iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბაალბექი

ბაალბექი – ძველი ქალაქი ლიბანში. მდებარეობს ბეირუთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 80 კილომეტრში. ზღვის დონიდან 1160 მეტრზე. მოსახლეობა 82 000 კაცი.

მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი უხსოვარი დროიდანაა დასახლებული, მის შესახებ ისტორიული წყაროები არ არსებობენ ალექსანდრე მაკედონელის ეპოქამდე. მისი გარდაცვალების შემდეგ სირია და ლიბანის დღევანდელი ტერიტორია გადავიდა პტოლემე სოტერის ხელში და ქალაქს უწოდეს ჰელიოპოლი ეგვიპტური ჰელიოპოლის პატივსაცემად. ამ პერიოდში იგი უკვე დიდი რელიგიური ცენტრია, სადაც ხდება ბაალის (აქედან ეწოდა ქალაქს სახელი) – სემიტური ღმერთის და დიონისეს თაყვანისცემა. ძვ. წ. 200 წელს ქალაქი დაიპყრო ანტიოქე დიდმა.

ოქტავიანე ავგუსტუსის მმართველობის დროს (ძვ. წ. 27–14) შედიოდა რომის ერთ-ერთ პროვინციაში, – საუკუნეებში ქალაქში აშენდა უამრავი რომაული ტაძარი.

 საუკუნეში ქალაქი დაიპყრეს არაბებმა.

1984 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ლიუდმილა გურჩენკო

ლიუდმილა მარკის ასული გურჩენკო ( დ. 12 ნოემბერი, 1935, ხარკივი — გ. 30 მარტი, 2011, მოსკოვი) — რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი. ესტრადის მომღერალი. სსრკ სახალხო არტისტი (1983). რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2004).

ბიოგრაფია
ლიუდმილა მარკის ასული გურჩენკო დაიბადა 1935 წლის 12 ნოემბერს ქალაქ ხარკივში მარკ გურჩენკოსა (1898-1973) და ელენა სიმონოვა-გურჩენკოს ოჯახში (1917-1999). სკოლის დამთავრების შემდეგ იგი მოსკოვს გაემგზავრა და ჩააბარა ს. გერასიმოვის სახელობის კინემატოგრაფიულ უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1958 წელს.

გურჩენკოს კინოდებიუტი შედგა ფილმში „სიმართლის გზა“ (1956). ამავე წელს გამოდის ელდარ რიაზანოვის „კარნავალის ღამე“, სადაც მთავარი როლები შეასრულეს იგორ ილინსკიმ და ლიუდმილა გურჩენკომ. ფილმმა დიდი წარმატება მოიპოვა.

მოგვიანებით გამოდის ფილმი „გოგონა გიტარასთან ერთად“. შემდეგ წლებში გამოვლინდა გურჩენკოს სამსახიობო ნიჭი. მის კარიერაში მნიშვნელოვანი გარდატეხა მოხდა მას შემდეგ, რაც გამოვიდა ვიქტორ ტრეგუბოვიჩის კინო „ძველი კედლები“, სადაც შეასრულა ანა გიორგის ასულის როლი. მნიშვნელოვანია გურჩენკოს კინოროლები ლეონიდ კვინიხიძის ფილმში „ჭილის ქუდი“ და აგრეთვე ელდარ რიაზანოვის ცნობილ ფილმში „ვაგზალი ორისთვის“, სადაც მისი პარტნიორი ოლეგ ბასილაშვილი იყო.

სხვადასხვა დროს გურჩენკო 5-ჯერ იყო დაქორწინებული. პირველი მეუღლე იყო სცენარისტი და ისტორიკოსი ბორის ანდრონიკაშვილი. მეორეჯერ იქორწინა მსახიობ ალექსანდრე ფადეევზე. აგრეთვე ქორწინებაში იმყოფებოდა იოსებ კობზონთან, კონსტანტინე კუპერვეისთან, სერგეი სენინთან.

2011 წლის 14 თებერვალს გურჩენკომ საკუთარ სახლთან თეძო მოიტეხა. მეორე დღეს მას ქირურგიული ოპერაციის გაკეთება დასჭირდა. რამდენიმე დღეში იგი გამოწერეს. თუმცა 30 მარტს მისი ჯანმრთელობა გაუარესდა, რაც გამოწვეული იყო წინა დღეებში გაკეთებული ოპერაციით. იგი 2011 წლის 30 მარტს გულის შეტევით გარდაიცვალა.

