iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯვარცხმა

ჯვარცხმა (2012 წლის 15 აგვისტომდე — „ჩაისუბანი“) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ჯვარცხმა, ვაზიანი, ინტაბუეთი). სოფელში მოქმედებს ბიბლიოთეკა. სოფლის ტერიტორიაზე გადის კურორტ ბახმაროსთან დამაკავშირებელი გზა. სოფელში დგას მაცხოვრის სახელობის ეკლესია, საჯარო სკოლა. სოფელში დაიბადა საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი ლეონტი ჟღენტი.

გეოგრაფია
ჯვარცხმა მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 220 მ., ჩოხატაურიდან 3 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 23 კმ.

სოფელში ჩამოედინება მცირე ზომის ღელე-მდინარეები: ოსკოჭინა, ქოროშა და მათი შენაკადები, რომლებიც საზრდოობენ წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლებით და ჩაედინებიან სუფსა-გუბაზეულის აუზში. სოფელში, ძირითადად, წითელმიწა ნიადაგებია, რომელსაც ადგილობრივები „ალიზა მიწას” უწოდებენ.

ოსკოჭინა (ოსკროჭინა, ოსკოჭურე) სათავეს იღებს სოფელ ვაზიანის შავი მთიდან. გაივლის ჯვარცხმის ტერიტორიას, გადაკვეთს სოფელ გუთურს და ჩაედინება მდინარე სუფსაში. ღელის სახელწოდება უკავშირდება ჭინკების, ავსულების ნამოსახლარს. ლეგენდის თანახმად ისინი იკვებებოდნენ ამ ადგილებში გავრცელებული ბალახით - ოქროსყურათი. დროთა განმავლობაში ჭინკები გადაშენებულან, ბალახისათვის კი „ოსკოჭურე” უწოდებიათ. აქედან წარმოიშვა მდინარის სახელი „ოსკოჭინა”.

ჯვარცხმაში არის რამდენიმე პატარა მთა, მათ შორის შედარებით დიდია კოკოტია და სახარია.

ისტორია
სოფელ ჯვარცხმაში აღმოჩენილია ნეოლითის ხანის არქეოლოგიური მასალა: კაჟის ანატკეცები, ქვის ცულები. ძეგლები სოფლის სკოლის მუზეუმშია დაცული. პირველად ნახსენებია 1839 წელს.

1887 წელს სოფელში გაიხსნა ორკლასიანი სკოლა. 1897 წელს ჯვარცხმის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა 5 სოფელს, მათ შორის მოსახლეობით ყველაზე დიდი იყო საკუთრივ ჯვარცხმა. გავრცელებული იყო არყის წარმოება, ასევე მეაბრეშუმეობა, მეთამბაქოეობა, მეფუტკრეობა. სოფლის ცენტრში იდგა დუქნები და მოზრდილი ეკლესია. სოფლის ცენტრში იდგა დიდი მუხა. ამ მუხის ძირში ასამართლებდნენ დამნაშავე ყმა-გლეხებს, აწამებდნენ მათ, სჭრიდნენ ხელ-ფეხს და ჰკიდებდნენ მუხაზე. სხეულს კი ისროდნენ ტყეში. ამიტომ მას ხალხმა „ხელფეხიანი მუხა“ შეარქვა.

1901 წლის მონაცემებით ჯვარცხმის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა უკვე 7 სოფელს და ცხოვრობდა 4215 ადამიანი. 1905 წელს გურიის გლეხთა მოძრაობის დროს სოფელში გაიმართა შეხვედრა რუსეთის იმპერიის ხელისუფლების წარმომადგენელ სულთან კრიმ-გირეისთან, რომელსაც 1000 ადამიანი ესწრებოდა და სადაც გლეხებმა კრიმ-გირეის საკუთარი მოთხოვნები გააცნეს. 1924 წლის 2 სექტემბერს ჯვარცხმაში მოხდა შეტაკება ანტისაბჭოთა აჯანყების მონაწილეებს, რომლებსაც ხელმძღვანელობდა სერგო მათითაიშვილი, და ხელისუფლების ძალებს შორის.

საბჭოთა პერიოდში ეწოდა ჩაისუბანი და შეიქმნა ჩაისუბნის სასოფლო საბჭო, რომელიც მოიცავდა სოფლებს ვაზიანს, ინტაბუეთს და გორაბერეჟოულს. გავრცელებული იყო მეჩაიეობა და მეცხოველეობა. დამოუკიდებლობის შემდეგ ჩაისუბნის თემს გამოაკლდა გორაბერეჟოული. 2012 წელს დაუბრუნდა ძველი სახელწოდება.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 491 ადამიანი.

