iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დედანი

დედანი — თავდაპირველი, ავტორისეული ნაწარმოები, რომლის პირი გადააქვთ გადაწერით ან გადაბეჭდვით; სახვითი ხელოვნების ნაწარმოების ან დოკუმენტის ორიგინალი; სტამბური წესით გასამრავლებელი დედანი შეიძლება იყოს ტექსტი, ფოტოსურათი, გრაფიკული გამოსახულება და მისთ., რასაც ამზადებენ გამომცემლობაში — კითხულობენ რედაქტირების თვალსაზრისით, შემდეგ მიუთითებენ, რა შრიფტით უნდა აიწყოს ტექსტი, სათაურები, გამყოფები და სხვ.; რა ზომაზე დაკაბადონდეს გვერდები და როგორ განლაგდეს ოლუსტრაციები, ადგენენ სპეციფიკაციას ბეჭდვის ტექნოლოგიისა და აკინძვის სახეობის შესახებ და გადასცემენ სტამბას. შეიძლება დედნის კოდირება მაგნიტზე ან პერფოლენტზე. ამ თვალსაზრისით დედანს შეესატყვისება ლათინური სიტყვა-ტერმინი „ორიგინალი“ .
დეაერატორი

დეაერატორი — მოწყობილობა, რომლის დანიშნულებაა წყლის დეაერაცია (ე.ი. წყლისგან მასში გახსნილი აირების მოცილება). დეაერაციას აყენებენ თბოელექტროსადგურებში მოსაწოდებელი საკვები წყლის დეაერაციისათვის. დეაერაციის გარეშე ორთქლგენერატორში ან თბურ ქსელში გამოყოფილ წყალში გახსნილი კოროზიულ-აქტიური აირები (ჟანგბადი და თავისუფალი ნახშირორჟანგი) ლითონის კოროზიას იწვევს.

მოქმედების პრინციპის მიხედვით დეაერატორი არის თერმული (ყველაზე მეტად გავრცელებული), დესორბციული, ქიმიური და სხვა.
ჭეჭკეტა

ჭეჭკეტა (; ადრე ცნობილი იყო როგორ ) — სოკოს სახეობა ლაქტიფლუუსის გვარისა. ფილოგენეტიკური ანალიზით დასტურდება, რომ წარმოადგენს არა ერთ კონკრეტულ ტაქსონს, არამედ მორფოლოგიურად მსგავსი რამდენიმე სახეობის ან ქვესახეობის კომპლექსს.

ქუდის დიამეტრია 11 სმ, მოწითალო-ყავისფერი, ნარინჯისფერი-ყავისფერი ან მოყვითალოა; ჯერ ამობურცულია, მომწიფებისას შუაში ჩაღრმავდება და ხშირად დახეთქილი ზედაპირი აქვს. ნაყოფსხეულის (განსაკუთრებით ფირფიტების) დაზიანებისას გამოიყოფა თეთრი, რძისმაგვარი სითხე (ლატექსი), რომელიც ჰაერზე წენგოსფერი და წებოვანი ხდება, გაშრობისას მის ადგილას ჩნდება მურა ლაქა. იზრდება ფოთლოვან წიწვოვან ტყეებში ზაფხულში (აგვისტო) და შემოდგომით (ოქტომბერი). მას ახასიათებს სპეციფიკური თევზისმაგვარი სუნი, რომელიც გავლენას არ ახდენს მის გემოზე. საჭმელად იხმარება ახალი — შემწვარი, ზოგჯერ უმიც. დასავლეთში იგი დელიკატესად მიიჩნევა.

ნაყოფსხეულების ქიმიურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ისინი შეიცავენ ერგოსტეროლთან დაკავშირებულ რამდენიმე სტეროლს, რომელთაგან ზოგიერთი უნიკალურია ამ სახეობისთვის. სოკო აგრეთვე შეიცავს ბუნებრივ კაუჩუკს, რომლის ქიმიური სტრუქტურაც შესწავლილია. ჭადუა ან ჭადილო.

აღწერა
ქუდი — 5-11 სმ-მდე აღწევს, ხორციანი და ხავერდოვანი ან გლუვი ზედაპირით, რომლის ფორმაც მომწიფებასთან ერთად იცვლება: თავდაპირველად იგი ამომზნექილია, შიგნით შეკეცილი კიდეებით, მოგვიანებით კი ბრტყელდება და ცენტრში უჩნდება ჩაღრმავება. ხოლო მისი ფერი გარდამავალია გარგარისფრიდან მოყვითალო-ყავისფერში. ზოგიერთი ავტორი ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში გავრცელებულ, იშვიათ სახეობა . . -ს განიხილავს როგორც დამოუკიდებელ ვარიაციას, რომელიც ძირითადი სახეობისგან უფრო მუქი, მოწითალო-ყავისფერი ქუდითა და გაბერილი ფეხით განსხვავდება. ჭეჭკეტა სხვადასხვა სახეობის ხეებთან აყალიბებს ექტომიკორიზას. ამ დროს სოკოს ჰიფები იზრდება მცენარის ფესვის გარშემო და მის ქერქოვან უჯრედებს შორის, თუმცა მათში უშუალოდ არ აღწევს. ჰიფები გარეთ, ნიადაგში ვრცელდება, რითაც მცენარეს ნიადაგიდან საკვები ნივთიერებების ათვისებაში ეხმარება. იგი გვხვდება როგორც წიწვოვანი, ისე ფოთლოვანი ხეების ძირში, თუმცა უფრო მეტად ფართოფოთლოვან ტყეებშია გავრცელებული. ზოგჯერ მისი ნახვა ტორფის ხავსის საფარშიც არის შესაძლებელი. საკმაოდ გავრცელებული სოკოა, რომელიც ზაფხულიდან შემოდგომამდე ჩნდება. იგი ცნობილია აზიიდან, მათ შორის ჩინეთიდან (ცინლინის მთები,
გუარენასი

