iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიხეილ ბეთანელი

მიხეილ ბეთანელი (დ. 1849, ახალციხე — გ. 1906) — ქართველი მეწარმე.

ბიოგრაფია
მისი გვარი წარმოშობით ბეთანიიდან იყო, მაგრამ საუკუნიდან ახალციხეში ცხოვრობდნენ.დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის სამხედრო-სამედიცინო აკადემიაში, საიდანაც რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობის გამო გარიცხეს. ცხოვრობდა და მუშაობდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში. დაინტერესებული იყო ტექნიკური აღმოჩენებითა და სოფლის მეურნეობის მექანიზაციით, დაამთავრა სამთო ინსტიტუტი, ისწავლა ინგლისური, ფრანგული, და გერმანული ენები. კარგად იცოდა რუსული, თურქული, სომხური და ბერძნული ენები. ამერიკაში დაუახლოვდა თომას ედისონს. 1869 წელს, სანქტ-პეტერბურგში მიხეილ ბეთანელმა საკუთარი ხარჯით გამოსცა ილია ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი?!"

რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ, 1879 წელს, თბილისიდან სტამბოლის გავლით ამერიკაში წაიყვანა ქართველ მეზურნეთა და მომღერალთა გუნდი. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, 1878-1888 წლებში მიხეილ ბეთანელმა ბათუმში სანავსადგურო კანტორა დააფუძნა და, როგორც ევროპულ-აღმოსავლურ ენათა მცოდნე, თარჯიმნად მუშობდა. მშობლიურ მხარეში აღმოაჩინა ქისათიბის დიატომიტის საბადო და მისი დამუშავება დაიწყო. ამიერკავკასიაში - ყარსში, ახალციხეში, არდაგანსა და სხვ. აღმოაჩინა მარმარილოს ონიქსი, აზბესტი, თითბერი; ჭოროხის ხეობაში - სპილენძის მადნები; ტყვარჩელის ქვანახშირის ერთ-ერთი პირველი აღმომჩენიც მიხეილ ბეთანელი იყო. გადაიღო ჭრელი ინფუზორი ქვების კოლექციის სურათებიდაინტერესებული იყო გეოლოგიით, მადნეულს ანალიზებისათვის ევროპაში აგზავნიდა, ოცნებობდა ქისტაბიდან ახალციხემდე საჰაერო რკინიგზა აეგო. ფლორიდაში ყოფნისას, მიხეილ ბეთანელმა ადგილობრივი სუბტროპიკული მცენარეულობა - მანდარინი, ანანასი, პალმები და სხვა ციტრუსოვანი მცენარეები შეისწავლა და პირველად ბათუმთან, ე. წ. გოროდოკში საგანგებო ბაღი გააშენა, ბაღს „როკვეი“ ერქვა. მიხეილ ბეთანელს ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ცნობილ ქართველ მოღვაწეებთან (ილია ჭავჭავაძე, აკაკი წერეთელი, ივანე მაჩაბელი, კირილე ლორთქიფანიძე, ნიკო ნიკოლაძე, ზაქარია ჭიჭინაძე, ანტონ ფურცელაძე და სხვ.). მეუღლესთან - მარიამ აზნაურიშვილთან ერთად ბათუმში დააარსა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება, მონაწილეობა მიიღო პირველი ქართული სკოლის გახსნაში, რომელიც შოთა რუსთაველის სახელობის სკოლის სახელით არის ცნობილი.

დაკრძალულია ახალციხის ძველი ეკლესიის გალავანში.

ნაშრომები
" , 1896)
" ", !901
დიდი მადრიდი

დიდი მადრიდი — მონოცენტრული მეტროპოლიტური არეალი იბერიის ნახევარკუნძულის ცენტრში, ესპანეთის მადრიდის ავტონომიურ გაერთიანებაში. ის არ უკავშირდება არანაირ ადმინისტრაციულ დაყოფას და შესაბამისად, მისი საზღვრები ბუნდოვანია.

ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის მონაცემების თანახმად, 2021 წლის მდგომარეობით მისი სავარაუდო მოსახლეობა შეადგენდა 6 980 646 ადამიანს და მოიცავდა 5 335,97 კვადრატულ კილომეტრს. ის ითვლება ესპანეთის უდიდეს, ევროკავშირის მე-2 უდიდეს და მსოფლიოს 54-ე უდიდეს მეტროპოლიტურ არეალად.

დიდი მადრიდის ორი განსხვავებული ურბანიზაციის ზონა შეიძლება ასე დაიყოს:

შიდა რკალი: ალკორკონი, ლეგანესი, ხეტაფე, მოსტოლესი, ფუენლაბრადა, კოსლადა, ალკობენდასი, პოსუელო-დე-ალარკონი, სან-ფერნანდო-დე-ენარესი.

