iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კიპროს ნიკოლაიდისი

კიპროს ნიკოლაიდისი (ბერძნ. , ინგლის. ; დ.1953, პაფოსი, კვიპროსი) — ბერძნული წარმოშობის ინგლისელი პერინატოლოგი, მსოფლიოს ერთ-ერთი წამყვანი ექსპერტი ფეტალური ქირურგიის დარგში.

ბიოგრაფია
კიპროს ნიკოლაიდისი დაიბადა 1953 წელს პაფოსში (კვიპროსი). სწავლობდა ინგლისურ სკოლაში ნიქოზიაში. შემდეგ სწავლა გააგრძელა ლონდონის სამეფო კოლეჯში, სადაც ეუფლეობდა ბიოქიმიასა და ფიზიოლოგიას და მედიცინას ლონდონის სამეფო კოლეჯის  მედიცინისა და სტომატოლოგიის სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1978 წელს. სკოლის დამთავრებიდან მალევე, 1980 წელს, მუშაობა დაიწყო მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრაზე, ატარებდა კვლევებს პროფესორ სტიუარტ კემპბელთან და პროფესორ ჩარლზ როდეკთან ერთად, როგორც ამ უკანასკნელის პირველი ასისტენტი, ძირითადად მუშაობდა ფეტოსკოპიის ტექნიკასა და პროცედურებზე.

როდეკ-ნიკოლაიდისის გუნდმა მალევე გამოაქვეყნა რამდენიმე ძალიან მნიშვნელოვანი ნაშრომი ფეტოსკოპიის გამოყენების შესახებ ისეთი დარღვევების სამკურნალოდ, როგორიცაა რეზუს იზოიმუნიზაცია, ნაყოფის ჰიდროფსია და ინტრაუტერიული ზრდის შეფერხება, ასევე შეიმუშავა სისხლისა და ქსოვილის სინჯის აღების მეთოდები   მონოგენური დაავადებების დიაგნოზირებისას.

ნიკოლაიდმა შეიმუშავა ნაადრევი მშობიარობის სკრინინგის მეთოდები (რომელიც პერინატალური ავადობისა და სიკვდილიანობის მთავარი მიზეზია) საშვილოსნოს ყელის სიგრძის გაზომვით და  ვაგინალური პროგესტერონის გამოყენების პრევენციით, პრეეკლამფსიის სკრინინგით. რაც დედათა სიკვდილიანობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია) დოპლერით საშვილოსნოში სისხლის ნაკადის გაზომვით და არტერიული წნევის და პლაცენტის ზრდის ჰორმონის გაზომვით და პრევენციით ასპირინის გამოყენების საშუალებით.

პროფესორ როდეკის წასვლის შემდეგ, ნიკოლაიდისი გახდა ფეტალური მედიცინის კვლევითი ცენტრის დირექტორი. ეს გახლდათ ფეტალური მედიცინის პირველი განყოფილება დიდ ბრიტანეთში. მისმა კვლევებმა და სწავლების პროგრამამ სამეფო კოლეჯის საავადმყოფო მნიშვნელოვან ცენტრად  აქცია მედიცინის ამ სფეროში.

იგი გახლავთ სამეცნიერო ჟურნალებში ათასზე მეტი სტატიის და ოცდაათზე მეტი წიგნისა და მონოგრაფიის ავტორი.

კიპროს ნიკოლაიდისი დიდი ბრიტანეთის ფეტალური მედიცინის ფონდის დამფუძნებელი და თავმჯდომარეა, რომელიც თავად დააარსა 1995 წელს. საქველმოქმედო შემოსავლის მთავარი წყარო კერძო კლინიკაა. ფეტალური მედიცინის ფონდმა 45 მილიონ ფუნტზე მეტი შესაწირი გაიღო მთელ მსოფლიოში ექიმების ტრენინგების დასაფინანსებლად და ფეტალური მედიცინის სფეროში ძირითადი მულტიცენტრული კვლევების ჩასატარებლად. მედიცინის ფონდი ასევე აწყობს ფეტალური მედიცინის ყოველწლიურ მსოფლიო კონგრესს, რომელსაც ჰყავს 2000-ზე მეტი მონაწილე, ასევე დაიწყო უფასო ონლაინ საგანმანათლებლო კურსების სერია ექიმებისა და პაციენტებისთვის.

ტელევიზიაში
-ის სატელევიზიო პროგრამა "ცხოვრება დაბადებამდე" ეძღვნება კიპროს ნიკოლაიდისის საქმიანობას.

