iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პატარა უფლისწული

პატარა უფლისწული — ალეგორიული ნოველა; ფრანგი არისტოკრატის, მწერლის, პოეტისა და მფრინავის ანტუან დე სენტ-ეგზიუპერის ყველაზე ცნობილი ნაშრომი. პირველად გამოქვეყნდა 1943 წელს ნიუ-იორკში, ინგლისურ ენაზე. საფრანგეთში ნოველა გამოიცა ომის შემდეგ, 1946 წელს (თუმცა ორიგინალის ენაზე ნოველა პირველად ჯერ კიდევ აშშ-ში გამოიცა, ინგლისურენოვანი პუბლიკაციის შემდეგ).

პატარა უფლისწული ყველაზე კითხვადი და ყველაზე მეტად თარგმანი ფრანგულენოვანი წიგნია. საფრანგეთში ის საუკუნის საუკეთესო წიგნად აღიარეს. გადათარგმნილია 250-ზე მეტ ენასა და დიალექტზე (მათ შორის ბრაილზე), მსოფლიოს მასშტაბით გაყიდულია 140 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი და წარმოადგენს ყველა დროის ერთ-ერთ მოწინავე ბესტსელერს.

სენტ-ეგზიუპერი საფრანგეთის რამდენიმე უმაღლესი ლიტერატურული ჯილდოს ლაურეატია. მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში მან სამხედრო პილოტად დაიწყო მუშაობა. წიგნი კი აშშ-ში დაწერა და დააილუსტრირა, მას შემდეგ რაც საფრანგეთის კამპანიისას განცდილი მარცხისას ამ ქვეყანაში გადაიხვეწა. აშშ-ში მას პირადი დავალება ჰქონდა, რომ მისი მთავრობა დაერწმუნებინა სასწრაფოდ ჩართულიყო ნაცისტური გერმანიის წინააღმდეგ ომში. ნაწარმოების ნახევარზე მეტი მან პირადი აღმასვლისა და ჯანმრთელობის გაუარესების პარალელურად დაწერა, მათ შორის მგრძნობიარე ამბავი მარტოობაზე, მეგობრობაზე, სიყვარულსა და სასოწარკვეთაზე, რასაც ის დედამიწაზე ჩამოვარდნილი ახალგაზრდა უფლისწულის პირით ჰყვება.

ავტორს ადრეული საავიაციო გამოცდილება გააჩნდა საჰარის უდაბნოში და მიჩნეულია, რომ ნაწარმოების სიუჟეტში სწორედ ამ გამოცდილებიდან მიღებული ელემენტები აქვს ჩართული. გამოსვლის დღიდან ათწლეულების მანძილზე, პატარა უფლისწულზე გაკეთდა მრავალი აუდიო ჩანაწერი, დაიდგა სპექტაკლები, ბალეტები, ოპერები, გადაიღეს ფილმები.
მწყემსთა ჯვაროსნული ლაშქრობა

მწყემსთა ჯვაროსნული ლაშქრობა — და საუკუნეებში განხორციელებული ლაშქრობა. ისტორიას შემორჩა მწყემსთა ორი ჯვაროსნული ლაშქრობა. პირველი ბრძოლა თარიღდება 1251 წლით (მეშვიდე ჯვაროსნულ ლაშქრობის პერიოდი), მეორე კი - 1320 წლით.

მწყემსთა პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა
1248 წელს, საფრანგეთის მეფე ლუი -მ მეშვიდე ჯვაროსნული ლაშქრობა წამოიწყო, თუმცა ჯვაროსანთა მარცხის შემდეგ, ის ეგვიპტის ქალაქ დუმიეტთან ტყვედ ჩავარდა.

მწყემსთა პირველი მოძრაობა ჩრდილოეთ საფრანგეთში, ლუის მხარდაჭერითა და „უნგრელი ოსტატის“ მეთაურობით წარმოიშვა. ვარაუდობენ რომ „უნგრელი ოსტატი“ იყო უნგრელი მოხუცი ბერი, რომელიც ამტკიცებდა, რომ მან მიიღო მითითება მარიამ ღვთისმშობლისგან, ეხელმძღვანელა ფრანგი მწყემსებისათვის, ლუი -ს გამოსახსნელად. ბერმა პარიზში 60 000-მდე გლეხს მოუყარა თავი, რომელთაგან უმეტესობა ახალგაზრდა ასაკისა იყო. „უნგრელი ოსტატი“ პარიზში ლუის დედას, მოქმედ რეგენტს შეხვდა.

