iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტალინის ებრაული სკოლა

ტალინის ებრაული სკოლა — ერთადერთი ებრაული სკოლა ესტონეთში. მდებარეობს ტალინის ცენტრში. დაარსდა 1924 წლის 3 თებერვალს, როგორც გიმნაზია. სკოლის გვერდით მდებარეობს ტალინის სინაგოგა.

ისტორია
ტალინის ებრაული გიმნაზია დაარსდა 1924 წელს. 1924 წლის 3 თებერვალს, მისი გახსნიას ცერემონიალს ესწრებოდა ესტონეთის პირველი პრეზიდენტი — კონსტანტინ პიატსი, ესტონეთის განათლების მინისტრი და ტალინის მერი. მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1940 წლის 21 სექტემბერს, ნაცისტურმა ხელისუფლებამ გიმნაზიის დახურვა ოფიციალურად გამოაცხადა. ომის მიმდინარეობის პერიოდში და მის შემდეგაც, გიმნაზიის ადგილას საზღვაო არმიის ცენტრი არსებობდა. 1990 წლის 1 სექტემბერს, ტალინის ებრაული გიმნაზია მეორედ გაიხსნა, 350 მოსწავლით და სკოლად გადაკეთდა.

ინფორმაცია სკოლის შესახებ
ამჟამად, ტალინის ებრაულ სკოლაში 30 მასწავლებელი მოღვაწეობს და ამასთან დამატებით, ებრაული ენის მასწავლებელი, რომელიც მიწვეულია ისრაელიდან.
ყოველწლიურად, სკოლაში ხორციელდება სარემონტო სამუშაოები, მაგრამ იმის გამო, რომ სკოლის შენობა ძალიან ძველია, მთავარი კონსტრუქციის პრობლემები ბევრია. სახელმწიფოს არ შეუძლია სკოლისთვის ფულის გამოყოფა, რადგანაც იგი ესტონეთის ებრაული საზოგადოების კერძო საკუთრებას წარმოადგენს.
ტალინის ებრაულ სკოლაში ისწავლება სამი დამატებითი საგანი: ებრაული ენა, ებრაელების ისტორია და ებრაული ტრადიციები.

სწავლის დაწყება — 08:45;
გაკვეთილის ხანგრძლივობა — 45 წუთი;
სასწავლო დღეების რაოდენობა — 175 დღე წლის განმავლობაში;
სკოლაში არსებობს მოსწავლეთა თვითმმართველობა;
არსებობს გახანგრძლივებული სწავლის ჯგუფი;
სწავლების ენა — რუსული.

სკოლის დირექტორები
1924-1940 — სამუელ გურინი;
1990-1993 — ავივია გლუხოვსკაია;
1993 - 21 ივნისი, 2009 — მიხაილ ბეილინსონი;
სექტემბერი, 2009 - ნოემბერი, 2009 — სამუელ გოლომბი;
2010-დღემდე — იგორ ლირისმანი.
მუსა გარეევი

მუსა გარეევი ( ასევე ; დ. 9 ივნისი, 1922 — გ. 17 სექტემბერი, 1987) — საბჭოთა კავშირის სამხედრო მფრინავი, ეროვნებით ბაშკირი. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში, ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი.

ბიოგრაფია
მუსა გარეევი დაიბადა 1922 წლის 9 ივნისს სოფელ ილიაკშიდეში, უფის გუბერნიაში ღარიბი გლეხის ოჯახში. არმიაში 1940 წლის 15 დეკემბერს გაიწვიეს. 1942 წლის 25 სექტემბერს, სამხედრო საჰაერო სკოლის დამთავრების შემდეგ ფრონტზე გაგზავნეს, სერჟანტის წოდების მიღების შემდეგ 944-ე პოლკში გაანაწილეს. 1944 წელს გარეევი დაინიშნა ბელორუსიის მე-3 ფრონტის, 1-ლი საჰაერო არმიის, 1-ლი მოიერიშე საჰაერო დივიზიის, 76-ე მოიერიშე საჰაერო პოლკის მეთაურად. მეორე მსოფლიო ომის მსვლელობისას გარეევმა შეასრულა დაახლოებით 250 საბრძოლოს გაფრენა. ომი მოიერიშე პოლკის მაიორის წოდებით დაასრულა. ომის დასრულების შემდეგ მეთაურობდა საავიაციო პოლკს. 1951 წელს ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია, 1959 წელს კი სსრკ-ის გენერალური შტაბის სამხედრო აკადემია დაამთავრა. 1956 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. გარეევი 1987 წლის 17 სექტემბერს 65 წლის ასაკში გარდაიცვალა, დაიკრძალა უფაში გამარჯვების პარკში.
უფის საერთაშორისო აეროპორტი

უფის საერთაშორისო აეროპორტი — ქალაქ უფის (ბაშკირეთი, რუსეთი) საერთაშორისო აეროპორტი. 2013 წელს უფის აეროპორტით 2 218 000 მგზავრმა ისარგებლა, ამ მაჩვენებლით აეროპორტი რუსეთის მასშტაბით სიდიდით მეცხრე ხოლო ვოლგისპირეთის ფედერალური ოკრუგის ყველაზე დიდი აეროპორტი გახდა. უფის აეროპორტი ბაშკირეთში სიდიდით პირველია, მისი ხარისხის მენეჯმენტის სისტემა სერტიფიცირებულია 9001:2008-ის მიხედვით.

