iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პაკრუოის რაიონი

პაკრუოის რაიონი — რაიონი ჩრდილო-დასავლეთ ლიეტუვაში, შიაულიაის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
2 ქალაქი – ლინკუვა და პაკრუოისი;
5 დაბა – კლოვაინიაი, ლიგუმაი, პაშვიტინისი, როზალიმასი და ჟეიმიალისი;
374 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
პაკრუოისი – 6 057
ლინკუვა – 1 797
ჟეიმიალისი – 1 216
კლოვაინიაი – 980
როზალიმასი – 928
ლიგუმაი – 664
პაკრუოისი (სოფელი) – 576
იოვარაი– 563
ლინკავიჩიაი – 517
პეტრაშიუნაი – 475

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 8 სამამასახლისოს:
გუოსტაგალისის 
კლოვაინიაის 
ლიგუმაის 
ლინკუვას 
პაკრუოისის 
პაშვიტინისის 
როზალიმასის 
ჟეიმიალისის
პანევეჟისის რაიონი

პანევეჟისის რაიონი — მუნიციპალური გაერთიანება ლიეტუვაში. პანევეჟისის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
1 ქალაქი – რამიგალა;
8 დაბა – გელეჟიაი, კრეკენავა, მეჟიშკიაი, ნაუიამესტისი , რაგუვა, სმილგიაი, შილაი, ვადოკლიაი;
752 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
დემბავა – 2 397
კრეკენავა – 2 003
რამიგალა – 1 733
ველჟისი– 1 417
პინიავა – 1 158
პაჟაგენიაი – 962
იოტაინიაი – 885
ნაუიამესტისი – 832
ლიუდინე– 762
ვაივადაი– 752

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 11 სამამასახლისოს:
კარსაკიშკისის 
კრიაკიანავას 
მეჟიშკიაის 
ნაუიამესტისის 
პანევეჟისის 
რაგუვას 
რამიგალას 
სმიგლიაის 
უპიტის 
ვადოკლიაის 
ველჟის
პასვალისის რაიონი

პასვალისის რაიონი — მუნიციპალური გაერთიანება ლიეტუვაში, პანევეჟისის მაზრაში. დამეგორებულია საქართველოს ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტთან.

დასახლებული პუნქტები
2 ქალაქი – იონიშკელისი და პასვალისი;
7 დაბა – დაუენაი, კრიკლინიაი, კრინჩინასი, პუმპენაი, პუშალოტასი, სალოჩიაი და ვაშკაი;
398 სოფელი

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
პასვალისი – 8 709
იონიშკელისი – 1 477
პუმპენაი – 952
სალოჩიაი – 913
პუშალოტასი – 885
ვაშკაი– 688
მიკოლიშკისი – 617
უსტუკიაი – 615
ნარტეკიაი – 603
პაიეშმენიაი – 603

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 11 სამამასახლისოს:
დაუენაის 
იონიშკელის სამაზრო 
იონიშკელის საქალაქო 
კრინჩინასის 
ნამიშიაის 
პასვალისის სამაზრო 
პასვალისის საქალაქო 
პუმპენაის 
პუშალოტასის 
სალოჩიაის 
ვაშკაის
პორფირა

პორფირა — ძოწეული წყალმცენარეების გვარი ბანგიასნაირთა კლასისა. მისი ფირფიტისებრი თალუსის სიმაღლე 1 მ აღწევს; შედგება 1-2 შრედ განლაგებული ჰაპლოიდური უჯრედებისაგან. სქესობრივი გამრავლება ხდება კარპოსპორებით, უსქესო - მოსოსპორებით.

ცნობილია პორფირას 25 სახეობა. იზრდება ზომიერი სარტყლების ზღვებში. იყენებენ საჭმელად. კულტივირებულია იაპონიასა და ჩინეთში.
პრასი

პრასი — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე შროშანისებრთა ოჯახისა. მის სამშობლოდ ითვლება ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნები.

გავრცელებულია დასავლეთ ევროპაში, ამიერკავკასიაში. მოჰყავთ როგორც ორწლოვანი კულტურა. პირველ წელს ივითარებს გამსხვილებულ ცრუ ღეროსა და ფოთოლს, მეორე წელს — საყვავილე ისარსა და თესლს. ფოთოლი გრძელია, ვიწრო, ლანცეტისებრი. ბოლქვი პატარაა, შედგება თეთრი თხელხორციანი ქერქლებისაგან. ცრუ ღერო შეიცავს ნახშირწყლებს, ცილას, ვიტამინს, ფოთოლი — , 1, 2, ვიტამინებს და კაროტინს.

