iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
G3 (ტურნე)

3 — რეგულარული საკონცერტო ტურნე, ორგანიზებული გიტარისტ ჯო სატრიანის მიერ. იგი მოიცავს თვითონ მას ორი სხვა გიტარისტის თანხლებით. მისი დასაწყისიდან, 1996 წლიდან, 3 ტარდებოდა თითქმის ყოველ წელს და მასში მონაწილეობდნენ გიტარის ისეთი ოსტატები, როგორებიც არიან: სტივ ვაი (სატრიანის ყოფილი მოსწავლე), ერიკ ჯონსონი, კენი უეინ შეფარდი, ინგვი მალმსტინი, ჯონ პეტრუჩი, რობერტ ფრიპი, პოლ გილბერტი, ული ჯონ როთი, მიხაელ შენკერი, ადრიან ლეგი და მრავალი სხვა განსაკუთრებული სტუმარი, მათ შორის ტონი მაკალპინი, ჯონი ჰილანდი, სტივ ლუკათერი, სტივ მორსი, კრის დუართი, ენდი ტიმონსი, ნილ შონი, გარი ჰოი, ბრაიან მეი, ბილი გიბონსი, ჯონი ეი., ჯორჯ ლინჩი, პატრიკ რონდატი, ჰერმან ლი, ალეხანდრო სილვა და ერიკ სარდინასი.

სტატისტიკა
 , . , სკორპიონსი, ალკატრაზი და არიან ის ჯგუფები, რომელთა ერთზე მეტი წევრი გამოდიოდა 3-ის ტურნეებზე: ჯონ პეტრუჩი გიტარაზე და მაიკ პორტნოი დრამებზე (2001, 2002, 2005, 2006 და 2007), პოლ გილბერტი გიტარაზე (2001, 2002 და 2007) და ბილი შიჰანი ბას გიტარაზე (2001, 2002, 2003, 2004, 2005 და 2006), მიხაელ შენკერი და ულრიხ როთი ორივე გიტარაზე (1998) და პოლ გილბერტი და ბრიუს ბუიე ორივე გიტარაზე (2007).

ალკატრაზი წარმოდგენილი იყო ასევე ორი წევრით: ინგვი მალმსტინი და სტივ ვაი. დევიდ ლი როთის ჯგუფს 3-ის ტურნეზე ჰყავდა ოთხი წევრი: სტივ ვაი, ბილი შიჰანი, მეტ ბისონეტი და გრეგ ბისონეტი.

ჯონ პეტრუჩი, პოლ გილბერტი, ერიკ ჯონსონი და რობერტ ფრიპი არიან ის გიტარისტები (თუ არ ჩავთვლით ჯო სატრიანისა და სტივ ვაის), რომელთაც დაუკრეს 3-ის ტურნეზე რამდენიმეჯერ:

ჯონ პეტრუჩი - ექვსჯერ;
პოლ გილბერტი - სამჯერ;
ერიკ ჯონსონი - სამჯერ;
რობერტ ფრიპი - ორჯერ.

წამყვანი გიტარისტები
1996 (ჩრდილოეთი ამერიკა): ჯო სატრიანი, სტივ ვაი, ერიკ ჯონსონი
1997 (ჩრდილოეთი ამერიკა): ჯო სატრიანი, კენი უეინ შეფარდი, რობერტ ფრიპი
1997 (ევროპა): ჯო სატრიანი, სტივ ვაი, ადრიან ლეგი
1998 (ევროპა): ჯო სატრიანი, მიხაელ შენკერი, ულრიხ როთი, ბრაიან მეი (უემბლის სტადიონზე)
2000 (აზია) : ჯო სატრიანი, სტივ ვაი, ერიკ ჯონსონი
2001 (ჩრდილოეთი ამერიკა): ჯო სატრიანი, სტივ ვაი, ჯონ პეტრუჩი, სტივ მორსი (სტუმრის სტატუსით, 22 ივლისი, ორლანდო, ფლორიდა)
2003 (ჩრდილოეთი ამერიკა): ჯო სატრიანი, სტივ ვაი, ინგვი მალმსტინი
2004 (ევროპა/სამხრეთი ამერიკა): ჯო სატრიანი, სტივ ვაი, რობერტ ფრიპი, ალეხანდრო სილვა (ტურნემ სახელი შეიცვალა და 3-დან 4-ზე, მხოლოდ ჩილეში)
2005 (იაპონია): ჯო სატრიანი, სტივ ვაი, ჯონ პეტრუჩი, მარტი ფრიდმანი (თუმცა ავტორების ჩამონათვალში არ ჩანს)
2006 (სამხრეთი ამერიკა): ჯო სატრიანი, ჯონ პეტრუჩი, ერიკ ჯონსონი
2006 (ავსტრალია): ჯო სატრიანი, სტივ ვაი, ჯონ პეტრუჩი
2007 (ჩრდილოეთი ამერიკა): ჯო სატრიანი, ჯონ პეტრუჩი, პოლ გილბერტი
2008 (ინდონეზია) : ჯო სატრიანი, სლეში, ბრაიან მეი
გამოზიდვის კონუსი

გამოზიდვის კონუსი, გამოტანის კონუსი — დედამიწის ზედაპირის რელიეფის აკუმულაციური ფორმა, რომელიც გვხვდება მდინარეების, ხევებისა და მთის ნაკადულების შესართავებში. გარდა ამისა, გავრცელებულია სემიარიდულ გარემოშიც, სადაც მონაწილეობას ღებულობენ ისეთი მეორეხარისხოვანი პროცესები, როგორიცაა მაგ., გრავიტაციული დინებები.

