iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შარური

შარური — ქალაქი აზერბაიჯანში, შარურის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
დრეზდენში შენახულ საუკუნის ოღუზთა გმირული ეპოსის წიგნის, „დედე კორკუტის“ ხელნაწერში ნახსენებია ადგილი „შერიუგუზი“, რომელიც რუსი აღმოსავლეთმცოდნისა და ისტორიკოსის, ვასილ ბარტოლდის აზრით, შარურის დამახინჯებული ფორმაა. რუსეთის იმპერიაში ქალაქი იყო ერევნის გუბერნიის შარურ-დარალაიაზის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი და ცნობილი იყო, როგორც „ბაშ-ნორაშენი“.

1948 წელს ბაშ-ნორაშენმა მიიღო ურბანული ტიპის დასახლების სტატუსი, 1964 წლის 26 მაისს კი, ვლადიმერ ლენინის პატივსაცემად დაარქვეს ილიჩევსკი. 1981 წელს ილიჩევსკმა მიიღო ქალაქის სტატუსი, ხოლო 1991 წელს ქალაქს დაარქვეს შარური, ტერიტორიის ისტორიული სახელწოდების მიხედვით.

მოსახლეობა
რუსეთის იმპერიის 1897 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელ ბაშ-ნორაშენში ცხოვრობდა 867 კაცი:
აზერბაიჯანელები — 597 ადამიანი (68,86 %),
სომხები — 132 ადამიანი (15,22 %),
ქურთები (და ეზიდები) — 90 ადამიანი (10,38 %),
სლავები (ძირითადად რუსები, უკრაინელები და ბელარუსები) — 31 ადამიანი (3,58 %),
სხვები (პოლონელები, ბერძნები, ქართველები, თათები და ა.შ.) — 17 ადამიანი (1,96 %).

1912 წლის „კავკასიური კალენდრის“ მიხედვით, სოფელში 1911 წლის დასაწყისისთვის ცხოვრობდა 734 ადამიანი, ძირითადად, აზერბაიჯანელები, სომხები და ქურთები.

ეკონომიკა
შარურში მდებარეობს საკონსერვო ქარხანა და რკინიგზის სადგური. ქალაქს აკრავს ვრცელი სასოფლო-სამეურნეო მიწები.

კულტურა და სპორტი
ქალაქს აქვს ორი პარკი, სტადიონი, მუზეუმი, მეჩეთი, ყარაბაღის კონფლიქტში დაღუპულთა ძეგლი-მემორიალი და კინოთეატრი. 2009 წელს შარურში ოლიმპიური კომპლექსი გაიხსნა. იმავე წელს მან ახალგაზრდული ჭიდაობის საერთაშორისო ტურნირს, „ნახჩევანის თასს“ უმასპინძლა.

გამოჩენილი ადამიანები
არტურ ვოლოშინი — რუსეთის გმირი.
ადილ ალიევი — აზერბაიჯანის კიკბოქსინგის ფედერაციის პრეზიდენტი და აზერბაიჯანის ეროვნული კრების წევრი.

დაძმობილებული ქალაქები
იღდირი, თურქეთი
ჰაჯი იუსიფლის მეჩეთი

ჰაჯი იუსიფლის მეჩეთი — მდებარეობს შუშას ჰაჯი იუსიფლის უბანში. ითვლება, რომ იგი აშენდა მე-18-19 საუკუნეებში. არქიტექტორი მემარ კარბალაი საფიხან ყარაბაღია.

ისტორია
მეჩეთი აშენდა გასიმ ბეი ზაქირისა და გ.ისმაილოვის ქუჩების კვეთაზე, ჰაჯი იუსიფლის უბანში, შუშაში. ჰაჯი იუსიფლის უბანი შუშას ერთ-ერთი უძველესი უბანია. მეჩეთი იყო მე-19 საუკუნეში შუშაში მოქმედი 19 მეჩეთიდან ერთ-ერთი.

მეჩეთი იყო შუშას სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალის ერთ-ერთი ყველაზე ძვირფასი ძეგლი. საოკუპაციო პერიოდის დასრულების შემდეგ დაიწყო ისტორიული ძეგლის რესტავრაცია.

