ებრაული მუზეუმი (მანჰეტენი)

ებრაული მუზეუმი — ხელოვნების მუზეუმი და კულტურული არტეფაქტების საცავი, რომელიც მდებარეობს 1109 მეხუთე ავენიუზე, ყოფილი ფელიქს მ. ვარბურგის სახლში, მუზეუმ მილის გასწვრივ მანჰეტენის ზემო აღმოსავლეთ მხარეს, ნიუ-იორკი. ეს არის პირველი ებრაული მუზეუმი შეერთებულ შტატებში, ისევე როგორც მსოფლიოში არსებული უძველესი ებრაული მუზეუმი, იგი შეიცავს ხელოვნებისა და ებრაული კულტურის უდიდეს კოლექციას. მიუხედავად იმისა, რომ კოლექცია შეგროვებული იყო 1904 წელს ამერიკის ებრაულ სასულიერო სემინარიაში, მუზეუმი არ გახსნილა 1947 წლამდე. მუზეუმში ყურადღება გამახვილებულია როგორც ებრაული ისტორიის არტეფაქტებზე, ასევე თანამედროვე ხელოვნებაზე. მუზეუმის კოლექციურ გამოფენას, სცენები კოლექციიდან, ყოველწლიურად ემატება მრავალი დროებითი გამოფენა.

ისტორია
მუზეუმში შეტანამდე კოლექცია დაცული იყო ებრაულ სასულიერო სემინარიაში. კოლექცია გადავიდა 1931 წელს, სემინარიასთან ერთად ბროდვეიზე. ებრაულმა სასულიერო სემინარიამ მიიღო 400-ზე მეტი ებრაული ნივთი და შექმნა "ებრაული საგნების მუზეუმი", ადრე იაკობ შიფის ბიბლიოთეკა. 1990 წლიდან 1993 წლამდე დირექტორი ჯოან როზენბაუმი ხელმძღვანელობდა შენობის განახლებისა და გაფართოების პროექტს და მუზეუმის პირველი ძირითადი კაპიტალური კამპანიის განხორციელებას. არქიტექტორ კევინ როშის მიერ შემუშავებულმა პროექტმა გააორმაგა მუზეუმის ზომა. 1992 წელს ებრაული მუზეუმი და ლინკოლნის ცენტრის კინოს საზოგადოება გაერთიანდნენ ნიუ-იორკის ებრაული კინოფესტივალის შესაქმნელად, რომელიც წარმოადგენს მოკლემეტრაჟიან ფილმებსა და დოკუმენტურ ფილმებს.

დღეს მუზეუმი ასევე უზრუნველყოფს საგანმანათლებლო პროგრამებს უფროსებისა და ოჯახებისთვის, აწყობს კონცერტებს, სიმპოზიუმებს და მის გამოფენებთან დაკავშირებულ ლექციებს. ჯოან როზენბაუმი იყო მუზეუმის დირექტორი 1981 წლიდან 2010 წლამდე. 2006 წელს მუზეუმმა დაარღვია შაბათს დასვენების თავისი გრძელვადიანი პოლიტიკა, შაბათობით საჯარო დაშვების უფასოდ შეთავაზებით. 2011 წელს ახალ დირექტორად დაინიშნა კლაუდია გულდი. 2012 წელს კლაუდია გოლდმა დანიშნა იენს ჰოფმანი დირექტორის მოადგილედ. 2017 წლის დეკემბრის დასაწყისში ებრაულმა მუზეუმმა გაათავისუფლა ჰოფმანი დაკავებული თანამდებობიდან მას შემდეგ, რაც პერსონალის ნაწილმა სასამართლოში მის წინააღმდეგ სარჩელი შეიტანა სექსუალური ძალადობის შესახებ. ამ გადაწყვეტილების შემდეგ, ჰონოლულუს ბიენალემ გაწყვიტა კავშირი ჰოფმანთან.

კოლექციები
მუზეუმში დაცულია 30,000 ნივთი, მათ შორის ნახატები, ქანდაკებები, არქეოლოგიური ნიმუშები, ებრაული საზეიმო ხელოვნების ნიმუშები და მრავალი სხვა ნიმუში, რომლებიც მნიშვნელოვანია ებრაული ისტორიისა და კულტურის შესანარჩუნებლად. ეს წარმოადგენს ებრაული ხელოვნების, იუდაიკისა და სამაუწყებლო მედიის უდიდეს კოლექციას ისრაელის გარეთ. მუზეუმში არის კოლექციის გამოფენა სახელწოდებით სცენები კოლექციიდან, რომელიც აჩვენებს ხელოვნების ნიმუშებს ანტიკურობიდან დღემდე.

არქიტექტურა
ფელიქს ვარბურგის სახლი აშენდა ფრანსუა -ს (ან შატოესკის) სტილში, 1906-1908 წლებში ფელიქს და ფრიდა ვარბურგისთვის ჩარლზ პიერპონტი ჰენრი გილბერტის მიერ. ფრანსუა -ს სტილი თავდაპირველად აღმოაჩინეს ნიუ-იორკში საუკუნის ბოლოს რიჩარდ მორის ჰანტის ნამუშევრების მეშვეობით. ჰანტი იყო ცნობილი არქიტექტორი მთელს ჩრდილო-აღმოსავლეთში, განსაკუთრებით ახალ ინგლისში და იყო ერთ-ერთი პირველი ამერიკელი არქიტექტორი, რომელიც სწავლობდა ელიტარულ -– ში პარიზში, საფრანგეთი. ჩარლზ პიერპონტი ჰენრი გილბერტი იყო ჰანტის მოწაფე და მიბაძა ჰანტის კლასიკურ შატოურ სტილს ვარბურგის სახლის დაპროექტების დროს, ასევე დაამატა გოთური შტრიხები. სახლი აგებულია კირქვაში, მანსარდის სახურავებით, ჩამოსხმული ჩამოსხმებით და ღობეებით. ეს არქიტექტურული სტილი ემყარებოდა ფრანგული აღორძინების ხანას.