iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პატარა ჯიხაიშის განძი

პატარა ჯიხაიშის განძი — ვერცხლის მონეტებისა და ნივთების განძი. აღმოჩნდა 1946 წელს სოფელ პატარა ჯიხაიშში. ჩვენამდე მოაღწია 18 მონეტამ. განძის დიდი მეცნიერული მნიშვნელობა ისაა, რომ მასში შედის იმერეთის მეფის გიორგი -ის (1565-1585) სახელით მოჭრილი 5 ქართული მონეტა, რომელთა ზუსტი ატრიბუცია შესაძლებელი გახდა ამ განძის აღმოჩენის შემდეგ.

აღნიშნული მონეტები 3 ტიპად იყოფა:
 ტიპი — შუბლზე სქემატურადაა გამოსახული წვერულვაშიანი მამაკაცის თავი ფასში, ზურგზე - ქართული ასომთავრული წარწერა: „მეფე გიორგი“;
 ტიპი — შუბლზე ორსტრიქონიანი წარწერაა: „მეფეთა მეფე“; ზურგზე — „მეფე გიორგი“;
 ტიპი — შუბლზე ადამიანის თავის მარცხენა პროფილია, შუბლთან — ასომთავრულად „გ“, ზურგზე — მარცხნივ მიმართული რომელიღაც ცხოველის გამოსახულება.

განძის შემადგენლობაში შედის აგრეთვე 1574 წელს (ჰიჯრით 982) მოჭრილი 4 თურქული ახჩა და სინქრონული 9 ირანული მონეტა და მათი მინაბაძები.განძი ჩაფლული უნდა იყოს საუკუნის ნახევარში.
პატარძალა

პატარძალა  — ორ- ან მრავალწლოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 40-100 სმ სიგრძის სწორი ღერო, ოვალურ- ან წაგრძელებულ-ლანცეტა ფოთლები (ქვედა ფოთლები ყუნწიანია, ზედა – მჯდომარე რომლებიც შეკრებილია ფარჩხატ ხვეულებად. ხახა სქლად არის მოფენილი თეთრი ბეწვით. მცენარე შებუსულია უხეში ჯაგრით. ყვავის აპრილში, ნაყოფმსხმოიარობს ივლისში.

გავრცელებულია კავკასიაში, მცირე აზიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, ირანში, შუა აზიაში. სპორადულად გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება მშრალ ადგილებში, გზისპირებსა და ნათესებში. ნათესების, სათიბისა და საძოვრის სარეველაა.
პატიჟი

პატიჟი, სასჯელი, დასჯა ძველ ქართულ სამართალში. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, პატიჟი „უპატიურად და შეჭირვებით პყრობას“ ნიშნავს. ბექას და აღბუღას სამართალში ტერმინი „პატიჟი“ სასჯელის ზოგადი მნიშვნელობით იხმარება, მაგრამ მთელ რიგ შემთხვევებში მას საჯარო ხელისუფლებისათვის განკუთვნილი სისხლისსამართლეებრივი ჯარიმის მნიშვნელობაც აქვს. მაგ. დიდებულის მკვლელი ვალდებულია დაზარალებულის სასარგებლოდ კანონით დაწესებული ქონებრივი საზღაურის - „სისხლის“ გარდა „პატრონისა და მაწყუერელის პატიჟი გარდაიჴადოს და დაუურვოს“ (მუხლი 1). პატიჟიდან წარმოდგა „განპატიჟება“ (დასჯა), „პატიჟეულობა“ (სასჯელის დადება) და „პატიჟეული“ (სასჯელდადებული).
პატრონიკე

პატრონიკე — მეორე სართულის დონეზე მოთავსებული ზედა გალერეა. ჩვეულებრივ ეწყობოდა ქრისტიანულ ეკლესიებსა და საზეიმო დარბაზებში, ძირითადად შენობის დასავლეთ ნაწილში, ზოგჯერ მიეკვროდა ნავს სამხრეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთის მხრიდან. პატრონიკე თავდაპირველად საზოგადოების მაღალი წრის წარმომადგენელთათვის იყო განკუთვნილი, მოგვიანებით კი — მგალობელთა, მუსიკოსთა და ორგანისათვის. პატრონიკე ქართულ ხუროთმოძვრებაში ცნობილია საუკუნიდან (წრომის ტაძარი).
პატრონყმობა

პატრონყმობა — ფეოდალური ურთიერთობის აღმნიშვნელი უნივერსალური ტერმინი - საუკუნეების საქართველოში. მიღებულია ორი სიტყვისაგან: პატრონი და ყმა. აღნიშნავდა ურთიერთობას ფეოდალებსა და ყმა გლეხებს შორის (საწარმოო ურთიერთობა), აგრეთვე ურთიერთობას თვით ფეოდალთა შორის, ფეოდალური კლასის შინაპოლიტიკურ ორგანიზაციას. საუკუნემდე პატრონყმობის შესატყვისი ცნება იყო „უფალ-მონობა“, ხოლო საუკუნიდან — ბატონყმობა.
პაჩული

პაჩული — მრავალწლოვანი ტროპიკულ ბუჩქბალახი ტუჩოსანთა ოჯახისა. ნახევარსფეროს ფორმა აქვს, სიმაღლე 70-100 სმ აღწევს. ახასიათებს მონოპოდიალური დატოტვა. მთავარი ღერო სწორმდგომია, ფოთოლი — კვერცხისებრი, მუქი მწვანე, შეიცავს 0,3% ეთერზეთს.

