iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხალდია

ხალდია (, ხალდია) — აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ანატოლიის (თურქეთი) მთიანეთში მდებარე ისტორიული რეგიონი. ტერმინი დაკავშირებულია ანტიკურ ხანაში არსებულ ხალხთან, რომლებიც ამ რეგიონში სახლობდნენ, მათ ხალდებს (ან ხალიბებს) უწოდებდნენ. 840 წლებში, ხალდია იყო ბიზანტიის იმპერიის ერთ-ერთი თემი, ცნობილი როგორც ხალდიის თემი . შუა საუკუნეების მიწურულს, ყოფილი თემის ტერიტორიაზე, დასაბამი დაედო ტრაპიზონის იმპერიას.

გეოგრაფია
თავდაპირველად, სახელი ხალდია გუმუშჰანეს . მართლაც ფოლადს ბერძნულად ხალიბას ჰქვია, რაც შესაძლოა მათგან გამომდინარე ეწოდა. პირველი ბერძნული კოლონია ტრაპეზუსი, დაარსებული მილეტელი ბერძენი ვაჭრების მიერ, დათარიღებულია ძვ. წ. 756 წლით. ბერძნული კოლონიზაცია შემოიფარგლებოდა მხოლოდ სანაპირო ტერიტორით. მოგვიანებით, რომაელების კონტროლის ქვეშაც, სიტუაცია ანალოგიურად დარჩა, რომი მხოლოდ ნომინალურად მოიცავდა ტომებს პონტოს მთიანეთში. პონტოს მთიანეთი ჯერ კიდევ დასახლებული იყო მეომარი ხალხებით, მაკრონებითა და სანებით, თუმცა საანპირო რეგიონები, ეკუთვნოდა რომაულ პროვინცია პონტოს სამეფოს. მხოლოდ ბიზანტიის იმპერატორმა, იუსტინიანე -მა (527–565 წწ.) გააქრისტიანა, შემდგომ კი ცენტრალურ ხელისუფლებას დაუქვემდებარა ისინი. იუსტინიანემ მთელი რეგიონი, ტრაპეზუსსთან ერთად, დაუქვემდებარა ახლად შექმნილ პროვინცია არმენია მაგნას.

 საუკუნის მეორე ნახევარში, თემების სისტემის ჩამოყალიბებასთან ერთად, პონტოს რეგიონი გახდა არმენიაკონის თემის ნაწილი, თავდაპირველად როგორც ხალდიის სამმართველო, შემდეგ კი ხალდიის ნახევრად-საერისთავო. 840 წლისთვის, და შესაძლოა უფრო ადრე 824 წელს, ის წარმოადგენდა დამოუკიდებელ თემს. და საუკუნის არაბი გეოგრაფები სხვადასხვაგვარად აღწერენ თემს: იბნ ხორდადბეჰი აღწერს, რომ თემი ითვლიდა 6 ციხესიმაგრეს, ქუდამა იბნ ჯაფარის ცნობით თემის ჯარი 4000 ითვლიდა.

1091–1098 და 1126–1140 წლებში თემი პრაქტიკულად ავტონომიური იყო ბიზანტიის იმპერიისაგან. პირველ პერიოდში იგი, თურქ-სელჩუკების მიერ მოწყვეტილი იყო ბიზანტიის იმპერიისაგან, ხოლო შემდგომ პერიოდში, მმართველი კონსტანტინე გაბრასი აჯანყდა იმპერატორ იოანე  კომნენოსის წინააღმდეგ. 1204 წელს, ჯვაროსნული ომის შედეგად, ბიზანტიის იმპერიის დაშლასთან ერთად, რეგიონი გახდა ახალი სახელმწიფოს, ტრაპიზონის იმპერიის ნაწილი, რომელმაც 1461 წლამდე გასტანა. საბოლოოდ ტრაპიზონის იმპერია ოსმალეთის იმპერიამ დაიპყრო.
გალკაიო

გალკაიო (, , , ასევე ) — ქალაქი სომალის ცენტრალურ ნაწილში. მუდუგის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ფაქტობრივად ქალაქი გაყოფილია ორ ზონად — ჩრდილოეთი ნაწილი ეკუთვნის პუნტლენდის სახელმწიფოს, ხოლო სამხრეთი — გალმუდუგის სახელმწიფოს.

ისტორია
 საუკუნის დასაწყისამდე იყო ჰობიოს სასულთნოს ნაწილი, ხოლო შემდეგ — იტალიის სომალის ნაწილი. სომალის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ გახდა მუდუგის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

გეოგრაფია
გალკაიო მდებარეობს სომალის ცენტრალური ნაწილის ჩრდილოეთში, 217 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით ქალაქ ჰობიოდან, 219 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით გაროუედან და 358 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით კარდოდან.

