iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შეთეკაურები

შეთეკაური — ქართული გვარი ხევსურეთიდან. გავრცელებულია, ძირითადად, კახეთის რეგიონში. არის ერთ-ერთი უმცირესი ხევსურული გვარი (დაახლოებით 300 ადამიანი). ისტორიულ საბუთებში გვარი საუკუნემდე არ არის მოხსენიებული. შეთეკაურების გვარი მოდის მუცოდან. ანდრეზით (გადმოცემით) „შეთეკაურები მუცოს ამოთხრილნიაო“ რაც ნიშნავს, რომ მათი ისტორია მუცოსთან ერთად იწყება.

ლეგენდა გვარის წარმოშობაზე
მუცო დაუარსებია ხუთ ძმას, ერთს ვარდანა ერქვა, რომლისგანაც შეთკაურების გვარი მოდის; მეორეს ჩოლოხას ეძახდნენ (კოჭლობდა და ჩლახუნით დადიოდა), რომელიც შემდეგ კახეთში გადასახლებულა და მისგან ჩოლოყაშვილების გვარი წამოსულა; მესამე, მოსისხლეების გამო, თუშეთში გადასახლებულა და მათგან უზღარაულების გვარი წარმოიშვა; მეოთხეს ცოლშვილი არ ჰყოლია და შესაბამისად, არც შთამომავლობა დარჩა; ხოლო მეხუთეს შთამომავლებისგან დაიბადა თორღვა ძაგანი (ლეგენდარული მუცოელი გმირი).

გვარის კურთხევა
2010 წლის 28 აგვისტოს სამების საკათედრო ტაძარში უწმინდესმა და უნეტარესმა, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქმა ილია -მ შეთეკაურების გვარი დალოცა. ასევე იკურთხა შეთეკაურების გვარის მფარველი — წმინდა გიორგისა და მიქაელ მთავარანგელოზის ხატები.

საცხოვრებელი ადგილები
თბილისი
დუშეთის მუნიციპალიტეტი: ხონისჭალა
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი
თიანეთის მუნიციპალიტეტი
ახმეტის მუნიციპალიტეტი
გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
მერია

მერია — ადგილობრივი თვითმმართველობის ან ადგილობრივი მმართველობის აღმასრულებელი რგოლი სხვადასხვა ქვეყნების თვითმმართველ ერთეულებში.

საქართველოში თვითმმართველ ერთეულია — მუნიციპალიტეტი, რომელიც არის ორი სახის: თვითმმართველი ქალაქი და თვითმმართველი თემი, და ორივე მათგანს გააჩნია მერია. „ადგილობრივი თვითმმართველობისა შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მიხედვით მერია არის: „მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანოსადმი დაქვემდებარებული დაწესებულება, რომელიც უზრუნველყოფს მერის უფლებამოსილების განხორციელებას. მერიას ხელმძღვანელობს მერი. მისი არჩევა ხდება 4 წლის ვადით, პირდაპირი არჩევნებით, საყოველთაო, თანასწორისაარჩევნო უფლების საფუძველზე, ფარული კენჭისყრით, საქართველოს საარჩევნო კოდექსის დადგენილი წესებით. მერია შედგება სტრუქტურული ერთეულებისგან. მერიის სტრუქტურული ერთეული შესაბამისი დებულებით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში უზრუნველყოფს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს და მერის დავალებების შესრულებას. მერიის სტრუქტურულ ერთეულს შეიძლება ჰქონდეს ქვედანაყოფები, რომლებიც განისაზღვრება მერიის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულის დებულებითა და საშტატო ნუსხით“

საქართველოს ხუთ თვითმმართველ ქალაქში. მერია ასევე ეწოდება თავად იმ შენობას, სადაც მმართველობის ეს ორგანოა განთავსებული.
კასპის მუნიციპალიტეტის დროშა

კასპის მუნიციპალიტეტის დროშა — კასპის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია კასპის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
დროშის მეწამულ ველზე ცენტრში გამოსახულია ოქროს გრიფონი, დროშის ზედა მარჯვენა კუთხეში ოქროს ჯვარი (წმინდა ნინოს ჯვარი). კასპის დროშის პროპორცია არის 2:3.
რომანოზ შელეგია

რომანოზ (რემა) შელეგია (დ. 7 ოქტომბერი, 1883, სოფ. ჯოლევი, სენაკი ― გ. 1955) — ქართული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი და ლოტბარი.

