iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დოფინი

დოფინი — არისტოკრატიული წოდება საფრანგეთში, რომელიც მოქმედებდა 1350-1791 და 1824-1830 წლებში. სიტყვა დოფინი მომდინარეობს საფრანგეთის რეგიონ დოფინედან, რომელიც სამართავად ენიჭებოდათ დოფინებს. წოდება ენიჭებოდა სამეფო დინასტიის უფროს ვაჟს და ამით იგი ხდებოდა საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრე.

ისტორია
1350 წელს საფრანგეთის მეფე ფილიპ ვალუამ იყიდა დოფინეს მხარე, იმ პირობით, რომ ყველა საფრანგეთის მემკვიდრეს უნდა ჰქონოდა დოფინის ტიტული. დოფინის მეუღლეს ეწოდებოდა დოფინე.

საფრანგეთის პირველი დოფინი იყო პრინცი შარლ ვალუა, მოგვიანებით შარლ . სხვა ქვეყნებში დოფინის ტიტულის ანალოგიურებია უელსის პრინცი (ინგლისში), ასტურიის პრინცი (იგივე ინფანტი, ესპანეთსა და პორტუგალიაში), როთერსეის ჰერცოგი (შოტლანდიაში) და ა.შ. 1461 წლიდან გაჩნდა არა მხოლოდ საფრანგეთის, არამედ ვიენისა და ოვერნის დოფინის ტიტული. საფრანგეთის დოფინის გერბზე გამოსახული იყო სამი ფრანგული ჯვარი და ლურჯი დელფინი, რაც დოფინეს მხარის სიმბოლოა. თუმცა ფრანსუა ვაჟი, ფრანსუა დე ვალუას გერბზე, რომელიც დოფინთან ერთად ბრეტანის ჰერცოგიც იყო, ჩვეულებრივი დოფინის გერბთან ერთად გამოსახული იყო ბრეტანის საჰერცოგოს გერბიც. ასევე ფრანსუა -ის გერბზე, გამოსახული იყო შოტლანდიის გერბიც, ვინაიდან იგი დაქორწინებული იყო შოტლანდიის დედოფალ მარია სტიუარტზე.

თავდაპირველად მართალია დოფინეს რეგიონის მართვაზე პასუხისმგებელი პირი დოფინი იყო, მაგრამ ის საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა. იურიდიულად საღვთო რომის იმპერატორები საფრანგეთის უფლებას აღიარებდნენ დოფინზე, თუმცა ოფიციალურად კვლავ მათ შემადგენლობაში იყო. ამასთან დოფინები ძირითადად იყვნენ მცირეწლოვანები, რის გამოც ამ მხარეში - საუკუნეებში საშინელი ანარქია სუფევდა.

1791 წელს, მას შემდეგ რაც საფრანგეთში რევოლუცია დაიწყო და მონარქიული წყობა დაემხო, დოფინის წოდებაც გაუქმდა. თუმცა მას შემდეგ, რაც ლუი -მ ტახტი დაიბრუნა, ტიტული აღდგა და დოფინი მისი ძმა შარლ დე ბურბონი გახდა. მოგვიანებით შარლი მეფე გახდა, და დოფინი მისი ვაჟი ლუი-ანტონი გახდა.

ბურბონების დაცემის შემდეგ დოფინის ტიტული გააუქმა მეფე ლუი-ფილიპ -მა და მის ნაცვლად შექმნა სამეფო პრინცის წოდება.

საფრანგეთის დოფინების სია
რწევანასებრნი

რწევანასებრნი — ფრინველთა ოჯახი ქარიშხალასნაირთა რიგისა. მოიცავს 7 ან 8 გვარის 24 ან 25 სახეობას. არც ისე დიდი, ზღვის ფრინველები არიან. მათი სხეულის სიგრძეა 13-25 სმ, ფრთების შლილი 40 სმ-მდე. სწრაფად და მანევრულად ფრენენ, ჩვეულებრივ ზღვის ზედაპირთან ახლოს. ფერად შავი, თეთრი, ნაცრისფერი და ყავისფერნი არიან. ბუდობენ კოლონიებად. დებენ 1 კვერცხს. ინკუბაცია 40-50 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები ფრენას 70 დღის შემდეგ სწავლობენ. იკვებებიან პლანქტონებით, თევზითა და კიბოსნაირებით.
მარია ბაშკირცევა