ისტორიული ძეგლები
საბჭოთა პერიოდის არქიტექტურიდან აღსანიშნავია ადმინისტრაციული შენობა და მოზაიკები კულტურის სახლის ფასადსა და მემორიალზე (ამჟამად ეკლესიის ეზო).
ინტაბუეთი

ინტაბუეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ჯვარცხმის თემში. მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის ხეობაში, ზღვის დონიდან 220 მ., ჩოხატაურიდან 4 კმ, საჯავახოდან 25 კმ., ჯვარცხმიდან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მევენახეობა, მესიმინდეობა. სოფელში, ბასილიების უბანში შემორჩენილია ნაეკლესიარი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 191 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა პლატონ წიქორიძე, საბჭოთა კავშირის გმირი, პოლკოვნიკი.
ალერგია

ალერგია ( < და ) — ორგანიზმის შეცვლილი მგრძნობელობა ამა თუ იმ ნივთიერების, ე. წ. ალერგენის მიმართ. ალერგენი შეიძლება იყოს ორგანიზმისათვის უცხო ცილა, მიკრობი, ყვავილის მტვერი, საკვები პროდუქტი, ცხოველის ბეწვი, სამკურნალო პრეპარატი (მაგალითად, ანტიბიოტიკები), ზოგიერთი ქიმიური ნივთიერება და სხვა. ალერგენული ბუნებისა შეიძლება გახდეს აგრეთვე თვით ორგანიზმის რომელიმე ქსოვილი (მაგალითად, თვალის ბროლი, ნერვული ქსოვილის მიელინი, ფარისებრი ჯირკვლის ქსოვილი და სხვა). გარკვეულ პირობებში ალერგენად შეიძლება გადაიქცეს გულის (რევმატიზმის დროს), თირკმლის (ნეფრიტის დროს), ღვიძლის (ჰეპატიტის დროს) და სხვა ქსოვილები. საკუთარი ქსოვილოვანი კომპონენტების — ავტოალერგენებისადმი განვითარებულ ალერგიას ავტოალერგია ეწოდება. ალერგენის პირველადი მოქმედება ორგანიზმზე იწვევს მის სენსიბილიზაციას, ე. ი. ალერგიულ მზადყოფნას — ლიმფოიდურ ქსოვილში (ელენთა, ლიმფური კვანძები) გამომუშავდება ალერგენის მოქმედების „გამანეიტრალებელი“ ანტისხეულები. ხოლო თუ იმავე ალერგენს განმეორებით შევიყვანთ ორგანიზმში, ანტისხეულების რაოდენობა მკვეთრად გაიზრდება. ალერგენისა და ანტისხეულების ურთიერთმოქმედების შედეგად გამომუშავდება ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებები (ჰისტამინი, ბრადიკინინი და სხვა), რომლებიც ზრდის კაპილარების განვლადობას, აღწევს მათ კედლებში, აღიზიანებს ნერვულ რეცეპტორებს, აზიანებს ქსოვილებს და იწვევს ანთებას. ალერგენის განმეორებით შეყვანისას ვლინდება ორგანიზმის შეცვლილი რეაქცია, რაც უფრო ხშირად მისი მგრძნობელობის მომატებით გამოიხატება. მაგალითად, ჯანმრთელი ზღვის გოჭის ორგანიმში რომ უცხო ცილა — ცხენის შრატი შევიყვანოთ, ამას შესამჩნევი ცვლილებები არ მოჰყვება, მაგრამ 10-14 დღის შემდეგ გოჭს განმეორებით რომ შევუყვანოთ იგივე ალერგენი, დაუყოვნებლივ განვითარდება უაღრესად მძაფრი ზოგადი ალერგიული რეაქცია – ანაფილაქსიური შოკი. ალერგიამ გამონაყარი, ბრონქოსპაზმი, სურდო) შეიძლება თავი იჩინოს ორგანიზმში ალერგენის მოხვედრიდან რამდენიმე წუთის, საათის ან დღის შემდეგ. მკაფიოდ გამოხატულ და მწვავედ მიმდინარე ალერ გიულ რეაქციას ჰიპერერგია ეწოდება, ალერგიული აქტივობის დაქვეითებას — ჰიპერგია, ხოლო ორგანიზმის რეაქტიულობის სრულ უქონლობას — ანერგია.

ალერგიული დაავადებებია შრატისმიერი ავადმყოფობა, ბრონქული ასთმა, თივისმიერი ცხელება, ჭინჭრის ცხელება, ატოპიური დერმატიტი, წამლისმიერი ალერგია და სხვა. ავტოალერგიული ბუნებისაა რევმატიზმი, რევმატოიდული პოლიართრიტი, დიფუზიური გლომერულონეფრიტი. ზოგიერთი ინფექციური სნეულების დროს (ტუბერკულოზი, ბრუცელოზი, ხუნაგი და სხვა) ალერგია თან ერთვის ძირითად პროცესს. ალერგიული რეაქციის ერთ-ერთი გამოვლენაა ორგანოს ან ქსოვილის გადანერგვის შემდეგ განვითარებული ქსოვილოვანი შეუთავსებლობაც.