ქალაქიდან გასვლის შემდეგ, ჯგუფი გაიყო რამდენიმე ნაწილად და რუანსა, ტურსა და ორლეანში არეულობები მოაწყო. მათ, აგრეთვე ამიენსა და შემდგომ ბურჟში ებრაელებზე შეტევა წამოიწყეს. ამ ფაქტების გამო ხელისუფლებამ მწყემსი ჯვაროსნები დააპატიმრა და ეკლესიისგანაც განაკვეთინა. თუმცა „ოსტატის“ ერთმა ჯგუფი არ დაემორჩილა ხელისუფლებას. დაპირისპირებულთა შორის ბურჟის მახლობლად მცირე ბრძოლა გაიმართა. ორმხრივი სროლისას „ოსტატი“ მოკლეს. ასე დასრულდა მწყემსთა პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა.

მწყემსთა მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობა
1315 წელს ევროპაში „დიდი შიმშილი“ მძვინვარებდა. 1314 წლის ზაფხული უხვნალექიანი იყო, 1315 წელს წყალდიდობები გახშირდა. მოსავლის აბსოლუტური უმრავლესობა განადგურდა. ევროპაში საკვები გამოილია. შიმშილობის მასშტაბები იმდენად ფართო იყო, ხალხი პირდაპირ ქალაქის ქუჩებში იხოცებოდა. განსაკუთრებით პარიზსა და ანტვერპენს უჭირდა. უკეთესი ვითარება არც სოფლად იყო. მომრავლდა კანიბალიზმის შემთხვევები. მარცვლეული კულტურების ფასი 5-ჯერ გაიზარდა. 1316-1317 წლებში ისევ ცუდი მოსავალი მოვიდა. 1318 წელს მდგომარეობა უმნიშვნელოდ გაუმჯობესდა, თუმცა სიღარიბის შედეგებს - ეპიდემიასა და არეულობებს, ევროპა კიდევ კარგა ხნის განმავლობაში იმკიდა.

1320 წელს, ჩრდილოეთ საფრანგეთში მცხოვრები გლეხები წმინდა მიწისკენ გაემგზავრნენ. ლეგენდის თანახმად, ახალგაზრდა მწყემსს ხილვა ჰქონდა, რომ თითქოს მხარზე მაგიური ფრინველი ეჯდა, რომელიც ახალგაზრდა ქალწულად იქცა. ის მწყემს ურწმუნოებთან ბრძოლისკენ მოუწოდებდა.
ასე ჩაისახა მწემსთა ჯვაროსნული ლაშქრობის იდეა. გზადაგზა ჯვაროსან მწყემსთა რაოდენობა განუხრელად იზრდებოდა.

მოგზაურობის დროს გლეხები საკვებსა და სხვა საარსებო საშუალებებს ადგილობრივი მცხოვრებლებისგან იღებდნენ, იყო ყაჩაღობის ფაქტებიც, გლეხები უპირველეს ყოვლისა ებრაელებს ავიწროებდნენ, ქურდობისა და ყაჩაღობის ფაქტების რაოდენობამ ასტრონომიულ ციფრებს მიაღწია. მალე, მწყემსმა ჯვაროსნებმა აკვიტანიემდე მიაღწიეს. ხელისუფლებამ გადაწყვიტა მკაცრი ზომები სასწრაფოდ მიეღო. გლეხების ქმედებებს იოანე -ც უპირისპირდებოდა და მალე ფილიპ -მ ჯარი გამოიყვანა, რომელმაც ყაჩაღობით განთქმული გლეხი ჯვაროსნები სრულად გაანადგურა.
მონაჰანი

მონაჰანი (; , -დან) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, მონაჰანის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (ოლსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი.

ქალაქი ატარებს ქვეყნის ერთ-ერთ უდიდეს ბლუზ-ფესტივალს: .

