iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გიორგი ბეგაძე (ეკონომისტი)

გიორგი ბეგაძე (დ. 23 ნოემბერი, 1972, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
გიორგი ბეგაძე დაიბადა 1972 წლის 23 ნოემბერს, თბილისში. 1989-1994 წლებში სწავლობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 1999 წელს გაიარა -ის პროგრამით განხორციელებული კურსი და მიიღო ინსტრუქტორის, ტრენერის კვალიფიკაცია. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

სამუშაო გამოცდილება
გიორგი ბეგაძე 2000-2005 წლებში მუშაობდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროში, სხვადასხვა პოზიციებზე. მონაწილეობდა საერთაშორისო ტრენინგებში, ტრენერად. გავლილი აქვს სტაჟირებები ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში. 2005 წელს იყო საქართველოს განათლების სამინისტროს პროგრამა „ირმის ნახტომის" ფინანსური მენეჯერი. 2011 წლიდან იყო ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის აპარატის უფროსი. 2013 წელს მუშაობდა ვილნიუსის გამოყენებითი უნივერსიტეტის ლექტორად. 2014 წელს მიიღო ვარშავის უმაღლესი ეკონომიკური სკოლის სტიპენდია ტურიზმის სწავლების მეთოდოლოაგიაში. 2014 წლიდან არის ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი და იკავებს ტურიზმის ცენტრის დირექტორის თანამდებობას. 2005-2016 წლებში აქვს საგადასახადო კოდექსის, შრომის უფლებების დაცვის, საპენსიო რეფორმის, ტურიზმის და ეკონომიკის მიმართულებით კვლევების გამოცდილება. არის წევრი და საქართველოს ტურიზმის ორგანიზაციის დამფუძნებელი.

2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (№30 მაჟორიტარული საარჩევნო ოლქი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. იყო დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 2019 წლის 15 ნოემბერს საპარლამენტო უმრავლესობა და პარტია „ქართული ოცნება“ დატოვა.
არითმომეტრი

არითმომეტრი ( და ) — მაგიდის საანგარიშო, ამომხსნელი მანქანა, რომელიც განკუთვნილია არითმეტიკული ოპერაციების შესასრულებლად.

ისტორია
1641 წელს პირველი გამომთვლელი მანქანა გამოიგონა ბლეზ პასკალმა. პირველი პრაქტიკული მანქანა, რომელიც ასრულებდა 4 არითმეტიკულ მოქმედებას, გერმანელმა მესაათემ ჰანმა 1790 წელს გააკეთა. გამომთვლელი მანქანების წარმოებას 1890 წელს რუსეთში საფუძველი ჩაუყარა პეტერბურგელმა მექანიკოსმა ვ. ოდნერმა. მისი მანქანები არითმომეტრის შემდგომი მოდელების პროტოტიპად იქცა.

მექანიზმი
არითმომეტრს აქვს რიცხვების დასაყენებელი და მათი მრიცხველზე გადასატანი მექანიზმი, ბრუნთა მრიცხველი, შედეგის მრიცხველი, ნულზე დასაყენებელი ანუ წამშლელი მოწყობილობა, აგრეთვე ხელის ან ელექტრული ამძრავი.

მოდელები
არითმომეტრის საბჭოთა მარკებია: „ფელიქსი“, ნახევრად ავტომატური „ვკ-2“ და ავტომატური „ვკ-3“. გამომთვლითი ტექნიკის განვითარებასთან დაკავშირებით არითმომეტრი შეცვალა უფრო თანამედროვე კლავიშებიანმა გამომთვლელმა მანქანებმა.
მარი ანა დე ბურბონ-კონტი

მარი ანა დე ბურბონ-კონტი (; დ. 18 აპრილი, 1689 — გ. 21 მარტი, 1720) — ბურბონთა დინასტიის კონტის შტოს წარმომადგენელი. კონტის პრინც ფრანსუა ლუისა და მისი მეუღლის, მარი ტერეზ დე ბურბონის ქალიშვილი. კონდეს პრინცესა 1713-1720 წლებში როგორც ლუი ანრი -ის პირველი მეუღლე.

ბიოგრაფია
მარი ანა დაიბადა 1689 წლის 18 აპრილს ვერსალში. იგი იყო კონტის პრინც ფრანსუა ლუისა და მისი მეუღლის, მარი ტერეზ დე ბურბონის უფროსი ქალიშვილი. მათ ძალიან არეული ოჯახი ჰქონდათ, სადაც ერთმანეთს ვერავინ ეწყობოდნენ. ცნობილია, რომ ისინი ერთად მხოლოდ ფრანსუა ლუის გარდაცვალებისას შეიკრიბნენ. მათი ოჯახის რეპუტაციას კი განსაკუთრებით მამამისის რომანები ლახავდა, რომელიც მას როგორც მდედრობითი, ისე მამრობითი სქესის წარმომადგენლებთან ჰქონდა. მარი ანა თავისი დაბადებიდან გათხოვებამდე, ცნობილი იყო მადმუაზელ დე კონტის სახელით.

