iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლადო ბურდული

ვლადიმერ (ლადო) ბურდული (დ. 26 ივლისი, 1964) — ქართველი მუსიკოსი, მსახიობი და წამყვანი.

1980-იან წლებში ზაზა სახამბერიძესთან, ვოვა ვარდანიანთან და კახა გუგუშვილთან (ჯოზეფა) ერთად დააარსა პანკ-როკ-ჯგუფი „რეცეპტი“, რომელიც 1992 წლამდე მოქმედებდა. 1990-იანი წლების დასაწყისში, ლადო ბურდულს საქართველოს „მეორე არხის“ ეთერში მიჰყავდა გადაცემა „ოქროს ბიბილო".

ოჯახის წევრები
მამა: ელგუჯა (გუჯა) ბურდული (1941—2022, კინომსახიობი);
და: მაკა (დ. 1965), მსახიობი და კინოდოკუმენტალისტი;
ძმა: ბაკური (დ. 1975), როკ-მუსიკოსი (ძმა).

ფილმოგრაფია
1980: „ბეღურების გადაფრენა“ რეჟ. თემურ ბაბლუანი
1981: „მე მოვედი“ (ლადო მშვენიერაძე) რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ნინუა
1984: „ადამიანთა სევდა“ რეჟ. გოდერძი ჩოხელი
1985: „არსენას ლექსი“ (არსენა) რეჟისორები ნანა ხატისკაცი, თენგიზ მაღალაშვილი
1989: „თეთრი დროშა“ რეჟ. გოდერძი ჩოხელი

დისკოგრაფია
1972 - ჯგუფი "ნაკადული". სტუდია "მელოდია"
1989 - პანკ ჯგუფი „ურჩხული“ - ავტორი, შემსრულებელი
1992 - როკ ჯგუჯი „ლადო & რეცეპტი“ 1987-1992. - ვტორი, შემსრულებელი. ალბომი სხვადასხვა წლებში იქნა გამოშვებული საფრანგეთში და კანადაში
1992 - ელექტრო ალბომი „ნამდვილი სიყვარული“ რემასტერინგი 2019. ავტორი, შემსრულებელი
1993 - ალბომი „სვან სონგი“ - მუსიკის და არანჟირების თანაავტორი, შემსრულებელი
1994 - ალბომი: „ჩემო მშვენიერო ლეიდი“ ფორტეპიანოსთან ერთად. რემასტერინგი - 2011. ავტორი შემსრულებელი
1994 - ალბომი: „ჩემს იდუმალ სამეფოს აკლდი მხოლოდ შენ“ სიმებიან კვარტეტთან ერთად. რემასტერინგი 2010. ავტორი, შემსრულებელი
1995 - ალბომი: „ზღაპრები“ სიმებიან კვარტეტთან ერთად - 1983. ავტორი, შემსრულებელი
1995 - ალბომი: „მეფის დაბრუნება“ როკ ბენდი. რემასტერინგი - 2019. ავტორი, შემსრულებელი
ვანატინაი

ვანატინაი (; ასევე ტაგულა , სადესტი ) — კუნძული წყნარ ოკეანეში ლუიზიადის არქიპელაგის შემადგენლობაში. ეკუთვნის პაპუა-ახალი გვინეის სახელმწიფოს. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება რეგიონ პაპუას პროვინცია მილნ-ბეის.

გეოგრაფია
ვანატინაი მდებარეობს ლუიზიადის არქიპელაგის აღმოსავლეთ ნაწილში, დაახლოებით 362 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით ახალი გვინეის კუნძულიდან. გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულს აქვს შერეული — ვულკანური და მარჯნული წარმოშობა. კუნძულის საერთო ფართობი შეადგენს 865,7 კმ²-ს, რის შედეგადაც ის სიდიდით ყველაზე დიდი კუნძულია ლუიზიადის არქიპელაგში. კუნძულის სიგრძე შეადგენს 71 კმ-ს, ხოლო სიგანე — 15 კმ-ს. კუნძულის ზედაპირი მთიანი და უსწორმასწოროა, ცენტრში მდებარეობს მთის ქედი, რომლის უმაღლესი წერტილი — რიუს მთა აღწევს 806 მეტრს.