მკურნალობა: ჰორმონული პრეპარატები (კორტიკოსტეროიდები), ანტიჰისტამინური ნივთიერებანი, სალიცილატები და სხვა პროფილაქტიკა: ალერგენების არიდება. იმ დაავადებათა (მაგ. ქრონიკული ინფექციის კერები) მკურნალობა, რომლებიც ზოგჯერ ალერგიას იწვევს.
მოსკოვის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია (პუტინკი)

ღვთისმშობლის შობის ტაძარი პუტინკიში , მალაია დმიტროვკას 4-ში, მოსკოვი, ერთ-ერთი ყველაზე მორთული ეკლესიაა მოსკოვში და ბოლო მნიშვნელოვანი პირამიდისებრი ეკლესია რუსული არქიტექტურის ისტორიაში. ფრანგმა არქიტექტორმა იუჟინ ვიოლე-ლე-დუკმა მას აღტაცებით „რუსული გოტიკა” უწოდა.

ეკლესია ექვსი პირამიდისებრი გუმბათისგან შედგება, რომლებიც უჩვეულო კომპოზიციას ქმნის. ის აუგიათ 1649 წელს მეფე ალექსი -ის ბრძანებით იმ გზის თავთან, რომელიც მოსკოვიდან სამების მონასტერში მიდიოდა. მშენებლობა სამ წელიწადში დასრულდა. გადმოცემით მოსკოვიდან სამების ტაძრისკენ მიმავალი პატრიარქი ნიკონი იმდენად აღაშფოთა ამ ეკლესიის არამართლმადიდებლურმა ფორმამ, რომ მან სრულიად აკრძალა მას შემდეგ ტენტისებრი ეკლესიების მშენებლობა.

საბჭოთა ხელისუფლებამ 1938 წელს ეკლესია დახურა, თუმცა 1957 წელს მისი აღდგენა დააფინანსა. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ეკლესია საპატრიარქოს გადაეცა.
ვაზიანი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

ვაზიანი (ყოფილი ზემო ჯვარცმა, ზემო ჯვარცხმა) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში (ჯვარცხმის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 250 მ-ზე, ჩოხატაურიდან 5 კმ-ში, საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 24 კმ-ში. სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს მცენარე ვაზიდან.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 257 ადამიანი.
პირველადპირიანები

პირველადპირიანები — იმ ცხოველების საერთო სახელწოდება, რომელთა პირი წარმოქმნილია პირველადი პირიდან ანუ ბლასტოპორიდან, ანდა მისი წინა ნაწილიდან. პირველადპირიანებს ახასიათებს ექტოდერმული გარეგანი ჩონჩხი, მეზოდერმის წარმოქმნა ტელობლასტური ტიპით, ზიგოტის სპირალური დაყოფა (ხშირად შეცვლილი) და სხვა. პირველადპირიანები მოიცავს ყველა ბილატერალურ მრავალუჯრედიან ცხოველს კანეკლიანების, ქორდიანების, როგორც ჩანს, აგრეთვე ჯაგარყბიანებისა და მხარფეხიანების გარდა (შეადარეთ მეორეულპირიანები).
პირველადსაფრიანები

პირველადსაფრიანები — ორლებნიან მცენარეთა ქვეკლასი. აერთიანებს ერთსაფრიანებს (უყვავილსაფრო ან მარტივყვავილსაფრიანი ყვავილებით) და ფურცლებგანცალკევებულებს (ორმაგი ყვავილსაფრით და თავისუფალი გვირგვინის ფურცლებით).

პირველადსაფრიანების ქვეკლასი, როგორც ორლებნიანთა საწყისი ჯგუფი, 1892 წელს გამოყო გერმანელმა მეცნიერმა ადოლფ ენგლერმა. ამჟამად ეს თვალსაზრისი ფართოდ აღიარებული არ არის.
პირველადღრუიანი ჭიები

პირველადღრუიანი ჭიები ( ან ) — უხერხემლოთა ჯგუფი. მოიცავს შემდეგ ტაქსონებს: მუცელწამწამიანებს, კინორინქებს, ციბრუტელებს, ნემატოდებს, ბეწვურებს, აკანთოცეფალებს და, ალბათ, პრიაპულიდებსაც. აქვთ კუტიკულით დაფარული, დაუნაწევრებელი სხეული, თვალაკი, ყნოსვის ღრმულები, შეხების ორგანოები. კან-კუნთოვან პარკსა და ნაწლავს შორის არის სითხით ამოვსებული პირველადი ღრუ. ნაწლავი იწყება პირველად პირით, ბოლოვდება ანალური ხვრელით. სუნთქვისა და სისხლის მიმოქცევის ორგანოები არა აქვთ. ნერვული სისტემა შედგება ტვინისა და ნერვული სვეტებისაგან. ცალსქესიანი ცხოველებია. ფართოდ არიან გავრცელებული მთელ მსოფლიოში. ზოგი პარაზიტია.
ეკატერინე I

ეკატერინე ( (მარტა სკავრონსკაია, ეკატერინე ალექსის ასული რომანოვა, 1684—1727 წწ.) — რუსეთის იმპერატრიცა 1721 წლიდან როგორც მოქმედი იმპერატორის მეუღლე, 1725 წლიდან მმართველი ხელმწიფე. პეტრე -ის მეორე ცოლი, იმპერატრიცა ელისაბედ -ის დედა.

