iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ემილ ვანდერველდე

ემილ ვანდერველდე (; დ. 25 იანვარი, 1866, იქსელი, ბელგია — გ. 27 დეკემბერი, 1938, იქვე) — ბელგიის მუშათა პარტიის დამაარსებელი და ლიდერი. ბელგიის სამეფოს იუსტიციის, საგარეო საქმეთა და სახალხო ჯანდაცვის მინისტრი. მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის ლიდერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა საშუალო კლასის წარმომადგენელ ბელგიურ ოჯახში. იურიდიული განათლება ბრიუსელის თავისუფალ უნივერსიტეტში მიიღო. შემდგომში ეწეოდა აკადემიურ საქმიანობას. 1885 წლიდან იყო ახლად შექმნილი ბელგიის მუშათა პარტიის ლიდერი. 1894 წელს აირჩიეს ბელგიის პარლამენტის წარმომადგენელთა პალატის წევრად, შემდგომში ათწლეულების განმავლობაში იყო სხვადასხვა მოწვევის პარლამენტის წევრი. 1900-1918 წლებში ხელმძღვანელობდა მეორე სოციალისტურ ინტერნაციონალს. 1914 წლიდან იყო ბელგიის სამეფოს მინისტრთა კაბინეტის წევრი. ხელმძღვანელობდა ბელგიის დელეგაციას ვერსალის მოლაპარაკებებზე და მხარს უჭერდა ერთა ლიგის შექმნას.

1920 წელს ვანდერველდე, როგორც ევროპელი სოციალისტების დელეგაციის წევრი, იმყოფებოდა საქართველოში. მოგზაურობდა საქართველოს რეგიონებში, საზეიმო მიტინგებზე სიტყვითგამოვიდა თბილისში, გურჯაანში, ტყიბულში, ქუთაისში. მხარს უჭერდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პოლიტიკურ გეზს. ევროპაში დაბრუნების შემდეგ, არაერთი სტატია დაწერა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შესახებ. ჟურნალში „ “ გამოაქვეყნა სტატია „პირველი სოციალისტური მთავრობა“, სადაც წერდა: „ომის წინა წლებში რომ დასმულიყო საკითხი, თუ სად, ევროპის რომელ ქალაქში შედგებოდა პირველი სოციალისტური მთავრობა, ზოგი დაასახელებდა ლონდონს, სხვები პარიზს, ბერლინს, სტოკჰოლმს ან ბრიუსელს. მაგრამ ვინ იფიქრებდა საქართველოს სატახტო ქალაქ თბილისზე? სწორედ ამ ქალაქში აღიმართა სოციალისტური დროშა და დაიწყო ნამდვილი დემოკრატიული წყობილების მშენებლობა“.

აქტიურად უჭერდა მხარს საქართველოს დე ფაქტოდ და დე იურედ აღიარების პროცესს. მუშაობდა ერთა ლიგაში საქართველოს გაწევრიანების სასარგებლოდ. 1921 წელს წინასიტყვაობა დაწერა პარიზში გამოცემული ვლადიმირ ვოიტინსკის წიგნისთვის „ქართული დემოკრატია“. წინასიტყვაობაში აღნიშნავს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პოლიტიკურ მიღწევებსა და ნოე ჟორდანიას, როგორც პოლიტიკური ლიდერის, გავლენას ქართულ საზოგადოებაზე. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ, ემილ ვანდერველდე ევროპელ პოლიტიკოსთა შორის ყველაზე აქტიურად აპროტესტებდა საოკუპაციო რეჟიმს, ეხმარებოდა საქართველოს დევნილ მთავრობას წინააღმდეგობის მოძრაობის წარმართვაში და ევროპულ პოლიტიკურ წრეებში დახმარების მოძიებაში. თანამშრომლობდა და დახმარებას უწევდა ქართულ ემიგრაციას. 1925-1927 წლებში იყო ბელგიის სახალხო ჯანდაცვის მინისტრი. ბელგიის სოციალისტური პარტიის ისტორიის შემსწავლელი ცენტრი, 1946 წლიდან, ემილ ვანდერველდეს სახელ ატარებს.
ბაქოს ჯაზ-ცენტრი

ბაქოს ჯაზის ცენტრი დაარსდა 2002 წელს. შეიქმნა აზერბაიჯანული ჯაზის კულტურის გაუმჯობესებისა და შენარჩუნებისთვის. ცენტრში მუშაობენ ჯაზ-მუსიკოსები და შემსრულებლები, რომლებიც მუშაობენ ჯაზის სხვადასხვა სტილში. ზოგჯერ ჯაზის ცენტრში დიდ ეკრანზე აისახება ჯაზური კონცერტები და ფილმები.

