iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაიალი

გაიალი — ძროხისებრთა ოჯახის შინაური ცხოველი. ადრე გაურის მოშინაურებულ ფორმად ითვლებოდა. თანამედროვე კვლევების მიხედვით, დამოუკიდებელი სახეობაა ჩვეულებრივი ძროხის გვარში. გაურისაგან განსხვავდება რქების ფორმით და მასზე პატარაა. აქვს ფართო შუბლი და მსხვილი, კონუსური რქები. გაიალი იგებს ერთ ხბოს. აქვს მაღალი ცხიმიანობის რძე და გემრიელი ხორცი. ინდოეთში მოშენებულია როგორც წმინდა, ისე მსხვილი რქოსანი საქონელთან შეჯვარებით მიღებული ჰიბრიდების სახით.
გაიოზ რექტორი

მთავარეპისკოპოსი გაიოზი, გაიოზ რექტორი (; დ. 1746, სოფ. მაღარო, ახლანდელი სიღნაღის რაიონი — გ. 20 თებერვალი, 1821, ასტრახანი) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, მეცნიერი, ლიტერატორი, პედაგოგი, მთარგმნელი, დიპლომატი.

ბიოგრაფია
მკვლევართა აზრით, გაიოზ რექტორი გვარად ბარათაშვილი, ბარათაშვილ-თაყაიშვილი, ან ვაგოშვილი იყო. 1765 წელს დაამთავრა თბილისის სემინარია. მისი მასწავლებლები იყვნენ 1765–1772 წლებში ანტონ და ფილოსოფოსი ფილიპე ყაითმაზაშვილი. გაიოზ რექტორი მონაწილე იყო ანტონ -სა და ლევან ბატონიშვილის დიპლომატიური მისიისა რუსეთში 1772 წელს, იქვე დარჩა და 1778 წელს დაამთავრა მოსკოვის სლავურ-ბერძნულ-ლათინური აკადემია. იმავე წელს დაბრუნდა საქართველოში და ერთხანს ხელმძღვანელობდა თბილისის სასულიერო სემინარიას. 1780–1782 წლებში სპეციალური დიპლომატიური მისიით იმყოფებოდა მოსკოვში. 1782 წლიდან იყო მისივე ინიციატივით გახსნილი თელავის სემინარიის რექტორი. გაიოზ რექტორმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო გეორგიევსკის ტრაქტატის (1783) დადებაში. 1783 წელს გაემგზავრა რუსეთს და საქართველოში აღარ დაბრუნებულა. იყო ერეკლე -ის პოლიტიკის მიმდევარი და რუსეთის მეფის კარზე საქართველოს ინტერესებს იცავდა. 1784–1793 წლებში გაიოზ რექტორი „ოსეთის სასულიერო კომისიის“ წევრია. 1793–1799 წლებში იყო მოზდოკის, 1799-1808 წლებში - სარატოვისა და პენზის ეპარქიის ეპისკოპოსი, 1808 წლიდან გარდაცვალებამდე - ასტრახანის მთავარეპისკოპოსი. გაიოზ რექტორი არის ავტორი სამასზე მეტი ნათარგმნი და ორიგინალური ნაშრომისა, რომელთაგან აღსანიშნავია ანტონ -ის "წყობილსიტყვაობის" წინათქმა (იამბიკოდ), იმავე ავტორის „ღვთისმეტყველების“ საძიებელი, „ქრისტიანობრივი სწავლა ანუ ჭეშმარიტი სიტყვა ღმრთისა“ და სხვა.

გაიოზ რექტორის „ღრამმატიკა“ (დაიწერა 1789) წარმოადგენს ქართული ენის გრამატიკის პირველ ნაბეჭდ სახელმძღვანელოს ქართულ ენაზე. გაიოზ რექტორის გრამატიკა ძირითადად ანტონ -ის „ქართული ღრამმატიკას“ მისდევს, მაგრამ მისგან განსხვავდება ნათელი სტილითა და ორიგინალური დაკვირვებით. იმ საკითხებს შორის, რომლის ორიგინალურად დამუშავება წილად ხვდა გაიოზ რექტორს, როგორც აღმზრდელსა და პედაგოგს, აღსანიშნავია:
ადამიანი და მისი დანიშნულება საზოგადოებაში;
აღზრდის მნიშვნელობა პიროვნების ფორმირებაში;
გონებრივი განათლების წამყვანი როლი პიროვნების ფორმირებაში;
სკოლის როლი და დანიშნულება;
სწავლების არსი;
სწავლა-აღზრდის მეთოდები.