ინფორმაცია
აეროპორტი მოიცავს ორ ძირითად და სამ ბალახის ასაფრენ ზოლს. ძირითადად გამოიყენება პირველი ასაფრენი ზოლი, რომელიც ყველაზე ახლოს მდებარეობს აეროპორტთან, მისი სიგრძეა 2.5 კმ. მეორე ასაფრენი ზოლი რკინა-ბეტონისგან შედგება, მისი სიგრძე 3.7 კილომეტრია. მეორე ზოლი 1980-ან წლებში შეიქმნა, როგორც სარეზერვო ზოლი საბჭოთა მრავალფუნქციური სატრანსპორტო კოსმოსური სისტემის ბურანისათვის. დღეისათვის მეორე ზოლს იშვითად იყენებენ, მხოლოდ ზემძიმე, ან-124 რუსლანის მსგავსი თვითმფრინავების მისაღებად.
მფლობელები და მართვა
უფის საერთაშორისო აეროპორტს სრულად ფლობს ბაშკირეთის რესპუბლიკა, მისი კაპიტალი შეადგენს 181 094 000 რუსულ რუბლს. აეროპორტის გენერალური დირექტორია ალექსანდრე ანდრეევი.

ავიაკომპანია და მიმართულებები
2015 წლის დეკემბრის მონაცემების მიხედვით უფის საერთაშორისო აეროპორტიდან რეისებს ახორციელებენ შემდეგი ავიაკომპანიები:

მაჩვენებლები
მგზავრების რაოდენობა
უფა (საფეხბურთო კლუბი)

უფა — რუსული კლუბი, რომელიც ჩამოყალიბდა ამავე სახელწოდების ქალაქში. ასპარეზობს რუსეთის პრემიერლიგაში.

ისტორია
2010 წლის ზაფხულში ბაშკირეთის პრეზიდენტმა, რუსტემ ხამიტოვმა გადაწყვიტა უფაში ჩამოეყალიბებინა კლუბი, რომელიც იასპარეზებდა რუსეთის პრემიერლიგაში. ამავე წლის 23 დეკემბერს, „ბაშინფორმსვიაზ-დინამოს“ ბაზაზე, რომელიც რუსეთის დონით მესამე ლიგაში გამოდიოდა შეიქმნა ახალი კლუბი. მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა ინგლისის პრემიერლიგის 2-გზის გამარჯვებული, ანდრეი კანჩელსკისი. თავდაპირველად მწვრთნელმა განაცხადა, რომ თანაშემწე ანატოლი ბიშოვეცი იქნებოდა, მაგრამ საბოლოოდ გადაწყვეტილება შევალა.

პირველი სეზონი
პირველი ოფიციალური მატჩი „უფამ“ ჩაატარა რუსეთის თასის მეორე ეტაპზე, „სიზრანის“ წინააღმდეგ. საბოლოოდ „უფა“ პენალტების სერიაში დამარცხდა. ლიგაში პირველი თამაში ჩაატარა შინ, 2011 წლის 24 აპრილს 3:1 დაამარცხა „ტიუმენი“, კონსტანტინ იონოვმა ჰეთ-თრიკი შეასრულა.

კლუბმა გააგრძელა წინსვლა, სეზონის ბოლოს „უფას“ და „ნეფტეხიმიკს“ დაუგროვდათ თანაბარი 86 ქულა, ვინაიდან რუსეთის დონით მესამე ლიგა იყოფა 5 ნაწილად და თითეულიდან მხოლოდ ერთი გადის, ურთიერთშეხვედრების უკეთესი სხვაობის ხარჯზე „ნეფტეხიმიკმა“ აჯობა „უფას“ და შეძლო აღზევება რუსეთის დონით მეორე ჩემპიონატში. თუმცა ჩემპიონატის დასავლეთ ნაწილის პირველადგილოსანმა, ბრიანსკის „დინამომ“ ვერ შეძლო ლიცენზიის მოპოვება, რის გამოც ერთი ადგილი გათავისუფლდა, „უფამ“ შანსი გამოიყენა და აღზევდა რუსეთის პირველ დივიზიონში.

აღზევება პრემიერლიგაში
„უფას“ პირველი სეზონი რუსეთის დონით მეორე ჩემპიონატში წარმატებული გამოდგა, დაიკავა მე-6 ადგილი, მხოლოდ 4 ქულა დააკლდა აღსაზევებელ პლეი-ოფში გასვლამდე.

მომდევნო სეზონში გუნდმა დაიკავა მე-4 ადგილი და აღსაზევებელ პლეი-ოფში შეხვდა პრემიერლიგის მე-13 ადგილოსან ტომსკის „ტომს“. პირველი მატჩი ჩატარდა 2014 წლის 18 მაისს, „უფამ“ უმასპინძლა „ტომს“ და დიდი ანგარიშით, 5:1 დაამარცხა მეტოქე. 4 გოლი „უფას“ კაპიტანმა და თილისმამ, დიმიტრი გოლუბოვმა გაიტანა. შემდეგი მატჩი გაიმართა 4 დღეში და დამთავრდა „ტომის“ გამარჯვებით, 3:1. ეს ანგარიში ტომსკის კლუბს არ ეყო, „უფა“ კი დაარსებიდან 3 წელში უკვე პრემიერლიგაში აღზევდა.