ისტორია
ევროპელთაგან ვანატინაი პირველმა აღმოაჩინა ესპანელმა მოგზაურმა ლუის ვაეს დე ტორესმა, სავარაუდოდ 1606 წელს. კუნძულელების პირველი დადოკუმენტირებული კონტაქტი ევროპელებთან მოხდა 1849 წელს გემ -ის ეკიპაჟის წევრებთან, რომლებიც იყვნენ ტორესის სრუტის შემსწავლელი ექსპედიციის წევრები. 1830-იან წლებში კუნძულს, სავარაუდოდ, სტუმრობდნენ ევროპელი ვაჭრები და ვეშაპის დამჭერები, ხოლო 1888 წელს კუნძულზე აღმოაჩინეს ოქროს მცირე მარაგი, რომელმაც გამოიწვია «ოქროს ციებ-ცხელება» და ლუიზიადის არქიპელაგის ფორმალური ანექსია ბრიტანეთის იმპერიის მიერ, რომელიც გახდა ბრიტანეთის ახალი გვინეის ნაწილი (1904 წლიდან — პაპუას ტერიტორია ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ). დაახლოებით იმავე დროს კუნძულზე შეიქმნა ქოქოსის პალმის პლანტაციები.

მოსახლეობა
1978 წელს კუნძულზე ცხოვრობდა დაახლოებით 2300 ადამიანი. ძირითადი დასახლება მდებარეობს ვანატინაის ჩრდილოეთ სანაპიროზე.

ეკონომიკა
კუნძულის ეკონომიკის საფუძველს წარმოადგენს სოფლის მეურნეობა (კოპრის წარმოება).
ოთელოსი (საფეხბურთო კლუბი)

ოთელოსი აფიენუ — კვიპროსის საფეხბურთო კლუბი, დაარსდა ლარნაკას რაიონის სოფელ აფიენუში, ასპარეზობს კვიპროსის პირველ დივიზიონში.

ისტორია
„ოთელოსი“ დაარსდა 1933 წელს. კლუბის ფერები არის მწვანე და თეთრი, საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონზე — ოთელოს აფიენუ. 1968 წლამდე კლუბი გამოიოდა ნიქოზიის რაიონის სოფლის ლიგაში (მიუხედავად იიმსა, რომ აფიენუ ლარნაკას ეკუთვნის). 1968 წელს კლუბი გახდა კვიპროსის ფეხბურთის ასოციაციის წევრი, მას შემდეგ რეგულარულად გამოდის ამ ასოციაციის ჩემპიონატებში.

მიმდინარე შემადგენლობა
ტიტულები
კვიპროსის მესამე დივიზიონი
ჩემპიონი (2): 1991, 1994
კვიპროსის მეოთხე დივიზიონი
ჩემპიონი (1): 2004
რობერ პირესი

რობერ პირესი (; დ. 29 ოქტომბერი, 1973, რეიმსი) — ფრანგი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი.

კარიერა
თავისი კარიერის საუკეთესო წლები გაატარა ლონდონის არსენალში“, სადაც მოიგო ინგლისის ასოციაციის თასი სამჯერ და ინგლისის პრემიერ ლიგა ორჯერ. საფრანგეთის ნაკრებთან ერთად მოგებული აქვს 1998 წლის მსოფლიო და 2000 წლის ევროპის ჩემპიონატი. უკანასკნელად ასპარეზობდა ინდოეთის საფეხბურთო კლუბ „გოაში“.

მიღწევები
მეცი
საფრანგეთის ლიგის თასი: 1996

არსენალი
ინგლისის პრემიერლიგა: 2001–02, 2003–04
ინგლისის ასოციაციის თასი: 2002–03, 2004–05
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: მეორე ადგილი, 2005–06

მსოფლიო ჩემპიონატი: 1998
ავსტრალიური ტერიერი

ავსტრალიური ტერიერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ავსტრალიაში საუკუნეში.

ამ ძლიერი აღნაგობის მქონე ავსტრალიის მკვიდრის ძარღვებში რამდენიმე ბრიტანული ტერიერის სისხლია: კერნის, იორკშირის, სკაის და, შესაძლოა, ნორვიჩის. ყველა ეს ტერიერი ავსტრალიაში შეიყვანეს ინგლისელებმა ფერმებსა და რანჩოებზე ვირთხების განადგურების მიზნით. ძლიერი, მტერთან საბრძოლველად მუდამ მზადმყოფი, ავსტრალიური ტერიერი ოდესღაც ფერმერების შეუცვლელი დამხმარე იყო. ის კლავდა გველებს და სხვადასხვა წვრილ მავნებლებს, ასევე დარაჯობასაც ითავსებდა. ეს თვისებები დღემდე არ დაუკარგავს - ის თითქმის არასოდეს იხევს უკან სხვა ძაღლებთან ბრძოლისას და არ ასვენებს უცნობ კატებს.

ავსტრალიური ტერიერი სიცოცხლისმოყვარული კომპანიონია, ადვილად იწვრთნება. სილკ ტერიერის მსგავსად, ის სამხედროებს და ბიზნესმენებს გაჰყვა ჩრდილოეთ ამერიკაში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ჯიში ყველაზე პოპულარულია ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში, მის წარმომადგენლებს შეგიძლიათ შეხვდეთ თითქმის ყველა ინგლისურენოვან ქვეყანაში. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს მოცისფრო-ხორბლისფერი, ქვიშისფერი. ავსტრალიური ტერიერი კარგად ეგუება ქალაის პირობებს და სიცხეს, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება, კარგი მოდარაჯეა. პატარა, მუქ თვალებს მეტყველი გამოხედვა ახასიათებს.
ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი

ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია აშშ_ში საუკუნეში.

