iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვახტანგ ორბელიანი (პოეტი)

ვახტანგ ჯამბაკურ-ორბელიანი (დ.1812 - გ.1890) — ქართველი პოეტი, სამხედრო პირი და სამეფო ოჯახის წარმომადგენელი, ქართული რომანტიზმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
ვახტანგ ორბელიანი დაიბადა 1812 წლის 5 აპრილს. იგი იყო ერეკლე -ის ასულის, თეკლე ბატონიშვილის უმცროსი ვაჟი.

სწავლობდა თბილისის კეთილშობილთა სასწავლებელში, მოგვიანებით კი პეტერბურგის პაჟთა კორპუსში, თუმცა სწავლა არ დაუსრულებია. 1830 წელს დაბრუნდა საქართველოში.

ვახტანგ ორბელიანი მონაწილეობდა 1832 წლის შეთქმულებაში, რომლის მიზანი რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ ბრძოლა და საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენა იყო. შეთქმულების გამო იგი კალუგაში გადაასახლეს.

შემდგომ წლებში მონაწილეობდა სხვადასხვა სამხედრო ოპერაციაში. 1855 წელს დაინიშნა ქართველ გრენადერთა პოლკის უფროსად, ხოლო 1860 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის სამხედრო წოდება.

გარდაიცვალა 1890 წლის 29 სექტემბერს, 78 წლის ასაკში. დაკრძალულია სიონის ტაძარში, თბილისში.

შემოქმედება
ვახტანგ ორბელიანი ქართული რომანტიზმის თვალსაჩინო წარმომადგენელია. მისი პოეტური შემოქმედება ძირითადად დაკავშირებულია სამშობლოს, საქართველოს ისტორიისა და ქრისტიანული ღირებულებების თემებთან.

პოეტის ადრეული შემოქმედება განსაკუთრებით ასახავს გადასახლებით გამოწვეულ განცდებს. ამ პერიოდის ერთ-ერთი ცნობილი ნაწარმოებია „გამოსალმება“ (1834).

1880-იანი წლებიდან ვახტანგ ორბელიანი აქტიურად განაგრძობდა ლიტერატურულ საქმიანობას. მის შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია საქართველოს ისტორიულ წარსულს, ეროვნულ თვითმყოფადობასა და სარწმუნოებას.

მის ცნობილ ნაწარმოებებს შორისაა:

„ჯვარი ვაზისა“ (1880)

„იმედი“ (1888)

„კახეთს“ (1880)

„სამშობლო ქვეყნის პასუხი“ (1883)

ვახტანგ ორბელიანი საქართველოს მომავლის იმედს ქრისტიანულ სარწმუნოებასა და ეროვნული ტრადიციების შენარჩუნებაში ხედავდა.

ასევე აღსანიშნავია მისი დაუმთავრებელი ლექსი „პოეტი“ (1884) და აშუღურ-ყარაჩოხული პოეზიისადმი ინტერესი, მათ შორის „მუხამბაზის კილოს“ გამოყენება.

მისი ლექსების ნაწილი გამოქვეყნდა 1879 და 1881 წლებში, ხოლო პირველი მნიშვნელოვანი კრებული 1894 წელს გამოიცა.

ვახტანგ ორბელიანი იყო მარიამ ჯამბაკურ-ორბელიანის მამა.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (ასათიანის 28)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში.

არქიტექტურა
წარმოადგენს აგურით ნაგებ მოზრდილი მასშტაბის ნაგებობას, რომელიც გეგმაზე ფორმისაა და განვითარებულია ეზოსკენ. ქუჩაზე მხოლოდ ერთი ფასადი გამოდის. ფასადის ძირითადი ნაწილი შეულესავია და მოპირკეთებულია აგურით. მხოლოდ ცოკოლის მონაკვეთს აქვს დეკორატიული ნალესობა რუსტირების სახით. ცოკოლის არეში გამოდის ნახევარსარდაფის ფანჯრები. ფასადის შუა ნაწილი აქცენტირებულია რიზალიტით. მასში განთავსებულია სწორკუთხა, მაღალი და განიერი ტალანი, რომელიც შიდა ეზოში შედის. ტალანის თავზე, მეორე სართულამდე დაბალი ოთახია, რომელიც ფასადზე ორი თაღოვანი ფანჯრით გამოდის. როზალიტის პირველი სართულის კუთხეები შელესილია და დასერილია ჰორიზონტალური ღარებით, რაც მძლავრი პილასტრების შთაბეჭდილებას ტოვებს. როზალიტის არეში, მეორე სართულზეც ორი თაღოვანი ფანჯარა გამოდის, რომლებსაც ქვაში გამოყვანილი შეწყვულებული ლილივები აუყვება და გადაევლება ლილვოვანი თაღი. ფანჯლების შუაში აგურში გამოყვანილი საჭექი გვის იმიტაციაა. ეს ორი ფანჯარა ორივე მხარეს, როზალიტის კუთხეებში ფლანკირებულია აგურში გამოყვანილი შეწყვილებული ვიწრო პილასტრებით, რომლებსაც ქვის ბაზისები და აგურითვე გამოყვანილი კაპიტელი აქვს. რიზალიტს ასრულებს ლავგარდანი, რომელიც მთელს ფასადზეც გრძელდება და მხოლოდ მის თავზე არსებული მართკუთხა პარაპეტი, რომელშიც თაღოვანი არეა აგურებით შექმნილი და მრუდხაზოვანი ფრონტონის სახეს ქმნის. ფასადის დანარჩენი ნაწილი ერთგვარადაა გადაწყვეტილი. სწორკუთხა მოხაზულობის ფანჯრებს სადა მოჩარჩოება შემოუყვება, რომელსაც ზემოთ საჭექი ქვის იმიტაცია ასრულებს. ნაგებობის შიდა ეზო დიდწილად დამახინჯებულია შემდგომი გადაკეთებებით. მხოლოდ ერთ მონაკვეთში ჯერ კიდევ არის შესაძლებელი ძველი შუშაბანდის ფრაგმენტის დანახვა.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (26 მაისის 37)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. ფასადის ინდივიდუალური გადაწყვეტით გამორჩეული კამერული საცხოვრებელი სახლი საუკუნის ბათუმის განაშენიანების საინტერესო ნიმუშია.

