iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლუქსემბურგის გერბი

ლუქსემბურგის გერბი — გაჩნდა შუა საუკუნეებში და წარმოიშვა ლიმბურგის საერისთაოს გერბიდან.

გერბი წარმოადგენს ფარს ათი ლურჯი და ვერცხლისფერი ჰორიზონტალური ხაზით. ფარზე გამოსახულია წითელი ორ კუდიანი, ოქროსფერ ენიანი სამეფო ლომი. ფარი დაგვირგვინებულია ჰერცოგის გვირგვინით. ფარს იჭერენ ფარმჭერები: ორი წითელ ენიანი სამეფო ლომი, რომელთა თავებიც შეტრიალებულია ფარისაგან. ფარს გარს აკრავს ლენტი მუხის გვირგვინის ორდენის ნიშნით. ეს კომპოზიცია მოთავსებულია მანტიაზე და დამშვენებულია დიდი ჰერცოგის გვირგვინით.

ასევე გამოიყენება საშუალო გერბი, წარმოადგენს ფარს ფარმჭერებით ორდენის ლენტის გარეშე, და პატარა გერბი — მხოლოდ დაგვირგვინებული საგერბო ფარი.
ალექსანდრეს სვეტი (დონის როსტოვი)

ალექსანდრეს სვეტი — ძეგლი დონის როსტოვში, მდებარეობს ვიტი ჩერევიჩკინას სახელობის პარკში. ძეგლი გაიხსნა 1894 წელს თანამედროვე დონის როსტოვის ერთ-ერთ უბანში, რომელსაც ადრე დონის ნახიჩევანი ერქვა, ამჟამად კი დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონში შედის. ალექსანდრეს სვეტი ერთადერთი რევოლუციამდელი ძეგლია, რომელიც გადაურჩა საბჭოთა ხელისუფლებას. სვეტს გააჩნია ადგილობრივი მნიშვნელობის ეროვნული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
ალექსანდრეს სვეტის საზეიმო გახსნა შედგა 1894 წლის 18 სექტემბერს. ძეგლი აღმართეს ალექსანდრე -ის ტახტზე ასვლის 25 წლისთავის აღსანიშნავად. ადგილს, სადაც აღმართეს სვეტი ეწოდა ალექსანდრეს პარკი.

ძეგლი წარმოადგენს 11 მეტრიან სვეტს, რომელიც მთლიანად გრანიტისაგან არის დამზადებული, რომელიც მთავრდება რუსეთის გერბით. გერბი დგას კვადრატულ კვარცხლბეკზე. ადგილი სადაც დგას კვარცხლბეკი შემოსაზღვრულია ჯაჭვებით. ძეგლის არქიტექტორია ნიკოლაი დურბახი.

აღმართვის დროს ძეგლის ოფიციალური სახელწოდება იყო „ალექსანდრე -ის ძეგლი ნახიჩევანელი სომხებისაგან“.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ძეგლი არ დაუნგრევიათ. მოახდინეს მხოლოდ კვარცხლბეკზე არსებული ძეგლის მემორიალური დაფის დემონტაჟი, ასევე მოაშორეს სვეტის წვერზე არსებული ორთავიანი არწივი. 1994 წელს რეკონსტრუქციის დროს ორთავიანი არწივი კვლავ დააბრუნეს. ასევე დააბრუნეს განახლებული მემორიალური დაფა, რომელზეც ამჟამად აწერია: «იმპერატორ ალექსანდრე -ის 25 წლის მეფობის პატივისცემის ნიშნად“ და „დონის ნახიჭევანის სომხური თემისაგან 25··1894“.
ალიანსა (პერნამბუკუ)

ალიანსა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 123 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 37 415 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 137,49 კმ²-ზე. ფართობი 272 133 კმ²-ია.
ბუენოს-აირესი (პერნამბუკუ)

ბუენოს-აირესი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 149 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 537 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 134,54 კმ²-ზე. ფართობი 93 187 კმ²-ია.
კარპინა

კარპინა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 184 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 74 858 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 516,51 კმ²-ზე. ფართობი 144 931 კმ²-ია.
კონდადუ (პერნამბუკუ)

კონდადუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 129 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 282 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 270,87 კმ²-ზე. ფართობი 89 645 კმ²-ია.
ფერეირუსი (პერნამბუკუ)

ფერეირუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 96 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 430 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 128,94 კმ²-ზე. ფართობი 88 645 კმ²-ია.
იტამბე (პერნამბუკუ)

