iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ახალგორის განძი

ახალგორის განძი — ადრინდელი ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი. აღმოჩნდა 1908 წელს ქსნის ხეობაში, სოფ. საძეგურთან (ახლანდელი ახალგორის მუნიციპალიტეტი). ნივთები შეაგროვა და ყოფილ კავკასიის მუზეუმისათვის შეიძინა ე. თაყაიშვილმა. ინახება აკადემიკოს ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ახალგორის განძში შემავალი ნივთები არის წარჩინებული ქალის მდიდრული სამარხეული მასალა (ცხენის აღკაზმულობის ნაწილები, ლითონის, ძვლის, მინისებრი პასტისა და ქვის სამკაული, ჭურჭელი, სარიტუალო ნივთები და სხვა). ნივთების დიდი ნაწილი ადგილობრივი ნაწარმია და მოწმობს მხატვრული ხელოსნობის განვითარების მაღალ დონეს ძვ. წ. ათასწლეულის შუახანებში. განძის ოქროს სამკაული (სასაფეთქლე საკიდები, საყურეები, გომბეშოების გამოსახულებიანი ყელსაბამი, რკალგახსნილი ბეჭდები, რომელთა ფარაკებზე ფანტასტიკური ცხოველებია გამოსახული) ადრინდელი ანტიკური ხანის ქართული ოქრომჭედლობის ბრწყინვალე ნიმუშია. ვერცხლის ნივთებიდან აღსანიშნავია იმდროინდელ კულტურის სამყაროში გავრცელებული ომფალოსიანი ფიალები. ცხენის აღკაზმულობიდან - რახტის შესამკობი ოქროსა და ვერცხლის სხვადასხვანაირი ფირფიტები, ბრინჯაოს რგოლები და ლაგმები. ახალგორული ტიპის ლაგმები ჯერჯერობით მხოლოდ საქართველოშია აღმოჩენილი.

ახალგორის განძის ოქროს ნივთებს აქემენიდური კულტურის გავლენის კვალი ემჩნევა. ბრინჯაოს ნივთებს ეს გავლენა არ ატყვია. განძი ძვ. წ. - საუკუნეებით თარიღდება და მიუთითებს საქართველოს მოსახლეობის მკვეთრ ეკონომიკურ და სოციალურ დიფერენციაციაზე ძვ. წ. ათასწლეულის შუახანებში.
ახალთესლი

ახალთესლი, საგაზაფხულო ქერის ქართული ჯიში (პოპულაცია). თავთავი ორმწკრივიანი, მოჩალისფრო-ყვითელი, საშუალო სიგრძისა და სიმკვრივისაა. ფხა უმეტესად ნაზი, გრძელი და დაკბილულია, მარცვალი - ელიფსური, კილშეზრდილი. ყვავილის კიდეები გლუვი, იშვიათად დანაოჭებულია, თანდათანობით გადადის ფხაში. 1000 მარცვლის წონა 34-45 გ. ახალთესლის ნათესებს საკმაოდ დიდი ფართობი უჭირავს აღმოსავლეთ საქართველოში და დასავლეთ საქართველოს ზოგიერთ რაიონში. ახალთესლს იყენებენ საკვებად და ლუდის წარმოებაში.
ნიუ-ჯორჯია

ნიუ-ჯორჯია — ვულკანური კუნძული წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, სოლომონის არქიპელაგის ჯგუფში. ადმინისტრაციულად შედის მელანეზიური სახელმწიფო სოლომონის კუნძულების დასავლეთი პროვინციის შემადგენლობაში. ფართობი — 2036,7 კმ². მიმდებარე კუნძულებთან ერთად ქმნის ნიუ-ჯორჯიის კუნძულების ჯგუფს, რომლის ფართობი 5200 კმ²-ია. მოსახლეობა დაახლოებით 20 ათასი კაცი (მელანეზიელები). მთავარი ქალაქი — როვიანა.

გეოგრაფია
კუნძულიდან ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს კუნძული შუაზელი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — კუნძული სანტა-ისაბელი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კუნძული ვანგუნუ, სამხრეთ-დასავლეთით — კუნძული რენდოვა.

ახალი გეორგია წარმოადგენს ვულკანურ კუნძულს, რომელიც ზოგიერთ ადგილებში გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით. ახალი გეორგიის ზღვის დონიდან უნაღლესი წერტილია, მასეს მთა, რომელიც აღწევს 860 მეტრ სიმაღლეს და 1971 წლამდე იყო ბრიტანეთის დასავლეთ-წყნარი ოკეანიის ტერიტორიების ნაწილი. იაპონელთა ობიექტები ბაიროკოს უბის ნაპირებთან აღებული იქნა 25 აგვისტოს.

1978 წლიდან კუნძული ახალი გეორგია სოლომონის კუნძულების სახელმწიფოს ნაწილია.

