iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თბილისის ცენტრალური პედაგოგიური ინსტიტუტი

თბილისის ცენტრალური პედაგოგიური ინსტიტუტი — მარიამ ორახელაშვილის სახელობის უმაღლესი პედაგოგიური სასწავლებელი თბილისში, არსებობდა 1923-1928 წლებში.

გაიხსნა 1923 წელს თბილისის პედაგოგიური ტექნიკუმის ბაზაზე. მდებარეობდა ახლანდელი დ. უზნაძის ქუჩაზე. პირველი დირექტორი იყო გრიგოლ ნათაძე. 1924 წელს ინსტიტუტს მარიამ ორახელაშვილის სახელი მიენიჭა. სწავლების ვადა ჯერ 2, შემდეგ კი 3 წელი იყო. იღებდნენ ცხრაწლედ ან ტექნიკუმდამთავრებულებს. ინსტიტუტი ძირითადად ამზადებდა შვიდწლედის მასწავლებლებს. ჰქონდა 2 ფაკულტეტი: სოციალური-ლიტერატურა და საბუნებისმეტყველო-მათემატიკური. სასწავლო გეგმაში დიდი ადგილი ჰქონდა დათმობილი პედაგოგიურ დისციპლინებს. ცენტრალური პედაგოგიური ინსტიტუტი 1928 წელს დაიხურა. სტუდენტები ჩაირიცხნენ თსუ-ის პედაგოგიური ფაკულტეტის შესაბამის განყოფილებებზე, ხოლო 2 წლის კურსდამთავრებულებს უფლება მიეცათ სათანადო სტაჟის შემდეგ ჩარიცხულიყვნენ პედაგოგიური ფაკულტეტის კურსზე.
ჩარხმშენებელი

ჩარხმშენებელი— შეიქმნა 1976 წელს, როგორც საწარმოო გაერთიანება. მასში შედიოდა თბილისის ჩარხმშენებელი ქარხანა, სახერხი ჩარხების ქარხანა, ჩარხმშენებლობის საკონსტრუქტორო ბიურო, წალკის საჩარხო დეტალების ქარხანა. მთავარი ქარხანა იყო თბილისის ჩარხმშენებელი ქარხანა, რომელის მშენებლობა 1929 წელს დაიწყო და 1933 წელს ამუშავდა. 1958 წელს ჩატარდა ქარხნის რეკონსტრუქცია. 1960 წელს ჩამოყალიბდა ჩარხმშენებლობის სპეციალური საკუნტრუქტურო ბიურო, 1976 წელს შეიქმნა თბილისის სააწარმოო გაერთიანება „ჩარხმშენებელი“.

1991 წელს მოხდა სტრუქტურული გაერთიანების ცვლილებები და 1993 წლიდან ჩამოყალიბდა რეორგანიზებული სახით.
ცენტრალური სუპერმარკეტი

ცენტრალური სუპერმარკეტი — თბილისის უმსხვილესი აგრარული ბაზარი, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის ყოფილი საკულმეურნეო ბაზარი („დეზერტირების ბაზარი“). მდებარეობს ტრანსპორტის ინტენსიური მოძრაობის მიმდებარე ტერიტორიაზე (მატარებელი, მეტროპოლიტენი, ავტობუსი, სამარშუტო ტაქსი). მეორე ვერსიით, ეს სახელწოდება 1920-იან წლებში დამკვიდრდა, რადგან აქ დეზერტირი ჯარისკაცები საკუთარ აღკაზმულობას, იარაღს ყიდდნენ.

ძველი შენობა
ბაზრის ძველი შენობა აშენდა 1969 წელს (არქიტექტორი ვ. სიხარულიძე). ორსართულიანი შენობა ნაწილობრივ დახურული იყო. ბაზრის ტერიტორიას 2,1 ჰა ეჭირა, ჰქონდა 1310 სავაჭრო ადგილი. ბაზარს ჰქონდა ხორცის, რძისა და რძის პროდუქტების, აგრეთვე სოფლის მეურნეობის სხვა პროდუქტების სანიტარული და საკონტროლო ლაბორატორიები, კეთილმოწყობილი სასაწყობო სათავსები, მძლავრი სამაცივრე კამერები, მუშაობდა საკუთარი რადიოკვანძი და სხვა სამსახურები. ბაზრის შენობაში განთავსებული იყო დირექცია, 73-ადგილიანი სასტუმრო.

ახალი შენობა
მოცურავე წისქვილები

მოცურავე წისქვილები — მარცვლეულის საფქვავი მოცურავე მოწყობილობა, რომელიც გამართული იყო მტკვრის ორივე ნაპირზე.

