iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
Arduino

— ღია-წყაროს მქონე კომპიუტერული პლატფორმა, კომპანია, პროექტი და სამომხმარებლო დაწესებულება, რომელიც აწარმოებს მიკროკონტროლერებს, გააჩნია პროგრამული უზრუნველყოფის გარემო , რაც ნიშნავს, რომ ის დაპროგრამებადია და შეიძლება მისი კოდით მართვა.

არდუინოს პროექტი დაიწყო 2003 წელს, როგორც პროგრამა იტალიელი სტუდენტებისთვის. ის სტუდენტებისთვის მიზნად ისახავდა მოწყობილობების შექმნის გამარტივებას. მას ძირითადად იყენებენ რობოტებისთვის, თერმოსტატებისთვისა და მოძრაობის დეტექტორებისთვის.

სახელი არდუინო მომდინარეობს იტალიის ქალაქ ივრეაში მდებარე ბარიდან, სადაც მისი დამფუძნებლები ერთმანეთს ხვდებოდნენ. ბარის სახელი კი მომდინარეობდა ივრეა არდუინოს სახელიდან, რომელიც იყო ივრეის მარკის მარკგრაფი და იტალიის მეფე 1002-1014 წლებში.
სლავიანკის ღვთისმშობლის სწრაფშემსმენელი ხატის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მშენებარე
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ბიზანტიური
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 2013-2015
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.737297
| გრძედი = 30.464925
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
სლავიანკის ღვთისმშობლის სწრაფშემსმენელი ხატის ეკლესია — მშენებარე მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 2013-2015 წლებში.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
სლავიანკის ახალი მიკრორაიონის დაგეგმარების დროს, მის ერთ-ერთ მოედანზე, გადაწყვიტეს აეშენებინათ ახალი ქვის სატაძრო კომპლექსი. იმისათვის, რომ რაიონის სწრაფად მზარდ მოსახლეობას საშუალება ქონოდათ დასწრებოდნენ ღვთისმსახურებას, სახლებთან ახლოს დაიწყო ახალი ხის ეკლესიის მშენებლობა. 2011 წლის 3 სექტემბერს პოლოცკისა და როსტოვის ქუჩის გადაკვეთაზე მდებარე მოედანზე შედგა მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის სამლოცველო ტაძრის საფუძვლის ჩაყრის ცერემონიალი. სამშენებლო კომპანია „“-ის დახმარებით ჩაასხეს ტაძრის საფუძველი, გაიყვანეს კომუნიკაცია და გადახურეს ტაძარი. შენობის კედლები თავად მრევლის დამსახურებით ამოიყვანეს. მშენებლობა დასრულდა სამი თვის შემდეგ, პირველი ღვთისმსახურება კი შედგა ამავე წლის 4 დეკემბერს, ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების დღესასწაულზე.

2013 წლის აღდგომის დღესასწაულზე მრევლის მამაკაცთა ბრიგადამ სამრეკლოზე ზარები დაკიდეს.

2013 წლის 22 ნოემბერს შედგა ტაძრის საზეიმო სარძიკვლის ჩაყრა, რომელიც აღასრულა ცარსკოე-სელოს ეპისკოპოსმა მარკელ ვეტროვმა.

არქიტექტურა
ქვისგან აგებული ტაძრის პროექტი შემუშავებული იყო მკაცრ ბიზანტიურ არქიტექტურულ სტილში. ტაძრის ტევადობა იყო 1 000 კაცი. შენობის სიმაღლე ჯვრის ჩათვლით 51 მეტრია, ხოლო საერთო ფართობი 2 500 კვ. მ.
დაქტილოლოგია

დაქტილოლოგია ( და ) — მეტყველების თავისებური ფორმა — სიტყვების გამოსახვა ხელის თითების საშუალებით.

თავდაპირველად დაქტილოლოგიას მიმართავდნენ ადამიანები, რომლებსაც დუმილის აღთქმა ჰქონდათ დადებული, შემდეგ იგი გამოიყენეს ყრუებთან ურთიერთობისათვის.