გუარენასი — ქალაქი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. დაარსდა 1621 წელს სახელით ნუესტრა-სენიორა-დე-კოპაკაბანა-დე-ლოს-გუარენასი. 1989 წლის 27 თებერვალს, ქალაქში დაწყებული სახალხო პროტესტი ავტობუსის მგზავრობის ფასის გაზრდასთან დაკავშირებით, მოედო ქვეყნის დედაქალაქ კარაკასსაც, რომელმაც რამდენიმედღიანი აჯანყება გამოიწვია. დღეს ეს მოვლენები კარაკასოს სახელითაა ცნობილი. ამჟამად, გუარენასი ვირტუალურად შერწყმულია მის მეზობელ ქალაქ გუატირესთან. 2006 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 185 010 ადამიანს შეადგენს.

ორივე ქალაქს ელექტროენერგიით დღემდე 1933 წელს გახსნილი ელექტროსადგური უზრუნველყოფს.

გუარენასში დაიბადა ბეისბოლის პროფესიანალი მოთამაშე ხუან რივერა.

ქალაქში მდებარეობს მირანდას შტატის კინოწარმოება ვილია-დელ-სინე.
დავით აღმაშენებლის სამხედრო რეფორმები

სამხედრო რეფორმები — საუკუნის პირველი მეოთხედის საქართველოში დავით აღმაშენებლის მიერ გატარებული ღონისძიებების კომპლექსი, რომელიც მიზნად ისახავდა საქართველოს ლაშქრის გაწვრთნა-ორგანიზებას და საომარ მოქმედებათა ტაქტიკისა და სტრატეგიის გარდაქმნა-გაუმჯობესებას. დავით აღმაშენებელმა მკაცრი სამხედრო დისციპლინა შემოიღო ჯარში. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცა ლაშქრის კარგად გაწვრთნას, ამ მიზნით მან არსებულ წესებში საგრძნობი ცვლილებები შემოიტანა. მოქმედების სისწრაფისათვის ქვეითი ჯარი შეიცვალა ცხენოსანი რაზმებით. ფართოდ იქნა გამოყენებული მტრის შემოტყუებისა და მასზე მოულოდნელად თავდასხმის ხერხი. შეიქმნა მზვერავების (მსტოვრები) ფართო ქსელი. საქართველოს ლაშქრის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თვისება იყო სწრაფი მანევრირების უნარი, რასაც ხელი შეუწყო დავითის მიერ აგებულმა ხიდებმა და მოწესრიგებულმა გზებმა. დიდი ყურადღება მიექცა წინამბრძოლებს, რომელთა მოვალეობა იყო პირველნი შებრძოდნენ მტერს. თვით დავით აღმაშენებელი „უმსგავსო სპასპეტი და წინამბრძოლი“ ყოფილა. საქართველოში მუდმივი ლაშქრის შექმნისათვის არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ყივჩაყთა ჩამოსახლებას საქართველოში 1118—1120 წლებში. დავით აღმაშენებელმა „წყობად განმავალი რჩეული ორმოცი ათასი“ ყივჩაყი უზრუნველყო საჭურვლითა და ცხენებით და კარგად გაწვრთნა. ყივჩაყთა ვალდებულება საქართველოს ფეოდალური სახელმწიფოს მიმართ მხოლოდ სამხედრო სამსახური იყო, ამდენად ისინი მუდმივ ლაშქარს წარმოადგენენ. საჭიროების შემთხვევაში მეფეს შეეძლო შეეყარა „თვისისა სამეფოსა სპანი, რჩეულნი და მოკაზმულნი, ცხენ-კეთილნი და პირშეუქცეველნი“, რომლებსაც, როგორც ჩანს, გადამწყვეტ მომენტებში იყენებდა მეფე.

მაგ., დიდგორის ბრძოლაში საქართველოს ლაშქარი ასე გამოიყურებოდა:
ქართველთა ლაშქარი — ქართველი მოსახლეობისაგან შედგენილი, ომის წინ საგანგებოდ შეკრებილი ლაშქარი;
„მონა-სპა“ — მეფის თანმხლები 5 ათასი მხედრისაგან შემდგარი ლაშქარი;
ყივჩაყთა ლაშქარი — მუდმივი ლაშქარი;
„როქის სპა“ — დაქირავებული ლაშქარი.

ეროვნების მიხედვით: 40 ათასი ქართველი, 15 ათასი ყივჩაყი, 500 ალანი და 100 ევროპელი რაინდი.

