iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პილბარა

პილბარა — რეგიონი ავსტრალიის შტატ დასავლეთ ავსტრალიის ჩრდილოეთ ნაწილში. ამ ტერიტორიაზე, პირველი ევროპული კვლევა განახორციელა ფრანცის გრეგორიმ 1861 წელს, თუმცა გამოკვლევა არ დაწყებულა 1943 წლამდე.

პილბარას კლიმატი არის ნახევრად არიდული და არიდული, მაღალი ტემპერატურითა და დაბალი წვიმიანობით. ზაფხულის განმავლობაში მაქსიმალური ტემპერატურა თითქმის ყოველდღე 32 °-ია.
გასკოინი (დასავლეთი ავსტრალია)

გასკოინი — ავსტრალიის შტატის, დასავლეთ ავსტრალიის რეგიონი. იგი მდებარეობს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში და მოიცავს ადგილობრივი მმართველობის ზონებს: ზემო გასკოინის საგრაფო, კარნარვონი, ექსმუთი და შარკის ყურე. გასკოინი ადგენს 600 კმ-იან საზღვაო ზოლს ინდოეთის ოკეანესთან, ხოლო 500 კმ-ს სახმელეთო ტერიტორიასთან. მისი ფართობია 137 938 კმ² (შეიცავს კუნძულებს). რეგიონი გამოირჩვა მცირე მოსახლეობითა და დაბალი სიმჭიდროვით. აქ ცხოვრობს 10 000 ადამიანი.

გასკოინში არის ზომიერი და ტროპიკული კლიმატი. ძირითადად, მთელი წლის განმავლობაში თბილა. ივლისის საშუალო ტემპერატურა 22 °-ია, ხოლო იანვრის - 35 °. რეგიონში 1 წლის განმავლობაში დაახლ. 320 მზიანი დღეა. ყოველწლიური ნალექი დაბალია, საშუალოდ 200 მმ.
გოლდფილს-ესპერანსი

გოლდფილს-ესპერანსი — რეგიონი ავსტრალიის შტატ დასავლეთ ავსტრალიაში. იგი მდებარეობს შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და მოიცავს ადგილობრივი მმართველობის ზონებს: კულგარდი, დუნდასი, ესპერანსი, კალგურლი-ბოლდერი, ლავერტონი, ლეონორა, მენზისი, ნგანიატჯარაკუ, რავენსთორპი. გოლდფილს-ესპერანსი არის დასავლეთი ავსტრალიის უდიდესი რეგიონი, 771 276 კმ² ფართობით. რეგიონის მოსახლეობა 59 000 კაცია, რომლის დაახლ. ნახევარი ცხოვრობს ქალაქ კალგურლი-ბოლდერში. კლიმატი ძირითადად ცხელი და მშრალია. ყოველწლიური ნალექი 250 მმ-ის ფარგლებშია.
გრეიტ-საუზერნი (დასავლეთი ავსტრალია)

გრეიტ-საუზერნი — რეგიონი ავსტრალიის შტატ დასავლეთ ავსტრალიაში. იგი მდებარეობს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში და მოიცავს ადგილობრივი მმართველობის ზონებს: ალბანი, ბრუმიჰილ-ტამბილაპი, კრენბრუკი, დანია, გნოუანგირაპი, ჯერამანგი, კატანინგი, კენტი, კოჯონაპი, პლანტაგენეტი, ვუდანილინგი.

გრეიტ-საუზერნის ფართობი 39 007 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა 54 000 ადამიანი. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ისტორიული პორტი ოლბანი. რეგიონში გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვის კლიმატი, ცხელი, მშრალი ზაფხულითა და ცივი, ტენიანი ზამთრით.
კიმბერლი (დასავლეთი ავსტრალია)

კიმბერლი — რეგიონი ავსტრალიის შტატ დასავლეთ ავსტრალიაში. იგი მდებარეობს შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. დასავლეთით ესაზღვრება ინდოეთის ოკეანე, ჩრდილოეთით — ტიმორის ზღვა, სამხრეთით დიდი ქვიშიანი და ტანამის უდაბნოები, ხოლო აღმოსავლეთით — ჩრდილოეთი ტერიტორია. რეგიონის ფართობი 423 517 კმ²-ია, რომელიც სამჯერ აღემატება ინგლისის ფართობს, კალიფორნიის ტოლია ან 15 %-ით დიდია იაპონიაზე. მოსახლეობა 38 000 კაცია. კიმბერლი ყველაზე ცხელი ნაწილია ავსტრალიაში. საშუალო ტემპერატურა თუნდაც ივლისში 30 °-ია, ნოემბერში — 37 °.
პილი (დასავლეთი ავსტრალია)