მოსახლეობა
1999 წელს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა — 19 312 ადამიანს. ახალი გეორგიის კუნძულის მოსახლეობის დიდი ნაწილი ცხოვრობს სამხრეთ სანაპიროზე. მთავარი დასახლებული პუნქტია — სოფელი მუნდა, რომელიც მდებარეობს ახალი გეორგიის კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.

დორორო, გულიგული, კაზუკურუ — მკვდარი ენებია.

ეკონომიკა
ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა, თევზჭერა, ხე-ტყის დამზადება. ხდება ოქროს მოპოვება.

მოჰყავთ ქოქოსის პალმა, კაკაო, ბანანი.

კუნძულზე მოქმედებს აეროდრომი.
ახალი გზა

„ახალი გზა“ — ქართული ყოველკვირეული ჟურნალი, მუშათა კომისიის ორგანო, გამოდიოდა 1924–1928 წლებში თბილისში. 1927 წლიდან — პოლიტიკურ-ეკონომიკური და ლიტერატურული ჟურნალი. ჟურნალში მუშაობდნენ ყოფილი მენშევიკები (მიხეილ ძამანაშვილი, პოლიკარპე გოგიაშვილი, ალისტრო ვადაჭკორია და სხვ.), რომლებიც საბჭოთა ხელისუფლებასთან თანამშრომლობის გზას დაადგნენ.
ახალი დროება

ახალი დროება — ქართული ყოველკვირეული ლეგალური ბოლშევიკური გაზეთი, მუშათა პროფკავშირის ორგანო. გამოდიოდა ტფილისში 1906 წლის 14 ნოემბრიდან 1907 წლის 8 იანვრამდე. გამოსცემდა ბოლშევიკური პარტიის თბილისის კომიტეტი. რედაქციაში შედიოდნენ: იოსებ სტალინი, მიხა ცხაკაია, ფილიპე მახარაძე, მალაქია ტოროშელიძე, მიხეილ დავითაშვილი, გიორგი თელია, მიხეილ ბოჭორიძე და სხვები. ფორმალური რედაქტორი-გამომცემელი — დ. გიგიბერია.

„ახალი დროება“ ხელმძღვანელობდა ვლადიმერ ლენინის დებულებებით და მტკიცე კავშირი ჰქონდა ლენინურ გაზეთებთან. ქვეყნებოდა თეორიულ-პრაქტიკული ხასიათის სტატიები, მუშათა და გლეხთა მოძრაობის ამსახველი კორესპონდენციები, ინფორმაციები, იბეჭდებოდა, აგრეთვე, მოთხრობები, ნარკვევები, ლექსები, ფელეტონები და სხვა.

„ახალ დროებაში“, ისევე როგორც მის წინამორბედ გაზეთ „ახალ ცხოვრებაში“ და შემდგომში გამოცემულ გაზეთებში — „მნათობში“, „ჩვენს ცხოვრებასა“ და „დროში“, აქტიურად თანამშრომლობდნენ მწერლები იროდიონ ევდოშვილი, გერონტი ქიქოძე, ნატალია აზიანი, ვარლამ რუხაძე, ია ეკალაძე, დომენტი თომაშვილი, იასამანი, შალვა შარაშიძე. მუშა პოეტები — მ. ბოჭორიძე, ლ. იაშვილი, ვ. დარჩია, დ. ქარცივაძე და სხვები. აშკარა ბოლშევიკური მიმართულების გამო პირველი ნომრის გამოსვლისთანავე დაიწყო გაზეთის შეზღუდვა და რეპრესიები მეფის ხელისუფლების მხრივ. მე-9 ნომრის გამოსვლის შემდეგ თბილისის გუბერნატორის განკარგულებით, „უაღრესად მავნე მიმართულების“ გამო, გაზეთი დახურეს და სტამბა დაარბიეს.
ახალი ზელანდიის ოლქი

ახალი ზელანდიის ოლქი, ხმელეთის ერთ-ერთი ზოოგეოგრაფიული ოლქი. ზოგჯერ მას ავსტრალიის ოლქში აერთიანებენ. უკავია ახალი ზელანდიის ორივე კუნძული, აგრეთვე კუნძულები ჩატემი, ნორფოლკი, მაკუორი, ოკლენდი, კერმადეკი და სხვა. ოლქის ფაუნა ღარიბია, კუნძულებრივი ტიპისაა. ძუძუმწოვრებიდან აქ მხოლოდ ენდემური მაორიული ვირთაგვა და ორი სახეობის ღამურა გვხვდება. ფრინველებს შორის ენდემურია კივისნაირნი, რომლებიც რამდენიმე სახეობათაა წარმოდგენილი. აღსანიშნავია აგრეთვე გუია, პოე, იისფერი პორფირიონი, თუთიყუშები კაკაპო, რომელსაც ფრენის უნარი თითქმის დაკარგული აქვს, და ნესტორი. საუკუნის დასაწყისამდე ახალი ზელანდიის ოლქში ბინადრობდა მეტად საინტერესო ფრინველი მოა. ქვეწარმავლებიდან გვხვდება ჰატერია, რომელიც გარეგნულად მოზრდილ ხვლიკს ჰგავს. ამფიბიებიდან ენდემურია ლიოპელმა (უკუდო ამფიბიებს შორის განვითარების ყველაზე დაბალ საფეხურზე დგას), მტკნარი წყლის თევზებიდან აღსანიშნავია გალაქსიები. დიდი რაოდენობითაა ნაირგვარი მწერები. აკლიმატიზებულია ცხოველთა მრავალი სახეობა (ირემი, მელა, ბოცვერი, შოშია, ბეღურა, კალმახი და სხვა).
UNIX

