iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიხეილ ბოჭორიშვილი

მიხეილ ნიკოლოზის ძე ბოჭორიშვილი (დ. 6 ნოემბერი, 1892, სოფ. ტყიბული, — გ. 17 სექტემბერი, 1937, ქ. კოლპაშევო, ტომსკის ოლქი, რსფსრ) — ქართველი მწერალი, პედაგოგი, პოლიტიკური მოღვაწე.

დაიბადა გლეხის ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი. მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში. 1906 წელს სახალხო მასწავლებლობის უფლება მოიპოვა და სოფლის სამრევლო სკოლაში დაიწყო მუშაობა. 1911-1921 წლებში მასწავლებლობდა სოფლად, ხელმძღვანელობდა კოოპერატივს. დაინტერესებული იყო რევოლუციურ-ხალხოსნური მოძრაობით. 1914 წელს შეურთდა სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიას. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ თავმჯდომარეობდა აღმასრულებელ კომიტეტს, კოოპერატივს, კულტურულ-საგანმანათლებლო კომისიას, სასურსათო კომიტეტს. იყო მუშათა საბჭოების, დასავლეთ საქართველოს მასწავლებელთა კავშირის მთავარი გამგეობის წევრი. 1918 წელს გახდა ტყიბულის მაღაროების სამეურნეო ნაწილის გამგე.

1910 წელს ბოჭორიშვილი გამოვიდა სამწერლო ასპარეზზე (გაზ. „თეატრი და ცხოვრებაში“ მიხ. დაჩაგრულის ფსევდონიმით გამოაქვეყნა მინიატურა „ჩონჩხები“). მისი მოთხრობების უმეტესობა დაიბეჭდა ქუთაისის გაზეთ „შრომაში“, ალმანახ „სხივში“, „თემში“, მინიატურები — „თეატრი და ცხოვრებაში“ (აქვე დაბეჭდა პიესა „ვნების ბრჭყალები“). იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებისა და საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. 1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ მონაწილეობდა გამათავისუფლებელ მოძრაობაში. იყო დამოუკიდებლობის (პარიტეტული) კომიტეტის წევრი სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიიდან და მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა აჯანყების მომზადებაში. 1924 წლის აგვისტოს გამოსვლების დროს პარიტეტული კომიტეტის სხვა წევრებთან ერთად დააპატიმრეს შიომღვიმეში. 1925 წელს საქართველოს სსრ უზენაესმა სასამართლომ მიუსაჯა დახვრეტა, რომელიც შეეცვალა 10-წლიანი პატიმრობით და „სასტიკი იზოლაციით“. 1930-იან წლებში გადასახლებული იყო ციმბირში. ცხოვრობდა ქალაქ კოლპაშევოში, სადაც ბუხჰალტერად მუშაობდა. მასობრივი რეპრესიების დროს, 1937 წლის ივლისში დააპატიმრეს და სექტემბერში დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1960 წელს.
ჯამბალაია

ჯამბალაია — სურნელოვანი კერძია. ძირითადად მიეკუთვნება დასავლეთ აფრიკის, ფრანგული (განსაკუთრებით კი პროვანსულ სამზარეულოს), ასევე აღნიშნულ კერძის ვარიაციებს ვხვდებით ესპანურ სამზარეულოშიც. ის მზადდება კრევეტებით, თევზით, ბრინჯით, მწვანე წიწაკითა და ჩილით. ჯამბალაიას სამშობლო ლუიზიანის შტატის ქალაქი ორლეანია, სწორედ აქ ფრანგული სამზარეულო აფრიკულ-ამერიკულს შეერწყა. აღნიშნული კერძი, ძირითადად დაფუძნებულია ბრინჯზე. უფრო ადრე კერძში გამოიყენებდნენ არა კრევეტებს და ზღვის პროდუქტებს არამედ ძეხვეულს. დღეისათვის სწორედ უფრო სასარგებლო ზღვის პროდუქტებით ამზადებენ კლასიკურ ჯამბალაის.

სახეობები
ძირითადად ამ კერძის ორი ვარიანტი არსებობს პომიდვრით და მის გარეშე.
პირველი არის ე.წ. კრეოლური ჯამბალაია, იგივე წითელი ჯამბალაია. ამ დროს ხორცს ემატება ნიახური, წიწაკა და ხახვი. აღნიშნული ხორცი ძირითადად არის ქათამი ან ძეხვი. შემდეგ უმატებენ პომიდორს, ზღვის პროდუქტებს და ბოლოს უმატებენ ერთ-ერთ მთავარ ინგრედიენტს ბრინჯს. აღნიშნულს ნელ ცეცხლზე ტოვებენ 20-დან 60 წუთამდე. კერძის სხვა ვარიაციებით ზოგჯერ მას აცხობენ კიდევაც.
მეორე ვერსია აღნიშნული კერძის უფრო მეტად დამახასიათებელია სამხრეთ-დასავლეთ და სამხრეთ-ცენტრალურ ლუიზიანას შტატისთვის, მას -ს უწოდებენ. მთავარი განსხვავება ამ ორ ვარიანტს შორის არის პომიდვრის არსებობა. ამ ვარიანტის დამზადებისას უმნიშვნელოვანესი როლი ენიჭება ცხიმს, თუ ხორცი ვერ გამოყოფს საჭირო ცხიმს, ამ შემთხვევაში უმატებენ მცენარეულ ზეთს. ასევე ინგრედიენტებში ვხვდებით ხახვს, ნიახურს, მწვანე ან წითელ ბულგარულ წიწაკას. კერძი ფაქტობრივად სრულდება მაშინ როდესაც, ბრინჯი ბოლომდე იხარშება.

