iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ციხესულორი

ციხესულორი — სოფელი საქართველოში, ვანის მუნიციპალიტეტში, ციხესულორის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი და ერთადერთი სოფელი.

მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 70 მ-ზე, ქალაქ ვანიდან 2,5 კმ-ში.
ისტორია
ციხესულორი იყოფა ორ უბნად — ზედა და ქვედა ციხესულორად. 1981 წელს ზედა ციხესულორი შეუერთდა ქალაქ ვანს, 2000 წელს კი მიენიჭა სოფლის სტატუსი და ციხესულორის თემში გაერთიანდა, ასევე სოფლის სტატუსის მქონე ქვედა ციხესულორთან (თემის ცენტრი) ერთად. მოგვიანებით ზედა და ქვედა ციხესულორი კვლავ ერთ სოფლად გაერთიანდა.

სოფელში შემორჩენილია ციხის ნანგრევები, ე. წ. ნაციხვარი, სადაც ადრინდელი, შუა და გვიანდელი ფეოდალური ხანის სამშენებლო ფენები გამოირჩევა. ციხის მიდამოებში 1973-1975 წლებში გათხრებს აწარმოებდა ვანის არქეოლოგიური ექსპედიციის ერთ-ერთი რაზმი მარინე მიწიშვილის ხელმძღვანელობით. კლდოვან მასივზე აღმოაჩენილ იქნა ელინისტური პერიოდის კედლის ნაშთი, კოლხური სასმისები, ყურმილიანი დოქები, სარიტუალო ქოთნები და ქვის ბირთვის ფორმის საბრძოლო ჭურ­ვები, რო­მე­ლიც, ყვე­ლა ნიშ­ნით, სამხრეთიდან იყო გასროლილი ქალაქისკენ.

2012 წელს სოფლის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრები აწარმოა ილიას უნივერსიტეტის სტუდენტურმა ექსპედიციამ, პროფესორ გურამ ყიფიანის ხელმძღვანელობით, რის შედეგად სოფელში აღმოაჩინეს ანტიკური ქალაქის სურიონის ნამარხი ფენები, ანტიკური კრამიტები, კერამიკის ნიმუშები, ბრინჯაოს სამაჯურები და კოლხური კულტურის სხვა ნაშთები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 135 ადამიანი.
სალხინო (ვანის მუნიციპალიტეტი)

სალხინო (ყოფ. საქორხიდე) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: ზენობანი). მდებარეობს მდინარე სულორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 100 მეტრი. ვანიდან 3 კილომეტრი.

2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1820 (ზენობნის ჩათვლით) ადამიანი და მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მეორე დასახლებული პუნქტი იყო ქალაქ ვანის შემდეგ. გავრცელებული გვარებია: ძაგნიძე, ბაღდავაძე, დვალიშვილი, ქიმუცაძე, ლორთქიფანიძე, ეფრემიძე, ტრაპაიძე, როხვაძე და ჩახუნაშვილი.

სოფელს ესაზღვრება ქალაქი ვანი, დიხაშხო, ზენობანი, ზედა ვანი, ტყელვანი და გადიდი. სოფელში არის თერმული წყლების რამდენიმე წერტილი.

სოფელში დაიბადა ცნობილი მეცნიერი პედაგოგიკის დარგში, აკადემიკოსი დავით ლორთქიფანიძე.

დემოგრაფია
საპრასია

საპრასია — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი:რომანეთი). მდებარეობს მდინარე კვინისწყლის (რიონის სისტემა) ხეობაში. ზღვის დონიდან 420 მეტრი. ვანიდან 20 კილომეტრი. სოფელში მოდის თერმული წყალი.

სოფელში დაიბადა მწერალი გრიგოლ ხურციძე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 405 ადამიანი.
უხუთი

უხუთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: იმერუხუთი). მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე კვინისწყლის (რიონის სისტემა) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 450 მეტრი. ვანიდან 23 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 375 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ მწერლები ჯემალ ქარჩხაძე და რეზი თვარაძე.
ფერეთა (ვანის მუნიციპალიტეტი)

ფერეთა (ყოფ. სალომინაო) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: ბაბოთი). მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე ფერეთის (რიონის სისტემა) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 210 მეტრი. ვანიდან 19 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 663 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
ანდრო კობალაძე — ქართველი მსახიობი
ტაგუ მებურიშვილი — ქართველი პოეტი
ყუმური (ვანის მუნიციპალიტეტი)

ყუმური (ყოფ. საპაიჭაო) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: დუცხუნი, მაისაური). მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე ყუმურის (რიონის სისტემა) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 210 მეტრი. ვანიდან 14 კილომეტრი.