წარმოადგენს ნახევარკონუსისებრ ბუნებრივ ამაღლებას, რომელიც იქმნება მდინარეთა აკუმულაციის შედეგად. სახელდობრ: როდესაც მთის მდინარეს ან ნაკადულს მთისწინეთის დადაბლებულ ადგილებში გამოაქვს მყარი მასალა (ქვიშა, კენჭი, და სხვა) ხდება ამ მასალის აკუმულირება მთის ძირში და წარმოიქმნება სუსტად ამოზნექილი რელიეფი. დამახასიათებელია საშუალო ან პატარა მდინარეებისათვის, რომლებიც მთის ტერიტორიიდან იჭრებიან მთისწინეთის მოვაკებულ ადგილებში. გამოზიდვის კონუსისთვის ნიშანდობლივია ზრდა, ხოლო ქვემო მონაკვეთში გაგანიერება. მათი ზომები და მოხაზულობა დროთა განმავლობაში იცვლება.

გვხვდება ისეთი გამოზიდვის კონუსები, რომლებიც ხასიათდებიან სუსტი შედგენილობის გრუნტით. ხშირად გამოირჩევა მოსავლიანობით; მასზე ზოგჯერ გაფანტულია დასახლებული პუნქტები.

საქართველოში გამოზიდვის კონუსი ფართოდაა გავრცელებული. მეტად ცნობილი გამოზიდვის კონუსები გვხვდება კახეთის მხარეში. მაგალითად, გამოსაყოფია მდინარე დურუჯის გამოზიდვის კონუსი, რომლის ფართობია დაახლოებით 35 კმ². გამოზიდვის კონუსზე მდინარე დურუჯი იტოტება კიდეც. ზომები 10 6,5 კმ. ცნობილია ასევე მდინარე თურდოს გამოზიდვის კონუსი (ზომები 7,5 3,2 კმ). გამოზიდვის კონუსებს საქართველოს სხვა მდინარეებიც ქმნიან.

წყალქვეშა გამოზიდვის კონუსები წარმოიქმნება ზღვებისა და ოკეანეების სანაპირო ზონებში მდინარეთა შესართავებთან, აგრეთვე წყალქვეშა კანიონების გარკვეულ უბნებზე მღვრიე ნაკადების მიერ გადატანილი მასალის დალექვის ხარჯზე.
ივანე სხირტლაძე

ივანე სხირტლაძე ხარებას ძე (დ. 22 ივნისი, 1894 — გ. 11 მარტი, 1948) — ქართველი ფსიქიატრი.

ივანე სხირტლაძემ 1923 წელს დაამთავრა როსტოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1923-1924 წლებში მუშაობდა ქალაქ როსტოვის ფსიქიატრიულ კლინიკაში ალექსანდრე იუშჩენკოსთან. ხელმძღვანელობდა ნოვოჩერკასკის (1924-1926), სურამისა (1927-1928) და ქუთაისის (1928 წლიდან) ფსიქიატრიულ საავადმყოფოებს. მისი თაოსნობით ქუთაისში დაარსდა ფსიქო-ნერვოლოგიური დისპანსერი (1933) და ფსიქიატრიული კოლონია ბავშვთა განყოფილებით (1935). დიდი ღვაწლი მიუძღვის აგრეთვე ქუთაისის სამეანო-საფერშლო სკოლისა და ფსიქიატრიული დისპანსერის დაარსებაში. ივანე სხირტლაძე დასავლეთ საქართველოს ფსიქიატრიული დახმარების ქსელის ერთ-ერთი ფუძებდებელია.
პედრო დე ვალდივია

პედრო დე ვალდივია — ესპანელი კონკისტადორი, ჩილეს პირველი გუბერნატორი.

ბიოგრაფია
პედრო დე ვალდივია დაიბადა ესპანეთის ქალაქ ბადახოსში, აზნაურის (იდალგოს) ოჯახში. 1520-1521 წწ. იბრძოდა კარლ -ის არმიის შემადგენლობაში ფლანდრიაში, ხოლო შემდეგ 1525 წლამდე იტალიაში. ევროპული ომების შემდეგ გაემგზავრა სამხრეთ ამერიკაში, სადაც გახდა აქტიური მონაწილე ფრანსისკო პისაროს პერუში (1532—1536) და დიეგო დე ალმაგროს ჩილეში (1535—1537) ლაშქრობისა.

გუბერნატორობა
1540 წელს დაინიშნა ესპანეთის კოლონია ჩილეს პირველ გუბერნატორად. თავისი გუბერნატორობის დროს დააარსა მთელი რიგი ქალაქებისა:

სანტიაგო (1541)
ლა-სერენა (1544)
კონსეფსიონი (1550)
ლა-იმპერიალი (1551)
ვალდივია (1552)

მისი მმართველობის დროს ჩილეს ტერიტორია გაიზარდა ატაკამის სამხრეთიდან, ვალდივიამდე და კ. ჩილოემდე.