ისტორია
ჯამბალაია წარმოიშვა ახალი ორლეანის ფრანგული კვარტლიდან თავდაპირველ სექტორში. ეს იყო ესპანელების მცდელობა გაეკეთებინათ პაელა ახალ სამყაროში, რადგან იქ ზაფრანა არ მოიპოვებოდა. ამის მიზეზი კი იმპორტის მაღალი ხარჯები იყო. ზაფრანის შემცვლელი კი პომიდორი გახდა.
1920-1930-იან წლებში ჯამბალაია საკმაოდ პოპულარული იყო ლუიზიანაში.
1968 წელს კი ლუიზიანის გუბერნატორმა ჯონ მაკკეიტენმა გონსალესი მსოფლიოს ჯამბალაიას დედაქალაქად გამოაცხადა. ყოველ გაზაფხულზე, გონსალესში იმართებოდა ყოველწლიური ფესტივალი ჯამბალაიას დამზადებაში.

ეტიმოლოგია
ოქსფორდის ინგლისური ლექსიკონი მიუთითებს იმაზე, რომ ჯამბალაია მომდინარეობს პროვანსული სიტყვიდან , რაც ნიშნავს ბადეს ან ბრინჯის ფლავს. პირველად ეს სიტყვა 1837 წელს პროვანსულ ლექსშიც ვხვდებით.
ხალხთა გადმოცემით და ფოლკლორით ეს არის ორი სიტყვის შერწყმით მიღებული სიტყვა: (ლორი) და (ბრინჯის კერძი).
მალტის სამზარეულო

მალტის სამზარეულოზე მალტის ისტორიამ მოახდინა გავლენა, ისევე როგორც განსაკუთრებით იტალიის, ასევე ესპანეთის, საფრანგეთის, პროვანსის, ბრიტანეთის და სხვა სამზარეულოებმა. საკვების უმეტესობის სხვა ქვეყნებიდან შემოტანისა და მნიშვნელოვან სავაჭრო გზებზე მდებარეობის გამო, მალტური სამზარეულო უცხოური ზეგავლენების ცენტრში მოექცა. ტრადიციული მალტური ჩაშუშული კურდღლის ხორცი ფენეკი, ხშირად ეროვნულ კერძადაა მიჩნეული.

ისტორია
მალტის ისტორიამ და გეოგრაფიამ მის სამზარეულოზე დიდი ზეგავლენა მოახდინა. უცხოური კერძები და არომატები შთაინთქა, გარდაიქმნა და მალტის სამზარეულოს მოერგო. თავდაპირველად შთაგონების წყარო იტალიური (განსაკუთრებით სიცილიური), ახლო აღმოსავლეთისა და არაბული საკვები იყო, შემდეგში კი ეს ყველაფერი მალტაში ჰოსპიტალიერებისა და ბრიტანელების ყოფნამ უფრო განავრცო და შორს წაიყვანა. ჰოსპიტალიერები სხვადასხვა ევროპული ქვეყნებიდან მოდიოდნენ, განსაკუთრებით საფრანგეთიდან, იტალიიდან და ესპანეთიდან. მათ თან სწორედ ამ ქვეყნების სამზარეულოები ჩამოიტანეს. მაგალითად თევზის წვნიანი ალხოტა, რომელსაც ბევრი ნიორი, მწვანილი და პომიდორი აქვს, ფრანგული ბუიაბესის მალტური ვარიანტია. ჰოსპიტალიერების კონტაქტებმა და სიმდიდრემ აქ საკვები ახალი მსოფლიოდანაც ჩამოიტანა. სავარაუდოდ მალტა ერთ-ერთი პირველი ევროპული ქვეყანა იყო (ესპანეთის შემდეგ) სადაც პირველად დააგემოვნეს შოკოლადი.