ყველაზე გავრცელებული ვერსიით, ეკატერინეს ნამდვილი სახელი — მარტა სამუილის ასული სკავრონსკაიაა, მოგვიანებით კი პეტრე პირველს მოუნათლავს ეკატერინე ალექსის ასულად. იგი ბალტიისპირელი (ლატვიელი) გლეხის ოჯახში დაბადებულა, ტყვედ ჩავარდნია რუს ჯარს და პეტრე -ის საყვარელი გამხდარა. შემდეგ კი მისი მეუღლე და რუსეთის იმპერატრიცა. მის პატივსაცემად პეტრე დიდმა წმინდა ეკატერინეს ორდენიც კი დააწესა და ურალში ქალაქს ეკატერინბურგი დაარქვა.
წალენჯიხის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი

წალენჯიხის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი – მდებარეობს წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში.

მუზეუმში დაცულია შემთხვევითი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ნაპოვნი მასალა, რომელთა ქრონოლოგიური ჩარჩოები მოიცავს: პალეოლითის, ნეოლითის (ქვის ხელცულები, ნაჯახები, სატეხი ქვები), ადრეული, შუა და გვიანი ბრინჯაოს (კოლხური ცულები, თოხები, შუბისპირები) პერიოდს. მუზეუმში მრავლადაა წალენჯიხის მხარის - სს-ის დასაწყისის ეთნოგრაფიული ყოფის ამსახველი მასალები (სამეურნეო და საბრძოლო იარაღები, თიხის, ხის, მინისა და სპილენძის საოჯახო ჭურჭელი და სხვა), რაიონის ცნობილ საზოგადო მოღვაწეთა ფოტო და დოკუმენტური მასალები. დაფუძნების თარიღი: 2001 წელი
კონსტანტინე გამსახურდიას სახლ-მუზეუმი

მწერალ-აკადემიკოს კონსტანტინე გამსახურდიას სახლ-მუზეუმი ― მუზეუმი აბაშის მუნიციპალიტეტში.

სახლ–მუზეუმი ფუნქციონირებს 1987 წლიდან. აქ ინახება მწერლისეული ნივთები, ექსპონირებულია მწერლის ხელნაწერთა ფოტო-ასლები. ცხოვრებისა და შემოქმედების ამსახველი ფოტო-სურათები. სხვადასხვა დროს, სხვადასხვა ენაზე გამოცემული ნაწარმოებები. სახლ-მუზეუმის ეზოში განთავსებულია დამხმარე ნაგებობები. 2007 წლიდან სახლ-მუზეუმი კულტურის ცენტრის დაქვემდებარებაში იმყოფება.

ყოველწლიურად, 15 მაისს, იმართება სახალხო დღესასწაული „კონსტანტინეობა“.
ერნსტ ბირონი

ერნსტ იოჰან ბირონი, ფაქტიუროად ბირენი ან ბიურენი (, ; დ. 3 დეკემბერი, 1690 — გ. 28 დეკემბერი, 1772) — რუსეთის იმპერიის რეგენტი და კურლანდიის ჰერცოგი, ოსტზეელი არისტოკრატების ოჯახიდან. ბირონი თავისი გვარის გაფრანგულებული ვარიანტია, რომელიც ფრანგი ჰერცოგების გვარების მსგავსებით მიიღო.

ბიოგრაფია
იგი იყო ფავორიტი დაქვრივებული იმპერატრიცის ანა იოანეს ასულისა, რომელსაც 1730 წელს გაჰყვა რუსეთში და გახდა მისი კარის ობერკამერჰერი. დიდი გავლენა ჰქონდა იმპერატორზე და ათი წლის განმავლობაში პრაქტიკულად მართავდა რუსეთს. ანა ივანეს ასულის დახმარებით 1737 წელს აირჩიეს კურლანდიის ჰერცოგად. საჰერცოგოს მართავდა პეტერბურგიდან. ანა ივანეს ასულის გარდაცვალეს შემდეგ (1740) მისივე ანდერძით გახდა მცირეწლოვან ივანე -ს რეგენტი. 1740 წლის 9 ნოემბრის სასახლის გადატრიალების დროს დააპატიმრეს და სიკვდილი მიუსაჯეს, რაც შემდეგ შეუცვალეს ციმბირში გადასახლებით. 1742 წელს იმპერატორმა ელისაბედმა იაროსლავლში გადაიყვანა. პეტრე -მ პეტერბურგში დააბრუნა. ეკატერინე -მ აღუდგინა კურლანდიის ჰერცოგობა.
მარტვილის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

გივი ელიავას სახელობის მარტვილის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მუზეუმი მარტვილში, დაარსდა 1957 წელს. 1964 წელს მუზეუმში, ღია ცის ქვეშ გაიხსნა ეთნოგრაფიული გამოფენა, ხოლო 1973 წელს მუზეუმის ბაზაზე შეიქმნა ძველკოლხური ვაზის ჯიშების საცდელ-საკოლექციო ნაკვეთი.