პილი — რეგიონი ავსტრალიის შტატ დასავლეთ ავსტრალიაში. იგი მდებარეობს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე. შტატის დედაქალაქ პერთის სამხრეთით, დაახლ. 75 კილომეტრში. იგი მოიცავს მონდურაჰს და საგრაფოებს: ბოდინგტონი, მურეი, სერპენტინი-ჯარაჰდალი, ვარუნა. მისი ფართობი 6648 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა 80 000 კაცი, რომლის ორი მესამედი ცხოვრობს მონდურაჰში.
დიმიტრი (შიოლაშვილი)

მიტროპოლიტი დიმიტრი [ერისკაცობაში — ნოდარ (ჭაბუკა) შოთას ძე შიოლაშვილი] (დ. 16 თებერვალი 1961, მცხეთა) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელმთავარი, ბათუმისა და ლაზეთის მიტროპოლიტი, ჩრდილოეთ ამერიკისა და კანადის მიტროპოლიტი, საქართველოს საპატრიარქოს საინფორმაციო სამსახურის თავმჯდომარე. სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია -ის ძმისშვილი.

ბიოგრაფია
დიმიტრი, ერისკაცობაში ნოდარ შოთას ძე შიოლაშვილი, 1961 წელს. 1979 წელს ჩაირიცხა მცხეთის სასულიერო სემინარიაში, რომლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო მოსკოვის ზაგორსკის სასულიერო აკადემიაში. 1985 წელს ილია -მ აკურთხა დიაკვნად, 1986 წელს კი — მღვდლად. მსახურობდა ბათუმის წმ. ნიკოლოზის ეკლესიაში, ალავერდის ტაძარში, ანჩისხატის საკათოლიკოსო ტაძარში. 1989 წელს აყვანილ იქნა დეკანოზის ხარისხში და დაადგინეს ბათუმის ღვთისმშობლის შობის საკათედრო ტაძრის წინამძღვრად. 1991 წელს ბათუმის წმ. ანდრია პირველწოდებულის გიმნაზიის რექტორად დაინიშნა. წლების განმავლობაში წმ. იოანე ღვთისმეტყველის სასულიერო სემინარიის რექტორი იყო.

1996 წელს საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდმა დიმიტრი გამოარჩია ბათუმისა და სხალთის ეპისკოპოსად. 2003 წელს აყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის, 2007 წელს კი — მიტროპოლიტის ხარისხში. 2007 წელს დამტკიცდა ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის მმართველად. 2009 წელს მასვე მიანდეს აშშ-ისა და კანადის ქართული სამრევლოების წინამძღოლობაც. ეპარქიის წინამძღოლობის პარალელურად ხელმძღვანელობს საპატრიარქოს საინფორმაციო სამსახურს და „წმინდა მიწის“ შემსწავლელ სამეცნიერო საზოგადოებას. ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიაში მისი მმართველობის დროს დაარსდა არაერთი ეკლესია-მონასტერი, სასულიერო სასწავლებელი, საქველმოქმედო ორგანიზაცია.

დაჯილდოებულია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმ. გიორგის ორდენით (2007).
ათანასე (ჩახვაშვილი)

მიტროპოლიტი ათანასე, სქიმმიტროპოლიტი ეფრემი (ერისკაცობაში ანზორ იორამის ძე ჩახვაშვილი; დ. 4 თებერვალი, 1936, კარდანახი, გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 აგვისტო, 2012) — რუსთავისა და მარნეულის ეპარქიის მიტროპოლიტი 1996 წლიდან, 2009 წლამდე.

1953 წელს დაამთავრა სიღნაღის საშუალო სკოლა. მისი ბავშვობა დაემთხვა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდს. 1953–1957 წლებში ანზორ ჩახვაშვილი შრომით საქმიანობას ეწეოდა კარდენახის კოლმეურნეობაში, 1957–1959 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში. 1959–1962 წლებში სწავლობდა სიღნაღის ზოოვეტრინარულ ტექნიკუმში. 1963 წელს მცხეთაში უწმიდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ეფრემ -ის ლოცვა-კურთხევით გაიხსნა სამოძღვრო კურსები, რომელიც სულ მალე სასულიერო სემინარიად გადაკეთდა. მისი რექტორი იყო შემოქმედელი ეპისკოპოსი ილია (შიოლაშვილი). 1965 წელს ანზორ ჩახვაშვილი ჩაირიცხა სასულიერო სემინარიაში, რომელიც დაამთავრა 1967 წელს და ამავე წლის 25 დეკემბერს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმიდესმა და უნეტარესმა ეფრემ -მ დიაკვნად აკურთხა და სახელი ანდრია უწოდა. კურთხევის შემდეგ ანდრია სიონის საპატრიარქო ტაძარში განაწესეს. 1968 წელს ალავერდელი ეპისკოპოსის რომანოზის (პეტრიაშვილი) წერილობითი თხოვნის საფუძველზე გაიწვიეს ალავერდის ეპარქიაში. მეუფე რომანოზმა აკურთხა მღვდლად და განწესებულ იქნა ბოდბის წმიდა ნინოს ეკლესიაში მეორე მღვდლად. 1969–1970 წლებში მსახურობდა თელავის ღვთაების ეკლესიაში, ხოლო 1971–1979 წლებში გურჯაანის რაიონის სოფელ ველისციხის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის წინამძღვარი იყო.

