iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იაგუთ აბდულაევა

იაგუთ აბდულაევა (; დ. 1953) – მუღამისა და აზერბაიჯანული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი (2006), აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი.

ბიოგრაფია
იაგუთ ბაბაკიშ გიზი აბდულაევა დაიბადა 1953 წელს, ქალაქ ჯაბრაილის იარაჰმადლის უბანში. 1978 წლიდან მუშაობს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის ვოკალურ განყოფილებაში, სადაც მუღამსა და ხალხურ სიმღერებს ასწავლის.

ტელევიზიაში პირველი გამოჩენის შემდეგ, 1982 წელს მიიწვიეს აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში, სადაც წარმატებით შეასრულა ლეილის როლი ოპერაში "ლეილი და მაჯნუნი", არაბზანგის პარტია "შაჰ ისმაილში" და სანის როლი "გელინ ქაიაში".

მისი სოლო კონცერტები შესულია აზერბაიჯანის ტელევიზიის "ოქროს ფონდში", ხოლო რადიოფონდში დაცულია ასობით ჩანაწერი ხალხური სიმღერების, ტასნიფებისა და მუღამების შესრულებით.
2023 წლის 13 დეკემბერს, აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, დაჯილდოვდა „შრომის“ ხარისხის ორდენით.
იაგუთ აბდულაევა წარმატებით გამოდიოდა მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის გერმანიაში, პოლონეთში, უნგრეთში, ბულგარეთსა და თურქეთში.
ფილიპე ბეთლემელი

ფილიპე ბეთლემელი ( ს.) — ქართველი ჰიმნოგრაფი. სინის მთის ხელნაწერებმა შემოგვინახეს მისი ერთადერთი საგალობელი, რომლის კიდურწერილობაცაა „ფილიპე ბეთლემი“. ამ საგალობელში ფილიპე ბეთლემელი ხოტბას ასხამს ღვთისმშობლის მიერ მაცხოვრის შობას ბეთლემში. ნაწარმოებს ლაიტმოტივად სდევს ავტორის ვედრება ღვთისმშობლისადმი.

ეს საგალობელი შედგება 13 ტაეპისგან; ყოველი ტაეპის ბოლო სიტვა წოდებით ბრუნვაში არის დასმული. შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“ მსგავსად, თითოეულ ტაეპში გვხვდება 16 მარცვალი. მიუხედავად იმისა, რომ აქ ჯერ არ გვხვდება საბოლოოდ ჩამოყალიბებული 16-მარცვლიანი საზომი, ამ საგალობლით დასტურდება ამ სალექსო ფორმის ჩანასახის არსებობა საუკუნეში.
ედუარდ ლი თორნდაიკი

ედუარდ ლი თორნდაიკი (; დ. 31 აგვისტო, 1874 — გ. 9 აგვისტო, 1949) — ამერიკელი ფსიქოლოგი, ბიჰევიორიზმის უშუალო წინამორბედი. სწავლობდა უ. ჯეიმსთან ჰარვარდში, შემდეგ - ნიუ-იორკის კოლუმბიის უნივერსიტეტში, სადაც 1898 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ჯ. კეტელის ხელმძღვანელობით. 1939 წლამდე ამ უნივერსიტეტში ეწეოდა კვლევით და პედაგოგიურ საქმიანობას. 1912 წელს არჩეულ იქნა ამერიკის ფსიქოლოგიური ასოციაციის პრეზიდენტად. თორნდაიკმა დაიწყო დასწავლის კანონზომიერებათა შესწავლა და ცდილობდა, დაენერგა ისინი პედაგოგიურ პრაქტიკაში. სადოქტორო დისერტაციაში სახელწოდებით „ცხოველთა ინტელექტი” ჩამოაყალიბა ძირითადი პრინციპები თავისი სისტემისა, რომელსაც კონექციონიზმი უწოდა.
ედუარდ ტოლმენი

