რინალდო (ოპერა)

რინალდო ( 7) — გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელის ოპერა, რომელიც დაიწერა 1711 წელს. იგი იყო პირველი იტალიურენოვანი ოპერა, რომელიც სპეციალურად ლონდონის სცენისთვის შეიქმნა. ლიბრეტო მოამზადა ჯაკომო როსიმ აარონ ჰილის მიერ მიწოდებული სცენარის საფუძველზე. ნაწარმოების პრემიერა შედგა 1711 წლის 24 თებერვალს ლონდონის ჰეიმარკეტში, დედოფლის თეატრში. სიყვარულის, ომისა და დანაშაულის გამოსყიდვის ისტორია, რომლის მოქმედებაც პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს ხდება, ზედაპირულად ეფუძნება ტორკვატო ტასოს ეპიკურ პოემას („გათავისუფლებული იერუსალიმი“). მისი დადგმა მოიცავდა ბევრ ორიგინალურ და შთამბეჭდავ ეფექტს. ოპერამ საზოგადოებაში დიდი წარმატება მოიპოვა, მიუხედავად იმ ლიტერატურული კრიტიკოსების უარყოფითი რეაქციისა, რომლებიც მტრულად იყვნენ განწყობილნი ინგლისურ თეატრებში იტალიური გასართობი ჟანრის დამკვიდრების მიმართ.

ჰენდელმა „რინალდო“ სწრაფად დაწერა; მან გამოიყენა და ნაწარმოებს მოარგო მუსიკა იმ ოპერებიდან და სხვა ნამუშევრებიდან, რომლებიც 1706–10 წლებში, იტალიაში ხანგრძლივი ყოფნისას შექმნა; ქვეყანაში, სადაც მან მნიშვნელოვანი რეპუტაცია მოიპოვა. პრემიერიდან მომდევნო წლებში მან პარტიტურაში მრავალი ცვლილება შეიტანა. კრიტიკოსები „რინალდოს“ ჰენდელის ერთ-ერთ უდიდეს ოპერად მიიჩნევენ. მისი ცალკეული ნომრებიდან სოპრანოს არია „ ' “ განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობს და საკონცერტო რეპერტუარის ხშირი ნაწილია.

ჰენდელი რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში დომინირებდა ინგლისის საოპერო სცენაზე. „რინალდო“ ლონდონში რეგულარულად იდგმებოდა 1717 წლამდე, ხოლო გადამუშავებული ვერსია — 1731 წელს დაიდგა; ჰენდელის ყველა ოპერას შორის, „რინალდო“ მის სიცოცხლეში ყველაზე ხშირად შესრულებადი ნაწარმოები იყო, თუმცა, 1731 წლის შემდეგ ოპერა 200 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში არ დადგმულა. საუკუნეში ბაროკოს ოპერისადმი ინტერესის განახლებამ გამოიწვია პირველი თანამედროვე პროფესიონალური დადგმა ჰენდელის მშობლიურ ქალაქში, ჰალეში, გერმანია, 1954 წელს. მომდევნო ოცდაათი წლის განმავლობაში ოპერა პერიოდულად იდგმებოდა; 1984 წელს ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენ ოპერაში წარმატებული სეზონის შემდეგ, ნაწარმოების შესრულება და ჩაწერა მთელ მსოფლიოში გახშირდა. „რინალდო“ იყო ჰენდელის პირველი ოპერა, რომელიც მეტროპოლიტენის სცენაზე მოხვდა. ოპერის სამასწლოვანმა იუბილემ 2011 წელს განაპირობა თანამედროვე დადგმა გლაინდბორნის საფესტივალო ოპერაში.