იუნიქსი — კომპიუტერის ოპერაციული სისტემა, რომელიც შეიქმნა ბელის ლაბორატორიაში, კომპანია „ეითიენდთიში“ (&), 1960-1970-იან წლებში. მისი ავტორები იყვნენ კენ ტომსონი, დენის რიჩი და დაგლას მაკელროი.

დროთა განმავლობაში გაჩნდა იუნიქსის მრავალი ნაირსახეობა და კიდევ უფრო ბევრი სახეობა იუნიქსთან თავსებადი და იუნიქსის მაგვარი ოპერაციული სისტემებისა. ასეთთა რიცხვშია: „ლინუქსი“, „ბიესდი“ , „ფრიბიესდი“ , „ოეს ათი“,
„სოლარისი“ და სხვა.
ახალი კვალი (გაზეთი)

„ახალი კვალი“ — ქართული ყოველკვირეული პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი სოციალ-დემოკრატიული მიმართულებისა. გამოდიოდა 1915-1916 წლებში ქუთაისში. რედაქტორი-გამომცემელი — ს. ბახტაძე, ს. დადიანი, ი. ნიკოლეიშვილი, ვ. რუხაძე, ს. თავაძე, თ. ჭუმბურიძე, გ. ტაბიძე. ფაქტობრივი რედაქტორი პირველი ექვსი ნომრისა იყო გრიგოლ ურატაძე, მეექვსე ნომრიდან კი ზაქარია გურული.

გაზეთის გამოცემა გადაწყვიტა რსდმპ-ის ამიერკავკასიის საოლქო კომიტეტმა პირველი მსოფლიო ომის შესახებ პარტიაში არსებული განსხვავებული მოსაზრებების გამო. ნოე ჟორდანიას ანტიგერმანული და ანტანტის მომხრე პოზიცია უპირისპირდებოდა საოლქო კომიტეტის ოფიციალურ პოზიციას, ამიტომ საოლქო კომიტეტმა ნება დართო ჟორდანიასა და მის მომხრეებს ცალკე გაზეთის გამოცემისა. „ახალი კვალის“ პირველ ექვს ნომერში დაიბეჭდება ჟორდანიას სტატიების სერია „ომი და ზავი“. გაზეთის პირველივე ტირაჟი სრულად გიაყიდა და ნომრიდან ნომრამდე მატულობდა მისი პოპულარულობა. დაიხურა ხელისუფლების განკარგულებით.
ახალი კვალი (ჟურნალი)

„ახალი კვალი“ — ქართული ყოველკვირეული მეცნიერულ-პოლიტიკური ჟურნალი. „ახალგაზრდა მარქსისტთა“ ორგანიზაციის (საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკური) პარტიის ახალგაზრდული ორგანიზაცია) ორგანო. გამოდიოდა 1918–1921 წლებში თბილისში არარეგულარულად (1918, № 1 — 9; 1919, № 1, 2; 1920, № 3, 4, 9; 1921, № 1 — 2). თანამშრომლობდნენ კ. ბაქრაძე, მ. ხუნდაძე, ბ. რამიშვილი, ე. ღვალაძე, ე. ნიკურაძე, ს. მიხელიძე, მ. გოგიბერიძე და სხვები.
აბა, დამაცადე!

აბა, დამაცადე!  — საბჭოთა ანიმაციური სერიალი მგლისა და კურდღლის თავგადასავლებზე.

1969–1993 წლებში სტუდია „სოიუზმულტფილმმა“ გადაიღო 18 სერია ამ ციკლიდან. რეჟისორია ვიაჩესლავ კოტიონოჩკინი. როლებს ახმოვანებდნენ ანატოლი პაპანოვი (მგელი) და კლარა რუმიანოვა (კურდღელი). უკანასკნელი სერიები შექმნილი პაპანოვის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ხმის ჩანაწერებიდან ამონაკრეფის მიხედვით. 2005 წელს სტუდია -ში ანატოლი პაპანოვის შვილმა ალექსეი პაპანოვმა გადაიღო „აბა, დამაცადე!“-ს მე-19 და მე-20 სერია.

