iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მომიკი

მომიკი (; დ. საუკუნე — გ. საუკუნე) — სომეხი არქიტექტორი და მხატვარი. წარმოშობით ვაიოცძორიდან. გლაძორის უნივერსიტეტის კუსდამთავრებული. ოსტატ სირანესის მოსწავლე. სომხური მინიატურების სფეროში გლაძორის სკოლის ცნობილი წარმომადგენელი.

მომიკი დიდი ხნის მანძილზე მუშაობდა კილიკიაში, შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და სიუნიქში გავლენის მოქნე სტეფანოს ორბელიანის კარზე მიიღო სკულპტორისა და მინიატურისტის თანამდებობა.

მომიკის პროექტით და ხელმძღვანელობით აშენდა არენის ღვთისმშობლის ეკლესია (1321 წ.), რომელიც დღემდეა შემონახული. მომიკის განვითარების უმაღლესი მწვერვალია ნორავანქის მონასტერი (1339 წ.), სიუნიქის მიტროპოლიტის საკათედრო ტაძარი.

გალერეა
ჰერმენევტიკული სტილი

ჰერმენევტიკული სტილი — ლათინური ენის სტილი რომაული და ადრეული შუა საუკუნეების პერიოდში, რომელიც ხასიათდება უჩვეულო და იდუმალი სიტყვების ფართო გამოყენებით, განსაკუთრებით ძველბერძნული სიტყვებით. ლათინური განათლება მეცხრე საუკუნეში დაკნინდა, მაგრამ როდესაც იგი აღდგა მეათე საუკუნეში, ჰერმენევტიკული სტილი გახდა ძალზედ გავლენიანი. განსხვავებით კონტინენტური ევროპისგან, სადაც მსგავს სტილს მხოლოდ მწერლების უმცირესობა თუ იყენებდა, მეათე საუკუნის ინგლისში მან საყოველთაო აღიარება ჰპოვა. ნორმანების მიერ ინგლისის დაპყრობის შემდეგ კი მან მნიშვნელობა დაჰკარგა.
თელმა ტოდი

თელმა ელის ტოდი (დ. 29 ივლისი, 1905 – გ. 16 დეკემბერი, 1935) — ამერიკელი მსახიობი. ითამაშა დაახლოებით 120 ფილმში 1926-1935 წლების პერიოდში. ცნობილი იყო მისი კომედიური როლებით.

დაიბადა ლოურენსში, მასაჩუსეტსის შტატში ჯონი და ელის ტოდების ოჯახში. ბავშვობაში სურდა სკოლის მასწავლებელი გამხდარიყო. ახალგაზრდობისას უკვე სილამაზის კონკურსში მიიღო მონაწილეობა და 1925 წლისათვის „მის მასაჩუსეტსი“-ც გახდა რის შემდეგაც იგი შენიშნეს ჰოლივუდის აგენტებმა და მისი საფილმო კარიერაც სწორედ ამ დროიდან დაიწყო. ითამაშა ძმები მარქსების რამდენიმე ფილმში. 1935 წლის დილას იგი გაზით გაგუდული იპოვნეს საკუთარ ავტომობილში მისი მეგობრის ჯიუველ კარმენის გარაჟში. თელმა ტოდს ჰოლივუდის დიდების ხეივანში საკუთარი ვარსკვლავი გაუხსნეს ამერიკულ ფილმში შეტანილი წვლილისათვის.
მატეო კოვაჩიჩი

მატეო კოვაჩიჩი (; დ. 6 მაისი, 1994, ლინცი, ავსტრია) — ხორვატი ფეხბურთელი, ხორვატიის ეროვნული ნაკრებისა და „მანჩესტერ სიტის“ ნახევარმცველი.

კარიერა
საკლუბო
მატეო კოვაჩიჩი ბოსნიელი ხორვატების ოჯახში ავსტრიის ქალაქ ლინცში 1994 წლის 6 მაისს დაიბადა, სადაც მისი მშობლები ჯერ კიდევ 1991 წელს გადავიდნენ. ფეხბურთის თამაში 6 წლის ასაკში, ლინცის საფეხბურთო კლუბ „ლასკის“ ბავშვთა გუნდში დაიწყო.

13 წლის ასაკში გამორჩეული საფეხბურთო მონაცემების მქონე ნახევარმცველი „აიაქსის“, „შტუტგარტის“, „ბაიერნისა“ და „იუვენტუსის“ სკაუტებმა შენიშნეს, მაგრამ მისმა ოჯახმა გადაწყვიტა ზაგრებში გადასულიყო, სადაც მატეო ადგილობრივი „დინამოს“ საფეხბურთო აკადემიაში შევიდა.

2014–15 წლების სეზონის შემდეგ მან მადრიდის „რეალში“ განაგრძო თამაში, სადაც ზედიზედ სამჯერ (2015–16, 2016–17, 2017–18) უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა მოიგო.

