iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შორტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შორტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჯეიმზ შორტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 67.94 კმ, სიღრმე — 2.75 კმ.

სატელიტური კრატერები
შპერერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შპერერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გუსტავ შპერერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 25.57 კმ, სიღრმე — 1.91 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰეილი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰეილი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონომის, ჯორჯ ელერი ჰეილისა და ბრიტანელი რაკეტმშენებელის, უილიამ ჰეილის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 84.42 კმ, სიღრმე — 2.81 კმ.

სატელიტური კრატერები
ტამიკი ჰარა

ტამიკი ჰარა (, ჰარა ტამიკი, დ. 15 ნოემბერი, 1905 — 13 მარტი, 1951) — იაპონელი მწერალი და ჰიროსიმაზე დაბომბვას გადარჩენილი, რომელიც ცნობილია ატომური ბომბის გამანადგურებელი ძალის შესახებ თავისი ნაწარმოებებით.

ბიოგრაფია
ჰარა დაიბადა ჰიროსიმაში 1905 წელს. თავის ადრეულ წლებში იგი ინტროვერტული პიროვნება იყო, რომელსაც ხშირად აწუხებდა შფოთვითი მდგომარეობა. სანამ საშუალო სკოლის მოსწავლე იყო, ჰარა გაეცნო რუსულ ლიტერატურას და ასევე დაიწყო პოეზიის წერა. განსაკუთრებით აღფრთოვანებული იყო პოეტებით მურო საისეით და პოლ ვერლენით.

კეიოს უნივერსიტეტის ინგლისური ლიტერატურის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ, იგი აქვეყნებდა პროზასა და პოეზიას ჟურნალ „მიტა ბუნგაკუში". 1933 წელს დაქორწინდა სადაე სასაკიზე, ლიტერატურული კრიტიკოსის, კიიჩი სასაკის დაზე. გარკვეული ხნის განმავლობაში, ის ასევე უკავშირდებოდა იაპონიის მემარცხენე მოძრაობას.

სადაე გარდაიცვალა 1944 წელს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ. ჰარამ ერთხელ ასე თქვა მის შესახებ: ერთი წლის შემდეგ იგი მშობლების სახლში ჰიროსიმაზე იმყოფებოდა ატომური დაბომბვისას, თუმცა სასწაულებრივად გადარჩა. ეს ორი ტრავმული გამოცდილება გახდა მისი შემდგომი ნამუშევრების ცენტრალური თემა.

ლიტერატურული შემოქმედება
მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოები, „ზაფხულის ყვავილი“ (ნაცუ ნო ჰანა), ჰიროსიმაში საკუთარი თვალით ნანახისა და ადამიანების დაღუპვის ამსახველი თხრობა, გამოქვეყნდა 1947 წლის ივნისში და მიიღო ტაკიტარო მინაკამის პირველი პრემია. ამ ამბავს ორი შემდგომი ნაწილი მოჰყვა მოგვიანებით: „ნანგრევებიდან“ (ჰაიკიო კარა) — 1947 წლის ნოემბერში, და „განადგურების პრელუდია“ (კაიმეცუ ნო ჯოკიოკუ) — 1949 წლის იანვარში. მან ასევე დაწერა ლექსები იმავე თემაზე, ხოლო მისმა 1950 წლის მოთხრობაში „უცუკუშიკი ში ნო კიში ნი" (ლიტ. „ლამაზი სიკვდილის ზღვარზე“) აღწერა თავისი ცოლის უკანასკნელი დღეები. 1949 წელს დაწერილ ნაწარმოებში „ჩინკონკა" (ლიტ. „რეკვიემი“) განიხილავდა სადაეს სიკვდილსა და ჰიროსიმაში დაღუპულებს თითქმის ერთ მთლიან დანაკარგად.