თბილისის მოცურავე წისქვილებს პირველად ვხვდებით საუკუნეში არაბ ისტორიკოს იბნ ჰაუკალთან: წისქვილები ნავისმაგვარ ტივტივაზე იდგა და მსხვილი ჯაჭვებით იყო მდინარის ნაპირზე მიბმული. მტკვარზე გამართული წისქვილები დატანილი აქვს პიშჩევიჩს 1785 წელს თბილისის გეგმაზე: - საუკუნეებში თბილისში ასეთი წისქვილები იყო რიყეზე, ჩუღურეთში და ვანქის უბანში. აქვე, მუხრანის ხიდთან იყო ქუჩები - წისქვილის შესახვევი და წისქვილის დაღმართი. რომელიც მტკვართან ჩადიოდა. თბილისში, მტკვარზე წისქვილები გაუქმდა საუკუნის 20-იანი წლების მიწურულში.
ძველი სახლი

ძველი სახლი — პირველი დამოუკიდებელი თეატრი ქართული თეატრის უახლეს ისტორიაში. დააარსა რეჟისორმა და დრამატურგმა ალექსანდრე (სანდრო) მრევლიშვილმა თავის საკუთარ სახლში, რომელიც ძველი თბილისის ისტორიულად მნიშვნელოვან, ულამაზეს ადგილას — მეტეხის კლდეზეა. „ძველი სახლი“ გაიხსნა 1994 წლის 14 იანვარს, როდესაც ტრადიციულად აღინიშნებოდა ქართული თეატრის დღე. თეატრი მოქმედებს ანტრეპრიზის პრინციპით. აქვს ორი დარბაზი. კამერული იტევს 60 მაყურებელს და ღია ამფითეატრი 100-120 ადგილით. თეატრი ეწევა აგრეთვე საგანმანათლებლო მოღვაწეობას. რეგულარულად იმართება თეატრის გაკვეთილები მოსწავლე-ახალგაზრდებისთვის. თეატრი აქტიურად თანამშრომლობდა სახელმწიფო საქალაქო თეატრებთან. მის რეპერტუარშია სპექტაკლები: ფ. მარსოს „კვერცხი“, ა. მრევლიშვილის „მარტორქები ორკესტრში“, მ. მრევლიშვილის „ბედი მგოსნისა“, მ. ბულგაკოვის „მორფუმი“. შენობაში ამჟამად რეგულარულად მართავს სპექტაკლებს საქალაქო მეტეხის თეატრი.
აკაკი ძიძიგური

აკაკი ვარლამის ძე ძიძიგური (დ. 13 აგვისტო, 1914, სოფ. მათხოჯი, ხონის რაიონი — გ. 8 აპრილი, 1997) — ქართველი ჟურნალისტი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (1996).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი და თბილისის კონსერვატორია. შრომითი საქმიანობა პედაგოგობით დაიწყო. მისი ინიციატივით და ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა რადიოკომიტეტის ხმის ჩამწერი „ოქროს ფონდი“. 1959 წელს მას დაევალა კონოსტუდია „ქართული ფილმის“ დირექტორობა. იყო საქართველოს კულტურის მინისტრის მოადგილე. 1962 წელს ჟურნალ „დროშის“ მთავარი რედაქტორია. 1969 წლიდან სახელმწიფო კინოკომიტეტის თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ დაინიშნა, მომდევნო წელს, ისევ კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ დირექტორია, 1974–1984 წლებში სახკინოს თავმჯდომარის მოადგილე, კინოალმანახ „კინოს“ მთავარი რედაქტორი. 1984–1997 წლებში იყო საჯარო ბიბლიოთეკის დირექტორი. მრავალი პუბლიცისტური ნაშრომის, წერილის თუ გადაცემის ავტორია. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.
თბილისის პანსიონები

