iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სქესობრივი აქტი

სქესობრივი აქტი ან უბრალოდ სექსი — გენიტალური კონტაქტი ორ ინდივიდს შორის გამრავლების მიზნით ან სქესობრივი ლტოლვის დაკმაყოფილებისთვის. ბიოლოგიური თვალსაზრისით, ეს არის აქტი, რომლის დროსაც მამაკაცის რეპროდუქციული ორგანო (ადამიანებში ან ზოგიერთ ცხოველებში) შეიყვანება ქალის რეპროდუქციულ ტრაქტში, რომელსაც ასევე კოიტუსს უწოდებენ. აქტში მონაწილეები შეიძლება საპირისპირო სქესის იყვნენ, ან ჰერმაფროდიტები, როგორც მაგალითად ლოკოკინას შემთხვევაში.

ტრადიციულად, სქესობრივ აქტს განიხილავდნენ, როგორც სქესობრივი კონტაქტის ბუნებრივ დასასრულს კაცსა და ქალს შორის და დღემდე ამ განსაზღვრებით განიხილება. თუმცა ტერმინის მნიშვნელობა ბოლო წლებში უფრო ვრცელი გახდა და სულ მცირე სამი სხვადასხვა სახის აქტს მოიცავს. ესენია: ვაგინალური სექსი, რომელიც საშოში მამაკაცის სასქესო ასოს შეყვანას მოიცავს; ორალური სექსი, რომელიც სქესობრივ ორგანოებთან ორალურ კავშირს მოიცავს; და ანალური სექსი, რომელიც მამაკაცის სასქესო ასოს მისი პარტნიორის ანუსში შეყვანას მოიცავს.
მყრალა

მყრალა — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 28-38 სმ, კუდისა — 18—44 სმ, მასა — 0,8—2,5 კგ აღწევს. ტერფითმავალია. ბალნიანი საფარველი ხშირი და ფუმფულაა, განსაკუთრებით კუდზე. ფერად უფრო შავ-თეთრია. კუდის ძირში აქვს ჯირკვლები, რომლებიც გამოყოფენ მეტად მყრალ ნივთიერებას. საფრთხის შემთხვევაში მყრალა ამ სითხეს აფრქვევს თავდამსხმელის მიმართულებით. გავრცელებულია სამხრეთ კანადიდან ცენტრალურ ამერიკამდე. ცხოვრობს ნაირგვარ სავარგულებში. იკვებება პატარ-პატარა ძუძუმწოვრებითა და ფრინველებით, მწერებით. მრავლდება ზამთრის დამლევს. მაკეობა 63 დღემდე გრძელდება. 4—10 ნაშიერს შობს. ერთი წლისა სქესობრივად მწიფდება. მყრალას ძვირფასი ბეწვი აქვს.
მყრელობა

მყრელობა — ქართლის მეფის ვახტანგ -ის ღონისძიება, რომლის მიზანი იყო შინაური შფოთისა და მტერთა შემოსევების გამო ქართლიდან კახეთს გაქცეული გლეხების უკან დაბრუნება. ტერმინი ნაწარმოებია სიტყვისაგან „აყრა“. გლეხთა წინააღმდეგობის მიუხედავად 1707 წელს ვახტანგ -მ ირანის შაჰის ნებართვით გაქცეულთა დიდი ნაწილი ქართლში დააბრუნა, რის შედეგად ქვემო ქართლის მრავალი დაცარიელებული სოფელი ხელახლა მოშენდე.
მშაკი

„მშაკ“ — სომხური ლიტერატურულ-პოლიტიკური გაზეთი. გამოდიოდა 1872—1920 წლებში თბილისში, დააარსა გრიგოლ არწრუნიმ. გაზეთი ლიბერალურ-ბურჟუაზიული პოზიციებიდან აკრიტიკებდა რეაქციულ სამღვდელოებას, კონსერვატორებს. აშუქებდა თურქეთში მყოფი სომხების ცხოვრებას, სომხური ლიტერატურისა და ხელოვნების განვითარების საკითხებს, ბეჭდავდა რაფის, რაფაელ პატკანიანის, ალექსანდრე შირვანზადესა და სხვა ნაწარმოებებს. 1917—1920 წლებში გაზეთი ბურჟუაზიულ ნაციონალიზმის რუპორად იქცა. გ. არწრუნის გარდაცვალების შემდეგ (1892) „მშაკის“ რედაქტორები იყვნენ ა. ქალანთარი, ა. არაქელიანი და სხვები.
მშვილდსაკინძი

მშვილდსაკინძი — ტანსაცმლის შესაკრავი ღეროვანი ან ფირფიტოვან-რკალიანი საკინძი. წარმოადგენს ფიბულის ძირითად სახეობას. ქართული მშვილდსაკინძი შეესატყვისება ევროპულ სპეციალურ ლიტერატურაში ნახმარ „მშვილდისებურ ფიბულას“ , „მშვილდისებურრკალიან ფიბულას“ და მრავალ სხვა. მშვილდსაკინძი ფართოდ იყო გავრცელებული გვიანდელი ბრინჯაოს ხანიდან (ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევარი) ადრინდელი ფეოდალური ხანის ჩათვლით და განიცდიდა ცვლილებებს. მზადდებოდა ბრინჯაოსაგან, რკინისაგან, ზოგჯერ ძვირფასი ლითონისაგან. დღემდე მოაღწია ე. წ. „ინგლისური ქინძისთავის“ სახით. სამკაულის ფუნქციასაც ასრულებდა. მშვილდსაკინძს მიაწერენ აგრეთვე თავდაპირველ საკულტო დანიშნულებას (ავგაროზის ჩამოსაკიდებელი).