სხვადასხვა ისტორიულ ეპოქასა და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ადამიანებს გამოჰყავდათ მებრძოლი ძაღლის ჯიშები. ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი სტაფორდშირული ტერიერის და სხვა მებრძოლი ძაღლების შეჯვარების (მათ შორის, დღესდღეობით გადაშენებული მებრძოლი ბულდოგის) შედეგია. დღესდღეობით ამ სახეობის ძაღლების მხოლოდ სახელის ხსენება ისტერიას იწვევს. შვეიცარიაში იგი აკრძალულია. დიდ ბრიტანეთში მისთვის აუცილებელია ალიკაპის ტარება და მიკროჩიპის იმპლატაცია, და ბოლოს, მას უბრალოდ არ უშვებენ ჩრდილოეთ ამერიკის ზოგიერთ რეგიონში. ეს გამოწვეულია იმით, რომ პიტ ბული წარსულში მებრძოლი ჯიში იყო, დღეს კი ზოგიერთი პატრონი მიმართავს გაწვრთნის უხეშ ფორმებს, რის შედეგად ძაღლი ნებისმიერ მომენტში მზად არის ეცეს სხვა ცხოველს და ადამიანსაც კი. პიტ ბულ ტერიერის უმრავლესობა (თუ პატარაობიდან მიაჩვევთ პატრონის ბრძანების შესრულებას) ალერსიანი და გულღია შინაური ცხოველია.

პიტ ბულის ბალნის შეფერილობა ნებისმიერია. კუდი მასიურ სხეულთან შედარებით წვრილი ჩანს, ზურგი (სხეულის სიმაღლესთან შედარებით) გრძელია, ყბებზე მოჩანს ძლიერი კუნთები, პატარა ოვალური თვალები მშვიდად იცქირება. აქვს პატარა, მოკლე, ხშირი, აბრეშუმივით (მაგრამ არ ბზინავს) ბალანი. ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი ადვილად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას და მზიან, ცხელ კლიმატს. ცუდი მოდარაჯეა, უძნელდება სხვა ცხოველებთან და ბავშვებთან ურთიერთობა.
ამერიკული ტოი ტერიერი

ამერიკული ტოი ტერიერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია აშშ_ში 1930_იან წლებში.

ეს ჯიში მიიღეს დაბალტანიანი გლუვბალნიანი ფოქსტერიერების, ინგლისური ტოი ტერიერებისა და ჩიხუახუას შეჯვარებით, ოფიციალური აღიარება მიიღო 1936 წელს. ციცქნა და ერთი შეხედვით ძალიან ნაზი ამერიკული ტოი ტერიერი სინამდვილეში ისეთივე ძლიერი, ამტანი და ჟინიანი ძაღლია, როგორც მისი ერთ-ერთი წინაპარი ფოქსტერიერი. ცოცხალი, საზრიანი და ჯიუტი ეს ძაღლი თავს ერთნაირად კარგად გრძნობს როგორც აგარაკზე, ასევე ქალაქის ბინაში. პირველივე შესაძლებლობისთანავე ის უკეთებს დემონსტრაციას თავის ვირთხის ჭერის თვისებებს, თუმცა უფრო ხშირად ოჯახის წევრად გვევლინება, რომელიც თავისი ენერგიული და გამოუცნობი ქცევით პატრონების და მათი სტუმრების ღიმილს იწვევს.

ამერიკულმა ტოიმ კარგად აჩვენა თავი ყრუ ადამიანების კომპანიონადაც - ის ადვილად სწავლობს როგორ უნდა მიაქციოს პატრონის ყურადღება ხმაურის წყაროზე (მაგალითად, ტელეფონზე). ტოის აქვს დიდი, სამკუთხა ყურები, ძალიან დიდი, მრგვალი, მუქი თვალები. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს ჟღალი თეთრით, სამფერი (შავი, ჟღალი, თეთრი), შავი თეთრით. ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ის კარგად ეგუება სიცხეს, კარგი მოდარაჯეა.
ჩანდარლი იბრაჰიმ-ფაშა (1499)

ჩანდარლი იბრაჰიმ-ფაშა (; დ. 1429 — გ. 1499) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი (1498—1499 წწ.).

ბიოგრაფია
ჩანდარლის გვარის წარმომადგენელი. ჩანდარლი ჰალილ-ფაშას შვილი, რომელიც სიკვდილით დასაჯეს 1453 წელს ოსმალეთის იმპერიის სულთანის მეჰმედ ფათიჰის ბრძანებით.

