iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვლადისლავ I ლოკიტეკი

ვლადისლავ ლოკიტეკი (, 1260 ან 1261 — 1333 წლის 2 მარტი) — კრაკოვის მთავარი 26 თებერვლიდან 1289 წლის აგვისტომდე, კრაკოვის მემკვიდრე 1293 წლის იანვრიდან, 1296 10 მარტიდან პოლონეთის სამეფოს ჰერცოგი. პოლონეთის მთავარი 1305 წლის მაისიდან 1305 წლის ივლისამდე (პირველად), 1306 წ. აგვისტოდან 1311-მდე (მეორეჯერ), 1312 წ. ივნისიდან 1320 წ. 20 იანვრამდე (მესამეჯერ), პოლონეთის მეფე 1320 წლის 20 იანვრიდან (კორონაცია კრაკოვში).

კონრად მაზოვეცკის (მაზოვიელი) შვილიშვილი, კაზიმირ კუიავიელის ვაჟი. ლოკიტეკად წოდებული მიიღო თავისი დაბალი სიმაღლის გამო (ზოგი მონაცემებით 130 სმ).

კუიავიის და დობჟინის მთავარი (1267—1275; დედის მეურვეობის ქვეშ), ძმებთან ერთად მმართველობა (1275—1288), ბრესტ-კუიავიის და სერაძის მთავარი (1288—1300), სანდომირის მთავარი (1289—1292); ჩეხეთის მეფის ვლაცლავ -ის ლენი (1292—1300) და დობჟინის სამთავროს რეგენტი (1293—1295), ლენჩიცკის მთავარი (1294—1300), დიდი პოლონეთის და პომორიეს მთავარი (1296—1300).

1293—1295 კრაკოვის მთავრის პრჟემისლის მოკავშირე (1290-დან), პოლონეთის მეფის (პრჟემისლ ოტოკანი, 1295—1296) მოკავშირე.

ვლაცლავ ჩეხთან კონფლიქტის შემდეგ ლტოლვილობაშია (1300—1304); სავარაუდოდ მიიღო მონაწილეობა დიდი იუბილის ზეიმის 1300 აღნიშვნაში, რომლის ორგანიზაციას რომის პაპი ბონიფაციუს აწყობდა, იყო გალიციაში და სლოვაკეთის მიწებზე.

ლტოლვილობიდან დაბრუნების შემდეგ, უნგრული ნაწილების სათავეში შევიდა კრაკოვში (1306), გაავრცელა თავისი ძალაუფლება მცირე პოლონეთზე და აღმოსავლეთ პომორიეზე. 1314 წ. მცირე პოლონეთს შემოუერთა დიდი პოლონეთი და აწარმოებდა ბრძოლას ყველა პოლონურიმიწების გასაერთიანებლად. 1320 წ. კრაკოვში მოხდა მისი კორონაცია და გახდა პოლონეთის მეფე (1320—1333).
იოსებ შარლემანი

იოსებ ადოლფის ძე შარლემანი (დ. 6 აპრილი, 1880, პეტერბურგი — გ. 31 დეკემბერი, 1957, თბილისი) — რუსი კლასიკოსი მხატვარი, ფერმწერი, სცენოგრაფი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი.

ბიოგრაფია
მამამისი ადოლფ შარლემანი იყო ცნობილი მხატვარი. სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში რუბოსთან. თანამშრომლობდა ჟურნალებთან: „მირ ისკუსტვა“ (" "), „აპოლონი“ (""), „ლუკომორე“ (""), „სატირიკონი“ (""). შეასრულა ლევ ტოლსტოის „ომი და მშვიდობას“ ილუსტრაციები. მეტწილად მუშაობდა გრაფიკულ ტექნიკაში, სპექტაკლების მხატვრულ გაფორმებაზე, ასევე ასრულებდა შეკვეთებს ფაიფურის საიმპერატორო ქარხნისთვის.
1917 წლიდან საცხოვრებლად გადმოვიდა კავკასიაში, 1918 წლიდან თბილისში. იყო თბილისის სამხატვრო აკადემიის ერთ-ერთი დამაარსებელი, სადაც ჩამოაყალიბა და თავადვე ხელმძღვანელობდა გრაფიკის ფაკულტეტს (1922 წლიდან). 1941 წლიდან აკადემიის პროფესორია.

ი. შარლემანმა საქართველოში 40 წელი დაჰყო და ამ ხნის მანძილზე შექმნა არაერთი ნამუშევარი: შესრულებული აქვს ქართველი მწერლების ნაწარმოებთა ილუსტრაციები, სპექტაკლების გაფორმება, გრაფიკა საქართველოს ბუნების და ცხოვრების თემებზე. არის ავტორი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო გერბისა (ივანე ჯავახიშვილის კონსულტაციით), ასევე საქართველოს სსრ სახელმწიფო გერბისა, ე. ლანსერესთან ერთად.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე მარიამ გიორგის ასული მუსხელიშვილი (დ. 1883, თბილისი — გ. 1967, იქვე).
პუკარა-დე-ტილკარა

პუკარა-დე-ტილკარა — ინკებამდელი ციხესიმაგრე ანუ პუკარა არგენტინაში. მდებარეობს ქალაქ ტილკარის შემოგარენში, ხუხუის პროვინციაში. მისი აგებისას, ეს სტარტეგიული ადგილი სპეციალურად იქნა არჩეული კებრადა-დე-უმაუაკის ხეობის დასაცავად.

