iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვახჯირის უღელტეხილი

}, ) — მდებარეობს ვახანის დერეფნის აღმოსავლეთ ბოლოში ჰინდუქუშზე. ის ავღანეთსა და ჩინეთს შორის არსებული ერთადერთი უღელტეხილია, აკავშირებს ვახანს ტახკორგი-ტაჯიკის ავტონომიურ ოლქთან სინძიანში. უღელტეხილის სიმაღლეა 4,923 მეტრი, თუმცა არ წარმოადგენს საზღვრის გადაკვეთის ოფიციალურ წერტილს. ჩინეთი მას ვახჯირის სამხრეთ უღელტეხილს უწოდებს, რადგან ჩინეთის მხარეს ასევე ჩრდილოეთი უღელტეხილიც არსებობს.

მიმოხილვა
ვახჯირის უღელტეხილს სამანქანო გზა არ კვეთს. ჩინეთის მხრიდან მიმდებარე რეგიონში შესვლა მხოლოდ სამხედრო პირებისთვისაა ნებადარტული. ჩინეთმა მთელი საზღვრის გასწვრივ, 92 კილომეტრის სიგრძეზე მავრთულ ხლართის ღობე გაავლო. ურელტეხილიდან 20 კილომეტში აღმოსავლეთით მდებარეობს სასაზღვრო საგუშაგო. 2009 წელს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტრომ მესაზღვრეებისთვის საზღვრიდან 10 კილომეტრში სამხედრო გზის მშენებლობა დაიწყო. გზა ტაღდუმბაშ პამირის ხეობას მიუყვება და 80 კილომეტრში ყარაყორუმის გზატკეცილს უერთდება. ვახჯირის უღელტეხილის აღმოსავლეთით ჩინეთის მხარეს მდებარე მთლიანი ხეობა ვიზიტორებისთვის დაკეტილია, თუმცა ადგილობრივ მაცხოვრებლებს და მწყემსებს ტერიტორიაზე გადაადგილების უფლება აქვთ.

ავღანეთის მხარეს უახლოეს გზას სარჰადისკენ მიმავალი გრუნტის გზა წარმოადგენს, რომელიც უღელტეხილს დაახლოებით 100 კილომეტრის სიგრძის ბილიკებით უკავშირდება. უღელტეხილთან ახლოს 4,554 მეტრზე არის ყინულის გამოქვაბული, საიდანაც მდინარე ვახჯირი იღებს სათავეს და საბოლოოდ ამუდარიაში ჩედინება. ამიტომ ამ გამოქვაბულს ხანდახან ამუდარიას სათავედაც მიიჩნევენ. დაახლოებით 20 კილომეტრის მოშორებით არის პაკისტანისკენ მიმავალი უღელტეხილი დილისანგი.

ძირითადად უღელტეხილი წელიწადის განმავლობაში 5 თვე მიუწვდომელია, და დანარჩენი დროის განმავლობაშიც ხანდახან იკეტება. რელიეფი არის ძალიან რთული, თუმცა აურელ სტეინის ჩანაწერების მიხედვით უღელტეხილის მისადგომი ძალიან მარტივია. უღელტეხილის უცხოელების მიერ გავლის რამდენიმე ჩანაწერი არსებობს.

ისტორიულად უღელტეხილი ბადახშანსა და იარკენდს შორის სავაჭრო გზას წარმოადგენდა, რომელსაც ბაჯაურის ვაჭრები იყენებდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ მარკო პოლო უღელტეხილს სახელით არ მოიხსენიებს სავარაუდოდ მანაც გაიარა ამ მარშუტით. შემდეგი ევროპელი ვინც 1602-1606 წლებში უღელტეხილი გადაკვეთა იყო იეზუიტი პორტუგალიელი მღვდელი ბენტო დი გიოში. შემდგომი ჩანაწერები უკვე საუკუნის ბოლოს დიდი თამაშის სახელით ცნობილი პოლიტიკური მოვლენების დროს ჩნდება. 1868 წელს ინდოეთის დიდი ტრიგონომეტრიული გამოკვლევის თანამშრომელმა პანდიტმა (მზვერავი) სახელად მირზა გაიარა. შემდეგ იყვნენ ბრიტანელი სამხედრო პირები 1874, 1891, 1894 და 1906 წლებში. ბოლო ევროპელი რომელმაც აღნიშნულ მარშრუტზე 1947 წელს გაიარა იყო ინგლისელი მკვლევარი ბილ ტილმანი.
ტაჯიკეთის გერბი

ტაჯიკეთის გერბი — ტაჯიკეთის ერთ-ერთი სახელმწიფო სიმბოლო დროშასა და ჰიმნთან ერთად. 1992 წლამდე, ტაჯიკეთს საბჭოთა კავშირიდან გამოყოფამდე, ტაჯიკეთს ჰქონდა ტაჯიკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დროშა.

