iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კავთის ღვთისმშობლის ეკლესია (თვალადი)

კავთის ღვთისმშობლის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თვალადში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (10,5 4,9 მ), ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. შესასვლელი სამხრეთითაა. ღრმა ნახევარწრიული ფართო აფსიდის ღერძზე სარკმელია. ორი შედარებით მცირე ნიში ჩრდილოეთ კედლის ქვედა ნაწილშია. დარბაზის გრძივ კედლებში თითო სარკმელია. საკურთხევლის წინ აგურის კანკელი მდგარა (შემორჩენილია ფრაგმენტები). საკურთხევლის იატაკზე მოგებულია ბრტყელი აგური. ეკლესია საუკუნეში შეულესავთ. ფასადების კედლები დასრულებულია აგურის სამი რიგისაგან შედგენილი ლავგარდნით.
კავთის წმინდა გიორგის ეკლესია (თვალადი)

კავთის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თვალადის სიახლოვეს. თარიღდება საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (15,6 7,2 მ), ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით, გამოყენებულია თლილი ქვაც. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ღრმა ნახევარწრიულ აფსიდში სამი დიდი სარკმელია. ასეთივე წყვილი სარკმელია გრძივ კედლებში. აფსიდის კედლებში რამდენიმე სხვადასხვა ზომის ნიშია. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით, რომელსაც ერთსაფეხურიანი პილასტრებზე გადაყვანილი ორი საბჯენი თაღი აქვს.

დასავლეთ ფასადზე მიშენებულია აგურის კარიბჭე-სამრეკლო — თაღებგახსნილი, ორსართულიანი ნაგებობა, რომლის მეორე სართული (სამრეკლო) დანგრეულია. ქვედა, ნახევარწრიული კამარით გადახურული სართული ეკლესიაში შესასვლელია.
აბრაამ არვილელი

აბრაამ არვილელი – მღვდელმოწამე აბრაამი, არვილელი ეპისკოპოსი. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 17 თებერვალი ძვ. სტ. (4 თებერვალი).

მღვდელმოწამე აბრაამი, არვილელი ეპისკოპოსი ეწამა სპარსეთში საპორ -ის დროინდელ დევნულობისას. როდესაც წმინდანი შეიპყრეს და მოსთხოვეს, რომ მზისთვის ეცა თაყვანი, მან უპასუხა: „რა უგნურებაა, უარყო შემოქმედი და ქმნულს ეთაყვანო! განა მზე ღმერთმა არ შექმნა?!” აბრაამი სასტიკად გვემეს და აწამეს, ის კი მხურვალედ ლოცულობდა პირველმოწამის სიტყვებით: „უფალო, ნუ შეურაცხ ამათ ცოდვასა ამას, რამეთუ არა იციან, რას იქმან!” წმინდა მარტვილს მახვილით მოჰკვეთეს თავი.
ტენერე

ტენერე — უდაბნო სამხრეთ-ცენტრალურ საჰარაში. მოიცავს ფართო, ქვიშიან სივრცეს, რომელიც გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნიგერიდან ჩადის დასავლეთ ნაწილამდე. ფართობი შეადგენს 400 000 კმ²-ს. დასავლეთით ესაზღვრება აირის მთები, ჩრდილოეთით აჰაგარის მთები, ჩრდილო-დასავლეთით ჯადოს პლატო, აღმოსავლეთით ტიბესტის მთები, სამხრეთით კი ჩადის ტბის აუზი.

უდაბნოს ჰავა ექსტრემელურად ცხელია, პრაქტიკულად არ გვხვდება არანაირი მცენარე. ზაფხულში ტემპერატურა 42 °-ს აღწევს. ნალექების წლიური რაოდენობა 25 მმ-ს შეადგენს.

სახელწოდება მოდის ტუარეგის ენიდან და ნიშნავს „უდაბნოს".

1991 წელს, აირის მთები და ტენერეს ბუნების ნაკრძალი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
აბრაამ კარიელი

აბრაამ კარიელი (დ. 350 — გ. 422/423) — კარიელი ეპისკოპოსი. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 27 თებერვალი ძვ. სტ. (14 თებერვალი).