საქართველოს სამეფო კარის მიერ გატარებულმა სამხედრო ღონისძიებებმა ქვეყანა გაამაგრა და გააძლიერა, შექმნა მტკიცე საფუძველი ფეოდალური საქართველოს ერთიანობის აღდგენისათვის.

წყარო
ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 1, თბ., 1955
პუერტო-კაბელიო

პუერტო-კაბელიო — ქალაქი ჩრდილოეთ ვენესუელაში, კარიბის ზღვის სანაპიროზე. მდებარეობს კარაბობოს შტატში, კარაკასიდან 75 კმ-ით დასავლეთით. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 154 000 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქში მდებარეობს ქვეყნის უდიდესი საზღვაო პორტი, რომელიც სასიცოცხლო ფუნქციას ასრულებს ქვეყნის ვრცელ ნავთობინდუსტრიაში.

მისი მდებარეობსი გამო, პუერტო-კაბელიო ხშირად ხდებოდა მეკობრეების თავდასხმის ობიექტი, ამავე დროს საუკუნეში წარმოადგენდა ჰოლანდიელი კონტრაბანდისტების პოპულარულ ბაზარს. კონტრაბანდისტული საქმიანობის უმეტესი ნაწილი მოიცავდა კაკაოთი ვაჭრობას მეზობელ კუნძულ კურასაოსთან, რომელიც ჰოლანდიის მიერ იყო კოლონიზებული. ამ პერიოდში პუერტო-კაბელიოც ჰოლანდიელთა კონტროლის ქვეშ ომყოფებოდა.

1730 წელს პორტი ესპანელებმა აიღეს და აქ გადმოიტანეს სავაჭრო კომპანია რეალ კომპანია გიპუსკოანა დე კარაკასი . ეს კომპანია აშენებდა საწყობებს, ნავმისადგომებსა და ფორტების სიმაგრეებს ნავსადგურის დაცვის მიზნით. 1770-იან წლებში პუერტო-კაბელიო ვენესუელის სანაპირო ზოლის ყველაზე დაცული ქალაქი იყო, ისე რომ 1743 წელს გაუძლო ბრიტანეთის ძალების შემოტევას პუერტო-კაბელიოს ბრძოლისას. შემორჩენილია ამ პერიოდის ორი ფორტი. ვენესუელის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში, იგი იყო ესპანელი როიალისტების უკანანსკნელი დასაყრდენი, რომელიც 1823 წელს ხოსე ანტონიო პაესმა აიღო.

1962 წელს პუერტო-კაბელიოში მიმდინარეობდა ფიდელ კასტროს მომხრე საზღვაო ოფიცრების აჯანყება.
გუაკარა

გუაკარა — ქალაქი ვენესუელაში, კარაბობოს შტატში, გუაკარის მუნიციპალიტეტის ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 438 მეტრზე, ვალენსიის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, კარაკას-ვალენსიის ავტომაგისტრალზე, ვალენსიიდან 12 კმ-ში.

ქალაქი დაარსდა 1624 წელს სახელით — სან-აგუსტინოდე გუაკარა , თუმცა მის ტერიტორიაზე უძველესი დასახლებები 4500 წლის წინანდელია. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 197 523 ადამიანს შეადგენს. წარმოადგენს კარაბობოს შტატის სიდიდით მესამე ქალაქს მოსახლეობის მხრივ, ვალენსიისა და პუერტო-კაბელიოს შემდეგ, მთელი ქვეყნის მასშტაბით კი ამ მაჩვენებლით ოცდამესამეა.
სახსარი

სახსარი — ძვლების მოძრავად შეერთების ადგილი. ასეთი შეერთებისას, როგორც წესი, ერთ-ერთ ძვალს აქვს ღრმული — ფოსო, რომელშიც ზუსტად ჯდება მეორე ძვლის გაფართოებული ნაწილი — თავი. ფოსოს ზედაპირი და ძვლის თავი ხრტილითაა დაფარული. ძვლებს ერთმანეთთან მტკიცე იოგები აერთებს. სახსარი სასახსრე ჩანთაშია მოთავსებული, რომელიც სასახსრე სითხეს შეიცავს.
ელ-ტიგრე

ელ-ტიგრე — ქალაქი აღმოსავლეთ ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. წარმოადგენს სიმონ-როდრიგესის მუნიციპალიტეტის ცენტრს. მდებარეობს შტატის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ორინოკოსა და კარიბის ზღვას შორის, ზღვის დონიდან 285 მეტრზე. ქალაქს კვეთს მდინარე ტიგრე. საშუალო წლიური ტემპერატურა 26,5°-ია, ნალექების რაოდენობა 1 200 მმ. ვენესუელის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მიხედვით, ელ-ტიგრეს მოსახლეობა 147 800 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქი დაარსდა 1933 წლის 3 თებერვალს, როდესაც ნავთობკომპანიებმა აქ ნავთობის საბადოები აღმოაჩინეს. მას შემდეგ, რაც დადასტურდა, რომ ორინოკოს ნავთობის სარტყელი მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს მარაგებს მოიცავს, ელ-ტიგრე ვენესუელის უმნიშვნელოვანესი ქალაქი ხდება. ამავე მიზეზით, ქალაქის ზრდა დღემდე გრძელდება.
შუშანი

შუშანი — „მატიანე ქართლისაჲს“ მიხედვით, წმინდა მოწამე არჩილის უმცროსი ქალიშვილი; იოვანესა და ჯუანშერის და.

