iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მეტრი (ლექსთწყობა)

მეტრი — ლექსთწყობაში ლექსის საზომი, ლექსის სქემა ტერფაბად მისი დაშლის თვალსაზრისით.

მეტრს სხვადასხვა გაგება აქვს:
1. მეტრულ ლექსში რიტმული სიმწყობრე, რომელსაც საფუძვლად უდევს სუსტი და ძლიერი ადგილების ნორმირებული მონაცვლეობა. 2. ლექსის საზომი, ანუ თანაზომადი ბგერითი ელემენტების ნორმირებული თანაფარდობა, როგორც სალექსო რიტმის ეტალონი. მეტრი ლექსში ნორმაა, რომელიც პირველივე სტრიქონში რიტმის ეტალონად იქცევა შემდგომში სტრიქონების რიტმისთვის, მთელი ლექსის რიტმული ბადისთვის და რომლის დაცვა ლექსითი მეტყველების აუცილებელი პირობაა; ამით განსხვავდება ლექსითი მეტყველება ჩვეულებრივი მეტყველების რიტმული ტენდენციებისაგან, რომლებიც განპირობებულია რესპირაციით, წარმოთქმის პირობებით და სხვ.

ლექსის ცნება ანტიკურ მეტრიკაში წარმოიშვა, მაგრამ ის ყველა სახის ლექსთწყობაში იხმარება, რადგან გულისხმობს საზომის ძირითად თვისებებს, რაც უცვლელია, და მეორეხარისხოვან თვისებებს (რომლებიც იცვლება), რითაც ხელს უწყობს რიტმულ სახესხვაობას. მაგ . ანტიკურ ლექსთწყობაში მეტრი აგებულია გრძელ და მოკლე მარცვალთა მონაცვლეობაზე, სილაბურ ლექსთწყობაში - მარცვალთა რაოდენობის მონაცვლეობაზე, ტონურ ლექსთწყობაში - მახვილთა მონაცვლეობაზე და ა.შ.
ვიკიწყარო

ვიკიწყარო — „ფონდ ვიკიმედიის“ ერთ-ერთი პროექტი, რომელიც მიმართულია თავისუფლად გავრცელებადი ორიგინალური ტექსტების ბიბლიოთეკის შექმნისკენ. ეს შეიძლება იყოს, როგორც ლიტერატურული ნაწარმოებები, ასევე კომპიუტერული პროგრამების გამოყენების სახელმძღვანელოები, რომლებიც დაწერილია არა სტატიის ავტორის მიერ. ვიკიწყაროს მასალები ლიცენზიას ექვემდებარება.

იქიდან გამომდინარე, რომ ვიკიწყაროს თავდაპირველი სათაური იყო „პროექტი ყინულწყარო“, მისი თავდაპირველი ლოგო იყო აისბერგის გამოსახულება. რამდენიმე ტექნიკური და ლეგალური მიზეზების გამო საბოლოოდ აისბერგის გამოსახულება ფოტოსურათი შეიცვალა საგანგებოდ შექმნილი ლოგოთი, რომელიც ვიკიწყაროს სიმბოლო დღესაც რჩება.
ქრისტეს შობა

ქრისტეს შობა (შობა) — ქრისტიანული რელიგიური დღესასწაული, აღინიშნება 25 დეკემბერს. ზოგი მართლმადიდებელი ეკლესია, მათ შორის საქართველოს, აღნიშნავს იულიუსის კალენდრით 25 დეკემბერს (რაც გრიგორიანული კალენდრის 7 იანვარს ემთხვევა).

ისტორია
377 წლამდე საქრისტიანოს აღმოსავლეთ ნაწილში შობა იდღესასწაულებოდა 6 იანვარს, ნათლისღებასთან ერთად, სწორედ ისე, როგორც ის დარჩა შეერთებული სომხეთის სამოციქულო ეკლესიაში. იოანე ოქროპირის ინიციატივით და მეცადინეობით, შობის დღესასწაული გამოიყო და გადაიტანეს დეკემბრის 25-ზე. იმ დროინდელ სწავლულთა (გრიგოლ ნოსელისა, აგვისტინე იპპონელისა და სხვ.) გამოკვლევით, ქრისტეს შობა მოხდა ზამთრის მზის მოქცევის დღეს — 25 დეკემბერს, სწორედ იმ დღეს, როდესაც მზე და დედამიწა იწყებენ ერთმანეთთან დაახლოებას.

