iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქალ გეოგრაფთა საზოგადოება

ქალ გეოგრაფთა საზოგადოება — გეოგრაფიული საზოგადოება. დაარსდა 1925 წელს. შექმნის ინიციატორები იყვნენ: გერტრუდა ემერსონ სენი, მარგერიტ ჰარისონი, ბლერ ნაილზი და გერტრუდა მეთიუზ შელბი. მათ შეკრიბეს ქალთა ის საზოგადოება, რომლებიც იჩენდნენ ინტერესს გეოგრაფიისა და ანთროპოლოგიის მიმართ. საზოგადოების პირველი პრეზიდენტი იყო ჰარიეტ ჩალმერს ადამსი (1925-1933). 1930 წელს საზოგადოებამ წარადგინა თავისი პირველი მედალი. სხვადასხვა დროს ქალ გეოგრაფთა საზოგადოებაში გაწევრიანებულები იყვნენ: ელეონორა რუზველტი, მარგარეტ ბურკ-უაიტი, ფანი ჰერსტი, მერი რიტერ ბირდი, ენი სმით პეკი, მარგარეტ მიდი. ქალ გეოგრაფთა საზოგადოების შენობა განთავსებულია ქალაქ ვაშინგტონში. ამჟამად საზოგადოება აერთიანებს დაახლოებით 500-მდე წევრს. ქალ გეოგრაფთა საზოგადოებას აქვს ფილიალები ნიუ-იორკში, ჩიკაგოში, ლოს-ანჯელესში, სან-ფრანცისკოსა და ფლორიდაში.
ესტონეთის რეფორმის პარტია

ესტონეთის რეფორმის პარტია — ლიბერალური პოლიტიკური პარტია ესტონეთში. პარტია არის ლიბერალური ინტერნაციონალისა და ევროპელი ლიბერალებისა და დემოკრატების პარტიის წევრი. ევროპარლამენტში წარმოდგენილია ორი დეპუტატით.

რეფორმების პარტიას ესტონეთის პარლამენტში უკავია 37 მანდატი 101-დან. პარტიის თავმჯდომარეა პრემიერ-მინისტრი კაია კალასი. პარტია მთავრობის ფორმირებისას კოალიციაში იყო რამდენიმეჯერ:

1995–1997 წწ. – კოალიციურ პარტიასთან.
1999–2001 წწ. – სამპარტიული კოალიცია: ისამაალიიტისა და ესტონეთის ზომიერების პარტიასთან
2002–2003 წწ. – ცენტრისტულ პარტიასთან.
2003–2005 წწ. – -სთან და სახალხო კავშირთან.
2005–2007 წწ. – ცენტრისტულ პარტიასთან და სახალხო კავშირთან.
2007–2009 წწ. – სამამულო კავშირი და -სთან და სოციალ-დემოკრატიული პარტიასთან
2009 წლიდან – სამამულო კავშირი და -სთან

პოლიტიკური პლატფორმა
ესტონეთის რეფორმის პარტია, როგორც ცენტრისტული და მემარჯვენე-ცენტრისტული პარტია, თავის იდეოლოგიურ ორიენტაციაში აღწერილია როგორც ლიბერალური, კლასიკურ-ლიბერალური, ლიბერალურ-კონსერვატიული და კონსერვატიულ-ლიბერალური პარტია. პარტია მუდმივად ემხრობოდა ეკონომიკური ლიბერალიზმისა და ფისკალური კონსერვატიზმის პოლიტიკას და მიიჩნევენ ნეოლიბერალურ პარტიად.

შედეგები არჩევნებში
რიიგიკოგუ
ევროპის პარლამენტი
ესტონეთის ცენტრისტული პარტია

ესტონეთის ცენტრისტული პარტია — ცენტრისტული, პოპულისტური პოლიტიკური პარტია ესტონეთში. იგი არის ევროპელი ლიბერალებისა და დემოკრატების ალიანსის წევრი. მას შემდეგ, რაც 2005 წლის 20 აგვისტოს, შეუერთდა პენსიონერთა პარტია, იგი ქვეყანაში წევრთა რაოდენობის მიხედვით მეორე პარტია გახდა.

ისტორია
1990-იანი წლები
პარტია დაარსდა 1991 წლის 12 ოქტომბერს ესტონეთის სახალხო ფრონტის ბაზაზე. პარტიის თავმჯდომარეა ედგარ სავისაარი, მოადგილეები – მაილის რეპსი და ენ ეესმაა.

1995 წლის არჩევნებში პარტიამ 14,2 %-ით აჩვენა მესამე შედეგი და მიიღო 16 მანდატი. შევიდა მმართველ კოალიციაში და ედგარ სავისაარმა დაიკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის, ხოლო პეეტერ კრეიცბერგმა – განათლების მინისტრის თანამდებობა. „ფირების სკანდალის“ შემდეგ (სხვადასხვა პოლიტიკოსების საუბრების ფარული ჩაწერა), რომელშიც ჩართული იყო სავისაარი, პარტია გადავიდა ოპოზიციაში. პარტიის იმედგაცრუებულმა წევრებმა დააარსეს ახალი პოლიტიკური გაერთიანება, ცენტრისტული პარტია კი 2001 წლამდე პოლიტიკურ იზოლაციაში დარჩა.