პრასი ყინვაგამძლეა, მრავლდება თესლით და ჩითილით. იყენებენ კულინარიაში ნედლად, მოხარშულს, დამჟავებულს. მოსავლიანობა 1 ჰა-ზე საშუალო 250 ც. საქართველოში გავრცელებული ჯიშებია კარანტანული, ბულგარული, ქუთაისური.
პლუნგეს რაიონი

პლუნგეს რაიონი — მუნიციპალური გაერთიანება ლიეტუვაში, ტელშიაის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
1 ქალაქი – პლუნგე;
4 დაბა – ალსეჯიაი, კულიაი, პლატელიაი და ჟემაიჩიუ-კალვარია;
206 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
პლუნგე – 23 646
ვარკალიაი – 1 234
პლატელიაი – 1 021
ალსეჯიაი – 956
ჟემაიჩიუ-კალვარია – 798
კულიაი – 704
შატეკიაი – 676
პრუსალიაი – 640
ბაბრუნგასი – 616
სტალგენაი– 465

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 11 სამამასახლისოს:
ალსეჯიაის 
ბაბრუნგასის 
კულიაის 
ნაუსოჯის 
პაუკშტაკის 
პლატელიაის 
პლუნგეს საქალაქო 
სტალგენაის 
შატაკიაის 
ჟემაიჩიუ-კალვარიის 
ჟლიბინაის
პრიენაის რაიონი

პრიენაის რაიონი — რაიონი ლიეტუვაში, კაუნასის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
2 ქალაქი – ეზნასი და პრიენაი;
3 დაბა – ბალბერიშკისი, პაკუონისი და ვეივერიაი;
401 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
პრიენაი – 11 353
ეზნასი – 1 476
ბალბერიშკისი – 1 180
ვეივერიაი – 1 100
სტაკლიშკესი– 940
იშლაუჟასი– 840
სკრიაუჯიაი– 727
პაკუონისი – 680
გერულიაი– 561
მაურუჩიაი– 394
რასეინიაის რაიონი

რასეინიაის რაიონი — რაიონი ლიეტუვაში, კაუნასის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
2 ქალაქი – რასეინიაი და არეგალა;
3 დაბა – ბეტიგალა, გირკალნისი, ლიდუვენაი, ნემაკშჩიაი, შილუვა, ვიდუკლე და ჟაიდინისი;
590 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
რასეინიაი – 12 541
არეგალა – 3 697
ვიდუკლე – 1 911
გირკალნისი– 997
ნემაკშჩიაი – 905
შილუვა – 800
ნოგდელაი – 744
ბეტიგალა – 559
პალეპიაი – 518
გილიაი – 509
როკიშკისის რაიონი

როკიშკისის რაიონი — რაიონი ლიეტუვაში, პანევეჟისის მაზრაში.

მოსახლეობა
საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით:
ქალაქის – 21 184 (49,94%)
სოფლის – 21 237 (50,06%)

სქესობრივი ნიშნის მიხედვით:
მამაკაცები – 19 912 (46,94%)
ქალები – 22 509 (53,06%)

აღმსარებლობის მიხედვით:
კათოლიკე – 34 314 (94,72%)
სტაროვერები – 1 215 (3,35%)
მართლმადიდებელი – 546 (1,51%)
სხვა - 0,5%

ეროვნების მიხედვით:
ლიეტუველები – 39 197 (92,40%)
რუსები – 2 640 (6,22%)
სხვა - 0,5%

დასახლებული პუნქტები
3 ქალაქი – ობიალიაი, პანდელისი და როკიშკისი;
9 დაბა – ჩიადასაი, დუოკიშკისი, იუოდუპე, იუჟინტაი, კამაიაი, პანიამუნელისი, პანიამუნისი, სალოსი დასუვაინიშკისი;
689 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
როკიშკისი – 16 746
იუოდუპე – 2 043
კავოლიშკისი – 1 428
ობიალიაი – 1 371
პანდელისი – 1 024
კამაიაი– 681
სკემაი – 678
ბაიორაი – 671
პანიამუნელისი – 646
ლაიბგალიაი – 503

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 10 სამამასახლისოს:
იუოდუპეს 
იუჟინტაის 
კამაიაის 
კაზლიშკის 
კრიაუნოსის 
ობიალიაის 
პანდელისის 
პანიამუნელისის 
როკიშკისის სასოფლო 
როკიშკისის საქალაქო
ვიქტორია

ვიქტორია (პორტი-ვიქტორია) — სეიშელის კუნძულების დედაქალაქი — ქვეყნის ყველაზე დიდი ქალაქი, მდებარეობს კუნძულ მაეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. 2010 წლის მონაცემებით დედაქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 26 450 კაცს.

დაარსდა 1841 წელს როგორც პორტი და ინგლისის დედოფლის პატივსაცემად პორტი-ვიქტორია ეწოდა. ვიქტორია წარმოადგენს საწვავით გასამართ ბაზას აფრიკიდან-ინდოეთისკენ მიმავალი ხომალდებისთვის.

ქალაქში თითქმის არ არის 3 სართულიანზე მაღალი შენობა, რადგან კანონი კრძალავს პალმებზე მაღალი სახლების მშენებლობას, რომ არ მოხდეს პეიზაჟის გაფუჭება.

ქალაქში არსებობს პოლიტექნიკუმი, უნივერსიტეტი, საავადმყოფო, 1971 წელს აშენებული საერთაშორისო აეროპორტი, ისტორიის და ბუნებისმეტყველების მუზეუმი.

