iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაგრის შავჭრელი ჯიშის სანაშენო მეცხოველეობის საბჭოთა მეურნეობა

გაგრის შავჭრელი ჯიშის სანაშენო მეცხოველეობის საბჭოთა მეურნეობა — დაარსდა 1949 წელს გაგრის ციტრუსების საბჭოთა მეურნეობის მესაქონლეობა-მერძევეობის ფერმის ბაზაზე. მეურნეობის საერთო ფართობი 850 ჰა-ს შეადგენდა, მათ შორის სავარგულები 540 ჰა-ზე მეტი. მეურნეობის ძირითადი საწარმოო მიმართულებაა მერძევეობა და სანაშენო მესაქონლეობა. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით (1971). მინიჭებული ჰქონდა კომუნისტური შრომის საწარმოს წოდება. სოციალისტურ შეჯიბრებებში მიღწეული მაღალი მაჩვენებლებისათვის მინიჭებული ჰქონდა 7 გარდამავალი დროშა (მათ შორის 2 საკავშირო) და სსრკ სახელმწიფო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენის საპატიო დიპლომები.
ხუტა გაგუა

ხუტა ლავრენტის ძე გაგუა (დ. 10 აგვისტო, 1935, სოფელი ბაბუშერა, გულრიფშის რაიონი) — ქართველი საბჭოთა პოეტი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტთან არსებული უმაღლესი კურსები 1963 წელს. იყო აფხაზეთის მწერალთა კავშირის გამგეობის მდივანი, სსრკ მწერალთა კავშირის ქართული ლიტერატურის საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე და სსრკ მწერალთა კავშირის გამგეობის სამდივნოს კონსულტანტი.

პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1955 წელს, ლექსთა პირველი კრებული „კვირტების ფეთქვა“ — 1958 წელს. ავტორია პოეტური კრებულებისა: „მიწის სიმღერა“ (1961), „ხმა იდუმალი“ (1964), „გაზაფხულის მოახლოება“ (1971), „გვიანი თოვლი“ (1972), „თანხმობა“ (1975) და სხვა.

მისი ლექსები თარგმნილია რუსულ და სხვა უცხო ენებზე.

1983 წელს ალმანახ „განთიადში“ გამოქვეყნებული ლექსებისათვის დაჯილდოვდა საქართველოს მწერალთა კავშირის ყოველწლიური პრემიით. 1988 წელს გადაეცა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს პრემია.
კარლო გადა

კარლო ემილიო გადა (; დ. 14 ნოემბერი, 1893, მილანი — გ. 21 მაისი, 1973, რომი) — იტალიელი მწერალი.

მის შემოქმედებაში, განსაკუთრებით ანტიფაშისტურ ნაწარმოებებში, მნიშვნელოვანია სოციალური თემა. ცნობილია გადას რომანები „უდინეს ციხე-დარბაზი“ (1934), „ტანჯვის შეცნობა“ (1941), „უსიამოვნო შემთხვევა მერულანის ქუჩაზე“ (1948), კრებული „ცეცხლმოდებული საჰერცოგოს ნოველები“ (1953). მწერალი ხშირად მიმართავს გროტესკს, სატირას, დეტექტივის ფორმას. მისი შემოქმედებისათვის დამახასიათებელია ვერიზმისა და ფსიქოლოგიზმის ელემენტები. მიღებული აქვს მრავალი ლიტერატურული პრემია.
მექანიკური გადაადგილება

მექანიკური გადაადგილება — მიმართული მონაკვეთი, რომელიც აერთებს მოძრავი მატერიალური წერტილის მდებარეობებს დროის ორი მომენტისათვის. მათემატიკურად გადაადგილება წარმოადგენს მატერიალური წერტილის რადიუს-ვექტორების სხვაობას მოცემული ათვლის სისტემის მიმართ დროის ბოლო და საწყისი მომენტებისათვის და გამოისახება წერტილის ტრაექტორიის ქორდის სახით იმავე სისტემის მიმართ.
კოდავეთის განძი

კოდავეთის განძი — 2007 წელს ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოდავეთში, ეკლესიის ნანგრევებში აღმოჩნდა 27 ვერცხლის მონეტა: 21 ცალი ორტა პოლონეთის მეფის სიგიზმუნდ , 4 ცალი ორტა ბრანდერბურგ პრუსიის კურფიუსტრის გეორგ ვილჰელმის, 2 ცალი მუჰამადი ირანის შაჰის სულეიმან . ამჟამად ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

წყარო
მინაწერი განძზე, ეროვნულ მუზეუმში.
კავშირის განძი

კავშირის განძი — განძი აღმოჩნდა საუკუნის დასაწყისში სოფელ კავშირში. განძი შედგება 36 არაბული დირჰემისა და 2 სასანური დრამისაგან. 1924 წელს მხო­ლოდ მათი ერთი ნაწილი აღმოჩნდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ნუმიზმატიკის კაბინეტში. მოგვიანებით ისინი გადაეცა სა­ქართველოს სა­ხელმწიფო მუზეუმს.