1996 წელს პარტიის წევრი სიირი ოვიირი წარდგენილი იყო პრეზიდენტობის კანდიდატად, მაგრამ დამარცხდა.

1999 წლის არჩევნებზე პარტიამ 23,4 %-ით აჩვენა პირველი შედეგი და პარლამენტში დაიკავა 28 ადგილი.

2000-იანი წლები
2001 წელს პეტერ კრეიცბერგი წარდგენილი იყო საპრეზიდენტო კანდიდატად (წარუმატებლად), ედგარ სავისაარი კი აირჩიეს ტალინის მერად. 2002 წელს რეფორმების პარტიასთან ერთად ჩამოაყალიბა მმართველი კოალიცია. სვენ მიკსერი გახდა თავდაცვის მინისტრი. კოალიციის ერთიანობა შენარჩუნდა 2003 წლის არჩევნებამდე. მიუხედავად იმისა, რომ ამ არჩევნებზე პარტიამ მიიღო ხმების ყველაზე მეტი რაოდენობა (25,4 %) იგი ოპოზიციაში დარჩა 2005 წლამდე, სანამ არ დაიშალა იუჰან პარტსის კოალიციური მთავრობა.

2003 წელს პარტიულ ყრილობაზე გადაწყვიტეს, რომ მხარი არ დაეჭირათ ესტონეთის ევროკავშირში გაწევრიანებისათვის. წევრთა უმეტესობამ დატოვა პარტიის რიგები და ჩამოაყალიბეს სოციალ-ლიბერალური გაერთიანება, წევრთა ნაწილი შეუერთდა სოციალ-დემოკრატიულ პარტიას, ნაწილი კი რეფორმის პარტიას.

2004 წლის მაისში ედგარ სავისაარი უნდობლობის ვოტუმის გამო იძულებული გახდა დაეტოვებინა ტალინის მერის თანამდებობა. ამავე წელს გამართულ ევროპარლამენტის არჩევნებში მიიღო ხმების 17,5 % და პარლამენტში გაიყვანა ერთი დეპუტატი – სიირი ოვიირი.

2005 წელს ცენტრისტული პარტია კვლავ მმართველ კოლაიციაშია სახალხო კავშირთან და რეფორმის პარტიასთან ერთად. პარლამენტში დაიკავა 19 მანდატი, ხოლო მთავრობაში 5 პორტფელი. ეს კოალიცია არსებობდა 2007 წლამდე. 2007 წელს არჩევნებში მიღებული მეორე შედეგის მიუხედავად (26,1 % – 29 მანდატი) ოპოზიციაში დარჩა.

2009 წლის ევროპარლამენტის მორიგი არჩევნების შედეგების მიხედვით პარტიამ შეძლო 2 მანდატის მოპოვება და ევროპარლამენტის დეპუტატები გახდნენ სიირი ოვიირი და ვილია სავისაარ-ტოომასტი.

შედეგები არჩევნებში
რიიგიკოგუ
ევროპის პარლამენტი
სულხან ნასიძე

სულხან ნასიძე (დ. 17 მარტი, 1927, თბილისი — გ. 21 სექტემბერი, 1996) — ქართველი საბჭოთა კომპოზიტორი და პიანისტი. შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1978), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966), საქართველოს სახალხო არტისტი (1979), „ღირსების ოდრენის“ კავალერი (1958).

სულხან ნასიძემ 1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო ფაკულტეტი, ხოლო 1955 წელს საკომპოზიტორო ფაკულტეტი.

დაწერილი აქვს 8 სიმფონია, ბალეტები, კონცერტები და სხვა. კომპოზიტორია ფილმებისა: „აპრილი“ (1962), „მიმინო“ (1965), „მთვარის მოტაცება“ (1973), „საჰაერო ხიდი“ (1974), „საქმე გადაეცემა სასამართლოს“ (1975), „დაბრუნება“ (1977).
აბოლიციონიზმი

