iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოტო შტიხი

ოტო ანტონ შტიხი (დ. 10 იანვარი, 1927 – გ. 13 სექტემბერი, 2012) — შვეიცარიელი პროფესორი და პოლიტიკოსი. 1984 წლიდან 1995 წლამდე შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი, 1988 და 1994 წლებში შვეიცარიის პრეზიდენტი.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ოტო ანტონ შტიხი შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში, ოტო და როზა შტიხების (ქალიშვილობის გვარით გუნცინგერი) ოჯახში დაიბადა. მამა მექანიკოსის საქმიანობას ეწეოდა. შტიხმა მოკრძალებული ბავშვობა დორნახში გაატარა, სადაც საშუალო და უმაღლეს სკოლებში სწავლობდა. პოლიტიკოსმა ბაზელის უნივერსიტეტში ეკონომიკის ფაკულტეტი დაამთავრა და შესაბამისი დიპლომი მოიპოვა. 1953 წელს ოტომ მასწავლებლის კვალიფიკაცია მიიღო, ხოლო 1955 წელს პოლიტიკურ მეცნიერებებში ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი დაიცვა.

ამის შემდგომ ოტო ბაზელის პროფესიულ სასწავლებელში გერმანულ ენას, ეკონომიკასა და პოლიტიკურ მეცნიერებებს ასწავლიდა.

პოლიტიკა
შტიხი 1983 წლის 7 დეკემბერს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს. პოლიტიკოსმა თანამდებობა 1995 წლის 31 ოქტომბერს დატოვა. ოტო სოციალ-დემოკრატიულ პარტიას განეკუთვნებოდა.

სამსახურებრივი მოღვაწეობის პერიოდში შტიხი ფინანსთა ფედერალურ დეპარტამენტს ხელმძღვანელობდა. პოლიტიკოსს კონფედერაციის პრეზიდენტის პოსტი ორჯერ, 1988 და 1994 წლებში ეკავა.

პირადი ცხოვრება
შტიხმა ცოლად გერტრუდ „ტრუდი“ შტამპფლი შეირთო. წყვილს ვაჟი და ქალიშვილი შეეძინა.

ოტო 2012 წლის 13 სექტემბერს, 85 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
აეროგადაღება

აეროგადაღება — გეომატიკური ან სხვა გამოსახულების მონაცემების შეგროვების მეთოდი თვითმფრინავების, ვერტმფრენების, უპილოტო საფრენი აპარატების, აეროსტატების ან სხვა საჰაერო მეთოდების გამოყენებით. დედამიწის ზედაპირის გადაღება ელექტრომაგნიტური სპექტრის სხვადასხვა ზონაში სხვადასხვა გადამღები სისტემის გამოყენებით.

შეგროვებული ტიპური მონაცემები მოიცავს აეროფოტოგრაფირებას, ლაზერის გამოყენებას, დისტანციურ ზონდირებას (ელექტრომაგნიტური სპექტრის სხვადასხვა ხილული და უხილავი ზოლების გამოყენებით, როგორიცაა ინფრაწითელი, გამა ან ულტრაიისფერი) და გეოფიზიკურ მონაცემებს (როგორიცაა აერომაგნიტური დაკვირვებები და გრავიტაციის გაზომვები).

საჰაერო დაკვირვება უნდა განვასხვავოთ თანამგზავრული გამოსახულების ტექნოლოგიებისგან მისი უკეთესი გარჩევადობის, ხარისხისა და ატმოსფერული პირობებისადმი მდგრადობის გამო, რამაც შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს და დაჩრდილოს თანამგზავრული დაკვირვება. დღეს, საჰაერო დაკვირვება ხშირად აღიარებულია, როგორც აეროფოტოგრამმეტრიის სინონიმი, ფოტოგრამმეტრიის ნაწილი, სადაც ფოტოაპარატი ჰაერშია. აეროფოტოსურათებზე გაზომვები ხორციელდება ფოტოგრამეტრიული ტექნოლოგიებითა და მეთოდებით.
აეროფოტოგადაღება

აეროფოტოგადაღება (აეროფოტოგრაფირება, საჰაერო ფოტოგრაფირება) — ადგილმდებარეობისა და ცალკეული ობიექტების ფოტოგრაფირება საფრენი აპარატებიდან.

შესრულების დროისა და ხერხის, აეროფოტოაპარატის ოპტიკური ღერძის მდებარეობის, ექსპონირების მეთოდის, ფოტომასალების მიხედვით განასხვავებენ: დღისა და ღამის, დაგეგმილ, პერსპექტიულ და პანორამულ, კადრის და ე. წ. ჭუჭრუტანის, შავ-თეთრ, ფერად და სპექტრზონალურ აეროფოტოგადაღებას. მიღებული მასალა გამოიყენება რუკების შესადგენად და გასაახლებლად, ადგილმდებარეობისა და ობიექტების შესასწავლად, მეცნიერული და ტექნიკური მიზნებისათვის, როგორც საჰაერო დაზვერვის ერთ-ერთი ხერხი. ასევე ჯარების საბრძოლო და სასწავლო-საბრძოლო მოქმედების კონტროლისათვის, ფოტოდოკუმენტების შედგენისთვის, ობიექტების, კოორდინატების განსაზღვრისთვის, მათი ტოპოგეოდეზიური მიბმისათვის და სხვა შემთხვევებში.
სარელსო ტრანსპორტი

სარელსო ტრანსპორტი — ტრანსპორტის სახეობა, რომლის დანიშნულებაა სპეციალური გზებით გადაადგილება მიმმართველი — რელსებით.