აზერბაიჯანში ჯაზის გამოჩენა და მისი გაუნჯობესობა იწყება მე-20 საუკუნის დასაწყისიდან, როდესაც ბაქომ, რომელიც იყო ცნობილი როგორც მსოფლიოში ნავთობის მოპოვების ნახევრის მწარმოებელმა, გადაიტანა ეკონომიკის აღდგენა. იმ დროს აზერბაიჯანში ჩნდებიან ყველაზე გამოჩენილი ბიზნესმენები, არქიტეტორები, ვაჭრები, მეცნიერები, როგორც ეროვნული, ასევე უცხოელი მხატვრები, ასევე აზერბაიჯანში ჩნდება მუსიკის ახალი მიმართულებების ტალღები. აზერბაიჯანელმა კომპოზიტორებმა ნიაზიმ და ტოფიკ გულიევმა 1938 წელს შექმნეს პირველი ჯაზის ორკესტრი ბაქოში.

პირველი ჯაზი - ფესტივალი ბაქოში ჩატარდა 1969 წელს. შესვენების შემდეგ ტრადიცია დაბრუნდა 2005 წელს და დღემდე გრძელდება. ბაქოს ყოველწლიური ფესტივალი იწვევს ჯაზის ვარსკვლავებს მთელი მსოფლიოდან. აზერბაიჯანელი ჯაზ შემსრულბლები არიან საერთაშორისო ჯაზ ფესტივალებისა და კონკურსების ლაურეატები და გამარჯვებულები. აზერბაიჯანში არიან ნიჭიერი შემსრულებლები ისეთები, როგორებიც არიან ვაგიფ მუსტაფაზადე და რაფიკ ბაბაევი.
მცირე ქარავან-სარაი

მცირე ქარავან-სარაი ანუ ხანის ქარავან-სარაი — ქარავან-სარაი, რომელიც განლაგებულია ბაქოს ისტორიულ ნაწილში, იჩერი-შეჰერში, ჰაგიტატ-რზაევას ქუჩაზე. 2001 წლის 2 აგვისტოს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების საფუძველზე ორსართულიანი ქარავან-სარაი დარეგისტრირდა როგორც ეროვნული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი.

ხანის ქარავან-სარაი აშენდა – საუკუნეებში. თავისი დაგეგმარებით ქარავან-სარაი წარმოადგენს ოთხკუთხედს. შიგნით მას გააჩნია მართკუთხა ფორმის ეზო მოჭრილი კუთხეებით. ასევე მისი ეზო შემოფარგლულია აივნით, რომლის უკანაც განლაგებულია ოთახები.

ხანის ქარავან-სარაის ჩრდილოეთით და სამხრეთით განლაგებულია ორი გამჭოლი შესასვლელი, რომელიც აერთიანებს სანაპიროს და სავაჭრო ქუჩას. შესასვლელები გაფორმებულია პორტალის ფორმის კომპოზიციებით. შუა საუკუნეებში შესასვლელი იყო ზღვის მხრიდან. სამხრეთიდან ქარავან-სარაის გააჩნია თავდაცვითი ნაგებობები. ისტორიკოსების აზრით, ქარავან-სარაიში ფუნქციონირებდა მედრესე, რომელიც შედიოდა ჯამალეს კომპლექსში და კელიები განკუთვნილი იყო სტუდენტებისათვის, რომელნიც სწავლობდნენ მედრესეში.
ივანე ვარაზაშვილი

ივანე ვარაზაშვილი (დ. 1879, მუხლი, რაჭის მაზრა — გ. 1955, თეირანი, ირანი) — ისიდორე, ვასილ და გიორგი ვარაზაშვილების ძმა. ინჟინერ-პოლკოვნიკი, რკინიგზის ტრანსპორტის სპეციალისტი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სარკინიგზო ტექნიკური სასწავლებელი და პეტერბურგის სარკინიგზო ინსტიტუტი. სწავლა განაგრძო შვეიცარიაში. მუშაობდა ბორჯომ-ბაკურიანის რკინიგზის მშენებლობაზე.

ააშენა წალკის ხიდი. პირველი მსოფლიო ომის დროს მიიღო ინჟინერ-პოლკოვნიკის წოდება და ხელმძღვანელობდა ბაქო-ჯულფის, არზრუმ-სარიყამიშის რკინიგზის მშენებლობებს. 1917 წელს, ერთხანს ჩაერთო ქვეყნის პოლიტიკურ პროცესებში. 1918 წლის 26 მაისის, დამოუკიდებლობის აქტის შემდეგ, ვარაზაშვილი შეიყვანეს საქართველოს გაფართოებული ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) შემადგენლობაში, როგორც ესერთა პარტიისა და ფრაქციის წარმომადგენელი, თუმცა, პარლამენტში საქმიანობა დიდხანს არ გაუგრძელებია. 1918 წელს, ძმასთან (ისიდორესთან) და ნიკო ნიკოლაძესთან ერთად დააარსა ჭიათურის შავი ქვის მრეწველთა აქციონერული საზოგადოება. ამ საზოგადოებაში, ივანე და ისიდორე იყვნენ ამხანაგობა „ძმები ივ. და ის. ვარაზაშვილების“ მფლობელები. 1920 წლის დეკემბერში, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის თავდაცვის გასაძლიერებლად, ვარაზაშვილმა 1,015,000 მანეთი გაიღო. 1925 წელს, ივანეს და ისიდორეს ამხანაგობამ მონაწილეობა მიიღო ხელშეკრულების დადებაში კომპანია „ჰარიმან ბრაზერს ენდ “-სთან, კონცესიის გადაცემასთან დაკავშირებით. 1922 წელს, საბჭოთა ხელისუფლების დავალებით, რომელიც ხელისუფლების ხელში ჩაგდების პირველ წლებში მხარს უჭერდა უცხოურ ბიზნეს წრეებთან კავშირს, ძმასთან (ისიდორესთან) ერთად გაემგზავრა გერმანიაში. მათ ბერლინში დააარსეს „რუსთაველის საზოგადოება“, გამომცემლობა „ახლო აღმოსავლეთი“ და ჟურნალი „მორგენლანდი“. ქართველ სტუდენტთა დასახმარებლად აქ დაიბეჭდა „გერმანული ენის სახელმძღვანელო ქრესტომათია ლექსიკონით“.