ბიოგრაფია
რომანოზ (რემა) შელეგია დაიბადა 1883 წლის 7 ოქტომბერს სენაკის მაზრის სოფელ ჯოლევში. ბავშვობაშივე დაისწავლა ყველა ის სიმღერა, რომელიც თავის სოფელში ესმოდა. პირველდაწყებითი სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ რემას უსახსრობის გამო სკოლა ვერ დაუმთავრებია და თერძს დადგომია შეგირდად. ამ ხელობის გარდა მან შეისწავლა ფოტოგადაღება, უნაგირების კეთება, ჩექმა "აზიურების" კერვა.
 საუკუნის ბოლო წლებში, გარდა ხალხურ გუნდში მღერისა, გალობდა საეკლესიო გუნდშიც. მისი მასწავლებელი იყო ცნობილი მგალობელი დიმიტრი ჭალაგანიძე. "გალობიდან გვიან დაბრუნებულს, ზოგჯერ სახლშიც არ მიშვებდნენო" - იხსენებდა რემა შელეგია. ახალგაზრდა რემას კორნელი მაღრაძესაც ემოწაფებოდა.
1897 წელს ქუთაისში ცნობილი ლოტბარი ძუკუ ლოლუა ჩამოდის. მისი გუნდის მიერ შესრულებული სიმღერებით აღფრთოვანებულმა რემა შელეგიამ გადაწყვიტა, ხალხური მომღერალი გამხდარიყო.
ქუთაისში იმხანად მეტად პოპულარული იყო ლადო მესხიშვილის დასის მიერ გათამაშებული სპექტაკლები. ერთ-ერთ ასეთ წარმოდგენაში სცენაზე ხალხური სიმღერის ახმოვანება დასჭირდათ, რა საქმესაც შესანიშნავად გაართვა თავი რემა შელეგიას მიერ შეკრებილმა პატარა ანსამბლმა.
1902-1903 წლებში რემა კოტე ფოცხვერაშვილის გუნდში მღეროდა.
1904 წელს რემა შელეგია საცხოვრებლად ახალსენაკში გადადის, სადაც ბავშვთა და მოზარდთა არაერთ გუნდს აყალიბებს.

1907 წელს კი სოხუმში მიემგზავრება, ძირითადად _ ძუკუ ლოლუასთან დაახლოების სურვილით. დიდ ლოტბარს მოეწონა რემა შელეგია და მისი გუნდი და თავის გუნდში მიიწვია. აქ ასევე მღეროდნენ მომავალში ცნობილი ლოტბარები კირილე პაჭკორია და კიწი გეგეჭკორი. მალე რემა ძუკუს "მარჯვენა ხელი" გახდა. ამ გუნდს წარმატებული გასტროლები ჰქონდა არა მარტო საქართველოში, არამედ მის მოსაზღვრე რეგიონებშიც.
1915 წელს რემა ახალსენაკში ბრუნდება და ახალ გუნდს აყალიბებს.
საბჭოთა პერიოდში რემა შელეგია უკვე სენაკის, ხობისა და ფოთის რამდენიმე გუნდს უძღვება.
1931 წლიდან იგი სენაკის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ეთნოგრაფიული ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელია. ამ გუნდმა არაერთი გამარჯვება მოიპოვა სხვადასხვა ფესტივალებში.
1936 წელს გუნდი თბილისში მიიწვიეს გრამფირფიტებზე ჩასაწერად.
1939 წელს რემა შელეგია ინიშნება დასავლეთ საქართველოს გაერთიანებული გუნდის ხელმძღვანელად. ამავე წელს გუნდი მოსკოვში მიდის გასტროლებზე და დიდ წარმატებას იხვეჭს.
1940 წელს რემა შელგიამ წარმატებით დაამთავრა ხალხური შემოქმედების სახლთან არსებული სალოტბარო კურსები.
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში რემა შელეგიას გუნდი რეგულარუად მართავს კონცერტებს ჰოსპიტლებში, სამხედრო ნაწილებში. მის შემდეგ გრძელდება რემა შელეგიას წარმატებული საკონცერტო მოღვაწეობა.
1955 წელს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ რემა შელეგია გარდაიცვალა.

ლოტბარს რეპერტუარში 500-მდე სიმღერა ჰქონდა. იგი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა ახალგაზრდებისთვის ცოდნის გადაცემას. რემა შელეგიას მოსწავლეები იყვნენ: ნოკო ხურცია, პორფილე გაბელია, ვალერიან სვანიძე, ბიქტორ აბშილავა, მაქსიმე გოგია, იროდი ალანია, ვ. გარუჩავა, ლონგი მიმინოშვილი, კოლია კაკაჩია. რემა შელეგია სიცოცხლეშივე დაფასდა, როგორც მეგრული სიმღერის ერთ-ერთი უდიდესი მცოდნე და მომღერალი.
ახალციხის მუნიციპალიტეტის დროშა

ახალციხის მუნიციპალიტეტის დროშა — ახალციხის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ახალციხის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
დროშა არის ქონგურისებურად გაყოფილი ჰორიზონტალურად ორ ნაწილად — თეთრ და მწვანე ველებად. თეთრ ველს უჭირავს დროშის 4/5, მასზე ჰორიზონტალურად მოთავსებულია მეწამული მახვილი ორი თანმხლები მეწამული ჯვრით. მეორე ნაწილი წარმოადგენს მწვანე ველს და უჭირავს დროშის 1/5.