გარე რკალი: ვილიავისიოსა-დე-ოდონი, პარლა, პინტო, ვალდემორო, რივას-ვასიამადრიდი, ტორეხონ-დე-არდოსი, ალკალა-დე-ენარესი, სან-სებასტიან-დე-ლოს-რეიესი, ტრეს-კანტოსი, ლას-როსას-დე-მადრიდი, მახადაონდა, ბოადილია-დელ-მონტე, კოლიადო-ვილიალბა.

მადრიდის ქალაქის ეკონომიკური ბარომეტრის 39-ე გამოცემის მიხედვით, რომელიც მადრიდის „მეტროპოლიტურ რეგიონს“ 5 არეალად ყოფს, მე-3 არეალი სცდება მადრიდის თემის ადმინისტრაციულ საზღვრებს. უდიდესი გარეუბნები სამხრეთით მდებარეობს და ზოგადად მადრიდიდან გამომავალი მთავარი ავტომაგისტრალების გასწვრივ.

მადრიდის მეტროპოლიტური არეალის მთლიანი შიდა პროდუქტი 2020 წელს შეფასებული იყო 210 მილიარდ ევროდ და წარმოადგენს მადრიდის რეგიონის მშპ-ს 95 %-ზე მეტს. მშპ ერთ სულ მოსახლეზე მეტროპოლიტურ არეალში შეადგენდა 37 758 ევროს, მაშინ როცა მადრიდის რეგიონში ეს მაჩვენებელი 30 453 ევროს აღწევდა.

რაც შეეხება მადრიდის ფუნქციურ ურბანულ არეალს , ანუ უფრო ფართო სამგზავრო ზონას, საუკუნის დასაწყისში ტერიტორიამ განიცადა ექსტენსიური სუბურბანიზაციის ზრდა, სადაც მოსახლეობის დიდი ნაწილი ფუნქციური ურბანული ცენტრიდან 25 კმ-ზე მეტ მანძილზე ცხოვრობს.
აკადემიზმი

აკადემიზმი (ხელოვნებაში)—აკადემიური,ანუ ძველი სტილის და ტრადიციების დამცველი მხატვრული მიმართულება (უმთავრესად — საუკუნეების ხელოვნებაში). ის გულისხმობს კლასიკური,ანუ ანტიკური ბერძნული და რომაული ნიმუშების მიბაძვას. აკადემიზმის მიმდინარეობა პროგრესულ-ნოვატორულ მიმდინარეობებს ყოველთვის ებრძოდა ხელოვნების ისტორიის მანძილზე. შესაბამისად,სამხატვრო სკოლებში მოსწავლეებს სწორედ ამ სტილით ასწავლიდნენ ხატვას. მოცემული მიდგომის გასაპროტესტებლად შეიქმნა შემდგომში სხვადასხვა მიმდინარეობა,რომლებიც ჩარჩოების დამსხვრევას და სიახლის დანერგვას ცდილობდა.

აკადემიზმი ხელოვნების ფარგლებს გარეთ,ზოგადად ნიშნავს აკადემიური (სასკოლო) ტრადიციების დაცვას მეცნიერებისა და სხვა სფეროებში,რომელიც ზოგჯერ დოგმატური ხასიათის გამოვლინებით ამუხრუჭებს მათ განვითარებას.

წყაროები ინტერნეტში
საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ფიზიოგრაფიული რუკა

ფიზიოგრაფიული რუკა —ქვეყნების ან მთლიანი ხმელეთის ზადაპირის რუკა,რომელზეც ერთდროულად ვხედავთ ამ ტერიტორიის გარემოსა და პეიზაჟსაც,და რუკის სიზუსტეცაა დაცული. მსგავსი რუკები აადვილებს დიდი ტერიტორიების აღქმას, რადგან მხატვრული სიზუსტით ვხედავთ რელიეფის ფორმების მოცულობას, მორფოლოგიურ სტრუქტურასა და პლასტიკას. არსებობს როგორც ხმელეთის ზედაპირის, ისე ოკეანის ფსკერის ფიზიოგრაფიული რუკები.

ფიზიოგრაფიულ რუკებზე,ფიზიკურის მსგავსად,სხვადასხვა ფერადაა აღნიშნული სხვადასხვანაირი რელიეფი,იქნება ეს მთები,ვაკეები,დაბლობები,ოკეანეები თუ სხვა.

წყაროები ინტერნეტში
საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ამფიბიური ოპერაცია

ამფიბიური ოპერაცია ― ამფიბიური ძალების ფართო გამოყენებით განხორციელებული საბრძოლო მოქმედებები საზღვაო დესანტის გადასხმით. ტერმინი გამოიყენება აშშ-ში, დიდ ბრიტანეთსა და ზოგიერთ სხვა სახელმწიფოში.

