iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოლამის რაიონი

კოლამის რაიონი (; ყოფილი კვილონის რაიონი) ― ინდოეთის შტატ კერალის 14 რაიონიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს კერალის სამხრეთ ნაწილში, ლაკადივის ზღვის გასწვრივ. რაიონის ტერიტორიაზე მრავალი წყალსატევი მდებარეობს, მათ შორის: აშტამუდის ტბა და მდინარე კალადა.

ეტიმოლოგია
კოლამის ინგლისური ფორმაა კვილონი. კოლონიურ ხანაში სწორედ ამ სახელწოდებას იყენებდნენ პორტუგალიელები, ნიდერლანდელები და ბრიტანელები.

წარსულში კოლამს დესინგანადუდაც მოიხსენიებდნენ, რადგანაც ამავე სახელწოდების მქონე ანტიკური სამეფოს ნაწილი იყო. დესინგანადუ უცხო ქვეყნებთან სავაჭრო ურთიერთობებით გამოირჩეოდა და კოლამი მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქი იყო.

ზოგიერთ ტექსტში კოლამი მოხსენიებულია როგორც კურაკენი-კოლამი. ადრეული მოგზაურები მას ელანკონადაც მოიხსენიებდნენ. არაბები მას კაულამ-მალის უწოდებდნენ. მარკო პოლოს ჩანაწერებში ქალაქი კულამად და კოილუმადაა მოხსენიებული. 1166 წელს, ებრაელი მოგზაური ბენიამინ ტუდელელი ქალაქს ჩულამად მოიხსენიებს.

გეოგრაფია
კლიმატი
კოლამის რაიონში მთელი წლის მანძილზე თითქმის სტაბილური ტემპერატურაა. საშუალო ტემპერატურა 25-დან 32 °-მდე მერყეობს. ზაფხული ჩვეულებრივ მარტიდან მაისამდე გრძელდება. მუსონები ივნისში იწყება და სექტემბერში მთავრდება. კოლამის საშუალო წლიური ნალექიანობის მაჩვენებელი 2 700 მმ-ის ტოლია.

კოლამის კლიმატზე დიდ გავლენას ახდენს სამხრეთ-დასავლეთი მუსონიც და ჩრდილო-აღმოსავლეთის მუსონიც. ზამთავრი ნოემბრიდან თებერვლამდე გრძელდება. ტემპერატურა 18-დან 25 °-მდე მერყეობს.

დემოგრაფია
2011 წლის აღწერის მიხედვით, კოლამის რაიონის მოსახლეობა 2 635 375 ადამიანს შეადგენს, რაც თითქმის ქუვეითის ან ნევადის შტატის მოსახლეობის ტოლია. კოლამის რაიონი ინდოეთის 640 რაიონს შორის 155-ე ადგილზეა მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. რაიონის მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 056 ადამიანია 1 კმ²-ზე.

რელიგია
კოლამის რაიონის უმრავლესობა (64.42%) ინდუიზმის მიმდევარია. მეორე უდიდეს რელიგიურ ჯგუფს მუსლიმანები (19.3%) შეადგენენ. კოლამი ერთადერთი რაიონია სამხრეთ კლერალაში, სადაც მუსლიმები ქრისტიანებს აღემატებიან. მოსახლეობის 16%-ს ქრისტიანები შეადგენენ, რომელთა შორის არიან: კათოლიკეები (36.7%), მალანკარის მართლმადიდებლური ეკლესიის მიმდევრები (34.24%) და მარ თომას სირიული ეკლესიის მიმდევრები (19.06%).

თევზჭერა
კოლამს დასავლეთიდან ლაკადივის ზღვა ესაზღვრება. რაიონის სანაპირო ხაზის სიგრძე 37.3 კმ-ია, რაც კერალის სანაპირო ხაზის 6.3%-ს შეადგენს. ნეენდაკარა და საკთიკულანგარა მეთევზეთა მნიშვნელოვანი სოფელია. რაიონში 26 სოფელია, რომელთა საარსებო წყარო მთლიანად თევზაობაზეა დამოკიდებული. კერალის მასშტაბით თევზის წარმოების მესამედი და კრევეტების წარმოების 60% კოლამზე მოდის. თევზის წარმოების მასშტაბი დაახლოებით 5 275 ტონას შეადგენს.

