iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა

ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა — ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2018 წლის 6 ივლისის, № 64 დადგენილებით.

აღწერილობა
დროშა წარმოადგენს მართკუთხედის ფორმის ქსოვილს, რომლის ცენტრში მოთავსებულია ოქროს ჯვარი. ჯვრის მკლავები ეხება დროშის კიდეებს და დროშის ველს, 4 არათანაბარ ნაწილად ყოფს: და მეოთხედი სიგანით ისე შეეფარდება და მეოთხედების როგორც 3/7. დროშის და მეოთხედები ლაჟვარდის ფერია, ხოლო და მეოთხედები — ძოწის. ოქროს ჯვარზე მოთავსებულია ჰერალდიკური ფარი ოქროს მცირე არშიით და ცენტრში ღვთისმშობლის ოქროს კვართით. ჯვრის მკლავების სისქე წარმოადგენს დროშის სიმაღლის 1/5. დროშის პროპორციაა 2:3.

წინა დროშის აღწერილობა
დროშის ძოწის ველზე გამოსახულია ოქროს ჯვარი, რომლის მკლავების გადაკვეთა ხდება დროშის მარჯვენა მხარეს, დროშის 1/3-ზე. ჯვრის მკლავების სისქე წარმოადგენს დროშის სიმაღლის 1/5. დროშის პროპორციაა 2:3.
ოხანა

ოხანა — ჰავაის კულტურაში აღნიშნავს ოჯახს, მისი ფართო მნიშვნელობით. ოხანა მის წევრებს ავალდებულებს, რომ ახსოვდეთ და იზრუნონ ერთმანეთზე. ტერმინი არის ახალ ზელანდიაში მაორული ტერმინის ვახანაუს კოგნატური.

ჰავაის კულტურაში ოხანა ყოველთვის აღნიშნავს სისხლით ნათესაობას, სხვა ტიპის კავშირები აღინიშნება ტერმინით „ხუი“.

თანამედროვე ჰავაურ ეკონომიკაში ტერმინი - „ერთეული ოხანა“ გამოიყენება ქონების ისეთი ნაწილის აღსანიშნავად რომელიც უცხო პირებზე ვერ გაქირავდება.

ახანა არის უოლტ დისნეის კომპანიის მიერ 2002 წელს გამოშვებული ნახატი ფილმის ლილუ და სტიჩი ძირითადი თემა.
გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების სახლ-მუზეუმი

გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების სახლ-მუზეუმი — მუზეუმი ვანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭყვიშში. მუზეუმი მოიცავს ორ საგამოფენო შენობასა და გალაკტიონისა და ტიციანის ისტორიულ სახლებს.

გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების სახლ-მუზეუმს 2019 წლის 29 მაისს საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.

ზოგადი ინფორმაცია
მუზეუმის მთლიანი ფართობი: 3 ჰა
მუდმივი ექსპოზიცია: 450 კვ/მ
პერიოდული გამოფენები: 30 კვ/მ
საკონფერენციო დარბაზი: 60 კვ/მ
საცავი: 30 კვ/მ
მუზეუმის მუშაობის ყოველდღე, ორშაბათის გარდა, 10 სთ-დან 17 სთ-მდე

ექსპონატები
მუზეუმში დაცულია გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების მემორიალური ნივთები, ძველბეჭდური წიგნები გალაკტიონის მამის ბიბლიოთეკიდან, მე -19 ს-ის თიხის ჭურჭელი, ნაქარგობის ნიმუშები, ქართველ მხატვართა გრაფიკოსთა და სკულპტორთა ნამუშევრები.

მუზეუმის გამოფენებია: „გალაკტიონი და ტიციანი“, „მეფე - პოეტი“, „მე დავიბადე აპრილის თვეში“, „გალაკტიონის ჩანახატები“, „ტიციანი და ბორის პასტერნაკი“. მოქმედებს საგანმანათლებლო პროგრამები,
ბეი-ოვ-პლენტის რეგიონი

ბეი-ოვ-პლენტი (; მაორ. --) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი რეგიონი ჩრდილოეთ კუნძულზე. მდებარეობს თავისივე სახელობის ყურის გარშემო. ამ ყურეს სახელი ჯეიმზ კუკმა უწოდა, მას შემდეგ, რაც მიმდებარე მაორის სოფლებში საკვები პროდუქტების სიუხვე შენიშნა. საპირისპიროდ სხვა მოვლენისა, რა დროსაც მან ყურეს პოვერტი-ბეი უწოდა.

