iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რაფალ ტშასკოვსკი

რაფალ კაზიმეჟ ტშასკოვსკი (, დ. 17 იანვარი, 1972) — პოლონელი პოლიტიკოსი, პოლონეთის დედაქალაქის - ვარშავის - მოქმედი მერი; პოლიტოლოგი, ევროპათმცოდნე. საჯაროდ უჭერს მხარს ევროინტეგრაციას, ეკოლოგიურ ტრანსფორმაციასა და ადგილობრივი თვითმმართველობის როლის ზრდას.

ტშასკოვსკი იყო ევროპარლამენტის წევრი (2009–2013 წლებში), პოლონეთის ადმინისტრაციისა და დიჯიტალიზაციის მინისტრი (2013–2014), ასევე პოლონეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო მდივანი (2014–2015). პოლონეთის პარლამენტის წევრი 2015-2017 წლებში. 2017 წლის ნოემბერში ტშასკოვსკი ვარშავის მერის პოსტზე ოპოზიციის ერთობლივი კანდიდატი გახდა. 2018 წლის პოლონეთის ადგილობრივი არჩევნების პირველ ტურში დაამარცხა მისი მთავარი კონკურენტი პატრიკ იაკი პოლონეთის იმდროინდელი მმართველი პარტიიდან კანონი და სამართლიანობა. მან სულ 505 187 ხმა (ხმების 56,67%) მიიღო.

2020 წლის მაისში ტშასკოვსკი გახდა სამოქალაქო პლატფორმის კანდიდატი პოლონეთის საპრეზიდენტო არჩევნებზე. ის გადავიდა არჩევნების მეორე ტურში, მაგრამ შემდეგ წააგო ანჯეი დუდასთან. საპრეზიდენტო არჩევნებზე მან მიიღო 10,018,263 ხმა (ხმების 48,97%).

2024 წლის აპრილში იგი ვარშავის მერად კენჭისყრის პირველ ტურში ზედიზედ მეორედ აირჩიეს. მან 444 006 ხმა მიიღო (ხმების 57,41%). 2024 წელს მერის არჩევნებში მისი მისი მთავარი კონკურენტები იყვნენ ტობიას ბოჩენსკი და მაგდალენა ბიეატი.

იგი ითვლება -ს პროგრესული ფრთის წევრად.

2024 წელს ტშასკოვსკი გაიმარჯვა სამოქალაქო პლატფორმის პრაიმერისში და გახდება პარტიის საპრეზიდენტო კანდიდატი 2025 წლის არჩევნებზე.
თემურ აბულაშვილი

თემურ აბულაშვილი (დ. 1 აპრილი, 1947, ჯუგაანი, საქართველო — გ. 30 ნოემბერი, 2018, საქართველო) — ქართველი დრამატურგი, მწერალი, ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. სკოლის დამთავრების შემდეგ, მუშაობა დაიწყო სიღნაღის სახალხო თეატრში, ჯერ სცენის მუშად მოგვიანებით კი, რეჟისორის თანაშემწედ. 1976-1980 წლებში კორესპონდენტად მუშაობდა გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ რედაქციაში, შემდეგ ხელოვნების განყოფილების გამგედ. 1981 წლიდან გაზეთ „ლიტერატურულ საქართველოს“ რედაქციაში კორესპონდენტად, შემდეგ ხელოვნების განყოფილების გამგედ, პასუხისმგებელ მდივნად, მოგვიანებით პასუხისმგებელ რედაქტორად. მის მიერ შექმნილი პიესები იდგმებოდა საქართველოს დრამატულ თეატრებში: „წეროს გუთანი უბია“ (ახალციხის თეატრი, 1983), „სიცოცხლემისჯილი ტყვე“ (თელავის თეატრი, 1985), „ფრინველების საქორწინო ცეკვები“ (ოზურგეთის თეატრი, 1986), „სამიარუსიანი ქალაქი“ (ჭიათურის თეატრი, 1987), „თოჯინების სოფელი“ (ახალციხის თეატრი, 1998), „დღესასწაული თეთრი მაიმუნის სამეფოში“ (ცხინვალის თეატრი, 2001). იგი 1981 წლიდან ბიჭვინთა-ქობულეთის დრამატურგთა თათბირ-სემინარის უცვლელი მონაწილეა. 1984, 1999 და 2002 წლებში მიღებული აქვს საქართველოს თეატრის მოღვაწეთა კავშირის პრემიები. მისი პიესები და მოთხრობები გამოცემულია ცალკე წიგნებად. ხოლო მოთხრობები თარგმნილია: რუსულ, უკრაინულ, მოლდავურ და თურქმენულ ენებზე.

ჯილდოები
ღირსების ორდენი
გიორგი შარვაშიძის სახელობის სახელმწიფი პრემია
S/2003 J 10

/2003 10 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
იგი აღმოაჩინა 2003 წლის 6 თებერვალს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით.

შემდგომში აღნიშნული თანამგზავრი დაიკარგა ის თავიდან იქნა აღმოჩენილი 2022 წლის 12 ოქტომბერს.

