iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პასკალ კუშფენი

პასკალ კუშფენი (დ. 5 აპრილი, 1942) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი. 1998 წლიდან 2009 წლამდე შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრის თანამდებობას იკავებდა. ასევე „თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის“ (/) წევრი. ორჯერ, 2003 და 2008 წლებში, შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი იყო. კუშფენი 1998 წლიდან 2002 წლამდე ხელმძღვანელობდა ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს, ხოლო 2003 წლიდან 2009 წლამდე შინაგან საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს.
ბიოგრაფია
კუშფენს ლოზანის უნივერსიტეტის სამართლის მაგისტრის ხარისხი აქვს . პასკალი სამი შვილის მამაა (ორი ქალიშვილი და ერთი ვაჟი) და ჰყავს ორი შვილიშვილი.

1998 წლის 11 მარტს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში ვალეს კანტონიდან შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრად აირჩიეს. მანამდე იყო მერის მოადგილე (1976 წლიდან) და მარტინის მერი (1984 წლიდან), ასევე 1979 წლიდან 1998 წლამდე არჩეული იყო ეროვნულ საბჭოში.

1998 წელს ჩაიბარა ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი. თანამდებობაზე ყოფნისას ეწინააღმდეგებოდა მთავრობის მიერ შვეიცარიის ბანკებსა და ჰოლოკოსტის გადარჩენილებს შორის 1.25 მილიარდი დოლარის ოდენობის ანგარიშსწორებისთვის თანხის შეტანას. ციტირების თანახმად, პასკალმა განაცხადა: „არ არსებობს მიზეზი, რომ შვეიცარიის მთავრობამ რაიმე გადაიხადოს“, რადგან სამთავრობო კომისიამ აჩვენა, რომ „ჩვენ გავაკეთეთ ის, რაც შესაძლებელი იყო ომის მძიმე პერიოდში“. 2003 წელს კუშფენმა შინაგან საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტში გადაინაცვლა. 2003 წელს კონფედერაციის პრეზიდენტი იყო. 2006 წლის 13 დეკემბერს ფედერალური საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს 2007 წლისთვის, ხოლო 2007 წლის 12 დეკემბერს კონფედერაციის პრეზიდენტად 2008 წლისთვის.

პაპ ბენედიქტე -ის ისლამთან დაკავშირებული დავის დროს, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც 2006 წლის რეგენსბურგის ლექცია, კუშფენმა განაცხადა, რომ პაპის სიტყვა „გონივრული და აუცილებელია“. 2009 წლის 12 ივნისს გამოაცხადა ფედერალური საბჭოდან გადადგომის შესახებ, რომელიც ძალაში შევიდა 2009 წლის 31 ოქტომბერს.ამან გამოიწვია კუშფენის ვაკანტური ადგილის დასაკავებლად არჩევნების ჩატაება.

პასკალ კუშფენი „გლობალური ლიდერობის ფონდის“ წევრია, ორგანიზაცია, რომელიც მუშაობს დემოკრატიული ლიდერობის მხარდასაჭერად, კონფლიქტების პრევენციისა და მედიაციის მოგვარებისთვის, ასევე კარგი მმართველობის ხელშეწყობისთვის დემოკრატიული ინსტიტუტების, ღია ბაზრების, ადამიანის უფლებებისა და კანონის უზენაესობის სახით. ორგანიზაცია არაკომერციულია, რომელიც შედგება მთავრობის ყოფილი მეთაურების, მთავრობისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მაღალი ტანამდებობიდ პირებისგან, რომლებიც მჭიდროდ თანამშრომლობენ მთავრობის მეთაურებთან მათთვის მნიშვნელოვან მმართველობასთან დაკავშირებულ საკითხებზე.
აკაპულკოს მუნიციპალიტეტი

აკაპულკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 779,566 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.3 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,733.61 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 449.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აკაპულკო-დე-ხუარესი. სახელი ეწოდა ბენიტო ხუარესის (1806-1872) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12001.
გიიენ-ბარეს სინდრომი