მემორიალი
ტამიკი ჰარას მემორიალი და ეპიტაფია აშენდა ჰიროსიმას ციხის ადგილზე 1951 წლის ნოემბერში მწერლებისა და ლიტერატურათმცოდნეების მიერ, რომლებიც ახლოს იყვნენ მასთან. მას შემდეგ, რაც ძეგლი ვანდალიზმის შედეგად არაერთხელ დაზიანდა, იგი გადაკეთდა და გადატანილ იქნა ატომური ბომბის გუმბათის გვერდით, დღევანდელ ადგილზე, 1967 წლის ივლისში. ძეგლზე გამოსახულია ჰარას ლექსის წარწერა, რომელიც ასე იკითხება:

ძველ დღეებში ქვაში ამოკვეთილი,

ქვიშაზე ჩრდილი დაცემული,

ჩამოშლილი სამყაროს შუაგულში,

ერთი ყვავილის ხატება.

ტამიკი ჰარას სიკვდილის წლისთავს ეწოდა კაგენკი (, „ყვავილის ხატების გლოვა"). „კაგენკის საზოგადოებამ", რომელიც ჩამოყალიბდა ჰარას ნამუშევრის თაყვანისმცემლების მიერ, უმასპინძლა გამოფენას ჰარას სიკვდილის 50 წლისთავის აღსანიშნავად 2001 წელს, და ყოველწლიურად აწყობს მემორიალურ აქტივობას მისი ძეგლის წინ.

რჩეული ნამუშევრები
1945: „გენბაკუ ჰისაი-ჯი ნო ნოტო" (გამოქვეყნდა 1953)
1947: „ზაფხულის ყვავილი"
1947: „ნანგრევებიდან"
1949: „განადგურების პრელუდია"
1949: „ჩინკონკა"
1950: „უცუკუშიკი ში ნო კიში ნი"
1951: „გულის სურვილის ქვეყანა"
შეილერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შეილერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნათანიელ შეილერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 48.47 კმ, სიღრმე — 2.32 კმ.

სატელიტური კრატერები
შეილერის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ჰენი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰენი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ლუის ჰენის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 68.74 კმ, სიღრმე — 2.75 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰასეგავა ნიოძეკანი

ჰასეგავა ნიოძეკანი (; დაბადების სახელი — ჰასეგავა მანჯირო ; დ. 30 ნოემბერი, 1875 — 11 ნოემბერი, 1969), ცნობილი თავისი ფსევდონიმით ჰასეგავა ნიოძეკანი — იაპონელი სოციალური კრიტიკოსი და ჟურნალისტი ტაიშოსა და შოვას ეპოქებში. იგი მიიჩნევა ომთაშორისი პერიოდის იაპონიაში ლიბერალიზმისა და დემოკრატიის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ფუგურად და ფართო დამცველად.

ბიოგრაფია
ნიოძეკანი დაიბადა ტოკიოში, ფუკაგავას რაიონში, იამადა ტოკუჯიროს ოჯახში. მოგვიანებით იგი შვილად აიყვანა მამის დედის საგვარეულომ, რის შედეგადაც მიიღო გვარი — ჰასეგავა. 1885–1897 წლებში სწავლობდა დოჯინშაში, სკოლაში, რომელიც დააარსა მასანაო ნაკამურამ . შემდგომში დადიოდა ტოკიოს ჰოგაკუინის სამართლის სკოლაში, რომელიც დღეს ტიუოს უნივერსიტეტის ნაწილია. სწავლა დაასრულა 1898 წელს, სისხლის სამართლის სპეციალობით.

კარიერა ჟურნალისტიკაში
1903 წელს ნიოძეკანი ჟურნალისტად მიიწვია კუგა კაცუნანიმ გაზეთ ნიჰონში (-ში). 1907 წელს იგი გადავიდა ჟურნალში (იაპონია და იაპონელები), სადაც თანამშრომლობდა მოაზროვნე -თან. რამდენიმე წლის შემდეგ კვლავ დაბრუნდა საგაზეთო ჟურნალისტიკაში და დაიწყო მუშაობა გაზეთში ნიჰონ ოიობი ნიჰონჯინი ( — ოსაკა ასაჰი შინბუნი).

მისი პუბლიკაციები მკაფიოდ ასახავდა მემარცხენე პოლიტიკურ პოზიციებს, რის გამოც 1918 წელს მან თანამდებობა დატოვა პროტესტის ნიშნად, მას შემდეგ, რაც გაზეთი მთავრობის მხრიდან მწვავე კრიტიკის ობიექტი გახდა.