მშვილდსაკინძის სამშობლოდ სამხრეთ ევროპა ითვლება. გვხვდება ერთწევრა და ორწევრა მშვილდსაკინძეები. ეს უკანასკნელი უფრო არქაულია და დამახასიათებელია ჩრდილოეთ ევროპის ბრინჯაოს ხანისათვის, ერთწვერა მშვილდსაკინძეები კი — სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპისათვის. მშვილდსაკინძის მთავარი ნაწილებია მშვილდი (რკალი), ენა (ნემსი), ზამბარა და ენის ბუდე (ნემსის წვერის დამჭერი) დროთა განმავლობაში მშვილდსაკინძის ფორმები გართულდა, გაჩნდა ახალი დეტალები. ჰალშტატის კულტურის ბოლოსა და ლატენის კულტურის ხანაში ჩნდება ფიგულრკალიანი (მაგ. გველისებრი, ცხოველის ფორმის) ფიბულები. რკალზე, ნემსზე და გრძელ ბუდეზე ცხოველის, ნიღბის გამოსახულებები და სხვადასხვა ორნამენტია, ზოგჯერ რკალზე წამოცმულია სხვადასხვა მასალისაგან დამზადებული მძივები.

კავკასიაში, კერძოდ საქართველოში, მშვილდსაკინძი გაჩნდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანაში. უძველესი ნიმუშები სამთავროს სამაროვნიდან თარიღდება ძვ. წ. — საუკუნეებით. ადრინდელ კავკასიურ ფიბულებს სუბმიკენური ხანის ბერძნული ფიბულებიდან (ძვ. წ. — სს.) წარმოქმნილად მიიჩნევენ. არსებობს მოსაზრებაც მათი ადგილობრივი წარმოშობის შესახებ. მშვილდსაკინძეები განსაკუთრებით დამახასიათებელია კოლხურ-ყობანური კულტურისათვის. ისინი ერთწევრაა. ანტიკური ხანიდან მრავლადაა ორწევრა, ე. წ. ბუდეაბმული, ცხოველის სკულპტურულფიგურიანი და სხვა ფორმები. ადრინდელი შუა საუკუნეებში კი გაბატონდა ბრინჯაოსა და რკინის ბუდეაბმული და ბუდეაუბმელი, ცალმხრივ ვიწროდ წაგრძეკებული, ზამბარიანი და უზამბარო მშვილდსაკინძეების ვარიანტები. მათი ძირითადი, ე. წ. ლატენური ტიპი დასავლეთ საქართველოში ჩანს ძვ. და ახ. წელთაღრიცხვათა მიჯნაზე, აღმოსავლეთ საქართველოში კი — — საუკუნეებიდან.
SN 1604

1604 ან კეპლერის ზეახალი — ზეახალი ვარსკვლავი ჩვენს გალაქტიკაში, რომელიც გველისმჭერის თანავარსკვლავედში აღმოცენდა 1604 წელს, მზის სისტემიდან დაახლოებით 6000 პარსეკში. მისმა მაქსიმალურმა ხილვადმა ვარსკვლავურმა სიდიდემ 2,5-ს მიაღწია.

პირველად ამ ზეახალ ვარსკლავზე დაკვირვება 1604 წლის 9 ოქტომბერს მოახდინეს. კეპლერის ზეახალი მას დაარქვეს, ვინაიდან 17 ოქტომბრიდან მასზე დაკვირვებებს ახდენდა გერმანელი ასტრონომი იოჰანეს კეპლერი, რომელმაც შემდგომში იგი დაწვრილებით აღწერა.
ტუალეტის ქაღალდის დამჭერი

ტუალეტის ქაღალდის დამჭერი — მოწყობილობა გამოიყენება ტუალეტის ქაღალდის გრაგნილის დასაჭერად. არსებობს ტუალეტის ქაღალდის დამჭერის როგორც მინიმუმ ხუთი ნაირსახეობა:
რაიმეზე მიმაგრებული ჰორიზონტალური მავთული.
კედელზე მიმაგრებული ჰორიზონტალური ღერძი.
კედელზე მიმაგრებული ვერტიკალური ღერძი.
დამჭერ სტრუქტურაზე მიმაგრებული ჰორიზონტალური ღერძი.
იატაკზე ან სხვა დასადგამზე დადგმული ვერტიკალური სვეტი.
დიდგორის რაიონი

