iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნასრულა ნასრულაევი

ნასრულა იდაიათ ოლუ ნასრულაევი (; 24 ოქტომბერი, 1920 - 26 აპრილი, 1978) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი სახელმწიფო მოღვაწე და პარტიის ლიდერი, აზერბაიჯანის ბაქოს საქალაქო კომიტეტის 1-ლი მდივანი (კომუნისტური პარტია). აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე (1966-1969), აზერბაიჯანის სსრ-ს კავშირგაბმულობისა (1969-1975) და მსუბუქი მრეწველობის მინისტრი (1975-1978).

ბიოგრაფია
ნასრულა ნასრულაევი დაიბადა 1920 წლის 24 ოქტომბერს ბაქოში.

1927 წლიდან 1933 წლამდე სწავლობდა ბაქოს ვოროშილოვის რაიონის მე-9 შვიდწლიან სკოლაში. 1933 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის ინდუსტრიული პოლიტექნიკური კოლეჯის ელექტროინჟინერიის განყოფილებაში. ჯერ კიდევ საშუალო სპეციალიზებული განათლების მიღებისას, 1936 წელს მან დაიწყო მუშაობა მორიგე ტექნიკოსად.
1937 წელს დაამთავრა ტექნიკური სკოლა შესანიშნავი ნიშნებით.

1941 წელს მუშაობდა ნარკომნეფტის მე-9 და 430-ე ქარხნების მშენებლობაზე ინსტალაციის ინჟინრად.
1942 წელს დაასრულა სწავლა აზერბაიჯანის ინდუსტრიულ ინსტიტუტში. 1944 წელს შეუერთდა კომუნისტურ პარტიას.
1945 წელს იგი გაგზავნეს პარტიულ სამუშაოდ აზერბაიჯანის სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ელექტროსადგურების განყოფილებაში ინსტრუქტორად.

1947 წელს დაინიშნა ბაქოს ელექტრომექანიკური ქარხნის დირექტორად.
დიდი სამამულო ომის დასრულების შემდეგ ნასრულა ნასრულაევმა წამოიწყო ქარხანაში საყოფაცხოვრებო ელექტრო ტექნიკის (ვენტილატორები, გამათბობელი მოწყობილობები და ა.შ.) წარმოება. მისი მაღალტექნოლოგიური პროდუქტები იმ დროს მოთხოვნადი იყო არა მხოლოდ სსრკ-ში, არამედ უცხო ქვეყნებშიც. ამრიგად, ქარხანა გადაიქცა სსრკ-ში სამეცნიერო და ტექნოლოგიური პროგრესის ფლაგმანად.
1960 წელს ნასრულაევი დაინიშნა აზერბაიჯანის სსრ ეროვნული ეკონომიკის საბჭოს ელექტრო და ხელსაწყოების მრეწველობის განყოფილების უფროსად.

1961 წელს ნასრულაევი დაუბრუნდა პარტიულ მუშაობას, დაინიშნა ბაქოს საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივნის თანამდებობაზე. იმ წლებში ბაქოში აშენდა მწვანე თეატრი, აშენდა ტრამვაის ხაზები ნარიმანოვის რაიონში მდებარე სამრეწველო საწარმოებისთვის და რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა ბულვარს. საქმიანობის განსაკუთრებული სფერო იყო მეტროპოლიტენის მშენებლობა (ფუნქციონირება დაიწყო 1967 წელს), ულდუზის მეტროსადგურის დაგეგმვა და დიზაინი ინიცირებული იყო ნასრულაევის მიერ.

ამ პერიოდში ნასრულაევი აირჩიეს სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად (მე-6 მოწვევის, 1962-1966 წწ.). მოგვიანებით იგი ხდება საბჭოთა მეგობრობის საზოგადოებების კავშირის გამგეობის თავმჯდომარის მოადგილე. ნასრულაევი ხელმძღვანელობდა სსრკ-ს პირველ დელეგაციებს, რომლებმაც ისინი გაგზავნეს აფრიკის განვითარებად ქვეყნებში.
1963 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „აზერბაიჯანის ელექტრო მრეწველობის სპეციალიზაციის საკითხები“.

1966 წელს ნასრულაევი დაინიშნა აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო დაგეგმარების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ, ხოლო 1969 წელს - აზერბაიჯანის სსრ კავშირგაბმულობის მინისტრად. ფერადი ტელევიზია აზერბაიჯანში 1969 წელს ნასრულაევის ინიციატივით დაინერგა.

1975 წელს ჰეიდარ ალიევმა დანიშნა ნასრულაევი მსუბუქი მრეწველობის მინისტრად.

