iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტერიერი

ტერიერი — სანადირო და დეკორატიული ძაღლების ჯიშთა ჯგუფი. უმეტესობა გამოყვანილია დიდი ბრიტანეთის კუნძულებზე. ზოგიერთი ჯიში ცნობილი იყო ჯერ კიდევ საუკუნეში.

ტერიერი გამოირჩევა პატარა ზომით, შედარებით მეტი ბეწვით. არის ძალიან მოძრავი და უშიშარი. ისინი მამაცად ებრძვიან ტანად მათზე გაცილებით დიდ ცხოველებს. ტერიერის ბეწვის სიგრძე მერყეობს რამდენიმედან 70 ფუნტამდე და როგორც წესი, ამ ძაღლების კატეგორიზაციაც ხდება ბეწვის სიგრძისა ან ფუნქციის მიხედვით. გამოარჩევენ ხუთ განსხვავებულ ჯგუფს ტერიერებში, რომელთაც რამდენადმე განსხვავებული ბეწვი აქვთ. ცნობილია 30-მდე ჯიში. სანადიროდ იყენებენ 30—40 სმ სიმაღლის ტერიერს. დეკორატიული ტერიერის სიმაღლე 18—26 სმ აღწევს. ყველაზე დიდია ერდელტერიერი (სიმაღლე 62—66 სმ), რომელიც სასამსახური დანიშნულებისაა.

ტერიერების დახასიათება
სახელი ტერიერი წარმოდგება ლათინური სიტყვიდან , რაც მიწას ნიშნავს, და მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ ამ მოუსვენარი ძაღლების ერთ-ერთი საქმიანობა იყო სხვადასხვა ცხოველის, მაგალითად მელიის ან მაჩვის, მიწაში ამოთხრილ სოროში ჩაძვრომა. ამისთვის მას სჭირდებოდა სიმამაცე, გაბედულება და შეუპოვრობა. ეს თვისებები დღესაც თვალნათლივ ჩანს ამ ჯიშებში.

ტერიერების ჯგუფი ამჟამად მნიშვნელოვნად შემცირდა ისეთი ერთეული გამონაკლისების გარდა, როგორიცაა ვესტჰეილანდური თეთრი ტერიერი, რომელსაც მოფერებით ვესტის ეძახიან. უაღრესად ენერგიული და დამოუკიდებელი ხასიათის ტერიერები განუყრელად არიან დაკავშრებული ბრიტანეთის კუნძლების ძველ სასოფლო-სამეურნეო ტრადიციებთან. პატარა ძაღლის ყოლის მსურველები ნაკლებად ირჩევენ ტერიერებს მათი ანჩხლი ზნის გამო. სხვა ჯიშებთან შედარებით, ტერიერების მოვლა და საგამოფენო ჩვენებისთვის მომზადება საკმაოდ რთულია.

მრავალმხრივი კომპანიონები
ტერიერებს, როგორც მუშა ძაღლებს, მრავალი ამოცანის შესრულება შეუძლიათ, ვიდრე მათ წარმოშობის მიხედვით იყო გათვალისწინებული. ეს ჯიშები ფართოდ განვითარდა სოფლის რეგიონებში. მართალია, სახლის საყვარელი ცხოველები არ ყოფილან, მაგრამ ხშირად ჰყავდათ ფერმებში, სადაც ანადგურებდნენ მავნებლებს, კერძოდ ვირთაგვებს; ასრულებდნენ მოდარაჯე ძაღლის როლს და ხმამაღალი ყეფით ამცნობდნენ ფერმერებს სტუმრის მოსვლას. ეს თვისება დღესაც ძალზე გამოკვეთილია ტერიერებში, რომლებიც, სხვა ჯგუფების ძაღლებთან შედარებით, ურთიერთობაში გაცილებით მეტად იყენებენ ხმოვან სიგნალებს.
უესტ-ჰაილენდ-უაიტ-ტერიერი

უესტ-ჰაილენდ-უაიტ-ტერიერი , საზოგადოდ ცნობილი როგორც უესტი — ძაღლის ჯიში, გამორჩეული თავისი თეთრი ბეწვით. ამ ძაღლის გამოსახულებიანი ლოგო გამოყენებულია შოტლანდიური ვისკის თეთრი და შავის რეკლამაში და ასევე ფართოდ გავრცელებული ძაღლების საჭმლის ცეზარის ლოგოდ.

თეთრ ტერიერს აქვს შავი ლამაზი თვალები, რომელიც ღრმად და ფართოდ არის ჩასმული თავის ქალაში. ყურები აქვთ პატარა მოცულობის, დაცქვეტილი და ვერტიკალური.

