iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვითა თბილისი (საკალათბურთო კლუბი)

„ვითა თბილისი“ — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც მდებარეობს თბილისში. საშინაო თამაშებს კლუბი ატარებს თბილისის სპორტის სასახლეში. კლუბი ამჟამად ასპარეზობს ლიგაში, საქართველოს მეორე დონის საკალათბურთო ჩემპიონატში.

ისტორია
1990-იან წლებში ვითა თბილისი საქართველოს სუპერლიგაში დომინირებდა: 1993-1998 წლებში 6-ჯერ მოიგო აღნიშნული ჩემპიონატი. 2015-16 წლების სეზონში იგი შეუერთდა გაერთიანებულ ლიგას.

მიღწევები
საქართველოს სუპერლიგა
1992–93, 1993–94, 1994–95, 1995–96, 1996–97, 1997–98
ტიტები (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი „ტიტები“ — საქართველოს საკალათბურთო სუპერლიგაში მოასპარეზე კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო.
ისტორია
საკალათბურთო კლუბი „ტიტები“, დაარსდა 2016 წელს. კლუბი დააარსეს საქართველოს საკალათბურთო ნაკრების ყოფილმა მოთამაშეებმა, ლაშა-გიორგი გამყრელიძემ და ბესიკ ლეჟავამ.
კლუბმა ასპარეზობა დაიწყო 2016-2017 წლის ა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპზე და მოიპოვა ა ლიგაში თამაშის უფლება. საკვალიფიკაციო ეტაპის ორ მატჩიან დუელში კლუბმა მარნეულის დელტა დაამარცხა. სადებიუტო სეზონში მცენარეებმა მეოთხე ადგილი დაიკავეს.

2017-2018 წლების სეზონში „ტიტები“ ფინალურ სერიაში თსუ-ჰიუნდაისთან 3 -1 დამარცხდა, სუპერლიგაში გადასვლელ\გასავარდნ შეხვედრაში სოხუმი სერიაში 2-1 დაამარცხა და სუპერლიგის საგზური მოიპოვა.

2018-2019 წლების სეზონში, ტიტებმა რეგულარულ ჩემპიონატში მე-8 ადგილი დაიკავა, ხოლო საჩემპიონო პლეი-ოფში მეოთხედფინალში ქუთაისთან დამარცხდა.

რეგულარულ სეზონში არცთუისე დამაჯერებელი ასპარეზობის მიუხედავად, მცენარეებმა საქართველოს თასი მოიპოვეს. 2019 წლის 27 აპრილს ტიტებმა საქართველოს თასის ფინალში საკალათბურთო გუნდი მგზავრები 96 - 85 დაამარცხა და ისტორიაში პირველ ტიტულს დაეუფლა.

აღსანიშნავია რომ, საქართველოს თასის ისტორიაში ტიტები გახდა პირველი გუნდი, რომელმაც ა ლიგიდან გადმოსვლის შემდეგ სადებიუტო სეზონში საქართველოს თასი მოიპოვა.

ამავე სეზონში ტიტებმა დუდუ დადიანის მემორიალური ტურნირის ფინალურ შეხვედრაში დელტასთან 85 - 75 დამარცხდა.

2019-2020 წლების სეზონის წინ ტიტებმა კიდევ ერთი ფინალი წააგო. საქართველოს სუპერთასის ფინალურ შეხვედრაში მცენარეები ცხუმ-აფხაზეთან 72 - 70 დამარცხდნენ.

2019-2020 წლების სეზონში 15 ტურის შემდგომ ტიტები მე-8 ადგილს იკავებდა. კორონა ვირუსით გამოწვეული პანდემიის გამო სეზონი ნაადრევად შეწყდა, მოგვიანებით კი ოფიციალურად ჩაშლილად გამოცხადდა.

ამავე სეზონში ტიტებმა კვლავ მოახერხეს საქართელოს თასის ნახევარფინალში გასვლა, რომელიც ასევე ჩაიშლილად გამოცხადდა.

2020-2021 წლების სეზონი, ტიტებმა ცუდად ჩაატარა, რეგულარულ ეტაპზე მე-9 ადგილი დაიკავა და პლეი-ოფში გასვლა ვერ მოახერხა.

2021-2022 წლების სეზონის წინ, ტიტების მთავარ მწვრთნელად ბესიკ ლეჟავა დაინიშნა. ბესომ პირველივე ტურნირი, დუდუ დადიანის მემორიალი მოიგო. ტიტებმა დუდუ დადიანი არსებობის ისტორიაში პირველად მოიგო.