მსხვილი ამფიბიური ოპერაციის ჩასატარებლად იქმნება შეიარაღებული ძალების ყველა სახეობებიდან შემდგარი დაჯგუფებები. მცირე მასშტაბის ოპერაციებში, ჩვეულებრივ, მონაწილეობენ ამფიბიური (სადესანტო) შენაერთები,ტაქტიკური ავიაცია, დესანტები სახმელეთო ჯარების და საზღვაო ქვეითების შემადგენლობით.

ოპერაციის ტიპები
სადესანტო
სადემონსტრაციო
საევაკუაციო

წყაროები ინტერნეტში
ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი
საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
ავტომატური შედუღება

ავტომატური შედუღება — ელექტროშედუღების სახეობა, რომელიც წარმოებს ფლუსის ქვეშ, სპეციალური გადასაადგილებელი დანადგარის მეშვეობით. შედუღების ყველა ოპერაციას ასრულებს დანადგარი (ავტომატი). ხასიათდება მაღალი მწარმოებლობით, შრომისნაყოფიერებითა და ხარისხით. ფლუსის ქვეშ ავტომატური შედუღება ფართოდ გამოიყენება მრეწველობაში, განსაკუთრებით ფოლადის მსხვილსერიული კონსტრუქციების, მილსადენების, რეზერვუარების, გაზგოლდერებისა და სხვ. დასამზადებლად. შედუღების საწარმოებლად იყენებენ ერთ ან მრავალელექტროდიან ავტომატებს.

წყაროები ინტერნეტში
საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
"მართვადი" კაპიტალიზმი

„მართვადი“ კაპიტალიზმი (“” ) — თანამედროვე კაპიტალიზმში ისეთი ტენდენციების განვითარება, ეკონომიკის ისეთი ორგანიზაცია, რომელშიც არსებით როლსა და საკვანძო ფუნქციებს უმსხვილესი კორპორაციები ასრულებენ, ხოლო რესურსების გამოყენება ხორციელდება მენეჯერთა ჯგუფის მიერ,რესურსების მესაკუთრეთაგან განცალკევებით და მნიშვნელოვანწილად მათი კონტროლის გარეშე. ასეთი სიტუაცია არ არის ნიშანდობლივი კორპორატიული კაპიტალიზმისთვის, ვინაიდან მენეჯერებს შეიძლება სახელმწიფოსა და საზოგადოების მიზნებისაგან განსხვავებული მიზნები ჰქონდეთ. ამ ტენდენციების გამოვლენაში მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით ჯ. გელბრეიტს, ა. ბერლისა და სხვა ცნობილ ეკონომისტებს.

წყაროები ინტერნეტში
საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
თანამედროვე ეკონომიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი
ღვთაება

ღვთაება — ზებუნებრივი არსება, მიჩნეული წმინდად და თაყვანისცემისთვის ფასეული. მას სამყაროს/ცხოვრების გარკვეულ ასპექტზე აქვს კონტროლი და ავტორიტეტი. ოქსფორდის ინგლისური ენის ლექსიკონში „ღვთაება“ განმარტებულია, როგორც ღმერთი, ქალღმერთი ან ნებისმიერი სხვა რამ, რაც მიიჩნევა წმინდად. სკოტ ლითლტონი ღვთაებას აღწერს - „არსება ჩვეულებრივ ადამიანებზე მეტი შესაძლებლობებით, რომელიც ადამიანებს უკავშირდება (ეხმიანება) პოზიტიურად ან ნეგატიურად, მათი ცნობიერების ახალ დონეზე ასაყვანად, ჩვეულებრივი ცხოვრების დასაბუთებული საზრუნავების მიღმა“.
რელიგიები შეიძლება დავყოთ კატეგორიებად, იმის მიხედვით თუ რამდენ ღვთაებას აღიარებენ. მონოთერიული რელიგიები მხოლოდ ერთ ღვთაებას აღიარებს (ღმერთი), ჰენოთერიული - ერთ ღვთაებას, მაგრამ არ უარყოფს სხვებს. პანთეისტური რელიგიები უარყოფს ნებისმიერ ღვთაებას, მაგრამ შეიძლება აღიაროს იმ ღვთაებათა პანთეონის არსებობა, რომლებიც ცხოვრობენ, კვდებიან და ხელახლა იბადებიან, სხვა არსებების მსგავსად.
თითისტარი

}, )
შედგება მბრუნავი წვრილთავიანი, „მუცლიანი“ ჯოხისგან, ქვის ან თიხის კვირისტავისგან. დანადგარი სწრაფი ტრიალით ახვევს მატყლს და გამოიყენება მისგან ძაფის დასაგრეხად (დასართავად). საჩეჩელზე, რომელიც ხის დაფაზე მოთავსებული მახათებიანი ხელსაწყოა, ათავსებენ მატყლს (ბამბას, აბრეშუმს) მის „დასაჩეჩად“. დაჩეჩილი მატყლისგან (ფთილა) იწყება ძაფის დართვა და დახვევა.
ეს არის უძველესი საფეიქრო მოწყობილობა, გამოგონებული უძველესი ცივილიზაციების მიერ - შემორჩენილია სამხრეთ ამერიკული და პრე-კოლუმბიური თითისტარები, ახ.წ. 300 წლიდან.
გრინდელია

გრინდელია (ლათ. ) - მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე; გააჩნია 50-60 სმ სიმაღლის სწორმდგომი ან აღმავალი ღერო, ყვითელი ყვავილები და კიდედაკბილული ფოთლები. გრინდელია ყვავილობს ივნის-სექტემბერში.

