iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კარანგეტანგი

კარანგეტანგი, აპი-სიაუ — მოქმედი სტრატოვულკანი ინდონეზიაში, კუნძულ სიაუს ჩრდილო ნაწილში. აქვს ორი მწვერვალი; სამხრეთი მწვერვალის სიმაღლეა 1827 მ, ხოლო ჩრდილოეთი მწვერვალისა 1797 მ. წარმოადგენს ინდონეზიის ერთ-ერთ ყველაზე აქტიურ ვულკანს. 1675 წლიდან მოყოლებული ამოიფრქვა 41-ჯერ.

1997 წელს პიროკლასტურმა ნაკადმა სამი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. 2007 წლის აგვისტოში მომხდარი ამოფრქვევის გამო ახლომდებარე რაიონების ევაკუაცია გახდა საჭირო. 2009 წლის 9 ივნისს ინდონეზიის ვულკანოლოგიურმა სამსახურმა კარანგეტანგის ამოფრქვევის განგაშის სტატუსი ნარინჯისფერის დონემდე აწია.

2010 წლის 6 აგვისტოს კარანგეტანგი ისევ ამოიფრქვა და ჰაერში ასობით მეტრზე ამოიტყორცნა ლავა და ფერფლი, რის გამოც ოთხი სოფელი დაიკარგა. 2011 წლის 11 მარტს იაპონიაში მომხდარი მიწისძვრიდან რამდენიმე საათში, რომელსაც წყნარ ოკეანეში ცუნამი მოჰყვა კარანგეტანგის ამოფრქვევაც გამოიწვია,

2013 წლის 2 სექტემბერს კარანგეტანგი ისევ ამოიფრქვა. აქტივობები შეინიშნებოდა 2013–18 წლებშიც. 2019 წლის 20 ივლისიდან იმავე წლის ოქტომბრამდე ვულკანი ისევ მოქმედების სტადიაში იყო, რასაც ლავის ამოღვრა მოჰყვა.
ოქმი

ოქმი ფრანგი ნობელიანტი ავტორის, ჟან-მარი გუსტავ ლე კლეზიოს სადებიუტო რომანი, რომელიც 1963 წელს გამოიცა. ნაწარმოების სიუჟეტი ახალგაზრდა პრობლემატური მამაკაცის, ადამ პოლოს ცხოვრებას მიუყვება, რომელიც მზარდ გაუცხოებას განიცდის გარშემომყოფთა და მათი ქცევების მიმართ. ნაწარმოებმა გამოცემის წელსვე დაიმსახურა რენოდოს პრემია მას შემდეგ, რაც გონკურის პრემიის აღებამდე ავტორს ცოტა დააკლდა.

ავტორმა, რომელიც ნაწარმოების გამოცემის წელს სულ რაღაც ოცდასამი წლის იყო, ამ უნიკალური სადებიუტო რომანის წყალობით მყისიერ წარმატებას მიაღწია. მას შემდეგ, რაც ლე კლეზიოს ნაწარმოებისთვის გონკურის პრემიის დაუფლებამდე ცოტა დააკლდა, მან რენოდოს არანაკლებ პრესტიჟული პრემია დაიმსახურა. მწერლის ორიგინალურმა სტილმა და არანაკლებ განსაკუთრებულმა სიუჟეტმა (ავტორის აზრით, „ხუმრობაზე ცოტა მეტი“) საყოველთაო მოწონება დაიმსახურა როგორც საფრანგეთში, ისე მის გარეთაც, რითაც ლე კლეზიომ შესანიშნავი ნიჭის მქონე ნოველისტის რეპუტაცია მოიხვეჭა. ზოგიერთი კრიტიკოსი ავტორის ამ დებიუტს ლიტერატურულ ასპარეზზე ალბერ კამიუს გამოჩენას, თავისი პირველი ნაწარმოებით უცხო, ადარებს.

წიგნი შესულია ლე მონდის საუკუნის 100 ნაწარმოების სიაში, 72-ე ადგილზე. 2022 წელს წიგნი შეიტანეს დიდი საიუბილეო საკითხავი რომანების 70-ეულში, რომელიც შერჩეული იყო ელისაბედ -ის პლატინის იუბილეს აღსანიშნავად.

