iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბულგარული სოციალისტური პარტია

ბულგარული სოციალისტური პარტია (, ; ), ცნობილია როგორც ასწლოვანი , — ბულგარეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტია, ბულგარული კომუნისტური პარტიის მემკვიდრე. პარტია არის ევროპელი სოციალისტების პარტიის და სოციალისტური ინტერნაციონალის წევრი. მისი მოქმედი ლიდერია მიჰაილ მიკოვი. მას 2009 წლის მონაცემებით ჰყავს 50 000 წევრი და არის ბულგარეთის უდიდესი პარტია. ის ასევე არის ცენტრისტულ-მემარცხენე კოალიციის - კოალიცია ბულგარეთისთვის მთავარი წევრი.

თავმჯდომარეების სია
ალექსანდრ ლილოვი (1990–1991)
ჟან ვიდენოვი (1991–1996)
გეორგი პარვანოვი (1996–2001)
სერგეი სტანიშევი (2001–2014)
მიჰაილ მიკოვი (2014-დან)
იდიოტები

იდიოტები — რეჟისორ ლარს ფონ ტრიერის 1998 წლის ფილმი, ტრილოგია „ოქროს გულის“ მეორე ფილმი. ის გადაღებულია დოგმა 95-ის მანიფესტის მიხედვით. ფილმის პრემიერა გაიმართა კანის კინოფესტივალზე.

სიუჟეტი
„იდიოტები“ არის ახალგაზრდათა ჯგუფი. ისინი უკმაყოფილონი არიან საზოგადოებით და ემიჯნებიან მას. იდიოტები ერთად იკრიბებიან ცარიელ სახლში, რათა იპოვონ თავიანთი „შინაგანი იდიოტები“. ისინი განზრახ იქცევიან ისე, თითქოს შეზღუდული შესაძებლობების მქონე პირები არიან. ჯგუფის ლიდერი, სტოფერი, ძირითადად ცელქი, ბედნიერი ბავშვივით იქცევა. ჯგუფის ექიმი პედი, მუდმივად ეტლში ჯდება. როდესაც იდიოტები გარეთ გადიან, ერთი ადამიანი ზედამხედველის როლს ასრულებს. ზედამხედველს ევალება ჯგუფის წევრებს მოუაროს და წინ გაუძღვეს. საზოგადოებაში ყოფნისას ისინი თავიანთი სოციალური სტატუსით მანიპულირებენ: მაგალითად ძვირადღირებულ რესტორანში ხალხს ეჩრებიან, მდიდარ მეზობლებს დანაშაულის გრძნობას უღვივებენ.

ერთ-ერთი გარეთ გასვლისას ჯგუფს უერთდება მეთერთმეტე და ბოლო ადამიანი კარენი. კარენი ჯგუფს დაუფიქრებლად უერთდება და რჩება მასთან პირადი მწუხარების გამო. კარენისთვის ეს ჯგუფი ოჯახზე უფრო ახლობელი აღმოჩნდება.
აბდულაზიზი

აბდულაზიზი (, ; დ. 9 თებერვალი 1830 — გ. 4 ივნისი 1876) — ოსმალეთის იმპერიის 32-ე სულთანი 1861—1876 წლებში. მაჰმუდ -ის მეორე შვილი. ტახტზე ავიდა მისი ძმის, აბდულმეჯიდ -ის გარდაცვალების შემდეგ.

აბდულაზიზს სურდა რეფორმების გატარება, შემოიკრიბა ლიბერალები, მოიპოვა პოპულარობა, ხალხს ჰპირდებოდა სახელმწიფოსა და სასახლის ეკონომიკის განვითარებას. მაგრამ არ იყო საკმაოდ მტკიცე, რომ შეესრულებინა თავისი დაპირებები. 1862 წლიდან მას საქმიანობაში ხელს უშლიდა ცალკეული ნერვული აშლილობები, რის გამოც 1571 წლიდან იმპერიას მართავდა დიდი ვეზირი, რომელიც მისმა წინამორბედმა დანიშნა.

აბდულაზიზის მმართველობის უმნიშვნელოვანესი მოვლენებია: 1866 წლის კრეტას აჯანყება, 1867 წლის ბელგრადის დაცემა სერბეთში, 1868 წლის დიპლომატიური გამარჯვება საბერძნეთზე, აჯანყების წაქეზება კრეტაზე, ეგვიპტელი ფაშას დამორჩილება, რომელმაც აბდულაზიზისგან მიიღო ხედივის ტიტული — ამაზე ზრუნავდნენ სულთანზე გაცილებით უფრო ცნობილი, სახელმწიფო მოხელეები ფუადა-ფაშა და ალი-ფაშა.

