iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სევეროდონეცკის ბრძოლა (2022)

სევეროდონეცკის ბრძოლა — მიმდინარე სამხედრო დაპირისპირება, რომელიც 2022 წლის 2 მარტს დაიწყო. წარმოადგენს რუსეთის უკრაინაში შეჭრის აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილს. სევეროდონეცკი ამჟამად არის ლუჰანსკის ოლქის მოქმედი ადმინისტრაციული ცენტრი.

ბრძოლა
28 თებერვალს დაახლოებით 15:00 საათზე რუსულმა ძალებმა სევეროდონეცკის დაბომბვა დაიწყეს. ლუჰანსკის ოლქის გუბერნატორის, სერჰი ჰაიდაის განცხადებით, ერთი ადამიანი დაიღუპა და რამდენიმე დაშავდა. დაიბომბა მათ შორის გაზსადენებიც. რუსული ძალები აგრძელებდნენ ქალაქის დაბომბვას, მათ შორის მათი სამიზნე იყო სკოლის სპორტული დარბაზი, რომელიც ბომბსაფრად გამოიყენებოდა მოსახლეობის მიერ. გარდაცვალების შემთხვევები არ დაფიქსირებულა. იმავე დღეს, 15:20 საათზე, უკრაინის ოფიციალურმა პირებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ რუსული ძალები ქალაქში შესვლას ცდილობდნენ, მაგრამ უკუაგდეს.

6 აპრილის ცნობით, ქალაქში „რეგულარულად, მუდმივი პერიოდულობით“ ცვიოდა ჭურვები და რაკეტები.

9 აპრილისათვის, რუსეთის მე-4 საგვარდიო სატანკო დივიზიის ნაწილები თავს იყრიდნენ სევეროდონეცკთან ახლოს.

18 აპრილს რუსეთმა აღმოსავლეთ უკრაინაში აქტიური თავდასხმა განაახლა, ავიადარტყმები მიიტანეს სევეროდონეცკზეც. გააფთრებული ბრძოლების შემდეგ მათ შეძლეს ქალაქის გარეუბნებისკენ დაწინაურება.

მშვიდობიან მოქალაქეებზე თავდასხმები
ქალაქში ადგილი ჰქონდა მშვიდობიან მოქალაქეებზე არაერთხელ თავდასხმას. 17 მარტს ლუჰანსკის ოლქის გუბერნატორმა სერჰი ჰაიდაიმ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსულმა ძალებმა ცეცხლი გაუხსნეს ბავშვებისა და ქალების თავშესაფარს და „ლუჰანსკის ოლქში უსაფრთხო ადგილები აღარ არსებობდა“. 22 მარტს ისევ ჰაიდაი იტყობინებოდა, რომ რუსებმა ისროლეს საბავშვო საავადმყოფოს მიმართულებით, დაიწვა სახურავი, თუმცა არავინ დაშავდა. გავრცელდა ცნობები ადგილობრივი ეკლესიების დაზიანების შესახებ. 7 აპრილის ცნობით, რუსულმა ძალებმა იერიში მიიტანეს ჰუმანიტარული დახმარების ცენტრზე და დაწვეს 10 მაღლივი შენობა.
თეთრ-ლურჯ-თეთრი დროშა

თეთრ-ლურჯ-თეთრი დროშა — დროშა, რომელიც გახდა უკრაინაში 2022 წელს რუსეთის შეჭრის საწინააღმდეგო საპროტესტო გამოსვლების სიმბოლო რუსეთში. დროშა პირველად - ზე 2022 წლის 28 თებერვალს იყო ნახსენები, რის შემდეგაც იგი ფართოდ გავრცელდა რუსულ ოპოზიციურ წრეებში. აქტივისტების თქმით, დროშა უპირველეს ყოვლისა არის მშვიდობისა და თავისუფლებისთვის ხალხის გაერთიანების სიმბოლო. ასევე აღინიშნა უწყვეტობა ველიკი ნოვგოროდის დროშის ვერსიასთან. ნოვგოროდის რესპუბლიკის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სამთავრობო ინსტიტუტი იყო „ნოვგოროდის პალატა“, რომელიც ზღუდავდა მმართველის უფლებამოსილებებს ვლადიმერ-სუზდალის სამთავროსგან განსხვავებით.

ზომისა და ფერის სტანდარტიზაცია
წინააღმდეგობა ხელისუფლების მხრიდან
2022 წლის 6 მარტს მოსკოვის მკვიდრი, ანა დუბკოვა, პოლიციამ დააკავა მის მანქანაზე თეთრ-ლურჯ-თეთრი დროშის გამო. ოქმში აღნიშნულია, რომ დროშა არის „...ოპოზიციურ ძალებში გავრცელებული ომის საწინააღმდეგო პროტესტის სიმბოლო“. სასამართლომ ანა დუბკოვას რუსეთის ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 19.3 მუხლით 15-დღიანი პატიმრობა შეუფარდა.

