თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (საბერძნეთი)

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (საბერძნ. , ) — საბერძნეთის ეროვნული მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება და საუკუნეების ვიზუალური ხელოვნების კოლექციონირებას, შენახვას, გამოფენასა და კვლევას. მუზეუმი მდებარეობს ათენში და წარმოადგენს ქვეყნის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კულტურულ ცენტრს თანამედროვე ხელოვნების სფეროში.

ისტორია
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის დაარსების იდეა გაჩნდა საუკუნის ბოლოს, როდესაც საბერძნეთში გაიზარდა საჭიროება იმ სივრცისა, რომელიც მოემსახურებოდა ადგილობრივ და საერთაშორისო თანამედროვე ხელოვნებას. მიუხედავად იმისა, რომ ათენს უკვე ჰქონდა მდიდარი არქეოლოგიური და კლასიკური მუზეუმების ქსელი, თანამედროვე არტისტებს აკლდათ პლატფორმა.

მუზეუმი ოფიციალურად დაარსდა 2000 წელს და თავდაპირველად მისი გამოფენები დროებით სივრცეებში ტარდებოდა. ძირითად შენობას რემონტი და რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა ყოფილი „ფიქსის“ ლუდსახარშის შენობაში, რომელიც ცნობილია თავისი მოდერნისტული არქიტექტურით1.

მუზეუმის შენობა სრულად ფუნქციონირებად სივრცედ გარდაიქმნა მხოლოდ 2020 წელს, რაც დაკავშირებული იყო შენობის ინტერიერის, ტექნიკური ინფრასტრუქტურისა და მუდმივი ექსპოზიციის საბოლოო გაფორმებასთან2.

არქიტექტურა
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის შენობა განთავსებულია ქალაქის ცენტრში, კუკაკის უბანში, აკროპოლისთან ახლოს. შენობა თავდაპირველად აშენდა საუკუნის შუახანებში როგორც ინდუსტრიული ობიექტი და მასში ინტეგრირებულია როგორც მოდერნისტული, ისე ფუნქციონალისტური სტილები. მისი რეკონსტრუქცია ჩაატარა ბერძენმა არქიტექტორმა ელეანა ციბლიდუმ და მას ეხმარებოდნენ საერთაშორისო არქიტექტორები და მუზეუმის კონსულტანტები3.

კოლექცია და გამოფენები
მუზეუმის კოლექცია შედგება ბერძენი და უცხოელი არტისტების ნამუშევრებისგან. მათ შორის არიან ისეთი სახელოვანი ავტორები, როგორიც არიან:

იანა ანდრეოპოლი

ნან გოლდინი

ბილ ვიოლა

ალეხანდრო ჯოადორვსკი

კოლექცია მოიცავს ფერწერას, ვიდეოარტს, ინსტალაციებს, სკულპტურასა და არქივურ მასალას. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა საერთაშორისო თანამედროვე კონტექსტში ბერძნული ხელოვნების როლს.

საგანმანათლებლო და საზოგადოებრივი საქმიანობა
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი აქტიურად თანამშრომლობს უნივერსიტეტებთან, ორგანიზებს ლექციებს, კონფერენციებსა და სახელოსნოებს. მუზეუმი ასევე ახორციელებს საგანმანათლებლო პროგრამებს ბავშვებისა და მოზარდებისთვის, რაც მის ერთ-ერთ პრიორიტეტად იქცა კულტურული განათლების ხელშესაწყობად.

ისტორია და განვითარება
თანამედროვე ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი დაარსდა 1997 წელს, როგორც კერძო სამართლის არაკომერციული იურიდიული პირი, რომელიც ექვემდებარება და ფინანსდება საბერძნეთის კულტურისა და სპორტის სამინისტროს. მუზეუმმა ოპერირება დაიწყო 2000 წელს, როდესაც შეიძინა პირველი ნამუშევრები და ჩატარდა პირველი დროებითი გამოფენა. მუზეუმის ისტორია ხასიათდება მისი "მომთაბარე" პერიოდით, როდესაც იგი სხვადასხვა ადგილას ატარებდა გამოფენებსა და ღონისძიებებს, მათ შორის ათენის კონსერვატორიაში და ათენის ხელოვნების სკოლაში. 2002 წელს მუზეუმმა 50-წლიანი იჯარით მიიღო ყოფილი ლუდსახარშის შენობა, რომლის რეკონსტრუქცია დასრულდა 2014 წელს .

მიმდინარე გამოფენები
მუზეუმი აქტიურად მასპინძლობს სხვადასხვა თემატურ გამოფენებს. 2025 წლის 15 მაისიდან 2026 წლის 7 იანვრამდე მიმდინარეობს გამოფენა „რატომ ვუყურებთ ცხოველებს? არაჰუმანური სიცოცხლის უფლებების დაცვა“, რომელიც ეძღვნება ადამიანისა და ცხოველის ურთიერთობის ეთიკურ და ფილოსოფიურ ასპექტებს .