ისტორია
 საუკუნეში სოფელი შედიოდა საჯავახოს გამოჩინებულის საბლაღოჩინო ოლქში. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის, ღვთისმშობლისა და ჯვარცმის ეკლესიები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 445 ადამიანი.
შუამთა (ვანის მუნიციპალიტეტი)

შუამთა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: ჭყვიში). მდებარეობს მდინარე ყუმურის (რიონის სისტემა) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 70 მეტრი. ვანიდან 6 კილომეტრი.

შუამთა მუნიციპალიტეტის რიგით მეორე დასახლებული პუნქტია, ტერიტორიული და ეკონომიკური მნიშვნელობით ვანის შემდეგ. 2014 წლის წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1307 ადამიანი, რითაც მუნიციპალიტეტში მხოლოდ ვანს და სალხინოს ჩამორჩება. შუამთის თემის მოსახლეობა კი 1683 ადამიანია (ჭყვიში: 376 ადამიანი), რაც ასევე მესამე შედეგია ვანისა და ზეინდრის თემის შემდეგ.

სოფელში დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები — წმინდა გიორგის ეკლესია (1615 წ.), რომელიც შიგნით მოხატულია და ნათლისღების სახელობის ეკლესია.

დემოგრაფია
პიროვნებები
სოფელში დაიბადნენ:
გიორგი ნაფეტვარიძე — პოეტი
ლადო სულაბერიძე — პოეტი
სოლომონ ყუბანეიშვილი — ლიტერატურათმცოდნე
ქვედა ბზვანი

ქვედა ბზვანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, ბზვანის თემის ცენტრი (სოფელი: ზედა ბზვანი). მდებარეობს მდინარე სულორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 160 მეტრი. ვანიდან 9 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1090 ადამიანი.
ქვედა მუქედი

ქვედა მუქედი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, მუქედის თემის ცენტრი (სოფელი: ზედა მუქედი). მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე ყუმურის (რიონის სისტემა) ხეობაში. ზღვის დონიდან 240 მეტრი. ვანიდან 9 კილომეტრი. სოფელში მოქმედებს მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 282 ადამიანი.
ძულუხი

ძულუხი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე ძულუხურის (სულორის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 420 მეტრი. ვანიდან 15 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 418 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფლის განაპირას მელოურის მთაზე დგას მელოურის ციხე და საუკუნის მელოურის ეკლესია. ციხის კედლების სიმაღლე 7-8 მეტრამდეა. ციტადელში სხვადასხვა დანიშნულების სათავსები იყო მოთავსებული. ციხიდან მდინარისაკენ გვირაბი მიემართებოდა. სოფლის მიდამოებშია მელოურის ეკლესია.
ციხისუბანი (ვანის მუნიციპალიტეტი)

ციხისუბანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (დიხაშხოს თემი), მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთზე მდინარე სულორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 250 მეტრი. ვანიდან 7 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 62 ადამიანი.
ჭყვიში (ვანის მუნიციპალიტეტი)

ჭყვიში — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, შუამთის თემში. მდებარეობს მდინარეების რიონისა და ყუმურის შეერთების ადგილას. ზღვის დონიდან 60 მეტრი. ვანიდან 10 კილომეტრი.

ისტორია
წყაროებში პირველად მოიხსენიება საუკუნეში ჭყუშერის, ჭყუშის სახელით და შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში. საუკუნეში სოფელი შედიოდა საჯავახოს გამოჩინებულის საბლაღოჩინო ოლქში. სოფელში იდგა უფლის ჯვარცმის, ღვთისმშობლის შობის, წმინდა გიორგის, წმინდა მთავარანგელოზთა და კოსიეთის მთავარანგელოზთა ეკლესიები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 376 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
ჭყვიშში დაიბადნენ გალაკტიონ ტაბიძე და ტიციან ტაბიძე. სოფელში არის მათი სახლ-მუზეუმი. სოფელში ყოველწლიურად იმართება „გალაკტიონობა“ და „ტიციანობა“. სოფელში აგრეთვე დაიბადა სასულიერო მოღვაწე, დიდსქემოსანი მღვდელმონაზონი სიმონი (ბაღდავაძე), ათონის ივერთა მონასტრის უკანასკნელი ქართველი ბერების მეთაური.
ყუმური (მდინარე)

ყუმური — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ვანის მუნიციპალიტეტში, სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთი განშტოების — ხუცის ნაქონების კალთაზე. მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 28 კილომეტრი, აუზის ფართობი - 83,7 კმ², სათავიდან სოფელ შუამთამდე მთის ტიპისაა, შუამთის ქვემოთ - ვაკის. საზრდოობს თოვლის წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. საშუალო წლიური ხარჯი 2,5 მ³/წმ.