მას ახლო ურთიერთობა ჰქონდა თავის ბებიასთან, კონდეს პრინცესა ანა ჰენრიეტა კურპფალცელთან და ასევე მის ბიძაშვილთან, ორლეანის ჰერცოგინია ელიზაბეთ შარლოტა კურპფალცელთან. ის და მისი ბიძაშვილი მარი ლუიზ ტერეზ ორლეანელი ღრმა ბავშვობიდანვე ერთად იზრდებოდნენ და ემზადებოდნენ გათხოვებისთვის. 1713 წელს 24 წლის მარი ანა ცოლად შერთეს კონდეს პრინც ლუი ანრი -ს. ლუი ანრი დედის მხრიდან ლუი -ის შვილიშვილი იყო. მათი ქორწინება 9 აგვისტოს შედგა ვერსალის სასახლეში. ეს იყო ორმაგი დინასტიური ქორწინება ბურბონების კონდესა და კონტის შტოებს შორის, რა დროსაც მათთან ერთად მარი ანას ძმამ ცოლად შეირთო ლუი ანრის და.

წყვილს არც ისე ხანგრძლივი და ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ, რომელშიც მათ შვილები არ შეეძინათ. ამ დროს მარი ანას რომანი ჰქონდა შევალიე დიუ შალართან. იგი გარდაიცვალა 1720 წლის 21 მარტს, 30 წლის ასაკში, უშვილოდ.
ქარიყლაპიასნაირნი

ქარიყლაპიასნაირნი, წერისნაირნი — სხივფარფლიანი თევზების რიგი. ფარფლები რბილი სხივებისაგან შედგება, ცხიმის ფარფლი არ აქვს, ზურგისა და ანალური ფარფლები ჩვეულებრივ სხეულის უკანა მესამედზეა. კბილები პრემაქსილის (წინაყბის), სასისა და კბილის ძვლებზე, სახნისსა და ლაყუჩის ჰიოიდური აპარატის ფუძეზეა განლაგებული. საცურავი ბუშტი დაკავშირებულია ნაწლავებთან. ქერცლი ციკლოიდური ტიპისაა. ქარიყლაპიასნაირნი მტაცებელი თევზები არიან, ზოგიერთი ყოვლისმჭამელია. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ ზონებში, უმთავრესად მტკნარ წყლებში. ნამარხი ფორმები ცნობილია გვიანი პალეოცენ-მიოცენიდან. რიგში ორი ოჯახია: ქარიყლაპიასებრნი და უმბრისებრნი.
ნაჰლა ელ-ფატიჰა ნაილი

ნაჰლა ელ-ფატიჰა ნაილი (; ; დ. 14 ნოემბერი, 1986, ჰიდრა, ალჟირი, ალჟირი) — ალჟირელი მოქანდაკე და მხატვარი.

ბიოგრაფია
ოჯახი
ნაილი დაიბადა 1986 წლის 14 ნოემბერს ქალაქ ჰიდრაში, როგორც რაბაჰ ნაილის, რომელიც ელექტრონული ინჟინერიის პროფესორი და მეტეოროლიგიის სპეციალისტია, და ჰაფიდა ბუჰირედის, რომელიც მოდის დიზაინერია ტიზი-უზუდან, ქალიშვილი. დედამისი, ნაჰლას ბებიის პირველი ქორწინებიდან ყველაზე უმცროსი შვილია.

ბაბუამისი, მუსტაფა ბუჰირედი საფეხბურთო კლუბ „ “ ფეხბურთელი და გაზეთ „ “ სპორტული ჟურნალისტი იყო. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში საფრანგეთის მხარეს, ხოლო მოგვიანებით ჩაერთო ალჟირის რევოლუციაში და გახდა ბოევიკი, რომელიც 1957 წლის 14 მარტს, დაპატიმრების შემდეგ ქალაქ კასბაში გარდაიცვალა.

