iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოჯახი

ოჯახი — ქორწინების თუ ნათესაობის საფუძველზე შექმნილი მცირე სოციალური ჯგუფი, რომლის წევრები დაკავშირებული არიან ერთმანეთთან ყოფა-ცხოვრების ერთიანობით, ურთიერთმხარდაჭერით და მორალური პასუხისმგებლობით. ოჯახის სოციალურ აუცილებლობას განაპირობებს საზოგადოების ფიზიკური და სულიერი განახლების მოთხოვნილება. ამ სოციალური ერთეულის ბიოლოგიურ საწყისს ქორწინება და შობადობა წარმოადგენს. ოჯახი საზოგადოების სპეციფიკური ქვესისტემაა, რომელიც ურთიერთგანმსაზღვრელ კავშირშია საზოგადოების სხვა ქვესისტემებთან (თუმცა გარკვეული დამოუკიდებლობითაც ხასიათდება); მას აქვს განვითარების ფაზები და ოჯახის წევრთა გარკვეული სტრუქტურა.

ოჯახის საზოგადოებრივი მნიშვნელობა გამომდინარეობს მისი მრავალფეროვანი ფუნქციებიდან, რომლებიც მთელი საზოგადოებისა თუ პიროვნების მოთხოვნილებების განვითარების კვალდაკვალ იცვლება. ერთი რიგის ფუნქციები თითქმის მუდმივად ინარჩუნებენ ძირითადობას, მეორენი, სხვადასხვა კულტურულ-ისტორიულ თუ სოციალურ-ეკონომიკური წყობის პირობებში, სხვადასხვა ძალით მოქმედებენ ან ქრებიან. მესამენი კი თანდათან მზარდ საზოგადოების მნიშნელობას იძენენ.

ოჯახი აღმოცენდა პირველყოფილ საზოგადოებაში (შუა პალეოლითი) ქორწინების, როგორც სოციალური ინსტიტუტის, წარმოშობის კვალდაკვალ. ქორწინებისა და ოჯახის, როგორც სოციალური მოვლენის, პირველი ფორმა იყო წყვილადი ოჯახი (ერთი წყვილის არა მარტო სქესობრივი, არამედ სოციალურ-ეკონომიკური კავშირი, რომელმაც შეცვალა მანამდე არსებული ჯგუფობრივი სქესობრივი ურთიერთობა). მაგრამ წყვილადი ოჯახი, მტკიცე არ იყო და ადვილად იშლებოდა. ამას განაპირობებდა ის ფაქტი, რომ ოჯახის განვითარების ამ საფეხურზე ადამიანთა შრომითი და ყოფა-ცხოვრებითი ერთობის ფორმას, ძირითად სოციალურ ორგანიზმს, გვარი წარმოადგენდა.

თანამედროვე ტენდენციებისა და განსაკუთრებით დასავლეთის საზოგადოების რეალობის გათვალისწინებით, ოჯახი განიმარტება შემდეგნაირად: „ოჯახი არის დაქორწინებული მეუღლეები შვილებით ან მათ გარეშე, ან მარტოხელა მშობელი შვილით“. ამგვარად, ოჯახი არის საზოგადოების უჯრედი (მცირე სოციალური ჯგუფი) დაფუძნებული ცოლ-ქმრულ კავშირსა და ნათესაურ ურთიერთობებზე, ანუ იგი მოიცავს ცოლქმარს შორის, მშობლებსა და შვილებს შორის, დებსა და ძმებს შორის და სხვა ნათესავებს შორის ურთიერთობებს, ურთიერთობებს იმ ადამიანებს შორის, რომლებიც ერთად ცხოვრობენ და უძღვებიან საერთო მეურნეობას. ოჯახი ასრულებს უდიდეს როლს, როგორც ცალკეული პიროვნების, ასევე მთელი საზოგადოების ცხოვრებაში. ოჯახი სოციალურ-ბიოლოგიური წარმონაქმნია. მას განაპირობებენ, როგორც სოციალური, ასევე ბიოლოგიური მოთხოვნილებები (სქესობრივი ინსტინქტები).

საქართველოს სამოქალაქო სამართლის მიხედვით, ოჯახი ქალისა და მამაკაცის ნებაყოფლობითი კავშირია, რომელიც რეგისტრირებულია სახელმწიფო ორგანოში, რამდენადაც, სამართლებრივი თვალსაზრისით, მხოლოდ ასეთი რეგისტრაცია წარმოშობს მეუღლეთა შორის გარკვეულ უფლებებსა და მოვალეობებს.
ლექციონარი (Q-1376)

ლექციონარი (-1376) — საუკუნის ქართული ხელნაწერი. გადაწერილია იმგვარ მონასტერში, რომელიც ამ პერიოდშიც ინარჩუნებდა ტრადიციული საღვთისმსახურო წიგნებისადმი ინტერესს, 1049 წელს გადამწერი მიქაელ ინჩუხის მიერ. ლექციონარში იხსენიება საუკუნის ცნობილი ქართველი ფეოდალი ლიპარიტ ბაღვაში.