ოჯახი
ცოლები და ხარჭები
დიურინევ ქადინეფენდი
ედადილ ქადინეფენდი
ჰაირანიდილ ქადინეფენდი
ნეშერექ (ნესრინ) ქადინეფენდი
გევჰერი ქადინეფენდი
მეჰრიშაჰ ჰანიმეფენდი
ილდიზ ჰანიმეფენდი

ვაჟები
შეჰზადე იუსუფ იზეთინ ეფენდი (1857–1916), დიურინევ ქადინეფენდისგან
შეჰზადე მაჰმუდ ჯელალედინ ეფენდი (1862–1888), ედადილ ქადინეფენდისგან
შეჰზადე მეჰმედ სელიმ ეფენდი (1866–1867)
აბდულმეჯიდ (1868–1944), ჰაირანიდილ ქადინეფენდისგან
შეჰზადე მეჰმედ შევქეთ ეფენდი (1872–1899), ნეშერექ (ნესრინ) ქადინეფენდისგან
შეჰზადე მეჰმედ სეიფედინ ეფენდი (1874–1927), გევჰერი ქადინეფენდისგან

ქალიშვილები
ფატმა (სალიჰა) სულთანი (1862–1941), დიურინევ ქადინეფენდისგან
ემინე სულთანი (1866–1867), ედადილ ქადინეფენდისგან
ნაზიმე სულთანი (1866–1947), ჰაირანიდილ ქადინეფენდისგან
ესმა სულთანი (1873–1899), ნეშერექ (ნესრინ) ქადინეფენდისგან
ემინე სულთანი (1874–1920), ნეშერექ (ნესრინ) ქადინეფენდისგან
ფატმა სულთანი (1874–1875)
მუნირე სულთანი (გარდაიცვალა 1877)
ბაღლანის პროვინცია

ბაღლანი (დარი , პუშტუ ) — პროვინცია ავღანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პული-ხუმრი. დასავლეთით ესაზღვრება სამანგანის პროვინცია, ჩრდილოეთით ყუნდუზის პროვინცია, ჩრდილო-აღმოსავლეთით თახარის პროვინცია, სამხრეთ აღმოსავლეთით ფანჯშირის პროვინცია, სამხრეთ დასავლეთით ბამიანის პროვინცია, სამხრეთით ფარვანის პროვინცია.

ისტორია
ბაღლანის პროვინცია წარმოიქმნა 1964 წელს კატაგჰანის პროვინციის გაყოფის შედეგად. 1998 წლის 25 აგვისტოდან 2001 წლამდე პროვინციას აკონტროლებდა მოძრაობა თალიბანი.

მოსახლეობა
პროვინციაში ცხოვრობენ ისლამიტი ჰაზარელები (15 %), ტაჯიკები (55 %), პუშტუნები (20 %), უზბეკები (9 %) და თათრები

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია 15 რაიონისგან შედგება. ესენია:
ანდარაბი
ბაღლანი–ჯადიდი
ბურკა
გუხარგაჰი–ნური
დაჰანაი–ჰური
დიხ–სალახი
დუში
ნაჰრინი
პული–ჰისარი
პული–ჰუმრი
ტალა–ვა–ბარფაკი
ფარანგ–ვა–ჰარი
ჰაჯა–ნიჯრანი
ჰინჯანი
ხოსტ–ვა–ფერენგი
საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი

საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი — საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს საქვეუწყებო დაწესებულება.

საავტომობილო გზების დეპარტამენტი, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს კოორდინაციით ახორციელებს საქართველოს საგზაო ინფრასტრუქტურის განვითარების ძირითად პროექტებსა და მოვლა-შენახვის ღონისძიებებს საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზებზე. დეპარტამენტის ბალანსზე, დღეისათვის, საერთაშორისო მნიშვნელობის 1455 კმ გზა და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის 6943 კმ გზა ირიცხება.

საერთაშორისო მნიშვნელობის საგზაო ქსელიდან განსაკუთრებით მაღალი ინტენსივობით გამოირჩევა -60 (ფოთი-თბილისი-წითელი ხიდი) და -70 (ფოთი-ბათუმი-სარფი) სატრანზიტო მაგისტრალებზე. ეს ორი გზა ერთმანეთს საპორტო ქალაქ ფოთთან უკავშირდება და მთლიანად, 450 კილომეტრიან, მთავარ სატრანზიტო ავტომაგისტრალს წარმოადგენს.

-60 და -70 მაგისტრალების ჩქაროსნულ გზატკეცილად მოდერნიზების სამუშაოები 2006 წელს დაიწყო და ეტაპობრივად მიმდინარეობს.

საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის პრიორიტეტებია ევროკავშირის საგზაო სტანდარტებთან ეტაპობრივი ინტეგრაცია; უსაფრთხო საგზაო ინფრასტრუქტურის უზრუნველყოფა; საგზაო ინფრასტრუქტურის რაციონალური დაგეგმარება; გზების მართვის გაუმჯობესებული სისტემის ჩამოყალიბება; მონიტორინგის ფუნქციის დახვეწა; სექტორში კონკურენტული გარემოს უზრუნველყოფა; გარემოზე ზრუნვა; სოციალური და განსახლების პოლიტიკის გაუმჯობესება; აქტივობების გამჭირვალობისა და საზოგადოების ინფორმირებულობის უზრუნველყოფა; საერთაშორისო მნიშვნელობის საავტომობილო გზების რებილიტაცია-მოდერნიზაცია; შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზების რეაბილიტაცია-პერიოდული შეკეთება; ხელოვნური ნაგებობების რებილიტაცია-მშენებლობა; საავტომობილო გზების მოვლა-შენახვა და ექსპლუატაცია; საგზაო ქსელის მოდერნიზაციის პერსპექტიულ პროექტებზე მუშაობა; ნაპირდაცვითი ღონისძიებები - ზღვისა და მდინარეების მორფოდინამიკისა და სანაპირო ზონების საინჟინრო დაცვის ანალიზი, ორგანიზება და განხორციელება.

საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მთავარ მიმართულებებს წარმოადგენს: -60 და -70 ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის მშენებლობა; საერთაშორისო მნიშვნელობის საავტომობილო გზების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზების მშენებლობა, რეაბილიტაცია - პერიოდული შეკეთება; ხელოვნური ნაგებობების მშენებლობა-რეაბილიტაცია; საავტომობილო გზების მოვლა-შენახვა და ექსპლუატაცია; საგზაო ინფრასტრუქტურის პერსპექტიულ პროექტებზე მუშაობა; ნაპირდაცვითი ღონისძიებების უზრუნველყოფა.
საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდი

საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდი — საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს საქვეუწყებო დაწესებულება.

საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდი 1997 წელს დაფუძნდა. ფონდი საქართველოში მოქმედ მსოფლიოს ყველა მსხვილ საინვესტიციო ბანკთან და ფინანსურ ინსტიტუტთან თანამშრომლობს. აღნიშნულის კოორდინირებას საქართველოს მთავრობის დადგენილებით დამტკიცებული სამეთვალყურეო საბჭო და საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო ახორციელებს.

საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდი არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომლის მიზანია ხელი შეუწყოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების ინსტიტუციონალურ და ფინანსურ შესაძლებლობათა გაძლიერებას, ადგილობრივ ინფრასტრუქტურასა და მომსახურებაში სახსრების ინვესტირებას, ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი ეკონომიკური და სოციალური მომსახურების მდგრად საფუძველზე გაუმჯობესებას, განახლებადი ენერგიების (მცირე ზომის ჰიდროელექტროსადგურებისა და გეოთერმული) ობიექტების განვითარებას, იძულებით გადაადგილებული პირებისათვის მყარი ეკონომიკური ბაზის შექმნას, საირიგაციო და სადრენაჟო სისტემების რეაბილიტაციას, სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში საქართველოს იურიდიული და ფიზიკური პირებისათვის შეღავათიანი სესხების გაცემის უზრუნველყოფას, უცხო ქვეყნებისა და საქართველოს ფიზიკური და იურიდიული პირებისათვის ბიზნესის განვითარების მიზნით ტექნიკური დახმარების გაწევას. საქართველოში კონფლიქტის შედეგად მოსახლეობისა და ინფრასტრუქტურისათვის მიყენებული ზარალის აღმოფხვრას.
დანიელი (სახელი)

დანიელი (, , „მსაჯული ჩემი – ღმერთი“) — ერთ-ერთი ბიბლიური წინასწარმეტყველის სახელი, ერქვა აგრეთვე რამდენიმე წამებულსა და წმინდანს. მისგან წარმოქმნილია გვარები: დანიელაშვილი, დანიელიძე, დანელაშვილი, დანელიშვილი, დანელია.

აღნიშვნა
მართლმადიდებლური ტრადიციით:

2 იანვარი, 12 იანვარი, 1 მარტი, 6 მარტი, 17 მარტი, 31 მარტი, 20 აპრილი, 4 ივნისი, 5 ივნისი, 26 ივნისი, 23 ივლისი, 12 სექტემბერი, 25 სექტემბერი, 4 ოქტომბერი, 25 ნოემბერი, 9 დეკემბერი, 11 დეკემბერი, 12 დეკემბერი, 24 დეკემბერი, 30 დეკემბერი.
ქართული საკრედიტო მონეტა

ქართული საკრედიტო მონეტა — – საუკუნეებში ქართველ მეფეთა (დემეტრე , გიორგი , თამარ მეფე, გიორგი ლაშა) სახელით მოჭრილი სხვადასხვა ზომისა და წონის სპილენძის მონეტები, რომელთაც ვერცხლის ფულის ფასი ჰქონდათ. ამგვარი მონეტების მოჭრა დაიწყო მახლობელ აღმოსავლეთში, ე. წ., ვერცხლის კრიზისის გავრცელებისთანავე. ფულის ზედწერილი იუწყებოდა: „ეს დირჰემია“, რაც იმას ნიშნავდა, რომ სპილენძის ფულის ნიშანს ვერცხლის დრამის ფასი ენიჭებოდა. ასეთივე ღონისძიებისათვის მიუმართავთ ქართველ მმართველებს, რაც მაშინდელი ფულის ქართული ზედწერილითაც მტკიცდება: თამარ მეფისა და ლაშა – გიორგის სპილენძის ფულს აწერია: „ქორონიკონსა (ამა და ამას) სახელითა ღვთისათა იქნა ჭედაი ვერცხლისა ამისა“. ამით საქართველოს მეფეები აღნიშნავდნენ, რომ მის მიერ მოჭრილ სპილენძის ფულს ვერცხლის ფულის ფასი ჰქონდა და იგი იძულებითი, სავალდებულო კურსით მიმოიქცეოდა.
ბულგარეთის პოლიტიკური სისტემა

