iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიშელ ბაჩელეტი

ვერონიკა მიშელ ბაჩელეტ ხერია (; დ. 29 სექტემბერი, 1951) — ჩილელი სოციალისტი პოლიტიკოსი და ჩილეს პირველი ქალი პრეზიდენტი (2006-2010 წლებში). მან ამომრჩეველთა 53,5%-ით გაიმარჯვა 2006 წლის არჩევნებში გაუსწრო რა მემარჯვენე-ცენტრისტ მილიარდერ ბიზნესმენსა და ყოფილ სენატორ სებასტიან პინიერას. მისი საპრეზიდენტო კამპანიის პლატფორმა იყო ჩილეს თავისუფალი ბაზრის პოლიტიკის გაგრძელება, სოციალური უზრუნველყოფის გაზრდა და ასევე მდიდართა და ღარიბთა შორის მატერიალური ზღვარის შემცირება, რომლითაც ჩილე მსოფლიოში მოწინავეა. მისი პრეზიდენტად ინაუგურაციის ცერემონია 2006 წლის 11 მარტს ჩატარდა. 2013 წლის 15 დეკემბერს, საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში ბაჩელეტმა კონკურენტი ქალბატონი ეველინ მატეი დაამარცხა (ორივე ტურის ჯამით 62,71 %) და მეორედ გახდა ჩილეს პრეზიდენტი. მოვალეობის შესრულებას იგი 2014 წლის 11 მარტს შეუდგა. 2018 წლის 11 მარტს თანამდებობა კვლავ სებასტიან პინიერას გადააბარა.

განათლება
საბაზისო განათლება ანტოფაგასტაში მიიღო. მამის პოლიტიკური ორიენტაციის გამო უმაღლესი განათლების მიღება ემიგრაციაში ყოფნის დროს გერმანიაში მოუწია. დაამთავრა ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტი, სადაც დაეუფლა მედიკოსის პროფესიას. 1979 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და სწავლა გააგრძელა ჩილეს უნივერსიტეტში, რომელიც 1982 წელს დაამთავრა ექიმ-ქირურგის წოდებით. შემდეგი 4 წელი კი სწავლობდა პედიატრიას ჩილეს სამედიცინო კოლეჯში.

პოლიტიკური კარიერა
მისი პოლიტიკური კარიერა სალვადორ ალიენდეს მთავრობის პერიოდში ახალგაზრდა სოციალისტთა რიგებში გაწევრიანებით დაიწყო. აუგუსტო პინოჩეტის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მას პრობლემები არ მოკლებია. პოლიტიკური ორიენტაციის გამო იყო ემიგრაციაში ჯერ ავსტრალიაში, შემდეგ კი გერმანიაში. სამშობლოში დაბრუნებისა და სამედიცინო განათლების მიღების შემდეგ უკვე აქტიურად ჩაება პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ქალბატონი მიშელი მფარველობდა პოლიტპატიმრებისა და პინოჩეტის რეჟიმის მსხვერპლთა შვილებს. პინოჩეტის დიქტატურის დასასრულისათვის ბაჩელეტს საკმაო ავტორიტეტი ჰქონდა მოპოვებული პოლიტიკურ წრეებში. დემოკრატიული რეჟიმის აღდგენის შემდეგ კი აქტიურად ჩაება ჯანმრთელობის სისტემის რეაბილიტაციის საქმეში. 90-იანი წლების შუა პერიოდში მოისმინა ლექციები სტრატეგიულ შეიარაღებაზე პოლიტიკური სწავლებისა და სტრატეგიის ეროვნულ აკადემიაში. 1997 წელს კი ვაშინგტონის თავდაცვის საერთაშორისო კოლეჯში გაიარა კონტინენტური თავდაცვის კურსები. ამერიკიდან დაბრუნების შემდეგ კი პრეზიდენტმა ედუარდო ფრეიმ დანიშნა თავდაცვის მინისტრის მოადგილედ.

1999 წელს დაავალეს პრეზიდენტობის კანდიდატის რიკარდო ლაგოსის საარჩევნო კამპანიის ხელმძღვანელობა მეტროპოლიტანას რეგიონში. 2000 წელს პრეზიდენტ ლაგოსისაგან მიიღო ჯანმრთელობის მინისტრის პორტფელი, 2002 წლის 7 იანვარს კი ლაგოსმა თავდაცვის მინისტრის თანამდებობა ჩააბარა. ლათინური ამერიკის ისტორიაში პირველად თავდაცვის მინისტრის პოსტი დაიკავა ქალმა.

