iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰილარიუს ფუსკუსის სამარხი

ჰილარიუს ფუსკუსის სამარხი — სამარხი ძეგლი, რომელიც მდებარეობს აპიუსის გზის მეოთხე მილთან, რომის სამხრეთ-აღმოსავლეთით.

ისტორია
სამარხი აღადგინა ლუიჯი კანინამ 1800-იანი წლების შუა პერიოდში. წარწერა, რომელზეც დატანილი იყო ქვის ნაგებობაზე გამოსახული პირების სახელები, გაქრა 1978-1998 წლებს შორის პერიოდში. ქანდაკებები ასლებია: ორიგინალები ამჟამად დიოკლეტიანეს აბანოების ეროვნულ მუზეუმშია.

არქიტექტურა
სამარხის არქიტექტურა და ფიგურების ანალიზი (განსაკუთრებით ქალების ვარცხნილობა) მიუთითებს, რომ სამარხი აშენებულია რესპუბლიკური პერიოდის ბოლოს, იმპერიული ეპოქის დასაწყისში (დაახლოებით ძვ. წ. 30 წ.).
ნიკოლაი დოლგოპოლოვი

ნიკოლაი საბას ძე დოლგოპოლოვი (; დ. 24 თებერვალი, 1879, არხანგელსკი, რუსეთის იმპერია — გ. 24 ივნისი, 1972, კორმეიზ-ან-პარიზი, ვალ-დ’უაზი, საფრანგეთი) — ექიმი და რუსული ემიგრაციის საზოგადო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატი ვორონეჟის გუბერნიიდან.

ბიოგრაფია
სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტზე, სამხედრო სამედიცინო აკადემიასა და დორპატის უნივერსიტეტში. სტუდენტურ არეულობაში მონაწილეობისთვის სასჯელს იხდიდა სანქტ-პეტერბურგის საპატიმროში. 1906 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, ვორონეჟის გუბერნიაში პედიატრად მსახურობდა.

1907 წლის თებერვალში იგი აირჩიეს მეორე სახელმწიფო სათათბიროს წევრად ვორონეჟის გუბერნიიდან. შედიოდა სოციალისტ-რევოლუციონერთა ჯგუფში. სათათბიროში იყო მუდმივმოქმედი კომიტეტის წევრი გ. ა. გორბუნოვთან, დ. ლ. ზიმინთან, ფ. ი. რჟეხინთან, ვ. მ. სტრელკოვთან ერთად.

1914 წელს მან დააარსა გაზის ნიღბების ქარხანა. 1917 წელს, თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, 11 ივლისიდან იყო დროებითი მთავრობის წარმომადგენელი შავი ზღვის გუბერნიასა და ყუბანის ოლქში.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, მან მონაწილეობა მიიღო თეთრ მოძრაობაში, მათ შორის ყუბანის პირველ კამპანიაში. 1919 წლის დეკემბრიდან 1920 წლის მარტამდე იგი ხელმძღვანელობდა საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტს სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლის დაქვემდებარებულ სპეციალურ კონფერენციაზე, შემდეგ კი იყო სამხრეთ რუსეთის მთავრობაში ჯანდაცვის მინისტრი. 1920 წლის ნოემბერში იგი ამერიკის წითელი ჯვრის მისიით ევაკუირებული იქნა ყირიმიდან.

საფრანგეთში ემიგრაციაში ყოფნისას, ის პარიზში ცხოვრობდა. 1921-1922 წლებში იყო რუსეთის წითელი ჯვრის საზოგადოების სპეციალური კომისიის წევრი. 1925 წლის შემდეგ ის „ზემგორის“ თავმჯდომარე იყო. გარდა ამისა, იგი იყო საქველმოქმედო და ჰუმანიტარული ორგანიზაციების ასოციაციის საკოორდინაციო კომიტეტის წევრი (1937 წლიდან), რუსი ექიმების მეჩნიკოვის საზოგადოების აუდიტის კომისიის წევრი (1946 წლიდან) და ტურგენევის სახელობის ბიბლიოთეკის ასოციაციის წევრი. 1949 წელს მან კორმეიზ-ან-პარიზში დააარსა რუსული მოხუცებულთა სახლი და მისი დირექტორი იყო.

