iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აკამბაი

აკამბაის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 67 872 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 475.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 142.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1827 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აკამბაი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50001.
აკოლმანი

აკოლმანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 171 507 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 25.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 86.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 973.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა.. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აკოლმან-დე-ნესაუალკოიოტლი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50002.

კლიმატი
აკულკო

აკულკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 49 266 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.9 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 453.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 108.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აკულკო-დე-ესპინოსა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50003.

კლიმატი
ალმოლოია-დე-ალკისირასი

ალმოლოია-დე-ალკისირასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 333 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.2 %-ით მუნიციპალიტეტის ფართობია 171 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 89.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1869 წლის 13 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ალმოლოია-დე-ალკისირასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50004.
ალმოლოია-დე-ხუარესი

ალმოლოია-დე-ხუარესის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 174 587 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.2 %-ით მუნიციპალიტეტის ფართობია 479.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 364 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ვილია-დე-ალმოლოია-დე-ხუარესი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50005.
ალმოლოია-დელ-რიო

ალმოლოია-დელ-რიოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 694 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 9.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 379.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1847 წლის 26 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ალმოლოია-დელ-რიო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50006.
ამანალკო

ამანალკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 675 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.5 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 222.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 106.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ამანალკო-დე-ბესერა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50007.
ამატეპეკი

ამატეპეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25 244 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.1 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 636.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 39.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ამატეპეკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50008.
ამეკამეკა

ამეკამეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 53 441 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10,4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 176.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 303 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ამეკამეკა-დე-ხუარესი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50009.
აპასკო

აპასკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 898 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.9 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 75.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 421.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1870 წლის 18 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აპასკო-დე-ოკამპო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50010.
უკანა შექცევადი ენცეფალოპათიის სინდრომი

უკანა შექცევადი ენცეფალოპათიის სინდრომი — თავის ტვინის პათოლოგიური მდგომარეობა, რაც გამოწვეულია ცენტრალური ნერვული სისტემის უკანა სისხლმომარაგების ავტორეგულაციის დარღვევით სისხლის წნევის ცვლილებების საპასუხოდ. შესაბამისად, ირღვევა ჰემატოენცეფალური ბარიერის განვლადობა და ვითარდება ვაზოგენური ედემის (შეშუპება) უბნები თხემისა და კეფის წილებში. კლინიკური გამოვლინებებია თავის ტკივილი, მხედველობის დარღვევები, გულყრა, დაბნეულობა. სავარაუდო გამომწვევი მიზეზებია ჰიპერტენზია, პრეეკლამფსია, თირკმლის უკმარისობა, იმუნოსუპრესია. დიაგნოზის დასმა ხდება კლინიკური გამოვლინებებითა და რადიოლოგიური კვლევებით (ძირითადად, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება).
მორის ორიუ

მორის ორიუ (დ. 17 აგვისტო, 1856 — გ. 12 მარტი, 1929) — ფრანგი იურისტი და სოციოლოგი, რომლის ნაშრომებმაც საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისში ჩამოაყალიბა ფრანგული ადმინისტრაციული სამართალი.

ორიუ დაიბადა 1856 წლის 17 აგვისტოს ლადივილში (შარანტა). 1888 წლიდან ასწავლიდა საჯარო სამართალს ტულუზის უნივერსიტეტში, ხოლო 1920 წლიდან – საკონსტიტუციო სამართალს. მისმა ნაშრომებმა ფრანგულ ადმინისტრაციულ სამართალს მისცა ახალი დოგმატური საფუძველი, მათ შორის მისი სახელმძღვანელოების მეშვეობით:
„ადმინისტრაციული სამართლისა და ზოგადი საჯარო სამართლის სახელმძღვანელო" (1892) 
„ადმინისტრაციული სამართლის ელემენტარული სახელმძღვანელო" (1925) 
„საკონსტიტუციო სამართლის სახელმძღვანელო" (1923) 
„საჯარო სამართლის პრინციპები" (1910) 
იგი გარდაიცვალა 1929 წლის 12 მარტს ტულუზაში (ზემო გარონა) 72 წლის ასაკში.

ბიოგრაფია
ორიუ სწავლობდა ანგულემის ლიცეუმში. სამართალს მორისი შეისწავლიდა ბორდოს უნივერსიტეტში, სადაც 1876 წელს მოიპოვა ლიცენზიატის, ხოლო 1879 წელს დოქტორის ხარისხი. განსაკუთრებით გამოირჩეოდა რომაულ სამართალში, ასევე სამოქალაქო სამართალში.

