iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კიან ჰილი

კიან ჰილი (დ. 7 ოქტომბერი, 1987) — ირლანდიელი მორაგბე. ის თამაშობს დუბლინის ლენსტერში და ირლანდიის ეროვნულ ნაკრებში. ჰილი ასევე არის დიჯეი , რომელსაც მონაწილება მიუღია მრავალ ელექტრონული მუსიკის ფესტივალში.

ჰილი ცნობილია თავისი ფიზიკური ძალით. მისი თანაგუნდელების, ჯეიმი ჰისლიპის და მაიკ როსის თანახმად, ჰილი არის უძლიერესი მორაგბე რომელიც მათ უნახავთ სპორტდარბაზში.

ლენსტერი
მისი დებიუტი ლენსტერის შემადგენლობაში შედგა 2006-07 სეზონზე, 19 წლის ასაკში. 2008-09 წწ. სეზონისთვის კი ჰილი იქნცა ძირითადი გუნდის ბურჯად. 21 წლის ასაკში ჰილი უკვე გუნდის ერთ-ერთ ლიდერად ჩამოყალიბდა, ვინც დიდი წვლილი შიეტანა 2009 წელს ჰეინიკენის თასის მოგებაში. 2011 წელს ლენსტერმა კიდევ ერთხელ მოიგო ჰეინიკენის თასი. ფინალში, ნორთჰემფთონ საინთსის წინააღდდეგ ჰილი ძირითად შემადგენლობაშ იყო. მომდევნო სეზონშ გუნდმა კვლავ მოიგო ეს თასი, ფინალში ირლანდიური ალსტერი დაამარცხა ანგარიშთ 42-14

მომდევნო წლებში კიან ჰილის რამდენიმე ტრავმის გადატანა მოუწია. 2015 წლის ზაფხულში ის ნაადრევად კარიერის დასრულებასაც ფიქრობდა თუმცა მან შეძლო მინდორზე დაბრუნება და 2017-2018 წწ. სეზონისთვის კვლავ იქცა ლენსტერის ძირითად ბურჯად. ამ წელს ლენსტერმა ევროპის ჩემპიონთა თასი (ყოფილი ჰენიკენის თასი) კიდე ერთხელ მოიგო, დაამარცხა რა პარიზული რასინგ 92. კიან ჰილი მიეკუთვნება იმ მორაგბეების სიას რომელებმაც 4ჯერ შეძლებს ევროპის ჩემპიოთა/ჰეინიკენის თასის დაუფლება, ასეთი მორაგბე სულ ოტხია: დევინ ტონერი, ჯონათან სექსტონი, ისა ნაკევა და კიან ჰილი.

ირლანდიის ნაკრები
ირლანდიის ნაკრებში ჰილი პირველად 2008 წელს გამოიძახეს, ჯონი სექსტონთან ერთად. 2009 წლის ნოემბერში კი მისი დებიუტი შედგა საერთაშორისო ტესტ მატჩებში, ავსტრალიის წინააღმდეგ. მისი დებიუტი ექვს ერის თასზე კი 2009 წელს შედგა, იტალიის წინააღმდეგ. ამ სეზონზე ჰილი ძირითად შემადგელობაშ იყო ინგლისი, საფრანგეთის და უელსის წინააღმდეგაც.

2011 წლის მსოფლიო თასზე, როდესაც ირლანდიამ შეძლო ავსტრალიის დამარცხება ანგარიშით 15-6, კიან ჰილი მატჩის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა.

ის იყო ნაკრების საკვანძო ფიგურა 2017-18 წლების სეზონზე, როდესაც ირლანდიამ დიდი სლემით შეძლო 6 ერის გათამაშების მოგება. 5-დან 4 შეხვედრაში კიან ჰილი ძირითად შემადგენლობაშ იყო, მათ შორის გადამწყვეტ მატჩში ინგლისის წინააღმდეგ.

