iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სილვან ღაზელი

სილვან ღაზელი (გ. 312) – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 4 მაისი, ახალი სტილით - 17 მაისი.

ცხოვრება
წმინდანი ერისკაცობაში მეომარი იყო. ზეციური მეუფის მსახურების მსურველი ჯერ მღვდლად აკურთხეს, შემდეგ კი ღაზის ეპისკოპოსად დაადგინეს. წმიდა სილვანმა ბევრი წარმართი მოაქცია ქრისტეს სჯულზე. დიოკლეტიანეს დროინდელ დევნისას წმინდანი მძიმე სამუშაოეზე გაგზავნეს სპილენძის საბადოებში. ამ სამუშაოებმა ეპისკოპოსი მოაუძლურა, მაგრამ სულით გაუტეხელი დაუღლელად ქადაგებდა ქრისტეს. ამან მისდამი წარმართთა სიძულვილი გააძლიერა. მათ წმინდა ეპიკოპოსს და მის მიერ მოქცეულ 40 ქრისტიანს თავი მოჰკვეთეს.
კარსონ მაკ-კალერსი

კარსონ მაკ-კალერსი ( საკუთარი გვარი სმითი , დ. 19 თებერვალი, 1917, კოლუმბუსი — გ. 29 სექტემბერი, 1967, ნიაკი) — ამერიკელი მწერალი.

დაიბადა ჯორჯიის შტატში, ქალაქ კოლუმბუსში. ოცდათერთმეტი წლისას დამბლა დაეცა, რის შემდეგაც მარცხენა მხარე მთლიანად პარალიზებული დარჩა. 1938 წელს ცოლად გაყვა ჯეიმზ რიკის მაკქალერსს, რომელიც ამერიკის ჯარში კაპრალად მსახურობდა. ქორწინება წარუმატებელი აღმოჩნდა და ისინი ერთმანეთს დაშორდნენ, თუმცა, ურთიერთობა არ შეუწყვეტიათ და რამდენიმეჯერ ისევ შეუღლდნენ, მაგრამ 1953 წელს ისევ განქორწინდნენ. მოგვიანებით ყოფილმა ქმარმა თავი მოიკლა.

მაკ-კალერსმა 23 წლის ასაკში გამოაქვეყნა რომანი „გული მარტოხელა მონადირეა“ და აღიარებაც მალე მოიპოვა. მისი სხვა ნაწარმოებები „ოქროს თვალის ანარეკლები“ (1941), „ქორწილის მონაწილე“ (1946), „სევდიანი კაფის ბალადა“ (1951), „საოცრებათა ოთხკუთხა ფესვი“ (1958), პიესა „საათი ისრების გარეშე“ (1961), „კიტრის წნილივით ტკბილი და ღორივით სუფთა“ (1964) და „დაგირავებული გული“ (1972). 1945 წელს დააჯილდოვა ამერიკის ხელოვნებისა და ლიტერატურის აკადემიამ, რომლის წევრიც თვითონ იყო.
მერილინ რობინსონი

მერილინ რობინსონი (ინგლ. , დ. 26 ნოემბერი, 1943 წ., სენდპოინტი, აიდაჰო) — ამერიკელი მწერალი.

1966 წელს დაამთავრა პემბროკის კოლეჯი, სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა ვაშინგტონის უნივერსიტეტში 1977 წელს. პირველმა რომანმა „სახლის მოვლა“ მოიპოვა ჰემინგუეის სახელობის პრემია საუკეთესო რომანისთვის და წარდგენილი იყო პულიცერის პრემიაზე. მეორე რომანმა „გილეადი“ (2004), კრიტიკოსთა მოწონება დაიმსახურა და პულიცერის პრემია მოიპოვა 2005 წელს. მასვე ეკუთვნის „ადამის სიკვდილი: ესეები თანამედროვე აზროვნებაზე“.
მარიანა (სიმბოლო)

მარიანა — საფრანგეთის ეროვნული სიმბოლო, აგრეთვე ფრანგული რესპუბლიკის მეტსახელი 1792 წლიდან (საფრანგეთის რევოლუციის დროიდან).

გამოსახულია როგორც ქალი, რომელსაც ფრიგიული ჩაჩი ახურავს. იგი გამოხატავს ფრანგულ ეროვნულ დევიზს „თავისუფლება, თანასწორობა, ძმობა“. მარიანა გამოსახულია საფრანგეთის თითქმის ყველა სახელმწიფო ორგანოს შენობაზე, აგრეთვე მისი გამოსახულება ჩანდა ფრანგული ფრანკის მონეტებზე და თანამედროვე ფრანგულ ევროცენტებზეც (1, 2 და 5 ნომინალით).
ნაირობი (მდინარე)