მე-19 საუკუნეში აშენებული ჰაჯი იუსიფლის მეჩეთის გენერალური შესასვლელი შედგებოდა ასიმეტრიული მთავარი ფასადის, ფანჯრებისა და კარების ღიობისაგან. მიუხედავად ამისა, განსაკუთრებული გემოვნებით იყო დამუშავებული ნახევარმთვარის ფორმის თასები, რომლებიც ფარავს ამ ღიობებს და რამდენიმე ქვის წარწერას, რომლებიც განთავსებულია ამ ზოლებზე. ჰაჯი იუსიფლის მეჩეთის საერთო დარბაზში აშენდა ქალთა სალოცავი ოთახი და მასში შესასვლელად საერთო შესასვლელი კარის გვერდით განთავსდა ცალკე კარი. იმ კარის შიდა ზღურბლიდან დაწყებული კიბეები პირდაპირ ადის ქალთა განყოფილებამდე. საერთო შესასვლელი კარის ზედა მხარეს განთავსებული წყვილი ფანჯარა უზრუნველყოფს ამ ერთეულის ბუნებრივ განათებას.
ჯენი კარეზი

ჯენი კარეზი ( ; ნამდვილი სახელი — ევგენია კარპუზი ; დ.12 იანვარი, 1932 — გ. 27 ივლისი, 1992 ) — ბერძენი თეატრისა და კინოს მსახიობი.

ბიოგრაფია
ევგენია კარპუზი დაიბადა ათენში 1932 წლის 12 იანვარს (ზოგიერთი წყაროს მიხედვით,  1932 ან 1936 წწ.). მისი მამა მათემატიკოსი იყო, დედა —  სკოლის მასწავლებელი. ევგენია სწავლობდა კერძო ფრანგულ სკოლაში სალონიკში, შემდეგ კი — ათენში.  გოგონა თავისუფლად დაეუფლა ფრანგული ენას.  როდესაც ჯერ კიდევ მოზარდი იყო,  მამამ ოჯახი მიატოვა და ევგენია დედასთან დარჩა.

1951 წელს ჩაირიცხა საბერძნეთის ეროვნულ თეატრში, პარალელურად სწავლობდა თეატრალურ სკოლაში. მის პედაგოგებს შორის იყვნენ  დრამატურგი ანჯელოს ტერზაკისი და რეჟისორი დიმიტრი რონტირისი. 1954 წელს დრამატული სკოლის დამთავრების შემდეგ,  მაშინვე მიიწვიეს სპექტაკლებში სათამაშოდ, სადაც ძირითადად  მთავარ როლებს ასრულებდა, ისეთ მსახიობებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ ალექსის მინოტისი და კატინა პაქსინო.

ჯენი კარეზის სასცენო დებიუტი შედგა მარიკა კოტოპულის თეატრში ფრანგულ კომედიაში , სადაც დამწყები მსახიობი თამაშობდა მელინა მერკურისა და ვასილი დიამანტოპულოსთან ერთად. 1955 წელს კარესი კინო-კომედიაში , სათამაშოდ მიიწვია  რეჟისორმა  ალეკოს საკელარიოსმა. ფილმს დიდი წარმატება ხვდა წილად. 1957 წელს გამოვიდა ამ ფილმის გაგრძელება, , , რომელმაც ასევე  დიდი მოწონება დაიმსახურა.

ჯენი კარეზის კარიერამ პიკს მიაღწია 1960-იან წლებში. ამ პერიოდში (1961 წელს)  მსახიობი უკვე   საკუთარ თეატრალურ კომპანიას ჩაუდგა სათავეში. ამავე დროს მონაწილეობა მიიღო არაერთ  ფილმში. ბევრი მათგანი ახლა ბერძნული კინოს კლასიკად ითვლება. მათგან აღსანიშნავია:  „ლოლა“ (1964), „ჩემი შეშლილი ოჯახი“ (1965), „ჯენი - ჯენი“ (1966) და „კონცერტი ტყვიამფრქვევისთვის“ (1967). მსახიობს ყველაზე დიდი წარმატება მოუტანა  „წითელ ფარნებში“ (1963) შესრულებულმა როლმა, რომელიც ნომინირებული იყო ოსკარის ნომინაციაზე, როგორც საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი.

ჯენი კარეზის  ბოლო ფილმი იყო „ლისისტრატა“ (1972). მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში, იგი გამოდიოდა  პროდიუსერის და მსახიობის როლში. ითამაშა  კლასიკურ თეატრალურ სპექტაკლებში:  „ვის ეშინია ვირჯინია ვულფის?“, „მედეა და ელექტრა“.  მსახიობი თეატრის სცენაზე ბოლოს 1990 წელს გამოჩნდა ლულა ანაგნოსტაკის სპექტაკლში „ბრილიანტები და ბლუზი“. შემდეგ იძულებული გახდა სცენა დაეტოვებინა მკერდის კიბოს გამო.

