ხოსე სერატო

ხოსე სერატო (დ. 30 სექტემბერი, 1868 — გ. 7 სექტემბერი, 1960) — ურუგვაელი პოლიტიკოსი, რომელიც ქვეყნის პრეზიდენტად აირჩიეს.

ადრეული კარიერა
ხოსე სერატო გამორჩეული იყო თავისი მრავალმხრივი განათლებითა და პროფესიული გამოცდილებით, რაც მას ურუგვაის ერთ-ერთ ყველაზე კვალიფიციურ პოლიტიკურ ფიგურად აქცევდა. მან განათლება ელბიო ფერნანდესის სკოლაში მიიღო, რის შემდეგაც სწავლა მონტევიდეოს უნივერსიტეტში განაგრძო, სადაც 1887 წელს გეოდეზისტის კვალიფიკაცია მიიღო, ხოლო 1892 წელს სამოქალაქო ინჟინერიის ფაკულტეტი დაამთავრა. მისი კარიერა როგორც საჯარო სამსახურში, ისე პროფესიული მიმართულებით, საკმაოდ დატვირთული იყო. სხვადასხვა დროს იგი იკავებდა დედაქალაქის ადმინისტრაციული საბჭოს წევრის, მონტევიდეოს ნავსადგურის კომისიის მდივნის, ეროვნული საინჟინრო შტაბის წევრის, უნივერსიტეტის მათემატიკის პროფესორისა და მაგისტრალების გენერალური სამმართველოს გეოდეზისტის პოზიციებს.

მოგვიანებით სერატო „კოლორადოს“ პარტიის გავლენიანი წევრი გახდა. მართალია, იგი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ხოსე ბატლიე ორდონიესის პოლიტიკურ კურსთან, თუმცა მას არ მიიჩნევდნენ რადიკალურად განწყობილ იდეოლოგად, რამაც საშუალება მისცა, წარმატებით ეთანამშრომლა პარტიის შიგნით არსებულ დაპირისპირებულ ფრთებთან. იგი ორჯერ მსახურობდა ფინანსთა მინისტრის პოსტზე. ბატლიეს მეორე პრეზიდენტობის დროს, ფინანსთა მინისტრის რანგში, მისი ყურადღების ცენტრში მოექცა საბაჟო სისტემის გაუმჯობესება, უძრავი ქონების გადასახადის გადახედვა, სოფლის მეურნეობის სტიპენდიების დაფინანსება და არგენტინასა და ბრაზილიაში ურუგვაის დიპლომატიური წარმომადგენლობებისთვის შენობების შეძენა.

ბატლიეს პირველი პრეზიდენტობისას კი, როგორც განვითარების დეპარტამენტის მინისტრმა, მან ხელი შეუწყო ქვეყნის მოდერნიზაციას მნიშვნელოვანი საზოგადოებრივი ნაგებობებისა და მაგისტრალების მშენებლობით, ქალაქებისა და მონტევიდეოს პორტის სანიტარიული მოწყობითა და სარკინიგზო სისტემის ელექტროფიკაციით. გარდა ამისა, სერატო იკავებდა ურუგვაის იპოთეკური ბანკის პრეზიდენტის პოსტსაც.

პრეზიდენტობა
ხოსე სერატო ურუგვაის პრეზიდენტის პოსტზე 1923 წლიდან 1927 წლამდე მსახურობდა და მან ამ თანამდებობაზე ბალტასარ ბრუმი შეცვალა. მისი პრეზიდენტობის პერიოდში არაერთი მნიშვნელოვანი რეფორმა გატარდა. 1922 წელს ადმინისტრაციის ეროვნულმა საბჭომ დაამტკიცა რეგულაცია, რომელიც არეგულირებდა საკვები პროდუქტების იმპორტს, გაყიდვასა და წარმოებას. 1924 წლის მარტის დეკრეტით, პოლიციისა და სახანძრო სამსახურის ყველა თანამშრომელს, რომლებმაც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული დაზიანების გამო შრომისუუნარობა მოიპოვეს, დაენიშნათ პენსია მათი სრული ხელფასის ორი მესამედის ოდენობით. ამასთანავე, გათვალისწინებული იყო დახმარება დაღუპულთა ოჯახის წევრებისთვისაც. 1924 წლის დეკემბერში კი ეროვნულმა საბჭომ დაამტკიცა რეგულაცია, რომლის მიხედვითაც სანაპირო ფლოტის მეზღვაურებისთვის დაწესდა 48-საათიანი სამუშაო კვირა, დასვენების დღეებისა და შვებულების უფლებასთან ერთად.

1925 წელს ოფიციალურად დამტკიცდა მინიმალური ხელფასი საჯარო მოხელეებისთვის და შემოიღეს სოციალური დაცვის სპეციალური სისტემა პოლიტიკური პერსონალისთვის. იმავე წელს ამოქმედდა სოციალური უზრუნველყოფის პროგრამა საბანკო სექტორის თანამშრომლებისთვისაც, როგორც კერძო, ისე სახელმწიფო სფეროში. 1925 წლის ოქტომბერში მიიღეს კანონი, რომელიც განსაზღვრავდა პოლიციელთა საპენსიო უფლებების პირობებს. პარალელურად, შეიქმნა ახალი საპენსიო ფონდები, ხოლო საზოგადოებრივი მომსახურების სფეროს საპენსიო ფონდი უფრო მეტ ადამიანზე გავრცელდა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია 1926 წელს შემოღებული სპეციალური უვადო პენსია ვაჭრობასა და მრეწველობაში დასაქმებული ქალებისთვის, რომელთაც სურდათ სამსახურის მიტოვება შვილების აღსაზრდელად.

1925 წელს სერატომ საზეიმოდ გახსნა მონტევიდეოს საკანონმდებლო სასახლე, რომელიც ქვეყნის დემოკრატიის სიმბოლოდ იქცა. პრეზიდენტის პოსტზე იგი ხუან კამპისტეგუიმ შეცვალა.

პრეზიდენტობის შემდგომი პერიოდი
საპრეზიდენტო ვადის დასრულების შემდეგ, ხოსე სერატო 1933 წლიდან 1934 წლამდე ურუგვაის აღმოსავლეთ რესპუბლიკის ბანკის პრეზიდენტი იყო. მოგვიანებით, პრეზიდენტ ხუან ხოსე დე ამეზაგას მმართველობისას, მას საგარეო საქმეთა მინისტრის პორტფელი ეკავა. სერატო 1960 წელს გარდაიცვალა, პრეზიდენტობიდან 30-ზე მეტი წლის გასვლის შემდეგ.