iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხოტინი

ხოტინი — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქში, დნესტრის ნაპირზე, ჩრდილოეთ ბესარაბიაში. შედიოდა კიევის რუსეთის, მოლდავეთის სამთავროს, ოსმალეთის შემადგენლობაში.- საუკუნეში ოსმალებმა იქ ააგესციხე-სიმაგრე, რომელიც წარმოადგენდა დასაყრდენ ოუნქტს, საიდანაც ოსმალები თავს ესხმოდნენ უკრაინისა და პოლონეთს. 1812 წლიდან რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში იყო. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 9692 კაცს შეადგენდა.

ცნობილი ადამიანები
მუსტაფა-ფაშა ბაირაქთარი (1765–1808) – ოსმალეთის დიდი ვეზირი, დაიბადა ხოტინში.
დავით სულიაშვილი

დავით სოკრატეს ძე სულიაშვილი (დ. 10 ივნისი, 1884, დაბა სურამი — გ. 6 ნოემბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი მწერალი, რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
მამამ სოფლის ხელმოკლე დიაკვანმა გორში ჩამოიყვანა და მიაბარა სასულიერო სასწავლებელში. აქ არსებულმა ხალხოსნურმა რევოლუციურმა განწყობამ სამუდამოდ განსაზღვრა ყმაწვილის სამომავლო გზა, რომელმაც იგი რევოლუციონერობამდე მიიყვანა. მონაწილეობდა მუშათა გაფიცვებში და მოძრაობებში, დაინტერესდა მარქსიზმით. 1903 წელს ლაიფციგში გაემგზავრა, აქ იგი დაუკავშირდა ვ. ლენინის მიმდევარ ემიგრანტთა ჯგუფებს. მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ გამოსვლებში შორაპნის მაზრაში. რეაქციის პერიოდში დ. სულიაშვილი დააპატიმრეს და ქუთაისის ციხეში ჩასვეს, მაგრამ სხვებთან ერთად გაიქცა და მალე ემიგრაციაში წავიდა — ჯერ ლაიფციგში, შემდეგ ციურიხში ცხოვრობდა, სადაც პირადად გაიცნო ლენინი და ახლო ურთიერთობა დაამყარა მასთან. პატიმრობის დროს ლეო ქიაჩელს შეხვდა და მას შემდეგ განუყრელ მეგობრებად დარჩნენ. ლ. ქიაჩელის რჩევით დავით სულიაშვილმა პირველი მოთხრობა გაუგზავნა უცხოეთიდან „სახალხო ფურცლის“ რედაქციას. 1917 წლის აპრილში ლენინთან და მიხა ცხაკაიასთან ერთად დაბრუნდა რუსეთში.

საქართველოში ჩამოსვლის შემდეგ განაგრძო ლიტერატურული მოღვაწეობა. უპრეტენზიო შემოქმედმა, საუკუნის დამდეგის მღელვარე დღეების ამსახველი თავისი ქმნილებებით საკუთარი ადგილი დაიმკვიდრა ქართულ ლიტერატურაში. მწერლის კალამს ეკუთვნის მოთხრობები: „ნაღვერდალი“, „მეორე დღე“, „კლდე“, „ჩიკორი“ და სხვა. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — თამარ ზაალის ასული ვარსიმაშვილი (დ. 11 იანვარი, 1895, დაბა სურამი — გ. 1 აპრილი, 1958, თბილისი).
უსერკაფი

უსერკაფი (ასევე უსერხერესი) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) და მეხუთე დინასტიის დამაარსებელი, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. უსერკაფის მმართველობის დროს დამკვიდრდა აბუსირში მზის ტაძარის მშენებლობის ტრადიცია. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2494 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 2487 წელს, მის სახელთანაა დაკავშირებული საკარაში უსერკაფის პირამიდის კომპლექსი, რომელიც მისი ბრძანებით აშენდა.
მონძა რუანდეფუ ზაფიციმივალუ