გაიოზ რექტორმა საფუძველი ჩაუყარა ოსური ანბანის შექმნას. აღსანიშნავია გაიოზ რექტორის ორიგინალური ნაშრომი „საქართველოს ისტორის“ და მისი შესანიშნავი გამოსვლები თბილისსა და თელავში, რომლებიც ორატორული მჭერმეტყველების ნიმუშად არის მიჩნეული.

გაიოზ რექტორი გარდაიცვალა 1821 წლის 20 თებერვალს 72 წლის ასაკში. იგი მღვდელთმთავრობდა ასტრახანის ეპარქიას 12 წელი. დაკრძალულია ასტრახანის ღვთისმშობლის მიძინების საკათედრო ტაძრის ქართველ მოღვაწეთა პანთეონში.

ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოვებული იყო წმინდა ანას ხარისხის ორდენით.
გაიოზ რექტორის სტამბა

გაიოზ რექტორის სტამბა, ქართული სტამბა, რომელიც გაიოზ რექტორის ინიციატივით დაარსდა მოზდოკში 1796 წელს. სტამბა გაუმართავს სასტამბო საქმის ცნობილ ოსტატს რ. ზუბაშვილს. 1797 წელს სტამბაში დაიბეჭდა ქართული ანბანი (ასომთავრული, ხუცური და მხედრული შრიფტით), რომელსაც ახლავს „ლოცვანი“ და „მოკლე საქრისტიანო სწავლა“ (ტირაჟი 600ც.). 1796-1800 წლებში ამავე სტამბაში დაიბეჭდა გაიოზ რექტორის ქართული „ღრამმატიკა“ (ტირაჟი 30 ც-ზე მეტი) და 1801 „განწესება შინაგანისა საქართველოჲსა მართვისა“. სტამბამ იარსება 1803 წლამდე.
გალაგო

გალაგო — ძუძუმწოვარი ცხოველების გვარი პრიმატების რიგისა. სხეულის სიგრძე 115—380 მმ, კუდისა — 150— 410 უკანა კიდურები წინაზე გრძელია. აქვთ მახვილი სმენა. ხეებზე 1,8 — 2,3 მ სიგრძის ნახტომებით მოძრაობენ, მიწაზე კენგურუს მსგავსად დახტიან. ცხოვრობენ აფრიკის ტროპიკულ ტყეებში საჰარის სამხრეთით. უმთავრესად ღამის ცხოველები არიან. იკვებებიან მწერებითა და მცირე ზომის ცხოველებით. ჭამენ აგრეთვე ფრინველის კვერცხსაც. შობენ ერთ ნაშიერს, ზოგჯერ კი ტყუპსაც. ადვილად ეგუებიან ტყვეობას.
გალავანი

გალავანი — ძველი ქალაქის, ციხის, არქიტექტურული კომპლექსის (სასახლის, მონასტრის და ა. შ.) ირგვლივ შემოვლებული ქვის ან აგურის კედელი, რომელსაც თავდაცვითი მნიშვნელობა ჰქონდა. გალავნის სისტემაში ჩართული იყო სხვადასხვა სახის საფორტიფიკაციო ელემენტები — საბრძოლო კოშკები, ქონგურები, სალოდეები (დუროები), შესასვლელი კარიბჭეები. გალავანში, ჩვეულებრივ, იმ ადგილებში ეწყობოდა, სადაც ქალაქს საქარავნო თუ სხვა გზები ადგებოდა. მაგ., თბილისის გალავანში იყო განჯის, კოჯრის, დიღმის კარები, შესაბამის დასახლებულ პუნქტებში მიმავალი გზებისაკენ მიმართული.

აგრეთვე სათავდაცვო ნაგებობის ტიპი საუკუნის ქართლ-კახეთში, ჩვეულებრივ, გეგმით კვადრატული ან სწორკუთხა, კედელშემოვლებული ეზო, რომელსაც ჰქონდა ფართო ჭიშკარი და კოშკები (სხვა ნაგებობებიდან ზოგ გალავანში გვხვდება აგრეთვე მცირე ეკლესია). მტრის შემოსევის დროს გალავანში თავს აფარებდა სოფლის ან კუთხის მთელი მოსახლეობა საქონლიანად.
გალავდური

გალავდური — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის ახალგორის მუნიციპალიტეტისა და შიდა ქართლის მხარის ერედვის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ხარულის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ქსნის ზემოთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3230 მ. აგებულია შუაიურული ასაკის მერგელოვანი ფიქლებითა და ქვიშაქვებით. სამხრეთი და დასავლეთი კალთები ქარაფოვანია, ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი — დამრეცი. გალავდური დაფარულია ალპური მდელოებით.
გალაკტიონი (ჟურნალი)

