iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლუარსაბ ანდრონიკაშვილი

ლუარსაბ ნიკოლოზის ძე ანდრონიკაშვილი (დ. 26 თებერვალი [ ძვ. სტ. 14 თებერვალი], 1872, სოფელი ოჟიო, ახლანდელი ახმეტის რაიონი — გ. 19 დეკემბერი, 1939, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი იურისტი და საზოგადო მოღვაწე, პროფესორი.

ბიოგრაფია
თბილისის კლასიკური გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ 1892 წელს ჩაირიცხა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტად. 1894 წელს დატოვა პეტერბურგი და ცოდნის გასაღრმავებლად გაემგზავრა გერმანიაში, სწავლობდა ფილოსოფიას ჰაიდელბერგში კუნო ფიშერთან, ხოლო შემდეგ სტრასბურგის უნივერსიტეტის ვილჰელმ ვინდელბანდთან. პარალლურად ესწრებოდა გამოჩენილი გერმანელი იურისტების ელინეკისა და ლაბანდის ლექციებს სახელმწიფო სამართალში.

1897 წელს ბრუნდება პეტერბურგში და ორი წლის შემდეგ წარჩინებით ამთავრებს უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტს. 1899 წელს შევიდა რუსეთის ადვოკატურაში. იყო "პოლიტიკურ დამცველთა" ჯგუფის შექმნის ერთ-ერთი ინიციატორი. მონაწილეობდა ისტორიული მნიშვნელობის ასზე მეტ პოლიტიკურ სასამართლო პროცესში. იგი იცავდა შეიარაღებულ აჯანყებათა და დემონსტრაციების ორგანიზატორებსა და მონაწილეებს (ბათუმის დემონსტრაციის საქმე, 1903; ლეიტენანტი შმიდტის მეთაურობით აჯანყებული შავი ზღვის ფლოტის მეზღვაურთა სევასტოპოლის პროცესი, 1906; პეტერბურგის მუშათა დეპუტატების საბჭოს პროცესი, 1906; "ნოვოროსიისკის რესპუბლიკის" საქმე, 1908–1909); რევოლუციონერ-ტერორისტებს (პეტერბურგის ქალაქის მმართველის გენერალი ლაუნიცის მკვლელობის საქმე, 1907; სახელმწიფო საბჭოს წევრის გრაფი იგნატიევის მკვლელობის პროცესი, 1907; ნიკოლოზ -ის მომზადების საქმე, 1907); რევოლუციურ პრესას (ბოლშევიკთა პირველი ლეგალური გაზეთის "ნოვაია ჟიზნ" რედაქციის მდივანი ი. გუკოვსკის, ლ. ტოლსტოის გამომცემლების, ჟურნალის "რუსკოე ბოგატსტსვო" რედაქტორის ვ. კოროლენკოს საქმეები) და სხვა. 1917 წლის აპრილს დროებითმა მთავრობამ ანდრონიკაშვილი სენატორად დანიშნა. ა. კონისთან, ნ. ტაგანცევსა და სხვა გამოჩენილ იურისტებთან ერთად იგი მონაწილეობდა სისხლის სჯულდების გადამსინჯველი საკანონმდებლო კომისიის მუშაობაში.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ანდრონიკაშვილი სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა. კითხულობდა ახალი ფილოსოსფიის კურსს ტულის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (1919–1920), სასამართლო მჭევრმეტყველებას მოსკოვის სიტყვის სახელმწიფო ინსტიტუტში (1920–1921). 1921 წლის დამლევს იგი თბილისში დასახლდა. მის სახელთან არის დაკავშირებული უმაღლესი იურიდიული განათლების ჩასახვა და განვითარება საქართველოში. თსუ-სა და სხვა უმაღლეს სასწავლებლებში ანდრონიკაშვილი კითხულობდა სამართლის ზოგად თეორიას. სამოქალაქო სამართალს, სისხლის სამართალს და სხვა იურიდიულ დისციპლინებს. მანვე შექმნა ლექციების ორი ახალი კურსი - დანაშაულის ფსიქოლოგია და სიტყვის კულტურა. სიცოცხლის ბოლო წლებში იგი იყო თსუ-ის სამოქალაქო სამართლის კათედრის გამგე (1937) და სისხლის სამართლის კათედრის პროფესორი.