ჯენი კარეზი გარდაიცვალა 1992 წლის 26 ივლისს.  საკუთარ სახლში სიმსივნით. ათასობით ადამიანი მოვიდა მასთან გამოსამშვიდობებლად. მსახიობი დაკრძალეს ათენის პირველ სასაფლაოზე.

1992 წელს ბერძენი მსახიობის ხსოვნის პატივსაცემად დაარსდა ჯენი კარეზის სახელობის ფონდი, რომლის მისიაა სიმსივნის და სხვა ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტების სამედიცინო და ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა  და მდგომარეობის შემსუბუქება.

პირადი ცხოვრება
1960-იანი წლების დასაწყისში კარეზი ცოლად გაჰყვა ჟურნალისტ ზახოს ჰაძიფოტიუზს, მაგრამ ქორწინება ორი წლის შემდეგ განქორწინებით დასრულდა. 1967 წელს, ფილმ "კონცერტი ტყვიამფრქვევისთვის" გადაღებისას, იგი შეხვდა კოსტას კაზაკოსს, რომელთანაც შეეძინა ვაჟი, კონსტანტინოსი.
ჟამთაძვრა

ჟამთაძვრა ამერიკელი სატირიკოსი მწერლის, კურტ ვონეგუტის რიგით ბოლო, ნახევრად ავტობიოგრაფიული რომანი, რომელიც, თავდაპირველად, 1997 წელს გამოქვეყნდა. წიგნი, ავტორისეული განმარტებით, წარმოადგენს მისი შემოქმედების ერთგვარ „ნახარშს“, რომელშიც იგი თავს უყრის სწორედ იმ ნაწარმოებს, რომელზეც ის წლების განმავლობაში მუშაობდა.

სტილი
როგორც ავტორის მრავალი სხვა მრავალი რომანის შემთხვევაში, თხრობა, აქაც, არაწრფივია. „ჟამთაძვრა“ არის ნახევრად ავტობიოგრაფიული რომანი, რომელშიც ფანტასტიკური სიუჟეტები პრეზენტაცია გადაჯაჭვულია მემუარულ პროზასთან, ასევე დისკუსიებთან სოციალიზმის, ჰუმანიზმისა და მორალის თემებზე. წინასიტყვაობაში ვონეგუტი აცხადებს, რომ ნაწარმოების თავდაპირველი ვერსია „ჯობდა საერთოდ არც დაეწერა, რადგან ის, საბოლოოდ, მაინც გამოუქვეყნებელი დარჩა“, ხოლო მისი განახლებული ვარიანტი, „მასზე მუშაობის პერიოდამდე შვიდი თვის განმავლობაში მომხდარი მოვლენებით გაჟღენთილ ფიქრებსა და ნააზრევებს წარმოადგენდა“.

საინტერესოა, რომ ნაწარმოების პროტაგონისტი, კილგორ ტრაუტი, 84 წლის ასაკში გარდაიცვალა, რაც ემთხვევა თავად ვონეგუტის გარდაცვალების ასაკს.

სიუჟეტი
2001 წლის 13 თებერვალს უცნაური ფენომენი დაფიქსირდა მოხდა ე.წ. დროის გადაწევა, ანდაც ჟამთაძვრა, რომლის შედეგადაც მთელი მსოფლიო ათი წლით უკან, 1991 წელში დაბრუნდა. მომდევნო ათი წლის განმავლობაში, ყველა იძულებულია, გაიმეოროს და გადადგას კვლავ ის ნაბიჯები, რომლებიც მათ ამ პერიოდში განახორციელეს, თუმცა რაიმეს შეცვლის იმედი და პერსპექტივა მაინც არ არსებობს.

როდესაც ეს „შეფერხებითი“ პერიოდი დასრულდა, ადამიანები, მიჩვეულნი განმეორებითი მოვლენების თვალყურის დევნებას, მასიურად დაჰიპნოზირდნენ და არ შეეძლოთ ახალი გადაწყვეტილებების მიღება. ამის გამო ხდება არაერთი უბედური მოვლენა ავტოკატასტროფები, ავარიათა აურაცხელი რაოდენობა და ა.შ. ვონეგუტი ამ მოვლენას მოიხსენიებს, როგორც „თავისუფალი ნებით ყველა გაგიჟებული“.