ჯილდოები
ლენსტერი

ჰეინიკენის თასი (4): 2008–09, 2010–11, 2011–12, 2017–18
პრო 14 (5): 2007-08 (კელტთა ლიგა) ,2012–13, (პრო 12), 2013–14 (პრო 12), 2017–18 (პრო 14), 2018–19 (პრო 14)
ევროპის ჩელენჯ თასი (1): 2012–13

ირლანდია

ექვსი ერის ჩემპიონატი(3): 2014, 2015, 2018
დიდი სლემი (1): 2018

სხვა საქმიანობა
კიან ჰილი, გარდა რაგბის თამაშისა, არის მოყვარული დიჯეი. ასევე, ის არის მხატვარი და ცნობილია თავისი მორაგბეების პორტრეტებით
ზაზა სიხარულიძე

ზაზა სიხარულიძე (დ. 18 აპრილი, 1960, ბათუმი — გ. 3 ივლისი, 2016) — ქართველი იურისტი, მეცნიერი, ფილოლოგი.

1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი , ხოლო 2003 წელს თბილისის ბიზნესისა და სამართლის საერთაშორისო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ღვთისშვილთა კავშირი“.
როსტომ სხირტლაძე

როსტომ სხირტლაძე (დ. 13 მარტი, 1965, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვაჭრობის ეკონომიკისა და საქონელმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“.
ამირან ტაკიძე

ამირან ტაკიძე (დ. 24 აგვისტო, 1958, სოფელი ალამბარი, ქობულეთის რაიონი) — ქართველი მათემატიკოსი, პოლიტიკოსი.

1980 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექნიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მშვიდობა“. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
ვახტანგ ტალახაძე

ვახტანგ ტალახაძე (დ. 21 აგვისტო, 1955, ქ. რუსთავი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1977 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო ფიზიკის ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“.
ავთანდილ ტყებუჩავა

ავთანდილ ტყებუჩავა (დ. 22 მარტი, 1955, სოფელი ლესიჭინე, ჩხოროწყუს რაიონი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჩხოროწყუს მაჟორიტარი). 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჩხოროწყუს მაჟორიტარი).
ასლან ფაღავა

ასლან ფაღავა (დ. 12 ნოემბერი, 1961, ბათუმი — ) — ქართველი პოლიტიკოსი, იურისტი.

1977-1983 წლებში სწავლობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში და მიიღო მაგისტრის ხარისხი საავტომობილო ტრანსპორტის ინჟინერ-მექანიკოსისა.

1989-1991 წლებში ხელვაჩაურის რაიონის წარმოების და მომსახურების სფეროს კოოპერატივთა რაიონული გაერთიანების პრეზიდენტი.

1992 წელს აჭარის უზენაესი საბჭოს აპარატის მთავარი სპეციალისტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი“. 1996-2001 წლები აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი.
ოთარ ფაცაცია

ოთარ ფაცაცია (დ. 15 მაისი, 1929, სოფელი ინგირი, ზუგდიდის რაიონი — გ. 9 დეკემბერი, 2021) — ქართველი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი, საქართველოს პრემიერ-მინისტრი 1993-1995 წლებში.

ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი, ხოლო 1970 წელს ასპირანტურა. იყო ზუგდიდის ქაღალდკომბინატის დირექტორი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ზუგდიდის მაჟორიტარი). 1993 წლის 20 აგვისტოდან 1995 წლის 5 ოქტომბრამდე საქართველოს პრემიერ-მინისტრი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ზუგდიდის მაჟორიტარი).
არნოლდ ფენდერავა

არნოლდ ფენდერავა (დ. 24 ივლისი, 1942, სოფელი აჩიგვარა, გალის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1969 წელს დაამთავრა ოდესის ჰიდრომეტეოროლოგიური ინსტიტუტის მეტეოროლოგიის ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ოჩამჩირედან მაჟორიტარი). 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (აფხაზეთიდან მაჟორიტარი). 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი.
ლევან ფრუიძე

ლევან ფრუიძე (დ. 24 თებერვალი, 1933, სოფელი ქვედა ჟოშხა, ამბროლაურის რაიონი, — გ. 17 ნოემბერი, 2021) — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, პუბლიცისტი.

