iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ეპსლი ჩერი-გარარდი

ეპსლი ჩერი-გარარდი — (დ. 2 იანვარი, 1886 — 18 მაისი, 1959) ბრიტანელი პოლარეთში მოგზაური, რობერტ სკოტის 1910-1913 წლების ექსპედიციის წევრი. ცნობილია თავისი მემუარებით „ყველაზე საშინელი მოგზაურობა მსოფლიოში“ (, 1922), რომლებშიც აღწერილია ექსპედიციის მსვლელობა.

ადრეული ბიოგრაფია
დაიბადა გენერალ-მაიორ ეპსლი ჩერის ოჯახში, რომელიც 1901 წელს იკავებდა ჰერტფორდშირის უმაღლესი შერიფის პოსტს. დაამთავრა კოლეჯი ვინჩესტერში და პრესტიჟული კრაისტ-ჩერჩის კოლეჯი (ოქსფორდის უნივერსიტეტი), სადაც მოისმინა კლასიკური და უახლესი ისტორიის კურსები. ორმაგი გვარი — ჩერი-გარარდი მიიღო მამისგან, რომელსაც გადაეცა დიდი მამულები უიტჰემპსტედთან (ჰერტფორდშირი). 1907 წელს თავისი ბიძის — ცნობილი გამომცემელი რ. სმიტის მეშვეობით, ჩერი-გარარდმა შოტლანდიაში ნადირობისას გაიცნო რობერტ სკოტი და ედუარდ ადრიან უილსონი, რომლებიც ანტარქტიკული ექსპედიციის გეგმებზე მსჯელობდნენ. 1909 წელს მან უილსონს მიმართა ექსპედიციის სამეცნიერო შტატში გაწევრიანების თხოვნით, მაგრამ უარი მიიღო. მაშინ 1910 წლის აპრილში მან ექსპედიციის ფონდში 1000 ფუნტი გადარიცხა და გაწევრიანდა სანაპირო პარტიაში.
რეიმონდ პრისტლი

სერ რეიმონდ ედუარდ პრისტლი (; დ. 20 ივლისი, 1886 — გ. 24 ივნისი, 1974) — ბრიტანელი გეოლოგი და ანტარქტიკის მკვლევარი.

პრისტლი დაიბადა ტიუკსბერიში, დაწყებითი სკოლის მეთვალყურის ოჯახში. ჩააბარა ბრისტოლის საუნივერსიტიტო კოლეჯში გეოლოგიის ფაკულტეტზე. მეორე კურსის დამთავრების შემდეგ მონაწილეობა მიიღო შეკლტონის პირველ ექსპედიციაში ანტარქტიკაში (1907-1909). პრისტლი აგროვებდა მინერალებისა და ხავსურას ნიმუშებს მთელი რეგიონის მასშტაბით, მათ შორის როსის ზღვაში, ერებუსის ჩრდილოეთ ფერდობზე, ფერარის მყინვარზე. 1910 წელს მონაწილეობა მიიღო რობერტ სკოტის ექსპედიცია „ტერა-ნოვაში“.

პირველი მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა საფრანგეთში, 46 დივიზიაში. დაჯილდოებულია დიდი ბრიტანეთის სამხედრო ჯვრით. 1938-1952 წლებში იყო ბირმინგემის უნივერსიტეტის რექტორი.
ვახტანგ ჭელიძე (ფეხბურთელი)

ვახტანგ ჭელიძე (დ. 1 იანვარი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 22 მარტი, 1995, თბილისი, საქართველო) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, მცველი. იცავდა თბილისის „დინამოსა“ და საბჭოთა კავშირის ოლიმპიური ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ხუთგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (1967, 1971, 1972, 1976 გ., შ.), საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1976) და ფინალისტი (1970) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1964).

კარიერა
მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში იცავდა თბილისის „დინამოს“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ოლიმპიურ ნაკრებში ჩატარებული აქვს ერთი მატჩი.

1973 წელს თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში საერთაშორისო ამხანაგური საფეხბურთო ტურნირის ე. წ. „კარაველას თასის“ — ტროფეო კოლომბინოს გამარჯვებული ხდება, სადაც ტურნირის ფინალში თბილისის „დინამოელები“ ლისაბონის „ბენფიკას“ ანგარიშით 3–1 ამარცხებენ.

ვახტანგ ჭელიძემ თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში უმაღლესი ლიგის საკავშირო ჩემპიონატების 257 მატჩი ჩაატარა და 7 გოლი გაიტანა, ხოლო ევროპული საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირების ფარგლებში „დინამოს“ ღირსება 8 შეხვედრაში დაიცვა და ერთი ბურთი გაიტანა, აქედან ერთი შეხვედრა — თასების მფლობელთა თასის, ხოლო 7 — უეფა-ს თასის გათამაშებაში. აღსანიშნავია, რომ მან ერთის გარდა, ყველა ეს შეხვედრა შეუცვლელად ითამაშა.