ანდრონიკაშვილი მონაწილეობდა უმნიშვნელოვანესი საკანონმდებლო აქტების მომზადებაში. საბჭოთა მთავრობამ იგი აშშ-ში წარგზავნა უცხოური (ჰარიმანის) კონცესიის ლიკვიდაციასთან დაკავშირებული საპასუხისმგებლო დავალებით (1930–1931), რომელიც მან წარმატებით შეასრულა. აღსანიშნავია აგრეთვე ანდრონიკაშვილის საჯარო გამოსვლები ლიტერატურისა და ხელოვნების საკითხებზე.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
დავით ანდღულაძე

დავით იასონის ძე ანდღულაძე (დ. 15 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 3 ოქტომბერი], 1895, სოფ. ბახვი, ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 29 ნოემბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (დრამატული ტენორი), სსრკ სახალხო არტისტი (1950), ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1973).

ბიოგრაფია
სწავლობდა ქუთაისის აგრონომიულ ტექნიკუმში. მონაწილეობდა მსოფლიო ომში (1914-1918), იყო ბრესტის 49-ე ქვეითი პოლკის პრაპორშჩიკი. ორჯერ დაიჭრა (1915 წელს სოფ. პოლიანასთან და 1917 წელს სოფ. მერეშეშტისთან რუმინეთის ფრონტზე). სამხედრო სამსახურში იყვნენ ასევე მისი უფროსი ძმები: ნიკოლოზი (დ. 1864; კაპიტანი, „გიორგის იარაღის“ კავალერი) და ილარიონი (დ. 1887 — გ. 1938; დახვრეტილია ბათუმში).

1925 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (პროფესორ ე. ვრონსკის კლასი). 1926 წელს თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე შედგა მისი დებიური (რიჩარდი, ვერდის „ბალ-მასკარადი“). ამავე სეზონში შეასრულა კანიოს (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), რადამესის (ვერდის „აიდა“) და კავარადოსის (პუჩინის „ტოსკა“) პარტიები. 1927-1929 წლებში ანდღულაძე მოსკოვის სტანისლავსკის სახელობის მუსიკალურ თეატრის სცენაზე მღეროდა ლევკოს (რიმსკი-კორსაკოვის „მაისის ღამე“), რუდოლფის (პუჩინის „ბოჰემა“), გრიგორის (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი“) და სხვა პარტიებს. 1929-1933 წლებში თბილისის საოპერო თეატრში შექმნა დონ-ხოზესა (ბიზეს „კარმენი“) და გერმანიის (ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“) ვოკალურ-სცენური სახეები.

1933-1935 წლებში ანდღულაძე სსრკ დიდი თეატრის სოლისტი იყო. იქ პირველად შეასრულა მანრიკოს (ვერდის „ტრუბადური“) და რაულის (მაიერბერის „ჰუგენოტები“) პარტიები. 1935 წლიდან კი კვლავ თბილისს დაუბრუნდა. მის მიერ განსახიერებულმა აბესალომმა (ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“) მაღალი შეფასება დაიმსახურა ქართული ხელოვნების დეკადაზე მოსკოვში (1937). 1947 წელს ტარიელის პარტიის (მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“) შესრულებისათვის ანდღულაძეს სსრკ სახელმწიფო პრემია მიენიჭა.

1949 წელს ანდღულაძემ იმღერა ოტელოს პარტია ჯუზეპე ვერდის ამავე სახელწოდების ოპერაში. ფართო დიაპაზონის, ძლიერი, ლამაზი ტემბრის დრამატული ტენორი, აქტიორული ნიჭი და სცენური გარეგნობა ხელს უწყობდა ანდღულაძეს შეექმნა მუსიკალური-სცენური სახეების მდიდარი გალერეა. მომღერალმა გასტროლებით შემოიარა ყოფილი სსრკ მრავალი ქალაქი.

1946 წლიდან ანდღულაძე თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის კონსერვატორიის პედაგოგი იყო (1958 წლიდან პროფესორი). ანდღულაძის მოწაფეები არიან ზურაბ ანჯაფარიძე, ნოდარ ანდღულაძე (ვაჟი), ზურაბ სოტკილავა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ჯილდოები და აღიარება
1937 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
1941 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1946, 1950 — ლენინის ორდენი
1947 — სსრკ სახელმწიფო პრემია
1950 — სსრკ სახალხო არტისტი
1973 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
თორმეტი კეისრის ცხოვრება

თორმეტი კეისრის ცხოვრება - — გაიუს სვეტონიუს ტრანკვილუსის დღემდე თითქმის სრულად მოღწეული ერთადერთი ნაშრომი.

ამ ნაშრომში მოცემულია იულიუს კეისრისა და რომის 11 იმპერატორის (ოქტავიანე ავგუსტუსი, ტიბერიუსი, კალიგულა, კლავდიუსი, ნერონი, გალბა, ოტონი, ვიტელიუსი, ვესპასიანე, ტიტუსი, დომიციანე) ბიოგრაფიები.