2006 წლის აღწერის მონაცემებით, რეგიონის მოსახლეობა 257 379 ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივა ის ქვეყანაში სიდიდით მეხუთეა, ფართობის მხრივ კი მე–11. რაც შეეხება მოსახლეობის სიმჭიდროვეს, ამ მხრივ ბეი-ოვ-პლენტი ქვეყანაში მესამეა. უდიდესი ქალაქებია ტაურანგა, როტორუა და ფაკატანე. ამავე დროს, რეგიონი ერთ–ერთი ყველაზე სწრაფადმზარდია ახალ ზელანდიაში: 2001–2006 წლებში მოსახლეობა 7,5 %–ით გაიზარდა. მათ შორის, უფრო დიდი ზრდა შეინიშნებოდა დასავლეთ ნაწილსა და სანაპირო ზოლზე. ყველაზე უკანასკნელი, 2013 წლის აღწერის მონაცემებით, რეგიონის მოსახლეობამ 267 741 ადამიანი შეადგინა.

რეგიონში განვითარებულია მებაღეობა, მეტყევეობა და ტურიზმი. რეგიონის ეკომონიკა მესამე ყველაზე განვითარებულია ქვეყანაში. ეკონომიკურად ნაკლებგანვითარებულია რეგიონის აღმოსავლეთი რაიონები.
უაიკატოს რეგიონი

უაიკატო — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი რეგიონი ჩრდილოეთ კუნძულის ზემო ნაწილში. მოიცავს უაიკატოს, ჰაურაკის ვაკეებს, კორომანდელის ნახევარკუნძულს, ტაუპოს რაიონის დიდ ნაწილსა და როტორუის რაიონს. იმართება უაიკატოს რეგიონული საბჭოს მიერ.

გადაჭიმულია კორომანდელის ნახევარკუნძულიდან (ჩრდილოეთით) სამხრეთით, რუაპეჰუს მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთებისაკენ. ვრცელდება ჩრდილოეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპირომდე. შეიძლება ითქვას, რომ რეგიონი განფენილია მდინარე უაიკატოს აუზში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ოკლენდის რეგიონი, აღმოსავლეთით — პლენტის ყურე, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ჰოკს-ბეის რეგიონი, სამხრეთით კი მანავატუ-უანგანუისა და ტარანაკის რეგიონები. როგორც ფართობით, ისე მოსახლეობით უაიკატო ქვეყნის სიდიდით მეოთხე რეგიონია. ფართობი 25 598 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა 403 638 ადამიანს (2013).

სახელწოდება მომდინარეობს მდინარე უაიკატოსგან, რაც მაორის ენაზე „მიმდინარე წყალს“ ნიშნავს.

უმსხვილესი ქალაქია ჰამილტონი, 206 400 მოსახლით. აქ ფუნქციონირებს უაიკატოს უნივერსიტეტი.

ეკონომიკა
უაიკატოს რეგიონის ეკონომიკა მეოთხე უდიდესია ახალი ზელანდიის რეგიონებს შორის. 2007 წლის მარტში მთლიანი რეგიონული პროდუქტი $15 606 მლნ-ს შეადგენდა.

ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობისა და კლიმატის წყალობით, უაიკატოს ეკონომიკა დიდადაა დამოკიდებული სოფლის მეურნეობაზე.
შიმშერი

შიმშერი, ხმალა — თევზი შიმშერისებრთა ოჯახისა, მისი ერთადერთი წარმომადგენელი. ზედა ყბა ხმლის მსგავსად აქვს წაგრძელებული, მუცლის ფარფლები არ აქვს. მისი უქერცლო სხეულის სიგრძე 4 მ, მასა — 0,5 ტ აღწევს. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 4,55 მ, ხოლო წონა — 650 კგ-ს აღწევს. გავრცელებულია ყველა ოკეანეში, უმთავრესად ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. იკვებება კალმარებით, თინუსით და ზვიგენით. რეწვის ძვირფასი ობიექტია. კოსმოპოლიტია. ერთეულებად გვხვდება შავ, აზოვის, იაპონიის და სხვა ზღვებში. ხმელთაშუა ზღვაში ქვირითს ყრის ივნის-ივლისში. ხიზილალა პელაგიურია. ადამიანზე თავდასხმის შემთხვევა არ არის რეგისტირებული. ძლიერი თევზია, ძალიან სწრაფად გადაადგილდება. ზედა ყბის ხარჯზე იქმნება „ხმალისებრი“ წარმონაქმნი, რომელიც შეადგენს მისი სხეულის სიგრძის 1/3-ს.
ქვიშაქექია (თევზი)