ეპიზოდების სია
ძირითადი გამოშვებები
გამოშვება 1. ქალაქში და სანაპიროზე (1969)
გამოშვება 2. ქალაქის პარკში (1970)
გამოშვება 3. გზაზე (1971)
გამოშვება 4. სტადიონზე (1971)
გამოშვება 5. ქალაქში (1972)
გამოშვება 6. სოფელში (1973)
გამოშვება 7. გემზე (1973)
გამოშვება 8. ახალი წელი (1974)
გამოშვება 9. ტელესტუდიაში (1976)
გამოშვება 10. მშენებლობაზე (1976)
გამოშვება 11. ცირკში (1977)
გამოშვება 12. მუზეუმში (1978)
გამოშვება 13. ოლიმპიადა '80 (1980)
გამოშვება 14. ტექნიკოსების სახლი (1984)
გამოშვება 15. დასვენების სახლი (1985)
გამოშვება 16. ზღაპარში (1986)
გამოშვება 17. კუნძულზე (1993)
გამოშვება 18. სუპერმარკეტი (1993)
გამოშვება 19. კურორტზე (2005)
გამოშვება 20. აგარაკზე (2006)
გამოშვება 21. ოფისში (2007)

დამატებითი გამოშვებები
ტელეგამოშვება 1 (1980)
ტელეგამოშვებები 2-3 (1981)
საახალწლო გამოშვება (2012)
3 (2020)

ეპიზოდის სტრუქტურა
ყოველი ეპიზოდი, რომელიც 10 წუთამდე გრძელდება, იწყება „სოიუზმულტფილმის“ სატიტულო კადრით, რომელსაც მიჰყვება მოკლე სიუჟეტი, რომლის ბოლოს ან მგელი უყვირის კურდღელს ფრაზას „აბა, დამაცადე!“, ან თავად სერიალის სახელწოდება ჩნდება სატიტულო კადრის სახით. აგრეთვე იწერება ეპიზოდის ნომერი, რასაც მიჰყვება ტიტრები. ახალ ეპიზოდებში შესავალში იწერება როგორც „სოიუზმულტფილმი“, ასევე „სტუდია 13“ (ეპიზოდები 17 და 18). „ “ და „“ იწერება მე-19 და მე-20 ეპიზოდების დასაწყისში.

ტიტრების სექცია ანიმაციის გარეშე არის შესრულებული და მხოლოდ ტექსტს შეიცავს. მას მიჰყვება სერიალის მთავარი თემა.

ძირითადი სიუჟეტი ასევე მთავრდება ფრაზით „აბა, დამაცადე!“.
დღიური (ჩანაწერი)

დღიური — ავტორისეული ყოველდღიური ან პერიოდული ჩანაწერები, უპირველეს ყოვლისა მოთხრობის სახით. ასახულის თანადროული (მემუარებისგან განსხვავებით). ამიტომ დღიურის დამახასიათებელია ჩაწერის თარიღის აღნიშვნა და მისი სინქრონულობა. დღიური მხატვრულ ლიტერატურაში ორი მნიშვნელობით გამოიყენება:

მხატვრული პროზის ჟანრობრივი სახეობა. მისი აღმოცენება დაკავშირებულია სენტიმენტალიზმთან. მას ახასიათებს ავტორისეული თავისუფლება, ასასახავი მასალის შეუზღუდავი კომპოზიციური განლაგება და ავტორის, როგორც დამსწრე-მთქმელის, აზრებისა და შთაბეჭდილებების უშუალობა და თავისუფლება.
სტილისტურ-კომპოზიციური ხერხი. ზოგჯერ დღიურის სახით წარმოდგენილია მხატვრული ნაწარმოების რომელიმე ნაწილი ან ნაწარმოებში ჩართულია ლიტერატურული გმირის დღიური, რომლითაც გადმოცემულია მისი სულიერი ისტორია, თვითდახასიათება, ინტროსპექცია. ასეთი ხერხი აძლიერებს მკითხველისეული აღქმის უშუალობას, ხელს უწყობს გმირის შინაგან სამყაროსთან დაახლოებას.
ჰაუარდ კარტერი

ჰაუარდ კარტერი (; დ. 9 მაისი, 1874 — გ. 2 მარტი, 1939) — ინგლისელი არქეოლოგი, ეგვიპტოლოგი, ცნობილია როგორც ფარაონ ტუტანხამონის სამარხის აღმომჩენი.

ბიოგრაფია
კარტერი 1891 წლიდან მონაწილეობდა თელ-ელ-ამარნისა და შუა ეგგვიპტის სხვა ნომების გათხრებში. 1902 წლიდან ახალგაზრდა კარტერი პეტრისა და ამერიკელ თეოდორ დევისთან ერთად ატარებდა გათხრებს „მეფეთა ველზე“. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისას კონცესია გათხრებზე ლორდ კარნარვონისა და ჰაუარდ კარტერის ხელში გადავიდა. სწორედ აქედან იწყება ეგვიპტური ყველაზე ცნობილი არქეოლოგიურ აღმოჩენათა ისტორია. კარტერის მიერ 1922 წელს დინასტიის ფარაონის ტუტანხამონის (ძვ. წ. საუკუნე) აკლდამის აღმოჩენა არქეოლოგიის ისტორიაში ერთ-ერთი უმაღლესი მწვერვალია.
ახალი ნაკადი

