iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პოსოს ტბა

პოსოს ტბა — ტექტონიკური წარმოშობის ტბა ინდონეზიაში, ცენტრალური სულავესის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 657 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 323 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 450 მ. ინდონეზიაში სიღრმით მესამე ტბაა მატანოსა და ტობის შემდეგ. გარშემორტყმულია ბორცვებითა და ტყეებით. ნაპირებისთვის ჩვეულებრივ, დამახასიათებელია თეთრი ქვიშა. ტბიდან გამოედინება მდინარე პოსო, რომელიც ერთვის მოლუკის ზღვას. ტბის სამხრეთით მდებარეობს ქალაქი პენდოლო, ხოლო ჩრდილოეთით ქალაქი ტენტენა. სიახლოვეს ბევრია სოფელი. მდიდარია თევზით.
ფერითი მხედველობა

ფერითი მხედველობა — ადამიანისა და ცხოველთა მრავალი სახეობის უნარი, გაარჩიონ საგანთა შეფერილობა ან განსხვავებები სინათლის სპექტრულ შედგენილობაში. თანამედროვე წარმოდგენები ადამიანის ფერით მხედველობაზე ემყარება ტ. იუნგისა და ჰ. ჰელმჰოლცი მიერ საუკუნეში დამუშავებულ ფერთა აღქმის სამკომპონენტიან ანუ ტრიქრომატულ თეორიას, რომლის თანახმადაც, გარკვეული ტალღის სიგრძის მქონე სინათლე სხვადასხვა ძალით ააგზნებს თვალის ბადურაში მოთავსებულ სამი ტიპის ფოტორეცეპტორებს (კოლბებს), რომლებიც ერთმანეთისგან განსხვავდებიან თავიანთი უპირატესი მგრძნობელობით წითელი, მწვანე და ლურჯი სინათლისადმი. მათი აგზნების ხარისხზეა დამოკიდებული ამა თუ იმ ფერის შეგრძნება. რომელიმე ტიპის კოლბის მუშაობის მოშლა იწვევს დარღვევას ფერთა აღქმაში. ადამიანებში ყველაზე ხშირად გვხვდება წითელი და მწვანე ფერის გარჩევის უნარის მოშლა — ეგრეთ წოდებული დალტონიზმი. ძალზედ იშვიათია ფერთა მხედველობის სრული მოშლა — აქრომაზია.
ლევან მურუსიძე

ლევან მურუსიძე (დ. 1 მარტი, 1975, თბილისი) — ქართველი მოსამართლე, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი. სანქცირებულია ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ.

ბიოგრაფია
ლევან მურუსიძემ 1991 წელს დაამთავრა 170-ე საშუალო სკოლა. 1998 წელს წარჩინებით დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

2000-2004 წლებში მუშაობდა თბილისის საოლქო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიის მოსამართლის თანაშემწედ. 2004-2005 წლებში იყო გორის რაიონული პროკურორის თანაშემწე. 2005 წელს იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის მოსამართლე. 2006-2015 წლებში იყო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე. 2013 წლის 9 ივნისს საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის რიგგარეშე #10 სხდომაზე არჩეულ იქნა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრად. 2013 წლის 16 ივნისს საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის რიგგარეშე #10 სხდომაზე არჩეულ იქნა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივნად.

ასევე მის სახელს უკავშირდება 2005 წლის დეკემბერში ე.წ „ოთხი მეამბოხე მოსამართლის“ უზენაესი სასამართლოდან დათხოვნის საქმე და 2006 წლის ივნისში, კონტროლის პალატის ყოფილი თავმჯდომარის, სულხან მოლაშვილის საქმე. თბილისის საქალაქო სასამართლომ მას თავდაპირველად 9-დღიანი პატიმრობა შეუფარდა. სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე ლევან მურუსიძემ იგი სამართალდამრღვევად ცნო.

ლევან მურუსიძის გადაწყვეტილებით, ირაკლი ხვადაგიანს 3-დღიანი პატიმრობა უნდა მიესაჯათ. ამადროულად, იმის გათვალისწინებით, რომ ეს სამდღიანი ვადა 24 ივნისის დილის 2 საათზე გადიოდა, ხვადაგიანი დარბაზიდან გაათავისუფლა. პროცესზე ირაკლი ხვადაგიანმა მიმართა ლევან მურუსიძეს: „არ მინდა ჩემი გათავისუფლების საბუთზე თქვენი ხელმოწერა იყოს, დამტოვეთ“.