სამზარეულო და იდენტურობა
არსებობს მოსაზრებები, რომ მალტური სამზარეულოს განვითარება იდენტობის საკითხებთან იყო დაკავშირებული. ამის ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითია ტრადიციული მალტური სტუფათ თალ-ფენეკი (კურდღლის ჩაშუშული), რომელიც ხშირად ეროვნულ კერძადაა მიჩნეული. ეს კერძი შესაძლოა მას შემდეგ შეიქმნა, რაც ჰოსპიტალიერებმა ნადირობაზე შეზღუდვები დააწესეს, მალტელებმა კი სიმბოლური წინააღმდეგობით უპასუხეს და ფენეკის მომზადება დაიწყეს. კერძი მეტად პოპულარული მე-18 საუკუნის ბოლოს, ნადირობაზე შეზღუდვების მოხსნის შემდეგ გახდა. ამ დროისთვის კურდღლის ადგილობრივი ჯიში გამრავლებული, ხოლო ფასები დაცემული იყო. კურდღლების მოშინაურების მეთოდს, რომელიც საფრანგეთიდან შემოვიდა, მალტელები ფრანგ რაინდებს (ჰოსპიტალიერებს) უნდა უმადლოდნენ.

ღორის ხორცის პოპულარობა და მისი მრავალ კერძში გამოყენება, შესაძლოა მალტის ქრისტიანული სამყაროს განაპირა მდებარეობის გამო იყოს. ისეთი საკვების მოხმარება, რომელიც მუსულმანურ კულინარიულ კულტურაში ტაბუდადებულია, შესაძლებელია ერთგვარი გზა ყოფილიყო საკუთარი იდენტობის განსაზღვრისა და მათგან განსხვავებულობის ხაზგასმისთვის.
კაბალიეროსი

კაბალიეროსი — რაინდობა შუა საუკუნეების ესპანეთში. რეკონკისტის ადრინდელ ხანაში კაბალიეროსი ეწოდებოდა ცხენოსან მეომრებს, რომლებიც საკუთარი სახსრებით იძენდნენ ცხენს, მის აღჭურვილობას და იარაღს. დაახლოებით საუკუნიდან ამავე მნიშვნელობით იხმარებოდა იდალგოც.

რეკონკისტის განმავლობაში მონაწილეობა მიიღეს გადამწყვეტ კამპანიებში: უკლესის ბრძოლა (1086), ალარკოსის ბრძოლა (1195), ლას-ნავას-დე-ტოლოსის ბრძოლა (1212), სალადოს ბრძოლა (1340). მიეკუთვნებოდნენ ფეოდალთა კლასს, თუმცა არ ითვლებოდნენ კეთილშობილებად (არისტოკრატებად). გააჩნდათ გარკვეული პრივილეგიები, მაგალითად, გადასახადებისაგან თავისუფლდებოდნენ ქონების შეძენის ან მოპოვების შემთხვევაში, რაც მათ გამოარჩევდა ბურჟუაზიისა და გლეხობისაგან.
თეიმურაზ ბერიძე (პოლიტიკოსი)

თეიმურაზ ბერიძე (დ. 29 მარტი, 1946, თბილისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1974 წელს დაამთავრა როსტოვი-დონზე სოფლის მეურნეობის მანქანათმშენებლობის ინსტიტუტი სპეციალობით სოფლის მეურნეობის მანქანები, კონსტრუირება და წარმოება. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.
გიორგი ბეციაშვილი

გიორგი ბეციაშვილი (დ. 24 აპრილი, 1948, სოფელი კურდღელაური, თელავის რაიონი) — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი.

1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თელავის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.
პაელა

პაელა — ესპანური კერძი, რომელსაც ბრინჯით, ქათმითა და ბოსტნეულით ამზადებენ. აღნიშნულ კერძს კმაზავენ ნივრითა და ზაფრანით, შემდგომში კი ტაფაზე თუშავენ. პაელას ძირითადად მიირთმევენ წვეულებებზე.

კერძი
აღნიშნული კერძს ძირითადად ვხვდებით ვალენსიაში. მისი უმთავრესი ინგრედიენტი არის ბრინჯი, ასევე ხშირად ვხვდებით ზღვის პროდუქტებს. ის არის ესპანური სამზარეულოს ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კერძი. ამ მიზეზით ბევრი არა ესპანელი მას ესპანეთის ნაციონალურ კერძად მიიჩნევს, მაგრამ ესპანელები მას თითქმის ერთხმად თვლიან ვალენსიის რეგიონის კერძად. ვალენსიელები კი სწორედ ამ კერძს მიიჩნევენ, როგორც ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საიდენტიფიკაციო სიმბოლოდ.

როგორც კერძს, მას შეიძლება ჰქონდეს საკმაოდ უძველესი ფესვები, მაგრამ მისი თანამედროვე ფორმით იგი საუკუნის შუა ხანებში ლა ალბუფერიას ლაგუნის მიმდებარე სოფელში, ქალაქ ვალენსიასთან გაჩნდა.

კერძის მოსამზადებლად ჩვეულებრივ გამოიყენება ტუმბოს ბრინჯი. კერძის კლასიკურ ვარიანტში ჩვენ ასევე ვხვდებით მწვანე ლობიოს, ზეითუნის ზეთს, ქათამს, ზაფრანას და პომიდორს.