„ახალი ნაკადი“ — ქართული ყოველკვირეული გაზეთი. საქართველოს მემარცხენე სოციალისტ-ფედერალისტ მაშვრალთა პარტიის ორგანო. გამოდიოდა 1919-1920 წლებში თბილისში. (1919 წლის აპრილიდან (№ 20) — „საქართველოს სარევოლუციო სინდიკალისტ მაშვრალთა კავშირის“ გაზეთი). თანამშრომლობდნენ ა. წერეთელი, ბ. ქელბაქიანი, ი. ჩიტაია, ი. ვარაზაშვილი, ი. კანდელაკი, ს. გერსამია და სხვები.
ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება

„ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება“ — ნიკოლოზ მარის მიერ 1923-1934 წლებში შექმნილი საენათმეცნიერო თეორია. "ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება" ხელაღებით უარყოფს ისტორიის შედარებით მეთოდს, ენათა ნათესაობას, ენათა გენეალოგიურ კლასიფიკაციას. ამ თეორიის ძირითადი დებულებებია: ენა არის ზედნაშენი; იგი კლასობრივი მოვლენაა. ადამიანთა ურთიერთობის პირველადი საშუალება იყო ჟესტმიმიკის (კინეტიკური, ხელის) ენა. ბგერითი ენა წარმოიშვა გაბატონებული კლასის - მოგვების წრეში, როგორც ტომებთან ურთიერთობის საშუალებას. ენათა წარმოქმნა-განვითარების ანუ გლოტოგონიური პროცესი ერთიანია: ა) მსოფლიოს ყველა ენა წარმოშობილია ერთი და იმავე მასალისაგან - ოთხი თავდაპირველი ელემენტისაგან, რომელთა პირობითი სახელებია სალ, ბერ, იონ, როშ ან , , , და რომლებიც შეიძლება დაიძებნოს ნებისმიერი ენის ყოველ სიტყვაში; ბ) ყველა ენა განვითარების ერთსა და იმავე საფეხურს გაივლის, ერთი საფეხურიდან (სტადიიდან) მეორეში გადასვლით ხდება აფეთქების (მუტაციის) გზით, ყველა ენა ნარევია. ენაში ყოველგვარი ცვლილება შედეგია ამ ენაზე მოლაპარაკე საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მომხდარი ცვლილებებისა.

„ახალ საენათმეცნიერო მოძღვრებაში“ ცენტრალური ადგილი უკავია ენათა სტადიურ კლასიფიკაციას. განვითარების ყველაზე ძველი საფეხურია იაფეტური სტადია, ყველაზე ახალი - ინდოევროპული. 1950 წელს გაზეთ „პრავდის“ მიერ მოწყობილმა საენათმეცნიერო დისკუსიამ ნათელყო „ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრების“ მეცნიერული უსაფუძვლობა.
სინათლის წელიწადი

სინათლის წელიწადი (აღნიშვნა: ', ') — მანძილი, რომელსაც გადის სინათლე ვაკუუმში 1 ტროპიკული წელიწადის განმავლობაში. იხმარება მანძილის ერთეულად ასტრონომიულ, უპირატესად პოპულარულ ლიტერატურაში.

საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის განსაზღვრების თანახმად, სინათლის წელიწადი უდრის მანძილს, რომელსაც სინათლე გადის ვაკუუმში, გრავიტაციული ველების ზემოქმედების გარეშე, ერთი იულიუსისეულ წელში. სწორედ ეს განმარტება გამოიყენება სამეცნიერო-პოპულარულ ლიტერატურაში.

ადრე სინათლის წელიწადი ერქვა მანძილს, რომელსაც სინათლე გადის ერთი ტროპიკული წლის მაძილზე (ეპოქასთან 1900,0). ახალი განმარტება ძველისგან დაახლოებით 0,002 %-ით განსხვავდება. რადგან მანძილის გაზომვის ეს ერთეული არ გამოიყენება ზეზუსტი გაზომვებისთვის, პრაქტიკული სხვაობა ძველსა და ახალ განმარტებებს შორის არ არის.

სინათლის წელიწადის მნიშვნელობა
სინათლის წელიწადის მნიშვნელობა როგორც მანძილის ერთეულის თავიდან ეჭვს ბადებს. სინამდვილეში კი, არსებობს საზომი ერთეულების საერთაშორისო სისტემა, რომლის შექმნას დიდი შრომა დაედო, შექმნილია გაზომვების უნიფიცირებისთვის, და ყოველი ახალი არასისტემური ერთეულის დამატებამ შეიძლება გამოიწვიოს არეულობა. მაგრამ ყოველი განზომილების ერთეული უნდა აკმაყოფილებდეს რამდენიმე პოზიციიდან ერთდროულად: იოლი გაზომვებში, იოლი მოხმარებაში და გაძლევდეს ნამდვის წარმოდგენას გაზომვის ობიექტის შესახებ.