იტამბე — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 179 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 35 398 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 116,13 კმ²-ზე. ფართობი 304 812 კმ²-ია.
იტაკიტინგა

იტაკიტინგა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 88 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 692 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 96,43 კმ²-ზე. ფართობი 162 735 კმ²-ია.
ლაგოა-დუ-კარუ

ლაგოა-დუ-კარუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 128 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 007 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 229,77 კმ²-ზე. ფართობი 69 666 კმ²-ია.
ლაგოა-დი-იტაენგა

ლაგოა-დი-იტაენგა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 183 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 659 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 360,65 კმ²-ზე. ფართობი 57 282 კმ²-ია.
მაკაპარანა

მაკაპარანა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 350 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 925 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 221,43 კმ²-ზე. ფართობი 108 048 კმ²-ია.
კუმჟენის მემორიალი

კუმჟენის მემორიალი — მემორიალური კომპლექსი დონის როსტოვის რკინიგზის რაიონში. მდებარეობს ქალაქის დასავლეთ რაიონში კუმჟენის კორომში. მემორიალი ააშენეს 1983 წელს, წითელი არმიის იმ ჯარისკაცების პატივსაცემად, რომლებიც დაიღუპნენ დონის როსტოვის გათავისუფლებისათვის 1941-1943 წლებში. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის რამდენიმე მემორიალი და ძმათა სასაფლაო. მემორიალს გააჩნია რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტის სტატუსი.

აღწერა
ძეგლი მდებარეობს მთავარი ხეივნის გასწვრივ. კუმჟენის მემორიალის შემადგენლობაში შედის ხუთი პილონი, გამარჯვების ოთხი სტელა, მონუმენტი „შტურმი“ და მემორიალური დაფა, რომელზეც ამოკვეთილია როსტოვის ომებში მონაწილე ნაწილების სახელები. პილონები მოპირკეთებულია ნაცრისფერი მარმარილოს ფილებით. კუმჟენის მემორიალის ცენტრალური ობიექტია მონუმენტი „შტურმი“. გრანიტის კვარცხლბეკზე ჯარისკაცების ჯგუფი ემზადება შეტევისათვის, მათ თავზე აღმართულია 18-მეტრიანი მეტალის ისარი. იგი მიუთითებს საბჭოთა ძალების მთავარ მიმართულებას.

ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის დროს კუმჟენის კორომის ტერიტორიაზე სისხლისმღვრელი ბრძოლები გაიმართა. 1983 წელს ომში დაღუპული ჯარისკაცების პატივისცემის ნიშნად ააგეს მემორიალური კომპლექსი „კუმჟენის კორომი“. მემორიალის ავტორია არქიტექტორი რ. მურადიანი, მოქანდაკეები ბ. ლაპკო და ე. ლაპკო. მემორიალთან ყოველწლიურად იმართება სამგლოვიარო ცერემონიალები დაღუპული საბჭოთა ჯარისკაცების პატივსაცემად.

თავდაპირველად მემორიალურ კომპლექსში შედიოდა მუზეუმიც, მაგრამ 2000 წელს მუზეუმის შენობაში გაიხსნა რესტორანი. 2015 წელს, მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვების 70-ე წლისთავთან დაკავშირებით მოხდა მემორიალური კომპლექსის რესტავრაცია და კეთილმოწყობა.
ჩინური (ვაზის ჯიში)

ჩინური, კასპური, კასპური თეთრი, ატენური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ივ. ჯავახიშვილის აზრით, ამ ვაზის სახელი მისი მარცვლის ფერის მაუწყებელია. სრული სიმწიფის პერიოდში ჩინურის ყურძენი მომწვანო-მოქარვისფრო ელფერს იღებს და ძალიან წააგავს ზეთისხილის ფოთოლს, რომელსაც ძველად ქართლში „ჩინის“ სახელით მოიხსენიებენ.

კასპის მოსახლეობა ამ ვაზს „კასპური თეთრის“, „თეთრი ვაზის“ და „კასპურის“ სახელითაც მოიხსენიებს.

ძირითადად გავრცელებულია: გორის, კასპის, მცხეთის, ქარელის, ახალგორის ვენახებში. შედარებით მცირე ნარგავებად ან შერეული სახით გვხვდება: დუშეთის, მარნეულის, გურჯაანის და თელავის მუნიციპალიტეტებშიც. იგი გავრცელებული იყო ქვეყნის ფარგლებს გარეთაც და მისი ყურძენი გამოიყენებოდა, როგორც საუკეთესო საკუპაჟე მასალა რომელიმე დაბალხარისხიანი ღვინის ხარისხის ასამაღლებლად.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი ან ხუთნაკვთიანი ფორმის. ფოთლის ქვედა მხარე, ძარღვების გასწვრივ, მცირედ შებუსულია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული. ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის და ფრთიანი. საშუალო სიკუმსისაა ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო ან ღია ქარვისფერი. საკმაოდ სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ხორციანი და საკმაოდ წვნიანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

ჩინური საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 185-188 დღეა. იგი სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 172-185 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10-12 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-20%, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

ჩინური მაღალხარისხიანი საღვინე და სასუფრე ვაზის ჯიშია. ევროპული წესით დაყენებული ჩინურის ღვინო ხასიათდება ლამაზი, ღია მოჩალისფრო შეფერვით, საკმაო სხეულითა და შინაარსით, სინაზით, ალკოჰოლისა და მჟავიანობის ნორმალური შემცველობით. გამოიყენება როგორც ძირითადი საკუპაჟე მასალა მაღალხარისხოვანი ცქრიალა ღვინის დასამზადებლად. ხასიათდება ველური პიტნისა და პანტა მსხლის ტონებით, ასევე მცენარეული და ხილის ტონებით. მისგან დგება გამორჩეულად ნაზი მომწვანო-ჩალისფერი წყნარი და ცქრიალა ღვინოები. ჩინურისგან გორულ მწვანესთან ერთად მზადდება ადგილწარმოშობის დასახელების თეთრი ცქრიალა ღვინო „ატენი“ („ატენური“).
ლუქსემბურგის დემოგრაფია

ლუქსემბურგის დემოგრაფია — ლუქსემბურგის მოსახლეობის ისეთი დემოგრაფიული მონაცემები როგორიცაა: მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნიკური შემადგენლობა, განათლების დონე, ჯანდაცვა, ეკონომიკური მდგომარება და სცვა ასპექტები.

2013 წლის 1 იანვრის მიხედვით ლუქსემბურგის მოსახლეობა შეადგენდა 537,039 ადამიანს. მათგან 55.5% წარმოადგენდა ლუქსემბურგელს და 44.5% უცხოელს. ლუქსემბურგის მოსახლეობას ეწოდება ლუქსემბურგელები.

სტატისტიკური მონაცემები 1900 წლიდან
ცხრილში მოცემულია 1900 წლიდან მოყოლებული ისეთი სტატისტიკური მონაცემები როგორიცაა მოსახლეობა, შობადობის ინდექსი, გარდაცვალების ინდექსი.
ტაჩანკა

ტაჩანკა — ძეგლი დონის როსტოვში. აგებულია ოქტომბრის რევოლუციის მე-60 წლისთავთან დაკავშირებით. ძეგლი ეძღვნება ცხენოსანთა პირველ არმიას, რომელიც იბრძოდა რუსეთის სამოქალაქო ომში წითელი არმიის მარშალ სემიონ ბუდიონის ხელმძღვანელობით. მდებარეობს ქალაქ დონის როსტოვის სამხრეთ შესასვლელთან.

ძეგლი გაიხსნა 1977 წელს. იგი დამზადებულია მთლიანად თაბაშირისაგან, ხოლო შიგნიდან არის ღრუ. გარედან დაფარულია სპილენძის ფირფიტებით. ძეგლის საერთო სიმაღლეა 15 მეტრი.

ძეგლის დამზადებაზე მუშაობდა დიდი შემოქმედებითი ჯგუფი, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ მოქანდაკეები: ვ. ბატიაი, ბ. ლაპკო, ა. კოსოლაპოვი და არქიტექტორი პ. იბალაკოვი. მოქანდაკეთა კოლექტივის ხელმძღვანელი იყო ანატოლი სკნარინი, რომელსაც 1902 წელს უკვე აგებული ჰქონდა გაფიცვის დიდი მონუმენტი.

ისტორია
ზუსტად ამ ადგილზე, მდინარე დონის მარცხენა ნაპირზე, მანიჩ - ბატაისკ - აზოვის ხაზზე, 1920 წლის იანვარში გაიმართა ბრძოლა წითელი არმიის მარშალ სემიონ ბუდიონის ცხენოსანთა პირველი არმიისა და გენერალ ანტონ დენიკინის უკანდახეულ მოხალისე თეთრგვარდიელების ნაწილებს შორის.

ძეგლის მემორიალურ დაფაზე არის წარწერა: „1918. ეძღვნება ლეგენდარულ ცხენოსანთა პირველი არმიას. ძეგლი აგებულია დიდი ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციის მე-60 წლისთავთან დაკავშირებით“.

2009 წელს მოახდინეს ძეგლის სრული რესტავრაცია.
დონის როსტოვის წმინდა კარაპეტის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = სომხეთის სამოციქულო ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ა. ალაჯალიანი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =ჯვარ-გუმბათოვანი
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1875
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =1
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 47.414033
| გრძედი =40.110043
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
დონის როსტოვის წმინდა კარაპეტის ეკლესია — სომხური ეკლესია დონის როსტოვში. დონის ნახიჭევანის ტერიტორიაზე არსებული ერთადერთი დღემდე შემორჩენილი სომხური ეკლესია (თუ არ ჩავთვლით სურბ-ხაჩის ეკლესიას, რომელიც მდებარეობს ქალაქის ფარგლებს გარეთ).

წმინდა კარაპეტის ეკლესია მდებარეობს ქალაქის სომხური სასაფლაოს ტერიტორიაზე.

ისტორია
დონის როსტოვის წმინდა კარაპეტის ეკლესია ააგეს 1875 წელს. ეკლესიის არქიტექტორი იყო ვ. საზონოვი. ტაძარი ეკურთხა 1881 წლის 11 ივლისს. საეკლესიო ანსამბლის მშენებლობის ისტორია დაკავშირებულია დონის ნახიჭევანის თავად აკულინ ალაჯალოვთან, რომელიც გარდაიცვალა 1871 წელს. მან ანდერძად დატოვა, რომ სომხურ სასაფლაოზე აეშენებინათ იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ქვის ეკლესია. ა. ალაჯალოვი დაკრძალულია ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთ კედელთან.

ექსტერიერი
სივრცითი კომპოზიციის მიხედვით წმინდა კარაპეტის ეკლესია აგებულია, როგორც ბაზილიკური და ჯვარ-გუმბათოვანი ტაძარი. ფასადებზე გამოკვეთილია ტრადიციული სომხური მოტივებით მოჩუქურთმებული ფრაგმენტები.

ეკლესიის ფასადების გაფორმებაში დომინირებს თაღედის სტილი. თაღედის სტილი გამოყენებულია ტაძრის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადებზე. ეკლესიაში სამი შესასვლელია: სამხრეთის, დასავლეთისა და ჩრდილოეთის. თითოეული შესასვლელი დასრულებულია ბარელიეფური თეთრი ჯვრებით.

ინტერიერი
წმინდა კარაპეტის ეკლესია დიდი ხნის განმავლობაში რჩებოდა ქალაქის ერთადერთ ეკლესიად, რომელიც აგებული იყო სომხურ სტილში (2011 წელს გაიხსნა სურბ-არუთიუნის ეკლესია საბჭოთა პერიოდში დანგრეული საკათედრო ეკლესიის ადგილზე). ეკლესიის შიდა ხედი ისეთივეა, როგორც სხვა სომხურ ეკლესიებში. ეკლესიის კანკელი კაკლის ხისგან არის დამზადებული. კედელი მორთულია თაბაშირის ორნამენტებით, რომელთა შორისაც განთავსებულია ფრესკები.

ტაძრის ცენტრალური ხატია „ღვთისმშობელი“.

რელიქვია
გარკვეული დროის განმავლობაში ეკლესიაში ინახებოდა საუკუნის ხაჩქარი სურბ-ხაჩი.
ნოვოჩერკასკის ტრიუმფალური თაღები

ნოვოჩერკასკის ტრიუმფალური თაღები — რუსული კლასიციზმის ძეგლები. კომპლექსი შედგება ორი ტრიუმფალური თაღისაგან. ერთ-ერთს ეწოდება ჩრდილოეთის, ხოლო მეორეს — დასავლეთის. შესაბამისად ისინი მდებარეობენ ქალაქის ჩრდილოეთით და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილებში.