არქიტექტურა
ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლის ქუჩის პირზე განთავსებული მთავარი ფასადი შელესილია და თეთრ ფერზეა შეღებილი. მარცხენა კიდურა ნაწილი სადრბაზო უჯრედს უკავია. მას ხის დეკორატიულად გაფორმებული კარი და ლითონის აჟურული წინფრა აქვს. ფასადის კლასიცისტურ სტილში გადაწყვეტილი ფასადი გარკვეული ინდივიდუალურობით ხასიათდება. სწორკუთხა ღიობებს შემოწერს პროფილირებული საპირეები, რომელთა ზედა ნაწილები არშიისებური ორნამენტით გაფორმებული საჭექი ქვებით არის აღნიშნული. ამ უკანასკნელთა თავზე დამატებით მამაკაცების პლასტიკურად ნაძერწი თავებია გამოყვანილი. საპირეების ძირები ეყრდნობა ფანჯრების გამაერთიანებელ შვერილ სარტყელს. სარტყლის ქვემოთ განთავსებული მართკუთხედების გულები მცენარეული ორნამენტით არის შევსებული. ფანჯრებს ხის ძველი ალათები და მარკიზები აქვს შერჩენილი. ფასადს ასრულებს არქიტექტურული ელემენტებით დატვირთული პარაპეტი, რომელზეც სახლის აშენების თარიღია გამოყვანილი.
ბათუმის სინაგოგა

ბათუმის სინაგოგა — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. 2010-იან წლებშამდე მთლიანად იყო შემორჩენილი, ამჟამად ნახევრად დანგრეულია.

არქიტექტურა
სინაგოგა წარმოადგენს ერსართულიან ნაგებობას მაღალი ცოკოლით. ფასადები სრულიად სადაა. მის გაფორმებას წარმოადგენს მხოლოდ თაღოვანი ფორმის ფანჯარები ღიობის მოჩარჩოება და მის ზემოთ არსებული ორნამენტული მედალიონები. ნაგებობის მარცხენა კუთხეში შემორჩენილია კარი, რომლის სწორკუთხა ღიობი აქცენტირებულია, მაღალი თაღით. ინტერიერში ჯერ კიდევ არის შემორჩენილი კედლების და ჭერის მხატვრობა. ასევე კარგად ჩანს სინაგოგებისთვის დამახასიათებელი მოაჯირებით დაყოფილი სივრცეები.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (კლდიაშვილის 34)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში.

არქიტექტურა
ნაგებობა ორი ქუჩის გადაკვეთაზე მდებარეობს. იგი წარმოადგენს მცირე მასშტაბის ერთსართულიან ნაგებობას. მაღალი ცოკოლის მონაკვეთი სრულიად სადაა, მასში სარდაფის პატარა საჰაერო ღიობებია ამოჭრილი. შესასვლელი სადარბაზო კლდიაშვილის ქუჩის მხარესაა, მარჯვენა კუთხეში. ხის მოხარატებულ კარს ლითონის ცხაური აქვს, ზემოთ კი ლითონის თაღოვანი ჩარდახი აქვს. ფასადებს თანაბრად ანაწერვრებს სწორკოთხა ფორმის ფანჯრები, რომელთა გაფორმებას სადა, მარტი პროფილირებული მოჩარჩოება წარმოადგენს. ფანჯრებს ძირში პროფილირებული სარტყელი გაუყვება ორივე ფასადზე. ფანჯრებს ქვემოთ მოთავსებული მართკუთხა არე, პროფილირებული მოჩარჩოებით. ფასადი სრულდება დაბალი, პროფილირებული ლავგარდანით.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (კლდიაშვილის 10)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში.

