iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბროლის კუნძული

ბროლის კუნძული, ასევე ბროლის სასახლე — შენობის პროექტი მოსკოვში, რომელსაც გეგმით 2,5 მილიონი კვ. მეტრი ფართი და 450 მ სიმაღლე ექნება. პროექტი შედგენილია ბრიტანელი არქიტექტორის ნორმან ფოსტერის მიერ. ამ ზომებით ეს შენობა დასრულებისას ერთ-ერთი უდიდესი და სავარაუდოდ ყველაზე ვრცელი (ფართით) კონსტრუქცია იქნება დედამიწაზე. ფორმით ის ამავე არქიტექტორის დაპროექტებულ ხან შატირის ჰგავს, რომელიც ამჟამად ასტანაში, ყაზახეთი, შენდება, თუმცა მას თითქმის ორჯერ აღემატება. შენობას ენერგია ჩაშენებული მზის ბატარეებითა და ქარის ტურბინებით მოეწოდება.
კრაზანა (მცენარე)

კრაზანა — მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ბალახებისა და ბუჩქბალახების გვარია კრაზანასებრთა ოჯახისა.

300-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია ზომიერ და სუბტროპიკულ ოლქებში, ძირითადად ხმელთაშუაზღვისპირეთში და აგრეთვე ტროპიკების მთებში. საქართველოში 19 სახეობაა. ჩვეულებრივი კრაზანა ფართოდ გავრცელებული მცენარეა. გვხვდება ვარიდან ალპურ სარტყლამდე.

მის მიწისზედა ნაწილებს ახმობენ და ნაყენს ამზადებენ (შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს და ეთერზეთებს), რომელსაც იყენებენ მედიცინაში. მისგანვეა მიღებული ანტიბიოტიკი ნოვოიმანინი. კრაზანას ზოგი სახეობა შხამიანია ცხვრისა და ცხენისათვის. ბევრ სახეობას აშენებენ დეკორატიულ მცენარედ.
კრაზანისებრნი

კრაზანისებრნი, ნამდვილი კრაზანისებრნი , სიფრიფანაფრთიანი მწერების ოჯახი. მოსვენებულ მდგომარეობაში წინა ფრთები სხეულის გასწვრივ აქვთ დაკეცილი. მუცელზე ხშირად მონაცვლეობით გასდევთ შავი და ყვითელი ზოლები. კრაზანისებრნს შორის გვხვდება როგორც ერთეული სახეობები, რომელთა დედლები მატლებს მოკლებული მწერებით ან ყვავილის მტვრით (ყვავილის კრაზანები) კვებავენ, ისე საზ. ცხოვრების ნირის მქონე ფორმები, რომლებსაც ჰყავთ როგორც ნაყოფიერი, ისე უნაყოფო დედლები (მუშები).
კრაიტი

კრაიტი ანუ ბუნგარები — შხამიანი გველების გვარი ასპიტისებრთა ოჯახისა. ხერხემლის გასწვრივ მოზრდილი ქერცლები გასდევს. გვარში 12 სახეობაა. გავრცელებულნი არიან სამხრეთ-აღმოსავლეთ ირანიდან, ინდოეთის გავლით, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში მალაის არქიპელაგამდე. საშუალო ზომის გველები (1,5 მ-მდე), მომრგვალო, ბლაგვი თავით. სხეული ბოლოვდება მოკლე კუდით. ზურგის გასწვრივ გააჩნიათ კილი, რომელიც წარმოქმნილია ექვსკუთხა ქერცლებისაგან. შხამიანი კბილები არც თუ ისე დიდი აქვთ. მათ შემდეგ გააჩნიათ 1-3 კბილი. ყველა სახეობა ეწევა ღამის ცხოვრებას. დღის განმავლობაში იმალებიან. ხშირად ეწევიან მთხრელ ცხოვრების წესს. ამ მხრივ წარმოადგენენ გარდამავალ რგოლს კობრებსა და მთხრელ ფორმებს შორის. საკვებს შეადგენს: პატარა გველები, ხვლიკები, წვრილი ხერხემლიანები. შხამს გააჩნია ნეირო-ტოქსიური მოქმედება. კვერცხმდები ფორმებია. მდედრი იცავს კვერცხებს გამოჩეკვამდე.
კრამიტი

კრამიტი — გამომწვარი თიხისა (თიხის კრამიტი), ცემენტქვიშის ხსნარის (ცემენტის კრამიტი) ან (იშვიათად) კირქვიშის ხსნარისაგან (სილიკატური კრამიტი) დამზადებული ცალობითი საბურულე მასალა. ფორმისა და დაწნეხის მეთოდის მიხედვით კრამიტი არის კილოებიანი (დაშტამპული და ლენტური) და ბრტყელი (ლენტური). კრამიტს ქვემოდან უკეთებენ ბეტერიან კოტას სახურავის ლარტყებზე მის მისადებად და მისამაგრებლად. კრამიტი ხანგამძლე და ცეცხლმედეგია. ამასთან, მცირეა მისი საექსპლუატაციო ხარჯები, მაგრამ დიდია წონის, სიმყიფისა და სახურავის დიდი ქანობის აუცილებლობის გამო აძვირებს სამშენებლო კონსტრუქციას.