გარდაიცვალა 1978 წლის 26 აპრილს, 57 წლის ასაკში, მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ.
ტაონური ნეიტრინო

ტაონური ნეიტრინო (აღნიშვნა: ) — ელემენტარული ნაწილაკი, რომელიც არის ნეიტრინოების სამი ტიპიდან ერთ-ერთი. ტაონთან ერთად ქმნის ლეპტონების მესამე თაობას. მისი ანტინაწილაკია ტაონური ანტინეიტრინო .

სხვა ტიპის ნეიტრინოების აღმოჩენამდე ტერმინი „ელექტრონული ნეიტრინო“ გამოიყენებოდა ნეიტრინოების ელექტრონული მრავალფეროვნების აღსაწერად. ნეიტრინოს მეორე ტიპის წინასწარმეტყველებისა და აღმოჩენის შემდეგ, საჭირო გახდა ტერმინოლოგიაში ცვლილებების შეტანა, რათა განესხვავებინათ სხვადასხვა ტიპის ნეიტრინო. პაულის მიერ ნაწინასწარმეტყველებ ნეიტრინოს ახლა ეწოდება „ელექტრონული ნეიტრინო“, ხოლო მეორე ტიპის ნეიტრინო არის მიუონური ნეიტრინო, რადგან ის წარმოიქმნება მიონებთან ერთად რეაქციებში. გარდა ამისა, მოგვიანებით აღმოაჩინეს ნეიტრინოს მესამე ტიპი — ტაონური ნეიტრინო.
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (2004)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (2004) — აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკანონმდებლო ორგანოს მეოთხე არჩევნები (აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მესამე მოწვევის არჩევნები). ჩატარდა 2004 წლის 20 ივნისს.

პარტია „სააკაშვილი გამარჯვებულმა აჭარამ“ ხმათა 72,01%-ით (86 428 ხმა) პირველი ადგილი დაიკავა. მეორე ადგილი დაიკავა პარტია „ბერძენიშვილი რესპუბლიკელებმა“, რომელმაც ხმათა 13,51% (16 216 ხმა) მიიღო.

შედეგები
საარჩევნო ოლქები
ანზორ დადვანი

ანზორ დადვანი (დ. 29 დეკემბერი, 1935, მესტია — გ. 2010) — ქართველი ექიმი, სპორტსმენი.

ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, 1964 წელს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ორდინატურა ქირურგიაში.

სტუდენტობის წლებში სათხილამურო სპორტით იყო გატაცებული და სწრაფდაშვებაში სამჯერ გახდა საქართველოს ჩემპიონი. 1963 წელს ქალაქ კურსკში სამთო სპორტის შეჯიბრებაში გაიმარჯვა და დაამყარა რეკორდი, რომელიც დღემდე არცერთ სპორტსმენს არ მოუხსნია.1985–1995 წლებში მუშაობდა მესტიის რაიონულ საავადმყოფოში ქირურგად.1995–2009 წლებში თბილისის პირველ საავადმყოფოში ქირურგიული განყოფილების გამგედ. ეკავა თორაკოაბდომინატური კლინიკის დირექტორის მოადგილის თანამდებობა.

ჯილდოები
სპორტის დამსახურებული ოსტატი.
საქართველოს ჩემპიონი (სათხილამურო სპორტი).
ნიაზ ბოლქვაძე

ნიაზ (ნიკოლოზ) ბოლქვაძე (დ. 28 აპრილი, 1962, ქობულეთი, საქართველო) — ქართველი მწერალი, პოლიტოლოგი, საზოგადო მოღვაწე, სპორტსმენი, ფილოსოფოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქობულეთის მუნიციპალიტეტის ჩაისუბანში. 1999 წელს დაამთავრა ქუთაისის ავტომექანიკური ტექნიკუმი და თბილისის პოლიტიკური აკადემიის ბათუმის ფილიალი, პოლიტოლოგიის სპეციალობით. 2004 წელს ჩააბარა ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა სოციალური ფილოსოფიის განხრით. წლების მანძილზე მისდევდა სპორტს. იყო აღმოსავლური ორთაბრძოლების მწვრთნელ-ინსტრუქტორი კარატეს განხრით. ბაშკირეთში მოღვაწეობის პერიოდში იყო არაერთი მნიშვნელოვანი საზოგადოებრივი მოვლენის სულის ჩამდგმელი და მონაწილე. მისი იდეითა და ხელმძღვანელობით შეიქნმა ბაშკირეთის ქართველთა დიასპორის ცენტრი, რომლის პრეზიდენტად თავად იყო არჩეული (ქართველთა სათვისტომო აერთიანებდა ბაშკირეთის ტერიტორიაზე მცხოვრებ რვაასზე მეტ საქართველოს მოქალაქეს). მის სახელს უკავშირდება უფაში რესპუბლიკური მნიშვნელობის რუსთაველის სახელობის ქართული ეროვნული კულტურის ცენტრის, სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის ქართული ლიტერატურის განყოფილების დაარსება, ილია ჭავჭავაძის სახელობის ქართული საკვირაო საბაზო სკოლის გახსნა, უფაში ბაშკირეთის კულტურის დღეების ჩატარება და მისი ტრადიციად გადაქცევა. მისი მზრუნველობით, უფის ერთ-ერთი ქუჩა ატარებს შოთა რუსთაველის სახელს. 2003 წელს მის მიერ გავრცელებული ცოდნის შედეგად ბაშკირეთიში მცხოვრებმა ქართველმა თანამემამულეებმა რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებულ რუსულ მართლმადიდებლურ ეკლესიებში მიიღეს ქართულად წირვა-ლოცვის უფლება.