მამრის წონა საშუალოდ 7-იდან 10 კილოგრამამდე მერყეობს, მდედრებში კი 6-იდან 8 კილოგრამის ფარგლებში. მათი სიმაღლე არის საშუალოდ 28 სანტიმეტრი. როგორც კენელ კლუბი აცხადებს, წმინდა სისხლის თეთრ ტერიერს აქვს „სტაფილოსებრი ფორმის“ კუდი რომელიც არ იდრიკება. კუდი უნდა იყოს დაახლოებით 12-დან 15 სანტიმეტრამდე.

ამ ჯიშის ძაღლებს აქვთ ღრმა და განიერი მკერდი, მკვრივი კიდურები და დიდი თავის ქალა, ფაქტობრივად მათი ყბა არის მაკრატლისებრი. დაბლა ყბა იხურება მაღლა ყბით, წინა კბილების გადახურვით და მაღლითი საკბეჩი კბილები იხურება დაბლითა საკბეჩი კბილების გადახურვით). კბილები ტანთან შეფარდებით დიდი ზომის აქვთ. ვესტის აქვთ კარგად ჩამოყალიბებული მკვრივი ძვლური აღნაგობა. მათ აქვთ ფუმფულა შიდა ბეწვი და გარეთა უხეში ბეწვი რომელიც დაახლოებით 5 სანტიმეტრია და საჭიროებს განუწყვეტლივ ვარცხნას.
ალექსანდრე ერისთავი

ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ერისთავი (დ. 5 ივლისი, 1873, თბილისი, — გ. 10 თებერვალი, 1955, პარიზი) — ქართველი სამხედრო-მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი (1917).

ქსნის ერისთავთა შთამომავალი. 1892 წელს დაამთავრა ტფილისის კადეტთა კორპუსი და სამხედრო სამსახურში შევიდა. 1895 წელს პოდპორუჩიკის ჩინით დაამთავრა მიხეილის საარტილერიო სასწავლებელი და გაამწესეს ლაიბ-გვარდიის ცხენოსან არტილერიაში. დაამთავრა მიხეილის საარტილერიო აკადემია (1903) და ოფიცერთა საარტილერიო სკოლა (1907). მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904–1905); პოლკოვნიკი (1908). პირველი მსოფლიო ომის დროს თავი გამოიჩინა კაუშენის ბრძოლაში (1914 წლის 6 აგვისტო) და მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება; მეთაურობდა კავალერგარდის პოლკს, გვარიის კავალერიის ბრიგადას, დივიზიას. 1917 წლის აგვისტოში დაინიშნა კავკასიის მე-3 არმიული კორპუსის მეთაურად და მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. 1917 წლის ოქტომბრის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა და ქართული არმიის რიგებში ჩადგა. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის დავალებით იმყოფებოდა ანკარაში, საიდანაც, საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, საფრანგეთში გადასახლდა. აქტიურად მონაწილეობდა რუსეთის საიმპერატორო არმიის ყოფილი ოფიცრების ემიგრანტულ ორგანიზაციებში.
არსენიშვილი

საკუთარი სახელი არსენიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე არსენიშვილი — კრიტიკოსი და მთარგმნელი
გიორგი არსენიშვილი — მათემატიკოსი, სახელმწიფო მოღვაწე
დავით არსენიშვილი — თეატრალური მოღვაწე, რეჟისორი
ზაირა არსენიშვილი — მწერალი, კინოსცენარისტი, მუსიკოსი
ირინა არსენიშვილი — ხელოვნებათმცოდნე
კონსტანტინე არსენიშვილი — ჰოდროტექნიკოსი
ნიკოლოზ ერისთავი

ნიკოლოზ დიმიტრის ძე ერისთავი (დ. 1823 — გ. 26 მარტი, 1856) — თავადი, რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი (1854); კავკასიისა და ყირიმის ომების მონაწილე.

ბიოგრაფია
ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. სამხედრო სამსახურში 1840 წელს მოხალისედ შევიდა და თავად ივანე ანდრონიკაშვილის რაზმის შემადგენლობაში მონაწილეობა მიიღო აჯანყებული ოსების წინააღმდეგ ბრძოლაში. ერთ-ერთი სიმაგრის იერიშის დროს ფეხში დაიჭრა. არმიას 1844 წელს დაუბრუნდა და დაღესტანში იბრძოდა. 1849 წელს დაინიშნა მიხეილ ვორონცოვის ადიუტანტად.

ყირიმის ომის დროს თავი გამოიჩინა ჩოლოქის ბრძოლაში; გამარჯვების სახარებლად გაგზავნილი იყო პეტერბურგში, სადაც მას ფლიგელ-ადიუტანტისა და პოლკოვნიკის წოდებები მიენიჭა. შემდგომში მსახურობდა გურიის რაზმში. 1855 წლიდან მეთაურობდა ჯერ სმოლენსკის ქვეითთა, შემდეგ ეკატერინოსლავის ლაიბ-გრენადერთა პოლკს. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას (ბაბთით, 1845), წმ. ვლადიმერის (ბაბთით, 1845) და წმ. გიორგის (1854) ხარისხების ორდენებით.
რომანოზი (ერისთავი)

მიტროპოლიტი რომანოზი (რომანი) (ერისკაცობაში — რევაზ გიორგის ძე ერისთავი; გ. 30 იანვარი, 1753) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი.