ვარაუდობენ, რომ კრამიტის წარმოება უძველესი დროიდან უნდა დაწყებულიყო. ძვ. წ. საუკუნეში საბერძნეთში უკვე სავსებით ჩამოყალიბებული ფორმა ჰქონია. ერთად იხმარებოდა 2 სახის კრამიტი — ბრტყელი და ღარისებრი. ბრტყელი გვერდებაწეული კრამიტები სახურავზე იწყობოდა გვერდიგვერდ: ყოველი ზედა რიგიც კრამიტის ქვედა ბოლო გადადიოდა ქვედა რიგის კრამიტზე. ღარისებრ კრამიტებს აფარებდნენ ბრტყელი გვერდით წიბოებს. სახურავის კეხს ზოგჯერ სპეციალური კეხის კრამიტით ხურავდნენ. სახურავის ქვედა რიგის ღარისებრი კრამიტების ქვედა ბოლოებს ხშირად ჰქონდა დეკორატიული რელიეფი, რომელსაც ანტეფიქსს უქოდებდნენ. კრამიტი საბერძნეთიდან სხვა ქვეყნებშიც გავრცელდა, განსაკუთრებით ელინისტურ ხანაში. ძველ რომში შემოიღეს უფრო ეკონომიური -ებრი განივკვეთის კრამიტები. ხმარობდნენ ღარისებრ კრამიტსაც, რომელსაც სახურავზე წაღმა-უკუღმა აწყობდნენ. როგორც -ებრი, ისე ღარისებრი კრამიტი. დასავლეთ ევროპაში ბოლო დრომდე შემორჩა, პირველი ესპანური, ხოლო მეორე თურქული კრამიტის სახელწოდებით. ორივე ტიპი ამერიკაშიც გავრცელდა.

ძველ ჩინეთსა და იაპონიაშიც პრინციპულად იმავე ტიპის კრამიტი იყო გავრცელებული, როგორიც ძველ საბერძნეთში, ოღონდ ჩინური და იაპინური კრამიტი კაშკაშა ფერადი ჭიქურითაა დაფარული. ჩინეთში ტაძრებზე უპირატესად ყვითელი კრამიტი იხმარებოდა, იაპონიის ბუდისტურ ტაძრებს ხურავდნენ რუხი ფერის კრამიტით, რომელიც დაფარული იყო სპეციალური საღებავით-ლუსტრით.

საქართველოში კრამიტი გავრცელდა ძვ. წ. საუკუნის ბოლოს შავიზღვისპირეთის ბერძნების ახალშენებიდან. კრამიტის ქართული სახელწოდებაც ძვ. ბერძნულიდან მომდინარეობს , ანტიკური ხანის ქართული (ე. წ. მცხეთური) კრამიტი ბერძნული პროტოტიპებისაგან განსხვავდება კონსტრუქციის ცალკეული დეტალებით, ნაწილობრივ დამზადების ტექნიკითაც. ანტიკური ხანის საქართველოში კრამიტი წითლად იყო შეღებილი. უძველესი კრამიტი საქართველოში აღმოჩნდა ვანში, სამადლოში, მცხეთაში. გვიანდელი ანტიკურ ხანაში კრამიტის წარმოება ფართოდ გავრცელდა მთელ საქართველოში. შუა საუკუნეებში კრამიტის ტიპი არ შეცვლილა, ოღონდ გავრცელდა კრამიტის ფერადი (მწვანე, ცისფერი და სხვა) ჭიქურით დაფარვის წესი. მოუჭიქავ კრამიტებზე ხანდახან წარწერებია, ზოგჯერ კი სხვადასხვა სახეა ამოტვიფრული. ხშირია რელიეფურგამოსახულებიანი და წარწერებიანი დეკორატიული ანტეფიქსები. შედარებით იშვიათად იხმარებოდა ღარისებრი კრამიტებიც, რომლებსაც სახურავზე წაღმა-უკუღმა აწყობდნენ. ამ ტიპის კრამიტი აღმოსავლეთ საქართველოში დღესაც კახური კრამიტის სახელწოდებითაა ცნობილი. მის პარალელურად ბოლო დრომდე იხმარებოდა აგრეთვე თევზის ქერცლის ფორმის ბრტყელი კრამიტი, რომელიც ქართული კრამიტის სახელითაა ცნობილი. საუკუნის დასაწყისიდან საქართველოში დაიწყო ევროპული ე. წ. მარსელური კრამიტის ქარხნული წარმოება.
კრამიტსამარხი