ტურიზმი
კოლამის რაიონის ტურისტული ღირსშესანიშნაობებია: ჯადაიუს დედამიწის ცენტრის ბუნების პარკი, პალარუვის ჩანჩქეი, თენმალა, აგასთიამალის ბიოსფერული ნაკრძალი, აშტამუდის ტბა, თირუმულავარამი და სხვ. ცნობილი ტურისტული დანიშნულების ადგილია აშრამამის ტურისტული სოფელი, რომელიც აშტამუდის ტბის ნაპირებზე მდებარეობს. კოლამიდან 66 კმ-ით აღმოსავლეთით მდებარე თენმალა ინდოეთის მასშტაბით პირველი ეკოტურისტული პროექტია, რომელსაც თენმალის ეკოტურიზმის ხელშეწყობის საზოგადოება ახორციელებს. ტურისტული დანიშნულების ადგილებია: ვარკალის პლაჟი (ასევე ცნობილი როგორც პაპანაშამი), რომელიც კოლამიდან 26 კმ-ით სამხრეთით მდებარეობს, დურიოდანის ტაძარი კუნათურის ტალუკში და სხვ.
მინგათუ

მინგათუ ( ; , მინგათუ; დ. 1692, შიდა მონღოლეთი — გ. 1763) — მონღოლური წარმოშობის ჩინელი მათემატიკოსი და ასტრონომი მანჩუს კარზე. ცინის იმპერიის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი მათემატიკოსი პირველი დუნ იუჩენთან (1791-1823), სიან მინდასთან (1789-1850) და დაი სიუსთან (1805-1860) ერთად.

ბიოგრაფია
წარმომავლობით ეკუთვნოდა შარაითის მონღოლურ ტომს ხოშუნა ურტ-ცაგანიდან (ამჟამად შილინ-გოლის აიმაგის ტერიტორია). იყო თეთრი დროშის არმიის წევრი.

1713 წელს იმპერატორმა კანქსიმ დააარსა მათემატიკური სკოლა. მათემატიკის სასწავლებლად მან ფრანგი იეზუიტები მოიწვია. მინგათუ იქ 28 წლის ასაკში ჩაირიცხა.

მინგათუს ეკუთვნის ორიგინალური ნაშრომები უსასრულო სერიებში წრიული ფუნქციების გავრცელების შსახებ. ეს ნამუშევრები პირველად გამოიცა მისი გარდაცვალებიდან დაახლოებით 50 წლის შემდეგ და გახდა მნიშვნელოვანი გაფართოების საგანი ჩინეთში მე-19 საუკუნეში (გაფართოება ტრიგონომეტრიულ და ლოგარითმულ სერიებად, გამოითვლება ალგებრულად და ინდუქციურად დიფერენციალური და ინტეგრალური გამოთვლების გარეშე).

საიმპერატორო ობსერვატორიაში მუშაობის ათწლეულების განმავლობაში მონაწილეობდა კალენდრის შედგენასა და რედაქტირებაში, ასევე არმილარული სფეროს შესწავლაში. მისმა ნაშრომმა „სეგმენტების გამოთვლისა და წრის წრეწირის დიამეტრთან შეფარდების სწრაფი მეთოდი“ (დაასრულეს მისმა შვილმა და მოსწავლეებმა) მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ჩინეთში მათემატიკის განვითარებაში. მის მათემატიკურ ნაშრომებში ჩანს იეზუიტთა სკოლის და ევროპული მათემატიკური მეცნიერების კვალი, მათ შორის უწყვეტი პროპორციის ევკლიდური კონცეფციით სარგებლობა.

1742 წელს მონაწილეობდა დაკვირვებებისა და გამოთვლითი ასტრონომიის კრებულის გადასინჯვაში, ხოლო 1756 წელს — დასავლეთის ახალი ტერიტორიების ტოპოგრაფიულ კვლევაში, რომელიც დაპყრობილი იყო ციალონგის მიერ (ახლანდელი სინძიანი).

1759 წელს, გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე, ხელმძღვანელობდა ასტრონომიის ბიუროს.

იუცუანის მხარეში ქალაქ ჰოჰ-ჰოტში ინახება ქვაში გამოკვეთილი ერთადერთი მონღოლური ასტრონომიული სქემა ინახება. მისი დათარიღების მიხედვით, ის შესაძლოა თავად მინგათუს ეკუთვნოდეს.

ხსოვნა
1910 წელს იაპონელმა მათემატიკოსმა იოშიო მიკამიმ აღნიშნა, რომ მინგათუ იყო პირველი მონღოლი, რომელიც  ჩაერთო ანალიტიკური კვლევის მეთოდებში.

დერბის უნივერსიტეტის მათემატიკოსმა დოქტორმა ჯ. ლარკომბმ 1999 წელსგამოაქვეყნა შვიდი გვერდი მინგაუთსა და მისი ნაშრომების შესახებ იეზუიტი მისიონერის, ინჟინრის, მათემატიკოსისა და გეოგრაფის პიერ ჯარტუს ინიციატივით, რომელმაც სამი დაუმთავრებელი სერია ჩაიტანა ჩინეთში 1700-იანი წლების დასაწყისში.