სიუჟეტი
ოცდაათი წლის ახალგაზრდა მამაკაცი, სახელად ადამ პოლო, რომელიც საკუთარი მარგინალიზებული იდეებით გამოირჩევა, სამხრეთ საფრანგეთის ერთ მიტოვებულ სახლში, სანაპიროსთან ახლოს ცხოვრობს. გრძელი თმითა და წვერით იგი მათხოვარს ემსგავსება. მას ამნეზია აწუხებს და არ ახსოვს, იგი არმიიდან დაითხოვეს, თუ ფსიქიატრიულიდან გამოიქცა. ქალაქს იგი იშვიათად სტუმრობს, საკუთარ დროს იგი მზის ქვეშ ბანაობასა და  ბუნების დაკვირვებაში ატარებს. ამის პარალელურად, იგი წერს და პერიოდულად ფურცელზე საკუთარ ფილოსოფიურ და მეტაფიზიკურ აკვიატებებს გამოხატავს (რაც ნაწარმოების არსებით მასალას წარმოადგენს). იგი ხშირად იხედება საკუთარი ფანჯრიდან და, მსგავსად ჩაფიქრებული, მის წინ გადაშლილ პეიზაჟს გასცქერის. მალე ის ურთიერთობაში შედის ახალგაზრდა ქალთან, სახელად მიშელთან, რომელიც ისურვებდა, დახმარებოდა ადამს, თუმცა, უცნობი მიზეზის გამო, არ შეუძლია. ადამიანური კონტაქტის ნაკლებობა გავლენას ახდენს მასზე, როგორც ფიზიკურად, ისე მენტალურად. მალე მას ჰალუცინაციები დაეწყება და იგი სამყაროს განსხვავებული რაკურსით, სახელდობრ ძაღლისა თუ ვირთხის თვალსაწიერიდან, უყურებს. ერთხელაც, იგი გადის ქალაქში და პროსპექტზე სიტყვით გამოდის. მისი შემაშფოთებელი გამომეტყველების მქონე საუბარი გახდება მისი დაპატიმრების მიზეზი. მას მალე ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში გადაიყვანენ. აქ ის თავს, ყოვლადგასაკვირად, ცუდად არ გრძნობს ყოველდღიური შეხება ფსიქოლოგიის სტუდენტებთან მას საშუალებას მისცემს, რაც შეიძლება ხშირად ისაუბროს მეტაფიზიკურ, ფსიქოლოგიურ თუ ფილოსოფიურ საკითხებზე, თუმცა მისი მცდელობა, ახსნას საკუთარი თავი, სასურველ შედეგს ვერ იღებს. როგორც ჩანს, ასეთია მისი ბედისწერა. სიუჟეტი მთავრდება ადამ პოლოს სევდიანი და უიმედო მონოლოგით, რომელიც უშედეგოდ ცდილობდა, დამკვიდრებულიყო საზოგადოებაში, თუმცა მისი ეს მცდელობა კრახით მთავრდება, იგი გიჟდება და საზოგადოებისგან უარყოფილი ხდება.
მონღოლთა შემოსევები ლევანტში

მონღოლთა შემოსევები ლევანტში (1260-დან მამლუქ-ილხანთა ომი) — 1240-იანებში დაიწყო. მონღოლების სირიაში შეჭრის მცდელობების უმეტესობა აღმოჩნდა წარუმატებელი, თუმცა მათ გარკვეული წარმატებები ქონდათ 1260 და 1300 წლებში, როდესაც მათ შეძლეს ალეპოს, დამასკოს დაპყრობა და აიუბიდების დინასტიის განადგურება. მიღწეული წარმატებების მიუხედავად მონღოლებს დაკავებული ტერიტორიების დათმობა მამლუქების ზეწოლის ქვეშ მალევე უხდებოდათ. 1260 წლიდან ამ კონკფლიქტს მამლუქ-ილხანთა ომი ეწოდება.
ილია ადამია

ილია ადამია (დ. 30 იანვარი, 1913, სენაკი — გ. 27 ივნისი, 1982) — ქართველი არქიტექტორი, არქიტექტურის მეცნიერებათა დოქტორი (1949), არქიტექტურის ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ სენაკში. 1938 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1944 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. მეცნიერულად შეისწავლა და გამოსცა ქართული ხალხური არქიტექტურის ნიმუშები და ძეგლები (აჭარა, აფხაზეთი, იმერეთი, საინგილო).
პერსილესისა და სიგიზმუნდას ყარიბობა

პერსილესისა და სიზიგმუნდას ყარიბობა — მიგელ დე სერვანტესის ეპიკური რომანი, გამოქვეყნდა ავტორის გარდაცვალების შემდეგ, 1617 წელს. მასში მოთხრობილია ისლანდიის უფლისწული პერსილესისა და ფრისლანდსიის მეფის ასული სიგიზმუნდას ფათერაკებით აღსავსე ცხოვრება და თავგადასავალი მრავალ უცხო მხარესა და ქვეყანაში. რომანი უხვადაა გაჯერებული ფანტასტიკური ელემენტებით. მიუხედავად იმისა, რომ სერვანტესი ყველაზე მეტად „დონ კიხოტითაა“ ცნობილი და მის მაგნუმ ოპუსადაც ეს რომანი ითვლება, თავად მას „პერსილესი“საუკეთესოდ მიაჩნდა თავის თხზულებათა შორის. რომანი სერვანტესის უკანასკნელი ნაწარმოებია, მასზე მუშაობა მძიმედ ავადმყოფმა ავტორმა სიკვდილამდე სამი დღით ადრე დაასრულა.
გიორგი გრიგოლია

გიორგი გრიგოლია (დ. 5 იანვარი, 1962, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1984 წლიდან ქირურგიის ინსტიტუტის თანამშრომელია. 1985–1987 წლებში იყო მოსკოვის ბაკულევის სახელობის გულ–სისხლძარღვთა ინსტიტუტში. 1990–1991 წლებში ამერიკის შეერთებულ შტატებში დებორას გულისა და ფილტვების ცენტრში. ავტორია 32 სამეცნიერო ნაშრომის.