„გალაკტიონი“ — ქართული ერთდღიური ლიტერატურული გაზეთი, მიძღვნილი გალაკტიონ ტაბიძისადმი. გამოვიდა თბილისში 1927 წლის ივნისს გ. ტაბიძის „რჩეულის“ გამოცემასთან (1927) დაკავშირებით. გაზეთში დაბეჭდილია სანდრო შანშიაშვილის, დავით კლდიაშვილის, ვასილ ბარნოვის, ვალერიან გუნიას, შალვა დადიანის, ია ეკალაძის, ილო მოსაშვილის, ზაქარია ჭიჭინაძის, შიო მღვიმელი, გიორგი ქუჩიშვილის, ლ. მეგრელიძის, დ. ახვლედიანის და სხვა მწერლების მოგონებები, წერილები, ლექსები.
ალექსანდრე ბერიძე

ალექსანდრე ლონგინოზის ძე ბერიძე (დ. 1858, თბილისი ― გ. 1917, ვლადიკავკაზი) — ქართველი ფერმწერი და გრაფიკოსი, ახალი ქართული რეალისტური მხატვრობის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში და თბილისის „ხელოვნების წამახალისებელ საზოგადოებასთან“ არსებულ სამხატვრო სკოლაში (1971-1877); იყო ლენინგრადის სამხატვრო აკადემიის (1877-1878, 1881-1882) თავისუფალი მსმენელი. 1879-1880 და 1883-1885 ცხოვრობდა იტალიაში, მუშაობდა ქალაქ ნეაპოლის სამეფო სამხატვრო სასწავლებელში. იტალიაში დაეუფლა გრაფიკის ხელოვნებას. საქართველოში აგზავნიდა ილუსტრირებულ ფურცლებს „ხმა იტალიიდან“, რომლებსაც ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება დიდი ტირაჟით ბეჭდავდა. ფურცლებზე გამოსახული იყო იტალიის ხედები, იტალიელთა, მ. შ. ჯუზეპე გარიბალდის, პორტრეტები.

1885 წელს დაბრუნდა სამშობლოში. თანამშრომლობდა ჟურნალებში „კვალი“ და „თეატრი“. ჟურნალ „თეატრში“ აქვეყნებდა გამოჩენილი ქართველ მწერლებისა და საზოგადო მოღვაწეების პორტრეტებს.

1886 წელს დახატა ფარდა „არტისტული წრის“ თეატრისათვის, შექმნა ესკიზები თეატრალური დადგმებისათვის, 900-იანი წლების დასაწყისში შემოქმედებით-პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ბათუმში. 1906 წელს გადასახლდა ვლადიკავკაზში, სადაც გარდაცვალებამდე კადეტთა კორპუსში ასწავლიდა ხატვას.

ბერიძის შემოქმედებაში აღსანიშნავია ორი პერიოდი. პირველი პერიოდის (1881-1885) ნამუშევრებია „რ. გველესიანის პორტრეტი“ (1881), „მოღიმარი მოხუცი“ (1881), „ქალის პორტრეტი“, „უცნობი მოხუცის პორტრეტი“ (1882). ეს ტილოები შესრულებულია თავისუფალი ფერწერული მანერით და ფსიქოლოგიური ხასიათისაა, მათში გახსნილია გმირთა შინაგანი ბუნება.

მეორე პერიოდის ნამუშევრებში ასახულია გლეხური ყოფის თემატიკა: „სალამურიანი ბიჭი“ (1892), „სალამურზე დამკვრელი“ (1895), „წინდის მქსოველი გოგონა“ (1892), „მწყემსი ბიჭი“ და სხვა. ამ ნამუშევრებში ნათლად ჩანს ბავშვების დიდი სიყვარული და ფაქიზი დამოკიდებულება ნატურისადმი, მაგრამ ფერწერის მხრივ ისინი შედარებით მშრალია. ბერიძის ყველა სურათი ინახება საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში.

გალერეა
გიორგი ბერიძე

გიორგი ივანეს ძე ბერიძე (დ. 28 იანვარი [ძვ. სტ. 15 იანვარი], 1909, სოფ. ქსოვრისი, ახლანდელი მცხეთის მუნიციპალიტეტი ― გ. 6 ივნისი, 1983, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი მეღვინეობის დარგში, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1956), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის ინსტიტუტის ღვინის ტექნოლოგიის განყოფილების გამგე (1976-მდე). ბერიძის შრომები ეხება ქართული ღვინის ტექნოლოგიისა და ენოქიმიის საკითხებს. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, აგრეთვე სხვა ორდენებითა და მედლებით.
ვახტანგ ბერიძე

ვახტანგ ვუკოლის ძე ბერიძე (დ. 30 მაისი, 1914, ქუთაისი ― გ. 21 დეკემბერი, 2000, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ხელოვნების ისტორიკოსი. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1959), პროფესორი (1960). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1964), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1974), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიკოს გ. ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიის დირექტორი (1973-1988), ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი. ვუკოლ ბერიძის შვილი.

ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტის საარქიტექტურო განყოფილება, 1936 წლიდან დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა.

ბერიძის ნაშრომებში განხილულია ქართული ხელოვნების ისტორიის საკითხები ადრინდელი ფეოდალური ხანიდან. მის გამოკვლევაში „სამცხის ხუროთმოძღვრება. - საუკუნეები“ (1955) ასახულია ქართული არქიტექტურის განვითარების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ეტაპი, ხოლო ნაშრომები „საბჭოთა საქართველოს არქიტექტურა“ (კრებულში , ., 1951) და „ქართული საბჭოთა არქიტექტურის ისტორია“ (1955) პირველი ნაბიჯია ქართული საბჭოთა არქიტექტურის შესწავლის დარგში.

ბერიძის კრიტიკული ხასიათის წერილებში, სტატიებსა და ნარკვევებში განხილულია თანამედროვე მშენებლობის, ქალაქთა ძველი რაიონების დაცვის, ისტორიული მემკვიდრეობისა და თანამედროვე ეროვნული არქიტექტურის საკითხები. მას ეკუთვნის წიგნები „ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორია“ (2014), სადაც ორ ტომში განხიხულია ქართული არქიტექტურის ისტორია და ძეგლები და „კულტურა და ხელოვნება დამოუკიდებელ საქართველოში 1918-1921 წლები“ (1992), სადაც განხილულია იმ დროის კულტურული ცხოვრება.

ჯილდოები
1994 — ღირსების ორდენი
1986 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
1984 — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემია
1964 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
საპატიო ნიშნის ორდენი
ექვთიმე თაყაიშვილის სახელობის პრემია
გალაკტიონ ტაბიძის ჟურნალი

„გალაკტიონ ტაბიძის ჟურნალი“ — ქართული ყოველკვირეული ლიტერატურულ-მხატვრული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1922 წლის დეკემბრიდან 1923 წლის მარტამდე (№ 1-9). ჟურნალი ბეჭდავდა პოეტურ და პროზაულ ნაწარმოებებს, ლიტერატურულ კრიტიკას; წერილებს მხატვრობის, თეატრისა და მუსიკის საინტერესო საკითხებზე და სხვა. რედაქტორ-გამომცემელი — გალაკტიონ ტაბიძე. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ: გ. ქუჩიშვილი, მწერალი შიო მღვიმელი, ბაბილინა ხოსიტაშვილი, დემნა შენგელაია, ია ეკალაძე, ი. ვართაგავა, ს. მელაძე, ი. მოსაშვილი, ტერენტი გრანელი, ვ. გუნია, ა. ღვინიაშვილი, ლ. გუდიაშვილი, ი. ქავჟარაძე და სხვა. ჟურნალი მხატვრულად გააფორმეს ლადო გუდიაშვილმა და კირილ ზდანევიჩმა. „გალაკტიონ ტაბიძის ჟურნალმა“ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა თანამედროვე ქართული ლიტერატურის განვითარების საქმეში.

არსებობს ცნობები ჟურნალის მე-10 ნომრის გამოცემის შესახებ (დედანი მიკვლეული არ არის).
გალების ტკიპები

გალების ტკიპები, ოთხფეხა ტკიპები — ობობასნაირი ცხოველების ზეოჯახი. მცირე ზომის (0,1 - 0,6 მმ) ცხოველებია. აქვთ მხოლოდ წინა ორი წყვილი ფეხი, მწუწნავი პირის ორგანოები. სუნთქვისა და მხედველობის ორგანოები არა აქვთ. ცხოვრობენ მცენარეებზე და აზიანებენ მათ — იწვევენ ქსოვილების დეფორმაციას, ფოთლების სიხუჭუჭესა და ფერის შეცვლას, ყლორტების არანორმალურ დატოტვას (იხ. ქაჯისცოცხა) და სხვა. მრავალი მათგანი წარმოქმნის გალებს. საქართველოში გვხვდება გალების ტკიპების 40-ზე მეტი სახეობა. გალების ტკიპები აზიანებენ ხეხილს, ციტრუსებს, ჩაის ბუჩქს, ვაზს; ტყეში ხეებსა და ბუჩქებს. პარკებისა და ქუჩის ნარგავებს. საქართველოში ბალახოვან მცენარეებზე იშვიათად გვხვდებიან.

