iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტატო აბუსელიძე

ტატო აბუსელიძე (დ. 16 მარტი, 1993) — ქართველი ფეხბურთელი, ლიგა 3-ის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „გონიოს“ თავდამსხმელი. საკლუბო კარიერის განმავლობაში იცავდა ბათუმის „ადელის“, ბათუმის „დინამოს“, ოზურგეთის „მერცხალის“, ქობულეთის „შუქურას“, ზუგდიდის „დინამოს“ და „ბეთლემის“ ღირსებას. 2023 წლის ლიგა 4-ის გათამაშების საუკეთესო ბომბარდირი „ბეთლემის“ შემადგენლობაში.

საკლუბო კარიერა
ბათუმის „ადელი“
პროფესიონალური კარიერა 2011 წელს ბათუმის „ადელის“ რიგებში დაიწყო, რომლის მაისურითაც პირველად იმავე წლის 23 აგვისტოს, ეროვნული ლიგა 2-ის პირველი ტურის შეხვედრაში გამოვიდა მინდორზე. მატჩი, რომელშიც ერთმანეთს ბათუმის „ადელი“ და ლანჩხუთის „გურია“ დაუპირისპირდნენ, ბათუმში გაიმართა და ფრედ 0–0 დამთავრდა.

პირველი გოლი 4 სექტემბერს, ეროვნული ლიგა 2-ის მესამე ტურის შეხვედრაში გაიტანა, როდესაც ბათუმელებმა საკუთარ მოედანზე ვანის „სულორს“ უმასპინძლეს. მატჩი „ადელის“ გამარჯვებით — 4–0 დამთავრდა. ოთხიდან ორი გოლი „სულორის“ კარში ტატო აბუსელიძემ შეაგდო.

მეორე დუბლი აბუსელიძემ 12 ნოემბერს, ეროვნული ლიგა 2-ის მე-13 ტურის შეხვედრაში თბილისის „ზოოვეტს“ შეუსრულა, როდესაც ბათუმელებმა საშინაო შეხვედრაში სტუმრებს 3–2 მოუგეს.

„ადელის“ შემადგენლობაში ბოლოჯერ 2011 წლის 27 ნოემბერს, ეროვნული ლიგა 2-ის მე-15 ტურის კალენდარულ მატჩში, სოხუმის „აეტის“ წინააღმდეგ ითამაშა. შეხვედრა კვლავ ბათუმში გაიმართა და ამჯერადა „ადელის“ გამარჯვებით 5–1 დასრულდა. ხუთიდან ერთი ბურთი ტატო აბუსელიძემ მატჩის 43-ე წუთზე შაგდო.

„ადელის“ რიგებში ეროვნული ლიგა 2-ის ფარგლებში სულ 14 მატჩი ჩაატარა და 6 ბურთი შეაგდო.

ბათუმის „დინამო“
„ადელიდან“ წამოსვლის შემდეგ ბათუმის „დინამოში“ განაგრძო საკლუბო კარიერა, სადაც 2012–2014 წლებში ჩატარებულ 24 შეხვედრაში 8 გოლი გაიტანა. იმავე პერიოდში ბათუმის „დინამოს“ მეორე გუნდში 6 მატჩი ითამაშა და ხუთჯერ აიღო მეტოქეთა კარები.

2014–2015 წლების სეზონიც კვლავ ბათუმის „დინამოში“ გაატარა და 21 შეხვედრაში ერთი გოლი გაიტანა, გასვლაზე ლანჩხუთის „გურიასთან“ გამართულ შეხვედრაში.

ოზურგეთის „მერცხალი“
2016 წელს ოზურგეთის „მერცხალში“ გადაინაცვლა, სადაც ეროვნული ლიგა 2-ის 10 შეხვედრაში ორი ბურთი შეაგდო, 15 მარტს „გაგრასთან“ და 4 აპრილს „ბეთლემთან“ გამართულ მატჩებში.

მომდევნო წლები
2023 წლის 12 ლიგა 4-ის გათამაშების მე-15 ტურის მატჩში „მცხეთა-პარკზე“ „ალგეთმა“ „ბეთლემს“ უმასპინძლა. შეხვედრა „ბეთლემის“ გამარჯვებით 5–2 დასრულდა. ხუთიდან ოთხი გოლი „ალგეთის“ კარში ტატო აბუსელიძემ გაიტანა.

2023 წლის ლიგა 4-ის გათამაშების საუკეთესო ბომბარდირის წოდება 28 გატანილი გოლით ტატო აბუსელიძემ მოიპოვა.

2024 წლიდან საფეხბურთო კლუბ „გონიოს“ შემადგენლობაშია.
ედადილ ქადინ ეფენდი

ედადილ ქადინ ეფენდი (; დ. 1845 - გ. 1875) — ოსმალეთის სულთნის, აბდულაზიზის მეორე ცოლი. შეჰზადე მაჰმუდ ჯელალედინ ეფენდის და ემინე სულთნის დედა. მისი ქორწინება ემსახურებოდა ოსმალების და ბუფერთა სახელმწიფოს შორის ალიანსს.