კლიმატი
ვიქტორია კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით მიეკუთვნება ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელს ჩვეულებრივი თბილი ტემპერატურიდან ცხელი ტემპერატურის ჩათვლით მთელი წლის განმავლობაში. დედაქალაქში აღინიშნება შესამჩნევად უფრო ნოტიო და მშრალი პერიოდები მთელი წლის განმავლობაში, ივნისი და ივლისი მშრალი თვეებია, ხოლო დეკემბერი და იანვარი წვიმიანი თვეები. მაგრამ, რადგანაც ვიქტორიაში არც ერთ თვეში ნალექების თვიური საშუალო რაოდენობა არ ეცემა 60 მმ-ზე დაბლა, ქალაქში არ არსებობს ნამდვილი მშრალი თვე, რაც იმის ძირითადი მიზეზია, რომ კლიმატი ხვდება ტროპიკული ეკვატორული კლიმატური სარტყლის კატეგორიაში. დედაქალაქში ნალექების საშუალო რაოდენობა შეადგენს 2000 მმ-ზე მეტს წელიწადში.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ქალაქი ვიქტორია შედგება სეიშელის კუნძულების სამი ოლქისგან:
ლა-რივიერ-ანგლეზი (ინგლიშ-რივერი)
სენ-ლუი
მონ-ფლორი
დიდი ვიქტორია მოიცავს ამ სამ და კიდევ ხუთ ოლქს სეიშელის კუნძულების ყველა 25 ოლქიდან:

მონ-ბაქსტონი
ბელ-ერი
როშ-კაიმანი
ლე-მამელი
პლეზანსი

დამეგობრებული ქალაქები
სეიშელის კუნძულების დედაქალაქი ვიქტორია დამეგობრებულია ქალაქებთან:
ენკენია

ენკენია, ენკენობა — ტაძრის კურთხევის ანუ სატფურების ქრისტიანული დღესასწაული („სატფური წმიდათა ეკლესიათაჲ რომელსა ჰრქჳან ენკენიაჲ“ — იოანე-ზოსიმეს კალენდარი). უკავშირდება რომის იმპერატორის კონსტანტინე -ის მიერ იერუსალიმში გოლგოთაზე აგებული (თუ განახლებული) აღდგომის (ქრისტეს საფლავის) ტაძრის კურთხევას 335 წლის 13 სექტემბერს.

ტაძრის კურთხევა ანუ სატფურება დაემთხვა ტვირის საეკლესიო კრებასა და იმპერატორ კონსტანტინეს გამეფების 30-ე წლისთავს. ეს მოვლენა საფუძვლად დაედო ენკენიას, რომელიც იმ დროსვე ერთ-ერთი უდიდესი ქრისტიანული დღესასწაული გახდა და, გადმოცემით, 8 დღე გრძელდებოდა. მრავალი ქვეყნიდან უამრავი მლოცველი მიემართებოდა იერუსალიმისკენ. ღვთისმსახურება ამ დღეებში ისე სრულდებოდა, როგორც აღდგომას და ნათლისღებას. საქართველოში ენკენია პატარა და ნაკლებმნიშვნელოვანი დღესასწაულის (დღეობის) სახით შემორჩა ხევსურეთში, კერძოდ, არხოტში, ხოლო მის წარსულ მნიშვნელობაზე სექტემბრის ქართული ხალხური სახელწოდება — ენკენისთვეც მეტყველებს.
სკუოდასის რაიონი

სკუოდასის რაიონი — რაიონი ლიეტუვაში, კლაიპედის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
1 ქალაქი – სკუოდასი;
4 დაბა – ბარსტიჩიაი, ილაკიაი, ლენკიმაი და მოსედისი;
171 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
სკუოდასი – 7 896
მოსედისი – 1 379
ილაკიაი – 1 165
ლენკიმაი – 779
ბარსტიჩიაი – 659
დაუკშიაი – 601
ნოტენაი– 482
შაუკლიაი – 467
შატესი – 457
მაჟეიი-რუშუპიაი – 451
ლიხაურის ციხე

ლიხაურის ციხე, თამარის ციხე, ჭანიეთის ციხე – ფეოდალური ხანის ციხე-სიმაგრე გურიის სოფელ ლიხაურში. მდებარეობს ლიხაურის ცენტრიდან 2 კმ მოშორებით, ჭანიეთის საზღვარზე. მინიჭებული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ლიხაურის ციხესთან აღმოჩენილია - საუკუნის 1000 ცალი ოსმალური ვერცხლის მონეტა.

ისტორია
პირველად იხსენიება საუკუნის მეორე ნახევაარში. ნაჩვენებია იმერეთის სამეფოს 1737 წლის რუკაზე და ვახუშტი ბატონიშვილის რუკაზე. ციხე იყო მთავრის საკუთრება. მეციხოვნეები იყვნენ აზნაური თაყაიშვილები. 1770 და 1774 წლებში ოსმალებმა აიღეს, მაგრამ ორივეჯერ მამია გურიელმა და სოლომონ -მა უკან დაიბრუნეს. 1828 წელს ლიხაურის ციხეში იყო გამაგრებული სოფიო გურიელი, რომელიც გურიაში რუსეთის მმართველობის დამკვიდრების წინააღმდეგ იბრძოდა. 1 ოქტომბერს ლიხაურის ციხე რუსეთის ჯარმა დაიკავა. ციხე მოინახულეს და აღწერეს დიუბუა დე მონპერემ (1833), დიმიტრი ბაქრაძემ (1873) და თედო სახოკიამ (1896). ციხეში რუსული სამხედრო ნაწილი იყო განლაგებული. ოსმალეთთან 1877-1878 წლების ომის შემდეგ სამხედრო რაზმმა ციხე დაცალა, მაგრამ იქვე დატოვა ერთი ზარბაზანი. საუკუნის ბოლოს ციხეს თავშესაფრად იყენებდნენ ფირალები.