მიღწევები
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ბრინჯაოს პრიზიორი: 1967, 1971, 1972, 1976 (გ.), 1976 (შ.)
საბჭოთა კავშირის თასი
თასის მფლობელი: 1976
ფინალისტი: 1970
საერთაშორისო ტურნირები
დინამო თბილისი
კარაველას თასი: 1973
თენგიზ სიგუა

თენგიზ სიგუა (დ. 9 ნოემბერი 1934 — გ. 21 იანვარი, 2020) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, თანამდებობის პირი და პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე (1990–91), საქართველოს პრემიერ-მინისტრი (1992–93). ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემიის ლაურეატი, რესპუბლიკის დამსახურებული ინჟინერი.

ბიოგრაფია
თენგიზ სიგუა დაიბადა 1934 წლის 9 ნოემბერს ლენტეხში, დასავლეთ საქართველოში. 1957 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ინჟინერ-მეტალურგის სპეციალობით. ამავე წლის აგვისტოში თენგიზი გახდა რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის ინჟინერი. 1962 წლიდან მუშაობდა უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, ლაბორატორიის გამგედ და ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტში, ხოლო 1989 წელს დაინიშნა ამავე ინსტიტუტის დირექტორად. ასევე საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.

პოლიტიკური კარიერა
ზვიად გამსახურდიას პრეზიდენტობის პერიოდში 1990 წლის 15 ნოემბერიდან – 1991 წლის 18 აგვისტომდე სიგუა იყო მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, გამსახურდიას მთავრობის დამხობის შემდეგ სიგუა დაინიშნა პრემიერ-მინისტრის მოვალეობების დროებით შემსრულებლად. იყო საქართველოში ედუარდ შევარდნაძის დაბრუნების წინააღმდეგი.1992 წლიდან იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მარნეულის მაჟორიტარი). 1992 წლის 8 ნოემბერს სიგუა დაინიშნა საქართველოს პრემიერ-მინისტრად, თანამდებობიდან კი 1993 წლის 5 აგვისტოს გადადგა, მას შემდეგ რაც პარლამენტმა მთავრობის მიერ წარმოდგენილი ბიუჯეტი უარყო.

2011 წელს „რია ნოვოსტისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში თენგიზ სიგუამ განაცხადა რომ 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომი საქართველოს დაწყებული იყო: „ჩვენ დავიწყეთ ომი 2008 წელს. ჩვენ დავიწყეთ ცხინვალის დაბომბვა, რამაც ჩარევის უფლება მისცა რუს სამშვიდობოებსა და რუსეთის არმიას“.
ბარკი

ბარკი  — დიდი საზღვაო აფრიანი ხომალდი, რომელსაც კიჩოს გარდა ყოველ ანძაზე აქვს პირდაპირი აფრები. სხვა სიტყვებით, ბარკის ყოველ ანძას, უკანასკნელის გამოკლებით, გადამკვეთი რანგოუტიდან აქვს მხოლოდ რეი, როდესაც უკანასკნელ ანძას რეი არ აქვს. ბარკის ანძების რაოდენობა — სამი ან მეტი (ამგვარი აგებულების ორანძიან აფროსნებს უწოდებენ ბრიგანტინებს).

სახელწოდების ისტორია
 საუკუნის შუა წლებიდან საუკუნის დასაწყისამდე ბარკს უწოდებდნენ პატარა აფრიან ხომალდს, რომლის კორპუსიც იყო ბრტყელძირიანი. ძირითადად გამოიყენებოდა ტვირთის ტრანსპორტირებისთვის.
არჩილ კბილაშვილი

არჩილ კბილაშვილი (დ. 2 დეკემბერი, 1971, სოფ. დიმი; ბაღდათის რაიონი) — ქართველი იურისტი და საქართველოს მთავარი პროკურორი 2012 წლის ოქტომბრიდან — 2013 წლის 7 ნოემბრამდე.

ბიოგრაფია
არჩილ კბილაშვილი დაიბადა 1971 წლის 2 დეკემბერს სოფ. დიმში, ბაღდათში, იმერეთის რეგიონში, საქართველოს სსრ-ში. მისი მშობლები სკოლაში მასწავლებლებად მუშაობდნენ, არჩილის მამა ფიზიკის, ხოლო დედა რუსული ენის მასწავლებელი იყო. 1993 წელს არჩილმა დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, ხოლო 1995 წელს იმავე უნივერსიტეტში მიიღო სახელმწიფო სამართლის მაგისტრის ხარისხი. ქართულ ენასთან ერთად ფლობს ასევე ინგლისურს, გერმაულს და რუსულს. 1993 წლიდან 2012 წლამდე არჩილ კბილაშვილი მოღვაწეობდა წამყვან ქართულ იურიდიულ ფირმაში „მგალობლიშვილი, ყიფიანი, ძიძიგური“. 2009 წელს იგი აირჩიეს საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის ეთიკის კომისიის წევრად, ხოლო 2007 წელს იგი არჩეულ იქნა საქართველოში საფრანგეთის საელჩოს პირად ადვოკატ-კონსულად. არჩილ კბილაშვილი ასევე იცავდა ბიზნესმენ ბიძინა ივანიშვილისა და მისი მეუღლის ინტერესებს სასამართლოში საქართველოს მოქალაქეობის აღდგენის საკითხის განხივისას. 2006 წელს არჩილ კბილაშვილი საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრი გახდა. 2012 წლის 15 თებერვალიდან არჩილ კბილაშვილი არის ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს საინიციატივო ჯგუფის წევრი. 2012 წლის 21 ოქტომბრიდან 7 ნოემბრამდე იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ბაღდათის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.

