iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მნაცაკან ისკანდარიანი

მნაცაკან ისკანდარიანი (, ; დ. 17 მაისი, 1967, გიუმრი, სომხეთი) — სომეხი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე სპორტსმენი, რომელიც საბჭოთა კავშირსა და რუსეთში ასპარეზობდა. ისკანდარიანი არის ოლიმპიური ჩემპიონი, მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი და ორგზის ევროპის ჩემპიონი. მან 1991 წელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება. 2000 წელს დასახელდა რუსეთის დამსახურებულ მწვრთნელად. არმენ ნაზარიანის შემდეგ მნაცაკან ისკანდარიანი მეორე სომეხია, რომელიც დიდების დარბაზში შეიყვანეს.

ბიოგრაფია
მნაცაკან ისკანდარიანმა ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა 1978 წელს დაიწყო. მას კორიუნ მოვსესიანი ხელმძღვანელობდა. 1987 წელს იგი გახდა „“-ის მსოფლიო ჩემპიონი. 1988 წელს ისკანდარიანი გახდა სსრ კავშირის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ეროვნული გუნდის წევრი. იმავე წელს მან მოიპოვა ოქროს მედალი ჭიდაობის მსოფლიო თასის გუნდურ შეჯიბრებაში. ისკანდარიანი საბჭოთა კავშირის ეროვნული გუნდის წევრად საბჭოთა კავშირის დაშლამდე (1991) რჩებოდა. მან 1989 წლის ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატში მოიგო ვერცხლის მედალი. 1990 წელს, იგი 68-კილოგრამ კატეგორიიდან 74-კილოგრამ კატეგორიაში გადავიდა და ამავე წლის მსოფლიო ჩემპიონატი ოქროს მედლით დაასრულა. 1991 წელს ისკანდარიანი გახდა ევროპის ჩემპიონი და ზედიზედ მეორედ მოიგო მსოფლიო ჩემპიონობა. 1992 წელს მან ზედიზედ მეორედ მოიგო ევროპის ჩემპიონატი. ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში თავის დივიზიონში იგი ნომერ პირველ მოჭიდავედ სახელდებოდა. ისკანდარიანი 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში ოქროს მედლის მოგების მთავარი კანდიდატის სტატუსით შევიდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ისკანდარიანის სომხეთის ახლა დამოუკიდებელი იყო, ყოფილი საბჭოთა ოლიმპიელები მაინც ერთად თამაშობდნენ 1992 წლის ბარსელონაში გამართულ ოლიმპიურ თამაშებზე (მათ ერთიანი გუნდი ეწოდათ). ისკანდრიანმა ოლიმპიადაზე ყველა თავისი მოწინააღმდეგე დაამარცხა და დამსახურებული ოლიმპიური ოქროს მედალიც მიიღო.

ოლიმპიადაზე გამარჯვების შემდეგ, ისკანდრიანმა ორი წელი უმოქმედობაში გაატარა (იგულისხმება სპორტის მხრივ). იგი საბოლოოდ 1994 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე დაბრუნდა და მესამე მსოფლიო ჩემპიონობაც მოიპოვა. იგი ასპარეზობდა ატლანტაში გამართულ 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე. ამ ტურნირში მან მედლის მოპოვება ევრ შეძლო და ტურნირი მე-5 ადგილით დაასრულა. მან მოჭიდავის კარიერას თავი 1996 წელს დაანება და შემდეგ მწვრთნელობა დაიწყო. 1996 წლის მდგომარეობით იგი იყო რუსეთის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ახალგაზრდული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი.
გოკორ ჩივიჩიანი

გოკორ ჩივიჩიანი (; დ. 10 მაისი, 1963, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი ძიუდოსა და შერეული საბრძოლო ხელოვნების ინსტრუქტორი. ამჟამად ჩივიჩიანი ავარჯიშებს პროფესიონალ და სამოყვარულო მებრძოლებს ჰაიასტან აკადემიაში, ჩრდილოეთ ჰოლივუდში (კალიფორნია, შეერთებული შტატები).

კარიერა
გოკორ ჩივიჩიანი ჩვიჩიანი, სამი ძიდან ყველაზე უმცროსი, დაიბადა ერევანში, სომხეთში. ჩივიჩიანმა ვარჯიში ადრეულ ასაკში დაიწყო. მან მოიგო ეროვნული მცირეწლოვანთა ჩემპიონატები ძიუდოში, სამბოსა და ჭიდაობაში. 17 წლის ასაკში ჩივიჩიანი გადასახლდა ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში. აქ იგი ვარჯიშობდა აშშ-ის ძიუდოს პირველი ჩემპიონის, ლენე ლებალის ზედამხედველობის ქვეშ. გოკორ ჩივიჩიანი 1980-იან წლებში და 1990-იანი წლების დასაწყისში მოგზაურობდა და ასპარეზობდა საბჭოთა კავშირში, ევროპაში, იაპონიაში, ტაილანდსა და მექსიკაში. 1991 წელს ჰაიასან -ს აკადემიის გახსნისას, გოკორ ჩივიჩიანმა პროფესიონალური კარიერა დაუმარცხებელად დაასრულა მთლიანად სწავლაზე ფოკუსირდა.