ედვარდ ჩეის ტოლმანი (; დ. 14 აპრილი, 1886 — გ. 19 ნოემბერი, 1959) — ამერიკელი ფსიქოლოგი და ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის პროფესორი. ტოლმანის თეორიებისა და ნაშრომების მეშვეობით მან ჩამოაყალიბა ფსიქოლოგიის ახალი თეორია, მიზნობრივი ბიჰევიორიზმი, რომელსაც დღეს კოგნიტური ბიჰევიორიზმის სახელით ვიცნობთ. ტოლმანმა ასევე ხელი შეუწყო კონცეფციას, რომელიც ცნობილია როგორც ლატენტური დასწავლა, რომელიც პირველად გამოიგონა ბლოჯეტმა (1929). 2002 წელს გამოქვეყნებული ზოგადი ფსიქოლოგიის კვლევის მიმოხილვამ ტოლმანი დაასახელა მე-20 საუკუნის 45 ყველაზე ცნობილ ფსიქოლოგთა შორის.

ძირითადი ნაშრომები
„მიზნობრივი ბიჰევიორიზმი ცხოველებსა და ადამიანებში“
„სწრაფვა ომისაკენ“
„კოგნიტური რუკები ადამიანებსა და ვირთხებში“
ცინცუნცანის მუნიციპალიტეტი

ცინცუნცანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 911 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 184.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 80.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 100.
ციციო

ციციოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 855 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 941.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 9.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1936 წლის 6 აპრილს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 101.
ურუაპანი (მუნიციპალიტეტი)

ურუაპანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 356 786 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1012.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 352.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 102.
ვენუსტიანო-კარანსის მუნიციპალიტეტი (მიჩოაკანი)

ვენუსტიანო-კარანსის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 469 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 227.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 103.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1935 წლის 21 იანვარს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 103.
ვილიამარი (მუნიციპალიტეტი)

ვილიამარის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 864 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 350.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 45.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 104.
ვისტა-ერმოსა (მიჩოაკანი)

ვისტა-ერმოსის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 147.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 142.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1921 წლის 1-ელ დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 105.
იურეკუარო (მუნიციპალიტეტი)

იურეკუაროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 32 303 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 174.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 185.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 106.
ესპანური გრიპი

1918-1920 წლის გრიპის პანდემია, ცნობილი როგორც ესპანური გრიპი, გამოწვეული იყო 11 ტიპის ინფლუენზის ვირუსით. პანდემია დაიწყო 1918 წლის მარტში კანზასში, აშშ-ში და სწრაფად გავრცელდა მთელ მსოფლიოში, აზიანებდა მსოფლიოს მოსახლეობის მესამედს, რაც დაახლოებით 500 მილიონ ადამიანს მოიცავდა. სიკვდილიანობის მაჩვენებელი შეფასებულია 17 მილიონიდან 50 მილიონამდე, ზოგიერთი წყაროს მიხედვით კი შესაძლოა 100 მილიონამდე აღწევდეს, რაც ამ პანდემიას ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე საშიშ და განადგურებელ ეპიდემიად აქცევს.

აფეთქება მოხდა პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს, როცა ომის დროს ცენზურა ამცირებდა ეპიდემიის შესახებ ინფორმაციის გავრცელებას. თუმცა, ინფორმაცია ფართოდ გავრცელდა ნეიტრალურ ესპანეთში, რის გამოც პანდემია ცალკეულ შემთხვევებში შეცდომით “ესპანურ გრიპად” მოიხსენიება. პანდემიის ზუსტი წარმოშობა არ არის დაზუსტებული და არსებობს რამდენიმე თეორია მისი გავრცელების გზებზე.

ამ პანდემიის დროს, როგორც ჩვეულებრივ გრიპის შემთხვევებში, მძიმე ზიანი მიაყენა ახალგაზრდებსა და მოხუცებს, თუმცა განსაკუთრებული იყო სიკვდილიანობა ახალგაზრდა მოზარდებში. ეპიდემიას ხელი შეუწყო არასრულფასოვანმა კვებამ და ცუდმა ჰიგიენამ, რაც კიდევ უფრო გაზარდა სიკვდილიანობა ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად.