არჩილს ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
სამუშაო გამოცდილება
2006 — საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრი
2012 — საქართველოში ისრაელის საელჩოს ადვოკატი
1999-2012 — იურიდიული ფირმა შპს „მგალობლიშვილი, ყიფიანი, ძიძიგური“ ადვოკატი და პარტნიორი
2007-2012 — საქართველოში საფრანგეთის საელჩოს პირადი ადვოკატ-კონსული
2010-2012 — საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის ეთიკის კომისიის წევრი
2012-2013 — საქართველოს მთავარი პროკურორი
ჰადსაკერის შემცვლელი

ჰადსაკერის შემცვლელი — ძმები კოენების 1994 წლის კომედიური ფილმი.

სიუჟეტი
ახალგაზრდა ნორვილ ბარნსი ეძებს სამსახურს. ის მუშაობას იწყებს ჰადსაკერის მსხვილ კორპორაციაში სწორედ მაშინ, როცა კომპანიის პრეზიდენტი ჰადსაკერი თავს იკლავს. დირექტორთა საბჭოს ახალ პრეზიდენტად სულელის არჩევა სურს, რათა კომპანიის აქციები გაუფასურდეს და მათ თავად შეძლონ აქციების ყიდვა, ამიტომ პრეზიდენტად სწორედ ბარნსს აირჩევენ. დირექტორთა საბჭოს წევრ სიდნი მასბურგერს იმედი აქვს, რომ ადვილად მოახერხებს ბარნსის მართვას, მაგრამ ბარნსს საკუთარი იდეები აღმოაჩნდება.

როლებში
ტიმ რობინსი — ნორვილ ბარნსი
ჯენიფერ ჯეისონ ლი — ემი არჩერი
პოლ ნიუმენი — სიდნი მასბურგერი
ჩარლზ დერნინგი — უორინგ ჰადსაკერი
ჯიმ ტრუ-ფროსტი — ლიფტიორი ბაზი
ბილ კობსი — მესაათე მოსე
ჯონ მაჰონი — არგუსის რედაქტორი
ბრიუს კემპბელი — არგუსის რეპორტიორი სმითი
ჰარი ბუგინი — ალოიზი
ანა ნიკოლ სმითი — ზა ზა
ჯონ გუდმენი — როკველის საინფორმაციოს წამყვანი
ჯონ პოლიტო — მისტერ ბარნსტიდი
სტივ ბუშემი — ბარმენი
ღამის შოუ დავით გოგიჩაიშვილთან ერთად

ღამის შოუ დავით გოგიჩაიშვილთან ერთად — რუსთავი 2-ის პოპულარული ქართული გასართობი შოუ, რომელიც დავით გოგიჩაიშვილს მიჰყავდა. პირველი გადაცემა 2003 წლის 12 სექტემბერს, ხოლო ბოლო გადაცემა 2006 წლის 12 ივლისს გავიდა ეთერში. ამ დროის განმავლობაში გაკეთდა 212 გადაცემა, რომელშიც სტუმრად იყო 528 კაცი, ღამის შოუსთვის გაკეთდა 1001 „ვიდეობითი“, რომლიდანაც ეთერში გავიდა 754, წამყვანმა მაყურებლებს გააცნო 1437 „ჰედლაინი“, შოუს ჩაწერას სტუდიაში 19080 კაცი დესწრო.

ფორმატი და ქართული ვერსია
ამ ფორმატის შოუები ამერიკის შეერთებულ შტატებში მე-20 საუკუნის 50-იანი წლებიდან არსებობს. ფორმატს ეწოდება გვიანი საღამოს სატელევიზიო გადაცემის ფორმატი. ფორმატის ორიგინატორად ითვლება.

შოუს ქართული ვერსიის შექმნაზე დათო გოგიჩაიშვილმა მუშაობა დაიწყო ოჰაიოს უნივერსიტეტის მედია მენეჯმენტის დეპარტამენტში, გააგრძელა ამერიკის მაუწყებელთა ნაციონალურ ასოციაციაში და დაასრულა - ს სათავო ოფისში. შემდეგ ეს პროექტი საქართველოში, სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი 2“-ზე განხორციელდა. დებიუტის დღე იყო 2003 წლის 12 სექტემბერი.

