iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლუიზა მარია ნეაპოლელი

ლუიზა მარია ნეაპოლელი (; დ. 27 ივლისი, 1773 — გ. 19 სექტემბერი, 1802) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ -ისა და დედოფალ მარია კაროლინა ავსტრიელის ასული. ტოსკანის დიდი ჰერცოგინია 1790-1801 წლებში როგორც ფერდინანდო -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ლუიზა მარია დაიბადა 1773 წლის 27 ივლისს ნეაპოლში. იგი იყო ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ -ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ მარია კაროლინა ავსტრიელის ასული. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია ესპანეთის მეფე კარლ და დედოფალი მარია ამალია საქსონიელი, ხოლო დედის მხრიდან საღვთო რომის იმპერატორი ფრანც შტეფანი და ავსტრია-უნგრეთის იმპერატრიცა მარია ტერეზია ავსტრიელი იყვნენ. იგი მისი მშობლების თვრამეტ შვილთაგან იმ იღბლიან შვიდეულს მიეკუთვნება, რომელთაც გადარჩენა შეძლეს.

1790 წლის 15 აგვისტოს იგი ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, ტოსკანის დიდ ჰერცოგ ფერდინანდო -ს. საქორწინო ცერემონიალი ფლორენციის სასახლეში შედგა. ტოსკანის დიდ საჰერცოგოს ის და მისი ქმარი 1801 წლის არანხუესის ხელშეკრულების დადებამდე მართავდნენ, რის შემდეგაც ნაპოლეონმა ისინი ჩამოყარა, ტოსკანის ადგილას ეტრურიის სამეფო დააარსა და მის მმართველად პარმის ჰერცოგი დანიშნა.

დაცემის შემდეგ, წყვილი ვენაში, ფერდინანდოს სამშობლოში გადასახლდა, სადაც ლუიზა მარიას მაზლი, იმპერატორი ფრანც მართავდა. ფრანცმა თავის ძმას კომპენსაციის სახით შემდგომში ზალსბურგის არქიეპისკოპოსობა უბოძა.

ლუიზა მარია გარდაიცვალა 1802 წლის 19 სექტემბერს ჰოფბურგის საიმპერატორო სასახლეში, ვენაში. იგი თავის მეექვსე მშობიარობას გადაჰყვა 29 წლის ასაკში. ამის შემდეგ მისმა ქმარმა დაქორწინება ჯერ ელიზა ბონაპარტეზე, შემდეგ კი მარია ლუისა ესპანელზე სცადა, თუმცა როდესაც არ გამოუვიდა მარია ფერდინანდა საქსონიელზე დაქორწინდა, თუმცა მისგან შვილები არ ჰყოლია.

შვილები
კაროლინა ფერდინანდა (1793-1802), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ფრანჩესკო ლეოპოლდო (1794-1800), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ლეოპოლდო (1797-1870), ტოსკანის დიდი ჰერცოგი, პირველად იქორწინა მარია ანა საქსონიელზე, რომლის დაღუპვის შემდეგაც იქორწინა მარია ანტონია სიცილიელზე. ორივე ცოლთან სულ ცამეტი შვილი შეეძინა;
მარია ლუიზა (1799-1857), დაიბადა დეფექტით, რის გამოც სასახლიდან არასდროს გამოჰყავდათ;
მარია ტერეზა (1801-1855), ცოლად გაჰყვა სარდინიის მეფე კარლო ალბერტოს, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი;
მკვდარშობილი ვაჟი (1802)

წინაპრები
ლუიზა მარია ნეაპოლელის წინაპრები
მარია კრისტინა ნეაპოლელი

მარია კრისტინა ნეაპოლელი (; დ. 17 იანვარი, 1779 — გ. 11 მარტი, 1849) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ -ისა და დედოფალ მარია კაროლინა ავსტრიელის ასული. სარდინიის დედოფალი 1821-31 წლებში როგორც კარლო ფელიჩე -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ნეაპოლისა და სიცილიის პრინცესა
მარია კრისტინა დაიბადა 1779 წლის 17 იანვარს კაზერტის სამეფო სასახლეში. იგი იყო ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ -ისა და მისი პირველი მეუღლის, დედოფალ მარია კაროლინა ავსტრიელის ასული. მისი უმცროსი და ტყუპისცალი და, მარია კრისტინა ამელია, 1783 წელს, ოთხი წლის ასაკში დაიღუპა ჩუტყვავილისგან. ამავე წელს და იგივე დაავადებით დაიღუპა მისი ძმა ჯუზეპეც.

იგი ერთ-ერთია მისი მშობლების შვიდი შვილიდან (სულ თვრამეტი ჰყავდათ), რომლებმაც გადარჩენა შეძლეს.