ორბიტა
/2003 10 ბრუნავს იუპიტერზე საშუალოდ 23 041 000 კმ მანძილზე 716 დღეში და 6 საათში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0.214. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობა 165°-ია. ეკუთვნის კარმეს ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
/2003 10-ის ზომა არის დაახლოებით 3 კმ. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ად, ვინაიდან ითვლება, რომ თანამგზავრი ძირითადად სილიკატური ქანებისგან შედგება. ზედაპირის ალბედო შეფასებულია 0.04. ვარსკვლავიერი სიდიდე 23.6.
ავრაამ ბურგი

ავრაამ ბურგი (, დ. 19 იანვარი, 1955, იერუსალიმი, ისრაელი) — ისრაელელი პოლიტიკოსი და მწერალი. ქნესეთის ყოფილი წევრი და სპიკერი, ებრაული სააგენტოს თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
ავრაამ ბურგი დაიბადა იერუსალიმის რაიონში, რეჰავიაში. მამამისი, რაბი იოსეფ ბურგი, წარმოშობით დრეზდენიდან, 1939 წელსემიგრაციაში წავიდა პალესტინაში და ქნესეთის პირველი მოწვევის დღიდან აქტიურად ჩაერთო პოლიტიკაში. აბრაამის დედა, რივკა, დაიბადა ჰებრონში, სადაც ის გადაურჩა 1929 წლის არაბულ პოგრომს.

ავრაამ ბურგმა არმიაში მსახური დაამთავრა პარაშუტისტ-მედესანტის ლეიტენანტის წოდებით, რის შემდეგაც ჩაირიცხა იერუსალიმის ებრაულ უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა სოციოლოგიას.

დღეს ავრაამ ბურგი მეუღლესთან იელთან და ექვს შვილთან ერთად ცხოვრობს სოფლად, იერუსალიმის მახლობლად.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
უკვე 1980-იანი წლების დასაწყისში ავრაამ ბურგი მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. „ “-ს მემარცხენე წევრი, ის 1983 წლის თებერვალში ლიბანის ომის წინააღმდეგ იერუსალიმში გამართულ დემონსტრაციაზე დაბომბვისას დაშავდა, როდესაც მემარჯვენე ტერორისტმა ომის საწინააღმდეგო დემონსტრანტებს ყუმბარა ესროლა. 1985 წელს ბურგი გახდა პრემიერ-მინისტრის შიმონ პერესის მრჩეველი დიასპორის საკითხებში, ხოლო 1988 წელს აირჩიეს ქნესეთში „ისრაელის შრომის პარტიიდან“. ზოგადად, ბურგი იყო მე-12, მე-13, მე-15 და მე-16 მოწვევის ქნესეთის წევრი. 1995 წელს ბურგი აირჩიეს მსოფლიო სიონისტური ორგანიზაციისა და ებრაული სააგენტოს თავმჯდომარედ. მისი მთავარი საქმიანობა ამ საზოგადოებებში იყო მესამე რაიხის დროს დაკარგული ებრაული საკუთრების აღდგენა, ასევე დსთ-ს მოქალაქეების რეპატრიაციის საკითხები. 1999 წლიდან 2003 წლამდე ავრაამ ბურგს ეკავა ქნესეთის თავმჯდომარის პოსტი.

2003 წლის ოქტომბერში ბურგმა კრიტიკის ტალღა გამოიწვია ბრიტანულ გაზეთ „ “-ში სტატიის გამოქვეყნებით სათაურით „სიონიზმის დასასრული“, რომელშიც ის მოითხოვდა დაუყოვნებლივ გაყვანას პალესტინის ტერიტორიებიდან.

2004 წელს ბურგმა დატოვა პოლიტიკური ასპარეზი. 2007 წელს გაზეტ „'“-თან ინტერვიუში მან შესთავაზა უარი ეთქვა დაბრუნების კანონის შესახებ და განმარტა, რომ „ისრაელის, როგორც ებრაული სახელმწიფოს განსაზღვრა — მისი დასასრულის გასაღებია. ებრაული სახელმწიფო ფეთქებადია. ეს არის დინამიტი“. კრიტიკის ტალღის შემდეგ, ბურგმა განმარტა, რომ მისი გაგებით, ისრაელი არ უნდა განისაზღვროს როგორც „ებრაული სახელმწიფო“, არამედ როგორც „ებრაელთა სახელმწიფო“. 2008 წლის აპრილში ავრაამ ბურგმა მხარი დაუჭირა ორგანიზაციას, რომელიც ახლახან შეიქმნა ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

2015 წლის იანვარში, ქნესეთის მე-20 არჩევნების მოლოდინში, ბურგი შეუერთდა ისრაელის მემარცხენე პოლიტიკურ პარტიას „“.