კლასიფიკაცია
განასხვავებენ სარელსო ტრანსპორტის საშუალებებს:
ჩვეულებრივი ტიპის, რომლებიც გადაადგილდებიან ჩვეულებრივი ნორმალური ლიანდაგის სიგანის ორრელსიანი რკინიგზით. მათ მიეკუთვნება თვითმოძრავი სარელსო ტრანსპორტის საშუალებები, ლოკომოტივები, ორთქლმავლები, თბომავლები, ელმავლები, აირტურბომავლები და თბოორთქლმავლები, ელექტრომატარებლები, ავტომოტრისები, დრეზინები, დიზელმატარებლები, ტრამვაიები და მეტროპოლიტენები; გამოსაბმელი სარელსო ტრანსპორტის საშუალებები: ვაგონები და ა.შ.;
ვიწროლიანდაგიანი — შემცირებული ლიანდაგის სიგანის დამხმარე ორრელსიან რკინიგზებზე სამუშაოდ;
უნივერსალური ან კომბინირებული (ლოკომობილები) — სამანევრო და(ან) სარემონტო სამუშაოებზე, როგორც რკინიგზის ლიანდაგებში, ასევე ურელსო გზებზეც;
მონორელსური რკინიგზა — სარელსო ტრანსპორტის საშუალება, მორგებული განსაკუთრებული კონსტრუქციის გზაზე გადასაადგილებლად ერთადერთი მიმმართველი რელსით.

ამას გარდა, სარელსო ტრანსპორტის საშუალებებს მიეკუთვნება მაღალსიჩქარიანი მიწისზედა ტრანსპორტი მაგნიტურ ბალიშზე და ზოგჯერ მაღალსიჩქარიანი მატარებლები საჰაერო ბალიშზე, რომლებიც განსხვავდებიან პრინციპულად სხვანაირი „ძრავი–გზა“ კონსტრუქციით.

ტრამვაი
ტრამვაი — ქუჩის და ნაწილობრივ ქუჩის სარელსო საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სახეობა მგზავრთა გადაყვანისათვის მოცემულ მარშრუტზე (ჩვეულებრივ ელექტროწევაზე), რომელიც უპირატესად ქალაქებში გამოიყენება. ტრამვაი საუკუნის დასაწყისში არსებულთაგან საქალაქო სამგზავრო საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ერთ-ერთი უძველესი სახეობაა
და გაჩნდა საუკუნის პირველ ნახევარში — თავდაპირველად ცხენის წევაზე. ელექტრული ტრამვაი გამოჩნდა საუკუნის ბოლოს — 1881 წელს გერმანიაში. აყვავების ხანის შემდეგ, დაიწყო ტრამვაის ძლიერების ვარდნა, მაგრამ უკვე 1970-იანი წლებიდან ხელახლა შეიმჩნევა ტრამვაის პოპულარობის მნიშვნელოვანი ზრდა, მათ შორის ასეთი სახის ტრანსპორტის მაღალი გადამყვანუნარიანობისა და ეკოლოგიურობის გამო.

მეტროპოლიტენი
მეტროპოლიტენი (მეტრო) — სიტყვა-სიტყვით „დედაქალაქის რკინიგზა“ — ტრადიციულ გაგებაში ქალაქის ქუჩისგარეთა რკინიგზა მასზე კურსირებული სამარშრუტო მატარებლებით მგზავრთა გადასაყვანად, ინჟინრულად გამოყოფილი ნებისმიერი სხვა ტრანსპორტისგან და საფეხმავლო მოძრაობისგან.
იოზეფ მარტინ კნიუზელი

იოზეფ მარტინ კნიუზელი (დ. 16 ნოემბერი, 1813 – გ. 14 იანვარი, 1889) — შვეიცარიელი იურისტი და პოლიტიკოსი „ლიბერალურ-რადიკალური პარტიიდან“ და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი, რომელსაც თავმჯდომარეობდა 1861 და 1866 წლებში. მანამდე იგი ასევე იყო ლუცერნის დიდი საბჭოს, აღმასრულებელი საბჭოსა და ეროვნული საბჭოს წევრი.