ხელნაწერის დასაწყისი დაკარგულია, სადაც აღწერილია კეისრის წარმოშობა და დაბადება. სვეტონიუსი თავის ნაშრომში არ იცავს ქრონოლოგიას. ყველა ბიოგრაფია დაყოფილია ოთხ ნაწილად: ძალაუფლების მიღწევამდე, მმართველობა, პირადი ცხოვრება, სიკვდილი და დასაფლავება. პირველ და უკანასკნელ ნაწილში იგი ასე თუ ისე იცავს ქრონოლოგიას, ხოლო მმართველობასა და პირად ცხოვრებაში იგი მხოლოდ ფაქტების ჩამონათვალს გვაძლევს, რომლებიც მოცემულ პიროვნებას ჯერ დადებითად შემდეგ კი უარყოფითად ახასიათებს. იგი არ ცდილობს გააკეთოს ანალიზი, განსჯა მკითხველისთვის არის მინდობილი.

ეს ნაშრომი სვეტონიუსმა მიუძღვნა თავის მეგობარს, პრეტორიანელთა პრეფექტს, გაიუს სეპტიციუს კლარუსს 119 წელს.
რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან (წიგნი)

ისტორია ქალაქის დაარსებიდან — ტიტუს ლივიუსის ფუნდამენტური ნაშრომი რომის ისტორიის შესახებ. ნაშრომი შეადგენს 142 წიგნს, რომლიდანაც მხოლოდ 35 შემორჩა.

წიგნებზე მუშაობა ლივიუსმა ძვ. წ. 27 წლიდან დაიწყო და როგორც მიიჩნევენ დასრულება ვერ მოასწრო. მისი ნაშრომების დიდმა ნაწილმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია. ეს ნაწარმოები მოიცავს რომის ისტორიას მისი ლეგენდარული დაარსებიდან (ძვ. წ. 753) ავგუსტუსის გერის დრუზუსის სიკვდილამდე (ძვ. წ. 9). სრულიად შემოინახა 35 წიგნი, - წიგნები, ანუ პირველი დეკადა, სადაც აღწერილია ქალაქის ისტორია დაარსებიდან ძვ. წ. 293 წლამდე, ანუ მესამე სამნიტურ ომამდე, — წიგნები, სადაც მოცემულია ისტორია ძვ. წ. 218 წლიდან, ანუ მეორე პუნიკური ომიდან ძვ. წ. 167 წლამდე, ანუ მესამე მაკედონურ ომამდე, ასევე შემორჩა წიგნის ფრაგმენტები, სადაც სერტორიუსთან ომია აღწერილი და წიგნის ფრაგმენტები, სადაც ციცერონის სიკვდილზეა საუბარი.

არსებობს მოსაზრებები რომ პირველი წიგნები დაიწერა ძვ. წ. 27 - ძვ. წ. 25 წლებში, წიგნი დაიწერა ძვ. წ. 20 წელს, ხოლო უკანასკნელი წიგნები ავგუსტუსის სიკვდილის შემდეგ. ავტორს ალბათ სურდა ნაშრომის დასრულება პირველი იმპერატორის სიკვდილით, მაგრამ ვერ მოასწრო.

ნაწარმოების დეკადებად დაყოფა და მის ბაზაზე მოკლე თხზულებების შედგენა დაახლოებით საუკუნიდან დაიწყო. ყველაზე მნიშვნელოვანი ამ გადმოცემული თხზულებებიდან პერიოქები არის.

ლივიუსი თავის ნაშრომებში უფრო ადრინდელ ისტორიკოსებს ეყრდნობოდა (უმცროსი ანალისტები): ლუციუს ელიუს ტუბერონუსს, გაიუს ლიცინიუს მაკრუსს, ვალერიუსს ანციუმიდან, ფაბიუს პიქტორს, კალპურნიუს პიზონს, კლავდიუს კვადრიგირიუსს და პოლიბიუსს.

ლივიუსის მიერ გადმოცემული ფაქტები იმდენად სანდოა, რამდენადაც მისი წყაროები. თვითონ იგი აკრიტიკებს რომის დაარსების ტრადიციულ ლეგენდას და გვთავაზობს ისტორიულად უფრო მისაღებ ვერსიას.

ლივიუსის ნაშრომი გაჟღენთილია პატრიოტული სულისკვეთებით. იგი ახდენს წარსულის იდეალიზაციას და გმობს მისი თანამედროვეების მორალურ და ზნეობრივ დაცემულობას. მისი ასეთი სულისკვეთება და მორალიზმი ავგუსტუსის პოლიტიკას კარგად შეეფერებოდა. ლივიუსი აქცენტს აკეთებს ცალკეულ გამოჩენილ პიროვნებებზე, მათ გმირობებზე და მორალურ თვისებებზე. დაწვრილებით აღწერს მათ საქმიანობას და გადმოსცემს მათ სიტყვით გამოსვლებს. ეს სიტყვები ძალიან კარგადაა დამუშავებული ლივიუსის მიერ. ჩვენამდე მოღწეულ ნაწილში 400 წარმოთქმულ სიტყვას ვხვდებით.