თბილისში საუკუნის 20-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო დახურული სასწავლო-აღმზრდელობითი დაწესებულებების — პანსიონების — დაარსება. აქ სწავლობდნენ და ცხოვრობდნენ წარჩინებული წოდების ახალგაზრდები. დაწესებული იყო სწავლისა და კვების მაღალი ქირა. 1820 წელს სოლოლაკში, კერძო ბინაზე, გაიხსნა პ. ახვერდოვას პანსიონი, რომელშიც პირველად 25-30 ქალიშვილი იყო, მათ შორის ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქალიშვილები ნინო და ეკატერინე. პანსიონში ასწავლიდნენ ქართულ, რუსულ და ფრანგულ ენებს, არითმეტიკას, მუსიკას, ხატვას, ხელსაქმესა და ცეკვებს. 1830 წელს გაიხსნა კეთილშბილ ქალთ პანსიონი - სახელმწიფო დაწესებულება, რომლის გამგედ დაინიშნა კომერსანტ კასტელას ქვრივი მატილდა. ორი წლის შემდეგ მატილდა კასტელა შეცვალა ჯერ ე. ფელიქსმა, შემდეგ ნ. მორდვინოვამ, 1838 წელს კი -ა. პერეირამ. ეს სასწავლებელი 1840 წელს ამიერკავკასიის ქალთა ინსტიტუტად გადაკეთდა. 1843 წელს გაიხსნა რაევსკის ვაჟთა პანსიონი 40-60 მოწაფისათვის და მონასტირსკაიას ქალთა პანსიონი 25-30 ქალიშვილისათვის. 1844-45 წლებში დაარსდა ჰაკეს და იანიცკის ვაჟთა ორი პანსიონი. 1845 წელს თბილისის ოთხთავე პანსიონში სწავლობდა 163 მოწაფე.1848-52 წლებში ჰაკეს პანსიონში სწავლობდა ილია ჭავჭავაძე. 1846 წელს ეს პანსიონი გადავიდა გიმნაზიის სასწავლო გეგმაზე და საშინაო სასწავლებლად იქცა. სხვა პანსიონები მუშაობდნენ დაწყებითი სკოლების სასწავლო გეგმით. 50-იან წლებში სწრაფად იზრდებოდა კერძო სკოლებისა და პანსიონების ქსელი. აღსანიშნავია 1858 წელს დაარსებული ტერ-აკოფოვის ვაჟთა პანსიონი, რომელიც 1865 წელს კერძო გიმნაზიად გადაკეთდა. 1859 წელს გაიხსნა კანონიჩის ვაჟთა პანსიონი, რომელშიც 1863 წელს სწავლობდა ალექსანდრე ყაზბეგი. 1854 წელს დაარსდა ე. ფავრის ქალთა პანსიონი, რომელშიც 47 მოსწავლე იყო, 1875 წელს ის ქალთა კერძო გიმნაზიად გადაკეთდა. მოსწავლეთა სიმრავლით გამოირჩეოდა მონასტირცევის ვაჟთა გიმნაზია-პანსიონი, მელიქ- ბეგლაროვის რეალური სასწავლებელი-პანსიონი, სერპინიეს ქალთა გიმნაზია-პანსიონი, სინიაგინის, პ. მრევლიშვილის, ი. კოსტინიჩის, მ. ნასიძის, ი. როსტომაშვილის, ი. გამყრელიძის სკოლა-პანსიონები. თბილისში ყოველ წელს ბევრი სკოლა-პანსიონი იხსნებოდა, მაგრამ ბევრიც იხურებოდა. 1801-1917 წლებში სხვადასხვა პერიოდში ქალაქში 50-ზე მეტი სკოლა-პანსიონი იყო.
თბილისის წმინდა გიორგის კარის ეკლესია

წმინდა გიორგის კარის ეკლესია — ქართული მართლმადიდებული ეკლესია თბილისში (კრწანისის რაიონი), დგას ერეკლე -ს მოედნის ჩრდილო-დასავლეთით.

ეკლესია ააშენა ქართლის ჯანიშინის ვახტანგ -ის ძმამ სიმონმა 1710 წელს (ვახუშტის 1735 წლის გეგმაზე — № 3, „კარის საყდარი“). პლატონ იოსელიანის გადმოცემით, თემურლენგს, 1398 წლის შემოსევის დროს, დაუნგრევია მთავარანგელოზის ეკლესია, რომელიც კარის ეკლესიის ადგილას მდგარა. ქართლის მეფე როსტომმა 1640 წელს ნანგრევებიდან ააგო სამი ეკლესია: იოანე ნათლისმცემლისა, როსტომის სასახლის წინ, ხარებისა — სასახლის მოედნის შუაგულში; და წმინდა გიორგისა, რომლის მშენებლობის დასრულება როსტომმა ვერ მოასწრო და სიმონ ბატონიშვილმა განახორციელა. პლატონ იოსელიანისგან განსხვავებით, უფრო სარწმუნო ჩანს დ. კარიჭაშვილის კატალოგი, რომელიც ეკლესიის აგების თარიღად ასახელებს 1712 წელს. საუკუნეში ეკლესიის კედლის მხატვრობა შეუსრულებითა თბილისელ მხატვრებს — გეგელიძეებს. 1992 წელს ტაძარი რესტავრირდა და მასში ღვთისმსახურება აღდგა.
დავით ჭელიძე (სპორტსმენი)