1923 წელს საქართველოს ეკლესიამ, ქრისტეფორე -ის (ციცქიშვილი) მამამთავრობისას, პირველად სცადა ახალი კალენდრის შემოღება, რის შედეგადაც ახალი სტილის კალენდარი 1923-1925 წლების განმავლობაში მოქმედებდა ჩვენს ეკლესიაში, თუმცა მოსახლეობის არაინფორმირებულობის გამო ეს მცდელობა წარუმატებელი გამოდგა. 1927 წლის 24 ივნისის კათოლიკოს-პატრიარქთა წმინდა ამბროსის (ხელაია) მამამთავრობისას საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდმა განაჩინა შობის დღის ახალი სტილით, 25 დეკემბრის აღნიშვნის შესახებ. საეკლესიო კრების გადაწყვეტილება მხოლოდ შეჩერებულია. 1928 წლის 28 სექტემბერს საქართველოს ეკლესიის საკათალიკოსო სინოდმა განაჩინა ახალი სტილის დროებით შეჩერებაზე. განჩინება მღვდელმთავრებს ავალებდა, მომავალში მაინც გაეწიათ პროპაგანდა ახალი სტილის სასარგებლოდ.

ქრისტეშობის აღნიშვნა მსოფლიოს მართლმადიდებელ ეკლესიებში
მსოფლიოში არსებული 17 ავტოკეფალური (კერძოდ, 14 საყოველთაოდ აღიარებული და 3 ნაწილობრივ აღიარებული: ამერიკის, უკრაინის, ჩრდილოეთ მაკედონიის მართლმადიდებელი ავტოკეფალური ეკლესიები) ეკლესიიდან 14 ავტოკეფალური ეკლესია იყენებს შესწორებულ იულიუსის კალენდარს და ქრისტეშობას აღნიშნავს 25 დეკემბერს.

1924 წელს საქართველოს ეკლესია, პატრიარქ ამბროსი ხელაიას მეთაურობით, ახალ სტილს შეუერთდა, თუმცა მრევლის მოუმზადებლობისა და კომუნისტების მიერ დატრიალებული ქაოსის გამო, მოგვიანებით, ისევ ძველ სტილს დაუბრუნდნენ. ასევე პატრიარქები წმინდა კირიონი, ლეონიდე, მათ შემდეგ ქრისტეფორე და კალისტრატე, სავსებით ბუნებრივად და საეკლესიო ლოგიკის შესაბამისად, კალენდარული რეფორმის აქტიური მომხრეები იყვნენ.
ესენია:
1. კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესია (ათონის მთის მონასტრების გამოკლებით);
2. ალექსანდრიის მართლმადიდებელი ეკლესია;
3. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესია (სირია, ლიბანი, ერაყი);
4. რუმინეთის მართლმადიდებელი ეკლესია;
5. ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესია;
6. საბერძნეთის მართლმადიდებელი ეკლესია;

7. კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესია;
8. ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესია;
9. ჩეხეთისა და სლოვაკეთის მართლმადიდებელი ეკლესია;
10. უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესია;
11. ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესია.
12. პოლონეთის მართლმადიდებელი ეკლესია;

მსოფლიოში არსებული 5 ავტოკეფალური ეკლესია იყენებს იულიუსის კალენდარს და ქრისტეშობას აღნიშნავს 7 იანვარს .

ესენია:
იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესია;
რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია (მასში შედის ბელორუსის და მოლდოვის ეკლესიებიც);
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია;
სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესია;
მაკედონიის მართლმადიდებელი ეკლესია.
საშობაო ნაძვის ხე

საშობაო ნაძვის ხეს ტრადიციისამებრ შობის დღესასწაულზე ყოველ ოჯახში დგამენ. ბუნებრივ ან ხელოვნურ ნაძვის ხეს რთავენ სხვადასხვა სათამაშოებით და ტკბილეულით, ამის გარდა მიღებულია ნაძვის ხის „წვიმებით“, სანთლებით ან ფერადი ელექტრო ნათურებით გაწყობა. ნაძვის ხის მორთვის ტრადიცია ასევე უკავშირდება ახალი წლის დღესასწაულს. როგორც წესი, შობა-ახალ წელს მოკაზმული ნაძვის ხეები იდგმევა ქალაქის მოედნებზე და საზოგადოების თავშეყრის ადგილებში, სადაც ხალხი საზეიმოდ იკრიბება.
Skype

(სკაიპი) — უფასო (კერძო) პროგრამული უზრუნველყოფა, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია უფასო საუბარი როგორც პერსონალური კომპიუტერების, ასევე ინტერნეტთან კავშირის მქონე სხვა მოწყობილობების საშუალებით. ასევე არსებობს ფასიანი ხელმოწერა საერთაშორისო, რეალური ნომრისთვის და ფასიანი საერთაშორისო ზარებისთვის, მაგალითად ფიჭურ ტელეფონებზე ზარების განხორციელებისთვის.