ფიზიკურ-გეოგრაფიული დახასიათება
მდინარე ყუმური სათავეს იღებს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოების ხუცის ნაქონების ქედის ჩრდილოეთ ფერდობზე 1680 მეტრის სიმაღლეზე და ერთვის მდინარე რიონს მარცხენა მხრიდან სოფელ ჭყვიშთან. მდინარის სიგრძე 28 კმ, საერთო ვარდნა 1633 მ, საშუალო ქანობი 58,3 %.

მდინარის წყალშემკრები აუზის ფართობი 83,7 კვ. კმ, საშუალო სიმაღლე კი 452 მეტრია. აუზის ჰიდროგრაფიული ქსელი წარმოდგენილია მცირე შენაკადებით, რომელთა ჯამური სიგრძე 121 კმ-ია. აუზის ზედა ზონა მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ წინამთებში, ქვედა კი კოლხეთის დაბლობზე. აუზის რელიეფი ძლიერ დანაწევრებულია შენაკადების ღრმად ჩაჭრილი ხეობებით. აუზის ზედა ზონის გეოლოგიურ აგებულებაში მონაწილეობას იღებენ კვარცული ქვიშაქვები, თიხაფიქლები და ვულკანური ქანები, ქვედა ზონაში კი გავრცელებულია ალუვიური განფენები. ძირითადი ქანები გადაფარულია თიხნარი ნიადაგებით.

აუზის ზედა ზონაში გავრცელებულია შერეული ტყე, ქვედა ზონაში კი ფოთლოვანი ტყე და ბუჩქნარი. ქვედა ზონის დიდი ნაწილი ათვისებულია სახნავებით. მდინარის ხეობა სათავიდან სოფელ ტობანიერამდე -ს ფორმისაა, ქვემოთ, სოფელ შუამთამდე ტრაპეციული, კოლხეთის დაბლობზე კი მისი ხეობა არამკაფიოდ არის გამოხატული. ხეობის ფერდობები სათავეებში ციცაბოა, ქვემოთ კი დამრეცი. ტრაპეციული ფორმის ხეობის ფარგლებში ფერდობები ათვისებულია სახნავებით და ბაღებით, ზემოთ კი დაფარულია ხშირი ტყით.

მდინარის ორმხრივი ტერასები ძირითადად გვხვდება სოფელ ტობანიერსა და შუამთას შორის. ტერასების სიგანე 0,2-1,2 კმ, სიმაღლე კი 3-6 მეტრია. ტერასების ზედაპირი სწორია და ათვისებულია სასოფლო-სამეურნეო კულტურებით. მდინარეს ჭალა გააჩნია მხოლოდ სოფელ მიქელეფონის ქვემოთ. ჭალის სიგანე 20-70 მეტრი, სიმაღლე კი 0,3-1,2 მეტრია. ჭალა წყალმოვარდნების პერიოდში იფარება 0,3-1,5 მეტრი სიმაღლის წყლის ფენით.

ჰიდროლოგიური მახასიათებლები
მდინარის კალაპოტი ზომიერად კლაკნილი და ძირითადად დაუტოტავია. კალაპოტის ფსკერი ძირითადად ქვა-ხრეშიანი, კოლხეთის დაბლობზე კი სილა-ხრეშიანია. ნაკადის სიგანე იცვლება 3-დან 12 მ-მდე, სიღრმე 0,4-დან 0,9 მ-მდე, სიჩქარე კი 1,5 მ/წმ-დან 0,3 მ/წმ-მდე. მდინარე საზრდოობს თოვლის, წვიმის და გრუნტის წყლებით. მისი წყლიანობის რეჟიმი ხასიათდება წყალმოვარდნებით მთელი წლის განმავლობაში, ამიტომ მისი ჩამონადენი სეზონებს შორის მეტად არათანაბრად არის განაწილებული. წყლის მაქსიმალური ხარჯები ჩვეულებრივ გაზაფხულზე და შემოდგომაზე აღინიშნება, მინიმალური ხარჯები კი ზაფხულში ფიქსირდება. მდინარე გამოიყენება სარწყავად. გასულ წლებში მასზე ფუნქციონირებდა ორი მცირე ჰიდროელექტროსადგური.

რიონის გადაკვეთის ადგილას სიგანე 3,5-4,0 მეტრია. ფსკერი ლამიან-რიყიანია. ნაპირები ეროზირებადი, ჩაკვეთილია, სიმაღლით 2,5-3,0 მეტრი. იკვეთება მდინარის შუა მონაკვეთის ქვემო ნაწილში სოფელ შუამთის ტერიტორიაზე.