გენუას ჰერცოგინია
1807 წლის 6 აპრილს, პალერმოში იგი დაქორწინდა პრინც კარლო ფელიჩე სავოიელზე, სარდინიის მეფის ძმაზე. ამის შემდეგ მარია კრისტინა გენუის ჰერცოგინიის წოდებას ფლობდა. 1821 წელს მისი მაზლი, მეფე ვიტორიო ემანუელე უშვილოდ აღესრულა, რის გამოც მარია კრისტინა სარდინიის დედოფალი, ხოლო მისი ქმარი მეფე კარლო ფელიჩე ხდება.

სარდინიის დედოფალი
სამეფო წყვილი დიდად იყო დაინტერესებული ხელოვნებით, რის გამოც ისინი ხელოვან ადამიანებს ხელს უწყობდნენ განვითარებაში.

მისი ქმრის მეფობის პერიოდში იგი პალაცო ჩიაბლეზეში ცხოვრობდა. კარლო ფელიჩე 1831 წელს დაიღუპა უშვილოდ, რის გამოც მისი ძმა გამეფდა. თავად მარია კრისტინა ტურინში, ნეაპოლში, აგლიესა და ფრასკატში ცხოვრობდა, საბოლოოდ კი 1849 წელს სავონაში გარდაიცვალა, 70 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს მისი ქმრის გვერდით ტურინში.

წინაპრები
მარია კრისტინა ნეაპოლელის წინაპრები
მარიამ ანთაძე

მარიამ ანთაძე (დ. 1933, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ისტორიკოსი და ნუმიზმატი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი არაბული ქვეყნების ენისა და ისტორიის სპეციალობით 1957 წელს. 1962 წლიდან სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ნუმიზმატიკის განყოფილების თანამშრომელია. არის 10 სტატიისა და 2 მონოგრაფიის ავტორი.
ზივერ-ბეკ აჰმედბეკოვი

ზივერ-ბეკ აჰმედბეკოვი (; დ. 1873, შემახა — გ. 16 თებერვალი, 1925, ბაქო) — უმაღლესი განათლების მქონე პირველი აზერბაიჯანელი არქიტექტორი, ბაქოს მთავარი არქიტექტორი 1918–1922 წლებში.

ზივერ-ბეკ აჰმედბეკოვი დაიბადა 1873 წელს შემახაში. 1902 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამოქალაქო ინჟინერთა ინსტიტუტი. ამავე წლიდან 1917 წლამდე მუშაობდა არქიტექტორად ბაქოს გუბერნიის ადმინისტრაციაში, შემდეგ კი — ბაქოს გამგეობაში. აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ, 1918 წელს ზივერ-ბეკ აჰმედბეკოვი გახდა ქალაქ ბაქოს მთავარი არქიტექტორი და იკავებდა ამ თანამდებობას 1922 წლამდე.

1906–1918 წლებში ზივერ-ბეკის პროექტების მიხედვით აიგო მეჩეთი გოიჩაიში (1906), „იმამ-მეჩეთი“ (1909), „ჯუმა-მეჩეთი“ შემახაში (1909–1918; იოსიფ პლოშკოსთან ერთად), ცისფერი მეჩეთი (1912–1913), მეჩეთი „თეზე ფირ“, სკოლა „საადეთ“ (შემდგომში ოფთალმოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი, 1911–1912), „მიხაილოვის“ საავადმყოფოს ერთ-ერთი კორპუსი (ამჟამად მაშადი აზიზბეკოვის სახელობის სამშობიარო სახლის შენობა, 1900), საბავშვო საავადმყოფო ბაქოში (ამჟამად დედათა და ბავშვთა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის შენობა, 1914–1916). აჰმედბეკოვი აგრეთვე იყო ბაქოსა და შემახაში აგებული მთელ რიგ საცხოვრებელი სახლების პროექტების ავტორი.

აჰმედბეკოვმა გააერთიანა აზერბაიჯანული ხალხური ხუროთმოძღვრების და ევროპისა და აღმოსავლეთის ხუროთმოძღვრების ტრადიციები. 1917 წელს მან ო. აბუევთან ერთად დააარსა „ისლამური ხელოვნების ძეგლთა დაცვისა და მფარველობის საზოგადოება“, ხოლო 1919 წელს — შემახის აღდგენის მიზნით საზოგადოება „ახალი შირვანი“.

ზივერ-ბეკ აჰმედბეკოვი გარდაიცვალა 1925 წლის 16 თებერვალს ქალაქ ბაქოში.
ომარ ელდაროვი

ომარ ჰასან-ოღლი ელდაროვი (დ. 21 დეკემბერი, 1927, დერბენტი, დაღესტნის ასსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო მხატვარი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ნამდვილი წევრი, აზერბაიჯანის სამხატვრო აკადემიის რექტორი, „ჰეიდარ ალიევის“ ორდენის ლაურეატი (2017).