ფლობდა რუსულ, ფრანგულ, გერმანულ და ირანულ ენებს. 1928 წელს, შაჰის მთავრობის მიწვევით ირანში გაემგზავრა მნიშვნელოვანი სარკინიგზო მშენებლობის ხელმძღვანელად და იქ საცხოვრებლად დარჩა. მეორე მსოფლიო ომის დროს, მან დიდი თანხა გაიღო საბჭოთა ავიაციის განვითარებისთვის. ეხმარებოდა უცხოეთში მყოფ ქართველ სტუდენტებს და ფერეიდნელ ქართველებს. დაკრძალულია თეირანის მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე.
აჭარის ტელევიზია

„აჭარის ტელევიზია“ — აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საზოგადოებრივი მაუწყებელი, რომელიც დაარსდა 1987 წლის 4 ნოემბერს. აჭარის ტელევიზია დამოუკიდებელი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია.

ტელევიზიის ისტორია
საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა მიიღო დადგენილება, აჭარის რესპუბლიკაში გახსნილიყო ტელევიზიები.

საქართველოს ტელეცენტრს დაევალა ბათუმი-მწვანე კონცხის სარელეო ხაზის მონტაჟი, ხოლო საქართველოს ტელე-რადიოკომიტეტს — ბათუმის ტელევიზიის სტუდიის მოწყობა.

1987 წლის 9 მარტს შეიქმნა შტაბი, რომელიც პასუხისმგებელი იყო სატელევიზიო სტუდიის კონსტრუირებაზე. შტაბს მეთაურობდა აჭარის საბინაო კომუნალური მეურნეობის მინისტრი ზაურ ფატლაძე. ტელეაპარატურის შესაძენად გამოყოფილი იქნა მილიონ სამასი ათასი მანეთი.

ტელევიზიის პირველ დირექტორად ლამარა ბოლქვაძე დაინიშნა.

ტელევიზია პირველად ეთერში გავიდა 1987 წლის 4 ნოემბერს, ხოლო პირველი გადაცემა მთავარმა რედაქტორმა და ჟურნალისტმა ანზორ ზამბახიძემ დაიწყო სიტყვებით: „ლაპარაკობს და უჩვენებს ბათუმი“.

1997 წლიდან ტელევიზიამ მიიღო 37-ე დეციმეტრული არხი. ტელევიზია ყოველდღიური პროგრამების შექმნაზე გადავიდა.

1999 წელს ტელევიზია გადავიდა სატელიტურ მაუწყებლობაზე. იგი, პირველი არხის შემდეგ, მეორე ქართული ტელევიზიაა, რომელიც თანამგზავრული სიგნალით გავრცელდა. ფრანგული სატელიტი — „გლობკასტი“ აჭარის ტელევიზიის სიგნალის გავრცელებას ევრაზიასა და ამერიკის კონტინენტზე უზრუნველყოფდა.

2013 წელს მაუწყებლობის შესახებ საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის შემდეგ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესმა საბჭომ აირჩია საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს მრჩეველთა საბჭო. 2013 წლის 21 დეკემბერს მრჩეველთა საბჭომ საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს პირველ დირექტორად სოსო სტურუა აირჩია. 25 დეკემბერს აჭარის საზოგადოებრივი მაუწყებელი დაფუძნდა, როგორც საჯარო სამართლის იურიდიული პირი. 31 დეკემბერს ლიკვიდირებულ იქნა აჭარის მთავრობის საქვეუწყებო დაწესებულება - ტელერადიო დეპარტამენტი და მისი ქონება საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ტელევიზიასა და რადიოს გადაეცა.

დღეს აჭარის ტელევიზია უზრუნველყოფს 24 საათიან მაუწყებლობას. პროგრამულად დატვირთულია 18 საათი.