სამყაროს გადარჩენა მხოლოდ კილგორ ტრაუტს, სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრში მოღვაწე მწერალს, ძალუძს, რომელიც ვონეგუტის სხვა მრავალ რომანშიც ჩნდება (მათ შორის, სასაკლაო ნომერი 5). დროის გადახვევის მომენტში, ის ნიუ-იორკელი უსახლკარო კაცია, რომელიც ადგილობრივ თავშესაფარში ცხოვრობს. საბოლოოდ, ორ სხვა პერსონაჟთან, ამერიკულ იხელოვნების აკადემიის წევრებთან მონიკა პეპერთან და დადლი პრინცთან ერთად, ის ახერხებს საზოგადოების „გამოღვიძებას“ იმის შთაგონებით, რომ, მიუხედავად წარსული სნეულებისა, ის კვლავ რიგზეა და რომ ბევრი რამაა მოსაგვარებელი.

ამ ერთგვარი „გამოღვიძების“ შემდეგ, ტრაუტი, მონიკა და დადლი, რომელთაც ადგილობრივ ხელისუფლებასთან მრავალი გაუგებრობა მოსდით, მიემგზავრებიან მწერალთა დაწესებულებაში, სახელად „ქსანადუ“, სადაც თავად ვონეგუტი, სხვა ახლო მწერლებთან ერთად, მოდის. გმირები აწყობენ სპექტაკლს აბრაამ ლინკოლნზე, რითაც პატივს მიაგებენ ტრაუტს, როგორც სამყაროს მხსნელს, რომელიც, მოქმედების შემდეგ, გარდაიცვლება.
აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი

აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი — საზოგადოებრივი შემოქმედებითი ორგანიზაცია. კავშირი აერთიანებს კინემატოგრაფიის მოღვაწეებს.

ისტორია
1958 წლის იანვარში შეიქმნა აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის საორგანიზაციო ბიურო. შემოქმედებითი ორგანიზაციის თავმჯდომარედ კინორეჟისორი ლატიფ საფაროვი აირჩიეს, მოადგილედ კი კინორეჟისორი ჰუსეინ სეიდზადე.

საორგანიზაციო ბიუროს შექმნისას აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირში 82 ადამიანი შედიოდა.

1960 წლის 10 თებერვალს კინოს სახლი გაიხსნა კავშირთან. მისი აქტივისტები გახდნენ კინორეჟისორები, მწერლები, მხატვრები, კომპოზიტორები, მსახიობები.

აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი საბოლოოდ ჩამოყალიბდა 1963 წლის 11 იანვარს რესპუბლიკური კინემატოგრაფიის მუშაკთა დამფუძნებელ ყრილობაზე.

ამჟამად აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის თავმჯდომარე კინომსახიობი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი რასიმ ბალაევია.

საქმიანობა
დღეს აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი არის დამოუკიდებელი ორგანიზაცია, რომელიც მოქმედებს საკუთარი წესდების საფუძველზე, რაც თავის მხრივ არ ეწინააღმდეგება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუციასა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონს „არასამთავრობო ორგანიზაციების შესახებ“ სამართლებრივი და სხვა უფლებებით.

კავშირის მთავარი მიზანია ეროვნული კინოს, როგორც ეროვნული კულტურისა და მსოფლიო კინოს განუყოფელი ნაწილის განვითარება.

ორგანიზაცია ამყარებს უშუალო შემოქმედებით და საქმიან კონტაქტებს სხვა ქვეყნების კინემატოგრაფიულ ორგანიზაციებთან, წარმოადგენს მისი წევრების ინტერესებს საზღვარგარეთ, იცავს მათ პროფესიულ, სამოქალაქო და სოციალურ უფლებებს.

აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი თანმიმდევრულად და მიზანმიმართულად თანამშრომლობს სხვა შემოქმედებით და საზოგადოებრივ ორგანიზაციებთან, რესპუბლიკის სახელმწიფო ორგანოებთან აზერბაიჯანული კინემატოგრაფიის განვითარების ტენდენციების ანალიზისა და შეჯამების მიზნით ეროვნული და მსოფლიო კულტურის კონტექსტში, ეროვნული კულტურის განვითარების კონცეფციების შემუშავებაში.

კავშირი მოქმედებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მთელ ტერიტორიაზე.

აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი არის დსთ-სა და ბალტიისპირეთის ქვეყნების კინემატოგრაფისტთა გაერთიანებების კონფედერაციის წევრი.

კავშირის მიერ დაარსებულია ბაქოს კინოს სკოლა, რომელიც პროფესიული განათლების მიღების შანსს ათეულობით ახალგაზრდას აძლევს.

ორგანიზაციის მიერ დაწესებულია კინოს ეროვნული დღის ყოველწლიური ჯილდო.