ნაირობი — მდინარე კენიაში, რომელიც გაივლის კენიის დედაქალაქ ნაირობის. იგი ნაირობის აუზის მთავარი მდინარეა და წარმოადგენს პარალელური ნაკადების კომპლექსს, რომელიც მიედინება აღმოსავლეთისკენ, ხვდება მდინარე ათი-გალანა-საბაკს და საბოლოოდ ინდოეთის ოკეანეში ჩაედინება. ეს მდინარეები უმეტესად ვიწრო და დაბინძურებულია, რადგან მათში კანალიზაცია ჩაედინება.
ვესტ-აილენდი (ქოქოსის კუნძულები)

ვესტ-აილენდი — ავსტრალიის კუთვნილი გარე ტერიტორიის ქოქოსის კუნძულების დედაქალაქი. ავსტრალიიდან დაშორებულია 2100 კილომეტრით. მოსახლეობა — 133 კაცი (2011). ის ორი დასახლებული კუნძულიდან ერთ-ერთია (მეორეა სოფელი ბანტამი — 421 კაცი (2011) ჰოუმ-აილენდის კუნძულზე). მოსახლეობის დიდი ნაწილი მალაელია.

გეოგრაფია
ვესტ-აილენდი მდებარეობს იმავე დასახელების კუნძულზე და მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი თავმოყრილია კუნძულის ცენტრში. აქ არის საავადმყოფო, რამდენიმე ოტელი და კაფე. კუნძულის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებზე გაშენებულია პალმის პლანტაციები. ჩრდილოეთით ცისტერნებისათვის გამოყოფილია ადგილი საწვავის შესანახად. იქვე მდებარეობს პლაჟი და იზოლირებული ადგილი. მეორე მსოფლიო ომის დროს აშენებული აეროპორტის გვერდით მოქმედებს მეტეოროლოგიური ობსერვატორია. კუნძულიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს 1995 წელს შექმნილი პულუს ეროვნული პარკი .
საკარტოფილე

საკარტოფილე, შენობა ან ნაგებობა კარტოფილის შესანახად. საკარტოფილე არის დროებითი და მუდმივი. დროებითი ეწყოფა გრუნტში ამოღებულ სათავსებში, რომელსაც კარტოფილის ჩატვირთვის შემდეგ ზემოდან ეყრება ნამჯა და მიწა. მუდმივი საკარტოფილე, როგორც წესი, ერთსართულიანი შენობაა და დგას ჩაღრმავებულ ან ნახევრად ჩარღმავებულ გრუნტში ან მიწის ზედაპირზე. იმისათვის, რომ ნაგებობაში იყოს შედარებით მუდმივი ტემპერატურა და ტენი, ის აღჭურვილია აქტიური სავენტილაციო დანადგარებით.

საკარტოფილეს კედლები აგურის, ქვის ან თბოიზოლაციის ფენით დაფარული ბეტონის ბლოკებისა აქვს; იატაკი - გრუნტის, ასფალტბეტონის, ბეტონის ან ფიცარფენილისა; მზიდი კონსტრუქციები (სვეტები, კოჭები, ფერმები, გადახურვის ფილები) - ანაკრები რკინაბეტონისა. გადახურვა უმეტესად შეთავსებულია (უსხვინოა), სახურავი-მრავალფენიანი. კარტოფილის ჩასატვირთად და გამოსაზიდად სატრანსპორტო საშუალებათა მოძრაობისათვის ყველაზე მოხერხებულია შუაგასასვლელიანი საკარტოფილის მოწყობა. შუა გასასვლელის თავსა და ბოლოში დგას ტემპერატურის დასაცავი ტამბურები, აგრეთვე კარტოფილის ჩასატვირთი სათავსები. საფურაჟე კარტოფილს იატაკზე დაყრილს ინახავენჯ, ხოლო სათესლეს - ყუთებში და სტელაჟებზე. საკარტოფილის ტევადობა 250-300 ტ აღწევს.
მადამ ბოვარი

მადამ ბოვარი — გიუსტავ ფლობერის რომანი. მისი სრული სახელია „მადამ ბოვარი – პროვინციული ზნე-ჩვეულებები“. მეორე სათაური მკითხველს განუმარტავს ნაწარმოების არსს. რომანში ნაჩვენებია, თუ როგორ უხუთავს ადამიანს სულს მოძველებული პროვინციული ყოფა.

სიუჟეტი
ნაწარმოების მთავარმა მოქმედმა პირმა — ემამ ვერ ჰპოვა იდეალი ვერც მეუღლეში და ვერც თაყვანისმცემლებში. მისმა ცხოვრებამ რთული ხასიათი მიიღო, სადაც ზნეობრივი და უზნეო საქციელი გადაეხლართა ერთმანეთს. ემამ ყველაფერზე გული აიცრუა და ცხოვრება თვითმკვლელობით დაასრულა. ფლობერისთვის ემა განზოგადებული სახეა, ამიტომაც ავტორმა აღნიშნა: „ჩემი ემა ტირის საფრანგეთის ყოველ პროვინციულ ქალაქში“.