სიმპტომები
1918 წლის პანდემიის დროს ინფიცირებულთა უმეტესობას აღენიშნებოდა გრიპის ტიპიური სიმპტომები, როგორიცაა ყელის ტკივილი, თავის ტკივილი და ცხელება, განსაკუთრებით პირველი ტალღის დროს. თუმცა, მეორე ტალღა ბევრად უფრო მძიმე იყო, ხშირად იწვევდა ბაქტერიულ პნევმონიას, რამაც გამოიწვია მრავალი სიკვდილი. ამ მძიმე ფორმამ გამოიწვია კანის გალურჯება (ჰელიოტროპული ციანოზი), რასაც მოჰყვა კიდურების და ტანის გაშავება. სიკვდილი ჩვეულებრივ ხდებოდა რამდენიმე საათში ან დღეებში სითხით სავსე ფილტვების გამო.

სხვა სიმპტომები მოიცავდა ცხვირიდან და პირიდან სისხლდენას, მუცლის მოშლას, თმისა და კბილების ცვენას,თავბრუსხვევას და მგრძნობელობის დაქვეითებას. ხშირი იყო აგრეთვე სისხლდენა ლორწოვანი გარსებიდან, მათ შორის ცხვირიდან, კუჭიდან და ნაწლავებიდან.

ბაქტერიები ფილტვებში შევიდნენ დაზიანებული ბრონქული მილების მეშვეობით. ვირუსმა ასევე გამოიწვია ფილტვების მასიური სისხლდენა და შეშუპება. თანამედროვე ანალიზი აჩვენებს, რომ ვირუსმა გამოიწვია იმუნური სისტემის გადაჭარბებული რეაქცია (ციტოკინური ქარიშხალი), რაც განსაკუთრებით სასიკვდილო იყო ძლიერი იმუნური პასუხის მქონე ახალგაზრდებისთვის.
საკაპუ (მუნიციპალიტეტი)

საკაპუს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 76 829 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 454.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 169 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 107.
სამორის მუნიციპალიტეტი (მიჩოაკანი)

სამორის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 204 860 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 335 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 611.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 108.
სინაპარო (მუნიციპალიტეტი)

სინაპაროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 232 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.5%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 113.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 28.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1863 წლის 12 ივნისს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 109.
სინაპეკუარო

სინაპეკუაროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 49 005 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 596.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 82.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 110.
სირაკუარეტირო (მუნიციპალიტეტი)

სირაკუარეტიროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18 402 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 20.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 160 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 115 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1922 წლის 1-ელ მაისს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 111.
სიტაკუარო

სიტაკუაროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 157 056 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 512.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 306.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 112.
ელზას-ლოთარინგია

ელზასი-ლოთარინგია – საფრანგეთ-პრუსიის ომში გერმანიის გამარჯვების შემდეგ ჩამოყალიბებული გერმანიის იმპერიის ტერიტორია 1871 წლიდან 1918 წლამდე. იგი შეიქმნა ფრანკფურტის ხელშეკრულების შემდეგ, რომელმაც გერმანიას დაუთმო ელზასის უმეტესი ნაწილი და ლოთარინგიის ნაწილი. რეგიონი გახდა საფრანგეთის უკმაყოფილების წერტილი, რამაც ხელი შეუწყო დაძაბულობას, რამაც გამოიწვია პირველი მსოფლიო ომი. გერმანიის დამარცხების შემდეგ 1918 წელს, ელზასი-ლოთარინგია ფაქტობრივად ანექსირებული იქნა საფრანგეთის მიერ და ოფიციალურად დაუბრუნდა მას 1920 წელს ვერსალის ხელშეკრულებით.

