iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იერემია გულისაშვილი

იერემია დიმიტრის ძე გულისაშვილი (დ. 1 მაისი, 1863 — გ. 20 აპრილი, 1958) — ქართველი მწერალი და თეატრალური მოღვაწე, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ხონის საოსტატო სემინარია. მუშაობდა სკოლის მასწავლებლად ზუგდიდსა (1882-1888) და თბილისში (1888-1913). 1915-1919 წლებში ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მიერ გაგზავნილი იყო სკოლების ზედამხედველად ბათუმსა და აჭარაში, სადაც 40-მდე ქართული სკოლა გახსნა. 1919 წლიდან ცხოვრობდა მშობლიურ საგარეჯოში, იყო სკოლის დირექტორი და რუსული ენის მასწავლებელი.

პუბლიცისტურ სტატიებს აქვეყნებდა „ივერიაში", „სახალხო გაზეთში" და სხვ. შემდეგ თვითონ დაიწყო „ორკაპიკიანი" გაზეთის გამოცემა ღარიბი მოსახლეობისთვის. იყო ერთ-ერთი ინიციატორი ქართული წიგნების გამომცემლობის ამხანაგობისა და „ქართული კლუბის" დაარსებისა თბილისში. 1886 წელს ზუგდიდში პირველად დადგა გიორგი ერისთავის „ძუნწი" და თვითონვე შეასრულა მთავარი როლი, სისტემატურად მართავდა წარმოდგენებს; მიღებული შემოსავლით გახსნა სახალხო ბიბლიოთეკა. თბილისში გულისაშვილი იყო ქართული სახალხო თეატრის — ავჭალის აუდიტორიის — ერთ-ერთი დამაარსებელი. მისი რეჟისორობით იდგმებოდა გ. ერისთავის „გაყრა", ავქსენტი ცაგარელის „ციმბირელი", „ხანუმა", „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს", „ადვოკატი მელაძე", კოტე მესხის „თამარ ბატონიშვილი" და სხვ. ამ წარმოდგენებში თვითონაც ასრულებდა როლებს მარიამ დემურიასა და ნ. ნაკაშიძესთან, ნიკოლოზ გოცირიძესა და იოსებ იმედაშვილთან, გ. ლასხიშვილსა და ი. ნაკაშიძესთან, გ. ჯაბაურთან და სხვებთან ერთად. საგარეჯოში დასახლების დღიდან სიკვდილამდე ქალაქის დრამატული დასის წევრი და თეატრის შენობის აგების ინიციატორი იყო. დაწერა ხუთმოქმედებიანი დრამა „დრონი მეფობენ" (1890) და პიესა „ცხოვრება ბრძოლაა" (1892, ცალკე წიგნად დაისტამბა 1895). იერემია გულისაშვილის ვაჟი, დიმიტრი (მიტო) 1918 წელს დუშეთის ამბოხების დროს პოლკოვნიკ იოსებ გედევანიშვილის პარტიზანული პოლკის ოფიცერი იყო და 24 წლის ასაკში სასიკვდილოდ დაიჭრა ბოლშევიკებთან ბრძოლაში ანანურთან.
სოლომონ გულისაშვილი

სოლომონ თევდორეს ძე გულისაშვილი (დ. 1874, სოფ. გიორგიწმინდა, ახლანდ. საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 მაისი, 1952, იქვე) — ქართველი პედაგოგი, საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი (1939).

დაამთავრა ნოვოროსიის (ოდესა) უნივერსიტეტის ბუნებისმეტყველების ფაკულტეტი (1901). მუშაობდა ბაქოს ნავთის სარეწებზე. 1907–1923 წლებში საბუნებისმეტყველო საგნებს ასწავლიდა თბილისის ქართულ გიმნაზიაში. შემდეგ იყო საგარეჯოს სკოლის ხელმძღვანელად და საბუნებისმეტყველო საგნების მასწავლებლად. 1918 წლიდან ხელმძღვანელობდა საგარეჯოს განათლების განყოფილებას, პედაგოგიურ კაბინეტებს და სხვადასხვა პედაგოგიურ-მეთოდურ სექციას. აქტიურად მონაწილეობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მუშაობაში. მისი რედაქციით ქართულ ენაზე პირველად გამოვიდა სასწავლო გეოგრაფიული ატლასი და ნახევარსფეროების რუკა. ჟურნალ „ნაკადულში" განაგებდა საბუნებისმეტყველო განყოფილებას.
აბსოლუცია

აბსოლუცია  — ქრისტიანულ ღვთისმეტყველებაში (განსაკუთრებით რომის კათოლიკური ეკლესიაში): ცოდვების მიტევება, შენდობა. ტერმინი გამოიყენება ასევე იურისპრუდენციაში მსჯავრდადებულის სასჯელისგან გათავისუფლების შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსანიშნავად.

