iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნაზი შამანაური

ნაზი შამანაური (დ. 5 ივლისი, 1940, ოძისი, დუშეთის რაიონი — გ. იანვარი, 1983, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი. კომუნისტური რეჟიმის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
ბავშვობის პირველი წლები მამის მშობლიურ სოფელ ოძისში გაატარა. 1944 წელს დედა — სარა ინაშვილი და ნაზი საცხოვრებლად დუშეთში გადავიდნენ. 1958 წელს ნაზიმ დაამთავრა დუშეთის პირველი საშუალო სკოლა და იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიურ ინსტიტუტში ფრანგული ენის ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგ, 1965 წელს, ისევ მშობლიურ რაიონს დაუბრუნდა და პირმისაანთკარის სკოლა-ინტერნატში დაიწყო აღმზრდელად მუშაობა. 1966 წელს ისევ სტუდენტურ ცხოვრებას დაუბრუნდა. ამჯერად თსუ-ის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე განაგრძო სწავლა, რომელიც 1971 წელს წარჩინებით დაამთავრა. იმავე წელს მუშაობას იწყებს ქალაქ თბილისის ორჯონიკიძის სახელობის სამკერვალო ფაბრიკის რადიოგადაცემათა რედაქციაში, საიდანაც ერთი წლის შემდეგ შტატების შემცირების საბაბით გაათავისუფლეს.

არსებულ რეჟიმთან დაპირისპირება
ამ დროისათვის მისი, როგორც ჟურნალისტის თვალი და გონება სწვდება უამრავ მანკიერ მოვლენას და სხვებისაგან განსხვავებით იწყებს მათ მხილებას. აქვეყნებს წერილებს, სადაც გაბედულად ამბობს იმას, რაც თითოეულის გულში იყო, მაგრამ შიშის გამო ვერ ბედავდნენ თქმას. ბოლო წერილი მან გამოაქვეყნა 1974 წლის 7 ივნისს გაზეთ „სოფლის ცხოვრებაში“. ამის შემდეგ, როგორც რესპუბლიკური, ისე რაიონული გაზეთების რედაქციათა კარები მისთვის გამოიკეტა.

1982 წლის 14 აგვისტოს, ჩარგალში, „ვაჟაობის“ დღესასწაულზე ნაზი შამანაური სიტყვით გამოვიდა და არნახული გაბედულებით ამხილა დუშეთის რაიონის თანამდებობის პირთა თვითნებობა და ბოროტმოქმედებანი, აგრეთვე საქართველოს სავალალო მდგომარეობა, რისთვისაც იგი მაშინვე დააკავეს უშიშროებისა და მილიციის თანამშრომლებმა. დუშეთის უშიშროების განყოფილების გამგემ იქვე წაართვა მას 77-გვერდიანი მხილების ტექსტი. მასთან ერთად დაკავებულ იქნა დედამისიც.

დუშეთის რაიონის სასამართლომ დედა-შვილს იძულებითი მკურნალობა მიუსაჯა თბილისის ასათიანის სახელობის რესპუბლიკურ ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში, სადაც ნაზიმ შიმშილობა გამოაცხადა და იშიმშილა 70 დღე. მიუხედავად ამისა მას მაინც აწამებდნენ ინსულინური შოკებითა და ნეიროლეპტიკების ინექციებით, რითაც მძიმედ დააავადეს.

გარდაცვალება
1983 წლის იანვარში ნაზი შამანაური საავადმყოფოს პერსონალმა სასიკვდილოდ სცემა, რის შედეგადაც მან მიიღო თავის ქალის ტრავმა და პერიტონიტი. იგი გადაყვანილ იქნა თბილისის მეცხრე კლინიკურ საავადმყოფოში, სადაც გარდაიცვალა. ქირურგმა ოპერატორმა და პათანატომმა დაადასტურეს, რომ იგი ცემით იყო მოკლული, თუმცა ექსპერტიზა დღემდე მალავს ამ ფაქტს. ნაზის დასაფლავებას 80 კაცამდე თუ ესწრებოდა, უმრავლესობა დედაქალაქიდან ჩასული ახალგაზრდობა იყო. დუშეთის რაიონის მცხოვრებლებმა შიშის გამო ვერ გაბედეს მისვლა.

ჯილდო
2011 წლის აგვისტოში მედია კავშირმა „ობიექტივმა“ ნაზი შამანაურის სახელობის ოქროს მედალი დააწესა. ჯილდო და სიგელები იმ ჟურნალისტებს გადაეცემათ, რომლებიც საკუთარ პროფესიას ერთგულად ემსახურებიან, საზოგადოებას მართალ, ობიექტურ ინფორმაციას აწვდიან და ამასთანავე, ადამიანის უფლებების დასაცავად იბრძვიან.
ვიტამინი (ჯგუფი)

ვიტამინი — ქართული ალტერნატიული მუსიკალური ჯგუფი, რომელიც შეიქმნა 2005 წელს. ჯგუფის შემადგენლობაში შედიან: დათო გაბუნია (ვოკალი, გიტარა)და თორნიკე გელაშვილი (ელექტრო ლუპები, ხმის რეჟისორი).