სტატისტიკა ეროვნულ ჩემპიონატებში
კავკასიის გუბერნია

კავკასიის გუბერნია (; 5 მაისი, 1785 — 10 აგვისტო, 1822) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. ადმინისტრაციული ცენტრი გეორგიევსკი.

ისტორია
 საუკუნე
1785 წლის 5 მაისს შეიქმნა კავკასიის სამეფისნაცვლო, რომელიც თავის მხრივ დაიყო ასტრახანის ოლქად და კავკასიის გუბერნიად. ეს უკანასკნელი დაიყო 6 მაზრად:
ალექსანდროვსკის მაზრა;
გეორგიევსკის მაზრა;
ეკატერინოგრადის მაზრა;
მოზდოკის მაზრა;
სტავროპოლის მაზრა;
ყიზლარის მაზრა.

საგუბერნიო ქალაქად გამოცხადდა ქალაქი ეკატერინოგრადი.

1790 წლის 30 აპრილს გაუქმდა კავკასიის გუბერნია, ხოლო მისი მაზრები შეუერთდა ასტრახანის გუბერნიას.

 საუკუნე
1802 წლის 15 ნოემბერს 9 მაზრისაგან შემდგარი ასტრახანის გუბერნია გაიყო ორ — ასტრახანის და კავკასიის გუბერნიებად. ეს უკანასკნელი დაიყო 5 მაზრად:
ყიზლარის მაზრა
მოზდოკის მაზრა
გეორგიევსკის მაზრა
ალექსანდროვსკის მაზრა
სტავროპოლის მაზრა

საგუბერნიო ქალაქად გამოცხადდა გეორგიევსკი.

1822 წლის 10 აგვისტოს გუბერნიას ოლქის სტატუსი მიენიჭა და დაერქვა კავკასიის ოლქი, ხოლო ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა სტავროპოლი.

1824 წლის 2 ოქტომბრის ბრძანებით წარმომადგენლობები გეორგიევსკიდან გადატანილ იქნა სტავროპოლში.
უფა (სადგური)

უფა (ბაშკ: ) — ბაშკირეთის რეგიონის (კუიბიშევის რკინიგზა) რკინიგზის სადგური.

სადგურის შესახებ
სადგურზე 4 სამგზავრო პლატფორმაა, აქედან 1 ბაქანი და 3 კუნძული, რომლებიც დაკავშირებულები არიან მიწისქვეშა გადასასვლელებით. მათი დახმარებით შესაძლებელია, როგორც სადგურის შენობაში მოხვედრა, ისე ქალაქში გასვლა. თუმცა ამჟამად მიწისქვეშა გადასასვლელები დაკეტილია. სადგურის მთავარ შენობას ორჯერ ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია, პირველად 1974 წელს, მეორე კი 2011 წელს.

2011 წელს შენობის რეკონსტრუქციის შემდეგ, მეორე სართულიდან შესაძლებელი გახდა კუნძულოვან პლატფორმებზე გასვლა, მიმავალი გზა აღჭურვილია ესკალატორებით. თუ პლატფორმაზე მიმდინარეობს ჩასხდომა სადგურიდან მაშინ მოქმედი ესკალატორი მხოლოდ ქვევით ჩადის. უფასა და მოსკოვს შორის მოძრაობს საფირმო მატარებელი 39/40 ბაშკირეთი. უფის გავლით მოძრაობს ასევე საფირმო მატარებელი 13/14 ჩელიაბინსკი-მოსკოვის მიმართულებით.

მნიშვნელობა
უფის სადგურის გავლით მოძრავი საქალაქთაშორისო მატარებლები (2015 წლის ივნისი):
ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია

ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია — ეროვნული მეცნიერებათა აკადემია ესტონეთში, ტალინში. დაარსდა 1938 წელს. ისევე, როგორც სხვა ეროვნული აკადემიები, ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია მოიცავს გამოჩენილ მეცნიერთა დამოუკიდებელ ჯგუფს, რომლის წევრების მთავარი მიზანია კვლევების და განვითარების ხელშეწყობა, საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობის დამყარება და ცოდნის საზოგადოებისთვის გაზიარება. 2012 წლის დეკემბრისთვის, აკადემიას ჰყავდა 75 სრულუფლებიანი და 15 უცხოელი წევრი. 2014 წლიდან აკადემიის პრეზიდენტი ტარმო სოომერეა.

