iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აჟკვაცა

აჟკვაცა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, ოდნავ წაგრძელებული ან კვერცხისებური ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს სქელი ქეჩისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია.

აჟკვაცა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის.

მიიღება სუფრის წითელი ღვინო.
Amanita ceciliae

— სოკოს სახეობა ამანიტასებრთა ოჯახისა, რომელიც გავრცელებულია ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, აგრეთვე დაფიქსირებულია აზიის რამდენიმე ქვეყანაში.

პირობითად საჭმელ სოკოდ ითვლება. საკვებად გამოიყენება თერმულად დამუშავების შემდეგ, ახალი. იზრდება ფართოფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში ერთეულებად ან ჯგუფებად, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერეს ბრიტანელმა მიკოლოგებმა მაილზ ჯოზეფ ბერკლიმ და კრისტოფერ ედმუნდ ბრუმმა 1854 წელს როგორც . სოკოს სახელი ეწოდა ჯოზეფ ბერკლის მეუღლის, სისილია ბერკლის პატივსაცემად. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა კორნელის ბასმა 1984 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის — დიამეტრი — 8-20 სმ, თავიდან ზარისებრი ან ნახევრად მომრგვალო, შემდგომში ბრტყლად ამოზნექილი, ბორცვაკით ცენტრში, კიდეები ამობურცულზოლიანი. მურა წითელ-ყავისფრამდე, ცენტრში უფრო მუქი.

რბილობი — ქუდის ცენტრში სქელხორციანი, კიდეებისკენ თხელი, თეთრი, გაჭრისას ფერს არ იცვლის, განსაკუთრებული სუნის გარეშე და მოტკბო გემოთი.

ფეხის სიგრძე — 10-20 სმ, სისქე — 2-3,5 სმ, ცილინდრული, ძირისკენ ოდნავ გაფართოებული, მოგვიანებით ნაღრუვალი. ზედაპირი მონაცრისფრო, დაფარულია ნაცრისფერი ქერცლებით.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, თავისუფალი, ხშირი, თეთრი, ამობურცულზოლიანი კიდეებით. ასაკთან ერთად მურა ფერს იღებს.

საბურველის ნარჩენები: ახასიათებს ნათლად გამოხატული ნაცრისფერი, ტომრისებრი ვოლვა; საყელოს გარეშე. ქუდზე აქვს ნარჩენები, სქელი ნაცრისფერი მეჭეჭებიანი ფიფქების სახით, რომელიც დროთა განმავლობაში შავდება. ზოგჯერ ფიფქები სწრაფად ქვრება.

სპორების ფხვნილი — თეთრი. სპორები — 11,5-14 მკმ, მომრგვალო, გლუვი. ბაზიდიუმი — ოთხსპორიანი, 65-85×5-20 მკმ, გურზისებრი, თხელკედლიანი, ფირფიტების ტრამა ბილატერალური.

ეკოლოგია და გავრცელება
იზრდება ფართოფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში ერთეულებად ან ჯგუფებად. ევროპაში ფართოდ გავრცელებული სახეობაა, თუმცა იშვიათად გვხვდება.
მიკორიზას ქმნის რცხილასთან, მუხასთან, წიფელთან, არყთან, ფიჭვთან, სოჭთან, ნაძვთან და კედართან. უპირატესობას ანიჭებს ნეიტრალურ ან კირიან ნიადაგს.

ჩრდილოეთ ამერიკაში გვხვდება აშშ-სა და მექსიკაში. სოკო აგრეთვე დაფიქსირებულია აზიაში, კერძოდ, იაპონიაში, ირანსა და აზად-ქაშმირში. ზოგიერთი მეცნიერი, ჩრდილოეთ ამერიკულ სახეობას დამოუკიდებელ სახეობად განიხილავს.

სეზონი — ივნისიდან ოქტომბრამდე.

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
პიროთითად საჭმელ სოკოდ ითვლება. საკვებად გამოიყენება ახალი, თერმულად დამუშავების შემდეგ. ნედლი სოკო შხამიანია, იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. ზოგიერთი სახელმძღვანელო ურჩევს მესოკოვეებს თავი შეიკავონ მისი ჭამისგან.