დიდგორის რაიონი — თბილისის ერთ-ერთი რაიონი 2006-2013 წლებში. საქართველოს პარლამენტის 2006 წლის 26 ნოემბრის №4173 დადგენილების შესაბამისად, ახლადშექმნილი რაიონის უდიდესი ნაწილი შეადგინა ტერიტორიამ, რომელიც 2006 წლამდე ექვემდებარებოდა გარდაბნის რაიონს (მუნიციპალიტეტს) და საქართველოს დედაქალაქის თვითმმართველ ერთეულს გადაეცა, გამონაკლისია ოქროყანა, რომელიც თბილისის, მთაწმინდის რაიონის დაქვემდებარებაში იყო, ასევე წყნეთი, ბეთანია და ახალდაბა, რომლებიც უფრო ადრე შემოუერთდა თბილისს და ქალაქის მერიაზე დაქვემდებარებული პუნქტები იყვნენ. რაიონში, ძირითადად, არსებობდა საკურორტო, სააგარაკე, დაბისა და სოფლის საგარეუბნო ტიპის დასახლებები. მასში შედიოდა შემდეგი დასახლებული პუნქტები: კიკეთი, კოჯორი, ახალდაბა, ბეთანია, ტაბახმელა, შინდისი, წავკისი, წყნეთი, ოქროყანა, კვესეთი, სამადლო, დიდება. რაიონის ტერიტორია შეადგენს 97,97 კვ. კმ.-ს; გაუქმების შემდეგ გაიყო ვაკისა და მთაწმინდის რაიონებს შორის — წყნეთი, ბეთანია და ახალდაბა მიეკუთვნა ვაკის, ხოლო დანარჩენი დასახლებები მთაწმინდის რაიონს.
გივი ჯავახიშვილი

გივი დიმიტრის ძე ჯავახიშვილი (დ. 18 დეკემბერი, 1912, თბილისი — გ. 10 ნოემბერი, 1985, იქვე) — ქართველი საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1953—1975 წლებში. საქართველოს სსრ დამსახურებული გეოლოგი. საქართველოს სსრ - მოწვევის და სსრკ - მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
გივი ჯავახიშვილი დაიბადა 1912 წლის 18 დეკემბერს, თბილისში, ცნობილი ექიმის დიმიტრი ჯავახიშვილისა და ანა მაღალაშვილის ოჯახში. 1934 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი (ამჟამად — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი) ინჟინერ-გეოლოგის სპეციალობით.

1934 წლიდან 1952 წლამდე მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე ადგილობრივ და პარტიულ ორგანოებში. 1952 წელს დაინიშნა ქალაქ თბილისის ვიცე-მერად, იმავე წელს — ქალაქის მერად, 1953 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველ მოადგილეა, ხოლო 1953 წლის სექტემბრიდან 1975 წლის 18 დეკემბრამდე გ. ჯავახიშვილი საქართველოს მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეა.

როგორც მთავრობის თავმჯდომარე გივი ჯავახიშვილი წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა ქართული ენის დაცვის სახელმწიფო კომისიას, 1968 წელს ის იყო შოთა რუსთაველის დაბადებიდან 800 წლის საიუბილეო კომისიის თავმჯდომარე. მრავალი მოწვევის სსრკ და საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 1958 წელს გივი ჯავახიშვილი ხელმძღვანელობდა საქართველოს დელეგაციას ბრიუსელში (ბელგია) მსოფლიო გამოფენა, ექსპო-ზე, ხოლო 1967 წელს მონრეალის (კანადა) ექსპო-ზე.

1961 წელს გივი ჯავახიშვილი სიტყვით გამოვიდა მოსკოვში სკკპ ყრილობაზე, სადაც საქართველოს დელეგაციის სახელით თანხმობა განაცხადა სტალინის ნეშტის კრემლის მავზოლეუმიდან გამოტანაზე. გივი ჯავახიშვილის ინიციატივითა და ხელშეწყობით აშენდა ქ. თბილისში ფილარმონიის დარბაზი და სპორტის სასახლე. 1966 წელს მან გახსნა თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი სადგური. პრემიერ-მინისტრობის 22 წლის მანძილზე (ყველაზე ხანგრძლივი პერიოდი საქართველოს ისტორიაში) გივი ჯავახიშვილმა თბილისში უმასპინძლა ინდოეთის პრემიერ-მინისტრს ჯავაჰარლალ ნერუს, დანიის დედოფალს მარგრეტე -ს, საფრანგეთის პრეზიდენტს ჟორჟ პომპიდუს, ირანის შაჰს მოჰამედ რეზა ფეჰლევის, კუბის ლიდერს ფიდელ კასტროს და მეოცე საუკუნის ბევრ სხვა ისტორიული მნიშვნელობის პირებს. დაჯილდოებული იყო ლენინის, შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.
პირაღმა მდინარე

„პირაღმა მდინარე“ — ფრანგი მწერლის — ჟან კლოდ მურლევას რომანი. გამოცემულია ორ ტომად: „ტომეკი“ (2000) და „ჰანაჰი“ (2001). წიგნი არის საბავშვო ლიტერატურის ბესტსელერი. წიგნი მეოცნებე ფრანგი ბიჭუნას — ტომეკის ისტორიას მოგვითხრობს, რომლის ცხოვრებაშიც საოცრებები ხდება. საბავშვო რომანი „პირაღმა მდინარე“ 16 ლიტერატურული პრემიის ლაურეატია: დამწყებ მკითხველთა პრემია (ბეგლი, 2001), მკითხველთა პრემია (ასკის ვიენევი, 2001), ბელფორის კოლეჯების პრემია და სხვა. ბოლოს კი ჩაინა-თაიმს-დეილის პრემია საუკეთესო საყმაწვილო წიგნი (ტაივანი 2006). „ტომეკი“ ფრანგულიდან თარგმნა გიორგი ეკიზაშვილმა, ხოლო „ჰანაჰი“ ნატა ბალავაძემ.
თომა ჩაგელიშვილი