შემდეგ, 2018 წელს ჯერ იჯარით „ჩელსის“ რიგებში განაგრძო თამაში, ხოლო 2018–19 წლების სეზონის ბოლოს კი ინგლისურ კლუბთან კონტრაქტს საბოლოოდ მოაწერა ხელი. „ჩელსის“ შემადგენლობაში, კოვაჩიჩმა უეფა-ს ევროპა ლიგა (2018–19) და უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (2020–21) მოიგო, ასევე 2019–20 სეზონის „ჩელსის“ წლის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა. „ჩელსის“ რიგებშივე გახდა უეფა-ს სუპერთასის მფლობელი და ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატის გამარჯვებული 2021–22 სეზონში.

სანაკრებო
ავსტრიაში დაბადებული კოვაჩიჩი ხორვატიის სხვადასხვა ასაკობრივი ნაკრების შემადგენლობაში თამაშობდა, ხოლო ეროვნულ ნაკრებში 2013 წლიდან დაიწყო თამაში, რომლის შემადგენლობაშიც 2014, 2018 და 2022 წლების მსოფლიო ჩემპიონატებზე და 2016 და 2020 წლების უეფას ევროპის ჩემპიონატებზე ისაპარეზა, რა დროსაც 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისა და 2023 წლის უეფას ერთა ლიგის ფინალებამდე მიაღწია.

მიღწევები
საკლუბო
ზაგრების დინამო
ხორვატიის ჩემპიონატი: 2010–11, 2011–12
ხორვატიის თასი: 2010–11, 2011–12

მადრიდის რეალი
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2015–16, 2016–17, 2017–18
ესპანეთის სუპერთასი: 2017
ლა ლიგა: 2016–17
უეფა-ს სუპერთასი: 2016, 2017
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2016, 2017

ჩელსი
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2020–21
უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2018–19
უეფა-ს სუპერთასი: 2021
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2022

მანჩესტერ სიტი
პრემიერ ლიგა: 2023–24
უეფა-ს სუპერთასი: 2023
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2023

სანაკრებო
ხორვატია:
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალისტი: 2018

ინდივიდუალური
ხორვატიის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2011
„ჩელსის“ წლის საუკეთესო მოთამაშე: 2019–20
„ჩელსის“ წლის გოლის ავტორი: 2021–22
პრემიერ ლიგის თვის გოლის ავტორი: 2022 წლის იანვარი

ჯილდოები
ჰერცოგ ბრანიმირის ორდენის კავალერი: 2018
იერვანდ I საკავაკიაცი

იერვანდ საკავაკიაცი — სომხეთის სატრაპიის მეფე ერვანდუნების დინასტიიდან. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 570 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 560 წელს.

ცხოვრება
იერვანდს ზედმეტსახელად საკავაკიაცს, ხანმოკლედ მყოფს ეძახდნენ, რისი მიზეზიც არა მისი ხანმოკლე ცხოვრება, არამედ ხანმოკლე მეფობა იყო. იერვანდ -ის შემდეგ სამეფო ტახტზე მისი ვაჟი ტიგრანი ავიდა. იერვანდ -ს ჰყავდა 40 000-იანი ქვეითი ჯარი და 8 000 ცხენოსანი, ასევე 3 000 ტალანტი (40 კგ. 800 გ.) ვერცხლი, რომელთა საერთო წონა 122 400 კგ-ს შეადგენდა. იერვანდმა თავისი ქალიშვილი ტიგრანუჰი მიდიის მეფეს ზაჰაკს მიათხოვა.

პოპულარული ლეგენდების თანახმად, იერვანდ -ს ჰქონდა 3 000 ტალანტი, რომელთა ნახევარიც მისი საკუთრება იყო, მეორე ნახევარი კი ვანის ტბის ფსკერზე იყო დამალული. მეფის ციხესიმაგრეში არსებობდა საიდუმლო გვირაბი, რომელიც პირდაპირ დამალულ საგანძურთან მიდიოდა, თუმცა მოგვიანებით გვირაბი ჩახერგეს რათა განძი მომავალი თაობებისთვის შემოენახათ. ლეგენდის თანახმად საგანძური დღემდე ტბის ფსკერზეა დამალული.
ტიგრან ერვანდუნი

ტიგრან ერვანდუნი — სომხეთის სატრაპიის მეფე ერვანდუნების დინასტიიდან. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 560 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 535 წელს.

ცხოვრება
მოვსეს ხორენაცის სომხეთის ისტორიის მიხედვით, ტიგრან ერვანდუნის მეფობის დროს სომხეთის ფართობი 400 000 კმ2 შეადგენდა. მოვსეს მას მოიხსენიებს, როგორც ყველაზე ჭკვიანი, ყველაზე ძლიერი და ყველაზე მამაცი სომეხ მეფეებს შორის.

