iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შუა ბოლნისის ეკლესია

შუა ბოლნისის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ბოლნისში. აგეულია - საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ტუფის ქვით დუღაბზე. დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. შესასვლელი დასავლეთიდან ქონია. კედლები დასრულებული იყო ქვის პროფილირებული ლავგარდნით. მხრები პროფილირებული კაპიტელით სრულდება, რომელზეც სატრიუმფო თაღი იყო გადასული. სამხრეთ მხარეს სწორკუთხა ნიშიაა. მის მოპირდაპირედ, ჩრდილოეთ კედელში ნიშის მაგივრად ხვრელია დატანებული, რომელიც ამჟამად კედლის მორღვევის შედეგად გამჭოლია.
აპალაჩის პლატო

აპალაჩის პლატო — დანაწევრებული პლატო აშშ-ში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ადირონდაკის მთები, სამხრეთით მექსიკისპირა დაბლობი, დასავლეთით ცენტრალური ვაკეები, ხოლო აღმოსავლეთით რიჯ-ენდ-ვალის რეგიონი. აშშ-ის ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონების თვალსაზრისით, წარმოადგენს აპალაჩების პლატოს პროვინციას, რომელიც შედის აპალაჩების მთიანეთის რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციულად ვრცელდება ნიუ-იორკის, პენსილვანიის, ოჰაიოს, მერილენდის, დასავლეთი ვირჯინიის, ვირჯინიის, კენტუკის, ტენესის, ალაბამისა და ჯორჯიის შტატების ტერიტორიაზე. მისი სამხრეთი ნაწილი ცნობილია კამბერლენდის პლატოს სახელწოდებით.

ინტენსიურადაა დანაწევრებული ოჰაიოს სისტემის მდინარეებით. პლატოს უმაღლესი ნაწილია აღმოსავლეთი კიდე. პენსილვანიაში სიმაღლე იცვლება 530–900 მ ფარგლებში და დასავლეთ ვირჯინიაში მატულობს თითქმის 1500 მ-მდე. დასავლეთი ვირჯინიიდან ტენესიმდე სიმაღლე იკლებს 900 მ-მდე და ალაბამაში ეს ნიშნული 300 მ-მდეა. პლატოს დასავლეთ მხარეს, კერძოდ, ოჰაიოში სიმაღლე 175 მ-ს აღწევს და დაახლოებით 600 მ-მდე მატულობს კენტუკიში. ჩრდილო-დასავლეთ ალაბამაში სიმაღლე იკლებს 150 მ-მდე.

აპალაჩის პლატო ოდნავაა დახრილი ჩრდილო-დასავლეთისაკენ, რის გამოც იგი აღმოსავლეთ მხარესთან შედარებით მაღალია. აპალაჩის პლატო ჩამოყალიბდა პალეოზოურში. აგებულია კამბრიუმამდელი ქანებით, რომლებიც გადაფარებულია პალეოზოური ასაკის დანალექი ქანებით, — ქვიშაქვებით, თიხაფიქლებით, კირქვებითა და კონგლომერატებით.

პლატოს ამგებელი ქანების ფენები თითქმის ჰორიზონტალურია; ანთრაციტისა და ქვანახშირის მოპოვება დრიფტული წესით მიმდინარეობს. აპალაჩის ქვანახშირის საბადო უდიდესია აშშ-ში. სხვა მნიშვნელოვანი წიაღისეულებიდან მოიპოვება ნავთობი, ბუნებრივი აირი, რკინის მადანი და კირქვა. მის ფარგლებშია რამდენიმე ეროვნული პარკი და ტყე.
საირმის ნაეკლესიარი

საირმის ნაეკლესიარი—არქიტექურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ საირმეში. სოფლის ჩრდილოეთით, საირმედან აფიეთისაკენ მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს, ფერდობზე. აგებულია შუა საუკუნეებში.

შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთისა და დასავლეთის დუღაბის ნაწილი. დანარჩენი კედლები კი თითქმის საძირკველის დონემდეა დანგრეული და ზედ ბუჩქნარია ამოსული. როგორც ჩანს პერანგის ქვები და სხვა არქიტექტურული დეტალები მთლიანადან დაკარგულია.
აფხაზეთის საბჭოების III ყრილობა

სრულიად აფხაზეთის საბჭოების ყრილობა (26 მარტი — 1 აპრილი, 1925, სოხუმი, აფხაზეთის სსრ) — სრულიად აფხაზეთის საბჭოების რიგით მესამე ყრილობა.

ისტორია
1 აპრილის დილის სხდომა გახსნა კობახიამ.