2005 წელს ნიკოლოზ ბოლქვაძე დაბრუნდა საქართველოში და გააგრძელა აქტიური საზოგადოებრივი, ლიტერატურული და მეცნიერული მოღვაწეობა. 2008 წელს მისი იდეითა და ხელმძღვანელობით ბათუმში დაარსდა „მამულიშვილთა“ კავშირთან არსებული ორგანიზაცია — „საქართველოს გადარჩენისათვის“. არის შვიდი წიგნის, ასზე მეტი მეცნიერული ნაშრომისა და პუბლიკაციის ავტორი. იბეჭდება როგორც საქართველოში, ასევე უცხოურ გამომცემლობებში. გამოქვეყნებულ ნაშრომთაგან აღსანიშნავია: „ქართული სუფრა“, „თამადის ხელოვნება“, „ვალი“, „წინაპართა ნაკვალევზე“, „წერილები ჩემს ვაჟს“, „საქართველოს გადასარჩენად“, „აზროვნების ეკოლოგია“ და სხვა მრავალი. 2002 წელს დასახელებულ იქნა ბაშკირეთის წლის საუკეთესო ადამიანად.
შატენდრანატ ბოზე

შატენდრანატ ბოზე (; დ. 1 იანვარი 1894, კალკუტა — გ. 4 თებერვალი, 1974, იქვე) — ინდოელი ფიზიკოსი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1958). ინდოეთის ეროვნული პროფესორი (1958).

ბიოგრაფია
1915 წელს დაამთავრა კალკუტის უნივერსიტეტი. 1924-1925 წლებში მუშაობდა პარიზში მარი სკლოდოვსკა-კიურისთან. 1926-1945 წლებში დაკის, ხოლო 1945-1956 წლებში — კალკუტის უნივერსიტეტების პროფესორი.

ბოზეს ძირითადი შრომები დაკავშირებულია კვანტური სტატისტიკის შექმნასთან. დაეყრდნო რა დაშვებას, რომ სინათლის კვანტების სისტემის ორი მდგომარეობა, რომლებიც ფაზურ სივრცეში ერთნაირ ნაწილაკთა ურთიერთგადასმის შედეგად მიიღება, იგივურია, ბოზემ გამოიყვანა პლანკის ფორმულა აბსოლუტურად შავი სხეულის მიერ გამოსხივებული ენერგიის განაწილებისათვის. ბოზეს მეთოდი განავითარა ალბერტ აინშტაინმა, რომელმაც გამოიყენა ბოზეს ფორმულა იდეალური აირისათვის და ამით საფუძველი ჩაუყარა ბოზე-აინშტაინის კვანტურ სტატისტიკას. ნაწილაკებს, რომლებიც ემორჩილებიან ამ სტატისტიკას, ბოზე-ნაწილაკები ანუ ბოზონები ეწოდება.
სოსო ეგუტია

სოსო ეგუტია (დ. 15 ნოემბერი, 1955, თბილისი – ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
1980 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1972–1973 წლებში იყო ბავშვთა საავადმყოფოს სანიტარი. 1979–1980 წლებში მე–5 კლინიკური საავადმყოფოს ეექიმი–რეანიმატოლოგი. 1980 წელს ბავშვთა რესპუბლიკური საავადმყოფოს ექიმი–ანესთეზიოლოგი. 1980–1984 წლებში შპს "საქართველოს რკინიგზის ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს" სისხლძარღვთა ქირურგიის განყოფილების ექიმი–ანგიოლოგი. 1984–2004 წლებში ამავე კლინიკის ქირურგიული განყოფილების გამგე.
კაცი ანიმე

ჯოზეფ ტეტსურო ბისინჯერი(ასევე ცნობილი როგორც კაცი ანიმე და იკურუ კამიჯოუ დ. 28 სექტემბერი, 1994) — იაპონელ-ავსტრიელი იუთუბერი, გამხმოვანებელი, სიმღერების ავტორი და პოდკასტერი. მის მიერ შექმნილი ვიდეომასალები ძირითადად ფოკუსირებულია იაპონურ პოპ კულტურაზე, რომელიც ძირითადად შეიცავს ანიმეს, მანგას და ვლოგებს იაპონურ კულტურასა და საზოგადოებაზე. ბისინჯერი ასევე ცნობილია მისი ინტერვიუებით რომელიც მან იაპონური გასართობი ინდუსტრიის მონაწილეებს ჩამოართვა, ძირითადად ნოველების ავტორებს, მანგაკებს და ანიმეს გამხმოვანებლებს.