მცენარე კარგად იზრდება 20°-ზე მაღალ ტემპერატურაზე. პაჩულის სამშობლოა ფილიპინები. გავრცელებულია ტროპიკული ჰავის ქვეყნებში. 1939 წლიდან მოჰყავთ აფხაზეთის ზღვისპირა სუბტროპიკულ ზონაში, აქ იგი ერთწლოვანია.

ამრავლებენ კალმით. კალამს აფესვიანებენ სათბურში სექტემბერ-ოქტომბერში. მინდორში რგავენ მაისში. სპეციფიკური სურნელებისა და ფიქსატორული თვისებების გამო პარფიუმერიაში იყენებენ. მოსავალს იღებენ ოქტომბერში. 1 ჰა-ზე მოდის 4-6 ტ ნედლეული.
ნაღობილევი

ნაღობილევი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მერიის თემში (სოფლები: მერია, ნაღობილევი, ჭახვათა, ხვარბეთი). მდებარეობს მდინარე ნატანების ხეობაში, ზღვის დონიდან 75 მ, მერიიდან 3 კმ., ოზურგეთიდან 15 კმ.

სოფელში არის საჯარო სკოლა, გადის ოზურგეთი-ურეკის საავტომობილო გზა.

მოსახლეობა
კლაივ ლუისი

კლაივ სტეპლზ ლუისი (; დ. 29 ნოემბერი, 1898 – გ. 22 ნოემბერი, 1963) — ინგლისელი მწერალი, ყველაზე მეტად ცნობილი რომანების სერიით „ნარნიის ქრონიკები“. იგი ასევე იყო ჯ.რ.რ. ტოლკინის ერთ-ერთი ახლო მეგობარი და ინკლინგების წევრი. ლუისის წიგნები გამოირჩევა რელიგიური მოტივების გავლენით.

ცნობილია, რომ ლუისი ქრისტიანული წესით იყო მონათლული, მაგრამ მოზარდობისას სარწმუნოებას დაშორდა. ტოლკინისა და სხვა მეგობრების გავლენით, დაახლოებით 30 წლის ასაკში იგი კვლავ დაუბრუნდა რელიგიას, რამაც გავლენა იქონია მის შემოქმედებაზე. რელიგიური მოტივებით სავსეა „ნარნიის ქრონიკებიც“. გარდა ამისა, იგი მონაწილეობდა რადიო-გადაცემებში, სადაც ქვეყნის მასშტაბით საუბრობდა ქრისტიანობაზე.
პედაგოგიური ფურცელი

პედაგოგიური ფურცელი — ქართული პროგრესული პედაგოგიური ჟურნალი. გამოდიოდა 1904–1906. რედაქტორები იყვნენ: ე. ერისთავი, ნ. ზურაბაშვილი (1904–1905), მ. დემურია (1906). გამოვიდა 8 ნომერი. ჟურნალი ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის პოზიციებიდან აშუქებდა, უმთავრესად, ოჯახში აღზრდის, ზოგადადპედაგოგიურ და დიდაქტიკურ საკითხებს: ქართული ეროვნული სკოლის ცხოვრებასთან და პოლიტიკასთან კავშირს, მასწავლებლისა და აღმზრდელის, სკოლისა და ოჯახის როლს, ბავშვის ფიზიკური, ზნეობრივი, სქესობრივი აღზრდის საკითხებს და სხვა. თანამშრობლობდნენ: შ. ჩიტაძე, პ. სურგულაძე, ა. მიქაბერიძე, ე. ხრამელაშვილი, ი. ბალარჯიშვილი, ლ. ელიავა და სხვები.
კახა ბაინდურაშვილი

კახა ბაინდურაშვილი (დ. 26 სექტემბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს ფინანსთა მინისტრი 2009 წლის 6 თებერვლიდან 2011 წლის 17 ივნისამდე.

ბიოგრაფია
ბაინდურაშვილი სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (1998-2000), სადაც მიღებული აქვს ეკონომიკურ მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხი. 1999-2000 წლებში მუშაობდა სააგენტოში „პრაიმ-ნიუსი” რედაქტორის თანამდებობაზე. 2000-2002 წლებში ეკავა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საინვესტიციო პროექტების მონიტორინგის სამმართველოს უფროსის თანამდებობა. 2002-2004 წლებში მუშაობდა გაეროს განვითარების პროგრამის კონსულტანტად. 2004-2005 წლებში იყო საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მრჩეველი.