მარია კონსტანტინეს ასული ბაშკირცევა (; დ. 24 ნოემბერი, 1858, გავრონცი, პოლტავის ოლქი, პოლტავის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 31 ოქტომბერი, 1884, პარიზი, საფრანგეთი) — რუსი მხატვარი, ცნობილი დღიურის ავტორი. ცხოვრების დიდი ნაწილი საფრანგეთში დაჰყო.

მისი ნამუშევრები „შეხვედრა“ და „მარია ბაშკირცევას პორტრეტი“ შეტანილია 1905 წლის წიგნში „მსოფლიოს ქალი მხატვრები“.

ბიოგრაფია
მარია ბაშკირცევა, საფრანგეთის ნაციონალურ ბიბლიოთეკაში ნაპოვნი ჩანაწერების მიხედვით, დაიბადა 1858 წლის 24 ნოემბერს გავრონციში, პოლტავის გუბერნიის მახლობლად, ადგილობრივი თავადაზნაურობის წინამძღოლის — კონსტანტინე ბაშკირცევისა და მარია ბაბანინას ოჯახში. დღიურის სიკვდილის შემდეგდროინდელ გამოცემებში მისი ასაკი დაკლებულია.

მარიამ ბავშვობა სოფელ ჩერნიაკოვაში (პოლკოვნიკ ჩერნიაკის სამფლობელოში), თანამედროვე ადმინისტრაციული დაყოფით — უკრაინის პოლტავის ოლქის ჩუტოვსკის რაიონში გაატარა.

განქორწინების შემდგომ 12 წლის მარიას დედა მიემგზავრება მასთან ერთად ევროპაში: ვენაში, ბადენ-ბადენში, ჟენევაში. იქ გოგონას ჰერცოგი ჰამილტონი შეუყვარდა, მოგვიანებით კი, ნიცაში — არისტოკრატი ბორელი. მალევე ბორელის მიმართ გრძნობები უქრება და 1873 წელს 15 წლის გოგონას გუვერნიორი ცუდ ამბავს ატყობინებს: ჰერცოგი ჰამილტონი ქორწინდება, მაგრამ, სამწუხაროდ, სხვა ქალზე. „თითქოს დანა ჩამარჭეს გულში“ — წერს მარია თავის დღიურში.

სიყვარულის მომდევნო ობიექტები გრაფი ალექსანდრე დე ლარდერელი, გრაფი პიეტრო ანტონელლი (კარდინალ ანტონელლი ჯაკომოს ძმისწული), პოლ გრანიე დე კასანიაკი ხდებიან. კასანიაკით, ორატორითა და დეპუტატით გატაცებისას მარია პოლიტიკით ინტერესდება. იგი ფსევდონიმის ქვეშ აქვეყნებს სტატიებს ფემინიზმის შესახებ. მაშინ ჟულიანის აკადემიაშიც კი, სადაც მანდილოსნების ფერწერას შეისწავლიდნენ, ფემინისტური იდეები სიცილს იწვევდა.

16 წლის ასაკში მარია იგებს, რომ ტუბერკულოზი სჭირს. მას შემდეგ იგი დიდ დროს ატარებს კურორტებზე და გრძნობს სიკვდილის მოახლოებას. ამავე დროს, მარია ფიქრობს თავისი დღიურის ბედზე, რომლის გამოცემასაც გადაწყვეტს. ამ პერიოდს (1884) უკავშირდება მისი ცნობილი მიმოწერა გიდე მოპასანთან.

დღიურის უკანასკნელი გვერდები დრამატულია — სიმსივნით დაავადებული მარიას მასწავლებელი, ცნობილი ფრანგი მხატვარი ჟიულ ბასტიენ-ლეპაჟი — კვდება. მუსია, ასე ეძახდა ეს უკანასკნელი მარიას, უვლიდა თავის მასწავლებელს, მაგრამ თავად უფრო ადრე გარდაიცვალა.