ყრუ ბავშვთა სპეციალურ საბავშვო ბაღებში, აგრეთვე ყრუ-მუნჯთა სპეციალურ სკოლის დაწყებით კლასებში დაქტილოლოგია არის ზეპირი მეტყველების სწავლების ძირითადი ხერხი, უფროს კლასებში კი დამხმარე ხერხი. ბრმა-ყრუ-მუნჯთა სწავლებისას დაქტილოლოგია ურთიერთობის ერთადერთი საშუალებაა.
ლოხ-დერგი (შენონი)

ლოხ-დერგი — მტკნარწყლიანი ტბა ირლანდიაში. მდებარეობს მდინარე შენონის ხეობაში, ზღვის დონიდან 33,5 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 130 კმ², საშუალო სიღრმე 7,6 მ, მაქსიმალური სიღრმე 36 მ. სამხრეთ-დასავლეთით აკრავს კლერის საგრაფო, ჩრდილო-დასავლეთით გოლუეის საგრაფო, ხოლო აღმოსავლეთით ტიპერარის საგრაფო. გრძელი და ვიწრო ტბაა. გადაჭიმულია დაახლოებით 40 კმ სიგრძეზე.

ნაპირები უმეტესწილად დაბალია, სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ციცაბო და კლდოვანი. იქ, სადაც მდინარე შენონი ლოხ-დერგს უერთდება მდებარეობს დუნასის ჩანჩქერი. სიახლოვესაა არდნაკრუშის ჰიდროელექტროსადგური, რომლის მშენებლობა დაიწყო 1925 წელს და იმ დროს უდიდესი იყო მსოფლიოში. საუკუნეში ლოხ-დერგი იყო მნიშვნელოვანი არტერია ლიმერიკის პორტიდან დუბლინამდე. ტბა სრულად, 40 კმ სიგრძეზეა სანაოსნოდ ვარგისი. დღეს პოპულარულია კრეისერებისა და ზომამცირე გემებისათვის. განვითარებულია ნავით სეირნობა და თევზჭერა. გვხვდება თევზის მრავალი სახეობა. ფართოდ არის გავრცელებული ყავისფერი კალმახი ანუ კუმჟა და ქარიყლაპია.

ლიმერკის უნივერსიტეტს კილალოს ჩრდილოეთით ტბაზე გააჩნია საქმიანობის ცენტრი, სადაც წარმოდგენილია კანოე, კაიაკი, ვინდსერფინგი და სხვა სარეკრეაციო საშუალებები. 2012 წელს ლოხ-დერგის კუნძულზე პირველად შენიშნეს თეთრკუდა ფსოვი. 2016 წელს ირლანდიაში პირველად ლოხ-დერგის ტბაში იყო რეგისტრირებული წყალმცენარე . ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთი სანაპირო კონსერვაციის სპეციალურ ზონას წარმოადგენს.

ტბაში არის კუნძულები, რომელთაგან აღსანიშნავია ჰოლი-აილენდი, რომელზედაც შემორჩენილია ეკლესიის ნანგრევები. მნიშვნელოვანია აგრეთვე კუნძული სტეიშნ-აილენდი, რომელიც მომლოცველების ადგილი იყო და რომელიც უძველესი დროიდან მოყოლებული ცნობილია როგორც წმინდა პატრიკის სალხინებელი.
ტბის სახელწოდება აღმოცენდა ირლანდიური „ “-დან, რომელიც იყო ირლანდიური მითოლოგიის ღვთაების — დაგდას ერთ-ერთი სახელწოდება, რაც სიტყვასიტყვით ნიშნავს „წითელ თვალს“. ტბასთან გაშენებულია შემდეგი სოფლები და ქალაქები: პორტამნა, კილალო, ბალინა, დრომინირი, ტერიგლასი, მაუნტშენონი და გარიკენედი.
არხისპირა

არხისპირა — ბალახოვან მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. მოიცავს რამდენიმე სახეობას, რომელიც ძლიერ ნეიროტოქსინებს შეიცავს და რამდენიმე ისეთ სახეობას, რომელიც სუნელის სახით გამოიყენება. წყლის ან ჭაობის მცენარეებია. ღერო ხშირად წყალშია მოქცეული, რომელსაც ხშირად აქვს გაბერილი კვანძთშორისები. ფესვი ამობერილებით ან ბოლქვიანია. ფოთლები 1–3-ჯერაა თათისებრ დანაკვთული, ზოგჯერ, წყალქვეშ განვითარებული ფოთლები უფრო მეტადაა დანაკვთული. რთული ქოლგები თეთრ ყვავილებიანია, შეკრებილია კენწრულ ან უბის ყვავილედებად. შესაძლებელია საბურველის არსებობაც. ჯამი მწარე ჯამის ფოთლებისგან შედგება, მსხმოიარობის დროს ჩვეულებრივ არ სცვივა. ნაყოფი ცილინდრისებური, უკუკონუსისებურ-კვერცხისებრი ფორმისა ან მრგვალია, ბოლოში შევიწროებული ან მიჭყლეტილი.