ისტორია
ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია დაარსდა 1938 წელს, როგორც სამეცნიერო საზოგადოება. 1940 წლის 17 ივლისს, ესტონეთის საბჭოთა კავშირში შესვლის შემდეგ, აკადემია გაუქმდა. 1945 წლის ივნისში, იგი მეორედ დაარსდა, როგორც ესტონეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემია . საბჭოთა პერიოდში, იგი მოიცავდა ცენტრალურ ბიბლიოთეკას და 15 კვლევითი ინსტიტუტისგან შემდგარ 4 განყოფილებას. ამასთანავე, სამეცნიერო საზოგადოებებსა და მუზეუმებს. 1989 წლის აპრილში, ესტონეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან ცოტა ხნით ადრე, აკადემიამ აღიდგინა თავდაპირველი სახელწოდება და კვლავ ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია ეწოდა. ამავდროულად, მას ჩაუტარდა რესტრუქტურიზაცია და დაუბრუნდა პირვანდელ ფორმას.

განყოფილებები
ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია ოთხი განყოფილებისგან შედგება:
ასტრონომიის და ფიზიკის განყოფილება ;
ინფორმატიკის და ინჟინერიის განყოფილება ;
ბიოლოგიის, გეოლოგიის და ქიმიის განყოფილება ;
ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა განყოფილება .

ჯილდოები
აკადემიის ყველაზე პრესტიჟული ჯილდოა ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემიის მედალი. აღნიშნული ჯილდო განკუთვნილია იმ ადამიანებისთვის, ვინც განსაკუთრებულ წვლილს შეიტანს ესტონეთის მეცნიერების განვითარებაში ან მნიშვნელოვნად ეხმარება მის განვითარებას.

მდებარეობა
აკადემია მდებარეობს ტალინში, კოჰტუს ქუჩაზე. მისი შენობა უნგერნ ფონ შტერნბერგების სასახლე იყო, რომელიც 1865 წელს, არქიტექტორმა მარტინ გროპიუსმა ააშენა.

აკადემიის პრეზიდენტები
1946-1950 — ჰანს კრუუსი;
1950-1968 — იოჰან ეიჰფელდი;
1968-1973 — არნოლდ ვეიმერი;
1973-1990 — კარლ რებანი;
1990-1994 — არნო კიოორნა;
1994-2004 — იური ენგელბრეხტი;
2004-2014 — რიხარდ ვილემსი;
2014 - დღემდე — ტარმო სოომერე.
კავკასიის ოლქი

კავკასიის ოლქი (; 10 აგვისტო, 1822 — 2 მაისი, 1847) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. ადმინისტრაციული ცენტრი სტავროპოლი.

ისტორია
კავკასიის ოლქი წარმოიქმნა 1822 წლის 10 აგვისტოს კავკასიის გუბერნიის ბაზაზე.

1827 წლის 6 (18) თებერვალს კავკასიის გუბერნიის ბაზაზე ფორმირდა კავკასიის ოლქი. შედგებოდა ოთხი ოკრუგისაგან: გიორგიევსკის, კიზლარის, მოზდოკისა და სტავროპოლის.

1828 წლის 22 ნოემბერს დამტკიცდა კავკასიის გუბერნიის გერბი. გუბერნიის გერბი წარმოადგენდა ორად გაყოფილ ფარს. ზედა ნახევარში ოქროსფერ ფონზე წარმოდგენილია კავკასიის მთაზე მჯდომარე ორთავიანი არწივი, რომელსაც ცალ ხელში გვირგვინი უკავია, ფეხებთან პრომეთეს გაწყვეტილი ჯაჭვია მოთავსებული. ქვედა ნახევარში კი ციხფერ ფონზე თეთრ ცხენზე ამხედრებული კავკასიის მთიელი მეომარია წარმოდგენილი, რომელიც მწვანე ბილიკზე მიჰქრის და თან მშვილდს ესვრის მდევრებს. შორს მოჩანს კავკასიის თოვლისნი მთები.

1847 წლის 2 მაისს კავკასიის ოლქის ბაზაზე შეიქმნა სტავროპოლის გუბერნია.
ლაჰორის ტერაქტი (2016)

}ლაჰორი
|სახელი3 = თარიღი
|მონაცემი3 = 27 მარტი, 201618:30 (+05:00)
|სახელი4 = სამიზნე
|მონაცემი4 = ქრისტიანი სამოქალაქო პირები
|სახელი5 = თავდასხმის ტიპი
|მონაცემი5 = თვითმკვლელი ტერორისტი
|სახელი6 = თავდასხმის იარაღები
|მონაცემი6 = შაჰიდის ქამარი
|სახელი7 = მსხვერპლი
|მონაცემი7 = 73 (აქედან 29 ბავშვი)
|სახელი8 = დაშავდა
|მონაცემი8 = 340 (უმეტესობის მდგომარეობა კრიტიკულია) ტერაქტის მიზანი იყო პაკისტანელი ქრისტიანები, რომლებიც აღნიშნავდნენ აღდგომის ბრწყინვალე დღესასწაულს. დაზარალებულების უმრავლესობას შეადგენენ ქალები და ბავშვები.

2013 წლის ტერაქტის დროს დაიღუპა 75 ადამიანი. 2015 წლის მარტის ტერაქტის დროს, რომელიც მოხდა ლაჰორის ეკლესიაში დაიღუპა 15 ადამიანი.

