iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქედა (სოფელი)

ქედა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, ქედა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 280 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 0,5 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 149 კაცი.

დემოგრაფია
სიხალიძეები (ქედის მუნიციპალიტეტი)

სიხალიძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მერისის თემში (სოფლები: გარეტყე, გუნდაური, ინაშარიძეები, მერისი, ნამონასტრევი, სილიბაური, სიხალიძეები). მდებარეობს მდინარე მერისის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 148 კაცი.

დემოგრაფია
სირაბიძეები (ქედის მუნიციპალიტეტი)

სირაბიძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ზვარის თემში (სოფლები: ზვარე, ვაიო, ზესოფელი, კვაშტა, სირაბიძეები). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 380 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 252 კაცი.

დემოგრაფია
სილიბაური

სილიბაური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მერისის თემში (სოფლები: გარეტყე, გუნდაური, ინაშარიძეები, მერისი, ნამონასტრევი, სილიბაური, სიხალიძეები). მდებარეობს მდინარე მერისის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 490 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 117 კაცი.

დემოგრაფია
საბადური

საბადური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, წონიარისის თემში (სოფლები: აბუქეთა, ვარჯანისი, კანტაური, საბადური, ტიბეთა, წონიარისი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 57 კაცი.

დემოგრაფია
პირველი მაისი (ქედის მუნიციპალიტეტი)

პირველი მაისი (ყოფ. საღორეთი) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: პირველი მაისი, ზედა აგარა, ქვედა აგარა, კოლოტაური). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 340 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით, ქალაქ ბათუმიდან 36 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 525 კაცი.სოფელში დგას საუკუნის მეჩეთი და მედრესე

დემოგრაფია
ოქტომბერი (ქედის მუნიციპალიტეტი)

ოქტომბერი (ყოფ. ალიქოღლები) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში. ოქტომბრის თემის ცენტრი (სოფლები: აგოთა, გოგინიძეები, კუჭულა, მეძიბნა, ოქტომბერი). მდებარეობს შავშეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე მერისის (აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 247 კაცი.

დემოგრაფია
ისტორიული ძეგლები
სოფელში, დაფერდებულ ადგილას, ბუნებრივი კლდის მცირე წარმონაქმზე ამოკვეთილია ერთგანყოფილებიანი ოქტომბრის საწნახელი. მისი ზომებია: სიგრძე 2 მ, სიგანე 90 სმ. სიმაღლე 80 სმ. გრძივ კედელში დატანებული აქვს წრიული 10 სმ. დიამეტრის ხვრელი, საიდანაც დამუშავებული ყურძნის წვენი გაედინებოდა.

სოფლის ტერიტორიაზეა შარვაშიძეების ნასახლარი.
გოჯუ-რიუ

გოჯუ-რიუ (იაპ. ; „ძლიერი და რბილი სტილი“) — ერთ-ერთი უმთავრესი ოკინავური კარატეს სტილია, რომელიც მოიცავს ძლიერი და რბილი ტექნიკის შერწყმას. ძლიერი და რბილი პრინციპი სათავეს იღებს ცნობილი საბრძოლო ხელოვნების წიგნიდან სახელწოდებით ბუბიში (ჩინურად: ვუ ბეი ჯი), რომელიც პოპულარობით სარგებლობდა ოკინაველ ოსტატებს შორის - საუკუნეებში. გო რაც ძლიერს ნიშნავს მოიცავს დახურული ხელის ტექნიკას ან პირდაპირ გამართულ სწორხაზოვან თავდასხმას, ჯიუ - რბილი, მოიცავს ღია ხელის ტექნიკას და ცირკულარულ წრიულ მოქმედებას. გოჯუ-რიუს სასწავლო პროცესში შედის როგორც სწორხაზოვანი მოქმებება ასევე ცირკულარული ილეთები როგორიცაა ბლოკები, მოწინააღმდეგის გაკონტროლება, მიწოლა, გადაგორება, დაგდება და ა.შ.