მას შემდეგ, რაც ორჯერ ჩაიჭრა აგრეჟეზე, 1880 და 1881 წლებში, 1882 წელს ორიუმ ამ გამოცდაში პირველი ადგილი მოიპოვა. ეს წარმატება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან 1882 წლის აგრეჟე „დიდ გამოცდად" მოიხსენიებოდა მონაწილეთა გამორჩეული შემადგენლობის გამო: მორის ორიუ პირველ ადგილზე, ჰენრი ბერთელემი მეოთხეზე, ხოლო ლეონ დიუგი მეექვსეზე. ფილიპ მალორის თქმით, ეს ფიგურები, ადემარ ემენთან და რემონ კარე დე მალბერგთან ერთად, განიხილებიან „თანამედროვე ფრანგული საჯარო სამართლის დამფუძნებლებად".

კარიერა ტულუზის სამართლის ფაკულტეტზე
1883 წლის 1 იანვარს ორიუ დაინიშნა პროფესორად ტულუზის სამართლის ფაკულტეტზე, სადაც პასუხისმგებელი იყო სამართლის ისტორიის კურსზე.

თუმცა, რამდენიმე თვის შემდეგ, 1888 წლის 24 მარტს, მიიღო ადმინისტრაციული სამართლის პროფესორის ფიქსირებული პოზიცია -ში. ამ პოზიციას იკავებდა 1920 წლის 7 მაისამდე, 32 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ტულუზის სამართლის ფაკულტეტზე.

1906 წელს გახდა დეკანი, და ამ პოსტზე პენსიაზე გასვლამდე დარჩა. ამავდროულად, ასევე კითხულობდა ლექციებს შედარებით სამოქალაქო კანონმდებლობაზე, საჯარო სამართალზე, ადმინისტრაციულ სამართალსა და სოციალურ მეცნიერებაზე.
პროგრესირებადი ბირთვზედა დამბლა

პროგრესირებადი ბირთვზედა დამბლა ( - ინგ. . ასევე ცნობილი, როგორც სტილ-რიჩარდსონ-ოლსზევსკის სინდრომი) — ნეიროდეგენერაციული დაავადება, რომლის გამომწვევი მიზეზი უცნობია, თუმცა, დაკავშირებულია ცილა ტაუს დაგროვებასთან თავის ტვინის ქსოვილებში. შედეგად ზიანდება როგორც ნეირონები, ისე გლიური უჯრედები. კლინიკური სიმპტომების გამოვლენა იწყება 60 წლის ასაკიდან და მოიცავს კოგნიტურ დარღვევებს, თვალის ანომალიურ მოძრაობებს, მოძრაობისა და მეტყველების შეფერხებას. არსებობს მისი კლასიკური, ტვინის ღეროს, ქერქული და სხვა ფორმები. დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, რომელზეც შეინიშნება "კოლიბრის ნიშანი" და "მიკი მაუსის ნიშანი", რომლებიც გამოწვეულია შუა ტვინის ატროფიით. მკურნალობა მოიცავს სიმპტომურ თერაპიას: მაგალითად, პარკინსონისათვის დამახასიათებელი სიმპტომების გამოვლენისას გამოიყენება ლევოდოპა. დიაგნოზის დასმის შემდეგ სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობაა 7-10 წელი.
რელსების გამრეკი

რელსების გამრეკი — რელსის პირაპირებში ღრეჩოების დასარეგულირებელი სალიანდაგო ინსტრუმენტი. გამოიყენება რკინიგზის ტრანსპორტზე მშენებლობისათვის, რემონტისათვის და რკინიგზის ლიანდაგის მიმდინარე შეკეთების დროს.

ისტორია
საბჭოთა კავშირში პირველად რელსების გამრეკები გამოყენებული იქნა 1960-იან წლებში.

დღეისათვის ჰიდრავლიკური ტიპის რელსების გამრეკებმა მთლიანად განდევნეს დარტყმითი მოქმედების რელსების გამრეკები. ასევე, რკინიგზის ლიანდაგებზე მუშაობაში ზოგჯერ შეიძლება შეგვხვდეს ხრახნიანი რელსების გამრეკები. საქართველოში 2000 წლიდან დაიწყო ფრანგული ფირმა -ის მიერ ნაწარმოები რელსების გამრეკების შემოტანა და დღეისათვის ის რუსულ რელსების გამრეკებთან ერთად ფართედაა გავრცელებული. თანდათანობით, წლების განმავლობაში, სულ უფრო იზრდება ფრანგული რელსების გამრეკების რაოდენობა საქართველოში.