ადრეული ცხოვრება
ბისინჯერი დაიბადა და გაიზარდა სიდნეიში, ახალ სამხრეთ უელსში, 1994 წლის 28 სექტემბერს. მისი დედა იაპონელია, ხოლო მისი მამა ავსტრიელი, თუმცა წარმოშობით გერმანელი და უნგრელი. ბისინჯერი სიდნეიში ცხოვრობდა 21 წლამდე. მის დედას სურდა რომ შვილს შეენარჩუნებინა იაპონური მემკვიდრეობა, ამიტომაც ადრეულ ბავშვობაში დედა ესაუბრებოდა ბისინჯერს იაპონურად და აჩვენებდა მას სხვადასხვა იაპონურ ანიმეს, სადაც განსაკუთრებით დორაემონი, საზაე-სანი და პოკემონი ფიგურირებდნენ. ბისინჯერი იყო ერთადერთი იაპონელი სტუდენტი კლასში, ამიტომაც მან თავის ბევრ მეგობარს ანიმე შეაყვარა. სასკოლო პროექტზე მუშაობისას, ანიმეების პოპულარობის ზრდამ, უბიძგა მას შეექმნა ვებსაიტი, სადაც განიხილავდა იაპონურ ანიმაციებს. ის განაგრძობდა ანიმაციების მიმოხილვების გადაღებას პროექტის დასრულების შემდეგაც და იგი აქვეყნებდა მიმოხილვების ვიდეოებს სკოლის დამთავრებამდე. ამ სკოლაში სწავლის დროს მან დაიწყო -ის ვიდეოების გადაღება, რათა გამოექვეყნებინა მის ვებსაიტზე, საბოლოოდ კი, მან გადაწყვიტა მთლიანად -ზე გადასულიყო.

ბისინჯერი სწავლობდა სიდნეის უნივერსიტეტში, 2016 წელს მან დაამთავრა უნივერსიტეტი კომპიუტერული დიზაინის ტექნოლოგიების სპეციალობით. ბლოგების, ასევე სხვადასხვა ანიმეებზე და მანგაზე დისკუსიების ნაზავით შექმნილი ვიდეოების შედეგად, ბისინჯერმა თავის პირველ წარმატებას და იუთუბერებისთვის ეგრედ წოდებულ დიდ ეტაპს, 100 000 გამომწერს, 2015 წელს მიაღწია. ამას მალევე მოჰყვა, მისი გამორჩეული ვიდეო, "ანიმე ფანების 7 ტიპი", 2015 წლის 17 ივნისს, ვიდეოში მან განიხილა სხვადასხვა არქეტიპები, რომლებიც აერთიანებს ანიმე საზოგადოებას (ანიმეს მაყურებლებს). ვიდეოს ატვირთვიდან ერთი კვირის შემდეგ, ბისინჯერმა გააორმაგა თავისი გამომწერების რაოდენობა. 2016 წლის თებერვალში, ბისინჯერმა შექმნა თავისი მეორე არხი, , რომელის შეიქმნის თავდაპირველი მიზანი იყო საკუთარ თავზე ვიდეოების გადაღება, მაგრამ არხზე ატვირთული ვიდეოები ნამდვილად არ იყო ამ კონტექსტის შემცველი, ამიტომაც ეს არხი, გადაიქცა სულ სხვა ტიპის არხად, სადაც განთავსებულია ნაკლებად გაპიარებული სხვადასხვა შინაარსის ვიდეოები, სწორედ ისეთები, როგორებიც არ ჯდება მთავარი არხის კონტექსტში.

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, 2016 წლის მაისში ბისინჯერი საცხოვრებლად გადავიდა იაპონიაში, სადაც თავდაპირველად გეგმავდა საინფორმაციო ტექნოლოგიების სფეროში მუშაობას, მაგრამ ამ დროისთვის მისი იუთუბ არხი იმდენად წარმატებული იყო, რომ მასზე მუშაობა და მეტი დროის დათმობა ამჯობინა. 2017 წლის იანვარში, იუთუბ არხმა -მა მილიონ გამომწერს მიაღწია. 2017 წლიდან 2018 წლამდე, ბისინჯერი თანამასპინძლობდა ყოველკვირეულ პოდკასტს, სახელწოდებით , აგნეს დიეგოსთან ერთად , რომელიც 68 ეპიზოდის სახით გამოვიდა. ამ პოდკასტებში განხილული იყო ანიმე, მანგა და ოტაკუ კულტურა.
ჰომსის მუზეუმი

ჰომსის მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ჰომსში, სირიაში. ის მდებარეობს შუქრი ალ-ქუვათლის ქუჩაზე, ქალაქ ჰომსის ერთ-ერთ მთავარ ქუჩაზე.

