iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თქლაფა იმერული

თქლაფა იმერული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად თითქმის ოვალური, სამნაკვთიანი ან თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად საშუალოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუ-აური ფორმის, ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი უხეში და მვვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანია.

იმერული თქლაფას სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 175 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. ერთი ძირიდან დაახლოებით 1.5-1.8 კილოგრამი ყურძნის მოკრეფა შეიძლება. მტევნის წონა 125-150 გრამს შორის მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-8.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7 გ/ლ-ს.

თქლაფა იმერული გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ნაკლებად საინტერესოა.
თხმორულა

თხმორულა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ოდნავ ოვალურისკენ გადახრილი, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. გვხვდება ცილინდრულ-კონუსური ფორმის მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მოყვითალო-მომწვანო ფერის. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით თხლად დაფარული. რბილობი მდნარი და წვნიანია, სასიამოვნო გემოთი.

ჯიში სიმწიფის საშუალო და საგვიანო პერიოდისაა.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.
ელერდაშვილები

ელერდაშვილი — გარეკახური წარმოშობის ქართული გვარი, მომდინარეობს საკუთარი სახელიდან ელერდა. გავრცელებულია ძირითადად კახეთის მხარეში.

ისტორია
ელერდაშვილების პირველი ფუძე-საცხოვრისი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში ჩამოყალიბდა საუკუნეში. საუკუნის 90-იანი წლებისათვის ამ გვარის წარმომადგენელთა რაოდენობა ითვლიდა 294 სულს, აქედან თბილისში ცხოვრობდა 179 სული, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში – 112, დანარჩენი რუსთავში და სხვაგან.

ელერდაშვილების საგვარეულოს ფუძემდებელი დოკუმენტურად დასტურდება ქართლ-კახეთის კამერალური აღწერის საუკუნის დავთრების ჩანაწერებით, სოფელ პატარძეულში იმ დროისთვის ერთ კომლ ელერდას უცხოვრია, როგორც სამეფო გააზატებულ ყმას.

ლეგენდა
ელერდაშვილების წინაპრებს ლეგენდის თანახმად უცხოვრიათ ჩრდილო კავკასიაში, ჩეჩენ-ინგუშეთში და მათ ქრისტიანობა არ დაუთმიათ, მიუხედავად თურქ-ოსმალთა თუ სხვა დაპყრობთა მხრივ ისლამის ძალით თავსმოხვევისა. გარკვეული მიზეზეების გამო ორ ძმას ელერდას და ყუშიტას ინგუშეთი მიუტოვებიათ, კახეთში გადმოსულან და კახეთის მეფეების, ჯერ დავით იმამ-ყული ხანის, შემდეგ კი მისი ძმის მახმედ ყული-ხანის, სამსახურში ჩამდგარან. სამეფო კარის ერთგულებისა და რაინდული სულისკვეთების მქონე ორივე ძისთვის სოფელ პატარძეულში მიუჩენიათ ბინა, იქ ჩაუსახლებიათ და ორივე ძმისთვის მეფის სამსახური დაუვალებიათ, მათ მოსახლეობა უნდა დაეცვათ გამუდმებით მოთარეშე ლეკთა შემოსევებისგან.

ელერდაშვილების უძველესი ნამოსახლარი ახლაც არის სოფლის ჩრდილოეთით მდებარე ტყიან ზოლში და მას დღემდე ძნელაანი ჰქვია. საკუთარი სახელი ელერდა ინგუშური ენის ერთ-ერთ დიალექტზე ნიშნავს არწივს.

სტატისტიკა
2022 წლის სამოქალაქო რეესტრის მონაცემებით საქართველოში ცხოვრობს 273 ელერდაშვილი. მათ შორის:
თბილისი — 160
საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი — 101
ახმეტის მუნიციპალიტეტი — 2
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი — 2
გულრიფში — 1
გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — 1
რუსთავი — 2
სოხუმი — 4
თამარ თეთრაძე

თამარ თეთრაძე (დ. 26 ივნისი, 1917, თბილისი — გ. 7 დეკემბერი, 1996) — ქართველი მსახიობი, გამოდიოდა ესტრადაზეც. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1990)