ოჯახი
მამა — ალბერტო ბაჩელეტი ჩილეს სამხედრო ძალების გენერალი იყო, რომელმაც გაილაშქრა 1973 წლის სახელმწიფო გადატრიალების წინააღმდეგ და აუგუსტო პინოჩეტის რეჟიმმა დააპატიმრა სამშობლოს ღალატის ბრალდებით. იგი 1974 წლის 12 მარტს ციხის საკანში წამების შედეგად მიღებული ინფარქტით გარდაიცვალა. დედა - ანხელა ხერია პროფესიით არქიტექტორია.
გერმანიაში ემიგრაციის დროს ცოლად გაჰყვა ჩილელ არქიტექტორს ხორხე დავალოსს, რომლისგანაც შეეძინა ორი შვილი: სებასტიანი და ფრანცისკა. 1992 წელს მეორედ გათხოვდა და შეეძინა მესამე შვილი სოფია. ამჟამად განქორწინებულია.
აბენსბერგის ბრძოლა

აბენბერგის ბრძოლა გაიმართა 1809 წლის 20 აპრილს, ნაპოლეონის ფრანგების, ვიურტენბერგელების და ბავარიელებისაგან შემდგარ 42 ათასიანსა და ერცჰერცოგ კარლის ავსტრიელთა 55 ათასიან კაცი დაიღუპა ან დაიჭრა, 4 ათასი კი ტყვედ ჩავარდა. ფრანგების და მათი მოკავშირეების დანაკარგებმა 1,107 დაღუპული და დაჭრილი შეადგინა.
აიათოლა

აიათოლა — უმაღლესი რანგი, რომელსაც შიიტ კლერკებს ანიჭებენ. ტერმინი ნიშნავს „ღვთის ნიშანი“ და ისინი, ვისაც ეს ტიტული ენიჭება, ისლამური სწავლების ექსპერტები არიან იურისპრუდენციაში, ეთიკაში, ფილოსოფიასა და მისტიციზმში. აიათოლები, როგორც წესი, სასწავლო დაწესებულებებში ასწავლიან ისლამურ მეცნიერებებს. რანგით ერთი საფეხურით დაბლა დგას ჰოჯათ-ოლ-ისლამი (ისლამის ავტორიტეტი).
სანტიაგო (მრავალმნიშვნელოვანი)

სანტიაგო ( []) — ერთ-ერთი სახელი, რომლითაც წმინდა იაკობს მოიხსენიებენ ესპანურენოვან სამყაროში. ეს სახელი მსოფლიოში რამდენიმე ადგილს ჰქვია.

მნიშვნელოვანი ადგილები სახელწოდებით სანტიაგო
სანტიაგო, ჩილეს დედაქალაქი
სანტიაგო-დე-კომპოსტელა, გალისიის დედაქალაქი, ესპანეთი
სანტიაგო-დე-გუაიაკილი, ეკვადორის უდიდესი ქალაქი
სანტიაგო-დე-კალი, სიდიდით მეორე ქალაქი კოლუმბიაში
სანტიაგო-დე-კუბა, სიდიდით მეორე ქალაქი კუბაში
სანტიაგო-დე-ლეონ-დე-კარაკასი, ვენესუელის დედაქალაქი

დანარჩენი ადგილები ამავე სახელწოდებით (ქვეყნის მიხედვით)
არგენტინა
სანტიაგო-დელ-ესტერო
სანტიაგო-დელ-ესტერო (პროვინცია)
ბრაზილია
სანტიაგო, რიო გრანდე დო დულ
კაბო-ვერდე:
სანტიაგო-დე-კაბო-ვერდე, მუნიციპალური ეპარქია სანტა-კრუზში, კაბო-ვერდეს კუნზულზე
ჩილე
სანტიაგოს რეგიონი
სანტიაგოს პროვინცია
სანტიაგოს კომუნა
სანტიაგო
დომინიკელთა რესპუბლიკა
სანტიაგო-დე-ლოს-კაბაიეროსი
სანტიაგოს პროვინცია, დომინიკელთა რესპუბლიკა
ეკვადორი
სანტიაგოს კუნძული (გალაპაგოსი)
მექსიკა
სანტიაგო დე ქერეტარო (ადრე "ქერეტარო")
სანტიაგო დე ნუევო ლეონ
პანამა
სანტიაგო-დე-ვერაგასი
პერუ
სანტიაგო-დე-სურკო უბანი ლიმაში
სანტიაგო-დე-ჩუკო, უბანი ლა-ლიბერტადში, სადაც პოეტი სეზარ ვალეხო დაიბადა.
ფილიპინები
სანტიაგო დე აგუსან დელ ნორტე
სანტიაგო დე ილოკოს სურ
სანტიაგო-სიტი, იზაბელა
სანტიაგოს კუნძული (ფილიპინები)
ასპერნ-ესლინგის ბრძოლა

ასპერნ-ესლინგის ბრძოლა — საფრანგეთისა და ავსტრიის ჯარებს შორის. 1809 წლის 22 მაისს ვენის გარეუბანში გამართულმა ამ დაპირისპირებამ ორივე მხრიდან 45 ათასი მებრძოლის, მათ შორის ნაპოლეონის ერთ-ერთი საუკეთესო მხედართმთავრის, მარშალი ლანის სიცოცხლე შეიწირა.

ფრანგები სასტიკად დამარცხდნენ, თუმცა იმავე წლის ივლისში, ვაგრამთან ბრწყინვალე გამარჯვებით, მეხუთე კოალიციასთან ომი თავიანთ სასარგებლოდ დაასრულეს.
ეკმიულის ბრძოლა

ეკმიულის ბრძოლა 1809 წლის 22 აპრილს, ბავარიაში გაიმართა. ფრანგებმა და მათმა მოკავშირეებმა, რომელთაც ნაპოლეონ სარდლობდა, მნიშვნელოვანი გამარჯვება მოიპოვეს ავსტრიელებზე, თუმცა იმპერატორის ჩანაფიქრი, გადამწყვეტი მარცხი მიეყენებინა ერცჰერცოგი კარლის არმიისათვის, განუხორციელებელი დარჩა.