მუშაობის პრინციპი
ჰიდრავლიკური რელსების გამრეკები რკინიგზაში გამოიყენება რელსებს შორის სარელსო პირაპირების კორექტირებისთვის, რომლებიც ირღვევა ლიანდაგის წარეკვის შედეგად.

ლიანდაგის რელსების გამრეკის მოქმედება დაფუძნებულია გამფართოვებელი ძალის გადაცემაზე, რომელიც იქმნება ჰიდროცილინდრში, სოლ-სამაგრ მოწყობილობაზე, რომლებიც მაგრდებიან მეზობელი რელსების ბოლოებზე. ხელის ჰიდროტუმბოთი ჰიდროცილინდრში ზეთის მიწოდებისას ხდება ღეროების გადაადგილება, რომლებიც ზემოქმედებენ რელსებზე სოლების მომჭერების საშუალებით. თავდაპირველ მდგომარეობაში დგუშები ბრუნდებიან ზამბარების ზემოქმედების შედეგად.

რელსების გამრეკს დგავენ რელსებზე ისე, რომ ორ რელს შორის არსებული პირაპირი მდებარეობდეს თანაბარ მანძილზე ხელსაწყოს კორპუსიდან. მართვის სახელურებს ამოძრავებენ ურთიერთსაწინააღმდეგო მიმართულებით და ხელსაწყო თავისი კორპუსით აწვება რელსებს. გამშვები სარქვლის ღეროს მოაბრუნებენ საათის ისრის მიმართულებით. სახელურების წინ და უკან მოძრაობისას ზეთი რეზერვუარიდან მიეწოდება გამშლელ ცილინდრებში. მასში იქმნება წნევა, რომლის ზემოქმედებისას ხელსაწყოს კორპუსი, რელსის თავების სოლით დაჭერისას იწყებს გაგანიერებას და პირაპირში ღრეჩოს აფართოებს დასაშვებ სიდიდემდე.

ტექნიკური პარამეტრები
გარეკვის მაქსიმალური ძალა — 25-26 ტონა ძალა
დგუშის ბიჯი — 100-150 მილიმეტრი
ინსტრუმენტის მასა — 55-65 კილოგრამი
ტერსონის სინდრომი

ტერსონის სინდრომი — ქალასშიდა სისხლჩაქცევის შემდეგ განვითარებული თვალშიდა სისხლჩაქცევა. ინტრაკრანიალური ჰემორაგიის შედეგად იმატებს ქალასშიდა წნევა, რაც მხედველობის ნერვის გავლით გადაეცემა თვალს, სადაც ვითარდება სისხლდენა. ტერსონის სინდრომი ვითარდება სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევის მქონე პაციენტების 13-50%-ში. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს როგორც სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევის სიმტომებს (თავის ტკივილი, კისრის ტკივილი, ფოტოფობია, გულყრა), ისე - მხედველობის დაქვეითებას ან სიბრმავეს. თვალშიდა ჰემორაგიის დიაგნოსტირებისთვის შესაძლებელია ფუნდოსკოპიის ჩატარება, თუმცა, ასევე ხელსაყრელია ისეთი რადიოლოგიური კვლევები, როგორიცაა მაგნიტურ-რეზონანსული და კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული კვლევები.
სალიანდაგო დომკრატი

სალიანდაგო დომკრატი — სარელსო-საშპლე რგოლის და მისი ელემენტების ამწევი სალიანდაგო ინსტრუმენტი. გამოიყენება რკინიგზის ტრანსპორტზე მშენებლობისას, დაგებისას და რკინიგზის ლიანდაგის მიმდინარე შეკეთების დროს.

დომკრატის სახეობები
არსებობენ შემდეგი სახის სალიანდაგო დომკრატები:
კბილანური 
ხრახნიანი
ჰიდრავლიკური
კბილანურ და ხრახნიან სალიანდაგო დომკრატებს აქვთ დაბალი მარგი ქმედების კოეფიციენტი, მცირე ტვირთამწეობა და შედარებით დიდი მასა, ამიტომ ისინი განდვნეს ჰიდრავლიკურმა დომკრატებმა, რომელთა მასიური წარმოება საბჭოთა კავშირში დაიწყო 1950-იან წლებში.