ქვიშაქექია — თევზების სახეობა მექვიშიასებრთა ოჯახისა. ამ ოჯახის ერთადერთი წარმომადგენელია ხმელთაშუა ზღვაში. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 17 სმ აღწევს. დღისით ქვიშაში ეფლობა. ზურგი მუქი მომწვანო შეფერილობისაა. გვერდებზე გასდევს ვერცხლისფერი ზოლი. მუცელი მთლიანად ვერცხლისფერი აქვს. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის აუზში, კერძოდ: ადრიატიკის, ეგეოსისა და შავ ზღვებში. დიდი სარეწაო მნიშვნელობის თევზია.
გიზბორნის რეგიონი

გიზბორნის რეგიონი — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი რეგიონი ჩრდილოეთ კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. მართავს გიზბორნის რაიონული საბჭო. უდიდესი ქალაქია გიზბორნი, რომელიც აღმოსავლეთ სანაპიროზე, პოვერტის ყურის ჩრდილოეთ კიდეზე მდებარეობს.

რეგიონს სახელი ეწოდა კოლონიური მდივნის, უილიამ გიზბორნის პატივსაცემად.

გეოგრაფია
გიზბორნი მეჩხერად დასახლებული, იზოლირებული რეგიონია. პატარა დასახლებები ძირითადად თავს იყრის აღმოსავლეთ სანაპიროს უბეების გასწვრივ. 2013 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 43 656 ადამიანს შეადგენს, რომლის სამი მეოთხედიც თავს ქალაქ გიზბორნში იყრის. არცერთ სხვა დასახლებას 1000 მცხოვრებზე მეტი არ ჰყავს.

შიდა ნაწილში რელიეფი უსწორმასწოროა, გორაკ-ბორცვიანი, ტყეებით დაფარული. დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ტე-ურევერის ეროვნული პარკი.

ეკონომიკა
2003 წელს, რეგიონის მთლიანი შიდა პროდუქტი $1,031 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 1 %-ს.
გვალდერი

გვალდერი — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეცერის თემი (სოფლები: ბარში, გვალდერი, ისკარი, კალაში, ლადრერი, ლანტელი, ლაშხრერი, უსგვირი, უღვალი, ფხუტრერი, ქურაში, ცალანარი, ჭელირი, ჰებუდი). მდებარეობს მდინარე ენგურის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე, მესტიიდან 30 კმ., ისკარიდან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.
დოლასვიფი

დოლასვიფი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ბეჩოს ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დოლასვიფი, ბაგვდანარი, გალაში, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი).

მდებარეობს უშბის მასივის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე დოლრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1320 მ-ზე, მესტიიდან 18 კმ-ში. სოფელში არის მინერალური წყარო.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 55 ადამიანი.
დოლი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

დოლი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში (ბეჩოს ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს უშბის მასივის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე დოლრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1280 მეტრზე. მესტიიდან დაშორებულია მესტიიდან 18 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 52 ადამიანი.
ზაგარი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

ზაგარი — სოფელი საქართველოში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე), მესტიის მუნიციპალიტეტში (ფარის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ცალგმილის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდ. ენგურის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1400 მ-ზე, მესტიიდან 28 კმ-ის დაშორებით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი.