კრამიტსამარხი — კრამიტისაგან აგებული სამარხი, რომელიც გავრცელებული იყო ანტიკურ სამყაროში ძვ. წ. საუკუნე — ახ. წ. საუკუნეში. იშვიათად გვხვდება უფრო გვიანაც. დაკრძალვის ეს წესი ძველი საბერძნეთიდან მომდინარეობს. ძვ. წ. საუკუნის კრამიტსამარხები გათხრილის იონიის კუნძულებზე. კრამიტსამარხში დაკრძალვის წესი ელინისტურ ხანამდე გავრცელდა მცირე აზიაში, ძვ. წ. საუკუნის დასარულიდან კი — საქართველოშიც. - საუკუნეებში მცხეთასა და მის მიდამოებში კრამიტსამარხი სამარხთა ერთ-ერთი ყველაზე უფრო გავრცელებული ტიპი იყო. კრამიტსამარხის ასაგებად იხმარებოდა ანტიკური ხანის მცხეთური კრამიტი (ბრტყელი და ღარისებრი, ხანდახან კეხის კრამიტიც). სახურავი ბანური ან ორფერდა ჰქონდა. განკუთვნილი იყო თითო მიცვალებულისათვის. გვხვდება წყვილის დაკრძალვის შემთხვევას. ძვ. წ. საუკუნეში მიცვალებულს აწვენდნენ გვერდზე, ხელფეხმოკეცილს, შემდეგ კი — ზურგზე გაშოტილს, თავით დასავლეთისკენ. კრამიტსამარხების ინვენტარი მრავალფეროვანია (თიხის ჭურჭელი, მინის სანელსაცხებლები, ბეჭდები, საყურეები, მინისა და ქვის მძივებით და სხვა). გვხვდება განსაკუთრებით მდიდრული (მინისა და ბრინჯაოს ჭურჭელი, ოქროსთვლებიანი დიადემები, ბეჭდები, საყურეებიდა სხვა) და აგრეთვე მცირეინვენტარიანი სამარხები.
კრასუსის ლაშქრობა იბერიაში

კრასუსის ლაშქრობა იბერიაში — რომაელთა ლაშქრობა იბერიაში ძვ. წ. 36 წელს პუბლიუს კანიდიუს კრასუსის მეთაურობით. კრასუსმა დაამარცხა იბერიის მეფე ფარნავაზ , შემდეგ მოკავშირედ გაიხადა და ალბანეთში შეიჭრა. მოკავშირეებმა დაამარცხეს ალბანეთის მეფე ზობერი. კრასუსის ლაშქრობა იბერიასა და ალბანეთში წინ უსწრებდა რომაელთა ომს პართიის წინააღმდეგ და მიზნად ისახავდა ზურგის წინასწარ გამაგრებას.
კრატერი (ჭურჭელი)

კრატერი — ანტიკური ხანის ლითონის ან თიხისაგან დამზადებული პირფართო, ორყურა, ქუსლიანი დიდი ზომის ჭურჭელი, რომელიც განკუთვნიული იყო ღვინისა და წყლის შესარევად. ძვ. წ. - საუკუნეების თიხის კრატერები მოხატულია, ხოლო ლითონისა — რელიეფებით შემკული. გვხვდება ასევე რელიეფებით შემკული მარმარილოს კრატერებიც. მოხატული კრატერის ერთ-ერთი კლასიკური ნიმუში აღმოჩენილია ფიჭვნარში (ქობულეთის რაიონი) ბერძენთა სამაროვნის გათხრისას.
უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი

უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი — ყოველწლიური საფეხბურთო ტურნირი ევროპის ქვეყნების კლუბებს შორის, რომელშიც მონაწილეობას იღებდნენ ეროვნულ სათასო პირველობებში გამარჯვებული კლუბები. პირველი გათამაშება გაიმართა 1960–61 წლებში, ბოლო — 1998–99 წლებში, რის შემდეგაც ტურნირი გაერთიანდა უეფა-ს თასთან (მოგვიანებით ევროპა ლიგა).

გათამაშება 1960 წელს დაარსდა ევროპის შვიდი ქვეყნის − უნგრეთის, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის, ჩეხოსლოვაკიის, იუგოსლავიის, ავსტრიის, იტალიისა და შვეიცარიის ფეხბურთის ფედერაციათა ინიციატივით. დასაწყისიდან 1994 წლამდე ტურნირის ოფიციალური სახელწოდება იყო ევროპის თასების მფლობელთა თასი, ხოლო 1994 წლის შემდეგ უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი ეწოდა.

1972 წლიდან, თასების მფლობელთა თასის გამარჯვებული ჩემპიონთა თასის (მოგვიანებით ჩემპიონთა ლიგა) გამარჯვებულს ხვდებოდა უეფა-ს სუპერთასის მატჩში.

თასების მფლობელთა თასი ითვლებოდა ევროპის ყველაზე პრესტიჟულ ტურნირად უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის შემდეგ. ტურნირის ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია „ბარსელონა“, რომელმაც 4-ჯერ მოიგო ტიტული. სულ, თასების მფლობელთა თასი 32 სხვადასხვა კლუბს აქვს მოგებული. გათამაშების უკანასკნელი გამარჯვებულია რომის „ლაციო“.

