iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აღმოსავლეთით ზეწოლა

აღმოსავლეთით ზეწოლა ( — პირდაპირ «ზეწოლა აღმოსავლეთზე») — გამონათქვამი, გაჩნდა საუკუნის შუა ხანებში და გამოიყენებოდა ნაციონალისტურ დისკუსიებში მის მეორე ნახევარში. ტერმინი ფართოდ იხმარებოდა კაიზერის გერმანიაში საუკუნეში და უფრო გვიანაც მესამე რეიხის დროს პროპაგანდაში გერმანიის აღმოსავლეთ ექსპანსიის აღსანიშნავად. ამასთან გერმანიის კოლონიზაციის დროს აღმოსავლეთით სტრატეგიული მნიშვნელობის ხაზგასასმელად, სხვა ერებთან კონკურენციულ ბრძოლაში გერმანელების საცხოვრებელი სივრცის გაფართოების მიზნით, უპირველეს ყოვლისა პოლონელებთან და რუსებთან. საუკუნეში ტერმინი გამოიყენებოდა საბჭოთა და ასევე პოლონელი ისტორიკოსების მიერ «გერმანული ექსპანსიის» აღსანიშნავად. ზოგ შემთხვევაში ის გამოიყენებოდა გერმანული აღმოსავლეთ კოლონიზაციის ასაღწერად.

ისტორიული წინაპირობა
თვითონ ლოზუნგი «დრანგ ნახ ოსტენ» გერმანულ ისტორიაში გაჩნდა ძალიან ადრე, კერძოდ კი — საუკუნეში, როდესაც გერმანელები ეწეოდნენ მწვავე ტერიტორიულ ბრძოლებს დასავლეთ სლავებთან, განსაკუთრებით მდინარე ლაბას აუზში და ბალტიის ზღვისპირეთში შლეზვიგიდან ბალტიისპირეთამდე, სადაც ისინი მწვავედ კონკურირებდნენ ადგილობრივ ბალტიელ და ფინეთ-უნგრელებთა ტომებთან (ლიტველების, ლატვიელების, ესტონელების წინაპრები). სხავდასხვა მონაცემებით აღმოსავლეთ ექსპანსიის ავტორი იყო კარლ დიდი ან იმპერატორი ფრიდრიხ ბარბაროსა. ამ აღმოსავლეთ ხალხებთან საბრძოლველად ორგანიზებული იყო გერმანული ჯვაროსნული ლაშქრობები, რომელსაც ცვალებადი წარმატებები ჰქონდა. შუა საუკუნეებში გერმანულმა სამთავროებმა წარმატებებს მიაღწიაეს ბალტიისპირეთში, რომლებმაც მე-13 საუკუნეში ლატვიიდან რუსი ვაჭრების შევიწროება და გამოძევება მოახერხეს. გერმანელების მიერ ასიმილირებული იქნენ, მათ შორის ძალით, ბევრი ადგილობრივი სლავური და ბალტიური ტომი, განსაკუთრებით კი პრუსიელები.

ტერმინის ისტორია
პირველად ეს ტერმინი ნათლად იქნა დაფიქსირებული გერმანულენოვან პოლონელი ჟურნალისტის იულიან კლაჩკოს რევოლიციურ პანფლეტში 1849 წელს. მაგრამ ფართო გავრცელება მან ჰპოვა რუსეთის იმპერიაში 1865-წელს, ანუ იმ დროს, როდესაც გერმანიის იმპერია არ ეწეოდა მნიშვნელოვან ზეწოლას თავისი აღმოსავლეთ მეზობლის საზღვრებზე. ეს გამოწვეული იყო რუსეთის იმპერიის მთავრობასა და ბალტიელ გერმანელებს შორის ურთიერთობის გაფუჭებასთან. მისი გამოჩენის შემდეგ 1865 წლის ნოემბერში გაზეთ "მოსკოვსკიე ვედომოსტის" სტატიაში გამონათქვამი გადაიქცა სლოგანად პანსლავური პუბლიცისტიკისათვის, მიმართული ბალტიელი გერმანელების წინააღმდეგ. ეს ტერმინი შემდგომში გამოიყენეს პოლონეთში 1870 და 1880 წლებში, ჩეხებმა, ასევე მოგვიანებით ფრანგებმაც გამოიყენეს, გაჩნდა ამერიკულ პრესაშიც. ამავე დროს ეს გამონათქვამი გამოჩნდა ისტორიოგრაფიაში.