პაკისტანის თალიბანის ერთ-ერთ ფრაქციას წარმოადგენს სეპარატისტული ორგანიზაცია ჯამაათ-ულ-აჰრარი, რომელიც გაერთიანდა 2015 წლის მარტში. ასევე ჯამაათ-ულ-აჰრარიმ განახორციელა 2014 წლის ნოემბერში ვაგაჰის სასაზღვროზე თავდასხმა, სადაც 60-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა და 100-ზე მეტი დაშავდა.

რეაქციები
საერთაშორისო
გაეროს გენერალური მდივანი პან გი მუნმა დაგმო თავდასხმა და მოუწოდა ისლამაბადს დაიცვას რელიგიური უმცირესობები.

ავსტრალიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჯულია ბიშოპმა გაავრცელა განცხადება, სადაც დაგმო თავდასხმა.

ინდოეთის პრემიერ-მინისტრმა ნარენდრა მოდიმ გამოხატა მწუხარება ტერაქტის გამო და სოლიდარობა გამოუცხადა პაკისტანელ ხალხს.

აშშ-ს ეროვნული უშიშროების საბჭოს სპიკერმა ნედ ფასიმ გაავრცელა განცხადება, სადაც დაგმო ტერაქტი.
სალავათ იულაევი

სალავათ იულაევი (; დ. 16 ივნისი, 1752 — გ. 26 სექტემბერი 1800) — ბაშკირეთის ეროვნული გმირი. ემელიან პუგაჩოვის მიერ წამოწყებული გლეხთა აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. პოეტ-იმპროვიზატორი (სესენი).

დაიბადა ბაშკირეთის სოფელ ტეკეევოში. აღნიშნული სოფელი დღეს უკვე აღარ არსებობს. იგი აჯანყებაში მონაწილე სხვა სოფლებთან ერთად ეკატერინე -ის ბრძანებით გადაწვეს.

როდესაც სალავათ იულაიევმა გაიცნო ემილიანე პუგაჩოვი იგი 19 წლის იყო. ამ დღიდან მოყოლებული დაპატიმრებამდე (1774 წლის 25 ნოემბერი) იგი იმყოფებოდა გლეხთა აჯანყების ეპიცენტრში. 1775 წლის 15 ივლისს, ხანგრძლივი გამოძიების შემდეგ გამოაცხადეს სალავათ იულაევის განაჩენი. მას და მამამისს, როგორც სახელმწიფო დამნაშავეებს მიუსაჯეს გამათრახება და კატორღაში მუშაობა. 2 ოქტომბერს მამა-შვილი ბალტიისპირეთში თანამედროვე ესტონეთის ქალაქ პალდისკიში (მაშინ როგერვიკი) გააგზავნეს.

უკანასკნელი დოკუმენტი, რომელშიც მოიხსენიება სალავათი, მიეკუთვნება 1800 წელს. ამ პერიოდამდე იგი 25 წელი ტყვეობაში იმყოფებოდა.

სალავათ იულაევი გარდაიცვალა 1800 წლის 26 სექტემბერს.

ხსოვნა
სალავათ იულაევი ბაშკირი ხალხის ეროვნული გმირია. მის სახელს ატარებს რაიონი, ქალაქი, ქუჩები (რუსეთის, უკრაინის, ყაზახეთის, ესტონეთის ქალაქებში) და კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებები.
სალავათ იულაევს მიეძღვნა კომპოზიტორ ზაგირ ისმაგილოვის და პოეტ ბაიაზით ბიკბაის ოპერა „სალავათ იულაევი“, ბალეტი „მთის არწივი“ (1959, ლიბრეტო და მუსიკა ხ. ახმეტოვის და ნ. საბიტოვის), ფილმი „სალავათ იულაევი“ (1941, რეჟ. ი. პროტაზანოვი)
ბაშკირეთში დაწესებულია სალავათ იულაევის ორდენი და სალავათ იულაევის სახელობის სახელმწიფო პრემია (1967 წლიდან) ლიტერატურის, ხელოვნების და არქიტექტურის დარგში საუკეთესო ნამუშევრებისთვის.
სხვადასხვა ქალაქებში დადგმულია იულაევის ბიუსტები და ძეგლები.
სსრკ-ში და რუსეთში გამოშვებულია საფოსტო მარკები და საფოსტო კონვერტები იულაევის გამოსახულებით.
უოლფიშ-ბეი

უოლფიშ-ბეი (, , ვეშაპების ყურე) — ქალაქი აფრიკის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე და ნამიბიის მთავარი პორტი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 62 096 ადამიანს. ფართობი — 32,5 კმ²

ისტორია
 საუკუნის ბოლოდან, უოლფიშ-ბეი დაიპყრო დიდმა ბრიტანეთმა რეგიონში გერმანიის გეგმების საწინააღმდეგოდ. მას შემდეგ პორტი ეკუთვნოდა დიდ ბრიტანეთს, ხოლო შემდეგ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას.

როდესაც 1915 წელს სამხრეთ აფრიკის კავშირმა დაიპყრო სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკა, უოლფიშ-ბეიც მის შემადგენლობაში შეიყვანა. სამხრეთ აფრიკის ხელისუფლებამ პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ უოლფიშ-ბეი არ დააბრუნა უკან კაპის კოლონიის შემადგენლობაში, რადგანაც მთელი სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკა ისედაც დარჩა სამხრეთ აფრიკის კავშირის მმართველობის ქვეშ. იმის მაგივრად, რომ პორტი უკან დაბრუნებულიყო, 1921 წელს მასზე დაწესდა პირდაპირი მმართველობა სამხრეთ აფრიკიდან.