შემდგომში გადაცემას ჩაენაცვლა „ღამის შოუ ვანო ჯავახიშვილთან ერთად“, მოგვიანებით ცნობილი, როგორც „ ვანო`ს “

„ღამის შოუს“ შემოქმედებითი ჯგუფი:
სცენარისტთა ჯგუფი
გოჩა კორხელაური
გიორგი ჯანელიძე
გოჩა თანდარაშვილი
ოთო ლომთაძე
ირაკლი ვახტანგიშვილი
ვასო ფხაკაძე
ვანო ჯავახიშვილი
მიშა ანდღულაძე
ავთო მარგველაშვილი
კობა ბარათელი

გადაცემის პროდიუსერი იყო ირაკლი კაკაბაძე. „ღამის შოუს“ აფორმებდა მუსიკალური ბენდი დათო ილურიძის ხელმძღვანელობით:
დათო ილურიძე
სანდრო დოლიძე
კახა ხოშტარია
გია თავბერიძე
კახა ჯაგაშვილი

პროექტის დირექტორი ვანო ჭელიძე იყო.
ბად-გაშტაინი

ბად-გაშტაინი — კომუნა ავსტრიაში, ზალცბურგის ფედერალური მიწის შემადგენლობაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან დაახლოებით 1000 მ სიმაღლეზე. განთქმულია რადონით მდიდარი თერმული წყაროებით. საუკუნეში თერმული წყაროების წყალობით ბად-გაშტაინი გადაიქცა ცნობილ კურორტად. სხვადასხვა დროს სტუმრობდნენ მონარქები, ცნობილი ადამიანები. რკინიგზის აშენების შემდეგ ტურიზმი გაძლიერდა.
მელანჟი

მელანჟი ( — ნარევი) — განსაკუთრებული გეოლოგიური ფორმაცია — სხვადასხვა შედგენილობის ქანების კომპლექსი; თავისებური ჭრელი ბრექჩიების ხანგრძლივი განვითარების რთული ზონები. მელანჟის ზონის ჩამოქცეული და ჩამოქცეულ-მეწყრული ლოდა ბრექჩიები თავდაპირველად ილექებოდა ზღვიურ პირობებში, შედარებით ღრმაწყლიან ჩანაზნექებში, შემოსაზღვრული რღვევებით. მელანჟის შემადგენლობაში შედის ტუფები და დიაბაზური შედგენილობის ვულკანიტები, ჰიპერბაზიტები (და სერპენტინიტი), წითელი იასპები — რადიოლარიტები, კირქვის ლოდები და ლინზები და სხვა. ქანების ნატეხებისა და ლოდების განლაგება მელანჟის შემადგენლობაში ჩვეულებრივ ქაოსურია.

წარმოიქმნება შარიაჟების ფორმირებისას. მელანჟის ზონები შეზღუდულია ნაოჭა სარტყლების განაპირა მსხვილ და ღრმა რღვევებთან.
იასპი

იასპი (ცნობილია აგრეთვე ეშმის, ეშმის ქვის სახელწოდებით) — მასიური წვრილმარცვლოვანი ქანი, რომელიც ძირითადად ნაგებია კვარცით, ქალცედონითა და სხვადასხვა მინერალებით. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და ლამაზი სანეხელავო ქვაა. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 5,5-7. გამოირჩევა სიმაგრითა და სიმტკიცით, მრავალფეროვანი შეფერილობით; კარგად კრიალდება. იასპი გაუმჭვირვალეა, აქვს კიბოსებრი ტეხილი. პოლიგენური წარმონაქმნია. საკუთრივ იასპი — მეტწილად მეტამორფიზებული კაჟბადიანი რადიოლარიული ან თიხოვან-კაჟბადიანი ნალექია, რომელიც გენეტიკურად დაკავშირებულია ეფუზივებთან და ტუფებთან. იასპის საბადოები ცნობილია რუსეთში, საფრანგეთში, გერმანიაში, ინდოეთში, ვენესუელაში, აშშ-ში.
შეუწყნარებელი სისასტიკე

შეუწყნარებელი სისასტიკე — ძმები კოენების 2003 წლის რომანტიკული კომედია.

სიუჟეტი
ცნობილი ადვოკატი მაილზ მეისი საოჯახო საქმეების ოსტატია. ის განქორწინების ყველა საქმეს იგებს. ერთ-ერთ საქმეზე ის გაიცნობსმერილინ ჰემილტონს, ქალს, რომელსაც გადაწყვეტილი აქვს გამდიდრდეს სარფიანი გათხოვებისა და განქორწინების შედეგად. მაილზი კი სწორედ მერილინის ქმრის ადვოკატია სასამართლო პროცესზე. პროცესს მაილზი მოიგებს. ამიტომ ის მერილინის შემდგომ სამიზნედ იქცევა.

როლებში
ჯორჯ კლუნი - მაილზ მეისი
კათრინ ზიტა-ჯონზი - მერილინ ჰემილტონი
ედვარდ ჰერმანი - რექს რექსროთი
რიჩარდ ჯენკინსი - ფრედი ბენდერი
ჯეფრი რაში - დონოვან დონელი
ბილი ბობ თორნტონი - ჰოვარდ დოილი
პოლ ადელშტაინი - რიგლი
გიორგი ნემსაძე

გიორგი ნემსაძე (დ. 10 მაისი, 1972, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ნახევარმცველი.