დიდი ყურადღება ეთმობა სწორ სუნთქვას ყველა კატაში განსაკუთრებით კი სანჩინ-კატაში, რომელიც ამ სტილის ორი საბაზო კატიდან ერთია. მეორე კატა ტენშო ასწავლის ამ სისტემის რბილ-ჯუ სტილს. გოჯუ-რიუ იყენებს ადამიანის შინაგან ენერგეტიკას ახლო მანძილიდან ბრძოლის წარმოებისთვის და ამიტომ მისი გამოყენება განსაკუთრებით ეფექტურია ვიწრო და ჩეკეტილ სივრცეებში როგორიცა ტრანსპორტი, ლიფტი ან ხალხმრავალი ადგილები.
ორცვა

ორცვა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ქედის თემში (სოფლები: არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, ქედა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 232 კაცი.

დემოგრაფია
ნამლისევი

ნამლისევი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მახუნცეთის თემში (სოფლები: ზედა ბზუბზუ, ზედა მახუნცეთი, ზუნდაგი, მილისი, ნამლისევი, უჩხითი, ქვედა ბზუბზუ, ქვედა მახუნცეთი, ქოსოფელი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 350 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით, ქალაქ ბათუმიდან 32 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 158 კაცი.

ისტორია
ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა ლაზისტანის სანჯაყის მაჭახელის ნაჰიეში და ცხოვრობდა 25 კომლი. 1878 წელს ბერლინის ხელშეკრულებით გადაეცა რუსეთის იმპერიას.

დემოგრაფია
ხარაულა

ხარაულა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, დანდალოს თემში (სოფლები: ბალაძეები, გოგიაშვილები, დანდალო, მოსიაშვილები, ტაკიძეები, ხარაულა, ჯალაბაშვილები). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 880 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 639 კაცი.

დემოგრაფია
უჩხითი

უჩხითი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მახუნცეთის თემში (სოფლები: ზედა ბზუბზუ, ზედა მახუნცეთი, ზუნდაგი, მილისი, ნამლისევი, უჩხითი, ქვედა ბზუბზუ, ქვედა მახუნცეთი, ქოსოფელი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 260 კაცი.

ისტორია
ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა ლაზისტანის სანჯაყის მაჭახელის ნაჰიეში და ცხოვრობდა 22 კომლი. 1878 წელს ბერლინის ხელშეკრულებით გადაეცა რუსეთის იმპერიას.

დემოგრაფია
კორომხეთი

კორომხეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ქედის თემში (სოფლები: არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, ქედა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 300 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 2 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 160 კაცი.

დემოგრაფია
კოლოტაური

კოლოტაური (ყოფილი ხოხნა ან დერე-ხოხნა) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, პირველი მაისის თემში (სოფლები: პირველი მაისი, ზედა აგარა, ქვედა აგარა, კოლოტაური). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 450 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 473 კაცი.

ისტორიული ძეგლები
სოფელში დგას 1899–1900 წლებში აშენებული კოლოტაურის ჯამე. გარეგნულად ჰგავს აჭარულ საცხოვრებელ სახლს. მისი საძირკველი ლაზი ოსტატების ნახელავია. აშენებული იყო ორცველი რესულ ქაჯაიას მიერ. შემდგომში მეჩეთი გადააკეთეს, ცვლილებები მეტწილად შეეხო ინტერიერს, რაც გამოისახა ჭერის კონსტრუქციის გამარტივებაში, ორნამენტების ახალ სახეებსა და ჭრელ კოლორიტში.სოფლის ტერიტორიაზეა ასევე ორთახოხნის ჯამე.

სოფლის დასავლეთით მდებარეობს ახალი ქვის ხანის პერიოდის კოლოტაურის გამოქვაბული და კოლოტაურის კოშკი. აღმოჩენილია ადრე ბრინჯაოს ხანის სამარხი და ანტიკური ხანის ნამოსახლარი

დემოგრაფია
კვაშტა

კვაშტა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ზვარის თემში. მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 360 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 279 კაცი. სოფელში აღმოჩენილია ადრეანტიკური ხანის ნამოსახლარი.

დემოგრაფია
კანტაური

კანტაური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, წონიარისის თემში (სოფლები: აბუქეთა, ვარჯანისი, კანტაური, საბადური, ტიბეთა, წონიარისი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 76 კაცი.

დემოგრაფია
ინაშარიძეები (ქედის მუნიციპალიტეტი)

ინაშარიძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მერისის თემში (სოფლები: გარეტყე, გუნდაური, ინაშარიძეები, მერისი, ნამონასტრევი, სილიბაური, სიხალიძეები). მდებარეობს შავშეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე მერისის (აჭარისწყლის აუზი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 430 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 200 კაცი.