სხვადასხვა დროს ჯგუფში უკრავდნენ: ლევან შანშიაშვილი (სოლო გიტარა), გიორგი გობეჯიშვილი (ბას გიტარა), გურამ მაკალათია (დასარტყმელი საკრავები).

ჯგუფის მუსიკოსების დებიუტი შედგა 1998 წელს კლუბ „....“-ში. მაშინ დათო გაბუნიას პირველი ჯგუფის სახელწოდება იყო „4“. „4“-მ იარსება 1 წელი და მუსიკოს თორნიკე გელაშვილის ამერიკაში წასვლის შემდეგ დაიშალა. „4“-ს შემადგენლობაში შედიოდნენ: დათო გაბუნია (ვოკალი, გიტარა), აჩიკო გიორგობიანი (კლავიში), გიორგი ყვავილაშვილი (ბას გიტარა), თორნიკე გელაშვილი (დასარტყმელი საკრავები).

„4“-ს დაშლის შემდეგ დათო გაბუნია სხვადასხვა მუსიკოსებთან ერთად სოლო-პროექტით მონაწილეობდა ალტერნატიული მუსიკის ფესტივალებში.

2004 წელს დათო გაბუნიამ შეკრიბა ახალი კოლექტივი და დაიწყო ალბომის ჩაწერა. ალბომის დამთავრების შემდეგ (ალბომი რეალიზაციაში ჯერ არ გასულა), 2005 წელს სოლო პროექტი „დათო გაბუნია“ იღებს მონაწილეობას ქალაქ ზაარბრიუკენის მუსიკალურ ფესტივალში „“. ფესტივალიდან დაბრუნების შემდეგ ჯგუფის სახელწოდება ხდება „ვიტამინი“.

2007 წელს ჟურნალ „ოზონის“ და „“-ს ფესტივალებზე შედგა ვიტამინის ელექტრო-აკუსტიკური პროგრამის დებიუტი.
ეშლი ჯადი

ეშლი ჯადი (ინგლ. ; დ. 19 აპრილი 1968, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი. თავისი აქტიური კარიერა მან 1990 წელს დაიწყო. ორჯერ იყო ნომინირებული პრემიაზე „ოქროს გლობუსი“.

ბიოგრაფია
ეშლი ჯადი დაიბადა 1968 წლის 19 აპრილს კალიფორნიაში. მისი დედა ცნობილი მომღერალი ნაომი ჯადია. 1972 წელს მისი მშობლები გაიყარნენ და ორ წელიწადში ეშლი დედასთან და დასთან ერთად კენტუკის შტატში გადავიდა საცხოვრებლად. ოჯახი დიდი გაჭირვებით ცხოვრობდა, ამიტომაც ეშლის 12 სკოლის გამოცვლა მოუწია.

როდესაც ჯადის 14 წელი შეუსრულდა, უკვე ძალზედ პოპულარული იყო მისი დედისა და დის დუეტი " ". მალე ოჯახი მატერიალურადაც მოძლიერდა.

ეშლი კენტუკის უნივერსიტეტში სწავლობდა ფრანგული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე. 1990 წელს მან სწავლა მიატოვა და ის მხოლოდ 2007 წელს დაასრულა. მან ფრანგულ ენაში ბაკალავრის სტიპენდიაც აიღო.

ლოს-ანჯელესში გადასვლის შემდეგ ეშლიმ ტელესერიალებში მონაწილეობა დაიწყო. 1991 წელს მან პატარა როლი მიიღო სერიალში „ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა“. ამავდროულად ეშლი ოფიციანტად მუშაობდა რესტორანში.

ფილმოგრაფია
მოწმე (2000 წლის ფილმი)

მოწმე — 2000 წლის ტრილერი, რომელიც გადაღებულია რეჟისორ სტეფან ელიოტის მიერ, მარკ ბემის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მთავარ როლებში არიან იუან მაკგრეგორი და ეშლი ჯადი.

სიუჟეტი
ჯოან ერისი საშიში და ამოუცნობი ლამაზი ქალია. აგენტი სტეფან ვილსონი დავალებას იღებს უთვალთვალოს მას, თუმცა მალე ხვდება რომ დავალების შესრულება არც ისე ადვილი იქნება.
დიდი დიღომი

დიდი დიღომი — თბილისის ერთ-ერთი უბანი, საბურთალოს რაიონში. მდებარეობს ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დიღმის მასივისგან გამოყოფილია დავით აღმაშენებლის ხეივნით. დაგეგმარდა საუკუნის 70-იან წლებში. მშენებლობა დაიწყო 1985 წელს. იყოფა 4 მიკრორაიონად.

