iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯონ ბრზენკი

ჯონ ბრზენკი (; დ. 15 ივლისი, 1964) — ამერიკელი მკლავჭიდელი. ამერიკის ჩემპიონი პირველად 16 წლის ასაკში გახდა. 19 იყო წლის იყო, როდესაც მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი მკლავჭიდში. მისი დამარცხება მოახერხა მხოლოდ ექვსმა სპორტსმენმა, ესენი იყვნენ: ალან კარაევი, ალექსეი ვოეოდა, გარი გუდვიჩი, მათ განერი, დევონ ლარატი, ტრევის ბაგენტი. ბრზენკი კრიტიკოსების მიერ ფართოდ არის აღიარებლი. ის გინესის რეკორდების წიგნის მიერ ოფიციალურად იქნა დასახელებული როგორც „ყველა დროის უდიდესი მკლავჭიდელი“.
არსაული

არსაული (ყოფილი გოგირდწყალი; ყოფილი მესამე ქარხანა - გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს.) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (პრიმორსკოეს თემი), შავი ზღვის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 80 მ, გუდაუთიდან 9 კმ, პრიმორიდან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა და მეციტრუსეობა.
კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი საქართველოში. მდებარეობს ქალაქ კასპში, სააკაძის ქ. 88-ში. დაარსდა 1960 წლის 22 ივნისს.

მუზეუმის ჩამოყალიბებისას არცერთი ექსპოზიცია და სამუზეუმო კოლექცია არ იყო. პირველი ექსპოზიცია მუზეუმში 1963 წლის 5 ოქტომბერს გაიხსნა. დღეისათვის სამუზეუმო ფონდებში ითვლება 20 000-ზე მეტი ექსპონატი და სამუზეუმო მასალა.

მუზეუმში დაცულია კასპის, რენეს, მეტეხის, თეზის ტერიტორიებზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული ადრე და შუა ბრინჯაოს ხანის მასალები, ყორღანებიდან მოპოვებული ძვ. წ. - ათასწლეულით დათარიღებული ნივთები, ძირითადად თრიალეთის კულტურისთვის დამახასიათებელი კერამიკა, გვიანბრინჯაოს ხანის თიხის ჭურჭელი, ძვ. წ. - საუკუნეებით დათარიღებული სამოსელის დეტალები, ცხენის აღკაზმულობა, სამუშაო და საბრძოლო იარაღი (აღმოსავლეთქართული ცულები, სატევრები, შუბისპირები — ძვ. წ. - საუკუნე), სოფელ სასირეთში შემთხვევით აღმოჩენილი მოოქროვილი ვერცხლის დისკო (ძვ. წ. ს.), ელინისტური ხანის ბრინჯაოს დიონისეს ქანდაკება (ძვ. წ. - სს.) და სამტუჩა სურა-ოინოხოია (ახ. წ. ს.), თიხის მოჭიქული ჭურჭელი შუა საუკუნეების არქეოლოგიურ მასალებიდან.

მუზეუმს აქვს 4 ფილიალი: სოფელ ხოვლეში ივანე ჯავახიშვილის, სოფელ სასირეთში გენერალ გიორგი მაზნიაშვილის, სოფელ ლამისყანაში ალექსანდრე და მარიამ ჯამბაკურ-ორბელიანების და კავთისხევში ომარ კელაპტრიშვილის სახლ-მუზეუმები.

მუზეუმი მუშაობს ყოველდღე, ორშაბათის გარდა, 10 სთ-დან 18 სთ-მდე.
ლავრისხევის ლავრა

ლავრისხევის ლავრა — ეკლესია შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლავრისხევის სამხრეთით, 1-1,5 კილომეტრზე. თარიღდება საუკუნის პირველი ნახევრით. ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანი თავისუფალი ჯვრის ტიპის ნაგებობაა (9,5 9 მ), ნაგებია საშუალო ზომის მოყავისფრო-მოყვითალო ნატეხი ქვიშაქვით, გამოყენებულია ბაზალტი და ტუფიც. საუკუნეში ეკლესია შიგნიდან და გარედან შელესეს და მოხატეს, დააგეს ხის იატაკი, დადგეს კანკელი და გადახურეს თუნუქით. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს — ჩრდილოეთ მკლავის ჩრდილოეთ კედელში და დასავლეთ მკლავის სამხრეთ კედელში. აღმოსავლეთ მკლავი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით. დანარჩენი მკლავები სწორკუთხაა. რვაწახნაგა გუმბათი ოდნავ წაგრძელებულ მართკუთხედს ემყარება. გუმბათი გადახურულია შეკრული კამარით. მკლავების გრძივ კედლებში ამოყვანილია თაღები, რომლებსაც კონსტუქციული და დეკორატიული მნიშვნელობაც აქვთ. ეკლესიაში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები.
ივერია (ანსამბლი)