2023 წლის აგვისტოში, ბურგი იყო ერთ-ერთი იმ 1500-ზე მეტ ამერიკელ, ისრაელელ, ებრაელ და პალესტინელ აკადემიკოსთა და საზოგადოების ლიდერთაგან, რომლებმაც ხელი მოაწერეს ღია წერილს, რომელშიც ნათქვამია, რომ ისრაელი იმყოფებოდა „აპართეიდის რეჟიმის“ ქვეშ და მოუწოდებდნენ აშშ-ს ებრაულ ჯგუფებს, გამოსულიყვნენ პალესტინის ტერიტორიების ოკუპაციის წინააღმდეგ.
S/2021 J 5

/2021 5 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
/2021 5 აღმოაჩინეს სკოტ შეპარდმა, დევიდ ჯ. თოლენმა და ჩად ტრუხილიომ 2021 წლის 5 სექტემბერს, 8.2 მეტრიანი სუბარუს ტელესკოპის გამოყენებით მაუნა კეას ობსერვატორიაში, ჰავაი. აღმოჩენა გამოაქვეყნა მცირე პლანეტების ცენტრმა 2023 წლის 19 იანვარს, მას შემდეგ რაც შეგროვდა ინფორმაცია საკმარისად ხანგრძლივი დროის მანძილზე, რათა დადასტურებულიყო თანამგზავრის ორბიტა.

ორბიტა
/2021 5 არის კარმეს ჯგუფის ნაწილი, იუპიტერის რეტროგრადული არარეგულარული თანამგზავრი, რომელიც მიჰყვება კარმეს მსგავს ორბიტას დიდი ნახევრღერძით 22-24 მილიონი კმ, ორბიტალური ექსცენტრისიტეტი 0.2-0.3 და დახრილობა 163-დან 166°-მდე.

ფიზიკური მახასიათებლები
/2021 5 აქვს დიამეტრი დაახლოებით 2 კმ, ვარსკვლავიერი სიდიდე 16.8.
ჯერვონტა დევისი

ჯერვონტა ბრაიანტ დევისი(დ. 7 ნოემბერი, 1994) — ამერიკელი პროფესიონალი მოკრივე. მან 2023 წელს მოიპოვა კრივის მსოფლიო ასოციაციის ტიტული მსუბუქ წონაში, მანამდე კი რეგულარულ ვერსიას ატარებდა 2019 წლიდან 2023 წლამდე. მას ასევე ჰქონდა კრივის საერთაშორისო ფედერაციის ტიტული სუპერ მსუბუქ წონაში 2017 წელს.

დევისი 2024 წლის 14 დეკემბერს ჰიუსტონში, ტეხასის შტატში, ტოიოტას ცენტრში უნდა დაეცვა თავისი ტიტული მსუბუქ წონაში. 2024 წლის ოქტომბერში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ბრძოლა გადაიდო. 2024 წლის 13 ნოემბერს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ბრძოლა 2025 წლის 1 მარტს გადაიტანეს.
2024 წლის მაისის მდგომარეობით, დევისი არის მსოფლიოში მეორე საუკეთესო აქტიური მებრძოლი მსუბუქი წონაში -ის მიხედვით, პირველზე ტრანსნაციონალური კრივის რეიტინგის საბჭოს მიერ და მეორეზე ჟურნალ -ის მიერ.
S/2018 J 3

/2018 3 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
/2018 3 აღმოაჩინა სკოტ შეპარდმა 2018 წლის 12 მაისს 6.5 მეტრიანი მაგელან-ბაადეს ტელესკოპის გამოყენებით ლას-კამპანასის ობსერვატორიაში, ჩილე. აღმოჩენა გამოაქვეყნა მცირე პლანეტების ცენტრმა 2023 წლის 19 იანვარს, მას შემდეგ რაც დაკვირვებები შეგროვდა საკმარისად ხანგრძლივი დროის მანძილზე, რათა დაედასტურებინა თანამგზავრის ორბიტა.

ორბიტა
/2018 3 არის კარმეს ჯგუფის ნაწილი, იუპიტერის რეტროგრადული არარეგულარული მთვარეების მჭიდრო გროვა, რომელიც მიჰყვება კარმეს მსგავს ორბიტას ნახევრად მთავარ ღერძებზე 22-24 მილიონი კმ, ორბიტალური ექსცენტრისიტეტია 0.2-0.3 და დახრილობა 163–166°.

ფიზიკური მახასიათებლები
მას აქვს დიამეტრი დაახლოებით 1 კმ; ვარსკვალავიერი სიდიდე 17.3, რაც მას იუპიტერის ერთ-ერთ ყველაზე პატარა ცნობილ თანამგზავრად აქცევს.
მეგობარი აქტი

მეგობარი აქტი — რესპუბლიკელი კონგრესმენის, ჯო უილსონის, მიერ საქართველოსთან დაკავშირებული წარდგენილი კანონპროექტი, რომელიც - ერთის მხრივ - ითვალსიწინებთ საქართველოსა და აშშ-ის ურთიერთობების გაღრმავებას, ხოლო - მეორეს მხრივ - სანქციების დაწესებას საქართველოს დემოკრატიისთვის ძირგამომთხრელ საქმიანობაში შემჩნეული პირებისთვის. კონგრესმენის საკანონმდებლო ინიციატივა საქართველოსთან თანამშრომლობის გაძლიერებას რამდენიმე მიმართულებით ითვალისწინებს და, ამავდროულად, საქართველოს ხელისუფლებას კონკრეტული ნაბიჯების გადადგმისაკენ მოუწოდებს.