ბულგარეთის პოლიტიკური სისტემა — ბულგარეთის საშინაო და საგარეო პოლიტიკა, ასევე პოლიტიკური ინსტიტუტები და პოლიტიკური ქცევა. ბულგარეთი არის ევროპის კავშირის და ნატოს წევრი.

ბულგარეთის პოლიტიკის სტრუქტურა წარმოადგენს საპარლამენტო წარმომადგენლობით რესპუბლიკას. სადაც პრემიერ-მინისტრი წარმოადგენს მთავრობის ხელმძღვანელს. აღმასრულებელი ხელისუფლება აბარია მთავრობას. საკანონმდებლო ხელისუფლებას ინაწილებენ მთავრობა და ეროვნული კრება. სასამართლო დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებებისგან.
ივან პერიშიჩი

ივან პერიშიჩი (; დ. 2 თებერვალი, 1989, სპლიტი) — ხორვატი ფეხბურთელი, მილანის „ინტერისა“ და ხორვატიის ეროვნული ნაკრების გარემარბი. 2011 წელს გახდა ბელგიის პროლიგის ბომბარდირი და საუკეთესო ფეხბურთელი. არის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2018) და უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული (2020).

მიღწევები
სანაკრებო
ხორვატია:
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალისტი: 2018
საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანია

საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანია — კომპანია, რომელიც წყალმომარაგებისა და წყალარინების ქსელით მომსახურებას ახორციელებს მთელი საქართველოს მასშტაბით ურბანული ტიპის დასახლებებისთვის, ქ. თბილისის, ქ. მცხეთის, ქ. რუსთავისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის გარდა. კომპანიის 100%-იანი წილის მფლობელი სახელმწიფოა.

კომპანიის სტრუქტურაში შედის სათავო ოფისი, 6 რეგიონული ფილიალი და 51 სერვის-ცენტრი. სულ კომპანიაში დასაქმებულია 2500-მდე თანამშრომელი. აქედან 60% დასაქმებულია ექსპლუატაციის სფეროში, 24% - საფინანსო სფეროში, ხოლო 16% - ადმინისტრირების სფეროში. კომპანიის ძირითადი საქმიანობაა: წყლის მოპოვება, დამუშავება და მიწოდება აბონენტებისათვის; წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემის პროექტირება, მშენებლობა, მონტაჟი, შეკეთება და ექსპლუატაცია; წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემის ელემენტების წარმოება-შეკეთება. შპს „საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანია“ შეიქმნა 2010 წლის 14 იანვარს.

კომპანიის მისიაა მოსახლეობისთვის სასმელი წყლის უწყვეტ, 24-საათიან რეჟიმში მიწოდება, საქართველოს ყველა მუნიციპალურ ცენტრსა და ქალაქში წყალმომარაგებისა და წყალარინების სისტემის მოწესრიგება და ამ სისტემის მსოფლიო სტანდარტებთან მიახლოება.

კომპანიის მიზანს წარმოადგენს ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია და მშენებლობა; წყლის ხარისხის შენარჩუნება და გაუმჯობესება; ავტოპარკის და სპეცტექნიკის ბაზის მოდერნიზაცია; დარიცხვისა და ამოღების პროცესების სრულყოფა; გამრიცხველიანება; წყლის დანაკარგის აღმოფხვრა; ეკონომიკური და ტექნიკური დასაბუთების შექმნა; საკადრო რესურსების მართვის სრულყოფილი სისტემის დანერგვა; გარემოსდაცვით ნორმებთან კომპანიის საქმიანობის შესაბამისობაში მოყვანა; ელექტროენერგიის ეკონომიის უზრუნველყოფა; ფინანსური მდგომარეობის გაძლიერება და ფინანსური მენეჯმენტის სისტემის სრულყოფა.
საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანია

საქართველოს მყარი ნარჩენების მართვის კომპანია — საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს სისტემაში არსებული შპს. კომპანიის 100%-იანი წილის მფლობელი სახელმწიფოა. კომპანია მყარი საყოფაცხოვრებო გადანაყრების პოლიგონების მართვას ახორციელებს მთელი საქართველოს მასშტაბით, ქ. თბილისისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის გარდა. შეიქმნა 2012 წლის 24 აპრილს.

