iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პოლიო აბრამია

პოლიო ერმილეს ძე აბრამია (ფსევდონიმი — პოლიო ოდიშელი; დ. 28 აგვისტო, 1899, სოფ. ხორგა, ახლანდელი ხობის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 თებერვალი, 1975, თბილისი) — ქართველი პოეტი და პროზაიკოსი. საქართველოს მწერალთა კავშირი, წევრი (1934).

ბიოგრაფია
1917 წელს დაამთავრა ფოთის სამოქალაქო სასწავლებელი, ხოლო 1920 წელს ქუთაისის ვაჟთა გიმნაზია. 1922 წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. 1923-1932 წლებში იყო ჟურნალ „რემედასის“ რედაქტორის მოადგილე; 1932 წლებში გაზეთ „კინომუშაკის“ რედაქციის მდივანი. 1934 წელს ჟურნალ „ავტოდორის“ მდივანი; 1934-1936 წლებში გაზეთ „მუშას“ კორესპონდენტი. 1938 წელს რადიოკომიტეტის გადაცემების მთავარი რედაქტორი. 1942 წელს გაზეთების „სამხრეთის ფრონტის“ და „სამშობლოს ღირსებისათვის“ რედაქტორი. 1945-1947 წლებში ჟურნალ „მნათობის“ რედაქციაში განყოფილების გამგე. 1947-1949 წლებში გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქციის მთარგმნელი. 1918 წელს დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსი პ. ოდიშელის ფსევდონიმით ჟურნალ „თეატრსა და ცხოვრებაში“. სხვადასხვა დროს ნათარგმნი აქვს უამრავი პიესები, მოთხრობები, რომანები და ლექსები.

დაჯილდოებულია მედლებით:
მედალი „გერმანიაზე გამარჯვებისთვის“;
მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“.
აბაძეხსკაია (ნამოსახლარი)

აბაძეხსკაია — აშელის ხანის ღია ტიპის ნამოსახლარი სტანიცებს აბაძეხსკაიასა და სევასტოპოლსკაიას შორის (რუსეთის ადიღეს რესპუბლიკა). ზღვის დონიდან 410-450 მ-ზე. მდინარე ბელაიას 60-70 მ სიმაღლის ტერასაზე. აღმოაჩინა ფ. აუტლევმა 1958 წელს. არქეოლოგიური მასალა შეგროვებულია მიწის ზედაპირზე და მდინარე ფიუნტისა და მისი შენაკადების რიყეზე. მოპოვებულია 2 ათასზე მეტი ნივთი: 15 ხელცული, 110 უხეში საჩეხი იარაღი, 7 წვეტანა, 60 სახოკი, ნუკლეუსები და ანატკეც-ლამელები. კაჟის ნაკეთობანი დაფარულია მძლავრი პატინით. მასალის მეტი ნაწილი ინახება ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ავტონომიური რეგიონი

ავტონომიური რეგიონი — სუვერენულ და დამოუკიდებელ ქვეყნებში შემავალი ადმინისტრაციული ერთეული, რომელსაც გააჩნია ტერიტორიული ავტონომიის განსაზღვრული დონის კონკრეტული სამართლებლივი სტატუსი. ავტონომიური რეგიონი უმეტეს შემთხვევაში წარმოადგენს ეთნიკური უმცირესობებისგან შემდგარ ადმინისტრაციულ ერთეულს, რომელშიც მათ გააჩნიათ საკუთარი ენა, რელიგია, კონსტიტუცია და სამართლებლივი სისტემა, განსხვავებით იმ ქვეყნისგან, რომლის შემადგენლობაშიც ავტონომიური რეგიონი იმყოფება. ზოგიერთ მათგანს საკუთარი ვალუტაც კი გააჩნია. ავტონომიური რეგიონი ქვეყნის პოლიტიკური სისტემის შემადგენელი ნაწილია, მას გააჩნია ფართე უფლებები ეკონომიკაში, განათლებაში, ჯანდაცვაში, კულტურაში და სხვა, საგარეო პოლიტიკისა და თავდაცვის გარდა.