ნიკოლაიდისი ასევე მონაწილეობს -ის დოკუმენტური სერიალის ' -ის პირველ ეპიზოდში, რომელიც გამოვიდა 2020 წლის დეკემბერში. ეს ეპიზოდი გადაღებულია  ლონდონში,  სამეფო კოლეჯის ჰოსპიტალში,  სადაც ნიკოლაიდისის ინოვაციური მეთოდი ენდოსკოპიური ლაზერული ქირურგიაში გამოიყენება ტყუპების სიცოცხლისთვის საშიში პრენატალური მდგომარეობის —  ტრანსფუზიის სინდრომის სამკურნალოდ.
სამი ფაშა

სამი ფაშა  ასევე ცნობილია როგორც ახალგაზრდა თურქების ტრიუმვირატი — ოსმალეთის იმპერიის მაღალჩინოსნების სამეული, რომელმაც 1913 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ მალევე მოახდინა ქვეყნის მთელი ძალაუფლების საკუთარ ხელში კონცენტრირება. ტრიუმვირატის შემადგენლობაში შედიოდა თალაათ-ფაშა (1874-1921 წწ.) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი (1917-1918 წწ.) და შინაგან საქმეთა მინისტრი, ენვერ-ფაშა (1881-1922 წწ.) — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მინისტრი (1914-1918 წწ.) და ჯემალ-ფაშა (1872-1922 წწ.) — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო-საზღვაო ძალების მინისტრი (1914-1918 წწ.). მათ დიდი გავლენა მოახდინეს ოსმალეთის იმპერიის პირველ მსოფლიო ომში ჩართვის საქმეში და იყვნენ სომხების, ასირიელების და პონტოელი ბერძნების გენოციდის მთავარი ორგანიზატორები.

პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ სამხედრო ტრიბუნალმა ტრიუმვირატის სამივე წევრს სიკვდილით დასჯის განაჩენი გამოუტანა. ენვერ-ფაშა დაიღუპა ბოლშევიკებთან ბრძოლის დროს შუა აზიაში, ხოლო თალაათ-ფაშა და ჯემალ-ფაშა მოკლეს ოპერაცია „ნემესისის“ დროს.
ოლენა შულიაკი

ოლენა შულიაკი (დ.24 იანვარი, 1976, კიევი, უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) — უკრაინელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. უკრაინის უმაღლესი რადას მოწვევის სახალხო დეპუტატი. 2021 წლის 15 ნოემბრიდან პარტია „ხალხის მსახურის“ თავმჯდომარე. 2019 წლის 15 ნოემბრიდან მინისტრთა კაბინეტის წარმომადგენელი უკრაინის უმაღლეს რადაში.

ბიოგრაფია
ოლენა შულიაკი დაიბადა 1976 წლის 24 იანვარს, კიევში.

წარჩინებით დაამთავრა ეროვნული ტრანსპორტის უნივერსიტეტი, სპეციალობით „ეკონომიკა და მენეჯმენტი მშენებლობაში“; საერთაშორისო მენეჯმენტის ინსტიტუტში მიიღო ბიზნეს ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი, ხოლო კიევის ტარას შევჩენკოს სახელობის ეროვნულ უნივერსიტეტში დაეუფლა ფსიქოლოგიას.
1999 წლიდან ფლობს აუდიტორის სერტიფიკატს. 2000-დან 2006 წლებში მუშაობდა უკრაინაში ფინანსურ-ინდუსტრიული ჯგუფის „ “ ფინანსური და ეკონომიკური საქმიანობის აუდიტისა და ანალიზის დეპარტამენტის დირექტორად. 2005-დან 2007 წლებში იყო სააქციო საზოგადოება „ექსპრეს ბანკის“ დირექტორთა საბჭოს წევრი. 2007-დან 2014 წლამდე ეკავა კომპანია „ -ის“ გენერალური დირექტორის თანამდებობა.

2014 2015 წლამდე ი ხელმძღვანელობდა უკრაინის სამშენებლო საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს. 2017 წლის ოქტომბერში გახდა შპს „კრეატორის“ თანადამფუძნებელი. 1999-დან 2000-მდე და 2018 წლიდან არის აუდიტორული ფირმა „სტანდარტის“ ხელმძღვანელი და მფლობელი.

საერთაშორისო ორგანიზაცია „ ' -ის“ უკრაინის ფილიალის ვიცე-პრეზიდენტი ფინანსების მიმართულებით. არჩევნების მიმდინარეობისას იყო შპს „მიდლანდ დეველოპმენტ უკრაინას“ გენერალური დირექტორი.

