iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პარსონ რასელ ტერიერი

პარსონ რასელ ტერიერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში საუკუნეში.

ეს ჯიში შექმნა დასავლეთ ინგლისის დევონშირის საგრაფოში მცხოვრებმა მღვდელმა ჯონ რასელმა, რომელიც ნადირობის დიდი მოყვარული იყო. მის მისაღებად მან უხეშბალნიანი ფოქსტერიერები გამოიყენა: ახალი ჯიშის წარმომადგენელს უნდა ჰქონოდა გრძელი ფეხები, რომ ცხენზე ამხედრებულ მონადირეს არ ჩამორჩენოდა, და პატარა სხეული, რომ მელიის სოროში შეძრომა შესძლებოდა. პარსონ რასელ ტერიერი ერთ-ერთი უსაყვარლესი პატარა ძაღლია ნიდერლანდებში და აშშ-ში. ამ ჯიშის პირველი წარმომადგენლების (ისევე, როგორც თანამედროვე ძაღლების) მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი იყო გრძელი ფეხები. თავად მღვდელი პარსონ ჯეკ რასელი უპირატესობას აიჭებდა უხეშბალნიან ძაღლებს.

დღესდღეობით სტანდარტი უშვებს გლუვ და უხეშბალნიან პარსონ რასელებს, რომლებიც ძაღლების მოყვარულებში ერთნაირი პოპულარობით სარგებლობენ. ძლიერი და ენერგიული პარსონი ძალიან კარგი კომპანიონია, თუმცა რეგულარული ფიზიკური ვარჯიში სჭირდება. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი ყავისფრით, შავი თეთრით, სამფეროვანი (შავი, ჟღალი, თეთრი). წვერ-ულვაში სერიოზულ შესახედაობას აძლევს.
სენიავინის კუნძულები

სენიავინის კუნძულები — კუნძულების ჯგუფი წყნარ ოკეანეში, რომელიც ეკუთვნის მიკრონეზიის ფედერაციულ შტატებს. შედგება დიდ კუნძულ პონპეისაგან (დაახლოებით 334 კმ²) და ორი პატარა ატოლისაგან: ანტი და პაკინი. საერთო ფართობი — 337,16 კმ². მოსახლეობა — 16 476 ადამიანი (2000 წელი).

კუნძულები 1828 წელს აღმოაჩინა რუსმა ზღვაოსანმა ფიოდორ ლიტკემ და რუსი ადმირალის დიმიტრი სენიავინის პატივსაცემად მას სახელად დაარქვა მისი სახელი.
სულთანზადე მეჰმედ-ფაშა

სულთანზადე მეჰმედ-ფაშა (; დ. დაახლ. 1603 — გ. 1646, კრეტა) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1644-1645 წწ., ეგვიპტის გუბერნატორი 1637-1640 წლებში.

ბიოგრაფია
სულთან მურად -ის შვილის, აიშე სულთნისა და დიდი ვეზირის იემიშჩი ჰასან-ფაშას შვილიშვილი.

1638 წელს მეჰმედ-ფაშა დანიშნეს ოსმალეთის გუბერნატორად ეგვიპტეში. 1638 წლის მაისში მეჰმედ-ფაშას ბრძანებით თურქეთის არმიის 1500 მებრძოლი გაიგზავნა ბაღდადის ლაშქრობაში მონაწილეობის მისაღებად. ლაშქრობიდან დაბრუნდნენ 1639 წლის ივნისში.

1640 წელს იგი დაბრუნდა სტამბოლში და გახდა ოსმალეთის დივანის ვეზირი. 1641 წელს დანიშნეს აჩი-კალეს (თანამედროვე ოჩაკოვი) გუბერნატორად, მას დავალებული ჰქონდა დაეპყრო კაზაკების ციხესიმაგრე აზოვი. მეჰმედ-ფაშამ, რომელიც სათავეში ედგა თურქეთის შეიარაღებულ ძალებს, ბლოკადაში მოაქცია აზოვი.

1643 წელს მეჰმედ-ფაშა იდანიშნეს დამასკოს გუბერნატორად. ეს დანიშვნა შესაძლებელია დაკავშირებული იყო იმ საიდუმლო ბრძოლასთან ძალაუფლებაზე, რომელიც მასსა და დიდ ვეზირ ქემანქეშ მუსტაფა-ფაშას შორის მიმდინარეობდა.

1644 წლის იანვარში სულთანზადე მეჰმედ-ფაშამ ვალიდე-სულთნის თანადგომით შეეძლო გამარჯვება სულთან იბრაჰიმზე, თანამდებობიდან გადააყენებინა და სიკვდილით დაასჯევინა დიდი ვეზირი ქემანქეშ მუსტაფ-ფაშა, რის შემდეგაც დიდ ვეზირად სულთანზადე მეჰმედ-ფაშა დანიშნეს.