კავშირის შემოქმედებითი სახლი ქალაქ შაქიში ფუნქციონირებს.
პიერ თეადორ კლევე

პიერ თეადორ კლევე (; დ. 10 თებერვალი, 1840 — გ. 18 ივნისი, 1905) — შვედი ქიმიკოსი, ბიოლოგი, მინერალოგი და ოკეანოგრაფი . ცნობილია ქიმიური ელემენტების ჰოლმიუმისა და თულიუმის აღმოჩენით.

ბიოგრაფია
დაიბადა სტოკჰოლმში 1840 წელს. 1863 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი უფსალას უნივერსიტეტში, რის შემდეგ იყო უნივერსიტეტის ქიმიის ასისტენტ-პროფესორი. მოგვიანებით გახდა ზოგადი და სასოფლო-სამეურნეო ქიმიის პროფესორი. 1874 წელს მან წამოაყენა თეორია, რომ დიდმიუმი იყო ფაქტობრივად ორი ელემენტი; ეს თეორია დადასტურდა 1885 წელს, როდესაც კარლ აუერ ფონ უელსბახმა აღმოაჩინა ნეოდიმი და პრაზეოდიმი.

1879 წელს კლევემ აღმოაჩინა ჰოლმიუმი და თულიუმი. მისი სხვა წვლილი ქიმიაში მოიცავს ამინოფთალენსულფონური მჟავების აღმოჩენას, ასევე ცნობილი როგორც კლევეს მჟავები. 1890 წლიდან ყურადღება გაამახვილა ბიოლოგიურ კვლევებზე. მან შეიმუშავა გვიანდელი გამყინვარების და პოსტყინულოვანი საბადოების ასაკისა და რიგის დადგენის მეთოდი საბადოებში არსებული დიატომის ნამარხების ტიპებიდან და დაწერა მნიშვნელოვანი ტექსტი ოკეანოგრაფიის დარგში.
ქობულეთის მუნიციპალიტეტის გერბი

ქობულეთის მუნიციპალიტეტის გერბი — ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ქობულეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2013 წლის 29 ნოემბერს №10 დადგენილებით.

აღწერილობა
გერბის ფარი გაკვეთილი და გადაკვეთილია ოთხ ნაწილად:
 ნაწილი — ზურმუხტოვან ველზე ვერცხლის ჰერალდიკური ჯვარი, რომლის ქვემოთაც გამოსახულია ვერცხლის თაღოვანი ხიდი და სამი შემცირებული ვერცხლის ტალღისებური სარტყელი
 და ნაწილი — ლაჟვარდის ველს მარჯვნიდან მარცხნივ დიაგონალურად კვეთს სამი ვერცხლის სარტყელი.
 ნაწილი — ზურმუხტოვან ველზე ვერცხლის ციხე-სიმაგრე, რომლის ქვემოთაც მოთავსებულია სამი შემცირებული ვერცხლის ტალღისებური სარტყელი.

გერბის ფარის ცენტრში მოთავსებულია მეწამული ჰერალდიკური ფარი, რომელზეც გამოსახულია ვერცხლის შველი და ვერცხლის ცხრაქიმიანი ვარსკვლავი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის), ნახევრად ღია ჭიშკრით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ზურმუხტოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „ქობულეთი“.
ქობულეთის მუნიციპალიტეტის დროშა

ქობულეთის მუნიციპალიტეტის დროშა — ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ქობულეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2013 წლის 29 ნოემბერს №10 დადგენილებით.

აღწერილობა
დროშა ვერტიკალურად გაყოფილია ორ ნაწილად:
 ნაწილი — ზურმუხტის 1:3 ველი.
 ნაწილი — ლაჟვარდის ველი, რომელსაც ჰორიზონტალურად კვეთს სამი ვერცხლის სარტყელი.

ზურმუხტისა და ლაჟვარდის ველებს შორის მოთავსებულია მეწამული ჰერალდიკური ფარი, ისე რომ მისი ნახევარი ზურმუხტის ველს ფარავს, ნახევარი კი – ლაჟვარდისას. მეწამულ ჰერალდიკურ ფარზე გამოსახულია ვერცხლის შველი და ვერცხლის ცხრაქიმიანი ვარსკვლავი. ფარს გარსშემოუყვება ვერცხლის კანტი. დროშის პროპორცია 2:3.
ჭიათურის მუნიციპალიტეტის გერბი

ჭიათურის მუნიციპალიტეტის გერბი — ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ჭიათურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2016 წლის 5 თებერვალს №4 დადგენილებით.