ივერია — მუსიკალურ-იუმორისტული საშემსრულებლო ანსამბლი. დაარსდა თბილისში 1968 წელს. საბჭოთა კავშირის მასშტაბით ცნობილი გახდა 1970-იან წლებში. სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო კომპოზიტორი ალექსანდრე ბასილაია. ანსამბლის წევრები იყვნენ თეიმურაზ წიკლაური, ვახტანგ ტატიშვილი, ნუგზარ კვაშალი, მანანა თოდაძე, გოჩა ლორია, ლილი ზღვაური, რომან რცხილაძე და სხვა.

ანსამბლის მიუზიკლებიდან ცნობილია „არგო“, „ჩხიკვთა ქორწილი“, „ფიროსმანი“.

დისკოგრაფია
ივერია (1974)
ივერია (1975)
ივერია (, 1976)
ივერია (1977)
ივერია (, 1977)
ივერია (1980)
ივერია - 13 წელი (1982)
ივერია (1983)
 (1983)
ჩხიკვთა ქორწილი (1986)
არგონავტები (ფრაგმენტები, 1988)
ივერია (2008)
ძელქვა

ძელქვა — ფოთოლმცვივანი მცენარეთა გვარი თელისებრთა ოჯახისა. ხეებია, რომელთა სიმაღლე 40 მ, დიამეტრი 3 მ აღწევს.

ძელქვას მორიგეობით განლაგებული დაკბილული ფოთლები აქვს. ხეზე ზოგი ყვავილი ორსქესიანია, ზოგი კი მხოლოდ მამრობითი. ამ გვარის ლათინური სახელწოდება ქართული სიტყვის — ძელისა და ქვის შეერთებით არის შედგენილი, რაც მისი მერქნის სიმაგრესა და გამძლეობას გამოხატავს.

ძელქვა არქტომესამეული ფლორის რელიქტია. ტენისა და ჩრდილის მოყვარული ხეა. იზრდება ხეობებში, მდინარეების პირას ფართოფოთლოვან ტყეებში. ყვავილობს მარტ-აპრილში. ნაყოფი მწიფდება აგვისტოში. შემორჩენილია მისი 6 სახეობა. მათგან ერთი — რცხილაფოთლიანი ძელქვა ირანსა და ამიერკავკასიის დასავლეთ (იმერეთი, სამეგრელო), აღმოსავლეთ (კახეთი — ახმეტის მუნიციპალიტეტი, ლენქორანი) და სამხრეთ (ყარაბახი) ნაწილებში იზრდება, დანარჩენი 5 — კრეტაზე, ჩინეთში, იაპონიასა და კორეაში.

გვხვდება ზომიერ ტენიან და მომშრალო ადგილებში. ცოცხლობს 500-600 და მეტ წელს. მრავლდება თესლით, ძირკვის ამონაყარითა და ფესვის ნაბარტყით. მერქნის მაღალი ფიზიკურ-მექანიკური თვისებებით ერთ-ერთი უძვირფასესი მცენარეა. სწრაფმზარდი და დეკორატიულია. ხშირად საფრთხეს უქმნის: ტყის კაფვა, მცირე არეალი და სხვ. იყენებენ ბაღ-პარკში, ტყის სარეკონსტრუქციოდ და გასაშენებლად. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.