რეგიონის გეოგრაფია მოიცავდა ელზასის ტერიტორიას, რომელიც მდებარეობს რაინის ველზე და ლოთარინგიის ნაწილს, ძირითადად მოზელის დეპარტამენტს. ტერიტორიის სპეციალური სამართლებრივი სტატუსი, რომელიც ცნობილია როგორც "ადგილობრივი კანონი ელზას-მოსელში", შენარჩუნებულია საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგაც. 2016 წლიდან ის გრანდ ესტის ადმინისტრაციული რეგიონის ნაწილია.

ელზას-ლოთარინგიის ისტორიაზე დიდი გავლენა იქონია ფრანგულმა და გერმანულმა ნაციონალიზმმა. საფრანგეთი დიდი ხანია ცდილობდა დაეცვა თავისი საზღვრები, ალპებისა და რაინის გასწვრივ. გერმანული ნაციონალიზმი, ნაპოლეონის ომების დროს საფრანგეთის ოკუპაციის საპასუხოდ, განიხილავდა რეგიონს, როგორც ერთიანი გერმანიის კანონიერ ტერიტორიას, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც ბევრი მცხოვრები საუბრობდა გერმანულ დიალექტებზე. ამ მეტოქეობამ განსაზღვრა რეგიონის პოლიტიკური ბედი და საუკუნის დასაწყისში.
ბედნიერების საერთაშორისო დღე

ბედნიერების საერთაშორისო დღე მთელ მსოფლიოში აღინიშნება 20 მარტს. იგი დაარსდა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეის მიერ 2012 წლის 28 ივნისს.

ბედნიერების საერთაშორისო დღის მიზანია, რომ მსოფლიოს ხალხმა გააცნობიეროს ბედნიერების მნიშვნელობა მათ ცხოვრებაში.
2015 წელს გაერთიანებულმა ერების ორგანიზაციამ წამოიწყო 17 მდგრადი განვითარების მიზანი, რათა ადამიანების ცხოვრება უფრო ბედნიერი გახადოს. მისი ძირითადი განვითარების მიზნებია: სიღარიბის აღმოფხვრა, უთანასწორობის შემცირება და ჩვენი პლანეტის დაცვა.

გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია მოუწოდებს ყველა ასაკის ადამიანს, შეუერთდეს ბედნიერების საერთაშორისო დღის აღნიშვნას.

ასამბლეის რეზოლუცია //66/281 შესაბამის ნაწილში აცხადებს:

ისტორია
საერთაშორისო ბედნიერების დღის დაფუძნებამდე, ლუის გალარდოსთან მსოფლიო ბედნიერების ფონდის პრეზიდენტთან ერთად ჯეიმ ილიენმა შექმნა „ჰეპიტალიზმი“. ილიენი 2006-დან 2012 წლამდე გაეროში ატარებდა კამპანიას ბედნიერების, კეთილდღეობისა და დემოკრატიის პრიორიტეტულობის წახალისებისა და წინსვლისთვის.

2011 წელს ჯეიმ ილიენმა გაეროს გენერალურ ასამბლეას საერთაშორისო ბედნიერების დღის იდეა შესთავაზა. მას სურდა, რომ გაეროს გენერალურ ასამბლეას მსოფლიოში ბედნიერების ეკონომიკა წაეხალისებინა ყველა ქვეყნის ეკონომიკური განვითარების გაუმჯობესებით. ეს იდეა გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო. 2011 წლის 19 ივლისს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო გაეროს რეზოლუცია 65/309, "ბედნიერება ზრდისადმი ჰოლისტური მიდგომისკენ", რომელიც იყო მაშინდელი პრემიერ-მინისტრის, ჯიგმე თინლეის, ინიციატივა ბუტანიდან, ქვეყნიდან, რომელიც 1970-იანი წლებიდან ცნობილია "ეროვნული ბედნიერების მთლიანი" მიზნისკენ სწრაფვით.