იგი 1998 წელს, -მა "წლის ძიუდოს ინსტრუქტორიად" დაასახელა და მიიღო საკუთარი ადგილი პრესტიჟულ "დიდების დარბაზში". ამ პერიოდის შემდეგ მან თავის სკოლაში წარმოშვა მებრძოლთა ახალი თაობა, რომელთა შორისაც არიან მაგალითად: მანველ გამბურიანი, საქო ჩივიჩიანი, ნილ მელანსონი, კარენ დარაბედიანი, რომან მითიჩიანი, რონდა რუზი, კარო კარიზიანი. ყველა მათგანი ასპარეზობდა ან ასპარეზობს -სა და -ში.

2005 წლის თებერვალში, შეერთებული შტატების ჯიუ-ჯიცუს ფედერაციამ მიანიჭა ძიუდოში მე-7 დანის წოდება.

ბევრისთვის გასაკვირად, გოკორ ჩივიჩიანმა კვლავ იასპარეზა 2008 წლის / ზამთრის ნაციონალურში, ძიუდოს პირველ ეროვნულ ჩემპიონატში, რომელიც ორივე ორგანიზაციის (/) მიერ იყო ჩატარებული. მან ფინალში გარი ბუტსი დაამარცხა და შედეგად ოქროს მედალი მოიპოვა.

ტურნირში ბოლოს მონაწილეობიდან მრავალი წლის გასვლის შემდეგ, გოკორმა მონაწილეობა მიიღო 2019 წლის „ “-ის ჯიუ ჯიცუს ჩემპიონატზე, სამაგისტრო შავი ქამრის დონეზე. მან დაამარცხა -ის მსოფლიო ჩემპიონი, ვ. ოლივეირა და ოქოს მედალი მოიპოვა. ამ გამარჯვებით, გოკორი ალბათ ერთადერთი ადამიანია, რომელმაც ოქროს მედალი აიღო ელიტარულ საერთაშორისო შეჯიბრებებში (იგულისხმება: ძიუდო, სამბო და ბრაზილიელი ჯიუ ჯიცუ).
ჟალა პირიიევა

ჟალა პირიიევა (; დ. 10 მაისი, 2000, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი რიტმული ტანმოვარჯიშე. ის არის 2016 წლის აზერბაიჯანის ეროვნული ჩემპიონი და სამგზის (2013-2015) უმცროსი აზერბაიჯანის ეროვნული ჩემპიონი.

კარიერა
ადრეული წლები
ჟალა პირიიევამ თანვარჯიშში ვარჯიში 4 წლის ასაკში დაიწყო. იგი საერთაშორისო კონკურსებში 2012 წელს გამოჩნდა; ამ პერიოდში მან უნგრეთის საერთაშორისო ტურნირში ოქროს მედალი მოიპოვა. 2013 წელს პირიივამ ესტონეთში, ვალენტინობის თასზე, 3 ოქროს მედალი მოიპოვა (ჰოოპში, ბურთსა და კლუბებში). იგი 2013 წლის მოსკოვის გრანდ პრიქსში ახალგაზრდულ დივიზიონში ასპარეზობდა; ტურნირში მან ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. იგი აგრეთვე ასპარეზობდა 2013 წლის თასის სერიებში.

2014 წლის სეზონი პირიიევამ ტარტუში ჩატარებული გრანდ პრიქსით დაიწყო; ნახსენებ ტურნირზე მან „ჰოოპ“-ში ოქროს მედალი მოიპოვა. იგი აზერბაიჯანის გუნდთან ერთად ასპარეზობდა 2014 წლის მსოფლიო თასის სერიაში: დებრეცენში მან გუნდთან ერთად ვერცხლი, ხოლო ლისაბონში 2 ოქრო მოიპოვა; აგრეთვე მინსკში ლენტით ტანვარჯიშში მე-5 ადგილი დაიკავა. ამავე წლის 10-16 ივნისში, პირიიევამ 2014 წლის ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. 17-19 ოქტომბერს პირიიევა ტოკიოში, „2014 წლის თასის“ ტურნიტში მონაწილეობის მისაღებად გაემგზავრა. იგი ამ შეჯიბრებაში ოსაკის კლუბის სახელით გამოდიოდა (მასთან ერთად იყვნენ მარინა დურუნდა და გულსამ შაფიზადა). საბოლოოდ მან ტურნირი მე-5 ადგილით დაასრულა.