გიიენ-ბარეს სინდრომი (ფრანგ. -. ასევე ცნობილი, როგორც გილენ ბარის სინდრომი ან გილენ ბარეს სინდრომი) — პერიფერიული ნერვული სისტემის აუტოიმუნური დაავადება. გიიენ-ბარეს სინდრომის დროს აუტოანტისხეულები თავს ესხმის ზურგის ან/და თავის ტვინის ნერვების (განსაკუთრებით რაშის კუდის მიდამოში) მიელინის გარსს. სავარაუდო მექანიზმად მიიჩნევა იმუნური ჯვარედინი რეაქტიულობა (სტრუქტურული მსგავსება) ნეირონულ და პათოგენურ ცილებს შორის. შესაბამისად, გამომწვევი მიზეზი შესაძლოა იყოს ინფექცია (ხშირად კამპილობაქტერ ჯეჯუნი და ციტომეგალოვირუსი) ან ვაქცინაცია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს პროგრესულ ტკივილს, დაბუჟებას, სისუსტეს, აუტონომიური ნერვული სისტემის დისფუნქციასა (სისხლის წნევისა და გულისცემის დარღვევები, გუგის რეაქტიულობის ცვლილება, პერსპირაცია (ოფლიანობა)) და შესაბამისი კრანიალური ნერვის დეფიციტის სიმპტომებს. რადიოლოგიურ კვლევებზე (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) აღინიშნება დაზიანებული ნერვების გასქელება და კონტრასტის ჩართვა.
ეპსტეინის ფაილები

ეპსტეინის ფაილები — დოკუმენტების, ფოტოებისა და ვიდეომასალის არქივი, რომელიც დეტალურად აღწერს ამერიკელი ფინანსისტისა და მსჯავრდებული სექსუალური მოძალადის, ჯეფრი ეპსტეინის საქმიანობას. კოლექცია შეიცავს ინფორმაციას მისი სოციალური წრის შესახებ, რომელშიც შედიოდნენ პოლიტიკოსები, ბიზნესმენები, მეცნიერები და სხვა საჯარო პირები. 2019 წელს იგი ტრეფიკინგის ბრალდებით ხელახლა დააკავეს, თუმცა მალევე, ნიუ-იორკის საპატიმროში გარდაცვლილი იპოვეს; ოფიციალური დასკვნით, მან სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.
ვუდი ალენი — კინორეჟისორი. ეპსტეინის დღიურების მიხედვით, ალენი მის სახლში გამართულ ვახშმებსა და კერძო ჩვენებებს ესწრებოდა.
რიჩარდ ბრენსონი — ბიზნესმენი. მან ეპსტეინისგან მიიღო წერილი ფრაზით: „თუ ახლოს იქნები, სიამოვნებით გნახავდი, ოღონდ შენს ჰარემთან ერთად“. ბრენსონის წარმომადგენლის განცხადებით, აღნიშნული ფრაზა ეპსტეინის გარემოცვაში მყოფ სრულწლოვან ქალებს ეხებოდა.

გილაინ მაქსველი
არქივის ერთ-ერთი ცენტრალური ფიგურაა ეპსტეინის ყოფილი პარტნიორი, გილაინ მაქსველი, რომელიც სასჯელს სექსუალური ტრეფიკინგისთვის იხდის. 2025 წლის ზაფხულში, საპატიმროში მასთან შეხვედრა იუსტიციის დეპარტამენტის წარმომადგენელმა გამართა. აღნიშნულის შემდეგ, მაქსველი ტეხასის შტატში მდებარე დაბალი უსაფრთხოების ციხეში გადაიყვანეს. მსხვერპლთა ადვოკატებმა აღნიშნული ფაქტი გააკრიტიკეს და ეს ქმედება პრივილეგირებულ მოპყრობად შეაფასეს.

