ფრანსისკო ლეონ დე-ლა-ბარა

ფრანსისკო ლეონ დე-ლა-ბარა (დ. 16 ივნისი, 1863 – გ. 23 სექტემბერი, 1939) — მექსიკელი პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი, იურისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც მექსიკის რევოლუციის დროს, 1911 წლის 25 მაისიდან 6 ნოემბრამდე, მექსიკის 36-ე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. მან ეს თანამდებობა პრეზიდენტ პორფირიო დიასისა და ვიცე-პრეზიდენტ რამონ კორალის გადადგომის შემდეგ დაიკავა. მანამდე იგი ერთი თვის განმავლობაში იყო საგარეო საქმეთა მინისტრი დიასის ადმინისტრაციაში, მოგვიანებით კი იმავე თანამდებობას იკავებდა 1913–1914 წლებში პრეზიდენტ ვიქტორიანო უერტას დროს. კონსერვატორებში იგი ცნობილი იყო როგორც „თეთრი პრეზიდენტი“ ან „უმწიკვლო პრეზიდენტი“.

ადრეული კარიერა
ლეონ დე ლა ბარას მამისეული ბაბუა, ხუან ფრანცისკო ლეონ დე ლა ბარა, იყო არგენტინაში დაბადებული მებრძოლი ჩილეს დამოუკიდებლობის ომში ბერნარდო ო'ჰიგინსის დროს. არგენტინაში დაბრუნების შემდეგ ხუან ფრანცისკოს ჰყავდა ჩვიდმეტი შვილი, მათ შორის ბერნაბე ლეონ დე ლა ბარა, ფრანცისკო ლეონ დე ლა ბარას მამა. ბერნაბემ დაქორწინდა მარია ლუიზა კიჯანოზე, იუკატანის გენერალ ალეხანდრო კიიანოს ასულზე, რომლის ქვეშაც მსახურობდა. ბერნაბე და მარია ლუიზას ვაჟი ფრანსისკო ლეონ დე ლა ბარა ი კიჯანო დაიბადა კერეტაროში, კერეტაროში.

1896 წელს ლეონ დე ლა ბარა მექსიკის დიპლომატიურ კორპუსში შევიდა და ბრაზილიაში, არგენტინაში, ურუგვაიში, პარაგვაიში, ბელგიაში, ნიდერლანდებსა და შეერთებულ შტატებში (1909–1911) ელჩად მუშაობდა. ის იყო მექსიკის წარმომადგენელი 1907 წელს ჰააგის სამშვიდობო კონფერენციაზე. ამ პერიოდში მან საერთაშორისო სამართლის ავტორიტეტის რეპუტაცია მოიპოვა. როდესაც 1910 წელს მექსიკის რევოლუცია დაიწყო, ის აშშ-ში ელჩი იყო. 1910 წლის გაყალბებული არჩევნების შემდეგ, რევოლუციური ძალები პორფირიო დიასის (1876–1880; 1884–1911) წინააღმდეგ აჯანყდნენ, დაამარცხეს ფედერალური არმია და აიძულეს იგი პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადამდგარიყო. 1911 წლის 21 მაისის სიუდად-ხუარესის ხელშეკრულებით, ლეონ დე ლა ბარა დროებით პრეზიდენტად აირჩიეს, სანამ 1911 წლის შემოდგომაზე არჩევნები არ ჩატარდებოდა. ის არ იყო პოლიტიკოსი ან დიასის „მეცნიერების“ წევრი, არამედ დიპლომატი და იურისტი.

მექსიკის პრეზიდენტი
იგი პრეზიდენტის თანამდებობას 1911 წლის 6 ნოემბრამდე იკავებდა, სანამ ფრანსისკო მადერომ, როგორც არჩეულმა პრეზიდენტმა, ოფიციალურად არ დაიკავა თანამდებობა. მიუხედავად იმისა, რომ კონსერვატორები მას კეთილგანწყობილ „თეთრ პრეზიდენტად“ თვლიდნენ, გერმანიის ელჩმა მექსიკაში, პაულ ფონ ჰინცემ, აღნიშნა: „დე ლა ბარას სურს ღირსეულად შეეგუოს ექს-რევოლუციური გავლენის გარდაუვალ წინსვლას, ამავდროულად კი დააჩქაროს მადეროს პარტიის სრული კრახი...“.

არსებობდა ზეწოლა, რომ ლეონ დე ლა ბარას თავად ეყარა კენჭი პრეზიდენტობაზე, თუმცა მან წინააღმდეგობა გაუწია. მან ხელი შეუწყო დემოკრატიას და ის არჩევნები, რომლებმაც მადერო ხელისუფლებაში მოიყვანა, თავისუფალ და სამართლიანად არის მიჩნეული. 1911 წლის ზაფხულში პუებლას ქუჩებში ფედერალურ ჯარისკაცებსა და მადეროს მომხრე არარეგულარულ ფორმირებებს შორის შეტაკებები მოხდა. პრეზიდენტმა მომხდარში შინაგან საქმეთა მინისტრი ემილიო ვასკეს გომესი დაადანაშაულა.