2015 წლის 3 აპრილს, პირიიევამ ირინა დელანუუს საერთაშორისო ტურნირზე უმცროსი დივიზიონში ვერცხლის მედალი მოიპოვა (მის წინ რუსი დარია პრიდანიკოვა იყო). ამავე წლის 2-4 ოქტომბერს პირიიევა კვლავ გაემგზარა ტორიოში „აეონის თასზე“ მონაწილეობის მისაღებად. იგი კვლავ ოსაქის სპორტული კლუბის გუნდის წარმომადგენელი იყო (მარინა დურუნდასა და აიშან ბაიარამოვასთან ერთად). მან ამჯერად ახალგაზრდულ ჯგუფში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა, ხოლო გუნდი მე-5 ადგილზე გავიდა.

პროფესიონალური კარიერა
2016 წლის სეზონში, ჟალა პირიიევას პოფესიონალური კარიერის დებიუტი 2016 წლის ტარტუს ვალენტინობის თასზე შედგა. დებიუტის შემდეგ, იგი 2016 წლის მოსკოვის გრანდ პრიქსზე ასპარეზობდა; ამ კონკურსში მან 30-ე ადგილი დაიკავა (საერთაშორისოდ). 26-28 თებერვალის პერიოდში იგი ასპარეზობდა 2016 წლის -ს მსოფლი თასში; ტურნირი 32-ე ადგილზე დაასრულა. მისი შემდეგი ასპარეზობა 17-20 მარტს, ლისბოას მსოფლიო თასზე შედგა და მან შეჯიბრება მე-19 ადგილით დაასრულა. 1-3 აპრილს მონაწილეობდა 2016 წლის პესაროს მსოფლიო თასში (მან 35-ე ადგილი დაიკავა). ამავე წლის შემდეგ პერიოდში, ჟალა პირიიევამ 2016 წლის აზერბაიჯანის ეროვნულ ჩემპიონატში ოქროს მედალი მოიპოვა; აღსანიშნავია, რომ ამავე ტურნირში აზერბაიჯანის სამგზის ჩემპიონი, მარინა დურუნდა მონაწილეობდა.
ვოროტანის კასკადი

ვოროტანის კასკადი ან ჰიდროკასკადი — მდებარეობს სომხეთში მდინარე ვოროტანზე, სიუნიქის პროვინციაში. იგი აშენდა ჰიდროელექტროსადგურების შესაქმნელად და სარწყავი წყლის უზრუნველსაყოფად. ვოროტანის კასკადი მოიცავს სამ ელექტროსადგურის სისტემასა და ხუთ წყალსაცავს.

ისტორია
კასკადის დაგეგმვის პროცესი 1951 წელს ჩატარებული სახელმწიფო კომისიის კონფერენციის შემდეგ დაიწყო. მოსალოდნელი იყო, რომ კასკადის გააქტიურება ქვეყანაში ნავთობპროდუქტების იმპორტს ნახევრამდე შეამცირებდა. კომპლექსის საპროექტო სამუშაოები დაიწყო 1954 წელს და იგი შენდებოდა 1961–1989 წლებში. პირველი ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა დასრულდა 1970 წლის დეკემბერში, მეორის ჰესი 1978 წელს და მესამის კი 1989 წელს.
სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ვოროტანის კასკადი ეკუთვნოდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ენერგეტიკულ კომპანიას სომხეთენერგოს. 1997 წლისთვის კასკადი სომხეთენერგოს აღარ ეკუთვნოდა და ის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულმა ცალკეულმა კომპანიებმა შეისყიდეს

კასკადის განახლება 2003 წელს დაიწყო, ევროკავშირის 2,7 მილიონიანი ევროს დაფინანსებით, რომელიც გამოყენებული იქნა ვოროტანის კასკადისა და არგელ ჰესის რეაბილიტაციისთვის. სარეაბილიტაციო სამუშაოები ჩაატარა კომპანია „ “ – მა.

შემდეგი სარეაბილიტაციო პროექტი ამოქმედდა 2010 წელს, რომელიც დაფინანსებული იყო გერმანიის განვითარების ბანკის „“ - ის მიერ 51 მილიონი ევროს ოდენობის კრედიტით. .

2015 წელს კომპანია „“ – მა ვოროტანის კასკადის საოპერაციო კომპანია 180 მილიონ აშშ დოლარად შეიძინა. – მა დაიწყო ექვსწლიანი სარემონტო პროგრამა კასკადის განახლებისა და მათი საოპერაციო მოქმედებების, ასევე უსაფრთხოების, საიმედოობისა და ეფექტურობის გასაუმჯობესებლად, რომლის ჯამური ინვესტიცია 70 მილიონი აშშ დოლარს შეადგენდა. ეს არის აშშ-ს ყველაზე დიდი ინვესტიცია სომხეთში. საერთაშორისო საფინანსო კორპორაციამ, მსოფლიო ბანკის ჯგუფის წევრმა, მთლიან ინვესტიციის 20% დააფინანსა.
ჰიდროელექტროსადგურები აზერბაიჯანში