წმინდა აბრაამი, კარიელი ეპისკოპოსი – საუკუნეებში ცხოვრობდა. იგი ქალაქ კვიროსში დაიბადა და სრულიად ახალგაზრდა იყო, როდესაც მონასტერს მიაშურა. შემდგომში წმინდანმა მოღვაწეობის ადგილად ლიბანის მთები აირჩია და იქ განდეგილი ბერის ცხოვრებით ცხოვრობდა. ღირს აბრაამს ხშირად უხდებოდა დაეთმინა წარმართთა გამოხდომები. უღმრთოები ნეტარი ბერის განდევნას ცდილობდნენ თავიანთი მიწებიდან; მის მყუდროებას ხშირად არღვევდნენ მახლობელი სოფლის გლახაკი მცხოვრებლებიც, რომლებიც მოწყალების სათხოვნელად ამოდიოდნენ მასთან, მაგრამ უფლის რჩეული მოთმინებით იტანდა მათ სტუმრობებს და უშურველად გასცემდა ყველაფერს, რასაც სწირავდნენ. როდესაც ამ სოფლის ქრისტიანმა მცხოვრებლებმა ტაძარი ააშენეს, მხურვალედ სთხოვეს წმინდა აბრაამს, სამღვდელო ხელდასხმა მიეღო და მათი მოძღვარი გამხდარიყო. ღირსი მამა დაჰყვა მვედრებელთა ნებას, სულიერად განამტკიცა მრევლი, ხოლო შემდეგ თავის ნაცვლად მათ სხვა მოძღვარი დაუდგინა, თვითონ კი მონასტერს დაუბრუნდა. კეთილმსახურებით გამორჩეული მოსაგრე კარიის ეპისკოპოსად დაადგინეს. წმინდანი სამწყსოს გულმოდგინედ ასწავლიდა ღვთივსათნო ცხოვრებას და თავადვე აძლევდა თავშეკავების მაგალითს. იმპერატორმა თეოდოსი უმცროსმა ეპისკოპოსთან შეხვედრა მოიწადინა და მას თან კარზე მოუხმო. კონსტანტინოპოლში ჩასული წმინდა აბრაამი მალე გარდაიცვალა. მისი ნეშტი პატივით გადასვენდა ქალაქ კარში და იქვე დაიკრძალა.
აბდია ეპისკოპოსი

აბდია ეპისკოპოსი (გ. 418) — მღვდელმოწამე. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 13 აპრილი ძვ. სტ. (31 მარტი).

წმინდა აბდია ეპისკოპოსი სპარსეთში მოღვაწეობდა. მაზდეანური ტაძრის დანგრევისათვის მღვდელმთავარს სპარსეთის მეფემ, იეზდიგერდ -მა (401-402) ტაძრის აღდგენა დაავალა. წმინდა აბდიამ უარყო შემოთავაზებული წინადადება, რასაც ქრისტიანული ეკლესიის დარბევა და ქრისტიანთა დევნა მოჰყვა. პირველი მსხვერპლი თვით აბდია იყო. ხანგრძლივი წამების შემდეგ, სპარსეთის ქალაქ სუზაში წმინდა აბდიას თავი მოკვეთეს. ერთი თვის მერე აწამეს სხვა ქრისტიანებიც, მათ შორის დიაკონი ბენიამინი.
გუახირის უდაბნო

გუახირის უდაბნო — უდაბნო სამხრეთ ამერიკაში, კოლუმბიის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს დედაქალაქ ბოგოტიდან 610 კმ-ით ჩრდილოეთით, გუახირის დეპარტამენტში, გუახირის ნახევარკუნძულზე და ნაწილობრივ ვრცელდება ვენესუელის ტერიტორიაზეც.

ამ ტერიტორიაზე მდებარეობს ქვანახშირის უდიდესი მარაგები, განსაკუთრებით ელ-სერეხონის ზონაში. აქცვე ბინადრობენ ადგილობრივები — ვაიუს ხალხი. გავრცელებულია უდაბნოს ფლორა და ფაუნა.

1977 წლიდან, უდაბნოს ტერიტორიაზე შექმნილია მაკუირის ეროვნული პარკი, რომელიც ასევე მოიცავს აქ მდებარე ტროპიკულ ოაზისს.
მონტეს უდაბნო

მონტეს უდაბნო — უდაბნო სამხრეთ ამერიკაში, არგენტინის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ატაკამის უდაბნოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, პატაგონიის უდაბნოს ჩრდილოეთით, ანდების აღმოსავლეთით. გადაჭიმულია 177 600 კვადრატულ მილზე.

რეგიონის ფლორა ძლიერ განსხვავებულია ატაკამის ან თუნდაც პატაგონიის უდაბნოებისგან. გავრცელებულია ბუჩქები, ბალახები და მარალი კაქტუსები.

