iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიქაელ II კომნენოს დუკა

მიქაელ კომნენოს დუკა (; დ. დაახლ. 1205 — გ. 1266 ან 1268) — ეპირის დესპოტატის მმართველი 1231–1266/1268 და თესალიის მმართველი 1241–1266/1268 წლებში. მიქაელ -ის ვაჟი. ტახტზე ჩაანაცვლა ბიძამისი მანუელი (მანუელმა ნებაყოფლობით გადასცა სამეფო ტახტი), რომელიც დაახლოებით ერთი წელი მართავდა სახელმწიფოს თავისი ძმის, თეოდორეს ტყვედ ჩავარდნის შემდეგ. 1238 წელს მიქაელს ეწვია კონსტანტინოპოლის პატრიარქი გერმანე . 1241 წელს, მანუელის გარდაცვალების შემდეგ კონტროლი დაამყარა თესალიაზე. 1249 წელს ნიკეის იმპერატორ იოანე დუკა ვატაცესაგან მიიღო დესპოტის ტიტული. მანამდე, 1246 წელს მთელი ჩრდილოეთ საბერძნეთი და თესალონიკე ნიკეელებმა დაიკავეს. თეოდორე კომნენოს დუკის (ბიძამისის) ძალდატანებით მიქაელმა წამოიწყო სამხედრო კამპანია, რათა ამ ტერიტორიებზე გაევრცელებინა ძალაუფლება. 1251–1253 წლებში მიმდინარეობდა ბრძოლა ამ მიწებისთვის, მაგრამ მიქაელი დამარცხდა და იძულებული გახდა ზავი ეთხოვა. შედგა სამეფო ქორწილი და ჩამოერთვა მნიშვნელოვანი მიწები, მაგრამ მიქაელი ამას არ დათანხმდა და ნიკეის წინააღმდეგ გამოვიდა. 1257 წელს დაამარცხა მათი არმია გიორგი აკროპოლიტის ხელმძღვანელობით და გაემართა თესალონიკისაკენ, მაგრამ ამ დროს ეპირში შემოიჭრა მანფრედი, სიცილიის მეფე. მიქაელს არ სურდა ორ ფრონზე ბრძოლა, დაბრუნდა უკან და მშვიდობა დაამყარა და ალიანსი გააფორმა მანფრედთან, რომელსაც საკუთარი ქალიშვილი მიათხოვა. მალევე გააფორმა ალიანსი აქაიის მთავარ გიიომ -სთანაც. მოკავშირეთა ჯარები 1259 წელს შეიჭრნენ მაკედონიაში, მაგრამ პელაგონიის ბრძოლაში დამარცხდნენ. ნიკეელებმა (იმპერატორი მიქაელ ) დაიკავეს ეპირი, მიქაელ კომნენოს დუკამ თავი იმპერატორის ვასლად სცნო. აპირებდა იტალიელების წინააღმდეგ ომს, მაგრამ 1266 (ან 1268) წელს გარდაიცვალა. ეპირი ნიკიფორე -ს გადაეცა, ხოლო თესალია მეორე ვაჟს — იოანეს.
შამპანი

შამპანი — ისტორიული ოლქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ საფრანგეთში. შამპანის ტერიტორიაზეა მარნის, ზემო მარნის, ობის, არდენების, დეპარტამენტები. ფართობი 25,7 ათ. კმ². მთავარი ქალაქი — რეიმსი. განვითარებულია ლითონდამუშავება და მანქანათმშენებლობა (ქალაქები: რეიმსი, სენ-დიზიე, მეზიერი და სხვ.), საფეიქრო, ტრიკოტაჟის (რეიმსი, ტრუა, სედანი), კვების (უმთავრესად შამპანური ღვინის წარმოება: რეიმსი, ეპერნე, შალონ-ან-შამპანი, ბარ-სიურ-ობი), ხის დასამუშავებელი, ქაღალდის მრეწველობა. სოფლის მეურნეობაში ჭარბობს მარცვლეული კულტურების (ხორბალი, ქერი, სიმინდი) წარმოება და მევენახეობა (ილ-დე-ფრანსის კუესტის კალთებზე). მისდევენ მეცხოველეობას.

წყაროებში პირველად იხსენიება – საუკუნეებში. 1284 წელს სამეფო დომენს შეუერთდა. ასწლიანი ომის (1337–1453) დროს შამპანი საომარი მოქმედების ერთ-ერთი მთავარი ასპარეზი იყო. შამპანის ტერიტორიის ნაწილზე მიმდინარეობდა ჟაკერია.
ხოცენი

ხოცენი — ქალაქი ჩეხეთში, პარდუბიცის მხარეში, 15კმ დასავლეთით რაიონულ ქალაქ უსტი-ნად-ორლიციდან, გაშენებულია მდინარე ტიხა ორლიცეს ორივე მხარეს. ქალაქი შედგება შვიდი უბნისგან: ხოცენი, ბრჟეზენიცე, დვორჟისკო, ჰემჟე და პოდრაჟეკ. ქალაქში რეგისტრირებულია 1972 სახლი, მ.შ. საკუთრივ ხოცენში 1732. თავად ხოცენში ცხოვრობს 8700 მცხ. მას მიკუთვნებული სოფლების ჩათვლით კი დაახლ. 10 ათ. მცხ. ქალაქი ცნობილი სარკინიგზო კვანძია.

