iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თეა ცეცხლაძე

თეა ცეცხლაძე (დ. 13 დეკემბერი, 1919, თბილისი — გ. 1989) — ქართველი ფიზიკოს-ქიმიკოსი, ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1975), პროფესორი (1978), დამსახურებული მეცნიერი (1982).

ბიოგრაფია
1941-1950 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერისტეტში ქიმიის ფაკულტეტზე. 1951-1958 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1978 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერისტეტის პროფესორი ქიმია-ფიზიკის ფაკულტეტზე. დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის ორდენით.

ავტორია ნაშრომებისა რადიაციულ ფიზიკასა და ბირთვულ ქიმიაში.
არტიგასი

არტიგასი — ქალაქი ურუგვაიში. არტიგასის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. სახელწოდება მიიღო ურუგვაის ეროვნული გმირის ხოსე ხერვასიო არტიგასის პატივსაცემად. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთით, ბრაზილიის საზღვართან, მონტევიდეოდან 600 კმ-ის მანძილზე.

ქალაქი დაარსდა 1852 წლის 12 სექტემბერს და ეწოდებოდა სან-ეხენიო-დელ-კუარეიმი. 1915 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი და თანამედროვე სახელწოდება.
ანგლო-საქსური ინგლისი

ანგლო-საქსური ინგლისი — ინგლისის ისტორიის პერიოდი. მოიცავს 450-1066 წლებს. ანგლო-საქსთა მიერ ინგლისის დაპყრობიდან, ნორმანთა გაბატონებამდე.

 საუკუნეში რომის იმპერიას ბარბაროსულმა ტომებმა გადაუარეს, იმპერია ტერიტორიების დიდ ნაწილს ვეღარ აკონტროლებდა, ამიტომაც იძულებული გახდა ბრიტანეთიდან ჯარი გამოეყვანა. გერმანულენოვანი ტომები ანგლები, საქსები და იუტები წარმოშობით იუტლანდიის ნახევარკუნძულიდან და საქსონიის ტერიტორიიდან იყვნენ. მათ გადალახეს ჩრდილოეთის ზღვა და ინგლისში შეიჭრნენ. მათ ადვილად დაამარცხეს ბრიტები და დაიპყრეს მრავალი კელტური სახელმწიფო. ბრიტების ნაწილი უელსის, შოტლანდიისა და კორნუოლის მთიანეთს შეეხიზნა. დაახლოებით 475-616 წლებში მიმდინარეობდა ანგლო-საქსთა მიერ კუნძულის დაპყრობა. ჩამოყალიბდა ჰეპტარქია ანუ შვიდი სამეფო. ეს სამეფოები იყო: კენტი (475 წ.), სასექსი (491 წ.), უესექსი (519 წ.), ესექსი, მერსია (585 წ.), ნორთუმბრია (593 წ.) და აღმოსავლეთი ინგლისი (616 წ.).

 საუკუნის დასაწყისში გაძლიერდა უესექსის მეფე კერნვულფი (597-611 წწ.), 607 წელს მან სასექსიც დაიპყრო. 628 წელს მერსიის მეფე პენდამ (633-655 წწ.) უესექსელები დაამარცხა, ხოლო 633 წელს გვინედელთა ლაშქრის დახმარებით დაამარცხა ნორთუმბრიის მეფე ედვინი (616-633) ჰიტფილდის ბრძოლაში. ქრისტიანობა ანგლო- საქსონურ ინგლისში საუკუნის მეორე ნახევარში გავრცელდა, როდესაც კენტის მეფე ეთელბერტ -მა (560-616) და მისმა მეუღლემ დედოფალმა ბერტამ ქრისტიანობა მიიღეს, ხოლო რომის კათოლიკური ეკლესიის მიერ წარგზავნილი ბერი ავგუსტინე კენტერბერის პირველ არქიეპისკოპოსად დაინიშნა.

რეალურ ძლიერებას მერსიის სამეფომ საუკუნეში მიაღწია ორი დიდი მეფის ეთელბალდისა (716-757 წწ.) და ოფას (757-796 წწ.) მმართველობისას მიაღწია. მერსიამ ზედიზედ დაიმორჩილა ყველა ანგლო-საქსონური სამეფო. უესექსი 740 წელს, სასექსი 771 წელს, აღმოსავლეთ ინგლისი 794 წელს, ასევე კენტიც და სასექსიც. აღსანიშნავია, რომ მეფე ოფას ურთიერთობა ჰქონდა კარლოს დიდთანაც.