1645 წელს ის გამოდიოდა კუნძულ კრეტაზე ვენეციის რესპუბლიკასთან ომის დაწყების წინააღმდეგ. ამის მიუხედავად სულთან იბრაჰიმმა გასცა ბრძანება, რომ დაეწყოთ საომარი მოქმედებები კრეტზე. დეკემბერში იმავე წელს სულთანზადე მეჰმედ-ფაშა ჩამოაშორეს დიდი ვეზირის თანამდებობას და მალევე დაინიშნა კრეტაზე თურქეთის არმიის მეთაურად.

1646 წლის ივლისში სულთანზადე მეჰმედ-ფაშა გარდაიცვალა კუნძულ კრეტაზე.
ხორვატიის დროშა

ხორვატიის დროშა — ხორვატიის სახელმწიფო სიმბოლო გერბსა და ჰიმნთან ერთად. სამფეროვანი მართკუთხა ქსოვილი ცენტრში ხორვატიის გერბით. გერბი გარკვეულწილად განასხვავებს მას ნიდერლანდის დროშისაგან, რომელსაც თითქმის იგივე ფერები აქვს იდენტური თანმიმდევრობით.

წითელ, თეთრ და ლურჯფეროვანი დროშა ხორვატიის დროშად გამოიყენებოდა 1848 წლიდან. აღსანიშნავია, რომ ამ ფერებით შედგენილი დროშები გამოიყენება სხვა სლავურ ქვეყნებშიც.

დროშა შეიქმნა 1918 წელს ავსტრია-უნგრეთის იმპერიისაგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, თუმცა მან მცირე ხნით იარსება, რადგან ხორვატია შევიდა იუგოსლავიის სამეფოს შემადგენლობაში. აღსანიშნავია, რომ იუგოსლავიის სამეფოს დროშაც იგივე ფერებისაგან შედგებოდა, თუმცა განსხვავებული თანმიმდევრობით იყო განლაგებული. იუგოსლავიაში საბჭოური მმართველობის დამყარების შემდეგ, ხორვატიაში, როგორც მის შემადგენელ ნაწილში გამოიყენებოდა იგივე დროშა ცენტრში წითელი ხუთქიმიანი ვარსკვლავით.

თანამედროვე დროშა 1990 წლის 21 დეკემბერს მიიღეს. პრაქტიკულად ერთადერთი მნიშვნელოვანი ცვლილება ვარსკვლავის გერბით შეცვლა იყო. შვიდი თვის შემდეგ კი ხორვატია დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოცხადდა.

სხვა დროშები
კოსრაეს კუნძულები

კოსრაეს კუნძულები ( კოსიაე, ძველი დასახელება — იუალანი)  — ჯგუფი კაროლინის კუნძულების შემადგენლობაში, რომელიც ეკუთვნის მიკრონეზიის ფედერაციულ შტატებს. ის არის ქვეყნის ოთხი შტატიდან ერთ-ერთი — კოსრაეს შტატი. ადგილობრივი მაცხოვრებლები კუნძულს ასევე ეძახიან «კოშრაის». 2010 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 6616 ადამიანს. არსებობს აეროპორტი, რომელიც მდებარეობს ლაგუნაში არსებულ ხელოვნურ კუნძულზე.

გეოგრაფია
კუნძულები მდებარეობს 590 კმ-ით ჩრდილოეთით ეკვატორიდან, კუნძულ გუამსა და ჰავაის შტატს შორის. შედგება დიდ კუნძულ კოსრაესაგან (დაახლოებით 110 კმ²) და მის ირგვლივ არსებულ პატარა კუნძულებისგან, რომელთაგან მხოლოდ ერთადერთია დასახლებული — კუნძული ლელუ და იგი კუნძულ კოსრაესთან შეერთებულია ხიდით. საერთო ფართობია — 111,3 კმ². ზღვის დონიდან ყველაზე მაღალი წერტილია — 628 მ.

ისტორია
არქეოლოგიური მონაცემები მოწმობენ იმაზე, რომ კუნძული დასახლებული იყო ჯერ კიდევ 2000 წლის წინ. კუნძულებზე არსებობს რამდენიმე აღსანიშნავი მეგალითური ძეგლი.

კოსრაეს ჯუნგლებში მდებარეობს მენკას ნანგრევები, რომელიც როგორც ადგილობრივი მაცხოვრებლების სიტყვიერი გადმოცემები მეტყველებენ, წარმოადგენს ქალღმერთ სინლაკუს რეზიდენციას, რომელმაც ის მიატოვა დაახლოებით 1852 წელს კუნძულებზე ქრისტიან მქადაგებელთა მოსვლამდე.