ტიტუს ლივიუსის ნაშრომი ლიტერატურული თვალსაზრისით მართლაც უბადლოა. გადმოცემის ნიჭით და დრამატიზაციით იგი ახერხებს წარსულის სურათების გაცოცხლებას. მისი შესანიშნავი პროზის სტილი არ ჩამოუვარდება ციცერონისას.
ნოდარ ანდღულაძე

ნოდარ დავითის ძე ანდღულაძე (დ. 13 დეკემბერი, 1927, თბილისი — გ. 30 იანვარი, 2013) — ქართველი მომღერალი (დრამატული ტენორი), საქართველოს სახალხო არტისტი (1965), დავით ანდღულაძის შვილი და მოწაფე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1954).

ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა თსუ ფილოლოგიის ფაკულტეტი, 1963 წელს — თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1956 წლიდან ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტია. პარალელურად (1953-1959) — თსუ კავკასიური ენების კათედრის პედაგოგია. იკვლევდა იბერიულ-კავკასიური ენების შედარებითი გრამატიკის საკითხებს (ა. ჩიქობავას ხელმძღვანელობით). 1961-1962 წლებში სტაჟიორად მიავლინეს მილანის საოპერო თეატრ „ლა სკალაში“ (პედაგოგი ჯ. ბარა).

ანდღულაძეს აქვს ძალზე ძლიერი, ლამაზი, ყველა რეგისტრში თანაბრად მჟღერი და გამომსახველი ხმა. მისი შესრულებისთვის დამახასიათებელია დახვეწილი მუსიკალური ფრაზირება, არტისტიზმი, სცენური ოსტატობა. პარტიები: აბესალომი, მალხაზი (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“), ტარიელი (მ. მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“), მინდია, არზაყანი (ო. თაქთაქიშვილის „მინდია“, „მთვარის მოტაცება“), გერმანი (პ. ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“), რადამესი, მანრიკო, ჰერცოგი, ოტელო (ჯ. ვერდის „აიდა“, „ტრუბადური“, „რიგოლეტო“, „ოტელო“), ედგარი (გ. დონიცეტის "ლუჩია დი ლამეურმური"), კანიო (რ. ლეონკავალოს „კამბაზები“), ტურიდუ (პ. მასკანის „სოფლის პატიოსნება“), ლოენგრინი (ვ. რ. ვაგნერის „ლოენგრინი“), ჰეროდე (რ. შტრაუსის „სალომე“) და სხვა.

ანდღულაძე კამერული მომღერალიცაა, დიდი ოსტატობით ასრულებდა ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს. გასტროლებს მართავდა საზღვარგარეთ (რუსეთი, პოლონეთი, ჩეხოსლოვაკია, ბულგარეთი, რუმინეთი, გერმანია, თურქეთი, იუგოსლავია და სხვა). 1983 წელს ქუთაისის საოპერო თეატრის სცენაზე დადგა დონიცეტის ოპერა „ლუჩია და ლამერმური“.

ანდღულაძე 1968 წლიდან თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგია, 1981 წლიდან - პროფესორი, 1974 წლიდან — სოლო სიმღერის კათედრის გამგე. მისი მოწაფეები არიან: ნ. გამგებელი, თ. გუგუშვილი, გ. კარიაული, გ. ლომთაძე, მ. ნამორაძე, ნ. ნაჭყეპია, თ. ჩაჩავა, ა. ჭურღულია და სხვა.

ანდღულაძე ავტორია მევნიერული გამოკვლევებისა ვოკალური ხელოვნების თეორიის, ისტორიისა და მეთოდიკის დარგში. ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა საერთაშორისო ფესტივალის ლაურეატი (მოსკოვი, 1958). ზ. ფალიაშვილის სახელობის პრემია (1977). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

გარდაიცვალა 2013 წლის 30 იანვარს, 85 წლის ასაკში.

ჯილდოები და აღიარება
1965 — საქართველოს სახალხო არტისტი
1977 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
1998 — ღირსების ორდენი
დოდო ანთაძე

დოდო კონსტანტინეს ძე ანთაძე (დ. 10 ოქტომბერი, 1900, ვარძია, ხარაგაულის რაიონი, რუსეთის იმპერია — გ. 18 აპრილი, 1978, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი რეჟისორი, თეატრალური მოღვაწე, კოტე მარჯანიშვილის მოწაფე, საქართველოს სახალხო არტისტი (1940), სსრკ სახალხო არტისტი (1971).

