ნიღდეს არქეოლოგიური მუზეუმი

ნიღდეს არქეოლოგიური მუზეუმი — თურქეთის პროვინციული დედაქალაქის, ნიღდეს ცენტრში, დიშარის ჯამისა და ეღრეთმენლერის ქუჩებს შორის. იგი შეიცავს ნივთებს, რომლებიც ნაპოვნია მიმდებარე ტერიტორიებზე არსებულ ადგილებში, მათ შორის კიოშკ ჰიოიუკის ნაქალაქარსა და ბერძნულ-რომაულ ქალაქ ტიანაში, რომლებიც მდებარეობს ახლომდებარე ქალაქ კემერჰისარში.

ისტორია
მეორე მსოფლიო ომიდან 1950 წლამდე, სტამბოლის არქეოლოგიური მუზეუმის კოლექციის ნაწილი ინახებოდა აკმედრესეში, ნიღდეს მთავარ ყურანის სკოლაში, აკ მედრესე ჯადესზე. შენობა განაგრძობდა მუზეუმად გამოყენებას ამის შემდეგაც. იმის გამო, რომ ეს სივრცე აღარ იყო საკმარისი კოლექციისთვის, 1971 წელს დაიწყო ახალი მუზეუმის შენობის მშენებლობა. აკმედრესე დაიხურა 1977 წელს და ახალი მუზეუმი ვიზიტორებისთვის გაიხსნა 1982 წლის 12 ნოემბერს. მალე კოლექცია ამ შენობასაც გადაუზარდა და შესაბამისად იგი ხელახლა აშენდა და რეკონსტრუქცია გაუკეთდა. ამჟამინდელი მუზეუმის ხელახალი გახსნა მოხდა 2001 წელს. მუზეუმი მონაწილეობს ან მონაწილეობდა არქეოლოგიურ გათხრებში კიოშკ ჰიოიუკში, პორსუკ ჰიუიუკში, კესთელში, გიოლლუ დაღში, ანდავალში, ესკიგუმუშში და კინიკ ჰიოიუკში.

კოლექცია
მუზეუმის კოლექცია მოიცავს მასალას, რომელიც ქრონოლოგიურად არის გამოფენილი. ოთახი 1 შეიცავს ქვის ხანის არტეფაქტებს, მათ შორის ობსიდიანის შუბისპირებსა და ისრისპირებს გიოლლუ დაღიდან, კიოშკ ჰიოიუკიდან, პინარბაში გიოლუდან, კალეთეპედან და სხვა ადგილებიდან, რომლებიც ძვ.წ. ათასწლეულით თარიღდება. ასევე გამოფენილია ნეოლითისა და ქალკოლითის მრავალი კერამიკული ნივთი (ძვ.წ. და ათასწლეულები), რომელთა უმეტესობა მოდის კიოშკ ჰიოიუკში ჩატარებული გათხრებიდან. ასევე არის ამ დასახლებიდან სახლის რეკონსტრუქცია.

ოთახი 2 შეიცავს ნივთებს ადრეული ბრინჯაოს ხანიდან (ძვ.წ. ათასწლეული) გიოლთეპედან და კესთელის კალის მაღაროებიდან, ასევე შუა ბრინჯაოს ხანის კერამიკას ასურული სავაჭრო კოლონიებიდან აჯემჰიოიუკში, ჩამარდის მახლობლად.

ოთახ 3-ში არის სტელები და სხვა ნივთები ნეო-ხეთური/ლუვიური პერიოდიდან. ესენი დაკავშირებულია ხეთების ქალაქებთან ნაჰიტა (ნიღდე) და ტუვანუვა (კემერჰისარი) და ნეო-ხეთურ მემკვიდრე სახელმწიფო ტუვანასთან. მათ შორისაა ნიღდეს სტელა, რომელიც გამოსახავს ამინდის ღმერთ ტაჰრჰუნზას და ატარებს წარწერას, რომელიც ჩაწერს მის მიძღვნას მუვაჰარანისის მიერ, ვარფალავასის ვაჟისა, ტუვანას მეფისა ძვ.წ. საუკუნის ბოლოს. მეორე სტელა კეშლიკიდან, დაახლოებით 30 კმ-ით დასავლეთით ნიღდესგან, ალთუნჰისართან ახლოს, ანალოგიურად გვიჩვენებს ამინდის ღმერთს, მაგრამ მისი წარწერა აღარ იკითხება. ასევე გამოფენილია ანდავალის სტელის თოვლის ასლი, რომელიც იპოვეს ანდავალში (თანამედროვე აქთაში), ნიღდეს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, რომელიც ახსენებს ვარფალავას, ასევე სხვა ლუვიურ იეროგლიფურ წარწერებს პორსუკიდან და ველიისიდან. ოთახში ასევე ინახება ნეო-ხეთური კარის ლომების წყვილი გიოლლუ დაღიდან, ასევე კერამიკა, ბრინჯაო და სხვა მცირე ნივთები ფრიგიული პერიოდიდან პორსუკიდან და სხვა ადგილებიდან.

ოთახი 4 შეიცავს ნივთებს ბერძნულ-რომაული პერიოდიდან, ძირითადად ტიანიდან. მათ შორისაა წარწერები, ქანდაკებები, რელიეფები, ტერაკოტისა და მარმარილოს სარკოფაგები, მცირე ნიმუშები და კერამიკა. ოთახი 5-ის შესასვლელთან არის მცირე ოთახი მონეტებით ელინისტური, რომაული, ბიზანტიური და ისლამური პერიოდებიდან.

ოთახები 5 და 6 ეძღვნება შუასაუკუნოვან და თანამედროვე მასალას. ოთახი 5 შეიცავს ქალისა და ოთხი ბავშვის მუმიებს, რომლებიც იპოვეს ილარის ველის ილანლი ეკლესიაში და თარიღდება საუკუნით. ოთახი 6 შეიცავს ეთნოგრაფიულ გამოფენას წიგნებით, ხალიჩებით, იარაღითა და ტრადიციული კოსტიუმებით.

გალერეა