პოლიტიკური საქმიანობა
2014 წელს იყო კიევის საკრებულოს კანდიდატი პარტია დემოკრატიული ალიანსიდან, სიის მეხუთე ნომრად. 2015 წლის აპრილში წარდგენილი იყო სახელმწიფო ფისკალური სამსახურის უფროსის კანდიდატურაზე. 2019 წლის საპარლამენტო არჩევნებში იყო პარტია „ხალხის მსახურის“ სახალხო დეპუტატობის კანდიდატი, სიაში მე-13 ნომრად. არჩევნებში მოპოვებული წარმატების შემდეგ გახდა ამავე პარტიის საპარლამენტო ფრაქციის თავმჯდომარის მოადგილე. უზენაესი რადას კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანიზაციის, ადგილობრივი თვითმმართველობის, რეგიონული განვითარებისა და ურბანული დაგეგმარების საკითხებში.

ამჟამად არის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობის „ხალხი მნიშვნელოვანია“ წევრი. არასამთავრობო ორგანიზაცია „ეფექტური რეგულირების ოფისის“ სამეურვეო საბჭოს წევრი და მშენებლობის სექტორის მიმართულების ხელმძღვანელი და ინიციატივის „საკადრო რეზერვი“ კოორდინატორი.
2021 წლის 15 ნოემბერს კი სათავეში ჩაუდგა პარტიას „ხალხის მსახური“.

ჯილდოები
2021 წელს სახელმწიფოს მშენებლობაში მნიშვნელოვანი პირადი წვლილისთვის, თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებისთვის, უკრაინის სახელმწიფოს სოციალურ-ეკონომიკური, სამეცნიერო, ტექნიკური, კულტურული და საგანმანათლებლო განვითარებისთვის, მრავალწლიანი კეთილსინდისიერი მუშაობისთვის, მნიშვნელოვანი შრომითი მიღწევებისთვისა და ასევე უკრაინის დამოუკიდებლობის ოცდამეათე წლისთავთან დაკავშირებით მიენიჭა პრინცესა ოლგას მესამე ხარისხის ორდენი.
ედუარდ ევერეტი

ედუარდ ევერეტი (; დ. 11 აპრილი, 1794 – გ. 15 იანვარი, 1865) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, განმანათლებელი, დიპლომატი და ორატორი. როგორც პარტია ვიგების წევრი, იყო აშშ-ს წარმომადგენელი, აშშ-ს სენატორი, მასაჩუსეტსის მე-15 გუბერნატორი, დიდი ბრიტანეთის მინისტრი და შეერთებული შტატების სახელმწიფო მდივანი. ის ასევე ასწავლიდა ჰარვარდის უნივერსიტეტში და იყო მისი პრეზიდენტი.

ევერეტი იყო სამოქალაქო ომის ეპოქის ერთ-ერთი დიდი ამერიკელი ორატორი.

პასტორის ვაჟმა, ევერეტმა განათლება მიიღო ჰარვარდის უნივერსიტეტში, მცირე ხნით მსახურობდა ბოსტონის ბრეტლ სტრიტის ეკლესიაში, სანამ ჰარვარდში მასწავლებლად მუშაობას დაიწყებდა. ორი წლის განმავლობაში სწავლობდა გეტინგენის უნივერსიტეტში, ხოლო შემდეგი ორი წელი ევროპაში მოგზაურობას დაუთმო. პოლიტიკურ საქმიანობამდე, ჰარვარდში რამდენიმე წლის განმავლობაში ასწავლიდა ძველ ბერძნულ ლიტერატურას. ათი წლის განმავლობაში იყო აშშ-ის კონგრესის წევრი, 1815 წელს აირჩიეს მასაჩუსეტსის გუბერნატორად. 1831 წელს ევერეტი აირჩიეს ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრად.

1839 წლის მასაჩუსეტსის გუბერნატორის არჩევნებში დამარცხების შემდეგ ევერეტი დაინიშნა დიდი ბრიტანეთის მინისტრად, მოგვიანებით კი ჰარვარდის უნივერსიტეტის პრეზიდენტად. 1849 წელს გახდა დიდი ხნის მეგობრის, კოლეგის და აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის, დენიელ ვებსტერის თანაშემწე. ვებსტერის გარდაცვალების შემდეგ ევერეტი რამდენიმე თვის განმავლობაში მსახურობდა სახელმწიფო მდივნის თანამდებობაზე. სიცოცხლის ბოლო წლებში ბევრს მოგზაურობდა. აშშ-ის სამოქალაქო ომამდე, კენჭი იყარა კავშირის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობაზე. მხარი დაუჭირა აბრაამ ლინკოლნს 1864 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.
ნიკოლაი გნატიუკი