პოლიტიკური აქტივობა
1919 წელს ნიოძეკანმა თანამოაზრე ლიბერალ ჟურნალისტთან, ოიამა იკუოსთან ერთად დააარსა პოლიტიკური ჟურნალი „ვარერა“ ( — „ჩვენ“), რომლის მიზანი იყო პოლიტიკური რეფორმების, სოციალური დემოკრატიისა და სამოქალაქო თავისუფლებების ხელშეწყობა. ჟურნალი აქტიურად ეწინააღმდეგებოდა იაპონიაში მზარდ მილიტარიზმსა და ულტრანაციონალიზმს.

1932 წელს მან გამოაქვეყნა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაშრომი — ნიჰონ ფუაშიზუმუ ჰიჰანი ( — „იაპონური ფაშიზმის კრიტიკა“), რომელშიც გააანალიზა „იაპონური ფაშიზმის“ ფორმირება და მისი სოციალური საფუძვლები.

1930-იანი წლების შუა პერიოდში მთავრობის რეპრესიებმა და მშვიდობის შენარჩუნების კანონების გამოყენებამ ნიოძეკანის დაპატიმრება და ხანმოკლე პატიმრობა გამოიწვია. ამის შემდეგ იგი იძულებული გახდა, უფრო ფრთხილი და ზომიერი ტონი შეენარჩუნებინა, თუმცა აგრძელებდა მტკიცებას, რომ იაპონური საზოგადოება თავისი ბუნებით ლიბერალური, რაციონალური და დემოკრატიულია და ბევრ ასპექტში ახლოს დგას ბრიტანული კლასიკური ლიბერალიზმის ტრადიციასთან.

აღსანიშნავია, რომ მიუხედავად მილიტარიზმის კრიტიკისა, ნიოძეკანი გარკვეულ პერიოდში მხარს უჭერდა აღმოსავლეთ აზიის დიდი სფეროს იდეას, რომელსაც განიხილავდა როგორც აზიური ეკონომიკური და კულტურული განვითარების ალტერნატიულ გზას ევროპული დომინაციის გარეშე.

შემდგომი წლები და აღიარება
1946 წელს ჰასეგავა აირჩიეს თანატოლთა პალატის წევრად მის ბოლო მოწვევაზე, მეიჯის კონსტიტუციის გაუქმებამდე. 1947 წელს იგი გახდა იაპონიის ხელოვნების აკადემიის წევრი, ხოლო 1948 წელს იაპონიის მთავრობამ მიანიჭა კულტურის ორდენი.

მისი საფლავი მდებარეობს სეირინ-ჯის ტაძარში, ბუნკიოს რაიონში, ტოკიოში.
შენფელდი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შენფელდი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ედუარდ შენფელდის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 24.57 კმ, სიღრმე — 1.89 კმ.

სატელიტური კრატერები
შენფელდის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
შატალოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შატალოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ვლადიმერ შატალოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 24.05 კმ, სიღრმე — 1.88 კმ.

სატელიტური კრატერები
შატალოვის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 591

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 591 მიიღეს 1986 წლის 28 ნოემბერს, რეზოლუციების 418 (1977), 421 (1977), 473 (1980) და 558 (1984) გახსენების შემდეგ, საბჭომ გააძლიერა აპართეიდის სამხრეთ აფრიკის წინააღმდეგ სავალდებულო იარაღის ემბარგო, რომელიც დაწესდა რეზოლუცია 418-ით, და გახადა იგი უფრო ყოვლისმომცველი. რეზოლუცია 591 ცდილობდა განემარტა ბუნდოვანი ტერმინები ამ თემები წინა რეზოლუციებიდან.

საბჭომ აღიარა სამხრეთ აფრიკის ხალხის ბრძოლა და მოუწოდა დემოკრატიული სახელმწიფოს დაარსებას სრული სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებებით, როგორც ეს ჩამოყალიბებულია ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციაში (1948). მან ასევე დაგმო სამხრეთ აფრიკის „რასისტული რეჟიმი“ აპარტეიდის მოწინააღმდეგეთა რეპრესიების, მომიტინგეთა მკვლელობის, პოლიტიკური პატიმრების დაპატიმრების და უსაფრთხოების საბჭოსა და გენერალური ასამბლეის რეზოლუციების უგულებელყოფისთვის.