წინაისტორია
ჰენდელმა ოპერების წერა დაიწყო ჰამბურგის გენზემარკტის ოპერაში, სადაც მან 1703-დან 1706 წლამდე დაჰყო; მასზე ძირითადი გავლენა იოჰან მათეზონმა და რაინჰარდ კაიზერმა მოახდინეს. იმ დროს გერმანული ოპერა, როგორც ჟანრი, ჯერ კიდევ არ იყო მკაფიოდ განსაზღვრული; ჰამბურგში მუსიკალური დრამების აღსაწერად ტერმინი ზინგშპილი უფრო გამოიყენებოდა , რომლებიც აერთიანებდა ფრანგული და იტალიური ოპერის ელემენტებს, ხშირად გერმანულენოვანი დიალოგების ჩანართებით. მუსიკა, ისტორიკოს დონალდ ჯეი გრუტის სიტყვებით, „შეფერილი იყო ლუთერანული გერმანიის სერიოზული, მძიმე ფორმალობით“. ჰენდელის ადრეული ნაწარმოებებიდან პირველი გერმანულ სტილში იყო „ალმირა“ , რომელმაც 1705 წლის 8 იანვარს პრემიერაზე დიდი წარმატება მოიპოვა. მომდევნო სამი წლის განმავლობაში ჰენდელმა კიდევ სამი ოპერა დაწერა გერმანულ სტილში, თუმცა ყველა მათგანი დღეს დაკარგულად ითვლება. მიუხედავად ამისა, ამ ნაწარმოებების მუსიკალური ფრაგმენტების იდენტიფიცირება მოხერხდა მის გვიანდელ ოპერებში.

1706 წლის შემოდგომაზე ჰენდელი იტალიაში გაემგზავრა. იგი დიდხანს დარჩა ფლორენციაში, რომში, ნეაპოლსა და ვენეციაში, ხშირად სტუმრობდა საოპერო თეატრებსა და საკონცერტო დარბაზებს. მან გაიცნო წამყვანი მუსიკოსები, მათ შორის არკანჯელო კორელი, ალესანდრო და დომენიკო სკარლატი და აგოსტინო სტეფანი, ასევე მრავალი მომღერალი და შემსრულებელი. ამ ნაცნობობის წყალობით ჰენდელმა შეისწავლა იტალიური მუსიკის ძირითადი მახასიათებლები, კერძოდ (დინისა და ნაპის მიხედვით) „იტალიური ლექსის დამუშავების სიმსუბუქე, ზუსტი დეკლამაცია და მოქნილი ჰარმონიული რიტმი რეჩიტატივში, ... ვოკალურ და ინსტრუმენტულ მასალას შორის აუცილებელი განსხვავების დადგენა და, უპირველეს ყოვლისა, საკუთარი საოცარი მელოდიური ნიჭის გამოვლენა“. ჰენდელის პირველმა იტალიურმა ოპერამ „როდრიგო“ აჩვენა იტალიური სტილის არასრული ფლობა, სადაც კვლავ იგრძნობოდა კაიზერის ჰამბურგული გავლენა; 1707 წლის ნოემბრის ბოლოს ან დეკემბრის დასაწყისში ფლორენციაში გამართულ პრემიერას წარმატება არ მოჰყოლია. რის გამოც ჰენდელმა თავისი უნარები კანტატებისა და ორატორიების წერაში დახვეწა. რომში ჰენდელი შეხვდა კარდინალ ვიჩენცო გრიმანის, დიპლომატსა და მოყვარულ ლიბრეტისტს; ამ შეხვედრის შედეგი იყო თანამშრომლობა, რომელმაც წარმოშვა ჰენდელის მეორე იტალიური ოპერა „აგრიპინა“ . 1709 წლის 26 დეკემბერს ვენეციის სან ჯოვანი გრიზოსტომოს თეატრში ამ ნაწარმოების ტრიუმფალური პრემიერის შემდეგ, ჰენდელი, ბიოგრაფ პ. ჰ. ლანგის თქმით, მსოფლიოში სახელი გაითქვა და გახდა „განებივრებული და მცოდნე აუდიტორიის კერპი“.