1989 წელს მოსკოვში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „არტერიული ჰიპერტენზის მექანიზმების ხელოვნური სისხლის მიმოქცევის პირობების შემდეგ.“

ჯილდოები
მედალი „საბრძოლო დამსახურებისთვის“
რაულ თურმანიძე

რაულ თურმანიძე (დ. 27 ოქტომბერი, 1950, ზესტაფონი) — ქართველი გამომგონებელი, ინჟინერი, მექანიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1972 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი.

მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტში მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიის კათედრაზე. 1996 წლიდან — იყო ამავე კათედრის გამგე. 1996-2004 წლებში პრორექტორი სამეცნიერო დარგში. 2011 წლიდან ხელმძღვანელობს მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიურ მიმართულებას. მისი სამეცნიერული კვლევის მიმართულებაა მიკროიარაღების ახალი კონსტრუქციების შექმნა, სალი შენადნობებისაგან პრეციზიული ბურღების, ფრეზებისა და სპეც დანიშნულების მიკროიარაღების დამზადების ტექნოლოგიის პროცესები. დაამუშავა საჰაერო ხრახნების ახალი კონსტრუქციები, რომლებიც საშუალებას იძლევა ექსპლუატაციის პროცესში შეიცვალოს ხრახნის გეომეტრია. ხელმძღვანელობდა ადამიანის მენჯ-ბარძაყის სახსრისათვის საჭირო იმპლანტანტების სფერული ზედაპირის მიღების პროექტს და ოპტიმალური წყვილების შერჩევის ახალი ტექნოლოგიური პროცესის დანერგვას. მიღებული აქვს 32 პატენტი და საავტორო მოწმობა. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი: სამი მონოგრაფია, შვიდი სახელმძღვანელო. დაჯილდოებულია სახელმწიფო ჯილდოებით. ინჟინერმექანიკოსი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1991), პროფესორი (1993).

ჯილდოები
2003 — ღირსების ორდენი
1998 — ღირსების მედალი
ჰარის მოუბრეი

ჰარის მოუბრეი (/. /; დ. 1999) — ამერიკელი ლინგვისტი, პროგრამისტი, კომპიუტერული ლინგვისტი. ცნობილია სხვადასხვაენოვანი ბრაილის შრიფტების ელექტრონული ვერსიების შექმნით, მსოფლიოს მრავალ ენაზე, მათ შორისაა გაგაუზური და სორბული. ჰარისი ფართოდ გამოჩნდა პოლონურ პრესაში, მას შემდეგ რაც წამოაყენა წინადადება კაშუბიურ ენაზე ელექტრონული ბრაილის შრიფტის შექმნის შესახებ. წამოყენებულმა წინადადებებმა აგრეთვე შედეგს მიაღწია ლივორნულ და ფულანის ენებზე. მოუბრეიმ აგრეთვე შექმნა ჟესტების ენა ფულანურად (ადლემის დამწერლობის საფუძველზე).
ჩრდილოეთის ზღვის იმპერია

ჩრდილოეთის ზღვის იმპერია — ასევე ცნობილი როგორც ანგლო-სკანდინავიური იმპერია, იყო ინგლისის, დანიისა და ნორვეგიის სამეფოების პირადი გაერთიანება 1013-დან 1042 წლამდე ვიკინგების ეპოქის დასასრულამდე. ეს ეფემერული სკანდინავიური იმპერია იყო თალასოკრატია, მისი კომპონენტები მხოლოდ ზღვასთან იყო დაკავშირებული და დამოკიდებული.

პირველი მეფე, რომელმაც სამივე სამეფო გააერთიანა, იყო სვენ ფორკბერდი, დანიის მეფე 986 წლიდან და ნორვეგიის მეფე 1000 წლიდან, მან დაიპყრო ინგლისი 1013 წელს და გახდა სამი სამეფოს მეფე. იგი გარდაიცვალა მომდევნო წელს და მისი სამეფო გაიყო. მისმა ვაჟმა კნუდ დიდმა დაიბრუნა ინგლისი 1016 წელს, დანია 1018 წელს და ნორვეგია 1028 წელს. ის გარდაიცვალა 1035 წელს და სამი სამეფო კვლავ გაიყო, მაგრამ მისმა მემკვიდრემ დანიაში, ჰარდეკნუდმა, მემკვიდრეობით მიიღო ინგლისი 1040 წელს და განაგებდა მას სიკვდილამდე, იგი გარდაიცვალა 1042 წელს. მისი ძალაუფლების მწვერვალზე, როდესაც კნუდი მართავდა სამივე სამეფოს (1028–1035), ის იყო ყველაზე ძლევამოსილი მმართველი დასავლეთ ევროპაში საღვთო რომის იმპერატორის შემდეგ.
Marder (ქვეითთა საბრძოლო მანქანა)