სანქცირება ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ
აშშ-ის სახელმწიფო მდივან ენტონი ბლინკენის განცხადებით, ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტმა მოახდინა მიხელ ჩინჩალაძის, ლევან მურუსიძის, ირაკლი შენგელიას და ვალერიან ცერცვაძის საჯარო სანქცირება მნიშვნელოვან კორუფციულ საქმიანობაში მათი ჩართულობის გამო. მოსამართლეებს და მათი ოჯახის წევრებს აეკრძალათ აშშ-ში შესვლა. ლევან მურუსიძის განცხადებით, ეს იყო ამერიკის შეერთებული შტატების მხრიდან საქართველოს სასამართლო სისტემაზე გავლენის მოპოვების მცდელობა.
ფილტვის ემფიზემა

ფილტვის ემფიზემა ( — გაბერვა, ჰაერით ავსება) — ფილტვის დაზიანება, რომლის დროსაც ფილტვის ქსოვილის ელასტიკურობის დაქვეითებისა და განლევის შედეგად ფილტვები განიერდება და იქ ჭარბად გროვდება ჰაერი. ფილტვების ემფიზემის განვითარებას ნიადაგს უმზადებს ქრონიკული ბრონქიტი, ბრონქების სპაზმი, ქრონიკული ანთებითი ცვლილებები ფილტვში და სხვა. ფილტვის ემფიზემა შეიძლება იყოს თანდაყოლილი და შეძენილი, შემოფარგლული და დიფუზიური, მწვავე და ქრონიკული. თანდაყოლილ ფილტვების ემფიზემას იწვევს ერთ-ერთი ფერმენტის (-1 ანტიტრიფსინის) ნაკლებობა. უფრო ხშირად ფილტვის ემფიზემა ქრონიკულად მიმდინარეობს და შუა ხნის მამაკაცებს ემართებათ. ქრონიკული ფილტვების ემფიზემის დროს სუნთქვის დარღვევის შედეგად ვითარდება სისხლის მიმოქცევის მოშლა; ავადმყოფობა რთულდება გულის დაავადებით.

მკურნალობა
შრომის და დასვენების რეჟიმის მოწესრიგება; ბრონქების გამაფართოებებლი და სუნთქვითი ვარჯიში. ზღვის ჰაერით მკურნალობა. დაავადებულისთვის არასასურველია მძიმე ფიზიკური დატვირთვა, ცივი ჰავა, თამბაქოს მოწევა და სხვა.
იუნუს-აღა ბოლქვაძე

იუნუს აღა ბოლქვაძე — აღა, სოფელ დიდაჭარის მამასახლისი, 1929 წლის ზემო აჭარის გლეხთა აჯანყების მონაწილე, საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, მისი გაუაზრებელი პოლიტიკისა და მკაცრი რეჟიმის წინააღმდეგ აჭარის მთის მკვიდრთა შეიარაღებულ აჯანყებას 1929 წელს ალისულთან აღა ბოლქვაძე-არფემინოღლი მეთაურობდა. აჯანყების ჩასახშობად შინაგანი ჯარის თანხლებით, ხულოში ჩამოვიდა ლავრენტი ბერია. აჯანყებულებმა სოფელ სხალთაში გადაინაცვლეს. მათთან მოსალაპარაკებლად ბერიამ მუნიციპალიტეტში დიდი ავტორიტეტის მქონე ძმები იუნუს-აღა ბოლქვაძე და აღალი-აღა ბოლქვაძე-ყადიოღლი გაგზავნა, თუმცა უშედეგოდ, აჯანყებულებმა თან გაიყოლეს იუნუს-აღა და აღალი-აღა ბოლქვაძეები და დროებით თურქეთს შეაფარეს თავი, მთავრობამ სისხლში ჩაახშო ამბოხი. აჯანყებულები სიტუაციის დამშვიდების შემდეგ უკან დაბრუნდნენ (თავად ალისულთან ბოლქვაძე კი 1979 წელს გარდაიცვალა სტამბოლში და იქვეა დაკრძალული). მთავრობამ აჯანყებულების მხარდაჭერა არ აპატია და მოგვიანებით სამივე ძმა აღალი-აღა ბოლქვაძე (სოლოვკის კუნძულებზე), ინუს-აღა ბოლქვაძე (შუა აზიაში) და დურსუნ-აღა ბოლქვაძე დაპატიმრეს და გადაასახლეს.

1916 წელს გაზეთ ,,საქართველოში" აპოლონ წულაძე იხსენებს იუნუს აღასთან შეხვედრის დეტალებს და ახასიათებს მას: ,,ჩემი მეგობარი ახალგაზრდა გახლავს, დიდ აჭარის მამასახლისი (სამმართველო ხულოშია) იუნუს აღა ბოლქვაძე. მაისში მე ის უკვე არჩეული, მაგრამ დაუმტკიცებელი დავტოვე. მე მას ხუთი წელიწადია ვიცნობ, გურიის ხშირი სტუმარი და სიძეა, ქართველ ქრისტიანების დიდი მეგობარი. მამასახლისობას ჩვენის რჩევით დათანხმდა და დაგვპირდა, რასაც მირჩევთ დავიჯერებთო. მისდა სასახელოდ უნდა ითქვას, რომ ჯერჯერობით ყოჩაღადაც იქცევა: სკოლების გახსნას, გზების გაკეთებას, გაზეთების გავრცელებას და ასეთ კულტურულ საქმეებს ხელს უწყობს (როგორც გადმომცეს)“.
სამმაგი ხიდი

სამმაგი ხიდი — უნიკალური ხიდების კომპოზიციის არაოფიციალური სახელი. საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ რაიონში და ერთმანეთთან აკავშირებს სამ კუნძულს: პირველი საადმირალოს, ყაზანისა და სპასკის კუნძულებს.