ფაუნა ძალზე წააგავს პატაგონიის უდაბნოსას. აღსანიშნავია თაგვი, გუანაკო, სამეფო ბუ.
ლიბერუმ ვეტო

„თავისუფალი ვეტო“  — რეჩ პოსპოლიტაში პარლამენტური წყობის პრინციპი, რომელიც აძლევდა პოლონეთის სეიმის ყოველ დეპუტატს შეეწყვიტა საკითხის განხილვა სეიმში ან სეიმის მუშაობა საერთოდ, წინააღმდეგ გამოსვლით.

ამ პრინციპის წყარო გახდა სეიმში საკითხის ერთხმით მიღების ტრადიცია, სადაც ყოველი შლიახტელი წარმოადგენდა თავის ოლქს, არჩეული იყო ადგილობრივი სეიმიკის მიერ და მის წინაშე იყო ანგარიშვალდებული სეიმის ყველა გადაწყეტილებაზე, ასევე ფედერაციული ხასიათის პოლონურ-ლიტვური სახელმწიფოს საკითხები. უმრავლესობით მიღებული გადაწყვეტილება, უმცირესობის სურვილის წინააღმდეგ (თუ კი ეს იყო ერთი სეიმიკიც კი) ითვლებოდა პოლიტიკური თანატოლობის პრინციპის დარღვევად. ამას გარდა, ამ პრინციპის დასაბუთებისათვის მიმართავდნენ კანონს (ეგრეთ წოდებული როდომის კონსტიტუცია), რომელიც უკრძალავდა მეფეს მიეღოთ ახალი კანონი შლიახტის თანხმობის გარეშე.

ჩვეულებრივ ითვლება, რომ პირველად ამ უფლებით ისარგებლა და შეწყვიტა სეიმის მუშაობა ტრაკაის წარმომადგენელმა ვლადისლავ სიცინსკიმ 1652 წ. მაგრამ ეს აზრი სინამდვილეში მცდარია, მან მხოლოდ ვეტო დაადო დებატებს სეიმში. მხოლოდ 1669 წელს კრაკოვში სეიმის მუშაობა ვადაზე ადრე იქნა გაჩერებული -ს საფუძველზე, რომელიც დაადო კიევის წარმომადგენელმა ადამ ოლიზარმა.

 საუკუნის პირველ ნახევარში, ეს პრაქტიკა ჩვეულებრი მოვლენა გახდა სეიმის მუშაობისათვის. რეჩ პოსპოლიტის მეზობლებმა: რუსეთმა და პრუსიამ ჩათვალა ეს ხელსაყრელ ინსტრუმენტად პოლონეთის დასასუსტებლად.

1764 წლის შემდეგ პრაქტიკულად არ გამოუყენებიათ: ერთსულოვნების პრინციპი არ უშლიდა ხელს კონფედერეციულ სეიმების მუშაობას. სესიის დაწყებამდე დეპუტატებმა შექმნეს „კონფედერაცია“ , რათა აერიდებინათ სეიმის მუშაობის გაჩერება შესაბამისად.

 გაუქმებული იქნა 1791 წლის 3 მაისს; კონსტიტუცია (მიღებული კონფედერაციული ოთხწლიანი სეიმის მიერ) ამყარებდა უმრავლესობის პრინციპს.

იმ კონსტიტუციის მიღწევა იყო ის რომ - ის იყო პირველი თანამედროვე კოდიფიცირებული კონსტიტუცია ევროპაში — ანულირებული იქნა მეორე, კონფედერატიული სეიმით, რომელიც შეიკრიბა გროდნოში 1793 წელს. ამ სეიმმა, რუსეთისა და პრუსიის ზეწოლით, მოახდინა რეჩ პოსპოლიტის მეორე გაყოფის რატიფიცირება.
კუხეში

კუხეში — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, საჩინოს თემში (სოფლები: ზედა საჩინო, კუხეში, ნაგურუ, საჩინო). მდებარეობს მდინარე ინწრის (ჭანისწყლის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 220 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით, ჯვრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 6 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 355 ადამიანი.
ლარა

ლარა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, მედანის თემში (სოფლები: მედანი, ლარა). მდებარეობს ოდიშის ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში. ზღვის დონიდან 360 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით, ჯვრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 9 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 240 ადამიანი.
ლეთკანთი

ლეთკანთი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ჯგალის თემში (სოფლები: ლეთკანთი, ლეკაკულე, ლესალე, ლეხარჩილე, ჯგალი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარეების ხობისწყლისა და ჭანისწყლის შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 300 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით, ზუგდიდიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 35 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 252 ადამიანი.
ლეკაკულე

ლეკაკულე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ჯგალის თემში (სოფლები: ლეთკანთი, ლეკაკულე, ლესალე, ლეხარჩილე, ჯგალი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ჭანისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 240 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით, ზუგდიდიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 28 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 420 ადამიანი.
ლესალე

ლესალე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ჯგალის თემში (სოფლები: ლეთკანთი, ლეკაკულე, ლესალე, ლეხარჩილე, ჯგალი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ჭანისწყლის (ხობისწყლის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 250 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით, ზუგდიდიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 30 კმ-ით.