2025 წლის 5 მაისს (თბილისის დროით - 6 მაისს, ღამის სამი საათისათვის) აშშ-ის კონგრესის ქვედა, წარმომადგენელთა პალატამ, მეგობარი აქტს კენჭი უყარა და ორპარტიული მხარდაჭერით მიიღო. კანონპროექტს აშშ-ის კონგრესის ზედა პალატის, სენატის, საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტმა მხარი 2025 წლის 27 მარტს დაუჭირა.

კანონპროექტის სახელწოდება სიმბოლურად არის შერჩეული; მისი სრული სახელწოდება არის " ’ , , ", ანუ „ანგარიშვალდებულების, მედეგობისა და დამოუკიდებლობის ასაშენებლად საქართველოს შესაძლებლობების მობილიზებისა და გაძლიერების აქტი“.

აქტის მიხედვით, იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს ხელისუფლება ანტიდასავლურ რიტორიკასა და ადამიანის უფლებების დარღვევებს შეწყვეტს, აშშ-მა შესაძლოა საქართველოსთან მნიშვნელოვანი დახმარების პაკეტს მოაწეროს ხელი, რომელიც ეკონომიკის, უსაფრთხოებისა და მოგზაურობის მიმართულებებს შეეხება.

კონგრესმენის ინიციატივა, საქართველოს მხრიდან აღნიშნული პოლიტიკური კრიტერიუმების შესრულების შემთხვევაში, „შეღავათიანი სავაჭრო რეჟიმის“ დაწესებას ითვალისწინებს, რაც ქართულ ბიზნესებს საკუთარი პროდუქციისა თუ მომსახურების შეერთებულ შტატებში გატანას გაუადვილებს. გარდა ამისა, კანონპროექტი ამერიკულ ბაზარზე მოხვედრის გამარტივებასთან ერთად, საქართველოს მოქალაქეებისათვის ვიზალიბერალიზაციის შემოღებასაც ითვალისწინებს.

კანონპროექტის ერთ-ერთი მთავარი და მნიშვნელოვანი მიმართულება უსაფრთხოებისა და თავდაცვის სექტორში თანამშრომლობის გაღრმავება. აქტი აშშ-ის თავდაცვის სექტორის ოფიციალურ პირებს დაავალდებულებს საქართველოსთვის სპეციალური ყოვლისმომცველი სამხედრო დახმარების პაკეტი შეიმუშაონ, რომელიც რუსეთის აგრესიისაგან ტერიტორიული თავდაცვისთვის საჭირო შეიარაღებით, აღჭურვილობით, წვრთნებით, ტექნიკური მხარდაჭერითა თუ ოპერაციების მხარდამჭერი ელემენტებით უზრუნველყოფასა და მომარაგებას გულისხმობს.

კანონპროექტი საქართველო-აშშ-ის ურთიერთობებს ახალ საფეხურზე გადაიყვანს, ის მხოლოდ იმ შემთხვევაში გააქტიურდება, თუკი აშშ-ის მთავრობა დაადასტურებს, რომ „საქართველომ აჩვენა მდგრადი პროგრესი დემოკრატიის აღორძინების მიმართულებით, რაც მინიმუმ გამოიხატება დაბალანსებული წინასაარჩევნო გარემოს შექმნასა და სამართლიანი და თავისუფალი არჩევნების ჩატარებაში“.

კონგრესში წარდგენილი კანონპროექტი საქართველოში „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ კანონის მიღების შემთხვევაში, პროცესში ჩართული პირებისათვის სანქციების დაწესებასაც ითვალისწინებს.
ავთანდილ ხურციძე

ავთანდილ ხურციძე (დ. 2 მაისი, 1979) — ქართველი პროფესიონალი მოკრივე, რომელიც ასპარეზობს 2002 წლიდან. მან 2017 წელს მოიპოვა -ს ტიტული, ხოლო 2011 წელს მოიგო საშუალო წონაში.

2018 წლის სექტემბერში ხურციძე გაასამართლეს რეკეტსა და თაღლითობაში და მიესაჯა ათი წლით თავისუფლების აღკვეთა, იგი 2022 წელს გაათავისუფლეს.

ადრეული კარიერა
ხურციძის რეკორდი თავის პირველ ათ ბრძოლაში ასე გამოიყურებოდა: 7–1–2, მანამდე კი უკრაინა თავის ახალ სახლად აქცია მომდევნო თხუთმეტ ბრძოლაში. უკრაინაში ბრძოლისას მან მოიგო ინტერ-კონტინენტური საშუალო წონის ტიტული 2008 წლის ივლისში და დაიცვა იგი ოთხჯერ. 2010 წლის 31 ივლისს ხურციძემ მინსკში, ბელარუსი, მეექვსე რაუნდში დაამარცხა სერგეი ხომიცკი.