786 წელს დანიელი ვიკინგი ბეოტრიკი უესექსის მეფედ დაინიშნა, 789 წელს მან მეფე ოფას ქალიშვილზე იქორწინა. 793 წელს დაიწყო ვიკინგთა სამსაუკუნოვანი ექსპანსია ბრიტანეთზე, ლინდისფარნეზე თავდასხმით. ამას მოყვა მერსიის დასუსტება და უესექსის გაძლიერება. სასექსის, უესექსისა და ესექსის გაერთიანება (825 წ.). აღმოსავლეთ ინგლისის გათავისუფლება (825-827 წწ.) ვიკინგთა მიერ ირლანდიის ნაწილის დაპყრობა (835-841 წწ.), პირველი თავდასხმა ინგლისზე (851 წ.) და წარმატებით მოგერიება მეფე ეთელვულფის მიერ (839-858 წწ.), დანიელთა დაპყრობითი ომები (865-878 წწ.) კუნძულის შუაზე გაყოფა უესექსის მეფე ალფრედისა (871-899 წწ.) და აღმოსავლეთ ინგლისის დანიელ გამგებელ გუთრუმს (869-890 წწ.) შორის, დენლოს დაპყრობა ედუარდ უფროსის მიერ (910-924 წწ.), ინგლისის წარმოქმნა უესექსის ნანგრევებზე მეფე ათელსტანის ქარტიის მიხედვით (927წ.). საქსონი მეფეების მმართველობა (927-1016 წწ.), დანიელი მეფეების მმართველობა (1016-1042 წწ.), ანგლო-საქსთა ხელისუფლების აღდგენა ედუარდ აღმსარებლის მიერ (1042-1066 წწ.). ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობა (1066-1072 წწ).
ჭრელი კბილა სოკო

ჭრელი კბილა სოკო, ჭრელი ფირფიტკბილა — სოკო აბედოვანთა ოჯახისა. ქუდის დიამეტრი 4-10 სმ აღწევს, გვერდები ბრტყელია. ჯერ ამოზნექილია, შემდეგ ცენტრში ჩაღრმავება ჩნდება, შესაძლოა ძაბრისებრი. ქსოვილის საფარი მოთეთროა, დაფარულია მოშავო-მოყავისფრო ჯაგარა ქერცლით, რომელიც მეტწილად ცენტრშია გავრცელებული. ფეხი თხელი აქვს და ქუდის მსგავსად დაფარულია ქერცლით. ფირფიტები ვიწროა, რბილობი მოთეთროა, ფეხის ძირში მუქი, ჰაერზე წითლდება. განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე. იზრდება ჯგუფებად გამხმარ და დამპალ ფოთლოვან ხეებსა და მათ ფესვებზე ზაფხულ-შემოდგომით. იჭმება მხოლოდ ნორჩი და ახალი.
ვეტინები

ვეტინები  — გერმანული სამეფო და სათავადო საგვარეულო, ამჟამად წარდგენილია უინძორის დინასტიის მიერ, რომელიც მართავს დიდ ბრიტანეთს, აგრეთვე ბელგიის მეფეების საქსენ-კობურგ-გოთური დინასტიის მიერ.

ვეტინების დინასტია შუა საუკუნეების გერმანულ სივრცეში 800 წელზე მეტხანს ბატონობდა; მისი წარმომადგენლების სახელები სამუდამოდაა ჩაწერილი საქსონიის ისტორიაში.

ლაიფციგის გაყოფის შემდეგ ვეტინებს ორი შტო ჰქონდათ: ერნესტინული და ალბერტინული.
დონაუვერთი

დონაუვერთი — ქალაქი გერმანიაში, რაიონული ცენტრი, მდებარეობს ბავარიის მიწაზე.

ექვემდებარება შვაბიის ადმინისტრაციულ ოლქს. შედის დონაუ-რისის რაიონის შემადგენლობაში. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 18 240 ადამიანს (2010 წლის 31 დეკემბრის აღწერის მონაცემები). იკავებს 77,02 კმ² ფართობს. ოფიციალური კოდი — 09 7 79 131.

ცნობილი პიროვნებები
ფერდინანდ ბონი — გერმანელი მსახიობი და დრამატურგი.
სებასტიან ფრანკი — გერმანელი ფილოსოფოსი, ღვთისმეტყველი, ისტორიკოსი, გეოგრაფი.

გალერეა
სუპლინბურგები

სუპლინბურგები (ზუპლიბურგები; ) — გერმანული სამეფო დინასტია, რომელიც მართავდა საღვთო რომის იმპერიას 1125—1137 წლებში. დინასტიის სახელწოდება მომდინარეობს ქვემო საქსონიის ქალაქ ზუპლინგენბურგიდან. ისტორიულად სუპლინბურგები იყვნენ სალიკური დინასტიისა და ჰოენშტაუფენების ოპოზიციაში. დინასტიის ყველაზე ცნობილი წარმომადგენელი იყო იმპერატორი ლოთარ , რომლის მამაც, ჰებხარდ სუპლიბურგი, გარდაიცვალა 1075 წელს ლანგელზანცის ბრძოლაში საქსონიური აჯანყების დროს იმპერატორი ჰაინრიხ -ის წინააღმდეგ.
გვიდონიდები

გვიდონიდები — ფრანკული წარმოშობის ადრეფეოდალური საგვარეულო, რომლისგანაც მოდის ფრანკთა იმპერიის ორი იმპერატორი. საგვარეულომ სახელწოდება მიიღო სახელისგან „გვიდო“ (, მოგვიანებით ), რომელსაც საგვარეულოს ბევრი წარმომადგენელი ატარებდა.