დემოგრაფია
ზუნდაგა

ზუნდაგა — სოფელი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაში, ქედის მუნიციპალიტეტის მახუნცეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 450 მ-ზე, დაბა ქედიდან 16 კმ-ის დაშორებით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში 299 მცხოვრებია.

ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში, სულთან სელიმ -ის (ზეობდა 1566-1574 წწ.) დროს შედგენილი “ზემო და ქვემო აჭარის ლივის დიდი დავთრის“ მიხედვით ზუნდაგაში იყო 3 კომლი, რომელიც იხდიდა გადასახადს 3 000 ახჩის ოდენობით. სოფელი შედიოდა ქვემო აჭარის ნაჰიეში.

ისტორიული ძეგლები
ზუნდაგის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია გვიანბრინჯაოს ხანის ნივთების განძი. ისტორიული ძეგლებიდან აღსანიშნავია: საუკუნის ნახევრის ხის მეჩეთი, ტრადიციული სასტუმრო სახლი „მეიდან ოდა“ ( ს.), ქვაში ნაკვეთი მონოლითური საწნახელი. სოფლის მახლობლად მდებარეობს ზუნდაგის (ბზანის) ჩანჩქერი (სიმაღლე 30 მ).
დემოგრაფია
ზვარე (ქედის მუნიციპალიტეტი)

ზვარე — სოფელი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაში, ქედის მუნიციპალიტეტის ზვარის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 350 მ-ზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 4 კმ-ით. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

ისტორია
ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში, სულთან სელიმ -ის (ზეობდა 1566-1574 წწ.) დროს შედგენილი “ზემო და ქვემო აჭარის ლივის დიდი დავთრის“ მიხედვით ზვარეში იყო 11 კომლი (ბასილი ძე მახარებლისა, იოანე ძე მისი, ბასა ძე მისი, თემრუქ ძე ზურაბისა, იოსებ ძე მისი, ელისა ძე დადანასი, მუბათა ძმა მისი, ზაქარა ძე აბრამისა, ასამ ძე მისი, მიჰაქა ძე ბაულიასი, ჯაჯანა ძმა მისი), რომელიც იხდიდა გადასახადს 6 200 ახჩის ოდენობით. სოფელი შედიოდა ქვემო აჭარის ნაჰიეში. 1835-1836 წლების ოსმალური აღწერით სოფელში 41 კომლი იყო, 1887 წლის რუსული ცნობით (ვ. ლისოვსკი) — 21. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა.

კულტურული მემკვიდრეობა
სოფელში, ბათუმი – ხულოს საავტომობილო გზის პირას, მდ. აჭარისწყალში შეჭრილ კლდოვან კონცხზე, შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების სათვალთვალო კოშკის ნანგრევი, რომელიც მთლიანად გადაფარა 2000-იან წლებში აგებულმა წმინდა გიორგის შვერილაფსიდიანმა, დარბაზულმა ეკლესიამ (კოშკის ნანგრევები გამოყენებულ იქნა ახალი ეკლესიის სუბსტრუქციად). სოფელში დგას 1834 წელს აგებული ჯამე, რომელიც გამოირჩევა ხეზე კვეთილობის ნიმუშების მრავალფეროვნებითა და ოსტატური შესრულებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 201 კაცი.
ზესოფელი

ზესოფელი — სოფელი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაში, ქედის მუნიციპალიტეტის ზვარის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 650 მ-ზე, ქედიდან 7 კმ-ში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არის 205 მცხოვრები.

ისტორია
სოფლის ისტორიული სახელწოდებაა ზედსოფელი. ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში, სულთან სელიმ -ის (ზეობდა 1566-1574 წწ.) დროს შედგენილი „ზემო და ქვემო აჭარის ლივის დიდი დავთრის“ მიხედვით სოფელი შედიოდა ქვემო აჭარის ნაჰიეში. მასში აღწერილი იყო 11 კომლი, რომელიც იხდიდა გადასახადს 5 000 ახჩის ოდენობით. 1835-1836 წლების ოსმალური აღწერით სოფელში 28 კომლი ცხოვრობდა, რუსეთის იმპერიის მიერ ბათუმის ოლქის მიერთების შემდეგ, თედო სახოკიას მიერ მოცემულ 1895 წლის ანგარიშის მიხედვით კი — 35. 1921 წელს სოფელში გაიხსნა დაწყებითი სკოლა. სოფელში გავრცელებული გვარები: ავალიანები, ბერიძეები, გორგილაძეები, თურმანიძეები, ილიაიძეები, ჩხეიძეები.
კულტურული მემკვიდრეობა
სოფლის დასავლეთით, კლდეზე შემორჩენილია შუა საუკუნეების კოშკის ნანგრევები, რომელიც აჭარისწყლის ხეობის ერთიანი დაცვის სისტემის ნაწილი იყო. 2003-2004 წლებში ზესოფლის მოსახლეობამ ციხის ნანგრევებზე თვითნებურად ააშენა სამლოცველო. 2012-2015 წლებში სოფლის ცენტრში პირველი აჭარელი მღვდელმსახურის — დეკანოზ სერაფიმეს (ბერიძე) ინიციატივით ააგეს სერაფიმ საროველის სახელობის დარბაზული ეკლესია.