მონძა რუანდეფუ ზაფიციმივალუ (; დ. 1965) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი. მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 2009 წლის 17 მარტიდან 10 ოქტომბრამდე. პოსტზე დაინიშნა 2009 წლის 7 თებერვალს ოპოზიციის ლიდერ ანდრი რაძოელინას მიერ მისი კონკურენტი მთავრობის ხელმძღვანელად. მოგვიანებით, 2009 წლის 17 მარტს რაძოელინამ სამხედროების დახმარებით ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო და ზაფიციმივალუც ოფიციალურად გახდა პრემიერ-მინისტრი. იმავე წლის 9 ოქტომბერს პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ პრემიერ-მინისტრის პოსტზე ეჟენ რეჟი მანგალაზას დანიშვნას აპირებდა, თუმცა ზაფიციმივალუმ განაცხადა, რომ მისი მთავრობა ლეგიტიმურია და რომ ის კვლავ ასრულებდა თავის მისიას. მთავრობის სხვა წევრები შეხვდნენ 10 მარტს და საკუთარი უკმაყოფილება გამოხატეს მის გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით, რომ კვლავ აგრძელებდა მუშაობას. 10 ოქტომბერს, გვიან ღამით, რაძოელინამ ეჟენ რეჟი მანგალაზა პრემიერ-მინისტრად დანიშნა.
რევაზ სიხარულიძე

რევაზ ილიას ძე სიხარულიძე (დ. 1 მაისი, 1921, თბილისი — გ. 17 ნოემბერი, 1973, იქვე) — ქართველი მხატვარი.

ბიოგრაფია
1939 წელს თბილისის პირველი საცდელ-საჩვენებელი სკოლის დამთავრების შემდეგ, სწავლა განაგრძო აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში ქანდაკების ფაკულტეტზე. აქ მისი მასწავლებლები იყვნენ იაკობ ნიკოლაძე და ნიკოლოზ კანდელაკი. 1945 წელს წარჩინებით დაამთავრა აკადემია. 1946–1959 წლებში პერიოდულად მონაწილეობდა ახალგაზრდა მხატვართა ნამუშევრების გამოფენებში. რესპუბლიკის ჟურნალ-გაზეთები დადებითად აფასებდა ახალგაზრდა ხელოვანის შემოქმედებას, მის მიერ მაღალი გემოვნებით ხეზე შესრულებულ მინიატურულ კომპოზიციას, ქვის დამუშავების თავისებურ მანერასა და ტექნიკას. ნიჭიერი მოქანდაკე ავადმყოფობის გამო ადრევე ჩამოსცილდა თავის საყვარელ სპეციალობას და ხელი მიჰყო მთარგმნელობით საქმიანობას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მის მიერ დიდი გემოვნებით ნათარგმნი ალექსანდრე კუპრინის მოთხრობები.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ილია სიხარულიძე

ილია ლუკას ძე სიხარულიძე (დ. 28 აგვისტო, 1889, ბუკისციხე, ოზურგეთის მაზრა — გ. 7 იანვარი, 1963, თბილისი) — ქართველი პოეტი, პედაგოგი, რესპუბლიკის დამსახურებული მასწავლებელი (1949).

ბიოგრაფია
დაიბადა გლეხის ოჯახში. ბავშვობა და ყრმობა სოფლად გაატარა. 1897-1902 წლებში სწავლობდა დიდივანის საეკლესიო ორკლასიან სკოლაში. სკოლის დასრულების შემდეგ ცდილობდა ჩაბარებას ოზურგეთის სასულიერო სასწავლებელში. გამოცდები ჩააბარა, თუმცა აღნიშნულ სასწავლებელში გლეხთა წოდებისთვის განკუთვნილ მხოლოდ ერთ ვაკანტურ ადგილზე კონკურსი ვერ გაიარა. 15 წლის ყმაწვილზე წარუშლელი კვალი დატოვა 1905 წლის რევოლუციამ, რაც აისახა კიდეც მის პირველ ლექსებში. 1909 წელს ჩაირიცხა ხონის სამასწავლებლო სემინარიაში.

პირველი ლექსი „სიმინდის ყანა“ 1912 წელს გამოაქვეყნა ჟურნალ „ნაკადულში“. აქედან მოყოლებული, პოეტი მთელი სიცოცხლის მანძილზე ემსახურებოდა საბავშვო ლიტერატურას და არაერთი შესანიშნავი ქმნილებით გაამდიდრა იგი. 1913 წელს დაასრულა სემინარია და მასწავლებლად დაინიშნა სუჯუნის ორკლასიან სასწავლებელში. 1915 წელს დაიბეჭდა მისი ლექსების პირველი კრებული. 1915-1917 წლებში ასწავლიდა ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელში. 1917 წლიდან იყო ბათუმის სამოქალაქო სკოლის პედაგოგი 1918 წლის მარტამდე, ოსმალეთის მიერ ქალაქის აღებამდე. 1919-1925 წლებში სწავლობდა მშობლიური უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტის სიტყვიერების განყოფილებაზე. პარალელურად მასწავლებლობდა თბილისის უფროს დაწყებით სასწავლებელში. 1925-1932 წლებში ასწავლიდა თბილისის ვეტერინარიულ ინსტიტუტში. 1932-1945 წლებში ასწავლიდა თბილისის პირველ საშუალო სკოლაში ქართული ენასა და ლიტერატურას მასწავლებელი. ამავე დროს ნაყოფიერად იღწვოდა საბავშვო მწერლობაში. 1934 წლიდან უძღვებოდა საქართველოს მწერალთა კავშირის საბავშვო მწერლობის სექციას. 1952 წელს აღინიშნა მისი ლიტერატურული მოღვაწეობის 40 წლის იუბილე.