მუზეუმში დაცული ექსპონატები
მუზეუმში 55 ათასამდე ექსპონატია. მუზეუმში ძირითადად დაცულია არქეოლოგიური მასალა, რომლის ქრონოლოგია მოიცავს ადრეული ქვისა და ბრინჯაოს ხანის პერიოდს (სამუშაო და საბრძოლო იარაღები, სარიტუალო ქვები, სხვადასხვა მასალისგან დამზადებული სამკაულები, ძვ. წ. - სს.-ის ბრინჯაოს ფიგურა ”მქადაგებელი”, ფიბულები სხვადასხვა გამოსახულებებით და სხვა). მუზეუმის ფონდში დაცულია მდიდარი ნუმიზმატიკური მასალა: ძვ. წ - სს-ის ოქროს მონეტები, კოლხური თეთრი, - სს-ის ვერცხლის მონეტების კოლექცია, - სს-ის ხელნაწერები და სიგელ-გუჯრები და სხვ. აგრეთვე: - სს-ის გამოცემებით დაკომპლექტებული ბიბლიოთეკა (5000 ეგზემპლარი), თანამედროვე ქართველ მხატვართა ფერწერული ნამუშევრები: ლადო გუდიაშვილის ”სამაია”, ელენე ახვლედიანის „ჩვენი სოფელი„, აგრეთვე მოსე თოიძის, რობერტ სტურუას, ს. მაისაშვილის, რ. ადამიას, ნამუშევრები, ირაკლი ოჩიაურის, ჯემალ ბჟალავას ქანდაკებები.
პირველი დასი

პირველი დასი, საუკუნის ნახევრის საქართველოს განმათავისუფლებელი მოძრაობის პირველი, ჰუმანისტურ დემოკრატიული მიმდინარეობა, რომლის წარმომადგენლები რევოლუციურ-დემოკრატიული და უტოპიურ სოციალისტური იდეების პროპაგანდას ეწეოდნენ ჟურნალ-გაზეთებში („საქართველოს მოამბე“, „დროება“, „ივერია“ და სხვა).

პირველდასელთაგან ზოგი საზოგადოებრივ ასპარიზზე გამოჩნდა უკვე 1861 წელს „ცისკრის“ ფურცლებზე. პირველდასელები მეორედასელ რადიკალ-დემოკრატებთან და ხალხოსნებთან ერთად შეადგენდნენ რევოლიცურ დემოკრატიულ ბანაკს, ოღონდ მათგან რამდენიმე განსხვავებული თვალსაზრისით უდგებოდნენ ეროვნულ-სოციალურ და საკაცობრიო პრობლემებს, იბრძოდნენ ყოველგვარი ჩაგვრის წინააღმდეგ.

პირველი დასს მეთაურობდა ილია ჭავჭავაძე, რომელთანაც ახლო იდგნენ აკაკი წერეთელი, იაკობ გოგებაშვილი, უფრო გვიან — ალექსანდრე ყაზბეგი, ვაჟა-ფშაველა და სხვები.
ქართული ხალხური სიმღერის მუზეუმი (ხობი)

ძუკუ ლოლუას სახელობის ქართული ხალხური სიმღერის მუზეუმი მდებარეობს ხობის მუნიციპალიტეტში.

მუზეუმი გაიხსნა 2007 წლის 1 ივნისს, აქ გამოფენილია მეგრული სიმღერის შემსრულებელ ოსტატთა ფოტო მასალები, დოკუმენტები, სიგელები, საფესტივალო გამოფენები, კომპაქტ დისკები. მუზეუმი დაფუძნებულია ``განათლების, კულტურისა და სულიერების საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდ-ხობი``-ს მიერ. პრეზიდენტი გოდერძი ბუკია.
ხიბულის ციხე

ხიბულის ციხე — ციხესიმაგრე საქართველოში, ხობის მუნიციპალიტეტში.

ციხე არქიტექტურულ კომპლექს წარმოადგენს, რომელიც შედგება გალავნის, კოშკის, სასახლისა და სამლოცველოს ნაშთებისაგან. იგი გვიან შუა-საუკუნეებშია აგებული.
1616-1639 წლებში შედგენილ დოკუმენტში დასავლეთ საქართველოს კათალიკოსი მალაქია გურიელი ხიბულის ციხეს „ციხე-სალაროს“ უწოდებს.
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1735-1739)