1959 წელს დაამთავრა გორის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი პარტია „სამშობლო“. წვლილი შეიტანა მევენახეობის აღორძინებასა და ქართული ხორბლის ჯიშების პოპულარიზაციაში. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2003).
ირაკლი ქადაგიშვილი

ირაკლი ქადაგიშვილი (დ. 23 დეკემბერი, 1962) — ქართველი პოლიტიკოსი. 1992 წელს იყო საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს წევრი.1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი ეროვნულ–დემოკრატიული პარტიის“ სიით. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი, თელავი-ახმეტა-ყვარელი-ლაგოდეხის მაჟორიტარი „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოდან“.
დავით ქადაგიძე

დავით ქადაგიძე (დ. 29 იანვარი, 1940) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენების ფაკულტეტი (ინგლისური ენის განხრით). 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მთიანი რეგიონის ხალხთა კავშირი“.
ნოდარ ქარცივაძე

ნოდარ ქარცივაძე (დ. 23 სექტემბერი, 1952, სოფ. ცივაძეები, ახლანდ. შუახევის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი (1979). 1992 წლის მარტიდან 1992 წლის ოქტომბრამდე შუახევის რაიონის გამგებელი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „სრულიად საქართველოს აღორძინების კავშირი“. 2004 წლის მაისიდან ნოემბრამდე კვლავ შუახევის რაიონის გამგებელია. 2006-2014 წლებში იყო შუახევის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი (ფრაქცია „ჩვენი შუახევი“), 2014-2017 წლებში — შუახევის საკრებულოს თავმჯდომარე („ქართული ოცნება-დემოკრატიული საქართველო“), 2017 წლიდან — შუახევის საკრებულოს წევრი.
მერაბ ქაჯაია

მერაბ ქაჯაია (დ. 15 ოქტომბერი, 1933, სოფ. ურეხი, ხელვაჩაურის რაიონი — გ. 13 სექტემბერი, 2010) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაანმთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქედის მაჟორიტარი).
გელა ქვლივიძე

გელა ქვლივიძე (დ. 28 ნოემბერი/28 დეკემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

1963 წელსდ დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „დემოკრატიული პარტია“.
ლუიზა შაკიაშვილი

ლუიზა შაკიაშვილი (დ. 13 მარტი, 1942, კარდანახი, ახლანდ. გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 1 მარტი, 2012) — ქართველი პოლიტიკოსი, რეჟისორი.

დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

1966–1992 წლებში იყო საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის რეჟისორის თანაშემწე, რეჟისორი. 1983–1985 წლებში პოლიტპატიმარი. 1992–1995 წლებში საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მშვიდობა“.
შავნისკარტა ტუკანი

შავნისკარტა ტუკანი, ტუკანი-არიელი — ფრინველი ტუკანისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკის ტყეებში; ტრინიდადიდან და კოლუმბიიდან ბრაზილიის ატლანტურ სანაპირომდე. მისი სხეულის სიგრძე დაახლ. 45 სმ-ს აღწევს, ნისკარტი 17 სმ-მდეა, განსაკუთრებით ცვალებადი სახეობაა; ყველა გეოგრაფიული ფორმის საერთო მახასიათებელია შავი ნისკარტი, რომლის ფუძე ღია ფერისაა. კუდზედა მიდამოს შეფერილობა იცვლება თეთრიდან ყვითლამდე და წითლამდე, მკერდისა — შავიდან წითალმდე. ნომინალური ფორმას აქვს თეთრ-ყვითელი გულისპირი, მუქი თვალების გარშემო ცისფერი რგოლები, ნისკარტის ცისფერი ფუძე; იგი ბინადრობს ამაზონეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, სამხრეთით — ამაზონის ქვემო წელამდე. უფრო ქვევით, მდინარის მეორე მხარეს, მას ცვლის მეორე ფორმა, რომელსაც ტუკანი-არიელი ეწოდება (ზოგჯერ თვლიან ცალკე სახეობად — . ). მისი ნისკარტის ფუძე ყვითელი ან ნარინჯისფერია, გულისპირი ნარინჯისფერი, მკერდის ქვედა ნაწილი, კუდზედა მიდამო და კანი თვალის გარშემო წითელი, ფერადი გარსი ცისფერი. ძალიან მყვირალა ფრინველია, ხმა მაღალი, ძლიერი, წკავწკავისებრი ან ყიყინისებრია. იკვებება დიდი ზომის ნაყოფებით, ხშირად — ბანანით; ამის გარდა ჭამს ფეხსახსრიანებს, მოლუსკებს, ბუდიდან იტაცებს კვერცხებსა და ბატყებს, იჭერს მეხეურ ხვლიკებსა და ბაყაყებს. ცხოველურ საკვებს აგროვებს ტოტებისა და ფოთლების ზედაპირიდან, ნაპრალებიდან, შეუძლია ფუტურო მერქნის ამოტეხა. ბუდობს ხის ფუღუროებში, დედალი დებს 2–4 კვერცხს. კარგად შინაურდება, ხშირად ჰყავთ ტყვეობაში (ცოცხლობს 50 წლამდე).