ეს მცენარე ველურად იზრდება აშშ-ს ტერიტორიაზე, ძირითადად კალიფორნიაში. სამკურნალოდ გამოიყენება ღეროს ზედა ნაწილი ყვავილებითა და ფოთლებით. ბალახის ნაყენი საფენების, აბაზანებისა და ოყნების სახით გამოიყენება ტროფიკული წყლულების, ბუასილისა და მწვავე პარაპროქტიტის სამკურნალოდ, ხოლო თხევად ექსტრაქტს იყენებენ ყივანახველასა და ბრონქული ასთმის დროს. გრინდელია აგრეთვე გამოიყენება ჭრილობების დასამუშავებლად.
განვითარებული ქვეყნები

} ) — სუვერენული ქვეყნები, რომლებიც ხასიათდება ცხოვრების მაღალი ხარისხით, განვითარებული, ჩამოყალიბებული ეკონომიკით, ტექნოლოგიურიინფრასტრუქტურით. ძირითადად, ეკონომიკური განვითარების საჩვენებლად (კლასიფიცირებისთვის), შემოღებულია ინდექსი - მშპ, მეპ (მთლიანი ეროვნული პროდუქტი), შემოსავალი ერთ სულზე, ინდუსტრიალიზაციის დონე, ცხოვრების ძირითადი დონისთვის შესაფერისი ინფრასტრუქტურა. განვითარებულ ქვეყანად კლასიფიცირებაზე მუდმივად დებატები მიმდინარეობს, ვინაიდან არ არსებობს საყოველთაოდ აღიარებული კრიტერიუმ(ებ)ი. სხვადასხვა ორგანიზაცია სხვადასხვა ქვეყანას მიიჩნევს განვითარებულად. მაგრამ არსებობს 22 ქვეყანა, რომლებიც ნებისმიერ კლასიფიკასიაში ხვდება. ეს ქვეყნებია: აშშ, იაპონია, საფრანგეთი, გერმანია, გაერთიანებული სამეფო, შვედეთი, ავსტრია, ბელგია, დანია, ფინეთი, ისლანდია, ირლანდია, იტალია, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდი, ნორვეგია, პორტუგალია, ესპანეთი, შვეიცარია, კანადა, ავსტრალია, ახალი ზელანდია.

განვითარებული ქვეყნების საზიარო მახასიათებლები
შობადობის და სიკვდილიანობის სტატისტიკა არის სტაბილური. არ გვხვდება შობადობის ძალიან მაღალი დონე, სათანადო სამედიცინო დახმარების და ცხოვრების მაღალი სტანდარტების წყალობით. ოჯახებს არ უწვეთ მრავალშვილიანობა, იმის მოლოდინით რომ შეიძლება ზოგიერთი მათგანი ვერ გადარჩეს.
მეტი ქალია დასაქმებული. კარიერაზე ორიენტირებულ ქალებს ხშირად, საკუთარი სურვილით, მცირე ოჯახები ჰყავთ.
მსოფლიოს რესურსების არათანაბარი გამოყენება. განვითარებულ ქვეყნებში მეტი ადამიანი ატარებს მანქანას, იყენებს თვითმფრინავს, სახლს ელექტროენერგიითა და ბუნებრივ აირებით უზრუნველყოფს. განვითარებად ქვეყნებს, ტექნოლოგიური განუვითარებლობის შესაბამისად კი ამ რესურსებთან ხშირად არ აქვს წვდომა.
ფინანსური პრობლემები, ვალი, მაღალი მაჩვენებლით აქვთ.
ეგეოსის ზღვის კუნძულები

}, არქიპელაგი), მოგვიანებით გამოიყენებოდა მასში შემავალ კუნძულებზე, ახლა კი უფრო ზოგადად გამოიყენება ნებისმიერი კუნძულის ჯგუფის აღსანიშნავად. კუნძულებს ხცელი ზაფხული და რბილი ზამთარი ახასიათებს.

კუნძულების ჯგუფები
ეგეოსის კუნძულები ტრადიციულად დაყოფილია შვიდ ჯგუფად-ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ:

ჩრდილო-აღმოსავლეთ ეგეოსის კუნძულები
ევბეა
სპორადესი
კიკლადები
სარონის კუნძულები
დოდეკანესი
კრეტა
კიტაი-გოროდი

კიტაი-გოროდი — მოსკოვის ისტორიული რაიონი კიტაიგოროდსკაიას კედლის შიგნით. 1538 წელს მიშენებულია მოსკოვის კრემლის ბეკლემიშევისა და არსენალის კუთხურ კოშკებთან.