გურჩენკო თავისი ხანგრძლივი კინოკარიერის განმავლობაში გადაღებულია მრავალ ფილმში.
ფაეტონი

ფაეტონი — ძველი ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით, მზის ღვთაების, ჰელიოსის ვაჟი იყო. ერთხელ მან მამას ერთი დღით სთხოვა ეტლი, რათა ზეცაში ,,ემოგზაურა” , მაგრამ ცხენების მართვა ვერ შეძლო და დაიღუპა. ლეგენდის თანახმად, ზეცაში ღვთიური ეტლის ნამსხვრევები მიმოიფანტა. მეცნიერებნა ივარაუდეს, რომ მარსსა და იუპიტერს შორის არსებობდა პლანეტა ფაეტონი, რომელიც ღვთაებრივი ეტლის მსგავსად დაიმსხვრა. ასე წარმოიქმნა ასტეროიდები.
მადრე-დე-დიოსის პროვინცია

მადრე-დე-დიოსი — პროვინცია ბოლივიაში, პანდოს დეპარტამენტის სამხრეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მდინარე მადრე-დე-დიოსისგან, რომელზეც პროვინციის ჩრდილოეთ საზღვარი გადის. მდებარეობს ბოლივიის ამაზონის დაბლობში და ესაზღვრება ლა-პასისა და ბენის დეპარტამენტებს. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ გადაჭიმულია 390 კმ-ზე, ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ 150 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 10 879 კმ²-ია.

მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა 50%-ზე მეტით გაიზარდა. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 521 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო 2010 წლისთვის, სავარაუდოდ 12 290 უნდა გამხდარიყო.

მოსახლეობის 49.8 % 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. (1992)
მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი 99.3 % ესპანურად ლაპარაკობს; 0.7 % კეჩუაზე, 0.1 % აიმარაზე და 5.6 % სხვა ადგილობრივ ენებზე (1992)
მოსახლეობის 94.7 %-ს არ აქვს ელექტროენერგია, 71.8 %-ს სასმელი წყალი. (1992)
წერა-კითხვის მცოდნეა 82.4 % (1992)
მორწმუნეთა 80.2 % კათოლიკეა, 18.8 % პროტესტანტი. (1992)

დაყოფა
პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფიან. დედაქალაქია პუერტო-გონსალეს-მორენო.
მანურიპის პროვინცია

მანურიპი — პროვინცია ბოლივიაში, პანდოს დეპარტამენტის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მდინარე მანურიპისგან, რომელიც მის ტერიტორიაზე გაედინება.

მდებარეობს ბოლივიის ამაზონის დაბლობზე. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ გადაჭიმულია 370 კმ-ზე, ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ 100 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 22 461 კმ²-ია.

მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა 40 %-ით გაიზარდა. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 230 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო 2010 წლისთვის, სავარაუდოდ 10 164 უნდა გამხდარიყო.

მოსახლეობის 47.7 % 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. (1992)
მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი 98.0 % ესპანურად ლაპარაკობს; 0.4 % კეჩუაზე, 0.2 % აიმარაზე (1992)
მოსახლეობის 91.0 %-ს არ აქვს ელექტროენერგია, 68.5 %-ს სასმელი წყალი. (1992)
წერა-კითხვის მცოდნეა 75.4 % (1992)
მორწმუნეთა 84.4 % კათოლიკეა, 14.6 % პროტესტანტი. (1992)

დაყოფა
პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფიან. დედაქალაქია პუერტო-რიკო.
ნიკოლას-სუარესის პროვინცია

ნიკოლას-სუარესი — პროვინცია ბოლივიაში, პანდოს დეპარტამენტის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნიკოლას სუარესის (1861-1940) პატივსაცემად, რომელიც საუკუნეში, კაუჩუკის ბუმისას, პროვინციის თანამედროვე ტერიტორიების უდიდეს ნაწილს ფლობდა.

მდებარეობს ბოლივიის ამაზონის დაბლობში და ესაზღვრება ჩრდილოეთით ბრაზილიას, დასავლეთით - პერუს. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ გადაჭიმულია 370 კმ-ზე, ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ 100 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 9 819 კმ²-ია.

მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა200 %-ით გაიზარდა თუკი 2001 წლის მონაცემებით 29 536 ადამიანს შეადგენდა, 2010 წლისთვის, სავარაუდოდ 51 377 უნდა გამხდარიყო.

