iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მესაათე (პროფესია)

მესაათე — პროფესია, ადრე ხელოსნობის სპეციალიზაცია. კედლის, ხელის, ჯიბის და სხვა სახის საათების დამზადების და შეკეთების ხელოსანი. ასევე „საათების ხელოსნებს“ ეძახიან ხალხს, რომლებიც პროფესიონალურად დაკავებულები არიან საათებით და მუშაობენ საათების ბიზნესის სფეროში (საათების მწარმოებლები, საათების დიზაინერები და ა. შ.).

პროფესიის შესწავლა
დღეისათვის მესაათის პროფესია, რომელიც რჩება აუცილებლობად და საჭიროებად, არ არის პოპულარული და მოთხოვნადი პროფესიების ამომრჩევლებს შორის. ათობით საათის მაღაზიებს და სპეციალიზირებულ საათების სახელოსნოებს სჭირდებათ მესაათეები, რომლებიც კატასტროფიულად არ არის საკმარისი.

მესაათის ხელოსნის პროფესიის შესასწავლად საჭიროა ორიდან ხუთ წლამდე პერიოდი. შესწავლის პროგრამაში აუცილებლად შედის ტექნიკური დისწიპლინები — მათემატიკა, ფიზიკა, ლითონმცოდნეობა, ხაზვა, ასევე სასაათე საქმიანობის განვითარების ისტორიის კურსები.

მოსწავლეებმა უნდა იცოდნენ ყველა არსებული სასაათე მექანიზმების მუშაობის პრინციპები, ელექტრონული საათების და მექანიკის იშვიათი სირთულეების ჩათვლით.

პროფესიონალი მესაათის სერთიფიკატის მისაღებად აუცილებელ პირობას წარმოადგენს კარგი მხედველობის ქონა — სასწავლო დაწესებულებაში მოწყობამდე აბიტურიენტები გადიან აუცილებელ სამედიცინო შემოწმებას.

თეორიული დისწიპლინების გარდა, მოსწავლეები აუცილებლად გადიან პრაქტიკებს. ხშირად სასწავლო დაწესებულებებში არსებობს სახელოსნოები, სადაც ზედა კურსების მოსწავლეები და კურსდამთავრებულები მუშაობენ. ასეთ „ექსპერიმენტალურ“ სახელოსნოებში საათების შეკეთების ღირებულება, როგორც წესი, იაფია.
გუდიალჩაის ხიდი

გუდიალჩაის ხიდი , ასევე ცნობილი როგორც თაღოვანი ხიდი — ისტორიული აგურის ხიდი ქალაქ ყუბაში, რომელიც მდინარე გუდილჩაიზეა გადაჭიმული. ის ადგილობრივი მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლია და სახელმწიფო დაცვის ქვეშაა.

გუდიალჩაიზე საიმედო გადასასვლელის აგების აუცილებლობა საუკუნის ბოლოს და საუკუნის დასაწყისში გაჩნდა. საუკუნეში ყუბის რაიონში შვიდი ხიდი არსებობდა, მაგრამ დღემდე მხოლოდ გუდილჩაის ხიდი შემორჩენილა. 1851 წელს ამ ადგილას სვეტებზე დამონტაჟებული ხის ხიდი აშენდა, მაგრამ მალევე დაინგრა. ამიტომ, გადაწყდა უფრო გამძლე ნაგებობის აშენება. ამჟამინდელი აგურის ხიდი 1894 წელს არქიტექტორ ალექსეი შუშეროვის პროექტების მიხედვით დაიგო. მშენებლობის ღირებულება 78,000 მანათი იყო.

ხიდი მრავალმალიანი თაღოვანია. თავდაპირველი პროექტით 19 ბურჯიანი იყო, თუმცა მშენებლობის დროს ეს რიცხვი 14 ქვის ბურჯამდე დაიყვანეს. ხიდს შვიდი ბურჯის ფორმის ნახევარწრიული თაღები აქვს, ბურჯებს შორის დაახლოებით 11,1 მეტრის დაშორებით. თაღები გამომწვარი აგურისგანაა დამზადებული, ხოლო საძირკველი - თლილი ქვისგან; ძირითადი აგურის სისქე 70 სანტიმეტრს აღწევს.