გერბის ცენტრში გვირგვინია გამოსახული, როგორიც ტაჯიკეთის დროშაზე და მიუთითებს სპარსული სიტყვა ტაჯით, რაც ნიშნავს გვირგვინს, საიდანაც მოდის ტაჯიკელი ხალხის სახელწოდება, ერთი ინტერპრეტაციის თანახმად. გერბის შუაში ასევე არის გადაშლილი წიგნი და პამირის მთები. გერბს მარცხნიდან ხორბლის სვეტი, რომელსაც ზედ ახვევია დაჯიკეთის დროშის ფერები (წითელი, თეთრი და მწვანე), მარჯვნიდან კი ბამბის სვეტი რემელაც ასევე ტაჯიკეთის დროშის ფერები აქვს.

სხვა გერბები
ავიატორების პარკი

ავიატორების პარკი — ტერიტორია, რომელიც განეკუთვნება ქალაქის ტყეს და მდებარეობს დონის როსტოვის პერვომაისკის რაიონის ფარგლებში, შოლოხოვის პროსპექტის მიმდებარედ.

ისტორია
საბჭოთა კავშირის არსებობის პერიოდში პარკის ტერიტორიაზე იმართებოდა სხვადასხვა სახის ღონისძიებები, მათ შორის სპორტული მიმართულებითაც. ამავე პერიოდში აქ გააკეთეს ასფალტის გზა, რომელიც საუკუნემდე შემორჩა საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაში. 2013 წელს მოაასფალტეს 1400-მეტრიანი საპარკო ზონის ტერიტორია, დადგეს ფანჩატურები და ნაგვის ურნები. დასვენების დღეებში პარკს 1 000 ადამიანი სტუმრობს. მოხალისეებმა პარკის ტერიტორიაზე გააშენეს ხილის ხეები, ცაცხვები, ნეკერჩხლები და არყები. პარკის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს ტუალეტი. ასევე განათებულია მთელი პარკის ტერიტორია.

ავიატორების პარკში დგას მემორიალი „როსტოვის ცის დამცველები“. 2005 წელს სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობისა და მემორიალის რესტავრაციის გამო გამოიყო დაახლოებით 6,5 მლნ რუბლი. 2016 წელს დონის როსტოვის პერვომაისკის კეთილმოწყობის სამსახურმა გამოაცხადა აუქციონი იჯარაზე, რომლის ფარგლებშიც ჩატარდებოდა რიგი სამუშაოები. სამუშაოები ჩაუტარდებოდა ყველა ობიექტს, რომელიც შედიოდა მემორიალის შემადგენლობაში, გარემონტდებოდა სტელა, კედლები უნდა მოეპირკეთებინათ გრანიტის ფილებით.

2016 წლის მაისში ცნობილი გახდა ავიატორთა პარკში ველოსიპედის პარკის შექმნის შესახებ. ამის გამო საჭირო გახდა პარკის ტერიტორიაზე მოეწყოთ ინფრასტრუქტურა, გაკეთდა საველოსიპედო ტრასები, მოეწყო ადგილები საოჯახო დასვენებისთვის.

2017 წლის ინფორმაციით იძებნება ინვესტორი ავიატორების პარკის რეკონსტრუქციისათვის. 2017 წლის 1 აპრილს პარკში გაიმართა ეკომარათონი, რომლის მიზანიც იყო ტერიტორიის გასუფთავება ნაგვისაგან და ახალი ხეების დარგვა.
ტოსიკო იუასა

ტოსიკო იუასა (; დ. 11 დეკემბერი, 1909 — გ. 1 თებერვალი, 1980) — პირველი იაპონელი ქალი ფიზიკოსი. მოღვაწეობდა საფრანგეთში, ბირთვული ფიზიკის დარგში.

ადრეული წლები და განათლება
ტოსიკო იუასა დაიბადა 1909 წლის 11 დეკემბერს, ტაიტოში, ტოკიო. მისი მამა იაპონიის საპატენტო ბიუროში მომუშავე ინჟინერი იყო, ხოლო დედა — ტრადიციული, განათლებული ოჯახის წარმომადგენელი. ოჯახის შვიდი შვილიდან, ტოსიკო მეექვსე იყო. 1927-1931 წლებში, იუასა ტოკიოს ქალთა უმაღლესი პედაგოგიური სკოლის სამეცნიერო განყოფილებაში სწავლობდა (დღევანდელი ოტიანომიძუს უნივერსიტეტი). შემდგომ, მან ტოკიოს ბუნრიკას უნივერსიტეტში (დღევანდელი ცუკუბის უნივერსიტეტი), ფიზიკის განყოფილებაში განაგრძო სწავლა. 1934 წელს, სწავლის დასრულების შემდეგ, იგი პირველი იაპონელი ქალი ფიზიკოსი გახდა.

კარიერა
1934 წელს, იუასამ ბუნრიკას უნივერსიტეტში, ნახევარ განაკვეთზე მომუშავე ვიცე-ასისტენტად დაიწყო მუშაობა, სადაც კვლევებს ატარებდა მოლეკულური სპექტროსკოპიის დარგში. 1935 წელს, იგი ტოკიოს ქალთა ქრისტიანულ კოლეჯის ლექტორად დაინიშნა, სადაც 1937 წლამდე განაგრძო მუშაობა. შემდეგ წელს, იუასა ტოკიოს ქალთა უმაღლესი პედაგოგიური სკოლის დოცენტი გახდა.