დროშის პროპორციაა 2:3.
გურჯაანის მუნიციპალიტეტის დროშა

გურჯაანის მუნიციპალიტეტის დროშა — გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ქალაქ გურჯაანის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
დროშა გაყოფილია ჰორიზონტალურად ორ ნაწილად – ლაჟვარდის და თეთრ ველებად. ლაჟვარდის ველს უჭირავს დროშის 2/3, რომლის მარჯვენა ზედა კუთხეში გამოსახული ვერცხლის ორი ჯვარი. მეორე ნაწილს უჭირავს დროშის 1/3 და წარმოადგენს თეთრ ველს.
დროშის პროპორციაა 2:3.
თბილსრესი

თბილისის სახელმწიფო რაიონული ელექტროსადგური (თბილსრესი) — საქართველოს ერთ-ერთი მსხვილი ბაზისური თბოელექტროსადგური. მდებარეობს გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, ქ. გარდაბანთან, თბილისიდან 36 კმ-ზე. კონდენსაციური ტიპისაა. მთელი სიმძლავრე ემსახურება ელექტროენერგიის წარმოებას, ხოლო თბოენერგიას უმნიშვნელო რაოდენობით გამოიმუშავებს. თავის დროზე შედგებოდა 10 ენერგობლოკისაგან.

ისტორია
1958 წლის მაისში საკავშირო მთავრობამ გადაწყვიტა თბილისის მახლობლად ელექტროსადგურის აშენება. 1958 წლის ივლისში საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს გადაწყვეტილებით ელექტროსადგურის ასაშენებლად გამოიყო მიწის ნაკვეთი მცხეთის რაიონში, ზაჰესთან ახლოს, მაგრამ იმის გამო, რომ სადგურის ექსპლუატაციაში შეყვანის შემდეგ მოსალოდნელი იყო დედაქალაქის ეკოლოგიური დაბინძურება, მთავრობამ შეცვალა თავისი გადაწყვეტილება და 1959 წლის მაისში სადგურის ასაშენებლად საბოლოოდ შეარჩია რუსთავი (გარდაბნის რაიონი). საერთო ჯამში, დარჩენილი რვა ბლოკიდან მთლიანად ამორტიზებული იყო ხუთი და შედარებით ქმედითუნარიანი — სამი (№3, №4, №8),

№9 და №10 ბლოკები
№9 და №10 ბლოკები (დადგმული სიმძლავრით 300 მეგვტ) განთავსებულია გარდაბნიდან აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე. 1999 წლის დეკემბერში ისინი და მათთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურა მფლობელობაში გადაეცა „ეი-ი-ეს გარდაბანი ჰოლდინგი ბივი“-ს როგორც „თბილსრესი“-საგან დამოუკიდებელი ნაწილი. ახალი იურიდიული პირი დარეგისტრირდა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში, როგორც შპს „ეი-ი-ეს გარდაბანი“ (რეგისტრაციის №2/4-2309). შპს „ეი-ი-ეს გარდაბანი“-ს მფლობელობაში შევიდა თბოელექტროსადგური 600 მეგვტ დადგმული სიმძლავრით. შემდგომ, 2003 წლის 1 სექტემბერს „ეი-ი-ეს გარდაბანი ჰოლდინგ ბივი“ გაიყიდა ფინურ კომპანიაზე „ ნორდიკი“, რომელიც თავის მხრივ ეკუთვნოდა რუსულ „ “-ს. ამასთან დაკავშირებით, 2004 წლის აპრილში შეიცვალა თბოელექტროსადგურის სახელწოდება და დაერქვა შპს „მტკვარი ენერგეტიკა“. შპს „მტკვარი ენერგეტიკა“-ს ერთპიროვნულ მფლობელს წარმოადგენს „გარდაბანი ჰოლდინგ ბივი“. მე-10 ენერგობლოკი 2002 წელს თბოსადგურის საქვაბეზე მომხდარი აფეთქების შედეგად დღემდე არ ფუნქციონირებს.

გამომუშავებული ელექტროენერგია
საბაზრო ეკონომიკაზე გარდამავალ პერიოდში №10 ბლოკის მწყობრიდან გამოსვლისა და საწვავის (ბუნებრივი გაზისა და მაზუთის) ქრონიკული დეფიციტის გამო სადგურში მკვეთრად იცვლებოდა ელექტროენერგიის გამომუშავება.