ამ მოულოდნელმა აღიარებამ ჰენდელის მიმართ დიდი ინტერესი გამოიწვია. 1711 წლისთვის ლონდონის ინფორმირებული საზოგადოება უკვე იცნობდა იტალიურ ოპერას მრავალი პასტიშისა და ადაპტაციის წყალობით, რომლებიც ქალაქის სცენებზე იდგმებოდა. მუსიკის სამეფო აკადემიის ყოფილი ხელმძღვანელი, კერტის პრაისი, წერს, რომ ამ პიესების პოპულარობა იყო მიზანმიმართული სტრატეგიის შედეგი, რომელიც მიზნად ისახავდა ინგლისური ოპერის შევიწროებას. ჰენდელის მუსიკა ინგლისში შედარებით უცნობი იყო, თუმცა მისი რეპუტაცია „აგრიპინას“ შემდეგ საკმაოდ დიდი იყო სხვაგან. მოკლე „იტალიური დიალოგი“, რომელიც მან დედოფალ ანას დაბადების დღის პატივსაცემად დაწერა, კარგად იქნა მიღებული 1711 წლის 6 თებერვალს სენტ-ჯეიმზის სასახლეში შესრულებისას. ეს თეატრი, რომელიც სერ ჯონ ვანბრუს მიერ იყო დაპროექტებული და აშენებული, ლონდონის მთავარ საოპერო დარბაზად იქცა; მის მენეჯერს, აარონ ჰილს, განზრახული ჰქონდა დაედგა პირველი იტალიური ოპერა, რომელიც სპეციალურად ლონდონისთვის დაიწერებოდა და 1710–11 წლების საოპერო სეზონისთვის მთლიანად იტალიური დასი მოიწვია. ჰილმა დაიქირავა იტალიელი პოეტი და ენის მასწავლებელი, ჯაკომო როსი, რათა დაეწერა ლიბრეტო თავად ჰილის მიერ მომზადებული სცენარის მიხედვით. სიუჟეტად ჰილმა შეარჩია „გათავისუფლებული იერუსალიმი“ , საუკუნის იტალიელი პოეტის, ტორკვატო ტასოს ეპოსი პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შესახებ; ოპერას ეწოდა „რინალდო“, მისი მთავარი გმირის სახელი.

ჰენდელის მიერ ოპერის სწრაფად დაწერას ხელი შეუწყო იმან, რომ მან გამოიყენა არიები და სხვა ნომრები თავისი ადრეული იტალიური ნაწარმოებებიდან, მათ შორის „ “ და „ “ ოპერიდან „აგრიპინა“, „ “ დრამატული კანტატიდან „, “ და სირინოზების სიმღერა „ “ კანტატიდან „ “.

1711 წლის პრემიერასა და 1717 წლის აღდგენას შორის პერიოდში, ჰენდელმა სხვადასხვა ცვლილება შეიტანა პარტიტურასა და ვოკალურ პარტიებში, ხშირად ახალი მომღერლების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. ამ ცვლილებების დეტალების დადგენა რთულია, რადგან იმ წლების საოპერო ლიბრეტოები და პარტიტურები აღარ არსებობს. 1717 წლისთვის უფრო მნიშვნელოვანი რევიზიები განხორციელდა: ევსტაზიოს როლი შეერწყა გოფრედოს როლს, ხოლო არგანტეს პარტია გადაკეთდა ალტის ხმისთვის. ამრიგად, ამ დადგმაში ყველა ძირითადი პარტია მაღალ ხმოვან დიაპაზონში სრულდებოდა. ჰენდელის რევიზიები 1731 წლის აღდგენისთვის კიდევ უფრო რადიკალური იყო, რადგან მათ არა მხოლოდ ცალკეული მუსიკალური ნომრები, არამედ სიუჟეტური ცვლილებებიც მოჰყვა. დადგმა დაანონსდა „ახალი სცენებითა და სამოსით“, თუმცა ბევრი ცვლილება გულისხმობდა იმ პიროტექნიკისა და სპეციალური ეფექტების შემცირებას ან ამოღებას, რაც ორიგინალური დადგმისთვის იყო დამახასიათებელი. 1731 წლის ვერსიაში ერთადერთი მნიშვნელოვანი ახალი მუსიკალური ნაწილია რინალდოს გრძელი აკომპანირებული რეჩიტატივი, თუმცა სხვა ნომრები შეცვლილია ან ამოჭრილია. გოფრედო ხდება ტენორი, არმიდა — კონტრალტო, ხოლო მაცნე და ჯადოქარი — ბანები. დინი და ნაპი 1731 წლის რევიზიებს აჯამებენ, როგორც „ნათელ ილუსტრაციას იმ მოჩვენებითი ვანდალიზმისა, რომლითაც ჰენდელი ეპყრობოდა თავის ნაწარმოებებს მათი აღდგენისას“. მისი პრემიერა დედოფლის თეატრში 1711 წლის 24 თებერვალს, სავარაუდოდ თავად ჰენდელის დირიჟორობით, ტრიუმფალური წარმატებით დასრულდა. დაუყოვნებლივ დაიგეგმა კიდევ 12 წარმოდგენა; სეზონის ბოლოს საზოგადოების მოთხოვნა იმდენად დიდი იყო, რომ კიდევ ორი დაემატა. ჰილის მემკვიდრეების პერიოდში ოპერა თეატრში თითქმის ყველა სეზონზე იდგმებოდა 1716–17 წლებამდე; ამ დროისთვის წარმოდგენათა ჯამურმა რაოდენობამ 47-ს მიაღწია, რაც ბევრად აღემატებოდა დედოფლის თეატრში დადგმულ ნებისმიერ სხვა ოპერას.