კომპანიის შექმნა ემსახურება შემდეგ მიზნებს:

განსაზღვროს პოლიგონების მართვის კუთხით არსებული უარყოფითი ზეგავლენა გარემოსა და ადამიანის ჯანმრთელობაზე;
ოპერირებს 55 პოლიგონს, სადაც ხდება მყარი საყოფაცხოვრებო ნარჩენების განთავსება;
გააუმჯობესოს არსებული პოლიგონების საოპერაციო სტანდარტები;
დაგეგმოს ახალი სანიტარული პოლიგონების მშენებლობა, რომლებიც შეესაბამება ევროკავშირის სტანდარტებს;
ეტაპობრივად დაიხუროს არსებული პოლიგონები, რომლებიც დღევანდელ მოთხოვნებს ვერ აკმაყოფილებენ, მას შემდეგ რაც ექსპლუატაციაში შევა ახალი რეგიონული ევროკავშირის სტანტარტების შესაბამისი სანიტარული პოლიგონები.

კომპანიის მიზნები
ნარჩენების განთავსების და გადამუშავების შედეგად გარემოზე უარყოფითი ზემოქმედების შემცირება;
ნარჩენების წარმოშობის თავიდან არიდება და მინიმუმამდე დაყვანა;
პოლიგონებზე ნარჩენების, განსაკუთრებით ორგანული და სახიფათო ნარჩენების შემცირება;
არსებული პოლიგონების რაოდენობის შემცირება და ეტაპობრივად ყველა პოლიგონის დახურვა, რომელიც არ შეესაბამება ევროკავშირის დირექტივას;
პოლიგონებზე ნარჩენების მდგრადი, გარემოს თვალსაზრისით უსაფრთხო და ეფექტიანი განთავსება;
პოლიგონებზე სეპარაციისა და გადამუშავებისათვის შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობა;
თანამშრომლების უსაფრთხოების პირობებით და თანამედროვე სამუშაო გარემოთი უზრუნველყოფა;
მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების საქმიანობების ხელშეწყობა მყარი ნარჩენების მდგრადი მართვის სისტემის ასპექტებზე;
კომპანიასა და მუნიციპალიტეტებს შორის ეფექტიანი თანამშრომლობის და გამოცდილების გაზიარების სისტემის უზრუნველყოფა;
მჭიდრო თანამშრომლობა სხვადასხვა დაინტერესებულ მხარეებთან, მათ შორის სამინისტროებთან, ადგილობრივ მუნიციპალიტეტებთან და სხვა უწყებებთან, რომლებიც პასუხისმგებლები არიან ნარჩენების მართვის სისტემის სხვადასხვა ასპექტებზე;
ევრო კომისიის დირექტივების დაცვა მყარი ნარჩენების მართვის სფეროში.

კომპანიის მისია
არსებულ პოლიგონებზე ნარჩენების მიღების გაუმჯობესება;
კომპანიის საკუთრებაში არსებული პოლიგონების მოწესრიგება და გამართულ საექსპლუატაციო რეჟიმში მოყვანა;
პოლიგონებზე განსათავსებელი ნარჩენების აღრიცხვის სისტემის სრულყოფა;
პოლიგონების მართვისას გარემოზე ზემოქმედების, შრომის უსაფრთხოებისა და ადამიანის ჯანმრთელობის გათვალისწინება, ტექნიკური და ინფრასტრუქტურული ზომების ჩათვლით;
ახალი რეგიონული სანიტარული პოლიგონებისა და გადამტვირთი სადგურების რაოდენობის განსაზღვრა;
მაღალი რისკის მქონე პოლიგონების რემედიაცია და დახურვა;
კომპანიის თანამშრომლების კვალიფიკაციის ამაღლება ნარჩენების მართვის სხვადასხვა საკითხებზე, ტექნიკური, ეკონომიკური, ადმინისტრატიული და იურიდიული საკითხების ჩართვით;
ხარჯების ამოღების ეფექტიანი სისტემის შემუშავება;
მუნიციპალიტეტებთან თანამშრომლობის საშუალებით წყაროზე სეპარაციის, გადამუშავებისა და მეორადი გამოყენების მექანიზმების დანერგვის უზრუნველყოფა;
ჰატიჯე მუაზეზ სულთანი

ჰატიჯე მუაზეზ სულთანი — ოსმალეთის მე-18 სულთნის, იბრაჰიმ -ის მესამე ცოლი. ჰასეკი სულთანი. სულთნა აჰმედ -ის დედა..

ბიოგრაფია
მისი დაბადების სახელი უცნობია. ჰატიჯე იბრაჰიმ -ის 8 ჰასეკი სულთნისაგან ერთ-ერთი და უფლისწული აჰმედის ( შემდგომში აჰმედ )დედა იყო. იბრაჰიმის მმართველობის პერიოდში დღეში 1000 აქჩეს იღებდა. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ,იბრაჰიმის ჰარამხანის სხვა ქალების მსგავსად,ჰატიჯე მუაზეზი ძველ სასახლეში გააძევეს.

1687 წელს ძველი სასახლის ახლოს დიდი ხანძარი გაჩნდა. იმავე საღამოს ცეცხლი მთელ სასახლეს მოედო და 5 სააათის განმავლობაში შეუჩერებლად ვრცელდებობა. სასახლის მცხოვრებთა უმეტესი ნაწილი მოსამსახურეებმა გადაარჩინეს. მუაზეზი იმდენად შეაშინა ცეცხლმა,რომ მეორე დღეს მოულოდნელად გარდაიცვალა. მისი ცხედარი უსქუდარში წაიღეს და იქვე დამარხეს.

ჰატიჯეს პირადი ძვირფასი ნივთები დაუყოვნებლიც სამეფო ხაზინაში გადაიტანეს . სულეიმან -მ ჰატიჯეს სამკაულები მის სამ ხარჭას: ბეჰზად ქადინს, სულუნ ქადინს და შეჰსუვარ ქადინს გადასცა. 1691 წელს ტახტზე ჰატიჯეს შვილი,აჰმედი, ავიდა. მან სულეიმანის ხარჭებს კვლავ წაართვა ძვირფასეულობა და სამეფო ხაზინაში დააბრუნა.

ჰატიჯე მუაზეზი ვერ გახდა დედა სულთანი,რადგან გარდაიცვალა შვილის ტახტზე ასვლამდე 4 წლით ადრე.
ემეთულაჰ რაბია გიულნუშ სულთანი

ემეთულაჰ რაბია გიულნუშ ვალიდე სულთანი (დ. 1642 — გ. 6 ნოემბერი, 1715) — ოსმალეთის სულთნის, მეჰმედ -ის ცოლი. სულთან მუსტაფა -ის და აჰმედ -ის დედა. ვალიდე სულთანი

ბიოგრაფია
ემეთულაჰ სულთანი დაიბადა 1642 წელს კუნძულ კრეტაზე. მისი დაბადების სახელი ევგენია ვორია იყო. მისი უფროსი შვილის ტახტზე ასვლის შემდეგ გახდა ვალიდე სულთანი. მუსტაფა -ის შემდეგ ტახტზე ემეთულაჰის სხვა შვილი, აჰმედ ავიდა. ემეთულაჰმა ვალიდე სულთნის წოდება 20 წელი შეინარჩუნა.

ემეთულაჰ რაბია გიულნუშ სულთანი გარდაიცვალა 1715 წლის 6 ნოემბერს. დაკრძალულია იენი ვალიდეს კომპლექსში, უსქუდარში.
შევქეფზა სულთანი

შევქეფზა ვალიდე სულთანი ( დ. 12 დეკემბერი, 1820 — გ. 17 სექტემბერი, 1889, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის სულთნის, აბდულმეჯიდ -ის მეორე ცოლი. სულთან მურად -ის დედა და ვალიდე სულთანი.

ბიოგრაფია
შევქეფზა სულთანი დაიბადა 1820 წლის 12 დეკემბერს. ის ქართული (მეგრელი) წარმოშობის იყო. 1839 წლის 1 აგვისტოს გახდა სულთან აბდულმეჯიდ -ის ცოლი. 1840 წლის 21 სექტემბერს შეეძინა შეჰზადე მურადი, ხოლო 1842 წელს ქალიშვილი — ალიე სულთნი. 1876 წელს შვილის სამთვიანი მმართველობის დროს იყო ვალიდე სულთანი. შევქეფზა სულთანი გარდაიცვალა 1889 წელს. დაკრძალულია ენის მეჩეთში.
ემინე ხათუნი

ემინე ხათუნი ( დ. 1398 — გ. 1449) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, მეჰმედ -ის მეორე ცოლი. სულთან მურად -ის დედა.

ბიოგრაფია
ემინე ხათუნი დაიბადა 1398 წელს ელბისტანში. ის იყო დულკადირიდის მეხუთე მმართველის, მუჰამედ ნასირედინ-ბეის ქალიშვილი. 1404 წელს შეეძინა ოსმალეთის იმპერიის მომავალი სულთანი მურად .

ემინე ხათუნი გარდაიცვალა 1449 წელს ბურსაში. დაკრძალულია მურადიეს მეჩეთში, ბურსაში.
დევლეთ ხათუნი

დევლეთ ხათუნი (, ; დ. ?, ქუთაჰია — გ. 1411, ბურსა, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის სულთნის, ბაიაზიდ -ის ცოლი. სულთან მეჰმედ -ის და შეჰზადე ისა ჩელების დედა.

ბიოგრაფია
წარმოშობა
დევლეთ ხათუნი გერმიანის მმართველის, იაქუფ -ის (1388—1390, 1402—1411 და 1414—1429 წლებში) ქალიშვილი იყო.

