iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კორუნიის ბრძოლა

კორუნიის ბრძოლა — ბრძოლა საფრანგეთის და ბრიტანეთის ჯარებს შორის 1809 წლის 16 იანვარს ესპანეთში, ქალაქ კორუნიასთან (ლა-კორუნია), ნაპოლეონის ომებისა და ნახევარკუნძულის ომის ერთ-ერთი ეპიზოდი.

1808 წლის ნოემბერ-დეკემბრის კამპანიაში ნაპოლეონის მიერ ესპანეთის ჯარების დამარცხების შემდეგ ბრიტანეთის საექსპედიციო კორპუსმა (დაახლ. 16 ათასი კაცი, 12-მდე ქვემეხი) გენერალ-ლეიტენანტ ჯონ მურის სარდლობით უკან დაიხია სანაპიროსკენ, კორუნიას მიმართულებით, საიდანაც სამეფო ფლოტს მისი ევაკუაცია უნდა განეხორციელებინა. ბრიტანელებს ფეხდაფეხ მისდევდა საფრანგეთის მარშალ ნიკოლა ჟან დე დიე სულტის კორპუსი (დაახლ. 16 ათასი კაცი, 20 ქვემეხი), რომლის მოგერიებაც ბრიტანელებს უწყვეტი არიერგარდული ბრძოლებით უწევდათ. 1809 წლის 16 იანვარს ფრანგებმა იერიში მიიტანეს კორუნიას ნავსადგურში გემებში ჩასხდომის პროცესში მყოფ მტრის ჯარებზე. ბრძოლა დაღამებამდე გაგრძელდა. ფრანგებმა კორუნია დაიკავეს, თუმცა ბრიტანელების ევაკუაციისთვის ხელის შეშლა ვერ შეძლეს. ბრძოლაში ბრიტანელებმა მოკლულთა და დაჭრილთა სახით 900 კაცამდე დაკარგეს, 300 ავადმყოფი კი კორუნიაში დატოვეს. სასიკვდილოდ დაიჭრა გენერალი მურიც. ფრანგების დანაკარგები მოკლულთა და დაჭრილთა სახით 700 კაცამდე იყო.
ჰენკ აარონი

ჰენრი ლუის „ჰენკ“ აარონი (; დ. 5 თებერვალი, 1934, მობილი, ალაბამა, აშშ, – გ. 22 იანვარი, 2021, ატლანტა, ჯორჯია, აშშ) — ამერიკელი ბეისბოლისტი (აუტფილდერი).

ბეისბოლის მთავარ ლიგაში აარონის დებიუტი 1954 წელს შედგა „მილუოკი ბრეივზის“ (1965 წლიდან ეწოდებოდა „ატლანტა ბრეივზ“) შემადგენლობაში. 1975 წელს გადავიდა „მილუოკი ბრიუერსში“, ხოლო 1976 წელს აქტიურ სპორტულ მოღვაწეობას ჩამოშორდა. ბეისბოლის ძირითად ლიგებში საერთო ჯამში 23 სეზონი ითამაშა. მიჩნეულია ყველა დროის ერთ-ერთი უდიდეს ბეისბოლისტად. მისი რეკორდების (755 „ჰოუმრანი“, 1477 „დამატებითი დარტყმა ბაზაზე“, 2297 „გარბენი დარტყმის შემდეგ“) გაუმჯობესება ჯერჯერობით ვერავინ შეძლო. მხოლოდ ტაი კობმა და პიტ როუზმა აჯობეს აარონს დარტყმების საერთო რაოდენობით (3771). დაჯილდოებულია თავისუფლების საპრეზიდენტო მედლით (აშშ, 2002).
ლიხაურის ღვთისმშობლის ხატები

ლიხაურის ღვთისმშობლის ხატი — ღვთისმშობლის სამი ხატი ლიხაურის ეკლესიის საგანძურიდან.

პირველი
აღნიშნული ხატი (0,370,3 მ.) დიმიტრი ბაქრაძემ პირველად მოინახულა და აღწერა 1873 წელს, ხოლო 1890 წელს — ნიკოდიმ კონდაკოვმა და 1907 წელს კი ექვთიმე თაყაიშვილმა გამოაქვეყნეს თავის ნაშრომებში. ხატი შეტანილია ერმაკოვის კატალოგშიც (№2014, 2015).

ღვთისმშობლის ხატი ჩვილედით შემკული იყო ვერცხლის პერანგით, რომლის წინა მხარეს ქვევით არშიაზე ეწერა:

უკანა მხარეს:

მეორე
ღვთისმშობლის ვერცხლის ეს ხატი (0,120,1 მ.) აღწერილი აქვს დიმიტრი ბაქრაძეს, ფოტო შეტანილი აქვს კონდაკოვსაც თავის აღწერაში და შესულია ერმაკოვის კატალოგშიც (№2012, 2013).

მესამე
აღნიშნული ხატი (0,310,23 მ.) არ აქვს დიმიტრი ბაქრაძეს აღწერილი, თუმცა გვხვდება კონდაკოვთან, თაყაიშვილთან და დიმიტრი ერმაკოვის კატალოგშიც (№2041).