აბოლიციონიზმი ( < ) — შავკანიანების მონობის წინააღმდეგ მიმართული მოძრაობა - საუკუნეების აშშ-ში. ის ჩაისახა საუკუნის 70-იან წლებში. მის განვითარებას ძლიერი ბიძგი მისცა შავკანიანი მონების აჯანყებებმა (1800 წლის გაბრიელის აჯანყებამ და 1832 წლის ნატ ნერის აჯანყება). მოძრაობას ფართო ეროვნული ხასიათი მიეცა 1833 წლის შემდეგ, როდესაც ამერიკაში დაარსდა მონობის წინააღმდეგ მებრძოლი საზოგადოება. აბოლიციონიზმი აერთიანებდა მოწინავე ინტელიგენციას, ფერმერთა და მუშათა ფართო წრეებს, თავისუფლებისთვის მებრძოლ შავკანიანთა ორგანიზაციებს და ბურჟუაზიის იმ ნაწილს, რომელიც მიიჩნევდა, რომ მონობა აფერხებდა კაპიტალიზმის განვითარებას. აბოლიციონიზმის მემარჯვენე ფრთის წარმომადგენლები უილიამ ლოიდ გარისონის მთაურობით ბრძოლის მხოლოდ მორალურ საშუალებებს ცნობდნენ, ხოლო მემარცხენე, რევოლუციურ-დემოკრატიული ფრთის წარმომადგენლებს ფრედერიკ დუგლასის მეთაურობით აუცილებლად მიაჩნდათ შეიარაღებული ბრძოლა. აბოლიციონიზმის განვითარებაზე დიდი გავლენა იქონია აჯანყებამ ჯონ ბრაუნის ხელმძღვანელობით (1859). სამოქალაქო ომის პერიოდში აბოლიციონისტები გამოვიდნენ მონათმფლობელობის წინააღმდეგ ბრძოლის რევოლუციური მეთოდების მომხრეებად და „ამერიკელ იაკობინელთა“ სახელი დაიმსახურეს. სამოქალაქო ომმაც ვერ გაათავისუფლა შავკანიანები. აბოლიციონისტებს ბრძოლა ომის შემდეგაც არ შეუწყვეტიათ. ომის შემდეგ მათ შავკანიანთა თანასწორუფლებიანობის მიღწევა დაისახეს მიზნად. აბოლიციონიზმა დიდი გავლენა მოახდინა აბრაამ ლინკოლნის პოლიტიკაზე. აშშ-ის პროგრესიული ძალები დღესაც იყენებენ აბოლიციონიზმის რევოლუციურ-დემოკრატიულ ტრადიციებს რასობრივი დისკრიმინაციის წინააღმდეგ ბრძოლაში.
გოლუეის საგრაფო

გოლუეი  — საგრაფო ირლანდიაში, კონაქტის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქი — გოლუეი. მოსახლეობა შეადგენს 209 ათას ადამიანს (მე-6 ადგილი პროვინციებს შორის; 2002 წლის აღწერით). ტერიტორიის ფართობია 6148 კმ² (მე-2 ადგილი). კონემარას უბანში მდებარეობს ერთ-ერთი ოთხი რაიონიდან, სადაც 2007 წლის მონაცემებით მოსახლეობის დიდი ნაწილი (67%-ზე მეტი) საუბრობს ირლანდიურ ენაზე.

სახელწოდება
საგრაფომ სახელი მიიღო ქალაქ გოლუეისაგან.

ისტორია
პირველი ადამიანები თანამედროვე გოლუეის საგრაფოს ტერიტორიაზე გამოჩდნენ დაახლოებით, 7 000 წლის წინ. ჩვენამდე მოაღწია ადამიანების ძველმა სადგომებმა (დაახ. 5 000 წლის წინ), მეგალითებმა (4 000 წლის წინ), ბრინჯაოს ნაკეთობებმა (2 500 წლის წინ).

დღევანდელი გოლუეის საგრაფო რამდენიმე სამეფოსა და ტერიტორიას მოიცავდა, რომელთა გაერთიანებითაც ჩამოყალიბდა ის. ის ოფიციალურად 1569 წელს შეიქმნა.

გეოგრაფია
ფართობი
გოლუეის საგრაფოს ფართობი არის 6 148 კმ². იგი ამ მაჩვენებლით პირველ ადგილზეა კონაქტის პროვინციაში, ხოლო, კორკის საგრაფოს შემდეგ, 2-ზე (32-დან) ირლანდიაში.

საზღვრები
გოლუეის ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება მეიოს საგრაფო, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან როსკომონი, აღმოსავლეთიდან — ოფალი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — ტიპერარი, სამხრეთიდან კი — კლერი. მისი დასავლეთ და ჩრდილოეთი ნაწილები ატლანტის ოკეანის სანაპიროზეა.

ქალაქები
ათენრაი
ბალინასლო
ბალიგარი
კლიფდენი
გლენამედი
გორტი
ჰედფორდი
ლოხრეი
მაუნტბელიუ
უტერარდი
პორტამნა
ჩუმი

ადმინისტრაციული ცენტრი
გოლუეი

ფიზიკური გეოგრაფია
გოლუეის საგრაფოში მდებარეობს ირლანდიის რესპუბლიკის უდიდესი ტბა ლოხ-კორიბი. ასევე აქ მდებარეობს თორმეტი ბენის მთათა სისტემა. საგრაფოს უმაღლესი წერტილია თორმეტი ბენის ერთ-ერთ მთა, ბენბონზე, 729 მ. ზღვის დონიდან.