1 (; შემოკლებით , („მარდერი“, )) — გერმანული წარმოების ქვეითთა საბრძოლო მანქანა, გამოიყენება ბუნდესვერის პანცერგრენადიერების ქვედანაყოფების მიერ და გერმანული არმიის ძირითად საბრძოლო მანქანად ითვლება 1970 წლიდან დღემდე. მისი შექმნა დასავლეთ გერმანიის ჯავშანსატანკო ინდუსტრიის ხელახალი მშნებლობის ნაწილი იყო და წარმატებულ პროექტად მიიჩნევა.

თავდაპირველ ვარიანტებს გააჩნდა სრულად დისტანციური მართვის ტყვიამფრქვევის მოდული უკანა ნაწილზე და საცეცხლე ჭრილები ორივე მხარეს ქვეითებისთვის, თუმცა, მოგვიანებით, აღნიშნული და სხვა რამდენიმე თვისება თანამედროვე ქვეითთა საბრძოლო მანქანების სტანდარტების შესაბამისად შეიცვალა. ტყვიამფრქვევი შეწყვილებული სახის გახდა, ხოლო საცეცხლე ჭრილები ჩაიკეტა და შეიჯავშნა. ზოგადად, იგი მარტივი მოხმარების, კონვენციური მანქანაა ერთი ფართო, უკანა შესასვლელით და სამი ზედა ლუქით, რომლებიდანაც ეკიპაჟს ცეცხლის წარმოება შეუძლია.

1970 წელს დასავლეთ გერმანიის არმიამ დაახლოებით 2 100 ერთეული „მარდერი“ მიიღო, თუმცა, იმ დროისათვის მათი ექსპორტი არ მომხდარა. როცა დასავლეთ გერმანიის არმიამ ძველი მანქანების ჩამოწერა დაიწყო, 200 ერთეულის შეძენის სურვილი ჩილეს მთავრობამ გამოთქვა, ხოლო 450 ერთეულის შეძენას განიხილავდა საბერძნეთი. არგენტინა შედარებით მარტივ, ადგილობრივი წარმოების ვარიანტს იყენებს, მარკით და შეიარაღებაში იმავე პლატფორმაზე აწყობილი რამდენიმე სხვა მანქანაც ჰყავს.

 1-ის შემცვლელად 1990-იან წლებში 2 განიხილებოდა, თუმცა, პროექტი ჩაიშალა და სანაცვლოდ, 2015 წელს შეიარაღებაში ახალი საბრძოლო მანქანა, მიიღეს. -ის -თი ჩანაცვლების პროცესი ამჟამადაც მიმდინარეობს.

შექმნა
ლათის ტრაგედია

ლათის ტრაგედია, ასევე მი-8 ტიპის შვეულმფრენის კატასტროფა ლათასთან — 1992 წლის 14 დეკემბერს, აფხაზეთის ომის დროს, რუსეთის საჰაერო ძალების მი-8 ტიპის შვეულმფრენის განადგურება, რომელიც ჰუმანიტარულ რეისს ასრულებდა ტყვარჩელიდან გუდაუთაში. ბორტზე ამ დროს 81-დან 87-მდე ადამიანი იმყოფებოდა, მათ შორის 8 ფეხმძიმე და 35 ბავშვი. საქართველოს სახელმწიფო საბჭოს სამხედროების მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიებიდან საზენიტო სარაკეტო სისტემით ნასროლმა ჭურვმა ტყვარჩელიდან აფრენილი შვეულმფრენი ჩამოაგდო, რამაც ბორტზე მყოფი ყველა 87 ადამიანი იმსხვერპლა, მათ შორის 35 ბავშვი და 8 ფეხმძიმე ქალი. მოგვიანებით, აფხაზურმა მხარემ დაადასტურა 12 სეპარატისტი მებრძოლის და ასევე აფხაზი საველე მეთაურების, ვლადიმერ ანცუპოვი და ასლან ზანტარია ბორტზე ყოფნის ფაქტი.

კატასტროფა
1992 წლის 14 დეკემბერს, ქართული შენაერთების მიერ ბლოკირებული ტყვარჩელიდან აფხაზებით ბორტზე ორი შვეულმფრენი გამოფრინდა, სუ-25-ის თანხლებით. სოფელ ლათასთან ერთ-ერთი შვეულმფრენის მისამართით, საზენიტო სარაკეტო სისტემიდან ჭურვი გაისროლეს. შემდგომი გამოძიების მიხედვით, საზენიტო სარაკეტო სისტემა საბჭოთა წარმოების „-2“ აღმოჩნდა.

მომხდარის ვერსიები
აფხაზური
აფხაზური მხარე თავიდანვე აჟღერებდა ვერსიას, რომ მომხდარი საქართველოს შეიარაღებული ძალების ქმედების შედეგია.