ბიოგრაფია
1944 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. იმავე წელს ჩაირიცხა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრიში მსახიობად. ამ თეატრის სცენაზე განასახიერა მთელი რიგი საპასუხისმგებლო როლები, მათ შორის: ძიძია (ა. ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა“), მარინე (ი. მოსაშვილის „სადგურის უფროსი“), ცირა (გ. ქელბაქიანის „ახალგაზრდა მასწავლებელი“), ნატალია (მაქსიმ გორკის „ვასა ჟელეზნოვა“) გუსტინა (ი. ფუჩიკის „ადამიანებო, იყავით ფხიზლად!“), ესმა (გ. წერეთლის „პირველი ნაბიჯი“), ოდეტა (უ. დიუბუას „ჰაიტი“), შეილა (ჯ. პრისტლის „ინსპექტორი მოვიდა“), მაშო (ვ. პატარაიას „უჩა უჩარდია“), მედეა (ს. კლდიაშვილის „დღესასწაული საკრაულში“), მარიამი (ი. ვაკელის „საქმიანი კაცი“), ლენა (კ. სიმონოვის „სხვისი ჩრდილი“) და სხვ. 1962 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის მოსწავლე ახალგაზრდობის სასახლეში, სადაც ხელმძღვანელობდა დრამატულ წრეს.

დაკრძალულია კუკიის სასაფლაოზე.

ფილმოგრაფია
1958 : „ორი ოჯახი“ (რეჟისორი დ. კანდელაკი)
1962 : „თხუნელა“ - თეკლე (რეჟისორი შ. მარტაშვილი)
1973 : „წკიპურტები“ (რეჟისორი რ. ესაძე)
1984 : „ადამიანთა სევდა“ (რეჟისორი გოდერძი ჩოხელი)

ჯილდოები და აღიარება
1958 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1990 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
ნუნუ თეთრაძე

ნუნუ თეთრაძე (დ. 23 ნოემბერი, 1911, თბილისი — გ. 2 მაისი, 1986) — ქართველი მსახიობი, გამოდიოდა ესტრადაზეც. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1957).

ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებული თეატრალური სტუდია. იმავე წელს ახალგაზრდა სტუდიელებთან ერთად გაემგზავრა ბათუმში და დაიწყო სამსახიობო მოღვაწეობა. ბათუმის თეატრში მას განსახიერებული აქვს 200-ზე მეტი როლი, მათ შორის აღსანიშნავია: ჰორტენზია (კ. გოლდონის „სასტუმროს დიასახლისი“), ნინო (გ. მდივნის „ბრმა“), ქეთევანი (დ. ერისთავის „სამშობლო“), ელიზავეტა პავლოვნა (ა. შერვაშიძის „ბაგრატიონი“), ლიზა (ლ. ტოლსტოის „ცოცხალი ლეში“), ვარდო (დ. ჭონქაძის „სურამის ციხე“), ლიუბოვ იაროვაია (კ. ტრენიოვის „ლიუბოვ იაროვაია“), ბეატრიჩე (კ. გოლდონის „ორი ბატონის მსახური“), რუქაია (ა. სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), კორინკინა (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშვენი“), გვირისტინე (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება“), იოკასტა (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“), ხანუმა (აქვ. ცაგარელის „ხანუმა“), ლიზა (კ. სიმონოვის „მელოდე“), ფოფია (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“), სოფიო (შ. როყვას „დედა“), საბედო (მ. მრევლიშვილის „ზვავი“), ნუნუ (ა. ყაზბეგის „მამის მკვლელი“), ეთერი (ი. მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი“), ჯესი (კ. მინონოვის „რუსეთის საკითხი“). თითქმის ნახეარი საუკუნის მანძილზე აქტიურად მონაწილეობდა ბათუმის თეატრის შემოქმედებით ცხოვრებაში.

ჯილდოები და აღიარება
1949 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1957 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
კაკო ვაშალომიძე

კაკო ვაშალომიძე (დ. 2 სექტემბერი, 1952) — ქართველი მუსიკოსი, როკ-ინსტრუმენტალისტი, ვირტუოზი გიტარისტი და კომპოზიტორი.

მუსიკალური კარიერა
კაკო ვაშალომიძე სამოღვაწეო ასპარეზზე გამოჩნდა 1970-იანი წლების დასაწყისში. საშემსრულებლო მოღვაწეობას ეწეოდა მრავალ როკ-ჯგუფსა თუ ანსამბლში. მიიჩნევა ქართული როკის ერთ-ერთ პიონერად. გამოდიოდა უამრავ კონცერტსა და ფესტივალზე როგორც საბჭოთა კავშირის, ისე მთელი ევროპის მასშტაბით. ის დღემდე აგრძელებს შემოქმედებით მოღვაწეობას. გამოცემული აქვს არაერთი სოლო ალბომი.

