iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ილია ხუციშვილი

ილია ხუციშვილი (დ. 1 მაისი, 1950, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1972 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი). 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“.
იოსებ წილოსანი

იოსებ ლაზარეს ძე წილოსანი (დ. 1804, ლანჩხუთი, — გ. 1873, თბილისი) — ქართველი აღმოსავლეთმცოდნე, ყოფილი მამლუქი.

ლანჩხუთელი გლეხის შვილი. 8 წლის ასაკში გაიტაცეს და ფოთში მონად გაყიდეს. გამაჰმადიანებული, ალი-ამედის სახელით მამლუქად იზრდებოდა ეგვიპტეში, მუჰამად-აღასთან. 1821 წელს ჩაირიცხა კაიროს სელიმ კასრანეს სამხედრო სკოლაში, 1826-1832 წლებში კი ეგვიპტის მთავრობის მივლინებით საინჟინრო საქმეს სწავლობდა პარიზში. მუჰამად-აღას გარდაცვალების შემდეგ ალი-ამედ ეფენდი ეგვიპტეში აღარ დაბრუნებულა, პეტერბურგის გზით საქართველოში ჩამოვიდა და აღიდგინა ქართული სახელი და გვარი. 1832 წლის ნოემბრიდან თბილისში, კავკასიის მთავარმმართებლის კანცელარიაში და კავკასიის სამხედრო ოლქის შტაბში აღმოსავლური ენების მთარგმნელად დაიწყო მუშაობა. ამ პოზიციაზე 40 წელი იმსახურა. მონაწილეობდა კავკასიის ომებში და ჰქონდა პოლკოვნიკის წოდება. ურთიერთობა ჰქონდა მარი ბროსესთან, პლატონ იოსელიანთან. გამოსცა რუსულ-ფრანგულ-თურქული სალაპარაკო ენის ლექსიკონი (1856) და აღმოსავლური ენების სახელმძღვანელო (1862). დაუწერია ასევე ვრცელი ფრანგულ-არაბული სასაუბრო, რომელიც არ გამოქვეყნებულა, ხოლო ხელნაწერი დაკარგულია. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის ხარისხის ორდენით (1858). მისი შვილი იყო სამხედრო ტოპოგრაფი და არქეოლოგი ნიკოლოზ წილოსანი.
ლადო წილოსანი

ვლადიმერ (ლადო) წილოსანი (დ. უცნობია — გ. 18 აგვისტო, 1918, ლანჩხუთი) — ქართველი ოფიცერი, მსოფლიო ომის (1914-1918) მონაწილე.

რუსეთის იმპერიის არმიაში მსახურობდა 1910 წლიდან. მსოფლიო ომის დროს იყო კავკასიის 1-ლი მსროლელი პოლკის რიგითი, შემდეგ ეფრეიტორი, ომის ბოლოს — პრაპორშჩიკი. იბრძოდა დასავლეთის, შემდეგ კავკასიის ფრონტზე. იყო ოთხგზის წმ. გიორგის ჯვრის კავალერი. 1918 წლის მარტში საქართველოში დაბრუნდა და სახალხო გვარდიის რიგებში ჩადგა. კავკასიის ფრონტის რღვევის დროს შეაგროვა მოხალისე მუშები, ჩავიდა ტრაპიზონში, საიდანაც უკვე გამოდიოდნენ ქართული კორპუსის ნაწილები და სახაზინო ქონებით დატვირთული მიტოვებული გემი ბათუმში ჩაიყვანა. ოსმალეთის მიერ ბათუმზე დაწყებული შეტევის დროს მონაწილეობდა ლანჩხუთის მოხალისეთა რაზმის შედგენაში, იბრძოდა ჩაქვის მიდამოებში. ბათუმის დაცემის შემდეგ დაინიშნა ქალაქის კომისრად ლანჩხუთში. მოკლეს ქუჩის უწესრიგობის დროს.

ჯილდოები
წმინდა გიორგის ორდენის სრული კავალერი.
დავით ჯაფარიძე

დავით ჯაფარიძე (დ. 3 თებერვალი, 1937, სოფელი კვირიკე, ქობულეთის რაიონი — გ. 3 თებერვალი, 2000) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1960 წელს დაამთავრა ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“.
ნიკოლოზ წილოსანი