დიდ დიღომში არის იოანე პეტრიწის, გიორგი ბრწყინვალეს, მეფე არჩილის, დემეტრე თავდადებულის, ფარნავაზის, პეტრე იბერის და მირიან მეფის ქუჩები. დიდ დიღომში არის 3 საჯარო სკოლა: 186-ე, 192-ე, 211-ე (მეგა სკოლა). ასევე მდებარეობდა ყოფილი 187-ე საჯარო სკოლა.
ისტორია
დიდი დიღმის განაშენიანების ხედვა არსებობდა 1930-იანი წლებიდან, თუმცა საბოლოოდ 1970-იან წლებში გადაწყდა და 1985–1991 წლებში განხორციელდა. მანამდე აქ მდებარეობდა დიღმის საბჭოთა მეურნეობის სასოფლო-სამეურნეო ნაკვეთები, სადაც მოყავდათ ბოსტნეული კულტურები. გეგმით უნდა აშენებულიყო 7 საცხოვრებელი რაიონი, რომლებსაც ჯამში 250 ათასი მაცხოვრებელი უნდა ჰყოლოდა. საბჭოთა კავშირის დანგრევის გამო აშენდა მხოლოდ პირველი და ნაწილობრივ მეორე რაიონები. 2000-იანი წლებიდან დარჩენილი ხუთი რაიონის ტერიტორია ქაოტურად განაშენიანდა.
ჰავოკი

ჰავოკი (ალექსანდრე "ალექს" სამერსი) — გამოგონილი პერსონაჟი, მუტანტი სუპერგმირი -ის მსოფლიოში, იქს-ადამიანების წევრი. შექმნილია არნოლდ დრეიკის, დონ ჰეკისა და ნილ ადამსის მიერ. პირველად გამოჩნდა კომიქსში შემზარავი იქს–ადამიანები #54 (1969 წლის მარტი). იგი კორსაირის ვაჟი და ციკლოპისა და ვულკანის ძმაა.

ჰავოკი წარმოქმნის მძლავრ პლაზმურ ბლასტებს, თუმცა ამ უნარის მართვა ძლიერ უჭირს. იგი იქს-ადამიანების ციკლოპისა და ვულკანის უმცროსი ძმაა, ამასთან ერთად, ძლიერ არ მოსწონს ციკლოპის ავტორიტეტული პოზიცია გუნდში და მისი რეპუტაცია, როგორც ცენტრალური იქს-ადამიანისა.

ჰავოკისა და მისი დიდი ხნის სიყვარულის, პოლარისის დამოკიდებულება გუნდისადმი არც თუ სახარბიელოა. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ორივე მათგანი 1990-იანი წლების იქს-ფაქტორის წევრი იყო. გუნდის დაშლის შემდგომ, ჰავოკი გამოჩნდა კომიქსში მუტანტი იქსი, სადაც იგი აღმოაჩენს უცნაურ პარალელურ რეალობას. მას შემდგომ იგი კვლავ იქს-ადამიანებს უბრუნდება.
პარმა

პარმა — ქალაქი იტალიაში, ემილია-რომანიას რეგიონში. ცნობილია თავისი ყველით, არქიტექტურით და მის გარშემო მდებარე ლამაზი სოფლებით. სახელი პარმა მოდის მრგვალი ფარის სახელიდან, რომელსაც ძველად პარმას ეძახდნენ. ქალაქში იგივე სახელობის მდინარე მიედინება. პარმას უნივერსიტეტი არის ერთ–ერთი უძველესი მსოფლიოში. იგი საუკუნეშია დაარსებული.

იტალიელი მწერალი არტილიო ბერტოლუჩი (დაბადებული სოფელ ჰამლეტში) სწერდა: „როგორც დედაქალაქს მას აქვს მდინარე. როგორც პატარა ქალაქს კი მას აქვს ნაკადული რომელიც ხშირად შრება.“

სპორტი
პარმას საფეხბურთო კლუბი დაარსებულია 1913 წელს. საფეხბურთო კლუბი ამჟამად სერია ა-ში გამოდის. იგი გამარჯვებულია ისეთი ჩემპიონატების, როგორებიცაა ევროპის თასების მფლობელთა თასის, უეფას თასის(ორჯერ), ევროპის სუპერთასისა და იტალიის სუპერთასის. კლუბის სტადიონია - ენიო ტარდინი, რომელიც 29,000 მაყურებელს იტევს. ქალაქში ფეხბურთის გარდა პოპულარულია კალათბურთი, რაგბი და ფრენბურთი.
დაძმობილებული ქალაქები
შიჯიაჯუანი, ჩინეთი
მილუოკი, აშშ
გვადალახარა, ესპანეთი
ბურგ-ენ-ბრესი, საფრანგეთი
ტუარი, საფრანგეთი
ლუბლიანა, სლოვენია
ვორმსი, გერმანია
შეგედი, უნგრეთი
მონქტონი, კანადა
სტოქტონი, აშშ
პარმა (საფეხბურთო კლუბი)

პარმა  — იტალიური საფეხბურთო კლუბი. ჩამოყალიბდა 1913 წელს ქ. პარმაში. ამჟამად ასპარეზობს იტალიის სერია -ს საფეხბურთო პირველობაზე.