მუზეუმი განთავსებულია ფრანგული არქიტექტურული სტილის შენობაში, რომლის მშენებლობაც მიმდინარეობდა სამ ეტაპად; პირველი სართული აშენდა 1922 წელს, ხოლო მისი მშენებლობა დასრულდა 1949 წელს, მეორე სართული დაემატა 1963 წელს.

მუზეუმში წარმოდგენილია არტეფაქტების ფართო სპექტრი ჰომსის მუჰაფაზადან, რომელიც ვრცელდება პრეისტორიული დროიდან ოსმალეთის იმპერიის პერიოდამდე.

კოლექცია
მუზეუმის პირველ სართულზე განთავსებულია ქვის არტეფაქტები, მათ შორის მარმარილოს ქანდაკება, რომელიც ორჯერ აღემატება ადამიანის ზომას და აღმოჩენილა ქალაქ ალ-რასტანში, ასევე აქ განთავსებულია მოზაიკები, რომელთაგან ერთ-ერთი მდინარე ორონტესს ასახავს. პირველ სართულზე წარმოდგენილია საკურთხეველი მზის ღმერთისადმი მიძღვნილი ტაძრიდან.

ჰომსის მუზეუმის მიმდებარე ტერიტორია მოიცავს ძვ. წ. არქეოლოგიურ არტეფაქტებს, ასევე არტეფაქტები მოიცავს პერსონალურ იარაღს და ბრინჯაოს სამკაულების კოლექციას.

მუზეუმის საგამოფენო დარბაზებში წარმოდგენილია ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი უძველესი ქალაქი კადეში, რომელიც ცნობილია ხეთებსა და ეგვიპტის ფარაონებს შორის კადეშის ბრძოლით. კადეშის ბრძოლა ცნობილია ეგვიპტესა და ხეთებს შორის დადებული სამშვიდობო ხელშეკრულებით. ქალაქის არტეფაქტები ხაზს უსვამს მის კულტურულ კავშირს ეგვიპტელებთან და უგარითის სამეფოსთან.

ახლომდებარე ქათნას სამეფო, რომელიც ჰომსის მეზობლად მდებარეობდა, გამორჩეულია ბრინჯაოს ხანის იშვიათი და ულამაზესი არტეფაქტების კოლექციით. არქეოლოგიურმა გათხრებმა გამოავლინა სამეფო საფლავი, რომელიც სავსეა ჩაყოლებული არტეფაქტებით, მათ შორის ეგვიპტის ფარაონის მიერ გაგზავნილი ნივთებით.

რომის იმპერიის პერიოდში ჰომსი ცნობილი იყო როგორც ემესა. ქალაქი გაანადგურა ისეთმა სტიქიურმა მოვლენებმა,მ როგორიცაა მიწისძვრა და წყალდიდობა, რა დროსაც განადგურდა მისი მრავალი მნიშვნელოვანი ძეგლი. თუმცა, მიწისქვეშა სამარხებში შემონახულია იმ ეპოქის არტეფაქტები, მათ შორის იშვიათი მინის ნაჭრები და ვენერას, სილამაზის რომაული ქალღმერთის, ქანდაკებები. მუზეუმში ასევე გამოფენილია ოქროს სამკაულები და დასაკრძალი ნივთები, რომლებსაც დაკრძალვის რიტუალებში იყენებდნენ როგორც ქალები, ასევე მამაკაცები. აღნიშნული ნივთები ასახავს იმდროინდელ მდიდრულ დაკრძალვის წეს-ჩვეულებებს.

ისლამურ პერიოდში ქალაქი ცნობილი გახდა, როგორც ჰომსი. მიუხედავად იმისა, რომ საუკუნეში მიწისძვრებითა და წყალდიდობით ძლიერ დაზიანდა, ქალაქი კვლავ აღდგა. მუზეუმში ინახება ამ პერიოდის ჭურჭელი, რომელიც ასახავს ისლამური ხელოსნების ოსტატობას. ზოგიერთ ჭურჭელზე დატანილია ყურანის ლექსები და ალაჰის სახელი, რაც ხაზს უსვამს იმ ეპოქის ხალხის ღრმა რელიგიურ ერთგულებას.
აშოტ კაზარიანი

აშოტ სურენის ძე კაზარიანი (; დ. 15 მაისი, 1949, ერევანი) — სომეხი მსახიობი, კომიკოსი და მომღერალი. სომხეთის სახალხო არტისტი (2014).