შემადგენლობა
სასანური – ხოსრო -ის (590–628) დროინდელი მონეტები;
თაბარისტანის აბასიანი მმართველის, ომარ იბნ ალ-ალას დროს მოჭრილი თაბარისტანის ერთი 120 წლის (ჰიჯრით 155=771/772) მონეტა;
ომაიანი ხალიფების – ვალიდ -ის, სულეიმანის, ჰიშამის და იაზიდ -ის – სა­ხე­ლით შემდეგ ზარაფხანებში მოჭრილი დირჰემები: ჰორმუზი, დარაბჯერდი, საბური, ანდალუსი, ვასიტი (708–743);
აბასიანი ხალიფების – ალ-მანსურის, ალ-მაჰდის, ჰარუნ ალ-რაშიდის, ალ-ამინისა და ალ-მამუნის – სა­ხე­ლით შემდეგ ზარაფხანებში მოჭრილი დირჰემები: ქუფა, ბასრა, ბაღდადი, აბასია, ჯეი, მუჰამადია, კასრ-ას სალამი, ჰარუნაბადი, იფრიკია, არმინია, ზერენჯი, ბალხი, ნისაბური (754– 810). განძი ჩამარხული უნდა იყოს ს. მეორე ნახევარში.
დედოფლისგორის განძი

დედოფლისგორის განძი — საუკუნის განძი. 2013 წელს დედოფლისგორაზე (სოფ. დოღლაური, არდაეთის ორგორა), გადამწვარი სასახლის ერთ-ერთ ოთახში, საკურთხეველზე, სხვადასხვა სარიტუალო ნივთებთან ერთად აღმოჩნდა მინის ჭურჭელში მოთავსებული მონეტები: ოქტავიანე ავგუსტუსის 13 დენარი და ალექსანდრე მაკედონელის სტატერის 2 მინაბაძი, დამზადებული ელექტრუმისაგან. განძი ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

წყარო
მინაწერი განძზე, ეროვნულ მუზეუმში.
ჩომეთის განძი

ჩომეთის განძი — ძვ. წ. - საუკუნეების განძი. 1928 წელს სოფელ ჩომეთთან აღმოჩნდა კოლხური ტრიბოლების განძი, რომელიც თიხის ჭურჭელში იყო თავმოყრილი. განძი შედგებოდა 380 კოლხური ტრიბოლისა და დამტვრეული ვერცხლის სამაჯურისაგან. განძი ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

წყარო
მინაწერი განძზე, ეროვნულ მუზეუმში.
ბაჰრეინის სინაგოგა

ბაჰრეინის სინაგოგა — ერთადერთი სინაგოგა სპარსეთის ყურის არაბულ ქვეყნებში. მდებარეობს ბაჰრეინის ქალაქ მანამაში.

არაფრით გამორჩეული კრემისფერი შენობა, რომელიც ძნელია ადამიანმა აღიქვას, როგორც ებრაული სამლოცველო სახლი. ბაჰრეინის ებრაული თემი შედგება 35 კაცისაგან და მათ იუდაიზმის წესების მიხედვით უფლება ჰქონდათ აეგოთ საკუთარი სინაგოგა. ბაჰრეინი არის ერთადერთი არაბული ქვეყანა სპარსეთის ყურის აუზში, სადაც არსებობს ებრაული თემი და სინაგოგა. თემს აქვს ასევე მცირე ებრაული სასაფლაო.

ისტორია
 საუკუნის დასასრულს, ერაყის, ირანისა და ინდოეთის ებრაელები დასახლდნენ ბაჰრეინში და სამეფოს დედაქალაქში დააარსეს სინაგოგა. გაეროს გეგმის მიღების შემდეგ, რომელიც ითვალისწინებდა ბრიტანეთის სამანდატო ტერიტორიის, პალესტინის ორად გაყოფას ებრაულ და არაბულ ნაწილებად, გაიმართა სამდღიანი საპროტესტო აქციები. მესამე დღეს დაიწყო ამბოხება. ებრაული სახლები გაძარცვეს და ერთადერთი სინაგოგა არაბმა ამბოხებულებმა მიწასთან გაასწორეს. მიუხედავად იმისა, რომ დაძაბულობამ გამოიწვია ბაჰრეინის ებრაელთა ემიგრაცია დიდ ბრიტანეთსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მანამაში დარჩენილმა იუდეველებმა მოგვიანებით ახალი სინაგოგა ააშენეს.

უკანასკნელ პერიოდში სინაგოგა დანიშნულების მიხედვით არ მოქმედებდა და ებრაული საზოგადოების სურვილის მიხედვით სურდათ გამოეყენებინათ სხვა მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად ან საქველმოქმედო მიზნებისათვის, მაგრამ ხელისუფლებას ამის გაკეთება არ შეეძლო. სამეფოს მთავრობას სურდა, რომ ამ შენობაში სამომავლოდ კვლავ სინაგოგა ყოფილიყო.

2006 წელს სინაგოგის სახურავი ჩამოინგრა. ებრაული საზოგადოების არაოფიციალურმა ლიდერმა აბრაჰამ დავიდ ნონუმ საკუთარ თავზე აიღო სინაგოგის რესტავრაციის ფინანსური მხარე.