ქრისტიანული ეკლესიის ისტორიის ადრეულ ეტაპზე ღმრთისმსახური აბსოლუციის რიტუალს მონანიების წესის საჯაროდ შესრულების შემდეგ აღასრულებდა. შუა საუკუნეებში აღსარებაც და აბსოლუციაც სრულად ფარული, არასაჯარო გახდა. რომის კათოლიკებთან აბსოლუცია არის აქტი, რომლითაც აღსარების მიმღები (ღმრთისმსახური) სინანულის საიდუმლოში იესო ქრისტესა და ეკლესიის სახელით მონანიეს ჩადენილ ცოდვათაგან მიტევებულად აცხადებს. პროტესტანტებთან ღმრთისმსახური აბსოლუციას ჩვეულებრივ ადგენს საჯაროდ, მთელი მრევლის მიერ ლოცვის აღვლენის შემდეგ.
აბუქირის ყურე

აბუქირის ყურე — ყურე ხმელთაშუა ზღვაში, ნილოსის დელტის რეგიონში, ეგვიპტის სანაპიროსთან. მის ნაპირებზე განლაგებულია ქალაქები — როზეტა და აბუქირი. ყურე ცნობილია 1798 წელს აქ გამართული საზღვაო ბრძოლით ინგლისისა და საფრანგეთის ფლოტებს შორის. ზღვაში არსებული ბუნებრივი აირის საბადო ენერგიით უზრუნველყოფს ალექსანდრიის მიდამოებში არსებულ საწარმოებს.
გუზალ სიტდიკოვა

გუზალ რამაზანის ასული სიტდიკოვა (; დ. 10 ივნისი, 1952, ინზერი, ბაშკირეთის ასსრ) — რუსეთისა და ბაშკირეთის საზოგადოებრივი და პოლიტიკური მოღვაწე. მწერალი, პოეტი, ჟურნალისტი, თარჯიმანი. ბაშკირეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სახალხო დეპუტატი (1991-1995 წლებში), ბაშკირეთის რესპუბლიკის პირველი, მეორე და მესამე მოწვევის ყურულთაის წევრი (1995-2008 წლებში), ბაშკირეთის რესპუბლიკის პირველი მოწვევის საზოგადოებრივი პალატის წევრი (2011-2012 წლებში), ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაშკირ ქალთა საზოგადოების ხელმძღვანელი (2004-2011 წლებში), რუსეთისა და ბაშკირეთის მწერალთა კავშირის წევრი (1995-დან). 2012 წლიდან მონაწილეობს ვიკიმედიის საერთაშორისო მოხალისეობრივ მოძრაობაში.

ბიოგრაფია
გუზალ რამაზანის ასული სიტდიკოვა დაიბადა 1952 წლის 10 ივნისს ბელორეცკის რაიონის სოფელ ინზერში, ბაშკირეთის ასსრ (ამჟამად ბაშკირეთი). 1967 წელს დაასრულა რვაწლიანი სკოლა და შევიდა ბელორეცკის პედაგოგიურ სასწავლებელში. 1971 წლიდან მუშაობს № 1 სკოლა-ინტერნატში, შემდეგ კი ქალაქ ბელორეცკის სხვადასხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებებში.

1980 წელს დაამთავრა ჩელიაბინსკის კულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტის ბიბლიოგრაფიული ფაკულტეტი. 1983 წლიდან ბელორეცკის რაიონული გაზეთ „ურალის“ თანამშრომელია, 1986 წლიდან — განყოფილების ხელმძღვანელი, ხოლო 1987 წლიდან — რედაქტორის მოადგილე. 1989-1995 წლებში ამავე გაზეთის მთავარი რედაქტორია. 1991 წელს აირჩიეს ბაშკირეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

1995-2008 წლებში ბაშკირეთის პირველი, მეორე და მესამე მოწვევის ყურულთაის დეპუტატია. 2011-2012 წლებში ბაშკირეთის რესპუბლიკის პირველი მოწვევის საზოგადოებრივი პალატის წევრია, ხოლო 2004-2011 წლებში ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბაშკირ ქალთა საზოგადოების ხელმძღვანელი. მონაწილეობდა ბაშკირების მსოფლიო ყურულთაის აღმასკომის მუშაობაში.

მისი ნაშრომები იბეჭდება 1976 წლიდან. ეწევა აქტიურ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას, მონაწილეობს ვიკიმედიის მოძრაობაში, მუშაობს ბაშკირულ ვიკიპედიაში. 1995 წლიდან ბაშკირეთის მწერალთა კავშირის წევრია. მუშაობს სხვადასხვა ლიტერატურულ ჟანრში — პოეზია, პროზა, ესე, საბავშვო ლიტერატურა.
თომას გიბსონი

თომას ელის გიბსონი (; დ. 3 ივლისი, 1962) — ამერიკელი მსახიობი და რეჟისორი. მონაწილეობა აქვს მიღებული რამდენიმე სატელევიზიო სერიალში, მათ შორისაა „ “, სადაც თომასმა დანიელ ნაილანდის როლი ითამაშა. „“-ს სატელეიზიო სერიალში, „დჰარმა და გრეგი“-ში, იგი გრეგ მონტგომერის როლს თამაშობდა. ხოლო 2005 წლიდან 2016 წლამდე, აგენტი აარონ ჰაჩნერის როლს ასრულებდა „“-ის სატელევიზიო სერიალში „კრიმინალური აზროვნება“.