საერთაშორისო რეზონანსი
ფაილების გამოქვეყნებას პოლიტიკური შედეგები აშშ-ის ფარგლებს გარეთაც მოჰყვა. გაერთიანებულ სამეფოში, მას შემდეგ, რაც დოკუმენტებში ეპსტეინთან კავშირები გამოიკვეთა, 2026 წლის თებერვალში თანამდებობა დატოვა ლეიბორისტული პარტიის წევრმა, პიტერ მანდელსონმა. მსგავსი სცენარი განვითარდა სლოვაკეთშიც, სადაც პრემიერ-მინისტრის მრჩეველი, მიროსლავ ლაიჩაკი, 2013 წელს ეპსტეინთან გამართული შეხვედრის შესახებ ინფორმაციის გასაჯაროების შემდეგ, თანამდებობიდან გადადგა.

კრიტიკა და ხარვეზები
დოკუმენტების გამოქვეყნების პროცესი გარკვეული ხარვეზებით წარიმართა. კერძოდ, 2025 წლის დეკემბერში გამოქვეყნებულ ფაილებში ე.წ. „დაფარვის“ პროცესში ტექნიკური შეცდომა დაფიქსირდა, რის გამოც, ციფრული მანიპულაციით, ზოგიერთი დაფარული ტექსტის წაკითხვა შესაძლებელი გახდა. გარდა ამისა, საზოგადოებაში არსებობდა მოლოდინი ე.წ. „კლიენტთა სიის“ არსებობის შესახებ, თუმცა იუსტიციის დეპარტამენტის განმარტებით, მსგავსი ოფიციალური სია არ არსებობს და მასალებში წარმოდგენილი „შავი წიგნი“ მხოლოდ საკონტაქტო ინფორმაციის კრებულს წარმოადგენს.
აკატეპეკის მუნიციპალიტეტი

აკატეპეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 40,197 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 22.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 632.85 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 63.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აკატეპეკი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ლერწმის ბორცვი“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12076.
ახუჩიტლან-დელ-პროგრესოს მუნიციპალიტეტი

ახუჩიტლან-დელ-პროგრესოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37,655 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.4 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2,000.88 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 18.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ახუჩიტლან-დელ-პროგრესო. წყალს ნიშნავს, ― ყვავილს, ხოლო ― ადგილს. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12003.
აუაკუოცინგოს მუნიციპალიტეტი

აუაკუოცინგოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25,205 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.7 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 874.14 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 28.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აუაკუოცინგო. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგროც „ყვითელი მუხა“ ან „მუხების პატარა კორომი“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12002.
ალკოსაუკა-დე-გერეროს მუნიციპალიტეტი

ალკოსაუკა-დე-გერეროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21,225 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.9 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 471.45 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 45 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ალკოსაუკა-დე-გერერო. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ყვითელი წყალი“. სახელი ეწოდა ვისენტე გერეროს (1782-1831) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12004.
ალპოიეკის მუნიციპალიტეტი

ალპოიეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7,813 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17.7 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 94.18 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 83 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ალპოიეკა. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „მარილიანი წყალი“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12005.
აპასტლა

აპასტლის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11,112 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.3 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 628.88 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 17.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1924 წლის 30 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აპასტლა-დე-კასტრეხონი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგოც „მოციქულთა ადგილი“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12006.
ნეიროსიფილისი

ნეიროსიფილისი — ცენტრალური ნერვული სისტემის ინფიცირება მკრთალი ტრეპონემას (ლათ. ) სპიროქეტათი. ნერვული სისტემის ინფიცირება ხდება სიფილისის მესამეულ სტადიაში - ძირითადად მაშინ, როდესაც მკურნალობა არ ხდება საწყის სტადიებში ან პაციენტს აღენიშნება იმუნოდეფიციტი (მაგ. აივ/შიდსის მქონე პირებში). შესაბამისად, მკრთალი ტრეპონემა სისხლით ხვდება თავის ტვინში. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მენინგიტის ნიშნებს (თავის ტკივილი, კისრის კუნთების რიგიდობა, თავის ტვინის ნერვების დამბლა, გულყრა, ღებინება), მხედველობის დარღვევებს, სმენის დაქვეითებას, ატაქსიას, ზურგის ტკივილს. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება ნეიროსიფილისური გუმები (მკრთალი სფეროს ორგანიზმებისა და ანთებითი უჯრედებისგან შემდგარი პათოლოგიური წარმონაქმნი) მენინგეალურ გარსთან ახლოს. გარდა ამისა, სპიროქეტები ხშირად აზიანებს არტერიებს და იწვევს ინფარქტის კერებს.
პავლე კარაგიოზოვი