გალერეა
მსგავსი დროშები
ჰორლივკის ბრძოლა

ჰორლივკის ბრძოლა — 2022 წელს რუსეთის უკრაინაში შეჭრის მიმდინარე საომარ მოქმედებათა თეატრი, რომლის მიზანია დონეცკის ოლქის ნაწილებზე კონტროლის მოპოვება. უკრაინულმა ძალებმა ქალაქ ჰორლივკისკენ (გორლოვკისკენ) დაიწყეს წინსვლა, რომელსაც 2014 წლიდან დონეცკის სახალხო რესპუბლიკა (პრორუსული სეპარატისტების ნაწილობრივ აღიარებული სახელმწიფო) აკონტროლებს.

ქრონოლოგია
1 მარტი
უკრაინის ცნობით, უკრაინის 95-ე სადესანტო-საიერიშო ბრიგადამ ქალაქზე შეტევა 1 მარტს დაიწყო, მოწინააღმდეგეს მნიშვნელოვანი დანაკარგები მიაყენა და ჰორლივკაში შევიდა, თუმცა იქ გამაგრება ვერ შეძლო. არმია ქალაქის გარეუბანში განლაგდა.

2 მარტი
2 მარტს უკრაინელმა თანამდებობის პირმა ოლექსი არესტოვიჩმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ უკრაინული ძალები რუსეთის შემოჭრის დროს პირველად გადავიდნენ კონტრშეტევაზე და ჰორლივკისკენ წაიწიეს. მოგვიანებით იჰორ ჟდანოვმა განაცხადა, რომ „არსებობდა ცნობები“ უკრაინული ძალების მიერ ქალაქის ნაწილის დაკავების შესახებ.

3 მარტი
3 მარტის მდგომარეობით, მიმდინარეობდა ქალაქის წმენდა საოკუპაციო ჯარებისაგან.
ისა ჰუსეინოვი

ისა მუსტაფა ოღლუ ჰუსეინოვი ( დ. 12 ივნისი, 1928, სოფ. მუღანლი, ყაზახის მაზრა — გ. 1 აპრილი, 2014, ბაქო) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მწერალი, სცენარისტი და რედაქტორი, სახალხო მწერალი (1988) და აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1976).

ბიოგრაფია
ისა ჰუსეინოვი დაიბადა სოფელ მუღანლიში (ამჟამად აღსტაფის რ/ნი) სოფლის მასწავლებლის ოჯახში. სკოლის დამთავრების შემდეგ 1945 წელს სწავლა აზერბაიჯანის სამედიცინო უნივერსიტეტში გააგრძელა, მაგრამ ოთხი თვის შემდეგ უნივერსიტეტიდან წამოვიდა და მშობლიურ სოფელში დაბრუნდა. მოგვიანებით ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1952 წელს ა. მ. გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი დაამთავრა. 1952 – 1954 წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო გამომცემლობაში რედაქტორად მუშაობდა, 1960 – 1964 წლებში გაზეთ „ლიტერატურული აზერბაიჯანის“ რედაქტორი იყო. 1958 წლიდან იყო კომპარტიის წევრი. 1964 – 1968 წლებში კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმში“ მთავარი რედაქტორი იყო, 1964 – 1968 წლებში კი რედაქტორი, ხოლო 1974 – 1979 წლებში სცენარისტთა კავშირის წევრი იყო, 1979 წლიდან აზერბაიჯანის სსრ კინემატოგრაფიის კომიტეტის მთავარი რედაქტორი გახდა. 1976 წელს მიიღო აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება (23. 12. 1976).

ლიტერატურული საქმიანობა 1949 წელს ‘ ’-ში („რევოლუცია და კულტურა“) სტატიის გამოქვეყნებით დაიწყო. რომანებისა და სცენარების წერით 1950 წლიდან დაკავდა. მისი ზოგიერთი ნაწარმოები თარგმნილია უცხოურ ენებზე. ისა ჰუსეინოვი 2014 წელს გულის უკამრისობით, აზერბაიჯანში გარდაიცვალა.
ადრენალინი

ადრენალინი — ჰორმონი და წამალი, ასევე, ცნობილი როგორც ეპინეფრინი. მონაწილეობს ვისცერული ფუნქციების რეგულირებაში (მაგ. სუნთქვა). ადრენალინი ჩვეულებრივ წარმოიქმნება როგორც თირკმელზედა ჯირკვლების, ასევე მცირე რაოდენობის ნეირონების მიერ, მედულას მოგრძო ტვინში. მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ბრძოლა ან გაქცევის რეაქციაში (კუნთებში სისხლის ნაკადის გაზრდით), გულის წუთობრივი მოცულობაში (გულის სინუსის კვანძზე მოქმედებით), თვალის გუგის გაფართოების რეაქციასა და სისხლში შაქრის დონის ბალანსში. გვხვდება ბევრ ცხოველსა და ზოგიერთ ერთუჯრედიან ორგანიზმში. პოლონელმა ფიზიოლოგმა, ნაპოლეონ ციბულსკიმ ადრენალინი პირველად 1895 წელს გამოყო.
გივი ბასილაძე

გივი ბასილაძე (დ. 27 სექტემბერი, 1951, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი. ზოოინჟინერი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
1977 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტი.

