ნიკოლაი ალიოხინი

ნიკოლაი პავლეს ძე ალიოხინი (; დ. 6 დეკემბერი, 1913, ზემო პადი — გ. 10 აგვისტო, 1964) — საბჭოთა რაკეტულ-კოსმოსური სისტემების კონსტრუქტორი. მან კარიერა რაკეტების კონსტრუქტორად დაიწყო თხევადსაწვავიანი რაკეტების ძრავების ექსპერიმენტულ საკონსტრუქტორო ბიუროში ვ. პ. გლუშკოს ხელმძღვანელობით..

ბიოგრაფია
ნიკოლაი ალიოხინი დაიბადა 1913 წლის 6 დეკემბერს, ტამბოვის ოლქის ზნამენსკის რაიონის ბ. პადოვსკის სოფლის საბჭოს სოფელ ვერხნიე პადში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. მისი მამა, პაველ ალიოხინი, 1914 წელს პირველი მსოფლიო ომის დროს დაიღუპა. ნიკოლაიმ დაამთავრა ბ. ლიპოვიცკაიას სახელობის შვიდწლიანი სკოლა და 1929 წელს ჩააბარა ტამბოვის პროფესიულ სასწავლებლის პირველ კურსზე. პროფესიული სასწავლებლის პირველი კურსის დასრულების შემდეგ, იგი გადავიდა მინსკში, ბელორუსიის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პირველ კურსზე, რომელიც დაამთავრა 1940 წელს. ინსტიტუტის სტუდენტობისას მან საბჭოთა არმიაში (1939 წლის შემოდგომა) გაიარა წვრთნა ბელორუსიის სამხედრო ოლქის 432-ე საავტომობილო ბატალიონის ოცეულის მეთაურად.

ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, ალიოხინი სამუშაოდ გაგზავნეს -ის №27 (№16) ქარხანაში. ეს ქარხანა, როგორც ცნობილია, ყაზანში ფუნქციონირებდა და ომის დაწყების შემდეგ, ქარხანა №16 ვორონეჟიდან ყაზანში გადაიტანეს და გაერთიანებულ საწარმოს ქარხანა №16 დაერქვა. ნ. ალიოხინმა კარიერა აქ დაიწყო. თუმცა, 1942 წლიდან მან ვ. გლუშკოსთან დაიწყო მუშაობა, რომელიც იმ დროს, პატიმართა რანგში, ქარხანა №16-ში, -ს მე-4 სპეციალური დეპარტამენტის -ში „შარაშკას“ შემადგენლობაში საკონსტრუქტორო ბიუროს ხელმძღვანელობდა. ვ. გლუშკოს ხელმძღვანელობით საკონსტრუქტორო ბიუროში მუშაობდნენ როგორც პატიმრები, ასევე ქარხანა №16-ის სამოქალაქო თანამშრომლები. მათი მთავარი ამოცანა იყო -1 — -3 ოჯახის სარაკეტო ძრავების შემუშავება, როგორც თვითმფრინავების დამხმარე ძრავის ბლოკები.

სწორედ ყაზანის №16 ქარხანაში მიიღეს ნ. ალიოხინი 1943 წელს საკავშირო კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკების) წევრად და გამარჯვების შემდეგ მიენიჭა მედალი „1941-45 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცი შრომისთვის“.

დიდი სამამულო ომის დასრულების შემდეგ, ალიოხინი, --ის რამდენიმე თანამშრომელთან ერთად (ასე ერქვა ორგანიზაციას, რომელსაც ვ. გლუშკო ხელმძღვანელობდა, ვ. გლუშკოსა და მისი კოლეგების ნასამართლეობის ჩანაწერის მოხსნის შემდეგ 1944 წლის აგვისტოში), მუშაობდა გერმანიაში — 1945 წლის მაისიდან 1946 წლის იანვრამდე — ფაუ-2 (-4) რაკეტისთვის თხევადი საწვავის რაკეტის ძრავის შემუშავების გერმანული გამოცდილების შესასწავლად. საბჭოთა კავშირში დაბრუნების შემდეგ, ის და --ის გუნდი გადაიყვანეს ხიმკიში -456-ში სამუშაოდ.

1946 წლის 19 დეკემბერს იგი დაინიშნა -456-ის საკონსტრუქტორო ჯგუფის ხელმძღვანელად და მალევე დაინიშნა წამყვან კონსტრუქტორად. ნ. ალიოხინი ავითარებდა თხევადი საწვავის რაკეტების ძრავების მართვისა და ავტომატიზაციის ბლოკების დიზაინს. 1949 წელს იგი გახდა წამყვანი კონსტრუქტორი და საკონსტრუქტორო ჯგუფის მოვალეობის შემსრულებელი ხელმძღვანელი.

იმ დროიდან შემორჩენილ დოკუმენტებში იგი მოიხსენიება, როგორც გამოცდილი, მცოდნე კონსტრუქტორი და კარგი ორგანიზატორი, რომელიც წარმატებით ხელმძღვანელობს გუნდს, უზიარებს თავის გამოცდილებას გუნდის წევრებს და მუდმივად აუმჯობესებს ცოდნას ტექნოლოგიებისა და სოციალურ-ეკონომიკური მეცნიერებების სფეროში. მან 1950 წელს დაამთავრა ბაუმანის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტის უმაღლესი საინჟინრო კურსები.

1952 წელს იგი დაინიშნა საკონსტრუქტორო ჯგუფის ხელმძღვანელად და წამყვან კონსტრუქტორად.

მის ნაშრომს მაღალი შეფასება მისცეს ვ. გლუშკომ და საწარმოს ხელმძღვანელობამ, მისი კანდიდატურა არაერთხელ იყო წარდგენილი სახელმწიფო ჯილდოებზე და შედეგად, 1956 წლის 20 აპრილს მან მიიღო საპატიო ნიშნის ორდენი -5 რაკეტისთვის -103 თხევადსაწვავიანი რაკეტის ძრავის შემუშავებისთვის, 1957 წლის 21 დეკემბერს — ლენინის ორდენი -107/108 თხევადსაწვავიანი რაკეტის ძრავის გამოყენებით პირველი დედამიწის თანამგზავრის გაშვებისთვის, ხოლო 1959 წლის 26 ივნისს — შრომის წითელი დროშის ორდენი -12 რაკეტისთვის -214 თხევადსაწვავიანი რაკეტის ძრავის შემუშავებისთვის.

ნიკოლაი ალიოხინი გარდაიცვალა 1964 წლის 10 აგვისტოს.

ხსოვნა
მის მატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ალიოხინი.