ოპერისადმი საზოგადოების საერთო ენთუზიაზმს არ იზიარებდნენ მწერლები ჯოზეფ ადისონი და რიჩარდ სტილი, რომლებიც თავიანთი ახალი ჟურნალის, „ “-ის ფურცლებს იყენებდნენ ნაწარმოების გასაკიცხად და დასაცინად. ადისონის მოტივი, შესაძლოა, ყოფილიყო საკუთარი მარცხი რამდენიმე წლით ადრე, როდესაც სცადა ინგლისური საოპერო სკოლის დაარსება ოპერით „როზამუნდა“ , რომელზეც კომპოზიტორ თომას კლეიტონთან ერთად მუშაობდა. იგი აბსურდულად მიიჩნევდა იმას, რომ თეატრის მაყურებელი მთელ საღამოს უცხო ენაზე მოსმენაში ატარებდა: „ჩვენ აღარ გვესმის ჩვენი საკუთარი სცენის ენა“. ჰოგართმა ასეთ კომენტარებს ირონიით უყურებს: „მიუხედავად იმ გავლენისა, რომელსაც „“ ახდენდა იმ ეპოქის გემოვნებასა და მანერებზე, მის თავდასხმებს... როგორც ჩანს, მცირე ეფექტი ჰქონდა ხალხის ამ გასართობისგან ჩამოსაშორებლად“. თუმცა დინისა და ნაპის თანახმად, ამის შესახებ დოკუმენტური მტკიცებულება არ არსებობს.

1716–17 წლების შემდეგ, „რინალდო“ ლონდონის სცენაზე 1731 წლამდე აღარ გამოჩენილა, სანამ იგი სამეფო თეატრში გადამუშავებული სახით არ აღადგინეს. ამ წლების განმავლობაში ჰენდელი იმდენად ნაყოფიერად მუშაობდა, რომ ამ თეატრისთვის ყოველ ცხრა თვეში ახალ ოპერას ქმნიდა. 1731 წელს „რინალდო“ ექვსჯერ შესრულდა, რამაც ლონდონში მისი შესრულების საერთო რაოდენობა ჰენდელის სიცოცხლეში 53-მდე აიყვანა; ეს იყო ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი მის ოპერებს შორის. ამერიკაში პირველი შესრულება შედგა საკონცერტო ვერსიით კარნეგი-ჰოლში 1972 წლის 27 მარტს, ნიუ-იორკის ჰენდელის საზოგადოების მიერ (სტივენ საიმონის დირიჟორობით, რინალდოს პარტიას ასრულებდა ბევერლი ვულფი). ოპერის პირველი სცენური დადგმა აშშ-ში განხორციელდა ჰიუსტონის გრანდ-ოპერაში 1975 წლის ოქტომბერში (დირიჟორი ლოურენს ფოსტერი), სადაც მთავარ როლს მერილინ ჰორნი ასრულებდა — პარტია, რომელიც მოგვიანებით ამერიკულ სცენაზე სწორედ მასთან გახდა ასოცირებული.