სწავლობდა საქართველოს სახელმწიფო ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტში, მეძროხეობისა და მეცხენეობის კათედრაში 1977-1979 წლებში. იყო მოსკოვის კ. ა. ტიმირიაზევის სახელობის სასოფლო-სამეურნეო აკადემიაში, მერძევეობის კათედრის ასპირანტი დასოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატი 1979-1983 წლებში. 1983-1993 წლებში გახდა საქართველოს სახელმწიფო ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი, მეძროხეობისა და მერძევეობის კათედრის დოცენტი და 1993-2000 წლებში ამავე ინსტიტუტის, რძისა და ხორცის გადამუშავების ტექნოლოგიის კათედრის გამგე, დოცენტი. 2000-2005წლებში ის ასევე გახდა პრორექტორი სასწავლო-აღმზრდელობით დარგში, რძისა და ხორცის გადამუშავების ტექნოლოგიის კათედრაში, და ამავე კათედრის გამგე, პროფესორი. იყო რძისა და ხორცის გადამუშავების ტექნოლოგიის კათედრის გამგე 2005-2006 წლებში, ხოლო 2014-2016 წლებში სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. იყო საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი, სასურსათო ტექნოლოგიის მიმართულება "რძისა და რძის გადამუშავების ტექნოლოგიის საგნის" ხელმძღვანელი და პროფესორი, ხოლო სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი, მეცხოველეობის, ვეტერინარიისა და საკვებწარმოების კვლევის დეპარტამენტის კონსულტანტი 2016 წლიდან. ასევე 2017 წლიდან გახდა სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების განვითარების სააგენტოს კოორდინატორი.

ჯილდოები
2002 - ღირსების ორდენი
2000 - ღირსების მედალი
პავლო ტიჩინა

პავლო ტიჩინა (; დ. 23 იანვარი, 1891 ― გ. 16 სექტემბერი, 1967) ― უკრაინელი პოეტი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე, აკადემიკოსი და უკრაინის სახალხო რესპუბლიკისა და უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სახელმწიფო მოხელე. უკრაინის სსრ-ის ჰიმნის ავტორი.

ჯილდოები
სტალინური პრემიის ლაურეატი (1941)
შევჩენკოს ეროვნული პრემიის ლაურეატი (1962)
სოციალისტური შრომის გმირი (1967)
ლენინის ორდენის კავალერი (ხუთჯერ)
შრომის წითელი დროშის ორდენი (ორჯერ)
ვასილ სტეფანიკი

ვასილ სტეფანიკი (; დ. 14 მაისი, 1871 ― გ. 7 დეკემბერი, 1936) ― უკრაინელი მოდერნისტი მწერალი და პოლიტიკური აქტივისტი. ავსტრიის პარლამენტის წევრი 1908-1918 წლებში.

ბიოგრაფია
ვასილ სტეფანიკი 1871 წლის 14 მაისს შეძლებული გლეხების ოჯახში დაიბადა. სტეფანიკი ისტორიულ რეგიონში, პოკუტიაში დაიბადა, რომელიც იმ დროს ავსტრო-უნგრეთის შემადგენლობაში შედიოდა. დღეისთვის, რეგიონი ივანო-ფრანკივსკის ოლქის ნაწილია. სტეფანიკი 1936 წლის 7 დეკემბერს ამავე სოფელში გარდაიცვალა, რომელიც იმ დროისთვის პოლონეთის ნაწილი იყო.

დაწყებითი განათლება სნიატინის საქალაქო სკოლაში მიიღო. შემდგომში კოლომიისა და დროგობიჩის პოლონურ გიმნაზიაში სწავლობდა. რევოლუციურ საქმიანობაში ჩართულობის გამო კოლომიის გიმნაზიიდან გარიცხეს. საბოლოოდ დროგობიჩის გიმნაზია დაამთავრა და 1892 წელს ხარკივის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა.
ივან სვიტლიჩნი

ივან სვიტლიჩნი (; დ. 20 სექტემბერი, 1929 ― გ. 25 ოქტომბერი, 1992) ― უკრაინელი პოეტი, ლიტერატურის კრიტიკოსი და საბჭოთა დისიდენტი.