სიცოცხლის ბოლო წლები მან თავის მიერ დაარსებულ კორმეიზ-ან-პარიზის რუსულ სახლში გაატარა. ის 1972 წელს გარდაიცვალა. დაკრძალულია სენტ-ჟენევიევ-დე-ბუას სასაფლაოზე.
ალექსანდრე იმერლიშვილი

ალექსანდრე იმერლიშვილი (დ. 15 ივნისი, 1905) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე იმერლიშვილი დაიბადა 1905 წლის 15 ივნისს. დაამთავრა თბილისის მე-4 შრომის სკოლა 1919-1928 წლებში და მუშა-ახალგაზრდობის თეატრის სტუდია 1929-1931.

1920-1929 წლებში მუშაობდა თბილისის სატირის თეატრში. 1929-1931 წლებში თეატრალურ სტუდიაში. 1931-1932 წლებში მუშა-ახალგაზრდობის თეატრში. 1933-1934 წლებში ნაძალადევის თეატრის მოძრავ დასში. 1934-1935 წლებში რკინიგზის მუშათა თეატრში. 1936-1937 წლებში მუსიკალური კომედიის თეატრში. 1937-1938 წლებში ახალციხის სახელმწიფო თეატრში. 1938-1939 წლებში სიღნაღის სახელმწიფო თეატრში. 1939 წლიდან გორის სახელმწიფო თეატრში. იყო პროფკავშირის წევრი 1925 წლიდან.
სიბილა(იერუსალიმის დედოფალი)

სიბილა(ძველი ფრანგული:;დ.დაახლოებით 1159 – 25 ივლისი,გ.1190) იყო იერუსალიმის დედოფალი 1186 წლიდან 1190 წლამდე.იგი მეფობდა თავის ქმართან,გი ლუზინიანელთან ერთად,რომელიც ურყევად უყვარდა,მიუხედავად იმისა,რომ ის არაპოპულარული იყო იერუსალიმის სამეფოს ბარონებს შორის.სიბილა იყო მეფე ამალრიკის უფროსი ქალიშვილი და აგნეს კურტენელის ერთადერთი ქალიშვილი.მისი მამა 1174 წელს გარდაიცვალა და მის მემკვიდრედ ბალდუინი იქცა.როდესაც გაირკვა, რომ 13 წლის ბალდუინს კეთრი ჰქონდა,სიბილას ქორწინების საკითხი სასწრაფოდ გადაიდგა.რეგენტმა,ტრიპოლის გრაფმა რაიმონ -მ,1176 წლის ბოლოს მოაწყო მისი დაქორწინება მონფერატელ უილიამ ლონგსვორდზე,მაგრამ ერთი წლის შემდეგ უილიამი გარდაიცვალა,რის შედეგადაც იგი ორსულად დარჩა და იაფასა და ასკალონის საგრაფოს დაეუფლა.ვაჟის,ბალდუინის,გაჩენიდან მალევე,სიბილა საჯაროდ თავის ძმასთან ერთად გამოჩნდა,რითაც ტახტის მემკვიდრედ დაინიშნა.სიბილას მეორე ქორწინება,გი ლუზინიანელზე,1180 წელს მისმა ძმამ მოაწყო.სავარაუდოდ,რაიმონის მიერ დაგეგმილი გადატრიალების ჩაშლის მიზნით,ქორწინებამ დიდგვაროვნება ღრმად გახლიჩა.1183 წლისთვის მეფე ბალდუინი სრულიად ინვალიდი გახდა,ასევე იმედგაცრუებული იყო გიის ხასიათითა და ლიდერობის უნარით. ტახტზე გიის ასვლის თავიდან ასაცილებლად,მან სიბილას ვაჟი თანამეფედ აკურთხა და სიბილას გიისგან გამოყოფა სცადა,მაგრამ მან უარი თქვა.სიბილას ძმა,ბალდუინ ,1185 წელს გარდაიცვალა,რაიმონი სიბილას ან გიის ნაცვლად ბალდუინ -ის რეგენტად დანიშნა.ახალგაზრდა მეფე მომდევნო წელს გარდაიცვალა და სიბილამ ტახტი რაიმონის ამბიციების საწინააღმდეგოდ სწრაფად იმოქმედა.იგი დათანხმდა თავისი მხარდამჭერების მოთხოვნას, რომ გი თანამდებობიდან გადაეყენებინა იმ პირობით, რომ მას შეეძლო შემდეგი ქმრის არჩევა.1186 წლის სექტემბრის შუა რიცხვებში კორონაციის დროს მან თავისი მხარდამჭერები გააცურა გიის არჩევით და თავად დააგვირგვინა ის.სალადინმა ისარგებლა სამეფოში არსებული უთანხმოებით და 1187 წელს შეიჭრა იერუსალიმის სამეფოში,რითაც იგი ერთ ქალაქამდე,ტვიროსამდე,შეამცირა.სიბილამ მოინახულა თავისი ქმარი,რომელიც ჰატინის გადამწყვეტ ბრძოლაში ტყვედ იყო აყვანილი და სალადინისგან მისი გათავისუფლება უზრუნველყო.ის აკრის მახლობლად ეპიდემიით გარდაიცვალა,როდესაც გი ალყაში აქცევდა მას.
კაპუსტინ იარი

