iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დედაქალაქის რეგიონი

დედაქალაქის რეგიონი — რეგიონი დანიაში, შეიქმნა 2007 წლის 1 იანვარს მუნიციპალური რეფორმის ფარგლებში, რომლის დროსაც ტრადიციული ადმინისტრაციული ერთეული ამტი შეიცვალა 5 მსხვილი რეგიონით. რეგიონი მოიცავს 29 მუნიციპალიტეტს.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ჰილერედი.
ფართობი — 2 561 კმ², მოსახლეობა — 1 713 624 კაცი (2011).
დიეგო კონტენტო

დიეგო არმანდო კონტენტო (; დ. 1 მაისი, 1990; მიუნხენი, ბავარია, გერმანია) — გერმანელი ფეხბურთელი, გერმანიის ბუნდესლიგის კლუბ „ფორტუნაში“ მარცხენა მცველი.

კონტენტოს ოჯახი არის ნეაპოლიდან, იტალიიდან და მას სახელი დაარქვეს „ნაპოლის“ ყოფილი ფეხბურთელის, დიეგო მარადონას პატივსაცემად. მისი ძმები, ვინჩენცო და დომენიკო ადრე თამაშობდნენ „ბაიერნის“ ახალგაზრდულ გუნდებში.

კონტენტომ „ბაიერნის“ პირველ გუნდში პირველად ითამაშა სეზონისწინა მოსამზადებელი პერიოდის ამხანაგურ მატჩებში 2009 წელს. 2009-2010 წლების სეზონში „ბაიერნის“ ჩემპიონთა ლიგის განაცხადში შეიყვანეს და გადასცეს 26-ნომრიანი მაისური. 2010 წლის იანვარში ცნობილი გახდა, რომ ის ივარჯიშებდა კლუბის პირველ გუნდთან.

2014 წელს კონტენტომ დატოვა „ბაიერნი“ და შეუერთდა ფრანგულ კლუბ „ბორდოს“, სადაც ოთხი წელი იასპარეზა.

ტიტულები
საკლუბო
ბაიერნი
ბუნდესლიგა: 2009–10, 2012–13, 2013–14
გერმანიის თასი: 2009–10, 2012–13, 2013–14
გერმანიის სუპერთასი: 2010, 2012
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2012–13
უეფა-ს სუპერთასი: 2013
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2013
ნანორტალიკი

ნანორტალიკი, ყოფილი ნენორტალიკი — ქალაქი სამხრეთ გრენლანდიაში, კუიალეკის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,448 კაცს. ამ მაჩვენებლით ის ქვეყნის მასშტაბით მეათეა. სახელწოდება ნანორტალიკი ნიშნავს „პოლარული დათვების ადგილს“ ან „ადგილს, სადაც პოლარული დათვები მიდიან“.

დაძმობილებული ქალაქები
კოლინგი, დანია
როსკილე, დანია
ისაფიორდური, ისლანდია
დავიდ ალაბა

დავიდ ოლატოკუნბო ალაბა (; დ. 24 ივნისი, 1992; ვენა, ავსტრია) — ავსტრიელი ფეხბურთელი. 2021 წლის ივლისიდან თამაშობს ესპანურ კლუბ „მადრიდის რეალში“. არის ავსტრიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. მას უთამაშია სხვადასხვა პოზიციებზე, მათ შორის ნახევარდაცვაში და თავდასხმაში, მაგრამ 2012 წლის გაზაფხულიდან ასპარეზობს მარცხენა მცველის პოზიციაზე, „ბაიერნის“ მწვრთნელის, იუპ ჰაინკესის გადაწყვეტილებით. 2011-2014 წლებში ზედიზედ ოთხჯერ დასახელდა ავსტრიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად.

2009 წლის ოქტომბერში ალაბა გამოიძახეს ავსტრიის ეროვნულ ნაკრებში, საფრანგეთთან გასამართი მატჩისთვის. იმ მატჩში სანაკრებო დებიუტის შედეგად ის გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი ეროვნული ნაკრების ისტორიაში.

ალაბა იყო მწვრთნელის ასისტენტი „ბაიერნის“ 11 წლამდელთა გუნდში 2008-2009 წლების სეზონში.

ტიტულები
ბაიერნი: (27)
ბუნდესლიგა (10): 2009–10, 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21
გერმანიის თასი (5): 2009–10, 2012–13, 2013–14, 2015–16, 2019–20
გერმანიის სუპერთასი (6): 2010, 2012, 2016, 2017, 2018, 2020
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (2): 2012–13, 2019–20
უეფა-ს სუპერთასი (2): 2013, 2020
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (2): 2013, 2020

რეალ მადრიდი: (11)
ესპანეთის ლა ლიგა (2): 2021–22, 2023–24
ესპანეთის თასი (1): 2022–23,
ესპანეთის სუპერთასი (2): 2022, 2023–24
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (2): 2021–22, 2023–24
უეფა-ს სუპერთასი (2): 2022, 2024
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (2): 2022, 2024
კრის სმოლინგი

კრისტოფერ ლოიდ „კრის“ სმოლინგი (დ. 22 ნოემბერი, 1989) — ინგლისელი ფეხბურთელი, პრემიერლიგის კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედის“ და ინგლისის ეროვნული ნაკრების ცენტრალური მცველი.