2007 წლის 1-ლ ნოემბერს ბაქოში გაიხსნა -ს მიერ გამოშვებული საფოსტო მარკების სერია „აზერბაიჯანის ხიდები“. ერთ-ერთი მარკა, რომლის ნომინალი 30 კაპიკია და ტირაჟი 20,000 ეგზემპლარი, გუდიალჩაის ხიდს ეძღვნება.
ფრანკ ლი

ფრანკ ლი (დ. 18 აპრილი, 1876 — გ. 9 მაისი, 1948) — ბრიტანელი კინოსა და თეატრის მსახიობი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1876 წელს, ლონდონში. გადასახლდა ჰოლივუდში და მუნჯი კინოს ეპოქაში ცნობილი მსახიობის სახელიც მოიხვეჭა. ხმოვანი ფილმების გამოგონების შემდეგ მისი პოპულარობა შემცირდა და 1937 წლიდან მხოლოდ ეპიზოდურ როლებში ჩნდებოდა. გარდაიცვალა 1948 წელს, ლოს-ანჯელესში, და „“-ში გამოქვეყნებული ნეკროლოგის მიხედვით, დაკრძალეს ფორესტ-ლაუნ-მემორიალის პარკში, ლოს-ანჯელესში, ფრანკ ლი ვალესის სახელით.
რჩეული ფილმოგრაფია
„საშიშ მიწებზე“ (1917);
„ცხოვრების მორევი“ (1917);
„მოპარული ბრძანებები“ (1918);
„სამეფო სამკაულები“ (1918);
„უეცრად, ნორმა“ (1919);
„ოჯახის დამანგრეველი“ (1919);
„საერთო საკუთრება“ (1919);
„მისი ირმის ტყავში მოსილი რაინდი“ (1919);
„დასავლეთის ვარდი“ (1919);
„ლორდ და ლედი ალგიები“ (1919);
„უბრალო ყმაწვილკაცი“ (1919);
„საშიში დღენი“ (1920);
„მრისხანების თასი“ (1920);
„მისი შვილების დედა“ (1920);
„ექთანი მარჯორი“ (1920);
„გვესაჭიროება (მამაკაცის) დახმარება“ (1920);
„ღამის პილიგრიმები“ (1921);
„სინათლე ველზე“ (1921);
„ჩუმი ჩრდილოეთიდან“ (1922);
„ტრაქსტონის მეფე“ (1923);
„ჯენტლმენი ამერიკიდან“ (1923);
„შურისძიების ფერფლი“ (1923);
„როზიტა“ (1923);
„უდარდელი ეპოქა“ (1924);
„სკანდალის სუნთქვა“ (1924);
„როგორც კაცს სურს“ (1925);
„მისი უდიდებულესობა, ბანკერ ბინი“ (1925);
„სუნთქვისშემკვრელი კიბე“ (1925);
„მომხიბვლელი მატყუარა“ (1926);
„არგენტინის ალი“ (1926);
„საიდუმლო ბრძანებები“ (1926);
„თვალთმაქცი“ (1926);
„ჰარამხანის ქალბატონი“ (1926);
„აალებული ტყე“ (1926);
„ვეფხვქალი“ (1927);
„სადღაც, სონორაში“ (1927);
„დაცინვა“ (1927);
„მისტიური ღამე“ (1928);
„სიყვარული უდაბნოში“ (1929);
„მონტრმატრის ვარდი“ (1929);
„მეცამეტე სკამი“ (1929);
„ლოტუსის ქალბატონი“ (1930);
„ათი ღამე ბარში“ (1931);
„ქალი მონტე-კარლოდან“ (1932);
„არაბის კოცნა“ (1933);
„ესპანური მოსასხამის საიდუმლო“ (1935);
„კლაჩინგ-ჰენდის საოცარი დანაშაულები“ (1936);
„დაკარგული მამაკაცების ლეგიონი“ (1937);
„შავი გედი“ (1942);
მენინგიოანგიომატოზი

მენინგიოანგიომატოზი — თავის ტვინის მფარავი მენინგეალური გარსისა და ქერქის კეთილთვისებიანი პათოლოგიური წარმონაქმნი, რომელიც შეიცავს მენინგოთელურ უჯრედებს (მენინგეალური გარსის ეპითელიუმის მსგავსი უჯრედები), მრავალ კაპილარებს, გლიურ და ნერვულ უჯრედებს. ზოგიერთ შემთხვევაში მენინგიოანგიომატოზი ასოცირებულია ნეიროფიბრომატოზი ტიპი 2-თან. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მედიკამენტ-რეზისტენტულ ეპილეფსიასა და თავის ტკივილს. რადიოლოგიურ კვლევებზე ხასიათდება ქერქული მდებარეობით, კალციფიკაციებითა და კისტური დეგენერაციით. საჭიროების შემთხვევაში, მკურნალობა მოიცავს პათოლოგიური წარმონაქმნის ნეიროქირურგიულ რეზექციას, რის შემდეგაც პროგნოზი, ჩვეულებრივ, კეთილსაიმედოა.
აზერბაიჯანული ლეგენდები

აზერბაიჯანული ლეგენდები ― აზერბაიჯანის ზეპირსიტყვიერი ტრადიციიდან აღებული ეპიკური და ლირიკულ-ეპიკური ნაწარმოებების ერთობლიობაა. ისინი ცენტრალურ ადგილს იკავებენ ეროვნულ ფოლკლორში და ისტორიულად მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ ლიტერატურული ენის ჩამოყალიბებაში, აერთიანებდნენ სალაპარაკო დიალექტებს წერილობით ტრადიციასთან.