ჰეროდოტეს მიხედვით, სწორედ ჰარპაგუსმა ჩამოაგდო ტახტიდან ასტიაგე კიროსთან ერთად, თუმცა კიროს დიდმა ბევრი მეფე თანამდებობაზე დატოვა, ხარკის გადახდის სანაცვლოდ. ეს კი წინააღმდეგობაში მოდის სომხურ ლეგენდასთან, რომლის მიხედვითაც მიდიის მეფე ასტიაგეს დაესიზმრა, რომ ტიგრანი მას თავს დაესხმებოდა, ამიტომ გადაწყვიტა მისი შეთქმულებით ტახტიდან ჩამოგდება. როდესაც ომი დაიწყო, ტიგრანმა ასტიაგე მოკლა, შემდეგ კი მის ქვრივ ცოლზე ანუშზე (არიენისზე) იქორწინა.

ქსენოფონტი მეფე ტიგრან ერვანდუნს კიროპედიაში იხსენიებს, სადაც აღნიშნავს, რომ ტიგრანი კიროს დიდის მოკავშირე იყო. სომეხი ისტორიკოსის ჰ. ხაჩეტრიანის მიხედვით, ისინი ნადირობაში ერთმანეთს კომპანიონობას უწევდნენ (ერთად ნადირობდნენ). ტიგრანი კარგი მშვილდოსანი იყო და კიროსთან შეჯიბრებისას ყოველთვის იმარჯვებდა. მოგვიანებით გადაწყვიტეს ტურნირის ორგანიზება, სადაც მონაწილეებს თავდაპირველად 10 ჭიქა ღვინო უნდა დაელიათ, შემდეგ კი ისარი ესროლათ. კიროსმა და ტიგრანმა ღვინო დალიეს, თუმცა, ამის შემდეგ, კიროსმა სპეციალური ბალახი შეჭამა, რომელიც ღვინის ეფექტს აქრობდა, როგორც აღმოჩნდა ზემოთ აღნიშნული ბალახი ტიგრანსაც აღმოაჩნდა. საბოლოოდ ტურნირში კვლავ ტიგრანმა გაიმარჯვა. ამის შემდეგ კიროსი ამბობდა, რომ:
სმბატ I საჰაკიანი

სმბატ საჰაკიანი (; დ. უცნობია — გ. 998) — სიუნიქის სამეფოს პირველი მეფე 987-998 წლებში.

ბიოგრაფია
თავად საჰაკის შვილი და აშოტ სიუნის შვილიშვილი. 963 წლიდან ცხუკისა და ბალკის თავადია, ხოლო 976-980 წლებს შორის გახდა სიუნიქის თავადი. 987 წელს ისარგებლა ანისის სამეფოს დასუსტებით და გამოაცხადა სიუნიქის სამეფოს დამოუკიდებლობა. სმბატ -მა ჩამოაყალიბა ახალი სამეფოს სახელმწოფოებრივი სტრუქტურა, დააარსა სასამართლო, მოახდინა არმიის ფორმირება, ააშენა და გაამაგრა ციხესიმაგრეები.

988 წლიდან ვასალურ დამოკიდებულებაშია ანისის სამეფოსთან. 991-992 წლებში ანისის მეფეგაგიკ -მა დაიპყრო სმბატ -ის სამეფოს ნაწილი: ვაიოცძორი, ჩაჰუკი და ცხუკი. ამის შემდეგ სიუნიქის მეფის ძალაუფლება ვრცელდებოდა მხოლოდ სამეფოს სამხრეთ ნაწილში. სანაცვლოდ სმბატ -მა გოლტნის საემიროსაგან დაიბრუნა ერნჯაკი.

სმბატ გარდაიცვალა 998 წელს. მისი შემცვლელი გახდა მისი შვილი ვასაკი. დაკრძალულია ტათევის მონასტერში.
ვასაკი

ვასაკი (; დ. უცნობია — გ. 1040) — სიუნიქის სამეფოს მეორე მეფე 998-1040 წლებში.

ბიოგრაფია
ვასაკი 998 წელს გახდა მამის სმბატ საჰაკიანის მემკვიდრე. გაგიკ -თან ვასალური დამოკიდებულოებაში იყო. მონაწილეობდა გაგიკის ლაშქრობებში. მან თავისი შვილი კარტანიდა ცოლად მიათხოვა სიუზერენს.

ჩაახშო გლეხთა მოძრაობა, გააძლიერა ტათევის მონასტერი, რომელიც დასუსტდა კათალიკოს ანანია მოკაცის მხრიდან ანათემის შედეგად. ვასაკის მმართველობა, ძირითადად მშვიდობიანი იყო, რამაც ხელი შეუწყო ქვეყნის ეკონომიკურ აღმავლობას და მშენებლობას. მისი და მისი მემკვიდრის, სმბატ აშოტიანის მმართველობის პერიოდში სიუნიქის სამეფომ განვითარების უმაღლეს მწვერვალს მიაღწია. ააშენა ვაჰანავანქის ეკლესია (1000 წ.), სადაც დაკრძალულია.

