iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სუბალპური მცენარეულობა

სუბალპური მცენარეულობა — მაღალმთის მცენარეულობა მთის ტყის ზედა საზღვარსა და ალპური მდელოების ქვედა საზღვარს შორის. გავრცელებულია ძირითადად ზომიერი და სუბტროპიკული სარტყლის მთებში (ალპები, კარპატები, კავკასია, დას. ტიან-შანი, ჰიმალაი), სადაც ნალექების რაოდენობა საკმაოდ მაღალია და შედარებით თანაბრად არის განაწილებული წლის განმავლობაში. სუბალპური მცენარეულობის განვითარებას ხელს უწყობს აგრეთვე თოვლის სქელი საფარი, რაც მცენარეულობას იცავს ზამთრის დაბალი ტემპერატურისაგან, ნიადაგისა და ჰაერის მაღალი სინოტივე, გაპირობებული ზედა სარტყელში არსებული ყინულისა და თოვლის დნობით. სუბალპური სარტყლის მცენარეულობა წარმოდგენილია შემდეგი დაჯგუფებებით; მაღალი მთის მეჩხერი („პარკული“ ტიპის) და ტანბრეცილი ტყეები, გართხმული ბუჩქნარი, მაღალბალახეულობა და მდელოები. სუბალპური მცენარეულობა იცვლება მთიანი სისტემის გეოგრაფიული მდებარეობის, კალთების ექპოზიციისა და დახრილობის მიხედვით. კავკასიაში, კერძოდ საქართველოში, მისი ქვედა საზღვარია ზღვის დონიდან 1800–2000 მ, ხოლო ზედა საზღვარი ძლიერ ტენიან დასავლეთ კავკასიონზე 2200–2300 მ აღწევს. შედარებით კონტინენტურ კლიმატის პირობებში (ცენტრ., აღმ. და დას. კავკასიონის ზოგიერთი ნაწილი) სუბალპური მცენარეულობა უფრო მაღლა (2500–2700 მ) იწევს. სუბალპურ სარტყელში პარკულ ტყეს ქმნის ლიტვინოვის არყი, აღმოსავლური წიფელი, სოსნოვსკის ფიჭვი, მაღალმთის ნეკერჩხალი, აღმოსავლური მუხა და სხვ.; ტანბრეცილ ტყეს ძირითადად — არყი, ჭნავი, უფრო იშვიათად — წიფელი, პონტოური მუხა.

მაღალმთის გართხმულ ბუჩქნარებს ძირითადად დეკა და ღვიის გართხმული სახეობები ქმნის. დეკიანები უფრო გავრცელებულია სუბალპური სარტყლის ზედა ნაწილში და გვხვდება როგორც არყნარის ქვეტყეში, ისე უტყეო ჩრდილო-დასავლეთ ექპოზიციის კალთებზე, ღვიიანები კი — ძირითადად, კარგად განათებულ, ამობურცულ სამხრეთის ექპოზიციის ფერდობებზე.

მაღალბალახეულობა ძირითადად, განვითარებულია სუბალპური სარტყლის ქვედა ნაწილში, ნოყიერ, საკმაოდ ტენიან ნიადაგზე. ხშირად ის ხევებითა და ხრამებით ტყის სარტყელშიც ჩამოდის. მისი ძირითადი კომპონენტებია დიყის, თავყვითელას, მზიურას, დეზურას და სხვა სახეობები. სუბალპური მცენარეულობის მაღალბალახეულობა ვითარდება აგრეთვე საქონლის ნაბინავრებზე (მეორეული მაღალბალახეულობა). სუბალპური მდელოები გვხვდება როგორც მაღალმთის ტყის გაკაფულ ადგილებზე, ისე ტყის ზემოთაც. სუბალპურ მდელოებში გამოიყოფა ფართოფოთლოვანი, მარცვლოვანი დაჯგუფებები. მათი ძირითადი კომპონენტებია ფრინტა, ქართული და შიშველღეროიანი ნემსიწვერა, წვრილი და ფართოფოთლოვანი ნამიკრეფია, ჭრელი თივაქასრა, ოქროს შვრიელა, ჭრელი წივანა, იისფერი ქერი, სამყურას, ბრძამის სახეობები და სხვა. სუბალპური მდელოები, როგორც სათიბი და საძოვარი, საუკეთესო საკვები ბაზაა მთის მეცხოველეობისათვის. სამხრეთ საქართველოს მაღალმთიანეთის ზოგიერთ ნაწილში სუბალპური სარტყელი არ არის გამოხატული და მის ადგილს იკავებს მაღალმთის ველები და მთის ქსეროფიტები.
ხეორი

ხეორი — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადი.