კონსტიტუციის შესახებ სიტყვით გამოვიდა ს. ჭანბა. მან განაცხადა, რომ „აფხაზეთის კონსტიტუციის შექმნისას ხელმძღვანელობდნენ რსფსრ-ის კონსტიტუციით. ამიერკავკასიის სფსრ-ს შექმნის შემდეგ აუცილებელი გახდა აფხაზეთის კონსტიტუციაზე მუშაობის დაწყებაც. წარმოდგენილი კონსტიტუციის პროექტი შედგა აფხაზეთის ცაკის პრეზიდიუმის მიერ და განიხილებოდა სახკომსაბჭოსა და საოლქო კომიტეტში. ის შესაბამისობაში მოყვანილია სსრკ-ის, ასფსრ-სა და საქართველოს სსრ-ის კონსტიტუციებთან“. შემდეგ ჭანბამ სხდომის წინაშე წაიკითხა კონსტიტუცია და იმედი გამოთქვა, რომ საბჭოების ყრილობა მას უპირობოდ მიიღებდა, რადგანაც მისი ცაკში შედგენისას უკვე განხილული იყო სახკომსაბჭოსა და საოლქო კომიტეტის მიერ ყველა დეტალი. ყრილობამ, ყველანაირი განხილვის გარეშე დაამტკიცა აფხაზეთის სსრ-ის კონსტიტუცია.

შემდეგ სოფლის მეურნეობის გადასახადზე სიტყვით გამოვიდა ალანია.

დღის ბოლოს სხდომა დახურულად გამოცხადდა.

აფხაზეთის ცაკის პირველი სესია
1 აპრილს ს. ჭანბას თავმჯდომარეობით გაიმართა აფხაზეთის მოწვევის ცაკის პირველი სესია.

აფხაზეთის საბჭოების ყრილობამ აარჩია აფხაზეთის ცაკის წევრები:

ცაკის სესიაზე არჩეულ იქნა:

1. აფხაზეთის ცაკის პრეზიდიუმი შემდეგი შემადგენლობით:
აფხაზეთის ცაკის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე — ს. ჭანბა;
აფხაზეთის ცაკის პრეზიდიუმის მოადგილე და მდივანი — გეგელია;
აფხაზეთის ცაკის პრეზიდიუმის წევრები: დ. ალანია, ვ. ლადარია, ე. ვარდანია, ზ. ბენია, ნ. კაკუჩაია, ა. ინაშვილი, დ. ანქვაბი, ი. ხაბურძანია, ა. სალაყაია, კ. ინალ-იფა და კ. აპბა.
აფხაზეთის ცაკის პრეზიდიუმის კანდიდატები: ბ. ლადარია, ე. გეპმანი, ტ. შარმატი, ო. ვარელჯიანი და პ. პარასკევოპულო.

2. სახალხო კომიტეტის საბჭო შემდეგი შემადგენლობით:
სახკომსაბჭოს პრეზიდიუმი: თავმჯდომარე ნ. ლაკობა, მოადგილეები: ნ. ბახტაძე და დ. ალანია.
სახალხო კომისრების შემადგენლობა:
განათლების სახკომი — ანდრია ჭოჭუა;
მიწათმოქმედების სახკომი — ზოსიმე ბენია;
იუსტიციის სახკომი — ეგნატე ვარდანია;
-ის სახკომის უფლებამოსილი პირი — ნიკოლაი ბორისენკო;
შრომის სახკომის უფლებამოსილი პირი — ივან ფილიმონოვი;
ჯანმრთელობის სახკომი — ივან სემერჯიევი;
სოცუზრუნველყოფის სახკომი — გიორგი ალშუნდბა;
კონტრრევოლუციისა და დივერსიის წინააღმდეგ ბრძოლის საგანგებო კომისიის თავმჯდომარე — ნიკოლოზ ნაჭყებია;
უმაღლესი სასამართლოს თავმჯდომარე — ვასილი აგრბა;
ეროვნული მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე — სეკენ აშხაცავა.

სესიაზე რიგგარეშედ განხილეს სამურზაყანოს მაზრის აღმასკომის თავმჯდომარის ხაბურძანიას განცხადება მაზრისთვის გალის მაზრის სახელწოდების დარქმევის თაობაზე, რომელიც მანამდე სამურზაყანოს მაზრის საბჭოს ყრილობაზე იქნა დადგენილი. წინადადება ერთხმად იქნა მიღებული.
მაიმუნის ჯადვარი

} ) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. მცენარის ღერო 20-50 სმ სიმაღლისაა, 4-5-ფოთლიანი, მოყვანილობით – მოგრძოლანცეტა, მობლაგვო, ვაგინიანი ფოთოლი 1-2-ია. ყვავილედი ხშირია, მრავალყვავილიანი, კვერცხისებური. ყვავილსაფრის გარეთა ფოთლები მონაცრისფრო-იისფერია. ტუჩი ღია ვარდისფერია, მისი შუა ნაკვთი წინწკლებიანია, გვერდითი ნაკვთები ვიწროხაზური და მოღუნული. შუა ნაკვთი გაყოფილია ორ ვიწროხაზურ ნაწილად და მათ შორის სადგისისებური კბილია. იზრდება მთის შუა სარტყლის ტყეებსა და ბუჩქნარებში. გავრცელებულია მთელ საქართველოში, გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთს.

გალერეა
ორფოთოლა

} ) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. 30-35 სმ სიმაღლის. ფოთოლი ორია, ფართოოვალური, ბლაგვწვერიანი. ყვავილედი მეჩხერია, ცილინდრული ფორმის. ყვავილები თეთრია, წვერში ოდნავ მომწვანო, ძლიერ სურნელოვანი, განსაკუთრებით – ღამით. ყვავილსაფრის გარეთა ფოთლები ხუთძარღვიანია, შიგნითა – სამძარღვიანი. თანაყვავილები ლანცეტაა, ბლაგვი. ტუჩი ხაზურია ან ენისებური. იზრდება მთის ქვედა
სარტყლიდან სუბალპურ სარტყლამდე ტყეებში, ბუჩქნარებში, ტყის პირა ადგილებში. გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მთელ კავკასიას, ევროპას, ახლო აღმოსავლეთსა და ციმბირის ზოგიერთ რეგიონს.

გალერეა
პტეროკარპუსი

პტეროკარპუსი — მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. 40 მეტრამდე სიმაღლის ხეებია, ტანის დიამეტრი 1 (ზოგჯერ 2) მეტრამდეა. ფოთლები მორიგეობით განლაგებული, კენტფრთართული, 5–13-ფოთოლაკიანია. ყვავილები ნარინჯისფერ-ყვითელი, ფარვანასებრი ტიპის, მრავალრიცხოვანი და საგველასებრ ყვავილედში, იშვიათად მტევანში შეკრებილია. აქვთ 10 მტვრიანა (9 შეზრდილი და 1 თავისუფალი). ნაყოფი 1–2-თესლიანი პარკია. ცნობილია 35–40 სახეობა, მათი დიდი ნაწილი ტროპიკულ აფრიკაში იზრდება, მცირე — სამხრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ აზიაში, ოკეანეთში, მექსიკასა და ცენტრალურ ამერიკაში. ყველაზე მეტად ცნობილია: ინდური პტეროკარპუსი, ანუ ინდური სანდალოზი (. ), რომელიც ინდოეთში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებში და სამხრეთ ჩინეთშია გავრცელებული; სანდალის პტეროკარპუსი, ანუ წითელი სანდალოზი (. ), რომელიც ინდოეთში გვხვდება; ჩანთოსანი პტეროკარპუსი (. ), რომელიც ინდოეთსა და შრი-ლანკაში იზრდება. ინდური და სანდალის პტეროკარპუსების მაგარი, წითელი ფერის გულის მერქანი არ ზიანდება ტერმიტებისგან (ცნობილია კომერციული დასახელებით „პადუკი“) და გამოიყენება ძვირფასი ავეჯის, ზოგიერთი მუსიკალური ინსტრუმენტისა (რეზონანსული მერქანი) და ხელოვნური დეკორატიული ნაკეთობების დასამზადებლად. რიგი სახეობებისგან იღებენ გუმფისს და მცენარეულ საღებავებს.
ტყის ბალბა

} ) — 10-100 სმ სიმაღლის ერთ, ორ ან მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო დატოტვილია, სწორად მდგომი, შიშველია ან მეტ-ნაკლებად სქლად მოფენილი მარტივი ან ორკაპისებური ბეწვებით. ფოთლები გრძელყუნწიანია, მომრგვალოთირკმლისებური, 5-7 მრგვალკბილა ნაკვთებით. ყვავილები იღლიურია, 2-5 ერთად არის განლაგებული ღეროს ზედა ნაწილში. გვირგვინი იისფერია. იზრდება ტყის ქვედა და შუა სარტყლებში – ბუჩქნარებში, ნათელ ტყეებსა და რუდერალურ ადგილებში. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, მცირე აზიასა და ირანს.

გალერეა
სასჯელი

სასჯელი — ზომა, რომელიც მიიღება როგორც არასასურველად ან მიუღებლად მიჩნეულ ქცევაზე ან ქმედებაზე პასუხი და მისი შემაკავებელი.