არ ჰყავდა ბიჭი და ცხოვრების უკანასკნელ წლებში ყურადღება გაამახვილა სიძის, ცხუკის თავადის, აშოტის შვილებზე სმბატზე და გრიგოლზე. მათგან პირველი 1040 წელს ვასაკის მემკვიდრე გახდა.
ვარდიკო ნადიბაიძე

ვარდენ ნადიბაიძე (დ. 31 მარტი, 1939, მლეთა) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი, საქართველოს თავდაცვის მინისტრი 1994 წლის 25 აპრილიდან 1998 წლის 27 აპრილამდე. საპატიო ნიშნისა და წითელი ვარსკვლავის ორდენების კავალერი.

ბიოგრაფია
ვარდიკო ნადიბაიძე დაიბადა 1939 წლის 31 მარტს სოფელ მლეთაში, დუშეთის რაიონში, მიხეილ და სიდონია ნადიბაიძეების ოჯახში. დაამთავრა რიაზანის სამხედრო საავტომობილო სასწავლებელი 1961 წელს. 1967-1972 წლებში სწავლობდა ა. ვ. ხრულიოვის სახელობის ზურგის სამსახურის და ტრანსპორტის სამხედრო აკადემიაში (ლენინგრადი). აკადემიის დამთავრებისთანავე დაინიშნა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქში მე-4 საერთო-საჯარისო არმიის 75-ე მოტომსროლელი დივიზიის 34-ე მოტომსროლელი პოლკის საავტომობილო სამსახურის უფროსად.

1974 წელს გახდა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის საავტომობილო სამსახურის უფროსი ოფიცერი მომარაგების დარგში. 1975–1976 წლებში იყო ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სამხედრო ავტოინსპექციის უფროსი; 1976–1978 წლებში ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ავტოინსპექციის უფროსი ინსპექტორი; 1978–1986 წლებში ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის საავტომობილო სამსახურის უფროსის მოადგილე. 1986 წელს დაინიშნა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის საავტომობილო სამსახურის უფროსად. 1992 წელს დაინიშნა ამიერკავკასიაში რუსეთის ჯარების ჯგუფის სარდლის მოადგილედ შეიარაღების დარგში.

1992-1994 წლებში იყო ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარების სარდლის მოადგილე; 1994 წლის 17 აპრილიდან 1998 წლის 28 აპრილამდე საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის მინისტრი.

ჯილდოები
საპატიო ნიშანი
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
ორდენი „სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალებში სამშობლოს სამსახურისათვის“ ( ხარისხი)
მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა ვეტერანი“
მედალი „შრომითი წარჩინებისათვის“
საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 50 წელი“
საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 60 წელი“
საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 70 წელი“
მედალი „უმწიკვლო სამსახურისათვის“ ( ხარისხი)
მედალი „უმწიკვლო სამსახურისათვის“ ( ხარისხი)
მედალი „უმწიკვლო სამსახურისათვის“ ( ხარისხი)
გევორგ ხაზარიანი

გევორგ ხაზარიანი (; დ. 5 აპრილი, 1988) — სომეხი ფეხბურთელი. თამაშობს პორტუგალიურ „მარიტიმუსა“ და სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში.

კარიერა
ხარეზიანმა კარიერა სომხურ „პიუნიკში“ დაიწყო, ამის შემდეგ თამაშობდა უკრაინასა და საბერძნეთში. ამჟამად იცავს პორტუგალიური „მარიტიმოს“ ღირსებას.
ხაზარიანი იყო სომხეთის ნაკრების წევრი სხვადასხვა ასაკობრივ დონეზე. სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში გევორგის დებიუტი 2007 წლის იანვარში შედგა პორტუგალიის წინააღმდეგ.

მიღწევები
პიუნიკი
სომხეთის პრემიერლიგა: 2006, 2007, 2008, 2009, 2010
სომხეთის თასი: 2009, 2010 (მეორე ადგილი 2006)
სომხეთის სუპერთასი: 2007, 2008, 2010 (მეორე ადგილი 2006, 2009)
ოლიმპიაკოსი
საბერძნეთის სუპერლიგა: 2014-2015
საბერძნეთის თასი: 2014-2015
ინდივიდუალური
სომხეთის ჩემპიონატის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2007
სომხეთის ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 2010

გოლები ნაკრებში
ვედრება (ფილმი)

ვედრება — კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ 1967 წელს გადაღებული ტრილოგიის პირველი მხატვრული ფილმი. მეორე, „ნატვრის ხე“, 1976 წელს გამოვიდა ეკრანებზე. მესამე კი „მონანიება“. დამდგმელი რეჟისორი: თენგიზ აბულაძე. სცენარის ავტორები: ანზორ სალუქვაძე, რეზო კვესელავა, თენგიზ აბულაძე. ოპერატორი: ალექსანდრე ანტიპენკო﻿. მხატვრარი: რევაზ მირზაშვილი﻿﻿. კომპოზიტორი: ნოდარ გაბუნია﻿.