კაპუსტინ იარი , ოფიციალური სახელწოდება რუსეთის ფედერაციის მე-4 სახელმწიფო ცენტრალური სატესტო პოლიგონი , კოდური დასახელება სამხედრო ნაწილი 15644 — სარაკეტო პოლიგონი, მდებარე რუსეთში, ასტრახანის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.

საცდელი პოლიგონი შეიქმნა 1946 წლის 13 მაისს, როგორც სსრკ-ს შეიარაღებული ძალების სამინისტროს სახელმწიფო ცენტრალური საცდელი პოლიგონი სარაკეტო იარაღის, პირველი საბჭოთა ბალისტიკური და საზენიტო რაკეტების შესამოწმებლად.

საცდელ მოედანს სახელი ახლომდებარე ძველი სოფლის, კაპუსტინ იარის მიხედვით დაერქვა, რომელიც სამხრეთ-აღმოსავლეთით ზნამენსკის ქალაქს ესაზღვრება. ზამენსკის ქალაქთან ახლოს მდებარეობს კაპუსტინ იარის სამხედრო აეროდრომი.
მონაზონი (2018 ფილმი)

მონაზონი — 2018 წლის ამერიკული საშინელებათა ფილმია, რომლის რეჟისორიც კორინ ჰარდია, სცენარის ავტორი კი გარი დაუბერმანი, დაუბერმანისა და ჯეიმს ვანის მოთხრობის მიხედვით. ფილმში მონაწილეობენ ტაისა ფარმიგა, დემიან ბიშირი და იონას ბლოკე, ხოლო ბონი აარონსი კვლავ ასრულებს დემონი მონაზონის როლს, ვალაკის განსახიერებას, ფილმიდან ჯადოქრობა 2. სიუჟეტი მოგვითხრობს კათოლიკე მღვდლისა და მის ახალბედა მონაზონის შესახებ, რომლებიც 1952 წელს რუმინეთში აღმოაჩენენ უწმინდურს საიდუმლოს. მას მოჰყვა გაგრძელება მონაზონი , რომელიც 2023 წელს გამოვიდა.