გალერეა
ფილიპ დე შამპენი

ფილიპ დე შამპენი (; დ. (ან მოინათლა) 26 მაისი, 1602, ბრიუსელი — გ. 12 აგვისტო, 1674, პარიზი) — ფრანგი ფერმწერი. 1621 წლიდან მუშაობდა პარიზში. ასრულებდა დეკორაციულ სამუშაოებს სასახლეებსა და ეკლესიებში. დაუახლოვდა იანსენისტებს (იხ. იანსენიზმი), ქმნიდა რელიგიურ სურათებს („საიდუმლო სერობა“, 1648, ლუვრი, პარიზი), ცალკეულ — („ა. ჟ. რიშელიე“, „ჯ. მაზარინი“) და ჯგუფურ („ორი მონაზონი“, 1662 ლუვრი, პარიზი) პორტრეტებს.
საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები 2017

საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები (2017) — ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები საქართველოში, რომელიც გაიმართა 2017 წლის 21 ოქტომბერს.

მერის არჩევნები
თვითმმართველი ქალაქის მერის, თვითმმართველი თემის მერის უფლებამოსილების ვადაა 4 წელი. არჩევნებს ნიშნავს საქართველოს პრეზიდენტი პრემიერ-მინისტრის კონტრასიგნაციით, მერის უფლებამოსილების ვადის გასვლამდე 60 დღით ადრე.

თვითმმართველი ქალაქის მერად, თვითმმართველი თემის მერად შეიძლება აირჩეს საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქე, 25 წლის ასაკიდან, რომელსაც საქართველოში უცხოვრია სულ ცოტა 5 წლის განმავლობაში.

მერის არჩევნებში არჩეულად ჩაითვლება ის კანდიდატი, რომელმაც არჩევნებში მონაწილე ამომრჩეველთა ხმების 50%-ზე მეტი მიიღო.

თბილისის მერის არჩევნები
თბილისის მერობის კანდიდატები იყვნენ:

კახაბერ კალაძე – ქართული ოცნების გენერალური მდივანი. 2012-2017 წლებში იყო საქართველოს ენერგეტიკის მინისტრი.

ზაალ უდუმაშვილი – ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის კანდიდატი, რუსთავი 2-ის გენერალური დირექტორის მოადგილე და ტელეწამყვანი. 2017 წლის ივნისში მიიღო გადაწყვეტილება წასულიყო პოლიტიკაში.

ალექსანდრე ელისაშვილი – ქართველი ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი, საბურთალოს დამოუკიდებელი დეპუტატი თბილისის საკრებულოში. საქართველოს შეწყალების კომისიის თავმჯდომარე 2014-2015 წლებში. თბილისის მერის არჩევნებში მონაწილეობდა დამოუკიდებელი კანდიდატის სტატუსით.

ელენე ხოშტარია – ევროპული საქართველოს კანდიდატი. 2007-2012 წლებში იყო ევროპული და ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაციის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის პირველი მოადგილე.

ირმა ინაშვილი – საქართველოს პატრიოტთა ალიანსის გენერალური მდივანი, საქართველოს მერვე მოწვევის პარლამენტის დეპუტატი.
კახა კუკავა – თავისუფალი საქართველოს თავმჯდომარე, საქართველოს პარლამენტის წევრი (2004-2008) და თბილისის საკრებულოს წევრი (2010-2014).
გიორგი გუგავა – საქართველოს ლეიბორისტული პარტიის პოლიტიკური მდივანი, 2002-2006 და 2006-2008 წლებში თბილისის საკრებულოს წევრი. საქართველოს პარლამენტის წევრი (2008-2012).
ნიკოლოზ სანებლიძე – ტრადიციონალისტთა კავშირის პოლიტიკური მდივანი, უზენაესი საბჭოს წევრი (1990-1991).
გიორგი ვაშაძე – ახალი საქართველოს თავმჯდომარე, 2006–2010 წლებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს თავმჯდომარე. 2010–2012 წლებში საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მოადგილე.