იუასა შთაგონებული იყო ირენ და ფრედერიკ ჟოლიო-კიურების მიერ პარიზში, კიურის ინსტიტუტში ხელოვნური რადიოაქტიურობის აღმოჩენით. ტოკიოში კვლევებთან დაკავშირებით არსებული რთული პირობების გამო, მიუხედავად იმისა, რომ მეორე მსოფლიო ომი ევროპაში უკვე დაწყებული იყო, 1940 წელს, იგი პარიზში გადავიდა. ტოსიკო იუასა კოლეჯ-დე-ფრანსში, ფრედერიკ ჟოლიო-კიურთან ერთად მუშაობდა, სადაც იგი ხელოვნური რადიოაქტიური ბირთვების მიერ წარმოქმნილ ალფა და ბეტა-ნაწილაკებს და ბეტა-ნაწილაკების ენერგეტიკულ სპექტრს იკვლევდა. დისერტაციით — „ ' − “ (ხელოვნური რადიოაქტიურობით წარმოქმნილი უწყვეტი ბეტა-გამოსხივების სპექტრი), 1943 წელს, იუასას მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა.

1944 წლის აგვისტოში, ტოსიკო იუასა იძულებული გახდა, პარიზიდან ბერლინში გადასულიყო. კვლევითი საქმიანობა, მან ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის ლაბორატორიაში განაგრძო და შეიმუშავა საკუთარი ბეტა-გამოსხივების სპექტრომეტრი. 1945 წელს, საბჭოთა ხელისუფლებამ მას იაპონიაში დაბრუნება უბრძანა. გამგზავრებისას, საკუთარი სპექტრომეტრი, იუასას ზურგზე ჰქონდა დამაგრებული. მშობლიურ ქალაქში დაბრუნებისთანავე, იგი ტოკიოს ქალთა უმაღლეს პედაგოგიურ სკოლაში დაბრუნდა, უკვე როგორც პროფესორი. მას არ შეეძლო დაუსრულებელი კვლევების გაგრძელება, ვინაიდან, ამერიკის შეერთებული შტატების საოკუპაციო ძალამ იაპონიაში ბირთვული კვლევა აკრძალა. 1946-1949 წლებში, იუასა რიკინა-ნისენის კვლევით ინსტიტუტში, კატალიზატორზე დაფუძნებულ მეცნიერებებზე მუშაობდა და პარალელურად, 1948-1949 წლებში — ლექციებს კითხულობდა კიოტოს უნივერსიტეტში.

გარდაცვალება
1980 წლის იანვარში, ტოსიკო იუასა რუანში მდებარე ერთ-ერთ საავადმყოფოში მოათავსეს. ამავე წლის 1 თებერვალს, 70 წლის ასაკში, იგი სიმსივნისგან გარდაიცვალა.
მდიდარი ჭა

მდიდარი ჭა — ისტორიისა და ბუნების ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დონის როსტოვში, ბოგატიანოვსკის აღმართში, სადოვისა და სანაპიროს ქუჩებს შორის.

ისტორია
გადმოცემის თანამხად ახალგაზრდა მეფე პეტრე გენერლებთან და კაზაკ მამასახლისებთან ერთად რუსული გემების გადაადგილებას აკვირდებოდა ტემერნიკის შესართავთან. მან დაინახა წყარო, სადაც მოიკლა წყურვილი და წამოიძახა:
ამ ადგილმა სწორედ ასეთი გეოგრაფიული სახელწოდება მიიღო დონის მიწის პირველ გეოგრაფიულ რუკაზე, რომელიც შეიქმნა აზოვის აღების შემდეგ.

მდიდარი ჭის მახლობლად 1749 წელს დაარსდა ტემერნიკის საბაჟო, რომლის დაარსებითაც იწყება დონის როსტოვის ბიოგრაფია.

მდიდარი ჭის წყალს იყენებდნენ ჯარისკაცები, ოფიცრები და წმინდა დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრის მაცხოვრებლები, ასევე უახლოესი სლობოდის, პოლუდენკის მოსახლეობა.

წყაროს მომავალში უწოდეს ბოგატიანოვის წყარო. მისგან სათავე აიღო პირველმა წყალსადენმა, რომელიც ქალაქში ააგეს 1860 წელს. 1920-იანი წლების შუა პერიოდიდან წყაროს წყალს მხოლოდ ტექნიკური მიზნებით გამოიყენებდნენ.

წყაროს სახელიდან მომდინარეობს ბოგატიანოვის პროსპექტის, ამჟამად ბოგატიანოვის აღმართის, სახელწოდება.

1988 წელს წყარო გამოაცხადეს ღირსსახსოვარ ადგილად, რომელიც მჭიდროდაა დაკავშირებული ქალაქ დონის როსტოვის დაარსებასთან.

ქალაქის 250 წლის იუბილესთან დაკავშირებით წყაროს გარშემო მდებარე ტერიტორია კეთილმოაწყვეს. გამოიყენეს საუკუნის დასასრულის სამრეწველო არქიტექტურის ფორმები. წყაროსთან დაკიდეს მემორიალური დაფა.
დონის როსტოვის ბავშვთა და ახალგაზრდობის შემოქმედების სასახლე

დონის როსტოვის ბავშვთა და ახალგაზრდობის შემოქმედების სასახლე — რუსეთის ერთ-ერთი წამყვანი ბავშვთა საგანმანათლებლო ცენტრი, რომელიც აერთიანებს 11 000 მოსწავლეს და ახალგაზრდას 8-დან 18 წლამდე. სასახლეში მუშაობს დაახლოებით 300 პედაგოგი. მდებარეობს ქალაქ დონის როსტოვში, ვოლგო-კამის ბანკის ყოფლ შენობაში, დიდი სადოვაიის ქუჩა № 55.