ისტორია
ესპანეთში ბრინჯის დამუშავება საუკუნეში დაიწყეს, კერძოდ პირინეის ნახევარკუნძულზე მცხოვრებლები ხშირად ამზადებდნენ ბრინჯისა და თევზის შემადგენლობით სხვადასხვა კერძებს, ძირითადად სადღესასწაულოდ. საუკუნიდან საგრძნობლად პოპულარული გახდა ბრინჯი ესპანურ სამზარეულოში. ბრინჯი ხშირად ერწყმის ლობიოს, თევზს ან საერთოდ ბოსტნეულს.
ცნობილი ესპანელი ისტორიკოში ლურდეს მარჩი აღნიშნავს, რომ აღნიშნული კერძი არის რომაული და არაბული კულტურის ნაზავი.

ეტიმოლოგია
პაელა ვალენსიური სიტვაა და ნიშნავს ლანგარს, ტაფას.
ესპანეთის ბევრ რეგიონში და ესპანურენოვან ქვეყნებში ტერმინი -თი აღინიშნება ტრადიციული ტაფა, ხოლო აღინიშნება მასში მომზადებული ბრინჯის კერძი. ასევე შესაძლებელია, რომ სიტყვა წარმოშობილი იყო ძველი ფრანგული სიტყვიდან , რომელიც ასევე ტაფას ნიშნავს, ეს სიტყვა კი თავის მხრივ მოდის ლათინური სიტყვიდან , ისიც ტაფას ნიშნავს. ზოგი ცნობის მიხედვით აღნიშნული კერძის სახელი არაბული წარმომავლობისაა. თუმცა აღნიშნულ სიტყვას არაბულში ვერ ვხვდებით, მანამდე სანამ არაბები ესპანეთს არ დაიპყრობენ.
დღეს კი ესპანური ბრინჯის კერძი, ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კერძია ესპანეთის გარდა სხვა ევროპის ქვეყნებში.
ბიძინა პირველი

ბიძინა ალექსის ძე პირველი (დ. 1902, სოფ. მესტია, — გ. 11 ოქტომბერი, 1938) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1917 წლიდან იყო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1921-1922 წლებში მოსესტრო დადეშქელიანთან და ნესტორ გარდაფხაძესთან ერთად ხელმძღვანელობდა საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ აჯანყებას სვანეთში. 1923 წლის სექტემბერში საბჭოთა მთავრობას შეურიგდა, მაგრამ 1924 წელს საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტმა ის სვანეთ-ლეჩხუმში ახალი აჯანყების მომზადების ხელმძღვანელობაზე დაითანხმა. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დროს ბიძინა პირველი მეთაურობდა აჯანყებული სვანების რაზმებს, რომლებმაც აიღეს ბეჩო და ცაგერი. საქართველოს სხვა რეგიონებში აჯანყების დამარცხების შემდეგ, 1924 წლის სექტემბერში პირველმა თავისი რაზმები დაშალა. ერთხანს იფარის ტყეში იმალებოდა, ოქტომბერში კი საბჭოთა მთავრობას ჩაბარდა. 1925 წელს სასამართლომ მას მიუსაჯა 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა, სასტიკი იზოლაციითა და წინასწარი პატიმრობის ჩათვლით. გათავისუფლების შემდეგ, 1928 წელს გაწევრიანდა კომუნისტურ პარტიაში და სვანეთში სამეურნეო თანამდებობებზე მუშაობდა. 1930-იან წლებში იყო სსრკ მძიმე მრეწველობის სახალხო კომისარიატის სახელმწიფო საკავშირო ენგურის ოქროს საბადოს სამმართველო „ენგუროქროს“ დირექტორი. მასობრივი რეპრესიების დროს, 1938 წელს „ანტისაბჭოთა“, „ძირგამომთხრელი“ საქმიანობის ბრალდებით დააპატიმრეს და დახვრიტეს.
ნანული ბიჭიაშვილი-ყავლაშვილი

ნანული ბიჭიაშვილი-ყავლაშვილი (დ. 24 აპრილი, 1941, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი, ფილოლოგი.

1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი სპეციალობით აღმოსავლური ენები და ლიტერატურა და სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
ჩოუ-მეინი

ჩოუ-მეინი — სამხრეთ ჩინეთში გავრცელებული კერძი. მას ძირითადად ამზადებენ ატრიისგან, ქათმის ან საქონლის დაკეპილი ხორცისა და ზეთში შემწვარი ბოსტნეულისგან ამზადებენ. სხვადასხვა ქვეყნებში დასახლებულმა ჩინელებმა კი ამ ეროვნულ კერძს საკმაოდ გაუთქვეს სახელი მთელ მსოფლიოში. აღნიშნული კერძი საკმაოდ პოპულარულია ჩინურ რესტორნებში . ჩინეთის გარდა, აღნიშნული ნაციონალური კერძი სხვადასხვა ქვეყნებში ჩინეთის დიასპორებში არის განსაკუთრებით პოპულარული, ასეთ ქვეყნებს კი წარმოადგენს: ინდოეთში, ნეპალში, დიდ ბრიტანეთში და აშშ-ში . კერძი პოპულარულია სურინამის სამზარეულოში.

