თამარ გამსახურდია

თამარ გამსახურდია (დ. 1896 — გ. 1979) — ქართველი დიზაინერი, მოცეკვავე.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბაქოს მიმდებარედ, საცირკო ხელოვნების ოსტატის ოჯახში. სწავლა დაიწყო თბილისის საბალეტო სკოლაში, შემდეგ კი მოსკოვში, ცნობილი სოლისტის მიხეილ მორდკინის კერძო სკოლაში. მალევე გახდა ზიმინის კერძო ოპერის პრიმა-ბალერინა. რუსეთის რევოლუციის შემდეგ ყირიმში გადავიდა და მამის დახმარებით იალტაში საბალეტო სტუდია გახსნა. მიუხედავად იმისა, რომ მამა არ იზიარებდა მისი საბალეტო კარიერის იდეას და უფრო ცირკის სამყაროში უნდოდა მისი ნახვა, იალტაში მათ შექმნეს საბალეტო დუეტი „გამსახურდია-დემიდოვი“, რომელიც იმ პერიოდში ძალიან პოპულარული გახდა.

1919 წელს დუეტი გამართა გასტროლები კონსტანტინოპოლსა და მარსელში. მალევე თამარი და ალექსანდრე დემიდოვი დაქორწინდნენ. 1920 წელს ისინი გაემგზავრნენ მსოფლიო ტურნეზე, სადაც შესრულებული იყო მათი ნომრები ლონდონში, პარიზში, ბუენოს-აირესში. ყველაზე შთამბეჭდავი ნომერი იყო კრისტოფ გლიუკის მუსიკაზე მიხეილ მორდკინის მიერ დადგმული „ვაკჰანალია“. ეს წარმოდგენა იმ პერიოდის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ შესრულებად იქცა. ყირიმში ბოლშევიკების შემოსვლის შემდეგ, თამარი გადავიდა თბილისში და იქ რამდენიმე წლის განმავლობაში ცხოვრობდა. 1920-1923 წლებში მან მიიღო მონაწილეობა საბალეტო სტუდიის დადგმებში „კარნავალი“ და „ჟიზელი“, რომლის ხელმძღვანელიც იყო მიხეილ მორდკინი, ცნობილი მოცეკვავე და ანა პავლოვას პარტნიორი. მორდკინმა სპეციალურად მოაწყო საბალეტო დასის მოცეკვავეებისთვის ფოტო-სესია, რომელიც დიდი ყურადღება მიიქცია. მოცეკვავეთა ფოტოები, მათ შორის თამარისი, როგორც სპექტაკლების სარეკლამო ანონსები, 1927 წელს თბილისის ქუჩებში გავრცელდა. იმავე წელს ქორეოგრაფად დაიწყო მუშაობა რუსი ლილიპუტების დასში, რომელიც პარიზის კაბარე „ფოლი ბერჟერში“ გამოდიოდა. ამ დასისთვის დგამდა რუსულ, ჩინურ და ჰოლანდიურ ცეკვებს. შემდეგ დუეტთან ერთად გაემგზავრა ამერიკის ტურნეზე, სადაც გაიცნო მეორე მეუღლე, დასის იმპრესარიო, რუსეთის არმიის ყოფილი ოფიცერი სერგეი დავითის ძე კობიევი (კობიაშვილი). 1931 წელს ანა პავლოვამ სოლისტად მიიწვია თავის დასში, თუმცა ეს თანამშრომლობა ვერ შედგა, რადგან ანა მოულოდნელად გარდაიცვალა. სამსახურთან დაკავშირებული პრობლემების გამო ბერლინში, სადაც იმ დროს ცხოვრობდა, დააარსა საკუთარი საბალეტო სტუდია. სტუდიის ქირის დასაფარად საჭირო თანხის შესაგროვებლად დაიწყო მუშაობა ბერლინში არსებულ ქალის თეთრეულის სამოდელო სახლში „ლორ ბელენი“, რომლის დამაარსებელი, რუსეთიდან ემიგრირებული ებრაელი ლარისა ბეილინა იყო.

ლარისა გერმანული თეოსოფიით და გიორგი გურჯიევის მისტიკით იყო გატაცებული, ხოლო თამარი დიდი წარმატებით ხელმძღვანელობდა სამოდელო ბიზნესს. 35 წლის ასაკში მან საბოლოოდ დატოვა სცენა, უარი თქვა საბალეტო სტუდიის გახსნაზე და მთლიანად სამოდელო ბიზნესში ჩაეწერა. „ლორ ბელენი“ აწარმოებდა ქალის კორსეტებს, და ამ საქმეში მისი საბალეტო კოსტიუმის აგებულების ცოდნა ძალიან დაეხმარა. ამ გამოცდილების წყალობით, ყოფილმა მოცეკვავემ დაიწყო კორსეტების სრულყოფაზე მუშაობა. მისი ცოდნა ბიუჰსალტერებისა და კორსეტების შესახებ მათ უფრო დახვეწილსა და მოქნილს ხდიდა. რეზინის, კაუჩუკისა და ელასტიური ქსოვილების გამოყენებით ქალის ფიგურა საოცრად სრულყოფილი ჩანდა. მას ეკუთვნის იდეა სპორტისა და ცხენოსნობისთვის განკუთვნილი სპეციალური ბიუჰსალტერების შექმნაზე. „ლორ ბელენის“ კლიენტები იყვნენ ბარონესა როტშილდი, იუგოსლავიის დედოფალი ანნამა, ბეგუმ აღა-ხანი, ჟაკლინ კენედი, რომელმაც სათანადოდ შეაფასა ყოფილი მოცეკვავის ხელოვნება და წერილით გადაუხადა მადლობა. განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია მარლენ დიტრიხი, რომელიც არა მხოლოდ კლიენტი იყო თამარის, არამედ უახლოესი მეგობარიც. ეს მეგობრობა თამარ გამსახურდიას ხელოვნების წყალობით შეიქმნა, რომელმაც მარლენისთვის კაუჩუკის ფირფიტების გამოყენებით ორიგინალური კორსეტი მოიგონა. 1963 წელს, მარლენ დიტრიხის საბჭოთა კავშირში ვიზიტისას, სწორედ თამარის მიერ შექმნილი კორსეტი ეკეთა. 1940-იან წლებში, როდესაც ლარისა ბეილინა ფაშისტებისგან თავდასახსნელად ამერიკაში გადავიდა საცხოვრებლად, „სამოდელო სახლი“ მთლიანად თამარ გამსახურდიას განკარგულებაში აღმოჩნდა. სამოდელო ბიზნესი გაფართოვდა და დეკოლტირებული საღამოს კაბების გამოშვება დაიწყო. ამ პროცესში მას მხარში ედგა მისი გერი, ირინა სოლმან დე კობი, რომელიც „ლორ ბელენში“ მხატვარ-ილუსტრატორად მუშაობდა. ლარისა ბეილინას გარდაცვალების შემდეგ, „ლორ ბელენი“ ნიუ-იორკში გადაიტანეს, ხოლო თავად ნიცაში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც 1979 წელს გარდაიცვალა. სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე რუსეთს ეწვია, სადაც დატოვა თავისი პირადი არქივი. ამ არქივის ადგილსამყოფელი დღემდე უცნობია.