ქალაქის კლიმატი ხასიათდება, როგორც ცხელი და მშრალი. ყველაზე უფრო გრილი თვეებია — ნოემბრიდან თებერვლის ჩათვლით, ამ პერიოდის საშუალო მინიმალური ტემპერატურა მერყეობს 23 °-დან 25 °-მდე. გაზაფხულობით საშუალო ტემპერატურა იწევს მაღლა; აპრილში იწყება წვიმების სეზონი. ყველაზე ცხელი თვეა — ივლისი, რომლის საშუალო მაქსიმუმი აღწევს 41 °-ს. სექტემბრისთვის სიცხე ცოტათი იკლებს. ნალექების საშუალო წლიური ნორმაა — დაახლოებით 133 მმ.

მოსახლეობა
2005 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 137 667 ადამიანს.. ის უპირველეს ყოვლისა წარმოდგენილია სომალური კლანებით — მაჯირტინით და დაროდით (ჩრდილოეთში) და ჰაბარ-გიდირის და ჰავიეს კლანებით (სამხრეთში). გალკაიო ისტორიულად სხვადასხვა კლანების დაპირისპირების ადგილია.

ინფრასტრუქტურა
ქალაქს ემსახურება აბდულაჰი იუსუფის სახელობის აეროპორტი. ავტოგზით შეერთებულია სომალის ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქებთან — გაროუე და ბოსასო. ქალაქში არსებობს რამდენიმე სკოლა, ასევე პუნტლენდის უნივერსიტეტის ფილიალი. გალკაიო ვაჭრობის მთავარი ცენტრია რეგიონში.
ალვორადა-დი-მინასი

ალვორადა-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 657 მეტრზე. მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონსეისან-დუ-მატუ-დენტრუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 546 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,48 კმ²-ზე. ფართობი 374 008 კმ²-ია.
კონსეისან-დუ-მატუ-დენტრუ

კონსეისან-დუ-მატუ-დენტრუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მეტრზე. მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონსეისან-დუ-მატუ-დენტრუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 908 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10,37 კმ²-ზე. ფართობი 1 726 830 კმ²-ია.
კონგონიას-დუ-ნორტი

კონგონიას-დუ-ნორტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონსეისან-დუ-მატუ-დენტრუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 943 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,39 კმ²-ზე. ფართობი 398 851 კმ²-ია.
დონ-ჟუაკინი

დონ-ჟუაკინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონსეისან-დუ-მატუ-დენტრუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 535 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,37 კმ²-ზე. ფართობი 398 822 კმ²-ია.
იტამბე-დუ-მატუ-დენტრუ

იტამბე-დუ-მატუ-დენტრუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონსეისან-დუ-მატუ-დენტრუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 283 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6 კმ²-ზე. ფართობი 380 340 კმ²-ია.
მორუ-დუ-პილარი

მორუ-დუ-პილარი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონსეისან-დუ-მატუ-დენტრუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 399 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,12 კმ²-ზე. ფართობი 477 548 კმ²-ია.
პასაბენი

პასაბენი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ბელუ-ორიზონტის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონსეისან-დუ-მატუ-დენტრუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 766 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,75 კმ²-ზე. ფართობი 94 183 კმ²-ია.
საქსი (დანა)

საქსი ან სკრამასაქსი  — ძველი გერმანელების მოკლე ხმალი. ზოგიერთი თვალსაზრისით, „საქსების“ სახელი სწორედ ამ მოკლე ხმლის სახელწოდებიდან მოდის. გამოიყენებოდა ევროპაში. ადრეულ შუა საუკუნეებში კონკურენციას უწევდა ხმალს. ხშირად საქსებად იწოდებოდა დანები, რომელთა სიგრძეც შეადგენდა არაუმეტეს 30 სმ-ისა და რომლებსაც, როგორც წესი, ჰქონდათ მდიდრულად მორთული ქარქაშები.