1978 წლის 14 დეკემბერს საქართველოს საპატრიარქო რეზიდენციაში შედგა წმიდა სინოდის სხდომა, სადაც ბოდბის ეპარქიის ეპისკოპოსობის კანდიდატად წამოყენებულ იქნა სიონის საპატრიარქო ტაძრის დეკანოზი ანდრია ჩახვაშვილი. 15 დეკემბერს მამა ანდრია აღიკვეცა ბერად და ეწოდა სახელი ათანასე, 17 დეკემბერს იგი აყვანილ იქნა არქიმანდრიტის ხარისხში, 24 დეკემბერს სვეტიცხოვლის საპატრიარქო ტაძარში ბოდბელ ეპისკოპოსად აკურთხეს.

1986 წლიდან 1996 წლამდე ბოდბელი მთავარეპისკოპოსის წოდებას ატარებდა, ხოლო 1989 წელს მიტროპოლიტის ხარისხი მიანიჭეს. 1996 წლიდან 2009 წლამდე რუსთაველ მიტროპოლიტად იწოდებოდა. 2009 წლის 1 ნოემბრიდან კი მიტროპოლიტი ათანასე პენსიაზე იმყოფებოდა.
გარდაიცვალა 2012 წლის 9 აგვისტოს

გარდაცვალებამდე დაახლოებით ერთი თვით ადრე, მძიმე ავადმყოფი მიტროპოლიტი ათანასე საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსმა და ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტმა უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია -მ დიდი სქემით შემოსა. აღკვეცისას მიტროპოლიტ ათანასეს სახელად ეფრემი ეწოდა, წოდება კი შემდეგნაირად შეიცვალა: სქიმმიტროპოლიტი ეფრემი.
СУ-85

-85 — საბჭოთა თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი რომელსაც იყენებდნენ მეორე მსოფლიო ომში რომელიც შექმნილი იყო -34 - შასზე,მისი მიზანი იყო ემოქმედა როგორც საბჭოთა მოიერიშე ქვემეხს და ასევე მობილურ ანტიტანკად როგორიც იყო -122
სუ85 ნიშნავს:სუ ანუ სამახოდნაია უსტანოვკა (თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი) ხოლო 85 მისი ქვემეხის კალიბრს

შექმნის ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის დროს საბჭოთა კავშირის შეიარაღებაში იყო -34 და -1 რომელიც ანადგურებდა ნებისმიერ გერმანულ ტანკს,ამის გამოსასწორებლად კი გერმანიამ შეიარაღებაში მიიღო უახლესი მძიმე ტანკი - ი რომლის ჯავშანი ძალიან ძლიერი იყო და უკვე აღარ შეეძლო საბჭოთა 76მმ ქვემეხიან ტანკებს მისი განადგურება,თაიგერთან ერთად გერმანიამ შეიარაღებაში - ც მიიღო თუმცა იგი ბრძოლაში არავის უნახავს 1943 წელს,ამ ახალი გერმანული თაობის საწინააღმდეგ საბჭოთა არმიას სჭირდებოდა კიდევ უფრო ძლიერი ანტიტანკი ამიტომ 1943 წლის მაისსში დაიწყო მუშაობა ახალ საბჭოურ ანტიტანკზე,ახალ ანტიტანკს კი გაუკეთეს მძიმე საზენიტო 85მმ ქვემეხი რომელიც საუკეთესო იყო ვეფხვების გასანადგურებლად.
მისი წარმოება დაიწყო ურალმაშის ქარხანაში.
5-ს აღამოაჩდა მცირე ხარვეზები რომელიც მომავალში შეცვალეს ახალ 5-ი რომელიც ბევრად საიმედო იყო, მას ასევე ჰქონდა ტელესკოპური სამიზნე.ახალი ქვემეხით მქონე მოდიფიკაცია ისტორიაში შევიდა როგორც -85-
დიდი ხნის შემდეგ სუ85-ები გაიგზავნა ვიეტნამში და ჩრდილოეთ ვიეტნამში
აღწერა
-85 იყო -122 მოდიფიცირებული ვერსია.85მმ ქვემეხი კი იყო ძალიან ეფექტიანი ვეფხვების და პანტერების ასაფეთქებლად შორ მანძილზე.ეს იარაღი იყო პატარა,მობილური და კარგად შეჯავშნული