სალიანდაგო ჰიდრავლიკური დომკრატი. კონსტრუქცია და მოქმედების პრინციპი
ხელის ჰაერის ტუმბოთი 
შემწოვი და დამწოვი სარქველებით
დგუშებიანი და ღეროებიანი ჰიდროცილინდრით
საყრდენი და სატვირთო თათებით
პლატფორმით
ქარხნები უშვებენ ჰიდრავლიკურ სალიანდაგო დომკრატებს, რომელთა ღეროებზე დამაგრებულია რელსის ფუძის საყრდენი. ჰაერის ტუმბოს მუშაობისას სითხე მიეწოდება დგუშის ქვეშ, ღერო საყრდენთან ერთად ამოძრავდება და ტვირთს მაღლა წევს. ასეთ სალიანდაგო დომკრატებს აქვთ ღეროს მცირე ბიჯი (200 მმ-მდე) და შესაბამისად აწევის მცირე სიმაღლე. მათთვის დამახასიათებელია დგუშების მანჟეტების სწრაფი ცვეთა ღეროზე ძალების არაცენტრული დაწოლის გამო. ამას გარდა, საწყის პოზიციაში მათ აქვთ შედარებით დიდი სიმაღლე, რაც ართულებს მათ დაყენებას ბალასტზე რელსის ფუძის ქვეშ. ასეთი ნაკლოვანებებისგან თავისუფალია სალიანდაგო დომკრატები, რომელთაც გადაუადგილდებათ ცილინდრი უძრავ ღეროზე დამაგრებულ რელსის საყრდენთან ერთად, მაგრამ ისინი უფრო მძიმეები არიან. სალიანდაგო ჰიდრავლიკური დომკრატების ტვირთამწეობა შეიძლება აღწევდეს 50 ტონას, მასა 50 კილოგრამამდე, მაგრამ, უმრავლეს შემთხვევებში, აუცილებლობის არ ქონის გამო ასეთი ტვირთამწეობით, რკინიგზაზე გამოიყენება უფრო მსუბუქი დომკრატები ტვირთამწეობით 20 ტონამდე.

ჰიდრავლიკური მარეხტირებლები
ლიანდაგის რეხტირებისათვის სარელსო-საშპლე რგოლების ჰორიზონტალურად გადასაწევად გამოიყენება ჰიდრომარეხტირებლები — დახრილ საფუძველზე დამაგრებული გამოსაწევღეროიანი ჰიდრავლიკური დომკრატები. მუშაობის დროს ჰიდრომარეხტირებელის საფუძველი დგება ბალასტზე, ხოლო ღერო მიებჯინება რელსის ფუძეს. ასეთ შემთხვევაში ხორციელდება ლიანდაგის გადაწევა 100 მილიმეტრით. გამოყენებული ძალა — 39 კილონიუტონი. ასეთი დომკრატის მასაა 15 კილოგრამამდე.
სან-სალვადორ-ატენკო

ატენკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 75 489 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 34.2 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 87.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 861.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-სალვადორ-ატენკო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50011.
ატისაპანის მუნიციპალიტეტი

ატისაპანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 984 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 26.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 8.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 527.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1870 წლის 18 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტა-კრუს-ატისაპანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50012.
ატისაპან-დე-სარაგოსა

ატისაპან-დე-სარაგოსის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 523 674 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.9 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 92.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 5 637 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1874 წლის 3 სექტემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სიუდად-ლოპეს-მატეოსი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50013.
ატლაკომულკო

ატლაკომულკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 109 384 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.7 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 258.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 423.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ატლაკომულკო-დე-ფაბელა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50014.

კლიმატი
ატლაუტლა

ატლაუტლის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 900 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.3 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 167.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 190.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1874 წლის 12 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ატლაუტლა-დე-ვიქტორია. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50015.
აიაპანგო

აიაპანგოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 053 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 50.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 198.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1868 წლის 13 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აიაპანგო-დე-გაბრიელ-რამოს-მილიანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50017.
ასაპუსკო

ასაპუსკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 128 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 286.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 101.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ასაპუსკო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50016.
კალიმაია

კალიმაიის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 68 489 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 45.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 103 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 664.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კალიმაია-დე-დიას-გონსალესი.მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50018.
კაპულუაკი

კაპულუაკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 36 921 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.3 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 21.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 709.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1828 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კაპულუაკ-დე-მირაფუენტესი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50019.
ჩალკო-დე-დიას-კოვარუბიასი

ჩალკო-დე-დიას-კოვარუბიასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 400 057 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 29 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 225.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 776.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ფრანსისკო-კოაკალკო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50020.
რუდოლფ ვოლფი

იოჰან რუდოლფ ვოლფი (; დ. 7 ივლისი, 1816, ფელანდენი, შვეიცარია — გ. 6 დეკემბერი, 1893, ციურიხი, შვეიცარია) — შვეიცარიელი ასტრონომი და მათემატიკოსი, ცნობილი მზის ლაქების შესწავლით. საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1885).