მდებარეობა
ხიდი მდებარეობს იქ სადაც ერთმანეთს უერთდება გრიბოედოვის არხი და მდინარე მოიკა. ხიდი შედგება ერთ წერტილში თავმოყრილი მდინარე მოიკაზე გამავალი მალო-კონიუშენის ხიდის, თეატრალური ხიდისაგან, რომელიც გრიბოედოვის არხზე მდებარეობს და ორ მდინარეს შორის მდებარე საფეხმავლო ხიდისაგან.

უახლოესი მეტროსადგურია (700 მ) „ნევის პროსპექტი“.

სახელწოდება
ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია

ქალთა ჩოგბურთის ასოციაცია იგივე — 1973 წლის ივნისში დაარსებული ორგანიზაცია, რომლის მიზანი იყო ქალი პროფესიონალი ჩოგბურთელების ინტერესების დაცვა. არის ტურის ორგანიზატორი ქალთა ჩოგბურთისთვის.

ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს აშშ-ის ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. ქალთა ჩოგბურთში -ის მსგავსი ორგანიზაციაა პროფესიონალ ჩოგბურთელთა ასოციაცია, იგივე .

-ის ტურის ტურნირები
-ის ტური მოიცავს დიდი სლემის ტურნირებს, -ის ფინალს, პრემიერ ტურნირებს, საერთაშორისო ტურნირებს და -ის ელიტ ტროფის. ასევე ზედამხედველობს 125 სერიების ტურნირებს, რომლებიც მეორე დონის გათამაშებებია. მესამე დონის -ის ქალთა ტურნირებს , იგივე საერთაშორისო ჩოგბურთის ფედერაცია უწევს ზედამხედველობას. ამ ტურნირებზე მოპოვებული ქულები მოთამაშეებს -ის რეიტინგში ეთვლებათ.

-ის რეიტინგი
 მთელი წლის განმავლობაში ყოველკვირეულად აქვეყნებს მოთამაშეების რეიტინგს. სხვადასხვა ტურნირებზე მონაწილეობით, ჩოგბურთელები აგროვებენ სარეიტინგო ქულებს. აღნიშნული რეიტინგი მნიშვნელოვანია ტურნირებზე მოთამაშეების კვალიფიკაციისთვის და განთესვისთვის როგორც ერთეულთა, ასევე წყვილთა თანრიგში. წლის განმავლობაში 8 უმაღლესი რეიტინგის მოთამაშე და ასევე 8 უმაღლესი რეიტინგის წყვილი, მონაწილეობას მიიღებს -ის ფინალში, რომელიც ოქტომბერში ტარდება. მოთამაშე, რომელიც წლის განმავლობაში ყველაზე მეტ ქულას დააგროვებს, წელიწადს მსოფლიოს პირველ ჩოგნად ასრულებს.
ალისულთან ბოლქვაძე

ალისულთან ბოლქვაძე (დ. 1896, კორტოხი, ბათუმის ოლქი — გ. 1979, თურქეთი) — პოლიტიკური ლიდერი, 1929 წლის ზემო აჭარის გლეხთა აჯანყების მეთაური.

ბიოგრაფია
1929 წლის ზემო აჭარის გლეხთა აჯანყების მეთაური ალისულთან ბოლქვაძე დაიბადა 1896 წელს ხულოს რაიონის, სოფელ კორტოხში, ეკონომიკურად შეძლებული სასულიერო პირის ოჯახში. მამას – აქიფ ბოლქვაძეს, სასულიერო და იურიდიული განათლება არაბეთში, ქ. მექაში ჰქონდა მიღებული. ალისულთანმა ბავშვობა ბათუმსა და ქობულეთში, ბობოყვათში გაატარა. 1914 წელს ბათუმის გიმნაზია დაამთავრა. 1921 წელს დიდი დახმარება გაუწია წითელარმიელთა რაზმებს, რომელთაც დიდთოვლობისას გადმოლახეს გოდერძის უღელტეხილი. ამ თანადგომისთვის წითელი არმიის სარდლობას დაუჯილდოვებია კიდეც.

1924 წელს ალისულთან ბოლქვაძე ბოლშევიკური პარტიის რიგებში მიიღეს, თუმცა 1927 წელს იგი კომუნისტური პარტიის რიგებიდან გარიცხეს, რადგანაც ეჭვი ჰქონდათ, რომ ურთიერთობა ჰქონდა აჭარაში ჯერ კიდევ არსებულ მენშევიკურ ორგანიზაციებთან. იგი ანტისაბჭოთა ორგანიზაციების მუშაობაში 1927 წლიდან იყო ჩართული. პირადი ნაცნობობა აკაშირებდა ქაქუცა ჩოლოყაშვილთან.