სიხარულიძის ლექსები სისტემატურად იბეჭდებოდა, აგრეთვე რუსულ, უკრაინულ, ბელორუსულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ საბავშვო ჟურნალებში და ცალკე წიგნებადაც გამოდიოდა. მარტო ქართულ ენაზე გამოცემულია პოეტის 20-მდე კრებული. მისი ლექსები სიმღერებად აქციეს ჩვენმა კომპოზიტორებმა რ. ლაღიძემ და ნ. ექსანიშვილმა. პედაგოგიურ მოღვაწეობასთან ერთად ეწეოდა თეორიულ მუშაობასაც. 1932-1939 წლებში სკოლებში ქართული ენის გრამატიკა მისი სახელმძღვანელოთი ისწავლებოდა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
სწავლა

სწავლა — ადამიანის მიზანდასახული ქცევის ფორმა, რომლის მიზანია გარკვეული ცოდნა-ჩვევების, ქცევის ფორმებისა და მოქმედების სახეების დაუფლება. სწავლა მთლიანპიროვნული შეგნებული ქცევაა და არ დაიყვანება ცალკეული ფსიქოლოგიური ფუნქციების მოქმედებაზე ან ჯამზე.

დიმიტრი უზნაძის მიხედვით, სწავლა გარდამავალია თამაშსა და შრომას შორის. იგი პიროვნების ძალების განვითარებას ემსახურება, მაგრამ ამისათვის მასალა გარედან პედაგოგიურად ორგანიზებული წესით.

სწავლის ეფექტურობა და ნაყოფიერება დამოკიდებულია სასწავლო პროცესის სწორ ორგანიზებაზე, თვით მოსწავლის სასწავლო აქტივობაზე და იმ უკუქცევითი კავშირების განხორციელებაზე, რომლებიც უზრუნველყოფენ სწორი ინფორმაციის მიღებას უკვე შესრულებულ მოქმედებაზე.
სიპისო-პისო

სიპისო-პისო — ჩანჩქერი კუნძულ სუმატრაზე, ინდონეზიაში. ფლატოვანი და ვერტიკალური ტიპის წყალვარდნილია. სიმაღლე 120 მ. უნიკალურია იმით, რომ მის წყაროდ მიწისქვეშა მდინარე გვევლინება, რომელიც კაროს პლატოს ზედაპირზე გაედინება. უკანასკნელი ვერტიკალური ხეობით ეშვება ტობის ტბის ჩრდილო დაბოლოებისაკენ. სიპისო-პისო ტურისტული ობიექტია.
საჰურა

საჰურა (ასევე სეფრესი) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეხუთე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. საჰურას მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2487 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 2475 წელს, მან 12 წელი იმეფა და მიჩნეულია ძველი სამეფოს ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ფარაონდა. საჰურას მეფობის დროს ეგვიპტეში როგორც პოლიტიკური ისე კულტურული მდგომარეობა მეხუთე დინასტიის სხვა ფარაონების მეფობის დროსთან შედარებით ყველაზე მაღალ საფუხურზე იყო. სავარაუდოდ ის წინამორბედი ფარაონის უსერკაფისა და მისი მეუღლის ნეფერჰეტეპ -ის ვაჟი იყო. საჰურას შემდეგ ეგვიპტის ტახტი მისმა ვაჟმა რანეფერიმ დაიკავა, რომელიც გამეფდა, როგორც ნეფერირკარა კაკაი.
დიდებული ტყუილი

დიდებული ტყუილი — 1941 წლის ამერიკული ფილმი. მერი ასტორმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში.