ტელევიზიას აქვს 5 საკორესპონდენტო პუნქტი. მათ შორის, სამი — რეგიონში, ერთი — ქუთაისში, ერთი — თბილისში.
ალკა

ალკა — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგის ალკასებრთა ოჯახისა. ალკის გვარის ერთადერთი გადარჩენილი სახეობა (მეორე იყო ამომწყდარი უფრთო ალკა, რომელიც თანამედროვე კლასიფიკაციით ცალკე გვარშია გაერთიანებული). ზურგის მხარე და თავი შავ-მურაა, მუცელი — თეთრი. სხეულის სიგრძეა 41–48 სმ. ნისკარტი მაღალია, გვერდებიდან შებრტყელებული, თეთრი განივი ზოლით. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. ბუდობს სანაპირო კლდეებზე; დებს ერთ კვერცხს; კრუხობს ორივე მშობელი; ინკუბაცია 35–36 დღე გრძელდება. იკვებება პატარა თევზებით. იზამთრებს ზღვაზე. ფრთხილია; კარგად ცურავს და ყვინთავს.
მიკროავტობუსი

მიკროავტობუსი — მგზავრების გადასაყვანი სატრანსპორტო საშუალება, რომელიც იტევს მეტ ადამიანს, ვიდრე უნივერსალი ან მინი-ფურგონი, თუმცა ნაკლებს ვიდრე სრულგაბარიტიანი ავტობუსი. მიკროავტობუსად ჩვეულებრივ განიხილავენ 8 მეტრამდე სიგრძის, მომცრო ზომის ავტომობილს, რომელიც იტევს 8-16 მგზავრს, ან საშუალო ზომისას, 16-35 მგზავრის ტევადობით.

გამოყენება
მიკროავტობუსები მრავალი დანიშნულებით გამოიყენება: აეროპორტებში მგზავრთა გადასაყვანად, სკოლის ავტობუსებად მოსწავლეთათვის, საექსკურსიოდ, ტურისტული მიზნებით, სპორტულ კლუბებში, სპორტსმენების ბაზაზე მისაყვანად, საავადმყოფოებში ან კერძო დაწესებულებებში თანამშრომლების ტრანსპორტირებისთვის, უფრო ხშირად კი სამარშრუტო ტაქსებად, ან საქალაქთაშორისო და საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სახით.

გადაკეთებული ფურგონი
უმეტეს შემთხვევაში, მიკროავტობუსებად იყენებენ ხოლმე სამგზავროდ გადაკეთებულ სატვირთო ფურგონებს, რომლებიც შეიძლება თავად მწარმოებელმა ქარხანამ გამოუშვას გამზადებული სახით, ან ცალკე კომპანიებმა დაამატონ შესაბამისი აღჭურვილობა, მგზავრთა გადასაყვანად.

გამზადება კონკრეტულად გულისხმობს საბარგო სივრცეში ფანჯრებისა და სავარძლების დამატებას. ჩვეულებრივ, ხელუხლებელს ტოვებენ ხოლმე მძღოლის არეს და წინა კარს, მგზავრთა ჩასხდომისთვის, თუმცა ჩასხდომის გასაადვილებლად შეიძლება გვერდითა სრიალა კარი და უკანა კარებიც იყოს გამოყენებული. როდესაც საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სახით იყენებენ, კარს ზოგჯერ, ავტომატურად გაღება/დაკეტვის მექანიზმსაც ამატებენ.

მიკროავტობუსებად გამოყენებისთვის პოპულარულია „ფორდ-ტრანზიტის“ სერიისა და „მერსედეს-სპრინტერის“ სერიის ფურგონები, რომლებიც საქართველოშიც გამოიყენება შესაბამისად შიდა საქალაქო და საქალაქთაშორისო სამგზავრო გადაყვანებისთვის.

კიდევ ერთი საშუალება, ფურგონის მიკროავტობუსად გადაკეთების არის ავტობუსის ძარას დამონტაჟება ფურგონის შასიზე. ამას, ჩვეულებრივ ავტობუსის მწარმოებლები აკეთებენ. შედეგად, უფრო დიდი სივრცე ხდება ხელმისაწვდომი მგზავრებისთვის და მეტი ადამიანის გადაყვანის შესაძლებლობას იძლევა, გაზრდილი კომფორტით.
ეფემია როსი

ეფემია დე როსი (; დ. ? – გ. 1386) — როსების ძველი და გავლენიანი შოტლანდიური კლანის წარმომადგენელი. შოტლანდიის დედოფალი 1371-86 წლებში როგორც რობერტ -ის მეორე ცოლი.

ბიოგრაფია
ეფემიას დაბადების თარიღი უცნობია. იგი იყო ძლევამოსილი შოტლანდიელი დიდგვაროვნის, ჰუგო დე როსისა და მისი მეორე ცოლის, სირ ჯონ დე გრაამის ასულ მარგარეტ დე გრაამის ასული. ეფემია პირველად ცოლად შერთეს მორაის ერლ ჯონ რანდოლფს. წყვილს ქორწინებიდან შვილები არ ჰყოლია, ჯონი კი 1346 წელს გარდაიცვალა. ცხრაწლიანი ქვრივობის შემდეგ ეფემიამ ხელმეორედ გათხოვება გადაწყვიტა.

