iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარია ანა იოზეფა ავსტრიელი

მარია ანა იოზეფა ავსტრიელი (; დ. 30 დეკემბერი, 1654 — გ. 14 აპრილი, 1689) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ისა და მისი მესამე ცოლის, დედოფალ ელეონორა გონძაგას ასული. იულიხ-კლევ-ბერგის ჰერცოგინია და პფალც-ნოიბურგის პრინცესა როგორც იოჰან ვილჰელმის პირველი ცოლი.

ბიოგრაფია
მარია ანა იოზეფა დაიბადა 1654 წლის 30 დეკემბერს რეგენსბურგში. იგი იყო საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ისა და მისი მესამე ცოლის, დედოფალ ელეონორა გონძაგას ასული.

1678 წლის 25 ოქტომბერს ვინერ-ნოიშტადში ცოლად გაჰყვა პფალცის პრინც იოჰან ვილჰელმს, რომელიც იყო მარია ანას ბაბუის, იმპერატორ ლეოპოლდ -ის მესამე ცოლის, დედოფალ ელეონორ მაგდალენა ნოიბურგელის ღვიძლი ძმა. მათ ჯვარი არქიეპისკოპოსმა ლეოპოლდ კარლ ვონ კოლონიცმა დასწერათ. მათ უდიდეს და ლეგენდარულ ქორწინებას მისი უფროსი დის, ელეანორისა და პოლონეთის მეფის ჯვრისწერა მოჰყვა. ქორწინების შემდეგ მარია ანა და იოჰან ვილჰელმი დიუსელდორფში დასახლდნენ.

1679 წელს იოჰან ვილჰელმმა ბრძოლაში გაიმარჩვა და იულიხ-კლევ-ბერგის საჰერცოგოებს დაეპატრონა, რითაც მარია ანა მათი ჰერცოგინია გახდა. მთელი მათი ქორწინების მანძილზე მათ მხოლოდ ორი შვილი შეეძინათ, რომელთაგან ვერცერთი ვერ გადარჩა:

მკვდარშობილი ვაჟი (6 თებერვალი, 1683);
მკვდარშობილი ვაჟი (5 თებერვალი, 1686);

მარია ანა იოზეფა გარდაიცვალა ტუბერკულოზით, 1689 წლის 14 აპრილს, 34 წლის ასაკში. მისი ნაადრევი გარდაცვალების და უშვილობის გამო მისი ქმარი იძულებული გახდა მეორედ ექორწინა ტოსკანის ჰერცოგის ასულ ანა მარია ლუიზა მედიჩზე.
ანჰინგა

ანჰინგა — ფრინველთა გვარი ანჰინგისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 4 თანამედროვე სახეობას, რომელთაგან ერთ-ერთი გადაშენების საფრთხის ქვეშაა. გვარში არეთვე შედის რამდენიმე ამომწყდარი სახეობაც. საკმაოდ მსხვილი ფრინველები არიან, ახასიათებთ სქესობრივი დიმორფიზმი: მამლები შეფერილნი არიან შავ, ან მუქ ყავისფრად, რომლებსაც კეფაზე ბიბილო და დედალთან შედარებით გრძელი ნისკარტი; დედლების შეფერილობა უფრო კაშკაშაა, განსაკუთრებით კისერსა და ღაბაბზე. ფრთების ზედა მხარეს ორივე სქესის წარმომადგენლებს აქვთ ნაცრისფერი ელფერი. ნისკარტი გრძელი, სწორი, ბოლოში წამახვილებლი და გვერდებზე ოდნავ დაკბილულია. ფეხები აპკებიანი, მოკლე და მუცლის უკანა მხარეს განლაგებულია. გავრცელებული არიან ეკვატორულ, ტროპიკულ და სუბტროპიკულ სარტყლებში. ბინადრობენ მტკნარი წყლების ნაპირებზე, უმთავრესად მდინარეებსა და ტბებზე, აგრეთვე ჭაობების, ლიმანების, ლაგუნების და უბეების სანაპიროებზე. იკრიბებიან 100-მდე წევრისგან შემდგარ გუნდებად, მხოლოდ შთამომავლობაზე ზრუნვის დროს არიან მარტოსულები. ეწევიან ცხოვრების ადგილობრივ წესს, ანუ არ მიგრირებენ, მხოლოდ არეალის განაპირა ზონებში მცხოვრებ ინდივიდებს ახასიათებთ მიმოფრენა. იკვებებიან უმთავრესად თევზით, აგრეთვე ქვეწარმავლებით (გველები, კუები) და უხერხემლოებით (მწერები, კრევეტები, მოლუსკები). კარგად ცურავენ და ყვინთავენ. მონოგამები არიან, ანუ ერთი სეზონის განმავლობაში წყვილები ერთად ცხოვრობენ. ჯვარდებიან სეზონურად ან მთელი წლის განმავლობაში, დამოკიდებული არიან გავრცელების არეალზე. ბუდეს აკეთებენ ხეებზე ან ლელქაშებში. დებენ 2–6 (უფრო მეტად 3–6) მომწვანო-მოცისფრო კვერცხს. ინკუბაცია 25–30 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები უმწეოები და შეუბუმბულავები იბადებიან. მათზე ორივე მშობელი ზრუნავს. მოწიფულ ასაკს 2 წელში აღწევენ. ცოცხლობენ 9 წლამდე.