ჰიდროელექტროსადგურები აზერბაიჯანში — წარმოადგენს ერთ-ერთ ელექტროენერგიის წყაროს აზერბაიჯანისთვის.
აზერბაიჯანში მდინარეების ელექტროენერგიის წარმოების პოტენციალი შეფასებულია 40 მილიარდ კილოვატად საათში, ხოლო შესაძლო პოტენციალი შეადგენს 16 მილიარდ კილოვატს საათში. მცირე მასშტაბის ჰესებს გააჩნია განვითარების მნიშვნელოვანი პოტენციალი აზერბაიჯანში. კერძოდ, მდინარე მტკვარზე, არაქსზე და სხვა მდინარეებზე განლაგებულებს, რომლებიც ჩაედინებიან კასპიის ზღვაში. ამჟამად, ჰიდროენერგეტიკა, სადაც დომინირებს ფართომასშტაბიანი კაშხლები, აზერბაიჯანის ელექტროენერგიის 11.4% უზრუნველყოფს. .

ჰიდროელექტრული პოტენციალი
წყალი არის მთავარი განახლებადი რესურსი, რომელიც აზერბაიჯანში ენერგიის მომარაგებას უწყობს ხელს და 2010 წელს ელექტროენერგიის წარმოების 18%-ს შეადგენდა. აზერბაიჯანს აქვს დაახლოებით 1000 მგვტ სიმძლავრის მოქმედი ჰიდროენერგეტიკა და კიდევ დამატებით 62 მგვტ სიმძლავრე. უმსხვილესი ჰიდროელექტროსადგური არის მინგეჩაური, მას აქვს 402 მეგავატი სიმძლავრე და მდებარეობს მდინარე მტკვარზე. გარდა ამისა, დღეისათვის აზერბაიჯანში კიდევ სამი ჰიდროელექტროსადგურია სიმძლავრით 100 მგვტ-ზე მეტი, ყველა მათგანი მდებარეობს მდინარე მტკვარზე. ჰესების მშენებლობა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს წყალდიდობის კონტროლის საკითხებში, ელექტროენერგიის წარმოებასა და ახალი სარწყავი სისტემების შექმნაში. უახლოეს მომავალში დაგეგმილია 61 მცირე ჰესის მშენებლობა. მცირე ჰესები ხშირად განლაგებულია დასახლებებში. 2013 წლის ბოლოსთვის გეგმაში იყო, რომ მთავრობას დაეფინანსებინა 20 მცირე ჰესის მშენებლობა, ამ გეგმიდან ორი პროექტი უკვე დაიწყო.

ასევე არსებობს პროექტები სარწყავ არხებზეც. გაეროს განვითარების პროგრამამ ხელი შეუწყო ჰიდროენერგიის განვითარებას აზერბაიჯანში, 2007–2012 წლების პროგრამის ფარგლებში, რომელსაც ჰქონდა ნორვეგიის მიერ გაცემული 1,5 მილიონი დოლარის ბიუჯეტი.

ისტორია
მინგეჩაურის წყალსაცავის, სამხრეთ კავკასიაში ყველაზე დიდი ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა დაიწყო 1945 წელს, პირველი ჰიდრო აგრეგატი ექსპლუატაციაში შევიდა 1953 წელს. 1955 წელს სადგურმა სრული სიმძლავრით დაიწყო მუშაობა. საბჭოთა პერიოდის განმავლობაში აზერბაიჯანმა 1970–80-იან წლებში კიდევ რამდენიმე მასშტაბური პროექტი დაიწყო. იმისათვის, რომ ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ელექტროენერგიის მოთხოვნის გარკვეული ნაწილი შიდა რესურსებით უზრუნველყოფილი ყოფილიყო, არაქსის 22 მგვტ სიმძლავრის მქონე ჰიდროელექტროსადგური აშენდა მდინარე არაქსზე 1971 წელს.

1980-იან წლებში ექსპლუატაციაში შევიდა 370 მგვტ ელექტროენერგიის მქონე შამქორის ჰესი. იენიკენდის წყალსაცავის და ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა დაიწყო 1984 წელს. ასე უზარმაზარი რაოდენობა ელექტროენერგია იქნა წარმოებული აზერბაიჯანის შიდა საზღვრებში.
შამქორის რაიონი

შამქორის რაიონი ან შამქირის რაიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. ის მდებარეობს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირის დროიდან რაიონს უწოდებდნენ „შამქორს“ და მხოლოდ 1991 წელს დაარქვეს „შამქირი“ (აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ). რაიონი დაარსდა 1930 წელს. მისი დედაქალაქია შამქორი.

