iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საცეცების გალაქტიკები

საცეცების გალაქტიკები, აგრეთვე ცნობილი როგორც 4038/ 4039 — ურთიერთქმედი გალაქტიკების წყვილი ყორნის თანავარსკვლავედის მიმართულებით. ამჟამად, ორივე მათგანში უკიდურესად აქტიურად მიმდინარეობს ვარსკვლავების წარმოქმნის პროცესი, რასაც განაპირობებს გაზისა და მტვრის ღრუბლების შეჯახება, მათი მაგნიტური ველების გადახლართვა. 1785 წელს ორივე მათგანი აღმოაჩინა ინგლისელმა ასტრონომმა ჯონ ჰერშელმა.

ზოგადი ინფორმაცია
საცეცების გალაქტიკები ამჟამად გალაქტიკური შეჯახების პროცესში იმყოფებიან. ხუთ სხვა გალაქტიკასთან ერთად 4038-ის ჯგუფში მდებარე ეს ორი გალაქტიკა საცეცების გალაქტიკების სახელითაა ცნობილი, რადგან შეჯახების შედეგად გალაქტიკებიდან ამოვარდნილი გაზისა და მტვრის ორი გრძელი კუდი მწერების საცეცებს წააგავს. შეჯახების დასრულების შემდეგ, მათ ნაცვლად წარმოიქმნება ერთი გიგანტური გალაქტიკა. როგორც წესი, სიცოცხლის მანძილზე, გალაქტიკათა უმეტესი ნაწილი ერთხელ მაინც ეჯახება სხვა გალაქტიკას. ასეთი მომავალი აქვს ჩვენს გალაქტიკა ირმის ნახტომს, რომელიც 4 მილიარდი წლის შემდეგ მეზობელ ანდრომედას შეეჯახება.

 4038-ში აღმოჩენილია ხუთი სუპერნოვა: 1921, 1974, 2004, 2007 და 2013.

როგორც ბოლო კვლევები აჩვენებს, ეს ურთიერთქმედი გალაქტიკები ჩვენგან იმაზე უფრო ახლოსაა, ვიდრე ადრე მიიჩნეოდა: 45 მილიონი სინათლის წელი 65-ის ნაცვლად.

გარდა ამისა, შემჩნეულია, რომ საცეცებს გალაქტიკები შეიცავს სფეროსებრი გროვების შედარებით ახალგაზრდა კოლექციას, რომლებიც სავარაუდოდ, გალაქტიკების შეჯახების პროცესში წარმოიშვა.

სიცოცხლის ციკლი
დაახლოებით 1,2 მილიარდი წლის წინ, საცეცები ცალ-ცალკე გალაქტიკები იყვნენ. 4038 დახურული სპირალური გალაქტიკა იყო, 4039 კი სპირალური გალაქტიკა. 900 მილიონი წლის წინ, გალაქტიკებმა ერთმანეთთან მიახლოება დაიწყეს და 2207 და 2163-ის მსგავსად გამოიყურებოდნენ. 600 მილიონი წლის წინ, მათ ერთმანეთში გაიარეს, რა დროსაც ამჟამინდელი თაგვების გალაქტიკის იერსახე ჰქონდათ. 300 მილიონი წლის წინ, ორივე გალაქტიკიდან ვარსკვლავებმა დაიწყეს გამოთავისუფლება.

400 მილიონი წლის შემდეგ, საცეცების გალაქტიკების შერწყმა დასრულდება და წარმოიქმნება ერთი გიგანტური გალაქტიკა. როგორც კომპიუტერული სიმულაციებით დგინდება, იგი ელიფსური გალაქტიკა უნდა იყოს.

რენტგენული გამოსხივების წყარო
არეალი მოიცავს დიდი რაოდენობით ნეონსა და მაგნიუმს. ჩანდრას ტელესკოპით დაკვირვებისას, საცეცების გალაქტიკებში სილიციუმიც აღმოჩნდა. ეს ელემენტები აუცილებელია პლანეტათა ფორმირებისათვის, რომლებზეც შესაძლოა სიცოცხლის ფორმებიც იყოს. იქ არსებული ღრუბლები იმაზე 16-ჯერ მეტ მაგნიუმს და 24-ჯერ მეტ სილიციუმს შეიცავს, ვიდრე მზე.

