მანუელ გომეს პედრასა

მანუელ გომეს პედრასა (დ. 22 აპრილი, 1789 – დ. 14 მაისი, 1851) — მექსიკელი გენერალი, რომელიც მექსიკის პირველი რესპუბლიკის პერიოდში ქვეყნის პრეზიდენტი გახდა.

მან თავდაპირველად გაიმარჯვა 1828 წლის არჩევნებში, თუმცა შედეგები სადავო გახდა, რასაც დედაქალაქში არეულობა მოჰყვა. ამის გამო გომეს პედრასა იძულებული გახდა ქვეყნიდან გაქცეულიყო. საბოლოოდ, მან პრეზიდენტის თანამდებობა 1832 წელს, პრეზიდენტ ანასტასიო ბუსტამანტეს წინააღმდეგ მოწყობილი ამბოხების შედეგად დაიკავა.

ადრეული წლები
მანუელ გომეს პედრასა დაიბადა კერეტაროში. ესპანეთის მმართველობის დროს ის მილიციის ოფიცერი იყო და ცნობილი გახდა დისციპლინისა და ბრძანებების მკაცრი დაცვით. ომის დროს ის თავდაპირველად როიალისტი (მონარქისტი) იყო და მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აჯანყებულთა ლიდერის, ხოსე მარია მორელოსის დამარცხებაში, როდესაც „ფიელეს დე პოტოსის“ ბატალიონს მეთაურობდა. პედრასა ომის დასრულებამდე ესპანეთის ერთგული დარჩა. იერარქია მას სანდო პიროვნებად მიიჩნევდა და ესპანეთის კორტესებს მისი დაწინაურების რეკომენდაციითაც კი მიმართეს. იგი მექსიკის პირველი იმპერიის თავდადებული მხარდამჭერი იყო და იმპერიის არსებობის ბოლო დღეებში მეხიკოში იმყოფებოდა.

პუებლას გუბერნატორი
მექსიკის პირველი რესპუბლიკის პერიოდში, 1824 წელს, ის პუებლას შტატის გუბერნატორი და მთავარსარდალი იყო. აქ მას ბრალს სდებდნენ პოლიტიკური ამბოხებების დროს ზედმეტ ლბილობასა და იმ უცხოელების დაუცველობაში, რომლებიც გაძარცვეს. მან გაუძლო ამ ბრალდებებს და პრეზიდენტმა გვადალუპე ვიქტორიამ სამხედრო მინისტრად მიიწვია მას შემდეგ, რაც მანუელ დე მიერ ი ტერანმა თანამდებობა დატოვა.

მწვავე პარტიული დაპირისპირების ეპოქაში, ლიბერალურ იორკინოს პარტიასა და კონსერვატიულ ესკოსეს პარტიას შორის, გომეს პედრასა ამ უკანასკნელს ეკუთვნოდა. თუმცა, იგი იყო „“-ის (მიუკერძოებლების) ზომიერი ფრთის წარმომადგენელი, რომელიც ფედერალური მმართველობის ფორმის ერთგული ადამიანებისგან შედგებოდა (მათ შორის იყვნენ როგორც იორკინოები, ისე ესკოსესები). სწორედ ამ ჯგუფმა წარადგინა პედრასა 1828 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატად.

1828 წლის არჩევნები
იმ პერიოდში საპრეზიდენტო არჩევნების ბედს შტატების საკანონმდებლო ორგანოები წყვეტდნენ. გამარჯვებულად გომეს პედრასა გამოცხადდა, რომელმაც მეტოქე კანდიდატი ვისენტე გერერო დაამარცხა. თუმცა, გერეროს მომხრეები ამტკიცებდნენ, რომ პედრასამ, როგორც სამხედრო მინისტრმა, თავისი გავლენა გამოიყენა და შტატებში სამხედრო აგენტები დაგზავნა არჩევნების შედეგებზე ზემოქმედების მიზნით.

1828 წლის სექტემბერში არჩევნების შედეგების წინააღმდეგ იორკინოების ამბოხებები დაიწყო ვერაკრუსსა და მეხიკოში. პროტესტი იმდენად მასშტაბური აღმოჩნდა, რომ გომეს პედრასამ ეჭვქვეშ დააყენა არმიის ერთგულება. იგი ყოყმანობდა, სანამ რევოლუციონერები წარმატებებს აღწევდნენ, საბოლოოდ კი დათმობაზე წავიდა: გადადგა მინისტრის პოსტიდან და ქვეყანა დატოვა (გაემგზავრა საფრანგეთში). ამის შემდეგ კონგრესმა მომხდარი ფაქტები სცნო და პრეზიდენტად გერერო, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტად ანასტასიო ბუსტამანტე გამოაცხადა.