ღვთისმშობლის ხატზე, რომელიც მდარე ხელობისაა, მხედრულის ხელით ზემოთ აწერია:

და ქვემოთ:
იშხნის საქტიტორო რელიეფი

იშხნის საქტიტორო რელიეფი — იშხნის ტაძრის ტიმპანის ქვა. აღმოჩნდა იშხნის ტაძრის სარესტავრაციო სამუშაოების მიმდინარეობისას, კომპლექსის ეზოში მიწის დადაბლების დროს. აღმოჩენის ზუსტი ადგილი და სხვა დეტალები უცნობია. რელიეფს 2014 წლის ივლის-აგვისტოში მიაკვლია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის მეცნიერთა ჯგუფმა პროექტის „ტაო-კლარჯეთი – ისტორიისა და კულტურის ძეგლები“ ექსპედიციის ფარგლებში, ქალაქ რიზეს მუზეუმში. ტიმპანი დაზიანებულია. მისი ზომებია: სიგანე — 113 სმ, სიმაღლე — 57,5 სმ, სისქე — 26,5 სმ. მეცნიერების მოსაზრებით იგი დასავლეთი კარიბჭის ნაწილი უნდა ყოფილიყო. რელიეფის გაფორმებისა და სტილის მიხედვით თარიღდება საუკუნით.

აღწერა
ტიმპანის ქვის ზედაპირი სრულად არის დამუშავებული. გარშემო დატოვებულია ვიწრო ზოლი, დანარჩენი არე კი შემოსაზღვრულია დამუშავებული კანტით, რომელიც ალაგ-ალაგ ან მარყუჟს აკეთებს, ან კომპოზიციის გასაფორმებელ იგივე ტიპის კანტებს ეწვნის. ცენტრში გამოსახულია ღვთისმშობელი ყრმით, მარჯვნივ კი ქტიტორი. მარცხენა მხარეს წნული კანტებით მოსაზღვრული ორი მედალიონია, რომლებშიც ლომი და კურდღელია გამოქანდაკებული. ღვთისმშობლისა და მაცხოვრისკენ შებრუნებულ ქტიტორს ხელში ტაძრის მოდელი უჭირავს.

ღვთისმშობლის გამოსახულებასთან არის განმარტებითი ასომთავრული წარწერა თავთან, აქეთ-იქით: „დ(ე)დ(ა)ჲ ღ(მრთისა)ჲ“. ქტიტორის გამოსახულებასთან არანაირი განმარტებითი წარწერა არ გვხვდება.

ტიმპანი მეცნიერების აზრით განზრახ არის დაზიანებული. ღვთისმშობლის, მაცხოვრის და ქტიტორის სახეები ჩამოთლილია. ჩამოტეხილია ქტიტორის მარცხენა ხელი, აგრეთვე მაცხოვრის ხელის მტევანი, რომელშიც გრაგნილი უჭირავს. ქვა ქტიტორის გამოსახულებასთან ორ ნაწილადაა სიგრძეში გაპობილი.

ვინაიდან საქტიტორო რელიეფი რელიგიურ კომპოზიციასა და ადამიანთა გამოსახულებებს შეიცავდა იგი ტაძრის მეჩეთად გადაკეთებისთანავე უნდა ჩამოაგდოთ.
გრძელი მცურავი

გრძელი მცურავი, ასევე ესკულაპის გველი (, ყოფ. ) — უშხამო გველი ანკარასებრთა ოჯახისა (მცურავები). მისი სხეულის სიგრძეა 100–150 სმ. გავრცელებულია სამხრეთ-დასავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში, მცირე აზიაში, ჩრდილოეთ ირანში, მოლდოვაში, სამხრეთ-დასავლეთ უკრაინაში, ყირიმში, კავკასიაში. საქართველოში გვხვდება როგორც დასავლეთ, ისე აღმოსავლეთ ნაწილში. ბინადრობს ტყეებში, ბუჩქნარში, მთის ფერდობზე ზ. დ. 2000 მ-მდე. იმალება ნაპრალებში, ფუღუროებში და ა. შ.; კარგად დაცოცავს ხეებზე. იკვებება წვრილი ხერხემლიანებით (ძირითადად თბილსისხლიანებით). ივნისსა და ივლისის დასაწყისში ფხვიერ მიწაზე ან ხმელ ფოთლებში დებს 4–10 კვერცხს. ნაშიერები იჩეკებიან აგვისტო-სექტემბერში. შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“.
დავით გრძელიძე

