ხოსე ბერნარდო ესკობარი

ხოსე ბერნარდო ესკობარი (დ. 20 ოქტომბერი, 1797 — გ. 20 მარტი, 1849) — ახალესპანელი იურისტი, რომელიც 1848 წელს ეროვნული საკანონმდებლო ასამბლეის მიერ დროებით დაინიშნა გვატემალის პრეზიდენტად მას შემდეგ, რაც გადადგა დროებითი პრეზიდენტი ხუან ანტონიო მარტინესი.

ბიოგრაფია
ესკობარი დაიბადა ხოკოტანში, მაშინდელ ჩიკიმულას კორეხიმიენტოში (გვატემალის გენერალ-კაპიტანია), 1797 წლის 20 ოქტომბერს. მომდევნო დღეს იგი მონათლა პრესვიტერმა მანუელ ხოსე ესკობარმა (რომელმაც, ნათლობის მოწმობის თანახმად, იგი შვილად აღიარა, მისცა თავისი სახელი და გვარი და გამოაცხადა ესპანელად). ნუევა-გვატემალაში გადასვლის შემდეგ, იგი იყო „კაროლინგიის“ (სან-კარლოსის უნივერსიტეტი) წარჩინებული სტუდენტი, რომლის მთავარ დარბაზშიც მიიღო სამართლის ლიცენციატის ხარისხი.

1828 წლის 11 ნოემბერს გვატემალის საკათედრო ტაძარში მან ცოლად შეირთო მარია ტერესა ესკოლასტიკა დე ხესუს მარკეს დე ლეონ ი დელ როსალი, რომელიც დაიბადა სან-მარტინ-ხილოტეპეკეში 1799 წლის 9 თებერვალს. მათ ეყოლათ 7 შვილი: ხოსე ბერნარდო, მარია ტერესა, მანუელ ხოსე, რაფაელ მარია, მარია ფელიპა მაგდალენა, ხოსე მარია, მაქსიმინო ესკობარი მარკესი.

პოლიტიკური კარიერა
ნიჭმა და პატრიოტიზმმა იგი საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ჩართო: 1825-1829 წლებში ეკავა გვატემალის სახელმწიფოს წარმომადგენლობითი საბჭოს მდივნის თანამდებობა. იურისტის პროფესიის გამო დიდი ხნის განმავლობაში მსახურობდა სასამართლო ხელისუფლებაში; 1831 წელს იყო გვატემალის სახელმწიფოს უზენაესი სასამართლოს მაგისტრატი, ხოლო იმავე წლის 7 დეკემბერს დაინიშნა ლოს-ალტოსის დივიზიის სამხედრო აუდიტორად.

ესკობარი იყო ჩიკიმულას დეპუტატი 1823 წლის სახელმწიფოს დამფუძნებელ ასამბლეაში 1824 წლის 25 მარტამდე, როდესაც გადადგა. 1839 წელს იყო სახელმწიფოს საკანონმდებლო ასამბლეის დეპუტატი, თანამდებობა, რომელზეც ასევე უარი თქვა მე-10 დეკრეტის საფუძველზე; პალატამ მისი მიზეზები 8 ივნისს მიიღო და ბრძანა ახალი არჩევნების ჩატარება კეცალტეპეკესა და ესკიპულასის ოლქებისთვის. 1845 წლის 17 მარტს აირჩიეს ჩიმალტენანგოს წარმომადგენლად სახელმწიფოს საკონსტიტუციო საბჭოში, თუმცა ეს მოვალეობა არ შეუსრულებია, რადგან 8 აპრილს, უფლებამოსილების დაწყებამდე, გადადგა. ესკობარი მუდამ ლიბერალური პარტიის მომხრე იყო, თუმცა გამოირჩეოდა ზომიერებით და სამშობლოს ინტერესებს ყოველთვის პარტიულ ინტერესებზე მაღლა აყენებდა. სწორედ ამის გამო ამბობდა ხშირად უარს წარმომადგენლობით თანამდებობებზე. 1845 წელს, გადადგომის საბუთში მან აღნიშნა:

„...სახელმწიფო მოღვაწეს არ უნდა ჰქონდეს პირადი ინტერესები, გარდა საზოგადოებრივი კეთილდღეობისა...“

ხელისუფლებაში მოვიდა ლეიტენანტ-გენერალი რაფაელ კარერა, რომელმაც 1847 წლის 21 მარტს გამოსცა დეკრეტი გვატემალის რესპუბლიკის შექმნის შესახებ. ესკობარი, რომელიც პატრიოტული გრძნობით მიესალმა „ხალხთა სათაყვანებელი წინამძღოლის“ ზომებს, დაბრუნდა ასამბლეაში და 1848 წლის 14 სექტემბერს ხელი მოაწერა დეკრეტს, რომელიც კარერას ნების რატიფიცირებით აცხადებდა, რომ „გვატემალა არის სუვერენული ერი, თავისუფალი და დამოუკიდებელი რესპუბლიკა“.