საქსის პირის სიგრძე ნახევარ მეტრს აღწევდა, სიგანე 5 მმ-ზე მეტი (სკანდინავიელებთან 8 მმ-მდე), ალესვა ცალმხრივი, ბოლო წვერმახვილი, ტარი, როგორც წესი, ასიმეტრიული. სახელურის ზედაპირი ხშირად ყვავის თავის ფორმით ირთვებოდა.
კოლუმბა

კოლუმბა (იგივე კრიმთანი , თანამედროვეების მიერ კოლუმბად, კოლუმ კილედ, კოლმ კილედ წოდებული, რაც ნიშნავს „ეკლესიის მტრედს“; დ. 521, გარტანი, დონეგალის საგრაფო, ირლანდია — გ. 9 ივნისი, 597) — ირლანდიელი წმინდანი, ბერი, ქრისტიანობის მქადაგებელი შოტლანდიაში. წმინდა კოლუმბა „ირლანდიის თორმეტი მოციქულიდან“ ერთ-ერთად ითვლება. 563 წელს წმინდა კოლუმბამ შოტლანდიის ტერიტორიაზე პირველი მონასტერი დააარსა და იქ მღვდელი იყო.

მისმა ქადაგებამ დიდი როლი ითამაშა „ქრისტიანობის გავრცელებაში ბრიტანელ პიქტებსა და სკოტებს შორის, მოგვიანებით კი ანგლოსაქსებშიც“.
შეკავშირების შეცდომა

შეკავშირების შეცდომა  — ფორმალური შეცდომა ლოგიკაში, როდესაც ადგილი აქვს ვარაუდს, რომ მეტად განსაზღვრული გარემოებების ხდომილებათა რაოდენობა აღემატება ერთი ზოგადი გარემოების ხდომილებათა რაოდენობას.

ყველაზე ხშირად გამოყენებული მაგალითი ეკუთვნით ამოს ტვერსკის და დანიელ კანემანს:
ლინდა 31 წლის არის, ის მარტოხელა, გულახდილი და ძალიან გონებამახვილია. მისი სპეციალობა ფილოსოფიაა. სტუდენტობისას ის მეტად დაინტერესებული იყო დისკრიმინაციის და საზოგადოებრივი სამართლის საკითხებით. მან ასევე მონაწილეობა მიიღო ბირთვული იარაღის საწინააღმდეგო დემონსტრაციებში.
შემდეგი ორი ვარიანტიდან, რომელი უფრო შესაძლებელია?
ლინდა არის ბანკის მოლარე-ოპერატორი.
ლინდა არის ბანკის მოლარე-ოპერატორი და ის ფემინისტური მოძრაობის აქტიური წევრია.

რესპოდენტთა უმრავლესობამ აირჩია მეორე ვარიანტი; თუმცა, მათემატიკური სტატისტიკიდან გამომდინარე, მხოლოდ ერთ-ერთი მოვლენის მოხდენის ალბათობა (როგორც ეს პირველ ვარიანტშია) ყოველთვის აღემატება ან უტოლდება ორივე მოვლენის ერთდროულად მოხდენის ალბათობას (მეორე ვარიანტი). თუ ორ მოვლენას აღვნიშნავთ -თი და -თი, უტოლობას შემდეგი სახე ექნება: \( \ ) \ \ და \( \ ) \ \.

მაგალითისთვის, რომც ავირჩიოთ უმცირესი ალბათობა იმის, რომ ლინდა იყოს ბანკის მოლარე-ოპერატორი, ვთქვათ, ალბ(ლინდა არის ბანკის მოლარე-ოპერატორი) = 0,05 და მაღალი ალბათობა, რომ ის არის ფემინისტი, ვთქვათ, ალბ(ლინდა არის ფემინისტი) = 0,95, მაშინ მოვლენათა ურთიერთდამოუკიდებლობის შემთხვევაში, ალბ(ლინდა არის ბანკის მოლარე-ოპერატორი და ლინდა არის ფემინისტი) = 0,05 × 0,95 ან 0,0475; შესაბამისად, ის ნაკლებია, ვიდრე ალბ(ლინდა ბანკის მოლარე-ოპერატორია).

ტვერსკი და კანემანი ამტკიცებენ, რომ ხალხის უმრავლესობა ზემოაღნიშნულ ამოცანას არასწორად ხსნის, რადგან ისინი იყენებენ ევრისტიკულ (მარტივად გამოთვლის პროცედურა) გამომხატველობას მსჯელობის პროცესში: მეორე ვარიანტი უფრო მეტად „გამომხატველი“ (ტიპობრივი) ჩანს, ლინდას დახასიათებიდან გამომდინარე, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მათემატიკური ალბათურობა აშკარად ნაკლებია.