ნიკოლოზ (ნიკო) იოსების ძე წილოსანი (დ. 1847 — გ. 17 მარტი, 1893, თბილისი, დაკრძალულია ვერის სასაფლაოზე) — ქართველი სამხედრო ტოპოგრაფი, არქეოლოგი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი.
ბიოგრაფია
წარმომავლობით თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. მამამისი იყო აღმოსავლური ენების სპეციალისტი და ყოფილი მამლუქი იოსებ წილოსანი. ნიკოლოზ წილოსანმა 1860 წელს დაიწყო სამსახური ტოპოგრაფთა ასეულში, ხოლო 1866 წელს მიიღო ტოპოგრაფის წოდება. მონაწილეობდა კავკასიის არმიის საბრძოლო მოქმედებებში. 1879 წელს დაინიშნა კავკასიის სამთო სამმართველოს აგეგმვითი სამუშაოების ინსპექტორის თანაშემწედ და ხაზვითი სამუშაოების ნაწილის გამგედ, შემდეგ — კავკასიის მხარის სამხედრო-სახალხო სამმართველოს აგეგმვითი სამუშაოების ინსპექტორად. იმავდროულად, ირიცხებოდა ყუბანის კაზაკთა ჯარში (პოლტავის ცხენოსანი პოლკის სოტნიკი, 1876 წლიდან — ყუბანის ცხენოსანი პოლკის ესაული), მოგვიანებით — არმიის კავალერიაში. 1880 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის, 1883 წელს — პოლკოვნიკის წოდება.

დაინტერესებული იყო კავკასიის სიძველეებით და არქეოლოგიით. აწარმოებდა გათხრებს აფხაზეთის ტერიტორიაზე, ბარდავის და დერბენდის მიდამოებში. მონაწილეობდა რუსეთის იმპერიის არქეოლოგთა ყრილობაში, რომელიც 1881 წელს თბილისში გაიმართა. 1892 წელს იყო კუკიის მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე წმინდა ნინოს ეკლესიის მშენებლობის სამზრუნველოს წევრი-ხაზინადარი. წილოსანი ასევე იყო ვერის წმ. იოანე ღვთისმეტყველის სახელობის საეკლესიო-სამრევლო სკოლის სამზრუნველოს თავმჯდომარე. გარდაიცვალა 1893 წელს. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ., წმ. ვლადიმერის (1887) და წმ. სტანისლავის (1890) ხარისხის ორდენები.

ცოლად ჰყავდა ცნობილი ქველმოქმედის, გიორგი ქართველიშვილის ასული მელანია. მათი შვილი იოსებ წილოსანი — კიევის უნივერსიტეტის სტუდენტი — მსოფლიო ომის დროს მოხალისედ ჩაირიცხა ქართულ ცხენოსან პოლკში და დაიღუპა გენ. ბარათოვის ლაშქრობის დროს სპარსეთში 1917 წლის 7 მარტს (დაკრძალეს დიდუბეში).
შოთა ჯაფარიძე (პოლიტიკოსი)

შოთა ჯაფარიძე (დ. 15 დეკემბერი, 1924, ქობულეთი — გ. 12 ივნისი, 2006) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი (1953). ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიური საქმიანობას. მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის, მონოგრაფიიის ავტორი. ღირსების ორდენის კავალერი.

1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „სრულიად საქართველოს აღორძინების კავშირი“. უფლებამოსილება შეუწყდა ვადამდე, პირადი განცხადების საფუძველზე.
გიორგი ჯაყელი

გიორგი ჯაყელი (დ. 8 იანვარი, 1963, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ჰუმანიტარი.

დაამთავრა ლენინგრადის ხალხთა მეგობრობის ინსტიტუტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის სამგორის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
მაიკლ ბეი

მაიკლ ბეი ( დ.17 თებერვალი, 1965) — ამერიკელი რეჟისორი და პროდიუსერი.

ბიოგრაფია
მაიკლ ბეი ლოს-ანჯელესში 1965 წელს დაიბადა. იგი მისმა არაბიოლოგიურმა მშობლებმა გაზარდეს, ჰარიეტმა, წიგნების მაღაზიის მფლობელმა და ასევე ბავშვთა ფსიქიატრმა და ჯიმმა, სერთიფიცირებულმა ბუღალტერმა .

მაიკლის ფილმებისადმი ინტერესი უკავშირდება ბავშვობაში მომხდარ ინციდენტს. ბავშვობაში მან პეტარდები მიამაგრა სათამაშო მატარებელს, შემდეგ კი დედის 8 მილიმეტრიანი კამერით გადაიღო ეს ცეცხლოვანი კატასტროფა.