სახეობები

 . — შესაძლოა იყოს 

 . — შესაძლოა იყოს
კარლო გოლდონი

კარლო გოლდონი (; დ. 25 თებერვალი, 1707, ვენეცია – გ. 6 თებერვალი, 1793, პარიზი) — იტალიელი დრამატურგი, თეატრის რეფორმატორი. წერდა კომედიებს, ტრაგიკომედიებს, ინტერმედიებს, ლიბრეტოებს, სცენარებს, ლექსებს და სხვ. იტალიურ სცენაზე შეიტანა რიგი სიახლეებისა, რის გამოც იტალიური რეალისტური კომედიის ფუძემდებლად ითვლება.

ცხოვრება
გოლდონის შემოქმედება საქართველოში საუკუნის მიწურულს გახდა ცნობილი პიესით „ბუზღუნა კეთილისმყოფელი“, რომელიც 1879 წელს იტალიურიდან თარგმნა ივანე მაჩაბელმა. პიესა მაშინვე დადგა ქართულმა დრამატულმა მუდმივმა დასმა სათაურით: „როგორც ჰქუხს, ისე არ სწვიმს“. საინტერესოა გოლდონის ქართულ თემაზე დაწერილი პიესა „მშვენიერი ქართველი ქალი“, რომელიც პირველად 1761 წელს ვენეციაში, სან ლუკას თეატრის სცენაზე დაიდგა, ხოლო მეორედ – თბილისში, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში 1981 წელს (დამდგმელი რეჟისორი ავთანდილ ვარსიმაშვილი). ქართულ სცენაზე გოლდონის სხვა პიესებიც დაიდგა, მ.შ. აღსანიშნავია „ორი ბატონის მსახური“ (1946, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი; 1970, კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი), „სასტუმროს დიასახლისი“ (1952, კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი), „საპატარძლო აფიშით“ (1942, რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი) და სხვ. მისი პიესები დაიდგა აგრეთვე ბათუმის, გორის, ხაშურის, ჭიათურის თეატრებში. ქართულად თარგმნილია გოლდონის მრავალი ნაწარმოები. მის პიესებს თარგმნიდნენ იოსებ გრიშაშვილი, გოლა (გიორგი მუმლაძე), ალექსანდრე ფრონისპირელი, დავით კასრაძე, გ. ყალაბეგიშვილი, ა. ფაღავა და სხვ. 1903 წელს პეტრე უმიკაშვილმა თარგმნა იტალიელი დრამატურგის პაოლო ფერარის პიესა „გოლდონი და მისი ახალი 16 კომედია“. შალვა დადიანმა 1930 წელს გოლდონის პიესის „ცნობისმოყვარენის“ მიხედვით დაწერა ორიგინალური პიესა „ცის, ბრის“.
აფრიკული ანჰინგა

აფრიკული ანჰინგა — ფრინველი ანჰინგისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია აფრიკაში (საჰარის უდაბნოს სამხრეთით) და ერაყში. ერთ-ერთი ქვესახეობა , რომელიც გავრცელებული იყო თურქეთსა (გაქრა 1930-იანებში) და ისრაელში (გაქრა 1950-იანებში), აღარ არსებობს წყალსატევების შრობის გამო. აფრიკული ანჰინგა ადრე ითვლებოდა ინდური ანჰინგის ქვესახეობად, მაგრამ 2005 წლიდან მიენიჭა სახეობის სრული სტატუსი. მისი სხეულის სიგრძეა 80 სმ-მდე. მამლები შეფერილნი არიან შავად, დედლები — მოყავისფრო-შავად. იკვებება თევზებით, ბაყაყებით, კიბოსნაირებით. ნადირობისას მხოლოდ წყლიდან ამოყოფილი თავი ჩანს, ამ დროს გრძელი კისერი წყლის ქვეშაა მოქცეული. ნადირობის შემდეგ, აფრიკული ანჰინგა ფრთებს შლის და გასაშრობად ზის. ბუდეს აკეთებს ხეებზე, რომელშიც 3–6 კვვერცხს დებს. ხშირად ბუდობს ყანჩებთან, ოყარებთან და ჩვამებთან ერთად.
ერაყის სამოქალაქო ომი