ისტორია
ადრე ლესალე სოფელ ჯგალის ერთ-ერთი უბანი იყო. შემორჩენილია – საუკუნეების ციხე-დარბაზის ნანგრევები, რომელიც შესაძლოა 1616–1621 წლების ერთ საბუთში მოხსენიებული ჯგალის ციხე იყოს. ჯგალის ციხის მართვა-გამგეობა ქოჩაკიძეთა გარს ჰქონდა ჩაბარებული. 2009 წელს ციხის აღმოსავლეთით, ბორცვზე შემთხვევით აღმოჩნდა დიდი რაოდენობით ბრინჯაოს სხვადასხვა ნივთი: საბრძოლო იარაღი, სამკაულები და ნახევრადძვირფასი ქვების მძივები, რომლებიც ძვ. წ. – საუკუნიდან ახ. წ. საუკუნით თარიღდება. 2014 წლიდან მიმდინარეობს დაზვერვითი არქეოლოგიური სამუშაოები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 169 ადამიანი.
ლეშამუგე

ლეშამუგე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ჩქვალერის თემში (სოფლები: ლეშამუგე, ჩქვალერი). მდებარეობს მდინარე მაგანის (ენგურის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 360 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით, ჯვრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 4 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 276 ადამიანი.
ლეხარჩილე

ლეხარჩილე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ჯგალის თემში (სოფლები: ლეთკანთი, ლეკაკულე, ლესალე, ლეხარჩილე, ჯგალი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ჭანისწყლის (ხობისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 240 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით, ზუგდიდიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 29 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 176 ადამიანი.
ლეჯოლიხე

ლეჯოლიხე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, მიქავას თემში (სოფლები: ლეღვინჯილე, ლეჯოლიხე, მიქავა). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 250 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით, ზუგდიდიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 32 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 210 ადამიანი.
მედანი (წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი)

მედანი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: ლარა). მდებარეობს ოდიშის ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ჭანისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 250 მეტრზე, წალენჯიხიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით, ჯვრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 12 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 328 ადამიანი.
კუთხენოჯიხევი

კუთხენოჯიხევი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ნოჯიხევის თემში (სოფლები: დასახლება, ზენი, კუთხენოჯიხევი, ნაფოშტუ, ნოჯიხევი). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 40 მეტრზე, ხობიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 206 ადამიანი.
ლარჩვა

ლარჩვა — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ხეთის თემი (სოფლები: ლარჩვა, ნოჩხონი, ოხვამეკარი, წინაგოლა, ხეთა). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, ხობი-ზუგდიდის სარკინიგზო და საავტომობილო გზაზე. რკინიგზის სადგური ხეთა. ზღვის დონიდან 60 მეტრზე, ხობიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1103 ადამიანი.
მეორე გურიფული

მეორე გურიფული — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, გურიფულის თემში (სოფლები: მეორე გურიფული, პირველი გურიფული). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ხობისწყლის ნაპირას. ზღვის დონიდან 10 მეტრზე, ხობიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 429 ადამიანი.
ალექსანდრე კლდიაშვილი

ალექსანდრე (საბა) გრიგოლის ძე კლდიაშვილი (დ. 1873 — გ. 1905) — ქართველი ქიმიკოსი და ადამიანის უფლებების დამცველი.

ალექსანდრე კლდიაშვილი დაიბადა 1873 წელს რუსეთის არმიის პოლკოვნიკ გრიგოლ კლდიაშვილისა და მსახიობ ეფროსინე კლდიაშვილის (ქალიშვილობის გვარი — ყიფიანი) ოჯახში. ეფროსინე, იმ დროისათვის გამორჩეული მსახიობი, დიმიტრი ყიფიანის ძმისშვილი იყო. საბას ოჯახი ქუთაისში პატივისცემით სარგებლობდა. მისი უფროსი ძმა, სიმონ კლდიაშვილი, არქიტექტორი იყო, რომლის პროექტითაც ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პირველი კორპუსი აიგო; უმცროსი ძმა, ანდრეა, ერთ-ერთი პირველი ელექტროინჟინერი იყო, მან პურის ელექტროსაცხობი გამოიგონა; მისი და, ნინო კი, თავის დროზე ცნობილი მსახიობის, ივანე აბაშიძის დედა და მსახიობისა და რეჟისორის დოდო აბაშიძის ბებია იყო.