ქვემოთ მოყვანილია რამდენიმე ტერიტორიული ერთეულის სია, რომლებსაც საერთაშორისო თანამეგობრობის აზრით, აქვთ ავტონომიური რეგიონის სტატუსი:
აზერბაიჯანი — 2 ავტონომიური რეგიონი, მათ შორის ერთი სეპარატისტული:
მთიანი ყარაბაღი (სეპარატისტული)
ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა
ჩინეთი — 5 ავტონომიური რეგიონი:
გუანსი-ჯუანი,
შიდა მონღოლეთი,
ნინსია-ხუეი,
ტიბეტი,
სინძიანი.
საქართველო — 2 ავტონომიური რესპუბლიკა
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა
ერაყი — 1 ავტონომიური რეგიონი:
ერაყის ქურთისტანი (სეპარატისტული).
იტალია - 5 იტალიური რეგიონი სპეციალური სტატუსით:
ფრიული-ვენეცია-ჯულია,
სარდინია,
სიცილია,
ტრენტინო-ალტო-ადიჯე,
ვალე-დ’აოსტა.
მოლდოვა — 2 ავტონომიური რეგიონი, მათ შორის ერთი სეპარატისტული:
გაგაუზია,
დნესტრისპირეთი (სეპარატისტული).
უზბეკეთი — 1 ავტონომიური რეგიონი:
ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკა.
პაპუა-ახალი გვინეა — 1 ავტონომიური რეგიონი:
ბუგენვილის ავტონომიური რეგიონი.
ფილიპინები — 1 ავტონომიური რეგიონი:
მუსლიმური მინდანაოს ავტონომიური რეგიონი.
პორტუგალია — 2 ავტონომიური რეგიონი:
აზორის კუნძულები,
მადეირა.
სენტ-კიტსი და ნევისი — 1 ავტონომიური კუნძული:
ნევისი.
სან-ტომე და პრინსიპი — 1 ავტონომიური კუნძული:
პრინსიპი.
ტაჯიკეთი — 1 ავტონომიური რეგიონი:
მთიანი ბადახშანის ავტონომიური ოლქი.
ტრინიდადი და ტობაგო — 1 ავტონომიური რეგიონი:
ტობაგო.
დურანი (ტომი)

დურანი იგივე აბდალი — პუშტუნთა ტომების მსხვილი გაერთიანება, ასევე მისგან წარმოქმნილი დურანის სახელმწიფოს მმართველების დინასტიის დასახელება.

ძველად ამ ხალხს ერქვა აბდალი, მაგრამ დურანის სახელმწიფოს დამაარსებლის აჰმად-შაჰ დურანის მმართველობის დროიდან (1747 წლიდან) ასევე ეწოდებათ დურანი. მიახლოებითი შეფასებით, დურანის ხალხის რაოდენობა შეადგენს ავღანეთის მოსახლეობის დაახლოებით 16 %-ს, ანუ 5 მილიონ ადამიანს. ასევე დაახლოებით 2 მილიონამდე ცხოვრობს დასავლეთ პაკისტანში. დურანის ხალხი ორენოვანია. ისინი ლაპარაკობენ როგორც სპარსულ ენაზე (დარი), ასევე პუშტუს ენაზე. დურანის ხალხის წარმომადგენლებს შორის ქალაქის მოსახლეობის ყველაზე უფრო მეტი პროცენტული რაოდენობაა. ისინი ასევე ავღანეთში ყველაზე უფრო მეტად განათლებული ხალხია.
აბდ ალ-კადირის აჯანყება

აბდ ალ-კადირის აჯანყება — სახალხო აჯანყება ალჟირში ფრანგ ოკუპანტთა წინააღმდეგ 1832-1847 წლებში აბდ ალ-კადირის მეთაურობით. ორანის პროვინციის აჯანყებულმა არაბულ-ბერბერულმა ტომებმა რამდენიმეჯერ დაამარცხეს ფრანგები და აიძულეს დაედოთ ზავი (დემიშელის ხელშეკრულება, 1834 წლის თბერვალი). საფრანგეთმა ცნო აჯანყებულთა მიერ დასავლეთ ალჟირში შექმნილი სახელმწიფო (საამირო). 1835 წელს ომი განახლდა. 1835 წლის ივნისში მაქტასთან და 1836 წლის აპრილში ტაფნასთან დამარცხებამ გენერალი ბიუჟო აიძულა 1837 წლის მაისში ხელი მოეწერა ტაფნის საზავო ხეშეკრულებისათვის, რომლის ძალითაც საამიროს ტერიტორია საგრძნობლად გაიზარდა. საამირო დაიყო პროვინციებად, შეიქმნა რეგულარული არმია, დაიწყო იარაღის წარმოება. საფანგეთმა დაარღვია ტაფნის ხელშეკრულება და 1838 წელს საფრანგეთის 100-ათასიანმა არმიამ ხელთ იგდო მსხვილი ფეოდალების ღალატით დასუსტებული საამირო. აბდ ალ-კადირი მაროკოში გაიხიზნა და არაბებს დამპყრობთა წინააღმდეგ საღვთო ომისკენ მოუწოდა. 1844 წლის სექტემბერში ისლის ბრძოლაში დამარცხებული მაროკოს სულთანი იძულებული გახდა ზავი დაედო. 1845 წელს აბდ ალ-კადირი დაბრუნდა ალჟირში და 1845-1846 წლებში ისევ აჯანყებას ჩაუდგა სათავეში. 1847 წელს აჯანყებულები დამარცხდნენ. აბდ ალ-კადირი ფრანგებმა ტყვედ ჩაიგდეს.
ნიმესულიდი

ნიმესილი (სავაჭრო სახელი: / ) — ანტიბაქტერიული, ანთების საწინააღმდეგო და ტკივილგამაყუჩებელი პრეპარატი. აქტიური ნივთიერება მიეკუთვნება არასტეროიდულ ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატებს.