არქიტექტურა
ციხე დგას მთაზე. გეგმით სწორკუთხაა. ნაგებია რიყის, ბაზალტისა და ქვიშაქვის ნაწილობრივ დამუშავებული ქვებით. მაღალ გალავანში ჩართულია სამი სხვადასხვა ზომის და ფორმის კოშკი. ჩრდილოეთის კოშკი ოთხსართულიანია, სწორკუთხაა და შიგნიდანაა გალავანზე მიდგმული. მთავარი შესასვლელი ეზოს მხრიდან მესამე სართულზეა. მისი პირველი სართული ციხის მთავარი კარიბჭეა. კარი ქვებშია ამოკვეთილი, რომელსაც თავისი ორმაგი ჩამკეტი ფოსოები აქვს ამოჭრილი. პირველი სართული ქვის თაღოვანი გადახურვით სრულდება. კოშკის მეორე და მესამე სართულები საცხოვრებელი უნდა ყოფილიყო, მეოთხე სართული - საბრძოლო. პირველ სართულზე, კარიბჭის დასავლეთ კედელში ვიწრო გამჭოლი ხვრელია გაკეთებული, რომელიც დამატებითი დამცავი ბარიერი უნდა ყოფილიყო. მეორე-მეოთხე სართულებზე კედლებში სათოფურებია დატანებული.

გალავნის დასავლეთ ნაწილში ოთხსართულიანი, საბრძოლო, ზურგიანი კოშკია. მისი ზურგი გალავნის გარეთ ექცევა. მისი პირველი სართული ყრუა და ამჟამად ნაშალითაა ამოვსებული. შესასვლელი მეორე სართულის დონეზეა. კარს შიდა მხრიდან ჩამკეტი ორმაგი ფოსოები აქვს. სართულშორისი გადახურვა პირველ სართულზე ქვითკირისაა, დანარჩენებზე ხის იყო. კედლებში ჩართულია სათოფურები. კოშკზე ეზოდან დამატებით კონტრფორსია მიდგმული.

გალავნის აღმოსავლეთ ნაწილში დიდი ზომის ტრაპეციის ფორმის ოთხსართულიანი კოშკია. მას შესასვლელი მეორე სართულის დონეზე აქვს ჩრდილოეთიდან. პირველი სართული ყრუა. მეორე სართულისგან გამოყოფილი იყო ქვითკირის ჭერით. მეორე და მესამე სართული საცხოვრებელია. მეოთხე - საბრძოლო ბანი უნდა ყოფილიყო. ამ სართულებზე სართულშორისი გადახურვა ხის იყო. კედლებში დატანებულია მცირე ზომის თაღჩები და სათოფურები. შესასვლელის თავზე უნდა ყოფილიყო საბრძოლო-სათვალთვალო სივრცე. კოშკის ჩრდილოეთით, გალავანზე მიდგმული ნაგებობის ნაშთია. ამჟამად შემორჩენილია კედელზე მიდგმული ორთაღიანი კედლის ნაშთი.

ციხის სამხრეთ ნაწილში გალავანიდან მცირე დაშრებით ამოყვანილია კედლები, რომლებიც ქვითკირითვეა გადახურული. მისი დანიშნულება ამჟამად ბუნდოვანია. გალავანს ზედა ნაწილში საბრძოლო ბილიკი შემოსდევს. ციხის ეზოში ჭაა. ციხე ვიზუალური დაკვირვებით გვიანდელ შუა საუკუნეებს მიეკუთვნება. ციხე არა მხოლოდ დამცავ ნაგებობად გამოიყენებოდა, არამედ საცხოვრებლადაც.

გალერეა
ტაურაგეს რაიონი

ტაურაგეს რაიონი — მუნიციპალური გაერთიანება დასავლეთ ლიეტუვაში, ტაურაგეს მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
2 ქალაქი – სკაუდვილე და ტაურაგე;
4 დაბა – ბატაკიაი, გაურე, პაგრამანტისი და ჟიგაიჩიაი;
320 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
ტაურაგე – 29 124
სკაუდვილე – 2 140
ტაურაი – 1 891
ლაუკსარგიაი – 700
ჟიგაიჩიაი – 643
ადაკავასი – 617
მაჟონაი – 577
პაგრამანტისი – 564
ბუტკელიაი – 498
ეიჩიაი – 475

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 8 სამამასახლისოს:

ბატაკიაის 
გაურეს 
ლაუკსარგიაის 
მაჟონაის 
სკაუდვილეს 
ტაურაგეს 
ტაურაგეს საქალაქო 
ჟიგაიჩიაის
ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2004

ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2004 — 49-ე ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი. ჩატარდა 15 მაისს 2004 წ. პირველ ადგილზე უკრაინა გავიდა, უკრაინა რუსლანამ წარაგდინა სიმღერით . მე-2 ადგილზე ჟელკო იოკსიმოვიჩი გავიდა (სერბია და მონტენეგრო), მე-3 ადგილი საბერძნეთის მომღერალმა საკის რუვასმა დაიკავა. თურქეთში პირველად დაამტკიცეს ერთიანი ლოგო, რომელიც ყველა მონაწილე ქვეყანას უნდა შეხებოდა.
შედეგები
ფინალი
ტელშიაის რაიონი

ტელშიაის რაიონი — რაიონი ლიეტუვაში, ტელშიაის მაზრაში. ადმინისტრაციული ცენტრი - ტელშიაი.