აღწერილობა
გერბის ფარი გაკვეთილია და იყოფა ორ ვერტიკალურ ველად:
 ნაწილი — ზურმუხტის ველის თავში ჰერალდიკური ვერცხლის ჯვარი, მის ქვემოთ ვერცხლის კლდე (კაცხის სვეტი), რომლის თავზეც აღმართულია ოქროს საყდარი.
 ნაწილი — სევადის ველზე ოქროს სამი რონოდა („ვაგონეტკა"), მათ ზემოთ მაღაროელის ვერცხლის ნიჩაბი.

გერბის ქვედა ნაწილში ორივე ნახევარს კვეთს სამი ვერცხლის შემცირებული სარტყელი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის), ნახევრად ღია ჭიშკრით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ზურმუხტოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „ჭიათურა“.
ოქტაი სადიგზადე

ოქტაი სეიდ ოღლუ სადიგზადე (; დ. 21 თებერვალი, 1921, ხიზი, ყუბის მაზრა — გ. 20 დეკემბერი, 2014, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო მხატვარი, აზერბაიჯანის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2014).

ბიოგრაფია
ოქტაი სადიგზადე დაიბადა 1921 წლის 21 თებერვალს ხიზიში, აზერბაიჯანული ლიტერატურის ცნობილი წარმომადგენლების - მწერლის სეიდ ჰუსეინისა და პოეტი უმუგულსუმის ოჯახში. ბავშვობიდან შემოქმედებით გარემოში აღზრდამ განაპირობა მისი მომავალი შემოქმედებითი ბედი.

1935-1939 წლებში სწავლობდა ბაქოს ხელოვნების ტექნიკურ კოლეჯში და პირველი ნამუშევრებით მიიპყრო ხელოვნებათმცოდნეების ყურადღება. 1941 წელს, როგორც რეპრესირებულთა ოჯახის წარმომადგენელი, სადიგზადე გადაასახლეს. მაგრამ მან მიუხედავად მძიმე პირობებისა განაგრძო თავისი შემოქმედება.

1946 წელს ბაქოში დაბრუნების შემდეგ წიგნის გრაფიკით დაკავდა. ამ სფეროში მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია. სწავლის გასაგრძელებლად ჩაირიცხა მოსკოვის სურიკოვის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა 1956 წელს გრაფიკის სპეციალობით.

სწავლის დასრულების შემდეგ, ოქტაი სადიგზადემ დაიწყო მუშაობა ბაქოში გამომცემლობა „აზერნაშრში“ სამხატვრო რედაქტორად. წიგნის გრაფიკის სამყაროში შეაბიჯა აზერბაიჯანისა და მსოფლიო ლიტერატურის ცნობილი წარმომადგენლების ნაწარმოებებისთვის დახატული ილუსტრაციებით.

მან დააპროექტა ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმი, აზერბაიჯანის ეროვნული ისტორიის მუზეუმი, უზეირ ჰაჯიბეილის, ჰუსეინ ჯავიდის, სამედ ვურღუნისა და ბულბულის სახლ-მუზეუმები.

სადიგზადემ შექმნა აზერბაიჯანელი ხალხის გამოჩენილი წარმომადგენლების პორტრეტების გალერეა: მონუმენტური ნამუშევრების სერია „ნიზამი განჯევი და მსოფლიო კულტურა“, გატრან ტაბრიზისა და ხურშიდბანუ ნათავანის პორტრეტები, ცხრილი „1937 წლის რეპრესიების მსხვერპლი, ტრიპტიქი „ჰუსეინ ჯავიდი“.

მხატვრის ნამუშევრები გამოფენილია აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში, ასევე პრესტიჟულ კულტურულ ცენტრებში, როგორიცაა ტრეტიაკოვის გალერეა, ინახება კერძო კოლექციებში ამერიკის შეერთებულ შტატებში, გერმანიაში, კანადაში, ისრაელსა და სხვა ქვეყნებში.

ოქტაი სადიგზადეს დიდი წვლილი მიუძღვის აზერბაიჯანში თანამედროვე ხელოვნების სკოლის ორგანიზებასა და განვითარებაში.

ოქტაი სადიგზადეს შემოქმედება ყოველთვის იყო ხელოვნების მოყვარულთა ყურადღების ცენტრში და უაღრესად დაფასებული სახელმწიფოს მხრიდან. ხელოვანი დაჯილდოებულია აზერბაიჯანის უმაღლესი ორდენებით „ღირსებისა“ და „დიდების“. 2014 წელს დაჯილდოვდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო პრემიით სახვითი ხელოვნების განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის.