ბიოგრაფია
ედადილ ქადინ ეფენდი დაიბადა 1845 წელს აფხაზი უფლისწულის, თანდალ ბეი არედბას და აუბლა ჰანიმის ოჯახში. ის სასახლეში მისმა თანამემამულემ მიიყვანა. ედადილმა განათლება ფერთევნიალ ვალიდე სულთნის ხელშეწყობით მიიღო. მას ჰქონდა ლურჯი თვალები და გრძელი ყავისფერი თმა. ედადილმა გაიცნო შეჰზადე აბუდალზიზი და 1862 წელს დოლმაბაჰჩეს სასახლეში მასზე იქორწინა. ედადილი ასევე ჯიულუს ქადინ ეფენდის სახელით იყო ცნბოლი.

ამ ქორწინებიდან მათ შეეძინათ შეჰზადე მაჰმუდ ჯელალედინ ეფენდი და ემინე სულთანი, თუმცა ემინე დაბადებიდან მალევე 1867 წელს გარდაიცვალა. ედადილს ჰყავდა ძმა ასლან ბეი, რომელიც კავკასიაში ცხოვრობდა. მან და ედადილმა წმინდა ქალაქები მოილოცეს. თუმცა როდესაც ასლანი სტამბოლში დაბრუნდა ავადმყოფობის შედეგად თოფჰანში გარდაიცვალა. ედადილ ქადინ ეფენდიმ ძმის გარდაცვალება ძალიან განიცადა.

ედადილ ქადინ ეფენდი გარდაიცვალა 1875 წელს სტამბოლში, ქმრის ტახტიდან ჩამოგდებიდან ერთი წლის შემდეგ. დაკრძალულია სულთან მაჰმუდ -ის მავზოლეუმში, რომელიც დივან იოლუს ქუჩაზე მდებარეობს.
იოჰან ვილჰელმი (პფალცის კურფიურსტი)

იოჰან ვილჰელმ ფონ პფალცი (; დ. 19 აპრილი, 1658, დიუსელდორფი — გ. 8 ივნისი, 1716, დიუსელდორფი) — პფალცის პფალცგრაფ-კურფიურსტი და პფალც-ნოიბურგის პფალცგრაფ-ჰერცოგი 1690 წლიდან, იულიხისა და ბერგის ჰერცოგი (იოჰან-ვილჰელმ -ის სახელით) 1679 წლიდან. იოჰანი იყო ვიტელსბახების საგვარეულოს უმცროსი, ნოიბურგის ხაზის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
იოჰან ვილჰელმის მშობლები იყვნენ ფილიპ-ვილჰელმ ფონ პფალცი და ელიზაბეთ ამალია ჰესენ-დარმშტადტელი. აღზარდეს იეზუიტებმა.

1690 წლის 2 სექტემბერს იოჰან ვილჰელმმა მემკვიდრეობით მიიღო მამამისის კურფიურსტის ტახტი. იულიხისა და ბერგის სამფლობელოები კი მამამისმა მას ათი წლის შემდეგ გადასცა.

პფალცური მემკვიდრეობისათვის ომის დროს მისი დედაქალაქი ჰაიდელბერგი დაინგრა, იოჰან ვილჰელმის რეზიდენცია გახდა დიუსელდორფის ციხე-სიმაგრე (დიუსელდორფი იყო ბერგის საჰერცოგოს ცენტრი). ომის დასრულების შემდეგ, 1697 წელს, ფრანგული შენაერთების მიერ დაკავებული პფალცის ტერიტორია იოჰან ვილჰელმს დაუბრუნდა.

ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომის დროს მან ასევე დაიბრუნა კურპფალცის რამდენიმე ტერიტორია — ზემო პფალცი და კამის საგრაფო.

როგორც კათოლიკე, იოჰან ვილჰელმი მცირედ პოპულარული იყო პფალცში, სადაც ბევრი პროტესტანტი ცხოვრობდა, ამიტომ ის ძირითად დროს ჩრდილოურ პროვინციებში, იულიხსა და ბერგში ატარებდა (ძირითადად დიუსელდორფში). იქ მან ააგო ბენსბერგისა და შვეტცინგენის დიადი სასახლეები.

იოჰან ვილჰელმმა ააყვავა ხელოვნება, ის ითვლება დიუსელდორფის სამხატვრო გალერეის დამაარსებლად. კურფიურსტის სასახლის მხატვარი იყო იან ფრანს ვან დუვენი. 1708 წლის 29 სექტემბერს კურფიურსტმა განაახლა წმინდა ჰუბერტის ორდენის მოქმედება.

იოჰან ვილჰელმი დაკრძალულია დიუსელდორფის წმინდა ანდრიას ტაძარში. იოჰანის გარდაცვალების შემდეგ კურფიურსტი გახდა მისი უმცროსი ძმა კარლ ფილიპი.

ოჯახი
კურფიურსტი იოჰან ვილჰელმი პირველად დაქორწინებული იყო (1678 წლის 25 ოქტომბერი) ერცჰერცოგინია მარია ანა იოზეფაზე, იმპერატორ ფერდინანდ -ის ქალიშვილზე. ამ ქორწინების შედეგად დაიბადა ორი ვაჟი, თუმცა ისინი შობისთანავე გარდაიცვალნენ.