ამავე დროს მთავრობამ ებრაულ თემს გამოუყო მიწის ნაკვეთი, რომელზეც შესაძლებელი იყო 1948 წელს ხელახლა დანგრეული სინაგოგოს აშენება, რომელიც დღემდე არ აშენებულა.
ასლანბეი შარვაშიძე

ასლანბეი შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი 1808-1810 წლებში, ქეილაშ აჰმედ-ბეგის უფროსი შვილი.

დაუკავშირდა პროთურქულ ელემენტებს, აუჯანყდა მამას, მოკლა და ტახტს დაეუფლა. რეზიდენციად გაიხადა სოხუმი, რომელსაც თურქთა გარნიზონი იცავდა. აქტიურად იბრძოდა იმერეთის მეფის სოლომონ -ის მხარეზე რუსეთის ხელისუფლების წინააღმდეგ. 1810 წლის ივნისში რუსეთის ჯარებმა შარვაშიძე ოსმალებთან ერთად სოხუმიდან გააძევეს და მთავრად მისი ძმა გიორგი შერვაშიძე (საფარბეი) დაამტკიცეს. ასლანბეი შარვაშიძე ოსმალეთში გაიქცა. შემდეგში დაბრუნდა აფხაზეთში და საფარბეისა და რუსეთს კვლავ შეებრძოლა. საბოლოო დამარცხების შემდეგ ოსმალეთს შეაფარა თავი, სადაც გარდაიცვალა.
გიორგი შარვაშიძე (საზოგადო მოღვაწე)

გიორგი ალექსანდრეს ძე შარვაშიძე (დ. 1808 — გ. 1898) — აფხაზი საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
პირველდაწყებითი განათლება მიიღო დედის — კესარია ნიკოს ასულ დადიანის უშუალო ხელმძღვანელობით. შემდგომ სამხედრო სამსახურში ჩადგა და გენერალ-ლეიტენანტის ჩინამდე მიაღწია. არაერთგზის მიიღო მონაწილეობა რუსეთის არმიის სამხედრო ოპერაციებში. თავი ისახელა 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს. გიორგი შერვაშიძე წლების მანძილზე განაგებდა აბჟუის თემს. ცდილობდა თანამემამულეებში განათლებისა და კულტურის შეტანას, სკოლების დაარსებას. სწავლა-განათლებაში ხედავდა პროგრესის რეალურ საფუძველს. გიორგი შარვაშიძემ დიდი წვლილი შეიტანა აფხაზური ანბანის შედგენაში (1865), ასევე ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების აფხაზეთის განყოფილების დაარსებაში, აფხაზი ხალხის ეროვნული უფლებების დაცვაში. გიორგი შარვაშიძეს მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა ილია ჭავჭავაძესთან, დიმიტრი ყიფიანთან, ნიკო ნიკოლაძესთან, რაფიელ ერისთავთან, ნიკოლოზ დადიანთან.
დიმიტრი შარვაშიძე

დიმიტრი საფარბეის ძე შარვაშიძე (ომარბეი; გ. 16 ოქტომბერი, 1822) — აფხაზეთის მთავარი 1821-1822 წლებში. ფაქტობრივად როგორც მძევალი, პეტერბურგში ცხოვრობდა. სწავლობდა პაჟთა კორპუსში.