ქართული
თავდაპირველად, ქართული მხარე უარყოფდა თავის წვლილს შვეულმფრენის ჩამოგდებაში და არსებობდა რამდენიმე ვერსია მომხდარის:

1. შვეულმფრენი აფხაზი სეპარატისტების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე ჩამოაგდეს. თუმცა, ეს ვერსია არ იყო განმტკიცებული რაიმე ფაქტით, რადგან აღნიშნული ტერიტორია სრულიად ქართული მხარის კონტროლის ქვეშ იყო. გარკვეული დროის შემდეგ, საქართველომ აღიარა, რომ ტრაგედია მის კონტროლირებად ტერიტორიაზე მოხდა, კერძოდ, გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლათაში.

4. აფხაზებმა და რუსებმა მიზანმიმართულად დაუშვეს ინფორმაციის გაჟონვა იმის შესახებ, რომ ამ ბორტით ანცუპოვი და ზანთარია მიფრინავდა, სადაც ბევრი სამოქალაქო პირიც იმყოფებოდა. ამ ვერსიის თანახმად, აფხაზები ან რუსები ამ გზით შეეცადნენ ქართველების წინააღმდეგ სიძულვილის გაზრდას, რათა გაიზარდოს წინააღმდეგობის ტალღა. ამის გარდა, არსებობს ვერსია, რომ კონკრეტულ აფხაზ ლიდერს სურდა ზანთარიას განადგურება ნებისმიერ ფასად. ამ ვერსიის სიმართლის მიუხედავად, შვეულმფრენის განადგურებამ მართლაც გამოიწვია ქართველების მიმართ სიძულვილის ზრდა და აფხაზური საბრძოლო ნაწილების რაოდენობის ზრდა.
ოშიბანა

ოშიბანა — ფლორისტიკის ნაირსახეობა — სურათების შესრულების იაპონური ხელოვნება სხვადასხვა ბუნებრივი მასალებისგან: ფოთლების, ყვავილების, ბალახის, ხავსის და სხვა.

ტექნიკა
ბუნებრივი მასალების მომზადება გამოშრობით იწყება პრესის ქვეშ, სპეციალურ ბადეში, რის შედეგადაც ბრტყელი ხდება. ზოგჯერ მასალა სპეციალურ წინასწარ დამუშავებას საჭიროებს და ფერსაც იცვლის. დამუშავების შემდეგ ხდება მათი განთავსება და დაწეპება სპეციალური ხარისხის ქაღალდზე ან ქსოვილზე. თითოეული ელემენტი განსაკუთრებული სიფრთხილით თავსდება თავის ადგილზე. ხელოვანის წარმოსახვა და სიზუსტე განსაზღვრავს სურათის ხარისხს.

გავრცელება
დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ეს სახეობა ვიქტორიანულ ეპოქაში გავრცელდა და მეორე სიცოცხლე - საუკუნეების მიჯნაზე შეიძინა. განსაკუთრებით გავრცელებულია იაპონიაში, სადაც 6 საუკუნის წინ აღმოცენდა. იაპონელები ოსიბანა-სურათების შესაქმნელად ბრტყლად გამხმარ მცენარეებს იყენებენ.

წმინდა მიწაზე დეკორატიული ხელოვნების ფორმა პოპულარული 1890-იანი წლების ბოლოს და საუკუნეში გახდა, როცა ამ ადგილებში მზადდებოდა წიგნად შეკრული სუვენირები, რომელიც წმინდა ადგილების ფოტოებთან ერთად შეიცავდა დაპრესილ ყვავილებს. ისინი ზეთისხილის ხის შტოებით მხატვრულად იყო გაფორმებული და გამზადებული გასაყიდად.

ამერიკელი მსახიობი და მონაკოს პრინცესა გრეის კელი დაინტერესებული იყო ოშიბანას ხელოვნებით და იყენებდა დაპრესილ ბოტანიკურ მასალას, რომელსაც საზღვარგარეთიდან უგზავნიდნენ. ამით ხელს უწყობდა მის პოპულარიზაციას მთელ მსოფლიოში. „ჩემი ყვავილების წიგნი“, რომელიც კელიმ 1980 წელს გამოსცა, შეიცავს თავებს, რომელშიც მოთხრობილია მისი შემოქმედების შესახებ.

ბოლო ათწლეულებში რამდენიმე საერთაშორისო სამხატვრო ასოციაციისა და სკოლის შექმნამ პოპულარობა და აღიარება მოუტანა ოშიბანას, როგორც უნიკალურ სამხატვრო ფორმას, სასწავლო კურსებით, კონფერენციებით, საერთაშორისო გამოფენებით და კონკურსებით. მათ შორისაა:
— ყოველწლიური ღონისძიება, რომელსაც პენსილვანიის მებაღეთა საზოგადოება ატარებს ფილადელფიაში მარტის დასაწყისში. ღონისძიება ყოველწლიურად 250000-ზე მეტ ადამიანს იზიდავს.
 — იაპონური ყვავილების ორგანიზაცია და სკოლა, რომელიც 1996 წელს სან-პაულოში მირიან ტაცუმიმ დააარსა.