კერძი
ჩოუ-მეინი საკმაოდ ხრაშუნა კერძებს მიეკუთვნება, იგი იწვება ტაფაზე საკმაოდ მაღალ ტემპერატურაზე. მთავარ ინგრედიენტებს წარმოადგენს ლაფშა და ბოსტნეული.

ამერიკულ ჩინურ სამზარეულოში ეს არის შემწვარი კერძი, რომელიც შედგება ლაფშის ხორცისგან, ძირითადად გვხვდება ქათამი, თუმცა ზოგიერთ ვარიაციაში ვხვდებით ღორის ხორცს, ასევე საქონლის ხორცს, კრევეტებსა და ტოფუს. ის არის ნამდვილად სპეციფიკური და განსხვავებული ჩინური კერძი.

არსებობს ორი ვარიანტის ჩოუ-მეინი, ესენია: ორთქლზე დამზადებული შოუ-მეინი და ჰონკონგის ჩოუ-მეინი. ორთქლზე დამუშავებულ ჩოუ-მეინი განსხვავებულია, მას აქვს უფრო რბილი ტექსტურა აქვს, ხოლო ეს უკანასკნელი უფრო ხრაშუნა და მშრალია. რაც შეეხება შემწვარია, უფრო ბრტყელი და გრძელი მომრგვალებული ტექსტურისაა. უნდა აღინიშნოს, რომ ხრაშუნა ტექსტურის მქონე ჩოუ-მეინს ხშირად მიირთმევენ ჰამბურგერის სტილის ფუნთუშეულთან ერთად. ჩოუ-მეინში ხშირად ვხვდებით კომბოსტოს, ლობიოსა და ნიახურს.

ამერიკულ რესტორნებში კერძი სოიოს სოუზთან ერთად გვხვდება, თუმცა ასევე ხშირად მოაქვთ ხოლმე სოკოს წვნიანიც. ამერიკაში ცნობილი ე.წ. მინესოტას ჩოუ-მეინი.

ჩოუ-მეინი სხვა ლაფშებისგან განსხვავდება თავისებური გემოებით, ფორმით, ტექსტურით და სხვადასხვა ინგრედიენტებით (ქათამი, ღორის საქონლის ხორცი, ზღვის პროდუქტები, კვერცხი და ა.შ.).

ეტიმოლოგია
კერძის აღმნიშვნელი სიტყვა ჩოუ-მეინი მომდინარეობს ტაიშანური დიალექტიდან ნიშნავს შემწვარ ფუჟს, შემწვარ ლაფშას. მას ასევე ვხვდებით კანტონურ დიალექტშიც. - შემწვარს, შეწვას, როგორც ზმნას ნიშნავს და კი ლაფშას აღნიშნავს. უფრო კონკრეტულად ჩოუ-მეინი ნიშნავს ხორბლისგან დამზადებულ შემწვარ ლაფშას.
გივი ბოლოთაშვილი

გივი ბოლოთაშვილი (დ. 5 მარტი, 1940, გორი — გ. 25 ივნისი, 2023) — ქართველი ისტორიკოსი და პოლიტიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი და 1969 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ლათინური ამერიკის ინსტიტუტის ასპირანტურა.

1969-2005 წწ. ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას: 1969-1970 წწ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალი და უახლესი ისტორიის კათედრის ლაბორანტია. 1970-1975 წწ. ამავე კათედრის ასისტენტი, ხოლო 1975-1982 წწ. — უფროსი მასწავლებელი; 1981-1982 წწ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე; 1982 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის ევროპისა და ამერიკის ახალი და უახლესი ისტორიის კათედრის დოცენტი.

1996-1999 წწ. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“.
კატარის სამზარეულო

კატარის სამზარეულო წარმოადგენს ტრადიციულ არაბულ სამზარეულოს. მაჩბუსი ითვლება ეროვნულ კერძად არა მარტო კატარში, არამედ სპარსეთის ყურის სხვა ქვეყნებშიც. მისი ინგრედიენტებია: ბრინჯი, ხორცი და ბოსტნეული. ზღვის პროდუქტები და  ფინიკი ძირითადი საკვები პროდუქტებია ქვეყანაში. კატარის კერძების უმრავლესობა მსგავსია რეგიონის სხვა ქვეყნების კერძებთან. განსხვავება ზოგჯერ სახელწოდებებშია ან ინგრედიენტებში.