მოდიფიკაციები
-85- - პირველი პროტოტიპი

-85- - მეორე პროოტიპი

-85- - მესამე პროტოტიპი

-85 - ბოლო პროტოტიპი რომელიც სერიულ წარმოებაში ჩაუშვეს

-85 - ამ მოდიფიკაციას ჰქონდა სუ100-ის კაზემათი რომელშიც 48 ჭურვის მაგივრად 60 ჭურვი თავსდებოდა

-85 - გადაკეთებული იყო საინჟინრო მანქანად

-34 - პოლონელების მიერ გადაკეთებული ტანკ სარემონტო მანქანად
კალისტრატე (მარგალიტაშვილი)

მიტროპოლიტი კალისტრატე (ერისკაცობაში — შოთა ილიას ძე მარგალიტაშვილი; დ. 20 ოქტომბერი, 1938, ვარდისუბანი, თელავის მუნიციპალიტეტი — გ. 20 ივნისი, 2019, ქუთაისი) — ქართველი სასულიერო პირი, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი, მიტროპოლიტი, ქუთაის-გაენათის ეპარქიის მმართველი 1983 წლის 25 დეკემბრიდან 2019 წლის 20 ივნისამდე (გარდაცვალებამდე).

ბიოგრაფია
ქუთათელ-გაენათელი მიტროპოლიტი კალისტრატე დაიბადა 1938 წლის 20 ოქტომბერს თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარდისუბანში. 1958 წელს დაამთავრა თელავის მეხუთე საშუალო სკოლა. იმავე წელს გაიწვიეს საბჭოთა არმიის რიგებში, დემობილიზაციის შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე. ძირითადად სამშენებლო უბნებზე. 1967 წელს დაამთავრა ქ. ვორონეჟის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტო-საინჟინრო ფაკულტეტი. 1975 წელს ჩაირიცხა თელავის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1980 წელს. 1982 წლიდან ბეთანიის მონასტრის მორჩილია. ამავე წელს აღიკვეცა ბერად. 7 აპრილს აკურთხეს დიაკვნად და უმოკლეს დროში დაინიშნა საქართველოს საპატრიარქოს მშენებლობა-მომარაგების მთავარი სამმართველოს უფროსად. 2 აგვისტოს აკურთხეს მღვდელ-მონაზვნად. შემდეგ აიყვანეს იღუმენის ხარისხში. 1983 წლის აპრილიდან დაინიშნა ალავერდის ჯვართამაღლების სახელობის ტაძრის წინამძღვრად, 25 დეკემბერს აკურთხეს ეპისკოპოსად. სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის უწმინდესისა და უნეტარესის ილია -ისა და წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით დაინიშნა ქუთაის-გაენათის ეპარქიის მმართველად. 1989 წლის 8 თებერვალს მეუფე კალისტრატე აღყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის, 1992 წლის 25 დეკემბერს კი - მიტროპოლიტის ხარისხში.

გარდაიცვალა 2019 წლის 20 ივნისს, ქუთაისში.

მეუფე კალისტრატეს მიერ საქართველოში აღდგენილია ხუთი: ზემო სვანეთის, ქვემო სვანეთის, ხონისა და სამტრედიის, ვანისა და ბაღდადის, ტყიბულის ეპარქიები.

კათედრა და რეზიდენცია ქუთაისსა და გელათში.
გიორგი (შალამბერიძე)

} (წმინდა გიორგის ხსენება); კათედრა თერჯოლაში, რეზიდენცია ტყიბულსა და თერჯოლაში.

ბიოგრაფია
მიტროპოლიტი გიორგი, ერისკაცობაში გური კორფილეს ძე შალამბერიძე, დაიბადა 1940 წლის 25 თებერვალს ბაღდადის რაიონის სოფელ ფერსათში. საშუალო სკოლა დაამთავრა ფერსათში, შემდეგ თავისი ძმის – ცნობილი სასულიერო პირის ვიქტორ შალამბერიძის – რჩევითა და სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, ეფრემ -ის ლოცვა-კურთხევით 1963-1971 წლებში სწავლა განაგრძო ლენინგრადის (პეტერბურგი) სასულიერო სემინარიაში, იმავე წლის 23 ნოემბერს ეკურთხა მღვდლად და დაინიშნა მცხეთის სასულიერო სემინარიის პედაგოგად. 1971–1974 ღვთისმსახურებას აღავლენდა თბილისის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესიაში, 1974–1978 – ქუთაისის პეტრე-პავლეს ეკლესიაში. იყო საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მე-12 საეკლესიო კრების აქტიური მონაწილე, მხარს უჭერდა სრულიად საქართველოს კათოლიკოსპატრიარქის მოსაყდრეს – ცხუმაფხაზეთის მიტროპოლიტ ილიას. 1978 წლის 16 მარტს დაინიშნა მცხეთის სასულიერო სემინარიის რექტორად. მოღვაწეობდა სვეტიცხოვლის ტაძარში. 1980–1988 წლებშ იყო სიონის საპატრიარქო ტაძრის პროტოპრესვიტერი. 1988 წლის 14 ოქტომბრის კათოლიკოს-პატრიარქ ილია -ის ლოცვა-კურთხევით გახდა ჭყონდიდის ეპისკოპოსი. 1994 წლის 21 დეკემბერს ებოძა მთავარეპისკოპოსობა, 2000 წლის 28 ნოემბერს – მიტროპოლიტობა. 2007 წლის 25 დეკემბრიდან დადგენილ იქნა ტყიბულისა და თერჯოლის ეპარქიის მმართველად.
გჟეგოჟ ფიტელბერგი