მთავრობა და ეკონომიკა
შამქორის ოლქი არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ერთ-ერთი უდიდესი რაიონი, მოიცავს 1660.00 კმ2-ს, ხოლო მოსახლეობა შეადგენს 192.900-ს, 2017 წლის რეგისტრაციის ოფიციალური მონაცემების მიხედვით. დასაქმებული ადამიანების ძირითადი ნაწილი მუშაობს სოფლის მეურნეობაში, მრეწველობაში და მშენებლობებზე.
შამქორის ეკონომიკის საფუძველი სოფლის მეურნეობაზეა დამოკიდებული. ძირითადად მეურნეობაში გავრცელებულია: ფრინველის მოშენება, მესაქონლეობა და აბრეშუმის წარმოება. აზერბაიჯანში ხორბალი, ქერი, სიმინდი, ყურძენი, ხახვი, კომბოსტო, პომიდორი, კიტრი, ბადრიჯანი, მზესუმზირა, კარტოფილი, მევენახეობა და მეცხოველეობა წარმოადგენს და უზრუნველყოფს მთავარ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებს. 2017 წლის სტატისტიკის თანახმად, შეიქმნა 3149 სამუშაო ადგილი, აქედან 1984 იყო მუდმივი, ხოლო 1165 დროებითი სამუშაო.

ელექტროენერგიის მოპოვება ხდება შამქორის ჰიდროელექტროსადგურზე , რომელიც მდინარე მტკვრის წყალზე მუშაობს და ასევე უზრუნველყოფს შამქორსა და მიმდებარე ტერიტორიებს სარწყავი წყლით. მუნიციპალიტეტის მთავრობა დაარსდა 1999 წელს. აქ 64 დასახლებული პუნქტია და 57 მუნიციპალიტეტი. 57 მუნიციპალიტეტიდან 52 სოფლის მუნიციპალიტეტია. მუნიციპალიტეტების როლი ფართოვდება, ისევე როგორც ვითარდება ქალაქი, სოფლის მეურნეობა, გზების მოწყობა და სოციალური ინფრასტრუქტურა.

2016 წლის შემოდგომასა და გაზაფხულზე, 14 129 ჰექტარ ფართობზე მარცვლეული დაითესა. აქედან 8 304 ჰექტარი ხორბლის დასათესად იყო გამოყენებული, ხოლო 5 777 ჰექტარი ქერისთვის. ასევე მაღალხარისხიანი ბოსტნეულები, როგორიცაა პომიდორი, კიტრი მოიყვანეს 906,7 ჰექტარზე (სათბურის პირობებში).

ზოგადი ინფორმაცია
პოპულაცია
რაიონის მოსახლეობა 192.900 ადამიანია, აქედან 33,49% ცხოვრობს ქალაქში და 66,51% ცხოვრობს სოფლებში. მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვე 113,49 ადამიანი/კმ2 -ზე. კაცები შეადგენენ მოსახლეობის 49,58%-ს, ქალები კი 50,42%-ს. ბავშვები მოსახლეობის 11.26% -ს შეადგენენ, ხოლო მთლიანი რაიონში 33,18% 18 წლამდე ასაკისაა, 57.86% კი 18-დან 60 წლამდე ასაკის. 5.79%-ს აქვს უმაღლესი განათლება, 56.1% -ს კი საშუალო განათლება.

ტერიტორიული სტატისტიკა
შამქორს საზღვარი აქვს გადაბეის, დაშქესანის, თოუზის, სამუხის და გოიგოლის რაიონებთან
ფარნეზეს ჰერკულესი

ფარნეზეს ჰერკულესი — ანტიკური ხანის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ქანდაკება. გამოფენილია ნეაპოლის ეროვნულ არქეოლოგიურ მუზეუმში.

წარმოადგენს ძვ. წ. საუკუნის დღემდე მოუღწეველი ბერძნული ორიგინალის ახ. წ. საუკუნის რომაულ ასლს, თუმცა, ერთი მოსაზრებით, ასლი ეკუთვნის ძველბერძენ მოქანდაკე გლიკონს. ორიგინალის შექმნას მიაწერენ ლისიპოსს ან მისი წრის რომელიმე სხვა წარმომადგენელს. იტალიელი ნატურალისტის, ულისე ალდროვანდის მოგონებებიდან, რომლებიც 1592 წელსაა ჩაწერილი, ქანდაკება 1546 წელს აღმოაჩინეს კარაკალას თერმების (აგებული ახ. წ. 216 წ.) ნანგრევების გათხრის დროს. აღმოჩენა მალევე აღმოჩნდა კარდინალ ალესანდრო ფარნეზეს კოლექციაში (აქედან სახელწოდება). ნეაპოლის სამუზეუმო ექსპოზიციაში ადგილის დაკავებამდე, ქანდაკება განთავსებული იყო პალაცო ფარნეზეს პალატებში (რომი), სადაც, ჯორჯიო ვაზარის მოწმობით, გარშემორტყმული იყო ჰერაკლეს (ჰერკულესის) საგმირო საქმეების გამომსახველი ფრესკებით.

