ლუაიოტეს პროვინცია

ლუაიოტეს პროვინცია  — საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორია ახალი კალედონიის სამიდან ერთი ადმინისტრაციული პროვინცია. ის მოიცავს ლუაიოტეს კუნძულების არქიპელაგს (-| ) წყნარ ოკეანეში, რომელიც მდებარეობს ახალი კალედონიის მთავარ კუნძულ გრანდ-ტერიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით.

პროვინციის მთავრობის რეზიდენცია მდებარეობს კუნძულ ლიფუზე არსებულ დასახლებულ პუნქტ ვეზე. პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა 2019 წლის აღწერის მიხედვით შეადგენდა 18 353 ადამიანს, რომლებიც ცხოვრობენ 1981 კმ² მიწის ფართობზე. პროვინციის მკვიდრ მოსახლეობას შეადგენენ მელანეზიელები, რომლებიც საუბრობენ კანაკელი ხალხის სხვადასხვა ენებზე, ასევე დასავლეთ უვეას ენაზე მოლაპარაკე პოლინეზიელები.

ისტორია
პირველი დაფიქსირებული კონტაქტი დასავლურ ცივილიზაციასთან მიეწერება ვეშაპმჭერი გემი "ბრიტანიას" ბრიტანელ კაპიტანს უილიამ რავენს, რომელიც 1793 წელს მიემართებოდა კუნძულ ნორფოლკიდან ბატავიისკენ (ამჟამად ჯაკარტა). მაგრამ საკმაოდ საფუძვლიანია, რომ მისი აღმოჩენა და სახელის დარქმევა მოფიქრებული იქნა ლონდონის გემ "ლოიალტის" ოფიციალური პირების მიერ, რომელიც ასრულებდა სავაჭრო რეისს წყნარ ოკეანეში 1789 წლიდან 1790 წლამდე.

საფრანგეთის მთავრობამ 1869 წელს ლუაიოტეს კუნძულები და ახალი კალედონია დაატოვებინა ლონდონის სამისიონერო საზოგადოებას, მის ხელმძღვანელ მისიონერ სამუელ მაკფარლეინთან ერთად. ამის შემდეგ მისიონერები გაემგზავრნენ ტორესის სრუტის კუნძულებისაკენ გემით "სურპრიზი" და ეს 1871 წლის 31 ივლისიდან დღემდე აღინიშნება, როგორც "ნათლის მოვლენა".

გეოგრაფია
არქიპელაგი შედგება 6 დასახლებული კუნძულისაგან — ლიფუ, მარე, ტიგა, უვეა, მული, ფაიავა და ასევე რამდენიმე გაცილებით პატარა დაუსახლებელი კუნძულებისგან. მათი საერთო ხმელეთის ფართობი შეადგენს 1981 კმ²-ს. ყველაზე მაღალი წერტილია ზღვის დონიდან 138 მ კუნძულ მარეზე. კუნძულები ახალი კალედონიის ტროპიკული ტყეების ეკორეგიონის ნაწილია. ლუაიოტეს კუნძულების მთავარი საექსპორტო საქონელია კოპრა.

მოსახლეობა
ლუაიოტეს პროვინციაში ძირითადად ცხოვრობს შერეული მელანეზიური და პოლინეზიური წარმოშობის მოსახლეობა, ევროპელთა მცირე რაოდენობასთან ერთად. 2009 წლის აღწერის მიხედვით პროვინციაში ცხოვრობდა 17 436 ადამიანი, რაც 7,9 % ნაკლებია ვიდრე წინა 2004 წლის აღწერის მიხედვით დაფიქსირებული 22 080 ადამიანი. 2014 წელს მოსახლეობა გაიზარდა 4,9 %-ით და შეადგინა 18 297 ადამიანი, ხოლო 2019 წელს მოსახლეობის რაოდენობამ კიდევ უფრო მოიმატა 0,1 %-ით და დაფიქსირდა 18 353 ადამიანი.

ლუაიოტეს პროვინციის რამდენიმე ათასი მაცხოვრებელი ცხოვრობს ახალ კალედონიაში, განსაკუთრებით დედაქალაქ ნუმეაში და ქვეყნის მთავარი კუნძულის სამთომომპოვებელ რაიონებში.

ადმინისტრაციული მოწყობა
ლუაიოტეს პროვინცია დაყოფილია 3 კომუნად:

ლიფუ (მოიცავს კუნძულ ლიფუს, კუნძულ ტიგას და რამდენიმე პატარა კუნძულს)
მარე (მოიცავს კუნძულ მარეს და კუნძულ დუდუნს)
უვეა (მოიცავს კუნძულებს უვეას, მულს, ფაიავას და დამატებით მათ სიახლოვეს რამდენიმე პატარა კუნძულს)
კუნძული უოლპოლი გეოგრაფიულად წარმოადგენს ლუაიოტეს კუნძულების ნაწილს, მაგრამ ადმინისტრაციულად შედის ახალი კალედონიის სამხრეთი პროვინციის ილ-დე-პენის კომუნის შემადგენლობაში.

პროვინციული კონგრესი
2019 წლის 12 მაისს ჩატარებული არჩევნების შემდეგ პროვინციალურ კონგრესში არსებულ 14 ადგილიდან 6 უკავია დამოუკიდებლობის მომხრე კოალიციას, რომელშიც შედის კალედონიური კავშირი და კანაკთა ეროვნული განთავისუფლების სოციალისტური ფრონტი, 4 ადგილი უკავია დამოუკიდებლობის მომხრე დამოუკიდებლობის ეროვნულ კავშირს, ხოლო ორ-ორი ადგილი უკავიათ ასევე დამოუკიდებლობის მომხრე პარტიებს – შრომის პარტია და კანაკელთა სოციალისტური განთავისუფლება