მეორე ქორწინებისას, რომელიც 1691 წლის 5 ივნისს შედგა, მისი მეუღლე გახდა პრინცესა ანა მარია ლუიზა მედიჩი, ტოსკანის დიდი ჰერცოგის, კოზიმო მედიჩის ქალიშვილი. კურფიურსტ იოჰანს ამ ქორიწინებიდან შვილები არ შესძენია.
ხუან II (კასტილია)

ხუან (; დ. 6 მარტი, 1405, ტორო — გ. 20 ივლისი, 1454, ვალიადოლიდი) — კასტილიისა და ლეონის სამეფოს მეფე 1406–1454 წლებში. ენრიკე -ისა და ეკატერინე ლანკასტერელის შვილი.

სამეფო ტახტზე ავიდა ერთი წლის ასაკში, მისი რეგენტი იყო დედამისი და პაპა მამის მხრიდან ფერდინანდ არაგონელი. 1418 წელს ეკატერინე ლანკასტერელი გარდაიცვალა. 1420 წელს დაქორწინდა თავის ბიძაშვილზე მარია არაგონელზე. სანამ მეფე სრულწლოვანი (14 წლის) გახდებოდა ქვეყანას ფაქტობრივად მართავდა ალვარო დე ლუნა.

1445 წელს მარია არაგონელი გარდაიცვალა. 1447 წელს ალვარო დე ლუნამ მეფე პორტუგალიის პრინცესა იზაბელ პორტუგალიელზე დააქორწინა. ამ ქორწინების შედეგად დაიბადა ისაბელ კასტილიელი.

ხუან გარდაიცვალა 1454 წლის 20 ივლისს და ტახტზე ავიდა მისი შვილი ენრიკე .
არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრემიერ-მინისტრი

არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრემიერ-მინისტრი — არაბთა გაერთიანებული საამიროების მთავრობის მეთაური. ის ხელმძღვანელობს მინისტრთა საბჭოს, რომელიც იკრიბება კვირაში ერთხელ დედაქალაქში, აბუ-დაბიში. პირველი პრემიერ-მინისტრი დაინიშნა 1971 წლის კონსტიტუციის თანახმად.

პრემიერ-მინისტრთა სია 1971 წლის 9 დეკემბრიდან
ჰაირანიდილ ქადინ ეფენდი

ჰაირანიდილ ქადინ ეფენდი (; დ. 2 ნოემბერი, 1846 — გ. 26 ნოემბერი, 1898) — ოსმალეთის სულთნის, აბდულაზიზის მეოთხე ცოლი.

ბიოგრაფია
ჰაირანიდილ ქადინ ეფენდი დაიბადა 1846 წლის 2 ნოემბერს თურქეთის ქალაქ ყარსში. 1866 წლის 21 სექტემბერს დაქორწინდა ოსმალეთის სულთან აბდულაზიზზე. მათ იქორწინეს დოლმაბაჰჩეს სასახლეში. ამ ქორწინებიდან შეეძინათ უკანასკნელი ხალიფა აბდულმეჯიდ და ნაზიმე სულთანი. ჰაირანიდილ ქადინ ეფენდი გარდაიცვალა 1898 წლის 26 ნოემბერს სტამბოლში.
გევჰერი ქადინ ეფენდი

გევჰერი ქადინ ეფენდი (; დ. 8 ივლისი, 1856 — გ. 6 სექტემბერი ,1884) — ოსმალეთის სულთნის, აბდულაზიზის მეხუთე ცოლი. შეჰზადე მეჰმედ სეიფედინ ეფენდის და ესმა სულთნის დედა.

ბიოგრაფია
გევჰერი ქადინ ეფენდი დაიბადა 1856 წელს აბხაზი ბეის, სალიჰ ბეი სვათნბა და მისი ცოლის, პრინცესა შაზიე ცამბას ოჯახში. გევჰერის ნამდვილი სახელი ემინე სვათნბა იყო. ადრეულ ასაკში მიიყვანეს სასახლეში, სადაც ფერთევნიალ ვალიდე სულთნის ხელშეწყობით მიიყო განათლება. ემინეს ასევე ჰყავდა და სახელად ფატმა ჰანიმი.

სასახლეში მსახურობისას ემინე აბუდულაზიზმა გაიცნო და 1872 წელს დოლმაბაჰჩეს სასახლეში მასზე იქორწინა. აბდულაზიზმა მეუღლეს საქორწინო საჩუქრად ბეჭედი აჩუქა. გევჰერი სამკაულებს არ იკეთებდა, რადგან ის ამის გარეშე იყო მშვენიერი და ელეგანტური. ქორწინებიდან ერთი წლის შემდეგ, 1873 წელს მას შეეძინა შეჰზადე მეჰმედ სეიფედინ ეფენდი, ხოლო 1874 წელს ესმა სულთანი. გევჰერი ძალიან ერთგული და ქველმოწმედი ქალი იყო: ეხმარებოდა ობლებს და ღარიბებს, აშენებდა მეჩეთებს და სკოლებს.