აზერბაიჯანული ეპოსი ტრადიციულად იყოფა გმირულ და რომანტიკულ ეპოსებად. მათი თემები მოიცავს სამშობლოსთვის ბრძოლას, პატივისა და ღირსების დაცვას, ერთგულებას, თავგანწირვას და ტრაგიკულ სასიყვარულო ისტორიებს.

ოღუზების ეპოსი
უძველეს ძეგლებს შორისაა „დედე გორგუდის წიგნი“, ოღუზების ეპოსი, რომლის ფესვები ცენტრალური აზიის ტრადიციას უკავშირდება. ამ ნაწარმოების საბოლოო ფორმირება დაკავშირებულია კავკასიასთან და თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიასთან, სადაც ოღუზთა ტომები დასახლდნენ. ძირითადი ზღაპრები შეიქმნა არაუგვიანეს საუკუნის დასაწყისისა და ჩაიწერა საუკუნეში. დღემდე შემორჩენილია ორი ხელნაწერი, დრეზდენის და ვატიკანის ხელნაწერები. ეპოსის სიუჟეტები მოგვითხრობს ოღუზთა ბრძოლაზე, ტომობრივ ღირებულებებზე, სამხედრო მამაცობასა და საზოგადოების სოციალურ ორგანიზაციაზე.

ლეგენდა „ოღუზების ისტორიაზე“ ასევე მათ ციკლს მიეკუთვნება. მკვლევარები აღნიშნავენ სიუჟეტურ პარალელებს ნიზამი განჯავის პოემა „ისკანდერ-ნამესთან“, რაც რეგიონში წერილობითი და ზეპირი ტრადიციების ურთიერთქმედებაზე მიუთითებს.

სეფიანთა პერიოდი
ხალხური ლეგენდების კლასიკური სახით სეფიანთა ეპოქაში განვითარდა, რომელიც - საუკუნეებს მოიცავს. ისეთი ნაწარმოებები, როგორიცაა „შაჰ ისმაილი“, „ასლი და კერემი“, „აშუღ ყარიბი“ და „ქოროღლი“, ამ პერიოდით თარიღდება. ეს ლეგენდები ასახავს როგორც გმირულ, ასევე რომანტიკულ თემებს. ისინი აზერბაიჯანული ლიტერატურული ტრადიციის დამახასიათებელ მახასიათებლად იქცნენ. დროთა განმავლობაში, ცალკეული ისტორიები ფართოდ გავრცელდა ახლო აღმოსავლეთისა და კავკასიის სხვა ხალხების ფოლკლორში.

გვიანი პერიოდი
 საუკუნეში შეიქმნა ახალი ნაწარმოებები, მათ შორის ანონიმური ეპოსი „შაჰრიარი“, რომელიც დაფუძნებულია ხალხურ ზღაპარზე „შაჰრიარი და სანუბარი“. მოგვიანებით, ისეთი ნაწარმოებები, როგორიცაა „აბასი და გულგოზი“, „აბდულა და ჯაჰანი“, „შიქარი“ და „რუსტამი და სოჰრაბის“ სიუჟეტის ვარიაციები, რომელიც ფირდოუსის პოემიდან „შაჰნამედან“ იღებს სათავეს, ზეპირსიტყვიერებაში დამკვიდრდა.
ბიკერს-ადამს-ედვარდსის სინდრომი

ბიკერს-ადამს-ედვარდსის სინდრომი — -ქრომოსომასთან შეჭიდული გენეტიკური დაავადება, რა დროსაც აღინიშნება წყალსადენის სტენოზი, კორძიანი სხეულის აგენეზია, მოგრძო ტვინის პირამიდების არარსებობა, კორტიკოსპინალური ტრაქტის აგენეზია და ჰიდროცეფალია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მაკროცეფალიას, მოზიდულ ცერა თითსა (ინგ. ) და გონებრივ ჩამორჩენას. ბიკერს-ადამს-ედვარდსის სინდრომის მქონე პაციენტების მშობლებმა ყოველი მომდევნო ორსულობის შემთხვევაში უნდა ჩაიტარონ გენეტიკური კონსულტაცია, ვინაიდან შემდეგი ფეხმძიმობები ხასიათდება დაავადების მაღალი რისკით.
პნევმოცეფალია

პნევმოცეფალია (ასევე ცნობილი, როგორც პნევმოკრანიუმი, პნევმოკრანია, პნევმატოცეფალია და ქალასშიგა პნევმატოცელე) — აირის (უმეტესად, ჰაერის) არსებობა ქალას ღრუში. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს ტრავმა, ქირურგიული ჩარევა, აირწარმომქმნელი ორგანიზმებით თავის ტვინის ინფიცირება, ცემინების შეკავება (წნევის ცხვირის ღრუში შეკავება). ჩვეულებრივ, პნევმოცეფალია უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, თუმცა, ზოგჯერ აღინიშნება მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომები (თავის ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა) ან/და თავის სწრაფი მოძრაობისას ჰაერის გადაადგილების ხმა. აირს კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე აქვს ბნელი (ჰიპოდენსური, ანუ შავი) შეფერილობა.
ცარიელი თურქული კეხის სინდრომი

ცარიელი თურქული კეხის სინდრომი (ინგ. . ასევე ცნობილი, როგორც ცარიელი კეხის სინდრომი) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, რა დროსაც თურქული კეხის ჰიპოფიზის ფოსო ჰიპოფიზის ნაცვლად ამოვსებულია თავ-ზურგტვინის სითხით. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს მომატებული ქალასშიგა წნევა (რა დროსაც ჰიპოფიზი ბრტყელდება), ჰიპოფიზის მოცულობის შემცირება, ტრავმა, რადიაციული თერაპია ან აპლაზია (თანდაყოლილი არარსებობა). ცარიელი კეხის სინდრომი უმეტესად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, თუმცა, ზოგჯერ აღინიშნება ჰიპოპიტუიტარიზმი (მაგალითად, ზრდის ჰორმონის ნაკლებობა), მხედველობის დარღვევები და თავის ტკივილი.
ბაზილარული ინვაგინაცია

ბაზილარული ინვაგინაცია — ქალა-კისრის შეერთების ადგილის თანდაყოლილი ან შეძენილი ანომალია, რა დროსაც კისრის მეორე მალა (2) ნორმაზე მაღლაა. ამ დროს 2-ის კბილისებრი (ოდონტოიდური) მორჩის ზედა ბოლო ქალას დიდი ხვრელის დონეზე ზემოთ მდებარეობს, რის გამოც ადგილი აქვს ზეწოლას მოგრძო ტვინზე. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს პეჯეტის დაავადება, ფიბროზული დისპლაზია, რევმატოიდული ართრიტი, რაქიტი, არასრული ოსტეოგენეზი, ოსტეომალაცია, აქონდროპლაზია, კიარის მალფორმაცია, კლეიდოკრანიალური დისოსტოზი და ჰიპერპარათიროიდიზმი. კლინიკური გამოვლინებები უმეტესად ვლინდება 20-30 წლის ასაკში და მოიცავს სისუსტეს, კისრის ტკივილს, დაბუჟების შეგრძნებას, შარდის ბუშტისა და ნაწლავის მოქმედების დარღვევას, სიკვდილს.
მეისრე

მეისრე — რკინიგზის პროფესია, რომელიც დაკავშირებულია რკინიგზის ლიანდაგის და ისრული გადამყვანის მომსახურებით, თანამდებობა და მისი დამკავებელი პირი.

ისტორია
ცივილიზაციის, სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესის განვითარებასთან დაკავშირებით გამოწვეულმა რკინიგზის ტრანსპორტის გაჩენამ და განვითარებამ საფუძველი ჩაუყარა ისრული გადამყვანების გამოგონებას. მათ სამართავად შეიქმნა მეისრის თანამდებობა.

ხელის ისრული გადამყვანების მართვა ხორციელდებოდა სპეციალურად გამოყოფილი რკინიგზის თანამშრომლების — მეისრეების მიერ, რომლებიც მუშაობდნენ უფროსი მეისრის დაქვემდებარების ქვეშ რკინიგზის სადგურის მორიგის უშუალო განკარგულების მიხედვით. ზოგიერთ საკითხებში ემორჩილებოდნენ გზის ოსტატებს. მეისრე განთავსებული იყო ჯიხურში, ისრულ გადამყვანებთან სიახლოვეს, ასევე ასრულებდა ვანდალიზმისგან და დაზიანებისგან დამცველ ფუნქციებს, მარაგდებოდა ხელის სიგნალებით, საყვირით. ამას გარდა, მეისრე წმენდდა ისრულ გადამყვანებს თოვლისგან, ასევე იცავდა მათ ნესტისგან.

 საუკუნეში ისრების გადაყვანა ხელით ხორციელდებოდა. არც თუ ისე იშვიათობას წარმოადგენდა შეცდომები, რაც დაკავშირებული იყო სწრაფი შეტყობინებების შეუთანხმებლობასთან და არქონასთან.

ისრული გადამყვანების მართვა ელექტრო გადამყვანი მექანიზმებით ხორციელდება ცენტრალიზებულად, დისტანციურად დისპეტჩერული სამატარებლო ან სამანევრო დისპეტჩერების პულტით, ან რკინიგზის სადგურის მორიგის მიერ (სადგურის შტატში დისპეტჩერების არყოფნისას).

სიტყვები „მეისრე“ და „ისრები“ გამოიყენება ზოგიერთ ფრაზეოლოგიზმებში:
„დამნაშავეა მეისრე“, „მოვძებნოთ მეისრე“, „ვიპოვოთ მეისრე“, „დავნიშნოთ მეისრე“, „გადავიყვანოთ ისრები“ — ვიღაცის ბრალის სხვაზე გადაბრალება, მომხდარი ნეგატიური მოვლენების პასუხისმგებლობა, ეჭვი რიგითი თანამშრომლის მიმართ;
„ისრების გადაყვანა“, „გადავიყვანოთ ისრები“ — საუბრის თემის შეცვლა იმ მიზნით, რომ თავიდან იქნას აცილებული უსიამოვნო კითხვები და პასუხები.

შრომის პირობები
როგორც წესი, მეისრეები მატარებლების გავლის პერიოდებს შორის იმყოფებოდნენ სპეციალურ ჯიხურებში, რომლებიც მათ იცავდა უამინდობისგან და სადაც მუდამ შეიძლებოდა საჭმლის ჭამა და დასვენება. ამას გარდა, სარკინიგზო რაიონში მუშაობდა უფროსი მეისრე. მეისრის პროფესიის მისაღებად აუცილებელი იყო სპეციალური მოსამზადებელი კურსის გავლა და გამოცდილ მუშაკებთან სტაჟირება.

 საუკუნის ბოლოს რუსეთის იმპერიაში მეისრის ჯიხური განკუთვნილი იყო რკინიგზის სადგურის მეისრისათვის და ეს ჯიხურები განლაგებულები იყვნენ ისრული გადამყვანების ჯგუფის სიახლოვეს, ლიანდაგებს შორის, თუ მანძილი მათ შორის ამის საშუალებას იძლეოდა, ან ლიანდაგებს მიღმა. რუსეთის ჩრდილოეთის მხარეებში (ოლქებში, მაზრებში) ისინი თბილი შენდებოდა, მორებისაგან და თბებოდნენ თუჯის ღუმელებით, ხოლო სამხრეთის მხარეებში — ფიცრებისგან. ჯიხურების ზომები იყო 1-დან 1,25 საჟენამდე გვერდები და სიმაღლე 1½ საჟენი.
ხოსე ჟილ ფორტული

ხოსე ჟილ ფორტული (დ. 25 ნოემბერი, 1861, ბარკისიმეტო, ლარა - გ. 15 ივნისი, 1943, კარაკასი) — ვენესუელელი მწერალი, ისტორიკოსი და პოლიტიკოსი, რომელიც ხანმოკლედ იყო ვენესუელის პრეზიდენტი მოვალეობის შემსრულებელი. როგორც პოლიტოლოგი და იურიდიული მეცნიერი, იგი მჭიდრო კავშირშია ვენესუელური პოზიტივიზმის მოძრაობასთან. ის დიქტატორ ხუან ვისენტე გომესის მოკავშირე იყო და მის რეჟიმს მხარს უჭერდა როგორც პოლიტიკურად, ასევე თავისი სოციალური და ისტორიული ნაშრომებით. 1913 წელს ფორტული ვენესუელას დროებით პრეზიდენტად დაინიშნა და თანამდებობას ერთ წელზე ნაკლები ხნის განმავლობაში იკავებდა.

ადრეული ცხოვრება
ფორტული დაიბადა ბარკისიმეტოში 1861 წლის 25 ნოემბერს. იგი გაიზარდა და განათლება მიიღო ელ-ტოკუიოში, სადაც 1880 წლის 2 ივლისს, ეგიდიო მონტესინოსის ხელმძღვანელობით, სკოლა "ლა კონკორდიასგან" ფილოსოფიის ბაკალავრის ხარისხი მიიღო. ფორტული მოძრაობის ძირითად წარმომადგენელად ითვლება, როგორც ვენესუელაში მოდერნიზმის ხელშეწყობის, ასევე ავტორიტარულ რეჟიმთან მჭიდრო კავშირის თვალსაზრისით. ის მჭიდრო კავშირშია ხუან ვინსენტე გომესის სხვა მოკავშირეებთან, მათ შორის სეზარ ზუმეტასთან, პედრო მანუელ არკაიასთან, ლაურეანო ვალენილა ლანცთან, ვიქტორინო მარკეს ბუსტილიოსთან.

1915 წელს ფორტული ვენესუელის პოლიტიკური მეცნიერების აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი იყო.
კარლოს ალბერტო აროიო დელ რიო

კარლოს ალბერტო აროიო დელ რიო (დ. 27 ნოემბერი, 1893, გუაიაკილი — გ. 31 ოქტომბერი, 1969, კიტო) — ეკვადორის პრეზიდენტი 1940 წლის 1 სექტემბრიდან 1944 წლის 28 მაისამდე. 1939 წელს ასევე იყო ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.