საწარმოო ბრუნვა და სტატისტიკა
მარგერიტა მედიჩი

მარგერიტა დე’ მედიჩი (; დ. 21 მაისი, 1612, ფლორენცია — გ. 6 თებერვალი, 1679) — მედიჩთა დინასტიის წარმომადგენელი. ტოსკანის დიდჰერცოგის, კოზიმო -ის ქალიშვილი.

ოჯახი
მშობლები:
მამა — კოზიმო დე’ მედიჩი (1590—1621) — ტოსკანას დიდჰერცოგი.
დედა — მარია მაგდალენა ავსტრიელი (1589—1631) — ავსტრიის ერცჰერცოგინია.

და-ძმები:
მარია კრისტინა (1609—1632).
ფერდინანდო (1610—1670).
ჯანკარლო (1611—1663).
მატეო (1613—1617).
ფრანჩესკო (1614—1634).
ანა (1616—1676).
ლეოპოლდო (1617—1675).

მეუღლე:
1628 წლის 11 ოქტომბერს მარგერიტა დე’ მედიჩი ცოლად გაჰყა ოდოარდო ფარნეზეს (1612–1646), პარმასა და პიაცენცას ჰერცოგს.

შვილები:
რანუჩო (1630—1694).
ალესანდრო (1635—1689)
ორაციო (1636—1656).
პიეტრო (1639—1677).
ჯიროლამო რიარიო

ჯიროლამო რიარიო (, დ. 1443, სავონა; — გ. 1488, ფორლი) — იმოლისა და ფორლის ბატონი.

ჯიროლამოს მამა პაოლო რიარიო სავონელი არისტოკრატი იყო, ხოლო დედა ბიანკა დელა როვერე რომის პაპის სიქსტ -ის და. არაოფიციალური მონაცემებით ჯიროლამო თვითონ პაპ სიქსტ -ის ვაჟი უნდა ყოფილიყო.

1478 წელს გიროლამო რიარიომ მონაწილეობა მიიღო პაცების შეთქმულებაში. ფლორენციაში უნდა დამხობილიყო მედიჩების ძალაუფლება, მოეკლათ ლორენცო და ჯულიანო მედიჩები და ქალაქის რეგენტები ფრანცესკო დე პაცი და ჯიროლამო რიარიო უნდა გამხდარიყვნენ. შეთქმულება მარცხით დამთავრდა, მათ მხოლოდ ჯულიანო -ის მოკვლა შეძლეს, ხოლო ლორენცომ ფლორენციელები თავის მხარეზე გადაიბირა და პაცების საგვარეულო თითქმის მთლიანად ამოწყვიტა. გადარცენილები ქალაქიდან სამუდამოდ იქნენ გაზევებულნი.

1473 წელს სიქსტ მილანის ჰერცოგ გალეაცო მარია სფორცასაგან შეიძინა ქალაქი იმოლა და ჯიროლამოს უბოძა. სიქსტ -ის შუამავლობით ჯიროლამო რიარიომ 1472 წელს იქორწინა კატერინა სფორცაზე, მილანის ჰერცოგის უკანონო შვილზე და 1480 წელს ქალაქი ფორლი გადაეცა სამფლობელოდ.

1484 წელს იმოლაში სახალხო აჯანყებამ იფეთქა და ჯიროლამო ქალაქიდან იქნა გაძევებული, ხოლო მომდევნო 1488 წლის აჯანყებას მისი სიცოცხლეც კი ემსხვერპლა.
ვიოლანტე რიარიო

ვიოლანტე რიარიო (; დ. 1445 — გ. 1474) — სავონელ რიარიოთა საგვარეულოს წარმომადგენელი.

ვიოლანტეს მამა პაოლო რიარიო სავონელი არისტოკრატი იყო, ხოლო დედა ბიანკა დელა როვერე რომის პაპის სიქსტ -ის და. მისი მეუღლე იყო ანტონიო სანსონი, რომელთანაც შეეძინა შვილი რაფაელე სასონი რიარიო. ვიოლანტეს ძმები იყვნენ ჯიროლამო და პიეტრო რიარიოები.
პიეტრო რიარიო

პიეტრო რიარიო ( დ. 1447 — გ. 1474) — იტალიელი არისტოკრატი, სახელმწიფო მოღვაწე და კარდინალი.

პიეტროს მამა პაოლო რიარიო სავონელი არისტოკრატი იყო, ხოლო დედა ბიანკა დელა როვერე რომის პაპის სიქსტ -ის და. 1471 წელს ბიძის დახმარებით იგი კარდინალი გახდა. ამასთან ერთად პიტროს წლების განმავლობაში სხვადასხვა მარალი სასულიერო თანამდებობები ეკავა. მათ შორის ტრევიზოს ეპისკოპოსობა, სევილიის და შემდგომ ვალენსიის არქიეპისკოპოსობა და კონსტანტინოპოლის ტიტულარ-პატრიარქობა. 1473 წელს პიეტრო რიარიო ფლორენციის აქიეპისკოპოსი გახდა. პარალელურად მას ეკავა პაპის ფინანსთა განმგებლის პოსტი.