2002 წლის 26 მაისს მცირე პლანეტა  28242-ს მეცნიერის პატივსაცემად ეწოდა მინგათუ 28242. ნომინაციის ცერემონია და ტრადიციული შეხვედრა გაიმართა მის მშობლიურ ქალაქ მინგათუში 2002 წლის აგვისტოში. 500-ზე მეტი დელეგატი და 20000 ადგილობრივი მოსახლე შეიკრიბა ამ შემთხვევის აღსანიშნავად და გაიმართა კონფერენცია თემაზე „მინგ ანთუს წვლილი მეცნიერებაში“. ჩინეთის მთავრობამ მინგის მშობლიურ ქალაქს დაარქვა " ".
ნიკი დელანო

ნიკი დელანო (; დაბ. 1986 წლის 12 აპრილი, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი პორნომსახიობი, სტრიპტიზიორი და მოდელი.

ადრეული წლები
დაიბადა და გაიზარდა ბრუკლინში, ნიუ-იორკში, ის ოჯახში არის უფროსი შვილი რვა და-ძმადან. მამა პუერტო რიკოელია, დედას კოლუმბიური და იტალიური ფესვები აქვს. დელანო გაიზარდა მკაცრ კათოლიკურ ოჯახში და განათლებას ღებულობდა კათოლიკურ სკოლაში . დაამთავრა ჯონ ჯეის სისხლის სამართლის კოლეჯი იურიდიული ფსიქოლოგიის ბაკალავრის ხარისხით

კინოკარიერამდე მუშაობდა -ში ოფის-მენეჯერად. ის ასევე იყო სტრიპტიზის მოცეკვავე და ტანმოვარჯიშე.

დელანომ ზრდასრულთა ფილმებში მსახიობობა 2011 წლის 7 თებერვალს დაიწყო.

პირადი ცხოვრება
ბისექსუალი.
ვიქტორია ვილიარუელი

ვიქტორია ეუხენია ვილიარუელი (; დ. 13 აპრილი, 1975, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — არგენტინელი პოლიტიკოსი, იურისტი და მწერალი. არგენტინის ვიცე-პრეზიდენტი 2023 წლის 10 დეკემბრიდან.

ბიოგრაფია
ვიქტორია ვილიარუელი დაიბადა 1975 წლის 13 აპრილს. მისი ბაბუა იყო ისტორიკოსი, რომელიც მუშაობდა არგენტინის სამხედრო-საზღვაო ძალებში. მისი მამა არგენტინის არმიის მაღალი რანგის წარმომადგენელი იყო. 2008 წელს მან გაიარა უწყებათაშორისი კოორდინაციისა და ტერორიზმთან ბრძოლის კურსი უილიამ პერის ნახევარსფეროს თავდაცვის კვლევების ცენტრში, აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტის დაწესებულებაში, რომელიც დაფუძნებულია ვაშინგტონის თავდაცვის ეროვნულ უნივერსიტეტში.

2023 წელს ხავიერ მილეისთან ერთად მონაწილეობდა საპრეზიდენტო არჩევნებში და აირჩიეს ვიცე-პრეზიდენტად.

გარდა მშობლიური ესპანურისა ვილარუელი ასევე საუბრობს ინგლისურ და იაპონურ ენაზე.
ნინო მამისაშვილი

ნინო მამისაშვილი (დ. 29 მარტი, 1934, თბილისი — გ. 10 იანვარი, 2021, თბილისი) — ქართველი მთარგმნელი და ფილოლოგი.

1951 წელს დაამთავრა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის 23-ე საშუალო სკოლა, 1956 წელს კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1957-1993 წლებში მუშაობდა გამომცემლობა "საბჭოთა საქართველოში", ჯერ რედაქტორად, შემდეგ უფროს რედაქტორად, ხოლო 1979 წლიდან - რედაქციის გამგედ.

არის ალექსანდრე ტოროტაძის მიერ შედგენილი მოკლე რუსულ-ქართული ლექსიკონის (რედაქტორი პროფ. სიმონ ყაუხჩიშვილი) პირველი გამოცემის გამომცემლობის რედაქტორი. მანვე შეასწორა და შეავსო ამ ლექსიკონის მეორე გამოცემა. ალექსანდრე ტოროტაძესთან ერთად არის აგრეთვე რუსულ-ქართული პოლიგრაფიული ლექსიკონის თანაშემდგენელი.

მუშაობდა თარგმანის სფეროში - როგორც მხატვრული თარგმანის, ასევე სამეცნიერო-პოპულარული თარგმანის ჟანრში. მის თარგმანებს შორისაა ჯერალდ დარელის "მთვრალ ტყეში", ჯეი დაისის "ვაშინგტონის ისტორია", კორა სანდელის "მტვრიანი შარაგზის პირას", ან და სერჟ გოლონების "ანჟელიკა" და "ანჟელიკა ახალ სამყაროში", ი. კრიველევის "წიგნი ბიბლიაზე", ა. ვარშავსკის "ქალაქები საიდუმლოს გვიმხელენ", მ. არლაზაროვის "თქვენს სახელზე წერილია", ე. ველტისტოვის "ელექტრონა ბიჭი", ვ. ვასილიევის "ნონა გაფრინდაშვილი - არსი ჩემი ცხოვრებისა", მოთხრობების კრებულები "ოქროს შაიბა", "მუზები ვარსკვლავთმფრენების საუკუნეში" და "ხმელეთსა და ზღვაზე". მის მიერ თარგმნილი კორა სანდელის მოთხრობების კრებული "მტვრიანი შარაგზის პირას" ელექტრონული ფორმით არის გამოქვეყნებული ელექტრონული წიგნების სახლში "საბა" (2017).