გევჰერი ქადინ ეფენდი გარდაიცვალა 1884 წლის 6 სექტემბერს ორთაქოის სასახლეში და დაკრძალულია იენის მეჩეთში, სტამბოლში.
სპლაისინგი

სპლაისინგი (-დან — რაიმეს ბოლოების შეერთება ან შეწებვა) — რნმ-ის მოლეკულებიდან გარკვეული ნუკლეოტიდური თანმიმდევრობების ამოჭრისა და რნმ-ის პროცესინგის დროს უფრო „მომწიფებულ“ მოლეკულაში შენახული თანმიმდევრობების შეკავშირების პროცესი. ხშირ შემთხვევაში ეს პროცესი გვხვდება ეუკარიოტებში ინფორმაციული რნმ-ის მომწიფების დროს, ამავდროულად ბიოქიმიური რეაქციების შედეგად რნმ-ისა და ცილების მონაწილეობით ი-რნმ-დან იშლება უბნები, რომლებიც არ აკოდირებს ცილებს (ინტრონები), ხოლო ამინომჟავური თანმიმდევრობების მაკოდირებელი უბნები — ეგზონები ერთმანეთს უკავშირდება. ამგვარად მოუმწიფებელი პრე-ი-რნმ გადაიქცევა მომწიფებულ ი-რნმ-ად, რომელზეც შემდგომ მიმდინარეობს ცილის უჯრედების სინთეზი (ტრანსლაცია). ეუკარიოტების, ბაქტერიებისა და არქეების წარმომადგენლებში აგრეთვე გვხვდება სატრანსპორტო რნმ-ის (ტ-რნმ) და სხვა არაკოდირებადი რნმ-ების სპლაისინგი.
დუპლიკაცია

დუპლიკაცია (-დან — გაორმაგება) — ქრომოსომული გადალაგების სახესხვაობა, რომლის დროსაც ქრომოსომის უბანი ორმაგდება. შეიძლება მოხდეს არათანაბარი კროსინგოვერის, ჰომოლოგიური რეკომბინაციის შეცდომის, რეტროტრანსპოზიციის შედეგად.

დუპლიკაციები შეიძლება მოხდეს ერთი და იმავე ქრომოსომის შიგნით ან წარმოიქმნას ერთი ქრომოსომის უბნის გადატანით მეორე ქრომოსომაზე (ტრანსპოზიცია). ერთ ქრომოსომაში წარმოქმნილი განმეორებები შეიძლება მდებარეობდეს პირდაპირი ან ინვერტირებული ტანდემური განმეორებების სახით.

ცნობილია ქრომოსომის უბნის მრავალჯერადი განმეორების შემთხვევები, რომლებსაც ამპლიფიკაციები ეწოდება.

ევოლუციაში დუპლიკაციის შედეგად შეიძლება მოხდეს განმეორებადი ნუკლეოტიდური თანმიმდევრობების, გენების კლასტერებისა და მულტიგენური ოჯახების წარმოქმნა.

გენთა დუპლიკაციისას გენის მეორე ასლი ხშირად არ ექვემდებარება სელექციის ზემოქმედებას — ამგვარად, გენის ერთ-ერთი ასლის მუტაცია ორგანიზმს ზიანს არ აყენებს. შესაბამისად, ასლები მუტაციებს უფრო მალე აგროვებს, ვიდრე ერთ ეგზემპლარში არსებული გენები.

დუპლიკაცია გენთა დელეციის საპირისპიროა.
კარლ III ფილიპი

კარლ ფილიპი (; დ. 4 ნოემბერი, 1661, დუნაის ნოიბურგი — გ. 31 დეკემბერი, 1742, მანჰაიმი) — ნოიბურგის პფალცგრაფი, იულიხისა და ბერგის ჰერცოგი და პფალცის კურფიურსტი 1716 წლიდან, ასევე 1716 წლიდან 1728 წლამდე იყო მეგენის გრაფი, ვიტელსბახების საგვარეულოს წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
კარლ ფილიპი იყო კურფიურსტ ფილიპ ვილჰელმისსა და მისი მეუღლის, ელიზაბეთ ამალია ჰესენ-დარმშტადტელის 17 ბავშვთაგან მეექვსე.

კარლ ფილიპმა 14 წლის ასაკში დაიწყო ღვთისმსახურება კელნში, შემდეგ, 1677 წელს, ზალცბურგში, ხოლო 1679 წელს მაინცში, თუმცა მან ვერ მიიღო მაღალი წოდებები და ამის გამო, 1684 წელს, გადაერთო სამხედრო კარიერაზე.

მან მონაწილეობა მიიღო ავსტრია ოსმალეთის ომებში 1691—1694 წლებში და იმპერატორისგან ფელდმარშალის ტიტული მიიღო. 1712 წელს, ინსბრუკში ის დაინიშნა წინა ავსტრიის გუბერნატორად.

კარლ ფილიპმა მემკვიდრეობა მიიღო თავისი ძმისგან, იოჰან ვილჰელმისგან 1716 წელს. 1720 წელს მან საკურფიურსტოს დედაქალაქი ქალაქ მანჰაიმში გადაიტანა.

იმისათვის, რომ ვიტელსბახების დანარჩენი საგვარეულო ხაზები გაეერთიანებინა, კარლ ფილიპმა მოახდინა თავისი შვილიშვილის, ელიზაბეტა ავგუსტას ზულცბახის პფალცგრაფთან, კარლ ფილიპ თეოდორთან ქორწილის ორგანიზება, ხოლო მისი და, მარია ანა, ბავარიის პრინცთან, კლემენტთან დააქორწინა. იმპერატორის არჩევნებისას კარლ ფილიპმა ხმა მისცა თავის ბავარიელ ბიძაშვილს, კარლ ალბრეხტს.

1742 წელს, კარლის გარდაცვალებისთანავე, ვიტელსბახების ნოიბურგის პფალცგრაფთა დინასტიის მამრობითი ხაზი შეწყდა და კურფიურსტის ტიტული გადავიდა ზულცბახების პფალცგრაფთა საგვარეულო სახლის უფროს შტოზე. ასე რომ, კარლ თეოდორი გახდა პფალცის კურფიურსტი, კარლ თეოდორის სახელით. კარლ ფილიპის მეორე შვილიშვილი, მარია ფრანცისკა ფონ ზულცბახი გათხოვდა ფრიდრიხ ფონ პფალც-ცვაიბრიუკენ-ბერკენფელდზე, მათი შვილი, მაქსიმილიანი კი მოგვიანებით ბავარიის მეფე გახდა.

კარლ ფილიპი, როგორც მოგვიანებით მისი მემკვიდრე, კარლ თეოდორი, დედაქალაქში აგროვებდა საუკეთესო მუსიკოსებს, რომლებიც თანამედროვეებმა „ევროპის საუკეთესო ორკესტრის“ წოდებით დააჯილდოვეს. ისეთი მუსიკოსების ხელმძღვანელობით, როგორებიც იყვნენ იან ვაცლავ სტამიცი და კარლო გრუა, ორკესტრში უკრავდნენ სახელმოხვეჭილი ტალანტები ლეოპოლდ და ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტები.

ოჯახი
კარლ ფილიპი სამჯერ იყო დაქორწინებული:
1688 წლის 10 აგვისტოს ის დაქორწინდა პრინცესა ლუდოვიკა კაროლინა რაძივილზე, მაგდებურგის მარკგრაფინიაზე. პირველი ქორწინებიდან მას ოთხი შვილი ჰყავდა:
ლეოპოლდინა ელეონორა ჟოზეფინა (1689 წლის 27 დეკემბერი — 1693 წლის 8 მარტი).
მარია ანა (1690 წლის 7 დეკემბერი — გ. 1692).
ელიზაბეტა ავგუსტა სოფია (1693 წლის 17 მარტი — 1728 წლის 30 იანვარი).
ვაჟი (დაიბადა და გარდაიცვალა 1695 წლის 22 მარტს).

1701 წლის 25 დეკემბერს, კრაკოვში, ის დაქორწინდა ტერეზა მშვიდობისმოყვარეზე. წყვილს ორი ქალიშვილი ჰყავდა:
თეოფილა ელიზაბეტა ფრანცისკა ფელისიტი (1702 წლის 13 ნოემბერი— 1705 წლის 31 იანვარი).
ანა ელიზაბეტა თეოფილა (1709 წლის 9 ივნისი — 1712 წლის [[10 თებერვალი).

[[1728]] წელს კარლი, უკვე მესამე ჯერზე, დაქორწინდა გრაფინია ვიოლანტა ტერეზაზე (1683—1734), გრაფ ფილიპ ვილჰელმ [[ტურნ-ი-ტაქსისის]] ქალიშვილზე. ქორწინება უშვილო გამოდგა.
ჭკუასელი

საკუთარი სახელი ჭკუასელი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ავთანდილ ჭკუასელი — ფეხბურთელი
ბექა ჭკუასელი — ფეხბურთელი
გიორგი ჭკუასელი — ონკოგინეკოლოგი
გრიგოლ ჭკუასელი — პოლიტიკოსი
თეიმურაზ ჭკუასელი — მომღერალი, პოლიტიკოსი
თეიმურაზ ჭკუასელი — ბიოლოგი
კონსტანტინე ჭკუასელი — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
მიხეილ ჭკუასელი — ეკონომისტი, ბიზნესმენი
შერმადინ ჭკუასელი — მომღერალი, ხალხური სიმღერების შემსრულებელი
ჯემალ ჭკუასელი — მომღერალი, ლოტბარი
ბაბილონი (ფილმი)

ბაბილონი — ალეხანდრო გონსალეს ინიარიტუს 2006 წლის დრამატული ფილმი. ესაა ინიარიტუს „სიკვდილის ტრილოგიის“ ბოლო, მესამე ფილმი. ფილმმა მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამისთვის და სთვის.

სიუჟეტი
ფილმი შედგება სამი პარალელური სიუჟეტური ხაზისგან. მათი მოქმედება ხდება მაროკოში, მექსიკასა და იაპონიაში. მაროკოში მყოფ მოგზაურ ცოლ-ქმარს, რიჩარდს და სიუზენს, უბედურება დაატყდებათ თავს. სიუზენს მოხდება ბრმა ტყვია, რომელიც მაროკოელმა ბიჭებმა ტურისტული ავტობუსის მიმართულებით გაისროლეს. რიჩარდისა და სიუზანის შვილები კი ამ დროს მექსიკაში მიჰყავს ძიძას, რომელიც საკუთრი შვილის ქორწილში მიდის. ტოკიოში მცხოვრები ყრუ-მუნჯი ჩიეკო დედის თვითმკვლელობას მძიმედ განიცდის და ყველას მიმართ აგრესული ხდება.

როლებში
ბრედ პიტი - რიჩარდ ჯონსი
კეიტ ბლანშეტი - სიუზენ ჯონსი
რინკო კიკუჩი - ამელია
ადრიანა ბარაზა - ჩიეკო ვატაია

ჯილდოები
ფილმმა მიიღო ყველაზე მეტი ნომინაცია ოქროს გლობუსის 64-ე დაჯილდოებაზე, მაგრამ მოიგო მხოლოდ ერთი — ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამისთვის. ფილმმა აგრეთვე მიიღო კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო რეჟისორი (ინიარიტუ) და ოსკარი საუკეთესო ორიგინალური მუსიკისთვის (სანტაოლალა).
ლეონარდ დეკაპრელევიჩი

ლეონარდ დეკაპრელევიჩი (დ. 25 ივლისი [ ძვ. სტ. 13 ივლისი], 1886, თბილისი, საქართველო, — გ. 7 ნოემბერი, 1981, თბილისი, საქართველო) — გენეტიკოს-სელექციონერი, ბოტანიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1943), პროფესორი (1930). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1944).

დაიბადა რკინიგზელის ოჯახში. მისი წინაპრები მჭიდროდ იყვნენ დაკავშირებულნი საქართველოსთან. ლეონარდის პაპა ალექსანდრე დეკაპრელევიჩი გადმოუსახლებიათ კავკასიაში რიგით ჯარისკაცად, რომელსაც შემდეგ ოფიცრობა მიუღია. იგი მსახურობდა და ცხოვრობდა სიღნაღში, შემდეგ კი თბილისში დასახლებულა. ბებია სალომე (დედის მხრივ) წარმოშობით ქართველი იყო, გვარად ჩიგიანი, დუშეთის მაზრიდან, მამა დაბადებულა სიღნაღში.

აკადემიკოსი ივანე ჯავახიშვილი თავის შრომაში — „საქართველოს ეკონომიკური ისტორია“ მრავალჯერ იმოწმებს ლეონარდ დეკაპრელევიჩის მოსაზრებებს საქართველოში გავრცელებული პურეულის, სიმიდის, ლობიოსა და სხვა კულტურული მცენარეების შესახებ.

მიღებული ჰქონდა 8 საავტორო მოწმობა. 1973 წელს მიენიჭა ნიკოლოზ ვავილოვის სახელობის პრემია. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენითა და მედლებით.
კიროვი (კიროვის ოლქი)

კიროვი (; წინა სახელები — ხლინოვი, ვიატკა) — ქალაქი რუსეთში, კიროვის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის გარშემო შექმნილია მუნიციპალური ერთეული „ქალაქი კიროვი“. მდებარეობს მდინარე ვიატკის ნაპირას. 2015 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 493 336 ადამიანს შეადგენდა. კიროვის ოლქის ისტორიული, სამრეწველო და სასწავლო ცენტრი.
ენრიკე IV

ენრიკე (; დ. 25 იანვარი, 1425, ვალიადოლიდი — გ. 11 დეკემბერი, 1474, მადრიდი) — კასტილიისა და ლეონის სამეფოს უკანასკნელი მეფე (1454–1474) კასტილიასა და არაგონს შორის დინასტიური უნიის დადებამდე. ხუან -ისა და მარია არაგონელის შვილი, ისაბელ კასტილიელის უფროსი ძმა.

ახალგაზრდობაში ენრიკე იმყოფებოდა ხუან პაჩეკოს გავლენის ქვეშ, რომელმაც თავის ხელში აიღო სახელმწიფოს მართვის სადავეები. არაკეთილმოსურნეები, განსაკუთრებით არაგონის სამეფო კარი, მათ ჰომოსექსუალურ კავშირში დებდნენ ბრალს, თუმცა ამის პირდაპირი დამადასტურებელი ფაქტები არ არსებობს.

თხუთმეტი წლის ასაკში დააქორწინეს ბლანკა ნავარელისა და ხუან -ის ქალიშვილზე, ბლანკა ნავარელზე. 1453 წელს რომის პაპმა ნიკოლოზ -მ მათი ქორწინება გააუქმა. მიზეზი იყო სექსუალური ურთიერთობის არ ქონა მეუღლესთან. 1455 წელს მეორედ დააქორწინეს ჟუანა პორტუგალიელზე, პორტუგალიის მეფის დაზე. ამ ქორწინებიდან 6 წლის შემდეგ დაიბადა ხუანა ბელტრანეხა, ტახტის კანონიერი მემკვიდრე. თუმცა მასზე ამბობდნენ, რომ მისი ბიოლოგიური მამა იყო ესპანელი თავადი ბელტრან დე კუევა, სწორედ ამიტომ ეწოდა ხუანას მეტსახელი „ბელტრანეხა“.

ენრიკე გარდაიცვალა 1474 წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ სამოქალაქო ომი დაიწყო ისაბელ -ისა და ხუანას მომხრეებს შორის. ბრძოლის კულმინაცია გახდა 1476 წლის 1 მარტის ტოროს ბრძოლა. სამოქალაქო ომი დასრულდა 1479 წელს, ისაბელ კასტილიელი გახდა კასტილიისა და ლეონის დედოფალი.
არაბთა გაერთიანებული საამიროების გერბი

არაბთა გაერთიანებული საამიროების გერბი წარმოადგენს ყვითელ შავარდენს — ქვეყნის ერთხელისუფლებიანობის სიმბოლოს, ქვეყნისა, რომლის დიდ ნაწილს იკავებს უდაბნო. ყვითელი ფერი უდაბნოს მანიშნებელია. ბუმბულის კუდის შვიდი ფრთა განასახიერებს შვიდ საამიროს.

უწინ შავარდენზე ნადირობა წარმოადგენდა სანაპიროს მოსახლეობისთვის საკვებ საშუალებას, ახლა მხოლოდ ელიტური გართობის მიზნით არის შემონახული და ის ხელმისაწვდომია მხოლოდ მდიდარი ადამიანებისათვის. დღეს არაბთა გაერთიანებული საამიროებში ნადირობა აკრძალულია და ამ სპორტის მოყვარულებს უწევთ უდაბნოს მქონე უცხო ქვეყნებში გადაფრენა. მაგ: თურქმენეთში. სხვათა შორის, დუბაიში არსებობს სპეციალური საავადმყოფო სპეციალურად შავარდნებისათვის ანესთეზიის, გულის სტიმულატორების, რენტგენული აპარატების და სხვა მოწყობილობებით აღჭურვილი.

2008 წლამდე შავარდენს მკერდზე გამოსახული ჰქონდა წითელ წრეში (მამაცობისა და დამოუკიდებლობისა თავისუფლებისათვის ბრძოლაში) ზღვის ცისფერ ტალღებზე ნაზად მოცურავე ხის გემი ე.წ. „შხუნა“, სახელად ”დოუ”. სწორედ ასეთი გენებით გადიოდნენ ზღვაში არაბი მყვინთავები მარგალიტის მოსაპოვებლად ან მეომარი ზღვის ყაჩაღები.

დღეისათვის გერბზე გამოსახული ”დოუ” შეცვლილია არაბთა გაერთიანებული საამიროების ეროვნული ოთხფერი დროშით.
რიკარდო როდრიგესი (ფეხბურთელი)

რიკარდო როდრიგესი (; დ. 25 აგვისტო, 1992, ციურიხი) — შვეიცარიელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს იტალიურ კლუბ „მილანსა“ და შვეიცარიის ეროვნულ ნაკრებში.

როდრიგესმა კარიერა დაიწყო ადგილობრივ კლუბ „ციურიხში“ 2010 წელს. 2012 წლის იანვარში 7.5 მილიონი გირვანქა სტერლიგნის სანაცვლოდ შეიძინა გერმანულმა „ვოლფსბურგმა“. 2017 წლიდან თამაშობს „მილანში“.

მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში შედგა უელსის ნაკრების წინააღმდეგ მატჩი 2011 წლის 7 ოქტომბერს. მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის მსოფლიოს და 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატზე. 2014 წელს დასახელდა შვეიცარიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად.

ტიტულები
კლუბი
ვოლფსბურგი:(2)
გერმანიის საფეხბურთო თასი: 2014–15
გერმანიის საფეხბურთო სუპერთასი: 2015

ნაკრები
შვეიცარია
ფიფა-ს ჩვიდმეტ წლამდე მსოფლიო ჩემპიონატი: 2009

ინდივიდუალური
შვეიცარიის წლის ფეხბურთელი: 2014
ფილიპე I (კასტილია)

ფილიპე ლამაზი (; დ. 22 ივლისი, 1478, ბრიუგე, ფლანდრია — გ. 25 სექტემბერი, 1506, ბურგოსი, კასტილია) — ბურგუნდიის ჰერცოგი 1482 წლიდან ფილიპე სახელით. კასტილიისა და ლეონის სამეფოს თანამმართველი 1506 წლიდან ფილიპე სახელით. ესპანეთის ტახტზე ჰაბსბურგების დინასტიის პირველი წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
ფილიპე იყო ავსტრიის ერც-ჰერცოგისა და შემდეგ საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის მაქსიმილიან -ისა და მარია ბურგუნდიელის, ბურგუნდიის ჰერცოგის ქალიშვილის შვილი. მას სახელი დაარქვეს ფილიპე -ის პატივსაცემად. 1482 წელს ნადირობისას მოულოდნელად გარდაიცვალა ფილიპეს დედა და ბურგუნდიის საჰერცოგო მის ხელში გადავიდა. მცირეწლოვანი ჰერცოგის რეგენტი გახდა მისი მამა მაქსიმილიან . თუმცა ნიდერლანდების მოსახლეობისა და თავადაზნაურობის დიდი ნაწილი განსხვავებით ფილიპესაგან, მას მხარს არ უჭერდა. მათ შორის კონფლიქტი გაართულა საფრანგეთის მეფე ლუი -ის პრეტენზიებმა მარია ბურგუნდიელის მემკვიდრეობაზე. არასის 1482 წლის ხელშეკრულებით ფრანშ-კონტე და არტუა საფრანგეთს გადაეცა.

1496 წელს ფილიპე ლამაზი დააქორწინეს ხუანა -ზე, ისაბელ კასტილიელისა და ფერდინანდ არაგონელის ქალიშვილზე.

ესპანეთში მმართველობა
1502 წელს ფილიპემ და მისმა მეუღლემ ხუანამ ესპანეთში ვიზიტი დაასრულეს. კასტილიის კორტესებმა ხუანა ტახტის კანონიერ მემკვიდრედ აღიარეს. არაგონში ეს გადაწყვეტილებას არ მოეწონათ. ისინი ნეგატიურად იყვნენ განწყობილნი ფილიპეს ხელისუფლებაში მოსვლისადმი. სიტუაციას ართულებდა ის ფაქტი, რომ აშკარა გახდა ხუანას ფსიქიკური ავადმყოფობა. იგი პერიოდულად დეპრესიაში ვარდებოდა, ურთიერთობა მეუღლეებს შორის გართულდა და ცალ-ცალკე ცხოვრება დაიწყეს. 1503 წელს ფილიპე თავის უფროს შვილ კარლოსთან ერთად ნიდერლანდებში დაბრუნდა. ხუანა მადრიდში დატოვეს, რომელიც ამ დროს ფეხმძიმედ იყო მეორე შვილზე, ფერდინანდ -ზე.