ბებიამისი, დედის ხაზით, ფატიჰა ბუჰირედიც (დაბადებით ჰატალი ოხიტი) იყო ბოევიკი, როგორიც მისი მეუღლე, რომელიც მთელი ალჟირის განმათავისუფლებელი ომის განმავლობაში თავის სახლს იყენებდა, როგორც თავშესაფარი ქალაქ ალჟირის მთავარი პარტიზანი ლიდერებისთვის. ორჯერ დამატიმრებულიც იყო, საიდანაც ერთხელ პარტიზანებთან — საადი იასეფთან, ზოჰრა დრიფთან და მისი ექვსი თვის ქალიშვილ ჰაფიდა ბუჰირედისთან ერთად დააპატიმრეს, რომელიც სერკადჯის ციხეში ჩასვეს და შემდეგ გაათავისუფლეს. იგი ემზადებოდა სადოქტორო დისერტაციის წარსადგენად პატეონ-სორბონის უნივერსიტეტში, თემაზე „ქმნილება და ქალაქური მემკვიდრეობა. თანამედროვე ხელოვნების პრაქტიკისკენ ალჟირის რეაბილიტაციის გზით“.

გაიარა სხვადასხვა ტრენინგ-კურსები მაროკოსა და ტუნისში.

მონაწილეობა მიიღო იუნესკოს ეგიდით რამდენიმე ტრენინგზე, როგორიცაა 2017 წლის ივლისში სემინარი „მოხალისეების მართვა და საჯარო/კერძო მონაწილეობის პროექტები“, 2018 წლის ოქტომბრის სემინარი ამანში, იორდანიაში და 2017 წლის დეკემბერში ჩატარებული სემინარი ტუნისში, თემაზე „კულტურული მემკვიდრეობის ახალგაზრდა დამცველებს შორის შემოქმედებითი ციფრული ტექნოლოგიების მატების გაზრდა“.

კარიერა და პროექტები
ნაილი არის ალჟირის „კასბას შენარჩუნების“ ასოციაციის წევრი და გენერალური მდივანი,

2016 წელს, ნაჰლამ თავის ძმა არსლანთან და ბიძაშვილ სელმა ბუჰირედთან ერთად, მოაწყო სასემინარო პროექტი სახელწოდებით „ “, რომელიც ეხება სივრცის გამოხატულებას ყველა მხატვრული მიმდინარეობისთვის.
ამერიკული ხიდი

ამერიკული ხიდი — სარკინიგზო ხიდების ჯგუფი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ნევის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის გავლით მდინარე ნევის მარცხენა სანაპიროს. 2008 წლის 31 დეკემბრამდე ერქვა ნიკოლაევსკის სარკინიგზო ხიდი.

მდებარეობა
ხიდები მდებარეობს ოქტომბრის რკინიგზის მოსკოვის ხაზზე, მოსკოვის ვაგზალთან ახლოს. ჩრდილოეთის მხარეს მდებარეობს სადგური სანქტ-პეტერბურგი-მთავარი და სალოკომოტივო დეპო სანქტ-პეტერბურგი-სამგზავრო-მოსკოვსკი, სამხრეთით კი — სადგური სანქტ-პეტერბურგი-სატვირთო-მოსკოვსკი და სამგზავრო დეპო სანქტ-პეტერბურგო-მოსკოვსკი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია (1,5 კმ) „ლიგოვსკის პროსპექტი“ და „შემოვლითი არხი“.

სახელწოდება და ნუმერაცია
მშენებლობის პროცესში პირველ ხიდს უწოდეს ამერიკული ხიდი თავისი კონსტრუქციიდან გამომდინარე. მოგვიანებით სხვა ხიდების მშენებლობის პერიოდში სახელწოდება მათზეც ვრცელდებოდა.

ოფიციალურად ქალაქის რეესტრში ხუთივე ხიდს ეწოდებოდა ნიკოლაევსკის რკინიგზის ხიდი (მოსკოვის ვაგზლისა და ოქტომბრის რკინიგზის ადრინდელი სახელის მიხედვით), მაგრამ 2008 წლის 31 დეკემბერს სანქტ-პეტერბურგის მთავრობის გადაწყვეტილებით ხიდებს ეწოდა ამერიკული ხიდი, რადგან ხიდებს დაარსებიდან თითქმის მთელი პერიოდი ერქვა ამერიკული ხიდი. ტოპონიმების ერთიან სიაში განმარტებულია, რომ ხიდს ეწოდება ამერიკული ხიდი და არა ამერიკული ხიდები.

ხიდები დანომრილია დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით: , , , პირველი ამერიკული ხიდი და მეორე ამერიკული ხიდი.

ისტორია
ხიდები ააგეს 1840-იან წლებში პეტერბურგ-მოსკოვის რკინიგზის მშენებლობის ფარგლებში. ყოველი ხიდი სხვავასხვა კონსტრუქციისა იყო. ერთი ხუთმალიანი იყო, ხოლო მეორე — სამმალიანი. ხიდების მშენებლობის ხელმძღვანელი იყო ამერიკელი ინჟინერი ჯორჯ ვაშინგტონ უისტლერი.