მარია ბაშკირცევა გარდაიცვალა ტუბერკულოზით 25 წლის ასაკში. დასაფლავებულია პარიზში, პასის სასაფლაოზე. მარიას მავზოლეუმი, რომელიც ემილ ბასტიენ ლეპაჟის მიერაა აშენებული, დასაფლავებულია ბაშკირცევთა და ბაბანოვთა ოჯახების სხვა მრავალი წევრი. მავზოლეუმის შიგნით ინახება მოლბერტი, ავეჯი, სკულპტურა და ზოგიერთი ნახატი, მათ შორის ბაშკირცევას უკანასკნელი ნამუშევარი — „წმინდა ცოლები“. მოპასანი ეწვია მის საფლავს და შემდეგი სიტყვები წარმოთქვა: „ის იყო ჩემი ცხოვრების ერთადერთი ვარდი, რომლის გზასაც ვარდის ფურცლებით მოვფენდი, თუკი მეცოდინებოდა, რომ ეს გზა იმდენადვე ნათელი და მოკლე იქნებოდა“!.
მოსკოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ივან ეგოტოვი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.736278
| გრძედი = 37.624861
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ზამოსკვარეჩიეს რაიონში, მისამართზე ბოლშაია ორდინკის ქუჩა № 39/22.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე, ხოლო ეგვტერები წმინდა გიორგისა და იოანე მხედრის სახელზე. ტაძარი არის საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, პროექტის ავტორია ივაენ ეგოტოვი.

მონასტერი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
წმინდა გიორგის სახელობის პირველი ქვის ეკლესია ამ ადგილზე ააგეს არა უგვიანეს 1673 წლისა, ვაჭარ ი. ს. პოტაპოვის ფინანსური მხარდაჭერით. დღეს არსებული ეკლესია აგებულია 1791-1802 წლებში ვაჭარ ი. ი. სავინის ფინანსებით. ტაძარი მუდმივად ახლდებოდა საუკუნის განმავლობაში მნიშვნელოვანი არქიტექტურული ცვლილებების გარეშე.

ივანე ვასილის ძე ეგოტოვის ავტორობა დოკუმენტალური მასალებით არ დასტურდება, მაგრამ სავარაუდოა, მშრალი, გამარტივებული კლასიკური ფორმების გათვალისწინებით. ტაძრის საერთო ტიპი ცილინდრია, რომელიც გადახურულია ნახევარსფერული ერთადერთი გუმბათით, რომელიც ტიპიურია საუკუნის მოსკოვური კლასიციზმის არქიტექტურისათვის. ფართო სატრაპეზო იყოფა სამ ნაწილად, ცენტრალური კვადრატული და ორი კუთხის, ოვალური. ეგვტერის საკურთხევლები არიან წმინდა გიორგისა და წმინდა ალექსი მხედრის სახელობისა. ტაძრის სამრეკლო დაშენებულია შესასვლელზე.

1930 წელს ტაძარი დახურეს. შენობაში კი განათავსეს ვაგონსარემონტო ქარხნის კლუბი და თანამედროვე ხელოვნების გალერეა. საბჭოთა პერიოდში გუმბათის ქვეშ სამსართულიანი სათავსოები მოაწყვეს, დაანგრიეს სამრეკლო (იგი ხელახლა ააგეს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის ტაძრის დაბრუნების შემდეგ, 1994 წელს). მთლიანად მოხსნეს იონიური კაპიტელი და მთავარი შესასვლელის პორტიკი.

ტაძრის ტერიტორიის სამხრეთით მდებარეობს სხვა არქიტექტურული ძეგლი კირეევსკ-კარპოვის კარმიდამო, რომელიც აგებულია 1817-1821 წლებში. ეკლესიასა და აღნიშნულ კარმიდამოს შორის მდებარეობს თანამედროვე მოქანდაკის ერნსტ ნეიზვესტნის ქანდაკება „აღორძინება“.
ღორიხვა