ღირსშესანიშნაობები
ათენრაის ციხე-დარბაზი
ფიდაუნის კოშკი
ტუროუს ქვა
ირლანდიის ეროვნული პარკები

ირლანდიის რესპუბლიკის ეროვნული პარკების სისტემა კუნძულის ტიპურ და უნიკალურ ბუნებრივ ლანდშაფტებს ასახავს. ექვსი პარკი იმართება მთავრობის სააგენტოთი — ეროვნული პარკებისა და ველური ბუნების სამსახურით . ამ ორგანიზაციის მიზანი შექმნაა ბუნების დაცული ტერიტორიებისა, რომლებიც წარმოადგენენ ირლანდიის ბუნების მრავალფეროვნებას. სააგენტოს ამოცანებია — ეკოსისტემების მთლიანობის შენახვა, ბიომრავალფეროვნება და მსურველთათვის ირლანდიის ბუნებისა და პარკების დათვალიერების შესაძლებლობის მინიჭება.

ქვემოთ მოყვანილია ირლანდიის ეროვნული პარკების სია. 2010 წელს ირლანდიაში ითვლებოდა 6 ეროვნული პარკი.

ეროვნული პარკები
ლუის რეკესენს ი სუნიიგა

ლუის რეკესენს ი სუნიიგა (დ. 25 აგვისტო, 1528, ბარსელონა — გ. 5 მარტი, 1576, ბრიუსელი) — ესპანეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ესპანეთის ხმელთაშუაზღვისპირეთის ფლოტის ადმირალი (1568–1571), ლეპანტოს ბრძოლის მონაწილე. ნიდერლანდების ბურჟუაზიული რევოლუციის დროს შეცვალა ჰერცოგი ალბა. ამაოდ ცდილობდა უმნიშვნელო დათმობით, მოლაპარაკებებითა და სამხედრო დაწოლით ნიდერლანდების აჯანყებული ჩრდილოეთი პროვინციები კაპიტულაციაზე დაეთანხმებინა.
რივოლის ბრძოლა

რივოლის ბრძოლა — ბრძოლა საფრანგეთისა და ავსტრიის ჯარებს შორის 1797 წლის 13-15 იანვარს სოფ. რივოლის (ვერონის პროვინცია, იტალია) მახლობლად. 1797 წლის იანვარში ავსტრიის არმიამ (სარდალი იოზეფ ალვინცი) ფრანგების მიერ ალყაშემორტყმული მანტუის დებლოკირების მიზნით დაიწყო შეტევა მდინარე ადიჯეს გასწვრივ. 13 იანვარს ავსტრიის ჯარებმა გენერალ ბ. ჟუბერის დივიზიას დაახევინეს რივოლის პლატოს ჩრდილოეთი ფერდობისაკენ, რათა შემდეგ ფრონტიდან და ფლანგებიდან 6 კოლონის შეტევით გაენადგურებინათ იგი. რივოლში ჩამოსული გენერალი ნაპოლეონ ბონაპარტი მიხვდა მტრის ჩანაფიქრს და მანტუის მიდამოებიდან ჯარის ნაწილები გამოიხმო. 14 იანვარს ავსტრიის ჯარი დამარცხდა. 15 იანვარს გენერალ ჟუბერისა და გენერალ რეის დივიზიებით დევნილმა ავსტრიის ჯარმა დაიწყო სწრაფი უკანდახევა.
სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოება

სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოება — გეოგრაფიული სამეცნიერო საზოგადოება დიდ ბრიტანეთში, ქალაქ ლონდონში. თავდაპირველად ეწოდებოდა „ლონდონის გეოგრაფიული საზოგადოება“. დააარსეს ჯონ ბაროუმ, ჯონ ფრანკლინმა და ფრენსის ბოფორტმა 1830 წელს. საზოგადოება შეიქმნა მეფე უილიამ -ის მფარველობით. ლონდონის გეოგრაფიული საზოგადოების შემადგენლობაში თავიდანვე შევიდა აფრიკის ასოციაცია, როლის კლუბი და პალესტინის ასოციაცია. საზოგადოებამ არაერთი გამოჩენილი მეცნიერისა თუ მოგზაურის საქმიანობას შეუწყო ხელი, მათ შორის იყვნენ ჩარლზ დარვინი, დეივიდ ლივინგსტონი, ჰენრი მორგან სტენლი, რობერტ ფალკონ სკოტი, ერნესტ ჰენრი შეკლტონი, ედმუნდ ჰილარი და სხვა. 1859 წელს საზოგადოებამ დედოფალ ვიქტორიისაგან მიიღო პრივილეგიები. საზოგადოების ძირითადი მიზანია „გეოგრაფიული მეცნიერების განვითარება“, თუმცა საზოგადოების თავდაპირველი ისტორია მჭიროდ იყო დაკავშირებული აფრიკაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, პოლარულ მხარეებში და ცენტრალურ აზიაში განხორციელებულ კოლონიურ აღმოჩენებთან.