რეზოლუცია მოუწოდებდა წევრ სახელმწიფოებს უზრუნველეყოთ, რომ ემბარგოსთვის დაქვემდებარებული ნივთების კომპონენტებს არ მიაღწიათ სამხრეთ აფრიკაში მესამე ქვეყნების მეშვეობით, მათ შორის თვითმფრინავების სათადარიგო ნაწილები და სხვა სამხედრო აღჭურვილობა, რომელიც ეკუთვნის სამხრეთ აფრიკას, ასევე ნებისმიერი ნივთი, რომლის მიმართაც სხვა ქვეყნებმა შეიძლება იფიქრონ, რომ განკუთვნილია სამხრეთ აფრიკის პოლიციის ძალების ან არმიის მიერ გამოსაყენებლად. ნივთები მოიცავდა თვითმფრინავებს, თვითმფრინავების ძრავებს ან ნაწილებს, ელექტრონულ და სატელეკომუნიკაციო აღჭურვილობას, კომპიუტერებს და ოთხბორბლიან მანქანებს. რეზოლუცია 418-იდან „იარაღისა და მასთან დაკავშირებული მასალის“ თვალსაზრისით, ეს მოიცავდა ბირთვულ, სტრატეგიულ და ჩვეულებრივ იარაღს, ყველა სამხედრო და პარამილიტარულ პოლიციის სატრანსპორტო საშუალებას აღჭურვილობასა და სხვა დაკავშირებულ მასალას. საბჭო განსაკუთრებით მოუწოდებდა ბირთვულ სფეროში ნებისმიერ თანამშრომლობას.

შემდეგ საბჭო მოუწოდებდა წევრ სახელმწიფოებს არ მიეღოთ იარაღის, საბრძოლო მასალის ან სამხედრო სატრანსპორტო საშუალებების იმპორტი სამხრეთ აფრიკიდან და სთხოვა მათ, ვისაც ეს ჯერ არ გაუკეთებია, დაესრულებინა ყველა გაცვლითი ვიზიტი, მათ შორის სამთავრობო პერსონალის მიერ. მან ასევე მოითხოვა წევრი სახელმწიფოებისგან და მათგან, ვინც არ არის გაეროს წევრი, არ მიიღონ მონაწილეობა არც ერთ აქტივობაში ქვეყანაში, რომელმაც შეიძლება ხელი შეუწყოს სამხრეთ აფრიკის სამხედრო შესაძლებლობებს, უზრუნველყოფდნენ, რომ ეროვნული კანონმდებლობა ასახავდეს ამას. თუმცა, ზოგიერთი სახელმწიფო კვლავ აგრძელებდა თანამშრომლობას სამხრეთ აფრიკის რეჟიმთან: ისრაელი და ჩილეს სამხედრო დიქტატურის იარაღს აწვდიდნენ, ხოლო პარაგვაის დიქტატურა უშვებდა, რომ პარაგვაი გამოეყენებინათ მესამე ქვეყნად, რომლის მეშვეობითაც ტვირთი მიეწოდებოდა. ასევე, რადგან მრავალი გაეროს წევრი სახელმწიფო იცავდა რეზოლუციას, არაწევრი სახელმწიფოები და ტერიტორიები, მათ შორის ტაივანი, მათი კომპანიების სამხრეთ აფრიკაში მოქმედების წილი იზრდებოდა, თუმცა ეს არ ნიშნავდა აუცილებლად იარაღის მიწოდებას, სხვა სახელმწიფოების ზეწოლის გამო.
ჰორნსბი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰორნსბი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა თომას ჰორნსბის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 2.85 კმ, სიღრმე — 0.51 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰორნსბის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ჰოუტერმანსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰოუტერმანსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრიც ჰოუტერმანსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 42.68 კმ, სიღრმე — 2.24 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰოუტერმანსის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
მრავლობითი სისტემის ატროფია