ხეორი იქმნება ორი მდგენელის შეერთებით რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მთა ფოცხრევის აღმოსავლეთ ფერდობზე, სოფელ შქმერის მიდამოებში, ზღვის დონიდან 2390 მ-ზე. რამდენიმე კმ-ის გავლის შემდეგ მერიდიანულად კვეთს ფოცხრევის ქედს (ამ ადგილს „ქვაგახეთქილას“ უწოდებენ), მასიურ კირქვებში გამოიმუშავებს კალაპოტს და ქმნის ღრმა ხეობას (ხეორის კანიონი, შქმერის კანიონი), იქვე იკარგება კირქვულ ქანებში, 2 კმ-ის შემდეგ უბრუნდება ზედაპირს სოფელ ბოყვასთან და უერთდება რიონს სოფელ ზუდალთან. ხეორს ზემო წელზე ჭალასაც უწოდებენ, ქვემო წელზე კი — ხეორისწყალს.

მდინარის სიგრძე 14,5 კმ-ია, აუზის ფართობი 56,7 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულის პირველ ნახევარში, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 2,5 მ³/წმ. მდინარე ქვემო წელზე 2018 წლიდან მუშაობს ჰიდროელექტროსადგური „ხეორი ჰესი“ (დადგმული სიმძლავრე 1.3 მგვტ).

მდინარე ხეორი აღწერილი აქვს ვახუშტი ბატონიშვილს ( ს.):

გალერეა
სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებელი

სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებელი — „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ მიერ 1884 წელს დაარსებული ქუთაისის ქართველ სათავადაზნაურო სკოლის ფილიალი. შემდეგ დამოუკიდებელი ქართული 2-კლასიანი მოსამზადებელი სასწავლებელი გახდა. სასწავლებლის დაარსების იდეა 1873 წელს წამოაყენა აკაკი წერეთელმა. სკოლას დამხარებასა და ინსპექციას უწევდნენ ი. გოგებაშვილი, ლ. ბოცვაძე, ნ. ცხვედაძე, ე. თაყაიშვილი, გ. იოსელიანი და სხვები.პირველი გამგე იყო ს. ყიფიანი.სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ ცნობილი პედაგოგები: ა. წითლაძე, დ. ოყრეშიძე-თომაშვილი, პ. ლორთქიფანიძე, გ. ბოკერია, ი. გოგოლაშვილი, ი. ნიკოლაიშვილი, ნ. ჯანაშია, ი. რამიშვილი, ი.გომელაური, ა. შუბლაძე, რ. გამსახურდია და სხვები.

სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებელმა დიდი როლი ითამაშა ქართველი ახალგაზრდობის პატრიოტული აღზრდის საქმეში და ცარიზმის რუსიფიკატორული პოლიტიკის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამ სკოლაში სწავლობდნენ კ. გამსახურდია, ს. ჯანაშია, ა. ჩიქობავა, ვ. თოფურია, პ. ქავთარაძე და სხვები. ამჟამად სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებლის ბაზაზე მუშაობს საშუალო სკოლა.
აბსურდისტანი

„აბსურდისტანი“ — ქართველი თანამედროვე მწერლის ბასა ჯანიკაშვილის რომანი. პირველად გამოიცა 2010 წელს („ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“).

შინაარსი
აბსურდისტანი ქვეყანაა, რომელსაც ყველგან შეუძლია არსებობა, სადაც თავისუფლების არსი არ ესმით. აქ ყველაფერი აბსურდია: მუსიკა, გართობა, შეხედულებები.

აბურდისტანში ხელისუფალნი როკ-მუსიკას კრძალავენ, რადგან როკ-მუსიკა საუკუნის ადამიანისთვის თავისუფლების გამოხატვის ერთ-ერთი ყველაზე მძაფრი საშუალებაა.

როკს წიგნის მთავარი პერსონაჟები მეკობრული რადიოტალღებით იჭერენ, საზღვარგარეთიდან არალეგალურად შემოაქვთ, „დაპისკებით“ ავრცელებენ.
ომობანა (რომანი)

„ომობანა“ — თანამედროვე ქართველი მწერლის ბასა ჯანიკაშვილის რომანი. გამოქვეყნდა 2010 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ.

შინაარსი
რომანს მთავარ თემად 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომი გასდევს. სახელმწიფოთა შორის შეიარაღებული კონფლიქტის ფონზე, სოფელში დასასვენებლად წასული ვერა კეკელიძისა და გურამ დარჩიას ოჯახიც ფრონტის ხაზს ემსგავსება. მათი შვილი ნასროლი კენჭით რუსულ ავიაგამანადგურებლებს აფეთქებს, ჩამოცვენილ რუს მფრინავებს ოჯახი ჯერ ქართული სტუმართმოყვარეობითა და გულთბილი მასპინძლობით აკვირვებს, შემდეგ — დახვრეტას უპირებს.

რომანის სიუჟეტში იშლება ზღვარი რეალობასა და ვირტუალურ სამყაროს შორის. მკითხველს შეუძლია აირჩიოს, რომანის პერსონაჟები კონფლიქტის ნამდვილი მონაწილეები გახდებიან თუ — კომპიუტერული თამაშის გმირები.
წმინდა წყვდიადი

„წმინდა წყვდიადი“ — ლევან ბერძენიშვილის წიგნი. გამოიცა 2010 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ.