ღორიხვა — ფრინველთა გვარი ღორიხვასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს ხუთ სახეობას: წითელყელა ღორიხვა , შავყელა ღორიხვა , პოლარული ღორიხვა , თეთრყელა ღორიხვა და თეთრნისკარტა ღორიხვა . ზომებით ბატისა და იხვის ტოლაა; მათი სხეულის სიგრძეა 53–91 სმ, ფრთის შლილი 106–152 სმ, ხოლო მასა 1–6,4 კგ. მათთვის დამახასიათებელია ფეხების ძალზე უკან განლაგება, თითქმის კუდთან. ზურგი შავი-მურა აქვთ, მუცელი — თეთრი, ხოლო თავი — მომწვანო, გააჩნია თეთრი კოპლებიც. გავრცელებულნი არიან ჩრდილოეთ ამერიკის, ევროპისა და აზიის ტუნდრისა და ტყის ზონებში. საქართველოში მიმოფრენისას გვხვდება წითელყელა და შავყელა ღორიხვა. დებენ 1, 2 ან 3 კვერცხს. ინკუბაცია 24-29 დღე-ღამე გრძელდება. იკვებებიან ძირითადად თევზით, აგრეთვე მოლუსკებით, ჭიაყელებით, კიბოსნაირებითა და მწერებით. ცოცხლობენ 20 წელზე მეტს. იყენებენ მათ ბუმბულს.
მოსკოვის იოანე ნათლისმცემლის შობის ტაძარი

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =ფიოდორ შესტაკოვი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1685
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.758833
| გრძედი = 37.572028
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის იოანე ნათლისმცემლის შობის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის პრესნენის რაიონში.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია იოანე ნათლისმცემლის შობის სახელზე, ხოლო ეგვტერები წმინდა სოფიასა და ალექსი მხედრის, სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
მოსკოვის იოანე ნათლისმცემლის შობის ტაძრის მშენებლობის დაწყებისა და ასევე დასრულების თარიღად უნდა ჩაითვალოს 1685 წელი. ეს ვარაუდი არ ეწინააღმდეგება იმ ფაქტს, რომ ტაძარში შენახული ხატი წმინდა იოანე ნათლისმცემლის შობა, დათარიღებულია 1686 წლით.

ხის ეკლესიის აგების შემდეგ იწყება ეკლესიის ზრდა ვა განვითარება. 1696 წლის ჩანაწერთა წიგნის მიხედვით სლობოდაში ირიცხებოდა 330 კომლი, რომლის ნაწილიც წმინდა ნიკოლოზის მრევლი იყო. ისტორიულ წყაროებში ნათლისმცემლის ეკლესიის მრევლის შესახებ მოთხრობილია 1693 წელს. ამ დროისათვის მასში გაერთიანებული იყო 196 კომლი, რომლის რიცხვიც 1702 წლისთვის 240-მდე გაიზარდა.

1714 წლისათვის მრევლმა მოითხოვა ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობა. როგორც ჩანს, მშენებლობა დაიწყო, მაგრამ ძალიან მალე ქვეყანაში ქვის შენობების აგება აკრძალეს, რადგან იმპერია სანქტ-პეტერბურგის ასაშენებლად ემზადებოდა. 1728 წელს აკრძალვა შეიცვალა და ეკლესიის მშენებლობაც აღსდგა. დასრულებული ეკლესიის კურთხევა კი მოხდა 1734 წელს.

1804 წელს დაიწვა ეკლესიის ხის სამრეკლო, ახლადაგებული სამრეკლოს სიმაღლე 25 მეტრი იყო ჯვრის ჩათვლით. იგი კლასიციზმის სტილში იყო აგებული. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა ვაჭარი ფიოდორ რეზანოვი. სამრეკლოს ქვედა იარუსი სწორკუთხა იყო, რუსტირებული კუთხეებით.

1843 წლის იანვარში აკურთხეს სამხრეთი ეგვტერი წმინდა სოფიას სახელზე.

1922 წლის მარტში ხელისუფლებამ დაიწყო კრემლისა და მოსკოვის ეკლესია-მონასტრების ძვირფასეულობის ძარცვა. 31 მარტს გაძარცვეს იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესიაც.