ბიოგრაფია
თომას გიბსონი დაიბადა 1962 წლის 3 ივლისს, ჩარლიტონში, სამხრეთ კაროლინაში, აშშ-ში. არის ჩარლს და ბეტ გიბსონის ვაჟიშვილი. დედამისი სოციალური მუშაკი იყო, ხოლო მამამისი ადვოკატი და ლიბერალი დემოკრატი. გიბსონი კათოლიკეა. იგი ხელოვნებით ბავშვობიდანვე იყო დაინტერესებული. ბავშვობისას, ჯერ ერთ-ერთ პატარა თეატრის სკოლაში შევიდა, შემდეგ კი დაამთავრა „ინგლისის ეპისკოპოსის საშუალო სკოლა“. 1979 წლიდან 1981 წლამდე სწავლობდა „ჩარლისტონის კოლეჯში“, სადაც ერთ-ერთ ალაბამა შექსპირის ფესტივალზე, იგი სტაჟიორად მუშაობდა, მას აქ საშემსრულებლო ხელოვნების კონსერვატორიაში, „ჯილიარდის სკოლა“-ში სწავლა ურჩიეს.

გიბსონსა და მის ოფიციალურ მეუღლეს, ქრისტინა გიბსონს სამი შვილი ჰყავთ: ჯეიმზ პარკერი, ტრევის პარკერი და აგათა მერი. თომასი და ქრისტინა ერთმანეთს 2011 წელს დაშორდნენ, 2018 წელს კი ოფიციალურად განქორწინდნენ.
ნასრ აბუ ზაიდი

ნასრ ჰამიდ აბუ ზაიდი (; დ. 7 ოქტომბერი, 1943, ტანტა, ეგვიპტე, — გ. 5 ივლისი, 2010, კაირო) — ეგვიპტელი სწავლული, ყურანის ინტერპრეტატორი.

დაამთავრა კაიროს უნივერსიტეტი (1972). იქვე მოიპოვა დოქტორის ხარისხი არაბისტიკასა და ისლამოლოგიაში (1981). ყურანის აბუზაიდისეულმა განმარტებებმა, განსაკუთრებით მისმა გახმაურებულმა „ისლამური დისკურსის კრიტიკამ“ (1995), ფუნდამენტალისტი ისლამისტების გულისწყრომა გამოიწვია. აბუ ზაიდი არ უარყოფდა ყურანის ღვთაებრიობას, თუმცა თვლიდა, რომ ის ამასთანავე „კულტურული პროდუქტი“ იყო და, ამდენად, მისი ინტერპრეტაცია საუკუნის არაბების კულტურისა და ენის კონტექსტის გათვალისწინებით უნდა მომხდარიყო. აბუ ზაიდი ასევე აკრიტიკებდა პოლიტიკური ძალაუფლების განხორციელებისთვის რელიგიის გამოყენებას. 1993 წელს აბუ ზაიდი რადიკალმა ოპონენტებმა სასამართლოს ძალით განაქორწინეს თავის ცოლს იმ მოტივით, რომ ამგვარი შინაარსის ნაწერების ავტორი აღარ შეიძლებოდა მუსულმანად ჩათვლილიყო, ხოლო არამუსულმანი მამაკაცის მუსულმან ქალზე ქორწინება არაკანონიერი იყო. ამ ინცინდენტმა ინტელიგენციისა და უფლებადამცველების შეშფოთება გამოიწვია. 1995 წლიდან აბუ ზაიდი მეუღლესთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა ნიდერლანდებში, სადაც ის ლექციებს კითხულობდა ისლამზე. პერიოდულად სტუმრობდა ეგვიპტეს. გარდაიცვალა კაიროში 2010 წელს.
მენდი პეტინკინი

მენდილ ბრიუს პეტინკინი (; დ. 30 ნოემბერი, 1952) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. ცნობილია ინიგო მონტოიას შესრულებული როლით, რომელიც მან 1987 წლის ფილმში „პატარძალი პრინცესა“ ითამაშა.