დასახლებული პუნქტები
2 ქალაქი – ტელშიაი და ვარნიაი;
11 დაბა – ეიგირჯიაი, გადუნავასი, იანაპოლე, ლაუკო-სოდა, ლუოკე, ნერიმდაიჩიაი, ნევარენაი, პავანდენე, ტრიშკიაი, უბიშკე და ჟარენაი;
415 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
ტელშიაი – 31 460
ტრიშკიაი– 1 555
ვარნიაი – 1 355
რაინიაი – 1 070
დეგაიჩიაი – 880
რიშკენაი – 854
ლუოკე– 777
ეიგირჯიაი – 746
დუსეიკიაი – 727
ნევარენაი – 659

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 11 სამამასახლისოს:

დეგაიჩიაის 
გადუნავასის 
ლუოკეს 
ნევარენაის 
რიშკენაის 
ტელშიაის საქალაქო 
ტრიშკიაის 
უპინის 
ვეშვენაის 
ვარნიაის 
ჟარენაის
რადვილიშკის რაიონი

რადვილიშკის რაიონი — რაიონი ჩრდილოეთ-დასავლეთ ლიეტუვაში, შიაულიაის მაზრაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — რადვილიშკისი.

დასახლებული პუნქტები
2 ქალაქი – რადვილიკშისი და შედუვა;
10 დაბა – ბაისოგალა, გრინკიშკისი, პალონაი, პაშუშვისი, პოციუნელიაი, სიდაბრავასი, შაუკოტასი, შიაულენაი, ტირულიაი და ვადაკტაი;
420 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
რადვილიკშისი – 20 339
შედუვა – 3 400
ბაისოგალა – 2 548
გრინკიშკისი – 900
შიაულენაი – 890
ალკსნიუპიაი – 761
კუტიშკიაი – 759
პავარტიჩიაი – 711
აუკშტელკაი – 704
პაკირშინისი – 698

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 13 სამამასახლისოს:

აუკშტელკაის 
ბაისოგალას 
გრინკიშკისის 
პაკალნიშკის 
რადვილიკშისის 
რადვილიკშისის საქალაქო 
სიდაბრავას 
სკემიაის 
შაუკოტასის 
შედუვას 
შედუვას საქალაქო 
შიაულენაის 
ტირულიაის
ვილნიუსის რაიონი

ვილნიუსის რაიონი — რაიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ლიეტუვაში, ვილნიუსის მაზრაში.

გეოგრაფია
რაიონი ჩრდილოეთიდან, სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან შემოსაზღვრულია ქალაქ ვილნიუსის თვითმმართველობის ტერიტორიით. რაიონისს ადმინისტრაცია მდებარეობს ვილნიუსში. რაიონი არის ლიეტუვის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ფართობის მიხედვით. ფართობი 2 129, 15 კმ2; აქედან 98 236 ჰა უჭიირავს სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს, 80 803 ჰა — ტყეს, 5 136 ჰა — წყალს, 5 367 ჰა — გზებს, 16 ;854 ჰა— სხვადასხვა დანიშნულებითაა გამოყენებული.

მოსახლეობა
მოსახლეობის რაოდენობა 2005 წლისათვის არის 92 ათასი, ამათგან 61,3 % პოლონელები, 22,4 % ლიეტუველები, 8,4 % რუსები, 4,4 % ბელარუსები და 3,8 % სხვადსახვა ეროვნების წარმომადგენელი.

დასახლებული პუნქტები
1 ქალაქი – ნემენჩინე;
4 დაბა – ბეზდონისი, მაიშაგალა, მიცკუნაი და შუმსკასი;
1091 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
ნემენჩინე – 5 892
სკაიდიშკესი – 4 457
რუდამინა – 3 937
პაგირიაი – 3 929
ნემეჟისი – 2601
ვალჩიუნაი – 2 089
კალველიაი – 1 848
იუოდშილიაი – 1 844
ავიჟენიაი – 1 695
მაიშაგალა – 1 634
ზუიუნაი - 1 457
მიცკუნაი - 1 415
დიჯოი-რეშე- 1 050
შუმსკასი - 998
ბეზდონისი - 857

ღირსშესანიშნაობა
მედინინკაის ციხე
მედინინკაის ციხე

მედინინკაის ციხე — ფართობით ყველაზე დიდი ციხესიმაგრე ლიეტუვაში, მდებარეობს ვილნიუსის მაზრის სოფელ მედინინკაიში.