გარდაცვალება
1550-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო შეტევა სამხრეთით მაპუჩეს (არაუკანები) ხალხის წინააღმდეგ. 1553 წელს ვალდივია ტყვედ ჩავარდა. იგი ინდიელებს დაპირდა მიწების დაბრუნებას თუკი მას გაათავისუფლებდნენ, მაგრამ მიუხედავად დაპირებისა იგი სიკვდილით დასაჯეს.
ტროგი

ტროგი, ტროგული ხეობა ( — ვარცლი) — მყინვარის მიერ გამომუშავებული მაღალმთიანეთის ხეობა, რომელიც გამოირჩევა ვარცლისებრი მოხაზულობით (-სებრი) და დამუშავებულია მყინვარის მიერ. ტროგული რელიეფი განეკუთვნება ძველი გამყინვარების რელიეფის ფორმებს, რომელიც გავრცელებულია მსოფლიოს მრავალ ადგილას.

ტროგი სხვა მყინვარულ ფორმებთან ერთად იქმნება მყინვარული ეროზიის — დახვნის შედეგად. დამახასიათებელია ფართო ძირი და ციცაბო ფერდობები. წარმოადგენს მთის ხეობას, რომელშიც მოძრაობდა მყინვარი და რომელმაც გამოიმუშავა ალუვიური ტერასები და ბრტყელი კალაპოტი. ხშირად ჩაკეტილია მყინვარული ცირკებითა და მორენებით.

იქ, სადაც მყინვარი აღწევს ან აღწევდა ზღვის დონეს ტროგული ხეობა გრძელდება ფიორდის სახით, რომელიც თავის მხრივ, ზღვითაა დაძირული. ტიპური ტროგული ხეობები ფართოდ არის გავრცელებული ალპებსა და კავკასიაში. შუა აზიაში ტროგი სუსტად არის გამოხატული. აქ, მყინვარების გიგანტური ზომების მიუხედავად, რელიეფში მთავარი ადგილი მაინც გადარეცხვის ეროზიულ ფორმებს უკავია. სხვა მყინვარულ ფორმებთან ერთად ტროგი ეგზარაციის შედეგია.

ტროგული ხეობის ფერდობზე მყინვარის მიერ მოშანდაკებული, შედარებით დამრეცი ტერასისებური ზედაპირი ტროგის მხარის სახელწოდებითაა ცნობილი, რომლის ზედა კიდე ხეობის მყინვარით ამოვსების მაქსიმალური დონის მაჩვენებელია.
არაუკოს ომი

არაუკოს ომი – გრძელვადიანი სამხედრო კონფლიქტი ჩილეს გენერალ-საკაპიტნოსა და კრეოლურ მოსახლეობას შორის. მიმდინარეობდა ესპანელებსა და მაპუჩეს ტომს შორის, ომში ჩართული იყო ასევე ინდიელების რამდენიმე ტომი.

ომის მოქმედების არეალი ძირითადად იყო მდინარე მატაკიტოს ხეობა და რელონკავის ყურე. საომარი მოქმედებები მიმდინარეობდა ასევე კონსეფსიონსა და თანამედროვე რეგიონების ბიო-ბიოსა და არაუკანიის რეგიონების სანაპირო ზოლში.

ეს ომი პრაქტიკულად 3 საუკუნე გრძელდებოდა. 1536 წლიდან ჩილეს დამოუკიდებლობამდე (1818 წ.).
ჩონოსის არქიპელაგი

ჩონოსის არქიპელაგი — დაბალმთიანი კუნძულების ჯგუფი წყნარ ოკეანეში, რომელიც ჩამწკრივებულია ჩილეს სანაპიროსთან. კუნძულთა უმრავლესობა ტყითაა დაფარული, მათი მოსახლეობა ან ძალიან ცოტაა, ან მთლად დაუსახლებელია. კუნძულებს კონტინენტური ჩილესგან და კუნძულ მაგდალენასგან გამოყოფს მორელადის ღრმა არხი.

არქიპელაგის უდიდესი კუნძულებია: მელჩორი, ბენხამინი, ტრაიგუენი, რივერო, კუპტანა, ხამესი, ვიქტორია, სიმფსონი.

არქიპელაგისგან მოშორებით, წყნარ ოკეანეში, მდებარეობს კუნძული გუამბლინი, რომელზეც შექმნილია გუამბლინის ეროვნული პარკი სადაც შესაძლებელია ლურჯი ვეშაპების ნახვა.

ჩონოსის არქიპელაგში გამოიყოფა მეორე, კუნძულთა მცირე ჯგუფი - გაიტეკასის არქიპელაგი. გაიტეკასის არქიპელაგზე შექმნილია ცალკე მუნიციპალიტეტი და სწორედ აქ მდებარეობს მთლიანი არქიპელაგის ერთადერთი მნიშვნელოვანი დასახლება - მელინკა. კუნძულთა მთელი ჯგუფი შედის ჩილეს აისენის რეგიონის შემადგენლობაში.
მანუელ როდრიგესის სახელობის პატრიოტული ფრონტი

მანუელ როდრიგესის სახელობის პატრიოტული ფრონტი – ჩილეს მემარცხენე რადიკალური ორგანიზაცია, რომელიც იბრძოდა აუგუსტო პინოჩეტის რეჟიმის წინააღმდეგ. დაარსდა 1983 წელს როგორც ჩილეს კომუნისტური პარტიის მებრძოლი ფრთა. სახელწოდება მიიღო ჩილეს ეროვნული გმირის, ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლის – მანუელ როდრიგესის პატივისცემის ნიშნად.
ისლუგის ვულკანის ეროვნული პარკი

ისლუგის ვულკანის ეროვნული პარკი – ეროვნული პარკი ჩილეში, ტარაპაკის რეგიონში. მდებარეობს ანებში. დაარსდა 1967 წელს, თანამედროვე საზღვრებში კი მოექცა 1985 წელს.