დავით ჭელიძე (დ. 1972) — ქართველი სპორტსმენი, საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი 1991 წელს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1994 წელს, 1992 წლამდე ასპარეზობდა ძიუდოში. არის რამდენიმე საერთაშორისო ჩემპიონატის გამარჯვებული და პრიზიორი. 1992 წლიდან გამოდის მკლავჭიდში. ის არის მკლავჭიდში მსოფლიოს და ევროპის პირველობების 6 გზის გამარჯვებული 1994-1999 წლებში.
თინათინ ჩიჩუა

თინათინ ჩიჩუა (დ. 1925, თბილისი — გ. 28 აპრილი, 2013) — ქართველი არქიტექტორი. მუშაობდა არქიტექტურის ისტორიის და თეორიის დარგში. არქიტექტურის დოქტორი (2001), პროფესორი (1996).

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშვიდობო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით 1948 წელს. მუშაობას 1952 წლიდან და პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა (1957 წლიდან) ამავე ფაკულტეტზე. მისი კვლევის ძირითადი თემა იყო ძველი თბილისის საქალაქთმშენებლო ტრადიციები და მათი თანამედროვე მნიშვნელობა, აგრეთვე არქიტექტორულ-ისტორიული და თანამედროვე ქართული არქიტექტურული პრობლემები. კვლევის შედეგად მან პირველმა აღმოაჩინა ვახუშტი ბატონიშვილისეული თბილისი ტერიტორიის განაშენიანების უძველესი გეგმის შეთავსებულობა თანამედროვე განაშენიანებასთან, რის შედეგადაც გამოვლინდა და დაფიქსირდა ძველი და ახალი თბილისის საქალაქთმშენებლო სტრუქტურის იდენტურობა, ეს საფუძვლად დაედო შემდგომ კვლევებს თბილისის ქალაქთმშენებლობის საკითხებზე. წაკითხული აქვს მოხსენებები ქალაქების დაგეგმარებისა და არქიტექტურისადმი მიძღვნილ საერთაშორისო კონფერენციაზე თბილისში (1989 წელს) და ყოფილი საბჭოთა კავშირის სხვა ქალაქებში. ავტორია წიგნისა „მცხეთის ჯვარი“ (თბ., 2000).
ოთარ ჩუბინიშვილი

ოთარ ნიკოლოზის ძე ჩუბინიშვილი (დ. 16 აპრილი, 1941, თბილისი) — ქართველი ვიოლონჩელისტი და პედაგოგი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1980 წლიდან).

1965 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია (პროფესორ კნუშევიცკის კლასი). იმავე წლიდან თბილისის ფილარმონიის სოლისტია. 1967 წლიდან თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგია. 1972 წლიდან უკრავს საქართველოს სახელმწიფო სიმებიან კვარტეტში. მის საშემსრულებლო ხელოვნებას კარგად იცნობენ რუსეთის, გერმანიის, ჩეხეთის, ავსტრიის, საფრანგეთის, ფინეთის, ნორვეგიის, დანიის, იტალიის, ნიდერლანდების, ბელგიის, ინგლისის, აშშ-ისა და სხვა ქვეყნების მუსიკოსები და კლასიკური მუსიკის მოყვარულები. 1990-1998 წლებში გერმანიაში მოღვაწეობდა. ოთარ ჩუბინიშვილი არის ზაქარია ფალიაშვილისა (1975) და შოთა რუსთაველის პრემიების ლაურეატი. 1973 წელს ქალაქ ბუდაპეშტში ვაინერის სახელობის კვარტეტების საერთაშორისო კონკურსზე ჩუბინიშვილს მიენიჭა ლაურეატის წოდება ( პრემია, კვარტეტის სხვა წევრებთან ერთად) და პრემია უნგრული მუსიკის საუკეთესო შესრულებისათვის.
ცენტრალური ტელეგრაფის შენობა

ცენტრალური ტელეგრაფის შენობა — ნაგებობა თბილისში. არქიტექტორები არიან ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი და თეიმურაზ მიქაშავიძე. შენობა 1978 წელს აშენდა და საბჭოთა მოდერნისტული არქიტექტურის ერთ-ერთ ბოლო და ღირსშესანიშნავ ნიმუშს წარმოადგენს.