თომა ჩაგელიშვილი (დ. 9 მაისი, 1972) — ქართველი ისტორიკოსი და ჟურნალისტი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის გადაცემის, „საქართველოს უახლესი ისტორიის“ ავტორი. პროექტი რუსთავი 2-ზე 2001 წლის იანვრიდან დაიწყო და 2010 წელს დასრულდა. სულ გადაღებულია 24 დოკუმენტური ფილმი, საქართველოს ისტორიის ცალკეულ, მაგრამ მნიშვნელოვან მოვლენებზე: „ილია ჭავჭავაძის მკვლელობა“, „70-იანი წლების დისიდენტურ მოძრაობასთან ბრძოლა“, „თბილისის ომი 1991–1992 წლები“, „პირველი პრეზიდენტის — ზვიად გამსახურდიას სიკვდილი“ და სხვა. 2010 წელს ფონდ „ინტერნიუსთან“ თანამშრომლობით გადაიღო დოკუმენტური სერიალი „ევროპის მეზობლები“. 2010 წლიდან არის დოკუმენტური ფილმების სტუდიის „თი-სტუდია“ დამფუძნებელი.
ჟაბეში

ჟაბეში — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, მულახის თემში (სოფლები: არცხელი, ზარდლაში, ლახირი, მაჯვდიერი, მურშკელი, ჟაბეში, ჟამუში, ღვებრა, ჩვაბიანი, ცალდაში, ჭოლაში). მდებარეობს მდინარე მულხრის (მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1680 მეტრზე, მესტიიდან 15 კილომეტრზე.

სოფელში დგას საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ― შირიმის თლილი კვადრებით ნაგები მაცხოვრის ეკლესია. აღმოსავლეთით სამწახნაგა შვერილი აფსიდა აქვს. ინტერიერში, სამმალიანი ქვის კანკელის წინ, ქვისავე ოთხუთხა კვარცხბეკზე აღმართულია ხის ჯვარი. საკურთხევლის კედელში დატანებულია ორი ღრმა უბე, სადაც სამალავში შესასვლელია მოწყობილი. ინტერიერში შემონახულია მოხატულობის ფრაგმენტები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 90 ადამიანი.
ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები

ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციები ორგანიზმში — ბიოქიმიური პროცესები, რომლის დროსაც წყალბადის ელექტრონი ან ატომი გადადის ერთი მოლეკულიდან (დასაჟანგიდან) მეორეში (აღსადგენში). ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების კატალიზატორებია ფერმენტები — ოქსიდორედუქტაზები. ზოგი ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციის დროს გამოყოფილი ენერგია მარაგის სახით გროვდება სირმანოიდის ნაერთების მოლეკულების ქიმიურ ბმებში. ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციებს ეკუთვნის ტრიკარბონის მჟავების ციკლის რეაქციები, სუნთქვის, ფოტოსინთეზის, დუღილის დროს ელექტრონების გადატანის რეაქციები, ცხიმოვანი მჟავების სინთეზისა და დაჟანგვის რეაქციები და ცოცხალ უჯრედში მიმდინარე სხვა პროცესები.

ელექტრონული თეორიით ჟანგვა-აღდგენის ეწოდება ისეთ რეაქციას, რომლის დროსაც მორეაგირე ნივთიერების მოლეკულაში იცვლება ელემენტის ჟანგვის ხარისხი.

ჟანგვა არის:
ნივთიერებასთან ჟანგბადის მიერთება;
ნივთიერებიდან წყალბადის მოხლეჩა;
ნივთიერებიდან ელექტრონების გაცემა.

შესაბამისად, აღდგენა არის:
ნივთიერებასთან წყალბადის მიერთება;
ნივთიერებიდან ჟანგბადის ჩამოშორება;
ნივთიერებასთან ელექტრონების მიერთება.

ელემენტის ჟანგვის ხარისხის ცვლილება დამოკიდებულია სავალენტო ელექტრონების რაოდენობის ცვლილებაზე. ჟანგვა-აღდგენის რეაქციის პროცესში ერთი ელემენტი გასცემს ელექტრონს, მეორე კი — იძენს მას. ელექტრონის გაცემის შემთხვევაში ატომი იმუხტება დადებითად, შეერთების შემთხვევაში კი უარყოფითად.
წოვათუშები

წოვათუშები, შემოკლებით წოვები, ანუ ბაცბები — ქართული ეროვნული ცნობიერების მქონე სუბეთნოსი (დაახლოებით 3 ათასი კაცი). ისტორიულად სახლობდნენ თუშეთის ტერიტორიაზე. მოგვიანო პერიოდში თუშების მსგავსად მოხდა მათი ბარში, ალვანში ჩამოსახლება. წოვათუშები ბილინგვები არიან და საუბრობენ როგორც ქართულად, ასევე ნახური ქვეჯგუფის წოვათუშურ (ბაცბურ) ენაზე.