ორი წლის შემდეგ, 1830 წლის ოქტომბერში, გომეს პედრასა ბორდოდან დაბრუნდა, თუმცა ანასტასიო ბუსტამანტეს მთავრობამ მას ქვეყანაში შესვლის უფლება არ მისცა. იგი გემიდან გადავიდა და ამერიკის შეერთებული შტატებისკენ გაემართა, საბოლოოდ კი პენსილვანიაში დასახლდა. აქ მან გამოაქვეყნა თავისი საზოგადოებრივი ცხოვრების მიმოხილვა, სადაც ბუსტამანტეს მთავრობას აკრიტიკებდა. დეპუტატმა ანდრეს კინტანა როომ დაგმო მთავრობის გადაწყვეტილება, რომელმაც გომეს პედრასას ქვეყანაში დაბრუნების უფლება უსაფუძვლოდ არ მისცა.

ვერაკრუსის გეგმა
1832 წელს, „ვერაკრუსის გეგმის“ მეშვეობით ბუსტამანტეს დამხობის შემდეგ, რევოლუციონერებმა გადაწყვიტეს, გომეს პედრასა ქვეყანაში დაებრუნებინათ, რათა მას დაესრულებინა საპრეზიდენტო ვადის დარჩენილი თვეები, რომელზეც ჯერ კიდევ 1828 წელს აირჩიეს. აშშ-ში გაიგზავნა კომისარი პედრასას დასაყოლიებლად, თუმცა მან თავდაპირველად უარი თქვა. საბოლოოდ, კომისრებმა იგი დაარწმუნეს იმ არგუმენტით, რომ მას შეეძლო სამოქალაქო ომში ჩაფლული ერის გაერთიანება. გომეს პედრასა ვერაკრუსში ნოემბრის დასაწყისში ჩამოვიდა.

იგი შეხვდა აჯანყებულთა ლიდერ სანტა-ანას, რომელმაც პედრასა დაარწმუნა, რომ ამ რევოლუციას ჰქონდა სახალხო ხასიათი, რაც წინა გამოსვლებს აკლდა. მისი თქმით, მხარდამჭერებს შორის იყვნენ ყველა შეხედულების გამოჩენილი ადამიანები, ყოველგვარი პარტიული სულისკვეთებისგან თავისუფალნი. მან აღწერა ის უაზრო ბრძოლა, რომელსაც ორი პარტია ექვსი წლის განმავლობაში ეწეოდა და პირობა მისცა პედრასას, რომ იგი არცერთი მათგანის იარაღი არ გახდებოდა. გომეს პედრასამ აღნიშნა, თუ რამდენად რთული იქნებოდა პრეზიდენტობის ტვირთის აღება და იმედი გამოთქვა, რომ მოახდენდა კონსტიტუციის რეფორმირებას, ხალხისთვის თავისუფალი არჩევნების გარანტირებას, სოციალური და პეტიციის უფლებების დაცვასა და სამხედრო ძალების რეორგანიზაციას. მან წარადგინა პროგრამა, რომლის მიხედვითაც „ეროვნული ნება“ მხოლოდ ის იქნებოდა, რაც კონსტიტუციითა და კანონით დადგენილი გზებით გამოიხატებოდა, ხოლო ყველა (სამხედრო გადატრიალების მცდელობა), რომელიც ამ ნების წინააღმდეგ იქნებოდა მიმართული, კანონის მთელი სიმკაცრით დაისჯებოდა.

პრეზიდენტობა
პრეზიდენტი ანასტასიო ბუსტამანტე ოფიციალურად გადადგა 1832 წლის 24 დეკემბერს „სავალეტას ზავის“ საფუძველზე და ძალაუფლება გომეს პედრასას გადაეცა. სანტა-ანა და გომეს პედრასა დედაქალაქში 1833 წლის 3 იანვარს, ხალხის ზეიმისა და ოვაციების ფონზე შევიდნენ. ერთ-ერთ ეტლში ესვენა ტამპიკოს ბრძოლის ამსახველი ნახატი, ხოლო მექსიკელი ერის ალეგორიას განასახიერებდა მორთული ახალგაზრდა გოგონა, რომელსაც მარჯვენა ხელში სანტა-ანას პორტრეტი ეჭირა. მეორე ეტლში მყოფ ახალგაზრდა ქალს კი ხელთ კონსტიტუციის ასლი ჰქონდა.

პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავებისთანავე, გომეს პედრასამ გამოსცა დეკრეტი იმ ესპანელების გაძევების შესახებ, რომლებიც ბუსტამანტეს პრეზიდენტობის დროს დაბრუნდნენ. ქალაქებში შედგა ესპანელთა სიები, თუმცა დაუშვეს რამდენიმე გამონაკლისიც — მაგალითად მათთვის, ვისაც დამოუკიდებლობისთვის ომის დროს ესპანეთის მხარდაჭერაში აქტიური მონაწილეობა არ მიუღია. ასევე გატარდა შურისმაძიებელი ზომები იმ თანამდებობის პირების წინააღმდეგ, რომლებიც ბუსტამანტეს ადმინისტრაციის ნაწილს შეადგენდნენ.

ვინაიდან კონსტიტუცია პრეზიდენტებს ხელმეორედ არჩევას უკრძალავდა, გომეს პედრასას 1833 წლის არჩევნებში მონაწილეობის უფლება არ ჰქონდა. ნაცვლად ამისა, მან მხარი დაუჭირა სანტა-ანასა და ვალენტინ გომეს ფარიასს, რომლებიც საბოლოოდ პრეზიდენტად და ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს.

მან დაშალა იმ შეიარაღებული ძალების დიდი ნაწილი, რომელმაც იგი ხელისუფლებაში მოიყვანა და მოუწოდა საკანონმდებლო ორგანოებს, მკაცრი ზომები მიეღოთ ყაჩაღური დაჯგუფებების წინააღმდეგ, რომლებიც ხელს უშლიდნენ ვაჭრობას, გადაადგილებასა და სოფლის მეურნეობას. 1 აპრილს მან ძალაუფლება გომეს ფარიასს გადააბარა, რადგან არჩეული პრეზიდენტი სანტა-ანა იმ დროს დედაქალაქში არ იმყოფებოდა.

შემდგომი პოლიტიკური კარიერა
თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ, იგი ლიბერალური ფედერალისტური პარტიის წევრად დარჩა. თუმცა, გომეს პედრასა და მისი კოლეგა როდრიგეს პუებლა იმ ლიბერალებს შორის იყვნენ, რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ პრეზიდენტ გომეს ფარიასის მცდელობებს მექსიკის მკვიდრი მოსახლეობის (ინდიელთა თემების) ასიმილაციის თაობაზე. როდესაც ანასტასიო ბუსტამანტე მექსიკის ცენტრალისტური რესპუბლიკის დროს პრეზიდენტობას დაუბრუნდა, მან გარკვეულწილად ზომიერი კურსი აიღო, რის გამოც 1838 წლის დეკემბერში გომეს პედრასა მისი ერთ-ერთი მინისტრიც კი გახდა. თუმცა, უთანხმოების გამო პედრასამ მხოლოდ სამი დღის შემდეგ დატოვა თანამდებობა. მიუხედავად ამისა, მან შეძლო ემსახურა საგარეო საქმეთა მინისტრად სანტა-ანას დროს 1841 წელს — პერიოდში, როდესაც ფედერალისტები იმედოვნებდნენ, რომ ახლად არჩეული საკონსტიტუციო კონგრესი ფედერალისტურ კონსტიტუციას აღადგენდა. გომეს პედრასა ამ კონგრესის წევრი იყო მის დაშლამდე პრეზიდენტ ნიკოლას ბრავოს მიერ.

1844 წელს სანტა-ანას დამხობის შემდეგ, გომეს პედრასა იმ ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს წევრი იყო, რომელსაც დატყვევებული სანტა-ანა უნდა გაესამართლებინა, თუმცა დიქტატორი ამნისტიით გათავისუფლდა. მოგვიანებით, სენატში ყოფნისას, იგი მხარს უჭერდა პრეზიდენტ ხოსე ხოაკინ დე ერერას მისწრაფებას, ტეხასის პრობლემა დიპლომატიური გზით გადაჭრილიყო. ისინი იმედოვნებდნენ ტეხასის დამოუკიდებლობის აღიარებას გარკვეული დათმობების სანაცვლოდ, რაც მექსიკას ათწლიანი კონფლიქტის ღირსეულად დასრულების საშუალებას მისცემდა. თუმცა, ეს პროცესი შეფერხდა მარიანო პარედესის მიერ მოწყობილი გადატრიალებით, რომელიც იმ „რადიკალთა“ ფრაქციას ეკუთვნოდა, ვინც ომს ანიჭებდა უპირატესობას.

მომდევნო ამერიკა-მექსიკის ომის დროს იგი სახელმწიფო საბჭოს წევრი იყო და ცდილობდა შეეკავებინა პრეზიდენტ ვალენტინ გომეს ფარიასის მცდელობები, მოეხდინა საეკლესიო მიწების ნაციონალიზაცია შუა ომის პერიოდში. ომის მიწურულს, როდესაც მექსიკის მთავრობა კერეტაროში იყო ბაზირებული, გომეს პედრასა მონაწილეობდა პრეზიდენტ პედრო მარია დე ანაიას მიერ შექმნილ კონფიდენციალურ საკონსულტაციო კომისიებში. თავად პედრასა საგარეო ურთიერთობათა კომისიაში შედიოდა.

სამშვიდობო ხელშეკრულების დადების შემდეგ იგი დედაქალაქში დაბრუნდა და 1850 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა, თუმცა მარიანო არისტასთან დამარცხდა. პრეზიდენტ ხოსე ხოაკინ დე ერერას მთავრობამ მას დაავალა რობერტ პ. ლეჩერთან მოლაპარაკებების დასრულება ტეუანტეპეკის ყელზე კომუნიკაციების თაობაზე ხელშეკრულების დასადებად.

სიცოცხლის ბოლო წლები
მალევე იგი ტუბერკულოზით მძიმედ დაავადდა. სასიკვდილო სარეცელზე მყოფმა გონებრივი სიფხიზლე შეინარჩუნა და თავისი საზოგადოებრივი საქმეები მოაწესრიგა. მან ასევე ითხოვა, რომ არ მოეწყოთ მისთვის დაკრძალვის ცერემონია. იგი 1851 წლის 14 მაისს გარდაიცვალა.