iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიგრაცია

მიგრაცია — ადამიანის გადაადგილება ქვეყნის შიგნით ან მის საზღვრებს გარეთ; ან გადასახლება სხვადასხვა ვადით (რამდენიმე საათიდან სიცოცხლის ბოლომდე), რომელიც სტატისტიკურად აღრიცხვადი საზღვრების (ძირითადად ქალაქის, ქვეყნის და სხვა ადმინისტრაციული საზღვრების) გადაკვეთაში გამოიხატება. განასხვავებენ:

მუდმივ მიგრაციას, რომელიც დაკავშირებულია საცხოვრებელი ადგილის სამუდამოდ შეცვლასთან.
დროებით მიგრაციას, როდესაც გადასახლება ხდება საკმაოდ ხანგრძლივი დროით.
სეზონურ, ქანქარისებურ, შიდა, გარე, იძულებით და სხვა სახის მიგრაციებს.

მოსახლეობის მასობრივი გადაადგილება სახელმწიფოებს შორის საგრძნობლად ცვლის განსახლების საერთო სურათს და ცალკეული ქვეყნების მოსახლეობის დემოგრაფიულ, სოციალურ და რასობრივ-ეთნიკურ სტრუქტურას. მიგრაციის გამომწვევი მიზეზები შეიძლება იყოს როგორც პოლიტიკური (მათ შორის, ეთნიკური წმენდა ან გენოციდი), ისე ეკონომიკური (მატერიალური პირობების გაუმჯობესება), რელიგიური, სოციალ-კულტურული, ბუნებრივ-ეკოლოგიური და სხვა.

მიგრაცია ასევე ეწოდება ცხოველთა გადაადგილებას ცხოვრების პირობების შეცვლის ან განვითარების ციკლის გავლის გამო.

კაპიტალის მიგრაცია ეწოდება კაპიტალის გადასვლას ერთი ქვეყნიდან მეორეში ან ეკონომიკის ერთი დარგიდან მეორეში, უფრო დიდი მოგების მიზნით.

მიგრაციის სალდო
მიგრაციის სალდო ეწოდება სახელმწიფოდან გასული და შემოსული ადამიანების შეფარდებას. სალდო ნიშნავს ნაშთის მაჩვენებელს. თუ ქვეყნიდან გასული ადამიანების რიცხვი აღემატება ქვეყანაში შემოსულთა რიცხვს, მიგრაციის სალდო უარყოფითია, ხოლო თუ შემოსული ადამიანების რიცხვი აჭარბებს გასულების რაოდენობას, სალდო დადებითია.
ნეოფიტე ურბნელი

ნეოფიტე ურბნელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 28 ოქტომბერი, ახალი სტილით - 10 ნოემბერი.

ცხოვრება
წმიდა მღვდელმოწამე ნეოფიტე წარმოშობით სპარსელი იყო. საუკუნეში არაბი ამირა მუმნის ბრძანებით სარდალი აჰმადი დიდძალი სპით საქართველოს შემოესია. ლიახვის ხეობის მოოხრების შემდეგ აჰმადმა ორი მხედართმთავარი, ომარი და ბურული, გაგზავნა მცხეთისაკენ. მტკვრისა და არაგვის შესართავთან, სოფელ ციხედიდთან მეომრებმა მდინარის გაღმა, სარკინეთის კლდეებში იხილეს „ქუაბნი გამოქნილნი“, მისი დაურბებლობა სირცხვილად და სულთნის წინაშე დანაშაულად მიიჩნიეს და გაღმა გასასვლელად მტკვარში შევიდნენ, მაგრამ მდინარის გადალახვა ვერაფრით შეძლეს.

შეცბუნებულმა სარკინოზებმა ტყვეებს ჰკითხეს თუ იქ რა ხდებოდა ტყვეებმა უპასუხეს, რომ ეს ნეტარი შიო მღვიმელის მონასტერი იყო, სადაც ცხოვრობდნენ ღვთის მორჩილნი.

მათი ამბის გაგონებამ უსჯულო მხედრობა დიდად გააკვირვა. სარდლებმა გადაწყვიტეს, ყოველივე აჰმადისათვის ეცნობებინათ. საღმრთო ძალისგან შემკრთალმა აჰმადმა მონასტერში ომარი გაგზავნა, ოქრო და მრავალი სახმარი ნივთი გაატანა და ბერებთან დააბარა თხოვნა, რომ მისთვის ელოცათ.

სარკინეთის ქვაბებს მიახლებულმა ომარმა მონაზვნებს კაცი გაუგზავნა და აცნობა, ნუგეშინისცემად და სამსახურად მოვდივარ და არა სავნებლადო.

