ხოსე მარია კაბრალი

ხოსე მარია კაბრალ ი ლუნა (დ. 12 დეკემბერი, 1816 — გ. 28 თებერვალი, 1899) — დომინიკელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. 1865 წელს იგი დომინიკელთა რესპუბლიკის დე ფაქტო პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა, ხოლო 1866–1868 წლებში კონსტიტუციური პრეზიდენტი იყო. იგი პირველი დომინიკელი პრეზიდენტია, რომელიც საყოველთაო მამაკაცთა საარჩევნო უფლების საფუძველზე აირჩიეს.

კაბრალი 1816 წლის 12 დეკემბერს ინხენიო ნუევოში, სან-კრისტობალის პროვინციის ერთ-ერთ სოფელში დაიბადა. იგი აქტიურად მონაწილეობდა ჰაიტისგან ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვების პროცესში, მოგვიანებით კი სანტო-დომინგოს ანექსიას დაუპირისპირდა.

იგი თან ახლდა ფრანსისკო დელ როსარიო სანჩესს იმ ექსპედიციაში, რომელიც დომინიკელთა რესპუბლიკაში ჰაიტიდან, ელ-სერკადოს გავლით შევიდა, რათა ესპანეთის მიერ განხორციელებულ ანექსიას აღდგომოდა წინ.

ადრეული წლები და ოჯახი
ხოსე მარია კაბრალი დაიბადა 1816 წლს 12 დეკემბერს ინხენიო ნუევოში, სან-კრისტობალის მახლობლად. იგი მარია რამონა დე ლუნა ი ანდუხარისა (დ. 1787 — გ. 1877) და ხუან მარკოს კაბრალ ი აიბარის (დ. 1792 — გ.1853) შვილი გახლდათ. მისი ორივე მშობელი წარმოშობით ინჩადან იყო. მისი პაპა-ბებიები იყვნენ მარკოს კაბრალ ვალერა, მარია დე აიბარ ი ლუნა, ბლას დე ლუნა და მარია ფრანსისკა ანდუხარ დე სოტო. მას 9 და-ძმა ჰყავდა: მელქორ მარია (პრეზიდენტ მარკოს კაბრალის მამა), დიონისიო (გენერალური შტაბის გენერალი და სან-ხოსე-დე-ოკოას კომანდანტე), ანა მარია, რაიმუნდო, მიგელი (გენერალი და სან-კრისტობალის ალკალდე), ტყუპები ხულია და მარია ანტონია, რუფინა და მარკოს ანტონიო კაბრალ ი ლუნა.

1845 წლის 7 იანვარს მან ჯვარი დაიწერა თავის ბიძაშვილზე, ხუანა სალუსტიანა დე ლუნა სანტანაზე. ხუანა იყო მარია დელ როსარიო სანტანა ბეხარანოსა (ტერესა ბეხარანო ფრანკოსა და ფულხენსიო სანტანა ფამილიასის ასული, რომელსაც პირდაპირი ნათესაობა არ აკავშირებდა პედრო სანტანა ფამილიასთან) და ფრანსისკო დე ლუნა ი ანდუხარის (მარია ფრანსისკა დე ანდუხარ სანტანას, ზემოხსენებული ფულხენსიო სანტანა ფამილიასის დისშვილისა და ბლას დე ლუნა აიბარის ვაჟი) ქალიშვილი. ამ კავშირიდან დაიბადა ალეხანდრო კაბრალ ი ლუნა, რომელიც ხულია მოლინას მომავალი გუბერნატორის, ერნან კაბრალის მამა გახლდათ. მას ასევე ჰყავდა არაკანონიერი შთამომავლობა ალტაგრასია პალმირა „კომაი“ დე ლეონ ოროსკოსთან, რომელთანაც შეეძინა ალეხანდრო კაბრალ დე ლეონი. კაბრალის სხვა არაკანონიერი შვილები იყვნენ მარსიანო კაბრალი და დოლორეს „ლოლა“ კაბრალი.

2010 წელს თითქმის ასი წლის მერსედეს კაბრალმა განაცხადა, რომ მამამისი, ხოსე მარია კაბრალ სოსა, კაბრალ ი ლუნას შვილი იყო, თავად კი — ამ უკანასკნელის შვილიშვილი.