გალერეა
აჟყაფში

აჟყაფში, აყაფში — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ გულისებური ფორმის, სუსტად დანაკვთული, სამნაკვთიანი, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხასიათდება სქელი ჯაგრისებრ-აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა, მტევანი საშუაო ზომის, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, კუმსია ან თხელი. მარცვალიმსხვალია, ოვალური, იშვიათად მომრგვალო-ოვალური, შავი ფერის, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. კანი საშუალო სიმკვრივისაა. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, გემო — სასიამოვნო.

აყაფში ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200-210 დღე გრძელდება. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს ან ნოემბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 110 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 20.0-23.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 23.4%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10 გ/ლ-ს.

მიიღება ხარისხიანი სუფრის წითელი ღვინო და გამოიყენება საბრენდე სპირტის დასამზადებლად.
თამაზ ვაშაძე

თამაზ მიხეილის ძე ვაშაძე (დ. 2 მაისი, 1939, ჭიათურა) — ქართველი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოხელე, პროფესიონალი ინჟინერ-მშენებელი; ქალაქ თბილისის მერი 1991 წლის 2 ოქტომბრიდან 1992 წლის 6 იანვრამდე.

თამაზ ვაშაძე დაიბადა ქართველი მსახიობის, საქართველოს სახალხო არტისტის მიხეილ ვაშაძის ოჯახში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი (1963). 1954 წლიდან მუშაობდა საინჟინრო-სამშენებლო სამუშაოებზე ჭიათურის მაღაროში, 1962 წლიდან — თბილისში. 1969-1991 წლებში, სხვადასხვა დროს, იყო სამშენებლო ტრესტ „მაღლივმშენის“ მთავარი ინჟინერი, თბილისის სამშენებლო სამმართველოს უფროსი, საქართველოს სსრ მშენებლობის სამინისტროს მე-8 ტრესტის მთავარი ინჟინერი, 74-ე და მე-11 ტრესტების ხელმძღვანელი. 1991 წელს დაინიშნა საქართველოს რესპუბლიკის მშენებლობის მინისტრის მოადგილედ. იმავდროულად, ხელმძღვანელობდა რესპუბლიკის მშენებლობის საგანგებო შტაბს; მეთვალყურეობდა სალიკვიდაციო აღდგენით სამუშაოებს ბუნებრივი სტიქიით დაზარალებული რაჭის, იმერეთისა და შიდა ქართლის რეგიონეში, აჭარაში, აგრეთვე ფოთში წყალსათხილამურო სპორტის კომპლექსის მშენებლობას. 2010 წლის მაისში მოძრაობა „სოლიდარობის“ სახელით კენჭს იყრიდა თბილისის მერის არჩევნებზე, მიიღო ხმათა 0.65 %.
ვარდისფერი ამლახუ

ვარდისფერი ამლახუ — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა. ოდნავ ოვალური, სამ ან ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა საკმაოდ სქელია და დაფარულია აბლაბუდისმაგვარი თხელი და საკმაოდ სქელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი გრძელი, ვიწრო, კონუსური ფორმისაა, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მსხვილი. მარცვლები ოვალური ფორმისაა, საშუალო და წვრილი მარცვლები კი — მომრგვალო. მარცვლების შეფერვა ვარდისფერი და თანაბარია.

საშალომოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 100-150 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.6 გ/ლ-ს.
EliteForsk-ის პრემია

-ის პრემია — ელიტური სამეცნიერო-კვლევითი პრემია 45 წლამდე ასაკის მსოფლიო მნიშვნელობის გამოჩენილი მკვლევრებისთვის. ჯილდოს გასცემს დანიის უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს დამოუკიდებელი კვლევების დანიური საბჭო 1,2 მილიონი -ს ოდენობით. 200,000 არის პირადი ჯილდო, ხოლო მილიონი შეიძლება გამოყენებულ იქნას კვლევითი საქმიანობისთვის. პრემია ყოველწლიურად ენიჭებათ საერთაშორისო უმაღლესი კლასის ახალგაზრდა მკვლევრებს. ჩვეულებრივ გაიცემა ხუთი პრიზი და 20-მდე სამოგზაურო გრანტი 300,000 -ს ოდენობით. ჯილდოს მიმღებები ცხადდებიან -ის ყოველწლიურ კონფერენციაზე, სადაც სამეფო ოჯახის წარმომადგენლები და მინისტრები მიაგებენ მათ პატივს 2006 წლიდან.