სსრკ ჟურნალისტთა კავშირი, წევრი (1970-1990); საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი - 1982.

ნინო მამისაშვილს ეძღვნება და მის შესახებ მოგვითხრობს ქეთი ტოროტაძის წიგნები "ნინოს ცხოვრება" (2021) და "როცა მზე ჩადის" (2023).
ამიდასტური

ამიდასტურის სამონასტრო კომპლექსი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვაჩნაძიანში. 2007-2009 წლებში შეისწავლეს წმ. გიორგის სამეკლესიანი ბაზილიკის (- საუკუნეების მიჯნა) სამხრეთი ეკლესია და სვეტიცხოვლის რვაწახნაგა სივრცეში ჩაწერილ გუმბათიანი ეკლესიის (ოქტოგონის) ( საუკუნის პირველი ნახევარი) ნანგრევები. მონასტრის ტერიტორიაზე გამოვლინდა განვითარებული შუა საუკუნეების 71 სამარხი, რომელთაგან გაითხარა 66.

სამეკლესიანი ბაზილიკა დაფუძნებულია ორსაფეხურიან ცოკოლზე. გვერდითი ეკლესიების ფასადები გახსნილია მრგვალ სვეტებზე გადაყვანილი თაღნარით. აღმოსავლეთ ბოლოებში ნალისებური ფორმის აფსიდებია განთავსებული. გვერდითი ეკლესიები ცენტრალურს ნალისებური თაღით დაბოლოებული გასასვლელებით უკავშირდებიან.

ცენტრალურ ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს. აფსიდა ნალისებურია. გადახურვის კამარა ეყრდნობა კონსოლებზე დამყარებულ სამ თაღს. გვერდითი ეკლესიების აღმოსავლეთით განლაგებულია პასტოფორიუმები. გვერდით და ცენტრალურ ეკლესიებს დასავლეთიდან ერტყმის ეზოს მხრიდან დახურული გალერეა, რომელიც ცენტრალურ ეკლესიას დასავლეთის კარით უკავშირდება, ხოლო გვერდითი ეკლესიების მხარეს მთლიანად გახსნილია. ტაძარი ნაგებია საგულდაგულოდ შერჩეული, ჰორიზონტულ რიგებად დალაგებული რიყის ქვით დუღაბზე. შირიმი მცირე რაოდენობითაა გამოყენებული.

გათხრების შედეგად გაირკვა, რომ ბაზილიკა დაზიანებულა საუკუნეში მონღოლთა შემოსევების დროს. განადგურებულა მისი დასავლეთი გარსშემოსავლელი და სამხრეთი ეკლესია. თუმცა, ტაძარმა ფუნქციონირება განაგრძო. საუკუნის დამდეგამდე. ნგრევის მიზეზი, სავარაუდოდ, შაჰ-აბას -ის გამანადგურებელი ლაშქრობები უნდა გამხდარიყო. სამხრეთი ეკლესიის გაწმენდისას არსებული ერთი სვეტის გარდა, რომელიც თავის დროზე დაფიქსირებული ჰქონდა გ. ჩუბინაშვილს, აღმოჩნდა მეორე სვეტიც.

სამეკლესიანი ბაზილიკის სამხრეთით, 12,5 მ-ის დაშორებით გაითხარა ჯვრული გეგმარების რვაწახნაგა აბრისში ჩაწერილი სვეტიცხოვლის მინიატურული (66 მ) გუმბათიანი ეკლესია და მის ქვეშ არსებული კრიპტა. აფსიდა ნახევარწრიულია. დანარჩენი სამი მკლავი სწორი კედლით ბოლოვდება. ნაგებია ჰორიზონტულ რიგებად დაწყობილი, საგულდაგულოდ შერჩეული რიყის ქვით დუღაბზე. წიბოები გამოყვანილია შირიმის თლილი ბლოკებით. ფასადებს გარს შემოუყვება ერთსაფეხურიანი ცოკოლი. ჩრდილოეთიდან კარის ღიობია. კედლები შემორჩენილია იატაკიდან 1,5-1,7 მეტრის სიმაღლეზე. იატაკი რიყის ქვითაა მოგებული კირხსნარზე. საკურთხევლის არდაბაგი შემაღლებულია 0,25-0,30 მეტრით. საკურთხეველში გამოვლინდა რიყის ქვით ნაგები, კედელზე მიდგმული ტრაპეზი წმ. გიორგის ბაზილიკის მსგავსად სვეტიცხოველსაც ნგრევა განუცდია საუკუნეში, თუმცა მოგვიანებით აღუდგენიათ და მას საუკუნემდე უარსებია.
სვეტიცხოვლის ქვეშ გამოვლენილი კრიპტა საშუალებას იძლევა დადგეს საკითხი ადრეული შუა საუკუნეების საქართველოს ზოგიერთ სამონასტრო კომპლექსში ბაზილიკებისა და მცირე ტაძრების ფუნქციური სხვაობის შესახებ. ბაზილიკის გვერდით მდებარე სვეტიცხოვლის მინიატურული ეკლესია, რომელიც კრიპტაზეა აღმართული, არ წარმოადგენდა ყოველდღიური წირვა-ლოცვისათვის განკუთვნილ სამრევლო ტაძარს. მას მემორიალური დანიშნულება უნდა ჰქონოდა, სადაც იკრძალებოდნენ ღვთისმსახურები და სავარაუდოდ მათი სულის მოსახსენიებელი პანაშვიდები იმართებოდა.
ლი ჟენგდაო