ასტრონომიაში მანძილები უზარმაზარია, და გაზომვის სიზუსტე არ გაიზომება მეტრებში და არც კილომეტრებში. ამიტომ მეტრებში ასეთი მანძილების ჩაწერა არ არის პრაქტიკული. მეორე მხრივ მანძილის გაზომვა სინათლის მეშვეობით არ არის სარფიანი - უახლოეს ვარსკლავამდე სინათლეს დასჭირდება წლები. ამიტომაც უფრო ხშირად გვხვდება ერთეული პარსეკი, რომელიც გამოითვლება პირდაპირი დაკვირვებით.

რიცხვებში
სინათლის წელიწადი ეკვივალენტურია:
9 460 730 472 580,8 კმ (მიახლოებით 10 პეტამეტრი)
63 241,1 ასტრონომიულ ერთეულს (ა.ე.)
0,306601 პარსეკი

მანძილი მეტრებში იოლია დასათვლელად: იულიუსისეული წლის ხანგრძლივობა 365,25 დღეა = 31 557 600 წამს. სინათლის სიჩქარე კი - 299 792 458 მ/წ. გადავამრავლოთ და მივიღებთ სასურველ პასუხს.

ასტრონომიული ერთეული - 149 597 870,610 მ. აქედან ვღებულობთ ასტრონომიული ერთეულს და პარსეკს სინათლის წლებში.

ძველი
1983 წლამდე სინათლის წელი ითვლებოდა როგორც მანძილი გავლილი სინათლით ერთ ტროპიკულ წელში.

მანძილები სინათლის წლებში
როგორც ზემოთ იყო აღნიშნული, სინათლის წელიწადი ხარისხობრივად განასხვავებს მანძილების მასშტაბებს ასტრონომიაში:

საინტერესო ფაქტი
ასტრონომიული ერთეული კარგი სიზუსტით უტოლდება 500 სინათლის წამს, ე.ი. სინათლე მზისგან სინათლე დედამიწას 500 წამში აღწევს.
ახალი საგნობრიობა

ახალი საგნობრიობა — მიმართულება დასავლეთი ქვეყნების ფერწერაში, რომლის მიმდევარი იყო საუკუნის 20-იან წლებში ექსპრესიონისტებისაგან გამოყოფილი ვერისტების ჯგუფი. ამ მიმართულების მხატვართა უმრავლესობა ნატურალისტურად ასახავს ხალხის მძიმე ცხოვრებას და სოციალურ ყოფას. ძირითადი წარმომადგენლები არიან: ოტო დიქსი, ჯორჯ გროსი, ჰანს გრუნდიგი.
ახალი ქართლი

„ახალი ქართლი“ — ქართული პოლიტიკური, სამეურნეო და ლიტერატურული გაზეთი. გამოდიოდა 1914—1915 წლებში გორში, კვირაში ორჯერ. უმთავრესად სასოფლო-სამეურნეო საკითხებს აშუქებდა. გაზეთში თანამშრომლობდნენ: თ. ჟორდანია, ნ. ლომოური, ი. გრიშაშვილი, გ. ქიქოძე, ა. გარსევანიშვილი და სხვები. რედაქტორი-გამომცემელი — დ. კარიჭაშვილი.
ახალი ქართლის ცხოვრება

„ახალი ქართლის ცხოვრება“ — „ქართლის ცხოვრების“ ვახტანგისეული რედაქცია. ვახტანგ -ის თაოსნობით და ხელმძღვანელობით მომუშვე „სწავლულ კაცთა“ („მეცნიერ კაცთა“) კომისიამ (ბერი ეგნატაშვილი და სხვები) „ქართლის ცხოვრებაში“ მრავალი რედაქციული ხასიათის ცვლილება შეიტანა, გადამწერთა მიერ საუკუნეთა მანძილზე დამახინჯებული ტექსტი გამართა და გაასწორა. საძიებელი ადგილის მიგნების მიზნით ტექსტი ნაკვეთებად დაყო და მეფეთა ზეობის მიხედვით დაასათაურა. შემოიღო კოლონტიტულებისა და კუსტოსების სისტემა და ისტორიის მოღვაწეთა სახელების სინგურით აღბეჭდვა. შეიტანა მთელი წყება სპეციალური ჩანართებისა (უმთავრესად ეკლესიის ისტორიიდან და ქრონოლოგიური მითითებანი) და გაამდიდრა მრავალი ახალი ცნობით. რაც მთავარია, კომისიამ დაამუშავა - საუკუნეების საქართველოს ისტორია და შეიტანა „ქართლის ცხოვრებაში“. ამიტომ საუკუნის ავტორებმა ვახტანგისეულ რედაქციას, ანუ ე. წ. შევსებულ „ქართლის ცხოვრებას“ „ახალი ქართლის ცხოვრება“ უწოდეს, საპირისპიროდ იმ „ქართლის ცხოვრებისა“, რომელიც ვახტანგ -ის წინა ხანაში იყო შემზადებულ-გადანუსხული.
ახალი ცხოვრება

„ახალი ცხოვრება“ — პირველი ქართული ლეგალური ბოლშევიკური გაზეთი, გამოდიოდა თბილისში 1906 წლის 20 ივნისიდან 14 ივლისამდე. გამოცემას ხელმძღვანელობდნენ იოსებ სტალინი, მიხა ცხაკაია, ფილიპე მახარაძე, მალაქია ტოროშელიძე, მიხეილ დავითაშვილი, გიორგი თელია, მიხეილ ბოჭორიძე და სხვები. ფორმალური რედაქტორი-გამომცემელი ნ. ახმეტელაშვილი.