დავით ვლადიმერის ძე გრძელიძე (დ. 30 სექტემბერი, 1921, თბილისი, — გ. 1 ოქტომბერი, 1992, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1967).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1948), მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტის კვალიფიკაციის ამაღლების კურსები (1952). მუშაობდა „თბილქალაქპროექტში" (1956–1958), ტიპობრივი და ექსპერიმენტული დაპროექტების თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (1964–1991); ამავდროულად 1989 წლიდან იყო არქიტექტურისა და ქალაქთმშენებლობის თეორიის ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში; 1979 წლიდან ასწავლიდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. გრძელიძის მთავარია ნამუშევრებია: თბილისის საბურთალოს რაიონის დეტალური დაგეგმარების პროექტი (1958; ალექსანდრე ბაქრაძესთან , ი. და შოთა ყავლაშვილებთან ერთად); ტიპური სერია 5–9-სართულიანი მონოლითური რკინაბეტონის საცხოვრებელი სახლებისა (1977; ზაურ ბერუაშვილთან და გურამ ხიზანიშვილთან ერთად); გვინეის რესპუბლიკაში ქ. დებელეს დაგეგმარებისა და 173 განაშენიანების პროექტი (1978; გ. ბერიძესთან ერთად); თბილისში 16-სართულიანი მონოლითური რკინაბეტონის საცხოვრებელი სახლი (1987, მუხიანი) და სხვ.
თეიმურაზ გრძელიძე

თეიმურაზ ივანეს ძე გრძელიძე (დ. 5 აგვისტო, 1956, ბათუმი) — ქართველი უშიშროების სამსახურის გენერალ-მაიორი (1994).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი 1978 წელს. 1978–1980 წლებში მუშაობდა საკავშირო სამეცნიერო-კვლევით და საპროექტო-საკონსტრუქტორო ინსტიტუტში ინჟინრად. სწავლობდა საბჭოთა სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის ქ. მინსკის უმაღლეს კურსებზე 1980-1981 წლებში. 1981 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების ორგანოებში. საქართველოს მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ იყო დაზვერვის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე (1997-2000), უშიშროების მინისტრის მოადგილე (2000-2001), დაზვერვის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილე (2001-2004). იყო პანკისის ხეობაში საქართველოს შინაგან საქმეთა და უშიშროების ძალების ოპერაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის (1996) და ხარისხის (2001) და ღირსების (1996) ორდენებით.
გრძელთითა წყლის ბიგა

გრძელთითა წყლის ბიგა — ძუძუმწოვარი ცხოველი ბიგასებრთა ოჯახისა. ტანად პატარაა, გარეგნულად სახლის თაგვს წააგავს. სხეული დაფარულია გრძელი ბალნით. გავრცელებულია ზღვის დონიდან 2600 მეტრამდე. ბინადრობს ტყეებში, წყალსატევებთან ახლოს. კარგად ცურავს და ყვინთავს. ცხოვრობს სოროში, რომელსაც თვითონ თხრის, ან სხვის მიტოვებულში სახლდება. წელიწადში შობს 3–8 ნაშიერს. იკვებება მწერებით, მათი მატლებით, კიბოსნაირებით, ლიფსიტებით, პატარა თევზებით. საქართველოს ფარგლებში გვხვდება ახალქალაქისა და ბაკურიანის მიდამოებში, ფშავში, სვანეთში. საქართველოს გარდა, გავრცელებულია ჩრდილოეთ კავკასიაში, რუსეთის ევროპულ ნაწილში, აზერბაიჯანში. ქვირითისა და ლიფსიტების საკვებად გამოყენების გამო ზიანს აყენებს თევზის მეურნეობებს.

ზოგიერთი წყარო მოიხსენიებს როგორც წყლის ბიგის ქვესახეობას — .
რევაზ გრძელიძე

რევაზ კონსტანტინეს ძე გრძელიძე (დ. 1 აგვისტო, 1930, სოფ. ბარი (ონის მუნიციპალიტეტი), — გ. 28 დეკემბერი, 1998, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1974), პროფესორი (1976), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1990).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ისტორიის ფაკულტეტი 1953 წელს. 1960–1964 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის (სკკპ) ისტორიის კათედრის უფროსი მასწავლებელი, 1965–1976 წლებში — მეცნიერული კომუნიზმის კათედრის დოცენტი, 1977–1981 წლებში — თსუ პრორექტორი, 1987–1991 წლებში — თსუ სკკპ ისტორიის კათედრის, ხოლო 1991–1998 წლებში — პოლიტიკურ პარტიათა ისტორიის კათედრის გამგე. იკვლევდა საქართველოს უახლესი ისტორიის საკითხებს.
გრძელფრთიანი ღამურა

გრძელფრთიანი ღამურა — ძუძუმწოვარი ცხოველი ხელფრთიანების რიგისა. გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, აზიასა და ავსტრალიაში.

საქართველოში გვხვდება მხოლოდ ერთი სახეობა. რეგისტრირებულია ბათუმში, სოხუმში, ზუგდიდში, თბილისსა და მის შემოგარენში. ბინადრობს ტაძრებისა და სამრეკლოების გუმბათებს ქვეშ, სახლების სხვენში, გამოქვაბულებსა და ხის ფუღუროებში. შემოდგომით დიდდიდ გუნდებად მიფრინავს სამხრეთით (ინდოეთი, აფრიკა). მაისის ბოლოს – ივნისში შობს 1–2 ნაშიერს. გრძელფრთიანი ღამურა ანადგურებს მავნე მწერებს. შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“.
გუგული