ლი ჟენგდაო (, ; დ. 24 ნოემბერი, 1926, შანხაი – გ. 4 აგვისტო, 2024, სან-ფრანცისკო) — ჩინელი და ამერიკელი ფიზიკოსი, 1957 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში (მიიღო იანგ ჭენ-ნინგთან ერთად), "ე.წ. პარიტეტული კანონების მჭიდრო შესწავლისთვის, რამაც გამოიწვია მნიშვნელოვანი აღმოჩენები ელემენტარული ნაწილაკების აღმოჩენის სფეროში. " პროგნოზირებული პარიტეტის დარღვევა ექსპერიმენტულად აღმოაჩინა ციანსიუნ ვუმ. ლი ჟენგდაო ასევე ავტორია ნაშრომებისა კვანტური სტატისტიკური ფიზიკის დარგში (იანგის და ლის თეორემები).

ლი ჟენგდაო 1964 წლიდან ამერიკის შეერთებული შტატების მეცნიერებათა აკადემიის წევრია, 1994 წლიდან ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი, ხოლო 2003 წლიდან — პაპის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

ბიოგრაფია
ლის ოჯახი წარმოშობით იყო ძიანგსუს პროვინციის ქალაქ სუჟოუდან. ლი ჟენგდაო შანხაიში დაიბადა და იქ დაამთავრა საშუალო სკოლა. ამის შემდეგ შევიდა ჟეჯიანგის უნივერსიტეტში, მაგრამ სწავლა შეწყდა ომის გამო, ხოლო ომის შემდეგ განათლების მიღება გააგრძელა ეროვნულ სამხრეთ-დასავლეთის გაერთიანებულ უნივერსიტეტში. 1946 წელს ლი გადავიდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტში და მიიღო დოქტორის ხარისხი ფიზიკაში ენრიკო ფერმის მეთვალყურეობის ქვეშ. 1953 წელს გახდა კოლუმბიის უნივერსიტეტის (ამერიკის შეერთებული შტატები) ასისტენტ-პროფესორი. სამი წლის შემდეგ, 29 წლის ასაკში, იგი გახდა კოლუმბიის უნივერსიტეტის ყველაზე ახალგაზრდა პროფესორი. ფაკულტეტის აქტიურ წევრად რჩებოდა 2012 წლამდე, უკვე 1984 წლიდან კი უნივერსიტეტის პროფესორია.

ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ჩინეთს შორის ურთიერთობების განახლებიდან მალევე, ლიმ და მისმა მეუღლემ ქინ ჰუიჯუნმა შეძლეს დაბრუნებულიყვნენ სამშობლოში, სადაც ლი კითხულობდა ლექციების სერიას და სემინარებს, ასევე ორგანიზებას უწევდა ჩინეთ-ამერიკის შეერთებული შტატების ერთობლივი კომისიის მუშაობას ფიზიკის მიმოხილვისა და გამოყენების შესახებ.

1998 წელს პეკინში ლიმ დააარსა ჩუნგ-ცუნგის ფონდი (—) მეუღლის ხსოვნისადმი, რომელიც სამი წლით ადრე გარდაიცვალა. ჩუნგ-ცუნგის სტიპენდიები, რომელსაც ზედამხედველობს აზიის ქრისტიანული უმაღლესი განათლების გაერთიანებული საბჭო (ნიუ-იორკი), ენიჭება სტუდენტებს, ჩვეულებრივ, მე-2 ან მე-3 კურსზე, ექვსი უნივერსიტეტიდან, რომელთა შორისაა: შანხაის ჯიაოტონგის უნივერსიტეტი, ფუდანის უნივერსიტეტი, ლანჯოუს უნივერსიტეტი, სოოშოუს უნივერსიტეტი, პეკინის უნივერსიტეტი და ცინგხუას უნივერსიტეტი. ასეთი სტიპენდიებისთვის შერჩეულ სტუდენტებს უწოდებენ „ჩუნგ-ცუნგის სტიპენდიანტებს“ .