დიდი იდეოლოგიური მნიშვნელობა ჰქონდა ამ ტერმინს პირველი მსოფლიო ომის დროს, როდესაც მას ხშორად გამოიყენებდა ტომაშ გარიტ მასარიკი და რომან დმოვსკი. 1941 წლიდან ის ფართოდ იხმარებოდა საბჭოთა კავშირში ნეგატიურ კონტექსტში, და მაშინ იქნა ატაცებული გერმანიის პროპაგანდის მიერ, რომელიც ხმარობდა ამ ტერმინს პოზიტიური მნიშვნელობით. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გამოთქმა - ევროპის სოციალისტური ქვეყნების (მათ შორის გდრ) ისტორიოგრაფიის ცენტრალური თეზა იყო. ხოლო გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკის ისტორიოგრაფიაში პირუკუ ვერავითარი განვითარება და გამოყენება ვერ ჰპოვა.
აღმოსავლეთის უდაბნო

აღმოსავლეთის უდაბნო — უდაბნო აფრიკაში, მდინარე ნილოსის აღმოსავლეთით, ნილოსსა და წითელ ზღვას შორის. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია ეგვიპტიდან ერიტრეამდე, ასევე მოიცავს სუდანისა და ეთიოპიის გარკვეულ ტერიოტრიებს. უდაბნოს მთავარი მახასიათებლებია აღმოსავლეთით მდებარე წითელი ზღვის სანაპირო ზოლი და უდაბნოს მთათა სისტემა, რომლის უმაღლესი მწვერვალიცაა შაიბ-ალ-ბანათი. უდანბოს ტერიტორიაზე შექმნილია ვადი-გამალის ეროვნული პარკი.

უდაბნოს აღმოსავლეთ ნაწილში პოპულარულია საფარი.
ნამიბის უდაბნო

ნამიბის უდაბნო — უდაბნო აფრიკაში, ნამიბიისა და ნაწილობრივ ანგოლის ტერიტორიაზე. წარმოადგენს ნამიბ-ნაუკლუფტის ეროვნული პარკის ნაწილს.სახელი მომდინარეობს ნამას ენიდან და ნიშნავს „ვრცელ ადგილს“. ბოლო 55 მლნ წლის მანძილზე, ეს ადგილი გაუსაძლისად მშრალი და გვალვიანია. მიჩნეულია მსოფლიოს ყველაზე ძველ უდაბნოდ.

ნამიბის უდაბნო სამხრეთ აფრიკის პლატფორმის ერთ-ერთ ფიზიოგრაფიულ რეგიონს წარმოადგენს და გადაჭიმულია 80,900 კმ²-ზე.

უდაბნოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილია მცენარეთა და ცხოველთა რამდენიმე სახეობა, რომელთაგან ზოგი ენდემურია და აქ არსებული სპეციფიკური კლიმატისადმი მაღალი შეგუებულობით ხასიათდება.

გალერეა
ბაჰრ-დარი

ბაჰრ-დარი — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ეთიოპიაში. ამჰარის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ტანის ტბის სამხრეთ ნაპირზე. იქ სადაც ცისფერი ნილოსი უერთდება ტბას. მოსახლეობა — 199 210 კაცი (2008 წელი).

ქალაქი ადგილობრივი და საერთაშორისო ტურიზმის მნიშვნელოვანი ცენტრია. ქალაქის ფარგლებში მარცხენა სანაპიროზე, გორაზე მდებარეობს ყოფილი იმპერატორების სასახლე. ტურისტების საყვარელი ადგილია ჩანჩქერი ტის-ისატი და ცისფერი ნილოსის შესართავი.
ნუბიის უდაბნო

ნუბიის უდაბნო (არაბ. ‎) მდებარეობს აფრიკაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ სუდანში, მდინარე ნილოსსა და წითელ ზღვას შორის. წარმოადგენს საჰარის უდაბნოს აღმოსავლეთ რეგიონს. გადაჭიმულია 400,000 კმ²-ზე. რეგიონი მშრალია; აქ, ფაქტობრივად, წვიმა არასოდეს მოდის, არ არსებობს ოაზისები. ამ ტერიტორიის ტრადიციული მაცხოვრებლები არიან ნუბიელები.

ნუბიის უდაბნოს ტერიტორიაზე, სამხრეთ ეგვიპტეში, აღმოჩენილია დღემდე ცნობილი უძველესი არქეოასტრონომიული მეგალითი.

უდაბნოს სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი აბიდია (სუდანის ტერიტორია).
თვალის (მიკროქირურგიული) მაკრატელი

თვალის (მიკროქირურგიული) მაკრატელი – მახვილწვერიანი, მჭრელი ქირურგიული ინსტრუმენტი. მას არ გააჩნია ჩვეულებრივი, ქირურგიული მაკრატლისთვის დამახასიათებელი რგოლები, მუშაობის პრინციპი კი დამყარებულია ზამბარისებურ მოძრაობაზე და ქირურგს პრეპარირებისას ხელში საწერი კალმის პოზიციაში უკავია.
თვალის მაკრატელისათვის დამახასიათებელია სწორი ან მოხრილი ფორმის პირის ქონა.
სისხლდენის შესაჩერებელი ინსტრუმენტები

სისხლდენის შესაჩერებელი ინსტრუმენტები – სწორი ან მოხრილი, კბილიანი ან უკბილო ქირურგიული ხელსაწყოები, რომლებიც გამოიყენება ქირურგიული ოპერაციის დროს ნებისმიერი სისხლდენის შესაჩერებლად.