ისტორია
1936 წლის 23 მაისს დონის როსტოვში გაზეთის შესახვევისა და დიდი სადოვაიის (მაშინ ენგელსის) ქუჩის გადაკვეთაზე მოხდა პიონერებისა და ოქტომბრელების სასახლის (ცენტრის ძველი სახელწოდება) საზეიმო გახსნა. სასახლემ დაიკავა ვოლგა-კამის ბანკის შენობა, რომელიც დააპროექტა არქიტექტორმა ალექსი ნიკოლოზის ძე ბეკეტოვმა.

1936 წლის შემოდგომაზე მუშაობა დაიწყო სასახლის ორმა განყოფილებამ: სასწავლო-ტექნიკურმა და სამხატვრო განყოფილებებმა. 1937 წელს გაიხსნა ნატურალისტიკის განყოფილება; 1938 წელს - სამხედრო-სპორტული განყოფილება; 1939 წელს - მასობრივ-პოლიტიკური განყოფილება. ამგვარად, 1940 წლისათვის ჩამოყალიბდა პიონერთა სასახლის ძირითადი სტრუქტურა: იგი სერთო ჯამში აერთიანებდა 40 წრეს, სტუდიას, ლაორატორიასა და სამხატვრო კოლექტივს.

დიდი სამამულო ომის პერიოდში (1941-1945 წწ.) პიონერთა სასახლის წრეებისა და სექციების მუშაობა შეჩერდა, მაგრამ მხოლოდ გერმანელთა ძალების მიერ ქალაქის ოკუპაციის პერიოდში. სასახლის ბევრი პედაგოგი გაემგზავრა ფრონტის ხაზზე. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, პირველივე წლებში მუშაობა აღადგინა პიონერთა სასახლის თითქმის ყველა ადრე მოქმედმა წრეებმა და სექციებმა.

ამავე პერიოდში ჩამოყალიბდა და ფუნქციონირებას შეუდგა: მუსიკალური სტუდია, სკოლამდელთა ასაკისა და დაწყებითი კლასების მოსწავლეთა კლუბი „ვარსკვლავი“, საერთაშორისო მეგობრობის კლუბი, ქალაქის პიონერთა შტაბი „“-ი, უფროსკლასელ კომკავშირელთა შტაბი „მღელვარე გული“.

1970-1980-იან წლებში სასახლეში გაიხსნა დონის პიონერთა კლუბის „პიონერის ხმის“ ისტორიის მუზეუმი, კლუბი „ნორჩი მედიკოსი“, „ნორჩი მფრინავი“ და „ნორჩი მეზღვაური“, მოეწყო „ცოცხალი კუთხე“, ჩამოყალიბდა სასახლის პიონერთა ფლოტილია.

მდინარე დონის მარცხენა ნაპირზე გაიხსნა პიონერთა და კომკავშირელთა აქტივის საქალაქო ბანაკი „ვერცხლის მილი“. დაღუპული ჯარისკაცების მემორიალური კომპლექსის მახლობლად, მუდმივ ცეცხლთან, ფრუნზეს სახელობის პარკში მოეწყო პიონერ-კომკავშირელთა პოსტი № 1.

ამ პერიოდის ერთ-ერთი მთავარი მოვლენა იყო ახალგაზრდების სასწავლო საზოგადოების, შემდეგში - დონის ახალგაზრდა მკვლევართა მეცნიერების აკადემია. სასახლეში ყოველწლიურად იმართებოდა ახალგაზრდა მკვლევართ კონფერენციები. დასრულდა რუსეთის ფლოტის უზეუმის „საზღვაო დიდების“ ფორმირება.

1991 წელს პიონერთა სასახლეს ეწოდა დონის როსტოვის ბავშვთა და ახალგაზრდობის შემოქმედების სასახლე. 1990-იანი წლების ფინანსური კრიზისის პერიოდში სასახლის თანამშრომლებმა არა მარტო გადაარჩინეს სასახლის სტრუქტურა, არამედ გახსნეს კიდეც მუზეუმი: „დონის მხარის მუზეუმი“ და „მამულის ნორჩ დამცველთა მუზეუმი“. აქვე გაიხსნა პირველი საზაფხულო სკოლა „იმედი“.

სტრუქტურა
სასახლეში ფუნქციონირებს ათი განყოფილება:
სამხედრო-პატრიოტული განყოფილება
მუსიკალური სტუდია
გამოყენებითი ხელოვნების განყოფილება
სოციალური შემოქმედების განყოფილება
სამხატვრო განყოფილება
ეკოლოგიური განყოფილება
ბავშვთა და მოზარდთა სოციალური ინიციატივების განვითარების ცენტრი
ფსიქოლოგიური სამსახური
ცენტრი „საჩუქარი“
ტუვარჯიევების სახლი

ტუვარჯიევების სახლი — სართულნახევრიანი შენობა დონის როსტოვში, რუსეთის ფედერაცია, რომელსაც გააჩნია ისტორიული ღირებულება. იგი მდებარეობდა შაუმიანის ქუჩა № 41-ში. შენობის ასაკი 100 წელზე მეტია, აგებულია საუკუნის ტიპური სავაჭრო სახლების მსგავსად. ამ სახლში განთავსებული იყო ქალაქში პირველი საბილიარდო. 2016 წელს სახლი დაანგრიეს.