არქიტექტორ ალექსეი შჩუსევის მიერ აშენებული მარქსზიმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის ფილიალის მონუმენტური შენობის გვერდზე აღმართულმა ტელეგრაფის დიდმა ნაგებობამ, თითქოს მხარი აუბა თბილისის ცენტრის მასშტაბის გამსხვილების შჩუსევისეული ჩანაფიქრს, შენობის ღრმა პლასტიკამ, რომელიც შეჯერებულია ბოლნისის ტუფით მოპირკეთებულ ოქროსფერ სიბრტყეებთან, შექმნა შთამბეჭდავი იერსახე. მსხილმასშტანიბამა დანაწევრებამ და ზუსტმა პროპრორციებმა განსაზღვრა ამ ნაგებობის მნიშვნელოვანი როლი ქალაქის მთვარ ქუჩაზე და მთელ მოედანზე. 1983 წელს ავტორებს მიენიჭათ საქართველოს სახელმწიფო პრემია.

2024 წელს სილქ როუდ ჯგუფმა დაასრულა შენობის რეკონსტრუქცია არქიტექტორულ სტუდია &-სთან ერთად და შენობაში სასტუმრო „ტელეგრაფი“ გაიხსნა, სადაც ძველი ავთენტურობა მაქსიმალურად არის შენარჩუნებული.
ლეონიდ ძეკონსკი

ლეონიდ ძეკონსკი (დ. 27 იანვარი, 1907, ყარსი, თურქეთი, — გ. 14 მარტი, 1981, თბილისი, საქართველო) — ქართველი და საბჭოთა ბერძნულ-რომაული და თავისუფალი სტილით მოჭიდავე, შემდგომში მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1948), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი (1956), საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
საქართველოდან პირველმა მოიპოვა ჭიდაობაში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის ტიტული 1935 წელს; თავისუფალ ჭიდაობაში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატების მეორე (1948) და მესამე (1947) პრიზიორი. საბჭოთა კავშირის ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობა მიიღო საბჭოთა გუნდის პირველ უცხოურ (თურქეთის) ტურნეში (1935); განსაკუთრებულ წარმატებებს მიაღწია როგორც მწვრთნელმა, აღზარდა მოჭიდავეთა მრავალი თაობა. მისი აღზრდილები არიან გივი კარტოზია და ომარ ეგაძე.

მიღწევები
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი
1935 (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა, მჩატე წონა; მოსკოვი)
1936 (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა, მსუბუქი წონა; მოსკოვი)

საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი
1948 (თავისუფალი ჭიდაობა, უმჩატესი წონა; მოსკოვი)

საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი
1937 (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა, მჩატე წონა; მოსკოვი)
1947 (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა, უმჩატესი წონა; მოსკოვი)
1947 (თავისუფალი ჭიდაობა, უმჩატესი წონა; ტალინი)
ლევ ძეკონსკი

ლევ ვიქტორის ძე ძეკონსკი (; დ. 30 დეკემბერი, 1912, — გ. 12 დეკემბერი, 1993) — ქართველი და საბჭოთა კალათბურთელი და კალათბურთის მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1947), საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი (1953), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი (1957).

ბიოგრაფია
დაიბადა ალექსანდროპოლში. დაამთავრა თბილისის ინდუსტრიული ინსტიტუტი და საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. თამაშობდა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის გუნდში (1933–1938), თბილისის „ლოკომოტივსა“ (1938–1941) და თბილისის არმიელთა გუნდებში — დკა, ტდო, ტოდო (1944–1947). საბჭოთა კავშირის ორგზის ჩემპიონი (1944, 1946), ორგზის მეორე (1940, 1945) და მესამე (1939) პრიზიორი. იყო თბილისის არმიელთა გუნდის მოთამაშე-მწვრთნელი (1942–49), პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქალთა გუნდისა (სპი) და საქართველოს ქალთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი (1950–1977). მისი ხელმძღვანელობით სპი-ს ქალთა გუნდი ორჯერ გახდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (1966, 1967). იმსაჯა ევროპის ჩემპიონატის ფინალური ეტაპის შეხვედრები (1953).