განათლება და ადრეული ცხოვრება
კნიუზელი დაიბადა 1813 წლის 16 ნოემბერს ლუცერნში, კათოლიკურ ოჯახში. მისი მშობლები იყვნენ მელქიორ იოზეფი და იოზეფა (ქალიშვილობის გვარით კუიტელი) კნიუზელები. ამის შემდეგ რამდენიმე თვე როომონსა და ლოზანაში გაატარა ფრანგული ენის ცოდნის გასაღრმავებლად. მის მიერ ჩატარებულ მნიშვნელოვან გამოძიებებს შორის იყო საქმე იაკობ რობერტ შტაიგერისა და მისი ამბოხებულების წინააღმდეგ, ასევე გამოძიება ფრანცისკანელთა მონასტრის სასულიერო პირთა წინააღმდეგ. თუმცა უარი თქვა გამხდარიყო კანტონთა საბჭოს წევრი. 1849 წელს იგი მხარს უჭერდა იაკობ რობერტ შტაიგერის გარშემო გაერთიანებული ამბოხებულების ამნისტიას. 1853 წელს იგი ჩართული იყო ბაზელისა და ლუცერნის დამაკავშირებელი რკინიგზის განვითარებაში სურზეს გავლით. კნიუზელიც იყო კანდიდატი, მაგრამ მან მხოლოდ 23 ხმა მიიღო. იგი შეშფოთებით ადევნებდა თვალს საფრანგეთისა და ავსტრიის იმპერიის მცდელობებს, აეშენებინათ რკინიგზა ბრენერის უღელტეხილზე ან მონ-სენისზე. კნიუზელი შიშობდა, რომ თუ ისინი წარმატებას შვეიცარიაზე ადრე მიაღწევდნენ, საერთაშორისო ტრაფიკი შვეიცარიას გვერდს აუვლიდა და ქვეყანა თავის ცენტრალურ პოზიციას დაკარგავდა. იგი მტკიცედ უჭერდა მხარს რკინიგზის გვირაბის მშენებლობას გოტჰარდის მასივზე, ნაცვლად ლუკმანიერის ვარიანტისა.

მას შემდეგ, რაც პაპმა პიუს -მ მკაცრად გააკრიტიკა ჟენევისა და ზოლოთურნის საეკლესიო კანონები, ფედერალურმა საბჭომ წაიყვანა შვეიცარიის ელჩი წმინდა საყდრიდან. კნიუზელმა, როგორც ფედერალური საბჭოს ერთადერთმა კათოლიკე წევრმა, მხარი არ დაუჭირა ამ ნაბიჯს, რამაც გარკვეული წინააღმდეგობა გამოიწვია მის მშობლიურ ლუცერნის კანტონში. როდესაც 1875 წელს დამადასტურებელი არჩევნები უნდა ჩატარებულიყო, იგი წარადგინეს კანდიდატად კონსერვატიულ ოლქში, სადაც მას შანსი არ ჰქონდა და დამარცხდა, რის შემდეგაც იგი თანამდებობიდან გადადგა.
ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1857)
იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი (1858)
ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1859-1860)
პოლიტიკური დეპარტამენტი (1861) შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობაზე
ფინანსთა დეპარტამენტი (1862-1863)
იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი (1864-1865)
პოლიტიკური დეპარტამენტი (1866) შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობაზე
იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი (1867-1873)
შინაგან საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი (1874-1875)
როგორც სამოქალაქო პირს (არასამხედროს), მას არ ჰქონდა უფლება ჩართულიყო სამხედრო დეპარტამენტის საქმიანობაში. იგი ორჯერ გახდა კონფედერაციის პრეზიდენტი, 1861 და 1866 წლებში. მომდევნო წელს ასოციაციამ ყოველწლიური კონგრესი სწორედ ლუცერნში გამართა. 1878 წელს იგი პოლიტიკას დაუბრუნდა, როდესაც ეროვნულ საბჭოში აირჩიეს, სადაც 1881 წლამდე დარჩა.

პირადი ცხოვრება
1847 წელს კნიუზელმა იქორწინა ბერნარდინ ბრუნერზეებიკონიდან.
ფრედერიკ ტიუდორი

ფრედერიკ ტიუდორი (დ. 4 სექტემბერი, 1783 – გ. 6 თებერვალი, 1864) — ამერიკელი ბიზნესმენი და ვაჭარი, რომელმაც საუკუნის დასაწყისში საფუძველი ჩაუყარა საერთაშორისო ყინულის ვაჭრობას. მან, მრავალი წინააღმდეგობის მიუხედავად, დააფუძნა „ტიუდორის ყინულის კომპანია“ და ახალი ინგლისის გაყინული ტბებიდან ყინული კარიბის ზღვის აუზში, ევროპასა და აზიაში (ინდოეთი, ჰონგ-კონგი) გაიტანა, რითაც რევოლუცია მოახდინა საკვების შენახვაში. უწოდებდნენ "ყინულის მეფეს".
გემატრია

გემატრია (, გავრცელებული არასწორი ფორმა ასევე ჰემატრია) — ფსევდოსამეცნიერო, ნუმერლოგიაში არსებული მიდგომა, როდესაც კონკრეტულ სახელს, სიტყვასა თუ ფრაზას ენიჭება რიცხვითი მნიშვნელობის გარკვეული პრინციპით. როგორც წესი, გემატრიული დათვლისას, ანბანის ასოებს აქვთ მინიჭებული სტანდარტული რიცხვითი მნიშვნელობები, მაგრამ შიფრის გამოყენების შემთხვევაში სიტყვას შეუძლია რამდენიმე მნიშვნელობის მიღება. განსაკუთრებით ხშირად გამოიყენება კაბალაში ებრაულ და არამეულ ენებზე დაწერილი ტექსტებისთვის.
ლისარდო მონტერო ფლორესი