ფეხბურთის თამაში დაიწყო ს.კ. „მილუოლის“ აკადემიაში. შემდეგ შეუერთდა „მეიდსტონ იუნაიტედს“.

2010 წლის 27 იანვარს „მანჩესტერ იუნაიტედმა“ განაცხადა, რომ კონტრაქტი გააფორმა სმოლინგთან. კონტრაქტი ძალაში შევიდა 1 ივლისს. მისი დებიუტი „იუნაიტედის“ შემადგენლობაში შედგა 16 ივლისს „სელტიკთან“ 3-1 მოგებულ ამხანაგურ მატჩში.

კარიერის სტატისტიკა
საკლუბო
სტატისტიკა განახლებულია 2012 წლის 1 მარტის მატჩის მიხედვით

ტიტულები
საკლუბო
მანჩესტერ იუნაიტედი
პრემიერ ლიგა (1): 2010–11
ინგლისის სუპერთასი (2): 2010, 2011

ინდივიდუალური
ევროპის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატის გათამაშების სიმბოლური გუნდი (1): 2011
ლუჟიცის მთები

ლუჟიცის მთები — სუდეტის მთების ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილი, გერმანიაში და ჩეხეთში. სიმაღლე 793 მ-მდე (მთა ლაუშე). სიგრძე დაახლოებით 120 კმ. აგებულია გრანიტებითა და ქვიშაქვებით, ზოგან ბაზალტის კონუსური გუმბათებია. უმთავრესად დაბალი სერები და ქედებია, კალთები დანაწევრებულია, მწვერვალები — მოსწორებული. თხემზე გადის ბალტიისა და ჩრდილოეთის ზღვების წყალგამყოფი. შემოსილია შერეული და წიწვოვანი ტყეებით, მთის მდელოებით.
დეივიდ ლენგი

დეივიდ მარშალ ლენგი ( დ. 6 მაისი, 1924, კენტის საგრაფო — გ. 20 მარტი, 1991) — ინგლისელი კავკასიოლოგი, ისტორიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე.

ბიოგრაფია
ლონდონის უნივერსიტეტის კავკასიათმცოდნეობის პროფესორი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი (1968). სწავლობდა კემბრიჯის წმინდა იოანეს კოლეჯში. მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს იყო ბრიტანეთის საელჩოს მდივანი ირანში. 1946 წლიდან დაიწყო რუსეთისა და კავკასიის ისტორიის შესწავლა. 1949 წლიდან ქართულს ასწავლიდა ლონდონის უნივერსიტეტში, 1952-1953 წლებში მუშაობდა ევროპასა და აშშ-ში. დეივიდ მარშალ ლენგი იკვლევდა ქართულ სასულიერო და საერო ლიტერატურას. 1951 წელს საგანგებო წერილი მიუძღვნა პეტრე იბერის ვინაობის საკითხს. 1963 წელს ორიენტალისტთა მოსკოვის საერთაშორისო კონგრესის შრომებში დაიბეჭდა ლენგის გამოკვლევა „შუა საუკუნეების ქართული ლიტერატურის პრობლემები“. მან გამოავლინა „სიბრძნე ბალავარისას“ ქართული იერუსალიმური ნუსხა და 1966 წელს გამოსცა მისი თარგმანი ინგლისურ ენაზე. ამავე წელს ლონდონში დაიბეჭდა ლენგის ნარკვევი „ქართული ლიტერატურის განვითარების საფეხურები“, 1970 წელს — „ხალხური და კურტუაზული ელემენტები ქართულ ეპოსში“.

დეივიდ მარშალ ლენგი იკვლევდა საქართველოს ისტორიის ახალ პერიოდს. 1957 წელს გამოსცა წიგნი „ქართული მონარქიის უკანასკნელი წლები. 1658-1832“, ხოლო 1962 წელს დაიბეჭდა „საქართველოს ახალი ისტორია. -“. ლენგმა ნარკვევები მიუძღვნა გიორგი ბრწყინვალის მეფობას, ქართველთა მოღვაწეობას ირანში სეფიანთა დინასტიის დამხობის ხანაში, ვახტანგ -ის ურთიერთობას საფრანგეთთან, ტოტლებენის მეთაურობით რუსთა ჯარების ყოფნას საქართველოში 1769-1771 წლებში და სხვ.

მის კალამს ეკუთვნის მიმოხილვითი საცნობარო წიგნი „ქართველები“ (1966). ლენგის რამდენიმე ნარკვევი ეხება ქართული ნუმიზმატიკის საკითხებს.