კლუბი
მოთამაშეები
სამწვრთნელო შემადგენლობა
მთავარი მწვრთნელი — ბესიკ ლეჟავა
ასისტენტები — ლევან ჯაფარიძე
ფიზმომზადების მწვრთნელი - ლევან ჯაფარიძე
ექიმი - მამუკა კვანტალიანი

მენეჯმენტი
შემადგენლობა 2020-2021 წლების სეზონში

გამორჩეული მოთამაშეები
ილია ლონდარიძე
გიორგი შარაბიძე
ბექა ჩიკვილაძე
რევაზ დიდია
გიორგი ვახანია
ნიკა მეტრეველი
რიჩარდ მათიაშვილი
ბესიკ ლეჟავა
გიორგი გამყრელიძე
დავით ნოზაძე
ჟოელ ალმეიდა
კაჰიმ რენსონი
ლუკ მეიერი
კორი სპენსი
ტაილან ბირტსი
აკაკი ლომოური
მაიკლ დიქსონი
თეიმურაზ ბაბუნაშვილი

მწვრთნელები
ამბროსი ორმოცაძე — 2016–2017 წელი
დავით უსტიაშვილი — 2017–2018 წელი
გიორგი გამყრელიძე — 2019–2020 წელი (საქართველოს თასი 2019)
მანუჩარ მარკოიშვილი — 2020–2021
ბესიკ ლეჟავა - 2021-

სეზონები
ტიტულები
საქართველოს თასის მფლობელი — 2019 წელი
საქართელოს სუპერთასის ფინალისტი — 2019 წელი
დუდუ დადიანის გამარჯვებული 2021 წელი, ფინალისტი — 2018 წელი
ა-ლიგის ფინალისტი — 2018 წელი
სპონსორები
2019-2022 კროკობეთი
საქართველოს 17 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები

საქართველოს 17 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები წარმოადგენს საქართველოს მსოფლიოს საკალთბურთო ახალგაზრდულ ჩემპიონატებში, რომელსაც მართავს საქართველოს კალათბურთის ფედერაცია. იგი ქვეყანას წარმოადგენს 16 და 17-წლამდელთა საერთაშორისო საკალათბურთო ჩემპიონატებში.

გუნდი უკანასკნელად გამოჩნდა ფიბა-ს 2016 წლის ევროპის 16-წლამდელთა ჩემპიონატის დივიზიონში.

ასპარეზობის ჩანაწერები
საქართველოს 19 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები

საქართველოს 19 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები წარმოადგენს საქართველოს მსოფლიოს საკალთბურთო ახალგაზრდულ ჩემპიონატებში, რომელსაც მართავს საქართველოს კალათბურთის ეროვნული ფედერაცია. იგი ქვეყანას წარმოადგენს 18 და 19-წლამდელთა საერთაშორისო საკალათბურთო ჩემპიონატებში

იგი უკანასკნელად გამოჩნდა ფიბას 2016 წლის ევროპის 18-წლამდელთა ჩემპიონატის დივიზიონში.

ასპარეზობის ჩანაწერები
ფიბას ევროპის 18-წლამდელთა ჩემპიონატი
ფიბას ევროპის 20-წლამდელთა ჩემპიონატი
რატი იონათამიშვილი

რატი იონათამიშვილი (დ. 9 ივნისი, 1979, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი და პოლიტიკოსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1979 წლის 9 ივნისს. 2002 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 2002-2003 წლებში იყო გამომცემლობა „სანის“ ლიტმუშაკი. 2004 წელს იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი. 2005-2014 წლებში — კოალიცია „დამოუკიდებელი ცხოვრებისათვის“ პოლიტიკური პროექტების დირექტორი. 2008-2011 წლებში იყო ინკლუზიური განათლების პროექტის პიარ მენეჯერი. 2014-2015 წლებში იყო თბილისის მერის მრჩეველი, შშმ პირთა საბჭოს აღმასრულებელი მდივანი. 2015-2016 წლებში — თბილისის საკრებულოს წევრი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
გიორგი თოთლაძე

გიორგი თოთლაძე (დ. 10 თებერვალი, 1983, ქარელი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის წევრი 2016 წლიდან 2020 წლამდე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1983 წლის 10 თებერვალს. დაამთავრა გორის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 2008-2009 წლებში იყო ქარელის ტერიტორიული ორგანოს რწმუნებული. 2009-2010 წლებში იყო ქარელის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილე. 2013-2015 წლებში — „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს“ ქარელის საოლქო ორგანიზაციის თავმჯდომარე. 2014-2015 წლებში შიდა ქართლის გუბერნატორის პირველი მოადგილე. 2016 წლიდან „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს“ გორის საოლქო ორგანიზაციის თავმჯდომარე. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქარელის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მაჟორიტარულ არჩევნებში ხმათა 52,29% მიიღო (12 331 ხმა).
იახია სალიხოვი

იახია სალიხოვი (; დ. 1893 — გ. 27 ნოემბერი, 1937) — ბაშკირი პოლიტიკური მოღვაწე, ბაშკირთა ეროვნული მოძრაობის წევრი.