არჩილის სიკვდილის შემდეგ ჯუანშერთან ერთად კახეთში ცხოვრობდა. მის ხელს ითხოვდა ხაზართა ხაკანი და სანაცვლოდ ქართველებს არაბთა წინააღმდეგ დახმარებას აღუთქვამდა, თუმცა უარი მიიღო. ხაზართა ლაშქარი ბლუჩანის სარდლობით კახეთს შეესია, დაატყვევა ჯუანშერი და შუშანი და ტფილისი დაარბია. ხაზარეთის გზაზე, დარიალთან, შუშანმა ბეჭდის თვალში დამალული საწამლავით დაასრულა სიცოცხლე. ხაკანმა ქალის გარეშე დაბრუნებული ბლუჩანი სიკვდილით დასაჯა, ხოლო ჯუანშერი შვიდწლიანი ტყვეობის შემდეგ გაათავისუფლა.
მაკგილის უნივერსიტეტი

მაკგილის უნივერსიტეტი — უნივერსიტეტი კანადაში, კვებეკის პროვინციაში, მონრეალის ცენტრში.

ისტორია
მაკგილის უნივერსიტეტი წარმოადგენს უძველეს უნივერსიტეტს მონრეალში. იგი დააარსა ჯეიმზ მაკგილმა, შოტლანდიელმა ქურქით მოვაჭრემ 1821 წელს. იგი გახდათ ფილანტროპი, რომელმაც დატოვა 10 000£ და 46 აკრა მიწის ნაკვეთი, სადაც მდებარეობს უნივერსიტეტი ამჟამად. სწორედ იმ წლიდან მოყოლებული, უნივერსიტეტი პატარა კოლეჯიდან ერთ–ერთ ყველაზე დატვირთულ და ხალხმრაავალ საგანმანათლებლო დაწესებულებად იქცა, რომელიც აერთიანებს ორ კამპუსს, 11 ფაკულტეტს, საერთო ჯამში 300 სასწავლო პროგრამასა და 36 000 სტუდენტს 150 ქვეყნიდან.

1821 წელს დაარსებულმა „მაკგილის კოლეჯმა“ სწავლება 1829 წლის 27 იანვრიდან დაიწყო ვაჭრის ყოფილ აგარაკზე, რომელიც შემდეგ კოლეჯის შენობად გადაკეთდა. 4 წლის შემდეგ, კოლეჯმა პირველად გასცა მედიცინისა და ქირურგიის დოქტორის დიპლომი, რომელიც უილიამ ლესლი ლოჟმა მიიღო. ხელოვნების ფაკულტეტის ნაგებობის მშენებლობა დაიწყო 1839 წელს, რომელიც რამდენიმე წელიწადში დასრულდა კიდეც და ახლაც ფუნქციონირებს.

დამაარსებელმა მომდევნო წლებშიც განაგრძო საუნივერსიტეტო საქმიანობა. გეოლოგი სერ უილიამ დოუსონის რექტორად არჩევის შემდეგ, რომელიც სწორედ ჯეიმზ მაკგილმა მოიწვია, უნივერსიტეტის ფაკულტეტების რაოდენობა თითქმის გაორმაგდა და პრესტიჟიც მოემატა მას.

უნივერსიტეტის ისტორიაში აღსანიშნავია 1884 წელი, როდესაც პირველად მიიღეს ქალი სასწავლებელში, რადგანაც მანამდე მაკგილი წარმოადგენდა მხოლოდ მამაკაცთა სასწავლებელს.

უნივერსიტეტისთვის გარდამტეხი აღმოჩნდა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი პერიოდი, როდესაც განათლების მიღების სურვილის მაჩვენებელმა რეკორდუს ნიშნულს მიაღწია კანადაში. სწორედ 1946–1948 წლებიდან იწყება უნივერსიტეტის გაფართოება.

ამჯერად მაკგილი აღიარებულია კანადის ერთ–ერთ წამყვან უნივერსიტეტად კვლევების დარგში. 2003 წელს, ჰეტერ მონრო–ბლუმი გახდა უნივერსიტეტის მე–16 რექტორი. მის პერიოდში გამყარდა უნივერსიტეტის რეპუტაცია მთელ მსოფლიოში განათლების, კვლევებისა და მომსახურების სფეროში.
ბოლივარის პიკი

ბოლივარის პიკი — ვენესუელის უმაღლესი მწვერვალი. სიმაღლე 4981 მ. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, კორდილიერა-დე-მერიდის ქედზე, მერიდის შტატის ტერიტორიაზე. მწვერვალი დაფარულია თოვლითა და სამი პატარა მყინვარით.
მწვერვალამდე მისასვლელი გზა მიდის მერიდის საბაგირო გზით, რომელიც მწვერვალ ესპეხომდე ადის. აქედან შესაძლებელია ასვლა ბოლივარის პიკზე.

მწვერვალს სახელი ეწოდა ვენესუელის ეროვნული გმირის სიმონ ბოლივარის პატივსაცემად. 1934 წლის 30 დეკემბრამდე ბოლივარის პიკს ეწოდებოდა ლა-კოლუმნა. ახალი სახელწოდება შემოთავაზებული იყო მიგელ ფებრეს კორდეროს მიერ 1925 წელს. ამჟამად მწვერვალის ოფიციალური სიმაღლე უდრის 4981 მ-ს, რაც დადასტურებულია გაზომვით. მანამდე მწვერვალის სიმაღლე (ლიტერატურაში) განისაზღვრებოდა 5007 მეტრით.

ბოლივარის პიკზე მდებარე მყინვარები წარმოიქმნენ პლეისტოცენში, მერიდის ტერიტორიაზე არსებული გამყინვარების დროს. საუკუნის შუა წლებში მიმდინარეობდა ბოლივარის პიკის მყინვარების შესწავლა, რომლებმაც გლობალური დათბობის პერიოდში ფართობის შემცირება განიცადეს.
თურქმენბაში

თურქმენბაში — ქალაქი თურქმენეთში, ბალკანის ველაიათში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, კასპიის ზღვის კრასნოვოდსკის ყურის სანაპიროზე. აშხაბადიდან 520 კმ.-ის დაშორებით. მოსახლეობა 73 803 კაცი.

ისტორია
თანამედროვე სახელწოდება მიიღო 1993 წელს საფარმურატ ნიაზოვის პატივისცემის ნიშნად, მანამდე კი ეწოდებოდა კრასნოვოდსკი. ქალაქი დაარსდა 1869 წელს გენერალ ნიკოლაი სტოლეტოვის თაოსნობით.

1939-1991 წლებში რამდენიმეჯერ ლიკვიდირებული და შემდეგ კვლავ აღდგენილი კრასნოვოდსკის ოლქის დედაქალაქია. 1991 წლის 10 იანვარს კრასნოვოდსკის ოლქის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ბალკანის ოლქი (1992 წლის 18 მაისიდან ველაიათი) ცენტრით ბალკანაბადში. 1993 წელს ეწოდა დღევანდელი სახელი საფარმურატ ნიზოვის პატივსაცემად.

მოსახლეობა
მერიდის საბაგირო გზა

მერიდის საბაგირო გზა — საბაგირო გზა, რომელიც მოქმედებდა ვენესუელაში 1960-2008 წლებში
წარმოადგენდა მსოფლიოში ყველაზე მაღალ საბაგირო გზას. ძირითადად მოქცეულია მერიდის შტატის ტერიტორიაზე. საბაგიროს სიმაღლე აითვლება 1640 მეტრიდან, გზა მთავრდება 4765 მ სიმაღლეზე (ესპეხოს პიკი). მერიდის საბაგირო გზის მთლიანი სისტემა გაიხსნა 1960 წელს.

საბაგირო გზა გაჭიმულია ქალაქ მერიდიდან მწვერვალ ესპეხომდე. შედგება ერთმანეთთან დაკავშირებული ოთხი საბაგირო გზისგან, რომელთა საერთო სიგრძე შეადგენს 12,6 კმ-ს. მარშრუტის თითოეულ სექციას გააჩნია ორი განშტოება, რომელშიც ეტევა 36 მგზავრი. საბაგირო გზის მოძრაობის სიჩქარე შეადგენდა 5 მ/წმ-ს.

დახურვა
2008 წლის 11 აგვისტოს ვენესუელის ტურიზმის მინისტრმა გამოაცხადა, რომ საბაგირო დაიხურებოდა. შემდგომ დღეს მინისტრმა გააკეთა განცხადება, რომ დახურვის მიზეზი იყო ავსტრალიური ფირმის -ის მიერ უსაფრთხოების შესახებ გაკეთებული უარყოფითი დასკვნა. ახალი საბაგირო გზის მშენებლობა მიმდინარეობდა 2012 წლიდან და საზოგადოებისთვის 2016 წლის 7 ოქტომბერს გაიხსნა.
კედელში დამარხულნი

კედელში დამარხულნი — ფრანგი რეჟისორის ჟილ-პაკე ბრენეას საშინელაბათა ფილმი, თრილერი. მთავარ როლშია მიშა ბარტონი. ფილმი დაფუძნებულია ფრანგი მწერლის სერჟ ბრუსოლოს ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ფილმი უმეტესწილად გადაღებულია სასკაჩევანში (კანადა). პრემიერა გაიმართა გლაზგოს კინოფესტივალზე 2009 წლის 20 თებერვალს.

სიუჟეტის ცენტრშია პროფესიით ინჟინერი სემ ვალცაკი, რომელიც შენობა-ნაგებობების დემონტაჟითაა დაკავებული. მისი მორიგი ობიექტია ტბის პირას გაშენებული სასტუმრო, რომელიც საიდუმლოებითაა მოცული.
ამ შენობაში ცხოვრობდა მკვლელი, რომელიც მსხვერპლის დაჭერის შემდეგ მათ კედელში მარხავდა.
აკარიგუა

აკარიგუა — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, პორტუგესის შტატის ჩრდილოეთ ნაწილში, პაესის მუნიციპალიტეტის ცენტრი. დაარსდა 1620 წლის 29 სექტემბერს. ქალაქი ცნობილია როგორც „ვენესუელის აგრარული დედაქალაქი“. წარმოადგენს შტატის უდიდეს და ქვეყნის დასავლეთ-ცენტრალური რეგიონის მეორე უდიდეს ქალაქს, ასევე ლიანოსის რეგიონის მთავარ კომერციულ ცენტრს. წარსულში ის პორტუგესის დედაქალაქი იყო. ემეზობლება ქალაქი არაურე.

2008 წლის მონაცემებით, აკარიგუის მოსახლეობა 208 495 ადამიანს შეადგენს.
უკან მოუხედავად გაიქეცი (2006 წლის ფილმი)

უკან მოუხედავად გაიქეცი  — რეჟისორ უეინ კრამერის კინოფილმი, თრილერი. მონაწილეობენ: პოლ უოკერი, კამერონ ბრაიტი, ვერა ფარმიგა, ჩეზ პალმინტერი, კარელ როდენი. ფილმი გამოშვებულია 2006 წელს აშშ-ში.

სიუჟეტი
მრავალი წლის განმავლობაში ნიუ-ჯერსში მცხოვრები ჯოუი გაზელი წარმატებით მოღვაწეობდა ორ ამპლუაში, როგორც მზრუნველი მეოჯახე და ბანდიტური დაჯგუფების წევრი. ნარკომოვაჭრეების გარიგების ჩაშლის შემდეგ რამდენიმე მოღალატე პოლიციელი დაიღუპება. ერთ-ერთი განგსტერი ჯოუის იარაღს გადასცემს და მის მოშორებას თხოვს. ჯოუი ცეცხლასროლ იარაღს საკუთარ სახლში ათავსებს. სიტუაცია მას შემდეგ გართულდება, რაც მეზობელი ბიჭი ჯოუის იარაღს მოპარავს თავისთან სახლში წაიღებს და იმავე საღამოს საკუთარ სახლში რამდენიმეჯერ გასროლას მოახდენს. ჯოუის უწევს ამ იარაღის ძებნა და მისი უკან დაბრუნება.
პუნტო-ფიხო

პუნტო-ფიხო — ქალაქი ვენესუელაში, ფალკონის შტატში, კარირუბანის ავტონომიის დედაქალაქი. მდებარეობს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. წარმოადგენს პარაგუანის ნახევარკუნძულის უდიდეს ქალაქს. 2002 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 270 000 ადამიანს შეადგენს, რომელთა უმრავლესობაც თავს იყრის ურბანულ ცენტრში. ქალაქში მდებარეობს მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი — პარაგუანის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის კომპლექსი.

ქალაქი დაარსდა 1940-იან წლებში, კომპანია -სა და -ის ორი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის განაპირას.

ქალაქის ამჟამინდელი სახელი დაკავშირებული ისტორიკოს რაფაელ გონსალეს ესტაბასთან, რომელიც აცხადებდა, რომ ის ტერიტორია, სადაც ახლა ქალაქია გაშენებული, ერთ დროს მოგზაურთა და მეთევზეთა გაჩერების წერტილი იყო .
გაბულოცი

გაბულოცი — თბილისის ამირა დაახლ. 878-882 წლებში; მ. ლორთქიფანიძის მოსაზრებით, შაიბანიდების ადგილობრივი დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი.

„მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, გაბულოცი მისი ერთ-ერთი წინამორბედი ამირა საჰაკის „მონათაგანი“ იყო. მისი მმართველობის პერიოდში თბილისის საამირო რამდენადმე გაძლიერდა და დაიმორჩილა გარდაბნელები. საბოლოოდ, გუარამ მამფალმა გაბულოცი შეიპყრო და დატყვევებული ბიზანტიაში გაგზავნა.
კაბუდარე

კაბუდარე — ქალაქი ვენესუელაში, ლარას შტატში, პალავესინოს მუნიციპალიტეტის ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 400 მეტრზე, მდინარე ტურბიოზე. ახლომდებარე ქალაქი ბარკისიმეტოს ეკონომიკის ზრდის გამო, კაბუდარე ერთგვარ საძინებელ გაერთიანებად იქცა (ქანქარისებური მიგრაციის გამო), შაქრის ლერწმის მინდვრები ახალმა დასახლებებმა ჩაანაცვლა. მოსახლეობის მცირე ნაწილი ჯერ კიდევ მიწათმოქმედებაშია ჩართული, მუნიციპალიტეტის საზღვრებში.

ბოლო მონაცემებით, კაბუდარეს მოსახლეობა 119 671 ადამიანს შეადგენს.
საზვერელი

საზვერელი, ქართლის დიდ აზნაურთა გვარი. „მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, „აზნაურნი საზუერელნი“ მონაწილეობდნენ 920-იან წწ. გიორგი აფხაზთა მეფესა და მის ვაჟს კოსტანტის შორის ქართლში ატეხილ ბრძოლაში. გიორგიმ გადაიბირა საზვერელები და მათი დახმარებით შეიპყრო მეამბოხე შვილი. შემდგომში „საზვერელი“ საკუთარ სახელადაც გვხვდება, მ.შ. თავად ჩიჯავაძეთა გვარში. ისტორიკოს სიმონ ჯანაშიას აზრით საზვერელი აზნაურები შემდგომდროინდელი ჩიჯავაძეების წინაპრები იყვნენ, „საზვერელი“ კი ქართულ ისტორიოგრაფიაში გეოგრაფიული სახელიდან ნაწარმოებ სადაურობის აღმნიშვნელ სიტყვად არის მიჩნეული.
ოლივერ მტუკუძი

ოლივერ „ტუკუ“ მტუკუძი ( „“ ; დ. 22 სექტემბერი, 1952, ჰაიფილდი, ჰარარე) — ზიმბაბველი მუსიკოსი (მომღერალი და გიტარისტი), ჯგუფის „ “ წევრი 1977 წლიდან.

ბიოგრაფია
ღრმა და ომახიანი ხმითა და ადამიანთა ყოველდღიურ ცხოვრებასა და გაჭირვებაზე სიმღერების წერის ტალანტით დაჯილდოებული მტუკუძი სიმღერების შესრულებას იწყებს 1977 წელს ბენდში „ “ ტომას მაპფუმოსთან ერთად. მათი სინგლი „ძანდიმომოტერა“ ოქროს ფირფიტა გახდა, რასაც ტუკუს პირველი ალბომი მოჰყვა.

ზიმბაბვეს კორეკორეს ტომის წევრი, ტუკუ ძირითადად შონას ენაზე (ქვეყნის დომინანტური ენა), ასევე ნდებელესა და ინგლისურზე მღერის. საკუთარ ნაწარმოებებში ის რამდენიმე განსხვავებულ მუსიკალურ ტრადიციას აზავებს, რაც მის მუსიკას განსაკუთრებულ სტილს ანიჭებს, რომელსაც მისი ფანები „ტუკუს მუსიკას“ უწოდებენ.

მაპფუმოსგან განსხვავებით მტუკუძი თავს იკავებს პრეზიდენტ რობერტ მუგაბეს რეპრესიული მთავრობის პირდაპირი კრიტიკისგან, ვინაიდან, სავარაუდოდ, ის კვლავაც ამ ქვეყანაში ცხოვრობს. თუმცა მის რამდენიმე ყველაზე ემოციურ ჰიტში იგი შეფარვით აქილიკებს მხცოვან ავტორიტარულ მმართველს, მაგ. სიმღერაში „ნდაკუვარა“, სადაც მუგაბეს პარტიის მიერ გატარებული პოლიტიკური რეპრესიები ზიზღითაა მოხსენიებეული, და „ვასაკარა (შენ ბერდები)“, რომელიშიც მუგაბეს (ირიბად) გადადგომისკენ მოუწოდებს.

ოჯახი
ტუკუს ხუთი შვილი და ორი შვილიშვილი ჰყავს, რომელთაგან ორი ასევე მუსიკოსია. მისი ვაჟი, სემ მტუკუძი, ასევე წარმატებული მუსიკოსი, ავტოავარიის მსხვერპლი გახდა 2010 წლის მარტში. მტუკუძის ასევე ჰყავს ოთხი და და ერთი ძმა, აწ გარდაცვლილი.
ჩარალიავე

ჩარალიავე — ქალაქი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 129 213 ადამიანს შეადგენს. მდებარეობს კარაკასიდან 60 კმ-ის დაშორებით. დედაქალაქთან სიახლოვისა და მოსახლეობის გადაჭარბებული სიმჭიდროვის გამო ის ერთგვარ საძინებელ ქალაქად იქცა (ქანქარისებური მიგრაცია).

გეოგრაფიული მდებარეობის გამო, ჩარალიავე გზაჯავრედინის როლს ასრულებს მიმდებარე ქალაქებისაკენ მიმავალ საგზაო სისტემაში.

ქალაქი დაარსდა 1681 წელს სახელით სანტა-როსა-დე-ლიმა-ჩარალიავე. სახელი მომდინარეობს ადგილობრივ ინდიელთა ტომ ჩარალიავესგან, რომლების საცხოვრებელიც კათოლიკურმა მისიამ ჩაანაცვლა.
ანა ნეტრებკო

ანა იურის ასული ნეტრებკო ( დ. 18 სექტემბერი, კრასნოდარი, 1971) — რუსი საოპერო მომღერალი, ლირიკული სოპრანო. აქვს რუსეთისა და ავსტრიის ორმაგი მოქალაქეობა და ამჟამად ცხოვრობს ვენაში. ოპერის მოყვარულები მას „ “-ს უწოდებენ (ულამაზესი).

ბიოგრაფია
ნეტრებკო დაიბადა 1971 წლის 18 სექტემბერს რუსეთის ქალაქ კრასნოდარში. სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ მეეზოვედ მუშაობდა სახელგანთქმულ მარინსკის თეატრში. ნეტრებკო აღნიშნული თეატრის ხელმძღვანელმა და განთქმულმა დირიჟორმა, ვალერი გერგიევმა, აღმოაჩინა. გერგიევი ანას ვოკალის მასწავლებელი გახდა. ვალერი გერგიევის დახმარებით, ანამ თავისი საოპერო კარიერა 22 წლის ასაკში დაიწყო და ფიგაროს ქორწინებაში სუზანას როლი შეასრულა.

1994 წელს რიგის საოპერო ფესტივალზე შეასრულა ღამის დედოფლის ურთულესი არია მოცარტის ოპერიდან „ჯადოსნური ფლეიტა“. ცნობილი ფაქტია, რომ ამ პერიოდში ნეტრებკო კოლორატურული სოპრანო ბრძანდებოდა, ახლა კი, შვილის გაჩენის შემდეგ, მისი ხმა საგრძნობლად „დაპატარავდა“. ანა ახლა ლირიკული სოპრანოა და აქვს 3-ოქტავიანი დიაპაზონი.

ჯილდოები
2004 წელს დაჯილდოვდა რუსეთის სახელმწიფო პრემიით.
გაზეთმა "" ის შეიყვანა ტოპ 100-ეულში 2007 წელს.
2008 წელს იგი წლის მუსიკოსად დასახელდა.
ჟურნალმა "", 2008 წელს, იგი კლასიკური მუსიკის უსექსუალურეს შემსრულებლად დაასახელა.
ყორუღის აღკვეთილი

ყორუღის აღკვეთილი — აღკვეთილი მდებარეობს კახეთის მხარის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. შედის მარიამჯვრის დაცული ტერიტორიების შემადგენლობაში.

იგი გეოლოგიურად ამიერკავკასიის მთათაშუა ოლქში შედის. აგებულია ძირითადად შუა მიოცენის ზღვიური მოლასური ნალექებით, რომლებიც აქ წარმოდგენილია თიხებით, ქვიშაქვებით, ზოგჯერ ბაზალტური კონგლომერატებით, მერგელებით, ოოლითური და ქვიშიანი კირქვებით. სასარგებლო წიაღისეულის საბადოები აღკვეთილის ტერიტორიაზე ცნობილი არ არის.

ყორუღის აღკვეთილში მდინარე ივრის ნაპირებზე ჭალის ტყეა შემორჩენილი. მისი შემქმნელი ძირითადი ხე-მცენარეებია: ტირიფი, ხვალო ანუ ჭალის ვერხვი, ოფი, ჩვეულებრივი მურყანი, ჭალის მუხა და ზოგიერთი სხვა. ქვეტყეში იზრდება ძეძვი, ქაცვი, ქართული კოწახური, ჭალა-ფშატა და სხვ. ჩვეულებრივია ლიანები: აღმოსავლური კატაბარდა, ეკალღიჭი, ღვედკეცი და სხვ. ჭალის ტყეს ორივე მხრიდან სტეპის მცენარეულობა, ძირითადად უროიანები ესაზღვრება.
ერაყის პრეზიდენტი

ერაყის პრეზიდენტი - ერაყის სახელმწიფოს მეთაური. 1958 წლის 14 ივლისს მონარქიის დამხობის შემდეგ, ქვეყანაში მოქმედება დაიწყო დროებითმა კონსტიტუციამ, რომლის მიხედვითაც ქვეყანა რესპუბლიკად გამოცხადდა. კონსტიტუციის პირველივე მუხლით განისაზღვრა ქვეყნის მმართველობის ფორმა: ერაყი გახდა დამოუკიდებელი, სუვერენული სახელმწიფოდ რესპუბლიკური მმართველობით. თუმცა ხელისუფლების კონცენტრაცია მოხდა პრემიერ-მინისტრის ხელში.

ამჟამად მოქმედი კონსტიტუციის მიხედვით პრეზიდენტი წარმოადგენს ეროვნული ერთიანობის სიმბოლოს, კონსტიტუციის გარანტს, ერაყის დამოუკიდებლობის, ერთიანობისა და უსაფრთხოების დამცველს. მას 4 წლის ვადით ირჩევს წარმომადგენელთა საბჭო ხმათა უმრავლესობით.

ერაყის პრეზიდენტების სია
სიუდად-ოხედა

სიუდად-ოხედა — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, სულიას შტატში. მდებარეობს მარაკაიბოს ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. 2005 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 128 941 ადამიანს შეადგენდა.

ისტორია
ქალაქი დაარსდა 1937 წლის 19 იანვარს, პრეზიდენტ ელეასარ ლოპეს კონტრერასის მიერ, დღეისათვის კი ის მარაკაიბოს ტბის რეგიონის ნავთობისა და გაზის ინდუსტრიის მთავარი ცენტრია.

სახელის წარმოშობა
სახელი ეწოდა ესპანელი ალონსო დე ოხედას პატივსაცემად, რომელმაც მარაკაიბოს ტბა აღმოაჩინა.

მოსახლეობა
ვენესუელის სხვა ქალაქებთან მიმართებაში, სიუდად-ოხედა საშუალო ზომის ქალაქია დაახლოებით 130 000 მცხოვრებით, რომელთა უმრავლესობაც ვენესუელელია. ასევე არსებობს უცხოური, ძირითადად იტალიური, პორტუგალიური, ჩინური და არაბული საზოგადოებები, რომელთა ხელშიცაა ქალაქის კომერციული საქმიანობის უდიდესი წილი.