გალერეა
ანფისა ჩეხოვა

ანფისა ჩეხოვა ( დ. 21 დეკემბერი 1977, მოსკოვი, სსრკ) — რუსი ტელეწამყვანი, მომღერალი და მსახიობი. გადაცემის — „მოდი დავქორწინდეთ“ და სატელევიზიო შოუს — „როგორ გავთხოვდე“ წამყვანი. ადრე ტელეარხ -ზე მიჰყავდა სატელევიზიო ეროტიკული შოუ „სექსი ანფისა ჩეხოვასთან ერთად“ (2005-2009), ხოლო ტელეარხ -ზე სატელევიზიო შოუ „ძილი ნებისა, მამაკაცებო!“ (2010-2011). სხვადასხვა დროს გადაღებულია ფილმებში, აქვს თეატრალური როლებიც. გვევლინება როგორც გამხმოვანებელი. 2009 წლიდან ურთიერთობაში იმყოფებოდა მსახიობ გურამ ბაბლიშვილთან. 2012 წლის 31 მაისს მათ შვილი შეეძინათ. 2015 წლის ივნისში წყვილი ოფიციალურად დაქორწინდა, თუმცა 2017 წელს ერთმანეთს გაშორდნენ.
Arp 273

273 — ურთიერთქმედ გალაქტიკათა ჯგუფი ანდრომედეს გალაქტიკიდან 300 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე. პირველად, იგი 1966 წელს, ჰელტონ არპის მიერ შედგენილ უჩვეულო გალაქტიკათა ატლასში აღიწერა. სპირალურ გალაქტიკათა შორის უდიდესი, ცნობილი, როგორც 1810, ხუთჯერ მასიურია, ვიდრე მცირე გალაქტიკა. მას გააჩნია დისკი, რომელიც თანამგზავრი გალაქტიკის — 1813-ის გრავიტაციული მიზიდულობით დეფორმირდა და ვარდის მსგავსი ფორმა მიიღო. მცირე გალაქტიკა, საკუთარ ბირთვში ვარსკვლავთწარმოქმნის პროცესთა მიმდინარეობის აშკარა ნიშნებს ავლენს. მიიჩნევა, რომ მან 1810-ს ჩაუარა.
ბერნარდინუ-ბატისტა

ბერნარდინუ-ბატისტა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 075 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 60,74 კმ²-ზე. ფართობი 50 628 კმ²-ია.
ბონ-ჟეზუსი (პარაიბა)

ბონ-ჟეზუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 318 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 400 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 50,52 კმ²-ზე. ფართობი 47 502 კმ²-ია.
ბონიტუ-დი-სანტა-ფე

ბონიტუ-დი-სანტა-ფე — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 593 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 804 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 47,32 კმ²-ზე. ფართობი 228 327 კმ²-ია.
კაშუეირა-დუზ-ინდიუსი

კაშუეირა-დუზ-ინდიუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 319 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 546 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49,44 კმ²-ზე. ფართობი 193 068 კმ²-ია.
კაჟაზეირასი

კაჟაზეირასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 298 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 58 446 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 103,28 კმ²-ზე. ფართობი 565 899 კმ²-ია.
კარაპატეირა

კარაპატეირა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 372 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 378 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 43,61 კმ²-ზე. ფართობი 54 524 კმ²-ია.
არაბი (მრავალმნიშვნელოვანი)

არაბი შეიძლება აღნიშნავდეს:

არაბი — არაბულენოვანი ხალხების (ალჟირელების, ეგვიპტელების, მაროკოელების და სხვა.) მეტაერთობა, დასავლეთ აზიისა და ჩრდილოეთ აფრიკის არაბული ქვეყნების ძირითადი მოსახლენი.

აზერბაიჯანი
არაბი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში.
არაბი — სოფელი აზერბაიჯანში, მასალის რაიონში.
არაბი — სოფელი აზერბაიჯანში, ხაჩმაზის რაიონში.
ერნსტ ტელმანი

ერნსტ ტელმანი (; დ. 16 აპრილი, 1886 — გ. 18 აგვისტო, 1944) — გერმანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, ვაიმარის რესპუბლიკის არსებობის უდიდეს დროში გერმანიის კომუნისტური პარტიის ლიდერი, ადოლფ ჰიტლერის ერთ-ერთი მთავარი პოლიტიკური მოწინააღმდეგე. 1933 წელს იგი გესტაპომ დააპატიმრა, რის შემდეგაც ტელმანმა 11 წელი გაატარა პატიმრობაში, სანამ 1944 წელს ჰიტლერის ბრძანებით სასიკვდილო განაჩენი არ მიიღო.