ბრალდება და პატიმრობა
2018 წლის 30 აგვისტოს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ხურციძეს სახეში დანით დაჭრეს ბრუკლინის საპატიმრო ცენტრში, მას შემდეგ, რაც მისი დანაშაულებრივი სინდიკატის რაჟდენ შულაიას წევრები ლათინურ ამერიკულ ბანდასთან დაპირისპირებაში მონაწილეობდნენ.
2018 წლის სექტემბერში ხურციძე გაასამართლეს რეკეტსა და თაღლითობაში შეთქმულებაში და მიესაჯა ათი წლით თავისუფლების აღკვეთა. მისი ზედმეტი სახელია მაიკტაისონი!
ვეტარის სრუტე

ვეტარის სრუტე (; ; ) ― საერთაშორისო სრუტე სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. იგი გამოყოფს კუნძულ ვეტარს კუნძულ ტიმორის აღმოსავლეთ ნაწილისგან. სრუტე არის საერთაშორისო სრუტეების წყვილის აღმოსავლეთი ნაწილი. პირველ ომბაის სრუტე წარმოადგენს. ეს ორი სრუტე ინდოეთის ოკეანეს წყნარ ოკეანესთან აკავშირებს.

ეტიმოლოგია
ვეტარი ინდონეზიის კუნძულის სახელია, რომელიც სრუტის ჩრდილოეთ სანაპიროს მეორე მხარეს მდებარეობს.

ტეტუმში ომბაი-ვეტარის სრუტის აღსაწერად ხშირად გამოიყენება (ითარგმნება როგორც „მდედრობითი/ქალი ზღვა“). სრუტეები კუნძულ ტიმორის ჩრდილოეთით მდებარეობს, ხოლო სამხრეთით მდებარე ტიმორის ზღვა, რომელიც უფრო დიდი ტალღებით ხასიათდება, ტეტუმზე (ითარგმნება როგორც „მამრი/მამაკაცი ზღვა“) ეწოდება.

გეოგრაფია
სრუტე კუნძულ ვეტარს კუნძულ ტიმორი აღმოსავლეთ ნაწილისგან გამოყოფს. ამრიგად, იგი ინდონეზიასა და აღმოსავლეთ ტიმორს შორის მდებარეობს.

ეკოლოგია
აღმოსავლეთ ტიმორის ჩრდილოეთ ლიტორალის გასწვრივ მდებარე წყალმარჩხ სანაპირო წყლებში ზღვის ბალახის საფარი დომინირებს რომლის ფართობიც დაახლოებით 2,200 ჰექტარია (5,400 აკრი). ზღვის ბალახის საფარი მარჯნის რიფებს დალექვისგან იცავს და წარმოადგენს გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობისთვის, დიუგონისთვის საკვებ ადგილს წარმოადგენს. აღმოსავლეთ ტიმორის სანაპიროს გასწვრივ ზღვის ბალახის შვიდი გვარი ფიქსირდება.

ნავიგაცია
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის საზღვაო სამართლის კონვენციის მიხედვით, კომერციულ გემებსა და თვითმფრინავებს საერთაშორისო წყლებსა და ექსკლუზიურ ეკონომიკურ ზონებში თავისუფალი ნავიგაციის უფლება აქვთ. ტრანზიტული გასასვლელის პრინციპი მოქმედებს ომბაისა და ვეტარის სრუტეებისთვისაც, რომლებიც ორ ოკეანეს ერთმანეთთან აკავშირებენ.

ომბაი-ვეტარის მარშრუტი უფრო გრძელია, ვიდრე მალაკა-სინგაპურის სრუტის მარშრუტი. სწორედ ამიტომ, ომბაი-ვეტარის სრუტეების მარშრუტი დასავლეთ-აღმოსავლეთს შორის კომერციული ვაჭრობის უკეთეს ალტერნატივას არ წარმოადგენს. მალაკა-სინგაპურის სრუტეების მეშვეობით კომერციული გადაზიდვების შეფერხების შემთხვევაში ომბაი-ვეტარის მარშრუტს გლობალურ ვაჭრობაში გადამწვყეტი მნიშვნელობა ექნება, განსაკუთრებით აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონისთვის.

ეკონომიკა
თევზჭერა
სხვა პატარა კუნძულოვან ქვეყნებთან შედარებით აღმოსავლეთ ტიმორში თევზჭერაში ჩართულობა დაბალია. კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ და ატაუროს გარშემო, მათ შორის სრუტეშიც, თევზჭერის დონე უფრო მაღალია, ვიდრე ქვეყნის სხვა ნაწილებში, გარდა სამხრეთ სანაპიროს ზოგიერთი ნაწილისა. ბევრი მეთევზე ნახევარ განაკვეთზე ან სეზონურად თევზაობს და სხვა დროს დამატებითი საქმიანობითაა დაკავებული, როგორიცაა ხუროობა, დაქირავებით მუშაობა ან დაცვის სამსახური. თევზის ნადავლის უმეტესობა მცირე პელაგიური სახეობებისაა, მათ შორის სკუმბრია, სარდინები , ნახევარნისკარტები და სტავრიდები .

დამატებითი საკითხავი
იუპიტერ LXVI

იუპიტერ , /2017 5 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა კარნეგის ასტრონომმა სკოტ შეპარდმა 2017 წლის 23 მარტს სერრო ტოლოლოს ობსერვატორიაში გადაღებულ ორ სურათზე. აღმოჩენა გამოქვეყნდა 2018 წლის 17 ივლისს.