ფილმოგრაფია
პერიოდული თანამშრომლები
მსახიოებები
ლუი ვივიენ დე სენ-მარტენი

ლუი ვივიენ დე სენ-მარტენი ( დ. 17 მაისი, 1802 — გ. 26 დეკემბერი, 1896) — ფრანგი გეოგრაფი. ავტორია ნაშრომისა „გეოგრაფიის ისტორია და გეოგრაფიული აღმოჩენები“ (1873) ატლასთან ერთად, სადაც მოცემულია გეოგრაფიული აღმოჩენებისა და უძველესი დროიდან მოყოლებული მოგზაურობების ისტორიის ფაქტობრივი შეჯამება. ეკუთვნის შრომები ჩრდილოეთ ამერიკის, მცირე აზიის, ძველი კავკასიის გეოგრაფიის შესახებ, 3-ტომიანი ნაშრომი ინდოეთის გეოგრაფიის შესახებ ანტიკური გეოგრაფების თხზულებებში და ისტორიული და თანამედროვე მსოფლიო გეოგრაფიის ატლასი. ხელს უწყობდა საფრანგეთში გეოგრაფიული ცოდნის გავრცელებას. 1863–75 წლებში გამოუშვა გეოგრაფიული წელიწდეული, რომელშიც ათავსებდა მოგზაურობებისა და გეოგრაფიული ლიტერატურის მიმოხილვას მოცემულ წელიწადზე. შეადგინა თავისი დროისათვის ძალიან მნიშვნელოვანი „მსოფლიო გეოგრაფიის ახალი ლექსიკონი“ (ტ. 1–7, 1877–95, დამატებითი ტომი — 1897). საფრანგეთის გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო პრეზიდენტი (1896). 1867 წლიდან პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. დაჯილდოებულია საპატიო ლეგიონის ორდენით.
თენგიზ ჯგუშია

თენგიზ ჯგუშია (დ. 5 ივლისი, 1968, ზუგდიდი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მაკროეკონომიკის სპეციალობით. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ზუგდიდის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“.
აბდულ ჯიჯავაძე

აბდულ ჯიჯავაძე (დ. 20 იანვარი, 1927, სოფ. მახინჯაური — გ. 13 ოქტომბერი, 2022) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1955 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“.
ეკვადორის სამზარეულო

ეკვადორის სამზარეულო — ტრადიციული ეკვადორული კერძების ერთობლიობა, რომელიც ფესვებს ინდიელებისა და ესპანური სამზარეულოებიდან იღებს. ზღვისპირა რეგიონებში უფრო პოპულარულია საქონლისა და ქათმის ხორცი, ასევე ზღვის პროდუქტები, რომელთაც მიირთმევენ ნახშირწყლებით მდიდარ ისეთ პროდუქტებთან ერთად, როგორიცაა ბრინჯი, მაკარონი, ოსპი. შედარებით მაღალმთიან რეგიონებში ქათმისა და საქონლის ხორცთან ერთად ღორისაც გავრცელებულია, რომელთაც ბრინჯთან, სიმინდთან ან კარტოფილთან ერთად მიირთმევენ. ამ რეგიონში ყველაზე პოპულარული სწრაფი კვების კერძია ორნადო, რომელიც არის შემწვარი კარტოფილისა და ღორის ხორცის ერთობლიობა. მთიან მხარეში განსაკუთრებით დიდია ადგილობრივი ხილის არჩევანი, სადაც მოიპოვება უვილა, ტაქსო, ხის პომიდორი, ნარანხილია, გრანადილა, ბანანი და ე.წ. „ვნების ხილი“.

სამხრეთ და ჩრდილოეთ მთიანი რეგიონების სამზარეულოები ერთმანეთისაგან დიდად განსხვავება. სამხრეთში დიდი პოპულარობით სარგებლობს ბანანის წვნიანი, დესერტებიდან კი კუახადა. ასევე დიდი რაოდენობით იყენებენ სახამებელს, რომელსაც ადგილობრივ ტროპიკულ ტყეებშივე მოიპოვებენ. მთელს ქვეყანაში სახამებელი გამოიყენება პურსა და სასმელებშიც კი. ასევე პოპულარული ეკვადორული ხილია ბანანი, ხის ყურძენი და პალმის ატამი.

ტიპური კვება
ტიპური ეკვადორული ტრაპეზი შედგება სამი ნაწილისგან: წვნიანი, მეორე მთავარი კერძი და დესერტი. როგორც წესი პირველად მსუბუქი სუპი მიაქვთ მაგიდასთან მადის გასახსნელად, რასაც მოჰყვება ნოყიერი კერძი, რომელიც ძირითადად მზადდება ბრინჯის ან პასტის, ასევე პროტეინით მდიდარი ხორცის: ქათმის, ღორის ან თევზის გამოყენებით. ამის შემდეგია მსუბუქი დესერტი, რომელსაც, როგორც წესი ყავას აყოლებენ. ჩვეულებრივ, ვახშამი მსუბუქი საჭმელებისაგან შედგება და ხშირად ვახშმად მხოლოდ პიურესა და ყავას მიირთმევენ.

უმეტესწილად ეკვადორი ცნობილია ბანანითა და მისგან მომზადებული ადგილობრივი კერძებით, თუმცა იგი ასევე გამოირჩევა სახამებლით მდიდარი ისეთი პროდუქტების ჭარბი გამოყენებით, როგორებიცაა: კარტოფილი, პური, პასტა, ბრინჯი და იუკა.