შემოვლით არხზე უისტლერმა ხიდი ააგო გაუ-ჟურავსკის სისტემით. 1869 წელს მიიღეს გადაწყვტილება შეეცვალათ ხის ხიდი მეტალის კონსტრუქციით. საპროექტო სამუშაოებს სათავეში ჩაუდგა ინჟინერი, ხიდმშენებელი ნიკოლაი ბელელიუბსკი.
აზიმ აზიმზადეს სახლ-მუზეუმი

აზიმ ასლან ოღლი აზიმზადეს სახლ-მუზეუმი — მემორიალური მუზეუმი, რომელიც მიეკუთვნება აზერბაიჯანელ მხატვარს, გრაფიკოსს და კარიკატურისტს, აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის სახალხო არტისტს. განლაგებულია აზერბაიჯანის დედაქალაქში, ქალაქ ბაქოში, დილარა ალიევას ქუჩა 157-ში. მუზეუმში გამოფენილია ნივთები (დოკუმენტები, ფოტოსურათები, ხელოვნების ნიმუშები), რომლებიც მიეკუთვნებოდა აზიმ აზიმზადეს. მუზეუმის გახსნა მოხდა 1968 წელს. აზიმ აზიმზადეს სახლ-მუზეუმი შეიქმნა მომცრო ზომის ბინაში, რომელშიც ცხოვრობდა მხატვარი. წლების შემდეგ სახლი დანფრევის პირას იყო. ამასთან დაკავშირებით აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტროს დაკვეთით მოხდა ახალი შენობის აგება იმავე ადგილას. მუზეუმში ინახება მხატვართან დაკავშირებული 2000 ექსპონატზე მეტი.
გილეილის მეჩეთი

გილეილის მეჩეთი, ჯომად გერაიას მეჩეთი ან გილეკ მეჩეთი ( ან ) — საუკუნის ისტორიული მეჩეთი მირზა მანსურის ქუჩაზე ბაქოს ძველ ქალაქში, აზერბაიჯანში. 2001 წლის 2 აგვისტოს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების შესაბამისად ორსართულიანი ქარავან-სარაი დარეგისტრირებულ იქნა როგორც ეროვნული არქიტექტურის ძეგლი. გილეილის მეჩეთი აშენდა ორ ეტაპად. პირველი ეტაპი შეესაბამება შირვანშაჰთა ეპოქას — 1309 წელს. მეჩეთის შემდგომი ეტაპის მშენებლობა გაგრძელდა საუკუნეში.

თავიდან მეჩეთის შესასვლელი კარები დამზადებული იყო კაკლის ხისგან, მაგრამ დაიწვა და შეიცვალა.

მეჩეთის კედლებზე იყო ამოტვიფრული წარწერები, რომელიც შესრულებული იყო მსხვილი ზომის ასოებით, ნასხის კალიგრაფიით. წარწერის ფონი მორთული იყო ორნამენტებით:
მირზა ალექპერ საბირის სახელობის ქალაქის ცენტრალური ბიბლიოთეკა

ქალაქის ცენტრალური ბიბლიოთეკა — ბიბლიოთეკა, რომელიც შეიქმნა აზერბაიჯანში, ქალაქ ბაქოში 1919 წელს.

ქალაქის ცენტრალური ბიბლიოთეკის გახსნაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ისეთმა საზოგადო მოღვაწეებმა, როგორებიც იყვნენ ნარიმან ნარიმანოვი, დადაშ ბუნიათზადე, აბდულრაგიმ ხაგვერდიევი, იუსიფ ჩემენზემენლი, მამედ ორდუბადი. 1920 წელს ბიბლიოთეკა განლაგებული იყო შენობა № 13 მეორე სართულზე, რომელიც განლაგებული იყო აზიზბეკოვის ქუჩაზე (დღევანდელი ისლამ საფარლის ქუჩა). გახსნისას წიგნების ფონდი შედგებოდა თურქული, არაბული და სპარსული ლიტერატურის ნიმუშებისგან, ასევე მცირე რაოდენობის აზერბაიჯანული ლიტერატურისგან. 1941 წელს საბირის სახელობის ბიბლიოთეკაში აზერბაიჯანის ბიბლიოთეკებს შორის შეიქმნა პირველი ბიბლიოგრაფიული განყოფილება.
ქიამილ ალიევის სახლ-მუზეუმი

ქიამილ ალიევის სახლ-მუზეუმი — მუზეუმი ბაქოში,
ჩერერი შეჰერის (ძველი ქალაქის) ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა.