ქვეყნისადმი მიმართვაში ლეონ დე ლა ბარამ სამი მთავარი მიზანი გამოკვეთა: წესრიგის აღდგენა, თავისუფალი არჩევნების ჩატარება და იმ რეფორმების გაგრძელება, რომლებიც დიასის მმართველობის ბოლოს იყო დაპირებული. მას შემდეგ, რაც მადერომ თავის რევოლუციონერ მომხრეებს იარაღის დაყრისკენ მოუწოდა, იმ რეგიონებში, სადაც მობილიზაცია მაღალი იყო, არეულობა გაგრძელდა. პრეზიდენტი ცდილობდა არარეგულარული ძალების განიარაღებას. მორელოსში ემილიანო საპატა და მისი მომხრეები წინააღმდეგობას უწევდნენ დემობილიზაციას, რის გამოც ლეონ დე ლა ბარამ გენერალ ვიქტორიანო უერტას მეთაურობით ჯარები გაგზავნა აჯანყების ჩასახშობად. უერტამ ვერ შეძლო აჯანყების ჩახშობა, თუმცა მორელოსში დიდი ზიანი მიაყენა მოსახლეობას — წვავდა სოფლებს და თავს ესხმოდა ხალხს. ქვეყნის სხვა ნაწილებში (ქვემო კალიფორნია, ოახაკა, ჩიაპასი) ამბოხებები წარმატებით იქნა ჩახშობილი. ლეონ დე ლა ბარამ მექსიკაში აშშ-ის ელჩ ჰენრი ლეინ უილსონთან შეთქმულება დაამყარა, რათა მადერო პრეზიდენტობიდან გადაეყენებინათ. 1913 წლის თებერვლის ათი ტრაგიკული დღის განმავლობაში მადერო თანამდებობიდან გადადგა და შემდეგ მოკლეს.

1912 წლის იანვარში ლეონ დე ლა ბარა იტალიას ეწვია, როგორც მექსიკის დამოუკიდებლობის ასი წლისთავისადმი მიძღვნილი მადლიერების ნიშნად წარმომადგენელი და 1913 წლის ბოლოსთვის ის იაპონიაშიც იმოგზაურა.

ვიქტორიანო უერტას რეჟიმის დროს ის ცოტა ხნით საგარეო საქმეთა მინისტრად მუშაობდა, შემდეგ კი საფრანგეთში ელჩად დაინიშნა (1913–1914). ის ევროპაში გადავიდა პენსიაზე და ჰააგაში მდებარე მუდმივი საარბიტრაჟო სასამართლოს პრეზიდენტი გახდა. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო სხვადასხვა საერთაშორისო კომისიებში და დაწერა მრავალი ნაშრომი სასამართლო და ადმინისტრაციულ საკითხებზე.

1939 წლის დასაწყისში, საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, ჟორჟ ბონემ, ლეონ დე ლა ბარა არაოფიციალურ დიპლომატად გამოიყენა გენერალ ფრანსისკო ფრანკოსთან მოლაპარაკებების დასაწყებად, რათა საფრანგეთმა ესპანელი ნაციონალისტები ესპანეთის ლეგიტიმურ მთავრობად აღიარებინა. ესპანეთის სამოქალაქო ომში ესპანელმა ნაციონალისტებმა დაამხეს მეორე ესპანეთის რესპუბლიკა და მოკავშირეებად დაამყარეს ნაცისტურ გერმანიასთან და ფაშისტურ იტალიასთან. ლეონ დე ლა ბარას მიერ დაწყებული მოლაპარაკებების შედეგად, საფრანგეთმა 1939 წლის თებერვალში აღიარა ესპანელი ნაციონალისტები.

უერტას რეჟიმთან დაკავშირებული ყველა ადამიანი თანამედროვე მექსიკის ისტორიაში ასოციაციით შელახულია, მათ შორის ფრანსისკო ლეონ დე ლა ბარა.

პირადი ცხოვრება და სიკვდილი
ლეონ დე ლა ბარა დაქორწინდა ფრანგ-მექსიკელ მარია ელენა ბორნეკეზე. მათ ორი ვაჟი, ფრანცისკო და ხულიო ჰყავდათ, რომელთაგან არცერთი არ გადარჩენილა სრულწლოვანებამდე. ბორნეკე 1909 წელს გარდაიცვალა და გლოვის პერიოდის შემდეგ ლეონ დე ლა ბარა დაქორწინდა თავის დაზე, მარია დელ რეფუჯიო ბორნეკეზე.

ის გარდაიცვალა ბიარიცში 1939 წლის სექტემბერში, მექსიკაში დაბრუნების გარეშე.