სხვა დემონსტრაციებში ისინი ამტკიცებდნენ, რომ კონკრეტული სცენარი ერთი შეხედვით მეტად ალბათური ჩანდა გამომხატველობის გამო, თუმცა თითოეული დამატებული დეტალი სინამდვილეში სცენარს უფრო და უფრო ნაკლებად ალბათურს გახდიდა. ამრიგად, ის შეიძლება შევადაროთ მაცდური სიცხადის ან სრიალა ფერდობის შეცდომებს. მოგვიანებით კანემანმა გამოთქვა მოსაზრება, რომ შეკავშირების შეცდომა გავრცელების უგულვებელყოფის სახეა.
პია ვურტცბახი

პია ვურტცბახი (დ. 24 სექტემბერი, 1989, შტუტგარტი, გერმანია) ასევე ცნობილია, როგორც პია რომერო — გერმანული წარმოშობის ფილიპინელი მსახიობი, მოდელი და ფილიპინების სილამაზის დედოფალი. 2015 წლის 20 დეკემბერს იგი „მის სამყარო 2015“ გახდა.

დაიბადა 1989 წლის 24სექტემბერს, გერმანიაში, ქალაქ შტუტგარტში, გერმანელი მამისა და ფილიპინელი დედის ოჯახში. თავისუფლად საუბრობს სებუანურად, ინგლისურად, გერმანულად და ტაგალურად.
მახვილის ციხე

მახვილის ციხე, ხორჯის ციხე — თავდაცვითი ნაგებობა, მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდ. ალაზნის ზემო დინებაზე.

(ქც 4: 550,21, სქ. 2). იხსენიება ვახუშტი ბაგრატიონის თხზულებაში:

მდებარეობს პანკისის ხეობის უკიდურეს აღმოსავლეთში, ამჟამად შემორჩენილია გრანდიოზული ციხე-სიმაგრის უმნიშვნელო ნაშთი. ხორჯის ციხე არქეოლოგიურად შეუსწავლელია.
მარკა (სომალი)

მარკა  — ქალაქი სომალიში.

საერთო მონაცემები
ქალაქი მარკა სომალის ქვემო შაბელეს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია. 2014 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 230 100 ადამიანს. მარკა მდებარეობს ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე, 70 კმ-ში სამხრეთით ქვეყნის დედაქალაქ მოგადიშოდან. ის ასევე საზღვაო პორტია.

ისტორია
მარკა საუკუნეში დააარსა ბიიომალის ტომმა, რომელიც შედის ქუშიტური ენების ჯგუფის სომალელი ხალხის ოჯახში. სომალელი ხალხი ამ რეგიონში დასახლდა საუკუნეში და ისინი დღემდე ქალაქის ძირითად მოსახლეობას შეადგენენ. ქალაქში და მის შემოგარენში ასევე ცხოვრობენ არაბულენოვანი ბენადირის ხალხი. ქალაქის არქიტექტურა გამოხატულია არაბულ სტილში.

ხანგრძლივი დროის განმავლობაში, დაწყებული სომალიში იტალიური კოლონიალური მმართველობის დროიდან და პრეზიდენტ მოჰამედ სიად ბარეს მმართველობის ბოლომდე, ქალაქი მარკა იყო კურორტი და დასასვენებელი ადგილი, როგორც უცხოელებისთვის, ასევე ქვეყნის დედაქალაქის მაცხოვრებლებისთვის. 1995-1996 წლებში სომალიში სამოქალაქო ომის დროს, სომალის გარშემო მიმდინარეობდა სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლები (ეგრეთ წოდებული „ბანანის ომი“, სომალიში ყველაზე დიდ ბანანის პლანტაციებზე და პორტ მარკაზე კონტროლისათვის, რომლის საშუალებითაც მიდიოდა ბანანების ექსპორტის ძირითადი წილი), მაგრამ თვითონ ქალაქი არ დაზარალებულა. 2008 წლის ნოემბერში ქალაქი დაიკავეს ისლამისტური მოძრაობა ჯამაატ აშ-შაბააბის რადიკალურმა დაჯგუფებებმა.
ბაქოს გუბერნია

ბაქოს გუბერნია (, ; 6 დეკემბერი, 1859 — 1920) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ამიერკავკასიაში (შემდგომ — რუსეთის რესპუბლიკისა და აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლის ნაწილი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ბაქო. ფართობი 34,400 ვერსი², მოსახლეობა (1897 წ.) — 789,659 ადამიანი. ჩრდილოეთით ესაზღვრებოდა — დაღესტნის ოლქი, დასავლეთით — ელიზავეტპოლის გუბერნია, სამხრეთით — სპარსეთი. გუბერნიაში შედიოდა ბაქოს, შემახიის, გოგჩის, ჯევათის და ლენქორანის მაზრები.

ისტორია
რუსეთის იმპერია
1859 წელს, საგუბერნიო ქალაქ შემახის დამანგრეველ მიწისძვრასთან დაკავშირებით, 6 (18) დეკემბრის უმაღლესი ბრძანებულებით, შემახის გუბერნიის ადმინისტრაცია და იქ მდებარე ყველა პროვინციული დაწესებულება გადავიდა ბაქოში, რის გამოც ახალ გუბერნიას ბაქოს სახელი ეწოდა.