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი, შეიცავს 43 ფურცელს, რომელთა ზომებია 30,522,8 სანტიმეტრი. ტექსტი შესრულებულია ასომთავრული და ნუსხური დამწერლობებით, მუქი ყავისფერი მელნით. სათაურები სინგურითაა დაწერილი.

ლექციონარი დღეს დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში (-1376).
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის მეგობართა საზოგადოება

ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის მეგობართა საზოგადოება — ორგანიზაცია, დამოუკიდებელი არაკომერციული გაერთიანება საქართველოში, რომელიც მხარს უჭერს და ფინანსურ, ტექნიკურ და საორგანიზაციო სახის დახმარებას უწევს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრს მიმდინარე პროექტების, პროგრამებისა და ღონისძიებების გატარება-განხორციელებაში. დაარსდა 2011 წლის 11 იანვარს. საზოგადოებაში გაწევრიანებული არიან ქართველი მეცნიერები, ბიზნესმენები, პოლიტიკოსები, კულტურისა და სხვა სფეროს მოღვაწეები.

ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის მეგობართა საზოგადოების მიზანია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრში არსებული ხელნაწერი, დოკუმენტური და საარქივო მემკვიდრეობის დაცვა და პოპულარიზება, მათი კვლევის ხელშეწყობა; ცენტრში მიმდინარე პროცესებისა და პროექტების პოპულარიზაცია; მომავალი თაობებისათვის ქვეყნის კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნებაში მონაწილეობის მიღება; ცენტრისათვის ფინანსური, ტექნიკური და საორგანიზაციო ხასიათის დახმარებისა და მომსახურების გაწევა; ერთობლივი ღონისძიებების ორგანიზება და სხვ.

მეგობართა საზოგადოება თანამშრომლობს საქართველოსა და მის საზღვრებს გარეთ არსებულ სხვადასხვა საქველმოქმედო ფონდებთან, მუზეუმებთან, სასწავლებლებთან, სამინისტროებთან, თბილისისა და ბათუმის მერიებთან და სხვა ორგანიზაციებთან.
გონება

გონება — ფილოსოფიური კატეგორია, რომელიც გამოხატავს აზროვნების უმაღლეს ტიპს, საყოველთაო აზროვნებისა და ანალიზის შესაძლებლობას, განყენებასა და განზოგადებას. შეესაბამება ლათინურ სიტყვა „“-ს. ფილოსოფიაში გონება ცნობიერების ერთ-ერთი ფორმაა, თვითცნობიერების გონი, რომელიც თავის თავზეა მიმართული. გონება გამოხატავს თავის თავს პრინციპებში, იდეებსა და იდეალებში. გონება განსხვავდება ცნობიერების სხვა ფორმებისაგან: ჭვრეტისაგან, გონისაგან, თვითშეგნებისაგან და სულისაგან. გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი თვლის, რომ მხოლოდ გონება აღწევს საბოლოოდ ჭეშმარიტების ჭეშმარიტ გამოხატულებას როგორც ასეთს კონკრეტულს. გონების მოქმედება მჭიდროდ არის დაკავშირებული ადამიანის მეტყველებასთან.

 საუკუნის ზოგიერთ ფილოსოფიურ მიმდინარეობაში გონება უპირისპირდებოდა ბუნებრივ ცდას. აგრეთვე არსებობდა საპირისპირო სწრაფვა — გონების ან საკუთრივ საყოველთაო იდეების გამოყვანა ცდისეული ერთეული ფაქტებიდან. წარსულში გონება ტრადიციულად უკავშირდებოდა კეთილდღეობას და ღვთაებას.

ტვინი განისაზღვრება როგორც ფიზიკური ან ბიოლოგიური მატერია. თანამედროვე მეცნიერული განსაზღვრით ტვინი — წარმოადგენს რთულ ნეირონულ ქსელს.

გონება აბრაამისეულ რელიგიებში
ქრისტიანობა
ქრისტიანული სწავლებით ადამიანის გონება (გონი) არის ადამიანის სულის ნაწილი. ადამიანის სული სწორედ გონებით განსხვავდება ცხოველური სულისაგან, რასაც ქართულად „სამშვინველი“ ეწოდება. ქრისტიანული სწავლებით ადამიანური სული (ბერძ. ) ცხოველური სულისაგან (ბერძ. ) განსხვავებით არის სამნაწილედი. ცხოველურ სულში (ბერძნ. ) ორი ნაწილია მხოლოდ – გულისწყრომითი (მრისხანებითი) და გულისთქმითი (ნდომითი), ადამიანურ სულში (ბერძნ. ) კი არის სამი ნაწილი – გულისწყრომითი, გულისთქმითი და გონითი (მოაზროვნეობითი) ნაწილი.

ამდენად, ქრისტიანული სწავლებით „...შექმნა მან [ღმერთმა] ადამიანი თავისი ხატისებრ და მსგავსებისებრ, შეძერწა რა სხეული მიწისაგან [მატერიისგან] და მისცა რა მას, საკუთარი შთაბერვის მიერ, მოაზროვნე და გონისმიერი სული, რასაც საღვთო ხატად ვამბობთ, რადგან «ხატისებრობა» გონისმიერობასა და თვითუფლებრივობას აღნიშნავს, «მსგავსებისებრობა» კი - ძალისამებრ სათნოების მსგავსებას“.