1982 წლის ივლისში ჰორნმა ეს პარტია შეასრულა ოტავაში, ხელოვნების ეროვნული ცენტრის დადგმაში (რეჟისორი ფრენკ კორსარო), ჯონ ალექსანდრის (გოფრედო) და სემიუელ რემის (არგანტე) მონაწილეობით. შესრულება, სადაც -ის ორკესტრს მარიო ბერნარდი დირიჟორობდა, ჟურნალ „ “-ის კრიტიკოსმა ერიკ მაკლინმა შეაქო დახვეწილი მუსიკალური შესრულებისა და „არქიტექტურული და სამოსის ბრწყინვალებისათვის“. თვრამეტი თვის შემდეგ, 1984 წლის 19 იანვარს, ბერნარდიმ და კორსარომ, ჰორნთან, რემისთან და ბენიტა ვალენტესთან ერთად, ეს დადგმა ნიუ-იორკში გადაიტანეს, რაც ნაწარმოების დებიუტი იყო მეტროპოლიტენ ოპერის სცენაზე. კანადის ხელოვნების ეროვნულმა ცენტრმა ეს დადგმა მეტროპოლიტენს საიუბილეო, მეასე სეზონისთვის ათხოვა, როგორც „დიდი მადლიერების ნიშანი იმ მრავალი წლისათვის, რომლის განმავლობაშიც კანადელები მეტროპოლიტენის ოპერით ტკბებოდნენ — ტურნეების, რადიოსა თუ ნიუ-იორკის სპექტაკლების მეშვეობით“. დონალ ჰენაჰანმა „ “-ში ყველა მომღერალი შეაქო და განსაკუთრებით გამოყო ვალენტეს მიერ პოპულარული არიის „ ' “ „სევდიანი და ამაღელვებელი“ შესრულება. თუმცა, როგორც ჰენაჰანი აღნიშნავს, „ღამის ყველაზე დიდი ოვაციები ხვდათ ქორეოგრაფ იუჯინ კოლინზს და მეომრების გასაოცრად მოქნილ დასს“. მეტროპოლიტენ ოპერის თეატრში გამართული ათი სპექტაკლის შემდეგ, მაისში დადგმა ვაშინგტონში გადაიტანეს, რასაც მოჰყვა ტურნე აშშ-ში, სანამ ივნისში ნიუ-იორკში რამდენიმე ღია ცის ქვეშ შესრულებისთვის დაბრუნდებოდნენ. ოპერამ ავსტრალიას 1999 წელს მიაღწია, სადაც იგი სიდნეის ოპერის თეატრში პატრიკ სამერსის დირიჟორობით შესრულდა, ხოლო 2005 წლის ივლის-აგვისტოში კვლავ დაიდგა ტრევორ პინოკის ხელმძღვანელობით (რინალდოს როლში მაიკლ ჩენსი). ახალმა საუკუნემ ევროპაში მრავალი დადგმა მოიტანა, მათ შორის 2004 წელს გეტინგენის ჰენდელის საერთაშორისო ფესტივალზე (დირიჟორი ნიკოლას მაკგეგანი, ორკესტრი ). ეს დადგმა მაყურებელმა კარგად მიიღო, თუმცა იოჰენ ბრაიჰოლცმა („ “) იგი გააკრიტიკა სუსტი რეჟისურის, უღიმღამო სიმღერისა და ორკესტრის არასათანადო შესრულების გამო.