სიუჟეტი
სანდრასა და პიტერი დაქორწინებას გადაწყვეტენ, მაგრამ ჯერ სანდრას განქორწინება ძალაში უნდა შევიდეს. სანდრა პიტერისგან შვილს ელოდება. პიტერი თავის ყოფილ საცოლეზე, მეგიზე ქორწინდება. ქორწინების შემდეგ პიტერი სამხრეთ ამერიკაში მიფრინავს, სადაც მისი თვითმფრინავი ჩამოვარდება და პიტერი დაიკარგება. მეგი სანდრას ფულს გადაუხდის და მის შვილს იშვილებს. როდესაც დაკარგული პიტერი ბრუნდება, ქალები ბავშვისთვის ბრძოლას იწყებენ.

როლებში
ბეტი დეივისი — მეგი პატერსონი
ჯორჯ ბრენტი — პიტერ ვან ალენი
მერი ასტორი — სანდრა კოვაკი
ჰეტი მაკდანიელი — ვაიოლეტი
ლუსილ უოტსონი — ადა გრინფილდი
გრანტ მიჩელი — ჯოშუა მეისონი
United Buddy Bears

იდეა დაიბადა ბერლინში. კონკრეტულად კი საქმე ეხება გამოფენას, რომელიც ახორციელებს ტოლერანტობის, ხალხებს შორის გაგების, მშვიდობისა და დემოკრატიის პოპულარიზაციას.

გაერთიანებული ბუდი დათვების იდეა არის ბერლინელი ცოლ-ქმრის, ევა და კლაუს ჰერლითცების პირადი ინიციატივა. აღნიშნული დევიზით: „ჩვენ ერთმანეთი უკეთ უნდა გავიცნოთ, მაშინ ჩვენ შევძლებთ ერთმანეთის უკეთ გაგებას, მეტად ნდობას და უკეთესად თანაცხოვრებას“. ისინი მსოფლიოს მასშტაბით ერთიანი ხელოვნების ნიმუშის სახით ახორციელებენ ტოლერანტობის და მშვიდობიანი თანაცხოვრების პოპულარიზაციას.

მთლიანობაში 140 ბუდი დათვი წარმოადგენს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანას, მათ შორის არიან ასევე გაერთიანებული ორგანიზაციის მიერ აღიარებული ქვეყნები. ყოველი ბუდი დათვი არის მის მიერ წარმოდგენილი კონკრეტული ქვეყნის ხელოვანის მიერ შექმნილი. ამ უნიკალურ პროექტში გაერთიანებულია ინტერნაციონალ ხელოვანთა სტილის მიმართულებები, რომლებიც ავრცელებენ ცხოვრების ხალისს. დათვები ერთად დგანან "ხელი-ხელ ჩაკიდებულნი" და ასეთი ფორმით წარმოადგენენ მსოფლიოში მშვიდობიანი თანაცხოვრების მომავლის სიმბოლოს.

ისინი პირველად 2002 წელს იქნენ წარმოდგენილნი ბერლინში. 2004 წლიდან კი ისინი მსოფლიოს მასშტაბით ახორციელებენ ტურნირს.

ბუდი დათვების შექმნა/ჩამოყალიბება და გაჭირვებაში მყოფი ბავშვების დახმარება, ერთმანეთისაგან განუყოფელი ცნებებია. დათვების ოდენობა იზრდება მსოფლიოს მასშტაბით ბავშვების დამხმარე ორგანიზაციების საკეთილდღეოდ. დღემდე 2 მილიონ ევროზე მეტი თანხა შეიკრიბა „“-თვის და ასევე სხვა მრავალი რეგიონალური ბავშვთა დამხმარე ორგანიზაციებისთვის.

ბერლინში არსებულმა საქართველოს საელჩომ 2002 წელს მათი ქვეყნის წარმომადგენელი დათვის შესაქმნელად შეარჩია 1961 წელს თბილისში დაბადებული ხელოვანი ზურაბ სუმბაძე.