ისტორია
ციხესიმაგრე აშენდა საუკუნეში. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია 1385 წელს. ციხესიმაგრის კედლები ოთხკუთხედის ფორმის 2 ჰა-იან ტერიტორიას შემოსაზღვრავს. ჩრდილოეთის კედლის სიგრძეა 128,7 მ, აღმოსავლეთისა - 161,2 მ, სამხრეთისა - 127,7 მ, დასავლეთისა კი 147,9 მ. კედლების სიმაღლე 14-15 მეტრია. კედლის სისქე ფუნდამენტთან - 1,8-1,9 მეტრია, ზემოთ კი - 1,6 მეტრი. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთის კუთხეში აღმართულია ხუთსართჲლიანი კოშკი. კიდევ ერთი კოშკია ჩატანებული სამხრეთ კედელში. ციხესიმაგრეს აქვს 4 შესასვლელი ყველა კედლიდან. 1517 წლისათვის ციხესიმაგრე უკვე მიტოვებულია. 2004 წლიდან ციხესიმაგრე ეკუთვნის ტრაკაის ისტორიულ მუზეუმს. დაგეგმილია მისი აღდგენა.
სტეფანე მტბევარი

წმინდა სტეფანე მტბევარი — საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი, ტბეთის პირველი ეპისკოპოსი, ჰაგიოგრაფი, ტაო–კლარჯეთის სალიტერატურო სკოლის ერთ–ერთი ბრწყინვალე წარმომადგენელი. განსწავლული თეოლოგი და მწიგნობარი იყო. დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა თანამედროვეთა შორის. მაგ., ცნობილია, რომ მას დახმარებისათვის მიმართა მთარგმნელმა დაჩიმ. სტეფანე მტბევარს ეკუთვნის ჰაგიოგრაფიული თხზულება "წამებაჲ წმიდისა მოწამისა გობრონისი", რომელიც დაწერა ერისთავთერისთავ აშოტ კუხის თხოვნით 914-918 წლებში.

თხზულებაში აღწერილია ქართველების ბრძოლა არაბთა წინააღმდეგ, ქართველი მთავრის გობრონის ერთგულება ქრისტიანული რელიგიისადმი და მისი მოწამებრივი აღსასრული. ავტორი გვაწვდის მდიდარ ისტორიულ მასალას, გამოკვეთილი აქვს ქართველთა (უპირველესად გობრონის) მამულიშვილური გრძნობები. ძეგლი გამოირჩევა ღრმა პატრიოტული სულისკვეთებით, ავტორის მხატვრული ოსტატობით და წერის მაღალი კულტურით.

სტეფანე მტბევარი ასევე არის მოხსენიებული საუკუნის ხელნაწერ ქრესტომატიაში:
კალათბურთის საერთაშორისო ფედერაცია

ამჟამად ფედერაციის პრეზიდენტია ბობ ელფინსტონი (ავსტრალია)

ფედერაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს ჟენევაში

ფედერაციის ოფიციალური ენებია: ინგლისური, გერმანული, ფრანგული, ესპანური და რუსული.

ფედერაციის უმთავრესი ტურნირებია მსოფლიოს ჩემპიონატი ვაჟთა და ქალთა გუნდებს შორის. ფედერაცია ატარებს მსოფლიოს ჩემპიონატებს 20 წლამდე კალათბურთელ ვაჟთა და ქალთა გუნდებს შორის.

თავის მხრივ ყველა ზონალური (კონტინენტალური) კომისია ატარებს თავისი კონტინენტების ჩემპიონატებს ვაჟთა და ქალთა გუნდებს შორის. ტარდება კონტინენტალური ჩემპიონტები ახალგაზრდა კალათბურთელთა შორის და საკლუბო ტურნირები ვაჟთა და ქალთა გუნდებს შორის.

კალათბურთის საერთაშორისო ფედერაციის წევრები არიან:

ზონალური (კონტინენტალური) კომიტეტები და მისი წევრი ქვეყნები
დიდმოწამე არტემი

წმიდა დიდმოწამე არტემი – ერთ-ერთი გამოჩენილი მხედართმთავარი, ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა მოციქულთასწორი იმპერატორის, კონსტანტინე დიდის , შემდეგ კი - მისი ძისა და მემკვიდრის, კონსტანციუსის (337–361) ზეობისას. ერთგული სამსახურისა და გამბედაობისათვის წმიდანს ხშირად აჯილდოებდნენ, ბოლოს კი ეგვიპტის მეფისნაცვლადაც დანიშნეს. ამ ძალაუფლებაში ნეტარმა არტემიმ ბევრი იღვაწა ეგვიპტეში ქრისტიანობის განსამტკიცებლად.