საქართველოს ფარგლებში ძელქვის გავრცელების არეალია: სამეგრელო — სენაკისა და მარტვილის მუნიციპალიტეტები; იმერეთი — ქუთაისის, შორაპნის, სვირის მიდამოები, მდინარე ყვირილისა და მდინარე წყალწითელას ხეობები, აჯამეთის დაცული ტერიტორია; გურია — ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი; კახეთი — სოფელი ქვემო ალვნის მიდამოები, ბაბანეურის დაცული ტერიტორია.
ბენდის კონცერტი

ბენდის კონცერტი , აგრეთვე ცნობილი როგორც დირიჟორი მიკი — 1935 წლის მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი მიკი მაუსისა და მისი მეგობრების შესახებ. მისი დისტრიბუტორი იყო .

სიუჟეტის მიხედვით, ბენდი, რომლის დირიჟორია მიკი, მართავს კონცერტს. დრო და დრო ჩნდება დონალდ დაკი, რომელიც სალამურებზე უკრავს და მიკის ხელს უშლის.
მელიტონ სანებლიძე

მელიტონ (მელეტი) სტეფანეს ძე სანებლიძე (დ. 25 თებერვალი, 1905 — გ. 28 ნოემბერი, 1984) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1949), დოცენტი. ქართული ლანდშაფტური სკოლის დამაარსებელი. მისი ინიციატივით 1965 წელს დაარსდა მარტყოფის ფიზიკურ-გეოგრაფიული სტაციონარი.

ბიოგრაფია
მელიტონ სანებლიძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო დარგი გეოგრაფიის სპეციალობით 1928 წელს. 1928–33 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიის კათედრაზე; 1933–40 წლებში ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში კათედრის გამგედ და ფაკულტეტის დეკანის მოვალეობის შემსრულებლად; 1940 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკური ქვეყანათმცოდნეობის კათედრაზე, 1952–74 წლებში იყო იმავე კათედრის გამგე.

მისი უშუალო ხელმძღვანელობით 1962 წელს დაარსდა მარტყოფის ფიზიკურ-გეოგრაფიული სტაციონარი, რომლის სამეცნიერო შრომები ცნობილი გახდა მთელ მსოფლიოში. თავდაპირველად მარტყოფის სტაციონარში მხოლოდ მეტეოროლოგიური დაკვირვებები წარმოებდა. შემდგომი ეტაპი კი დეტალური ფიზიკურ-გეოგრაფიული და ლანდშაფტური კვლევა-ძიებანი იყო. სტაციონარში ფართოდ იქნა შესწავლილი ასევე ლანდშაფტის მდგომარეობა და მისი დინამიკა.

საქართველოს უმაღლესი სკოლის დამსახურებული მუშაკი (1984). დაჯილდოებულია ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით (1968).

თხზულებები
სანებლიძე მ, საქართველოს სსრ ტერიტორიის ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონების ცდა;
სანებლიძე მ, საქართველოს სსრ ფიზიკურ-გეოგრაფიული მხარეებისა და ოლქების ძირითადი თავისებურებანი;
სანებლიძე მ, უკლება დ, ჯაყელი ქრ; საქართველოს სსრ ლანდშაფტური რუკა (ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონების სქემით).
საოცარი ადამიანი ობობა (2012 წლის ფილმი)

საოცარი ადამიანი ობობა — ფილმი ადამიანი ობობას შესახებ, რომელიც გამოვიდა 2012 წლის 3 ივლისს. ეს არის კომპანიის რიგით მეოთხე ფილმი პიტერ პარკერის შესახებ და რიგით პირველი განახლებულ სერიაში. თავდაპირველად დაგეგმილი იყო ფილმის 2011 წელს გამოსვლა, თუმცა წინა სამი ფილმის რეჟისორმა სემ რეიმიმ დატოვა პროექტი და მას პრაქტიკულად ყველა მსახიობი „გაჰყვა“. -სგან ცნობილი გახდა, რომ სერია ხელახლა იქნებოდა გადაღებული, ახალი რეჟისორისა და მსახიობების დახმარებით.

ფილმის სიუჟეტის ძირითადი ხაზი აგებულია პიტერ პარკერის სკოლის პერიოდის ცხოვრებაზე, ობობის თვისებების პირველ გამოვლინებასა და გვენ სტეისისთან (ემა სტოუნი) ურთიერთობაზე. ფილმი გამოვიდა 3- ფორმატში, 2012 წლის 3 ივლისს.