საერთაშორისო ბედნიერების დღე ოფიციალურად 2012 წელს დაფუძნდა და პირველად 2013 წელს აღნიშნეს. ჯეიმ ილიენის კონცეფციაზე დაყრდნობით, გაერომ წინ გადადგა ნაბიჯი მსოფლიო ბედნიერების დღესთან დაკავშირებით, რათა ხალხს აცნობოს ბედნიერების მნიშვნელობის შესახებ ადამიანების ცხოვრებაში და საჯარო პოლიტიკაში ბედნიერების ჩართვის აუცილებლობის შესახებ.

აღნიშვნა
მსოფლიო ბედნიერების დღეს გაეროს გენერალური ასამბლეა მოუწოდებს ხალხს, გააკეთონ უფრო უწყვეტი პროგრესი და პატარა საქმეები, რომლებიც გააუმჯობესებენ მათ ცხოვრებას გაუმჯობესებას.

გაუზიარეთ ბედნიერება მეგობრებსა და ოჯახს ბედნიერების საერთაშორისო დღეს. დროის გამოყოფა იმისთვის, რომ აღნიშნოთ და დააფასოთ ის, რისთვისაც თქვენ მადლიერი ხართ, თუნდაც პატარა რამეები, გაგხდით უფრო ბედნიერს და ცხოვრებით კმაყოფილს. გაითვალისწინეთ ამის ყოველდღიურ ჩვევად ქცევა, როგორიცაა მადლიერების ჟურნალის წარმოება. გაატარეთ დრო საყვარელ ადამიანებთან და სცადეთ გამოასწოროთ ნებისმიერი ურთიერთობა, რომელიც რთულ პერიოდს გადის, რადგან ხარისხიანი ურთიერთობები გადამწყვეტია ბედნიერებისთვის. სცადეთ ნაბიჯ-ნაბიჯ პროგრამა, სადაც თქვენ ყოველდღიურად შეხვდებით თანამოაზრე ადამიანებს, რათა დაეხმაროთ ერთმანეთს იმოქმდოთ ერთად და უფრო ჯანსაღი ცხოვრების წესი დანერგოთ თქვენს ცხოვრებაში. ასევე შეგიძლიათ შეწიროთ თანხა ან იმუშაოთ საქველმოქმედო ორგანიზაციასთან, რომელიც თქვენი არჩევანის მიხედვით წაახალისებს კეთილ საქმეებს. სოციალური ქსელები კიდევ ერთი გზაა სხვებთან დასაკავშირებლად. ეს არის განსაკუთრებით ძლიერი ინსტრუმენტი ამ დღეს, რადგან ის გვეხმარება ჩვენ მომენტალურად გავაზიაროთ და გავავრცელოთ ჩვენი აქტივობები და ბედნიერება მთელი მსოფლიოს მასშტაბით.
ჰერბერტ ჰენრი ასკუიტი

ჰერბერტ ჰენრი ასკვითი, ოქსფორდისა პირველი გრაფი (1852–1928), იყო ბრიტანელი სახელმწიფო მოღვაწე და ლიბერალი პოლიტიკოსი, რომელიც პრემიერ-მინისტრის პოსტს ასრულებდა 1908 წლიდან 1916 წლამდე. ის იყო უკანასკნელი ლიბერალური პრემიერ-მინისტრი, რომელიც ხელმძღვანელობდა უმრავლესობის მთავრობას და ითამაშა მთავარი როლი 191 პარლამენტის მთავარი რეფორმების მიღებაში. ასკვიტმა მიიყვანა ბრიტანეთი პირველ მსოფლიო ომში 1914

წელს, მაგრამ კრიტიკის წინაშე აღმოჩნდა ომის დროს წარუმატებლობები, მათ შორის გალიპოლის კამპანია. მან ჩამოაყალიბა კოალიციური მთავრობა 1915 წელს, მაგრამ იძულებული გახდა გადამდგარიყო 1916 წელს, რომელიც შეცვალა დევიდ ლოიდ ჯორჯმა.