2005 წლის სექტემბრიდან 2006 წლის ივნისის პერიოდში სწავლობდა უილიამს კოლეჯში (უილიამსთაუნი, მასაჩუსეტსი, აშშ), სადაც მიღებული აქვს განვითარებადი ეკონომიკის მაგისტრის ხარისხი.

2006 წლის ივნისიდან 2007 წლის მარტამდე მუშაობდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის პოსტზე. 2007 წლის მარტიდან 2009 წლის თებერვლამდე ეკავა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის პირველი მოადგილის თანამდებობა. 2009 წლის 6 თებერვალს დაინიშნა საქართველოს ფინანსთა მინისტრად, რაც საკუთარი სურვილით 2011 წლის 17 ივნისს დატოვა.
მუხროვანის ამბოხი (2009)

2009 წლის მუხროვანის ამბოხი — საქართველოს არმიის მუხროვანში ბაზირებული (თბილისიდან 30 კმ) სატანკო ბატალიონის ამბოხი 2009 წლის 5 მაისს. დაუზუსტებელი ცნობებით ამბოხში სულ მცირე 500 ადამიანი იღებდა მონაწილეობას. მოგვიანებით იმავე დღეს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გამოაცხადა, რომ ამბოხებულები ჩაბარდნენ. მეამბოხეთა ზოგიერთ ლიდერი, მათ შორის ბატალიონის მეთაური, დააპატიმრეს; სხვებმა გაქცევა მოახერხეს. ამბოხის შესახებ ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც მთავრობამ გამოაცხადა, რომ გახსნილი იყო ქვეყნის დესტაბილიზაციისა და პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის მკვლელობის გეგმა.
ბობოლის ბაღები

ბობოლის ბაღები — განთქმული პარკი ფლორენციაში, რენესანსის სტილის საპარკო ანსამბლის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუში იტალიაში.

მდებარეობა და სტრუქტურა
ბობოლის ბაღები მდებარეობს ბობოლის ბორცვზე პალაცო პიტთან, ტოსკანის ჰერცოგის, მედიჩის მთავარ რეზიდენციასთან, და წარმოადგენს საუკუნის ბაღთა ხელოვნების ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ნიმუშს. იმ დროის გემოვნებასთან შერწყმით პარკს ჰყოფს გრძელი ჩაზნექილი და განიერი ხრეშიანი გზები. ის მორთულია ქვის დეკორატიული ელემენტებით, ძვირფასი მონუმენტებით და ფანტანებით. ბობოლის ბაღები იყოფა კერძო და სახალხო ნაწილებად - გროტებით, ნიმფებით და კლასიკურ სტილში შესრულებული, მოქმედი, ბაღის კოლონადებიანი ეკლესებით. ბობოლის ბაღების ღირსებას წარმოადგენს, ის რომ, აქედან იშლება ქალაქის მშვენიერი ხედები. ფართო მასებისთვის ბაღი გაიხსნა 1766 წ.
კემეროვოს ოლქი

კემეროვოს ოლქი — ოლქი რუსეთში. მდებარეობს ციმბირის ფედერალურ მხარის სამხრეთით. დაარსდა 1943 წლის 26 იანვარს. ადმინისტრაციული ცენტრი - კემეროვო.

გეოგრაფია
კემეროვოს ოლქს ესაზღვრება ხაკასეთისა და ალთაის რესპუბლიკები, ალთაისა და კრასნოიარსკის მხარეები, ნოვოსიბირსკისა და ტომსკის ოლქები.

მოსახლეობა
მოსახლეობის უმრავლესობა (85 %) ქალაქად ცხოვრობს. ცხოვრობენ რუსები, უკრაინელები, გერმანელები, ჩუვაშები და თათრები. კემეროვოს ოლქში არის 20 ქალაქი და 19 რაიონი. უდიდესი ქალაქებია ნოვოკუზნეცკი (562 200 კაცი), კემეროვო (520 000 კაცი), პროკოფიევსკი (213 200 კაცი)...
დავით თევზაძე

დავით თევზაძე (დ. 30 იანვარი, 1949, სოხუმი) — ქართველი გენერალ-ლეიტენანტი (1998), საქართველოს თავდაცვის მინისტრი 1998 წლის აპრილიდან 2004 წლის თებერვლამდე. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1983).

ბიოგრაფია
დაიბადა ლიტერატურათმცოდნე დავით თევზაძის ოჯახში. 1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1978 წელს — თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1983–1992 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტში, ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. იყო საქართველოს კარატეს ფედერაციის თანადამფუძნებელი და პირველი პრეზიდენტი (1989).

1991 წელს თევზაძე მოხალისედ შევიდა საქართველოს ეროვნულ გვარდიაში და აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობისთვის წარმოებულ ბრძოლებში აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონში. სამხედრო კარიერის განმავლობაში იგი მეთაურობდა ბატალიონ „ორბს“, მოგვიანებით სწრაფი რეაგირების კორპუსის პირველ ბრიგადას, ხოლო შემდგომ — თავდაცვის სამინისტროს მე-11 ბრიგადას.