1928 წლის 21 აპრილს სოფელ დიაკონიძეებში „აჭარის ხსნის კომიტეტის“ შეკრებაზე გადაწყდა, რომ ამ კომიტეტის ხელმძღვანელები უნდა ყოფილიყვნენ ალისულთან ბოლქვაძე, ისკანდერ აბულაძე, რიზა ირემაძე, რეჯებ ბერიძე... მისი თაოსნობით, ხულოს რაიონის სოფლებში ეწყობოდა მიტინგები, ვრცელდებოდა პროკლამციები ანტისაბჭოთა მოწოდებებით. 1928 წლის შემოდგომისთვის ხულოს მოსახლეობაში დიდძალი იარაღი იყო თავმოყრილი. ამ დროისთვის ალისულთან ბოლქვაძის სახელი პირველად ხდება ცნობილი ბოლშევიკური მთავრობისთვის, როგორც „აჭარის ხსნის კომიტეტის“ ერთ–ერთი ხელმძღვანელისა და მის წინააღმდეგ იწყებენ მოქმედებას.

1929 წლის მარტის დასაწყისში აჯანყების პირველი კერა გაჩნდა სოფელ ჭვანაში და მან მალე ზემო აჭარის ყველა სოფელი მოიცვა. აჯანყების დაწყებიდან მესამე დღეს თბილისიდან აჭარაში ჩავიდნენ სერგო ორჯონიკიძე, ლავრენტი ბერია, მიხა ცხაკაია, ფილიპე მახარაძე, მარიამ ორახელაშვილი და ჯარის ნაწილების თანხლებით ხულოში გაემგზავრნენ. ხელისუფლების მხრიდან მუქარამ შედეგი ვერ გამოიღო, აჯანყება ელვის სისწრაფით ვრცელდებოდა. 1929 წლის 10 მარტს მოხდა შეტაკება აჯანყებულებსა და მესაზღვრეებს შორის. 1929 წლის მარტში გამოსვლებს ადგილი ჰქონდა ქედის მაზრაშიც, აქტიურობდა მერისისწყლის ხეობის მოსახლეობა. 15 მარტს სოფ. დანისპარაულში ალისულთან ბოლქვაძემ მოიწვია სახალხო კრება, სადაც მოსახლეობას მოუწოდა, იარაღი არ დაეყარათ, რადგან ხელისუფლება არ ასრულებდა მათ მოთხოვნებს. 19 მარტს სხალთაში აჯანყებულებმა სამხედრო აღლუმი გამართეს. 19 მარტს დაბა ხულოში გაიმართა ბერიას და ბოლქვაძის მორიგი, უკანასკნელი და უშედეგო შეხვედრა, რის შემდეგაც ბერიამ საომარი მოქმედებები დაიწყო. 24 მარტს ალისულთან ბოლქვაძე 20 ერთგულ თანამოაზრესა და აჯანყების 1500 მონაწილესთან ერთად თურქეთში გადავიდა, მაგრამ მათი უმრავლესობა უკან მალევე დაბრუნდა.

ალისულთან ბოლქვაძე 30-იანი წლების დასაწყისში მალულად შემოდიოდა აჭარაში და ხვდებოდა ოჯახის წევრებს. 1932 წლიდან კი გაძლიერებული დევნის გამო აჭარაში აღარ დაბრუნებულა. მისი ოჯახის მიმართ უმკაცრესი ზომები გატარდა. სოფელ კორტოხში გადაწვეს მისი სახლი, ქ. ბათუმში და სოფელ ბობოყვათში მოახდინეს მისი ქონების კონფისკაცია. 1951 წლიდან ალისულთანის ოჯახი ყაზახეთში გაასახლეს. ალისულთან ბოლქვაძე გარდაიცვალა 1979 წელს, დაკრძალულია ქ. სტამბოლში.
ბახვა ბრეგვაძე

ბახვა ბრეგვაძე (დ. 17 ივნისი, 1985, თბილისი) — ქართველი ტელეწამყვანი, მსახიობი, გამომცემელი, მარკეტერი და რადიოწამყვანი.

ბიოგრაფია
ბახვა ბრეგვაძე დაიბადა 1985 წლის 17 ივნისს, ქ. თბილისში. 2007–2010 წლებში სწავლობდა კავკასიის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში და მოიპოვა საერთაშორისო სამართლის მაგისტრის ხარისხი, შემდეგ სწავლა გააგრძელა სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ინსტიტუტში. 2012–2013 წლებში სწავლობდა საფრანგეთის ეროვნული კინომატოგრაფიის სკოლაში. ბიზნესსა და მარკეტინგს სწავლობდა კავკასიის ბიზნესის სკოლაში და საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, ასევე -ს გამოყენებითი მეცნიერებების ამსტერდამის უნივერსიტეტში.