იგი ამცირებს ოქსიდანტების ფორმირებას, როგორიცაა თავისუფალი ჟანგბადის რადიკალები ან ჰიპოქლოზური მჟავა. ეს ეფექტი ხელს უწყობს ანთების საწინააღმდეგო ეფექტს, რადგან გარკვეული რადიკალები იწვევენ პირდაპირი უჯრედების დაზიანებას და პროტეაზას ინჰიბიტორების ინაქტივას. ნიმესილი ასევე აფერხებს ჰისტამინის გათავისუფლებას მათ უჯრედებსა და ბაზოფილებს შორის.
შავი ზღვის გუბერნია

} — 11 მაისი, 1920) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1896-1918 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოვოროსიისკი.

შავი ზღვის გუბერნია იყოფოდა სამ ოკრუგად: ნოვოროსიისკის ოკრუგი, ტუაფსეს ოკრუგი და სოჭის ოკრუგი.

ისტორია
1896 წლის 23 მაისს (4 ივნისს) უმაღლესი ბრძანებულებით შავი ზღვის ოკრუგის ბაზაზე შეიქმნა შავი ზღვის გუბერნია.

დროებითი მთავრობის პერიოდი (23 თებერვალი, 1917-13 მარტი, 1918)
1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შედეგად ნიკოლოზ გადადგა, ხოლო ხელისუფლება დროებითმა მთავრობამ გადაიბარა. ადგილებზე პასუხისმგებელ პირებად დაინიშნენ რუსეთის იმპერიის მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს შესაბამისი რეგიონის დეპუტატები. შავი ზღვის გუბერნიიდან მოწვევის დეპუტატი იყო ნ. ნიკოლაევი, რომელსაც გუბერნიის კომისრობა 1917 წლის 26 მარტს ოფიციალურად გადაეცა.

შავი ზღვის გუბერნიის გასაბჭოება არ იყო ერთგვარი. ზოგიერთ ადგილას აქ ორმაგი ხელისუფლების „კლასიკური“ მოდელი დაფიქსირდა, ზოგიერთ ქალაქში კი, მაგალითად, გელენჯიკში, საბჭოთა ხელისუფლება ერთპიროვნულად დომინირებდა. 18 მაისს ნოვოროსიისკში ერთდროულად ორი ყრილობა გაიხსნა: სახალხო კომიტეტთა წარმომადგენლების ყრილობა და მუშათა, ჯარისკაცთა და გლეხთა დეპუტატთა ყრილობა. მუშაობის მსვლელობისას ყრილობები გაერთიანდნენ და აირჩიეს შავი ზღვის გუბერნიის აღმასრულებელი კომიტეტი. ბოლშევიკების გავლენით, ყრილობის დელეგატებმა მოითხოვეს ძალაუფლების აღმასრულებელი კომიტეტისა და მისი კომისარიატისთვის გადაცემა, ამავდროულად უნდობლობა გამოუცხადეს დროებითი მთავრობის კომისარს, კადეტ ნ. ნიკოლაევს. 11 ივლისს ნიკოლაევი გადადგა, ხოლო დროებითი მთავრობის ახალმა კომისარმა, ნ. დოლგოპოლოვმა შეთანხმებას მიაღწია სოციალისტ-რევოლუციონერ-მენშევიკების საგუბერნიო აღმასრულებელი კომიტეტის კომისარიატთან.

გასაბჭოების პერიოდი (13 მარტი-6 ივლისი, 1918)
1917 წლის 25 ნოემბრიდან დაიწყო გუბერნიის ოკრუგების ეტაპობრივი გასაბჭოება. 1918 წლის 13 მარტს საბჭოების საგანგებო ყრილობაზე გამოცხადდა შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკა. 1918 წლის 30 მაისს, ყუბანის საბჭოთა რესპუბლიკასთან ერთად გაერთიანდა ყუბან-შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკაში.

სოჭის კონფლიქტი (დეკემბერი, 1918-მაისი, 1919)
1918 წელს ნაწილობრივ იქნა დაკავებული ამიერკავკასიის ჯარების მიერ.

შავი ზღვის გუბერნიის ადმინისტრაცია (26 აგვისტო, 1918-11 მაისი, 1920)
1918 წლის 26 აგვისტოდან ქ. ნოვოროსიისკი გადავიდა დენიკინის მოხალისეთა არმიის დაქვემდებარებაში. დანიშნული იყო შავი ზღვის გუბერნიის ადმინისტრაცია, რომელიც ფუნქციონირებდა 1920 წლის მარტამდე.

გუბერნიის საბოლოო გასაბჭოება
1920 წლის 11 მაისს გუბერნია შევიდა რსფსრ-ის ყუბან-შავი ზღვის ოლქში შავი ზღვის ოკრუგის სახით.
ჰოფენჰაიმი (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი ჰოფენჰაიმი — გერმანიის საფეხბურთო კლუბი. „ჰოფენჰაიმი“ დაარსდა 1899 წელს. კლუბი წარმოადგენს სოფელ ჰოფენჰაიმს, რომელიც მდებარეობს ზინსჰაიმის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან გუნდი ასპარეზობს პირველ ბუნდესლიგაში.