გარდაცვალება
დევლეთ ხათუნი გარდაიცვალა შვილის ტახტზე ასვლამდე 2 წლით ადრე. დაკრძალულია ბურსაში, ტიურბეს აკლდამაში.
რესან ჰანიმეფენდი

რესან ჰანიმეფენდი დაბადების სახელი აიშე, სხვა სახელი — რეზანი ( დ. 28 მარტი, 1860 — გ. 31 მარტი, 1910) — ოსმალეთის 33-ე სულთნის, მურად -ის ქართველი ცოლი.ფატმა სულთნის და ალიე სულთნის დედა.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება და ქორწინება
რესან ჰანიმეფენდი დაიბადა ომერ-ბეის და ფატმა ჰანიმის ოჯახში. მისი დაბადების სახელი იყო აიშე. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ იგი ქართული წარმოშობისაა. რესანი მიიყვანეს სასახლეში ერთი წლის ასაკში თავის დასთან, გიულთენ ჰანიმთან ერთად. რესანს ასევე ჰყავდა ნახევარდა სახელად შაიესთე ჰანიმი. იგი მიიყვანეს აბდულმეჯიდ -ის ქალიშვილის, სენიჰა სულთნის სასახლეში, სადაც მან და მისმა დამ მიიღეს განათლება. დის მსგავსად რესანიც მსახურობდა სასახლის კარზე. თუმცა მალე რესანი სულთან მურად -მ შეამჩნია და 1877 წლის 2 ნოემბერს მასზე დაქორწინდა. მისი ქორწილის შემდეგ გიულთენი რესენის სეფექალი გახდა. მურად -ის სხვა ცოლი, ფლიზთენ ჰანიმეფენდი შემდეგნაირად იხსენებს რესენს:

უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება
მურად -ის გარდაცვალების შემდეგ 1904 წელს რესანი ცხოვრობდა ჩირაგანის სასახლეში იქამდე სანამ 1908 წლის 16 დეკემბერს დაიწყებოდა მეორე კონსტიტუციური ერა. ჩირიგანის სასახლის დატოვების შემდეგ ის ცხოვრობდა თავის ქალიშვილთან, ფატმა სულთანთან ერთად. რესან ჰანიმეფენდი გარდაიცვალა 1910 წლის 31 მარტს სტამბოლში. დაკრძალულია ეიუფის სასაფლაოზე.
სალიჰა სულთანი

სალიჰა სებქათი სულთანი ( დ. 1680 — გ. 1739) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, მუსტაფა -ის ხარჭა. სულთან მაჰმუდ -ის დედა. ჰასეკი სულთანი, მოგვიანებით კი ვალიდე სულთანი.

ბიოგრაფია
სალიჰა სულთანი დაიბადა სტამბოლში, თუმცა ის ბერძნული წარმოშობის იყო. 1696 წლის 2 აგვისტოს შეეძინა ოსმალეთის იმპერიის მომავალი სულთანი, შეჰზადე მაჰმუდი. 1730 წელს მაჰმუდი ოსმალეთის 24-ე სულთანი გახდა, ხოლო სალიჰამ კი ვალიდე სულთნის ტიტული დაიკავა. შვილის ოცდაოთხწლიანი მმართველობიდან მხოლოდ 8 წელი იცოცხლა. სალიჰა სებქათი სულთანი გარდაიცვალა 1739 წელს. დაკრძალულია თურჰან სულთნის სასაფლაოზე.
ნანკინის ხელშეკრულება

ნანკინის ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო 1842 წლის 29 აგვისტოს ნანკინში, ცინის დინასტიასა და დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოს შორის. ხელშეკრულების შედეგად დასრულდა ოპიუმის პირველი ომი (1840-1842 წწ.).

ხელშეკრულების შედეგად დიდ ბრიტანეთს გადაეცა ჰონგ-კონგი, ჩინეთს დაეკისრა უდიდესი კონტრიბუცია (დაახლ. 21 მლნ დოლარი), ჩინეთის რამდენიმე პორტი (კანტონი, ამოი, ფუჯოუ, ნინბო, შანხაი) გაიხსნა სავაჭროდ ევროპელებისათვის.

ნანკინის ხელშეკრულების დამატება იყო ჰუმენის ხელშეკრულება, რომელსაც ჩინეთმა და დიდმა ბრიტანეთმა 1843 წელს გუანჯოუსთან ახლოს მოაწერეს ხელი.

ჩინეთში ნანკინის ხელშეკრულებას განიხილავენ, როგორც უთანასწოროს, რომელზეც ხელმოწერა ცინის დინასტიას აიძულეს.
შეჰსუვარ სულთანი

ჰასეკი შეჰსუვარ ვალიდე სულთანი ( დ. 1682 — გ. 27 აპრილი, 1756) — ოსმალეთის სულთნის, მუსტაფა -ის მეოთხე ცოლი. სულთან ოსმან -ის დედა. ვალიდე სულთანი.