ბიოგრაფია
1919-1920 წლებში სწავლობდა თბილისის ა. ჯაბადარის დრამატულ სტუდიაში. 1920-1925 წლებში მუშაობდა რეჟისორის თანაშემწედ, ხოლო 1925 წლიდან რეჟისორად რუსთაველის სახელობის თეატრში, 1927-1928 წლებში რეჟისორად თბილისის მუშათა თეატრში. 1928 წ. თბილისის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის ხელმძღვანელი, 1928-1933 წლებში რეჟისორია ქუთაისში, კ. მარჯანიშვილის მიერ დაარსებულ თეატრში (სადაც ბევრი მარჯანიშვილისეული დადგმის თანაავტორი იყო). 1933-1938 წლებში მუშაობდა თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის, 1938-1952 წლებში კი — ქუთაისის ლ. მესხიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის დირექტორად და სამხატვრო ხელმძღვანელად, 1952-1957 წლებში თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის რუსულ დრამატულ თეატრის, ხოლო 1957-1962 წწ. რუსთაველის სახელობის თეატრის დირექტორად. 1962-1974 წლებში საქართველოს თეატრალური საზოგადოების თავმჯდომარე იყო.

ანთაძის რეჟისორული ხელოვნება მკაფიო იდეური მიმართულებითა და მხატვრული ჩანაფიქრის მთლიანობით ხასიათდება. მის სარეჟისორო შემოქმედებაში მთავარი ადგილი უჭირავს თანამედროვეობის ამსახველ სპექტაკლებს.

ანთაძის დადგმებს შორის განსაკუთრებით გამოირჩევა: პ. კაკაბაძის „მიწისძვრა“ (1925), გ. ბააზოვის „მუნჯები ალაპარაკდნენ“ (1932) და „იცკა რიჟინაშვილის“ (1937), შ. დადიანის „ნინოშვილის გურია“ (1934) და „გუშინდელნი“ (1939), ა. აფინოგენოვის „შორეული“ (1936), ვ. გაბესკირიას „მათი ამბავი“ (1939), უ. შექსპირის „ოტელო“ (1939) და „მეფე ლირი“ (1941), ა. სუხოვო-კობილონის „კრეჩინსკის ქორწინება“ (1944), ფ. შილერის „ყაჩაღები“ (1948), ნ. გოგოლის „რევიზორი“ (1952), ს. შანშიაშვილის „ხევისბერი გოჩა“ (1957) და სხვა.

ანთაძე ავტორია მემუარებისა „დღენი ახლო წარსულისა“ (ორ ტომად, 1962-1966), რომელშიც აღწერილია ქართული საბჭოთა თეატრის შექმნის ისტორია, დახატულია კ. მარჯანიშვილისა და მისი მოწაფეების შემოქმედებითი პორტრეტები.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ანთრაკოთერიუმისებრნი

ანთრაკოთერიუმისებრნი — ნამარხ ღორისებრთა ოჯახი. ეოცენში, ოლიგოცენსა და მიოცენში ფართოდ იყვნენ გავრცელებული ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ზომითა და აგებულებით თანამედროვე ბეჰემოთებს წააგავდნენ. საქართველოში ანთრაკოთერიუმისებრთა ნაშთები აღმოჩენილია ახალციხის ოლიგოცენურ ნალექებში.

გვარები
ქვეოჯახი

ქვეოჯახი
საბეჭდი მანქანა

საბეჭდი მანქანა — მექანიკური, ელექტრომექანიკური ან ელოქტრონული მოწყობილობა ღილაკებით, რომლებზე დაჭერით ასოები და სხვა ნიშნები იბეჭდება დოკუმენტზე, როგორც წესი, ქაღალდზე. ამ მოწყობილობაზე მომუშავე ადამიანებს მბეჭდავებს უწოდებდნენ. 1980-იანი წლების ბოლოდან საბეჭდი მანქანები თანდათან გამოდევნა პერსონალურმა კომპიუტერებმა და საუკუნის ბოლოსთვის თითქმის აღარ გამოიყენება.

პირველი კომერციული საბეჭდი მანქანა გამოჩნდა 1874 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამად საბეჭდი მანქანები მოძველებულად აღიქმება, ერთ დროს ისინი ძალიან სასარგებლო იყო. საბეჭდ მანქანას აქვს კლავიატურა, ღილაკით თითოეული ანბანის შრიფტისა და დამატებითი ნიშნისთვის. მეთოდი, რომლითაც ამგვარი მანქანები ქაღალდზე ანაბეჭდებს ტოვებდა მე-20 საუკუნის ბოლომდე წარმოადგენდა ლითონის ტიპოგრაფიული ელემენტის დარტყმას მელნიან ლენტაზე, რასაც თავის მხრივ ანაბეჭდი ქაღალდზე გადაჰქონდა. როდესაც მრავალი ასლი იყო საჭირო პირის გადამღებ ქაღალდს, ე.წ. „კაპიროვკას“ ათავსებდნენ ფურცლებს შორის, რათა ტიპოგრაფიული ჩაქუჩების დარტმები მრავალ ასლზე გამოჩენილიყო.