სარეწაო მნიშვნელობა
მდინარე დაბალსენსიტიურია, არასარეწაო მნიშვნელობის, სატოფე-სანასუქო სტატუსის. არ არის მდიდარი იქთიოფაუნით. გვხდება 6 სახეობის თევზი მცირე რაოდენობით.
ყუმურის მთა

ყუმურის მთა — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ივრის ზეგანზე, ვაშლოვანის სახელმწიფო ნაკრძალის დასავლეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 578 მ. აგებულია ზედა პლიოცენ-აღჩაგილის კონგლომერატებით, ქვიშებით, თიხნარებით, თიხებით. მთის ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი კალთა ძლიერ დახრილია. ზედაპირზე წარმოქმნილია გამოფიტვის ღარები და გაშიშვლებები. შემოსილია ღვიის, ძეძვის, თრიმლისა და სხვა ბუჩქნარებით.
მალიუტა სკურატოვი

გრიგოლ ლუკიანეს ძე სკურატოვ-ბელსკი , ცნობილი როგორც მალიუტა სკურატოვი (დაბადების წელი უცნობია — გ. 1 იანვარი, 1573, ციხესიმაგრე ვაისენშტაინის მახლობლად, ახლანდელი პაიდე, ესტონეთი) — ოპრიჩნინი ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ივანე -ის დროს. წარმოშობით მაღალი არისტოკრატული წრიდან იყო. დაწინაურდა 1569 წელს, მონაწილეობდა ივანე -ის ბიძაშვილის ვლადიმირ სტარიცკის სიკვდილით დასჯაში, ნოვგოროდის ათასობით მოსახლის გაჟლეტაში. დაიღუპა ყირიმის ხანთან - დევლეთ-გირეისთან ბრძოლაში.
პარკოსნები

პარკოსნები — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ყვავილოვანი მცენარეების ერთ-ერთი უდიდესი ოჯახია. მისი წარმოშობა (ნამარხი მტვრისა და მერქნის მიხედვით) დათარიღებულია ზედა ცაცული სისტემისა და პალეოცენის მიჯნით (65 მლნ. წლის წინ). ბუჩქები, ნახევრად ბუჩქები, მრავალწლოვანი და ერთწლოვანი ბალახები, ხეები და ლიანებია (ბუჩქოვანი და ბალახოვანი). სახეობათა უმრავლესობას რთული (ფრთული, სამმაგი, თათისებრი) აქვს, თანაფოთლებით, როგორც წესი, მორიგეობით განლაგებული. ყვავილები ორსქესიანია, 5-ნაკვთიანი, ხშირად მწერებით დამტვერვადი. ნაყოფი — პარკი (აქედან სახელწოდება), რომელსაც ნაირგვარი ფორმა და თესლის გავრცელების ხერხი აქვს.

პარკოსნებს ფესვებზე უვითარდებათ კოჟრები — ატმოსფერული აზოტის შემთვისებელი კოჟრის ბაქტერიების ( .) გროვები, რომლებიც ნიადაგს ამდიდრებენ აზოტით. ამგვარად, პარკოსნები განსაკუთრებულ როლს ასრულებენ ბიოსფეროს აზოტის წრებრუნვაში.

ოჯახში გამოიყოფა რამდენიმე ქვეოჯახი, მ.შ. ყველაზე მნიშვნელოვანია მიმოზისებრნი , ცეზალპინიისებრნი და ფარვანასებრნი (ზოგიერთი სისტემატიკოსი ამ ქვეოჯახებს ცალკე ოჯახებად მიიჩნევს). აერთიანებს 700-მდე გვარის 17 000-ზე მეტ სახეობას. პარკოსანთა მორფოლოგიური პლასტიკურობა შეწყობილია შემგუებლური თვისებების ძალიან ფართო სპექტრთან, რისი წყალობითაც ისინი გავრცელდნენ ნოტიო ტროპიკული ტყეებიდან სუბარქტიკულ ტუნდრამდე.

პარკოსნების ზოგიერთი გვარი და ცალკეული წარმომადგენლები (ლობიო, სოია, არაქისი, ცერცვი, ბარდა და სხვა) ცილებით მდიდარი ყუათიანი საჭმელია, არაქისისა და სოიის თესლიდან მიღებულ ზეთს ფართოდ იყენებენ კვების მრეწველობაში (საკონდიტრო წარმოება, კულინარია) და ტექნიკური მიზნებისათვის. საქონლის საკვებ მცენარეებს შორის განსაკუთრებული ადგილი უკავია იონჯას, სამყურას, ესპარცეტს, ცერცველას, ძიძოსა და სხვა მცენარეებს.