1355 წლის 2 მაისს იგი ცოლად გაჰყვა აგრეთვე დაქვრივებულ რობერტ სტიუარტს, უოლტერ სტიუარტისა და მარჯერი ბრიუსის ვაჟს. სტიუარტები სამეფო კართან მეტად დაახლოვებულები და გავლენიანები იყვნენ. გარდა ამისა, რობერტის დედა, მარჯერი ბრიუსი თვით შოტლანდიის მეფე რობერტ -ისა და მისი პირველი ცოლის, იზაბელა მარელის ქალიშვილი იყო. ამასთან ერთად, ეფემიას ახალ მეუღლეს პირველი ცოლისგან უკვე ჰყავდა ვაჟი და თუ მასთან არ გაუჩნდებოდა ეს პრობლემას არ წარმოადგენდა.

ამ დროისათვის კათოლიკური ეკლესია მკაცრად კრძალავდა მეორე და შემდგომ ქორწინებას, რადგანაც იგი მიიჩნევდა, რომ ადამიანი ღვთის თვალში მხოლოდ ერთხელ ქორწინდება. ამიტომ, მეორე ქორწინების ნებართვის გაცემა სხვა არავის შეეძლო თუ არა "ღვთის ნაცვალს დედამიწაზე", ანუ რომის პაპს. ეფემიამ და რობერტმა ცხადია მიმართეს რომის პაპ ინოკენტი -ს სანამ შეუღლდებოდნენ. აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ ეფემიას პირველი ქმარი რობერტის მეორე თაობის ბიძაშვილი იყო, რამაც კიდევ უფრო გაართულა საქმე, თუმცა ერთ წელიწადში პაპმა ქორწინების ნებართვა გასცა. ქორწინებიდან ეფემიასა და რობერტს ხუთი შვილი შეეძინათ, რომელთაგან მხოლოდ ორი იყო ვაჟი, სამი კი ქალიშვილი:
დევიდი (1357-1386), საინთნის ერლი, ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი, სტრათეარნის გრაფინია ეფემია სტიუარტი, თუმცა შვილები არ ჰყოლიათ;
უოლტერი (1360-1437) ათოლის ერლი, ცოლად შეირთო მარგარეტ ბარსლაი, რომელთანაც ორი ვაჟი შეეძინა;
მარგარეტი, მის შესახებ ცნობები არ გვაქვს;
ელიზაბეთი (1370-?), ცოლად გაჰყვა კრაუდორდის გრაფ დავიდ ლინდსაის, რომელთანაც რვა შვილი შეეძინა;
ეგიდია (?-?), ცოლად გაჰყვა ნითსდალის ერლ უილიამ დუგლასს რომელთანაც ორი შვილი შეეძინა;

1371 წელს ეფემიას ქმარმა ბიძამისის, დავიდ -ის გარდაცვალების შემდეგ შოტლანდიის ტახტი მიიღო მემკვიდრეობით და მეფე ხდება რობერტ -ის სახელით, ეფემია კი შოტლანდიის დედოფლად გვევლინება. ეფემიას დედოფლის თანამდებობა მომდევნო თხუთმეტი წლის მანძილზე ეკავა, სანამ 1386 წელს არ გარდაიცვალა. მის შემდეგ რობერტი აღარ დაქორწინებულა.
ანაბელა დრუმონდი

ანაბელა დრუმონდი (; დ. 1350 — გ. ოქტომბერი, 1401) — დრუმონდების ძლევამოსილი შოტლანდიური კლანის წარმომადგენელი. შოტლანდიის დედოფალი 1390-1401 წლებში როგორც რობერტ -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ანაბელა დაიბადა 1350 წელს ფაიფში. იგი იყო ლენოქსის ლორდ ჯონ დრუმონდისა და მისი მეუღლის, მერი მონტიფექსის ქალიშვილი. აღსანიშნავია, რომ ანაბელას მამიდა მარგარეტ დრუმონდი შოტლანდიის დედოფალი იყო, რაც ანაბელას უმაღლეს სოციალურ მდგომარეობაზე მიგვანიშნებს.

1367 წელს ანაბელა ცოლად გაჰყვა შოტლანდიის მეფის დისშვილის შვილ რობერტ სტიუარტს. 1371 წელს შოტლანდიის მეფე მისი მამამთილი, რობერტ ხდება. ამის შემდეგ ანაბელა და მისი მაზლი, ჯონი ერთმანეთს ძალაუფლებისათვის ებრძოდნენ. მას შემდეგ, რაც ანაბელასა და რობერტს ორი ქალიშვილი შეეძინათ და შემდეგ მრავალი წლის მანძილზე ბავშვი აღარ უჩნდებოდათ, ძალაუფლება ხელში ჯონმა ჩაიგდო, რომელმაც თავის ძმას განქორწინება და ნაყოფიერ ქალზე დაქორწინებაც კი ურჩია.