გუნდი საშინაო მატჩებს ატარებს ენიო ტარდინიზე.

მიღწევები
იტალიის თასი (3): 1991–92, 1998–99, 2001–02
იტალიის სუპერთასი (1): 1999
უეფა-ს თასი (2): 1994–95, 1998–99
ევროპის თასების მფლობელთა თასი (1): 1992–93
ევროპის სუპერთასი (1): 1993

ცნობილი ფეხბურთელები
ანტონიო კასანო (2013–2015)
არიელ ორტეგა (1999–2000)
ხუან სებასტიან ვერონი (1998–1999)
გორაბერეჟოული

გორაბერეჟოული — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში. ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფელი გორაბერეჟოული).

მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 140 მ, ჩოხატაურიდან 3 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 24 კმ. სოფელი იყოფა ორ ნაწილად: გორა (მაღლობი) და ბერეჟოული (დაბლობი). სოფელში ყველაზე გავრცელებული გვარია ცინცაძე. სოფელში დგას წმინდა იუსტინეს სახელობის ეკლესია, საჯარო სკოლა.

ისტორია
არქეოლოგიური მასალებით ირკვევა, რომ ადამიანს აქ ჯერ კიდევ ძვ. წ. ათასწლეულში უცხოვრია. 1963 წელს აღმოჩნდა ამ პერიოდით დათარიღებული კერამიკის ნაშთები ერისთავების ყოფილი ბაღის ტერიტორიაზე.

სოფელი წარმოადგენდა ე.წ. საერისთაოს ცენტრს, საერისთაო, ანუ ერისთავების ფეოდალური საგვარეულოს ტერიტორია ვრცელდებოდა მდინარე გუბაზეულიდან საწაბლიოს სერამდე. გორაბერეჟოულში იყო ერისთავების რეზიდენცია. გორაბერეჟოულში დაიწყო პირველი ქართული ჩაის წარმოება. აქ 1840-იან წლებში მიხეილ ერისთავის მამულში გადარგეს ჩაის ნერგები ოზურგეთიდან, მამია გურიელის ბაღიდან. ერისთავმა საქართველოში პირველმა პრიმიტიული წესით დაამუშავა ჩაი 1864 წელს და პროდუქცია გაიტანა თბილისსა და სანქტ-პეტერბურგში გამართულ სასოფლო-სამეურნეო გამოფენებზე. ერისთავის გარდაცვალებიდან რამდენიმე ხნის შემდეგ მეურნეობას სათავეში მისი ვაჟი ანდრია ერისთავი ჩაუდგა. 1908 წლისთვის გორა და ბერეჟოული ცალ-ცალკე სოფლებად იყო აღწერილი. ორივე სოფელი ჯვარცხმის სასოფლო საზოგადოებაში შედიოდა. 1912 წელს სოფელში გაიხსნა საკრედიტო ამხანაგობა, რომელშიც 2000 ადამიანი იყო გაწევრებული.

საბჭოთა პერიოდში ერისთავების მამულის ტერიტორიაზე გაშენდა გორაბერეჟოულის ტყე-პარკი და აიგო სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი. განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მესიმინდეობა, მევენახეობა, მეცხოველეობა. ჩაისუბნის სასოფლო საბჭოდან გამოიყო დამოუკიდებლობის შემდეგ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 628 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში შემორჩენილია საუკუნის მიწურულის ციხე-გალავანი. გალავანი რიყის ქვითაა ნაგები, კედლების სიმაღლე 4 მეტრია, ჯამური სიგრძე 25 მეტრი. კედლებში დატანილია სათოფურები, გალავანში შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან იყო მოწყობილი. გალავნის ალაყაფთან, მარჯვნივ, მოწყობილი იყო მარანი. გალავნის შიგნით, ეზოს ბოლოში დგას ერისთავების სახლი, რომელიც საუკუნით თარიღდება. სახლის საძირკვლები თლილი ქვით არის გამოყვანილი, ხოლო კედლები ნაშენია რიყის ქვით. სასტუმრო ოთახში ბუხარია ამოშენებული. მეორე სართულის ფასადზე მიდგმულ ვრცელ ხის აივანს გვიანდელ შეკეთებათა გამო მხატვრული ღირებულება აღარ გააჩნია. იგივე მდგომარეობაშია სახლზე უკანა მხარეს მიდგმული მომცრო აივანიც. სახლი კარგ მდგომარეობაშია შემონახული. სახლის ირგვლივ ერთი ჰექტარის ფართობზე გაშენებულია დენდროლოგიური პარკი, სადაც წარმოდგენილია იშვიათი ჯიშის მცენარეები: წითელი ღვია, კანფეტის ხე, მარადმწვანე სეკვოია, იაპონური მარწყვის ხე, გინკო და სხვ.