 საუკუნის შუა წლებიდან 1916 წლამდე სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების მიერ დაფინანსებული ექსპედიციები შუქდებოდა წამყვანი გაზეთების ფურცლებზე. სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოება ტრადიციულად დიდ ყურადღებას უთმობდა გეოგრაფიის შესწავლის საქმეს.

სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოება ამჟამად ევროპის უმსხვილესი გეოგრაფიული და სამეცნიერო საზოგადოებაა. მოქმედებს საერთაშორისო, ეროვნულ და რეგიონულ დონეზე. გააჩნია მნიშვნელოვანი პროფესიული პოტენციალი. შეიცავს დაახლოებით 30-მდე სპეციალიზებულ სამეცნიერო-კვლევით ჯგუფს, სამასწავლებლო და საველე საკონსულტაციო ჯგუფებს. აქვს 9 რეგიონული განყოფილება დიდ ბრიტანეთში და 2 საზღვარგარეთ — ჰონგკონგსა და სინგაპურში.

გამოსცემს ჟურნალს — „ “. 2009-2012 წლებში სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტი იყო ცნობილი ინგლისელი მსახიობი და მწერალი მაიკლ პეილინი.

კვლევითი ჯგუფები
საზოგადოების კვლევით ჯგუფებში გაწევრიანებულები არიან აქტიური მკვლევრები და პროფესიონალი გეოგრაფები.
რიმნიკის ბრძოლა

რიმნიკის ბრძოლა — ბრძოლა ოსმალეთისა და რუსეთ-ავსტრიის ჯარებს შორის მდინარე რიმნიკთან (რუმინეთი) 1789 წლის 11 (22) სექტემბერს 1787-1791 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს. ოსმალეთის მთავარსარდალმა დიდმა ვეზირმა იუსუფ-ფაშამ შებოჭა რუსეთის არმიის მთავარი ძალები იზმაილის რაიონში დემონსტრაციული მოქმედებით, ხოლო ფოქშანის რაიონში განლაგებული რუსეთის მოკავშირე ავსტრიის 18 ათასიანი კორპუსის წინააღმდეგ თავისი მთავარი ძალები გაგზავნა. ალექსანდრე სუვოროვი 7 ათასიანი რაზმით მოკავშირის დასახმარებლად გაეშურა და ფოქშანში ოსმალებზე ადრე მივიდა. იგი სათავეში ჩაუდგა რუსეთ-ავსტრიის ჯარებს და 14 კმ ღამის მარშის შემდეგ მოულოდნლად ეკვეთა მტერს, ხელთ იგდო მისი სამი ბანაკი და დიდი ზარალით უკუაგდო.
რიფის რესპუბლიკა

რიფის რესპუბლიკა — სახელმწიფო მაროკოში (1921-1926 წწ.), შეიქმნა მაროკოს რიფის ტომების ეროვნულ განმათავისუფლებელი ბრძოლის მსვლელობაში. წარმოადგენდა რიფის (ჩრდილოეთი მაროკო) მთიანი ოლქის ტომების სამხედრო-პოლიტიკურ გაერთიანებას. უმაღლესი საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლება ეროვნულ კრებას ეკუთვნოდა პრეზიდენტის (ამირას) აბდ ალ-ქარიმის მეთაურობით. რესპუბლიკის მთავრობა შედგებოდა 5 წევრისაგან. ადმინისტრაციული ერთეული ადგილებზე იყო ტომი, რომელსაც კაიდი და სათემო საბჭო (ჯაამა) ედგა სათავეში. კაიდები ემორჩილებოდნენ რიფის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და რიფის რესპუბლიკის საბჭოს, რომელიც ტომების საქმეებს განაგებდა. სპეციალურად შემოღებული გადასახადების შემოსავალი ხმარდებოდა არმიას. რიფის რესპუბლიკამ ესპანეთისა და საფრანგეთის არმიების ერთობლივ შემოტევას ვერ გაუძლო და 1926 წლის 27 მაისს არსებობა შეწყვიტა.
სისხლდენა

სისხლდენა — სისხლძარღვის სანათურიდან სისხლის გამოსვლა, რაც როგორც წესი, ტრავმასთანაა დაკავშირებული. თუმცა სისხლდენა შეიძლება იყოს ცხვირიდან, ყურებიდან, ღრძილებიდან, პირის ღრუდან, თვალებიდან, საშოდან, ანუსიდან და ასე შემდეგ.