დახასიათება
აღნიშნული ინსტრუმენტები შედგება ორი ფუნქციური ნაწილისაგან , რომელიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია ხრახნით . თითოეულ მათგანის ბოლოზე არის ე.წ. სამუშაო ტუჩი – ”ბრანში” და რგოლი თითისთვის. მომჭერები ბრანშის ფორმის მიხედვით განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. შესაძლოა ჰქონდეთ ღარები, კბილები, იყოს სწორი ან მოხრილი. ქსოვილზე ფიქსაციისთვის ბრანშებს, რგოლებთან ახლოს, გააჩნია ჩამკეტი ე.წ. კრემალიერი , ეს უკანასკნელი ლითონის ზოლია რამდენიმე კბილით. ი
ფორმის, ზომისა და დანიშნულების მიხედვით არსებობს შემდეგი სახლის მომჭერები:
კოხერის მომჭერი
ბილროთის მომჭერი
‘’მოსკიტის’’ ტიპის მომჭერი
სისხლძარღვოვანი მომჭერი
მეიოს მომჭერი
უელის მომჭერი
ნეგუსის მომჭერი
პოტის მომჭერი (კლემა)
რიჩტერსველდი

რიჩტერსველდი — მთიანი უდაბნოს ტიპის კულტურული და ბოტანიკური ლანდშაფტი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილოეთ ნაწილში, ჩრდილოეთი კაპლანდის პროვინციაში. ლანდშაფტი სავსეა ვაკე-დაბლობებითა და ვულკანური ციცაბო კლდეებით. ჩრდილოეთ ნაწილი, მდინარე ორანჟის გასწვრივ, ზღვის დონიდან 60 მეტრზე მდებარეობს, ხოლო სამხრეთი ნაწილი 1377 მეტრზე.

სამხრეთ-აფრიკის ნამაკალენდის რეგიონში მდებარე ეს არეალი მშრალ, უწყლო ლანდშაფტს მიეკუთვნება, სადაც წყალი დიდი იშვიათობაა და აქ წარმოდგენილია სიცოცხლის მხოლოდ ის სახეობები, რომლებიც მაღალი შეგუებულობით გამოირჩევიან. რიჩტერსველდი წარმოადგენს დედამიწაზე ერთადერთ ისეთ მშრალ, ცხელ და ამავე დროს ბიომრავალფეროვნებით გამორჩეულ ადგილს, რომლის ფლორაც და ფაუნაც მართლაც განსაცვიფრებელია.

ზაფხულის ტემპერატურა აქ +50 °-ია, წვიმა უიშვიათეს მოვლენას წარმოადგენს.

რიჩტერსველდის ჩრდილოეთი ნაწილი, აქ მცხოვრებ ნამას ხალხთან 18 წლიანი მოლაპარაკებების შემდეგ, 1991 წელს ეროვნულ პარკად გამოცხადდა.

2007 წელს, ეროვნული პარკის სამხრეთი ნაწილი, რომელიც განსაკუთრებული სილამაზით გამოირჩევა, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა, როგორც „რიჩტერსველდის კულტურული და ბოტანიკური ლანდშაფტი".
ჭრილობის გამაგანიერებელი ინსტრუმენტები

ჭრილობის გამაგანიერებელი ინსტრუმენტები — გასაფართოებელი, ორგანოების და ქსოვილების დასაშორიშორებელი ქირურგიული ინსტრუმენტი. ამ ჯგუფში გაერთიანებულია რეტრაქტორები. გამაგანიერებელი ინსტრუმენტების საშუალებით ქირურგს შეუძლია ჭრილობის გაკვეთილი უბნის ქსოვილთა განზიდვა და ფიქსაცია გარკვეულ პოზიციაში.

დახასიათება
რეტრაქტორის ტიპებია:

ა)ბრტყელი:

ზედაპირული რეტრაქციისთვის განკუთვნილი კბილიანი (ფოლკმანის და სხვ.) და ფირფიტისებრი (ფარაბეფის და სხვ.) კავები;
ღრმა რეტრაქციისთვის განკუთვნილი სარკეები ბრტყელი ან უნაგირისებრი ფორმის სამუშაო ნაწილით, რომლის ზედაპირიც პოლირებულია, ირეკლავს სხივს და იძლევა საოპეაციო ველის დამატებით განათებას (დუაენის და სხვ.);

ბ) ჭრილობის გამაგანიერებელი:
ორმხრივი სარკე თვითდამჭერი მოწყობილობით და სხვა.