სოფელში შემორჩენილია საუკუნის ეკლესია.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა ექიმი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე დიმიტრი ერისთავი. ასევე საბჭოთა კავშირის გმირი ჭიჭიკო ბენდელიანი. გორაბერეჟოულში განთავსებულია ბენდელიანის მემორიალური მუზეუმი. სოფელში მოღვაწეობდნენ მიხეილ და ანდრია ერისთავები.

გალერეა
ლეგატო

ლეგატო ( — „დაკავშირებული“) — მუსიკალურ ინსტრუმენტზე დაკვრის ხერხი, ბგერათა შეკრული შესრულება, რომლის დროსაც ხდება ერთი ბგერიდან მეორეზე თანდათანობით, გადაბმით (უპაუზოდ) გადასვლა.

სანოტო ჩანაწერში ლეგატო აღინიშნება რკალისებური ხაზით — ლიგით, რომელიც აერთიანებს ლეგატოს მეშვეობით შესრულებად ნოტებს. აგრეთვე, შეიძლება აღინიშნებოდეს სიტყვით ნოტების შესაბამისი ჯგუფის გვერდით.
კეიბლი (კომიქსები)

ნათან სამერსი (კეიბლი) — გამოგონილი პერსონაჟი, -ის სუპერგმირი. პირველად გამოჩნდა კომიქსში ახალი მუტანტები #87 (1990 წლის მარტი). შექმნილია მწერალი ლუიზა სიმონსონის და მწერალი/ილუსტრატორი რობ ლიფელდის მიერ.

გამოცემის ისტორია
„: “ (კეიბლი: სისხლი და მეტალი) მინისერიები გამოდიოდა 1992 წლის ოქტომბრიდან - ნოემბრის ჩათვლით. მწერალი - ფაბიან ნიკელზი, ილუსტრატორი - ჯო რომიტი. კომიქსში ერთმანეთს კეიბლი და სტრაიფი ებრძოდნენ.

21-ე საუკუნის დასაწყისში მისი პოპულარობა შემცირდა, მიუხედავად იმისა, რომ კეიბლი მონაწილეობდა კომიქსში შემზარავი იქს-ადამიანები. 2002 წელს მას შეუქმნეს საკუთარი კომიქსი - კეიბლი, შემდგომ გამოჩნდა კომიქსში კეიბლი და დედპული და გახდა იქს ადამიანების ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული პერსონაჟი.

ძალები და შესაძლებლობები
ტელეპატი მუტანტი კეიბლი ფლობს ზეადამიანურ ფიზიკურ ძალას. მისი სხეულის მარცხენა ნაწილი, მარცხენა თვალთან ერთად ე.წ. ტექნო-ორგანულია, ამ ზეთვისების წყალობით კეიბლს ადვილად შეუძლია კომპიუტერულ სისტემაში შეღწევა და სურვილისამებრ სხვადასხვაგვარი დამცავი კოდების იოლად მოხსნა, მარცხენა თვალი კი მუტანტს საშუალებას აძლევს დაინახოს უფრო მეტი, უფრო გარკვევით და ზუსტად (ინფრაწითელი გამსახეულება და ა.შ.). აღსანიშნავია ისიც, რომ დაბადებისას კეიბლი ასევე ფლობდა ტელეკინეზურ შესაძლებლობებს, თუმცა ამჟამად ეს უნარი აღარ ახასიათებს.
სურენ ქოჩარიანი

სურენ აკიმის ძე ქოჩარიანი (; დ. 5 სექტემბერი [ძვ. სტ. 23 აგვისტო], 1904, თბილისი — გ. 9 ოქტომბერი, 1979, მოსკოვი) —სომეხი საბჭოთა ესტრადისა და თეატრის მსახიობი. სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი (1945).

ბიოგრაფია
სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო თბილისის სომხურ თეატრის დასში. თეატრალური განათლება მიიღო მოსკოვის სომხურ დრამატულ სტუდიაში (1921-1925). 1925-1931 წლებში იყო ერევნის გ. სუნდუკიანის სომხური თეატრის მსახიობი. როლები: კაკული (გ. სუნდუკიანი „პეპო“), ვიშნევსკი (ა. ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი“), ფურმანოვი (დ. ფურმანოვის „ამბოხება“) და სხვა. 1939 წლიდან მოსკოვის ფილარმონიის მსახიობი. მხატვრული კითხვის ოსტატი, სომხურ და რუსულ ენებზე შექმნა 30-ზე მეტი ლიტერატურული კომპოზიცია, მათ შორის შოთა რუსთაველის ვეფხისტყაოსნის მიხედვით. მიღებული აქვს სტალინური პრემია (1951). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.
ბიშოპი

ლუკას ბიშოპი — გამოგონილი პერსონაჟი, -ის სუპერგმირი, იქს-ადამიანების წევრი. შექმნილია მწერალი ჯონ ბირნის, ილუსტრატორი უილიამ პორტაციოსა და მწერალი/ილუსტრატორი ჯიმ ლის მიერ. პირველად გამოჩნდა კომიქსში შემზარავი იქს-ადამიანები #282 (1991 წლის ნოემბერი).