სიუჟეტი
ხევსურმა ალუდა ქეთელაურმა ორთაბრძოლაში ქისტი მუცალი მოკლა, მაგრამ მტრის ვაჟკაცობით მოხიბლულმა მისი ღირსება დაინდო და მარჯვენა არ მოკვეთა. ალუდა ადათის დარღვევისთვის თემიდან გააძევეს... ქისტმა ჯოყოლამ მთაში ნადირობისას ხევსური ზვიადაური გაიცნო, უმასპინძლა, ღამე გაათევინა, მაგრამ ქისტებმა მოსისხლე მტერი იცნეს, ჯოყოლას სტუმარი წაართვეს და ქისტის საფლავს ზედ დააკლეს. ჯოყოლამ ზვიადაურის დაცვა ვერ შეძლო, შეურაცხყოფა ვერ აიტანა და თავი მტერს შეაკლა.

როლებში
მთავარი გმირები
სპარტაკ ბაღაშვილი (ღვთისია)
რუსუდან კიკნაძე (ქვრივი-ქალი)
რამაზ ჩხიკვაძე (მაცილი)
თენგიზ არჩვაძე (ალუდა)
გეიდარ ფალავანდიშვილი (მუცალი)
ოთარ მეღვინეთუხუცესი (ჯოყოლა)
ზურაბ ქაფიანიძე (ზვიადაური)
ნანა ქავთარაძე (აგაზა)
ირაკლი უჩანეიშვილი (მუსა)
დიმიტრი ყიფიანი (თავადი)﻿

ფაქტები
თენგიზ აბულაძის ფილმებს არასდროს ეტყობოდა, რომ რეჟისორი უხარისხო საბჭოთა ფირზე იღებდა. 1967 წელს, როცა ეკრანებზე მისი ახალი ფილმი „ვედრება“ გამოვიდა, ვაჟა-ფშაველას ნაწარმოებების ამ ეკრანიზაციით უკმაყოფილო კრიტიკოსებიც კი აღნიშნავდნენ, რომ თენგიზ აბულაძემ „შექმნა რაღაც მაგიური გამოსახულება, სურათი, რომელმაც ვაჟას ენა კინოს ენად აქცია“. მაგრამ უკმაყოფილო მაინც ბევრი დარჩა, განსაკუთრებით საბჭოთა კინოს იდეოლოგებს შორის.

ნანა ჯანელიძე იხსენებს: „მთელი ცხოვრება ოცნებობდა, რომ ფილმი გადაეღო კარგ ფირზე, „კოდაკზე“ და ეს დარჩა ოცნებად... გული გაუსკდა, როცა კანში ნახა საბჭოთა ფირზე გადაღებული ფილმი“.

„ვაჟას გენიალურობა მისი განსაკუთრებულობაა“, უთქვამს თენგიზ აბულაძისთვის ერთხელ ვაჟა ფშაველას სპეციალისტს გრიგოლ კიკნაძეს, რომელსაც აბულაძე თავის მასწავლებლად მიიჩნევდა. პირველად „ვედრება“ სწორედ ამ ადამიანს უჩვენეს: „ეს რომ ნახა გრიშა კიკნაძემ, რომელიც იყო ვაჟას კაბინეტის ჩამომყალიბებელი და ვაჟას ერთ-ერთი საუკეთესო სპეციალისტი, ― თენგიზმა უჩვენა, ― თენგიზი სახლში გაბრწყინებული მოვიდა, ბატონ გრიშას უთქვამს, ისეთ რაღაცებს შეეხეო შენ ვაჟას შემოქმედებაში, რაც ჩვენც კი, ლიტერატორებს, ჯერ არა გვაქვს დამუშავებულიო... ვაჟას რაღაც შტამპებით უყურებდნენ და უცებ აღმოჩნდა, რომ ეს იყო დიდი ფილოსოფოსი.“

ჯილდოები
გრან-პრი, სან-რემოს საავტორო ფილმების საერთაშორისო ფესტივალი, იტალია (1973).
დასავლეთის განგთა დინასტია

დასავლეთის განგთა დინასტია (კან. ್ಿ ಂ ಂ್ಾ) — – ს.ს. ძველინდური დინასტია, რომელიც მთავრობდა კარნატაკში. ამ დინასტიას უწოდებენ დასავლეთის განგთა დინასტიას იმ მიზნით, რომ გამოარჩიონ ისინი აღმოსავლეთის განგთა დინასტიისაგან, რომელიც მთავრობდა — ს.ს. თანამედროვე ქალაქ ორისას ტერიტორიაზე.