2018 წლის 25 სექტემბერს აღმოჩენა აღიარა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა და თანამგზავრს მიანიჭა მუდმივი ნომერი იუპიტერ .

ორბიტა
თანამგზავრი იუპიტერის გარშემო ორბიტას დაახლოებით 720.5 დღეში ასრულებს. დიდი ნახევარღერძი დაახლოებით 23.17 მილიონი კილომეტრია. ორბიტალური მოძრაობის მიმართულება ეწინააღმდეგება იუპიტერის ბრუნვას მისი ღერძის გარშემო. /2017 5-ის ორბიტის მახასიათებლები იძლევა იმის საშუალებას, რომ იგი კლასიფიცირდეს კარმე ჯგუფის წევრად.

ფიზიკური მახასიათებლები
ფიზიკური მახასიათებლები დანამდვილებით უცნობია, მაგრამ მისი სიკაშკაშის მიხედვით, ასტრონომები ვარაუდობენ, რომ თანამგზავრის დიამეტრი დაახლოებით 1 კილომეტრია.
ბაძგირეთის ციხე

ბაძგირეთის ციხე — ციხესიმაგრე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს მდინარე იმერხევისწყლის მარჯვენა შენაკადის, მდინარე ბაძგირეთისწყლის ხეობაში. ადგილმდებარეობის გამო მას ხშირად ხევწრულის ციხედაც მოიხსენიებენ. ის ისტორიული შავშეთის შემადგენელი ნაწილია.

შესწავლის ისტორია
ოსმალეთის ბატონობის დროს ეს ციხესიმაგრე და მისი მიმდებარე დასახლებები ოსმალურ ადმინისტრაციას და იქ გაბატონებულ კანონებს დაემორჩილა, რომელიც ქართული ფეოდალური მიწათმფლობელობისაგან ფრიად განსხვავებული ტიპის სოციალური სისტემა იყო. რუსეთის მმართველობის დროს აქ კამერალური აღწერები ტარდებოდა, ამასთან იქმნებოდა სპეციალური ხუთვერსიანი რუკები, სადაც ყველა პუნქტი იყო დატანილი.

ისტორიული გეოგრაფია
ბაძგირეთის ციხე ამავე სახელწოდების ხეობის თავში არის აგებული. იგი ფაქტობრივად ზემოდან გადაჰყურებს ხეობას და მისი ინფრასტრუქტურისა და მეურნეობის კონტროლის ფუნქცია გააჩნდა. ციხესიმაგრეს არ აქვს არანაირი გზის ჩამკეტი სიმაგრის ფუნქცია, რითაც მას შეეძლო ხეობაში შემოსასვლელი ჩაერაზა, ამ კუთხით ის გამოუსადეგარია, არა მხოლოდ იმერხევისთვის, არამედ თვით მარჯვენა შენაკადის, ბაძგირეთისწყლის ხეობისთვისაც. ეს ციხე იმდენად მხირეა, რო მასში მხოლოდ მოსახლეობის მცირე ნაწილს შეეძლო თავი შეეფარებინა. ერთადერთი რაც ამ ციხესიმაგრეს შეეძლო ჩაეკეტა იყო მისასვლელი ჩრდილოეთით მდებარე მდელოებისკენ და მდინარე იმერხევისწყლის ზემო დინების სანაპიროსთან არსებული არასამდინარო გადმოსასვლელი.
ბაძგირეთის აგების თარიღი - საუკუნეებით თარიღდება.

ტოპონიმები
აღნიშნულ სოფელს თურქულად მადენ ქოი ეწოდება. ციხესიმაგრეს ხშირად ხევწრულის ციხესაც უწოდებენ. ტოპონიმი „ხევწრული“, ანუ „ხევწვრილი“ ამ ადგილის გეოგრაფიული მახასიათებლებიდან წარმოდგება. ბაძგირეთის სახელწოდება ბაძგის ხის სახელწოდებიდან მომდინარეობს, რომელიც სულხან-საბა ორბელიანის ლექსიკონის მიხედვით, ეკლიან ჭყორნალს ნიშნავს.
აბდულ მუჰსინ ალ-სადუნი

აბდულ მუჰსინ ალ-სადუნი (; დ. 1879 – გ. 13 ნოემბერი, 1929) — ერაყელი პოლიტიკოსი, რომელსაც 1922 წლიდან 1929 წლებში ოთხჯერ ეკავა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა.