არქიტექტურა
წარმოადგენს ორი ქუჩის გადაკვეთაზე მდგარ ორსართულიან ნაგებობას. ქუჩების მხარეს გამავალი ფასადები იდენტურად არის გაფორმებული. აგურით ნაგები შენობა შეულესავია. პირველი სართული წყობაში გამოყვანილი ჰორიზონტალური ღარებით არის გაფორმებული. სწორკუთხა ფანჯრები და კარის ღიობების თავზე კი იქმნება საჭექი ქვის იმიტაცია. ცოკოლის მონაკვეთი სრულიად სადაა და გამოყოფილია პროფილირებული სარტყლით. მეორე სართულის ღიობებს თავზე გადაევლება ნალესობითვე გამოყვანილი მრუდხაზოვანი ფრონტონის მაგვარი თავსართი. მეორე სართულზე გამოდის სამი ლითონის აივანი. ფასადი სრულდება განიერი თარო ლავგარდანით, რომელსაც ძირძძი კბილანების მწკრივი გაუყვება. ორივე ქუჩის მხარეს, ფასადის შუაში კარნიზის ზემოთ აღმართულია ბაროკალური ტიპის ფრონტონი.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (კლდიაშვილის 5)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. საცხოვრებელი სახლი გამოირჩევა გემოვნებით გაფორმებული ფასადით, დეკორაციული ელემენტების ზომიერი გამოყენებით და მაღალი სამშენებლო ოსტატობით.

არქიტექტურა
ნაგებობა ერთსართულიანია, მაღალი სარდაფით. ფასადის მარცხნივ მოთავსებულია სადარბაზო შესასვლელი, რომელზეც ლითონის ჩარდახია გადმოკიდებული. სამი სწორკუთხა მოხაწულობის ფანჯარა პროფილირებულ ჩარჩოშია ჩასმული. შუაკედლისების ქვედა ნაწილი ჰორიზონტალურადაა დაღარული, ხოლო ზემოთ მოდერნისთვის დამახასიათებელი ელემანტია. ქვევდა დონეზე ფასადს გაუყვება პროფილირებული სარტყელი. სარტყელსა და ფანჯარას შორის კი მართკუთხა არეა მოთავსებული, რომლებსაც ხაოიანი ზედაპირი აქვს. ცოკოლის მონაკვეთი გაფორმებულია დეკორატიული შელესვით, კვადრების იმიტაციით. მასში სარდაფის ხუთი მომცრო ფანჯარა გამოდის. შენობა სრულდება პროფილირებული ლავგარდანით, რომლის ძირში კბილანებისგან შემდგარი მწკრივია. ნაგებობის გვერდითი ფასადი სადაა. უკანა ფასადს, რომელიც ეზოში გადის გასდევს ლითონის ახალი აივანი.
ბათუმის პროფესიული საბჭო

ბათუმის პროფესიული საბჭო — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. საბჭო მოქმედებდა საქართველოს დმეოკრატიული რესპუბლიკის არსებობის დროს, 1919-1920 წლებში. შენობა ძალზე სახასიათოა ბათუმისთვის და გამოირჩევა ფასადების თავისებური გადაწყვეტით და მაღალი სამშენებლო ოსტატობით.

არქიტექტურა
საბჭოს ერთსართულიანი შენობა ამჟამად გვიანი საბჭოთა პერიოდის მაღალსართულიან განაშენიანებაში დგას. შენობის ეკლექტურად გადაწყვეტილი მთავარი ფასადის ძირითადი სიბრტყე ყვითლად, ხოლო მამკობი არქიტექტურული ელემენტები თეთრ ფერზეა შეღებილი. რუსტიკის იმიტაციით დაფარული დაბალი ცოკოლი შენობის ძირითადი ნაწილისაგან ჰორიზონტალური სარტყლით არის გამოყოფილი. ფასადის მარჯვენა კიდეში მოწყობილ სადარბაზოს ხის დეკორატიული კარი აქვს. სწორკუთხა ფანჯრებს პროფილირებული საპირეები შემოწერს. საპირეების ქვედა კიდეები ვოლუტებით, ზედა კი საჭექი ქვებით არის აღნიშნული. შუაკედლისებს აუყვება მეანდრიანი ჩანართით ორად გაყოფილი პილასტრები. მათი ქვედა მონაკვეთი კანელურებით არის დაღარული, ხოლო ზედა გულამოჭრილია. ფასადის დამასრულებელი პარაპეტი კუბურ მოცულობებზე დადგმული დეკორატიული ლარნაკებითა და კუბებს შორის განთავსებული ლითონის აჟურული მოაჯირებისგან არის შედგენილი.
უილიამ რაიტ სმიტი

უილიამ რაიტ სმიტი (; დ. 2 თებერვალი, 1875 — გ. 15 დეკემბერი, 1956) — შოტლანდიელი ბოტანიკოსი და მებაღე.

ბიოგრაფია
უილიამ რაიტ სმიტი დაიბადა 1875 წლის 2 თებერვალს.