სისხლის სამართალში სასჯელი სახელმწიფოს იძულების განსაკუთრებული ღონისძიებაა, რომელიც სასამართლოს გამამტყუნებელი განაჩენით შეეფარდება დანაშაულის ჩამდენ პირს.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 39-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, სასჯელის მიზნებია სამართლიანობის აღდგენა, ახალი დანაშაულის თავიდან აცილება და დამნაშავის რესოციალიზაცია. მე-40 მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, გამოიყენება სასჯელის შემდეგი სახეები: ჯარიმა, თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევა, საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომა, გამოსასწორებელი სამუშაო, სამხედრო პირის სამსახურებრივი შეზღუდვა, შინაპატიმრობა, ვადიანი თავისუფლების აღკვეთა, უვადო თავისუფლების აღკვეთა, ქონების ჩამორთმევა და იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვა. არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულების კოდექსის 66-ე მუხლის მიხედვით, არასრულწლოვანის (14 წლიდან 18 წლამდე) სასჯელის სახეებია: შინაპატიმრობა, საქმიანობის უფლების ჩამორთმევა, საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომა, ვადიანი თავისუფლების აღკვეთა.
ხუან-კრისოსტომო-ფალკონის ეროვნული პარკი

ხუან-კრისოსტომო-ფალკონის ეროვნული პარკი (, ასევე ცნობილი როგორც სიერა-დე-სან-ლუისის ეროვნული პარკი) ― ეროვნული პარკი ფალკონის შტატის სამხრეთ ნაწილში, ვენესუელაში. პარკის ფართობი 20 000 ჰექტარია და მოიცავს ბოლივარისა და პეტიტის მუნიციპალიტეტებს და კოლინისა და მირანდას მუნიციპალიტეტების ნაწილს. შეიქმნა 1987 წელს.
მუხრანის ეკლესია

მუხრანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუხრანაში. აგებულია - საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა (77,2 მ). ნაგებია უხეშად დამუშავებული ანდეზიტის ქვით და წყობის ჰორიზონტალობის მკაცრი დაცვით. ეკლესიის აღდგენისას ადგილ-ადგილ ბრტყელი აგურია ჩაყოლებული. დასავლეთიდან თაღოვანი შესასვლელი აქვს. ნახევარწრიული აფსიდა შვერილია და მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. სამხრეთის შემკლავებაში მეორადი გამოყენებით ჩადგმულია ზეთსახდელის მცირე ზომის ქვა.
ხატისსოფლის ნაეკლესიარი

ხატისსოფლის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული და არქეოლოგიური ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხატისსოფელში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზული ნაგებობა ყოფილა, შვერილი ნახევარწრიული აფსიდით. ნაშენია ნატეხი ქვით დუღაბზე. შესასვლელი დასავლეთიდან ქონდა. ნაშალში ნათალი კონსტრუქციული დეტალები განირჩევა. ეკლესია ამჟამად 50-60 სმ-ის სიმაღლეზეა შემორჩენილი და გასაწმენდია როგორც მცენარეული საფარისგან, ისე ნაშალი მასალისგან.
სანტა-რიტა (სამარი)

სანტა-რიტა (ოფიციალურად სანტა-რიტას მუნიციპალიტეტი; ; ) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამარის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 42 384 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 38 ბარანგაის. სანტა-რიტა კუნძულ ტაკლობანთან და ლეიტესთან სან-ხუანიკოს ხიდითაა დაკავშირებული.

კლიმატი
აბასთუმნის სამარხი

აბასთუმნის სამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში.
ტყიან ფერდზე დაფიქსირდა ქვაყუთები. ერთ-ერთ სამარხს აღმოსავლეთ ნაწილში ჩამოჭრილი აქვს მიწა და ვიზუალურად ჩანს სამარხი კამერა და ადამიანის ძვლები. სამარხის ქვის უხეშად დამუშავებული ფილების სიგანე დაახლოებით 1 მეტრამდეა. სამარხები დასავლეთ-აღმოსავლეთის ღერძზეა ორიენტირებული. მათი ძირითადი ნაწილი ამჟამად მიწით არის დაფარული. სამარხებზე გადის ტურისტული ბილიკიც.
ჭალაფშატა

} ) — 4-6 მ-ის სიმაღლის ბუჩქი ან ხეა, უეკლო ან ეკლიანი, ქერქი მოწითალო-მურა ფერისაა. ნორჩი ტოტები მოვერცხლისფრო ქეჩისებური შებუსვითაა. ფოთლები ორივე მხარეზე ვარსკვლავა-ქეჩისებური ქერცლებითაა მოფენილი, ქვედა მხრიდან მოვერცხლისფრო თეთრია, ზედა მხრიდან – მონაცრისფრო მწვანე, ფორმით – ლანცეტა ან ხაზური. ყვავილები იღლიურია, ყვითელი, სურნელოვანი. მცენარე იზრდება მდინარეთა ნაპირებზე, ჭალებში, სარწყავი არხების გასწვრივ. ძირითადად ცნობილია აღმოსავლეთ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, მცირე და აღმოსავლეთ აზიას, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, ირანს.