2000 წელს, პუკარა-დე-ტილკარა არგენტინის ეროვნულ მონუმენტად გამოცხადდა. იგი ერთადერთია კებრადა-დე-უმაუაკის ხეობის არქეოლოგიურ ძეგლებს შორის, რომელიც მნახველთათვის ღიაა.

ისტორია
ადამიანის დასახლების კვალი ამ ტერიტორიაზე 10,000 წელზე მეტი ხნისაა. ციხესიმაგრე საუკუნეში აქ მოსახლე ომაგუაკას ხალხმა ააგო. ეს ხალხი ძირითადად სოფლის მეურნეობას, ქსოვას და კერამიკის წარმოებას მისდევდა. მათ დროს ციხესიმაგრე ადმინისტრაციული და სამხედრო ცენტრის ფუნქციებს ითავსებდა. გათხრების შედეგად, მის მიმდებარე ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ცხოველთა ძვლები, რელიგიურ-სარიტუალო ადგილები და ადამიანთა სამარხები.

ციხესიმაგრე 1908 წელს ბუენოს-აირესის უნივერსიტეტის პროფესორმა და მისმა სტუდენტმა აღმოაჩინეს. სამი წლის მუშაობის განმავლობაში მათ აქ 3,000 არტეფაქტი აღმოაჩინეს.
არგენტინის პრეზიდენტი

არგენტინის პრეზიდენტი — არგენტინის სახელმწიფოს მეთაური. ქვეყნის კონსტიტუციის მიხედვით პრეზიდენტი ასევე არის ფედერალური მთავრობის მეთაური და შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი. პრეზიდენტის რეზიდენციაა კასა-როსადა ბუენოს-აირესში. ამჟამინდელი პრეზიდენტია ალბერტო ფერნანდესი, რომელიც სათავეში მოვიდა 2019 წლის 10 დეკემბერს. 2023 წლის 19 ნოემბერს არგენტინის საპრეზიდენტო არჩევნებში ლიბერტარიანელმა კანდიდატმა ხავიერ მილეიმ გაიმარჯვა. მილეი არგენტინის პრეზიდენტის თანამდებობას ოფიციალურად 10 დეკემბერს დაიკავებს.

ცოცხალი ყოფილი პრეზიდენტები
კასა-როსადა

კასა-როსადა (; ვარდისფერი სახლი) — არგენტინის პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია. მდებარეობს ბუენოს-აირესის ცენტრში, პლასა-დე-მაიოს მოედნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ეს არის პრეზიდენტის სამუშაო ადგილი, ხოლო საცხოვრებლად იყენებენ ქალაქის გარეუბანში მდებარე კვინტა-დე-ოლივოსის სახლს.

ჯერ კიდევ 1594 წელს ამ ადგილზე მდებარეობდა ხუან-ბალთაზარ ავსტრიელის ფორტი. 1713 წელს მის ნაცვლად სან-მიგელის ციხესიმაგრე ააშენეს, რომელიც ესპანეთის კოლონიალური მთვარობის რეზიდენციად იქცა. 1825 წელს პრეზიდენტ ბერნარდინო რივადავიას ბრძანებით ციხესიმაგრე გააფორმეს ნეოკლასიკური სტილის შესაბამისად და 1857 წლამდე იქ მდებარეობდა ბუენოს-აირესის მთავრობის რეზიდენცია. 1857 წელს პრეზიდენტმა ხუან ხოსე დე ურკისამ გასცა ბრძანება მისი დანგრევისა და მის ადგილზე საბაჟოს შენობის აგების შესახებ. ახალი შენობა ააგეს იტალიურ სტილზე და გახდა ქალაქის ყველაზე დიდი ნაგებობა.

ბარტოლომე მიტრესა და დომინგო სარმიენტოს პრეზიდენტობის დროს ჩაუტარეს რეკონსტრუქცია და დაამატეს შიდა ეზო – პატიო, ხოლო მუქი ყავისფერი კედლები შეღებეს ვარდისფრად, რაც უნდა გამხდარიყო ორი უმსხვილესი პოლიტიკური პარტიის უნიტარებისა და ფედერალისტების შერიგების სიმბოლო.

ამჟამად სასახლის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა მოქმედი ქვეყნის მეთაურის სამუშაო კაბინეტი, რომელიც პირველი პრეზიდენტის რივადავიას სახელობისაა. ასევე საინტერესოა ბიუსტების დარბაზი, სადაც წარმოდგენილია ლეგიტიმურად არჩეული ყველა პრეზიდენტის ბიუსტი.