ტელმანის სახელი მინიჭებული აქვს საქართველოში ერთ-ერთ სოფელს.
რუდოლფ ვირხოვი

რუდოლფ ვირხოვი (; დ. 13 ოქტომბერი, 1821 — გ. 5 სექტემბერი 1902) — საუკუნის მეორე ნახევრის გერმანელი მეცნიერი და პოლიტიკური მოღვაწე, ექიმი, პათოლოგოანატომი, ჰისტოლოგი, ფიზიოლოგი.

ამასთანავე რუდოლფი წარმოადგენს ფუძემდებელს უჯრედული თეორიის ბიოლოგიაში და უჯრედული პათელოგიის მედიცინაში. გარდა ამისა რუდოლფი იყო სპეციალისტი არქეოლოგიაში, ანთროპოგიაში და პანეონთოლოგიაში.

ბიოგრაფია
1843 წელს დაამთავრა სრული კურსი ბერლინის ფრიდრიხ-ვილჰელმის სამედიცინო უნივერსიტეტში, რის შედეგადაც ჯერ ასისტენტად დაიწყო მუშაობა, ხოლო მოგვიანებით მუშაობა განაგრძო ბერლინის საავადმყოფოში.
მაქს ამანი

მაქს ამანი (; დ. 24 ნოემბერი, 1891, მიუნხენი, გერმანიის იმპერია — გ. 30 მარტი, 1957, მიუნხენი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა) — გერმანელი სახელმწიფო მოღვაწე, გამომცემელი. ბეჭდვის იმპერიული ხელმძღვანელი, რაიხსლაიტერი (2 ივნისი, 1933 — 8 მაისი, 1945), შუცშტაფელის ობერგრუპენფიურერი (30 იანვარი, 1936). რაიხსტაგის დეპუტატი.
მარტა არენდზეე

მარტა არენდზეე (; დ. 29 მარტი, 1885, გერმანიის იმპერია — გ. 22 მაისი, 1953, აღმოსავლეთი ბერლინი) — გერმანელი მემარცხენე პოლიტიკოსი, ფემინისტი. პოლიტიკური კარიერის განმავლობაში არაერთხელ შეიცვალა პარტია. 1924–1930 წლებში რაიხსტაგის დეპუტატი. ადოლფ ჰიტლერის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ადრეული პოლიტიკური მოღვაწეობისათვის ექვსთვიანი პატიმრობა მიუსაჯეს, 1934 წელს არენდზეემ მოახდინა საბჭოთა კავშირში ემიგრაცია. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მოღვაწეობა განაგრძო გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში.
ლამია აჯი ბაშარი

ლამია აჯი ბაშარი (ქურთ.: ; დ. 1998, სინჯარი, ერაყი) — ეზიდი ადამიანის უფლებათა დამცველი. 2016 წელს დაჯილდოვდა სახაროვის პრემიით.

ბიოგრაფია
აჯი ბაშარი არის ერაყის სოფელ კოჭოდან, სინჯარიდან. 2014 წლის აგვისტოში ნადია მურადისთან ერთად, ის გაიტაცა ისლამური სახელმწიფოს მებრძოლებმა მათივე სოფლიდან და აიძულებდნენ სექსუალურ მონობას. მას ასევე აიძულეს თვითმკვლელობა.

მისი ოჯახის დახმარებით, რომლებმაც ადგილობრივ კონტრაბანდისტებს ფული გადაუხადეს, ის გაიქცა ტყვეობიდან 2016 წლის აპრილში, თუმცა დაშავდა ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმიან ტერიტორიაზე გადასვლის დროს. შემდეგ, სამედიცინო დახმარება გერმანიაში მიიღო.
მესიე 59

მესიე 59, აგრეთვე ცნობილი როგორც 59 ან 4621 — ელიფსური გალაქტიკა ქალწულის თანავარსკვლავედის მიმართულებით. მიეკუთვნება ქალწულის გროვას.