თავიდან ავსტრიელები მედგრად იცავდნენ თავს, მაგრამ მარშალი დავუს კირასირების, აგრეთვე ფრანგთა მოკავშირეების, ვიურტენბერგელებისა და ბავარიელების მძლავრი შეტევის მოგერიება შეუძლებელი იყო. მოწინააღმდეგის დევნა ღამესღა შეწყდა.

ავსტრიელებმა საკმაოდ დიდი დანაკარგები განიცადეს – 6 ათასი კაცი დაიღუპა ან დაიჭრა და 4 ათასი ტყვედ ჩავარდა. ფრანგების დანაკარგებმა 3 500-ს მიაღწია.

მარშალმა დავუმ ამ ბრძოლისთვის ეკმიულის ჰერცოგის წოდება მიიღო.
ძვ. წ. 509

მოვლენები
13 სექტემბერი : საფუძველი ჩაუყარეს იუპიტერის ტაძარს.
დასრულდა რომის სამეფოს ისტორია, დაიწყო რესპუბლიკური ხანა.
რომში კონსულების პირველი არჩევნები გაიმართა. გაიმარჯვეს ლუციუს იუნიუს ბრუტუსმა და ლუციუს ტარკვინიუს კოლატინუსმა
რომის კონსულები: პ. ვალერიუს ვოლუსი ფ. პუბლიკოლა, სპ. ლუკრეციუს ტრიციპიტინუს, მარკუს ჰორაციუს პულნუსი.

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
ლუციუს იუნიუს ბრუტუსი — რომის კონსული და რომის რესპუბლიკის დამაარსებელი.
არუნს ტარკვინიუსი — რომის სამეფოს უკანასკნელი მეფის ლუციუს სუპერბუს ტარკვინიუსის შვილი.
სპურიუს ლუკრეციუს ტრიციპიტინუსი — რომის კონსულ-სუფექტი.
ქაიხოსრო ბაღსარაშვილი

ქაიხოსრო ბაღსარაშვილი ( საუკუნის ნახევარი) — ანანურის დიდი ტაძრის (1689) მშენებლობის ხელმძღვანელი (სარქარი). ტაძარი აშენდა არაგვის ერისთავის შვილის ბარძიმ მდივანბეგის ბრძანებით. სამხრეთ კედლის წარწერაში ქაიხოსროს თავისთავს ბარძიმის "ბოქაულთუხუცესს" უწოდებს. ბარძიმმს, ნათქვამია წარწერაში, - "დამადგინა წმინდა ამას მონასტერსა ზედან სარქრადა. უწყის ღმერთმან რაც შეძლება მქონდა დღივ და ღამ მოუსვენებლად ვშვებოდი, არ ვეც ძილი თვალთა ჩემთა ვიდრემდის განასრილებდენ მონასტერსა მასო".
ბარძიმ არაგვის ერისთავი

ბარძიმ არაგვის ერისთავი (გ. 1739) — არაგვის ერისთავი 1731-1739, ძე გიორგი არაგვის ერისთავისა. 1724 წელს ვახტანგ -ს წაჰყვა რუსეთში. 1729-1730 დაბრუნდა. 1731 ქართლის მმართველმა ისაყ-ფაშამ არაგვის ერისთავად დანიშნა. 1736 ქართლში ირანის წინააღმდეგ აჯანყების დროს მტრის მხარეზე იყო. ებრძოდა შანშე ქსნის ერისთავს. შანშეს ძმის იასეს ცოლ-შვილი ყიზილბაშებს ჩაუგდო ხელში. 1739 ივლისში შანშე თავს დაესხა ანანურის ციხეს და ბარძიმ არაგვის ერისთავი თავისი სახლიკაცებით ამოხოცა.
ივანე კრამსკოი

ივანე ნიკოლოზის ძე კრამსკოი ( დ. 27 მაისი [ძვ. სტ. 8 ივნისი], 1837, ოსტროგოჟსკი, ახლანდელი ვორონეჟის ოლქი — გ. 5 აპრილი [ძვ. სტ. 24 მარტი ], 1887, პეტერბურგი) — რუსი ფერმწერი, გრაფიკოსი და სამხატვრო კრიტიკოსი.

სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1857–1863). რუს რევოლუციონერ-დემოკრატთა იდეების გავლენით კრამსკოი იბრძოდა ხელოვნების იდეურობისა და ხალხურისათვის, რეალიზმის პრინციპისათვის. კრამსკოი მოძრავი მხატვრული გამოფენების ამხანაგობის „პერედვიჟნიკების“ ერთ-ერთი მთავარი შემქმნელია. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობა. შექმნა დიდი რუსი მწერლების, მეცნიერებისა და მხატვრების პორტრეტები (ლევ ტოლსტოი, 1873; ივანე შიშკინი, 1873; პავლე ტრეტიაკოვი, 1876; მიხეილ სალტიკოვ-შჩედრინი, 1879 — ყველა ტრეტიაკოვის გალერეა), რომლებიც გამოირჩევიან კომპოზიციის უბრალოებით, მკაფიო ნახატით, ფსიქოლოგიური სიღრმით. კრამსკოის პორტრეტები გამსჭვალულია მხატვრის ამაღლებული მორალურ-ეთიკური და ესთეტიკური იდეალებით, დემოკრატიული შეხედულებებით, რაც შერწყმულია მოდელის სახისა და შინაგანი სამყაროს ზუსტ და ოსტატურ გამოსახვასთან. ყოველივე ამან განსაკუთრებით იჩინა თავი რუსი გლეხების, უბრალო ადამიანების პორტრეტებში („მინა მოისეევი“, 1882, რუსული მუზეუმი, სანქტ-პეტერბურგი და სხვა). კრამსკოის შემოქმედებაში ერთ-ერთი მთავარი ნამუშევარია: „ქრისტე უდაბნოში“, 1872. კრამსკოიმ შექმნა აგრეთვე ნაწარმოებები, რომლებშიც შერწყმულია პორტრეტისა და თემატური სურათის ნიშნები („ნეკრასოვი „უკანასკნელი სიმღერების“ პერიოდში“, 1877–1878; „უცნობი ქალი“, 1883; „უნუგეშო მწუხარება“, 1884 — ყველა ტრეტიაკოვის გალერეა). ისინი გამოირჩევიან ადამიანის რთული სულიერი სამყაროს ხასიათისა და ბედის ამოკითხისადმი ინტერესით. კრამსკოის გვიანდელი პერიოდის ნაწარმოებებში თავი იჩინა სალონური სილამაზის ნიშნებმა.

გალერეა
ძვ. წ. 275

|ძვ. წ. 280 | ძვ. წ. 279 | ძვ. წ. 278 | ძვ. წ. 277 | ძვ. წ. 276 | ძვ.წ. 275 | ძვ. წ. 274 | ძვ. წ. 273 | ძვ. წ. 272 | ძვ. წ. 271 |ძვ. წ. 270

მოვლენები
რომის კონსულები: მანიუს კურიუს დენტატუსი , კორნელიუსი ტი. ლენტულუს კაუდინუსის ძე
ქალაქ ბენევეტუმთან მოხდა რომაელებსა და პიროსს შორის გადამწყვეტი ბრძოლა, სადაც პიროსი სასტიკად დამარცხდა და მოუწია იტალიიდან გაქცევა.

დაიბადნენ
კვინტუს ფაბიუს მაქსიმუსი - რომაელი პოლიტიკური მოღვაწე და მხედართმთავარი.

გარდაიცვალნენ
ძვ. წ. 262

|ძვ. წ. 267 | ძვ. წ. 266 | ძვ. წ. 265 | ძვ. წ. 264 | ძვ. წ. 263 | ძვ.წ. 262 | ძვ. წ. 261 |ძვ. წ. 260 | ძვ. წ. 259 | ძვ. წ. 258 | ძვ. წ. 257

მოვლენები
რომის კონსულები: ლუციუს პოსტუმიუსი (ალბინუსი) მ. მეგელუსის ძე, კვინტუს მამილიუს კ. ვიტულუსის ძე
პირველი პუნიკური ომი. რომაელებმა სიცილიაზე კართაგენელების უმნიშვნელოვანესი ქალაქი აგათოკლი დაიკავეს.
რომაელებმა ფლოტის მშენებლობა დაიწყეს.

დაიბადნენ
აპოლონიუს პერგელი - ბერძენი მათემატიკოსი, ალექსანდრიის სკოლის გეომეტრიისა და ასტრონომიის მასწავლებელი. ცნობილია თავისი ნაშრომებით კონუსების განყოფილებაში. (გ. ძვ. წ. 190)

გარდაიცვალნენ
ძვ. წ. 241

მოვლენები
რომის კონსულები: აულუს მანლიუს ტორკვატუს ატიკუსი, გაიუს ლუტატიუს კატულუს ცერკო.
10 მარტი : პირველი პუნიკური ომი. ეგატის კუნძულებთან ბრძოლა, რომის გამარჯვება.
პირველი პუნიკური ომი რომაელების გამარჯვებით დასრულება.

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
არკესილაე — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი (დ. ძვ. წ. 315)
ძვ. წ. 218

|ძვ. წ. 223 | ძვ. წ. 222 | ძვ. წ. 221 | ძვ. წ. 220 | ძვ. წ. 219 | ძვ.წ. 218 | ძვ. წ. 217 | ძვ. წ. 216 | ძვ. წ. 215 | ძვ. წ. 214 |ძვ. წ. 213

მოვლენები
რომის კონსულები: პ. კორნელიუსი ლ. სციპიონის ძე, ტ. სემპრონიუსი კ. ლონგუსის ძე
მეორე პუნიკური ომი დაიწყო.
დაარსდა ქალაქი პიაჩენცა.

