იოჟე პუჩნიკი

იოჟე პუჩნიკი (დ. 9 მარტი, 1932 - გ. 11 იანვარი, 2003) — სლოვენიელი საზოგადო მოღვაწე, სოციოლოგი და პოლიტიკოსი. იოსიპ ბროზ ტიტოს კომუნისტური რეჟიმის დროს, იგი იყო დიქტატურისა და იუგოსლავიაში სამოქალაქო თავისუფლებების ნაკლებობის ერთ-ერთი ყველაზე თამამი სლოვენიელი კრიტიკოსი.

ადრეული ცხოვრება და ფორმირება
პუჩნიკი დაიბადა სოფელ ჩრეშნიევეცში, სლოვენიის შტირიაში (ამჟამად სლოვენსკა ბისტრიცას მუნიციპალიტეტის ნაწილი), მაშინდელ იუგოსლავიის სამეფოში. იგი წარმოშობით რომაულ-კათოლიკური გლეხური ოჯახიდან იყო. მისი ოჯახი მეორე მსოფლიო ომის დროს მხარს უჭერდა სლოვენიის ხალხის განთავისუფლების ფრონტს: მისი უფროსი ძმა, ივანი, იყო ანტინაცისტური წინააღმდეგობის მებრძოლი იუგოსლავიის პარტიზანულ მოძრაობაში.
ჯერ კიდევ მოზარდობისას, პუჩნიკი კომუნისტურ ხელისუფლებას დაუპირისპირდა. საშუალო სკოლის გაზეთში „ისკანია“ („ძიებანი“) გამოქვეყნებული კრიტიკული აზრების გამო მას აუკრძალეს საბოლოო გამოცდის ჩაბარება. უნივერსიტეტში ჩარიცხვის შეუძლებლობის გამო, იგი იუგოსლავიის სახალხო არმიაში გაიწვიეს. სამხედრო სამსახურის დასრულების შემდეგ, მან ჩააბარა საბოლოო გამოცდა და ჩაირიცხა ლიუბლიანის უნივერსიტეტში, სადაც შეისწავლა ფილოსოფია და შედარებითი ლიტერატურა, რომელიც 1958 წელს დაასრულა.
ლიუბლიანაში ცხოვრებისას, იგი დაუკავშირდა ახალგაზრდა ინტელექტუალების ჯგუფს, რომელიც ცნობილია როგორც „კრიტიკული თაობა“. ეს ჯგუფი ცდილობდა საჯარო დებატებისთვის სივრცის შექმნას და ეწინააღმდეგებოდა ტიტოისტური რეჟიმის მკაცრ კულტურულ პოლიტიკას სოციალისტურ რესპუბლიკა სლოვენიაში.

დისიდენტური წლები
1958 წელს პუჩნიკი დააპატიმრეს „სოციალისტური სისტემის წინააღმდეგ ქვეშმცრემლობის“ ბრალდებით და 9 წლით პატიმრობა მიუსაჯეს. სასამართლო პროცესზე, რომელიც მხოლოდ რამდენიმე საათს გაგრძელდა, მას ბრალად დასდეს მუშების გაფიცვისკენ წაქეზება. 1963 წელს გათავისუფლების შემდეგ, იგი მაშინვე განაგრძო წერა ალტერნატიულ ჟურნალ „პერსპექტივებში“. 1964 წელს მისი სტატია „ჩვენი სოფლის მეურნეობის პრობლემები“ გამოქვეყნდა, სადაც პუჩნიკი აკრიტიკებდა რეჟიმის სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკას. იგი კვლავ დააპატიმრეს, მიუსაჯეს კიდევ ორი წლით პატიმრობა და გარიცხეს კომუნისტური პარტიიდან.
პატიმრობის პერიოდში პუჩნიკი თავისი თაობის კუმირად იქცა. დრამატურგმა დომინიკ სმოლემ მას მიუძღვნა პიესა „ანტიგონე“, ხოლო პრიმოჟ კოზაკმა იგი წარმოაჩინა თავისი პიესის „აფერა“ („სკანდალი“) მთავარ როლში. ორივე პიესა იყო მეტაფორა იუგოსლავიის კომუნისტურ რეჟიმში ტოტალიტარული რეპრესიებისა.