1860 წლის 18 ივლისს უმაღლესი ბრძანებულებით დერბენტის გუბერნიას გამოეყო ყუბის მაზრა და შეუერთდა ბაქოს გუბერნიას, ხოლო 1867 წელს ნუხის და შუშის მაზრები გამოეყო ბაქოს გუბერნიას და შეუერთდა ელიზავეტპოლის გუბერნიას.

რუსეთის რესპუბლიკა
აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა
1918 წლის 28 მაისს აზერბაიჯანმა გამოაცხადა დამოუკიდებლობა, რომლის ფარგლებშიც ბაქოს გუბერნია გახდა მისი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული.
ბურაო

ბურაო (, , ) — ქალაქი სომალის ჩრდილოეთში. სომალილენდის მიერ კონტროლირებადი ტოგდერის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

გეოგრაფია
ქალაქის კლიმატი — თბილი და მშრალია, როგორც სომალილენდის ჩრდილოეთის სხვა შიდა რაიონებში. ზაფხულში, ივნისიდან აგვისტოს ჩათვლით, დღის ტემპერატურა შეიძლება აიწიოს 35 °-მდე, ხოლო ღამით დაიწიოს 25 °-მდე. წლის დანარჩენ დროს ცოტათი გრილია, დღის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს დაახლოებით 27 °-ს, ხოლო ღამის — დაახლოებით 14 °-ს. ნალექების წლიური ნორმა შეადგენს მხოლოდ 19 მმ-ს, რომელიც თითქმის სულ აპრილში, მაისში და სექტემბერში მოდის.

ქალაქში მოედინება სეზონური მდინარე ტოგდერი, რომელიც მას ჰყოფს ორ ნაწილად. ადგილი ქალაქის ახლოს წარმოადგენს შედარებით მოსწორებულ ნახევარუდაბნოს.

მოსახლეობა
2000 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 120 400 ადამიანს. ასე რომ, ეს მეორე დიდი ქალაქია სომალილენდში ქალაქ ჰარგეისას შემდეგ. იმავე დროს, მოსახლეობის შესახებ მონაცემები შეიძლება იყოს არაზუსტი იმის გამო, რომ მოსახლეობის აღწერა აქ არ ჩატარებულა უკვე 20 წელზე მეტია. მოსახლეობას უპირველეს ყოვლისა შეადგენენ სომალური კლანის — ისაკის წარმომადგენლები.

ინფრასტრუქტურა
ქალაქს აქვს მუდმივი ელექტროენერგია. არსებობს წყალმომარაგება გრუნტის წყლების გამოყენებით. ქალაქში მოქმედებს აეროპორტი, რომელიც მდებარეობს დაახლოებით 1 კმ-ში ქალაქის ცენტრში არსებული ახალი ხიდიდან. ქალაქი ასევე ავტოგზით დაკავშირებულია პორტ ბერბერასთან ადენის ყურის სანაპიროზე.
გაროუე

გაროუე — ქალაქი სომალიში. ნუგალის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ასევე თვითგამოცხადებული სახელმწიფო პუნტლენდის დედაქალაქი.

ქალაქში მდებარეობს პრეზიდენტის სასახლე, პარლამენტის შენობა და სამთავრობო სამინისტროები. 2000 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 57 300 ადამიანს. ეს მოსახლეობის რაოდენობით მესამე ქალაქია პუნტლენდის თვითგამოცხადებულ სახელმწიფოში ბოსასოს და გალკაიოს შემდეგ.

ქალაქში ყველაზე უფრო გავლენიანი კლანია ისე მაჰამუდი, რომელიც შედის მაჯერტენის კლანის შემადგენლობაში.

გეოგრაფიული მდებარეობა
გეოგრაფიულად გაროუე მდებარეობს პუნტლენდის ცენტრში. ის იმყოფება სომალის მთავარი ავტოგზის სიახლოვეს, რაც ქალაქს აძლევს გამდიდრების შესაძლებლობას. შედეგად, ჩვეულებრივი სოფლის დასახლებისგან ის გადაიქცა თვითგამოცხადებული სახელმწიფოს დედაქალაქად.
კერძო კომპანია

კერძო კომპანია ან კერძო საწარმო — კომერციული ორგანიზაცია (საწარმო), რომელიც არის კერძო საკუთრებაში. იმყოფება ფიზიკური ან იურიდიული პირის საკუთრებაში საერთო საკუთრების უფლებით. განსხვავებით საჯარო კომპანიისაგან, კერძო კომპანიის წილი ან აქციები არის შეზღუდული რაოდენობის პირთა საკუთრებაში და არ შეიძლება გადაიცეს ან გაიყიდოს სხვა მესაკუთრეების თანხმობის გარეშე.