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 6 710 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 5 936 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
კავანი

კავანი (; , „გამოქვაბული“) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, კავანის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (ოლსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 7 883 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 6 098 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
ლონგფორდი

ლონგფორდი (; , „გამაგრება“) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, ლონგფორდის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (ლენსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 8 836 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 7 557 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
ფერდინანდ III

ფერდინანდ (დ. 13 ივლისი 1608 — გ. 2 აპრილი 1657) — 1637 წლის 15 თებერვლიდან საღვთო რომის იმპერატორი; აგრეთვე უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე, ბოჰემიის მეფე და ავსტრიის ერცჰერცოგი.

ცხოვრება
ფერდინანდი დაიბადა გრაცში 1608 წელს. ის იყო ფერდინანდ -ის უფროსი ვაჟი. მან იეზუიტებისგან მიიღო განათლება და უკვე 1621 წელს გახდა ავსტრიის ერცჰერცოგი; 1625 წელს უნგრეთის მეფე და 1627 წელს ბოჰემიის მეფე.

1627 წელს ფერდინანდმა გაიფართოვა ძალაუფლება, რის შემდეგაც მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო და სამხედრო დადგენილებები მხოლოდ მონარქის პრეროგატივა გახდა; ასევე, მემამულეებს ჩამოერთვათ უფლება გაეზარდათ თავიანთი არმია და ეს ძალაუფლება ერთპიროვნულად იმპერატორის ხელში მოექცა.

1636 წელს ფერდინანდმა მიიღო რომაელთა (გერმანიის, კათოლიკეთა) მეფის ტიტული, რომლის შემდეგაც, 1637 წელს გახდა ფერდინანდ -ის მემკვიდრე იმპერიის ტახტზე. ის იმედოვნებდა, რომ მალე დაასრულებდა ოცდაათწლიან ომს, თუმცა ის კიდევ 11 წელს გაგრძელდა და დასრულდა 1648 წელს ვესტფალიის ზავით.

1656 წელს ფერდინანდმა გაგზავნა არმია იტალიაში, ესპანეთის მხარდასაჭერად საფრანგეთის წინააღმდეგ. ასევე, პოლონეთთან გააფორმა ალიანსი შვედეთის მეფის კარლ -ის წინააღმდეგ, თუმცა მალევე, 1657 წლის 2 აპრილს გარდაიცვალა. მის შემდეგ საღვთო რომის იმპერატორი და ავსტრიის ერცჰერცოგი გახდა მისი ვაჟი, ლეოპოლდ .

მუსიკა
ფერდინანდ კარგად ცნობილი, როგორც მუსიკოსთა და კომპოზიტორთა მფარველი. ის სწავლობდა მუსიკას ჯოვანი ვალენტინის დახმარებით, რომელმაც შემდგომ ანდერძით მთელი თავისი მუსიკალური ნამუშევრები იმპერატორს დაუტოვა. მას ასევე მჭიდრო კავშირები ჰქონდა იოჰან იაკობ ფრობერგერთან, რომელიც საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კომპოზიტორი იყო.

ოჯახი
ცოლები
შვილები
მუსტაფა-ფაშა ბაირაქთარი

მუსტაფა ფაშა ბაირაქთარი (დ. 1765 — გ. 1808) — ოსმალეთის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, მსხვილი მიწათმფლობელი, რუსჩუკის ოლქის აიანი (მმართველი). რუსეთ-ოსმალეთის 1806-1812 წლების ომის დროს სილისტრიის მხარის გენერალ-გუბერნატორი და დუნაის ფრონტის ჯარების სარდალი. 1807 წელს სათავეში ჩაუდგა ფარულ პოლიტიკურ ორგანიზაცია „რუშჩუკელ მეგობრებს“, რომელიც იმედოვნებდა რეფორმებით თავიდან აეცილებინა ოსმალეთის დაშლა. 1808 წლის ივლისში ბაირაქთარის ჯარი სტამბოლში შევიდა, იენიჩრების მიერ ტახტზე აყვანილი მუსტაფა ჩამოაგდო და შეცვალა მაჰმუდ -ით, რომლის კარზე დიდი ვეზირის თანამდებობა დაიკავა. მან სცადა გაეტარებინა რეფორმები ფეოდალური ანარქიის ლიკვიდაციის მიზნით და შექმნა ევროპული არმიების ყაიდის ჯარი. 1808 წლის ნოემბარში ბაირაქთარი მოკლეს ამბოხებულებმა იენიჩრებმა.
ბალკანეთის კავშირი