– საუკუნეებში მომხდარი ნგრევის შედეგად შემორჩენილია კიტაი-გოროდის უძველესი კედლის მხოლოდ მცირე ნაწილები. კიტაი-გოროდი იწყება წითელი მოედნიდან, ჩრდილოეთით ესაზღვრება ოხოტნი-რიადი, თეატრალური მოედანი და თეატრალური გასასვლელი, აღმოსავლეთით ლუბიანსკისა და სტარაიას მოედნები, სამხრეთით მდინარე მოსკოვი.

კიტაი-გოროდის ტერიტორია შედის ტვერსკის რაიონის შემადგენლობაში. ამჟამად იგი მოსკოვის ადმინისტრაციული, კულტურული და ბიზნეს ცენტრია. მის შემადგენლობაშია: ნიკოლსკაიას ქუჩა, ილინკა, ვარვარკა, აგრეთვე ზარიადიეს რაიონი.

1991 წლამდე ტერიტორია შედიოდა ხამოვნიჩესკის, ტაგანსკისა და ბასმანის რაიონებში. 1990 წელს მეტროსადგურ „ნოგინის მოედნის“ კიტაი-გოროდად გადარქმევის შემდეგ ბელი-გოროდის მეზობელ კვარტალებს ზოგჯერ შეცდომით კიტაი-გოროდს უწოდებენ.. მართლაც, ისტორიული კიტაი-გოროდის ფარგლებში არსებული ერთადერთი მეტროსადგურია რევოლუციის მოედანი.
პელოპი

პელოპი (ძვ.ბერძ. -) - ლიდიელი გმირი, მცირე აზიის მმართველის, ტანტალოსის ვაჟი, ნიობეს ძმა, ატრევსის მამა, ჰიპოდამიას ქმარი, ელიდისა და არქოსის მეფე.

მითი
მითის თანახმად, ტანტალოსმა საკუთარი ვაჟი, პელოპი ნაკუწებად დაჭრა და სტუმრად მიწვეულ ღმერთებს სუფრაზე მიართვა. ღმერთები მიხვდნენ, თუ რაში იყო საქმე და უცნაურ კერძს პირი არ დააკარეს; მხოლოდ თავისი ქალიშვილის, პერსეფონეს დაკარგვით გაბრუებულმა დემეტრემ ვერ მიაქცია ყურადღება ამ ამბავს და ერთი ნაჭერი შეჭამა. ღმერთებმა, რომლებიც უარყოფდნენ ადამიანთა მსხვერპლად შეწირვას, ჰერმესს უბრძანეს ყმაწვილის გაცოცხლება. ჰერმესმა შეაკოწიწა პელოპის ნაჭრები, დემეტრეს მიერ შეჭმული ბეჭის ნაწილის მაგივრად გამოიყენა სპილოს ძვალი, ეს ნაწილები ჩააწყო დიდ ქვაბში და დაუწყო ხარშვა. რამდენიმე ხნის შემდეგ გაცოცხლებული პელოპი წამოდგა, თუმცა მას ბეჭზე ეტყობოდა თეთრი ნიშანი. გადმოცემის თანახმად, პელოპის ყველა შთამომავალს ბეჭზე თეთრი ლაქა სწორედ ამის გამო ჰქონდა.

ტანტალოსის ასეთი მოქმედების მიზეზად ადრე მიიჩნეოდა ღმერთებისადმი მისი დიდი პატივისცემა, ხოლო მოგვიანებით მიიჩნიეს, რომ ეს ტანტალოსმა ჩაიდინა ღმერთების გამოსაცდელად, რისთვისაც იგი დაისაჯა ჰადესში ჩაგდებით. არსებობს ვარაუდი, რომ მითის ეს ვერსია შეიქმნა იმ ეპოქაში, როდესაც ადამიანთა მსხვერპლად შეწირვა ნელ-ნელა იკრძალებოდა.

პელოპმა ცოლად შეირთო პისის მეფის, ენომაოსის ქალიშვილი - ჰიპოდამია. როდესაც პელოპი გახდა სახელმწიფოს მმართველი, მას პირობის თანახმად სახელმწიფოს ნახევარი უნდა დაეთმო მირტილოსისათვის, თუმცა პელოპს ამის გაკეთება არ სურდა, ამიტომ მან მირტილოსი კლდიდან ზღვაში გადააგდო. სიკვდილის წინ მან პელოპი და მთელი მისი შთამომავლობა დაწყევლა.