იტალიის მეფეები და იმპერატორები
გვიდო (გარდ. 12 დეკემბერი 894) — საგვარეულოს ყველაზე ცნობილი წარმომადგენელი. 876 წელს გახდა კამერინოს ჰერცოგი, თუმცა არცთუ ისე ნათელია, თუ რატომ გამოეყო კამერინო სპოლეტოს. 882 წელს ძმიშვილის, გვიდო -ის გარდაცვალების შემდეგ, მან მისი შვილის მცირეწლოვნობის გამო მემკვიდრეობით მიიღო სპოლეტო. გვიდომ განაგრძო პაპის წინააღმდეგ ბრძოლა, რომელიც ჯერ კიდევ ლამბერტ -მ დაიწყო. გარდა ამისა, მან უარი თქვა ძმის მიერ დაპყრობილი მიწების დაბრუნებაზე, შექმნა ალიანსი ბიზანტიის იმპერიასთან, საიდანაც ფულს იღებდა. საბოლოოდ იმპერატორმა შარლ მსუქანმა გვიდო მოღალატედ შერაცხა და მისი სამფლობელოების კონფისკაცია ბრძანა. ამ გადაწყვეტილების აღსრულება მან დაავალა ფრიულის მარკგრაფს, ბერენგარ -ს. მაგრამ ბერენგარმა ვერაფრის გაკეთება მოახერხა — ეპიდემიამ, რომელმაც ჯარი განგმირა, მას უკან დახევა აიძულა. ორი წლის შემდეგ გვიდო გამოჩნდა პავიაში სამეფო ასამბლეაზე, სადაც ერთგულების ფიცი დაუდო იმპერატორის, რის შემდეგაც ყველა ბრალდება მოეხსნა, ხოლო ბრძანება კონფისკაციის შესახებ გაუქმდა. აგრეთვე გვიდო გახდა ახალი პაპის, სტეფანე -ის მოკავშირე.
მხიარული თამაშები (1997 წლის ფილმი)

მხიარული თამაშები — მიხაელ ჰანეკეს 1997 წლის ფსიქოლოგიური თრილერი. 2007 წელს გამოვიდა ფილმის ამერიკული გადამუშავებული ვერსია, რომელის რეჟისორი აგრეთვე მიხეილ ჰანეკეა,

სიუჟეტი
ოჯახი, რომელიც ცოლის, ქმრისა და 10 წლის ბავშვისგან შედგება შვებულების გასატარებლად ტბასთან მდებარე აგარაკზე მიემგზავრება. მათ ესტუმრებათ ორი ახალგაზრდა, რომლებიც მეზობლის სტუმრებად გაასაღებენ თავს. ორთავეს ხელთათმანები უკეთიათ. აღმოჩნდება, რომ ისინი სადისტური გართობისთვის არიან მოსულნი. ჯერ ძაღლს მოკლავენ, ხოლო შემდეგ რიგ-რიგობით ოჯახის წევრებს.
სევდიანი ჟასმინი

სევდიანი ჟასმინი — ვუდი ალენის 2013 წლის ფილმი. ფილმში შესრულებული როლისთვის კეიტ ბლანშეტმა მიიღო ოსკარის, ოქროს გლობუსისა და -ს ჯილდოები.

სიუჟეტი
მდიდარი მანჰეტენელი ქალი ჟასმინი ქმრის თვითმმკვლელობისა და ყველანაირი ქონების დაკარგვის შემდეგ საცხოვრებლად საკუთარ დასთან სან-ფრანცისკოში გადადის. ის მანჰეტენური მდიდრული ცხოვრების დაკარგავას ვერ ეგუება. ჟასმინი სან-ფრანცისკოში გაცნობილ პოლიტიკოსთან ცდილობს ახალი ურთიერთობის აგებას. საბოლოოდ ჟასმინი მაინც მიტოვებული და განადგურებული რჩება.

როლებში
კეიტ ბლანშეტი — ჟასმინ ფრანსისი
ალეკ ბოლდუინი — ჰალ ფრანსისი
სალი ჰოკინსი — ჯინჯერი
პიტერ სარსგორი — დუაით ვესტლეიკი
ტოკატი

ტოკატი — მოქმედი ვულკანი იაპონიაში, კუნძულ ჰოკაიდოს ცენტრალურ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2077 მ. თხემურ ნაწილში ბევრი კრატერია. 1926 წელს ამოაფრქვია 17,5 მლნ. მ³ პემზა და 3,5 მლნ. მ³ წიდა. წლის მეტ დროს დაფარულია თოვლით. არის გოგირდის საბადო. ტოკატი დაისეცუძანის ეროვნული პარკის ნაწილია. უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 2004 წელს.
ტრასი

ტრასი — ვულკანური ტუფების ჯგუფის მკვრივი და ღია ფერის ქანი, რომელიც მდიდარია ამორფული კაჟმიწით, შეიცავს ნაწილობრივ გაცეოლითებულ ვულკანური მინის წვრილ ნატეხებს. ტრასი ვულკანური ტუფია: პემზის, ტრაქიტის, ბაზალტისა და შიფერის ნატეხების კონგლომერატი. იყენებენ საზღვაო მშენებლობისათვის განკუთვნილი პორტლანდცემენტის წარმოებაში.
ნუგზარ კვირტია

ნუგზარ კვირტია (დ. 16 სექტემბერი, 1984, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, ტუნისის საფეხბურთო კლუბ „ზარზისის“ ნახევარმცველი.