ქვესახეობები
გამოიყოფა სამი ქვესახეობა:
— თავდაპირველად აღიწერა როგორც ცალკე სახეობა, გვხვდება ამაზონის ზემო წელზე, დასავლეთ ვენესუელიდან ჩრდილოეთ ბოლივიამდე;
— გვხვდება ვენესუელაში, გვიანაში, ჩრდილოეთ ბრაზილიაში, ტრინიდადზე;
— თავდაპირველად აღიწერა როგორც ცალკე სახეობა, გვხვდება ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ბრაზილიაში ამაზონის სამხრეთით.
დიდპირა ყაპყაპი (გვარი)

დიდპირა ყაპყაპი — ფრინველთა გვარი ყაპყაპისნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 25–32 სმ, მასა 90–200 გრამი, ფრთების შლილი 60–70 სმ. დიდთავიანი ფრინველებია, აქვთ მკვრივი აგებულება. ნისკარტი და ფეხები ძლიერია და მოკლეა, პირის ჭრილი გადადის თვალის დონემდე, ხახა ფართოა (აქედან სახელწოდება). თვალები დიდი, ფრთები ფართო და გრძელი, კუდი დამოკლებული. შეფერილობაში ჭარბობს მწვანე-ცისფერი, ლურჯ-იისფერი, წითური და ლილისფერი ტონები, ნიკარტი წითელი ან ყვითელია. ფრენს მანევრულად, სპეციალიზირებულები არიან ხის ტანზე დიდი ზომის მწერების დაჭერაში, ხშირად ნადირობენ ჯგუფებად. უპირატესობას ანიჭებენ ტყისპირებსა და ველობებს. ბუდობენ ცალკეულ წყვილებად მაღალი ხეების ფუღუროებში. დებენ 4–6 კვერცხს. ცნობილია 4 სახეობა. გავრცელებული არიან აფრიკის, აზიის, ავსტრალიისა და მიმდებარე კუნძულების ტროპიკებში. ჩვეულებრივი დიდპირა ყაპყაპის (. ) არეალი ჩრდილოეთით ვრცელდება იაპონიამდე, კორეასა და რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთამდე. ზომიერი განედებიდან ზამთარში ტროპიკებში მიფრინავს, ბრუნდება ფოთლების გამოსვლის შემდეგ.
ირაკლი შენგელაია

ირაკლი შენგელაია (დ. 10 იანვარი, 1947, თბილისი — გ. 7 ნოემბერი, 2022, იქვე) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს პრეზიდენტობის კანდიდატი (1991), სახელმწიფო საბჭოს წევრი (1992), საქართველოს მოწვევის პარლამენტის წევრი (1992-95).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1947 წლის 10 იანვარს თბილისში. 1971 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინფორმაციო-გამზომი ტექნიკის ფაკულტეტი.

1980-90-იან წლებში იყო ეროვნული მოძრაობის ერთ ერთი ლიდერი. სხვადასხვა დროს იყო ეროვნული სამართლიანობის კავშირის (1987-1989), რესპუბლიკურ-ფედერალისტური პარტიისა (1989-1990) და ქრისტიანულ-დემოკრატიული კავშირის (1990-93) თავმჯდომარე.

შენგელაიას რესპუბლიკურ-ფედერალისტური პარტია, ლიბერალურ-დემოკრატიულ ეროვნულ პარტია, დემოკრატიული არჩევანი საქართველოსთვის-დასი, მწვანეთა პარტია და ქრისტიანულ-დემოკრატიული კავშირთან ერთად ბლოკ თავისუფლების შემადგენლობაში მონაწილეობდა უზენაესი საბჭოს 1990 წლის არჩევნებში, ხოლო 1992 წლის არჩევნებში ბლოკ „11 ოქტომბრის“ შემადგენლობაში სახალხო ფრონტთან, რესპუბლიკურ პარტიასთან და დემოკრატიული არჩევანი საქართველოსთვის-თან ერთად.