 . -მა და -მ გამოაცხადეს მონაზონის გადაღება, რომლის პროდიუსერებიც პიტერ საფრანი და ვანი იქნებიან. ფილმის საწყისი სცენარი დევიდ ლესლი ჯონსონმა დაწერა. ჰარდიმ ხელი მოაწერა მონაზონის რეჟისორობას ვანისა და დაუბერმანის ახალი სცენარით. ძირითადი გადაღებები 2017 წლის მაისში დაიწყო ბუქარესტში, რუმინეთში.

მონაზონი ამერიკის შეერთებულ შტატებში 2018 წლის 7 სექტემბერს გამოვიდა. მან უარყოფითი შეფასებები მიიღო და მსოფლიო მასშტაბით 366 მილიონი დოლარი გამოიმუშავა, რითაც მოჩვენებების სერიის ყველაზე მაღალშემოსავლიან ფილმად იქცა. 2023 წელს გამოვიდა მისი გაგრძელება მონაზონი .
ევროპაში გამარჯვების დღე

ევროპაში გამარჯვების დღე — სამოქალაქო დღესასწაული, რომელიც ზეიმობს მეორე მსოფლიო ომის დასრულებას. 1945 წლის 8 მაისს მოკავშირეებმა ფორმალურად მიიღეს გერმანიის შეიარაღებული ძალების უპირობო კაპიტულაცია. ამით ოფიციალურად დასრულდა საბრძოლო მოქმედებები. აღმოსავლეთ ფრონტზე უკანასკნელი ცნობილი გასროლა განხორციელდა 11 მაისს.

არაერთი ქვეყანა აღნიშნავს ამ დღეს საჯარო დღესასწაულად, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ფაშიზმზე გამარჯვების დღე, გათავისუფლების დღე ან უბრალოდ გამარჯვების დღე. დიდ ბრიტანეთში ეს დღე ხშირად აღინიშნება აბრევიატურით , რომელიც ჯერ კიდევ 1944 წლის სექტემბერში შეიქმნა მომავალში მოსალოდნელი გამარჯვების მოლოდინში.

რუსეთსა და ზოგიერთ ყოფილ საბჭოთა ქვეყანაში 9 მაისს აღნიშნავენ, რადგან გერმანიის უპირობო კაპიტულაცია ძალაში შევიდა ცენტრალური ევროპის ზაფხულის დროით 8 მაისის 23:01-ზე, რაც მოსკოვის დროით 9 მაისის 00:01-ს შეესაბამებოდა.
ისტორია
1945 წლის 30 აპრილს დაიწყო ბრძოლები რაიხსტაგისათვის. რაიხსტაგის შტურმი დაევალა 171-ე მსროლელ დევიზიას და 150-ე მსროლელ დევიზიას. იმავე დღის საღამოს სერჟანტებმა მ. ეგოროვმა და მელიტონ ქანთარიამ რაიხსტაგზე გამარჯვების დროშა აღმართეს. ჰიტლერმა 30 აპრილს თავი მოიკლა. ადმირალ დენიცის ახალმა მთავრობამ 1 მაისს საბჭოთა სარდლობას პარლამენტიორები გაუგზავნა და გადასცა გებელსისა და ბორმანის ხელმოწერილი წინადადება საბრძოლო მოქმედების დროებით შეწყვეტის თაობაზე. საბჭოთა სარდლობამ კაპიტულაცია მოითხოვა. გერმანელთა სარდლობამ უარყო ეს მოთხოვნა. 1 მაისს საღამოს საბჭოთა ჯარებმა შეტევა განაახლეს. 2 მაისს ბერლინის გარნიზონის ნარჩენებმა ბერლინის დაცვის უფროსის გენერალ ვაიდლინგის მეთაურობით იარაღი დაყარეს. ერთდროულად საბჭოთა ჯარები უტევდნენ აგრეთვე დასავლეთის მიმართულებით. 25 აპრილს რიზის და ტორგაუს რაიონებში უკრაინის პირველი ფრონტის ჯარები შეხვდნენ ამერიკის პირველი არმიის ნაწილებს, 7 მაისს ბელორუსიის პირველი ფრონტის ჯარები ფართო ფრონტით გავიდნენ მდინარე ელბაზე, ხოლო ბელორუსიის მეორე ფრონტის ჯარები 4-5 მაისს ინგლისის ჯარებს შეხვდნენ.