გუგული, ჩვეულებრივი გუგული — ფრინველი გუგულისნაირთა რიგისა. ზომით მტრედზე პატარაა, შორიდან ჰგავს მიმინოს. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. საქართველოში რეგისტრირებულია როგორც მოზაფხულე გადამფრენი ფრინველი. ბინადრობს ფოთლოვანსა და შერეულ ტყეებში, ანთროპომორფულ ლანდშაფტში (ბაღები, ველმინდვრები და მისთ.). ტიპური ბუდობრივი პარაზიტია. გაზაფხულ-ზაფხულის განმავლობაში ბეღურასნაირთა ბუდეებში დებს 12–25 კვერცხს. დადებისას იტაცებს და ჭამს მასპინძლის 1–2 კვერცხს. გუგულის მართვე გამოჩეკისთანავე რეფლექსურად აგდებს ბუდიდან მასპინძლის ბარტყებსა და კვერცხებს. იკვებება მწერებითა და მათი მატლებით, რითაც სარგებლობა მოაქვს. „გუგულით“ აგრეთვე მოიხსენიებენ გუგულისებრთა ოჯახის სხვა წარმომადგენლებსაც (სულ მსოფლიოში დაახლოებით 39 გვარის 129 სახეობაა). „ბუდობრივი პარაზიტიზმი“ დამახასიათებელია მხოლოდ 80 სახეობისათვის.
მაგდალენა აბაკანოვიჩი

მაგდალენა აბაკანოვიჩი (; დ. 20 ივნისი, 1930, ფალენტი, პოლონეთი, — გ. 20 აპრილი, 2017, ვარშავა) — პოლონელი მხატვარი და მოქანდაკე. საერთაშორისო აღიარება მოუტანა მასიურმა, ბიომორფულმა ტექსტილურმა ქანდაკებებმა.

დაიბადა არისტოკრატული წარმოშობის ოჯახში. დაამთავრა ვარშავის სახვითი ხელოვნების აკადემია (1955). 1979 წლიდან პოზნანის ხელოვნების უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. მუშაობდა გრაფიკაში, ფერწერაში, მხატვრული ტექსტილის დარგში. აბაკანოვიჩი იყო ტექსტილური ქანდაკების პიონერი და აქტიური პოპულარიზატორი. აქანდაკებდა ასევე ბრინჯაოში, ქვაში, რკინასა და ბეტონში. მისი ნამუშევრებისთვის, რომელთაც თავადვე „აბაკანები“ უწოდა, დამახასიათებელია მონუმენტურობა, ექსპრესიულობა და ბუნებრივი ფორმების გამეორება. მის სტილს ბევრი მიმბაძველი გამოუჩნდა ევროპასა და ამერიკაში.
ჰალიოტისი

ჰალიოტისი, „ზღვის ყური“ — ზღვის მოლუსკების გვარი, მიეკუთვნება ჰალიოტიდების ოჯახს და აერთიანებს ათეულობით სახეობას. გავრცელებულია მსოფლიოს მრავალ თბილ ზღვაში. მოლუსკის სხეული დაფარულია ნიჟარით, რომლის გარეთა ზედაპირს აქვს მცირე ზომის ხვრელების რიგი. სხეულის ზრდასთან ერთად ამ ხვრელების უმეტესობა იხურება, ნაწილი ღია რჩება და ცხოველმოქმედების პროდუქტების გამოსაყოფად გამოიყენება. სხეულის საშუალო ზომა 10-25 სმ-ია. უდიდესი სახეობაა . , რომლის ზომა 30 სმ აღწევს. ნიჟარის მბზინავი შიდა ზედაპირი, რომელიც ირიზაციით ხასიათდება, გამოიყენება დეკორატიული მიზნით, ხოლო კუნთოვანი ფეხი ძვირფას საკვებად ითვლება. სამრეწველო თევზჭერა ხდება ამერიკის შეერთებულ შტატებში (კალიფორნია), მექსიკაში, იაპონიასა და სამხრეთ აფრიკაში.
კლაუდიო აბადო

კლაუდიო აბადო (; დ. 26 ივნისი, 1933, მილანი, — გ. 20 იანვარი, 2014, ბოლონია) — იტალიელი დირიჟორი და პიანისტი.

სწავლობდა მილანის ჯუზეპე ვერდის სახელობის კონსერვატორიაში. 1969 წლიდან იყო მილანის თეატრ „ლა სკალას“ დირიჟორი, შემდეგ კი — სამხატვრო ხელმძღვანელი (1986 წლამდე). ამავდროულად, 1971 წლიდან იყო ვენის ფილარმონიის, ხოლო 1979 წლიდან ლონდონის სამეფო ორკესტრის მთავარი დირიჟორი. 1989-2002 წლებში ბერლინის ფილარმონიის მთავარი დირიჟორისა და სამხატვრო ხელმძღვანელის პოზიციაზე ჩაანაცვლა ჰერბერტ ფონ კარაიანი. ცნობილი იყო თამამი მუსიკალური ინტერპრეტაციებით, მათ შორის, თანამედროვე მუსიკის ელემენტების უხვი გამოყენებით. მიღებული ჰქონდა არაერთი მუსიკალური და სახელმწიფო ჯილდო, მათ შორის, კომოდორის ორდენი იტალიის რესპუბლიკის წინაშე დამსახურებისთვის (1992), საპატიო ლეგიონის ორდენის დიდი ჯვარი (1986) და სხვ.
აბას I (ეგვიპტე)

აბას (, ; დ. 1813, ჯიდა, ახლანდ. საუდის არაბეთი, — გ. 13 ივლისი, 1854, ბანჰა, ეგვიპტე) — ეგვიპტის მმართველი (ვალი) 1848-1854 წლებში, მუჰამედ ალი-ფაშას შვილიშვილი.