} დ. 14 სექტემბერი, 1952, ნემიროვკა, ხმელნიცკის ოლქი) — საბჭოთა და უკრაინელი საესტრადო მომღერალი, უკრაინის სსრ სახალხო არტისტი (1988)

ბიოგრაფია
დაიბადა კოლმეურნეობის თავმჯდომარისა და სოფლის მასწავლებლის ოჯახში. დედა დაწყებითი კლასების პედაგოგი იყო და მისთვის პირველი მასწავლებელი გახდა. დაამთავრა როვენის პედაგოგიური ინსტიტუტი (მუსიკალურ-პედაგოგიური ფაკულტეტი). შემოქმედებითი კარიერა დაიწყო ანსამბლიდან „ — “ (ჩვენ ოდესიდან ვართ). სწავლობდა ლენინგრადის მუსიკ-ჰოლის სტუდიაში და პარალელურად დადიოდა გასტროლებზე ვოკალურ-ინსტრუმენტულ ანსამბლ „“-სთან (ვია „მეგობრობა“) ერთად. როსტისლავ ბაბიჩის ორკესტრთან შემთხვევით გაკეთებულმა ჩანაწერმა და უჩვეულო ტელეგენურობამ იგი სტუდიების სასურველ სტუმრად აქცია. ცისფერი ეკრანიდან ხშირად ისმოდა მისი სიმღერები.

1978 წელს გნატიუკმა ზაპორიჟიეში გაიმარჯვა უკრაინის საესტრადო მომღერლების მეორე კონკურსში. 1979 წელს მან მესამე ადგილი დაიკავა საესტრადო არტისტების მეექვსე საკავშირო კონკურსზე, რამაც გზა გაუხსნა საზღვარგარეთ წასასვლელად. დ. ტუხმანოვის სიმღერამ „მე შენთან ვცეკვავ“ მას გრან-პრი მოუტანა დრეზდენის საესტრადო სიმღერების კონკურსზე, ხოლო რაიმონდ პაულსის სიმღერამ (ანდრეი ვოზნესენსკის ტექსტზე) „ცეკვა ბარაბანზე“ — 1980 წლის სოპოტის საერთაშორისო ფესტივალის პირველი ადგილი.

1980 წელს მღეროდა რამდენიმე ვია-სთან ერთად. 1981 წელს მის რეპერტუარში გაჩნდა სუპერ-ჰიტი „ “ („ბედნიერების ფრინველი“). იმ დროს სსრკ-ში პოპულარობით მას მხოლოდ ალა პუგაჩოვა და ბელორუსიის ანსამბლი „“ უსწრებდნენ.
1998 წელს გამოვიდა გნატიუკის მეორე გრამფირფიტა ევგენი შირიაევის სიმღერებით, რომელიც ვია „ლაბირინთთან“ (ტაშკენტი) ერთად ჩაწერა. ამ დროს პოპულარობის პიკიდან უკვე ჩამოსული იყო და იშვიათად ჩნდებოდა ტელეეკრანებზე. 1986-1994 წლებში ხმელნიცკის ფილარმონიის სოლისტი იყო.

1987 წელს გნატიუკის პოპულარობის მეორე ტალღა დაიწყო: ალ. მაროზოვმა მისთვის დაწერა სიმღერა „ “, 1988 წელს კი — „ “. ამ პერიოდში მას უკრაინის სახალხო არტისტის წოდება მიანიჭეს, რომლის დამსახურებითაც თითო წლის გამოტოვებით, დაიწყო გრამფირფიტების გამოშვება. მალე, ყველასთვის მოულოდნელად, დატოვა უკრაინული ესტრადა და ოჯახური მდგომარეობის გამო გფრ-ში გადავიდა, სადაც ყოფილი ცოლი ცხოვრობდა შვილთან ერთად.

1993 წელს დაბრუნდა სამშობლოში. უკრაინულმა ლეიბლმა „ “ ჩაწერა გნატიუკის რამდენიმე ალბომი.

47 წლის ასაკში გნატიუკი შედის ბელგოროდის სასულიერო სემინარიაში მისიონერის განყოფილებაზე. ამ პერიოდში მის რეპერტუარში ჩნდება სასულიერო თემატიკის შემცველი სიმღერები. ჩაწერა ალბომიც, რომელში შეტანილი სიმღერების ნაწილის მუსიკა და ტექსტიც თავად დაწერა.