კრიტიკული გამოხმაურება
„მადამ ბოვარი“ ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო რომანად და პროზის იდეალურ ნიმუშად მიიჩნევა. ჰენრი ჯეიმზი რომანის შესახებ წერდა: „მადამ ბოვარს აქვს ის სრულყოფილება, რომელიც მას შეუდარებელს ხდის.“ ნაბოკოვი წერდა, რომ ამ რომანში „სტილისტური თვალსაზრისით, პროზა პოეზიის დანიშნულებას აღასრულებს.“ მილან კუნდერა თავისი რომანის „ხუმრობა“ შესავალ ნაწილში აღნიშნავს, რომ „ფლობერის შემოქმედებამ პროზის ესთეტიკური არასრულფასოვნების სტიგმა დაამსხვრია. „მადამ ბოვარის“ შემდეგ პროზა პოეზიის ტოლფას ხელოვნებად ითვლება.“ ჯულიან ბარნსმა „მარამ ბოვარს“ ყველა დროის საუკეთესო რომანი უწოდა.
მამები და შვილები

მამები და შვილები — ივანე ტურგენევის რომანი. ნაწარმოებში არისტოკრატიულ–მემამულურ ფენებს უპირისპირდებიან დემოკრატიული ძალების წარმომადგენლები. რუსეთის საზოგადოების ორივე ფენის განმასახიერებელ პიროვნებათა უარყოფითი ნიშნების ჩვენებითა და კრიტიკით ტურგენევმა მკითხველის ყურადღება გაამახვილა იმ დადებით თვისებებზე, რომლებიც, მისი აზრით, სასურველი იქნებოდა ჰქონოდა რუსეთის მოწინავე საზოგადოებრიობას.
ბესო ზანგური

ბესო (ბესიკ) ზანგური (დ. 28 აგვისტო, 1981) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
ბესო ზანგური დაიბადა 1982 წლის 28 აგვისტოს, თბილისში. დაამთავრა საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი და შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობია 2004 წლიდან.

ნათამაშები როლები
რუსთაველის თეატრი
2001: უილიამ შექსპირის ტრაგედიაში „ჰამლეტი“ (კლავდიუსი) რეჟ. რობერტ სტურუა
2005: ლაშა ბუღაძის კომედიაში „ჯარისკაცი, სიყვარული, დაცვის ბიჭი და... პრეზიდენტი“ (პრეზიდენტი) რეჟ. რობერტ სტურუა
2007: ამელი ნოტომის ერთმოქმედებიან პიესაში „მტრის ნიღაბი“ (ჟერომი) რეჟისორი რობერტ სტურუა
2009: მაქს ფრიშის კომედიაში მორალის გარეშე „ბიდერმანი და ცეცხლისწამკიდებლები“ (შმიცი) რეჟისორები: რობერტ სტურუა, გურამ ბრეგაძე
უილიამ შექსპირის „იულიუს კეისარი“ (ბრუტუსი) რეჟ. რობერტ სტურუა
შარლ პეროს „კონკია“ (მეფე) რეჟისორები რობერტ სტურუა, ნიკოლოზ ჰაინე-შველიძე
სოფოკლეს „ელექტრა“ (ეგისთე) რეჟისორები გრიგორის კარანტინაკისი, ნიკოლოზ ჰაინე-შველიძე
ლაშა თაბუკაშვილის „სადღაც, ცისარტყელას მიღმა…“ (დაჩი) რეჟ. რობერტ სტურუა
სარა კეინის „ფსიქოზი 4.48“ (მთავარი გმირი) რეჟ. კიტა როყვა
მონაწილეა სპექტაკლისა ,,სტიქსი’’.
იეზუიტების კვარტალი და კორდობის მისია

იეზუიტების კვარტალი და კორდობის მისია – იეზუიტების ყოფილი მისია არგენტინაში. იეზუიტების კვარტალში ამჟამად განთავსებულია კორდობის უნივერსიტეტი, ყველაზე ძველი სასწავლებელისამხრეთ ამერიკაში. ასევე მონტსერატის საშუალო სკოლა, ეკლესია და საცხოვრებელი სახლები. მისიის შენება დაიწყო 1615 წელს.

2000 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
კებრადა-დე-უმაუაკა

კებრადა-დე-უმაუაკა – თვალწარმტაცი ხეობა ჩრდილოეთ-დასავლეთ არგენტინაში, ხუხუის პროვინციაში, ბუენოს-აირესიდან 1649 კმ-ზე. უმაუაკის ხეობა გადაჭიმულია 155 კილომეტრზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ და მდებარეობს ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე.

სახელწოდება მიღებულია პატარა ქალაქ უმაუაკადან . ხეობაში მიედინება მდინარე რიო-გრანდე, რომელიც ზაფხულში გაცილებით უფრო წყალუხვია ვიდრე ზამთარში, რაც დაკავშირებულია ადგილობრივი კლიმატის თავისებურებებზე.