ამონარიდი წიგნიდან:
„ბევრი რამ გადამხდენია, მაგრამ საკუთარ თავზე დაკვირვებამ დამარწმუნა, რომ მთელი ცხოვრების განმავლობაში ყველაზე დიდი გავლენა ჩემზე დაპატიმრების ოთხწლიან მოლოდინსა და თავისუფლების სამწლიან აღკვეთას მოუხდენია. ეს გავლენა იმდენად დიდია, რომ საკმარისია, ვინმე გავიცნო, ქართველი იქნება ეს თუ უცხოელი, აუცილებლად ავუხსნი, რომ ოდესღაც პოლიტიკური პატიმარი ვიყავი.

ვიცი, რომ პირველი არ ვარ, ვისაც განსაკუთრებულმა გარემოებებმა ხელში კალამი ააღებინა, ჩვენს რიგებში გრაფომანებიც ბლომად იყვნენ და გენიოსებიც, მაგრამ მე ”კალამი ავიღე” ანუ კლავიატურა მოვირგე არა მხატვრული წიგნის დასაწერად ან დაკარგული დროის დასაბრუნებლად, არამედ დაკარგვადი პერსონაჟების გადასარჩენად, რადგან თუ ეს პერსონაჟები დაიკარგებიან, მეც დავიკარგები და ვიღაც შეცდომით იფიქრებს, რომ მართლა მიცნობდა, რაკი ჩემს რომელიმე ლექციას დასწრებია, ტელევიზიით ჩემი გამოსვლა უნახავს ან ინტერვიუ წაუკითხავს.“
6 სიზმარი

„6 სიზმარი“ — თანამედროვე ქართველი მწერლის, დავით ქართველიშვილის მოთხრობების კრებული. წიგნი გამოიცა 2011 წელს („ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“).

ერთმანეთისგან დამოუკიდებელ სამ ამბავს ერთი ფინალი აქვს. ამ ისტორიებს რამდენიმე ძირითადი თემა აერთიანებს. ბოლომდე გაურკვეველი რჩება რეალობაა თუ პერსონაჟებს ესიზმრებათ ყველაფერი.
ახალი წიგნი

„ახალი წიგნი“ — თანამედროვე ქართველის მწერლის დავით ქართველიშვილის რომანი, გამოცემული 2009 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ.

შინაარსი
ცნობილი ბიზნესმენი ახალგაზრდა მწერალს, ირაკლი ანდღულაძეს სთავაზობს, გადავიდეს ბიზნესმენის სახლში საცხოვრებლად და სოლიდური ანაზღაურების სანაცვლოდ მისი მემუარები დაწეროს. ასე იწყებს ირაკლი ანდღულაძე „ახალ წიგნს“. რეალურ ირაკლი ანდღულაძესა და პერსონაჟ ირაკლი ანდღულაძის ცხოვრება თანდათანობით ერთმანეთში ირევა, გაურკვეველი ხდება, რომელია „ახალი წიგნის“ რეალური ავტორი.
მოცემულობა (რომანი)

„მოცემულობა“ — თანამედროვე ქართველი მწერლის დავით ქართველიშვილის რომანი. გამოიცა 2011 წელს („ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“).

შინაარსი
მთავარ პერსონაჟ დეტექტივ გახარიას შეუძლია უკვე გამოძიებული მკვლელობის დეტალებს ჩაუღრმავდეს არა საქმის გახსნის მიზნით, არამედ იმიტომ, რომ მოკლულის ახლობლებთან საუბრით ცხოვრებისეული დასკვნები გამოიტანოს. მეოცნებე და საკუთარ სამყაროში გამოკეტილი დეტექტივი სხვადასხვა როლს ირგებს, რომელთა საშუალებით არა ჩახლართულ საქმეებს, არამედ საკუთარ თავსა და ცხოვრებას, როგორც არსებობის ყველაზე მთავარ მოცემულობას, აანალიზებს.
დაკრძალვა

დაკრძალვა — სამგლოვიარო ცერემონიის სახით ადამიანის ან საგნის მიწაში მოთავსება. დაკრძალვა უკანასკნელი პატივის მიგებაა — ცერემონია, რომელიც ასახავს ადამიანების დამოკიდებულებას გარდაცვალებულისა და სიკვდილისადმი.

დაკრძალვის ტრადიციები
მიცვალებულის დაკრძალვა ორმოებსა და გამოქვაბულებში, რაც გარდაცვლილზე ზრუნვის გარკვეულ გამოხატულებად და რელიგიურ წარმოდგენების საწყისადაა მიჩნეული, ჯერ კიდევ შუა პალეოლითიდან არის ცნობილი. მსოფლიოში სიკვდილსა და დაკრძალვასთან დაკავშირებული სხვადასხვა ტრადიცია არსებობს. ინდუისტები, ბუდისტები და სიქები მიცვალებულს წვავენ (კრემაციას უკეთებენ). ინდუისტები თუკი შესაძლებლობა მიეცათ, მიცვალებულის ფერფლს მდინარე განგზე მოაბნევენ. მათი აზრით, ყველაფერი ცოცხალი ერთია და ამიტომ ადამიანის ფერფლის წმინდა მდინარეში ჩაბნევა კეთილი ბოლოა.