სასმელები
ეკვადორის ყველაზე პოპულარული ალკოჰოლური სასმელია აგვარდიენტე, რომელიც შაქრის ლერწმისაგან მზადდება. თავის მხრივ აგვარდიენტესაგან ამზადებენ ასევე ალკოჰოლური შემცველობის მქონე კანელასოს, რომელიც ქვეყანაში დიდი პოპულარობით სარგებლობს.

არაალკოჰოლური სასმელებიდან ყველაზე გავრცელებული და მოთხოვნადია დასალევი იოგურტი, რომელსაც თითქმის ყველა ხილის არომატით ამზადებენ. ერთ-ერთი ტრადიციული და უალკოჰოლო სასმელია პინოლი, რომელიც მზადდება მაკიკის (მოხალული ქერის ფქვილი), პანელას (არარაფინირებული შაქარი) და სანელებლების გამოყენებით. ასევე დიდი პოპულარობით სარგებლობს კოლადა-მორადა, ტრადიციული, უალკოჰოლო ეკვადორული სასმელი, რომელიც მზადდება შავი სიმინდის ფქვილის, ტკბილი პანელას და არომატიზირებული ახალი ხილის, ასევე მწვანილებისა და სანელებლების გამოყენებით.

კათოლიკური გავლენა
გარდა ტრადიციული რეგიონულებისა, ეკვადორში გავრცელებულია რამდენიმე კერძი, რომელთაც მხოლოდ დღესასწაულებისას ამზადებენ. დიდმარხვისა და აღდგომის დროს ეკვადორელები მიირთმევენ ფანესკას, თევზის წვნიანი, რომელიც მზადდება ლობიოს, ოსპისა და სიმინდისაგან. როგორც წესი, აღდგომის მეორე დღეს, მიცვალებულთა მოსახსენიებელ დღეს ეკვადორელები კოლადა-მორადას სვამენ, რომელსაც თან ახლავს ტანტა-ვავა, ადგილობრივი ტკბილი პური, რომელიც განსაკუთრებული პოპულარობით ბავშვებში სარგებლობს.
მალდივის რესპუბლიკის სამზარეულო

მალდივის რესპუბლიკის ეროვნული სამზარეულო, რომელსაც აგრეთვე დივეჰის სამზარეულოს უწოდებენ, არის მალდიველების, კუნძულ მინიკოისა და ინდოეთის სამზარეულო. განიცდის ინდური და არაბული ტრადიციების ზეგავლენას გამოირჩევა გემოსა და არომატების მრავალფეროვნებით. ეს შესანიშნავი სამზარეულო წარმოუდგენელია სამი ძირითადი ინგრედიენტის ქოქოსის, თევზის და ბრინჯის გარეშე.

ქოქოსი
მწიფე ქოქოსის რბილობს იყენებენ ქოქოსის რძისა და ქოქოსის ზეთის დასამზადებლად. ქოქოსის რძე გამოიყენება დესერტებისა და ცხიმიანი სოუსების დასამზადებლად, ასევე სუპებსა და მთავარ კერძებში .ქოქოსის ზეთი გამოიყენება ვაფლის ნამცხვრების მოსართავად და მარგარინის წარმოებაში.

თევზი
მალდივის რესპუბლიკაში თევზის კერძების მოსამზადებლად ყველაზე ხშირად თინუსს იყენებენ, ახალს ან ხმელს. მისგან ამზადებენ მალდივის ყველაზე საყვარელ კერძს - თინუსი ბრინჯით, სუნელით სხვადასხვა სოუსებით და წიწაკით. მსუბუქი საუზმეულის სახით პოპულარულია: თევზის ნაჭრები ჩილის სოუსში, ღვეზელები თევზით და სანელებლებით, ასევე შემწვარი თევზი ზეთში.

ბრინჯი
ბრინჯი მალდივის სამზარეულოს მნიშვნელოვანი ინგრედიენტია და  ადგილობრივი კერძების ძირითად საფუძველს წარმოადგენს. მას მიირთმევენ მოხარშულს, ხოლო ფქვილისაგან ამზადებენ როშის, ადგილობრივ პურს. მას მიირთმევენ თევზის კოქტეილთან ერთად, რომელიც შენელებულია ხახვით, ჩილითა და ლაიმით.

პოპულარული კერძია გარუდია-გამომშრალი, შებოლილი თევზისაგან დამზადებული წვნიანი, რომელსაც ბრინჯთან ერთად მიირთმევენ.

კარი
მალდივის კუნძულებზე კარი მზადდება თინუსისგან სხვადასხვა სუნელების დამატებით. ასევე ფართოდ არის გავრცელებული ბოსტნეულის- ბადრიჯნის და გოგრის კარი. მას უმატებენ მწვანე ბანანს და ზოგიერთი მცენარის ფოთლებს.