კარიერა
კვირტია თბილისში დაიბადა, თუმცა მალევე რუსეთში გადავიდა, სადაც მოსკოვის საფეხბურთო სკოლაში ვარჯიშობდა. 14 წლის ასაკში საქართველოში დაბრუნდა 1999-2000 წლებში თბილისის დინამოს დუბლებში გამოდიოდა. 2001 წელს მოსკოვში დაბრუნდა და „ხიმკიში“ ჩაირიცხა, შემდეგ იასპარეზა რამდენიმე რუსულ კლუბში. 2009 წლის ივლისიდან 2012 წლის აგვისტომდე აზერბაიჯანულ „აზალში“ ასპარეზობდა და 85 ჩატარებული მატჩით მეხუთე ადგილი დაიკავა იმ ფეხბურთელებს შორის, რომელთაც „აზალში“ ყველაზე მეტი მატჩი აქვთ ჩატარებული. მთავარ მწვრთნელთან, ვაგიფ სადიგოვთან კონფლიქტის გამო კლუბთან კონტრაქტი გაწყვიტა. ამის შემდეგ იგი კახაბერ ცხადაძემ თავისთან მიიწვია ბაქოს ინტერში, თუმცა კვირტიამ კარიერა თოვუზის „თურანში“ გააგრძელა. კლუბი 2013 წლის იანვარში თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა. 2014 წლის თებერვლიდან იგი ლანჩხუთის „გურიას“ ფეხბურთელია. მისი „გურიაში“ გადასვლიდან პირველივე სეზონში (2013-14) მისმა გუნდმა მოახერხა უმაღლესი ლიგის პირველ ექვსეულში ადგილის დამკვირდება. 2014 წლის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრისას გადავიდა ტუნისის საფეხბურთო კლუბ „ზარზისში“.

სტატისტიკა აზერბაიჯანულ კლუბებში
ტყიბულა-ძევრულის მღვიმე

ტყიბულა-ძევრულის მღვიმე — მღვიმე დასავლეთ საქართველოში, იმერეთის მხარეში, ტყიბულისა და თერჯოლის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ოკრიბა-არგვეთის კირქვული ქედის ზოლში. გამომუშავებულია ცარცული ასაკის შრეებრივ კირქვებში. მღვიმეში შესასვლელი ახალსოფლის ქვაბულიდან, კლდოვანი ფლატის ძირში იხსნება, ზღვის დონიდან 490 მ სიმაღლეზე. ტყიბულა-ძევრულის მღვიმე ეროზიულ-კოროზიული წარმოშობისაა: მასში მკაფიოდ გამოიყოფა ვერტიკალური (ჯამური სიღრმე 280 მ) და სუბჰორიზონტალური (სიგრძე 1800 მ) მონაკვეთები. მღვიმეში არის საჩქეფები და ევორზიული ორმოები ტბებით.
ტყიბულა

ტყიბულა — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ნაქერალის მთის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1175 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 9,4 კმ, აუზის ფართობი 43,6 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. უერთდება ტყიბულის წყალსაცავს. წყალსაცავის აგებამდე ტყიბულა ახალსოფლის ქვაბულში ეგრეთ წოდებულ „წყალდასავალთან“ შახტში იკარგებოდა, გამოდიოდა მეორე მხარეს ძევრულის სახელწოდებით. ტყიბულაში სადერივაციო არხით ვარდება შაორის წყალსაცავის წყალი. დამახასიათებელია წყალმოვარდნის რეჟიმი. წყალუხვია გაზაფხულზე და ზამთარში.
ტყის ბოლოკა

ტყის ბოლოკა — მცენარეთა გვარი კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. მრავალწოვანი ფესურიანი ბალახებია. ფრთისებრი ან თათისებრ რთული ფოთლები და დიდი ზომის ვარდისფერი, იისფერი, იშვიათად თეთრი ყვავილები აქვთ.

20-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევრაზიაში. საქართველოში გვხვდება 4 სახეობა; იზრდება მუქწიწვოვან ტყეებში, წიფლნარში , კირქვიან სუბსტრატსა და ღორღიან ჩამონაზვავებზე, ზღვის დონიდან 2000-3000 მ სიმაღლემდე . დეკორატიულია, აშენებენ ბაღებსა და პარკებში.
შესრულება (ინფორმატიკა)

შესრულება კომპიუტერში და პროგრამული უზრუნველყოფის ინჟინერიაში არის პროცესი, რომელშიც კომპიუტერი ან ვირტუალური მანქანა ასრულებს პროგრამის ინსტრუქციებს. ინსტრუქციები პროგრამაში გამოიწვევს მარტივ მოქმედებებს შემსრულებელ მანქანაზე.