განათლება
დაამთავრა ერევნის ჩარენცის საშუალო სკოლა. 1968-1973 წლებში სწავლობდა ერევნის სამხატვრო და თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე, ვართან აჯემიანის სახელოსნოში.

სამსახიობო საქმიანობა
1967-1968 და 1975-1976 წლებში მუშაობდა რაჩია გაპლანიანის სახელობის ერევნის დრამატულ თეატრში მსახიობად. 1973-1974 წლებში მუშაობდა გაბრიელ სუნდუკიანის სახელობის თეატრში მსახიობად. 1976 წელს იყო ანსამბლის " "-ის სოლისტი და ანსამბლი „ურარტუს“ კონფერანსიე. 1977-1978 წლებში მუშაობდა ანსამბლ „ურარტუში“ მომღერლად . 1979 წელს იყო ჰაიჰამერგის ასოციაციის სასცენო ხელმძღვანელი, ჯგუფ „მხოლოდ სიცილისა“ და ანსამბლი „ნაირის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი. გადაღებულია კინოსტუდია „არმენფილმის“ და სომხური ტელევიზიის რიგ მხატვრულ ფილმებსა და გადაცემებში . 2006 წელს მან შექმნა აშოტ კაზარიანის იუმორის, სიცილისა და მეტყველების სკოლა-სტუდია.

2019-2020 წლებში გადაიღეს დ. გრიგორიანის სერიალში „დაბადებული მისამართის გარეშე". 2019 წელს ითამაშა სერიალში „უკანასკნელი მასწავლებელი“. შემდეგ კი გადაღება დაიწყო დ. გრიგორიანის სერიალში „მთის ქალიშვილი“.

აშოტ კაზარიანის გატაცება ფერწერით ჰობად დარჩა, რომლისთვისაც მხოლოდ თავისუფალ დროს იცლის. მართალია, თავისუფალი დრო თითქმის არ რჩება, რადგან საბავშვო სტუდია დიდ დროს და ძალისხმევას ითხოვს.

ჯილდოები და აღიარება
2005 : სომხეთის დამსახურებული არტისტი
2012 : მოვსეს ხორენაცის მედალი
2014 : სომხეთის სახალხო არტისტი
2006 : ერევნის საპატიო მოქალაქე
მედალი „გარეგინ ნჟდე“
ფრიტიოფ ნანსენის მედალი
არმენ ხოსტიკიანი

არმენ ხოსტიკიანი ( ; დ. 22 მაისი, 1929, ერევანი — გ. 22 ივლისი, 2003, იქვე) — სომეხი მსახიობი. სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი (1984). მოვსეს ხორენაცის მედლის მფლობელი (2000). აშოტ კაზარიანთან ერთად იღებდა კომიკურ სცენებს.

ბიოგრაფია
დაიბადა ერევანში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა სამედიცინო ინსტიტუტში, მაგრამ ერთი წლის შემდეგ მიატოვა. 1947-1951 წლებში სწავლობდა ერევნის სამხატვრო და თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე (არმენ გულაკიანის კურსი). სტუდენტობის წლებში თამაშობდა პარსიღის როლს „დანგრეულ კერაში“, თუმანსკის როლს „მაშენკაში“, ლაუნსის როლს „ვერონას ორ დიდებულში“.

1951 წლიდან მუშაობა დაიწყო ერევნის სუნდუკიანის სახელობის თეატრში .

1990-იან წლებში ჩამოაყალიბა მცირე სამსახიობო ჯგუფი და გამოვიდა დედაქალაქში და მის ფარგლებს გარეთ.

არმენ ხოსტიკიანის პიესა „აბელიკის თავგადასავალი“ 1981 წელს დაიდგა ერევნის სუნდუკიანის ეროვნულ აკადემიურ თეატრში.

თამაშობდა სომხურ კინოში და ტელეთეატრში. დასამახსოვრებელია „ოქროს ხარი“, „ორკესტრის ბიჭები“ და სხვა ფილმები. ორ ათეულ წელზე მეტი ის საახალწლო სატელევიზიო გადაცემების ერთ-ერთი ყველაზე საყვარელი გმირი იყო.

1984 წელს მიენიჭა სომხეთის სსრ სახალხო არტისტის წოდება. 1987 წელს მან შექმნა თეატრის სტუდია „პიუნიკი“. 2000 წელს დაჯილდოვდა „მოვსეს ხორენაცის“ მედლით.