კატარის სუნელების ნაზავი
ბიზარი -სხვადასხვა სანელებლების კომბინაცია.  ამ ნაზავისაგან მიიღება კატარისათვის დამახასიათებელი შესანიშნავი სუნელი, რომელშიც შედის:  შავი პილპილი, ქინძის თესლი, დარიჩინის ჩხირი, მიხაკი, ხმელი კოჭა, ილი, გამხმარი წითელი ჩილი და კურკუმას ჯოხები. სანელებლებს ჯერ რეცხავენ, შემდეგ აშრობენ, ფქვავენ, ურევენ ერთმანეთში და ქილაში ათავსებენ.

დაქოს ნარევი

ეს არის წითელი ჩილის ნაზავი, რომელშიც შედის დაფქვილი ხორბალი, მოხალული და დაფქვილი კვლიავის თესლი, მოხალული და დაფქული სეზამის თესლი, ქინძის თესლი, დაფქვილი და გამხმარი წითელი ჩილი, ნიორის კბილი და მარილი.

ჰისო

ამ სანელებლების ნარევს შეიცავს: ჯანჯაფილი, დარიჩინის ჩხირები, კვლიავის თესლი, მთლიანი შავი პილპილი, კურკუმის ჩხირები და კვლიავის თესლი.

ძირითადი კერძები
კატარის მაჩბუსი

ბრინჯი, ხორცი, ხახვი და პომიდორი შერეული სანელებლებით. ეს კერძი კაბსას ადგილობრივი ვარიაციაა.

კაბსა

ბრინჯი, ხორცი და ბოსტნეული შერეული სანელებლებით. ეს კერძი ბირიანის ან პულაოს მსგავსია.

გუზი

მთლიანად შემწვარი ცხვრის ხორცი , რომელიც მოაქვთ თხილით მომზადებულ ბრინჯთან ერთად, ასევე ეწოდება შუვაა.

მადროუბა - პიკანტური კერძი, რომელსაც ამზადებენ, ბოსტნეულთან და ხორცთან ერთად შერეული ბრინჯით.

ჰარისი -   ხორბლის დაფქვილი მარცვლისაგან და ურევენ მათ ცხიმს (ერბოს).უმატებენ მარილს და წყალს.  ის შეიძლება გაკეთდეს ქათმის ან სხვა ხორცისაგან.

ჯარიში  -დაფქვილი ხორბალი, რომელიც მზადდება ხორცის ან ქათმისგან.

ხობეს რგაგ-.არის თხელი ბრტყელი პური, რომელიც მზადდება ფქვილის, წყლისა და მარილისგან, რომელიც ასევე გამოიყენება ისეთ კერძებში, როგორიცაა ტარიდი.

ტარიდი არის ხობეს რგაგ-ის და ბულიონის, ბოსტნეულის და ქათმის ან ხორცის ნარევი.

სასმელები
არაბული ყავა — ყავა, რომელიც მომზადებულია მაგრად მოხალული ყავის მარცვლებისაგან არომატიზებული კარდამონით. მიირთმევენ ფინიკთან ერთად.

კარაკი — ასევე ცნობილი როგორც ჩაი რძესთან ერთად ან "რძის ჩაი" მკვეთრი ნარინჯისფერი ნარევი ილი, ზაფრანა და შაქარი. ეს არის ჩაი, რომელსაც ადუღებენ სანელებლებისა და შედედებული რძის ნარევით.

ასევე პოპულარულია წითელი ჩაი პიტნით ან ზაფრანით.

დესერტები
ლუქაიმატი

ამ ტკბილი შემწვარი ცომის  ინგრედიენტებია: ფქვილი, რძე, კარაქი, შაქარი, ზაფრანა და ილი. დაბრაწვის შემდეგ ასხამენ თაფლის ან ტკბილ სიროფს.

ხაბისი არის უკურკო ფინიკი, რომლებიც გაჟღენთილია წყალში, ურევენ შოხალულ ფქვილს და  შაქარს, ზეთს, კარაქს, ზაფრანს, ილისა და ვარდის წყალს.

ასიდა- ტკბილი კერძი, რომელიც მზადდება ფქვილის, კარაქისა და შაქრისგან.

ბალალეტი

ლაფშა- შაქრით, დარიჩინით, ზაფრანით და კარდამონით მომზადებული. ხშირად  ომლეტის თავსართით.

საგო

ტკბილი ჟელატინის პუდინგი, რომელიც არომატიზირებულია ზაფრანითა და კარდამონით ორიგინალური რეცეპტი შეადგინა ეგვიპტელმა მეცნიერმა მოჰამედ ფატიმ.