2018 წელს მიწის დამუშავების დროს ზესოფელში აღმოჩნდა შუა საუკუნეების ღია, ტერასული ტიპის მარანი, რომელიც შედგება 16 ქვევრისა და ერთი დერგისაგან.

დემოგრაფია
გალერეა
ზედა ბზუბზუ

ზედა ბზუბზუ — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მახუნცეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს შავშეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 320 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით, მახუნცეთიდან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 306 კაცი.

სოფელი ბზუბზუ იხსენიება აჭარის ლივის დავთრებში (1832 წ.). სოფელში დგას საუკუნის ხის ჯამე.

დემოგრაფია
ზედა აგარა

ზედა აგარა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, პირველი მაისის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მესხეთის ქედის დასავლეთ მთისწინეთში, მდინარე აგარისწყლის (აჭარისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 440 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 106 კაცი. სოფლის თავში, ხევის პირას, დგას საუკუნის ხის ჯამე (მოქმედია).

დემოგრაფია
ვარჯანისი

ვარჯანისი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში (წონიარისის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 500 მ-ის სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 185 კაცი.

1980-იან წლებამდე სოფელში შემორჩენილი იყო საუკუნის ხის ორსართულიანი ვარჯანისის ჯამე მდიდრულად ორნამენტირებული ინტერიერით; ნაგებობა ამჟამად მთლიანად დანგრეულია.

დემოგრაფია
ზედა მახუნცეთი

ზედა მახუნცეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მახუნცეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ მთისწინეთში, მდინარე აჭარისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 350 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით, ქალაქ ბათუმიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 30 კილომეტრით, ქვედა მახუნცეთიდან 2 კილომეტრით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 203 კაცი.

დემოგრაფია
დოლოგანი

დოლოგანი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დოლოგანი, ჭალახმელა, ჭინკაძეები).

მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 200 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით, ქალაქ ბათუმიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 25 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 417 კაცი.

დემოგრაფია
გუნდაური (ქედის მუნიციპალიტეტი)

გუნდაური (ყოფილი ბარამოღლები, გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მერისის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: გარეტყე, გუნდაური, ინაშარიძეები, მერისი, ნამონასტრევი, სილიბაური, სიხალიძეები).

მდებარეობს შავშეთის ქედის ჩრდილოეთი კალთის ძირას, მდინარე მერისის (აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 218 კაცი.

დემოგრაფია
გობრონეთი

გობრონეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ცხმორისის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: ახო, გეგელიძეები, გობრონეთი, კოკოტაური, ჩეტკიძეები, ცხმორისი).

მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. დაბა ქედიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით, ცხმორისიდან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა და მევენახეობა. სახელი უწოდეს გობრონიძეების საგვარეულოს მიხედვით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 251 კაცი.
გეგელიძეები (ქედის მუნიციპალიტეტი)

გეგელიძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ცხმორისის თემში (სოფლები: ახო, გეგელიძეები, გობრონეთი, კოკოტაური, ჩეტკიძეები, ცხმორისი). მდებარეობს აჭარის ქვაბულში, მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 428 კაცი. სოფელში დაიბადა მწერალი და დრამატურგი ფრიდონ ხალვაში.

ისტორიული ძეგლები
სოფელში დგას გეგელიძეების ჯამე. მისი მორთულობა ხასიათდება ორნამენტული და ფერწერული დეკორის შერწყმით, მცენარეული მოტივების სიუხვით. აშენებულია საუკუნის ბოლოს.

ასევე შემორჩენილია გეგელიძეების კოშკის ნანგრევები.