ბიოგრაფია
ომარ ელდაროვი დაიბადა 1927 წლის 21 დეკემბერს დაღესტანის ასსრ-ის ქალაქ დერბენტში. 1942–1945 წლებში სწავლობდა ა. აზიმზადეს სახ. აზერბაიანის სახელმწიფო სამხატვრო სასწავლებელში. 1951 წელს დაამთავრა ი. ე. რეპინის სახ. სამხატვრო, სკულპტურისა და არქიტექტურის ლენინგრადის ინსტიტუტი. სწავლობდა ისეთ დიდ ოსტატებთან, როგორებიცაა ა. ტ. მატვეევი, მ. ა. კერზინი, ვ. ბ. პინჩუკი.

1980 წელს დუშანბეში სადრიდინ აინისადმი მიძღვნილი ანსამბლ-ძეგლისათვის (1979) დაჯილდოვდა სსრკ სახელმწიფო პრემიით. არის ორდენ „ღირსების ნიშანი“-ის კავალკერი. ბაქოში პ. ა. ჯაფარიძის ძეგლისათვის (1980) მიიღო აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემია. ოსტატის ყველაზე განთქმულ სამუშაოებს შორისაა — ფუზულის ძეგლი ბაქოში (1962, ერთობლივად სკულპტორ ტოკაი მამედოვთან), რომლისთვისაც დაჯილდოვებული იყო სსრკ სამხატვრო აკადემიის ვერცხლის მედლით, ნატავანის ძეგლი (1960, ბაქო, არქიტექტორი ე. ისმაილოვი, ფ. ლეონტიევა), ყირიმში 77-ე მსროლელი დივიზიის ჯარისკაცების ძეგლი, დირიჟორი ნიაზის პორტრეტი (1984), „მოცინარი მუშის თავი“ (1984), „მაჰატმა განდი“ (1987), „ავიცენა“ (1980), „რაბინდრანატ თაგორი“ (1987), აისელის პორტრეტი (1988), აიტენი (1988).

სათარ ბაჰლულზადეს ძეგლის, მუსლიმ მაგამაევის ბიუსტის, ჰუსეინ ჯავიდუს ძეგლის (1993), მამედ ემინ რასულზადეს ძეგლის (1995), აზიმ აზიმზადეს ძეგლის (2002), რაშიდ ბეჰბუდოვის ბარელიეფის (2006), ჩებოქსარში ნიზამი განჯევის ბიუსტის (2004), შიხალი ყურბანოვის (1992), ზარიფი ალიევის, ნიაზის, ამიროვის, ფიქრეთ ამიროვის, ჰეიდარ ალიევის, რაშიდ ბეიბუტოვის, ტოფიკ კულიევის საფლავის ქვებზე გაკეთებული ნახატების, ბაქოში დამსახურებულ მოღვაწეთა საპატიო ხეივანში დაკრძალული მუსლიმ მაგამაევის სამარხის, ვენაში უზეირ ჰაჯიბეკოვის სამარხისა და ბარელიეფის (2005), ნიაზის ბარელიეფის (2006), ნახიჩევანში ჰეიდარ ალიევის ძეგლის (2006), ანკარაში იხსან ბეი დოგრამაჩის ძეგლის (2003), შიხალი ყურბანოვის მემორიალური დაფის (1993), თოფიქ ყულიევის მემორიალური დაფის (2006), ჰეიდარ ალიევისა და აკადემიკოს ზარიფ ალიევის მემორიალური დაფების (2008) ავტორი. აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის 65-წლისთავისდმი მიძღვნილი სადღესასწაულო ღონისძიებების დროს დაჯილდოვდა „ოქროს მედლით“ აზერბაიჯანის გამომხატველობითი ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი ღვაწლისათვის. რუსეთის სამხატვრო აკადემიის 250-ე წლისთავის ზეიმთან დაკავშირებით დაჯილდოვდა სამახსოვრო მედლით „აკადემიისათვის გაწეული ღვაწლისათვის აკადემიის 250-ე წლისთავთან დაკავშირებით“ (2007)
ტოლმა ვაზის ფოთოლში

ტოლმა ვაზის ფოთოლში — ტოლმის ერთ-ერთი სახეობა, რომლის მომზადებისას იყენებენ ვაზის ფოთოლს. ტოლმის ეს სახეობა ცოტა განსხვავდება სხვა სახეობებისგან. მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტი ისტორიული ინფორმაცია კერძის შესახებ თითქმის არ არსებობს, ტოლმა ვაზის ფოთოლში თურქული სამზარეულოს ერთ-ერთი ძირითადი კერძი გახდა. ამაზე კერძის დასახელებაც მეტყველებს. შემდგომში ოსმალეთის იმპერიის წყალობით კერძი სხვა ხალხების სამზარეულოებშიც გავრცელდა. ტოლმის საეობას, რომელიც ხორცის გარეშე მზადდება, „მატყუარა ტოლმას“ ან „სულელ ტოლმას“ ეძახიან.
ხოხანაბერდი