ბიშოპი პოლიციელი მუტანტია მარველის მსოფლიოს ანტიუტოპიური მომავლიდან. იგი -ს ყოფილი წევრია. მან იმოგზაურა საუკუნეში და შეუერთდა იქს-ადამაინებს, გუნდს, რომლის შესახებაც მხოლოდ ლეგენდებიდან იცოდა. მუტანტს გაუჭირდა იმ პერიოდის ნორმებთან შეგუება.

ოთხმოცდაათიან წლებში ბიშოპი მრავალჯერ გამოჩნდა იქს-ადამიანების ანიმაციურ სერიებში.
დერენიკ დემირჭიანი

დერენიკ კარაპეტის ძე დემირჭიანი (დ. 18 თებერვალი [ ძვ. სტ. 6 თებერვალი], 1877, ახალქალაქი — გ. 6 დეკემბერი, 1956, ერევანი) — სომეხი მწერალი, ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1940). სომხეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1953).

1897 წელს დაამთავრა თბილისის ნერსესის სემინარია. 1910–1922 წლებში მასწავლებლად იყო თბილისში. მისი ლექსების კრებულებს (1899, 1913, 1919) აშკარად ეტყობა სევდისა და მარტოობის მოტივებიდან სოციალური ჟღერადობამდე ამაღლება. დემირჭიანის რევოლუციამდელი მოთხრობებიდან აღსანიშნავია:„ზედმეტი ბარგი“, „ღიმილი“; 20-30-იან წლებში დაწერა ოთხრობები:„დასასვენებელ სახლში“, „სათო“, „რაშიდი“ და სხვა. პიესები:„მამაცი ნაზარი“, „კაპუტანი“, „ნაპოლეონ კორკოტიანი“, „მშობლიური მხარე“ და სხვა. ომის წლებში - ნოველები: „წამებულის ანდერძი“, „დაბრუნება“ და სხვა. დემირჭიანის ისტორიული რომანი „ვარდანანქი“ (ნაწ. 1-2, 1943-1946; ქართული თარგმანი 1962-1963) ასახავს სომეხი ხალხის ეროვნულ განმათავისუფლებელ ბრძოლას საუკუნეში, გამოხატავს დიდ სიმპათიებს ქართველი ხალხის მიმართ, რომელიც მოძალადეთა წინააღმდეგ ბრძოლაში ეხმარებოდა სომხეთს. რომანის მთავარი პერსონაჟია სომხეთის ეროვნული გმირი ვარდან მამიკონიანი, მამა შუშანიკისა — ქართლის პიტიახშის ვარსქენის მეუღლისა. დაუმთავრებელი დარჩა რომანი „მესროპ მაშტოცი“ (ნაწ. 1, 1956). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.
ბანში (პერსონაჟი)

შონ კესიდი (ბანში) — -ის სუპერგმირი, იქს-ადამიანების წევრი. შექმნილია მწერალ როი ტომასისა და ილუსტრატორ ვერნერ როსის მიერ. პერსონაჟი პირველად გამოჩნდა კომიქსში „იქს–ადამიანები“ (ნაწ. 1) #28 (1967 წლის იანვარი).

ირლანდიელი მუტანტი ბანში ფლობს განსაკუთრებულ ხმის იოგებს, რისი მეშვეობითაც გამოსცემს დამანგრეველი სიძლიერის ბგერებს, რაც იწვევს მტრის სასმენი სისტემის დაზიანებას, ფიზიკურ ვიბრაციებსაც კი. სახელი ლეგენდარული ბანშის მიხედვით დაარქვეს. ბანში მოჩვენებაა ირლანდიურ მითოლოგიაში, რომელსაც ძლიერი ტირილი შეუძლია. აღსანიშნავია ისიც, რომ ბანში ქალი მოჩვენებაა, რაც არ გაითვალისწინეს პერსონაჟის შემქმნელებმა.

ინტერპოლის ყოფილი აგენტი და -ს ოფიცერი ბანში თანამებრძოლ იქს-ადამიანებზე ასაკით გაცილებით უფროსია. იგი გუნდთან მცირე ხნით თანამშრომლობდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ იგი ოთხმოცდაათიანი წლების იქს-თაობის მენტორი იყო.
კარენ დემირჭიანი