ემიგრაცია და აკადემიური კარიერა
პუჩნიკი ციხიდან 1966 წელს გათავისუფლდა. სამსახურის პოვნის რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, მან გადაწყვიტა დასავლეთ გერმანიაში ემიგრირება. იგი დასახლდა ჰამბურგში, სადაც ფიზიკური შრომით ირჩენდა თავს. როდესაც მან ჰამბურგის უნივერსიტეტში ასპირანტურაში ჩაბარება გადაწყვიტა, ლიუბლიანის უნივერსიტეტმა უარი განაცხადა მისთვის დიპლომის ასლის გადაცემაზე. ამის გამო, მან კვლავ ჩააბარა ფილოსოფიისა და სოციოლოგიის საბაკალავრო პროგრამაზე და 1971 წელს დოქტორის ხარისხი მიიღო. იგი მუშაობდა ჰამბურგისა და ლიუნებურგის უნივერსიტეტებში, სადაც ასწავლიდა სოციოლოგიას.
გერმანიაში ცხოვრების დროს, პუჩნიკი გახდა გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მხარდამჭერი. აკადემიურ სფეროში მასზე დიდი გავლენა მოახდინეს იურგენ ჰაბერმასის, ნიკლას ლუმანის და სხვა თანამედროვე სოციოლოგების თეორიებმა.

დაბრუნება სლოვენიაში და დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა
1980-იან წლებში პუჩნიკმა კვლავ შეძლო სტატიების გამოქვეყნება სლოვენიაში, ამჯერად ალტერნატიულ ჟურნალ „ნოვა რევიაში“. 1987 წელს მან თანაავტორობით გამოაქვეყნა „წვლილი სლოვენიის ეროვნულ პროგრამაში“, რომელიც გახდა კომუნისტური რეჟიმის წინააღმდეგ პოლიტიკური ოპოზიციის საფუძველი. ეს იყო პირველი ლეგალურად გამოქვეყნებული ნაშრომი, რომელიც ღიად ადვოკატირებდა სლოვენიის დამოუკიდებლობას იუგოსლავიისგან6.
პუჩნიკი საბოლოოდ სლოვენიაში 1989 წელს დაბრუნდა. იგი აირჩიეს სლოვენიის სოციალ-დემოკრატიული კავშირის პრეზიდენტად და მომდევნო წელს გახდა სლოვენიის დემოკრატიული ოპოზიციის ლიდერი. კოალიციამ გაიმარჯვა 1990 წლის პირველ დემოკრატიულ არჩევნებში. პუჩნიკი კენჭს იყრიდა სლოვენიის პრეზიდენტად, მაგრამ დამარცხდა მილან კუჩანთან, სლოვენიის კომუნისტური პარტიის ბოლო გენერალურ მდივანთან.
1990-1992 წლებში იგი იყო მათ შორის, ვინც სლოვენია იუგოსლავიისგან დამოუკიდებლობისკენ მიიყვანა. 1992 წელს, პუჩნიკმა მოკლე ხნით ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი დაიკავა იანეზ დრნოვშეკის პირველ მთავრობაში.

მემკვიდრეობა
პუჩნიკი ითვლება დამოუკიდებელი სლოვენიის ერთ-ერთ მამად7. ზოგიერთი, განსაკუთრებით სლოვენიის მემარჯვენე წრეებში, მას ასევე უწოდებს „სლოვენიის დემოკრატიის მამას“ > => .
2006 წელს მას პოსტჰუმურად მიენიჭა სლოვენიის განსაკუთრებული დამსახურების ორდენი. 2007 წელს სლოვენიის მთავრობამ მის სახელს დაარქვა ქვეყნის მთავარი საერთაშორისო აეროპორტი - ლიუბლიანის იოჟე პუჩნიკის სახელობის აეროპორტი. სლოვენიურ ლიბერალურ-კონსერვატიული ანალიტიკური ცენტრი და მის მშობლიურ ჩრეშნიევეცში არსებული დაწყებითი სკოლა ასევე მის სახელს ატარებს.
2018 წლის 28 ივნისს ბრიუსელში, ევროპარლამენტის ერთ-ერთ საკონფერენციო დარბაზს იოჟე პუჩნიკის სახელი მიენიჭა.