დასავლეთის განგთა დინასტია ხელისუფლებაში მოვიდა სამხრეთინდური პალავების სახელმწიფოს დასუსტების შედეგად. მიღებულია მოსაზრება, რომ ამ მოვლენას ხელი შეუწყო სამუდრაგუპტას (350—376წ.წ.) დამპყრობლურმა ლაშქრობებმა სამხრეთ ინდოეთში. დასავლეთის განგები დამოუკიდებლობას ინარჩუნებდნენ 350-დან 550 წლებამდე. თავდაპირველად მათი დედაქალაქი იყო კოლარი, მოგვიანებით კი - თალაკადი, რომელიც მდებარეობდა მდინარე კავერის სანაპიროზე, თანამედროვე მაისურის ოლქში.

მას შემდეგ, რაც ბადამიდან მოსულმა ჩალუკიების დინასტიამ ძალა მოიკრიბა, დასავლეთის განგები გახდნენ ჩალუკიას მმართველთა ვასალები და მათთან ერთად იბრძდნენ პალავების და კანჩის წინააღმდეგ. 753 წლიდან ჩალუკიას დინასტია შეცვალა რაშტრაკუტების დინასტიამ. როგორ დეკანში გაბატონებულმა ძალამ. დამოუკიდებლობისათვის დაახლოებით 100-წლიანი ბრძოლის შემდეგ დასავლეთის განგები ამჯერად გახდნენ რაშტრაკუტების ვასალები და წარმატებით ეხმარებოდნენ მათ ტანჯავურიდან მოსული ჩოლას დინასტიის წინააღმდეგ ბრძოლაში. მე- ს. რაშტრაკუტებმა მდინარე ტუნგაბადრის სანაპიროს ჩრდილოეთით გააძევეს დასავლეთის ჩალუკიები, იმავე პერიოდში მდინარე კავერის სამხრეთით გაძლიერდა ჩოლას დინასტია. რეგიონზე დასავლეთის განგთა გავლენა დასრულდა დაახლოებით 1000 წელს, როდესაც ისინი გაანადგურეს ჩოლებმა.

მიუხედავად იმისა, რომ დასავლეთის განგთა სამეფოს ტერიტორია არ იყო დიდი, მან არსებითი წვლილი შეიტანა თანამედროვე სამხრეთ კარნატაკის პოლიტიკაში, ლიტერატურასა და კულტურაში. დასავლეთის განგები გამოირჩეოდნენ ყველა რელიგიის მიმართ შემწყნარებლობით, მაგრამ განსაკუთრებით გაითქვეს სახელი ჯაინიზმის მფარველობით. მათი მმართველობის პერიოდში აშენდა ისეთი ცნობილი მონუმენტები, როგორიცაა შრავანაბელაგოლას და კამბადახალის მონუმენტები. ისინი მფარველობდნენ ხელოვნებას, რამაც ააყვავა ლიტერატურა კანადურზე და სანსკრიტზე. ამ პერიოდში შეიქმნა მრავალი ნაწარმოები სრულიად სხვადასხვა თემაზე დაწყებული რელიგიიდან დამთავრებული სპილოების მოვლის სახელმძღვანელო პრინციპებამდე. დასავლეთის განგთა პერიოდში შექმნილ ნაწარმოებთაგან ერთ-ერთი მნიშვნელოვანია ჩავუნდარაის მიერ კანადა (ენა)ზე შექმნილი ”ჩავუნდარაი-პურანი” (978წ.).
ბააქუბა

ბააქუბა — ქალაქი ერაყში. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. იგი არის დიიალის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 48 მეტრზე. ბააქუბა მდებარეობს მდინარე დიიალის სანაპიროზე. 2003 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 467 900 ადამიანს შეადგენდა. ბააქუბა სიტყვასიტყვით ითარგმნება როგორც იაკობის სახლი. ქალაქ ბააქუბას მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს ერაყელები წარმოადგენენ და ყველაზე გავრცელებული რელიგია არის ისლამი.

ქალაქი დაახლ. 50 კილომეტრითაა დაშორებული დედაქალაქ ბაღდადიდან. ბააქუბა ძალიან დაზარალდა ირან-ერაყის ომის მიმდინარეობის დროს.
სმბატ II აშოტიანი

სმბატ აშოტიანი (; დ. უცნობია — გ. 1040 ან 1051) — სიუნიქის სამეფოს მესამე მეფე 1040-1044 ან 1051 წლებში.

ბიოგრაფია
სმბატი მიეკუთვნებოდა ცხუკის მთავარ, აშოტიანთა გვარს. დედის ხაზით იგი ვასაკის შვილიშვილი იყო, რომლის სამეფო კარზეც ეწეოდა მოღვაწეობას და მიიღო სამეფო ტახტი, რადგანაც ვასაკს არ ჰყავდა ვაჟი.