იავური არხისპირა აზიის ხალხებს სამზარეულოში გამოიყენება, როგორც ბოსტნეული და სუნელი სხვადასხვა საკვებში. შესაძლებელია მისი ცოცხლად და დამზადებული სახით გამოყენება, ზოგჯერ აკონსერვებენ. ძველ ჩინეთში ითვლებოდა დელიკატესად. იაპონიაში საუკუნის შუა ხანებიდანაა ცნობილი. 1975 წლიდან მოყავთ აშშ-ის ონტარიოს შტატში. გამოყვანილია რამდენიმე ჯიში მისაღები ფოთლის ფორმებითა და ყუნწის შეფერილობით. მდიდარია ვიტამინით, კალციუმითა და რკინით, აგრეთვე შეიცავს აშკარა რაოდენობის რიბოფლავინს.

გამოიყენება როგორც ფუნგიციდური და ბაქტერიციდული ნივთიერება.

სახეობათა უდიდესი ნაწილი ცნობილია ძველი სამყაროს (ევრაზია, ჩრდილოეთი აფრიკა) სხვადასხვა რეგიონებიდან, ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეში აღმოცენდა, — მექსიკაში.
ორლოვა-ჩუკა

ორლოვა-ჩუკა — კარსტული მღვიმე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბულგარეთში. გაწოლილია დუნაის დაბლობზე, 45 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 13.437 მ, რითაც დუხლატის მღვიმის შემდეგ სიგრძით მეორეა ქვეყანაში. აღმოაჩინეს 1941 წელს, ხოლო ტურისტებისთვის გაიხსნა 1957 წელს. მღვიმე ხელფრთიანების 14 სახეობის ადგილსამყოფელია.

ორლოვა-ჩუკა განლაგებულია მდინარე ჩერნი-ლომის ხეობის მარცხენა ნაპირზე, ქალაქ დვე-მოგილიდან აღმოსავლეთით 11 კმ-ში, სოფელ პეპელინიდან ჩრდილოეთით 3 კმ-ში, ხოლო ქალაქ რუსედან სამხრეთით 45 კმ-ში. მღვიმის შესასვლელი მდინარის დონიდან 45 მ სიმაღლეზეა და ხელმისაწვდომია ციცაბო ბილიკის გავლით. ჰაერის ტემპერატურა უდრის 14°-ს. მღვიმე ჩამოყალიბდა გვიანდელ პლიოცენსა და ადრეულ მეოთხეულში.

შედგება გვირაბებისა და დარბაზების რთული კომპლექსური სისტემისაგან. ჭერი უმთავრესად გლუვია. საჩვენებელი მღვიმის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა საკონცერტო დარბაზი, დიდი სტალაგნატი (სიმაღლე 3.5 მ, დიამეტრი 0.5 მ), მცირე უფსკრული და დიდი კლდეების დარბაზი. აღსანიშნავია აგრეთვე ტბა იზვორჩეტო და მისი თეთრი სტალაგმიტი. 1963 წელს მღვიმე და მისი მომიჯნავე 7.5 ჰა ტერიტორია გამოაცხადეს ბუნებრივ ღირსშესანიშნაობად, ხოლო 1978 წელს მღვიმე ეროვნული მნიშვნელობის არქეოლოგიურ ძეგლად გამოცხადდა.
პულკოვოს სმოლენსკის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = აღადგინეს სხვა ადგილზე
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = კლასიციზმი
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 2011-2016
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.765139
| გრძედი = 30.352778
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
პულკოვოს სმოლენსკის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 2011-2016 წლებში. ძველი შენობა განთავსებული იყო სოფელ პულკოვოში და დაანგრიეს დიდი სამამულო ომის დროს 1943 წელს.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
ტაძარი პირველად მოხსენიებულია 1500 წელს. აღწერის წიგნის მონაცემებით აქ მდებარეობდა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის შობის ეკლესია, რომელიც განადგურებულა საუკუნეში, შვედების მმართველობის პერიოდში.