დავით თევზაძემ სამხედრო განათლება საზღვარგარეთ მიიღო: 1994 წელს გაიარა კურსები რომში, ნატოს თავდაცვის კოლეჯში, 1995 წელს — გერმანიის სტრატეგიული კვლევისა და თავდაცვის ეკონომიკის კოლეჯში, ხოლო 1996–1997 წლებში — აშშ-ის არმიის სამეთაურო და გენერალური შტაბის კოლეჯში. 1998–2004 წლებში იყო საქართველოს თავდაცვის მინისტრი და შეირაღებული ძალების მთავარსარდლი, ეროვნული უშიშროების საბჭოს წევრი, 2004 წელს — საქართველოს ელჩი ნატო-ში. თადარიგში გასვლის (2004) შემდეგ დაუბრუნდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას. 2017-2022 წლებში იყო ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახურის დირექტორის მრჩეველი, 2022-2024 წლებში — საქართველოს პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის მთავარი მრჩეველი სტრატეგიული დაგეგმვის საკითხებში.

თევზაძე სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს გენერალთა კლუბის იდეის ავტორი და თანადამფუძნებელი, დამოუკიდებელ ექსპერტთა კლუბის წევრი, ევროპულ იდეათა შესწავლის საერთაშორისო საზოგადოების წევრი, ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ევრო-კავკასიური უნივერსიტეტის სრული პროფესორი, ვიცე-რექტორი და საერთაშორისო ურთიერთობათა და უსაფრთხოების კვლევათა პროგრამების ლიდერი. გამოქვეყნებული აქვს 50-მდე სამეცნიერო ნაშრომი. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით (1993).

დავით თევზაძე ცხოვრობს თბილისში. ჰყავს მეუღლე და ექვსი შვილი. მისი ძმა, „ქართული არმიის თანადგომის საზოგადოების“ თავმჯდომარე გურამ თევზაძე დაიღუპა თბილისში ტერორისტული თავდასხმის შედეგად 2000 წლის 1 ივნისს (მკვლელობა გამოუძიებელია).
ნოვოსიბირსკის ოლქი

ნოვოსიბირსკის ოლქი — ოლქი რუსეთში. მდებარეობს ციმბირის ფედერალურ ოკრუგის სამხრეთით. დაარსდა 1937 წლის 28 სექტემბერს. ადმინისტრაციული ცენტრი - ნოვოსიბირსკი.

გეოგრაფია
ნოვოსიბირსკის ოლქი მდებარეობს დასავლეთ ციმბირის დაბლობის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ნოვოსიბირსკის ოლქს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ტომსკის, ხოლო დასავლეთით ომსკის ოლქები, სამხრეთიდან ყაზახეთი და ალთაის მხარე და აღმოსავლეთით კემეროვოს ოლქი.

მოსახლეობა
2006 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 2 504 147 კაცი.
გერმანელები - 47 275 კაცი.
უკრაინელები – 33 793 კაცი.
თათრები - 27 874 კაცი.
ყაზახები - 11 691 კაცი.
ბელარუსები – 8380 კაცი.
სომხები - 7850 კაცი.
აზერბაიჯანელები – 7366 კაცი.
ომსკის ოლქი

ომსკის ოლქი - ოლქი რუსეთში. მდებარეობს ციმბირის ფედერალურ ოკრუგის სამხრეთით. ადმინისტრაციული ცენტრი - ომსკი.

გეოგრაფია
ომსკის ოლქი მდებარეობს დასავლეთ ციმბირის დაბლობზე, მდინარე ირტიშის აუზში. ომსკის ოლქს ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან ესაზღვრება ტიუმენის, აღმოსავლეთიდან ნოვოსიბირსკისა და ტომსკის ოლქები, ხოლო სამხრეთიდან ყაზახეთი.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 1 735 512 კაცი.
ყაზახები - 81 618 კაცი.
უკრაინელები – 77 884 კაცი.
გერმანელები - 76 334 კაცი.
თათრები - 47 796 კაცი.
ბელარუსები – 9075 კაცი.
სომხები - 6644 კაცი.
აზერბაიჯანელები – 4260 კაცი.
ქართველები - 1521 კაცი.
ტომსკის ოლქი

ტომსკის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის ციმბირის ფედერალურ ოკრუგში. დაარსდა 1944 წლის 13 აგვისტოს. ადმინისტრაციული ცენტრი - ტომსკი.

გეოგრაფია
ტომსკის ოლქს ესაზღვრება ტიუმენის, კემეროვოს, ნოვოსიბირსკის, ომსკის ოლქები, ხანტი-მანსი და კრასნოიარსკის მხარე.