პოლიტიკამდე ასკვითი წარმატებული ადვოკატი იყო, პარლამენტში 1886 წელს აირჩიეს. ის 1905 წელს გახდა ფინანსთა კანცლერი და 1908 წელს შეცვალა ჰენრი კემპბელ-ბანერმანი პრემიერ-მინისტრის პოსტზე. მიუხედავად საშინაო რეფორმებში მიღწეული წარმატებებისა, ის იბრძოდა ირლანდიის საშინაო წესით და ომის დროს ხელმძღვანელობით. მისი გადადგომის შემდეგ, ასკვიტის კარიერა დაჩრდილა მისმა მეტოქეობამ ლოიდ ჯორჯთან და ომის ძალისხმევის ეფექტურად წარუმატებლობამ.

მოკრძალებულ პირობებში დაბადებული ასკვითი მდიდრული ცხოვრების წესით სარგებლობდა და ოქსფორდში სწავლის შემდეგ, ადვოკატად გაწვრთნა და ბარში გამოიძახეს 1876 წელს.
დონატიზმი

დონატიზმი იყო ქრისტიანული სექტა, რომელმაც გამოიწვია განხეთქილება ჩრდილოეთ აფრიკაში კათოლიკური ეკლესიისგან მე-4 და მე-6 საუკუნეებში. დონატისტები, რომლებსაც ეპისკოპოსი დონატუს მაგნუსის სახელი ეწოდა, სწამდათ, რომ ქრისტიანი სამღვდელოება უნაკლო უნდა იყოს, რომ მათი მსახურება და საიდუმლოებები მართებული იყოს. ისინი წარმოიშვა დიოკლეტიანეს დევნის დროს, როდესაც ზოგიერთმა ქრისტიანმა გადასცა წმინდა წერილები დევნის თავიდან ასაცილებლად, რასაც მოჰყვა ტერმინი „ტრადიტორები“ მათთვის, ვინც უღალატა რწმენას. დონატისტები ამტკიცებდნენ, რომ ასეთი სასულიერო პირების მიერ განხორციელებული საიდუმლოებები არასწორი იყო და უარყვეს ეკლესიის ეპისკოპოსების ავტორიტეტი, მათ შორის, ვინც ტრადიტორი იყო.

კონფლიქტი გამწვავდა მას შემდეგ, რაც კესილიენი კართაგენის ეპისკოპოსი გახდა 311 წელს, რამაც გამოიწვია განხეთქილება დონატისტებსა და კათოლიკურ ეკლესიას შორის. მონაწილეობდნენ პროტესტსა და ძალადობრივ არეულობაში, რამაც იმპერატორი კონსტანტინე აიძულა ჩარეულიყო. დროთა განმავლობაში ისინი დევნას განიცდიდნენ, მაგრამ კვლავ აპროტესტებდნენ ტრადიტორების მიერ აღსრულებულ საიდუმლოთა მართებულობას.

ავგუსტინე ჰიპო დონატიზმის წინააღმდეგ კამპანიას აწარმოებდა და ამტკიცებდა, რომ ზიარების ნამდვილობა ღვთის მადლზე იყო დამოკიდებული და არა მღვდლის პიროვნულ ხასიათზე. მე-5 საუკუნის დასაწყისში გამოიცა კანონები, რომლებიც გმობდნენ დონატისტებს, რამაც გამოიწვია მათი საბოლოო დაკნინება, თუმცა ისინი რჩებოდნენ ძალად მე-7 საუკუნეში ჩრდილოეთ აფრიკის მუსლიმთა დაპყრობამდე.
რესტავრაციონიზმი

რესტავრაციონიზმი ან ქრისტიანული პრიმიტივიზმი არის რწმენა იმისა, რომ ქრისტიანობის ადრეული პრაქტიკა და რწმენა დაიკარგა ან შეიცვალა იესოს სიკვდილის შემდეგ და საჭირო იყო აღდგენა. ეს პერსპექტივა არის პასუხი დენომინალიზმზე, რომელიც ეძებს ერთობას თავდაპირველ ქრისტიანულ პრაქტიკებსა და სწავლებებში დაბრუნების გზით.