ბალკანეთის კავშირი — ბულგარეთის, სერბიის, საბერძნეთისა და ჩერნოგორიის სამხედრო-პოლიტიკური კავშირი ოსმალეთის წინააღმდეგ. გაფორმდა 1912 წლის მარტ-ოქტომბერში რიგი სამხედრო კონვენციებითა ხელშეკრულებებით. რუსეთი აქტიურად უჭერდა მხარს მის შექმნას, რადგან ამ კავშირის საშუალებით ფიქრობდა შეეჩერებინა ავსტრია-უნგრეთი და გერმანიის ექსპანსია ბალკანეთში. ბალკანეთის კავშირის შექნმის იდეას მოწონებით შეხვდნენ ინგლისის და საფრანგეთის მთავრობები. 1912 წლის ოქტომბერში ბალკანეთის კავშირის სახელმწიფოებმა დაიწყეს ომი ოსმალეთის წინააღმდეგ, რომელიც მათი გამარჯვებით დასრულდა. ამ გამარჯვების შემდეგ სერბიის, საბერძნეთისა და ბულგარეთის უთანხმოებამ და დავამ მაკედონიის გაყოფის თაობაზე მოკავშირეებს შორის ომი გამოიწვია. ბალკანეთის კავშირი დაიშალა.
თეთრი ლაშქარი

თეთრი ლაშქარი — ტრაგიკომედია აფხაზეთის ომზე, ორ მოქმედებად, დაწერილი 1997 წელს მიხო მოსულიშვილის მიერ, მისივე მოთხრობის „არღარა ეყივლოს ქათამსა“ (1996) მოტივებზე, რომელიც მოგვითხრობს თუ როგორ დაეძებს პროფესორი პეტრე შალიკაშვილი თავის საომრად წასულ შვილს.

სათაური
პიესის სათაური მომდინარეობს გალაკტიონ ტაბიძის ლექსიდან „ვერხვები“:

პერსონაჟები
პოლკოვნიკი ვახანია, „პანტერას“ მეთაური; იგივე მსახიობმა შეიძლება შეასრულოს მეორე როლიც — იბრაჰიმ ბეკ იდრისოვი, „ჯიგიტის“ მეთაური
ჯიქი — უბაიდი
ნინძა — აკულა
არსაითი — ჯიბრაილი
ბაგირა — გიურზა
რემბო — კაზაკი
მანაგუა — ასსა
პეტრე შალიკაშვილი, პროფესორი
ჟანრი ქარდავა, მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე.
ჯერი ადამსი, ვიცე-პოლკოვნიკი.
ტომ სიბბერი, კაპიტანი.
ჩუმადანა, კაცი ჩემოდნით.
შაოსანი მშობლები, ოფიცრები, ჯარისკაცები.

შინაარსი
პიესის მოქმედება ხდება აფხაზეთის ომისას, 1993 წელს, ქალაქ სოხუმის შემოგარენში.

ქართულ სამხედრო ნაწილში, „პანტერაში“ ჩამოსული პროფესორი პეტრე შალიკაშვილი აღმოაჩენს, რომ მისი შვილი, ლევანი ერთ-ერთი ბრძოლისას დაღუპულა.

გაეროს სამხედრო დამკვირვებლების, ჯერი ადამსის და ტომ სიბბერის თანხლებით, პროფესორი მოწინააღმდეგის მხარეს გადადის შვილის გადმოსასვენებლად, სადაც ხვდება ჩეჩნური ბატალიონის, „ჯიგიტის“ მეთაურს იბრაჰიმ ბეკ იდრისოვს, რომელიც არის ჩეჩენი საველე მეთაურის, შამილ ბასაევის პროტოტიპი.

პროფესორი შალიკაშვილი ხედავს, რომ ქართული და ჩეჩნური რაზმების მებრძოლები ერთმანეთს ძალიან დამგვანებიან: პოლკოვნიკი ვახანია, „პანტერას“ მეთაური ჰგავს „ჯიგიტის“ მეთაურს, იბრაჰიმ ბეკ იდრისოვს., ჯიქი — უბაიდს, ნინძა — აკულას, არსაითი — ჯიბრაილს, ბაგირა — გიურზას, რემბო — კაზაკს, მანაგუა კი ასსას.