ერაყის სამოქალაქო ომი — შეიარაღებული დაპირისპირება ერაყის ტერიტორიაზე 2014-2017 წლებში. შეიარაღებული შეტაკებები გადაიზარდა სამოქალაქო ომში „ისლამური სახელმწიფოს“ მიერ ფალუჯას, მოსულის, ტიკრიტის და ჩრდილოეთ ერაყის ვრცელი ტერიტორიის დაკავების შემდეგ. ამის გამო, 2014 წლის 14 აგვისტოს თანამდებობა დატოვა ერაყის პრემიერ-მინისტრმა ნური ალ-მალიქიმ, ხოლო აშშ-მ, ირანმა, სირიამ და სხვა ქვეყნებმა დაიწყეს საჰაერო დარტყმების განხორციელება ტერორისტთა ბაზებზე. რუსეთი ამ პერიოდის განმავლობაში ერაყის შეიარაღებულ ძალებს დახმარებას უწევდა ლოჯისტიკით. 2017 წლის 9 დეკემბერს ერაყის მთავრობამ გამოაცხადა „ისლამური სახელმწიფოს“ დამარცხება, რაც ფაქტობრივად ომის დასრულებას ნიშნავდა. თუმცა, „ისლამური სახელმწიფოს“ მთლიანად განდევნა ერაყის ტერიტორიიდან ვერ მოხერხდა. გავრცელებული ინფორმაციით, რამდენიმე ასეული ტერორისტი კვლავ ერაყის ტერიტორიაზე იმყოფება. მცირე შეტაკებები ტერორისტებსა და სამთავრობო ძალებს შორის კვლავ გრძელდება.
ამერიკული ანჰინგა

ამერიკული ანჰინგა — ფრინველი ანჰინგისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 85 სმ, მასა 1350 გ, ფრთის შლილი 117 სმ, ნისკარტის სიგრძე 81 სმ. აქვს პატარა თავი და გრძელი კისერი, რომლის მე-8 და მე-9 მალას აქვს მოღუნვის უნარი, რისი დახმარებითაც ადვილად იჭერს თევზს. თითებს შორის აქვს საცურაო აპკები, რითაც ადვილად ცურავს და ხეებსა და ბუჩქებზეც ჩერდება. ახასიათებს სქესობრივი დიმორფიზმი: მამლები შეფერილნი არიან მონაცრისფრო-შავად, ზურგის უკანა და ფრთების გარე მხარეებზე დაჰკრავს ვეცხლისფერი იერი; დედლების კისერი და თავი ღია ყავისფერია, დანარჩენი — იგივე; ბარტყები მთლინად ყავისფერები არიან. გავრცელებულია ჩრდილოეთ (აშშ, მექსიკა) და ცენტრალურ ამერიკაში (კოლუმბიიდან ეკვადორამდე, სამხრეთით კი — არგენტინმდე), მათ შორის კუბაზეც. აშშ-ის ჩრდილოეთ შტატების ინდივიდები აქ მარტ–აპრილიდან დეკემბრამდე რჩებიან, შემდეგ სამხრეთ შტატებსა და მექსიკაში მიგრირებენ. ბინადრობს მტკნარწყლოვან, იშვიათად — მცირე მარილიანობის მქონე წყალსატევებთან. იკვებება უმთავრესად თევზით, ზოგჯერ უხერხემლოებით და მწერებით. ჯვარდება 2 წლის ასაკიდან. მონოგამური ფრინველია. 1-3 დღეში ერთხელ დებს თითო-თითო კვერცხს, აღწევს 2–6, საშუალოდ — 4 ცალს. ისინი მომწვანო ან მოცისფროები არიან. ინკუბაცია 25–30 დღე-ღამე გრძელდება. სამი კვირის ბარტყები ბუდიდან ტოტებზე გადადიან, ექვსი კვირის შემდეგ ბუმბულით იმოსებიან. კიდევ რამდენიმე კვირის განმავლობაში მათზე მშობლები ზრუნავენ.
ადგილობრივი თვითმმართველობა

ადგილობრივი თვითმმართველობა — ადგილობრივი მმართველობის ფორმა, რომელიც ხორციელდება ადგილობრივ დონეზე არჩეული ორგანოების მეშვეობით. ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდება თვითმმართველ ერთეულებში. თვითმმართველი ერთეული შესაძლოა იყოს ერთი დასახლება, დასახლების ნაწილი, ან დასახლებათა ერთობლიობა. თვითმმართველი ერთეულები სხვადასხვა სახელმწიფოში განსხვავდებიან სახელწოდებით, ზომით და მინიჭებული უფლებამოსილებებით. „ადგილობრივი თვითმმართველობის ევროპული ქარტიის“ ქვეყნებში თვითმმართველობაში წამყვანი როლი ენიჭება თვითმმართველობის წარმომადგენლობით ორგანოს.

ადგილობრივი თვითმმართველობა საქართველოში
საქართველოში ადგილობრივი თვითმმართველობა შემოღებულია 1998 წლიდან. მანამდე ის შერეული იყო ადგილობრივ მმართველობასთან. საქართველოში ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდება საქართველოს მუნიციპალიტეტში. ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებია მერი და საკრებულო. მერი და საკრებულო აირჩევა მოსახლეობის მიერ, პირდაპირი წესით, 4 წლის ვადით. საქართველოში ადგილობრივი თვითმმართველობის ფინანსების ძირითადი წყაროა ქონების გადასახადი და სახელმწიფო ტრანსფერები.
საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე

საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე — საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი და ოფიციალური ბეჭდვითი ორგანო. დაარსდა 1998 წელს.

მაცნე 2010 წლის ჩათვლით გამოიცემოდა ბეჭდური სახით, ხოლო 2011 წლიდან — ციფრული ფორმატით, ოფიციალურ ვებგვერდზე: .., სადაც ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს შეუძლია იხილოს საქართველოს ყველა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული ნორმატიული აქტი, საერთაშორისო ხელშეკრულება, საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მუნიციპალიტეტის აქტი თუ საჯარო განცხადება.

მაცნე საკუთარ ვებ საიტზე დაინტერესებულ პირებს სთავაზობს მომხმარებლად რეგისტრაციისა და ცალკეული სერვისებით სარგებლობის საშუალებას, რომლის ფარგლებშიც მათ შეუძლიათ ნორმატიული აქტები კონსოლიდირებული (პირველადი აქტი ყველა ცვლილებით ასახული) სახით იხილონ და გამოიწერონ პერიოდული მოხმარებისთვის.
გივი შაჰნაზარი

გივი შაჰნაზარი (დ. 23 აგვისტო, 1933, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 23 სექტემბერი, 2024) — პოეტი, მთარგმნელი. დაამთავრა თსუ აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1951). 1984-1987 წლებში იყო თბილისის სომხური დრამის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი; სახელმწიფო საბჭოს წევრი (1992); 1997 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო კანცელარიის ეროვნებათაშორისი ურთიერთობის განწყობის რეფერენტია. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2015).

პირველი თარგმნები ქართულ ენაზე 1952 წელს გამოაქვეყნა. ძირითადი თარგმანები: საიათნოვას „ლექსები“ (1972), პ. სევაკის კრებული „იქმენინ ნათელი“ (1978), კ. ვოიტილას დრამა „ოქრომჭედლის სახელოსნოს წინ“ (2000). პოეტმა, ეროვნებით სომეხმა, ქართულ ენაზე ააჟღერა სომეხი პოეტების გ. ნარეკაცის, ა. ისააკიანის, ე. ჩარენცის, ვ. ტერიანის, ჰ. შირაზის, ს. კაპუტიკიანის, ა. საჰიანის, აგრეთვე გამოჩენილი რუსი პოეტების ა. პუშკინისა და ანდრეი ბელის ლექსები. შაჰნაზარი არის აფხაზური და ოსური პოეზიის მთარგმნელი, მასვე ეკუთვნის ა. პაპაიანის, პ. ზუთუნცინიანის, ჟ. არუთინიანის პიესების თარგმანები.

მიღებული აქვს ეღიშე ჩარენცისა (1998) და ივანე მაჩაბლის (1993) სახელობის პრემიები; 1998 წელს მიენიჭა ფრიტიოფ ნანსენის სახელობის საერთაშორისო პრემია. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997) და თბილისის ერთგულების ორდენით (2000).
დივან-ხანე (შირვანშაჰების სასახლე)

დივან-ხანე — შირვანშაჰების სასახლის ანსამბლის ნაწილი. მდებარეობს ბაქოში, იჩერი-შეჰერში.

გარდა სასახლისა და დივან ხანისა, კომპლექსში ასევე შედის შირვანშაჰთა სამარხი, სასახლის მეჩეთი მინარეთით, აბანო და სეიდ იაჰია ბაკუვის მავზოლეუმი. სასახლის კომპლექსი აშენდა - საუკუნეებში.

ისტორია
დივან-ხანეს საუკუნით ათარიღებენ. მის მემორიალურ მნიშვნელობაზე მეტყველებს აკლდამა-მიწისქვეშეთი და ლაპიდარული წარწერა შესასვლელში (ყურანი, სურა 10, ლექსები 26 და 27).

დივან-ხანეს დანიშნულების რამდენიმე ვერსია არსებობს. თვლიან, რომ ის გემთმშენებლობის, მისაღები და სახელმწიფო რჩევის შენაბა, ასევე მავზოლეუმი.

დივან-ხანეს ერთ-ერთ შესასვლელზე შენარჩუნებულია წარწერები არაბულ ენაზე.

ისტორიკოსი სარა აშურბეილი აღნიშნავს, რომ ეს შენობა შესაძლოა ყოფილიყო საფლავი, თუმცა წყაროების მიხედვით, ყიზილბაშებმა საფლავის ნაშთები დაწვეს და იქ დაკრძალეს ხალილ ულლა .

სხვა ვერსიით, შენობა აშენდა შირვანშაჰ ფარუხ იაშარის საფლავის სახით, თუმცა 1500 წელს ჯაბანას ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ, ფარუხი ყიზილბაშებმა მოკლეს და დაწვეს. შემდეგ ის არ იქნა იქ დაკრძალული.

ორიგინალური არქიტექტურული სტრუქტურის წარმოშობას აკავშირებენ ადრე ისლამურ დასაფლავების ტრადიციასთან. ს. აშურბეილი თვლის, რომ დივან-ხანეს ტერიტორია ადრეისლამურ პერიოდში იყო წმინდა ადგილი (ითვლება, რომ თასის ფორმის ღარები მსახურობდა ცხოველების სამსხვერპლო სისხლის ავსებისთვის).

არქიტექტურა
დივან-ხანე სამი მხრიდან ისროვანი არკადითაა შეღობილი. საკომპოზიციო ცენტრში დგას რვაწახნაგოვანი როტონდა-პავილიონი. ღია არკადითაა გარშემორტყმული დარბაზის როტონდა. ელიფტიკური საფარი ოდნავ მბრუნავი ზედაპირით დაცულია გარედან ქვის გუმბათით. როტონდის დასავლური ფასადი გაფორმებული და მორთულია არაბესკების პორტალებით. ბრტყელი კედლები მოხატულია ორნამენტებით.  პორტალს მივყავართ წინკარამდე, რომელიც უკავშირდება დარბაზს და სხვა ოთახებს.

მთავარ შესასვლელთან დგას სტალაქტიტის ნახევრად გუმბათი და იგი მორთულია ხალიჩებით. მოხატულობა წარმოადგენს ლეღვისა და ყურძნის ფოთლების გადაწვნას. ქუფიზე არსებული წარწერები კი რთულ გეომეტრიულ ორნამენტებს ჰგვანან. დივან-ხანეს მშენებლობა არ იყო დასრულებული. გუმბათოვანი სასახლე და შესასვლელში არსებული ქვის ჩუქურთმა აზერბაიჯანული ხელოვნების შედევრად ითვლება.

გალერეა
ტანვარჯიშის ეროვნული არენა

ტანვარჯიშის ეროვნული არენა —  არენა ჰეიდარ ალიევის გამზირზე, ბაქოში. არენა გათვლილია 9 000 ადგილზე.

მშენებლობა
ეროვნული ტანვარჯიშის არენა მდებარეობს 24 ათასი კვადრატული მეტრის ტერიტორიაზე. მას 2009 წელს საფუძველი ჩაუყარა აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა. 2014 წლიდან არენა აქტიურად ფუნქციონირებს. შენობის დეველოპერია , ხოლო არქიტექტორი . სამშენებლო პროექტის დირექტორი ფილ ბენსონია. ტანვარჯიშის არენის გარდა შენობა განკუთვნილია სხვა შეჯიბრებების ჩასატარებლად, ასევე კონცერტებისა და სხვა კულტურული ღონისძიებების. მომავალში იგეგემება არენის ადგილების გაზრდა, რომელიც 9600-მდე ავა.

სტრუქტურა
შენობა ხუთსართულიანია. კომპლექსს აქვს ორი დამხმარე ნაგებობა, ასევე სასადილო ოთახი და კვების პროდუქტების გადამამუშავებელი ერთეული, რომელზეც ლოჟები მდებარეობს. ასევე ტანვარჯიშის არენაზე არის ოთახები მედიის წარმომადგენლებისთვის.

ღონისძიებები
2014 — აზერბაიჯანის მხატვრული ტანვარჯიშის 21-ე ჩემპიონატი

2014 — ევროპის ჩემპიონატი მხატვრულ ტანვარჯიშში

2015 — აზერბაიჯანის ღია ჩემპიონატი ტანვარჯიშის დისციპლინებში

2015 — პირველი ევროპული თამაშის ფარგლებში ჩატარდა შეჯიბრებები მხატვრულ და სპორტულ ტანვარჯიშში

2017 — ბატუტზე ხტომის ახალი ოლიმპიური ციკლის  პირველი მსოფლიო თასი

2017 — მსოფლიო ჩემპიონატი მამაკაცთა და ქალთა ატლეტური ტანვარჯიშის სერიაში

2017 — ისლამური სოლიდარობის თამაშების ფარგლებში ჩატარდა შეჯიბრებები მხატვრულ და ათლეტურ ტანვარჯიშში

2018 — ევროპის ბატუტზე, მინი ბატუტზე ხტომის 26-ე ჩემპიონატი

2018 — ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი.

გალერეა
ლაჰიჯის სპილენძის ხელობა

ლაჰიჯის სპილენძის ხელობა — ჭურჭლის და სხვადასხვა სპილენძის პროდუქციის წარმოება აზერბაიჯანის, ისმაილის რაიონის, დაბა ლაჰიჯში. 2015 წელს იგი შეიყვანეს იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

ისტორია
ლაჰიჯი უკვე დიდი ხანია ცნობილია, როგორც ხელნაკეთობების წარმოების ცენტრი. თავის განვითარების პერიოდში ლაჰიჯის სპილენძის წარმოებამ მაღალ დონეს მიაღწია. დაღესტანში, სომხეთსა და საქართველოში ფართოდ იყო გავრცელებული ლაჰიჯის სპილენძის პროდუქცია.

სპილენძის წარმოების წარმატებულმა განვითარებამ ხელი შეუწყო ლაჰიჯში დამხმარე ხელნაკეთობების შექმნას — სამკალაოს, მჭედელობისა და ნახშირის წარმოებას. ზოგადად, საუკუნეში ლაჰიჯში განვითარებული იყო 40 სახის ხელნაკეთობები და დამხმარე საწარმოები.

მე -19 საუკუნის ბოლოს, იაფი რუსული პროდუქციის იმპორტის შედეგად, ლაჰიჯის პროდუქციის რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირდა. სპილენძის წარმოების პარალელურად, სხვა სახის ნამუშევრები შემცირდა — მჭედელობის, ტყავისა და იარაღის.

ლაჰიჩის ოსტატების პროდუქცია მაღალ შეფასებას იღებდა სხვადასხვა გამოფენებზე. ლუვრში არის  აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე არსებული ხელნაკეთი სპილენძის ჭურჭელი. ბერნის მუზეუმში წარმოდგენილია ცეცხლსასროლი იარაღისა და ცივი იარაღის ნიმუშები აზერბაიჯანიდან, რომელთა შორის ლაჰიჯის ტყვიამფრქვევი იარაღია, მრავალფეროვანი დეკორაციებითა და ორნამენტებით.

2015 წლის იანვარში აზერბაიჯანმა და რუმინეთმა გამოუშვეს საერთო საფოსტო მარკები, რომლებიც მიეძღვნა ორივე ქვეყნის სახალხო ხელოვნებას. ერთ-ერთ მარკაზე გამოსახულია ლაჰიჯის მესპილენძეების ნამუშევრები.

გალერეა
ამარკოში

ამარკოში (სანსკრიტი „াংা“ — ამარის ლექსიკონი, ავტორის სახელი „ამარა“ ნიშნავს „უკვდავს“, „კოში“ („კოშა“) ნიშნავს „ლექსიკონს“) — სანსკრიტული ენის ყველაზე ძველი და ყველაზე ცნობილი ლექსიკონი. მას აქვს მეორე სახელწოდება „ნამლინგანუშასანი“.

ავტორის შესახებ
ლექსიკონი შექმნილია -ს. სწავლულის ამარის ან ამარასინგხის მიერ. ამარასინგხის რელიგიური კუთვნილების შესახებ განსხვავებული აზრი არსებობს. ზოგიერთის აზრით, ის იყო ბუდიზმის მიმდევარი, ზოგიერთის აზრით კი იყო ჯაინისტი. მისმა ლექსიკონმა დროის მოთხოვნებს გაუძლო.

ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, ამარასინგხი იყო ერთ-ერთი ნავარატნატი გუპტას მეფის ჩანდრაგუპტა -ის კარზე. ზოგიერთი წყარო მიუთითებს, რომ ის მიეკუთვნებოდა ვიკრამადიტის ეპოქის მე-7 საუკუნეს.

მირაში მიუთითებს ამარკოშის შედგენის თარიღს, რომლის თანახმად, ლექსიკონი მე-9 საუკუნეს უნდა მიეკუთვნებოდეს.

თარგმანები
ლექსიკონი ევროპულ ენებზე ცნობილი გახდა მხოლოდ 1798 წელს, როცა მისი პირველი ნაწილი გამოქვეყნებული იქნა რომში. იგი სრულად გამოიცა ინგლისური თარგმანით 1808 წელს სანსკრიტოლოგ გ.ტ. ქოულბრუკის მიერ. 1839 წელს გამოიცა ლექსიკონის ფრანგული თარგმანი, ა.ლ. დელონშანის მიერ შესრულებული. დღეისათვის თარგმნილია, აგრეთვე, გერმანულ და სხვა ევროპულ ენებზე.
ქილდა

ქილდა — ნასოფლარი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, სამცხე-ჯავახეთის მხარე. ნასოფლარი მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, კუმურდოდან 7 კმ-ში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1688 მეტრზე. ნასოფლარად იქცა 1944 წელს, ქილდის მოსახლეობა გადასახლდა ახლოს მდებარე სოფელ ოკამში. ქილდის მეზობელი, უახლოესი სოფლებია: კუმურდო, თმოგვი, ნაქალაქევი.

ნასოფლარში შემორჩენილია საუკუნის წმინდა ესტატეს სახელობის ეკლესიის ნანგრევები. აქვეა მეგალითური ციხის ნაშთები, მენჰირები, დარანთა სისტემა და შუასაუკუნოვანი ნასახლარები. სოფელში გასული საუკუნის 50-იან წლებამდე სახლობდნენ შემდეგი გვარები: ალელიშვილები, მაღრაძეები, გეგიძეები, ნადირაძეები, მაისურაძეები, ოქროაძეები, ხუციშვილები, მიქელაძეები, სამადაძეები, ხარშილაძეები, კუჭაიძეები, გოგოლაძეები და სხვ.
თბილისის შემოსავლელი გზა

თბილისის შემოსავლელი გზა — საავტომბილი გზა, რომელიც იწყება დაბა ზაჰესიდან და თბილისი-წითელი ხიდის საავტომობილო გზის მე-18 კმ-ზე მთავრდება. აიგო ტრანზიტული ტრანსპორტის გასატარებლად. გზის საერთო სიგრძეა 49 კმ. მშენებლობა 1982–1987 წლებში მიმდინარეობდა. სოფელი გლდანის ტერიტორიაზე, ღრმა ხევზე, 549 მ სიგრძის ესტაკადა ააშენეს. გზაზე 12 სახიდე გადასასვლელი და გზაგამტარია (საერთო სიგრძე —1075 მ.) განლაგებული. შემოსავლელი გზის სავალი ნაწილი დაფარულია ასფალტბეტონის საფარით, საერთო განფენილობაა 370 ათ. მ². თბილისში შემოსავლელი გზის მშენებლობა ძირითადად საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტრომ (მინისტრი — ბორის სარალიძე) და ტრესტმა „საქჰიდროენერგომშენმა“ (მმართველი — მ. ცისკარიშვილი) შეასრულა.
თუთიის ოქსიდი

თუთიის ჟანგი ან თუთიის ოქსიდი ქიმიური ნივთიერება ფორმულით , არის უფერო კრისტალები; სიმკვრივე 5700 კგ/მ³. გავარვარებისას ყვითლდება, არ დნება, 1800-ზე უფრო მაღალი ტემპერატურისას აქროლდება. წყალში არ იხსნება. ამფოტერულია — იხსნება როგორც მჟავებში (წარმოქმნის შესაბამის მარილებს), ისე ტუტეებსა და ამიაკის წყალხსნარშიც. ბუნებაში გვხვდება მინერალ ცინკიტის სახით. თუთიის ჟანგს მრეწველობაში იღებენ თუთიის ორთქლის წვით. თუთიის ჟანგს იყენებენ რეზინისა და ქიმიურ მრეწველობაში, საღებავების წარმოებაში, პარფიუმერიაში, კოსმეტიკაში, მედიცინაში და სხვა.
გაბანი

გაბანი — ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სოფელ ჩრქინიში, არზუმის მხარე, სპერის რაიონში. ძირითადი კონსტრუქცია - მხატვრობა. ზღვის დონიდან 1050 მ.

მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხენა სამაპიროზე, მთის ფერდობის დასაწყისშივე, სოფელთან დამაკავშირებელი ხიდის ჩრდილო-დასავლეთით, 50 მეტრში, ადგილს გაბანი ეწოდება. მომცრო ზომის (8,4 6,4 მ) ბაზილიკური ეკლესია საინტერესო ხუროთმოძღვრული ნიმუშია.

ჩაქცეული აქვს კამარა და კედლები მეტნაკლებად კარგად არის შემორჩენილი. ნაგებია რიყის ქვით, არქიტექტურული ფორმების გამოყვანისთვის ნახმარია შირიმის ქვაც.
მინსეიტო

მინსეიტო ( — კონსტიტუციურ დემოკრატიული პარტია) — იაპონიის ბურჟუაზიულ-მემამულური პარტია, არსებობდა 1927 წლის 1 ივნისიდან 1940 წლის 15 აგვისტომდე. გამოხატავდა მონოპოლისტური კაპიტალის, მსხვილი მემამულეებისა და მონარქისტული ბიუროკრატიის ინტერესებს. მინსეიტოს ხელმძღვანელები მჭიდროდ იყვნენ დაკავშირებულნი მიცუბისის კონცერნთან. 1940 წელს მინსეიტო დაიშალა, მისი მოღვაწეები შევიდნენ ახლად შექმნილ ფაშისტური ტიპის ბიუროკრატიულ ორგანიზაციაში— ტახტის დახმარების ასოციაციაში.
ნიკოლოზ ვილენკინი

ნიკოლოზ მაქსიმის ძე ვილენკინი (ასევე ცნობილია როგორც „მინსკი“; დ. 15 (27) იანვარი, 1855, სოფელი გლუბოკოე, ახლანდელი ვიტებსკის ოლქი, — გ. 2 ივლისი, 1937, პარიზი) — რუსი მწერალი და პოეტი. ხალხოსნური იდეების ქადაგებისათვის ცენზურამ გაანადგურა „მინსკის“ ლექსების პირველი კრებული (1883). 1905 წელს პეტერბურგში გამოსცა გაზეთი „ნოვაია ჟიზნი“, რომლის ფაქტობრივი რედაქტორი ვლადიმერ ლენინი იყო. „მუშათა ჰიმნისა“ და „ინტერნაციონალის“ თარგმნის გამოქვეყნებისათვის მინსკი დააპატიმრეს. განთავისუფლების შემდეგ საზღვარგარეთ წავიდა. პარიზში დაწერა დრამატული ტრილოგია „რკინის აჩრდილი“ (1909), „მცირე ცდუნება“ (1910) და „ქაოსი“ (1912). 1917 წლიდან ბერლინში, ლონდონსა და პარიზში ცხოვრობდა.
კოქსიტი