მაშასადამე ადამიანის სულის ხატება ღვთისადმი სწორედ გონიერებას (მოაზროვნეობის უნარი) გულისხმობს, თვითუფლებრიობასთან (თავისუფალი ნებელობა) ერთად, ხოლო გონების ქონა, არის ქონა „არათუ - თავისი თავისაგან განსხვავებულისა, არამედ – თავისივე უწმინდესი ნაწილისა (რადგან როგორც თვალია სხეულში, იმგვარადვეა სულში გონება)“.
რეალობა

რეალობა ( – საგნობრივი, ნამდვილი) — ნამდვილად არსებული, რომელიც უპირისპირდება მოჩვენებითად, სავარაუდოდ და ა.შ. არსებულს. ტერმინი „რეალობა“ პირველად იხმარეს საუკუნეში, სქოლასტიკაში. ღმერთს მიეწერებოდა რეალობის სრული, ხოლო საგნებს არასრული ხარისხი. მაგრამ რეალობის გამომხატველი ცნება მანამდეც იხმარებოდა ფილოსოფიაში (მაგალითად პლატონთან). ახალი დროის ფილოსოფიაში სუბსტანციას სრული, ხოლო მოდუსებს არასრული რეალობა მიეწერება. დიალექტიკურ მატერიალიზმში რეალობის ცნება ორი აზრით იხმარება: 1). ობიექტურად არსებული, ე.ი. მატერია მთელი თავისი მრავალფეროვნებით. ამ შემთხვევაში იგი უპირისპირდება სუბიექტურ რეალობას, ე.ი. ცნობიერებას; 2). ყოველი არსებული, ე.ი. მატერია მთელი თავისი პროდუქტებით, მ.შ. ცნობიერების მოვლენებით.
ნების თავისუფლება

ნების თავისუფლება ( ან , ლათ. ) — ფილოსოფიური კატეგორია, რომელიც ასახავს ადამიანის მოქმედების თვითმყოფადობისა თუ განსაზღვრულობის ავტონომიურ პრობლემას. ნების თავისუფლების საკითხი უპირატესად დაკავშირებულია პიროვნების იურიდულ და მორალურ პასუხისმგებლობასთან. ამ უძველესი პრობლემის გარეშემო კამათის ისტორია იწყება ჯერ კიდევ სოკრატეს დროიდან. ახალი დროის ფილოსოფიაში გამოიკვეთა პრობლემის ორ ძირითად, თუმცა ცალმხრივ, დეტერმინისტულ და ინდეტერმინისტულ პოზიციებს შორის ზღვარის პირობითობა. მაგრამ თვით პრობლემის ანტინომიურობამ განაპირობა ეკლექტიკური თვალსაზრისების სიჭარბე, ასეთია, მაგალითად, იმანუელ კანტის დუალისტური თეორია, რომლის მიხედვით ადამიანი, როგორც გონიერი არსება, თავისუფალი ნების მქონეა, ხოლო ემპირიულ სამყაროში, სადაც ბუნებრივი აუცილებლობა ბატონობს, მისი ნება დეტერმინირებულია, იგი არათავისუფალია.

ჰეგელი ნების თავისუფლებას მიაწერს არა ადამიანს, არამედ „მსოფლიო სულს“, რომელიც განახორციელებს ნების თავისუფლების „წმინდა“ იდეას. საუკუნის დასასრულისა და საუკუნეში ფილოსოფიაში ჭარბობდა ვოლუნტარისტული და პერსონალისტური ინდეტერმინიზმი. ფართოდ იყო წარმოდგენილი აგრეთვე ათეისტური ეგზისტენციალიზმის თვალსაზრისი, რომელიც აბსოლუტური თავისუფლებით აღჭურვილ ადამიანს უპირისპირებს გარესამყაროს და ამით ნების თავისუფლება არსებითად თვითნებობამდე დაჰყავს. ზოგიერთი რელიგიური ფილოსოფიური შეხედულებით ადამიანი აბსოლუტურად არის დამოკიდებული ღვთაებრივ ნებაზე.
სკლეროსები

სკლეროსები — დიდი ფეოდალური საგვარეულო ბიზანტიაში; თვალსაჩინო როლი ითამაშეს ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში, სკლეროსების სამშობლო იყო მცირე სომხეთი, მაგრამ გვარი ბერძნულია. პირველად იხსენიებიან საუკუნეში, ხოლო უკანასკნელი წარმომადგენელი დემეტრიოს სკლეროსი - 1362 წელს. სკლეროსები წლების მანძილზე წარუმატებლად იბრძოდნენ ცენტრალური ხელისუფლების ხელში ჩასაგდებად. მათგან ცნობილები იყვნენ ბარდა სკლიაროსი ( საუკუნე), კონსტანტინე სკლეროსი ( საუკუნე), რომანოზ სკლეროსი ( საუკუნე), მარიამ სკლერაინა ( საუკუნე) და სხვა.
პავლოვო (კიროვსკის რაიონი)

პავლოვო — დაბა რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, კიროვსკის რაიონში. პავლოვსკოეს საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით დაბის მოსახლეობა 3 250 ადამიანს შეადგენდა. მდებარეობს ოლქის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარეების მგისა და ნევის შესართავთან, სანქტ-პეტერბურგის აღმოსავლეთით 15 კილომეტრში.