პელოპს ჰიპოდამიასგან შეეძინა ატრევსი, ალკათოოსი და თიესტე. ოლიმპიაში არსებობდა მისი კულტი. მითის მიხედვით, პელოპი დიდი ხნის მეფობის შემდეგ გარდაიცვალა ღრმად მოხუცებული. იგი დიდი პატივით დაასაფლავეს.
ქიმიოთერაპია

ქიმიოთერაპია (ქიმია და თერაპია) — იმ სამკურნალო საშუალებებით მკურნალობა, რომლებიც მოქმედებენ ინფექციური და პარაზიტული დაავადებების გამომწვევებზე, აგრეთვე სიმსივნურ უჯრედებზე. ქიმიოთერაპიის ცნება გაჩნდა საუკუნის დასაწყისში, როდესაც პ. ერლიხმა დაამტკიცა მიკროორგანიზმებზე მოქმედი პრეპარატების მიმართული სინთეზის შესაძლეებლობა. მანვე გამოიყენა სალვარსანი (1909) და დაადგინა ქიმიოთერაპიის საშუალებათა სპეციფიკური მოქმედების ძირითადი კანონხომიერებანი.
ფარმაკოთერაპია

ფარმაკოთერაპია ( და თერაპია) — წამლებით მკურნალობა.

ფარმაკოთერაპია შეიძლება იყოს: ეთიოტროპული ( და ), როდესაც წამალი მოქმედებს უშუალოდ დაავადების მიზეზზე (მაგალითად, ინფექციური დაავადების მკურნალობა ანტიბიოტიკებით); შენაცვლებითი, როდესაც ფარმაკოთერაპიის დროს უკმარი, ფიზიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების ნაცვლად ორგანიზმში შეჰყავთ სხვადასხვა წამალი (მაგალითად: ჰორმონული პრეპარატები შინაგანი სეკრეციის ფუნქციის უკმარისობისას, 12 ვიტამინი პერნიციოზული ანემიის დროს); პათოგენეზური, როდესაც წამალი მოქმედებს დაავადების განვითარების მექანიზმზე (მაგალითად, გულის გლიკოზიდები გულის უკმარისობისას, ნიტროგლიცერინი სტენოკარდიის დროს); სიმპტომური, როდესაც საწამლე ნივთიერება მოქმედებს დაავადების ცალკეულ სიმპტომზე (მაგალითად ტკივილგამაყუჩებელი ან ხველების საწინააღმდეგო საშუალებანი) და სხვა.

ფარმაკოთერაპიის განსაკუთრებული მიმართულებაა ინფექციურ დაავადებათა და სიმსივნეების ქიმიოთერაპია. ქიმიოთერაპიული საშუალებებისათვის დამახასიათებელია მათი არჩევითი და სპეციფიკური მოქმედება დაავადების მიზეზზე (უმარტივესები, მიკრობები, ვირუსები) ან სუბსტრატზე (სიმსივნური უჯრედები), მაგალითად, პენიცილინი არჩევითად აზიანებს ბაქტერიების ზედაპირულ გარსს რაც იწვევს ბაქტერიების დაღუპვას (ბაქტერიციდული მოქმედება); სულფანილამიდების ზეგავლენით ირღვევა ცილის სინთეზი, რასაც მოჰყვება ბაქტერიების გამრავლების შეფერხება (ბაქტერიოსტატიკური მოქმედება). ქიმიოთერაპიის მნიშვნელოვანი პრინციპია წამლის საკმარისი დოზით შეყვანა ზუსტად განსაზღვრულ პერიოდში სისხლსა და ქსოვილებში საჭირო კონცენტრაციის შესანარჩუნებლად. ანტიმიკრობული ან სიმსივნის საწინააღმდეგო ეფექტის გასაძლიერებლად ხშირად იყენებენ რამდენიმე პრეპარატს ერთდროულად. თანამედროვე საწამლე საშუალებებმა განაპირობა ის წარმატებები, რომლებიც მიღწეულია ტუბერკულოზის, პნევმონიის, ქუნთრუშის და სხვა ინფექციური დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლაში; ლიმფოგრანულომატოზის და სხვა სიმსივნური დაავადების დროს ციტოსტატიკური ნივთიერებების გამოყენებამ მკვეთრად გაახანგრძლივა ავადმყოფთა სიცოცხლე.
ბერტალან ფარკაში

ბერტალან ფარპაში (; დ. 2 ივლისი, 1949, სოფ. დიულაჰაზი, უნგრეთი) — უნგრეთის სრ კოსმონავტი, მკვლევარი. უნგრეთის სოციალისტური მუშათა პარტიის წევრი 1976 წლიდან. უნგრეთის სრ გმირი (1980), საბჭოთა კავშირის გმირი (3 ივნისი, 1980).