თავად ალექსანდრე ოდესის უნივერსიტეტში მუშაობდა. იყო ავტორი პირველი ქართულენოვანი სახელმძღვანელოსი ქიმიაში - „მოკლე მინერალური ქიმია“. ამ სახელმძღვანელოთი ალექსანდრე კლდიაშვილმა საფუძველი ჩაუყარა ქართულ ენაზე ქიმიური ტერმინოლოგიის შექმნის საქმეს. მასვე ეკუთვნის ორიგინალური გამოკვლევები დიკეტონების და ნახშირწყლების ქიმიაში. ალექსანდრე კლდიაშვილმა შეიმუშავა გაუმჯობესებული მეთოდი სუფთა დექსტრინის მისაღებად.

1905 წელს კლდიაშვილმა დარბევას გადაარჩინა ოდესელ ებრაელთა ოჯახი, რის გამოც იგი შავრაზმელებმა მოკლეს. მისი ცხედარი ბათუმის გავლით ქუთაისში გადაასვენეს. მისი დაკრძალვა საფიჩხიის სასაფლაოზე მთავრობის პოლიტიკის წინააღმდეგ მასობრივ დემონსტრაციად იქცა.
პატაგონიის უდაბნო

პატაგონიის უდაბნო — ცნობილი ასევე როგორც პატაგონიის სტეპი - უდიდესი უდაბნო სამხრეთ ამერიკაში, ფართობის მხრივ სიდიდით მე-7 მსოფლიოს უდაბნოებს შორის. უჭირავს 673 000 კმ² ტერიტორია. უდაბნოს ძირითადი ნაწილი არგენტინაში მდებარეობს, ხოლო მცირე ნაწილი ჩილეში. დასავლეთით ესაზღვრება ანდები, აღმოსავლეთით ატლანტის ოკეანე.

პატაგონიის უდაბნო მსოფლიოს უდიდეს ცივ უდაბნოს წარმოადგენს, სადაც საშუალო ტემპერატურა ზამთარში +5°-ია, ხოლო ზაფხულში +13,4°. აქ წელიწადის განმავლობაში 7 თვე ზამთარია და 5 თვე ზაფხული.
იოსეფა ილოილო

იოსეფა ილოილო (დ. 29 დეკემბერი, 1920, ვუდა, ფიჯი — გ. 6 თებერვალი 2011) — ფიჯის პოლიტიკური მოღვაწე. ფიჯის პრეზიდენტი 2000-2006 და 2007-2009 წწ.

ილოილო იყო ქვეყნის დეპუტატთა პალატის და სენატის წევრი. 1999 წელს კამისესე მარას ვიცე-პრეზიდენტი. 2000 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. 2006 წელს აირჩიეს მეორე ვადით. ამავე წლის 5 დეკემბერს სამხედრო გადატრიალების შედეგად მმართველობა დროებით ხელში ჩაიგდო ფრენკ ბაინიმარამამ. 2007 წლის 4 იანვარს ბაინიმარამამ ილოილო დააბრუნა პრეზიდენტის თანამდებობაზე, რომელმაც მეორე დღეს ბაინიმარამა დანიშნა პრემიერ-მინისტრად.

დაავადებული იყო პარკინსონით და რეგულარულად გადიოდა მკურნალობის კურსს ავსტრალიაში. 2009 წლის ივლისში გადადგა თანამდებობიდან.

გარდაიცვალა 2011 წლის 6 თებერვალს, 90 წლის ასაკში.
ტატაკოის უდაბნო

ტატაკოას უდაბნო — მეორე უდიდესი მშრალი ზონა კოლუმბიაში, ლა-გუახირის უდაბნოს შემდეგ. მოიცავს 330 კმ²-ს და წარმოადგენს კოლუმბიის ერთ-ერთ ულამაზეს ადგილს - მონაცრისფრო-ოქროსფერ ველს, რომელიც კაქტუსებითაა დაფარული. უდაბნოს მეორენაირად „მწუხარების ველსაც“ უწოდებენ, როგორც მას ესპანელი კონკისტადორები მოიხსენიებდნენ.