ისტორია
მესიე 59 და მის სიახლოვეს მდებარე ელიფსური გალაქტიკა მესიე 60 1779 წელს აღმოაჩინა გერმანელმა ასტრონომმა იოჰან გოტფრიდ კოილერმა, როდესაც ცის იმავე ნაწილში კომეტას აკვირდებოდა. მისი აღმოჩენიდან სამი დღის შემდეგ, ორივე მათგანი თავის კატალოგში შეიტანა ფრანგმა ასტრონომმა შარლ მესიემ.

მახასიათებლები
მესიე 59-ის ცენტრში მდებარეობს სუპერმასიური შავი ხვრელი, რომლის მასაც მზის მასას 270 მილიონჯერ აჭარბებს. გალაქტიკას ასევე გააჩნია ვარსკვლავების შიდა დისკი და მდიდარია სფეროსებრი გროვებით, რომელთა რაოდენობაც დაახლოებით 2200-ია. გარდა ამისა, მის გარშემო ბრუნავს ულტრაკომპაქტური ჯუჯა გალაქტიკა 59-3.
ზიგფრიდ აუფჰოიზერი

ზიგფრიდ აუფჰოიზერი (; დ. 1 მაისი, 1884, აუსბურგი, გერმანიის იმპერია — გ. 6 დეკემბერი, 1969, დასავლეთი ბერლინი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა) — გერმანელი სოციალ-დემოკრატი პოლიტიკოსი. 1921–1933 წლებში რაიხსტაგის დეპუტატი. ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მოღვაწეობა გააგრძელა პრაღაში, პარიზში და ნიუ-იორკში. 1951 წელს დაბრუნდა გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში. გარდაიცვალა 1969 წელს.
ჰანს ბაიმლერი

ჰანს ბაიმლერი (; დ. 2 ივლისი, 1895, მიუნხენი, გერმანიის იმპერია — გ. 1 დეკემბერი, 1936, მადრიდი, ესპანეთი) — გერმანელი პოლიტიკოსი, ანტიფაშისტი, ესპანეთის სამოქალაქო ომის მონაწილე რესპუბლიკელების მხარეზე. 1918 წლიდან იყო გერმანიის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1919 წელს მონაწილეობდა ბავარიის საბჭოთა რესპუბლიკის დაცვაში, რის გამოც 2 წელი საპყრობილეში გაატარა. 1932 წელს აირჩიეს რაიხსტაგის დეპუტატად, თუმცა, 1933 წლის მაისში იგი ნაცისტებმა დააპატიმრეს და დახაუს საკონცენტრაციო ბანაკში გააგზავნეს, საიდანაც იგი იმავე წლის მაისში გაიქცა და მოახდინა ჩეხოსლოვაკიაში ემიგრაცია. მონაწილეობდა ესპანეთის სამოქალაქო ომში. დაიღუპა 1936 წლის 1 დეკემბერს, მადრიდთან.
არტურ ბეკერი

არტურ ბეკერი (; დ. 12 მაისი, 1905, რემშაიდი, გერმანიის იმპერია — გ. 16 მაისი, 1938, ბურგოსი, ესპანეთი) — გერმანელი პოლიტიკოსი, ანტიფაშისტი, გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში კომუნისტური მოძრაობის „ხატი“. 1932 წელს აირჩიეს რაიხსტაგის დეპუტატად, თუმცა, ნაცისტების მიერ ოპოზიციური პოლიტიკური აკრძალვის გამო მან ვერ შეძლო რაიხსტაგში მუშაობა. ესპანეთის სამოქალაქო ომში იბრძოდა რესპუბლიკელების მხარეზე. დაიღუპა 1938 წლის 16 მაისს ქალაქ ბურგოსში.
ოტო ველსი

ოტო ველსი (; დ. 15 სექტემბერი, 1873, ბერლინი, გერმანიის იმპერია — გ. 16 სექტემბერი, 1939, პარიზი, საფრანგეთი) — გერმანელი სოციალ-დემოკრატი პოლიტიკოსი, 1919 წლიდან პარტიის აკრძალვამდე გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარე. 1912–1918 წლებში გერმანიის იმპერიის , ხოლო 1919–1933 წლებში ვაიმარის რესპუბლიკის რაიხსტაგის დეპუტატი. გარდაიცვალა 1939 წლის 16 სექტემბერს საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში.
იაზღულემის ქედი