ბიოგრაფია
ივან სვიტლიჩნი 1929 წლის 20 სექტემბერს პოლოვინკინეში, ლუჰანსკის ოლქში, ფერმერთა ოჯახში დაიბადა.

1952 წელს ხარკივის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა. 1954 წელს კიევში, შევჩენკოს ლიტერატურულ ინსტიტუტში ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიიღო. 1954-1965 წლებში ლიტერატურულ ჟურნალ „დნეპრის“ რედაქტორად მუშაობდა.

სვიტლიჩნი ვასილ სიმონენკოს დაუახლოვდა და სამიზდატითა და მაგნიტიზდატით მისი პოემების გავრცელებაში ეხმარებოდა. სვიტლიჩნის ლექსები რუსულ ენაზე დისიდენტმა იული დანიელმა თარგმნა.

1960-იან წლებში სვიტლიჩნი კიევის შემოქმედებითი ახალგაზრდობის კლუბის ერთ-ერთი დამფუძნებელი იყო. მემარცხენე უკრაინელებით დაკომპლექტებულ კლუბს უკრაინული უთვალთვალებდა. 1965 წლის აგვისტოში სვიტლიჩნი კლუბის საქმიანობაში ჩართულობისთვის დააპატიმრეს და ერთი წლით შრომით ბანაკში იყო დატყვევებული.
შ
იუნ სოკ იოლი

იუნ სოკ იოლი (, დ. 18 დეკემბერი, 1960) — სამხრეთკორეელი პოლიტიკოსი, ყოფილი პროკურორი და ადვოკატი, კორეის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2022 წლის 10 მაისიდან. იუნი კორეის რესპუბლიკის გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე 2019-2021 წლებში, პრეზიდენტ მუნ ჯე-ინის ადმინისტრაციის დროს, მსახურობდა.

იუნ სოკ იოლი სეულში დაიბადა. სწავლობდა სეულის უნივერსიტეტში. სამხრეთ კორეის მთავარი პროკურორის რანგში, იუნმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ყოფილი პრეზიდენტის, პაკ კინ ჰეს, უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებისთვის გასამართლებაში და საქმის გამოძიებაში.

კონსერვატიული სახალხო ძალაუფლების პარტიის წევრმა, იუნმა დაამარცხა დემოკრატიული პარტიის კანდიდატი ი ჯე მიონგი 2022 წლის სამხრეთ კორეის საპრეზიდენტო არჩევნებში.
არჩილ ბეთანელი

არჩილ ბეთანელი (დ. 27 სექტემბერი, 1925, ქუთაისი, გ. 2 ოქტომბერი, 2018) — ქართველი მეცნიერი მანქანათმშენებლობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1969), პროფესორი (1971).

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

1951–1967 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1972 წლიდან იყო მანქანათმშენებლობისა და ელექტროტექნიკური საპროექტო და სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1974 წლიდან ავტომატიკისა და ჰიდრავლიკური ცენტრის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის ორგანიზატორი და პირველი დირექტორი. 1977–1992 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის თვითმფრინავთმშენებლობის კათედრის გამგე, 1992 წლიდან კი ამავე კათედრის პროფესორი. მისი მეცნიერული მოღვაწეობის მიმართულებები იყო: საფრენი აპარატების დაპროექტების და წარმოების ტექნილოგიის მეთოდოლოგიები; შექმნა მჭრელი იარაღის მყიფე სიმტკიცის გაანგარიშების თეორია და მისი განსაზღვრის დაჩქარებული ექსპერიმენტული მეთოდი. მისი ხელმძრვანელობით და მონაწილეობით შემუშავებულია საფრენი აპარატის დეტალების ზედაპირული განმტკიცებისა და ურღვევი კონტროლის მეთოდები. მიიღო მონაწილეობა ქართული საავიაციო ტერმინოლოგიის შექმნაში.

მიღებული აქვს: მ. იანგელის, იური გაგარინის სახელობის, ს. კოროლიოვის, კ. ციოლკოვსკის სახელობისა და მ. კელდიშის სახელობის მედლები, საბჭოთა კავშირის გამომგონებლის წოდება. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ჯილდოები
1998 - ღირსების ორდენი
1990 - საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
მიხეილ ადამია

მიხეილ ადამია (დ. 1923, ეკი — გ. 1993) — ქართველი ინჟინერი, თანამდებობის პირი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის დაუსწრებელი საფინანსო-ეკონომიკური ინსტიტუტი, მატერიალურ-ტექნიკური მომარაგების ეკონომიკისა და დაგეგმარების სპეციალობით.