დისკოგრაფია
სოლო-ალბომები
 , იგივე (2003)

ჯგუფები
„ცისკარი“
„გეპეის“ ჯაზ-ორკესტრი (ტექნიკური უნივერსიტეტის ორკესტრი)
„ბეთლემი“
„კოლხეთი“
„ენგური“
„ოკეანე“
„ვია 75“
„დიქსი ლენდი“
„აკუსტიკური კვარტეტი“
იმერეთის სუფრის

იმერეთის სუფრის, სასუფრე ყურძენი, საჭმელი ყურძენი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

1958 წელს მკვლევარმა პ. ბაბილაშვილმა ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხრაწყაროში, ილიკო წივწივაძის ეზოში აღმოაჩინა ვაზი, რომელიც მაღალი მოსავლიანობით, ძლიერი ზრდით, დიდი მტევნებით, მსხვილი მარცვლებით, გვიანი სიმწიფითა და შენახვის კარგი უნარით გამოირჩეოდა. ამ ჯიშის ნამდვილი სახელი ყველას დავიწყებოდა და ადგილობრივები მას „საჭმელ ყურძენს“ ან „შესანახ ყურძენს“ ეძახდნენ. მოგვიანებით ეს ჯიში შეისწავლეს, გაამრავლეს და სახელად უწოდეს „იმერეთის სუფრის“.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ძალიან თხელი ქეჩისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზო-მისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მსხვილია, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო ფერის.

ვაზი ძლიერი ზრდისაა. იმერეთის სუფრის სრულ სიმწიფეში ნოემბრის შუა რიცხვებში შედის. ერთი ძირიდან 4-8 კილოგრამი ყურძნის მოკრეფა შეიძლება, ხეივნად გაშენებული კი უფრო მოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.2-5.5 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ინგილოური

ინგილოური, ასანბეგურა, ხასანბეგურა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

თავისი ამპელოგრაფიული ნიშნებით ძალიან ახლოს დგას კახეთის თეთრი ვაზის ჯიშებთან. ივანე ჯავახიშვილის ვარაუდით „ინგილოური“ სადაურობის მაუწყებელი სახელების ჯგუფს უნდა ეკუთვნოდეს. ამ მოსაზრებით ეს ჯიში საქართველოს ყოფილი ტერიტორიის, ჰერეთის (საინგილო) ვაზის ჯიშთა სიაშია შეტანილი. ინგილოური მცირე ნარგავების სახითაა თელავის, ახმეტის, იყალთოს, რუისპირის, ქისტაურის ვენახებში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამნაკვთიანი, იშვითად ხუთ-ნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალო სისქის აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან კონუსურ-ცილინდრული ფორმის, იშვიათად მხრიანი, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ მეჩხერი. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე დიდია, ოდნავ ოვალური, იშვიათად მომრგვალოც, მოქარვისფრო-მოყვითალო და ოდნავ მოვარდისფრო ელფერიო. თხელკანიანია და ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, ოდნავ მკვრივი. გემო ტკბილი და სასიამოვნო აქვს, კარგად გამოხატული ჯიშური არომატით.

ინგილოური საშუალო ზრდით ხასიათდება. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 146 დღეა. სრულ სიმწიფეში 10-დან 20 სექტემბრამდე შედის. მტევნის წონა 100-270 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.6-7.5 ტონამდე მერყეობს. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-9 გ/ლ-ს.

მიიღება საშუალო ღირსების ევროპული ტიპის სუფრის თეთრი ღვინო. იგი ქარვისფერია, გამჭვირვალე და ჰარმონიული. მისი გამოყენება შეიძლება საკუპაჟე მასალად, სხვა ჯიშური ღვინოების გემური თვისებების, არომატისა და სინაზის გასამდიდრებლად.
იყალთოს წითელი

იყალთოს წითელი, შავი ყურძენი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ გულისმაგვარი ფორმის, მცირედ ან საშუალოდ დანაკვეთული, სამ-ხუთნაკვთიანი, იშვიათად მთლიანი. ფოთოლი ქვედა მხრიდან დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრ-ქეჩისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა და საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალებული ფორმის, მუქი ლურჯია, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. კანი თხელი აქვს, უხეში, რბილობი წვნიანია, ოდნავ ხრაშუნა, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