ბიოგრაფია
აბდულ მუჰსინ ალ-სადუნი წარმოშობით იყო ოჯახიდან, რომელიც წარმოადგენდა სადუნების საგვარეულოს. ეს საგვარეულო იყო ყველაზე მძლავრი ტომი მუნთაფიქის კონფედერაციაში. საუკუნის შუახანებში ოსმალეთის იმპერიამ ხელი შეუწყო დაპირისპირებებს ხელისუფლების მფლობელ სადუნების მეთაურებს შორის, რამაც გამოიწვია ტომის განადგურება და გაყოფა. 1871 წელს ოსმალეთის იმპერიის დიდმა ვეზირმა მინდათ-ფაშამ საბოლოოდ დაყო ტომის მეთაურები ორ ჯგუფად: ოსმალთა მომხრეები და მათი მოწინააღმდეგეები. ზოგიერთ მეთაურს შესთავაზა მუდმივი საკუთრება ტომობრივი მიწების შესახებ, როდესაც ადრე მათ მხოლოდ ხარკის აღება შეეძლოთ ამ მიწებზე გლახებისაგან. შედეგად ტომის მეთაურები ძალიან გამდიდრდნენ, ტომის დანარჩენი ნაწილი მოიჯარე ფერმერებად გადააქციეს მათი ექსპლუატაციის მიზნით.

მას მერე, რაც გაერთიანებულმა სამეფომ სამართავად აიღო ერაყი ოსმალებისგან პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, იგი იყენებდა პოლიტიკურ და ეკონომიკურ უპირატესობებს ტომის ლიდერების მიმართ, რათა წაეხალისებინა ისინი, მათ ემოქმედათ ისე, რომ ეს დახმარებოდა ერაყში ბრიტანეთის ეკონომიკურ ინტერესებს. ალ-სადუნი იყო ერთ-ერთი ისეთი, ვინც მუდმივად იკავებდა საპარლამენტო ადგილებს ამ გარიგების სანაცვლოდ. საინტერესოა, რომ ამ დროს ბევრ ტომის ლიდერის ჰქონდა პროვინციული შეხედულებები, მაგრამ ალ-სადუნი გამორჩეული იყო, რადგან იგი იყო სეიდი (მუჰამედის შთამომავალი). მან განათლება მიიღო სტამბოლის სამხედრო აკადემიაში. ალ-სადუნი მსახურობდა სამხედრო ოფიცრად ქვეყნაში, მაშინ როდესაც იგი ოსმალეთის კონტროლის ქვეშ იყო, სულთან აბდულჰამიდ -ის თანაშემწედ და ოსმალეთის პარლამენტის წევრად ათი წლის განმავლობაში. ამის შემდეგ იგი დაბრუნდა ერაყში და დაიწყო გავლენიანი პოლიტიკოსის კარიერა.

პოლიტიკური კარიერა
ალ-სადუნი იყო გამჭრიახი პოლიტიკოსი თავისი ტომობრივი და ბრიტანული კავშირებით, რაც ცხადად გამოჩნდა მისი კონტროლით პარლამენტის ალიანსზე, რომელიც ცნობილია როგორც „პროგრესივები“.

პრემიერ-მინისტრად მისი მესამე ვადის განმავლობაში, ალ-სადუნი ასევე მოლაპარაკებებს აწარმოებდა ანკარის ხელშეკრულების ფარგლებში, სადაც ერაყი დაპირდა თურქეთს, რომ მოსულის ნავთობის საბადოებიდან გადაუხდიდა მისი შემოსავლების 10 %-ს თუკი თურქეთი ამ ტერიტორიას ერაყის კონტროლში გადასვლაზე დასთანხმდებოდა. 1928 წლის დეკემბრისთვის ხალხის პროტესტი ერაყზე ბრიტანეთის ბატონობის გამო უფრო გაძლიერდა და ალ-სადუნმა დაიწყო მეფე ფეისალის მოთხოვნების მხარდაჭერა მეტი ავტონომიის შესახებ. 1929 წლის იანვარში პროტესტის ნიშნად გადადგა.

მემკვიდრეობა
მისი ხსოვნის პატივისცემის ნიშნად, ქუჩას სადაც ის მოკლეს, ოფიციალურად ეწოდა „ალ-სადუნის ქუჩა“ და ქუჩაში დადგეს მისთვის მიძღვნილი ბრინჯაოს ქანდაკება.
რაფაელი (კარელინი)

არქიმანდრიტი რაფაელი (ერისკაცობაში რუსლან ნიკოლოზის ძე კარელინი; 28 დეკემბერი, 1931, თბილისი, საქართველოს სსრ) - საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიის მღვდელი, არქიმანდრიტი, სასულიერო მწერალი. მამა რაფაელი არის ავტორი სასულიერო ხასიათის წიგნებისა და სტატიების რომლებიც ძირითადად ეხება სასულიერო აღზრდასა და ასკეტებს რომლებსაც იგი იცნობდა.

ბიოგრაფია
რუსლან კარელინი დაიბადა 1931 წლის 28 დეკემბერს თბილისში, ინჟინრისა და მასწავლებლის ოჯახში.

უმაღლესი განათლების მიღებისთანავე მან მიატოვა ამქვეყნიური ცხოვრება და აირჩია ბერმონაზვნობა .

მონაზვნობა და წოდება
მამა რაფაელი ბავშობიდანვე მართალი და სათნო ადამიანი იყო: ერთხელ როდესაც დედამ ცირკში წაიყვანა, იქ დანახულმა ილუზიებმა და სიცრუემ მას ხალისი კი არა სევდა მოჰგვარა.