განათლებისა და კვლევის სამინისტროს -ის ინიციატივა არის კოლექტიური ბრენდი რიგი ინიციატივებისთვის, რომლებიც მიზნად ისახავს კვლევითი ნიჭის მხარდაჭერას და განვითარებას და გამოჩენილი მკვლევართა შედეგების შესახებ ცნობიერების ამაღლებას. გარდა ამისა, -მა ასევე უნდა გამოყოს მკვლევრები, როგორც მისაბაძი მაგალითი, რათა მიიზიდოს მეტი ახალგაზრდა სტუდენტი კვლევით კარიერაში. ეს ხდება როგორც ნაწილი ამბიციისა, რომ დანია გახდეს მსოფლიოს ერთ-ერთი წამყვანი და ყველაზე კონკურენტუნარიანი ცოდნის საზოგადოება.

პრიზის მიმღებთა შორის იყვნენ ლასე ჰეჯე პედერსენი (2015), ესკე ვილერსლევი (2011), მილენა პენკოვა (2009), ბიორკ ჰამერი (2009), ვინსენტ ფ. ჰენდრიქსი (2008), მორტენ ბენედსენი (2008) და დენ ზაჰავი (2007). 2011 წელს მილენა პენკოვას ჯილდო ჩამოართვეს მას შემდეგ, რაც იგი გაასამართლეს.
მამუკა ონაშვილი

მამუკა ონაშვილი (დ. 1 ივნისი, 1967, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 1 აგვისტო, 2022, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მომღერალი, სიმღერების ავტორი და იუმორისტი.

ბიოგრაფია
მამუკა ონაშვილი დაიბადა 1967 წლის 1 ივნისს ქალაქ თბილისში. საესტრადო მოღვაწეობა დაიწყო 1983 წელს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში არსებულ ბიგ–ბენდ „ნიას“ (ხელმძღ. ნოდარ ნიკოლაიშვილის) სოლისტად. 1994 წლიდან დაიწყო მისი სოლო კარიერა ქართულ ესტრადაზე. იგი ასევე იყო სატელევიზიო მუსიკალური გასართობი შოუ-პროგრამების წამყვანი: „მო–ტი–ვი“ საქართველოს სახელმწიფო ტელევიზიის არხზე (1998), „გემო ტი–ვი“ აჭარის ტელევიზიაში (2001). 2001 წლიდან მონაწილეობდა შემოქმედებითი გაერთიანება „ლომისის“ პროექტში „იუმორინა“. 2003–2005 წლებში იყო „არტ–იმედის“ ერთ–ერთი წარმატებული მომღერალი. 1998 წლიდან იგი ხშირად ატარებდა გასვლით კონცერტებს საზღვარგარეთაც (უკრაინა, რუსეთი, ისრაელი, ესპანეთი, საფრანგეთი, საბერძნეთი, გერმანია, ინგლისი, აშშ). გამოშვებული აქვს ორი მუსიკალური ალბომი: „მე ისეთი კარგი ვარ…“ და „ოცნების ღამე“. გადაღებული აქვს ექვსი მუსიკალური ვიდეო კლიპი.

მამუკა ონაშვილი გარდაიცვალა ნატახტართან 2022 წლის 31 ივლისს მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევისას მიღებული დაზიანებების შედეგად. დაკრძალულია მახათას მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ჯილდოები
2001-2002 საერთო სტუდენტური მუსიკალური დაჯილდოვების ცერემონიალი სტუდენტური ფესტივალი
2003 — ესპანეთი. ალიკანტე. ყოფილი საბჭოთა ქვეყნების მე-3 საერთაშორისო ფესტივალი. პრემია.
2002 — ოვაცია
2002 — ერთიანი ახალგაზრდობა
2002 — ჟურნალი „ახალგაზრდული“ საქართველოსა და თურქეთის მეგობრობის გაღრმავებისა და განმტკიცებაში გაწეული ღვაწლისათვის
2002 — ნომინაცია წლის ყველასათვის საყვარელი მომღერალი