კარლ დენიცის ხელმძღვანელობით შექმნილი ადმინისტრაცია ცნობილია როგორც ფლენსბურგის მთავრობა. სამხედრო კაპიტულაციის აქტს პირველად ხელი 7 მაისს 02:41-ზე საათზე საფრანგეთის ქალაქ რეიმსში -ის შტაბბინაში მოაწერეს, ხოლო ოდნავ შეცვლილ დოკუმენტს, რომელიც საბოლოოდ გახდა გერმანიის კაპიტულაციის აქტი, ხელი მოაწერეს 1945 წლის 8 მაისს, ბერლინის კარლსჰორსტში, ადგილობრივი დროით 22:43 საათზე.
გამარჯვების დღე (9 მაისი)

გამარჯვების დღე — სამოქალაქო დღესასწაული, რომელიც ზეიმობს 1945 წელს საბჭოთა კავშირის მიერ ნაცისტურ გერმანიაზე გამარჯვებას. აღინიშნება 1945 წლის 8 მაისს გვიან საღამოს (მოსკოვის დროით — 9 მაისს) გერმანიის კაპიტულაციის აქტის ხელმოწერის აღსანიშნად. საბჭოთა მთავრობამ გამარჯვება გამოაცხადა 9 მაისის დილით ბერლინში ხელმოწერის ცერემონიის შემდეგ. დღესასწაული 1945 წელს დაწესდა, თუმცა უქმე დღედ 1965 წელს გამოცხადდა.

აღმოსავლეთ გერმანიაში 8 მაისი აღინიშნებოდა როგორც გათავისუფლების დღე 1950 წლიდან 1966 წლამდე. 1967 წელს 8 მაისს აღნიშნეს საბჭოთა სტილის „გამარჯვების დღე“. 2002 წლიდან გერმანიის ფედერალურ მხარეში მეკლენბურგ-წინა პომერანია აღინიშნება ნაციონალ-სოციალიზმისგან გათავისუფლებისა და მეორე მსოფლიო ომის დასრულების დღე. საქართველოში 9 მაისი ოფიციალურ უქმე დღედაა გამოცხადებული და ეწოდება ფაშიზმზე გამარჯვების დღე.

1991 წლიდან 9 მაისს რუსეთის ფედერაცია ოფიციალურად აღნიშნავს გამარჯვების დღეს. დღესასწაული იმავე დღესა და ესთეტიკით აღინიშნებოდა საბჭოთა კავშირის დროსაც. ევროპული ქვეყნების უმეტესობა აღნიშნავს ევროპაში გამარჯვების დღეს ( ან - ) 8 მაისს, ხოლო 9 მაისს აღინიშნება ევროპის დღე. 1950 წლის 9 მაისს საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა რობერტ შუმანმა გამოაქვეყნა შუმანის დეკლარაცია, რომლითაც ევროპის ნახშირისა და ფოლადის გაერთიანება შეიქმნა.
ჩაპაბის მუნიციპალიტეტი

ჩაპაბის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 385 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 169.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 20 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩაპაბი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31018.
ხილული გამოსხივება

