GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast

-43/ (; ; ცნობილია ბეკრონიმით: — „ყველა ბომბის დედა“) — ამერიკული ზემძლავრი არაბირთული საავიაციო ბომბი. იგი შეიქმნა შეერთებული შტატებისთვის აშშ-ის საჰაერო ძალების კვლევით ლაბორატორიაში ალბერტ ვაიმორტსის მიერ. შექმნის პროცესში -ს მოიხსენიებდნენ როგორც ყველა დროის ყველაზე მძლავრ კონვენციურ (არაბირთვულ) იარაღად. ბომბის მიზნამდე ტრანსპორტირებას უზრუნველყოფს სატრანსპორტო თვითმფრინავი -130 , პირველ რიგში კი მოდიფიკაციები -130 და -130 .

აშშ-ის ყოფილმა სამხედრო მაღალჩინოსანმა მარკ გარლასკომ, რომელიც ბუშის ადმინისტრაციაში მუშაობდა, განაცხადა: „შეერთებულ შტატებს არასოდეს ჩამოუგდია -ი ერაყში, თანმხლები შესაძლო დიდი ზარალის პრობლემის გამო. მე ვიყავი იმ ჯგუფში, რომელმაც გადაწყვიტა ეს.“

-ი საბრძოლო დანიშნულებით პირველად გამოყენებულ იქნა 2017 წლის 13 აპრილს ავღანეთში დაეშის პოზიციებზე განხორციელებული ავიადარტყმისას. ამ ავიაიერიშის შემდეგ, პრესის სხვადასხვა წარმომადგენლებმა მას უწოდეს ყველაზე დიდ კონვეციურ ბომბად, რაც ოდესმე გამოყენებულა ბრძოლაში; თუმცა, 10 000 კილოგრამიანი სეისმიური ბომბი -ი რომელიც გამოიყენებოდა მეორე მსოფლიო ომში იწონიდა თითქმის იმდენივეს, მაგრამ ის განკუთვნილი იყო ძლიერ გამაგრებული ნაგებობებში შეღწევისთვის და ნაკლები ასაფეთქებელი მიჰქონდათ.

2007 წელს რუსეთში გამოსცადეს თერმობარული ბომბი ზედმეტსახელად „ყველა ბომბის მამა“. გავრცელებული ინფორმაციით იგი უნდა იყოს -ზე ოთხჯერ მძლავრი.
გამოცდა და წარმოება
ფეთქებადი ტრიტონალით აღჭურვილი პირველად გამოსცადეს 2003 წლის 11 მარტს ფლორიდაში, ეგლინის საჰაერო ძალების ბაზის პოლიგონზე. ხელმეორე გამოცდა 2003 წლის 21 ნოემბერს ჩატარდა.
საბრძოლო გამოყენება
2017 წლის 13 აპრილს ჩამოგდებულ იქნა ნანგარჰარის პროვინციაში, კერძოდ აჩინის რაიონში განლაგებულ „ისლამური სახელმწიფოს“ კონტროლირებად გამოქვაბულის კომპლექსზე. ეს ამ ბომბის პირველი საბრძოლო გამოყენება იყო. ავღანეთის თავდაცვის სამინისტროს წარმომადგენლის განცხადებით, ავიადარტყმით ლიკვიდირებულ იქნა დაეშის 36 მებრძოლი, თუმცა პროვინციის გუბერნატორის თქმით ლიკვიდირებულია 82 ტერორისტი.
შეფასება
-ის გამოყენების სპეციფიკა გარკვეულ მსგავსებას იძლევა -82 ავიაბომბის გამოყენებასთან, რომელიც გამოიყენებოდა ვიეტნამში გაუვალი სატყეო მასივების გასაწმენდად, ასევე ერაყში ნაღმებისგან გასაწმენდად და მოგვიანებით როგორც ფსიქოლოგიური იარაღი ერაყელი სამხედროების წინააღმდეგ. ფსიქოლოგიურ იარაღად გამოყენების შემდეგ -82 არსენალში ამოიწურა და ნაწილობრივ შეიქმნა ამ დანაკლისის შესავსებად. პენტაგონის მაღალჩინოსანთა თქმით, ისინი გეგმავდნენ -ის გამოყენებას ქვეითსაწინააღმდეგო იარაღად „შოკი და შიშის“ სტრატეგიის ფარგლებში, რომელიც 2003 წლის ერაყში შეჭრის შემადგენელი ნაწილი იყო.

 არ არის შეღწევის იარაღი და უპირველესად განკუთვნილია რბილ და საშუალო ზედაპირზზე მდებარე მიზნებზე, რომელიც განლაგებულია მსხვილ ჩაკეტილ ფართობზე, მაგალითად როგორებიცაა კანიონები და გამოქვაბულის კომპლექსები. შეიძლება ითქვას, მრავალრიცხოვანი დარტყმები ნაკლებად მძლავრი შეიარაღებით შეიძლება უფრო ეფექტური აღმოჩნდეს და შეიძლება მიზნამდე მიტანილ იქნას გამანადგურებელ/ბომბდამშენებით, ისეთებით როგორიცაა -16, რომელიც ბევრად შორი დისტანციიდან შეუძლია მოქმედება ვიდრე -130 ან -17 ტიპის სატრანსპორტო თვითმფრინავებს. მაგრამ, ნაკლებად მძლავრი ბომბები ვერ გაანდგურებენ ისეთ მიწისქვეშა გვირაბების და გამოქვაბულების სისტემებს, როგორზეც 2017 წლის 13 აპრილს განხორციელდა ავიაიერიში. გაშლილი ფართობების ეფექტური დაფარვისთვის ძალზედ ეფექტურია ასევე მაღლივი ხალიჩისებური დამბომბვები შედარებით მცირე 230-910 კილოგრამიანი ბომბებით, რომლებსაც -52, -2 ან -1 ტიპის ბომბდამშენები ატარებენ.
ტექნიკური მახასიათებლები
მოქმედების ხასიათით არის ფუგასური ბომბი. მისი სიგრძეა 9,19 მეტრი, ხოლო დიამეტრი 102,9 სმ, წონა 9 500 კგ, რომელთაგან 8 500 კგ ასაფეთქებელ ნივთიერებაზე მოდის. ასაფეთქებელ ნივთიერებად გამოიყენება ავსტრალიური ფირმის წარმოებული ნივთიერება -6. ეს ნივთიერება არის ჰექსოგენის, ტროტილის და ალუმინის ფხვნილის ნაზავი და 1,35 ჯერ მძლავრია ჩვეულებრივ ტროტილთან შედარებით. აფეთქების სიმძლავრე შეადგენს 11 ტონას ტროტილის ეკვივალენტში, დაზიანების რადიუსი 140 მეტრამდე, ნაწილობრივი ნგრევები ფიქსირდება აფეთქების ეპიცენტრიდან 1,5 კილომეტრის დაშორებით.

 აღჭურვილია -593/ დამიზნების სისტემით, რომელიც აერთიანებს ინერციულ და თანამგზავრულ სანავიგაციო სისტემებს.

თვითმფრინავის ნაკვეთურში თავსდება ციგისებურ პლატფორმაზე, რომელიც ბომბთან ერთად რამპიდან პარაშუტით გამოიწევა. მას შემდეგ რაც სრულად ჰაერში აღმოჩნდება, ხდება პლატფორმის და პარაშუტის მოცილება, რის შემდეგაც იწყება თვითდამიზნება მიზანზე.