მტევნის წონა 150-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.4-21.3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.7-7.7 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის მშრალი წითელი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო საშუალო ღირსებისაა. მიზანშეწონილია მისი გამოყენება საკუპაჟედ.
კაბისტონი შავი

კაბისტონი შავი, შავი კაპისტონი, კაბიშტონი, ძველი შავი კაბისტონი, მრგვალი (რგვალი) კაბისტონი, შავი რგვალი კაბისტონი, კაბისტონი ონური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

ივანე ჯავახიშვილი „კაბისტონს“ სოფლის სახელწოდებად მიიჩნევს და აღნიშნავს, რომ „პროფესორ არნოლდ ჩიქობავას ცნობით, აფხაზეთში ეშერას თემში, სოფელ ფშალთელუღში გადმოსახლებული ლაზების სიტყვით კაბისტონა არქაფეს სანახებში მდებარე სოფელი ყოფილა. „კაბისტონელი“ ლაზურად „ვაპისტონარი“ იქნება და სწორედ ამის ბოლო მოკვეცილ ფორმას წარმოადგენს ყურძნის ჯიშის სახელი კაბისტონიც. ამგვარად, ეს ჭანური ჯიში ყოფილა.

შავი კაბისტონი ძირითადად შერეული სახითაა ამბროლაურის, ცაგერის, ონის, აგრეთვე საჩხერისა და ჭიათურის ვენახებში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე პატარა ზომისაა, მრგვალი ან ოდნავ განივოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შებუსულია საკმაოდ სქელ აბლაბუდისებრად, ხოლო ძარღვებს გასდევს ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური ფორმის, ხშირად მხრიანი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. მუქი წითელია და მკვრივკანიანი. კანი დაფარულია სქელი ცვილისებრი ფიფქიიი, რომელიც იისფერ ელფერს აძლევს. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. წვენი უფერულია, გემო — სასიამოვნოდ ტკბილი.

შავი კაბისტონი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი 146 დღეა. რაჭა-ლეჩხუმში სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 120-250 გრამს შორის მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა 6.0-8.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-10 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის ღვინო, რომელიც ლამაზი წითელი ან მუქი ვარდისფერია. აქვს კარგად გამოხატული ჯიშური არომატი, სხეული და ჰარმონიული გემო.
კაიკაციშვილისეული თეთრი

კაიკაციშვილისეული თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

წარსულში მხოლოდ ქობულეთის მთისპირა სოფლებში იყო გავრცელებული. გადმოცემის თანახმად, იგი ტყიდან კაიკაციშვილის გვარს გამოუტანია და გაუშენებია. ადგილობრივი მაცხოვრებლები მას „თეთრს“ უწოდებდნენ, მაგრამ ამ ვაზს არანაირი მსგავსება არ პქონდა ზემო აჭარაში გავრცელებული „თეთრის“ სახელით ცნობილ ვაზთან და ამიტომ მათ გასარჩევად ამ ჯიშისთვის შემომტანის გვარიც დაუმატებიათ.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე მცირე ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე მცირედაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, დატოტვილი, საშუალო სიმკვრივის, ზოგჯერ თხელი. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე მსხვილია, მომრგვალო, სქელკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით ოდ-ნავ დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანი და წვნიანია, ძალიან ტკბილი და სასიამოვნო გემოთი.

ჯიში ძლიერი ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 200-800 გრამია. ერთი ძირი მაღლარად გაშენებული ვაზიდან 40-50 კილოგრამი ყურძნის მოწევა შეიძლება. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.4 გ/ლ-ს.

კაიკაციშვილისეული თეთრი ხარისხიანი სასუფრე ყურძნის ჯიშია. იგი გამოირჩევა ლამაზი მტევანებით, საუკეთესო გემოთი, კარგი შენახვისა და ტრანსპორტირების უნარით. გარდა ამისა, მისგან წარმატებით შეიძლება ხარისხიანი სუფრის თეთრი ღვინის დამზადება.
კაკნატელა

კაკნატელა, კნოცუნა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში გურიიდან.