ორიგინალი ჩამოსხმული იყო ბრინჯაოსაგან. ასლი მარმარილოსგანაა გამოქანდაკებული. გამოხატავს დაღლილ ჰერაკლეს, რომელიც თავის ცნობილ კომბალზეა დაბჯენილი, დაყრდნობილი. კომბალს ზევიდან წამოსხმული აქვს ნემეის ლომის ტყავი. ჰერაკლეს მარჯვენა ხელში, რომელიც ზურგს უკან აქვს მიჯრილი, სამი ვაშლი უჭირავს, რაც იძლევა ვარაუდს, რომ მთავარი გმირი გამოსახულია ერთ-ერთი საგმირო საქმის — ჰესპერიდების ოქროს ვაშლების მოპარვის დროს.

ქანდაკება საკმაოდ პოპულარული იყო და საუკუნეების განმავლობაში ცნობილია მისი რამდენიმე ასლიც.
ჯოლენ მარი ჩოლოკი

ჯოლენ მარი ჩოლოკი (დ. 15 მარტი, 1996, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელ-ინდონეზიელი მსახიობი, მოდელი, ინდონეზიის სილამაზის კონკურსის გამარჯვებული. ის წარადგენს ინდონეზიას „მის მსოფლიო 2019“-ზე.

დაიბადა 1996 წლის 15 მარტს, ამერიკის შეერთებული შტატების ქალაქ ლოს-ანჯელესში, მინაჰასელი მამისა და ამერიკელი დედის ოჯახში.
ანატოლი ბანიშევსკი

ანატოლი სერგეევიჩ ბანიშევსკი (, ; დ. 23 თებერვალი, 1946, ბაქო — გ. 10 დეკემბერი, 1997, იქვე) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ფეხბურთელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1991).

მთელი თავისი საფეხბურთო კარიერის განმავლობაში ბანიშევსკი თავისი ადგილობრივი გუნდის, ნეფთჩი ბაქოს ერთგული იყო. იგი ხალხის ფართო მასების მიერ ითვლება საუკეთესო აზერბაიჯანელ ფეხბურთელად. იგი თამაშობდა სსრკ-ის ეროვნულ გუნდში (გატანილი 19 გოლით). ბანიშევსკი თამაშობდა 1961 წლის ფიფას მსოფლიო თასზე. მისი საკლუბო გუნდი იყო ნეფთჩი; მან კლუბის მაისურით, საბჭოთა ტოპ ჩემპიონატებში, 136 გოლი გაიტანა.

2003 წელს, უეფას იუბილეს აღნიშვნის დროს, აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციების ასოციაციამ იგი ბოლო 50 წლის განმავლობაში ყველაზე გამორჩეულ მოთამაშედ დაასახელა.

ადრეული წლები
ბანიშევსკი დაიბადა ბაქოში, უკრაინული წარმოშობის ოჯახში.

მან ფეხბურთის თამაში 16 წლის ასაკში დაიწყო და მთელი თავისი კარიერა ნეფთჩი ბაქოში გაატარა; იგი სწორედ აქ გარდაიქმნა აზერბაიჯანის ერთ-ერთ საუკეთესო ფეხბურთელად.

ნეფთჩი ბაქო
16 წლის ასაკში ბანიშევსკი კლუბ ნეფთჩი ბაქოს შემადგენლობაში მოხვდა. აქ იგი გამოჩნდა, როგორც მისი თაობის ერთ-ერთი საუკეთესო ტალანტის მქონე ახალგაზრდა. მან თავისი ტამოურჩეულობის სტატუსი მთელი საფეხბურთო კარიერის განმავლობაში შეინარჩუნა.

საერთაშორისო კარიერა
ბანიშევსკის საერთაშორისო დებიუტი 19 წლის ასაკში, 1965 წლის 4 ივლისს, სსრკ-ისა და ბრაზილიის გუნდებს შორის გამართულ მეგობრულ შეხვედრაში შედგა. მისი საერთაშორისო კარიერა დასრულდა 1972 წელს, ევროპის ჩემპიონატზე, დასავლეთ გერმანიასთან წაგებულ შეხვედრაში.

სამწვრთნელო კარიერა
ფეხბურთელის კარიერის დასრულების შემდეგ იგი წვრთნიდა: ნეფთჩი ბაქოს, კაპაზსა და „ავტომობილისტ მინგაჩევირს“. 1987-1988 წლებში, იგი ასევე მუშაობდა ბურკინა ფასოს ახალგაზრდულ მწვრთნელად.

თუმცა, იგი ამ მძიმე სიტუაციიდან ძველმა მხარდამჭერმა, საიდამ გამოიხსნა; საიდა ბანიშევსკიზე სიცოცხლის ბოლო წლებში ზრუნავდა (საბოლოოდ ისინი დაქორწინდნენ).

1997 წლის 10 დეკემბერს, ანატოლი ბანიშევსკი დიაბეტური კომის შემდეგი შეტევის შედეგად გარდაიცვალა (იგი ასევე პანკრეატიტით იყო დაავადებული).