პატარა კუნძულ ლელუზე , რომელიც მდებარეობს უბეში კუნძულ კოსრაეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან, არსებობს იმავე დასახელების ქალაქის ძველი ნანგრევები, რომელიც აშენებულია დაახლოებით ჩვენი წელთაღრიცხვის 1250—1500 წელს. ქალაქის აყვავების ხანაში მისი მოსახლეობის რაოდენობა აღწევდა 1500 ადამიანს, ხოლო ფართობი — 27 ჰექტარს. ქალაქ ლელუს ნანგრევები მსგავსია ნან-მადოლის ნანგრევებთან კუნძულ პონპეიზე, მაგრამ თარიღდება უფრო გვიანდელი პერიოდით. თუმცა ეს ძეგლი შენარჩუნდა ნან-მადოლზე უფრო ცუდად. მიუხედავად ამისა ნანგრევებს უკავიათ კუნძულ ლელუს ტერიტორიის დაახლოებით მესამედი. ქალაქი ემსახურებოდა ბელადების, არისტოკრატების და ქურუმების რეზიდენციას. აქ აშენებული იყო ხელოვნური კუნძულები, ქუჩები, არხები, სასახლეები, საკულტო ნაგებობები, ციხე-სიმაგრეების კედლები, დასაძინებლები და სხვა ნაგებობები.

1824 წელს ევროპელ მეზღვაურებთან პირველი კონტაქტის მომენტის დროს კოსრაეს მოსახლეობა დაყოფილი იყო კასტებად, რაც იყო საზოგადოების ტიპური სტრუქტურა, დამახასიათებელი მიკრონეზიის მრავალი კუნძულისთვის იმ ისტორიული პერიოდისთვის. ქალაქ ლელუში დაიშვებოდნენ მხოლოდ უმაღლესი კასტის წარმომადგენლები, ყველა დანარჩენი ცხოვრობდა კოსრაეზე.

ქალაქის დაცემა დაკავშირებულია იმასთან, რომ კუნძულის აღმოჩენის შემდეგ მოსახლეობის დიდი ნაწილი გარდაიცვალა ევროპელების მიერ შემოტანილი ავადმყოფობებისგან. ზოგიერთი მონაცემებით 10 000 ადამიანიდან ცოცხალი გადარჩა მხოლოდ 300 ადამიანამდე.

მიუხედავად იმისა, რომ მენკას და ლელუს ნანგრევები ნაკლებადაა შესწავლილი, დადგენილია, რომ ისინი აშენებულია სხვადასხვა დროს და შესაძლებელია, ეკუთვნიან სხვადასხვა კულტურებს.

კოსრაესთან ერთად, მეგალითური ძეგლები აღმოჩენილია, ან აღწერილია უახლოეს წარსულში, მიკრონეზიის ზოგიერთ სხვა კუნძულებზეც — იაპის კუნძულებზე, კუნძულ პონპეიზე და კუნძულ გუამზე. ნაგებობების საერთო მონახაზები ამბობენ მყარ კვანძებზე, რომლებიც არსებობდნენ ამ კუნძულებს შორის ევროპელების აღმოჩენამდე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
კოსრაეს კუნძულები იყოფა 4 მუნიციპალიტეტათ და ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარეა კაროლინის კუნძულებში.
ქემანქეშ მუსტაფა-ფაშა

ქემანქეშ ქარა მუსტაფა-ფაშა (; დ. 1592, ვლორა, ალბანეთი — გ. 31 იანვარი, 1644, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. კაპუდან-ფაშა 1635-1638 წწ.და დიდი ვეზირი 1639-1644 წწ.

ბიოგრაფია
დაიბადა ალბანეთის ქალაქ ვლორაში. მსახურობდა ოფიცრად იანიჩარების კორპუსში. იანიჩარების კორპუსის ხელმძღვანელის თანაშემწე (1634) და იანიჩარების აღა.

1635 წლის ოქტომბერში ქემანქეშ ქარა-მუსტაფა დანიშნეს ოსმალეთის ფლოტის კაპუდან-ფაშად. 1638 წლის ნოემბერ-დეკემბერში ის მონაწილეობდა ბაღდადის დაპყრობაში. ბაღდადის აღების დროს, დაიღუპა დიდი ვეზირი თაიარ მეჰმედ-ფაშა. ამავე წლის 23 დეკემბერს მურად -მ ქემანქეშ ქარა-მუსტაფა აღა დიდ ვეზირად დანიშნა. 25 დეკემბერს ბაღდადი ოსმალებმა აიღეს. ირანთან მშვიდობიანი მოლაპარაკების დროს ქემანქეშ ქარა-მუსტაფა მეთაურობდა ოსმალეთის დელეგაციას. 1639 წლის მაისში დადეს ზუჰაბის ზავი ირანთან, რომლითაც დასრულდა ირან-ოსმალეთის 1623-1639 წლების ომი. ხელშეკრულების თანახმად ოსმალეთის შემადგენლობაში შევიდა ერაყი, სომხეთი და სამცხე-საათაბაგოს დაკარგული ნაწილი.