1821 წელს გარდაიცვალა (შინაგან) აფხაზეთის მთავარი გიორგი შარვაშიძე. იმავე წლის 6 მარტს გიორგი შარვაშიძის ძმა ჰასან ბეგი (ქელაეშ ბეგის ძე) შეიპყრეს რუსებმა და წაიყვანეს რუსეთში. ასლანბეი შარვაშიძემ, რომელიც ოსმალეთში იმალებოდა მამის მკვლელობის გამო, დაბრუნდა აფხაზეთში და იმის გამო, რომ ტახტის მემკვიდრე არავინ იყო გიორგი შარვაშიძის მცირეწლოვანი შვილების გარდა, დაიკავა აფხაზეთის მთავრის ადგილი. რუსეთის იმპერატორმა შეიტყო რა გიორგი შარვაშიძის გარდაცვალება, აფხაზეთის მთავრობა უბოძა გიორგი შარვაშიძის ძეს დიმიტრის, რომელიც სანკტ-პეტერბურგში წაიყვანა სამეგრელოს დედოფალმა ნინომ. იმპერატორის ბრძანებით, დიმიტრი გამოიყვანეს სასწავლებლიდან, უბოძეს პოლკოვნიკის ჩინი და სხვა მრავალი წყალობა და გამოისტუმრეს აფხაზეთში. თბილისში ჩამოსულს მას დახვდა მთავარმართებელი ერმოლოვი, რომელმაც იმერეთის მართებელს თავად გარჩაკოვს წარუდგინა მისი თავი და დაავალა, რათა გაყოლოდა დიმიტრის აფხაზეთში, განედევნათ ასლანბეი და მის მაგივრად დაესვათ დიმიტრი შარვაშიძე. თავადმა გარჩაკოვმა მხედრობის ნაწილი გამოსთხოვა სამეგრელოს მთავარს ლევან დადიანს და ორი ბატალიონი მხედრით აფხაზეთისკენ დაიძრა. გადალახეს რა აფხაზეთ-სამეგრელოს საზღვრი — მდინარე ღალიძგა, მათ შეეგებათ ასლანბეი. ნიკოლოზ დადიანი, რომელიც რუსულ მხარეს წარმოადგენდა შესძლო გადმოებირებინა ასლანბეითან მყოფი მისი სიძე და აბჟუის (შუასოფლის) აფხაზეთის მფლობელი ალექსანდრე (ალიბეგ) შარვაშიძე. მან ასევე შესძლო მისი ცოლის ძმის საღარუფუ მარშანიას გადმობირებაც, რომელიც გარკვეული ავტორიტეტით სარგებლობდა წებელდაში. ასლანბეი იძულებული გახდა დაეთმო პოზიციები და მოქვს გასცლოდა. რუსთა რაზმი მივიდა რა წყაბას გაჩერდა და დაბანაკდა. ამასთან გადმობირებულმა საღარუფუ მარშანიამ რუსებს აცნობა, რომ აჩიგვარასთან ზღვის პირზე ჩასაფრებული იყო ასლანბეისა და ოსმალთა შეიარაღებული რაზმი. მიუხედავად გაფრთხილებისა მეორე დღეს რუსის ჯარმა გააგრძელა მოძრაობა და აჩიგვარასთან სადაც მოწინააღმდეგე ელოდა გაჩაღდა ბრძოლა. ბრძოლის დასასრულს რუსული ნაწილები მდინარე მაჭარის პირას გაჩერდნენ. მეორე დილით რუსულმა ნაწილებმა სოხუმი დაიკავეს. 4-5 დღიანი შესვენების შემდეგ რუსული ნაწილები დაიძრა ზუფუსკენ. ლიხნში შარვაშიძეთა სასახლეში მისულებს, ზუფუელები მიეგებნენ და პატივით მიიღეს, მაგრამ თავად გარკაჩოვმა ნახა რა, რომ ასლანბეის მიმხრობის გამო მათ შორის არ იყვნენ ნარჩოუ და გიორგი ინალიშვილები ნიკო დადიანს დაავალეს მათი სახლკარის გადაწვა. დასასრულს, მას შემდეგ რაც რუსთა ჯარმა კაპოეთის წყლამდე მიაღწია, სამი დღის შემდეგ აფხაზეთის მთავრად დიმიტრი დაინიშნა. დამარცხებულმა ასლანბეიმ ჯიქეთს შეაფარა თავი.

1822 წელს დიმიტრი შარვაშიძე დასნეულდა და გარდაიცვალა. დაკრძალულია ლიხნის ტაძარში.
ვლადიმერ შარვაშიძე

ვლადიმერ ამბაკოს ძე შარვაშიძე (დ. 15 მაისი, 1911, სოფელი ეწერი — გ. ?) — ქართველი საბჭოთა ზოოლოგ-იქთიოლოგი. ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1969), პროფესორი (1971). საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1983). სკკპ წევრი 1944 წლიდან.

ბიოგრაფია
1940–1946 წლებში კრასნოიარსკის სახელმწიფო ნაკრძალის დირექტორი. 1949-1960 წლებში სოხუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ბუნებისმეტყველების კათედრის გამგე, 1971 წლიდან თბილისის ა. პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ზოოლოგიის კათედრის პროფესორი. მისი უმთავრესი ნაშრომები ეხება თევზების ევოლუციის, ეკოლოგიის, სისტემატიკის, ემბრიოლოგიის, ბიოგეოგრაფიულ საკითხებს, თევზმეურნეობის ბიოლოგიურ საფუძვლებს. დაჯილდოებულია მედლებით.
ზურაბ შარვაშიძე

ზურაბ შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი საუკუნის ნახევარში. ოსმალებმა დაამტკიცეს ბზიფის აფხაზეთის მფლობელად მისი უმცროსი ძმის მანუჩარ შარვაშიძის სანაცლოდ. 1771 წელს სამურზაყანოს მმართველ ლევან შარვაშიძესთან ერთად აუჯანყდა ოსმალებს და სოხუმი დაიკავა. მალე ოსმალებმა სოხუმი დაიბრუნეს. 1780 წელს თავის ძმისწულ ქეილაშ-ბეგთან და სამურზაყანოს მფლობელ ლევანთან ერთად მდინარე ენგურის მარცხენა სანაპიროს შემოერთება გადაწყვიტა. კაცია დადიანმა იმერეთის მეფის დახმარებით დაამარცხა ზურაბ შარვაშიძე რუხის ბრძოლაში. მალე კი ქეილაშ-ბეგმა თურქთა დახმარებით ტახტიდან ჩამოაგდო ის და აფხაზეთის ერთპიროვნული მმართველი გახდა.
კონსტანტინე შარვაშიძე

კონსტანტინე გიორგის ძე შარვაშიძე (დ. 1813 — გ. 1883) — აფხაზი საზოგადო მოღვაწე. აფხაზეთის უკანასკნელი მთავრის მიხეილ შარვაშიძის უმცროსი ძმა და ცნობილი მხატვრის ალექსანდრე შარვაშიძის მამა.