მიზეზები
სისხლდენის მრავალი მიზეზი არსებობს. მათგან უდიდესი წილი მოდის ტრავმებზე და ბრძოლებში თუ შემთხვევით მიღებულ ჭრილობებზე. სისხლდენის მიზეზი შეიძლება გახდეს .ზოგიერთი დაავადებაც. მაგალითად: კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადება. ბუასილი, ნაწლავთა პოლიპი და პოლიპოზი, საყლაპავი მილის ვენების ვარიკოზი, ფილტვის კავერნული ტუბერკულოზი, ათეროსკლეროზი, ჰემოფილია, ქოლემია, ავიტამინოზი და სხვ.

სახეები
სისხლდენა შეიძლება იყოს გარეგანი და შინაგანი. სისხლდენა გარეგანია როდესაც სისხლი გარეთ გამოდის და ამას ხედავენ პაციენტი, ექიმი და ირგვლივ მყოფნი. შინაგანი სისხლდენის დროს დაზიანებულია ორგანიზმის რომელიმე ღრუსთან დაკავშირებული სისხლძარღვი და სისხლი ამ ღრუში გროვდება. მაგალითად, მუცლის ღრუში, პლევრაში, პერიკარდიუმის ღრუში შესაძლოა დაგროვდეს სისხლი და ადამიანი დაიღუპოს. მუცლის ღრუში სისხლის დაგროვებას ჰემოპერიტონეუმი ეწოდება. პლევრის ღრუში - ჰემოთორაქსი, პერიკარდიუმის ღრუში - ჰემოპერიკარდიუმი, საშვილოსნოს ღრუში - ჰემატომეტრა. შინაგანი სისხლდენის დროს სისხლი შეიძლება გროვდებოდეს კუჭსა და ნაწლავებში. აქ ჩაღვრილ სისხლს უერთდება კუჭ-ნაწლავში არსებული გოგირდ-წყალბადი და წარმოიქმნება სულფმეტჰემოგლობინი. ეს ნაერთი შავი ფერისაა, რის გამოც ადამიანს შავი ფერის განავალი აქვს, რასაც მელენა ეწოდება.აგრეთვე სისხლი შეიძლება დაგროვდეს სანაღვლე გზებში-ჰემობილია. ასევე თირკმლის მენჯში, რომელიც შარდთან ერთად გამოიყოფა-ჰემატურია, ფილტვიდან სისხლის დენა-ჰემოპტოე, ცხვირიდან-ეპისტაქსისი, ხოლო საშვილოსნოდან-მეტრორაგია. ჩაღვრილმა სისხლმა შეიძლება გასწიოს რბილი ქსოვილები და მათ შორის შექმნას გუბე-ჰემატომა.

სისხლის დაკარგვა
სისხლის დაკარგვას რაოდენობის და სირთულის მიხედვით ყოფენ ოთხ კლასად.
პირველი კლასი-როდესაც იკარგება სისხლის 15%-მდე. ასეთ დროს სისხლის გადასხმა საჭირო არ არის.
მეორე კლასი-როდესაც იკარგება სისხლის15-30% ასეთ დროს პაციენტს აღენიშნება გულისცემის მომატება. კანის გაფერმკლთალება. როგორც წესი, გამონაკლისი შემთხვევის გარდა სისხლის გადასხმა არაა საჭირო.
მესამე კლასი-როდესაც იკარგება სისხლის 30-40%. ასეთ დროს პაციენტს აღენიშნება გულისცემის მომატება.შესაძლებელია შოკი. სისხლის გადასხმა როგორც წესი, აუცილებელია.
მეოთხე კლასი-როდესაც იკარგება სისხლის 40% მეტი. აუცილებელია სასწრაფო რეანიმაციული ღონისძიებები. წინააღმდეგ შემთხვევაში პაციენტი დაიღუპება.
ნიკოლოზ შენგელაია

ნიკოლოზ მიხეილის ძე შენგელაია (დ. 8 აგვისტო, 1901, სოფ. ობუჯი, წალენჯიხის რაიონი — გ. 4 იანვარი, 1943, სოფ. ვაზიანი, საგარეჯოს რაიონი) — ქართველი სცენარისტი და კინორეჟისორი, ფუტურისტი პოეტი, რუსეთის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1935), სტალინური პრემიის ლაურეატი (1941).

ბიოგრაფია
1919 წელს დაიწყო სწავლა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკურ ფაკულტეტზე. 1922 წლიდან ფუტურისტულ ლექსებს წერდა. 1923-24 წლებში მუშაობდა საბჭოთა სავაჭრო ფლოტში. 1924 წელს იგი რეჟისორის ასისტენტად მიიწვია კოტე მარჯანიშვილმა ფილმზე „ქარიშხლის წინ“. 1926-27 წლებში სერგო კლდიაშვილთან ერთად დაწერა სცენარი ფილმებისთვის „სამანიშვილის დედინაცვალი" და „გაფლანგვა".

1927 წლიდან დაიწყო რეჟისორობა. პირველი ფილმი „გიული“ მან ლეო პუშთან ერთად გადაიღო იმავე წელს. ახალგაზრდა ქალის ტრაგიკული სახე შექმნა შენგელაიას მომავალმა მეუღლემ ნატო ვაჩნაძემ.

მის შემოქმედებაში მხატვრული თვალსაზრისით გამორჩეული ფილმი იყო ალექსანდრე ყაზბეგის ნაწარმოების მოტივებზე გადაღებული „ელისო“, რომელიც მან 1928 წელს გადაიღო. 1933 წელს აზერბაიჯანში გადაიღო ფილმი 26 ბაქოელი კომისრის შესახებ. 1937 წელს გადაიღო ფილმი „ნარინჯის ველი“, რომელიც სტალინის საყვარელი ფილმი გახდა და 1941 წელს შენგელაიამ სტალინური პრემია დაიმსახურა.

შენგელაია გამოირჩეოდა რეჟისორული გამომგონებლობით, დინამიკური კადრების სიმრავლით, მონტაჟის ოსტატობით, დახვეწილი კინემატოგრაფიული აზროვნებით, ტემპერამენტითა და პოეტურობით. მისი ინიციატივით საქართველოში ჩამოყალიბდა კინემატოგრაფიის საზოგადოების საორგანიზაციო ბიურო. შენგელაია ადრეულ ასაკში, 42 წლისა, გარდაიცვალა 1943 წელს. დაკრძალულია ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მისი შვილები ელდარ და გიორგი შენგელაიები ქართული კინოს თვალსაჩინო წარმომადგენლები არიან.

ფილმოგრაფია
1926 — „სამანიშვილის დედინაცვალი“, სცენარისტი
1927 — „გიული“, რეჟისორი, სცენარისტი
1927 — „გაფლანგვა“, სცენარისტი
1928— „ელისო“, რეჟისორი, სცენარისტი
1933 — „26 კომისარი“, რეჟისორი, სცენარისტი
1937 — „ნარინჯის ველი“, რეჟისორი, სცენარისტი
1939 — „სამშობლო“, რეჟისორი, სცენარისტი
1941 — „შავ მთებში“, რეჟისორი
1943 — „ის კვლავ დაბრუნდება“, რეჟისორი
საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოება

ალექსანდრე ჯავახიშვილის სახელობის საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოება (სგს) — ნებაყოფლობითი სამეცნიერო საზოგადოება; აერთიანებს გეოგრაფებსა და გეოგრაფიით დაინტერესებულ პირებს. შეიქმნა 1924 წლის 22 იანვარს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიული კაბინეტისა და 1850 წელს თბილისში დაარსებული რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილების ბაზაზე.

საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების პირველი პრეზიდენტი იყო გამოჩენილი ქართველი გეოგრაფი და ანთროპოლოგი ალექსანდრე ჯავახიშვილი. სადაც იბეჭდება სტატიები ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე.

საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოება 1924-1947 წლებში შედიოდა განათლების სამინისტროში, 1947-1998 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სისტემაში, 1998 წლის 3 ივნისიდან დამოუკიდებელი საზოგადოებრივი ორგანიზაციაა. 1996 წლიდან საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოება საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის სრულუფლებიანი და ამერიკის მეცნიერების ხელშემწყობ ასოციაციასთან არსებული საერთაშორისო კონსორციუმის წევრია.
არტემ კალანდია

არტემ კალანდია (დ. 17 დეკემბერი, 1910, ზუგდიდის რაიონი — გ. 1991) — ქართველი ქიმიკოსი.

ბიოგრაფია
არტემ კალანდია დაიბადა 1910 წლის 17 დეკემბერს ზუგდიდში. 1932 წელს დაამთავრა სუბტროპიკების კულტურების საკავშირო ინსტიტუტი თბილისში. 1938 წელს დაამთავრა საკავშირო მეცნიერებათა აკადემიის ქიმიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1939 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია ქიმიის დარგში. 1939 წლიდან მუშაობდა მეცნიერებათა აკადემიის ქიმიის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ მუშაკად და შემდგომში იყო ამ ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1954-1972 წლებში მუშაობდა ჯანმრთელობის სამინისტროს სანიტარული-ქიმიის ლაბორატორიაში რადიო-ქიმიური განყოფილების გამგედ. 1972-1975 წლებში იყო მოსკოვის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დეკანი.

ინსტიტუტის ლიკვიდაციის შემდეგ 1975 წ-დან საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა რადიოქიმიურ პრობლემურ ლაბორატორიას. პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში მუშაობის პერიოდში დაწერა სადოქტორო დისერტაცია რომელიც არ დაუცავს და ჩააბარა ინსტიტუტის ბიბლიოთეკას როგორც სახელმძღვანელო. ამის შემდეგ მას მიენიჭა პროფესორის წოდება.

