iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სუბტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები

სუბტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები — ხმელეთის ბუნებრივი ზონები ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებში. იყოფა ხმელეთის ხმელთაშუა ზღვის ხეშეშფოთლიანი ტყისა და ბუჩქნარის, მუსონური შერეული ტყის და ჰემიჰილეის ქვეზონებად. ხმელთაშუა ზღვის ხეშეშფოთლიანი ტყისა და ბუჩქნარის ქვეზონა გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროების გასწვრის, ჩრდილოეთ ამერიკაში (კალიფორნია). სამხრეთ სამერიკის დასავლეთ ნაწილში (შუა ჩილე), სამხრეთ აფრიკაში, ავსტრალიის სამხრეთ და დასავლეთ რაიონებში, ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში.

იცის მშრალი და ცხელი ზაფხული, გრილი და ნოტიო ზამთარი. ყველაზე ცივი თვის საშუალო ტემპერატურა 4—12 °, ყველაზე თბიილი თვისა 18—28 °. ნალექები 500—1000 მმ წელისადში (მთებში ადგილ-ადგილ 2000 მმ). ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 460—585 კჯ/სმ² (110—140 კკალ/სმ²) სითბოს. გავრცელებულია ხეშეშფოთლიანი ტყისა და ბუჩქნარის მცენარეული ფორმაციები. ტყეში ხარობს მარადმწვანე მუხა, ფიჭვი, კედარი და სხვა. განვითარებულია ყავისფერი და ტყის ყომრალი ნიადაგები, ადგილ-ადგილ ყვითელმიწები.

მუსონური შერეული ტყის ქვეზონა გავრცელებულია აზიის, ავსტრალიის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის აღმოსავლეთ განაპირა მხარეებში. ჰავა თბილია. ზამთარი მშრალი იცოს. ზაფხული — ნოტიო. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 210—250 კჯ/სმ² (50—60 კკალ/სმ²) სითბოს. ამ ქვეზონაში სუბეკვატორულ სარტყელთან ახლოს გავრცელებულია სინოტივის მოყვარული მრავალიარუსიანი მარადმწვანე ტყე ლიანებით; ზომიერ სარტხელთან ჭარბობს ფოთოლმცვივანი ტყე. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სუბტროპიკული სარტყლების მუსონურ ტყაში ხარობს მარადმწვანე მუხა, კამელია, მანლია, ფიჭვი, სოჭი, დაფნა და სხვა. ჭარბობს ყვითელი და წითელი ნიადაგები.

ჰემიჰილეის ქვეზონა — გავრცელებულია იქ, სადაც მთელი წლის განმავლობაში ჭარბი სინოტივეა. ასეთი რაიონებია: აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთი, ბრაზილიის მთიანეთის სამხრეთი ნაწილი, აფრიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთი, ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთი. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 500-630 კჯ//სმ² (120—150 კკალ/სმ²) სითბოს. ნალექები 1000 მმ-ზე მეტი წელიწადში. სუბეკვატორულ სარტყელთან ახლოს ჭარბობს მარადმწვანე ტყე, რომელიც ზომიერი სარტყლისაკენ იცვლება ფოთოლმცვივანი ტყით. განვითარებულია მურაწითელი, ყვითელი და წითელმიწა ნიადაგები.

სუბტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები საგრძნობლად არის შეცვლილიი ადამიანის ზემოქმედებით. ხმელთაშუაზღვისპირა ქვეყნებში გაშენებულია ზეთისხილი, ციტრუსები, ვენახები, თესენ მარცვლეულს. ჰემიჰილეისა და მუსონური შერეული ტყის ქვეზონებში მოჰყავთ ბრინჯი, ჩაი, არაქისი, ბამბა, ციტრუსები.
ჩვენებური (ჟურნალი)

„ჩვენებური“ — შვედეთში და თურქეთში თურქულ ენაზე გამოცემული ქართული კულტურის ჟურნალი. პირველი ხუთი ნომერი ქალაქ სტოკჰოლმში გამოიცა 1977 წელს. ჟურნალის რედაქტორი იყო შალვა თევზაძე (შანვერ აქინი). „ჩვენებური“ სტოკჰოლმიდან იგზავნებოდა თურქეთშიც. ამ ჟურნალის მე-6-7 ნომერი ერთად დაიბეჭდა თურქეთში. ამ ნომრების რედაქტორი კი აჰმედ ოზქანი (მელაშვილი) იყო. მელაშვილის გარდაცვალების შემდეგ, ჟურნალი „ჩვენებური“ დაიხურა.
ჟურნალი 1993 წლის თებერვლის ბოლოს იბერია ოზქანმა (მელაშვილ) და მისმა მეგობრებმა აღადგინეს. გამომცემელი იყო შევქეთ შირინი, მთავარი რედაქტორი კი მეორე ნომრიდან ფარნა-ბექა ჩილაშვილი. ფარნა-ბექა ჩილაშვილმა 1996 (ან 1997) წელს, მე-19-21 (იანვარი-ივნისი) ნომრის გამოცემის შემდეგ ჟურნალ „ჩვენებური" დატოვა და ამ წლიდამ გამოუშვა ჟურნალი „მამული“ თურქულ ენაზე. 1996 (ან 1997) წლიდან „ჩვენებურის" გამომცემელი და ხელმძღვანელი გახდა ოსმან ნური მერჯანი (ოთარ იმედაშვილი). „ჩვენებური" 2006 წელს დაიხურა.
პანამის პრეზიდენტი