პავლე ანდრიას ძე კარაგიოზოვი (დ. 10 იანვარი, 1942, სოფ. ოლიანგი, ახლანდ. ბერთა, წალკის მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 სექტემბერი, 2022) — სამხედრო ექიმი, სამედიცინო სამსახურის პოლკოვნიკი, ეროვნებით ბერძენი საქართველოდან.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი 1965 წელს. იმავე წლიდან საბჭოთა (შემდეგ რუსეთის) სამხედრო-სამედიცინო სამსახურში იყო გერმანიის, აზერბაიჯანის და საქართველოს ტერიტორიებზე. 1986–1996 წლებში იყო თბილისში ამიერკავკასიის საოლქო სამხედრო ჰოსპიტლის უფროსი. ერთხანს არჩეული თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს წევრად. 1997 წელს რუსეთის შეიარაღებული ძალებიდან დაითხოვეს. 1998 წელს იყო საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე (სამხედრო-სამედიცინო დარგში). წლების განმავლობაში იყო საქართველოს ბერძენთა სათვისტომოს სხვადასხვა ორგანიზაციის გამგეობის წევრი და პარტნიორი. მისი რედაქტორობით გამოიცა წიგნები „საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიები: წალკის რაიონი“ (2000) და „წალკის ბერძნები“ (2006, ორივე რუსულ ენაზე). სიცოცხლის ბოლო წლებში რუსეთში ცხოვრობდა.
ოლიგოდენდროგლიომა

ოლიგოდენდროგლიომა — თავის ტვინის კეთილთვისებიანი ან ავთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც წარმოიქმნება ოლიგოდენდროციტებისგან. იქიდან გამომდინარე, რომ ოლიგოდენდროგლიომა ხშირად მოიცავს ქერქის უბნებს, ძირითადი კლინიკური გამოვლინებაა გულყრა, თუმცა, ასევე აღინიშნება მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომები (თავის ტკივილი, ღებინება, ცნობიერების დაქვეითება). აღსანიშნავია, რომ რადიოლოგიურ კვლევებზე (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) კონტრასტის ჩართვა ახასიათებს ოლიგოდენდროგლიომების მხოლოდ 50%-ს. მკურნალობა მოიცავს რადიო/ქიმიოთერაპიასა და ნეიროქირურგიულ ჩარევას.
არსელიის მუნიციპალიტეტი

არსელიის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 33,267 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 756.47 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 44 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1861 წლის 23 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია არსელია. სახელი ეწოდა გუბერნატორ ფრანსისკო ო. არსეს პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12007.
კოსტა-რიკის კონსტიტუცია

კოსტა-რიკის პოლიტიკური კონსტიტუცია ― კოსტა-რიკის უზენაესი კანონი. 1948 წლის სამოქალაქო ომის შემდეგ ხოსე ფიგერეს ფერერმა კოსტა-რიკის საკონსტიტუციო ასამბლეას უხელმძღვანელა, რომელმაც კონსტიტუციის პროექტი მოამზადა. კონსტიტუცია 1949 წლის 8 ნოემბრიდან ამოქმედდა. მანამდე კოსტა-რიკაში არაერთი კონსტიტუცია მოქმედებდა. მათგან ბოლო 1871 წლის კონსტიტუცია იყო. კოსტა-რიკის კონსტიტუცია გამორჩეულია მე-12 მუხლით, რომლის მიხედვითაც, არმია, როგორც მუდმივი ინსტიტუტი, გაუქმებულია.