ბიოგრაფია
იახია შარაპის ძე სალიხოვი დაიბადა 1893 წელს, სამარის გუბერნიის ბუზულუკსკის მაზრის სოფელ ყიზილ-მეჩეთში (დღეს ორენბურგის ოლქის ტოცკის რაიონი). ეროვნებით ბაშკირი.

ქალაქ ბუზულუკში დაასრულა დაწყებითი განათლების სასწავლებელი და 1916 წელს დაასრულა ნოვო-ალექსანდროვსკის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტი.

1916-1917 წლებში, რუსული არმიის შემადგენლობაში მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში, მსახურობდა პოდპორუჩიკის წოდებით. დემობილიზაციის შემდეგ მუშაობდა ბუზულუკის მაზრის ერობაში. ბაშკირთა ყურულთაიზე განიხილეს დამფუძნებელი კრების დეპუტატთა კანდიდატები, სადაც სამარის გუბერნიიდან წარადგინეს ბაშკირ-ფედერალისტთა სია, სადაც რეკომენდებული იყო ხ. იუმაგულოვი და ი. სალიხოვი. სალიხოვი ტაშკენტში გაემგზავრა.“ 1918 წელს ორენბურგის აღების შემდეგ, როგორც ცენტრალური შუროს სხვა წევრები, სალიხოვი დაბრუნდა ქალაქში. 1919 წლის მაისიდან იყო ბაშკირეთის ასსრ-ის ფინანსთა სახალხო კომისარი, ამავე დროს ასრულებდა ბაშკირეთის სოვნარხოზის (ეროვნული მეურნეობის საბჭოები) თავმჯდომარის მოვალეობას. 1919 წლიდან მუშაობდა ბაშკირეთის ასსრ-ის მიწათმოქმედების სახალხო კომისარის თანამდებობაზე.

მოგვიანებით საცხოვრებლად გადავიდა მოსკოვში. 1930-იან წლებში მუშაობდა სტეპანე რაზინის სახელობის ლენინგრადის ლუდსახარშ ქარხნაში, სადაც იყო ქერის ხარისხის შემმოწმებელი.

რეპრესირებული იყო, როგორც „ბაშკირი ნაციონალისტი“. 1937 წლის 14 აგვისტოს დააკავეს, ხოლო 27 ოქტომბერს დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1991 წლის 18 ოქტომბერიდან.
გიორგი კოპაძე

გიორგი კოპაძე (დ. 28 თებერვალი, 1960, ახალციხე) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1960 წლის 28 თებერვალს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1981-1985 წლებში იყო ახალციხის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმის სანერგე მეურნეობის აგრონომი. 1991-1995 წლებში იყო ახალციხის საკრებულოს გამგეობის თავმჯდომარე. 1996-1999 წლებში — ახალციხის ტელეკომპანია „მე-9 არხის“ დირექტორი. 2014-2016 წლებში ახალციხის მუნიციპალიტეტის მერი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახალციხისა და ადიგენის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
სამართლიანობისთვის

სამართლიანობისთვის — პოლიტიკური პარტია საქართველოში, რომელიც 2019 წლის 20 ივნისს დაფუძნდა. პარტიის ლიდერია ეკა ბესელია.

ისტორია
„ქართული ოცნებიდან“ ეკა ბესელიას წამოსვლის შემდეგ, 2019 წლის 27 მაისს დაანონსდა პარტიის დაარსების შესახებ. 2020 წლის 20 ივნისს „გავრილოვის დღეს“ დაფუძნდა პარტია „სამართლიანობისთვის“.
სოფია იაგელონი (1522-1575)