ბიოგრაფია
1827-1831 წლებში პეტერბურგში ვაჟთა კორპუსში სწავლის პერიოდში გაეცნო დეკაბრისტების იდეებს, მოწინავე რუსულ და ევროპულ კულტურას, დაუახლოვდა პეტერბურგში მცხოვრებ და იქ მოსწავლე პროგრესულად მოაზროვნე ქართველ ახალგაზრდობას. მათთან ერთად მონაწილეობა მიიღო მეფის მთავრობის წინააღმდეგ მიმართულ 1832 წლის შეთქმულებაში. 1862 წელს შარვაშიძე მონაწილეობდა კავკასიაში მართლმადიდებელი ქრისტიანობის აღმდგენელი საზოგადოების მიერ ი. ბარტოლომეის თავჯდომარეობით შექმნილ აფხაზური ანბანისა და სასკოლო წიგნების შემდგენელ კომისიაში. აფხაზური ანბანი გამოვიდა თბილისში 1865 წელს.
ლევან შარვაშიძე

ლევან შარვაშიძე — სამურზაყანოს მფლობელი საუკუნის ნახევარში. 1768-1774 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში მონაწილეობდა რუსეთის მხარეზე. თხოვნით მიმართა გენერალ ტოტლებენს სამურზაყანოს რუსეთის მფარველობაში მიღების თაობაზე. რუსული ჯარის წასვლისა და ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის პირობების გამო ეს აქცია ვერ განხორციელდა.
მანუჩარ შარვაშიძე (სამურზაყანო)

მანუჩარ (მანჩა) შარვაშიძე (? — გ. 1813) — სამურზაყანოს მფლობელი. სოლომონ (სოლომა) შარვაშიძის ძე და ხუტუნია შარვაშიძის შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
1804 წლის 26 ნოემბერს მანუჩარ შარვაშიძე (ქართული ტექსტით) თხოვნით მიმართავს პავლე ციციანოვს რუსეთის მფარველობაში შესვლის თაობაზე, რაზეც 1805 წლის 31 მარტს ციციანოვმა მადლობა გადაუხადა და აწგარდაცვლილ გრიგოლ დადიანთან არსებული კავშირის მეტი ახსნა მოსთხოვა.

1813 წელს მანუჩარ შარვაშიძე მოიკლა ბედიაში. აღნიშნულთან დაკავშირებით რამდენიმე ვერსია არსებობს: ისტორიკოს ნ. დადიანის აზრით ლევან შერვაშიძის შვილ ხუტუნიასა და მანუჩარ შარვაშიძეს შორის არსებობდა ურთიერთშუღლი. იმ ღამეს, როცა ბედიაში იყვნენ, ხუტუნიამ მანუჩარს კაცი მიუგზავნა, რომელმაც იგი ღამით მძინარე მოკლა; ხალხური გადმოცემით, მანუჩარი ძალიან სასტიკად ეპყრობოდა თავის ქვეშევრდომებს და მონაწილეობას იღებდა ტყვეთა გაყიდვაში. შ. დ. ინალ-იფას სიტყვებით, მანუჩარი მოიკლა გლეხის მიერ იმის გამო რომ მან ისარგებლა „პირველი ღამის უფლებით“; დ. კრაევიჩის აზრით, მანუჩარი მოიკლა ბედიაში 1813 წელს, ბედიელი შარვაშიძეების ცნობით, ვინმე მეგრელი მაჯემ კვარაცხელიას მიერ, მისთვის მიყენებული შეურაცხყოფისათვის.

ოჯახი
მანუჩარ შარვაშიძე დაქორწინებული იყო გრიგოლ დადიანის ქალიშვილ ქეთევანზე, რომლისაგანაც შეეძინა ორი ვაჟი ალექსანდრე და დიმიტრი. მანუჩარის გარდაცვალების შემდეგ მისი მცირეწლოვან შვილებზე მეურვეობა მათმა მკვიდრმა ბიძამ სამეგრელოს მთავარმა ლევან დადიანმა იკისრა და უფროსი ვაჟის ალექსანდრეს სახელით ახორციელებდა რეგიონის მართვას. მას შემდეგ რაც მანუჩარის ორივე შვილი სხვადასხვა ვითარებაში (ალექსანდრე 1829 წელს, ხოლო დიმიტრი — 1832 წელს) გარდაიცვალა, ლევან დადიანი გახდა სამურზაყანოს მფლობელიც.

კომენტარები
სარეხ შარვაშიძე

სარეხ (სორეხ) შერვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი საუკუნის 70-80-იან წლებში. მისი მთავრად ყოფნის დროს აფხაზები საბოლოოდ დამკვიდრდნენ მდ. კოდორსა და ეგრისწყალს შუა. შემდეგში სარეხმა ენერგიულად შეუტია მდ. ეგრისწყალის მარცხენა სანაპიროს, დაიპყრო სამეგრელოს მნიშვნელოვანი ტერიტორია და თავი სამეგრელოს მთავრად გამოაცხადა.
გიორგი შარვაშიძე (საფარ ალი-ბეგი)

გიორგი შარვაშიძე (საფარ ალი-ბეგი; გ. 7 თებერვალი, 1821) — (შინაგან) აფხაზეთის მთავარი 1810-1821 წლებში, ქეილაშ აჰმედ-ბეგის შვილი.