თავის მხრივ ქირურგიულ, ჭრილობის გამაგანიერებელ იარაღებს აერთიანებს ქვემოთ ჩამოთვლილი იარაღები:

ერთკბილა კავი
კავი ნერვის რეტრაქციისთვის
ფოლკმანის დაკბილული კავი
ფარაბეფის ფირფიტისებური კავი
ლანგენბენკის ფირფიტოვანი კავი
ჩერნის ფირფიტოვანი კავი
მორისის ფირფიტოვანი კავი
დივერის სარკე
დუაიენის სარკე
ელისონის ფილტვის სარკე
ფიოდოროვის თირკმლის სარკე
სამსაგდულიანი ჭრილობის გასაფართოებელი კრემალიერით
McDonald's

' — სწრაფი კვების რესტორნების უმსხვილესი ქსელი მსოფლიოში. მისი ცენტრალური ოფისი მდებარეობს აშშ-ში, ქალაქ ჩიკაგოში.

ისტორია
კომპანია 1940 წელს დააარსეს ძმებმა დიკ და მაკ მაკდონალდებმა. პირველი რესტორანი გაიხსნა სან-ბერნარდინოში (კალიფორნია).

1954 წელს, რეი კროკმა ძმები მაკდონალდებისაგან შეიძინა ფრანჩაიზინგის ექსკლუზიური აგენტის უფლება. 1955 წელს კროკმა გახსნა ’-ის პირველი რესტორანი ქალაქ დეს-პლეინზში, ილინოისის შტატში. დღეს ეს რესტორანი კორპორაციის მუზეუმია. 1955 წელს კროკმა დაარეგისტრირა კომპანია ’ , , ხოლო 1960 წელს მას ეწოდა ’ ’ . 1961 წელს კროკმა შეიძინა კომპანიის მართვის ყველა უფლება.

დღეს
2008 წლისათვის კორპორაციის ქსელში დასაქმებულთა საერთო რაოდენობამ შეადგინა 400 000 ადამიანი, ხოლო მოგებამ შეადგინა $23,5 მილიარდი.

2009 წელს კორპორაციის კაპიტალიზაცია შეადგენდა $64,2 მილიარდს. კორპორაციის დირექტორთა საბჭოს თავმჟდომარე და მთავარი მმართველია ჯეიმზ სკინერი, პრეზიდენტი - დონ ტომპსონი.

2009 წელს ივნისისათვის, ’ სავაჭრო ნიშნის ქვეშ მსოფლიოს 118 ქვეყანაში მუშოაბდა 32 060 რესტორანი, რომელთაგან 14 000 აშშ-ში მდებარეობს. 25 578 რესტორანი იმართებოდა ფრანჩაიზინგის პრინციპით. შედეგად, რესტორნების ასორტიმენტი, ზომები და პორციის შემადგენლობა მკვეთრად განსხვავდება სხვადასხვა ქვეყანაში. რესტორნების ასორტიმენტში შედის ჰამბურგერები (მ.შ. „ბიგ მაკი“), სენდვიჩი, კარტოფილი ფრი, დესერტები, სხვადასხვა სასმელი და ა.შ. ქვეყნების უმრავლესობაში, მაკდონალდსის რესტორნებში იყიდება ლუდიც. ადგილობრივი მოსახლეობის შემოსავლებით უზრუნველსაყოფად კორპორაციისათვის პრიორიტეტულია ადგილობრივი პროდუქტების გამოყენება. თითქმის ყველა პროდუქტი, რომელიც იყიდება მაკდონალდსის ქსელში, წარმოებულია ადილობრივ ბაზარზე. ადგილობრივი პროდუქტების რაოდენობა რესტორნებში მერყეობს 70%-დან 85%-მდე. კორპორაციის ერთ-ერთი კარგად განვითარებადი პროექტია საყავეების ქსელი „“.