სოფია იაგელონი (, ; დ. 13 ივლისი, 1522, კრაკოვი, პოლონეთი — გ. 28 მაისი, 1575, ჰელმშტედტი, გერმანია) — იაგელონთა დინასტიის წარმომადგენელი. პოლონეთის მეფე სიგიზმუნდ -ისა და დედოფალ ბონა სფორცას ქალიშვილი. ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგის ჰერცოგინია 1556-1568 წლებში როგორც ჰაინრიხ -ის მეორე მეუღლე.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
სოფია დაიბადა 1522 წლის 13 ივლისს კრაკოვში. იგი იყო პოლონეთის მეფისა და ლიტვის დიდ მთავარ სიგიზმუნდ -ისა და მისი იტალიელი მეუღლის, დედოფალ ბონა სფორცას შუათანა ქალიშვილი. იგი თავისი მშობლების ექვსი შვილიდან მესამე იყო. სოფიამ ბავშვობა ვაველის სასახლეში, თავის და-ძმებთან ერთად გაატარა, რომლებიც იყვნენ: შემდგომში პოლონეთ-ლიტვის მეფე სიგიზმუნდ ავგუსტი, შემდგომში უნგრეთის დედოფალი იზაბელა იაგელონი, შემდეგში შვედეთის დედოფალი კატარინა იაგელონი და ასევე უკანასკნელი იაგელონი, პოლონეთ-ლიტვის დედოფალი ანა იაგელონი.

ქორწინება
1548 წელს სოფიას მამა, მეფე სიგიზმუნდი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტი მისმა ძმამ, სიგიზმუნდ ავგუსტმა დაიკავა. სიგიზმუნდ -სა და დედამისს, დედოფალ ბონა სფორცას შორის მალევე დაიწყო კონფლიქტი. ყოველივე ეს გამოწვეული იყო იმით, რომ სიგიზმუნდმა თავისი პირველი ცოლის, დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის გარდაცვალებისთანავე იქორწინა საკუთარ საყვარელ ბარბარა რაძივილზე, რამაც ჩირქი მოსცხო პოლონეთის სამეფო ოჯახს. პროტესტის ნიშნად დედოფალი ბონა თავის ქალიშვილებთან ერთად კრაკოვიდან მოსავიაში გადავიდა.

სწორედ აქ, 1556 წლის 22, ან 25 თებერვალს სოფია დააქორწინეს 66 წლის ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგის ჰერცოგ ჰაინრიხ -ზე. იგი გულმხურვალე კათოლიკე კაცი იყო და იმპერატორ კარლ -ს შმალკადენის ომებში მხარს უჭერდა. აღსანიშნავია, რომ ჰაინრიხისათვის ეს მეორე ქორწინება იყო. მანამდე იგი დაქორწინებული იყო მარია ვიურტემბერგელზე, რომლისგანაც რვა შვილი დარჩა. რაც შეეხება მათ ქორწინებას, იგი უიღბლო და უნაყოფო აღმოჩნდა, რადგან სოფიამ ბავშვების გაჩენა ვერ შეძლო.

ქვრივობა და გარდაცვალება
1568 წლის 11 ივნისს სოფია დაქვრივდა, რის შემდეგაც ტახტი მისმა გერმა, მორისმა დაიკავა. ამის შემდეგ მან დატოვა ბრაუნშვაიგის სამეფო კარი და ჰელმშტედტში გადასახლდა. 1572 წლიდან მასსა და მორისს შორის ჰელმშტედტის სასახლის გამო კონფლიქტი დაიწყო. საბოლოოდ საქმე იქამდე მივიდა, რომ სოფიამ დახმარება საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან -ს სთხოვა, რომელიც იყო სოფიას ძმის ცოლისძმა. გარკვეული ნათესაური კავშირის გამო იმპერატორმა მორისი გაამტყუნა და ჰელმშტედტი სოფიას არგუნა.

1570 წლის გაზაფხულზე სოფიამ უარყო კათოლიციზმი და ლუთერანობა მიიღო. ის იყო იაგელონთა დინასტიის პირველი და უკანასკნელი წარმომადგენელი, რომელმაც პროტესტანობა მიიღო, თანაც თავისი სურვილით. იგი გარდაიცვალა 1575 წლის 28 მაისს ჰელმშტედტში, 52 წლის ასაკში. სოფია გადაასვენეს და დაკრძალეს ლიუნებურგში, წმინდა მარიამის სახელობის ლუთერანულ ეკლესიაში.

წინაპრები
მტკვრის ქუჩა

მტკვრის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ორბელიანთუბანი); გიორგი ათონელის ქუჩიდან ზვიად გამსახურდიას სანაპირომდე. წარმოიქმნა საუკუნის 30-იან წლებში. ის მტკვრისკენ მიმავალი ერთ-ერთი გზა იყო და სახელიც მას უკავშირდება. ამ ქუჩით თულუხჩები მტკვრიდან ეზიდებოდნენ სასმელ წყალს მოსახლეობისათვის. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც მცირე წყალსაზიდი ქუჩა, 1900 წლის გეგმაზე — როგორც მტკვრის ქუჩა. შემონახულია საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები.
ვლადიმერ ვეკუას ქუჩა