1991 წელს შენგელაია იყო ბლოკ „თავისუფლების“ პრეზიდენტობის კანდიდატი. 1992 წელს იყო სახელმწიფო საბჭოს წევრი.

1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „11 ოქტომბერი“. იყო ხელისუფლებისა და მმართველობის ცენტრალურ და ადგილობრივ ორგანოთა რეფორმების საპარლამენტო კომისიის თავმჯდომარე, საკონსტიტუციო კომისიის წევრი.
ანზორ ჩარქსელიანი

ანზორ ჩარქსელიანი (დ. 23 ნოემბერი, 1935, უშგული, ახლანდ. მესტიის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ეკონომისტი.

1959 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ეკონომიკა-ორგანიზაციის ფაკულტეტი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „აგრარული კავშირი“.
მიწის ბეღურა

მიწის ბეღურა — მცირე ზომის ფრინველთა გვარი ბეღურასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა დაახლ. 15 სმ. შეფერილობის საერთო ტონი მოწითურო-მურა ან მორუხოა მუქი ჭრელი ლაქებით, კუდზე ღია ზოლებით; მამლებს თავსა და ყელზე შავი ნიშნები აქვთ. ფეხები ძლიერია, უკანა თითის ბრჭყალი გასწორებულია. ცნობილია 4 სახეობა. გავრცელებული არიან ცენტრალური აზიის სტეპებისა და მთიანეთების არიდულ ლანდშაფტებში (ზღვის დონიდან 2000-დან 5000 მეტრამდე). მისდევენ განსაკუთრებით მიწურ ცხოვრებას; კარგად დარბიან. მკვიდრი ფრინველებია, შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში ასრულებენ ადგილობრივ მომთაბარეობებს. ზამთარში იკვებებიან თესლებით, ზაფხულში ზრდასრულებისა და ბარტყების რაციონის მთავარ ნაწილს მწერები შეადგენენ. ბუდობენ ცალკეულ წყვილებად, იყენებენ მცირე ზომის მღრღნელების (უმთავრესად მებულულეების) სოროებს. ბუდე წარმოადგენს ღინღლითა და ბეწვით დაწნულ და მცირე რაოდენობით მცენარეულმასალადამატებულ ბირთვისებრ კამერას გვერდითი შესასვლელით; განლაგებულია 50 სმ-ის სიღრმეზე მიწისქვეშა გვირაბში, შესასვლელიდან 3,5 მეტრამდე მანძილზე. ზამთარში არიან დიდ გუნდებად.
ალექსანდრე საბაშვილი

ალექსანდრე საბაშვილი (დ. 26 თებერვალი, 1917, ბათუმი — გ. 1971) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის წევრი. დიდი სამამულო ომის (1941–1945) მონაწილე.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე საბაშვილი დაიბადა ბათუმში. 1941 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი თბილისში.

მსახურობდა არქიტექტორად საბჭოთა კავშირის საავიაციო მრეწველობის სამინისტროს სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტში (მოსკოვი, 1946), „საქკომუნპროექტში“ (1947, შემდგომში — „საქქალაქმშენსახპროექტი“); 1954 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო დირექტორი.

ნამუშევრები
საცხოვრებელი სახლები ფილისა და ტუშინოში (1946, ვ. საუკესთან ერთად), ადმინისტრაციული ცენტრები თერჯოლაში, ტყიბულსა და ზუგდიდში (1948), ი. სტალინის ძეგლი გურჯაანში (1949); თბილისში: მწერალ კონსტანტინე გამსახურდიას საცხოვრებელი სახლი „კოლხური კოშკი“ (1948), საცხოვრებელი სახლი ზ. ფალიაშვილის ქუჩაზე (1949; გ. გრესელთან ერთად), სპორტული კომპლექსი (1949; ვ. ბერიძესთან ერთად), საცხოვრებელი სახლი ვ. ბარნოვის ქუჩაზე (1956; შ. დავითაშვილთან და ნ. მესხთან ერთად), „საქქალაქმშენსახპროექტის“ ადმინისტრაციული შენობა (1962; ს. რევიშვილთან, დ. ჩოფიკაშვილთან და სხვებთან ერთად), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კომპლექსი (1970; შ. კაჭკაჭიშვილთან, ლ. მეძმარიაშვილთან და სხვებთან ერთად) და სხვა.