1453 წელს ადრიანოპოლში ჩანდარლი იბრაჰიმ-ფაშა დაინიშნა ყადიდ. 1465 წელს ამასიაში სამხედრო მოსამართლედ, ხოლო 1485 წელს რუმელიაში მან მთავარი სამხედრო მოსამართლის წოდება მიიღო, იბრაჰიმ-ფაშა იყო მომავალ სულთან ბაიაზიდ -ის აღმზრდელი. 1486 წელს დაინიშნა მესამე ვეზირად 1497 წელს მეორე ვეზირად ხოლო 1498 წელს იბრაჰიმ-ფაშა გახდა ოსმალეთის იმპერიის პირველი ვეზირი.

1499 წელს გარდაიცვალა ვენეციელებთან ზონკიოს ბრძოლაში, დაკრძალულია იზნიქში.
ველი მაჰმუდ-ფაშა

ველი მაჰმუდ-ფაშა (; დ. 1420, ნოვო-ბრდო — გ. 18 ივლისი, 1474, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1456-1466 წლებში.

დაიბადა სერბეთის ქალაქ ნოვო-ბრდოში. მისი დედა იყო სერბი. მამის მხრიდან წარმოშობით იყო თესალიის მეფე ანგელა ფილანტროპელის გვარიდან და მიიღო ზედწოდება ანგელოვიჩი. 1427 წელს დედასთან ერთად შეიპყრეს თურქებმა, მიაღებინეს ისლამი და დაარქვეს მაჰმუდი. 1456 წელს დანიშნეს დიდ ვეზირად და რუმილიის ბეგლერბეგად. 1466 წელს მოწინააღმდეგეების ინტრიგების წყალობით დაკარგა თავისი თანამდებობა, მაგრამ 1472 წელს აღადგინეს დიდი ვეზირის თანამდებობაზე. ორი წლის შემდეგ მაჰმუდ-ფაშა სულთან მეჰმედ -ს ბრძანებით ჩააგდეს სტამბოლის ციხესიმაგრეში და 1474 წლის 18 ივლისს დასაჯეს სიკვდილით.
ისჰაკ-ფაშა

ისჰაკ-ფაშა (; დ. ? — გ. 1497, სალონიკი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. ოსმალეთის იმპერიის ორგზის დიდი ვეზირი (1469-1472, 1481-1482).

მისი ადრეული ცხოვრების შესახებ არაფერია ცნობილი. პირველად დიდი ვეზირის თანამდებობა ეკავა სულთან მეჰმედ -ის დროს. 1481 წელს სულთან მეჰმედ -ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტისათვის ბრძოლაში მის შვილს ბაიაზიდ -ს დაუჭირა მხარი. ახალმა სულთანმა მეორე ვადით დანიშნა დიდი ვეზირის თანამდებობაზე. მოგვიანებით დანიშნეს სალონიკის სანჯაყ-ბეიდ, სადაც გარდაიცვალა 1497 წელს.
ქარამანლი მეჰმედ-ფაშა

ქარამანლი მეჰმედ-ფაშა (; დ. 1458, ქარამანი — გ. 1481, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, 1477-1481 წლებში დიდი ვეზირი.

ადრეული წლები
იგი დაიბადა ქარამანში, შემდეგ გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში (დღევანდელი სტამბოლი), რათა განათლება მიეღო ველი მაჰმუდ ფაშას მიერ დაარსებულ მედრესეების სასწავლებელში. მოგვიანებით სწორედ აქ, მედრესეების სასწავლებელში დაიწყო მასწავლებლად მუშაობა. იგი ასევე დაინიშნა სასამართლო კალიგრაფად. ქარამანი ასევე მაღალი ღირებულების წერილების წერაში დაეხმარა აყ-ყოიუნლუს სულთან უზუნ-ჰასანს.

დიდი ვეზირის თანამდებობაზე
კონსტანტინოპოლის დაპყრობის და ჩანდარლი ჰალილ-ფაშას აღსრულების შემდეგ, მეჰმედ -მ ეთნიკური თურქების ნაცვლად, დევშირმული წარმოშობის ხალხის დანიშვნა მოისურვა დიდი ვეზირის თანამდებობაზე, რათა შესაძლო კრიზისის თავიდან აცილება მოეხერხებინათ. ქარამანლი დიდი ვეზირის თანამდებობაზე მეჰმედ -მ დანიშნა 1477 წელს. ქარამან მეჰმედ ფაშამ, თანამდებობაზე თავისი მოკლევადიან ყოფნის დროს, ბევრჯერ სცადა ოსმალეთის იმპერიის ადმინისტრაციის რეფორმირება.