თბილისის მერის არჩევნებში აგრეთვე მონაწილეობდნენ: დავით შუკაკიძე, გიორგი ლილუაშვილი, თენგიზ შერგელაშვილი და ლაშა სტურუა.
ფამაგუსტის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი

ფამაგუსტის წმინდა ნიკოლოზის სახელობის საკათედრო ტაძარი — მთავარი შუა საუკუნეების ტაძარი ქალაქ ფამაგუსტაში, კვიპროსის აღმოსავლეთ სანაპიროზე (დე-ფაქტო ჩრდილოეთი კვიპროსი). აგებულია საუკუნეში, რეიმსის საკათედრო ტაძრის მიხედვით, გოტიკურ სტილში. ტურისტულ ბუკლეტებში მოიხსენიება, როგორც „კვიპროსის რეიმსი“.

წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი 1328 წელს ეკურთხა და მას შემდეგ გამოიყენებოდა ლუზინიანების იერუსალიმის სამეფო ტახტზე ასვლის დროს, კორონაციისათვის. ძლიერ დაზიანდა ზარბაზნების ჭურვებით 1571 წლის ფამაგუსტის ალყის დროს ოსმალთა მიერ. თურქებმა გაანადგურეს ტაძრის სიმბოლური სკულპტურული გაფორმება და გადააკეთეს მეჩეთად. თავდაპირველად „მაგუსის აია-სოფია“ ეწოდა. 1954 წელს სახელი შეეცვალა და მუსტაფა ლალა-ფაშას მეჩეთი (ან ლალა მუსტაფა-ფაშას მეჩეთი) ეწოდა. მუსტაფა ლალა-ფაშა 1571 წლის ალყას ხელმძღვანელობდა.
ესკადრა

ესკადრა — სხვადასხვა კლასის სამხედრო ხომალდების დიდი შენაერთი; ხომალდთა 2 ან მეტი დივიზიონისაგან შემდგარი ადმინისტრაციული ან ტაქტიკური ფორმირება. თანამედროვე ესკადრის შემადგენლობაში შედის საფლაგმანო გემები, მცურავი ბაზები, დამხმარე გემები, საბრძოლო ხომალდებიდან — სახაზო ხომალდები, ავიამზიდები, კრეისერები, ნაღმოსნები, საგუშაგო ხომალდები და სხვ. ესკადრას უწოდებენ აგრეთვე ხომალდების შენაერთს, რომელიც განკუთვნილია ფლოტის პირადი შემადგენლობის სწავლებისათვის (სასწავლო ესკადრა, პრაქტიკული ესკადრა). უცხოეთის ზოგიერთ არმიაში ესკადრა იყო არმიაში სამხედრო-საჰაერო ძალების შენაერთი მეორე მსოფლიო ომის (1939–1945) დროს.
ესკადრილია

ესკადრილია — სამხედრო-საჰაერო ძალების ტაქტიკური ქვეგანაყოფი, რომელიც შედგება რამდენიმე რგოლისა და რაზმისაგან. ესკადრილია ითვლის 9–12, 18–24 და მეტ საბრძოლო თვითმფრინავს. რამდენიმე ესკადრილია შეადგენს ავიაპოლკს, ავიაჯგუფს და ა. შ. ზოგიერთ სახელმწიფოში (იაპონია) ესკადრილიას შეესაბამება ავიაასეული, ავიადივიზიონი.
ესკალადა

ესკალადა ( < , პირველწყარო: — კიბე) — იერიში ციხესიმაგრეზე კიბეების დახმარებით. ამ ხერხს იყენებდნენ უძველესი დროიდან. მსროლელები იცავდნენ მუშათა კოლონებს, რომლებიც ავსებდნენ ციხესიმაგრის თხრილებს და მათზე ამაგრებდენ 15–18 მ სიმაღლის მოძრავ ან გასაშლელ ფართო კიბეებს (2–3 კაცისათვის). ესკალადისთვის იყენებდნენ აგრეთვე კაუჭიან თოკის კიბეებს, საუკუნეში ესკალადა ხმარებიდან გამოვიდა.
1991 წელი აზერბაიჯანში

სტატიაში ქრონოლოგიურადაა აღწერილი 1991 წელს აზერბაიჯანში განვითარებული მოვლენები.

იანვარი
13 იანვარი — აზერბაიჯანის სსრ უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით, შაუმიანის რაიონის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ლიკვიდირებულ იქნა და მისი ტერიტორია შეუერთდა  გორანბოის რაიონს.

თებერვალი
5 თებერვალი

უზენაესი საბჭოს სხდომაზე გადაწყდა, რომ ქვეყანის სახელწოდება გახდეს აზერბაიჯანის რესპუბლიკა.
3 ფერიანი ადრ-ის დროშა სახელმწიფო დროშად ცხადდება

მარტი
18 მარტი — აზერბაიჯანში კერძო უნივერსიტეტი „ხაზარი“ დაარსდა.