იაზღულემის ქედი — ქედი ტაჯიკეთში, პამირის დასავლეთ ნაწილში. განფენილია მთიანი ბადახშანის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე, მდინარეებს იაზღულემსა და ბართანგს შორის. გადაჭიმულია დაახლოებით 170 კმ-ზე. საშუალო სიმაღლე შეადგენს 4500–6000 მ-ს. უმაღლესი წერტილია დამოუკიდებლობის პიკი (6974 მ). აგებულია ფიქლებით, ქვიშაქვებით, კირქვებითა და გრანიტებით. თხემზე მყინვარებია, რომელთა საერთო ფართობია დაახლოებით 630 კმ². ფერდობებზე გავრცელებულია ნახევარუდაბნოსა და მაღალმთის მეჩხერი მცენარეულობა.
ჟოკა-კლაუდინიუ

ჟოკა-კლაუდინიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 290 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 615 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 35,33 კმ²-ზე. ფართობი 74 007 კმ²-ია.
მონტი-ორები

მონტი-ორები — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 720 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 508 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 38,8 კმ²-ზე. ფართობი 116 173 კმ²-ია.
პოსუ-დანტასი

პოსუ-დანტასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 470 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 751 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 38,57 კმ²-ზე. ფართობი 97 251 კმ²-ია.
სან-ჟუან-დი-რიუ-დუ-პეიში

სან-ჟუან-დი-რიუ-დუ-პეიში — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 245 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 201 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 38,36 კმ²-ზე. ფართობი 474 430 კმ²-ია.
სან-ჟოზე-დი-პირანიასი

სან-ჟოზე-დი-პირანიასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 096 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 28,19 კმ²-ზე. ფართობი 677 305 კმ²-ია.
ტრიუნფუ (პარაიბა)

ტრიუნფუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 310 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 220 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 41,93 კმ²-ზე. ფართობი 219 866 კმ²-ია.
უირაუნა

უირაუნა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 320 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაჟაზეირასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 584 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49,52 კმ²-ზე. ფართობი 294 499 კმ²-ია.
ნოემბრის რევოლუცია

ნოემბრის რევოლუცია , ასევე ცნობილია როგორც გერმანიის 1918–1919 წლების რევოლუცია — რევოლუცია გერმანიის იმპერიაში 1918 წელს, რომლის შედეგად დასრულდა პირველი მსოფლიო ომი, ბოლო მოეღო გერმანიის იმპერიას და შეიქმნა საპარლამენტო რესპუბლიკა, ცნობილი, როგორც ვაიმარის რესპუბლიკა. რევოლუციის დასაწყისად ითვლება 1918 წლის 4 ნოემბერი — კილში მატროსების აჯანყება, კულმინაციური მომენტად — 9 ნოემბრის შუადღისას რესპუბლიკის წარმოქმნა, ხოლო ფორმალურ დასასრულად 1919 წლის 11 აგვისტო, როდესაც რესპუბლიკის პრეზიდენტმა, ფრიდრიხ ებერტმა ხელი მოაწერა ვაიმარის კონსტიტუციას.
აუგუსტ შნაიდჰუბერი

აუგუსტ შნაიდჰუბერი (; დ. 8 მაისი, 1887, ბავარია, გერმანიის იმპერია — გ. 30 ივნისი, 1934, მიუნხენი, მესამე რაიხი) — მესამე რაიხის სახელმწიფო მოღვაწე, -ის ობერგრუპენფიურერი.

პირველ მსოფლიო ომში მიიღო და ხარისხის რკინის ჯვარი და საპატიო ჯვარი ფრონტელთათვის. 1928 წელს გაწევრიანდა -ში, იმავე წელს დაინიშნა ჯგუფი „სამხრეთის“ ფიურერად, 1931 წლიდან კი იყო „დასავლეთის“ ჯგუფის ფიურერი. 1932 წლიან იკავებდა მიუნხენის ობერჯგუფის ფიურერის პოსტს. იმავე წელს გახდა რაიხსტაგის დეპუტატი, ხოლო 1933 წლის 7 აპრილიდან იყო მიუნხენის პოლიციის ხელმძღვანელი.

მოკლეს გრძელი დანების ღამის დროს, 1934 წლის 30 ივნისს.
ჯემალ ბერაძე

ჯემალ ბერაძე (დ. 15 ნოემბერი, 1939 — გ. სექტემბერი 2015) — ქართველი მორაგბე.