პიეტრო რიარიო ხელოვნებისა და ლიტერატურის მეცენატი და ცნობილი ჰუმანისტი იყო.
ბრეტ ისტონ ელისი

ბრეტ ისტონ ელისი ( დ. 7 მარტი, 1964, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი მწერალი, თაობის ერთ-ერთი მთავარი წარმომადგენელი. ზოგისთვის იგი ნიჰილისტია, თავად კი საკუთარ თავს მორალისტად მიიჩნევს. ელისის რომანებში მოქმედება 1980-იან წლებში ხდება, მთავარი თემაა მერკანტილიზმი და გართობის ინდუსტრია, როგორც ამ პერიოდის მთავარი სიმბოლო.

ბიოგრაფია
ბრეტ ისტონ ელისი დაიბადა ლოს ანჯელესში. ბავშვობა გაატარა სან ფერნანდოს ხეობაში. მშობლები, რობერ მარტენ ელისი, უძრავი ქონების აგენტი და დეილ ელისი, 1982 წელს განქორწინდნენ. ბრეტი კოლეჯის დამთავრების შემდეგ მუსიკას სწავლობს ბენინგტონის ლიცეუმში. სწავლის პარალელურად იგი უკრავს მუსიკალურ ჯგუფში . ბრეტი ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში აქვეყნებს თავის პირველ რომანს, ნოლზე ნაკლები, რომელსაც კრიტიკა დადებითად მიიღებს და პირველივე წელს 50 000 ეგზემპლარად გაიყიდება.

1987 წელს მწერალი ნიუ იორკში სასხლდება და უშვებს მეორე რომანს, მიმზიდველობის კანონები. ამ უკანასკნელის კონოადაპტაცია მოხდება 2001 წელს როჯერ ავარის მიერ. ამ რომანში ჩნდება პირველად გვარი ბატმანი, რომელსაც ავტორი მომდევნო რომანშიც გამოიყენებს.

ბრეტ ისტონ ელისის ყველაზე წინააღმდეგობრივი რომანი არის ამერიკელი ფსიქოპათი. გამომცემელმა & -მა ავტორს 300 000 დოლარი ავანსად გადაუხადა რათა დაეწერა რომანი სერიულ მკვლელზე. მაგრამ საბოლოოდ გამომცემელმა უარი თქვა ნაწარმოების გამოცემაზე, რადგან რომანი მიჩნეულ იქნა ქალთმოძულეობის გამავრცელებლად და ამდენად, სახიფათოდ. 1991 წელს რომანს გამოსცემს გამომცემლობა . ზოგს ეს რომანი ტრანსგრესიული ხელოვნების ნიმუშად მიაჩნია. ამერიკელი ფსიქოპათი 2000 წელს მერი ჰერონის მიერ იქნა ეკრანიზირებული.
ლეღვი

ლეღვი — სუბტროპიკული მცენარე თუთისებრთა ოჯახის ფიკუსის გვარისა. ლეღვი მეჩხერად დატოტვილი ხეა. სიმაღლე 4-12 მ აღწევს. ნორჩი ყლორტები მომწვანო-ნაცრისფერია, შებუსვილი ან შიშველი, შეიცავს რძეწვენს. ლეღვი ერთ- ან ორსახლიანი მცენარეა. ერთსქესიანი ყვავილები მოთავსებულია ძალზე გამსცვილებულ ყვავილსაჯდომის ღრუში. ყვავილსაჯდომის კედლები გამოფენილია. მრავალი წვრილი ბუტკოიანი (მდედრობითი) ყვავილით, მტვრიანიანი (მამრობითი) ყვავილები კი მის ზედა ნაწილშია მოქცეული. ყვევილები იმტვერება პატარა კრაზანის — პლასტოფაგას მეშვეობით. ნამდვილი ნაყოფი პაწაწინა კაკლუჭაა. ნაყოფედი (ცრუ ნაყოფი), რომელიც საჭმელად იხმარება, ზოგჯერ პართენოკარპულად (გაუნაყოფიერებლად) ვითარდება. ლეღვი ნიადაგისადმი დიდ მომთხოვნელობას არ იჩენს — კარგად ეგუება მშრალ, ქვაღორდიან, კირნარ ადგილებს, ხარობს ხრიოკებზე, ჩამონაზვავებზე, ზოგჯერ შენობების ნანგრევებზე და კლდეებზეც კი. ღრმა ნიადაგზე და ზომიერად ტენიან პირობებში საკმაოდ მაღალ ტემპერატურას უძლებს, დაბალი ტემპერატურისადმი კი უფრო მგრძნობიარეა და 12-14 °-ზე უკვე ნაწილობრივ ზიანდება. ცოცხლობს 100-200 წელს.