დასახლება წარმოიქმნა საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისში. 1959 წლის 29 მაისს დასახლებას მიენიჭა დაბის სტატუსი. პავლოვოში მდებარეობს აგურის ქარხანა.
კონსტანტინე კერესელიძე

კონსტანტინე (კოტე) გიორგის ძე კერესელიძე (დ. 5 იანვარი, 1932, მოსკოვი) — ქართველი რეჟისორ-დოკუმენტალისტი, კინოკონკურსების ლაურეატი.საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
ბავშვობიდან იზრდებოდა სახელოვნებო წრეში. მისი დიდი ბაბუა იყო მწერალი, პოეტი და საზოგადო მოღვაწე ივანე კერესელიძე. მისი მამა იყო გიორგი გიორგის ძე კერესელიძე, რომელმაც მოსკოვში გერასიმოვის სახელობის კინემატოგრაფიის ინსტიტუტი დაამთავრა. იყო პროფესიონალი რეჟისორი, მუშაობდა კინო-ინდუსტრიაში, თეატრსა და ტელევიზიაში. მისი დედა, თამარ მიხეილის ასული ჭეიშვილი იყო მოცეკვავე, ბალერინა და ქორეოგრაფი, რომელიც სწავლობდა მოსკოვის საბალეტო სკოლაში.

სკოლის დამთავრების შემდეგ კოტე მამამისის გზას გაჰყვა და ჩააბარა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში რეჟისურის ფაკულტეტზე და იგი 1963 წელს რეჟისურის სპეციალობით დაამთავრა. 1965 წლის 30 ივნისს სახელმწიფო საგამოცდო კომისიის გადაწყვეტილებით მას მიენიჭა დრამის რეჟისორის კვალიფიკაცია. მისი მასწავლებლები იყვნენ თვით მიხეილ თუმანიშვილი და გიგა ლორთქიფანიძე და მასთან ერთად ერთ კურსზე სწავლობდნენ გ. სტურუა, მ. კუჭუხიძე და თ. აბაშიძე.

სტუდენტურ წლებში ახალგაზრდა კოტე ჯაზით დაინტერესდა. 1957 წელს მოსკოვში კონსტანტინე პევზნერის ხელმძღვანელობით შეიქმნა ჯაზის ანსამბლი „რერო“, რომელშიც კოტე გიტარაზე უკრავდა, რამაც იგი საქართველოში ჯაზის პიონერად აქცია. კერესელიძეს გააჩნდა თბილისში ჯაზური მუსიკის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი კოლექცია. ინსტიტუტის ადმინისტრაციამ პირობა წაუყენა კოტეს, რადგან ძალიან იყო გატაცებული ჯაზით - ან ინსტიტუტი აერჩია ან ჯაზი, რაზეც კოტემ ინსტიტუტი არჩია.

პირველი სადიპლომო მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „მხოლოდ 17 კილომეტრი“ მან 1963 წელს გადაიღო და გამოუშვა. კერესელიძე თვითონ ურჩევდა მუსიკას საკუთარ ფილმებს და ხანდახან თვითონაც კი წერდა მას. გადასაღებ მოედანზე იგი ყოველთვის ძალიან ყურადღებიანი და ძალიან შრომისმოყვარე პიროვნება იყო.

1965 წელს კერესელიძემ იქორწინა ლარისა ალექსეევაზე, რომელიც იყო მხატვარი. იგი ხატავდა გობელენზე, კერამიკაზე და იყო თბილისში ერთ-ერთი საბავშვო სახელოვნებო სტუდიის ხელმძღვანელი და კოტეს საქმიანობაში დიდ როლს თამაშობდა. იგი 1995 წელს გარდაიცვალა. მათი 3 შვილი მშობლების გზას დაადგა და სამივემ ხელოვნება აირჩია. უფროსი ვაჟი, გია კერესელიძე პროფესიონალი რეჟისორ-მულტიპლიკატორია, რომელიც მუშაობდა დისნეის სტუდიაში და მიღებული აქვს „კანის“ და „ორლანდოს“ ჯილდოები. შუათანა ქალიშვილი ია კერესელიძე მომღერალია, ხოლო უმცროსი ვაჟი ალექსანდრე (სანდრო) კერესელიძე მხატვარი და დიზაინერია, რომელიც ასევე რეჟისურას აპირებს.

ამჟამად კოტე კერესელიძე და მისი ოჯახი ცხოვრობენ და მოღვაწეობენ აშშ-ში. 1995 წელს ვაშინგტონში კოტემ გადაიღო დოკუმენტური ფილმი მართლმადიდებლობაზე, რომელიც კვლავ მონტაჟის პროცესშია. იგი ასევე გეგმავს აშშ-ში საკუთარი კინოსტუდიის გახსნას.