მოსახლეობა
2002წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 90,8 %.
თათრები - 1,9 %.
უკრაინელები – 1,6 %.
გერმანელები - 1,3 %.
ბელარუსები – 0,5 %.
აზერბაიჯანელები – 0,4 %.
პაულ პეეტერსი

პაულ პეეტერსი (დ. 20 სექტემბერი, 1870, ტურნე — გ. 18 აგვისტო, 1950, ბრიუსელი) — ბელგიელი აღმოსავლეთმცოდნე, ქართველოლოგი. ფილოსოფიის დოქტორი (1894), ბოლანდისტთა საზოგადოების წევრი (1905). ამავე საზოგადოების პრეზიდენტი (1941), ბელგიის სამეფო აკადემიის წევრი (1933), საფრანგეთის კოლეჟის საპატიო პროფესორი (1943), საფრანგეთის მხატვრული ლიტერატურის ინსტიტუტის წევრი (1945), სტრასბურისა და ლევენის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი (1946, 1947).

პაულ პეეტერსმა დიდი ამაგი დასდო ქართული ჰაგიოგრაფიული ძეგლების კვლევისა და გამოცემის საქმეს. მას ეკუთვნის 160-მდე სამეცნიერო გამოკვლევა, მათ შორის „ქართულ ხელნაწერთა ისტორია“ (1942), „ძიებანი აღმოსავლური ფილოლოგიის ისტორიიდან“ ორტომად (1951), „დიონისე არეოპაგელის ავტობიოგრაფიის ქართული თარგმანი“ (1912), „წმინდა ილარიონ იბერიელი“ (1914), „ქართული მონასტრების ისტორია“ (1917-1919), „დიონისე არეოპაგელის ავტოიოგრაფიის იბერიულ-სომხური ვერსია“ (1921), „ქრისტიანობის გავრცელება საქართველოში ჰაგიოგრაფიული წყაროების მიხედვით“ (1923), „თორნიკე ბერის ქართული მინაწერი“ (1932), „წმინდა შუშანიკი — ქართველებისა და სომხების მარტვილი“ (ქართული და სომხური ტექსტების ლათინური თარგმანითურთ, 1935), „ხაზარები აბო თბილელის მარტვილობაში“ (1934) და სხვა. ავტორია რეცენზიებისა ივანე ჯავახიშვილის, კორნელი კეკელიძის, აკაკი შანიძის და სხვათა გამოკვლევების შესახებ.
პეკინური იხვი

პეკინური იხვი — სახორცე მიმართულების იხვის ჯიში. გამოყვანილია ჩინეთში. თეთრადაა შებუმბვლილი; ოდნავ დაკრავს კრემისფერი. მამალი პეკინური იხვის მასა დაახლოებით 4 კგ, დედლისა 3,5 კგ. 50-60 დღის იხვის ჭუჭულის მასა 2,2-2,5 კგ აღწევს, გემრიელი ხორცი აქვს. მეკვერცულობა წელიწადში 130-150 კვერცხია. ამრავლებენ ბევრ ქვეყანაში.
პელამიდა

პელამიდა — ქვეწარმავალი ზღვისგველისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 1 მ აღწევს. ზედა მხარე მუქია, ქვედა — ბაცი; კუდზე დიდი შავი ლაქები აქვს. სხეული და კუდი გვერდებიდან შებრტყელებულია. პელამიდა ფართოდაა გავრცელებული ტროპიკულ სარტყელში — აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროებიდან ამერიკის დასავლეთ სანაპიროებამდე. ბინადრობს ნაპირებთან და ღია ზღვაშიც. იკვებება თევზით, რომელსაც კლავს ძლიერ ტოქსიკური შხამით. ზოგიერთ კუნძულზე პელამიდას საკვებად იყენებენ.
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1676-1681)

რუსეთ-ოსმალეთის ომი — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებს შორის 1676-1681 წლებში. გამოწვეული იყო ოსმალეთის აგრესიის გაძლიერებით, რაც მოჰყვა რუსეთთან უკრაინის შეერთებას (1654). 1669 წელს ოსმალეთმა კავშირი დადო დნეპრის მარჯვენა ნაპირის უკრაინის პეტმანთან პ. დოროშენკოსთან. 1674 წელს კაზაკებმა გადააყენეს პეტრე დოროშენკო და დნეპრის მარცხენა ნაპირის უკრაინის ჰეტმანი ივანე სამოილოვიჩი მთელი უკრაინის ჰეტმანად გამოაცხადეს, მაგრამ დოროშენკომ 12-ათასიანი რაზმით ციხესიმაგრე ჩიგირინი აიღო და ოსმალთა ჯარის მოლოდინში იქ დაბანაკდა. 1676 წელს რუსეთ-უკრაინის გაერთიანებულმა ჯარმა ჩიგირინი გაათავისუფლა. დოროშენკო დანებდა. სულთანმა, რომელიც უკრაინას თავის ვასალურ ქვეყნად თვლიდა, ჰეტმანად ოსმალთა ტყვეობაში მყოფი ი. ხმელნიცკი გამოაცხადა და 1677 წლის ივლისში ჩიგირინისაკენ მრავალათასიანი ჯარი დაძრა, მაგრამ ამაოდ. 28 აგვისტოს (7 სექტემბერი) რუსებსა და კაზაკებთან ბრძოლაში ოსმალები დამარცხდნენ. 1678 წლის ივნისში ოსმალთა ჯარი კვლავ შეიჭრა უკრაინაში, ჩიგირინს ალყა შემოარტყა და 11 აგვისტოს (21 აგვისტო) აიღო იგი, მაგრამ შემდგომ წარმატებებს ვერ მიაღწია. 1681 წლის 3 იანვარს (13 იანვარი) ხელი მოაწერეს ბახჩისარაის ხელშეკრულებას, რომლითაც ოსმალებმა ცნეს დნეპრის მარცხენა ნაპირის უკრაინის შეერთება რუსეთთან და საზღვრად მდინარე დნეპრი გამოაცხადეს.
მაგადანის ოლქი

მაგადანის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგში. დაარსდა 1953 წლის 3 დეკემბერს. ადმინისტრაციული ცენტრი - მაგადანი.

გეოგრაფია
მაგადანის ოლქს ესაზღვრება ჩუკოტკა, კამჩატკისა და ხაბაროვსკის მხარეები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 146 500 კაცი (80,2 %).
უკრაინელები – 18 100 კაცი (9,9 %).
ევენები - 2500 კაცი (1,4 %).
ბელარუსები – 2200 კაცი (1,2 %).
თათრები - 2000 კაცი (1,1 %).
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1954

საჭადრაკო ოლიმპიადა გაიმართა 1954 წლის 4 — 25 სექტემბერს ამსტერდამში, ნიდერლანდები.

ფიდე-ს 1952 წლის ჰელსინკის კონგრესმა, დააკმაყოფილა რა არგენტინის საჭადრაკო ფედერაციის თხოვნა, გადაწყვიტა მომდევნო, ოლიმპიადა ბუენოს-აირესში ჩატარებულიყო. თავდაპირველად ყველაფერი ნორმალურად მიდიოდა, მაგრამ შეჯიბრების დაწყებამდე ერთი თვით ადრე არგენტინიდან მოვიდა შეტყობინება, რომ უსახსრობის გამო არგენტინელები უარს ამბობდნენ ოლიმპიადის ჩატარებაზე. ამ სიტუაციაში ფიდე ჰოლანდიის საჭადრაკო ფედერაციამ იხსნა, რომელმაც უმოკლეს დროში შეძლო მომზადება ოლიმპიადის მისაღებად. ამსტერდამში ყველა ფავორიტი ჩამოვიდა, არ იყვნენ მხოლოდ ამერიკელები, რომლებმაც თავისი არყოფნა უსახსრობით ახსნეს.

ტურნირი ისევ ორ ეტაპად ჩატარდა. პირველ ეტაპზე ყველაფერი ისე დამთავრდა, როგორც მოსალოდნელი იყო — ფავორიტები უპრობლემოდ გავიდნენ მთავარ ფინალში. სსრკ-ის გუნდი უპირველესი ფავორიტი იყო. მხოლოდ პირველი ოთხი ტური მიჰყვებოდნენ იუგოსლავიელები საბჭოელებს, მერე კი სხვაობა ყოველ ტურში იზრდებოდა და პრაქტიკულად მეშვიდე ტურის შემდეგ გამარჯვებულის ვინაობა ცნობილი იყო. სამაგიეროდ დიდი ბრძოლა გაჩაღდა მეორე ადგილისათვის. იუგოსლავიისა და არგენტინის გუნდები მონაცვლეობით იკავებდნენ ადგილს სატურნირო ცხრილში საბჭოთა გუნდის შემდეგ. საბოლოოდ მეორე ადგილი სამხრეთამერიკელებს დარჩათ, რომლებმაც მხოლოდ ბოლო ტურში აჯობეს მეტოქეს ნახევარი ქულით.

ტექნიკური შედეგები
მონაწილეობდა 25 ქვეყნის 26 ნაკრები გუნდი (კვლავ ცალკე გუნდად თამაშობდა ზაარის ნაკრები). ტურნირი ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე გუნდები ოთხ ქვეჯგუფში არკვევდნენ ფინალისტთა ვინაობას. ქვეჯგუფებში პირველ-მესამე ადგილებზე გასული გუნდები თამაშობდნენ მთავარ ფინალში (– ადგილები). დანარჩენები ფინალურ ტურნირში იბრძოდნენ – ადგილებისათვის. ორივე ეტაპზე ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

პირველი ეტაპი
ჯგუფი 1

ჯგუფი 2

ჯგუფი 3

ჯგუფი 4

ფინალი
ფინალი 
ფინალი 
ჩემპიონისა და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები
'
მიხეილ ბოტვინიკი 8½ (+6=5-0), ვასილი სმისლოვი 9 (+8=6-0), დავით ბრონშტეინი 10½ (+7=7-0), პაულ კერესი 13½ (+13=1-0), ეფიმ გელერი 5 (+4=2-1), ალექსანდრე კოტოვი 4 (+4=0-2).