1040 წელს სმბატმა 2 000-იანი არმიით ილაშქრა ტაშირ-ძორაგეტის სამეფოში. დვინის შედადიანმა ემირმა აბუ-ლ ასვარმა მის დამხობაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა. 1044 წლისთვის მნიშვნელოვნად დასუსტდა ბაგრატუნების სომხეთი. მუსულმანური საემიროების ლაშქრობების შედეგად განადგურდა სიუნიქის სასულიერო-კულტურული ცენტრი ტათევი. სმბატ აშოტიანმა მოახერხა ქვეყნის გათავისუფლება, რის შემდეგაც ქვეყანამ მნიშვნელოვან აღმავლობას მიაღწია.

სმბატ -ის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრე გახდა მისი ძმა გრიგორ აშოტიანი.
არაზ ოზბილისი

არაზ ოზბილისი (; დ. 9 მარტი, 1990) — სომეხი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს „მოსკოვის სპარტაკში“ და იცავს სომხეთის ეროვნული ნაკრების ღირსებას.

კარიერა
ოზბილისიმ კარიერა ნიდერლანდებში, კერძოდ „ამსტერდამის აიაქსში“ დაიწყო, „აიაქსის“ შემდეგ კრასნოდარის „კუბანში“ გადავიდა, სადაც მან მხოლოდ ერთი წელი დაჰყო. 2013 წელს ოზბილისი „მოსკოვის სპარტაკის“ ფეხბურთელი გახდა.

სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში პირველად 2012 წელს ითამაშა კანადის წინააღმდეგ და იმავე მატჩში პირველი გოლი გაიტანა სომხეთის სახელით.

პირადი ცხოვრება
ოზბილისი დაიბადა ჰორნში, ნიდერლანდებში და აქვს ორი — ნიდერლანდების და სომხეთის მოქალაქეობა. სომხეთის პასპორტი მან 2011 წელს მიიღო რადგან სურდა სომხეთის ნაკრებში თამაში.

ოზბილისის კუმირი არის ლიონელ მესი.

მიღწევები
აიაქსი
ნიდერლანდების ერედივიზია: 2010-2011, 2011-2012

ინდივიდუალური
აიაქსის მომავლის ტალანტი: 2009

გოლები ნაკრებში
კარიერის სტატისტიკა
აბზიანიძეების ოჯახი

აბზიანიძეების ოჯახი — ჯემალ ქარჩხაძის პირველი მოთხრობა. პირველად გამოქვეყნდა 1962 წელს, ჟურნალში - ცისკარი“. ნაწარმოები ერთ ჩვეულებრივ ოჯახზეა, რომლის წევრები მონაცვლეობით ტოვებენ სახლ-კარს.მოთხრობა ქართული ოჯახის სარკეა და გვიჩვენებს პერსონაჟების,განსაკუთრებით კი დედის ტრაგიკულ ბედს. და ტვირთს, რომლის ტარებაც მას უწევს.

პერსონაჟები
"ელენე" - ოჯახის დიასახლისი
"ლავრენტი აბზიანიძე" - მამა აბზიანიძე,რომელიც გარდაიცვალა.
"ნიკო" - შვილი,რომელიც სოხუმში წავიდა რუს გოგონასთან შესახვედრად.
"გიგა" - შვილი,რომელიც მოსკოვში მიდის სამუშაოდ.
რობერტ არზუმანიანი

რობერტ არზუმანიანი (; დ. 24 ივლისი,1985) — სომეხი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს რუსულ „ამკარში“ და სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში. პოზიციით მცველია.

კარიერა
არზუმიანმა კარიერა სომხურ „პიუნიკში“ დაიწყო 2003 წელს, მას შემდეგ თამაშობდა რამდენიმე სომხურ, რუსულ და ბერძნულ კლუბში. ამჟამად თამაშობს რუსეთის პრემიერლიგის კლუბ „ამკარში“.
სომხეთის ნაკრებში პირველად 2005 წელს ქუვეითის წინააღმდეგ ითამაშა. პირველი გოლი კი ყაზახეთის წინააღმდეგ 2007 წელს გაიტანა.

მიღწევები
პიუნიკი
სომხეთის პრემიერლიგა: 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
სომხეთის თასი: 2004
სომხეთის სუპერთასი: 2003, 2004, 2006
აქტობე
ყაზახეთის სუპერთასი: 2014
ინდივიდუალური
სომხეთის ჩემპიონატის საუკეთესო ახლაწვეული: 2005
სომხეთის ჩემპიონატის საუკეთესო მცველი: 2005

გოლები ნაკრებში
ლა-დიგი

ლა-დიგი  — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი კუნძული. მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეში.

გეოგრაფია
სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დიდი კუნძული, რომელიც მდებარეობს პრასლინის და მაეს კუნძულების მეზობლად, 43 კმ-ში მაედან და 6 კმ-ში პრასლინიდან, რომლებთანაც დაკავშირებულია საბორნე კავშირით. კუნძულის ზომებია — დაახლოებით 3 კმ 4 კმ-ზე.