მას სხვა ფილმებშიც აქვს მონაწილეობა მიღებული, მათ შორისაა: „იენტლი“ (1983), „უცხო ნაცია“ (1988), „დიკ ტრეისი“ (1990), „ელმოს თავგადასავალი გრიჩლენდში“ (1999) და „ნეტავ აქ ვყოფილიყავი“ (2014). პეტინკინი გადაღებულია რამდენიმე სატელევიზიო სერიალშიც, მათ შორის არის „ “ და „კრიმინალური აზროვნება“. ამჟამად, სოლ ბირინსონის როლს თამაშობს „“-ის სატელევიზიო სერიალში „სამშობლო“.
საილიუგემის ქედი

საილიუგემის ქედი — ქედი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალთაიში. ადმინისტრაციულად გაწოლილია რუსეთის ალთაის რესპუბლიკისა და მონღოლეთის საზღვარზე. სიგრძე დაახლოებით 130 კმ, სიმაღლე 3500 მ-მდე. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 3502 მ (მთა სარი-ნოხოიტი). ბევრია უღელტეხილი. არგუთისა და ჩუიის (მდინარე ობის აუზი) სათავეებისა და მდინარე კობდოს აუზის წყალგამყოფია. კლიმატი მკვეთრად კონტინენტურია. აგებულია კირქვიანი ქვიშაქვებით, თიხაფიქლებით, ლავებითა და ტუფებით. მაღალმთიანეთში გაბატონებულია მღიერიანი და ქვის ტუნდრა, სამხრეთ კალთებზე, 2600 მ ქვემოთ გვხვდება მთის წაბლა ნიადაგებზე განვითარებული სტეპის მცენარეულობა.
ამპერმეტრი

ამპერმეტრი — მუდმივი და ცვლადი დენის გასაზომი ხელსაწყო. იმის მიხედვით, თუ როგორია ხელსაწყოს გაზომვის ზღვრები, ამპერმეტრის სკალა დაყოფილია ამპერებად (ა, ), კილოამპერებად (კა, ), მილიამპერებად (მა, ) ან მიკროამპერებად (მკა, ). გაზომვის ზღვრების გასადიდებლად ამპერმეტრს შუნტით ან ტრანსფორმატორით რთავენ. ამპერმეტრში გამავალი დენის გავლენით მოძრავი ნაწილი და მასთან დაკავშირებული ისარი შემობრუნდება დენის ძალის პროპორციული კუთხით. ამპერმეტრში გამოყენებულია მაგნიტოელექტრონული, ელექტრომაგნიტური, ელექტროდინამიკური და სხვა სისტემები.

შენიშვნა!
ამპერმეტრი ელექტრულ წრედში ირთვება თანმიმდევრობით.

ამპერმეტრის ელექტროენერგიის წყაროსთან დატვირთვის გარეშე (ვოლტმეტრის მსგავსად) მიერთება გამოიწვევს მის დაზიანებას.
პეტრე პირველის ქედი

პეტრე პირველის ქედი — ქედი ტაჯიკეთში. გაწოლილია დასავლეთ პამირში, მდინარეების სურხაბისა და ობიხინგოუს (ამუდარიის აუზი) შორის. სიგრძე 200 კმ, სიგანე 40 კმ. ქედის დასავლეთი ნაწილის საშუალო სიმაღლეა 4300 მ, ხოლო აღმოსავლეთისა — 6000 მ-მდე. აბსოლუტური სიმაღლე 6785 მ (მწვერვალი მოსკოვის პიკი). დამახასიათებელია პლატოსებრი თხემი, ღრმა ხეობები და მაღალი სეისმურობა. აღმოსავლეთ ნაწილში განვითარებულია მძლავრი გამყინვარების ცენტრი. სულ ქედზე 487 მყინვარია, რომელთა საერთო ფართობია 480 კმ². პეტრე პირველის ქედი უმთავრესად აგებულია ქვიშაქვებითა და კონგლომერატებით. ქედის დასავლეთ ნაწილში დაბლა კაკლისა და ნეკერჩხლის ტყეებია, მაღლა — ღვიის ნათელი ტყე, მაღალბალახეული, სუბალპური და ალპური მდელოები.
აბიდოსი (ჰელესპონტი)

აბიდოსი — ანტიკური ქალაქი ანატოლიაში, დარდანელის სრუტის (ძველი ჰელესპონტი) აღმოსავლეთ სანაპიროზე, თურქეთის თანამედროვე ქალაქ ჩანაქკალეს ჩრდილო-აღმოსავლეთით.

თავდაპირველად სავარაუდოდ თრაკიელთა დასახლებას წარმოადგენდა. დაახლოებით ძვ. წ. 670 წელს აქ მილეტელი ბერძნები დასახლდნენ. ძვ. წ. 480 წელს აბიდოსის მიდამოებში ნავებისგან აგებული ხიდით გადალახა ჰელესპონტი სპარსელთა მეფე ქსერქსე -მ, რომელიც საბერძნეთის დასაპყრობად მიემართებოდა. ქალაქი ასევე ცნობილია მედგარი წინააღმდეგობით, რომელიც აბიდოსელებმა მეორე მაკედონური ომის დროს, ძვ. წ. 200 წელს გაუწიეს მაკედონელთა მეფე ფილიპე -ს. ძველბერძნულ მითოლოგიაში აბიდოსში ვითარდება ჰეროსა და ლეანდრეს ამბავი. ბიზანტიის ეპოქაში აბიდოსი საბაჟო პუნქტი იყო ჰელესპონტზე.
ბელა აბზუგი

ბელა აბზუგი (; ნამდვილი გვარი — სავიცკი, ; დ. 24 ივლისი, 1920, ნიუ-იორკი, აშშ, — გ. 31 მარტი, 1998, იქვე) — ამერიკელი იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე, პუბლიცისტი.