ხოხანაბერდი — აზერბაიჯანის დაბა მეშელის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე პატარა მონასტერი, რომელიც სოფლის სიმბოლოდ ითვლება. სოფლის უხუცესების თქმით მონასტერი აგებულია საუკუნეში ყარაბაღის ერთ-ერთი აზნაურის (ბეკის) მიერ. ძალიან მცირე ფართობზე განლაგებული მონასტერი ყარაბაღის ყველაზე უცნაურ გუმბათისებრ ნაგებობად ითვლება. მისი სიმაღლე 4 მეტრია. მთიანი ყარაბაღის სომეხმა სეპარატისტებმა ჩამოანგრიეს მონასტერის კედლის ნაწილი და უძველესი ქვის წარწერა ძეგლის ტერიტორიიდან წაიღეს.

გალერეა
მექსიკური შიშველი ძაღლი

მექსიკური შიშველი ძაღლი ( – შოლოიცკუინტლი, შემოკლებით - შოლო) − ძაღლის უბეწვო ჯიში. არსებობს მინიატურული და სტანდარტული ზომების. სახელი ეწოდა იშვიათი ბეწვის გამო. ფენოტიპი 3 აუტოსომიური გენის მუტაციის მიერ ეშვის ექტოდერმული დისპლასიის შედეგია. ინგლისუერნოვან ქვეყნებში ძაღლის ჯიში მექსიკურ შიშველი ძაღლის სახელითაა ცნობილი და შიშველი ძაღლების ერთ-ერთი ჯიშია.

მექსიკური შიშველი ძაღლის სახელწოდება ნაუატლიდან მომდინარეობს. ნაუატლიში მისი სახელწოდებაა (მხოლობითში), სახელწოდება ღმერთ კსოლოტლის სახელიდან მომდინარეობს და „კსოლოტლის ძაღლს“ ნიშნავს.

2018 წელს უჯრედის ბირთვების ანალიზმა დაადგინა, რომ მექსიკური შიშველი ძაღლი ჩრდილოეთ ამერიკაში ციმბირიდან გადავიდა ადამიანთა მიგრაციიდან 4500 წლის შემდედ. შემდეგი 9000 წლის მანძილზე იზოლირებულნი იყვნენ, ხოლო ევროპელებთან დაკავშირების შემდეგ ისინი ევრაზიულმა ძაღლებმა ჩაანაცვლეს.

ისტორია
აცტეკები, ტოლტეკები, მაიას ტომისა და სხვა ტომების ინდიელები კსოლოებს წმინდა ძარლებად თვლიდნენ. გარდა ამისა, ისინი კარგი კომპანიონი ძაღლები იყვნენ. აცტეკების მითოლოგიის თანახმად ძაღლის ეს ჯიში ღმერთმა კსოლოტლიმ შექმნა. კსოლოტლიმ ადამიანებს ეს საჩუქარი გადასცა და გააფრთხილა, რომ დაეცვთ ის, სამაგიეროდ კი მიკტლანში საფრთხისაგან დაიცავდა. მექსიკაში ზოგიერთ ადამიანს ჯერ კიდევ სწამს, რომ ძაღლს განმკურნებელი თვისებები აქვს. აცტეკები ამ ჯიშის ძაღლებს საჭმელადაც იყენებდნენ. საუკუნის ესპანური ჩანაწერების მიხედვით, ბანკეტებზე დიდი რაოდენობით მექსიკურ შიშველ ძაღლს მიირთმევდნენ.

მახასიათებლები
გარეგნობა
მექსიკური შიშველი ძაღლი დაახლოებით 4-20 კგ-ს იწონის. გარეგნობით ფარაონის ძაღლს წააგავს. აქვს გლუვი სხეული, ნუშის ფორმის თვალები, ფართო, ღამურისნაირი ყურები და გრძელი კისერი. მექსიკური შიშველი ძაღლი შესამჩნევია უბალნო აგებულებით. ამ ჯიშში ბეწვის გაქრობა ათასობით წლის წინ მომხდარ სპონტანურ მუტაციასთანა დაკავშირებული. გარეგნობის ყველა ასპექტში მექსიკური შიშველი ძაღლი ზომიერია: ძალის, სისწრაფისა და მოხდენილობის მხრივ. უბეწვო კსოლოები ჰეტეროზიგოტური უბალნობის ნიმუშებია.