როლები
ენდრიუ გარფილდი — პიტერ პარკერი/ადამიანი ობობა: სკოლის ასაკის ბიჭუნა, რომელსაც უკბინა რადიოაქტიურმა ობობამ. მან შეიძინა სუპერძალები.
ემა სტოუნი — გვენ სტეისი: კომიქსების მიხედვით, პარკერის ერთ-ერთი პირველი შეყვარებული.
რის აიფენსი — კურტ კონორსი / ხვლიკი: მეცნიერი, რომელიც საკუთარ თავზე ხვლიკის შრატს გამოცდის. ეს საშუალებას აძლევს, აღიდგინოს დაკარგული ხელი, მაგრამ ასეცე აქცევს რეპტილიად.
მარტინ შინი — ბენ პარკერი: მეი პარკერის მეუღლე და პიტერის ბიძა.
სალი ფილდი — მეი პარკერი: ბენის მეუღლე, პიტერისათვის ყველაზე ახლო ადამიანი, ბენის შემდეგ.
დენის ლირი — ჯორჯ სტეისი: გვენის მამა და ნიუ იორკის პოლიციის დეპარტამენტის უფროსი.
კრის ზილკა — ფლეშ თომპსონი: პიტერის სკოლის პერიოდის მეტოქე, რომელიც პარკერს მუდმივად დასცინის, თუმცა ადამიანი ობობას დიდი მოყვარული.
ირფან ხანი — ვან ეტერი: ფილმის ერთ-ერთი უარყოფითი გმირი. კომიქსებში იგი იქცევა პროტო-გობლინად.
ენი პერისი — ვან ეტერის მეუღლე.
მაილზ ელიოტი — ბილი კონორსი: კურტ კონორსის შვილი.

შექმნა
პროექტის განვითარება
მას შემდეგ, რაც მოხდა ფილმის ადამიანი ობობა 4 პროექტის გაუქმება, -მ გამოაცხადა სერიების ხელახლა გაშვების შესახებ. დაგეგმილია ახალი ფილმის 2012 წლის 3 ივლისს 3- ფორმატში გამოშვება. მასში მოვლენები განვითარდება ჯერ კიდევ პიტერ პარკერის მოზარდობისას, მაშინ, როდესაც იგი სკოლაში სწავლობდა. ცნობილი გახდა, რომ ჯეიმზ ვენდერბილტის მიერ შექმნილი სცენარი კრისტოფერ ნოლანის მიერ ბეტმენისადმი მიდგომას იმეორებს.

გადაღება
ფილმის გადაღება დაიწყო 2010 წლის დეკემბერში, ლოს ანჯელესში. ეს არის ჰოლივუდის პირველი ფილმი, რომლის გადაღება მიმდინარეობს -ის კამერებით.
აჩირხა

აჩირხა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ანუხვის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთზე, მდინარე ფსირცხის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 320 მ, შავი ზღვიდან 4 კმ, გუდაუთიდან 21 კმ.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება ქართულია, სვანურად ჩირხვა „თეთრ ქვებს“ ნიშნავს, რომელსაც აფხაზური -ა ბოლოსართი ერთვის. ამ ადგილებში მართლაც თეთრი ქვებია, საიდანაც მომდინარეობს სოფლის სახელწოდებაც. აფხაზური ეტიმოლოგიით, აჩი – ცხენი, არხა – ველი, შესაბამისად „ცხენის ველი“.

ისტორია
1949 წელს შედიოდა მეორე ანუხვის სასოფლო საბჭოში. მანამდე არ იხსენიება. 1954 წლის 19 ივნისს ამოქმედდა ბრძანებულება „საქართველოს სს რესპუბლიკის ზოგიერთი სასოფლო საბჭოს გამსხვილების შესახებ“. გაუქმდა მეორე ანუხვის სასოფლო საბჭო და შეიქმნა ანუხვის სასოფლო საბჭო, რომელშიც დღემდე შედის.
ახალსოფელი (გუდაუთის მუნიციპალიტეტი)

ახალსოფელი (ყოფილი აშიცრა - გადაერქვა 1943 წლის 29 დეკემბერს.) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, შავი ზღვის სანაპიროზე, მდინარე ხიფსთის შესართავის ახლოს. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 40 მ, გუდაუთიდან 8,6 კმ.