დედოფალი
1390 წელს შოტლანდიის ახალი მეფე მისი ქმარი რობერტ , ხოლო დედოფალი ანაბელა ხდება. მისი შოტლანდიის დედოფლად კორონაცია იმავე წელს მოეწყო სკონის სასახლეში. ამის შემდეგ მან კიდევ რამდენიმე ბავშვი, საბოლოოდ კი შოტლანდიის მომავალი მეფე ჯეიმზ გააჩინა.

1384 წელს რობერტი ცხენიდან გადმოვარდნის შედეგად მძიმედ დაშავდა, რის შემდეგაც დაიწყო მისი მდგომარეობის გაუარესება. იგი ძალიან დაძაბული, ფეთქებადი და არაკომპეტენტური გახდა, რის გამოც თავისი მმართველობისას მას ფაქტობრივად არ უმეფია. ამ დროს კი ანაბელამ განაცხადა: "შოტლანდიას ჰყავს ყველაზე ცუდი მეფე და ყველაზე საშინელი მამაკაცები."

იმის გამო, რომ მეფეს ქვეყნის მართვა არ შეეძლო, შოტლანდიის დე-ფაქტო მმართველად ანაბელა გვევლინება. როგორც აღმოჩნდა, იგი საკმაოდ კარგი მონარქი აღმოჩნდა და ხალხსაც მალევე შეუყვარდა. იმ დროის ქრონიკებში დედოფალ ანაბელაზე მხოლოდ საქებარი რამ წერია. 1398 წელს, ედინბურგის სასახლის ეზოში გამართულ სამეფო ტურნირზე ანაბელას უფროსი ვაჟი, პრინცი დავიდი დაიღუპა. აღსანიშნავია, რომ მისი სიკვდილი დაკვეთილს უფრო ჰგავდა, რადგანაც დადიოდა ჭორები, რომ დედოფალს მეფის მოკვლა და თავისი ვაჟის გამეფება სურდა, რომელიც საზოგადოდ იყო ცნობილი თავისი არაეთიკურობითა და ინფანტილურობით.

ამის შემდეგ ანაბელამ სამუდამოდ დატოვა ედინბურგი, რის შემდეგაც მის საყვარელ რეზიდენციად ფაიფში მდებარე ინვერკეითინგის სასახლე გახდა. იქ ყოფნისას იგი ქარგავდა და ლოცვებს კითხულობდა. აგრეთვე ქველმოქმედებასაც მიჰყო ხელი და დააფინანსა არაერთი ეკლესია-მონასტერი. ამის გამო, ფაიფის მოსახლეობამ მას ძეგლიც კი დაუდგა.

ანაბელა დრუმონდი გარდაიცვალა 1401 წლის ოქტომბერში, დაკრძალეს მისი დაბადების ადგილას. მისი გარდაცვალებიდან ხუთ წელიწადში დაიღუპა მისი ქმარიც, მეფე კი მისი ნაბოლარა ვაჟი ჯეიმზ გახდა.

შვილები
ელიზაბეთი, ცოლად გაჰყვა დალკეითის ბარონ ჯეიმზ დუგლასს;
მერი, პირველად ცოლად გაჰყვა ანგუსის ერლ ჯორჯ დუგლასს, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა ჯეიმზ კენედიზე, მის შემდეგ უილიამ გრაამზე, საბოლოოდ კი უილიამ ედმონსტოუნზე;
ეგიდია, გარდაიცვალა ბავშვობაში;
მარგარეტი, ცოლად გაჰყვა არჩიბალდ დუგლასს;
რობერტი, გარდაიცვალა ბავშვობაში;
დავიდი, როთერსეის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო მერი დუგლასი, თუმცა გარდაიცვალა უშვილოდ;
ჯეიმზ , შოტლანდიის მეფე, ცოლად შეირთო ჯოან ბეფორტი და შეეძინა რვა შვილი;
უფრთო ალკა

უფრთო ალკა — ამომწყდარი არამფრენი ფრინველი ალკასებრთა ოჯახისა. ახლოს იდგა ჩრდილოურ ალკებთან. სხეულის სიგრძე 70 სმ-მდე იყო, ფრთები პატარა ჰქონდა და კარგად იყო შეგუებული წყალქვეშ მოსასმელად. იკვებებოდა თევზით. ბინადრობდა ევროპის, ჩრდილოეთ ამერიკისა და ისლანდიის ატლანტიკურ სანაპიროებზე. ზამთრობით, როგორც ჩანს, აღწევდა ფლორიდასა და ხმელთაშუა ზღვამდე. მოიპოვებდნენ გემრიელი ხორცის გამო, რამაც საუკუნეში მისი მთლიანად ამოწყვეტა გამოიწვია (1844 წელს კუნძულ ელდეიზე მოკლეს უკანასკნელი უფრთო ალკის წყვილი).
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2018-2019

ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2018-2019 — ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის 88-ე გათამაშება. ჩემპიონატი დაიწყო 2018 წლის 17 აგვისტოს და დასრულდა 2019 წლის 26 მაისს. ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა „ბარსელონამ“. სეზონს ჩემპიონის რანგით სწორედ ეს გუნდი შეხვდა. 2018 წლის 24 ივლისს გამოაცხადდა, რომ ჩემპიონატი გამოიყენებდა ვიდეო-რეფერის სისტემას . 2018-19 წლებში აღზევებული გუნდის სტატუსით ითამაშეს: „უესკამ“, „რაიო ვალეკანომ“ და „რეალ ვალადოლიდმა“.