1967 წელს შევიდა დიერდ კილიანის სახელობის უმაღლეს საავიაციო-ტექნიკურ სასწავლებელში, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ავიაციაში. 1978 წელს დაიწყო მომზადება „ინტერკოსმოსის“ პროგრამით ფრენისათვის ი. გაგარინის სახელობის კოსმონავტთა მომზადების ცენტრში. 1980 წლის 26 მაისს ვ. კუბასოვთან ერთად გაფრინდა კოსმოსში „სოიუზ-36“-ით, 27 მაისს ხომალდი შეუპირაპირდა „სალუტ-6“ – „სოიუზ-35“ ორბიტულ კომპლექსს. ფარკაში და კუბასოვი შეუერთდნენ იქ მყოფ ლ. პოპოვს და ვ. რიუმინს, შეასრულეს სამედიცინო-ბიოლოგიური და სამეცნიერო ექსპერიმენტები. დედამიწაზე დაბრუნდნენ 3 ივნისს „სოიუზ-35“-ით.
ოთარ შიუკაშვილი

ოთარ გიორგის ძე შიუკაშვილი (ინგლ. ; დ. 20 იანვარი, 1921, თბილისი — გ. 13 მარტი, 1995, როკვილი) — ქართველი მხატვარი, ემიგრანტი.

ბიოგრაფია
ფერმწერი ოთარ შიუკაშვილი დაიბადა თბილისში. დაამთავრა სამხატვრო სასწავლებელი. 1945 წელს ჩაირიცხა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. ის იყო ერთადერთი სტუდენტი, რომელმაც დაიმსახურა სტალინის სტიპენდია. 1950 წელს დაამთავრა ასპირანტურა და დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. შემდეგ მუშაობა დაიწყო სამხატვრო აკადემიაში პროფესორის თანამდებობაზე. 1950 წლიდან მუშაობდა მხატვარ-მულტიპლიკატორად კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“.

1957 წელს საცხოვრებლად გადავიდა მოსკოვში. ამავე წელს გახდა საბჭოთა კავშირის მხატვართა კავშირის წევრი. როგორც მხატვარმა იმუშავა „მოსფილმის“ ფილმებზე „ბორის გოდუნოვი“ და „რომეო და ჯულიეტა“.

1980 წელს, მეორე მეუღლესთან, პიანისტ ბელა შიუკაშვილთან ერთად წავიდა ემიგრაციაში ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ცხოვრობდა ნიუ-იორკში, შემდეგ ვაშინგტონში.

ოთარ შიუკაშვილის შემოქმედება გამოირჩეოდა ჟანრობრივი მრავალფეროვნებით. ის ერთდროულად იყო იმპრესიონისტი და „სოცრეალიზმის“ ოსტატიც, ხატავდა პორტრეტებს, ნატურმორტებს, პეიზაჟებს, თეატრისა და კინოს დეკორაციის ესკიზებს. ხშირად მონაწილეობდა რესპუბლიკურ, საკავშირო და საერთაშორისო გამოფენებში: იტალია, გერმანია, ესპანეთი, ავსტრია და სხვა. მის მიერ შესრულებულმა ბალერინა გალინა ულანოვას პორტრეტმა გრანპრი მიიღო ვენის საერთაშორისო სამხატვრო გამოფენაზე. ამერიკაში მხატვრის არაერთი პერსონალური გამოფენა ჩატარდა. მის გამოფენებს მასპინძლობდნენ: ნიუ-იორკი, ჯერსი-სიტი, სტენფორდი, ალექსანდრია (ვაშინგტონის ძველი უბანი) და სხვა.

1986 წლის დეკემბერში დიდმა ჟურნალმა „სამყარო და მე“ (ვაშინგტონი) თავისი ფურცლების დიდი ნაწილი დაუთმო ქართველი მხატვრის შემოქმედებას. ამავე დროს გაიმართა მისი პერსონალური გამოფენა, ხოლო 1987 წლის იანვარში გაიხსნა პერსონალური გამოფენა ტაივანში.

ოთარ შიუკაშვილის მრავალი ნამუშევარი, ჯერ კიდევ ემიგრაციამდე, შეიძინა მოსკოვის, ლენინგრადისა და ვოლგოგრადის მუზეუმებმა. მხატვარი ძალიან პოპულარული გახდა ამერიკელ და ევროპელ კოლექციონერებში. მისი ნამუშევრები იყიდებოდა აუქციონებზე. გარდა კოლექციონერებისა, სურათებს დიდი ბანკები და ოფისებიც ყიდულობდნენ.

საქართველოში დაცულია მხატვრის მხოლოდ ერთი ნახატი. ეს არის მისი ქალიშვილის (პირველი ქორწინებიდან), ლალის პორტრეტი, რომელიც მან თბილისის მუზეუმს აჩუქა.

მეორე ქორწინებაში შეეძინა ვაჟი, მიხეილი.

