iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალმათის წიგნების მუზეუმი

ალმათის წიგნების მუზეუმი — ყაზახეთის ლიტერატურისა და წიგნის გამომცემლობის ისტორიის ყოფილი მუზეუმი ალმათში, რომელიც მდებარეობდა ყაზახეთის სსრ-ის პურისა და კომბინირებული კვების პროდუქტების წარმოების სამინისტროს ყოფილ შენობაში.

მუზეუმის ისტორია
წიგნების მუზეუმი დაფუძნდა 1977 წელს რესპუბლიკის ბეჭდვითი საქმის სამინისტროს სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის, შერიაზდან ელეუკენოვის დავალებით.

მუზეუმის საცავი 20 ათასზე მეტ ექსპონატს მოიცავს. მათ შორის 500-ზე მეტი იშვიათი წიგნისა და - საუკუნეებიდან საუკუნის 40-იან წლემაბდე ხელნაწერების კოლექციას. აქ ასევე ინახება ძველებური ყაზახური და უცხოური ხელნაწერები, არაბული, ლათინური და კირილიცის შრიფტით ხელნაწერი და ძველებური ნაბეჭდი წიგნები, რომლებიც ისტორიულ-კულტურული და სამეცნიერო მნიშვნელობისაა.

მუზეუმის ექსპოზიციები, ფოტო და ვიდეომასალების გამოყენებით, განთავსებულია ოთხ ძირითად განყოფილებაში: ყაზახეთის სტეპების ძველი ხელნაწერები, ხელნაწერები — საუკუნეების მემკვიდრეობა, ადრეული სამამულო გამოცემები და ყაზახეთის ბეჭდურ-ხელნაწერი ძეგლები. შიგა კედლების მშვენება — თემატური პანო ისტორიას ასახავს.

2012 წელს მუზეუმში გაიმართა გამოფენა, რომელიც ყაზახი მწერლისა და დრამატურგის მუხთარ აუეზოვის დაბადებიდან 115 წლისთავს ეძღვნებოდა, გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო წიგნები აუეზოვის პირადი ხელმოწერეით, რომან „აბაი“-ს პირველი გამოცემა, რომელიც ალმა-ათაში 1942 წელს გამოიცა. ასევე სხვადასხვა წიგნების ფასეული ექსპონატები ლათინურ ენაზე: „-“, „ “, „-“, „ “, „ “ და სხვა.

2016 წლიდან შენობაში „კულთურათა დაახლოების ცენტრია“ განთავსებული. მუზეუმის ექსპოზიციის ნაწილი გადატანილია იშვიათი წიგნების მუზეუმში, რომელიც სამუზეუმო კომპლექსის „ “-ის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

მუზეუმის შენობა
1935 წელს არქიტექტორ ვლადიმერ ტვერდოხლებოვის პროექტით აშენდა შენობა სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტროსთვის (შემდგომში ყაზახეთის სსრ-ის პურისა და კომბინირებული კვების პროდუქტების წარმოების სამინისტრო). პროექტის სკულპტორი იყო წარმოშობით ჩეხი, საბჭოთა სკულპტორი ივან ვახეკი, რომელიც ყაზახეთში იყო გადასახლებული.

ორსართულიანი შენობა აგურით იყო ნაშენები. სხვადასხვა პერიოდში შენობაში განთავსებული იყო სხვადასხვა დაწესებულებები. მათ შორის: ტრესპი „ყაზლუდი“, მასთან არსებული „გამაგრილებელი სასმელებისა და ნაყინის სანიმუშო მაღაზია და საზაფხულო პავილიონი“, სამმართველო „ყაზპური“, ასევე მასთან არსებული პურის მაღაზია და სხვა ორგანიზაციები.

ძეგლის სტატუსი
2010 წლის 10 ნოემბერს დამტკიცდა ქალაქ ალმათის ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა ახალი სახელმწიფო ნუსხა. მისი გამოქვეყნებისთანავე ამ საკითხთან დაკავშირებული ყველა ძველი გადაწვეტილება ძალადაკარგულად ჩაითვალა.. ამ დადგენილებაში შენარჩუნებულია პურისა და კომბინირებული კვების პროდუქტების წარმოების სამინისტროს ყოფილი შენობის სტატუსი, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლის. დაცული ზონების საზღვრები 2014 წელს დამტკიცდა.
ღია სატვირთო მანქანა

ღია სატვირთო მანქანა — სატვირთო ავტომობილის სახეობა, რომელსაც აქვს მთლიანად ბრტყელი ძარა ბორტებისა და გადახურვის გარეშე. ეს საქონლის სწრაფი და მოსახერხებელი დატვირთვის საშუალებას იძლევა. გამოიყენება მძიმე ტვირთის გადასაზიდად, რომელიც არ საჭიროებს დაცვას ამინდის ცვლილებისას, ასევე არასტანდარტული ტვირთვებისთვის, რომელიც მოითხოვს უფრო მეტ სივრცეს.
თალალე (კათოლიკოსი)

თალალე, თალილე — ქართლის კათოლიკოსი საუკუნის ნახევარში.

იხსენიება „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ მატიანეში ცხრა ცოლოსანი კათოლიკოსის შემდეგ. მოვსეს კალანკატვაცის ცნობით, თალალემ ალბანეთის კათოლიკოსის, მიქაელის (708–742) სურვილის წინააღმდეგ ალბანეთის მთავარს, ვარაზოს, მისსავე ბიძაშვილზე — ვარდანეპზე დაწერა ჯვარი, რის გამოც, მიქაელმა თალალე და ახალდაქორწინებულები დაწყევლა. თალალეს მოღვაწეობის ხანაში ქართლის ეკლესია მონოფიზიტობის აღმსარებელი ალბანეთის მოსახლეობაში ქალკედონური მრწამსის (დიოფიზიტობა) დანერგვას ცდილობდა. თალალეს მოქმედება, როგორც ჩანს, ალბანეთის მთავრის ქართლის ეკლესიის გავლენაში მოქცევის სურვილით იყო ნაკარნახევი.
ანატოლი კიზირია

ანატოლი კიზირია (დ. 14 ივნისი, 1889, ნოსირი — გ. 9 თებერვალი, 1976) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

ბიოგრაფია
1913 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტი და 1916 წელს პეტროვსკოე-რაზუმოვსკის სასოფლო-სამეურნეო აკადემია.

1918-1920 და 1923-1936 წლებში მუშაობდა თბილისის მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატში, სენაკის მაზრის რევკომში. 1932-1938 წლებში სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში მექანიზაციისა და ელექტროფიკაციის კათედრის გამგედ. 1938-1971 წლებში საქართველოს ზოოვეტერინალური სასწავლო-საკვლევი ინსტიტუტის მექანიზაციისა და ელექტროფიკაციის კათედრის გამგედ. 1973-1976 წლებში საქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტროფიკაციის ინსტიტუტში კონსულტანტად.

ჯილდოები
1965 საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
პავსანიასი

პავსანიასი  — საუკუნის ბერძენი მწერალი, მოგზაური და გეოგრაფი. ბერძნული ხელოვნების ენციკლოპედიად ითვლება მის მიერ დაწერილი „ელადის აღწერილობა“ 10 წიგნად. ბიოგრაფიული ცნობები პავსანიასის შესახებ მოღწეული არ არის. ვარაუდის დონეზე ამტკიცებენ, რომ იგი ლიდიაში უნდა დაბადებულიყო, რადგან თავის ნაშრომში დიდ ადგილს უთმობს მშობლიური მხარის აღწერას. ავტორის მსჯელობის მიხედვით ნათელი ხდება, რომ თხზულება დაწერილია იმპერატორ მარკუს ავრელიუსის მმართველობის ხანაში.

პავსანიასი დიდ მწერალთა რიცხვს არ მიეკუთვნება. იყო თავისი ეპოქის განათლებული პიროვნება და საუკუნეებს შემოუნახა ბერძნული გენიის მრავალი საოცრება, რომლებსაც საუკუნეში შენარჩუნებული ჰქონდათ პირვანდელი სახე. მსგავსი ხასიათის ნაშრომი ძველი სამყაროს შესახებ არ არსებობს. „ელადის აღწერილობიდან“ ჩანს, რომ ავტორს ბევრი უმოგზაურია, საკუთარი თვალით უნახავს მრავალი ძეგლი. გამოუყენებია ვრცელი ლიტერატურა. „ელადის აღწერილობაში“ დაფიქსირებულმა ხუროთმოძღვრებისა და ქანდაკების ძეგლებმა ისტორიის ქარტეხილებს ვერ გაუძლეს, მაგრამ კაცობრიობის ხსოვნაში დარჩნენ პავსანიასის წყალობით.

პავსანიასის ნაშრომმა შემოინახა ფრაგმენტები იმ ლიტერატურისა, რომლებსაც იგი ეყრდნობოდა. პავსანიასი დაწვრილებით აღწერდა ტაძრებს, საკურთხევლებს, ხუროთმოძღვრულ ნაგებობებს, ქანდაკებებს, სურათებს ურთავდა მსჯელობის ობიექტის შესახებ არსებულ თქმულებებსა და მითებს.

პავსანიასის მიერ აღწერილი ღირსშესანიშნაობების დიდი ნაწილი ნანგრევების სახითაა მოღწეული, მრავალი მიწის ქვეშ მოქცეული ძეგლის ადგილმდებარეობის განსაზღვრა „ელადის აღწერილობით“ გახდა შესაძლებელი. პავსანიასის აღწერების სიზუსტე დაადასტურეს არქეოლოგიურმა გათხრებმა.
ჯო ლოკი

ჯოზეფ უილიამ ლოკი (; დ. 24 სექტემბერი, 2003) — მენელი მსახიობი. ცნობილია მთავარი როლისთვის -ის თინეიჯერულ სერიალში „გულის გამჩერებელი“, სადაც განასახიერებს საშუალო სკოლის მოსწავლეს, ჩარლი სპრინგს. ამ როლისთვის მოიპოვა საბავშვო და საოჯახო ემის პრემიის ნომინაცია გამორჩეული მთავარი შესრულების კატეგორიაში. 2024 წელს შეასრულა ბილი მაქსიმოვის / უილიამ კაპლანის როლი -ის კინოსამყაროს მინისერიალში „აგატა: მთელი ეს დრო“ და ტობიას რაგის როლი ბროდვეის მიუზიკლში „სუინი თოდი, დალაქი–დემონი ფლიტ–სთრითიდან“.

ადრეული ცხოვრება
ჯოზეფ უილიამ ლოკი დაიბადა 2003 წლის 24 სექტემბერს. გაიზარდა დაგლასში, კუნძულ მენზე. განათლება მიიღო ბალაკერმინის საშუალო სკოლაში. 2022 წლის აპრილში -ის გადაცემაში „ “ თქვა, რომ სწავლობდა პოლიტიკას, ისტორიასა და ინგლისურს.

საშუალო სკოლაში სწავლისას, ლოკმა და მისმა სამმა თანასკოლელმა შეადგინეს პეტიცია, რომ მთავრობას გადაეხედა სირიელი დევნილების კუნძულ მენზე მიღების საკითხი.

2022 წელს ლოკმა დაიწყო ჩარლი სპრინგის, თავისი პირველი საეკრანო როლის, შესრულება -ის თინეიჯერულ სერიალში „გულის გამჩერებელი“, რომელიც ეფუძნება ელის ოსმანის ამავე სახელწოდების ვებკომიქსსა და გრაფიკულ რომანს. იგი ამოირჩიეს 10 000 პოტენციური მსახიობიდან, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს ღია კასტინგში. ლოკმა, რომელიც პირველის სეზონის გადაღებისას 17 წლის იყო, შეასრულა 14-15 წლის საშუალო სკოლის მოსწავლის როლი.

2024 წელს ლოკმა მონაწილეობა მიიღო -ის „ვანდავიჟენის“ სპინ-ოფში „აგატა: მთელი ეს დრო“. უკანასკნელში განასახიერა გოთი პერსონაჟი, რომელსაც თავდაპირველად „თინეიჯერს“ უწოდებდნენ, თუმცა მოგვიანებით აღმოჩნდა, რომ უილიამ კაპლანი იყო. იმავე წელს, ლოკმა ითამაშა ტობიას რაგი ბროდვეის მიუზიკლში „სუინი თოდი, დალაქი–დემონი ფლიტ–სთრითიდან“.

პირადი ცხოვრება
ლოკი -ზე 12 წლის ასაკში დაკამინგაუტდა და დედამისს უთხრა, რომ გეი იყო. მალევე მიხვდა, რომ ოჯახისგან განსხვავებით, მსოფლიოსთვის ამის გასამხელად მზად არ იყო, და პოსტი წაშალა. 15 წლის ასაკში ხელმეორედ დაკამინგაუტდა. ლოკმა არაერთხელ ისაუბრა კუნძულ მენზე ახალგაზრდა გეი მამაკაცად ცხოვრების გამოცდილებაზე და არაერთი პარალელი გაავლო ჩარლისთან „გულის გამჩერებელში“.

2022 წლის აგვისტოში კუნძული მენის ჯანდაცვის მინისტრმა ლოური ჰუპერმა განაცხადა, რომ ხელისუფლება შეცვლიდა გეი მამაკაცებისთვის სისხლის დონაციის სრული აკრძალვის კანონს მას შემდეგ, რაც კუნძულის ყოველწლიურ ღირსების მარშზე ნაჩვენებ ვიდეო შეტყობინებაში ლოკმა ამ „არქაული“ წესის შეცვლისკენ მოუწოდა.

ფილმოგრაფია
ტელევიზია
თეატრი
ჯილდოები და ნომინაციები
აშშ-ის ტრანსპორტის სამინისტრო

აშშ-ს ტრანსპორტის სამინისტრო — აშშ-ს ცენტრალური სამთავრობო სააგენტო ტრანსპორტის სფეროში. 2003 წლამდე სამინისტროს ფუნქციებში ტრანსპორტის უსაფრთხოების უზრუნველყოფაც შედიოდა. დაარსდა კონგრესის აქტით 1966 წლის 15 ოქტომბერს, ფუნქციონირება დაიწყო 1967 წლის 1 აპრილს. ტრანსპორტის მინისტრის ხელმძღვანელობით.

ისტორია
ტრანსპორტის დეპარტამენტამდე მის ფუნქციებს აშშ-ის ვაჭრობის დეპარტამენტი ასრულებდა. 1965 წელს, ნაჯიბ ჰალაბიმ, ფედერალური საავიაციო ადმინისტრაციის მომავალმა ადმინისტრატორმა, აშშ-ს პრეზიდენტს ლინდონ ჯონსონს შესთავაზა, რომ ტრანსპორტი მინისტრთა კაბინეტის დონეზე აეყვანა და შეყვანილიყო -ში.. ტრანსპორტის დეპარტამენტის შექმნის იდეა პირველად შემოგვთავაზა ყოფილმა პრეზიდენტმა ვუდრო უილსონმა 1921-1922 წლებში.

სწორედ აშშ-ს მთავრობის ამ დეპარტამენტმა მიიღო 2002 წელს შიდა უსაფრთხოების აქტი ( 107-296), როგორც პასუხი 2001 წლის 11 სექტემბრის მოვლენებზე.

შედეგად, 2003 წელს, სატრანსპორტო უსაფრთხოების ადმინისტრაცია გადაეცა აშშ-ს შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტის კონტროლს. იქვე გადაიყვანეს აშშ-ს სანაპირო დაცვაც.

სათაო ოფისი: ვაშინგტონი, 1200 . 58 622 თანამშრომელი. წლიური ბიუჯეტი: $58 მილიარდი.

ხელმძღვანელობა: ტრანსპორტის მინისტრი 2021 წლიდან — პიტ ბუტიჯიგი (დაიბადა 1982 წელს), მოადგილე — პოლი ტროტენბერგი.
მინა ვაინბლატი

მინა ვაინბლატი (დ. 30 აგვისტო, 1929, კიევი) — მუსიკოსი,პედაგოგი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1976).

ბიოგრაფია
1917–1952 წლებში სწავლობდა კიევის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ვიოლინოსა და ფორტეპიანოს განხრით.

1952–1954 წლებში მუშაობდა კისლოვოდსკის სახელმწიფო ფილარმონიის სიმფონიურ ორკესტრში, ხოლო 1955–1960 წლებში იყო თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის ორკესტრის მსახიობი. 1960–1965 წლებში უკრავდა ლვოვის ი. ფრანკოს სახელობის და სარატოვის ნ. ჩერნიშევსკის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრებსა და ყაბარდო–ბალყარეთის სახელმწიფო ფილარმონიის ორკესტრებში. 1965–1966 წლებში მუშაობდა სარატოვის ფილარმონიის სიმფონიურ ორკესტრში. 1966–1976 წლებში თბილისის მე–2 სამუსიკო სასწავლებელში მუშაობდა პედაგოგად (ვიოლინოსა და კამერული ანსამბლის კლასები). 1968 წელს კვლავ იწყებს მუშაობას თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში ორკესტრის მსახიობად, ხოლო 1972 წლიდან იყო ორკესტრის პირველი კონცერტმაისტერი. მინა ვაინბლატის საშემსრულებლო ხელოვნება გამოირჩეოდა მაღალი პროფესიული კულტურით. იგი წლების მანძილზე ასრულებდა ყველა საორკესტრო პარტიებს საბალეტო და საოპერო სპექტაკლებში. 1975 წელს მინა ვაინბლატი ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის საბალეტო დასთან ერთად საგასტროლოდ იმყოფებოდა იაპონიაში.

ჯილდოები
1976 – საქართველოს დამსახურებული არტისტი
კონსტანტინე ვაისერმანი

კონსტანტინე ვაისერმანი (დ. 20 მაისი, 1896, თბილისი — გ. 1988) — ქართველი მწერალი,პედაგოგი,რეჟისორი.

ბიოგრაფია
1915 წელს დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი.

უმაღლესი განათლების მისაღებად გაემგზავრა ხარკოვში, სადაც შევიდა ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. 1917 წელს გაწვეულ იქნა ჯარში.1919 წელს ექსტერნად ჩააბარა გამოცდები თბილისის უმაღლეს პედაგოგიურ კურსებზე და მიიღო ფიზიკა–მათემატიკის მასწავლებლის წოდება. 1927 წელს შეთავსებით დაიწყო მუშაობა თვითმოქმედ წრეში, რომელიც იმავე წელს გადაკეთდა რუსულ მოზარდ მაყურებელთა თეატრად. ამ თეატრის დაარსების ერთ–ერთი ინიციატორი იყო. აქ მან დაიწყო მოღვაწეობა როგორც პედაგოგიური ნაწილის გამგემ. 1935 წლიდან ის დაინიშნა თეატრის დირექტორის მოადგილედ, შემდეგ კი დირექტორად და სამხატვრო ხელმძღვანელად. 1950–1953 წლებში იყო გრიბოედოვის თეატრის დირექტორი, ხოლო 1953–1962 წლებში კვლავ რუსული მოზარდ მაყურებელთა თეატრის დირექტორი.

ჯილდოები
1941 – საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.
უილიამ მარსი

უილიამ მარსი (; დ. 12 დეკემბერი, 1786 — გ. 4 ივლისი, 1857) — ამერიკელი იურისტი, პოლიტიკოსი და მოსამართლე. სხვადასხვა დროს ეკავა აშშ-ის სენატორის, ნიუ-იორკის გუბერნატორის, აშშ-ის ომის მდივნისა და სახელმწიფო მდივნის თანამდებობა. მონაწილეობდა გედსდენის შესყიდვასთან დაკავშირებულ მოლაპარაკებებში.

დაიბადა საუსბრიჯში, მასაჩუსეტსის შტატში. ბრაუნის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ იურიდიული პრაქტიკა ნიუ-იორკის შტატში მდებარე ქალაქში, ტროაში დაიწყო. მსახურობდა 1812 წლის ინგლის-ამერიკის ომში, როგორც პირველი ლეიტენანტი და კაპიტანი. თავდაპირველად იყო დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტიის ფრაქცია -ის წევრი,1820-იან წლებში დემოკრატ-რესპუბლიკელების დაშლის შემდეგ გახდა დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1821-დან 1831 წლამდე ეკავა ნიუ-იორკის გენერალ-ადიუტანტის, ნიუ-იორკის შტატის კონტროლიორის და ნიუ-იორკის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობა. გუბერნატორობამდე, 1831 წლიდან 1833 წლამდე არჩეულ იქნა აშშ-ის სენატში. ნიუ-იორკის გუბერნატორის თანამდებობა სამჯერ ეკავა, თუმცა 1818 წელს ეს პოზიცია ვიგების პარტიის კანდიდატმა, უილიამ სიუარდმა დაიკავა.

1845 წლიდან-1849 წლამდე ეკავა ომის მდივნის თანამდებობა, მეთვალყურეობდა ამერიკა-მექსიკის ომს. 1853 წელს ფრანკლინ პირსის პრეზიდენტობისას, იყო სახელმწიფო მდივანი. თანამდებობის დატოვებიდან მალევე, 1857 წელს გარდაიცვალა.
ივანე მიჩურინი

ივანე ვლადიმერის ძე მიჩურინი (დ. , მამული ვერშინა, ახლანდ. პრონსკის რაიონი — გ. 7 ივნისი, 1935, მიჩურინსკი) — რუსი ბიოლოგი, სელექციონერ-გენეტიკოსი, ბუნებისმეტყველი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა საკავშირო აკადემიის აკადემიკოსი (1935), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი (1935). რუსეთში ხეხილოვანი კულტურების სამეცნიერო სელექციის ფუძემდებელი.

დაიბადა მამულ ვერშინაში, სოფელ დოლგოესთან ახლოს (ახლანდ. მიჩუროვკა, პრონსკის რაიონი, რიაზანის ოლქი), მცირემამულიანი აზნაურის ოჯახში. უმაღლესი განათლება არ მიუღია, დაკავებული იყო თვითგანათლებით. 1875 წელს ქალაქ კოზლოვთან (ახლანდ. მიჩურინსკი) დააარსა პომოლოგიური სანერგე, სადაც შეაგროვა ხეხილოვანი მცენარეების კოლექცია (800-ზე მეტი ფორმა), რომელსაც იყენებდა ჰიბრიდიზაციის გზით ახალი ჯიშების გამოსაყვანად. 1899 წელს ახალი ნაკვეთი შეიძინა (დაახლ. 13 ჰექტარი) მდინარე ლესნოი-ვორონეჟის ჭალაში, სადაც გადაიტანა თავისი სანერგე. აქ ცხოვრობდა და მუშაობდა სიცოცხლის ბოლომდე. 1913 წელს უარი განაცხადა აშშ-ის მიწათმოქმედების დეპარტამენტის შეთავაზებაზე, გადასულიყო ამერიკაში ან გაეყიდა თავისი კოლექცია. 1917 წელს ემხრობოდა საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებას, რითაც შემდგომში საბჭოთა მთავრობისგან მხარდაჭერა მიიღო და განაგრძო თავისი საქმიანობა. მიჩურინის მოღვაწეობას იწონებდა ნიკოლოზ ვავილოვი. 1918 წელს თავისივე თხოვნით მოხდა სანერგის ნაციონალიზაცია, ივანე მიჩურინი გახდა დირექტორი, სანერგეს ეწოდა „ივანე მიჩურინის სახელობის საცდელ-პომოლოგიური სანერგე“ (დღეს — ხეხილოვანი მცენარეების გენეტიკისა და სელექციის ინსტიტუტი).

მიჩურინის ძირითადი შრომები ეძღვნება ხეხილოვანი მცენარეების სელექციას, შორეული ჰიბრიდიზაციის თეორიის შემუშავებას, ჰიბრიდული ნათესარების გადარჩევასა და განვითარების მართვას. შემოგვთავაზა საფეხუროვანი აკლიმატიზაციის მეთოდი, გეოგრაფიულად დაშორებული ფორმების შეჯვარება, შეუჯვარებლობის გენეტიკური ბარიერების გადალახვის საშუალებები, შექმნა შეჯვარებისათვის საწყისი ფორმების შერჩევის თეორია. გამოიყვანა ხეხილოვანი, კენკროვანი, ბოსტნეული კულტურების და დეკორატიული მცენარეების 350-ზე მეტი ჯიში, რომელთაგან მრავალი დღემდეა დარაიონებული. სათავე დაუდო ჩრდილოეთში ყურძნის, გარგრის, ბლისა და სხვა კულტურების შეტანას.

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშისა (1925) და ლენინის ორდენებით (1931). დაწესებულია მიჩურინის სახელობის ოქროს მედალი, რომელსაც რუსეთის სოფლის მეურნეობის აკადემია გასცემს მცენარეების გენეტიკისა და სელექციის დარგში მოწინავე მიღწევებისათვის. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
ალთაი (ჩინეთი)

ალთაი — ქალაქი ალთაის პრეფექტურაში, ილი ყაზახის ავტონომიური პრეფექტურის ფარგლებში, შორეულ ჩრდილოეთ სინძიანგში, ჩინეთში. ქალაქის ცენტრი მდებარეობს მდინარე ქელანის ნაპირზე.

გეოგრაფია
კლიმატი
ალთაის აქვს ცივი ნახევრად არიდული კლიმატი (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით), წლიური 213 მმ ნალექით. ზამთარი გრძელი, ცივი და მშრალია, იანვრის 24 საათის საშუალო მაჩვენებელია -15.3°; თუმცა, ჩრდილოეთით ალთაის მთების არსებობა ხელს უწყობს ზამთრის სიცივის შემცირებას აღმოსავლეთით მდებარე ადგილებთან შედარებით. გაზაფხული და შემოდგომა ხანმოკლეა. ზაფხული ძალიან თბილია, მაგრამ მშრალი, ივლისის 24 საათიანი საშუალო ტემპერატურაა 21.7°. წლიური საშუალო არის 4.75°. მზის თვიური შესაძლო ნათება მერყეობს 50%-დან დეკემბერში 74%-მდე აგვისტოსა და სექტემბერში. მზე უხვადაა და ქალაქი ყოველწლიურად იღებს მზის ნათებას 2993 საათის განმავლობაში.

ტრანსპორტი
ურუმჩიდან (სინძიანგის პროვინციის დედაქალაქი) ალთაიმდე თვითმფრინავით დაახლოებით ერთი საათია საჭირო, დღის ავტობუსით ცხრა საათი, ღამის ავტობუსით 12 საათი, ხოლო მატარებლით დაახლოებით 9,5 საათი.

კულტურა
სინძიანგის უიღურული ავტონომიური რეგიონის სხვა ქალაქების მსგავსად, ალთაიშიც ბევრი უმცირესობაა, განსაკუთრებით უიღურები და ყაზახები.

დუნდბულაგის კლდის ნაკვეთები სანდიღათის მონღოლთა ეთნიკურ დასახლებაში ამ ქალაქის ქვეშ არის თხილამურებით სრიალის ძალიან ადრეული მტკიცებულება. ტერმინი მონღოლი აქ ნაწილობრივ ეხება მონღოლური ერის ეთნიკურ ტუველებს.

განათლება
სკოლებში მოსწავლეებს ასწავლიან ძირითადად ჩინურს. ასევე არის უიღურული და ყაზახური ენების კურსები.

ტურიზმი
ყველაზე მნიშვნელოვანი ტურისტული ადგილია ქანასის ტბა, რომელთანაც დაკავშირებულია ლეგენდა დიდი არსების შესახებ.
მუჰამედ რაფი

გენერალი მოჰამედ რაფი ( პუშტუ : ; დაბადებული 1946) — ავღანელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, არმიის გენერალი. ყოფილი პოლიტბიუროს წევრი და ვიცე-პრემიერი (თავდაცვის ყოფილი მინისტრი). 1979-1984 და 1986-1988 წლებში მუშაობდა ავღანეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის თავდაცვის მინისტრად. ეთნიკურდ: პუშტუნი. მამა — შირინ ხანი, ერთ-ერთი პირველი ავღანელი რეაქტიული თვითმფრინავის მფრინავი იყო.

ბიოგრაფია
მოჰამედ რაფიმ განათლება მიიღო ესტეკლალისა და ჰაბიბიას ლიცეუმებში და დაამთავრა ქაბულის სამხედრო სასწავლებელი ( 1967 წ. ). მსახურობდა სატანკო ჯარში. 1973 წლიდან იყო ავღანეთის სახალხო დემოკრატიული პარტიის წევრი (; ფრაქცია „ ფარმაჩის“ წევრი). 1974 წლიდან — მაიორი, სატანკო ბატალიონის მეთაური. 1976 წლიდან — მე-4 სატანკო ბრიგადის შტაბის უფროსი.

მონაწილეობდა 1978 წლის სახელმწიფო გადატრიალებაში — ე.წ. საურ-აპრილის რევოლუციაში . 1978 წლის მაის-აგვისტოში ეკავა საზოგადოებრივი სამუშაოების მინისტრის პოსტი. 1978 წლის აგვისტოში დააკავეს ნურ მუჰამედ თარაკის რეჟიმის წინააღმდეგ შეთქმულებაში მონაწილეობის ბრალდებით და მიესაჯა 20 წლით თავისუფლების აღკვეთა. 1979 წლის ოქტომბერში პატიმრობის ვადა 12 წლამდე შეუმცირდა. 1979 წლის დეკემბერში ავღანეთში საბჭოთა ჯარების შესვლის შემდეგ იგი გაათავისუფლეს ციხიდან.

1980 - 1982 წლებში — თავდაცვის მინისტრი. 1980 წლის აპრილიდან — გენერალ-მაიორი. ავღანეთის სახალხო დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტისა და რევოლუციური საბჭოს წევრი, 1981 წლიდან — ავღანეთის სახალხო დემოკრატიული პარტია ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრი. ატარებდა ჯარის „ფარჩამიზაციის“ პოლიტიკას, ანუ საკვანძო თანამდებობებზე ნიშნავდა ფრაქცია „ფარჩამის“ წევრებს ფრაქცია "ხალიკის" საზიანოდ.

გენერალ მუჰამედ რაფის საქმიანობამ გამოიწვია საბჭოთა სამხედრო მრჩევლების უკმაყოფილება, რომლებიც მას არასაკმარის აქტიურობასა და კომპეტენციაში ადანაშაულებდნენ; გარდა ამისა, „ფარჩამიზაციამ“ გამოიწვია უკმაყოფილება ფრაქცია „ხალიკის“ წევრ სამხედრო ლიდერებში, რომლებსაც ჰქონდათ კავშირი სსრკ-ს სამხედრო წრეებთან. 1982 წლის 23 მაისს იგი თავდაცვის მინისტრის პოსტიდან გადაიყვანეს ავღანეთის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილის თანამდებობაზე. 1982-1983 წლებში სწავლობდა მოსკოვის გენერალური შტაბის სამხედრო აკადემიაში. 1984 წლიდან გახდა რევოლუციური საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.

1986 წლის 5 დეკემბერს იგი კვლავ დაინიშნა თავდაცვის მინისტრად პრეზიდენტ ნაჯიბულას ინიციატივით (მუჰამედ რაფის კოლეგა „ ფარმაჩის“ ფრაქციაში). ხსენებულ პოსტს იკავებდა 1988 წლამდე. 1988 - 1992 წლებში იყო ავღანეთის ვიცე პრეზიდენტი. 1989 წლიდან — სამშობლოს თავდაცვის უმაღლესი საბჭოს წევრი. 1990 - 1992 წლებში - სამშობლოს პარტიის ცენტრალური საბჭოს აღმასრულებელი ბიუროს წევრი (ყოფილი ავღანეთის სახალხო დემოკრატიული პარტია).

ავღანეთის სახალხო დემოკრატიული პარტიის რეჟიმის დაშლის შემდეგ, სამ სხვა ვიცე-პრეზიდენტთან ( აბდულ რაჰიმ ჰატეფი, აბდულ და ჰამიდ მოჰტატი და აბდულ ვაჰედ სორაბი) და საგარეო საქმეთა მინისტრ აბდულ ვაქილთან ერთად შედიოდა საბჭოში, რომელსაც პრეზიდენტის ფუნქცია ეკისრებოდა. როგორც პუშტუნი, მუჰამედ რაფი ეწინააღმდეგებოდა ქაბულზე კონტროლის დამყარებას არაპუშტუნი (ტაჯიკური და უზბეკური) შეიარაღებული ძალების მიერ და ცდილობდა მოლაპარაკებას პუშტუნი მუჯაჰედის მეთაურის გულბუდინ ჰექმათიარის ჯარების დედაქალაქში შესვლაზე. ამ გეგმის ჩავარდნის შემდეგ ის დარჩა ჰექმათიარის ჯარებთან, შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა.
გაეროს გენერალური ასამბლეის ოცდამეთექვსმეტე სესია

გაეროს გენერალური ასამბლეის ოცდამეთექვსმეტე სესია — გაიხსნა 1981 წლის 15 სექტემბერს და დაიხურა 1982 წლის 20 სექტემბერს. პრეზიდენტი იყო ერაყელი პოლიტიკოსი ისმათ კიტანი.

რეზოლუციები
გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია 36/3
მიღებულია 1981 წლის 25 სექტემბერს ბელიზის წევრად დასაშვებად. 144 წევრმა ქვეყანამ მხარი დაუჭირა მხარი, გვატემალა კი წინააღმდეგი იყო. დემოკრატიულმა კამპუჩიამ, დომინიკამ, გაბონმა, გამბიამ, ჰაიტიმ, ნიგერიამ, რუანდამ, საუდის არაბეთმა, სამხრეთ აფრიკამ და ზაირმა თავი შეიკავეს ხმის მიცემისგან.
დეკლარაცია სახელმწიფოთა შინაგან საქმეებში ჩარევისა და ჩარევის დაუშვებლობის შესახებ (//36/103)
მიღებულია 1981 წლის 9 დეკემბერს.
გაეროს გენერალური ასამბლეის ორმოცდამეთხუთმეტე სესია

გაეროს გენერალური ასამბლეის ორმოცდამეთხუთმეტე სესია — გაიხსნა 2000 წლის 5 სექტემბერს გაეროს შტაბ-ბინაში ნიუ-იორკში. პრეზიდენტი იყო ფინეთის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ჰარი ჰოლკერი.

მიმართვები
ასამბლეისადმი მიმართვაში, ვინჩი ნიელ კლოდუმარმა, ნაურუს დელეგაციის ხელმძღვანელმა, გააკრიტიკა დასავლეთ ევროპის და სხვათა ჯგუფი და მხარი დაუჭირა ახალი ოკეანიის რეგიონული ჯგუფის შექმნას, რომელიც მოიცავდა როგორც ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიას, ასევე -ის წევრებს, იაპონიას, სამხრეთ კორეასა და წყნარი ოკეანის კუნძულოვან ქვეყნებს. თავის გამოსვლაში მან აღნიშნა, რომ „წყნარი ოკეანის 11 კუნძული ქვეყანა იხრჩობა აზიურ ჯგუფში, ხოლო ავსტრალია და ახალი ზელანდია... დასავლეთ ევროპისა და სხვა სახელმწიფოების ჯგუფში არიან ჩაფლული“.
გაეროს გენერალური ასამბლეის ორმოცდამეთექვსმეტე სესია

გაეროს გენერალური ასამბლეის ორმოცდამეთექვსმეტე სესია — გაიხსნა 2001 წლის 12 სექტემბერს გაეროს შტაბ-ბინაში ნიუ-იორკში. სხდომა გაიხსნა 11 სექტემბრის თავდასხმის მეორე დღეს, რომელმლის შედეგადაც დაინგრა გაეროს შტაბბინასთან ახლოს მდებარე მსოფლიო სავაჭრო ცენტრი. პრეზიდენტი იყო სამხრეთ კორეის საგარეო საქმეთა ყოფილი მინისტრი ჰან სეუნ-სუ.
გიორგი ზაბახიძე

გიორგი ზაბახიძე (დ. 1939, საჩხერე) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა პოლიტექნიკური ტექნიკუმი, 1978 წელს საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

შრომითი საქმიანობა დაიწყო თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის სამშენებლო ტრესტ „ინჟმშენის“ სისტემაში ოსტატად, ხოლო შემდგომ მუშაობდა სამუშაოთა მწარმოებლად, სამმართველოს მთავარ ინჟინრად, სამმართველოს უფროსად, 1961–1970 წლებში უძღვებოდა თბილისში გაზსადენის გაყვანის სამუშაოებს, მონაწილეობდა „ბაქო–თბილისის“ მაგისტრალური გაზსადენის მშენებლობაში, მისი ხელმძღვანელობით აშენდა და საექსპლუატაციოდ გადაიცა იტავაზის ქვიშის კარიერი საჩხერის რაიონში, თბილისის „ლაგუნა ვერეს“ საცურაო კომპლექსი, თბილისის ტელევიზორების ქარხანა, ვარკეთილის საფილტრაციო სადგური, საცხოვრებელი კორპუსები და საბაგირო გზა ვაზისუბანში, 10000 კვ.მ ტევადობის რეზერვუარები ვარკეთილსა და ლილოში, ქალაქის საბინაო სამმართველოს ადმინისტრაციულ–სამეურნეო კომპლექსი ლისის ტბაზე, რესტორანი „ბერიკონი“, აქტიურად იყო ჩართული „საგურამო–თბილისი–ავჭალის“ წყალსადენის მაგისტრალის, არაგვის ნაპირსამაგრი ნაგებობების, „თბილისი–აეროპორტის“ ავტომაგისტრალის და მრავალი სამეურნეო–კულტურული დანიშნულების ობიექტის მშენებლობაში, დანერგილი აქვს რამდენიმე რაციონალიზატორული წინადადება.

ჯილდოები
მედალი „შრომითი წარჩინებისთვის“
გივი თაბუკაშვილი

გივი თაბუკაშვილი (დ. 9 მარტი, 1928, ხაშური — გ. 2004) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი მცირე და საშუალო ჰესების ინჟინერ–მშენებლის კვალიფიკაციით.

1952 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე, 52 წლის განმვალობაში, მუშაობდა „თბილჰიდროპროექტში“. გაიარა საინჟინრო კვალიფიკაციის სხვადასხვა საფეხური და მაღალკვალიფიციურ სპეციალისტად ჩამოყალიბდა. მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვის ტყიბულჰესის, გუმათჰესების, ვარციხეჰესების, ენგურჰესის, ვარდნილჰესების ობიექტების დაგეგმარებასა და განხორციელებაში. 1995 წლიდან იყო ჟინვალის კომპლექსური ჰიდროკვანძის პროექტის მთავარი ინჟინერი, მუშაობდა თბილისის და რუსთავის წყალმომარაგების პრობლემების საკითხებზე, სათავე ნაგებობების დაპროექტებისა და მშენებლობის საკითხებზე.

ჯილდოები
1981 – საქართველოს დამსახურებული მშენებელი