ეგვიპტის სათავეში მოვიდა 1848 წელს პაპის, მუჰამედ ალის ხელისუფლებიდან ჩამოშორებისა და ბიძამისის, იბრაჰიმ-ფაშას გარდაცვალების შემდეგ. მისი მმართველობის დროს გაუქმდა წინამორბედის მიერ დაწყებული რეფორმები, რომელიც ქვეყნის მოდერნიზაციას ისახავდა მიზნად. ეჭვით უყურებდა უცხოელებთან ურთიერთობებს, თუმცა ბრიტანელებს უფლება მისცა გაეყვანათ რკინიგზა ალექსანდრიასა და კაიროს შორის 1851 წელს. სანაცვლოდ, ბრიტანელი დიპლომატები მას ეხმარებოდნენ ოსმალეთის ცენტრალურ ხელისუფლებასთან სადავო საკითხების გადაწყვეტაში. სულთნის მთავრობასთან უთანხმოების მიუხედავად, ყირიმის ომის დროს აბასმა ჯარი მიაშველა ოსმალეთს რუსეთის წინააღმდეგ. აბასი ეწეოდა კარჩაკეტილ ცხოვრებას, გატაცებული იყო არაბული ცხენების მოშენებით. მოკლეს მსახურებმა საკუთარ სასახლეში 1854 წელს. აბასის შემდეგ ეგვიპტის მმართველი ბიძამისი, მუჰამედ-ალის მეოთხე ვაჟი — საიდ-ფაშა გახდა.
ნიკოლო დელ აბატე

ნიკოლო დელ აბატე (; დ. დაახლ. 1512, მოდენა, — გ. 1571, ფონტენბლო) — იტალიელი მხატვარი.

სწავლობდა მშობლიურ მოდენაში, საბოლოოდ კი მისი შემოქმედებითი ხედვა კორეჯოსა და პარმიჯანინოს ზეგავლენით ჩამოყალიბდა ბოლონიაში (1544-1552). აქ აბატე ხატავდა პორტრეტებს, ასევე ფრესკებს მანიერიზმის სტილში შესრულებული პეიზაჟებითა და ფიგურული კომპოზიციებით. 1522 წელს საფრანგეთის მეფე ანრი -ის მიწვევით შეუერთდა პრიმატიჩოს ხელმძღვანელობით ფონტენბლოს სასახლის გაფორმებაზე მომუშავე მხატვართა ჯგუფს. მის მიერ ფონტენბლოში შესრულებული ფრესკების დიდი ნაწილი დაკარგულია. საფრანგეთში აბატე სიცოცხლის ბოლომდე დარჩა. მისმა მითოლოგიური სიუჟეტებით სავსე პეიზაჟებმა დიდი გავლენა მოახდინა კლასიკური ფრანგული ფერწერის ტრადიციებზე, მათ შორის, კლოდ ლორენისა და ნიკოლა პუსენის შემოქმედებაზე.
ლევან გუგავა

ლევან გუგავა (დ. 7 ნოემბერი, 1999, ლენტეხი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2016, 66 კგ),

ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის ვერცხლის პრიზიორი (2016, 66 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2016, ტულუზა, საფრანგეთი).

ახალგაზრდებს შორის მსოფლიოს ბრინჯაოს პრიზიორი (2014).

ძირითადი შედეგები
შმაგი ლაგაზური

შმაგი ლაგაზური (დ. 9 ოქტომბერი, 1992, ახმეტა) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო). არჩილ ჩოხელის მემორიალის გამარჯვებული (2016, თბილისი, საქართველო, 68 კგ). ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი (2015, ზაგრები, ხორვატია). ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ოქროს მედლის მფლობელი (2012, ბუქარესტი).

ძირითადი შედეგები
კენტუკის დერბი

კენტუკის დერბი — ყოველწლიური საცხენოსნო შეჯიბრი, რომელიც კენტუკის დერბის ფესტივალის დროს, თითქმის ყოველთვის მაისის პირველ შაბათ დღეს ლუისვილში, აშშ-ში ტარდება. შეჯიბრი იმართება პირველი ჯგუფის სამი წლის წმინდასისხლის ინგლისურ ცხენებს შორის 2000 მეტრ დისტანციაზე ტალახში. ულაყები, როგორც წესი, ატარებენ 57 კილოგრამს, ხოლო ფაშატები 55-ს.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში ამ დოღს ისეთი ფრაზებით მოიხსენიებენ როგორებიცაა: „ყველაზე ამაღელვებელი ორი წუთი სპორტში“ ან „ყველაზე სწრაფი ორი წუთი სპორტში“. კენტუკის დერბი 1875 წლიდან შეუჩერებლად იმართებოდა, მაშინაც კი, როცა დიდი დეპრესიის ან პირველი და მეორე სოფლიო ომების პერიოდში ოლიმპიურ თამაშებსაც კი აუქმებდნენ.