ცნობები ზოგიერთი ქვეყნის ქსელის შესახებ 2022 წლის 15 დეკემბრის მონაცემებით:

უკრაინა იყო რიგით 102-ე ქვეყანა, სადაც გაიხსნა მაკდონალდსის რესტორანი. აქ კომპანიის ქსელი ვითარდება 1997 წლის 24 მაისიდან.
მოლდოვაში ფუნქციონირებს მაკდონალდსის 6 რესტორანი, ყველა მათგანი კიშინიოვის ცენტრში მდებარეობს.
ლატვიაში მუშაობს მაკდონალდსის 13 რესტორანი: 12 რიგაში, 1 ელგავაში.
ისრაელში ფუნქციონირებს მაკდონალდსის 185 რესტორანი, ამ რესტორნებში განვითარებულია „მაკდრაივის“ სერვისი, ასევე შესაძლებელია -ის სარგებლობა.
ესტონეთში არის მაკდონალდსის 10 რესტორანი: 8 ტალინში, 1 ტარტუში და 1 ნარვაში.
ბელარუსში მუშაობს მაკდონალდსის 5 რესტორანი, ყველა მათგანი მინსკში მდებარეობს.
აზერბაიჯანში წარმოდგენილია მაკდონალდსის 21 რესტორანი.
საქართველოში ფუნქციონირებს მაკდონალდსის 23 რესტორანი.
თურქეთში ფუნქციონირებს მაკდონალდსის 253 რესტორანი.
ზაკ სნაიდერი

ზაქარი ედუარდ „ზაკ“ სნაიდერი (დ. 1 მარტი, 1966) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი. მან პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი, „მკვდართა განთიადი“ გადაიღო 2004 წელს. საყოველთაო აღიარება მოიპოვა ფრენკ მილერის კომიქსის „300“ ადაპტაციით. 2009 წელს მან გადაიღო „მცველები“, მილერის კიდევ ერთი კომიქსის ადაპტაცია. ის არის -ის თანადამფუძნებელი, მეუღლე დებორა სნაიდერთან და უესლი კოლერთან ერთად.

სნაიდერი რეჟისორის სახით მუშაობდა ფილმზე „სამართლიანობის ლიგა“, მაგრამ მას შემდეგ, რაც მისმა ქალიშვილმა თავი მოიკლა, პროექტი დატოვა.

ფილმოგრაფია
ცისფერი ნილოსი

ცისფერი ნილოსი (; გამოითქმის როგორც: აბბაი; ; გამოითქმის როგორც ან-ნილ ალ-აზრაქ) — მდინარე სუდანში და ეთიოპიაში, ნილოსის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე — 1450 კმ. თეთრ ნილოსთან ერთად იგი წარმოადგენს ნილოსის უდიდეს შენაკადს.

სათავეს იღებს ტანას ტბიდან (ეთიოპიის მთიანეთი) ზღვის დონიდან 1830 მეტრზე. ტბიდან გადმოსული წყლის მასა დარეგულირებულია ჰიდროელექტროსადგურის კაშხლით. ცისფერი ნილოსი სანაოსნოდ ვარგისია 580 კმ-ზე მდინარის დასასრულამდე.

ზემო დინებას ეთიოპიის მთიანეთის საზღვრებში ეწოდება აბაი. 500 კმ მანძილზე მოედინება კანიონში 900—1200 მეტრ სიღრმეზე. ეთიოპიაში მას ბევრი წმინდა მდინარედ — გიჰონად მიიჩნევს, რომელიც ბიბლიაში ნახსენები ედემის ბაღიდან მეოთხე მდინარის სახით გამოედინება. ამასთან დაკავშირებით მას უძღვნიან საჩუქრებს პურის და სხვა პროდუქტების სახით.

სუდანის ტერიტორიაზე მდინარეს ჰქვია ბაჰრ-ელ-აზრაკი (არაბული ენიდან ბაჰრ — «ზღვა» და აზრაკი — «ცისფერი»). სუდანის ტერიტორიაზე აგებულია დიდი წყალსაცავი ქალაქ როსეირესთან.

ქალაქ ხარტუმთან ცისფერი ნილოსი უერთდება თეთრ ნილოსს და ქმნის მდინარე ნილოსს.

წვიმების სეზონში ნილოსის მდინარეული ჩამონადენი შეადგენს 60 %-ს, მშრალ სეზონში იგი საკმაოდ მეჩხერდება. ქვემო დინების წყლის რესურსი გამოიყენება ბამბის მინდვრების მოსარწყავად და წყალმომარაგებისთვის. წვიმების სეზონში წყლის საშუალო ხარჯი შეადგენს 2350 მ³/წმ-ში.

2011 წელს დაიწყო «დიდი ეთიოპიის აღორძინების კაშხლის» მშენებლობა, რომელიც შედგებოდა 15 რადიალურ-ღერძული ჰიდროაგრეგატებისაგან. ჰესის სიმძლავრე შეადგენს 5250 მეგავატს.
შოთა ჩიკვაიძე

შოთა ჩიკვაიძე (დ. 5 მარტი, 1927, წინანდალი — გ. 29 თებერვალი, 1992) — ქართველი სპორტსმენი.