ეროვნული პარკის ფართობია 1 747 კმ². სახელწოდება მიიღო ამავე პარკში მდებარე ვულკან ისლუგისაგან (5 500 მ). აქვე მდებარეობს მთები: კიმსაჩატა (5 400 მ), ტატახაჩურა (5 252 მ) და ლატარამა (5 207 მ). პარკის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე არაბილია, რომელიც სათავეს იღებს კიმსაჩატის სამხრეთ კალთებზე და რომელსაც ქვემო დინებაში ეწოდება არომა.
ლიულიაილიაკოს ეროვნული პარკი

ლიულიაილიაკოს ეროვნული პარკი – ეროვნული პარკი ჩილეში, ანტოფაგასტის რეგიონში. მდებარეობს პუანა-დე-ატაკამის მთებში, რომელიც წარმოადგენს ანდების მთათა სისტემის შემადგენელ ნაწილს. დაარსდა 1995 წელს.

ეროვნული პარკის ფართობია 2687 კმ². სახელწოდება მიიღო ამავე პარკში მდებარე ვულკან ლიულიაილიაკოსაგან (6739 მ). აქვე მდებარეობს მთები: გუანაკეროსი (5131 მ), სორიტასი (4274 მ), სერო-ბაიო (4920 მ), აგუას-კალიენტესი (5066 მ) და პენა (5260 მ).
ებროს დეპრესია

ებროს დეპრესია — ვრცელი მთათაშუა ვაკე-დაბლობი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ესპანეთში. მოქცეულია პირენეებს, იბერიისა და კატალონიის მთებს შორის. სიგრძე დაახლოებით 300 კმ, სიგანე 220 კმ. ზედაპირი ხასიათდება ბორცვიანი რელიეფით, რომლის ვაკე ზედაპირი დაბალი სიმაღლის სერებითაა გართულებული (კასტეხონის მთებითა და სხვა). ახასიათებს სამკუთხედის მოყვანილობა. მთლიან სიგრძეზე გასდევს მდინარე ებრო, რომელიც ხმელთაშუა ზღვას შეერთვის. ებროს დეპრესიის სიმაღლე 250 მ-ია, ხოლო პერიფერიულ ზონაში 500–700 მ-მდე მაღლდება.

ებროს დეპრესია წარმოადგენს მდინარე ებროს აუზის ტექტონიკურ ქვაბულს, რომელიც აგებულია კონტინენტური (უმთავრესად ტბიური) ნალექებით, სახელდობრ: აღმოსავლეთ ნაწილში არის ოლიგოცენი, შუა და დასავლეთ ნაწილი კი აგებულია მიოცენითა და ქვედა პალეოცენური ნალექებით. ოლიგეცინურ ნალექებს აქვს მნიშვნელოვანი სისქე (რამდენიმე ასეული მეტრი) და შედგება თაბაშირიანი მერგელების, მარილიანი ფენების, კონგლომერატებისა და ქვიშაქვებისაგან, რომლებიც გადაშრევებული არიან მერგელებით. მათზე განლაგებულია ზედა მიოცენური კონგლომერატები, ქვიშაქვები და თიხები, რომლებიც ალაგ-ალაგ პლიოცენის მერგელოვანი კირქვებით არიან დაფარული. პირენეების მთის ძირას მესამეული ნალექები ძლიერი ფლუვიოგლაციალური რიყითაა დაფარული.

გეოლოგიური თვალსაზრისით, ებროს დეპრესია წარმოადგენს მთათა შორის მდებარე დედამიწის ქერქის გაღუნვის ვრცელ, ქვედა მესამეულში წარმოშობილ ოლქს. ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით იგი ჩაკეტილია ჩარღვევების ძლიერი ხაზებით. მდინარე ებროსა და მისი შენაკადების განტოტებული ქსელი დეპრესიის ზედაპირში საკმაო სიღრმეზეა ჩაჭრილი, ამასთანავე მდინარის ხეობას თან ახლავს ტერასებიც.

ებროს დეპრესიაზე ჩამოყალიბებულია სუბტროპიკულ კონტინენტური ჰავა. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 300-500 მმ წელიწადში. დეპრესიის უფრო მშრალი შიდა ნაწილი ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტს წარმოადგენს. განვითარებულია ბიცობიანი ნიადაგები, რომლებიც მარილის შემცველ მერგელებზეა წარმოდგენილი.