2009 წელს ნატალია ვარლეისთან ერთად მონაწილეობა მიიღო რსფსრ პირველი არხის ტელეპროექტში „ორი ვარსკვლავი“. 2020 წლის ზაფხულში ვიტებსკის ფესტივალზე გამოვიდა უკრაინული დელეგაციის შემადგენლობაში, სადაც მის გარდა იყვნენ ტინა კაროლი, ირინა ბილიკი, ტაისია პოვალი, ჯგუფი „“.

დისკოგრაფია
ჯილდოები და აღიარება
1980 — უკრაინის სსრ დამსახურებული არტისტი
1988 — უკრაინის სსრ სახალხო არტისტი
2002 — მოგილიოვის საპატიო მოქალაქე — „ბელარუსის და უკრაინის ნაციონალურ კულტურის განვითარებაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისათვის“.
2006 — ფრანცისკ სკორინას ორდენი — „ბელარუსი-უკრაინის კულტურული კავშირების განვითარებაში შეტანილი მნიშვნელოვანი პირადი წვლილისა და სლავი ხალხის კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნებისთვის“
დალი ნიკოლაიშვილი

დალი ნიკოლაიშვილი (დ. 29 მაისი, 1963, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1986-1989 წლებში ასპირანტურის კურსი გაიარა სპეციალობით — ფიზიკური გეოგრაფია, ლანდშაფტების გეოფიზიკა და გეოქიმია.

1980 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ჯერ ლაბორანტად, შემდეგ მეცნიერ-თანამშრომლად აეროკოსმოსური მეთოდებით ბუნებრივი გარემოს მდგომარეობების შესწავლის სამეცნიერო კვლევით ლაბორატორიაში. 1998 წლიდან საქართველოს გეოგრაფიის კათედრის დოცენტია. 1993 წლიდან კითხულობს ლექციებს. არის სამხრეთ კავკასიის ბუნებრივი რესურსების მონაცემთ ბაზის პროექტის კოორდინატორი. მისი კვლევის სფეროებია: ლანდშაფტების სივრცე-დროითი ანალიზი, ლიმოლოგია და გის-ტექნოლოგიები. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობს სალექციო კურსებს: გეოგრაფიის კვლევის მეთოდები, გეოინფორმაციული და ექსპერტული სისტემები, კავკასიის ბუნებრივი რესურსები, მდგრადი ეკოლოგიური განვითარება და საქართველოს ლანდშაფტების კადასტრი. ჟურნალების „კავკასიის გეოგრაფიული ჟურნალი“ და „საქართველოს გეოგრაფია“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი. საქართველოს ეროვნული ატლასის (2012) რედკოლეგიის წევრი, „თსუ ნორჩ გეოგრაფთა სკოლის“ კოორდინატორი, გეოგრაფიაში ხარისხების მიმნიჭებელი საბჭოს წევრი. არის 100-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაციის ავტორი. მონაწილეობა აქვს მიღებული 20-ზე მეტ საერთაშორისო (, ,, , , , / და სხვ.), თუ ადგილობრივ პროექტებში. გეოგრაფიის დოქტორი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის გეოგრაფიის დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორი.

სკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კავკასიის საშუალო მთის ტყის ლანდშაფტები (ლანდშაფტურ-გეოფიზიკური ანალიზი)“, დაიცვა 1995 წელს.
რამაზ ხუროძე

რამაზ ხუროძე (დ. 9 ნოემბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი.

1972-1981 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არჩილ ელიაშვილის სახელობის მართვის სისტემების ინსტიტუტის უმცროსი და უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი და აკადემიის პრეზიდიუმის გამოთვლითი ტექნიკის კომიისის სწავლული მდივანი. საქართველოს რესპუბლიკისა და თბილისის მეცნიერებათა და სასწავლო დაწესებულებების ხელმძღვანელი ორგანოების თანამშრომელი, 1982-1989 წლებში — საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი, 1986-1987 წლებში იყო საქართველოს კომპარტიის თბილისის კომიტეტის მეცნიერებისა და სასწავლებლების განყოფილების გამგე, 1987-1988 წლებში მუშაობდა საქართველოს უმაღლესი და საშუალო სპეციალობის განათლების მინისტრის პირველი მოადგილედ, 1988-1991 წლებში იყო საქართველოს განათლების მინისტრის მოადგილე, პირველი მოადგილე, 1991-1993 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პრორექტორი კადრებისა და კომერციული საქმიანობის დარგში. იმავე წელს არჩეულ იქნა ავტომატიკისა და ტელემექანიკის კათედრის დოცენტად. 1993-2006 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორი. სტუ-ს სრული პროფესორი. მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის, სასწავლო სახელმძღვანელოსა და მონოგრაფიის ავტორი. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1975 წელს გამოთვლითი ტექნიკის დარგში. იგი კანონიერად ითვლება საქართველოში მართვის სისტემების ანალოგურ მოწყობილობათა საიმედოობის მეცნიერული მიმართულების ერთ-ერთ ფუძემდებლად. ამ კუთხით მას გამოქვეყნებული აქვს 88-ზე მეტი ნაშრომი, მათ შორის, 15 მონოგრაფია, 13 სახელმღვანელო და 3 გამოგონება. მისი შრომები გამოქვეყნებულია არა მარტო საქართველოში, არამედ საზღვარგარეთ — რუსეთში, უკრაინაში, აშშ-ში, გერმანიაში, ნიდერლანდებში, ბელგიასა და სხვა. იგი უცხოეთის მრავალი ქვეყნის სამეცნიერო საზოგადოების ნამდვილი წევრია. 2003 წელს , -ის წევრად აირჩიეს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ანალოგიური ინფორმაციის შეგროვებისა და გარდაქმნის მოწყობილობათა საიმედოობის კომპლექსური შეფასება და მისი ამაღლების მეთოდები“, დაიცვა 1997 წელს.