1951-1958 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №1 სამშენებლო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენის“ სისტემაში მშენებელ ოსტატად, ნორმადარად, სამუშაო მწარმოებლად. 1958-1959 წლებში №10076 სამხედრო ნაწილში უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1960-1964 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №1 სამშენებლო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენის“ სამშენებლო სამმართველო „ბიჭვინთმშენის“ მატერიალურ-ტექნიკური მომარაგების განყოფილების უფროსად. 1965-1968 წლებში საქართველოს სასოფლო მშენებლობის სამინისტროს №2 სამშენებლო ტრესტის სისტემაში მომარაგების განყოფილების უფროსად, სამრეწველო საწარმოთა კომბინატის საამქროს უფროსად. 1969-1971 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტ „ბიჭვინთმშენის“ მატერიალურ-ტექნიკური მომარაგების სამმართველოს უფროსად. 1971-1977 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №16 სამშენებლო ტრესტ „კურორტმშენის“ (ყოფილი „ბიჭვინთმშენი“) საწარმოო-ტექნოლოგიური კომპლექტაციის სამმართველოს უფროსად. 1977-1983 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს „ბზიფის“ ექსპერიმენტული სახლმშენებელი კომბინატის (ყოფილი №16 სამშენებლო ტრესტი „კურორტმშენი“) საწარმოო-ტექნოლოგიური კომპლექტაციის სამმართველოს უფროსად. 1983-1989 წლებში გადაყვანილ იქნა საბჭოთა კავშირის მშენებლობის სამინისტროს ულიანოვსკის სპეციალიზებულ სამშენებლო სამმართველო „ოტდელსპეცსტროი“-ს უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1989 წლიდან გადავიდა დამსახურებულ პენსიაზე. სამშენებლო სფეროში მრავალწლიანი მოღვაწეობის პერიოდში, დიდი წვლილი აქვს შეტანილი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, კერძოდ გაგრის რეგიონში, კულტურულ-საგანმანათლებლო, ინფრასტრუქტურული და საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ობიექტებისა და მსხვილი საკურორტო კომპლექსების მშენებლობის მატერიალურ-ტექნიკური რესურსებით სტაბილური უზრუნველყოფის საქმეში, ასევე „იის-04“ სერიის უნიფიცირებული, მაღლივი, კარკასული, ანაკრები რკინაბეტონის ნაკეთობების წარმოების ქარხნული ტექნოლოგიის ათვისების საქმეში. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული ქონდა სახელმწიფო ჯილდოები და საუწყებო საპატიო სიგელები.
ნინელი შავგულიძე

ნინელი შავგულიძე (დ. 7 სექტემბერი, 1943, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1966-1977 წლებში იყო თერაპიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური გენეტიკის ჯგუფის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1977-1984 წლებში ამავე ინსტიტუტის მიოკარდიუმის ინფარქტის განყოფილების გენეტიკის ჯგუფის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1984-1985 წლებში ამავე ინსტიტუტის რეაბილიტაციის განყოფილების უმცროსი მეცნიერ-მუშაკი, 1985 წლიდან ამავე განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. ავტორია 24 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ათეროსკლეროზის გენეტიკურ საფუძველზე დაავადების ადრეულ ეტაპზე ათეროსკლეროზის რისკ-ფაქტორების მატარებელ პირთა გამოვლენის შესაძლებლობებს პროფილაქტიკურ და სამკურნალო ღონისძიებათა ჩასატარებლად. მისი მონოგრაფიული ნაშრომი „საქართველოს დღეგრძელები“, პროფესორ ყიფშიძის ნაშრომთან ერთად, წარმოდგენილია 1987 წელს ნიუ-იორკში დასტამბულ წიგნში „დღეგრძელთა პრობლემები“.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „დღეგრძელთა ოჯახებში სისხლის ზოგიერთი მაჩვენებლების შესწავლისათვის“, დაიცვა 1981 წელს.
მახარბეკ თუღანოვი

მახარბეკ თუღანოვი — გ. 1952, ორჯონიკიძე) — ოსეთის სახალხო მხატვარი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, ცხინვალის სამხატვრო სასწავლებლის დამფუძნებელი და პირველი დირექტორი. ისტორიულ თემებზე შექმნილი მრავალი ნახატის ავტორი, პორტრეტისტი, ნართული ეპოსის თქმულებათა მხატვრული გამფორმებელი, პუბლიცისტი, ოსური ფოლკლორის შემკრები.