ხუან ლისარდო მონტერო ფლორესი (დ. 27 მაისი, 1832 – გ. 2 თებერვალი, 1905) — პერუს სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც 1881 წლიდან 1883 წლამდე პერუს დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა, მან ამ თანამდებობაზე ჩაანაცვლა პრეზიდენტი ფრანსისკო გარსია კალდერონი ჩილეს მიერ პერუს ოკუპაციის დროს, რომელიც წყნარი ოკეანის მეორე ომის შედეგად განხორციელდა. ის ასევე, 1879 წელს, მცირე ხნით ლიმას მერი იყო. მონტერო მიგელ გრაუს, მანუელ ფერეიროსისა და აუროლიო გარსია ი გარსიას მეგობარი და თანამებრძოლი იყო, ისინი ცნობილნი იყვნენ როგორც „პერუს საზღვაო ძალების ოთხი ტუზი“.

ბიოგრაფია
ლისარდო მონტერო 1850-იანი წლების ათწლეულში პერუს სამხედრო-საზღვაო ძალებს შეუერთდა. შვიდი წლის შემდეგ, ფრეგატ „აპურიმაკზე“ მყოფმა, მან მხარი დაუჭირა მანუელ იგნასიო დე ვივანკოს სახელმწიფო გადატრიალებას. 1858-1862 წლებში მან ესპანეთში იმოგზაურა.

1865 წელს მან მხარი დაუჭირა გენერალ მარიანო იგნასიო პრადოს გენერალ ხუან ანტონიო პესეტის წინააღმდეგ განხორციელებულ სახელმწიფო გადატრიალებაში. შემდეგ ის დააწინაურეს კორვეტის კაპიტნის წოდებით და 1866 წელს ესპანეთთან კონფლიქტის დროს პერუს რაზმს მეთაურობდა.

1871 წელს მონტერო „ცივილისტას“ პარტიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი იყო. ის მშობლიური პიურას სენატორად აირჩიეს და ხუთი წლის შემდეგ ადმირალის წოდება მიენიჭა.
პრადოს მიერ ომის გამოცხადების შემდეგ, მონტერო ფლორესი პერუს სამხრეთ პროვინციების სამხედრო და პოლიტიკურ მეთაურად დაინიშნა.

საზღვაო კამპანიაში ხანმოკლე მარცხის შემდეგ, ის ლიმაში გაემგზავრა, სადაც ნიკოლას დე პიეროლას ძალებს შეუერთდა. ის იბრძოდა წყნარი ოკეანის მეორე ომში, 1881 წლის იანვარში, სან-ხუანისა და მირაფლორეს ბრძოლებში. ლიმას ოკუპაციის შემდეგ იგი გაემგზავრა უარასში, სადაც ჩრდილოეთ პროვინციების სამხედრო და პოლიტიკური ხელმძღვანელი გახდა. 1881 წელს იგი ფრანსისკო გარსია კალდერონის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს.

გარსია კალდერონის დეპორტაციის შემდეგ, მონტერო დროებით პრეზიდენტად დაინიშნა და ჩილეს მთავრობასთან სამშვიდობო მოლაპარაკებები დაიწყო. ჩილესთვის ნებისმიერი ტერიტორიის დათმობაზე უარის თქმამ აიძულა, პერუს კონგრესი დროებით არეკიპაში გადაეტანა. მონტერომ ქვეყანა 1883 წელს ანკონის ხელშეკრულების შემდეგ დატოვა. 1890 წელს, პერუში დაბრუნების შემდეგ, იგი კვლავ დაინიშნა მშობლიური პიურას სენატორად.
ნეიროკუტანური მელანოზი

ნეიროკუტანური მელანოზი — ნერვული სისტემისა და კანის თანდაყოლილი დაავადება, რა დროსაც აღინიშნება მელანოციტური ლაქები კანზე და ნერვული სისტემის სხვადასხვა სტრუქტურის სიმსივნეები (ასევე მელანოციტური). გამომწვევ მიზეზად მიიჩნევა მელანობლასტების (მელანოციტების წინამორბედი უჯრედები) განვითარების დარღვევები და გენის მუტაცია. ცნს-ში პათოლოგიური წარმონაქმნები შესაძლოა შეგვხვდეს მენინგეალურ გარსში, ამიგდალაში, ხიდში, მოგრძო ტვინში, თალამუსში, შუბლის წილის ქვედა მიდამოში, ნათხემსა და ზურგის ტვინში. აღნიშნული წარმონაქმნები მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულების 1 რეჟიმზე ხასიათდება ჰიპერინტენსიური (ნათელი) შეფერილობით მელანინის შემცველობის გამო. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მელანოციტურ ლაქებს/ხალებს კანზე (პაციენტთა 2/3-ს აღენიშნება უზარმაზარი თანდაყოლილი ლაქა ზურგზე), ჰიდროცეფალიის სიმპტომებსა (თავის ტკივილი, გულყრა, გულისრევა, ღებინება, ცნობიერების დათრგუნვა) და ნეიროფსიქიატრიულ დარღვევებს. პაციენტთა უმეტესობაში დაავადება უსიმპტომოდ მიმდინარეობს და ასეთ შემთხვევაში პროგნოზი კეთილსაიმედოა, თუმცა, სიმპტომურ პირებში სიცოცხლის ხანგრძლივობა რამდენიმე წელს შეადგენს.
ფლავიო კოტი