ზოგიერთი პარკოსნების (წითელი სანდალოზის — ) მერქანს ძვირფასი ავეჯის დასამზადებლად იყენებენ. პარკოსნების ქერქი შეიცავს მთრიმლავ და საღებავ ნივთიერებებს; მრავალი სახეობა (არღავანი, ალბიცია, გლიცინია, სოფორა, კურდღლისცოცხა და სხვა) დეკორატიულია. იყენებენ აგრეთვე ცოცხალ ღობეებად და ქარსაფარ ზოლებად. პარკოსნების უმრავლესობა კარგი თაფლოვანი მცენარეა, განსაკუთრებით აფასებენ თეთრ აკაციას, სამყურას, იონჯას, ცერცველას, ძიძოს, ესპარცეტს. მებაღეობაში ძვირფასია ბაღის არჯაკელი, ხანჭკოლა, რობინია, უძრახელა და მრავალი სხვა. ოჯახის სისტემატიკის კვლევით დაკავებულია „პარკოსანთა მონაცემთა ბაზის შექმნისა და საინფორმაციო სამსახურის საერთაშორისო პროგრამა“ ( , ; რედინგი, დიდი ბრიტანეთი, 1985 წლიდან).
პლაზმური ეკრანი

პლაზმური ეკრანი ანუ პლაზმური ტელევიზორი არის საშინაო ტელევიზორების სახეობა, ჩვეულებრივ 81 სმ-დან (32 დიუმი), და უფრო დიდიც. პანელის შიდა და გარეეკრანს შორის ინერტული ანუ კეთილშობილი აირებია მოქცეული. აირები შიგნიდან ელექტრონების საშუალებით პლაზმად გარდაიქმნება, რაც ფოსფორს ააქტიურებს ნათების გამოსაცემად.

პლაზმური დისპლეი (ეკრანი) არ უნდა აგვერიოს (თხევად-კრისტალურ მონიტორში — თკმ), რომელიც ასევე თხელი ეკრანია, თუმცა, სრულიად სხვა ტექნოლოგიებს იყენებს.

აგებულება
პლაზმური ეკრანი ორ მინისებრ ზედაპირს შორის მოთავსებული აირებით სავსე ბადის მატრიცას წარმოადგენს. აირად, ჩვეულებრივ, გამოიყენება ნეონი, ქსენონი ან არგონი. აირების განმუხტვა ეკრანის წინა მხარეს გამჭვირვალე ელექტროდებით, ხოლო უკანა მხრეს მიმღები ელექტროდებით ხდება. აირის განმუხტვა ულტრაიისფერ გამოსხივებას იწვევს, რომელიც თავის მხრივ, ლუმინოფორის ხილულ ნათებას უზრუნველყოფს. ფერად პლაზმურ პანელებში ეკრანის ყოველი პიქსელი სამი ერთნაირი მიკროსკოპული ფოსოსგან შედგება, რომლებიც ინერტულ აირს (ქსენონს) შეიცავს და უკნიდან და წინიდან ორი ელექტროდი გააჩნია. მას მერე, რაც ელექტროდებზე დიდი ძაბვა იმოქმედებს, პლაზმა გადაადგილებას იწყებს. ამასთან, პლაზმა ულტრაიისფერ შუქს გამოასხივებს, რომელიც ყოველი პიქსელის (წერტილის) ქვედა ფოსოს ლუმინოფორს ეცემა. ლუმინოფორები ასხივებენ ძირითადი ფერებიდან ერთ-ერთს: წითელს ლურჯს ან მწვანეს. ამის შემდეგ ფერადი შუქი გამოდის მინის გარეთ და მაყურებლის თვალს ხვდება. ამგრიგად, პლაზმურ ტექნოლოგიებში პიქსელები ისევე მუშაობენ, როგორც ლუმინესცენტური მილაკები, მაგრამ, ამათგან ეკრანის შექმნა ერთობ პრობლემატურია.

პირველი სირთულე — პიქსელის ზომა. სუბ-პიქსელის მოცულობა 200 მკმ 200 მკმ 100 მკმ-ია, ეკრანზე კი ერთი-ერთზე რამდენიმე მილიონი პიქსელის განთავსებაა საჭირო.
მეორე სირთულე — წინა ელექტროდი უნდა იყოს მაქსიმალურად გამჭვირვალე. ამ მიზნისათვის გამოიყენება ინდიუმისა და კალის ოქსიდი, რადგან იგი დენსაც ატარებს და გამჭვირვალეც არის. სამწუხაროდ, პლაზმური ეკრანები ხანდახან იმდენად დიდია, ხოლო ოქსიდის ფენა იმდენად თხელი, რომ გამტარების წინააღობაზე დიდი დენის გაპარებისას ძაბვის დაცემა ხდება, რაც სიგნალებს მეტად ამცირებს და ამახინჯებს. ამიტომ, ქრომის შუალედური შემაერთებელი გამტარების ჩაყოლება ხდება საჭირო — იგი დენს გაცილებით უკეთ ატარებს, მაგრამ, გამჭვირვალე არ არის.
საბოლოოდ, საჭიროა სწორი ლუმინოფორების შერჩევა. ისინი საჭირო ფერზე არიან დამოკიდებულნი.

მწვანე: 24:2+ / 1219:2+
წითელი: 23:3+ / 0,650,353:3
ლურჯი: 1017:2+

ეს სამი ლუმინოფორი იძლევა მწვანისათვის: 510 და 525 ნმ , წითლისათვის — 610 ნმ და ლურჯისათვის 450 ნმ ტალღის სიგრძის სინათლეს.