კარენ დემირჭიანი (დ. 17 აპრილი, 1932, ერევანი — გ. 27 ოქტომბერი, 1999, იქვე) — საბჭოთა და სომეხი პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე. 1998 წელს დააარსა და ხელმძღვანელობდა სომხეთის სახალხო პარტიას, რომელმაც საარჩევნო ბლოკ „ერთიანობის“ შემადგენლობაში მოიპოვა გამარჯვება 1999 წლის საპარლამენტო არჩევნებში, რის შემდეგაც აირჩიეს სომხეთის პარლამენტის თავმჯდომარედ. დაიღუპა ტერორისტული აქტის შედეგად.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1932 წლის 17 აპრილს, ერევანში. 1954 წელს დაამთავრა ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიზაციის ფაკულტეტი, 1961 წელს კი სკკპ ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული უმაღლესი პარტსკოლა. 1954-1958 წლებში მუშაობდა ქ. ლენინგრადში უფროს ინჟინერ-კონსტრუქტორად, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ჯგუფის ხელმძღვანელად, ერევნის ელექტროტექნიკური ქარხნის საამქროს უფროსად, იმავე ქარხნის პარტკომის მდივნად, 1961 წლიდან კი მთავარ ინჟინრად, შემდეგ — დირექტორად.

1966-1972 წლებში იყო სომხეთის კპ ერევნის საქალაქო კომიტეტის მდივანი, მეორე მდივანი, 1972 წლის ნოემბრიდან — სომხეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, ხოლო 1974 წლის ნოემბრიდან — პირველი მდივანი.

1988—1991 წლებში სკკპ ცკ-ის უმაღლესი პარტიული სკოლა. არჩეული იყო სომხეთის სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად, იყო სკკპ ცკ-ის წევრი. 1991—1999 წლებში „“-ის გენერალური დირექტორი და საბჭოს თავმჯდომარე.

1998 წელს მონაწილეობა მიიღო სომხეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში. მიიღო ხმები 40.1% და დაიკავა მეორე ადგილი. დამარცხდა რობერტ ქოჩარიანთან.

1999 აპრილიდან — ბლოკ „ერთიანობის“ თავმჯდომარეა, ხოლო 1999 30 მაისიდან აირჩიეს პარლამენტის დეპუტატად, 1999 წლის 10 ივნისიდან სომხეთის პარლამენტის სპიკერია.

დაჯილდოებულია 2 შრომის წითელი დროშის ორდენით.
გევორქ პეტროსიანი

გევორქ ოვსეფის ძე პეტროსიანი, ნამდვილი გვარი ტერ-პეტროსიანი (დ. 23 ნოემბერი [ძვ. სტ. 11 ნოემბერი], 1859 — გ. 10 ნოემბერი [ძვ. სტ. 28 ოქტომბერი], 1906) — სომეხი მსახიობი, რეჟისორი, თეატრალური მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1878 წლიდან მონაწილეობდა თბილისის სცენისმოყვარეთა სპექტაკლებში, ხოლო 1881 წლიდან — პროფესიულ თეატრებში (ორდუბატიანის ფსევდონიმით). 1890 წლამდე მოღვაწეობდა პეტერბურგისა და მოსკოვის თეატრებში. 1890-იანი წლების დასაწყისში გადმოვიდა ამიერკავკასიაში და მუშაობა დაიწყო თბილისის სომხური დრამატული თეატრის დასში. აღზარდა მრავალი მსახიობი. დიდი წვლილი მიუძღვის ეროვნული კულტურის განვითარებაში. ასრულებდა სხვადასხვა ამპლუის როლებს. მათგან მნიშვნელოვანია გოროდნიჩი (გოგოლის „რევიზორი“), ვანიუშინი (ნაიდიონოვის „ვანიუშინის შვილები“), დემურინი (ნემიროვიჩ-დანჩენკოს „სიცოცხლის ფასი“), ანანია გლახა (სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), მილერი (შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“), დონ კარლოსი (ჰიუგოს „ერმანი“), პეტრუჩიო (შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება“) და სხვა როლები.
შერკინება (1995 წლის ფილმი)

შერკინება — 1995 წლის ტრილერი, რომელიც გადაღებულია რეჟისორ მაიკლ მენის მიერ. გადაღებულია მისი და არტ ლინსონის სცენარის მიხედვით. მთავარ როლებში არიან ალ პაჩინო და რობერტ დე ნირო.

სიუჟეტი
ნილ მაკკოლი - დამნაშავეთა სამყაროს მიეკუთვნება. ის ერთ-ერთი საუკეთესოა, თუ შეიძლება ასე ითქვას დამნაშავეზე. მასთან მუშაობა დიდ პატივად მიაჩნიათ სუპერპროფესიონალ კრიმინალებს... მაგრამ მის წინააღმდეგაა ვინსენტ ხანნა. ლოს-ანჯელესის საუკეთესო დეტექტივი. ვინსენტს და ნილს ბევრი აქვთ საერთო, მიუხედავად ამისა ისინი კანონის სხვადასხვა მხარეს არიან. ორი უძლიერესი ჯგუფი ერთმანეთის წინააღმდეგ - სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლაში...
აკოცე გოგონებს (ფილმი)

„აკოცე გოგონებს“ — რეჟისორ გერი ფლედერის 1997 წლის თრილერი, გადაღებული ჯეიმზ პატერსონის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ მორგან ფრიმენი და ეშლი ჯადი.