მონაწილეები და მათი სტადიონები
სეზონის დაწყები წინ „სელტამ“ გააფორმა ხელშეკრულება კომპანია „აბანკასთან“, კონტრაქტის მიხედვით გუნდის სტადიონს „აბანკა-ბალაიდოსი“ დაერქვა.

ცხრილი
თვის ფეხბურთელები
სეზონის სტატისტიკა
ბომბარდირი
ასისტები
ზამორას ჯილდო
ჰეთ-ტრიკები
დისციპლინა
მოთამაშეები
ყველაზე მეტი ყვითელი ბარათი: 17
ევერ ბანეგა (სევილია)
ალვარო (ვილარეალი)
მარიო გასპარი (ვილარეალი)
ყველაზე მეტი წითელი ბარათი: 2
ლუის ადვინსულა (რაიო ვალეკანო)
ალვარო (ვილარეალი)
აბულაიე ბა (რაიო ვალეკანო)
ევერ ბანეგა (სევილია)
ერიკ კაბაკო (ლევანტე)
გუსტავო კაბრალი (სელტა)
ჟენე დაკონამი (ხეტაფე)
ოსკარ დე მარკოსი (ატლეტიკ ბილბაო)
ბერნარდო ესპინოსა (ჟირონა)
რუბენ როხინა (ლევანტე)

გუნდი
ყველაზე მეტი ყვითელი ბარათი: 121
ატლეტიკ ბილბაო
ყველაზე მეტი წითელი ბარათი: 8
რაიო ვალეკანო
ყველაზე ცოტა ყვითელი ბარათი: 77
ბარსელონა
ყველაზე ცოტა წითელი ბარათი: 0
ვალადოლიდი

ავტონომიურ გაერთიანებათა გუნდების რაოდენობა
სამუილ სტოლერმანი

სამუილ სტოლერმანი (; დ. 9 დეკემბერი, 1874, კიახტა — გ. 22 დეკემბერი, 1949, კიევი) — ებრაული წარმოშობის უკრაინელი დირიჟორი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი. უკრაინის სსრ სახალხო არტისტი.

1905 წლიდან მოსკოვში დირიჟორის პროფესიას ვ. საფინოვთან ეუფლებოდა. სხვადასხვა ქალაქში ეწეოდა სადირიჟორო მოღვაწობას, კერძოდ 1927-1944 წლებში ოდესაში, 1944-1949 წლებში კიევში და 1917 წლიდან კი თბილისის ოპერის თეატრის დირიჟორი გახდა.

ბიოგრაფია
დამოუკიდებელ საქართველოში, 1919 წელს, დირიჟორობდა დიმიტრი არაყიშვილის ოპერის „თქმულება შოთა რუსთაველზე“ პირველ დადგმას, ასევე ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტეს“ პრემიერის დროს, 1919 წლის 12 ნოემბერს. 1920 წლის 15 თებერვალს თბილისში მოკლა საკუთარი ცოლი, თუმცა, საქმეში არსებული გარემოებების გამო სასამართლომ გაამართლა.

გასაბჭოების შემდეგ მონაწილეობდა ვიქტორ დოლიძის „ლეილას“ (1922 წლის 6 ივნისი) და მელიტონ ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერის“ პრემიერებში. 1933 წელს ვიქტორ დოლიძისა და 1936 წელს აკაკი ანდრიაშვილის საფორტეპიანო კონცერტებში, აგრეთვე ზაქარია ფალიაშვილის „დაისის“ ოდესაში დადგმულ წარმოდგენაში. მის რეპერტუარში, ქართულთან ერთად, უცხოური ნაწარმოებებიც შედიოდა.