რეგიონი არ მიეკუთვნება ბოლომდე უდაბნოს, ის უფრო ტროპიკული მშრალი ტყეა. გეოლოგიურად, მისი ასაკი რამდენიმე მილიონი წელია. წარმოადგენს უდიდეს ტურისტულ დესტინაციას.
ბარისახო

ბარისახო — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემის ცენტრი (სოფლები: აკუშო, კორშა, გუდანი, ბისო, ღული, ჩხუბა, ჭიე, ბლო, ამღა, ატაბე, აყნელი, აჭე, ახიელი, ბაცალიგო, ბუჩუკურთა, გველეთი, დათვისი, ზეისტეჩო, კარწაულთა, მაღრაანი, მოწმაო, როშკა, უკანახო, ქობულო, ღელისვაკე, ჩირდილი, ძეძეურთა, ჭალისოფელი, ჭიმღა, ჭორმეშავი, წინხადუ, ხახმატი). მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1460 მეტრზე, დუშეთიდან 63 კილომეტრში.

ისტორია
1813 წელს ბარისახოსთან გაიმართა ბრძოლა აჯანყებულ ხევსურებსა და რუსეთის ჯარს შორის, რომელიც ხევსურების დამარცხებით დამთავრდა. საუკუნის მეორე ნახევარში სოფელში 46 კომლი სახლობდა. 1934 წელს ბარისახოში საზეიმოდ გაიხსნა ფშავ-ხევსურეთის გზა (დუშეთი-ბარისახო), რომლის მშენებლობაც 1930 წელს დაიწყო. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში ინახება ბარისახოს ხმალას ანგელოზისადმი შეწირული რიტუალური წყლის ჭურჭელი, ლომის გამოსახულებით (– სს.), რომელზეც შემონახულია - სს. წარწერა: „ქ. შემოგწირე მარაულმა საღირამ ხმალას და მთავარანგელოზსა შვილისა და…“

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 153 ადამიანი.

ფოტოგალერეა
ეთიოპიური მუსიკა

ეთიოპიური მუსიკა მრავალფეროვანია. ეთიოპიის ყოველი ეთნიკური ჯგუფი ასოცირდება ამა თუ იმ უნიკალურ ხმოვანებასთან. ტრადიციული მუსიკის სხვადასხვა ფორმები ძირითადად განიცდიან აფრიკის სხვა ქვეყნების, განსაკუთრებით, სომალის ხალხური მუსიკის გავლენას. თუმცა, ეთიოპიურ სასულიერო მუსიკაში არის ქრისტიანული ელემენტებიც. ჩრდილო-აღმოსავლეთ ეთიოპიაში — ვოლოში, წარმოიშვა მუსულმანური მუსიკალური ფორმა მანზუმა. მისი სიმღერები ამჰარულ ენაზე სრულდება. ეს ფორმა გავრცელდა ჰარარსა და ჯიმაშიც, სადაც მას ორომოზე ასრულებენ.

ეთიოპიის მთიან რაიონებში ტრადიციული საერო მუსიკა სრულდება მოხეტიალე მუსიკოსების მიერ, რომელთაც აზმარი ეწოდებათ. ეთიოპიურ საზოგადოებაში მათ როგორც ეჭვით, ასევე პატივისცემით ეპყრობიან.

აღსანიშნავი ეთიოპიელი მუსიკოსები
აბატე ბარიჰუნი
აფევორკ ნიგუსიე
ალემაიეჰუ ეშეტე
ალემუ აგა
ალი ბირა
ამსალე მიტიკე
ასნაკეტჩ ვორკუ
ასტერ ავეკე
აიალევ მესფინი
ბეტი როკი
ბიზუნეშ ბეკელე
ბისრატ ლემა
გიგი შიბაბავი
გეტაჩევ მეკურია
ჰამელმალ აბატე
ჰაბლული
ჰირუტ ბეკელე
კასა ტესემა
კეტემა მაკონენი
კიროს ალემაიეჰუ
კუკუ სებსებე
მაკი სირაჟი
მაჰმუდ აჰმედი
მამიკა და კიჩინი
მანამელოშ დიბო
მართა აშაგარი
მარი არმედე
მულატუ ასტატკე
მულუკენ მელესე
ნევაი დებებე
ტადესე ალემუ
ტედი აფრო
ტევოდროს ტადესე
ტიგისტ შიბაბავი
ტილაჰუნ გესესე
იოჰანეს ბერჰანუ
მედანოს-დე-კოროს ეროვნული პარკი

მედანოს-დე-კორო — ეროვნული პარკი ვენესუელაში, ფალკონის შტატში, ქალაქ კოროს სიახლოვეს, პარაგუანის ნახევარკუნძულისაკენ მიმავალ გზატკეცილზე. პარკი შეიქმნა 1974 წელს.