აპრილი
19 აპრილი — კომენდანტის რეჟიმის გაუქმება, რომელიც 1990 წლის 20 იანვარს დამყარდა

აგვისტო
30 აგვისტო — უმაღლესი საბჭოს საგანგებო სხდომაზე მიღებულია დეკლარაცია „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო დამოუკიდებლობის აღდგენის შესახებ“.

სექტემბერი
3 სექტემბერი — ჰეიდარ ალიევის არჩევა ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარედ.

5 სექტემბერი — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს შექმნა.

8 სექტებერი — აზერბაიჯანში პირველი საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარების დღე.

14 სექტემბერი — მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის დათხოვნაზე.

ოქტომბერი
9 ოქტომბერი — აზერბაიჯანის უმაღლესმა საბჭომ მიიღო კანონი „შეიარაღებული ძალების შექმნის შესახებ“.

18 ოქტომბერი

რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მიერ საკონსტიტუციო აქტის მიღება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო დამოუკიდებლობის შესახებ სსრკ-გან;
რაიონებში, ქალაქებში და ქალაქის რაიონებში შემოიღეს აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურის თანამდებობა;
აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ოფისის შექმნა;
სახელმწიფო მდივნისა და სახელმწიფო მრჩევლის თანამდებობების შექმნა.

ნოემბერი
9 ნოემბერი — თურქეთის მიერ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის აღიარება.

26 ნოემბერი — ეროვნული საბჭოს ჩამოყალიბება, რომელიც შედგებოდა უმაღლესი საბჭოს 50 დეპუტატისგან

მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის სტატუსის გაუქმება უმაღლესი საბჭოს მიერ

პოსტსაბჭოთა სივრცეში პირველი დამოუკიდებელი სატელევიზიო არხის პირველი ეთერი - 

დეკემბერი
9 დეკემბერი — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიღება ისლამური კონფერენციის ორგანიზაციის წევრად.

11 დეკემბერი — რუმინეთის მიერ  აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის ოფიციალური აღიარება

13 დეკემბერი — პაკისტანის მიერ  აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის ოფიციალური აღიარება

16 დეკემბერი — ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი მეჯლისის სხდომაზე ჰეიდარ ალიევის თავმჯდომარეობით გადაწყდა, რომ მსოფლიო აზერბაიჯანელთა სოლიდარობის დღე დაწესებულიყო.

25 დეკემბერი

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს ეროვნულმა საბჭომ მიიღო კანონი, რომ  31 დეკემბერი დაეწესებინათ, როგორც მსოფლიო აზერბაიჯანელთა სოლიდარობის დღედ.
აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა კანონს  „აზერბაიჯანის ანბანის აღდგენა ლათინური დამწერლობის შესახებ“

28 დეკემბერი — იორდანიისა და სუდანის მიერ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის აღიარება.

29 დეკემბერი — აზერბაიჯანში ჩატარდა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი.
1995 წელი აზერბაიჯანში

სტატიაში 1995 წელს აზერბაიჯანში მომხდარი მოვლენებია აღწერილი.

იანვარი
12 იანვარი — ურუგვაისა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკას შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარება.

თებერვალი
18 თებერვალი — სახელმწიფო ფერმებისა და კოლექტიურ მეურნეობის რეფორმის შესახებ ბრძანების ხელმოწერა.

28 თებერვალი — აზერბაიჯანსა და ნეპალს  შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარება.

მარტი
2 მარტი

აგრარული რეფორმების სახელმწიფო კომისიის შექმნა.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკისა და ბურუნდის რესპუბლიკას შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარება.

13 მარტი — სპეციალური დანიშნულების პოლიციის ანტი-სამთავრობო შეიარაღებული აჯანყების დასაწყისი.

17 მარტი — სპეციალური დანიშნულების პოლიციის ანტი-სამთავრობო შეიარაღებული აჯანყების დასრულდა  სამთავრობო ძალების გამარჯვებით.

აპრილი
14 აპრილი — აგრარული რეფორმების სახელმწიფო კომისიის წესდების მიღება

მაისი
3 მაისი — პირველი ინტერნეტ ქსელის გამოყენება აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნულ აკადემიაში.

22 მაისი — აზერბაიჯანსა და ლაოსს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარება.