ხეობა მდებარეობს ამ რეგიონის ეკონომიკური და კულტურული კავშირების გზაგასაყარზე. ეს ხეობა უძველესი დროიდანაა დასახლებული. შუა საუკუნეებში ინკების იმპერიის საქარავნო გზები სწორედ აქ გადიოდა. ხეობაში მიმდინარეობდა ყველაზე დიდი ბრძოლები არგენტინის დამოუკიდებლობისათვის.

2003 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
სან-იგნასიო-მინი

სან-იგნასიო-მინი — იეზუიტების მისია არგენტინაში, მისიონესის პროვინციაში. დაარსდა 1632 წელს ესპანელების მიერ ამერიკის კოლონიზაციის პერიოდში. იგი იმ 30 მისიიდან ერთ-ერთია, რომლებიც დააარსეს იეზუიტებმა არგენტინაში, ბრაზილიასა და პარაგვაიში. შენობათა აგების სტილი ცნობილია გუარანის ბაროკოს სახელით.

1984 წელს, კიდევ ოთხ, არგენტინასა და ბრაზილიაში მდებარე მისიასთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ნუესტრა-სენიორა-დე-სანტა-ანა

ნუესტრა-სენიორა-დე-სანტა-ანა — იეზუიტების მისია არგენტინაში მისიონესის პროვინციაში. დაარსდა საუკუნეში (1633) ესპანელების მიერ ამერიკის კოლონიზაციის პერიოდში. იგი იმ 30 მისიიდან ერთ-ერთია, რომლებიც დააარსეს იეზუიტებმა არგენტინაში, ბრაზილიასა და პარაგვაიში.

1984 წელს, კიდევ ოთხ არგენტინასა და ბრაზილიაში მდებარე მისიასთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ნუესტრა-სენიორა-დე-ლორეტო

ნუესტრა-სენიორა-დე-ლორეტო – იეზუიტების მისია არგენტინაში მისიონესის პროვინციაში. დაარსდა საუკუნეში (1610) ესპანელების მიერ ამერიკის კოლონიზაციის პერიოდში. იგი იმ 30 მისიიდან ერთ-ერთია, რომლებიც დააარსეს იეზუიტებმა არგენტინაში, ბრაზილიასა და პარაგვაიში.

1984 წელს, კიდევ ოთხ, არგენტინასა და ბრაზილიაში მდებარე მისიასთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
სანტა-მარია-ლა-მაიორი

სანტა-მარია-ლა-მაიორი – იეზუიტების მისია არგენტინაში მისიონესის პროვინციაში. დაარსდა საუკუნეში (1626) ესპანელების მიერ ამერიკის კოლონიზაციის პერიოდში. 1744 წელს მისი მოსახლეობა სეადგენდა 993 კაცს. იგი იმ 30 მისიიდან ერთ-ერთია, რომლებიც დააარსეს იეზუიტებმა არგენტინაში, ბრაზილიასა და პარაგვაიში.

1984 წელს, კიდევ ოთხ, არგენტინასა და ბრაზილიაში მდებარე მისიასთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ბელიზის ბარიერული რიფი

ბელიზის ბარიერული რიფი – მარჯნის რიფების 280 კილომეტრიანი ზოლი. მდებარეობს ბელიზის სანაპიროდან 13-24 კილომეტრის დაშორებით. შედის მეზოამერიკული ბარიერული რიფის შემადგენლობაში, რომელიც გადაჭიმულია 900 კილომეტრზე იუკატანიდან გვატემალის სანაპირომდე. ეს რიფი უდიდესია ატლანტის ოკეანეში და მეორე მსოფლიოში დიდი ბარიერული რიფის შემდეგ.

1996 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
გურამ ბრეგაძე

გურამ ვაჟას ძე ბრეგაძე (დ. 21 მაისი, 1979, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი, მსახიობი.

ბიოგრაფია
რეჟისორი გურამ ბრეგაძე დაიბადა 1979 წლის 21 მაისს, თბილისში.
მამა: ვაჟა ბრეგაძე (თეატრმცოდნე); დედა: ნელი შურღაია (თეატრმცოდნე).

1995 წელს დაამთავრა საქართველოს თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი (შალვა გაწერელიას სახელოსნო), ხოლო 2004 წელს დრამის რეჟისურის ფაკულტეტი (გიზო ჟორდანიას სახელოსნო).

გურამ ბრეგაძის სპექტაკლები ძირითადად ეყრდნობა „ახალი დრამის" ესთეტიკას და ამ მიმართულების დრამატურგების (მაგალითად, მარიუს ფონ მეიენბურგი გერმანიაში) ნაწარმოებებს, რაც განაპირობებს ახალი თეატრალური ენის ძიებას ამ რეჟისორის შემოქმედებაში.