ბიოგრაფია
შეჰსუვარ სულთანი დაიბადა 1682 წელს. დაბადების სახელი იყო მარია. ის იყო სერბული წარმოშობის. ორი წლის განმავლობაში იყო ვალიდე სულთანი. გარდაიცვალა 1756 წლის 27 აპრილს შვილის გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე. შეჰსუვარ სულთანი დაკრძალულია ნუროსმანიეს მეჩეთში.
რაბია შერმი სულთანი

რაბია შერმი კადინ ეფენდი (დ. 1698 — გ. 1732) — ოსმალეთის სულთნის, აჰმედ -ის ცოლი. აბდულჰამიდ -ის, რაბია სულთნის და ზეინებ სულთნის დედა.

ბიოგრაფია
რაბია შერმი სულთანი დაიბადა 1698 წელს უნგრეთში. მისი დაბადების სახელი იყო იდა კოვაჩი. 1725 წლის 20 მარტს შეეძინა ოსმალეთის იმპერიის მომავალი სულთანი — შეჰზადე აბდულჰამიდი. რაბია შერმი სულთანი 1732 წელს შვილის ტახტზე ასვლამდე გარდაიცვალა.. დაკრძალულია იენი ჯამის მეჩეთში, თურჰან სულთნის სასაფალოზე.
აიშე სენიეფერვერ სულთანი

აიშე სენიეფერვერ ვალიდე სულთანი( დ. 1761 — გ. 11 დეკემბერი 1828) — ოსმალეთის სულთნის, აბდულჰამიდ -ის ცოლი. მუსტაფა -ს დედა. ვალიდე სულთანი.

ბიოგრაფია
აიშე სენიეფერვერ სულთანი 1761 წელს დაიბადა. ის წარმოშობით ბულგარელი იყო. დაბადების სახელი სოფია იყო. შვილის მოკლე მმართველობის დროს, 1807 — 1808 წლებში ვალიდე სულთნის ტიტული ეკავა. შვილის გარდაცვალების შემდეგ 20 წელი იცოცხლა და 1828 წლის 11 დეკემბერს გარდაიცვალა. დაკრძალულია ეიუფ სულთნის მეჩეთში.
ბეზმიალემ სულთანი

ბეზმიალემ ვალიდე სულთანი ( დ. 1807 — გ. 2 მაისი, 1853, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის სულთნის, მაჰმუდ -ის პირველი ცოლი. სულთან აბდულმეჯიდ -ის დედა. ვალიდე სულთანი.

ბიოგრაფია
ბეზმიალემ სულთანი დაიბადა 1807 წელს. ის იყო ქართული წარმოშობის. მისი შვილი 16 წლის იყო, როცა ტახტზე ავიდა. თვითონ ბეზმიალემი ამ დროს 32 წლის წლის იყო. მისი შვილის მმართველობის დროს დაახლოებით თოთხმეტი წელი იყო ვალიდე სულთანი. აბდულმეჰიდ -ს ძალიან უყვარდა დედა, რაც იმაში გამოიხატებოდა, რომ მასთან გადიოდა კონსულტაცია ბევრ სახელმწიფო საკითხზე. ბეზმიალემ სულთანი გარდაიცვალა 1853 წლის 2 მაისს დოლმაბაჰჩეს სასახლეში. დაკრძალულია მაჰმუდ -ის სასაფლაოზე. 1855 წელს აბდულმეჯიდ -მა დედის ხსოვნისთვის ააშენა ბეზმიალემ ვალიდე სულთნის მეჩეთი.

ქველმოქმედება
როგორც სულთნების დედების უმრავლესობა, ბეზმიალემ სულთანიც ეწევოდა ქეველმოქმედებას.
თოფქაფის რაიონში და სტამბოლის სხვა რაიონებში აშენდა შადრევნები.
1843 წელს ორგანიზებული იქნა საქველმოქმედო ფონდი.
1850 წელს აშენდა სკოლა გოგნებისთვის და სხვა საგანმანათლებლო ინსტიტუტები.
აკარაის მთები

აკარაის მთები — ტენიანი, ტყიანი, დაბალმთიანი მაღლობი რეგიონი გაიანის სამხრეთ ნაწილში. ქედი გადაჭიმულია ბრაზილია-გაიანის საზღვრის გასწვრივ. აკარაი ერთ-ერთია გაიანაში არსებული მთის ოთხი მასივიდან (დანარჩენი სამია იმატაკა, კანუკუ და პაკარაიმა). აკარაის მასივში იღებს სათავეს გაიანის უდიდესი მდინარე ესეკიბო, ასევე მდინარე კორანტეინი.

მთებში მდებარეობს ვაი-ვაის ხალხის ერთადერთი სოფელი; ეს ხალხი იმ ტომების შთამომავალია, რომლებიც ერთ დროს ამ არეალში სახლობდნენ.

მთების უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 1 009 მეტრზე მდებარეობს. ქედი ვრცელდება აღმოსავლეთისკენ, სადაც უერთდება ტუმუკ-უმაკის მთებს, საფრანგეთის გვიანისა და სურინამის საზღვრის გასწვრივ.