იბრაჰიმ ბეკ იდრისოვს ფიცი აქვს დადებული, რომ ლევან შალიკაშვილის საფლავზე უნდა მოკლას მტრის მებრძოლები, რადგან შეტაკებისას მან ჩვიდმეტი მებრძოლი მოუკლა.

პეტრე შალიკაშვილი შვილის საფლავის თხრისას სამჯერ უარყოფს შვილს, თავზე იარაღით დამდგარ ბეკ იდრისოვს ეუბნება, რომ ეს მისი შვილი არ არის. პოლკოვნიკი ბეკ იდრისოვი შვილის გვამს გამოატანს და შინისკენ მიმავალ, ატირებულ პროფესორს ახსენდება, სამჯერ როგორ უარყო თავისი უფალი წმინდა პეტრემ.

პიესის შეფასებები
გურამ დოჩანაშვილი:

ერეკლე საღლიანი:

დადგმები
სოხუმის მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო თეარტი „თეთრი ტალღა“, რეჟისორი გიორგი რატიანი, 2005

გამოცემები
ავტორის პიესების კრებულში „თითქმის პიკასო და ცოტა ბოსხი, მარჯვნიდან“, გამომცემლობა საარი, 2010
„საბა“ ელექტრონული წიგნების სახლი, გამომცემლობა „მიმოსი“, 2012
„ლიტ.გე“-ს ელექტრონული წიგნები, გამომცემლობა „ლითერასი“, 2012
გიორგი გაბაიძე

გიორგი გაბაიძე (დ. 1 თებერვალი, 1988, ხიხაძირი, ხულოს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი, საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. ელექტრონული ბიბლიოთეკის .. -ს დამფუძნებელი და მმართველი.

ბიოგრაფია
2010 წელს დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ლექსების წერა დაიწყო 16 წლის ასაკში, 2004 წლიდან. 2006 წელს გამოვიდა მისი პირველი პოეტური კრებული „მკვდარი პოეტის მთვარე“; 2008 წლის ბოლოს გამოიცა მეორე — „მომავლის მონატრება“. 2009 წელს გამოსცა კრებული „დაუსრულებელი წერილი“ (თანაავტორობით: ჰენრი დოლიძესთან, თაკო დიოგიძესთან და გიორგი ჭეიშვილთან). 2010 და 2015 წელს გამოიცა ლექსების კრებული „ა ბ გ დ“ (თანაავტორობით: როინ აბუსელიძესთან, აჩი ბერიძესთან, ჰენრი დოლიძესთან). 2011 წელს გამოვიდა კიდევ ერთი კრებული „მეცხრე ტალღა“ (თანაავტორობით: როინ აბუსელიძესთან, აჩი ბერიძესთან, გენრი დოლიძესთან, ქალთამზე სურმანიძესთან, მერაბ ჯიხაძესთან, ლევან დევაძესთან, მინდია ცეცხლაძესთან). არის ჟურნალ „ლიტერატურული მესხეთი“-ს ლიტერატურული კონკურს „პოეზიის დღე-შოთაობა“-ს სპეციალური პრემიის ლაურეატი. ელექტრონული ბიბლიოთეკის .. -ს დამფუძნებელი და მმართველი. დაჯილდოებულია ღირსების მედლით (2012).
მორფოგრაფია

მორფოგრაფია (ბერძნ. — სახე, ფორმა და ...გრაფია) — გეომორფოლოგიის განხრა; აღწერს დედამიწის ზედაპირს გარეგანი მიშნების მიხედვით რელიეფის გენეზისისა და ასაკის განუხილველად. მორფოგრაფიის საგანს საფუძვლად უდევს ცნობები სიმაღლეების, სიღრმეების, დედამიწის ზედაპირის განსაკუთრებული დანაწევრებისა და მოხაზულობის შესახებ. მორფოგრაფია დაკავებულია რელიეფის ფორმების აღწერითა და კლასიფიკაციით. მორფოგრაფიული ანალიზი წარმოადგენს ტერიტორიის გეომორფოლოგიური შესწავლის საწყის და მეტად მნიშვნელოვან საფეხურს.
ბალკანეთის მეორე ომი