ინტერიერის ხედები
პლასა-დე-მაიო

პლასა-დე-მაიო – მთავარი მოედანი ბუენოს-აირესში, არგენტინა. მას უერთდება იპოლიტო ირიგოიენის, ბალკარსეს, რივადავიისა და ბოლივარის ქუჩები.

სახელწოდება მიიღო 1810 წლის 25 მაისის რევოლუციის შემდეგ, რომლის მსვლელობა სწორედ ამ მოედანზე მიმდინარეობდა; მაისის რევოლუციის შედეგად დაიწყო არგენტინის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის პროცესი.

მოედნის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს არგენტინის პრეზიდენტის რეზიდენცია კასა-როსადა.
მიეშკო II ლამბერტი

მიეშკო ლამბერტი (; 990 — 10 მაისი, 1034 ) — პოლონეთის მეფე (1025 წ.), პიასტების დინასტიის წარმომადგენელი, ბოლესლავ მამაცის და ემნილდას ლუჟიცის მთავრის დობრომირის ქალიშვილის ვაჟი.

მმართველობის დაწყება და უნგრეთთან კავშირი
მიეშკო პოლონეთის ტახტზე ავიდა პოლონეთში სოციალურ-პოლიტიკური კრიზისის გაღრმავების პერიოდში, რომელიც გამოწვეული იყო თავისი მამის ექსპანსიური პოლიტიკით. პოლონეთი იყო პოლიტიკურ იზოლაციაში, დაქანცული იყო განუწყვეტელი ომების გამო, ამ დროს ძლიერდებოდა საეკლესიო და სათავადო ოპოზიცია მეფის წინააღმდეგ, გამწვავდა სოციალური კონფლიქტები. მიეშკო არ იყო ბოლესლავ -ის უფროსი ვაჟი, მიუხედავად ამისა მისი კორონაცია გაიმართა 1025 წ. გნეზნოში წარიმართა რაიმე გართულების გარეშე, ხოლო მეფის ორი ძმა, ბეზპრიმი დაოტტონ, გაძევებული იქნა ქვეყნიდან და თავშესაფარი იპოვეს კიევის სამთავროში იაროსლავ ბრძენთან კიევში.

მეფემ გადაწყვიტა გაეგრძელებინა მამის მიერ წარმოებული აქტიური საგარეო პოლიტიკა, რითაც გამოიწვია წმინდა რომის იმპერიის იმპერატორ კონრად უკმაყოფილება. ის ცდილობდა გარეპოლიტიკური ბლოკადიდან თავის დაღწევას, რის გულისათვის მიეშკო იძულებული იყო 1027 წ. უნგრეთისათვის დაეთმო სლოვაკეთის ტერიტორია, რამაც შესაძლებელი გახადა პოლონეთ-უნგრეთის კავშირის შექმნა წმინდა რომის იმპერიის წინააღმდეგ. ამავე დროს მეფემ სასტიკად ჩაახშო დასავლეთ პომორიეს მთავრის დიტრიხის ამბოხება და დააჩქარა პომერანიისა და კუიავიის გაქრისტიანების პროცესი.

ომი იმპერიასთან და კიევთან
გერმანიის გარდაუვალი თავდასხმის თავიდან აცილების მიზნით, 1028 წ. მიეშკო -მ დაარბია ჩეხეთი და საქსონია. საპასუხოდ შემდეგ წელს სილეზიაში შემოიჭრა იმპერატორი კონრად . სიტუაცია გართულდა 1031 წ., როცა უნგრეთმა ხელი მოაწერა სამშვიდობო ხელშეკრულებას იმპერატორთან და პოლონეთი ისევ იზოლირებული აღმოჩნდა. ამ დროს პოლონეთის სამეფოს ტერიტორიაზე შემოიჭრა კიევის დიდი მთავრის იაროსლავ ბრძენის ჯარი, რომელიც მხარს უჭერდა ბეზპრიმის პრეტენზიებს პოლონეთის ტახტზე. იმის მცდელობით რომ რუსეთის ჯარის წინააღმდეგ იმპერატორის დახმარებისათვის მიეშკო -მ უარი განაცხადა ლუჟიციზე და მორავიაზე, რომელიც ბოლესლავ -ის მიერ იყო შემოერთებული. მიუხედავად ამისა იმპერატორმა დახმარება არ გამოაგზავნა და მეფე იძულებული შეიქმნა ჩეხეთში გაქცეულიყო. ბეზპრიმმა რუსული და გერმანული ჯარების მხარდაჭერით პოლონეთის ტახტი დაიპყრო და იმპერატორის სუზერენიტეტი აღიარა.