გალერეა
ვეჩიჰი ჰურკუში

ვეჩიჰი ჰურკუში (დ. 6 იანვარი, 1896, სტამბოლი — გ. 16 ივლისი, 1969) — ლეგენდარული თურქი მფრინავი, შემდგომში თურქული ეროვნული ავიაციის დამაარსებელი.
ბიოგრაფია
ვეჩიჰი ჰურკუში დაიბადა 1896 წლის 6 იანვარს, სტამბოლელი მებაჟის ოჯახში. 1912 წელს იბრძოდა ბალკანეთის ომში მოხალისედ. ომის დასრულების შემდეგ გადაწყვიტა გამხდარიყო მფრინავი. მან გაიარა მექანიკოსის კურსები და პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ გაიგზავნა ავიამექანიკოსად ბაღდადის ფრონტზე. საავიაციო კატასტროფისას მიღებული ჭრილობის გამო სამკურნალოდ სტამბოლში დაბრუნდა. გამოჯანმრთელების შემდეგ დაამთავრა საავიაციო სკოლა და უმცროსი ლეიტენანტის წოდებით 1917 წელს ჩაირიცხა კავკასიის ფრონტზე მოქმედ ოსმალურ მეშვიდე ავიარაზმში.

1917 წლის 25 სექტემბერს ერზინჯანთან გამართულ საჰაერო ბრძოლაში იგი ჩამოაგდო ქართველმა მფრინავმა მიხეილ მაჭავარიანმა. ჰერკუში და მისი მფრინავ-დამკვირვებელი გადარჩნენ, თუმცა დაიჭრნენ და ტყვედ ჩვარდნენ. პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს ჰერკუშმა ერთი აზერბაიჯანელის დახმარებით გაქცევა მოახერხა და სტამბოლში ჩავიდა.

ომის დასრულების შემდეგ ის იყო მუსტაფა ქემალ ათათურქის თანამებრძოლი. 1923 წელს, თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ იგი ხდება თურქული ეროვნული ავიაციის დამაარსებელი. 1925 წელს ქმნის პირველ თურქულ თვითმფრინავს, სამხედრო აეროპლან -ს. თვისი 52-წლიანი კარიერის განმავლობაში ვეჩიჰი ჰურკუშმა 30 ათასი საათი გაატარა ჰაერში. 1969 წლის 16 ივლისს ჰურკუში ავარიის შედეგად გარდაიცვალა.
გიორგი საღარაძე

გიორგი ილარიონის ძე საღარაძე (დ. 25 ოქტომბერი, 1906, ქუთაისი — გ. 12 აპრილი, 1980, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი თეატრის მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1950), სსრ კავშირის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
სასცენო ხელოვნებას ჯერ კიდევ ქუთაისში ეზიარა, როდესაც სკოლის მოსწავლემ პირველი ნაბიჯები გადადგა პროფესიული თეატრის სცენაზე. 1925 წელს იგი უკვე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტია და პარალელურად აკაკი ფაღავას ხელმძღვანელობით რუსთაველის თეატრთან არსებულ სტუდიაში მეცადინეობს. იმავე ხანებში ჩაირიცხა შოთა რუსთაველის თეატრის დასში და მის სცენაზე გაიარა თავისი შემოქმედებითი ცხოვრების ნახევარ საუკუნეზე მეტი.

გიორგი საღარაძის მოღვაწეობის პირველი ათი წელი დაკავშირებულია სანდრო ახმეტელის სახელთან. მსახიობმა ამ დიდი რეჟისორის ჰეროიკულ-რომანტიკულ სპექტაკლებში („ანზორი“, „ლამარა“, „ყაჩაღები“) დასამახსოვრებელი სახეები შექმნა. შემდგომ ხელოვანმა შემოქმედებითი ბიოგრაფია გაიმდიდრა შესანიშნავად შესრულებული როლებით: ფარსადანი („არსენა“), ლუარსაბი („გიორგი სააკაძე“), ლებან ხიმშიაშვილი („სამშობლო“), დათო („ღალატი“), მუროვი („უდანაშაულო დამნაშავენი“), ხოვიჩი („ოლეკო დუნდიჩი“), კუზმიჩი („სადგურის უფროსი“), პოლკოვნიკი ლებოვი („პირველი ნაბიჯი“), ალექსანდრე ჭავჭავაძე („ნიკოლოზ ბარათაშვილი“), არჩილი („ოთარაანთ ქვრივი“), შუქრი („ჩაძირული ქვები“); ამ როლისათვის მას სსრ კავშირის სახელმწიფო პრემია მიენიჭა; გიორგი თუხარელი („ადამიანი იბადება ერთხელ“) და სხვა.