ამჟამად საბეჭდ მანქანებს თანამედროვე დაწესებულებებში იყენებენ გარემოებებში, სადაც კომპიუტერი არაპრაქტიკული ან მოუხერხებელია, მაგ. ფორმების შევსებისას და კონვერტებზე მისამართის დასაბეჭდად. დასავლეთში ერთადერთი საწარმო რომელიც კვლავაც აწარმოებს მექანიკურ საბეჭდ მანქანებს არის ოლივეტი, დანარჩენი მწარმოებლები მხოლოდ ელექტრონულ მანქანებს უშვებენ.
ანისის ქართული წარწერა (1218)

ანისის ქართული წარწერა — 1218 წელს შესრულებული საქართველოს კათოლიკოსის ეტიფანეს განაჩენის ტექსტი, რომელიც მოთავსებული იყო ანისის ქართული ეკლესიის კედელზე. აღმოაჩინა ნიკო მარმა 1910 წელს, ანისის არქეოლოგიური გათხრების დროს.

განაჩენი გამოტანილია ანისის მართლმადიდებელ მოსახლეობასა და ანელ ხუცესთა შორის ატეხილი დავის გამო. წარწერა მოგვითხრობს, რომ დავა გამოიწვია ანისის სამღვდელოების მიერ ანელი მართლმადიდებელი ქართველი და სომეხი მრევლისათვის საეკლესიო მისაცემელთა (ჯვრისწერისას, ნათლობისას, წესის აგებისას) გადიდებამ. უკმაყოფილო მრევლი პროტესტის ნიშნად ზოგჯერ წირვა-ლოცვასაც აღარ ესწრებოდა. გამწვავებული ურთიერთობის მოგვარება სცადა საქართველოს კათოლიკოსმა ეტიფანემ. იგი იძულებული გახდა დაეგმო ხუცების საქციელი და შეემცირებინა საეკლესიო მისაცემელთა ოდენობა. ეტიფანეს განაჩენს ხელს აწერს ანისის სომეხი ეპისკოპოსი გრიგოლი და ქალაქის ამირა ვაჰრამი.

ტექსტი სრულად
ანისის ქართული წარწერა იმდროინდელი სოციალურ-ეკონომიკური ურთიერთობის მნიშვნელოვანი წყაროა. წარწერა ცხადყოფს, რომ საქართველოს სახელმწიფოში შემავალი არაქართული ტერიტორიების მართლმადიდებლური ეკლესიები იერარქიულად ქართლის კათოლიკოსზე იყო დამოკიდებული.
ანისულის ხე

ანისულის ხე, სამკურნალო სასაფრასი — მერქნიანი მცენარე დაფნისებრთა ოჯახისა. 12-15, იშვიათად 24-27 მ სიმაღლის ხე, ზოგჯერ ბუჩქი. მორიგეობით განლაგებული ფოთლები წაგრძელებული ან უკუკვერცხისებრი აქვს, ყვავილი — მოყვითალო-მწვანე, ნაყოფი — კენკრა.

მისი სამშობლოა ჩრდილოეთი ამერიკა. ფოთოლმცვივანია. ხის გამძლე და სურნელოვანი მერქნისაგან ამზადებენ ავეჯს, ნავებს, რკინიგზის შპალებს, ბოძებს, კასრებსა და სხვა. მერქნისაგან მიიღება შარდსადენი საშუალებაც, ხოლო ფესვები შეიცავს 9%-მდე ეთეროვან ზეთსა და 58%-მდე მთრიმლავ ნივთიერებას, რომლებსაც მედიცინასა და პარფიუმერიაში იყენებენ.

ანისულის ხე დეკორატიული მცენარეა, გაშენებულია სოხუმის ბაღებში, თუმცა ზამთარგამძლეობის გამო შესაძლებელია მისი კულტივირება საქართველოს სხვა რაიონებშიც. ზოგჯერ მარადმწვანე ბადიანსაც ანისულის ხეს უწოდებენ.
ანისული

ანისული — ერთწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. ქვედა ფოთლები მთლიანი აქვს, თირკმლის ფორმისა, ზედა - ფრთისებრი; ყვავილი - თეთრი, ნაყოფი კვერცხისებრი და ძნელად გასახსნელი.