ისტორია
 საუკუნე
სახლი ააშენეს საუკუნის დასასრულს. პირველად წერილობით წყაროებში მოიხსენიება 1894 წელს გამოქვეყნებულ დოკუმენტში. აღნიშნული ნაგებობის მფლობელი ყოფილა ქალბატონი სახელად ანა ივანეს ასული ალექსანდროვა. დოკუმენტის თანახმად მისი აღნიშნული ქონება შეადგენდა 2 750 რუბლის ღირებულებას. არის ცნობები იმის შესახებ, რომ ამავე წელს სახლის მფლობელები გამხდარან ძმები ტუვარჯიევები - ეგორი და სტეფანე. ისინი ეწეოდნენ სამეწარმეო საქმიანობას - ვაჭრობდნენ ღვინით, რისთვისაც იჯარით აიღეს მაღაზია, რომელიც მდებარეობდა ძველი ბაზრის მოედნის ახლოს.

 საუკუნე
 საუკუნის დასაწყისში შენობა ცნობილი გახდა სახელწოდებით „ტუვარჯიევების საბილიარდო სახლი“, სწორედ ამ სახელწოდებით იცნობდნენ სახლს მომდევნო წლებშიც. 1904 წლის ღირებულებით სახლის ფასმა შეადგინა 5 500 რუბლი. 1911 წელს უძრავი ქონების მფლობელებიი გახდნენ სტეფანე ქრისტეფორე ძე და ევგენია დიმიტრის ასული ტუვარჯიევები. ამ მფლობელებმა სახლი გადააკეთეს და მისი მოცულობა სამჯერ გაზარდეს. სახლს დაადგეს მანსარდა, ამოაშენეს ცოკოლის სართული. გახსნეს საბილიარდო. 1913-1914 წლებში სახლზე ეკიდა წარწერა „“, რომელიც შემონახული იყო 2016 წლამდე. წარწერა დამზადებული იყო მიშუტინის სპეციალურ სახელოსნოში, რომელიც თავდაპირველად სახლის მეზობლად მდებარეობდა, ხოლო შემდეგ ერთი სახლის მოშორებით. 1920-იან წლებში საბილიარდო დაიხურა. საუკუნის განმავლობაში სახლში იყო რამდენიმე კომუნალური ბინა, მისი ფასადი გამოყენებულია რამდენიმე ფილმში.

 საუკუნე
2015 წელს გავრცელდა ინფორმაცია ისტორიული ღირებულების მქონე სახლის დანგრევის შესახებ. ობიექტის დაცვა განიზრახა რუსეთის ძეგლთა დაცვის კავშირის როსტოვის განყოფილებამ. მისმა წარმომადგენლებმა მიმართეს რუსეთის კულტურის სამინისტროს და მოითხოვდნენ სახლი ეღიარებინათ საზოგადოებრივი ღირებულების ობიექტად. 2016 წლის თებერვალში ნაგებობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად აღიარებაზე უარი თქვეს. 2016 წლის აპრილის ბოლოს ვაჭარ ტუვარჯიევების სახლი დაანგრიეს. მის ადგილზე მიმდინარეობს მრავალსართულიანი სასტუმროს მშენებლობა.

აღწერა
სახლი აგებული იყო საუკუნისათვის დამახასიათებელი ტიპური ნიშნებით. განთავსებული იყო ქალაქის ისტორიულ ცენტრში.
შტრომის სახლი

შტრომის სახლი — რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. მდებარეობს დონის როსტოვში, რუსეთის ფედერაცია. აგებულია საუკუნის დასაწყისში, ქალაქის ისტორიულ ნაწილში არქიტექტორ ლეონიდ ებერგის მიერ.

სავაჭრო სახლის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, დონის როსტოვი, დიდი სადოვაიის ქუჩა № 89․