ბუნდესლიგა
2007-2008 წლებში „ჰოფენჰაიმმა“ მეორე ადგილი დაიკავა მეორე ბუნდესლიგაში და პირველში აღზევდა. პირველივე სეზონი გერმანიის უმაღლეს ლიგაში კლუბისთვის წარმატებული გამოდგა. „ჰოფენჰაიმი“ სადებიუტო სეზონშივე ბუნდესლიგის პირველი წრის ჩემპიონი გახდა, თუმცა საბოლოოდ ტურნირი მე-7 ადგილზე დაასრულა.

2012-2013 წლების სეზონში „ჰოფენჰაიმმა“ მე-16 ადგილი დაიკავა და გადათამაშების ზონაში მოხვდა, თუმცა მოახერხა ლიგაში დარჩენისთვის ორმატჩიან დაპირისპირებაში „კაიზერსლაუტერნის“ დამარცხება.

2016-2017 წლების სეზონში „ჰოფენჰაიმმა“ ისტორიულ შედეგს მიაღწია. გუნდმა ტურნირი მე-4 ადგილზე დაასრულა, რითაც ისტორიაში პირველად ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპზე თამაშის უფლება მოიპოვა.
ხმამაღლობის ომი

ხმამაღლობის ომი — ტერმინი, რომელსაც უწოდებენ აუდიო ჩანაწერზე ხმამაღლობის აწევას. კრიტიკოსები თვლიან, რომ ეს უარყოფითად აისახება ხმის ხარისხზე და მსმენელის მიერ მოსმენისგან მიღებულ სიამოვნებაზე. ხმამაღლობის შეცვლა პირველად ახსენეს 1940-იან წლებში. ანალოგური ჩანაწერების ხმის უმაღლესი დონე ამ პერიოდში შეზღუდული იყო ელექტრონული მოწყობილობების შესაძლებლობებით, ისევე, როგორც შემდგომში – ფირსაკრავებით და აუდიოკასეტების დამკვრელებით. 1990-იანებში, ციფრული ჩანაწერების გამოჩენის მიუხედავად, პრობლემის განხილვა კვლავ გაგრძელდა.

-ზე მუსიკა კოდირებულია ციფრულ ფორმატში და ხმის მაქსიმალური ამპლიტუდაც განსაზღვრულია. თუკი მიღწეულია ამ ამპლიტუდის უკიდურესი წერტილი, ხმამაღლობა კიდევ უფრო ფართოვდება სიგნალის დამუშავების ტექნიკით, როგორიც არის აუდიოსიგნალის კომპრესორი ან ეკვალაიზერი. ხმის ინჟინრებს შეუძლიათ ჩანაწერზე კომპრესიის მზარდი პროპორციის დამატება, სანამ მის მაქსიმალურ ამპლიტუდამდე მიღწევა უფრო ხშირი არ გახდება. განსაკუთრებულ შემთხვევებში ხმამაღლობის გაზრდის მცდელობისას წარმოიშვება კლიპინგი და სხვა აშკარად გამოკვეთილი დაზიანებები. თანამედროვე ჩანაწერები, რომლებიც ხმამაღლობის გაზრდისთვის იყენებენ დინამიკური დიაპაზონის კომპრესიას და სხვა საზომებს, ხმის ხარისხს აფუჭებენ სიმაღლის ხარჯზე. პრესაში და რიგით მომხმარებლებს შორის ჩანაწერს, რომელიც ასეთი საშუალებით არის დამუშავებული, ხშირად უწოდებენ „ხმამაღლობის ომის მსხვერპლს“.
ოტო ლიმან ფონ სანდერსი

ოტო ლიმან ფონ სანდერსი ( დ. 1855 — გ. 1929) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი.

ბიოგრაფია
ჰქონდა პრუსიული არისტოკრატიული წარმომავლობა. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო ოსმალეთის იმპერიაში გერმანელთა სამხედრო მისიის ხელმძღვანელი. მას ევალებოდა ოსმალეთის სამხედრო ძალების მოდერნიზაცია. უშუალოდ მისი ხელმძღვანელობით მოხდა ბრიტანეთისა და ავსტრალია-ახალი ზელანდიის საარმიო კორპუსების დესანტის გადასხმის ოპერაციის ჩაშლა გალიპოლის ბრძოლაში 1915 წელს. 1917 წლიდან სარდლობდა ოსმალეთის არმიებს სინაის, პალესტინისა და მესოპოტამიის კამპანიებში. 1918 წლის შემოდგომაზე დამარცხდა ბრიტანელ გენერალ ედმუნ ალენბაისთან პალესტინის ფრონტზე, არმაგედონის ოპერაციაში, რასაც 1918 წელს მუდროსის დროებითი ზავის დადება და ოსმალეთის კაპიტულაცია მოჰყვა. 1919 წლის თებერვალში ბრიტანელებმა დააპატიმრეს კუნძულ მალტაზე სამხედრო დანაშაულის ჩადენის ბრალდებით, თუმცა უდანაშაულობის გამო ერთ თვეში გაათავისუფლეს. გარდაიცვალა მიუნხენში, 74 წლის ასაკში.
ჰანს ფონ სექტი

ჰანს ფონ სექტი ( დ. 1866 — გ. 1936) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-პოლკოვნიკი, პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე.