ფილმოგრაფია
დამდგმელი რეჟისორი
ვიქტორ დოლიძე - 100 (1991) - დოკუმენტური
დავით ბადრიძე (1989) - დოკუმენტური
უჩინარი სახელი (1989) - დოკუმენტური
პიცუნდის ფიჭვნარი (1987) - დოკუმენტური
გაზაფხული (1982) - დოკუმენტური
იდუმალება (1981) - დოკუმენტური
გასტროლები (1979) - დოკუმენტური
მსოფლიოს ფანჯარა (1978) - დოკუმენტური
ალავერდი (1977) - დოკუმენტური
ელისო ვირსალაძე (1973) - დოკუმენტური
ბალადა (1972) - დოკუმენტური
მხოლოდ 17 კილომეტრი (1964)

სცენარის ავტორი
გასტროლები (1979) - დოკუმენტური
მხოლოდ 17 კილომეტრი (1964)
პანიპატის ბრძოლა (1526)

პანიპატის ბრძოლა – ბრძოლა ჩრდილოეთ ინდოეთში 1526 წელს. ერთ−ერთი პირველი ბრძოლა, რომელშიც ცეცხლსასროლი იარაღი და ზარბაზნები გამოიყენეს.

1526 წელს ქაბულის მმართველმა ზაქირ ად დინ მუჰამედ ბაბურმა თემურიდების დინასტიიდან, გაანადგურა დელის სულთნის, იბრაჰიმ ლოდის უზარმაზარი არმია.

ისტორია
ბრძოლა გაიმართა 1526 წლის 21 აპრილს პატარა სოფელ პანიპატისთან, დღევანდელი ინდოეთის ერთ-ერთი ოლქში, ჰარიანაში.

ბაბურის ძალებს დაახლოებით 15 000 მებრძოლი და 20-24 საველე ზარბაზანი წარმოადგენდა, ხოლო იბრაჰიმ ლოდის 100 000 კაცი და 1000 საბრძოლო სპილო ჰყავდა. ინდოელი რაჯპუტები ნეიტრალურ სიტუაციას იჭერდნენ, თუმცა ზოგიერთი რაჯპუტი მაინც იბრაჰიმ ლოდის მიემხრო.

ბაბურმა წარმატებით გამოიყენა საველე არტილერია, რომლის ხმამ შეაშინა მტრის სპილოები და მათ თავიანთი ჯარის გადათელვა დაიწყეს, რითიც არეულობა შეიტანეს იბრაჰიმ ლოდის ჯარში. ბაბურის სამხედრო ხერხი მტრის ალყაში მოქცევა და განადგურება იყო, მაგრამ იბრაჰიმ ლოდის უზარმაზარი ჯარის წინაშე ეს რთული იქნებოდა. ბაბურის ჯარი ფლანგებიდან უტევდა მტერს, ხოლო ცენტრიდან არტილერია ესროდა ინდოელთა რიგებს. პანიპატის ბრძოლაში ბაბურის ზარბაზნებმა მთავარი როლი იტვირთეს და დელის სულთნის უშველებელი არმია დაამარცხეს. იბრაჰიმ ლოდი ბრძოლაში დაიღუპა მრავალ თავის მებრძოლთან და სარდლებთან ერთად.

ბაბურმა ინდოეთში დიდ მოგოლთა იმპერია შექმნა, რომელმაც რამდენიმე ასწლეული იარსება.
ბარდა სკლიაროსი

ბარდა სკლიაროსი, ბარდა სკლეროსი (; დ. უცნობია — გ. 991, თრაკია) — საუკუნის ბიზანტიელი პოლიტიკური მოღვაწე, პატრიკიოსი, აღმოსავლეთ სხოლათა დომესტიკოსი, უზურპატორი. დაწინაურდა იმპერატორი იოანე ციმისკეს დროს (969-976 წწ.). პირველად მასვე აუჯანყდა, მაგრამ დამარცხდა და შეიწყალეს. 976 წელს ხელახლა აჯანყდა მცირეწლოვანი ბასილი -ისა და კონსტანტინე -ის დროს. მალე თითქმის მთელი მცირე აზია სკლიაროსის განმგებლობაში აღმოჩნდა და საფრთხე შეექმნა დედაქალაქსაც. იმპერიის მმართველმა სასწრაფოდ გამოიძახა ექსორიაში მყოფი სარდალი ფოკა ბარდა და აჯანყების ჩახშობა დაავალა. მაგრამ ფოკა ბარდაც დამარცხდა. მაშინ ბიზანტიის მთავრობამ საქართველოს განმგებელს დავით კურაპალატს მიმართა ათონის ივერთა მონასტერში მყოფი თორნიკე ერისთავის საშუალებით. თორნიკე ერისთავმა 12 ათასი რჩეული ქართველი მეომრით ფოკა ბარდასთან ერთად დაამარცხა ბარდა სკლიაროსი (979 წლის მარტი). სკლიაროსმა აღმოსავლეთის ერთ-ერთ მთავარს შეაფარა თავი და იქ დიდხანს იყო ტყვეობაში. 987 წელს სკლიაროსი შეუერთდა აჯანყებულ ფოკა ბარდას, მაგრამ ამ უკანასკნელმა იგი მოატყუა და დაატყვევა. 989 წელს ფოკა ბარდას სიკვდილის შემდეგ, აჯანყებულმა სკლიაროსმა იმპერატორს მორჩილება და პატიების თხოვნა შეუთვალა, რაც მიღებულ იქნა კიდეც. უკვე ხანდაზმული სკლიაროსის შემდგომი ბედი აღარა ჩანს.
სკოტები