სხვადასხვა ჯგუფებმა მიიღეს რესტავრაციონიზმი, მათ შორის კრისტადელფიელები, იეჰოვას მოწმეები, მორმონები და სხვები, თვლიდნენ, რომ ისტორიულმა ქრისტიანობამ დაკარგა ჭეშმარიტი რწმენა და საჭიროებდა აღდგენას. იგი ასევე გამოიყენება სტოუნ-კემპბელის მოძრაობასა და ორმოცდაათიანელთა ზოგიერთ ჯგუფზე. რესტავრაცია ხაზს უსვამს ადრეული ეკლესიის პრაქტიკის დაცვას, რომელიც ხშირად ასოცირდება სამოციქულო სწავლებებთან და ზოგჯერ გულისხმობს პირდაპირი სამოციქულო მემკვიდრეობას. ამ შეხედულებამ ასევე გავლენა მოახდინა ისეთ მოძრაობებზე, როგორიცაა ქრისტიანული სიონიზმი და პოსტმილენიალიზმი.

რესტავრაცია შეიძლება იყოს ორიენტირებული ეკლესიის სტრუქტურაზე, ეთიკურ ცხოვრებაზე ან სულიწმიდის უშუალო გამოცდილებაზე. ის ხშირად ცდილობს პრიმიტიული ეკლესიის რეკონსტრუქციას, ზოგჯერ ძველი აღთქმის პრაქტიკის აღორძინებას და ზოგჯერ აკრიტიკებს იუდაიზმისადმი მიდრეკილების გამო.
გაულტერია

გაულტერია (ლათ. ) - მარადმწვანე ნახევრად ბუჩქი წვრილი, მოკლეყუნწიანი ფოთლებით, მოწითალო ღეროებით და წვრილი მხოხავი ფესურით. მისი სიმაღლე არ აღემატება 15 სანტიმეტრს. გაულტერია ყვავილობს ივნის-სექტემბერში. მისი ყვავილები მოწითალო და მარტოეულია. მის ნაყოფს წარმოადგენს ცრუ კენკრა. ამ მცენარის სამშობლოა ჩრდილოეთი ამერიკა.

გაულტერიის თესლის ნაყენი გამოიყენება შესაზელად, როგორც ტკივილგამაყუჩებელი საშუალება რევმატიზმისა და რადიკულიტის დროს. სუფთა სახით ზეთი რძესთან და თაფლთან ერთად მიიღება რევმატიზმისა და ნევრალგიის შემთხვევებში.
რიქსი მონკადა

რიქსი რამონა მონკადა გოდოი (; დ. 13 თებერვალი, 1965) — ჰონდურასელი პოლიტიკოსი, იურისტი და ფინანსისტი, რომელიც 2024 წლის სექტემბრიდან ეროვნული თავდაცვის მდივნის თანამდებობაზე მსახურობს. იგი პირველი ქალია, ვინც ეს პოზიცია დაიკავა. თავისუფლებისა და რეფორმაციის პარტიის წევრი, 2022-2024 წლებში მუშაობდა ფინანსთა მდივნად, ეროვნული საარჩევნო საბჭოს წევრად 2019 წლიდან 2022 წლამდე და შრომისა და სოციალური უსაფრთხოების მდივნად 2006 წლიდან 2008 წლამდე. იგი საპრეზიდენტო კანდიდატია 2025 წლის საყოველთაო არჩევნებში.
აგნესა პუატიელი

აგნესა პუატიელი (დ. დაახლ. 1025 – გ. 14 დეკემბერი, 1077) — გერმანიის დედოფალი 1043 წლიდან და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატრიცა 1046 წლიდან 1056 წლამდე, როგორც იმპერატორ ჰაინრიხ -ის მეუღლე. 1056 წლიდან 1061 წლამდე იგი რეგენტის სტატუსით მართავდა საღვთო რომის იმპერიას, მათი საერთო შვილის ჰაინრიხ -ის არასრულწლოვნობის პერიოდში.