ტერმინი გაშვება გამოყენებულია თითქმის სინონიმურად, რომელიც ნიშნავს მომხმარებლის მიერ პროგრამის დაწყებას (ჩართვას, გამოწვევას).
კერი გრანტი

კერი გრანტი (; დ. 18 იანვარი, 1904, ბრისტოლი — გ. 29 ნოემბერი, 1986, დევენპორტი) — ინგლისელი თეატრისა და ჰოლივუდის მსახიობი. 1942 წლიდან მიიღო აშშ-ის მოქალაქეობა. ცნობილი იყო თავისი ტრანსატლანტიკური აქცენტით. აღიარებულია ჰოლივუდის კლასიკური ეპოქის ერთ-ერთ წამყვან მსახიობად. თანამშრომლობდა რეჟისორ ალფრედ ჰიჩკოკთან.

ფილმოგრაფია
სიკომორო

სიკომორო — ხე ფიკუსის გვარისა. მისი სიმაღლე 40 მ აღწევს. იზრდება აღმოსავლეთ აფრიკასა და წინა აზიაში. მაგარი მერქანი აქვს. ისხამს ლეღვის მსგავს ნაყოფს. ნაყოფი იჭმება. ფართოდაა კულტივირებული.

მისი სამშობლოა ეგვიპტე. სიკომორო არაერთხელ არის მოხსენიებული ბიბლიაში. სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით ეწოდება ლეღვსულელი.
იი (მდინარე)

იი — მდინარე ურუგვაიში. ტაკუარემბოსთან ერთად წარმოადგენს მდინარე რიო-ნეგროს ძირითად შენაკადს.

სათავეს იღებს ჩუჩილია-გრანდეს მთიანეთში. მიედინება ცენტრალურ ურუგვაიში, დასავლეთის მიმართულებით. გზადაგზა უერთდება რამდენიმე შენაკადი. იიზე გაივლის დურასნოსა და ფლორიდის დეპარტამენტების საზღვრის ძირითადი ნაწილი, ასევე დურანსოსა და ფლორესის დეპარტამენტების საზღვრის მცირე მონაკვეთი.
ნიკა კილაძე

ნიკა კილაძე (დ. 29 ნოემბერი, 1988, გაგრა — გ. 8 ოქტომბერი, 2014, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, ლანჩხუთის „გურიას“ ყოფილი საყრდენი ნახევარმცველი.

ნიკა კილაძე 2014 წლის 8 ოქტომბერს, ავტოკატასტროფის შედეგად გარდაიცვალა.

კარიერა
პროფესიონალური კარიერა დაიწყო „ნორჩ დინამოელში“. 2007-2014 წლებში ირიცხებოდა სამ ფინურ გუნდში, 2014 წლის თებერვლიდან ლანჩხუთის „გურიას“ ღირსებას იცავდა.
დავით მახარაძე

დავით მახარაძე (დ. 20 ივნისი, 1965, ფოთი) — ქართველი მწვრთნელი, 2011 წლის ოქტომბრიდან 2012 წლის ნოემბრამდე წვრთნიდა ფოთის „კოლხეთს“. 2013 წლის ივლისში იგი ლანჩხუთის „გურიაში“ მიიწვიეს, სადაც ამავე წლის სექტემბრამდე დარჩა. 2014 წლის იანვრიდან მიუხედავად კლუბში შექმნილი პრობლემებისა მახარაძე დაბრუნდა „გურიას“ მთავარი მწვრთნელის პოსტზე და შეძლო გუნდი უმაღლესი ლიგის ზედა ექვსეულში შეეყვანა. 2014 წლის აგვისტოში დავით მახარაძემ „გურია“ დატოვა, მისი ადგილი თეიმურაზ ლორიამ დაიკავა.
პავლე ხორგუაშვილი

პავლე ხორგუაშვილი (დ. 13 აგვისტო, 1987, გორი) — ქართველი ფეხბურთელი, ლანჩხუთის „გურიას“ ნახევარმცველი.

2010 წელს ხელი მოაწერა ერთ წლიან კონტრაქტს ფინურ „როვანიემთან“. 2011 წლის 16 მარტს იგი დააკავეს 5 უცხოელ ფეხბურთელთან ერთად და ბრალი დასდეს 2010-11 წლების სეზონის 10 გარიგებულ თამაშში მონაწილეობაში. მის ტუპ ძმას, ვალტერ ხორგუაშვილს, რომელიც მთელი კარიერის მანძილზე პავლესთან ერთად ერთსა და იმავე კლუბში ირიცხებოდა არავინ შეხებია, საბოლოოდ პავლე როვანიემიდან გამოაძევეს.
მარჯორი უორდროპი

მარჯორი უორდროპი ( დ. 11 ნოემბერი, 1869 — გ. 7 დეკემბერი, 1909, ბუქარესტი) — ბრიტანელი სწავლული და მთარგმნელი. პირველმა თარგმნა ქართულიდან ინგლისურ ენაზე „ვეფხისტყაოსანი“. მისი ძმა ოლივერ უორდროპი აგრეთვე მთრაგმნელი და მოგზაური იყო.