}
ზარდლაში

ზარდლაში — სოფელი საქართველოში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე), მესტიის მუნიციპალიტეტში (მულახის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს გვალდის ქედის (სვანეთის კავკასიონის განშტოება) სამხრეთ კალთაზე, მდ. მულხრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1700 მ-ზე, მესტიიდან 12 კმ-ის დაშორებით.
ისტორია
ზარდლაში ზემო სვანეთის ისტორიული თემის — მულახის ნაწილია. ზარდლაში და მიმდებარე ღობრი ერთ სოფლად ითვლებოდა. სოფელში შემორჩენილი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებიდან აღსანიშნავია: მთავარანგელოზის ეკლესია „თარინგზელ“, ჩანგაზ-დადვანის კოშკი, ვალო დადვანის დარბაზ-მაჩუბი და კოშკი, ოთარ გაბლიანის სახლის კომპლექსი. სოფლის განაპირა მხარეს, სასაფლაოს ტერიტორიაზე დგას წმ. ბარბარეს („ბარბალ“) მცირე დარბაზული ეკლესია, რომელიც ძველი ეკლესიის ნანგრევზე საუკუნის დასაწყისშია აშენებული.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.
ზეგანი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

ზეგანი — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის იფარის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს სვანეთის ქედის ჩრდილოეთი კალთის ძირას, მდ. ენგურის მარცხენა ნაპირზე, ლასილის შესართავთან, ზღვის დონიდან 1650 მ-ზე, დაბა მესტიიდან 19 კმ-ის დაშორებით.

სოფელში დგას ღვთისმშობლის ეკლესია („ლამარია”). აშენების თარიღი უცნობია. ერთნავიანი შენობა ნაგებია ქვითა და შირიმის თლილი კვადრებით. აქვს 2 სარკმელი და ერთი შესასვლელი. ინტერიერში არის კანკელი. იატაკი ფიცრისაა, გადახურულია ყავრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 79 ადამიანი.
ზედა ვედი

ზედა ვედი — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს ეგრისის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ურაშის (თხეიშის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას, ზღვის დონიდან 1 360 მ-ზე, მესტიიდან 88 კმ-ის დაშორებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. ზედა ვედიდან მაღალმთიან ლაკუმურას ტბამდე (ზ. დ. 2 584 მ) მიემართება საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე რთული საფეხმავლო სალაშქრო მარშრუტი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 21 ადამიანი.
ზედა ლუჰა

ზედა ლუჰა — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის ფარის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს ცალგმილის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1250 მ-ზე, მესტიიდან 26 კმ-ის და ფარიდან 5 კმ-ის დაშორებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია რამდენიმე კოშკი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 34 ადამიანი.
ზედა წვირმინდი

ზედა წვირმინდი, ზედა წირმინდი — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის ხაიშის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს მდინარე კასლეთის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1500 მ-ზე, მესტიიდან 84 კმ-ში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.

ლიტეატურა
ზემო მარღი

ზემო მარღი — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის ჭუბერის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს შდავლერის ქედის სამხრ.-დას. კალთაზე, მდინარე ნენსკრის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1280 მ, მესტიიდან 88 კმ, ქვემო მარღიდან 5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

ისტორია
2011-2018 წლების არქეოლოგიური კვლევა-ძიების შედეგად სოფელ ზემო მარღის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია კლასიკური ხანის რკინის მეტალურგიული საწარმოო კერა, რკინის ქვის კარიერები და რომაული ხანის საგუშაგო კოშკი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 50 ადამიანი.
თავრალი

თავრალი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის ნაკრის ადმინისტრაციული ერთეულში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს ცალგმილის ქედის სამხრეთ-დასავლეთის დაბოლოებაზე, მდ. ენგურის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1620 მ-ზე, მესტიიდან 58 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

თავრალსა და მის მიდამოებში შემორჩენილია შუა საუკუნეების კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები:

წმ. გიორგის ეკლესია („ჯგრაგ მექვლიაშ“), სოფლის დასავლეთით, მთის სერზე,
სოფლის განაშენიანება (ნასოფლარი პატარა თავლარი), სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით 1 კმ-ზე,
ორი ტრადიციული კოშკი, სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით 1 კმ-ზე,
მაცხოვრის ეკლესია („მაცხვარ“), სოფლის სასაფლაოზე (ეროვნული მნიშვნელობის უძრავი ძეგლი),
ცინდელიანების კოშკი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.
თოთანი

თოთანი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემში (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 ადამიანი.
იენაში