რჩეული ნაწარმოებები'
ქართველოლოგიური კვლევა-ძიება ოქსფორდში «ცისკარი», 1957, №4.
საქართველოს სამეფოს უკანასკნელი წლები / , 1658—1832 ( : , 1957
საქართველოს თანამედროვე ისტორია
ქართველები — სიწმინდის მცველები
ქართველ წმინდანთა ცხოვრება და ლეგენდები
პირველი რუსი რადიკალი — ალექსანდრე რადიშჩევი
სომხეთი — ცივილიზაციის აკვანი
მთის ხალხი: ძველი არარატი და კავკასია
ბულგარელები: უხსოვარი დროიდან ოსმან დამპყრობლებამდე
სომხები — დევნილი ხალხი
სომხეთი და ყარაბაღი: ბრძოლა გაერთიანებისთვის
სერხიო ესკუდერო

სერხიო ესკუდერო პალომო (; დ. 2 სექტემბერი, 1989; ვალიადოლიდი, კასტილია და ლეონი) — ესპანელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სევილიის“ მარცხენა მცველი.

2007 წელს შეუერთდა „რეალ მურსიას“, პირველ სეზონში თამაშობდა კლუბის გუნდში, სეგუნდა დივიზიონში. 2009 წლის 13 ივნისს შედგა მისი დებიუტი მთავარ გუნდში.

2010 წლის ზაფხულში, 20 წლის ესკუდერომ კონტრაქტი გააფორმა გერმანულ „შალკე 04-თან“. 2012-13 წლების სეზონის მეორე ნახევარში იჯარის წესით ირიცხებოდა „ხეტაფეში“, სეზონის დასრულების შემდეგ, 1,5 მილიონი ევროს სანაცვლოდ „ხეტაფემ“ მისი კონტრაქტი გამოისყიდა. 2015 წლის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრისას შეუერთდა „სევილიას“ და ახალ კლუბთან ერთად შეძლო ევროპის ლიგის ჩემპიონობის მოპოვება.

ტიტულები
საკლუბო
შალკე 04
გერმანიის თასის მფლობელი: 2010/11
გერმანიის სუპერთასის მფლობელი: 2011

სევილია
ევროპის ლიგის გამარჯვებული: 2015/16, 2019/20
ბარსელონის საგრაფო

} , კატ. ) — საგრაფო მდებარეობდა თანამედროვე კატალონიის ტერიტორიაზე.
ისტორია
ბარსელონის საგრაფოს საზღვრებში მოქცეული ტერიტორია საუკუნიდან ვესტგუთთა სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. საუკუნის დამდეგს არაბებმა (მავრებმა) დაიკავეს. ხოლო მას მერე, რაც იბერიის ნახევარკუნძული სრულიად მუსლიმურ მმართველობაში მოექცა, ამ ტერიტორიას სამხედრო გარნიზონთა დახმარებით განაგებდნენ. გარნიზონები კი ჟერონაში, ლერიდასა და თავად ბარსელონაში იყო განლაგებული. 778 წელს კარლოს დიდი კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში შეჭრა და დაეპატრონა, რაშიც ადგილობრივმა მთიულმა მოსახლეობამ გაუწია დახმარება, თუმცა 781 წელს ეს ტერიტორია ისევ არაბების ხელში გადავიდა. ბრძოლას როლანდი შეეწირა, რომლის სახელმაც სიმღერებში ჰპოვა ასახვა. 785 წელს ფრანკებმა ჟერონა აიღეს, ხოლო 801 წელს ტულუზის გრაფმა გილიომ ჟელონელმა დაიკავა საგრაფო. 811 წლისთვის არაბებისგან გათავისუფლებული ბარსელობა ესპანური მარკა გახდა, რომელიც კაროლინგების დინასტიაზე დამოკიდებული საგრაფოებისგან შედგებოდა. მარკისა და საგრაფოს დედაქალაქად ბარსელონა გამოცხადდა.
წყალმცირობა

წყალმცირობა — მდინარის წყლის რეჟიმის ფაზა, რომელიც ყოველწლიურად მეორდება ერთსა და იმავე სეზონში, რომელიც ხასიათდება მცირეწყლიანობითა და წყლის დონის ხანგრძლივი დაბალი დგომით. წარმოიქმნება მდინარის წყლის საზრდოობის შემცირების შედეგად. წყალმცირობა წლის ცივ პერიოდში ძირითადად მიწისქვეშა წყლით საზრდოობაზე გადასვლით განაპირობებული მდინარის დაბალი დონე და მცირე ხარჯია, რომელიც გრძელდება არანაკლებ 10 დღე-ღამის განმავლობაში.

წყალმცირობა განპირობებულია მშრალი ან ყინვიანი ამინდის პერიოდებით, როდესაც მდინარის წყლიანობა ზედაპირული ჩამონადენის ძლიერი შემცირების ან შეწყვეტისას წაშველებულია უმთავრესად გრუნტული კვებით.