ორთოგრაფია
ამ ეთნონიმის სწორი დაწერილობა არის „წოვათუში“, „წოვათუშები“ (დეფისის გარეშე), თუმცა სამეცნიერო ლიტერატურაში, მათ შორის ქსე-ში, ხშირად ვხვდებით მის არასწორ დაწერილობასაც — „წოვა-თუში“, „წოვა-თუშები“.

ენა
წოვათუშები ბილინგვები არიან. საუბრობენ ქართულად და წოვათუშურად (ბაცბურად), რომელიც ინგუშურის მონათესავე ენაა და ნახურ ენათა ჯგუფში შედის.

განსახლება
წოვათუშები (ისევე როგორც, ნაწილობრივ, ჩაღმათუშები) მომთაბარე ცხოვრების წესს მისდევდნენ, რამდენადაც ოდითგანვე მათ სამეურნეო საქმიანობას წარმოადგენდა მეცხვარეობა. ამ ფაქტორმა განაპირობა, რომ წოვათუშების სოფლები გაშენებულია როგორც მთაში, ისე — ბარში:
მთაში მათ ჰქონდათ სოფლები: ინდურთა, მოზართა, ეთელთა, ნაზართა, წარო, შავწყალა, საგირთა (სტიქიური უბედურებების გამო განადგურდა 1861 წელს) და ნადირთა;
ბარში მოსახლეობდნენ:
პანკისის ხეობაში: ომალო, ხალაწანი, ბაწარა, ბირკიანი და სხვა;
ალვანის ველზე: ბახტრიონი, წიწალყურე, მუხროვანი, გურგალჭალა, ოთხთვალა, ალონი, ლაფანყური და ბაიჩლაყურე.
საზამთრი

საზამთრი — ფუტკრის ოჯახის გამოსაზამთრებლად აშენებული საგანგებო შენობა. ოჯახის ნორმალულად გამოსაზამთრებლად საზამთრში ტემპერატურა უნდა იყოს - 40-იდან +40-მდე, ხოლო ტენიანობა — 80-85 %. საჭიროა საზამთრის კარგი ვენტილაცია და მღრღნელებისაგან დაცვა. ადგილმდებარეობისა და ნიადაგის თავისებურებათა მიხედვით საზამთრი შეიძლება იყოს 3 ტიპისა: მიწისქვეშა, ნახევრად მიწისქვეშა და მიწისზედა.

საქართველოში საზამთრის შენობები საჭირო არ არის.
მასტერმაინდი

მასტერმაინდი (ჯეისონ უინგარდი) — -ის სუპერბოროტმოქმედი, იქს-ადამიანების მოწინააღმდეგე. შექმნილია მწერალი სტენ ლისა და მწერალი/ილუსტრატორი ჯეკ კირბის მიერ. პირველად გამოჩნდა კომიქსში შემზარავი იქს-ადამიანები #4 (1964 წლის მარტი). ”ნამდვილი სახელი”, ჯეისონ უინგარდი, მუტანტს კრის კლერმონმა და ჯონ ბინრიმ უწოდეს.

მასტერმაინდს შეუძლია კომპლექსური ტელეპათიური ილუზიების წარმოქმნა. იგი ბოროტი მუტანტების საძმოს დამაარსებელი წევრია. შემდგომში, ჯოჯოხეთის ცეცხლის კლუბის ლორდების კარდინალის გამოსაცდელი წევრი გახდა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ”შავი ფენიქსის საგას” მოვლენებში.

ჯეისონ უინგარდის ვიზუალური გარეგნობა ილუსტრატორმა ჯონ ბირნიმ ბრიტანელი მსახიობის, პიტერ უინგარდის გარეგნობას შეუსაბამა. ამ უკანასკნელმა კი განასახიერა ჯოჯოხეთის ცეცხლის კლუბის ლიდერი სამოციანი წლების სატელევიზიო სერიალში შურისმაძიებლები. პიტერ უინგარდი განსაკუთრებით ცნობილია ბრიტანული სერიალიდან, სახ. ჯეისონ კინგი, სადაც მისი პერსონაჟი ვიზუალურად მეტად წააგავს მარველის ჯეისონ უინგარდს.

მემკვიდრული ვირუსის შედეგად ჯეისონის სიკვდილის შემდგომ გამოჩნდა მისი ორი ქალიშვილი, ორივე ფლობს ილუზიის წარმოქმნის მამისეულ უნარს: მარტინიქიუ ჯეისონი ცნობილია, როგორც მასტერმაინდი, მისი და - რეგან უინგარდი კი თავს ლედი მასტერმაინდს უწოდებს . 2009 წელს, -ის კომიქსების ყველა დროის საუკეთესო ბოროტმოქმედებს შორის ჯეისონ უინგარდმა 98-ე ადგილი დაიკავა.
ფეხსაცმლის ბრახუნის ინციდენტი

ფეხსაცმლის ბრახუნის ინციდენტი — მოხდა 1960 წლის 12 აგვისტოს გაეროს გენერალური ასამბლეის 902-ე პლენარულ სხდომაზე, როდესაც გაბრაზებულმა საბჭოთა კავშირის ლიდერმა ნიკიტა ხრუშჩოვმა თავისი ფეხსაცმელი მისი დელეგატის მაგიდაზე დააბრახუნა.