„თბილსრესის“ წილი საქართველოს ელექტროენერგიის საერთო გამომუშავებაში შეადგენს 8,3%-ს, ხოლო თბოსადგურებში – 48,1%-ს (2013).

„თბილსრესის“ ქმედითობა მნიშვნელოვნად განაპირობებს საქართველოს ელექტროენერგიით უზრუნველყოფის დონეს, ამიტომ მისი ნორმალური მუშაობა ქვეყნის ენერგოუსაფრთხოების მნიშვნელოვანი პირობაა.
ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის დროშა

ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის დროშა — ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
დროშა ჰორიზონტალურადაა გაყოფილი სამ თანაბარ ნაწილად — თეთრ, მწვანე და ლაჟვარდის ველებად. თეთრი ველის მარჯვენა კუთხეში მოთავსებულია მეწამული ჰერალდიკური ჯვარი.

დროშის პროპორციაა 2:3.
ადიგენის მუნიციპალიტეტის დროშა

ადიგენის მუნიციპალიტეტის დროშა — ადიგენის მუნიციპალიტეტის სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
დროშის მწვანე ველზე გამოსახულია თეთრქობიანი ლაჟვარდის წმინდა ანდრიას ირიბი ჯვარი, რომლის მკლავები ეხება დროშის კიდეებს. დროშის ცენტრში, წმიდა ანდრიას ჯვარზე, გამოსახულია თეთრქობაშემოვლებული წრე, რომლის ლაჟვარდის ველზე წრიულად გამოსახულია შვიდი მნათობი. ცხრასხივიანი ოქროს მზე და ცხრასხივიანი ვერცხლის რკალი, რომელშიც ვერცხლის ნახევარმთვარეა გამოსახული, ოდნავ დიდი ზომისაა სხვა მნათობებთან შედარებით.

დროშის პროპორციაა 2:3.
დაიკო კერი

დაიკო კერი — ცნობილი ამერიკელი მწერლის თეოდორ დრაიზერის პირველი და ერთ-ერთი ყველაზე გახმაურებული რომანი.

მოკლე ისტორია
ამ ნაწარმოებით დრაიზერმა მეოცე საუკუნის ამერიკელი მწერლების რეალისტური, თუმცა, დაცემის პირას მყოფი ტრადიცია განაგრძო. რომანს კრიტიკოსთა და საზოგადოების მხრიდან სასტიკი შეფასება მოჰყვა, ნაწარმოებს უზნეოც კი უწოდეს. დრაიზერმა მთავარი მოქმედი პერსონაჟი გოგონა საზოგადოებაში გაბატონებულ ნორმებს დაუპირისპირა.

აქვე უნდა ითქვას, რომ საზოგადოებას თითქოს მორგებული მსახიობი ქალი, რომელსაც წარმატებაც მალევე ეწვია, საბოლოოდ მაინც ვერ ეთვისება არსებულ წესებს და შინაგანად მაინც დამოუკიდებელ და ცოტა გაურკვეველ პრინციპებს იზიარებს. ქალს, ერთი შეხედვით, ყველაფერი აქვს რაზეც ოცნებობდა, მაგრამ ბედნიერი მაინც არ არის. სწორედ ასეთი პათოსით დაწერილი წიგნი ვერ მიიღო იმდროის ამერიკულმა საზოგადოებამ და მწერალს ბევრი პრობლემა შეხვდა სამართლის მხრივაც კი.

სიუჟეტი
"კერი" დრაიზერმა 1900 წელს გამოსცა. ნაწარმოები ახალგაზრდა სოფლელ გოგონას ეხება, რომელიც დიდ ქალაქში ბედის საძებნელად ჩადის. პირველად კერი უფროს დასთან დაბინავდება, სადაც მისი "ამერიკული
ოცნების" გაცნობიერებას ახდენს, შემდგომ გოგონა ბინას იცვლის და დიდებისკენ მიმავალ გზაზე პირველ ნაბიჯებსაც დგამს.

კერი რომანის ბოლოს ცნობილი მსახიობი ხდება, თუმცა, მისი შინაგანი სამყარო ვერ ეგუება არსებულ რეალობას და ფუფუნებაში მყოფი ახალგაზრდა ქალი მარტოობას ირჩევს ცხოვრების თანამგზავრად.