გჟეგოჟ ფიტელბერგი (; დ. 18 ოქტომბერი, 1879, დაუგავპილსი, ლატვია — გ. 10 ივნისი, 1953, კატოვიცე, პოლონეთი) — პოლონელი დირიჟორი, მევიოლინე, კომპოზიტორი. 1891–96 წლებში სწავლობდა ვარშავის მუსიკალურ ინსტიტუტში. 1896 წლიდან ვიოლინოზე უკრავდა „ტეატრ ვიელკის“ ორკესტრში, 1901 წლიდან — ფილარმონიურ ორკესტრში, 1904 წლიდან გამოვიდა, როგორც დირიჟორი. იყო შემოქმედებითი ჯგუფის „ახალგაზრდა პოლონეთის“ ერთ–ერთი დამაარსებელი. 1914–19 წლებში საოპერო სპეკტაკლებს ხელმძღვანელობდა პეტროგრადში, 1920–21 წლებში — მოსკოვში. 1921–24 წლებში დირიჟორობდა ე.წ. რუსული სეზონების სპეკტაკლებს საზღვარგარეთ. 1923–34 წლებში ხლემძღვანელობდა „ტეატრ ვიელკისა“ და ფილარმონიის ორკესტრებს ვარშავაში. 1934 წელს დააარსა და ხელმძღვანელობდა (1939 წლამდე) პოლონეთის რადიოს ორკესტრს კატოვიცეში. 1939–47 წლებში ცხოვრობდა აშშ-ში.
ფოცხოვისწყალი

ფოცხოვისწყალი, ფოცხოვი — მდინარე სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალციხის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს თურქეთში, არტაანის პროვინციის პოსოფის რაიონში, არსიანის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2720 მეტრზე. მარცხნიდან ერთვის მდინარე მტკვარს საქართველოს ტერიტორიაზე. სიგრძე 64 კმ. მდინარის აუზის ფართობი 1840 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზფხულზე, წყალმოვარდნები – აგვისტო–ნოემბერში, მდგარი წყალმცირობა – დეკემბერ–თებერვალში. გაზაფხულზე მოდის წლიური ჩამონადენის დაახლოებით 54 %, ზაფხულზე – 25 %, შემოდგომაზე – 12 %, ზამთარზე – 9 %–მდე. ყინულნაპირისი, თოში და ძგიფი დეკემბრიდან შუა მარტამდეა, საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 22,4 მ³/წმ.

იყენებენ ჰესის, წისქვილების ასამუშავებლად, სარწყავად.
ფოცხოვი

ფოცხოვი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული, ხეობა შუა საუკუნეების საქართველოში, ისტორიულ სამცხეში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). ეკუთვნოდა ჯაყელთა ფეოდალურ საგვარეულოს. მოგვიანებით ჯაყელთა განაყოფი შტოს — ბოცოსძეთა სამფლობელო. ფოცხოვის მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრეები იყო ყველისციხე და ჯაყის ციხე. აქვე იყო წურწყაბის საეპისკოპოსო ტაძარი. საუკუნეში ფოცხოვი საქართველოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად ოსმალეთმა დაიპყრო. შეიქმნა ადმინისტრაციული ერთეული ფოცხოვის ლივა, რომელიც იყოფოდა მზვარისა და ჩილდირის. ქვეადმინისტრაციულ ერთეულებად.

1878 წლიდან შედიოდა რუსეთის იმპერიაში, ყარსის ოლქის არტაანის ოკრგუში ფოცხოვის უბნის სახით. რუსეთთან შეერთებას მოჰყვა მოსახლეობის ემიგრაცია მუჰაჯირობის სახით. 1907 წლის მონაცემებით ფოცხოვის უბნიდან გადასახლდა 3752 სული 1917 წლისთვის მოსახლეობა იყო 15 ათას ადამიანი, ქართველები.
ქერიღო

ქერიღო — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ჩეჩნეთი) საზღვარზე, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს პირიქითის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3140 მ. აგებულია ლიასური თიხაფიქლებით. ქერიღო პირიქითი ალაზნის ხეობას აკავშირებს ჩრდილოეთით მდებარე ტებულოს ხეობასთან (ქისტეთი). ქერიღო შემოსილია ალპური მდელოებით.
რელფ ფოქსი