ებრაელები და მუსლიმანები მიცვალებულს მარხავენ. ებრაელთა აზრით, კუბო ძალზე უბრალო უნდა იყოს, რადგან ღვთის წინაშე ყველა ადამიანი თანასწორია. ამავე მიზეზით მუსლიმანები მიცვალებულს უბრალო თეთრ სუდარაში გახვეულს მარხავენ. ებრაელები მიცვალებულს პირით იერუსალიმისკენ ასაფლავებენ, მუსლიმანები კი — მექისკენ.

დღეს ქრისტიანებს შეიძლიათ ან დასაფლავება აირჩიონ, ან კრემაცია. დაკრძალვის ცერემონია ეკლესიაში ან სასაფლაოზე, ან კრემატორიუმთან მდებარე სამლოცველოში ტარდება. თუ გარდაცვლილი მორწმუნე არ იყო, საერო დაკრძალვას უწყობენ და მის ცხოვრებას ქებით მოიხსენიებენ. ტრადიციული ირლანდიური დაკრძალვა, რომელზეც ნათესავ–მეგობრები იკრიბებიან, მიცვალებულის ნეშტისათვის ღამისთევის ჩვეულებას წააგავს.

საქართველოში
არქეოლოგიური გათხრების შედეგად საქართველოს ტერიტორიაზე დადასტურებულია მიცვალებულთა მიწაში დაკრძალვის სხვადასხვა წესი: ორმოსამარხებში, ქვაყუთებში, კრამიტსამარხებში. განსაკუთრებით საყურადღებოა მიცვალებულის ეტლზე, კევრზე და ქვევრში დაკრძალვის წესები (მიწაში ჩადგმული სამარხის ერთ-ერთი უძველესი სახეობა — ქვაყუთი — აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში ეთნოგრაფიულმა ყოფამ ბოლო დრომდე შემოინახა). ანტიკური ხანიდან გვხვდება მთლიანკვეთილი სარკოფაგები, მავზოლეუმის ტიპის აკლდამები (ბაგინეთი, არმაზისხევი და სხვ.), სადაც სამეფო დიდკაცობასა და მათი ოჯახის წევრებს მარხავდნენ. აკლდამებში დაკრძალვის წესი აღმოსავლეთ საქართველოს მთამ (ხევსურეთი, ფშავი, თუშეთი, ხევი) გვიანობამდე შემოინახა. დასავლეთ საქართველოში, კოლხეთში გავრცელებული ყოფილა ჰაერზე დაკრძალვა (ხეზე, ფიცარნაგზე დ.). გვხვდება აგრეთვე მეორეული დაკრძალვის წესიც (დაკრძალულის გადასვენება სხვა ადგილას). თანამედროვე ხალხებში გავრცელებულია დაკრძალვის ორი წესი — მიცვალებულის მიწაში დამარხვა და კრემაცია.
მერგელი

მერგელი — თიხა-კარბონატული შემადგენლობის დანალექი ქანი. შეიცავს 30-90% კარბონატს (ჩვეულებრივ კალციტი, იშვიათად — დოლომიტი), 70–10% უხსნად ნაშთს (თიხის მინერალები და სხვ.). ქანთწარმომქმნელი კარბონატული მინერალების მიხედვით განარჩევენ კალციტიან და დოლომიტიან მერგელებს. უხსნად ნაშთში თუ 2 ჭარბობს, ქანი კაჟმიწიანი მერგელების ჯგუფს მიეკუთვნება. მერგელებს ძირითადად იყენებენ ცემენტის წარმოებაში. მერგელი, რომელიც 75–80% 3 შეიცავს, პორტლანდცემენტის ნედლეულია.
კირქვა

კირქვა — დანალექი ქანი; შედგება უმთავრესად კალციტისაგან, იშვიათად — არაგონიტისაგან, შეიძლება შეიცავდეს ტერიგენული ან აუტიგენური მინერალებისა და ქანების ნატეხებსაც. წარმოშობის მიხედვით განარჩევენ ბიოგენურ (ზოოგენურ, ფიტოგენურ), ქემოგენურ და შერეული წარმოშობის კირქვებს. გვხვდება ნამსხვრევი და მეტასომატური კირქვებიც. მეტამორფიზმის შედეგად კირქვა გადაიქცევა მარმარილოდ. კირქვა, ჩვეულებრივ, ილექება ზღვებში, იშვიათად — ლაგუნებშიც. იყენებენ მშენებლობაში, მეტალურგიაში, სოფლის მეურნეობაში.
გლაუკონიტი