გალერეა
სიჭაბუკის ელექსირი

სიჭაბუკის ელექსირი (; ექიმი ჰაიდეგერის ექსპერიმენტი) — ნათანიელ ჰოთორნის 1837 წელს გამოცემული მოთხრობა. მოთხრობაში გადმოცემულია ისტორია ექიმზე რომელიც ახალგაზრდობის წყაროდან მიღებული წყლით ატარებს ექსპერიმენტს.

შინაარსი
ექსცენტრიული ექიმი ჰეიდეგერი მოიწვევს თავის ოთხ ასაკოვან მეგობარს, მისტერ მედბურნს, გენერალ კილგრიუს, მისტერ გასკოინს და ქვრივ ვიჩერლიზს (რომელიც დასახლებაში ულამაზეს ქალად ითვლებოდა და თავისი სკანდალური რომანებით იყო ცნობილი, მათ შორის ამ სამთან), რათა მიიღონ მონაწილეობა გაახალგაზრდავების ექსპერიმენტში. ჰაიდეგერი აჩვენებს მათ ვარდს, რომელიც მისი თქმით 55 წლისაა და სამახსოვორდ დარჩა მისი საცოლისაგან, რომელსაც ქორწილამდე დაავადება შეეყარა, და ჰეიდეგერის მიერ დამზადებულმა წამალმა იმსხვერპლა. ამის შემდეგ ის სტუმრებს აჩვენებს ვაზას, რომელშიც მისი თქმით ახალგაზრდობის წყაროდან გამოგზავნილი წყალი ასხია. წყლის წვეთის ვარდებზე შეხების შემდეგ ის ცოცხლდება და იფურჩქნება.

ექიმი ჰეიდეგერის მეგობრები გაოცებას ვერ მალავდნენ, და წყლის დაგემოვნების სურვილიც გამოთქვეს. მათ მიეცათ ახალგაზრდობისა და ძველი ჯან-ღონის დაბრუნების იმედიც, რათა ხელახლა ეცხოვრათ ახალგაზრდული ცხოვრებით და აღარ გაემეორებინათ წარსულის შეცდომები. მას შემდეგ რაც ისინი წყალს მიირთმევენ, მართლაც გაახალგაზრდავდებიან, შეამჩნევენ რა, ყოველივე ამას, და აგრძელებენ ისე ცხოვრებას, როგორც ახალგაზრდობისას. ახლა სამივე მამაკაცი ცდილობს უკვე გალამაზებული და გაახალგაზრდავებული ქვრივის ყურადღების მოპოვებას. დიდ სარკეში მათი სახეების გაელვებისას კი ისინი ისევ მოხუცები და სუსტები ჩანან. სამი მამაკაცის „ორთაბრძოლის“ შედეგად ვაზა იმსხვრევა, და იქიდან წყალი იღვრება.

მას შემდეგ რაც ჰეიდეგერი ვერ მალავს აღშფოთებას მომხდარის გამო, ვარდი გახმობას იწყებს. ოთხივე სტუმარი, მათდა საუბედუროდ უბრუნდება სიბერის მდგომარეობას. ჰეიდეგერმა ნათლად დაინახა რა შედეგი მოიტანა ოთხი სტუმრისთვის ახალგაზრდობის დაბრუნებამ. ისინი კი, ახალგაზრდობას დახარბებულები გადაწყვეტენ ფლორიდაში გამგზავრებას, სადაც ლეგენდარული ახალგაზრდობის წყარო უნდა იყოს.
ხრამის მასივი

ხრამის მასივი — კრისტალური მასივი საქართველოში, თეთრიწყაროსა და წალკის მუნიციპალიტეტებში. მდებარეობს ქალაქ თბილისიდან დასავლეთით დაახლოებით 40–50 კმ-ში და ლოქის მასივიდან ჩრდილოეთით 25–30 კმ-ში. შიშვლდება შავი ზღვა-ცენტრალური ამიერკავკასიის ტერეინის ფარგლებში და წარმოადგენს ართვინ-ბოლნისის ბელტის ჰორსტისებური აზევების გადარეცხილ ნაწილს. მოქცეულია ზეგნის ფარგლებში, რომლის თანამედროვე რელიეფი განპირობებულია პოსტ-მიოცენური ლავების ამოღვრით, რომლითაც ოდესღაც მასივიც იყო გადაფარებული. ამჟამად გაშიშვლებულია და გაჭრილია ღრმა ხეობებით.