მონასტრის ბჭესთან მისულმა მხედართმთავარმა იხილა „სიმრავლეჲ უჴორცოთა მჴედართა ნათლისათა, საკუირველ მავალნი ჰაერთა ზედა და შორის მათსა კაცი მოხუცებული მონაზონი ფრიადითა ელუარებითა შესახედავისათა“. მონასტრის მკვიდრთა თავმდაბლობამ და ისეთმა მოკრძალებულმა ყოფამ, თითქოს „ანგელოსნი ჰბრწყინვიდეს ჴორცთა შინა“, უდიდესი შთაბეჭდილება მოახდინა ომარზე. ის მიხვდა, რომ უცხო მხედარნი უფლის ანგელოზები იყვნენ, მოხუცებული მონაზონი კი - ამ მონასტრის წინამძღვარი და ბერებს უთხრა:

ომარმა მონაზონთა წინაშე აღთქმა დადო: მან დაუტევა უღმრთოება, მამული, მთავრობა, სიმდიდრე, შიომღვიმის სავანეში მივიდა და მოინათლა. მასთან ერთად ნათელ იღო მისმა ორმა მონამ. ნათლისღების შემდეგ ომარს ნეოფიტე (ახალი ნერგი) დაარქვეს, მის მეგობრებს კი - ქრიტოდულოსი (ქრისტეს მონა) და ქრისტოფოროსი (ქრისტეშემოსილი).

ღვთის განგებით, წმინდა ნეოფიტე მღვდელმთავრად იქნა დადგინებული ურბნისის კათედრაზე. ყველას განაკვირვებდა მღვდელმთავრის სიბრძნე და შემართება.

მტერმა ვერ მოითმინა სპარსის მოციქულებრივი მოღვაწეობა. მაზდეანებმა გადაწყვიტეს, მოეკლათ ქრისტეს მქადაგებელი მღვდელმთავარი.

უსჯულოებმა გამონახეს მარჯვე დრო და სალოცავად განმარტოებულ ნეოფიტეს თავს დაესხნენ. მათ იცოდნენ, რომ წმინდა ნეოფიტე წმინდა სტეფანე პირველმოწამის სიკვდილს შეჰნატროდა, ამიტომ ქვით ჩაქოლვა მიუსაჯეს. წმინდანმა ტკბილი ხმით მიუგო:

გამძვინვარებულმა უსჯულოებმა წმინდანი ქვებით ჩაქოლეს. წმინდა მღვდელმოწამის უკანასკნელი სიტყვები იყო: „უფალო იესო ქრისტე, შეივედრე სული ჩემი“.
დემოგრაფიული აფეთქება

დემოგრაფიული აფეთქება ესაა მსოფლიოს მოსახლეობის მკვეთრი დაჩქარება, ძირითადად განვითარებადი ქვეყნების მოსახლეობის რაოდენობის ზრდის ხარჯზე. 1950-1960-იანი წლების დემოგრაფიული აფეთქება განპირობებული იყო განვითარებად ქვეყნებში მოკვდავობის შემცირებით 23-24 პრომილედან 9-10 პრომილემდე შობადობის მაღალი დონის შენარჩუნების პირობებში.
7 გარეჯელი მოწამე

7 გარეჯელი მოწამე — ღირსი გარეჯელი მოწამენი: გერონტი, სერაპიონი, გერმანე, ბესარიონი, მიქაელი, სვიმეონი და ოთარი (1851). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანნი, ხსენების დღე ახალი სტილით 12 აგვისტო (25 აგვისტო).

ღირსი გერონტი, სერაპიონი, გერმანე, ბესარიონი, მიქაელი, სვიმონი და ოთარი დავით-გარეჯის უდაბნოში მოღვაწეობდნენ.

დავით-გარეჯის უდაბნო - საუკუნეებში ლეკთა მუდმივი შემოსევებისა და რბევის საგნად იქცა. მოთარეშეები ანადგურებდნენ ეკლესია-მონასტრებს, ბერების სენაკებს, იტაცებდნენ ღვთისმსახურებისათვის საჭირო ძვირფას ნივთებს, აწამებდნენ და ხოცავდნენ იქ მოღვაწე მამებს.

1851 წლის ზაფხულში გარეჯის უდაბნოს თავს დაესხა ლეკების დიდი რაზმი. მათ დაარბიეს დავითის ლავრა. „იწყეს ტანჯვად მამათა და ძმათა. პირველად ბერ-დიაკონი ოთარი უჩინოითა მახვილითა აღესრულა, შემდეგ იერო-მონაზონსა გერონტის თავი წარკვეთეს, სერაპიონ იერომონაზონსა უხეთქეს მახვილი თავსა და აღესრულა, გერმანე მწირმონაზონსა განუპეს მუცელი და მერმეთ თავი წარკვეთეს. ბესარიონ მწირმონაზონსა მყის თავი წარკვეთეს. სვიმონ დიაკონი რომელი იყო ჭაბუკი ასაკითა იწყო სილტოლვა და უჩინოითა მახვილითა ტყორცნილმან ვერღარა უძლო სვლად და მერმეთ თავი წარკვეთეს. ხოლო რომელი იყოი მიხაელ დუმილით შეწყნარებული და ფრიად მორჩილი კრებულისა და მონასტრისა, სხვათა უმეტეს სტანჯეს...