მიღწევები
„ლოკომოტივი“ თბილისი
საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი: 1940
საბჭოთა კავშირის მესამე პრიზიორი: 1939

დკა თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1944
საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი: 1944

ტოდო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1946
კონოპიშტეს სასახლე

კონოპიშტე — ისტორიული სასახლე ჩეხეთში, ქ. ბენეშოვთან ახლოს, ცენტრალური ბოჰემიის მხარეში, პრაღიდან 40კმ სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ბენეშოვის ცენტრიდან დაახლ. 2კმ დასავლეთით. დღეისათვის მეტწილად ცნობილია, როგორც ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრის, ფრანც ფერდინანდის და მისი ჩეხი მეუღლის, ჟოფიე (სოფია) ხოტკოვას უკანასკნელი და ძირითადი ადგილსამყოფელი. მიმდებარე ტერიტორია ამჟამად დაცულია როგორც ჩეხეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. არის სახელმწიფოს საკუთრებაში (ეროვნული კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სააგენტოს ბალანსზე) და ღიაა საზოგადოებისათვის.

ისტორია
სასახლე მე-13 საუკუნეში აშენდა როგორც ციხესიმაგრე და თავისი არსებობის მანძილზე მრავალი რეკონსტრუქცია განიცადა. მისი მფლობელები იყვნენ ბენეშოველების, შტერნბერგების და მოგვიანებით ჰაბსბურგების დინასტიები. მფლობელთან ერთად იცვლებოდა სასახლის არქიტექტურაც. სასახლის არქიტექტურა იყოფა შემდეგ პერიოდებად:
გოთიკა — აშენდა მე-13 საუკუნის მეორე ნახევარში, როგორც ციხესიმაგრე.
გვიანდელი გოთიკა/რენესანსი — მე-16 საუკუნის მეორე ნახევარში მოხდა მისი რეკონსტრუქცია და მნიშვნელოვანი გოთიკური ელემენტების შეტანა.
ბაროკო და როკოკო — 1605 წელს აშენდა რენესანსული სტილის სასახლე, ხოლო 1725 წელს მას დაემატა ბაროკოს სტილის კარიბჭე და ალაყაფის კარი.
ნეოგოთიკა — 1889–1994 წლებში ჩატარებული რეკონსტრუქციის შედეგად შეიცვალა ზოგიერთი კოშკის მოხაზულობა და მათ მიეცა პოლიგონარული სახე, ასევე ცვლილებები შევიდა ინტერიერში.
ყეენის მთა

ყეენის მთა — მთა საქართველოში, თბილისში, გლდანის რაიონში. მდებარეობს თბილისის ზღვის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე, სიმაღლე ზღვის დონიდან 629 მეტრი. აგებულია ოლიგოცენ-ქვედამიოცენური თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით. აქვს საკმაოდ ციცაბო კალთები, წაკვეთილი კონუსის ფორმა და სიმეტრიულია. დამახასიათებელია ჯაგეკლიან-სტეპური ლანდშაფტი.
პავლე შტერნი

პავლე შტერნი — არქიტექტორი, რომლის პროექტებითაც საუკუნის ბოლოს და საუკუნის დასაწყისში თბილისში უამრავი კერძო სახლი და რამდენიმე საზოგადოებრივი დანიშნულების ნაგებობა აშენდა. თბილისში ჩამოვიდა 1870-იანი წლების მიწურულს. იყო თბილისის ოპერის შენობის ავტორის, არქიტექტორ ვ. შრეტერის თანაშემწე და 1882 წლამდე მშენებლობასაც ხელმძღვანებლობდა, შემდეგ ხელი მიჰყო დამოუკიდებელ დაპროექტებასა და მშენებლობას. შტერნი ეპოქის დამახასიათებელი ფიგურაა. მის ნამუშევრებში ეკლექტიზმი ჩანს. „აგურის გოტიკის“ ყაიდაზეა აშენებული საცხოვრებელი სახლი დავით აღმაშენებლის გამზირისა და ბაქოს ქუჩის კუთხეში (1893). მის შემოქმედებაში ძირითადი ადგილი რენესანსულ-ბაროკოულ სტილიზაციას უჭირავს. შტერნის დანერგილია ნაძერწი სამკაულებით, მრავალი არქიტექტურული დეტალითა და პროფილით გადატვირთული ფასადები, რომლებიც დიდად მომრავლდა თბილისში 1880-იან და განსაკუთრებით 1890-იან წლებში. შტერნის სხვა ნამუშევრებია საცხოვრებელი სახლები დავით აღმაშენებლის გამზირზე, გრიბოედოვისა და ალექსანდრე ჭავძავაძის ქუჩების კუთხეში (1897).
ქარვასლის თეატრი

ქარვასლის თეატრი — პირველი მნიშვნელოვანი თეატრალური ნაგებობა საუკუნის თბილისში. აშენდა ადგილობრივი კაპიტალისტის გაბრიელ თამამშევის ხარჯით, რომელსაც მაშინდელმა მეფისნაცვალმა მიხეილ ვორონცოვმა გამოუყო პასკევიჩ-ერივანსკის მოედანზე (ახლანდელი თავისუფლების მოედანი) 855 კვადრატული საჟენი მიწა ქარვალსლისა და თეატრისათვის.