მეგა
2000 – წლის საყვარელი მომღერალი მამაკაცი
2001 – ახალგაზრდების წლის საყვარელი მომღერალი მამაკაცი
2002 – ახალგაზრდების სიმპათია
2005 – ოძელას სახელობის მეგა
2006 – წლის ყველაზე პროდუქტიული მომღერალი
ხალხისთვის

ხალხისთვის — მემარცხენე-ცენტრისტული

2024 წლის 3 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ პარტიამ ხელი მოაწერა საქართველოს პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის მიერ შექმნილ „ქართულ ქარტიას“.

2021 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები
2021 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებზე, პარტიის თავმჯდომარე ანა დოლიძე თბილისის მერობის კანდიდატად იყო წარმოდგენილი, რომელმაც გაძლიერებული ორპოლუსიანობის პირობებში ხმების 4,56% (21 935 ხმა) მიიღო და მეოთხე ადგილი დაიკავა.

პარტია „ხალხისთვის“ წარმოდგენილი იყო თბილისის ათივე სამაჟორიტარო რაიონში, ხოლო რეგიონის მასშტაბით შვიდ მუნიციპალიტეტში. ესენია: მესტია, ოზურგეთი, ჩხოროწყუ, ყაზბეგი, ქუთაისი, რუსთავი, ონი.

პარტიამ მთელი ქვეყნის მასშტაბით 14 988 ხმა მიიღო და თბილისისა და ყაზბეგის საკრებულოს მუნიციპალიტეტში თითო-თითო მანდატი მოიპოვა.
თბილისი - ნინო წულაძე;
ყაზბეგი - შენგელი ავსაჯანიშვილი.

2021 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებზე, პარტიას ერთი ხმა სხვა პარტიებთან შედარებით ყველაზე ნაკლები — 2,01 ლარი დაუჯდა. პარტიამ საანგარიშო პერიოდში სულ 30 186 ლარი დახარჯა, საიდანაც 10 816 სარეკლამო ხარჯი იყო. პარტიამ შემოსავლის სახით 29 572 ლარი მიიღო. არჩევნებში კი ანა დოლიძის პარტიამ 14 988 ხმა მიიღო, შესაბამისად, პარტიას ერთი ხმა 2,01 ლარი დაუჯდა.

პარტიის თავმჯდომარეები
შედეგები არჩევნებში
საპარლამენტო
ადგილობრივი
მჯდომარე ქალის პორტრეტი (ერივანი)

„მჯდომარე ქალის პორტრეტი“ ანუ „ახალგაზრდა ქალის პორტრეტი“ - აზერბაიჯანელი მხატვრის მირზა კადიმ ერივანის მიერ ს-ის 70 წლებში შექმნილი სურათი. ინახება ბაქოში, ხელოვნებათა ეროვნულ მუზეუმში. პორტრეტი ილუსტრირებდა მხატვრის შესახებ სტატიას „ხელოვნების პოპულარულ ენციკლოპედიაში“.

აღწერა
პორტრეტზე გამოსახულია ახალგაზრდა ქალი სახე ოდნავ მწუხარე გამომეტყველებით. სახის ნაკვთები სწორია, ხშირი შავი წარბები ხაზს უსვამენ მეტყველ დიდრონ თაფლისფერ თვალებს. მსუბუქად დავარცხნილი მუქი წაბლისფერი თმა ტალღებად ჩამოშლილია მხრებზე. ქალი გამოსახულია თეთრი მარმარილოს კედელთან ხალიჩაზე მჯდომარე.

ძნელია ხალიჩის ტიპის განსაზღვრა მისთვის დამახასიათებელი მოხატულობის არამკვეთრი გამოსახულების გამო. ყოველგვარი პერსპექტივის გარეშე, აბსოლუტურად ვერტიკალურად, ერივანის სხვა ნამუშევრების მსგავსად, მოცემულია იატაკზე გაშლილი ხალიჩის გამოსახულება. მისი შესრულების ტექნიკა ზედმიწევნითია და, ძირითადად, მინიატურულ ტექნიკას წააგავს.