ებროს დეპრესიის ფარგლებშია ქალაქი სარაგოსა.
13 (ფილმი)

13 — 2010 წლის ამერიკული ფილმი, რომელიც არის ამავე სახელწოდების 2005 წლის ფრანგული ფილმის გადამუშავებული ვერსია. მისი მოვლენები ვითარდება ნიუ-იორკში. ფილმის რეჟისორი და სცენარის ავტორია გელა ბაბლუანი.

როლებში
სემ რაილი - გულუბრყვილო ახალგაზრდა კაცი, რომელიც ერთ-ერთია მოთამაშეთა შორის.
მიკი რურკი - ჯესი ჯეიმზ ჯეფერსონის როლში; ტეხასელი ქავბოი, გამოქცეულია მექსიკის ციხიდან და გაიყიდა კონკურსში.
ჯეისონ სტეითმი თამაშობს მდიდარი ბრიტანელი პიროვნების როლს, რომელსაც დადებული აქვს დიდი ფსონი.
ვიქტორ გოცირიძე

ვიქტორ დავითის ძე გოცირიძე (დ. 2 აპრილი, [ძვ. სტ. 20 მარტი] 1910, სოფ. ხოტევი, ახლანდელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 22 მარტი, 1995, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-გვირაბმშენებელი, საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1961), საპატიო რკინიგზელი (1944), სოციალისტური შრომის გმირი (1980), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1988). ინჟინერ ილარიონ გოცირიძის ძმა.

1934 დაამთავრა მოსკოვის საგზაო-საავტომობილო ინსტიტუტი. 1934–1937 წლებში მუშაობდა მოსკოვის მეტროპოლიტენის მშენებლობაზე შახტის ცვლის ინჟინრად, ხოლო შემდეგ – ცვლის უფროსად. 1937–1941 წლებში — თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის სახალხო განათლების განყოფილებაში მთავარ ინჟინრად; 1941–1946 წლებში — ამიერკავკასიის ფრონტის შტაბის სამხედრო მიმოსვლების უფროსის თანაშემწედ; 1946–1952 წლებში — ამიერკავკასიის რკინიგზის სამგზავრო სამსახურის უფროსის მოადგილედ, შემდეგ — ამავე სამსახურის უფროსად. 1952 წლიდან იყო „თბილმეტრომშენის“ სამმართველოს უფროსის მოადგილე, ხოლო 1957–1987 წლებში — სამმართველოს უცვლელი უფროსი, 1987 წლიდან (პენსიაზე გასვლის შემდეგ) – ამავე სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი.

ვიქტორ გოცირიძე ითვლება თბილისის მეტროპოლიტენის ერთ-ერთ დამაარსებლად. მის სახელთან არის დაკავშირებული თბილისის მეტროპოლიტენის 27 კილომეტრიანი ხაზისა და 21 სადგურის მშენებლობა. დიდი ღვაწლი მიუძღვის აგრეთვე მრავალი საგზაო და სარკინიგზო გვირაბის (როგორც საქართველოში, ისე სამხრეთ და ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკებში), სოფლის მეურნეობის დანიშნულების რიგი მსხვილი ობიექტების, რკინიგზის ვაგზლების (სოხუმი, გაგრა, სოჭი, ტუაფსე, ბორჯომი), ახმეტა–ომალოს საავტომობილო გზის, კოსმოსური სხივების მაღალმთიანი სადგურის (ცხრაწყარო) მშენებლობაში, ახალი ათონის კარსტული მღვიმის კეთილმოწყობაში (1977; მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია, სხვებთან ერთად). ხელმძღვანელობდა აგრეთვე თბილისის რკინიგზის ვაგზლის, ფიზიკის ინსტიტუტის, რესპუბლიკის მოედნისა და მეტეხის გვირაბის მშენებლობას; მონაწილეობდა თბილისისა და ერევნის სარეკონსტრუქციო სამუშაოებში და სხვ.

მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. საბრძოლო ორდენები და მედლები. 1995–2006 წლებში ვიქტორ გოცირიძის სახელობის იყო მეტროპოლიტენის სადგური „დელისი“, 2011 წლიდან კი მისი სახელი ეწოდა მეტროს სადგურ „ელექტროდეპოს“.
თვალჭრელიძეიტი

თვალჭრელიძეიტი (სახელი ეწოდა აკადემიკოს ალექსანდრე თვალჭრელიძის პატივსაცემად) — სულფიდების კლასის მინერალი; ქიმიური შემადგენლობა 128 15. კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში. გვხვდება ტყვიისებრ ნაცრისფერი მარცვლოვანი აგრეგატების სახით. აქვს ალმასისებრი ელვარება. ახასიათებს ტკეჩადობა ერთი მიმართულებით. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 3-მდე; სიმკვრივე 7380 კგ/მ³. წარმოიქმნება ჰიდროთერმული გზით. აღმოჩენილია გომის (ზემო რაჭა) დარიშხან-სტიბიუმ-ვერცხლის წყლის საბადოში. დღეისათვის ვერცხლისწყლის შემცველი 20-მდე მინერალია ცნობილი. ერთ-ერთ მათგანს ქართული მინერალოგიურ-პეტროგრაფიული სკოლის ფუძემდებლის ალექსანდრე თვალჭრელიძის პატივსაცემად „თვალჭრელიძეიტი“ ეწოდება.
გიორგი თვალჭრელიძე (რევოლუციონერი)

გიორგი გრიგოლის ძე თვალჭრელიძე (დ. 19 სექტემბერი, 1896, პატარა ონი, ამბროლაურის რაიონი — გ. 13 აპრილი, 1968) — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში. სკკპ-ს წევრი 1917 წლიდან.