დაიბადა რუსი ებრაელი ემიგრანტების ოჯახში. დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტი (1944). მუშაობდა ადვოკატად, მონაწილეობდა პროფკავშირებთან და სამოქალაქო უფლებებთან დაკავშირებულ ბევრ საქმეში, იცავდა სენატორ ჯოზეფ მაკკარტის ანტიკომუნისტური კამპანიის ფარგლებში ბრალდებულ პირებს. იყო ქალთა რამდენიმე ლიბერალური პოლიტიკური ორგანიზაციის დამაარსებელი და ხელმძღვანელი. 1971-1977 წლებში არჩეული იყო აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში, სადაც გამოირჩეოდა მგზნებარე გამოსვლებით. იყო ვიეტნამის ომის აქტიური მოწინააღმდეგე და უფლებათა თანასწორობის შესახებ საკანონმდებლო ცვლილებების, აბორტის უფლების და ბავშვთა დაცვის კანონმდებლობის მხარდამჭერი. შეყვანილია ქალთა დიდების ეროვნულ დარბაზში (1994).
პიასინო

პიასინო — მყინვარული წარმოშობის ტბა რუსეთში, კრასნოიარსკის მხარის ჩრდილოეთ ნაწილში, ქალაქ ნორილსკიდან დაახლოებით 20 კმ-ში. გაწოლილია ჩრდილოეთ ციმბირის დაბლობის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, პუტორანის პლატოს ჩრდილო-დასავლეთ განშტოებაზე, ზღვის დონიდან 28 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 735 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 8 მ. გადაჭიმულია სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ 70 კმ-ზე, სიგანე 15 კმ. ნაპირები უმეტესწილად დამრეცია, ადგილ-ადგილ დაჭაობებული. მიეკუთვნება კარის ზღვის აუზს. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. იყინება ოქტომბერში, ყინულძვრაა ივლისში. ერთვის ბევრი მდინარე, რომელთაგან უდიდესია მდინარე ნორილსკაია. ტბის ჩრდილოეთ ბოლოდან გამოედინება მდინარე პიასინა, რომელიც ერთვის კარის ზღვას. მდიდარია თევზით, მოიპოვება: ზუთხი, გოჭალა, ტაიმენი, ნელმა, ევროპული ჭაფალა, ომული, პელიადი, სიგი, მუქსუნი და სხვა.
კოლუმბიის პლატო

კოლუმბიის პლატო — ლავური პლატო და გეოგრაფიულ-გეოლოგიური რეგიონი ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილიერებში, აშშ-ის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. განლაგებულია დასავლეთით — კასკადოვან მთებსა და აღმოსავლეთით — კლდოვან მთებს შორის. პლატოს ფართობია დაახლოებით 260 ათ. კმ². სიმაღლე 700-1000 მ. ერთნაირად არის დაფარული ბაზალტური ლავური ნაკადებით. ბაზალტური ფენის სიმძლავრე 1,8 კმ-ზე მეტია. განვითარებულია სემიარიდული კლიმატი. საფუძველი აგებულია პალეოზოური და მეზოზოური კრისტალური და დანალექი ქანებით, რომლებსაც ზემოდან ადევს მიოცენისა და პლიოცენის ბაზალტები. კოლუმბიის პლატოს ზედაპირი ბრტყელია, ზოგან ტალღოვანი, დაფარულია ლიოსებით, ჩრდილოეთით — მორენებით. დანაწევრებულია მდინარე კოლუმბიისა და მისი შენაკადის სნეიკის ღრმა კანიონებით, არის მშრალი კანიონებიც, რომელთაგან უდიდესია გრანდ-კული. მდინარეებზე ბევრია ჩანჩქერი და ჭორომი, აგებულია ჰესები. კოლუმბიის პლატო დაფარულია კორდიან-მარცვლოვანი სტეპებით, დიდწილად მოხნულია მარცვლოვანი კულტურებისათვის. ბევრია ბუჩქნარი და ბალახეული.
ბაადურ მჭედლიშვილი

ბაადურ მჭედლიშვილი (დ. 3 მარტი, 1936, თელავი — გ. 7 იანვარი, 1992, თბილისი) — ქართველი არქეოლოგი, მხატვარი და პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
ბაადურ მჭედლიშვილი დაიბადა 1936 წლის 3 მარტს, ქალაქ თელავში. რამდენიმე წლის შემდეგ ოჯახი გადასახლდა ქალაქ მინვოდში, ამის გამო მან სწავლა განაგრძო რუსულ სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში გრაფიკის განხრით. აკადემიაში სწავლის დროს, დაინტერესდა არქეოლოგიით. იგი მონაწილეობას იღებდა ბიჭვინთის გათხრებში, ანდრია აფაქიძის ექსპედიციაში. აკადემიის დამთავრების შემდეგ გრაფიკოსად მუშაობა დაიწყო ისტორიის ინსტიტუტში, პარალელურად მონაწილეობას იღებდა ვანის გათხრებში და სხვა ექსპედიციებში. დაამთავრა ასპირანტურა არქეოლოგიის განხრით.

წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ძეგლთა დაცვის სამართველოს არქეოლოგიურ განყოფილებას.

ჰქონდა საჯარო გამოსვლები და აქვეყნებდა სტატიებს ისტორიული ძეგლების დათარიღებასთან დაკავშირებით.

გარდაიცვალა თბილისის ომის დროს 1992 წლის 7 იანვარს. ბაადურ მჭედლიშვილის იდეებით თავიდანვე დაინტერესდნენ: თენგიზ მირზაშვილი, ზურაბ კიკნაძე და რამაზ პატარიძე. შემდგომ წლებში კი, სხვა მკვლევრებმაც გაიზიარეს მისი მოსაზრებები.
ირმა ხეცურიანი

ირმა ხეცურიანი (დ. 18 სექტემბერი, 1985, სოხუმი) — ქართველი პარასპორტსმენი (ფარიკაობა), 2017 წლის საუკეთესო ეტლით მოფარიკავე ქალის ტიტულის მფლობელი, ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო თასის გამარჯვებული (2017, ნიდერლანდები), მსოფლიო თასის გამარჯვებული (2017, პოლონეთი). მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონატების  ვერცხლის მედალოსანი. 2018 წლის მსოფლიო თასის გათამაშების გამარჯვებული. ევროპის ჩემპიონატებისა და მსოფლიო თასის გათამაშების არაერთგზის მონაწილე და სხვადასხვა სინჯის მედლების მფლობელი. 4 წლის განმავლობაში მოიპოვა 9 ოქრო მფლობელი. აქედან 8 მსოფლიო თასის ტურნირებზე.

ძირითადი შედეგები
ბრენდი საირუსი

ბრენდი გლინ საირუსი (; დ. 26 მაისი, 1987) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და დიჯეი. იგი „ბრავო“-ს შოუს, „საირუსი საირუსის წინააღმდეგ:დიზაინი და დაპყრობის“ თანა-მასპინძელია.

პირადი ცხოვრება
ბრენდი საირუსი დაიბადა 1987 წლის 26 მაისს. დედამისი ლეტისია ტიშ საირუსია, ხოლო მისი ბიოლოგიური მამა ბაქსტერ ნილ ჰილსონია. ბრენდი და მისი უმცროსი ძმა ტრეი, მომღერლმა – ბილი რეი საირუსმა იშვილა, მას შემდეგ, რაც ის ტიშაზე დაქორწინდა. ბრენდის ჰყავს სხვა უმცროსი და-ძმებიც: ძმა ბრეისონი და დები მაილი და ნოა საირუსი, ასევე ჰყავს ნახევარ ძმა – კრისტოფერ კოდი, რომელიც ბილი რეის და ბრენდის დედის ვაჟია.

2019 წლის მონაცემებით, ცხოვრობს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში.
საღირაანთ დიდი ეკლესია

საღირაანთ დიდი ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტაში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, 0,5 კმ-ზე, ამაღლებისგორაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7,24,8 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. აფსიდის თაღი, საბჯენი თაღი, შესასვლელი თაღი, სარკმელთა ღიობები და ლავგარდანი კვადრატული აგურითაა ნაწყობი. ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ლავგარდნის დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდეშია. კარი გადახურულია შეისრული თაღით, რომელიც გარედან აგურის წყობით გამოყვანილ კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია. ეკლესიის დარბაზი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით. აფსიდის ღერძზე გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული, შეისრულთაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს თითო კვადრატული ნიშია. მათგან სამხრეთის ნიშის ზემოთ, კონქის ქუსლის დონეზე მცირე ზომის ნიშია მოწყობილი. ერთი შეისრულთაღიანი სარკმელი ეკლესიის დასავლეთ კედელშია. დარბაზი ოდნავ შეისრული კამარითაა გადახურული. კამარა ეყრდნობა ერთ საბჯენ თაღს, რომელიც მას ორ ნაწილად ყოფს. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, აგურის წყობით ყრუ ნახევარწრიული თაღია გამოყვანილი. კედლებზე შემორჩენილია აგურით ნაწყობი სამსაფეხურიანი თაროსებრი ლავგარდნის ნაწილები.
საღირაანთ მცირე ეკლესია