რეფორმები
1949 წლის შემდეგ კონსტიტუციაში არაერთი შესწორება შევიდა. მნიშვნელოვან ცვლილებებს შორისაა:
1954 წლის შესწორება — უზენაეს სასამართლოში მოსამართლეთა რაოდენობა გაიზარდა.
1957 წლის შესწორება — სასამართლო ხელისუფლებას ეროვნული ბიუჯეტის არანაკლებ 6% გამოეყო.
1959 წლის შესწორება — სახელმწიფოს მოქალაქეთა სამოქალაქო რეესტრში შეყვანა და საიდენტიფიკაციო ბარათებით უზრუნველყოფა დაევალა.
1961 წლის შესწორება ― საკანონმდებლო ასამბლეის წევრთა რაოდენობად 57 დეპუტატი განისაზღვრა და უნივერსალური სოციალური დაზღვევა შემოიღეს.
1969 წლის შესწორება ― აიკრძალა პრეზიდენტის ხელახლა არჩევა (თუმცა 2005 წელს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით, პრეზიდენტის ხელახლა არჩევა შესაძლებელია, თუმცა საპრეზიდენტო ვადის დასრულებიდან 8 წლის გასვლის შემდეგ)
2015 წლის შესწორება ― ქვეყანა მრავალეთნიკურ და მრავალკულტურულ სახელმწიფოდ გამოცხადდა.
ლუის კორდერო კრესპო

ლუის ბენხამინ კორდერო ი კრესპო ( დ. 6 აპრილი, 1833 – გ. 30 იანვარი, 1912) — ეკვადორის პრეზიდენტი 1892 წლის 1 ივლისიდან 1895 წლის 16 აპრილამდე.

კორდერო დაიბადა 1833 წლის 6 აპრილს ეკვადორის კანიარის პროვინციაში, გრეგორიო კორდეროსა და ხოსეფა კრესპოს ოჯახში. კორდერო სწავლობდა კუენკას სემინარიის უმაღლეს სკოლაში, მოგვიანებით კი კიტოში მდებარე ეკვადორის ცენტრალურ უნივერსიტეტში. 1865 წელს ის ადვოკატი გახდა და საქმეებს კუენკას უზენაეს სასამართლოში აწარმოებდა. იურიდიული კარიერის შემდეგ კორდერომ ლექსების გამოქვეყნება დაიწყო, ხოლო 1892 წელს გამოსცა პირველი კეჩუა-ესპანური ლექსიკონი.

პოლიტიკური კარიერა
ლუის კორდერო ასევე იყო პოლიტიკოსი; ის გახლდათ „პროგრესისტების“ (ლიბერალურ-კათოლიკური პოლიტიკური პარტია) წევრი. იგი ასევე შედიოდა დროებითი მმართველი ხუნტის შემადგენლობაში, რომელმაც 1883 წელს „პროგრესისტები“ ხელისუფლებაში მოიყვანა. 1885 წელს იგი სენატის პრეზიდენტი იყო.

1892 წელს კორდერო ეკვადორის პრეზიდენტი გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი პოპულარული ლიდერი იყო, ლუის კორდერო იძულებული გახდა თანამდებობა დაეტოვებინა საერთაშორისო პოლიტიკური სკანდალის გამო, რომელიც ცნობილია როგორც „ “ ანუ „დროშის გაყიდვა“. ჩინეთ-იაპონიის პირველი ომის დროს, ჩილეში ეკვადორის ელჩმა იაპონიას იარაღი მიჰყიდა ჩილელი ბიზნესმენების სახელით, მიუხედავად იმისა, რომ ჩილეს ნეიტრალიტეტი ჰქონდა გამოცხადებული. ტვირთი დააკავეს მაშინ, როდესაც ის ეკვადორის დროშის ქვეშ გადაჰქონდათ ჩილეს მონაწილეობის დასაფარად. საზოგადოებამ მომხდარში კორდერო დაადანაშაულა, რომელიც ხანმოკლე შეიარაღებული კონფლიქტის შემდეგ იძულებული გახდა გადამდგარიყო. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ამ საქმეში გუაიასის პროვინციის მაშინდელი გუბერნატორი და ყოფილი პრეზიდენტი, ხოსე მარია პლასიდო კაამანიო იყო ჩართული, რის გამოც მას გადასახლებაში წასვლა მოუწია, სადაც გარდაიცვალა. 1898 წელს ეკვადორის უზენაესმა სასამართლომ კორდეროს ყველა ბრალდება მოუხსნა მას შემდეგ, რაც ელჩის უშუალო მონაწილეობა გამოაშკარავდა.