რელფ ფოქსი (; დ. 30 მარტი, 1900 ჰალიფაქსი, ინგლისი — გ. 28 დეკემბერი, 1936, ესპანეთი) — ინგლისელი პუბლიცისტი, ისტორიკოსი და ლიტერატურათმცოდნე. დაიღუპა ესპანეთის სამოქალაქო ომში (1936–1939). აღსანიშნავია მისი ნარკვევებისა და მოთხრობების წიგნი „სტეპების ხალხი“ (1925), რომანი „ცის შტურმი“ (1928), წიგნი „რომანი და ხალხი“ (გამოქვეყნდა 1937 წელს).
საუზ-უესტი (დასავლეთი ავსტრალია)

საუზ-უესტი — რეგიონი ავსტრალიის შტატ დასავლეთ ავსტრალიაში. იგი მდებარეობს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. რეგიონის ფართობი 23 970 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა — 123 000 კაცი.

კლიმატი
საუზ-უესტში გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვის კლიმატი, მშრალი ზაფხულითა და ნესტიანი ზამთრით. ყოველწლიურად დაახლ. 900 მმ ნალექი მოდის, ძირითადად მაისსა და სექტემბერში. ივლისის მაქსიმალური ტემპერატურა 16 °-ია, ხოლო თებერვლის — 29 °.
ვითბელტი (დასავლეთი ავსტრალია)

ვითბელტი — რეგიონი ავსტრალიის შტატ დასავლეთ ავსტრალიაში. მდებარეობს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. დასავლეთით ესაზღვრება ინდოეთის ოკეანე, პერთის მეტროპოლიტური ზონა და პილი, ჩრდილოეთით — მიდ-უესტი, აღმოსავლეთით — გოლდფილს-ესპერანსი, სამხრეთით — საუზ-უესტი და გრით-საუზერნი. მისი ფართობი 154 862 კმ²-ია (შეიცავს კუნძულებსაც), ხოლო მოსახლეობა — 72 000 კაცი.
შავწყაროსწყალი

შავწყაროსწყალი, ზურტაკეტი, ყარაბულახი — მდინარე ჯავახეთის ზეგანზე, დმანისის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2840 მეტრზე, მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ხრამს. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში, არამდგრადი წყალმცირობა — ზაფხულ-შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 3,77 მ³/წმ.
ტომაჰავკი (იარაღი)

ტომაჰავკი ტამაჰიკი, ტამაჰააკი (ალგონკინური) — ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთში მცხოვრები ინდიელების დასარტყმელი სატყორცნი იარაღი (გახეხილი ქვის ხისტარიანი ნაჯახი). - საუკუნეებში გავრცელდა პატარა ნაჯახის ან ჩუგლუგის ფორმის სპილენძისა და რკინის ტომაჰავკები. ინდიელთა წეს-ჩვეულებებში ტომაჰავკს სიმბოლური მნიშვნელობა ჰქონდა, კერძოდ, წითლად შეღებილი ტომაჰავკი ომის გამოცხადების ან სამხრეთ კავშირში მიწვევის ნიშნად ითვლებოდა.
არისტობულე (სამოცდაათთაგანი)

მოციქული არისტობულე - ქრისტეს მოციქული, ბრიტანეთის ეპისკოპოსი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 16 მარტი და 31 ოქტომბერი, ახალი სტილით -29 მარტი და 13 ნოემბერი. კათოლიკური ეკლესია - 16 მარტი

დაიბადა კვიპროსზე. იგი თავის ძმასთან, წმინდა მოციქულ ბარნაბასთან ერთად წმინდა პავლე მოციქულს მოხსენიებული ჰყავს რომაელთა მიმართ ეპისტოლეში (რომ. 16,10). მოციქულმა პავლემ არისტობულეს ეპისკოპოსად დაასხა ხელი და ბრიტანეთში გაგზავნა, სადაც მან ბევრი წარმართი მოაქცია ქრისტეს სჯულზე და უფლისთვის სათნო ღვაწლში მშვიდობით მიიცვალა.
თბილისის დროშა

თბილისის დროშა — თბილისის თვითმმართველი ქალაქის სახელმწიფო ტერიტორიული სიმბოლო გერბთან ერთად. ავტორი — ემირ ბურჯანაძე.

აღწერილობა
ქალაქ თბილისის დროშა სწორკუთხა ფორმისაა — თეთრ ფერზე მკვეთრი, ურთიერთგადამკვეთი, ფართო, მუქი ცისფერი და შედარებით ვიწრო ოქროსფერი ზოლებით. გადაკვეთის ადგილი აქცენტირებულია ქალაქ თბილისის გერბის გრაფიკული გამოსახულებით მუქ წითელ ფონზე, რომლის ირგვლივ შვიდი ოქროსფერი შვიდქიმიანი ვარსკვლავია განლაგებული. ზოლთა ამგვარი ურთიერთდამოკიდებულება სიმბოლურია.

თბილისის დროშა ოთხფეროვანია: თეთრი, მუქი ცისფერი, ოქროსფერი და მუქი წითელი, ხოლო შესრულებისთვის იგულისხმება სამი ფერი თეთრ ფონზე.

2024 წელს თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ გამოაცხადა კონკურსი ახალი სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლოების (გერბი და დროშა) ნიმუშების შერჩევის მიზნით.
თბილისის გერბი

თბილისის გერბი — თბილისის თვითმმართველი ქალაქის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ქ. თბილისის საკრებულოს 2005 წლის 8 ივნისის 15-1 გადაწყვეტილების საფუძველზე.

აღწერილობა
ქალაქ თბილისის გერბი, როგორც ქართული ფარი, მრგვალი ფორმის, დამწერლობით შექმნილი კომპოზიციაა. ასომთავრული „თან“ ასონიშნის გრაფირებით აგებული ხოხბისა და მიმინოს განზოგადებული მხატვრული ფორმა და ასოთა თანმიმდევრობა ერთ მთლიან სიმბოლოდ აღიქმება და გამოხატავს დედაქალაქის ლეგენდის არსს.

გერბის ზემო ნახევარსფეროს კიდეზე განლაგებულია შვიდი შვიდქიმიანი ვარსკვლავი. ძირითად გამოსახულებას ეხვევა მუხის რტო — მარადიულობისა და ძლიერების სიმბოლო, რომლის ძირშიც იქმნება ჯვრისებური ტიხარი, სადაც ასომთავრულად (მრგვლოვანი) და ნუსხა-ხუცურად ჩაწერილია „თბილისი“.

გერბის ღერძულ დაბოლოებას წარმოადგენს წყლის თემა. თბილისის გერბი დედაქალაქის ლეგენდაზე აღმოცენებული ჰერალდიკური ნიშანია.

2024 წელს თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ გამოაცხადა კონკურსი ახალი სახელმწიფო მნიშვნელობის სიმბოლოების (გერბი და დროშა) ნიმუშების შერჩევის მიზნით.
Lost For Words (სიმღერა)

„ “ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა ალბომიდან .

სიმღერა აშშ-ის რადიოსთვის პრომო-სინგლის სახით გამოიცა, ალბომის გამოცემამდე ერთი კვირით ადრე. კანადის ჩარტში სიმღერამ #53 პოზიციამდე მიაღწია.

სიმღერა იწყება ჯაჭვის და კარიბჭის ხმებით. მესამე სტროფის შემდეგ გაისმის ფრაგმენტი კრივის მოედნიდან. ალბომის ბუკლეტზე, ტექსტის გვერდით მოთავსებულია მოკრივის ხელთათმანების სურათი. იგივე სურათი გამოყენებულია პრომო-სინგლზე.

ეს კომპოზიცია, ჯგუფის მოყვარულების აზრით, შეიცავს რამდენიმე მინიშნებას ჯგუფის წარსულზე, მათ შორის - როჯერ უოტერსის პიროვნებაზე. ტექსტში დეივიდ გილმორი ახსენებს, რომ იგი თავის მტრებს მეგობრობის ხელს უწვდის, „მაგრამ ისინი მკვახედ ისტუმრებენ“.

სიმღერა დროდადრო სრულდებოდა ჯგუფის 1994 წლის ტურნეს მსვლელობისას.

სიმღერების სია
არქიფო (სამოცდაათთაგანი)

} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), კათოლიკურში — 20 მარტი.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმინდა მოციქული არქიფო, ფილიმონი და ფილიმონის მეუღლე აპფია მოწამეობრივად აღესრულნენ იმპერატორ ნერონის (54-68) მიერ ქრისტიანთა დევნისას. წარმართული დღესასწაულის დროს ქრისტიანულ ტაძარში, სადაც ღვთისმსახურება აღესრულებოდა, გააფთრებული ბრბო შეცვივდა. ყველანი დაფრთხნენ და დაიფანტნენ, დარჩნენ მხოლოდ: ფილიმონი, არქიფო და აპფია. უღმერთოებმა შეიპყრეს ისინი. გამხეცებული წარმართების მიერ სასტიკად ნაგვემმა და დანებით დასერილმა არქიფომ სამსჯავრომდე ვერ მიაღწია - გზაშივე გარდაიცვალა, წმინდა ფილიმონი და აპფია კი მმართველის ბრძანებით ქვებით ჩაქოლეს.
უფლებათა ბილი 1689

უფლებათა ბილი 1689 — დიდ ბრიტანეთში პარლამენტის 1689 წლის კონსტიტუციური აქტი, რომელმაც განამტკიცა მსხვილი ბურჟუაზიისა და მიწათმფლობელი არისტოკრატიის ნაწილის გამარჯვება აბსოლუტიზმზე და მონარქიაზე . პარლამენტის თანხმობის გარეშე მეფეს უფლება არ ჰქონდა ამიტომ პარლამენტის ლიდერი ლედი მარიასთან სიყვარულით დაკავდა და ასე მიიღო უფლება , შეეჩერებინა კანონის მოქმედება და აღსრულება, აეკრიფა გადასახადი ტახტის საჭიროებისათვის და ა.შ. უფლებათა ბილმა გამოაცხადა პეტიციის უფლება, საპარლამენტო დებატებისა და პარლამენტის არჩევნების თავისუფლება; საფუძველი ჩაუყარა ინგლისის კონსტიტუციურ მონარქიას.
ფასკუნჯი (გაზეთი)

„ფასკუნჯი“ — ქართული ყოველკვირეული ლიტერატურულ-მხატვრული გაზეთი ეროვნულ-პატრიოტული მიმართულებისა. გამოდიოდა თბილისში 1908-1909 წლებში (1908 წელს გამოიცა 8 ნომერი, 1909 წელს – 17), 1910 წელს №1 გამოვიდა ჟურნალის სახით. რედაქტორ-გამომცემელი – გ. ტატიშვილი. აშუქებდა ლიტერატურის, ხელოვნების, მუსიკისა და თეატრის საკითხებს. დაბეჭდილია ილია ჭავჭავაძის, სოფრომ მგალობლიშვილის, დუტუ მეგრელის, სანდრო შანშიაშვილის, ნინო ნაკაშიძის, განდეგილის (დომინიკა ერისთავის), შიო მღვიმელის ნაწარმოებები; კიტა აბაშიძის ზაქარია ფალიაშვილისა და სხვათა სტატიები; ფრიდრიხ შილერის, ალფრედ დე მიუსეს, ედგარ ალან პოს, ემილ ვერჰარნის, მორის მეტერლინკის, საადის, მიხეილ ლერმონტოვისა და კონსტანტინე ბალმონტის ნაწარმოებთა თარგმანები.
ალექსანდრე ფირცხალაიშვილი

ალექსანდრე ფირცხალაიშვილი (დ. 1888, ოზურგეთი — გ. 23 მარტი, 1965, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1942), პროფესორი (1945). საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961). 1915 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1912 წელს უნივერსიტეტში სწავლის დროს კვალიფიკაციის ასამღლებლად მიავლინეს გერმანიაში, ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ ფირცხალაიშვილი ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1929 წელს მიიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც მუშაობდა გარდაცვალებამდე. კითხულობდა ლექციების კურსს სსრკ-ის ხალხთა ისტორიაში. იკვლევდა საუკუნის საქართველოს ისტორიას, აგრეთვე საქართველო-რუსეთის ურთიერთობას. აქვს ნაშრომები სკოლაში ისტორიის სწავლების შესახებ.
ნუბია

ნუბია — რეგიონი აფრიკაში, ნილოსის სანაპიროზე, თანამედროვე ეგვიპტისა და სუდანის ტერიტორიაზე. მოიცავს მიწებს ნილოსის პირველი ჭორომიდან (ასუანი, ეგვიპტე) მეექვსე ჭორომამდე (ქარიმა, სუდანი). რეგიონის თანამედროვე სახელწოდება, სავარაუდოდ, უნდა მომდინარეობდეს ძველი ეგვიპტური სიტყვიდან – „.“ (ასევე ̆; – კოპტ. ოქრო).

პოსტ-კლასიკურ ეპოქაში რეგიონში არსებობდა რამდენიმე ნუბიური სამეფო (მაკურიის სამეფო, ნობატია, ალვას სამეფო), რომელთაგანაც ბოლო 1504 წელს დაეცა. ამის შემდეგ ნუბია ეგვიპტემ და სენარის სასულთნომ გაიყვეს, რამაც ნუბიელების არაბიზაცია გამოიწვია. ნუბია ხელახლა საუკუნეში, ოსმალური ეგვიპტის შემადგენლობაში გაერთიანდა და შემდგომ 1899–1956 წლებში ანგლო-ეგვიპტური სუდანის ფარგლებში.
დიუნკერკი

დიუნკერკი — ქალაქი საფრანგეთში. მდებარეობს ქალაქ კალედან აღმოსავლეთით. ქალაქი და მისი შემოგარენი მდებარეობს ყოფილი ფლანდრიის საგრაფოს ტერიტორიაზე.

დამეგობრებული ქალაქები
კრეფელდი, გერმანია. 1974 წლის 15 ივნისიდან.
მიდლზბრო, ინგლისი. 1976 წლის 12 აპრილიდან.
ღაზა, პალესტინა.
რიგა, ლატვია. 1960 წლიდან.
როსტოკი, გერმანია 1960 წლიდან.
ვიტორია, ბრაზილია.
კორუმბა, ბრაზილია.
რამათ-ჰაშარონი, ისრაელი.