მისი მმართველობის პერიოდში ქვეყანა დამარცხდა 1941 წლის ეკვადორ–პერუს ომში. ეკვადორი იძულებული გახდა რიო-დე-ჟანეიროში გამართულ 1942 წლის პანამერიკულ კონფერენციაზე დათანხმებოდა ძალზე არახელსაყრელ სამშვიდობო პირობებს და უარი ეთქვა 200 000 კვადრატულ კილომეტრ ტერიტორიაზე.

40 წლის ასაკში უკვე ლიბერალიზმის უდავო ლიდერად მიიჩნეოდა. ორჯერ ეკავა სენატის პრეზიდენტის თანამდებობა. ამ პოზიციიდან ხელმძღვანელობდა ოპოზიციას ხოსე მარია ველასკო იბარას წინააღმდეგ, მონაწილეობდა პარტიის გაერთიანებაში და ძალაუფლებაში დაბრუნების პროცესში. ცხოვრობდა მაღალანაზღაურებადი იურიდიული საქმიანობით, რომელსაც ეკვადორში მოქმედი უცხოური კომპანიები აქტიურად უკვეთდნენ.

1939 წელს პრეზიდენტ აურელიო მოსკერა ნარვაესის გარდაცვალების შემდეგ, მან ერთ თვეზე ნაკლები ხნით შეასრულა აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელის მოვალეობა. 23 დღის განმავლობაში მან მოახდინა ამომრჩეველთა სიების რეორგანიზაცია მომავალი საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის. მას ლიბერალურმა პარტიამ შესთავაზა მათი საპრეზიდენტო კანდიდატი ყოფილიყო, რის გამოც 1939 წლის 11 დეკემბერს თანამდებობა დატოვა. როგორც მისი მეგობარი ანდრეს ფ. კორდოვა აღნიშნავდა, აროიომ თავდაპირველად არაერთხელ უარყო საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობა, რადგან დამარცხების შესაძლებლობა აშინებდა, თუმცა პოლიტიკური ვითარების შეცვლის შემდეგ მან გადაწყვეტილება შეცვალა, კანდიდატურას დათანხმდა და გამარჯვებისთვის ბრძოლა დაიწყო.

აროიო დელ რიომ ოფიციალურად იყარა კენჭი 1940 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, გაიმარჯვა და თანამდებობა 1940 წლის 1 სექტემბერს დაიკავა. 1944 წლის 28 მაისის რევოლუციის შედეგად, რომელიც „ლა გლორიოსას“ სახელით არის ცნობილი, იგი დაამხეს და თავშესაფარი ბოგოტაში მიიღო. ემიგრაციაში ყოფნისას (1944–1946) მან დაწერა ორტომეული „ “, სადაც საკუთარ საპრეზიდენტო საქმიანობას აღწერდა. ასევე გამოაქვეყნა ნაშრომი „ “, რომელიც ველასკო იბარას წინააღმდეგ იყო მიმართული.

1947 წელს იგი უკვე ნიუ-იორკში ცხოვრობდა და იურიდიული საქმიანობით ირჩენდა თავს. 1948 წელს დაბრუნდა გუაიაკილში, სადაც მოგვიანებით მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ქალაქის საპორტო ხელისუფლების ჩამოყალიბებაში.

კარლოს ალბერტო აროიო დელ რიო 1969 წლის 31 ოქტომბერს, 75 წლის ასაკში, მშობლიურ გუაიაკილში გარდაიცვალა.

საპრეზიდენტო წლები
აროიო დელ რიოს მთავრობას მოსახლეობაში ძალიან მცირე რეიტინგი ჰქონდა და ეკვადორელები მის მიმართ საკმაოდ კრიტიკულები იყვნენ, მან ამ პრობლემის გადაჭრა კონსერვატორებთან და კათოლიკე ელიტასთან თანამშრომლობით სცადა. მისი ხელისუფლებაში ყოფნის პირველი თვეები შედარებით მშვიდი იყო, მაგრამ 1941 წლის იანვარში პირველი საპროტესტო გამოსვლები დაიწყო. ხოლო იმავე წელს პერუმ ეკვადორის ტერიტორია დაიპყრო. დიპლომატიური მოლაპარაკებებით ჯულიო ტობარი დონოსომ მცირე ტერიტორიული დათმობები მიიღო, მაგრამ ქვეყანა დიდი ტერიტორიების დაკარგვა ვეღარ შეაჩერა. აროიო დელ რიო განაგრძობდა მკაცრ კონტროლს, შექმნა სახელმწიფო პოლიცია და დაიცვა საკუთარი მანდატი, მაგრამ ხალხის რისხვამ 1944 წლის 28 მაისს ის მაინც ჩამოაშორა ხელისუფლებიდან. მის მთავრობას არ დაუკლია ეკონომიკური განვითარების მცდელობები და კულტურული პროექტების მხარდაჭერა, თუმცა დაძაბულობა მუდმივად თან სდევდათ.
ლიანდაგში ჩავარდნა