ტემპერამენტი
მექსიკურ შიშველ ძაღლს „პრიმიტიული“ ტემპერამენტი (მაღლი მოხდენილობა, მგრძნობელობა, ენერგია, ცნობისმოყვარეობა, ძლიერი ნადირობა, სოციალური ინსტინქტები) აშკარაა, რადგანაც ჯიშის ტემპერამენტი მექსიკაში ისტორიის მანძილზე სელექციური შეჯვარებით არ მოდიფიცირებულა. შედეგად მექსიკური შიშველი ძაღლის ორივე სახეობას ძლიერი ფიზიკური აღნაგობა და ჯნამრთელი სხეული აქვს. ბევრი სხვა ჯიშის მსგავსად მექსიკური შიშველი ძაღლებიც „ემოციურ სიმწიფეს“ 2 წლის ასაკში აღწევენ. აქტიური ჯიშების მსგავსად, როგორიცაა ტერიერი, კსოლოებსაც მშვიდი, თანმიმდევრული წრთვნა სჭირდებათ.
ავაგი (საკუთარი სახელი)

ავაგი — გაურკვეველი წარმოშობის სახელი. მისი კნინობითი ფორმებია: „ავაგო“, „ავგია“ და „აგია“. შესაძლოა ამ სახელს უკავშირდებოდეს „აგული“. ავაგი ერქვა არაერთ ცნობილ ისტორიულ პირს, მათ შორის ივანე ათაბაგის ძეს რომელიც 1127 წელს ათაბაგ-ამირსპასალარი გახდა. „ქართლის ცხოვრებაში“ ჟამთააღმწერელი მოგვითრობს: „შემდგომად ორისა წლისა მიიცვალა ივანე ათაბაგი და მთავარ ყვეს ძე მისი ავაგ და უბოძეს მას ამირსპასალარობა“. 1250 წელს ამირსპასალარი და მანდატურთუხუცესი გახდა ავაგ-სარგის მხარგრძელი. საუკუნის შუა ხანებში იმერეთის მეფის ციხისთავი იყო ავაგ ომათამათიძე. ამ სახელისაგან წარმოიშვა გვარი აგიაშვილი. ისტორიულ წყაროებში გვხვდება აგრეთვე გვარი ავაგაშვილი.
პოლიდაქტილია

პოლიდაქტილია ან პოლიდაქტილიზმი (ბერძ: − მრავალი, − თითი) ასევე ცნობილი როგორც ჰიპერდატილია. ადამიანებსა და ცხოველებში თანდაყოლილი დაავადება, რომელიც ხელის ან ფეხის ზედმეტი თითით/თითებით გამოიხატება. პოლიდაქტილია ოლიგოდაქტილიის საპირისპიროა, რომელიც ხელის ან ფეხის თითების ნაკლებობას აღნიშნავს.

ნიშნები და სიმპტომები
ადამიანებსა და ცხოველებში პოლიდაქტილია შეიძლება გამოვლინდე როგორც ერთ, ისე ორივე ხელზე ან ფეხზე. ზედმეტი თითი ჩვეულებრივ რბილი ქსოვილის პატარა ნაწილია, რომლის მოშორებაც შესაძლებელია. ზოგჯერ ზედმეტი თითი ძვალსაც შეიცავს, სახსრების გარეშე. უფრო იშვიათად, ზედმეტი თითი შეიძლება სრულად ფუნქციონირებადი თითი იყოს. ზედმეტი უფრო ხშირად ნეკა თითზე ჩნდება, უფრო იშვიათად − ცერა თითზე და კიდევ უფრო იშვიათად − შუა სამ თითზე. დარსვევებს შესაბამისად ეწოდება: პოსტღერძული (ნეკა თითი), პრეღერძული (ცერა თითი) და ცენტრალური (საჩვენებელი, შუა და არა-თითები) პოლიდაქტილია.

ახალშობილებში თანდაყოლილი დაავადების არსებობის მაჩვენებელი 2%-ია. ამ დარღვევების 10% ზედა კიდურებზე მოდის. კიდურების თანდაყოლილი დაავადებების კლასიფიცირება 7 კატეგორიაში შეიძლება, რომელიც ფრანცმა და ო'რაილიმ შემოიღეს, შემდეგ კი სვენსონმა დაარედაქტირა. ეს კატეგორიებია: ნაწილების ფორმირების დარღვევები, დიფერენციაციის დარღვევა, გაორმაგება, ზედმეტი ზრდა, თანდაყოლილი კონსტრუქციული ჯგუფის სინდრომი, თავმოყრილი ჩონჩხის დარღვევები. პოლიდაქტილია გაორმაგების კატეგორიას მიეკუთვნება. კვლევებმა აჩვენა, რომ თანდაყოლილი ანომალიების უმრავლესობა ემბრიონული პერიოდის პირველ 4 კვირაში ხდება. პოლიდაქტილიის 3 მთავარ კატეგორიად დაყოფაა შესაძლებელი.