საფეხბურთო კარიერა
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კომერციის ფაკულტეტი 1995 წელს. 1988-1991 წლებში და 1993-1995 წლებში თამაშობდა თბილისის „დინამოში“; 1991-1992 წლებში ლანჩხუთის „გურიაში“; 1992-1993 წლებში თბილისის „შევარდენში“; 1995-1996 წლებში გერმანიის „ჰამბურგში“; 1996-1997 წლებში თურქეთის „ტრაბზონსპორში“; 1997-1998 წლებში შვეიცარიის „გრასჰოპერში“. საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში 1992-2004 წლებში ჩატარებული აქვს 69 მატჩი. 2011 წლის მარტში თბილისის „დინამოს“ სპორტულ დირექტორად დაინიშნა, მაგრამ წელიწადნახევარში კლუბი დატოვა და სამწვრთნელო საქმიანობას შეუდგა. ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ნახევარმცველი. თურქეთის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი; ბრინჯაოს და ვერცხლის მედლის მფლობელი; საქართველოს ოთხგზის ჩემპიონი.

საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში 1992-2004 წლებში ჩატარებული აქვს 69 მატჩი.

პოლიტიკა
2006-2010 წლებში იყო თბილისის საკრებულოს დეპუტატი ერთიანი ნაციონალური მოძრაობიდან. 2021-2022 წლებში იყო ცაგერის მუნიციპალიტეტის მერი ქართული ოცნების ნომინირებით.

მიღწევები
საქართველოს ეროვნული ნაკრების კაპიტანი 42 შეხვედრაში
2007 წლის 13 მაისს გაიმარჯვა საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის საპრეზიდენტო არჩევნებში, თუმცა რამდენიმე საათში თანამდებობა დატოვა
2017 წლიდან საქართველოს 17-წლამდელთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელია
ლაითის მთები

ლაითის მთები — ქედი ავსტრიაში. ვრცელდება ქვემო ავსტრიასა და ბურგენლანდს შორის. სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 35 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 484 მ (მთა ზონენბერგი). ლაითის მთები ალპების განშტოებაა და კარპატებს უერთდება ჩრდილოეთით, რითაც ქმნის ერთგვარ ხიდს ალპებსა და კარპატებს შორის. შემოსილია ხშირი ტყითა და ფოთლოვანი მცენარეებით. ჭარბობს მუხა, რცხილა და წიფელი.
მცირე კარპატები

მცირე კარპატები — ქედი დასავლეთ სლოვაკეთში. დასავლეთი კარპატების ნაწილი. მაქსიმალური სიმაღლე 768 მ (მთა ზარუბი). დაბალმთიანი ქედია, სიგრძე დაახლოებით 100 კმ. არის მღვიმეები. შემოსილია შერეული ტყით, სადაც ჭარბობს მუხა, იფანი, ნეკერჩხალი და ცაცხვი. 1976 წელს მცირე კარპატების ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი გამოცხადდა დაცულ ტერიტორიად.
დიდი ლებოვსკი

დიდი ლებოვსკი — ჯოელ და ითამ კოენების კრიმინალური კომედიის ჟანრის ფილმი. მასში მთავარ, ჯეფრი ლებოვსკის როლს ასრულებს მსახიობი ჯეფ ბრიჯესი.

ფილმს თავდაპირველად კომერციული წარმატება არ ჰქონია, თუმცა დროთა განმავლობაში საკულტო სტატუსი შეიძინა. 2014 წელს მან კონგრესის ბიბლიოთეკაში ადგილი დაიკავა, როგორც „კულტურულად, ისტორიულად ან ესთეტიკურად აღსანიშნავმა“ კინოფილმმა. ჯონ ტურტუროს მიერ განსახიერებული პერსონაჟის შესახებ მზადდება ცალკე ფილმი.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება ლოს-ანჯელესში 1991 წელს. ჯეფ ლებოვსკი საკუთარ თავს ბედნიერ ადამიანად მიიჩნევს. მისი ცხოვრება შემოიფარგლება სასმელითა და ბოულინგის თამაშით. მაგრამ მისი ცხოვრება იცვლება მაშინ, როცა განგსტერებს ის აერევათ მისივე სეხნიაში, მილიონერ ლებოვსკიში. განგსტერები მილიონერი ლებოვსკისგან ითხოვენ ფულს და გაიტაცებენ მის ცოლს. მილიონერი ლებოვსკი კი ავაზაკებთან ურთიერთობას და გამოსასყიდი თანხის გადაცემას ჯეფ ლებოვსკის დაავალებს.