ისტორია
30-იანი წლების ბოლოს აფხაზეთში ფეხი მოიკიდეს მთიანი რაჭიდან ჩამოსახლებულმა მცირემიწიანმა რაჭველებმა. აზრი, რომ თითქოს აფხაზეთში კლიმატური პირობების გამო ვაზის წარმოება არ შეიძლებოდა, გაქრა. რაჭველები არ შეუშინდნენ ბუნებას, მალარიას, გაჩეხეს ჩირგვნარი, ეკალბარდები, ძაღლყუნძენა და ცხოვრება დაიწყეს. სოფელს კი ახალსოფელი დაერქვა. სწორედ მაშინ შეესხა ფრთები აგრონომ ალექსანდრე (საშა) იობიძის ოცნებას, აფხაზეთში კულტურული ვენახის ზვრების გაშენების შესახებ.
გუდრუხი

გუდრუხი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჟინვალის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 960 მეტრზე, დუშეთიდან 22 კილომეტრში.

ძეგლები
1981 და 1986–1988 არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რამინ რამიშვილი) სოფლის მიდამოებში შეისწავლა რამდენიმე ძეგლი. ძველი გუდრუხის თავზე, კონცხისებური ტყიანი მთის დავაკებულ ადგილზე („ადგილის დედა“), დგას საუკუნის ღვთისმშობლის ეკლესია. ეკლესია გეგმით წაგრძელებული მართკუთხედია. აღმოსავლეთით, კედლების სწორკუთხედში, მოქცეული ნახევარწრიული აფსიდა აქვს. სარკმელი ორია, აღმოსავლეთით და სამხრეთით. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია ჯვრის აღსამართავი კვარცხლბეკი. აფსიდის სამხრეთ კუთხეში არის კონქის თაღის შირიმის პროფილირებული იმპოსტი. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო განიერი, პილასტრია. სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში გაჭრილია კარი. კლდის ნატეხი ქვითა და დუღაბით ორპირად ამოყვანილ კედლებს შორის სიცარიელე წვრილი ქვითაა ამოვსებული. კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ელემენტები შირიმის ქვისაა. სამხრეთიდან ეკლესიას ეკვრის გვიანდელი ხანის გეგმით მართკუთხა უაფსიდო სათავსი, რომელსაც კარი დასავლეთიდან აქვს. ეკლესია და სათავსი შიგნიდან და გარედან შელესილი ყოფილა. ეკლესიას გარს არტყია კლდის ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი, რომლის კარი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილშია.

ეკლესიის ეზოში შესწავლილია 23 ქვის სამარხი, რომლებიც ინვენტარის მიხედვით (მინისა და ბრინჯაოს სამაჯურები, მძივები, ბეჭდები, ჯვარი, რკინის სამაჯური და სხვ.) – საუკუნეებით თარიღდება. ეკლესიის გარშემო შემორჩენილია დიდი ნასოფლარის ნაგებობათა კედლების ქვედა წყობა, მათ შორის, ეკლესიის აღმოსავლეთით კლდის მოზრდილი ქვებით ნაგები საცხოვრებელი კომპლექსის 2 სათავსი. ერთ-ერთში გამოვლენილია ქვის ფილებით მოფენილი იატაკი, ხოლო მეორეში — ქვევრი, მართკუთხა ქვის კერა, კეცი, მოუჭიქავი და მრავალფერად მოჭიქული თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნაგებობები – საუკუნეებს მიეკუთვნება.

ნასოფლარის დასავლეთით, ადგილ სათაოზე, პატარა ეკლესიასთან გათხრილი სამარხები ორ ქრონოლოგიურ პერიოდს მიეკუთვნება. ქვედა ფენის ორ ორმოსამარხში მიცვალებულები მარცხენა გვერდზე იწვნენ მოკრუნჩხულ პოზაში, თავი დასავლეთისკენ ჰქონდათ. იქვე იყო – საუკუნეების თიხის ხელადები, რკინის აბზინდები, დანები და სხვ. ზედა ფენაში გამოვლენილია ქვის ფილებით გადახურული ორმოსამარხები, ქვის სამარხები, ამოშენებულკედლებიანი სამარხები და აკლდამები. მათში მიცვალებულები დაკრძალული არიან ქრისტიანული წესით. საოჯახო სამარხებში ადრინდ. ჩონჩხები მიხვეტილია აღმოსავლეთ ნაწილში. სამარხებში აღმოჩენილი თიხის სასმისები, ბრინჯაოს სამაჯურები, საყურეები, ბეჭდები, ჯვრები, მინისა და რკინის სამაჯურები და სხვ. – საუკუნეებით თარიღდება.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 ადამიანი.
დავითურნი