1922 წლიდან 1956 წლამდე იყო ედინბურგის სამეფო ბოტანიკური ბაღის დირექტორი. 1932 წელს უილიამ რაიტ სმიტი აირჩიეს ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრად. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ბოტანიკის განვითარებაში, აღწერა თესლოვანი მცენარეების მრავალი სახეობა.

უილიამ რაიტ სმიტი გარდაიცვალა ედინბურგში, 1956 წლის 15 დეკემბერს.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
უილიამ რაიტ სმიტი სპეციალიზდებოდა თესლოვან მცენარეებზე.
ინანა სარკისი

ინანა სარკისი კანადელი მსახიობია.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
სარკისი დაიბადა ჰამილტონში, ონტარიოში. მამამისი — წარმოშობით ასირიელი სირიიდან, სტომატოლოგი იყო, ხოლო დედა — ბულგარელი, რომელიც ბულგარეთში ქირურგად მუშაობდა. ორივე მათგანი კანადაში შვილებისთვის ახალი ცხოვრების დასაწყებად გადასახლდა. სანამ საკუთარ საოჯახო კომპანიას შექმნიდნენ, ისინი საბანკეტო დარბაზებში ჭურჭლის მრეცხავებად მუშაობდნენ.

სარკისმა გააფორმა ხელშეკრულება კომპანია „“-თან ერთ-ერთ კამპანიაში მონაწილეობის მისაღებად. ინანამ ასევე ითანამშრომლა -სთან (ჭიდაობის მსოფლიო გასართობი), რათა შეექმნა პერსონაჟი სახელად „მის ჩრდილოეთი“ , და გადაღებებისთვის ეწვია -ს შესრულების ცენტრს . გარდა ამისა, ნოემბერში სარკისმა მონაწილეობა მიიღო ციფრულ კამპანიაში, რომელიც მიზნად ისახავდა „20 “-ის მძაფრსიუჟეტიანი ჯაშუშური კომედიის, „კინგსმენი: ოქროს წრე“, პოპულარიზაციას.

პირადი ცხოვრება
2020 წლის სექტემბერში სარკისს შეეძინა ქალიშვილი — თავის შეყვარებულთან, მათეუს ნოშკასთან, რომელთანაც სამი წლის განმავლობაში ჰქონდა ურთიერთობა.
იროდიონი (სამოცდაათთაგანი)

} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), კათოლიკურში — 8 აპრილი.

ცხოვრება და მოწამეობრივი აღსასრული
წმიდა იროდიონ მოციქული პავლე მოციქულის ნათესავი იყო და თან ახლდა მას მოგზაურობებში. იგი იხსენიებს მას რომაელთა მიმართ ეპისტოლეში:

როდესაც ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე ქრისტიანობა გავრცელდა, პეტრე და პავლე მოციქულებმა იროდიონს ეპისკოპოსად დაასხეს ხელი. მოციქულებმა ბევრი წარმართი და იუდეველი მოაქციეს ქრისტეს სჯულზე.

წმიდა იროდიონის ქადაგებით გამძვინვარებული კერპთაყვანისმცემლები და იუდეველები ერთხელ თავს დაესხნენ მას და ცემა დაუწყეს. ერთმა იუდეველმა დანა ჩაარტყა მოციქულს. როცა მკვლელები თვალს მიეფარნენ, უფალმა უვნებლად აღადგინა იგი.

წმიდა იროდიონი დიდხანს ეხმარებოდა წმიდა პეტრეს სამოციქულო საქმიანობაში. პეტრე მოციქულის ჯვარზე გაკვრის დროს (+67) წმიდა იროდიონს თავი მოჰკვეთეს.
ჯოვანი გრასო

ჯოვანი გრასო ( - ) - იტალიელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. 1910-1955 წლებში მან 80-ზე მეტ ფილმში ითამაშა. იგი დაიბადა და გარდაიცვალა კატანიაში, სიცილიაში, იტალიაში.

ჯოვანი მარიონეტების მსახიობების ოჯახში დაიბადა. მისი ბიძაშვილი და მოსახელე იყო ჯოვანი გრასო — ცნობილი თეატრის მსახიობი, რომელიც სიცილიური ენის რეპერტუარში სპეციალიზდებოდა. ამიტომ კარიერის დასაწყისში განსხვავებისთვის მან სასცენო სახელი „ჯოვანი გრასო უმცროსი“ აირჩია.

გრასო ძირითადად თეატრის სცენაზე მოღვაწეობდა და ხშირად თავის მეუღლესთან, ვირჯინია ბალესტრიერისთან ერთად თამაშობდა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1276

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1276 მიიღეს ერთხმად 1999 წლის 24 ნოემბერს, გენერალური მდივნის, კოფი ანანის მოხსენების განხილვის შემდეგ, რომელიც ეხებოდა გაეროს განცალკევების ზედამხედველობის დამკვირვებელთა ძალებს , საბჭომ მანდატი კიდევ ექვსი თვით, 2000 წლის 31 მაისამდე გადაავადა.