1640 წლის 9 თებერვალს სულთანი მურად (1623-1640 წწ.) გარდაიცვალა და მის შემდეგ ტახტზე ავიდა, მისი სულიერად დაავადებული ძმა იბრაჰიმ (1640-1648 წწ.), ახალი სულთნის მმართველობის დროს ქემანქეშ ქარა-მუსტაფა ოსმალეთის დე-ფაქტო მმართველი იყო. იგი ახშობდა ამბოხებებს, ადგენდა ბიუჯეტს და ამცირებდა არმიის რიგებს. ის აგრეთვე იყენებდა თავის ძალაუფლებას, რომ დაემონებინა (და მოეკლა) წარმატებული სახელმწიფო მოღვაწეები, რომლებსაც ის თვლიდა პოტენციურ კონკურენტებად თავის თანამდებობაზე. 1642 წელს დადო ზავი ავსტრიის საჰერცოგოსთან, რომლის მიხედვითაც ავსტრიულ სავაჭრო გემებს აეკრძალათ ეგეოსის ზღვაში შესვლა.

გარდაცვალება
წარმატებების მიუხედავად, დიდმა ვეზირმა ძალიან ბევრი მტერი გაიჩინა. მის წინააღმდეგ გამოვიდა სულთნის სასახლის ტრიუმვირატი: ქიოსემ სულთანი, სასახლის მკითხავი - ჯინჯი ხოჯა და ვეზირი სულთანზადე მეჰმედ-ფაშა. მათ დაიწყეს დიდი ვეზირის კრიტიკა. ქემენქეშ ქარა-მუსტაფას რამდენიმეჯერე უნდოდა გადადგომა, მაგრამ სულთანი უარზე იყო. საბოლოოდ ინტრიგების წყალობით 1644 წლის 31 იანვარს სულთანმა გადააყენა დიდი ვეზირი და სიკვდილით დასაჯა.
ივანე ნანუაშვილი

ივანე (ვანო) ნანუაშვილი (დ. 1 იანვარი, 1902, საქართველო — გ. 1974, აშშ) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლონეთის არმიის ოფიცერი, პოლიტიკური ემიგრანტი.

ბიოგრაფია
ვანო ნანუაშვილი დაიბადა 1902 წლის 1 იანვარს. დაწყებითი განათლება 1912–1920 წლებში თბილისის მეხუთე საშუალო სკოლაში მიიღო. 1920–1921 წლებში სწავლობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლლიკის ოფიცერთა სკოლაში. იგი 1921 წლის თებერვალ-მარტში რუსეთ-საქართველოს შორის მიმდინარე ომის დროს, როგორც ოფიცერთა სკოლის იუნკერი საბრძოლო ოპერაციებში მონაწილეობდა. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ ვანო ნანუაშვილი სხვა ქართველ სამხედროებთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა. 1921 წლის აპრილ-ივნისში სტამბოლში იმყოფებოდა, შემდეგ, 1922 წლამდე ათენში საბერძნეთის სამხედრო აკადემიაში, ხოლო 1923–1925 წლებში ვარშავაში პოლონეთის სამხედრო აკადემიაში ირიცხებოდა. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისას, 1939 წელს, ვანო ნანუაშვილი, როგორც პოლონეთის არმიის წევრი იბრძოდა გერმენიის წინააღმდეგ. ერთ-ერთი ბრძოლის დრო იგი ტყვედ ჩავარდა. 1939–1944 წლებში იმყოფებოდა გერმანიის სამხედრო ტყვეობაში, საიდანაც 1944 წელს გაქცევა მოახერხა. ტყვეობიდან განთავისუფლების შემდეგ იბრძოდა იტალიაში.

ომის დასრულების შემდეგ, ვანო ნანუაშვილმა აქტიური სამხედრო კარიერა შეწყვიტა. იგი 1948 წლიდან ცხოვრობდა ლონდონში, ხოლო 1951 წლიდან საცხოვრებლად გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც 1951-1954 წლებში ნიუ-იორკში, 1954–1960 წლებში კი — ბოსტონში სხვადასხვა ფაბრიკებში მუშად მუშაობდა. 1960 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე, 1974 წლამდე, სან-ფრანცისკოში ცხოვრობდა.