ლეღვი ბუნებრივად გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, მცირე აზიაში, ირანსა და ჩრდილოეთ-დასავლეთ ინდოეთში, კულტივირებულია მრავალ ქვეყნებში, განსაკუთრებით თურქეთში, ალჟირსა და აშშ-ში. საქართველოში გვხვდება ყველგან მთის ქვედა სარტყელსა და დაბლობებზე. ხშირად გაველურებულია. ლეღვის ნაყოფი ნაზია, დიდხანს არინახება, ჯიშისა და სიმწიფის კვალობაზე იგი შეიცავს (%-ობით): 12-23 შაქარს, 0,5-4,2 პექტინოვან ნივთიერებებს, 3,4-7,4 უჯრედისს: 1-მდე მჟავებს, მდიდარია , 1, 2 ვიტამინებით, კაროტინით, კალციუმით, რკინით, ფოსფორით.

ლეღვს იყენებენ ნედლად და გადამუშავებულს (ჩირი, მურაბა, ჯემი, კომპოტი). მშრალი ლეღვის კალორიულობა მაღალია და 50-77% შაქარს შეიცავს.

საქართველოში ლეღვი ძველთაგანვე ცნობილია და ფართოდაა კულტივირებული კახეთში, ქვემო ქართლში, იმერეთში, გურია-სამეგრელოში, აფხაზეთსა და აჭარაში. უცხოური ჯიშებიდან სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს თათრულს ლეღვს, ჩაფლას, შაქარა ლეღვს ჩიტა ლეღვს, დიდ ლეღვს, ოქრო ლეღვს, ღვინა ლეღვს, ტაბაკა ლეღვს, შავ ლეღვს და სხვა. ლეღვს ამრავლებენ თესლით, კალმით, გადაწვენითა და ფესვის ამონაყარით. ლეღვის მავნებლებია ფქვილისებრი ცრუფარიანა, ლეღვის ფარიანა, ფსილა, ალურა, ცილაჭამია და სხვა.
ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქი

ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქი (') — საბჭოთა კავშირის სამხედრო ძალების ოპერატიულ-სტრატეგიული ტერიტორიული გაერთიანება დისლოცირებული აზერბაიჯანის, საქართველოსა და სომხეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკებში. შტაბ-ბინა მდებარეობდა თბილისში.

საბჭოთა კავშირის დაშლის პერიოდში მოიცავდა:
მე-4 არმიას (აზერბაიჯანი)
მე-7 გვარდიულ არმიას (სომხეთი)
31-ე არმიულ კორპუსს (საქართველო)
34-ე საჰაერო არმიას (შტაბი თბილისში)
171-ე საწვრთნელი ცენტრი.

სულ ოლქი ითვლიდა 10 მოტომსროლელ და 2 ავიაციურ დივიზიას, ასევე რამდენიმე პოლკს.
ურის მესამე დინასტია

ურის მესამე დინასტია — პერიოდი შუმერული ცივილიზაციის განვითარების უკანასკნელ ეტაპზე (ძვ. წ. 2112 წ. — ძვ. წ. 2003 წ.). მას ასევე შუმერულ რენესანსსაც უწოდებენ. მოკე ხანში ირანელი დამპყრობლების წინააღმდეგ უტუხენგალმა დაიწყო აჯანყება და გაათავისუფლა სამხრეთ მესოპოტამია. მის შემდეგ გამეფდა ურ-ნამუ (ძვ. წ. 2112 - ძვ. წ. 2094), რომელმაც თავის დედაქალაქად ური აირჩია. ახალ სახელმწიფოს ეწოდა „შუმერის და აქადის სამეფო“. მიუხედავად იმისა რომ ოფიციალური დოკუმენტაციის ენა შუმერული იყო, სალაპარაკო შუმერული უკვე კვდებოდა.

ურ-ნამუმ და მისმა ვაჟმა შულგიმ (ძვ. წ. 2093 - ძვ. წ. 2046) შექმნეს კლასიკური ბიუროკრატიული სახელმწიფო. მათი მმართველობის პერიოდიდან შემონახულია 100 000-ზე მეტი საკანცელარიო დოკუმენტი. „შუმერის და აქადის სამეფო“ მალე გასცდა სამხრეთ მესოპოტამიას და შეიერთა ჩრდილო მესოპოტამიაც და ელამის ნაწილიც.