რეზოლუციამ მოუწოდა დაინტერესებულ მხარეებს, დაუყოვნებლივ შეესრულებინათ რეზოლუცია 338 (1973) და სთხოვა გენერალურ მდივანს, აღნიშნული პერიოდის ბოლოს წარედგინა მოხსენება არსებული ვითარების შესახებ.

გენერალური მდივნის მოხსენებაში, რომელიც ეყრდნობოდა წინა რეზოლუციას -ის შესახებ, აღნიშნული იყო, რომ ისრაელსა და სირიას შორის ვითარება მშვიდი რჩებოდა სერიოზული ინციდენტების გარეშე, თუმცა მდგომარეობა ახლო აღმოსავლეთში, მთლიანობაში, კვლავ სახიფათო იყო მანამ, სანამ საბოლოო შეთანხმება არ მიიღწეოდა.
ისინი

ისინი (შუმერ. ) — არქეოლოგიური ძეგლი ერაყის ქადისიის მუჰაფაზაში, სადაც მდებარეობდა ძველი ახლო აღმოსავლეთის ქალაქი ისინი. იგი დასახლებული იყო ძვ. წ. ათასწლეულის მიწურულის, ურუქის პერიოდიდან მოყოლებული, სულ მცირე ძვ. წ. ათასწლეულის გვიანდელ, ახალბაბილონურ პერიოდამდე. იგი მდებარეობს თანამედროვე ქალაქ ალ-დივანიადან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 40 კილომეტრში. ისინის მფარველ ღვთაებას, სულ მცირე ადრეული დინასტიური პერიოდიდან, მკურნალობის ქალღმერთი გულა წარმოადგენდა. იქვე მდებარეობდა მისი მთავარი ტაძარი, და ასევე მცირე ნაგებობები მასთან დაკავშირებული ღვთაებების — ნინისინასა და სუდისთვის.
ანთუპოლისი

ანთუპოლისი — სოფელი კვიპროსში, ნიქოზიის სამხრეთით. ანთუპოლისი საკმაოდ ახალი დასახლებაა, რომელიც 1974 წლის თურქეთის შემოჭრის შემდეგ, ლტოლვილთა შესაფარებლად შეიქმნა. ლტოლვილთა თავდაპირველი დასახლება ნელ-ნელა იცლება, ხოლო უფრო ფართო არეალის განახლების მიზნით, ახალი სახლები შენდება და სხვადასხვა პროექტები ხორციელდება. მისი ბერძნული სახელწოდება „ყვავილების ქალაქს“ ნიშნავს, ხოლო უფრო მეტაფორული გაგებით „აყვავებულ, მზარდ ქალაქს“.

ანთუპოლისი მდებარეობს 9 ავტომაგისტრალის იმ გასასვლელთან, რომელიც ტროოდოსის მთისკენ მიემართება.
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1964

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1964 წელს ქალაქ ჰოლსტებროში ჩატარდა. ბენტ ლარსენი მეხქვსედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

ტურნირში ბენტ ლარსენმა გაიმარჯვა. სიგფრედ ფრომსა და პეტერ ნერბიუსთან ორი მარცხის მიუხედავად, მან ორი ქულით გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ კაი ბლომსა და ეიგილ პედერსენს და ჩემპიონობა მოიპოვა.

ცხრილი
დალი (კვიპროსი)

დალი — ქალაქი კვიპროსში, ნიქოზიის სამხრეთ რაიონში, ცენტრალური ნიქოზიიდან სამხრეთით დაახლოებით 20 კილომეტრში (12 მილი) და ზღვის დონიდან 220 მეტრის (720 ფუტი) სიმაღლეზე მდებარეობს. ის ყველაზე დიდი დასახლებაა ამ მხარეში არსებულ იმ სოფლებს შორის, რომლებიც დალის რადიალური საგზაო ქსელით უკავშირდებიან. დალის შემოგარენის უმთავრესი ელემენტია მდინარე იალიასი, რომელზეც ძველ დროში ადგილობრივი მოსახლეობა იყო დამოკიდებული.

დალი გაშენებულია მდინარე იალიასის კალაპოტთან ახლოს, მის სამხრეთ მხარეს. ჩრდილოეთით მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას კვეთს იალიასის შენაკადი ალიკოსი, სადაც დალის ინდუსტრიული ზონაა განთავსებული. ეს ზონა მრავალი მსუბუქი მრეწველობის საწარმოსგან შედგება.

დალის ისტორია სათავეს იღებს ანტიკური ქალაქ იდალიონიდან. 2001 წელს მისი მოსახლეობა 5 834 ადამიანს შეადგენდა. 2011 წლისთვის მოსახლეობის რაოდენობა თითქმის გაორმაგდა და 10 466-ს მიაღწია, ხოლო ამჟამად, 2021 წლის აღწერის მონაცემებით, აქ 12 350 ადამიანი ცხოვრობს.