ბრძოლის ღონისძიებანი: იყენებენ სისტემური მოქმედების შხამებს აგროტექნიკური ღონისძიებებთან ერთად.
ვუკოლ ბერიძე

ვუკოლ მიხეილის ძე ბერიძე (დ. 15 თებერვალი, 1883, ხონი — გ. 11 მაისი, 1963, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, რუსთველოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1948), პროფესორი (1932).

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ბიოგრაფია
1902 წელს დაამთავრა ხონის სემინარია და იქვე დაიწყო მასწავლებლობა. 1907 წელს ექსტერნად ჩააბარა გამოცდები ქუთაისის ვაჟთა გიმნაზიაში და მიიღო სიმწიფის ატესტატი. 1912 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მასწავლებლობდა ქუთაისსა და თბილისში. 1922–1932 წლებში კითხულობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის კურსს ამიერკავკასიის კომუნისტურ უნივერსიტეტში, 1932 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1912 წელს შეადგინა "სიტყვის-კონა იმერულ და რაჭულ თქმათა", რომელიც გამოირჩევა სანიმუშო განმარტებით, მდიდარი და კარგად შერჩეული საილუსტრაციო მასალით. ბერიძეს განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგიის დადგენაში. ამ საქმეს იგი თითქმის სამი ათეული წელი მოთავეობდა. მისი უშუალო მონაწილეობით დამუშავდა შემდეგი ტერმინოლოგიური ლექსიკონები: სამშენებლო (1926), ფიზიკისა და ელექტროტექნიკის (1928), ენისა და ლიტერატურის (1928), ნორმალური ანატომიის (1930), ბიბლიოთეკათმცოდნეობის, ბიბლიოგრაფიისა და პოლიგრაფიული საქმის (1932), ტექნიკური (1936), მემცენარეობის (1938), ენტომოლოგიის (1938), საავიაციო (1945), სამედიცინო (1947), ნიადაგმცოდნეობისა (1950) და სხვა.

ბერიძეს გამოქვეყნებული აქვს მრავალი ნაშრომი რუსთველოლოგიაში, ქართული ენისა და ლიტერატურის სხვადასხვა საკითხებზე. მათგან აღსანიშნავია: "ვეფხისტყაოსნის ხალხურობისათვის", რომელშიც ავტორი იკვლევს რუსთაველის პოემის ეროვნულ ძირებს, მის კავშირს ქართულ ფოლკლორთან; "შოთას პოეტიკისათვის" და "რუსთაველის შაირისათვის", რომელიც ეხება რუსთაველის შეხედულებას პოეზიაზე და მისი ლექსთწყობის თავისებურებებს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. დიდუბის პანთეონში მასთან ერთად დაკრძალულია მისი მეუღლე — ელისაბედ (ლიზიკო) კონსტანტინეს ასული ჩხეიძე — (დ. 1895, ხონი — გ. 11 მაისი, 1963, თბილისი).
გიორგი ბერუაშვილი

გიორგი ივანეს ძე ბერუაშვილი (დ. 1916, სოფ. ერედვი ― გ. 14 იანვარი, 1944, სოფ. ბოსივკა, ჩერკასკის რაიონი, უკრაინა) — საბჭოთა კავშირის გმირი (11 იანვარი, 1944), მესანგრეთა ათეულის მეთაური.

ბიოგრაფია
წითელ არმიაში გაიწვიეს 1941 წლის ივნისში. 1943 წელს მონაწილეობდა კურსკთან ბრძოლებში. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი დნეპრის გადალახვისას. თავის 6 თანამებრძოლთან ერთად 7 დღე-ღამეში უზრუნველყო ბორნით მდინარის მარჯვენბა ნაპირზე 1500 შეიარაღებული მებრძოლის გადასვლა, 20 ქვემეხის, 35 ნაღმსატყორცნის, 3 საზენიტო ტყვიამფრქვევის და 900 ყუთი საბრძოლო მასალის გადატანა, რისთვისაც საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიენიჭა. 1944 წლის 14 იანვარს ჩერკასკის რაიონის სოფ. ბოსიევკასთან მტრის სატანკო იერიშის მოგერიებისას ბერუაშვილი გმირულად დაიღუპა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.
ხუტა ბერულავა

ხუტა მიხეილის ძე ბერულავა (დ. 10 დეკემბერი, 1924, ზუგდიდი — გ. 27 სექტემბერი, 2004, თბილისი) — ქართველი პოეტი. მისი პირადი არქივი 2009 წლის 17 მარტიდან ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.