ციურიხის ოპერის 2008 წლის დადგმამ (რეჟისორი იენს-დანიელ ჰერცოგი, დირიჟორი უილიამ კრისტი) უარყო ყველა ტრადიცია: მოქმედება გადატანილი იყო საუკუნის აეროპორტის მოსასვენებელ დარბაზსა და საკონფერენციო ცენტრში, სადაც რინალდოს ორბორტიანი მუქი ლურჯი პიჯაკი ეცვა. „პერსონაჟები სცენაზე ესკალატორებით მოძრაობენ, ხოლო დეკორაცია ბრუნავს ტერმინალის სხვადასხვა ზონების საჩვენებლად. დადგმაში არის პატარა თეთრი ფუმფულა ცხოველის გაკვეთის სცენა, გიგანტური გველი, მინიშნებები ჯეიმზ ბონდის გოგონებზე და პერსონაჟთა ტრანსფორმაციები. ქრისტიანები მუსლიმებს იარაღს უმიზნებენ ხელშეკრულების ხელმოწერის ცერემონიაზე“. „ “-ის კრიტიკოსმა რონალდ ბლუმმა ამ დადგმას უწოდა „აღმაშფოთებელი, თუმცა კარგი გასართობი“. „რინალდოს“ საკონცერტო ვერსია შესრულდა 2009 წლის ედინბურგის ფესტივალზე ( , დირიჟორი მასააკი სუძუკი), სადაც ალმირენას პარტიას იაპონელი სოპრანო მაკი მორი ასრულებდა. გლაინდბორნის საფესტივალო ოპერამ ამ დადგმის ნახევრად სცენური ვერსია 2011 წლის -ზეც წარადგინა.
მუსიკა
„რინალდოში“ მეორადად გამოყენებული მუსიკალური მასალის რაოდენობა იმდენად დიდია, რომ დინი და ნაპი მას ჰენდელის იტალიური პერიოდის საუკეთესო ნაწარმოებების „ანთოლოგიას“ უწოდებენ. საყვირების მოულოდნელი გაჟღერება, რომელიც მესამე მოქმედების მარშის მაუწყებელია, დინისა და ნაპის თქმით, ქმნის „დიდებულებისა და აღტაცების ეფექტს, რომელიც დროს არ გაუნელებია“. კლავესინის სოლოები, რომლებიც მეორე მოქმედების არიას „' “ ამკობდა, თავდაპირველად ჰენდელის მიერ სპექტაკლების დროს შესრულებული იმპროვიზაციები იყო და დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. ისინი დაიმახსოვრა და ჩაწერა უილიამ ბაბელმა, მოგვიანებით კი ცალკეულ პიესებად გამოიცა. ლანგს სჯერა, რომ სხვა ნაწარმოებებიდან ნასესხები მასალისა და ნაჩქარევი მუშაობის მიუხედავად, „რინალდო“ ჰენდელის ერთ-ერთი უდიდესი ოპერაა.
არიები და სხვა მუსიკალური ნომრები
1711 წლის ლიბრეტო და შემდგომი ცვლილებები
ქვემოთ ჩამოთვლილია 1711 წლის ლიბრეტოს ძირითადი მუსიკალური ნომრები, 1717 და 1731 წლების ორი ძირითადი რევიზიის შედეგად განხორციელებულ ცვლილებებთან და ჩანაცვლებებთან ერთად. მცირე ცვლილებები, ტრანსპოზიციები და რეჩიტატივების ცვლილებები არ არის ნაჩვენები. 1717 და 1731 წლებში დამატებული ახალი ნომრები ცალკეა მოცემული. სხვა არიები, რომლებიც აქ არ არის მითითებული, შესაძლოა სრულდებოდა „რინალდოში“ 1711–17 წლებში, თუმცა პარტიტურებისა თუ ლიბრეტოების არარსებობის გამო, ამ ცვლილებების მასშტაბის ზუსტად დადგენა შეუძლებელია.