მრავლობითი სისტემის ატროფია (ლათ. ) — ნეიროდეგენერაციული დაავადება, რომელიც ხასიათდება ნათხემის, ავტონომიური ნერვული სისტემისა და კორტიკოსპინალური ტრაქტის დაზიანებით. თავის ტვინში ატროფია განსაკუთრებით გამოხატულია ვაროლის ხიდის, ნათხემის შუა ფეხისა და ნათხემის მიდამოში. დაავადებულთა ჰისტოლოგიურ ნიმუშებში აღინიშნება ჩანართები - პაპ-ლანტოსის სხეულაკები, რომლის ძირითადი შემადგენელი ნაწილია ალფა-სინუკლეინი (ნეირონული პროტეინი, რომელიც მონაწილეობს სინაპსური ვეზიკულების ტრაფიკინგსა და ნეირომედიატორების გამოთავისუფლებაში).
ფაბრის დაავადება

ფაბრის დაავადება (ლათ. ) — -ქრომოსომასთან შეჭიდული მულტისისტემური დაავადება. გამოწვეულია გენის (ალფა-გალაქტოზიდაზა-) მუტაციით რის შედეგადაც მცირდება ლიზოსომური ფერმენტის რაოდენობა. კლინიკური გამოვლინებებია პროტეინურია, თირკმლის უკმარისობა და კისტები, მარცხენა/მარჯვენა პარკუჭის ჰიპერტროფია, აორტალური და მიტრალური რეგურგიტაცია, ჰიპერტენზია, რქოვანას ვერტიცილატა. ცნს-ში აღინიშნება ვერტებრობაზილარული დოლიქოექტაზია (ანომალიურად გრძელი და დიდი დიამეტრის მქონე ხერხემლისა და ბაზილარული არტერიები) და ჰიპერინტენსიური უბნები თეთრ ნივთიერებაში.
ჩჟან-ნგო (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჩჟან-ნგო — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ქალის ჩინური სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 2.34 კმ, სიღრმე — 0.42 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჩჟან-ნგოს კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კიოში კავაკამი

კიოში „კარლ“ კავაკამი (, კავაკამი კიოში; დ. 8 აგვისტო, 1873 — გ. 12 ოქტომბერი, 1949) — იაპონელი ქრისტიანი ჟურნალისტი, მწერალი და პოლიტიკური პუბლიცისტი, რომელმაც გამოსცა არაერთი ნაშრომი შეერთებულ შტატებსა და გაერთიანებულ სამეფოში. იგი ცნობილია, როგორც იაპონიის საგარეო პოლიტიკის აქტიური დამცველი დასავლურ სივრცეში საუკუნის დასაწყისში. პერიოდულად იყენებდა ფსევდონიმს . . კავაკამი. ახალგაზრდობაში სოციალისტური იდეებით იყო გატაცებული, რის გამოც მიიღო საშუალო სახელი „კარლ“ — კარლ მარქსის სახელის მიხედვით.
საუაკო არიოში

საუაკო არიოში (, არიოში საუაკო; დ. 20 იანვარი, 1931 — გ. 30 აგვისტო, 1984) — იაპონელი მწერალი, დრამატურგი და სცენარისტი, რომელიც ცნობილია სოციალური თემებისადმი კრიტიკული მიდგომით. მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებებია „ექიმის ცოლი“ და „კის მდინარე“. არიოში ითვლება ომისშემდგომი იაპონური ლიტერატურის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ქალ ავტორად.

ბიოგრაფია
საუაკო არიოში დაიბადა ვაკაიამაში, იაპონიაში. ბავშვობის ნაწილი გაატარა ინდონეზიაში, სადაც მამამისი მუშაობდა. ოჯახი 1941 წელს დაბრუნდა იაპონიაში და ომის პერიოდში საცხოვრებლად გადავიდა ვაკაიამაში, ბებიის სახლში, რათა თავი დაეღწიათ ტოკიოს დაბომბვებისთვის. ომის დასრულების შემდეგ ოჯახი კვლავ დაბრუნდა ტოკიოში.

არიოშიმ დაამთავრა საშუალო სკოლა და შემდგომ ჩაირიცხა ტოკიოს ქალთა ქრისტიანულ უნივერსიტეტში, სადაც ლიტერატურას სწავლობდა. სტუდენტობის პერიოდში მან გამოაქვეყნა რამდენიმე მოთხრობა ლიტერატურულ ჟურნალებში და მიიქცია კრიტიკოსთა ყურადღება. იგი ნომინირებული იყო -ის ახალი ავტორების პრემიაზე, ხოლო მოგვიანებით — აკუტაგავას პრემიაზე.