რუსეთ-ოსმალეთის 1735-1739 წლების ომში რუსეთი მიზნად ისახავდა შავ ზღვაზე გასვლას და სამხრეთი ოლქების უშიშროების უზრუნველყოფას ყირიმელი თათრების თავდასხმებისაგან. 1732 და 1735 წწ. რუსეთმა ირანს დაუბრუნა კასპიისპირა პროვინციები იმ ვარაუდით, რომ იგი კვლავ გაძლიერებულიყო და ოსმალეთს დაპირისპირებოდა. რუსეთის მთავრობა ამაოდ იმედოვნებდა ირანის გამოყენებას ოსმალეთის წინააღმდეგ - რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ირანი განზე გადგა. კასპიისპირეთიდან რუსეთის ჯარის გასვლა კონსტანტინოპოლში რუსეთის სისუსტედ ჩათვალეს. ყირიმის ხანმა ყაფლან გირეიმ 1735 წელს ჩრდილოეთ კავკასიაზე გაილაშქრა. გახშირდა ყირიმელი თათრების თავდასხმები უკრაინაზე. საფრანგეთის წაქეზებით ოსმალეთმა ომი დაიწყო. რუსეთის სარდლობის 1736 წლის გეგმა გულისხმობდა ორი მიმართულებით მოქმედებას: ერთი მხრივ აზოვის დაკავებას, ხოლო მეორე მხრივ, მთავარი ძალებით ყირიმში შეჭრას. 19 ივნისს 28-ათასიანმა რუსეთის დონის არმიამ აზოვი დაიკავა, ხოლო 62-ათასიანმა დნეპრის არმიამ პერეკოპი აიღო, ყირიმში შეიჭრა და 17 ივნისს ბახჩისარაიც დაიკავა, მაგრამ ყირიმში ვეღარ გამაგრდა და უკან გაბრუნდა. 1737 წელს რუსეთის ჯარებმა ერთდროულად განაახლეს შეტევა ყირიმისა და ოჩაკოვის მიმართულებით, ივლისში ოჩაკოვი აიღეს, ყირიმში კი ყარასუბაზრის აღება მოახერხეს, მაგრამ, მიუხედავად ამ წარმატებებისა, რუსეთის ჯარი იძულებული იყო ყირიმიდან კვლავ წასულიყო. 1737 წლის ივლისის ომში რუსეთის მოკავშირე ავსტრიაც ჩაება. ამასობაში ნემიროვში მშვიდობიანი მოლაპარაკებაც გაიმართა, მაგრამ შედეგს ვერ მიაღწიეს, ამიტომაც საომარო მოქმედებები კვლავ განახლდა. ფრონტზე საერთო სირთულეს ჭირის ეპიდემიაც დაერთო, რუსეთის ჯარს ოჩაკოვისა და კინბურნის დატოვება მოუხდა. 1739 წელს რუსეთის 58-ათასიან არმია ხოტინისაკენ გაემართა, სტავუჩანთან დაბანაკებული ოსმალები გაანადგურა, შემდეგ ხოტინი და იასი აიღო. ავსტრიელები კი დამარცხდნენ და 1739 წლის 7 სექტემბერს ოსმალებთან სეპარატული ხელშეკრულება დადეს. 18 სექტემბერს ბელგრადში ხელი მოაწერეს რუსეთ-ოსმალეთის საზავო ხელშეკრულებას. რუსეთმა აზოვი მიიღო იმ პირობით, რომ იქ არავითარ სიმაგრეს არ ააგებდა, ხოლო ომის მსვლელობის დროს დანარჩენი დაკავებული ტერიტორია ოსმალეთს დაუბრუნდა.
კონსტანტინეობა

კონსტანტინეობა — სახალხო დღესასწაული აბაშის მუნიციპალიტეტში.

აღინიშნება 1989 წლიდან, ყოველი წლის 15 მაისს, ქართველი კლასიკოსი მწერლის, კონსტანტინე გამსახურდიას დაბადების დღეს . სახალხო ზეიმი იმართება კონსტანტინე გამსახურდიას სახლ-მუზეუმში.

ზეიმზე ჩადიან საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან. განსაკუთრებით მწერლები და პოეტები, საზოგადო მოღვაწეები თბილისიდან. იმართება პოეზიის საღამო, მარულა და სახალხო სეირნობა.
ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულება

ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულება (1774) — რუსეთისა და ოსმალეთს შორის 1774 წლის 10 (21) ივლისს, მდინარე დუნაის მარჯვენა სანაპიროზე მდებარე სოფელ ქუჩუქ-კაინარჯში დადებული ხელშეკრულება, რომლითაც დამთავრდა რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომი. თავდაპირველად, დოკუმენტი წარმომადგენლების მიერ იქნა ხელმოწერილი 10 ივლისს, ხოლო მოგვიანებით 1775 წლის 13 იანვარს, სულთანის მიერ დამტკიცებულ და რატიფიცირებულ იქნა კონსტანტინოპოლში.