მისი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ აგნესამ წარმოჩინდა, როგორც გამოუცდელი რეგენტი, რომელმაც ვერ შეძლო საკუთარი ძალაუფლების ეფექტურად განხორციელება და ერთგული მოკავშირეების გაძლიერება. გერმანიაში ის დღემდე განიხილება როგორც თანაგრძნობით აღქმული ისტორიული ფიგურა, მიუხედავად იმისა, რომ პოლიტიკურად არასრულყოფილად ითვლება.

ადრეული ცხოვრება
აგნესა იყო რანულფიდების დინასტიის წარმომადგენელი, აკვიტანიის ჰერცოგის — ვილჰელმ აკვიტანელის (გარდ. 1030) და მისი მეუღლის, აგნესა ბურგუნდიელის ასული. შესაბამისად, იგი წარმოშობით რანულფიდების საგვარეულოს წევრი იყო.

იმპერატრიცა
აგნესი 1043 წლის ნოემბერში იქორწინა გერმანიის მეფე ჰენრიხ -ზე,მიუნსტერი ასახელებს 21 ნოემბერს; ჯექსონ-ლოფერი — 1 ნოემბერს. ქორწინება შედგა ინგელჰაიმის იმპერატორის სასახლეში. ის იყო ჰენრიხის მეორე მეუღლე — პირველი ცოლი იყო დანიის გუნჰილდა, რომელიც 1038 წელს, სავარაუდოდ მალარიისგან, გარდაიცვალა.

ამ ქორწინებამ ხელი შეუწყო იმპერიის ურთიერთობების განმტკიცებას დასავლეთ გერმანულ თავადობრივ საგვარეულოებთან. ჰენრიხ -მ თავისი სიკვდილის წინ უზრუნველყო შვილის რომაელთა მეფედ არჩევა. აგნესს მხარს უჭერდნენ კლუნის აბატი ჰიუგო და პაპი ვიქტორ , რომელიც ასევე აიშტეტის ეპისკოპოსი იყო. აგნესმა სცადა, გაეგრძელებინა ქმრის პოლიტიკა და გაემყარებინა სალიური დინასტიის მმართველობა. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ იგი დაკავშირებული იყო იტალიისა და ბურგუნდიის მეფეებთან, მისი პოლიტიკური ავტორიტეტი სუსტი აღმოჩნდა. მოგვიანებით, ოჯახის წინაპართა მამულების დაკარგვამ ძლიერ შეასუსტა მისი შვილის პოზიციები.

მოკავშირეების მოსაპოვებლად, აგნესმა სამ გერმანელ თავადს უბოძა სამთავროები:

მემკვიდრეობა
აგნესი წარმოდგენილია ჯუდი ჩიკაგოს საკულტო ნამუშევარში საღამოს ვახშამი — მისი სახელი შეტანილია იმ 999 ქალის სიაში, რომელიც ჩამოწერილია კომპოზიციის მემკვიდრეობის იატაკზე .

შთამომავლობა
აგნესს და ჰენრიხ -ს ჰყავდათ შვილები:

ადელაიდა (1045, გოსლარი – 11 იანვარი 1096),
განდერსჰაიმის სააბბატოს წინამძღვარი 1061 წლიდან და
კვედლინბურგის სააბატოს წინამძღვარი 1063 წლიდან;
გიზელა (1047,რავენა – 6 მაისი 1053);
მატილდა (1048 ოქტომბერი – 1060, პიოლდე), 1059 წელს დაქორწინდა რუდოლფ რაინფელდენელზე, შვაბიის ჰერცოგსა და შემდგომ ანტიმეფეზე (1077);

ჰენრიხ , მათი მემკვიდრე;
კონრად (1052, რეგენსბურგი – 1055 წლის 10 აპრილი), ბავარიის ჰერცოგი 1054 წლიდან;
იუდითი (1054, გოსლარი – 1092 ან 1096), პირველი ქორწინება 1063 წელს შალომონ უნგრელზე, ხოლო მეორე — 1089 წელს ვლადისლავ ჰერმანზე, პოლონეთის დუკი.