ფართობი დაახლოებით 150 კმ². ხრამის მასივი საკმაოდ რთული გეოლოგიური აგებულებისაა. მის აგებულებაში მონაწილეობს კამბრიუმამდელი გნაისურ-მიგმატიტური, გვიანვარისკული გრანიტოიდული და კვარცპორფირულ-გრანიტპორფირული და ზედა პალეოზოური ვულკანოგენ-დანალექი წარმონაქმნები. მცირე გავრცელებით სარგებლობს კამბრიულისწინა (?) სერპენტინიტები და მეტამორფიზმის დაბალი საფეხურის გვიანპალეოზოური ქვიშაქვები.

გეოტექტონიკური თვალსაზრისით, წარმოადგენს აგრეთვე სომხით-აზერბაიჯანის ბელტის გაშიშვლებულ ნაწილს. მთავარი წყლის არტერია, რომლის აუზში შიშვლდება მასივის დიდი ნაწილი არის მდინარე ხრამი, რომელიც სათავე იღებს თრიალეთის ქედზე.

ხრამის მასივი ძირითადად შიშვლდება მდინარე ხრამის აუზსა და მისი შენაკადების ჭოჭიანის, კლდეისისწყლისა და ასლანკის ხეობებში. ღრმად ეროდირებული ანტიკლინური სტრუქტურაა.

ხრამის მასივის გეოლოგიური კვლევა საუკუნის შუა წლებიდან დაიწყო. პირველი ცნობები მასივის შესახებ ზოგადი ხასიათისაა და მოცემულია ჯერ კიდევ გერმანელი გეოლოგის ოტო ვილჰელმ ჰერმან აბიხის შრომებში. ინგლისელი გეოლოგი ფელიქს ოსვალდი მასივს „ხრამის ჰორსტის“ სახელწოდებით მოიხსენიებდა. 1936–38 წლებში შეიქმნა ხრამის მასივის გეოლოგიური რუკა, სადაც ნაჩვენებია მასივის ამგები ქანების ფორმირების თანამიმდევრობა.
(4179) ტაუტატისი

(4179) ტაუტატისი, 1934 , 1989 — ასტეროიდი აპოლოს ჯგუფიდან, რომელიც თანდათანობით უახლოვდება დედამიწას. მისი ორბიტა მერყეობს იუპიტერის 3:1 და დედამიწის 1:4 ორბიტალურ რეზონანსებს შორის.

მისი ორბიტის დაბალი დახრილობის (0.47°) და გარემოქცევის მოკლე პერიოდის გამო (დაახლოებით 4 წელი), ტაუტატისი ხშირად უახლოვდება დედამიწას, ხოლო მინიმალური შესაძლო მიახლოების მანძილი ამ მომენტში არის 0.006 ა. ე. (2,3-ჯერ მეტი მანძილი მთვარემდე). 2004 წლის 29 სექტემბერს მიახლოება განსაკუთრებით ძლიერი იყო, როდესაც ასტეროიდა დედამიწიდან გაიარა 0.0104 ა. ე. (მთვარის ორბიტის 4 რადიუსი), რაც იძლევა დაკვირვების კარგ შესაძლებლობას - ასტეროიდის მაქსიმალური სიკაშკაშე იყო 8.9 ვარსკვლავიერი სიდიდე.

ტაუტატისის ბრუნვა შედგება ორი განსხვავებული პერიოდული მოძრაობისგან, რაც მის მოძრაობას ქაოტურს ხდის.

ტაუტატისი პირველად აღმოაჩინეს 1934 წლის 10 თებერვალს და შემდეგ დაიკარგა. შემდეგ მას მიენიჭა აღნიშვნა 1934 . ასტეროიდი რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში დაკარგული იყო, სანამ ის ხელახლა აღმოაჩინა 1989 წლის 4 იანვარს კრისტიან პოლამ. ასტეროიდს კელტური ღმერთის ტეუტატეს სახელი ეწოდა.

რადარის კვლევებმა აჩვენა, რომ ტაუტატის აქვს არასწორი ფორმა და შედგება ორი „ნაწილისაგან“, რომელთა ზომებია შესაბამისად 4.6 კმ და 2.4 კმ. არსებობს ვარაუდი, რომ ტაუტატისი წარმოიქმნა ორი ცალკეული სხეულისგან, რომლებიც რაღაც მომენტში „შეერწყნენ“, რის შედეგადაც ასტეროიდი შეიძლება შევადაროთ „ქვების გროვას“.