ფორმატი
დაარსებიდან გაუქმებამდე, 39 წლის განმავლობაში, ტურნირის ფორმატი არ შეცვლილა: ტარდებოდა ოლიმპიური სისტემით და მთავრდებოდა ერთი ფინალური მატჩით ნეიტრალურ მოედანზე. გამონაკლისი იყო 1960–61 წლების სეზონი, რომელიც ორი ფინალური შეხვედრით დამთავრდა. როგორც წესი, ტურნირი იწყებოდა სექტემბერში და მთავრდებოდა მომდევნო წლის მაისში. მოგვიანებით, 1990-იან წლებში, დაემატა შესარჩევი რაუნდი, რომელიც აგვისტოში ტარდებოდა.

ტურნირში ასოციაციის ერთი წარმომადგენელი ასპარეზობდა. გამონაკლისი იყო თასების მფლობელთა თასის მოქმედი მფლობელი, რომელსაც ავტომატურად ენიჭებოდა მომდევნო გათამაშების საგზური, მიუხედავად მის მიერ ეროვნულ სათასო პირველობაში ნაჩვენები შედეგისა. თუმცა თუ ეს გუნდი ქვეყნის ჩემპიონიც გახდებოდა, ის ჩემპიონთა თასზე/ლიგაზე გადიოდა და არა თასების მფლობელთა თასზე.

იმ შემთხვევაში თუ გუნდი ერთდროულად მოიგებდა ეროვნულ ჩემპიონატსა და თასს, უპირატესობა ჩემპიონობას ენიჭებოდა და ჩემპიონთა თასზე/ლიგაზე გადიოდა, ხოლო თასების მფლობელთა თასზე ქვეყნის თასის ფინალისტი მონაწილეობდა.

ფინალები
სტატისტიკა და რეკორდები
კლუბების მიხედვით
ქვეყნების მიხედვით
ქვეყნების მიხედვით ყველაზე მეტი გამარჯვებული ინგლისს ჰყავს. ინგლისურმა გუნდებმა 8-ჯერ მოახერხეს უეფა-ს თასების მფლობელთა თასის მოგება და 5-ჯერ ფინალში დამარცხდნენ. სულ 15 ქვეყნის გუნდებმა მოახერხეს უეფა-ს თასების მფლობელთა თასის მოპოვება.

გამარჯვებული მწვრთნელები
ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელები
ეროვნების მიხედვით
მოცემულია მწვრთნელთა ტიტულების რაოდენობა მათი ეროვნების მიხედვით.
კრახუნა თეთრი

კრახუნა თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. საუკეთესო მიკროზონებია: სვირი, ობჩა, დიმი.

ივ. ჯავახიშვილის განმარტებით, „კრახუნა“ მარცვლის თვისების გამომხატველი იმერული წარმოშობის სიტყვაა. იმერეთში იტყვიან: „მარცვალი პირში სკდება, კრახუნობსო“. ხოლო აღმოსავლეთ საქართველოში კრახუნა კნატუნას ნიშნავს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალო ფორმისაა. ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საკმაოდ სქელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი — საშუალო ზომის, განიერკონუსური, ხშირად მხრიანი, საშალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო ელფერის, მზისკენ მიქცეულ მხარეზე სიდამწვრის ყავისფერი ლაქებით. თხელკანიანია, ნაფიფქი სქლად აქვს გამოხატული. რბილობი საკმაოდ წვნიანი და ხორციანია, კნატუნა, ძალიან სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

ჯიში საშუალო ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 164-170 დღეა. მტევნის წონა 140-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შქრიანობა აღწევს 21-23%, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-8.5 გ/ლ-ს.

მიიღება მაღალხარისხიანი სუფრის ღვინო. ევროპული წესით დაყენებული ღვინო მოყვითალო-ჩალისფერია. ხასიათდება სისრულით, სასიამოვნო გემოთი და ენერგიით. იმერული წესით დაყეებული მუქადაა შეფერილი, მოქარვისფრო-ყვითელია, ხასიათდება თავისებური ჯიშური არომატით, ენერგიით. დავარგებისას ღვინო საგრძნობლად უმჯობესდება, ივითარებს ძლიერ ბუკეტს, ხდება ნაზი და ჰარმონიული. კრახუნას ღვინოს აქვს მწიფე მსხლის გემო, ბალახის ტონები და სასიამოვნო მჟავიანობა.
საკონტინენტთაშორისო თასი (ფეხბურთი)

საკონტინენტთაშორისო თასი (აგრეთვე ცნობილი როგორც ევროპის და სამხრეთ ამერიკის თასი და ტოიოტას თასი) — ყოველწლიური საფეხბურთო გათამაშება, რომელსაც ატარებდა ევროპის და სამხრეთ ამერიკის ფეხბურთის კონფედერაციები ამავე კონტინენტების წამყვან ტურნირებში — უეფას ჩემპიონთა ლიგასა და ლიბერტადორესის თასზე გამარჯვებულ კლუბებს შორის. ყოველწლიურად იმართებოდა 1960 წლიდან, ხოლო 1980 წლიდან იმართებოდა იაპონიაში.

გათამაშების ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბები არიან „მილანი“, „რეალ მადრიდი“, „პენიაროლი“, „ბოკა ხუნიორსი“ და „ნასიონალი“. ამ კლუბებს საკონტინენტთაშორისო თასი სამჯერ აქვთ მოგებული. სულ საკონტინენტთაშორისო თასი 25 სხვადასხვა კლუბს აქვს მოგებული. გათამაშების უკანასკნელი გამარჯვებულია პორტუგალიური „პორტუ“.

2005 წლიდან საკონტინენტთაშორისო თასი შეცვალა ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატმა, რომელშიც ასევე მონაწილეობენ ჩრდილოეთ ამერიკის, აფრიკის, აზიის და ოკეანეთის წამყვან ტურნირებში გამარჯვებული კლუბები.

მატჩები
სტატისტიკა და რეკორდები
კლუბების მიხედვით
ქვეყნების მიხედვით
ქვეყნების მიხედვით ყველაზე მეტი გამარჯვებული არგენტინას ჰყავს. არგენტინულმა გუნდებმა 9-ჯერ მოახერხეს საკონტინენტთაშორისო თასის მოგება და 9-ჯერ დამარცხდნენ. სულ 11 ქვეყნის წარმომადგენლებმა მოახერხეს თასის მოპოვება. სამხრეთ ამერიკულმა გუნდებმა თასი 22-ჯერ, ხოლო ევროპულმა გუნდებმა კი 21-ჯერ გაიმარჯვეს.

კონფედერაციების მიხედვით
გამარჯვებული მწვრთნელები
ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელები
ეროვნების მიხედვით
მოცემულია მწვრთნელთა ტიტულების რაოდენობა მათი ეროვნების მიხედვით.
ფრანც ჯონი

ფრანც ადოლფ ლუი ჯონი (; დ. 28 სექტემბერი, 1872, პრიცვალკი, ბრანდენბურგი, გერმანია — გ. 17 ნოემბერი, 1952, ბერლინი) — გერმანელი საფეხბურთო ფუნქციონერი და ფოტოგრაფი. 1900 წლის თებერვალში ის იყო ერთ-ერთი მთავარი ინიციატორი „მიუნხენის ბაიერნის“ დაარსებისა და 1900 წლიდან 1903 წლამდე მისი პირველი პრეზიდენტი..

2000 წელს, როდესაც ბავარია აღნიშნავდა 100 წლის იუბილეს, კლუბის ხარჯზე რესტავრაცია გაუკეთდა ფრანც ჯონის საფლავს. აგრეთვე დაიდგა ახალი ძეგლი.
კრემაცია

კრემაცია — გვამის დაწვა, დაკრძალვის ერთ-ერთი სახეობა. გაჩნდა გვიანდელ ნეოლითისა და ადრინდელი ბრინჯაოს ხანაში.

გვამის დაწვა კოცონზე გავრცელებული იყო ძველ ბერძენ, რომაელ და სლავ ხალხებში. ევროპაში ჯერჯერობით ყველაზე ადრინდელი ჩანს საბერძნეთში, ოლიმპის სამხრეთით ქ. ლარისის მახლობლად, მაგულასის ნასოფლარზე აღმოჩენილი კრემაციის ნაშთები. კრემაცია უძველესი დროიდან იყო გავრცელებული სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებშიც ბუდიზმისა და ინდუიზმის მიმდევარ მოსახლეობაში. შუა აზიის მცხოვრებნი დამწვარ ნეშტს ინახავდნენ ოსუარიუმებში, რომაელები — კოლუმბარიუმებში. ინდოელები წყალს ატანდნენ, ევროპის ზოგიერთი ხალხი კი საკრძალავ ურნებში ათავსებდა ან პირდაპირ მიწაში მარხავდა. ქრისტიანობის გავრცელებასთან ერთად კრემაცია აიკრძალა. საუკუნის ნახევარში ევროპულ ქვეყნებში კვლავ დაიწყეს მიცვალებულის დაწვა. აშენდა პირველი კრემატორიუმები (მილანი, 1870-იანები; ლონდონი, 1885, სტოკჰოლმი 1887 და სხვა). სსრკ-ში კრემაცია ნებადართული იყო რსფსრ სახკომსაბჭოს 1918 წლის 7 დეკემბრის დეკრეტით. საუკუნის 20-იანი წლებიდან კრემაცია, როგორც დაკრძალვის ყველაზე ჰიგიენური წესი, გავრცელდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში.

საქართველოში კრემაცია დადასტურებულია ბრინჯაოს ხანიდან. სამგორის ერთ-ერთ გორასამარხში (ძვ. წ. ათასწლეული) და თრიალეთში (ძვ. წ. - სს.) ამ წესით მაღალი სოციალური წრის წარმომადგენლები ყოფილან დაკრძალული. ადრინდელი რკინის ხანაში მასობრივი კრემაციული სამარხები ჩნდება სვანეთში, მთიან რაჭაში, აფხაზეთში (სოხუმის მთა, გუადიხუ), სამეგრელოში (პალური, მუხურჩა), გურიაში (ნიგვზიანი) და სხვა, რაც ალბათ ბერძნულ სამყაროსთან ურთიერთობის შედეგია.
კრეოდონტები

კრეოდონტები — ამომწყდარი მტაცებელი ძუძუმწოვრების ქვერიგი. ცნობილი არიან პალეოცენიდან ადრეულ პლიოცენურ ეპოქამდე. ჰქონდათ გრძელი და დაბალი ქალა, პატარა ტვინის ქალა, ბლაგვი ჩლიქისმაგვარი ბრჭყალები და სხვა. კრეოდონტებს შორის იყვნენ მტაცებლები, ლეშისმჭამლები. კრეოდონტებიშეიცავდა 5 ოჯახის მრავალ გვარს. გავრცელებული იყვნენ აზიაში, ევროპაში, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. წარმოიშვნენ მწერიჭამიებისაგან. კრეოდონტებს ეკუთვნოდნენ ხმელეთის მტაცებლებისა და ფარფლფეხიანთა წინაპრები.
კრინი

კრინი — ქართული ხალხური სამუსიკო ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს უმაღლეს, „წვლილ“, წვრილ, ძალიან წმინდა ხმას. კრინი ნაირსახოვანი რიტმისა და მდიდარი, ფართოდ განვითარებული მელოდიკის გამო მრავალხმიანი სიმღერის აქტიური ნაწილია. იგი ფუძეა „კრიმანჭულისა“ (კრინის ნაირსახეობა). ამ უკანასკნელის სახელწოდება წარმოქმნილია კრინისა და მანჭვისაგან, ე. ი. დამანჭული (დაგრეხილი) კრინი.
როლინგ სტოუნზის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია როლინგ სტოუნზის დისკოგრაფია.

ალბომები
(შენიშვნა: 1964-1967 წლების ჩანაწერები გამოდიოდა ლეიბლებზე (ინგლისი) და (აშშ), სხვადასხვა სახით)

1967 წლამდე ბრიტანეთში გამოცემული დისკების შემთხვევაში, ანალოგიურები გამოდიოდა აშშ-ში. თუმცა, სიმღერების სიები ამ ვარიანტში იცვლებოდა. ჯგუფის პირველი ხუთი ალბომი სწორედ ასეთი სახით იქნა გამოშვებული - აშშ ბაზრისათვის ხუთივე დაშლილი იქნა რვა დამოუკიდებელ ფირფიტად.

სტუდიური ალბომები
საკონცერტო ალბომები
კრებულები
 დისკები
სხვა პროექტები
ნიკი ჰოპკინზი, რაი კუდერი, მიკ ჯაგერი, ბილ უაიმენი და ჩარლი უოტსი

სინგლები
სხვადასხვა შემთხვევაში სინგლის -გვერდი ჩარტში ცალკე მოხვედრილა.
ფრჩხილებში მოცემული რიცხვი აღნიშნავს ჩარტში გატარებული კვირების რაოდენობას.

1960-იანები
1970-იანი წლები
1980-იანი წლები
1990-იანი წლები
2000-იანი წლები
კრიოფილები

კრიოფილები (კრიო... და ბერძნ. — მიყვარს) — ორგანიზმები, რომლებიც ბინადრობენ ყინულის ან თოვლის ზედაპირზე მდნარ გუბეებში და ზღვების ყინულოვან წყლებში. ტემპერატურის დაწევისას ჩაიყინებიან ყინულში. კრიოფილებს მიეკუთვნება ერთუჯრედიანი წყალმცენარეები (კრიოპლანქტონის ძირითადი მასა) და პატარ-პატარა ცხოველები (ზოგი ჭია და მწერები). კრიოფილური წყალმცენარეების მასობრივი განვითარება იწვევს თოვლის ან ყინულის შეფერვას (მაგ. თოვლს წითლად ღებავს).
კრიპტომერია

კრიპტომერია, — მარადმწვანე წიწვოვანი მცენარის გვარი ტაქსოდიუმისებრთა ოჯახისა. შეიცავს 1 სახეობას — იაპონურ კრიპტომერიას .

50 მ-მდე სიმაღლის ხეა. სამშობლოში (იაპონია, ჩინეთი) კრიპტომერია მთებში წმინდა კორომებს ქმნის. ყოფილ სსრკ-ში კრიპტომერიას ძირითადად კავკასიაში შავი ზღვის სანაპიროს და ყირიმის ბაღებსა და პარკებში აშენებენ. დასავლეთ საქართველოში (ძირითადად აჭარაში) მას იყენებენ ქარსაფარ ზოლებად.

კრიპტომერიის რბილი, მსუბუქი, ძნელად ლპობადი, ზოგჯერ ლამაზსურათიანი მერქანი ადვილი დასამუშავებელია და წყალქვეშა ნაგებობებისა და ავეჯისათვის იყენებენ.
ჰამლეტ გონაშვილი

ჰამლეტ დიმიტრის ძე გონაშვილი (დ. 20 ივნისი, 1928, ანაგა — გ. 25 ივლისი, 1985, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ტენორი), სახალხო მოლექსე, მასწავლებელი, ქართველთა მიერ „საქართველოს ხმად“ აღიარებული. საქართველოს სახალხო არტისტი (1980).

ბიოგრაფია
ჰამლეტ გონაშვილი დაიბადა სოფელ ანაგაში. სწავლობდა ბიოლოგიას. მუშაობა თბილისის ტურისტულ ბიუროში დაიწყო და მისთვის სასიამოვნო საქმეს მიჰყო ხელი. შემდეგ თეატრალურში სწავლობდა, მაგრამ ინსტიტუტის სცენაზეც სიმღერით გამოვიდა. რექტორმა მიხეილ კვესელავამ მას ურჩია, სიმღერისთვის მიეხედა. 25 წლისა უკვე საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სოლისტი იყო.

1953-1969 წლებში იყო ქართული სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის წევრი. 1969 წლიდან ანსამბლ „რუსთავში“ გადავიდა და 16 წელი ამ ანსამბლის სოლისტი იყო. ანსამბლის რეპერტუარი მასზე იყო აწყობილი. ერთნაირი წარმატებით ასრულებდა როგორც ქართლ-კახურ, ისე მეგრულ და აფხაზურ სიმღერებს, იმერულ-გურულ საგალობლებს (მთქმელის პარტიას), ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს.

ჰამლეტის მთავარი მომხიბლაობა იყო განსაკუთრებული და განუმეორებელი, მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი, რბილი ტემბრის ხმა, ვირტუოზული საშემსრულებლო ტექნიკა, დახვეწილი გემოვნება, ბგერის სიმსუბუქე და მკაფიოება. არტისტული გარეგნობით, სიმღერის დახვეწილი მანერითა და თავდაჭერილობით აღტაცებაში მოჰყავდა არა მხოლოდ ქართველი, უცხოელი მსმენელიც. პარიზში „მრავალჟამიერი“ სამჯერ ამღერეს, ესპანელები ყელზე კოცნიდნენ. ანსამბლ „რუსთავთან“ ერთად თითქმის მთელი მსოფლიო მოიარა და თავისი სიმღერით გულგრილი არავინ დაუტოვებია, მათ შორის პროფესიონალი მუსიკოსებიც.
გონაშვილის რეპერტუარიდან გამორჩეულია:
„თუ ასე ტურფა იყავი“ (ტექსტის ავტორი: ნათელა ონაშვილი (სიმღერის ვერსია), ორიგინალი ლექსის ავტორი: ივლიტა შავერდაშვილი, მუსიკის ავტორი: ანზორ ერქომაიშვილი),
„ურმული“,
„ოროველა“,
„წინწყარო“,
„წმინდაო ღმერთო“,
„გაფრინდი შავო მერცხალო“,
„დაიგვიანეს“.

მისი შემოქმედება ქართული მუსიკალური ფოლკლორისა და კლასიკური მუსიკის უნიკალური სინთეზია. გონაშვილს გააჩნდა მელოდიის არტიკულაციის უბადლო უნარი, რაც ძალიან კარგად გამოიყენა კომპოზიტორმა იაკობ ბობოხიძემ, როდესაც მან გონაშვილის ხმას თავისი რამდენიმე შედევრი („მოდი გიამბობ“, „თოვლი“, „მზეო თიბათვისა“) მოარგო.

ჰამლეტ გონაშვილი დაიღუპა ტრაგიკულად, მშობლიურ სოფელ ანაგაში, დედის სანახავად ჩასული. დაკრძალეს საბურთალოს სასაფლაოზე. 2001 წელს გადაასვენეს დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

მის მიერ შესრულებული სიმღერები დღეს უფრო და უფრო პოპულარული ხდება საზღვარგარეთ. უცხოელები ჰამლეტ გონაშვილის „ურმულსა“ და „ოროველას“ კინოფილმებსა და მასობრივ სანახაობებში იყენებენ როგორც მისტიკური მოვლენის, ადამიანის ხმის შესაძლებლობის უნიკალურ გამოვლინებას.
კრიხულა

კრიხულა — მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. სიგრძე 15,2 კმ. აუზის ფართობი 134,6 კმ², სათავე აქვს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1480 მ-ზე და ერთვის მდინარე რიონს ამბროლაურთან. საზრდოობს წვიმის, თოვლის და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა - ზამთარში, ზაფხულ-შემოდგომაზე ახასიათებს წყალმოვარდნა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 3 მ³/წმ.

ციტატა
კრონოსის სარკე

„კრონოსის სარკე“ — ქართული ყოველთვიური ლიტერატურული ჟურნალი, გამოდიოდა 1919 წელს თბილისში (№ 1 - ოქტომბერი, № 2 - ნოემბერი), ახალგაზრდა სიმბოლისტი პოეტების გამოცემა. გამომცემელი — სარედაქციო კოლეგია. დაბეჭდილია ტერენტი გრანელის (წალენჯიხელის), არჩილ კორინთელის, ა. ყანჩელის, ა. ბერიკაშვილის, დემნა შენგელაიას ლექსები და მინიატურები. ვალერიან გაფრინდაშვილის „დაისები“ და ჟურნალ „ხელოვნების“ (1919) განხილვა.

ჟურნალის სახელწოდება აღებულია ბერძნული მითოლოგიიდან (კრონოსი არის ზევსის მამა, ურანოსისა და გეას შვილი). ახალგაზრდა სიმბოლისტების მიერ დაარსებული ჟურნალის მიმართულება და მიზანდასახულობა კარგად ჩანს მის წინათქმაში, სახელწოდებით — „ახალ სამყაროში“, რომელიც სიმბოლიზმის, როგორც კულტურულ-ესთეტიკური მიმდინარეობის, მნიშვნელობის განსაზღვრას, ძველის კრიტიკასა და ახალ ქართულ მწერლობაში მისი ადგილის გამოკვეთას ემსახურება: „ჩვენ დავტოვეთ სინამდვილე, დავგმეთ შავი წარსული და ახალ ფერებთან დავიწყეთ ვრცელი საუბარი...“. ჟურნალში გამოქვეყნდა ტერენტი გრანელის სონეტები და წერილები (ტ. წალენჯიხელის ფსევდონიმით). აგრეთვე, კონსტანტინე გაჩეჩილაძის (იბეჭდებოდა კონნე სპერელლის ფსევდონიმით) „თეთრი გვირგვინოსანი“, „ტერენტი გრანელს“, არჩილ კორინთელის „ძველ პოეზიას“, „ტრიოლეტი“, „ორდიკალიდან“, ირაკლი ყანჩელის (იყენებდა ჰერკულეს ყანჩელის ფსევდონიმს) „შავი ყაბახი“, „შამილის ლოცვა“ და სხვა. ჟურნალის პირველ ნომერში იბეჭდებოდა მხოლოდ პოეტური ნაწარმოებები, მეორე ნომერში კი ლექსებთან ერთად გვხვდება პროზის ნიმუშები, მათ შორის აკაკი ბერიკაშვილისა და დემნა შენგელაიას მინიატურები. ასევე ჟურნალი „ხელოვნების“ (1919) განხილვა, ტერენტი გრანელის რეცენზია, რომელიც ვალერიან გაფრინდაშვილის „დაისებს“ ეძღვნება და ავტორისა და, ზოგადად, სიმბოლისტების დამსახურებას წარმოაჩენს თანადროული ქართული მწერლობის განვითარებაში: „ეჭვი არ არის, კერძოდ გაფრინდაშვილის და, საერთოდ, სიმბოლისტების, სახელი წარუშლელი დარჩება ხელოვნების ისტორიაში“.
ია

ია — მცენარეთა გვარი იისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ბალახები, ზოგჯერ ნახევრად ბუჩქებია. აქვთ მორიგეობით განწყობილი ან ფესვთანურ როზეტად შეკრებილი ფოთლები, იისფერი, ყვითელი და თეთრი მარტოული ყვავილები. გვირგვინის ქვედა ფურცელი წარზიდულია დეზად, რომელშიც სანექტრეა მოქცეული. ზოგიერთს უვითარდება კლეისტოგამური ყვავილები. ნაყოფი სამსაგდულიანი კოლოფია. ზოგ სახეობას ახასიათებს ამფიკარპია.

ცნობილია 500-მდე სახეობა. უმრავლესობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში. საქართველოში გავრცელებულია 26 სახეობა, მათგან 3 კავკასიისა და 2 საქართველოს ენდემია. საქართველოში ია იზრდება ტყეებსა და ბუჩქნარებში, სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე, კლდეების ნაპრალებში, ჩამონაზვავებზე, ზოგი სარეველაც არის.

ია დეკორატიული მცენარე (იაჟუჟუნა — და სხვა), ზოგს (სერნელოვანი ია — ) პარფიუმერიაში იყენებენ.
კროტალარია

კროტალარია — მცენარის გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ბალახები, ბუჩქბალახები ან ბუჩქებია. 550-ზე მეტი სახეობა.

ძირითადად გავრცელებულია აფრიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ერთწლოვანი ჭილის კროტალარია , რომელიც ცნობილია — ინდური კენაფის სახელწოდებით, უძველესი სართავი კულტურაა. მეტწილად მოჰყავთ ინდოეთში, შრი-ლანკის კუნძულზე (ცეილონი), ბირმაში, ვიეტნამში, ინდონეზიაში, აგრეთვე აფრიკაში, ავსტრალიაში, ამერიკაში, ამიერკავკასიაში, მოლდოვასა და შუა აზიაში. მისი ღეროს ბოჭკოსაგან ამზადებენ თოკებს, ბაგირებს, სათევზაო ბადეებს, აშშ-ში — სპეციალური ხარისხის ქაღალდსაც.