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
ძვ. წ. 209

|ძვ. წ. 214 | ძვ. წ. 213 | ძვ. წ. 212 | ძვ. წ. 211 | ძვ. წ. 210 | ძვ.წ. 209 | ძვ. წ. 208 | ძვ. წ. 207 | ძვ. წ. 206 | ძვ. წ. 205 |ძვ. წ. 204

მოვლენები
მეორე პუნიკური ომი სციპონ აფრიკელმა დაიკავა ახალი კართაგენი ესპანეთში
რომის კონსულები: კ. ფაბიუსი კ. მაქსიმუს ვერუკოსუსის ძე , კ. ფულვუსი მ. ფლაკუსის ძე 

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
ძვ. წ. 205

|ძვ. წ. 210 | ძვ. წ. 209 | ძვ. წ. 208 | ძვ. წ. 207 | ძვ. წ. 206 | ძვ.წ. 205 | ძვ. წ. 204 | ძვ. წ. 203 | ძვ. წ. 202 | ძვ. წ. 201 |ძვ. წ. 200

მოვლენები
მეორე პუნიკური ომი სციპონ აფრიკელმა ჯარები აფრიკაში გადასხა.
რომის კონსულები: პ. კორნელიუსი პ. სციპიონ აფრიკელის ძე, პ. ლიცინიუსი პ. კრასუს დივესის ძე

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
ძვ. წ. 202

|ძვ. წ. 207 | ძვ. წ. 206 | ძვ. წ. 205 | ძვ. წ. 204 | ძვ. წ. 203 | ძვ.წ. 202 | ძვ. წ. 201 | ძვ. წ. 200 | ძვ. წ. 199 | ძვ. წ. 198 |ძვ. წ. 197

მოვლენები
19 ოქტომბერი – გაიმართა ზამის ბრძოლა.
მეორე პუნიკური ომი დასრულდა რომაელების გამარჯვებით.
რომის კონსულები: ტი. კლაუდიუსი პ. ნერონის ძე, მ. სერვილიუსი კ. პულექს გემინუსის ძე

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
პაპა ბებურიშვილი-ვაჩნაძე

პაპა ბებურიშვილი-ვაჩნაძე — ერეკლე -ის თანამებრძოლი. კახელი თავადიშვილი. 1751 წელს, აგრის ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ, ბებურიშვილმა ერეკლე მდინარე ალაზანში დახრჩობას გადაარჩინა. 1755 წელს იგი მეთაურობდა 206 მოხალისე თავადს, აზნაურსა და გლეხს, რომლებმაც გაარღვიეს ყვარლის ალყა (ყვარლის ბრძოლა 1755) და მეციხოვენეებს სურსათი და ტყვია-წამალი მიაწოდეს.
ბედისმწერლიშვილები

ბედისმწერლიშვილები, ქართველი კალიგრაფები. მოღვაწეობდნენ საუკუნის ნახევარში. იასე (ზოგჯერ ბაღდაშვილად ან ბაჲღდიშვილად წოდებული), ფარემუზი და ნათანაილი. მღვდელმა - იასემ და მისმა ძმამ ფარემუზმა 1664 გადაწერეს კურთხევანი (ეს წიგნი და სხვა ქვემოთ მოხსენიებული ხელნაწერები დაცულია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტში, -1742); ნაწერია მტკიცე, თანაბარი, კუთხოვანი ნუსხურით, 1667 მათვე გადაწერეს მარხვანი (-663). 1669 იესემ გადაწერა სასულიერო თხზულებათა კრებული (-179), 1673 კი - ე. წ. ქვეშის სახარება (-517), რომლის ტექსტიც მორთულია მცენარეული ორნამენტიანი ჩარჩოებით. წიგნს თავში დართული აქვს 15 მინიატიურა. იასესვე გადაუწერია ოთხთავი (-1247). ნათანაილი, ალბათ უმცროსი ძმა იყო. 1672 გადაწერილი წიგნის (ჟამნი, -1755) ანდერძში იგი თავისთავს "ახლად მოსწავლეს" უწოდებს. წიგნს დართული აქვს მინიატურული სახარების სცენებით, მხატვარი უცნობია. ნათაინაილს 1691 გადაუწერია დავითნი (-16). ხელნაწერი მორთულია თავსამკაულით და ნაწერიც მაღალმხატვრულ დონეზეა შესრულებული. მისივე გადაწერილია ბიბლია (-1207), რომელიც მსხვილი, სქელხაზოვანი, კუთხოვანი ნუსხურით არის შესრულებული.
ბეჟან I დადიანი

ბეჟან დადიანი (გ. 1728, გეგუთი) — ოდიშის მთავარი 1715-1728, გიორგი ლიპარტიანის ძე. 1704-იდან ითვლებოდა "ლეჩხუმის ბატონად". 1714 მამა დააპატიმრა, მისი "მისანდონი" ამოხოცა და დადიანი გახდა. თავიდანვე ცდილობდა განემტკიცებინა თავისი ხელისუფლება, გაეფართოებინა ოდიშის სამთავრო, ლიხთიმერეთში პირველობა მოეპოვებინა და განედევნა ოსმალო დამპყრობლები. 1717 წელს მონაწილეობდა გურიის სამთავროში გიორგი გურიელის ტახტიდან ჩამოგდებასა და ქაიხოსრო გურიელის გამთავრებში. განსაკუთრებით გაძლიერდა 1720-1721-იდან, როდესაც იმერეთში ახლად გამეფებული ალექსანდრე -ის მეურვეობა ჩაიგდო ხელში. ახალგაზრდა მეფეს მან ცოლად შერთო თავისი ასული მარიამი და 1721-1728 ფაქტობრივად განაგებდა იმერეთის სამეფოს. ბევრჯერ მეფის მოკვლაც დააპირა, მაგრამ ვერ მოახერხა. ალექსანდრე ცდილობდა აღეკვეთა მისი ძლიერება. არც ოსმალეთის ხელისუფალთ მოსწონდათ გაძლიერებული ვასალი, რომელსაც რუსეთის მომხრეობას აბრალებდნენ. ბეჟან დადიანი მოკლეს ოსმალებმა გეგუთში.
ბეჟან-ხანი