იენაში — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლატალის თემის ცენტრი (სოფლები: იენაში, იფხი, კვანჭიანარი, ლახუშდი, ლაჰილი, ლელბაგი, ლეშუკვი, მაცხვარიში, ნანყვამ-ზაგრალი, სიდიანარი, შყალერი). მდებარეობს მდინარე მულხრის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1360 მეტრი, მესტიიდან 9 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. სოფელში მოქმედებს საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 227 ადამიანი.
ისკარი

ისკარი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეცერის თემი (სოფლები: ბარში, გვალდერი, ისკარი, კალაში, ლადრერი, ლანტელი, ლაშხრერი, უსგვირი, უღვალი, ფხუტრერი, ქურაში, ცალანარი, ჭელირი, ჰებუდი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 99 ადამიანი.
იფხი

იფხი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლატალის თემი (სოფლები: იენაში, იფხი, კვანჭიანარი, ლახუშდი, ლაჰილი, ლელბაგი, ლეშუკვი, მაცხვარიში, ნანყვამ-ზაგრალი, სიდიანარი, შყალერი).

ცხოვრობენ გვარები: გვიჩიანი (ძვ. ფორმა - გვიჭიანი), ნანსყანი. სოფელში დგას ს-ის დარბაზული ეკლესია, წმ. გიორგის (ჯგრააგ) სახელობისა. ეკლესია შიგნიდანაც და გარედანაც (სამხრ. ფასადი) მოხატული ყოფილა. ინტერიერის მხატვრობა ამჟამად გამურულია, ექსტერიერისა კი - გადაცრეცილი და ალაგ-ალაგ განზრახ დაზიანებული. აღმ. ფასადზე რელიეფური გამოსახულებებია. ტაძრის კედლებზე არის ძველი ნაკაწრი წარწერები. ეკლესიის გარშემო სოფლის სასაფლაოა. არის ძველი აკლდამის (გადმოცემით, ჩარკვიანების) ნაშთებიც. სოფელში ადრე რამდენიმე კოშკი მდგარა. მათგან, დაზიანებული სახით, მხოლოდ ორი-სამია შემორჩენილი. ძველად ზედა უბანში, ძველ სასაფლაოზე, იდგა ლამარიას სალოცავიც.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 35 ადამიანი.
კალაში

კალაში — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეცერის თემში (სოფლები: ბარში, გვალდერი, ისკარი, კალაში, ლადრერი, ლანტელი, ლაშხრერი, უსგვირი, უღვალი, ფხუტრერი, ქურაში, ცალანარი, ჭელირი, ჰებუდი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 26 ადამიანი.
კვანჭიანარი

კვანჭიანარი — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლატალის თემში. მდებარეობს მდინარე მულხრის ნაპირას, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე, მესტიიდან 11 კმ, იენაშიდან 2,5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. 1980 წლიდან სოფელში მოქმედებს გურამ თიკანაძის სახელობის სპორტული კომპლექსი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 119 ადამიანი.
ლანხვრი

ლანხვრი, ნანხვრი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ბეჩოს თემში (სოფლები: ბაგვდანარი, გალაში, დოლასვიფი, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 19 ადამიანი.
მურშკელი

მურშკელი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, მულახის თემში (სოფლები: არცხელი, ზარდლაში, ლახირი, მაჯვდიერი, მურშკელი, ჟაბეში, ჟამუში, ღვებრა, ჩვაბიანი, ცალდაში, ჭოლაში). მდებარეობს მდინარე მულხრის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1680 მ., მესტიიდან 10 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 27 ადამიანი.
ნაკიფარი

ნაკიფარი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, იფარის თემში (სოფლები: ადიში, ბოგრეში, ზეგანი, ნაკიფარი). მდებარეობს მდინარე ენგურის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1600 მ. მესტიიდან 22 კმ.