დემოგრაფია
გოგიაშვილები (ქედის მუნიციპალიტეტი)

გოგიაშვილები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციულ ერთეულ დანდალოში (სოფლები: ბალაძეები, გოგიაშვილები, დანდალო, მოსიაშვილები, ტაკიძეები, ხარაულა, ჯალაბაშვილები).

მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 520 მ, დაბა ქედიდან 22 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 194 კაცი.

დემოგრაფია
არსენაული

არსენაული (ყოფილი კაკაოღლები — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს.) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ქედის თემში (სოფლები: არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, ქედა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა). მდებარეობს მდინარე მერისის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 294 მ., ქედიდან 1 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 89 კაცი.
აბუქეთა

აბუქეთა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, წონიარისის თემში (სოფლები: აბუქეთა, ვარჯანისი, კანტაური, საბადური, ტიბეთა, წონიარისი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 360-400 მეტრ სიმაღლეზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 279 კაცი.

დემოგრაფია
ისტორია
სოფელი აბუქეთა მოხსენიებულია აჭარის მოკლე დავთარში (გვ. 167), რომლის მიხედვითაც სოფელი შედიოდა ზემო აჭარის ლივის ქვემო აჭარის ნაჰიეში. აგრეთვე აღნუსხულია ამიერკავკასიის მხარის მოსახლეობის 1886 წლის საოჯახო სიებში, რომლის მიხედვითაც შედიოდა ქუთაისის გუბერნიის ბათუმის ოკრუგის ზემო აჭარის უბანსა და კვაშტის სასოფლო თემში. ამ პერიოდში აქ ცხოვრობდა 25 კომლი (110 მოსახლე). მთელი მოსახლეობა რეგისტრირებული იყო როგორც სუნიტი აჭარელი. დატანილია 5-ვერს. რუკაზე: (5- . : 7). თითოეული დავთრის მიხედვით წლიური გადასახადების ჯამი მარცვლეულსა და სხვაზე შეადგენდა 3000 ახჩას. სოფელში იდგა საუკუნის ხის მეჩეთი, რომელიც 1981 წლამდე შენარჩუნებული იყო, მაგრამ დღეს დანგრეულია.
ქვედა მახუნცეთი

ქვედა მახუნცეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მახუნცეთის თემში (სოფლები: ზედა ბზუბზუ, ზედა მახუნცეთი, ზუნდაგი, მილისი, ნამლისევი, უჩხითი, ქვედა ბზუბზუ, ქვედა მახუნცეთი, ქოსოფელი).

მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 220 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 439 კაცი. სოფლის მახლობლად შემონახულია შუა საუკუნეების ქვის ხიდი, რომლის აგებაც თამარ მეფის სახელთანაა დაკავშირებული. ხიდს აქვს ძლიერ დამრეცი კამარა. კამარის მალი 15,5 მ-ია. ნაგებია კირის დუღაბით გამაგრებული კირქვის დიდი კვადრებით. ბურჯები ამოყვანილია კლდეზე. ამ ხიდით მოსახლეობა დღესაც სარგებლობს. მდინარე აჭარისწყალზე აგებულია ჰესი.

დემოგრაფია
ჯაკონიას ჭა

ჯაკონიას ჭა — კარსტული ჭა ოხაჩქუეს კირქვულ მასივზე, მდინარე ერისწყლის აუზში. იხსნება 2050 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. გამოკვლეული ნაწილის სიღრმეა 50 მ. აქვს დარბაზები, ძალზე ტეხილი გასწვრივი პროფილი. არ არის ნაღვენთები, ბევრია ლოდნარი. ჰაერის ტემპერატურა 5,5 °. ზედა ნაწილში თოვლი და ფირნია.
ლაუტერაარჰორნი

ლაუტერაარჰორნი — მწვერვალი აარის მასივში, ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. აღმართულია მწვერვალ შრეკჰორნისა (ჩრდილოეთით) და ფინსტერაარჰორნის (სამხრეთით) სიახლოვეს. ლაუტერაარჰორნის კალთებზე გაწოლილია ლაუტერაარისა და ფინსტერაარის მყინვარები.

მწვერვალი პირველად 1842 წლის 8 აგვისტოს პიერ ჟან ედუარდ დეზორმა და არნოლდ ეშერმა დალაშქრეს.
შვაბიის საჰერცოგო

შვაბიის საჰერცოგო — შუა საუკუნეებში გერმანიის სამეფოს ხუთი ტომობრივი საჰერცოგოდან ერთ-ერთი.