მშენებლობის დამთავრების შემდეგ ქარვასლა (თავისი 266 სხვადასხვა სიდიდის სავაჭროთი) ხელშეკრულებისამებრ თამამშევის მფლობელობაში გადავიდა, თეატრის შენობა კი თბილისს გადაეცა. მშენებლობის პროექტი შეადგინა არქიტექტორ ჯ. სკუდიერიმ, სამხატვრო სამუშაოები შეასრულა გ. გაგარინმა. თეატრი 700 მაყურებელს იტევდა. დეკორატიული მასალა (ფერადი ხავერდი, ოქრო-ვერცხლის სამკაული, ძვირფასი აბრეშუმი) პარიზიდან გამოიწერეს, პარიზიდანვე მოიწვიეს ცნობილი დეკორატორი დერბეზი.

1851 წლის 12 აპრილს თეატრი გაიხსნა გრანდიოზული ბალ-მასკარადით. თანამედროვეთა აზრით, თბილისის ქარვასლის თეატრი ერთ-ერთი უმშვენიერესი იყო მსოფლიოს სახელგანთქმულ თეატრებს შორის. თეატრის ხელმძღვანელობისათვის შეიქმნა დირექცია, ხოლო დირექტორად დაინიშნა იმხანად მოსკოვიდან თბილისში მოვლინებული ცნობილი ლიტერატორი გრაფი ვ. ა. სოლოგუბი. 1851 წლის 8 ნოემბრიდან თეატრში დიდი ზეიმით წარმოადგინეს ქართული და რუსული სპექტაკლები (ქართულად დაიდგა გ. ერისთავის „თილისმის ხანი“). ქართული და რუსული დრამატული თეატრის დასების გარდა, თეატრის შენობაში განთავსდანიტალიური ოპერა, რომელმაც 1851 წლის 9 ნოემბერს გ. დონიცეტის ოპერით „ლუჩია და ლამერმური“ გახსნა თავისი პირველი სეზონი თბილისში, რითაც საფუძველი ჩაეყარა საოპერო ხელოვნებას საქართველოში. 1874 წლის 11 ოქტომბერს ოპერა „ნორმას“ წარმოდგენისას, ქარვასლაში ხანძარი გაჩნდა, რამაც იმსხვერპლა ეს ნაგებობა. შ. კაშმაძის ცნობით, გადარჩა მხოლოდ გ. გაგარინისეული ფარდა, რომელმაც თავისი ფუნქცია განაგრძო „საზაფხულო თეატრში“.
ყაფანდარი

ყაფანდარი — მესასწორე, მწონავი შუა საუკუნეების თბილისში. ყაფანი (სპარსულად ყაფან-სასწორი) იდგა ბაზრის წინ და ყაფანდარი წონიდა ყოველგვარ საქონელს, რაშიც საქონლის პატრონი ქირას უხდიდა (მაგალითად 1 საპალნე ფქვილის, ქერის, ბრინჯის და სხვა აწონაში 1 ბისტი, ანუ 2 თეთრი უნდა გადაეხადათ). ყაფანდარი ქირას იღებდა ბაზარში შესული ისეთ საქონელზეც, რომლის აწონა არ ხდებოდა. მაგალითად ბაზარში გასაყიდათ მოყვანილ ცხენსა და ჯორზე ყაფანდარი ერთ აბაზს იღებდა, აქლემზე — 14 შაურს, ძროხაზე — ერთ შაურს. ყაფანდარის შემოსავლის ნაწილი ქალაქის მოხელეთათვის იყო განკუთვნილი.
გრიგოლ ცაავა

გრიგოლ ცაავა (დ. 5 იანვარი, 1962) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თამაშობდა როგორც თავდამსხმელის, ასევე, ნახევარმცველის პოზიციაზე. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1982). 1982 წელს დასახელებული იყო საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში. 2008 წლის 10 მაისს აირჩიეს თბილისის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტად.