ვლადიმერ (ვოვა) ვეკუას ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ორბელიანთუბანი); ნიკოლოზ ბარათაშვილის ქუჩიდან გიორგი ათონელის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ადრე რუსის ქუჩა ერქვა. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. ვლადიმერ ვეკუას სახელი ეწოდა 1991 წელს. ქუჩაზე დგას „პირიმზის“ შენობა (1971, არქიტექტორი თომა ფოცხიშვილი). შემონახულია საუკუნის ნახევრისა და საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები.
ეფრემ მცირის ქუჩა

ეფრემ მცირის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ორთაჭალა); ნიკოლოზ (კარლო) ჩხეიძის (ყოფილი მირ ვეზიროვის) ქუჩიდან დეკაბრისტების მოედნამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც დილიჯანის შესახვევი, თბილისის ქუჩების 1940 წლის ცნობარში — როგორც დილიჯანის ქუჩა. 1960 წელს ქუჩას ეფრემ მცირის სახელი დაერქვა.
ვაშლოვანის ქუჩა

ვაშლოვანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერა); მერაბ კოსტავას ქუჩიდან გიორგი ახვლედიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია ვასილი სლეპტოვის სახელით. ვაშლოვანის ქუჩა 1923 წელს დაერქვა. შემონახულია საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლი №6, სადაც 2003 წელს გაიხსნა ექვთიმე თაყაიშვილის სამლოცველო ბინა-მუზეუმი.

=ლიტერატურა=
ია ეკალაძის ქუჩა

ია ეკალაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერა); მერაბ კოსტავას ქუჩიდან გიორგი ახვლედიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ჯერ ოლღას შესახვევი იყო, შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს ლენინის შესახვევი დაერქვა, 60-იან წლებში ია ეკალაძის სახელი ეწოდა.
ზაქარია ვეშაპურის ქუჩა

ზაქარია ვეშაპურის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია). დასაწყისი ცოტნე დადიანის ქუჩიდან. წარმოიქმნა საუკუნეში. ადრე დაპროექტებული ქუჩა ერქვა. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ყუბანის ქუჩა, 1923 წლიდან — ნატალია ლელაშვილის, 1938 წლიდან გიორგი ლელაშვილის სახელი ერქვა. 1995 წელს ზაქარია ვეშაპურის სახელი ეწოდა. აქვს 1 გასასვლელი, 1 შესახვევი და 1 ჩიხი.
ანასტასია ერისთავ-ხოშტარიას ქუჩა

ანასტასია ერისთავ-ხოშტარიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვარდისუბანი). დასაწყისი ძმები კაკაბაძეების ქუჩიდან. წარმოიქმნა საუკუნეში. ადრე გრიგოლ არწრუნის სახელი ერქვა (შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში), 1922-იდან — ტასო (ანასტასია) აბაშიძის, 30-იანი წლებიდან — ანასტასია ხოშტარია-ერისთავის. 50-იან წლებში ანასტასია ერისთავ-ხოშტარიას სახელი დაერქვა. აქვს ერთი ჩიხი (1903 წლის სიაში — ყარსის შესახვევი).
ერეკლე II-ის ქუჩა

ერეკლე -ის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი); ერეკლე -ის მოედნიდან სიონის ქუჩამდე. ადრინდელი სიონის ქუჩის მონაკვეთი. 1900 წელს ერეკლე -ის პატივსაცემად დაერქვა ირაკლის ქუჩა. ასეა დატანილი თბილისის 1902 და 1934 წლების გეგმებზე. 1948 წელს ერეკლე -ის ქუჩა ეწოდა. იგი ქალაქის ერთ-ერთი უძველესი ქუჩაა. - საუკუნეებში ქუჩის დასაწყისში განლაგებული იყო სავაჭრო რიგები — რასტაბაზარი. 1795 წელს, აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევის დროს, შენობათა დიდი ნაწილი განადგურდა. საუკუნეში ხელმეორედ განაშენიანდა. ქუჩაზე შემორჩენილ ნაგებობათა შორის აღსანიშნავია სახლი №11, რომელიც 1896 წელს არქიტექტორმა ალექსანდრე ოზეროვმა დავით სარაჯიშვილისთვის ააშენა, სადაც გამოყენებულია ქართული ხუროთმოძღვრული მოტივები. აგურით ნაგები სახლის მეორე სართულის შუა ნაწილი მთლიანად უჭირავს ხის აივანს, მას საკმაოდ ლამაზი ჩუქურთმა ამშვენებს. სახლი №21 კი გამოირჩევა რკინის აჟურული აივნით. მოპირდაპირე მხარეს, ერეკლე -ის ქუჩასა და ერეკლე -ის შესახვევს შორის იყო ქარვასლა, რომელშიც შემდეგ კომუნალური ბინები განათავსეს. შემონახულია საუკუნის მეორე ნახევრის საცხოვრებელი სახლები. აქვს ერთი შესახვევი და ორი ჩიხი.
ლესია უკრაინკას ქუჩა