ექსპოზიცია
მუზეუმი მიძღვნილია საბჭოთა აზერბაიჯანელი მხატვრისა და მეხალიჩის ქიამილ ალიევის (1921—2005) , აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის სახალხო ხელოვნებისადმი. სახლ-მუზეუმში დაცულია 127 საავტორო ხალიჩა. არის ასევე დაიუსრულებელი ნაშრომებიც.

ისტორია
მუზეუმის შენობის კედელს ამშვენებს მემორიალური დაფა. მოქანდაკე — ზეინალაბდინ ისკანდეროვი. მუზეუმი გაიხსნა ბინაში, რომელშიც მხატვარი ცხოვრობდა თავისი ცხოვრების უკანასკნელი 11 თვის განმავლობაში. მხატვარი გარდაიცვალა 83 წლის ასაკში.

წლის 29 ოქტომბერს მუზეუმის კედელი დაამშვენა ქიამილ ალიევისადმი მიძღვნილმა მემორიალურმა დაფამ.
ლეილი და მეჯნუნი (ბალეტი, 1969)

ლეილი და მეჯნუნი — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის ყარა ყარაევის ერთაქტიანი ბალეტი; პირველი დადგმის სცენარისტი და ბალეტმეისტერი — ნ. მ. ნაზიროვა. ლიბრეტო დაწერილია ნიზამი განჯევის პოემის «ლეილი და მეჯნუნის» მოტივებზე. (მესამე წიგნი «ხამსე», საუკუნე). პრემიერა გაიმართა 1969 წლის 25 მაისს მ. ფ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ბალეტისა და ოპერის თეატრში, მხატვარი ე.გ. ალმასზადე, დირიჟორი რ. დ.აბდულაევი; მეჯნუნი — ვ. ნ. პლეტნიოვი, ლეილი — ტ. ნ. მამედოვა. ნაზიროვას დადგმა დაედო საფუძვლად ფილმ-ბალეტს „მითების სამყაროში“, რომელიც გადაღებული იქნა გაერთიანება „ეკრან“-ის მიერ 1975 წელს. მთავარ პარტიებს ასრულებდნენ თამილა მამედოვა და ვლადიმირ პლეტნიოვი. 2001 წელს მ. ფ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ბალეტისა და ოპერის თეატრის დაკვეთით ბალეტმეისტერმა გიორგი ალექსიძემ განახორციელა პიესის ახალი დადგმა. ბალეტის პრემიერა გაიმართა 2001 წლის 17 თებერვალს (სოლისტები რ.ისკანდეროვი, გ.მირზოევი), იმავე წლის 4 დეკემბერს დადგმა ნაჩვენები იქნა მოსკოვში რუსეთის სახელმწიფო აკადემიური დიდი თეატრის სცენაზე.
ბაგვალალები

ბაგვალალები, ბაგვალები, კვანადელები — დასავლეთ დაღესტანის მთიანეთში (წუმადისა და ახვახის რაიონები) მცხოვრები მცირე ეთნოგრაფიული ჯგუფი. საუბრობენ ბაგვალურ ენაზე. ეთნიკურად ახლოს დგანან ხუძებთან. დამწერლობა და ლიტერატურა ხუნძურ და რუსულ ენაზე აქვთ. მორწმუნე ბაგვალალები მუსლიმანი-სუნიტები არიან. რევოლუციამდე მათი ძირითადი საზომი ერთეული პატარა ოჯახი იყო. მეურნეობის ძირითადი დარგებია მესაქონლეობა და მიწათმოქმედება.
ხაინანი (კუნძული)

ხაინანი — კუნძული სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში, კონტინენტისაგან გამოყოფილია ხაინანის სრუტით. ჩინეთის ტერიტორიაა. ფართობი 34 000 კმ²-ია. ჩრდილოეთში ალუვიური ვაკეა, სამხრეთსა და ცენტრალურ ნაწილში — დაბალი და საშუალო სიმაღლის (1867 მ-მდე, მწვერვალი უჯიშანი) მთები. ჰავა ტროპიკული, მუსონურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ვაკეზე 16–19 °-ია, ივლისისა — დაახლოებით 29 °, ნალექები — 1200–1500 მმ წელიწადში, მთაში 3000 მმ (მაქსიმალური ზაფხულში მოდის). მთაში მუსონური ტროპიკული ტყეა. ვაკეზე მოჰყავთ ბრინჯი, ბამბა და სხვა კულტურები. ხაინანის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ქალაქი ხაიკოუ.
კლიმენტი ცომაია

კლიმენტი ბესარიონის ძე ცომაია (დ. 8 ოქტომბერი, 1894, კაპანა, სენაკის რაიონი — გ. 25 სექტემბერი, 1937) — ქართველი თერაპევტი, ჯანმრთელობის დაცვის ორგანიზატორი და რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1935). სკკპ წევრი 1920 წლიდან.