დედოფლის თეატრში პირველი სეზონის განმავლობაში გამომცემელმა ჯონ უოლშმა დაბეჭდა „ “, ძირითადად შემოკლებული პარტიტურის სახით. უვერტიურის გარდა, მასში გამოტოვებული იყო ინსტრუმენტული ნომრები და რეჩიტატივები. 1711 წლის ივნისში უოლშმა გამოსცა უფრო სრული ვერსია, რომელიც მოიცავდა ინსტრუმენტულ პარტიებსაც; იგი 1730-იან წლებამდე აგრძელებდა ცალკეული ნომრების სხვადასხვა ორკესტრირებით გამოცემას. 1717 წელს უილიამ ბაბელმა გამოაქვეყნა უვერტიურისა და შვიდი არიის არანჟირება კლავესინისთვის. ფრიდრიხ ქრიზანდერმა 1874 და 1894 წლებში გამოსცა მთლიანი ოპერის გამოცემები, რომლებიც ეფუძნებოდა არსებული ნაბეჭდი და ხელნაწერი მასალების შესწავლას. 1993 წელს დევიდ კიმბელმა ჰალეს ჰენდელის გამოცემისათვის მოამზადა 1711 წლის ვერსიის სრული პარტიტურა, გადამუშავებულ შავ მასალებთან და 1717 წლამდე აღდგენილ დადგმებში დამატებულ ნომრებთან ერთად. -მ ასევე გამოსცა 1731 წლის ვერსის სრული პარტიტურა.

ლიბრეტო გამოიცა ლონდონში, დედოფლის თეატრის მიერ 1711 წლის თებერვალში, პრემიერასთან დაკავშირებით, ჰილის ინგლისური თარგმანითურთ. შესწორებული ვერსიები გამოქვეყნდა 1717 და 1731 წლებში, რათა ასახულიყო იმ წლებში შეტანილი ცვლილებები; მიიჩნევა, რომ იტალიური დამატებები და რევიზიები როსიმ მოამზადა, ხოლო 1731 წლის ინგლისური ტექსტი ვინმე „მისტერ ჰამფრიზს“ (. ) მიეწერება. ფაინდის ლიბრეტოს გერმანულენოვანი ვერსიები ჰამბურგში 1715, 1723 და 1727 წლებში გამოიცა.
ჩანაწერები
„რინალდოს“ პირველი სრული ჩანაწერი (რომელსაც ორი წლით ადრე უძღოდა ამონარიდების დისკი) 1977 წელს -მა გამოუშვა; მასში მთავარ როლს კეროლინ უოტკინსონი ასრულებდა, ალმირენას პარტიას — ილეანა კოტრუბაში, ხოლო ანსამბლს ჟან-კლოდ მალგუარი დირიჟორობდა. პარიზის ერთ-ერთ ეკლესიაში ჩაწერილი ნაწარმოები 1711 წლის პარტიტურას ეფუძნებოდა. ალან ბლაითმა ჟურნალში „“ შეაქო სიმღერის დონე და, ხმის ხარისხთან დაკავშირებული გარკვეული შენიშვნების მიუხედავად, მას ჰენდელის ოპერების ერთ-ერთი ყველაზე სასიამოვნო ჩანაწერი უწოდა. 1990 წლამდე „რინალდოს“ სხვა ჩანაწერი არ გამოჩენილა, სანამ ჯონ ფიშერის მიერ თეატრ „ლა ფენიჩეში“ შესრულებული, საგრძნობლად შემოკლებული ვერსია არ გამოიცა. მას შემდეგ ხელმისაწვდომი გახდა კიდევ რამდენიმე ვერსია: ჰარი ბიკეტის 2001 წლის ჩანაწერი -ისთვის, რომელიც მოგვიანებით -ზეც გამოიცა; რენე იაკობსი ფრაიბურგის ბაროკოს ორკესტრთან ერთად -სთვის (2001); და ანსამბლ „არადიას“ შესრულება კევინ მელონის დირიჟორობით, რომელიც 2004 წელს ჩაიწერა და -ის ლეიბლით 2005 წელს გამოვიდა.
აუდიოჩანაწერები
ვიდეოჩანაწერები