გიორგი არაგვის ერისთავის ვაჟი. 1700-იანი წლებში ბერად აღიკვეცა დავითგარეჯაში; 1720 წლიდან მის საგვარეულო სასახლეში ანანურში ინახებოდა წმ. ნინოს „ჯვარი ვაზისა“. 1722 რუსეთში გაემგზავრა; გზად მთიელებმა გაძარცვეს. რუსეთში პენსია დაუნიშნეს, მაგრამ ხელმოკლედ ცხოვრობდა. 1723 წელს იყო შუამავალი ქართლის მეფე ვახტანგ -სა და რუსეთის იმპერატორ პეტრე -ს შორის. 1725 საქართველოში დაბრუნდა; ცხოვრობდა თბილისში, იმხანად გამეფებული პოლიტიკური ქაოსის პირობებში ცდილობდა დახმარებოდა ეკლესია-მონასტრებს, კავშირი ჰქონდა ვახტანგ -ის მომხრე შეთქმულებთან. 1729 კვლავ რუსეთში გაემგზავრა, მაგრამ 1730 წ. სამშობლოში დაბრუნდა და ანანურის არქიმანდრიტი გახდა. 1731 სამთავისისა და გორის მიტროპოლიტად აირჩიეს, მაგრამ ოსმალებმა გორიდან გააძევეს და რომანოზი კვლავ ანანურში დაბრუნდა, 1732 წელს კი რუსეთში წავიდა. ვახტანგ მეფის შუამდგომლობით რუსეთის მთავრობამ რომანოზის საეკლესიო წოდებები აღიარა და ღვთისმსახურების უფლება მისცა. 1734 მოსკოვში, „პრესნიაზე“, თავის სასახლესთან ააგო ხის ეკლესია, სადაც მსახურება ქართულ ენაზე ხდებოდა. 1738 საქართველოში დაბრუნდა; 1739 წელს ანანური აიღო და გადაწვა შანშე ქსნის ერისთავმა. რომანოზი ჯერ იმერეთში, შემდეგ ყიზლარში გაიქცა. საბოლოოდ, 1741 წელს, რუსეთის ქვეშევრდომობა მიიღო და მოსკოვში დასახლდა.

1749 მძიმედ ავადმყოფმა რომანოზმა საქართველოში დაბრუნდება ითხოვა; რუსეთის სინოდმა ჯერ უარი უთხრა, მაგრამ საბოლოოდ დათანხმდა. 1752 კვლავ რუსეთში გაემგზავრა; თან წაიღო წმ. ნინოს ჯვარი, რომელიც თავის სიძეს (დის ქმარს) ბაქარს გადასცა. ყიზლარში ყოფნისას რუსეთის მთავრობის სახელზე მოამზადა მოხსენება საქართველოში შექმნილი სიტუაციის თაობაზე. მოსკოვში მიმავალი რომანოზი გზად, ჩერნი იარში, გარდაიცვალა. დაკრძალულია ასტრახანის მიძინების ტაძარში.

რომანოზმა გადაწერა არაერთი საეკლესიო წიგნი, შექმნა ჰიმნების კრებული. მის მიერ შეკვეთილი ბევრი ხელნაწერი გარეჯის მონასტერს შესწირა. სავარაუდოდ, მონაწილეონდა მოსკოვში ქართული ბიბლიის დაბეჭდვაში (1744).

დაკრძალულია ასტრახანის ღვთისმშობლის მიძინების საკათედრო ტაძრის ქართველ მოღვაწეთა პანთეონში.
გიორგი ერისთავი (კავალერიის გენერალი)

გიორგი რომანის ძე ერისთავი (დ. 12 თებერვალი 1812, სოფ. ოძისი, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 ნოემბერი, 1891, თბილისი; დაკრძალულია ოძისში) — თავადი, ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი (1881).

დაიბადა რევაზ (რომან) ერისთავის (გიორგი ქსნის ერისთავის ძე) და ანასტასია ბატონიშვილის (ერეკლე -ის ასული) ოჯახში. 1822 წელს თბილისის კეთილშობილთა სასწავლებელში მიაბარეს, 1825 წელს კი სწავლის გასაგრძელებლად დედასთან ერთად პეტერბურგში წავიდა, სადაც გვარდიის პრაპორშჩიკთა და იუნკერთა სასწავლებელი დაამთავრა. სამხედრო სამსახურში 1829 წლიდან ირიცხებიდა. 1830 წელს მონაწილეობდა პოლონეთის აჯანყების ჩახშობაში. მიიღო კორნეტის ჩინი. 1832 წელს საქართველოში დაბრუნდა და მონაწილეობდა შეთქმულთა შეხვედრებში. შეთქმულების გაცემის შემდეგ იგი დააპატიმრეს. საგამომძიებლო კომისიამ ერისთავი არ ჩათვალა შეთქმულების აქტიურ წევრად და გამოძიებასთან თანამშრომლობის სანაცვლოდ ადმინისტრაციული წესით არხანგელსკის გარნიზონში გაამწესა.