ფლავიო კოტი (დ. 18 ოქტომბერი, 1939 – გ. 16 დეკემბერი, 2020) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, 1986 წლიდან 1999 წლამდე ფედერალური საბჭოს წევრი. ტიჩინოს კანტონიდან „ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტიის“ წევრი. 1990-იან წლებში ფლავიო კოტი შვეიცარიის მთავრობის იმ მცდელობებს ხელმძღვანელობდა, რომლებიც ევროკავშირში ქვეყნის პოლიტიკურ ინტეგრაციას ისახავდა მიზნად, თუმცა აღნიშნული მცდელობები წარუმატებლად დასრულდა. 1991 და 1998 წლებში ფლავიო კოტი კონფედერაციის პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა, სხვადასხვა დროს კი შინაგან საქმეთა და საგარეო საქმეთა დეპარტამენტებს ედგა სათავეში.

ადრეული ცხოვრება და პოლიტიკური კარიერა
ფლავიო კოტი მურალტოში დაიბადა. ფრიბურში სამართლის შესწავლის შემდეგ, ფლავიო კოტი საადვოკატო საქმიანობას ლოკარნოში ეწეოდა და პოლიტიკურ კარიერას მშობლიურ ტიჩინოში აგრძელებდა.

1962 წელს ფლავიო კოტი ახლად დაარსებულ „ტიჩინოს დემოკრატიულ სახალხო პარტიას“ ჩაუდგა სათავეში. 1981 წელს კოტი კანტონალური ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის პრეზიდენტად აირჩიეს, ხოლო 1981 წლიდან 1984 წლამდე ფლავიო ეროვნული პარტიის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა.

ფედერალური საბჭო
ფლავიო კოტი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1986 წლის 10 დეკემბერს ალფონს ეგლის ნაცვლად აირჩიეს, ხოლო აღნიშნული პოსტიდან კოტი 1999 წლის 30 აპრილს გადადგა.

ფლავიო კოტის პოლიტიკური ფილოსოფია ოპტიმისტურ გლობალიზმს ეფუძნებოდა. კოტის მოსწონდა, როდესაც ხედავდნენ როგორც ვიზიონერსა და განათლებულ ადამიანს . კოტი ხელმძღვანელობდა მოლაპარაკებებს შვეიცარიისა და შვეიცარიული ბანკების წინააღმდეგ ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა პრეტენზიების მოსაგვარებლად.
ალენ პოერი

ალენ ემილ ლუი მარი პოერი (ფრანგ. ; 17 აპრილი 1909 – 9 დეკემბერი 1996) — ფრანგი პოლიტიკოსი, სენატის პრეზიდენტი 1968 წლიდან 1992 წლამდე. ამ თანამდებობის საფუძველზე ორჯერ შეასრულა საფრანგეთის პრეზიდენტის მოვალეობა — 1969 და 1974 წლებში, შარლ დე გოლის გადადგომისა და ჟორჟ პომპიდუს გარდაცვალების შემდეგ. პოერი აფილირებული სახალხო რესპუბლიკურ მოძრაობასთან 1966 წლამდე, შემდეგ დემოკრატიულ ცენტრთან და სოციალ-დემოკრატების ცენტრთან , რომელსაც შეუერთდა 1976 წელს.
პარიზის სამხრეთით მდებარე აბლონ-სიურ-სენის მკვიდრი, პოერი სენატის მრავალწლიანი წევრი (1946–1948; 1952–1995), სადაც თავდაპირველად წარმოადგენდა სენ-ე-უაზს 1968 წლამდე, შემდეგ კი ვალ-დე-მარნს. ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტი 1966 წლიდან 1969 წლამდე. როგორც სენატის უხანგრძლივესი ვადით პრეზიდენტი და მეხუთე რესპუბლიკის ერთადერთი არაარჩეული პრეზიდენტი, პოერი მე-20 საუკუნის ფრანგული პოლიტიკის გავლენიანი ფიგურა. კანდიდატი 1969 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, მეორე ტურში დამარცხდა პომპიდუსგან.
გარდაიცვალა 87 წლის ასაკში 1996 წელს, სენატიდან გადადგომიდან ერთი წლის შემდეგ.
ადრეული კარიერა
დაბადება აბლონ-სიურ-სენში, დღევანდელ ვალ-დე-მარნში, ბრეტანიიდან წარმოშობილ ოჯახში.
დამთავრება ლიცეუმ ლუი-ლე-გრანი და ლიცეუმ სენ-ლუი პარიზში, შემდეგ სამართლის შესწავლა. 19 აგვისტო 1938 წელს ქორწინება ენრიეტა ტუგლერზე (1907–2004) ლა ბოლ-ესკუბლაკში, ორი ქალიშვილი: მარი-აგნეს (დაბადებული 1940) და მარი-ტერეზ (1944–2002). პოერის ხელახალი არჩევა სენატში 1952 წელს,
სენატის პრეზიდენტი
პოერის მოღვაწეობა პრემიერ-მინისტრ მორის კუვ დე მიურვილის გოლისტური მთავრობის დროს, წინათ შარლ დე გოლის ერთ-ერთი ყველაზე შესამჩნევი პოლიტიკური ოპონენტი და მთავარი როლი წარმატებულ "არა" კამპანიაში მისი პრეზიდენტობის ბოლო რეფერენდუმში.
ხელახალი მოვალეობის შესრულება სახელმწიფოს მეთაურად 1974 წელს პომპიდუს თანამდებობაზე გარდაცვალების შემდეგ. ამჯერად თუმცა არ გამოვიდა საკუთარი ვადისთვის და გადადგა ვალერი ჟისკარ დ'ესტენის არჩევის შემდეგ ფრანსუა მიტერანის წინააღმდეგ.
პოლიტიკური კარიერა
ფრანგული რესპუბლიკის დროებითი პრეზიდენტი: 28 აპრილი – 20 ივნისი 1969, 2 აპრილი – 27 მაისი 1974
სამთავრობო ფუნქციები
სახელმწიფო მდივანი ბიუჯეტში: 5 სექტემბერი – 20 ნოემბერი 1948
სახელმწიფო მდივანი საზღვაო ფლოტში: 11 ნოემბერი 1957 – 14 მაისი 1958
საარჩევნო მანდატები
ევროპის პარლამენტი
ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტი: 1966–1969
სენატი
სენატორი სენ-ე-უაზისა და ვალ-დე-მარნისთვის: 1946–1948, 1952–1995
საფრანგეთის სენატის პრეზიდენტი: 1968–1992
ადგილობრივი
აბლონ-სიურ-სენის მერი: 1945–1983
კლეებლაცშედელი