ნოემბერი
12 ნოემბერი

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუციის მიღება.
აზერბაიჯანში პირველი საპარლამენტო არჩევნების ჩატარება.
A Star Is Born (2018 წლის საუნდტრეკი)

— ამერიკელი პოპ-მომღერალ ლედი გაგას და მსახიობ ბრედლი კუპერის ერთობლივი საუნდტრეკ-ალბომი 2018 წლის ამავე სახელწოდების ფილმისთვის — „ვარსკვლავის დაბადება“. იგი გამოიცა 2018 წლის 5 ოქტომბერს ლეიბლზე . გაგამ და კუპერმა ალბომზე ითანამშრომლეს ქანთრი მუსიკის შემსრულებლებთან, მათ შორის არის ლუკას ნელსონი, რომელიც ასევე მონაწილეობას იღებს ფილმში. პოპ-ორიენტირებულ სიმღერებისთვის გაგამ ითანამშროლმა თავის ძველ პროდიუსერთან . საუნდტრეკის შექმნაში ასევე მონაწილეობა მიიღეს ისეთმა პროდიუსერებმა და სიმღერების ავტორებმა როგორებიც არიან მარკ რონსონი, დაიან უორენი, ჯეისონ ისბელი და ენდრიუ ვიატი. კომერცილად ალბომი წარმატებული აღმოჩნდა და მოექცა ავსტრალიის, კანადის, ჩეხეთის რესპუბლიკის, ესტონეთის, ირლანდიის, ახალი ზელანდიის, შოტლანდიის, სლოვაკეთის, შვედეთის, შვეიცარიის, დიდი ბრიტანეთის და ამერიკის შეერთებული შტატების ჩარტებში.

სიმღერების სია
ჩანაწერი

 – დამატებითი ვოკალური პროდიუსინგი
 – დამატებითი პროდიუსინგი
 – მთავარი და დამატებითი პროდიუსინგი
 – ვოკალური პროდიუსინგი
 – 0:31 ალბომის ცენზურირებულ ვერსიაში
 – 0:34 ალბომის ცენზურირებულ ვერსიაში
 – 69:59 ალბომის ცენზურირებულ ვერსიაში

ჩარტები
სერტიფიცირებები
გამოცემების ისტორია
კაკო მარი

ივანე (კაკო) მარი (დ. 2 დეკემბერი, 1902, დაბლაციხე, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 17 სექტემბერი, 1990, თბილისი) — ქართველი მთამსვლელი და მთამსვლელობის ორგანიზატორი. სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1952). სამხედრო ალპინიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. კაკო მარი პროფესიით იყო ეკონომისტი, მეცნიერ-თანამშრომელი. ალიოშა ჯაფარიძის სახელობის საქართველოს ალპური კლუბის ერთ-ერთი დამაარსებელი (1936) და თავმჯდომარე (1940-43), საქართველოს სამთო-სამაშველო სამსახურის უფროსი, მთამსვლელობის უფროსი ინსტრუქტორი, საკვალიფიკაციო კომისიის თავმჯდომარე, საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი, სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო წევრი (1985). იყო ალპინისტურ კლუბ „წეის“ დირექტორი (1938-39). მისი ხელმძღვანელობით განხორციელდა ასვლა მყინვარწვერზე ახალი, სამხრეთ-აღმოსავლეთი გზით (1932), ნამყვამ-წურუნგალა-აილამისა (1947) და შხელდა-უშბის (1950) ტრავერსები, სასიმაღლო-სპორტული ასვლები პამირში (1962) და სხვა. დაჯილდოებულია საქართველოს უმაღლესი საბჭოს საპატიო სიგელებით.
გოჯი ზურებიანი

გოჯი ზურებიანი (დ. 1906, მულახი, ახლანდელი მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1975, იქვე) — ქართველი მთამსვლელი, მეგზური, მთამსვლელობის ინსტრუქტორი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1950).

ბიოგრაფია
ალპინიზმით დაკავდა 1937 წელს. საბჭოთა კავშირში პირველმა განახორციელა ჯგუფთან ერთად კედლოვანი ასვლა სამხრეთ უშბაზე (1937). მონაწილეობდა ა. ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით ჩატარებულ მცირე (ლეხზირი-ულუყარა) და დიდ (წურუნგალა-აილამა-შხარა) ტრავერსებში (1940), კაკო მარის ხელმძღვანელობით უშბაზე და რამდენიმე უსახელო მწვერვალზე ჩატარებულ ექსპედიციებში (1946–1947), ტრავერსში შხელდაზე (1949). იყო საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი ტრავერსების კლასში (1950, შხელდა-უშბა). მოპოვებული აქვს ოქროს მედალი შხელდა-უშბის ტრავერსის გავლისათვის (1950).