ეს გადაწყვეტილება და ასევე თითქოს ფორმალობა, სამხრეთ აფრიკის ხელისუფლებისათვის აღმოჩნდა დიდი შეცდომა — 1960 წელს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მიერ მიღებული დეკლარაციით დეკოლონიზაციის შესახებ სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკის მთელ ტერიტორიას იმ მომენტში არსებულ საზღვრებში უნდა მიეღო დამოუკიდებლობა. 1970-იან წლებში სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ხელისუფლების ცდებმა ისევ ჩაერთო უოლფიშ-ბეი კაპის კოლონიის შემადგენლობაში ვერანაირი შედეგი ვერ მოიტანა, რადგანაც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრმა სახელმწიფოებმა, რომლებიც ისედაც სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის აპართეიდის რეჟიმის წინააღმდეგ იყვნენ განწყობილები, მხარი დაუჭირეს ნამიბიის ტერიტორიულ მთლიანობას. უოლფიშ-ბეი ნამიბიას გადაეცა 1994 წელს.

მოსახლეობა
უოლფიშ-ბეი — თანამედროვე საპორტო ქალაქია შერეული მოსახლეობით; აქ ცხოვრობს ქვეყნის ცენტრალური და სამხრეთი რეგიონებიდან ბევრი გადმოსახლებული, მაგრამ ადგილობრივი მაცხოვრებლების უმრავლესობას შეადგენენ სამუშაოდ ჩამოსული ადამიანები ანგოლიდან, რომლებიც მუშაობენ პორტში.

ეკონომიკა
პორტი თევზსაჭერი ფლოტის უზარმაზარი ბაზაა, რომელიც თევზს აწვდის როგორც ქალაქის თევზის გადამამუშავებელ საწარმოებს, ასევე მოტივტივე თევზის საკონსერვო ქარხნებს ღია ზღვაში. რკინიგზით დაკავშირებულია ნამიბიის დედაქალაქ — ვინდჰუკთან.

ქალაქიდან სამხრეთში, სანაპიროს გასწვრივ, იწყება ალმასის ზონა, სადაც მოგზაურობა აკრძალულია.

დამეგობრებული ქალაქები
უოლფიშ-ბეი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
ლობატსე ბოტსვანა
დრაკენსტეინი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
კრისტიანსანდი ნორვეგია.
დინამოს სტადიონი (უფა)

დინამო — საფეხბურთო სტადიონი ქალაქ უფაში. იტევს 6 000 მდე მაყურებელს, 2015 წლის 9 აგვისტომდე იყო საფეხბურთო კლუბ „უფას“ საშინაო არენა. არენა აშენებულია ყოფილი უშაკოვსკის პარკის ადგილას. აშენდა 1930 წელს, გაიხსნა 1934 წლის 6 მაისს. საბჭოთა დროს სტადიონის სახელი ხშირად იცვლებოდა, არქმევდნენ ისეთ შემოკლებულ სახელებს, როგორებიცაა ბოსფკ, ბსპს, გსფკ.

მოედანზე არის ხელოვნური საფარი, რომლის გამოყენებაც შესაძლებელია წელიწადის ნებისმიერ დროს. სტადიონის კომპლექსი ასევე მოიცავს სარბენ ბილიკს, სიმაღლეზე ხტომის სექტორს, ჩოგბურთის კორტებს და საერთაშორისო დონის სპორტულ დარბაზს. 2012 წელს სტადიონზე დამონტაჟდა გათბობის სისტემა.
ნეფტიანიკი (სტადიონი)

ნეფტიანიკი — საფეხბურთო სტადიონი ქალაქ უფაში. იტევს 15 200 მაყურებელს, არის საფეხბურთო კლუბ „უფას“ საშინაო არენა.

რეკონსტრუქციამდე იტევდა 10 000 მაყურებელს. განახლების შემდეგ პირველი მატჩი გაიმართა 2015 წლის 9 აგვისტოს, „უფამ“ უმასპინძლა რუსეთის ჩემპიონ სანქტ-პეტერბურგის „ზენიტს“, მასპინძლებმა მატჩი 0:1 დათმეს..
რუნდუ

რუნდუ  — მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით სიდიდით მეორე ქალაქი ნამიბიაში, აღმოსავლეთი კავანგოს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში 2011 წლის აღწერით ცხოვრობს 63 431 ადამიანი. ფართობი — 164,1 კმ². დაარსდა 1936 წელს.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს ანგოლის საზღვართან. დასახლებული პუნქტის ცენტრის სიმაღლე შეადგენს ზღვის დონიდან 1105 მეტრს.

დემოგრაფია
ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა წლების მიხედვით:

ტრანსპორტი
ქალაქში არსებობს აეროპორტი.