დადგმული სპექტაკლები
თეატრალური ინსტიტუტის სადიპლომო სპექტაკლი
2004: კარლოს გოროსტისას „სუპერ მელოდია“ , შემდეგ კი აკაკი ხორავას სახლობის მსახიობის სახლი

თეატრალური სარდაფი
2005: მარიუს ფონ მაიენბურგი „ცივი ბავშვი“

შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრი
2009: მაქს ფრიშის „ბიდერმანი და ცეცხლისწამკიდებლები“ რეჟისორები: რობერტ სტურუა, გურამ ბრეგაძე
2016: ლაშა თაბუკაშვილის „სადღაც ცისარტყელის მიღმა“ რეჟ. რობერტ სტურუასთან ერთად
2017: რეჯინალდ როუზის „12 განრისხებული მამაკაცი“, სასჯელაღსრულების სამინისტროს პროექტი, ჩვენება გაიმართა რუსთაველის თეატრში
რუსთავის დრამატული თეატრი
2017: გურამ ბრეგაძე „ფეფელა მესამის თავგადასავალი“
2017: გურამ ბრეგაძე „როგორ მოიპარა ბოროტმა ჯადოქარმა ბედნიერება“

ვაკის თეატრალური სარდაფი
2009: მიხო მოსულიშვილის „საშობაო ბატი კომშით"
2010: ანტუან დე სენტ-ეგზიუპერის „პატარა პრინცი“
2011:უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“
ილიაუნის თეატრი
2012: უილიამ შექსპირის „როგორც გენებოთ“
მოსკოვის თეატრი 
2012: ოსკარ უაილდი – „ვარსკვლავბიჭუნა", სცენური რედაქციის ავტორი და დადგმის სამხატვრო ხელმძღვანელი რობერტ სტურუა

მოზარდ მაყურებელთა თეატრი
2014: ლარისა ტიტოვა, ალექსანდრე სრაროტორჟსკი – „სამეფო ძროხა“ (რუსული დასი)
2017: ფრიდრიხ შილერი, კარლო გოცი „პრინცესა ტურანდოტი“
მარჯანიშვილის თეატრი
2016: გრიგორი გორინი „მონტეგები და კაპულეტები“

ფილმოგრაფია
ფილმები
2000: „ნუცას სკოლა“ (მაროდიორი) რეჟ. მერაბ კოკოჩაშვილი
ნათამაშები როლები
აკაკი ხორავას სახელობის მსახიობის სახლი
2000: შალვა დადიანის „გუშინდელნი“ (მაზრის უფროსი) რეჟ. შალვა გაწერელია
თეატრალური სარდაფი რუსთაველზე
2002: პატრიკ ზიუსკინდის „კაფე „როსინი“ (იაკობ ვინდიში) , რეჟ. ლევან წულაძე
2003: ბერტოლდ ბრეხტის „ბიურგერული ქორწილი“ (ბაბუა ოტო) რეჟ. ლევან წულაძე

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
2005: „საუკეთესო ახალგაზრდა რეჟისორი“ (დსთ–ს ქვეყნებში) ჩეხოვის სახელობის საერთაშორისო თეატრალურ ფესტივალზე, სპექტაკლისათვის „სუპერ მელოდია“
2014: „საუკეთესო რეჟისორული ნამუშევარი“ სპექტაკლისთვის „სამეფო ძროხა“, კომედიის თეატრალური ფესტივალი
საკაურა

საკაურა — მდინარე ონის მუნიციპალიტეტში, ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე, რიონის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2940 მ-ზე. სიგრძე 30 კმ, აუზის ფართობი 169 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულშია, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წყლის ხარჯი 7,65 მ³/წმ.
საკენი

საკენი — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. სათავე აქვს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2620 მ-ზე, მდინარე კოდორის ერთ-ერთი მდგენელი. სიგრძე 35 კმ, აუზის ფართობის 233 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მყინვარისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულშია, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წყლის ხარჯი 20,6 მ²/წმ.
აბადე

აბადე — ქალაქი ფარსის ოსტანში, ირანში. აბადეს ოლქის დედაქალაქი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 6.200 (1,890 მ) ფუტის სიმაღლეზე, ნაყოფიერ ვაკეზე ისპაჰანსა და შირაზს შორის. 2012 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 53 632 ადამიანს. მოსახლეობის პროცენტული ზრდა 1985 წლიდან 2005 წლის ჩათვლით არის 45%.

აბადე განთქმულია თავისი ხალიჩებით.
სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი

სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი — მუზეუმი მესტიაში, საქართველო. დაარსდა 1936 წელს.