ბიოგრაფია
კლიმენტი ცომაია დაიბადა 1894 წლის 8 ოქტომბერს სენაკის მაზრის სოფელ კაპანაში. 1924 წელს დაამთავარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება 1916 წლიდან, იყო ფარმაცევტთა გაფიცვების ხელმძღვანელი თბილისში. 1919 წელს მონაწილეობდა სტუდენტთა რევოლუციურ გამოსვლებში, რის გამოც რეპრესირებული იყო. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ 1921 წელს, მუშაობდა თბილისის რევკომში, მედსანშრომის მუშაკთა პროფკავშირის ცენტრალური გამგეობის პასუხისმგებელ მდივნად, 1923 წლიდან საქართველოს სსრ სოცდაზღვევის კომიტეტის თავმჯდომარედ; 1927-1929 წლებში სამეცნიერო მივლინებით იყო ბერლინის, ვენისა და ჰამბურგის შინაგან სნეულებათა კლინიკებში, 1934-1935 წლებში მუშაობდა საქართველოს ჯანდაცვის კომისრის პირველ მოადგილედ, 1936-1937 წლებში სამედიცინო ინსტიტუტის დირექტორად. იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტის შინაგან სნეულებათა დიაგნოსტიკის კათედრის გამგე. სადისერტაციო ნაშრომი დაიცვა 1936 წელს თემაზე: „ხანგრძლივი ხელოვნური პნევმოთორაქსის გავლენა სისხლის ცირკულაციაზე“. 1937 წელს დააპატიმრეს „კონტტრევოლუციური მავნებლური საქმიანობის“ ბრალდებით. საქმე შეწყდა მისი გარდაცვალების გამო შინსახკომის საავადმყოფოში. რეაბილიტირებულია 1955 წელს.

თხზულება
ხანგრძლივი ხელოვნური პნევმოთორაქსის გავლენა სისხლის ცირკულაციაზე, ტფ., 1936.
გაიოზ ვასაძე

გაიოზ ვასაძე (დ. 14 მაისი, 1928, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. ნოემბერი, 2016) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ ქუთაისში. დაამთავრა ლენინგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია 1952 წელს.
1960-1963 წლებში ხელმძღვანელობდა ექსპერიმენტული ქირურგიის ლაბორატორიას, თავდაპირველად ქალის ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის, შემდეგ კი ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში. 1963-1968 წლებში იყო ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის განყოფილების გამგე, 1968-1984 წლებში სამედიცინი კიბერნეტიკის განყოფილების გამგე, 1971-1984 წლებში ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე, 1984-1987 წლებში საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტრო-ს სამმართველოს ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის დირექტორი, 1985-1990 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში კიბერნეტიკისა და ინფორმატიკის კათედრის გამგე. 1964-1984 წლებში იყო რესპუბლიკის დარგობრივი ავტომატიზებული მართვის სისტემის მთავარი კონსტრუქტორი. 1987-1994 წლებში სამედიცინო ინფორმატიკისა და კომპლექსური ავტომატიზაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი და ამავე დასახელების საწარმოო-სამეცნიერო პრაქტიკული ცენტრის გენერალური დირექტორი.

1994-2006 წლებში საქართველოს სოციალური და ჯანმრთელობის ინსტიტუტი-ს (ყოფილი საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ეროვნული ცენტრი) მრჩეველი. შეისწავლიდა შოკის, სისხლის დაკარგვისა და ტერმინალურ მდგომარეობათა პათოფიზიოლოგიას, სამედიცინო კიბერნეტიკის, ინფორმატიკის, ბიომათემატიკის, ცოდნის მართვის სისტემათა და საქართველოში სამედიცინო მეცნიერებების ორგანიზაციის საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1967), სამედიცინო კიბერნეტიკის ფუძემდებელი საქართველოში.

იყო სამედიცინო ინფორმატიკისა და ბიოსამედიცინო ინჟინერიის ასოციაციის პრეზიდენტი (1991–2016) და საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1994–გარდაცვალებამდე)

მიღებული აქვს ღირსების მედალი (1998).
პრედტეჩენის ხიდი

პრედტეჩენის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ფრუნზეს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 47,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 27 მეტრი.

მდებარეობა
ერთმანეთთან აკავშირებს ტამბოვის ქუჩასა და ჩერნიახოვსკის ქუჩას. ხიდთან ახლოს მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ავტოსადგური.