როლებში
ჯეფ ბრიჯესი - ჯეფ ლებოვსკი
ჯონ გუდმენი - უოლტერ სობჩაკი
სტივ ბუშემი - თეოდორ კერაბასტოსი
დევიდ ჰადელსტონი - ჯეფრი ლებოვსკი
ჯულიანა მური - მოდ ლებოვსკი
ტარა რეიდი - ბანი ლებოვსკი
ფილიპ სეიმურ ჰოფმანი - ბრანდტი
სემ ელიოტი - უცნობი მთხრობელი
ჯონ ტურტურო - ხესუს კუინტანა
ბენ გაზარა - ჯეკი ტრიჰორნი
ჯონ პოლიტო - კერძო დეტექტივი და ფინო
ელ-აიუნი

ელ-აიუნი (ასევე: ; ხასანია: '; სალიტერატურო არაბული: ', თარგმანი: "წყაროები") — ყველაზე დიდი ქალაქი დასავლეთ საჰარის სადავო ტერიტორიაზე, რომლის მოსახლეობა 2024 წლის მონაცემებით 262 791 ადამიანს შეადგენს. 1958 წლიდან ის ესპანური საჰარას ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა, რომლის ადმინისტრირებას ესპანეთის დასავლეთ აფრიკის გენერალური გუბერნატორი აწარმოებდა.

1976 წელს მაროკომ მოახდინა ქალაქის ოკუპაცია და დღემდე იმყოფება მისი ადმინისტრაციის ქვეშ. პოლისარიოს ფრონტი (ალჟირის მხარდაჭერით) იბრძვის დასავლეთ საჰარის საჰარის არაბთა დემოკრატიული რესპუბლიკად ჩამოყალიბებისთვის და ელ-აიუნს მიიჩნევს ოკუპირებულ დედაქალაქად.

2023 წლიდან ელ-აიუნი არის მაროკოს რეგიონის ელ-აიუნ-საკია-ელ-ჰამრას ადმინისტრაციული ცენტრი, რომელიც კვლავ გაეროს მისიის – -ს ზედამხედველობის ქვეშაა.

ქალაქი მდებარეობს საგუია ელ-ჰამრას მშრალი მდინარის სამხრეთით, სადაც ესპანელი კოლონისტების მიერ აშენებული ძველი ქალაქი მდებარეობს.

ისტორია
ქალაქი ესპანელმა კაპიტანმა ანტონიო დე ორომ 1938 წელს დააარსა, როგორც პატარა სამხედრო ავანპოსტი, თუმცა სწრაფად გახდა ესპანური საჰარის ადმინისტრაციული და პოლიტიკური ცენტრი. 2010 წელს ქვეყანა ევროპასთან ოფშორულ თევზჭერასთან დაკავშირებით ახალ თევზჭერის შეთანხმებაზე მოლაპარაკებებს აწარმოებდა.

ტრანსპორტი
ელ-აიუნს ემსახურება ჰასან -ის საერთაშორისო აეროპორტი.

განათლება
2018 წელს დაარსდა ფრანსეზ ალიანსთან ასოცირებული ფრანგული სკოლა, ქალაქში ასევე მოქმედებს ესპანეთის მთავრობის საკუთრებაში არსებული ესპანური საერთაშორისო სკოლა, .
სჯულისკანონი

სჯულისკანონი — საეკლესიო კანონების კრებულის — ბიზანტიურ-ბერძნული „ნომოკანონის“ საახელწოდება ქართულ თარგმანში. სჯულისკანონის ბერძნული დედანი ნომოკანონი ბიზანტიურ საეკლესიო მწერლობაში რამდენიმე რედაქციით არის წარმოდგენილი, იმისდა მიხედვით, თუ ქრონოლოგიურად რომელ პერიოდშია შედგენილი და საეკლესიო კანონმდებლობის რა მასალას შეიცავს, აგრეთვე შეიცავს თუ არა სამოქალაქო კანონმდებლობას ეკლესიის შესახებ.

აღმოსავლეთის ქრისტიანული ეკლესიის მესვეურთა მეცადინეობით, უკვე — საუკენეებში გაჩნდა კანონიკური კრებულები, რომლებიც იურიდიულ ნორმებს შეიცავდნენ, მაგრამ ნომოკანონების ჩამოყალიბების პროცესი საუკუნამდე გაგრძელდა. კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოში განსაკუთრებით დიდი დაფასება ჰქონდა ე. წ. 14-ტიტულოვან ნომოკანონს, რომელიც სისტემურ და ქრონოლოგიურ კრებულს წარმოადგენდა.

 საუკუნის ბოლოს ქართულ ენაზე გამოჩნდა კანონიკური კრებული „მცირე სჯულისკანონის“ სახელწოდებით, რომელიც ექვთიმე მთაწმიდელმა შეადგინა ბერძნული კანონიკური მწერლობის სხვადასხვა წყაროს რედაქციული გადამუშავებისა და შიგ ქართული მასალის შეტანის გზით. კრებულის სახელწოდება თვით ექვთიმეს ეკუთვნის. სხვა ანალოგიური ხასიათის კანონიკური კრებული ქრისტიანული კანონიკური სამართლის ისტორიისათვის ცნობილი არ არის. „მცირე სჯულისკანონი“ დიდხანს ითვლებოდა ქართული ეკლესიის სახელმძღვანელოდ, იგი ხმარებიდან ვერ განუდევნია არსენ იყალთოელის მიერ თარგმნილ „დიდ სჯულისკანონსაც“.