არის ტელეწამყვანი, მსახიობი, გამომცემელი, მარკეტერი და რადიოწამყვანი. 2007 წლიდან არის „სარაჯიშვილის“ მარკეტინგისა და საზოგადოებასთან ურთერთობის სამსახურის ხელმძღვანელი. 2018 წლის ნოემბრიდან, ის სამაუწყებლო კომპანია „იმედის“ ეთერში გადაცემა „დღის იმედის“ წამყვანია. ცნობილია„ბახვას“ კინო-გმირის როლით „ფორმულა კრეატივის“ მიერ გადაღებულ სერიალში „ჩემი ცოლის დაქალები“ და მაღალრეიტინგული მეგა ტელე-შოუებით „ჩვენ ვარსკვლავები ვართ“ და ფაქტორი . ბახვა, სხვადასხვა ღონისძიებებისა და გალა კონცერტების წამყვანია, ის უძღვებოდა 2018 წლის თბილისის მთავარ საახალწლო გალა კონცერტს.

გამომცემელი
2014 წელს პარტნიორებთან ერთად დააფუძნა გამომცემლობა „რედაქცია 3”, რომელიც აერთიანებს ჟურნალებს: კულინ, თორმეტი, და . ბახვა ხსენებული ჟურნალების დამფუძნებელი და კრეატიული დირექტორია.

ფილმოგრაფია
2014 წელს აქტიურად დაინტერესდა სამსახიობო კარიერით და „ბახვას“ როლი შეასრულა „ფორმულა კრეატივის“ მიერ გადაღებულ მაღალრეიტინგულ ქართულ სერიალში „ჩემი ცოლის დაქალები“ (სეზონი 5, სეზონი 6, სეზონი 7, სეზონი 8, სეზონი 9), რომლის რეჟისორია გიორგი ლიფონავა. 22 წლის ასაკში, რეჟოსორმა არჩილ ქავთარაძემ პირველად გადაიღო კინოფილმში „ სუბორდინაცია“. 2015 წელს რეჟისორმა ნიკა მარიმ გადაიღო ფილმში „აუტანელი არდადეგები“, 2018 წელს დიტო ცინცაძემ ფილმში „ჩასუნთქვა და ამოსუნთქვა“ და კოტე კალანდაძემ ფილმში „დრამერი“, რომელიც 2019 წელს გამოდის.
არუთინ იენოქიანი

არუთინ იენოქიანი (, დ. 5 ივლისი, 1985, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე.

იენოქიანმა მონაწილეობა მიიღო 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში, 84 კილოგრამ წონით კატეგორიაში. მან შესარჩევში მე-3 ადგილი დაიკავა, მეოთხედფინალში იგი დამარცხდა ქართველ რევაზ მინდორაშვილთან, ამის შემდეგ იენოქიანს ბრინჯაოს მედლის მოგების შანსი მიეცა, თუმცა რეპეშაჟში გერმანიის სახელით მოასპარეზე ქართველ დავით ბიჭინაშვილთან დამარცხდა.
ავსტრალიური რეგვენა

ავსტრალიური რეგვენა — ფრინველი რეგვენასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 84–91 სმ, ფრთის სიგრძე 44–48,5 სმ, ფრთის შლილი 170–200 სმ. იწონის 2-დან 2,8 კგ-მდე. შეფერილია ძირითადად თეთრად, თავი და ყელი ყვითელია. ფრთები ჟანგისფერია, კუდის ცენტრალური ბუმბული — შავი. ნისკარტი მოცისფრო-მონაცრისფროა. ფეხები შავი ან მონაცრისფროა. ახალგაზრდა ფრინველები შეფერილნი არიან მურად. ავსტრალიური რეგვენა ერთ-ერთი ყველაზე იშვიათია თავის ოჯახში. მობუდარ წყვილთა რაოდენობა 70–75 ათ.-ია. იკვებება უმთავრესად თევზით. საკვებად იყენებს ზღვის ცივ, მაგრამ თევზით მდიდარ რაიონებს. ინკუბაცია 37–50 დღე-ღამე გრძელდება. კრუხობს ორივე მშობელი, უმთავრესად — დედალი. 95–109 დღის შემდეგ ბარტყები ფრენას სწავლობენ.

2008 წლის სექტემბერში, სახეობის კონსერვაციის მიზნით, მობუდარი ავსტრალიური რეგვენები სატყუარებითა და ჩაწერილი ხმებით მიიზიდეს იანგ-ნიკის კონცხზე, სადაც ფრინველებმა მოგვიანებით კოლონია დააარსეს.
გრანდ-ლეიკი (ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორი)

გრანდ-ლეიკი — ტბა კანადაში, კუნძულ ნიუფაუნდლენდის დასავლეთ ნაწილში, ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორის პროვინციაში. ზედაპირის ფართობი 358 კმ², კუნძულებთან ერთად 538 კმ². კუნძულის უდიდესი ტბაა და მეოთხეა სიდიდით ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 85 მ სიმაღლეზე. მაქსიმალური სიღრმე 475 მ. საზრდოობს მრავალრიცხოვანი მდინარეებითა და ნაკადულებით. ჩამონადენი ირმის ტბაში 11 კილომეტრიანი ნიუფაუნდლენდის არხით, შემდეგ მდინარე ჰამბერით აილენდსის უბეში. ტბაში არის დაუსახლებელი კუნძული გლოვერი, რომლის ფართობია 178 კმ². არხი — ჰიდროენერგეტიკის დარგში არსებული პროექტის ნაწილია, რომელიც საუკუნის 20-იან წლებში განხორციელდა. ჰიდროელექტროსადგურის მიერ გამომუშავებული ელექტროენერგია გამოიყენება მსხვილი ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატის მიერ კორნერ-ბრუკში, რომელიც ტბიდან 24 კილომეტრშია განლაგებული. პროექტის ნაწილია კაშხალი, რომელიც წყლის დონეს არეგულირებს.
ჯონდო მუზაშვილი