მხატვარი გარდაიცვალა ინსულტით როკვილში (მერილენდის შტატი). დაკრძალულია იქვე.
მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენცია

მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენცია — ყოველწლიური საერთაშორისო კონფერენცია, რომელიც იმართება მიუნხენში (გერმანია) 1963 წლის თებერვლიდან, სადაც პოლიტიკოსები, სამხედრო და ბიზნესის წარმომადგენლები, არასამთავრობო ორგანიზაციები და უსაფრთხოების ექსპერტები განიხილავენ უსაფრთხოების სფეროს აქტუალურ საკითხებს დიპლომატიური და პროტოკოლური წესების გარეშე. კონფერენციის მთავარი მიზანია საგარეო პოლიტიკის, უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის აქტუალური საკითხების განხილვა. ეს არის მსოფლიოში ყველაზე დიდი კონფერენცია ამ ტიპის საკითხებზე. ადრე მას ეწოდებოდა კონფერენცია სამხედრო საკითხებზე და მიუნხენის კონფერენცია უსაფრთხოების პოლიტიკის შესახებ. კონფერენცია იმართება სასტუმრო ბაიერიშერ ჰოფში . ორგანიზატორია მიუნხენის უსაფრთხოების კონფერენციის ფონდი (არაკომერციული ორგანიზაცია) .

1998 წლამდე კონფერენციის დამფუძნებელი და დირექტორი იყო გერმანელი გამომცემელი ევალდ-ჰაინრიხ ფონ კლაისტ-შმენტცინი. 1999 წლიდან ამ როლს ასრულებდა გერმანიის კანცლერის ჰელმუტ კოლის ყოფილი მრჩეველი საგარეო და თავდაცვის საკითხებში ჰორსტ ტელჩიკი, 2009 წლიდან — ვოლფგანგ იშინგერი, 2022 წლიდან — კრისტოფ ჰეუსგენი.

პირველი 30 წლის განმავლობაში ფორუმის მონაწილეები იყვნენ ნატოს ქვეყნების სამხედრო და პოლიტიკური ლიდერები, პოლიტოლოგები და მედიის წარმომადგენლები. 1990-იანი წლებიდან კონფერენციაში ჩაერთვნენ რუსეთისა და აღმოსავლეთ ევროპის სხვა ქვეყნების (1995 წლიდან), ჩინეთის, ინდოეთისა და იაპონიის წარმომადგენლებიც.
დაუესის გეგმა

დაუესის გეგმა―ასე ეწოდება ანტანტის მიერ შექმნილ ექსპერტთა კომიტეტის გეგმას, რომლის მიზანიც იყო დაემუშავებინა საკითხი - მსოფლიო ომით ანტანტისათვის მიყენებული ზარალის ანაზღაურება გერმანიის მიერ. კომიტეტს თავმჯდომარეობდა გენერალი დაუესი. გეგმა ითვალისწინებს რამდენიმე ზომას.

მიღებული ზომები
გერმანიის რკინის გზების გადაცემა კერძო საზოგადოებისათვის, რომელსაც ედება სარეპარაციო ვალი (11 მილიარდი მარკა 38 წლის განმავლობაში დასაფარად)
კერძო ქონების დაბეგვრა 5 მილიარდი მარკით,საობლიგაციო ვალის სახით
საემისიო ბანკის შექმნა - გერმანიის მიერ ყოველწლიურად გადახდილი 2 1/2  მილიარდის გასანაწილებლად
სესხის მიცემა გერმანიისათვის
რურის დაუყონებლივი ევაკუაცია.

წყაროები ინტერნეტში
“უცხო სიტყვათა ლექსიკონი”-ახლად შევსებულ-შესწორებული და გადამუშავებული. მესამე გამოცემა. ავტორი:იოსებ იმედაშვილი. პროფ. გ. ახვლედიანის, დ. ონიაშვილის და ე. ტატიშვილის რედაქციით. ტფილისი,გამოცემა სილ. თავართქილაძის,1928 წ. გვ.185.
გიორგი გაბუნია (პოლიტიკოსი)

გიორგი გაბუნია (დ. 31 მაისი, 1986) — ქართველი პოლიტიკოსი, სამართალმცოდნე, პოლიტიკური პარტია „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს“ წევრი. 2024 წლის ნოემბრიდან არის საქართველოს მოწვევის პარლამენტი წევრი, კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
2014-2024 წლებში იყო სსიპ ა. ერქომაიშვილის სახელობის ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილე. 2024 წლიდან დღემდე — საზოგადოება „ქართული“-ს დამფუძნებელი. 2022 წლიდან არის სსიპ საქართველოს სახელმწიფო კამერული გუნდის წევრი.

2018-2019 წლებში იყო სსიპ ქართული ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლ „რუსთავისა“ და სტუდია „მართვეს“ აღმასრულებელი დირექტორი. 2007-2013 წლებში იყო ადვოკატი. 2006 წლიდან დღემდე არის ანსამბლ „ბასიანის“ წევრი. ამავე წლიდან დღემდე არის ყოვლადწმინდა სამების საკათედრო ტაძრის საპატრიარქო გუნდის წევრი.