ბიოგრაფია
1885 წელს დაამთავრა გიმანაზია და დაიწყო სამხედრო სამსახური გრენადერთა გვარდიულ პოლკში. 1896 წელს დაასრულა სამხედრო აკადემია. 1897 წელს დაინიშნა მესამე საარმიო კორპუსის შტაბში. პირველი მსოფლიო ომის წინ ეკავა ამავე შტაბის უფროსის თანამდებობა. ომის დაწყებისთანავე იბრძოდა გენერალ ფონ კლაკის პირველ არმიაში დასავლეთის ფრონტზე. 1915 წლის მარტში დაინიშნა აღმოსავლეთის ფრონტზე მე-11 არმიის შტაბის უფროსად. წარმატებით იბრძოდა სერბეთის ფრონტზე, სადაც მისი ხელმძღვანელობით განადგურებულ იქნა სერბეთის არმია. 1916 წლის ივნისში დაინიშნა ავსტრიის მე-7 არმიის შტაბის უფროსად. 1917 წლის დეკემბერში დაინიშნა კონსტანტინოპოლში ოსმალეთის იმპერიის შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსად. ამ თანამდებობას იკავებდა ომის დასრულებამდე. 1918 წლის 4 ნოემბერს, ოსმალეთის დამარცხების შემდეგ, დაბრუნდა გერმანიაში. 1919 წლის თებერვლიდან იყო პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე გერმანიის დელეგაციის წევრი. 1919 წლის ბოლოს დაინიშნა გერმანიის ჯარების უფროსად. 1920 წელს დაინიშნა ვაიმარის რესპუბლიკის სახმელეთო ჯარების სარდლად და უდიდესი სამუშაო ჩაატარა ამ ძალების აღმშენებლობის და ორგანიზაციის საქმეში. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით დამყარდა საიდუმლო სამხედრო კავშირები საბჭოთა რუსეთთან და საბჭოთა კავშირთან, რაც გამოიხატებოდა ერთობლივ წვრთნებში და სამხედრო ტექნოლოგიური სიახლეების ერთობლივ დამუშავებაში. 1926 წლიდან გავიდა თადარიგში. გარდაიცვალა 1936 წელს.
უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლები

„უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლები“ — 1926 წლის გერმანულია ანიმაციური ფილმი, რომლის რეჟისორია ლოტე რაინიგერი. ეს არის დღემდე გადარჩენილი უძველესი სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ნამუშევარი – კიდევ ორი ეკუთვნის არგენტინელ კურინო კრისტიანის, მაგრამ ორივე ამჟამად დაკარგულია. „უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლებში“ გამოყენებულია სილუეტური ანიმაციის ტექნიკა, რომელიც შეიმუშავა რაინიგერმა. ეს ტექნიკა გულისხმობს მუყაოსგან ამოჭრილი მართვადი ფიგურების გამოყენებას. კამერის მუშაობისას გამოყენებულია ტექნიკა, რომელიც ახლოს არის ვაიანგის ჩრდილის თოჯინებთან, მიუხედავად იმისა, რომ ლოტეს ვერსიაში ანიმაცია გადაღებულია კადრების მიყოლებით და არ წარმოადგენს ცოცხალ წარმოდგენას. ფილმის ორიგინალურ ვერსიაში გამოიყენება ტონირებული ფირიც.

რაინიგერთან ფილმზე მუშაობდა რამდენიმე ავანგარდი ანიმატორი, მათ შორის – ვალტერ რუტმანი, ბერტოლდ ბარტოში და კარლ კოხი.
ლესლი აბერკრომბი

ლესლი პატრიკ აბერკრომბი (; დ. 6 ივნისი, 1879 — გ. 23 მარტი, 1957) — ინგლისელი არქიტექტორი, ქალაქთმშენებლობის თეორეტიკოსი და პრაქტიკოსი, რაიონული დაგეგმარების ერთ-ერთი პიონერი დასავლეთ ევროპაში. ლივერპულის (1915-1935) და ლონდონის (1935-1946) უნივერსიტეტების პროფესორი. არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის პრეზიდენტი (1946).

ბიოგრაფია
სწავლობდა აპინგემის სკოლაში. დიდი ქალაქის ფუნქციურ ზონებად დაყოფის, ქალაქ-თანამგზავრთა მშენებლობისა და ტრანსპორტის ერთიანი სისტემის შექმნის საფუძველზე დაამუშავა რეკონსტრუქციის კომპლექსური მეთოდი, რომელმაც ფართო გამოყენება პოვა და ხელი შეუწყო თანამედროვე ქალაქთმშნებლობის განვითარებას. შეადგინა დუბლინის (1913), დონკასტერის (1921-1922), აღმოსავლეთ კენტის (1922), შეფილდის (1931), ლონდონის საგრაფოს (1943), „დიდი ლონდონის“ (1944), პლიმუთის (1943), ადის-აბების (1956) და სხვა ქალაქების რეკონსტრუქციის პროექტები.
რალფ აბერკრომბი

რალფ აბერკრომბი (; დ. 7 ოქტომბერი, 1734 — გ. 28 მარტი, 1801) — ბრიტანელი ფელდმარშალი, შოტლანდიელი.