ინციდენტის შესახებ არსებობს რამდენიმე სხვადასხვა ვერსია. ხრუშჩოვის შვილთაშვილი ნინა ხრუშჩევა წერს, რომ წლების სიჩუმის შემდეგ მისმა ოჯახმა ახსნა: სხდომის დროს ხრუშჩოვმა გაიხადა ფეხსაცმელი, რომელიც მას უჭერდა. როდესაც მან გაბრაზებულმა მაგიდაზე ხელების ბრახუნი დაიწყო, საათი იატაკზე დაუვარდა. როდესაც იგი საათს იატაკიდან იღებდა ფეხსაცმელი მოხვდა თვალში.
პატუქსაი

პატუქსაი (სიტყვასიტყვით გამარჯვების ჭიშკარი ან სატრიუმფო ჭიშკარი), წინათ ეწოდებოდა ან -ის ძეგლი — მონუმენტი ვიენტიანის ცენტრში, ლაოსში. აგებულია 1962 ან 1968 წლებში საფრანგეთისგან გათავისუფლებისათვის მებრძოლების პატივსაყოფად.
მონუმენტი პარიზის სატრიუმფო თაღს ჩამოჰგავს და ლაოსისთვის დამახასიათებელი კინარით არის შემკული.

პატუქსაი ამერიკული ფინანსებით აშენდა. აშშ-მა ლაოსს ახალი აეროპორტის ასაშენებლად ფინანსური დახმარება გამოუყო, თუმცა, ლაოსის ხელისუფლებამ ამ თანხით ძეგლის დადგმა არჩია. ხანდახან პატუქსაის "ვერტიკალურ ასაფრენ-დასაჯდომ ბილიკს" უწოდებენ. თაღამდე "თანონ ლუანგის" ავენიუ მიდის, რომელსაც "დიდ ქუჩასაც" ეძახიან.
ჟანგვის რიცხვი

_{4},

(+1 \ 2) + (+6 \ 1) + (-2 \ 4) = +2 +6 -8 = 0

გამოყენება
ჟანგვის რიცხვი გამოიყენება ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების ტოლობების შესადგენად არაორგანული ნაერთების, განსაკუთრებით კი კომპლექსნაერთების კლასიფიკაციაში. ხშირად ჟანგვის რიცხვი არ ემთხვევა არც ვალენტობას (მაგ. ორგანულ ნაერთებში ნახშირბადი ყოველთვის ოთხვალენტოვანია, ხოლო ნახშირბადატომის ჟანგვის რიცხვი 4, 3, -ში შესაბამისად უდრის -4, -2 და +2) და არც ბმის წარმომქნელი ელექტრონების რაოდენობას. როდესაც სხვადასხვა სახის ატომების ელექტროუარყოფითობა ახლოა ერთმანეთთან, ჟანგვის რიცხვის განსაზღვრა ცალსახად არ ხერხდება.
კინარი

კინარი ბუდისტურ და ინდუისტურ მითოლოგიაში კინარა — პარადიგმატული შეყვარებული, ასტრონომიული მუსიკოსი, ნახევრად ადამიანი და ნახევრად ჩიტი. კინარების ხასიათი ადი პარვა მაჰაბჰარატაში შემდეგნაირადაა ახსნილი: ჩვენ მარადიულად გვიყვარს და ვუყვარვართ. არასდროს ვიყრებით. მუდმივი ცოლ-ქმარი ვართ. არასდროს ვხდებით დედ-მამა. ჩვენი არანაირი შთამომავლობა არ გაგვაჩნია. ჩვენ ვართ ოდეს ჩახუტებული შეყვარებული. ჩვენს შორის რაიმეს მომთხოვნი მესამე არსება ვერ ჭაჭანებს. ჩვენი ცხოვრება ულევი სიამოვნებაა.

ტაილანდი
კინარი (ტაილანდურად ิี—"კინარიი"). ტაილანდის ლიტერატურაში ინდოეთიდან არის შესული და ტაი აზროვნებაზე მოსარგებად სახეცვლილი. ტაილანდური კინარი ანგელოზის სამოსიანი ახალგაზრდა ქალის სახით არის წარმოდგენილი. ქვედა წელი ფრინველისას მიუგავს, რათა ადამიანებისა და სულიერ სამყაროს შორის შეეძლოს ფრენა. ტაილანდში ყველაზე ცნობილი კინარი მანორას (წარმომდგარია მანოჰარადან) სახელით არის ცნობილი, რომელსაც პანიასა ჩადოკის უფლება გააჩნია. კინარი ნაწილია მანორა ბუჩაიანის ცეკვისა, რომელიც ტაიურ მაღალკლასიკურ ცეკვებს შორის ყველაზე მისტიკურია.