გარდაიცვალა ერევანში 2023 წელს.
ალაჰაბადის მუზეუმი

ალაჰაბადის მუზეუმი — ეროვნული დონის მუზეუმი პრაიაგრაჯში, უტარ-პრადეშის შტატი, ინდოეთი.დაარსდა 1931 წელს, იგი ცნობილია თავისი მდიდარი კოლექციებითა და ხელოვნების უნიკალური ობიექტებით და დაფინანსებულია კულტურის სამინისტროს მიერ. უფრო მეტიც, ის არის არქეოლოგების, ისტორიკოსებისა და აკადემიკოსების მთავარი კვლევითი ცენტრი და ახორციელებს ფართო კვლევით საქმიანობას და პუბლიკაციებს არქეოლოგიაში, ხელოვნებასა და ლიტერატურაში. მუზეუმის კლდის ხელოვნების გალერეას აქვს ინდოეთში გამოფენილი პრეისტორიული ნახატების უდიდესი კოლექცია, რომელიც დათარიღებულია ძვ. წ. 14000 წლიდან ძვ. წ. 2000 წლამდე პერიოდით. მუზეუმი, რომელიც იყენებს მზის ენერგიის სისტემას, არის პირველი მუზეუმი ქვეყანაში, რომელიც გახდა თვითკმარი ელექტროენერგიის მომხმარებელი. ალაჰაბადის მუზეუმი მდებარეობს ქალაქის სამოქალაქო ხაზების მიდამოში, აყვავებულ მწვანე ბაღში ჩანდრაშეხარ-აზადის პარკში, რომელიც ცნობილია ასევე კომპანი-ბაღის სახელით. ის დაახლოებით 3 კმ-ით არის დაშორებული ალაჰაბადის სარკინიგზო კვანძიდან და თითქმის თანაბარი მანძილით არის დაშორებული სამი სხვადასხვა რკინიგზის სადგურიდან, როგორიცაა პრაიაგი, რამბაგი და პრაიაგრაჯის კვანძი და დაახლოებით 12 კმ დაშორებით პრაიაგრაჯის აეროპორტიდან.

ისტორია
მუზეუმი თავდაპირველად ჩამოყალიბდა ალაჰაბადში 1863 წელს, ჩრდილო-დასავლეთის პროვინციის გუბერნატორ გენერალ სერ უილიამ მუირის მიერ, მაგრამ იგი 1881 წელს გაურკვეველი მიზეზების გამო დაიხურა. მას შემდეგ, რაც მუზეუმის გახსნის ინიციატივა აიღო ჯავაჰარლალ ნერუმ, ალაჰაბადის მუნიციპალური გაერთიანების მაშინდელმა პრეზიდენტმა და მხარდამჭერებმა, როგორიცაა მადან მოჰან მალვია და მაშინდელი წამყვანი გაზეთი „“, მუზეუმი საბოლოოდ გაიხსნა მუნიციპალური გამგეობის შენობაში 1931 წელს. მცირე ადგილის გამო, მუზეუმი გადავიდა ამჟამინდელ შენობაში, ალფრედ პარკში. ამჟამინდელი მუზეუმის შენობის საფუძველი ჩაყრილია 1947 წლის 14 დეკემბერს ჯავაჰარლალ ნერუს მიერ და მუზეუმი საზოგადოებისთვის გაიხსნა 1954 წელს. 1985 წელს იგი გამოცხადდა ეროვნული მნიშვნელობის ინსტიტუტად.

კოლექცია
მუზეუმში განთავსებულია გალერეები, რომლებიც ეძღვნება მაჰათმა განდისა და ჯავაჰარლალ ნერუს. განდის გალერეაში განთავსებულია განდის იშვიათ სურათები ბავშვობიდან გარდაცვალებამდე, ხოლო ნერუს გალერეაში წარმოდგენილია ნერუს ორიგინალური ხელნაწერები სახელწოდებით „ციხეში და გარეთ“, რომლებიც მოგვიანებით გამოიცა როგორც მისი ავტობიოგრაფია „ინდოეთის აღმოჩენა“. მის სხვა კოლექციაში შედის დოკუმენტები, საჩუქრები, საქორწილო ბარათები და წერილები, მათ შორის თავად განდისგან. მუზეუმის კიდევ ერთი ღირებული საკუთრებაა , 47 მოდელის -8 -ის სატვირთო მანქანა, რომელზეც განდის ფერფლი აღმოაჩინეს 1948 წლის 12 თებერვალს.

ჩანდრა შეხარ აზადის პისტოლეტი, 1903 - 32 კალიბრით, გამოფენილია და ინახება მუზეუმის შესასვლელ დარბაზში. აზადმა ეს იარაღი გამოიყენა იმისთვის, რომ სუიციდით დაესრულებინა საკუთარი სიცოცხლე ალფრედ პარკში ბრიტანელ პოლიციელებთან ხანგრძლივი ჩხუბის შემდეგ, იმავე წელს დაარსდა მუზეუმი.