ბიოგრაფია
1756–1763 წლებში მონაწილეობდა შვიდწლიან ომში. 1793–1794 წლებში მეთაურობდა ინგლისელ ბრიგადას ნიდერლანდებში. 1795–1797 წლებში იყო ინგლისის არმიის მთავარსარდალი ვესტინდოეთში, ებრძოდა ფრანგებს და ესპანელებს, დაიპყრო კ. ტრინიდადი. 1800 წელს დაინიშნა ინგლისის ხმელთაშუა ზღვის სამხრეთის ძალების სარდლად. 1801 წელს გაიგზავნა ეგვიპტეში ფრანგების არმიის წინააღმდეგ საბრძოლველად. აბუკირის ბრძოლაში აბუკირთან 21 მარტს დაამარცხა ფრანგები, რომელშიც იგი სასიკვდილოდ დაიჭრა.
აბეოკუტა

აბეოკუტა — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ნიგერიაში, მდ. ოგუნზე, რკინიგზით უკავშირდება ლაგოსს. მოსახლეობა (2006) — 451.607. დააარსეს დაახლოებით 1830 წელს ტომებს შორის ომებს გამოქცეულებმა. საუკუნეში იორუბას ტომთა ერთ-ერთი ქვეჯგუფის — ეგბას მთავარი ქალაქი იყო. ხანგრძლივი საქმიანი ურთიერთობა ჰქონდა ბრიტანელებთან. 1851 წელს ბრიტანელების დახმარებით ეგბამ აბეოკუტასთან დაამარცხა დაჰომეის მეფე გეზოს ჯარები. 1914 წელს ქალაქი ბრიტანული ნიგერიის ნაწილი გახდა. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ აბეოკუტა ნიგერიის ერთ-ერთი აგრარული და საექსპორტო ცენტრია.
აბევილის კულტურა

აბევილის კულტურა — ქვედა პალეოლითის კულტურა, გავრცელებულია ევროპის ტერიტორიაზე. სახელწოდება მიიღო ქ. აბევილისაგან (მდ. სომის ხეობა, საფრანგეთი). მას შემდეგ რაც საუკუნის 20-30-იან წლებში დაადგინეს, რომ აქ აღმოჩენილი შრომის იარაღები უფრო დამახასიათებელია ევროპის ქვედა პალეოლითისათვის, ვიდრე ქ. შელთან ნაპოვნი ნივთები, ტრადიციული ტერმინის — „შელის კულტურის“ — ნაცვლად ევროპაში ხშირად იხმარება „აბევილის კულტურა“. საბჭოთა არქეოლოგიურ ლიტერატურაში შემორჩა სახელწოდება „შელის კულტურა“.
ოტენიო აბელი

ოტენიო აბელი (; დ. 20 ივნისი, 1875 — გ. 4 ივლისი, 1946) — ავსტრიელი პალეონტოლოგი. იკვლევდა ნამარხ ხერხემლიანებს, უმთავრესად ძუძუმწოვრებს. დიდ ყურადღებას უთმობდა პალეოეკოლოგიის საკითხებსა და პალეონტოლოგიის ზოგადთეორიულ პრობლემებს. მისი თეორიული გამოკვლევებისათვის დამახასიათებელია მექანიციზმი, რამაც საბოლოოდ ვიტალისტური იდეების აღიარებამდე მიიყვანა.
ვერბალური ნოტა

ვერბალური ნოტა ( — სიტყვიერი, — წერილი) — დიპლომატიაში ხელმოუწერელი ნოტა, რომელიც უთანაბრდება ზეპირ განცხადებას. ეს არის მთავარი დოკუმენტი, რომლის საშუალებითაც საელჩო და ქვეყნის საგარეო საქმეთა სამინისტრო, სადაც საელჩო მდებარეობს ცვლიან დიპლომატიურ მიმოწერას.

დანიშნულება
ვერბალური ნოტა დიპლომატიურ მიმოწერაში წარმოადგენს ერთ-ერთ გავრცელებულ დოკუმენტს, რომელიც გამოიყენება მრავალი საკითხის გადასაჭრელად. მაგალითად, იგი განეკუთვნება პოლიტიკური, ეკონომიკური, სამეცნიერო-ტექნოლოგიური და სხვა პრობლემების პოზიციების გადმოცემას, როგორც ორმხრივი, ისე მრავალმხრივი თვალსაზრისით.
ისინი გამოიყენება ვიზების მოთხოვნის დროს, საელჩოების თანამშრომლების სხვადასხვა შემთხვევებში მონაწილეობის შესახებ, წარმომადგენლობითი ხასიათის ინფორმაციის მოსაპოვებლად, მაგალითად, ქვეყნის მასშტაბით დიპლომატიური მისიების ორგანიზება, დიპლომატების მოწვევა სხვადასხვა ღონისძიებებში და ა.შ.