ცნობილია ორი სახეობა. ველურად იზრდება ხმელთაშუაზღვისპირეთში კულტივირებულია სამხრეთ ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, სამხრეთ ამერიკაში, ყოფილ სსრკ-ში. გავრცელებული სახეობა - ჩვეულებრივი ანისული - ეთერზეთოვანი მცენარეა, აქვს სწორმდგომი 25-60 სმ სიმაღლის ღერო. რთულ ქოლგებად შეკრებილი თეთი ყვავილები; მისი ქვედა, შუა და ზედა ფოთლები მკვეთრად განსხვავდება ერთმანეთისაგან. ნაყოფი ტყუპთესლურაა.

ვეგეტატაციის პერიოდი 110-130 დღეს გრძელდება. ჩვეულებრივი ანისული მედიცინაში იხმარება ნაყენის, ვაჟინის, ანისულის ზეთის, ნიშადუ-ანისეულის წვეთებისა და სხვა სახით. მისი მშრალი ნაყოფი 2,2-3,2% ეთეროვან და 18-20% ცხიმოვან ზეთს შეიცავს. იყენებენ სანელებლად კვების მრეწველობაში, ნარჩენს კი - ცხოველის საკვებად. მოსავლიანობა ჰა-ზე 12 ც.
ანიშხწარა

ანიშხწარა — ტბა საქართველოში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბიჭვინთის კონცხზე, ზღვის დონიდან 0,6 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,33 კმ². სიგრძე 0,2 კმ, სიგანე 0,15 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 4,3 მ. ტბა მოქცეულია სანაპირო დიუნებს შორის. თითქმის მთლიანად დაფარულია წყლის მცენარეულობით. სანაპირო დაჭაობებულია.
რობოტი

რობოტი — მანქანა, რომელსაც განსაზღვრული პროგრამის მიხედვით შეუძლია სხვადასხვა ამოცანის დამოუკიდებლად შესრულება.

ტერმინი „რობოტი“ შემოიღო ჩეხმა მწერალმა კარელ ჩაპეკმა.

როგორც წესი, რობოტის პროგრამულ უზრუნველყოფაში წინასწარაა ჩადებული გარემოსთან ადაპტაციის მექანიზმები, მაგრამ იგი ასევე შეიცავს ხელოვნური ინტელექტის ელემენტებსაც, კერძოდ თვითსწავლებად სისტემებს, შესაძლებლობების გარვკვეული შეზღუდულობით.
გულაგი

გულაგი (რუს. ) — აკრონიმი – , შრომით-გამოსასწორებელი ბანაკების და კოლონიების მთავარი სამმართველო. გულაგის სახელით ცნობილია საბჭოთა სადამსჯელო სისტემის ნაწილი, სადაც პატიმრები სასჯელის მოხდასთან ერთად იძულებით ასრულებდნენ სხვადასხვა (როგორც წესი ფიზიკურ) სამუშაოს, ხშირად ძალიან ცუდ ან თითქმის გაუსაძლის პირობებში.

1929 წლიდან 1953 წელს სტალინის გარდაცვალებამდე, გულაგი გამოიარა, სავარაუდოდ, 14 მილიონამდე ადამიანმა. გულაგებში დაიღუპა 1,6 მილიონამდე ადამიანი. გულაგებში პატიმართა რიცხვის მკვეთრი ზრდა შეინიშნებოდა დიდი ტერორის დროს, 1936-1938 წლებში, და მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გულაგში გაამწესეს მილიონზე მეტი საბჭოთა ჯარისკაცი, რომელიც ცოცხალი გადაურჩა ნაცისტების სამხედრო ტყვეთა ბანაკებს. ბანაკებში მყოფთ უხეიროდ კვებავდნენ, მხოლოდ მინიმალურ სამედიცინო დახმარებას უწევდნენ, არ უზრუნველყოფდნენ ხშირი უამინდობისათვის საჭირო ტანისამოსით, არ არსებობდა თანამედროვე სამუშაო იარაღები და დანადგარები.

გულაგის ადგილმდებარეობა ეკონომიკურ მიმართულებებს ესადაგებოდა. ბანაკების უმეტესობას ევალებოდა კონკრეტული ეკონომიკური ამოცანების შესრულება ინდუსტრიალიზაციის ჩარჩოებში - ხე-ტყის დამზადება, მაღაროებში მუშაობა და სამრეწველო პროექტების მშენებლობა.