რესტავრაცია
1032 წ. მიეშკო ჩეხი ჯარების მხარდაჭერით შეძლო ჩამოეგდო ბეზპრიმი ტახტიდან და აღედგინა თავისი ხელისუფლება პოლონეთში. 1033 წ. მერზებურგის იმპერიის მთავრების შეკრებაზე მიეშკო იძულებული იყო დაედასტურებინა პოლონეთის უარი ლუჟიცეზე და მორავიაზე, ასევე იძულებული იყო უარი ეთქვა მეფის ტიტულზე. 1034 წ. 10 მაისს მიეშკო მოკლულ იქნა, სავარაუდოდ პოლონელ ფეოდალთა შეთქმულების მიერ. მისმა სიკვდილმა გამოიწვია წარმართთა რეაქციის, ქაოსისა და არეულობის პერიოდი პოლონეთში.

ქორწინება და შვილები
(1013 იანვარი) რიხეზა (რიკსა) (995/96 — 1063), ლოტარინგიის საჰერცოგოს პფალცგრაფის ქალიშვილი ეცცო
რიხეზა (რიკსა) (22.09.1013 — 21.05.1075), ცოლად გაჰყვა უნგრეთის მეფეს ბელა 
კაზიმირ აღნდგენელი (25.07.1016 — 28.11.1058), პოლონეთის მთავარი (1038—1058)
გერტრუდა (1025 — 1108), ცოლად გაჰყვა კიევის დიდ მთავარს იზიასლავ იაროსლავის ძეს
ჰით ლეჯერი

ჰით ენდრიუ ლეჯერი ( დ. 4 აპრილი, 1979 — გ. 22 იანვარი, 2008) — ავსტრალიელი მსახიობი, რომელიც თამაშობდა როგორც ფილმებში, ასევე სატელევიზიო სერიალებში.

ბიოგრაფია
მას შემდეგ, რაც ითამაშა როლები ავსტრალიის ტელევიზიასა და ფილმებში 1990-იანების განმავლობაში, 1998 წელს ლეჯერი საცხოვრებლად გადავიდა აშშ-ში საკუთარი საფილმო კარიერის გასავითარებლად. მისი კარიერა მოიცავს ცხრამეტ ფილმს, მათ შორის: „ჩემი სიძულვილის ათი მიზეზი“ (1999), „პატრიოტი“ (2000), „მონსტრების წვეულება“ (2001), „რაინდის ისტორია“ (2001), „ნედ კელი“ (2003), „კუზიანი მთა“ (2005) და „ბნელი რაინდი“ (2008). მსახიობობასთან ერთად იყო მუსიკალური ვიდეოების პროდიუსერი და რეჟისორი და ესწრაფოდა, გამხდარიყო კინორეჟისორი.

ენის დელ მარის განსახიერებით ფილმში „კუზიანი მთა“, 2005 წელს ლეჯერმა მიიღო ნიუ-იორკის ფილმის კრიტიკოსთა წრეების ჯილდო კატეგორიაში „საუკეთესო მსახიობი“, ხოლო 2006 წელს - „საუკეთესო მსახიობის“ ჯილდო ავსტრალიური ფილმების ინსტიტუტისგან და ნომინირებული იყო 2005 წლის ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიაზე კატეგორიაში „ოსკარი საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის“, სიკვდილის შემდეგ მან მიიღო „დამოუკიდებელი სულის რობერტ ალტმანის პრემია“ მსახიობთა დანარჩენ შემადგენლობასთან ერთად, მისი მიერ ჩატარებული სამუშაოსთვის რეჟისორის და კასტინგის რეჟისორის აპლუაში ფილმზე „მე იქ არ ვარ“, რომელიც შთაგონებული იყო ამერიკელი მომღერლისა და სიმღერების ავტორის ბობ დილანის ცხოვრებითა და სიმღერებით. ფილმში ლეჯერი განასახიერებს გამოგონილ მსახიობს სახელად რობი კლარკი, ერთ-ერთ პერსონაჟს იმ ექვსიდან, რომლებიც ასახავენ დილანის ცხოვრებისა და პერსონის ასპექტებს. ლეჯერმა მიიღო არაერთი ჯილდო მის მიერ განსახიერებული ჯოკერის როლისთვის ფილმში „ბნელი რაინდი“, მათ შორის ოსკარი მეორეხარისხოვანი როლის საუკეთესო შესრულებისათვის, საუკეთესო მსახიობის საერთაშორისო ჯილდო 2008 წლის ავსტრალიური ფილმების ინსტიტუტის დაჯილდოებაზე, რითაც ის გახდა პირველი მსახიობი, რომელმაც მიიღო ჯილდო სიკვდილის შემდეგ, ლოს-ანჯელესის ფილმის კრიტიკოსთა ასოციაციის ჯილდო მეორეხარისხოვანი როლის საუკეთესო შესრულებისათვის, 2009 წლის ოქროს გლობუსი მეორეხარისხოვანი როლის საუკეთესო შესრულებისათვის და 2009 წლის ბრიტანული აკადემიის ფილმების ჯილდო მეორეხარისხოვანი როლის საუკეთესო შესრულებისათვის. „გამოწერილი წამლების მომწავლელი კომბინაციის“ შემთხვევითი მიღების გამო. სიკვდილამდე მხოლოდ რამდენიმე თვით ადრე დაასრულა ლეჯერმა გადაღებები მისი ბოლო, ჯოკერის როლისთვის ფილმში „ბნელი რაინდი“. სიკვდილის მომენტისათვის, 2008 წლის 22 იანვრისთვის, მას გადაღებების დაახლოებით ნახევარი ჰქონდა დასრულებული ტონის როლზე, ტერი გილიამის ფილმისთვის „დოქტორ პარნასის წარმოსახვა“.

ფილმოგრაფია
ფლავის ივანე ნათლისმცემლის ეკლესია

ფლავის ივანე ნათლისმცემლის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფლავის სამხრეთით ერთი კილომეტრის მოშორებით. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (11 6,5 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით, კუთხეები ამოყვანილია მოწითალო ფერის ნატეხი ქვის კვადრებით. შენობის ნახევარწრიულ აფსიდში სარკმელია, მის ორივე მხარეს - თითო ღრმა ნიში. თითო სარკმელი სამხრეთისა და დასავლეთის კედლებშია. გრძივი კედლების თითო პილასტრზე გადადის საბჯენი თაღი, რომელსაც ეყრდნობა ცილინდრული კამარა. კედლებზე დეკორად თაღებია. აღმოსავლეთ. ფასადზე, სახურავის ქვევით, კედელში ჩასმულ მოწითალო კლდის ქვაზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი.

ეკლესიას სამხრეთით მინაშენი (სიგრძე 1,8 მ) აქვს, რომლის ექვსი სვეტი შენობის სამხრეთ კედელზეა მიდგმული. სვეტებზე გადადის თაღები. კამარა ცილინდრულია. მინაშენის სამხრეთით გეგმით ოთხკუთხა კარიბჭეა.
ფხვენისის ნათლისმცემლის ეკლესია

ფხვენისის ნათლისმცემლის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხვენისის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,9 5,4 მ), ნაგებია რიყის და ნატეხი ქვით. კუთხეები კარი და სარკმლები ამოყვანილია შირიმისა და ტუფის ქვით. არქიტრავით გადახურული კარი სამხრეთითაა, თაღოვანი სარკმლები — აღმოსავლეთით, დასავლეთითა და სამხრეთით. ნახევარწრიული აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია, რომლებსაც ეყრდნობა კამაროვანი გადახურვის საბჯენი თაღი. ჩრდილოეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, მაღალი ჯვარია გამოსახული, დასავლეთ ფასადის სამხრეთ კუთხეში — ვარდული. შენობას შემოვლებული აქვს ტუფის ქვის ლავგარდანი. გადახურულია ღარიანი კრამიტით.

ეკლესიის დასავლეთით, ქვიშაქვის ოთხ სვეტზე დგას კვადრატული აგურით ნაგები სამრეკლო. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის მთელ სიგრძეზე მიშენებულია სწორკუთხა სათავსი, რომელსაც აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდი აქვს. ეკლესია სათავსს ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში გაჭრილი კარით უკავშირდება. კარს არქიტრავული გადახურვა აქვს. ეკლესიის სამხრეთ კედელზეც ასეთივე სათავსია მიდგმული, რომლის სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში გაჭრილია კარი.
ფხვენისის ღვთისმშობლის ეკლესია

ფხვენისის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხვენისის აღმოსავლეთით, დაახლოებით ნახევარი კილომეტრის მოშორებით, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,1 5,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. კუთხეებში გამოყენებულია მოწითალო ფერის ნატეხი ქვა. შესასვლელი სამხრეთითაა. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია, სამხრეთ კედელში — ორი. გრძივ კედლებზე პილასტრებია, რომლებსაც ეყრდნობა ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღი. სამხრეთ ფასადზე, კარის თავზე ჩასმულ მოწითალო ქვაზე ამოკვეთილია განედლებული ჯვარი. ასეთივე ჯვარია აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის თავზეც. აღმოსავლეთ სარკმელი ფასადის მხრიდან ორნამენტირებულია. დასავლეთ სარკმლის თავზე ჩასმულ მოწითალო ქვაზე საუკუნის ასომთავრული წარწერაა „ქრისტე, ადიდე ბეშქენ სტეფანოზის ძე“. სახურავი ორფერდაა. გადახურულია ღარიანი კრამიტით. სახურავზე დასავლეთით, დგას ეკლესიის ქვის მოდელი, ხოლო აღმოსავლეთით ქვისგან გამოთლილი ცხვრის თავი.

გალერეა
ფხვენისის წმინდა გიორგის ეკლესია

ფხვენისის წმინდა გიორგის ეკლესია – არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხვენისის ცენტრში. სამხრეთ ფასადის მხედრული წარწერის თანახმად ეკლესიის მშენებლობა დასრულებულა 1835 წლის 15 მაისს.