გალერეა
დათვის კანაფი

დათვის კანაფი — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო 1 მ-მდე სიმაღლისაა, შიშველია, სწორად მდგომი. ფოთლები კვერცხისებურია, ლანცეტა, წაწვეტებული. კიდეებზე უსწორმასწორო ხერხკბილა, მორიგეობით განლაგებული, გრძელი, 3-7 სმ სიგრძის ყუნწებით. ყვავილები ორსახლიანია, შეკრებილია კენწრულ მტევნებად. ყვ. ნაყ. . იზრდება უმთავრესად მთის შუა სარტყლის ხეობების, მდინარეებისა და მთის ნაკადულების ნაპირებზე, 1500 მ სიმაღლემდე. გავრცელებულია აფხაზეთში, სვანეთში, იმერეთში, აჭარაში, მესხეთსა და კახეთში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს სამხრეთ კავკასიას, სამხრეთ ევროპასა და მცირე აზიას.

გალერეა
მრგვალფოთოლა დროზერა

მრავალფოთოლა დროზერა — მწერიჭამია, მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. საყვავილე ღერო – 1-3, სწორი, 5-25 სმ სიმაღლის. ფოთლები გართხმულია, მომრგვალო ფორმისაა ან სიგანეზე მომრგვალო-ოვალური, 4-10 მმ სიგრძისა და 4-18 მმ სიგანის. ყვავილები პატარა ზომისაა, თეთრი ფერის, შეკრებილია 1-15-ყვავილიან ვიწრო მტევნებად. გვირგვინის ფურცლები მოგრძო კვერცხისებურია. ყვ. ნაყ. -. იზრდება ტორფიან ჭაობებში. გავრცელებულია გურიასა და აჭარაში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს სამხრეთ კავკასიას, ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და დასავლეთ ევროპას, აღმოსავლეთ აზიასა და ჩრდილო ამერიკას.

გალერეა
იბრაჰიმ თელიოღლუ

იბრაჰიმ თელიოღლუ (; დ. 15 აპრილი, 1972, სამსუნი) — თურქი ისტორიკოსი. აქვს მრავალი სამეცნიერო გამოკვლევა აღმოსავლეთ შავი ზღვისა და კავკასიის ისტორიის შესახებ.

ბიოგრაფია
იბრაჰიმ თელიოღლუ დაიბადა 1972 წელს სამსუნში. სამსუნის უნივერსიტეტში ჩაბარებამდე დაწყებითი განათლება მიიღო. ბაკალავრიატი და მაგისტრატურა ფირატის უნივერსიტეტის ისტორიის მიმართულებით დაამთავრა. სადოქტორო დისერტაცია სახელწოდებით — „თურქები აღმოსავლეთ შავი ზღვისპირეთში ოსმალეთის გაბატონებამდე“ დაიცვა 2002 წელს. 2006 წელს გახდა ისტორიაში თურქეთის ასოცირებული პროფესორი, ხოლო 2011 წელს — პროფესორი. ამჟამად მუშაობს „19 მაისის უნივერსიტეტში“ ლექტორად.

2020 წელს თელიოღლუს თურქეთის მწერალთა კავშირმა გადასცა წლის საუკეთესო მწერლის, ინტელექტუალისა და ხელოვანის ჯილდო.

ნაშრომები
თურქეთ-საქართველოს ურთიერთობები - საუკუნეებში (2009)
ტრაპიზონის რუმის სახელმწიფო (1204-1461) (2009)
ლაზური სტატია ისლამის ენციკლოპედიაში
სამსუნი ძველი ხანიდან ოსმალეთამდე (2012)
შავი ზღვა ისტორიის მანძილზე (2015)
თურქები-სომხები-ქართველები შუა საუკუნეებში (2019)
თურქები აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში ოსმალეთის ბატონობამდე (2020)
ანატოლიის დაპყრობა დაპყრობილთა თვალით (2020)
თურქეთ-საქართველოს ურთიერთობები ახალ და უახლეს საუკუნეებში (2021)
მზიური (ფილმი)

„მზიური“ — რეჟისორ ზაალ კაკაბაძის 1973 წლის მუსიკალური მხატვრული ფილმი.

სიუჟეტი
საბჭოთა კავშირის ნაკრები ნიჩბოსნობაში ჩემპიონი ხდება მსოფლიო პირველობაზე. გუნდის კაპიტანი ქართველია, რომელსაც საკავშირო პიონერული ორგანიზაცია საგზურით აჯილდოებს — პიონერთა რაზმი უნდა წაიყვანოს არტეკში. ის ფიქრობს, რომ პიონერები სპორტსმენები იქნებიან და აღშფოთდება, როცა გოგონების მუსიკალური ანსამბლის ხელმძღვანელი აღმოჩნდება.

ფილმში ასახულია ბავშვთა ანსამბლის და მისი ხელმძღვანელის მოგზაურობა ბათუმიდან არტეკამდე თბომავალით „შოთა რუსთაველი“. მონაწილეობენ გოგა ფიფია და ვოკალურ-ინსტრუმენტული ანსამბლი „მზიური“
კლიონი

კლიონი, ზღვის ანგელოზი — ზღვის ბოლოლაყუჩიანი მოლუსკი ფრთაფეხიანების რიგისა. სხეულის სიგრძე 5 სმ-მდეა, წაგრძელებულ-თითისტარასებრი, ნახევრად გამჭვირვალე, მოვარდისფრო. თავზე, რომელიც ტანისაგან გამოკვეთილია, განლაგებულია პირი და მწებვარე სეკრეტის გამომყოფი საცეცების წყვილი (ეხმარება ნადავლის დაჭერასა და დაკავებაში). ფეხები შედგება სამი ნაწილისგან — შუა და ორი სამკუთხა გვერდითი ლაპოტისგან (ფარფლისგან). ნიჟარა არ აქვს. განგლიონები კონცენტრირებულია თავის განყოფილებაში. ჰერმაფროდიტია. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს გრილ და ცივ წყლებში; პელაგიური სახეობაა, შეუძლია დიდი თავმოყრების წარმოქმნა. მრავლდება ზაფხულში; წამწამებით დაფარულ ლარვებს დროებითი კონუსური ნიჟარა აქვთ. გაუმაძღარი სპეციალიზებული მტაცებელია: იკვებება მხოლოდ -ს გვარის პლანქტონური მოლუსკებით; თვითონ უკბილო ვეშაპების საკვებს წარმოადგენს.

ცნობილია ორი ქვესახეობა:
მმართველი პარტია

„მმართველი პარტია“ — სახელმწიფოში არსებული მმართველი პოლიტიკური ორგანიზაციის პირობითი სახელწოდება. მმართველი პარტია უნდა განიხილებოდეს როგორც პოლიტიკური ორგანიზაცია, რომელიც იყენებს ძალაუფლებას საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ სფეროში კონკრეტული ელიტების ინტერესების მხარდასაჭერად. მმართველი პარტიის გავლენა მოიცავს როგორც ეროვნულ, ასევე ლოკალურ დონეს, როდესაც ხდება მისი ან მის უკან მდგომი ელიტების ინტერესების დაცვა და განხორციელება ლოკალურ და რეგიონულ დონეზე..

როგორც წესი, მმართველი პარტია ახერხებს ამომრჩეველთა ხმების უმრავლესობის მოპოვებას ადმინისტრაციული აპარატის გამოყენებით, სხვა პარტიებთან შედარებით უზარმაზარი ფინანსური ნაკადების მეშვეობითა და მის კონტროლქვეშ არსებული მსხვილი მედიასაშუალებების გამოყენებით..

გამოყოფენ მმართველი პარტიის ორ სახეს - ტოტალიტარული (კომუნისტური პარტია სსრკ-სა თუ ჩინეთში) და დომინანტური (რომელიც ავტორიტარულ და დემოკრატიულ სისტემებში არსებობს. „მმართველი პარტიის“ კონცეფცია გავრცელებულია პოსტსაბჭოთა სივრცეში. მმართველი პარტიების მაგალითად შეიძლება გამოდგეს ედინაია რასია რუსეთში, აზერბაიჯანის ახალი აზერბაიჯანის პარტია, ყაზახეთის ნურ ოტანი და საქართველოში - ქართული ოცნება.
ცუცხვათის ღვთისმშობლის ეკლესია

ცუცხვათის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცუცხვათში. აგებულია - საუკუნეებში.

ერთნავიანი ბაზილიკა დგას სოფელ ჭალასთავისა და ცუცხვათის საზღვარზე. ეკლესიას ჩრდილოეთის, დასავლეთისა და სამხრეთის მხრიდან აქვს გალერეები. სამხრეთის გალერეა მთლიანად არის ჩამოშლილი. გალერეები მთავარ ნაგებობასთან ორგანულ კავშირში არ არის. იგი მოგვიანო პერიოდის უნდა იყოს. ეკლესიას აქვს სამი კარი: ჩრდილოეთით, სამხრეთით და დასავლეთით. იგი აგებულია ქვითკირით. საფასადე წყობა ამოყვანილია კარგად დამუშავებული თლილიქვით. ძეგლს აქვს წარწერიანი ქვები. ნაგებობის აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის თავზე არის მასიური გათლილი ლოდი, რომლის გულში ამოყვანილია ჯვრის გამოსახულება. წარწერები არის როგორც ასომთავრული ასევე მხედრულიც. სწორედ მხედრულ წარწერაში მოიხსენიება მეფე სოლომონ -ის ქეშითუხუცესი ქაიხოსრო აგიაშვილი.
ფოლადაურის ბერდიკის ეკლესია

ნასოფლარ ბერდიკის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფოლადაურში, აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია დგას ნასოფლარ ბერდიკის ტერიტორიაზე, ბერდიკის ციხის სამხრეთით, დავაკებულ კალთაზე. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნაწილობრივ დამუშავებული კლდის ქვით, დუღაბზე. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. ეკლესიას დასავლეთის და აღმოსავლეთის ვიწრო სარკმელი აქვს, რომლებიც მწვანე ტუფის ქვაში ამოკვეთილი თაღით სრულდება. შიგნიდან როგორც ჩანს სარკმლები სწორკუთხაა. ეკლესიის კონქი და კამარა სრულადაა მოღწეული. გარშემო სამარხების ქვები იკითხება, ხოლო უფრო ფართო ტერიტორიაზე ნასახლარი ბუდეები და ნაგებობათა საძირკველის ნაშთებია.
მსხალიჭა

} ) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო 5-15 (20) სმ სიმაღლისაა. ფოთლები ფესვთანურია, ფართო, მკვრივი, ელიფსური ფორმის, კიდეებზე დაშორიშორებულკბილა. ყვავილედი მჭირდო მტევანია, გვირგვინი თითქმის სფეროს ფორმისაა, თავდახრილი. ფურცლები თეთრია ან ვარდისფერი. იზრდება მთის შუა სარტყლიდან სუბალპურ სარტყლამდე, ტყეებსა და ბუჩქნარებში. გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, ევროპას, მცირე აზიას, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ აზიას, ჩრდილოეთ ამერიკას.

გალერეა
ბორჯომის პლატოს ეკლესია

ბორჯომის პლატოს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. აგებულია - საუკუნეებში.

ბორჯომის პლატოს ეკლესია მთის მოსწორებულ ბაქანის კლდეზეა მიშენებული. ეკლესია მდებარეობს პლატოზე არსებული ტურბაზის ბოლოში, ძველი საბაგიროს შენობის კუთხეში ჩაუყვება პატარა ბილიკი კლდის გასწვრივ რომელიც მიდის ეკლესიამდე . ეკლესია გვიანი შუასუკუნეებით თარიღდება. ნაგებია უხეში რუხი ფერის ქვებით და ისეა შეხამებული კლდესთან და დაფარული ნაძვის ხეებით, რომ თითქმის შეუმჩნეველია, ხოლო ეკლესიის ტერიტორიიდან იშლება შესანიშნავი პანორამა(პარკი, მდინარე ბორჯომულა,მაღლა აზიდული მწვანე ხეები). თვითონ ძეგლმა დიდი დანაკარგი განიცადა სახურავი და კამარა ჩაქცეულია. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლის მოვალეობას ასრულებს კლდე რაზეც მიშენებულია ეკლესია. კლდის ცენტრში ღრმა ნაპრალია რაც სავარუდოთ საკურთხეველის მოვალეობას ასრულებდა. აქვეა მართკუთხედის ფორმის დამუშავებული ქვა რაზეც ამოკვეთილია გვიანი შუასაუკუნეებისათვის დამახასიათებელი რელიეფური ჯვარი. თაღოვანი ფასადები მოკლებულია ყოველგვარ დეკორს. დასავლეთის ვიწრო თაღოვანი სარკმელი, გარედან მარტივ, ასევე გვიან შუასაუკუნეებისათვის დამახასიათებელ ჩარჩოშია ჩასმული. დასავლეთ კედელთან მინაშენის (საძვალეს) საძირკველის კვალია.
ხახალაჯვრის ეკლესია

ხახალაჯვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხახალაჯვარში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ბაზალტის, ტუფის და ფლეთილი ქვისგან დუღაბზე. გარედან არქიტრავული, შიგნიდან კი თაღოვანი. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. არქიტრავის ქვაზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ერთადერთი სარკმელი, რომელიც ვიწრო და თაღოვანია, აღმოსავლეთის კედელშია. სარკმელი ამოშენებულია. ტაძრის ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი. ტაძრის ნაოსი წყვილი მძლავრი პილასტრით ორადაა გაყოფილი, მასზე გადასულ თაღს კამარა ეყრდნობოდა. ასეთივე ნახევარპილასტრია გრძივი კედლების ბოლოში, რომლისგანაც დასავლეთ კედელზე თაღი გადადის. კამარა ჩამოქცეულია და კედლების ზედა რიგი მორღვეული. ტაძარი დაფარულია მცენარეული საფარით.
ანდრიაწმინდის ეკლესია

ანდრიაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ანდრიაწმინდაში, აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესიის ნაშთი ფერდობზეა გამართული და დიდი ნაწილი მიწაშია ჩადგმული. გარედან მხოლოდ აღმოსავლეთის კედელი შეინიშნება. ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ნაგებობაა, ნაგებია ნაწილობრივ დამუშავებული ტუფის ქვით კირ-დუღაბზე. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აფსიდა ნახევარწრიულია და მხრით გამოყოფილი. ინტერიერში დევს ადრეშუა და სამცხე-ჯავახეთის გარდამავალი ხანისთვის მახასიათებელი ვარდულის სტილიზებური მედალიონის რელიეფულგამოსახულებიანი ქვა. ძლიერ დაზიანებულია. კედელში ჩატანებულია ბოლნური ჯვარის რელიეფური გამოსახულება. კედლები შემორჩენილია სანახევროდ. საყდრის გარშემო ჩანს კედლის ნანგრევები და ფილაქვებით ნაგები სამარხები.
ნახშირგორის წმინდა გიორგის ეკლესია

ნახშირგორას წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნახშირგორაში, აგებულია - საუკუნეებში.

დარბაზული ეკლესია ბეტონის სუბსტრუქციაზეა აღმართული და აგურით არის ნაშენი. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა, ამავე მხარეს მიდგმული აქვს სამრეკლო-კარიბჭე. მის წინ, რელიეფს მიმყოლი რამდენიმე საფეხურია მოწყობილი. ქვედა სართულზე, ფასადები სამ მხარეს თაღებით არის გახსნილი, რომლებიც ორ სვეტსა და კედელზე დართულ პილასტრებს ეყრდნობა. მათ შიდა წახნაგზე, ორ-ორი აგურისაგან შედგენილი კაპიტელები ერთვის და ბაზალტით მოპირკეთებულ ბაზისებზე დგას. ბაზალტითვეა მოპირკეთებული ნაგებობის ერთსაფეხურიანი ცოკოლი. კარიბჭეს ბეტონის ბრტყელი გადახურვა აქვს. მეორე სართულზე ლითონის ფანჩატური-სამრეკლოა დაშენებული. მისი საფუძველი წახნაგოვანია, შედგება ლითონის წვრილი ბოძების, მათ შორის ჩართული უბრალო მოაჯირისა და მასზე დაყრდნობილი სახურავისაგან. კარიბჭის სამხრეთ კედელზე ფანჩატურზე ასასვლელი კიბეა მიმაგრებული. მართკუთხა შესასვლელის თავზე ტიმპანში, ლითონის ფირფიტაზე ნაჭედი წმ. გიორგის გამოსახულებაა მოთავსებული. ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე, ფროტნტონში აგურის წყობით ჯვარია გამოსახული. ამავე მხარეს, გადახურვის კეხზე ლითონის ჯვარია აღმართული. კედლებს რამდენიმესაფეხურიანი კარნიზი ასრულებს. ნაგებობა გადახურულია თუნუქის სახურავით. ინტერიერი ერთიან სივრცეს წარმოადგენს. აღმოსავლეთით ერთი საფეხურით შემაღლებული ნახევარწრიული აფსიდის შუა ღერძზე სარკმელია გაჭრილი. მის ორივე მხარეს მოზრდილი მართკუთხა ნიშებია განთავსებული. გვერდით კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია დატანილი. კარიბჭისა და დარბაზის იატაკი მეტლახით არის მოპირკეთებული. კედლების ნაწილზე კაფელია გაკრული, ზედა რეგისტრები, კამარა და კონქი კი მოხატულია.
ერედის ნათლისმცემლის ეკლესია

ერედის ნათლისმცემლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ერედაში, აგებულია - საუკუნეებში.

ქვის წყობით ნაგებ დარბაზულ ეკლესიას თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით, აფსიდის ღერძზე სარკმელია გაჭრილი. ასეთივე, თითო თაღოვანი სარკმელია დასავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლებშიც. ინტერიერში, საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული და კანკელით გამოყოფილი. ეკლესიას ვიწრო გარშემოსავლელი აქვს მოწყობილი. გადახურულია კრამიტით.
სვირის ნაეკლესიარი

სვირის ნაეკლესიარი — არქეოლოგიური ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ სვირში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ნაეკლესიარი მდებარეობს სოფლის ტყეში. ტერიტორია მთლიანად დააფარულია ხე-მცენარეებით, ადგილობრივებს ადგილზე შეგროვებული თლილი ქვებით სამლოცველო ნიშა აქვთ მოწყობილი. სამლოცველოს გარშემო სხვადასხვა ადგილებში იკითხება კედლის ნაშთები.