მუზეუმი ამაყობს რუსი მხატვრის, ნიკოლას როერიხის მიერ დახატული 19 ექსკლუზიური ტილოთი. მსოფლიოს მასშტაბით სულ არის როერიხის 10 დარბაზი, მათ შორის ერთ-ერთი ალაჰაბადის მუზეუმში.

მუზეუმის ბიბლიოთეკა ინახავს 25 000 წიგნს, მათ შორის არის -ის იშვიათი კოლექციები — ძველი რომაელი და ბერძენი მეცნიერების თარგმნილი ნამუშევრები.
ომბაის სრუტე

ომბაის სრუტე (, , ) ― საერთაშორისო სრუტე სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. იგი ალორის არქიპელაგს კუნძულ ვეტარისგან, ატაუროსა და ტიმორისგან გამოჰყოფს. სრუტე წარმოადგენს საერთაშორისო სრუტეების წყვილიდან დასავლეთ ნაწილს. აღმოსავლეთით მდებარე სრუტეა ვეტარის სრუტე. სრუტეები ერთად წყნარ და ინდოეთის ოკეანეს აკავშირებენ.

ეტიმოლოგია
ომბაის სრუტე კუნძულ ალორის ალტერნატიული სახელწოდებაა, რომელიც ალორის არქიპელაგის ნაწილია. არქიპელაგი სრუტის ჩრილოეთ, ჩრდილო-დასავლეთ და დასავლეთ სანაპიროს შემოსაზღვრავს.

ტეტუმზე ომბაი-ვეტარის სრუტის აღსაწერად ხშირად გამოიყენება (ითარგმნება როგორც „მდედრობითი/ქალი ზღვა“). სრუტეები კუნძულ ტიმორის ჩრდილოეთით მდებარეობს, ხოლო სამხრეთით მდებარე ტიმორის ზღვა, რომელიც უფრო დიდი ტალღებით ხასიათდება, ტეტუმზე (ითარგმნება როგორც „მამრი/მამაკაცი ზღვა“) ეწოდება.

გეოგრაფია
ომბაის სრუტე შედარებით ვიწრო და ღრმაა (3 250 მ). სრუტეს კომპლექსური და უკიდურესი ბათიმეტრია ახასიათებს: იცვლება ვიწრო რიფული სიბრტყიდან (ხშირად 60 მეტრზე ნაკლები სიგანის), რომლებიც ნაწილობრივ ზღვის მცენარეებითა და მარჯნებითაა დაფარული, 3 000 მეტრის სიღრმემდე (სანაპიროდან 20 კმ-ის მოშორებითაა).

ალორის არქიპელაგი და ტიმორის დასავლეთი ნაწილი, ექსკლავ ოკუსი-ამბენოს ოლქის გამოკლებით, აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულების პროვინციის შემადგენლობაშია. ვეტარი მალუკუს პროვინციის ნაწილია. ატაურო, ოკუსი-ამბენო და ტიმორის აღმოსავლეთი ნაწილი აღმოსავლეთ ტიმორს მიეკუთვნება.

სრუტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეში, კუნძულ ალორსა და ატაუროს შორის, ჩრდილო-დასავლეთითა და ჩრდილოეთით ფლორესის ზღვაა, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით − ბანდის ზღვა. ეს მონაკვეთი ყველაზე ვიწრო ნაწილში 35 კმ-ის სიგანისაა და სანავიგაციოდ 34 კმ-იანი მონაკვეთი გამოიყენება.

ნავიგაცია
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის საზღვაო სამართლის კონვენციის მიხედვით, კომერციულ გემებსა და თვითმფრინავებს საერთაშორისო წყლებსა და ექსკლუზიურ ეკონომიკურ ზონებში თავისუფალი ნავიგაციის უფლება აქვთ. ტრანზიტული გასასვლელის პრინციპი მოქმედებს ომბაისა და ვეტარის სრუტეებისთვისაც, რომლებიც ორ ოკეანეს ერთმანეთთან აკავშირებენ.

ომბაი-ვეტარის მარშრუტი უფრო გრძელია, ვიდრე მალაკა-სინგაპურის სრუტის მარშრუტი. სწორედ ამიტომ, ომბაი-ვეტარის სრუტეების მარშრუტი დასავლეთ-აღმოსავლეთს შორის კომერციული ვაჭრობის უკეთეს ალტერნატივას არ წარმოადგენს. მალაკა-სინგაპურის სრუტეების მეშვეობით კომერციული გადაზიდვების შეფერხების შემთხვევაში ომბაი-ვეტარის მარშრუტს გლობალურ ვაჭრობაში გადამწვყეტი მნიშვნელობა ექნება, განსაკუთრებით აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონისთვის.