ცუკარის სასახლე

ცუკარის სასახლე — საუკუნის სასახლე, რომელიც მდებარეობს ვია სისტინასა და ვია გრეგორიანას გადაკვეთაზე, კამპო მარციოს უბანში, იტალიის დედაქალაქ რომში. მას აქვს მანერისტული საუკუნის ფასადი ვია გრეგორიანას მხარეს და გვიანბაროკოს ფასადი პიაცა ტრინიტა დეი მონტის მხარეს. შენობა, რომელიც ფედერიკო ძუკარის მიერაა დაპროექტებული და ადგილობრივებს შორის „მონსტრების სახლის“ სახელითაა ცნობილი, რაც მისი ვია გრეგორიანაზე მდებარე კარ-ფანჯრების დეკორიდან გამომდინარეობს.

ისტორია
მხატვარი ფედერიკო ძუკარი მოღვაწეობდა რომსა და ფლორენციაში, სადაც მან ფლორენციის კათედრალისთვის ფრესკები შეიმუშავა და როგორც მხატვარმა გაითქვა სახელი. რომში ახალი შეკვეთებისთვის დაბრუნების შემდეგ, მან გადაწყვიტა ბრწყინვალე სასახლის აშენება, რომელიც მის მნიშვნელობასა და ოსტატობას გამოხატავდა. ეს პროექტი კიდევ უფრო გრანდიოზული უნდა ყოფილიყო, ვიდრე მისი წინა ნამუშევარი ფლორენციაში.

1590 წელს ძუკარიმ მიწის ნაკვეთი შეიძინა ტრინიტა დეი მონტისთან, ლუკულუსის ბაღების ნაშთების ადგილას. აქ მან საკუთარი სახლი-სტუდიის მშენებლობა დაიწყო. საბოლოოდ, ამ გრანდიოზულმა პროექტმა იგი თითქმის გაკოტრებამდე მიიყვანა და მას მოუწია მასშტაბების შემცირება. ძუკარის გარდაცვალების შემდეგ (1609) მან ეს სახლი სან ლუკას აკადემიის მხატვრებს უანდერძა. შემდგომში ჯეროლამო რაინალდიმ დაიწყო კომპლექსზე მუშაობა და მას ისეთი სახე მისცა, რომელიც 1904 წლამდე შემონახული იყო – სანამ სასახლეს რესტავრაცია არ ჩაუტარდა.

ძუკარის ოჯახმა სასახლე კვლავ შეიძინა და მისი მფლობელი იყო მანამ, სანამ დინასტიის უკანასკნელმა წარმომადგენელმა, ადვოკატმა ფედერიკო ძუკარიმ, საუკუნეში ის ჰენრიეტა ჰერცს არ მიჰყიდა. 1702 წლიდან სასახლეში პოლონეთის დაქვრივებული და გადასახლებული დედოფალი მარია კაზიმირა ლუიზა დ’არკიენი ცხოვრობდა. მან დააფინანსა ხის თაღის მშენებლობა ვია სისტინაზე, ასევე ფასადის რეკონსტრუქცია აივნით, რომელიც მოედნისკენ იყო მიმართული. მისი ბრძანებით, ფილიპო იუვარამ ფასადზე პოლონეთის გერბი დაამატა. დედოფალმა ასევე დააარსა პატარა კერძო თეატრი (1704-1714 წწ.), სადაც მისი კარის მუსიკოსის, დომენიკო სკარლატის მუსიკის მოსასმენად რომის არისტოკრატიას მასპინძლობდა.

1756 წელს სასახლე ქრისტიანული სასწავლო ორგანიზაციის - ძმები დე ლა სალების ცენტრი გახდა, რომლებიც აქამდე ტრინიტა დეი მონტიში იყვნენ განთავსებული. ეს გამოყენება დოკუმენტურადაა დაფიქსირებული ბართოლომეო პინელის გრავიურაში, სადაც გამოსახულია ბავშვები, რომლებიც სკოლას ტოვებენ და მათ ორი ორდენის ძმა ახლავთ.

გრანტურის პერიოდში სასახლე პოპულარული ადგილი იყო მხატვრებისა და მეცნიერთათვის, როგორებიც იყვნენ:ჯოშუა რეინოლდზი, იოჰან იოაჰიმ ვინკელმანი, ჟაკ-ლუი დავიდი და ნაზარეველთა მოძრაობის მხატვრები. შემდგომში იგი ენრიკეტა ჰერცის საკუთრება გახდა, რომელმაც ეს შენობა გერმანიის მთავრობას უწყალობა. 1912 წლიდან სასახლეში ბიბლიოთეკა ჰერციანა მდებარეობს. 2000 წელს მაქს პლანკის საზოგადოების ინიციატივით (რომელიც შენობაში მდებარე ბიბლიოთეკას ამართულებს სასახლის სტრუქტურისა და დეკორის რესტავრაცია ჩატარდა არქიტექტორ ენრიკო და გაის ხელმძღვანელობით.

არქიტექტურა
ვია გრეგორიანას ფასადი და შენობის დიდი ნაწილი 1590 წელს ფედერიკო ძუკარის მიერ აიგო. მოგვიანებით, მარია კაზიმირა ლუიზა დ’არკიენის ინიციატივით შეტანილმა ცვლილებებმა შენობას დღევანდელი იერი მისცა. სასახლე ცნობილია თავისი უჩვეულო დეკორებით - ფანჯრებზე გამოსახული „მონსტრული ღია პირების“ მოტივებით, რომლებიც ბომარცოს ბაღებისა და მანერიზმის არქიტექტურისგან არის შთაგონებული. სამი მასკარონი (მხატვრული სახის ქანდაკება), რომლებიც ვია გრეგორიანაზე გამოჰყურებენ, სასახლის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა. ძუკარიმ მსგავსი დიზაინები დანტეს „ჯოჯოხეთის“ ილუსტრაციებში ჯოჯოხეთის კარიბჭის გამოსახვისას გამოიყენა.

სასახლე თავდაპირველად სამ ნაწილად იყო დაგეგმარებული: სტუდიო პიაცა ტრინიტა-დეი-მონტის მხარეს, საცხოვრებელი ნაწილი ვია სისტინაზე გამავალი ფასადით და ბაღი ვია გრეგორიანას შესასვლელთან. მისი ერთი შეხედვით მოკრძალებული ექსტერიერის მიუხედავად, ინტერიერი საუკეთესო ხელოვნების ნიმუშებით იყო აღჭურვილი. ყველაზე მდიდრული დეკორატიული ელემენტები კიბეებზე, სალონში, საამქროში და ბაღში იყო გამოყენებული. ოჯახის გერბი ჩანს შენობის დორიული ანტაბლემენტის ფრესკაზე და კომეტებთან ერთადაა გამოსახული, რაც გერბის ელემენტს ასახავს. ინტერიერში ასევე ნახავთ ჯულიო რომანოს მიერ შესრულებულ ფრესკებს, რომლებიც ვილა ლანტე ალ ჯანიკოლოს ფრესკების მიბაძვითაა შექმნილი. სასახლის გარეთ, ბაღი მართკუთხა ფორმისაა, თითოეული გვერდი დაახლოებით 17 მეტრის სიგრძის.