მოსახლეობის 42.4 % 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. (1992)
მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი 84.7 % ესპანურად ლაპარაკობს; 4.9 % კეჩუაზე, 3.1 % აიმარაზე (1992)
მოსახლეობის 94.7 %-ს არ აქვს ელექტროენერგია, 71.8 %-ს სასმელი წყალი. (1992)
წერა-კითხვის მცოდნეა 78.1 % (1992)
მორწმუნეთა 83.9 % კათოლიკეა, 13.8 % პროტესტანტი. (1992)

დაყოფა
პროვინცია შედგება ოთხი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფიან. დედაქალაქია კობიხა.
ქვემო ნიჩბისი

ქვემო ნიჩბისი — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში (ნიჩბისის თემის ცენტრი (სოფლები: ქვემო ნიჩბისი, ახალი ნიჩბისი, ზემო ნიჩბისი, სასხორი). მდებარეობს მდინარე ნიჩბისისწყლის ნაპირებზე, ნიჩბისის სერის ძირას, ზღვის დონიდან 710 მ, მცხეთიდან 18 კმ, ძეგვის რკინიგზის სადგურიდან 8 კმ. სოფელში გადის სასხორი — დიდგორის საავტომობილო გზა.

ისტორია
სოფელი ქვემო ნიჩბისი ისტორიული ძეგლია, იგი სოფელ ნიჩბისის ნაწილი იყო. ნიჩბისი ახალი ნიჩბისის, ზემო ნიჩბისისა და ქვემო ნიჩბისის ძველი სახელწოდებაა. ისტორიული სოფელი ნიჩბისი ახლანდელი ქვემო ნიჩბისი უნდა იყოს. ქვემო ნიჩბისი ქართლის ერთ-ერთი უძველესი სოფელია. აქ არის მინის და ჭიქურის დასამზადებელი კვარცის ქვიშის საბადოები, ამიტომ მცხეთასთან, გორთან და მეჯვრისხევთან ერთად ნიჩბისი მეჭურჭლეობის განთქმული ცენტრი იყო. ნიჩბისი მოხსენიებულია გიორგი -ის 1072 წლის სიგელში. მეფე გიორგი -ს სოფელი შიომღვიმის მონასტრისათვის შეუწირავს. სოფელზე შეუვალობის სიგელი მონასტერს 1170 წელს განუახლეს. საუკუნიდან, 1615 წელს მეფე ლუარსაბმა ნიჩბისი ქაიხოსრო და მერაბ ციციშვილების საგვარეულოს უბოძა. საუკუნეში სოფელი ლეკთა გამუდმებულმა შემოსევებმა გააჩანაგა. ამავე საუკუნის მიწურულისათვის სოფელში 7 კომლიღა ცხოვრობდა. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა მეთესლეობის ექსპერიმენტული მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 432 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ტერიტორიაზე რამდენიმე ისტორიული ძეგლი დგას. მათ შორის აღსანიშნავია 1871 წელს აშენებული ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია და იოანე მახარობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია, რომელიც სამშენებლო წარწერის თანახმად აგებულია ელიოზის ძეების მიერ. სოფლის განაპირას დგას საუკუნის დარბაზული ეკლესია „ღვთაება“, რომელსაც, ასევე, კიკოლიანთ საყდარად მოიხსენიებენ.

სოფლის სასაფლაოებზე მრავლადაა საუკუნის დასაწყისის საფლავის ქვები. სოფლის ცენტრში მოქმედებს 1933 წელს გაყვანილი წყარო, რომელიც წარწერის თანახმად გაყვანილია სოციალური უზრუნველყოფის სახალხო კომისარიატის მიერ.

ციციშვილების ციხე
სოფლის ცენტრში დგას ციციშვილების ციხე-დარბაზი, რომელიც აშენებულია საუკუნეში, 1615 წელზე გვიან. ციხის ტერიტორიაზე დგას კოშკი, აბანო. შემორჩენილია (სავარაუდოდ) ლაზარეთის, აფთიაქის, ეკლესიისა და სკოლის ნანგრევები.

წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
სოფლის განაპირას დგას წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესია. ეკლესიას ჯვარ-გუმბათოვანი ფორმა აქვს, თუმცა გუმბათი არ ადგას. ლეგენდის თანახმად, ეკლესიის მშენებელი მცხეთის ეპისკოპოსმა მოაკვლევინა, რის გამოც ეკლესია დაუმთავრებელი დარჩა. ეკლესია აშენებულია - საუკუნეებში. ეკლესიის პერანგი საუკუნეს მიეკუთვნება. პერანგი მხოლოდ დასავლეთ ფასადზეა შემორჩენილი. ამავე ფასადზე გამოსახულია ჩუქურთმები.

სოფლიდან 10 კმ. დაშორებით მდებარეობს არქეოლოგიური ძეგლი ნატბეური.
მკვლელი ტალღები

მკვლელი ტალღები — რამდენიმე ათეული მეტრის სიმაღლის გიგანტური მარტოხელა ტალღები. წარმოიქმნება ოკეანეში და ახასიათებს ზღვის ტალღების მსგავსი ხასიათი.