ბიოგრაფია
შოთა ჩიკვაიძე იყო თბილისის 1953 წლის ფალავანი, საქართველოს მრავალგზის ჩემპიონი, ქართული ჭიდაობის ფედერაციის პრეზიდიუმის წევრი, გამოცდილი არბიტრი და სპორტის ოსტატი. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის უნივერსიტეტში. შოთა ჩიკვაიძე იყო ლადო კეცხოველის სტუდენტი. სწორედ აქ ჩამოყალიბდა იგი როგორც მოჭიდავე და ეროვნული სპორტის მცოდნე.

1953 წლის 10 დეკემბერს გაზეთი „ლელო“ წერდა: „დაძაბული ბრძოლით ხასიათდებოდა თბილისის აბსოლუტური პირველობა ქართულ ჭიდაობაში 7-9 დეკემბერს. თორმეტი უძლიერესი მოჭიდავე მონდომებით ერკინებოდა ერთმანეთს ჩემპიონობის მოსაპოვებლად. 1953 წლის ფალავნის წოდება მოიპოვა შოთა ჩიკვაიძემ (სახელმწიფო უნივერსიტეტი).“

1953—1954 წლებში მონაწილეობდა თბილისსა და ლენინგრადში გამართულ სსრკ-ის უმაღლესი განათლების სამინისტროსა და ცენტრალური საბჭოს სპორტული საზოგადოების „ნაუკას“ პირველობაზე სამბოში. 1953 წელს თბილისში იკავებს მეორე ადგილს (მძიმე წონაში), ხოლო 1954 წელს ლენინგრადში — პირველ ადგილს (მძიმე წონაში).

უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ ერთხანს სენაკის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმში მოღვაწეობდა პედაგოგად და, როგორც ჭიდაობის ენთუზიასტი, ახალგაზრდებსაც ავარჯიშებდა. სპორტისთვის თავი არ დაუნებებია სხვადასხვა სამეურნეო სამუშაოზე ყოფნის პერიოდშიც. უფრო მეტიც, აქტიურად იბრძოდა ქართული ჭიდაობის პროპაგანდისთვის. შოთა ჩიკვაიძე იყო არბიტრი 1980-იან წლებში ჩატარებულ საქართველოს პირველობებზე ქართულ ჭიდაობაში.

მისი თანაგუნდელი მეგობრები იყვნენ: ვ. ბალავაძე, შ. ეცადეიშვილი, ს. ბახტაძე, ს. მაისურაძე, ბათო თედეევი, ა. რაზმაძე, ლ. კაციაშვილი, ს. ხატიაშვილი, ძმები მურთაზ და თენგიზ ელერდაშვილები.
სტოკჰოლმის სინდრომი

სტოკჰოლმის სინდრომი — სიმპათიისა და მიზიდულობის პარადოქსალური რეაქცია, რომელიც მსხვერპლს აგრესორის მიმართ ახასიათებს.

მოცემულმა მოვლენამ თავისი სახელწოდება მიიღო რეალურ ფაქტთან დაკავშირებით, რომელიც 1973 წლის 23 აგვისტოს მოხდა. ამ დღეს, სტოკჰოლმის ერთ-ერთ ცენტრალურ მოედანზე, შეიარაღებული დამნაშავეები, რომლებიც ციხიდან გამოიქცნენ — 32 წლის იან-ერიკ ოლსონი და 26 წლის კლარკ ოლაფსონი — ბანკის შენობაში შეიჭრნენ ოთხ მძევალთან ერთად. მათ შორის იყო სამი ქალი – 33 წლის ბრიგიტონ ლუნდბერგი, 26 წლის კრისტინა ენმარკი, 21 წლის ელიზაბეთ ოლდგრენი და ერთი მამაკაცი – ბანკის მენეჯერი სვენ სეფსტრემომი.

მომდევნო ექვსი დღის მანძილზე ისინი გამუდმებით ერთად იყვნენ ბანკის დაჯავშნულ საცავში, საიდანაც დამნაშავეები ტელეფონით მოითხოვდნენ 3 მილიონ კრონს, ორ პისტოლეტსა და მანქანას. ამ ხნის განმავლობაში ტყვეებმა ბევრი რამ გადაიტანეს. ჯერ კისერზე თოკჩაბმულებმა გაატარეს რამდენიმე ხანი, ორი დღის მანძილზე არ აძლევდნენ საჭმელს და მოკვლითაც კი ემუქრებოდნენ, თუმცა ნელ-ნელა გამტაცებლებსა და მძევლებს შორის უჩვეულო კავშირი გაჩნდა. ბრიგიტას შეეძლო გათავისუფლება, მაგრამ რატომღაც ამ შანსზე უარი თქვა, კრისტინამ ჯერ პოლიციისთვის ინფორმაციის გადაცემა შეძლო, მაგრამ შემდეგ გამტაცებლებთან თავისი გამყიდველობა აღიარა. მეოთხე დღეს მან ტელეფონით მოითხოვა მიეცათ მძევლებისთვის უფლება თან გაჰყოლოდნენ გამტაცებლებს, რადგან ძალიან კარგი დამოკიდებულება ჰქონდათ ერთმანეთთან. სვენი გათავისუფლების შემდეგ ირწმუნებოდა, რომ გამტაცებლები იყვნენ საოცრად კეთილი და კარგი ადამიანები, უკლებლივ ყველა მძევალი კი ბოლომდე ცდილობდა მათ დაცვას. მოგვიანებით, ქალებმა აღიარეს, რომ ინტიმური კავშირი ჰქონდათ გამტაცებლებთან და პოლიციას მტრადაც კი თვლიდნენ. ცოტა ხნის შემდეგ, მათ ციხეში მიაკითხეს დამნაშავეებს და დაინიშნენ კიდეც.