დავითურნი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ფასანაურის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1600 მეტრზე, დუშეთიდან 57 კილომეტრში.

სოფლის ძველ, მიტოვებულ ნაწილში, მდ. ხანდოსხევის ერთ-ერთი განშტოების შუა წელზე კლდოვან კონცხზე მდებარეობს ე. წ. ციხის მთავარმოწამის კომპლექსი, რომელშიც შედის ზურგიანი კოშკი, სალოცავი, ჭურჭლის შესანახი სათავსი, დარბაზი, ორსართულიანი კოშკი და ნანგრევებად ქცეული რამდენიმე საცხოვრებელი ნაგებობა. სოფლის ჩრდილოეთით 0,5 კმ-ზე, მთის წვერზე, დგას მცირე ზომის სამლოცველო — დავითურნის ლომისის ხატი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

}
გრიგოლაანთკარი

გრიგოლაანთკარი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ბაზალეთი).

მდებარეობს ბაზალეთის ვაკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ბაზალეთის ტბის ჩრდილო-დასავლეთით. ზღვის დონიდან 890 მეტრზე, დუშეთიდან 6 კილომეტრში. სოფლის სამხრეთით, სასაფლაოზე, დგას საუკუნის კვირაცხოვლის ეკლესია, რომელიც საუკუნეში აღუდგენიათ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 128 ადამიანი.

}
ბოსელი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

ბოსელი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში, მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ბურსაჭირის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1520 მეტრზე, დუშეთიდან 53 კილომეტრში. ძირითადად მისდევენ მეცხოველეობას.

სოფლის ბოლოს, ციხის გორაზე, კაინჩხევისა და ბოსლისწყლის შესართავთან, მდებარეობს შუა საუკუნეების ზურგიანი კოშკის ნაშთი. კოშკი ზურგით ჩრდილოეთისკენ დგას. ნაგებია მსხვილი მასიური ლოდებითა და დუღაბის ხსნარით. სოფლის თავში, შემაღლებულ ტყიან ადგილზე, მთავარანგელოზის სალოცავია, რომელიც შედგება დარბაზისა და საქობისაგან.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
ბურსაჭირი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

ბურსაჭირი (ყოფილი მაცხუბანი) — ნასოფლარი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში, მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, გუდამაყრის უღელტეხილის ძირას. მდინარე ბურსაჭირის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1920 მეტრზე, დუშეთიდან 60 კილომეტრში.

სოფელზე გადის ძველი სამხრეთი გზა, რომელიც გაივლის გუდამაყრის არაგვის ხეობის სოფლებს და ჩადის ყაზბეგში, ხოლო აქედან გადადის ჩრდილოეთ კავკასიაში. ბურსაჭირიდან გადადის აგრეთვე გხა ხევსურეთში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
გამსი

გამსი (ყოფილი — მაცხუბანი) — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში, მდებარეობს მთიულეთის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთის ძირში. მდინარე გუდამაყრის არაგვის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1440 მეტრზე, დუშეთიდან 54 კილომეტრში. სოფლის მახლობლად შემორჩენილია შუა საუკუნეების კოშკის ნანგრევები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 20 ადამიანი.
დიხჩო

დიხჩო — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული გუდამაყარი).