პერსონაჟები
კაროლინა (კერი) მიბერი — რომანის მთავარი გმირი;
მინი ჰანსონი — კერის უფრო და, რომელთანაც ის ცოტა ხანს ცხოვრობდა სანამ დრუესთან გადავიდოდა;
სვენ ჰანსონი — მინის ქმარი;
ჩარლზ დრუე — კომოვოიაჟერი, რომელიც კერის ჩიკაგოსკენ მიმავალ მატარებელში გაეცნო;
ჯორჯ ჰარსტვუდი — ბარის მმართველი, შემდგომში კერის ქმარი;
ჯულია ჰარსტვუდი — ჯორჯის ცოლი;
ჯესიკა და ჯორჰ უმცროსი — ჯორჯისა და ჯულიას შვილები;
მისტერ და მისის ვენსები — კერისა და ჰარსტვუდის მეზობლები ნიუ-იორკში;
რობერტს ეიმსი — მისის ვენსის ბიძაშვილი;
ლოლა ოსბორნი — კერის დაქალი, რომელიც მაშინ გაიცნო, როდესაც თეატრში მოეწყო სამუშაოდ.

კერი ქართულად
რომან კერის ქართველი მკითხველი გასული საუკუნის 60-იანი წლებიდან იცნობს. აღსანიშნავია, რომ თეოდორ დრაიზერის შემოქმედების ქართულად თარგმნას ჯერ კიდევ მე-20 საუკუნეში ჩაეყარა საფუძველი. დრაიზერის ნაწარმოებების ქართულ ენაზე ამეტყველებას გარკვეული დატვირთვაც ჰქონდა, კერძოდ, მწერალი მწვავედ აკრიტიკებს ამერიკის (და ზოგადად) კაპიტალისტური სამყაროს წარმომადგენლების არაადამიანურ დამოკიდებულებას დაბალი კლასის ადამიანების მიმართ, რაც ხსენებულ რომანშიც კარგად არის ნაჩვენები.
მიხეილ ხავთასი

მიხეილ ხავთასი (დ. 7 სექტემბერი, 1883, სუფსა, ოზურგეთის მაზრა – გ. 17 მარტი, 1979) — ქართველი ფოლკლორისტი, ლოტბარი. ძუკუ ლოლუას მეცადინეობით გუნდისთვის 80 კაცი შეიკრიბა. გუნდი გარდა კვირისა, ყოველდღე მეცადინეობდა. ამ გუნდში მიხეილ ხავთასთან ერთად აღიზარდნენ კიწი გეგეჭკორი, რომანოზ (რემა) შელეგია, კირილე პაჭკორია, ავქსენტი მეგრელიძე, პორფილე გაბელია, პლატონ ფანცულაია, ვლადიმერ ბაბილუა, ნოკო ხურცია, ვანო კოზმავა, ძრიკი ძიაფშიფა, მაქსიმე ანუა, ანდრი ალანია. გუნდში მონაწილეობდნენ მეგრელი, აფხაზი, გურული, იმერელი, სვანი მომღელები.

1921 წელს, როდესაც ძუკუ ლოლუა დანიშნეს დასავლეთ საქართველოს გუნდების ინსტრუქტორად, მისი წარდგენით, ფოთის მომღერალ ქალ-ვაჟთა სახელმწიფო გუნდის ხელმძღვანელად დაინიშნა მიხეილ ხავთასი, რომელიც საუკუნის 40-იან წლებში სახელმწიფო ანსამბლის ხელმძღვანელიც იყო.
სამთავრო

სამთავრო — მონარქიული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი, რომლის სათავეში დგას მთავარი. განსაკუთრებით დამახასიათებელია ფეოდალური დაქუცმაცებულობის პერიოდისათვის.

შუა საუკუნეების საქართველოში, სამთავრო ეწოდებოდა მთავარის საგამგებლო ტერიტორიას.
სახელმწიფო მოხელეების (სპასპეტი, ერისთავი, სპასალარი და სხვა) საგამგებლო ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები;
მცირე და დიდი სენიორები (— საუკუნეებში — ქართველთა საერისთავო; — საუკუნეებში — კახთა საქორეპისკოპოსო, ჰერთა სამეფო, იბერთა საკურაპალატო, სხვადასხვა საუფლო-სამამფლო-სამეფოები; — საუკუნეებში — სამცხე-საათაბაგო, გურიის, სამეგრელოს, სვანეთის, აფხაზეთის სამთავროები).

საქართველოს მონარქიის სამოხელეო სამთავროები (საერისთავო ქვეყნები), იშვიათად კი სამამულე სამფლობელოებიც — საუკუნეებში გადაიქცნენ სენიორია-სამთავროებად და სახელმწიფო სამთავროებად (ოდიშის, სვანთა, აფხაზთა საერისთავოები, სამცხე-საათაბაგო. ზოგჯერ სამოხელეო სამთავროები სათავადო-სამამულე სამფლობელო ხდებოდა (მაგ., ქსნისა და არაგვის საერისთავოები).
ჩხერიმელა ხარაგაული (საფეხბურთო კლუბი)

„საფეხბურთო კლუბი ჩხერიმელა“ — ქართული საფეხბურთო კლუბი დაბა ხარაგაულიდან. თამაშობს პირველ ლიგაში.