1959 წელს არიოში გაემგზავრა შეერთებულ შტატებში და ერთი წლის განმავლობაში სწავლობდა -ში. ამ პერიოდში მან პირადად გამოსცადა რასობრივი დისკრიმინაცია, რაც შემდგომ აისახა მის ესეებსა და მხატვრულ ნაწარმოებებში. აშშ-დან დაბრუნების შემდეგ იგი მუშაობდა საგამომცემლო სფეროში და აქტიურად აქვეყნებდა სტატიებსა და რომანებს.

1962 წელს იგი დაქორწინდა ჯინ აკირაზე, თუმცა წყვილი 1964 წელს განქორწინდა. არიოშის ჰყავდა ერთი ქალიშვილი. მწერალი გარდაიცვალა 1984 წელს გულის მწვავე უკმარისობის შედეგად.

შემოქმედება
საუაკო არიოში იყო უაღრესად ნაყოფიერი ავტორი. მისი შემოქმედება გამოირჩევა სოციალური პრობლემების მკვეთრი და ემპათიური ასახვით. იგი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ქალთა მდგომარეობას იაპონურ საზოგადოებაში, ოჯახურ ურთიერთობებსა და თაობათა კონფლიქტს.

მის რომანში კოკოცუ ნო ჰიტო („ბინდის წლები“) აღწერილია მომუშავე ქალის მძიმე ყოფა, რომელიც იძულებულია იზრუნოს ხანდაზმულ ნათესავზე — თემა, რომელმაც ფართო საზოგადოებრივი დისკუსია გამოიწვია იაპონიაში. რომანი „კის მდინარე“ წარმოადგენს სამი თაობის ქალების ცხოვრებას — დედის, ქალიშვილისა და შვილიშვილის — და ნაწილობრივ პროტოტიპად ავტორის ბებია მიიჩნევა.

მისმა ისტორიულმა რომანმა ჰანაოკა სეიშუ ნო ცუმა („ექიმის ცოლი“) არიოშის ფართო აღიარება მოუტანა. ნაწარმოები ასახავს საუკუნის იაპონელი ქალის როლს მეცნიერებისა და მედიცინის სამყაროში და ითვლება ფემინისტური ლიტერატურის მნიშვნელოვან ნიმუშად.

არიოში ასევე ინტერესდებოდა გარემოს დაცვის საკითხებით, ინდუსტრიული დაბინძურებითა და შორეული იაპონური კუნძულების დეპოპულაციით, რაც ასახულია მის გვიანდელ ესეებსა და დოკუმენტურ ნაშრომებში. იგი გატაცებული იყო ტრადიციული იაპონური ხელოვნებით — განსაკუთრებით — კაბუკითა და ბუნრაკუთი .

რჩეული ნაწარმოებები
რაკუიო ნო ფუ — „მზის ჩასვლის ლექსი“ (1954)
ჯიუტა — „ბალადა“ (1956)
შიროი ოგი — „თეთრი მარაო“ (1957)
კინოკავა — „კის მდინარე“ (1959)
ჰანაოკა სეიშუ ნო ცუმა — „ექიმის ცოლი“ (1966)
კოკოცუ ნო ჰიტო — „ბინდის წლები“ (1972)
ფუკუგო ოსენ — „რთული დაბინძურება“ (1975)
ნიჰონ ნო შიმაჯიმა, მუკაში ტო იმა — „იაპონური კუნძულები: წარსული და აწმყო“ (1981)

ფილმის ადაპტაციები
1966 — „კის მდინარე“
1967 — „ექიმის ცოლი“
1973 — „ბინდის წლები“

ჯილდოები
რომანი შინჩოს პრემია (1963)
ქალთა ლიტერატურის პრემია (1967)
-ის ხელოვნების პრემია (1979)
საშიკ სულთანიანი

საშიკ სულთანიანი — სომხეთში მოღვაწე ადამიანის უფლებათა აქტივისტი. იგი სომხეთის იეზიდური ეთნიკური უმცირესობის წარმომადგენელია და დააარსა „იეზიდთა ადამიანის უფლებების ცენტრი“ , რომელიც იეზიდური კულტურისა და ენის დაცვის, აგრეთვე სომხურ საზოგადოებაში იეზიდებისა და სხვა ეთნიკური უმცირესობების ინტეგრაციის მხარდასაჭერად მუშაობდა.