ბოლო პრობლემაა პიქსელთა ადრესაცია, რადგან, სასურველი ელფერის მისაღებად ფერის ინტენსივობის ცვლაა აუცილებელი სამივე სუბ-პიქსელისთვის სათითაოდ. პლაზმური ეკრანის გარჩევადობა 1280768 პიქსელზე დაახლოებით სამ მილიონ სუბ-პიქსელს მოიცავს, რაც ექვს მილიონ ელექტროდს იძლევა. სუბ-პიქსელების დამოუკიდებელი მართვისათვის ექვსი მილიონი არხის გაყვანა შეუძლებელია, ამიტომ, არხების მულტიპლექსირებას მიმართავენ. წინა არხებს, ჩვეულებრივ, ერთიან ჰორიზონტალურ ხაზებად აწყობენ, უკანა არხებს კი ვერტიკალურ ხაზებად. პლაზმურ პანელში ჩაყენებული ელექტრონიკა არხების მატრიცის დახმარებით ირჩევს იმ პიქსელს, პანელზე რომლის ანთებაცაა საჭირო. ოპერაცია საკმაოდ სწრაფად ხდება, ამიტომ, მომხმარებელი ვერაფერს ამჩნევს — ისევე როგორც ელტ-მონიტორებზე სხივით დასკანირებისას.
თხევად-კრისტალური მონიტორი

თხევად-კრისტალური მონიტორი (თკმ) (იგივეა, რაც თხევად-კრისტალური დისპლეი (თკდ), ინგლ. , , ბრტყელი ინდიკატორი) — ბრტყელი მონიტორი თხევად კრისტალებზე.

 ( — თხელფირიანი ტრანზისტორი) — თხევად-კრისტალური დისპლეის ერთ-ერთი სახელწოდება, რომელშიც თხელფირიანი ტრანზისტორით მართული აქტიური მატრიცა გამოიყენება. გამაძლიერებელი თითოეული სუბ-პიქსელისათვის სწრაფმოქმედების ასამაღლებლად, ასევე დისპლეის გამოსახულების მკაფიოობისა და კონტრასტულობისთვის გამოიყენება.

თკ-მონიტორის დანიშნულება
თხევად-კრისტალური მონიტორის დანიშნულება კომპიუტერიდან, -მიმღებიდან, ციფრული ფოტოაპარატიდან, ელეტრონული თარჯიმნიდან, კალკულატორიდან და სხვ. გრაფიკული ინფორმაციის გამოსახვაა.

გამოსახულება სხვადასხვა ელემენტის მეშვეობით ყალიბდება, როგორც წესი, გაშლის სისტემით. უბრალო ხელსაწყეობს (ელექტროსაათი, ტელეფონი, ფლეიერი, თერმომეტრი და სხვ) შეიძლება ჰქოდეთ მონოქრომული ან 2-5 ფერიანი დისპლეი. მრავალფერი გამოსახულება ყალიბდება -ტრიადების დახმარებით. დღეისათვის (2008) - (ზოგჯერ *) მატრიცების სამაგიდო მონიტორებში და ყველა ნოუთბუქში გამოიყენება მატრიცები 18-ბიტიანი ფერის ხარისხით (6 ბიტი თითო არხზე), 24-ბიტიანობა ემულირდება ციმციმითა და დიზერინგით.

თკ-მონიტორის მოწყობილობა
თკ-მონიტორის ყოველი პიქსელი შედგება მოლეკულების ფენისგან ორ გამჭვირვალე ელექტროდსა და ორ პოლარიზაციულ ფილტრს შორის, რომელთა პოლარიზაციის სიბრტყეც (როგორც წესი) პერპენდიკულარულია. თხევადი კრისტალების არარსებობისას პირველი ფილტრის მიერ გაშვებულ სინათლეს, მეორე ბლოკავს.
ჯორჯი ჰენლი

ჯორჯინა ჰელენ „ჯორჯი“ ჰენლი (; დაიბადა 9 ივლისი, 1995) — ინგლისელი მსახიობი. მისი სადებიუტო ფილმია „ნარნიის ქრონიკები: ლომი, ჯადოქარი და გარდერობი“. ჯორჯიმ ამ ფილმში ითამაშა ლუსი პევენსის როლი. მას ამ როლისათვის მიენიჭა საუკეთესო პატარა ვარსკვლავის წოდება.