კერძო კომპანიის მფლობელები (მესაკუთრეები) თავიანთ საქმიანობას ახორციელებენ საკუთარი ინტერესებიდან გამომდინარე და იღებენ მოგებას კომპანიის საქმიანობიდან. მფლობელს შეუძლია თავად მართოს კომპანიის საქმიანობა ან დაიქირავოს მენეჯერი. კომპანიის მესაკუთრეს შეუძლია დაიქირავოს და გაათავისუფლოს მომუშავე პერსონალი და ასევე აკონტროლოს მათი ქცევა კომპანიის საქმიანობისა და ინტერესების ფარგლებში. მფლობელს უფლება აქვს გაყიდოს მისი საკუთრება, ან გადასცეს უფლებები გარეშე პირს.

კერძო კომპანიის მფლობელები ვალდებულები არიან თავიანთ კომპანიებს მიანიჭონ სახელები. ხშირად ფირმის დასახელება მომდინარეობს მისი დამაარსებლის გვარიდან.
ბელედუეინი

ბელედუეინი — ქალაქი სომალიში, ჰირანის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 55 410 ადამიანს..

ქალაქი მდებარეობს მდინარე უები-შაბელეს ნაპირზე, ეთიოპიის რეგიონ ოგადენის საზღვართან ახლოს, 332 კმ-ით ჩრდილოეთით სომალის დედაქალაქ — მოგადიშოდან. მდინარე უები-შაბელე ქალაქს ყოფს ორ ნაწილად — დასავლეთად და აღმოსავლეთად.

კლიმატი
ბელედუეინის კლიმატი საკმაოდ მშრალია. ყველაზე უფრო მაღალი ტემპერატურა აქ შეიმჩნევა გაზაფხულის თვეებში, ყველაზე უფრო დაბალი — დეკემბერში.

ისტორია
ბელედუეინი ქვეყნის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია; აქ არიან დაბადებულები ბევრი ცნობილი სომალელი პოლიტიკური მოღვაწეები — ადენ აბდულა ოსმან დაარიდან მოჰამედ ფარაჰ აიდიდამდე.

1909 წელს დერვიშების სახელმწიფოს დედაქალაქის ტალეჰში გადატანის შემდეგ საიდ მოჰამედ აბდილე ჰასანმა და მისმა დერვიშებმა ბელედუეინთან ახლოს ააშენეს ფორტი ოგადენის რეგიონზე საკუთარი კონტროლის გამყარების მიზნით.

1960 წლიდან — დამოუკიდებელი სომალის რესპუბლიკის შემადგენლობაშია.

1970-იან წლებში, თავისი სტრატეგიული ადგილმდებარეობის გამო, ქალაქი იყო დასავლეთ სომალის განთავისუფლების ფრონტის ბაზა, რომელიც საკუთარ მიზნად ისახავდა ეთიოპიის ოგადენის პროვინციის მიერთებას «დიდ სომალისთან».

სომალის ომის დროს სომალის გარდამავალმა ფედერალურმა მთავრობამ ეთიოპიის ჯარის ნაწილების დახმარებით დაიბრუნა ქალაქი ისლამური სასამართლოების კავშირის ხელიდან (2006 წელი). მაგრამ 2008 წლის ბოლოსთვის ბელედუეინი გადავიდა მოძრაობა აშ-შაბააბის კონტროლ ქვეშ. 2009 წლის 18 ივნისს ქალაქში მოხდა დიდი ტერორისტული აქტი, ნაღმჩადებული ავტომობილის აფეთქების შედეგად დაიღუპა 35 ადამიანი. 2010 წელს ადგილი ჰქონდა კიდევ ერთ ბრძოლას, რომელშიც ისლამისტებმა ერთობლივი ძალებით შეძლეს დაემარცხებინათ სომალის სამთავრობო ჯარები. მიუხედავად ამისა, 2011 წლის 31 დეკემბერს ქალაქი კვლავ გადავიდა ფედერალური მთავრობის კონტროლ ქვეშ. ოპერაცია განახორციელეს სომალის და ეთიოპიის შეიარაღებულმა ძალებმა.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ყირგიზეთში

2015 წლის მონაცემებით ყირგიზეთში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 2 ძეგლია.

იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1079 (2015 წ.) ძეგლია შეტანილი. მათ შორის 0,2 % ყირიზეთის ძეგლებია. ორივე კულტურული ძეგლია.