საღირაანთ მცირე ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტაში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, 0,5 კმ-ზე, ამაღლებისგორაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,14,5 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. ლავგარდანი და შესასვლელის თაღი კვადრ. აგურითაა ნაწყობი. ეკლესია დაზიანებული იყო. ამჟამად აღდგენილია.
ჟებოტის ეკლესია

ტერმინი ჟებოტის ეკლესია შეიძლება აღნიშნავდეს:

ჟებოტის პირველი ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტაში.
ჟებოტის მეორე ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტაში.
ჟებოტის მესამე ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტაში.
ჟებოტის მეოთხე ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტაში.
ჟებოტის მეხუთე ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტაში.
ჯულია გარნერი

ჯულია გარნერი (; დ. 1 თებერვალი, 1994) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია რუთ ლენგმორის როლით -ის კრიმინალურ დრამატულ ტელესერიალში, „ოზარკი“, რისთვისაც მიიღო უმაღლესი შეფასებები კრიტიკოსებისაგან და გადაეცა პრაიმტაიმის ემი ჯილდო დრამატულ ტელესერიალში შესრულებული მეორეხარისხოვანი ქალის როლისთვის.

გარნერს სხვა სერიალებშიც აქვს მონაწილეობა მიღებული, მათ შორისაა: „“-ს დრამატული სერიალი „ამერიკელები“ (2015-დღემდე), ნეთფლიქსის შავი კომედიური-დრამატული მინი სერიალი „მანიაკი“ (2018), და „ბრავოს“ კრიმინალური სერიალი „მატყუარა ჯონი“ (2018-2019).

გარნერი გადაღებულია შემდეგ ფილმებში: „მართა, მარსი, მეი, მარლენი“ (2011), „მარტოსულობის უპირატესობანი“ (2012), „ცოდვების ქალაქი 2“ (2014). მთავარი როლები ითამაშა რამდენიმე ფილმში, მათ შორისაა: „ელექტრონული ბავშვები“ (2012), „ჩვენ ვართ ის რაც ვართ“ (2013), „ბებია“ (2015), „წითელი პამიდორი“ (2017) და „ასისტენტი“ (2019).
დავით გულუა

დავით დავითის ძე გულუა (დ. 11 ივნისი, 1954, დაბა ჩხოროწყუ) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1993), ვიცე-ადმირალი (2008).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და მექანიზაციის ფაკულტეტი 1978 წელს და იურიდიული ფაკულტეტი 2000 წელს. აფხაზეთის ომის დროს იყო საქართველოს ეროვნული გვარდიის საბრძოლო ნაწილის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი, კორპუსის მეთაურის მოადგილე, 1992 წლის დეკემბრიდან — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა მინისტრი. 1996 წლიდან იყო საქართველოს სატრანსპორტო პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსი, 1997 მაისიდან — სატრანსპორტო პოლიციის დეპარტამენტის თავმჯდომარე, 2003-2008 წლებში — სანაპირო დაცვის დეპარტამენტის დირექტორი. 2009 წლიდან ორგანიზაცია „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა კონგრესის“ თავმჯდომარე. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით (1994).
მიხეილ გულუა

მიხეილ ეგნატეს ძე გულუა (დ. 3 იანვარი, 1905, ბათუმი, — გ. 29 აპრილი, 1967, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1960).

დაამთავრა საქართველოს საინჟინრო–სამშენებლო ინსტიტუტი (1932). წლების მანძილზე სხვადასხვა თანამდებობა ეკავა სამშენებლო ორგანიზაციებში — საბჭოთა კავშირის ნავთობის მრეწველში, საქართველოს სახალხო მეურნეობის საბჭოს ნავთობისა და ქიმიური მრეწველობის სამმართველოს სისტემებში, 1959-1967 წლებში იყო მადნეულის სამთო–გამამდიდრებელი კომბინატის დირექტორი. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას კომუნალური მშენებლობის ტექნიკუმში და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში.
გუმა (მხარე)

გუმა — ისტორიული მხარე აფხაზეთში, რეგიონის ცენტრალურ ნაწილში, გუმისთასა და კოდორს შორის. ცალკე ერთეულად გამოიყო აფხაზეთის სამთავროს დანაწევრების შემდეგ საუკუნეში.

ჩრდილოეთით გუმას ესაზღვრებოდა წებელდა და საზღვარი აფხაზეთის ქედს მიუყვებოდა, აღმოსავლეთით მდ. კოდორის ქვემო წელი აბჟუასგან მიჯნავდა; დასავლეთით შავი ზღვა ეკვროდა; ჩრდილო-დასავლეთით მდ. გუმისთა ბზიფის აფხაზეთისაგან საზღვრავდა. გუმის მმართველი მხოლოდ ნომინალურად ემორჩილებოდა ბზიფის აფხაზეთის მთავარს. 1856 წელს, როდესაც ქუთაისის გენერალ-საგუბერნატორო შეიქმნა, გუმა, მთელ აფხაზეთთან ერთად, მისი შემადგენელი ნაწილი გახდა. 1864 წელს, აფხაზეთის სამთავროს გაუქმების შემდეგ, გუმის მხარე სოხუმის ოკრუგის შემადგენლობაში შევიდა. 1884 წლის 1 იანვარს, სოხუმის ოლქის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის რეორგანიზაციის შემდეგ, შეიქმნა გუმისთის საპოლიციო უბანი, რომელიც გუმისა და წებელდისაგან შედგებოდა.
გუმათჰესების კასკადი