ისტორია
1910-იან წლებში არქიტექტორი ლეონიდ თევდორეს ძე ებერგი მხოლოდ იწყებდა თავის პროფესიულ მოღვაწეობას. 1911 წელს მან დაასრულა სწავლა მოსკოვის ფერწერის, ქანდაკებისა და ხუროთმოძღვრების სასწავლებელში და გააგზავნეს დონის როსტოვის წამყვანი მშენებლის თანამდებობაზე სამუშაოდ. ამ პერიოდში მან გაიცნო ცნობილი როსტოველები, კერძოდ ბანკირი ალექსანდრე მიხეილის ძე შტრომი, რომელიც სწორედ ამ პერიოდისათვის ეძებდა არქიტექტორს შემოსავლების სახლის ასაშენებლად. მისი არჩევანი შეჩერდა ლეონიდ ებერგზე. ახალგაზრდა არქიტექტორმა დაიწყო მუშაობა ხუთასრთულიანი საშემოსავლო სახლის დაგეგმარებასა და მშენებლობაზე. ორი წლის შემდეგ პროექტზე მუშაობა დაასრულა. 1912 წლისათვის ხუთსართულიანი ნაგებობაც დასრულებული იყო, ხოლო სახლის ასაგებად გამოყოფილი კრედიტი - გადახდილი. შემოსავლების სახლის ფასადზე დაკიდეს მემორიალური დაფა, რომელიც გვამცნობდა, რომ სახლი ააგეს რომანოვების ტახტზე ასვლის 300 წლისთავის აღსანიშნავად. მემორიალური დაფა სახლის ფასადზე ეკიდა 1950-იანი წლების დასაწყისამდე. შტრომის საშემოსავლო სახლის აშენების შემდეგ ლეონიდ ებერგმა განახორციელა სხვა სამშენებლო სამუშაოები დონის როსტოვში.
ოლქი (აშშ)

ოლქი  — აშშ-ის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული, შტატზე უფრო მცირე და ქალაქზე უფრო დიდი, ქალაქ ნიუ-იორკის შემადგენლობაში მყოფი ხუთი ოლქის (ბორო) გამოკლებით.

2017 წლის აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიუროს მონაცემებით ქვეყანაში მთლიანობაში არსებობს 3142 ოლქი. ყველაზე უფრო ნაკლები რაოდენობის ოლქი მდებარეობს დელავერის შტატში (3), ყველაზე უფრო ბევრი — ტეხასის შტატში (254). სხვადასხვა შტატში ოლქების ადმინისტრაციის უფლებამოსილება და ურთიერთობა მათ ტერიტორიებზე მდებარე დასახლებული პუნქტების მუნიციპალურ ხელისუფლებასთან საკმაოდ განსხვავდება.
ვოლკენშტეინის სახლი

ვოლკენშტეინის სახლი — რეგიონული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დონის როსტოვში, რუსეთის ფედერაცია.

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი დონის როსტოვი, გაზეთის შესახვევი.

ისტორია
გაზეთის შესახვევის მხრიდან სახლზე შესაძლებელია ჰერალდიკური ფარის ხილვა, რომელიც გვაძლევს ინფორმაციას მისი წინა მფლობელის შესახებ. ლევ ფილიპეს ძე (ისააკ-ლეიბ ფიშელევიჩი) ვოლკენშტეინი (1858-1935 წწ.) - პოპულარული როსტოველი ადვოკატი, თეატრის მოყვარული და ვოდევილების ავტორი, ისევე როგორც მისი ძმა მიხეილ ფილიპეს ძე (მოსე ფიშელევიჩი) ვოლკენშტეინი (1859-1934 წწ.) - ანტონ ჩეხოვის გიმნაზიის მეგობარი, პუბლიცისტ ფიოდორ ვოლკენშტეინის და ოლღა აკიმის ასული ვოლკენშტეინის, პოეტ ვლადიმერ ვოლკენშტეინის, მხატვარ მსტისლავ დობუჟინსკის და ბუღალტერ ოლღა იოსების ასული ვოლკენშტეინების ბიძა.

ორი გიმნაზიელი მეგობარი დაუკავშირდა ერთმანეთს და დააარსეს თეატრი. ერთ-ერთი მათგანი გახდა დრამატურგი, ხოლო მეორე მათგანი მეწარმე ფაინთან ერთად გახდა ქალაქში ყველაზე დიდი, ასმოლოვის თეატრის მფლობელი.

აღნიშნულ სახლში ცხოვრობდა ანტონ ჩეხოვი მეგობართან სტუმრობის დროს. მაშინ სახლი იყო ერთსართულიანი (გადააკეთა ვოლკენშტეინმა 1890 წელს). კაპიტალური რემონტის შემდეგ შეამკეს კლასიკური დეკორაციით. აღმოსავლეთის კედელზე დაკიდეს ჰერალდიკური ფარი ლომების გამოსახულებით. ლევ ფილიპეს ძე ვოლკენშტეინი აღნიშნულ სახლში ცხოვრობდა მეუღლესთან, სოფიასთან და ორ გოგონასთან (ალისა და ოლღა) ერთად, ასევე მცირეწლოვან ბიჭთან ერთად (მომავალში პარიზელი ადვოკატი იური ვოლკენშტეინი).

1930 წელს შენობას დააშენეს ორი სართული. 1943 წლიდან მასში განთავსდა აზოვ-დონის სანაოსნო, შემდეგ სახლი ისევ საცხოვრებლად გადაკეთდა.

სახლის მაცხოვრებლებმა მეზობლებისაგან იცოდნენ, რომ ომამდელ პერიოდში სახლს სტუმრობდა ანტონ ჩეხოვი. სახლის მფლობელის შესახებ არაფერი იყო ცნობილი. თუმცა მის შესახებ ცნობილი გახდა წიგნიდან „დაუვიწყარი საფლავები. რუსეთის საზღვარგარეთ. 1917-1997 წლები“. პირველ ტომში მითითებულია, რომ ლევ ვოლკენშტეინი გარდაიცვალა 1935 წლის 30 მაისს პარიზში. ემიგრაციაში ყოფნის პერიოდში თანამშრომლობდა ჟურნალთან „ილუსტრირებული რუსეთი“.
აერინი

აერინი — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში, ინდორის ასული. იგი ჰურინის საგვარეულოდან მომდინარეობდა. ცხოვრობდა დორ-ლომინში, სამხრეთ ჰითლუმში. ურიცხვი ცრემლის ბრძოლის (პირველი ეპოქა, 472 წ.) შემდეგ მორგოთმა ჰითლუმი აღმოსავლელებს გადასცა.