დღესასწაულებზე პოპულარობით სარგებლობს ქათმის კარი - შეზავებული სხვადასხვა სანელებლებით.

დესერტი
მთავარი დესერტია ბონდი - ქოქოსის თეთრი ჩხირები და სხვადასხვა ხილის სალათები.

სასმელები
მალდივის მკვიდრნი ძირითადად სვამენ მწვანე ჩაის, რომელსაც ბევრ რძესა და შაქარს უმატებენ. ასევე, მაცხოვრებლები წყურვილს წვენებით იკლავენ ან ადგილობრივი ტკბილი რძით- კირუ სარბატით. რაფინირებული ქოქოსის რძისგან ამზადებენ მსუბუქ ალკოჰოლურ სასმელს, რომელსაც გაა ეწოდება.
ბესიკ ჯუღელი

ბესარიონ (ბესიკ) ჯუღელი (დ. 28 მარტი, 1943, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მეტალურგი, პოლიტიკოსი.

1966 დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ლითონმცოდნეობის სპეციალობით. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია“. უფლებამოსილება შეუწყდა ვადამდე პირადი განცხადების საფუძველზე. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ჩუღურეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „სააკაშვილი — ნაციონალური მოძრაობა“ “.
იდაიათ ჰუსეინოვი

იდაიათ ჰუსეინოვი (დ. 23 დეკემბერი, 1943, სოფელი სარალი, მარნეულის რაიონი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი, აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის ქვემო ქართლის რეგიონული ინსტიტუტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი). 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“.
ბლინები

ბლინი/ბლინები (რუსულად: ) არის რუსული და უკრაინული კერძი, ტრადიციულად დამზადებული ხორბლის ან (უფრო იშვიათად) წიწიბურას ფქვილით. მიირთმევენ არაჟანთან, კარაქთან და სხვა გარნირებთან ერთად. ბლინი არის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და პოპულარული კერძი რუსეთში.

დასავლეთის ქვეყნებში, ბლინები ძირითადად გულოსხმობს პატარა (5-15 სმ დიამეტრის მქონე) ბლინებს, რომელიც დამზადებულია კარაქით. თანამედროვე რუსულ და უკრაინულ ენებში, ეს სიტყვა გულისხმობს ტაფის ზომის თხელ ბლინებს.

ისტორია
ადრეული აღმოსავლეთ სლავები, პრე-ქრისტსიანულ ეპოქებში ბლინებს მიიჩნევდნენ მზის სიმბოლოდ, მისი მრგვალი ფორმის გამო. ის ძირითადად მზადდებოდა ზამთრის დასასრულს, რათა პატივი მიეგოთ მზის ხელახალი დაბადებისთვის (მასლენიცა, ან კარაქის კვირა). ეს ტრადიცია შემორჩა მართლმადიდებელ ეკლესიაშიც და დღემდე აქტიურადაა შემონახული. დროჩენა, ბლინის ერთ-ერთი სახეობა, მზადდებოდა ადამიანის სიკვდილის შემდეგ, ქელეხში, გარდაცვლილის პატივსაცემად.

ძირითადად, რუსული ბლინები დამზადებულია საფუარიანი კარაქით, რომელიც, აფუების შემდეგ, შერეულია რძეში და ცივ ან ცხელ წყალში. ადუღებული წყლით დამზადებულ ბლინებს ეწოდებათ ზავარნიე ბლინი. კიდევ ერთი სახეობის ბლინი, რომელიც მზადდება საფუარის გარეშე (ფქვილით, კვერხცით და რძით), ასევე გავრცელებულია რუსეთში. ტრადიციულად, ბლინები რუსულ ღუმელში მზადდებოდა. დღესდღეობით, ის ძირითადად ტაფაზე მზადდება. ბლინების დასამზადებლად ნებისმიერი სახის ფქვილის გამოყენებაა შესაძლებელი, მათ შორის წიწიბურას ან შვრიის ფქვილისაც.

ებრაული ვერსია
ევროპული წარმომავლობის მქონე ებრაელებსაც აქვთ ბლინების საკუთარი ვერსია, ბლინცი, რომელიც ძალიან პოპულარულია ებრაულ კულტურაში. ისინი საკმაოდ გავრცელებულია ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც, რაც იქ მაცხოვრებელი ებრაელების დამსახურებაა. ეს კერძი მზადდება უამრავ ებრაულ დღესასწაულზე, მაგალითად შავუტზე. ბლინცები, რომლებიც ყველითაა ავსებული და შემდგომში ზეთში შემწვარი, დამახასიათებელია ჩანუკაჰის დღესასწაულზეც. ბლინცებს ასევე ავსებენ შოკოლადით, სოკოებით, ხორცით, ბრინჯით, კარტოფილით და ა.შ.