ევროპელი დიპლომატების მტრული პოზიციისა და რთული საშინაო ვითარების მიუხედავად, რუსეთმა მნიშვნელოვან შედეგებს მიაღწია: გადაეცა ტერიტორია დნეპრსა და ბუგს შორის, სიმაგრეები შავ ზღვაზე — კინბურნი, ქერჩი და იენიკალე; რუსეთის სავაჭრო ფლოტს შავ ზღვაზე თავისუფალი ნაოსნობისა და სრუტეებში გავლის ნება დართო; კავკასიაში რუსეთის საზღვარი მდინარე ეისა და თერგის ხაზზე გავიდა; ყირიმის სახანოს დამოუკიდებლობა მიენიჭა (გათავისუფლდა ოსმალეთის ბატონობისგან). ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულებამ ხელი შეუწყო ზღვაზე ვაჭრობის განვითარებისა და რუსეთის სამხედრო სტარატეგიული პოზიციის განმტკიცებას.

ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულების 23-ე მუხლი საქართველოს ეხებოდა. ოსმალეთი „საზეიმოდ“ აცხადებდა, რომ იგი ამიერიდან „სამუდამოდ“ იღებდა ხელს იმერეთისაგან ხარკის მოთხოვნაზე, საქართველოში ქრისტიანული სარწმუნოების შევიწროვებაზე. ხელშეკრულებაში იყო სადავო ადგილებიც — იმერეთის ციხებს (ბაღდათი, შორაპანი, ქუთაისი), რომელიც რუსეთის ჯარმა გაათავისუფლა, რუსეთი იმის საკუთრებად ცნობდა, „ვისაც იგი ძველთაგან ეკუთვნოდა“, ხოლო ოსმალეთს უკრძალავდა საქართველოში ახალი რაიონების (ის, რაც „ძველთაგან არ ეკუთვნოდა“) მითვისებას; დამარცხებულმა ოსმალეთმა ვერ შეძლო ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულების სადავო მუხლების თავის სასარგებლოდ გამოყენება. ამიტომ სოლომონ -მა საშუალება არ მისცა ოსმალეთს ხელახლა გაბატონებულიყო იმერეთში, ქვეყანა დამშვიდდა და მოსახლეობამაც მნიშვნელოვნად იმატა.

ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულებით რუსეთმა მიიღო უფლება გამოსარჩლებოდა ოსმალეთის უღელქვეშ მყოფ ქრისტიან ხალხებს (ქართველები, მოლდაველები, რუმინელები), რაც ოსმალეთის საშინაო საქმეებში ჩარევას ნიშნავდა. ეს კი ხელს უწყობდა ბალკანეთისა და კავკასიელი ხალხების განმათავისუფლებელი მოძრაობის აღმავლობას.
ქვაბისხევი

ქვაბისხევი — მდინარე ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სათავე აქვს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1995 მეტრზე, მარცხნიდან ერთვის მდინარე მტკვარს. სიგრძე 11,2 კილომეტრი. აუზის ფართობი 32,2 კმ².

საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — ზაფხულ-შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 0,59 მ³/წმ.
პირველი მაისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

პირველი მაისი შეიძლება აღნიშნავდეს:

პირველი მაისი — მშრომელთა საერთაშორისო დღე
პირველი მაისი — სოფელი აბაშის მუნიციპალიტეტში
პირველი მაისი — სოფელი ქედის მუნიციპალიტეტში
საღვინე — სოფელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, 1938-1990-იან წლებში ეწოდა „პირველი მაისი“
საკვიკვინიო — სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტში, საბჭოთა პერიოდში ეწოდებოდა „პირველი მაისი“
პირველი ნაბიჯი (ალმანახი)

პირველი ნაბიჯი — ქართული ალმანახი, მოსწავლე ახალგაზრდობის ეროვნული მიმართულების გამოცემა. გამოდიოდა თბილისში 1909 წელს. გამომცემელი — კ. კაპანაძე. გამოიცა ორი ნომერი; იყო „მოწაფისა“ და „მოწაფის ჩანგის“ გაგრძელება. ალმანახში დაბეჭდილია ლექსები, მოთხრობები, წერილები. თანამშრომლობდნენ ვაჟა-ფშაველა, ა. აბაშელი, გ. ტაბიძე, კ. გამსახურდია, დ. ჩხეიძე, ი. მჭედლიშვილი, ვ. ეგნატაშვილი, ქ. რაჭველიშვილი, ნ. წინამძღვრიშვილი და ი. გვანცელაძე.
დანილო ტიურკი

დანილო ტიურკი (, დ. 19 თებერვალი, 1952) — სლოვენი იურისტი, საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტი და დიპლომატი; სლოვენიის პრეზიდენტი 2007 წლის 23 დეკემბრიდან 2012 წლის 22 დეკემბრამდე.

1975 წელს დაამთავრა ლიუბლიანის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. განათლება განაგრძო ბელგრადის უნივერსიტეტის ასპირანტურაში. 1982 წელს ლიუბლიანაში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია საერთაშორისო სამართლის დარგში.
მილან კუჩანი

მილან კუჩანი (სლოვ. , დ. 14 იანვარი, 1941, იუგოსლავია) — სლოვენი პოლიტიკოსი, სლოვენიის პირველი პრეზიდენტი 1991 წლის 8 ოქტომბრიდან 2002 წლის 22 დეკემბრამდე.