ბიოგრაფია
დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი, შემდეგ მაქსიმ გორკის სახელობის მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტი (1952). იყო გამომცემლობა „ნაკადულის“ დირექტორი, ჟურნალ „ცისკრის“ რედაქტორი. 1967-1979 წლებში გამომცემლობა „განათლების“ დირექტორი. ლექსებს 1941 წლიდან აქვეყნებს, პირველი კრებული 1944 წელს გამოვიდა. პოპულარული გახდა მეორე მსოფლიო ომის გმირებისადმი მიძღვნილი მისი ლექსები („ამხანაგო მიშაკოვ, ძმაო შალამბერიძევ“, 1941; „ვარსკვლავეთს მოსწყდა ვარსკვლავი“, 1945).

ბერულავას პოეზია მრავალმხრივია („მამულიშვილთა მოსაგონარი“, 1947; „უკრაინაში, დნეპრის წინაშე“, 1949; პოემა „რუსული გული“, 1950-1954), „სიმღერა ვარსკვლავებზე“ (1953); საქართველოს წარსულს ეძღვნება ლექსების ციკლი „ვარძიის გზაზე“ (1946), პოემა „კოლხური ლეგენდა“ (1943-1955), „ამბავი თბილისის დაბადებისა“ (1964). ბერულავა წერდა ბავშვებისთვისაც, თარგმნის რუს და სხვა ეროვნების პოეტებს.

ბერულავას ნაწარმოები თარგმნილია უცხო ენებზე.

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით.

იხ. ასევე
ალექსანდრე ბერულავა
მაქსიმე ბერძნიშვილი

მაქსიმე დავითის ძე ბერძნიშვილი (დ. 21 აგვისტო, 1889, თბილისი ― გ. 27 აპრილი, 1967, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1910 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. 1912-1916 წლებში სწავლობდა ვარშავის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. მუშაობდა მდივნის მოადგილედ ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობაში. 1918 წლიდან მასწავლებლობდა. 1921-1925 წლებში მუშაობდა შრომის სახკომში, განსახკომში, თბილისის აღმასკომის სახალხო განათლების განყოფილებაში. დიდი შრომა გასწია ქართულ საადმინისტრაციო-საკანცელარიო ტერმინოლოგიის შესაქმნელად. 1925-1932 წლებში იყო საქართველოს წიგნის პალატის გამგე, შემდეგ გამგის მოადგილე. მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა წიგნის პალატის ორგანოები: „ბიბლიოგრაფიის მოამბე“, „წიგნის მატიანე“, „გაზეთის მატიანე“. 1932-1934 წლებში ბერძნიშვილი მუშაობდა ქართული ენციკლოპედიის რედაქციაში სიტყვანის განყოფილების გამგედ. 1937 წელს მონაწილეობდა რუსულ-ქართული ლექსიკონის შედგენაში. 1934-1954 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სოხუმის, გორისა და ცხინვალის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში კითხულობდა ლექციების კურსს ძველი აღმოსავლეთისა და საბერძნეთ-რომის ისტორიაში. 1945 წლიდან მუშაობდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლიგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. მისი გამოკვლევა „ქალაქ ფაზისის ისტორიისათვის“ (1941, გამოქვეყნდა 1969 წელს) პირველი ქართული მონოგრაფიაა ანტიკური ხანის საქართველოს ქალაქების შესახებ. პარალელურად ბერძნიშვილი იკვლევდა საუკუნის საქართველოს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობის და საზოგადოებრივი აზრის ისტორიას.
ნიკოლოზ ბერძნიშვილი