1749 წლის 25 ოქტომბერს სლობოდა ბოლშოე-პულკოვოში მთავარეპისკოპოსმა თეოდოსი იანკოვსკიმ აკურთხა ხის ეკლესია. 1755-1757 წლებში ტაძარი განაახლეს ხანძრის შემდეგ და აკურთხეს 1757 წლის 8 აგვისტოს. კურთხევის ცერემონია შეასრულა ეპისკოპოსმა სილვესტერ კულიაბკომ. ახალ ტაძარში გადაიტანეს ხატების ნაწილი და კანკელი ზეციური სასწაულის ეკლესიის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეგვტერიდან. ტაძარი დაშალეს 1793 წელს.

ახალი ტაძრის აშენების შესახებ გადაწყვეტილება დაიბადა, სავარაუდოდ, 1782 წელს. 1783 წლის 10 ივნისს იმპერატორმა ეკატერინე -მ გამოყო მიწის ნაკვეთი ახალი ტაძრის ასაშენებლად, 11 ივნისს კი აკურთხეს ტაძრის მშენებლობა.

ტაძარი ააგეს არქიტექტორ ჯაკომო კვარნეგის პროექტის მიხედვითა და ხაზინის ფინანსებით, რომელიც გამოჰყო იმპერატორმა.

ტაძარი საზეიმოდ აკურთხეს 1785 წელს. 1831 წელს ეკლესიის გალავანთან ააშენეს ქვის სამრეკლო. 1908 წელს ტაძარში მიმდინარეობდა რემონტი.

საბჭოთა პერიოდში ტაძარი დახურეს 1938 წელს. სამრეკლოც და ტაძრის შენობაც საფუძვლამდე დაანგრიეს დიდი სამამულო ომის დროს საბჭოთა არმიის კონტრშეტევის დროს.

2009 წელს ტაძრის ფუნდამენტზე დაამონტაჟეს ხის ჯვარი. 2011 წლის 10 აგვისტოს ტაძრის ადგილზე პირველად აღევლინა ლოცვა.
პაგანის სამეფო

პაგანის სამეფო — ბირმელების პირველი სახელმწიფო – საუკუნეებში. დააარსა ანორათამ, რომელმაც გააერთიანა, ახლანდელი მიანმარის თითქმის მთელი ტერიტორია. 1057 წლიდან პაგანებმა შემოიერთეს მონების სახელმწიფოები (სამხრეთ ბირმა) და გახდნენ ერთ-ერთი უდიდესი სახელმწიფო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. ადმინისტრაციულ-ეკონომიური ცენტრი იყო ჩაუნეს ოლქი — ბრინჯის ბეღელი. ვაჭრობდა ჩინეთთან, ციელონთან და ინდოეთთან. სახელმწიფო რელიგია იყო ბუდიზმი. ქვეყანაში ინტენსიურად აშენებდნენ ტაძრებს (დაახლოებით 5 ათასი ტაძარი და პაგოდა), განსაკუთრებით ჩანზიტის გამგებლობის (1084–1112) დროს. საუკუნეში პანდების სახელმწიფოს ჩამოშორდა მონათა ქვეყნის სამხრეთი ნაწილი. 1283 წელს, მონღოლთა ცხენოსანი ჯარის მიერ კაუნგსინესთან განადგურების შემდეგ პაგანებმა შეწყვიტეს არსებობა.
პუშკინის სოფიას ტაძარი

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ჩარლზ კამერონი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = კლასიციზმი
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1782-1788
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.705247
| გრძედი = 30.393903
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
პუშკინის სოფიას ტაძარი — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ პუშკინში. აგებულია 1782-1788 წლებში.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
1779 წელს სამაზრო ქალაქ სოფიას დაარსების შემდეგ ეკატერინე -მ წამოაყენა წინადადება აეშენებინათ ეკლესია-ძეგლი რუსეთ-ოსმალეთს ომების დასრულების აღსანიშნავად. ერთ-ერთი პროექტის ჩანაფიქრით იგი კონსტანტინოპოლის სოფიას ტაძრის ანალოგი უნდა ყოფილიყო.