მუზეუმში დაცულია სვანეთის რეგიონის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული მასალები, ქართული ჭედური ხელოვნებისა და ხატწერის უნიკალური ნიმუშები ( საუკუნის მაცხოვრის ხატი, საუკუნის ნახევრის ხატები აღსაყდრებული ქრისტეს გამოსახულებით და ასანის წმ. გიორგის ხატი, საუკუნის ორმოცი მოწამის ხატი და ჯვარცმის ხატი, ღვთისმშობლის — საუკუნეების ფერწერული ხატები და სხვა, სარიტუალო ნივთები — — საუკუნეების სამწერობლები და სხვა), უძველესი ხელნაწერები (— საუკუნეების ადიშის, ლაბსყალდის, იენაშისა და მესტიის ხელნაწერი ოთხთავები მოჭედილი ყდებით), ადრეული და გვიანი შუა საუკუნეების საომარი აღჭურვილობის, რკინის, ვერცხლის, სპილენძის ნაკეთობების, სამკაულების, ჭურჭლის, ქსოვილების ნიმუშები, ძველი სვანეთის ყოფის ამსახველი ეთნოგრაფიული ნივთები და სხვა.
თურქული ყავა

თურქული ყავა (ასევე ნალექიანი ყავა) — ყავის მომზადების მეთოდი წვრილად დაფქული ყავის მარცვლების მოხარშვით, ხშირად შაქართან ერთად და გაუფილტრავად მცირე ზომის ფინჯანით მირთმევით. სახელი მიუთითებს მომზადების წესზე და არა მარცვლის წარმომავლობაზე, ვინაიდან ყავის მარცვლის სპეციალური თურქული სახეობა არ არსებობს. მომზადების ეს წესი გავრცელებულია ახლო აღმოსავლეთში, ჩრდ. აფრიკასა და ბალკანეთის ქვეყნებში, აგრეთვე ამიერკავკასიასა და შუა აზიაში.
თუმცა ყოველ რეგიონში მას საკუთარი სახელით მოიხსენიებენ (მაგ. სომხური ყავა, ბერძნული ყავა ან არაბული ყავა იგივე მეთოდით მომზადებულ ყავას ჰქვია). თუმცა ზოგადად ამგვარ ყავას ”თურქულს” უწოდებენ, ვინაიდან პირველი ყავახანები სწორედ ოსმალეთის იმპერიაში გაჩნდა.

თურქული ყავის ნალექს ხშირად მკითხაობის მიზნითაც იყენებენ.
მანდილი

მანდილი — ქალის კომპლექსური თავსაბურავის ერთ-ერთი ელემენტი. გავრცელებული იყო უმთავრესად აღმოსავლეთ საქართყველოს მთიანეთში (ხევსურეთი და თუშეთი). გრძელი, ყელსახვევის მსგავსი ხევსურული მანდილი შინ ნაქსოვი შავი ან ლურჯი შალისაგან (ტოლი) მზადდებოდა და სათაურასთან ერთად იხმარებოდა. ხევსურული მანდილი ორი სახისა იყო: „ცალქერქა“ და „ორქერქა“. „ცალქერქას“ ერთი ბოლო ფესვით მთავრდებოდა, მეორე კი „შიბით“ ან „ნაჭრელით“ ჰქონდა ნაქარგი.

მანდილის შუაში „სამხატი“ (3 ჯვარი) იყო ამოქარგული, თავზე მოხვევისას „სამხატი“ შუბლზე უნდა მოქცეულიყო. თუშური სამკუთხა მანდილი, შავი ქიშმირის ან სატინისაგან მზადდებოდა. ერთი ყური შედარებით პატარა ჰქონდა. ხევსურეთსა და თუშეთში მანდილი გათხოვილი ქალის სავალდებულო თავსაბურავად ითვლებოდა. გაუთხოვარი ქალისათვის მისი ტარება არ იყო სავალდებულო. თუში ქალი მანდილს ხმარობდა ცალკე ან კუჭურასთან ერთად. აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში მანდილი დიდი პატივისცემით სარგებლობდა: მოჩხუბართა შეტაკების დროს მანდილის ჩარევა წყვეტდა შუღლს.
ნუმეა

ნუმეა — საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის ახალი კალედონიის დედაქალაქი. პორტი წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. ქალაქის მოსახლეობა 2019 წლის მონაცემებით შეადგენს 94 285 კაცს. აგლომერაცია — 182 341 კაცი (2019). ქალაქის ფართობი — 45,7 კმ². მანძილი ნუმეადან პარიზამდე 16 758 კილომეტრია.

გეოგრაფია
ქალაქი გაშენებულია გორაკებიან ნახევარკუნძულზე ახალი კალედონიის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილის ბოლოსთან ახლოს, რომელიც, თავის მხრივ, მდებარეობს წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილო-აღმოსავლეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება მონ-დორის, ხოლო ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით დუმბეას მუნიციპალიტეტებს, რომლებიც ქალაქ ნუმეასთან ერთად ქმნიან დიდი ნუმეას აგლომერაციას.