ექვთიმე მთაწმიდელს 692 მსოფლიო საეკლესიო კრების კანონების 102 მუხლიდან გამოუტოვებია რამდენიმე მუხლი და მათ ნაცვლად შეუტანია ავტორიტეტულ წმიდა მამათა კანონიკური ხასიათის თხზულებებიდან ამოღებული ადგილები. ამათ ერთვის თვით ექვთიმეს მიერ დაწერილი მუხლები და ქართული სინამდვილიდან აღებული მასალები, რაც კრებულს უფრო გამოსადეგად ხდიდა ქართულ საღვთისმსახურო პრაქტიკისათვის. კრებული, როგორც დედნიდანდან გადმოკეთებული და განმართებებით შემკული რედაქცია, შეიცავს თვით ექვთიმე მთაწმიდლის ორიგინალურ შეხედულებებსაც სისხლის სამართლის თეორიის ცალკეულ საკითხებზე, კერძოდ, ბრალზე.

აღმოსავლეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის ძირითადი კანონიკური ძეგლი — 14-ტიტლოვანი ნომოკანონი ბერძნულიდან ქართულად არსენ იყალთოელმა თარგმნა საუკუნის ბოლოს ან საუკუნის დასაწყისში. იგი ქართული საეკლესიო პრაქტიკაში „დიდი სჯულისკანონის“ სახელით იყო ცნობილი. „დიდი სჯულისკანონი“ შეიცავს მოციქულთა, მსოფლიო საეკლესიო კრებათა და წმიდათა კანონებს. გარდა ამისა, მას თან ერთვის ქართული ორიგინალური კანონიკური მწერლობის ძეგლი — რუის-ურბნისის კრების ძეგლისწერა. ქართული ეკლესიისათვის „დიდი სჯულისკანონი“ ქართული „ძეგლისწერითურთ“ ერთიან მოქმედ სამართლის წიგნად იყო წარმოდგენილი.

სჯულისკანონის გავლენით ქართული საერო ფეოდალურმა სამართალმა ბევრი რთული და შინაარსით მდიდარი იურიდიული ცნება შეიმუშავა.

პუბლიკაციები
დიდი სჯულისკანონი, ე. გაბიძაშვილის, ე. გიუნაშვილის, მ. დოლაქიძის, გ. ნინუას გამოც., თბ., 1975;
მცირე სჯულისკანონი, ე. გიუნაშვილის გამოც., თბ., 1972
ტაბარუკი (გლეხი)

ტაბარუკი — უმიწო გლეხი, რომელსაც არ გააჩნდა წარმოების საშუალებები. ქართვულ წყაროებში საუკუნიდან გვხვდება აქა-იქ. საუკუნეში მათი რიცხვი მრავლდება. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, ტაბარუკი ახალმოსული გლეხია. ტაბარუკები ძირითადად თავიანთი მიწებიდან აყრილ-გაქცეული გლეხები იყვნენ, რომლებიც საარსებო მინიმუმის ძიებაში ხშირად ინაცვლებდნენ ადგილ-სამყოფელს. ქირით მუშაობდნენ მემამულეთა და მდიდარ გლეხთა მეურნეობაში. ტაბარუკი კლასობრივი ბრძოლის შედეგად გაჩენილი წარმონაქმნია. საუკუნეში ტაბარუკების ნაწილი იწყებს მოხეტიალე ვაჭრობა–ხელოსნობას, ნაწილი მემკვიდრე გლეხის კატეგორიაში გადადის.
ტაბულეტები

ტაბულეტები — მარჯნის პოლიპების ამომწყდარი კლასი. ცხოვრობდნენ გვიანდელ კამბრიულიდან პერმულ პერიოდამდე. ქმნიდნენ მასიურ, ბუჩქისებრ ან გართხმულ კოლონიებს. ჰქონდათ კიროვანი ჩონჩხი. კლასი 7 რიგის (აულოპორიდები, ლიქენარიიდები, ფავოზიტიდები, სარინგოპორიდები და სხვა) 160-მდე გვარს მოიცავდა. ბინადრობდნენ ზღვების მეჩხერ ზონაში. მნიშვნელობა აქვთ პალეოზოური ნალექების სტრატიგრაფიისათვის.
ფოლზ-ლეიკი

ფოლზ-ლეიკი — გამდინარე ხელოვნური ტბა აშშ-ში, ჩრდილოეთ კაროლინაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 76 მ სიმაღლეზე. ფართობი 50 კმ². უზრუნველყოფს სასმელი წყლით უახლოეს რაიონებს, მათ შორის შტატის დედაქალაქ როლს. კაშხლის აშენება დაიწყო 1978 წელს. აშშ-ის არმიის საინჟინრო კორპუსის ძალისხმევით კაშხლის მშენებლობა 1981 წელს დასრულდა. კაშხალი წარმოადგენს 88,8 მ სიმაღლის მიწის ნაყარს.
ჰასანია