მუთაქის მოცულობისა და კალთის ნაკეცების გამოსახვის მეთოდებში რეალიზმის ელემენტები შეიმჩნევა. ქალის სახე გულმოდგინედ არის გადმოცემული. იგი მოდელირებულია მოვარდისფრო - ყავისფერი და ლურჯი ტონების ოდნავ შესამჩნევი წერტილოვანი ხაზით. ნახევარტონები დატანილია ღია ვარდისფერ ფერში და ოდნავ გამოხატავს მოცულობას. ტუჩების, ცხვირის, წარბების ნაზი მოხაზულობები და მეტყველი თვალების ნახატი განსაკუთრებულ მიმზიდველობასა და სიხალისეს ანიჭებს სახეს, რომელიც მოკლებული არ არის პორტრეტულ მსგავსებას. ელემენტების გადმოცემის მსგავსი მიდგომა ერივანის დაკვირვებულობასა და რეალისტური მიმართულებით მუშაობის სურვილზე მეტყველებს. ტემპერასა და აკვარელში შესრულებული აღწერილი პორტრეტი კარგად შემოინახა.
ვაშლევის ამაღლების ეკლესია

ვაშლევის ამაღლების ეკლესია — არქეოლოგიური ძეგლი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაშლევში. აგებულია საუკუნეში.

ვაშლევის ნაეკლესიარი მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე. ეკლესია მაცხოვრის ამაღლების სახელობის ყოფილა და ჯერ 1821, ხოლო შემდეგ 1849 წელს განმეორებით უკურთხებიათ. გარშემო დაფიქსირებულია - საუკუნეების მიჯნის წარწერიანი საფლავის ქვები. ნაეკლესიარზე ამჟამად ცარიელი სივრცეა. კულტურული ფენა ან ძველი ნაგებობის ნაშთები არ იძებნება.
მოლა ფანაჰ ვაგიფის ბიუსტი

მოლა ფანაჰ ვაგიფის ძეგლი — ცნობილი აზერბაიჯანელი პოეტის, საუკუნის პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწის მოლა პანაჰ ვაგიფისადმი მიძღვნილი ძეგლი. 1992 წელს ქალაქ შუშის ოკუპაციის შემდეგ დაანგრიეს. 2021 წელს ოკუპაციიდან ქალაქის განთავისუფლების შემდეგ რესტავრირებულია.

ისტორია
მოლა პანაჰ ვაგიფის ძეგლი 1957 წელს მოქანდაკე ჰაიატ აბდულაევმა ბრინჯაოსაგან დაამზადა. იგი პოეტის საფლავის ძეგლის სახით დაიდგა შუშაში, ჯიდირდიუზთან ახლოს 1958 წელს. მოგვიანებით, 1976 წელს ბიუსტი გადატანილ იქნა შუშაში ვაგიფის სახლთან. ვაგიფის მავზოლეუმის გახსნის წინ 1982 წელს ბიუსტი და მის გარშემო ტერიტორია გარემონტდა, ხოლო ძეგლის პოსტამენტი შეიცვალა. 1992 წელს შუშის ოკუპაციის დროს ბიუსტი და სხვა მრავალი ძეგლი ვანდალიზმის მსხვერპლი გახდა და ოკუპანტებმა დაანგრიეს.

2021 წელს ოკუპაციიდან ქალაქის განთავისუფლების შემდეგ ძეგლი რესტავრირებულ იქნა მისი ავტორის, ჰაიატ აბდულაევის პირვანდელი საესკიზიო პროექტის მიხედვით და თავის ადრინდელ ადგილსამყოფელს დაუბრუნდა. 2021 წლის 29 აგვისტოს მოლა პანაჰ ვაგიფის ძეგლი ხელახლა გაიხსნა.
უკანასკნელი ჩინური გაფრთხილება

„უკანასკნელი ჩინური გაფრთხილება“  — რუსული ირონიული იდიომატური გამოთქმა, რომლითაც აღინიშნება უსაფუძვლო, შეუსრულებელი მუქარა, რომელსაც არ/ვერ მოყვება ქმედება..