მეჰმედ -ის გარდაცვალება
1481 წელს, მეჰმედ გარდაიცვალა. ამ დროს ჯერი დიდ ვეზირებზე მიდგა: მათ უნდა გამოეცხადებინათ სულთნის გარდაცვალების შესახებ, ვიდრე ტახტის მოსამართლე ჩამოვიდოდა დედაქალაქში, იმ მიზნით, რომ თავიდან აეცილებინათ ქაოსი. თუმცა, ამ შემთხვევაში,სულთნის ვაჟები დედაქალაქიდან შორს იყვნენ: ბაიაზიდი (შემდგომში ბაიაზიდ ) ამასიაში იყო, ხოლო ჯემ სულთანი - ქარამანში. ქარამან მეჰმედ-ფაშამ გაგზავნა მაცნეები ორივე პრინცთან, მაგრამ რადგანაც ქერმანი დედაქალაქთან ახლოს იყო, ჯემ სულთანს იქ თავის უფროს ძმაზე - ბაიაზიდზე ადრე ჩასვლის შანსი მიეცა. მიუხედავად ამისა, იანიჩრებმა, რომლებიც მხარს უჭერდნენ ბაიაზიდს, შეიტყვეს სულთნის სიკვდილის შესახებ და იეჭვეს, რომ ქარამან მეჰმედი ჯემ სულთანს ემხრობოდა. იანიჩრები აღშფოთდნენ და მეჰმედ -ის გარდაცვალებიდან რამდენიმე დღის შემდეგ, ქერმან მეჰმედ-ფაშა მოკლეს.
ახალი ჰანოვერი

ახალი ჰანოვერი (; ასევე ლავონგაი, ) — კუნძული წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის სახელმწიფო პაპუა-ახალ გვინეას. ადმინისტრაციულად შედის აილენდსის რეგიონის ახალი ირლანდიის პროვინციაში.

გეოგრაფია
კუნძული ახალი ჰანოვერი წარმოადგენს საკმაოდ დიდ კუნძულს ბისმარკის არქიპელაგის შემადგენლობაში, რომელსაც გარს ეკვრის წყნარი ოკეანის და ბისმარკის ზღვის წყლები. კუნძული მდებარეობს კუნძულ ახალი ირლანდიის ჩრდილო-დასავლეთ მხარესთან, რომლისგანაც გამოყოფილია რამდენიმე მომცრო კუნძულიანი სრუტით. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 1250 კმ-ში.

კუნძულის ფართობი შეადგენს 1227,1 კმ²-ს. აქვს ოვალური ფორმა. მაქსიმალური სიგრძე შეადგენს 58 კმ-ს, ხოლო სიგანე — 31 კმ-ს. 1767 წელს კუნძული შეისწავლა ბრიტანელმა ზღვაოსანმა ფილიპ კარტერეტმა, რომელმაც პირველად მონიშნა ის, როგორც ცალკე კუნძული და დაარქვა მას დღეისათვის არსებული სახელი.

1884 წელს კუნძული გახდა გერმანიის პროტექტორატის ნაწილი ოკეანეთში, ხოლო 1914 წელს მისი ოკუპაცია მოახდინა ავსტრალიამ. 1921 წლიდან კუნძული იმყოფება ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ ერთა ლიგის, ხოლო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მანდატის საფუძველზე. 1975 წლიდან კუნძული დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.
ნენსი სპანჯენი

ნენსი ლაურა სპანჯენი (; დ. 27 თებერვალი, 1958, ფილადელფია, პენსილვანიის შტატი — გ. 12 ოქტომბერი, 1978, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკის შტატი) — 1970-იანი წლების პანკ-როკის ფიგურა. სექს პისტოლზის ბასისტის, სიდ ვიშესის მეგობარი გოგონა. სპანჯენის ცხოვრება და სიკვდილი იქცა მსჯელობისა და დავის საგნად მუსიკის ისტორიკოსებსა და სექს პისტოლზის ფანებს შორის.

ნენსი სპანჯენი, რომელიც ფილადელფიაში დაიბადა და გაიზარდა, ბავშვობაში ემოციურად გაუწონასწორებელი იყო და 15 წლის ასაკში შიზოფრენიის დიაგნოზი დაუსვეს. კოლეჯიდან გამორიცხვის შემდეგ ის ლონდონში გაემგზავრა, როდესაც პანკ-როკ მუსიკა თავისი პოპულარობის მწვერვალზე იყო. 1977 წელს შეხვდა სიდ ვიშესს. მათ ურთიერთობას ახასიათებდა შიდა ძალადობა და ნარკოტიკების ხშირი მოხმარება. სექს პისტოლზის დაშლის შემდეგ, წყვილი ნიუ-იორკში გადავიდა და სასტუმრო ჩელსიში დაიწყო ცხოვრება.