ბალკანეთის მეორე ომი (1913 წლის 29 ივნისი — 10 აგვისტო) — ბულგარეთის ომი სერბეთთან, რუმინეთთან საბერძნეთთან, ჩერნოგორიასთან და ოსმალეთთან, რომლის მიზეზი იყო მოკავშირეთა ბანაკში არსებული წინააღმდეგობანი. კონფლიქტის ძირითად საბაბად მაკედონიის ტერიტორია იქცა. სერბეთი, რომელმაც ვერ მიიღო გასასვლელი ადრეატიკის ზღვაზე, საკომპენსაციოდ თითქმის მთელ მაკედონიას ითხოვდა. მას მხარს უჭერდა საბერძნეთი და ამ შემთხვევაში უპირისპირდებოდა ბულგარეთს, რომელიც კარგავდა ომში მოპოვებულ ტერიტორიების მნიშვნელოვან ნაწილს. საბერძნეთმა და სერბეთმა 1 ივნისს დადეს ფარული შეთანხმება ბულგარეთის წინააღმდეგ, მათ შეუერთდა რუმინეთიც, რომელიც ბულგარეთისგან დობრუჯას მოითხოვდა. 30 ივნისს ბულგარელებმა მაკედონიაში დაიწყეს შეტევა სერბებისა და საბერძნეთის ჯარების წინააღმდეგ, ბულგარელები დამარცხდნენ. 10 ივლისს ომში ჩაება რუმინეთი. ჩრდილოეთ ბულგარეთში ბულგარელების არმია არ ჰყავდათ და სოფიისკენ მიმავალ გზაზე რუმინელები წინააღმდეგობას არ ხვდებოდნენ. ბულგარეთის წინააღმდეგ ჩერნოგორიაც ამხედრდა. ანტიბულგარულ კოალიციას შეუერთდა ოსმალეთიც, რომელსაც სურდა ესარგებლა ბულგარეთის მძიმე მდგომარეობით და ომში დაკარგული ტერიტორიის ნაწილი მაინც დაიბრუნა. მან დაარღვია 1913 წლის ლონდონის ხელშეკრულება და 21-22 ივლისს დაიკავა ადრიანოპოლი. ბულგარეთი იძულებული გახდა ზავი ეთხოვა. ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულებით (1913) მან დაკარგა ახლად შემოერთებული ტერიტორიები მაკედონიასა და თრაკიაში, აგრეთვე სამხრეთ დობრუჯა. სერბებმა მიიღეს მაკედონიის სადავო ტერიტორია, რუმინეთმა - სამხრეთ დობრუჯა; საბერძნეთმა სამხრეთ მაკედონია, ეპირი, სალონიკი, დასავლეთ თრაკიის ნაწილი და ეგეოსის ზღვის თითქმის ყველა კუნძული. 1913 წლის კონსტანტინოპოლის საზავო ხელშეკრულების საფუძველზე ოსმალეთმა დაიბრუნა ადრიანოპოლი და აღმოსავლეთ თრაკიის ნაწილი. ბალკანეთის ქეყნების გამარჯვებას ოსმალეთზე დადებითი მნიშვნელობა ჰქონდა. ბალკანეთის ხალხების განთავისუფლება ოსმალთა ბატონობისაგან ამ ნაშთების ლიკვიდაციის ყველაზე დიდი საწინდარი იყო. ბალკანეთის ომებმა კიდევ უფრო დაძაბა ურთიერთობა ანტანტას და სამთა კავშირს შორის და ამით დააჩქარა პირველი მსოფლიო ომის დაწყება.
მალინგარი

მალინგარი — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, უესტმითის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (ლენსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი.

ქალაქში არის რამდენიმე ბიბლიოთეკა, საშუალო სკოლა, გიმნაზია, გასართობი ცენტრი, ინტერნეტ-კაფე, ხელოვნების ცენტრი და სარკინიგზო სადგური. 2003 წლამდე ქალაქში არსებობდა მსხვილფეხა რქოსანი საქონლის ბაზარი, რომელიც ქალაქის მთავარ ეკონომიკურ ძრავას წარმოადგენდა. ბაზრის დახურვის შემდეგ დიდი ყურადღება ეთმობა ტურიზმს. ქალაქის მიდამოებში მდებარეობს ტბა ლოხ-ოუელი და ლოხ-ენელი, რომლებიც მეთევზეობის მოყვარულებს იზიდავენ. გარდა ამისა, ქალაქი ცნობილია კალის ნაკეთობებით.