უძველესი იდალიონი
იდალიონი იყო ანტიკური ქალაქი, რომელიც თანამედროვე დალის ტერიტორიაზე მდებარეობდა. ქალაქი ძვ. წ. ათასწლეულში სპილენძით ვაჭრობის ბაზაზე დაარსდა. ბოლო დროის არქეოლოგიურმა გათხრებმა გამოავლინა მნიშვნელოვანი ნაგებობები, რომლებიც დღეს მნახველებისთვის ღიაა. არქეოლოგიურ ძეგლთან ახლოს მდებარეობს ახალი მუზეუმიც. ანტიკური ქალაქი ნაყოფიერ ჯიალიასის (იალიასის) ველზე მდებარეობდა და ეკონომიკურ ცენტრად იქცა. ამას ხელი შეუწყო მისმა ხელსაყრელმა მდებარეობამ ტროოდოსის მთების აღმოსავლეთ კალთებზე არსებულ მაღაროებთან და სიახლოვემ სამხრეთ და აღმოსავლეთ სანაპიროების ქალაქებსა და პორტებთან. იდალიონი იმდენად განვითარდა და გამდიდრდა, რომ იგი მოხვდა კვიპროსის იმ 11 ქალაქს შორის, რომლებიც სარგონ -ის სტელაზეა (ძვ. წ. 707 წ.) მოხსენიებული, ხოლო ასურეთის მეფე ასარხადონის (ძვ. წ. 680–669 წწ.) მრავალწახნაგა თიხის ფირფიტაზე ჩამოთვლილ კვიპროსის ათ სამეფოს შორის პირველ ადგილზეა დასახელებული. კვიპროსის ისტორიის სპარსულ პერიოდში ქალაქს კიტიონის ფინიკიელები აკონტროლებდნენ, რის გამოც შემდგომ ეპოქებში იგი ფინიკიური გავლენის მქონე ქალაქად იქცა.

ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმა
დალი მუნიციპალიტეტად 1996 წელს გადაიქცა, მანამდე კი მას თემისა თუ სოფლის მმართველობის სტატუსი ჰქონდა.

შენიშვნა: სვეტი "წინასწარი" მიუთითებს წინა სტატუსს: (მუნიციპალიტეტი), (თემი)
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1965

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1965 წელს ქალაქ ოლბორგში ჩატარდა. საიერ ჰოლმი პირველად გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

ტურნირში საიერ ჰოლმმა დაჯერებულად გაიმარჯვა. მან მთელი დისტანცია დაუმარცხებლად გაიარა და მეორე ადგილზე გასულ ბორგე ანდერსენს ნახევარი ქულით გაუსწრო.

40 პარტია შედეგიანად დასრულდა, 26 კი — ყაიმით.

სატურნირო ცხრილი
დენიმი

დენიმი — მაგარი ბამბის ტექსტილი, რომელშიც საძგიდი ძაფი გადის ორ ან მეტ საფენ ძაფზე. ეს დიაგონალური ქსოვის წესი ქმნის დახრილ ნაოჭებს, რაც მას განასხვავებს ბამბის ტილოსგან. დენიმი, როგორც ის დღეს არის ცნობილი, პირველად წარმოებულია საფრანგეთის ქალაქ ნიმში.

დენიმი ხელმისაწვდომია ბევრ სხვადასხვა ფერში, თუმცა ყველაზე გავრცელებულია ინდიგო. შეღებისას საფენი ძაფი იღებება, ხოლო საძგიდი ძაფი თეთრი რჩება. დენიმი გამოიყენება სხვადასხვა სახის ტანსაცმლის, აქსესუარებისა და ავეჯის შესაქმნელად.
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1966

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1966 წელს ქალაქ ორჰუსში ჩატარდა. ბიერნ ბრინკ-კლაუსენი პირველად გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

ტურნირში ბიერნ ბრინკ-კლაუსენმა გაიმარჯვა. ბორგე ანდერსენთან მარცხის მიუხედავად, მან ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ საიერ ჰოლმს, ბორგე ანდერსენს და სვენ ჰამანს და ჩემპიონობა მოიპოვა.

ცხრილი
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1969

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1969 წელს ქალაქ ოდენსეში ჩატარდა.

ტურნირის ძირითადი ეტაპი ოლე იაკობსენისა და მოგენს მოეს გამარჯვებით დასრულდა — მათ 8-8 ქულა დააგროვეს და 1–2 ადგილები გაიყვეს. პირველი ადგილისთვის გამართულ დამატებით მატჩში ოლე იაკობსენმა 3½ : 2½ სძლია მეტოქეს და ქვეყნის ჩემპიონი გახდა.

სატურნირო ცხრილი
მატჩი პირველი ადგილისთვის
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1972

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1972 წელს ქალაქ ესბიერგში ჩატარდა.