გლაუკონიტი — ცვალებადი ქიმიური შემადგენლობის ჰიდროქარსების ჯგუფის მინერალი (, 2), (, , )2 [ 310] 2; კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში, აქვს ფსევდოჰექსაგონური იერი; აგრეგატები წვრილმარცვლოვანი და ქერცლოვანია, მწვანე, მოცისფრო-მწვანე ან მოყვითლო-მომწვანო ფერისა. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 2 - 3, სიმკვრივე 2200 - 2800 კგ/მ3. წარმოიქმნება ზღვიურ აუზში ნეიტრალურ ან აღდგენით გარემოში სედიმენტაციის შედეგად; არის აგრეთვე ჰიდროთერმული წარმოშობისაც. გავრცელებულია ზღვიურ დანალექ ფორმაციებში. გვხვდება საქართველოს ბელტის ცარცულ ნალექებში. იხმარება ხისტი წყლის დასარბილებლად, ნიადაგის სასუქად, საღებავების დასამზადებლად.
ჩიმალტენანგოს დეპარტამენტი

ჩიმალტენანგო — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ჩიმალტენანგო. აღმოსავლეთით ესაზღვრება საკატეპეკესის დეპარტამენტი, ჩრდილოეთით — ელ-კიჩეს და ბახა-ვერაპასის, სამხრეთით — ესკინტლასა და სუჩიტეპეკესის, დასავლეთით კი სოლოლის დეპარტამენტები. დედაქალაქი ჩიმალტენანგო ქალაქ გვატემალიდან 54 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს.

2000 წლის მონაცემებით, დეპარტამენტის მოსახლეობა 448 000 ადამიანს შეადგენდა, რომელთა უმრავლესობაც მაიას ერთ-ერთი ხალხის — კაკჩიკელის შთამომავლები არიან. ფართობი 1 979 კმ²-ს შეადგენს.

გარდა ჩიმალტენანგოსი, დეპარტამენტის სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია სანტა-აპოლონია, სან-ხუან-კომალაპა და პატსუნი. დეპარტამენტის ტერიტორიაზე მდებარეობს მაიას ცივილიზაციის არქეოლოგიური ძეგლები — იშიმჩე, მიშკო-ვიეხო და სხვა მრავალი პატარა ქალაქი.

დეპარტამენტი 16 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.
ნიკოლაე ტიმოფტი

ნიკოლაე ტიმოფტი (დ. 22 დეკემბერი 1948, ჩუტულეშტი, მოლდავეთის სსრ) — მოლდოვის პოლიტიკური მოღვაწე და იურისტი.

1996-2001 წლებში კიშინიოვის სააპელაციო პალატის თავმჯდომარე იყო. 1996 წლიდან კი მოლდოვის მოსამართლეთა ასოციაციის თავმჯდომარეა. 2011 წლიდან მაგისტრატურის უმაღლესი საბჭოს ხელმძღვანელობდა. 2012 წლის 23 მარტიდან 2016 წლის 23 დეკემბრამდე იყო მოლდოვის პრეზიდენტი.
ჩიკიმულის დეპარტამენტი

ჩიკიმულა — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ჩიკიმულა. ჩრდილოეთით ესაზღვრება საკაპის დეპარტამენტი, სამხრეთით — სალვადორი, აღმოსავლეთით — ჰონდურასი, დასავლეთით კი ხალაპისა და საკაპის დეპარტამენტები.

დედაქალაქი ჩიკიმულა მდებარეობს ქალაქ გვატემალიდან 174 კმ-ის დაშორებით.

მუნიციპალიტეტები
დეპარტამენტი შედგება 11 მუნიციპალიტეტისგან:
კამოტანი
ჩიკიმულა
კონსეფსიონ-ლას-მინასი
ესკიპულასი
იპალა
ხოკოტანი
ოლოპა
კეცალტეპეკე
სან-ხასინტო
სან-ხოსე-ლა-არადა
სან-ხუან-ერმიტა
ატლანტიკური დივიზიონი (ნჰლ)

ატლანტის დივიზიონი — ყოფილი პეტრიკის დივიზიონი. სახელი შეიცვალა 1993 წელს. ასევე ეკუთვნის აღმოსავლეთ კონფერენციის ნჰლ-ში. ატლანტიკის დივიზიონი ერთადერთი დივიზიონია მთელ ნჰლ-ში, რომლის ყველა გუნდს აქვს მოგებული სტენლის თასი მინიმუმ ორჯერ. ასევე აღსანიშნავია, რომ ატლანტის დივიზიონი ნჰლ-ში ერთადერთია, სადაც გუნდები მინიმალურად არიან ერთმანეთს დაშორებულები.

ახლანდელი შემადგენლობა
ნიუ-ჯერსი დევილზი
ნიუ-იორკ აილენდერსი
ნიუ-იორკ რეინჯერსი
პიტსბურგ პინგვინსი
ფილადელფია ფლაიერსი

ახლანდელი მდგომარეობა
მნიშვნელობები: = ჩატარებული მატჩი; = მოგება; = წაგება; = დამატებითში ან პენლებში წაგებული; = რეგულარული + დამატებითში გამარჯვება; = გატანილი შაიბა; = გაშვებული შაიბა; =ქულა

ბოლო განახლება: რეგულარული სეზონის საბოლოო შედეგი.