სკოტები — კელტური ტომების ჯგუფი. პირველად იხსენიებიან გვიანდელი რომაული ხანის მწერლებთან რომის პროვინცია ბრიტანიაზე სკოტებისა და პიქტების თავდასხმებთან დაკავშირებით. თავდაპირველად ირლანდიაში ცხოვრობდნენ, ამიტომ რომაულ წყაროებში ირლანდიის ერთ-ერთი სახელწოდებაა სკოტია. მოგვიანებით სკოტების ნაწილი ბრიტანიის ჩრდილოეთში გადასახლდა, დაიპყრო პიქტები და დააარსა შოტლანდიის სამეფო.
სლეისის ბრძოლა

სლეისის ბრძოლა — საზღვაო ბრძოლა ინგლისისა და საფრანგეთის ფლოტებს შორის. გაიმართა 1340 წლის 24 ივნისს უძველესი ნავსადგურის სლეისის (ქალაქი ჩრდილოეთ საფრანგეთში) მახლობლად ასწლიანი ომის (1337-1453 წწ.) დროს. 24 ივნისს ინგლისელებმა შეუტიეს ყურეში მდგარ საფრანგეთის ფლოტს და დაამარცხეს, ჩაძირეს და ხელთ იგდეს მოწინააღმდეგის თითქმის ყველა ხომალდი.
ჯიდუ კრიშნამურტი

ჯიდუ კრიშნამურტი (, ; დ. 12 მაისი, 1895 — გ. 17 თებერვალი, 1986) — ინდოელი ფილოსოფოსი. იგი წერდა და საუბრობდა ისეთ თემებზე როგორებიცაა, ფსიქოლოგიური (შინაგანი) რევოლუცია, მედიტაცია, გონება და მისი ბუნება, ადამიანური ურთიერთობები, ადამიანის და ზოგადად საზოგადოების რადიკალური ცვლილება. მას მიაჩნდა რომ ის აუცილებელი რევოლუცია, რაც ადამიანის ფსიქიკას უნდა განეცადა, ვერ განხორციელდებოდა გარეგანი ჩარევის საშუალებით, იქნებოდა ეს პოლიტიკური, რელიგიური თუ სოციალური.

ჯიდუ კრიშნამურტი დაიბადა ბრიტანეთის ინდოეთში მკაცრად ვეგეტარიანელ ბრაჰმანთა ოჯახში. საუბრობდნენ ტელუგურ ენაზე. კრიშნამურტი ჯერ კიდევ ბავშვი იყო, როდესაც გამოჩენილმა ოკულტისტმა და მაღალი რანგის თეოსოფმა ჩარლზ ვებსტერ ლედბიტერმა აღმოაჩინა ის და მიიჩნია მომავალი მსოფლიო მასწავლებლის "ჭურჭლად". ამის შემდეგ ახალგაზრდა კრიშნამურტის აღზრდა და მისი მსოფლიო მასწავლებლის მიღებისთვის მომზადება თეოსოფიურმა საზოგადოებამ ითავა. მაგრამ შემდგომში თავად მან უარყო ეს იდეა და დაშალა ორდენი, რომელიც მას, როგორც მსოფლიო მასწავლებელს ემსახურებოდა, უარყო ყველანაირი რელიგიური, ეროვნული და სხვა სახის კუთვნილება და დაიწყო მთელი მსოფლიოს მასშტაბით მოგზაურობა, რათა როგორც თვითონ ამბობდა ადამიანებს დახმარებოდა თავისუფლების მოპოვებაში. ის საუბრობდა დიდ და მცირე აუდიტორიათა წინაშე. არსებობს მისი საჯარო საუბრების ვიდეო და აუდიო ჩანაწერები. ის ასევე არის ავტორი მრავალი წიგნისა, მათ შორის: "პირველი და უკანასკნელი თავისუფლება", "ინტელექტის გამოღვიძება", "კრიშნამურტის დღიური" და სხვა.
მარინა კერესელიძე

მარინა „მარინე“ კერესელიძე (დ. 17 მარტი, 1952) — ქართველი კინომცოდნე და კინოკრიტიკოსი. საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
მარინა კერესელიძე დაიბადა 1952 წლის 17 მარტს. 1974 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის განყოფილება.