1835 წელს ახტირსკის ჰუსართა პოლკში გადაიყვანეს, 1840 წელს კი კაპიტნის ჩინით სამშობლოში დააბრუნეს და ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში ჩარიცხეს. 1852–1855 წლებში კავკასიის ხაზის კაზაკთა ჯარის ატამანი იყო (ამის გამო ქართულ საზოგადოებაში მეტსახელად „ატამანი“ ჰქონდა). მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა კაზაკთა ჯარის ტერიტორიების წყლით მომარაგების და ირიგაციის საკითხების გაუმჯობესებაში. 1850 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის, 1858 წელს კი — გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1858–1861 წლებში იყო ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორი და გუბერნიის ჯარების სარდალი. ერისთავის ქუთაისში მოღვაწეობის დროს მისი ინიციატივით ხშირად იმართებოდა ლიტერატურული შეხვედრები. 1858 წელს მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1861 წლიდან მსახურობდა კავკასიის მეფისნაცვალთან.

აქტიური სამხედრო კარიერის დასრულების შემდეგ ერისთავმა ხელი მოჰკიდა საკუთარი საგვარეული მამულის მოვლა-პატრონობას. თავის ერთადერთ შვილს, ზაქარიას, უანდერძა საგვარეულო მამული სოფ. ოძისში (დუშეთის მაზრა) სამეურნეო სასწავლებლის ან სამაგალითო ფერმის დასაარსებლად. ერისთავის თაოსნობით ღარიბ მოსწავლეთათვის დაარსდა სათავადაზნაურო სასწავლებელი, რომელიც მომავალში სათავადაზნაურო სკოლის დამატება უნდა გამხდარიყო. ერისთავმა თავის მეგობარს, ცნობილ ისტორიკოსს დიმიტრი ბაქრაძეს დიდი ფულადი დახმარება გაუწია ვახუშტი ბატონიშვილის შრომათა დასაბეჭდად და გამოსაცემად. ერისთავის თაოსნობით ქსნის ხეობის სოფ. მონასტერში აღადგინეს ღვთისმშობლის ეკლესია, სოფ. ახალგორში დაარსდა სახალხო სასწავლებელი. დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა მშობლიურ კუთხეში. დაჯილდოებული იყო სამხედრო ორდენის წარჩინების ნიშნით (წმ. გიორგის ჯვრით, 1831), წმ. ანას (1831), (ბაბთით, 1832), (1846) და ხარისხის (1852), წმ. ვლადიმერის (ბაბთით, 1840), (1848) და (მახვილებით, 1858) ხარისხის, წმ. სტანისლავის (1842) და (1851) ხარისხის, თეთრი არწივის (1862) და წმ. ალექსანდრე ნეველის (1883; ალმასის ნიშნებით, 1888) ორდენებით.
საფუარი სოკოები

საფუარი სოკოები, საქარომიცეტები — სოკოების რიგი, ჩანთიანი სოკოების კლასისა. აერთიანებს 39 გვარის 360-მდე სახეობას. საფუარი სოკოს ყველაზე მარტივი სხეული წარმოადგენს ერთ უჯრედს, რომელსაც სოკოს ყველა ძირითადი თვისება ახასიათებს. ზოგჯერ უჯრედები შეიძლება შეერთდნენ ნამდვილ ან ცრუ მიცელიუმად, რაც ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია ზოგიერთი გვარისა და სახეობისთვის. უჯრედის სიგრძე 10 მკმ-ია. ნამდვილი და ცრუ მიცელიუმისა კი ზოგჯერ 50 მკმ-ს აღწევს. მრავლდებიან უსქესოდ და სქესობრივად. უსქესო გამრავლების უფრო გავრცელებული სახეა დაკვირტვა, რომლის დროსაც წარმოიქმნება მრგვალი, ოვალური, ან კვერცხისებრი უჯრედები. შედარებით იშვიათია უჯრედის დაყოფით გამრავლება. სქესობრივი პროცესი იზოგამია ან ჰეტეროგამიაა. შეერთებული უჯრედებიდან წარმოიქმნება ჩანთა, რომელშიც ვითარდება ე. წ. ასკოსპორები.

საფუარი სოკო გავრცელებულია ყველგან, სადაც კი შაქარშემცველი ნივთიერება ან პროდუქტია. მევრი მათგანი იწვევს სპირტულ დუღილს, რის გამოც ფართოდ იყენებენ ღვინის დაყენებისას, ლუდის წარმოებაში, პურის ცხობის დროს, რძის წარმოებაში და სხვა. საფუარი სოკოები შეიცავენ ცილებს, ნახშირწყლებს, ჯგუფის ვიტამინებს. ლუდის თხევად საფუარ სოკოებს იყენებენ ანემიის, შაქრიანი დიაბეტის, წყლულოვანი დაავადებებისა და სხვათა სამკურნალოდ. საფუარ სოკოთა შორის გვხვდება პათოგენური ფორმებიც, რომლებიც იწვევენ ადამიანისა და ცხოველის ბლასტომიკოზსა და კანდიდამიკოზს.
საწნახელი

საწნახელი — ყურძნის დასაჭყლეტი, დასაწნეხი, დასაწური და ღვინის დასაყენებელი ჭურჭელი, ძირითადად საქართველოში. ამზადებდნენ ხისგან (ცაცხვი, წაბლი, თელა, თხილი), ქვისგან, კვეთდნენ კლდეში. ხის საწნახელი ძირითადად ორი სახისაა: მრგვალი და გაკუთხული. პატარა ხის საწნახელი 15-20 ფუთს იტევს, ხოლო დიდი — 3000 ფუთს.

უძველესი კლდეში ნაკვეთი საწნახელები ელინისტური ხანით თარიღდება (უფლისციხე, ზენითი), გვხვდება ადრინდელ და შუა ფეოდალურ ხანებშიც. უფრო მოგვიანებით, მეღვინეობის განვითარების უფრო მაღალ დონეზე, გაჩნდა დამოუკიდებელი მოწყობილობა — ჭაჭის მექანიკური საწნახელი. იგი უკვე ნიკორწმინდის საუკუნის „დაწერილშია“ ნახსენები. აქვეა მოხსენიებული ხის საწნახელი, ქვითკირის „საწნეხი“ და ნაგებობა — „სასაწნელო“. საწნახელს იშვიათად დღესაც იყენებენ. რაჭა-ლეჩხუმსა და იმერეთში ტკბილის ჭაჭაზე დადუღება ძირითადად საწნახელში ხდება. საწნახელში აყენებენ ასევე წყალნარევ, ე. წ. სახარაჯო ღვინოს.
საფირონი (ჟურნალი)

საფირონი — ქართული ლიტერატურულ-მხატვრული ჟურნალი. გამოვიდა 1916 წელს თბილისში. გამოიცა მხოლოდ ერთი ნომერი. რედაქტორ-გამომცემლები ს. შანშიაშვილი და გიორგი ლეონიძე. ჟურნალში დაბეჭდილია ნ. ლორთქიფანიძის, კ. მაყაშვილის, ს. ფაშალიშვილის, შიო მღვიმელის, გიორგი ლეონიძისა და დ. ერისთავის ლექსები და მოთხრობები. გ. ქიქოძისა და ა. პაპავას სტატიები და სხვა.
ლანა ტერნერი

ლანა ტერნერი ( სრული სახელი ) დ. 8 თებერვალი, 1921, უოლასი, აიდაჰო, აშშ — გ. 29 ივნისი, 1995, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ ) — ოსკარის ნომინანტი ამერიკელი კინოსა და იშვიათად ტელევიზიის მსახიობი. ეკრანზე ის იყო ცნობილი თავისი მომხიბვლელობით — ეგრეთ წოდებული გლამურითა და გრძნობადობით, რომელიც თითქმის ყველა მის მიერ განსახიერებულ როლში შეჰქონდა. ეკრანსმიღმა კი თავბრუდამხვევი და მრავალფეროვანი ცხოვრება ჰქონდა: შვიდი ქმრითა და უამრავი საყვარლით დაწყებული, ცნობილი მკვლელობის სკანდალამდე დამთავრებული.
სამურზაყანოს დაბლობი

სამურზაყანოს დაბლობი — ვაკე დაბლობი დასავლეთ საქართველოში, კოლხეთის დაბლობის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი. სახელი ეწოდა სამურზაყანოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული პროვინციის მიხედვით, მაგრამ გეოგრაფიულად მოიცავს უფრო ვრცელ ტერიტორიას – მდინარე ენგურსა და კელასურს შორის. დაბლობი აგებულია მეოთხეული ფხვიერი ალუვიური ნალექებით. დაბლობის შავიზღვისპირა ზოლი დაბალია და მეტწილად დაჭაობებული, პერიფერიული ამაღლებული ნაწილი უფრო დრენირებულია. დაბლობისათვის დამახასიათებელია თბილი და თანაბარნესტიანი ჰავა, ტენიანი ტერიტორიისათვის ნიშანდობლივი ნიადაგები და კოლხური მცენარეულობა, კოლხური ტიპის ლანდშაფტი.
ლევან ჭოლაძე

ლევან ჭოლაძე (დ. 9 აპრილი, 1978, თბილისი, საქართველო) — ქართველი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი, საქართველოს კონტროლის პალატის თავმჯდომარე (2007-08) და საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანი (2005).

განათლება
2000 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი, საერთაშორისო სამართლის სპეციალობით და მიენიჭა იურისტის კვალიფიკაცია.

2002 წელს გაიარა ნიდერლანდების სამეფო აკადემიის საერთაშორისო უსაფრთხოების კურსი.
2003 წლის ზაფხულში სწავლობდა ლიდსის (დიდი ბრიტანეთი) უნივერსიტეტის ქ. იორკის წმ. ჯონის სახელობის კოლეჯში.
2003 წელს სწავლობდა ნატო-ს თავდაცვის კოლეჯში (ქ. რომი).

სამუშაო გამოცდილება
1996-1998 წლებში მუშაობდა საქართველოს პროკურატურის სისტემაში.
1998 წლიდან მუშაობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში: საერთაშორისო სამართლებრივი სამმართველოს უფროს იურისკონსულტად; საერთაშორისო სამართლებრივი სამმართველოს განყოფილების უფროსად; საერთაშორისო სამართლებრივი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ; საერთაშორისო სამართლებრივი სამმართველოს უფროსად; თავდაცვის პოლიტიკისა და საერთაშორისო ურთიერთოებების დეპარტამენტის უფროსის მოადგილედ;
2004 წლის თებერვლიდან ეკავა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის აპარატის უფროსის თანამდებობა.

2004 წლის ივნისში დაინიშნა საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს აპარატის სახელმწიფო და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დეპარტამენტის დირექტორად.

2004 წლის 6 ოქტომბერს დაინიშნა საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილედ
2005 წლის 20 მაისს დაინიშნა საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის პირველ მოადგილედ.
2005 წლის 19 ოქტომბერს დაეკისრა საქართველოს პრეზიდენტის თანაშემწის ეროვნული უშიშროების საკითხებში – ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის მოვალეობის შესრულება.
2005 წლის 18 ნოემბერიდან 2005 წლის 23 დეკემბრამდე ეკავა საქართველოს პრეზიდენტის თანაშემწის ეროვნული უშიშროების საკითხებში – ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის თანამდებობა.
2005 წლის 29 დეკემბერს დაინიშნა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილედ.
2007 წლის 11 მაისიდან 2008 წლის 11 ივლისამდე იყო საქართველოს კონტროლის პალატის თავმჯდომარე.
2008 წლის 10 ნოემბრიდან 2011 წლის 16 მაისამდე საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველი მოადგილე.
2011 წლის მაისიდან 2013 წლის ივნისის ჩათვლით შპს "იბერია კაპიტალ ინვესტი"-ს დამფუძნებელი/პარტნიორი.
2013 წლის ივლისიდან 2016 წლის 20 თებერვლამდე საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფის გენერალური დირექტორი.
2014 წლის ივნისიდან შრი-ლანკას დემოკრატიული სოციალისტური რესპუბლიკის საპატიო კონსული საქართველოში.

სხვა ცნობები
დაჯილდოებულია ღირსების მედლით.
ქ. ტყიბულის საპატიო მოქალაქე.
მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი და ნამდვილი სახელმწიფო მრჩევლის საკლასო ჩინი.
არის “ეროვნული უშიშროების საბჭოს შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის თანაავტორი.
2004 წლიდან ხელმძღვანელობდა “საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების კონცეფციისა” და “საქართველოს ეროვნული ანტიკორუფციული სტრატეგიის” შემმუშავებელ სამუშაო ჯგუფებს.
პანდორას ყუთი

პანდორას ყუთი — ყოველმხრივ უბედურებათა წყარო (პანდორე–სიტყვასიტყვით ყოველმხრივ დაჯილდოვებულს ნიშნავს).

ისტორია
პრომეთეზე განრისხებულმა ზევსმა უბრძანა ჰეფესტოს, შეემქნა ქალი პანდორა, როგორც კაცობრიობის სასჯელი. ჰეფესტომ მიწისა და წყლისგან შექმნა არსება,რომელსაც ქალღმერთის გარეგნობა და ადამიანის ხმა ჰქონდა, ქალღმერთმა აფროდიტემ პანდორას სინარნარე და მომხიბვლელობა დაანათლა; ჰერმესმა – ეშმაკობა და ვერაგობა; ათენა პალადამ კი ხელსაქმე ასწავლა. პრომეთე გრძნობდა რა მოახლოებულ საშიშროებას, გააფრთხილა თავისი ძმა ეპიმეთევსი, არ მიეღო საჩუქარი ზევსისგან. მიუხედავად პრომეთეს გაფრთხილებისა, ეპიმეთევსმა ცოლად შეირთო პანდორა. ზევსმა საჩუქრად მისცა პანდორას დახურული ყუთი და გააფრხილა, რომ არ გაეხსნა, მაგრამ ვინაიდან ღმერთებმა პანდორას ცნობისმოყვარეობაც დაანათლეს, მან ძალაუნებურად გახსნა ყუთი.
გახსნა რა ყუთი, ამოფრინდა ყველანაირი ბოროტება, სიავე, ავადმყოფობა და გავრცელდა მთელ მსოფლიოში. შეშინებულმა პანდორამ ყუთი დახურა და ერთადერთი რაც ყუთში დარჩა, აღმოჩნდა იმედი.
ამის შემდეგ ბოლო მოეღო ადამიანთა უდარდელ და ბედნიერ ცხოვრებას. სწორედ აქედან წარმოიშვა და გავრცელდა გამოთქმა – “პანდორას ყუთი“, რომელიც ყოველგვარ უბედურებათა წყაროს ნიშნავს.
იტალიკური ენები