მესამე დინასტიის სახელმწიფომ დაახლოებით 100 წელი იარსება. სწორედ ამ დროს შეიქმნა „შუმერის მეფეთა სია“, პრიმიტიული მატიანე და სწორედ მეფე შულგის დროს მოხდა კანონების პირველი კოდექსის გამოქვეყნება.

დინასტიის მეფეების სია
დაახლ. ძვ. წ. 2112 — ძვ. წ. 2094: ურ-ნამუ
დაახლ. ძვ. წ. 2094 — ძვ. წ. 2046: შულგი
დაახლ. ძვ. წ. 2046 — ძვ. წ. 2038: ამარ-სუენი
დაახლ. ძვ. წ. 2038 — ძვ. წ. 2028: შუ-სუენი
დაახლ. ძვ. წ. 2028 — ძვ. წ. 2003: იბი-სუენი
ენლილი

ენლილი, ელილი — შუმერების უზენაესი ღვთაება. თავდაპირველად ითვლებოდა ჰაერის ღმერთად, ხოლო შემდეგ საყოველთაო ღმერთად იქცა. ენლილის ტაძარი ქალაქ ნიფურში შუმერებისთვის უწმინდეს ადგილად ითვლებოდა და შუმერული კულტურის ცენტრი იყო. მას მიაწერდნენ ქალაქების მცენარეული სამყაროს და სამიწათმოქმედო იარაღების გამოგონებას. მითებსა და ჰიმნებში კეთილ ღვთაებად იხსენიება.
ლუგალზაგესი

ლუგალზაგესი — ძველი შუამდინარეთის ქალაქ-სახელმწიფოს უმის გამგებელი და შემდეგ მთელი შუმერის მეფე (დაახ. ძვ. წ. 2359 - ძვ. წ. 2335). პირველი შუმერი მეფე, რომელმაც სცადა შუმერული ქალაქ-სახელმწიფოებისგან ერთიანი სამეფო შეექმნა.

ლუგალზაგესის მამა ქურუმი იყო, თვითონ კი ახალგაზრდა გახდა უმის მეფე. თავდაპირველად მან ლაგაში დაიპყრო და ლაგაშის ენსიც გახდა.

მისი ბრძოლა თავდაპირველად წარმატებით მიმდინარეობდა, მან დაიპყრო შუმერული ქალაქების უმეტესობა, მაგრამ შუმერულ პოლიტიკურ და სასულიერო ელიტას არ სურდა გაერთიანება. ლუგალზაგესის სამეფოს დედაქალი ურუქი იყო. ნიპურის დაპყრობის შემდეგ მან აიღო „ქვეყნის ლუგალის“ ტიტული. ამ დროისთვის ქალაქ-სახელმწიფოები ერთმანეთთან პერმანენტული ომის მდგომარეობაში იყვნენ და მათი გაერთიანება კარგი დიპლომატიის გარეშე, მხოლოდ იარაღით შეუძლებელი იყო.

როდესაც ლუგალზაგესის დიდების პიკმა გადაიარა მას დაუპირისპირდა ქიშის კარზე მსახური სარგონ დიდი, აქადის იმპერიის დამაარსებელი. სარგონმა შეიპყრო ლუგალზაგესი და გალიაში გამოამწყვია ნიპურის მთავარი ტაძრის წინ. ლუგალზაგესი დაამარცხა და სიკვდილით დასაჯა აქადის მეფე სარგონმა.
ეანათუმი

ეანათუმი — ლაგაშის შუმერი მეფე ძვ. წ. საუკუნეში. ურ-ნანშეს შვილიშვილი. ეანათუმი პირველი იყო ვინც გააერთიანა შუმერი.

ლაგაშს და მეზობელ უმას კონფლიქტი მოუვიდათ სახნავი მიწების გამო. ეანათუმმა გაილაშქრა უმის წინააღმდეგ, რომელსაც ქიშის ენსიც ეხმარებოდა, და დაამარცხა. უმა იძულებული გახდა ხარკი ეხადა ლაგაშისთვის. ამის შემდეგ მან დაიპყრო ქიში, ური, ურუქი, ნიპური და ლარსა. ამის გარდა იგი შეიჭრა ელამში და დაამარცხა ელამელთა ჯარი.

ეანათუმის მმართველობის პერიოდში ლაგაშში ბევრი ტაძარი და სასახლე აშენდა. არქეოლოგების მიერ ნაპოვნია სტელა, რომელზეც ასახულია ლაგაშის გამარჯვება უმაზე.
ურუინიმგინა

ურუინიმგინა - ლაგაშის შუმერი მეფე, დაახ. ძვ. წ. 2318 - ძვ. წ. 2311.