პანამის პრეზიდენტი — პანამის მთავრობისა და ქვეყნის მეთაური. მოსახლეობა ირჩევს 5 წლის ვადით.

პანამის პრეზიდენტების სია
პანამის სამხედრო (დე ფაქტო) ლიდერები (1968-1989)
1968–1989 წლებში პანამის თავდაცვის ძალების ხელმძღვანელი იყო ქვეყნის დე ფაქტო ლიდერი.

ბრიგადის გენერალი ომარ ტორიხოსი: 11 ოქტომბერი 1968 – 31 ივლისი 1981
გენერალი ფლორენსიო ფლორეს აგილარი: 31 ივლისი 1981 – 3 მარტი 1982
გენერალი რუბენ დარიო პარედესი: 3 მარტი 1982 – 12 აგვისტო 1983
გენერალი მანუელ ნორიეგა: 12 აგვისტო 1983 – 20 დეკემბერი 1989
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პანამაში

2013 წლის მონაცემებით პანამაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 5 ძეგლია, რაც ძეგლების საერთო რაოდენობის (981) 0,5 %-ია. ორი ობიექტი სიაში შეტანილია კულტურული, ხოლო 3 - ბუნებრივი კრიტერიუმებით, მათ შორის ერთ-ერთი ობიექტი წარმოადგენს კაცობრიობის შემოქმედებითი გენიის შედევრს (კრიტერიუმი ) და იმყოფება საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაში. პანამამ იუნესკოს მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვის კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1978 წლის 3 მარტს. პირველი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი პანამიდან იყო პორტობელო და სან-ლორენსოს ციხესიმაგრე. სიაში გაწევრიანდა 135 ნომრით 1980 წელს მე-4 სესიაზე.

სია
ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
არნულფო არიასი

არნულფო არიას მადრიდი (; დ. 15 აგვისტო, 1901 — გ. 10 აგვისტო, 1988) — პანამელი პოლიტიკოსი, ექიმი, მწერალი და ქვეყნის პრეზიდენტი 1940-1941, 1949-1951 წლებში და 1968 წლის 1-11 ოქტომბერს. იგი ცნობილია როგორც პრეზიდენტი, რომელიც არჩეულ იქნა 3-ჯერ თუმცა ვერცერთხელ ვერ დაასრულა დაკისრებული მოვალეობა. სამჯერვე დაამხეს სამხედრო გადატრიალების შედეგად.

ბიოგრაფია
დაიბადა კოკლეს პროვინციის დედაქალაქ პენენომეში. თავდაპირველად სწავლობდა მშობლიური ქალაქის საეკლესიო სკოლაში. შემდეგ სასწავლებლად გაემართა აშშ-ში, სადაც ჰარვარდის უნივერსიტეტში შეისწავლა მედიცინა და ქირურგია. 1925 წელს დაბრუნდა პანამაში და სათავეში ჩაუდგა ეროვნულ-პატრიოტულ პარტიას. 1931 წელს მონაწილეობდა სამხედრო გადატრიალებაში, რომლის შედეგადაც დაამხეს ლიბერალი პრეზიდენტი ფლორენსიო არმოდიო აროსემენა. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი და მომდევნო წლიდან პრეზიდენტი გახდა მისი ძმა არმოდიო არიას მადრიდი.

1940 წელს გაიმარჯვა საპრეზიდენტო არჩევნებში და 1 ოქტომბერს დაიკავა თანამდებობა. იანვარში მიიღო ახალი კონსტიტუცია, რომელმაც დააკანონა ქალთა საარჩევნო უფლებები. ამავდროულად მისი მმართველობა ხასიათდებოდა მასშტაბური რეპრესიებით და დაპატიმრებებით, პანამელი ხალხის უფლებების დარღვევით. არიასის პირველი პრეზიდენტობა დასრულდა 1941 წლის ოქტომბერში მოწყობილი სამხედრო გადატრიალებით, რომლის შედეგად ხელისუფლების სათავეში მოვიდა რიკარდო ადოლფო დე ლა გუარდია არანგო.

1948 წელსაც იყრიდა კენჭის პრეზიდენტის თანამდებობაზე, მაგრამ წააგო. თუმცა ერთი წლის შემდეგ ეროვნულმა კრებამ იგი გამარჯვებულად გამოაცხადა და გადასცა ხელისუფლება. ქვეყანაში კვლავ აყვავდა კორუფცია და 1951 წელს იგი კვლავ დაამხეს. 1964 წელს კვლავ დამარცხდა საპრეზიდენტო არჩევნებში, ხოლო 1968 წელს გაიმარჯვა და 1 ოქტომბერს დაიკავა კიდეც თანამდებობა. მან სრული კონტროლი დაამყარა პანამის პარლამენტზე და უზენაეს სასამართლოზე. მისი მესამე პრეზიდენტობა სულ 11 დღე გაგრძელდა. 11 ოქტომბერს არიასი დაამხეს. პრეზიდენტი გაიქცა პანამის არხის ზონაში.

რამდენიმე წელიწადი ცხოვრობდა მაიამიში, აშშ. 1978 წელს დაბრუნდა პანამაში და 1984 წელს 83 წლის ასაკში კვლავ წამოაყენა თავისი კანდიდატურა პრეზიდენტის თანამდებობაზე, მაგრამ დამარცხდა. მიუხედავად ოფიციალური შედეგებისა, დამკვირვებლების აზრით გამარჯვებული ის იყო. ხელისუფლებაში მოვიდა მისი მოწინააღმდეგე ნიკოლას არდიტო ბარლეტა ვალიარინო. არიასი იძულებული გახდა კვლავ მაიამიში გაქცეულიყო, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1988 წელს.
სან-მიგელიტო

სან-მიგელიტო — ქალაქი და რაიონი პანამაში, პანამის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 315 019 ადამიანს შეადგენდა. რაიონის ფართობი 50 კმ²-ია. სან-მიგელიტო ერთმანეთისაგან ჰყოფს ქალაქ პანამასა და კოლონს და მიეკუთვნება დედაქალაქ პანამის აგლომერაციას.

ქალაქში დაიბადა ფეხბურთელი ლუის ტეხადა.
მგლებთან მოცეკვავე

მგლებთან მოცეკვავე — 1990 წლის ამერიკული ეპიკური ვესტერნი. ფილმის რეჟისორია და მთავარ როლს ასრულებს კევინ კოსტნერი.

სიუჟეტი
ლეიტენანტი ჯონ დანბარი შორეული დასავლეთის ყველასგან მიტოვებულ ფორტ სეჯვიკში მიემგზავრება. დანბარის მეზობლები მხოლოდ მგლები და ლაკოტას ტომის ინდიელები არიან. დანბარი უმეგობრდება ინდიელებს, სწავლობს მათ ენას, კულტურასა და ტრადიციებს. შეუყვარდება ინდიელებთან მცხოვრები თეთრკანიანი ქალი. ინდიელები მას მგლებთან მოცეკვავეს შეარქმევენ.

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: კევინ კოსტნერი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: მაიკლ ბლეიკი
საუკეთესო ოპერატურა: დინ სემლერი
საუკეთესო მონტაჟი: ნეილ ტრევისი
საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: ჯონ ბარი
საუკეთესო ხმა: რასელ უილიამს მეორე, ჯეფრი პერკინსი, ბილ ბენტონი, გრეგორი უოტკინსი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო დრამა
საუკეთესო რეჟისორი: კევინ კოსტნერი
საუკეთესო სცენარი: მაიკლ ბლეიკი
ბოეთანი

ბოეთანი, ბუეთანი — ქალაქი ისტორიული კახეთის გაღმამხარში (თანამედროვე საინგილოს ტერიტორიაზე, აზერბაიჯანის სოფელ ყაზმის ტერიტორიაზე). საბუთებში ბუეთანის სახელითაც იხსენიება. 1579 წელს კახეთის მეფე ალექსანდრე -ის მიერ სვეტიცხოვლისადმი ყმისა და მამულის შეწირულობის წიგნში ბოეთანი მოხსენიებულია შეწირული მონასტრის, ხატისკარის მამულების საზღვრად. მეფე პოეტის არჩილის „გაბაასებაში“ ბოეთანი მეფეთა საზამთრო ადგილი ჩანს. ბოეთანის საზამთრო რეზიდენციაში კახთა მეფეებს არაერთხელ მიუღიათ რუსეთის ელჩები. 1604-1605 წლებში რუსეთის ელჩები მ. ტატიშჩევი და ა. ივანოვი ბოეთანში მიუღია გიორგი ალექსანდრეს ძეს. ბოეთანში განახლდა ალექსანდრე მეფისა და დავითის მიერ 1603 წელს რუსეთის სამეფო კარზე გაგზავნილი წერილი, რომელშიც კახეთის მეფე რუსეთს ერთგულებასა და თანადგომას უცხადებდა.

ვახუშტი ბატონიშვილი ბოეთანის ადგილსამყოფლად ასახელებს ბელაქნისწყლისა და ალაზნის შეერთების ადგილს. დღეისათვის ბოეთანს აიგივებენ ბელაქნისწყლის დასავლეთით 3 კმ-ზე და რაიონული ცენტრის ბელაქანის სამხრეთით 18 კმ-ზე მდებარე ბოსტან-ქალაქის ნაქალაქართან. აქ დაცულია ორი ძეგლი: „დარბაზ შეჰირი“ და ნაეკლესიარი. პირველი რიყის ქვით ნაგები კვადრატული შენობის ნანგრევებია. დარბაზული ეკლესია კი აგურით იყო ნაშენები. შენობიდან გადარჩენილია მხოლოდ საკურთხეველი. ეკლესია სავარაუდოდ აგებული უნდა იყოს - საუკუნეებში. მსგავსად კახეთის სხვა პუნქტებისა, ბოეთანიც ყიზილბაშთა შემოსევების შედეგად ჩანს განადგურებული.
განჯის სახანო

განჯის სახანო — აზერბაიჯანული ნახევრად დამოუკიდებელი ფეოდალური სახელმწიფო (1747-1805). წარმოიქმნა ირანელი და თურქი დამპყრობლების წინააღმდეგ აზერბაიჯანელი ხალხის ბრძოლის პერიოდში. განჯის სახანოს პირველი გამგებელი შაჰვერდი-ხანი ზიად-ოღლუს დინასტიიდან იყო. ადრე ამ დინასტიის წარმომადგენლებს განჯის ბეგლარბეგის თანამდებობა ეკავათ. განჯის სახანო მდებარეობდა მდინარე მტკვრის ყელზე, მისი ცენტრი იყო ციხე-ქალაქი განჯა, რომელზედაც გადიოდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზა თბილის-განჯა-თავრიზი. განჯის სახანო გამუდმებით ირან-ოსმალეთის ექსპანსიის ობიექტი იყო. სახელმწიფოს შიგნით მიმდინარეობდა ბრძოლა, ერთი მხრივ, ირან-ოსმალეთის ორიენტაციისა და, მეორე მხრივ, რუსეთთან შეერთების მომხრეთა შორის. ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე ცდილობდა განჯის სახანო თავისი პოლიტიკური გავლენისათვის დაემორჩილებინა, რასაც მიაღწია კიდეც საუკუნის შუა ხანებში. 1795 წელს ირანის შაჰის აღა-მაჰმად-ხანის საქართველოზე თავდასხმის დროს განჯის სახანოს მმართველი ჯავად-ხანი მომხვდურთ მიემხრო. 1796 წლის აპრილში ქართლ-კახეთის ლაშქარი ერეკლე -ის სარდლობით გარს შემოერტყა განჯას. ხანი იძულებული გახდა ხარკი ეკისრა და ქართველი ტყვეები გაეთავისუფლებინა. 1796 წელს განჯა აიღო რუსეთის ჯარმა გენერალ ვ. ზუბოვის სარდლობით, ჯავად-ხანმა აღაიარა ქვეშევრდომობა, მაგრამ რუსეთის ჯარის წასვლის შემდეგ (1797) უარყო იგი. პავლე ციციანოვის სარდლობით იერიშით აიღო განჯა. ჯავად-ხანი ბრძოლაში დაიღუპა. განჯის სახანო გაუქმდა და მისი ტერიტორია რუსეთმა მიიერთა.
ჯაყისმანის მონასტერი

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება = დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები = დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.520933
| გრძედი = 42.824297
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა =
ჯაყისმანის მონასტერი — ისტორიულ სამცხეში, ქალაქ ვალედან ოციოდე კმ-ის მოშორებით სამხრეთის მიმართულებით, საქართველო-თურქეთის სასაზღვრო ზონაში. ძეგლთან მიღწევა საკონტროლო პუნქტის გავლით არის შესაძლებელი. უახლოესი დასახლებული პუნქტი 9 კმ-ის მოშორებით სოფელი წყალთბილაა. სამანქანო გზა პრაქტიკულად არ არსებობს. მონასტერი დაახლოებით ორი წელია რაც მოქმედია და მასში, წინამძღვრის გარდა, რვა მორჩილი ცხოვრობს. მთავარი ტაძარი აღდგომის სახელობისაა.

ძეგლის აღწერა
ეკლესია დარბაზული ტიპისაა და განეკუთვნება - საუკუნეებს. იგი თავისი მხატვრული ღირებულებით სამცხე-ჯავახეთის მხარის დარბაზულ ეკლესიებს შორის გამოირჩევა. მისი სამშენებლო ტექნიკის მაღალი დონე, კედლის წყობა, ფაქიზად თლილი ქვებით მოპირკეთება როგორც ინტერიერში, ასევე ექსტერიერში, თაღების, პილასტრების, კაპიტელების ნატიფი ფორმები ამ ძეგლს - საუკუნეების ქართული - განსაკუთრებით, ჯავახეთისა და ტაო-კლარჯეთის ხუროთმოძღვრების ნიმუშებთან აახლოებს.

ჯაყისმანის სამონასტრო კომპლექსი შემდეგი ნაგებობებისგან შედგება: მთავარი დარბაზული ეკლესია, რომელსაც ჩრდილოეთიდან ორი მცირე სამლოცველო (მათგან ერთი, შესაძლოა, პასტოფორიის ფუნქციას ასრულებდა) აკრავს, ხოლო დასავლეთიდან - ნართექსის ნაშთები. კომპლექსში შემავალი ნაგებობები ფერდობზე, ძველი ნასოფლარის ტერიტორიაზე ხელოვნურად მოსწორებულ ბაქანზეა განლაგებული. ფერდობი ფოცხოვის ხეობას გადაყურებს.

გალერეა
კოსუმელი

}
| მდებარეობა = კარიბის ზღვა
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 478
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა =
| სიმაღლე_მ =
| ქვეყნის სახელი =
| ქვეყანა =
კოსუმელი — კუნძული მექსიკაში, მდებარეობს კარიბის ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, იუკატანის ნახევარკუნძულთან. კუნძული გამჭვირვალე ზღვის წყლების გამო დიდი პოპულარობით სარგებლობს დაივინგის მოყვარულთა შორის. იქვე არის მსოფლიოში სიდიდით მეორე მარჯნის რიფი, რომელსაც 700 კილომეტრზე მეტი სიგრძე აქვს. კუნძულის მთავარი ქალაქია სან-მიგელ-დე-კოსუმელი.

დაივინგი და სპორტული თევზჭერა კუნძულის ერთ-ერთი ძირითადი შემოსავლის წყაროა. კუნძულზე განთავსებულია 300-ზე მეტი რესტორანი და ბევრი მაღალი კლასის სასტუმრო, საკუთარი გემებით, დაივინგის შესასწავლი დიდი საცურაო აუზებით. კუნძულს ტურისტების დიდი ნაწილი შეერთებული შტატებიდან და კანადიდან სტუმრობენ.

გართობა
კოსუმელში არსებობს კარნავალის 139 წლიანი ტრადიცია, იგი ცნობილია როგორც „კოსუმელის კარნავალი“ .

ისტორია
1518 წელს კუნძული პირველად მოინახულა ესპანურმა ექსპედიციამ ხუან დე გრიხალვას მეთაურობით.

კლიმატი
დავიდი (ქალაქი)

დავიდი — ქალაქი პანამის დასავლეთ ნაწილში; ჩირიკის პროვინციის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 82 907 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი შედარებით მდიდარია, დომინირებს საშუალო კლასი, ძალიან დაბალია უმუშევრობისა და სიღარიბის ინდექსი. ქალაქზე გაივლის პანამერიკული გზატკეცილი.

დავიდში სწრაფი ტემპით იზრდება საბანკო სექტორი, სამოქალაქო მშენებლობა, მათ შორის ფართოვდება აეროპორტი, შენდება დავიდ-ბუკეტის გზატკეცილი, იზრდება კომერციული საქმიანობა, რიდ შედეგადაც ის ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად მზარდ რეგიონად იქცა. ამჟამად ქალაქი ჩირიკის პროვინციის ეკონომიკური ცენტრია და აწარმოებს მისი მთლიანი შიდა პროდუქტის ნახევარზე მეტს. ამავე დროს, ის ქვეყნის მესამე ქალაქია როგორც მოსახლეობის, ისე მშპ-ის მაჩვენებლის მიხედვით.

ისტორია
დავიდი 1602 წელს დააარსა გუბერნატორ ხუან ლოპეს დე სიკეირას მრჩეველმა ფრანსისკო დე გამამ. იგი იმ ადგილას დაარსდა, სადაც ამჟამად ბოლივარსი პარკი მდებარეობს. ამ დროისთვის, ქალაქი სამ რეგიონად იყოფოდა. საუკუნის ბოლოს დავიდს ჰქონდა ექვსი ქუჩა, რომელთაგან დასახლებული მხოლოდ ოთხი იყო. 1900 წელს, ბოლივარის პარკში ერთ-ერთი ბრძოლით დაიწყო „ათასდღიანი ომი“ ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის, რომლებიც შემდეგ დედაქალაქისაკენ დაიძრნენ.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, ქალაქის აეროპორტი, რომელსაც იმ დროისთვის დავიდ-ფილდი ერქვა, ჰოვარდის საჰაერო ძალების ბაზის დამხმარე იყო. აქ დაბინავებული იყო აშშ-ის არმიის საჰაერო ძალების პერსონალი.

მდებარეობა და გეოგრაფია
დავიდი მდებარეობს ჩირიკის პროვინციის სამხრეთ-ცენტრალურ აუზში, ქალაქ პუერტო-არმუელიესსა და ბოკეტეს შორის, კორდილიერა-დე-ტალამანკის მთების ძირას. კვეთს მდინარე დავიდი. ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილიდან შესაძლებელია მიძნებული ვულკანისა და პანამის უმაღლესი მთის — ბარუს დანახვა.
გიორგი ილურიძე

გიორგი ილურიძე (დ. 20 თებერვალი, 1992, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. 2023 წლიდან იცავს საფეხბურთო კლუბ „თელავის“ ღირსებას.

კარიერა
საკლუბო
დედაქალაქურ კლუბ „დინამოსა“ და ახალგაზრდული ნაკრებში ჩატარებული მატჩების შემდეგ შემჩნეული იქნა მაჰაჩყალის „ანჟის“ სკაუტების მიერ, რომელთანაც 2010 წელს კონტრაქტს მოაწერა ხელი, პირველი რუსული დებიუტი ჩაატარა 2010 წლის 6 მაისს, 18 წლის ასაკში მოსკოვის „სპარტაკის“ წინააღმდეგ, სადაც 3:0 დამარცხდნენ, ილურიძე მატჩში 75-ე წუთზე ჩაერთო მიხაილ ბაკაევის ნაცვლად. ამას გარდა მან კიდევ 4 მატჩი ჩაატარა მთავარ გუნდში, 2011 წლის დასრულებამდე ტრავმების გამო მას „ანჟის“ ახალგაზრდულ გუნდში მოუწია თამაშის გაგრძელება. 2012 წლის დასაწყისში მან გორის „დილასთან“ გააფორმა კონტრაქტი და უკან სამშობლოში, საქართველოში დაბრუნდა, სადაც წელიწად ნახევარი გაატარა. 2013 წლის აგვისტოს ბოლოს ხორვატიულ კლუბში სპლიტის „ჰაიდუკში“ გადაინაცვლა, ილურიძით ეს კლუბი მას შემდეგ დაინტერესდა რაც ევროპის ლიგის შესარჩევ ეტაპზე გორის „დილამ“ ზუსტად ილურიძის სოლო რეიდის შემდეგ გატანილი გოლით დაამარცხა ჰაიდუკი. მას დებიუტი „ჰაიდუკში“ იმავე წლის 14 სექტემბერს ჰქონდა, სადაც „ჰაიდუკმა“ დედაქალაქელები, ზაგრების დინამო 2:0 დაამარცხეს.

16 აპრილს ორივე მხარის შეთანხმების საფუძველზე გიორგი ილურიძემ კლუბი თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა.

სანაკრებო
საქართველოს 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში თამაშის შემდეგ, ილურიძე გამოიძახეს ეროვნულ ნაკრებში ფიფა-ს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ჯგუფის საკვალიფიკაციო მატჩებისთვის 2013 წლის აგვისტოში, საფრანგეთისა და ფინეთის წინააღმდეგ, მაგრამ ტრავმების გამო მან ვერ შეძლო შეერთებოდა გუნდს.

მიღწევები
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი: 2012/2013
საქართველოს თასის გამარჯვებული: 2011/2012
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი: 2012/2013
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული: 2014/2015
ირაკლი ქობალია

ირაკლი ქობალია (დ. 13 მარტი, 1992, სენაკი) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდის“ თავდამსხმელი. გამოდიოდა საქართველოს ეროვნული ნაკრების რიგებში.

კარიერა
კარიერა დაიწყო საფეხბურთო კლუბ ზუგდიდის „ბაიაში“. 2011 წელს იჯარით წესით იმყოფებოდა რუსთავის „მეტალურგში“, სადაც ჩაატარა მხოლოდ 5 მატჩი, უეფა-ს ევროპის ლიგის 2011-12 წლების სეზონის შესარჩევ ეტაპზე და პლეი-ოფში. სომხეთის საფეხბურთო კლუბ „ბანანცის“ წინააღმდეგ საკვალიფიკაციო ეტაპის პირველ მატჩში, 48-ე წუთზე ირაკლი ქობალიამ შეძლო გამარჯვების გოლის გატანა, 49-ე წუთზე კი მეორე ყვითელი ბარათი მიიღო. 2 მატჩის ჯამში რუსთაველებმა 2-1 გაიმარჯვეს. „ზუგდიდში“ 2013 წლამდე ითამაშა, შემდეგ „ზესტაფონში“ გადავიდა. 2014 წლის აგვისტოში თავისუფალი აგენტის სტატუსით პირველ ლიგაში მოასპარეზე ხობის „კოლხეთს“ შეუერთდა. 2015 წლის ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას „ზუგდიდში“ დაბრუნდა.

2010-11 და 2012-13 წლების სეზონებში „ზუგდიდელთა“ რიგებში შეძლო ყველაზე მეტის, 7 გოლის გატანა.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (1): 2013/2014
ფონოლიტი

ფონოლიტი ( – ხმა და  – ქვა) — ექსტრუზიული ვულკანური ქანი, რომელიც შედგება ტუტე მინდვრის შპატის, ფელდშპატიტებისა და ფერადი მინერალებისაგან — ტუტე პიროქსენისა და ამფიბოლისაგან. განასხვავებენ ტრაქიტოიდულ, არაფელინიტოიდურ და ლეიციტურ სახესხვაობას. ტრაქიტოიდული ფონოლიტი ეწოდება ისეთ ფონოლიტს, რომელსაც აქვს ტრაქიტული სტრუქტურა და რომელშიც ჭარბობს მინდვრის შპატი, განსხვავებით არაფელინიტოიდური ფონოლიტისაგან, რომლის ძირითად მასაში ჭარბობს ჩვეულებრივ, მოკლე სწორკუთხა ჭრილის სახის ნეფელინი. ლეიციტური სახესხვაობისათვის დამახასიათებელია ლეიციტისა და სანიდინის გამოყოფა. გამოიყენება როგორც ადგილობრივი სამშენებლო მასალა.
მთვარის ქვა

მთვარის ქვა, ადულიარი — იშვიათი მინერალი კალიუმიანი მინდვრის შპატების ჯგუფისა. დაბალტემპერატურიანი ორთოკლაზის სახესხვაობა. სახელი ეწოდა ნათელი ცისფერი ელფერის გამო, რომლის გამომწვევი მიზეზია მინერალის თხელფირფიტოვანი აგებულება. სახელწოდება „ადულიარი“ წარმოსდგება ადულის მთებისაგან, სადაც პირველად იქნა ნაპოვნი ამ ქვის კრისტალები. გვხვდება იშვიათად პეგმატიტებსა ან ალპური ტიპის ძარღვებში. მთვარის ქვაში ზოგჯერ წარმოიქმნება „კატის თვალის“ ეფექტი. მეტად მგრძნობიარეა დარტყმისა და კუმშვის მიმართ. კრისტალები პრიზმატული, სვეტისებური ან ფირფიტოვანია. პლეოქროიზმი არ ახასიათებს. შთანთქმის სპექტრი არ ინტერპრეტირდება. ლუმინესცენცია სუსტად მოლურჯოა. მთვარის ქვის საბადოები გვხვდება რუსეთში, შრი-ლანკაში, ავსტრალიაში, მიანმარში, ბრაზილიაში, ინდოეთში, მადაგასკარზე, ტანზანიაში, აშშ-ში. იყენებენ როგორც სანაკეთო ქვას და სხვა.
ამაზონიტი

ამაზონიტი (სინონიმი ამაზონის ქვა) — მიკროკლინის მოცისფრო-მწვანე ნაირსახეობა. ზოგჯერ შეიცავს მანგანუმს 2+-ის სახით, რადიოგენური წარმოშობის ტყვიას, რუბიდიუმსა და ცეზიუმს. კრისტალდება ტრიკლინურ სინგონიაში. კრისტალები იშვიათია და მეტად ლამაზი. სიმაგრე მოოსის სკალით 6-6,5; სიმკვრივე 2550 კგ/მ³. გვხვდება ტუტე გრანიტებში, გრაიზენებსა და პეგმატიტურ ძარღვებში როგორც მინერალი. წარმოქმნის კრისტალებს, ხშირად მარცვლოვან მასას, ალბიტთან, კვარცთან და სხვა. იყენებენ როგორც იაფ სანაკეთო მასალას. ამაზონიტის საბადოები გვხვდება რუსეთში, ბრაზილიაში, მადაგასკარში, აშშ-ში და სხვა. ამაზონის ქვა ეწოდა მდინარე ამაზონის სახელწოდების მიხედვით, სადაც იგი პირველად იპოვეს.
სერგო შალიბაშვილი

სერგო შალიბაშვილი (დ. 22 ივნისი, 1962, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 6 ივლისი, 1983, ედმონტონი, კანადა) — საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. დაიღუპა მსოფლიო უნივერსიადაზე შეჯიბრებისას 10-მეტრიანი კოშკურიდან შესრულებული ნახტომით მიღებული ტრავმით. 1983 წელს, გარდაცვალების შემდეგ დაჯილდოვდა ოლიმპიური ორდენით.

მსოფლიო უნივერსიადა
უნივერსიადაზე (სტუდენტებს შორის, საერთაშორისო შეჯიბრება) სერგოს კოშკურიდან ასრულებდა ილეთს, რომელსაც "სამ-ნახევარი უკან, წინა დგომიდან" (იგივე "ავერბახი" - იმ ადამიანის პატივსაცემად, ვინც ეს ნახტომი პირველად შეასრულა) ჰქვია. სერგო 10 მ-ის სიმაღლიდან გადმოხტა და ნახტომის შესრულებისას სადგარს ჩამოარტყა თავი. ილეთი ისეთი სიძლიერით ჰქონდა დაწყებული, რომ ნახევარი ბრუნი კიდევ გააკეთა და წყალში ჩავარდა.
იმ დღეს შეჯიბრება შეწყდა და სერგო სასწრაფო დახმარების მანქანით საავადმყოფოში გადაიყვანეს, მას თავის ფუძე ჰქონდა მოტეხილი. იგი 2 დღის განმავლობაში აპარატზე იყო შეერთებული რის შემდეგაც გარდაიცვალა.
გირევის კოშკი

გირევის კოშკი — კოშკი თუშეთში, ნასოფლარ გირევის დასავლეთით 0,5 კილომეტრზე, კლდეზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

იგი ხუთსართულიანია (4,2 3,9 მ, სიმაღლე 18,3 მ), ზემოთკენ შევიწროვებული, ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. კოშკის პირველი და ზედა სართული შეკრული კამარითაა გადახურული, დანარჩენების კი, ხის კოჭებს დაყრდნობილი ბრტყელი გადახურვა ჰქონია. კოშკში შესასვლელი პირველი სართულის სამხრეთ კედელშია - მიწიდან 2,1 მეტრის სიმაღლეზე. კარი ბრტყელი თაღითაა გადახურული. სართულის დანარჩენ კედლებში თითო სათოფურია. პირველი სართულის ქვემოთ ყრუკედლებიანი დაბალი სათავსია. პირველი სართული მეორე სართულთან, კამარაში მოწყობილი სწორკუთხა ხვრელითაა დაკავშირებული. მეორე სართულის სამხრეთ კედელში სარკმელია, დანარჩენ კედლებში – თითო სათოფური. მესამე და მეოთხე სართულების გადაწყვეტა მეორის ანალოგიურია. მეხუთე სართულს ყოველ მხარეს, ქვის კონსოლზე დაყრდნობილი თითო სწორკუთხა მაშიკული აქვს, რომელთა ზემოთ ისრულთაღოვანი სარკმელი „სამზირი“ გრძელდება.

კოშკის ოთხივე ფასადზე, და სართულის დონეზე, ჭადრაკულად განლაგებული კვადრატული ნიშებით გამოყვანილი პატარა რომბებია. აღმოსავლეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე ოთხ-ოთხი ასეთი რომბია, ხოლო სამხრეთ ფასადზე - სამი. კოშკს საფეხურებიანი პირამიდისებრი გადახურვა აქვს.

საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად კოშკს 2006 წელს მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ინდურთის კოშკი

ინდურთის კოშკი — კოშკი კახეთის მხარეში ახმეტის მუნიციპალიტეტში ნასოფლარ ინდურთის თავზე, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, კლდოვანი მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

კოშკი ხუთსართულიანია, ზემოთკენ შევიწროვებული. ნაშენია ფიქლის მშრალი წყობით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი და სართულშუა გადახურვა, მონგრეულია მეხუთე სართულის კედლების დიდი ნაწილი.

პირველ სართულზე (7 7 მ) შესასვლელი დასავლეთიდანაა. სართულის სამხრეთ კედელში ორი თაღოვანი სარკმელია, მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში თაღოვანი კარია, კარის ჩრდილოეთით — ერთი სათოფური. მსგავსი ორ-ორი სათოფურია დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში. სამხრეთ კედელში ორი თაღოვანი სარკმელია. მესამე სართულის სამხრეთ კედელში ორი თაღოვანი სარკმელია, დანარჩენ კედლებში — ორ-ორი სათოფურია. მეოთხე სართულის სამხრეთ კედელში ერთი თაღოვანი სარკმელი და ერთი სათოფურია, დანარჩენ კედლებში, სხვადასხვა დონეზე, სათოფურებია განლაგებული. მეხუთე სართულის კედლებიდან მცირე ნაწილიღაა დარჩენილი. სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებს სალოდეების კვალი შემორჩა.

საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად კოშკს 2006 წელს მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.