პირადი ცხოვრება
ანატოლი ბანიშევსკის შვილიშვილმა, ალი ბაბაიევ ბანიშევსკიმ, ფეხბურთის თამაში 2011 წელს, 15 წლის ასაკში დაიწყო (ნეფთჩიში). ამჟამად, ალი თამაშობს პროფესიონალურ ფეხბურთს აზერბაიჯანის პირველ დივიზიონში, შუშა –სთვის.

ჯილდოები
მის პატივსაცემად „ მასალის“ საშინაო მოედანს ანატოლი ბანიშევსკის მოედანი დაერქვა.

როგორც ფეხბურთელი
სსრკ
მსოფლიო თასზე მეოთხე ადგილი (1966)
ევროპის ჩემპიონატზე მეორე ადგილი (1972)
ევროპის ჩემპიონატზე მეოთხე ადგილი (1968)
ნეფთჩი ბაქო
საბჭოთა უმაღლესი ლიგის ბრინჯაოს მედალი (1966)

სხვა მიღწევები
გრიგორ ფედოტოვის კლუბის წევრი: 38-ე ადგილი 115 გოლით
თელავი (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი თელავი — ქართული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ თელავიდან. ჩამოყალიბდა 2016 წელს. ასპარეზობდა ეროვნული ლიგა 2-ის პირველობაზე. 2020 წლიდან კლუბმა ეროვნულ ლიგაში მონაწილეობის უფლება მოიპოვა.

ისტორია
საფეხბურთო კლუბი „თელავი“ 2016 წლის 19 ივლისს დაარსდა. გუნდი ახლო წარსულში საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელებმა — ალექსანდრე ამისულაშვილმა, სოსო გრიშიკაშვილმა და ირაკლი ვაშაკიძემ დააფუძნეს.

ახალგაზრდა ფეხბურთელებით დაკომპლექტებულმა „თელავმა“ ასპარეზობა რეგიონული ლიგიდან დაიწყო. სეზონის წარმატებით დასრულების შემდეგ გუნდმა ლიგა 3-ში გადაინაცვლა. კლუბმა აქაც აღმავლობით იასპარეზა და ლიგა 2-ის საგზური გაინაღდა. თელაველებმა ლიგა 2-ის პირველობაზეც წარმატებით განაგრძეს გამოსვლები და თავისი დამაჯერებელი და სტაბილური თამაშით გულშემატკივართა მხრიდან კიდევ უფრო მეტი აღიარება დაიმსახურეს. ეროვნული ლიგა 2-ის მეოთხე წრის სიმბოლურ ნაკრებში საფეხბურთო კლუბ „თელავის“ ორი ფეხბურთელი — გუნდის კაპიტანი ანტონ თოლორდავა და შემტევი ირაკლი რუხაძე დასახელდა.

გუნდის გულშემატკივართა მხარდაჭერამ, კლუბის სპონსორების, კლუბის ხელმძღვანელობის, სამწვრთნელო შტაბის, კლუბში მომუშავე პერსონალისა და გუნდის ფეხბურთელების ერთობლივმა ძალისხმევამ, სამაგალითო სპორტულმა სულისკვეთებამ და გამარჯვებისაკენ დაუოკებელმა სწრაფვამ კანონზომიერი შედეგი გამოიღო და დაარსებიდან მეოთხე წელს საფეხბურთო კლუბი „თელავი“ ქვეყნის უძლიერესთა ლიგაში აღზევდა.

2019 წლის 5 დეკემბერს, ეროვნულ ლიგაში გადასასვლელი პლეი-ოფის პირველ მატჩში „თელავმა“ საფეხბურთო კლუბ „რუსთავს“ გივი ჩოხელის სტადიონზე უმასპინძლა და მიხეილ ბაშელეიშვილის მიერ 54-ე წუთზე გატანილი გოლით — 1–0 დაამარცხა.

2019 წლის 11 დეკემბერს, ეროვნულ ლიგაში გადასასვლელი პლეი-ოფის მეორე მატჩში თელაველებმა ფირუზ მარაქველიძისა და თორნიკე ძოწენიძის გოლებით „რუსთავი“ ანგარიშით — 2–1 დაამარცხეს და ეროვნული ლიგის საგზური მოიპოვეს.

კლუბმა ეროვნული ლიგის სადებიუტო სეზონში მნიშვნელოვნად განაახლა თავისი შემადგენლობა. გუნდს შეუერთდნენ 23 წლის მეკარე ოთო გოშაძე ბოლნისის „სიონიდან“, 31 წლის მაკედონიელი მცველი ვლადიმერ დიმიტროვსკი „რაბოტნიჩკიდან“, 22 წლის სომეხი ნახევარმცველი ჰოვანეს პოღოსიანი „პიუნიკიდან“, 25 წლის უკრაინელი ნახევარმცველი ვლადისლავ კრაევი „დინამო-აუტოდან“, 27 წლის ნიგერიელი მცველი რაფაელ ჩუკურა ქუთაისის „ტორპედოდან“, 25 წლის ნახევარმცველი ცოტნე მოსიაშვილი — ასევე ქუთაისის „ტორპედოდან“, 25 წლის ნახევარმცველი გურამ სამუშია „სამტრედიადან“, 21 წლის თავდამსხმელი ლაშა კოხრეიძე და 23 წლის ფლანგის მცველი გრიგოლ ჩაბრაძე — ორივე „საბურთალოდან“.