ჯილდოები
2000 — საქართველოს პრეზიდენტის ოქროს მედალი — „საქართველოს წარჩინებულ მოღვაწეს“.
1998 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება).
1998 — ღირსების ორდენი
ილია დარჩიაშვილი

ილია დარჩიაშვილი (დ. 21 თებერვალი, 1981, სიღნაღი) — ქართველი დიპლომატი, ეკონომისტი. საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი 2022-2024 წლებში. მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის რანგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1981 წლის 21 თებერვალს სიღნაღში. 2002 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სპეციალობით ფინანსები და საბანკო საქმე, ეკონომიკის ბაკალავრი; 2004 წელს იგივე უნივერსიტეტი სპეციალობით საბაჟო საქმე, ეკონომიკის მაგისტრი; გრენობლის ბიზნესის სკოლა (გრენობლის მენეჯმენტის სკოლა, საფრანგეთი) ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრი 2011 წელს.

2003-2004 წწ. მუშაობდა ბანკ „რესპუბლიკაში“ ფინანსური კონტროლისა და ზედამხედველობის ოფიცრად; 2004-2006 წწ. ბანკ „რესპუბლიკის“ ფიზიკური პირების მომსახურების განყოფილების უფროსად; 2006-2012 წწ. ბანკ „რესპუბლიკის“ (ჯგუფი სოსიეტე ჟენერალე) ფილიალის მმართველი; 2012-2014 წწ. მუშაობს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში - საქართველოს საელჩო პოლონეთის რესპუბლიკაში; 2014-2015 წწ. საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდის დირექტორის პირველი მოადგილე; 2015 წელს საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდის აღმასრულებელი დირექტორი; 2015-2016 წწ. საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს მინისტრის პირველი მოადგილე; 2016-2017 წწ. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საგანგებო დავალებათა ელჩი, 2017-2021 წწ. საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი პოლონეთის რესპუბლიკაში; 2021 წლიდან საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის უფროსი, 2022 წლის 4 აპრილიდან 2024 წლის 28 ნოემბრამდე საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი.

მშობლიური ქართულის გარდა ფლობს ინგლისურ, პოლონურ და რუსულ ენებს.
იდრის აღალაროვი

იდრის ფარხად ოღლუ აღალაროვი (; დ. 1917 წლის 20 ოქტომბერი, ტიფლისი — გ. 1975 წლის 4 მაისი, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი საოპერო მომღერალი (ლირიკული ბარიტონი), აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი (1843), აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1958).

ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა ბაქოს მუსიკალური სასწავლებელი. 1937 წლიდან აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი იყო. 1943 წელს დაამთავრა ბაქოს კონსერვატორია.
გაზანფარ ხალიგოვი

გაზანფარ ალექბერ-ოღლუ ხალიგოვი (; 1898-1981) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა გრაფიკოსი, ფერმწერი, თეატრის მხატვარი, აზერბაიჯანის სსრ კულტურის დამსახურებული მოღვაწე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო მხატვარი.

ცხოვრება და ხელოვნება
გაზანფარ ხალიგოვი 1898 წელს ბაქოში დაიბადა. 1928 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო ტექნიკუმი. არის ავტორი მწვავე კარიკატურებისა ჟურნალებში „მოლა ნასრედინი“ (1929 – 1930) და „კირპი“ („ზღარბი“, 1953 – 58). ხალიგოვი შუა საუკუნეების მინიატურისტების კომპოზიციურ ხერხებს იყენებდა აკვარელის სურათებში ნიზამი განჯელის პოემების „ხოსრევი და შირინი“ (1940) და „ისქანდერნამეს“ (1953) გაფორმებისას. ხალიგოვმა შექმნა რიგი პლაკატები, თეატრალური ესკიზები, გრაფიკული სერიები („ნავთობის სარეწები“ 1949). შექმნა ისეთი სურათები, როგორებიცაა „ფირდოუსის დაკრძალვა“ (1934, რუსტამ მუსტაფაევის სახელობის აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი, ბაქო), ნიზამის პორტრეტი (1940, ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმი, ბაქო).
ვაჟა ფერაძე

ვაჟა ფერაძე (დ. 14 მაისი, 1923, ზესტაფონი — გ. 28 აპრილი, 1994) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1946 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი სპეციალობით ელექტროსადგურები, ქსელები და სისტემები.

ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, მუშაობა დაიწყო ხრამჰესის მშენებლობაზე. 1948-1953 წლებში ხრამჰესის ესპლუატაციაზე, ჯერ უფროს ინჟინრად, ხოლო შემდეგ ელექტროლაბორატორიის გამგედ მუშაობდა. მისი აქტიური მონაწილეობით, პირველად საბჭოთა კავშირში, განხორციელდა ჰიდროენერგოსადგურის ტელემექანიზაცია. გადაიყვანეს თბილისში საქენერგოს ცენტრალური ლაბორატორიის ავტომატიკისა და ტელემექანიკის საამქროს უფროსად 1953 წლიდან, შემდგომში - საქენერგოს ცენტრალური ლაბორატორიის გამგედ. მუშაობდა საქენერგოგაწყობის უფროსად 1962-1986 წლებში. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით განხორციელდა საქართველოს ენერგოსისტემის ავტომატიზაცია და ტელემექანიზაცია, შეიქმნა გამოთვლითი ცენტრი, რომლის ბაზაზეც 1978 წელს ამოქმედდა ენერგოსისტემის მართვის ავტომატიზებული სისტემა. მან ასევე შეიმუშავა და დანერგა სქემები და მოწყობილობები, რომლებიც შემდგომში საბჭოთა კავშირის მრავალ ენერგოობიექტზე იქნა გამოყენებული. 1971 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. აღსანიშნავია მისი პედაგოგიური საქმიანობა. საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტის ჩამოყალიბების წლიდან იგი თანამშრომლობდა ავტომატიკისა და ტელემექანიკის კათედრასთან, კითხულობდა ტელემექანიკის კურსს. იყო ამავე სპეციალობის სახელმწიფო საგამოცდო კომისიის თავმჯდომარე 1975-1985 წლებში. 1986 წლიდან კი სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა ენერგეტიკის ფაკულტეტის ელექტროსადგურების და სისტემების კათედრის დოცენტად. ეწეოდა აქტიურ საზოგადოებრივ საქმიანობასაც. სათავეში ედგა თბილისის კიროვის რაიონის კეთილმოწყობის მუდმივ კომისიას. იგი 16 სამეცნიერო ნაშრომისა და რამდენიმე გამოგონების ავტორია. ასევე მრავალი სამეცნიერო და პრაქტიკული კონფერენციის მონაწილე და ორგანიზატორი. იგი იყო აგრეთვე შესანიშნავი სპორტსმენი და მოცეკვავე, მოცეკვავეთა ოლიმპიადების არაერთგზის გამარჯვებული. მონაწილეობდა პოლიტექნიკური ინსტიტუტის განთქმული ჯაზ-ორკესტრის შექმნაში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
ალექსანდრე შათირიშვილი

ალექსანდრე შათირიშვილი (დ. 1900, გურია — გ. 16 აპრილი, 1972) — ქართველი ფსიქოლოგი.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე ნოეს ძე შათირიშვილმა საშუალო განათლების მიღების შემდეგ, სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნიმეტყველების ფაკულტეტზე ფსიქოლოგიის განხრით. იგი დიმიტრი უზნაძის სკოლის ღირსეული წარმომადგენელი იყო. სწავლის წარჩინებით დამთავრების შემდეგ უნივერსიტეტში უპირებდნენ დატოვებას, მაგრამ 1924 წლის აჯანყებაში აქტიური მონაწილეობის გამო არ დასცალდა.