1782 წლის 10 აგვისტოს, იმპერატორის ოჯახის მონაწილეობით, სოფიას ხის წმინდა კონსტანტინესა და ელენეს სახელობის ეკლესიაში აღესრულა ლიტურგია. საპროექტო და სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ჩარლზ კამერონი. ტაძრის კურთხევა გაიმართა 1788 წლის 31 მაისს ეკატერინე -ის, მემკვიდრისა და სასახლის დიდებულების მონაწილეობით. კურთხევივან 1845 წლამდე ეკლესია ეკუთვნოდა წმინდა ვლადიმირის ორდენს.

1903 წელს იმპერატორმა ნიკოლოზ -მ ეკლესიას შესწირა ჯვარი და საეკლესიო ჭურჭელი, რომელიც იყო ეკატერინეს მიერ ტაძრისათვის ნაჩუქარი ჭურჭლის ზუსტი ანალოგი. აღნიშნული პირველი ჭურჭელი 1812 წელს ნაპოლეონის ლაშქრობის საშიშროების გამო გაიტანეს ჯერ ეკატერინეს სასახლის აღდგომის ეკლესიაში, ხოლო შემდეგ ეკატერინეს საკათედრო ტაძარში.

1918 წლიდა სოფიას ტაძარი სამრევლო ეკლესიაა. 1933 წლის 6 ნოემბრის ლენინგრადის რაიონული აღმასკომის დადგენილების მიხედვით ტაძარი დახურეს. შენობა გადაეცა 32-ე მექანიზირებულ ბრიგადას, რომელიც საწყობად გამოიყენებდა.

1995 წლის 20 მარტს სოფის ტაძარი შეიტანეს ფედერალური მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლების სიაში. 1999 წელს მოხდა ტაძრის სრული კურთხევა.
ტემენიდების დინასტია

ტემენიდების დინასტია — ბერძნული წყაროების მიხედვით კარანე ჰერაკლეს შთამომავალია (ე. წ. ტემენიდთა) მეთექვსმეტე თაობას ეკუთნოდა. კარანემ მიატოვა სამშობლო არგოსი, მხედრობით გაემართა მაკედონიაში და დაიპყრო იქაური ქალაქი ედესა და საფუძველი ჩაუყარა მაკედონიის სამეფოს. ამის გამო ტემენიდები მაკედონის მეფეთა, მათ შორის ალექსანდრეს მამის ფილიპე მაკედონელის და რა თქმაუნდა თვით ალექსანდრე დიდის წინაპრებად ითვლებოდნენ.
ეგოროვის სახლი

ეგოროვის სახლი — საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში. მისამართი აჯანყების ქუჩა, სახლი № 35. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენილი ობიექტი.

ისტორია
1800-იან წლებში მიწის ნაკვეთი ეკუთვნოდა საიდუმლო მრჩეველს ვლადიმერ სერგის ძე გრუშეცკის, ხოლო 1820-იან წლებში დაბალი რანგის ჩინოვნიკს, სასახლის მრცეველს ანტონ ანდრეის ძე ავრეჟიოს. შემვეგ იგი გახდა მეტრდოტელ ვასილევის კუთვნილება, რომლისგანაც 1840-იან წლებში მიწის ნაკვეთზე შემორჩენილი იყო ერთსართულიანი ხის სახლი, ორი ერთსართულიანი ფლიგელი.

1860-იან წლებში აქ მდებარე სახლი ეკუთვნოდა სასახლის მრჩეველს ალექსანდრე ალექსანდროვს.

1873 წლის 24 მარტს მიწის ნაკვეთი ერთსართულიანი სახლით იყიდა საპატიო მოქალაქემ ეფიმ ეგოროვმა. მან გააქირავა სახლი 2100 რუბლად წელიწადში. 1882 წელს სახლში გაჩნდა ხანძარი და ეგოროვმა მიიღო დაზღვევა დამწვარი სახლის გამო და დაიწყო ახალი სახლის შენებლობა. 1885 წლის 30 ნოემბრისათვის სახლის ფართობი შეადგენდა 867,4 კვ. საჟენს (ანუ 4 000 კვ. მ.). სახლის საშუალო სიმაღლე იყო 25 მეტრი. კედლები ააშენეს აგურით.