უკრაინა
ბლინი, ან როგორც მას უკრაინულად ეწოდება - მლინცი, ძალიან გავრცელებული და პოპულარული კერძია უკრაინის გარშემოც, რაც ძირითადად მლინცების დამზადების სიმარტივითაა გამოწვეული. მლინცები უკრაინაშიც პრე-ქრისტიანულ ხანებში გავრცელდა. ის ხშირად არაჟანთან ან ხიზალალასთან ერთად მიირთმევა, მაგრამ ტკბილი ხილის ჯემის ან კრემის თანხლებით მირთმევის შემთხვევაში დესერტის როლსაც ირგებს. თხელი ბლინები ასევე ივსება ყველით, მოხარშული კვერცხით, ჩაშუშული კომბოსტოთი, მწვანე ხახვით, ხორცით, ლობიოთი, სოკოებით, ხილით და კენკრით. მაგალითად, ჩერნიხივ ნალისნიკი ბლინები შევსებულია სოკოებით და კომბოსტოთი. ნალინსკის შეიძლება ჰქონდეს სხვადასხვა ფორმა, მათ შორის სამკუთხედის. მლინცის, ტრადიციულად ღუმელში აცხობდნენ.

ნაირსახეობები
ბლინების უამრავი სახეობა არსებობს, მაგალითად:

გაშლილი ბლინი - ზემოდან კარაქით, არაჟანით, ჯემით, თაფლით ან ა.შ;

"ბლინი ს პრიპიოკომ" - ბლინი, რომელსაც ზემოდან მდნარი კარაქი აქვს;

წიწიბურას ბლინები (ან გრეჩანიკი) - რუსული ბლინების სახეობა, დამზადებული წიწიბურას ფქვილისგან, გვხვდება ლიეტუვაშიც.
ტორტი

ტორტი (ლათ. - მრგვალი პური) — დესერტი; რამდენიმე კრემიანი ან ჯემიანი ფენისგან შემდგარი, ჩვეულებრივად ზემოდან კრემით ან ხილით დაფარული ნამცხვარი.არსებობს უტკბო ტორტებიც, ამ შემთხვევაში სიტყვა "ტორტი" გამოიყენება კერძის ტორტის მსგავსად ფენებად დაყოფის და ზემოდან დამატებით შემკობის აღსანიშნავად. ტორტი დაბადების დღის აღნიშვნის ცნობადი ატრიბუტია, დღესასწაულისთვის ის ხშირად აღმნიშვნელის ასაკის ტოლი რაოდენობის სანთლებით ან ციფრების ფიგურებით იმკობა. გავრცელებული ტრადიციაა სანთლების ჩაქრობა და სურვილის ჩაფიქრება. საქორწილო ტორტები ხშირად მრავალსართულიანია და ზემოდან ნეფე-პატარძლის ფიგურებითაა შემკული. ხანდახან ტორტი იხმარება როგორც სასროლი იარაღი, არსებობს ტორტის სროლის კონკურსები, ჩემპიონატები, სპორტული ღონისძიებები.

ისტორია
ტორტის მსგავსი კერძები პირველად გაჩნდა ფქვილის გამოგონებისთანავე. არაბულ ქვეყნებში მათ შაქრის და სხვადასხვა სუნელის ფქვილთან შეზავებით იღებდნენ. თანამედროვე ტორტს საფუძველი დაუდო შაქრის პოპულარიზაციამ. ტორტის საერთაშორისო დღე მსოფლიოში 20 ივლისს აღინიშნება.[://..//0/0/3209/

მომზადების წესი
ტორტის მომზადებისთვის ტრადიციულად გამოიყენება ბისკვიტის, ფენოვანი ან ქვიშის ცომი ან ვაფლი, ზოგ შემთხვევაში სხვადასხვა სახეობა სხვადასხვა ფენისთვის. მათ შორის შეიძლება მოთავვსდეს ხილის, თხილის ან კენკრის ფენები. კრემი მზადდება კარაქით, ხაჭოთი, შედედებული რძით და სხვა. ცომში და კრემში შეიძლება გემოს მისაცემი სხვადასხვა ინგრედიენტების დამატება - ალკოჰოლის (რომი, ლიქიორი), კაკაოს ფხვნილის, ვანილის და სხვა.

ტრადიციულად ტორტი მგრვალია, მაგრამ ქარხნის და ზოგ ჩვეულებრივ ტორტს მართკუთხედის ან ნახევარსფეროს ფორმა აქვს. პოპულარულია განსაკუთრებული მოვლენებისთვის შეკვეთილი უჩვეულო - ვარსკლავის, გულის, რაიმე საგნის და ა.შ. ფორმის ტორტებიც.