მრავალი წლის განმავლობაში იყო ჟურნალ „ხელოვნების“ კინოსა და ტელევიზიის განყოფილების ხელმძღვანელი. მოღვაწეობდა და ეწეოდა პედაგოგიურ-სამეცნიერო საქმიანობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

2001 წლიდან კერესელიძე არის „კინომემკვიდრეობის დაცვის ასოციაციის“ პრეზიდენტი, ასევე კინოკრიტიკოსთა საერთაშორისო ფედერაცია „ფიპრესი-ჯორჯიას“ წევრი.

მარინა კერესელიძე არის 2011 წელს გამოსული „ქართული კინოს ენციკლოპედიური ლექსიკონის“ ავტორი, შემდგენელი და რედაქტორი.
პაატა კერესელიძე

პაატა კერესელიძე (დ. 8 იანვარი, 1960, თბილისი) — ქართველი კინო-ოპერატორი და რეჟისორი. საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
1982 წლიდან მუშაობს კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ კინო-ოპერატორად და რეჟისორად. დამთავრებული აქვს ალექსანდრე რეხვიაშვილის სარეჟისორო სახელოსნო.

კერესელიძემ 1996 წელს დააარსა „კინოსტუდია ბარაკონი“, რომლის მთავარი რეჟისორი და აღმასრულებელი დირექტორი თავად არის.

2004 წლიდან პაატა კერესელიძე არის საქართველოს საპატრიარქოს არქივის, კინო-ვიდეო-ფოტო-ფონო განყოფილების დამფუძნებელი.

ფილმოგრაფია
პაატა კერესელიძე დამდგმელი ოპერატორია ფილმების:
2006: „უკანასკნელნი“ (დოკუმენტური)
2008: იგორ სანოვიჩი, ესკიზი პორტრეტისთვის (დოკუმენტური)
7 დღე და 7 ღამე (ექსცესის ალბომი)

7 დღე და 7 ღამე — ჯგუფ ექსცესის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. შეტანილია 14 სიმღერა, აქედან 13-ს ასრულებს ჯგუფი. ერთ-ერთი, „აპოკალიფსი“, შესრულებულია ჯგუფ -თან ერთად.

სიმღერების სია
ჯოჯოხეთის კარიბჭე
განკითხვის დღე
არ წამომყვე ჯოჯოხეთში
ჩვენზე ცუდი ხმებია
მევალე
(დღ)ეს რა ხდება?!
აპოკალიპსი
ბნელეთის დედოფალი
შაბაშის ღამე
ექსცესის ჩრდილში
ბნელია ცოდვილთა დღე
ბნელი ქოხი
მე და ცეცხლი
7 დღე და 7 ღამე
საფლავები (ალბომი)

საფლავები — ჯგუფ ექსცესის მეორე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2001 წელს. შეტანილია 10 სიმღერა და 1 ინსტრუმენტული კომპოზიცია.

სიმღერების სია
ექსცესო, მოდი
გიჟებისკენ გზა
ჩემი დროც მოვა
ძირს!
გვიხმობს ყველას
ვინ რას მომცემს
წარსულის აჩრდილები
სიზმარი
ის დგას და დუმს...
საფლავები (ნაწ. 1: მკვდართა ქალაქი)
საფლავები (ნაწ. 2: დაბრუნება მკვდართა ქალაქში)
Inside (Outsider-ის ალბომი)

— ქართული პანკ-როკ ჯგუფ -ის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1992 წელს. ჩაიწერა პეტრე მამონოვის სტუდიაში.

ალბომის გარეკანზე გამოტანილია ტომას შიპის და აბრამ სმითის ლინჩის წესით გასამართლების ამსახველი ფოტოსურათი.

სიმღერების სია
ჩვიდმეტწამიანი შესავალი მძიმე?როკის ფანებისთვის - 0:19
მე შენს სურათს დავწვავ - 3:31
ჩვენება - 4:41
ჩემს ოთახში დაფრინავს მსუქანი ბუზი - 4:05
სოფელო - 2:14
დროშა - 2:20
ცხრათვალა მზე - 3:47
ჩემი ქალი - 2:48
მე უნიტაზში შენს სიყვარულს ჩავრეცხავ, ღმერთო! - 3:49
ჩემი ქალაქი - 3:19
მკერავის ტანგო - 2:26
მე გავათავე - 2:18

პერსონალი
რობი კუხიანიძე – წამყვანი ვოკალი, გიტარა
საბა „ბასა“ კუპრაშვილი – ბას-გიტარა
გიგა „ბაჯუ“ მჟავია – დასარტყმელი საკრავები, ვოკალი
კაბუ-დელგადუს პროვინცია

კაბუ-დელგადუს პროვინცია  — პროვინცია მოზამბიკში.

კაბუ-დელგადუს პროვინცია მოზამბიკის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს. მისგან ჩრდილოეთით გადის სახელმწიფო საზღვარი მოზამბიკსა და ტანზანიას შორის. პროვინციის დასავლეთით მდებარეობს ნიასის პროვინცია, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ნამპულის პროვინცია, აღმოსავლეთით — ინდოეთის ოკეანე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პემბა (141 316 მცხოვრები 2006 წლის მონაცემებით). ფართობი — 82 625 კმ². მოსახლეობა — 1 632 065 ადამიანი (2007). ადმინისტრაციული თვალსაზრისით კაბუ-დელგადუ იყოფა 16 რაიონად და 3 ოლქად. პროვინცია ძირითადად დასახლებულია მაკუასა და მაკონდეს ხალხებით.