ისტორია
საფეხბურთო კლუბი ჩხერიმელა დაარსდა 1982 წელს ძმებ მურთაზ და სოსო აბაშიძეების მიერ. ჩხერიმელა ასპარეზობდა მაშინდელ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატში, დასავლეთ საქართველოს ზონალურ პირველობაზე.

1987 წლიდან ხელმძღვანელობამ (პრეზიდენტი – თემიკო დევდარიანი) გუნდის შემადგენლობა გააძლიერა, გუნდში მოიყვანა თბილისელი მოთამაშეები და შედეგად გუნდი „ბ“ ლიგიდან „ა“ ლიგაში გადავიდა.

საქართველოს საბჭოთა კავშირიდან გამოსვლის შემდეგ 1990 წლის 30 მარტს ჩატარდა საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის პირველი მატჩი. შესაბამისად, ჩხერიმელაც შეუერთდა ახალ ეროვნულ ჩემპიონატს და გამოდიოდა საქართველოს მეორე ლიგის დასავლეთის ზონაში.

1996-97 წლებისთვის გუნდი დაიშალა და 12 წლის მანძილზე ხარაგაულში მხოლოდ ახალგაზრდული გუნდები არსებობდა.

2009 წელს ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს და გამგეობის ინიციატივით მოხერხდა გუნდის აღდგენა და ჩემპიონატში ჩართვა. ჩხერიმელა საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში მეორე ლიგიდან ჩაერთო და დასავლეთ ზონაში გამოდიოდა, სადაც პირველივე წელს მეოთხე ადგილი დაიკავა და საქართველოს ჩემპიონატის პირველი ლიგის საგზური მოიპოვა.

2010-11 წლებში "ჩხერიმელამ" საქართველოს ჩემპიონატის პირველ ლიგაში ითამაშა და სეზონი 35 ქულით 11 ადგილზე დაასრულა, ბურთების შეფარდებით 35-45, 7 მოგება, 14 ფრე და 11 წაგება.
2011-12 წლების სეზონში "ჩხერიმელამ" საქართველოს ჩემპიონატის პირველი ლიგის პირველი ეტაპი ჩემპიონატის "ა" ჯგუფში ჩაატარა. ათ გუნდში 28 ქულით მეოთხე ადგილზე გავიდა 8 მოგება, 4 ფრე და 6 წაგება. ჩემპიონატის მეორე ეტაპზე გუნდი "ბ" ჯგუფში მოხვდა, და 30 ქულით მეხუთე ადგილს დასჯერდა: 6 მოგება, 4 ფრე, 4 წაგება.
2012-13 წლების სეზონში ხარაგაულის "ჩხერიმელა" ასპარეზობს პირველ ლიგაში, "ბ" ზონაში.

სტადიონი
ხარაგაულის საფეხბურთო მოედანი აშენდა 1981 წელს. 1986 წელს მოედანზე მოეწყო დასაჯდომები. 2010–11 წლებში მოხდა სტადიონის რეაბილიტაცია. შერემონტდა და დაემატა ტრიბუნები, განახლდა მოედნის საფარი. დღეისათვის ტრიბუნა დაახლოებით 400 მაყურებელს იტევს.
ამჟამად სტადიონი ატარებს „ჩხერიმელას“ ყოფილი ფეხბურთელის და მისი ერთ-ერთი დამაარსებლის სოსო აბაშიძის სახელს.

შემადგენლობა 2010–11
შემადგენლობა 2011–12
გენო ადამია

გენო აკაკის ძე ადამია (დ. 8 მარტი, 1936, სენაკი — გ. 28 სექტემბერი, 1993, სოხუმი) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1993), აფხაზეთის ომის მონაწილე (1992–1993). საქართველოს ეროვნული გმირი (2020), ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენის კავალერი (1994).

ბიოგრაფია
გენო ადამია დაიბადა სენაკში, სამეგრელოში. სწავლობდა მოსკოვის პოლიგრაფიული ინსტიტუტის ფილიალში, საიდანაც 1956 წლის 9 მარტის მოვლენებთან დაკავშირებით გარიცხეს. 1957–1991 წლებში მუშაობდა ქუთაისში, გაგრაში, კრასნოდარში, სოხუმში სამრეწველო საწარმოებში და სამშენებლო ობიექტებზე. 1991 წლიდან იყო აფხაზეთში ეროვნულ–განმათავისუფლებელი მოძრაობის აქტიური მონაწილე, ხოლო ე. წ. აფხაზეთის კონფლიქტის დაწყების შემდეგ–სახალხო ლაშქრის რაზმების ერთ–ერთი ორგანიზატორი.