ეკლესია დარბაზულია (9 5 მ), ნაგებია რიყის ქვით, კუთხეებში გამოყენებულია ნატეხი ქვა. შესასვლელი სამხრეთითაა. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია. თითო სარკმელი სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. ეკლესია გადახურულია ცილინდრული კამარით. სახურავს დასავლეთ ნაწილში ადგას ოთხსვეტიანი სამრეკლო.
ქვემო ნიქოზის კვირაცხოვლის ეკლესია

ქვემო ნიქოზის კვირაცხოვლის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ნიქოზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ზემო უბანში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8 5,5 მ), ნაგებია რიყის და ტუფის ქვით. შენობა ძლიერ დაზიანებულია: ჩანგრეულია კამაროვანი გადახურვა, დანგრეულია სამხრეთ და დასავლეთ კედლების ზედა ნაწილი, დარღვეულია იატაკის დონე. ზოგან შემორჩენილია შირიმის ქვის თაროსებრი ლავგარდანი. არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთითაა, თაღოვანი სარკმლები — აღმოსავლეთით, დასავლეთითა და სამხრეთით. ნახევარწრიული აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. გრძივი კედლები დანაწევრებულია ქვით ნაწყობი პილასტრებით. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის თავზე, დიდ ტუფის ქვაზე სამმაგი რელიეფური წრეები, მათ ზემოთ კი ჯვარია გამოსახული.
ქვემო ნიქოზის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქვემო ნიქოზის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ნიქოზის განაპირას, სამხრეთ-აღმოსავლეთით. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,5 6 მ), ნაგებია რიყის და ტუფის ქვით. შენობა ძლიერ დაზიანებულია: ჩანგრეულია კამაროვანი გადახურვა, დანგრეულია ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლების ზედა ნაწილი, დარღვეულია იატაკის დონე. არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთითაა, თაღოვანი სარკმლები - აღმოსავლეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით. ნახევარწრიული აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. დარბაზის გრძივი კედლები შირიმის ქვით ნაწყობი პილასტრებით დაახლოებით ორ ტოლ ნაწილადაა გაყოფილი. პილასტრებს ტუფის კაპიტელები აქვთ, იმპოსტებზე ვარდულებია ამოკვეთილი. აღმოსავლეთის ფასადზე, ტუფის ქვაზე, გამოსახულია რელიეფური მაღალი ჯვარი. მის ქვემოთ დაზიანებული ასომთავრული წარწერაა (არ იკითხება). ეკლესიას შემოვლებული აქვს შირიმის ქვით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდანი.
ჯეიმზ ფრანკო

ჯეიმზ ედვარდ ფრანკო ( დ. 19 აპრილი, 1978) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი, მხატვარი.

ბიოგრაფია
სამსახიობო მოღვაწეობა დაიწყო გვიან 90-იან წლებში, როდესაც მონაწილეობა მიიღო სატელევიზიო სერიალში და რამდენიმე ახალგაზრდულ ფილმში. 2001 წელს ფრანკომ შეასრულა მთავარი როლი მარკ რიდელის მიერ გადაღებულ სატელევიზიო ბიოგრაფიულ ფილმში ჯეიმზ დინი, რითიც მან დაიმსახურა ოქროს გლობუსი ნომინაციაში საუკეთესო მსახიობი მინისერიალში ან სატელევიზიო ფილმში.

ფრანკომ მოიპოვა საერთაშორისო აღიარება მარველის კომიქსების პერსონაჟ ადამიანი-ობობას შესახებ გადაღებულ ტრილოგიაში ჰარი ოსბორნის როლის შესრულებით. ამის შემდეგ, მან მონაწილეობა მიიღო სამხედრო ფილმში დიდი რეიდი (2005), რომანტიკულ დრამაში ტრისტანი & იზოლდა, და ჯასტინ ლინის დრამაში ანაპოლისი (2006). 2008 წელს მან ითამაშა კომედიაში ანანასის ექსპრესი და დაიმსახურა მეორე ოქროს გლობუსი, ამჯერად ნომინაციაში - საუკეთესო მამაკაცი მსახიობი მიუზიკლსა ან კომედიაში. ამავე წელს მან ითამაშა დენი ელფმენი ბიოპიკში მილკი, რომელიც მოგვითხრობს პოლიტიკოსისა და აქტივისტის ჰარვი მილკის შესახებ. 2010 წელს ფრანკომ მთავარი როლი შეასრულა ფილმში 127 საათი, რომელიც დაფუძნებულია ნამდვილ ამბავზე, ამერიკელი მთამსვლელი აარონ რელსტონის შესახებ. ამ როლის შესრულებისთვის მან დაიმსახურა ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ნომინაციები.

2011 წელს ფრანკომ უმასპინძლა ოსკარის 83-ე დაჯილდოებას ენ ჰეთეუეისთან ერთად. აღსანიშნავია, რომ ამავე დროს ის ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის.

ფილმოგრაფია
სული რომ ამომდიოდა

სული რომ ამომდიოდა — ამერიკელი მწერალის, უილიამ ფოლკნერის ნოველა, რომელიც გამოიცა 1930 წელს. მასში მოთხრობილია ბანდრენების ოჯახის ისტორია.

სიუჟეტი
ენს ბანდრენი, თავის 5 შვილთან ერთად, ნიუ ჰოუპიდან მიემართება, ცოლის – ედი ბანდრენის დასამარხად, ჯეფერსონში. მოგზაურობა გრძელდება 10 დღე და სავსეა თავგადასავლებით. წიგნის თითოეული თავი – თითოეული გმირის მონათხრობია. უამრავი გასაჭირის გადატანის შემდეგ, ბოლოს მაინც ადამიანი იმარჯვებს.
მემენტო (ფილმი)

მემენტო — კრისტოფერ ნოლანის 2000 წლის ამერიკული ფსიქოლოგიური თრილერი. მისი სცენარი, რომელიც ასევე კრისტოფერ ნოლანმა დაწერა, ადაპტირებულია მისი უმცროსი ძმის, ჯონათან ნოლანის, მოთხრობიდან „ “. მთავარ როლს ასრულებს გაი პირსი, რომელიც თამაშობს ლეონარდ შელბის, ანტეროგრადიული ამნეზიით დაავადებულ ადამიანს. საწყის სცენებში, რომელიც სიუჟეტის დასასრულს გვიჩვენებს, ნაჩვენებია თუ როგორ კლავს ლეონარდი ტედს (ჯო პანტოლიანო).

მემენტო არის მაგალითი ისეთი ფილმებისა, რომელთა სიუჟეტი და თხრობის მსვლელობა განსხვავებულია. მოთხრობილი ისტორია იყოფა ორ ნაწილად, რომელთაგან ერთი ნაჩვენებია ფერადი გამოსახულებით, ხოლო მეორე შავ-თეთრით. ეს უკანასკნელი დალაგებულია ქრონოლოგიურად და ასახავს ლეონარდს, რომელიც ესაუბრება უცნობ გმირს ტელეფონით სასტუმროს ოთახში. ლეონარდის გამოძიება ცოლის მკვლელობის შესახებ კი მოთხრობილია ფერად ნაწილში უკუქრონოლოგიურად. ყოველი ფრაგმენტის დაწყების დროს, მაყურებელმა არ იცის წინამდებარე მოვლენების შესახებ, რაც მათ ლეონარდის მსგავს გაურკვევლობაში აგდებს. სრული სიუჟეტი აშკარავდება მხოლოდ ფილმის ბოლოს, როდესაც სიუჟეტის ორივე ნაწილი ერთიანდება.

მემენტოს პრემიერა გაიმართა 5 სექტემბერს ვენეციის საერთაშორისო კინოფესტივალზე. მან კინოკრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა. მსგავსი გამოხმაურება მიიღო მან ოქტომბერში ევროპის თეატრებში გამოჩენის შემდეგ. კრიტიკოსებმა განსაკუთრებით მოიწონეს მისი უნიკალური, არასწორხაზოვანი თხრობის სტილი და მეხსიერების, გარემოს აღქმის შურისძიების თემა. ფილმმა წარმატებას მიაღწია კინოგაქირავებაში. მან დაიმსახურა მრავალი ჯილდო, მათ შორის აკადემიის ჯილდო ორიგინალური სცენარისა და მონტაჟისთვის.
დვინი

დვინი, ვოსტან დვინი (, , (დაბილი), ) — მსხვილი სავაჭრო ცენტრი, შუა საუკუნეების სომხეთის დედაქალაქი. აშენებული დიდი სომხეთის მეფის ხოსროვ კოტაკის მიერ 335 წელს. ამავე წლიდან არშაკიანების სამეფო რეზიდენცია სწორედ ამ ქალაქში გადავიდა.

დვინი მდებარეობდა არტაშატის ჩრდილოეთით, მდინარე მეწამორის ზემო წელზე, 35 კმ-ში ერავნიდან.

428 წელს სომხური სამეფოს ლიკვიდაციის შემდეგ დვინი გადაიქცა სომხეთის სპარსი მმართველების რეზიდენციად. 640 წელს სომხეთი არაბებმა დალაშქრეს და იმავე წლიდან სომხეთის ყოფილი დედაქალაქი გახდა ოლქ არმინიას ცენტრი.

1064 წელს სომხეთი სელჩუკებმა დაიპყრეს. საქართველოს მეფემ გიორგი -მ 1161—1162 წწ. აიღო დვინი. 1201—1203 წწ., თამარის მმართველობის დროს დვინი კვლავ შემოუერთდა საქართველოს.