თვალსაჩინო წვლილი შეიტანა გიორგი საღარაძემ ქართულ საესტრადო ხელოვნებაშიც. თავის პარტნიორთან, მსახიობ სტეფანე ჯაფარიძესთან ერთად იგი იყო ქართული ესტრადის მშვენება. ამ შესანიშნავი დუეტის მახვილი სატირა ამხილებდა ცხოვრებისეულ მანკიერებებს, ხოლო ომის პერიოდში განსაკუთრებული ძალით გაისმოდა მათი სიტყვა როგორც ლახვარი, მიმართული მტრების წინააღმდეგ. გიორგი საღარაძემ კვალი დატოვა ქართულ კინემატოგრაფიაშიც, მონაწილეობდა სატელევიზიო დადგმებში. მისი შემოქმედება გამოირჩეოდა არტისტული მომხიბვლელობით, დახვეწილი მხატვრული ტაქტით და მაღალი გემოვნებით. პოპულარული ხელოვნების უანგარო სამსახური ქართული თეატრისადმი აღინიშნა შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ფილმოგრაფია
1937: „დაკარგული სამოთხე“ (აზნაური) რეჟ. დავით რონდელი
1938: „დიადი განთიადი“ (წერეთელი-მინისტრი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1946: „ფიცი“ (გიორგი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1952: „მწვერვალთა დამპყრობნი“ (მომხსენებელი) რეჟ. დავით რონდელი
1959: „მტრობა“ (ანიმაციური ფილმი) რეჟ. არკადი ხინთიბიძე
1960: „ამბავი ერთი ქალიშვილისა“ (პროფესორი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1973: „ბებერი მეზურნეები“ (ბუთხუზი) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე
1973: „მზე შემოდგომისა“ (ბიძინა) რეჟ. თემურ ფალავანდიშვილი
1978: „დათა თუთაშხია“ (მაგალი ზარანდია) რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, გურამ (გიზო) გაბესკირია

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1950 : საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
სსრკ სახელმწიფო პრემია
საპატიო ნიშნის ორდენი
წითელი დროშის ორდენი
ჩამოხეული ფარდა

ჩამოხეული ფარდა — ალფრედ ჰიჩკოკის 1966 წლის ამერიკული ფილმი შპიონაჟზე. ამ ნამუშევრით ჰიჩკოკი საბოლოოდ დაუბრუნდა შპიონაჟზე ფილმებს, რომლებითაც მოიპოვა წარმატება 1930-იანი წლების ინგლისში. ეს ჰიჩკოკის 50-ე ფილმი იყო. სტუდია -მა ჰიჩკოკის ნების საწინააღმდეგოდ ფილმში პოპულარული მსახიობები - პოლ ნიუმენი და ჯულია ენდრიუსი - ათამაშა. ”ჩამოხეული ფარდა” ჰიჩკოკის ბოლო ფილმებთან შედარებით კინოგაქირავებაში ჩავარდა, ხოლო კრიტიკამ მთლიანად გაანადგურა თრილერი.
ვასილ რცხილაძე

ვასილ ილიას ძე რცხილაძე (დ. 1 აგვისტო, 1860, სოფ. შაშიანი, ახლანდელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 17 აპრილი, 1920, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მწიგნობარი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტი და მთლიანად მიეცა პოლიტიკურ მოღვაწეობას. ეს არც მეფის ხელისუფლებას გამოპარვია და ამიტომ იძულებული შეიქმნა შვეიცარიაში წასულიაყო, სადაც დაუახლოვდა ცნობილ რევოლუციონერებს მათ შორის ელიზე რეკლიუს, პეტრე კროპოტკინს, და სხვებს. აქ ვ. რცხილაძემ სწავლა ჟენევის უნივერსიტეტში გააგრძელა, სადაც 2 წელი დაჰყო. მთავრობის უნდობლობის მიუხედავად დაბრუნდა სამშობლოში და მუშაობა დაიწყო ფიზიკისა და მათემატიკის მასწავლებლად თბილისის სახელოსნო სკოლაში. მოგვიანებით გახდა სასკოლო ინსპექტორი. საბოლოოდ მან თავი დაანება პედაგოგობას დამთლიანად საზოგადოებრივ საქმიანობას მიჰყო ხელი. იყო დრამატული საზოგადოების წევრი, ეწეოდა პუბლიცისტურ მოღვაწეობას. 1905 წელს მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა სახალხო უნივერსიტეტი მუშებისათვის, სადაც 1917 წლამდე მასწავლებლობდა კიდეც. იმავე ხანებში შეადგინა მოხსენება საქართველოს ავტონომიის შესახებ.