დაქორწინებული იყო აზერბაიჯანელ მხატვრასა და გრაფიკოსზე ელმირა შახტახტინსკაიაზე. ამ ქორწინებიდან მათ ერთი ვაჟი შეეძინათ, რომლსაც ალთაი დაარქვეს. ალთაი სადიგზადე თავისი მშობლების კვალს გაჰყვა და მხატვარი გახდა.

სადიგზადე 2014 წლის 20 დეკემბერს 93 წლის ასაკში ბაქოში გარდაიცვალა.
ჭიათურის მუნიციპალიტეტის დროშა

ჭიათურის მუნიციპალიტეტის დროშა — ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ჭიათურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2016 წლის 5 თებერვალს №4 დადგენილებით.

აღწერილობა
დროშა ჰორიზონტალურად გაყოფილია ორ თანაბარ ნაწილად. მარცხენა ნაწილი წარმოადგენს მწვანე ველს, ხოლო მარჯვენა ლაჟვარდოვან ველს. დროშის მწვანე ველის ზედა მარცხენა კუთხეში გამოსახულია ბოლნურ-კაცხური ჯვარი. დროშის პროპორციებია 2:3.
ალექსანდრე ციციშვილი

ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე ციციშვილი (დ. 24 აპრილი, 1850, გორის მაზრა, თბილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 13 ივლისი,1885) — ქართველი რევოლუციონერი, ხალხოსნური მოძრაობის მონაწილე.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე ციციშვილი სწავლობდა თბილისის კლასიკურ გიმნაზიაში. 1872 წელს, სასწავლებლად გაემგზავრა შვეიცარიაში, ქ. ციურიხში, სადაც გახდა საზოგადოება „უღელის“ წევრი და რამდენიმე მეგობართან ერთად შეადგინა ამ საზოგადოების მემარცხენე ფრთა. გატაცებული იყო რუს რევოლუციონერ მიხეილ ბაკუნინის მოძღვრებით.

შვეიცარიიდან დაბრუნების შემდეგ აქტიურად მონაწილეობდა „მოსკოვის“ ხალხოსნური ორგანიზაციის საქმიანობაში. ჟანდარმერიის ცნობით, იყო „სრულიად რუსეთის სოციალ-რევოლუციური ორგანიზაციის“ ერთ-ერთი ორგანიზატორი. როგორც ადმინისტრაციის წევრი, იგი მიდიოდა პერიფერიებში იქ არსებული ხალხოსნური წრეებისთვის დახმარების გასაწევად. მან პირადი ქონება გაყიდა 200 ათას მანეთად და თანხა მთლიანად რევოლუციური საზოგადოების სალაროს გადასცა. გარდა ამისა, იგი ფიქტიურად დაქორწინდა ორგანიზაციის წევრ ალექსანდრა ხორჟევსკაიაზე და ქალის მიერ მშობლებისგან მიღებული მზითვი საზოგადოების სალაროში შეიტანა.

ალექსანდრე ციციშვილი იყო ერთ-ერთი მთავარი დამაკავშირებელი რგოლი „სრულიად რუსეთის სოციალ-რევოლუციურ ორგანიზაციასა“ და კავკასიაში მოქმედ რევოლუციონერებს შორის. ხშირად ჩამოდიოდა ამიერკავკასიაში, ადგილობრივი ამხანაგების დასახმარებლად. მან, რუსეთის რევოლუციური მოძრაობის ისტორიაში პირველმა, გაუწია შეიარაღებული წინააღმდეგობა ჟანდარმებს დაპატიმრების დროს (1875, 11 აგვისტო). 1877 წელს გაასამართლეს ორმოცდაათის პროცესზე. მიესაჯა 10 წლით საკატორღო მუშაობა ციხეებში. სენატის საკასაციო სხდომის 1877 წლის მაისის გადაწყვეტილებით სასჯელი შეეცვალა ქარხნებში 8 წლის ვადით საკატორღო მუშაობით.
ალექსანდრე ციციშვილმა 1878 წლის აგვისტოში ნოვობელგოროდის საკატორღო ციხეში ადმინისტრაციის წინააღმდეგ პატიმრების აჯანყება სცადა. ამის შემდეგ, ხელისუფლების განკარგულებით სასწრაფოდ გადაიყვანეს აღმოსავლეთ ციმბირის საკატორღო სარეწებში სამუშაოდ.