დაჯილდოებულია (1940, 1943-45) საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის, საბჭოთა კავშირის და საქართველოს სსრ სპორტკომიტეტების საპატიო სიგელებით, მედლებით „მამაცობისათვის“ და „კავკასიის დაცვისთვის“. გოჯი ზურებიანი იყო სვანეთის უფროსი თაობის ერთ-ერთი წამყვანი ალპინისტი.
ვასილი ბლიუხერი

ვასილი კონსტანტინეს ძე ბლიუხერი (; დ. 19 ნოემბერი, [ძვ. სტ. 1 დეკემბერი], 1890, სოფ. ბარშჩინკა, იაროსლავის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 9 ნოემბერი, 1938, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა სამხედრო და პარტიული მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის მარშალი (1935). სკკპ წევრი 1916 წლიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა გლეხის ოჯახში. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1917 წლის ნოემბერში იყო სამარის სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტის წევრი; ნოემბრის ბოლოდან ჩელიაბინსკის რევკომის, ხოლო 1918 წლის მარტიდან საბჭოს თავმჯდომარე. ჩეხოსლოვაკიელთა კორპუსის აჯანყების შემდეგ სათავეში ჩაუდგა ორენბურგის რაიონში გარშემორტყმულ საბჭოთა ჯარებს და განახორციელა 1500 კმ-იანი გადასვლა მე-3 წითელ არმიასთან შესაერთებლად. მონაწილეობდა კოლჩაკის განადგურებაში, ხოლო 1920 წლის აგვისტო-ნოემბერში — კახოვკის პლაცდარმის დაცვასა და პერეკოპის შტურმში.

1921–1922 წლებში იყო შორეული აღმოსავლეთის სახალხო რესპუბლიკის სამხედრო მინისტრი, სახალხო-რევოლუციური არმიის მთავარსარდალი და სამხედრო საბჭოს წევრი. ხელმძღვანელობდა არმიის რეორგანიზაციას და ვოლოჩაევკასთან თეთრგვარდიელთა განადგურებას.

1924–1927 წლებში გუანჯოუში (კანტონი) ჩინეთის რევოლუციური მთავრობის მთავარი სამხედრო მრჩეველი იყო და მონაწილეობდა ჩრდილოეთის დიდი ლაშქრობის განხორციელებაში.

1929–1938 წლებში სარდლობდა შორეული აღმოსავლეთის განსაკუთრებულ წითელდროშოვან არმიას. ხელმძღვანელობდა ჩინეთის მილიტარისტების განადგურებას ჩინეთ-საბჭოთა კავშირის კონფლიქტის დროს (1929) და შორეულ აღმოსავლეთში მძლავრი თავდაცვის შექმნას.

1934 წელს პარტიის ყრილობაზე ვასილი ბლიუხერი აირჩიეს სკკპ (ბ) ცკ-ის წევრობის კანდიდატად. იყო სსრკ მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით და 6 სხვა ორდენით.

სამხედრო წოდებები
რიგითი (ცარისტულ არმიაში) — 02.08.1914
უნტერ-ოფიცერი (ცარისტულ არმიაში) — 09.02.1915
საბჭოთა კავშირის მარშალი — 20.11.1935 (წითელ არმიაში)

ჯილდოები
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
საიუბილეო მედალი „მუშურ-გლეხური წითელი არმიის წელი“
წმინდა გიორგის ხარისხის ორდენი
წმინდა გიორგის ხარისხის ორდენი
სამი წითელი დროშის ორდენი
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
ორი ლენინის ორდენი
ჩეკა-გპუ-ს საპატიო მუშაკი
სტენ სტენსენ ბლიხერი

სტენ სტენსენ ბლიხერი (; დ. 11 ოქტომბერი, 1782, ვიუმი — გ. 26 მარტი, 1848, ტორნინგი) — დანიელი მწერალი. ავტორია ნოველებისა, რომელთა სიუჟეტს იუტლანდიის ისტორიიდან ან თანამედროვეობიდან იღებდა
(„ყაჩაღების სახლი“, 1827; „პასტორი ვეილბიუში“, 1829 და სხვ.). ნაწილი მისი ნაწარმოებებისა დაწერილია იუტლანდიურ დიალექტზე („სართავი სახელოსნო“, 1842). სტენ ბლიხერი პირველმა დაამკვიდრა ნოველის ჟანრი დანიურ ლიტერატურაში; გავლენა მოახდინა ი. ოკიერზე, ი. სკიოლბორგზე, მ. ანდერსენ-ნექსეზე.
ეკონომიკური ბლოკადა