გაფორმება
ტორტის გაფორმება ხდება საკონდიტრო შპრიცის მეშვეობით კრემით ან მინანქრით. გამოიყენება ასევე ელასტიური საკონდიტრო მასტიკა, რომელიც ტორტს გლუვ ზედაპირს სძენს და გამოიყენება ტორტის გაფორმებისთვის დეკორატიული ფიგურების გამოსაძერწად. გაფორმების ხშირი ელემენტებია ყვავილები, ნაპირების შემკობა, მარციპანი და სხვა. შესამკობად იხმარება ასევე თხილი, ხილი, ათქვეფილი ნაღები, შოკოლადის ან ქოქოსის ნახერხი. ტორტის გაფორმება შეიძლება ცალკე სპეციალობა იყოს ან საკონდიტრო საქმის სწავლის ნაწილი.
ტაჯიკური სამზარეულო

ტაჯიკურ სამზარეულოს ბევრი აქვს საერთო რუსულ, ავღანურ, ირანულ და უზბეკურ სამზარეულოებთან. ტაჯიკეთშიც, ისევე როგორც რეგიონის სხვა ქვეყნებში, ეროვნული კერძი ფლავია. მას ასევე ოშსაც უწოდებენ. ეროვნული სასმელი კი მწვანე ჩაია.

ჩვეული კერძები
ფლავი ანუ ოში ბრინჯის კერძია, რომელიც დაქუცმაცებული ყვითელი თალგამის ან სტაფილოსა და ხორცის ნაჭრებისგან შედგება. ეს ყველაფერი სპეციალურ სქელძირიან თუჯის ქვაბში - კაზანში იწვება, რომელიც ღია გარემოში ცეცხლზეა შემომდგარი. შესაწვავად ბოსტნეულის ცხიმს ან ცხვრის ქონს ხმარობენ. ხორცს კუბიკებად ჭრიან, სტაფილოები სიგრძივად ნატიფადაა დაჭრილი, ბრინჯს კი ყვითელ ან სტაფილოსფერ იერს ცხიმი და შემწვარი სტაფილო ანიჭებს. კერძი იდება ერთ დიდ საერთო თეფშზე, რომელსაც სუფრის შუაში ათავსებენ და სუფრის წევრები მას ტრადიციულად ხელით მიირთმევენ.

კიდევ ერთი ტრადიციული კერძი, რომელიც ისევ ხელით იჭმევა კურუტობია. მისი სახელი კერძის მომზადებას აღწერს: ქურუთი (მარილიანი ყველის გამომშრალი ბურთულები) წყალში იხსნება (ობ - ტაჯიკურად წყალი) და შემდეგ მას თხელ, ბრტყელ პურზე მოასხამენ. სუფრაზე მორთმევამდე კერძს ზემოდან მოხრაკულ ხახვსა და სხვა ბოსტნეულს უმატებენ. ქურუთობი ეროვნულ კერძად მიიჩნევა.

კერძებს ყოველთვის თან ახლავს ბრტყელი პურის ნაირსახეობა ნონი. ის მთელს ცენტრალურ აზიაშია გავრცელებული. თუ ტაჯიკს საჭმელი აქვს, მაგრამ არ აქვს ნონი, ის აუცილებლად იტყვის რომ საჭმელი გამოელია. თუ ნონი ძირს დავარდება, ტაჯიკები მას აიღებენ და გლახაკებისთვის ან ჩიტებისთვის შემაღლებულ ადგილას დადებენ. ხალხური თქმულების თანახმად, ნონის ამოტრიალებული დადება არ შეიძლება, რადგან ეს უიღბლობას მოიტანს. იგივე მოხდება თუ ნონს თავზე მეორე ნონის გარდა სხვა რაიმეს დავადებთ.

ტრადიციული ტაჯიკური სუპები შურბო და პიტი ხორცითა და ბოსტნეულით მზადდება. ასევე შეხვდებით ხორცითა და ატრიით მომზადებულ წვნიანებსაც, როგორებიცაა ლაგმონი და უგრო. სხვა პოპულარულ ტაჯიკურ კერძებს მიეკუთვნება: მანტი (მოხარშული ცომში გახვეული ხორცები), თუშბერა (იგივე პელმენი), სამბუსა (სამკუთხა ფორმის ღვეზელი, რომელსაც უმეტესად ხორცისა და ხახვის შიგთავსი აქვს, თუმცა შეიძლება იყოს გოგრისა და ხახვის შიგთავსითაც. სამბუსა თონეში ცხვება) და ბელიაში (ასევე ღვეზელი, რომელსაც შიგნით გატარებული ხორცი აქვს).

საბჭოთა და ტაჯიკურ სამზარეულოებს ერთმანეთზე აქვთ გავლენა მოხდენილი.