უმ ალი

პურისა და ბრინჯის პუდინგი.
ნაპო მესხია

ნაპო მესხია (დ. 28 მაისი, 1938, ოტობაია, გალის რაიონი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი ექიმი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი, შემდეგ მოსკოვის საკავშირო სამედიცინო აკადემიის ნ. ბურდენკოს სახელობის ნეიროქირურგიის ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატურა და ასპირანტურა, რომლის დამთავრებამდე დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის მოსაპოვებლად. 1979 წელს მისი თაოსნობით აფხაზეთის რესპუბლიკური ფსიქო-ნევროლოგიური საავადმყოფოს ბაზაზე გაიხსნა ნეიროქირურგიული განყოფილება, რომელსაც წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა. მისი ინიციატივით აფხაზეთის რესპუბლიკურ საავადმყოფოსთან აშენდა ნეიროქირურგიული კორპუსი, შეიქმნა აფხაზეთის ჯანდაცვის რესპუბლიკური ნეიროქირურგიული ცენტრი, რომლის დირექტორიც იყო თვითონ. მისი თაოსნობით აფხაზეთში შეიქმნა საზოგადოებრივი-სამედიცინო საქველმოქმედო ასოციაცია „გულმოწყალება“, რომლის პრეზიდენტიც ასევე თვითონ იყო. ავტორია არაერთი გამოგონებისა და სამეცნიერო შრომის.

1991 წელს არჩეული იყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.
მიხეილ გამრეკელიძე

მიხეილ გამრეკელიძე (დ. 29 ივნისი (ან 8 ნოემბერი), 1951, სამტრედია — გ. 2002) — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1977 წელს დაამთავრა ხარკოვის სატრანსპორტო-საინჟინრო ინსტიტუტი და 1999 წელს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1999-2002 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სამტრედიის მაჟორიტარი).
ხრისტო კაბაქჩიევი

ხრისტო სტეფანოვ კაბაქჩიევი (დ. 2 იანვარი, 1878, გალაცი, რუმინეთი — გ. 6 ოქტომბერი, 1940, მოსკოვი) — ბულგარეთისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე, პუბლიცისტი. ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1935). დაიბადა მასწავლებლის ოჯახში. 1894 წელს იყო გაბროვოში სტუნდენტური სოციალისტური წრის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1905–1928 წლებში ბულგარეთის მუშათა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის (ბმსდპ) (ვიწრო სოციალისტების — ვ. ს.) ცკ-ის წევრი, 1919 წლიდან ბულგარეთის კომუნისტური პარტიის (ბკპ) ცკ-ის წევრი. ინტერნაციონალის შტუტგარტის (1907), კოპენჰაგენის (1910) და ბაზელის (1912) კონგრესების დელეგატი ბმსდპ (ვ. ს.)-გან. 1914–1923 წლებში იყო სახალხო კრების დეპუტატი. მონაწილეობდა კომინტერნის (1920), (1991), (1992) და (1998) კონგრესების მუშაობაში. ბულგარულ ენაზე თარგმნა ვლადიმერ ლენინის რიგი შრომები. 1920 წელს შეხვდა და პირადად გაიცნო იგი. 1923 წელს გახდა ბულგარეთის კომუნისტური პარტიის პოლიტიკური მდივანი. აქტიურ მონაწილეობას იღებდა სექტემბრის აჯანყების (1923) მოწყობაში. 1923–1926 წლებში პატიმრობაში იყო, 1927 წლის მაისში ემიგრაციაში წავიდა სსრკ-ში. 1928 წელს სკპ(ბ)-ის წევრი გახდა. ამავე წლიდან იყო მარქს-ენგელს-ლენინის ინსტიტუტის, ხოლო 1938 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის მეცნიერი მუშაკი. მუშაობდა მუშაობდა ბულგარეთის კომუნისტური პარტიის, ბულგარეთის და ბალკანეთის სხვა ქვეყნების ისტორიის, აგრეთვე საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის პრობლემებზე.

თხზულებები
 , , 1953;
, , 1955.
ცეზარი (სალათა)

სალათა "ცეზარი" - მწვანე სალათა ძირითადად შედგება სალათის ფურცლებისგან და კრუტონებისგან (პურის კუბიკები), ზემოდან ლიმონის ან ლაიმის წვენით. ცეზარის უამრავი ერთმანეთისგან განსხვავებული რეცეპტი არსებობს, მაგრამ კლასიკური ცეზარის სხვა ინგრედიენტებია - ზეითუნის ზეთი, კვერცხი, ნიორი, ვუსტერშირის სოუსი, თევზის ხორცი, მდოგვი, პარმეზანის ყველი და პილპილი.

თავდაპირველად, ამ სალათას მთავარი კერძის შემდეგ მიირთმევდნენ.