აქტივიზმი
სულთანიანი იეზიდურ ოჯახში დაიბადა სომხეთში, სადაც იეზიდები ქვეყნის ყველაზე მრავალრიცხოვან ეთნიკურ უმცირესობას წარმოადგენენ. მან იეზიდთა უფლებების საჯარო ადვოკატირება პირველად 2013 წელს დაიწყო — თავდაპირველად როგორც ახალგაზრდული აქტივისტი, შემდეგ კი — უმცირესობების მიმართულებით სტაჟიორის/ფელოუს სტატუსით გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ოფისში. 2018 წელს სულთანიანმა დააფუძნა არასამთავრობო ორგანიზაცია „იეზიდთა ადამიანის უფლებების ცენტრი“, რომლის საქმიანობა თემის მობილიზაციას, განათლებასა და სომხეთში მცხოვრები ეთნიკური უმცირესობების ინტეგრაციის მიმართულებით აქტივიზმს უკავშირდებოდა.

სისხლის სამართლის გამოძიება და შემდგომი სასამართლო პროცესი
გამოძიება
2020 წლის ივნისიში ერაყში დაფუძნებულმა იეზიდურმა საინფორმაციო ვებგვერდმა გამოაქვეყნა ინტერვიუ სულთანიანთან, სადაც მან ისაუბრა სომხეთში მცხოვრები იეზიდების წინაშე არსებულ სირთულეებზე. მისი თქმით, იეზიდები დისკრიმინაციას აწყდებოდნენ სომხეთის ხელისუფლების მხრიდან; სათანადოდ ვერ სწავლობდნენ საკუთარ ენასა და კულტურას; ასევე — არასაკმარისად იყვნენ წარმოდგენილნი ადგილობრივი თვითმმართველობის დონეზე. სულთანიანი ასევე ამტკიცებდა, რომ ოლიგარქები იეზიდების ქონებას ითვისებდნენ და ამის შედეგად იეზიდები შიშსა და სიღარიბეში ცხოვრობდნენ.

3 ოქტომბერი 2020 წელს სომხეთის ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურმა დაიწყო სისხლის სამართლის გამოძიება სულთანიანის წინააღმდეგ; მიზეზად სახელდებოდა საჩივარი, რომელიც ნარეკ მალიანმა, ულტრამემარჯვენე „ მოძრაობის“ ლიდერმა, შეიტანა.

სასამართლო პროცესი
სულთანიანის სასამართლო პროცესი დაიწყო 2021 წლის ნოემბერიში, ერევნის საერთო იურისდიქციის სასამართლოში. პროკურორები აცხადებდნენ, რომ იეზიდები სომხეთში დისკრიმინაციას არ განიცდიდნენ და სულთანიანს იეზიდების „შეცდომაში შეყვანას“ ედავებოდნენ. მათ მტკიცებულებად მოიხმეს, მათ შორის, სულთანიანის წინა კომენტარები, სადაც მან ზოგიერთი იეზიდის „მოსახერხებელ/კეთილდღეობრივ“ ცხოვრებაზე ისაუბრა, ასევე — იეზიდი მოწმეების ჩვენებები, რომლებიც სულთანიანის განცხადებებს არ ეთანხმებოდნენ.