მკვლელი ტალღების ფენომენი მდგომარეობს იმაში, რომ მათ ანომალიურად დიდი აბსოლუტური სიმაღლეები ახასიაათებთ და მათი გაჩენა მიმდინარეობს მოულოდნელად.

მკვლელი ტალღების წარმოქმნა გეოლოგიურ-გეოფიზიკურ მოვლენებთან კი არ არის დაკავშირებული, არამედ სუსტ ქარებსა და ოკეანის სუსტ ღელვებთან, რასაც საბოლოოდ უდიდესი ბუნებრივი პროცესები მოჰყვება.

გარკვეული დროის განმავლობაში ბუნების აღნიშნული ფენომენი გამოგონილ მოვლენად მიიჩნეოდა. თუმცა ერთ-ერთი პროექტის ფარგლებში ჩატარებული კვლევების შედეგად, წარმოებდა მსოფლიო ოკეანის ზედაპირის მონიტორინგი, რომელიც განხორციელდა რადარული თანამგზავრების -1 და -2-ის მეშვეობით (ევროპული კოსმოსური სააგენტო, ), რამაც გამოავლინა მკვლელი ტალღების ფენომენი და ასე თუ ისე ახსნა მისი ბუნება.

მკვლელი ტალღები დიდი ხნის მოვლენაა. არაერთხელ დააზიანა დიდი ლაინერები, გემები და სხვა. ნამდვილი მკვლელი ტალღები აყენებენ დიდ ზიანს საზღვაო კონსტრუქციებსაც. მკვლელი ტალღების სიმაღლე დაახლოებით 20-30 მ-ით განისაზღვრება.
ლიპყინული

ლიპყინული — მკვრივი ყინულის ფენა, რომელიც წარმოიქმნება დედამიწასა და საგნებზე, მათ ზედაპირზე გადაცივებული წვიმის წვეთებისა და ნისლის დაყინვისას. ლიპყინული უმეტესად სუსტი ყინვების (0°-იდან –3°-მდე), ზოგჯერ უფრო დაბალი ტემპერატურის (–16°) დროს ჩნდება. წარმოიქმნება ძირითადად საგნის ქარპირა მხარეს. დაყინული ყინულის ქერქის სისქე რამდენიმე სანტიმეტრია. თავისი სიმძიმით ამტვრევს ხეებს, ბოძებს, იწვევს გზებზე მიმოსვლის შეწყვეტას, წყვეტს ელექტროგადაცემის ხაზებს.

ლიპყინული საქართველოში ჩნდება აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან ცივი ჰაერის მასების შემოჭრის დროს; მის გაჩენაში დიდ როლს ასრულებს რელიეფის ფორმა, განსაკუთრებით ქედების მიმართულება. ლიპყინული უფრო ხშირია ქარისკენ მიქცეულ ფერდობებზე. ლიპყინული ჯავახეთის ქედზე, ლიხის ქედის დასაველთ კალთაზე, გაგრის ქედსა და მამისონის უღელტეხილზე წელიწადში 3–6 დღეა. იშვიათად ჩნდება საქართველოს მთიანეთშორის ბარში.
აბუნა

აბუნა — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში. წარმოადგენს ამაზონის აუზის ნაწილს და გაედინება ჩრდილოეთ ბოლივიისა და ჩრდილო-დასავლეთ ბრაზილიის ტერიტორიაზე.

მდინარე სათავეს იღებს პერუს ანდებში და მისი სიგრძე 375 კმ-ია. დაახლოებით 320 კმ-ის სიგრძეზე, ქვემო დინებაზე, სანაოსნოა. ქალაქ მანოასთან, ის ერთვის ამაზონის შენაკადს - მდინარე მადეირას. შესართავთან, ბრაზილიის მხარეს მდებარეობს ქალაქი აბუნა.
ვიქტორ პას ესტენსორო

ვიქტორ პას ესტენსორო (, დ. 2 ოქტომბერი, 1907, ტარიხა, ბოლივია — გ. 7 ივნისი, 2001, ტარიხა, ბოლივია) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი ოთხჯერ, 1952-1956, 1960-1964 და 1985-1989 წწ. პირველად თანამდებობა დაიკავა 1952 წლის 16 აპრილს, ეკავა 1956 წლის 6 აგვისტომდე. მეორედ — 1960 წლის 6 აგვისტოდან, 1964 წლის 6 აგვისტომდე. მესამედ — 1964 წლის 6 აგვისტოდან, 1964 წლის 4 ნოემბრამდე. მეოთხედ — 1985 წლის 6 აგვისტოდან, 1989 წლის 6 აგვისტომდე.