სოფელში დგას საუკუნის წმინდა გიორგის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 34 ადამიანი.
ნალქორვალი

ნალქორვალი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემში (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 17 ადამიანი.
ნანყვამ-ზაგრალი

ნანყვამ-ზაგრალი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლატალის თემი (სოფლები: იენაში, იფხი, კვანჭიანარი, ლახუშდი, ლაჰილი, ლელბაგი, ლეშუკვი, მაცხვარიში, ნანყვამ-ზაგრალი, სიდიანარი, შყალერი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი.
ნაშთქოლი

ნაშთქოლი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ბეჩოს თემში (სოფლები: ბაგვდანარი, გალაში, დოლასვიფი, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 19 ადამიანი.
სვიფი (ფარის თემი)

სვიფი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ფარის თემში (სოფლები: ზაგარი, ზედა ლუჰა, კაცხი, ლამხერი, ლაყვრი, სვიფი, ფალედი, ფარი, ქვედა ლუჰა, ღეშდერი, ყვანა, ხოსრარი). მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1550 მ., მესტიიდან 37 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ლახამულის მეცხოველეობის მეურნეობა. სოფელში დგას საუკუნის ძეგლი — წმინდა გიორგის სახელობის ქვის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.
სვიფი (ცხუმარის თემი)

სვიფი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ცხუმარის თემის ცენტრი (სოფლები: ლაბსყალდი, ლეზგარა, მაგარდელი, სვიფი, ტვიბერი, ღვებალდი). მდებარეობს მდინარე ენგურის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1240, მესტიიდან 20 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მეცხოველეობის მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 123 ადამიანი.
სკორძეთი

სკორძეთი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემში (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 23 ადამიანი.
ტვებიში

ტვებიში — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ბეჩოს თემში (სოფლები: ბაგვდანარი, გალაში, დოლასვიფი, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი.
ტობარი

ტობარი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემში (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 24 ადამიანი.
უსგვირი

უსგვირი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეცერის თემში (სოფლები: ბარში, გვალდერი, ისკარი, კალაში, ლადრერი, ლანტელი, ლაშხრერი, უსგვირი, უღვალი, ფხუტრერი, ქურაში, ცალანარი, ჭელირი, ჰებუდი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.
უღვალი

უღვალი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეცერის თემი (სოფლები: ბარში, გვალდერი, ისკარი, კალაში, ლადრერი, ლანტელი, ლაშხრერი, უსგვირი, უღვალი, ფხუტრერი, ქურაში, ცალანარი, ჭელირი, ჰებუდი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი.
უშხვანარი

უშხვანარი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ბეჩოს თემში (სოფლები: ბაგვდანარი, გალაში, დოლასვიფი, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი).

ისტორია
2011-2018 წლების არქეოლოგიური კვლევა-ძიების შედეგად სოფელ უშხვანარის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია შუა საუკუნეების ნამოსახლარი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 150 ადამიანი.
ფარი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

ფარი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ფარის თემის ცენტრი (სოფლები: ზაგარი, ზედა ლუჰა, კაცხი, ლამხერი, ლაყვრი, სვიფი, ფალედი, ფარი, ქვედა ლუჰა, ღეშდერი, ყვანა, ხოსრარი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 1400 მ., მესტიიდან 34 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ლახამულის მეცხოველეობის მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 80 ადამიანი.
ფხუტრერი

ფხუტრერი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეცერის თემში (სოფლები: ბარში, გვალდერი, ისკარი, კალაში, ლადრერი, ლანტელი, ლაშხრერი, უსგვირი, უღვალი, ფხუტრერი, ქურაში, ცალანარი, ჭელირი, ჰებუდი). მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1040 მ., მესტიიდან 27 კმ., ისკარიდან 1 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

სოფლის ახლოს დგას საუკუნის ქართული არქიტექტურის ძეგლი მთავარანგელოზის ეკლესია „თარინგზელ“. ნაშენია თლილი ქვით. სამი მხრიდან გარშემოსასვლელი აკრავს. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ეკლესია შიგნით მთლიანად მოხატული იყო. აქვს ურთხელის ხის მოხარატებული კარი, რომელსაც ამკობს წმინდადენის 6 ფიგურა და ჩუქურთმები. სოფლის მახლობლად, გორაზე, აღმოჩენილია ანტიკური ხანის ნამოსახლარი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 30 ადამიანი.
ქართვანი

ქართვანი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ბეჩოს თემში (სოფლები: ბაგვდანარი, გალაში, დოლასვიფი, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 ადამიანი.
ქედანი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

ქედანი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემში (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.
ქვედა ვედი

ქვედა ვედი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემში (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 81 ადამიანი.
ქვედა წვირმინდი

ქვედა წვირმინდი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემში (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 19 ადამიანი.