1504 წლის 26 ნოემბერს კასტილიის დედოფალი ისაბელ გარდაიცვალა. მისი მემკვიდრე გახდა ხუანა, ხოლო ფილიპე თანამმართველად აღიარეს. 1506 წლის 27 ივნისს ფილიპესა და ფერდინანდს შორის დაიდო ვილიაფაფილის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ფილიპე აღიარეს კასტილიის მეფედ, ხუანა კი, ფაქტობრივად, ჩამოაშორეს ხელისუფლებას.

ფილიპეს მმართველობა ესპანეთში დიდხანს არ გაგრძელებულა. ბურთის თამაშის შემდეგ დალია ცივი წყალი, გაცივდა და 1506 წლის 25 სექტემბერს 28 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალების შემდეგ ხუანა საბოლოოდ შეიშალა ჭკუიდან და რეგენტობა მამამისის, ფერდინანდ არაგონელის ხელში გადავიდა. ფილიპეს მემკვიდრე გახდა მისი უფროსი შვილი კარლ .

ოჯახი
(1496) ხუანა (1479—1555), კასტილიისა და ლეონის მეფე (1504 წლიდან), მათ ჰყავდათ 6 შვილი:
პრაიმაზა

დნმ-პრაიმაზა — რნმ-პოლიმერაზა ფერმენტი, რომელიც მონაწილეობას იღებს დნმ-ის რეპლიკაციაში.

პრაიმაზა ასინთეზირებს რნმ-ის მოკლე ფერმენტს, რომელსაც პრაიმერი ეწოდება და რომელიც დნმ-ის ერთჯაჭვიანი მატრიცის კომპლემენტარულია. პრაიმაზა გადამწყვეტ როლს თამაშობს დნმ-ის რეპლიკაციაში, რადგან არ არის ცნობილი არც ერთი დნმ-პოლიმერაზა, რომელსაც დნმ-ის სინთეზის დაწყება შეუძლია პრაიმერის გარეშე.
ყილიჯი

ყილიჯი — ცალხელიანი, ცალლესული ხმლის სახეობა, რომელიც გამოიყენებოდა თურქების და მათთან კავშირში მყოფი ერების მიერ. ეს იარაღი განვითრდა თურქულ-მონღულური ხმლებიდან, რომლებიც გავრცელებული იყო თურქული ხალხების მიერ დაპყრობილ თუ მათი გავლენის ქვეშ მყოფ თითქმის ყველა ტერიტორიაზე.

თურქული ზმნის ფუძე „-“ ნიშნავს „მოკვლას“ ხოლო „-“ სუფიქსთან ერთად ქმნის სიტყვას „-“ (მოკვლის ინსტრუმენტი), რომელიც შემდგომ „“–ად გადაიქცა და ქართულ ენაში „ყილიჯის“ სახელით შემოვიდა.
პრაიმერი

პრაიმერი  — ნუკლეინის მჟავის (ოლიგონუკლეოტიდის) მოკლე ფრაგმენტი, რომელიც კომპლემენტარულია დნმ-ან რნმ-სამიზნისა და წარმოადგენს გამშვებს (სინთეზის დამწყებს) კომპლემენტარული ჯაჭვის სინთეზისა, რომელიც ხორციელდება დნმ-პოლიმერაზის (დნმ-ის რეპლიკაციისას) მეშვეობით. დამშვები ესაჭიროებათ დნმ-პოლიმერაზებს ახალი ჯაჭვის სინთეზის ინიციაციისთვის, პრაიმერის 3'-ბოლოდან (ჰიდროქსილის ჯგუფიდან). დნმ-პოლიმერაზა პრაიმერის 3'-ბოლოს თანმიმდევრობით უმატებს ნუკლეოტიდებს, რომლებიც მატრიცული ჯაჭვის კომპლემენტარულია. დნმ-ის რეპლიკაციის უმეტეს შემთხვევაში დნმ-ის სინთეზის პრაიმერს წარმოადგენს რნმ-ის მოკლე ფრაგმენტი. ამგვარი რიბონუკლეოტიდური პრაიმერი იქმნება ფერმენტ პრაიმაზას მიერ და საბოლოოდ ჩანაცვლდება დეზოქსირიბონუკლეოტიდური პოლიმერაზით, რომელიც ასრულებს რეპარაციის ფუნქციებს.
ფრა ანჯელიკო

ფრა ანჯელიკო ( ნამდვილი სახელი გვიდო დი პიეტრო; დ. 1395, ფიეზოლე — 18 თებერვალი, 1455, რომი) — რენესანსის ეპოქის იტალიელი მხატვარი, დომინიკელთა ორდენის წევრი ბერი. მან გამოიყენა მაზაჩოს მეთოდები რელიგიური ხელოვნების ტრადიციულ იდეათა გამოსახატავად. მის უმნიშვნელოვანეს ნამუშევრებშია დაახ. 1440 წელს ფლორენციაში, სან-მარკოს მონასტერში შესრულებული ფრესკები.