„თელავმა“ 2020 წლის ეროვნული ლიგის გათამაშებაში სულ 18 შეხვედრა ჩაატარა, რომელთაგან 4 მოიგო, 12 ფრედ დაამთავრა, 2 დათმო და 24 ქულით მე-6 ადგილი დაიკავა.

სეზონები

ფეხბურთელები
შემადგენლობა 2019
შემადგენლობა 2020
შემადგენლობა 2021
შემადგენლობა 2023
მწვრთნელები
პერსონალი
აღსთაფის რაიონი

აღსთაფის რაიონი — რაიონი აზერბაიჯანის რესბუპლიკის დასავლეთ ნაწილში. დაარსდა 1939 წლის 24 იანვარს, როგორც აზერბაიჯანის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ოლქი.

ეკონომიკა
რეგიონი მდიდარია ბენტონიტით, ქვიშით, ცემენტური მასალებით (მაგალითად ვულკანური ფერფლი) და სხვა რესურსებით, რომლებიც აღსთაფის ეკონომიკის ბირთვად ითვლება.

აღსთაფა ყოველთვის ყურადღების ცენტრში იყო ისტორიული „აბრეშუმის გზის“ ვაჭრობის გამო. მომავალი ქარავანი, საქართველოდან და ირანიდან, ჩერდებოდა აღსთაფში. ამიტომ მას დაარქვეს „აქლემის მარშრუტი“. 1990-იან წლებში ქარავანის მარშრუტი ხელახლა დაარსდა „“-ის პროექტის ფარგლებში, რომელიც წამოიწყო ჰეიდარ ალიევის ადმინისტრაციამ.

შემდგომ პერიოდშიც აღსთაფა კვლავ მნიშვნელოვან რეგიონად ითვლებოდა, რადგან აქ გადიოდა 1881 წელს აშენებული ბაქო–თბილისის სარკინიგზო მაგისტრალი.
1914 წელს აშენდა სარკინიგზო მაგისტრალი, რამაც ხელი შეუწყო აღსთაფას აღმშენებლობას. არსებული სარკინიგზო მაგისტრალის გარდა, გეოსტრატეგიული მნიშვნელობა გაზარდა ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანისა და ბაქო-თბილისი-ერზრუმის მილსადენებმაც.

დემოგრაფია
აღსთაფას რაიონის ტერიტორია 1504 კმ2-ს შეადგენს, 2013 წლის პირველი ოქტომბრის მონაცემებით რეგისტრირებული მოსახლეობა 83.3 ათას ადამიანს შეადგენდაა. 2017 წლის 1 იანვრის მონაცემებით კი რაიონის მოსახლეობა 86 529 იყო. აქედან ქალაქში ცხოვრობდა 21 205, ხოლო სოფელში 65 0324.

ამჟამად დასაქმებულთა რაოდენობაა 43 481, აგრეთვე, სოფლის მეურნეობის სექტორში მომუშავეთა რაოდენობა 17 855 ადამიანის შეადგენს, ინდუსტრიაში მომუშავე 330 თანამშრომელია, ხოლო განათლების სფეროში მომუშავე თანამშრომლები 3726. მთიანი ყარაბაღიდან და სხვა ტერიტორიებიდან 77 ოჯახი (223 ადამიანი) დროებით დასახლდა აღსთაფას რეგიონში. რეგიონში დასახლებული ლტოლვილთა საერთო რიცხვი 1698 ადამიანს შეადგენს, რაც 457 ოჯახია.

სახელმწიფო კომიტეტის 2018 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის რაოდენობა 87 200 ადამიანს შეადგენდა, რაც 2000 წლიდან მოყოლებული 74 500 რაოდენობა ადამიანიდან გაიზარდა, რაც 12 700 ადამიანით მატებას ნიშნავს (დაახლოებით 17 %-ით). მთლიანი მოსახლეობიდან 43 000 კაცია, ხოლო 44 200 კი ქალი. მოსახლეობის 26,4 %-ზე მეტს (დაახლოებით 23 100 ადამიანის ტოლია) შეადგენენ ახალგაზრდები 14-29 ასაკის ფარგლებში მყოფნი.

განათლება
რეგიონში 39 ბიბლიოთეკა, 13 კულტურის სახლი, 1 მუსიკალური სკოლა, 3 მუზეუმი, 1 სამხატვრო გალერეა და 25 კლუბია. რაიონის მოსახლეობას ემსახურება რაიონის საავადმყოფო, 1 სოფლის საავადმყოფო და 15 სოფლის ჯანდაცვის სამსახური.რეგიონში 39 სკოლა, 4 სკოლამდელი და 34 საბავშვო ბაღია.