კენტუკის დერბიზე დამსწრეთა რაოდენობა აღემატება ყველანაირი სხვა ჯგუფური დოღებისას, მაგალითად, პრიკნეს და ბელმონტ სტეიკსის, ასევე ბრიდერს თასისას.

კორონავირუსის პანდემიის გამო რიგით 146-ე კენტუკის დერბი 2020 წლის 2 მაისის ნაცვლად, 2020 წლის 5 სექტემბერს ჩატარდება.
შერონ დრეიპერი

შერონ მილს დრეიპერი (; დ. 21 აგვისტო, 1948) — ამერიკელი საბავშვო მწერალი და პროფესიონალი მასწავლებელი. არის 1997 წლის საუკეთესო მასწავლებელი, „კორეტა სკოტ კინგის პრემიის“ ხუთ გზის ლაურეატი. მის განთქმულ ნაწარმოებებს შორისაა: „ორმაგი ჰოლანდიური“ (2004), „სპილენძის მზე“ (2006), „გონების მიღმა“ (2010). მისი წიგნი „გონების მიღმა“, ბესთსელერების პირველ ადგილს, გადაბმულად ორი წელი იკავებდა.

პირადი ცხოვრება
შერონ დრეიპერი დაიბადა 1948 წლის 21 აგვისტოს, კლივლენდიში, ოჰაიოში. არის ვიქტორ დ. მილსის და კატერინა გაჯეტ მილსის ქალიშვილი. ჰყავს ორი უმცროსი და. ბავშვობაში მას ფორტეპიანოზე დაკვრა და წიგნების კითხვა უყვარდა. 11 წლის ასაკში ადგილობრივ ბიბლიოთეკაში ყველა საბავშვო წიგნი ჰქონდა წაკითხული, სწორედ ამის გამო, მას მისცეს სპეციალური ბიბლიოთეკის ბარათი, რომელიც მას საშუალებას აძლევდა მოზარდების წიგნებიც წაეკითხა.

პიპერდინის უნივერსიტეტში ინგლისურის განხრით აიღო ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1974 წელს მაგისტრის ხარისხი უნივერსიტეტ მიამი. სწავლის დასრულების შემდეგ იგი მასწავლებლად მუშაობდა ადგილობრივ საჯარო სკოლებში. დრეიპერმა სამწერლო კარიერა 1990 წელს დაიწყო, როდესაც როგორც მასწავლებელმა მეცხრე კლასელის გამოწვევა მიიღო. შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო ერთ-ერთ ლიტერატურულ კონკურსში, რომლის ფარგლებშიდაც მან დაწერა მოკლე მოთხრობა, სახელწოდებით „ერთი პატარა ლამპარი“. კონკურსში გამარჯვების შედეგად, იგი დაჯილდოვდა 5000 აშშ დოლარით მისი მოთხრობა კი საჯაროდ გამოქვეყნდა. 2000 წელს მან შეწყვიტა მასწავლებლად მუშაობა, რათა წიგნების წერისთვის უფრო მეტი დრო დაეთმო. იგი მეუღლესთან ერთად, აშშ-ს შტატის, ოჰაიოს ერთ-ერთ ქალაქში, ცინცინატიში ცხოვრობს.
ლიხაურის მაცხოვრის ხატი

ლიხაურის მაცხოვრის ხატი — მაცხოვრის ოქროს პერანგიანი ხატი (0,240,17 მ.) ლიხაურის ეკლესიიდან.

1873 წელს ხატი პირველად მოინახულა და აღწერა დიმიტრი ბაქრაძემ, 1890 წელს ნიკოდიმ კონდაკოვმა შეიტანა თავის ნაშრომში. მაცხოვრის ხატი ასევე შეტანილია დიმიტრი ერმაკოვის კოლექციაშიც (№2016).

ხატს უკან ჰქონდა ვერცხლის დაფა ასომთავრული წარწერით:
კლივლენდ ებე

კლივლენდ ებე (; დ. 3 დეკემბერი, 1838, ნიუ-იორკი, აშშ, — გ. 28 ოქტომბერი, 1916, ჩევი-ჩეისი, მერილენდი, აშშ) — ამერიკელი მეტეოროლოგი.

განათლებით იყო ასტრონომი. 1868 წელს დაინიშნა ცინცინატის ობსერვატორიის დირექტორად. დაინტერესებული იყო მეტეოროლოგიით, დააარსა ამინდის პროგნოზის საჯარო სამსახური, რომელიც შემდგომში საფუძვლად დაედო აშშ-ის ამინდის ბიუროს (თავდაპირველად იყო სამხედრო ქვედანაყოფი, 1891 წლიდან — სამოქალაქო სამსახური), რომელსაც 45 წელზე მეტხანს ხელმძღვანელობდა.
გონების მიღმა (რომანი)

გონების მიღმა — ამერიკელი მწერლის, შერონ დრეიპერის რეალისტური და საბავშვო წიგნი. პირველად გამოქვეყნდა 2010 წლის 9 მარტს, აშშ-ში, „ “-ის მიერ. წიგნი -ის ბესტსელერებში პირველ ადგილს ორი წლის განმავლობაში იკავებდა. მეხუთე გამოცემის გარეკანის ილუსტრირება ეკუთვნის დენიელ ჩანგს. რეკომენდებულია – კლასის ასაკის ბავშვებისთვის. დაწერილია პირველ პირში.