ლიანდაგში ჩავარდნა — სატრანსპორტო შემთხვევა რკინიგზის ტრანსპორტზე, რომლის დროსაც მოძრავი შემადგენლობის გოგორწყვილები რელსებს სცილდება და ლიანდაგში ვარდება. ასევე ჩავარდნისას შესაძლებელია იყვნენ დაზარალებულები და მსხვერპლი.

მიზეზები
გოგორწყვილები რელსებზე მყარად დგანან ქიმების დახმარებით, რომლებიც ეყრდნობიან რელსის თავის შიგა წახნაგებს და ეწინააღმდეგებიან გოგორწყვილების გადაადგილებას რელსების მოძრავი ზედაპირიდან. ლიანდაგში ჩავარდნა შეიძლება მოხდეს გოგორწყვილის მთლიანობის დარღვევისას (ბორბლის დისკის დამტვრევისას, გოგორწყვილის ქიმის ამონატეხი), რელსის სავალი ზედაპირის უწყვეტობა (რელსის გატეხვა, სარელსო პირაპირების შეერთების დარღვევა), რელსის გადაადგილება მისი ნორმალური მდგომარეობიდან (რელსის გადაბრუნება, ლიანდაგის პროფილის დარღვევა), გოგორწყვილების ქიმების გადატრიალება (ქიმის დეფექტი, სიჩქარის ან დინამიური დატვირთვების გადაჭარბება, ძალიან მცირე მოხვევის რადიუსი). ლიანდაგში ჩავარდნა ასევე შეიძლება ხელოვნურად იქნას გამოწვეული არასანქცირებულად მოძრავი მოძრავი შემადგენლობის სხვა მატარებლების მოძრაობის მარშრუტებზე გასვლის თავიდან ასაცილებლად; ამისათვის გამოიყენება ჩამგდები ისრები (ჩამგდები კალმები) ან ჩამგდები ბუნიკები. მოძრავი შემადგენლობების შეჯახებები ასევე ხშირად იწვევენ ლიანდაგში ჩავარდნას.

ლიანდაგებში ჩავარდნილი მოძრავი შემადგენლობის რელსებზე დაყენება ხორციელდება ან ამღდგენი მატარებლების ამწე კრანების დახმარებით, ან, უბრალოდ, გაფართოებული ბუნიკის („ბაყაყი“) დახმარებით. ლიანდაგში ჩავარდნისას სავსებით დასაშვებია მოძრავი შემადგენლობის სავალი ნაწილების დაზიანება, რისთვისაც აუცილებელია მისი რევიზია.

ზოგიერთ სამრეწველო რკინიგზებზე (ხე-ტყის და ტორფის გამომზიდი) დროებით დაგებული ლიანდაგების ხარისხი იმდენად დაბალია, რომ ლიანდაგებში ჩავარდნა ხდება საკმაოდ ხშირად და პრაქტიკულად ჩვეულებრივი მოვლენაა; ასეთ შემთხვევებში ჩავარდნილი ვაგონების რელსებზე დაყენება ჩვეულებრივ ხორციელდება გაფართოებული ბუნიკების და ჯალამბრების დახმარებით.
ხოსე ხავიერ ეგიგურენი

ხოსე ხავიერ ეგიგურენი რიოფრიო (დ. 16 დეკემბერი, 1816 — გ. 1884) — ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი ეკვადორი 6 ოქტომბრიდან 9 დეკემბრამდე, 1875.

ის იყო ეკვადორის ფინანსთა მინისტრი 1870–1871 და 1874–1875 წლებში.

ადრეული ცხოვრება
ხოსე ხავიერ ეგიგურენი 1815 წელს ქალაქ ლოხაში დაიბადა. ის ეკვადორის გავლენიანი ოჯახის წევრი იყო: მამა — ალფერეს რეალი ქალაქის მუდმივი საბჭოს წევრი, ხოლო ბაბუა — სამხედრო
მაღალჩინოსანი გახლდათ.

დედის მხრიდან ოჯახი ძველი ევროპული არისტოკრატიული წრეებიდან იყო წარმოშობით. ხოსე ხავიერის მეუღლე იყო ისაბელ ვალდივიესო ი კარსელენი.