კარიერა
ჯორჯი ჰენლის სადებიუტო ფილმია „ნარნიის ქრონიკები; ლომი, ჯადოქარი და ტანსაცმლის გარდერობი“. ჯორჯი ჰენლიმ ამ ფილმში მთავარი როლი ითამაშა,მან შეასრულა ლუსი პევენსის როლი. ჯორჯი ჰენლი „ნარნიაში“ საკმაოდ პატარა,10 წლის გადაიღეს.
ამ ფილმის შემდეგ დაიყრო ჯორჯის სამსახიობო კარიერა. ამ ფილმის შემდეგ ის გადაიღეს ფილმში „ჯეინ ეირი“. მან ამ ფილმში პატარა ჯეინ ეირი განასახიერა.
ამის შემდეგ ჯორჯი ჰენლიმ ლუსი პევენსის როლი ითამაშა ნარნიის მეორე „ნარნიის ქრონიკები: უფლისწული კასპიანი“ და მესამე „ნარნიის ქრონიკები : განთიადის დამმორჩილებლის მოგზაურობა“ ფილმებში.

პირადი ცხოვრება
ჯორჯი ჰენლი დაიბადა 1995 წლის 9 ივლისს,ინგლისში. ჰყავს მშობლები მიკი და ელენე ჰენლები და ორი უფროსი და რეიჩელი და ლაურა. რეიჩელმა დის მსგავსად ითმაშა ფილმ „ნარნიის ქრონიკების“ ძველ ვერსიაში,სადაც მან დის მსგავსად ლუსი პევენსის როლი შეასრულა. ჯორჯიმ ფილმ ნარნიის ქრონიკების პირველი ნაწილის გადაღები დროს დაწერა ორი წიგნი „თოვლის ირემი“ და „იდუმალი სვეტი“.

ფილმოგრაფია
2005 — ნარნიის ქრონიკები: ლომი, ჯადოქარი და გარდერობი (ლუსი პევენსი)
2006 — ჯეინ ეირი - პატარა ჯეინ ეირი შენიშვნა:ჯორჯიმ ამ ფილმის მხოლოდ 2 სერიაში მიიღო მონაწილეობა.
2008 — ნარნიის ქრონიკები: უფლისწული კასპიანი (ლუსი პევენსი)
2010 — ნარნიის ქრონიკები: განთიადის დამმორჩილებლის მოგზაურობა (ლუსი პევენსი)
2012 — კლასის პროექტი (ბეტი)
ვოლგოგრადის ოლქი

ვოლგოგრადის ოლქი — ოლქი რუსეთში, შედის სამხრეთის ფედერალურ მხარის შემადგენლობაში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ვოლგოგრადი.

მოსახლეობა
2025 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობდა 2 434 046 კაცი.
რუსები — 2378,7 ათ. კაცი (88,1 %)
უკრაინელები — 56,3 ათ. კაცი (2,1 %)
ყაზახები — 45,3 ათ. კაცი (1,7 %)
თათრები — 28,6 ათ. კაცი (1,1 %)
სომხები — 27,0 ათ. კაცი (1,0 %)
ვოლოგდის ოლქი

ვოლოგდის ოლქი — ოლქი რუსეთში, დაარსდა 1937 წლის 23 სექტემბერს მანამდე არსებული ჩრდილოეთის ოლქის ორად გაყოფის შემდეგ (მეორე — არხანგელსკის ოლქი). მდებარეობს რუსეთის ევროპული ნაწილის ჩრდილო-დასავლეთით.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ვოლოგდა.

გეოგრაფია
ესაზღვრება არხანგელსკის, კიროვის, კოსტრომის, იაროსლავლის, ტვერის, ნოვგოროდისა და ლენინგრადის ოლქები და კარელიის რესპუბლიკა.

მოსახლეობა
2006 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობდა 2 635 ათ. კაცი.
რუსები — 96,56 %
უკრაინელები — 0,97 %
ბელარუსები — 0,39 %
აზერბაიჯანელები — 0,21 %
სომხები — 0,17 %
ბოშები — 0,16 %,

აგრეთვე 1857 თათარი, 987 ქართველი, 955 გერმანელი, 439 ებრაელი, 426 ვეფსი, 320 ჩეჩენი, 250 ვიეტნამელი.

ოლქში არის
15 ქალაქი
13 დაბა
8000 სოფელი.
სასკია სასენი

სასკია სასენი ( ; დ. 5 იანვარი, 1947, ჰააგა, ნიდერლანდები) — ამერიკელი სოციოლოგი და ეკონომისტი, ცნობილი კვლევებით გლობალიზაციაზე, საერთაშორისო მიგრაციაზე და ურბანისტიკაზე. ამჟამად სოციოლოგიის პროფესორია კოლუმბიის უნივერსიტეტსა და ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში. მისი მოფიქრებულია ტერმინი „გლობალური ქალაქი“.

სასენი გაიზარდა ბუენოს-აირესში, სადაც ის მშობლებთან ერთად 1950 წელს გადავიდა. ბავშვობის ნაწილი ასევე იტალიაში გაატარა, რის გამოც მას უთქვამს, რომ ის „ხუთ ენაზე გაიზარდა“.