ჰასანია — არაბული ენების დიალექტი, რომელზეც ძირითადად საუბრობენ ბენი ჰასანის და ბედუინების ტომების წარმომადგენლები, რომელთა სამფლობელოებიც - საუკუნეებში მოიცავდა მავრიტანიისა და დასავლეთ საჰარის თითქმის მთელ ტერიტორიას. ამ რეგიონში მან თითქმის მთლიანად ჩაანაცვლა ბერბერო-ლიბიური ენები. ჰასანია მაღრიბული დიალექტებში იმით გამოირჩევა, რომ მასზე დიდი გავლენა მოახდინეს გეოგრაფიულად მასთან ახლო მყოფმა სხვა ენებმა — ზენაგამ და ვოლოფმა. ჰასანიასაც აქვს რამდენიმე დიალექტი, თუმცა მათი ძირითადი განსხვავება მხოლოდ ფონეტიკაშია. დღეისთვის ჰასანია სასაუბროდ გამოიყენება შემდეგ ქვეყნებში: ალჟირი, მალი, მავრიტანია, მაროკო, დასავლეთი საჰარა.

მოსაუბრეთა რაოდენობა ქვეყნების მიხედვით
.- ის მიხედვით, 2006 წელს დასავლეთ საჰარის გამოკლებით ჰასანიაზე მოსაუბრე შეადგენდა 3 123 190 ადამიანს, რომლებიც შემდეგნაირად ნაწილდებოდნენ:

მავრიტანია: 2 770 000 (2006)
ალჟირი: 150 000 (1985)
დასავლეთი საჰარა: უცნობი
მალი: 106 000 (1991)
მაროკო: 195 000 (1995)
ლიბია: 40 000 (1985)
ნიგერი: 10 000 (1998)
სენეგალი: 7 190 (2006)
გელა ინალიშვილი

გელა ინალიშვილი (დ. 3 ოქტომბერი, 1966, გალი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული ნაკრების ყოფილი ნახევარმცველი.

მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში შედგა 1994 წლის 11 ივნისს ამხანაგურ მატჩში.
მან ითამაშა კიდევ ორი ამხანაგური და ექვსი ოფიციალური თამაში 1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე. მისი ბოლო მატჩი იყო 1998 წლის მსოფლიოს საფეხბურთო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე იტალიის წინააღმდეგ.
ტაგილური ჯიში

ტაგილური ჯიში — მსხვილი რქოსანი საქონლისა, სარძევე მიმართულების პროდუქტული ჯიში. გამოყვანილიია — საუკუნეებში ნიჟნი-ტაგილის (ურალი) მიმდებარე რაიონებში ადგილობრივი საქონლის შეჯვარებით ხოლმოგორულ და ჰოლანდიურ ჯიშებთან. ფერად უმეტესად შავჭრელი ან შავია, გვხვდება წითელი, წაბლა და რუხიც. კუროს მასაა 700—900 კგ, ფურისა — 400—500 კგ და მეტიც. ლაქტაციის პერიოდში ფურის მონაწველია 3500—3800 კგ რძე, საუკეთესო მეურნეობაში — 5000 კგზე მეტი რძე, რომლის ცხიმიანობა 4,0—4,2% შეადგენს. შეგუებულია მკაცრ კლიმატურ პირობებს. ჯიშს ამრავლებენ სვერდლოვსკის, ჩელიაბინსკის, ტიუმენის და უდმურტიის ოლქებში.
ლევან ხომერიკი

ლევან ხომერიკი (დ. 20 იანვარი, 1974, ბათუმი) — ქართველი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი, თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. 2014–2015 და 2016–2017 წლებში იყო ბათუმის „დინამოს“ მთავარი მწვრთნელი.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
საქართველოს ჩემპიონი: 1995–96, 1996–97, 1997–98

ინდივიდუალური
უმაღლესი ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 1997–98 (23 გოლი)
ალექსანდრუ იოან კუზას უნივერსიტეტი

ალექსანდრუ იოან კუზას უნივერსიტეტი (უაიკ) — რუმინეთის პირველი უმაღლესი სასწავლებელი. დაარსდა 1860 წლის 26 ოქტომბერს იაშიში. უნივერსიტეტში მოქმედებს 15 ფაკულტეტი: ისტორიის, სამართლის, ბიზნესისა და მართვის, ფილოსოფიის, ლიტერატურის, მათემატიკის, კომპიუტერული ტექნოლოგიების, ფიზიკის, ქიმიის, ბიოლოგიის, პედაგოგიკის, გეოგრაფიის, მართლმადიდებლური თეოლოგიის, კათოლიკური თეოლოგიისა და სპორტის, ხოლო სტუდენტთა საერთო რაოდენობა 25 000-ზე მეტია.