'
მიგელ ნაიდორფი 10½ (+7=7-1), ხულიო ბოლბოჩანი 11½ (+8=7-0), ოსკარ პანო 6½ (+3=7-3), კარლოს გიმარი 4 (+3=2-1), ნესტორ როსეტო 4½ (+3=3-2), ჰერმან პილნიკი 4 (+3=2-2).

'
ვასია პირცი 7½ (+3=9-1), სვეტოზარ გლიგორიჩი 8 (+4=8-2), პეტარ ტრიფუნოვიჩი 7 (+3=8-1), ბრასლავ რაბარი 3 (+1=4-3), ანდრია ფუდერერი 8½ (+6=5-1), ალექსანდრ მატანოვიჩი 6½ (+5=3-1).

საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
სახალინის ოლქი

სახალინის ოლქი - ოლქი რუსეთში. შედის შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგში. დაარსდა 1932 წლის 20 ოქტომბერს. ადმინისტრაციული ცენტრი - იუჟნო–სახალინსკი.

გეოგრაფია
სახალინის ოლქს სახმელეთო მეზობლები არა ჰყავს. ზღვით ესაზღვრება პრიმორიეს, კამჩატკისა და ხაბაროვსკის მხარეები, აგრეთვე იაპონია.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 84,3 %.
კორეელები – 5,4 %.
უკრაინელები – 4,0 %.
თათრები - 1,25 %.
ბელარუსები – 1,0 %.
ხვარბეთი

ხვარბეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მერიის თემში (სოფლები: მერია, ნაღობილევი, ჭახვათა, ხვარბეთი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 80 მ. ოზურგეთიდან 9 კმ, მერიიდან 3 კმ. სოფელში არის ეკლესია.

ისტორია
ხვარბეთში მოპოვებულია ქვედა პალეოლითის პერიოდის არქეოლოგიური მასალა.

გვიან ფეოდალურ ხანაში ხვარბეთს ფლობდნენ აზნაური ქარცივაძეები. 1883 წელს გაიხსნა ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოების ერთკლასიანი სკოლა სოფელ გოგორეთში. 1902 წელს ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა სამ სოფელს: ხვარბეთი, გოგორეთი და ახალსაყდარი. მოსახლეობის რაოდენობა იყო 2766.

1905 წლის 25 მარტს სოფელში შევიდა გენერალ მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკის სამხედრო კორპუსი, გაჩხრიკა, გაძარცვა და დააპატიმრა მოსახლეობა.

1921 წელს ხვარბეთის საზოგადოება ნატანების რაიონში შედიოდა.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
კონსტანტინე ლესელიძე (დ. 1903) — გენერალ-პოლკოვნიკი, საბჭოთა კავშირის გმირი. აქვე იყო მისი სახლ-მუზეუმი
ისიდორე დოლიძე (დ. 1915) — იურისტი, სამართლის ისტორიკოსი
ქვემო ნატანები

ქვემო ნატანები — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. ნატანების თემის ცენტრი (სოფლები: ქვემო ნატანები, ზემო ნატანები, შეკვეთილი). მდებარეობს შავი ზღვისპირა დაბლობზე, ზღვის დონიდან 10 მ.-ზე, ოზურგეთიდან 18 კმ.

სოფელში არის რკინიგზის სადგური სამტრედია-მახინჯაურის ხაზისა და ნატანები-ოზურგეთის ხაზების გადაკვეთაზე. გადის საავტომობილო გზა ურეკი-ოზურგეთი. სოფელში მისდევენ მეციტრუსეობას, მეთხილეობას. სოფელში არის საფეხბურთო სტადიონი, სპორტის სასახლე, ჭიდაობის კლუბი, საჯარო სკოლა, წმინდა მარინეს სახელობის ტაძარი, საზოგადოებრივი ცენტრი. ქვემო ნატანების უბნებია: შავა, ლეკურა, საკუპრე, ახალშენი, ნაფოცხვარა, ნარუჯა.

ისტორია
დღევანდელი ქვემო ნატანების ტერიტორიაზე დასახლების გაჩენა უკავშირდება საუკუნეში თბილისი-ბათუმის რკინიგზის ხაზზე სადგურის გაჩენას. სადგურს ეწოდა ნატანები მდინარე ნატანების გამო. ტერიტორია შედიოდა მიქელგაბრიელის სასოფლო საზოგადოებაში. 1951 წელს უბან შავაში მოეწყო ნატანების სასოფლო საბჭოს ცენტრი. 1953 წელს აშენდა ნატანების კოლმეურნეობის კანტორის შენობა, რასაც მოჰყვა კულტურის სახლი. სოფელში მოქმედებდა საავადმყოფო, ციტრუსების შემფუთავი ქარხანა, ჩაის ფაბრიკა, ტუნგის საშრობი ფარდული, დაწყებითი, რვაწლიანი და საშუალო სკოლები, სამუსიკო სკოლა, ბიბლიოთეკა. 1983 წელს სოფელში გაიხსნა სპორტის სასახლე, 1986 წელს კი საბავშვო ბაღის ბრუტალისტური შენობა. 1999-2002 წლებში სოფლის ცენტრში აშენდა წმინდა პანტელეიმონის სახელობის ეკლესია.

მოსახლეობა
გალერეა
ზემო ნატანები

ზემო ნატანები (ყოფ. სამღვთო, სამხთო) — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ნატანების ადმინისტრაციულ ერთეულში (გურიის მხარე).

მდებარეობს გურიის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 100 მ-, ქვემო ნატანებიდან 6 კმ., ოზურგეთიდან 24 კმ-ში. სოფელში არის საჯარო სკოლა. ძირითადად მისდევენ მეთხილეობასა და მეციტრუსეობას.

ისტორია
1902 წელს შედიოდა მიქელგაბრიელის სასოფლო საზოგადოებაში. 1898 წელს საღმრთოს იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ეკლესიის მღვდელმა ანტონ ცეცხლაძემ და გერასიმე ნაკაიძემ, რომელიც შემდგომში ამავე ეკლესიის მღვდელი გახდა, დააარსეს სოფლის ორკლასიანი სამრევლო სკოლა, რომლის გამგე გერასიმე ნაკაიძე იყო. 1898-1900 წლებში სკოლა ნაკაიძის სახლში იყო გახსნილი. 1901 წელს მღვდელ იესე ინგოროყვას ნაცვლად დაინიშნა მღვდელი ბარბარე თანეიშვილი. 1921 წლამდე გერასიმე ნაკაიძე იყო სოფლის ეკლესიის მოძღვარი. 1923 წელს ხის ეკლესია გადაკეთდა სკოლად. ეკლესიის სასაფლაოს ტერიტორიაზე გააკეთეს სტადიონი. თავად გერასიმე ნაკაიძე გადავიდა აჭარაში, სადაც ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. შემდეგ გადაასახლეს შუა აზიაში, ყარაღანდაში, სადაც ცემით მოკლეს 1939 წელს.

1930-იანი წლების მეორე ნახევარში ზემო ნატანების უბნები სამღვთო და ჯაფარაულა თხინვალის სასოფლო საბჭოში იყო გაერთიანებული.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
აბესა ბოლქვაძე - 1841 წლის გურიის აჯანყების ერთ-ერთი მოთავე
ივანე ბოლქვაძე - საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე
ელისაბედ ნაკაშიძე-ბოლქვაძე - პოლიტიკოსი, დამფუძნებელი კრების წევრი

გალერეა
პავლე პოტიომკინი

გრაფი პავლე სერგეის ძე პოტიომკინი (1743—1796) — რუსი ჯარისკაცი, სახელმწიფო მოღვაწე და მწერალი. გრიგორი პოტიომკინის შორეული ნათესავი. ხელი მოაწერა გეორგიევსკის ტრაქტატს.

ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი, 1756 წლიდან სამხედრო სამსახურშია. მონაწილეობდა რუსულ-თურქულ ომში 1768-1774 წლებში. გამორჩეულობისთვის დაასაჩუქრეს წმინდა გიორგის ორდენით 1770 წლის 22 სექტემბერს.
ზემო მაკვანეთი

ზემო მაკვანეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მაკვანეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (გურიის მხარე).

მდებარეობს მდინარე აგიდაყვის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 140 მეტრზე. ქვემო მაკვანეთიდან 0,5 კმ., ოზურგეთიდან 5 კმ. სოფელში მოიპოვება კაოლინი, კაოლინის ფენის სიმძლავრე 0,4-დან 11 მეტრამდეა.

ისტორია
გვიან ფეოდალურ ხანაში წარმოადგენდა ნაკაშიძეების სამფლობელოს. აქვე ცხოვრობდა ნაკაშიძეების ერთი შტო, რომელსაც - საუკუნეების მიჯნაზე მაკვანეთში სასახლე ჰქონდა მოწყობილი. მამუკა ნაკაშიძე მოხსენიებული იყო სოფელში მდგარი მთავარანგელოზის ეკლესიის მთავარანგელოზის ვერცხლის ხატის ქვემო არშიაზე. აღნიშნული წარწერა საუკუნის დასაწყისს მიეკუთვნება. ნაკაშიძეების სახელი დღემდე აქვს შემორჩენილი ერთ-ერთ გორაკს.

მთავარანგელოზის ხის ტაძარი მთა გორმაღალზე იდგა და ქვის გალავანი ჰქონდა. 1828 წლისთვის მის სამრევლოში 58 კომლი შედიოდა. ამჟამად ნაკაშიძეების ნამოსახლარზე სოფლის სასაფლაოა.

მოსახლეობა