ქინ ჰუიჯუნი და ლი ჟენგდაო დაქორწინდნენ 1950 წელს. მათ შეეძინათ ორი ვაჟი — ჯეიმსი და სტივენი.

გარდაიცვალა 2024 წლის 4 აგვისტოს, 97 წლის ასაკში.
ვაჰიდ ალიევი

ვაჰიდ ალი ოღლუ ალიევი (; დ. 19 აპრილი,1969, ბაქო) — გენერალ-ლეიტენანტი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანაშემწე თავდაცვის საკითხებში (2002-2017), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილე (2012-2017).

ბიოგრაფია
ვაჰიდ ალიევი დაიბადა 1969 წლის 19 აპრილს ქალაქ ბაქოში. 1983-1986 წლებში სწავლობდა სპეციალურ სკოლაში, შემდეგ დაამთავრა ლენინგრადის საჰაერო თავდაცვის უმაღლესი სამხედრო-პოლიტიკური სკოლა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

1990 წლიდან 1991 წლამდე ვაჰიდ ალიევი მსახურობდა სსრკ-ს შეიარაღებული ძალების სპეციალური დანიშნულების სადაზვერვო ლეგიონში.

1991 წლიდან 1996 წლამდე მსახურობდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტთან არსებულ სპეციალურ დირექტორატში, ეკავა დეტექტივის, შემდეგ დეპარტამენტის უფროსის თანამდებობები. 1996 წლის მარტში დაინიშნა ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სპეციალური დირექტორატის უფროსად, შემდეგ კი ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ეროვნული უშიშროების მინისტრის მოადგილედ (1996-1997) და ეროვნული უშიშროების მინისტრად (1997-2002).

2002 წლის 12 აპრილს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით ვაჰიდ ალიევი დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანაშემწედ, ხოლო 2012 წლის 30 ნოემბერს - პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილედ. აღნიშნულ თანამდებობაზე 2017 წლამდე იყო.

ვაჰიდ ალიევი 2019 წლის 18 აპრილს დაჯილდოვნა 1-ლი ხარისხის ორდენით „სამშობლოს სამსახურისათვის“.
ევტროპიუსი

ევტროპიუსი — საუკუნის რომაელი ისტორიკოსი. მისი დაბადებისა და გარდაცვალების წლები უცნობია. საკუთარი ბიოგრაფიიდან თვითონ აქვს დაცული რამდენიმე საინტერესო მონაკვეთი. მისი თხზულება გვაუწყებს, რომ მონაწილეობა მიუღია 363 წელს იმპერატორ იულიანე განდგომილის ლაშქრობაში სპარსეთის წინააღმდეგ. მომდევნო ხანებში მისი ცხოვრება საიმპერატორო კარს არ გასცდენია. იმპერატორების ვალენტინიანესა და ვალენტის დროს ასრულებდა ვალენტის პირადი მდივნის თანამდებობას.

ევტროპიუსმა იმპერატორ ვალენტის დავალებით დაწერა „რომის მოკლე ისტორია“ 10 წიგნად. ნაშრომს იგი უძღვნის იმპერატორ ვალენტის.
ევტროპიუსის „რომის მოკლე ისტორია“ ზუსტად პასუხობს სახელწოდებას. მასში მართლაც მოკლედ არის გადმოცემული რომის ისტორია. რომულუსის დაბადებიდან ახ. წ. 364 წლამდე. თხზულება კომპილაციაა. ავტორი კეთილსინდისიერად იყენებდა რომაულ საისტორიო ლიტერატურას. ისტორიკოსის პირველი მიზანი იყო საგარეო ომების გადმოცემა. მისი თხრობა არის ლაკონიური, ვრცელი ამბების გადმოცემას რამდენიმე სიტყვით ახერხებს. ამის გამო რომის მოკლე ისტორია დიდი პოპულარობით სარგებლობდა როგორც ანტიკურ ხანაში ისე მომდევნო საუკუნეებში.
უმაღლესი ერთგულება (სერიალი)

„უმაღლესი ერთგულება“  — ამერიკული რომანტიკული კომედიური სატელევიზიო სერიალი, რომელიც შექმნილია ვერონიკა უესტის და სარა კუსერკას მიერ - სთვის. გადაღებულია ნიკ ჰორნბის 1995 წლის იმავე სახელწოდების რომანისა და მისი 2000 წლის კინოადაპტაციის საფუძველზე. მთავარი პერსონაჟის როლს ზოი კრავიცი ირგებს (დედამისს, ლიზა ბონეტს, ვხვდებით 2000 წლის ფილმში). ის თამაშობს რობინ „რობ“ ბრუქსს, რომელიც არის მუსიკალური ჩანაწერების მაღაზიის მფლობელი ახალგაზრდა გოგონა. ის კიდევ ერთხელ უბრუნდება თავის წარსულ ურთიერთობებს მუსიკასთან და მასობრივ კულტურასთან ერთად.