ნიკოლოზ გიორგის ძე ბერძნიშვილი (ბერძენოვი) (დ. 16 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 4 სექტემბერი], 1829, სოფ. არდონი, ახლანდელი ჩრდილოეთი ოსეთი ― გ. 1874, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი და კრიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქართველი მღვდლის ოჯახში. სწავლობდა ვლადიკავკაზის სასულიერო სასწავლებელში და თბილისის სასულიერო სემინარიაში. საუკუნის 50-60-იან წლებში აქტიურად თანამშრომლობდა გაზეთ „კავკაზში“, რომელსაც ერთხანს კიდეც რედაქტორობდა. ბერძნიშვილს ეკუთვნის დიდი ნაწილი რუსულ ენაზე გამოცემული წიგნისა — „თბილისი ისტორიული და ეთნოგრაფიული თვალსაზრისით“ (1870) და გამოკვლევა (რუსულ ენაზე) „სულხან-საბა ორბელიანის მოგზაურობა ევროპაში“ (1869), აგრეთვე ეთნოგრაფიული ნარკვევები საქართველოსა და ჩრდილოეთ ოსეთზე. 1864–1874 წლებში იგი კავკასიის არქეოგრაფიული კომისიის წევრი იყო და მონაწილეობდა ამ კომისიის „აქტების“ შედგენაში. საყურადღებოა "კავკაზში" 1857–1859 წლებში გამოქვეყნებული მისი ლიტერატურული-კრიტიკული წერილები. ბერძნიშვილი ქართული რეალისტური სალიტერატური კრიტიკის ერთ-ერთი პირველი წარმომადგენელია. მან ყურადღება გაამახვილა სინამდვილის მხატვრული ასახვის, ეროვნული თემატიკის მნიშვნელობის, ტიპურობის საკითხებზე, მთარგმნელობითი მუშაობის პრინციპებზე და სხვა.
ტუპაკ შაკურის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია ამერიკელი რეპერ ტუპაკ შაკურის სრული დისკოგრაფია. მასში შედის რეპერის სიცოცხლეში ჩაწერილი 5 სტუდიური ალბომი, რამდენიმე სიკვდილისშემდგომი ჩანაწერი (დაფუძნებული მანამდე ჩაწერილ მასალაზე), 10 კომპილაციური ალბომი, 1 და 44 სინგლი. 2007 წლისთვის გაყიდულია ტუპაკის 75 მილიონზეტი მეტი ჩანაწერი, რითაც იგი ყველა დროის ერთ-ერთი გაყიდვადი რეპ-შემსრულებელია.
2014 წლის ივნისისთვის იგი, -ის მონაცემებით, იყო აშშ-ში ყველა დროის რიგით მეორე ყველაზე გაყიდვადი რეპ-შემსრულებელი, 29 235 000 გაყიდული ალბომით. მისი ალბომები -მ 36.5 მილიონი გაყიდული ასლისთვის მრავალი სტატუსით აღნიშნა. ამასთან, სახელით მაკაველი გაიყიდა მისი 4 მილიონი დისკი, რაც საერთო ჯამში 41.5-ს შეადგენს.

ალბომები
სტუდიური ალბომები
სიკვდილისშემდგომი ალბომები
ერთობლივი ალბომები
საკონცერტო ალბომები
კომპილაციური ალბომები
რემიქსული ალბომები
საუნდტრეკული ალბომები
ვიდეო ალბომები
-ები
სინგლები
როგორც წამყვანი შემსრულებელი
ერთობლივი ალბომები
სხვა წარმატებული სიმღერები
მიწვეული შემსრულებლის სახით
მუსიკალური ვიდეოები
როგორც წამყვანი შემსრულებელი
ერთობლივი
მელქისედეკ ბექაია

მელქისედეკ სტეფანეს ძე ბექაია (დ. 8 სექტემბერი, 1887, სოფ. დიდი ჯიხაიში, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 ნოემბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ქიმიის ფაკულტეტის ერთ-ერთი დამაარსებელი, ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1936), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
დაამთავრა ჟენევის უნივერსიტეტი (1912), იქვე მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ქიმიის დარგში (1913). 1912—1914 მოღვაწეობდა ევროპის სამეცნიერო ცენტრებში, ხოლო 1914—1918 წლებში – ბაქოში. 1919 წლიდან, თსუ-ის პროფესორთა საბჭოს მიწვევით, მუშაობდა თსუ-ში, ჯერ ასისტენტად და დოცენტად, შემდეგ კი პროფესორად. სხვა და სხვა დროს იყო თსუ-ის ტექნოლიგიური ქიმიის კათედრისა (1930-1936) და ანალიზური ქიმიის კათედრის (1937—1964) გამგე. ბექაიამ დაამუშავა ფოსფორის რაოდენობრივი განსაზღვრის მეთოდი, შეისწავლა ზოგიერთი საკვები პროდუქტის ქიმიური შედგენილობა. გამოქვეყნებული ჰქონდა 50-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის მონოგრაფია. იყო რამდენიმე საუნივერსიტეტო სახელმძღვანელოს ავტორი.
გალერეა