ეპიდემიოლოგია
პოლიდაქტილია ყოველ 500 ბავშვს შორის 1-ს აქვს. პოსტღერძული ხელის პოლიდაქტილია დამახასიათებელია აფრიკელი შავკანიანი ბავშვებისთვის. პოსტღერძული პოლიდაქტილია უფრო ხშირად გვხვდება ნეგროიდებში, ვიდრე კავკასიელებსა და მონღოლოიდებს შორის და უფრო ხშირად მამრობითი სქესის ბავშვებში. თეთრკანიან ბავშვებში პოსტღერძული პოლიდაქტილია აუტოსომიური რეცესიული გადაცემითაა გაანპირობებული.

პოლიდაქტილია ცხოველებში
პოლიდაქტილია სხვადასხვა სახეობის ცხოველთანაც გვხვდება. ნაკლოვანება პერიოდულად გვხვდება მეცხოველეობაში, როცა პოლიაქტილია ძროხებში, ცხვრებში, ღორებში და ზოგჯერ ცხენებში იჩენს თავს. პოლიდაქტილია საკმაოდ ხშირი შემთხვევაა ქათმის სხვადასხვა ჯიშშიც. ქათმებს ჩვეულებრივ თითოეულ ფეხზე 4 თითი აქვთ. პოლიდაქტილიის დროს ქათმებს თითოეულ ფეხზე 5-5 ან მეტი თითი აქვთ. ზედმეტი თითი ჩვეულებრივ ცერა თითზე ვითარდება, რომელიც მიწას არც ეხება.

პოლიდაქტილიის შემთხვევებს ვხვდბეით ძაღლებში, კატებსა და პატარა ძუძუმწოვრებში, როგორებიც არიან თაგვები. ძაღლისებრთა სხვა სახეობების მსგავსად, ძაღლებს კიდურებზე 4-4- ბრჭყალი აქვთ. მეხუთე ბრჭყალი ზოგიერთი სახეობისთვისაა დამახასიათებელი, მათ შორის ნორვებგიული ლუნდერჰუნდისთვის და პირენეული მთის ძაღლისთვის.

1 გენის მუტაციებს ძაღლებში, ადამიანებსა და თაგვებში პოლიდაქტილიის გამოწვევა შეუძლია.
კაროლინა ავგუსტა ბავარიელი

კაროლინა ავგუსტა ბავარიელი (; დ. 8 თებერვალი, 1792 — გ. 9 თებერვალი, 1873) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. ბავარიის მეფე მაქსიმილიან -ის ასული. ავსტრია-უნგრეთის იმპერატრიცა 1816-35 წლებში როგორც ფრანც -ის მეოთხე ცოლი.

ბიოგრაფია
კაროლინა დაიბადა 1792 წლის 8 თებერვალს მანჰაიმში. იგი იყო ბავარიის მეფე მაქსიმილიან -ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ ავგუსტა ვილჰელმინა ჰესენ-დარმშტადტელის ასული.

1808 წლის 8 ივნისს, მიუნხენში იგი ცოლად გაჰყვა ვიუტემბერგის კრონპრინც ვილჰელმს, რითაც იგი ვიუტემბერგის კრონპრინცესა გახდა, თუმცა კაროლინას უშვილობის გამო ისინი 1814 წლის 31 აგვისტოს განქორწინდნენ.

მისი პირველი ქორწინება წმინდა წყლის პოლიტიკა იყო, რომელსაც უნდა მოჰყოლოდა ბავარია-ვიუტემბერგის ალიანსის შექმნა ნაპოლეონის წინააღმდეგ. ქორწინებაში ყოფნისას იგი დიდ დროს უთმობდა თავის ძმასთან, ლუდვიგთან წერილების წერას, ასევე აქტიურად სწავლობდა იტალიურსა და ინგლისურს. წყვილი ერთად ძალიან უბედური იყო, მათი ქორწინების ანულირება კი პაპმა პიუს -მ მოახდინა. ვინაიდან მათ ბავშვები არ ჰყავდათ, პაპმა მიიჩნია, რომ ქორწინება კონსუმირებული არ იყო, ამიტომაც ანულირება ადვილად მოახდინა.

განქორწინების შემდეგ მალევე დაიწყო მისი მეორე საქორწინო მოლაპარაკებები. თავდაპირველად იგი დანიშნული იყო ტოსკანის დაქვრივებულ დიდ ჰერცოგ ფერდინანდო -ზე, თუმცა მასთან ნიშნობა ჩაიშალა და კაროლინა ავგუსტა ავსტრია-უნგრეთის სამჯერ დაქვრივებული იმპერატორის, ფრანც -ის საცოლე გახდა.