სახლის ფასადები მდიდრულადაა შემკული, რაც დამახასიათებელია ეკლექტიკის არქიტექტურული სტილისათვის. მესამე სართულის ფანჯრები ვაზებითაა შემკული.
ღაჟო

ღაჟო — ფრინველთა გვარი ღაჟოსებრთა ოჯახისა. თავი დიდი აქვთ. ნისკარტი ბოლოში მოკაუჭებულია, ხოლო მანამდე აქვს კბილები. კუდი გრძელია. ფერად ძირითადად რუხები არიან, თეთრის ან შავის შეხამებით, იშვიათად წითურის. დედალი და მამალი სხვადასხვაგვარად არიან შეფერილნი. ცნობილია 30-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ერთიან (უწყვეტ) ტყეებს მორიდებულნი, ღაჟოები ძირითადად ტყეტუნდრაში, ტყისპირებში, ველობებზე, სტეპებში ან ისეთ უდაბნოებში გვხვდება, სადაც ბუჩქნარი ან ცალკეული ხეებია გაზრდილი. ბუდეს ბუჩქებში, ხშირად ეკლებში ან ხეებზე იკეთებს. დედალი დებს 4–6 კვერცხს. იკვებებიან მწერებით, მღრღნელებით, წვრილ ფრინველთა ბარტყებითაც კი.

საქართველოში ბუდობს 3 (კავკასიური ღაჟო, შავშუბლა ღაჟო და წითელთავა ღაჟო) და ზამთრობს ერთი (რუხი ღაჟო) სახეობა.
პუტილოვის სახლი

პუტილოვის სახლი — საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ჩრდილოეთის მოდერნის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის პეტროგრადის რაიონში. დიდი პროსპექტი, სახლი № 44. აგებულია 1906-1907 წლებში. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენილი ობიექტი.

აღწერა
სახლი წარმოადგენს ჩრდილოეთის მოდერნის, მოდერნის რუსული მიმდინარეობის, ერთ-ერთ თვალსაჩინო ნიმუშს. აღნიშნულმა მიმდინარეობამ განვითარება ჰპოვა საუკუნის სანქტ-პეტერბურგში, შვედური და განსაკუთრებით ფინური არქიტექტურის გავლენით.

ისტორია
ვაჭრის ქვრივი ტ. ნ. პუტილოვა, რომლისთვისაც ააგეს სახლი, ფლობდა მანუფაქტურულ მაღაზიას ვასლევსკის კუნძულის შუა პროსპექტზე. მიწის ნაკვეთი მან 1905 წელს მიიღო პირველი რანგის კაპიტან პ. პ. გერინგისაგან. მალევე სახლის აშენებისთანავე შენობა გადაეცა ამხანაგობას და მასში განათავსეს ამხანაგობის ერთ-ერთი მაღაზია. გარდა ამისა, რევოლუციამდე შენობაში განთავსებული იყო რუსეთის სავაჭრო-სამრეწველო ბანკის განყოფილება, ასევე დ. გ. ორფენოვის სტენოგრაფიის კურსები. სახლის უკანასკნელი მფლობელი იყო კომერციული მრჩეველი მ. ლ. ბალაბანოვი, ჩრდილოეთის მინის მრეწველობის საზოგადოების სამმართველოს თავმჯდომარე.

ომის შემდეგ 1990-იან წლებამდე სახლში განთავსებული იყო ქალაქში ცნობილი საკომისიო მაღაზია. მომდევნო წლებში სახლში განათავსეს სხვადასხვა ოფისები და მაღაზიები.

2011-2012 წლებში სახლის კედლებს ჩაუტარდათ კოსმეტიკური რემონტი. მოხდა ფასადის კომპლექსური რესტავრაცია.

2001 წელს სანქტ-პეტერბურგის ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა სახელმწიფო კონტროლის, გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო კომიტეტმა შეიტანა ხელახლა გამოვლენილი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
კოჟევნიკოვის სახლი

კოჟევნიკოვის სახლი — საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია რუსული კლასიციზმის არქიტეტურულ სტილში, პავლე თედორეს ძე ვოცკის პროექტის მიხედვით. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში. ნევის პროსპექტი, სახლი № 51. აგებულია 1834-1835 წლებში. სახლმა ჩვენს ეპოქამდე მოაღწია თითქმის უცვლელი სახით. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენილი ობიექტი.

ისტორია
სახლის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1834 წლიდან 1835 წლამდე და იგი ააშენეს გვარდიის პორუჩიკის კოჟევნიკოვისათვის. პროექტის ავტორი იყო პ. ფ. ვოცკი.