კლეებლაცშედელი (ასევე ცნობილი, როგორ კლოვერლიფის ქალას სინდრომი ან სამყურასებრი ქალას სინდრომი) — თავის ქალასა და თავის ტვინის თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია, რა დროსაც თავს აქვს 3-წილოვანი ფორმა, გამომდინარე ნაყოფის ქალას ნაკერების (საგიტალური, კორონალური და ლამბდისებრი) ნაადრევი დახურვიდან. შესაბამისად, ეს დაავადება არის კრანიოსინოსტოზის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე ფორმა, რის გამოც თავის ტვინი განიცდის სტრუქტურულ ცვლილებებს და ვითარდება ჰიდროცეფალია და გონებრივი ჩამორჩენა. გარდა ამისა, აღინიშნება თვალბუდის, წიაღების, ზედა ყბისა და ქალას უკანა ფოსოს ანომალიები.
სირინგომიელია

სირინგომიელია — ნერვული სისტემის დაავადება, რა დროსაც აღინიშნება კისტური წარმონაქმნი ან ღრუ ზურგის ტვინში. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალიები, ტრავმა, მენინგიტი, სისხლჩაქცევა, იშემია, სიმსივნე ან სხვა. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია ღრუს/კისტას მდებარეობაზე, რის მიხედვითაც შესაძლოა აღინიშნოს კუნთების სისუსტე, მგრძნობელობის დაქვეითება, დაბუჟების შეგრძნება ან/და აუტონომიური ნერვული სისტემის დარღვევები. დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება რადიოლოგიური კვლევები (ძირითადად, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება).
ევრიტიონი

ევრიტიონი — ბერძნულ მითოლოგიაში, განთქმული კენტავრი, რომელსაც ღვინომ ჭკუა აურია და პეირითოოსის ქორწილში ყოველგვარ უწესობას სჩადიოდა, მერე პატარძალს ჩაავლო ხელი და დაითრია. აღშფოთებულმა თეზევსმა დაატოვებინა, თუნგით გაუტეხა თავი, ლაპითებმა გაიყვანეს, ცხვირი და ყურები მოაჭრეს. შემდეგ იმ კენტავრებს შორის ვხედავთ, გამოქვაბულში რომ დაესხნენ თავს კეთილ კენტავრს ფოლოსს, რომელმაც ერიმანთოსის ტახის შესაპყრობად მიმავალ ჰერაკლეს დიონისეს ნაჩუქარი ღვინის კასრი გაუხსნა. ჰერაკლე დაედევნა, გაფანტა ძლეული კენტავრები და ქირონის სახლამდე სდია. ბოლოს ევრიტიონი ისევ ჰერაკლემ მოკლა ქ. ოლენოსში, სადაც იმ დროს ჩავიდა, როცა მეფე დექსამენეს ევრიტიონი ძალით ართმევდა ასულს მნესიმაქეს. მეფემ ჰერაკლეს სთხოვა დახმარება და გმირმა ორთაბრძოლაში განგმირა კენტავრი. დიოდორეს ცნობით, ევრიტიონი ქალს ნამუსის ახდას უპირებდა.
ელფეგო ერნან მონსონ აგირე

ელფეგო ერნან მონსონ აგირე (დ. 5 მაისი, 1912 — გ. 6 ივნისი, 1981) — გვატემალელი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც იყო გვატემალის პრეზიდენტი და სამხედრო ხუნტის ლიდერი 1954 წლის 29 ივნისიდან 8 ივლისამდე, 1954 წლის სახელმწიფო გადატრიალების დროს.