ხილული გამოსხივება — ელექტრომაგნიტური გამოსხივება იმ სიხშირეთა დიაპაზონში, რომელსაც ადამიანის თვალი აღიქვამს ( – , რაც შეესაბამება ≈400-იდან 700 ნმ-მდე ტალღის სიგრძეს ვაკუუმში). ძალიან მაღალი ინტენსიურობის სინალეს თვალი აღიქვამს სიხშირეთა რამდენადმე ფართო დიაპაზონში. საშუალოდ ადამიანის თვალის სინათლისადმი მგრძნობიარობის დამოკიდებულებას სინათლის სიხშირეზე (თვალის სპექტრული მგრძნობიარობა) ახასიათებენ სპექტრული სინათლოვანი ეფექტურობის ფუნქციით (ე. წ. თვალის ხილულობის წირი). ეს ფუნქცია საფუძვლად უდევს ყველა შუქტექნიკურ გაანგარიშებას. სინათლის ტალღების სიხშირეთა განსხვავება ზოგად შემთხვევაში ადამიანის მიერ აღიქმება როგორც განსხვავება ფერის მიხედვით.

ელემენტარული ნაწილაკი, რომელიც განსაზღვრავს სინათლეს არის ფოტონი. სინათლის სამი ძირითადი მახასიათებელია (ანუ ყველა ელექტრომაგნიტური გამოსხივების):
ინტენსივობა (ამპლიტუდა), რომელსაც ადამიანი სინათლის სიკაშკაშის სახით აღიქვამს;
სიხშირე (ტალღის სიგრძე), რომელსაც ადამიანი სინათლის ფერით აღიქვამს, და
პოლარიზაცია (რხევის კუთხე), რომელიც ადამიანის მიერ მხოლოდ სუსტად აღიქმება ჩვეულებრივ ვითარებაში.

მისი სიჩქარე, ვაკუუმში 300 000 000 მეტრი წამში (300 000 კილომეტრი წამში), ბუნების ერთ–ერთი ძირითადი მუდმივაა. სინათლეს ახასიათებს ორივე – ტალღისა და ნაწილაკის თვისებები. ეს მახასიათებელი ცნობილია, როგორც ტალღურ–ნაწილაკური დუალიზმი. მეცნიერებას სინათლის შესახებ ოპტიკას უწოდებენ, ის თანამედროვე ფიზიკის კვლევის მნიშვნელოვანი სფეროა.

ხილული გამოსხივების სპექტრი
როდესაც თეთრი სინათლის სხივი პრიზმაში იშლება, წარმოიქმნება სპექტრი, რომელშიც სხვადასხვა ტალღის სიგრძის გამოსხივება სხვადასხვა კუთხით გარდატყდება. სპექტრის ნაწილს წარმოადგენენ ფერებს, ანუ ფერებს, რომელთა მიღებაც შესაძლებელია ერთი ტალღის სიგრძის სინათლის გამოყენებით (უფრო ზუსტად, ტალღის სიგრძის ძალიან ვიწრო დიაპაზონით), სპექტრული ფერები ეწოდებათ. ძირითადი სპექტრული ფერები (რომლებსაც საკუთარი სახელები აქვთ), ასევე ამ ფერების გამოსხივების მახასიათებლები წარმოდგენილია ცხრილში:
ჩემასის მუნიციპალიტეტი

ჩემასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 38 934 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 398.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 27.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩემასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31019.
ჩიჩიმილის მუნიციპალიტეტი

ჩიჩიმილის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 406 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 470 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 20 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩიჩიმილა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31021.
ჩიკსულუბ-პუებლოს მუნიციპალიტეტი

ჩიკსულუბ-პუებლოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 497 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 44.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 101.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩიკსულუბ-პუებლო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31020.
ჩიკინცონოტის მუნიციპალიტეტი

ჩიკინცონოტის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 363 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 473.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 9.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1957 წლის 21 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩიკინსონოტი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31022.
კუსამის მუნიციპალიტეტი

კუსამის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 560 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 93.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 59.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კუსამა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31015.
კუნკუნულის მუნიციპალიტეტი

კუნკუნული მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 714 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 135.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 12.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კუნკუნული. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31014.
კონკალის მუნიციპალიტეტი

კონკალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 671 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 82.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 63.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 263.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კონკალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31013.
ჩუმაიელის მუნიციპალიტეტი

ჩუმაიელის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 244 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 83.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 38.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩუმაიელი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31024.
ჩოჩოლის მუნიციპალიტეტი

ჩოჩოლის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 863 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 292.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 16.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩოჩოლა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31023.
ვია ლატინა

ვია ლატინა — რომაული გზა იტალიაში, რომელიც რომიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით დაახლოებით 200 კილომეტრის განმავლობაში გადიოდა.