ბიოგრაფია
ჯემალ ბერაძე დაიბადა 1939 წელს თბილისში. სარაგბო კარიერა დაიწყო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (სპი) გუნდში, რომელიც 1960-იან წლებში ქალაქის უცვლელი ფალავანი იყო. იგი იყო სპორტის ოსტატი, ქართული რაგბის პიონერი, ღირსების ორდენის მფლობელი, რომელიც პრეზიდენტის განკარგულებით 2003 წელს გადაეცა. ქართული რაგბის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, პირველი ქართული გუნდების უცვლელი კაპიტანი, თამაშობდა ნახევარდაცვაში გარემარბად..

იგი იყო ვეტერან მორაგბეთა კავშირის წევრი და ვეტერანთა ნაკრებ „ოქროს ბუღების“ მოთამაშე. 2001 წელს მან საფრანგეთში მონაწილეობა მიიღო მორაგბეთა მსოფლიო ფესტივალზე, იგი ქართველი ვეტერანების კაპიტანი იყო. მათ დაამარცხეს რაგბის სამშობლოს წარმომადგენლები - ინგლისის მორაგბენი. გარდაიცვალა 2015 წლის სექტემბერში.
ბელენ-დუ-ბრეჟუ-დუ-კრუსი

ბელენ-დუ-ბრეჟუ-დუ-კრუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 176 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 143 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,84 კმ²-ზე. ფართობი 603 043 კმ²-ია.
ბონ-სუსეუ (პარაიბა)

ბონ-სუსეუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 300 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 035 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27,35 კმ²-ზე. ფართობი 184 102 კმ²-ია.
ბრეჟუ-დუ-კრუსი

ბრეჟუ-დუ-კრუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 199 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 123 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,9 კმ²-ზე. ფართობი 398 921 კმ²-ია.
ბრეჟუ-დუს-სანტუსი

ბრეჟუ-დუს-სანტუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 330 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 198 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 66,04 კმ²-ზე. ფართობი 93 846 კმ²-ია.
კატოლე-დუ-როშა

კატოლე-დუ-როშა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 272 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 759 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 52,09 კმ²-ზე. ფართობი 552 112 კმ²-ია.
ჟერიკო (პარაიბა)

ჟერიკო — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 250 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 538 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42,04 კმ²-ზე. ფართობი 179 311 კმ²-ია.
ლაგოა (პარაიბა)

ლაგოა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 281 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 681 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,31 კმ²-ზე. ფართობი 177 902 კმ²-ია.
მატუ-გროსუ (პარაიბა)

მატუ-გროსუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 225 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 702 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,35 კმ²-ზე. ფართობი 83 522 კმ²-ია.
რიაშუ-დუს-კავალუსი

რიაშუ-დუს-კავალუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 314 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31,49 კმ²-ზე. ფართობი 264 025 კმ²-ია.
სან-ჟოზე-დუ-ბრეჟუ-დუ-კრუსი

სან-ჟოზე-დუ-ბრეჟუ-დუ-კრუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 157 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კატოლე-დუ-როშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 684 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,66 კმ²-ზე. ფართობი 253 019 კმ²-ია.
ნარიმანი

ნარიმანი — მხარე ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში, ამჟამად მდებარეობს თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე.

ლოკალიზდება ისტორიულ ოლთისში, არზრუმის ოლქში. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის სათავესთან, თანამედროვე ქალაქ ნარმანის (ნამირვანის) ტერიტორიაზე. ნარიმანი წყაროებში ნარუმაკის, ნარმანის, მამირვანის სახელითაცაა ცნობილი. ს-ში ნარიმანი/ნარმუკი ნამურაკანის სახელწოდებით შედიოდა ბანელი ეპისკოპოსის სამწყსოში. თურქების მიერ სამცხე-საათაბაგოს დაპყრობის შემდეგ, ნარიმანი - სს-ში შევიდა ჩილდირის ეიალეთის მამირვანის ლივას, მამირვანის ნაჰიეში.
ეკატერინე მწითურიძე

ეკატერინე მწითურიძე ( დ. 10 იანვარი 1972, თბილისი, საქართველოს სსრ) — რუსეთში მოღვაწე ქართველი ტელეწამყვანი, კინომცოდნე და კინოკრიტიკოსი. ჟურნალ „ -ის“ მთავარი რედაქტორი. 2011–2020 წლებში „როსკინოს“ გენერალური დირექტორი. „პირველი არხის“ კინოექსპერტი. სანქტ-პეტერბურგის საერთაშორისო მედია ფორუმის კონცეფციის ავტორი და გენერალური პროდიუსერი.