1226 წელს ქალაქი აიღო ჯალალედინმა, 1236 წელს კი განადგურებული იყო მონღოლთა მიერ.
იონიელების აჯანყება

იონიელების ჯანყება და მასთან ასოცირებული აჯანყებები ეოლისში, დორისში, კვიპროსში და კარიაში იყო მცირე აზიის ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოების სამხედრო აჯანყება აქემენიდების სპარსეთის წინააღმდეგ, რომელიც გრძელდებოდა ძვ. წ. 499 წლიდან ძვ. წ. 493 წლამდე. აჯანყება გამოიწვია სპარსეთის იმპერიის მიერ ბერძნული ქალაქების მმართველად სპარსელების დანიშვნამ, რამაც ბერძნების უკმაყოფილება გამოიწვია. იონიის ქალაქები სპარსეთმა ძვ. წ. 540 წელს დაიპყრო და მას შემდეგ ქალაქს ადგილობრივი მმართველები განაგებდნენ, რომელსაც ნიშნავდა სარდისის სპარსელი სატრაპი. ძვ. წ. 499 წელს მილეტის ტირანმა, არისტაგორასმა წამოიწყო სამხედრო ექსპედიცია სპარსელ სატრაპ არტაფერნესთან ერთად ნაქსოსის დასაპყრობად. ექსპედიცია კრახით დასრულდა, რასაც არისტაგორასის გადაყენება მოჰყვა. მან კი გადაწყვიტა, რომ მთელი იონია აემხედრებინა სპარსელების წინააღმდეგ და სათავეში ჩაუდგა აჯანყებას დარიოს -ის წინააღმდეგ.

ძვ. წ. 498 წელს ათენელი და ერეთრიელი მეომრების დახმარებით იონიელებმა აიღეს და გადაწვეს სარდისი. უკან დაბრუნებისას მათ დაედევნა სპარსეთის არმია და დაამარცხა კიდეც ეფესოს ბრძოლაში. ძვ. წ. 497 წელს მიმდინარეობდა ბრძოლები მოწინააღმდეგე მხარეებს შორის, სადაც იონილებს ძირითადად თავის დაცვა უხდებოდათ. აჯანყების კარიაში გავრცელების შემდეგ სპარსელებს შეუერთდა დაურისეს არმია, რომელიც შემდეგ პედასუსის ბრძოლაში განადგურდა.

ძვ. წ. 494 წლისთვის სპარსელთა არმია და ფლოტი გადაჯგუფდნენ და მთელი ძალა პირდაპირ აჯანყების ეპიცენტრში, მილეტში მიმართეს. იონიელთა ფლოტი განადგურგა ლადეს ბრძოლაში სპარსელთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამას მოჰყვა მილეტის ალყა, აღება და მისი მოსახლეობის დამონება. ამ ორმხრივმა დამარცხებამ ჩააცხრო აჯანყება, რასაც შემდეგ კარიელების დანებებაც მოჰყვა. შემდეგ წელს სპარსელებმა დაიმორჩილეს კიდევ რამდენიმე ქალაქი, რომლების ჯერ კიდევ მათ წინააღმდეგ იყვნენ.

იონიელების ჯანყება ითვლება პირველ მნიშვნელოვან კონფლიქტად ბერძნებსა და სპარსეთის იმპერიას შორის და წარმოადგენს ბერძენ-სპარსელთა ომების პირველ ფაზას. მას შემდეგ, რაც დარიოსმა მცირე აზია დაიბრუნა, მან დაგაწყვიტა რომ დაესაჯა ათენი და ერეთრია, რომლებიც აჯანყებულებს ეხმარებოდნენ. ძვ. წ. 492 წელს ის შეიჭრა ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე.
საქსონია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საქსონიას თავისი ისტორიის განმავლობაში გააჩნდა სხვადასხვანაირი სტატუსიდა გეოგრაფიული მდებარეობა.

ზედა საქსონია
საქსონიის სამეფო — 1806—1918 წწ.
თავისუფალი სახელმწიფო საქსონია  — 1918 წ-დან 1952 წლამდე და 1990-დან ამ დრომდე.

ქვემო საქსონია
საქსონიის საჰერცოგო — 1180 წლამდე.
საქსონიის საპფალცგრაფო — 1356 წლამდე.
ქვემო საქსონია — გერმანიის ფედერალური მიწა 1947 წლიდან ამ დრომდე.

საქსონია-ანჰალტი
საქსონიის პროვინცია — პრუსიის პროვინცია 1816—1945 წწ.
საქსონია-ანჰალტი — გერმანიის ფედერალური მიწა 1990 წლიდან ამ დრომდე.

საქსონია, ტურინგია, საქსონია-ანჰალტი
საქსონიის საკურფიურსტო — 1356-დან 1806 წლამდე.
საქსონია-ვაიმარ-აიზენახი — საჰერცოგო გერმანიაში — 1809 წ.

სხვა მნიშვნელობები
„საქსონია“ უწოდეს:
საქსონია (ორთქლმავალი) — პირველი გერმანული ორთქლმავალი.
საქსონია (ხომალდი) — სამხედრო ხომალდი.
საქსონია (ალეგორია) — საქსონიის ალეგორიული სახე