შემდეგომად აღსრულებისა მათ ღირსთა მამათა გარდამოხდა ნათელი დიდი და დაადგრა წამებულთა ზედა... ღირს არიან იგინი, შემდგომად ხორცთა გარყვნისა აღმოხმად ძვალთა მათთა და დადებად პირველ წამებულთა ღირსთა მამათა... და დღესასწაული მათი იხსენიებოდეს წლითი წლად. მე უღირსმან დიდისა მონასტრის გაენათისამან ისააკ, რომელი მეცა ტყუედ მყოფი ვიყავ მათ თანა რომელი ვხედავდი თვალითა დავსწერე წამება წმიდათა მამათა უმეტნაკლოდ შემოკლებული ისტორია ესე“, - წერს პლატონ იოსელიანისადმი მიწერილ წერილში ბერმონაზონი ისააკი, რომელიც დაღესტანში წაუყვანიათ უსჯულოებს ტყვედ და შემდეგ გამოუხსნია რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ პავლეს ძეს.
მეგაპოლისი

მეგაპოლისი (იგივე სუპერაგლომერაცია ან მეგაქალაქი) — საქალაქო განსახლების ყველაზე მსხვილი ფორმა. სტიქიურად ყალიბდება მეზობლად მდებარე დიდი რაოდენობით საქალაქო აგლომერაციების შეზრდის შედეგად. მისი ძირითადი მახასიათებელია ხაზოვანი განაშენიანება, რომელიც ძირითადად სატრანსპორტო მაგისტრალებს მისდევს, საერთო პოლიცენტრული სტრუქტურა, რომელიც განპირობებულია ერთმანეთთან ახლოს მდებარე მსხვილი საქალაქო დასახლებების ურთიერთქმედებით.

ტერმინი პირველად გამოიყენეს 1957 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში ბოსტონიდან ვაშინგტონამდე გადაჭიმული ურბანიზებული არეალის აღსაწერად, რომელსაც ბოსვაშის სახელით იცნობენ.
პოლონეთის დროშა

პოლონეთის დროშა — პოლონეთის რესპუბლიკის ოფიციალური დროშა. ეს არის მართკუთხა ნაჭერი, რომლის გვერდების შეფარდებაა 5:8, ის გაყოფილია ორ ტოლ ჰორიზონტალურ ნაწილად: ზედა — თეთრი, და ქვედა — წითელი ფერისაა.

ეროვნული დროშა ფორმალურად დამტკიცებულ იქნა პოლონეთის სეიმის მიერ 7 თებერვალს 1831 წ. წითელ-თეთრი დროშები და ლენტები გამოიყენებოდა როგორც ეროვნული აჯანყებების სიმბოლო ს. პოლონეთის დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ 1918 წ. წითელ-თეთრი დროშა დამტკიცებულ იქნა ოფიციალურად სეიმის მიერ 1919 წლის 1 აგვისტოს როგორც ეროვნული დროშა და ამის შემდეგ არ შეცვლილა.

პოლონური კანონმდებლებით 1980 წელს დროშაზე დამტკიცებულ იქნა წითელი ფერი :  — #4213.

ასევე პოლონეთის სახელმწიფო დროშის ზედა ზოლის ცენტრში გამოსახულია პოლონეთის გერბი.

ისტორია
თავდაპირველად, შუა საუკუნეებში, გამოიყენებოდა წითელი დროშა რომელზეც გამოსახული იყო თეთრი არწივი. ამ დროშის ქვეშ იბრძოდნენ პოლონეთის მეფე ვლადისლავ იაგაილო და მისი ჯარი გრიუნვალდის ბრძოლაში 1410 წ.

სიგიზმუნდ დროშა შედგებოდა სამი ზოლისაგან (ზედა და ქვედა — წეთელი და შუანა თეთრი). ვლადისლავ -ის და იან კაზიმირის დროშები შედგებოდა ოთხი ზოლისაგან (პირველი და მესამე ზემოდან  — წითელი, მეორე და მეოთხე ზემოდან — თეთრი). ალამზე განლაგებული იყო სახელმწიფო ღერბი.

ავგუსტ ძლიერის მართველობის დროს თეთრი ლენტებს ამაგრებდნენ პოლონური ულანების შლემებთან. ოთხწლიანი სეიმის დროს (1788—1792) გაჩნდა წითელ-თეთრი ლენტები.

ეროვნული დროშა ფორმალურად დამტკიცებულ იქნა 1831 წლის 7 თებერვალს.

დროშის თეთრი ფერი აღნიშნავს არწივის თეთრ ფრთებს, წითელი ფერი კი აღნიშნავს მზის წითელ დაისს. პოლონეთის სახელმწიფო გერბი გამოისახება შემდეგნაირად: ფიგურალური ფარი, რომლის წითელ ფონზე განლაგებულია მეფე პიასტას თეთრი არწივი. გადმოცემით, მეფე პიასტა იყო პოლონური ტომების ლეგენდარული მეფე. ის იყო უბრალო მიწათმოქმედი. ხალხმა კი ის აირჩია მეფედ, და მან ჩაუყარა პიასტების ისტორიულ დინასტიას საფუძველი, რომლებსაც თავიანთ გერბად ჰქონდათ თეთრი არწივის გამოსახულება. ასე რომ, პოლონეთის გერბში, პოლონელი ხალხის მოწინავე მიზნებთან ერთად შეხამებულია ძველი ტრადიციები. ამ შემთხვევაში გერბზე არწივი არის სიმბოლო ერის ძველი ტრადიციებისა. გერბი გვირგვინის გარეშე მიღებულ იქნა 1955 წელს, ხოლო 1990 წელს თეთრ არწივს დაუბრუნეს გვირგვინი.