ვაზის მარცვალი ხორციანია, ნაკლებწვნიანი და კნატუნა. როგორც ჩანს, ამის გამო მას „კაკნატელა“ უწოდეს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, გულისებრი ფორმის, ხუთ-სამნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა დაფარული მოკლე და ხშირი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, იშვიათად ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის, გვხვდება თხელი და კუმსი მტევნებით. მარცვალი მსხვილია, ოვალური, ზოგჯერ მომრგვალო და წაგრძელებული. ქარვისფერია, მზის მხარეს მოწითალო ელფერით. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ხორციანია, ნაკლებწვნიანი, კნატუნა, სასიამოვნო ოდნავ მომწკლარტო გემოთი.

კაკნატელა ძლიერი ზრდისა და საშუალოზე უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში 16-20 სექტემბერს შედის. მტევნის წონა 120-220 გრამს შორის მერყეობს. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.5-6 გ/ლ-ს.

კაკნატელა სასუფრე ყურძნის ჯიშია. ყურძენი კარგად ინახება და უძლებს ტრანსპორტირებას.
კამური შავი

კამური შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. მიიღება სუფრის წითელი ღვინო.

გავრცელებული
 საუკუნის დასაწყისში შავი კამური გავრცელებული იყო საჯავახოს მხარესა და ამაღლების თემში. მოსახლეობა ყურძენს ვაზზე ტოვებდა იანვრამდე და საჭიროების მიხედვით კრეფდა ან დაკრეფილს აკიდოების სახით გვიან გაზაფხულამდე ინახავდა. გურიაში მას სასუფრე ყურძნადაც მოიხმარდნენ და განსაკუთრებული გემოვნების ხალისიან ღვინოსაც წურავდნენ.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მსხვილი და საშუალო ზომისაა, ოვალური ან მოგრძო ფორმის, შავი ფერის. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანი, მკვრივი და წვნიანი აქვს.

კამური შავი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 167 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლო რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 80-125 გრამს შორის მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა საშუალოდ 5.6-7.5 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21-24%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-6 გ/ლ-ს.
ყუბანი (სტადიონი)

ყუბანი — მრავალფუნქციური სტადიონი ქალაქ კრასნოდარში, ყუბანის საფეხბურთო კლუბის საშინაო არენა 2018 წლიდან. სტადიონი 35200 მაყურებელს იტევს. ის გაიხსნა 1960 წლის 30 ოქტომბერს, ხოლო პირველი საფეხბურთო მატჩი გაიმართა 1961 წლის 14 მაისს.

ისტორია
სტადიონი აშენდა 1960 წელს, ხოლო საზეიმოდ გაიხსნა იმავე წლის 30 ოქტომბერს, მშენებლობის დროს იგი ოფიციალურად იტევდა 20000 მაყურებელს. 1980 წელს რეკონსტრუქციის შემდეგ (დაემატა იარუსების ზედანაშენი) სტადიონის მაქსიმალური ტევადობა 50 ათას ადამიანამდე გაიზარდა. 2004 წელს სტადიონმა უმასპინძლა მატჩს რუსეთისა და ესტონეთის ნაკრებებს შორის 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში, რომელიც დასრულდა ანგარიშით 4:0 რუსეთის ნაკრების სასარგებლოდ. ერთი წლის შემდეგ, ყუბანის სტადიონზე, გაიმართა ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატის პლეი-ოფის მატჩი რუსეთის ეროვნულ გუნდსა და დანიის ნაკრებებს შორის.

2005 წლის დასაწყისში ყუბანის არენა გახდა უეფას თასის მომავალი მფლობელის - ცსკა-ს საშინაო არენა, რომელმაც ორი მნიშვნელოვანი გამარჯვება მოიპოვა თავის მოედანზე: 2:0 ლისაბონის „ბენფიკასთან" პირველ მატჩში 1/16 ფინალში და 2:0 ბელგრადის პარტიზანთან მერვედფინალის განმეორებით მატჩში. სწორედ ამიტომ, კრასნოდარი გახდა პირველი რუსული ქალაქი მოსკოვის შემდეგ, სადაც ცსკა-მ უეფას თასი მოიგო.

2008 წლის დასაწყისში სტადიონზე მორიგი რემონტი განხორციელდა, ჩრდილოეთ, დასავლეთ და აღმოსავლეთ ტრიბუნებზე დამონტაჟდა ახალი პლასტმასის სავარძლები, ასევე დამონტაჟდა ახალი სკორბოტა. 2009 წლის მარტში დასრულდა სტადიონის განახლების შემდეგი ეტაპი, რომლის დროსაც სამხრეთ ტრიბუნაზე დამონტაჟდა პლასტმასის სავარძლები და მოედნის ირგვლივ სარბენი ბილიკები შეიცვალა. 2011 წლის 6 მარტს ყუბანის სტადიონზე გაიმართა მატჩი რუსეთის სუპერთასისთვის, რომელშიც სანქტ-პეტერბურგის ზენიტმა მოსკოვის ცსკა 1:0 დაამარცხა.