ქეილაშ აჰმედ-ბეგის შვილი, მისი ძმის, ასლანბეის მიერ მამის მკვლელობისა და ტახტის მიტაცების დროს სამეგრელოს მთავართან იმყოფებოდა, რომლის დახმარებითაც ცდილობდა ტახტის დაბრუნებას, მაგრამ ამაოდ. 1809 წელს თხოვნით მიმართა რუსეთის ხელისუფლებას, რათა აფხაზეთი რუსეთის მფარველობაში მიეღოთ და მთავრად ის დაემტკიცებინათ. რუსეთ-ოსმალეთის ომის განახლების შემდეგ, 1810 წლის 17 თებერვალს, იმპერატორმა ალექსანდრე -მა საფარ-ბეგი დაამტკიცა აფხაზეთის მთავრად რუსეთის უმაღლესი ძალაუფლების აღიარებით და შინაგანი ავტონომიის ცნობით. 1810 წლის ივნისში რუსეთის საზღვაო დესანტმა ხელში ჩაიგდო სოხუმის ციხე და იქიდან ოსმალებთან ერთად ასლანბეიც განდევნა.

გიორგი შარვაშიძე დასაფლავებულია ლიხნის ტაძარში.
ქეილაშ შარვაშიძე

ქეილაშ აჰმედ-ბეგი შარვაშიძე (ქელეშ-ბეი) — აფხაზეთის მთავარი საუკუნის 80-იანი წლებიდან 1808 წლამდე. მანუჩარ შარვაშიძის შვილი.

ახალგაზრდობაში მძევლად იყო სტამბოლში, სადაც მაჰმადიანობა მიიღო. 70-იანი წლების დასაწყისში აფხაზეთში დაბრუნდა. თურქთა დახმარებით ტახტიდან ჩამოაგდო ბიძა — ზურაბ შარვაშიძე და ტახტს დაეუფლა. ოსმალებმა ქეილაშ შარვაშიძე სოხუმის ფაშადაც დანიშნეს და ყოველწლიური ჯამაგირიც დაუნიშნეს. ენერგიულად იბრძოდა მთავრის ხელისუფლების გაძლიერებისათვის და ამ საქმეში წვრილ და საშუალო თავადაზნაურობას ეყრდნობოდა. მოახერხა ბევრი მსხვილი ფეოდალის დამორჩილება. იბრძოდა სამეგრელოს სამთავროს წინააღმდეგ. 1803 წელს სამეგრელოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ქეილაშ შარვაშიძე შეეცადა ქვეყნის შეეყვანას რუსეთის მფარველობაში. 1806 წელს თავისთან შეიფარა სულთანის მოწინააღმდეგე, ტრაპიზონის ფაშა და ამით ოსმალეთთან აშკარა განხეთქილებაზე წავიდა. ოსმალებმა იარაღის ძალით რომ ვერ შეძლეს მისი დამორჩილება, შეთქმულება მოუწყვეს მისი უფროსი შვილის ასლანბეი შარვაშიძის მეთაურობით, რომელმაც მოკლა მამა და თვითონ გახდა აფხაზეთის მთავარი.
ყვაპუ შარვაშიძე

ყვაპუ შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავრის ზეგნაყ შარვაშიძის უმცროსი შვილი. საუფლისწულოდ მიიღო მდინარეების ღალიძგასა და ენგურს შორის მდებარე ტერიტორია. მის დროს ეს მხარე აფხაზებით დასახლდა. ადგილობრივი მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი, მათ შორის ის გლეხებიც, რომლებიც დასავლეთ საქართველოს საკათალიკოსოს ეკუთვნოდა, ყვაპუ შარვაშიძემ ტყვეებად გაყიდა. კათალიკოსი დავითი (ნემსაძე) მოითხოვდა, რომ მას შეეწყვიტა ეს საქმიანობა. შარვაშიძე ცდილობდა დაუფლებოდა მდინარე ენგურის მარცხენა მხარეს. მხოლოდ საუკუნის დასაწყისში შესძლო სამეგრელოს მთავარმა გიორგი ლიპარტელიანმა იმერეთის მეფე გიორგი აბაშიძის დახმარებით აფხაზ ფეოდალთა შეტევის შეჩერება.
აბი (ახალციხე)

აბი — ნასოფლარი ახალციხის მუნიციპალიტეტში, ახალციხიდან 2 კმ-ზე. ზღვის დონიდან 1240 მ. სიმაღლეზე. ბოლო წლებში აბის მოსახლეობის ნაწილი ქალაქ ახალციხეში, მარდის უბანში ჩასახლდა.