მსოფლიო მემკვიდრეობისა და ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვის კონვენციის რატიფიცირება ყირგიზეთმა მოახდინა 1995 წლის 3 ივლისს. პირველი ობიექტი ყირგიზეთის ტერიტორიიდან იუნესკოს სიაში შეიყვანეს 2009 წელს 33-ე სესიაზე.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
უები-შაბელე

უები-შაბელე (სომალიში), ასევე უაბი-შებელე (ეთიოპიაში)  — მდინარე სომალიში და ეთიოპიაში. სათავეს იღებს ეთიოპიაში, რომლის ტერიტორიაზეც მოედინება დაახლოებით 1000 კმ. ქვემო დინებაში მიედინება პრაქტიკულად ოკეანის ნაპირის პარალელურად 10-15 კმ-ის მანძილზე. ჩაედინება მდინარე ჯუბაში.

ეთიოპიის ტერიტორიაზე მდინარეს ეძახიან უაბი-შებელეს, სომალის ტერიტორიაზე — უები-შაბელეს.

ჰიდროლოგია
სიგრძე დაახლოებით 1600 კმ, მდინარის აუზის ფართობი — დაახლოებით 194 000 კმ². აქვს, როგორც სეზონური, ასევე მუდმივი მდინარეების რამდენიმე შენაკადი, რომელთა შორისაა: — ერერი, გალეტი, უაბი (ყველა ეთიოპიაში). მდინარე ფაფენი აღწევს უები-შაბელეს მხოლოდ ძლიერი წვიმების დროს: მისი წყლები გამოილევა მთავარ მდინარესთან მიღწევამდე.

მდინარის აუზი ძირითადად წარმოადგენს სავანას. მდინარე შრება ძლიერი გვალვების დროს.
ჯუბა (მდინარე)

ჯუბა — მდინარე სომალის სამხრეთში. სათავეს იღებს ეთიოპიის საზღვართან დავას და გენალეს მდინარეების შეერთებისას. მიედინება სამხრეთისაკენ და ჩაედინება ინდოეთის ოკეანეში.

ჯუბის აუზი ძირითადად წარმოადგენს სავანას. იგი ქვეყნის ყველაზე მდიდარი რეგიონია მაღალი ნაყოფიერების გამო — აქ მოდის ყველაზე მეტი ნალექი.

ცხოველთა სამყარო მდინარის ნაპირზე წარმოდგენილია ისეთი წარმომადგენლებით, როგორებიცაა: ჟირაფები, ავაზები, ლომები, ჯიქები, აფთრები, კამეჩები, ბეჰემოთები, ნიანგები, გველები, სპილოები, ორიქსები, გაზელები და ველური ვირები.

მდინარის სახელთანაა დაკავშირებული სომალის ადმინისტრაციული რეგიონები: შუა ჯუბის რეგიონი და ქვემო ჯუბის რეგიონი.
კუნრატიცე

კუნრატიცე — უბანი და მუნიციპალიტეტი პრაღის შემადგენლობაში. მდებარეობს ქალაქის განაპირას, სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მისი ფართობია 809,92 ჰა. აქ ფიქსირდება 135 ქუჩა და 1695 მისამართი.
ისტორიული მიმოხილვა
კუნრატიცე წერილობით წყაროებში იხსენიება 1287 წლიდან. თავდაპირველად იგი იყო დაბა, ხოლო 1968 წლის იანვარში შეუერთდა პრაღას, კერძოდ პრაღა 4-ის რაიონს. 1990 წლის 24 ნოემბერს ახალი ადმინისტრირებით შეიქმნა კუნრატიცის მუნიციპალიტეტი.

ფოტოგალერეა
ქართლის სასპასპეტო

ქართლის სასპასპეტო — ადმინისტრაციული ერთეული საქართველოში, მოიცავდა შიდა ქართლს, დაარსდა ფარნავაზ მეფის დროს.

„მეფეთა ცხოვრების“ ცნობით, ქართლის სამეფოს დამაარსებელმა და მისმა პირველმა მმართველმა ფარნავაზ მეფემ (ძვ. წ. საუკუნის ბოლო — ძვ. წ. საუკუნის ნახევარი) თავისი სამფლობელო გაყო ცხრა სამხედრო-ადმინისტრაციულ ერთეულად, აქედან რვა იყო საერისთავო (ერისთავით სათავეში) და ერთი სასპასპეტო (სპასალარით („სიფაჰსალარ“)/სპასპეტით („ერან სპაჰპატ“) სათავეში). სასპასპეტოს ტერიტორია, როგორც ყველაზე მთავარი ადმინისტრაციული ერთეულისა, მთლიანად მოიცავდა ისტორიული შიდა ქართლის რეგიონებს, მათ შორის, ცხინვალის რეგიონს. ფარნავაზ მეფის მიერ შექმნილმა სამხედრო-ადმინისტრაციულმა მოწყობამ პრაქტიკულად უცვლელი სახით იარსება მთელი ელინისტური ხანის (ძვ. წ. -ძვ. წ. სს.) და გვიანანტიკური პერიოდის (ახ. წ. - სს.) განმავლობაში. მთელ ამ პერიოდში ცხინვალის რეგიონის ტერიტორია, რომელიც ქართლის სასპასპეტოში შედიოდა, ქართლის სამეფოს განუყოფელი ნაწილი იყო.