მოზამბიკის დამოუკიდებლობის ომის წლებში კაბუ-დელგადუ ძირითადი ბაზა იყო ფრელიმოს პარტიზანებისთვის, რომლებიც დახმარებას იღებდნენ ტანზანიიდან.

კაბუ-დელგადუს პროვინციას მიაკუთვნებენ კვირიმბასის არქიპელაგს, რომელიც 2008 წლიდან დასახელებულია იუნესკოს მსოფლიოს მემკვიდრეობის კანდიდატად. არქიპელაგის მთავარი ქალაქი იბო (დაახ. 3,5 ათასი მცხორვრები) 1761-1929 წლებში კაბუ-დელგადუს კოლონიის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო (შემდეგ დედაქალაქი გადაიტანეს პორტ-ამელიაში, ახლა — პემბა). იბოში შემონახულია პორტუგალიური ფორტი სან-ჟუანი და კოლონიალური ადმინისტრაციის დროინდელი ნაგებობები.

პროვინციის რაიონები
ანკუაბის რაიონი
ბალამის რაიონი
ჩიურის რაიონი
იბოს რაიონი
მაკომიის რაიონი
მეკუფის რაიონი
მელუკუს რაიონი
მოსიმბოა-და-პრაიას რაიონი
მონტეპუეზის რაიონი
მუედის რაიონი
მუიდუმბის რაიონი
ნამუნუს რაიონი
ნანგადის რაიონი
პალმის რაიონი
პემბა-მეტუჟის რაიონი
კისანგის რაიონი
გაზის პროვინცია

გაზის პროვინცია  — პროვინცია მოზამბიკში.

გაზის პროვინცია მდებარეობს მოზამბიკის სამხრეთ ნაწილში. მისგან ჩრდილოეთით მდებარეობს მანიკის პროვინცია, აღმოსავლეთით — ინიამბანეს პროვინცია, სამხრეთით — მაპუტუს პროვინცია. გაზის პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს სახელმწიფო საზღვარი მოზამბიკსა და ზიმბაბვეს შორის, დასავლეთით — სახელმწიფო საზღვარი მოზამბიკსა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას შორის. გაზას სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ინდოეთის ოკეანე.

პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი შაი-შაი. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით გაზა დაყოფილია 11 რაიონად და 4 ოლქად. პროვინციის ფართობი — 75 709 კმ². მოსახლეობა — 1 251 323 ადამიანი (2007).

პროვინციის რაიონები
ბილენი-მასიის რაიონი
ჩიბუტუს რაიონი
ჩიკუალაკუალის რაიონი
ჩიგუბუს რაიონი
ჩოკვეს რაიონი
გიჟის რაიონი
მაბალანის რაიონი
მანჟაკაზის რაიონი
მასანჟენის რაიონი
მასინჟირის რაიონი
შაი-შაის რაიონი
ინიამბანეს პროვინცია

ინიამბანეს პროვინცია  — პროვინცია მოზამბიკში.

ინიამბანეს პროვინცია მდებარეობს მოზამბიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. მისგან ჩრდილოეთით მდებარეობს სოფალის პროვინცია, ჩრდილო-დასავლეთით — მანიკის პროვინცია, დასავლეთით — გაზის პროვინცია. ინიამბანეს აღმოსავლეთით ესაზღვრება ინდოეთის ოკეანე. ფართობი — 68 615 კმ². მოსახლეობა — 1 301 967 ადამიანი (2007). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ინიამბანე. პროვინცია დაყოფილია 9 რაიონად და 2 ოლქად.

ინიამბანეს პროვინციაში კლიმატი ტროპუკულია, სანაპიროზე — ნოტიო, ხოლო ღრმა რაიონებში — მშრალი. სანაპიროების გაყოლებაზე არის მრავალი მანგროს ჭაობიანი ტყეები.

ადგილობრივი მაცხოვრებლების ძირითადი საქმიანობა — სოფლის მეურნეობა და მეთევზეობა. პროვინციაში მოჰყავთ აკაჟუს კაკლები (მეორე ადგილი მოზამბიკში, ნამპულის პროვინციის შემდეგ), ციტრუსები და ქოქოსის კაკლები.

ინიამბანეს ევროპელები პირველად ესტუმრნენ 1498 წელს (ვასკო და გამას ექსპედიცია). პირველი პორტუგალიური დასახლება წარმოიქმნა 1534 წელს.

პროვინციის რაიონები
ფუნიალოურუს რაიონი
გოვურუს რაიონი
ომოინის რაიონი
ინიარიმის რაიონი
ინიასორუს რაიონი
ჟანგამუს რაიონი
მაბოტის რაიონი
მასინგის რაიონი
მორუმბინის რაიონი
პანდის რაიონი
ვილანკულოსის რაიონი
ზავალის რაიონი