მოცემული მოვლენა, რომელსაც სტოკჰოლმის სინდრომი ეწოდა, მსოფლიოს არაერთ ქვეყანაში სხვადასხვა ვითარებაში განმეორდა. მისი ფსიქოლოგიური განმარტება წინააღმდეგობრივია, თუმცა მოცემულ მოვლენას ხსნიან როგორც დაცვის მექანიზმს. ამ მექანიზმს ანა ფროიდმა აგრესორთან იდენტიფიკაცია უწოდა. ადამიანებს ეს ირაციონალური რეაქცია შეიძლება აღმოაჩნდეთ გადარჩენის მცდელობისას, როდესაც რაციონალური რეაქციები არაეფექტური და უიმედოა. აგრესორთან გაუცნობიერებელი სოლიდარობით ადამიანს იმედი აქვს, რომ აგრესორი თავისნაირს ზიანს არ მიაყენებს. ამ ირაციონალური პოზიციის გასამყარებლად მოძალადე აღიქმება როგორც სიმპათიური და კარგი ადამიანი, რადგან სხვანაირად მასთან იდენტიფიცირება გაძნელდებოდა.

უკანასკნელ ხანებში ამ ფენომენის ცოდნა გამიზნულად იხმარება ტერორისტების მხრიდან მძევლების აბსოლუტური დამორჩილების მიზნით. ამის გამო, მძევლების გათავისუფლების შემდეგ აუცილებელია ფსიქოლოგთა ჩარევა, რომელთაც შეუძლიათ ადეკვატურად შეაფასონ არა მხოლოდ დამნაშავეების, არამედ მათი მსხვერპლთა ქცევაც.
იერუსალიმის სინდრომი

იერუსალიმის სინდრომი — განსაკუთრებით იშვიათი ფსიქიკური აშლილობის ფორმა, რომელიც განდიდების მანიის ერთ-ერთ ფორმას წარმოადგენს.

ამ სინდრომით დაავადებული ტურისტები და მომლოცველები, რომლებიც იერუსალიმში იმყოფებიან, წარმოიდგენენ და გრძნობენ, რომ ფლობენ ღვთაებრივ და წინასწარმეტყველურ ძალას, არიან რომელიმე ბიბლიური გმირის რეინკარნაცია და მათზე დაკისრებულია სამყაროს ხსნის წინასწარმეტყველური მისია. დღესდღეობით ეს მოვლენა ფსიქოზად ითვლება და ამ სინდრომით შეპყრობილი ადამიანი ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში გადაყვანას ექვემდებარება.

ამ სინდრომის განსაკუთრებულობა ის არის, რომ ტურისტები და მომლოცველები, რომლებიც ამ სინდრომით არიან შეპყრობილი, როდესაც იერუსალიმში მოხვდებიან, ქალაქის მოედნებსა და წმინდა ადგილებში ისე იქცევიან, თითქოს ღვთაებრივ ძალას ფლობენ. თეატრალურობა, რომელიც მათი ქცევისთვისაა დამახასიათებელი, გარშემომყოფთა ყურადღებას იპყრობს. ხანდახან მათი ქცევა უკიდურესობამდე მიდის და საფრთხეს წარმოადგენს საკუთარი თავისთვისაც და გარშემომყოფთათვისაც და ამ დროს აუცილებელი ხდება იძულებითი ჰოსპიტალიზაცია. დაავადებულთა შორის შეიმჩნევიან როგორც ებრაელები, ასევე ქრისტიანები, რომელთაც დიდხანს ნანატრი შეხვედრა წმინდა ადგილებთან საგრძნობლად უუარესებს მდგომარეობას.
სიმენის ეროვნული პარკი

სიმენის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ეთიოპიაში. მდებარეობს ამჰარის რეგიონში და მოიცავს სიმენის მთებს, რომელზეც მდებარეობს ეთიოპიის უმაღლესი მწვერვალი რას-დაშანი.

