კამიტის გამოყენება საქართველოს საპროტესტო აქციების დროს

კამიტის გამოყენება საქართველოს საპროტესტო აქციების დროს — 2024-2025 წლების თბილისის საპროტესტო აქციების დროს პირველი მსოფლიო ომის დროს შექმნილი ცრემლმდენი გაზის, ბრომბენზილ ციანიდის (რომელიც ასევე ცნობილია სამხედრო სახელით „კამიტი“) გამოყენება ქართველი სამართალდამცავების მიერ მომიტინგეების წინააღმდეგ -ის გამოძიების თანახმად.

2025 წლის ნოემბრის რეპორტაჟში -იმ გამოაქვეყნა მტკიცებულება, რომლის თანახმად ქიმიური ნივთიერება, შესაძლოა, მომიტინგეების წინააღმდეგ გამოყენებულ წყლის ჭავლებში დაამატეს. ეს მტკიცებულებები მოიცავდა მომიტინგეების ანგარიშებსა და ჩვენებებს, სამედიცინო დასკვნებს, პოლიციის თანამშრომლების, ჟურნალისტების და ადამიანის უფლებათა ორგანიზაციების განცხადებებს. ანგარიშებში ნათქვამია, რომ ქიმიურმა ნივთიერებამ ჯანმრთელობის პრობლემები გამოიწვია, რომლების სიმპტომები საპროტესტი აქციების კონტროლისთვის განკუთვნილ სხვა ნივთიერებებთან შედარებით უფრო დიდხანს გაგრძელდა.

ფონი
ბრომბენზილ ციანიდი , ასევე ცნობილი როგორც კამიტი, საფრანგეთმა პირველი მსოფლიო ომის დროს შეიმუშავა. კამიტი ძლიერი გამაღიზიანებელია, რომელიც აზიანებს თვალებს, კანს და ფილტვებს. ის კლასიფიცირდება, როგორც შხამიანი ცრემლსადენი აირი, თეთრი ჯვრის სახელით ცნობილი ქიმიური ჯგუფის ქვეშ. მის ორთქლს შეუძლია გააღიზიანოს თვალები და ცხვირისა და ყელის სველი ლორწოვანი გარსი, ხოლო დიდი რაოდენობით შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემები. ის ასევე იწვევს კანის ძლიერ გაღიზიანებას ან დამწვრობას, ხანგრძლივ ხველას, რომელიც კვირების განმავლობაში გრძელდება, გულისრევას და გულის პრობლემებს. ეფექტები, რომლებიც ძალიან განსხვავდება აირისგან, რომელიც შედარებით სწრაფად იფანტება და ზოგადად ნაკლებად მავნედ ითვლება. მისი მკაცრი ეფექტების გამო, ითვლებოდა, რომ ის თანდათანობით გაუქმდა 1930-იან წლებში და შეიცვალა აირით. თუმცა, ის კვლავ გვხვდება თანამედროვე ჩანაწერებში. ის ემთხვევა გაეროს კოდს 1710 (აცეტილ ქლორიდი) და 3439 (ბრომბენზილ ციანიდი). ორივე ეს კოდი შეტანილი იყო 2019 წელს სპეციალური დავალების დეპარტამენტის საქართველოს პოლიციის აღჭურვილობის ინვენტარიზაციაში.

2024-2025 წლების საპროტესტო აქციები საქართველოში 28 ოქტომბერს დაიწყო, მას შემდეგ, რაც ბიძინა ივანიშვილის ხელმძღვანელობით „ ქართულმა ოცნებამ“ 26 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვება გამოაცხადა. ბევრმა არჩევნები გაყალბებულად ჩათვალა და ხმების გადათვლა და ახალი არჩევნების ჩატარება მოითხოვა. დემონსტრაცია საქართველოს პარლამენტის წინ, თბილისში, 28 ნოემბერს დაიწყო, მთავრობის მიერ ქვეყნის ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესის 2028 წლის ბოლომდე შეჩერების შესახებ განცხადების გამო.

კამიტის სავარაუდო გამოყენება
ნოემბრის ბოლოს გამართული საპროტესტო აქციების დროს, საქართველოში მომიტინგეებმა, მედიკოსებმა და სამოქალაქო საზოგადოების ჯგუფებმა აღწერეს თვალებისა და კანის უჩვეულოდ ინტენსიური და მუდმივი წვა, რომელიც არ მსუბუქდებოდა ჩამობანით, ასევე სუნთქვის მძიმე პრობლემები, ღებინება და სხვა ჯანმრთელობის პრობლემები, რომლებიც ზოგიერთ შემთხვევაში კვირების განმავლობაში გრძელდებოდა. ამან შეშფოთება გამოიწვია ხელისუფლების მიერ გამოყენებული წყლის ჭავლის გამო. პედიატრ დოქტორ კონსტანტინე ჩახუნაშვილის მიერ ჩატარებული გამოკითხვის თანახმად, 350 დაზარალებული ადამიანიდან თითქმის ნახევარმა აღნიშნა სიმპტომების 30 დღეზე მეტი ხნის განმავლობაში, მათ შორის გულის რიტმის დარღვევების შესახებ. მისი კვლევა რეცენზირებული იყო და გამოქვეყნდა საერთაშორისო ჟურნალ „ტოქსიკოლოგიის ანგარიშებში“, რომელმაც ეს ეფექტები ქიმიურ კამიტს დაუკავშირა.

გამოძიება
2025 წლის ნოემბერში, ლაბორატორიულ ანალიზზე, საქართველოს ხელისუფლების დოკუმენტაციასა და ექსპერტებთან ინტერვიუებზე დაფუძნებულმა მედია გამოძიებამ წარმოადგინა თავისი დასკვნები. შედეგების თანახმად, კამიტი იყო ერთ-ერთი ქიმიური ნივთიერება, რომელიც გამოიყენებოდა წყლის ჭავლით, თბილისში დემონსტრანტების წინააღმდეგ. საპროტესტო აქციების ადგილებიდან აღებულ ნიმუშებში აღმოჩნდა ბრომბენზილ ციანიდის ნარჩენები.

გაერო
გაეროს წამების ექსპერტმა, ალის ედუარდსმა, ამ მეთოდს „ექსპერიმენტული იარაღი“ უწოდა და განაცხადა, რომ ასეთი ნივთიერებების ადამიანებზე გამოყენება აშკარად არღვევს ადამიანის უფლებებათა საერთაშორისო სამართალს.