დივიზიონის წევრები
1993-1998
ფლორიდა პანტერსი
ნიუ ჯერსი დევილზ
ნიუ-იორკ აილენდერსი
ნიუ-იორკ რეინჯერსი
ფილადელფია ფლაიერსი
ტამპა ბეი ლაითინგი
ვაშინგტონ კეპიტალზი

ცვლილებები 1992-1993 წლის სეზონიდან
ატლანტიკის დივიზიონი არის ნჰლ-ის რეფორმის შედეგი
ნიუ-ჯერსი დევილზი, ნიუ-იორკ აილენდერსი, ნიუ-იორკ რეინჯერსი, ფილადელფია ფლაიერსი და ვაშინგტონ კეპიტალზი გადმოვიდნენ პეტრიკ დივიზიონიდან
ტამპა ბეი ლაითინგი გადმოვიდა ნორის დივიზიონიდან
ფლორიდა პანტერსი დაემატა როგორც დივიზიონის შემავსები გუნდი

1998-დღემდე
ნიუ-ჯერსი დევილზი
ნიუ-იორკ აილენდერსი
ნიუ-იორკ რეინჯერსი
პიტსბურგ პინგვინსი
ფილადელფია ფლაიერსი

ცვლილებები 1997-1998 წლიდან
ფლორიდა პანტერსი, ტამპა ბეი ლაითინგი და ვაშინგტონ კეპიტალზი გადავიდნენ სამხრეთ დივიზიონში კაროლინასთან ერთად პიტსბურგ პინგვინსი გადმოვიდა ჩრდილო დივიზიონიდან

დივიზიონის ჩემპიონები
1994 - ნიუ-იორკ რეინჯერსი (52–24–8, 112 ქულა)
1995 - ფილადელფია ფლაიერსი (28–16–4, 60 ქულა)
1996 - ფილადელფია ფლაიერსი (45–24–13, 103 ქულა)
1997 - ნიუ ჯერსი დევილს (45–23–14, 104 ქულა)
1998 - ნიუ ჯერსი დევილს (48–23–11, 107 ქულა)
1999 - ნიუ ჯერსი დევილს (47–24–11, 105 ქულა)
2000 - ფილადელფია ფლაიერსი (45–22–12–3, 105 ქულა)
2001 - ნიუ ჯერსი დევილს (48–19–12–3, 111 ქულა)
2002 - ფილადელფია ფლაიერსი (42–27–10–3, 97 ქულა)
2003 - ნიუ ჯერსი დევილს (46–20–10–6, 108 ქულა)
2004 - ფილადელფია ფლაიერსი (40–21–15–6, 101 ქულა)
2005 - სეზონი გაუქმდა (ნჰლ ლოკაუთის გამო)
2006 - ნიუ ჯერსი დევილს (46–27–9, 101 ქულა)
2007 - ნიუ ჯერსი დევილს (49–24–9, 107 ქულა)
2008 - პიტსბურგ პინგვინს (47–27–8, 102 ქულა)
2009 - ნიუ ჯერსი დევილს (51–27–4, 106 ქულა)
2010 - ნიუ ჯერსი დევილს (48–27–7, 103 ქულა)
2011 - ფილადელფია ფლაიერსი (47–23–12, 106 ქულა)
2012 - ნიუ-იორკ რეინჯერსი (51-23-7, 109 ქულა)

სეზონის შედეგები
მწვანედ შეფერილი გუნდები გავიდნენ ფლეი ოფში.

სტენლის თასის გამარჯვებულები
1994 - ნიუ-იორკ რეინჯერსი
1995 - ნიუ ჯერსი დევილსი
2000 - ნიუ ჯერსი დევილსი
2003 - ნიუ ჯერსი დევილსი
2009 - პიტსბურგ პინგვინს

პრეზიდენტის თასის გამარჯვებული
1994 - ნიუ-იორკ რეინჯერსი

ატლანტიკის გამარჯვებულები
პეტენის დეპარტამენტი

პეტენი — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ფლორესი. გეოგრაფიულად, წარმოადგენს გვატემალის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე დეპარტამენტს, ამავე დროს უდიდესს. მისი ფართობი 33 600 კმ²-ია, რაც გვატემალის მთლიანი ტერიტორიის მესამედს შეადგენს. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 450 000 ადამიანს ითვლის.

გეოგრაფია
დეპარტამენტს აღმოსავლეთით ბელიზი ესაზღვრება, დასავლეთით და ჩრდილოეთით — მექსიკა, სამხრეთით კი გვატემალის ალტა-ვერაპასისა და ისაბალის დეპარტამენტები. მექსიკასთან დასავლეთი საზღვარი ძირითადად მიუყვება მდინარე უსუმასინტასა და მის შენაკად სალინასს მიუყვება.

ისტორია
პეტენის დეპარტამენტი გვატემალის მთავრობის 1866 წლის 8 მაისის დადგენილების საფუძველზე შეიქმნა.

1960-იანი წლებიდან, გვატემალის მთავრობა, ნებისმიერ მოქალაქეს სთავაზობდა სამოსახლო მიწებს პეტენში და ჰონორარად $25-ს უხდიდა. ფლორესსა და ტიკალში მცირე აეროპორტების აშენების შემდეგ განვითარება იწყო ტურიზმმა. 1970-იანი წლებიდან ტიკალიდან გზა გაიხსნა ბელიზის მიმართულებით. პირველი მოასფალტებული გზა დეპარტამენტში 1982 წელს დაიგო.

1990-იანი წლებიდან პეტენში მრავალი ახალმოსახლე შევიდა, რამაც სამხრეთ ნაწილში დეფორესტაცია გამოიწვია.

მუნიციპალიტეტები
პეტენის დეპარტამენტი 14 მუნიციპალიტეტისგან შედგება:
დოლორესი
ელ-ჩალი
ფლორესი
ლა-ლიბერტადი
ლას-კრუსესი
მელჩორ-დე-მენკოსი
პოპტუნი
სან-ანდრესი
სან-ბენიტო
სან-ფრანსისკო
სან-ხოსე
სან-ლუისი
სანტა-ანა
საიასჩე
დოფინეს ალპები

დოფინეს ალპები — დასავლეთ ალპების მთების ჯგუფი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში. მდებარეობს საფრანგეთის ისტორიული ოლქის — დოფინეს ტერიტორიაზე. აღმოსავლეთით გამოეყოფა კოტის ალპებს გალიბიეს უღელტეხილის მეშვეობით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით გრაის ალპებს მდინარე არკის ხეობით, დასავლეთით შემოზღუდულია მდინარეების დრაკისა და იზერის ხეობებით. მრავალი მწვერვალი აღწევს ზღვის დონიდან 3000 მ-ს; უმაღლესი მწვერვალია ბარ-დეზ-ეკრენი (4102 მ). აღსანიშნავია აგრეთვე მწვერვალი მეჟე (3983 მ), რომელსაც „გიგანტურ სფინქსს“ უწოდებენ.

დოფინეს ალპები შეიცავს ეკრენის მასივს და ტაიფერის ქედს. განვითარებულია ალპინიზმი. პოპულარულია აგრეთვე სათხილამურო სპორტი.
ბერნინის ალპები

ბერნინის ალპები — მთების ჯგუფი ალპებში, აღმოსავლეთ შვეიცარიასა და ჩრდილოეთ იტალიაში. რეტის ალპების ნაწილი. ალპების ერთ-ერთი უმაღლესი მონაკვეთი და მრავალრიცხოვანი მყინარებით დაფარული ქედია. აგებულია გნაისებითა და ფიქლებით. უმაღლესი მწვერვალია ბერნინა (ზღვის დონიდან 4049 მ), რომელიც პირველად დაიპყრეს 1850 წელს. მთების უმეტესობა განლაგებულია შვეიცარია-იტალიის საზღვარზე.

ბერნინის ალპებში არის დაახლოებით 150-მდე მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 104 კმ².
უდიდესი მყინვარია მორტერაჩი, რომლის სიგრძეა 7 კილომეტრი, ხოლო ფართობი დაახლოებით 16,4 კმ².
ბერნინის ალპები ჩრდილო-დასავლეთით გამოეყოფა ალბულის ალპებს, აღმოსავლეთით ლივინიოს ქედს, სამხრეთით ბერგამოს ალპებს, სამხრეთ-დასავლეთით ბრეგალიის ქედს. განვითარებულია ალპინიზმი და ზამთრის სპორტის სახეობები. მწვერვალი ბერნინა აღმართულია შვეიცარიის კურორტის — სანქტ-მორიცის სიახლოვეს. ქედის გარკვეული ნაწილი უკავია შვეიცარიის ეროვნულ პარკს, რომელიც შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
უცხო (ფრენჩაიზი)

ფილმების სერია უცხო — სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ფილმების ფრენჩაიზი. იგი ძირითადად ცნობილია ლეიტენანტ ელენ რიპლის (სიგურნი უივერი) თავგადასავლების აღწერით და მისი უცხო რასის არსებებთან ურთიერთობის აღწერით. ფილმის მწარმოებელი იყო 20 . თავდაპირველად დიდი წარმატება მოიპოვა ამ სერიის პირველმა ფილმმა, შემდეგ კი - წიგნებმა, კომიქსებმა და ვიდეო თამაშებმა.
ელ-პროგერსოს დეპარტამენტი

ელ-პროგერსო — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია გუასტატოია, უდიდესი ქალაქი კი სანარატე.