ბიოგრაფია
ფეხბურთის თამაში დაიწყო 1974 წელს სოხუმის „ნორჩ დინამოელში“ მწვრთნელ გ. იოლჩიდისთან. 1978 წელს ლენინგრადის ჭაბუკ ფეხბურთელთა ტურნირზე საქართველოს ჭაბუკთა ნაკრებმა პირველი ადგილი დაიკავა. ტურნირის საუკეთესო თავდამსხმელის პრიზი გადაეცა გრიგოლ ცაავას.

თამაშობდა საქართველოსა და სსრ კავშირის ჭაბუკთა და ახალგაზრდულ ნაკრებ გუნდებში. 1979 წლიდან თბილისი „დინამოშია“. ძირითად შემადგენლობაში დებიუტი ჰქონდა იმავე წლის 25 ნოემბერს. დუბლიორთა 1981 წლის საკავშირო გათამაშების საუკეთესო სნაიპერი — 24 გოლი. დაამთავრა თბილისის სახ. უნივერსიტეტი.

ევროთასებზე
ევროპის ქვეყნების საკლუბო გუნდების ოფიციალური ტურნირების ფარგლებში გრიგოლ ცაავას მონაწილეობით გამართული მატჩების სტატისტიკური მონაცემები.

მიღწევები
იბერია თბილისი
უმაღლესი ლიგა
ჩემპიონი: 1990
ცხუმი სოხუმი
საქართველოს თასი
ფინალისტი: 1991–92
კარლო ხურციძე

კარლო ხურციძე (დ. 15 მაისი, 1923, ქუთაისი — გ. 27 იანვარი, 1996, იქვე) — ქართველი ფეხბურთელი, პოზიციით თავდამსხმელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1973).

ბიოგრაფია
კარლო ხურციძე დაიბადა ქუთაისში. თამაშობდა ქუთაისის ახალგაზრდულ ნაკრებში. 1939–1941 და 1945–1949 წლებში იყო ქუთაისის ფიზიკური კულტურისა და სპორტის საქალაქო კომიტეტის ინსტრუქტორი. 1950–1954 წლებში ასრულებდა ქუთაისის სოფლის მეურნეობის გუნდის მწვრთნელის მოვალეობას. 1969–1991 წლებში იყო ქუთაისის ცენტრალური სტადიონის დირექტორი და ქუთაისის „ტორპედოს“ საფეხბურთო სკოლის მთავარი მწვრთნელი.

მისი აღზრდილები არიან: ჯემალ ხერხაძე, რევაზ ძოძუაშვილი, სერგო კუტივაძე, გივი და ლევან ნოდიები, რამაზ შენგელია, თენგიზ სულაქველიძე და თამაზ კოსტავა. საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1973).

კარლო ხურციძე გარდაიცვალა 1996 წლის 17 იანვარს, 72 წლის ასაკში, ქუთაისში.
ტაბარე ვასკესი

ტაბარე რამონ ვასკეს როსასი (; დ. 17 იანვარი 1940 — გ. 6 დეკემბერი, 2020) — ურუგვაის პოლიტიკური მოღვაწე. ურუგვაის პრეზიდენტი 2015-2020 წლებში. პირველი ვადით ქვეყნის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა 2005-2010 წლებში. 2009 წლის 29 ნოემბერს არჩევნებში დამარცხდა ხოსე მუხიკასთან, რომელსაც 2010-2015 წლებში ეკავა სახელმწიფოს მეთაურის პოსტი.
უილიამ ჰოლმან ჰანტი

უილიამ ჰოლმან ჰანტი (დ. 2 აპრილი, 1827 — გ. 7 სექტემბერი, 1910) — ინგლისელი მხატვარი და პრერეფაელიტების საძმოს ერთ-ერთი დამფუძნებელი. მისი ნახატები გამოირჩეოდა დეტალებისადმი ყურადღებით, ცოცხალი ფერებითა და რთული სიმბოლიზმით. ამ მახასიათებლების შთაგონების წყარო მხატვრისთვის იყო ჯონ რესკინისა და თომას კარლაილის ტექსტები, რომელთა მიხედვითაც სამყარო უნდა წავიკითხოთ, როგორც ვიზუალური ნიშნების სისტემა. ჰანტისთვის ხელოვანის მოვალეობას წარმოადგენდა ნიშანსა და ფაქტს შორის შესაბამისობის დამყარება. პრერაფაელიტების საძმოს წარმომადგენლებს შორის ჰანტი ყველაზე ერთგულად ინარჩუნებდა მის იდეალებს მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში. იგი ყოველთვის ცდილობდა თავისი ნამუშევრების პოპულარობისა და საჯარო ხილვადობის მაქსიმიზაციას.

გალერეა