ლუის კორდერო ლექსებს ესპანურ და კეჩუა ენებზე წერდა. 1892 წელს მან ეკვადორში პირველი კეჩუა-ესპანურ-კეჩუა ლექსიკონი გამოსცა.
დჰარამ გოკჰული

დჰარამ გოკჰული (დ. 25 ოქტომბერი, 1949 — მავრიკელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2024 წლის 6 დეკემბრიდან მსახურობს მავრიკის პრეზიდენტად. მან 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში „ლეიბორისტული პარტიის“ მხარდაჭერით გაიმარჯვა. იგი პირველი ადამიანია მავრიკიში დალიტების თემიდან, რომელმაც პრეზიდენტის პოსტს მიაღწია.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
გოკჰული დაიბადა 1949 წლის 25 ოქტომბერს მავრიკის სოფელ პლენ-დე-როშში, ინდუსი რავივედების (ადგილობრივი ტერმინოლოგიით — ჩამარების) ოჯახში. მამამისი, მანილალ გოხული, მუშად მუშაობდა, ხოლო დედა, კოვილა გოხული, დიასახლისი იყო. სოფლის გარემოში გაზრდილი, იგი ყოველდღიურად აწყდებოდა მუშათა კლასის ოჯახისთვის დამახასიათებელ გამოწვევებს, თუმცა ოჯახი მუდმივად აქეზებდა, რომ განათლება წინსვლის გასაღებად გამოეყენებინა. იგი სწავლობდა როშ-ნუარის სამთავრობო სკოლაში, სადაც გამორჩეულ მოსწავლედ ითვლებოდა, შემდეგ კი მაპუს სამთავრობო სკოლაში. 1980 წელს იგი შეუერთდა „მავრიკის მებრძოლ მოძრაობას“ . 1982 წელს მან მოიპოვა ადგილი ეროვნულ ასამბლეაში / ალიანსის შემადგენლობით, რომელმაც იმ წელს დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა. -ისა და -ის გაყოფის შემდეგ გოხული -ში დარჩა და 1983 წელს კვლავ იყარა კენჭი, თუმცა პიტონ-რივიერ-დუ-რემპარტის ოლქში დამარცხდა. 1991 წელს იგი საკანონმდებლო ორგანოში დაბრუნდა / ალიანსის გამარჯვებით. თუმცა, თავისი ვადის განმავლობაში იგი „ლეიბორისტულ პარტიაში“ გადავიდა.

პრეზიდენტობა
როგორც პრეზიდენტის, მისი როლი მეტწილად ცერემონიული და კონსტიტუციურია, რადგან მავრიკიში აღმასრულებელი ხელისუფლება პრემიერ-მინისტრსა და კაბინეტს ეკუთვნის. თუმცა, მისი დანიშვნა ისტორიულად მარგინალიზებული ჯგუფების სოციალური და პოლიტიკური გაძლიერების სიმბოლოდ იქცა. გოკჰული ხაზი გაუსვა განათლების, ერთიანობისა და თანასწორობის თემებს და პირობა დადო, რომ იქნება კონსტიტუციის მცველი და გამაერთიანებელი ძალა ყველა მავრიკელისთვის. მან ოფიციალურად დადო ფიცი 2024 წლის 7 დეკემბერს სახელმწიფო სახლში . ცერემონიას ესწრებოდნენ პრემიერ-მინისტრი, კაბინეტის წევრები, ოპოზიციის ლიდერები და სხვადასხვა ორგანიზაციების წარმომადგენლები. მას მიენიჭა ინდოეთის ოკეანის ვარსკვლავისა და გასაღების ორდენის დიდი სარდლის წოდება. იმავე სხდომაზე ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს რობერტ ჰანგლი.