 -ის პრემიერა -ზე შედგა 2020 წლის 14 თებერვალს. სერიალმა კრიტიკოსების დადებითი შეფასება დაიმსახურა. პირველი სეზონის გადაღებების შემდეგ, სერიალი ამავე წლის აგვისტოს თვეში შეწყდა.
მამბილიკალათილ გოვინდ კუმარ მენონი

}

მენონის კვლევის ძირითადი სფერო იყო კოსმოსური სხივები, ნაწილაკების ფიზიკა, პირველ რიგში პროტონის დაშლის ძიება და კოსმოსური მუონის ნეიტრიონების აღმოჩენა. 1961 წელს მიენიჭა პადმა შრის, 1968 წელს — პადმა ბჰუშანის, და 1985 წელს — პადმა ვიბჰუშანის ჯილდოები. 1972 წლიდან იყო ინდოეთის კოსმოსური კვლევის ორგანიზაციის ხელმძღვანელთა საბჭოს წევრი, ასევე ხელმძღვანელობდა ინდოეთის სტატიკის ინსტიტუტს. იყო ბომბეის ინდოეთის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის და ალაჰაბადის ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინსტიტუტის აკადემიური საბჭოების წევრი.

1989 წელს პრემიერ-მინისტრმა ვიშვანათ პრატაპ სინგმა დანიშნა მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და განათლების საკითხთა სახელმწიფო მინისტრად. 1990 წლიდან 1996 წლამდე ის იყო რაჯია საბჰას (ინდოეთის პარლამენტის ზედა პალატის) წევრი, წარმოადგენდა ჯანატა დალის პარტიას.

1988 წელს მის საპატივსაცემოდ ასტეროიდს (7564) დაარქვეს გოკუმენონი.

პირადი ცხოვრება
როდესაც მეცნიერი ბრისტოლის უნივერსიტეტში პროფესორ სესილ ფ. პაუელის ხელმძღვანელობით სადოქტორო დისერტაციაზე მუშაობდა, გაიცნო და დაქორწინდა ინდუმატი პატელზე, რომელიც ასევე მუშაობდა ფილოსოფიის ხარისხის მოსაპოვებლად. წყვილს შეეძინა ორი შვილი: ანანტ კ. მენონი, ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ბიოქიმიის კათედრის პროფესორი და პრეეტი ვაიდი, პრაქტიკოსი რადიოლოგი ნიუ-დელიში. მენონს ჰყავს შვილიშვილი, კართიკეია მ. მენონი. სწავლობს ნიუ-იორკში -ში.
ვარუნ საჰნი

ვარუნ საჰნი ( ; დ. 29 მარტი, 1956, ინდოეთი) — ინდოელი ასტროფიზიკოსი და კოსმოლოგი, პუნის კოსმოლოგიისა და ასტროფიზიკის საუნივერსიტეტო ცენტრის პროფესორი.

ბიოგრაფია
ვარუნ საჰნი წარმოშობით ინდოეთის წარჩინებულ ოჯახს ეკუთვნოდა. მის ნათესავებს შორის იყვნენ მასწავლებლები და მუსიკოსები. მამა იყო მწერალი ბგიშამ საჰნი, ხოლო ბიძა — მსახიობი ბალრაჯ საჰნი.

ვარუნ საჰნიმ 1978 წელს დაამთავრა მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი კვანტური თეორიის განხრით. უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ სწავლა გააგრძელა ასპირანტურაში ლანდაუს სახელობის თეორიული ფიზიკის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-თანამშრომელ ალექსი სტარობინსკისთან. მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი 1980 წელს. 1983 წელს სტარობინსკიმ წარმოადგინა ერთობლივი ნაშრომი მე-10 საერთაშორისო გრავიტაციულ კონფერენციაზე ( პადუაში, იტალია), რომლის თანაავტორები იყვნენ საჰნი და კოფმანი.

დისერტაციის წარმატებით დაცვის შემდეგ საჰნი დაბრუნდა ინდოეთში, სადაც დაიწყო მუშაობა პუნის კოსმოლოგიისა და ასტროფიზიკის საუნივერსიტეტო ცენტრში, გაიარა კარიერული ზრდის ყველა ეტაპი პროფესორის საპატიო წოდებამდე. 1997 წელს ინდოეთში უმასპინძლა მომდევნო საერთაშორისო კონფერენციას ფარდობითობისა და გრავიტაციის ზოგად თეორიაზე, რომელშიც მონაწილეობდა, როგორც ადგილობრივი საორგანიზაციო კომიტეტის წევრი.