დამეგობრებული ქალაქები
რუნდუ დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
ჩებოქსარი, ჩუვაშეთი, რუსეთი
ნივეგეინი, ნიდერლანდები
საფეხბურთო ხულიგნობა

საფეხბურთო ხულიგნობა — ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს ფეხბურთის ფანების მიერ ძალადობრივ, უწესო ქმედებას.
საფეხბურთო ხულიგანიზმის დროს შეტაკებები მიმდინარეობს, როგორც წესი ფირმებს შორის (სიტყვა ფირმა მომდინარეობს ბრიტანული სლენგიდან, რაც კრიმინალურ დაჯგუფებას ნიშნავს). შეტაკებების მთავარი მიზანი არის მეტოქე გუნდის ფანებში შიშის დანერგვა. ფირმებთან მიმართებაში ასევე გამოიყენება სიტყვები „“, „“, „“, და „“. კლუბების უმეტესობას ჰყავს პრინციპული მეტოქე, ხშირად გეოგრაფიულად საკმაოდ ახლოს (ლოკალური დერბი), დერბის დროს შეტაკებები ხშირდება და დიდ მასშტაბებს იძენს.

კონფლიქტი ხულიგნებს შორის შეიძლება წარმოიშვას მატჩამდე, მატჩის მიმდინარეობისას და მატჩის შემდეგ. ჩხუბის მონაწილეები ხშირად შეტაკებისთვის ირჩევენ სტადიონისგან მოშორებულ ადგილს, რადგან თავიდან აიცილონ პოლიციის მხრიდან მათი დაპატიმრება, თუმცა კონფლიქტი შეიძლება წარმოიშვას სპონტანურად სტადიონზე ან მის მიმდებარე ქუჩებზე. ზოგიერთ შემთხვევაში მაღაზიების ვიტრინები იმსხვრევა, ნაგვის ურნებს ცეცხლი ეკიდებათ და პოლიციის მანქანები იმტვრევა. რთული შემთხვევების დროს შეიძლება ხულიგნების ან პოლიციელების მკვლელობამდე მივიდეს საქმე. ამ დროს პოლიცია ცრემლმდენი აირით, სასამსახურო ძაღლებით, ჯავშნიანი მანქანებით და წყლის ჭავლით შლის მათ.
გროდნოს ძველი ციხესიმაგრე

ძველი ციხესიმაგრე — ციხესიმაგრე გროდნოში.

ისტორია
პირველი თავდაცვითი ნაგებობა აშენდა რუსი მთავრების მიერ საუკუნეში. საუკუნეში გროდნო (გოროდნა) ლიტვის დიდი სამთავროს ნაწილი გახდა შემდეგი ათასწლეულის დასაწყისიდან, გახდა სამიზნე ჯვაროსნების მრავალრიცხოვანი თავდასხმების. 1391 წელს ციხესიმაგრე გახდა ვიტოვტის ერთ-ერთ ძირითად რეზიდენციად, რომელიც 1398 წელს ხის ციხესიმაგრის ნაცვლად ააშენა ქვის გოთური ციხესიმაგრე ხუთი კოშკით. ეს შენობა შენახულია დღემდე.

დაახლოებით ამავე დროს, ციხესიმაგრეს ტერიტორიაზე აშენდა ე.წ. ქვედა ეკლესია. არქეოლოგების ვარაუდით, იგი აგებული იყო იგივე ტექნოლოგიით, როგორც ბორისოგლებსკის ეკლესიაა აშენებული, ასევე იგივე არქიტექტორებით. მშენებლობის სპეციფიკა გამოიხატებოდა იმაში, რომ უზარმაზარი ლოდები იყო გაყოფილი ნახევრად და აგურთან ერთად დატანილი იყო კედელზე, ციხის გარე ნაწილზე. ეს ეხმარებოდა სამშენებლო მასალების დაზოგვაში, ასევე კედლის შემდგომ გაძლიერებაში. ქვედა ეკლესიის ფუნდამენტი და კედლების ნარჩენები დღესდღეობით ღიაა მნახველებისთვის.

1445 წელს ლიტვის დიდმა მთავარმა კაზიმირ -მ მიიღო აქ პოლონეთის ელჩი, რომელმაც შესთავაზა მას გვირგვინი, ხოლო 1492 წელს ის გარდაიცვალა ამ ციხესიმაგრეში. ხშირად აქ ჩერდებოდა სტეფანე ბატორი, რომელიც რეალურად გროდნო გადააქცია თავისი სამეფოს დედაქალაქად. დაახლოებით 1580 წელს მეფის ინიციატივით, ციხესიმაგრე გადაკეთდა რენესანსის სტილში, იტალიელი არქიტექტორის სკოტოს მიერ.

1655 წელს ციხესიმაგრე მთლიანად გაანადგურდა რუსეთის ჯარების მიერ რუსეთ-პოლონეთის 1654-1667 წლების ომის დროს. ციხესიმაგრე თავიდან ააშენა ლიტვის კანცლერმა და გროდნოს ხელმძღვანელმა ქშიშტოპ ზიგმუნდ პაკმა. 1678 წლიდან, ციხესიმაგრეში იმართებოდა ყოველი მესამე ჟეჩ პოსპოლიტას სეიმის სხდომა. საუკუნის დასაწყისში, ჩრდილოეთის ომის დროს შვედებმა გადაწვეს და მას შემდეგ აღარ დაბრუნებია თავისი ღირებულება.