დროებითი პრეზიდენტობა
დეკრეტის ხელმოწერიდან რამდენიმე დღეში ანტიგუა-გვატემალაში დაიწყო გენერალ ვისენტე კრუსის შეიარაღებული აჯანყება; თავის მხრივ, კარერა ნებაყოფლობით ემიგრაციაში იმყოფებოდა მექსიკაში, ხოლო გენერალი მარიანო პარედესი ლოს-ალტოსში აჯანყებებს ახშობდა. დედაქალაქი მიტოვებული აღმოჩნდა, რადგან იმ მომენტისათვის ყველაზე კვალიფიციურ სამხედრო მეთაურებს მისი დაცვა არ შეეძლოთ. კრუსმა დატოვა ანტიგუა და შემოვლითი გზით ვილა-ნუევაში ჩავიდა. ასეთ ვითარებაში მთავრობამ მოიწვია ასამბლეა, რომელიც 27 ნოემბერს შეიკრიბა. პრეზიდენტმა ხუან ანტონიო მარტინესმა გადადგომის შესახებ განაცხადა, რაც მიღეს, და იმავე აქტით პრეზიდენტად დაინიშნა ლიბერალი ხოსე ბერნარდო ესკობარი განათლებული პიროვნება, რომელზეც ამბობდნენ, რომ „არავის ხელში სათამაშო არ იქნებოდა“.

ესკობარმა პრეზიდენტობა ყველაზე რთულ დროს მიიღო: კრუსი წინ მიიწევდა და პირველ დეკემბერს, სან-ხოსე-პინულადან, მთავრობას ნოტა გაუგზავნა ქალაქის ჩაბარების მოთხოვნით; იგი პირობას დებდა, რომ დაინდობდა ყველას სიცოცხლესა და ქონებას, გარდა მოლინების, არივილიაგების, ვიდაურეს, მანუელ დარდონის, ექს-პრეზიდენტ ხუან ანტონიო მარტინესის, სეპედაებისა და ხოსე ფრანსისკო ბარუნდიასი. კრიტიკული სიტუაციის მიუხედავად, ესკობარმა ენერგიულად და პატრიოტულად უარყო ეს ბარბაროსული მოთხოვნა, რის გამოც საომარი მოქმედებები გაგრძელდა. ქალაქი სულ უფრო მეტი საფრთხის ქვეშ იყო, რადგან პალენსიაში უკვე იმყოფებოდა გენერალი სერაპიო კრუსი (ვისენტე კრუსის ძმა), რომელმაც 12 დეკემბერს მოთხოვნა გაიმეორა. ესკობარმა, რომელსაც არც ფული ჰქონდა და არც ჯარი, მოლაპარაკებების გზა აირჩია. მან რამდენიმე დელეგაცია გაგზავნა, რომელთაგან ერთ-ერთში თავად გვატემალის არქიეპისკოპოსი, ფრანსისკო დე პაულა გარსია პელაესი შედიოდა. ბოლოს კრუსი დათანხმდა დიალოგს, თუმცა მის მიერ შემოთავაზებული ერთ-ერთი პუნქტი ლიბერალურ ღალატს შეიცავდა:

„...ლოს-ალტოსის შტატი უნდა აღდგეს თავის ყოფილ საზღვრებში...“

პატრიოტული მოტივით, ესკობარმა უარყო ლოს-ალტოსთან დაკავშირებული წინადადება გვატემალის ტერიტორიული მთლიანობის სასარგებლოდ. როგორც ჩანს, აჯანყებულ კრუსებთან შეთანხმების გზა არ არსებობდა. მოლაპარაკებების ჩაშლის შემდეგ ესკობარმა პოლიტიკური გამოსავალი ეძება: ბასილიო პორასი სამხედრო სამინისტროდან საგარეო საქმეთა სამინისტროში გადაიყვანა, ხოლო სამხედრო პორტფელი გადასცა საინჟინრო ჯარების ლეიტენანტ-პოლკოვნიკ მანუელ ხოსე ნარსისო დე ხონამა ი ბელსოლარს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს უკანასკნელი 1829 წლიდან ჩამოშორებული იყო საზოგადოებრივ ცხოვრებას, იგი სარგებლობდა ლიბერალების სიმპათიით და ამასთანავე კარერას პირადი მეგობარი იყო. ამ ზომამაც ვერაფერი შეცვალა; მაშინ ესკობარმა 1848 წლის 30 დეკემბერს ოფიციალურად წარადგინა გადადგომა. ასამბლეამ მანუელ ტეხადა აირჩია, რომელმაც პრეზიდენტის რანგში მხოლოდ ერთი ღამე გაატარა და მომდევნო დღეს გადადგა. ასეთი სირთულეების გამო, ესკობარი კვლავ აგრძელებდა მართვას.

1849 წლის დასაწყისში ასამბლეა შეიკრიბა ესკობარის შემცვლელის ასარჩევად. მას შემდეგ, რაც გენერალმა მარიანო პარედესმა ლოს-ალტოსის დაწყნარება შეძლო, იგი არჩიეს პრეზიდენტად. ესკობარმა მას უმაღლესი ხელისუფლება 1849 წლის 18 იანვარს გადასცა.

გარდაცვალება
შურისძიებისა და შეურაცხყოფის თავიდან აცილების მიზნით, ხოსე ბერნარდო ესკობარი ნებაყოფლობით ემიგრაციაში წავიდა ელ-სალვადორში. კრუსების ბრძანებით, რომელთა მოთხოვნებიც მან თავის დროზე უარყო, იგი მოწამვლის მსხვერპლი გახდა და 1849 წლის 20 მარტს გარდაიცვალა.