იტალიკური ენები — ინდოგერმანული ენების ოჯახში შემავალი ერთ-ერთ ქვეჯგუფი. კელტურ ენებთან ამ ენათა ადრე ნავარაუდევი ნათესაობა დღემდე ვერ დამტკიცდა.

კლასიფიკაცია
ლატინურ-ფალისკური ენები
ლათინური ენა
რომანული ენები
ფალისკური ენა
ოსკურ-უმბრიული ენები (ხშირად აგრეთვე გვხვდება საბელური ენები სახელით)
ოსკური ენა
უმბრიული ენა
ეკვური ენა
მარუკინული ენა
მარსული ენა
პელიგნური
სამხრეთ-პიკენური
საბინური
ვესტინური
ვოლსკური
გაურკვეველი წარმოშობისა:
ელიმური
სიკულური
გლობალური მშვიდობის ინდექსი

გლობალური მშვიდობის ინდექსი — ერებისა და რეგიონების მშვიდობისმოყვარეობის აღწერა-გაზომვის ერთგვარი მცდელობა. ორგანიზებულია ეკონომიკისა და მშვიდობის ინსტიტუტის მიერ, მშვიდობის ინსტიტუტის ექსპერტების საერთაშორისო ნაწილთან და ანალიტიკურ ცენტრთან კონსულტაციით, სიდნეის უნივერსიტეტის მშვიდობისა და კონფლიქტების კვლევითი ცენტრის მონაწილეობით. სია პირველად გამოქვეყნდა 2007 წლის მაისში, შემდეგ კი 2008 წლის მაისში. ავტორთა განცხადებით, ეს არის მსოფლიო ქვეყნების მშვიდობისმოყვარეობის გაზომვის პირველი კვლევა. კვლევა წარმოადგენს ავსტრალიელი მეწარმის სტივ კილელეას გონებრივი შრომის ნაყოფს და მოწონებულია ისეთი ავტორიტეტული პირების მიერ, როგორებიც არიან დალაი-ლამა, მთავარეპისკოპოსი დეზმონდ ტუტუ, მუჰამედ იუნუსი, ირლანდიის ექს-პრეზიდენტი მერი რობინზონი და აშშ ექს-პრექზიდენტი ჯიმი კარტერი. განხილულ ფაქტორებში გათვალისწინებულია ქვეყანაში მღელვარების და კრიმინალის დონე, ქვეყნის სამხედრო ბიუჯეტი და ომიანობა.

2007-2008, მშვიდობის გლობალური ინდექსი
ქვეყნები, რომლებიც უფრო მშვიდობის მოყვარეობით გამოირჩევიან გააჩნიათ უფრო დაბალი ინდექსის ქულა. გარდა ამისა, იმ ქვეყნებში, სადაც მწვანე ფერი დომინირებს, მოცემულ წელს არის 20 %-ით უფრო მეტად მშვიდობიანი გარემო ვიდრე წითელი ფერით აღნიშნულ ქვეყნებში:
სახელმწიფო დროშა

სახელმწიფო დროშა — სახელმწიფოს ოფიციალური განმასხვავებელი ნიშანი, რომლის აღწერილობას ადგენს კანონი (როგორც წესი, კონსტიტუცია) ითვლება სახელმწიფოს სუვერენიტეტის სიმბოლოდ. წარმოადგენს ერთფერ, ან მრავალფერ ქსოვილს, რომელზეც შესაძლოა გამოსახული იყოს გერბი, ან რაიმე სხვა ემბლემა. სახელმწიფო დროშა აღმართულია სახელმწიფო დაწესებულებების, საელჩოების, საკონსულოებისა და სხვა დაწესებულებების შენობებზე. დღესასწაულების დღეებში საელჩოები, საკონსულოები გამოფენენ საკუთარი ქვეყნის დროშებს. სახელმწიფოს მიერ ოფიციალურად გამოცხადებულ გლოვის დღეებში სახელმწიფო დროშის დაწევა სავალდებულოა ნებისმიერ ადგილზე, განურჩევლად მისი მდებარეობისა და ამასთან ფლაგშტოკის (დროშის ტარი) წვერზე გამობმული უნდა იყოს მოკლე შავი ზონარი, რომელიც მიუთითებს ტრაგედიაზე. დროშების შემსწავლელ მეცნიერებას ვექსილოლოგია ეწოდება.
ჭახაური

ჭახაური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში (ღორჯომის თემი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ღორჯომისწყლის (აჭარისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1300 მ, ხულოდან 18,6 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 205 ადამიანი.
გომბორი (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)

გომბორი — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, გომბორის ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: გომბორი, ასკილაური, ვაშლიანი, ვერონა, რუსიანი) ცენტრი.

მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე, მდინარე გომბორის ნაპირებზე, გომბორი–თელავის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 1050 მ, საგარეჯოდან 50 კმ.

ისტორია
სოფლის სახელწოდება ცივ-გომბორის ქედის სახელიდან უნდა მიმდინარეობდეს. ცივ-გომბორის ქედი წერილობით წყაროებში საუკუნიდან იხსენიება. სოფელი - საუკუნიდან. ვახუშტის მიხედვით, ცივ-გომბორის მთის კალთები უხვშემოსავლიანი იყო. აქაური მაცხოვრებლები, ძირითადად მეხილეობა-მებოსტნეობას და მესაქონლეობას მისდევდნენ. გომბორაზე გადიოდა შიდა და გარე კახეთის დამაკავშირებელი გზა, რის გამოც იგი მნიშვნელოვან სტრატეგიულ პუნქტს წარმოადგენდა. რუსული მმართველობის შემოღებისთანავე, აქ ჩააყენეს პრეობრაჟენსკის გრენადერთა პოლკის მცირე კონტინგენტი, რომლის რაოდენობა მომდევნო წლებში გაიზარდა.

ლეკიანობის აღკვეთის შემდეგ, ამ ადგილებში ჩამოსახლება დაიწყეს ფშაველებმა და ხევსურებმა. ქართველ მოსახლეობას მიემატა დემობილიზებული, რუსი სამხრედო მოსამსახურეებიის ოჯახები (ამჟამად აღარ სახლობენ). სოფელ გომბორში ცხოვრობს აგრეთვე მოსახლეობის ერთი ჯგუფი, რომლებიც საყოველთაო აღწერის დროს აზერბაიჯანელებს მიაკუთვნეს. საკუთარ თავს კი ისინი ლაიჯებს უწოდებენ. მათი სახელწოდება მიმდინარეობს ბაქოს იმჟამინდელ გუბერნიაში მდებარე სოფელი ლაჰიჯიდან, საიდანაც საუკუნის დასაწყისში გადმოსახლდნენ.

საბჭოთა პერიოდში, გომბორის მიდამოებში განთავსებული იყო მსხვილი სამხედრო ბაზა, რომლის შემადგენლობაში სარაკეტო ბრიგადაც შედიოდა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 681 ადამიანი.

ფოტოგალერეა
ლევან რაზიკაშვილი

ლევან ლუკას ძე რაზიკაშვილი (დ. 1887 — გ. 16 თებერვალი 1923) — ქართველი სამხედრო ოფიცერი, ვაჟა-ფშაველას ვაჟიშვილი.

სწავლობდა თბილისის კეთილშობილთა გიმნაზიაში, სადაც დაუახლოვდა თავად ქაქუცა ჩოლოყაშვილს. 1917 წ. გაწევრიანდა საქართველოს სოციალ-ფედერალისტურ პარტიაში. შემდგომში სამხედრო სამსახურში იყო. მსახურობდა ფშავის მილიციის უფროსად. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ თანაუგრძნობდა ხევსურეთში მოქმედ პარტიზანებს, რის გამოც 1922 წელს დააპატიმრეს და „ბანდიტიზმის“ ბრალდებით დახვრეტა მიუსაჯეს. ქართველი მწერლების შუამდგომლობა სერგო ორჯონიკიძესთან უშედეგო აღმოჩნდა. 1923 წელს რაზიკაშვილი სიკვდილით დასაჯეს.
აპოლინარ ჭეიშვილი

აპოლინარ (შოთა) სიმონის ძე ჭეიშვილი (დ. 7 იანვარი, 1893, სტავროპოლი — გ. 30 მაისი, 1975, თბილისი) — ქართველი ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1942), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

1916 წ. დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1930–1950 წლებში მუშაობდა თბილისის ბავშვთა საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგედ. ერთდროულად განაგებდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის, ხოლო 1956–1970 ტრავმატოლოგიის კეთედრებს. შეისწავლიდა ნაწლავთა გაუვალობის, რეგენერაციისა და სამედიცინო კიბერნეტიკის საკითხებს. 1947 წლიდან იყო სკკპ წევრი. დაჯილდოებული იყო შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.