პოლიტიკური საქმიანობა
ვანო ნანუაშვილი საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის მიზნით ემიგრაციაში აქტიურ მოღვაწეობას ეწეოდა. იგი არერთი ორგანიზაციის დამაარსებელი და აქტიური წევრი იყო. 1928 წელს მან სხვა ემიგრანტებთან ერთად საქართველოს ოფიცერთა ასოციაცია დააარსა, რომლის მდივანი იყო ცხრა წლის განმავლობაში. ვანო ნანუაშვილი საქართველოს სამხედრო და პოლიტიკური ჟურნალის „მხედარის“ რედაქტორის მოვალეობას ასრულებდა. ასევე იყო სან-ფრანცისკოს ქართული კერის პერიოდული ორგანოს („სან-ფრანცისკოს ქართული კერის“) გამოცემის ინიციატორი და განმხორციელებელი. ეს ორგანო ქართულ და ინგლისურ ენებზე იბეჭდებოდა. იყო აშშ-ში არსებული დაპყრობილი ერების ორგანიზაციის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი.

ვანო ნანუაშვილს ინგლისურ ენაზე დაწერილი აქვს სამხედრო-პოლიტიკური ნარკვევები. მან 1956 წელს ბოსტონში გამოსცა ნაშრომი „საბჭოთა კავშირის სიძლიერე და სისუსტე“. მისი ინგლისურენოვანი წიგნი „რა უნდა იცოდეს ყველამ თავისუფალ სამყაროში რუსეთის შესახებ“ პოპულარობით სარგებლობდა აშშ-სა და ევროპაში.

ვანო ნანუაშვილი აქტიურად ეწეოდა აშშ-ში ქართული კულტურისა და ისტორიის პოპულარიზაციას.
მეჰმედ საიდ-ფაშა

ქუჩუქ მეჰმედ საიდ-ფაშა (; დ. 1830 —გ. 1914) — მნიშვნელოვანი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი (1879-1880, 1880-1882, 1882, 1882-1885, 1895, 1901-1903, 1908, 1911-1912 წწ.). კვიპროსის გუბერნატორი.

რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს იყო ტულჩის გუბერნატორი. რამდენიმე ხნის მანძილზე ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა.
ქვაბნაშენი

ქვაბნაშენი, გამოკირულა — კლდის შვეულსა ან განივ ნაპრალებზე წინიდან ქვითკირით მიშენებული კარსარკმელი. ქვაბნაშენის შიდა სივრცე გამოიყენებოდა, როგორც მოღვაწე ბერის მიერ სამალავად, ასევე გვხვდება როგორც მრავალსართულიანი საცხოვრისი ერისკაცისა.

ქვაბნაშენი კლდეში კვეთის ხელოვნების დარგია. ასეთ ხუროთმოძღვრულ ძეგლებში, გარდა იმისა, რომ ფასადის მხარეა ამოშენებული, ხშირად თვით სიღრუეებიც ხელოვნურადაა გაფართოებული ან დამხმარე ხელოვნური ქვაბებიცაა გამოკვეთილი. ხელოვნურ ქვაბთა კომპლექსების მსგავსად ქვაბნაშენებითაც სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობაა შექმნილი. ქვაბნაშენებში გვხვდება: ციხეები, მონასტრები და სახიზრები.

ქვაბნაშენი ანუ გამოკირულა ძეგლები ფრიად დამახასიათებელია ძველი საქართველოს არსებობის მთელ მანძილზე, განსაკუთრებით გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში. ტიპური ძეგლებია: ქართლში თრეხვის სოროთ-ხევი, თეკნელა — რკონის მონასტერთან, აბუხალო — ძამას ხეობაში, ქცია-ხრამის ხეობის ძეგლები; არგვეთ-ჭიათურის კომპლექსები; მესხეთის გამოკირულა — საროსთან, ნავარძიევი, მირაშხანი მდ. მტკვრის ხეობაში და ურავლის ხეობის ძეგლები; აფხაზეთში — მჭიშთა და სხვ.
კოლუმბია (მდინარე)

კოლუმბია — მდინარე ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. მიედინება ბრიტანეთის კოლუმბიის, ვაშინგტონისა და ორეგონის ტერიტორიებზე. სიგრძე 2000 კმ. სათავეს იღებს ტბა კოლუმბიიდან და ჩაედინება წყნარ ოკეანეში. მაქსიმალური ხარჯის დროს ძირითადად იკვებება დამდნარი ყინულის წყლით, ახასიათებს სწრაფი დინება. ხელსაყრელ პირობებს ქმნის ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობისთვის. არის ჩრდილოეთ ამერიკის ელექტროენერგიის ყველაზე დიდი მწარმოებელი. მდინარეზე აშენებულია 14 ჰიდროელექტროსადგური.
სქურის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები = დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 42.683892
| გრძედი = 42.162869
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა =
სქურის ფერისცვალების ეკლესია — ეკლესია წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, კურორტ სქურის ჩრდილოეთით.