1966 წლიდან სასენი თითო წელს პუატიეს უნივერსიტეტში, რომის უნივერსიტეტში და ბუენოს აირესის უნივერსიტეტში ატარებს ფილოსოფიისა და პოლიტიკური მეცნიერების შესასწავლად. 1969 წელს სასენი სოციოლოგიასა და ეკონომიკას სწავლობს ნოტრ-დამის უნივერსიტეტში, ინდიანა, სადაც მაგისტრისა (1971) და დოქტორის (1974) ხარისხებს იღებს. პარალელურად 1974 წელს მან ფილოსოფიის მაგისტრის ხარისხი მიიღო პუატიეს უნივერსიტეტიდან.
ვორონეჟის ოლქი

ვორონეჟი — ოლქი რუსეთში, დაარსდა 1934 წლის 13 ივნისს. მდებარეობს რუსეთის ევროპული ნაწილის ცენტრში.

ადმინისტრაციული ცენტრი — ვორონეჟი.

მოსახლეობა
2006 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 2 239 500 კაცი.
უკრაინელები – 73 700 კაცი.
სომხები - 8800 კაცი.
ბელარუსები – 5000 კაცი.
ბოშები - 4800 კაცი.
აზერბაიჯანელები – 4200 კაცი.
თათრები - 3500 კაცი.
თურქები - 3400 კაცი.
გერმანელები - 2000 კაცი.
ჩეჩნები, ჩუვაშები, ქართველები - 1700-1700 კაცი...
პარტახი

პარტახი, პარტახტი — უპატრონოდ მიგდებული, გაჩანაგებული ადგილ-მამული, სახლ-კარი ძველ საქართველოში. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, პარტახი ოხერივით „უნამუშავრო“ ადგილს ეწოდებოდა. ტერმინი „პარტახი“ დამახასიათებელია დასავლეთ საქართველოს საბუთებისათვის (აქ „საგლეხო პარტახტიც“ იხსენიება). სამართლის წიგნთაგან „პარტახი“ გვხვდება გიორგი -ის „ძეგლთა დადებაში“ ბეითალმან ქონებასთან დაკავშირებით. ბეითალმანი პარტახის მიმღებს „საჯარო და სალაშქრო“ სამსახური ეკისრებოდა. პარტახი იბეგრებოდა, იგი ყიდვა-გაყიდვის, ბოძებისა და სხვა სამართლებრივი ურთიერთობათა საგანიც იყო.
პარტიული სიტყვა

პარტიული სიტყვა — საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ორკვირეული ჟურნალი. გამოდიოდა 1943 წლის დეკემბრიდან თბილისში, ქართულ და რუსულ ენებზე. თავდაპირველად ჟურნალს ერქვა „აგიტატორის ბლოკნოტი“, 1963 წლის ივნისიდან — „საქართველოს აგიტატორი“, ხოლო 1977 წლის ივნისიდან „პარტიული სიტყვა“. 1973 წლის იანვრამდე იყო საქართველოს კპ ცკ-ის პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების ჟურნალი. აშუქებდა პარტიის საშინაო და საგარეო პოლიტიკურ საკითხებს. დიდ ადგილს უთმობდა სააგიტაციო-პროპაგანდისტული მუშაობის გამოცდილების განზოგადებას და სხვა საკითხებს. ჟურნალში იბეჭდებოდა პარტიული, საბჭოთა, სამეურნეო, იდეოლოგიური დარგის მუშაკების, მეცნიერების, პედაგოგების, ლიტერატურისა და ხელოვნების მოღვაწეთა წერილები. სხვადასხვა დროს ჟურნალის რედაქტორები იყვნენ გ. ბურჯანაძე, კ. ჯოხიძე, შ. გაგოშიძე, დ. კაკაბაძე. 1980 წლიდან — გ. გოგიაშვილი. ტირაჟი დაახლოებით 100 ათ. (1984).
პარხალი (მხარე)

პარხალი — მხარე საქართველოს სამეფოში, ისტორიულ პროვინცია ტაოში, ამჟამად თურქეთში. მოიცავდა მდინარე ჭოროხის შუა წელის მარცხენა შენაკადის პარხალისწყლის აუზს. ცენტრი იყო დაბა პარხალი. პარხალში მდებარეობს ქართული არქიტექტურის ძეგლი პარხალი.

ისტორია
სახელწოდება „პარხალს“ უკავშირებენ ანტიკურ წყაროებში მოხსენიებულ პარიადრის მთიანეთს. პარხალი საუკუნეში დავით კურაპალატის მამული იყო. აქ რამდენიმე კილომეტრზე გრძელდება კლდეში გამოკვეთილი სარწყავი არხი, რომლის მშენებლობა - საუკუნეების მიჯნაზე თამარ მეფეს მიეწერება. საუკუნეში შედიოდა ტრაპიზონის იმპერიაში.