გაზეთს თავისი წვლილი შეჰქონდა ბოლშევიკური პარტიის იდეოლოგიური, ორგანიზაციული, ტაქტიკური და თეორიული საფუძვლების მომზადებისა და დაცვის ისტორიის საქმეში. გამოქვეყნებული მასალა მოიცავდა არა მარტო საქართველოს და ამიერკავკასიის, არამედ მთელი რუსეთის პროლეტარიატის ინტერესებსაც.

„ახალ ცხოვრებაში“ თანამშრომლობდნენ მწერლები: იროდიონ ევდოშვილი, გერონტი ქიქოძე, ია ეკალაძე, ნატალია არზიანი, დომენტი თომაშვილი, ვარლამ რუხაძე, ნიკო კურდღელაშვილი. მუშა პოეტები: მ. ბოჭორიძე, ლ. იაშვილი, ვ. ხანდაშვილი და სხვები. „ახალი ცხოვრება“ სულ გამოვიდა 20 ნომერი. დაიხურა მთავრობის განკარგულებით. 1906 წლის 14 ნოემბრიდან გამოცემის ხელმძღვანელობამ გაზეთი „ახალი დროება“ დააარსა.
ახალ სკოლისაკენ

„ახალ სკოლისაკენ“ — ქართული პედაგოგიური ჟურნალი, საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარიატის ორგანო. გამოდიოდა 1924–1930 თებერვლამდე ჯერ ორ თვეში ერთხელ, შემდეგ - ყოველთვიურად. გამოცემას ხელმძღვანელობდა დიდი და მცირე (მ. ორახელაშვილი, ტ. ნიკოლაძე, გ. ნათაძე და გ. გეხტმანი) კოლეგია. ჟურნალი აშუქებდა საბჭოთა სკოლის მშენებლობის აქტუალურ საკითხეწბს. იბეჭდებოდა ნ. კრუპსკაოას, ა. ლუნაჩარსკის, ს. შაცკის ნაშრომები, ქართველი პედაგოგების სტატიები, ქვეყნდებოდა უცხოური პროგრესული პედაგოგთა თეორიისა და პრაქტიკის ამსახველი მასალები. ჟურნალის ტირაჟი – 3200 ეგზემპლარი.
ახალსოფელი

საკუთარი სახელი ახალსოფელი შეიძლება აღნიშნავდეს:

ახალსოფელი — სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — გორის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძველი სახელწოდება
ახალსოფელი — სოფელი გუდაუთის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი თიღვის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი კასპის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ქარელის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფელი — სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტში
ახალსოფლის განძი

ახალსოფლის განძი, 55 კოლხური თეთრისაგან შემდგარი უნიკალური განძი. აღმოჩენილია 1913 წელს სოფელ ახალსოფელთან (ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი). ჩვენამდე მოღწეული ერთადერთი განძია, რომელშიც კოლხური თეთრის (ძვ. წ. - სს.) სხვადასხვა ნომინალებია თავმოყრილი და ამდენად განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია კოლხური თეთრის გენეზისის გარკვევისა და დათარიღებისათვის. ახალსოფლის განძი შეიცავს აგრეთვე კოლხური ნახევარდრაქმის ახალ ტიპს (წონა 2,21-2,61 გ), რომლის შუბლზე გამოსახულია ლომის თავი პროფილში, ხოლო ზურგზე - ძუ ლომის პროტომა.
ოპერაცია ანადირი

ოპერაცია „ანადირი“ — კოდური სახელწოდება სსრკ-ის მიერ ცივი ომის პერიოდში ჩატარებული სამხედრო ოპერაციისა, რომლის დროსაც განხორციელდა საბჭოთა ატომური რაკეტების საიდუმლო სტაციონირება კუნძულ კუბაზე. 1962 წლის 14 ოქტომბერს ამერიკულმა ლოკჰიდ უ-2 ტიპის რეკოგნოსცირების თვითმფრინავმა რაკეტები აღმოაჩინა, რაც კუბის კრიზის გამომწვევი მიზეზი შეიქნა.

ოპერაციაში მონაწილეობდა და საიდუმლო შტაბის წევრი იყო ქართველი ვიცე-ადმირალი გიორგი აბაშვილი.