წვლილი მეცნიერებაში
ცნობილია, რომ ვარუნ საჰნიმ შეისწავლა სამყარო, უფრო კონკრეტულად მისი ფართომასშტაბიანი სტრუქტურა, ადრეული ინფლაციური ფაზა და კოსმოლოგიური მუდმივა. მისი მიღწევები მოიცავს ინფლაციასთან დაკავშირებული კოსმოსური თეორემის შექმნას, სამყაროს სტრუქტურის ანალიზს თვითგანვითარებული სტატისტიკური მეთოდების გამოყენებით, ბნელი ენერგიისა და ბნელი მატერიის ახალი მოდელების აღმოჩენას, ინფლაციის ერთიანი მოდელების შემუშავებას, აგრეთვე ბნელი ენერგიის და დიდი აფეთქების თეორიის ახსნას. მისი კვლევა დაფიქსირებულია რამდენიმე ნაშრომში. ინდოეთის მეცნიერებათა აკადემიის ნაშრომების ონლაინ საცავი შეიცავს 68 მათგანს.

ვარუნ საჰნი არის საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის წევრი. გამოდიოდა პლენარული მოხსენებებით არაერთ კონფერენციასა და სემინარზე; მათგან აღსანიშნავია მოხსენება: „კოსმოლოგია ბუმერანგის ექსპერიმენტის შემდეგ“, რომელიც წარადგინა 2000 წელს ტატას ფუნდამენტური კვლევების ინსტიტუტის ასტრონომიის სემინარებზე და თეორიული მეცნიერებათა საერთაშორისო ცენტრში გაკეთებული მოხსენება: „კოსმოლოგიისა და გრავიტაციის საზღვრები“ ( 2011). ათენის ეროვნული ტექნიკური უნივერსიტეტის გამოყენებითი მათემატიკური და ფიზიკურ მეცნიერებათა სკოლამ მისი ერთ-ერთი მოხსენება ბნელი მატერიისა და ბნელი ენერგიის შესახებ, რომელიც 2004 წლის მარტში წაიკითხა, დაასახელა ეგეოსის სკოლის ყველაზე ციტირებულ მოხსენებად. მეცნიერი ასევე 2014 წელს გახდა ინდოეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ჰომი ბჰაბჰას მედლის ლაურეატი.
შაშიკუმარ მადჰუსუდან ჩიტრე

შაშიკუმარ მადჰუსუდან ჩიტრე (, დ. 7 მაისი, 1936 — გ. 11 იანვარი, 2021, მუმბაი) — ინდოელი მათემატიკოსი და ასტროფიზიკოსი, ინდოეთის ასტრონომიული ასოციაციის პრეზიდენტი. დაჯილდოვებულია ინდოეთის მესამე უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდოთი — პადმა ბჰუშანის ორდენით.

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა ბომბეის ელფინსტონის მათემატიკის კოლეჯი, რომლის დასრულების შემდეგ მიიღო ედინბურგის ჰერცოგის სტიპენდია საზღვარგარეთ სასწავლებლად. შევიდა კემბრიჯის უნივერსიტეტის პიტერჰაუს კოლეჯში და მიიღო ბაკალავრის ხარისხი 1959 წელს. 1960 წელს აირჩიეს პიტერჰაუსის სტიპენდიანტად, შდეგად გახდა მაგისტრის ხარისხის მფლობელი. შემდგომში აირჩიეს გულბენკიანის კვლევით პროგრამაში მონაწილეობის მისაღებად, 1963 წელს გადავიდა ჩერჩილის კოლეჯში და 1963 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამოყენებითი მათემატიკისა და თეორიული ფიზიკის დეპარტამენტიდან.

შაშიკუმარმა პედაგოგიური კარიერა დაიწყო 1963 წელს ლიდსის უნივერსიტეტში, სადაც მუშაობდა1966 წლამდე. ამავე წელს მიიღო კიდევ ერთი სტიპენდია პასადენაში კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში შესასვლელად. 1967 წელს დაბრუნდა ინდოეთში და შეუერთდა ტატას ფუნდამენტური კვლევების ინსტიტუტს, რომელიც 2001 წელს პენსიაზე გასვლამდე მისი კვლევების ბაზას წარმოადგენდა. შაშიკუმარი მუმბაიში ცხოვრობდა, სადაც მომბაის უნივერსიტეტის საბაზისო მეცნიერებათა მოწინავე ცენტრში იყო აკადემიური თავმჯდომარე, ემერიტუს პროფესორი და გამორჩეული მეცნიერი . ასევე შედიოდა -ის სამეურვეო საბჭოს შემადგენლობაში და ეკავა -ის საპატიო აღმასრულებელი დირექტორის თანამდებობა.

შაშიკუმარ მადჰუსუდან ჩიტრე გარდაიცვალა 2021 წლის 11 იანვარს 84 წლის ასაკში.

სამეცნიერო ინტერესები
შაშიკუმარი დაკავებული იყო სამეცნიერო კვლევებით ჰელიოფიზიკისა და ასტროფიზიკის დარგში. ჩაატარა ვრცელი კვლევა გრავიტაციული ლინზების, მზის მაგნიტური აქტივობის ციკლის, მზის დინამოს თეორიისა და ნეიტრინოების როლზე მზის ატმოსფეროში.