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს კარეტის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ნოვო-კამენის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „შემოვლითი არხი“.

სახელწოდება
ხიდმა ოფიციალური სახელწოდება მიიღო 1909 წელს პრედტეჩენის ქუჩის (ამჟამად ჩერნიახოვსკის ქუჩა) სახელწოდებიდან გამომდინარე.

ისტორია
1887 წელს ამ ადგილზე ააგეს ხის სამმალიანი საფეხმავლო ხიდი. 1908 წელს ხიდი გადააკეთეს.

ამჟამად მოქმედი ხიდი შენდებოდა 1962 წლიდან 1963 წლამდე პროექტის მიხედვით, რომელიც შეიმუშავა „“-ის ინსტიტუტის ინჟინერმა ე. ა. ბოლტუნოვმა და არქიტექტორმა ლ. ა. ნოსკოვმა.

კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია და აგებულია რკინა-ბეტონით. ხიდის სიგრძეა 47,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 27 მეტრი, ტროტუარების სიგანეა 3-3 მეტრი.

ხიდი განკუთვნილია საფეხმავლო და საავტომობილო მოძრაობებისათვის. საავტომობილო გზა შედგება ოთხი ზოლისაგან. სავალი ნაწილი და ტროტუარები ასფალტ-ბეტონისაა.
ატამანის ხიდი

ატამანის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ფრუნზეს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 39,5 მეტრი, ხოლო სიგანე — 31,7 მეტრი.

მდებარეობა
მდებარეობს კრემენჩუგის ქუჩისა და გლუხოოზიორსკის გზატკეცილის დასაწყისში.

დინების ზემოთ მდებარეობს შლისელბურგის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ამერიკული ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „ალექსანდრე ნეველის მოედანი 2“.

სახელწოდება
სახელწოდება ცნობილია 1939 წლიდან და მიიღო ატამანის ქუჩის გამო, რომლის დასაწყისში დასავლეთ ნაწილში ხიდი მდებარეობდა 1975 წლამდე.

ისტორია
1914 წელს ხიდი მდებარეობდა ატამანის ქუჩის გაგრძელებაზე. იგი იყო ხისგან აგებული და სამმალიანი. 1932 წელს მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. 1950 წელს მისი ხის ზეწრები გამოცვალეს მეტალით, განაახლეს ხეფენილი. ხიდის სიგრძე გახდა 38,4 მეტრი, ხოლო სიგანე — 15 მეტრი.

1975 წელს ინჟინერ ა. დ. გუტცაიტისა და არქიტექტორ ლ. ა. ნოსკოვის პროექტის მიხედვით ააგეს ახალი რკინა-ბეტონის ხიდი. ხიდი გადაიტანეს 180 მეტრით ზემოთ დინების მიმართულებით. ხიდის ახალი ადგილმდებარეობა საშუალებას აძლევდა პირდაპირი სატვირთო გზა შექმნილიყო, რომელიც ცენტრალურ და ნევის რაიონებს დააკავშირებდა ერთმანეთთან.

ხიდი ამჟამად ერთმალიანია, აგებულია რკინა-ბეტონით და ძალიან ჰგავს ნოვო-კამენის ხიდს.
კარეტის ხიდი

კარეტის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ფრუნზეს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 45,1 მეტრი, ხოლო სიგანე — 32,1 მეტრი.

მდებარეობა
მდებარეობს დნეპროპეტროვსკის ქუჩის დასაწყისში. ხიდთან ახლოს მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ავტოსადგური.

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს ამერიკული ხიდი, ხოლო ქვემოთ — პრედტეჩენის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „შემოვლითი არხი“.

სახელწოდება
ხიდის საპროექტო სახელწოდება იყო დნეპროპეტროვსკის ხიდი, რომელიც მოდიოდა დნეპროპეტროვსკის ქუჩიდან, მაგრამ სანქტ-პეტერბურგის ტოპონიმიკურმა კომისიამ ვარიანტი „დნეპროპეტროვსკი“ არასაინტერესოდ მიიჩნია და წინადადება წამოაყენა ეწოდებინათ კარეტის ხიდი, აქ, საუკუნეში განთავსებული ისტორიული რაიონის მიხედვით. 2012 წლის 27 ივლისიდან სახელწოდება ოფიციალურად მიენიჭა.