რესურსები ინტერენტში
ოპერაცია „ანადირი“
ოპერაცია აიაქსი

ოპერაცია „აიაქსი“ — 1953 წელს ამერიკის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ ჩატარებული აქცია, რომლის შედეგადაც ირანის დემოკრატი პრემიერ-მინისტრი მოჰამედ მოსადეყი დაამხეს და შაჰის რეჟიმი აღდგა. ამით აშშ-მა ხელი შეუშალა მოსადეღის გეგმას ნავთობის ინდუსტრია სახელმწიფო საკუთრება გამხდარიყო.

აქციას მეთაურობდა აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტის თეოდორ რუზველტის შვილიშვილი კერმიტ რუზველტი. მან დაითანხმა შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი მოსადეღის რეჟიმს დამხობაზე. შაჰმა, თითქოს და მოსადეღის მიერ დევნილმა, ირანი დატოვა და თავი იტალიას შეაფარა. ამასობაშო აშშ-ის აგენტებმა თავის საქმე გააკეთეს და 1953 წლის 22 აგვისტოს ირანში დაბრუნებულმა შაჰმა დაამხო პრემიერ-მინისტრის მთავრობის რეჟიმი.
ახალუხალი

ახალუხალი — დღესასწაულის ან საზეიმო სტუმრობის დროს ქალიშვილებისა და ვაჟების სამხიარულო თავყრილობა, ლხინი ხევსურეთში. იკრიბებოდა ახალგაზრდობის თაოსნობით რომელიმე ოჯახში და ამ ოჯახს მასპინძლობა ევალებოდა. პურობასთან ერთად იმართებოდა ცეკვა-თამაში, ლექსობა და სხვა.

ახალუხალი უმთავრესად სხვა სოფლიდან მოსული სასურველი სტუმრის პატივისცემად იცოდნენ, განსაკუთრებით ხშირად მართავდნენ ქორწილთან დაკავშირებით, პატარძლის პატივისცემის ნიშნად.
ჩოხოსნები

ჩოხოსნები — ქართული არაპოლიტიკური საზოგადოებრივი გაერთიანება.

ისტორია
1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციისადი პროტესტის ნიშნად ოთხმა ახალგაზრდა ინტელიგენტმა შავი ჩოხა–ახალუხი ჩაიცვა გლოვის ნიშნად. ესენი იყვნენ: კონსტანტინე გამსახურდია, ვახტანგ კოტეტიშვილი, პავლე ინგოროყვა და ალექსანდრე აბაშელი.

მეორე ეტაპი მე–20 საუკუნის 60–იან წლებს განეკუთვნება. ინჟინერმა ბუკა ნაკაიძემ შემოიკრიბა უახლესი მეგობრები და "ჩოხოსანთა საძმო " შექმნა.

მე–20 საუკუნის 70–იან წლების დასაწყისიდან ჩოხოსანთა მოძრაობა ახალგაზრდობასაც გადაედო – სიმბოლური, რომ 1921 წლის მსგავსად, კვლავ საბჭოთა რეჟიმისადმი პროტესტის ნიშნად, რაკი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტებს იმის ნებაც კი არ დართეს, საქართველოს უდიდესი მეფის, დავით აღმაშენებლის 900 წლისთავის საიუბილეოდ კედლის გაზეთი გამოეშვათ. სწორედ ამ დროს გადაწყდა, რომ ყოველ 8 თებერვალს ჩოხებში გამოწყობილიყვნენ და აღენიშნათ დავით აღმაშენებლის ზეობის დღე.

1973 წელს ასე შეიქმნა ჩოხოსანთა პირველი ნახევრად არალეგალური ორგანიზაცია საქართველოს წმინდა დავით აღმაშენებლის ჩოხოსანთა კავშირი "ჩოხოსნები – 1973". მისი დამფუძნებელნი იყვნენ ჰენრი კუპრაშვილი (თავმჯდომარე), გიორგი ცხოვრებაძე, ზურაბ გველესიანი, თამაზ შეროზია.

ქვეყნის მიერ დამოუკიდებელობის მოპოვების შემდგომ საქართველოში ჩოხოსანთა საზოგადოებების შექმნის ძირითად მოტივაციას უკვე არა საბჭოთა რეჟიმისადმი პროტესტი, არამედ ქართველი ერის ზნეობრივი, ისტორიული და კულტურული ფასეულობების დაცვის, განვითარებისა და პოპულარიზაციისთვის საქმიანობა განაპირობებს.

1999 წელს შეიქმნა "საქართველოს ჩოხოსანთა საზოგადოება" - თავმჯდომარე მინდია სალუქვაძე.

2006 წლის 23 იანვარს გაიმართა "სრულიად საქართველოს ჩოხოსან რაინდთა დასის" ოფიციალური პრეზენტაცია – თავმჯდომარე, კინომცოდნე, პროფ. გოგი დოლიძე

2006 წელს "საქართველოს ჩოხოსანთა საზოგადოების" ბაზაზე ჩამოყალიბდა "სრულიად საქართველოს ჩოხოსანთა საზოგადოება" – თავმჯდომარე, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია 

გალერეა
ვიდეოკადრები