ტურნირი შვეიცარიული სისტემით 10 ტურად ჩატარდა და მასში 28 მოჭადრაკე მონაწილეობდა, მათ შორის დანიის წინა ჩემპიონატების გამარჯვებულები და პრიზიორები. ჩემპიონის ტიტული საერთაშორისო ოსტატმა სვენ ჰამანმა მოიპოვა. საპრიზო ადგილები დაიკავეს საერთაშორისო ოსტატმა იენს ენევოლდსენმა და ეროვნულმა ოსტატმა პერ აუკენბერგმა, რომლისთვისაც ეს კარიერის უმთავრესი მიღწევა გახდა.

სატურნირო ცხრილებში არ არის შენახული გ. ისკოვისა და კ. როსელის პარტიები ფ. სებიუს წინააღმდეგ, ასევე ბ. სერენსენისა და ს. ცოიტენის პარტია (აღნიშნული შედეგები საპრიზო ადგილების განაწილებაზე გავლენას არ ახდენს).

სატურნირო ცხრილი
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1974

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1974 წელს ქალაქ ვაილეში ჩატარდა.

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო 34-მა მოჭადრაკემ, მათ შორის ბევრი მათგანი სხვადასხვა წლებში ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში შედიოდა. შეჯიბრება შვეიცარიული სისტემით 10 ტურად ჩატარდა. დანიის ჩემპიონი გახდა ოსტატი ულრიკ რათი, რომელმაც, ეროვნული ჩემპიონატების ისტორიაში, მხოლოდ ამ ტურნირში მიიღო მონაწილეობა. ვერცხლის მედალი მოიპოვა ოსტატმა ბიერნ ბრინკ-კლაუსენმა, ხოლო მე-3 ადგილს ერთდროულად 5 მოჭადრაკე გაუყოფილდა.

სატურნირო ცხრილი
ალექსა დემი

ალექსა დემი – ამერიკელი მსახიობი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია მედი პერესის როლის შესრულებით -ს თინეიჯერულ დრამატულ სერიალში „ეიფორია“ (2019–დღემდე). ალექსას კინოკრედიტებში შედის ფილმები: „ბრიგსბი დათვი“ (2017), „90-იანების შუა პერიოდი“ (2018) და „ტალღები“ (2019).

ადრეული ცხოვრება
დემი დაიბადა და გაიზარდა ეტუოტერ ვილიჯში, ლოს-ანჯელესში. ალექსას ზრდიდა დედა, როუზ მენდესი — ვიზაჟისტი, რომლის ოჯახიც მექსიკიდან იყო იმიგრირებული. ალექსა საშემსრულებლო ხელოვნებით მხოლოდ უფროს კლასებში, სკოლის დამამთავრებელ წელს დაინტერესდა.

სკოლაში სწავლისას დემიმ ჩაუშვა სათვალეების ხაზი სახელწოდებით „“, რომელმაც საერთაშორისო ყურადღება მიიპყრო, თუმცა ალექსამ ეს საქმიანობა შეწყვიტა, რადგან საკუთარი დიზაინისთვის ანაზღაურება არ მიუღია.> დემის ჰქონდა გეგმები, გამხდარიყო დიზაინერი, მაგრამ ამ გადაწყვეტილებაზე უარი თქვა ნიუ-იორკის სამხატვრო სკოლის ორიენტაციის ტურზე (გაცნობით შეხვედრაზე) დასწრების შემდეგ.

კარიერა
ადრეული ნამუშევრები (2013–2018)
დემი ეკრანზე პირველად გამოჩნდა აზილია ბენქსის 2013 წლის მუსიკალურ ვიდეოში სიმღერისთვის „ “. 2015 წელს მან მიიღო მთავარი როლი ფილმში „ნათლია“ — კოლუმბიელი ნარკობარონის, გრისელდა ბლანკოს შესახებ გადაღებულ ბიოგრაფიულ ფილმში, რომელიც საბოლოოდ თაროზე შემოდეს (არ გამოსულა), ხოლო სამსახიობო სააგენტო მოკლემეტრაჟიანი ფილმის „მაილსი“ წყალობით იპოვა. მოგვიანებით ალექსამ მოწვეული ვარსკვლავის სტატუსით ითამაშა სერიალებში: „რეი დონოვანი“ , „სიყვარული“ და „ “-ს მეორე სეზონში. დემისდებიუტი სრულმეტრაჟიან კინოში შედგა კომედიურ დრამაში „ბრიგსბი დათვი“ (2017), ხოლო უფრო ფართო ყურადღება მოიპოვა მეორეხარისხოვანი როლით ჯონა ჰილის ფილმში „90-იანების შუა პერიოდი“ (2018).

„ეიფორია“ და ფართო აღიარება (2019–დღემდე)
ავგუსტინ ფრიზელის ფილმ „ ' “-ისთვის (2018) წარუმატებელი კასტინგის შემდეგ, ფრიზელი თავად დაუკავშირდა დემის „ეიფორიას“ საპილოტე სერიასთან დაკავშირებით. მიუხედავად იმისა, რომ ალექსა მუსიკაზე ფოკუსირებას გეგმავდა, სცენარით მოიხიბლა და ქასთინგზე გავიდა. 2019 წლის პრემიერიდან მოყოლებული, ალექსა თამაშობს მედი პერესს — პოპულარულ თინეიჯერს, რომელსაც ტოქსიკური, მუდმივად დაშორებებითა და შერიგებებით სავსე ურთიერთობა აქვს ნეით ჯეიკობსთან (ჯეიკობ ელორდი). დემი ფართოდ არის აღიარებული, როგორც შოუს ერთ-ერთი მთავარი აღმოჩენა.