მარშრუტი
გზა მიემართებოდა პორტა ლატინადან აურელიანეს კედლებში რომში ალგიდუსის მთის უღელტეხილამდე; მას მნიშვნელოვანი როლი ჰქონდა რომის ადრეულ სამხედრო ისტორიაში. ის წინ უსწრებდა ვია აპიას, როგორც კამპანიაში მიმავალ გზას, რამდენადაც ლათინური კოლონია კალესში დაარსდა ძვ. წ. 334 წელს და რომიდან გზით უნდა ყოფილიყო მისაწვდომი, მაშინ როცა ვია აპია მხოლოდ ოცდაორი წლის შემდეგ აშენდა. ის ასევე მიჰყვება კომუნიკაციის გაცილებით ბუნებრივ ხაზს, საინჟინრო სირთულეების გარეშე, რომელთა გადალახვაც ისრის ფორმის ვია აპიას მოუწია. როგორც გამავალი მარშრუტი, ის წინ უსწრებდა ვია ლაბიკანას, თუმცა ეს უკანასკნელი შესაძლოა მოგვიანებით უფრო სასურველი ყოფილიყო
.

მათი შეერთების შემდეგ, ვია ლატინა აგრძელებდა -ის (მდინარე საკო) ხეობის გაყოლებას, მიჰყვებოდა თანამედროვე რკინიგზის ხაზს ნეაპოლისკენ, და გაივლიდა ჰერნიკის ბორცვების ქვემოთ, ანანიის (სადაც ის შეუერთდა ვია პრენესტინას), ფერენტინოს, ფროზინონეს და სხვა
.
ფრეგელაეში მან გადაკვეთა ლირი, შემდეგ კი გაიარა აკინო და კასინო, ორივე შედარებით დაბლობ ქალაქი.
შემდეგ იგი შევიდა აპენინებსა და როკა მონფინას ვულკანურ ჯგუფს შორის არსებულ მონაკვეთში და თავდაპირველი გზა და, მის გადაკვეთის ნაცვლად, მკვეთრად ჩრდილო-აღმოსავლეთით შეუხვია მთებზე ვენაფროსკენ, რითაც პირდაპირი კავშირი დაამყარა სამნიუმის შიდა ნაწილთან ისერნიასა და ტელესესკენ მიმავალი გზებით.
სამოქალაქო ომების არეულობის შემდეგ, ვია ლატინა შეაკეთა გამოჩენილმა რომაელთა ჯგუფმა, მათ შორის მარკუს ვალერიუს მესალა კორვინუსმა; სამუშაოები მიმდინარეობდა ძვ. წ. 27 წელს, ტიბულუსის ელეგიის დროს.
ფრანჩესკო ბარბერინი