ლესია უკრაინკას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); შოთა რუსთაველის გამზირიდან ზურაბ ჟვანიას ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც გიმნაზიის შესახვევი (სახელწოდება უკავშირდება თბილისის კლასიკურ გიმნაზიას), 1923 წელს მაქსიმ გორკის სახელი დაერქვა, შემდეგ — სახ-კომსაბჭოს ქუჩა (ასეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზე). 50-იანი წლებიდან ლესია უკრაინკას სახელი ჰქვია. ლესია უკრაინკა თბილისში პირველად 1903 წელს ჩამოვიდა და ამ ქუჩის მახლობლად ცხოვრობდა.
ექიმის გასასვლელი

ექიმის გასასვლელი — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ნავთლუღი); დასაწყისი სოლომონ დოდაშვილის ქუჩიდან უშანგი (შმაგი) სოფრომაძის შესახვევამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. ადრე აგრეთვე მოიცავდა მონაკვეთს ნავთლუღის ქუჩიდან სოლომონ დოდაშვილის ქუჩამდე. 2017 წელს ამ მონაკვეთს და ჰოსპიტლის ქუჩას ვლადიმერ ლობჟანიძის სახელი ეწოდა.
ნატო ვაჩნაძის და ნიკოლოზ შენგელაიას ქუჩა

ნატო ვაჩნაძის და ნიკოლოზ შენგელაიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (გარეთუბანი); ლადო გუდიაშვილის ქუჩიდან რევაზ თაბუკაშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის დასაწყისში. ქუჩა შედგება ორი მონაკვეთისაგან. ერთ მონაკვეთს ერქვა გრაფის ქუჩა (შეტანილია 1841 წელს შედგენილ თბილისის შედგენილ ქუჩების სიაში), მეორეს — ნიკოლოზის შესახვევი. 1827 წელს გენერალმა ივანე პასკევიჩმა ერევნის აღებისათვის გრაფის წოდება მიიღო და ქუჩის სახელიც აქედან მომდინარეობს, ნიკოლოზის შესახვევის სახელწოდებით კი — იქვე მდებარე ყოფილი ნიკოლოზის მოედნიდან. გაერთიანებულ ქუჩას 1922 წელს მუზეუმის ქუჩა დაერქვა, 1953 წელს კი ნატო ვაჩნაძის სახელი ეწოდა. 2015 წელს სახელი კვლავ შეეცვალა და ნატო ვაჩნაძის და ნიკოლოზ შენგელაიას ქუჩა დაერქვა. შემონახულია საუკუნის ნახევრის საცხოვრებელი სახლები.
ექიმის ქუჩა

ექიმის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (დირსიჭალა); ბერი გაბრიელ სალოსის გამზირიდან მანავის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ექიმის ქუჩა და ექიმის მოედანი შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. ქუჩის სახელი დაკავშირებულია აქ მდებარე სამხედრო ჰოსპიტალსა და სამხედრო-საფერშლო-სკოლასთან.
კონსტანტინე ერისთავის ქუჩა

კონსტანტინე ერისთავის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ვარდის მოედნიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ადრე ხოჯავანქის ქუჩა ერქვა. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. 1923 წელს რაბადის ქუჩა დაერქვა (დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე), შემდეგ იან ფაბრიციუსის სახელი ეწოდა, 2001 წელს კი — კონსტანტინე ერისთავის. აქვს ერთი შესახვევი და ერთი ჩიხი.
ხვანჭკარის ქუჩა

ხვანჭკარის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ზღვისუბანი). უსახელო ქუჩიდან შატილის ქუჩამდე. ადრე ერქვა თემქის დასახლების 63-ე ქუჩა. ხვანჭკარის ქუჩა დაერქვა საუკუნის 70-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია ამავე სახელწოდების ქუჩა, რომელიც მდებარეობდა ახალქალაქისა და ახლანდელი ცოტნე დადიანის ქუჩებს შორის, გაუქმდა მიმდებარე ტერიტორიის რეკონსტრუქციის შედეგად.
იპოლიტე ხვიჩიას ქუჩა