ბიოგრაფია
მახარბეკ თუღანოვი დაიბადა 1881 წელს ჩრდილოეთ ოსეთის სოფელ დურ-დურში. პირველდაწყებითი განათლება მან მიიღო ვლადიკავკაზის ერთ-ერთ პანსიონში. 1898 წელს მან დაამთავრა ვლადიკავკაზის რეალური სასწავლებელი. 1901 წელს იგი ჩაირიცხა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1905 წელს, მისი მასწავლებელი ყოფილა ილია რეპინი. 1905-1907 წლებში მახარბეკ თუღანოვი სწავლობდა გერმანიაში, მიუნხენში, პროფ. ანტონ აშბეს სტუდიაში. 1907 წელს მხატვარი სამშობლოში დაბრუნდა და ვლადიკავკაზში დააარსა სამხატვრო სტუდია და მხატვართა საზოგადოება. გარდა ამისა იგი იყო ვლადიკავკაზის პირველი ოსური საგამომცემლო საზოგადოების „ირ“-ის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. ეს საგამომცემლო საზოგადოება 1906 წლის 7 ოქტომბერს დაფუძნდა თბილისში. 1907 წელსვე მახარბეკ თუღანოვი იყო ოსური გაზეთის „ნოგ ცარდ“-ის ერთ-ერთი დამაარსებელი (გამოდიოდა თბილისში). 1926-1930 წლებში თუღანოვი პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ვლადიკავკაზში. ამავე დროს იგი იყო ჩრდილოეთ ოსეთის მხარეთმცოდნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი.

1930 წლიდან მხატვრის შემდგომი მოღვაწეობა დაკავშირებული იყო ცხინვალთან. 1931 წელს მახარბეკ თუღანოვის ინიციატივით ცხინვალში დაფუძნდა სამხატვრო სასწავლებელი, ცხინვალში შექმნა ასევე სამხატვრო სტუდია, სამხატვრო გალერეა, რომელსაც წლების განმავლობაში თავადვე ხელმძღვანელობდა. აქ იგი ნაყოფიერ პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა 1943 წლამდე. 1931 წელს იგი მიიწვიეს ცხინვალის კ. ხეთაგუროვის სახელობის სახელმწიფო თეატრში მთავარ მხატვრად და ამ მოვალეობას ასრულებდა 1943 წლამდე. 1940 წელს მხატვარს მიენიჭა საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება. 1946 წელს მას პირველს მიენიჭა ჩრდილოეთ ოსეთის სახალხო მხატვრის წოდება.

თუღანოვი იყო სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს წევრი, უძღვებოდა ფოლკლორისტიკის განყოფილებას. მას ბევრი საინტერესო გამოკვლევა აქვს ფოლკლორისტიკაში. მისი დამსახურებაა, რომ რამდენიმე ნართული თქმულება დავიწყებას გადაურჩა. მასვე ეკუთვნის რამდენიმე მონოგრაფია.

მახარბეკ თუღანოვის ნახატებით გაფორმებულია ნართების ეპოსის არაერთი კრებული. მათ შორის, 2014 წელს ქართულ ენაზე გამოქვეყნებული ნართების ეპოსი ოსურ და ქართულ ენებზე (შემდგენელი და მთარგმნელი ნაირა ბეპიევი), 2020 წელს გამოცემული ნართების ეპოსი ბავშვებისათვის ოსურ, ქართულ, ინგლისურ და გერმანულ ენებზე (შემდგენელი ნაირა ბეპიევი, ქართულ ენაზე თარგმნა ნაირა ბეპიევმა, ინგლისურ ენაზე თარგმნა თამარ გელაშვილმა, გერმანულ ენაზე თარგმნა ნინა ზიგერმა).
კორტიზოლი

კორტიზოლი — გლუკოკორტიკოიდების კლასის სტეროიდული ჰორმონი. როგორც მედიკამენტი, ცნობილია როგორც ჰიდროკორტიზონი. წარმოიქმნება მრავალ ცხოველში, ძირითადად თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის -ით. სხვა ქსოვილებში უფრო მცირე რაოდენობით წარმოიქმნება. გამოიყოფა დღის ციკლით, გამოყოფა იზრდება სტრესისა და სისხლში გლუკოზის დაბალი კონცენტრაციის საპასუხოდ. გლუკონეოგენეზის მეშვეობით სისხლში შაქრის დონეს აძლიერებს, თრგუნავს იმუნურ სისტემას და ხელს უწყობს ცხიმების, ცილებისა და ნახშირწყლების მეტაბოლიზმს. ასევე აფერხებს ძვლის წარმოქმნას.
გიორგი ძუგაევი

გიორგი ძუგაევი (; დ. 15 (28) მარტი 1911, ძუგათიყაუ — გ. 10 აპრილი, 1986) — ოსი პოეტი და მწერალი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
გიორგი ძუგაევი დაიბადა 1911 წლის 15 (28) მარტს ძომაღის ხეობაში, სოფელ ძუგათიყაუში. მამა — ხასაყო ძუგაევი, დედა — ასინეთ ფლიევი. მათ ჰყავდათ შვიდი შვილი — ოთხი ვაჟი და სამი ქალიშვილი.