ისტორია
კუნძული 1744 წელს აღმოაჩინეს, მაგრამ თავისი სახელი მიიღო მხოლოდ 1768 წელს, როდესაც მას ეწვია ფრანგი ზღვაოსანი მარკ ჟოზეფ მარიონ-დიუფრენი.

მოსახლეობა
კუნძულზე ცხოვრობს 2 ათასზე მეტი მაცხოვრებელი.

საინტერესო ფაქტები
კუნძულზე მდებარეობს ბუნგალო, სადაც გადაღებულია 1977 წლის ფრანგული ფილმის ნახვამდის ემანუელა!-ს სცენები.
ავტოტრანსპორტის გამოყენებაზე ადრე არსებულ აკრძალვასთან დაკავშირებით, ითვლება, რომ კუნძულზე ყველაზე პოპულარული ტრანსპორტი იყო ველოსიპედი. სინამდვილეში დღეისათვის კუნძულზე ტაქსიც არსებობს და ავტოსარემონტოებიც, ხოლო 2010 წელს, 800 ფერმერიდან 27-ს ჰქონდა მოტორიზებული ავტოტრანსპორტი.
აღმოსავლეთის განგთა დინასტია

აღმოსავლეთის განგთა დინასტია წარმოშობით იყო კალინგადან მათი ხელისუფლება ვრცელდებოდა თანამედროვე ინდურ სახელმწიფოს დიდ ტერიტორიაზე და მოიცავდა აღმოსავლეთ ბენგალის, ანდჰრა-პრადეშის, ჩატისგარჰის რეგიონებს. მათი სამეფოს დედაქალაქი ცნობილი იყო სახელით - კალინგანაგარი. ამჟამად, მუკალინგამი (იგივე შრიმუკალინგამი), მდებარეობს შრიკაკულამის დისტრიქტში, ორისას შტატში (ძველი ოდიშა), ანდრა-პრადეშის შტატის საზღვართან. დღეისათვის ეს ქალაქი დაახლოებით 4 მლნ-მდე მცხოვრებით, ცნობილია მასში მდებარე მზის ტაძრის წყალობით, რომელიც იუნესკოს მიერ არის აღიარებული, როგორც მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობა.

დინასტია დააარსა მეფე ანატავარმან ჩოდაგანგამ, მისი შთამომავლები იყვნენ დასავლეთ განგას დინასტია და ჩოლას დინასტია, რომელიც მოგვიანებით გახდნენ აღმოსავლეთ განგას მმართველები.
საბა (ფილმი)

„საბა“ — 1929 წლის ქართული საბჭოთა, ალკოჰოლიზმის საწინააღმდეგო ფილმი, გადაღებული რეჟისორ მიხეილ ჭიაურელის მიერ. ეს იყო ჭიაურელის და მისი მეუღლის, ვერიკო ანჯაფარიძის პირველი თანამშრომლობა კინოში.

სიუჟეტი
ტრამვაის ვატმანი საბა ლოთობისგნ სულიერი გადაგვარების გზაზე დგას. ერთხელ ის შემთხვევით საკუთარ შვილს გაიტანს და მხოლოდ ამის შემდეგ უბრუნდება ნორმალურ ცხოვრებას. ფილმის ბოლოს ჩანან პიონერები, რომლებიც კუბოთი ბოთლს მიასვენებენ. საბას გამოჯანმრთელებულ შვილს უჭირავს პლაკატი „მამა, ნუ სვამ ღვინოს!“ ამ მსვლელობას სამსახურში აღდგენილი საბა ბედნიერი ღიმილით ადევნებს თვალს.

როლებში
ალექსანდრე ჯალიაშვილი — საბა
ვერიკო ანჯაფარიძე — მარო — საბას მეუღლე
ანდრო ჯანუაშვილი — ვახტანგი — საბას და მაროს შვილი
ეკა ჭავჭავაძე — პიონერთა რაზმის ხელმძღვანელი
ცოლაკ ბექარიანი

ცოლაკ ბექარიანი (; დ. 30 ოქტომბერი, 1922, ადის-აბება, ეთიოპია — გ. 23 აგვისტო, 1980, სორტავალო, კარელია, რუსეთის სფსრ) — სომეხი კომპოზიტორი, მევიოლინე და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ადის-აბებაში, ეთიოპია, სომეხი პოეტისა და პროზაიკოსის ვაღინაკ ბექარიანის ოჯახში. 1926 წელს მისი მშობლები საცხოვრებლად გადავიდნენ სომხეთში.

1940–1942 წლებში სწავლობდა რ. მელიქიანის მუსიკალურ სკოლაში, ვიოლინოს სპეციალობით. 1948 წელს დაამთავრა ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორია ვიოლინოს სპეციალობით. 1945-1965 წლებში მუშაობდა სიმფონიურ ორკესტრში. 1965–1980 წლებში ასწავლიდა ხაჩატურ აბოვიანის სახელობის ერევნის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში.

გარდაიცვალა კარელიის ქალაქ სორტავალოში (დასასვანებელ სახლში).