ზომიერ და მაღალ განედებში განასხვავებენ ზაფხულისა და ზამთრის წყალმცირობას. ჭარბ და საკმაოდ ტენიან ზონებში მდინარეებს ჩვეულებრივ, აქვთ მდგრადი გრუნტული კვება, რომელიც განაპირობებს საკმაოდ მაღალ ჩამონადენს ზაფხულის წყალმცირობისას, ზამთრის პერიოდში ამ ზონის მცირე მდინარეები შეიძლება ფსკერამდეც გაიყინოს.

არასაკმარისი ტენიანობის ზონაში, პირიქით, მდინარეებს ზაფხულის წყალმცირობისას ჩვეულებრივ, გააჩნიათ ნაკლები ჩამონადენი, ვიდრე ზამთარში; ამ ზონის მცირე მდინარეები ზაფხულის წყალმცირობისას შეიძლება დაშრეს.

წყალმცირობა ითვლება ხანგრძლივად, თუ მისი დგომის პერიოდი 30 დღეს აღემატება. წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი ხანმოკლეა.
სიმ დე იონგი

სიმ სტეფან დე იონგი (; დ. 28 იანვარი, 1989) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, თამაშობდა შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე.

კარიერა
დე იონგი დაიბადა ეგლში, შვეიცარიაში, ნიდერლანდელების ოჯახში. ისინი ნიდერლანდებში დაბრუნდნენ, როდესაც სიემი იყო ექვსი წლის.

ფეხბურთის თამაში დაიწყო კლუბ „'68-ში“, შემდეგ კი შეიძინეს „გრაფსხაპის“ სკაუტებმა, როდესაც იყო 12 წლის.

„გრაფსხაპში“ თამაშობდა 2005 წლამდე, შემდეგ კი გადავიდა „ამსტერდამის აიაქსის“ აკადემიაში. 2014–2017 წლებში თამაშობდა „ნიუკასლ იუნაიტედში“.

მისი დებიუტი ამსტერდამულ კლუბში შედგა 2007 წლის 26 სექტემბერს, როდესაც ის მოედანზე შეიყვანეს შეცვლაზე. ერედივიზიაში მისი დებიუტი შედგა ასევე შეცვლაზე, როტერდამის „სპარტასთან“ მატჩში.

დე იონგის დებიუტი ნიდერლანდების ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2010 წლის 1 აგვისტოს, უკრაინის ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
აიაქსი
იური მალაშხია

იური მალაშხია (დ. 31 დეკემბერი, 1928, სოფელი ნაკიფუ — გ. 22 ოქტომბერი, 2000, თბილისი) — ქართველი ნევროპათოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, ნერვულ სნეულებათა კათედრის პროფესორი და კლინიკური ნეიროიმულოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი, ამერიკის ნევროლოგიის აკადემიის წევრი, ნობელის პრემიის ლაურეატობის კანდიდატი.

ბიოგრაფია
იური ამბერკის ძე მალაშხია დაიბადა 1928 წლის 31 დეკემბერს. 1951 წელს დაამთავრა თსსი საკმკურნალო ფაკულტეტი. 1951-1953 წლებში იყო გაგრის ინფექციური საავადმყოფოს მთავარი ექიმი, 1954-1957 წლებში — საბჭოთა არმიის საჰაერო ძალების, ავიაპოლკის ლაზარეთის ექიმი, 1958-1962 წლებში — თბილისის საავადმყოფოს ნერვული განყოფილების ორდინატორ-ნევროლოგი, 1986 წლიდან კათედრის პროფესორი და კლინიკური ნეიროიმუნოლოგიის განყოფილების უფროსია. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია: „დიენცეფალურ-ვეგეტატიურ მოშლილობათა კლინიკის და მკურნალობის საკითხისათვის ქრონიკული ტონზილიტების დროს“ (1963); მოსკოვში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია „ და ლიმფოციტების დახასიათება ზურგის ტვინის სითხეში და პერიფერიულ სისხლში ნორმაში და ნერვული სისტემის დაავადების დროს“ რამაც საფუძველი დაუდო ნეიროიმუნოლოგიის განვითარებას (1978). ავტორია 150 სამეცნიერი ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ნევროლოგიისა და ნეირო-იმუნოლოგიის აქტუალურ საკითხებს. ეკუთვნის ორი გამოგონება:ერთი მეცნიერული აღმოჩენა: „თავ-ზურგ-ტვინის სითხის თვისება განახორციელოს იმუნოლოგიური ზედამხედველობა ტვინის სუბარაქნოიდალურ სივრცეში“. თანაავტორია „კლინიკური ნევროლოგიის განმარტებითი ლექსიკონისა“, 1969; გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები რუსულ ენაზე: „ტვინის იმუნური ბარიერი“ მოსკოვი, 1986; „ადამიანის თავ-ზურგ-ტვინის სითხის იმუნოკომპეტენტური უჯრედები ნორმაში და ნერვული სისტემის დაავადებების დროს“ თბილისი 1990; არის ორი სადოქტორო დისერტაციის კონსულტანტი და 7 საკანდიდატო დისერტაციის ხელმძღვანელი. მინიჭებული აქვს გრანტები: 1992 წელს იაპონიაში, „სამეცნიერო ნაშრომისათვის“, აშშ-ში, 1994 წელს და ჯორჯ სოროსის „ტრეველ“ გრანტი, 1995 წელს. 1993 წლიდან ითვლება ამერიკის ნევროლოგიის აკადემიის წევრად, არის ნეირო-იმუნოლოგიის საზოგადოების წევრი. 1976 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში (აშშ, ინგლისი, იაპონია, საფრანგეთი, ავსტრალია, კანადა, ჰოლანდია, იტალია და სხვა. ) გამართულ სამეცნიერო კონგრესთა მუშაობაში. 2000 წელს წარდგენილი იყო ნეიროიმუნოლოგიის დარგში ნობელის პრემიაზე..

გარდაიცვალა 2000 წლის 22 ოქტომბერს.
მარსელო ანტონიო გუედეს ფილიუ

მარსელო ანტონიო გუედეს ფილიუ (დ. 20 მაისი, 1987; სან-ვინსენტი, ბრაზილია), აგრეთვე ცნობილი როგორც მარსელო — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, საფრანგეთის ლიგა 1-ის კლუბ „ლიონის ოლიმპიკის“ ცენტრალური მცველი.

მარსელომ კარიერა დაიწყო „სანტოსში“, მთავარ გუნდში დებიუტი ჰქონდა 2007 წლის სეზონში.

2008 წლის 1 სექტემბერს გადავიდა პოლონეთის ექსტრაკლასას კლუბ „კრაკოვის ვისლაში“.

2010 წლის 8 ივლისს გადავიდა ნიდერლანდების ერედივიზიის კლუბ „პსვ ეინდჰოვენში“. ნიდერლანდურ კლუბში მან მალე დაიმკვიდრა ადგილი ძირითად შემადგენლობაში, მონაწილეობა მიიღო 45 მატჩში ყველა გათამაშებაში პირველ სეზონში. 2013 წელს დატოვა „პსვ“ და შეუერთდა გერმანულ კლუბ „ჰანოვერს, სადაც ასპარეზობდა 2016 წლამდე. 2016-2017 წლებში თამაშობდა თურქულ კლუბ „ბეშიქთაშში“.

ტიტულები
საკლუბო
სანტოსი
პაულისტას ლიგა 17 წლამდელები: 2004
პაულისტას ლიგა: 2007

კრაკოვის ვისლა
ექსტრაკლასა: 2008–09

პსვ ეინდჰოვენი
ნიდერლანდების თასი: 2011–12
იოჰან კრუიფის თასი: 2012

ბეშიქთაში
სუპერლიგა: 2015–16, 2016–17

ინდივიდუალური
ექსტრაკლასას თვის ფეხბურთელი: 2009 წლის დეკემბერი

სტატისტიკა
ერიკ პიტერსი

ერიკ პიტერსი (დ. 7 აგვისტო, 1989) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, ერედევიზიის კლუბ „პსვ ეინდჰოვენის“ და ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების მარცხენა მცველი.

პროფესიონალური დებიუტი ჰქონდა „უტრეხტში“. ორი სეზონის შემდეგ გადავიდა „პსვ-ში“.

პიტერსი გამოძახებული იყო ნაკრებში 2007 წლის 21 წლამდელთა ჩემპიონატისთვის, რომელიც გაიმართა ნიდერლანდებში.

2012 წლის 7 მაისს პიტერსი შეიყვანეს ნიდერლანდების ნაკრების გაფართოებულ, 36-კაციან შემადგენლობაში 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატისთვის, მაგრამ ტრავმის გამო მოუწია გათამაშების გამოტოვება.
დიალექტიზმი

დიალექტიზმი ( — კილო, კილოკავი ) — ტერიტორიული დიალექტისათვის დამახასიათებელი ენობრივი ფორმა — ფონეტიკური, მორფოლოგიური, სინტაქსური, ლექსიკური — სალიტერატურო ენაში, სადაც იგი განიხილება როგორც ნორმიდან გადახრა. დიალექტიზმი სტილისტიკური ხერხია, მას მიმართავენ პერსონაჟის მეტყველების დასახასიათებლად და ადგილობრივი კოლორიტის გადმოსაცემად. ქართველი მწერლებიდან ამ ხერხს მიმართავენ ილია ჭავჭავაძე, აკაკი წერეთელი, [[ალექსანდრე ყქზბეგი იშვითად — [[პოეზია]]ში. [[მწერალი]], ჩვეულებრივ, იყენებს მშობლიური დიალექტის ფორმებს, ზოგჯერ სხვა დიალექტისასაც (მაგ; ილია ჭავჭავაძე — [[მოხეური დიალექტი|მოხეურს]], მ. ჯავახიშვილი — [[ხევსურული დიალექტი|ხევსურულს]]).
ცირკუმფიქსი

ცირკუმფიქსი ( „ირგვლივ მიმაგრებული“ < გარშემო, ირგვლივ და მიმაგრებული) — აფიქსის სახე, რომელიც პრეფიქსისა და სუფიქსის კომბინაციაა. ისინი ერთდროულად დაერთვიან ფუძეს და ერთ ფუნქციას გამოხატავენ.

ცირკუმფიქსი ქართულში
ქართულ ენაში ცირკუმფიქსი მეტად პროდუქტიულია სიტყვაწარმოებაში.

მაგ:
მე-ქუდ-ე,
სა-ქუდ-ე,
უ-ქუდ-ო და ა.შ.

ვარაუდობენ, რომ პრეფიქსსა და სუფიქსს ამ ფორმებში დამოუკიდებელი ფუნქცია უნდა ჰქონოდათ და მხოლოდ მოგვიანებით ჩამოყალიბდნენ ცირკუმფიქსებად.
ლუჩო გონსალესი

ლუის ოსკარ გონსალესი (დ. 19 იანვარი, 1981, ბუენოს-აირესი) — არგენტინელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი, თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც — ლუჩო გონსალესი. 2024 წელს სათავეში ედგა ბრაზილიურ „ატლეტიკო პარანაენსეს“.

კარიერა
სხვადასხვა დროს იცავდა „ურაკანის“, „რივერ პლეიტის“, „პორტუს“, „ალ-რაიიანისა“ და არგენტინის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. უნივერსალური ნახევარმცველი, რომელიც თანაბრად კარგად თამაშობს სხვადასხვა პოზიციაზე, თუმცა მისი ძირითადადი ამპლუა ცენტრალური ნახევარმცველის ფუნქციის შესრულებაა. გამოირჩევა მოედნის კარგი ხედვით, ძლიერი დარტყმებითა და ზუსტი გადაცემებით. კოპა ამერიკის 2004, 2007 წლების ვიცე-ჩემპიონი და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
რივერ პლეიტი
პრიმერა დივიზიონი: 2003, 2004
ლიბერტადორესის თასი: 2015
მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი
ფინალისტი: 2015
პორტუ
პრიმეირა ლიგა: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2011–12, 2012–13
პორტუგალიის თასი: 2005–06, 2008–09
პორტუგალიის სუპერთასი: 2012, 2013
ლიგის თასი
ფინალისტი: 2012–13
ოლიმპიკი მარსელი
ლიგა 1: 2009–10
ლიგის თასი: 2009–10, 2010–11, 2011–12
საფრანგეთის სუპერთასი: 2010, 2011
სანაკრებო
არგენტინა
ოლიმპიური თამაშები
ჩემპიონი: 2004
კოპა ამერიკა
ვიცე-ჩემპიონი: 2004, 2007
ალვარო პერეირა

ალვარო დანიელ პერეირა ბარაგანი (დ. 28 ნოემბერი, 1985) — ურუგვაელი ფეხბურთელი, პორტუგალიური „პორტუს“ და ურუგვაის ეროვნული ნაკრების მცველი.

პერეირა დაიბადა მონტევიდეოში. კარიერა დაიწყო 2003 წელს „მირამირ მისიონესში“. ორი წლის შემდეგ გადავიდა არგენტინაში, კლუბ „კილმესში“.

2008 წლის ზაფხულში €2,5 მილიონის სანაცვლოდ გადავიდა რუმინულ „კლუჟში“.

2009 წლის ზაფხულში, €4,5 მილიონის საფასურად პერეირა შეუერთდა „პორტუს“.

ეროვნულ ნაკრებში პერეირას დებიუტი შედგა 2008 წლის 19 ნოემბერს საფრანგეთთან მატჩში.
გრიგოლ ვიპატოსი

გრიგოლ ვიპატოსი — - საუკუნეების ქართლის დიდგვაროვანი აზნაური. მისი გამოსახულება მაიდენტიფიცირებელი ასომთავრული წარწერით შემონახულია უსანეთის სტელაზე (დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში). სტელაზე ასევე გამოსახულია ადამიანთა ჯგუფი — სავარაუდოდ, გრიგოლის ოჯახის წევრები, მათ შორის ორი ქალი „მარიამი“ და „დინარი“ ან „ლატავრი“. ვიპატოსის (ჳპატოსი, „მეფეთ წინაშემდგომელი“ სულხან-საბას მიხედვით) ბიზანტიური ტიტულით ცნობილი არიან ასევე - საუკუნეების ქართველი მოღვაწეები — დემეტრე და ადარნასე.
ხალიტუ

ალიძონები (ჰომეროსის მიხედვით) ან ხალიტუ (ურარტულ წარწერებში) - ერი, ნახსენები მცირე აზიის ისეთი სამეფოების გვერდით, როგორიცაა მუშქები და ხეთების სამეფო. თავადაც დიდი გაერთიანება იყო მცირე აზიის აღმოსავლეთ ნაწილში. ძვ.წ. - ს.ს.-ში ასურული წყაროები ამ მხარეში ასახელებს მსხვილ გაერთიანებას თაბალს. ეს სახელი უცნობია ურარტუელებისათვის და სავსებით დასაშვებია, რომ მათთვის სწორედ ხალიტუ ყოფილიყო ასურელთა თაბალის შესატყვისი. შუამდინარეთის და სირია-პალესტინის მოსახლეობამ კარგად იცოდა, სად იყო ვერცხლის სამშობლო. ეს იყო ტავროსის მთიანეთი აღმოსავლეთ მცირე აზიაში, საიდანაც იწყებოდა თაბალის ვრცელი ქვეყანა. ასე რომ, ჰომეროსთან მოხსენიებული (ჰ)ალიძონები ასურულ-ბაბილონურ წყაროებში (ძვ.წ. ს.) ტავროსის - ვერცხლის მთა (ჰომეროსთან ვერცხლის სამშობლო) ძვ.წ ს-ის ურარტულ წყაროებში ნახსენები აღმოსავლეთ მცირე აზიის დიდი გაერთიანება ხალიტუ-(ჰ)ალიძონი, შეესაბამება ასურულ წყაროების თაბალს - ვერცხლის მთასთან - ტავროსთან აღმოსავლეთ მცირე აზიაში მდებარე ვრცელ ქვეყანას. ბიბლიაში მოსეს წიგნში საუბარია კაენის შთამომავლობაზე, თუბალ-კაენზე ესე იყო კვერთხით ხუროჲ მჭედელი რვალისა და რკინისა. კაენი მჭედელის ზოგადი სახელია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთი, პონტოს ქედის აღმოსავლეთ კალთები, უძველეს ხანაში დასახლებული იყო დასავლურ-ქართული ტომებით. პონტოს ქედის სამხრეთი კალთები კი, მდ. ჭოროხის ზემო წელზე აღმოსავლურ-ქართული ტომის (ქართები) ერთ-ერთი უძველესი კერა იყო.
წყალმოვარდნა

წყალმოვარდნა — მდინარის წყლის რეჟიმის ფაზა; მდინარის ნებისმიერ ფიქსირებულ კვეთში წყლის დონის შედარებით ხანმოკლე, სწრაფი და არაპერიოდული მატება, რომელიც თითქმის ასეთივე სწრაფი ვარდნით სრულდება. ძნელად პროგნოზირებადი მოვლენაა. ჩვეულებრივ, წარმოიქმნება თავსხმა წვიმების შედეგად; წყალმოვარდნა არამდგრადი ზამთრის პირობებში შეიძლება განპირობებული იყოს სწრაფი თოვლდნობით, მყინვარების დნობითა და წყალსაცავებიდან წყლის გაშვებით.

წყალდიდობისგან განსხვავებით წყალმოვარდნა არარეგულარულად, წელიწადის ნებისმიერ დროს შეინიშნება და შეიძლება გადააჭარბოს მის მაქსიმალურ დონესა და ხარჯს. ხშირი წვიმების დროს ცალკეული წყალმოვარდნა შეიძლება ერთმანეთზე იყოს გადაფარებული, რითაც მრავალპიკურ, რამდენიმეთვიან წყალმოვარდნას აყალიბებს.

საქართველო წყალმოვარდნების მაღალი სიხშირით გამოირჩევა. წყალმოვარდნა საქართველოში ინტენსიური წვიმებით წარმოქმნილი ერთიანი ჩამონადენის უეცარი ზრდის შედეგია, რაც შეიძლება წარმოიქმნას აგრეთვე კაშხლის გარღვევით, მეწყრული სხეულით ხეობის ჩაკეტვის შედეგად და სხვა. მდინარეები, რომლებიც სათავეს იღებენ კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, სადაც თოვლიანობა სეზონური მოვლენაა, ხასიათდებიან გაზაფხულის წყალდიდობებითა და ზაფხულ-შემოდგომის წყალმოვარდნებით.
ერატიკული ლოდები

ერატიკული ლოდები ან გადაადგილებული (მოხეტიალე) ლოდები — უმეტესწილად, მასიურ-კრისტალური, ამოფრქვეული ან ძლიერ მეტამორფიზებული ქანების საერთო სახელწოდება, რომელიც პეტროგრაფიული შედგენილობით განსხვავდება ქვეფენილი სუბსტრატისაგან. ეს ერატიკული მასალა გადაადგილებულია მყინვარის ან მოტივტივე ყინულის მიერ, რომელიც მნიშვნელოვან მანძილზე მოწყდა მყინვარს დედაქანის მკვიდრი გამოსასვლელიდან. ასეთი მასალა, როგორც წესი, კარგად და ზომიერადაა მომრგვალებული. ამ უზარამაზარი, მომრგვალებული და მოგლუვებული გიგანტური ზომის ლოდების მასა ზოგჯერ რამდენიმე ტონას აღწევს. მათ სიახლოვეს ნიადაგი რბილი და ფხვიერია; ირგვლივ კი ძირითადი ქანების გამოსავლები არ არსებობს. ასეთი ლოდები უფრო ხშირად ღრმა, ეროზიული ხეობების ფერდობებზეა გაშიშვლებული.

წარმოადგენს ძველი მყინვარის მიერ შორს გადატანილ და დატოვებულ ნგრეულ მასალას, რომელიც თავისი ლითოლოგიური შედგენილობით განსხვავდება თანამედროვე ადგილსამყოფელის ამგებელი ქანებისაგან. მათი გავრცელება საშუალებას იძლევა თვალი გავადევნოთ ძველი მყინვარების მოძრაობის გზებს, რაც მყინვარის გადაადგილების მიმართულების თანხვედრია.

ჩრდილოეთი ამერიკისა და ევროპის ძველი გამყინვარების არეებში აღმოჩენილია 100-დან 1000 მ³-მდე მოცულობის ერატიკული ლოდები. მათი გადაადგილების მანძილი 20–200 კმ ფარგლებშია. შედარებით ხშირად გვხვდება 1–2 მ განივის მქონე ერატიკული ლოდები, მათი გადაადგილების მანძილი ხშირად აჭარბებს 500–1000 კმ-ს. ერატიკული ლოდების დატარების ტრაექტორიის გამორკვევას (გაფანტვის კონუსი) აქვს დიდი თეორიული და პრაქტიკული მნიშვნელობა. იგი გვაძლევს ძველი გამყინვარების ცენტრების რეკონსტრუქციის საშუალებას, ამასთანავე გვეხმარება სასარგებლო წიაღისეულების ძიების საქმეში.

ერატიკული ლოდები მრავალ ქვეყანაშია გავრცელებული. აღსანიშნავია კანადაში მდებარე ერატიკული ლოდი სახელწოდებით ბიგ-როკი, რომელიც 16 500 ტონას იწონის. ერატიკული ლოდების პირველი აღწერა მყინვარული გადაზიდვის თვალსაზრისით, მოგვცა შვეიცარიელ-ამერიკელმა ბუნებისმეტყველმა ლუი აგასისმა 1840 წელს.

საქართველოში ბევრგან არის დიდი ზომის ლოდები, რომლებიც გადაუადგილებია ძველ მყინვარებსა და ღვარცოფებს. მათი ადგილსამყოფელი ცნობილია კავკასიონის სამხრეთ ფერდობებზე, ბზიფისა და არაგვის ხეობებში. საკმაოდ ბევრია ჩხალთის, საკენის, ენგურის, ცხენისწყლის, რიონის, აბუდელაურისა და სხვა მდინარეთა ხეობების სათავეებში. ზოგიერთი მათგანი მსოფლიოში ცნობილ უდიდეს გადაადგილებულ ლოდთა რიცხვს მიეკუთვნება და ჩართულია ტურისტულ მარშრუტებში.

საქართველოში გავრცელებული ერატიკული ლოდებიდან აღსანიშნავია გლოლის ლოდები, ნენსკრის ლოდები, ზემო ერმანის ლოდი, ლაჰილჭალის ლოდი, მგლისსარბიელის ლოდი, როშკის ლოდები, საკენის ლოდი, ფერხულის ქვა, ჩეგოლის ლოდები, წებელდის ლოდები, ნოწარულის ლოდები, დეიძახის ლოდი და სხვა. მოქანავე ლოდებიდან აღსანიშნავია ყვირის მთაზე მდებარე ქუაქანცალია.
მინაყინი

მინაყინი — ხმელეთის ზედაპირზე არსებული ფენობრივი ყინულის მასები, წარმოქმნილი ყინულზე ან საინჟინრო ნაგებობებზე და სხვ. ბუნებრივი ან ტექნოგენური პერიოდულად დანალექი წყლების შედეგია.

წარმოქმნის მიზეზები:
ბუნებრივი გრავიტაციული განტვირთვა მიწისქვეშა წყლების აუზში;
წყლისშემცველი სისტემების წაყინვა კრიოგენულ დაწნევასთან ერთად;
მყინვარულ საფარზე განვითარებული გარეგანი დატვირთვის მომატება;
ყინულშიგა წყლის ნაკადების ხარჯვის რყევა;
თოვლისა და ყინულის დნობა ჰაერის ტემპერატურის 0°-ზე გადასვლის პირობებში;
წყლის შენაკადები წაყინულ ნაპირებზე, პერიოდული და არაპერიოდული მოქცევის პირობებში;
საწარმოო ან საყოფაცხოვრებო წყლების ჩამოქცევა წლის ცივ პერიოდში.

მინაყინის კლასიფიკაცია ზომების მიხედვით