სულთანიანის დაცვას წარმართავდნენ „ ' –“-ის ადვოკატები; მან ბრალი არ ცნო. დაცვის მხარის პოზიციით, ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურმა სულთანიანის ფარული მოსმენები 2020 წლის აპრილიში დაიწყო — ოფიციალური საქმის აღძვრამდე ხუთი თვით ადრე — და ამ პერიოდში მისი მხრიდან დანაშაულის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ არსებობდა. ისინი ასევე აკრიტიკებდნენ ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურის მიერ მალიანის „საეჭვო“ საჩივარზე დაყრდნობას, მიუთითებდნენ მალიანის წარსულ ქმედებებზე, როცა ის ადამიანის უფლებათა აქტივისტებს საეჭვო ბრალდებებით მიზანში იღებდა, და ასევე ამბობდნენ, რომ -ის სტატიის (რომელიც თავდაპირველად არაბულად გამოქვეყნდა) მალიანისეული თარგმანი არაზუსტი იყო და პროფესიულად არ ყოფილა შესრულებული სომხურ ენაზე. სულთანიანის თქმით, მისი კრიტიკა მიმართული იყო სომხეთის ხელისუფლებისკენ და არა სომეხი ხალხის წინააღმდეგ. როგორც ევროპის საბჭომ, ისე გაერომ გაავრცელეს საჯარო განცხადებები, რომლებშიც ბრალდებების გაუქმებას/უკან წაღებას მოითხოვდნენ.
ჰანტინგტონის დაავადება

ჰანტინგტონის დაავადება (ლათ. ) — ფატალური ნეიროდეგენერაციული დაავადება, რომელიც ხასიათდება აუტოსომურ-დომინანტური მემკვიდრეობით. ჰანტინგტონის დაავადების დროს ზომაში შემცირებულია თავის ტვინის კუდიანი ბირთვები და ჩენჩო, რის შედეგადაც ლატერალური პარკუჭების შუბლის რქები განიცდის გაფართოებას. კლინიკური გამოვლინებებია ქორეა, კოგნიტური დარღვევები, დეპრესია. მისი პრევალენტობაა 2-10 ყოველ 100,000 მოსახლეზე, დიაგნოზის დასმა კი ხდება საშუალოდ 30-დან 50 წლამდე ასაკში. ინციდენტობა თანაბარია ორივე სქესის ინდივიდებში.
ჯუბერტის სინდრომი

ჯუბერტის სინდრომი (ინგლ. ) — ნერვული სისტემის გენეტიკური დაავადება, რომელიც ხასიათდება აუტოსომურ-რეცესიული მემკვიდრეობით და იწვევს ნათხემის განვითარების შეფერხებას. დღეისათვის ცნობილია 30-ზე მეტი გენი, რომელთა მუტაციაც ასოცირებულია ჯუბერტის სინდრომის განვითარებასთან. ამ სინდრომის დროს გამოხატულია ნათხემის შუა ნაწილის (ჭიის) აპლაზია. კლინიკური გამოვლინებებია ატაქსია, ძილის აპნოე, თვალისა და ენის უნებლიე მოძრაობები, ჰიპოტონია, გაპობილი ტუჩი ან/და სასა, კრუნჩხვები, კოგნიტური დარღვევები, ფართო შუბლი, პტოზი, ჰიპოტელორიზმი, დაბლა მდგომი ყურები.
სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1976

სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1976 — პირადი პირველობა საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების შედგენაში.

ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 111 ავტორის 1973-1974 წლებში გამოქვეყნებული 662 ნაწარმოები.

ორსვლიანი ამოცანები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 55 ავტორის 235 ამოცანა ხოლო ფინალში — 15 ავტორის 20 ამოცანა. განყოფილების მსაჯი იყო ალფრედ დომბროვსკისი. საუკეთესო ნაწარმოების ავტორად დასახელდა ვალენტინ ლუკიანოვი.

სამსვლიანი ამოცანები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 44 ავტორის 165 ამოცანა. ფინალში — 14 ავტორის 20 ამოცანა. სამსვლიანი ამოცანების მსაჯი იყო ალექსეი კოპნინი. საუკეთესო კომპოზიციის ავტორებად მიიჩნიეს მ. კუზნეცოვი, ა. კუზოვკოვი და მ. მარანდიუკი.

მრავალსვლიანი ამოცანები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 35 ავტორის 103 ამოცანა. ფინალში — 10 ავტორის 20 ამოცანა. განყოფილების მსაჯი იყო იგორ ლიაპუნოვი. საუკეთესო ნაწარმოების ავტორად დასახელდა ვალენტინ რუდენკო.

ეტიუდები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 32 ავტორის 159 ეტიუდი. ფინალში — 15 ავტორის 20 ეტიუდი. განყოფილების მსაჯი იყო ლეონარდ კაცნელსონი. საუკეთესო კომპოზიციის ავტორად მიიჩნიეს ვალერი ვლასენკო.