ვასილ რცხილაძემ დიდი ამაგი დასდო ქართული სამეურნეო საზოგადოების შექმნას, მონაწილეობდა სხვადასხვა სამეურნეო და საქველმოქმედო საზოგადოებებში და წამოწყებებში. 1911 წელს აირჩიეს კავკასიის სასოფლო სამეურნეო საზოგადოების წევრ-მდივნად, დააარსა და თავისი ხარჯით სცემდა ჟურნალ მეურნეს. ამ დაურალავი მოღვაწის კალამს ეკუთვნის მრავალი სტატია და წერილი, აგრეთვე ცალკეული წიგნები: „მცენარენი და ცხოველნი“, „არითმეტიკული ამოცანების კრებული“, თარგმნა და გამოსცა როსკოს ქიმიის სახელმძღვანელო.

1914 წლიდან ვ. რცხილაძე მეღვინეთა კომიტეტის წევრი, ხოლო 1918 წელს აირჩიეს ადგილობრივი მრეწველობის კომიტეტის თავმჯდომარედ. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს ის დიდი როლი, რომელიც შეასრულა გარე კახეთის ახალგაზრდობის აღზრდის საქმეში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ჟერომ ბოატენგი

ჟერომ ბოატენგი (; დ. 3 სექტემბერი, 1988, ბერლინი) — გერმანელი ფეხბურთელი, გერმანიის ეროვნული ნაკრების და მიუნხენის „ბაიერნის" მცველი.

პირადი ცხოვრება
მისი ძმა არის განის ნაკრების ფეხბურთელი კევინ-პრინს ბოატენგი.

ტიტულები
ბუნდესლიგის ჩემპიონი (8): 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20
გერმანიის თასის მფლობელი (5): 2012–13, 2013–14, 2015–16, 2018–19, 2019–20
გერმანიის სუპერ თასი (1): 2012
უეფას ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული (2): 2013, 2019–20
უეფას ჩემპიონთა ლიგის ვერცხლის პრიზიორი (1): 2012
უეფას სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2013, 2020
მსოფლიოს ჩემპიონი (1): 2014
მსოფლიოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1): 2010
ევროპული თამაშები

ევროპული თამაშები — ოლიმპიური ტიპის სპორტული შეჯიბრი, რომელშიც მონაწილეობას იღებენ ევროპის ქვეყნები. ღონისძიების ორგანიზატორია ევროპის ოლიმპიური კომიტეტი. ტურნირი 4 წელიწადში ერთხელ ტარდება. პირველ თამაშებს უმასპინძლა აზერბაიჯანის დედაქალაქმა ბაქომ 2015 წლის ივნისში. პირველი თამაშებზე წარმოდგენილი იყო 20 საზაფხულო სპორტის სახეობა.
გრიგოლ რცხილაძე

გრიგოლ (გიგო) სვიმონის ძე რცხილაძე (დ. 1876, ფანიანი, სიღნაღის მაზრა — გ. 8 ნოემბერი, 1934, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, შემდეგ სწავლა გააგრძელა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც 1902 წელს დაამთავრა. ადრევე ჩაება საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ საქმიანობაში. მონაწილეობდა სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის დაფუძნებაში. 1902 წლიდან მუშაობდა ამ პარტიის გამოცემის, გაზეთ „ცნობის ფურცლის“ რედაქციაში, წერდა მოწინავეებს და ლიტერატურულ-კრიტიკულ წერილებს. 1906-1907 წლებში იყო სოცუიალ-ფედერალისტური გაზეთების „შრომის“ და „მეგობრის“ რედაქტორი. 1908 წლის 3 სექტემბერს აირჩიეს „სიტყვაკაზმული მწერლობის საზოგადოების“ საბჭოში. საბჭომ რცხილაძის რედაქტორობით გამოსცა ლიტერატურული კრებული „გრდემლი“, ბესიკის ნაწარმოებები და სხვა მრავალი. მისი სტატიები იბეჭდებოდა „ზანგის“ ფსევდონიმით. 1909 წელს დააპატიმრეს და ერთი წელი გაატარა მეტეხის ციხეში. იყო სოციალ-ფედერალისტების პროგრამის ავტორი და პარტიის თავმჯდომარის მოადგილე. 1909-1914 წლებში იყო „სახალხო გაზეთის“ თანარედაქტორი. იყო აგრეთვე „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ წევრი.