ამასობაში ტახტზე ავიდა იულიანე (361-363). განდგომილი, რომელსაც იმპერიაში წარმართობის აღორძინება სურდა. მან შეურიგებელი ბრძოლა გამოუცხადა ქრისტიანობას. იგი დაუნდობლად გზავნიდა სასიკვდილოდ ასობით ქრისტიანს. ანტიოქიაში უსჯულომ ბრძანა, ეწამებინათ სიწმიდით განთქმული მღვდელმთავრები, ევგენი და მაკარი. ქალაქში ჩასული არტემი შეესწრო მათ მარტვილობას და საჯაროდ ამხილა იულიანე უღმრთოებასა და სისასტიკეში. მაშინ განრისხებულმა იმპერატორმა ისიც ჯალათებს გადასცა. წამების შემდეგ არტემი საპყრობილეში ჩააგდეს. როდესაც მარტვილი ლოცულობდა, მის წინაშე თავად ქრისტე წარდგა ანგელოსთა დასის თანხლებით და უთხრა: „მხნე იყავნ, არტემი! მე შენ თანა ვარ. უკვე გიმზადებ გვირგვინს დიდებისა, რამეთუ ვითარცა შენ მაღიარე წინაშე კაცთა, მეც აღგიარო წინაშე მამისა ჩემისა ზეცათასა. მხნე იყავნ და გიხაროდენ - ჩემ თანა იყო სამოთხესა“.

ნეტარი მოთმინებით იტანდა ტანჯვას. მან იულიანეს უწინასწარმეტყველა, რომ ქრისტიანების მიმართ ჩადენილი ბოროტებისთვის მალე დაისჯებოდა. ამან კიდევ უფრო გაამხეცა თვითმპყრობელი და მარტვილის წამება გააძლიერა, მაგრამ როდესაც იხილა, რომ წმიდა არტემის მოსადრეკად ყოველი ღონე ამაო იყო, მისთვის თავის მოკვეთა ბრძანა.

ქრისტიანებმა დიდმოწამის ნეშტი მიწას მიაბარეს. წმიდა არტემის სიკვდილის შემდეგ მისი წინასწარმეტყველება იულიანეს მოახლოებული აღსასრულის შესახებ ახდა: განდგომილი იმპერატორი ანტიოქიიდან გავიდა სპარსელებთან საბრძოლველად. ქალაქ ქტეზიფონის მახლობლად მას შეხვდა ერთი მოხუცი სპარსელი, რომელმაც თანამემამულეთა გაყიდვა და მეგზურობის გაწევა აღუთქვა. იულიანე მიენდო მოხუცს, ამ უკანასკნელმა კი იგი მხედრობითურთ კარმანიტის უდაბნოს გაუვალ ადგილებში შეიყვანა, სადაც არც წყალი იპოვებოდა და არც საზრდელი. შიმშილითა და წყურვილით გათანგულ და განახევრებულ ლაშქარს მტერმა სასტიკი დამარცხება აგემა. თავად იმპერატორსაც ღვთივმოვლენილი სასჯელი ეწია: უჩინარმა ხელმა გულში უჩინარი იარაღი უგმირა. იულიანემ მძიმედ ამოიოხრა და წარმოთქვა: „შენ გაიმარჯვე, გალილეველო!“

მწვალებელი იმპერატორის მიცვალების შემდეგ წმიდა დიდმოწამე არტემის ნეშტი პატივით გადააბრძანეს ანტიოქიიდან კონსტანტინოპოლში.
ილარიონ დიდი

ღირსი ილარიონ დიდი (; დ. 291, ღაზა, პალესტინა — გ. 21 ოქტომბერი, 371) — პალესტინელი წმინდანი. ხსენების დღე ძვ. სტილით 21 ოქტომბერი, ახ. სტილით 3 ნოემბერი.

ბიოგრაფია
ღირსი ილარიონ დიდი 291 წელს დაიბადა პალესტინის ქალაქ ღაზის მახლობლად, სოფელ ტაბათაში. იგი მეცნიერებათა შესასწავლად ალექსანდრიაში გაგზავნეს, სადაც ქრისტიანებს დაუახლოვდა და მოინათლა.

ღირსი ანტონი დიდის (ხს. 17 იანვარს) ანგელოზებრივი ცხოვრების შესახებ რომ გაიგო, წმიდანი მასთან გაეშურა. მალე ილარიონი სამშობლოში დაბრუნდა, მაგრამ მშობლები გარდაცვლილი დახვდა. მან მთელი ქონება ნათესავებს და გლახაკებს დაურიგა და ქალაქ მაიუმის მახლობლად, უდაბნოში დამკვიდრდა სამოღვაწეოდ. ღირსი მამა დაუცხრომლად ებრძოდა არაწმიდა ფიქრებსა და გულისთქმებს, რომლებიც გონებას უმღვრევდა და სხეულს განუხურვებდა, ცდილობდა მძიმე შრომით, მარხვითა და ლოცვით დაეთრგუნა ისინი. დემონებს სურდათ, აჩრდილებითა და მოჩვენებებით დაეფრთხოთ უფლის რჩეული - ლოცვის დროს მას ჩაესმოდა ბავშვების ტირილი, ქალების ქვითინი, ლომებისა და სხვა მხეცების ღრიალი. ნეტარი ხვდებოდა, რომ ეშმაკები ამგვარი საშინელებით უდაბნოდან მის განდევნას ესწრაფოდნენ და გულმოდგინე ლოცვით თრგუნავდა შიშს.

ერთხელ ღირს ილარიონს ავაზაკები დაესხნენ თავს, მან კი მადლმოსილი სიტყვით დაარწმუნა ისინი, დაეგდოთ ცოდვილი ცხოვრება.