1913 წელს სოჭში მუშაობდა შავი ზღვის რკინიგზის მშენებლობაზე. 1915 წელს მეფის არმიაში იბრძოდა თურქეთის ფრონტზე, სადაც ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში. 1918 წელს მშობლიურ სოფელს დაუბრუნდა და განაგრძო რევოლუციური საქმიანობა. ამავე წლის ივნისში გაიწვიეს მენშევიკური არმიის მე-3 ქვეით პოლკში, რომელიც ქალაქ ფოთის ტერიტორიაზე იყო განლაგებული. ფოთის საქალაქო პარტიული ორგანიზაციის დავალებით, სხვა ამხანაგებთან ერთად პოლკში ჩამოყალიბდა ბოლშევიკური უჯრედები და ჯარისკაცთა შორის აქტიურ არალეგალურ პარტიულ-პოლიტიკურ მუშაობას ეწეოდა. 1919 წლის მაისში დააპატიმრეს. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვების შემდეგ გ. თვალჭრელიძე ჯერ პატარა ონის რევკომის თავმჯდომარედ მუშაობდა, შემდეგ სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე იყო. სწავლობდა მოსკოვში სვერდლოვის სახელობის უნივერსიტეტში. სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ ხელმძღვანელ პარტიულ სამუშაოზე იყო. პარტიის თბილისის ლენინის რაიკომის, გურჯაანისა და მახარაძის რაიკომების, აჭარის საოლქო და ბათუმის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი. საქართველოს კპ. ცკ-ის მრეწველობისა და ტრანსპორტის განყოფილების გამგე, საქართველოს კპ ცკ-თან არსებული პარტკომისიის თავმჯდომარე, საქართველოს სახელმწიფო კონტროლის მინისტრი და სხვა პარტიის მე-17-19 ყრილობის დელეგატი, საქართველოს სსრ 1-2 და სსრკ მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ლენინის წითელი დროშის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენით, სამამულო ომის 1 ხარისხის ორდენით და მედლებით.
ვოლანდი

ვოლანდი (; რუს: ) რუსი საბჭოთა მწერლის მიხეილ ბულგაკოვის რომანის „ოსტატი და მარგარიტას“ ერთ-ერთი გმირი.

აღწერა
ვოლანდი არის იდუმალი უცხოელი და პროფესორი, რომლის მოსკოვში სტუმრობა მსოფლიოს ყირამალაზე დააყენებს. ის სხვადასხვა ადამიანს განსხვავებულად ეცხადება. ერთი ამბობს, რომ ის იყო დაბალი, ოქროს კბილებიანი და მარჯვენა ფეხით კოჭლობდა. მეორე ამბობს, რომ ეს კაცი იყო ძალიან მაღალი და კოჭლობდა მარცხენა ფეხით. მესამე ლაკონიურად ამტკიცებს, რომ ამ კაცს განსაკუთრებული არაფერი ჰქონდა.

ვოლანდის სახელი თავისთავად არის გოეთეს ფაუსტის დემონის სახელის ვარიანტი: მებრძოლი ვოლანდი ან ფალანდი. ეს რგოლი კარგადაა გამოკვეთილი ნოველის დასაწყისში. თუმცა, ვოლანდს მისი სახელით იშვიათად მოიხსენიებენ. მისი ბანდა „მესირს“ (ფრ: - ბატონის ან ოსტატის საპატიო ტიტული) ეძახის.

მისი დემონური ამალა შეიცავს გრძნეულებს, ვამპირებსა და გიგანტურ მოლაპარაკე კატას.

ვოლანდის განსახიერება ხელოვნებაში
კინო
ალენ კიუნი — ოსტატი და მარგარიტა (1972 წლის ფილმი)
გუსტავ ჰოლუბეკი — ოსტატი და მარგარიტა (1989 წლის სერიალი), პოლონეთი
ვალენტინ გაფტი — ოსტატი და მარგარიტა (1994 წლის ფილმი), რუსეთი
მიხეილ კოზაკოვი — ფილმში საბედისწერო კვერცხები (1995)
ოლეგ ბასილაშვილი — ოსტატი და მარგარიტა (2005 წლის სერიალი)

სხვა
ალექსანდრე გრადსკი — ოპერა ’’ოსტატი და მარგარიტა’’ (2009)
ნიკო გომელაური — გრიბოედოვის თეატრის სპექტაკლი ’’ოსტატი და მარგარიტა’’ (რეჟ.: ავთანდილ ვარსიმაშვილი)
ლოცვა

ლოცვა — რელიგიური პრაქტიკის სახე, რომლის დროსაც ინდივიდი ცდილობს ღმერთთან ან სულთან დაკავშირებას. ლოცვა შეიძლება იყოს ინდივიდუალური ან ჯგუფური, რომელიც შეიძლება მოხდეს საზოგადოებაში ან კერძოდ. ლოცვისათვის იყენებენ სიტყვებს ან სიმღერას. არსებობს სხვადასხვა სახის ლოცვები — შუამდგომლობის, ვედრება, მადლიერების და დიდების. ლოცვა მიმართულია ღმერთისდმი, სულისადმი ან თუნდაც რომელიმე პიროვნებისადმი. ადამიანები ბევრი, განსხვავებული მიზეზების გამო ლოცულობენ.