ბეჟან-ხანი — კახეთის გამგებელი 1677-1683. ირანის შაჰის მიერ დანიშნული მოხელე (ფარსადან გორგიჯანიძის მიხედვით, გამაჰმადიანებული ქართველი გორჯასპი კახაბრიშვილი). ეყრდნობოდა აღმოსავლეთ კახეთის ველებში ჩამოსახლებულ ელებს (თურქმანულ ტომებს). თავის რეზიდენციად აქცია ქ. ყარაღაჯი (ახლანდელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტი), სადაც სპარსული ყაიდის სასახლე ააგო. უნდოდა აქვე დაესახლებინა კახელი დიდებულები, მაგრამ ვერ შეუთანხმა მათ. კახეთის ურჩი ფეოდალების წინააღმდეგ ბეჟან-ხანი ფარულ და აშკარა ტერორს მიმართავდა. ხელს უწყობდა კახეთის მშვიდობიან სოფლებზე ლეკებისა და მომთაბარე ყიზილბაშების ავაზაკურ თავდასხმებს, განსაკუთრებით - ტყვეების მოტაცებას, რითაც კიდევ უფრო აიმხედრა ადგილობრივი მოსახლეობა. მის მოსაკლავად ქართლის მეფე გიორგი -ის ინიციატივით შეთქმულება მოეწყო, მაგრამ უშედეგოდ. ბოლოს (1683) კახეთის თავკაცთა მოთხოვნით ირანის შაჰი იძულებული გახდა იგი სხვა მოხელით შეეცვალა.
ბერი ხორნაბუჯელი

ბერი ხორნაბუჯელი — კამბეჩოვნის (ხორნაბუჯის) ერისთავი საუკუნის 40-50-იან წლებში. საქართველოს მეფის დავით ულუს კარის ერთგული მოხელე. როდესაც მეფეს კახეთის მმართველი თორღვა პანკელი გადაუდგა, მასთან მესტუმრე ჯიქურის დავალებით გაიგზავნა ბერი ხორნაბუჯელი, რომელმაც თორღვას უვნებლობა ფიცი მისცა და სასახლეში მოიყვანა. დედოფალ ჯიგდა-ხათუნის ჩაგონებით ჯიქურმა დაარღვია ბერი ხორნაბუჯელის მიერ თორღვასათვის მიცემული ფიცი და მეფის დაუკითხავად თორღვა სიკვდილით დასაჯეს. ისტორიული წყაროების მიხედვით, ფიცის დარღვევით განრისხებულმა „ალავერდის მთავარმოწამემ“ შური იძია ბერი ხორნაბუჯელზე—"უმკვიდრო იქნა სახლი მისი"—მონღოლებმა მოუკლეს შვილი შალვა და დაეხოცა შვილიშვილები. ხორნაბუჯელთა (მახატლისძეთა) ფეოდალური სახლის გადაშენება დაკავშირებული იყო მონღოლთა ბატონობის მძიმე შედეგებთან. ბერი ხორნაბუჯელი დარდისგან გარდაცვლილა.
ამირეჯიბი (თანამდებობა)

ამირეჯიბი (არაბ. ამირ ჰაჯიბ — კარისკაცთა ამირა) — გაერთიანებული ფეოდალური საქართველოს ცენტრალური სახელმწიფო აპარატის მოხელე - მანდატურთუხუცესის თანაშემწე და ეჯიბთა უფროსი. სათათბირო ხმით სავაზიროს წევრი. ევალებოდა სამეფოში წესრიგის დაცვა, შეთქმულებათა აღკვეთა და სხვა, ამიტომ უფლება ჰქონდა ყოველ ჟამს წარმდგარიყო მეფის წინაშე. სამეფო კარზე ამირეჯიბი განაგებდა დარბაზობისა და პურობის ცერემონიას. როგორც საპატიო მოხელეს, ჰყავდა საგანგებო მხლებელი — ზედამდგომელი. ამირეჯიბის თანამდებობისაგან წარმოდგა გვარი ამირეჯიბი.
ბერეკაშვილები

ბერეკაშვილები — ქართველი მშენებელი ოსტატები, ქუთაისის მახლობლად მდებარე სოფ. კურსებიდან. ცნობილნი არიან: ლევან, მოსე, ისიდორე, კალისტრატე და იოსებ ბერეკაშვილები.

მათ საუკუნის 60-იან წლებიდან რამდენიმე ეკლესია ააგეს დასავლეთ საქართველოში: 1867, იმერეთის ეპისკოპოსის გაბრიელის დავალებით, სოფ. ბახვში (ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი; ლევან და მოსე ბერეკაშვილები), 1873 სოფ. გოდოგანში (ისიდორე ბერეკაშვილი), 1883 სოფ. ნაგარევში (იოსებ ბერეკაშვილი, ორივე თერჯოლის რაიონი), 1905 სოფ. კოკაში (ახლანდელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტი; იოსებ და კალისტრატე ბერეკაშვილები). ბერეკაშვილების აშენებული ეკლესიები ყურადღებას იპყრობს ტექნიკური შესრულების მაღალი დონით. კედლები მოპირკეთებულია თლილი ქვით. ბერეკაშვილები ცდილობდნენ გაეგრძელებინათ ეროვნული ტრადიციები და იყენებდნენ ძველი ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრების ცალკეულ დეტალებს (დეკორაციულ თაღებსა და ლილვებს, ბურთულებიან სამკაულებს და სხვა).

ამ მხრივ ბერეკაშვილების ნაგები ეკლესიები თვალსაჩინოდ განსხვავდება იმ ეკლესიებისაგან, რომლებსაც საუკუნის მანძილზე საქართველოში მომუშავე ბერძენი ოსტატები აშენებდნენ.
ბექა I

ბექა ჯაყელი (დ. დაახლ. 1240 ― გ. 1306) ― სამცხის მმართველი 1285-1306 წლებში.

ბექა -ის სამფლობელო-საგამგეო (სამცხე, აჭარა, შავშეთი, ჭანეთი, კლარჯეთი, ტაოს უდიდესი ნაწილი, კოლა, არტაანი და ჯავახეთის მრავალი სოფელი) გადაჭიმული იყო ტაშისკარიდან (ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი) კარნუ-ქალაქსა (ახლანდელი ერზერუმი) და შავ ზღვამდე. 1266-1334 წწ. ეს მხარე გამოყოფილი იყო ერთიანი საქართველოს სამეფოსაგან და ცალკე პოლიტიკური ერთეულს წარმოადგენდა. ბექა ილხანთა სახელმწიფოს ვასალი იყო. ყაენებს ხარკს უხდიდა და თავისი ჯარით მათს ლაშქრობებში მონაწილეობდა. მიუხედავად ამისა, სამხრეთ საქართველოს პოლიტიკური კავშირი დანარჩენ საქართველოსთან მაინც არსებობდა. ბექა საქართველოს მეფეთა მანდატურთუხუცესის სამოხელეო ტიტულს ატარებდა. მის დროს საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ საზღვრებთან მომძლავრებულმა თურქებმა განაახლეს აგრესია საქართველოს მიმართ, მაგრამ ბექა -მა დაამარცხა და განდევნა ისინი (აზატ მოსეს ლაშქრობა საქართველოში). ბექა იყო ქართული პოლიტიკური გავლენის აქტიური დამცველი ტრაპიზონის სამეფოში, რომელსაც იმხანად საქართველოს მეფის ხელისუფლების დასუსტების გამო შეიძლებოდა ბიზანტია დაუფლებოდა. თვით ტრაპიზონშიც ერთმანეთს ებრძოდა ორი პოლიტიკური დაჯგუფება - ქართული და ბიზანტიური. გაიმარჯვა ქართულმა პოლიტიკურმა დასმა. ამისი ერთგვარი გამოხატულება იყო კეისარ ალექსი -ის (1297-1330) დაქორწინება ბექა -ის ასულზე. ბექა -ის მეორე ასული ნათელა იყო დემეტრე თავდადებულის მეუღლე. მათი ვაჟი გიორგი (შემდგომში გიორგი ბრწყინვალე) ბექა -ის ოჯახში აღიზარდა.

ბექა ენერგიული მმართველი იყო. მის დროს შედგა სამართლის წიგნი, რომელიც ბატონყმური წყობილების განმტკიცებას ემსახურებოდა („წიგნი სამართლისა კაცთა შეცოდებისა ყოვლისავე“), აშენდა წმ. საბას ტაძარი საფარში.

ოჯახი
ბექა მანდატურთუხუცესის პირველი ცოლი ვახახი მოხსენიებულია მატიანესა და სინას მთის აღაპებში, ხოლო მეორე ცოლი — მარინე, ანჩისხატის კარედის წარწერებსა და სინოდალურ კანტორის აღაპთა ნუსხაში №507.

ანჩისხატის წარწერებში ასევე მოხსენიებულნი არიან შვილები: საგრის, ყვარყვარე და შალვასთან ერთად.
ძვ. წ. 149

| ძვ. წ. 154 | ძვ. წ. 153 | ძვ. წ. 152 |ძვ. წ. 151 | ძვ. წ. 150 | ძვ.წ. 149 | ძვ. წ. 148 | ძვ. წ. 147 | ძვ. წ. 146 | ძვ. წ. 145 |ძვ. წ. 144

მოვლენები
მესამე პუნიკური ომი დაიწყო. რომაელებმა კართაგენს ალყა შემოარტყეს.

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
მარკუს პორციუს კატონი (უფროსი) - რომაელი სახელმწიფო მოღვაწე და მწერალი.
ძვ. წ. 133

| ძვ. წ. 138 | ძვ. წ. 137 | ძვ. წ. 136 |ძვ. წ. 135 | ძვ. წ. 134 | ძვ.წ. 133 | ძვ. წ. 132 | ძვ. წ. 131 | ძვ. წ. 130 | ძვ. წ. 129 |ძვ. წ. 128

მოვლენები
რომაელებმა კართაგენის ესპანური კოლონიები რომის პროვინციებად აქციეს.

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
ტიბერიუს გრაკქუსი — რომის სახალხო ტრიბუნი (დ. ძვ. წ. 162)
ბექა II

ბექა , ჯაყელი (გ. 1391), სამცხის გამგებელი, ათაბაგი 1361-1391 (ვახუშტის მიხედვით) — ყვარყვარე -ის უფროსი ძე. 1334 წელს გიორგი ბრწყინვალემ შემოიერთა სამცხე და ამ დროიდან მის მმართველებს, რომლებიც ათაბაგის საპატიო ტიტულს ატარებდნენ, საქართველოს მეფეები ნიშნავდნენ. თემურლენგის პირველი შემოსევის დროს ბექა განუდგა საქართველოს მეფე ბაგრატ -ს და მტერს დანებდა.
ანდრია სახაროვი

ანდრია (ანდრეი) დიმიტრის ძე სახაროვი ( დ. 21 მაისი, 1921, მოსკოვი — გ. 14 დეკემბერი, 1989, მოსკოვი) — საბჭოთა ფიზიკოსი, დისიდენტი და ადამიანთა უფლებების აქტივისტი. 1975 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობის დარგში.

ბიოგრაფია და სამეცნიერო მოღვაწეობა
ანდრია სახაროვი დაიბადა მოსკოვში 1921 წლის 21 მაისს. 1938 წელს ჩააბარა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1941 წლის ევაკუაციის შემდეგ, სამამულო ომის პერიოდში აშხაბადში გადავიდა და სწავლაც იქვე დაამთავრა. უნივერსიტეტის შემდეგ ის ულიანოვსკის ლაბორატორიაში გაამწესეს სამუშაოდ. 1945 წელს მოსკოვში ბრუნდება სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში თეორიულ ფაკულტეტზე სწავლის გასაგრძელებლად. 1947 წელს დაიცვა სადოქტორო ხარისხი.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ სახაროვი კოსმოსურ გამოსხივებას სწავლობს. 1948 წელს ის მონაწილეობს საბჭოთა ატომური ბომბის პროექტზე იგორ კურჩატოვის ხელმძღვანელობით. პირველი საბჭოთა ატომური მოწყობილობის ტესტირება განხორციელდა 1949 წლის 29 აგვისტოს.

1950 წელს საროვში გადასვლის შემდეგ სახაროვი აქტიურ როლს ასრულებს შემდეგ ეტაპზე - წყალბადის ბომბის დამუშავებაზე. ამ მოწყობილობის პირველი ტესტირება 1953 წლის 12 აგვისტოს მოხდა. ამავე წელს სახაროვი მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხს იღებს და მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი ხდება. ამავე წელსვე ენიჭება პირველი სოციალისტური შრომის გმირის ორდენი.

სახაროვი განაგრძობს მუშაობას საროვში, წყალბადის ბომბის დამუშავების დასრულებაზე, რომლის ტესტირება 1955 წელს მოეწყო. მასვე ეკუთვნის იდეა კონტროლირებადი ატომური რეაქტორისა „ტოკამაკი“, რომელიც დღემდე რჩება ამ სფეროში ნამუშევრების უმრავლესობის ბაზისად.

სახაროვი და მისი საბჭოთა კავშირის ახალი კონსტიტუცია
სახაროვმა შეიმუშავა საბჭოთა კავშირის „ახალი კონსტიტუცია“ - რომელიც მიმართული იყო საბჭოთა კავშირის „გარდაქმნისა“ და მისი განახლებულ საკანონმდებლო ბაზაზე შენარჩუნებისათვის

ამონაწერი ჟურნალ „ოგონიოკის“ 1989 წლის #31 გამოცემიდან:

კიდევ ერთი ამონაწერი ჟურნალ „ოგონიოკის“ 1989 წლის #31 გამოცემიდან:

სახაროვი საქართველოზე
სახაროვს ეკუთვნის 1989 წელს მის ინტერვიუში წარმოთქმული ფრაზა:

კიდევ ერთი ამონაწერი „ოგონიოკიდან“:
ბექა III

ბექა ჯაყელი, იგივე საფარ-ფაშა (დ. დაახლ.1564 — გ. 1635) — სამცხის ათაბაგი (1625-1635) წლებში, ქაიხოსრო -ის ძე. ათაბაგობის დასაუფლებლად, მოაკვლევინა თავისი ძმისწული მანუჩარ , სტამბოლში სულთანს ეახლა, მაჰმადიანობა მიიღო, საფარ-ფაშა დაირქვა და 1625 წელს ათაბაგი გახდა. სამცხე-საათაბაგოს ბექა -ის შემდეგდროინდელი გამგებლები ახალციხის ფაშებად იწოდებოდნენ.