იპოლიტე ხვიჩიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); არჩილ სულაკაურისა და ალექსანდრე ქუთათელის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა საუკუნის 20-იან წლებში. ადრე ალვანის ქუჩა ერქვა. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია საბურთალოს ახალი ქუჩების სიაში. 30-იან წლებში წითელი პარტიზანების ქუჩა დაერქვა. 1991 წელს იპოლიტე ხვიჩიას სახელი ეწოდა.
გროზნოს ქუჩა

გროზნოს ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ოთარ ქინქლაძის ქუჩიდან თეთნულდის ქუჩამდე. წამორიქმნა საუკუნის ბოლოს. გროზნოს ქუჩა შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩათა სიაში. 1923 წელს სამუელ ბუაჩიძის სახელი ეწოდა, 1950-იან წლებში ისევ გროზნოს ქუჩა დაერქვა. აქვს 1 შესახვევი (ყოფილი თემრუკის შესასვლელი).
ბუ

ბუ, რუხი ბუ, ტყის ბუ, ან ჩვეულებრივი ტყის ბუ — ფრინველი ბუსნაირთა რიგისა.

საშუალო სიდიდისაა, მისი სხეულის სიგრძეა 38 სმ-მდე; ფრთის შლილი 95–105 სმ; მასა 420–590 გრამი, დედალი ზომით უფრო დიდია. ფრენის დროს კარგად უჩანთ ფართო გრძელი ფრთები და საკმაოდ მოკლე კუდი. საერთო შეფერილობა ჟანგმიწოვან-მორუხო (მოყვითალომდე) ან ჟანგმიწოვან-წითურია; სხეულის ქვედა ნაწილი უფრო ღია ფერისაა; გვხვდება მელანისტი ეგზემპლარებიც. ჯდომისას, ისივე როგორც ფრენისას, მხრებსა და ფრთის მფარავ ბულბულზე ემჩნევა თეთრი ზოლები. ზურგზე ბაცი და მკვეთრი ლაქები აყრია. მკერდზე გასდევს გრძივი ფართო მუქი ლაქები. თვალები დიდი ზომის და ახლო-ახლო განლაგებული, ფერად შავი. ნისკარტი ყვითელი, მოკლე და ვიწროა; იგი მაგარი წვერით მთავრდება; ზედა ნაწილში ნესტოებია განლაგებული. თავზე არ აქვს წაგრძელებული ბუმბულის კონები, ე. წ. „ყურები“. ძლიერი თითები ბასრი ბრჭყალებით ბოლოვდება.

გავრცელებულია ევრაზიასა (ატლანტის ოკეანიდან ურალის მთებამდე და მდინარე იშიმამდე, კავკასიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ავღანეთში, ჩრდილოეთ პაკისტანში და სხვ.) და ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკაში. საქართველოში მობინადრეა. ბინადრობს შერეულ ან ფართოფოთლოვან მაღალტანიან ტყეებში, პარკებსა და ბაღებში. ვერტიკალურად ადის ზღვის დონიდან 2400 მეტრამდე.

სქესობრივ სიმწიფეს 1 წელში აღწევს. მონოგამური ფრინველია. ბუდეს ხის ფუღუროში, პირდაპირ ხეზე, სხვა ფრინველის მიტოვებულ ბუდეში ან სახლის სხვენზე იკეთებს, იშვიათად — კლდის ნაპრალში. კვერცხმდებლობა მარტის ნახევრიდან აპრილის ნახევრამდე მიმდინარეობს, დებს საშუალოდ 2–4 (6-მდე) თეთრი ფერის მომრგვალებულ კვერცხს. ინკუბაცია 30 დღემდე გრძელდება; ბარტყები ფრენას 35–39 დღეში იწყებენ.

იკვებება წვრილი მღრღნელებით, ნადირობს ფრინველებზე, ბაყაყებსა და უხერხემლოებზეც. ველურ ბუნებაში 5 წლამდე ცოცხლობს, ტყვეობაში — 21 წელზე მეტს.
იაკობ ნიკოლაძის ქუჩა

იაკობ ნიკოლაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ვერა); მერაბ კოსტავას ქუჩიდან პეტრე მელიქაშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. დაიგეგმა საუკუნის 90-იან წლებში. 1899 წელს, ალექსანდრე პუშკინის იუბილესთან დაკავშირებით, ქუჩის მცხოვრებლებმა თხოვნით მიმართეს ქალაქის გამგეობას, რომ ქუჩისთვის პუშკინის ქუჩა ეწოდებინათ, თუმცა მოთხოვნა არ დააკმაყოფილეს და დუშეთის ქუჩა ეწოდა. შეტანილია 1903 წელს თბილისის გამგეობის მიერ შედგენილი ქუჩების სიაში. 1992 წელს დღევანდელი სახელწოდება, იაკობ ნიკოლაძის ქუჩა ეწოდა. ქუჩაზე დგას იაკობ ნიკოლაძის ბიუსტი (მოქანდაკე თენგიზ ღვინიაშვილი, არქიტექტორი კ. ნახუცრიშვილი).
გიზო ნიშნიანიძის ქუჩა