დოკუმენტის სტრუქტურა
ვერბალური ნოტა იწყება მისი გამომგზავნისა და მიმღების სრული სახელებით. მაგალითად, „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო გამოხატავს პატივისცემას ... რესპუბლიკის საელჩოს მიმართ და აქვს პატივი შეატყობინოს...“. თუკი შედგენილი დოკუმენტი არის ადრე მიცემული ნოტის პასუხი, მაშინ დასაწყისი ოდნავ იცვლება და ყალიბდება შემდეგი რედაქციით:

„საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო ადასტურებს თავის პატივისცემას .... რესპუბლიკის საელჩოს მიმართ და საელჩოს (რიცხვი, თვე, წელი) № ... ნოტასთან დაკავშირებით გაცნობებთ შემდეგს...“.

ტექსტის ძირითადი ნაწილი მოიცავს ნოტის პასუხს.

ტექსტის დასასრული მოიცავს ე. წ. საბოლოო კომპლიმენტს, რომელშიც გამოიყენება გამომგზავნის მოკლე სახელი. მაგალითად, „სამინისტრო სარგებლობს შემთხვევით, რათა გამოხატოს საელჩოსადმი თავისი ღრმა პატივისცემა“

დოკუმენტის გაფორმება
ვერბალური ნოტა ყოველთვის იწერება მაღალი ხარისხის გერბიან ქაღალდზე. გერბის ქვეშ არის წარწერა, მაგალითად: „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო“ ან კიდევ „საქართველოს რესპუბლიკის საელჩო (ქვეყნის დასახელება)“. მას ენიჭება გასავლის ნომერი, კოდი და გაგზავნის თარიღი, ესმება საგარეო საქმეთა სამინისტროს ან საელჩოს ბეჭედი.

ვერბალური ნოტის ტექსტი შედგენილია მესამე პირში. მასში დაუშვებელია რიტორიკული სიტყვების, ძახილის ნიშნებისა და შემოკლებების გამოყენება (მაგალითად ...და ა. შ.).

როგორც წესი ვერბალური ნოტა არ არის ხელმოწერილი. ამასთან ერთად, ტექსტის დასასრულს ნოტა დალუქულია გერბიანი ბეჭდით.
ელისაბედ ჩაიკინა

ელისაბედ (ლიზა) ივანეს ასული ჩაიკინა (; დ. 28 აგვისტო, 1918, სოფელი რუნა, პენოს რაიონი, ახლანდელი ტვერის ოლქი — გ. 22 ნოემბერი, 1941, დაბა პენო) — პარტიზანული მოძრაობის მონაწილე დიდი სამამულო ომის (1941–1945) პერიოდში. საბჭოთა კავშირის გმირი (1942 წლის 6 მარტი, სიკვდილის შემდეგ). კომპარტიის წევრი 1939 წლიდან. 1933 წელს ქოხ-სამკითხველოს გამგე. 1939 წლიდან საკავშირო ალკკ პენოს რაიკომის მდივანი, ფაშისტური ოკუპაციის პერიოდში — იატაკქვეშა რაიკომის მდივანი. 1941 წლის ნოემბერში შეიპყრეს ფაშისტებმა და სასტიკი წამების შემდეგ დახვრიტეს. ელისაბედ ჩაიკინას სახელი მიენიჭა სახალხო მეურნეობის წარმოება-დაწესებულებებს, სკოლებსა და პიონერულ რაზმებს. ქალაქ კალინინში (ახლანდელი ტვერი) — კომკავშირის დიდების მუზეუმს. დაბა პენოში აღმართულია მისი ძეგლი (1944 წელი, მოქანდაკე ნ. ტომსკი).
დიპლომატიური რანგი

დიპლომატიური რანგი — წოდება, რომელიციც ენიჭება დიპლომატიური თანამდებობის პირებს (საელჩოებისა და სხვა წარმომადგენლობათა დიპლომატიურ პერსონალს, აგრეთვე საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიურ მუშაკს). ეს რანგი შეუნარჩუნდება იმისდა მიუხედავად, თუ რა თანამდებობა უკავია მას, და ასევე, სამსახურიდან გადადგომის შემთხვევაშიც. რანგი და დიპლომატის თანამდებობრივი მდგომარეობა შეიძლება ერთმანეთს ემთხვეოდეს (მაგ., განსაკუთრებული და სრულუფლებიანი ელჩი - ეს არის რანგიც და თანამდებობაც), მაგრამ შეიძლება არც ემთხვეოდეს.

სახელმწიფოთაშორისო პრაქტიკამ შეიმუშავა დიპლომატიურ აგენტთა წოდებების, ანუ რანგების გარკვეული ტაბულა. ამ პრაქტიკის შესაბამისად, საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, შემოღებულია შემდეგი დიპლიმატიური რანგები:

საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი;
საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი (უმაღლესი დიპლომატიური რანგის კატეგორია);
უფროსი მრჩეველი;
მრჩეველი;
უმცროსი მრჩეველი (უფროსი დიპლომატიური რანგის კატეგორია);
პირველი მდივანი;
მეორე მდივანი;
მესამე მდივანი;
ატაშე (უმცროსი დიპლომატიური რანგის კატეგორია).

პირველ ორ რანგს (უმაღლეს დიპლომატიურ რანგს) ანიჭებს საქართველოს პრეზიდენტი.