ადრეული კარიერა
მონსონი იყო გვატემალის შეიარაღებული ძალების ოფიცერი და საბოლოოდ მიაღწია პოლკოვნიკის წოდებას. ხოლო აშშ-ის სამთავრობო მემორანდუმი 1954 წლის 14 იანვარს მას მოიხსენიებდა, როგორც „მინისტრს პორტფელის გარეშე“. მონსონი აცხადებდა, რომ თავად არმია ანტიკომუნისტური იყო, მაგრამ საჭირო იყო პირობების გაუარესება, სანამ არმია რაიმე ზომებს მიიღებდა. თუმცა, იგი ვარაუდობდა, რომ რამდენიმე თვეში არმია მზად იქნებოდა არბენსი გადადგომაზე ეიძულებინა და იმედოვნებდა, რომ სხვა ქვეყნები გვატემალაზე ძლიერ ეკონომიკურ ზეწოლას მოახდენდნენ.

პრეზიდენტობის დაკავება
1954 წლის 27 ივნისს არბენსი გადადგა აშშ-ის მიერ ორგანიზებული გადატრიალების შედეგად. იგი პრეზიდენტის თანამდებობაზე კარლოს ენრიკე დიასმა შეცვალა სამხედრო ხუნტის სათავეში, 29 ივნისს დიასი აიძულეს გადამდგარიყო და ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო ახალმა სამკაციანმა ხუნტამ მონსონის ხელმძღვანელობით. აშშ-ის დიპლომატმა ჯონ პერიფოიმ, რომელმაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა გადატრიალებაში, სამხედრო ხუნტის სამივე წევრი იქ დაიბარა. დიასმა გამოაცხადა გადადგომის შესახებ პერიფოისთან და სანჩესთან შეხვედრის შემდეგ, რის შემდეგაც მონსონი შევიდა და გამოაცხადა ახალი ხუნტის ჩამოყალიბება.

მოლაპარაკებები ელ სალვადორში
მონსონი იყო მტკიცე ანტიკომუნისტი და არაერთხელ უსაუბრია აშშ-ისადმი თავისი ერთგულების შესახებ. მიუხედავად ამისა, იგი თავდაპირველად არ იყო მზად ძალაუფლება გადაეცა კარლოს კასტილიო არმასისთვის, რომელიც აშშ-ის მიერ მხარდაჭერილი ამბოხებულების ლიდერი იყო. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა დაარწმუნა ელ სალვადორის დიქტატორი, ოსკარ ოსორიო, რომ მონსონი, კასტილიო არმასი და სხვა გავლენიანი პირები სამშვიდობო მოლაპარაკებებზე სან სალვადორში მიეწვია. 30 ივნისს მონსონი და კასტილიო არმასი სალვადორის დედაქალაქში ჩავიდნენ. პოლკოვნიკებმა კრუს სალასარმა და დუბუამ, რომლებიც ხუნტაში მონსონის მხარდამჭერებად ითვლებოდნენ, მონსონისგან მალულად დადეს შეთანხმება კასტილიო არმასთან და 7 ივლისს გადადგნენ. შედეგად, მონსონი ხუნტაში უმცირესობაში დარჩა და 1 სექტემბერს ისიც გადადგა. ამან საშუალება მისცა კასტილიო არმასს ერთხმად აერჩიათ ხუნტის პრეზიდენტად. თანამშრომლობისთვის სალასარსა და დუბუას 100,000-100,000 აშშ დოლარი გადაუხადეს. 13 ივლისს ახალი მთავრობა აშშ-მა აღიარა. 1954 წლის ოქტომბრის დასაწყისში მოეწყო არჩევნები, სადაც ყველა პოლიტიკურ პარტიას აეკრძალა მონაწილეობა. ერთადერთი კანდიდატი იყო კარლოს კასტილიო არმასი, რომელმაც ხმების 99% მიიღო. მონსონი კასტილიო არმასის ადმინის ტრაციის ნაწილად დარჩა.

გარდაცვალება
1981 წლის 6 ივნისს ელფეგო ერნან მონსონ აგირე გარდაიცვალა გვატემალაში; იგი 69 წლის იყო.
ნესოსი (კენტავრი)