ლანდშაფტი ძირითადად აგებულია ეოცენური ფლიშური დანალექებით, აგრეთვე ქვიშაქვებით, კირქვებითა და ცარცული ქანებით. დიდი ნუმეას სანაპირო ხაზი შედგება ვულკანის ნალექებისაგან, რომელიც ეკუთვნის იურული სისტემის პერიოდს. რელიეფი შედგება რამდენიმე გორაკისაგან, ყველაზე მაღალი მათ შორის არის მონტრაველის პიკი — 167 მეტრი ზღვის დონიდან.

ისტორია
ბრიტანელი ჯეიმზ პადონი იყო პირველი ევროპელი, რომელმაც 1851 წელს დღევანდელი ნუმეას შემოგარენთან დააარსა დასახლება. კუნძულზე კონტროლის დაკარგვის შიშით ფრანგებმაც იქვე ახლოს 1854 წელს შექმნეს თავისი დასახლება. თავიდან ამ დასახლებას ერქვა პორტ-დე-ფრანსი, მაგრამ მოგვიანებით, 1866 წელს მას უწოდეს ნუმეა. თავიდან ის გამოიყენებოდა, როგორც გამოსასწორებელი კოლონია, მაგრამ შემდგომში იგი გახდა ნიკელისა და ოქროს გადამამუშავებელი ცენტრი, რომლებიც იქვე ახლოს მოიპოვებოდა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ნუმეა გამოიყენებოდა, როგორც აშშ-ის არმიის შტაბი წყნარ ოკეანეში. ეს ხუთმხრიანი არმიის შენობის კომპლექსი ომის შემდეგ გახდა ისეთი რეგიონული სახელმწიფოთაშორისი ორგანიზაციების ჩამოყალიბების საფუძველი, როგორიცაა სამხრეთ წყნარი ოკეანეთის კომისია, რომელსაც შემდგომში ეწოდა წყნარი ოკეანის თანამეგობრობის სამდივნო.

დამეგობრებული ქალაქები
გოლდ-კოსტი (ავსტრალია)
ნიცა (საფრანგეთი)

გალერეა
ლელა ალიბეგაშვილი

ლელა როდენის ასული ალიბეგაშვილი (დ. 30 ოქტომბერი, 1962, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
ლელა ალიბეგაშვილი დაიბადა 1962 წლის 30 ოქტომბერს, თბილისში.

მშობლები: ნინო გივიშვილი, როდენ ალიბეგაშვილი.

1986 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი და შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობია ამავე წლიდან.
გატაცებულია მუსიკით, კითხვითა და ცეკვით.

მრწამსი
ბავშვობიდან: ცხოვრებაში ისეც ხდება, რომ მოგიხდება არჩევანი გააკეთო იმას შორის, რაც გსურს და იმას შორის, რაც გჯერა.
მძულს კანონი, რომელსაც ჰქვია „სიკვდილით დასჯა“, მიყვარს სიკეთე და ისინი, ვინც ამაზე ფიქრობენ.

როლები
პ. ტრავერსი „მერი პოპინსი“ (ჯეინი) რეჟ. ნანა ხატისკაცი ,
აკაკი წერეთლის „სამგვარი სიყვარული“ (მათიკო) დადგმის ხელმძღვანელი – რობერტ სტურუა, რეჟ. ლილი ბურბუთაშვილი
ვლადიმერ სიხარულიძის „გარეუბნის მარტოსახლი“ ( მაგდა), რეჟ. სიხარულიძე,
მიხეილ ჯავახიშვილის „კვაჭი კვაჭანტირაძე“ (ცვირი)
ფედერიკო გარსია ლორკას „სისხლიანი ქორწილი“ (სარძლო ) რეჟისორები მერაბ სვირავა, ლევან წულაძე
მიხეილ ჯავახიშვილის „მუსუსი“ (ფეფელო), რეჟ. გიზო ჟორდანია),
1994: ჩარლზ დიკენსის „საშობაო სიზმარი“ (ლილიენი), რეჟ. რობერტ სტურუა ლევან წულაძე, ოთარ ეგაძე
პედრო კალდერონ დე ლა ბარკას „ცხოვრება სიზმარია“ ( ესტელია), რეჟ. რობერტ სტურუა
1994: „იაკობის სახარება“ (მონაწილე) – რეჟ. რობერტ სტურუა
1995: უილიამ შექსპირის „მაკბეტი“ (ლედი მაკდაფი), რეჟ. რობერტ სტურუა
1997: ლაშა თაბუკაშვილის „მერე რა რომ სველია სველი იასამანი“ ( ნია), რეჟ. რობერტ სტურუა, დავით ხინიკაძე
2001: უილიამ შექსპირის „როგორც გენებოთ, ანუ შობის მეთორმეტე ღამე“ (ოლივია), რეჟ. რობერტ სტურუა
2009: „ვარდნილი სხეულები“ (პრიმო ლევი), რეჟ. ჯონათან ლივაი
გეორგ ბიუხნერის „ვოიცეკი“ (შპრეხმაისტერი ), რეჟ. ლევან წულაძე
უილიამ შექსპირის „შობის მეთორმეტე ღამე ანუ როგორც გენებოთ“ (ოლივია ), რეჟ. რობერტ სტურუა
ირაკლი სამსონაძის „ვანილის მოტკბო, სევდიანი სურნელი“ (მერი), რეჟისორები რობერტ სტურუა, ანდრო ენუქიძე),
ფელისიენ მარსოს „კვერცხი“ (გორტენზია), რეჟ. სანდრო მრევლიშვილი
ლაშა თაბუკაშვილის „სადღაც, ცისარტყელას მიღმა…“ (ანა ბე), დამდგმელი რეჟ. – რობერტ სტურუა, რეჟ. გურამ ბრეგაძე, დავით ნიკოლაძე)