პარკი გადაჭიმულია მედანოს ყელზე და მოიცავს 91.280 კმ²-ს, წარმოადგენს უდაბნოს ტიპის სანაპირო ზოლს, რომელიც მარილიან ჭაობებსაც მოიცავს. მასიური ქვიშის დიუნები, რომლებსაც მედანოს ეძახიან, 5-30 კმ სიგრძეზეა გადაჭიმული, 40 მეტრი სიმაღლისაა და გამუდმებით იცვლება ამინდისა და ქარის შესაბამისად.

აქ წვიმა იშვიათია, შესაბამისად პარკის ფლორას ძირითადად ეკლიანი ბუჩქები შეადგენს. ფაუნაც ფლორის მსგავსად საკმაოდ მწირია, აქ ბინადრობენ ძირითადად ხვლიკები, კურდღლები, ჭიანჭველასებრნი, მტრედები, მელიები. დამთვალიერებლებს შეუძლიათ დიუნებზე იხეტიალონ აქლემებით (რომლებიც აქ მრავალი წლის წინ შემოიყვანეს). პარკი საკმაოდ ადვილად მისაწვდომია ავტობუსით ან ტაქსით ქალაქ კოროდან.

1999 წლის დეკემბერში, ვენესუელაში, ვარგასის შტატში მომხდარმა წყალდიდობამ და კოკისპირულმა წვიმებმა, პარკის დიუნებში წარმოქმნა ოთხი ლაგუნა.
დეჰნა

დეჰნა — უდაბნო არაბეთის ნახევარკუნძულზე, არაბეთის უდაბნოს ცენტრალური ნაწილი. წარმოადგენს ქვიშის ერთგვარ წაგრძელებულ კორიდორს, რომელიც ნეფუდის უდაბნოს აერთებს მის ჩრდილოეთით მდებარე რუბ-ელ-ხალის უდაბნოსთან. მისი სიგრძე 1000 კმ-ზე მეტია, სიგანე დაახლოებით 80 კმ. მიიჩნევა, რომ გეოგრაფიულად ის ერთმანეთისგან ყოფს ალ-აჰსის პროვინციასა და ნეჯდის რეგიონს.

მოიცავს ქვიშის მაღალ დიუნებს, რომლებიც რკინის ოქსიდის შემცველობის გამო წითელი ფერისაა.
დაშთე-ქევირი

დაშთე-ქევირი აგრეთვე ცნობილი როგორც მარილის დიდი უდაბნო — უდაბნო ირანის პლატოს შუა ნაწილში. მისი სიგრძე დაახლოებით 800 კმ-ია, ხოლო სიგანე 320 კმ, საერთო ფართობი შეადგენს 77,600 კმ²-ს და წარმოადგენს მსოფლიოს სიდიდით 23-ე უდაბნოს. გადაჭიმულია ელბურსის მთებიდან ჩრდილო-დასავლეთით დაშთე-ლუთის უდაბნომდე და მოქცეულია ირანის პროვინციებს - ხორასანს, სემნანს, თეირანს და იაზდს შორის.

ჰავა ძალიან მკაცრია, ნალექები დიდ იშვიათობას წარმოადგენს. ტემპერატურა ზაფხულში 50 °-ს აღწევს, ხოლო იანვრის საშუალო ტემპერატურა 22 °-ია. დღე-ღამის განმავლობაში, ტემპერატურა შესაძლოა 70 °-ით შეიცვალოს.
დაშთე-ლუთი

დაშთე-ლუთი — მარილიანი უდაბნო სამხრეთ-აღმოსავლეთ ირანში. წარმოადგენს მსოფლიოში სიდიდით 25-ე უდაბნოს. მოიცავს 51 800 კმ² ტერიტორიას. მისი სიგრძე 480 კმ-ია, სიგანე 320 კმ. უდაბნოს ტერიტორია მსოფლიოში ერთ-ერთ უმშრალესად და ამავე დროს, ბიოლოგიურად უსიცოცხლო ზონად მიიჩნევა.

უდაბნოს აღმოსავლეთი ნაწილი დაფარული მშრალი, მარილის ტბებით, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი ქვიშის დიუნებით, რომლებიც ერთ-ერთი უმაღლესია მსოფლიოში.

2016 წლის 17 ივლისს, დაშთე-ლუთი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს.
კარსტი

კარსტი — ბუნებრივი მოვლენები, რომლებიც თავს იჩენს წყალში ხსნად ქანებში (კირქვა, დოლომიტი, ცარცი, თაბაშირი, ქვამარილი) მიწისქვეშა და ზედაპირული წყლის ნაკადების ზემოქმედების შედეგად. კარსტული ლანდშაფტი მსოფლიოში ფართოდაა განვითარებული. კარსტული პროცესების გავრცელების გეოსფეროს კარსტოსფერო ეწოდება.