1953 წელს სტალინის გარდაცვალების შემდეგ, კომუნისტური სახელმწიფო გულაგის სისტემის დემონტაჟს შეუდგა. 1954 წელს დაიწყეს პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება. გულაგების სისტემა გაუქმდა 1960 წელს.
ანკილოზავრები

ანკილოზავრები (, — მრუდე, — ხვლიკი) — ცარცული პერიოდის ფრინველმენჯა დინოზავრების ქვერიგი. ჰქონდათ დიდი ზომის (8-9 მ-მდე სიგრძის) გაბრტყელებული ტანი, ძვლის ფირფიტებისაგან შემდგარი, ჯავშნით დაფარული ქალა და ზურგი და კუდის ბოლოზე თავდასაცავი წვეტიანი გამონაზარდები. იკვებებოდნენ მცენარეებით. ანკილოზავრების ნაშთები ნაპოვნია ყველა მატერიკზე (ავსტრალიისა და ანტარქტიდის გარდა), მეტწილად ჩრდილოეთ ამერიკის, ევროპისა და აზიის ზედა ცარცულ ნალექებში, აგრეთვე ცენტრალურ ყაზახეთში.
ანკილოსტომისებრნი

ანკილოსტომისებრნი — მრგვალი ჭიების ოჯახი. ძუძუმწოვრების (უმთავრესად მტაცებლების), იშვიათად ადამიანის ნაწლავთა პარაზიტები. იკვებებიან მასპინძლის სისხლით. გავრცელებული არიან ზველა მატერიკზე, უმთავრესად ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონაში. საქართველოში რეგისტრირებულია 7 სახეობა. ადამიანში პარაზიტობს ანკილოსტომისებრთა ორი სახეობა: ანკილოსტომა (8-13 მმ სიგრძისა) და ნეკატორი (6-12 მმ). მასპინძლის ორგანიზმიდან ჭიის კვერცხები განავალთან ერთად გარემოში (ნიადაგში) ხვდება. გამოჩეკილი ლარვა ადამიანის ან ცხოველის კანის საფარველთან შეხებისას კანში იჭრება, გადადის სისხლში და ფილტვების გზით - პირის ღრუში ანდა საკვებთან ერთად პირის ღრუში ხვდება, ხოლო აქედან ნაწლავში გადადის. ადამიანის ორგანიზმში პარაზიტი 4-8 წელის ცოცხლობს. ანკილოსტომა იწვევს დაავადება ანკილოსტომოზმს, ხოლო ნეკატორი - ნეკატოროზს.
ჯოზუე კარდუჩი

ჯოზუე კარდუჩი (იტ. ) (27 ივლისი 1835, ვალდიკასტელო, იტალია - 16 თებერვალი 1907, ბოლონია, იტალია) — იტალიელი პოეტი, მწერალი, ლიტერატურის კრიტიკოსი და მასწავლებელი. იგი ითვლება თანამედროვე იტალიის ეროვნულ პოეტად. 1906 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „არა მხოლოდ ღრმა შემეცნებითი და კრიტიკული კვლევის, არამედ შემოქმედებითი ენერგიის, სტილის სიახლისა და მისი პოეტური შედევრების ლირიკული ძლიერებისთვის".კარდუჩი პირველი იტალიელი ნობელიანტია ლიტერატურაში.

ბიოგრაფია
ჯოზუე კარდუჩი ტოსკანის რეგიონის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეში,ლუკას პროვინციის პატარა ქალაქ პიეტრასანტაში დაიბადა. მამამისი ექიმი იყო. იგი მხარს უჭერდა იტალიის გაერთიანებას და კარბონარების ორგანიზაციის წევრთა რიგებში ირიცხებოდა. მისი პოლიტიკური საქმიანობის გამო, კარდუჩის ბავშვობის პერიოდში ოჯახს რამდენჯერმე მოუწია საცხოვრებლის შეცვლა. საბოლოოდ რამდენიმე წლით ფლორენციაში დასახლდნენ.

სკოლაში სწავლის წლებში კარდუჩი მოხიბლული იყო ბერძნული და ანტიკური რომაული სტილით. ზრდასრულობისას შექმნილ მის ნამუშევრებში კლასიკური სტილის გავლენა იგრძნობა, რომლებშც ხშირად ჰორაციუსისა და ვირგილიუსის საზომებია გამოყენებული. ჯოზუე კარდუჩიმ იტალიურად თარგმნა ჰომეროსის ნაშრომის - ილიადა - მეცხრე წიგნი.

კარდუჩმა პრესტიჟული სასწავლებლის სტიპენდია მოიპოვა, სადაც სწავლა 1856 წელს დაასრულა, რის შემდეგაც სკოლაში დაიწყო მუშაობა. მომდევნო წელს მან პირველი პოეტური კრებული „“ გამოაქვეყნა. იმავე წელს კარდუჩის მამა გარდაიცვალა, მისმა ძმამ კი თავი მოიკლა.