ბიოგრაფია
დაიბადა მდიდარი არისტოკრატის ოჯახში. დაამთავრა ლა-პასის სან-ანდრესის უნივერსიტეტის სამართლისა და ეკონომიკის ფაკულტეტი. მონაწილეობდა 1932–1935 წელს პარაგვაი–ბოლივიას შორის წარმოებულ ჩაკოს ომში. 1938–1939 და 1940–1941 წლებში ეროვნული კონგრესის დეპუტატია ტარიხას დეპარტამენტიდან.
ხეერტ ვილდერსი

ხეერტ ვილდერსი (დ. 6 სექტემბერი, 1963, ვენლო, ლიმბურგის პროვინცია) — ნიდერლანდელი პოლიტიკოსი, თავისუფლების პარტიის თავმჯდომარე და 1998 წლიდან მოყოლებული ნიდერლანდების მეორე სენატის წევრი. ვილდერსი საზოგადოებაში განსაკუთრებით ცნობილია ისლამის კრიტიკით.

ბიოგრაფია
ხეერტ ვილდერსი დაიბადა ნიდერლანდელი მამისა და ნიდერლანდელ–ინდიელი დედის სახლში ვენლოში. ვილდერსი სწავლობდა რომაულ–კათოლიკურ წმინდა თომასის კოლეჯში. ის მონათლეს კათოლიკურად, მაგრამ სრულწლოვანი როცა გახდა, უარი თქვა მან კათოლიკური ეკლესიის წევრობაზე.
18 წლის იყო ვილდერსი, როცა პირველად ესტუმრა ერთ–ერთ ისლამურ სახელმწიფოს, სადაც მისი თქმით, მეგობრული დახვედრის გარდა ისლამი მმართველების შიში დაამახსოვრდა. სკოლის დამთავრებისა და 1983/1984 წლებში სამხედრო მოვალეობის მოხდის შემდეგ, ვილდერსი მუშაობდა სადაზღვევო კომპანიებში. ამავდროულად ის სწავლობდა სამართალთმცოდნეობას ნიდერლანდების ოპენის უნივერსიტეტში. შემდეგ ვილდერსი მუშაობდა რამდენიმე თვე ისრაელში. ვილდერსისა და მისი პარტიისათის ისრაელი ერთ–ერთი მთავარი მოკავშირეა.

1992 წლის 31 ივლისს ვილდერსი დაქორწინდა თავის უნგრელ მეუღლეზე, კრიშტინაზე, ბუდაპეშტში. 1998 წელს ვილდერსი გახდა სახალხო პარტია თავისუფლებისა და დემოკრატიისათის წევრი. იმავე წელს არჩეული იქნა ვილდერსი უტრეხტში ნიდერლანდების მეორე სენატის წევრად. 2002 წელს დატოვა მან თავისი ყოფილი პარტია, 2006 წელს კი დააარსა საკუთარი პარტია თავისუფლებისათის. 2006 წლის ნიდერლანდების საპარლამენტო არჩევნებში პარტია თავისუფლებამ ხმების 5,9 % მიიღო.
ლეონიდ სტადნიკი

ლეონიდ სტადნიკი ( დ. 5 აგვისტო, 1970, პოდოლიანცი — გ. 24 აგვისტო, 2014, პოდოლიანცი) — უკრაინელი გიგანტი. მისი სიმაღლე აღწევდა 257 სმ-ს, ხოლო წონა 200 კგ-ს. 2003 წლამდე მუშაობდა ვეტ-ექიმად უკრაინის ერთ-ერთ სოფელში. ცხოვრობდა დედამისთან ერთად სოფელ პოდოლიანცში. სტადნიკი პირველი ჯგუფის ინვალიდი იყო, მან არაერთი ოპერაცია გადაიტანა თავის ტვინზე.

12 წლის ასაკში სტადნიკმა თავის ტვინზე ოპერაცია გაიკეთა, რის შემდეგ განუვითარდა ჰიპოფიზი, რამაც საბოლოოდ გამოიწვია აკრომეგალია. სტადნიკი დიდი ხნის განმავლობაში გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნს უარს ეუბნებოდა სიმაღლეში გაზომვაზე, თუმცა 2007 წელს იგი დათანხმდა გამომცემლობას და სიმაღლეში გაიზომა. აღმოჩნდა, რომ ლეონიდ სტადნიკი 2007 წლისათვის პლანეტის ყველაზე მაღალი ადამიანია. მანამდე ეს ტიტული მონღოლ გიგანტს ბაო სიშუნს ეკუთვნოდა. 2008 წელს გინესის რეკორდების წიგნმა ყველაზე მაღალი ადამიანის ტიტული დაუბრუნა ბაო სიშუნს, რამეთუ სტადნიკმა უარი განაცხადა სიმაღლეში ხელახლა გაზომვაზე.

სტადნიკი აგრძელებდა სიმაღლეში მომატებას. უკანასკნელ წლებში გაიზარდა 2 სანტიმეტრით. მეტად უჭირდა გადაადგილება. უკრაინელმა ბიზნესმენებმა ლეონიდ სტადნიკს აჩუქეს სატელიტური ანტენა და კომპიუტერი. აღსანიშნავია, რომ სტადნიკი რამდენიმე წლის წინ უკრაინის იმდროინდელ პრეზიდენტს ვიქტორ იუშჩენკოს შეხვდა. 2008 წლის აპრილში იუშჩენკომ მას გადასცა ავტომობილი .

სტადნიკი გარდაიცვალა 44 წლის ასაკში. გარდაცვალების მიზეზი ტვინში სისხლის ჩაქცევა გახდა. ბოლო წლებში კარჩაკეტილ ცხოვრებას ეწეოდა, უარს ამბობდა ჟურნალისტებთან შეხვედრაზე და როგორც ამბობდა ყველაზე მეტად სურდა ეცხოვრა „როგორც ყველა ნორმალურ ადამიანს“. ლეონიდ სტადნიკი მშობლიურ სოფელში დაკრძალეს.
ისლა-სუარესი

ისლა-სუარესი — მდინარის კუნძული ამაზონის აუზში, მდინარე მამორეში.

მდებარეობს ბოლივია-ბრაზილიის საზღვარზე. კუნძული 1867 წლის აიაკუჩოს ხელშეკრულებიდან დღემდე სადავოა ამ ორ ქვეყანას შორის. ასევე სადავოა მდინარე მამორესა და გუაპორეში მდებარე სხვა 80-მდე კუნძული. ისლა-სუარესის 70%-ს დღეს ბრაზილია აკონტროლებს. ფართობი შეადგენს 2.58 კმ²-ს, მაქსიმალური სიგრძე 3.3 კმ-ს, სიგანე 1.1 კმ-ს.
ვიაჩა

ვიაჩა — ქალაქი ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. მდებარეობს ბოლივიის ალტიპლანოში, ლა-პასიდან 22 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით.

2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 36 824 ადამიანს შეადგენს. ვიაჩაში მდებარეობს ბოლივიის უდიდესი ცემენტის ქარხნები. ეკონომიკაში ასევე დიდი ადგილი უკავია სოფლის მეურნეობას, კერძოდ კარტოფილის მოყვანას.

ქალაქი ტიტიკაკას ტბის სიახლოვეს მდებარეობს იქ, სადაც ასობით წლის წინ ინკები სახლობდნენ, ამიტომ ის მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრია.
დავითიანი (ნაწარმოები)

დავითიანი — დავით გურამიშვილის ერთადერთი შემორჩენილი ნაწარმოები. მასში აღწერილია მწერლის ცხოვრება. არის ასევე მრავალი დარიგება ახალგაზრდებისთვის (თავი–სწავლა მოსწავლეთა). ნახსენებია ასევე რუსეთ-პრუსიის ბრძოლაც.

სახელწოდება
„დავითიანი“ საქართველოს მწერლობაში დამკვიდრებული ტრადიციის გაგრძელება იყო („თეიმურაზიანი“, „არჩილიანი“ ერქვა ქართველ მეფე–პოეტთა კრებულებს). დავით გურამიშვილი თავისი პოეტური შთაგონების წყაროდ მიიჩნევდა დავით წინასწარმეტყველს. პოეტი ბიბლიურ დავითს ბაძავს, მას ეხმიანება და მის დარად ადიდებს უფალს. ამდენად შესაძლებელია ვივარაუდოთ რომ დავითიანში გურამიშვილთან ერთად პოეტის სეხნიაც–ბიბლიური დავითიც იგულისხმება.

წიგნში შემავალი ძირითადი ნაწარმოებები
ნაწარმოებში შესულია მრავალი ლექსი და ორი ავტობიოგრაფიულ-ისტორიული ხასიათის პოემა - "მხიარული ზაფხული" და "ქართლის ჭირი". ნაწარმოები პროლოგის შემდეგ 4 წიგნად იყოფა.

ხელნაწერები
1778 წელს დავით გურამიშვილმა საკუთარი ხელით გადაწერილი კრებული გადასცა მირიან ბატონიშვილს, ერეკლე -ის ძეს, რომელიც რუსეთის იმპერატორთან იყო მივლინებული და გზად მირგოროდი გაიარა. სწორედ მან ჩამოიტანა საქართველოში "დავითიანი".
შრომა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

შრომა (ყოფილი მიხაილოვკა; ), სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (შრომის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე აღმოსავლეთ გუმისთის მარცხენა ნაპირას. თემის ცენტრი (სოფლები:ამზარა, აფიანდა, ზეგანი, კამანი, მთისუბანი, ნახშირა, სტარუშკინო, ტბეთი, ქვალონი, წყურგილი). ზღვის დონიდან 270 მ, სოხუმიდან 10 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
ნორვეგიის გეოგრაფია

}

მდებარეობა:
ევროპა

ფართობი:
სულ:
324,220 კმ²
ხმელეთი:
307,860 კმ²
წყალი:
16,360 კმ²
შპიცბერგენისა და იან-მაიენი ჩთვლით: 385,199 კმ²

ფართობი - შედარებითი:
ონტინენტური ფართობი ოდნავ მცირე ვიდრე ვიეტნამი და ოდნავ დიდი ვიდრე ნიუ-მექსიკო.
შპიცბერგენისა და იან-მაიენის ჩთვლით ოდნავ დიდი ვიდრე იაპონია.

სახმელეთო საზღვრები:
ჯამში:
2,515 კმ
მოსაზღვრე ქვეყნები:
ფინეთი 729 კმ, შვედეთი 1,619 კმ, რუსეთი 196 კმ.

სანაპირო ზოლი:
25,148 კმ (კონტინენტური); 83,281 კმ (კუნძულების ჩთვლით)

საზღვაო ტერიტორიები რომლებზეც ნორვეგია აცხადებს პრეტენზიას:
ტერიტორიული ზღვა:
(10 საზღვაო მილი, 18,5 კმ)
კონტინენტური შელფი:
(200 საზღვაო მილი, 370.4 კმ)
განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონა:
(200 საზღვაო მილი, 370.4 კმ)
ტერიტორიული წყლები:
(12 საზღვაო მილი, 22.2)

ნორვეგიის განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონა (გეზ) ჯამში 1 979 179 კმ², არის დასავლეთ ევროპაში უდიდესი. გეზ სანაპიროს გასწვრივ იკავებს 878 575 კმ²-ს, იან-მაიენის გეზ შეადგენსს 293 049 კმ²-ს, 1977 წლიდან ნორვეგია შპიცბერგენის ირგვლივ ითხოვს 803 993 კმ² გეზ-ს.
სტრომბოლი

სტრომბოლი — პატარა კუნძული ტირენიის ზღვაში, სიცილიის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან. შედის ლიპარიის კუნძულთა ჯგუფში. კუნძულზე მდებარეობს იტალიის ყველაზე აქტიური ვულკანი. სახელი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვა „“-დან, რაც ამობურცულს ნიშნავს. სწორედ ასე უწოდეს კუნძულს ძველმა ბერძნებმა. სტრომბოლის მოსახლეობა 400-800 ადამიანს შეადგენს.

კუნძულზე მდებარე ვულკანი მრავალჯერ ამოფრქვეულა, ხოლო ვულკანური აქტივობები და მცირე ამოფრქვევები გამუდმებით მიმდინარეობს, რისი ხილვაც კუნძულის მრავალი ადგილიდან და ზღვიდანაა შესაძლებელი. სწორედ ამიტომ, სტრომბოლს „ხმელთაშუა ზღვის სინათლის სახლს“ უწოდებენ. ბოლო ყველაზე მნიშვნელოვანი ამოფრქვევა მოხდა 2009 წლის 13 აპრილს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 926 მეტრზე. მოიცავს სამ აქტიურ მწვერვალს.

აღსანიშნავია, რომ ვულკანზე მასიური, გამუდმებული ამოფრქვევები ბოლო 20 000 წლის მანძილზე მიმდინარეობს.
სეისმური ტალღები

სეისმური ტალღები — რხევები, რომლებიც ვრცელდება დედამიწაში მიწისძვრის, აფეთქებებისა და რხევის სხვა წყაროების კერებიდან. ძლიერი მიწისძვრების კერების მახლობლად სეისმური ტალღები დამანგრეველი ძალისაა, მათი პერიოდი იქ ძირითადად წმ მეათედი ნაწილების ტოლია.

ეპიცენტრიდან მოშორებით სეისმური ტალღები დრეკადი ტალღებია. განარჩევენ გრძივ და განივ სეისმურ ტალღებს. გრძივ სეისმურ ტალღებში რხევა მიმდინარეობს ტალღის გავრცელების მიმართულებით, განივ სეისმურ ტალღებში კი ტალღის გავრცელების პერპენდიკულარულად.

გრძივი და განივი ტალღების გავრცელების სიჩქარე ერთსა და იმავე გარემოში განსხვავებულია.

 და ტალღები წყაროდან ყველა მიმართულებით ვრცელდება, ამიტომ მათ მოცულობით სეისმურ ტალღებს უწოდებენ. სეისმური ტალღები სხვადასხვა დრეკადი თვისებების მქონე გარემოთა გამყოფ ზედაპირებზე გარდატყდება და აირეკლება — წარმოიქმნება გარდატეხილი და არეკვლილი სეისმური ტალღები დედამიწის ზედაპირთან (აგრეთვე ორი გარემოს გამყოფ ზედაპირთან დედამიწის წიაღში).

წარმოიქმნება ზედაპირული სეისმური ტალღები მათი ამპლიტუდა მეტია, ვიდრე გრძივი და განივი სეისმური ტალღებისა, გავრცელების სიჩქარე კი განივისაზე ნაკლებია.

სიღრმის ზრდასთან ერთად დედამიწის შემადგენელი ნივთიერების თვისებების ცვლილების გამო იცვლება სეისმური ტალღების გავრცელების სიჩქარეც.
მიწისძვრის კერებიდან სხვადასხვა მანძილზე მდებარე სეისმურ სადგურებამდე სხვადასხვა ტიპის სეისმური ტალღების გარბენის დროის განსაზღვრით გამოითვლება მათი გავრცელების სიჩქარე სხვადასხვა სიღრმეზე, რაც საშუალებას გვაძლევს შევისწავლოთ დედამიწის სიღრმული აგებულება.
ნორვეგიის ეკონომიკა

ნორვეგია მაღალგანვითარებული, ინდუსტრიული ქვეყანაა. ხასიათდება ექსპორტზე ორიენტირებული ღია ეკონომიკით. არის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი ქვეყანა მსოფლიოში. ეკონომიკის ძირითადი დარგებია: ნავთობისა და გაზის მოპოვება-წარმოება, გემთმშენებლობა, ქაღალდი, მეტალურგია, ქიმიკატები, საფეიქრო და მსუბუქი მრეწველობა, სამთო მრეწველობა, თევზაობა.

ნორვეგიის ეკონომიკას ჩვეულებრივ უწოდებენ შერეული ეკონომიკას - ის წარმოადგენს კაპიტალისტურ საბაზრო ეკონომიკას სახელმწიფოს როლის ნათლად გამოხატული მონაწილეობით. ისევე, როგორც დასავლეთ ევროპის სხვა ქვეყნებში, ნორვეგიის ინდუსტრიის განვითარება ძირითადად განხორციელდა კერძო საკუთრების შესახებ კანონით და კერძო სექტორის მეშვეობით.

ეკონომიკის განვითარება
ინდუსტრიულ რევოლუციამდე ნორვეგიის ეკონომიკა უმეტესწილად დაფუძნებული იყო სოფლის მეურნეობაზე, მეტყევეობაზე და მეთევზეობაზე. ნორვეგიელები ჩვეულებრივ ცხოვრობდნენ მნიშვნელოვანი დეფიციტის პრობებში, თუმცა შიმშილი იშვიათი იყო. გარდა რამდენიმე ნაყოფიერი მიწისა ხედმაკში და ესტფოლდში, ისეთი მარცვლეული კულტურები, როგორიცაა შვრია, ჭვავი და ქერი შეზღუდული იყო.

ეკონომიკური აღმავლობა ნორვეგიაში დაიწყო საუკუნეში, როდესაც ნორვეგიელმა ვაჭრებმა დაიწყეს ხე-ტყის თავისუფლად გატანა ინგლისში საკუთარი გემებით. ამან გამოიწვია ფლოტის გაფართოება, გაიზარდა ტყის დამუშავება, შეიქმნა ხის საამქროები.
ნორვეგიის დროშა

ნორვეგიის დროშა - არის წითელი, რომელზეც გამოსახულია ლურჯი ფერის სკანდინავიური ჯვარი, გამოკვეთილი თეთრი ფერით, რომელიც ვრცელდება დროშის კიდეებამდე.

ისტორია
1748-1814 წლებში დანია-ნორვეგიის კავშირის დროს ნორვეგიული ფლოტი დანიის დროშის(დანებროგის) ქვეშ ცურავდა. 1814 წელს როდესაც ნორვეგიის მეფე გახდა შვედეთის მეფე, ნორვეგიელებმა უფლება მიიღეს ამ დროშის გამოყენებაზე მასზე ნორვეგიის გერბის დატანით. მაგრამ ბრძოლა საკუთარი დროშისათვის გაგრძელდა და 1821 წელს პარლამენტმა მიიღო ახალი დროშა. დანებროგი ლურჯი ჯვარით თეთრ ფონზე. ჯვარი არის საერთო სიმბოლო დანიის და შვედეთის დროშების.

ქრონოლოგია