ჯილდოები
1961 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
საპატიო ნიშნის ორდენი
საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი
გადალაგება

გადალაგება კომბინატორიკაში — სიმრავლის ელემენტების ისეთი გადანაცვლება, რომელშიც არც ერთი ელემენტი არ ემთხვევა თავისი პოზიციის ნომერს.

-ელემენტიანი სიმრავლის გადალაგებების რაოდენობა ცნობილია, როგორც -ის ქვეფაქტორიალი, ან გადალაგების -ური წევრი და აღნიშნავენ, როგორც: !, ან .

დამტკიცებადია, რომ ! = ! / დამრგვალებული უახლოეს მთელ რიცხვამდე, სადაც არის ეილერის რიცხვი.

გადალაგებების ამოცანა პირველად განიხილა პიერ რეიმონდ დე მონტმორტმა 1708 წელს და ამოხსნა 1713 წელს, ამავე დროს ნიკოლას ბერნულიმაც.

მაგალითი
დავუშვათ, მასწავლებელმა ტესტირება ჩაუტარა 4 - , , , სტუდენტს და სურს, რომ მათ ერთმანეთის ტესტები შეაფასონ. ცხადია, რომ მას არ უნდა რომელიმე სტუდენტმა თავისი ნაშრომი მიიღოს. კითხვა შემდეგია: რამდენი გზა არსებობს ტესტების დარიგებისა ისეთი, რომ არც ერთმა სტუდენტმა თავისი ნაშრომი არ მიიღოს? 4! = 24 შესაძლებელი გადანაცვლებიდან

არსებობს მხოლოდ 9 გადალაგება (აღნიშნულია ლურჯად) და სხვა გადანაცვლებებში ერთი მაინც სტუდენტი არსებობს, რომელიც თავის ნაშრომს (ანუ აკრძალულს) იღებს მასწავლებლისგან.

ამ ამოცანის უამრავი ინტერპრეტაცია არსებობს, მაგრამ ცხადია, რომ ყველა დაიყვანება გადალაგების -ური წევრის გამოთვლამდე.

გადალაგებების გამოანგარიშება
დავუშვათ, ადამიანს, გადანომრილი 1-დან -ის ჩათვლით, სურს დაიხუროს ასევე ქუდი, გადანომრილი ასევე 1-დან -ის ჩათვლით, ისე, რომ არც ერთი ადამიანი თავისი ნომრის ქუდს არ იხურავდეს. ვთქვათ, პირველი ადამიანი იხურავს -ურ ქუდს. -ური ქუდის ამორჩევის სულ ( - 1) ვარიანტია, რადგან მხოლოდ პირველი ქუდის დახურვა არ შეუძლია მას. ამის შემდეგ, ამოცანა შეიძლება ორ ნაწილად გავყოთ -ური ადამიანის არჩევნის მიხედვით:

თუ -ურმა ადამიანმა საპასუხოდაც პირველი ქუდი აიღო, მაშინ ორი ადამიანი და ორი ქუდი მოგვარდა, დაგვრჩა გადავალაგოთ ( - 2) ადამიანი და ( - 2) ქუდი, ანუ გვაქვს ( - 2) გადალაგება.
თუ -ურმა ადამიანმა პირველი არ აიღო, მაშინ გვექნება - 1 გადალაგება. რადგან პირველი არ გვაქვს, მე-2 ადამიანი ვერ აიღებს მე-2 ქუდს, მე-3 ადამიანი ვერ აიღებს მე-3-ს, -ური ვერ აიღებს პირველ ქუდს (რადგან ეს ვარიანტი უკვე განვიხილეთ) ( + 1)-ური ვერ აიღებს ( + 1)-ურ ქუდს და ა.შ. ანუ დაგვრჩა ( - 1) ადამიანი, და თითოეულს ერთი აკრძალული ქუდი აქვს, შესაბამისად გვაქვს ( - 1) გადალაგება.

აქედან გამომდინარეობს შემდეგი რეკურენტული ფორმულა:

! = ( - 1) ({!(-1)} + {!(-2)}).\,

სადაც !0 = 1 და !1 = 0.
კარლსრუეს სამუსიკო უმაღლესი სკოლა

კარლსრუეს მუსიკის უმაღლესი სკოლა — ბადენ-ვიურტემბერგის მხარის სახელმწიფო მფლობელობაში არსებული უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება, რომელიც მიზნად ისახავს სამეცნიერო და აკადემიური დარგების სპეციალისტების მომზადებას ხელოვნების (მუსიკოსი, კომპოზიტორი, მუსიკათმცოდნე, მუსიკის ჟურნალისტი, მუსიკის კომპიუტერული ტექნოლოგია) განხრით.