1954 წელს აღკვეცეს ბერად და იმავე წელს აკურთხეს იეროდიაკვნად. ხელდასხმის შემდეგ მალევე დაიწყო მსახურება ილორის წმინდა გიორგის ეკლესიაში.

სოხუმი
მოგვიანებით მსახურობდა სოხუმის გარეუბანში, ფერისცვალების ეკლესიაში. სოხუმში ყოფნის დროს მომავალი არქიმანდრიტი შეხვდა მის პირველ სულიერ მამას - გლინსკელ არქიმანდრიტ სერაფიმს (რომანცოვს) (კანონიზაცია 2010 წელს), განთქმული განსაკუთრებული სულიერი გამოცდილებით, ხალხისადმი მგრძნობელობითა და ჭეშმარიტი ქრისტიანული სიყვარულით. მამა რაფაელი ასევე კარგად იცნობდა 2010 წელს წმინდანად შერაცხულ თეთრიწყაროს მიტროპოლიტს ზინოვი (მაჟუგა), რომელიც ცნობილია იესოს ლოცვის სიყვარულით და რომელმაც მოახერხა ადმინისტრაციული საქმიანობის შერწყმა საეკლესიო საქმიანობასთან.

საგანმანათლებლო აქტივობები
1975 წლიდან ასწავლიდა სლავურ ენას მცხეთის სასულიერო სემინარიაში და დროებით ასრულებდა ინსპექტორის მოვალეობას.

1980-იან წლებში რაფაელმა მოინახულა რუსეთის წმინდა ადგილები, მონასტრები, განსაკუთრებით ფსკოვ-პეჩერსკის მონასტერი . ცნობილია სერიოზულად დაავადებული ადამიანების განკურნების რამდენიმე შემთხვევა მისი ლოცვით უკვე სიცოცხლეშივე. შემდეგ მამა რაფაელი თბილისის სასულიერო აკადემიაში სხვადასხვა დროს ასწავლიდა სლავურ ენას, რელიგიის ისტორიას, ღვთისმეტყველებასა და ასკეტიზმს .

მან მისი სასულიერო სამსახური დაასრულა თბილისის წმ.ალექსანდრე ნეველის სახელობის ეკლესიაში. 1988 წლიდან ჯანმრთელობის გაუარესების გამო (მხედველობის დაქვეითება) გავიდა პენსიაზე და ეწევა ლიტერატურულ საქმიანობას. მისი ვებგვერდი -. შეიცავს ავტორის თეოლოგიურ და პოლემიკურ ნაშრომებს.
S/2016 J 3

/2016 3 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის კარმეს ჯგუფში. იგი რეტროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

აღმოჩენა
/2016 3 აღმოაჩინა სკოტ შეპარდმა 2016 წლის 9 მარტს, ჩილეში, ლას-კამპანასის ობსერვატორიაში, მაგელან-ბაადეს 6.5 მეტრიანი ტელესკოპის გამოყენებით. აღმოჩენა გამოაქვეყნა მცირე პლანეტების ცენტრმა 7 წლის შემდეგ, 2023 წლის 5 იანვარს, მას შემდეგ, რაც დაკვირვებები შეგროვდა საკმარისად ხანგრძლივი დროის მანძილზე, რათა დაედასტურებინა თანამგზავრის ორბიტა.

ორბიტა
/2016 3 არის კარმეს ჯგუფის ნაწილი, რომელიც მიჰყვება კარმეს მსგავს ორბიტას ნახევრად მთავარ ღერძებზე 22-24 მილიონი კმ, ორბიტალური ექსცენტრისტები 0.2-0.3 და დახრილობა 163–166°.

ფიზიკური მახასიათებლები
მისი დიამეტრია დაახლოებით 2 კმ, ვარსკვლავიერი სიდიდე 16.7.
S/2022 J 1

/2022 1 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის კარმეს ჯგუფში. იგი რეტროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

აღმოჩენა
/2022 1 აღმოაჩინა სკოტ შეპარდმა 2022 წლის 30 აგვისტოს, ჩილეში, სერრო ტოლოლოს ობსერვატორიაში, 4.0 მეტრიანი ვიქტორ მ. ბლანკოს ტელესკოპის გამოყენებით. აღმოჩენა დაამტკიცა მცირე პლანეტების ცენტრმა 2023 წლის 22 თებერვალს, მას შემდეგ რაც დაკვირვებები შეგროვდა საკმარისად ხანგრძლივი დროის მანძილზე, რათა დაადასტუროს თანამგზავრის ორბიტა.

ორბიტა
/2022 1 არის კარმეს ჯგუფის ნაწილი, რომელიც მიჰყვება კარმეს მსგავს ორბიტას დიდ ნახევრღერძებზე 22–24 მილიონი კმ, ორბიტალური ექსცენტრისიტეტი 0.2-0.3, დახრილობა 163-166°.

ფიზიკური მახასიათებლები
მისი დიამეტრია დაახლოებით 2 კმ, ვარსკვლავიერი სიდიდე 23.8. თანამგზავრს აკვირდებოდნენ 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, ყველაზე ადრეული დაკვირვები 2003 წლის 24 თებერვლით თარიღდება.