1930 წელს ეკლესიას აეკრძალა ზარების რეკვა. ომის შემდეგ წლებში, საეკლესიო ცხოვრების გამოცოცხლებამ შესაძლებელი გახადა ტაძრის გარემონტება. ძირითადი სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა 1960-იან წლებში. აღადგინეს მხატვრობა, მოაოქროვეს აღსავლის კარი, აღადგინეს ქორკანდელი. ეკლესია გადახურეს მეტალის ფირფიტებით. ამ სახით ეკლესიამ მოაღწია ჩვენამდე.

საბჭოთა პერიოდის შემდეგ შესაძლებელი გახდა მრევლისთვის განსხვავებული აქტივობების განხორციელება. 1990-იან წლებში დაიწყო აქტიური სარემონტო სამუშაოები. ეკლესიასთან მოქმედებს საკვირაო სკოლა.

გალერეა
ყარაბაღის მთიანეთი

ყარაბაღის მთიანეთი — ვულკანური ლავური მთიანეთი ამიერკავკასიაში, მცირე კავკასიონის აღმოსავლეთ ნაწილში, სომხეთსა და აზერბაიჯანში. გაწოლილია ზანგეზურისა და ყარაბაღის ქედებს შორის, მდინარე არაქსის მარცხენანაპირეთში. წარმოადგენს სომხეთის მთიანეთის ნაწილს. მაქსიმალური სიმაღლე 3616 მ (მთა დალიდაღი). მთიანეთზე არის ჩამქრალი ვულკანური კონუსები. ასეთია მაგალითად, ყიზილბოღაზი (3581 მ). აგებულია ვულკანური და დანალექი ქანებით. გვხვდება ქვაყრილები. ყარაბაღის მთიანეთის სამხრეთ ნაწილშია სევის ტბა. მთიანეთის დიდი ნაწილი შემოსილია სუბალპური მდელოთი. გვხვდება მუხის ტყეები. გამოიყენება საძოვრად.
ყარაბაღის ქედი

ყარაბაღის ქედი, არცახის ქედი — ქედი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში, მცირე კავკასიონზე. გადაჭიმულია მდინარე ტერტერიდან არაქსის ხეობამდე. მაქსიმალური სიმაღლე 2725 მ (მთა ბოიუქ-ქირსი). უმთავრესად აგებულია დანალექი და ვულკანოგენური ქანებით, მათ შორის: ფიქლებით, მერგელებითა და მაგმური ქანებით. ყარაბაღის მთიანეთიდან გამოყოფილია მდინარე ჰაქერის ხეობით, რომელიც მიედინება ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე. ყარაბაღის ქედის კალთები შემოსილია მუხისა და რცხილის ტყით. ზედა ნაწილი ბალახოვანია.
მეჰმანი (ტბა)

მეჰმანი — ტბა აზერბაიჯანში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, ქალაქ აღჯაბადიდან 25 კმ-ში. მდებარეობს მტკვარ-არაქსის დაბლობზე, ზღვის დონიდან –7,5 მ სიმაღლეზე. ფართობი 35 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2,3 მ. წარმოიქმნა მდინარე მტკვრის ნაპირებიდან გადმოსვლის შედეგად. დამახასიათებელია მშრალი, სუბტროპიკული ნახევარუდაბნოს კლიმატი. ზაფხულში საშუალო დღე-ღამური ტემპერატურაა 22-35°, ხოლო იანვარში +2,5°.
დიდი ალაგიოლი

დიდი ალაგიოლი — მტკნარწყლიანი ტბა აზერბაიჯანში. მდებარეობს ყარაბაღის ვულკანურ მთიანეთზე, ზღვის დონიდან 2729,4 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 5,1 კმ², საშუალო სიღრმე 4,7 მ, მაქსიმალური სიღრმე 9,4 მ. მყინვარული წარმოშობისაა. ნოემბრის დასაწყისიდან აპრილის ბოლომდე ტბა ყინულითაა დაფარული, ზოგჯერ ყინულისგან მაისის შუა რიცხვებში თავისუფლდება. ყინულის სისქე შეადგენს დაახლოებით 0,8–1,0 მ-ს. ივნის-აგვისტოში წყლის ტემპერატურა მერყეობს 14–16° ფარგლებში. წყლის გამჭვირვალობა უდრის 0,8–1,4 მ-ს. სიახლოვეს მდებარეობს ტბა პატარა ალაგიოლი. 2020 წლის 25 ნოემბერს მთიან ყარაბაღში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესაბამისად, დიდი ალაგიოლის ტბა აზერბაიჯანს დაუბრუნდა.
მურტალასებრნი

მურტალასებრნი — ფრინველთა ოჯახი მურტალასნაირთა რიგისა. მოიცავს 6 გვარის 23 სახეობას, რომელთაგან 4 ამომწყდარია. წყალმცურავი, იხვის მსგავსი ფრინველები არიან. მათი სხეულის სიგრძეა 23-74 სმ, ხოლო წონა 120-1500 გ. სქესობრივი დიმორფიზმი არ ახასიათებთ, მაგრამ მამრები შედარებით ღია ფერისანი არიან და მცირედ აღემატებიან მდედრებს. გავრცელებული არიან ანტარქტიდის გარდა ყველა კონტინენტზე. ბინადრობენ ტროპიკულ, ზომიერ და სუბპოლარულ რეგიონებში. ზოგიერთი სახეობის მურტალას არეალი შემოიფარგლება მხოლოდ კუნძულით, როგორიცაა მადაგასკარი და ახალი ზელანდია. ზამთრის პერიოდში ჯგუფებად ცხოვრობენ, ბუდობისას — კოლონიებად ან წყვილებად. დებენ 4-7 კვერცხს. ინკუბაცია 20-30 დღე-ღამე გრძელდება. იკვებებიან უმთავრესად თევზით.
რეგვენასნაირნი

რეგვენასნაირნი — ფრინველთა რიგი. მოიცავს 4 ოჯახის 8 გვარს, რომლებიც აერთიანებს 56 სახეობას, აგრეთვე 1 ამომწყდარ ოჯახს: პროტოპტერუმისებრნი . ადრე ამ რიგში შესულ ოჯახებს აერთიანებდნენ ვარხვისნაირთა რიგში, მაგრამ მოგვიანებით ისინი ახალ რიგში გაერთიანდნენ: 2010 წელს -მ მიიღო ახალი ტაქსონი რეგვენისნაირნი. 2011 წელს -იც შეუერთდა მას.

ოჯახები
მოსკოვის მირონ მეუდაბნოეს ტაძარი

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები = დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა = 1
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.735408
| გრძედი = 37.611947
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის მირონ მეუდაბნოეს ტაძარი — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის იაკიმინკის რაიონში. ცნობილია, რომ ამ ადგილზე 1885 წელს გაიხსნა მოსკოვში პირველი საეკლესიო-სამრევლო სკოლა.

ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მირონ მეუდაბნოეს სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
მოსკოვის მირონ მეუდაბნოეს ტაძარი პირველად მოიხსენიება 1642 წლის დოკუმენტში. აღნიშნული დოკუმენტი შედგენილია მიხეილ რომანოვის მეფობის პერიოდში. პატრიარქ იოსების მიხედვით ეს ეკლესია ცნობილია როგორც ხარების ტაძარი.

1730 წლის 12 ივნისს იმპერატორ ანა ივანეს ასულის ბრძანებით დაიწყო თბილი ქვის ეკლესიის მშენებლობა ხარების სახელზე, ხოლო ეგვტერი უნდა ყოფილიყო მირონ მეუდაბნოეს სახელზე.

1731-1747 წლები მიმდინარეობდა „უმაღლესი ბრძანების“ აღსრულება, რის შედეგადაც ააგეს ორსაკურთხევლიანი ეკლესია სამრეკლოსთან ერთად. 1812 წლის რუსეთ-საფრანგეთის ომის პერიოდში ეკლესია ძლიერ დაზარალდა, ტაძარი წაბილწეს და გარკვეული დროის განმავლობაში ტაძარში ღვთისმსახურება აღარ მიმდინარეობდა.

1931 წელს ვაჭართა ოჯახ ლეპეშკინების ფინანსებით აღადგინეს ტაძარი და მიაშენეს ახალი ორსაკურთხევლიანი სატრაპეზო.

სრული ტაძრის კურთხევა შედგა 1844 წლის 29 ოქტომბერს. კურთხევის ცერემონიას უძღვებოდა მოსკოვის პატრიარქი ფილარეტი (დროზდოვი).

ტაძარში არის მოსკოვში ერთ-ერთი საუკეთესო სამრეკლო, რომლის ზარებიც დამზადებულია ცნობილი მოსკოველი ოსტატის კონსტანტინე კონსტანტინეს ძე სარაჯევის მიერ. მისი ზარების ხმის მოსასმენად არაერთი ცნობილი რუსი მუსიკოსი შეკრებილა მასთან.

საბჭოთა ხელისუფლებამ 1930-იან წლებში ტაძარი დახურა. 1990-იან წლებამდე ეკლესია ნახევრად დანგრეულ მდგომარეობაში იყო. მორღვეული იყო ღობე, ტაძრის კედელში ავტოფარეხისათვის კარი გამოჭრეს, დაადგეს მილები, ეკლესიაში განათავსეს მანქანების სახელოსნო, მოანგრიეს სამრეკლო.

ამ მდგომარეობაში 1992 წელს ტაძარი დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს.

1993 წლიდან მიმდინარეობს აქტიური სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელსაც ხელმძღვანელობს წინამძღვარი, მამა ალექსანდრე მარჩენკოვი.

2001 წელს ტაძარი გახდა მოსკოვში მიმდინარე კონკურსის გამარჯვებული, რომელიც არქიტექტურის ძეგლების საუკეთესო რესტავრაციისა და რეკონსტრუქციის მქონე ტაძრებს ავლენდა.
მოსკოვის ქრისტეს აღდგომის ტაძარი (კადაში)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1493
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.743278
| გრძედი = 37.622556
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის ქრისტეს აღდგომის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალურ ადმინისტრაციულ ოლქში იაკიმანკის რაიონში.

ეკლესიაში ოთხი საკურთხეველია. მათ შორის მთავარი ნაკურთხია ქრისტეს აღდგომის სახელზე, რომლის სახელობისაცაა თავად ტაძარი. ეკლესიის კედლები მოხატეს სამეფო იზოგრაფებმა პეტრე ბელიაევმა, ნიკოლ სოლომონოვმა, პეტრე კორობოვმა და პეტრე ბილინდინმა.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
პირველი ცნობები აღდგომის ეკლესიის შესახებ ჩნდება 1493 წელს. სიგელში, რომელიც მოსკოველმა თავადმა, ივანე პატრიკევმა მისცა თავის შვილებს, აღნიშნულია მისი სამფლობელოები, სწორედ აქაა მოხსენიებული აღდგომის ეკლესია. 1504 წელს დიდი მთავარი ივანე ამ მიწებზე უკვე საუბრობს, როგორც სოფელ კადაშზე. 1625 წლიდან საპატრიარქოს წიგნებში გვხვდება რეგულარული ჩანაწერები ტაძრის შესახებ.

კადაშის აღდგომის ეკლესია, თანამედროვე მეცნიერების აზრით მაშინდელი ეპოქის დომინანტად ითვლებოდა და განსაზღვრა მოსკოვის დაგეგმარების ხასიათი: ივანე დიდის სამრეკლოდან, კადაშის აღდგომის ტაძრის გავლით კოლომენსკოეს ამაღლების ეკლესიამდე.

პირველი ქვის შენობა ააგეს 1656 წელს და არსებობდა 30 წელი. ამ ნაგებობიდან დღევანდელ დღემდე შემონახულია მხოლოდ სამხრეთის აფსიდა. 1687 წელს დაიწყო ახალი ორსართულიანი ხუთგუმბათიანი ტაძრის მშენებლობა. მშენებლობა მიმდინარეობდა ვაჭარ კონდრატე დობრინინისა და მისი შვილის, ლონგინის, სახსრებით. ახალ ტაძარს დასავლეთის მხრიდან მიაშენეს 43 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო. ტაძარი ააგეს მოსკოვური ბაროკოს სტილში, რომელიც ხასიათდება მოხდენილი დეკორითა და ფაქიზი სილუეტებით.

1812 წელს ეკლესია გაძარცვეს, სერიზულად დაზიანდა საუკუნის ფრესკები, ქვემო ტაძარში ნაპოლეონის არმიამ საჯინიბო მოაწყო. ხანძრის შევეგად სამრეკლოც განადგურდა. ტაძრის ფასეულობების დიდი ნაწილი გაიტაცეს.

1830-იან წლებში დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელიც 1863 წელი გაგრძელდა.

1934 წელს ეკლესია დახურეს. მის შენობაში განათავსეს სხვადასხვა სახელმწიფო დაწესებულებები, მათ შორის სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის არქივი და ძეხვის ფაბრიკის სპორტული კლუბი. საუკუნის შუა წლებში ტაძარი გარემონტა არქიტექტორმა გალი ალფეროვამ.

2006 წლის 1 დეკემბერს ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.
მოსკოვის ქრისტეს აღდგომის ტაძარი (სოკოლნიკი)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = პაველ ტოლსტიხი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1909-1913
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.791056
| გრძედი = 37.676806
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის ქრისტეს აღდგომის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციულ ოლქში სკოლნიკის რაიონში.

ეკლესიაში ოთხი საკურთხეველია. მათ შორის მთავარი ნაკურთხია ქრისტეს აღდგომის სახელზე, რომლის სახელობისაცაა თავად ტაძარი. ერთი ეგვტერი 1915 წლის 31 ოქტომბერს აკურთხეს ღვთისმშობლის ხატის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე, მეორე - 1915 წლის 17 იანვარს პეტრე და პავლე მოციქულების სახელზე, ხოლო პალატში მდებარე საკურთხეველი ქრისტეს შობის სახელზე

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
ტაძრის მშენებლობა დაიწყეს საუკუნის დასაწყისში. მისი აშენების ინიციატორი იყო წინამძღვარი იოანე კედროვი. ტაძრის საფუძვლის ჩაყრის ცერემონიალი გაიმართა 1908 წლის 11 ოქტომბერს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მოსკოვისა და კოლომენის მიტროპოლიტი ვლადიმერი. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა არქიტექტორ პავლე ტოლსტიხის პროექტის მიხედვით. ტაძარი საბოლოოდ აკურთხეს ახალი სტილით 1914 წლის 4 იანვარს (ძვ. სტილით 1913 წლის 22 დეკემბერი). ჩრდილოეთის პეტრესა და პავლეს სახელობის ეგვტერი ააგეს „ერთი მოქალაქის სახსრებით, რომელმაც მშენებლობისთვის გაიღო 40 000 რუბლი და თავისივე სურვილით დარჩა უცნობი“.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ტაძარი არ დახურულა. აღდგომის ტაძარში თავი მოიყარა დახურული და დანგრეული ეკლესიების სიწმინდეებმა, მათ შორის იყო: ივერიის ღვთისმშობლის ხატი, მხურვალე ღვთისმშობლის ხატი, ბოგოლიუბის ღვთისმშობლის ხატი, წმინდა პანტელეიმონის ხატი და სხვა.

1933 წლის 29 ოქტომბერს ქრისტეს აღდგომის ტაძარში ეპისკოპოსად აკურთხეს სერგი (ვოსკრესენსკი).

1930-იანი წლების შუა პერიოდიდან, მოსკოვის მაცხოვრის ტაძრის დანგრევის შემდეგ ეკლესია გადაეცათ ობნოვლენცებს. 1944 წელს მისი ობნოვლენცური მრევლი შეუერთდა მოსკოვის საპატრიარქოს და ეკლესიაში შედგა ადგილობრივი კრება, რომელმაც მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქად აირჩია ალექსი .

1948 წლის ივნისში ტაძარში გაიმართა ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიების მეთაურების შეხვედრა.

ამჟამად ეკლესიის წინამძღვარია ალექსანდრე (დასაევი), მის გარდა საეკლესიო შტატში ირიცხება ოთხი მღვდელი და სამი დიაკვანი.