გამოთქმა წარმოიშვა 1950—1960-იან წლებში აშშ-სა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას შორის ურთიერთობების გამწვავების ფონზე, რაც გამოიწვია ჩინეთის რესპუბლიკის (ტაივანი) საკითხმა. პირველი გაფრთხილება ჩინეთმა 1958 წლის 7 სექტემბერს გამოაქვეყნა,. თითოეულ გაფრთხილებას საკუთარი ნომერი გააჩნდა. გაფრთხილებების ზუსტი რაოდენობის დათვლა თითქმის შეუძლებელია, თუმცა 1964 წლის ბოლოსთვის ჩინეთმა 900-ზე მეტი გაფრთხილება გასცა..
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანო, რომელიც ახორციელებს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აღმასრულებელ ხელისუფლებას და განსაზღვრავს საქმიანობის ძირითად მიმართულებებს. აფხაზეთის მთავრობა ანგარიშვალდებულია საქართველოს მთავრობისა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წინაშე. მთავრობა შედგება მთავრობის თავმჯდომარის, მთავრობის თავმჯდომარის მოადგილისა და მინისტრებისგან. აფხაზეთის მთავრობის წევრს უფლება არა აქვს ეკავოს სხვა თანამდებობა, გარდა პარტიულისა, ასევე ეწეოდეს სამეწარმეო საქმიანობას, იღებდეს ანაზღაურებას სხვა საქმიანობისთვის, გარდა სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობისა.

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის სტრუქტურა და საქმიანობის წესი განისაზღვრება აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონით, რომლის პროექტს უმაღლეს საბჭოს წარუდგენს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა. მთავრობა თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს კანონების, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციის, ამ კანონისა და სხვა შესაბამისი სამართლებრივი აქტების საფუძველზე.

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი თანამდებობის პირი არის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე, რომელიც წარმოადგენს აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკას. აფხაზეთის მთავრობის თავმჯდომარეს კანონმდებლობით დადგენილი წესით საქართველოს მთავრობასთან შეთანხმებით თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს უმაღლესი საბჭო. მთავრობის თავმჯდომარე ნიშნავს და ათავისუფლებს მთავრობის თავმჯდომარის მოადგილეს და მინისტრებს.

მთავრობის შემადგენლობა
საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი

„საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი“ — საპატიო წოდება, დაარსებული 1936 წლის 27 მაისს. მას საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი გადასცემდა გამოჩენილ ხელოვანებს, რომელთაც განსაკუთრებული წვლილი შეჰქონდათ თეატრის, მუსიკისა და კინოს განვითარებაში. წოდება ენიჭებოდა, როგორც წესი, საპატიო წოდებების: „საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის“ ან „საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის“ მინიჭებიდან არა უადრეს ხუთი წლისა. აღიარების შემდეგი საფეხური იყო წოდება „სსრკ სახალხო არტისტი".

სტატუსის დაარსებამდე (1936 წლამდე) საბჭოთა რესპუბლიკებში რესპუბლიკის სახალხო არტისტის წოდებას ანიჭებდნენ. მისი სტატუსი გაურკვეველი იყო, დავალებებს იღებდნენ საბჭოთა კავშირის პრეზიდიუმები და განათლების სახალხო კომისარიატის გამგეობები სსრკ-ს, საკავშირო და ავტონომიური რესპუბლიკების დონეზე. ტიტული ერთიანი იყო, რესპუბლიკის მითითების გარეშე, მაგრამ დაჯილდოვებულთა სიები და რეესტრები არ ინახებოდა. ბიოგრაფები, სტატუსების მსგავსების გამო, ხშირად აიგნორებდნენ ამ ტიტულებს.

1940 წლის 25 აპრილის „საქართველოს სსრ საპატიო წოდებათა შესახებ“ დებულებით შეიცვალა წოდების ფორმულირება და საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის წოდება ენიჭებოდათ:

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ საქართველოში ტიტული „საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი“ შეიცვალა წოდებით „საქართველოს სახალხო არტისტი“, ხოლო წოდების მფლობელებმა შეინარჩუნეს ყოფილი საბჭოთა კავშირისა და საქართველოს სსრ-ის კანონმდებლობით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობები ჯილდოებზე.
ხვანჭკარის ნაციხარი

ხვანწკარის ნაციხარი — არქიტექტურული ძეგლი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხვანჭკარაში, მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირას, აგებულია შუა საუკუნეებში.