კარსტულ პროცესში წამყვანი როლი ენიჭება ქანების ქიმიურ ხსნადობას. კარბონატული ქანები იხსნება თავისუფალი ნახშირორჟანგის ან სხვა მინერალური და ორგანული მჟავების ზეგავლენით (3 + 2 + 2 « + 2–3). ქანების გახსნასთან ერთად ხდება მათი მექანიკური გადარეცხვა და წარმოიქმნება კარსტის ზედაპირული და მიწისქვეშა ფორმების კომპლექსი, როგორებიცაა: კარები, ძაბრები, აბაზანები, ქვაბულები, ბრმა ხეობები, პოლიები, ჭები, შახტები, უფსკრულები და სხვა. კარსტული პროცესების შედეგად ხშირად ჩნდება ოვალური ფორმის ქვაბულები, რომელიც წყლით ივსება. იქმნება კარსტული ტბები. კარსტული ტბების კარგ მაგალითს გვაძლევს ცისფერი ტბა, ერწოს ტბა და სხვა.

კარსტვად ქანებში, განსაკუთრებით ნაპრალების გასწვრივ, ყალიბდება მიწისქვეშა სიცარიელეები, მღვიმეები. მსოფლიოს უგრძესი მღვიმური სისტემაა მამონტის მღვიმე, უღრმესი მღვიმეა — ვერიოვკინის მღვიმე.

ზედაპირული და მიწისქვეშა კარსტული ფორმების კომპლექსი სრულად არის წარმოდგენილი შიშველ კარსტში, სადაც კარსტვადი ქანების ზედაპირი გაშიშვლებულია. თუ კარსტვადი ქანები დაფარულია ნიადაგითა და კორდით, გვექნება კორდიანი კარსტი; თუ ზედაპირს უხსნადი ფხვიერი ნაფენები ფარავს — დაფარული კარსტი, თუ ზედაპირი კლდოვანი წარმონაქმნებითაა დაფარული — ჯავშნიანი კარსტი, თუ ხსნადი ქანები ღრმად არის განლაგებული არაკარსტვადი ქანების ქვეშ — დამარხული კარსტი.

კარსტული მხარე ღარიბია ზედაპირული წყლის ნაკადებით, რადგან მდინარეები და ნაკადულები მიწისქვეშ იკარგება.

სახელწოდება „კარსტი“ მომდინარეობს კარსტის პლატოდან, რომელიც სლოვენიის დასავლეთით მდებარეობს. სლოვენია კარსტის კლასიკური ქვეყანაა, კარგად გამოხატული უხვი კარსტული ფორმებით.

კარსტულ მოვლენებს გარეგნულად წააგავს ფსევდოკარსტული მოვლენები: თერმოკარსტი, რომელიც ვითარდება ყინულსა და მზრალ გრუნტებში და კლასტოკარსტი, რომელიც წარმოიქმნება ნატეხი ქანების შეცემენტებელი სნადი კომპონენტების ეროზიისა და გახსნის შედეგად. თიხის კარსტი ჩნდება ფხვიერ მერგელიან, დამლაშებულ ქვიშიან-თიხნარ ქანებში.
სუსინიოს ეთიოპიელი

სუსინიოსი (ამჰარულად: ; სამეფო ტიტული: , მალაკ საგად თარგმანში: „ის ვისაც ანგელოზები ემორჩილებიან“; დ. 1572 — გ. 7 სექტემბერი, 1632 წელი.) — ეთიოპიის იმპერატორი 1606–1632 წლებში. მამისი იყო ფასილიდესი, დავით ეთიოპიელის უფროსი შვილი, რომელსაც გონდერის დამაარსებლად მიიჩნევენ.

მემკვიდრე
1630 წელს ბგემდერის მეფის ნაცვალმა, სარსა კრესტოსმა სუსინიოსის შვილი ფასილიდესი გამოაცხადა იმპერატორად, რისთვისაც ის დაიჭირეს და სასწრაფოდ ჩმოახრჩვეს. ამ ინციდენტის მიუხედავად მათი ურთიერთობა არ გაფუჭებულა. შეწყნარების აქტის გამოცხადების შემდეგ, სუსინიოსმა ტახტი მისი შვილის ფასილიდესის სასარგებლოდ დატოვა. ის გენეტა იესუსის ეკლესიაში დაკრძალეს.