სპეციალობები და სპეციალური მიმართულებები
სახელოვნებო სახელმწიფო პედაგოგიური სამსახური გიმნაზიებისთვის (მუსიკის საგანი სკოლაში)
კომპოზიცია (დიპლომი)
ხელოვნების ბაკალავრი / ხელოვნების მაგისტრი (ინსტრუმენტული მუსიკა, ვოკალი, დირიჟორი, ოპერა)
ხელოვნების მაგისტრი საფორტეპიანო კამერული მუსიკა, ვოკალური გაფორმება, კორეპეტიცია ისტორიული კლავიშიანი ინსტრუმენტები
ხელოვნების ბაკალავრი / ხელოვნების მაგისტრი მუსიკის ჟურნალისტიკა რადიოსა და მულტიმედიაში
ხელოვნების ბაკალავრი (კულტურა, მედიატექნოლოგია კარლსრუეს უმაღლეს სკოლა – ტექნიკა და მეურნებასთან კოოპერაციაში.)
ხელოვნების ბაკალავრი / ხელოვნების მაგისტრი მუსიკათმცოდნეობა / მუსიკის ინფორმატიკა
სოლისტის ხელოვნება (გამოცდა)
განვრცობითი (დამატებითი სპეციალობა)
თამარ ჩხეიძე

თამარ ჩხეიძე (დ. 11 თებერვალი, 1960, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
თამარ ჩხეიძე დაიბადა 1960 წლის 11 თებერვალს თბილისში, ცნობილი ქართველი რეჟისორის რეზო ჩხეიძის ოჯახში.

იყო ერთ-ერთი აქტივისტი 1978 წელს თბილისში მოწყობილი დემონსტრაციებისა. 1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. საქართველოში დისიდენტური მოძრაობის ერთ-ერთი აქტიური მონაწილე. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ ილია ჭავჭავაძის საზოგადოება“.
ვალერიან კედია

ვალერიან ალექსანდრეს ძე კედია (დ. 1 აგვისტო [ძვ. წ. 14 აგვისტო], 1911, ზუგდიდი, — გ. 5 მაისი, 1968, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებელი ინჟინერი (1961).

დაამთავრა სა­ქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტი (ახლანდ. სტუ; 1932). შემდეგ მუ­შა­ობ­და არქიტექტორად ტრესტ „საქკომუნპროექტში“. მონაწილეობდა მსოფლიო ომში (1939–1945). დემობილიზაციის შემდეგ მუ­შა­ობ­და „საქსახპროექტში“ უფროს არქიტექტორად, ხოლო 1948–1968 წლებში ­— „საქქალაქმშენსახპროექტის“ არქიტექტურული სახელოს­ნოს ხელმძღვანელად. ძირითადი ნამუშევრებია: ქალაქ ფოთის გენერალური გეგმა (1934–1935, ა. ნიკოლაიშვილთან ერთად; ამავე ავტორების მიერ გადამუშავებულია 1938); სოფსაბჭოს ტიპური შენობა ხევსურეთისათვის (1938, სოფ. ბარისახო); ქალაქ წყალტუბოს განვითარების და განაშენიანების გენერალური გეგმა (1951, არქიტ. ი. ზაალიშვილთან ერთად); ფოთის დაგეგმარების ახალი პროექტი (1956, არქიტ. ა. ნიკოლაიშვილთან და გ. თოთიბაძესთან ერთად); დაბა ბაკურიანის დაგეგმარება (1960, არქიტ. გ. ბაქრაძესთან, რ. ხატიაშვილთან, ფ. ყუფარა­შვილთან, გ. ჯაფარიძესთან ერთად); სანატორიუმი „მეტალურგი“ (1957, თანაავტ. არქიტ. ნ. სოლოვიოვა); გაერთიანე­ბული სააბაზანო შენობის კომპლექსი 200 ნომერზე (1963, არქიტ. ი. ზაალიშვილთან ერთად); სანატორიუმი „გეოლოგი“ (არ­ქიტ. გ. ავსაჯანიშვილთან ერთად); პანსიონატი უსინათლოთათვის (1968) — ყველა ქ. წყალტუბოში. ამავდროულად კედია პედაგოგიურ ­საქმიანობას ეწეოდა სა­ქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტსა (1932–1940) და თბილისის სა­ხელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში (1947–1968). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
მელქისედეკ კედია