დსთ-ს ქვეყნების დიპლომატიური რანგები
რუსეთში, ბელარუსში, ყაზახეთში და უზბეკეთში დიპლომატებისთვის მოქმედებს შემდეგი რანგები:

საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი;
პირველი კლასის საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი;
მეორე კლასის საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი;
პირველი კლასის მრჩეველი;
მეორე კლასის მრჩეველი;
პირველი კლასის პირველი მდივანი;
მეორე კლასის პირველი მდივანი;
პირველი კლასის მეორე მდივანი;
მეორე კლასის მეორე მდივანი;
მესამე მდივანი;
ატაშე.

იტალიის დიპლომატიური რანგები
იტალიელ დიპლომატებს ანიჭებენ შემდეგ დიპლომატიუ რანგებს:
ელჩი;
სრულუფლებიანი მინისტრი;
სალჩოს მრჩეველი;
დიპლომატიური მისიის მრჩეველი;
დიპლომატიური მისიის მდივანი;
დიპლომატიური მისიის მდივანი — სტაჟიორი.

ეგვიპტის დიპლომატიური რანგები
ეგვიპტის საგარეო საქმეთა სამინისტროში გამოიყენება შემდეგი წოდებები:

დიპლომატიური ატაშე
მესამე მდივანი
მეორე მდივანი
პირველი მდივანი
კანცლერი
სრულუფლებიანი მინისტრი
ელჩი
ბუფერული სახელმწიფო

ბუფერული სახელმწიფო — პატარა ან სუსტი სახელმწიფო, რომელიც დიდი და ძლიერი სახელმწიფოების მოსაზღვრედ მდებარეობს და ამ უკანასკნელთა შორის პოლიტიკურ ურთიერთობებში ერთგვარი შემაკავებელი ზონის ფუნქციას ასრულებს. ბუფერული სახელმწიფოს ცნება ასოცირდება ძალთა წონასწორობის პოლიტიკასთან, ვინაიდან ამგვარი ქვეყნების არსებობა დამოკიდებულია დიდ სახელმწიფოთა შორის ძალთა განაწილებაზე და ძლიერი მეზობლების უსაფრთხოების მოთხოვნილებებზე.

პოლიტიკაში ესაა პატარა სახელმწიფო, მოქცეული ორ ერთმანეთისადმი მტრულად განწყობილ სახელმწიფოს შორის, რომელთაგან თითოეული ცდილობს მის გამოყენებას მეორეს საწინააღმდეგოდ.

ზბიგნევ ბჟეზინსკი თავის წიგნში „დიდი ჭადრაკის დაფა“ იყენებს ტერმინს „ბუფერული სახელმწიფო“, ისეთი სახელმწიფოს აღსანიშნავად, რომელიც მეზობელ სახელმწიფოებს შორის თანამშრომლობს, ამის საფუძველზე ასუსტებს მეზობლებს მეოთხე სახელმწიფოს სასარგებლოდ.
მსოფლიოს ისტორიის ფარგლებში ბუფერული სახელმწიფოს მაგალითებია:
ზემო შუამდინარეთის ისეთი პატარა სახელმწიფოები, როგორებიცაა ადიაბენა, ოსროჰენა, სოფენეს სამეფო, აპამეია, კორდუენა და დიდი არმენია. ისინი ბუფერული სახელმწიფოს როლს ასრულებდნენ სირიისა და მცირე აზიის რომის იმპერიის პროინციებსა და პართიას შორის ძვ. წ. საუკუნიდან ახ. წ. საუკუნემდე.
ავღანეთი საუკუნის დასაწყისში ბუფერული სახელმწიფო იყო სსრკ-სა და დიდ ბრიტანეთს შორის, ე. წ. „დიდი თამაშის“ პერიოდში.
შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკა, რომელიც არსებობდა 1920-1922 წლებში, ბუფერული სახელმწიფოს როლს ასრულებდა იაპონიასა და რსფსრ-ს შორის.
მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკა 1932-1945 წლებში ასრულებდა ბუფერული სახელმწიფოს როლს სსრკ-სა და იაპონიას შორის, ხოლო ცივი ომის პერიოდში ბუფრული ქვეყანა იყო აღმოსავლეთში დაპირისპირების დროს სსრკ-სა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას შორის.
ფინეთი ცივი ომის პერიოდში ბუფერული სახელმწიფო იყო აღმოსავლეთსა (სსრკ და ვარშავის პაქტის სხვა ქვეყნები) და დასავლეთს (ნატოს ქვეყნები) შორის.

ზოგიერთი ექსპერტის აზრით, თანამედროვე ეპოქაში ბუფერული სახელმწიფოები არიან ყოფილი საბჭოთა კავშირის ისეთი ქვეყნები, რომლებიც ამჟამად სუამის წევრები არიან (საქართველო, უკრაინა, აზერბაიჯანი და მოლდოვა). აღნიშნული ქვეყნები რუსეთის ფედერაციას გამოჰყოფენ ევროპისა და აზიის „ძველი“ სახელმწიფოებისაგან.