საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 2020

2020 წლის საქართველოს საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნები — საქართველოს მოწვევის პარლამენტის არჩევნები, რომელიც ჩატარდა 2020 წლის 31 ოქტომბერს.

წინმსწრები მოვლენები
2019 წლის ივნისში თბილისში მართლმადიდებლობის საპარლამენტთაშორისო ასამბლეის სესიის დროს რუსეთის დუმის დეპუტატმა სერგეი გავრილოვმა დაიკავა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის, ირაკლი კობახიძის სკამი და საქართველოს პარლამენტში რუსულ ენაზე ასამბლეის სესიის ჩატარება სცადა, რომელიც ოპოზიციამ გააპროტესტა და პარლამენტის პრეზიდიუმი დაიკავა.

დეპუტატ გავრილოვის სასტუმრო „რედისონიდან“ აეროპორტის მიმართულებით გაყვანის შემდეგ აქცია საქართველოს პარლამენტის შენობის წინ გაგრძელდა. საპროტესტო აქცია 21 ივნისის გვიან ღამით და დილით გაგრძელდა. ადგილობირივი და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების მოსაზრებით, სამოქალაქო პროტესტის წინააღმდეგ იყო გამოყენებული არაპროპორციული საპოლიციო ძალა. აქციის დაშლის დროს კლინიკებში 240 მოქალაქე გადაიყვანეს, რომელთაგან 80 სამართალდამცავი იყო. დაშავებულებიდან 2-მა თვალი დაკარგა, მათ შორის 18 წლის გოგომ.

საპროტესტო ტალღის შედეგად 21 ივნისს თანამდებობა დატოვა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ირაკლი კობახიძემ, ხოლო ასამბლეის საქართველოში ჩატარების ინიციატორმა, საქართველოს პარლამენტის დეპუტატმა ზაქარია ქუცნაშვილმა მანდატზე უარი თქვა. 2019 წლის 24 ივნისს, პარტია „ქართული ოცნება დემოკრატიული საქართველოს“ თავმჯდომარემ, ბიძინა ივანიშვილმა სპეციალურ ბრიფინგზე დაანონსა „2020 წლის საპარლამენტო არჩევნები, ჩატარდეს პროპორციული სისტემით, ნულოვანი, ვიმეორებ, ნულოვანი საარჩევნო ბარიერის პირობებში“.

ბიძინა ივანიშვილის პირობის მიუხედავად, ქართულმა ოცნებამ საკონსტიტუციო ცვლილებები არ მიიღო. თავდაპირველად საქართველოს პარლამენტს ინიციატივის თაობაზე კენჭი 12 ნოემბერს უნდა ეყარათ, შემდეგ 13 ნოემბერს. 14 ნოემბერს ჩატარებულ კენჭისყრაზე, ქართული ოცნების 35 დეპუტატმა პროპორციული საარჩევნო სისტემის კანონპროექტს, რომლის ინიციატორიც თვითონ იყვნენ, ხმა არ მისცა. პლენარულ სხდომაზე რეგისტრაცია 141-მა დეპუტატმა გაიარა. პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადასვლას პირველი მოსმენით 101-მა კანონმდებელმა, მათ შორის ოპოზიციონერმა დეპუტატებმა დაუჭირეს მხარი. წინააღმდეგ კი 3 დეპუტატი წავიდა

რამდენიმე კვირიანი პროტესტის შემდეგ მოლაპარაკებებში დიპლომატიური კორპუსი ჩაერთო. დიპლომატების მედიატორობით ოპოზიციასა და ხელისუფლებას შორის დაიწყო მოლაპარაკებები. მმართველმა გუნდი ოპოზიციას პროპორციული მანდატების 100-მდე გაზრდას და მაჟორიტარულის 50-მდე შემცირება შესთავაზა, რაზეც ოპოზიცია არ დათანხმდა და გააგრძელა პროპორციული სისტემის მოთხოვნა.

საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა ირაკლი ოქრუაშვილი და გიგი უგულავა 2020 წლის 15 მაისს შეიწყალა.

2020 წლის 29 ივნისს საქართველოს პარლამენტმა საკონსტიტუციო ცვლილებებს მესამე მოსმენით მხარი დაუჭირა. აღნიშნულ შეთანხმებას ოპოზიციამ და ხელისუფლებამ დიპლომატების შუამავლობით ხანგრძლივი მოლაპარაკებების შემდეგ 8 მარტს მიაღწიეს.

ცვლილებების მიხედვით, რომ ოქტომბერში დაგეგმილი საპარლამენტო არჩევნებში პარტიული სიით 77-ის ნაცვლად 120 დეპუტატს აირჩევენ, მაჟორიტარი კი 73-ის ნაცვლად მხოლოდ 30 იქნება. ცვლილება ასევე საარჩევნო ბარიერს ეხება, რომელიც 5%-დან 1%-მდე იწევს.

სქემის მიხედვით, რომელიც „ფორმულამ“ მოიპოვა, რაჭა-ლეჩხუმი-სვანეთი, სადაც ჯამში 5 მუნიციპალიტეტია, ერთი მაჟორიტარული ოლქი იქნებოდა. 3 მაჟორიტარულ ოლქად დაიყოფოდა სამეგრელო. ფოთს, ხობსა და სენაკს ერთი დეპუტატი ეყოლებოდა; აბაშას, მარტვილს, ჩხოროწყუსა და წალენჯიხასაც — 1; მესამე ოლქი კი ზუგდიდი იქნებოდა. რეგიონებს შორის ყველაზე მეტ — 4 მაჟორიტარულ ოლქად — გაყოფილი იქნებოდა იმერეთი. ვანის, სამტრედიის, ხონისა და წყალტუბოს ამომრჩეველი საერთო მაჟორიტარს აირჩევდა. ერთი ოლქი იქნებოდა ბაღდათი, ზესტაფონი, თერჯოლა და ტყიბული. ერთ ოლქად გაერთიანდებოდა ხარაგაული, ჭიათურა და საჩხერეც. ცალკე მაჟორიტარი ეყოლებოდა ქუთაისს.

მონაწილე სუბიექტები
2020 წლის პარლამენტის არჩევნებისთვის პოლიტიკური პარტიების რეგისტრაციის პროცესი 4 სექტემბერს დასრულდა. ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში (ცესკო) რეგისტრაცია 66-მა პარტიამ გაიარა. ცესკოს, საქართველოს პარლამენტის არჩევნებში მონაწილეობის უფლების მისაღებად, სულ 78-მა პარტიამ მიმართა. აქედან 12-ს უარი ეთქვა რეგისტრაციაზე.

1 ოქტომბერი იყო პარტიული სიების წარდგენის ბოლო დღე. ცესკოს მონაცემებით, 31 ოქტომბრის არჩევნებისთვის რეგისტრირებული 58 საარჩევნო სუბიექტიდან, პარტიული სია ცესკოს თავმჯდომარეს წარუდგინა 52-მა — 2 ბლოკმა და 50 პოლიტიკურმა პარტიამ.

გამოკითხვები