სამუილ სტოლერმანს 1925 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული არტისტის, 1937 წელს კი უკრაინის სახალხო არტისტის წოდებები. იგი გარდაიცვალა კიევში.
მცირე ლურიკი

მცირე ლურიკი — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგის ალკასებრთა ოჯახისა. მისი სიგრძეა 25 სმ, იწონის დაახლოებით 250 გ-ს. სხეულის ზედა ნაწილი შეფერილია შავად, ქვედა კი — თეთრად. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ და ჩრდილო ყინულოვანი ოკეანის დასავლეთ მხარეს. წლის უდიდეს ნაწილს ზღვაში ატარებს. ბუდობს დიდ კოლონიებად არქტიკულ სანაპიროებზე. დედალი 1 (იშვიათად 2) კვერცხს დებს ქვების ქვეშ, რამენაირი ქვეშსაგების გარეშე. იკვებება ზღვის წვრილი უხერხემლოებით. გააჩნია ადგილობრივი სამრეწველო მნიშვნელობა; იყენებენ მის ხორცს.
სვიმონ პირუმოვი

სვიმონ პირუმოვი — სომეხი სოციალ-დემოკრატი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი. ეროვნებით სომეხი. ინჟინერი. უმაღლესი განათლება რუსეთში მიიღო. 1918 წლის თებერვალში დამატებითი სიით აირჩიეს ამიერკავკასიის სეიმის წევრად, შედიოდა სოციალ-დემოკრატიულ ფრაქციაში. 1918 წლის შემოდგომაზე საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის მიერ სომეხთათვის გამოყოფილი კვოტით გახდა პარლამენტის წევრი. იყო პარლამენტის სოციალ-დემოკრატიული ფრაქციის წევრი. სხვა ბიოგრაფიული მონაცემები არ იძებნება.
მიხეილ გორდაძე

მიხეილ გორდაძე, აგრეთვე ცნობილილია ფსევდონიმით აბულაძე (დ. 1860, თელავი, — გ. მაისი, 1919, იქვე) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
მუშაობდა ტოლეს საპნისა და გენადის მინერალური წყლების ქარხანაში. მის მიერ ხალხურ კილოზე დაწერილი ლექსების თემა იყო მუშათა მძიმე ცხოვრება, გაუნათლებლობა. 1880 წელს, გაზეთი „დროების“ ცნობით, „არჩილიანის“ გამოცემა განუზრახავს, მაგრამ უშედეგოდ. 1881 წელს გამოსცა კრებული „სამშობლო ანუ ლექსთა კრება“, 1893 წელს კი „ლექსნი“. 24 დეკემბერს, 1893 წელს, გაზეთ „ივერიაში“ მისი ლექსი „ჩიტი“ დაიბეჭდა.

საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდში მისი ფოტოები და ლექსები იბეჭდებოდა.

1918 წელს დაიბეჭდა მისი ჩანაწერი „ქართულ უნივერსიტეტში“ (მოსმენილი ივანე ჯავახიშვილის ლექციიდან).
მიხეილ ჭანიშვილი

მიხეილ ჭანიშვილი (დ.1897, ქუთაისი — გ. დაახლ. 1944) — ქართველი სოციალისტ-რევოლუციონერი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა ქუთაისის რეალურ სასწავლებელში სადაც გამოსცემდა ხელნაწერ გაზეთს „ჩვენი ზარი“. 1914-1917 წლებში სწავლობდა კიევის კომერციულ ინსტიტუტში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში. 1918-1921 წლებში იყო სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის აქტიური წევრი. 1918 წლის ნოემბერში სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიიდან გახდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლის თებერვალში სოციალისტ-რევოლუციონერთა ფრაქციის სიით მონაწილეობას იღებდა დამფუძნებელი კრების არჩევნებში, თუმცა კრების წევრი ვერ გახდა. 1918-1921 წლებში სოციალისტ-რევოლუციონერთა გაზეთ „შრომაში“ აქვეყნებდა სტატიებს ფსევდონიმით „“. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ჩართული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. სხვა სოციალისტ-რევოლუციონერებთან ერთად გამოსცემდა არალეგალურ გაზეთ „იმედს“. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების შემდეგ „ჩეკამ“ დააპატიმრა, თუმცა ბრალის დაუმტკიცებლობის გამო გაათავისუფლეს. 1925-1927 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1934 წელს კვლავ დააპატიმრეს. მოგვიანებით გადაასახლეს მაგადანში. შემდგომი ბედი უცნობია.
მიხეილ პოლიევქტოვი

მიხეილ პოლიევქტოვი (დ. 24 მარტი, 1872 ― გ. 21 დეკემბერი, 1942) ― ქართველი ისტორიკოსი, პროფესორი, არქეოგრაფი, კავკასიოლოგი.

ბიოგრაფია
მიხეილ პოლიევქტოვი 1872 წლის 24 მარტს დაიბადა. 1894 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა. სწავლის დასრულების შემდეგ რუსეთის ისტორიის კათედრაზე დარჩა. 1917 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტის პროფესორად აირჩიეს. 1920 წლიდან თბილისში ცხოვრობდა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. იკვლევდა რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობების ისტორიის საკითხებს. გრიგოლ ნათაძესთან ერთად გამოაქვეყნა ნაშრომი „ძველი ტფილისი“ (1938). დიდი წვლილი მიუძღვის 1832 წლის შეთქმულების ისტორიის საარქივო მასალების შეგროვებასა და პეტერბურგიდან თბილისში გადმოტანაში.