1816 წლის 29 ოქტომბერს ფრანცი და კაროლინა ავგუსტა დაქორწინდნენ. იგი იმპერატორის მეოთხე მეუღლე გახდა. აღსანიშნავია, რომ ფრანცი მასზე 24 წლით უფროსი კაცი იყო და წინა ცოლებისგან ცამეტი შვილი ჰყავდა, რის გამოც თუკი კაროლინასგან შვილები არ ეყოლებოდა, ეს პრობლემა არ იყო. კაროლინას არც მეორე ქორწინებაში გაუმართლა, რადგან მას იმპერატორი არაფრად აგდებდა და ვინაიდან დიდი სილამაზითაც არასდროს გამოირჩეოდა ყურადღებასაც ვერ იქცევდა, მეტიც სიცოცხლის ბოლომდე ფრანცი მას არასწორ სახელს ეძახდა — კარლოტას, რაც კაროლინას ძალიან აღიზიანებდა და ყოველთვის უსწორებდა, მაგრამ ამაოდ.

ამ ქორწინებამ 20 წელს გასტანა, სანამ 1835 წელს ფრანცი არ გარდაიცვალა. ტახტზე კაროლინას გერი ფერდინანდ ავიდა, რომელმაც დედინაცვალი დიდი თვიური პენსიით უზრუნველყო. კაროლინა სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში დიდად მფარველობდა ხელოვნებას. აგრეთვე ძალიან დაუახლოვდა თავის ნახევარ-დას, სოფიას, რომელიც მის გერზე იყო დაქორწინებული. სწორედ სოფია გახდა შემდეგში ავსტრიის იმპერატორ ფრანც იოზეფისა და მექსიკის იმპერატორ მაქსიმილიანის დედა. ის ასევე ახლოს იყო თავის ნახევარ-ძმისწულთან, იმპერატრიცა ელისაბედ ბავარიელთან. კაროლინა გარდაიცვალა 1873 წლის 9 თებერვალს, 81 წლის ასაკში, ვენაში.
ასტრობიოლოგია

ასტრობიოლოგია (ადრე ცნობილი, როგორც ეგზობიოლოგია) — მრავალმხრივი მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის სიცოცხლის წარმოშობას (აბიოგენეზი), ადრეულ ევოლუციას და ცხოვრებას სამყაროს მომავალში. ასტრობიოლოგია განიხილავს დედამიწის გარეთ სიცოცხლის არსებობის საკითხს და თუ ეს ასეა, როგორ შეუძლია ადამიანებს ამის დადგენა.

ასტრობიოლოგია იყენებს მოლეკულურ ბიოლოგიის, ბიოფიზიკის, ბიოქიმიის, ქიმიის, ასტრონომიის, ფიზიკური კოსმოლოგიის, ეგზოპლანეტოლოგიის და გეოლოგიის ინფორმაციას, რათა გამოიკვლიოს სიცოცხლის შესაძლებლობა სხვა სამყაროებში და აღმოაჩინონ დედამიწისგან განსხვავებული ბიოსფეროები. სიცოცხლის წარმოშობა და ადრეული ევოლუცია ასტრობიოლოგიის დისციპლინის განუყოფელი ნაწილია. ასტრობიოლოგია არსებულ სამეცნიერო მონაცემების ინტერპრეტაციით კავდება და ეხება ჰიპოთეზებს, რომლებიც დაფუძნებულია სამეცნიერო თეორიებზე.

ეს მრავალმხრივი სფერო მოიცავს პლანეტარული სისტემის წარმოქმნას, კოსმოსური ნაერთების წარმოქმნას, ქვა-წყლის და ნახშირბადის ურთიერთქმედებას, დედამიწაზე ბიოგენეზს, პლანეტების საცხოვრებლად ვარგისიანობას და ცოცხალი ორგანიზმის ადაპტაციის უნარს დედამიწასა და სხვა პლანეტებზე.

ბიოქიმია წარმოიშვა დიდი აფეთქებიდან მალევე, 13.8 მილიარდი წლის წინ, სავარაუდოდ, ეპოქის დროს, როდესაც სამყარო მხოლოდ 10-17 მილიონი წლის იყო. პანსპერმიის ჰიპოთეზის მიხედვით, მიკროსკოპული სიცოცხლე ვრცელდება მეტეოროიდებით, ასტეროიდებით და სხვა მცირე მზის სისტემური ორგანოებით, რომლებიც შეიძლება არსებობდეს სამყაროში. 2015 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ძალიან დიდი გალაქტიკები შეიძლება უფრო ხელსაყრელი იყოს დასახლებადი პლანეტების შექმნისა და განვითარებისათვის, ვიდრე ისეთი პატარა გალაქტიკა, როგორიც ირმის ნახტომია. მიუხედავად ამისა, დედამიწა რჩება სამყაროში ერთადერთ ადგილად, სადაც ადამიანს სიცოცხლე შეუძლია. მიახლოებითი გამოთვლებით, სამყაროში უნდა არსებობდეს სასიცოცხლო ზონები (ხანდახან მოხსენიებული, როგორც "ოქროს გრავირებული ზონები").