1923 წელს სოფელ ძომაღში გაუხსნიათ დაწყებითი სკოლა, სადაც გიორგიმ, უკვე საკმაოდ მოზრდილმა (12 წლისამ), სწავლა დაიწყო. სოფლის სკოლის დამთავრების შემდეგ ის სწავლას აგრძელებს სტალინირის (ახლანდელი ცხინვალის) პედტექნიკუმში, რომელიც 1935 წელს დაუმთავრებია. შემდეგ კი მუშაობას იწყებს გაზეთ „კომუნისტის“ (შემდეგ „სოვეტონ ირისთონის“) რედაქციაში. მუშაობის პარალელურად მან სწავლა გააგრძელა სტალინირის პედინსტიტუტში ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ იგი ისევ გაზეთის რედაქციაში წერილების განყოფილების გამგედ, მოგვიანებით — პასუხისმგებელ მდივნად მუშაობს.

1939 წელს გიორგი ძუგაევი საბჭოთა არმიის რიგებშია, საიდანაც 1941 წელს მეორე მსოფლიო ომში გაგზავნეს. მძიმედ დაჭრილი პოეტი ტყვედ ჩავარდა. ტყვეობას გაქცევით უშველა თავს და დაუბრუნდა თავის სამხედრო ნაწილს. 1945 წლის ნოემბერში კი გიორგი ძუგაევი დემობილიზებული იყო. 1946 წლიდან იგი მუშაობს ჟურნალ „ფიდუაგის“ რედაქციაში, ლიტერატურული რედაქციის ხელმძღვანელად. შემდეგ კი იგი წლების განმავლობაში იყო ამ ჟურნალის რედაქტორი.

გიორგი ძუგათი გარდაიცვალა 1986 წელს.

შემოქმედება
ლექსების წერა გიორგის ჯერ კიდევ სკოლაში სწავლის დროს დაუწყია. მას გამოცემული აქვს ლექსებისა და მოთხრობების მრავალი კრებული. 1938 წელს (ლათინური ანბანის გამოყენებით) გამოიცა მისი ნაწარმოებების პირველი კრებული „მზის სხივები“. 1954 წელს კი — მისი ლექსებისა და პოემების კრებული. 1956 წელს გამოდის პოეტის საბავშვო ზღაპრები და მოთხრობები. ამავე წელს გამოდის პოეტური კრებული „მეგობრები.“ 1957 წელს გიორგი ძუგაევმა გამოსცა ოსური თქმულებების კრებული, რასაც მოჰყვა კრებულები: „გულის გასაღები,“ (1959 წ.); პოემები, მოთხრობები, რომანი „დანის პირზე,“ (1964 წ.); „ოქროს წყარო,“ 1961 წელს გამოიცა მისი რჩეული ნაწარმოებები. 1970 წელს — კრებული „მთვარიანი ღამეები.“ 1979 წელს გამოიცა პოემა „არწივის სანავარდო“. ამავე წელს — პოეტური კრებულები და მრავალი სხვა.

გიორგი ძუგაევის კალამს ეკუთვნის ბევრი საბავშვო ლექსი თუ მოთხრობა, რომლებიც ცალკე წიგნებადაა გამოცემული. მისი თხზულებების სამტომეული გამოიცა 1971 წელს. ამ სამტომეულში თავმოყრილია მისი საუკეთესო ნაწარმოებები.

გიორგი ძუგაევის მრავალი ნაწარმოები თარგმნილია სხვადასხვა ენაზე, მათ შორის ქართულ ენაზეც — რომანი „ოქროს წყარო“, პოემა „არწივის სანავარდო,“ ლირიკული ლექსები და საბავშვო მოთხრობები. გიორგი ძუგაევის ლექსები ქართულ ენაზე თარგმნილია და დაბეჭდილია სხვადასხვა კრებულში. 2013 წელს თბილისში გამოიცა გიორგი ძუგაევის ორენოვანი, ოსურ-ქართული კრებული, „სიყვარულის რომანსი“. წიგნი შეადგინა, წინასიტყვაობა, ბიოგრაფიული ნარკვევი დაურთო და გამოსაცემად მოამზადა ნაირა ბეპიევმა.
იური ვინიჩუკი

იური ვინიჩუკი (; დ. 18 მარტი, 1952, სტანისლავი, დღევანდელი ივანო-ფრანკივსკი) ― უკრაინელი ჟურნალისტი, მწერალი და რედაქტორი.

ბიოგრაფია
იური ვინიჩუკი 1952 წლის 18 მარტს ივნაო-ფრანკივსკში დაიბადა. 1969-1973 წლებში ივანო-ფრანკივსკის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა. ასწავლიდა უკრაინულ ენასა და ლიტერატურას.