ასევე 2019 წელს, დემიმ ითამაშა ფილმში „ტალღები“ ალექსისის როლში — თინეიჯერის, რომელიც დაორსულდა პრობლემური სკოლის მოჭიდავისგან, რომლის როლსაც კელვინ ჰარისონ უმცროსი ასრულებდა. დემიმ ასევე მიიღო მონაწილეობა ფილმში „მეინსტრიმი“ (2020), ხოლო 2021 წელს ფოტოგრაფ პეტრა კოლინსთან ერთად ითანამშრომლა წიგნზე „ზღაპრები“ — ეროტიკული მოკლე ისტორიების კრებულზე, რომელიც გამომცემლობა -მ დასტამბა.

2024 წელს იგი გამოჩნდა -ს სერიალში „ფანტაზმები“ , რომელიც ხულიო ტორესის მიერ არის შექმნილი. „ეიფორიას“ მე-3 სეზონის გადაღებები დაიწყო 2025 წლის დასაწყისში, სადაც დემი კვლავ ბრუნდება მედის როლში. გარდა ამისა, ალექსა გაახმოვანებს პერსონაჟს მომავალ ანიმაციურ სერიალში „იგავები“.
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1976

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1976 წელს ქალაქ ორჰუსში ჩატარდა. ტურნირი შვეიცარიული სისტემით 10 ტურად ჩატარდა და მასში 20 მოჭადრაკე მონაწილეობდა. შეჯიბრებაში იმ დროის დანიის თითქმის ყველა უძლიერესმა მოჭადრაკემ მიიღო მონაწილეობა, საერთაშორისო დიდოსტატ ბენტ ლარსენის გარდა.

თავისი ერთადერთი ჩემპიონური ტიტული ბო იაკობსენმა მოიპოვა, რომელმაც მდევართა ჯგუფს ერთი ქულით გაუსწრო. მეორე ადგილი ერთდროულად ექვსმა მოჭადრაკემ გაინაწილა.

სატურნირო ცხრილი
ნიკი როდრიგესი

ნიკი როდრიგესი— ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. ყველაზე მეტად ცნობილია ჯეკი ჰოვარდის როლით -ის თინეიჯერულ დრამატულ სერიალში „ჩემი ცხოვრება უოლტერების ბიჭებთან ერთად“ (2023) და როლით სერიალში „ჩემს უბანში“ (2018).

ადრეული ცხოვრება და განათლება
როდრიგესი დაიბადა მექსიკელი მამისა და ბრიტანული და გერმანული წარმოშობის დედის ოჯახში. ნიკი დედისერთად გაიზარდა და ბავშვობის უდიდესი ნაწილი მინეაპოლისში, მინესოტაში გაატარა. სკოლის დამთავრებისთანავე ლოს-ანჯელესში გადავიდა საცხოვრებლად სამსახიობო კარიერის დასაწყებად, მანამდე კი ამ ქალაქს 15 წლის ასაკში, მამასთან ერთად ესტუმრა.

კარიერა
როდრიგესმა სამსახიობო კარიერა 2018 წელს დაიწყო. ნიკის დებიუტი შედგა მოკლემეტრაჟიან ფილმში „ეს მიწა შენი მიწაა“. ნიკიმ პროფესიონალური საქმიანობა სწრაფად განავითარა და გამოცდილება დააგროვა ისეთ პროექტებში გამოჩენით, როგორებიცაა „უტყვი“ (2019) და „ადამი ყველაფერს აფუჭებს“ (2019). ნიკის გარღვევა კარიერაში მოხდა 2022 წელს, როდესაც მან შეასრულა ვეროს — სეზარის შეყვარებულის — როლი -ის სერიალში „ჩემს უბანში“.

2023 წელს როდრიგესმა მიიღო მთავარი, ჯეკი ჰოვარდის როლი -ის თინეიჯერულ დრამატულ სერიალში „ჩემი ცხოვრება უოლტერების ბიჭებთან ერთად“ (2023).
გერი (კვიპროსი)

გერი, რომლის ტრანსლიტერაცია ხანდახან იერითაც ხდება დასახლება კვიპროსში, დედაქალაქ ნიქოზიიდან 10 კილომეტრის (6,2 მილი) მოშორებით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით. 2001 წელს მისი მოსახლეობა 6,643 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო 2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობამ 8,235-ს მიაღწია. 2011 წლის რეფერენდუმის შემდეგ გერი მუნიციპალიტეტი გახდა. 2024 წლიდან, ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმების შედეგად, იგი ახლად შექმნილ ლაციას-გერის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შევიდა.