შეიარაღებული კონფლიქტის დაწყებისთანავე, 1992 წელს, გენო ადამიამ დაიწყო მოხალისეთა შეგროვება ქალაქის მოსალოდნელი აგრესიისაგან დაცვის მიზნით. შემდეგ იყო საქართველოს შეიარაღებული ძალების 23-ე მექანიზებული ბრიგადის მეთაური. მალევე, დაწინაურდა და გენერალ-მაიორი გახდა. ერთ-ერთმა ყველაზე პოპულარულმა გენერალმა, 1993 წლის 27 სექტემბერს, სოხუმის დაცემის შემდეგაც კი უარი თქვა დანებებაზე. მცირე ძალებით იგი განაგრძობდა სეპარატისტებისათვის წინააღმდეგობის გაწევას. დაიღუპა ბრძოლაში, კელასურის ხიდზე, 28 სექტემბერს.

1993 წლის ნოემბერში, მისმა თანამებრძოლებმა მისი ცხედარი თბილისში გადმოასვენეს. დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე.

ჯილდოები
1993 — ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი
1994 — ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი (სიკვდილის შემდეგ)
2020 — ეროვნული გმირის ორდენი (სიკვდილის შემდეგ)
კარლუშ I (პორტუგალია)

კარლუშ (; დ.28 სექტემბერი, 1863, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 1 თებერვალი, 1908, ლისაბონი, პორტუგალია) — პორტუგალიის ბოლოსწინა მეფე 1889–1908 წლებში. მიეკუთვნება საქსენ-კობურგ-გოთას დინასტიას, მაგრამ ოფიციალურად ითვლება ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენლად. ლუიშ -ისა და მარია-პია სავოიელის შვილი.

1908 წლის 1 თებერვალს, როდესაც მეფე მეუღლესთან და ორ შვილთან ერთად დასვენებიდან ბრუნდებოდა ლისაბონში, ტერეირუ-დუ-პასუს მოედანზე, ორმა რესპუბლიკელმა ტერორისტმა ცეცხლი გახსნა მათი მისამართით. ადგილზევე მოკლეს მეფე კარლუში, 20 წუთში ტერორისტების მსხვერპლი გახდა ტახტის მემკვიდრე ლუიშ-ფილიპე, ხოლო ხელში დაიჭრა კარლუშის უმცროსი შვილი მანუელი. ორივე თავდამსხმელი ადგილზევე იქნა დაცხრილული. 1910 წელს პორტუგალიის მონარქია დაემხო.
ლუიშ-ფილიპე (ბრაგანსის ჰერცოგი)

ლუიშ-ფილიპე (; დ. 21 მარტი, 1887 — გ. 1 თებერვალი, 1908) — ჰერცოგი ბრაგანსა, პორტუგალიის მეფის კარლუშ -ის უფროსი შვილი და მემკვიდრე.

1908 წლის 1 თებერვალს მოკლეს რესპუბლიკელმა ტერორისტებმა ტერეირუ-დუ-პასუს მოედანზე, მამამისის მოკვლიდან 20 წუთში. ზოგიერთი ისტორიკოსი მას მიიჩნევს კარლუშის მემკვიდრედ (ლუიშ ) და ამ მის მეფობას მსოფლიოში ყველაზე ხანმოკლე მეფობის პერიოდად. მაგრამ პორტუგალიის კანონმდებლობის მიხედვით არ ხდება მემკვიდრეობის ავტომატურად გადაცემა. ყოველი ახალი მეფის კურთხევა ხდება სპეციალურ ცერემონიალზე. ამ წესის მიხედვით ლუიშ-ფილიპეს არ უმეფია არასოდეს. მამამისის მემკვიდრე გახდა მისი უმცროსი ძმა მანუელ , რომელიც ტერაქტის დროს ხელში იქნა დაჭრილი.
ოჰრიდი