ისტორია
ცეზარის სალათის შექმნა ცეზარ კარდინს, იტალიელ შეფს და ბიზნესმენს უკავშირდება. ის იყო იტალიელი ემიგრანტი, რომელიც მუშაუბდა მექსიკისა და ა.შ.შ-ს უამრავ რესტორანში. კარდინი ცხოვრობდა სან დიეგოში, მაგრამ მუშაობდა სხვა ქალაქებშიც, რათა თავი აერიდებინა მაშინდელ ა.შ.შ-ში ალკოჰოლის საქვეყნო აკრძალვისთვის. მისი ქალიშვილი როზა იხსენებს, რომ ცეზარმა ეს სალათა გამოიგონა მის რესტორან "ცეზარიში", 1924 წლის 4 ივლისს, როცა რესტორანში გარკვეული ინგრედიენტები ამოიწურა. კარდინიმ ცეზარის სალათა იმ ინგრედიენტებით ააწყო, რაც ჰქონდა, თავდაპირველი სიმპათიის გასაჩენად კი აუწყა, რომ პირადად შეფის დამზადებული იყო. კარდინთან მომუშავე უამრავი ადამიანიც ეთანხმებოდა ამ ვერსიას სალათის შექმნისა.

1946 წელს, გაზეთის მწერალმა დოროთი კილგალენმა დაწერა, რომ ცეზარის სალათა ნიუ იორკში არსებული სტეიკჰაუსის მიერ იყო შექმნილი, რის შემდეგაც კერძი ჰოლივუდშიც გავრცელდა.

როზა კარდინის თქმით, თავდაპირველი ცეზარი არანაირ ხორცს არ შეიცავდა, თევზის ხორცი პირველად კი მისმა ძმამ, ალექსმა გამოიყენა სალათაში.

დღესდღეობით, ცეზარის სალათა ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და ხშირად გაკეთებული სალათაა მთელი მსოფლიოს გარშემო. ამ პოპულარობამ გამოიწვია წინასწარ გაკეთებული და გაყინული ცეზარის გაყიდვა მაღაზიებში, განსაკუთრებით გავრცელებულია ბოთლში შეფუთული ცეზარის საკაზმი, რომელიც ბევრი დიდი კომპანიის მიერაა წარმოებული.

"კარდინის" "ცეზარ კარდინის" და "ორიგინალი ცეზარის საკაზმი" სავაჭრო ნიშნებია და ერთი კომპანიის საკუთრებაშია.

ინგრედიენტები
სალათის ფურცლები;

კრუტონები (პუპრის კუბიკები);
ლიმონის/ლაიმის წვენი;

ზეითუნის ზეთი;

კვრეცხი;

ნიორი;
ვუსტერშირის სოუსი;
თევზის ხორცი;
მდოგვი;
პარმეზანის ყველი;

პილპილი.

ასევე არსებობს ცეზარის სალათა ბეკონით, ქათმის ან საქონლის ხორცით და მისი ვეგეტარიანული რეცეპტები. ზოგჯერ იყენებენ სხვა, პარმეზანის მსგავს ყველს, აკეთებენ კვერცხის გარეშეც. ზოგიერთ შემთხვევაში უმატებენ სხვადასხვა ბოსტნეულსაც, მაგ. კიტრი და პომიდორი.

ეფექტები ჯანმრთელობაზე
უმი კვერცხის ჭამისას, არსებობს თანდაყოლილი რისკი ბაქტერიული დაავადება სალმონელას ადამიანის ორგანიზმში მოხვედრისა. სალმონელა ხშირად გვხვდება უმ კვერცხში ან კვერცხის ნაჭუჭში. ზოგიერთ ქვეყანაში, ტარდება სპეციალური აცრები ამ დაავადების თავიდან ასაცილებლად, ცეზარის თვდაპირველი რეცეპტი უმ კვერცხს შეიცავდა, მაგრამ თანამედროვე რეცეპტების უმრავლესობა ნახევრად მოხარშულ კვერცხს იყენებს. ზოგჯერ, კვერცხის ნაცვლად იოგურტს ან მაიონეზს იყენებენ ძმრის ერთად გემოს რეპლიკაციისთვის.
ტაილერ პერი

ტაილერ პერი , დაბადების სახელი ემიტ პერი უმცროსი (; დ. 13 სექტემბერი, 1969, ახალი ორლეანი) — ამერიკელი მსახიობი, მწერალი, რეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი.

ადრეული ცხოვრება
პერი დაიბადა ლუიზიანაში, ახალ ორლეანში (ნამდვილი სახელი — ემიტ პერი უმცროსი), უილი მაქსინე პერისა (კემპბელი) და ემიტ პერის (დურგალი) ოჯახში. ბავშვობაში პერიმ, მამის მხრიდან ფიზიკური ძალადობისგან თავის დასაღწევად თვითმკვლელობა სცადა. მამისგან განსხვავებით, დედას ყოველთვის დაჰყავდა ეკლესიაში. ეს პერისთვის ერთგვარი თავშესაფარი იყო. 16 წლის ასაკში მან სახელი კანონიერად შეიცვალა და ტაილერი დაირქვა, რათა მამასთან ყველანაირი კავშირი გაეწყვიტა.

დნმ-ის ტესტის თანახმად, ემიტ უფროსი არ იყო ტაილერ პერის ბიოლოგიური მამა.

ფილმოგრაფია
ფილმები
ტელესივრცე
თეატრი