1855-1856 წლებში სახლის ერთ-ერთ ბინაში, რომელიც გადიოდა ეზოში, ცხოვრობდა ივანე ალექსანდრეს ძე გონჩარევი. სწორედ აქ მუშაობდა მწერალი თავის რომანზე „ობლომოვი“.

 საუკუნის დასაწყისში სახლი შეიძინა პირველი გილდიის ვაჭარმა სოლოვიოვმა, რომელიც ამ დროისათვის ფლობდა რამდენიმე შენობას ნევის პროსპექტის ამავე რაიონში. სახლში გახსნა სასტუმრო „ “-ს ფილიალი და სენემატოგრაფი (კინოთეატრი) „მულენ რუჟი“. კოჟევნიკოვის ყოფილ სახლში სხვადასხვა დროს ასევე მდებარეობდა პ. ეფიმოვის საბანკო სახლი და ამხანაგობა „“-ის ფეხსაცმლის მაღაზია.

1928 წლის მდგომარეობით სახლში განთავსებული იყო პეტერბურგელი მხატვრის იური მიხეილის ძე ხიდეკელის ფოტო და სამხატვრო სტუდია „ “.

ამჟამად კოჟევნიკოვის სახლში განთავსებულია სამხატვრო გალერეა „“.
ელმან ჰუსეინოვი

ელმან სულეიმან ოღლუ ჰუსეინოვი (; დ. 28 თებერვალი, 1952 — გ. 14 იანვარი, 1993) — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი; ყარაბაღის ომის მონაწილე.

ცხოვრება
ელმან სულეიმან ოღლუ ჰუსეინოვი დაიბადა 1952 წლის 28 თებერვალს ტერტერის რაიონის სოფელ აზად გარაგოიუნლუშუ (ილხიჩილარ). 1958-1968 წლებში სწავლობდა და მიიღოს საშუალო განათლება სოფელ აზად გარაგოიუნლუში. 1968 წელს შევიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, ჰიდრო-მელიორაციის ფაკულტეტზე, 1973 წელს მიიღო ინჟინრის სპეციალობა და დაამთავრა სწავლა. 1973-1975 წლებში მსახურობდა ლეიტენანტის წოდებით საქართველოში, ქალაქ ახალქალაქში.

1980-1982 წლებში სწავლობდა და მიიღო განათლება ბაქოს პარტიის უმაღლეს სკოლაში. 1982-1985 წლებში მუშაობდა ტერტერის რაიონის სახალხო კონტროლის კომიტეტის თავმჯდომარედ, 1985-1988 წლებში იყო ტერტერის რაიონის სახალხო დეპუტატების აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, 1988-1990 წლებში ტერტერჩაის ჰიდრო-კომუნიკაციის ექსპლუატაციის სამმართველოს უფროსი, შემდეგ კი მუშაობდა პარტიის კომიტეტში ინსტრუქტორის თანამდებობაზე. მრავალჯერ იყო რაიონის საბჭოს დეპუტატი.
წარჩინებით დაამთავრა მინისტრთა კაბინეტთან არსებული სახალხო მეურნეობის მართვის ინსტიტუტი.

ბრძოლებში მონაწილეობა
1991 წელს მუშაობდა მაღალ სახელმწიფო თანამდებობებზე, ამისდა მიუხედავად ტერტერის დაცვისთვის ტაბორის დაარსებასთან დაკავშირებით ნებაყოფლობით თავდაცვის სამინისტროს მიმართა, 1991 წლის სექტემბერში ტერტერის თავდაცვის შტაბის უფროსი, 1991 წლის ნოემბერში დაინიშნა ტერტერის ტერიტორიული თავდაცვის ბატალიონის მეთაურად. აქტიურად მონაწილეობდა აღდარის რაიონისა და სამეზობლო საცხოვრებელი პუნქტების სომხური მებრძოლებისგან გათავისუფლებაში. მისი პირადი ხელმძღვანელობის ქვეშ ჩატარებული საბრძოლო ოპერაციების შედეგად მოხდა მრავალი სომხური ცოცხალი ძალებისა და ტექნიკის განადგურება. ბრძოლების დროს ორჯერ იყო დაჭრილი. დაიღუპა 1993 წლის 14 იანვარს ბრძოლაში ვანგის მაღლობისთვის.
ნატალია ანისიმოვა

ნატალია ანისიმოვა (დ. 2 მარტი, 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი აკრობატი. სსრკ სამგზის ჩემპიონი (1985, 1987, 1990) და მეორე პრიზიორი (1986). სსრკ თასის ორგზის მფლობელი (1988, 1990). სსრკ ხალხთა სპარტაკიადის მესამე პრიზიორი (1986). საკავშირო ახალგაზრდული თამაშების ჩემპიონი (1985). სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი.