ელ-პროგერსო გვატემალის ყველაზე პატარა დეპარტამენტია. მოსახლეობის 99% ესპანურად საუბრობს. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ რეგიონში, დედაქალაქ გვატემალის აღმოსავლეთით. კლიმატი აღმოსავლეთით უფრო ცხელია, ვიდრე დასავლეთით. მრავლადაა უდაბნოს მსგავსი მიწები კაქტუსებით. დეპარტამენტს კვეთს მდინარე მოტაგუა, რომელსაც წვიამიან სეზეონში წყალდიდობები ახასიათებს.

მუნიციპალიტეტები
ელ-პროგერსოს დეპარტამენტი 8 მუნიციპალიტეტისგან შედგება:
ელ-ხიკარო
გუასტატოია
მორასანი
სან-აგუსტინ-აკასაგუასტლანი
სან-ანტონიო-ლა-პასი
სან-კრისტობალ-აკასაგუასტლანი
სანარატე
სანსარატე
გლარნის ალპები

გლარნის ალპები — მთების ჯგუფი დასავლეთ ალპებში, ცენტრალურ შვეიცარიაში (ურის, გრაუბიუნდენის, გლარუსის, სანქტ-გალენის, შვიცისა და ცუგის კანტონები). გადაჭიმულია ობერალპის უღელტეხილიდან კლაუზენის უღელტეხილამდე. აღმოსავლეთით წყდება მდინარე რაინის ხეობასთან, ჩრდილოეთით ვალენშტადტის ტბასთან და კლაუზენის გადასასვლელთან. უმაღლესი მწვერვალია ტედი (3614 მ). მწვერვალების უმეტესობა დაფარულია მყინვარებით.

დასავლეთით ესაზღვრება ურნერის ალპები, სამხრეთით ლეპონტინის ალპები, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით აპენცელის ალპები. გლარნის ალპების აღმოსავლეთ ნაწილში გამოხატულია შეცოცებები, რომელიც შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში (გლარნის შეცოცება).

მწვერვალ ტედის სამხრეთით ძირითადად გაბატონებულია გნაისები და გრანიტები, რომელთა შორისაა დიდი ზომის მინდვრის შპატის კრისტალები. ჩრდილოეთ კალთებზე გაბატონებულია საძოვრები, არის აგრეთვე პოპულარული კურორტები და ზამთრის სპორტული სივრცეები.
ესკუინტლას დეპარტამენტი

ესკუინტლა — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ესკუინტლა. მისი ფართობი 4 384 კმ²-ია და მდებარეობს ქალაქ გვატემალის სამხრეთით, წყნარი ოკეანის სანაპირო დაბლობ რეგიონში.

ესკუინტლა გვატემალის მთლიანი შიდა პროდუქტის 43%-ს აწარმოებს.

მუნიციპალიტეტები
ესკუინტლას დეპარტამენტი 13 მუნიციპალიტეტისგან შედგება:
ესკუინტლა
გუანაგასაპა
ისტაპა
ლა-დემოკრასია
ლა-გომერა
მასაგუა
ნუევა-კონსეფსიონი
პალინი
სან-ხოსე
სან-ვისენტე-პაკაია
სანტა-ლუსია-კოცუმალგუაპა
სიკინალა
ტიკისატე
გვატემალის დეპარტამენტი

გვატემალა — ერთ-ერთი დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია გვატემალა, რომელიც ამავე დროს ქვეყნის დედაქალაქიცაა.

დეპარტამენტის ფართობი 2 126 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2 541 581 ადამიანი (2002).

დეპარტამენტს ტურიზმის დიდი პოტენციალი გააჩნია, აქ მდებარეობს ამატიტლანის ტბა.

მუნიციპალიტეტები
გვატემალის დეპარტამენტი 17 მუნიციპალიტეტისგან შედგება:

ამატიტლანი
ჩინაუტლა
ჩუარანჩო
ფრაიხანესი
გვატემალა
მისკო
პალენსია
სან-მიგელ-პეტაპა
სან-ხოსე-დელ-გოლფო
სან-ხოსე-პინულა
სან-ხუან-საკატეპეკესი
სან-პედრო-აიამპუკი
სან-პედრო-საკატეპეკესი
სან-რაიმუნდო
სანტა-კატარინა-პინულა
ვილია-კანალესი
ვილია-ნუევა
კოტის ალპები

კოტის ალპები — დასავლეთ ალპების ნაწილი საფრანგეთსა და იტალიაში, ლარშის (სამხრეთით) და მონ-სენის (ჩრდილოეთით) უღელტეხილებს შორის. სიგრძე დაახლოებით 100 კმ, მაქსიმალური სიმაღლე 3841 მ-მდე (მონტე-ვიზო). დასავლეთით გამოეყოფა დოფინეს ალპებს. უმთავრესად აგებულია კრისტალური ფიქლებით, გნაისებით, ქვიშაქვებით. კალთები ღრმადაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით (დიურანსი, არკი). დაფარულია ფართოფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყით.

2000-2200 მ სიმაღლეზე სუბალპური და ალპური მდელოებია, უფრო ზევით — მუდმივი თოვლი და პატარა მყინვარები. ჩრდილოეთით კვეთს ტურინ-გრენობლის რკინიგზა.