ქალაქში გამოიცემა სამი გაზეთი.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 18 416 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 15 621 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
ტალამორი

ტალამორი (; , „დიდი ყორღანი“) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, ოფალის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (ლენსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი. 2004 წელს აიღო ბრინჯაოს მედალი -ში.

ქალაქში მდებარეობს ჩარლვილის ციხე-სიმაგრე, ხოლო -52 ტრასასთან დაყენებულია ოთხი ლითონის ფიგურა (ქალაქის საგზაო ბიუჯეტის 1% იხარჯება საგზაო ხელოვნებაზე). ერთ-ერთ ფიგურას უჭირავს თასი, მეორეს — კვერთხი, მესამეს — წიგნი, ხოლო მეოთხე უშვებს ჩიტებს, რომლებიც სულის სიმბოლოს წარმოადგენენ.

ადგილობრივი სარკინიგზო სადგური გაიხსნა 1854 წლის 2 ოქტომბერს.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 12 927 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 11 098 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
პორტ-ლიში

პორტ-ლიში (პორტ-ლიშე; ; ) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, ლიშის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (ლენსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი.

ადგილობრივი სარკინიგზო სადგური გაიხსნა 1847 წლის 26 ივნისს.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 14 613 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 12 127 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
კარლ VII ალბრეხტი

კარლ ალბრეხტი (დ. 6 აგვისტო, 1697 — გ. 20 იანვარი, 1745) — 1726 წლიდან ბავარიის კურფიურსტი; 1742 წლიდან სიკვდილამდე საღვთო რომის იმპერატორი. ის იყო ვიტელსბახების საგვარეულოს წარმომადგენელი. ის არის გამორჩეული იმით, რომ ერთადერთი პიროვნებაა, რომელიც არ ყოფილა ჰაბსბურგების დინასტიის წევრი და სამი საუკუნის განმავლობაში პირველად გახდა იმპერატორი არაჰაბსბურგთა რიგებიდან. 1440 წლიდან 1806 წლამდე საღვთო რომის იმპერატორი მის გარდა არაჰაბსბურგი არავინ ყოფილა.
კილკენი

კილკენი  — ქალაქი ირლანდიაში, კილკენის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (ლენსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი. ყველაზე პატარა ქალაქი („სიტი“) ირლანდიაში მოსახლეობისა და ფართობის მიხედვით. პოპულარულია ტურისტებში. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1609 წელს, რასთან დაკავშირებითაც 2009 წელს გაიმართა საიუბილეო დღესასწაული.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 22 179 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 20 735 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
ჟან-პოლ ბელმონდო

ჟან-პოლ ბელმონდო (; დ. 9 აპრილი, 1933, ნეიი-სიურ-სენი, ო-დე-სენა, ილ-დე-ფრანსი, საფრანგეთი — გ. 6 სექტემბერი, 2021, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი მსახიობი. განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა ფილმით „პროფესიონალი“. 1989 წელს გახდა საფრანგეთის კინოაკადემიის უმაღლესი ჯილდოს — სეზარის გამარჯვებული, მამაკაცის მთავარი როლის შესრულებისთვის ფილმში „ბედით განებრივებული“.

ბიოგრაფია
ჟან-პოლ ბელმონდო დაიბადა 1933 წლის 9 აპრილს საფრანგეთში, სენის დეპარტამენტის ნეისიურ-სენში ცნობილი პარიზელი მოქანდაკის პოლ ბელმონდოს ოჯახში. 20 წლის ასაკში ჩააბარა დრამატული ხელოვნების უმაღლეს ეროვნულ კონსერვატორიაში, რომლის დამთავრების შემდეგაც დაიწყო სცენაზე პროფესიული კარიერა.

ბელმონდო 1986 წლამდე კომერციული თვალსაზრისით ერთ-ერთი წარმატებული მსახიობი იყო. მან, ალენ დელონის მსგავსად, თავისი ფილმების შესაქმნელად ჩამოაყალიბა საკუთარი კომპანია „“ (ეს მისი ბებიის ქალიშვილობის გვარია).