სიუჟეტი
პოლიციელი ფსიქოლოგი ალექს კროსი გებულობს რომ მისი ნათესავი გოგონა დაიკარგა. როგორც გაირკვა ის მანიაკის მორიგი მსხვერპლი გახდა. მანიაკი იტაცებს გოგონებს და ამწყვდევს მათ საიდუმლო მიწისქვეშა სარდაფში, სადაც მათ გარკვეული წესების დაცვას აიძულებს. მათ ვინც წესებს დაარღვევს ტყეში შებოჭილს ტოვებს და ისინი ნელი სიკვდილით იხოცებიან. ერთ-ერთი მძევალი მოახერხებს გაქეცევას. კროსი კეიტთან ერთად იწყებენ მანიაკის ძებნას.
სუ-9

სუ-9 (ნატოს კლასიფიკაციით „“) — ერთ ძრავიანი საბჭოთა სარაკეტო ნებისმიერ ამინდში მფრენი გამანადგურებელ-გზაგადამჭრელი თვითმფრინავი.

განვითარება
სუ-9-ს პროექტი დაიწყო ცაგის აეროდინამიკის კვლევის ინსტიტუტში კორეის ომის დროს. პროექტში ჩადებული იყო რეაქტიული ავიაციის სხვადასხვა ინოვაციური დეტალები. თვითმფრინავის პირველი გაფრენა 1956 წელს განხორციელდა პროტოტიპ -405-ის სახელით. სუ-9-ის შემუშავება დასრულდა სუ-7 თან ერთად, რომლებიც პირველად იხილეს 1956 წლის 24 ივნისს ტუშინოს ავიაშოუზე სადაც სუ-9მ დაჯაბნა სუ-7ი. სუ-9 შეიარაღებაში მიიღეს 1959 წელს.

ჯამში გამოშვებულია 1,100 სუ-9. არსებობს ვერსია რომ სუ-9 ტიპის თვითმფრინავების მოდერნიზება მოხდა სუ-11-ის დონემდე. სუ-9 ის ექსპორტი არ მომხდარა არც ერთ საბჭოთა კავშირის კლიენტ სახელმწიფოში მათ შორის ვარშავის პაქტის ქვეყნებში. დარჩენილი სუ-9-ები და სუ-11-ები შეიარაღებიდან საბოლოოდ ამოიღეს 1970-იან წლებში. თუმცა ხდებოდა ზოგიერთის საცდელ თვითმფრინავად გამოყენება. სუ-9 ჩანაცვლებულ იქნა მოდერნიზებული სუ-11-ით და უფრო თანამედროვე სუ-15-ით და მიგ-25-ით.

სუ-9-ის საბრძოლო ანგარიში უცნობია. შესაძლებელია ის გამოყენებულ ყოფილიყო სადაზვერვო ფრენებზე თუმცა ფრენების დეტალები გასაიდუმლოებულია.

1962 წლის 4 სექტემბერს მოდერნიზებულმა სუ-9-მ ვლადიმერ ილიუშინის პილოტაჟით დაამყარა მსოფლიო რეკორდი აბსოლუტური სიმაღლის აღებაში 28,852მ (94,658ფ). ნოემბერში ვლადიმერ ილიუშინმა იმავე სუ-9-ით დაამაყარა სიმაღლისა და სისწრაფის რეკორდები.

დიზაინი
სუ-9-ის ფიუზელაჟი და კუდის დიზანი მსგავსია სუ-7-ისა. განსხვავება არის მხოლოდ მის ფრთებში. მან სუხოისგან მიიღო აეროდინამიკური მუხლუჭი კორპუსის კიდეში ისევე როგორც სუ-7-მა ტურბორეაქტიული ძრავა ლიულკა ალ-7. თვითმფრინავის ცხვირის შემწოვ კონუსზე შესაძლებელია ასევე რადარის დაყენება. სუ-9-ის კონსტრუქცია დაფუძნებულია ადრეულ თვითმფრინავ ტ-9-ზე.
ველ კილმერი

ველ კილმერი (; დ. 31 დეკემბერი, 1959, ლოს-ანჯელესი,კალიფორნია, აშშ – გ. 1 აპრილი, 2025, იქვე) — ამერიკელი მსახიობი.

ბიოგრაფია
ველ კილმერი 1959 წლის 31 დეკემბერს დაიბადა. 1981 წელს დაიწყო თეატრში მოღვაწეობა. პირველად კინოში 1984 წელს გამოჩნდა, როდესაც ითამაშა ფილმში ! 1986 წელს კილმერი მონაწილეობდა ფილმში (მთავარ როლში ტომ კრუზი). ფილმის „ვილოუს“ გადაღებისას მან გაიცნო თავისი მომავალი მეუღლე, ინგლისელი მსახიობი, ჯოან უოლი.

ფილმოგრაფია