ჯანდაცვა იაპონიაში

ჯანდაცვა იაპონიაში—იაპონიის ჯანდაცვის სისტემაში სამედიცინო მომსახურებას, კონკრეტული დაავადებების სკრინინგის ჩათვლით, მათ შორის, ანტენატალურ მოვლას და  ინფექციური დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლას, უზრუნველყოფს სახელმწიფო.

პირადი სამედიცინო მომსახურების საფასურის გადახდა ხდება ჯანმრთელობის დაზღვევის უნივერსალური სისტემის საშუალებით, რაც უზრუნველყოფს სამთავრობო კომიტეტის მიერ დადგენილი ხელმისაწვდომობისა და მოსაკრებლების ფარდობით თანასწორობას.

ადამიანები, რომლებსაც არ აქვთ დაზღვევა დამსაქმებლის მეშვეობით, შეუძლიათ მონაწილეობა მიიღონ ჯანმრთელობის დაზღვევის ეროვნულ პროგრამაში, რომელსაც ადგილობრივი მთავრობები ახორციელებენ. 1973 წლიდან მთავრობის მიერ დაფინანსებული დაზღვევა ვრცელდება ყველა უფროსი ასაკის ადამიანზე. პაციენტებს უფლება აქვთ აირჩიონ როგორც ექიმი, ასევე მომსახურების საშუალება.

ისტორია
თანამედროვე იაპონიის ჯანდაცვის სისტემამ დაიწყო განვითარება უშუალოდ მეიჯის რესტავრაციის შემდეგ, დასავლური მედიცინის გაჩენის შემდეგ. ამასთან, სავალდებულო დაზღვევა არ არსებობდა 1927 წლამდე, როდესაც შეიქმნა პირველი თანამშრომლის ჯანმრთელობის დაზღვევის გეგმა.

1961 წელს იაპონიამ მიაღწია საყოველთაო ჯანმრთელობის დაზღვევას და თითქმის ყველა დაზღვეული გახდა. ამასთან, თანაგადახდის განაკვეთები ძალიან განსხვავდებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ მათ, ვინც დასაქმებულთა ჯანმრთელობის დაზღვევაში ჩაირიცხა, ექიმთან პირველი ვიზიტისას მხოლოდ ნომინალური თანხის გადახდა მოეთხოვებოდათ, მათ დაქვემდებარებულ პირებს და საზოგადოებრივ ჯანმრთელობის დაზღვევაში ჩარიცხულებს ეკისრებოდათ დაწესებული ფასის 50% ყველა მომსახურებისა და მედიკამენტისთვის. 1961 – დან 1982 წლამდე თანაგადახდის მაჩვენებელი თანდათან შემცირდა 30% –მდე.

1983 წლიდან ყველა უფროსი ასაკის მოქალაქე დაზღვეულია სახელმწიფო დაზღვევით.

1980-იანი წლების ბოლოს მთავრობამ და პროფესიულმა წრეებმა განიხილეს სისტემის შეცვლის შესაძლებლობა ისე, რომ დახმარების  პირველადი, საშუალო და უმაღლესი დონე მკაცრად ყოფილიყო განსაზღვრული  თითოეულ გეოგრაფიულ რეგიონში. ამასთან ერთად დაწესებულებები მომსახურების დონის მიხედვით უნდა ყოფილიყო განსაზღვრული. შედარებით უფრო რთული კომპლექსური სამედიცინო დახმარების მისაღებად საჭირო იქნებოდა სპეციალისტებთან მიმართვიანობა.

პოლიტიკოსებმა და ადმინისტრატორებმა ასევე გაითვალისწინეს სხვადასხვა დაზღვევის სისტემების და ხარჯების კონტროლის გაერთიანების საჭიროება.

1990-იანი წლების დასაწყისში იაპონიაში რეგისტრირებული იყო 1000-ზე მეტი ფსიქიატრიული საავადმყოფო, 48 000 სტომატოლოგიური კლინიკა, 8700 ზოგადი საავადმყოფო და 1000 კომპლექსური საავადმყოფო, რომელთა საერთო ტევადობა 1,5 მილიონი საწოლს შეადგენდა.  საავადმყოფო უზრუნველყოფს როგორც ამბულატორიულ, ასევე სტაციონარულ მომსახურებას. გარდა ამისა, 79,000 კლინიკა პაციენტებს სთავაზობს ძირითადად ამბულატორიულ მკურნალობას. ექიმებისა და საავადმყოფოების უმეტესობა მედიკამენტებს პირდაპირ პაციენტებზე ყიდის, მაგრამ 36000 აფთიაქი არსებობს, სადაც პაციენტებს სინთეზური ან მცენარეული მედიკამენტების შეძენა შეუძლიათ.

ჯანმრთელობის ეროვნული ხარჯები 1965 წელს 1 ტრილიონი იენიდან 1989 წელს თითქმის 20 ტრილიონ იენამდე გაიზარდა, ანუ 5% -ზე მეტი, რაც იაპონიის ეროვნული შემოსავლის 6% -ზე მეტია.

იაპონიის ჯანდაცვის სისტემის მიმოხილვა
იაპონიაში ჯანმრთელობის დაზღვევის ორი ძირითადი კატეგორიაა:  კენკო-ჰოკენი (თანამშრომელთა ჯანმრთელობის დაზღვევა) და კოკუმინ-კენკო-ჰოკენი    (ჯანმრთელობის ეროვნული დაზღვევა). ჯანმრთელობის ეროვნული დაზღვევა ზოგადად არის თვითდასაქმებული პირებისა და სტუდენტებისთვის, ხოლო სოციალური დაზღვევა არის კორპორატიული მუშაკებისთვის.

თანამშრომელთა ჯანმრთელობის დაზღვევა იყოფა შემდეგ სისტემებად:

ჯანმრთელობის დაზღვევა პროფკავშირების ხელმძღვანელობით სახელმწიფო ჯანმრთელობის დაზღვევა
მეზღვაურის დაზღვევა
ურთიერთდახმარების ასოციაციის მიერ ეროვნული საჯარო მოსამსახურეთა დაზღვევა
ურთიერთდახმარების ასოციაციის მიერ  ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლების დაზღვევა
ურთიერთდახმარების ასოციაციის მიერ  კერძო სკოლების მასწავლებლებისა და თანამშრომლების დაზღვევა

დღეს იაპონია სერიოზული გამოწვევების წინაშე დგას - სამედიცინო ხარჯების ზრდა, სხვადასხვა ადამიანებისთვის არათანაბარი შეღავათები და ჯანმრთელობის ეროვნული დაზღვევის ყველა პროგრამის გადასახადიც კი ტვირთად აწვება სახელმწიფოს. იაპონიაში ჯანდაცვის სისტემის გაუმჯობესების ერთ-ერთი უახლესი გზაა სამრეწველო კონკურენციის სამოქმედო გეგმა. მიზანი არის დაავადების თავიდან აცილება, რათა ადამიანებმა უფრო მეტხანს იცოცხლონ. პროფილაქტიკური დაავადებების პრევენციის შემთხვევაში, იაპონიას არ მოუწევს იგივე თანხის გაწევა სხვა ხარჯებზე. სამოქმედო გეგმა ასევე უზრუნველყოფს სამედიცინო მომსახურებისა და   ჯანდაცვის უკეთეს ხარისხს.