აღმოსავლელებს შორის იყო ვინმე ბროდა, რომელმაც აერინთან, ამ უკანასკნელის სურვილის მიუხედავად, იქორწინა. ბროდა ითვისებდა ყველაფერს, რაც ჰურინს ეკუთვნოდა, მაგრამ მის ცოლს, მორუენს, ვერ უახლოვდებოდა. აერინი მორუენსა და მის შვილ ტურინს ფარულად გადასცემდა საკვებს (მორუენი ამ პერიოდში თავად ფეხმძიმედ იყო). მას შემდეგ, რაც ტურინი დორიათში გაიქცა, ბროდა განრისხებული იყო და აერინი ამის გამო სცემა. მაგრამ იგი მაინც დარჩა ქმართან. საჭიროების შემთხვევაში, აერინი საკვებით და თავშესაფრით სხვებსაც ეხმარებოდა.

494 წელს მორუენმა და ნიენორმა დორ-ლომინი დატოვეს. 495 წელს, ნარგოთრონდში ტურინი გლაურუნგმა დაარწმუნა, რომ მისი დედა და და დორ-ლომინში ცხოვრობდნენ. იგი გაიქცა მათ საძებნელად, მაგრამ მიადგა რა დორ-ლომინს, აღმოაჩინა, რომ არც იქ იყვნენ. მაშინ მან დააშინა ბროდა თავისი ხმლით და საბოლოოდ შეიტყო მათი ადგილსამყოფელი - დორიათი. ტურინი მიხვდა, რომ გლაურუნგის მიერ მოტყუებული იქნა და ბროდა და სხვა აღმოსავლელები ადგილზე გაანადგურა. აერინმა იცოდა, რომ სხვა აღმოსავლელები მას მიაგნებდნენ და უარი თქვა ტურინთან ერთად გამგზავრებაზე. მას შემდეგ, რაც ტურინმა იქაურობა დატოვა, აერინმა დარბაზები გადაწვა. სავარაუდოდ, ისიც ამ ცეცხლში დაიღუპა.
ანარიონი

ანარიონი — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში, გონდორის მეორე მეფე. იგი დაიბადა მეორე ეპოქის 3219 წელს. ანარიონი ელენდილის ძე და ისილდურის უფროსი ძმა იყო. თავად ოთხი შვილი, აქედან სავარაუდოდ, სამი ასული და ერთი ვაჟი, მენელდილი ჰყავდა. მენელდილი 3318 წელს ნუმენორში უკანასკნელი დაბადებული ადამიანი იყო.

ანარიონმა თავის ოჯახთან ერთად უარი თქვა ვალართა მიწებისკენ მოგზაურობაზე და ამრიგად, გადაურჩა მათ რისხვას, როდესაც ნუმენორი დაინგრა. ამის შემდეგ ანარიონი, ისილდურთან და ელენდილთან ერთად, გადავიდა შუახმელეთში. იგი ორ გემს ფლობდა, ისილდური ამავე დროს სამს მიუძღოდა, ხოლო ელენდილი - ოთხს.

3320 წელს დაარსდა არნორისა და გონდორის სამეფოები. ელენდილი იყო უმაღლესი მეფე, რომელიც არნორში იჯდა. ისილდური და ანარიონი გონდორს ერთად მართავდნენ. ოსგილიათი, მდინარე ანდუინზე მდებარე ქალაქი, მის სატახტო ქალაქად ითვლებოდა. იქ ინახებოდა პალანტირი „ანორის-ქვა“.

ისილდურისგან და ანარიონისგან ფარულად, საურონი დაბრუნდა მორდორში. 3429 წელს მან გონდორი დალაშქრა და აიღო მინას ითილის ციხესიმაგრე. ისილდური დაბრუნდა არნორში, ელენდილთან სასაუბროდ. ანარიონი დარჩა გონდორის დასაცავად. მაგრამ საკუთარი ხალხის ძალებით საურონს მხოლოდ დროებით წასწევდა უკანა პოზიციებზე.

ამასობაში ელენდილმა გილ-გალადთან ერთად ჩამოაყალიბა ადამიანთა და ელფთა უკანასკნელი ალიანსი. 3434 წელს ისინი მიადგნენ მორდორს, ანარიონის ლაშქართან ერთად. მტრის ჯარებთან ბრძოლის შემდგომ მათ ალყა შემოარტყეს ბარად-დურს და შვიდი წელი ელოდნენ საურონის გამოჩენას.