გიზო ნიშნიანიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); ლადო ასათიანის ქუჩიდან ამაღლების გასასვლელამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. გზა მიემართებოდა კოჯრისაკენ და სათავეს იღებდა თბილისში კოჯრის კართან. საუკუნის 40-იან წლებში გზის საწყის მონაკვეთს ახლანდელი ლადო ასათიანის ქუჩამდე ეწოდა ალექსი ველიამინოვის სახელი (ახლანდელი შალვა დადიანის ქუჩა), ქუჩის შუა ნაწილს — ბაღის ქუჩა (ახლანდელი ლადო ასათიანის ქუჩა), ხოლო ბოლო მონაკვეთს შერჩა გავრცელებული სახელწოდება — კოჯრის გზა. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც კოჯრის ქუჩა. ქუჩაზე შემონახულია საუკუნის ნახევრის საცხოვრებელი სახლები. 2015 წლის 30 ოქტომბერს მიენიჭა გიზო ნიშნიანიძის სახელი.
სატრანსპორტო ცილები

უჯრედის მემბრანები განვლადია სპეციფიკური იონებისა და სხვადასხვა პოლარული მოლეკულების მიმართ. ამ ჰიდროფილურ ნივთიერებებს, სატრანსპორტო ცილების გავლით, რომლებიც მემბრანას კვეთს, შეუძლიათ თავიდან აიცილონ კონტაქტი ლიპიდის ორმაგ შრესთან.

ზოგიერთი სატრანსპორტო ცილა, რომელთაც არხის ცილები ეწოდებათ ჰიდროფილური არხის საშუალებით ფუნქციონირებს, რომელსაც ცალკეული მოლეკულები ან ატომური იონები გამოიყენებენ როგორც გვირაბს მემბრანაში. ცალკეულ უჯრედებში წყლის მოლეკულების გავლას მემბრანაში ხელს უწყობს არხის ცილები, რომელთაც აქვაპორინები ეწოდება. სხვა სატრანსპორტო ცილები, რომელთაც მატარებელი ცილები ეწოდება, თავიანთ თანამგზავრებს მიემაგრება და ფორმას უცვლის, ისე რომ მათ მემბრანაში გავლა შეძლონ.

ორივე შემთხვევაში, სატრანსპორტო ცილები სპეციფიკურია იმ ნივთიერების მიმართ, რომლის ტრანსლოკაციასაც ახდენს: მხოლოდ გარკვეულ ნივთიერებას აძლევს მემბრანის გადაკვეთის საშუალებას. მაგალითად, გლუკოზა, რომელიც სისხლშია და სისხლის წითელ უჯრედებს უჯრედული აქტივობისთვის ესაჭიროება, პლაზმური მემბრანის სპეციფიკური სატრანსპორტო ცილების საშუალებით ამ უჯრედებში სწრაფად შედის. გლუკოზის ტრანსპორტერი ისევე სელექტიურია, როგორც მატარებელი ცილა, რომელიც გლუკოზის სტრუქტურულ იზომერ ფრუქტოზასაც კი უკუაგდებს. ამრიგად, მემბრანის სელექტიური განვლადობა დამოკიდებულია როგორც ლიპიდური ორმაგი შრის, ასევე მემბრანაში ჩაშენებული სპეციფიკური სატრანსპორტო ცილების განმასხვავებელ ბარიერზე.
ნიკო ნიკოლაძის ქუჩა

ნიკო ნიკოლაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ვერა); ლეო ქიაჩელისა და მერაბ კოსტავას ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა საუკუნეში. თავდაპირველად დაპროექტებული ქუჩა ერქვა. 1903 წელს თბილისის გამგეობის მიერ შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ღვთისმეტყველის ქუჩა („ბოგოსლოვსკაია“). სახელწოდება უკავშირდება იქვე მდგარ იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესიას (აკურთხეს 1901 წელს). 30-იან წლებში კომუნისტური პარტიის კომიტეტის ერთ-ერთი წევრის, ანდრე მარტის სახელი ეწოდა. ასეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. 50-იან წლებში კი ნიკო ნიკოლაძის სახელი დაერქვა. აღსანიშნავია საცხოვრებელი სახლი №3, (აგებულია 1949 წელს, არქიტექტორ ალექსი მიმინოშვილის მიერ).