ჯონდო მუზაშვილი (დ. 23 ოქტომბერი, 1970, სოფ. გალავანი, ახლანდ. მცხეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ძიუდოისტი და სამბისტი.

ბიოგრაფია
მუზაშვილი დიდი ხნის განმავლობაში ყველაზე ტიტულოვანი ქართველი სამბისტი იყო. მსოფლიოს თასის მფლობელი (1996). ძიუდოში საქართველოს ჩემპიონი (1997, -78 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (1996, -78 კგ). სამბოში ევროპის ჩემპიონი (1994, პანევეჟისი, ლიეტუვა) და სამგზის მსოფლიო ჩემპიონი. 1998 წლიდან საბერძნეთის ნაკრების მწვრთნელი სამბოში, ღირსების ორდენის კავალერი. არის ნინო ოძელაშვილის მწვრთნელი.

მიღწევები
საბა გავაშელიშვილი

საბა გავაშელიშვილი (დ. 15 დეკემბერი, 1987) — ქართველი ძიუდოისტი. ჭიდაობს 81 კგ წონით კატეგორიაში. არის საქართველოს ორგზის ჩემპიონი, ხოლო 2008 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიოს თასის სერიებში პრაღაში.

გავაშელიშვილმა იასპარეზა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე, თუმცა პირველ ეტაპზე დამარცხდა პორტუგალიელ ჯოაო ნეტოსთან.
ფერმენტოპათია

ფერმენტოპათია, ენზიმოპათია — დაავადება, რომელსაც იწვევს ნივთიერებათა ცვლის დეფექტი, განვითარებული ფერმენტული სისტემის დარღვევის შედეგად; ასეთი დარღვევა (ფერმენტის სრული უქონლობა, მისი აქტივობის დაქვეითება, კოფერმენტის არასწორი სინთეზი და სხვა), რისი შედეგებიც, ნივთიერებათა ცვლის გარკვეული ანომალიის სახით, ყოველ განსაზღვრულ შემთხვევაში განაპირობებს ფერმენტის კლინიკურ სურათს. განარჩევენ თანდაყოლილ (მემკვიდრეობით) და შეძენილ ფერმენტოპათიას. თანდაყოლილი ფერმენტოპათიის მიზეზია სტრუქტურული გენის მუტაცია (პათოლოგიური პროცესი უვითარდება ჰომოზიგოტური გენის მატარებელს). ძირითადად ვლინდება ახალშობილებსა და ჩვილ ბავშვებში. თანდაყოლილი ფერმენტოპათიის დროს შეიძლება განვითარდეს ცილოვანი (ფენილკეტონურია, ჰომოცისტინურია, ალბინიზმი, ალკაპტონურია და სხვა), ნახშირწყლოვანი (გალაქტოზემია, მუკოპოლისაქარიდოზი, გლიკოგენოზი) და ცხიმოვანი (ჰიპერლიპოპროტეინემია, სფინგოლიპიდოზი) ცვლის მოშლა. უკანასკნელ წლებში გამოყოფენ აგრეთვე ნუკლეინის მჟავებისა და ჰორმონების ბიოსინთეზის მოშლას. საეჭვო შემთხვევაში იკვლევენ სანაყოფე წყლების ფერმენტებს. შეძენილი ფერმენტოპათიის დროს ფერმენტული ცვლილებები ვლინდება მეორეულად, არსებული პათოლოგიური პროცესის (ინტოქსიკაცია, კვების დარღვევა და სხვა) ფონზე.

მკურნალობა
მკურნალობა კომპლექსურია. დიდი მნიშვნელობა აქვს დაავადების ადრეულ დიაგნოსტიკას, რომელიც ხშირ შემთხვევაში სპეციალურად შერჩეული დიეტის, ორგანიზმში დეფიციტური ნივთიერების ან ჰორმონის შეყვანის (შენაცვლებითი თერაპია), აგრეთვე მეტაბოლიზმის ჭარბი პროდუქტების ორგანიზმიდან მოცილების გზით ნივთიერებათა ცვლის მოწესრიგების საშუალებას იძლევა.
ფაიე ნჯიე

ფაიე ნჯიე (დ. 23 ნოემბერი, 1993) — გამბიელი ძიუდოისტი. დაიბადა ჰელსინკიში, ფინეთი. ჰყავს ფინელი დედა და გამბიელი მამა.