ისტორია
პირველი ეტაპი
თავდაპირველად ფარნავაზ მეფემ შემოიღო სპასპეტის წოდება, რომელმაც იხელმძღვანელა სპარსული ტრადიციებით და შიდა ქართლის ტერიტორიაზე დააარსა ერთი სასპასპეტო.

მეორე ეტაპი
მოგვიანებით, თამარ მეფის დროს მოხდა შიდა ქართლის სამ სასპასპეტოდ დაყოფა.

აღნიშნულმა დაყოფამ იარსება ვახუშტი ბატონიშვილის დრომდე, რომელსაც თავის „საქართველოს გეოგრაფიაში“ აღწერილი აქვს სამივე სასპასპეტოს ტერიტორიული მოწყობა.

ერთი სასპასპეტო მდებარეობდა მტკვარსა და თრიალეთის ქედს შორის, ტაშისკარიდან თბილისამდე.

ქართლის სპასპეტები
ფარნავაზ სპასპეტი — მოღვაწეობდა ფარსმან ქველის დროს.
მაეჟან სპასპეტი — მოღვაწეობდა საუკუნეში, ასფაგურ მეფის დროს.
საურმაგ სპასპეტი — მოღვაწეობდა საუკუნეში, მირდატ მეფისა და ვახტანგ გორგასალის მეფობის დროს.
ჯუანშერ სპასპეტი — მოღვაწეობდა საუკუნეში, ვახტანგ გორგასალის მეფობის დროს.
ევაგრე სპასპეტი — მოღვაწეობდა საუკუნეში, შიო მღვიმელისა და ფარსმან მეფის დროს.
კოლონიის თემი

კოლონეიის თემი — ბიზანტიის იმპერიის პატარა სამხედრო პროვინცია. მდებარეობდა კაპადოკიის ჩრდილოეთ ნაწილში და პონტოს სამხრეთით, თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. თემი დაარსდა საუკუნის შუა ხანებში, ხოლო მანასკერტის ბრძოლის (1071) შემდეგ კი დაპყრობილი იქნა თურქ-სელჩუკების მიერ.

ისტორია
პირველი ცნობა თემის შესახებ გვხვდება 863 წელს, თავდაპირველად იყო არმენიაკონის თემის ნაწილი, ადრეულ პერიოდში ის არსებობდა როგორც ავტონომიური ოლქი, რომელიც ქალაქ კოლონეიას გარშემო მდებარე ტერიტორიას მოიცავდა: ნიკოლაოს ოიკონომიდასი გადმოგვცემს არაბი გეოგრაფის, ალ-მასუდის ჩანაწერებს, რის მიხედვითაც კოლონეია წარმოადგენდა კარგად გამაგრებულ სასაზღვრო ოლქს.

კოლონეიას მიუვალმა მდებარეობამ განსაზღვრა თემის ნაკლებად დაზარალება არაბების შემოსევისაგან, გარდა ერთ-ერთი შემოსევისა, საიფ ალ-დავლას მეთაურობით (939/940). 1057 წელს ადგილობრივი სამხედრო პოლკი, კატაკალონ კეკაუმენოსის მეთაურობით, მხარს უჭერდა ისააკ კომნენოსის ამბოხს. 1069 წლის ამბოხის შედეგად, ფემი, რობერტ კრისპინის მეთაურობით, დაქირავებულმა ნორმანმა მებრძოლებმა დაიკავეს. 1071 წელს, მანასკერტის ბრძოლის შემდეგ, რეგიონი თურქ-სელჩუკებმა დაიპყრეს.

მდებარეობა
იმპერატორი კონსტანტინე პორფიროგენეტი (913-959 წწ.) თემას აღწერს როგორც პატარა ოკრუგს, რომელიც ქალაქ კოლონეიის გარდა აღმოსავლეთში მოიცავდა ნეოკესარიას, არაბრაკას, ნიკოპოლის და ტეფრიკს. თემში ასევე მდებარეობდა თექვსმეტი ციხსესიმაგრე.