დასახელება შვაბია წარმოებული ტომის სვებების სახელწოდებიდან. გვიან შუა საუკუნეებში ტერმინი ხშირად ალემანიასთან ერთად ურთიერთ ჩანაცვლებით გამოიყენებოდა. საცხოვრებელი ტერიტორიები მოიცავდა რაინის და დუნაის აუზებს. ეს ტერიტორიამოიცავდა რამდენიმე ტომს და საუკუნემდე ზოგადად ალემანებად მოიხსენიებდნენ, ხოლო საუკუნედან იწყება შვაბების დომინირება.

ბურხარდ -მ ალემანიის მმართველები 915 წელს გერმანიის მეფის კონრად -ს დახმარებით შტოკახთან ბრძოლაში დაამარცხა და 917 წელს შვაბიის საჰერცოგოს შექმნა გამოაცხადა.

შვაბიის ყველაზე გამოჩენილი წარმომადგენლები იყვნენ გოგენშტაუფენები, რომლებიც წარმოადგენდნენ შვაბიის საჰერცოგოს მმართველებს. პერიოდულად ისინი საღვთო რომის იმპერატორის ტიტულსაც ფლობდნენ.

საჰერცოგომ არსებობა 1268 წელს საჰერცოგოს უკანასკნელი ჰერცოგის კონრადინის დასჯის (რომელსაც ბრალი ღალატში დასდეს) შემდეგ შეწყვიტა. რუდოლფ -მა გადაწყვიტა ტიტულის აღდგენა, რომელიც მის უმცროს შვილს შემდგომში რუდოლფ -ს უბოძა. რომელმაც თავის მხრივ მის ვაჟ იოჰანს (იოჰან მოღალატე) დაუტოვა, თუმცა იოჰანი 1312 თუ 1313 წელს მემკვიდრის გარეშე დაიღუპა, რითიც შეწყდა აღდგენილი ტიტულის და საჰერცოგოს არსებობა.
სტალინისუბანი

სტალინისუბანი (ყოფ. განახლება) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. ციხისძირის თემში (სოფლები: სტალინისუბანი, ციხისძირი, შუაღელე). მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 5 მ სიმაღლეზე, ქობულეთიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 956 კაცი. სოფელში არის სტალინისუბნის საჯარო სკოლა.

დემოგრაფია
დიდვაკე (ქობულეთის მუნიციპალიტეტი)

დიდვაკე — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ჭახათი).

მდებარეობს მდ. კინტრიშის ზემოთში, ზღვის დონიდან 1110 მ-ზე, ქობულეთიდან 42 კმ-ში.

დემოგრაფია
1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შედეგად რუსეთის იმპერიისთვის გადაცემის შემდეგ სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 197ადამიანს.2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.
ბურმა

ბურმა — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში, სადახლოს თემში. მდებარეობს მდინარე დებედის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 445 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 5 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 148 ადამიანი.
ვოლდემარ ფოიგტი

ვოლდემარ ფოიგტი (2 სექტემბერი 1850 - 13 დეკემბერი 1919) იყო გერმანელი ფიზიკოსი, რომელიც ასწავლიდა გეტინგენის გეორგ აუგუსტის უნივერსიტეტში. შემდგომში ხელმძღვანელობდა გეტინგენის მათემატიკური ფიზიკის დეპარტამენტს. 1914 წლიდან იგი შეცვალა პეტერ დებიემ, რომელიც ფიზიკის ინსტიტუტის თეორიულ ფაკულტეტს ხელმძღვანელობდა.

ფოიგტი ცნობილია 1858 წელს „ფოიგტის ეფექტის“ აღმოჩენით, რომელიც მაიკლ ფარადეის მიერ აღმოჩენილი მაგნიტურ-ოპტიკური ეფექტის მსგავსი წარმოშობისაა.
ახლოლალო

ახლოლალო (ყოფილი ახალი ლალალო) — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში. დამია-გიაურარხის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მდინარე დებედის მარცხენა მხარეს, მარნეულის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 410 მ. მარნეულიდან 26 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა სადახლოს სასოფლო საბჭოში. მოქმედებდა დამია-გიაურარხის ეთერზეთების მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 690 ადამიანი.