მსგავსი დროშები
300 ლაზი მოწამე

300 ლაზი მოწამე — დუდიკვათასა და პაპათში (თანამედ. თურქეთი) 300 მხედარი, მღვდელნი და ყოველნი მართლმადიდებელნი ლაზნი ქრისტეს სარწმუნოებისთვის მუსულმანთაგან წამებულნი (-). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანნი, ხსენების დღე ახალი სტილით 12 მაისი (29 აპრილი).

ლაზეთი კოლხური წიაღის განუყოფელი ნაწილია. იგი საქართველოს სახელმწიფოებრიობის განმსაზღვრელი ერთ-ერთი მთავარი ძარღვი და ჩვენი კულტურის უძველესი კერაა. წმინდა ანდრია მოციქულმა, ღვთისმშობლის წილხვედრი, ქართველი ერის მოქცევა სწორედ აქედან დაიწყო.

ბიზანტიის და ტრაპიზონის იმპერიის დაცემის (შესაბამისად, 1453 და 1461 წლებში) შემდეგ ოსმალები მთელი სამი საუკუნის მანძილზე ცდილობდნენ აღმოეფხვრათ ლაზებში ქრისტიანობა და ეროვნული ცნობიერება. თავის მხრივ, რომმაც გააძლიერა ამ მხარეში მისიონერების მოღვაწეობა. ამ ორ ცეცხლს შუა მომწყვდეული ლაზები მტკიცედ იცავდნენ მართლმადიდებლობას, მაგრამ დროთა განმავლობაში ზოგმა კათოლიკებსა და მონოფიზიტებს „შეაფარეს“ თავი, რომელთა აბსოლუტურმა უმრავლესობამ შემდგომში მთლიანად დაკარგა სარწმუნოებრივ-ეროვნული ცნობიერება. ძალად გამუსულმანებულმა ლაზებმა შეინარჩუნეს ენა, ეროვნულ-კულტურული ტრადიციების ნაწილი, ხსოვნა მათი წინაპრების ქრისტიანობის შესახებ და საქართველოს სიყვარული.

სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია ლოცვა-კურთხევით საფუძველი ჩაეყარა თურქეთში მცხოვრებ ლაზებისა და საქართველოს სხვადასხვა კუთხის მკვიდრთა შორის შეხვედრებისა და ურთიერთობების ტრადიციას. ქრისტიანულ სარწმუნოებას დაუბრუნდნენ საქართველოში მცხოვრები ლაზები. მათ წარუდგინეს საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდს მასალები - სს-ში სარწმუნოებისა და საქართველოსთვის ათასობით ლაზის მოწამეობრივი აღსასრულის შესახებ, რომელთა შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია 1600-1602 წლებში მომხდარი ორი მოვლენა: უსჯულოთა მიერ ლაზების ძალად გამუსულმანების წინააღმდეგ აჯანყებული, ერთ-ერთ მთაზე დაბანაკებული სამასი ლაზი მეომარი მტერმა შეიპყრო. ტყვეებს მტერმა ქრისტიანობის უარყოფის სანაცვლოდ თავისუფლება და სხვა მიწიერი პატივი აღუთქვა. ბრძოლებში სიმამაცითა და სიმხნევით განთქმულმა ლაზებმა უდიდესი სარწმუნოებრივი სიმტკიცე გამოიჩინეს. სამასივე მეომარს მოჰკვეთეს თავები და მდინარეში გადაყარეს, რის შემდეგ ამ ადგილს დუდიკვათა („თავისკვეთა“) უწოდეს. დუდიკვათა ეწოდა მოწამეთა სისხლით შეღებილ მდინარესაც. რეგიონის მოსახლეობის შემდეგი გამოთქმა შემთხვევასთანაა დაკავშირებული: „ჰანი მსუდი ითთურან, მო იჯერერთ ბერეფე“ — „თავიც რომ მოგჭრან, სულს ვერ მოგაჭრიან“.

ანალოგიურად აღესრულნენ მეორე მთაზე მდებარე მამათა მონასტერში მყოფი სასულიერო პირები. მათ მრავალგვარი ტანჯვისა და წამების შემდეგ თავები მოჰკვეთეს. ამ მთას ხალხმა პაპათის („სამღვდელოთა“) მთა უწოდა.

საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის 2003 წლის 18 სექტემბრის წმინდა სინოდის სხდომამ აღნიშნული მასალების საფუძველზე განაჩინა - საუკუნეებში პაპათისა და დუდიკვათას გორაზე მოწყვეტილი მართლმადიდებელნი სასულიერო და საერო პირნი, ასევე ქრისტიანობისთვის წამებული ყოველი ლაზი შერაცხილ იქნან წმინდანად და ეწოდოთ მათ ქრისტეს სარწმუნოებისათვის დუდიკვათასა და პაპათში მოწყვეტილნი წმინდა ლაზი მოწამენი.
არსენ ნინოწმინდელი

არსენ ნინოწმინდელი — ღირსი მამა არსენი, ნინოწმინდელი ეპისკოპოსი (1082). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 13 აგვისტო (31 ივლისი).

წმინდა არსენ ნინოწმინდელი საუკუნის სასულიერო მოღვაწე, მთარგმნელი, მწიგნობარი და ერთ-ერთი საუკეთესო კალიგრაფი იყო. იგი მონაზვნად იერუსალიმში აღიკვეცა, შემდეგ კი „კაცი მაღალი სათნოებითა და მუშაკი ქრისტეს მცნებათაჲ“ საქართველოში მოიწვიეს და ნინოწმინდის ეპისკოპოსად დაასხეს ხელი.

წმინდა არსენმა „ღვთისათვის დაუტევა ეპისკოპოსობაჲ და დავით კურაპალატის წინაშე მოვიდა“. ტაოს მფლობელმა დავითმა არსენი „ღირსად სიწმიდისა მისისა მოიკითხა და ოთხთა ეკლესიასა წარმოგზავნა“. იმ ხანებში ოთხთა ეკლესიაში ცხოვრობდა ბერი იოანე გრძელისძე. არსენი და იოანე დიდად დამეგობრებულან: „მათ უკუე ნეტართა მამათა ჩუენთა, იოანეს და არსენის ფრიადი სიყუარული აქუნდა ერთმანეთისაჲ და მრავალჟამ იღუწიდეს მუნ კეთილსა მას ღუაწლსა მონაზონებისასა“, მაგრამ ოთხთა ეკლესიაში ისინი ამქვეყნიური ცხოვრებისაგან საკმაოდ განრიდებულად ვერ გრძნობდნენ თავს, „მყუდროებით ცხოვრებაჲ ვერ იყოფებოდეს“, ამიტომ „უცხოსა ქვეყანასა“ წასვლა განიზრახეს. „წარვიდეს კერძოთა პონტოჲსათა“ და იქ ერთ-ერთ მონასტერში დამკვიდრდნენ. მათი იქ ყოფნა შეუტყვიათ იოანე და ექვთიმე მთაწმინდელთ, რომელნიც ამ დროს ახლად დაარსებულ ათონის ქართველთა მონასტერში მოღვაწეობდნენ და თავისთან მიიწვიეს მამები. მეორე წელს არსენი და იოანე ჩავიდნენ ათონზე და მხარში ამოუდგნენ ექვთიმეს, რომელსაც მამის გარდაცვალების შემდეგ წინამძღვრობის მთელი სიმძიმე დააწვა. ისინი „დიდად თანაშემწე ექმნნეს წმიდასა მამასა... ეფთჳმეს თარგმანებასა შინა წმიდათა წერილთასა და მოშურნე და მობაძავ წმიდათა სათნოებათა მისთა იქმნნეს და მრავალნი წიგნნი ეკლესიისანი ჟამსა სიბერისასა თჳსითა ხელითა აღწერნესო“, - მოგვითხრობს გიორგი მთაწმინდელის ბიოგრაფი.

წმინდა არსენი გარდაიცვალა ათონის მთაზე. დაუკრძალავთ „გარეგან მონასტრისა ერთსა შინა ეკლესიასა წმინდისა სჳმეონ მესვეტისასა“. როდესაც ივერონის მონასტრის წინამძღვრად აირჩიეს გიორგი მთაწმინდელი, მან წმინდა არსენის ნეშტი წმინდა ექვთიმე მთაწმინდელის გვერდით, დიდი ეკლესიის საგანგებო სამარტვილეში გადაასვენა.
იენს იუჰანსონი

იენს ოლა იუჰანსონი (დ. 2 ნოემბერი, 1963, სტოკჰოლმი) — შვედი პაუერ მეტალის შემსრულებელი პიანისტი, რომელიც უკრავს ასევე სხვა კლავიშებიან საკრავებზეც. იგი ერთ-ერთი პირველი და ყველაზე გავლენიანი შემსრულებელია კლავიშებიან საკრავებზე შრედინგის სტილით. დაკვრის მისეულ მანერას ახასიათებს სწრაფი ნეო-კლასიკური და აღრეული სტილი.

სტუდიური ალბომები
საქართველოს 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები

საქართველოს 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები წარმოადგენს საქართველოს მსოფლიოს საფეხბურთო ახალგაზრდულ ჩემპიონატებში და მას ადმინისტრირებას საქართველოს ფეხბურთის ფედერაცია უწევს.

საქართველოს 17 წლამდე ნაკრები ევროპის ჩემპიონატზე
შემადგენლობა
2018 წლის ევროპის ჩემპიონატის ელიტ-რაუნდის შესარჩევი ეტაპისთვის, 24-30 ოქტომბერი

სტატისტიკა
ულმის კამპანია

ულმის კამპანია

წინაპირობები
ლა-მანშის გადალახვისა და ინგლისში შეჭრის მიზნით ნაპოლეონმა ბულონში დაიწყო არმიის ჩამოყალიბება. დიდ ბრიტანეთს ამ საფრთხემ უბიძგა საფრანგეთის იმპერიის წინააღმდეგ ახალი კოალიციის შექმნისკენ. დიდი ბრიტანეთის პირველი ევროპელი მოკავშირე რუსეთი გახდა. კოალიციის კიდევ ერთი წევრი ავსტრია გახდა. საფრანგეთთან წინა დაპირისპირებების შედეგად ის მნიშვნელოვნად დაზარალებულიყო და ევროპაში საკუთარი მდგომარეობის აღსადგენად ისიც გახდა საფრანგეთის წინააღმდეგ რიგით მესამე კოალიციაში ჩაბმული.

მესამე კოალიციის შექმნის დაჩქარება ასევე განაპირობა 1804 წლის მარტში ნაპოლეონის მიერ ენგიენის ჰერცოგის სიკვდილით დასჯამ, რაც შემდეგ გახდა კოალიციის შექმნის საბაბი. ევროპული მონარქიების აღშფოთება ასევე გამოიწვია იმან, რომ ჰერცოგი დააკავეს ბადენში ნეიტრალურ ტერიტორიაზე.
მოწინააღმდეგეთა არმიები და გეგმები
ავსტრია
საფრანგეთი
გამომდინარე იქიდან, რომ მესამე კოალიციის ომი მაშინ დაიწყო, როდესაც ნაპოელონი ბრიტანეთის დალაშქრისთვის ემზადებოდა, მან საბრძოლო მოქმედებების ძირითად ასპარეზზე ჩართო ბულონის ბანაკში მომზადებული არმია, რომელსაც შემდეგ დიდი არმია ეწოდა. არმია იყოფოდა 7 კორპუსად, რომელსაც სათავეში ნაპოლეონის მარშლები ედგნენ. თითოეულ მათგანში შედიოდა ელემენტები ყველა ტიპის სამხედრო ძალებიდან და წარმოადგენდა პატარა არმიებს, რომლებიც საერთო ჯამში ქმნიდნენ დიდ არმიას. მაშინ, როდესაც კორპუსებს ჰქონდათ დამოუკიდებელი ოპერაციებისა და დახმარების მისვლამდე თავის დაცვის უნარი, როგორც წესი ისინი გადადგილდებოდნენ 1 დღის სავალ მანძილზე ერთმანეთისგან. საერთო ფრონტზე ცალ-ცალკე მარშირება არმიას მობილურობას და მანევრირების უნარს მატებდა, რის მეშვეობითაც ის ხშირად ახერხებდა მოწინააღმდეგე არმიასთან მოულოდნელ მიახლოებას. კორპუსებში შემავალი კავალერიისა და არტილერიის გარდა არმიას ასევე გააჩნდა მათი ცალკეული დანოყოფები და საიმპერატორო გვარდია, რომელიც ნაპოლეონის პირადი დაცვის ფუნქციას ასრულებდა. დიდ არმიასთან ერთად ულმის კამპანიაში იბრძოდა 25,000-იანი ბავარიული არმია.

დაპირისპირება
შედეგები
ალექსანდრე კვასნევსკი

ალექსანდრე კვასნევსკი (; დ. 15 ნოემბერი, 1954, ბიალოგრადი, პოლონეთი) – პოლონელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. პოლონეთის პრეზიდენტი 1995–2005 წწ.

კარიერა
1985 წლიდან ახალგაზრდობის საქმეთა მინისტრი
1987-1990 წწ. ახალგაზრდობის, სპორტისა და ფიზიკური კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარე.
1988-1991 – პოლონეთის ოლიმპიური კომიტეტის თავმჯდომარე.
1991-1995 წწ. სეიმის დეპუტატი.
მაცეი რატაი

მაცეი რატაი (; დ. 19 თებერვალი, 1884 — გ. 21 ივნისი, 1940) — პოლონელი პოლიტიკური მოღვაწე. პოლონეთის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1922 წლის 16–20 დეკემბერს და 1926 წლის 15 მაისი–1 ივნისი

დაამთავრა ლვოვის უნივერსიტეტი ფილოსოფოსიის სპეციალობით. მუშაობდა მასწავლებლად ლვოვში და ზამოსცში. 1919–1930 და 1934–1935 წწ. სეიმის დეპუტატია, აქედან 1922–1928 წწ. სეიმის მარშალია. ორჯერ იყო პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი: 1922 წელს გაბრიელ ნატუროვიჩის მკვლელობისა და 1926 წელს სტანისლავ ვოიცეხოვსკის გადადგომის შემდეგ. 1920–1921 წწ. რელიგიის საქმეთა მინისტრია.
არტისტული გადატრიალება

არტისტული გადატრიალება — ოთარ ჩხეიძის რომანი. გამოიცა 1994 წელს.
რომანის შესახებ
ამბავი 1991 წლის შემოდგომისა და 1992 წლის პირველი კვირის მოვლენების ფონზე მიმდინარეობს.ნაწარმოები - დრამატულია, მოვლენები - ტრაგიკული. ოღონდ აღსანიშნავია: ავტორის სტილი უფრო ირონიულ-სატირულია, ვიდრე დრამატული, ანთუ ტრაგიკული. ეს ალბათ იმიტომ, რომ აქ, ამ რომანში, ადამიანებს არ გაეგებათ ან უჭირთ გაიგონ, თუ რასა სჩადიან, რა სურთ და რა შედეგი მოჰყვება მათს მოქმედებას. საყოველთაო დაბნეულობაში იკარგება საერთო მიზანი და თვითონაც ინთქმებიან მოვლენათა ქაოსში.რომანის გმირთა უმრავლესობა რეალური პირია (პრეზიდენტი გამსახურდია, კიტოვანი, იოსელიანი, სიგუა...). ნაწარმოებში ქალაქი ზუგდიდის სახელი ოდნავ შეცვლილი ფორმით არის მოცემული – გდიდი.