სხვა მიმდინარე გამოფენებია:

„კასპერ ბოსმანსი: ბუნდოვანი მზერა“ (2025 წლის 3 აპრილი – 2026 წლის 15 თებერვალი)

„სამი ბალოჯი: ისტორიის ექოები, პროგრესის ჩრდილები“ (2025 წლის 3 აპრილი – 2025 წლის 2 ნოემბერი)

„იანის რაფა: ჩვენ ვუღალატეთ ცხენებს“ (2025 წლის 3 აპრილი – 2025 წლის 5 ოქტომბერი)

„ემა ტალბოტი: ადამიანი/ბუნება“ (2025 წლის 3 აპრილი – 2026 წლის 15 თებერვალი)

„თეოდოროსი, მოქანდაკე: რეტროსპექტივის ნაცვლად“ (2025 წლის 8 თებერვალი – 2026 წლის 8 თებერვალი)

კულტურული როლი და ინიციატივები
-ის მისიაა თანამედროვე ვიზუალური ხელოვნების განათლების ხელშეწყობა და კრიტიკული და ექსპერიმენტული ტენდენციების პოპულარიზაცია. მუზეუმი აქტიურად ახორციელებს საგანმანათლებლო პროგრამებს, გამოფენებსა და პუბლიკაციებს, რაც ხელს უწყობს საზოგადოებასთან ხელოვნების ინტეგრაციას .
.

მუზეუმი ასევე ცდილობს გააფართოოს ბერძნული თანამედროვე ხელოვნების საერთაშორისო აღიარება, რაც გამოიხატება საერთაშორისო კურატორების ვიზიტების პროგრამაში და სხვა საერთაშორისო თანამშრომლობებში.

საერთაშორისო თანამშრომლობა
 თანამშრომლობს სხვადასხვა საერთაშორისო მუზეუმთან და კულტურულ ორგანიზაციასთან, მათ შორის:

ტეიტ მოდერნი

პომპიდუს ცენტრი

გუგენჰაიმის მუზეუმი (ბილბაო)

2021 წელს მუზეუმმა მიიღო მონაწილეობა ევროკავშირის პროგრამაში „ “, რომელიც მიზნად ისახავდა თანამედროვე ხელოვნების მხარდაჭერასა და ევროპული იდენტობის ფორმირებას კულტურის საშუალებით5.

მნიშვნელობა საბერძნეთის კულტურულ სივრცეში
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საბერძნეთის კულტურულ რუკაზე. ის არა მხოლოდ ხელოვნების გაცნობის სივრცეა, არამედ ღია პლატფორმა თანამედროვე სოციალური და პოლიტიკური საკითხების გამოსახატად ხელოვნების ენით. მუზეუმის გახსნა 2020 წელს, თითქმის ოცი წლის დაგვიანებით, აღინიშნა როგორც ბერძნული კულტურის თანამედროვე ისტორიის ერთ-ერთი გადამწყვეტი ეტაპი6.

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმები მსოფლიოს მასშტაბით
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმები მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში წარმოადგენენ კულტურის მნიშვნელოვან ცენტრებს. ქვემოთ წარმოდგენილია შერჩეული მუზეუმების გეოგრაფიული ჩამონათვალი:
აფრიკა
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ტანჟერი), მაროკო — ოფიციალურად -ის სახელობის გალერეა

აზია
აღმოსავლეთ აზია:

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (შანხაი), ჩინეთი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ტაიპეი), ტაივანი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ტოკიო), იაპონია

21-ე საუკუნის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (კანაზავა), იაპონია

თანამედროვე და თანამედროვე ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი, სეული, სამხრეთი კორეა

სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია:

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ბანგკოკი), ტაილანდი

დასავლეთ აზია:

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (თეირანი), ირანი

ავსტრალია
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (სიდნეი), ავსტრალია

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ბრისბენი), ფუნქციონირებდა 1987–1994 წლებში

ევროპა
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ზაგრები), ხორვატია

შატო დე მონსორო – თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, საფრანგეთი

თანამედროვე ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი, თესალონიკი, საბერძნეთი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (რომი), იტალია

მოკო მუზეუმი, ამსტერდამი, ნიდერლანდები / ბარსელონა, ესპანეთი / ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (სკოპიე), ჩრდილოეთი მაკედონია

თანამედროვე ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი (რუმინეთი), ბუქარესტი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ბელგრადი), სერბეთი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ბარსელონა), ესპანეთი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ვიგო), ესპანეთი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ბაზელი), შვეიცარია

ჩრდილოეთი ამერიკა
კანადა:

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (მონრეალი), კბ

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ტორონტო)

მექსიკა:

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (აგუასკალიენტესი), მექსიკა

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (მონტერეი), მექსიკა

აშშ (ალფავიტურად შტატების მიხედვით):

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (სკოტსდეილი), არიზონა

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ტუკსონი), არიზონა

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ლოს-ანჯელესი), კალიფორნია

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (სან-დიეგო), კალიფორნია

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (დენვერი), კოლორადო

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ჯეკსონვილი), ფლორიდა

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ჩრდილოეთ მაიამი), ფლორიდა

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ატლანტა) და თანამედროვე ხელოვნების ცენტრი (ჯორჯია)

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ჩიკაგო), ილინოისი

ინდიანაპოლისის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, ინდიანა

ნერმანის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, კანზასი

თანამედროვე ხელოვნების მასაჩუსეტსის მუზეუმი, ჩრდილოეთი ადამსი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (დეტროიტი), მიჩიგანი

კემპერის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, მისური

თანამედროვე ხელოვნების ახალი მუზეუმი, ნიუ-იორკი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (კლივლენდი), ოჰაიო

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (პუერტო-რიკო), სან-ხუანი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (იუტა), სალტ-ლეიკ სიტი

თანამედროვე ხელოვნების ვირჯინიის მუზეუმი, ვირჯინია ბიჩი

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (მედისონი), უისკონსინი

სამხრეთი ამერიკა
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ლიმა), პერუ

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (როსარიო), არგენტინა

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (სან-პაულუ), ბრაზილია

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (სანტიაგო), ჩილე

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ვალდივია), ჩილე