ურუინიმგინამ ძალაუფება ენსი ლუგალანდას წინააღმდეგ მოწყობილი გადატრიალების შედეგად მიიღო. ხალხი უკმაყოფილო იყო ლუგალანდათი, რადგან იგი და მისი ქურუმები ითვისებდნენ ტაძრების ქონებას. ურუინიმგინამ ჩამოაგდო ლუგალანდა და შეუნარჩუნა მას სიცოცხლე.

ურუინიმგინამ დაიწყო რიგი რეფორმების ჩატარება, მან აღკვეთა კორუფცია, მიტაცებული ქონება ტაძრებს დაუბრუნა. მისი მეფობის ბოლო წლებში ლაგაშს მოუწია უმის მეფესთან ლუგალზაგესისთან მძიმე ომი. ლუგალზაგესმა დაიპყრო მთელი ლაგაში ქალაქ ნგირსუს გარდა. ბოლოს ლაგაშის დამოუკიდებლობა ლუგალზაგესის დამმარცხებელმა სარგონმა ხელყო.
ფუნქციათა თეორია

ფუნქციათა თეორია, მათემატიკის დარგი, რომელიც სწავლობს ფუნქციათა ზოგად თვისებებს. ფუნქციათა თეორია იყოფა ორ ნაწილად: ნამდვილი ცვლადის ფუნქციათა თეორია და კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორია.

ფუნქციონალური ანალიზის ძირითადი ამოცანაა (უსასრულო განზომილებიანი) ვექტორული სივრცეების შესწავლა მათემატიკური ანალიზის მეთოდებისა და კონცეფციების (მწკრივვები, ზღვარები, კომპაქტურობა, სასრულობა, ა.შ.) გამოყენებით.

მთელი რიგი სიმრავლეები (ხშირად: ფუნქციათა სიმრავლეები/სივრცეები) შეიძლება მოდელირებულ იქნეს როგორც ვექტორული სივრცეები და შესაძლებელია მათი აღჭურვა ტოპოლოგიური სტრუქტურით, ხშირად, მეტრიკით და ზოგჯერ ნორმით. სწორედ ამგვარი სივრცეებია ფუნქციონალური ანალიზის შესწავლის საგანი. ამგვარი სივრცეების ორი უფრო კონკრეტული მაგალითია ბანაჰის სივრცეები და ჰილბერტის სივრცეები. დამატებით, თუ ვექტორული სივრცე აღწურვილია გამრვლებით (ანუ ალგებრაა), რომელიც აკმაყოფილებს უტოლობას \|\ \| \ \|\|\|\| გვაქვს ოპერატორული ალგებრა, რომლის უფრო კონკრეტული შემთხვევაც არის ეწ სი-სტარ (^*) ალგებრა.

მაგალითები: ([0,1])_{\} რეალური (ან ალტერნატიულად - კომპლექსური) ფუნქციები ინტერვალზე, აღჭურვილი სუპ-ნორმით არის ბანაჰის სივრცის კლასიკური მაგალითი.

^2 სივრცე არის ჰილბერტის სივრცის კლასიკური მაგალითი, ფუნქციები ზომით სივრცე _სზე, რომლებიც კვადრატულად სასრულ-ინტეგრირებადი არიან. ამ შემთხვევაში შესაძლებელია შიდა პროდუქტის განსაზღვრა ორ ფუნქციას შორის: =\_ \ და შესაბამისი ნორმა.

ფუნქციონალური ანალიზის ზოგიერთი ინსტრუმენტებია:
ღია და დახურული კორესპონდენციის თერემები, შექცეული ფუნქციის თეორემა.

რისის თეორემა წრფივი ფუნქციონალის შესახებ, რომელიც გვაძლევს აღწერას წრფივი ფუნქციონალებისა ბანაჰის (ხშირად ინტეგრალის ფორმით) და ჰილბერტის (შიდა პროდუქტის) სივრცეებზე.

კრაინ მილმანის თეორემა ამოზნექილი სივრცეებისათვის, რომლების გვაძლევენ აღწერა უსასრულო ამოზნექილი მრავალკუთხედის აღჭერისა.

გელფანდის თეორია, რომელიც გვაძლევს წრიფვი ფუნქციონალების აღწერას დუალზე, ეწ გელფანდის გარდაქმნის აღწერას.

ფრედჰოლმის თეორია, რომლის საგანიცაა ეწ ფრედჰოლმის ოპერატორები.

ფონ ნოიმანის თეორია, რომელიც შეისწავლის უზღვრო ოპერატორებს, რაც კვანტური ფიქიზიკის მათემატიკური მოდელირების ერთ ერთი ინსტრუმენტია.