პირველი მმართველობა (დე ფაქტო)
1865 წლის 15 მაისს კაბრალი სან-მიგელ-დე-ლა-ატალაიას დეპუტატად აირჩიეს. მოგვიანებით, 4 აგვისტოს, მან სახელმწიფო გადატრიალება განახორციელა, რომელიც მისი მძახლის, ბუენავენტურა ბაესის მიერ იყო დაფინანსებული. ამ გზით მან გენერალი პედრო პიმენტელი დაამხო. ეს მოხდა სულ რაღაც ერთ თვეში მას შემდეგ, რაც ესპანელმა გუბერნატორმა და მისმა ჯარებმა ქვეყანა დატოვეს, ესპანეთის დედოფლის, ისაბელ -ის მიერ მარტში ხელმოწერილი დეკრეტის საფუძველზე, რომელიც დომინიკელთა რესპუბლიკის დამოუკიდებლობას აღიარებდა.

გადატრიალების შემდეგ კაბრალი „რესპუბლიკის მფარველად“ გამოცხადდა, რათა ქვეყანა ახალი მთავრობის ჩამოყალიბებამდე ემართა. 1865 წლის 14 ნოემბერს ეროვნულმა კონვენციამ კონსტიტუციურ პრეზიდენტად იმ დროს დევნილობაში მყოფი ბუენავენტურა ბაესი დანიშნა. ბაესის ჩამოსვლამდე აღმასრულებელი ხელისუფლების დროებით ხელმძღვანელად ელ-სეიბოს გუბერნატორი, გენერალი პედრო გილერმო გამწესდა. მომდევნო დღეს კაბრალი კურასაოში გაემგზავრა არჩეული პრეზიდენტის ჩამოსაყვანად და ქვეყანაში მასთან ერთად იმავე წლის 8 დეკემბერს დაბრუნდა. პრეზიდენტმა ბაესმა იგი დაუყოვნებლივ ომის მინისტრად (შეიარაღებული ძალების მინისტრის თანამედროვე ექვივალენტი) დანიშნა.

მისი პირველი მმართველობის პერიოდიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია ის წვლილი, რომელიც შეიტანეს ახალი კონსტიტუციის შემუშავებაში. ამ დოკუმენტმა 18 წელს გადაცილებულ ყველა დომინიკელ მამაკაცს საყოველთაო ხმის მიცემის უფლება მიანიჭა. გარდა ამისა, 1865 წლის 17 აგვისტოს პრეზიდენტმა კაბრალმა სიკვდილით დასჯა გააუქმა და აკრძალა დომინიკელთა გაძევება ქვეყნის ტერიტორიიდან.

მეორე მმართველობა (კონსტიტუციური)
1866 წლის 28 მაისს გენერალი ბაესი გადადგა გენერალ გრეგორიო ლუპერონის (ესპანეთის წინააღმდეგ დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის ლიდერის) მეთაურობით დაწყებული რევოლუციის შედეგად. იმავე წლის სექტემბერში საყოველთაო მამაკაცთა საარჩევნო უფლების საფუძველზე არჩევნები ჩატარდა, რომელშიც ხოსე მარია კაბრალმა გაიმარჯვა. იგი გახდა პირველი პრეზიდენტი, რომელიც აირჩიეს ცენზურით შეზღუდული საარჩევნო უფლების (რომელიც ხმის უფლებას მხოლოდ მდიდრებს აძლევდა) გარეშე.

ხოსე მარია კაბრალი ხელისუფლებაში 1866 წლის 22 აგვისტოს დაბრუნდა როგორც აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელი, ხოლო იმავე წლის 29 სექტემბერს რესპუბლიკის კონსტიტუციური პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა.

მისი კაბინეტი შემდეგი პირებისგან შედგებოდა:მანუელ მარია კასტილიო, შინაგან საქმეთა და პოლიციის მინისტრი; ხოსე გაბრიელ გარსია, ადგილობრივი ისტორიოგრაფიის მამა, იუსტიციის, სახალხო განათლებისა და საგარეო საქმეთა მინისტრი; ხუან რამონ ფიალიო, ფინანსთა და ვაჭრობის მინისტრი; პედრო ვალვერდე ი ლარა, ომისა და საზღვაო საქმეთა მინისტრი.

1866 წლის 31 დეკემბერს, აღმასრულებელი რეზოლუციითა და მისი მმართველობის პერიოდში, შეიქმნა პროფესიული ინსტიტუტი (ამჟამად: სანტო-დომინგოს ავტონომიური უნივერსიტეტი — ).

1867 წელს, ბუენავენტურა ბაესის მომხრეების წინააღმდეგ საკუთარი მთავრობის დაცვისას, მიღებული ჭრილობის შედეგად გენერალი გასპარ პოლანკო გარდაიცვალა. კაბრალის ადმინისტრაცია სამანას ყურის ამერიკის შეერთებული შტატებისთვის იჯარით გადაცემას გეგმავდა, რის გამოც იგი აჯანყების შედეგად დაამხეს.

გარდაცვალება
იგი სანტო-დომინგოში 1899 წლის 28 თებერვალს გარდაიცვალა.