3441 წელს ბნელი მბრძანებელი გამოვიდა და გაანადგურა ელენდილი და გილ-გალადი. ისილდურმა მას თითი მოჰკვეთა და წაართვა ყველაზე მთავარი იარაღი და ძალაუფლების წყარო - ბეჭედი, რომელიც საურონმა მორდორის ქვესკნელში შექმნა. საურონი ფიზიკურად განადგურდა, მაგრამ მისი სული დარჩა.
ბეჭედმა უღალატა ისილდურს და იგი მოკლული იქნა. ანარიონი და მისი შთამომავლები კი კვლავ მართავდნენ გონდორს.

ანარიონისა და ისილდურის გიგანტური ქანდაკებები იდგა მდინარე ანდუინზე. ბეჭდის საძმომ ისინი თავისი მოგზაურობისას იხილა.

ეტიმოლოგია
სახელი ნიშნავს „მზის ძეს“ (ქუენიური), - მზე, - - დაბოლოება, რომელიც მამაკაცთა სახელებს ერთვოდა.
ჰაჯილარი

ჰაჯილარი, კაჯლერი — ნეოლით-ენეოლითის ხანის მრავალფენიანი ნამოსახლარი სამხრეთ-დასავლეთ თურქეთში, ქალაქ ბურდურიდან დასავლეთით 25 კმ-ზე. 1957-60 წლებში გათხარა ბრიტანელთა ექსპედიციამ ჯეიმზ მელაარტის ხელმძღვანელობით. ქვედა ფენა (უკერამიკო ნეოლითი, ძვ. წ. ათასწლეულის პირველი ნახევარი) ყამირზე დაარსებული პატარა ნამოსახლარის შვიდი საამშენებლო ჰორიზონტისაგან შედგება, სადაც დადასტურეულია ქვის საძირკველზე ალიზით ნაგები ოთხკუთხა შენობები. იატაკი მოლესილი, წითელი საღებავით შეღებილი და ზოგჯერ მარტივი გეომეტრიული ორნამენტით იყო შემკული. ღია ეზოებში იდგა კერები, ღუმელები და თიხით ნალესი მარცვლეულის შესანახი სათავსები. აღმოჩენილია ქვის (მარმარილოს) ჭურჭლის ფრაგმენტები, ძვლის სადგისები, კაჟისა და შემოტანილი ობსიდიანის იარაღი, ძირითადად ნამგლის ჩასართები და ერთი გახეხილ-გაპრიალებული ცული. ნამოსახლარზე სამარხები არ გამოვლენილა, მაგრამ ზოგიერთი შენობის იატაკზე აღმოჩენილია ადამიანის თავის ქალები, რაც წინაპართა კულტზე მიუთითებს. ნაპოვნია თხის, ცხვრის, მსხვილი რქოსანი საქონელისა და ირმის ძვლები, მაგრამ მხოლოდ ძაღლი ჰყავდათ მოშინაურებული. ორმწკრივი კილიანი ქერის, ასლის, ოსპისა და ველური ცალმარცვალა ხორბლის ნაშთების აღმოჩენა მიწათმოქმედების არსებობაზე მიუთითებს. გარკვეული დროის შემდეგ (ძვ. წ. ათასწლეულის შუა წლები) იმავე ადგილას არსებობდა გვიანდელი ნეოლითის ხანის დიდი ნამოსახლარი (- საამშენებლო ჰორიზონტები), რომელსაც მისდევს ადრინდელი ენეოლითური სოფლის ხუთი საამშენებლო ჰორიზონტი (-). ნეოლითურ ფენებში გამოვლენილია დიდი (106 მ) ოთხკუთხა შენობები, რომლებიც ალიზითაა ნაგები ქვის საძირკველზე. განვითარებული ჩანს ურწყავი მიწათმოქმედება. ნაპოვნია ასლის, ცალმარცვალა ხორბლის, უკილო ქერის, ბარდისა და ოსპის მარცვლები. თიხის ჭურჭელი მრავალრიცხოვანია. აღმოჩენილია აგრეთვე ზოომორფული სარიტუალო და ადამიანის თავის მოყვანილობის ჭურჭელი. მოხატული კერამიკა იშვიათად გვხვდება. განსაკუთრებით საყურადღებოა აქ (ძირითადად კი ჰორიზონტში) აღმოჩენილი თიხის ქანდაკებები, რომლებიც უპირატესად ქალს გამოსახავს.

ადრინდელი ენეოლითური ხანის ყველა ფენა გამაგრებულ, ალიზის გალავანშემოვლებულ სოფლებს წარმოადგენს. ოთხკუთხა სახლები ალიზითა და ხითაა ნაგები. - ჰორიზონტებში მონოქრომულთან ერთად ფართოდ ვრცელდება წითელი საღებავით, ძირითადად გეომეტრიული სახეებით მოხატული კერამიკა. კაჟის, ობსიდიანისა და ძვლის ნაწარმი ყველა ფენაში ნეოლითური იერისაა, მაგრამ შედარებით იშვიათია. კაჟის ნამგლის ჩასართები რქის ბუდეშია ჩასმული. გვხვდება გახეხილ-გაპრიალებული ქვის ცული, ლახტისთავები და სხვ. ჩანს სპილენძის არსებობის კვალი. სამარხები მცირე რაოდენობითაა აღმოჩენილი ძირითადად ნაგებობათა შორის ფართობზე.

ძვ. წ. - ათასწლეულების მიჯნაზე ნამოსახლარზე ცხოვრება საბოლოოდ შეწყდა.