ტაილანდის საერთაშორისო ავიახაზები ყოველთვიურ ჟურნალს უშვებს სახელწოდებით კინარი.
ირმის ნახტომი

ირმის ნახტომი, აგრეთვე ცნობილი როგორც რძიანი გზა, ხარის ნავალი, იერუსალიმის გზა, დათვისფეხა, ცის-იკანკლედი, დევის ნამუხლარი (; გალაქსიას — „რძიანი გზა“) — გალაქტიკა, გიგანტური ვარსკვლავური სისტემა, რომელშიც მდებარეობს ჩვენი მზის სისტემა, ასევე ყველა შეუიარაღებელი თვალით ხილული ვარსკვლავი, პლანეტა და ციური სხეული; დაკვირვებადი სამყაროს მილიარდობით გალაქტიკიდან ერთ-ერთი.

აგებულება და სტრუქტურა
გალაქტიკა შედგება ელიფსური ფორმის ცენტრისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზისა და კოსმოსური მტვრის დისკით, ხოლო ვარსკვლავები ქმნიან ოთხ მკაფიო სპირალისებურ მკლავს. ირმის ნახტომის დიამეტრი დაახლოებით 30 ათასი პარსეკია (100 000 სინათლის წელი) და მისი სისქე კი დაახლოებით 1000 სინათლის წელიწადია. გალაქტიკა შეიცავს სულ მცირე 200 მილიარდ ვარსკვლავს (თანამედროვე შეფასება მერყეობს 200-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე). 2009 წლის იანვარის მონაცემებით გალაქტიკის მასა არის მზის მასის 3×1012, ანუ 6×1042 კგ. მისი ძირითადი მასა მოდის არა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთშორისი აირის, არამედ უჩინარი შავი მატერიის ჰალოზე.

გალაქტიკის ცენტრი
გალაქტიკის ცენტრი არის ამოზნექილი და სიგანეში დაახლოებით 8 ათასი პარსეკია. მის ცენტრში მდებარეობს ზემასიური შავი ხვრელი (მშვილდოსანი *), რომლის გარშემო ბრუნავს საშუალო მასის შავი ხვრელი. მათი ერთობლივი გრავიატაცია აიძულებს მათ გარშემო მყოფ ვარსკვლავებს იბრუნონ უჩვეულო ტრაექტორიაზე.

მკლავები
ირმის ნახტომი ეკუთვნის სპირალურ გალაქტიკებს, რაც ნიშნავს რომ მას გააჩნია სპირალური მკლავები. ყოველი მკლავი წარმოადგენს ლოგარითმულ სპირალს 12 გრადუსიანი დახრით. მიჩნეულია რომ არსებობს ოთხი ძირითადი მკლავი.

ჰალო
გალაქტიკის ჰალოს აქვს სფეროსებური ფორმა დაახლოებით 5-10 ათასი სინათლის წელიწადის დიამეტრით და მისი ტემპერატურა დაახლოებით 5×105 კელვინია.

პანორამა
დევის ნამუხლარი

დევის ნამუხლარი, დევის-ნამუხლი — ადგილი თბილისში, მუხათგვერდის ქვემოთ; კლდე, რომელიც კეტავდა თბილისიდან ძეგვისკენ მიმავალ გზას.

1561 წლის აპრილში ქართლის მეფე სიმონ თბილისის გასათავისუფლებლად ემზადებოდა და ციხედიდთან ქართლ-კახეთის ლაშქარი შეკრიბა. ბანაკის დასაცავად დევის ნამუხლართან იდგნენ გუშაგები, რომელთაც ფარეშა გერმანოზიშვილი მეთაურობდა.

6 აპრილის, აღდგომის ღამეს, ქართველი გუშაგები მუხათგვერდში ავიდნენ წირვაზე. ამით ისარგებლეს ყიზილბაშებმა და მოულოდნელად დაეცნენ სიმონის ლაშქარს. ქართველები დამარცხდნენ.

ვახუშტი ბატონიშვილიც ახსენებს თავის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსაში“:
რუსეთი რუსებისთვის

„რუსეთი რუსებისთვის“ (რუს. ́ ́, „როსსია დლია რუსსკიხ“), პოლიტიკური ლოზუნგი და ეთნო-ნაციონალისტური დოქტრინა, რომლის თანახმადაც რუსეთის სახელმწიფოში პრივილეგირებულ ეთნიკურ ჯგუფს შეიძლება წარმოადგენდნენ მხოლოდ რუსები. იდეის მხარდამჭერები ყველა სხვა ხალხის წარმომადგენლებს მიიჩნევენ მეორეხარისხოვან მოქალაქეებად ანდა ქადაგებენ ქვეყნიდან მათ გაძევებას. ლოზუნგი საუკუნის მეორე ნახევარში გაჩნდა, თუმცა განსაკუთრებული პოპულარობა - სს. მიჯნაზე მოიპოვა. ეს იდეა ხშირად რეალიზდება უცხოელების მიმართ ძალადობის სახით, რასაც თან სდევს მსხვერპლი.