ტრიუმფალური თაღები აგებულია 1817 წელს, 1812 წლის სამამულო ომში გამარჯვების ნიშნად. ეს არის სიმბოლო, რომელიც აღნიშნავს დონის კაზაკების წვლილს ნაპოლეონის წინააღმდეგ ბრძოლაში. თაღები არის ერთადერთი მსგავსი ძეგლი სამხრეთ რუსეთში, რომელიც შეტანილია ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

აღწერა
იდენტური თაღები განეკუთვნება გვიანი კლასიციზმის სტილს. თაღს გარს აკრავს 12 დორიული სვეტი. თითოეული მათგანი სრულდება პატარა ქვის ბურთებით. ჩრდილოეთის ტრიუმფალური თაღი გვირგვინდება ბრინჯაოს სამხედრო აღჭურვილობით, რომელშიც გადმოცემულია კაზაკების ამუნიცია და სამხედრო საგნები: ჯაჭვის პერანგი, დროშები, ხმლები, ფარები, იარაღი და ბირთვები.

თაღები აგებულია დახერხილი კირქვით. ზედაპირი შეღებილია თეთი და ყვითელი საღებავით. ჩრდილოეთი თაღის კედელზე ზემოთ არის წარწერა:

ისტორია
1817 წელს ნოვოჩერკასკში ელოდებოდნენ იმპერატორ ალექსანდრე -ის ვიზიტს. ატამანმა მატვეი პლატოვმა გადაწყვიტა იმპერატორის ვიზიტთან დაკავშირებით აეშენებინა ტრიუმფალური თაღი, თუმცა რადგანაც არ იყო ცნობილი, რომელი მხრიდან შემოვიდოდა იმპერატორი დასავლეთიდან ანუ ძველი როსტოვის გზიდან, თუ ჩრდილოეთიდან - მოსკოვის გზატკეცილიდან. გადაწყვიტეს ქალაქის ორივე შესასვლელში აეგოთ თაღი. ზოგიერთი ინფორმაციით თაღების პროექტი ეკუთვნის ადგილობრივ არქიტეტქორს. ისტორიკოსები და მხარეთმცოდნეები ვარაუდობენ, რომ პროექტის ავტორია ალესანდრო რუსკა ან მისი ძმა ლუიჯი რუსკა, რომელმაც ამავე პერიოდში ააშენა ნოვოჩერკასკის საკათედრო ტაძარი. ტრიუმფალური თაღები წლების განმავლობაში წარმოადგენდა ქალაქის მთავარ ღირსშესანიშნაობას.
ემანუელ მაკრონი

ემანუელ ჟან-მიშელ ფრედერიკ მაკრონი (; დ. 21 დეკემბერი, 1977, ამიენი, საფრანგეთი) — ფრანგი პოლიტიკოსი, საფრანგეთის პრეზიდენტი 2017 წლის 14 მაისიდან.

მაკრონი დაიბადა ქალაქ ამიენში; სწავლობდა ფილოსოფიას პარიზის ნანტერის უნივერსიტეტში. კარიერის დასაწყისში, მუშაობდა საჯარო მოხელედ, შემდეგ დაინიშნა საინვესტიციო ბანკირად. 2014 წლის აგვისტოში, პრემიერ ვალსის მთავრობაში ეკონომიკის, მრეწველობისა და ციფრულ საქმეთა მინისტრად დაინიშნა; მინისტრის ამპლუაში, გაატარა ბიზნესისთვის სასარგებლო რეფორმები. 2016 წლის აგვისტოში მაკრონი გადადგა, რათა მონაწილეობა მიეღო საფრანგეთის 2017 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. ამომრჩეველს იგი სთავაზობს სოციალურ-ლიბერალურ წინადადებებს. 2016 წლის ნოემბერში, მაკრონმა განაცხადა, რომ მას მხარს უჭერს პარტია !.
ნააზარე-და-მატა

ნააზარე-და-მატა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 89 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 796 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 235,85 კმ²-ზე. ფართობი 130 572 კმ²-ია.
პაუდალიუ

პაუდალიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 69 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 51 357 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 185,06 კმ²-ზე. ფართობი 277 509 კმ²-ია.
ტიმბაუბა

ტიმბაუბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 102 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 53 825 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 183,71 კმ²-ზე. ფართობი 292 985 კმ²-ია.
ტრაკუნიაენი

ტრაკუნიაენი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 120 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 055 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 96,35 კმ²-ზე. ფართობი 135 497 კმ²-ია.
ვისენსია

ვისენსია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 119 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მატა-სეტენტრიუნალ-პერნამბუკანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 732 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 134,78 კმ²-ზე. ფართობი 228 017 კმ²-ია.
შან-დი-ალეგრია

შან-დი-ალეგრია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 160 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვიტორია-დი-სანტუ-ანტანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 404 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 255,5 კმ²-ზე. ფართობი 48 548 კმ²-ია.
შან-გრანდი