ციხის მიმდებარე ტერიტორიაზე იყო სოფლის სასაფლაო და წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევები მდებარეობს. ციხე მთლიანად დანგრეულია. სამხრეთის მხრიდან შემორჩენილია კედლის სტრუქტურა, რომელიც დაახლოებით 2-3 მეტრის სიმაღლისაა. ნაგებია უხეშად დამუშავებული კლდის შედარებით მოზრდილი ქვებისგან. ციხის ტერიტორიაზე რკინის ჯვარია აღმართული. აქედან ხელისგულივით მოსჩანს რიონის ხეობა.
კირა მებუკე

კირა მებუკე (დ. 19 მაისი, 1952 — გ. 18 იანვარი, 2019) — ქართველი მოცეკვავე, მსახიობი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1987); პირველი ქართველი მიმი ქალი-მსახიობი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის დრამის სამსახიობო ფაკულტეტი (1974). 1970 წლიდან მუშაობდა პანტომიმის სახელმწიფო თეატრის წამყვან მსახიობად, 1982 წლიდან — მთავარი რეჟისორად. შესრულებული აქვს 20-ზე მეტი როლი, პანტომიმის თეატრში დადგმული აქვს 4 სპექტაკლი და 15 ნოველა. თბილისის, ქუთაისის, რუსთავის, თელავის და სოხუმის დრამატული თეატრების სცენაზე უზრუნველყოფდა სპექტაკლის სადადგმო ნაწილს პლასტიკასა და ქორეოგრაფიაში. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობასაც. 1983 წლიდან ასწავლიდა პანტომიმას და პლასტიკას შოთა რუსთაველის თეატრალურ უნივერსიტეტში (2004 – დოცენტი, 2006 – ასოცირებული პროფესორი). მიღებული აქვს პრიზი ქალის საუკეთესო როლის შესრულებისათვის (1979) და ვერიკო ანჯაფარიძის სახელობის მედალი (ქართული თეატრის წინაშე განსაკუთრებული ღვაწლისათვის, 2018), ასევე სახელმწიფო ჯილდოები: ღირსების მედალი (1999) და ღირსების ორდენი (2002). მებუკე იყო ქართული პროფესიონალური პანტომიმის სკოლის ფუძემდებელის, ამირან შალიკაშვილის მეუღლე. გარდაიცვალა 2019 წელის 18 იანვარს. დაკრძალულია მახათას პანთეონში.
თეიმურაზ ტყეშელაშვილი

თეიმურაზ ტყეშელაშვილი (დ. 3 აგვისტო, 1923, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1947–1950 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სანიტარული და პედიატრიული ფაკულტეტების საფაკულტეტო ქირურგიის კათედრის ლაბორანტი. 1951-1954 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერტი და კლინიკური ქირურგიის ასპირანტი. 1955 წლიდან ჰემატოლოგიისა და ტრანსფუზიოლოგიის ინსტიტუტის თანამშრომელი. ავტორია 159 სამეცნიერო ნაშრომის. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 6 საკანდიდატო დისერტაცია. არის ტრანსფუზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, მთავარი მეცნიერ–თანამშრომელი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „წვრილი ნაწლავის მოტორული ფუნქციის ზოგიერთი საკითხი მის ვრცელ რეზექციასთან დაკავშირებით“, დაიცვა 1954 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ახალი სისხლშემცველი — „ჟელატინინი“ („ჟელატინინის“ მომზადების მეთოდით დამუშავება და მისი ექსპერიმენტული შესწავლა“), დაიცვა 1969 წელს.