ბიოგრაფია
დაიბადა ლუთერანი მასწავლებლის ოჯახში. მისი მამა დაიღუპა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში და საცხოვრებლად გადავიდნენ სერბეთში. კუჩანმა მიიღო იურიდიული განათლება ლიუბლიანის უნივერსიტეტში და დაიწყო საქმიანობა კომუნისტურ ორგანიზაციებში. სლოვენიის დამოუკიდებლობის შემდეგ გახდა ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი.
პირველი ნაბიჯი (ჟურნალი)

„პირველი ნაბიჯი“ — ქართული ყოველკვირეული პოლიტიკური და ლიტერატურული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1917–1918 წლებში; № 3-დან — გამოცემა მიზმად ისახავდა მუშათა კლასის ინტერესების დაცვას, მათ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ გათვითცნობიერებას. იბეჭდებოდა მრავალფეროვანი მასალა: „ომი და რევოლუცია“, „მუშათა პრესა“, „რუსეთის დიდი რევოლუცია“, „რევოლუცია ჩვენში“ და სხვა. თანამშრომლობდნენ ი. ყაჭეიშვილი, ს. ირემაშვილი, რ. ჯიბლაძე, ს. კალანდაძე, ს. აბაშელი, დ. თურდოსპირელი, ს. თავაძე, ვ. მიქაძე, გ. კვარაცხელია და სხვები. რედაქტორ-გამომცემელი — ა. მეტრეველი, შემდეგ — სარედაქციო კოლეგია.
მატრიოშკები

მატრიოშკები ან მატრიოშკა (რუს ან , კნინობითი ფორმაა „-სი“, უახლოვდება ლათინურ -ს, ცნობილი ქალბატონი, ოჯახის დედა) — რუსული ხის სათამაშო მოხატული თოჯინის ფორმისა, რომლის შიგნითაც მომცრო ზომის მსგავსი თოჯინებია. ჩაწყობილი თოჯინების რაოდენობა, ჩვეულებრივ, ექვსია ან მეტი. თითქმის ყველა მათგანი ცილინდრული ფორმისაა. მათ არ გააჩნიათ ხელები (მხოლოდ მიხატული აქვთ). ტრადიციისამებრ, იხატება ქალი სარაფანში, თუმცა, შიგნით შეიძლება კაციც იყოს ჩასმული. ყველაზე პატარა ფიგურა, რომელიც არ იხსნება, ბავშვია ხოლმე. მოსახატი თემა შეიძლება ერთობ განსხვავებული იყოს: ზღაპრული პერსონაჟებით დაწყებული, პოლიტიკური პერსონებით დამთავრებული.

მატრიოშკები რუსეთში ჩასული ტურისტების ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ სუვენირს წარმოადგენს.

მატრიოშკების გაჩენა
მიჩნეულია, რომ რუსული მატრიოშკა იაპონური ნიმუშის მიხედვით გამოითალა. ზოგიერთი მონაცემებით, მატრიოშკები რუსეთში მხოლოდ და მხოლოდ რუსეთ-იაპონიის ომის შემდეგ შეიტანეს, როდესაც სამხედრო მოსამსახურეები იაპონიიდან სამშოლბლოში დაბრუნდნენ.

მატრიოშკის რუსული ფორმის შექმნა ხარატ ვ. პ. ზვიოზდოჩკინს მიეწერება 1890-იან წლებში, ხოლო პირველი მოხატულობის ავტორი პროფესიონალი მხატვარი ს. ვ. მალიუტინი იყო. მატრიოშკის გამოჩენამდე, რუსი ოსტატები სააღდგომი გასახსნელ ხის კვერცხებს აკეთებდნენ. ამგვარად, რუსული და იაპონური მატრიოშკის მემკვიდრეობითობის საკითხი, პასუხგაუცემელი რჩება.
გადის ტორსო

გადის ტორსო , მარმარილოს ფიგურა გამოფენილი უფიცის არქეოლოგიური ოთახში, ფლორენციაში, და წარმოადგენს ძვ. წ. საუკუნის ელინისტურ ქანდაკებას. მისი დინამიკური მოხრა და არაჩვეულებრივად დახვეწილი მოდელირება მას პერგამენის სკოლის ქანდაკებებს მიაკუთვნებს. გადის კოლექციაში ყოფნისას ქანდაკება სატირის ტორსო ეგონათ, თუმცა ამჟამად მას ჯაჭვებისგან გათავისუფლების მოწადინე კენტავრად მიიჩნევენ. ეს თემა რამდენიმეჯერ წარმოუდგენიათ ელენისტურ ხელოვნებაში, რაც იმჟამად ადამიანის მდაბალი ნატურის ცივილიზებული კონტროლის სიმბოლოს წარმოადგენდა.