ხოსე მარია იგლესიასი

ხოსე მარია იგლესიასი (დ. 5 იანვარი, 1823 — გ. 17 დეკემბერი, 1891)

1876 წლის 31 ოქტომბრიდან 1877 წლის 23 იანვრამდე, როდესაც პრეზიდენტ სებასტიან ლერდო დე ტეხადას წინააღმდეგ ამბოხებები დაიწყო, იგლესიასი მექსიკის დროებით პრეზიდენტობაზე აცხადებდა პრეტენზიას. თუმცა, იგი არასოდეს ყოფილა ქვეყნის ერთპიროვნული და უდავო ლიდერი. პრეზიდენტი ლერდო დაამხეს, ძალაუფლებისთვის ბრძოლაში კი გამარჯვებული პორფირიო დიასი გამოვიდა, რის შემდეგაც იგლესიასი აშშ-ში გადასახლდა.

ადრეული წლები
ხოსე მარია იგლესიასი დაიბადა მეხიკოში, მდიდარ ოჯახში, თუმცა 12 წლის ასაკში მამა გარდაეცვალა. ხუთი წლის შემდეგ დედაც გარდაიცვალა. მის განათლებაზე პასუხისმგებლობა დედის ძმამ, მანუელ ინსაურაგამ აიღო. მან სამართალი შეისწავლა მეხიკოს გრეგორიანულ კოლეჯში , რომელიც წარჩინებით დაამთავრა და 1844 წელს ადვოკატის სტატუსი მიიღო.

კარიერა
ადრეული თანამდებობები
იგი გახდა იურისპრუდენციის პროფესორი სან-გრეგორიოს კოლეჯში. პარალელურად, იგი თანამშრომლობდა გაზეთთან, რომელიც ანტონიო ლოპეს დე სანტა ანას რეჟიმს უპირისპირდებოდა. 1846 წელს იგი მეხიკოს საქალაქო საბჭოს წევრი გახდა, ხოლო იმავე წელს აშშ-ის შემოჭრის შემდეგ, უმაღლეს სამხედრო ტრიბუნალში დაინიშნა. ომის დასრულების შემდეგ, მან მნიშვნელოვანი პოზიცია დაიკავა ფინანსთა დეპარტამენტში, მარიანო არისტას მთავრობაში.

პოლიტიკური კარიერა
1852 წელს იგლესიასი არჩეულ იქნა კონგრესში, სადაც სახელი გაითქვა თავისი ორატორული ნიჭითა და კონსტიტუციური სამართლის ღრმა ცოდნით. 1856 წელს, პრეზიდენტ იგნასიო კომონფორის დროს, იგი დაინიშნა ფინანსთა დეპარტამენტის მთავარ მდივნად, მოგვიანებით კი — იუსტიციის მინისტრად (1857 წლის იანვრიდან მაისამდე). ამ უკანასკნელ პოსტზე მან მოამზადა კანონპროექტი, რომელიც ეკლესიას მიწის ნაკვეთების ფლობას უკრძალავდა. 1857 წლის მაისიდან სექტემბრამდე იგი ფინანსთა მინისტრი იყო, ხოლო იმავე წლის 16 სექტემბერს სახალხო კენჭისყრით უზენაესი სასამართლოს წევრად აირჩიეს. რეფორმების ომის (1857–61) განმავლობაში ის პრესაში ლიბერალური იდეების მგზნებარე დამცველი იყო.

ხუარესის კაბინეტში
მას შემდეგ, რაც 1863 წლის 17 მაისს ფრანგებმა პუებლა აიღეს, პრეზიდენტი ბენიტო ხუარესი იძულებული გახდა მეხიკო დაეტოვებინა. იგლესიასი, როგორც ლიბერალი და კონსტიტუციონალისტი, მას თან გაჰყვა. სექტემბერში ხუარესმა იგი იუსტიციის მინისტრად დანიშნა. ამ თანამდებობაზე ის 1867 წლამდე დარჩა — იმ დრომდე, სანამ იმპერატორ მაქსიმილიანის გაძევების შემდეგ რესპუბლიკური მთავრობა დედაქალაქში დაბრუნდებოდა. ამ პერიოდში ის ყველგან თან დაჰყვებოდა ხუარესსა და მთავრობას, რათა იმპერიალისტებს არ დაეტყვევებინათ. გარკვეული პერიოდი მას კვლავ ფინანსთა მინისტრის პორტფელიც ებარა.

მეხიკოში დაბრუნების შემდეგ იგლესიასი კვლავ კონგრესის წევრად აირჩიეს, 1867 წელს კი იგი დეპუტატთა პალატის პრეზიდენტი გახდა. 1868–1869 წლებში მას შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ეკავა, რის შემდეგაც კვლავ იუსტიციის სამინისტროს ჩაუდგა სათავე.