შინაარსი
შერონ დრეიპერის „გონების მიღმა“ მოგვითხრობს მელოდი ბრუკსის შესახებ, რომელსაც ცერებრული დამბლა აქვს. მას შეზღუდული აქვს მეტყველების და გადაადგილების უნარი. სწავლობს ინკლუზიურ კლასში და ძალიან ხშირად უწევს კლასელების და მასწავლებლების მხრიდან დამაკნინებელი მოპყრობის ატანა. წიგნში მას ძალიან ბევრი წინააღმდეგობის გადალახვა უწევს, საბოლოოდ მოთხრობის გმირი ახერხებს ცხოვრებისეული წინააღმდეგობების გადალახვას და იგი საკუთარ თავსაც კი სჯობნის.

რესურსები ინტერტენში
შერონ დრეიპერი — „გონების მიღმა“
მარიამ მეგვიპტელი

მარიამ მეგვიპტელი (დ. უცნობია — გ. 522) — მართლმადიდებელი და კათოლიკური ეკლესიების წმინდანი. მართლმადიდებელი ეკლესია მოიხსენიებს ახ. სტილით 14 აპრილს ან ან დიდმარხვის მეხუთე კვირას, ხოლო კათოლიკეები მოიხსენიებენ 3 აპრილს. მოიხსენიებს ასევე ანგლიკანური ეკლესიაც.

ბიოგრაფია
დაიბადა საუკუნის შუა წლებში ალექსანდრიაში. თორმეტი წლის ასაკში გაიქცა სახლიდან და ჩვიდმეტი წლის განმავლობაში მისდევდა პროსტიტუციას ალექსანდრიაში. ერთხელაც ის თან გაჰყვა მომლოცველებს იერუსალიმში, რომლებიც გემით მიემგზავრებოდნენ ჯვართამაღლების დღესასწაულზე დასასწრებად. მაგრამ მარიამის მგზავრობის მიზანი ლოცვა კი არ იყო, არამედ მაცდურობა მომლოცველთა შორის.

იერუსალიმში ჩასული ეკლესიაში ვერ შევიდა. მარიამმა ლოცვით შესთხოვა ღვთისმშობელს, შეეშვა ეკლესიაში, რათა იმ ჯვრის ხილვის ღირსი გამხდარიყო, რომელზეც აწამეს მაცხოვარი. მარიამმა შესთხოვა ღვთისმშობელს, ეჩვენებინა მისთვის სინანულის გზა. ღვთისმშობლის მითითებით წარემართა მარიამი მდინარე იორდანესაკენ, დასახლდა უდაბნოში და მარტოდმარტო განვლო იქ 47 წელი. იკვებებოდა მცენარეების ფესვებითა და ბალახებით.

მარიამ ეგვიპტელი გარდაიცვალა 522 წელს.
1,3,5-ტრიოქსანტრინონი

1,3,5-ტრიოქსანტრინონი ან 1,3,5-ტრიოქსაციკლოჰექსან-2,4,6-ტრიონი — ნახშირბადის ოქსიდი, ქიმიური ფორმულით 36. არის არასტაბილური ნივთიერება და წარმოადგენს ნახშირბადის დიოქსიდის ტრიმერს. მისი სინთეზი შესაძლებელია, თუმცა ძლიერ არასტაბილურობის გამო მისი ნახევარდაშლის პერიოდია 40 წუთი −40 °-ზე, დაშლისას კი წარმოიქმნება ნახშირორჟანგი.
კარლ პრიუფერი

კარლ-მაქს პრიუფერი (; დ. 26 ივლისი, 1881, ბერლინ-ფრაიდენაუ, — გ. 30 იანვარი, 1959, ბადენ-ბადენი) — გერმანელი დიპლომატი, არაბისტი.