ლოცვა ზოგჯერ სიტყვებთან, მუსიკასთან ან ჰიმნთან ერთად ფიზიკურ პრაქტიკასაც შეიცავს.

მეცნიერთა ნაწილი ფიქრობს, რომ ყველაზე მეტად ლოცვა ეფექტურია ავადმყოფ ან დაშავებული ადამიანებისთვის.
ალერსე-ანდინოს ეროვნული პარკი

ალერსე-ანდინოს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჩილეში, ანდების მთებში, მდებარეობს ჩილეს ლოს-ლაგოსის რეგიონში. მოიცავს 393 კმ² ტერიტორიას. სამხრეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება რელონკავი-ესტუარის ფიორდი, დასავლეთით — რელონკავის ვიწრო სრუტე, ჩრდილოეთით ჩაპოს ტბა. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს 50 ტბა.

პარკის ტერიტორიაზე დაცულია ფიცროზიის ტყეები (კიპარისის ოჯახის ხე). აქვე ბინადრობენ პუდუ (ყველაზე პატარა ირმისებრი) და ჩილეს ოპოსუმი.

გალერეა
პარინაკოტა

პარინაკოტა — პოტენციურად აქტიური ვულკანი სამხრეთ ამერიკაში, ჩილესა და ბოლივიის საზღვარზე. შედის ნევადო-დე-პაიჩატის ვულკანურ ჯგუფში. მისი სიმაღლეა 6348 მეტრი. ამ ჯგუფის სხვა მნიშვნელოვანი მწვერვალებია პლეისტოკენე და პომერაპე. პარინაკოტას ბოლო აქტიური ფაზა დაფიქსირებულია ძვ. წ. 290 - 300 წლებში.

პარინაკოტას ყველაზე დრამატული ამოფრქვევა მოხდა 8000 წლის წინ, როდესაც ამოიფრქვა 6 კმ³. მოცულობის ლავა. ამ ლავამ ჩაკეტა ადგილობრივი ჩამდინარე წყლები, რის შედეგადაც წარმოიქმნა ჩუნგარის ტბა.

ვულკანი მდებარეობს სახამისა (ბოლივია) და ლაუკის (ჩილე) ეროვნული პარკების საზღვარზე.
მანის ქვა

მანის ქვები არის ქვის დაფები ან კენჭები, რომლებზეც ამოტვიფრულია ავალოკიტეშვარას ექვს მარცვლიანი მანტრა - ომ მანი პადმე ჰუმ. ეს ტერმინი აგრეთვე იხმარება სხვა მანტრებიანი ან რელიგიური ორნამენტებიანი ქვების გამოსახატავად. ქვები ძირითადად გზისპირას ან მდინარეებთან დევს ხოლმე, ან ერთადაა შეჯგუფებული ყრილად ან კედლად. მანის ქვები არის რელიგიური ჩინტამანის ფორმა.

მანის კედლები
იმ რეგიონებში, სადაც ტიბეტური ბუდიზმის გავლენაა, მოგზაური შეიძლება გადაეყაროს მანის კედლებს. ეს ქვის სტრუქტურები შედგება დახვეწილად ამოკვეთილი ქვის დაფებისგან, ძირითადად წარწერით - „ომ მანი პადმე ჰუნგ“. ბუდისტური დოქტრინის მიხედვით, ეს ქვები უნდა იყოს მარცხნივ, დედამიწისა და სამყაროს ტრიალის შესაბამისად.

ხშირად ქვები განლაგებულია ტაძართან ან ჩორტენთან ახლოს, ზოგჯერ კი მათგან რამდენიმე მეტრით ან კილომეტრითაა დაშორებული. წარწერები ტიბეტური შრიფტითაა ამოტვიფრული.
მადრე-დე-დიოსი (კუნძული)

მადრე-დე-დიოსი — კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან, პატაგონიის არქიპელაგში, შედის ჩილეს მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონის შემადგენლობაში. მისი ფართობია 1043 კმ². კუნძული ნაწილობრივ შედგება კირქვებისგან, ამიტომ აქ ბევრია ბუნებრივი მღვიმე. მათ შორის გამორჩეულია ე. წ. "ვეშაპის მღვიმე".
ჯუნგლების წიგნი

„ჯუნგლების წიგნი“ — ინგლისელი მწერალ რადიარდ კიპლინგის მოთხრობების კრებული. 1893-1894 წლებში მათი ნაწილი გამოიცემოდა სხვადასხვა ჟურნალში. წიგნის სახით გამოვიდა 1894 წელს. ორიგინალური ილუსტრაციები შესრულებულია რადიარდის მამის, ჯონ ლოკვუდ კიპლინგის მიერ. კიპლინგი თავად დაიბადა ინდოეთში და ცხოვრების პირველი ექვსი წელი იქ გაატარა. ინგლისში ათწლიანი ცხოვრების შემდეგ ის დაუბრუნდა ინდოეთს, სადაც ექვსნახევარი წელი იმუშავა. ისტორიები, მოთხრობილი ამ კრებულში, დაწერილია ვერმონტში.