როგორც დროებითი პრეზიდენტი
1871 წელს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო ის კერძო ცხოვრებას დაუბრუნდა, თუმცა მომდევნო წელს საჯარო სამსახურში აღდგა, 1873 წლის ივლისში კი უზენაესი სასამართლოს პრეზიდენტად აირჩიეს. (ხუარესი 1872 წელს გარდაიცვალა და ის სებასტიან ლერდო დე ტეხადამ შეცვალა).

როდესაც 1876 წლის 26 სექტემბერს კონგრესმა პრეზიდენტი ლერდო ხელახლა არჩეულად გამოაცხადა, იგლესიასმა, თავისი სასამართლო უფლებამოსილების ფარგლებში, არჩევნები გაყალბების გამო უკანონოდ ცნო და განაცხადა, რომ კონსტიტუციური მემკვიდრეობა დაირღვა. კონსტიტუციის თანახმად, ლეგიტიმური პრეზიდენტის არყოფნის შემთხვევაში, აღმასრულებელ ხელისუფლებას სათავეში უზენაესი სასამართლოს პრეზიდენტი უნდა ჩასდგომოდა. შესაბამისად, იგლესიასმა პრეტენზია პრეზიდენტობაზე განაცხადა. ამავდროულად, გენერალმა პორფირიო დიასმა "ტუქსტეპეკის გეგმა" გამოაცხადა და ლერდოს წინააღმდეგ აჯანყდა.

იგლესიასის ზოგიერთი მხარდამჭერი ლერდომ დააპატიმრა, რის გამოც იგლესიასი იძულებული გახდა დედაქალაქიდან გაქცეულიყო. ის გაემგზავრა გუანახუატოში, სადაც გუბერნატორმა ანტილიონმა და გენერლებმა იგი რესპუბლიკის პრეზიდენტად აღიარეს. სალამანკაში მან მანიფესტი გამოსცა და კაბინეტი ჩამოაყალიბა. დეკემბრისთვის მას უკვე ხუთი შტატი აღიარებდა პრეზიდენტად.

ამასობაში, ლერდო დე ტეხადამ გენერალ დიასთან ტეკოაკის ბრძოლა წააგო და დედაქალაქი დატოვა. დიასსა და იგლესიასს შორის მოლაპარაკებები დაიწყო, თუმცა ისინი ჩაიშალა, რადგან იგლესიასმა უარი თქვა "ტუქსტეპეკის გეგმის" აღიარებაზე. დიასი მის წინააღმდეგ დაიძრა. იგლესიასი გვადალახარაში გაიქცა, სადაც 1877 წლის 2 იანვარს თავისი მთავრობა განათავსა. მისი ძალები "ლოს ადობესთან" დამარცხდნენ, რის შემდეგაც მან კაბინეტთან ერთად მანზანილოს პორტს მიაშურა და 16 იანვარს აშშ-ში გაემგზავრა.

შემდგომი ცხოვრება
ნიუ-იორკში ყოფნისას მან დაწერა ნაშრომი „1876 წლის საპრეზიდენტო საკითხი“ ( 1876), სადაც საკუთარ პოლიტიკურ პრეტენზიებს იცავდა. 1878 წელს იგი ყოველგვარი პრობლემის გარეშე დაბრუნდა მექსიკაში. მთავრობამ მას რამდენიმე მნიშვნელოვანი თანამდებობა შესთავაზა, თუმცა მან ყველა წინადადება უარყო.

იგი იყო სხვადასხვა ჟურნალის მთავარი რედაქტორი და გამოაქვეყნა ისტორიული ნაშრომები: „ჩანაწერები მექსიკასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის ომის ისტორიისათვის“ (მეხიკო, 1848) და „ისტორიული მიმოხილვა საფრანგეთის ინტერვენციის შესახებ“ (1870). მისი ავტობიოგრაფია 1893 წელს, სიკვდილის შემდეგ გამოიცა.

პირადი ცხოვრება და სიკვდილი
ხოსე მარია იგლესიასი გარდაიცვალა მეხიკოში, ტაკუბაიას რაიონში, 1891 წლის 17 დეკემბერს. 1987 წელს, პრეზიდენტ მიგელ დე ლა მადრიდის ბრძანებით, იგლესიასის ნეშტი გადაასვენეს გამოჩენილ ადამიანთა როტონდაში — პანთეონში, სადაც მექსიკის წინაშე განსაკუთრებული დამსახურების მქონე პირები განისვენებენ.