თავის პოლიტიკური შეხედულებებით ალექსანდრე შათირიშვილი სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიას ეკუთვნოდა და ახალგაზრდა ფედერალისტთა კომიტეტის წევრი იყო. 1924 წლის აჯანყების წინ ამ კომიტეტის წევრების უმრავლესობა დაპატიმრებული და დახვრეტილი იქნა. ალექსნდრე შათირიშვილი შემთხვევით გადაურჩა დაჭერას და გურიაში იმალებოდა. აჯანყებამაც გურიაში მოუსწრო და აქ მიიღო მონაწილეობა. აჯანყების დამარცხების შემდეგ იძულებული გახდა სამშობლოდან წასულიყო. ემიგრაციაში თავს ფიზიკური შრომით ირჩენდა და შეძლებისდაგვარად სწავლას ფსიქოლოგიის განხრით სორბონის უნივერსიტეტში განაგრძობდა. ემიგრაციაში ალექსანდრე შათირიშვილს მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა თავის ძველ პოლიტიკურ თანაპარტიელებთან — სამსონ ფირცხალავასთან, აკაკი პაპავასთან, ნიკო ურუშაძესთან, ფილიპე შარაძესთან, გიორგი ნაკაშიძესთან, მარკოზ ტუღუშთან.

1962 წელს პარიზში ცალკე წიგნად გამოიცა ალექსანდრე შათირიშვილის მონოგრაფია „ერის რაობა და მშობლიური გრძნობა“, სადაც ეროვნული პრობლემა ახლებურ საწყისზეა გაშუქებული, სამშობლოს განცდა განხილულია არა პოლიტიკური, არამედ ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით. ალექსანდრე შათირიშვილის წერილები იბეჭდებოდა ემიგრაციაში გამომავალ სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის ორგანოში – ჟურნალ „სახალხო საქმეში“, სოციალ–დემოკრატიული მიმრთულების ჟურნალებში „ჩვენი დროშა“ და „მებრძოლი საქართველო“, აგრეთვე ჟურნალ „კავკასიონში“. საფრანგეთში ალექსანდრე შათირიშვილი ცხოვრობდა მონბელიარის მხარეში, სადაც ცოლად შეირთო ფრანგის ქალი. ჰყავდათ ექვსი შვილი – ნინო, ბრენო, გილენ, კატო, ნათელა და არნო. ალექსანდრე შათირიშვილი ემიგრაციში დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა, იყო სოშოს ქართველთა სათვისტომოს თავმჯდომარე და ამ საპატიო თანამდებობაზე გარდაიცვალა მძიმე ავადმყოფობოს შემდეგ დაბა ბოლიოში 1972 წლის 16 აპრილს.
გურამ ჩაგანავა

გურამ ჩაგანავა (დ. 25 დეკემბერი, 1941, უგლოვოე — გ. 11 იანვარი, 2024) — ქართველი ფსიქოლოგი, ფსიქოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (2000).

ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რუსული ენის, ლიტერატურისა და ინგლისური ენის ფაკულტეტი.

1981-2006 წლებში მუშაობდა ბათუმის ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1982 წლიდან - შოთა რუსთაველის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (ახლანდელ უნივერსიტეტში). 2009 წლიდან — შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის სრული პროფესორი. 2010 წლიდან — სოციალურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, ფსიქოლოგიის პროგრამული მიმართულების ხელმძღვანელი. მისი ინიციატივით რამდენიმე წელია უნივერსიტეტში მოქმედებს სამაგისტრო საგანმანათლებლო პროგრამა კლინიკურ ფსიქოლოგიაში. მისი რამდენიმე სტატია ეძღვნება ენათმეცნიერებისა და ისტორიის საინტერესო პრობლემატიკას. გამოსაცემად მზადდება სოციალური ფსიქოლოგიისა და კლინიკური ფსიქოლოგიის სალექციო კურსები, რომელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი ეფუძნება მისივე ექსპერიმენტულ და პრაქტიკულ გამოკვლევებს. კითხულობს სალექციო კურსებს ფსიქოლოგიის სხვადასხვა დარგში, ხელმძღვანელობს სტუდენტთა სამეცნიერო ნაშრომებს, სისტემატიურად მონაწილეობს პროფესორ-მასწავლებელთა საუნივერსიტეტო, რესპუბლიკურ და საერთაშორისო კონფერენციებში, რედაქტორობს პერიოდულ გამოცემას „ფსიქოლოგიური გამოკვლევები“, არის უნივერსიტეტის აკადემიური საბჭოსა და პედაგოგიკის დარგის სპეციალიზებული საბჭოს წევრი და უნივერსიტეტის ეთიკის კომისიის ხელმძღვანელი.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1995 წელს „პროპრიაციის ფსიქოლოგიის პრობლემები“.