სოფელი აბი იხსენიება საუკუნის მიწურულს „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“. გურჯისტანის ვილაიეთის ახალციხის ლივის ჩრდილის ნაჰიეში. ამ დროს იქ ქართველ გლეხთა 10 კომლი ცხოვრობდა, რომელთაგან ყველა ისფენჯის გადამხდელი იყო და ამდენად ქრისტიანი. კომლთა უფროსების უმეტესობას ერქვა ქართველებისათვის/ქრისტიანებისათვის დამახასიათებელი სახელი: ვარ ძელ, ივანე (2), კაკალა, რევაზა, როინ, შოთა, ხახულა. მამის სახელებად გვხვდება: ბასილა, მახარებელ, ივანე, ბაბელა, ლომიზგულა. სოფელში არ იყვნენ მაღალი სოციალური ფენის წარმომადგენლები.

ამიერკავკასიის მხარის მოსახლეობის 1886 წლის საოჯახო სიების მიხედვით შედიოდა ტფილისის გუბერნიის ახალციხის მაზრის ურავლის უბანსა და ვალეს სასოფლო თემში. დატანილია არაერთ კარტოგრაფიულ წყაროზე ( - 10-. ; აბო - ჯავახიშვილი, 1930-31; აბი - საქ. ადმ. რუკა, 1939; აბო - ასლანიკაშვილი, 1953; საბჭოთა ტოპოგრაფიულ რუკაზე - . ).

სასოფლო-სამეურნეო გადასახადების საკმაოდ დიდი მრავალფეროვნება იყო. მეურნეობის ძირითადი დარგი იყო მემარცვლეობა (გადასახადის საერთო რაოდენობის თითქმის 70%). ქერზე გადასახადი აღემატებოდა ხორბალს. შემდეგ მოდიოდა მეცხოველეობა: მესაქონლეობა (მიგვანიშნებს გადასახადი იონჯაზე, თივაზე), მეცხვარეობა, მეღორეობა. დიდი რაოდენობით ამზადებდნენ შირას (გადასახადის საერთო რაოდენობის 10%), თუმცა არ ჩანს რისგან ამზადებდნენ მას. გადასახადების ჩამონათვალში არც ვენახი და არც ხილია მითითებული. სოფელი ნაჰიეში ადგილზეა შემდეგი გადასახადების ჯამური რაოდენობით: მუხუდო (სოფ. აჯანასთან, ზემო მარდასთან, ჯორახეთთან, პატარა მერექთან, შუა დიდ ბარალთან და ჩაკიდულასთან ერთად), სელი (სოფ. არჯანა, ზემო მარდასთან, პატარა მერექთან და ჯორახეთთან ერთად).
On Air (როლინგ სტოუნზის ალბომი)

— ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის კომპილაციური ალბომი, გამოცემული 2017 წლის 1 დეკემბერს. მის სტანდარტულ გამოცემაში შეტანილია ჯგუფის მიერ -სთვის 1963–1965 წლებში ჩაწერილი გამოსვლები. დელუქს-გამოცემაში შეტანილია როგორც სტანდარტული გამოცემის 18, ასევე დამატებითი 14 სიმღერა. კომპილაცია გამოვიდა მისი შესაძლო მომზადების შესახებ ინფორმაციის გავრცელებიდან 20 წლის შემდეგ

სიმღერების სია
ჩარტები
ედუარდ აბოლი

ედუარდ იაკობის ძე აბოლი (დ. 14 თებერვალი, 1868, ვალტაიკა, ლატვია — გ. 9 აპრილი, 1959, თბილისი) — საბჭოთა ფარმაკობოტანიკოსი. ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1935), პროფესორი (1935). საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1944).

ბიოგრაფია
1892 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. მიენიჭა პროვიზორის წოდება. 1899 წელს მიენიჭა ფარმაციის მაგისტრის ხარისხი, 1902 წელს კი ყაზანის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტობა. 1915 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1926–1932 წლებში იყო თბილისის უნივერსიტეტის, შემდეგ კი ფარმაცევტული და სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტების ფარმაკოგნოზიის კათედრის გამგე. 1932–1959 წლებში სამეცნიერო კვლევითი ფარმაკო-ქიმიური ინსტიტუტის ფარმაკო-ბოტანიკური განყოფილების გამგე. შეისწავლა და აღწერა ადგილობრივი სამკურნალო მცენარეები. ავტორია სამკურნალო მცენარეთა ფიტოქიმიური და მიკროქიმიური დახასიათებისა. იკვლევდა ფარმაკოგნოზიის სწავლებისა და მეცნიერული ფამაციის პრობლემებს. ხელმძღვანელობდა ფარმაკობოტანიკურ ექსპედიციებს საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში. იყო ფარმაცევტული პროფილის 5 ჟურნალის სარედაქციო კოლეგიის წევრი და სხვა.
ყირგიზეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

ყირგიზეთს გააჩნია ადმინისტრაციული დაყოფის 3 დონე. პირველ დონეზე დგას რესპუბლიკური მნიშვნელობის 2 ქალაქი და 7 ოლქი. ოლქების შემადგენლობაში შედის საოლქო მნიშვნელობის 13 ქალაქი და 40 რაიონი. რესპუბლიკური მნიშვნელობის ქალაქი ბიშკეკი იყოფა 4 შიდასაქალაქო რაიონად. საოლქო რაიონების შემადგენლობაში შედიან აიილური აიმაკები (სასოფლო აიმაკები), რაიონული მნიშვნელობის ქალაქები და ქალაქის ტიპის დასახლებები. აიილური აიმაკები იყოფა სოფლებად (აიილები).