მელქისედეკ (მექი) მიხეილის ძე კედია (დ. 1878 — გ. 25 ნოემბერი, 1945, პარიზი; დაკრძალულია ლევილის სასაფლაოზე) — საქართველის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროს განსაკუთრებული რაზმის უფროსი (1918-1921). 1921 წლიდან პოლიტიკური ემიგრანტი. საქართველოს მე-5 პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის პაპა (დედის მხრიდან).

რუსეთის 1917 წლის რევოლუციამდე ჟანდარმერიაში უბნის ინსპექტორად მუშაობდა. 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროში. 1918 წლის 17 აგვისტოტს მინისტრმა ნოე რამიშვილმა კედია ახლადშექმნილი განსაკუთრებული რაზმის უფროსად დანიშნა, მის მოადგილედ (ამხანაგად) კი — პლატონ ფაჩულია. რაზმი თავდაპირველად 6 თვის ვადით შეიქმნა, შემდგომში ვადა 1920 წლის იანვრამდე გაგრძელდა, საბოლოოდ კი 1921 წლის მარტამდე მოქმედებდა. კედიას დაქვემდებარებაში არსებული რაზმი 131 შტატიანი და 16 შტატგარეშე თანამშრომლისგან შედგებოდა. კედიასა და მისი რაზმის საქმიანობის ძირითად მიმართულებას ბოლშევიკთა წინააღმდეგ ბრძოლა, მოსალოდნელი ამბოხისა თუ ტერორისტული აქტის გამოვლენა და აღკვეთა, სპეკულაციების აღკვეთა, ბოლშევიკთა და სპეკულიანტთა შეპყრობა წარმოადგენდა. 1918 წლის ბოლოს განსაკუთრებით აქტიურად მოქმედებდა სომხეთთან ომის მიმდინარეობის პირობებში თბილისში არსებულ ფარულ სომხურ ორგანიზაციებთან მიმართებაში. 1918-1921 წლებში კედიას თანამშრომლებმა ათეულობით ფაქტი გამოაშკარავეს და დააკავეს სპეკულაციაში მხილებული დამნაშავეები, ასობით ბოლშევიკი იქნა დაპატიმრებული საქართველოს წინააღმდეგ აგიტაციისა და ანტისახელმწიფოებრივი მოქმედებების ბრალდებით.

1919 წელს კედიას რაზმმა შეიპყრო სამხედრო სამინისტროს თანამშრომელი პავლე ნიკიტინი სამხედრო სამინისტროდან საქართველოს ტოპოგრაფიული მასალების ჩრდილოეთ კავკასიაში გატანის მცდელობის დროს. იმავე წელს დააპატიმრეს პანაიტ აკრიტოსი, რომელიც ბერძენ მოსახლეობაში საქართველოს რესპუბლიკის წყობილების საწინააღმდეგო აგიტაციას ეწეოდა. 1920 წელს კედიამ დააკავა ბოლშევიკი ლავრენტი ბერია, რომელსაც დაკითხვის დროს ცრემლმორეულს გაუთქვია თავისი თანამონაწილეები, რის შემდეგაც ის გაუთავისუფლებიათ. 1920 წლის დეკემბერში შინაგან საქმეთა მინისტრმა რამიშვილმა ოფიციალური ბრძანებით მადლობა გამოუცხადა მექი კედიას მოვალეობის პირნათლად შესრულებისათვის. 1921 წლის მარტიდან კედია ემიგრაციაში იყო საფრანგეთში, ინარჩუნებდა კავშირს მთავრობასთან, და მთავრობის დავალებით აწარმოებდა დაზვერვით საქმიანობას.

მექი კედიას ცოლად ჰყავდა აგრაფინა თავართქილაძე (დ. 1888 — გ. 1968). მათი შვილები იყვნენ: მიხეილ კედია და ზეინაბ კედია-ზურაბიშვილისა.