2025 წლის 11 მარტს ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი მავრიკიში ოფიციალური ვიზიტის ფარგლებში შეხვდა პრეზიდენტ დჰარამ გოკჰული. პორტ-ლუიში გამართულ ცერემონიაზე პრეზიდენტმა გოხულმა მოდის გადასცა მავრიკის უმაღლესი სამოქალაქო ჯილდო ინდოეთის ოკეანის ვარსკვლავისა და გასაღების ორდენის დიდი სარდლის წოდება, ორმხრივი კავშირების განმტკიცებაში შეტანილი წვლილისთვის. შეხვედრა სიმბოლურად გამოხატავდა ინდოეთისა და მავრიკის საერთო მემკვიდრეობას. ვიზიტის დროს მოდი ასევე ეწვია სახელმწიფო სახლს და გოხულს აჩუქა „განგაჯალი“ (წმინდა წყალი განგიდან) 2025 წლის პრაიაგ მაჰა კუმბჰ მელას დღესასწაულიდან, ასევე მახანა (ლოტოსის თესლი) და ბარათი. დჰარამ გოკჰულმა ნარენდრა მოდის სახელმწიფო სახლში აიურვედული ბაღი დაათვალიერებინა. შეხვედრას ასევე ესწრებოდა პრემიერ-მინისტრი ნავინ რამგულამი.
დენი ფორე

დენი ფორე — (დ. 8 მაისი, 1962) სეიშელელი პოლიტიკოსი, სეიშელის მეოთხე პრეზიდენტი 16 ოქტომბერის 2016 წლიდან 26 ოქტომბრის 2020 წლამდე. მსახურობდა სეიშელის ვიცე-პრეზიდენტად 2010 წლიდან 2016 წლამდე. ფორე გაერთიანებული სეიშელის პარტიის წევრია.

წარმოშობა და განათლება
ფორე დაიბადა დასავლეთ უგანდაში, ქალაქ კილემბეში. საწყისი და საშუალო განათლება შეისელებში მიიღო. სწავლობდა ჰავანის უნივერსიტეტში კუბაში, სადაც დაამთავრა პოლიტიკური მეცნიერების ფაკულტეტი.

კარიერა
1985 წელს, 23 წლის ასაკში, ფორემ დაიწყო მუშაობა როგორც სასწავლო გეგმის თანაშემწე ოფიცერი სეიშელის განათლების სამინისტროში. ის ასევე მუშაობდა ლექტორად როგორც ეროვნულ ახალგაზრდულ სამსახურში, ასევე სეიშელის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. ფორემ შესაბამისად დადო ფიცი 16 ოქტომბერს 2016 წელს.
13 ივნისს 2019 წელს, ფორეს გადაეცა ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების პრესტიჟული ,პლანეტარული და ლიდერობის ჯილდო დაჯილდოების ცერემონიალზე, ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტში, ვაშინგტონში.
ოქტომბერში 2020 წელს, ფორემ წააგო საპრეზიდენტო არჩევნები ვაველ რამკალავანისთვის, რომელიც შეცვალა როგორც სეიშელის პრეზიდენტი.

პირადი ცხოვრება
ფორე სამი ქალიშვილისა და ერთი ვაჟიშვილის მამაა თავისი პირველი ქორწინებიდან ჟანინესთან (ქალიშვილობის გვარი დე კომარმონდი).
ფორე დაქორწინდა თავის მეორე ცოლზე, შერმინ რუდი ბასტიენზე, 4 აპრილს 2021 წელს.
მენინგეალური მელანოციტომა