ნჯიე არის პირველი გამბიელი ძიუდოისტი რომელმაც იასპარეზა ოლიმპიადაზე, ეს მოხდა 2016 წელს, 73 კგ წონით კატეგორიაში სადაც ის დამარცხდა პირველივე რაუნდში, დიდარ ხაზმასთან.

მედლები
აფრიკის თამაშები, ბრაზავილი 2015.
საქართველოს პრეზიდენტის სასახლე

საქართველოს პრეზიდენტის სასახლე (ასევე ათონელის რეზიდენცია და ორბელიანების სასახლე) — საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია, მდებარეობს დედაქალაქ თბილისში, ძველი თბილისის რაიონში, გიორგი ათონელის ქუჩა № 25-ში. პირველი პრეზიდენტი, რომელიც ორბელიანების სასახლეში შევიდა, არის სალომე ზურაბიშვილი.

2012 წელს კოალიცია „ქართული ოცნების“ საარჩევნო დაპირების მიხედვით, ამ მისამართზე უნდა გადასულიყო საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია, ხოლო ავლაბრის სასახლეში უნდა გახსნილიყო ქართულ-ამერიკული ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი, თუმცა არჩევნების დასრულების შემდეგ გიორგი მარგველაშვილი ახალ რეზიდენციაში არ გადასულა.

პრეზიდენტ მარგველაშვილის უარის შემდეგ იგეგმებოდა შენობის გასხვისება, აუქციონზე გაყიდვის მცდელობის ჩავარდნის შემდეგ საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით იგი დაუზუსტებელი სახელმწიფო უწყების საკუთრებაში უნდა გადასულიყო.

ხელოვნებათმცოდნე თამარ ამაშუკელი აღნიშნავს, რომ ათონელის 25-ში მდებარე შენობა საუკუნის დასაწყისშია აშენებული და გამოირჩევა ტიპური თბილისური, ეკლექტიკური არქიტექტურით. სასახლის სახელწოდება - ორბელიანების სასახლე - იქიდან მომდინარეობს, რომ სხვადასხვა წყაროების მიხედვით, ამ ადგილზე იდგა სასახლე, რომელიც თეიმურაზ -ს უჩუქებია თავისი სიძის, დიმიტრი ორბელიანისთვის. სასახლის ბოლო მობინადრე იყო გრიგოლ ორბელიანი, რომლის ხელშიც იმართებოდა ხალხმრავალი ლიტერატურული საღამოები და სხვა სახის ღონისძიებები. საუკუნის მიწურულს თავდაპირველი სასახლე მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა და დაინგრა, თუმცა მის ადგილზე აშენებულ შენობას, დღემდე შემორჩა ორბელიანების სახელი.

საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ შენობაში საბჭოთა საქართველოს სახელმწიფო სტრუქტურები, ხოლო 90-იან წლებში აშშ-ის საელჩო იყო განთავსებული.
სოფი ფრანგი

სოფი ფრანგი (; დ. 27 ივლისი, 1734 — გ. 2 მარტი, 1782), აგრეთვე ცნობილი როგორც მადამ სოფი — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და დედოფალ მარია ლეშჩინსკას შუათანა ქალიშვილი. გარდაცვალებამდე ატარებდა საფრანგეთის ქალიშვილისა და ლუვუას ჰერცოგინიის წოდებას, თუმცა გარდაიცვალა გაუთხოვარი და უშვილო.

ბიოგრაფია
სოფი დაიბადა 1734 წლის 27 ივლისს ვერსალის სასახლეში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ მარია ლეშჩინსკას მერვე შვილი და მეხუთე ქალიშვილი. იგი მთელი თავისი სიცოცხლის მანძილზე უფროსი დების ჩრდილში იყო და მისმა ცხოვრებამაც უფერულად გაიარა. 1738-50 წლებში სოფი განათლების მისაღებად და სასწავლებლად გააგზავნეს ფონტერვუდის სააბატოში. მასთან ერთად იქ ასევე იყვნენ მისი დები: ვიქტორია, ტერეზა და ლუიზა.

იგი დაბადებიდან მალევე მონათლეს კათოლიკედ, მისი ნათლია კი იყო მისი უფროსი დის, პარმის ჰერცოგინია ლუიზ ელიზაბეტ ფრანგის მეუღლე, პარმის ჰერცოგი ფილიპე .

მისი სუსტი და დამთმობი ხასიათის გამო იგი სასახლეში საერთოდ არ ჩანდა, სადაც დედოფალ მარია ლეშჩინსკას გარდაცვალების შემდეგ აბსოლუტური ძალაუფლება მის დას, მარი ადელაიდა ფრანგს ჰქონდა აღებული. იგი არასდროს გამოირჩეოდა სილამაზითა და გონიერებით. ცნობილია, რომ მას ძალიან ეშინოდა წვიმისა და ჭექა-ქუხილის დროს, რა დროსაც შიშის გასაფანტავად სოფი გაუჩერებლად იწყებდა საუბარს.