1883 წელს ალექსანდრე ციციშვილი ფსიქიურად დაავადდა. მისი კატორღაში გაჩერება აღარ შეიძლებოდა. ხელისუფლება იძულებული გახდა იგი გადასახლებულის კატეგორიაში გადაეყვანა და გადააგზავნა ირკუტსკის გუბერნიის დაბა კირენსკში. აქ მას ავადმყოფობა გაუძლიერდა და 1885 წლის 13 ივლისს კირენსკის საავადმყოფოში გარდაიცვალა.
ქოჩარლის მეჩეთი

ქოჩარლის მეჩეთი — საუკუნეში აშენებული მეჩეთი შუშაში, რომელიც ბაჰმან მირზას სასახლის კომპლექსის ნაწილი იყო.

მეჩეთი დედაქალაქ ბაქოდან დაახლოებით 350 კილომეტრში მდებარეობდა, რომელიც 1992 წლის 8 მაისს, სომხეთის მიერ ქალაქის ოკუპაციის შემდეგ, სომხური ძალების კონტროლ ქვეშ მოიქცა. მეჩეთი მდებარეობდა ქალაქის ქოჩარლის უბანში. საუკუნის ბოლოს, მეჩეთი შუშაში მოქმედი 17 მეჩეთიდან ერთ-ერთი იყო.
გიორგი ლობჟანიძე (ინჟინერი)

გიორგი ლობჟანიძე (დ. 15 მარტი, 1928, ღები, ონის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი და პედაგოგი, „საქნავთობის“ სამეცნიერიო-ტექნიკური საზოგადოების თავმჯდომარე, დიდი სამამულო ომის ვეტერანი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (2006).

1954 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი სპეციალობით „ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების ბურღვა“.

1947-1948 წლებში მუშაობდა სოფელი ღების კოლმეურნეობაში. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ გაანაწილეს შუა აზიის ნავთობგაერთიანების „ფერგანის ნავთობძიების ტრესტში“, სადაც მუშაობდა მბურღავად, ბურღვის ოსტატად და ბურღვის საწარმოო-ტექნიკური სამსახურის უფროსად. მიღებული აქვს სხვადასხვა ჯილდო. მოხსენიებულია შუა აზიის ნავთობგაერთიანების საპატიო წიგნში. 1959 წელს დაბრუნდა საქართველოში. 1963 წელს ჩაირიცხა ასპირანტურაში. 1967 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა უფროსი მეცნიერ-მუშაკის თანამდებობა. 1969 წელს ტრესტ „საქნავთობის“ მიწვევით გადაიყვანეს ტექნიკური განყოფილების უფროსად, შემდეგ „საქნავთობის“ წარმოების მართვის განყოფილების უფროსად, წარმოების მართვისა და მონიტორინგის განყოფილების უფროსად. პარალელურად მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. გამოქვეყნებული აქვს 50-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. „საქნავთობში“ მუშაობის პერიოდში აქტიურად მონაწილეობდა ნავთობის საბადოების ძებნა-ძიების საქმეში. არის სამგორი-პატარძეულის საბადოს ერთ-ერთი აღმომჩენი, რისთვისაც თანაგუნდელებთან ერთად, 1985 წელს მიენიჭა „სამგორის საბადოს პირველაღმომჩენის“ საპატიო წოდება.

ჯილდოები
მედალი „დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლისთავთან დაკავშირებით“,
მედალი „დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 50 წლისთავთან დაკავშირებით“,
მედალი „1941-1945 წლებში დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისთვის“,
საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი,
საქართველოს დამსახურებული მენავთობე,
საქართველოს ნავთობისა და გაზის მრეწველობის საპატიო მუშაკი.
ყუიულუყის მეჩეთი

ყუიულუყის მეჩეთი — საუკუნეში აშენებული მეჩეთი შუშაში.
მეჩეთი მდებარეობს ქალაქის ოჯაყგულუს ქუჩაზე. საუკუნის ბოლოს, მეჩეთი შუშაში მოქმედი 17 მეჩეთიდან ერთ-ერთი იყო. მეჩეთი, სომხეთის მიერ მთიანი ყარაბაღის ოკუპაციის პერიოდში დაინგრა.

მთავარი ფასადის არქიტექტურული კომპოზიციის მიხედვით, ყუიულუყის მეჩეთი მიეკუთვნება შუშაში არსებული სხვა მეჩეთების ტიპს, აივნებით და სხვადასხვა ფორმის ფართო თაღებით. შიდა სივრცის არქიტექტურული კონსტრუქციის მიხედვით, მეჩეთს ხის ბრტყელი ჭერი ჰქონდა.

მეჩეთი, რომელიც სავარაუდოდ საუკუნეში აგებული, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ბრძანებით, 2001 წელს შეიტანეს ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლების ნუსხაში.