კოქსიტი (< — თეძო) — მენჯ-ბარძაყის სახსრის ანთება. განარჩევენ ტუბერკულოზურ და არატუბერკულოზურ კოქსიტებს. ტუბერკულოზური კოქსიტი ჩვეულებრივ უვითარდებათ 5-10 წლის ბავშვებს პირველადი კერიდან (უფრო ფილტვებიდან) ტუბერკულოზის გამომწვევის მოხვედრის შედეგად. კოქსიტის გაჩენას ხელს უწყობს ტრავმა. დაავადება იწყება თანდათანობით, ტუბერკულოზური ინტოქსიკაციისათვის დამახასიათებელი მოვლენებით. შემდეგ ავადმყოფი იწყებს კოჭლობას, აწუხებს მუხლის სახსრის ტკივილი, რაც ნელ-ნელა მენჯ-ბარძაყის სახსარში გადაინაცვლებს, მოძრაობა იზღუდება, ჩნდება კუნთების კონტრაქტურები, ქვემო კიდური მოიზიდება და შიგნით შეტრიალდება, მისი კუნთები თანდათან განილევა. ძვლების სასახსრე ბოლოების რღვევის შედეგად, კიდური მოკლდება. დაავადებულ ადგილზე მენჯი ზევით იწევს და წინისაკენ იხრება, ხერხემალი მრუდდება (სქოლიოზი), წელის მიდამოში წინ გამოიდრიკება (ლორდოზი), სახსრის ჩანთა ივსება ჩირქით, რომელიც კუნთთაშორისი ნაპრალებით ქვემოთ ჩამოედინება და თეძოზე, უფრო იშვიათად დუნდულების მიდამოში, ვითარდება ნაწვეთი (ცივი) აბსცესი. თეძოს, ბარძაყის თავისა და ტაბუხის ბუდის ვრჩელი დაზიანების დროს ხშირია პათოლ. ღრძობა.

მკურნალობა — ზოგადგამაჯანსაღებელი ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო საშუალებანი, ერთოპედიული საწინააღმდეგო საშუალებები, ორთოპედიული ღონისძიებები (თაბაშირის ნახვევი, დაჭიმვა, ტუტორის ტარება და სხვა). უშედეგო კონსერვატული მკურნალობის დროს, სახსრის უძრაობისათვის და მდებარეობის გასაუმჯობესებლად — ქირურგიული ოპერაცის (ართროდეზი, ოსტეოტომია, ზოგჯერ — ართროპლასტიკა), კორორტული მკურნალობა (ევპატორია, გელენჯიკი, ანაპა და სხვა).

არატუბერკულოზური — კოქსიტი ვითარდება, როდესაც ინფექცია მიმდებარე ქსოვილებიდან სახსარზე გადადის, აგრეთვე სახსრის დაზიანებისა და ზოგადი ინფექციური დაავადებების დროს. იწყება და მიმდინარეობს მწვავედ, მაღალი სიცხით და ძლიერი ტკივილით.

მკურნალობა: სიმშვიდე (თაბაშირის ნახვევი,დაჭიმვა), ანტიბიოტიკები, შემდეგ — ოპერაცია, სახსრის გაკვეთა ან ნაწილობრივი ამოკვეთა.
პენატები

პენატები — ძველ რომაულ მითოლოგიაში ოთახისა და კერის, შემდეგ კი მთელი რომაელი ხალხის მფარველი ღმერთები. თითოეულ ოჯახს ორი პენატი ჰყავდა, მათ გამოსახულებებს კერის ახლოს ათავსებდნენ. პენატების სახელმწიფო კულტს განაგებდა უზენაესი ქურუმი, რომელიც ვესტას ტაძარში სწირავდა მათ მსხვერპლს. გადატანითი მნიშვნელობით „პენატები“ ნიშნავს ოჯახურ კერას, მშობლიურ კერას.
კოფუ

კოფუ — ქალაქი იაპონიაში, ჰონსიუს ცენტრალურ ნაწილში. იამანასის პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი. დიდი სატრანსპორტო კვანძი, სასოფლო-სამეურნეო რაიონის (მეაბრეშუმეობა, მესაქონლეობა, მევენახეობა) ცენტრი. აბრეშუმის, ქიმიური მრეწველობა, საიუველირო ნაკეთობათა შინამრეწველური დამზადება. კოფუ ცნობილი კურორტია (ცხელი წყაროები). 2015 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 193,127 ადამიანი.