მდებარეობს გუდამაყრის ქედის დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1550 მეტრზე, დუშეთიდან 48 კილომეტრში. სოფლის აღმოსავლეთით მდებარეობს განვითარებული შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. იქვეა წმ. გიორგის ნიში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.
დუმაცხო

დუმაცხო — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში (გუდამაყრის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მთიულეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, გუდამაყრის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1600 მეტრზე, დუშეთიდან 60 კილომეტრში.
ისტორია
დუმაცხოს გუდამაყრის სოფლებთან იხსენიებს იოჰან გიულდენშტედტი (1772 წ.). სოფლის თავში მდებარეობს ადრინდელი შუა საუკუნეების ნასოფლარი. გვიანდელ ხანაში აქ მშრალად ნაწყობი კლდის ქვით აუშენებიათ ზეგარდის წმ. გიორგის საქვაბე — თუნუქით გადახურული, საშ. სიდიდის, გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობა. ძველი ნასოფლარის შენობები ნაგებია მსხვილი ლოდებით, მშრალი წყობით. შემორჩენილია ტერასული სახლები, ციხე-სახლები, დიდი მოცულობის დარბაზი და ზურგიანი კოშკის ნაშთი.

ნასოფლარის აღმოსავლეთით, ბურსაჭირისაკენ მიმავალ გზაზე, დაახლოებით 400 მ დაცილებით, ზურგიანი კოშკის ნანგრევებია. ზურგიანი კოშკის ნაშთია აგრეთვე ნასოფლარის ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლ. 500 მ-ზე.

დუმაცხოს ჩრდილო-დასავლეთით, 1,5 კმ დაშორებით, მდებარეობს გვიანდე შუა საუკუნეების ზეგარდის წმ. გიორგის ეკლესია. დარბაზული ტიპის, გეგმით ოთხკუთხა უაფსიდო ნაგებობას აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო სარკმელი აქვს დატანებული. ეკლესიის შესასვლელი სამხრეთიდანაა. შიგნით და გარედან შელესილია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.
დავათი

დავათი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ლაფანაანთკარის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1120 მეტრზე, დუშეთიდან 24 კილომეტრში.

ისტორია
დავათი საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი სოფელია. - საუკუნეებში კახეთ-კუხეთის, ხოლო - საუკუნეებში კახეთის სამეფოს სასაზღვრო ზონაში შედიოდა. საუკუნეში კახთა ქორეპისკოპოსის კუთვნილება იყო.

სოფელი „დაოთის“ სახელწოდებით პირველად მოხსენიებულია 1170 წლის გიორგი -ის მიერ განახლებულ სიგელში, რომელიც ადრე გაუცია კახთა მეფე კვირიკეს. თამარ მეფის ერთ-ერთი სიგელის თანახმად, კახმა მეფე კვირიკეს მოძღვარს, ბასილ ტოხაისძეს, სოფელი შიომღვიმის მონასტრისათვის შეუწირავს. ეს შეწირულობა მონასტრისთვის საქართველოს მეფეებს კახეთის შემოერთების შემდეგაც არ მოუშლიათ. თამარ მეფისა და ლაშა გიორგის დროსაც, შიომღვიმის აყვავების ყანაში, სოფელი თავისი ყმა-მამულებითა და განვითარებული მეურნეობიანად მონასტერს ეკუთვნოდა. საქართველოს ერთიანი სამეფოს დაშლის შემდეგ სოფელი დავალთის სახელწოდებით კახთა სამეფოს შემადგენლობაში იყო. - საუკუნეებში, შიომღვიმის დაკნინების პერიოდში, შესუსტდა დავათის უფლებებიც ყმა-მამულებზე და კახეთის სამეფო ხელისუფლებამ იგი მცხეთის საკათალიკოსოს გადასცა. საუკუნეში, არაგვის ერისთავთა გაძლიერების დროს, სოფელი მათ ემორჩულებოდა, ხოლო საუკუნის ნახევარში, არაგვის საერისთავოს მოშლის შემდეგ, ისევ ქართლ-კახეთის სამეფო ხელისუფლებას დაემორჩილა.

გარეშე მტერთა გამუდმებული თარეშის შემდეგ, - საუკუნეებში, დავათის მეურნეობა დაკნინდა, ამასთან ერთად სოფლის მოსახლეობამაც იკლო. სოფელს მხოლოდ ოდიშელიძენი შემორჩნენ, რის გამოც მას დროებით ოდიშელიძე დაერქვა. გადმოცემის მიხედვით, სოფლის ძველი სახელწოდების აღდგენა მეფე ერეკლე -ის სახელთანაა დაკავშირებული.