წმიდა მოსაგრის შესახებ მთელმა პალესტინამ შეიტყო. უფალმა მას არაწმიდა სულების განსხმის ნიჭი მიმადლა. წმიდანი კურნავდა სულიერი და ხორციელი სნეულებებით გვემულებს. ნეტარი მამა ხვდებოდა, თუ რომელი ვნებით იყო შეპყრობილი ესა თუ ის ადამიანი. ღირს ილარიონთან მრავლად მიდიოდნენ მისი ხელმძღვანელობით მოღვაწეობის მსურველები.

პალესტინაში მრავლდებოდა წმიდანის კურთხევით აშენებული მონასტრები, თავად კი ერთი სავანიდან მეორეში გადადიოდა და ძმათა შორის მკაცრ მოსაგრე ცხოვრების წესს განამტკიცებდა. წმიდანი თავის ქვეყანაში ისეთივე მოძღვარი იყო, როგორიც ანტონი დიდი - ეგვიპტეში. მიცვალებამდე შვიდი წლით ადრე ღირსი ილარიონი კუნძულ კვიპროსზე დასახლდა და იქ, უდაბურ ადგილას მოღვაწეობდა მანამ, სანამ უფალმა თავისთან არ მოუწოდა.
ნეტარი ელეზვოი

ნეტარი ელეზვოი — წმინდანი, ეთიოპიის მეფე არაბეთში ქრისტიანთა მდევნელი იუდეველი დუნაანის მეფობის ჟამს ცხოვრობდა.

კეთილმსახურმა ხელისუფალმა, რომელიც ძალიან შეაწუხა მართლმორწმუნეთა გაუთავებელმა ხოცვა-ჟლეტამ, უღმრთო დუნაანს ომი გამოუცხადა, მაგრამ მისი ლაშქრობა მარცხით დამთავრდა. ელეზვოის სურდა, შეეტყო, თუ რა იყო დამარცხების მიზეზი და ზეგარდამო შთაგონებით ერთ დაყუდებულ ბერს მიმართა. ამ უკანასკნელმა კი წმიდანს განუცხადა, რომ იგი არასწორად მოიქცა, როდესაც მხოლოდ საკუთარ ძალებზე მინდობით დუნაანზე შურისძიება გადაწყვიტა, რადგან უფალი ბრძანებს: „ჩემი არს შურის-გებაჲ და მე მივაგო“.

განდეგილმა ნეტარ ელეზვოის ურჩია, დუნაანის წინააღმდეგ ებრძოლა არა საკუთარი ძალის, არამედ ღვთის მოწყალების იმედით დაეწყო და ბრძოლის მიზანი მხოლოდ ქრისტიანობის დაცვა და წმინდა ეკლესიის სიყვარული უნდა ყოფილიყო. ამასთანავე ურჩია, საკუთარი სულის ცხონებისათვის სიცოცხლის უკანასკნელი დღეები ღვთისათვის მიეძღვნა. წმიდა ელეზვოიმ აღთქმა დაუდო უფალს, რის შემდეგაც მტერზე გაიმარჯვა, ქვეყანაში ქრისტიანებს აღმსარებლობის თავისუფლება მიანიჭა და ტაძრები გახსნა. ამის შემდეგ წმიდანმა დატოვა სამეფო ტახტი და ერთ-ერთ სავანეს მიაშურა, სადაც თხუთმეტი წელი დაყუდებით ცხოვრობდა. ნეტარი ელეზვოი გარდაიცვალა დაახლოებით 553-555 წელს.
პრეკოსი

პრეკოსი ( < — საადრეო, ადრეულა), წმინდამატყლიანი ცხვრის ჯიში სახორცე-სამატყლე მიმართულებისა. გამოყვანილია საუკუნის ბოლოს საფრანგეთში რამბულიეს ჯიშის ნერბის შეჯვარებით ლეისტერული ჯიშის ერკემალთან, ხოლო გერმანიაში — გერმანულ მერინოსის შეჯვარებით ინგლისურ გრძელმატყლიან ერკემალთან. ერკემლის მასაა 100-110 კგ, ზოგიერთისა 115 კგ და მეტიც. ერკემლის მატყლის ნაპარსია 8-10 კგ, მაქსიმალური — 14 კგ; ნერბისა — 3,8-4,2 კგ, მაქსიმალური 10 კგ. მატყლი 58-ე - მე-60 ხარისხისაა, სიგრძე 7-10 სმ. სუფთა მატყლის გამოსავალია 45-50%. ნაყოფიერება 100 ნერბზე 150-მდე ბატკანია. პრეკოსი ადრეულაა, კარგი კვება და მოვლა-პატრონობა სჭირდება. ჯიში გავრცელებულია საფრანგეთში, გერმანიაში, ჩეხეთში, სლოვაკეთში, რუმინეთში, პოლონეთში იტალიასა და ჩრდილოეთ აფრიკის ქვეყნებში. ყოფილ სსრკ-ში პრეკოსი შემოიყვანეს 1926-1931 წლებში გერმანიიდან, მის მოშენებას მისდევენ რუსეთის ცენტრალურ რაიონებში, ბაშკირეთში, თათრეთში, უკრაინაში, ბელარუსში.