1917 წელს გამოაქვეყნა წიგნი „ამიერკავკასიის თვითმმართველობა“. იმავე წელს მონაწილეობდა ინტერპარტიული საბჭოს სხდომებში, ნოემბერში მონაწილეობდა საქართველოს ეროვნულ ყრილობაში. იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსების საზოგადოების გამგეობის წევრი. 1918 წელს შედიოდა დელეგაციაში, რომელმაც დადო ხელშეკრულება ოსმალეთთან. 1919 წის მარტში აირჩიეს საქართველოს დამფუძნებელ კრებაში სოციალისტ-ფედერალისტების სიით. მოგვიანებით აირჩიეს სოციალისტ-ფედერალისტების ფრაქციის თავმჯდომარედ.

საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ ჩამოშორდა პოლიტიკას და მუშაობდა ადვოკატად და სხვადასხვა დაწესებულებებში იურისკონსულტად. 1923 წლიდან კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სამოქალაქო სამართალში. ამ დარგში აქვს გამოკვლევები და თეორიული ხასიათის წერილები. იყო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. 1924-1925 წლებში დაპატიმრებული იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის საქმესთან დაკავშირებით. სასამართლომ მას შეუფარდა 3-წლიანი პატიმრობა, თუმცა, როგორც საბჭოთა ხელისუფლებისთვის არასაშიში პირი, სასჯელისგან გაათავისუფლა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
გიორგი რცხილაძე

გიორგი (გულო) ვასილის ძე რცხილაძე (დ. 14 აპრილი, 1909, თბილისი — გ. 2 სექტემბერი, 1969, იქვე) — ქართველი სპორტსმენი (სპორტული ტანვარჯიში), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1936). საბჭოთა კავშირის სამგზის აბსოლუტური ჩემპიონი (1932, 1933, 1934), საბჭოთა კავშირის ნაკრების ლიდერი 1930­-იან წლებში. საქართველოს კულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე. თბილისის სპორტკომიტეტის თავმჯდომარე (1953–19­68).

ბიოგრაფია
გიორგი რცხილაძე დაიბადა ცნობილი საზოგადო მოღვაწის ვასილ რცხილაძის ოჯახში. მუსიკის ნიჭით დაჯილდოებული ახალგაზრდა ხდება თბილისის კონსერვატორიის სტუდენტი, მაგრამ ჭაბუკი გაიტაცა ტანვარჯიშმა. ამ დროიდან მისი ცხოვრების საქმედ იქცა ტანვარჯიში და სპორტულ-ფიზკულტურული მოძრაობა.

გიორგი რცხილაძე იყო ჩვენში სპორტული მოძრაობის ცნობილი საზოგადოების შევარდენის ერთ-ერთი მესვეურის, ცნობილი ტანმოვარჯიშის გიორგი ეგნატაშვილის მოწაფე და მიმდევარი. ამ სკოლიდან გამოსულმა ახალგაზრდებმა გაუთქვეს სახელი 30-იან წლებში ქართულ ტანვარჯიშს, როდესაც 1932 წელს გ. რცხილაძემ და გ. ეგნატაშვილის მეორე მოწაფემ, გიორგი ბაბილოძემ ფურორი მოახდინეს სსრ კავშირის ჩემპიონატზე ლენინგრადში; აბსოლუტურ პირველობაზე პირველი და მეორე ადგილები გაიყვეს. ამის შემდეგ გ. რცხილაძემ კიდევ ზედიზედ სამჯერ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული და 1936 წელს ერთ-ერთ პირველს ჩვენს ქვეყანაში მიენიჭა სსრ კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება. სულ მალე იგი ასევე წარმატებით გამოვიდა მუშათა ოლიმპიადაზე ანტვერპენსა და პარიზში.

როგორც ნიჭიერმა ორგანიზატორმა, გ. რცხილაძემ განვლო სახელოვანი გზა სკოლის ფიზკულტურის მასწავლებლიდან თბილისის საქალაქო სპორტული ორგანიზაციის ხელმძღვანელამდე. სადაც კი მუშაობდა, იყო ეს თბილისის უნივერსიტეტი, სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი, მოსკოვის ფიზკულტურის ცენტრალური ინსტიტუტი, სპორტსაზოგადოება „დინამოს“ რესპუბლიკური საბჭო, ყველგან გამოირჩეოდა მაღალი, დახვეწილი პროფესიონალიზმითა და თავდადებული მუშაობით.

1972 წელს თბილისის უმაღლესი სპორტული ოსტატობის ტანვარჯიშის სპეციალიზებულ სკოლას ამ გამოჩენილი სპორტსმენის სახელი მიენიჭა. დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.