ნესოსი — ბერძნულ მითოლოგიაში, ავი კენტავრი, იქსიონის და ნეფელეს (ღრუბლის) შვილი. ცნობილია ჰერაკლეს ციკლთან დაკავშირებით. პირველად გადარჩა, ფოლოსის მღვიმეში გამართულ ბრძოლაში. მერე მდინარე ევენოსზე გადაჰყავდა მგზავრები და გასამრჯელოს იღებდა. კალიდონიდან ტრაქინაში მიმავალ ჰერაკლესაც შესთავაზა სამსახური, როცა ზევსის შვილს მდინარის ღმერთ აქელოოსთან ორთაბრძოლაში მოპოვებული პატარძალი დეიანეირა, ეტოლიის მეფის ოინევსის ასული, მორიგი ქორწილის შემდეგ შინ მიჰყავდა. ჰერაკლე ფეხით გავიდა, დენიანეირა კი ნესოსმა შეისვა ზურგზე და მდინარეში შესულმა ქალის გატაცება მოიწადინა. ფეხმარდ კენტავრს ჰერაკლემ ჰიდრის სისხლში ამოვლებული ისარი დაადევნა. სასიკვდილოდ დაჭრილმა ნესოსმა დეიანეირას სისხლის და თესლის სამსალა და მზაკვრული რჩევა მისცა: ჩემი სისხლი შეინახე და როცა ქმარმა გიღალატოს, ამით დანამული სამოსი ჩააცვიო. მრავალი წლის შემდეგ, როცა ჰერაკლემ მეფე ევრიტოსი და მისი შვილები დახოცა, გამარჯვებულ გმირს შინ დაბრუნება შეაგვიანდა. მხოლოდ ტყვე მეფის ასული იოლე გამოგზავნა, დეიანეირამ ეჭვი აიღო და ქმრის სიყვარულის შენარჩუნების მიზნით ნესოსის სისხლით დანამული ქიტონი გაუგზავნა. ჰიდრის შხამმა გმირი ისე გაამწარა, რომ კოცონზე ცოცხლად დაწვა ამჯობინა.

ზოგი ვერსიით, ნესოსი ავხორცული ჟინით ატანილი უახლოვდებოდა პატარძალს და გაშმაგებულმა ჰერაკლემ კომბლით მოკლა, მაგრამ მაშინ გაუგებარი რჩება, როგორ მოელაპარაკა მომაკვდავი კენტავრი დეიანეირას ჰერაკლეს დასწრებით. მრავალ სურათზე გმირი ნესოსს ზურგზე აზის ან პირისპირ შებმია და მახვილით კლავს.

ხელოვნებაში ნესოსის ასახვის არაერთი ნიმუშია სხვაგანაც. ნეაპოლის მუზეუმში ნესოსი ჰერაკლეს წინ დაჩოქილა, ესაა პომპეიის კედლის მხატვრობის ნიმუში.

ისრით მოკვლის ვერსია უფრო გვიანდელია, უფრო ბუნებრივიც (სოფოკლე, ტრაქინელი ქალები; ოვიდ, სენეკა, დიოდორე). ეს სცენა ასახულია რომის და მადრიდის მოზაიკაზე. შემონახულია დეიანეირას პლასტიკური სახეც (ჯიოვანი და ბოლონია), ფერწერული სახეები (გვიდო რენი, პოლაიოლი, რუბენსი, ალდეგრევერი; შპრინგერი).
ხოსე მიგელ რამონ იდიგორას ფუენტესი

ხოსე მიგელ რამონ იდიგორას ფუენტესი (დ. 17 ოქტომბერი, 1895 — გ. 27 ოქტომბერი, 1982) — გვატემალელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც იყო გვატემალის 32-ე პრეზიდენტ 1958 წლიდან 1963 წლის მარტამდე. იგი ასევე იყო ხაკობო არბენსის მთავარი მეტოქე 1950 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. მანამდე იდიგორასი მსახურობდა სან-მარკოსის პროვინციის გუბერნატორად. ზრდასრულ ასაკში მას დიდი სიყვარული შემოჰრჩა ყავის მიმართ; იგი ამბობდა, რომ დღეში 10 ფინჯან ყავას სვამდა და მას „პატრიოტულ მანკიერებას“ უწოდებდა, რითაც ხაზს უსვამდა გვატემალის მიერ ყავის წარმოების მაღალ მაჩვენებელს. მას შემდეგ, რაც ოქტომბრის რევოლუციის შედეგად უბიკო დაამხეს, იდიგორასი დიპლომატიურ გადასახლებაში ჯერ ვაშინგტონში, შემდეგ კი ლონდონში გაგზავნეს.

იგი გვატემალაში 1950 წელს დაბრუნდა. მემარცხენე ამბოხების დაწყებამ გამოიწვია ის, რომ არმიის სხვა ფიგურებმა იდიგორასი „კომუნიზმის მიმართ რბილ დამოკიდებულებაში“ დაადანაშაულეს. პრეზიდენტობის დროს იდიგორასმა ნება დართო -ს, გვატემალაში მოემზადებინა კუბელი დევნილების ძალები, რომლებიც გამოიყენეს 1961 წელს ღორების ყურის წარუმატებელი ინტერვენციის დროს.

გვიანდელი წლები
ცხოვრების გვიან პერიოდში იდიგორასი მწარედ განიცდიდა ღორების ყურის ინტერვენციის წარუმატებლობას. 1974 წელს, ელ სალვადორში ემიგრაციაში ყოფნისას, მან განაცხადა, რომ იგი ამ წარუმატებლობისთვის განტევების ვაცად აქციეს და რომ აშშ იყო პასუხისმგებელი მისი ხელისუფლების დამხობაზე.

იდიგორასი გარდაიცვალა ტვინში სისხლის ჩაქცევით 1982 წლის ოქტომბერში, გვატემალა სიტის სამხედრო ჰოსპიტალში, 87 წლის ასაკში. მას დარჩა მეუღლე და ორი შვილი.