სოფლები და ქალაქის ტიპის დასახლებები შეიძლება პირდაპირი გზით შევიდნენ ბიშკეკის შიდასაქალაქო რაიონებში და საოლქო მნიშვნელობის ქალაქებში. სოფლები შეიძლება შევიდნენ არა მარტო აიილურ აიმაკებში, არამედ რაიონული მნიშვნელობის ქალაქებშიც და ქალაქის ტიპის დასახლებებშიც.

პირველი დონის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები
ოლქები და რესპუბლიკური მნიშვნელობის ქალაქები
გადაადგილებათა ურთიერთობის პრინციპი

გადაადგილებათა ურთიერთობის პრინციპი, მაქსველის თეორემა — წრფივად დეფორმირებადი სხეულისპირველი მდგომარეობის (ნახ. ) ერთეული ძალის მოდების წერტილის ამ ძალის მოქმედების მიმართულებით გადაადგილდება (1), რომელსაც მეორე მდგომარეობის (ნახ. ) ნებისმიერი სხვა ერთეული ძალა იწვევს, ტოლია ერთეული ძლის მოდების წერტილის ამ ძალის მოქმედების მიმართულებით გადაადგილებისა (1), რაც გამოწვეულია ერთეული ძალით, ე. ი. 1=1 გადაადგილებათა ურთიერთობის პრინციპი პირველად ინგლისელმა ფიზიკოსმა ჯ. მაქსველმა ჩამოაყალიბა, იგი მუშაობათა ურთიერთობის პრინციპის კერძო შემთხვევაა. მას ფართოდ იყენებენ მასალათა გამძლეობასა და სამშენებლო მექანიკაში დრეკადი სისტემების გაანგარიშებისას.
ხეხილის გადაბერება

ხეხილის გადაბერება — ვარჯის ჩონჩხის მსხვილი ნაწილებისა და ფესვთა სისტემის ხმობა. ხეხილის გადაბერებისას ხის წლიური ნაზრდის წარმოქმნა და მსხმოიარობა მკვეთრად კლებულობს, ფოთოლი და ნაყოფი წვრილდება. საექსპლუატაციო პერიოდის გახანგრძლივებისათვის გამაახალგაზრდავებელი სხვლა უშედეგოა. საწარმოო პირობებში ასეთი ხეხილი სამეურნეო მნიშვნელობას კარგავს და უნდა ამოძირკვოს.
ანა ჰარაი

„ანა ჰარაი“ ( — დედის ტირილი) — 1992 წლის 25-26 თებერვლის გამთენიისას სომეხი შეიარაღებული ფორმირებების მიერ ჩადენილი ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტაში დაღუპული აზერბაიჯანული მოსახლეობის ხსოვნის ძეგლი. აღმართულია აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, მეტრო „შაჰ ისმაილ ჰათაის“ მახლობლად. მოქანდაკეები — ასლან, მაჰმუდ და თეიმურ რუსტამოვები. ყოველწლიურად ტრაგედიის დღეს ძეგლთან იკრიბება ათასობით მოქალაქე და აზერბაიჯანის პრეზიდენტი, რათა პატივი სცენ დაღუპულთა ხსოვნას..

2012 წლის 26 თებერვალი. ხოჯალის ტრაღედიის 20 წლისთავთან დაკავშირებული სახალხო მსვლელობა.

ხოჯალის ტრაღედიის შემდეგ იმ ადგილას, სადაც დღეს დგას ძეგლი აღმართული იქნა დედის ქანდაკება, რომელსაც ხელში მოკლული შვილი ეკავა ხელში. მოგვიანებით, ჰათაის რაიონის ხელმძღვანელობამ მიიღო გადაწყვეტილება გაეზარდა ძეგლის ზომები.

რაიონის ხელმძღვანელობამ მიმართა მოქანდაკე ასლან რუსტამოვს და მის შვილებს. ამის შედეგად ქანდაკების გადიდებაში მონაწილეობა მთელმა ოჯახმა მიიღო.
ახალი ძეგლის აღმართვის შედეგად მისი ზომები გაიზარდა 8,6 მეტრამდე. თეიმურ რუსტამოვის ტქმით: „აუცილებლობას წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ ჩვენ უნდა გადმოგვეცა მთლიანად ხოჯალის ტრაღედიის მთელი ტკივილი ერთ კომპოზიციაში“, „ხოლო, დედა მკვდარი ბავშვით მანდ ძირითად როლს თამაშობს“. ამის შედეგად კომპოზიციის მთავარი არსი შენარჩუნებული იქნა. ძეგლის გახსნა მოხდა ტრაღედიის 16-წლისთავზე, 2008 წლის 26 თებერვალს.