თეატრი–ფაბრიკა
ტერენს მაკნელი “მარია კალასი. გაკვეთილი” (მარია კალასი), რეჟ. რობერტ სტურუა
თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე განასახიერა ბედისწერა, უცნობი (,,კარმენი’’).

კინოროლები
1984: "ამბავი სურამის ციხისა" , რეჟისორები: დოდო აბაშიძე, სერგო ფარაჯანოვი
1991: მოცეკვავე გოგონა, თხა – "სიბრძნე სიცრუისა" , რეჟ. ნანა ხატისკაცი
„არაბესკები ფიროსმანის თემაზე“(დოკუმენტური ფილმი)
„სიბრძნე სიცრუისა“
პრემიები და პრიზები
1994: „სეზონის საუკეთესო სცენური ნაწარმოები“ ლილიენის როლის შესრულებისათვის რუსთაველის თეატრის სპექტაკლში „საშობაო სიზმარი“, რეჟისორი რ. სტურუა
1996: გრან-პრი, „ოქროს ნიღაბი“(„მაკბეტი“);
1997: პრიზი ქალის როლის (ნია) საუკეთესო შესრულებისათვის სპექტაკლში „მერე რა, რომ სველია სველი იასამანი“;
1998: პრიზი ქალის როლის (ნია) საუკეთესო შესრულებისათვის სპექტაკლში „მერე რა, რომ სველია სველი იასამანი“, რუსთავის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი „ოქროს ნიღაბი“.
2014: პრიზი ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის („მარია კალასი. გაკვეთილი“
2014: თეატრალური პრემია „დურუჯი“ ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის („მარია კალასი. გაკვეთილი“)
ნინო მაყაშვილი

ნინო (ნინუცა) მაყაშვილი (დ. 26 თებერვალი, 1988, თბილისი) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
ნინო მაყაშვილი დაიბადა 1988 წელს 26 თებერვალს, თბილისში. დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი და შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი იყო 2008 წლიდან.

ჰყავს შვილი ნოდარ ზანგური (2009).

ფილმოგრაფია
2011: „ანტრაქტი“ რეჟ. იოსებ (სოსო) ბლიაძე
2012: „ყველაზე ძვირფასი“ რეჟ. იოსებ (სოსო) ბლიაძე

ნათამაშები როლები
რუსთაველის თეატრი, ექსპერიმენტული სცენა
ფელისიენ მარსოს კომედია „კვერცხი“ (ლუსი ), რეჟ. სანდრო მრევლიშვილი

რუსთაველის თეატრი
მაქს ფრიშის „ბიდერმანი და ცეცხლისწამკიდებელნი“ (მეხანძრე), რეჟისორები რობერტ სტურუა, გურამ ბრეგაძე
ბოშათა ბანაკი ცას მიემგზავრება

ბოშათა ბანაკი ცას მიემგზავრება — მოლდოველი რეჟისორის, ემილ ლოტიანუს საბჭოური ფილმი, რომელიც შექმნილია მაქსიმ გორკის რომანის „მაკარ-ჩუდრას“ მოტივებზე. გადაღებულია 1975 წელს.

ფილმმა 1976 წლის რეკორდი მოხსნა - 64,9 მლნ მაყურებელი.

სიუჟეტი
ფილმის თითქმის მთლიანი მოქმედება გადაღებულია ბოშათა ბანაკის მომთაბარეობის შესახებ ბესარაბიაში. სრულიად შემთხვევით ერთ-ერთი ბოშა ლოიკო ზობარი, რომელიც ცხენებს იპარავს, ხვდება ერთ-ერთ ბოშა-გოგონა რადას. მათ შორის სიყვარული გაჩნდება...

ფილმში კარგად აღწერილია ბოშების ცხოვრება და არსი. ასევე კოლორიტს აძლევენ ბოშური სიმღერები და ცეკვები. ზუსტად ამ ფილმის მერე გაცოცხლდნენ ასეთი სიმღერები, როგორებიც არიან „ანდრო ვერდე“, „ნანე ცოხა“ და სხვა.