ბიოგრაფია
განათლება ოჯახში მიიღო. ფლობდა ექვს ენას ფრანგულს, გერმანულს, რუსულს, რუმინულს, იტალიურს და ქართულს. საქართველოს მიმართ ინტერესი გაუჩინა მისი ძმის წიგნმა „საქართველოს სამეფო“. 1892 წელს ის რუსეთის იმპერიაში თან გაჰყვა ძმას, ოლივერ უორდროპს, რომელმაც ელჩის მდივნად დაიწყო მუშაობა სანქტ-პეტერბურგში. და-ძმამ იქ გაიცნო პროფესორი ალექსანდრე ცაგარელი. უკვე 1894 წელს მარჯორი უორდროპმა თარგმნა და ლონდონში გამოსცა „ქართული ხალხური ზღაპრები“. 1894 წლის დეკემბერში მარჯორი უორდროპი დედასთან ერთად ჩავიდა თბილისში, სადაც უკვე იმყოფებოდა მისი ძმა ოლივერი. უორდროპებმა დეკემბერი თბილისში გაატარეს, ხოლო 1895 წლის იანვარში იმერეთი და გურია მოიარეს. ისინი ბათუმიდან გემით გაემგზავრნენ ოდესაში, იქიდან კი ინგლისში. 1895 წელს გამოიცა მის მიერ ნათარგმნი „განდეგილი“ ილია ჭავჭავაძისა. 1895 წლის მაისში საცხოვრებლად გადავიდა ქერჩში, სადაც მისი ძმა კონსულად დანიშნეს. და-ძმა 1902 წლამდე ცხოვრობდა ქერჩში. 1896 წლის ივნისში ორდროპმა იმოგზაურა საქართველოში. მოიარა თბილისი, კახეთი, ზემო იმერეთი, საგურამო, გორი. იმავე ზაფხულში ძმასთან ერთად თარგმნა „წმინდა ნინოს ცხოვრება“. ამ თარგმანის გამოცემა გაჭიანურდა და ის მხოლოდ 1900 წელს გამოიცა ოქსფორდში. 1900 წელს ძმასთან ერთად შვიდი თვის განმავლობაში ცხოვრობდა ვარშავაში. 1903 წელი ასევე ძმასთან ერთად გაატარა ჰაიტიზე, 1904 წლიდან კი სანქტ-პეტერბურგში იყო. სანქტ-პეტერბურგი ყოფნის დროს, 1904-1906 წლებში მარჯორი უორდროპს მჭიდრო კავშირი ჰქონდა იქ ჩასულ ქართველებთან. 1906 წელს ძმასთან ერთად გადავიდა ბუქარესტში, სადაც გარდაიცვალა 1909 წელს.

მარჯორი უორდროპი იყო პირველი ადამიანი, რომელმაც ინგლისურად თარგმნა „ვეფხისტყაოსანი“. ვეფხისტყაოსნის თარგმანზე უორდროპი 1891 წლიდან მუშაობდა. თარგმანი მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოსცა მისმა ძმამ ლონდონში, 1912 წელს. ოლივერ უორდროპმა ოქსფორდის უნივერსიტეტში მარჯორი უორდროპის სახელობის ფონდი დააარსა, რომლის მიზანიც სტუდენტებში ქართული ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის შესწავლის სურვილის წახალისება იყო.
ვალტერ ხორგუაშვილი

ვალტერ ხორგუაშვილი (დ. 13 აგვისტო, 1987, გორი) — ქართველი ფეხბურთელი, ლანჩხუთის „გურიას“ საყრდენი ნახევარმცველი.

2010 წელს, მის ტყუპ ძმასთან პავლესთან ერთად ხელი მოაწერა ერთ წლიან კონტრაქტს ფინურ „როვანიემთან“. 2011 წლის 16 მარტს მისი ძმა დააკავეს 5 უცხოელ ფეხბურთელთან ერთად და ბრალი დასდეს 2010-11 წლების სეზონის 10 გარიგებულ თამაშში მონაწილეობაში. ვალტერს არავინ შეხებია, საბოლოოდ პავლე როვანიემიდან გამოაძევეს, ვალტერმაც დატოვა გუნდი, შემდეგ თავისუფალი აგენტის სტატუსით გორის „დილაში“ გადავიდნენ, 2014 წლიდან ძმები ერთად იცავენ ლანჩხუთის „გურიას“ ღირსებას.
ტაკუარემბო (მდინარე)

ტაკუარემბო — მდინარე ურუგვაიში. მდინარე იისთან ერთად წარმოადგენს რიო-ნეგროს ძირითად შენაკადს.

სათავეს იღებს რივერის დეპარტამენტის ჩრდილოეთში და მიემართება სამხრეთით, გაივლის ქალაქ ტრანკერასს. ნაწილობრივ აყალიბებს რივერისა და ტაკუარემბოს დეპარტამენტების საზღვარს.