- საუკუნეებში დავათის მოსახლეობამ იმატა, ძირითადად ფშაველთა მიგრაციის ხარჯზე. მათი ჩამოსახლების შემდეგ დავათში დაარსდა სალოცავი ‒ ლაშარის ჯვრის ნიში.

არქიტექტურა
სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი დავათის ღვთისმშობლის ეკლესია. მის ტერიტორიაზე 1985 წელს არქეოლოგიური გათხრებმა (რამინ რამიშვილი) გამოავლინა რამდენიმე სტელა, რომელთაგან ერთ-ერთზე გამოსახული იყო ქართული ანბანის ადრეული ნიმუში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 157 ადამიანი.
გომეწარი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

გომეწარი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (მაღაროსკარის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე მაღაროულას (ფშავის არაგვის მარჯვენა შენაკადი) ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1480 მეტრზე, დუშეთიდან 41 კილომეტრში. ისტორიულად წარმოადგენდა თუშეთის ერთ-ერთ თემს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 68 ადამიანი.

}
გუდარახი

გუდარახი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მაღაროსკარის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირას, გომეწრის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1340 მეტრზე, დუშეთიდან 41 კილომეტრში.

სოფლის ჩრდილოეთით, მდ. კაწალხეურის მარჯვენა მხარეს, ტყით დაფარულ შემაღლებულ ადგილზე ოთხკუთხა კოშკის ნანგრევებია, კედლები თითქმის მთლიანად ჩამოშლილია და დაფარულია ნაყარი ქვით. ძეგლის თარიღი დაუდგენელია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
იერონიმე II

მთავარეპისკოპოსი იერონიმე (, ერისკაცობაში — იოანის ლიაპის, ; დ.30 მარტი, 1938, ინოფიტა, ბეოტია, საბერძნეთი) — ელადის მართლმადედებელი ეკლესიის მეთაური, მთავარეპისკოპოსი ათენისა და სრულიად ელადისა, 2008 წლის 7 თებერვლიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1938 წლის30 მარტი ბეოტიის ინოფიტაში, საბერძნეთში. დამთავრებული აქვს ათენის ფილოსოფიისა და ღვთისმეტყველების ფაკულტეტები. ასპირანტურები გაიარა გრაცის (ავსტრია), რეგენსბურგის და მიუნხენის უნივერსიტეტებში. 1967 წელს ხელდასხმულ იქნა დიაკვნად და მღვდლად. 1978-1981 წ.წ. იყო ელადის ეკლესიის წმინდა სინოდის გენერალური მდივანი. 1981 წლის 4 ოქტომბერს ხელდასხმულ იქნა ეპისკოპოსად. 2008 წლის 7 თებერვალს არჩეულ იქნა ელადის ეკლესიის მეთაურად. 2008 წლის 16 თებერვალს შედგა იერონიმოს -ის ინთრონიზაცია.

რესურსები ინტერნეტში
ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები და მათი მეთაურები
ელადის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი
ანასტასი (ალბანეთის მთავარეპისკოპოსი)

მთავარეპისკოპოსი ანასტასი (, ერისკაცობაში — ანასტასიოს იანულატოსი, , ; დ. 4 ნოემბერი, 1929, პირეოსი — გ. 25 იანვარი, 2025, ათენი) — ალბანეთის მართლმადედებელი ეკლესიის ავტოკეფალური მთავარეპისკოპოსი 1992–2025 წლებში, ტირანის მიტროპოლიტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1929 წლის 4 ნოემბერს, საბერძნეთში. 1947-1951 წ.წ. დაამთავრა ათენის უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტი. 1964 წლის 24 მაისს ხელდასხმულ იქნა მღვდლად. 1972 წელს ხელდასხმულ იქნა ეპისკოპოსად. 1991 წლის იანვარში კონსტანტინოპოლის პატრიარქის მიერ გაგზავნილ იქნა ალბანეთში ეგზარქოსად ალბანეთის ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის აღსადგენად. 1992 წლის 24 ივნისს ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის მიერ არჩეულ იქნა მთავარეპისკოპოსად ტირანისა და სრულიად ალბანეთისა.

რესურსები ინტერნეტში
ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები და მათი მეთაურები
ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი