iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქუჩა

ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა). რუსთაველის გამზირიდან კოტე მესხის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 30-იან წლებში. დააპროექტა მიწისმზომელმა ტოვარნიცკიმ (1833-1835). 1841 წლის შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც დავითის ქუჩა. 1846 წელს ეწოდა ალექსანდრე ჭავჭავაძის სახელი. იგი ამ ქუჩაზე ცხოვრობდა და ამ ქუჩაზეც აღესრულა ტრაგიკულად — მიხეილ ვორონცოვთან წვეულებაზე მიმავალი ეტლიდან გადმოვარდა, თავი დაარტყდა ქუჩის ფილაქანს და იმავე ღამეს გარდაიცვალა. ქუჩაზე და ჩიხებში შემონახულია საუკუნის დასასრულისა და საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები. ალექსანდრე ჭავჭავაძის კუთვნილი, სილამაზით გამორჩეული 3 შენობა, რომელთაც მთელი კვარტალი ეჭირა რუსთაველის გამზირსა და გრიბოედოვის ქუჩას შორის, შემორჩენილი არ არის.

ამჟამად ამ ადგილას დგას და ჭავჭავაძია ქუჩაზე გვერდითი ფასადით გამოდის არქიტექტორების პ. შტერნისა და კ. ტატიშჩევის მიერ 1897 და 1898 წლებში აგებული შენობები. ქუჩას აქვს 1 შესახვევი (ატენის შესახვევი, თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ცხინვალის ქუჩა, 1946 წელს ალექსანდრე ჭავჭავაძის შესახვევი), 2 ჩიხი. პირველი ჩიხი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც მთისძირი ჩიხი.
რამიზ როვშანი

რამიზ როვშანი (; დ. 15 დეკემბერი, 1946, ამირჯანი, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი პოეტი, მწერალი, ესსეისტი, კინოსცენარისტი, თარჯიმანი, აზერბაიჯანის მწერალთა გაერთიანების წევრი (1981). აზერბაიჯანის სახალხო პოეტი (2019).

ბიოგრაფია
რამიზ როვშანი 1946 წლის 15 დეკემბერს, ბაქოს სურახანის რაიონის ამირჯანის დასახლებაში დაიბადა. წაემოშობით გუბადლის რაიონის სოფელ თეიმურ-მიუსქანლიდანაა. სწავლობდა სურახანის რაიონის 208-ე საშუალო სკოლაში. 1964-1969 სწავლობდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, შემდეგ დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი სცენარის კურსების სკოლა (1976-1978). იყო ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმის“ სატირიკული ჟურნალის „მოზალანის“ რედაქტორი (1971), კინოსტუდიის სცენარისტი (1974-1975), სცენარისტთა სარედაქციო საბჭოს წევრი (1979-1987), კინოსტუდიის მთავარი რედაქტორი (1987-1992). 1992 წლიდან აზერბაიჯანის თარჯიმანთა ცენტრის მთავარი რედაქტორია. არის რამდენიმე წიგნის ავტორი.

რამიზ როვშანის სცენარის საფუძველზე ბევრი ფილმია გადაღებული. მისი ლექსები და მოთხრობები გამოიცა ყოფილი სსრკ-ის რესპუბლიკებში, აგრეთვე აშშ-ში, გერმანიაში, გაერთიანებულ სამეფოში, საფრანგეთში, პოლონეთში, ბულგარეთში, თურქეთში და ირანში. რამიზ როვშანი, 1997 წელს „მუსავათის“ (პარტია) მიერ მიღებული ჰიმნის სიტყვების ავტორია.

2013 წელს მიიღო „თუექულენოვანი მსოფლიოს ცოდნისა და კულტურის“ ჯილდო.
შიო ჩიტაძის ქუჩა

შიო ჩიტაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა). პავლე ინგოროყვას ქუჩიდან დანიელ ჭონქაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. დააპროექტა პოლკოვნიკმა ბანოვმა 1809 წელს. ადრე მთელ ქუჩას, შოთა რუსთაველის გამზირიდან დანიელ ჭონქაძის ქუჩამდე, ალექსი ერმოლოვის ქუჩა ერქვა. შეტანილია 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში (თბილისის 1884 წლის გეგმაზე ქუჩის ქვემო მონაკვეთი დატანილია ნიკოლოზ ევდოკიმოვის სახელით). 1906 წელს ქუჩაზე მდებარე გიმნაზიის შენობიდან ყუმბარა ესროლეს და მძიმედ დაჭრეს ქალაქის პოლიცმაისტერი მარტინოვი. ჯარმა ალყა შემოარტყა გიმნაზიას, დაარბია მთელი შენობა, რომლის დროსაც შავრაზმელებმა თავისსავე საცხოვრებელ ბინაში მხეცური წამებით მოკლეს შიო ჩიტაძე. 1922 წელს ქუჩას მისი სახელი დაერქვა. 1989 წელს ცხრა აპრილის ტრაგიკული ამბების შემდეგ ქუჩის მონაკვეთს შოთა რუსთაველის გამზზირიდან პავლე ინგოროყვას ქუჩამდე ცხრა აპრილის ქუჩა ეწოდა. მონაკვეთს დარჩა შიო ჩიტაძის სახელი. შემონახულია საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. ქუჩაზეა წმინდა ნინოს და წმინდა მარიანისა და ნანას ეკლესიები.
სომხეთ-ჩინეთის ურთიერთობები

სომხეთ-ჩინეთის ურთიერთობები — მოიცავს აზერბაიჯანისა და ჩინეთს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობას.

სავაჭრო და ეკონომიკური ურთიერთობები
სომხეთსა და ჩინეთს შორის ვაჭრობის მოცულობა, ჯერ კიდევ შედარებით მცირეა, მაგრამ ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მნიშვნელოვნად გაიზარდა და გადააჭარბა 400 მილიონ აშშ დოლარს (2008 წელს). ვაჭრობის მოცულობის მნიშვნელოვანი ვარდნა იყო 2009 წელს, სავარაუდოდ 2007-2008 წლების ფინანსური კრიზისის გამო. ვაჭრობის მოცულობა გაიზარდა და აღემატებოდა 400 მილიონ აშშ დოლარს ორი წლის განმავლობაში, 2010 და 2011 წლებში.

სომხეთის მთავარი ექსპორტის საგანს საბადოები წარმოადგენს, ხოლო ჩინეთიდან სომხეთში იმპორტირებული პროდუქტები მეტად მრავალფეროვანია და მოიცავს ტანსაცმელს, ფეხსაცმელს, მანქანებს, ქიმიკატებს, აღჭურვილობას, სამშენებლო მასალებს, ავეჯს, საკვებს და ა.შ.

2010 წლის მაისში შეიქმნა სინთეზური რეზინის კომპანია, რომელიც ერთობლივად დააფინანსა ჩინეთის „ “- მა და სომხეთის შპს „ “-მა. სომხეთის პრეზიდენტი დაესწრო ამ ერთობლივი საწარმოს გახსნას და აღინიშნა კომპანიის მიერ ქლოროპრენის რეზინის წარმოების დაწყება.

ჩინეთმა და სომხეთმა ხელი მოაწერეს ორმხრივ თანამშრომლობის ხელშეკრულებებს, რომლებიც ეხებოდა სოფლის მეურნეობას და სამეცნიერო კვლევებს, მათ შორისაა „--ს უმაღლესი ხარისხის ხეხილის დარგვის ტექნიკური თანამშრომლობა“, „ცენტრალური აზიის სამეცნიერო-ტექნიკური გაცვლა“ და „კვლევა ვინილის აცეტატზე და მის ბიპროდუქტებზე“.

სამხედრო ურთიერთობები
ბოლო წლებში ჩინეთსა და სომხეთს შორის სამხედრო ურთიერთობები გამყარდა. - ის თავდაცვის მინისტრის, ჩანგ ვანქუანის თქმით, ჩინელმა და სომეხმა სამხედროებმა შეინარჩუნეს მეგობრული გაცვლისა და თანამშრომლობის განხორციელების ტენდენცია, ხოლო ჩინელმა სამხედროებმა ხელი შეუწყეს ორ შეიარაღებულ ძალებს შორის ურთიერთობების სტაბილურ განვითარებას. სომხეთის თავდაცვის მინისტრის სეირან ოჰანიანის თქმით, სომხეთი ჩინეთს საიმედო მეგობრად და პარტნიორად თვლის. მან კმაყოფილება გამოთქვა ბოლო წლებში ნაჩვენები ორმხრივი სამხედრო ურთიერთობების განვითარების გამო და იმედი აქვს, რომ ხელს შეუწყობს თანამშრომლობის გაღრმავებას სხვადასხვა სფეროში.

2012 წლის იანვარში ჩინეთმა და სომხეთმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც ეხებოდა შეთანხმებას ორი ქვეყანის თავდაცვის სამინისტროებს შორის სამხედრო თანამშრომლობის შესახებ. 2013 წელს, სომხეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ჩინეთი ყოველწლიურად 5 მილიონ იუან სამხედრო დახმარებას გაუწევს სომხეთს. იმავე წელს სეირან ოჰანიანმა მოლაპარაკებები გამართა ცენტრალური სამხედრო კომისიის ვიცე-თავმჯდომარის ხუ ქიანგთან და – ის თავდაცვის მინისტრ ჩანგ ვანქუანთან. 2013 წელს სომხეთმა იყიდა რაკეტები ჩინეთისგან (რომელთა დიაპაზონი 80 მილამდე იყო).
თაიღანი

თაიღანი, ყირგიზული მწევარი — მწევარი ძაღლის ჯიში. ჩამოყალიბდა ყირგიზეთის მთიან რაიონებში ადგილობრივი ძაღლების შეჯვარებით მომთაბარეთა მწევრებთან (სალუკებთან) – საუკუნეში. თაიღანით ნადირობენ ვირზაზუნაზე, მელაზე, მაჩვზე, ჩლიქოსნებზე, გარეულ კატაზე, მგელზე (გუნდით); გამოიყენება წყვილში მთის არწივთან ერთად. დიდი (სიმაღლე მინდაოში 60–70 სმ), მკვირცხლი, ამტანი, მხეცების მიმართ ავი ძაღლია. თავი წაგრძელებულია, ყურები თხელი, ჩამოკიდებული. მკერდი ფართო და ღრმა; მუცელი აწეული. ბეწვი ხშირი, რბილი, გრძელი (უფრო გრძელი აქვს კეფაზე, ყურებზე, კისერზე, მხრებზე, კიდურებსა და ხმლისმაგვარ კუდზე). შეფერილი არიან შავად, წითურად, რუხად, ჩალისფრად, თეთრად ან ვეფხვისებრად, ზოგჯერ თეთრი ნიშნებითა და თრთვილებით. ჯიში თანდათან ქრება.
იოანე შავთელის ქუჩა

იოანე შავთელის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი). ერეკლე -ის მოედნიდან ნიკოლოზ ბარათაშვილის ქუჩამდე. შუა საუკუნეების თბილისის ერთ-ერთი ძირითადი მაგისტრალი. აქ, ახლანდელი შავთელის, ერეკლე -ისა და სიონის ქუჩების გასწვრივ, მიემართებოდა ძველი თბილისის ძირითად ქუჩათა სისტემა. ამ ღერძის გაყოლებით იყო განლაგებული უმნიშვნელოვანესი სასულიერო, საზოგადოებრივი და საცხოვრებელი ნაგებობები. - საუკუნეებში ქუჩის მონაკვეთს, ახლანდელი ბარათაშვილის ქუჩიდან ანჩისხატის ეკლესიამდე, წყლის კარის ქუჩა ერქვა (აქ მდებარე ქალაქის ერთ-ერთი კარის — წყლის კარის გამო). ქუჩის ინტენსიური განაშენიანება როსტომ მეფის სასახლის აშენებით დაიწყო.ძირითადად ცხოვრობდნენ ფეოდალური არისტოკრატიისა და უმაღლესი სასულიერო იერარქიის წარმომადგენლები.

 საუკუნის 30-იან წლებიდან მთელ ქუჩას ანჩისხარის ქუჩა ეწოდა (დატანილია თბილისის 1851 წლის გეგმაზე). სახელწოდებაა უკავშირდება აქ აღმართულ ანჩისხატის ეკლესიას ( საუკუნე), 1923 წელს იოანე შავთელის სახელი დაარქვეს. საუკუნიდან იოანე შავთელის ქუჩაზე დაიწყო 2-3-სართულიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა. საუკუნის 20-30-იან წლებში ზოგი იატორიული შენობა აიღეს. დღეისათვის იოანე შავთელის ქუჩა გამოცხადებულია არქიტექტურულ ნაკრძალად. სარესტავრაციო სამუშაოების დროს ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად (1956-1957) დადასტურდა გვიანდელი შუა საუკუნეების საკანალიზაციო სისტემის არსებობა იოანე შავთელის ქუჩის იმ მონაკვეთზე, რომელიც ბარათაშვილის ქუჩასა და ანჩისხატის ეკლესიას შორის არის მოქცეული და არსებითად ფეხით მოსიარულეებს ეთმობა. დღემდე შემონახულია მრავალი საინტერესო შენობა, მათ შორის საუკუნის ნახევრის საცხოვრებელი სახლები (№15, 17), რომელთაც შესასვლელი ქუჩიდან აქვთ, ხოლო ეზოები გახსნილია სანაპიროსკენ. 1981 წლის რეკონსტრუქციის შემდეგ (არქიტექტორი გ. ჯაფარიძე) ერთ-ერთი საცხოვრებელი სახლი გადაკეთდა მარიონეტების თეატრად (ახლანდელი თეატრ-სტუდია რევაზ გაბრიაძის ხელმძღვანელობით). თეატრის წინ გაგანიერებული ქუჩის ნაწილი შემდეგ საგრძნობლად ვიწროვდება (10 მ-მდე და უფრო ნაკლები ტროტუარებიანად) და ამ სახით აღწევს ერეკლე -ის მოედნამდე. განსაკუთრრებით საინტერესოა ქუჩის მარცხენა (ბაზილიკის მოპორდაპირე) მხარე, რომელზედაც გამოდის ჩახრუხაძის ქუჩის სახლების უკანაფასადები, მათ შორის ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახლიც — ქუჩისკენ გახსნილი ეზოთი და აივნების რიგით. ქუჩის თავში, ერეკლე -ის მოედანზე, დგას წმინდა გიორგის კარის ეკლესია (1710/1712). ქუჩაზეა თ. თუმანიშვილის სახელობის საბავშვო სათამაშოების მუზეუმი. აქვს 1 დაღმართი, 1 შესახვევი (თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც შავთელის ჩიხი).
სომხეთ-ისრაელის ურთიერთობები

სომხეთ-ისრაელის ურთიერთობები — მოიცავს სომხეთსა და ისრაელს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობას.

დიპლომატიური ურთიერთობები
ისრაელმა და სომხეთმა შეინარჩუნეს დიპლომატიური ურთიერთობა 1991 წლიდან საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ. 1993 წლიდან 2007 წლამდე სომხეთს ემსახურებოდა ისრაელის საელჩო საქართველოში, თუმცა ცოლაკ მომჯიანი 1996 წელს დაინიშნა სომხეთის საპატიო კონსულად იერუსალიმში.

„ “ -ის თანახმად, სომხეთი იღებს ისრაელის მთელი იმპორტის 4,8% -ს, ხოლო ისრაელი კი იღებს სომხეთის ექსპორტის 7,1% -ს.

2005 წელს დაფიქსირდა ქვეყნებს შორის სავაჭრო ბრუნვის პიკი, რაც შეადგენდა 103 მილიონ აშშ დოლარს. 2019 წელს ქვეყნებს შორის ვაჭრობა არ აღემატება 60 მილიონ დოლარს. 2019 წლის მონაცემებით, სომხეთიდან დაახლოებით 500 ტურისტი ყოველწლიურად სტუმრობს ისრაელს.

სომხები ისრაელში
სომხები ლევანტის ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ დაახლოებით 2 000 წლის განმავლობაში. იოავ ლოეფის (იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტის სომხური ენისა და ისტორიის ლექტორი) თანახმად, იერუსალიმის ტერიტორიაზე სომეხთა დასახლება 301 წლით თარიღდება. ტიგრან დიდი, რომლის წყალობითაც სომხეთმა მიაღწია ყველაზე დიდ ტერიტორიულ ფართობს, ათასობით ებრაელი გაგზავნა სომხეთში ძვ.წ. პირველ საუკუნეში. იერუსალიმის სომხეთის საპატრიარქო დაარსდა 638 წელს და მდებარეობდა სომხეთის კვარტალში. 2006 წლის კვლევის თანახმად, ძველ ქალაქში 790 სომეხი ცხოვრობდა.

ისრაელმა მხარი დაუჭირა აზერბაიჯანს იარაღითა და სხვა საბრძოლო მასალების გამოყენებას 90-იანი წლების დასაწყისში სომხეთის წინააღმდეგ მთიანი ყარაბაღის ომის დროს, გეოპოლიტიკური მიზეზების გამო. ჟურნალის „ “– ის თანახმად, ისრაელსა და სომხეთს შორის ამ ყველაფერმა ურთიერთობები გააუარესა

იერუსალიმის სომხეთის საპატრიარქო (დამოუკიდებელი, თვითმმართველი ქრისტიანული საპატრიარქოა, რომელიც თარიღდება სამოციქულო ხანით) ნურჰან მანუგიანმა 2013 წელს თქვა, „თუ ისრაელი აღიარებს სომხურ გენოციდს, ეს არ იქნება მსოფლიოს დასასრული“. იგი ასევე ამტკიცებდა, რომ იერუსალიმში სომხებს მესამე კლასის მოქალაქეებად ექცეოდნენ.
ხალხის მსახური

ხალხის მსახური (; ; აგრეთვე ითარგმნება როგორც „ქვეყნის მსახური“) — უკრაინული სატირულ-კომედიური ტელესერიალი. ეთერში პირველად 2015 წლის 16 ნოემბერს გავიდა.

სიუჟეტი
სერიალში მოთხრობილია ისტორიის მასწავლებლის ვასილი პეტრეს ძე ჰოლობოროდკოს ისტორია (როლში ვოლოდიმირ ზელენსკი), რომელიც მოულოდნელად, ვირუსული ვიდეოს წყალობით იმარჯვებს უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნებში. იგი იწყებს ბრძოლას კორუფიის წინააღმდეგ, მაგრამ ბევრი მოწინააღმდეგე გამოუჩნდება.

პერსონაჟები
ვასილი პეტროს ძე ჰოლობოროდკო (ვოლოდიმირ ზელენსკი); უკრაინის პრეზიდენტი, ყოფილი ისტორიის მასწავლებელი
იური ივანეს ძე ჩუიკო (სტანისლავ ბოკლანი); უკრაინის პრემიერ-მინისტრი
პეტრო ვასილის ძე ჰოლობოროდკო (ვიქტორ სარაიკინი); ვასილი ჰოლობოროდკოს მამა
მარია სტეფანეს ასული ჰოლობოროდკო (ნატალია სუმსკა); ვასილი ჰოლობოროდკოს დედა
სვეტლანა პეტროს ასული სახნო (კატერინა კისტენი); ვასილი ჰოლობოროდკოს და
ოლჰა იურის ასული მიშჩენკო (ელენა კრავეცი); ვასილი ჰოლობოროდკოს ყოფილი ცოლი, ცენტრალური ბანკის დირექტორი, მოგვიანებით დროებითი პრემიერ-მინისტრი
სერჰი ვიქტორის ძე მუხინი (ევჰენ კოშოვი); უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი და ყოფილი მსახიობი
მიხაილო ივანეს ძე სანინი (იური კრაპოვი); უკრაინის ფისკალურ საქმეთა მინისტრი
ივან ანდრეის ძე შორიკი (ალექსანდრ პიკალოვი); უკრაინის თავდაცვის მინისტრი; ყოფილი კაპიტანი
მიხაილ (მიქა) აშოტის ძე ტასუნიანი (მიქა ფატალოვი); უკრაინის უსაფრთხოების სამსახურის უფროსი
ნატაშა სახნო (ანა კოშმალი); ვასილი ჰოლობოროდკოს დის შვილი
ანა მიხაილოვნა (ჰალინა ბეზრუკი); ვასილი ჰოლობოროდკოს მეგობარი გოგონა
ოლგა სუმსკა

ოლგა ვიაჩესლავის ასული სუმსკა (; დ. 22 აგვისტო, 1966, ლვოვი, უკრაინის სსრ, სსრკ) — უკრაინელი ტელე-წამყვანი, პოლიტიკოსი და მსახიობი. მიღებული აქვს შევჩენკოს ეროვნული ჯილდო (2006), 2009 წელს მიიღო უკრაინის სახალხო არტისტის წოდება. 2006 წელს იყო კიევის მერობის კანდიდატი.

ოლგა დაიბადა ლვოვში, მსახიობების ოჯახში. მას ჰყავს უფროსი და ნატალია სუმსკა, რომელიც აგრეთვე მსახიობია. 1987 წელს ოლგამ დაამთავრა კიევის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტი და 1988-2006 წლებში იყო ლესია უკრაინსკას ეროვნული აკადემიის თეატრის რუსული დრამის სტაჟიანი მსახიობი.
ასიმპტოტური აღნიშვნა O-დიდი

-დიდი – ასიმპტოტური აღნიშვნა, რომლის საშუალებით აღიწერება მოცემული ფუნქციის ყოფაქცევა ზღვარში, როცა არგუმენტი მიისწრაფება უსასრულობისკენ. ეს აღნიშვნები შემოღებულ იქნა, რათა რაც შეიძლება მოხერხებული კლასიფიკაცია შემოეღოთ ფუნქციებისთვის მათი ზრდის რიგის მიხედვით.

კომპიუტერულ მეცნიერებაში, -დიდის აღნიშვნით აღწერენ, თუ როგორ იზრდება ალგორითმში დროის სირთულე და მეხსიერების მოთხოვნილება შემოტანილი მნიშვნელობის გაზრდისას. ძირითადად ის გამოიყენება ალგორითმის მუშაობის დროის შესაფასებლად უარეს შემთხვევაში. ამიტომ ეს შეფასება გვაძლევს ალგორითმის მუშაობის დროის ზედა ზღვარს ნებისმიერი შემავალი მონაცემისთვის.
ნიკო ფიროსმანის ქუჩა

ნიკო ფიროსმანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ოქროსუბანი). ფიროსმანის მოედნიდან ვაგზლის მოედნამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 40-50-იან წლებში. აღნიშნულია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე მოლოკნების ქუჩის სახელით. 1900-დან მოლოკნების, 30-იანი წლებიდან ნიკო ფიროსმანის სახელი ჰქვია.

ნიკო ფიროსმანის ქუჩა აგრეთვე არსებობს სამგორის რაიონში (ორხევის დასახლება). იოანე პეტრიწის ქუჩიდან გიორგი სააკაძის ქუჩამდე.
გიორგი ლეონიძის ქუჩა

გიორგი ლეონიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი). თავისუფლების მოედნიდან პაოლო იაშვილის ქუჩამდე. ალ. პიშჩევუჩის თბილისის გეგმის (1785) მიხედვით ამ ადგილას ყოფილა „ერეკლეს ბაღი“. ქუჩა წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. ადრე მთის ქუჩა ერქვა, 1843 წლის შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც სოლოლაკის ქუჩა, 1922 წელს აღმასკომის ქუჩა დაერქვა, ასევეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. 1935 წელს — სერგეი კიროვის, ხოლო 1990 წელს გიორგი ლეონიძის სახელი ეწოდა (იგი ამ ქუჩაზე ცხოვრობდა).

ქუჩის ხუროთმოძღვრული სახე საუკუნის დასასრულს და საუკუნის დასაწყისში ჩამოყალიბდა. სახლების უმეტესობა რენესანსულ-ბაროკული სტილისაა. ცალკეულ შენობათაგან საინტერესოა საქართველოს ეროვნული ბანკის ყოფილი შენობა (1913, არქიტექტორი მიხეილ ოჰანჯანოვი „მოდერნი“). ქუჩაზეა აკაკი ხორავას სახელობის მსახიობის სახლი, საუკუნის დასასრულის და საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 ჩიხი.
ბაქოს ყურე

ბაქოს ყურე — ბუნებრივი ნავსადგური ბაქოს პორტში, კასპიის ზღვის დასავლეთით, აფშერონის ნახევარკუნძულის სამხრეთ სანაპიროზე.

აღწერა
ბაქოს ყურის სანაპირო ხაზის სიგრძე 20 კმ, ხოლო ფართობი 50 კმ²-ია. ყურეს აღმოსავლეთით სულთნის კონცხი ესაზღვრება, სამხრეთ-დასავლეთით შიხის კონცხი, ხოლო სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით კუნძულები: დაშ-ზირა და ბოიუქ-ზირა. კუნძულების ბაქოს არქიპელაგის ნაწილია. ბუნებრივი მდებარეობიდან გამომდინარე ყურე იდეალური ადგილია ნავსადგურისთვის. სანაპიროს გასწვრივ ბაქოს ბულვარი მდებარეობს. ქარიშხლის დროს ტალღების სიმაღლემ ყურეში შეიძლება 1-5 მეტრს მიაღწიოს.

ისტორია
ა.წ. საუკუნიდან საუკუნემდე ბაქოს ყურე დამშრალი იყო და კუნძულები ერთიან ხმელეთს წარმოადგენდა. პტოლემაიოსის რუკაზე ბაქო ზღვიდან მოშორებითაა გამოსახული. საუკუნის შემდეგ კასპიის ზღვის წყლის დონემ აიწია. ეს პროცესი საუკუნემდე გაგრძელდა და საბოლოოდ ბაქოს ყურე წარმოიქმნა. საუკუნის ბოლოს რამდენიმე ცვლილება მოხდა, კასპიის ზღვამ 10 მეტრზე მეტად აიწია. 1306 წელს მომხდარი დიდი მიწისძვრის შემდეგ კუნძულზე მდებარე საბაილის ციხე დაიტბორა და რამდენიმე საუკუნის მანძილზე წყლის ქვეშ იყო მოქცეული. საუკუნიდან კასპიის ზღვის დონემ დაიწია და კუნძულის ზედაპირი კვლავ წყლის ზემოთ აღმოჩნდა. საუკუნის იტალიელი გეოგრაფი, მარიო სანუტო აღნიშნავს: „კასპიის ზღვის დონე ყოველწლიურად მატულოობს და ქალაქთა უმრავლესობა იტბორება“. გეოგრაფ აბდ არ-რაშიდ ალ-ბაქუვის თქმით, 1403 წელს კასპიის ზღამ ბაქოს ნაწილი დატბორა და წყლის დონემ მეჩეთამდე მიაღწია.

ეკოლოგიური მდგომარეობა
აზერბაიჯანის ეკოლოგიისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს განცხადებით, ბაქოს ყურის დაბინძურების რამდენიმე მიზეზი არსებობს. სანაპიროს გასწვრივ ინდუსტრიული და საყოფაცხოვრებო ნივთების მწარმოებელი ობეიქტები არსებობს, ასევე გემებით საქონლის გადატანისას ნავთობი და ბუნებრივი აირი ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუარესების მთავარი ფაქტორებია. 1996 წლიდან ბაქოს ყურის სიღრმის შემსწავლელი სამუშაოები, შემდეგ კი ლითონის კონსტრუქციებისა და ჩაძირული გემების წყლიდან ამოტანა დაიწყო. 2007-2009 წლებში ყურის ჩაიძურილი გემებისგან, ლითონის კონსტრუქციებისგან, ჰიდროტექნიკური კონსტრუქციებისგან და მილსადენებისგან გაწმენდის ფართო სამუშაოები განახლდა. ზღვიდან 4500 ტონ ჯართი და 412 ტონა ხე ამოიღეს.

პორტები და ხიდები
სავაჭრო პორტი ბაქოს ყურის ჩრდილოეთ და დასავლეთ სანაპიროზეა გადაჭიმული. პორტში ყველა სამუშაო მექანიზებულია. ყურის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში საბორნე ქვავებისთვის პორტია. ამჟამად მიმდინარეობს დისკუსია იმასთან დაკავშირებით, საჭიროა თუ არა ხიდის აგება ლოკბატანიდან ზიხის მაგისტრალამდე. შიხიდან ზიგამდე გადებული ხიდის სიგრძე 14.5 კმ-ია.

საინტერესო ფაქტები
ბაქოს ყურეში მდებარეობს დატბორილი ქალაქი საბაილი. ერთ-ერთ აზერბაიჯანულ სალათს სახელი ბაქოს ყურის მიხედვით ეწოდა.

გალერეა
გიორგი ვარდოსანიძე

გიორგი ვარდოსანიძე (დ. 26 ივნისი, 1988, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი. 2010 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სამსახიობო ფაკულტეტი. წლების მანძილზე მიჰყავდა გადაცემა „გააცინე და მოიგე“.

ფილმოგრაფია
თეატრი
2007 წლიდან არის მუსიკისა და დრამის თეატრის მსახიობი.
ბუშტულასებრი სორტირება

„ბუშტულასებრი“ სორტირება — მონაცემთა სტაბილური დახარისხების ერთგვარი ალგორითმი პროგრამირებაში. მისი მუშაობის პრინციპი შემდეგნაირია: ის ნაბიჯ-ნაბიჯ ამოწმებს მასივის მოსაზღვრე ელემენტებს და უცვლის ადგილებს, თუ მათი თანმიმდევრობა არასწორია. ალგორითმი მეორდება მანამ, სანამ მასივი არ დახარისხდება. მიუხედავად იმისა, რომ მოცემული ალგორითმი მარტივია, ის ნელი და არაპრაქტიკულია ამოცანების უმრავლესობაში. პრაქტიკული მხოლოდ იმ შემთხვევაშია, თუ შემოტანილი მნიშვნელობა უმეტესად დახარისხებულია და შესაბამისად დროის მცირე რესურს მოითხოვს. იგი მუშაობს (^2)-ში, რაც არაეფექტურობას ცხადყოფს.

იმპლემენტაცია ++-ზე
კოტე მარჯანიშვილის ქუჩა

კოტე მარჯანიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთში რაიონში (ჩუღურეთი). უშანგი ჩხეიძის ქუჩიდან რკინიგზამდე. ადრე ერქვა კირკა (, ეკლესია), 1921 წლიდან — ჟან ჟორესის, 1938 წელს კოტე მარჯანიშვილის სახელი ეწოდა.

ქუჩა გეგმით გრძივად განლაგებული ქალაქის მთავარი განივი ღერძის ერთ-ერთი მონაკვეთია. ეს სატრანსპორტო ფუნქციური ღერძი იწყება ვარდების რევოლუციის მოედნიდან, გადის გალაკტიონის ხიდზე. მარჯანიშვილის ქუჩაზე, მოედანზე და მიემართება ზევით. ახლანდელი მარჯანიშვილის ქუჩა ადრე შედიოდა კუკიის დასახლებაში, 1818–1820 ქუჩასა და მის ტერიტორიაზე დასასხლდნენ ვიურტემბერგელი გერმანელი მოახალშენეები, რომლებმაც აქ დააარსეს ე. წ. „თბილისის კოლონია“, გააშენეს ბაღები და აქაურობა კეთილმოაწყვეს. ახლანდელ მარჯანიშვილის მოედნის ტერიტორიაზე ააშენეს ლუთერანული ეკლესია , რამაც ამ ქუჩას კირკის სახელი დაუმკვიდრა (აქედან სახელწოდება „კირიჩნი“). თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც „კიროჩნაია“. 1863–1864 წლებში „კირიჩნისა“ და ნიკოლოზის (ახლანდელი ივანე ჯავახიშვილის ქუჩა) ქუჩის გადაკვეთაზე აშენდა წმინდა ნეველის რუსული ეკლესია. 1885 წელს აიგო ვერის (ახლანდელი გალაკტიონის) ხიდი, რომელმაც ერთმანეთთან დააკავშირა მტკვრის ორივე მხარეს განლაგებული ცენტრალური უბნები. ქუჩაზე ძირითადად განლაგებული იყო ხორცის, ხილისა და ბოსტნეულის სავაჭრო რიგები, პატარა ფანჩატურ-დუქნები. განაშენიანება განსაკუთრებით გაცხოველდა საუკუნის დასაწყისიდან. 1901 წლიდან აიგო საცხოვრებელი სახლები, რომლებშიც გამოყენებულია რენესანსულ-ბაროკოული ხუროთმოძღვრული მოტივები.

1910 წელს სანაპირო ქუჩის (ახლანდელი დიმიტრი უზნაძის ქუჩა) გადაკვეთაზე აშენდა „ოფიცერთა ეკონომიკური საზოგადოების სახლი“ (ყოფილი ცენტრალური უნივერმაღი, ახლანდელი „თიბისი ბანკი“, არქიტექტორი ა. როგოისკი), მის მოპირდაპირედ — კ. ზუბალაშვილის სახელობის საქალაქო „სახალხო სახლი“ (ახლანდელი მარჯანიშვილის თეატრი, 1909, არქიტექტორი ს. კრიჩინსკი). ორივე შენობა „მოდერნის“ სტილისაა. 1939 წელს ქუჩის დასაწყისში აშენდა წიგნის სასახლე (არქიტექტორები ნ. ბარათაშვილი, ნ. მიქაელიანი). 1947–1948 წლებში ქუჩის ცენტრალური ნაწილი, სატრანსპორტო კვანძის მოწესრიგების მიზნით, მარჯანიშვილის ქუჩისა და დავით აღმაშენებლის გამზირის გადაკვეთაზე გაფართოვდა და შეიქმნა კოტე მარჯანიშვილის მოედანი, რომლის ჩრდილოეთ კუთხეში განთავსებულ საპროექტო ინსტიტუტის „თბილქალაქპროექტის“ სართულზე 1966 წელს გაიხსნა მეტროს ხაზის სადგური „მარჯანიშვილის მოედანი“. ქუჩაზე დგას სწრაფი სერვისის რესტორანი „მაკდონალდსი“ (2000, არქიტექტორები ი. ვაჩეიშვილი, ბ. გოცაძე), კოტე მარჯანიშვილის ბიუსტი (მოქანდაკე ს. გირკელიძე, არქიტექტორი ვ. დავითაია). აქვს 1 შესახვევი.
ალპური მთიულა

ალპური მთიულა — პატარა ზომის ფრინველი. გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, კავკასიაში, მცირე, შუა და ცენტრალურ აზიაში. ალპური მთიულა მოიპოვება მრავალ ადგილას როგორც მობინადრე ფრინველი. ვერტიკალურად აღწევს 2700 მეტრამდე. ფრინველი საშუალო სიდიდისაა, შესამჩნევად უფრო დიდი, ვიდრე სახლის ბეღურა. სხეულის სიგრძე 16,5–17,5 სანტიმეტრი, წონა 31–57 გრამი. ალპური მთიულა კონტრასტული ფერისა, გრძელი კუდითა და გრძელი ფრთით. კავკასიის რეგიონის მაღალმთიანეთში მსგავსი ფერის ფრინველები არ არიან.

ალპური მთიულა ბინადრობს ალპურ ველებზე, ზეგნებზე, მთათა ფერდობებზე, ადამიანის სამოსახლოს მიდამოებსა და ბაღებში. მთიულა ბუდეს იკეთებს მიწაზე კლდეთა ნაპრალებში, ნაგებობათა კედლების არეებში, სხვა ცხოველთა მიერ მიტოვებულ სოროებში და სოფლის ეზოებში. დაახლოებით ალპური მთიულა დებს 4-6 კვერცხს. მისი კრუხობის ხანგრძლივობა აღწევს 14 დღემდე.

ძირითადად ალპური მთიულას საკვებს წარმოადგენს მცენარეთა თესლები და მცირე ზომის მწერები. წიწილები იკვებებიან მწერებითა და მათი ლარებით.

ბუდის შენობა მშრალი ბალახისა და ხავსიანი ფხვიერი ბურთია, გაფორმებულია ბუმბულით და მცენარეული ბოჭკოებით.

აღწერა
მამრი და მდედრი ალპური მთიულა ოდნავ განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. მათ შორის ფერის სეზონური ცვლილებები მცირეა. მამაკაცი შეჯვარების სეზონზე მოყავისფრო-ნაცრისფერი თავით ხასიათდება. ქვედა სხეული მოთეთროა. ჩიტის ზურგი არის მოყავისფრო, ოდნავ მბზინავი ფერით ხასიათდება. ფრჩხილები შესამჩნევად მუქი. თვალები მუქი ყავისფერი აქვთ.

ის განსხვავდება ბეღურების სხვა სახეობებისაგან მონოქრომული მოყავისფრო-ბუფერული ფერის და სხეულის ზედა და ქვედა მხარეებზე ლაქების და თუთების სრული არარსებობით. სხვა ბეღურებისგან განსხვავებით, ის აშენებს ბუდის ბურთებს დაბალ ბუჩქებზე.

სახეობა არის მომთაბარე, გვხვდება 8 ქვესახეობაა. სამხრეთ ევროპისა და შუა აზიის მთის სისტემების ზოგიერთ რაიონში. ზოგიერთ რაიონში, განსაკუთრებული კლიმატური პირობებში. ზამთარში ის 300 მეტრის სიმაღლეზეც კი ეცემა.

ზამთარში ის ზოგჯერ მთისწინეთში მიდის და სხვა ბეღურების მსგავსად, ფრინავს დასახლებებში, შეუძლია სწრაფად ფრენა და საკმაოდ მანევრირებადია. ალპურ მთიულას ხმა ხმამაღალი ხმა აქვს, სიმღერა საკმაოდ მელოდიურია და მოსასმენად სასიამოვნოა.