მდინარის სიგრძე 260 კილომეტრია, აუზის ფართობი 14 ათასი კმ².
იამენის ბრძოლა

იამენის ბრძოლა ასევე ცნობილი საზღვაო ბრძოლა მთა იასთან — სუნის დინასტიის უკანასკნელი ბრძოლა მონღოლური იუანის დინასტიის წინააღმდეგ. გაიმართა 1279 წლის 19 მარტს. მიუხედავად იმისა, რომ სუნის დინასტიის ჯარები ათჯერ აღემატებოდა მონღოლთა ჯარებს, იუანის დინასტიის ფლოტმა ტაქტიკური მანევრირების შედეგად სუნის დინასტიის ფლოტი გაანადგურა.
განძზე მონადირეები

განძზე მონადირეები — ჯორჯ კლუნის 2014 წლის ამერიკული სამხედრო დრამა. ფილმი დაფუძნებულია რეალურ ისტორიაზე.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება მეორე მსოფლიო ომის დროს. ჰიტლერი გატაცებულია ხელოვნების ნიმუშებით. ის ქალაქებს ძარცვავს და ყველა ნახატს თუ ქანდაკებას აგზავნის მის მიერ შექმნილ ახალ მუზეუმში. ამაში მას ხელს ფრენკ სტოუკსი და მისი ამხანაგები უშლიან.

როლებში
ჯორჯ კლუნი — ფრენკ სტოუკსი
მეტ დეიმონი — ჯეიმზ გრენჯერი
ბილ მარი — სერჟანტი რიჩარდ კემპბელი
ჟან დიუჟარდენი — ლეიტენანტი ჟან კლოდ კლერმონი
ჯონ გუდმენი — სერჟანტი უოლტერ გარფილდი
ჰიუ ბონევილი — ლეიტენანტი დონალდ ჯეფრისი
კეიტ ბლანშეტი — კლერ სიმონი
ტყის ცოცხი

ტყის ცოცხი — მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი ბუჩქებია, იშვიათად — პატარა ხეები. სიმაღლე 2 მ-მდე აღწევს. გვარში გაერთიანებულია 50 სახეობა.

გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება 2 სახეობა, ორივე კავკასიის ენდემია. იზრდება ტყისპირებზე (ზოგჯერ დიდი ფართობი უკავიათ ტყის უკან დახევის შედეგად), ქვიან და ხირხატიან ადგილებზე. სამკურნალო, დეკორატიული და თაფლოვანი მცენარეებია. შეიცავს ალკალოიდ ციტიზინს.
რიჩარდ ბარტონი

რიჩარდ ბარტონი ( დაბადების სახელი რიჩარდ უოლტერ ჯენკინსი (უმცროსი) დ. 10 ნოემბერი, 1925 — გ. 5 აგვისტო, 1984) — ვალიელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. მიიჩნეოდა ლორენს ოლივიეს მემკვიდრედ. გამოირჩეოდა თავისი ბარიტონით.

ფილმოგრაფია
პირადი ცხოვრება
ბარტონი ხუთჯერ იყო დაქორწინებული და ჰყავდა ოთხი შვილი. მისი პირველი მეუღლე იყო უელსელი მსახიობი და პროდიუსერი სიბილ უილიამსი. მასთან ბარტონს შეეძინა ორი ქალიშვილი. ორჯერ იმყოფებოდა ქორწინებაში ცნობილ მსახიობ ელიზაბეთ ტეილორთან. მასთან პირველმა ქორწინებამ 10 წელი გასტანა, ხოლო მეორემ მხოლოდ ერთი წელი. ბარტონმა იშვილა ტეილორის ქალიშვილი. წყვილმა შვილად აიყვანა კიდევ ერთი ქალიშვილი, გერმანელი გოგონა. ბარტონისა და ტეილორის ქორწინება აისახა ფილმში „ვის ეშინია ვირჯინია ვულფის?“ (1966). 1976 წლის აგვისტოში ბარტონი საბოლოოდ დაშორდა ტეილორს და ცოლად შეირთო ავტმრბოლელ ჯეიმზ ჰანტის ყოფილი მეუღლე სუზი მილერი. მისი უკანასკნელი მეუღლე იყო გრიმიორი სალი ჰეი, რომელთანაც მსახიობი სიკვდილის ბოლომდე იმყოფებოდა ქორწინებაში.
იოანე გუთელი

იოანე გუთელი (დ. ?, პარტენიტი, ყირიმი — გ. 790, ამასტრიდა) — გუთეთის (ასე იწოდებოდა ადრე შუა საუკუნეებში ყირიმის ნახევარკუნძულის სამხრეთი ნაწილი) ეპის­კო­პო­სი 758 წლიდან. იოანეს მამას ლეონი ერქვა, დედას — ფოტიანე. ლეონის მამა პონტოდან იყო გადასახლებული გუთეთში. იოანე ბავშვობიდანვე „ასკეტურ ცხოვრებას“ ეზიარა.