ძირითადი შედეგები
მირიან ცალქალამანიძე

მირიან ვასილის ძე ცალქალამანიძე (დ. 9 მარტი, 1927, სოფ. კონდოლი, თელავის რაიონი, საქართველოს სსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 3 აგვისტო, 2000, თელავი) — ქართველი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1957).

ბიოგრაფია
იყო ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი (1956, მელბურნი), მსოფლიოს ჩემპიონატის ვერცხლის (სტამბოლი, 1957; 52 კგ) და ბრინჯაოს (ტოკიო, 1954; 52 კგ) პრიზიორი, მსოფლიოს თასის გათამაშების მეორე პრიზიორი (1956), საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის ჩემპიონი (1956), ორჯერ სსრკ ჩემპიონი (1954, 1956), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1955). მიღებული აქვს ოლიმპიური ოქროს მედალი (1956, მელბურნი).

1956 წლის 1 სექტემბერს სპორტის განვითარების საქმეში აქტიური მონაწილეობისა და სსრ კავშირის 1956 წლის ხალხთა სპარტაკიადაზე მაღალი სპორტული მიღწევებისათვის დაჯილდოვდა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით.

საბჭოთა კავშირის თავისუფალი სტილით მოჭიდავეთა ნაკრების ერთადერთი წევრი, რომელმაც მელბურნის ოლიმპიადაზე ოქროს მედალი მოიგო.

2011 წელს, სერიაში „ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები“ (პროექტის ავტორი და მთავარი რედაქტორი ელგუჯა ბერიშვილი) გამოიცა გიორგი ჩოჩიშვილის წიგნი „მირიან ცალქალამანიძე“.

სპორტისათვის თავის დანებების შემდეგ წლების განმავლობაში მუშაობდა კახეთში, თელავის რაიონში მეღვინედ.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1954: მსოფლიო უნივერსიადა, ჩემპიონი
1954: საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი, ჩემპიონი
1954: მსოფლიოს ჩემპიონატი, მესამე პრიზიორი
1955: მსოფლიო უნივერსიადა, ჩემპიონი
1956: ოლიმპიური თამაშები, ჩემპიონი (მელბურნი)
1956: საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი, ჩემპიონი
1956: საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადა, ჩემპიონი
1956: მსოფლიო თასის გათამაშება, ვერცხლის მედლის მფლობელი
1957: მსოფლიოს ჩემპიონატი, მეორე პრიზიორი
1957: საპატიო ნიშნის ორდენი
1957: საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი
1997: ღირსების ორდენი
2003 (გარდაცვალების შემდეგ): ვახტანგ გორგასლის სახელობის ხარისხის ორდენი

ძირითადი შედეგები
მარაგის ხოცვა-ჟლეტა

მარაგის ხოცვა-ჟლეტა — სომეხი მშვიდობიანი მოსახლეობის მასობრივი მკვლელობა სოფელ მარაღაში (სომხ. მარაგა) აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების მიერ, 1992 წლის 10 აპრილს, ყარაბაღის ომის დროს. ადგილი ჰქონდა მას შემდეგ, რაც აზერბაიჯანელებმა დაიკავეს მოცემული სოფელი. მაცხოვრებლები — მამაკაცები, ქალები და ბავშვები დახოცეს განურჩევლად და წინასწარგანზრახულად; მათი სახლები გაძარცვეს და დაწვეს; სოფელი მთლიანად განადგურდა და ეს ტერიტორია აზერბაიჯანის არმიამ დაიკავა. მიუხედავად იმისა, რომ შეფასებებში მოხსენიებულია, რომ გარდაცვლილთა რაოდენობა 50-დან 100-მდე მერყეობდა, წყაროების დიდი ნაწილი იუწყება, რომ დაიღუპა 50-ზე მეტი ადამიანი, 53 კი მძევლად აიყვანეს, რომელთაგან 19 არასდროს დაბრუნებულა უკან.