ეკონომიკური ბლოკადა — სახელმწიფოს ეკონომიკური იზოლაცია, რომლის მიზანია მოშალოს ბლოკირებული ქვეყნის ეკონომიკა, მოუსპოს მას ნედლეულის წყაროები და გასაღების ბაზრები. ეკონომიკური ბლოკადა ხორციელდება სახელმწიფოებს შორის საგარეო ვაჭრობის, საფინანსო, საკრედიტო და სხვა ეკონომიკური კავშირების გაწყვეტით. ჩვეულებრივ იგი დაკავშირებულია პოლიტიკურ და სამხედრო ოპერაციებთან. ეკონომიკური ბლოკადის მაგალითია ე. წ. კონტინენტური ბლოკადა, რომელიც “ მოაწყო ნაპოლეონ -მა ინგლისის წინააღმდეგ 1806–1807 წლებში. ამ ბლოკადაში ჩათრეული იყო ევროპის თითქმის ყველა სახელმწიფო, მათ შორის რუსეთიც. გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის (გაეროს) წესდება ითვალისწინებს ეკონომიკური ბლოკადის გამოყენებას მისი წევრი ხელმწიფოების მიერ აგრესორი სახელმწიფოების მიმართ, როგორც მშვიდობის აღდგენისა და დაცვის კოლექტიური ღონისძიებას. იმპერიალისტური სახელმწიფოები ეკონომიკურ ბლოკადას იყენებდნენ სოციალიზმის წინააღმდეგ: 1917 წელს აშშ-ის მთავრობამ, 1918 წელს ინგლისისა და საფრანგეთის მთავრობებმა შეწყვიტეს სავაჭრო ურთიერთობა ახალგაზრდა საბჭოთა რესპუბლიკასთან, 1919 წელს კი ანტანტის უმაღლესმა საბჭომ აკრძალა ყოველგვარი ეკონომიკური ურთიერთობა საბჭოთა რუსეთთან. ინტერვენციის დამარცხების და იმპერიალისტურ სახელმწიფოებს შორის წინააღმდეგობათა გამწვავების შემდეგ ანტანტამ 1920 წლის იანვარში მოხსნა ბლოკადა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აშშ-მა ეკონომიკური ბლოკადა გამოიყენა ზოგიერთი სოციალისტურე ქვეყნის (ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა, კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკა, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა, კუბის რესპუბლიკა) მიმართ.
საზღვაო ბლოკადა

საზღვაო ბლოკადა — საომარი ღონისძიებანი მოწინააღმდეგის კონტროლ ქვეშ მყოფი ზღვისპირა ტერიტორიის მოსაწყვეტად საზღვაო კომუნიკაციებისგან. მისი მიზანია აღკვეთოს მოწინააღმდეგის საზღვაო ვაჭრობა ნეიტრალურ სახელმწიფოთან. საზღვაო ბლოკადის გამომცხადებელ სახელოფოს უფლება აქვს ხელთ იგდოს საზღვაო ბლოკადის დამრღვევი ნეიტრალური გემი და მისი ტვირთი, როგორც სამხედრო ნადავლი (იხ. პრიზის სამართალი). თანახმად ლონდონის დეკლარაციისა (1909), საზღვაო ბლოკადა უნდა გამოცხადდეს და დიპლომატიური გზით ეცნობოს ნეიტრალურ სახელმწიფოებს; ამასთან უნდა აღნიშნოს საზღვაო ბლოკადის დაწყების თარიღი, ბლოკირებული ტერიტორიის ფარგლები და ვადა, რომელიც ეძლევა ნეიტრალურ გემებს ამ ტერიტორიიდან გასასვლელად. წარსულში კანონიერად ითვლებოდა ე. წ. მშვიდობიანი საზღვაო ბლოკადა, რომელსაც იყენებდნენ არასამხედრო კონფლიქტის დროს. მისი დარღვევა იწვევდა დამრღვევი გემის დროებით დაკავებას. ამჟამად იძულების ასეთი ღონისძიება შეიარაღებული აგრესიის აქტად ითვლება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მას გაეროს უშიშროების საბჭო მიმართავს აგრესიის საფრთხის აღსაკვეთად. დასავლეთის ქვეყნების პრაქტიკაში ხშირი იყო საზღვაო ბლოკადის გამოყენება სოციალისტური ქვეყნების წინააღმდეგ (მაგ., 1962 წელს აშშ-ის ცდა დაეკავებინა კუბაზე მიმავალი გემები, რომლებზეც, მათივე ცნობით, შეტევითი ხასიათის იარაღი იყო; აშშ-ის მე-7 ფლოტის პატრულირება ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკის სანაპიროსთან და სხვ.).
იუნის ნური

იუნის ნური (, ფსევდონიმი იუნის ჰაჯი სულეიმან ოღლი სულეიმანოვი; დ. 23 იანვარი, 1878, ერევანი — გ. 5 იანვარი, 1950, იქვე) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მსახიობი. ერევნის აზერბაიჯანული თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

იუნის ჰაჯი სულეიმან ოღლი სულეიმანოვი დაიბადა 1878 წლის 23 იანვარს ერევანში. 1896 წელს დაიწყო მუშაობა ერივნის თეატრში და სიცოცხლის ბლომდე მუშაობდა ერევნის აზერბაიჯანულ თეატრში.
სამხედრო ბლოკადა