მენინგეალური მელანოციტომა — ცენტრალური ნერვული სისტემის მენინგეალურ გარსში არსებული მელანოციტების კეთილთვისებიანი სიმსივნე. მენინგეალური მელანოციტომა შესაძლოა წარმოიქმნას ცნს-ს გასწვრივ ნებისმიერ ადგილას, თუმცა, ყველაზე ხშირად ვითარდება ქალას დიდ ხვრელთან, უკანა ფოსოსთან, მეკელის ღრუსთან ან კრანიალური ნერვების ბირთვებთან ახლოს. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია მელანოციტომას ზომასა და მდებარეობაზე: ქალას დიდ ხვრელთან მდებარეობისას აღინიშნება ტკივილი, სისუსტე და მგრძნობელობის დაქვეითება, ხოლო მეკელის (სამწვერა) ღრუს მელანოციტომისას ვლინდება ოტას ნევუსი (ჰიპერპიგმენტაცია თვალის სკლერაზე, შუბლზე, ცხვირზე, ლოყაზე, თვალბუდის გარშემო და საფეთქელზე, ანუ სამწვერა ნერვის თვალბუდისა და ზედა ყბის ტოტების საინერვაციო არეების შესაბამის უბნებში). ზოგადი სიმპტომებია მომატებული ქალასშიგა წნევისთვის დამახასიათებელი თავის ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულების 1 რეჟიმსა და კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე მელანოციტომა ხასიათდება ჰიპერინტენსიურობით (ნათელი შეფერილობა) მელანინის შემცველობის გამო.
ნეიროენტერული კისტა

ნეიროენტერული კისტა (ინგ. . ასევე ცნობილი, როგორც ნეირენტერული კისტა) — ცენტრალური ნერვული სისტემის თანდაყოლილი კეთილთვისებიანი კისტა, რომელიც მდებარეობს ძირითადად ხერხემლის არხში, ზოგჯერ უკანა ფოსოში და იშვიათად - თავის ტვინის ჰემისფეროებში. ნეიროენტერული კისტა წარმოიქმნება ნეიროენტერული არხის (დროებითი დამაკავშირებელი არხი ყვითრისა და ამნიონის პარკებს შორის წნევის დასარეგულირებლად) არასრული დახურვის შედეგად. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია კისტის მდებარეობაზე, თუმცა, ზოგადი სიმპტომებია ტკივილი, სისუსტე და მგრძნობელობის დაქვეითება ზურგის ტვინის შესაბამისი დონის მიდამოებში, ხოლო ქალასშიგა მდებარეობისას ვლინდება თავის ტკივილი, მოძრაობის დარღვევა, გულყრა, გულისრევა, ღებინება. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულების 1 რეჟიმსა და კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე ნეიროენტერულ კისტას ძირითადად ახასიათებს ჰიპერინტენსიური (ნათელი) შეფერილობა.
ბისარა

ბისარა — ეგვიპტური და მაროკოული სამზარეულოებისთვის დამახასიათებელი კერძი.

მის მოსამზადებლად დაჭრილ ფავას ლობიოს, ხახვს, ნიორს, ახალ მწვანილსა და სანელებლებს ხარშავენ და შემდეგ ურევენ ერთმანეთს კრემისებრი და არომატული საწებლის მისაღებად.

ეტიმოლოგია
კულინარიის ისტორიკოსები თვლიან, რომ სახელწოდება ბისარა ძველი ეგვიპტური იეროგლიფური სიტყვიდან „” (ან „”) მომდინარეობს, რაც „მოხარშულ ლობიოს“ ნიშნავს.

ისტორია
ისტორიკოს დენიელ ნიუმენის თანახმად, მე-13 საუკუნის კულინარიული წიგნში, რომელიც ალ-ანდალუსიიდანაა, გვხვდება ბაისარის უძველესი, ცნობილი რეცეპტი. ეს იყო ფაფის კონსისტენციის კერძი და მზადდებოდა გამომშრალი ლობიოთი და ხორცით.

ძველ ებრაულ სამზარეულოში მსგავსი კერძი „მიკპაჰ ფულის“ სახელითაა ცნობილი.

მომზადება
ბისარასთვის ძირითად ინგრედიენტად გამოიყენება დაფქული ლობიო.