1978 წლის 12 ოქტომბერს ნენსი სპანჯენი სასტუმროს ნომრის აბაზანაში გარდაცვლილი იპოვეს, მუცლის ღრუში დანით მიყენებული ჭრილობით. სიდ ვიშესი ბრალდებულად ცნეს მკვლელობაში, თუმცა მან განაცხადა რომ არაფერი ახსოვდა, რადგან მთელი საღამო ნარკოტიკების ზემოქმედების ქვეშ იყო. მუსიკოსი 1979 წლის თებერვალში ჰეროინის ზედმეტი დოზის მიღებისაგან გარდაიცვალა. ამ დროისათვის, სასამართლოში საქმის განხილვა ჯერ კიდევ არ იყო დაწყებული.

ნენსის სიკვდილის გარშემო წარმოიშვა მრავალი თეორია. საუბარი იყო როგორც სიდის მონაწილეობაზე, ასევე სხვა მრავალ ადამიანზე, რომლებიც მკვლელობის ღამეს წყვილს ესტუმრნენ.

1986 წელს, რეჟისორმა ალექს კოქსმა გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი „სიდი და ნენსი“. ნენსის როლი ფილმში ქლოა უებმა განასახიერა.
ჯერაჰ მეჰმედ-ფაშა

ჯერაჰ მეჰმედ-ფაშა (; დ. ? — გ. იანვარი, 1604) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1598 წლის 9 აპრილიდან 1599 წლის 6 იანვრამდე.

ეროვნებით თურქი. სულთანმა მეჰმედ -მ ჯერაჰ მეჰმედ ფაშა 1598 წელს დანიშნა დიდ ვეზირად. მართალია დიდიხანი არ ყოფილა ამ მაღლ თანამდებობაზე, ნახევარი წლის შემდეგ ავადმყოფობის მიზეზით თუ თანამდებობისთვის თავის ვერ გართმისთვის ის გაათავისუფლეს თანამდებობიდან.

1593 წელს მან დაუკვეთა ჯერაჰ-ფაშას მეჩეთის აგება სტამბოლში.
უმბოი (კუნძული)

უმბოი  — ვულკანური კუნძული წყნარ ოკეანეში პაპუა-ახალი გვინეის სახელმწიფოს ჩრდილოეთ სანაპიროსთან. ადმინისტრაციულად შედის რეგიონ მომასეს მორობეს პროვინციაში.

ძველი ვულკანური მასივი, წარმოდგენილი ელიპტიკური ფორმის კუნძულის სახით, ზომით 49 კმ 27 კმ-ზე. კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ჩამქრალი ვულკანების ჯგუფი, რომლის ცენტრშია — ტალოს კონუსი — ბაზალტური სტრატოვულკანი, სიმაღლით 1390 მეტრი (სხვა მონაცემებით — 1548 მეტრი) და ორი კრატერი, შევსებული ტბებით — სოალი და ბარიკი. მათ ქვეშ არსებობენ მრავალრიცხოვანი ცხელი წყაროები. კუნძული სავარაუდოდ წარმოიშვა ჰოლოცენის ეპოქაში. კუნძულის ფართობია — 930,2 კმ².
ქოჯა სინან-ფაშა

ქოჯა სინან-ფაშა (, ; 1520 (სხვა ვერსიით — 1515) ალბანეთი, ოსმალეთის იმპერია — 1596, სტამბოლი, იქვე) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1580-1582, 1589-1591, 1593-1595, 1595, 1595-1596 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1520 (სხვა ვერსიით - 1515) წელს ალბანეთში. დევშირმე გახდა სულეიმან -ის მმართველობის პერიოდში. მოგვიანებით დაინიშნა ქალაქ მალათიის გუბერნატორად. მსახურობდა ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებში — ქ. კასტამონუში, ღაზაში, ნაბლუსში, ერზურუმში და ალეპოში. 1567-1569 და 1571-1573 წლებში ორჯერ ეკავა ეგვიპტის გუბერნატორის თანამდებობა. იემენში აჯანყების ჩახშობის შემდეგ მიიღო „იემანის დაპყრობლის“ ტიტული.

1574 წელს ქოჯა სინან-ფაშამ უხელმძღვანელა ექსპედიციას ტუნისში. მიუხედავად ესპანელების და იტალიელების წინააღმდეგობისა ტუნისი დაიპყრო. მან დაამუშავა ირანში შეჭრის გეგმა. მიუხედავად სოკოლუ მეჰმედ-ფაშას წინააღმდეგობისა მისი გეგმა მოიწონეს. იგი დაინიშნა თურქული არმიის მეთაურად ირანში შეჭრისას, 1580 წელს სოკოლუ მეჰმედ-ფაშას სიკვდილის შემდეგ დიდ ვეზირად დანიშნეს. ლეინტენანტ მეჰმედ-ფაშა ირანის დარბევის შემდეგ მოიხსნა თანამდებობიდან და გადაასახლეს გორში, საიდანაც ამარაგებდა სურსათით თბილისის გარნიზონს. გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ იგი დაინიშნა სამის გუბერნატორად. 1588 წელს მეორედ დაინიშნა დიდ ვეზირად. იგი ამუშავებდა არხების გაყვანის გეგმას.