პოლიტიკური კარიერა
ხოსე ხავიერ ეგიგურენი თავისი პროვინციის დეპუტატი იყო ეროვნული ასამბლეაში, რომელიც კიტოში 1850 წლის 8 დეკემბრიდან 1851 წლის 26 ივნისამდე იმართებოდა. ასამბლეათა ეს სერია ცნობილი გახდა რთული საპრეზიდენტო არჩევნებით. ამ არჩევნების ყველაზე ძლიერი ორი კანდიდატი ანტონიო ელიზალდე და დიეგო ნობოა იყვნენ, რამდენჯერმე არჩევნები ფრედ დასრულდა, საბოლოოდ ელისალდემ თავისი კანდიდატურა მოხსნა და ნობოა არ აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად.

ეგიგურენი იყო ფინანსთა მინისტრი გაბრიელ გარსია მორენოს მეორე საპრეზიდენტო ვადის დროს. მორენოს მკვლელობის შემდეგ პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად ფრანსისკო ლეონ ფრანკო დაინიშნა, რომელმაც მალე სერიოზული ფსიქიკური დაავადება დაიწყო. შედეგად ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის თანამდებობა ეგიგურენმა დაიკავა. ის ეკვადორს 1875 წლის ოქტომბრიდან დეკემბრამდე მართავდა.

მის მოკლევადიან მმართველობაში მან ხელი მოაწერა დადგენილებას, რომელის მიხედვითაც გაბრიელ გარსია მორენო „სამშობლოს აღმდგენლად და კათოლიკური ცივილიზაციის მსხვერპლად“ გამოაცხადებდა.

ეგიგურენმა დეკემბერში თანამდებობა დატოვა და რესპუბლიკის მართვა სენატის პრეზიდენტ რაფაელ პოლიტ სევალოსს გადასცა. სევალოსმა უზრუნველყო ახალი საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარება, რომელშიც გაიმარჯვა ანტონიო ბორერომ.
ამღდგენი მატარებელი

ამღდგენი მატარებელი — სპეციალური ფორმირება, რომელიც განკუთვნილია რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის რელსიდან აცდენის შემდეგ ჩავარდნილი შემადგენლობის შედეგების აღმოსაფხვრელად, ასევე საკუთარი ტაქტიკა-ტექნიკური შესაძლებლობის ფარგლებში გაუწიოს დახმარება ბუნებრივი და ტექნოგენური ხასიათის შემთხვევების შედეგების ლიკვიდაციისას.

ამღდგენი მატარებლები საბჭოთა კავშირის რკინიგზაზე ჩამოყალიბდნენ 1936 წლის 12 ნოემბერს გზათა მიმოსვლის სახალხო კომისარიატის 1936 წლის 11 ნოემბრის № 168 „ამღდგენი მატარებლების მუშაობის გარდაქმნის შესახებ“ ბრძანების საფუძველზე.

აღჭურვა
ამღდგენი მატარებელი აღჭურვილია ტვირთამწევი კრანებით და მოწყობილობებით, ჰიდრავლიკური დომკრატებით, გამთრევი ტრაქტორები ჯალამბრებით, ტრაქტორებით, ბულდოზერებით. ამღდგენ მატარებელში არსებობს ელექტროსადგურები, საპროჟექტორო დანადგარები, ავტომობილები, ხანძარსაწინააღმდეგო მოწყობილობები, ლითონის შედუღების და ჭრის მანქანები, კავშირგაბმულობის საშუალებები, ასევე მასალების მარაგი (რელსები, შპლები).
ამღდგენი მატარებლის შემადგენლობაში შედიან:
ვაგონი-საკუჭნაო ინსტრუმენტებით და მასალებით
პლატფორმა მასალებით და აღჭურვილობებით
ვაგონი-ელექტროსადგური
სანიტარული ვაგონი
ვაგონი საკვები ბლოკით
ამღდგენი მატარებელი უნდა იდგეს მუშაობისთვის მუდმივ მზადყოფნაში.

თანამშრომელთა ჩამონათვალი
ამღდგენი მატარებლის თანამშრომელთა სამაგალითო ჩამონათვალი:
ამღდგენი მატარებლის უფროსი
ამღდგენი მატარებლის უფროსის მოადგილე
ამწე აღჭურვილობის ოსტატი
ჰიდროპნევმატიკის ოსტატი
ამწის მემანქანე
ამწის მემანქანის თანაშემწე
ბულდოზერის ტრაქტორისტი, გამთრევი ტრაქტორის მძღოლი-მექანიკოსი
გადამტანი ელექტროსადგურის მემანქანე
ელექტროაირშემდუღებელი
ელექტროაირმჭრელი
მეაკუმულატორე
ელექტრომოწყობილობების შეკეთების ზეინკალი
ჩამბმელი
სპეციალური ტექნიკური დანიშნულების ვაგონის გამცილებელი
ავტომანქანის მძღოლი
კრანების მემანქანე-ინსტრუქტორი
ელექტრომექანიკოსი
ტვირთამწე მანქანების შეკეთების ზეინკალი