გოლდსტოუნის ობსერვატორიის დახმარებით ასტრონომებმა ასტეროიდ ტაუტატისის გამოსახულება მიიღეს, რომელმაც 2012 წლის 12 დეკემბერს დედამიწასთან ახლოს გაიარა.
ოლოის ქედი

ოლოის ქედი — ქედი რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში. წარმოქმნის მდინარეების ოლოისა (სამხრეთში) და ოლოიჩანის და პეჟენკის (ჩრდილოეთში) წყალგამყოფს. სიგრძე 350 კმ. სიმაღლე 1797 მ-მდე. აგებულია ქვიშაქვებით, ალევროლითებით, ანდეზიტური ტუფებით, გრანოდიორიტებით. კალთები დაფარულია ქონდარა ფიჭვით, მთა-ტუნდრის მცენარეულობით; ხეობებში დაბალი ფოთლოვანი ტყეებია.
ვულკანის მეტრფე

ვულკანის მეტრფე ამერიკელი მწერლის, სიუზენ ზონტაგის 1992 წლის ისტორიული რომანი. ნაწარმოების მოქმედება, ძირითადად, იტალიის ქალაქ ნეაპოლში მიმდინარეობს და ფოკუსირებულია ემა ჰამილტონის ფათერაკებით აღსავსე ცხოვრებაზე მის ქორწინებაზე სერ უილიამ ჰამილტონთან, ლორდ ნელსონთან არსებულ რომანზე და თავად პერსონაჟის მატერიალურად დაცემაზე. სათაური მომდინარეობს იმ ფაქტიდან, რომ უილიამ ჰამილტონი იყო გატაცებული ვულკანოლოგიით, სახელდობრ ვულკან ვეზუვის საფუძვლიანი შესწავლით. წიგნმა ძირითადად დადებითი შეფასება დაიმსახურა კრიტიკოსთაგან. ლეტი რენსლიმ გაზეთ -ში მას უწოდა „ისეთი დიდი, მდიდარი და კომპლექსური, როგორიც ადამიანს შეუძლია წარმოიდგინოს“ და წერდა:ვულკანის მეტრფე მძლავრი იდეების კომპლექსური ნაზავია. ისინი ხშირად ზონტაგის ფემინისტური მსოფლმხედველობითაა გასხივოსნებული. იგი თანამედროვეობას იყენებს, როგორც ობიექტივს და ამ გზით აკავშირებს ერთმანეთთან განმანათლებლობის ეპოქის მორალურ, სოციალურ და ესთეტიკურ მხარეებს და ასახავს კოლექციონერის მოდულაციას ცივი მანიიდან საყვარლის ვნებამდე.მწერალმა ჯონ ბენვილმა შეაქო ნაწარმოები და აშნიშნა, რომ ზონტაგის გადაწყვეტილება, დაეწერა ისტორიული რომანტიკული რომანი, იყო ერთგვარი „სიურპრიზი“. მან აღნიშნა: „ვულკანის მეტრფე, პოსტმოდერნისტულობის გავლენის ქვეშ არსებობის მიუხედავად, ძველმოდური წიგნის ტიპის ერთგვარი ნახარშია. სერ უოლტერ სკოტი აუცილებლად მოიწონებდა მას; უფრო სწორად, იგი მისით აღფრთოვანდებოდა“.

ნაწარმოებით აღფრთოვანება გამოხატეს, აგრეთვე, გაზეთებში   და .
ოლოი

ოლოი (, ზემო წელზე — მარცხენა ოლოი) — მდინარე რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში; მდ. ომოლონის (კოლიმის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 471 კმ, აუზის ფართობი 23 100 კმ². სათავეს იღებს კოლიმის მთიანეთში, მიედინება ჩრდილო-დასავლეთისკენ, მიუყვება ოლოის ქედის სამხრეთ კალთას, ქვემო წელზე ღრმა ხეობაშია. იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. იყინება ოქტომბერში, ზემო წელზე დიდი მინაყინებია, მთელ დინებაზეა დიდი ყინულღრუებიც; ლღვება მაისის ბოლოს.
უშ-ურექჩენი

უშ-ურექჩენი — ქედი რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში; ომოლონისა და ოლოის წყალგამყოფი. სიგრძე 230 კმ, სიმაღლე 900-დან 1600 მეტრამდე (აღმოსავლეთ ნაწილში; უდიდესი 1685 მ). აგებულია გრანიტითა და გაბროთი, რომლებიც შეჭრილია დევონური, პერმული, ტრიასული და იურული პერიოდის ნალექებში; ადგილ-ადგილ ეფუზივების ვრცელი საფრებია. გავრცელებულია საშუალო მთის რელიეფი, ალაგ-ალაგ — პლატოსებრი. კალთებზე და ხეობათა ფსკერზე 500–600 მ სიმაღლემდე მეჩხერი ტყეებია, უფრო მაღლა — მთის ტუნდრა.
ომსუქჩანის ქედი

ომსუქჩანის ქედი — ქედი რუსეთში, მაგადანის ოლქში. მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში, შედის კოლიმის მთიანეთის სისტემაში. სიგრძე 300 კმ, სიმაღლე 1828 მეტრამდე. სამხრეთ ნაწილში ჭარბობს საშუალო მთის რელიეფი, ჩრდილოეთში — მაღალი მთისა. ქედის სამხრეთ ნაწილში ცნობილია ვერცხლ-ტყვიის მადნის საბადო (გოლცოვოე). კალთებზე გამეჩხერებული ფოთლოვანი ტაიგის ლანდშაფტებია, 800–900 მეტრზე მაღლა — მთის ტუნდრის ლანდშაფტები და ქვაყრილები.