მოღვაწეობა
პროფესორ არტემ კალანდიამ, რომელიც მუშაობდა ატომური ენერგიის და რადიაქტიული იზოტოპების სამშვიდობო მიზნების გამოყენებებისთვის, ამ დარგში მომუშავეთათვის გამოსცა წიგნი „რადიოქიმიისა და დოზიმეტრიის საფუძვლები“, რომლის პირველი გამოცემა 1964 წელს გამოვიდა.

არტემ კალანდიას კვლევებში დიდი ადგილი ეკავა ატომბირთვული ენერგიის და რადიაქტიული იზოტოპების გამოყენების პირობებში რადიაქტიული, ქიმიური და ბიოლოგიური გაჭუჭყიანებისაგან წყლისა და ჰაერის დაცვის პრობლემების შესწავლას. მან შეიმუშავა ფერადი მეტალურგიისა და ქიმიური ბოჭკოების წარმოების შედეგად გამოყოფილ აირებში ტოქსიკური ნივთიერებების შთანთქმისთვის ადსორბენტის მიღების მეთოდი, რომელიც იცავს ატმისფერულ ჰაერს მავნე აირებით გაჭუჭყიანებისაგან.

არტემ კალანდია ხელმძღვანელობდა პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რადიოქიმიური კვლევის პრობლემურ ლაბორატორიას. იყო 80 მეცნიერული ნაშრომის, სამი სახელმძღვანელოს, ოთხი დამხმარე სახელმძღვანელოს და ოთხი მონოგრაფიის ავტორი.

არტემ კალანდია გარდაიცვალა 1991 წელს.
დუბლინის საგრაფო

დუბლინის საგრაფო, ან დუბლინის რეგიონი  — ისტორიული საგრაფო ირლანდიის აღმოსავლეთით.

1994 წლის 1 იანვრამდე წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ საგრაფოს, თუმცა შემდგომ დაიყო 4 ცალკეულ ადმინისტრაციულ ერთეულად:
დუბლინი
დან-ლერი-რატდაუნი
ფინგალი
სამხრეთ დუბლინი

შედის ლენსტერის პროვინციის შემადგენლობაში. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი — დუბლინი. მოსახლეობა 1,270 მლნ ადამიანი (2011).
დან-ლერი-რატდაუნის საგრაფო

დან-ლერი-რატდაუნი  — ადმინისტრაციული საგრაფო ირლანდიის აღმოსავლეთით, ტრადიციულ დუბლინში. დაარსდა 1994 წლის 1 იანვარს ლენსტერის პროვინციაში, ირლანდიის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. უმსხვილესი დასახლებული პუნქტი — დან-ლერი. მოსახლეობა 206,261 ადამიანი (2011).

გეოგრაფია
ფართობი 127,31 კმ2 — ეს საგრაფო ფლობს ყველაზე პატარა ტერიტორიასა და ყველაზე დიდ სახელს ირლანდიის საგრაფოებს შორის.

ისტორია
საგრაფო დაარსდა 1994 წლის 1 იანვარს.

ღირსშესანიშნაობები
დან-ლერის პორტი
ჯეიმზ ჯოისის მუზეუმი მარტელოს კოშკში. აქ ჯოისმა დაწერა პირველი თავები თავისი რომანისა „ულისე“.
დოლკი — ადრინდელი შუა საუკუნეების არქიტექტურა.
წმინდა ქალწული მარიამის ტაძარი, შუა საუკუნეების მონქსტაუნის კოშკი
სამხრეთ დუბლინის საგრაფო

სამხრეთ დუბლინი  — ადმინისტრაციული საგრაფო ირლანდიის აღმოსავლეთით. შედის ტრადიციული დუბლინის შემადგენლობაში, ლენსტერის პროვინციაში. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი — ტალა. მოსახლეობა 265,205 ადამიანი (2011).

გეოგრაფია
ტერიტორიის ფართობი — 223 კმ2.

ისტორია
სამხრეთ დუბლინი, როგორც ცალკე ერთეული, შეიქმნა 1994 წელს ისტორიული საგრაფოს, დუბლინის, ოთხ ადმინისტრაციულ საგრაფოდ დაყოფისას.
ფინგალის საგრაფო

ფინგალი  — ადმინისტრაციული საგრაფო ირლანდიის აღმოსავლეთით. შედის ტრადიციული დუბლინის შემადგენლობაში, ლენსტერის პროვინციაში. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი — სუორდსი. მოსახლეობა 273,051 ადამიანი (2011).

გეოგრაფია
ტერიტორიის ფართობი — 4482. საგრაფოში შედის კუნძული ლამბეი — ქვეყნის უკიდურესი აღმოსავლეთი წერტილი.

ისტორია
ფინგალი, როგორც ცალკე ერთეული, შეიქმნა 1994 წლის დასაწყისში ისტორიული საგრაფოს, დუბლინის, ოთხ ადმინისტრაციულ საგრაფოდ დაყოფისას.