ფილმოგრაფია
უოტერფორდი

უოტერფორდი (; , „ლარაგას პორტი“) — ქალაქი ირლანდიის სამხრეთით, უოტერფორდის საგრაფოს ტრადიციულად ყოფილი დედაქალაქი, თუმცა ახლა მიღებული აქვს საგრაფოს დონის დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული ერთეულის სტატუსი. მოსახლეობა — 49 213 ადამიანი (2006 წლის მონაცემები; მოსახლეობის მიხედვით მე-5 ქალაქი ირლანდიაში).

ტერიტორიის ფართობი — 41,6 კმ².

უოტერფორდი 914 წელს გახდა ვიკინგების მიერ ირლანდიაში დაარსებული პირველი ქალაქი.

ქალაქიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 9 კმ-ში მდებარეობს უოტერფორდის აეროპორტი.

უოტერფორდში მოქმედებს უოტერფორდის განძთა მუზეუმი.

ქალაქში არის 21 დაწყებითი და 9 საშუალო სკოლა.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 49 213 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 46 736 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
ტრალი

ტრალი (; , ტრა-ლი) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, კერის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (მანსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი. განლაგებულია ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთით, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. მოსახლეობა — 22 744 ადამიანი.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 22 744 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 21 987 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
ბალტიისპირეთის ოპერაცია (1944)

ბალტიისპირეთის ოპერაცია — დიდ სამამულო ომში (1941-1945) ბალტიისპირეთის, , , ფრონტების და ბალტიის ფლოტის სტრატეგიული შეტევითი ოპერაცია 1944 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში. 1944 წლის ივლის-აგვსტოში ბელორუსიის და ბალტიისპირეთის ფრონტების ჯარებმა გაათავისუფლეს ლატვიის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ბალტიისპირეთის და ფრონტების ჯარებმა კი — ლატვიის და ესტონეთის ტერიტორიების ნაწილი. საბჭოთა ჯარების წინსვლის შეჩერების მიზნით ფაშისტთა სარდლობამ თავი მოუყარა 700 ათასამდე კაცს, 1200-ზე მეტ ტანკს, 7000-მდე ქვემეხს და ნაღმსატყორცნს, 400-მდე საბრძოლო თვითმფრინავს. სექტემბერ-ოქტომბერის სისხლისმღვრელ ბრძოლებში საბჭოთა არმიამ თითქმის მთლიანად გაანადგურა გერმანულ არმიათა ჯგუფი „ჩრდილოეთი“ და გაათავისუფლა ბალტიისპირეთის რესპუბლიკების ტერიტორია.
ალექსანდრე ბარიატინსკი

ალექსანდრე ბარიატინსკი (დ. 1815 — გ. 25 თებერვალი, 1879, ჟენევა) — თავადი, რუსი ფელდმარშალი (1859), გენერალ-ადიუტანტი.

ბიოგრაფია
1835 წლიდან იყო კავკასიის ომების აქტიური მონაწილე. 1836-1845 წლენში ირიცხებოდა რუსეთის ტახტის მემკვიდრის ამალაში. შემდეგ კვლავ მსახურობდა კავკასიაში, მონაწილეობდა მთიელებთან ბრძოლაში; 1848 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. ყირიმის ომის დროს იყო კავკასიის კორპუსის შტაბის უფროსი (1853-1854). 1856 წლის 22 ივლისიდან 1863 წლამდე იყო კავკასიის მეფისნაცვალი და კავკასიის განსაკუთრებული კორპუსის მთავარსარდალი. ხელმძღვანელობდა ჩრდილო-აღმოსავლეთ კავკასიის მთიელთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ბრძოლის ჩახშობას. შეიმუშავა სტრატეგიული გეგმა, რომლის მიხედვით მთიელთა დასახლებების დროდადრო დალაშქვრის ნაცვლად თანდათანობით უნდა დაეპყროთ მათი მიწა-წყალი და მტკიცედ დამკვიდრებულიყვნენ ამ ტერიტორიაზე. სტრატეგიული რკალის საბოლოო შეკვრით გატეხა შამილის წინააღმდეგობა და აულ ღუნიბში 1859 წლის 25 აგვისტოს დაატყვევა. 1857 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოში საგლეხო რეფორმის მოსამზადებელ სამუშაოებს. 1862 წელს, სამსახურიდან გადადგომის შემდეგ, დაინიშნა სახელმწიფო საბჭოს წევრად. გამოდიოდა დ. მილიუტინის სამხედრო რეფორმის წინააღმდეგ.