ძეგლის აღწერა
ტაძრამდე რთული მისასვლელი გზაა. ეკლესიას აქვს სწორკუთხა საკურთხეველი და მინაშენები. ეკლესია საუკუნეში სამნავიან ბაზილიკად გადაუკეთებიათ. ტაძარი ნაგებია კარგად გათლილი, ნახევრად დამუშავებული და ყორე ქვით, რიგების მკაცრი დაცვით. ნაგებობას მორღვეული აქვს სახურავი. სამხრეთით, ჩრდილოეთით და დასავლეთით, ფასადის მთელ სიგრძეზე, მიშენებული აქვს ეგვტერები. ტაძარს ეტყობა მრავალჯერადი გადაკეთების კვალი, სადაც ნათლად ჩანს პირვანდელი ქვების მრავალჯერადი გამოყენება. ტაძარი ნათდებოდა აღმოსავლეთით გაჭრილი სამი სარკმლით. სამხრეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთ კედლები ნაწილობრივ არის შემორჩენილი. ტაძარს შესასვლელი გაჭრილია ჩრდილოეთით, დასავლეთით და სამხრეთით.

ძეგლი თავის დროზე მონახულებული აქვს ექვთიმე თაყაიშვილს, რომლის დროსაც ჯერ კიდევ იყო შემორჩენილი წარწერები და ესვენა ადგილობრივი სასულიერო პირების „სალიების" მიერ ვერცხლით მოჭედილი ხატი.
პეტრე ჭაბუკიანი

პეტრე ჭაბუკიანი (დ. 5 აგვისტო, 1889, ქუთაისი — გ. 1982) — ქართველი მხარეთმცოდნე, პედაგოგი, ისტორიული და ბუნების ძეგლების დამცველი, კარსტულ მღვიმეთა მკვლევარი. მის სახელს უკავშირდება საქართველოში, სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალის მღვიმეების აღმოჩენა, მათი შესწავლა და შემდგომი პოპულარიზაცია.

ბიოგრაფია
1919 წელს დაამთავრა იურიევის (ტარტუს) უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი, რის შემდეგაც მთელი ცხოვრება დასავლეთ საქართველოს ბუნებისა და კულტურის ძეგლების დაცვას მიუძღვნა. იყო ქუთაისის ისტორიული მუზეუმის უახლოესი თანამშრომელი და შემდეგ ბუნებისა და კულტურის ძეგლთა დაცვის მეთვალყურე.
ის იყო პირველი ვინც მიწისაგან გაასუფთავა ბაგრატის ტაძარი. 1933 წელს აღმოაჩინა მიწაში ჩამარხული სამრეკლოს კარები და ივარაუდა რომ ტაძრის ძირითადი ნაწილიც მიწაში უნდა ყოფილიყო ჩამარხული. გათხრებმა იმედები არ გააცრუა და გაწმენდისთანავე გამოჩნდა ბაგრატის ტაძრის უდიდესი ნაწილი. სწორედ ამის შემდეგ იქნა შესაძლებელი ტაძრის საფუძვლიანი შესწავლა და გეგმის აღდგენა.
1924 წელს, პეტრე ჭაბუკიანმა ქუთაისში, თეთრამიწას გორაზე, ნეოლითური პერიოდის ნამოსახლარს მიაკვლია, სადაც ხუთი ათასზე მეტი კაჟისა და ქვის იარაღი მოაგროვა და ქუთაისის ისტორიულ მუზეუმს გადასცა. მანვე იპოვნა სათაფლიის ფერდობზე ე.წ. "ნაციხვარზე" ნეოლითური ხანის მცირერიცხოვანი ნაშთები. ამ აღმოჩენას უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა ვინაიდან ამით დადასტურდა რომ ქუთაისსა და მის მიდამოებში არა მარტო ზედაპალეოლითის ადამიანი არამედ მომდევნო პერიოდის ნეოლითის პერიოდის ადამიანიც ცხოვრობდა.
1925 წლის 2 აგვისტოს პირველყოფილი ადამიანის სადგომის ძებნის დროს სათაფლიის ნაკრძალში აღმოაჩინა მღვიმეები, რომელიც მისივე ინიციატივით ბუნების კეთილმოწყობილ ძეგლად იქცა. პეტრე ჭაბუკიანის ძალისხმევით სათაფლიას მღვიმის მიდამოებში 400 ჰა კოლხური ტიპის ტყე ნაკრძალად გამოცხადდა.
1933 წელს პეტრე ჭაბუკიანმა სათაფლიას მღვიმის მახლობლად, ქვედა ცარცული პერიოდის მერგელოვანი კირქვის შრეებზე, დინოზავრების ნაკვალევი აღმოაჩინა.

გარდაიცვალა 1982 წელს, დასაფლავებულია სათაფლიის ნაკრძალში.
ჯეკ რასელ ტერიერი

ჯეკ რასელ ტერიერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში საუკუნეში.

ჯეკ რასელი ძალიან პოპულარულია დიდ ბრიტანეთში. იგი შეიქმნა ვირთხების განადგურების მიზნით და დღესაც არ დაუკარგავს მონადირის ინსტინქტი. დაუდგრომელი, ხალისიანი ჯეკ რასელი ენერგიის, ნერვების და კუნთების ერთობლიობაა. სოფლებში და პატარა ქალაქებში პოპულარული ეს ტერიერი კბენს და აგრესიას ავლენს ნებისმიერი მოძრავი ობიექტის მიმართ (ადამიანის ჩათვლით). მაგრამ ჯეკ რასელების უმრავლესობას ძალიან უყვარს თამაში და ძალიან ალერსიანი და კეთილგანწყობილია როგორც პატრონის, ასევე უცნობი ადამიანების მიმართ.

ჯეკ რასელ ტერიერის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი ყავისფრით, თეთრი შავით, სამფერი (შავი, თეთრი, ყავისფერი), მისი ბალანი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს, სხეულის სიგრძე სიმაღლესთან შედარებით დიდია, ტუჩები და ცხვირი შავია. ჯეკ რასელ ტერიერი ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ძნელია მისი გაწვრთნა. სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.
სტაფორდშირული ბულტერიერი

სტაფორდშირული ბულტერიერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში საუკუნეში.

მასიური, ადამიანის მიმართ ძალიან ალერსიანი სტაფორდშირული ბულტერიერი სტაფორდშირის საგრაფოში (დიდი ბრიტანეთი) წარმოიშვა. თავდაპირველად მისი დანიშნულება იყო ბრძოლებში მონაწილეობა, თუმცა ბევრ ქვეყანაში ძაღლების ბრძოლა ჯერ კიდევ 1835 წელს აკრძალეს. გამოფენაზე სტაფ-ბულის დებიუტი 1935 წელს შედგა. საეჭვოა მოიძებნოს სხვა რომელიმე ძაღლი, რომელიც ასეთი დიდი სიყვარულით და ალერსით ეპყრობა თავის პატრონს (ზოგჯერ კი უცხო პირებს და ვეტერინარებსაც კი!), როგორც სტაფ-ბული - მასიური ძვლების და კუნთების ეს ერთობლიობა. მისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია პატრონის ქების დამსახურება. მაგრამ შეამჩნევს თუ არა სხვა ძაღლს (ან სხვა ცხოველს) სტაფ-ბული სულ სხვა სახით წარმოდგება ჩვენს წინაშე - სიკეთე და მომხიბვლელობა ადგილს უთმობს შეუქცევად სურვილს - ეძგეროს მოწინააღმდეგეს.

სელექციურმა სამუშაოებმა ოდნავ შეამცირეს სტაფ-ბულის აგრესიული მიდრეკილება, მაგრამ ბოლომდე ვერ აღმოფხვრა იგი. სტაფ-ბულტერიერი ტელ მსოფლიოში დიდი პოპულარობით სარგებლობს. სტაფ-ბულს მოკლე, გლუვი ბეწვი აქვს, წინა ფეხების ძვლები მსხვილია და სწორი, ზურგი - განიერი და ჰორიზონტალური. აქვს მოკლე მასიური თავი განიერი ქალით, საშუალო ზომის მრგვალ თვალებს კარგი მხედველობა ახასიათებს. საშუალო ზომის, ბოლოსკენ შევიწროებული კუდი ჩვეულებრივ დაშვებულია. სტაფ-ბული კარგი მოდარაჯეა. ადვილად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას, ბავშვებთან კეთილია. ძნელად ეგუება ცხელ კლიმატს, უჭირს კონტაქტი სხვა ძაღლებთან.
მინიატურული ბულტერიერი

მინიატურული ბულტერიერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში საუკუნეში.

როდესაც დაიწყო მსხვილი მებრძოლი ბულტერიერების გეგმაზომიერი გამრავლება, ზოგმა გადაწყვიტა, საპირისპირო შედეგის მიღება. სწორედ ასე გაჩნდა მინიატურული ბულტერიერი - სტანდარტული ბულტერიერის შემცირებული ვარიანტი, რომელსაც არც თუ ისე მინიატურული გაბარიტები აქვს. მინიატურული ბული სათავეს ერთ-ერთი სტანდარტული ბულტერიერის პატარა ლეკვებიდან იღებს, რომლებიც 1930 წელს გაჩნდნენ. შემდგომში ისინი შეაჯვარეს იმ ძაღლებთან, რომლებიც ცოცხლები დარჩნენ. 4-5 კილოგრამზე ნაკლები ჯუჯა ბულტერიერების შექმნის წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ.

მინი ბული სტანდარტულისგან განსხვავდება უფრო მეტი "ტერიერის" ხასიათით და ზოგჯერ იქცევა როგორც "დამნაშავე, რომელსაც გაღიზიანების მოულოდნელი აფეთქებები ახასიათებს". ის ვერ იტანს, როდესაც მას ბავშვები აწვალებენ, ამიტომ მისი ბავშვებთან მარტო დატოვება არ შეიძლება. მინი ბული ცუდი მოდარაჯე არ არის და მცირე ზომების გამო კარგად ეგუება ქალაის ბინას. მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი, მოყვითალო-ყავისფერი, ჟღალი, სამფერი (შავი, ჟღალი, თეთრი), მუქი-ვეფხვისებრი. აქვს დაცქვეტილი დიდი ყურები, ძლიერი თეძოები და დაკუნთული ფეხები, წინიდან შეხედვისას მკერდი განსაკუთრებით ფართო ჩანს.
ლუიზიან ჰევმეიერი

ლუიზიან უელდრონ ელდერ ჰევმეიერი (; დ. 28 ივლისი, 1855 — გ. 6 იანვარი, 1929) — ამერიკელი ხელოვნების კოლექციონერი, ფემინისტი და ფილანთროპი. იგი აგრეთვე იყო იმპრესიონისტული ხელოვნების მეცენატი და ქალთა საარჩევნო უფლებების მოძრაობის ერთ-ერთი ცნობილი წარმომადგენელი აშშ-ში. იმპრესიონისტი მხატვარი ედგარ დეგა და ფემინისტი ელის პოლი იყვნენ მათ შორის, ვინც იღებდა ფინანსურ დახმარებას ჰევმეიერისგან.
ჰოლანდიური სმაუსჰონდი

ჰოლანდიური სმაუსჰონდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ჰოლანდიაში 1890/1970 წლებში.

სმაუსჰონდის წარმომავლობა უცნობია, თუმცა, თუ მისი გარეგნობით ვიმსჯელებთ, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ მას ნათესაური კავშირი აქვს გერმანულ შნაუცერებთან. საუკუნის ბოლოს ეს ძაღლი ჯენტლმენების მოდური კომპანიონი იყო, შემდეგ მათი პოპულარობა შემცირდა, ხოლო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ჯიში გადაშენების პირას აღმოჩნდა. 1970-იანი წლების დასაწყისში სმაუსჰონდით დაინტერესდა ჰოლანდიელი კინოლოგი ჰ.მ. ბარკმანვარ დერ ვეელი: ის აგროვებდა ცნობებს ჯიშის შესახებ, სწავლობდა ნახატებს და სურათებს, დაინტერესდა სმაუსჰონდის წარმომავლობით, გაესაუბრა ექსპერტებს, რომლებსაც სმაუსჰონდი ახსოვდათ. დაძაბული მუშაობის შემდეგ მან შეძლო ამ ჯიშის აღდგენა.

დღესდღეობით სმაუსჰონდი დაკუნთული, ხალისიანი ძაღლია, ის ტიპური ტერიერია, ამიტომ ნამდვილ სიამოვნებას იღებს მღრღნელებზე ნადირობისგან. უყვარს ყეფაც, რის გამოც კარგი მოდარაჯეა. დღესდღეობით, ყოველწლიურად რეგისტრირდება სმაუსჰონდის 125-მდე ლეკვი, ასე რომ ამ ჯიშის მომავალს საფრთხე არ ემუქრება. ჰოლანდიურ სმაუსჰონდს აქვს მრგვალი თავის ქალა, ზომიერად გრძელი დრუნჩი, ძლიერი ყბები, დაკუნთული უკანა ფეხები, ძლიერი, სწორი, დაკუნთული წინა ფეხები, სამკუთხა ყურები, სხეული დაფარულია გრძელი, დახვეული ბალნით. აქვს მბზინავი პატარა თვალები. სმაუსჰონდი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და ბავშვებს, ადვილად უძლებს სიცივეს, ადვილად იწვრთნება, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.
ბიძინა ივანიშვილის კაბინეტი

ბიძინა ივანიშვილის კაბინეტი — საქართველოს მინისტრთა კაბინეტი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ბიძინა ივანიშვილი პრემიერ-მინისტრის რანგში. კაბინეტი ჩამოაყალიბეს პოლიტიკურ პარტიათა კოალიცია ქართული ოცნების წევრებმა 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ. საქართველოს პარლამენტმა ის დაამტკიცა 2012 წლის 25 ოქტომბერს. 2013 წლის 20 ნოემბერს, მას შემდეგ რაც ივანიშვილმა თანამდებობა დატოვა, ის ჩაანაცვლა ირაკლი ღარიბაშვილის მთავრობამ.

მინისტრთა კაბინეტი