არის რუსეთის ფედერაციის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი, რუსეთისა და საერთაშორისო ჟურნალისტთა კავშირისა და კინოპრესის საერთაშორისო ფედერაციის წევრი; რუსეთის კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი. 1994 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და კინომცოდნეობის ფაკულტეტი. არის ისტორიულ მეცნიერებათა მაგისტრი. 1994 წლიდან ცხოვრობს რუსეთის დედაქალაქ მოსკოვში.
მიხეილ ოსაძე

მიხეილ ოსაძე (დ. 23 მარტი, 1943, სოფელი სატივე, ხაშურის რაიონი) — ქართველი პოლიტიკოსი, თანამდებობის პირი, ინჟინერი, საქართველოს პარლამენტის ორგზის (1995, 1999) წევრი.

ბიოგრაფია
მიხეილ ოსაძე დაიბადა 1943 წლის 23 მარტს ხაშურის რაიონის სოფელ სატივეში. 1967 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერ-ელექტრომექანიკოსის სპეციალობით.

1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ხაშურის მაჟორიტარი). პარლამენტში იგი იყო საკონსტიტუციო, იურიდიულ საკითხთა და კანონიერების კომიტეტის წევრი, საქართველოს პარლამენტის სამართალდამცავი ორგანოების ზოგიერთი თანამდებობის პირის ანტიკონსტიტუციურ ქმედებათა შემსწავლელი დროებითი საგამოძიებო კომისიის თავმჯდომარე, კორუფციასთან ბრძოლის დროებითი საგამოძიებო კომისიის წევრი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.
95 თეზისი

95 თეზისი — მარტინ ლუთერის მიერ ლათინურ ენაზე დაწერილი დოკუმენტი.

ამ დოკუმენტის დაწერით იწყება რეფორმაცია და პროტესტანტიზმის ისტორია. 95 თეზისის ძირითადი იდეა და მოტივი იყო ინდულგენციებით ვაჭრობის პრაქტიკისა და რომის პაპის ცოდვების მიტევების ექსკლუზიური უფლების კრიტიკა.

 საუკუნემდე ითვლებოდა, რომ მარტინ ლუთერმა 1517 წლის 31 ოქტომბერს გამოაკრა ვიტენბერგის ეკლესიის კარზე, მაგრამ ეს სადავო გახადა გერმანელმა ისტორიკოსმა ერვინ იზერლომ.

თეზისების გამოქვეყნებამ მკვეთრი რეაქცია გამოიწვია რომში. თეზისების გამოქვეყნებიდან სამ წელიწადში მარტინ ლუთერი რომის პაპის მიერ უკვე განკვეთილი იყო კათოლიკური ეკლესიიდან, რამაც კათოლიკურ ეკლესიაში კონფლიქტები და განხეთქილება გამოიწვია. ამ კონფლიქტებმა დასავლეთ ევროპაში რელიგიური კონფლიქტებისა და ომების ტალღა ააგორეს.
ნოდარ ჭითანავა

ნოდარ ამბროსის ძე ჭითანავა (დ. 10 მარტი, 1935, სოფ. ჭკადუაში, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი. სკკპ-ს წევრი 1990-1991 წელი, 1958 წლიდან პარტიის წევრი.

ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, ხოლო 1968 წელს საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის უმაღლესი პარტიული სკოლა. 1959 წლიდან მოყოლებული კომკავშირული და პარტიული საქმიანობით იყო დაკავებული. 1973-1974 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ აჭარის რეგიონული კომიტეტის მეორე მდივნად. 1974-1979 წლებში — საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის მინისტრი. 1979-1985 წლებში მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 1985-1989 წლებში იყო საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი. 1989-1990 წლებში იყო საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე. სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს მე-10 და მე-11 მოწვევის დეპუტატი. 1990-1992 წლებში საქართველოს რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის, კვების მრეწველობისა და სატყეო მეურნეობის მინისტრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ბოა-ვენტურა (პარაიბა)

ბოა-ვენტურა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 303 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაპორანგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 751 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33,71 კმ²-ზე. ფართობი 170 580 კმ²-ია.