იგი მონაწილეობა 1591 წლების იანიჩარების აჯანყებაში, რის გაააყენეს თანამდებობიდან. 18 თვის შემდეგ 1593 წელს იგი ბრუნდება სტამბოლში და მესამედ დაინიშნა დიდ ვეზირად. იმავე წელს იყო დანიშნული თურქული არმიის მეთაურად უნგრეთში, მაგრამ გამარჯვებების მიუხედავად 1595 წლის თებერვალში იგი მოიხსნა თანამდებობიდან და მეჰმედ -ის მთავრობაში მოსვლის შემდეგ იგი გადაასახლეს მალქარაში, იმავე წლის აგვისტოში გაათავისუფლეს და მეოთხედ დაინიშნა უდიდეს ვეზირად. მისი ბრძანებით ჩამოახრჩეს ფერჰათ-ფაშა. მან ავსტრიაში შეჭრის დროს დანიშნა თავისი შვილი თურქეთის არმიის მეთაურად.

სინან-ფაშა ხელმძღვანელობდა ოსმალეთის არმიას ხანგრძლივი ომის დასაწყის ეტაპზე. ვლახეთშილაშქრობის დროს კელუგერენის ბრძოლაში დამარცხდა ვლახეთის მთავრის მიჰაი მამაცის მიერ. ოსმალეთის არმიის განადგურების შემდეგ იგი გადააყენეს თანამდებობიდან და გადაასახლეს მალქარაში. 10 წლის შემდეგ იგი გაანთავისუფლეს თავისი მემკვიდრის ლალა მუსტაფა-ფაშას გარდაცვალებასთან დაკავშირებით და მეხუთედ დაინიშნა დიდ ვეზირად. 1596 წლის 3 აპრილს ავსტრიაში ლაშქრობის მომზადების პროცესში იგი გარდაიცვალა.
R136a1

1361 — ვოლფ-რაიეს ვარსკვლავი და აქამდე აღმოჩენილთა შორის ყველაზე მასიური. მისი მიახლოებითი მასა 265 მზის მასაა. ერთ დროს მიიჩნეოდა, რომ 136 იყო ზემასიური ობიექტი 1000-3000 მზის მასით. მისი ბუნება ჰოლოგრაფიული ლაქების ინტერფერომეტრიით განისაზღვრა და აღმოჩნდა, რომ მჭიდროდ დასახლებული ვარსკვლავთგროვა იყო. ასტრონომებმა რამდენიმე ვარსკვლავი აღმოაჩინეს ისეთი ზედაპირი ტემპერატურებით, როგორიცაა 40 000-56 000 კელვინი, რომლებიც შვიდჯერ (და მეტჯერაც) აღემატება მზის ზედაპირის ტემპერატურას. ეს ვარსკვლავები მზეზე რამდენიმე მილიონჯერ კაშკაშებია. ამ ვარსკვლავებიდან სულ ცოტა სამი 150 მზის მასას იწონის.

ფიზიკური მახასიათებლები
1361 ვოლფ-რაიეს ვარსკვლავია, რომლის ზედაპირის ტემპერატურა 50 000 კელვინია.

8-150 მზის მასის ვარსკვლავები თავიანთ სიცოცხლეს ზეახლად ანთებით ამთავრებენ, რის შედეგადაც რჩება ნეიტრონული ვარსკვლავები ან შავი ხვრელები. ასტრონომებმა 150-დან 300 მზის მასამდე ვარსკვლავების არსებობა დაუშვეს. ისინი ვარაუდობენ, რომ ასეთი უზარმაზარი ვარსკვლავი ჰიპერნოვად გადაიქცევა — ვარსკვლავური ენერგია, რომელიც 100 ზეახლის სიმძლავრეს უდრის (1046 ჯოული). წყალბადის მასინთეზირებელი ბირთვი წარმოქმნის დიდი რაოდენობით ელექტრონულ-პოზიტრონულ წყვილს, რომლებიც იწვევს თერმული წნევის დაცემას ვარსკვლავში იმ წერტილამდე, როცა ნაწილობრივი კოლაფსი ხდება. თუ 1361-მა ასეთი აფეთქება გადაიტანა, ის შავ ხვრელად გადაქცევის პროცესში კრახს განიცდის და ამის ნაცვლად მის ბირთვში არსებული ათეულობით მზის მასის რკინა ვარსკვლავთშორის სივრცეში იქნება გატყორცნილი ზეახალ ნარჩენად. თუ ამ ვარსკვლავმა მოახერხა, რომ თავისი სიცოცხლე წყვილური არასტაბილური ზეახლით არ დაასრულა, ის ისეთი მასიურია, რომ პირდაპირ ჰიპერნოვად გადაიქცევა და შემდეგ პირდაპირ შავ ხვრელად.
ლონგ-აილენდი (პაპუა-ახალი გვინეა)

ლონგ-აილენდი  — ვულკანური კუნძული პაპუა-ახალი გვინეის ჩრდილოეთ ნაპირთან. ადმინისტრაციულად შედის მომასეს რეგიონის მადანგის პროვინციაში.

გეოგრაფია
კუნძული ლონგ-აილენდი მდებარეობს ბისმარკის ზღვაში და გამოყოფილია კუნძულ ახალი გვინეიდან ვიტიაზის ყურით. შედის ბისმარკის არქიპელაგში. კუნძულის ფართობი შეადგენს 414 კმ²-ს. ყველაზე მაღალი წერტილია, მთა მაუნტ-დოვი, რომელიც აღწევს 1280 მეტრ სიმაღლეს. კუნძულის ცენტრში გიგანტურ ვულკანურ კრატერში ზომით 10 კმ 12,5 კმ-ზე მდებარეობს ტბა უიზდომი სიღრმით 23 მეტრამდე. ყველაზე დიდი დასახლებაა — მალალა, კუნძულის ჩრდილოეთით.

კუნძული ვულკანური წარმოშობისაა; ვულკანის ბოლო სამი ყველაზე დიდი ამოფრქვევა აქ მოხდა 16 000, 4000 და 300 წლების წინ.

ისტორია
კუნძული ლონგ-აილენდი აღმოაჩინა აბელ ტასმანის ექსპედიციამ 1643 წელს. მეორე მსოფლიო ომის დროს კუნძული დაიკავა იაპონიის ჯარმა. 1943 წლის დეკემბერში იგი გაათავისუფლა ამერიკულმა დესანტმა.
ქანიჟელი სიავუშ-ფაშა

ქანიჟელი სიავუშ-ფაშა (; დ. ? — გ. 1602) — ბოსნიური ან უნგრული წარმოშობის ოსმალი სახელმწიფო მოღვაწე. ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი იყო სამჯერ: 1582 წლის 24 დეკემბრიდან 1584 წლის 28 ივლისამდე. 1586 წლის 15 აპრილიდან 1589 წლის 2 აპრილამდე და 1592 წლის 4 აპრილიდან 1593 წლის 28 იანვრამდე.

თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ ცხოვრობდა სტამბოლში და იქვე გარდაიცვალა 1602 წელს.
კარკარი (კუნძული)

კარკარი  — ვულკანური კუნძული ბისმარკის ზღვაში, დაახლოებით 30 კმ-ში კუნძულ ახალი გვინეის ჩრდილოეთ სანაპიროდან. ადმინისტრაციულად შედის სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის მომასეს რეგიონის მადანგის პროვინციაში.

გეოგრაფია
კუნძულის ზომებია 25 კმ სიგრძეში და 19 კმ სიგანეში. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილია — 1839 მეტრი (მთა ულუმანი). კუნძულის ცენტრში მდებარეობს მოქმედი ვულკანი. კუნძულიდან 18 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული ბაგაბაგი.

კუნძულის ზედაპირი დაფარულია ანდეზიტური ლავებით. ვულკანის 1974—1975 წლების ამოფრქვევამ ხელი შეუწყო ლავის დიდი რაოდენობით ამოსვლას, რომელმაც დაფარა შიდა კალდერის ფსკერის ფართობის დაახლოებით 70 %. 1979 წლის ამოფრქვევას არ გამოუწვევია დიდი რაოდენობით ლავის ამოსვლა.

ნიადაგი — საკმაოდ ნაყოფიერია, აქტიურად გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში. მოყავთ ფუფალა, მდოგვი , ლაიმი, ქოქოსის პალმა და კაკაო.

ისტორია
პირველი ევროპელი, რომელმაც 1545 წლის 10 აგვისტოს დაინახა კუნძული კარკარი, იყო ესპანელი ზღვაოსანი ინიგო ორტის რეტესი, როდესაც იგი დიდი აფრიანი გემით ცდილობდა დაბრუნებულიყო კუნძულ ტიდორედან ახალი ესპანეთის ვიცე-სამეფოში.

მოსახლეობა
კუნძულის მოსახლეობას შეადგენს დაახლოებით 65 000 ადამიანი, რომლებიც ლაპარაკობენ ენებზე ვასკია და ტაკია. მოსახლეობის დიდი ნაწილი ასევე ფლობს ტოკ-პისინის ენას; სკოლებში ისწავლება ინგლისური ენა. რელიგია მოსახლეობაში უპირატესად ლუთერანული და კათოლიკურია.