ზაფხულის პროდუქტი
ზაფხულობით ტაჯიკეთში ხილის სიჭარბეა. აქაური ყურძენი და ნესვი მთელს საბჭოთა კავშირში იყო ცნობილი. ბაზრებში ასევე შეხვდებით ბროწეულს, გარგარს, ქლიავს, ატამს, ვაშლს, მსხალს, ლეღვსა და ხურმას.

სასმელი
ჩაი როგორც წესი ყველა კერძს ახლავს თან. მას ასევე ხშირად სთავაზობენ სტუმრებს სტუმართმოყვარეობის ნიშნად. ის სუფრასთან ჩინური ფაიფურის ქოთნითაა მორთმეული. მას შაქარს უმატებენ და პიოლებით მიირთმევენ. პიოლა ეს პატარა, უყურო ფინჯანია, რომელსაც ლამბაქი არ აქვს. ჩაის საყოველთაო პოპულარობის გამო, ყველაზე ხშირად ტაჯიკები ჩოიხონაში ანუ საჩაიეში იკრიბებიან. ეს უკანასკნელი დასავლური ტიპის ყავის სახლს, ანუ კაფეს წააგავს.
ბამბის ნაყინი

ბამბის ნაყინი -  ფხვიერი კონსისტენციის საკონდიტრო ნაწარმი, რომელიც ფიზიკური თვისებებით ბამბას წააგავს. მზადდება მდნადი შაქრისგან, რომელიც ისხმევა ცივ მოტრიალე მეტალის თეფშზე ან კონუსში. ამის შედეგად დამზადებული თხელი ძაფები გუნდად გროვდება. მსუბუქი კონსისტენციის გამო ჩვეულებრივი პორცია დიდი ზომისაა - აღემატება ზრდასრული ადამიანის თავის ზომას. შეიძლება დაემატოს არომატიზატორი და საკვები საღებავი. თავდაპირველად ბამბის ნაყინი თეთრია, მაგრამ მისი ყველაზე პოპულარული და ცნობადი ფერი ღია ვარდისფერია, ევროპაში და ამერიკაში გავრცელებულია ღია ცისფერი, იასამნისფერი, ყვითელი. წითელი და სხვა ფერის ბამბის ნაყინებიც. გაიცემა პლასტმასის ან ქაღალდის ჯოხზე, დახვეულ ქაღალდში ან ქაღალდის ან მუყაოს ცელოფანში. იყიდება მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, აზიის სხვადასხვა ქვეყნის სამზარეულოში არსებობს მსგავსი კერძები - კორეული კკულ-ტარაე, ირანული ფაშმაკი და სხვა.

ისტორია
ბამბის ნაყინის წინაპარი შეიძლება იყოს მე-19 საუკუნის ევროპაში დამზადებული დახვეული შაქარი. შაქრის დახვევა რთული, შრომატევადი და ძვირი პროცესი იყო და ჩვეულებრივ მოსახლეობას არ ჰქონდა ამის შესაძლებლობა. ზოგი წყარო მე-15 საუკუნის იტალიაზე მიგვითითებს როგორც კერძის სამშობლოზე. შაქრის დახვევის პირველი მექანიზმი 1897 წელს ინგლისელმა სტომატოლოგმა უილიამ მორისონმა გამოიგონა, დააპატენტა და წარადგინა საქალაქო გასართობ ღონისძიებაზე. მიუხედავად იმ დროისთვის მაღალი ფასის (დღევანდელი მიახლოებით 7$), კერძმა დიდი წარმატება იქონია და პოპულარობა სწრაფად მოიპოვა. მორისონის დაპატენტებული მექანიზმი დღემდე გამოიყენება როგორც უმარტივესი შაქრის დასახვევი მანქანა. შემდეგ მსგავსი ხელსაწყო დააპატენტა ჯოზეფ ლასკომ სხვა სახელწოდებით, რომელითაც ბამბის ნაყინი ახლა ცნობილია ინგლისურენოვსნი ქვეყნების უმეტესობაში. 1970-იან წლებში შეუქმნა პირველი მანქანა, რომელსაც შეეძლო ბამბის ნაყინის შექმნისთანავე ავტომატიზირებული შეფუთვა, რამაც გაამარტივა მისი მსოფლიოში გავრცელება და გაყიდვა კარნავალებზე და სხვა ქუჩის ღონისძიებებზე.

დღეს ბამბის ნაყინი გვხვდება ბევრ, უმეტესად საბავშვო ღონისძიებაზე, ცირკებში, პარკებში და ქუჩებში. ასევე ზოგ ქვეყანაში მზადდება ქარხნებში მაღაზიებისთვის, არსებობს კერძო პირებისთვის განკუთვნილი ხელსაწყოებიც. უმეტესად პოპულარობით ბავშვების შორის სარგებლობს. შეერთებულ შტატებში ბამბის ნაყინის ეროვნული დღე 7 დეკემბერს აღინიშნება.,