გუმათჰესების კასკადი — ჰიდროელექტროსადგურები (გუმათჰესი და გუმათჰესი ) დასავლეთ საქართველოში, მდინარე რიონზე, ქუთაისიდან 7 კმ დაშორებით (გუმათჰესის მარცხენა დასახლება), მიეკუთვნება რიონის ჰესების კასკადს. ერთდროულად იყენებს როგორც მდინარე რიონს 12 კმ-იანი მონაკვეთს (სოფ. ჟონეთიდან რიონჰესის წყალსაცავამდე), ისე მასში გადაგდებულ მდ. ცხენისწყლის ნაწილს.

გუმათჰესების ორსადგურიანი კასკადის პროექტი შედგენილი იყო 1953 წელს. გუმათჰეს -ის პირველი აგრეგატი საექსპლუატაციოდ გაუშვეს 1958 წლის ოქტომბერში, ბოლო აგრეგატი — იმავე წლის დეკემბერში. ძირითადი ჰიდროტექნიკური ნაგებობებია ბეტონის გრავიტაციული ტიპის კაშხალი, ჰესის სადაწნეო შენობა და გუმათჰეს -ის სადერივაციო არხში გარდამავალი უბანი. ბეტონის გრავიტაციული კაშხალი (სიმაღლე — 52,5 მ, სიგრძე 209,5 მ) წყალს სწევს 30 მ სიმაღლეზე და ქმნის 39 მლნ. მ³ მოცულობის წყალსაცავს (აქედან სასარგებლო მოცულობაა 13 მლნ. მ³), რომელიც საკმარისია ორივე ელექტროსადგურის დღეღამური რეგულირებისათვის. გუმათჰეს -ში დაყენებულია 4 ჰიდროაგრეგატი. თითოეული 11000 კვტ სიმძლავრისაა. ჰესის ჯამური დადგმული სიმძლავრეა 44000 კვტ, მაქსიმალური დაწნევა — 26 მ, მინიმალური — 23 მ, დადგმული სიმძლავრის გამოყენების კოეფიციენტი — 0,61, საპროექტო საშუალო წლიური გამომუშავება — 256 მლნ. კვტ·სთ, 1 მეგვტ-ზე წყლის ხვედრითი ხარჯი — 4,864 მ³/წმ.

გუმათჰეს -ში ნამუშევარი წყალი 1836 მ სიგრძის დერივაციული არხით მიდის გუმათჰეს -ის ტურბინებში. გუმათჰეს -ის პირველი აგრეგატი გაუშვეს 1956 აპრილში, ბოლო — იმავე წლის ივნისში. ელექტროსადგური მუშაობს გუმათჰეს -ის ნამუშევარი წყლით. ძირითადი ჰიდროტექ. ნაგებობებია დერივაციული არხი, სადაწნეო საკანი (არხის ბოლოს), ჰესის შენობა და ნამუშევარი წყლის გადასაგდები არხი, რ-იც რიონჰესის კაშხლის ზედა ბიეფში ჩაედინება. გუმათჰეს -ში დადგმულია 22800 კვტ საერთო სიმძლავრის 3 ჰიდროაგრეგატი. მაქს. დაწნევა — 13,4 მ, მინ. — 11,2 მ, დადგმული სიმძლავრის გამოყენების კოეფიციენტი — 0,62, საპროექტო საშუალო წლიური გამომუშავება — 138 მლნ. კვტ·სთ, 1 მეგვტზე წყლის ხვედრითი ხარჯი — 9,4 მ³/წმ. გუმათჰეს ავტომატიზებული და ტელემექანიზებულია და გუმათჰეს -თან სინქრონულად მუშაობს.

ჰესებმა გამოიმუშავეს (მლნ. კვტ·სთ): 1956 წ. — 46,6; 1960 წ. — 314,0; 1965 წ. — 343,8; 1970 წ. — 423,3; 1975 წ. — 334,4; 1980 წ. — 330,0; 1985 წ. — 330,6; 1990 წ. — 211,7; 1995 წ. — 179,0; 2000 წ. — 176,6; 2005 წ. — 203,0; 2010 წ. — 329,7 ელექტროენერგია. 1996 წლის 22 ნოემბერს გუმათის ჰიდროელექტროსადგურების ბაზაზე ჩამოყალიბდა სააქციო საზოგადოება „გუმათჰესების კასკადი“, სადგური ჩართულია საქართველოს ერთიან ენერგოსისტემაში.