დედამიწის მსგავსი სხვა პლანეტების სიცოცხლის ძიებისას, ზოგიერთი მარტივი ვარაუდი ასტრობიოლოგების სამუშაოს ამარტივებს. არსებობს საფუძვლიანი ეჭვი, რომ ჩვენს გალაქტიკაში სიცოცხლის დიდი უმრავლესობის განუყოფელი ნაწილია ნახშირბადი, ისევე როგორც დედამიწის ყველა სიცოცხლის ფორმისთვის. ნახშირბადი არის მეოთხე ყველაზე გავრცელებული ელემენტი სამყაროში და ენერგია, რომელიც აუცილებელია მისი მოლეკულებისთვის, საკმარისია ისეთი მოლეკულების ფორმირებისთვის, რომლებიც არა მხოლოდ სტაბილურია, არამედ რეაქტიული. ის ფაქტი, რომ სხვა ნახშირბადის ატომები ადვილად ერთდებიან და ქმნიან ძლიერ ბმას, იძლევა უკიდურესად გრძელი და რთული მოლეკულების წარმოქმნის საშუალებას.

მიმდინარეობს კვლევები პლანეტა მარსზე მარსმავალების საშუალებით, სადაც მეცნიერები ცდილობენ გაიგონ მარსზე არსებული უძველესი სიცოცხლის და უძველესი მდინარეების ან ტბების შესახებ. მარსზე სიცოცხლის, ნამარხების, და ორგანული ნივთიერებების არსებობის მტკიცებულებების პოვნა -ს მთავარი ამოცანაა.

იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დედამიწის გარეთ სიცოცხლე არ იარსებებს, ასტრობიოლოგიის მრავალფეროვანი ხასიათი და მასში ჩართული კოსმოსურმა და ევოლუციურმა პერსპექტივებმა შესაძლოა დედამიწას სარგებელი მოუტანოს.
კორდოპულოვის სახლი

კორდოპულოვის სახლი — ბულგარეთის ეროვნული აღორძინების დროის სახლი, რომელიც მდებარეობს ბულგარეთის ქალაქ მელნიკში. აშენდა 1754 წელს ღვინის წარმოებისთვის. სახლი იყიდა ცნობილმა და ერთ-ერთმა ყველაზე მდიდარმა ბერძენმა - მანოლის კორდოპულოსმა. სახლი, რომელიც აშენების დროისთვის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი და განსაკუთრებული ნაგებობა იყო, მდებარეობს ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილში. სახლის სარდაფში განთავსებულია ღვინის მარანი, ზედა სართული ეკონომიკური მოთხოვნილებებისთვის და კიდევ ერთი სართული საცხოვრებლად.

ქვედა სართულები, რომელსაც 12 ფანჯარა აქვს ბულგარულ სტილზეა მოწყობილი, ხოლო მაღალი სართულები ვენეციური და ოსმალური არქიტექტურის სტილშია, ამასთან ვენეციური შუშითაა გაკეთებული, რაც უფრო უნიკალურს ხდის ბულგარეთში.

მელნიკის ღვინისთვის დამახასიათებელი სარდაფები მოწყობილია მიწის ქვეშ სპეციალურად ფორმირებული ქვის გვირაბის სახით. სარდაფში შესაძლოა 300 ტონა ღვინის დამზადება, ყველაზე დიდ კასრში კი 12.5 ტონაც კი ეტევა. დერეფნები შედარებით ვიწროა და ზოგ ადგილებში დაბალი, სარდაფში განლაგებულია ასევე სავენტილაციო სისტემა და სპეციალური არხები.

ბულგარელი რევოლუციონერი იანე სანდანსკი ამ სახლს თავშესაფრად იყენებდა პირველ მსოფლიო ომამდე. კორდოპულოვის გვარის უკანასკნელი წარმომადგენელი 1916 წელს მოკლეს, ხოლო სახლი გადაეცა აგნესას, რომელიც იყო ან მსახური ამ ოჯახის, ან კორდოპულოვის და. აგნესა დაქორწინდა გიორგი ცინცარაზე. მიუხედავად იმისა, რომ მათ შვილები არ ჰყოლიათ, იშვილეს თავიანთი ძმისწული გავრაილი. სწორედ გავრაილია ამჟამინდელი სახლის მფლობელის ნიკოლა პასპალევის მამა. კორდოპულოვის სახლს რესტავრაცია ჩაუტარეს 1974-1980 წლებში და დღეს ის პირადი მუზეუმია, რომელსაც ყოველწლიურად 30 000 ტურისტი სტუმრობს.

გალერეა