დაგეგმილი იყო არენის შემდეგი რეკონსტრუქცია 2015 წლის მეორე ნახევარში, მაგრამ რეგიონის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა რეკონსტრუქცია დაეწყო 2018 წლის -ს მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ.

ტევადობა
სტადიონზე ადგილების რაოდენობის სხვადასხვა ვერსია არსებობს. სტადიონის ვებსაიტზე და -ს ვებსაიტზე მითითებულია 35,200 მაყურებლის ადგილი, -ის ვებსაიტზე კი 31,654. 2008 და 2009 წლებში სამხრეთ და ჩრდილოეთ ტრიბუნებზე პლასტმასის სავარძლების დამონტაჟების გამო, სტადიონის ტევადობა (მაშინდელი რაოდენობა 28000) 6000-ით გაიზარდა, თუმცა სტადიონის ხელმძღვანელობის განცხადებით სტადიონზე მაყურებლის ადგილების ტევადობა 32000 იყო, რომელიც შემდგომ შემცირდა 31654-მდე. კლუბის ოფიციალურ ვებგვერდზე სტადიონის სქემის მიხედვით, სტადიონს აქვს 31,221 მაყურებლის ადგილი, მაგრამ ეს სქემა არ ითვალისწინებს ადგილებს. ამავდროულად, კლუბის ინფორმაციით, ევროპის ლიგის პლეი ოფის მატჩს ყუბანსა და ფეიენოორდს შორის 32 275 მაყურებელი ესწრებოდა, რაც არ შეესაბამება კლუბის მონაცემებს სტადიონის მთლიანი ტევადობის შესახებ.

ვიდეორეფერი
2011 წელს სტადიონზე რუსეთის სუპერთასისთვის მატჩის ჩატარების მიზნით, ყუბანში ვიდეორეფერის ფუნქცია და მისთვის საჭირო აღჭურვილობა გააუმჯობესეს და გაზარდეს. ამრიგად, ვიდეო აღჭურვილობის რაოდენობის მიხედვით, სტადიონი გახდა მეორე რუსეთში, ლუჟნიკის შემდეგ.
ყუბანი (საფეხბურთო კლუბი, 2018)

ყუბანი — რუსული პროფესიონალური საფეხბურთო კლუბი კრასნოდარში. ის დაარსდა 2018 წლის 4 ივნისს.

ისტორია
შპს საფეხბურთო კლუბი უროჟაი ოფიციალურად დარეგისტრირდა 2018 წლის 4 ივნისს. თავდაპირველად კლუბს ეწოდებოდა „ეკატერინოდარი“, მაგრამ საბოლოოდ, „ბოლო მომენტში, გარკვეული გარემოებების გამო“ დაერქვა „უროჟაი“, ხოლო იმავე წლის 5 ივნისიდან 14 ივნისამდე ადგილობრივ პორტალ .-ზე ჩატარდა გამოკითხვა გუნდის სახელთან დაკავშირებით, რომლის შედეგების მიხედვით, „უროჟაის" ვარიანტმა ბოლო ადგილი დაიკავა.

2018 წლის 22 ივნისს -მა მიიღო ლიცენზია 2018/19 წლების სეზონის ჩემპიონატში მონაწილეობის უფლებისთვის. 26 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ გუნდს ვლადიმერ გაზზაევი უხელმძღვანელებდა, ხოლო ალექსეი ზინინი, რომელიც ადრე კრასნოდარის კლუბში სპორტული დირექტორის თანამდებობას იკავებდა, გენერალური დირექტორი გახდა. 27 ივნისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ნიკოლაი ლატიში და ვლადიმერ შევჩუკი შეუერთდებოდნენ გაზზაევის სამწვრთნელო შტაბს. 29 ივნისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ უროჟაის სპორტული დირექტორის თანამდებობაზე დაინიშნა ნიკოლაი ხლისტუნოვი, რომელიც ოდესღაც მუშაობდა ყუბანის კლუბში, ხოლო 2017 წლის დეკემბრიდან მუშაობდა კრასნოდარში სელექციონერად.