ბიოგრაფია
რუდოლფ ვოლფი დაიბადა 1816 წლის 7 ივლისს ფელანდენში. სწავლობდა ციურიხის, ვენისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში. მისი ერთ-ერთი მასწავლებელი იოჰან ფრანც ენკე იყო. 1844 წელს ვოლფი ბერნის უნივერსიტეტის ასტრონომიის პროფესორი გახდა, ხოლო 1847 წელს ბერნის ობსერვატორიის დირექტორი. 1855 წელს მან უნივერსიტეტსა და ციურიხის ფედერალური ტექნოლოგიების ინსტიტუტში ასტრონომიის პროფესორის თანამდებობა დაიკავა.

ვოლფი ძალიან დაინტერესდა ჰაინრიხ შვაბეს მიერ აღმოჩენილი მზის ლაქების პერიოდულობით. მან არა მხოლოდ საკუთარი დაკვირვებები ჩაატარა, არამედ 1610 წლიდან მზის აქტივობის შესახებ არსებული ყველა მონაცემი შეაგროვა და მათი პერიოდულობა 11.1 წელიწადად გამოთვალა. 1848 წელს მან შემოგვთავაზა მზის აქტივობის რიცხვითი ინდექსის გამოთვლის მეთოდი. ვოლფის რიცხვი დღესაც გამოიყენება. 1852 წელს ვოლფი იყო ოთხი მეცნიერიდან ერთ-ერთი, რომელმაც აღმოაჩინა კავშირი მზის ციკლსა და გეომაგნიტურ აქტივობას შორის.
მაქს ვოლფი

მაქს ვოლფი (; დ. 21 ივნისი, 1863, ჰაიდელბერგი — გ. 3 ოქტომბერი, 1932, იქვე) — გერმანელი ასტრონომი. ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის პროფესორი (1893) და ჰაიდელბერგის ობსერვატორიის დირექტორი (1909). 1891 წელს ფოტოგრაფირება გამოიყენა მცირე ცთომილთა საძებნად (აღმოაჩინა 200-ზე მეტი), 1905 წელს კი — ვარსკვლავთა საკუთარი მოძრაობების გასაზომად. იკვლევდა ნისლეულებსაც.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ვოლფი.
სარელსო სამაგრები

სარელსო სამაგრები (შუალედური სარელსო სამაგრები) — ლიანდაგის ზედნაშენის მთავარი ელემენტი, რომელიც მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრავს საიმედოობას, გეომეტრიის პარამეტრებს და ლიანდაგის სივრცით სიმტკიცეს, რომელზეც დამოკიდებულია რკინიგზის ლიანდაგისა და რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის შორის ურთიერთქმედების პირობები, ასეთი მისი ღირებულება მონტაჟის დროს და ხარჯები სასიცოცხლო ციკლის განმავლობაში.

შუალედური სარელსო სამაგრები განკუთვნილია რელსების საიმედო შესაერთებლად რელსქვეშა საფუძველთან და ელექტროიზოლაციის უზრუნველყოფა სარელსო ძაფებს შორის ავტობლოკირებისა და ელექტროწევის უბნებზე. ამასთან მათ უნდა შეამცირონ ვიბრაციის დონე, რომელიც რელსებიდან გადაეცემა შპლებზე და შემდეგ ბალასტზე და მიწის ვაკისზე.

სამაგრების კლასიფიკაცია
შუალედური სარელსო სამაგრების კონსტრუქციაზე რკინა-ბეტონის შპლებისთვის გაცემულია ათასზე მეტი პატენტი. მაგრამ კონსტრუქციების ყველა მრავალფეროვნება შეიძლება დაჯგუფდეს რამდენიმე ძირითადი მახასიათებლის მიხედვით.

სამაგრების დანიშნულების მიხედვით:
გამყოფი: ქვედი მაგრდება შპალზე, ხოლო რელსი - ქვედთან სხვადასხვა სამაგრების დახმარებით (, 2 ტიპის სამაგრები);
არაგამყოფი: ქვედი მაგრდება შპალზე, ხოლო რელსი - ქვედთან ერთი და იგივე სამაგრების დახმარებით ( ტიპის სამაგრები).

ქვედების რაოდენობის მიხედვით:
ქვედებით ;
უქვედოთ (, -65, , პანდროლი-350).

სამაგრი ელემენტის მახასიათებლების მიხედვით (კლემები):
მტკიცე (, 2);
ღუნვაგამძლე პლასტიკური;
ღუნვაგამძლე წნელური (-65, , პანდროლი-350).

შპალზე სამაგრების მიხედვით:
ჭანჭიკური (, , );
საანკერო (პანდროლი-350, );
სჭვალ-დუბელური (2, -65).