ჯილდოები
1985 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
გველეშაპის ხიდი

გველეშაპის ხიდი (სლოვენურად: ) არის სატრანსპორტო ხიდი, რომელიც მდებარეობს ლიუბლიანაში, სლოვენიის დედაქალაქში. ის კვეთს მდინარე ლიუბლიანიცას. ხიდი აშენდა მე-20 საუკუნის დასაწყისში, როდესაც ლიუბლიანა ავსტრო-უნგრეთის იმპერიის ნაწილი იყო. კონსტრუქციულად ხიდი წარმოადგენს რკინაბეტონის ხიდების ერთ-ერთ უადრეს ნიმუშს, სტილისტურად კი მიეკუთვნება არტ-ნუვოს ვენურ სკოლას. აშენებულია 1900-1907 წლებში. დიზაინი ეკუთვნის ჯიორჯიო ზანინოვიჩს, ინჟინერია ეფუძნება იოსეფ მელანის სისტემას . ინჟინერ-არქიტექტორები იყვნენ ჯერ ავსტრიელი ალექსანდრე ზაბოკრზისკი და მისი ასისტენტი, ლიუბლიანელი ფილიპ ჟუპანჩიჩი, ხოლო შემდგომ სირილ მეთოდ კოჰი, ასევე ლიუბლიანადან. ხიდი ნაწილობრივ გაიხსნა 1901 წელს. ხიდზე მითითებული წლები 1848-1888 აღნიშნავს ავსტრო-უნგრეთის იმპერატორ ფრანც ჯოზეფის მმართველობის ორმოცწლიან იუბილეს. თავდაპირველად ხიდს ეწოდებოდა "საიუბილეო ხიდი" (გერმ. ).

ეს არის ევროპის ერთ ერთი უძველესი რკინით არმირებული ბეტონის ხიდი და პირველი ამგვარი ხიდი ლიუბლიანაში. 1901 წელს, როდესაც ხიდი გაიხსნა, მისი თაღი ევროპის მასშტაბით იყო სიდიდით მესამე. ღიობი არის 33.34 მეტრი. ხიდი არის 45 მეტრი სიგრძის და 15.2 მეტრი სიგანის. ოთხივე კიდეში დგას გველეშაპების ქანდაკებები კვარცხლბეკებზე. მოაჯირებზე კიდევ არის გველეშაპის 16 ფიგურა. სახელწოდებაც "გველეშაპის ხიდი" ამ ქანდაკებებიდან დამკვიდრდა. ხიდზე წარმოდგენლი გველეშაპები კი უკავშირდება ლიუბლიანის დაარსების ლეგენდას, რომლის მიხედვით კოლხეთიდან მომავალი არგონავტები ლიუბლიანის სიახლოვეს გაჩერებულან, სადაც იასონს გველეშაპი მოუკლავს. იასონი მიჩნეულია ლიუბლანის პირველ მოქალაქედ.
ალექსანდროული თეთრი

ალექსანდროული თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

მნიშვნელოვნად განსხვავდება ალექსანდროულისაგან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი პატარა ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოვალური, სამნაკვთიანი, იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრი და თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ხშირად ცილინდრული ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან მომრგვალო, მომწვანო ელფერით. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული, რბილობი წვნიანია.

ალექსანდროული თეთრი საშუალო ზრდისაა. სექტემბრის მეორე ნახევარში მწიფდება. სავეგეტაციო პერიოდი გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 154 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 122 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 9.5-10.0 ტონას უახლოვდება. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 24-30%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს.

მიიღება ხარისხიანი სუფრის და ბუნებრივად ტკბილი თეთრი ღვინო.
ალეში

ალეში — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან მცირე ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელ აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანი. მტევანი მცირე ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მომრგვალოა, მსხვილი, იშვიათად საშუალო ზომის, მუქი წითელი ან შავი. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, წვენი — შეუფერავი, გემო — სასიამოვნო.

ალეში ძლიერი ზრდისა და მაღალმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 280 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 18.9 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინო.
ხუტუნიჟი

აკასაჟი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

გადმოცემის თანახმად, იგი აფხაზეთში ვინმე ხუტუს შეუტანია და ხალხს ჯიშისთვის „ხუტუნიჟი“ ანუ „ხუტუს ყურძენი დაურქმევია.

ბოტანიკური აღწერა
თხელკანიანია, მსხვილი მარცვლებით, სასიამოვნო არომატითა და გემოთი. ჯიში საგვიანო პერიოდისაა.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.