2018 წლის 2 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ გუნდი შეიცვლიდა სახელს და დაირქმევდა - -ს, ხოლო 7 ივლისს ცნობილი გახდა, რომ ახლად შექმნილ კლუბს შესაძლებელია დარქმეოდა. კლუბის შესაძლო სახელის შეცვლამ გამოიწვია საზოგადოების ორაზროვანი რეაქცია. სიტუაციის ასეთი განვითარება გააკრიტიკა, დიმიტრი ბეზრუჩენკომ, რომელიც ადგილობრივ სოციალურ ქსელებში პოპულარული აქტივისტი და „რეჟიმის“ მოწინააღმდეგეა. ამავდროულად, გავრცელდა ინფორმაციაა, რომ ბელგიელი ბიზნესმენი მიშელ ლიტვაკი გახდა კლუბის მფლობელი. 2018 წლის 14 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ჰარვესტს, რომელსაც იმ დროს კონტრაქტზე არც ერთი მოთამაშე და მწვრთნელი არ ჰყავდა და ვერ დაადასტურა ტურნირში მონაწილეობის გარანტიები, შესაძლოა დაეკარგა ლიტვაკის დაფინანსება და კლუბის საქმიანობაზე კონტროლი. როგორც 17 ივლისს გახდა ცნობილი, რომ გუნდის მთავარი მწვრთნელი ევგენი კალეშინი გახდა, რომელიც ადრე მუშაობდა ყუბანში. პარალელურად, 16 ივლისს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ახლადშექმნილმა გუნდმა შესაძლოა საერთოდ არ მიიღოს მონაწილეობა -ის ჩემპიონატში სამხარეო ადმინისტრაციის წარმომადგენლებსა და მიშელ ლიტვაკს შორის გაუგებრობის გამო.

18-19 ივლისს ცნობილი გახდა, რომ გენერალურმა დირექტორმა ალექსეი ზინინმა, ასევე მთავარმა მწვრთნელმა ვლადიმერ გაზზაევმა, მისმა ასისტენტებმა და მის მიერ მოწვეულმა მოთამაშეთა ჯგუფმა დატოვეს კლუბი. 19 ივლისის საღამოს, ინფორმაცია ჩემპიონატიდან კლუბის ამოღების შესახებ უარყო -ის პრეზიდენტმა ანდრეი სოკოლოვმა.

2020 წლის ივლისში კლუბს ოფიციალურად დაერქვა . 2020 წლის 24 ივლისს რუსეთის საფეხბურთო კავშირმა დაამტკიცა სახელის შეცვლა, იმ პირობით, რომ კლუბი არ არის ყოფილი -ის კანონიერი მემკვიდრე და არ შეუძლია მოითხოვოს მათი სპორტული ისტორია.

2021 წლის 15 ივნისს კლუბმა მოიპოვა პირველი ადგილი ზონაში და დაწინაურება რუსეთის ფეხბურთის ეროვნულ ლიგაში.
როსტომ აბრამიშვილი

როსტომ აბრამიშვილი(დ. 1925 — გ. 1996) — ქართველი არქეოლოგი.

ბიოგრაფია
იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის შექმნის ერთ–ერთი ინიციატორი. 1977 წლიდან ამავე დაწესებულების გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდელი რკინის ხანის არქეოლოგიის განყოფილების გამგე. 1988 წელს დააარსა თბილისის არქეოლოგიური მუზეუმი. 1969 წლიდან დაიწყო თბილისისა და მისი შემოგარენის სისტემური არქეოლოგიის შესწავლა. თბილისში გათხარა და შეისწავლა ბრინჯაო–რკინის ხანის ძეგლები. შეიმუშავა საქართველოს და კავკასიის გვიანდელი ბრინჯაოს და რკინის ხანის ქრონოლოგია, მუშაობდა რკინის მეტალურგიის ისტორიის საკითხებზე. იყო არქეოლოგიური გამოფენების მოწყობის ერთ–ერთი ინიციატორი და მონაწილე: 1961 წელს აკად. ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, 1988 წელს თბილისის არქეოლოგიის მუზეუმში, 1995 წელს საქართველოს არქეოლოგიური გამოფენისა გერმანიაში. არქეოლოგი, კავკასიისა და ახლო აღმოსავლეთის ბრინჯაოსა და რკინის ხანის სპეციალისტი. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი.