გენოციდი კამბოჯაში

გენოციდი კამბოჯაში ( — სიტყვასიტყვით „რასობრივი გენოციდის რეჟიმი“) — გენოციდი, რომელიც ორგანიზებული და განხორციელებული იქნა „წითელი ქმერების“ რეჟიმის მიერ, რომელიც ხელისუფლებაში იმყოფებოდა კამბოჯაში (დემოკრატიულ კამპუჩიაში) 1975-დან 1979 წლამდე პერიოდში.

ამ პერიოდის განმავლობაში დაიღუპა 1.7 მილიონიდან 3 მილიონამდე ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის მეოთხედიდან მესამედზე მეტი).

გენოციდის განხორციელება
გენოციდის ორგანიზატორები იყვნენ კამპუჩიის კომუნისტური პარტიის (კკპ) ხელმძღვანელები: პოლ პოტი, იენგ სარი, ნუონ ჩეა და სხვები. მათი მმართველობა ხასიათდება პოლიტიკური რეპრესიებით, დეპორტაციითა და ადამიანების მასობრივი განადგურებით. ამ დანაშაულებრივი ქმედებების მოტივი იყო კამბოჯიური საზოგადოების რადიკალური ცვლილებების განხორციელების განზრახვა, მარქსიზმისა და მაოიზმის იდეოლოგიური პრინციპების შესაბამისად. გენოციდის მსხვერპლი გახდა კამბოჯის ინტელიგენციის დიდი ნაწილი (-ის გამოძიების თანახმად, ადამიანებს აპატიმრებდნენ მხოლოდ სათვალის ტარების ან უცხო ენების ცოდნის გამო), ასევე ეროვნული უმცირესობები და სასულიერო პირები.

„წითელი ქმერების“ მიერ გაჩაღებული რეპრესიების შედეგად, სხვადასხვა შეფასებით, დაიღუპა 1.7 მილიონიდან 3 მილიონამდე ადამიანი — ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით მესამედი. აპატიმრებდნენ და შემდგომ სიკვდილით სჯიდნენ პრაქტიკულად ყველას, ვინც ეჭვმიტანილი იყო წინა მთავრობასთან ან უცხო ქვეყნის მთავრობებთან კავშირში, აგრეთვე პროფესიონალებსა და ინტელექტუალებს, რომლებიც კლავდნენ კლასობრივი ნიშნით. ეთნიკური ნიშნით ნადგურდებოდნენ ვიეტნამელები და ჩამები (ეთნიკური მუსლიმები), ხოლო რელიგიური ნიშნით — ქრისტიანები, მუსლიმები და ბუდისტი ბერები.

მსხვერპლთა მიმართ გამოიყენებოდა მრავალფეროვანი წამების მეთოდები, მათ შორის ფრჩხილების ამოგლეჯა, განავლისა და შარდის გადაყლაპვის იძულება, ჩამოხრჩობა და მრავალი სხვა. მოკლულებს საერთო სამარხებში კრძალავდნენ. ტყვიების დასაზოგად, სიკვდილით დასჯა ხშირად ხორციელდებოდა ცულების, ცულების ტარების ან წაწვეტებული ბამბუკის ჯოხების გამოყენებით.

არსებული სიკვდილიანობის შეფასებების ანალიზი გვიჩვენებს, რომ ამ პერიოდში ძალადობრივი სიკვდილის ყველა შემთხვევის 81% და ჭარბი სიკვდილიანობის ყველა შემთხვევის 67% მამაკაცებზე მოდიოდა.

კამბოჯის მამაკაცთა დაახლოებით 50–70%-ის განადგურებამ, რომლებიც შრომისუნარიან ასაკში იყვნენ, გამოიწვია ნორმების ცვლილება შრომის სქესობრივ დანაწილებასთან დაკავშირებით. ეს კორელაციაშია ქალთა ეკონომიკური წინსვლისა და ადგილობრივი დონის არჩევით თანამდებობებში მათი წარმომადგენლობის ზრდის დღევანდელ მაჩვენებლებთან.

ბრიტანელმა სოციოლოგმა მარტინ შოუმ კამბოჯის გენოციდი აღწერა, როგორც „ცივი ომის ეპოქის ყველაზე წმინდა გენოციდი“. კამბოჯის საზოგადოების რასობრივი, სოციალური და პოლიტიკური ნიშნით განწმენდის მცდელობამ გამოიწვია კამბოჯის წინა სამხედრო და პოლიტიკური ხელმძღვანელობის, ასევე ბიზნეს ლიდერების, ჟურნალისტების, სტუდენტების, ექიმებისა და ადვოკატების წმენდა. იმის გამო, რომ მასობრივი მკვლელობის ჩამდენებიც და მსხვერპლებიც ძირითადად ერთი და იმავე ეთნიკური ჯგუფის წევრები იყვნენ, ამ გენოციდის უნიკალური ხასიათის აღსაწერად ტერმინი ავტოგენოციდი შემოიღეს.

სამუელ ტოტენის თანახმად ეს მკვლელობები მასშტაბით შედარებულია ბოშების გენოციდთან (ევროპის ბოშა მოსახლეობის 25%, ანუ 130,000-დან 500,000-მდე ადამიანი) და სერბების გენოციდთან (300,000-დან 500,000-მდე ადამიანი) ჰოლოკოსტის დროს.

მსხვერპლთა რაოდენობა
„წითელი ქმერების“ ხელით დაღუპულთა ზუსტი რაოდენობა დავის საგანია — მთავრობა, რომელიც პოლ პოტის რეჟიმის დამხობის შემდეგ ვიეტნამელებმა დააფუძნეს, 3.3 მილიონ მსხვერპლზე აცხადებდა, მაშინ როდესაც ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ადრეული (1980 წლის) შეფასებით, ქმერებმა დაახლოებით 150 ათასი ადამიანი დასაჯეს სიკვდილით, ხოლო მოსახლეობის საერთო რაოდენობა 1.2-1.8 მილიონი ადამიანით შემცირდა, ძირითადად შიმშილის შედეგად (ქალაქების მაცხოვრებელთა იძულებითი გამოსახლების დროს).

უფრო გვიანდელი შეფასებები მიუთითებს დაახლოებით 1.7-2 მილიონ მსხვერპლზე.

„წითელი ქმერების“ რეჟიმის არსებობის დროს, დასავლეთის ზოგიერთი მემარცხენე ინტელექტუალი (მაგალითად, ნოამ ჩომსკი) უარყოფდა გენოციდს ან ამტკიცებდა, რომ მსხვერპლთა რაოდენობა მნიშვნელოვნად იყო გაზვიადებული.

ასე, მაგალითად, ჩომსკი, ისტორიკოს მაიკლ ვიკერის წიგნზე „კამბოჯა, 1975-1982“ დაყრდნობით, ამტკიცებდა, რომ დაღუპულთა საერთო რაოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს 740 800 ადამიანს,

ჩომსკიმ ასევე აღნიშნა, რომ ფინეთის მთავრობისა და ჟურნალ „ -“-ის კვლევების შედეგების მიხედვით, მსხვერპლთა რაოდენობა კიდევ უფრო ნაკლებია.

თავის მხრივ, ჟურნალისტმა ჟან ლაკუტურმა, ჩომსკის გათვლებით, აიღო 2 მილიონი ადამიანის ციფრი ფრანგი კათოლიკე მღვდლისა და კამბოჯაში მისიონერის, ფრანსუა პონშოს წიგნიდან, რომელმაც ეს რიცხვი მიიღო ამერიკის შეერთებული შტატების დაბომბვებისგან მოკლული 800 ათასი ადამიანისა და პოლ პოტის მიერ მოკლული 1.2 მილიონი ადამიანის (ისევ, სავარაუდოდ, ამერიკული სამსახურების მონაცემებით, რომლებიც მოგვიანებით თავად უარყოფდნენ ამ ციფრებს) შეკრებით.

ხელოვნებაში
კამბოჯის გენოციდს ეძღვნება ფილმი „სიკვდილის ველები“ და ამერიკული ჰარდკორ-პანკ ჯგუფ „ “-ის სინგლი „ “.

თამაშ „ “-ის პერსონაჟმა მუსონმა ბავშვობა პნომპენში, სწორედ კამბოჯის გენოციდის დროს გაატარა.

გალერეა