სკოლის დასრულების შემდეგ გაზეთ „ -ში“ მუშაობდა. მწერლით სსრ კავშირის უშიშროების საბჭო დაინტერესდა და ანტისაბჭოური ნაშრომების აღმოჩენის იმედით, 1974 წლის 14 აპრილს ვინიჩუკის ბინა გაჩხრიკეს. 1974 წელს ლვივში გადავიდა საცხოვრებლად.
ჩარლზ გრეი

ჩარლზ გრეი (; დ. 13 მარტი, 1764 – გ. 17 ივლისი, 1845), 1806-1807 წლებში ცნობილი იყო როგორც ვიკონტი ჰოვიკი, — ბრიტანელი პოლიტიკოსი, გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ მინისტრი 1830 წლიდან 1834 წლამდე. გრეის ცნობილი საგვარეულოს შთამომავალი და პოლიტიკური პარტიის, ვიგის წევრი.

პრემიერ-მინისტრობის დროს მთავრობაში მისი ხელმძღვანელობით განხორციელდა ორი მნიშვნელოვანი რეფორმა. 1832 წლის რეფორმის აქტით ცვლილებები შევიდა თემთა პალატაში. მისმა მთავრობამ ასევე მიიღო 1833 წლის კანონი მონობის გაუქმების შესახებ, რომლის შედეგადაც, ბრიტანეთის იმპერიის უმეტეს ნაწილში გაუქმდა მონობა.

1790-იან წლებში უილიამ პიტის ძლიერი პოლიტიკური მოწინააღმდეგე იყო. 1807 წელს გადადგა საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობიდან, რათა გაეპროტესტებინა მეფე ჯორჯ -ის მიერ კათოლიკური ემანსიპაციის უარყოფა. როგორც პრემიერ მინისტრს, დადებითად აფასებენ, ვინაიდა შეძლო, რომ აეცილებინა მრავალი სამოქალაქო კონფლიქტი. გარდა ამისა, ასევე ხელი შეუწყო ვიქტორიანულ პროგრესს.

ერლ გრეის ჩაი მის სახელს ატარებს.

ადრეული ცხოვრება
ჩარლზ გრეი იყო გენერალ ჩარლზ გრეის (1729–1807) და მისი მეუღლის, ელიზაბეტის (1743/4–1822) მეორე, მაგრამ უფროსი ვაჟი. ჰყავდა ოთხი ძმა და ორი და. განათლება მიიღო რიჩმონდის სკოლაში , შემდეგ ისწავლა ეტონის და ტრინიტის კოლეჯში, კემბრიჯში. დაიხვეწა ლათინურ და ინგლისურ ენებში, რამაც საშუალება მისცა გამხდარიყო მისი თაობის ერთ-ერთი წარმატებული საპარლამენტო ორატორი.

სამთავრობო კარიერა
გრეი 1786 წლის 14 სექტემბერს, 22 წლის ასაკში, ნორთამბერლენდის ოლქის პარლამენტის წევრად აირჩიეს. გაიცნო ჩარლზ ჯეიმზ ფოქსი, რიჩარდ ბრინსლი შერიდანი და ჯორჯ და მალევე გახდა ვიგის პარტიის ერთ-ერთი მთავარი ლიდერი.

სხვადასხვა დროს, ხელმძღვანელობდა საპარლამენტო რეფორმებს, ასევე იყო კათოლიკური ემანსიპაციის მომხრე. ურთიერთობა ჰქონდა ჯორჯიანა კავენდიშთან, რომელიც ასევე აქტიური პოლიტიკური კამპანიის მონაწილე იყო.

ჩარლზ ჯეიმზ ფოქსის გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა და ასევე გახდა პოლიტიკური პარტიის, ვიგის ლიდერი.

1830 წელს, ჯორჯ -ის გარდაცვალების შემდგომ ვიგის პარტიამ დაიბრუნა ძალაუფლება, ხოლო ჩარლზ გრეი გახდა პრემიერ-მინისტრი. 1833 წლის აქტით, მისი ხელმძღვანელობით ბრიტანეთის იმპერიის უმეტეს ნაწილში გაუქმდა მონათმფლობელობა.

პირადი ცხოვრება
ქორწინებამდე გრეის რომანი ჰქონდა დაქორწინებულ ჯორჯიანა კავენდიშთან, დევონშირის ჰერცოგინიასთან. ისინი ერთმანეთს შეხვდნენ დევონშირის სახლში და მალევე დაიწყეს ურთიერთობა. 1791 წელს, მას შემდეგ რაც ჯორჯიანა დაორსულდა, იგი გაგზავნეს საფრანგეთში, სადაც შეეძინა უკანონო ქალიშვილი, სახელად ელიზა კორტნი. ელიზა გაზარდეს გრეის მშობლებმა.

1794 წლის 18 ნოემბერს გრეი დაქორწინდა მერი ელიზაბეტ პონსონბიზე (1776–1861). მათ შეეძინათ 10 ვაჟი და 6 ქალიშვილი.