ოჰრიდი – ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის დასავლეთ ნაწილში. დასახლება მდებარეობს ამავე სახელწოდების ტბის სანაპირო ზოლში. ოჰრიდში ცხოვრობს 40 033 ადამიანი, ქალაქს მოსახლეობის მხრივ ჩრდილოეთ მაკედონიაში მერვე ადგილი უკავია. ოჰრიდი წარმოადგენს ოჰრიდის თემის ადმინისტრაციულ ცენტრს. აქ მრავლად არის ეკლესიები და ძველი სასახლეები, სწორედ ამიტომ ამ ადგილს ტურიზმის მხრივ მნიშვნელოვანი ფუნქციები აკისრია. ოჰრიდი მდებარეობს სკოპიედან დასავლეთით, ხოლო ტირანადან აღმოსავლეთით. ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრში არის ოჰრიდის საერთაშორისო აეროპორტი. ქალაქს ეკლესიების სიმრავლის გამო ზოგჯერ „ბალკანეთის იერუსალიმს“ უწოდებენ. 1979 წელს იუნესკომ ეს ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა. ოჰრიდი იმ 28 ქალაქიდან ერთ-ერთია, რომელსაც იუნესკომ მიანიჭა როგორც კულტურული ასევე ბუნებრივი ძეგლის სტატუსი.1979 წელს იუნესკომ ეს ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა.

ისტორია
თანამედროვე ქალაქი აგებულია ძველ ქალაქ ლიჰნიდოსის ადგილზე. უძველეს დროში ამ ტერიტორიაზე ილირიული ტომის წარმომადგენლები ცხოვრობდნენ. უკვე მოგვიანებით ეს ტერიტორია რომის იმპერიის შემადგენელი ნაწილი გახდა, შემდგომ კი ბიზანტიის. 867 წლიდან ოჰრიდი ბულგარეთის სამეფოს შემადგენლობაში ექცევა. საუკუნის ბოლოდან უკვე ბალკანეთის ნახევარკუძულს ოსმალეთის იმპერია იპყრობს, შესაბამისად ეს ქალაქიც ოსმალების გავლენის ქვეშ ექცევა. ოჰრიდში ოსმალების მმართველობა 1912 წლამდე გაგრძელდა.

ტრანსპორტი
ოჰრიდში მდებარეობს საერთაშორისო აეროპორტი (ამჟამად ცნობილია როგორც „წმინდა პავლე მოციქულის აეროპორტი“), რომელიც ღიაა მთელი წლის განმავლობაში.

1966 წლამდე ოჰრიდი სკოპიესთან დაკავშირებული იყო 167 კმ-იანი ოჰრიდის ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზით.

ღირსშესანიშნაობები
ოჰრიდის ანტიკური თეატრი
ოჰრიდის წმინდა გიორგის ეკლესია
ოჰრიდის წმინდა სოფიას ტაძარი
ზეინალ აბიდინის მეჩეთი
მუჰამედ წინასწარმეტყველის მეჩეთი
ოჰრიდის წმინდა იოანე კანეოს ეკლესია
ოჰრიდის წმინდა კლიმენტისა და პანტელეიმონის ეკლესია
სამუელის ციხესიმაგრე
პლაოშნიკი
ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი

ოსვენციმის საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი (აუშვიცის საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი: , ; საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი ბირკენაუ: , , საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი აუშვიც-ბირკენაუ: , ) — ყოფილი საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი ქსელი პოლონეთის ტერიტორიაზე. ეს დაწესებულება მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, ნაცისტური გერმანიის მიერ პოლონეთის დაპყრობის შემდეგ აშენდა. ეს იყო გერმანელების მიერ აგებული ყველაზე დიდი საკონცენტრაციო ბანაკი, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე ბანაკისგან.

ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი ქალაქ ოსვენციმის სიახლოვეს მდებარეობდა. ბანაკი თავდაპირველად პოლიტიკური პატიმრებისთვის იყო გათვლილი, თუმცა შემდგომ საკონცენტრაციო ბანაკის ტერიტორია გაფართოვდა. აქ გერმანელების მიერ დაპყრობილი ტერიტორიებიდან მოჰყავდათ ებრაელები, ბოშები, სამხედრო ტყვეები.

1939 წელს ოსვენციმი გერმანელმა ჯარისკაცებმა დაიკავეს და ქალაქს აუშვიცი დაარქვეს. 1940 წელს ჰაინრიხ ჰიმლერის უშუალო ბრძანებით დაიწყო საკონცენტრაციო ბანაკის მშენებლობა. ამავე წლის ივნისში აქ მიიყვანეს პირველი პოლონელი პოლიტპატიმრები.

ბანაკი 1945 წლამდე მოქმედებდა, ამ პერიოდის განმავლობაში აქ უამრავი ადამიანი დახოცეს. 1945 წლის 27 იანვარს საბჭოთა ჯარების მიერ მოხდა ოსვენციმის გათავისუფლება, ეს დღე ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა ხსოვნის დღედ ითვლება. ოსვენციმი მსოფლიოში ერთადერთი საკონცენტრაციო ბანაკია, რომელიც იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობადაა აღიარებული.

1947 წელს ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკის ტერიტორიაზე გაიხსნა მუზეუმი, ხოლო 1967 წელს კი აქ აღიმართა მონუმენტი.