სამხედრო ბლოკადა — საომარი მოქმედების განსაკუთრებული ფორმა, რომლის მიზანია მოწინააღმდეგის ობიექტის იზოლირება და კომუნიკაციის ყველა საშუალებისაგან მოწყვეტა. სამხედრო ბლოკადის ობიექტი შეიძლება იყოს ცალკეული სახელმწიფო, მისი შეიარაღებული ძალები, ჯარის მსხვილი დაჯგუფებები საომარი მოქმედების რაიონში, სტრატეგიული და ოპერატიული მნიშვნელობის პუნქტები სამხედრო გარნიზონებთან ერთად, კუნძულები, სრუტეები, ყურეები, სამხედრო-საზღვაო ბაზები, ნავსადგურები, გამაგრებული რაიონები და ქალაქები. სამხედრო ბლოკადა მთლიანად ან მაქსიმალურად უსპობს მოწინააღმდეგეს მაშველი ძალების, სამხედრო ტექნიკისა და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის საშუალებათა მიზიდვის (მიღების), ძვირფასეულობათა ევაკუაციის საშუალებას და ამას ბლოკირებული ობიექტის სწრაფი განადგურება ან კაპიტულაცია მოსდევს.

ისტორიაში სამხედრო ბლოკადის მრავალი მაგალითია ცნობილი. მაგ., ნაპოლეონის კონტინენტური ბლოკადა ინგლისის წინააღმდეგ; გერმანიის მიერ დიდი ბრიტანეთის საზღვაო ბლოკადა ანდა გერმანიის სამხედრო ბლოკადა მის მოწინააღმდეგეთა მიერ პირველ მსოფლიო ომში.

იმისდა მიხედვით, თუ რა ძალები მონაწილეობს სამხედრო ბლოკადაში, იგი შეიძლება იყოს სახმელეთო, საჰაერო, საზღვაო ან შერეული სახისა. მეორე მსოფლიო ომის დროს სამხედრო ბლოკადა, როგორც წესი, შერეული სახისა იყო. დასახული ამოცანებისა და მოქმედების მასშტაბების მიხედვით არსებობს სტრატეგიული, ოპერატიული ან ტაქტიკური სამხედრო ბლოკადა; სახმელეთო სამხედრო ბლოკადას ახორციელებენ სახმელეთო გარები საჰაერო ძალებსა და ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის ჯარებთან თანამოქმედებით. საჰაერო სამხედრო ბლოკადა სახმელეთო და საზღვაო ბლოკადების ნაწილია და საჰაერო იმ შემთხვევაში ეწოდება, თუ გადამწყვეტი როლი ავიაციას ეკუთვნის.
ალი შაჰსაბაჰლი

ალი ფათულა ოღლუ შაჰსაბაჰლი (; დ. 28 მარტი, 1896, თბილისი — გ. 13 იანვარი, 1973) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მსახიობი და რეჟისორი, სომხეთის საბჭოთა რესპუბლიკის დამსახურებული მსახიობი (1945).

ალი ფათულა ოღლუ შაჰსაბაჰლი დაიბადა 1896 წლის 28 მარტს ტიფლისში. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1911 წლიდან ქალაქ ტიფლისის აზერბაიჯუანულ დასში.

1924-1937 წლებში მუშაობდა მსახიობად და რეჟისორად ტიფლისის აზერბაიჯანულ თეატრში, ხოლო 1937–1949 წლამდე — ერევნის აზერბაიჯანულ თეატრში.

ალი ფათულა ოღლუ შაჰსაბაჰლი დაჯილდოვებული იქნა „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და სხვა მედლებით.
ქითაბე

ქითაბე ( — წარწერა, წერილი, დამწერლობა) — მართკუთხა ან ფიგურული (ყარტუშის სახის) პანელი არაბული გრაფიკის წარწერებით, ეპიგრაფიული ორნამენტის სახეობა. ძირითადად იგი შედის არქიტექტორული პანელის, კარების, აკლდამის, ხალიჩის, ფურცლის, ხელნაწერის დეკორის საერთო კომპოზიციაში, ასევე იშვიათად გამოიყენება როგორც დამოუკიდებელი მოსართავი. ქითაბეს აზერბაიჯანელი და ირანელი ხელოსნები და ფერმწერები ჯერ კიდევ იყენებენ.
ხუან ბოსკან ალმოგავერი

ხუან ბოსკან ალმოგავერი (; დ. დაახლ. 1490, ბარსელონა — გ. 21 სექტემბერი (ან აპრილი), 1542, პერპინიას ახლოს) — ესპანელი პოეტი. წერდა სონეტებს, კანცონებს, პოემებს („ჰერო და ლეანდრო“). 1534 წელს გამოაქვეყნა კასტილიონეს ტრაქტატის — „კარისკაცის“ თავისუფალი თარგმანი. ხუან ბოსკან ალმოგავერის ლექსები ორიგინალობით არ გამოირჩევა, მაგრამ მან ძირეული რეფორმა მოახდინა ესპანურ ტრადიციულ მეტრიკულ სისტემაში, გადმონერგა ანტიკური და იტალიური აღორძინების პოეტური ჟანრები, მეტრიკული ფორმები და ა. შ.