პერსონაჟები
რომანში ძირითადად რეალური ისტორიული პირები იყრიან თავს.
ზვიად გამსახურდია
ჯაბა იოსელიანი
თენგიზ კიტოვანი
თენგიზ სიგუა
ველტყევის მონასტერი

ველტყევის მონასტერი — ნამონასტრალი რაჭაში, რაჭის საერისთავოს ერთ-ერთი მთავარი მონასტერი გვიანდელ შუა საუკუნეებში. წერილობით წყაროებში ველტყევის მონასტერი ზოგჯერ „რაჭის უდაბნოს“, „ნათლისმცემლის უდაბნოს“, „სხვავას მონასტრის“ და „სხვავას უდაბნოს“ სახელით არის მოხსენიებული.

მდებარეობდა რაჭის ქედზე, ველტყევის მთაზე, სოფ. სხვავიდან სამხრეთით, დაახლ. 10 კმ-ზე. მონასტრის არსებობა აქ - საუკუნეებიდან ივარაუდება. დაახლ. 1754 წელს როსტომ რაჭის ერისთავს ველტყევის ახალი ეკლესია აუგია, რასაც მოწმობს დასავლეთის შესასვლელის ლაპიდარული წარწერა (ამჟამად დაცულია ამბროლაურის სახვითი ხელოვნების მუზეუმში). გიორგი ბოჭორიძე (1920-იანი წლები) ეკლესიას ასე აღწერდა ეკლესიას: „იგი ერთნავიანი შენობაა 7 4,6 მ., დასავლეთით აქვს საქალებო. ნაგებია კლდის ქვისა და კირისაგან. ეკლესიას თაღი აქვს, სახურავი კი არა ხურავს...“

მონასტრის ბერები ფიცრულ სენაკებში ცხოვრობდნენ. 1825 წელს მონასტრის ეზოში იდგა წინამძღვრის ხის სახლი ექვსი ხის სენაკით ბერებისათვის. ამ დროს აქ წინამძღვრიანად ექვსი ბერი იყო. მონასტერს 1825 წლისთვის ეკუთვნოდა 41 კომლი ყმა-გლეხი, ვენახები და სახნავ-სათესი მიწები რაჭის სხვადასხვა სოფელში. 1871 წელს ველტყევის მონასტერი გაუქმდა და საეკლესიო ნივთები ჭელიშის მონასტერში გადაიტანეს. საუკუნეში მონასტრის შენობა მთლიანად დაინგრა.

ცნობილია ველტყევის მონასტრის რამდენიმე წინამძღვარი:

იღუმენი ანტონი (აბაშიძე) — 1770–1806
არქიმანდრიტი პანტელეიმონი — 1806–1841
მღვდელმონაზონი იოტასი — 1841–1848
არქიმანდრიტი ნიკოლოზი (ნიჟარაძე) — 1855–1861
მღვდელმონაზონი მაკარი (ჯაფარიძე) — 1861–1871
ვოიცეხ იარუზელსკი

ვოიცეხ იარუზელსკი (; დ. 6 ივლისი, 1923, კუროვი, ლუბლინის სავოევოდო — გ. 25 მაისი 2014, ვარშავა) — პოლონელი პოლიტიკური მოღვაწე. არმიის გენერალი, თავდაცვის მინისტრი (1969–1983), გაერთიანებული მუშათა პარტიის პირველი მდივანი (1981–1989), პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს წევრი, პოსტკომუნისტური პოლონეთის პირველი პრეზიდენტი 1989–1990 წლებში.
პოლონეთის ეკონომიკა

პოლონეთის ეკონომიკა არის მაღალშემოსავლიანი, ევროპის მასშტაბით სიდიდით მეექვსეა და საშუალო წლური 6%-ით ცენტრალურ ევროპაში ყველაზე სწრაფად მზარდი (2008 წლის ფინანსურ კრიზისამდე). იგი ევროპის კავშირის ერთადერთი სახელმწიფოა, რომელმაც შეძლო 2009 წელს მთლიანი შიდა პროდუქტის შემცირების თავიდან აცილება.. მიუხედავად ამისა მუშა ხელის ეკონომიკური აქტივობა შეადგენს 59%-ს, რაც ევრო კავშირში ერთრთი ყველაზე მცირე მაჩვენებელია.
ნობელის პრემიის ქალი-ლაურეატები

ნობელის პრემიის ქალი-ლაურეატები – ნობელის პრემია დაარსდა 1895 წელს, ალფრედ ნობელის ანდერძის თანახმად. მას გასცემს შვედეთის სამეფო აკადემია, კაროლინის ინსტიტუტი (მედიცინასა და ფიზიოლოგიის დარგში) და ნორვეგიის ნობელის კომიტეტი (მშვიდობის განმტკიცების დარგში). 1968 წელს შვედეთის ცენტრალური ბანკის მიერ დაარსდა ნობელის პრემია ეკონომიკის დარგში.

2009 წელს მოითვლებოდა 762 ნობელიანტი მამაკაცი და 40 ნობელიანტი ქალი. პირველი ნობელის პრემიის ლურეატი ქალი გახდა მარი სკლოდოვსკა-კიური, რომელმაც პრემია მიიღო ორჯერ 1903 წელს ფიზიკაში, ხოლო 1911 წელს ქიმაში. სარეკორდო იყო 2009 წელი, როდესაც ერთდროულად 5 ქალი გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი სხვადასხვა არგში, მათ შორის იყო პირველი ქალი ეკონომიკის პრემიის ლაურეატი ელინორ ოსტრომი.