ისტორია
ხიდი შენდებოდა 2009-2011 წლებში ამერიკული ხიდის რეკონსტრუქციისა და შემოვლითი არხის სამხრეთი სანაპიროს სატრანსპორტო მაგისტრალის მშენებლობის პროექტის ფარგლებში. ხიდის მშენებლობის დამკვეთი იყო სანქტ-პეტერბურგის კეთილმოწყობისა და ხიდების მეურნეობის კომიტეტის ადმინისტრაცია. ხიდის პროექტი შეიმუშავეს „ინჟტექნოლოგიის“ ინსტიტუტში (პროექტის მთავარი ინჟინერი — ე. ა. სამუსევა). სამუშაო დოკუმენტაცია მოამზადა „მშენებელპროექტის“ ინსტიტუტმა (ინჟინერი ტ. ი. გურევიჩი). ხიდის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2011 წლის 21 ნოემბერს.

კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია, მისი სიგრძეა 45,1 მ, ხოლო სიგანე – 32,1 მეტრი (აქედან სავალი ნაწილის სიგანეა 23 მეტრი და ორი ტროტუარისა 1,5-1,5 მეტრი).

ხიდი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ოთხი ზოლისაგან შედგება. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი მეტალის პარაპეტებით.
ქარიტონ აფროდისიელი

ქარიტონ აფროდისიელი — ძველი ბერძენი მწერალი. სავარაუდოა, რომ ცხოვრობდა ან საუკუნეში, წარმოშობით იყო კარიის ქალაქ აფროდისიადიდან. ჩვენამდე სრულადაა მოღწეული მისი რომანი „ქერეა და კალიროე“, რომელიც შეიცავს 8 წიგნს. თხზულება პელოპონესის ომისა და სპარსთა სამეფოს ამბების ფონზე გადმოგვცემს შეყვარებული წყვილის თავგადასავალს. რომანი ქართულად ორჯერ თარგმნეს რუსულიდან (1816–1817 წლებში გ. ავალიშვილმა, 1830 წელს — იაკინთე ალექსი-მესხიშვილმა).
ნოვო-კამენის ხიდი

ნოვო-კამენის ხიდი — საფეხმავლო, საავტომობილო და ტრამვაის ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ფრუნზეს რაიონებში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 38,2 მეტრი, ხოლო სიგანე — 44,8 მეტრი.

მდებარეობა
მდებარეობს ლიგოვის პროსპექტის დასაწყისში. ხიდთან ახლოს მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ჯვართამაღლების ტაძარი.

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს პრედტეჩენის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ბოროვოის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „შემოვლითი არხი“.

ისტორია
პირველი ხის ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1800-იანი წლების ბოლოს, როდესაც მიმდინარეობდა შემოვლითი არხის სამუშაოები ინჟინერ ფ. ი. გერარდის ხელმძღვანელობით. ხიდის ძირითადი დანიშნულება იყო თვითდინებით გაეტარებინა ლიგოვსკის არხის წყალი, რომელშიც დონე გაცილებით მაღალი იყო ვიდრე შემოვლით არხში. ხიდ-აკვედუკს უწოდეს იამსკის წყალგამტარი ხიდი. 1814 წელს შემოვლითი არხის მშენებლობას სათავეში ჩაუდგა ინჟინერი პ. პ. ბაზენი. მისი პროექტით 1816-1821 წლებში აქ ააგეს ერთმალიანი აკვედუკი, რომლის სიგრძე იყო 25,6 მეტრი. 1846-1848 წლებში აკვედუკი გადააკეთეს, ააშენეს აგურისა და გრანიტისაგან და უწოდეს ნოვო-კამენი. მისი სიგრძე იყო 42,7 მეტრი.

1950-იან წლებში ლენინგრადის სამხრეთის რაიონების ინტენსიური განაშენიანების გამო, ხიდი-აკვედუკი უკვე აღარ აკმაყოფილებდა მოთხოვნებს. მისი სიგანე იყო მხოლოდ 14 მეტრი და აქედან 6 მეტრი ტრამვაის ხაზს ეკავა.

მოქმედი ხიდის მშენებლობა დასრულდა 1970 წელს. პროექტის ავტორები იყვნენ ა. დ. გუტცაიტი და არქიტექტორი ლ. ა. ნოსკოვი. სამშენებლო სამუშაოები მიმდინარეობდა ნ. პ. აგაპოვის ხელმძღვანელობით. ახალი ხიდი გაიხსნა 1970 წლის 7 ნოემბერს. 2007 წელს ლიგოვსკის პროსპექტის რეკონსტრუქციის ფარგლებში ხიდზე ახალი ასფალტ-ბეტონის საფარი დააგეს.

კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია, მისი სიგრძეა 38,2 მ, ხოლო სიგანე – 44,8 მეტრი (ტროტუარების სიგრძე ჯამში 6 მეტრი).

ხიდი გამოიყენება ტრამვაისთვის, ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი რვა ზოლისაგან შედგება. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი მეტალის პარაპეტებით.