გალერეა — შენობის სხვადასხვა ნაწილის დამაკავშირებელი გრძელი გადახურული სათავსი, რომელსაც ერთ-ერთი გრძივი კედლის ნაცვლად სვეტები ან ბოძები, ზოგჯერ კი მათთან ერთად ბალუსტრადაც აქვს. საუკუნის ნახევრიდან ევროპის სასახლეთა არქიტექტურაში შეიქმნა გალერეის ახალი ტიპი — ვრცელი დარბაზი, გრძივი კედლის გასწვრივ დაყოლებული დიდი სარკმლებით. საუკუნიდან ასეთ გალერეას იყენებდნენ კერძო სამხატვრო კოლექციების გამოსაფენად. ამის გამო, მოგვიანებით გალერეა ეწოდა სამხატვრო მუზეუმებს. თანამედროვე არქიტექტურაში გალერეა სახლების მნიშვნელოვანი ფუნქციური ელემენტია.
მარია ტერეზია ავსტრიელი (1767-1827)

მარია ტერეზია ავსტრიელი (დ. 14 იანვარი, 1767, ვენა — გ. 7 ნოემბერი, 1827, ლაიფციგი) — ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი, ავსტრიის ერცჰერცოგინია და საქსონიის დედოფალი.

ოჯახი
მშობლები
მამა: ლეოპოლდ — იმპერატორი.
დედა: მარია ლუდოვიკა — ესპანეთის ინფანტა.

მეუღლე
∞ 18 ოქტომბერი 1787, ვენა — ანტონ (1755–1835), საქსონიის მეფე.

და-ძმები
ფრანც — იმპერატორი.
ფერდინანდ — ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
მარია ანა
კარლ ლუდვიგ იოჰანი — ტეშენის ჰერცოგი.
ლეოპოლდ ალექსანდერი.
ალბრეხტი
მაქსიმილიანი.
იოზეფი — უნგრეთის პალატინი.
კლემენტინე — ორივე სიცილის დედოფალი.
ანტონ ვიქტორი — ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
მარია ამალია.
რაინერი.
იოჰანი.
ლუდვიგ იოზეფი.
რუდოლფი — ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

მარია თერეზია ავსტრიელი დასაფლავებულია დრეზდენში, კათოლიკურ კარის ეკლესიის საძვალეში.
მარია ანა ავსტრიელი (1770-1809)

მარია ანა ავსტრიელი (; დ. 21 აპრილი 1770, ფლორენცია — გ. 1 ოქტომბერი 1809, ნოიდორფი) — ჰაბსბურგ-ლოტარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი, ავსტრიის ერცჰერცოგინია.

ოჯახი
მშობლები
მამა: ლეოპოლდ - იმპერატორი.
დედა: მარია ლუდოვიკა - ესპანეთის ინფანტა.

და-ძმები
მარია თერეზია - საქსონიის დედოფალი.
ფრანც - იმპერატორი.
ფერდინანდ - ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
კარლ ლუდვიგ იოჰანი - ტეშენის ჰერცოგი
ლეოპოლდ ალექსანდერი.
ალბრეხტი
მაქსიმილიანი.
იოზეფი - უნგრეთის პალატინი.
კლემენტინე - ორივე სიცილის დედოფალი.
ანტონ ვიქტორი - ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
მარია ამალია.
რაინერი.
იოჰანი.
ლუდვიგ იოზეფი.
რუდოლფი - ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

მარია ანა ავსტრიელი დასაფლავებულია ნოიდორფის ეკლესიის საძვალეში.
მარია კლემენტინა ავსტრიელი

კლემენტინე ავსტრიელი (გერმ.: ) (* 24 აპრილი 1777, პოჯო (ნეაპოლი); † 15 ნოემბერი 1801, ნეაპოლი) - იყო ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი, ავსტრიის ერცჰერცოგინია და ორივე სიცილიის სამეფოს დედოფალი.

ოჯახი
მშობლები:
მამა: ლეოპოლდ - იმპერატორი.
დედა: მარია ლუდოვიკა - ესპანეთის ინფანტა.

მეუღლე:
∞ 25 ივნისი 1797, ფოჯა (ნეაპოლი) – ფრანჩესკო ბურბონი (1777-1830), სიცილიის მეფე.

და-ძმები:
მარია ტერეზია - საქსონიის დედოფალი.
ფრანც - იმპერატორი.
ფერდინანდ - ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
მარია ანა
კარლ ლუდვიგ იოჰანი - ტეშენის ჰერცოგი.
ლეოპოლდ ალექსანდერი.
ალბრეხტი
მაქსიმილიანი.
იოზეფი - უნგრეთის პალატინი.
ანტონ ვიქტორი - ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
მარია ამალია.
რაინერი.
იოჰანი.
ლუდვიგ იოზეფი.
რუდოლფი - ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

კლემენტინე ავსტრიელი დასაფლავებულია ნეაპოლში, სანტა-კიარას ტაძარში (ბურბონების კაპელა).