 საუკუნის შუაში აშენდა გროდნოს ახალი ციხესიმაგრე და ძველმა შეწყვიტა თავისი ფუნქციის შესრულება. ჟეჩ პოსპოლიტას დანაწილების და გროდნოს რუსეთის იმპერიის მიერ შეერთების შემდეგ, საუკუნეში იგი აღადგენილ იქნა, როგორც სამეფო ყაზარმები.

დღეს ციხესიმაგრეში განთავსებულია გროდნოს ისტორიულ და არქეოლოგიური მუზეუმის მთავარი ექსპოზიცია. შემოშავებულია ციხესიმაგრის რეკონსტრუქციის პროექტი, რომლის შედეგად ის მიიღებს სტეფანე ბატორის დროინდელ ფორმას, მუშაობა დაიწყო 2015 წელს.
გალილეოს მუზეუმი

გალილეოს მუზეუმი — მეცნიერების ისტორიის ყოფილი ინსტიტუტი და მუზეუმი (იტალ. ), მდებარეობს ფლორენციაში, იტალია (მუზეუმი განლაგებულია კასტელანის სასახლეში, მე-11 საუკუნის შენობაში, რომელიც ცნობილი იყო როგორც ალტაფრონტეს ციხესიმაგრე). მუზეუმი ფლობს მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან სამეცნიერო ინსტრუმენტების კოლექციას, რომელიც ნათელჰყოფს მედიჩებისა და ლოთარინგიის საჰერცოგოს მჭიდრო კავშირს მეცნიერებასთან და მეცნიერებთან. მეცნიერების ისტორიის ინსტიტუტი და მუზეუმი 2010 წლის 10 ივნისს ხელახლა გაიხსნა გალილეოს მუზეუმის სახელწოდებით.

მედიჩების კოლექცია
მუზეუმის პირველ სართულზე განთავსებულია მედიჩების კოლექცია (- საუკუნეები). პერმანენტული კოლექცია მოიცავს გალილეო გალილეის უნიკალურ არტიფაქტებს, რომელთა შორისაა ორი ტელესკოპი, თერმომეტრები რომლებსაც დელ ჩიმენტოს აკადემიის წევრები იყენებდნენ და ბოლოს, ექსტრაორდინალური ხმელეთის და ცის გლობუსების კოლექცია, რომელიც მოიცავს ანტონიო სანტუჩის მიერ აშენებულ გიგანტურ არმილიარულ სფეროს.

ლოთარინგიის საჰერცოგოს კოლექცია
მუზეუმის მეორე სართულზე განლაგებულია ლოთარინგიის დინასტიის ინსტრუმენტები და საექსპერიმენტო აპარატები (- საუკუნეები), რომლებიც ცხადყოფენ ტოსკანას რეგიონისა და ზოგადად, იტალიის წვლილს ელექტროენერგიის, ელექტრომაგნეტიზმისა და ქიმიის პროგრესირებაში. გამოფენა შედგება სამეანო ცვილის მოდელებისგან სანტა მარია ნუოვას საავადმყოფოდან, ჰერცოგ პეტერ ლეოპოლდოს ქიმიური კაბინეტისა და ფლორენციის ბუნებრივი ისტორიის მუზეუმის მიერ ვორქშოფების დროს დამზადებული მანქანებისგან, რომელთა მთავარი დანიშნულება ფიზიკის ფუნდამენტალური კანონების ილუსტრირებაა.

ფოტო გალერეა
ბიბლიოთეკა
მუზეუმის ბიბლიოთეკა მასპინძლობს 150,000 ნაშრომს მეცნიერების ისტორიის შესახებ. უძველესი წიგნების კოლექცია შედგება დაახლოებით 5,000 ნაშრომისგან. ის მოიცავს მედიჩი-ლოთარინგიის კოლექციებს, აგრეთვე 5 საუკუნის მანძილზე ტოსკანის დინასტიების მიერ შეგროვებულ ფიზიკისა და მათემატიკის სამეცნიერო წიგნებს. ამავდროულად, ბიბლიოთეკაში განთავსებულია - საუკუნეების საარქივო კოლექციები, მუზეუმისა და უძველესი სამეცნიერო ინსტრუმენტების, ასევე სამეცნიერო თვალსაზრისით საინტერესო ადგილების სურათების არქივი. თანამედროვე კოლექცია მოიცავს წიგნებს იტალიურსა და სხვა ევროპულ ენებზე. აღსანიშნავია, რომ ყოველწლიურად 1,800 ახალი ნაშრომი/წიგნი ემატება ბიბლიოთეკას.

ციფრული ლაბორატორია
1991 წელს მუზეუმმა დააარსა საკუთარი ციფრული ლაბორატორია. ლაბორატორია აწარმოებს ოფლაინ და ონლაინ ინტერაქტიულ აპლიკაციებს, რომელთა მთავარი მიზანი მუზეუმისა და მისი პერმანენტული თუ დროებითი კოლექციების შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებაა. გარდა ამისა, ციფრული ლაბორატორია ქმნის სამეცნიერო-ისტორიული კვლევების ციფრულ არქივებს.