ლაურეატი ქალები
აჭარელი მოწამეები

აჭარელი მოწამეები — მრავალნი წმინდანი მამანი და დედანი, აჭარაში თურქთაგან წამებულნი (-). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანნი, ხსენების დღე სულთმოფენობას.

აჭარა ოდითგანვე იყო ქრისტიანობის შეურყეველი ბურჯი და ერთგული მეციხოვნე. სწორედ დიდაჭარით შემოვიდა საქართველოში წმიდა ანდრია პირველწოდებული და აქ იქადაგა პირველად სახარება. ქრისტესთვის მოწამეობრივად აღსრულებული წმიდა მატათა მოციქულიც აჭარის მიწამ მიიბარა. იგი გონიოშია დაკრძალული.

საქართველოს ეს განაპირა კუთხე სისხლით და ოფლით წერდა გმირულ ფურცლებს ერის ისტორიაში.

 საუკუნიდან აჭარა თურქთა მუდმივი აგრესიის ობიექტი გახდა. ირან-ოსმალეთს შორის გამართული ომი ოსმალეთის გამარჯვებით დამთავრდა. ზავით დასავლეთ საქართველოს ოსმალეთს ერგო. სამცხე, აჭარა, ჭანეთი თურქებმა საქართველოს მოსწყვიტეს, ოსმალეთის პროვინციად გამოაცხადეს და ოსმალური მმართველობა დაამყარეს.

უსჯულო მტერმა კარგად იცოდა, რომ ქართველი ერის გასანადგურებლად აუცილებელი იყო ქრისტიანობის აღმოფხვრა, ამიტომ ყოველ ღონეს მიმართავდა აჭარლების გასამაჰმადიანებლად. როდესაც ცბიერებით და მოტყუებით ვერაფერს გახდა, მან ძალადობას მიმართა.

ცნობილ მეცნიერს ზაქარია ჭიჭინაძეს თავის ნაშრომში „ქართველების გამაჰმადიანება ანუ ისლამის გავრცელება დასავლეთ საქართველოს ქართველებში - საუკუნეებში“, მოჰყავს ღრმად მოხუცი აჭარელის ნაამბობი: „აჭარაში გამაჰმადიანების საქმე ერთობ გაძნელებულა. ზოგიერთი მოხუცებული კაცები და ნამეტურ დედაკაცები ქრისტიანობაზე მტკიცედ იდგნენ და თან ოსმალოს მოლა-ხოჯებსაც ეკამათებოდნენ და ედავებოდნენ... ასეთ მოხუცებულთა რიცხვი აჭარაში დიდი ყოფილა... ბოლოს მთავრობისაგან ასეთი ბრძანება გამოსულა, რომ ყველა ეგენი დაიჭირეთ და გაამაჰმადიანეთ, თუ არ გამაჰმადიანდნენ, მერე დახოცეთო. მალე აჭარის მოხუცებულები შეუკრებიათ და აქა-იქ ციხეებში დაუმწყვდევიათ, ესენი აჭარისწყლის შესართავთან მიურეკიათ, სადაც ძველად თამარ მეფის ხიდი ყოფილა და რომელ ხიდის ნიშნებიც დღესაც დგას. ამ ხიდზე დაუდვითა თავ-საკვეთი. მოხუც ქრისტიანებს თავს სჭრიდნენ, მერე ენის წვერსა და ფაშას უგზავნიდნენ: თავსა და ტანს კი ჭოროხში ჰყრიდნენ. ეს საქმეები მომხდარა ამ ასი წლის წინათ, ე.ი. 1790 წლებში“.

სახრჩობელები და თავსაკვეთები იყო აღმართული სოფელ აჭარისწყალში, ქედაში, დანდალოში, ჩაქვში, ხულოში, მაჭახელაში და გონიოში.

ახალციხის მუზეუმის ხელნაწერთა ფონდში დაცული დოკუმენტი უფრო შემზარავად აღწერს ქრისტესთვის თავდადებულთა წამებას: „რომელ ხორცეულ ენას შეუძლია წარმოთქვას იმდროინდელ ქრისტიან მამათა და დედათა დასჯა-ტანჯვანი. ვის ცოცხალს ტყავს აძრობდნენ, ვის ოთხ პალოზე გაკრულს ბაწრებით გულს უღებდნენ, ვის ნაკუწ-ნაკუწ სჭრიდნენ ხმლითა და ვის ხანჯლით გულ-მუცელს უპობდნენ, ვის შამფურზედ გაცმულს ცოცხლებრივ ცეცხლზე სწვავდნენ, ვის შიშველს გახურებულ საჯდომზედ აგებდნენ... რკინის საწვავით ხვრეტდნენ, ვის ადუღებულ წყალში ხარშავდნენ, ვის გამდნარ ტყვიას ასხამდნენ პირში, ვის ანთებულ კირში აგდებდნენ...“

საქართველოს სამოციქულო ეკლესიამ წმიდანებად შერაცხა ქრისტიანობის დაცვისათვის აჭარაში მოწყვეტილი დედები და მამები.