სოფი ყოველთვის თავისი დების მხარეზე იყო და იგი მათთან ერთად აშკარად გამოდიოდა მეფის სამეფო საყვარლების წინააღმდეგ, როგორებიცაა მადამ დე მომპადური და მადამ დიუ ბარი. მან თავიდანვე მიიღო ლუვუას ჰერცოგინიის წოდება და ბელევის ციხესიმაგრე. უფროსი დებისაგან განსხვავებით, მადამ სოფის ახლო ურთიერთობა ჰქონდა თავისი ძმის შვილის ცოლთან, არტუას გრაფინია მარია ტერეზა სავოიელთან, რომელთანაც იგი დიდ დროს ატარებდა.

სოფი ფრანგი მთელი ცხოვრების მანძილზე, დების მსგავსად კატეგორიულ უარს აცხადებდა გათხოვებაზე, რის გამოც იგი საბოლოოდ მართლაც გასათხოვარი და უშვილო დაიღუპა. იგი გარდაიცვალა 1782 წლის 2 მარტს, 47 წლის ასაკში. სოფი მალევე დაკრძალეს სენ დენის სააბატოში.

წინაპრები
სოფი ფრანგის წინაპრები
ვასკო და გამა (საფეხბურთო კლუბი)

კლუბ დე რეგატას ვასკო და გამა  — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი, რომელიც დაარსდა 1898 წლის 21 აგვისტოს (პროფესიული ფეხბურთის დეპარტამენტმა აღიარა 1915 წლის 5 ნოემბერს). იგი შექმნეს პორტუგალიელმა ემიგრანტებმა, რომლებიც ცხოვრობდნენ ბრაზილიაში, რიო დე ჟანეიროს ერთ-ერთ დასახლებაში (უბანში). იგი არის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კლუბი ბრაზილიაში, მას ჰყავს 20 მილიონზე მეტი გულშემატკივარი. თავიდან იგი იყო როუვინგის კლუბი, თუმცა მოგვიანებით ფეხბურთის კლუბადაც იქცა.

გუნდის საშინაო სტადიონი არის „საო ჯანუარიო“, რომელიც იტევვს 21 880 კაცს. ეს სტადიონი არის სიდიდით მესამე ბრაზილიაში, მარაკანასა და ენგენჰაოს შემდეგ. გუნდი თამაშობს შავი მაისურებით, თეთრი დიაგონალური ხაზებითა და შავი შორტებით.

კლუბის სახელი ეწოდა პორტუგალიელი მოგზაურის ვასკო და გამას პატივსაცემად.
ლუიზა ფრანგი

ლუიზა ფრანგი (; დ. 15 ივლისი, 1737 — გ. 23 დეკემბერი, 1787) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და დედოფალ მარია ლეშჩინსკას ნაბოლარა ქალიშვილი. თავდაპირველად წლების მანძილზე იყო მონაზონი წმინდა ავგუსტინეს მონასტერში, საბოლოოდ კი სენ დენის აბატისა გახდა.

ბიოგრაფია
ლუიზა დაიბადა 1737 წლის 15 ივლისს, ვერსალის სასახლეში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ლეშჩინსკას მეათე, ნაბოლარა შვილი და მერვე ქალიშვილი, სწორედ ამიტომ მას მადამ დარნიერს (ფრანგ. , ანუ უკანასკნელ ქალბატონს) უწოდებდნენ. 1738 წელს თავის სამ უფროს დასთან ერთად სასწავლებლად გაიგზავნა ფონტერვუდის სააბატოში, საიდანაც იგი 1750 წელს დაბრუნდა ვერსალში.

თავისი ძმის, საფრანგეთის დოფინ ლუი დე ბურბონისა და მისი ცოლის, მარია ჟოზეფა საქსონიელის ნაადრევად გარდაცვალების შემდეგ, მათ შვილებზე მზრუნველობა ლუიზამ და მისმა დებმა იკისრეს, რის გამოც მეტად მორცხვ მეფე ლუი -ს ყოველთვის ძალიან და გამორჩეულად უყვარდა თავისი მამიდები.

თავისი თითქმის ყველა უფროსი დის მსგავსად (გამონაკლისია მხოლოდ ლუიზა ელიზაბეტი) ლუიზაც არასდროს გათხოვილა. 1770-იანი წლებიდან, ლუიზამ სამუდამოდ დატოვა ვერსალის სამეფო კარი და წმინდა ავგუსტინეს მონასტერში იგი მონაზვნად აღიკვეცა, 1785 წლიდან კი იგი უკვე სენ-დენის აბატისად გვევლინება.

ლუიზა ფრანგი გარდაიცვალა 1787 წლის 23 დეკემბერს, 50 წლის ასაკში. მისი გარდაცვალებიდან სულ ორ წელიწადში საფრანგეთში რევოლუცია დაიწყო, რომელმაც მისი ბევრი ოჯახის წევრის სიცოცხლე შეიწირა, ბევრი კი იძულებული გაჰხადა საფრანგეთი დაეტოვებინა.

წინაპრები
ლუიზა ფრანგის წინაპრები