შან-გრანდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 470 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვიტორია-დი-სანტუ-ანტანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 137 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 237,33 კმ²-ზე. ფართობი 84 848 კმ²-ია.
გლორია-დუ-გოიტა

გლორია-დუ-გოიტა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 158 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვიტორია-დი-სანტუ-ანტანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 29 019 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 125,17 კმ²-ზე. ფართობი 231 832 კმ²-ია.
პომბუსი

პომბუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 208 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვიტორია-დი-სანტუ-ანტანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 046 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 100,24 კმ²-ზე. ფართობი 239 876 კმ²-ია.
ვიტორია-დი-სანტუ-ანტანი

ვიტორია-დი-სანტუ-ანტანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 707 მეტრზე. მიეკუთვნება მატა-პერნამბუკანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვიტორია-დი-სანტუ-ანტანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 129 974 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 386,89 კმ²-ზე. ფართობი 335 942 კმ²-ია.
დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = სომხეთის სამოციქულო ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1786-1792
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =1
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 47.290556
| გრძედი =39.721944
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესია — სომხური ეკლესია დონის როსტოვში. ერთ-ერთი გადარჩენილი შენობა, რომელშიც ადრე მოქმედებდა მონასტერი. აგებულია საუკუნის ბოლოს ყირიმიდან გადმოსახლებული სომხების მიერ ყირიმში არსებული ამავე სახელწოდების მონასტრის სახელზე. ეკლესია არის ერთ-ერთი უძველესი ნაგებობა, რომელიც შემორჩენილია როსტოვის ოლქის ტერიტორიაზე.

აღწერა
ეკლესია გარშემორტყმულია დონის როსტოვის ვოროშილოვგრადის რაიონის საცხოვრებელი კვარტლებით. ეკლესია დგას მაღლობზე, რომელზეც ქვის კიბეებით ხდება ასვლა. ტაძარი აგებულია კლასიციზმის სტილში. შენობის მთავარი ელემენტია პორტიკი. ტაძარი გეგმით სწორკუთხაა, მცირე რიზალიტებით აღმოსავლეთით აფსიდის მხარეს. ეკლესიიდან მდინარე ტემერიკამდე ჩაუყვება ქვის კიბე.

ეკლესიის მთავარი რელიქვიაა საუკუნის ხაჩქარი სურბ-ხაჩი, რომელიც გადმოცემის თანახმად მოტანილია სომხეთის ძველი დედაქალაქიდან, ანისიდან ყირიმში, ხოლო დონის როსტოვში მოხვდა საუკუნის ბოლოს, სადაც მოიტანეს ყირიმიდან გადმოსახლებულმა სომხებმა. ეკლესიის კედლებთან დაკრძალულნი არიან სომეხი მწერლები და პოეტები არუთიუნ ალამდარიანი, მიქაელ ნალბანდიანი და რაფაელ პატკანიანი.

ისტორია
მონასტერი დაარსდა 1783 წელს, ხოლო ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1786 წელს და გრძელდებოდა 6 წლის მანძილზე. 1792 წლის 27 ნოემბერს ეკლესია აკურთხეს. 1862 წელს დასავლეთი ფასადის ახლოს ააგეს სამრეკლო. ეკლესიიდან აღმოსავლეთით მდებარეობს ორსართულიანი მთავარეპისკოპოსის სახლი, სადაც 1791 წელს დაარსდა ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლა, რომელიც მოგვიანებით გადაკეთდა სემინარიად, რომეთან ერთადაც არსებობდა პანსიონატი. სემინარიასთან ააშენეს ბიბლიოთეკა, რომელიც 1883 წელს გადაიტანეს დონის ნახიჭევანში. შენობაში ასევე განთავსებული იყო სამხრეთ რუსეთში პირველი სტამბა, რომელიც მოქმედებდა 1790-1796 წლებში. ამ ექვსი წლის განმავლობაში აღნიშნულ სტამბაში დაიბეჭდა 20 წიგნი.

1968-1972 წლებში ადგილობრივი მცხოვრების მარკ გრიგორიანის პროექტით მიმდინარეობდა აღდგენითი სამუშაოები. რესტავრაციის დასრულების შემდეგ შენობაში გაიხსნა რუსულ-სომხური მეგობრობის მუზეუმი, რომელიც მოითვლიდა 10 000 ექსპონატს.

ეკლესიაში ღვთისმსახურება აღსდგა 2000 წელს.

გალერეა