პარკში ბინადრობს რამდენიმე უიშვიათესი სახეობის ცხოველი, მათ შორის ეთიოპიური მგელი, ბაბუინი გელადა, კლდის თხა, ხოლო გარეული თხა, მთელ მსოფლიოში მხოლოდ აქ გვხვდება. ასევე გავრცელებულია კარაკალი. პარკის ტერიტორიაზე ბინადრობს 50 სახეობის ფრინველი, მათ შორისაა ბატკანძერი.

პარკში რამდენიმე მოუპირკეთბელი გზა გაედინება.

ეროვნული პარკი შეიქმნა 1969 წელს, უელსელი მწერლის, კლაივ ნიკოლის მიერ თავის წიგნში ამ ტერიტორიის აღწერის შემდეგ.

წარმოადგენს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ერთ-ერთ პირველ ძეგლს (1978 წლიდან). იმის გამო, რომ რამდენიმე ადგილობრივი ფლორისა და ფაუნის წარმომადგენლის რიცხვი საგრძნობლად შემცირდა, 1996 წლიდან შევიდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში. 2017 წელს ამოიღეს საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიიდან
ლალიბელას კლდეში ნაკვეთი ეკლესია

ლალიბელას კლდეში ნაკვეთი ეკლესია — კლდეში ნაკვეთი ეკლესია ეთიოპიაში, ამჰარის რეგიონის ქალაქ ლალიბელაში. მიეკუთვნება საუკუნეს და წარმოადგენს ლალიბელის მიდამოებში არსებული 11 ეკლესიიდან ყველაზე ახალგაზრდას, მას ხშირად „მსოფლიოს მერვე საოცრებასაც" კი უწოდებენ. კომპლექსის ზომებია 252530. ეკლესიის გარეთ არის ნათლობის პატარა ემბაზი.

ეთიოპიის ისტორიის თანახმად, ეს ეკლესია ააგო მეფე გებრე მესკელ ლალიბელამ, ზაგვეს დინასტიიდან. გადმოცემის თანახმად, იმასთან დაკავშირებით თუ როგორი უნდა ყოფილიყო ეკლესია, მეფეს წმინდა გიორგი და ღმერთი აძლევდნენ მითითებებს.
აქსუმი (ქალაქი)

აქსუმი — ქალაქი ჩრდილოეთ ეთიოპიაში. ყოფილი აქსუმის სამეფოს დედაქალაქი. აქსუმი ისტორიულად რეგიონის უდიდეს სავაჭრო კვანძს წარმოადგენდა, ძვ. წ. 400 წლიდან ახ. წ. საუკუნემდე. ამ ქალაქს ხშირად მოიხსენიებდნენ, როგორც აბისინიას.

ქალაქი მდებარეობს ტიგრაის რეგიონში, ზღვის დონიდან 2131 მეტრზე. მოსახლეობა შეადგენს 49 523 ადამიანს (2007 წ). ქალაქს ემსახურება აეროპორტი.

თავისი ისტორიული ღირებულების გამო, 1980 წელს, აქსუმის არქეოლოგიური ძეგლები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანა.
ომო

ომო — მდინარე ეთიოპიაში. მისი სიგრძეა 760 კმ. სათავეს იღებს ადის-აბების სამხრეთ-დასავლეთით და ჩაედინება ტურკანის ტბაში. გაედინება ეთიოპიის პლატოზე, სადაც საუკეთესო პირობებს ქმნის კუების ბინადრობისთვის.

პირველი ევროპელი, რომელიც თავის მეორე ექსპედიციისას (1895–1897 წლები) გაუყვა მდინარის კალაპოტს მის შესართავამდე — ტურკანის ტბამდე, იყო მკვლევარი ვიტორიო ბოტეგო.

მდინარის ქვემოწელი საკმაოდ მნიშვნელოვანია გეოლოგიური და არქეოლოგიური თვალსაზრისით. აქ მდებარეობს რამდენიმე არქეოლოგიური ზონა, რომლებიც პლიოცენისა და პლეისტოცენის ხანას განეკუთვნება. პირველად ისინი ფრანგულმა და ამერიკულმა ჯგუფებმა გათხარეს. მრავალ ადგილასაა აღმოჩენილი ნამარხი ნივთები, რომლებიც ავსტრალოპითეკსა და ჰომოს განეკუთვნება. მათ შორისაა კვარციტისგან დამზადებული იარაღები. ყველაზე ძველი ნივთი 2,4 მლნ წლით თარიღდება.

ყოველივე ამის შედეგად, იუნესკომ ეს ტერიტორია 1980 წელს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.