სიუჟეტი ძირითადად იგავების სახეს ატარებს. განიხილება ჯუნგლების კანონი, მაგალითად, ინვიდივუალური ცხოველების, მათი ოჯახების უსაფრთხოების წესები. ყველაზე ცნობილი ისტორიები ეხება ბიჭუნა მაუგლის, რიკი ტიკი ტავის (მანგუსტის) და სპილოების მომვლელ ტუმაის ცხოვრებას.

თავები
წიგნში შეტანილ ყოველ მოთხრობას მოჰყვება ლექსი, ერთგვარი ეპიგრამა.
ლატინუმი

ლატინუმი არის გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, ავსტრიასა და შვეიცარიაში ლათინური ენის ცოდნის დამადასტურებელი ცნობა, რომელიც გაიცემა სახელმწიფო გამოცდის ჩაბარების საფუძველზე. ლატინუმის გამოცდაზე ირკვევა გამოსაცდელი პირის უნარი თავი გაართვას ლათინურ ენაზე დაწერილ ტექსტს, რომლის წინაპირობაცაა ამ ენის ლექსიკის, მორფოლოგიისა და სინტაქსის დაუფლება გარკვეულ დონეზე. ლატინუმი მომდინარეობს -დან და ნიშნავს „ლათინურ გამოცდას“, ან „გამოცდას ლათინურში“.

გერმანია
1979 წლიდან მოყოლებული გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ზოგ მხარეში ე.წ. მცირე და დიდი ლატინუმი შეცვალა ლატინუმმა. მრავალ მხარეში პარალელურად არსებობდა შესაძლებლობა დიდი და მცირე ლათინუმის ჩაბარებისა.

საუნივერსიტეტო ლატინუმი
მრავალი ჰუმანიტარული დარგის შესწავლისას გერმანულ უნივერსიტეტებში მოითხოვენ ლათინური ენის ცოდნას, ან ამ ცოდნის დამადასტურებელ ოფიციალურ საბუთს, რომელსაც ლატინუმი ეწოდება. ეს მოთხოვნა ვრცელდება არა მარტო თეოლოგიასა და არქეოლოგიაზე, არამედ მრავალი ინდოევროპული ენის ფილოლოგიაზე, როგორიცაა ანგლისტიკა, გერმანისტიკა, სკანდინავისტიკა, სლავისტიკა, რომანისტიკა, ასევე ფილოსოფიასა და ისტორიაზე.
ეს რამდენიმე წელია ლათინუმის ქონა სავალდებულო აღარაა ჰუმანური და ვეტერინარული მედიცინის, ანდა სამართალმცოდნოების უნივერსიტეტში შემსწავლელთათვის, თუმცა უკვე ამ სპეციალობებშიაც არსებობს არგუმენტირებული მოსაზრებები, რომელთა მიხედვითაც (კელნის უნივერსიტეტი, ჰალეს უნივერსიტეტი) ლათინურის ცოდნის გარეშე წარმოუდგენელია კარგ სპეციალისტად ჩამოყალიბება. პროფესორ-მასწავლებლები არგუმენტაციისას განსაკუთრებულ აქცენტს აკეთებენ იმაზე, რომ მომავალი სპეციალისტები ხშირად მცდარად (არასწორი ფორმით, მნიშვნელობით, ან მართლწერით) გამოიყენებენ დარგობრივ ტერმინოლოგიას.
საზოგადოდ, ვისაც ლათინური ენის ცოდნის დამადასტურებელი ოფიციალური ცნობა ჯერ კიდევ სკოლაში არ აუღია, შეუძლია მოსწავლეთა, ან მშობელთა შეკრებაზე მოითხოვოს იგი, რის შედეგადაც სკოლა მოიწვევს შესაბამისი კვალიფიკაციის მასწავლებელს და ე.წ. ლატინუმის მოპოვება აბიტურიუმის ფარგლებში გახდება შესაძლებელი. უნივერსიტეტში ლათინური ენის კურსები, რომლებიც მიზნად ისახავენ ამ ენის შემსწავლელთათვის ლათინუმის მოსაპოვებელი ცოდნის მიცემას, ორი სავალდებულო სემესტრისაგან შედგება.

ლათინუმის მოსაპოვებელი გამოცდა უნივერსიტეტებში ანონიმური წესით ტარდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ გამოცდის მონაწილეს სახელმწიფო საგამოცდო სამსახურის მიერ მიკუთვნებული აქვს სპეციალური საიდუმლო ნომერი, ხოლო თვითონ ლატინუმის გამოცდა ტარდება საგნის მასწავლებლის გარეშე. ლათინუმის ცნობა არის დამოუკიდებელი ღირებულების დამადასტურებელი საბუთი და იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სტუდენტი აღარ დაასრულებს სწავლას უნივერსიტეტში, მას ეს ცნობა მაინც დარჩება ცალკე საბუთად. ხსენებული წესი მოქმედებს ენის სერტიფიკატების მისაღებ ყველა (გრეკუმი, ჰებრაიკუმი, არაბიკუმი) გამოცდაზე.