ბიზანტიის იმპერატორი კონსტან­ტინე კოპრონიმის (743–775) მიერ კონსტანტინოპოლში მო­წვეულმა მსოფლიო საეკლესიო კრებამ (754) ხატთაყვანისცემის აკრძალვა დაადასტურა. კრებაზე დამსწრე გუთეთის ეპისკო­პო­სი დადგენილების მიმხრობის გამო იმპერატორმა თრაკიაში ჰერაკლიის მიტროპოლიტად დანიშნა, მის მაგივრად გუთეთის მოსახლეობამ იოანე აირჩია. გუთეთის ეკლესია იმხანად კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს ექვემდებარებოდა, ამიტომ იოანე გუთეთის ეპისკოპოსად კონსტანტინოპოლის პატრიარქს უნდა ეკურთხებინა. კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ხატმებრძოლი იყო, გუთეთის მოსახლეობა კი ხატთაყვანისმცემლად რჩებოდა, ამიტომ იერუსალიმში საკურთხებ­ლად ჩასული იოანე იქ სამი წელი უშედეგოდ ელოდა ხელდასხმას (საეკლესიო სამართლი­დან გამომდინარე, იერუსალიმის ­პატრიარქს სხვა საპატრიარქოსადმი დაქვემდე­ბა­რებული ეპარქიის ხელ­დასხმის უფლება არ ჰქონდა). იერუსალიმიდან გუთეთში დაბრუნებული ­იოანე, როგორც მის „ცხოვრებაშია“ ნათქვამი, მრევლის მოთხოვნით იბერიაში ჩა­მო­ვი­და და აქ იქნა ხელდასხმული გუთეთის ეპისკოპოსად.

იოანე გუთელის „ცხოვრებასა“ და „დიდ სჳნაქსარში“ არსებულ ცნობებზე დაყრდნობით, ქართულ სამეცნიერო ლიტერატურაში მისი ხელდასხმის ადგილად ქალაქი მცხეთა იყო მიჩნეული – სავარაუდოდ, იგი იოანე ქართლის კათოლიკოსმა აკურთხა.

იოანე გუთელის „ცხოვრების“ ცნობებიდან გამომდინარე, იგი ცოცხალი ჩანს კონსტანტინოპოლის პატრიარქის პავლეს დროსაც. 780 წელს იგი კონსტანტინოპოლში ჩასულა და ხატთაყვანისმცემელთა მხარდასაჭერად უქადაგია. მას შემდეგ, რაც იმპერიამ გუთეთი ხაზართა ხანს დაუთმო, იოანე გუთელი მცირე აზიაში გაიქცა და 4 წელი ქალაქ ამასტრიდაში იმყოფებოდა. იქ გაიგო ხაზართა ხანის გარდაცვალების ამბავი, მეორმოცე დღეს, 26 ივნისს, კი თვითონ გარდაიცვალა. ამასტრიდის ეპისკოპოსმა გიორგიმ და ქალაქის მოსახლეობამ მისი ნეშტი „საკმეველითა და სანთლებით ხომალდამდე მიაცილეს“. იოანე გუთელი ქალაქ პართენიტონში, წმინდა მოციქულთა მონასტერში თავის მამობილთან დაკრძალეს. შერა­ცხულია წმინ­და­ნად. ღირსი იოანეს ხსენების დღეა 26 ივნისი (9 ივლისი).
რესულ დინდარი

რესულ დინდარი (ფენექლიში) (დ. 24 იანვარი, 1982, ხოფა, ართვინი) — ხოფაში დაბადებული ლაზი მომღერალი და კომპოზიტორი. მუსიკალური ჯგუფის, ქარმატეს ყოფილი წევრი.

2008 წლის რესულმა მეგობრებთან ერთად მუსიკალური როკ-ჯგუფი ქარმატე დააარსა, ხოლო 2012 წლის აგვისტოში კი დატოვა.

თურქულ და ლაზურ სიმღერებთან ერთად, რესული ასრულებს ქართულ („განდაგანა”, „ლალები” და სხვა) და მეგრულ სიმღერებსაც („ჩელა”, „სქან მასქვამა” და სხვა), რომლებიც ჯგუფის ალბომებშიც არის შესული.

ალბომები
სოლო:
2013: 
ჯგუფი „ქარმატე”:
2009: 
2011:
კატმაი

კატმაი — მოქმედი ვულკანი ჩრდილოეთ ამერიკაში, ალასკის ნახევარკუნძულზე, ალეუტის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში. სიმაღლე 2047 მ. აგებულია ანდეზიტებითა და დაციტებით. 1912 წლის 6 ივნისს მოხდა უძლიერესი ამოფრქვევა; კრატერის ადგილზე წარმოიშვა კალდერა ტბით, რომლის ზომებია 4,5×3 კმ. სიღრმე დაახლოებით 1200 მ. ამოფრქვევის შემდეგ კალდერაში მოხდა ბლანტი ლავის უმნიშვნელო ამოფრქვევა, რომელმაც შექმნა ვულკანური გუმბათი. 1956 წელს კვლავ ახლდა ძლიერი აფეთქებები. კატმაი სტრატოვულკანია. ამოფრქვევას წინ უსწრებს ვულკანური მიწისძვრა. კატმაის კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია ფიჭვის ტყით, ზედა ნაწილში მთის ტუნდრაა. ჩრდილოეთ კალთაზე მყინვარებია. შედის კატმაის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში. ბინადრობს ალასკის მურა დათვი, გვხვდება ფრინველების 150 სახეობა.