ფუნქციონალური ანალიზის ორი სტადანდარტული მიდგომაა:
ოპერაციული ანალიზი რომელიც დაკავებულია ერთი კონკრეტული ოპერატორის შესწავლით; და
ოპერაციული ალგებრა, რომელიც დაკავებულია სიმრავლის

ფუნქციონალური ანალიზის თანამედროვე კვლევის რამდენიმე მიმართულებაა:
ინვარიანტული ქვესივრცეები;
თავისუფალი ალბათობა;
სი-სტარ სივრცეების კლასიფიკაცია (მჭიდრო კავშირით კ-თეორიასთან)

: 
:კომპლექსური ანალიზი
: 
:
ჯერალდ ფორდი

ჯერალდ რუდოლფ ფორდი, უმც. (; დაბადების სახელი ლესლი ლინჩ კინგი, უმც., ; დ. 14 ივლისი, 1913 ― გ. 26 დეკემბერი, 2006) — აშშ-ის 38-ე პრეზიდენტი (1974–1977) და მე-40 ვიცე-პრეზიდენტი (1973–1974) რესპუბლიკური პარტიიდან.

ვიცე-პრეზიდენტობამდე ფორდი დაახლოებით 25 წელი წარმომადგენელთა პალატის წევრი და 8 წელი წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკური უმცირესობის ლიდერი იყო.

1973 წელს სპირო აგნიუს გადადგომის შემდეგ ფორდი გახდა პირველი დანიშნული ვიცე-პრეზიდენტი კონსტიტუციის 25-ე შესწორების პირობების მიხედვით და რიჩარდ ნიქსონის გადადგომის შემდეგ პრეზიდენტად გახდომისას ერთადერთი პიროვნება იყო ამ პოსტზე, რომელიც არჩეული არ ყოფილა.

პრეზიდენტის რანგში ფორდმა ჰელსინკის შეთანხმებას მოაწერა ხელი, რაც ცივი ომის დროინდელი დაძაბულობის შენელებისკენ გადადგმული ნაბიჯი იყო. მას შემდეგ რაც ჩრდილოეთ ვიეტნამმა სამხრეთი დაიპყრო, მისი პრეზიდენტობის მე-9 თვეს, აშშ-ის მონაწილეობა ვიეტნამში დასრულდა. ფორდის პრეზიდენტობისას ინფლაციის ზრდა და რეცესია იყო, რის გამოც ეკონომიკა დიდი დეპრესიის შემდეგ ყველაზე ცუდი მდგომარეობაში იმყოფებოდა. მისი ერთ-ერთი საკამათო გადაწყვეტილება რიჩარდ ნიქსონის შეწყალება იყო. 1976 წელს ფორდმა რონალდ რეიგანის მცირე სხვაობით დამარცხებით რესპუბლიკელთა ნომინაცია მოიპოვა, მაგრამ საპრეზიდენტო არჩევნებში დემოკრატ ჯიმი კარტერთან დამარცხდა.

ფორდი 2006 წლის 26 დეკემბერს, 93 წლის ასაკში, გარდაიცვალა. ის აშშ-ის ყველაზე ხანგრძლივად მცხოვრები პრეზიდენტი იყო, გაუსწრო რა რონალდ რეიგანს.
არისტოფანე

არისტოფანე (; დ. დაახ. ძვ. წ. 446, ათენი – გ. დაახ. ძვ. წ. 386, დელფო) — ძველი ბერძენი დრამატურგი, „კომედიის მამად“ წოდებული.

მისი დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია, ვარაუდობენ რომ იგი დაიბადა ძვ. წ. 446 წელს, თუმცა 420-იან წლებში ჯერ კიდევ საკმაოდ ახალგაზრდა უნდა ყოფილიყო, როდესაც დიდ წარმატებას აღწევს დიონისეს თეატრში. როგორც ფიქრობენ, განათლებული და საკმაოდ შეძლებული ოჯახიდან იყო. მისი ყველაზე განთქმული კომედიები იყო ათენის დრამატული ფესტივალებისთვის დაწერილი „ჩიტები“. დაწერილი აქვს ორმოცი სპექტაკლი, რომელთაგან დღემდე მოღწეულია თერთმეტი. მისი ნამუშევრები დღეისთვის გადარჩენილი ერთადერთი სრული ნიმუშებია ძველი ბერძნული კომედიების, თუმცა ასევე შემორჩენილია მისი თანამედროვეების კრატინუსისა და ეუპოლისის ნამუშევრების ვრცელი ფრაგმენტები.

არისტოფანეს ნაწარმოებთა უმრავლესობა პოლიტიკური იყო და ხშირად ათენის ცნობილ მოქალაქეებსა და მათ პელოპონესის ომში მოქმედებებზე სატირას წარმოადგენდა. მის ნამუშევრებში ირიბად მინიშნებულია, რომ ის არაერთხელ დაუსჯია კლეონს ათენელების უცხოელთა თანდასწრებით დაკნინებისა და დაცინვის გამო.