ფრანჩესკო ბარბერინი—(23 სექტემბერი, 1597 – 10 დეკემბერი, 1679) იყო იტალიელი კათოლიკე კარდინალი. პაპი ურბან -ის ძმისშვილი (მეფობდა 1623–1644 წლებში), მან უზომოდ ისარგებლა ბიძის მიერ პრაქტიკაში გამოყენებული ნეპოტიზმით. მას სხვადასხვა როლი ჰქონდა ვატიკანის ადმინისტრაციაში, მაგრამ მისმა პირადმა კულტურულმა ინტერესებმა, განსაკუთრებით ლიტერატურასა და ხელოვნებაში, განაპირობა ის, რომ იგი გახდა უაღრესად მნიშვნელოვანი მფარველი. მისი მდივანი იყო სიძველეების მკვლევარი კასიანო დალ პოცო, რომელიც ასევე იყო ხელოვნების მცოდნე მფარველი. ფრანჩესკო იყო კარდინალ ანტონიო ბარბერინის და ტადეო ბარბერინის უფროსი ძმა, რომელიც გახდა პალესტრინას პრინცი.
ცხოვრება
იგი დაიბადა ფლორენციაში, კარლო ბარბერინისა და კონსტანცა მაგალოტის ოჯახში. ბარბერინის დედა ცნობილი იყო უკიდურესი ღვთისმოსაობით. 1600 წელს მისმა ბიძამ, კარდინალმა მაფეო ბარბერინიმ მიიწვია თავისი ძმა და მისი ოჯახი რომში. ბარბერინის ორი და, კამილა და კლარისე, ორივე კარმელიტი მონაზონი გახდებოდა. მამის გარდაცვალების შემდეგ, დედა შეუერთდებოდა თავის ქალიშვილებს და გადავიდოდა მონასტერში რომში.
კარიერა
ბარბერინი სწავლობდა პიზის უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა საეკლესიო და სამოქალაქო სამართლის განხრით 1623 წელს. მისმა ბიძამ, მაფეო ბარბერინიმ, რომელიც ახლად აირჩიეს პაპ ურბან -ად, დანიშნა იგი ს. ჯოვანი ინ ლატერანოს არქიპრესვიტერად, ხოლო ორი თვის შემდეგ, კარდინალ დიაკვნად სანტ'ონოფრიოში, რომელიც მომდევნო წელს გაცვალეს სანტ'აგატა დე' გოტიზე. ოცდაექვსი წლის ასაკში იგი დაინიშნა სახელმწიფო მდივნად და პაპის ლეგატად ავინიონში. 1625 წელს იგი გაემგზავრა პარიზში, როგორც სპეციალური ლეგატი ვალტელინას კონფლიქტისთვის და მარტიდან სექტემბრამდე აწარმოებდა სხვადასხვა მოლაპარაკებებს კარდინალ რიშელიესთან მონსონის ხელშეკრულების წინასწარი განხილვების ჩათვლით. საერთო ჯამში, მოლაპარაკებები არ იყო პოლიტიკური წარმატება პაპისთვის, მაგრამ როგორც „დამატკბობელი“, მან მიიღო ექვსი გობელენის საჩუქარი მეფე ლუი -ისგან, რომელიც შექმნა პეტერ პაულ რუბენსმა. 1625 წელს იგი გაემგზავრა ესპანეთში, როგორც პაპის ლეგატი და ეს მისია ასევე წარუმატებელი აღმოჩნდა. ის რომში მომდევნო წელს დაბრუნდა. 1628 წლიდან მან ეფექტურად უხელმძღვანელა პაპის სახელმწიფოს საგარეო დიპლომატიას და აჩვენა მკაფიო პოზიცია საფრანგეთის სასარგებლოდ მონფერატის მარკიზატისთვის მემკვიდრეობის ომში და ოცდაათწლიანი ომის დროს. 1626 წლის ივლისში იგი დაინიშნა ვატიკანის ბიბლიოთეკის ბიბლიოთეკარად, თანამდებობა, რომელიც ეკავა 1633 წლის დეკემბრამდე. 1632 წელს იგი დაინიშნა პაპის ვიცე-კანცლერად.

1627 წელს იგი დაინიშნა კომენდატორ აბატად ფარფას სააბატოში. როგორც რომის ინკვიზიციის დიდი ინკვიზიტორი, თანამდებობა, რომელიც ეკავა 1633 წლიდან გარდაცვალებამდე, იგი იყო გალილეოს გამომძიებელი ინკვიზიციის ტრიბუნალის ნაწილი; ის იყო ტრიბუნალის სამი წევრიდან ერთ-ერთი, რომელმაც უარი თქვა გალილეოს დაგმობაზე.