1906 წელს დაამთავრა ერლანგენ-ნურემბერგის უნივერსიტეტი, სადაც სემიტურ ენებს სწავლობდა. არაბულის სრულყოფილად ფლობის გამო 1907 წლიდან კაიროში გერმანიის დიპლომატიურ წარმომადგენლობაში მიავლინეს. იქ მომუშავე დიპლომატის და არქეოლოგის მაქს ფონ ოპენჰაიმის ზეგავლენით ჩამოუყალიბდა გამოკვეთილი ანტი-ბრიტანული შეხედულებები. პირველი მსოფლიო ომის წლებში იყო ახლო აღმოსავლეთში გერმანიის სადაზვერვო და დივერსიული საქმიანობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1926 წლის 27 თებერვლიდან 1927 წლის 26 ნოემბრამდე იყო გერმანიის გენერალური კონსული თბილისში. მისი აქ ყოფნა დაემთხვა საბჭოთა კავშირსა და გერმანიას შორის დიპლომატიურ სკანდალს, რომელიც გამოიწვია 1925 წლის დეკემბერში საკონსულოს თანამშრომლების დაპატიმრებამ ჯაშუშობის ბრალდებით და ბათუმის ვიცე-საკონსულოდან დოკუმენტების კონფისკაციამ. პრიუფერი ცდილობდა ადგილობრივ საბჭოთა ხელისუფლებასთან საქმიანი ურთიერთობების დამყარებას და ამავდროულად გერმანული ეკონომიკური ინტერესების დაცვას კავკასიის რეგიონში. შემდეგ პრიუგერი მუშაობდა გერმანიის დიპლომატიურ წარმომადგენლად ეთიოპიაში (1927-1930), საგარეო საქმეთა სამინისტროში ახლო აღმოსავლეთის დეპარტამენტის ხელმძღვანელად (1930-1936) და კადრების გენერალურ დირექტორად (1936-1939). 1937 წლიდან იყო ნაცისტური პარტიის წევრი; გამოირჩეოდა ანტისემიტიზმით, თუმცა თვლიდა, რომ ჰოლოკოსტი გერმანიის ინტერესებს აზიანებდა. 1939 წელს დაინიშნა ელჩად ბრაზილიაში, საიდანაც 1942 წელს გააძევეს და მასზე საქმე აღძრეს ჯაშუშობის ბრალდებით. გერმანიაში დაბრუნების შემდეგ კვლავ საგარეო საქმეთა სამინისტროს აღმოსავლეთის დეპარტამენტში მუშაობდა. 1943 წლის სექტემბერში პენსიაზე გავიდა და ოჯახთან ერთად შვეიცარიაში გადასახლდა.
კონსტანტინე მეგრელიძე

კონსტანტინე (კიტა) რომანოზის ძე მეგრელიძე (დ. 9 აპრილი, 1900, ხრიალეთი — გ. 1944) — ქართველი ფილოსოფოსი.

ბიოგრაფია
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ სწავლობდა გერმანიაში. 1927-1939 წლებში მოღვაწეობდა თბილისში, 1939-1940 წლებში — ლენინგრადში. მისი ძირითადი ნაშრომი „აზროვნების სოციოლოგიის ძირითადი პრობლემები“ გამოქვეყნდა ადწერიდან თითქმის 30 წლის შემდეგ, 1965 წელს.

ოზურგეთში არის მისი სახელობის ქუჩა.
გრატა

გრატა — მცირე ზომის ფრინველთა გვარი გრატასებრთა ოჯახისა.

მათი სხეულის სიგრძეა 12–18 სმ. შეხედულებითა და აგებულებით ბეღურებსა და მთიულებს ჰგვანან, თუმცა მათგან შედარებით მცირე და კონუსის ფორმის ნისკარტით განსხვავდებიან, რომელსაც ძირში „ტეხილი“ ახასიათებს. სახეობების უმრავლესობას სასაზე განვითარებული აქვთ რქოვანი ბორცვი, იყენებენ თესლისთვის ჩენჩოს შემოსაცლელად. კუდი მცირედაა ამოკვეთილი, საჭის ბუმბულის კიდეებზე დიდი თეთრი ლაქები აქვთ (არსებობს გამონაკლისი შემთხვევები). შეფერილობაში შერწყმულია წითურ-ჟანგმიწოვანი, შავი, წაბლისფერი, მურა, რუხი ელფერი; რიგ სახეობებში ვხვდებით ყვითელ ფერსაც. ზრდასრული მამრები საქორწინო მოკაზმულობით, როგორც წესი, დედლებისაგან ბევრად კაშკაშა ფერებითა და შებუმბვლის ნახატებით (კაპიუშონი, ულვაშები, ქუდი, გულისპირი) გამოირჩევიან. შემოდგომით სქესობრივი დიმორფიზმი სუსტადაა გამოხატული, მამლის კაშკაშა ტონები შენიღბულია ახალი შებუმბვლის რუხ-ჟანგმიწოვანი არშიებით. ახალგაზრდა გრატები დედალს ჰგვანან. უმეტესობის გალობა მოკლე და წკრიალა, რაკრაკის გამეორებით. მამლები ჩვეულებრივ ღეროებისა და ბუჩქის წვერებზე, ქვებზე და ნაგებობებზე გალობენ.

ბუდობენ ცალკეულ წყვილებად; ჯამისებურ ბუდეს მიწაზე აკეთებენ, იშვიათად ბუჩქებზე ან დაფარულ ადგილებში. დედალი დებს 5–7 ჭრელნაჭუჭიან კვერცხს, კრუხობს თვითონ, ამ პერიოდში მას მამალი კვებავს, ზოგჯერ მამალიც მონაწილეობს კრუხობაში. ინკუბაცია 8–14 დღე გრძელდება. შემოდგომისთვის ახალი თაობა გუნდებში ერთიანდება. წელიწადში ზოგჯერ ორჯერაც მრავლდებიან. მიგრაციისა და გამოზამთრების დროს გუნდებად არიან, რომელშიც 100-მდე წევრია. არის როგორც გადამფრენი, ისე მომთაბარე სახეობები. ცნობილია ფართო სახეობათაშორისი ჰიბრიდიზაციის შემთხვევები.