ლოზუნგის ავტორობას სხვადასხვა წყარო მიაწერს ს. სამ პოლიტიკურ მოღვაწეს: „შავი ასეულების“ ერთ-ერთ იდეოლოგს ვლადიმერ გრინგმუტს, იმპერატორ ალექსანდრე -ს ან გენერალ მიხაილ სკობელევს. რუსეთის პირველი რევოლუციის (1905-07 წწ.) დროს პოლიტიკური პარტიების ლეგალიზაციასთან დაკავშირებით ეს ლოზუნგი ბევრი რადიკალური ნაციონალისტური ჯგუფის საბრძოლო შეძახილად იქცა. იდეის მხარდამჭერები მიიჩნევდნენ, რომ „ერთიან და განუყოფელ“ რუსეთის იმპერიაში წამყვანი როლი მხოლოდ რუსებს ეკისრებოდათ. ისინი მტრულად იყვნენ განწყობილი იმპერიაში მცხოვრები სხვა ხალხების მიმართ, მათ უმადურობასა და ორპირობაში ადანაშაულებდნენ და იცავდნენ ცარიზმის რუსიფიკატორულ პოლიტიკას. მიუხედავად ამისა, გაღატაკებულ და ნაციონალიზმის მიმართ იმხანად ინდიფერენტულ რუს გლეხობასა და მუშებში იდეამ ფეხი ვერ მოიკიდა. ლოზუნგის კრიტიკით გამოდიოდნენ ცნობილი პოლიტიკოსები პაველ მილიუკოვი და სერგეი ვიტე, რომლებიც თვლიდნენ, რომ მსგავსი განწყობები საფრთხეს უქმნიდა იმპერიის ერთიანობას.

თანამედროვე რუსეთში ლოზუნგი „რუსეთი რუსებისთვის“ მზარდი პოპულარობით სარგებლობს. ამას განაპირობებს ერთი მხრივ საბჭოთა კავშირის დაშლითა და 1990-იანი წლების კრიზისით გამოწვეული რევანშისტული განწყობები რუსული საზოგადოების დიდ ნაწილში, მეორე მხრივ კი — მიგრაციის გაძლიერება ცენტრალური აზიიდან, ჩინეთიდან და კავკასიიდან. დამოუკიდებელი სოციოლოგიური კვლევები აჩვენებს, რომ გამოკითხულებში იდეის მხარდამჭერთა რიცხვი 46%-დან (1998 წ.) 58%-მდე (2005 წ.) გაიზარდა. ადამიანის უფლებათა დამცველ ორგანიზაციათა თქმით, ამას ხელი შეუწყო ვლადიმერ პუტინის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ გატარებულმა საგარეო და საშინაო პოლიტიკის კურსმა, მ.შ. ჩეჩნეთის ომმა, ანტი-ქართულმა რიტორიკამ და ა.შ. თვით იდეის მხარდამჭერებში ლოზუნგის შინაარსი არაერთგვაროვნად აღიქმება, თუმცა დიდი ნაწილი რუსებს სწორედ ეთნიკური ნიშნით და არცთუ იშვიათად „სლავური“ გარეგნობით გამოარჩევს. არარუსები და უცხოელი მიგრანტები აღიქმება როგორც ყოველი უბედურების წყარო და საფრთხე რუსეთის სახელმწიფოსათვის. ლოზუნგი ხშირად გაისმის ეროვნულ დღესასწაულებზე, პარტიულ მანიფესტაციებზე და ქსენოფობიური ჯგუფების მიერ უცხოელებზე გახშირებული თავდასხმებისას.
პაატა ჭავჭავაძე

პაატა ჭავჭავაძე (დ. 1755 — გ. 1824 ან 1825), თავადი, ქართლ-კახეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ილია ჭავჭავაძის პაპა.

მეფე ერეკლე -ის დაღესტანზე ლაშქრობის მონაწილის — თავად ბესპაზ ჭავჭავაძის ვაჟი. აქტიურად მონაწილეობდა იმერეთის სამეფოს ტახტზე სოლომონ -ის აყვანაში. გიორგი -მ ხუთასისთავობა უბოძა; მას ევალებოდა ბახტრიონიდან გავაზამდე შეკრებილი მოლაშქრეების მეთაურობა. რუსეთის მიერ საქართველოს ანექსიის შემდეგ ახალი მთავრობა უნდობლად უყურებდა; მხოლოდ 1816 წ. აღუდგინა ძველი ღირსება კავკასიის მთავარმართებელმა ალექსეი ერმოლოვმა. დაიღუპა სოფ. გავაზზე ლეკების თავდასხმის მოგერიებისას.

პაატა ჭავჭავაძემ იქორწინა პელაგია ანდრონიკაშვილზე. მათ ჰყავდათ 6 (შესაძლოა 7) შვილი:

მაკრინე (1792-1872) — თავად ივანე ერისთავის მეუღლე; ილია ჭავჭავაძის გამზრდელი
მიხეილი (1802-1832) — დაიღუპა ლეკებთან შეტაკებისას
სიმონი (1802-1827) — რუსეთის არმიის შტაბს-კაპიტანი; დაიღუპა ერევანთან სპარსელებთან ბრძოლაში
ალექსანდრე (1808-1838) — რუსეთის არმიის ოფიცერი; დაიღუპა დაღესტნის ომში
გრიგოლი (1811-1852) — რუსეთის არმიის შტაბს-კაპიტანი; ილიას მამა
გარსევანი (1816-1847) — რუსეთის არმიის შტაბს-კაპიტანი; დაიღუპა დაღესტნის ომში