iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლჰასა

ლჰასა (ლასა) (ტიბეტ. ྷ་་; ჩინ. ) — ტიბეტის ისტორიული დედაქალაქი, ამჟამად არის ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის შემადგენლობაში მყოფი ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ქალაქი გაშენებულია ჯიჩუს (მდინარე ბრაჰმაპუტრის შენაკადი) ხეობაში, ტიბეტის მთიანეთში, ზღვის დონიდან 3650 მეტრ სიმაღლეზე. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 373 000 ადამიანს. ლჰასის მიდამოები ტიბეტის მთიანეთის მთავარი სასოფლო-სამეურნეო რაიონია.

ლჰასის დაარსებას მიაწერენ ტიბეტის პირველი სახელმწიფოს დამაარსებელს სრონძანგამბოს, რომელმაც დედაქალაქი იარლუნგის ხეობიდან აქ გადმოიტანა. - საუკუნეებში ლჰასა ტიბეტის საერო და სასულიერო ცენტრი გახდა, რაც დაკავშირებული იყო დალაი-ლამის ხელისუფლების დამკვიდრებასთან. ქალაქის კონცენტრულ გეგმას საფუძვლად უდევს წრიული გზები. პირველი შიგა გზა მიემართება ჯოკანგის მონასტრისკენ (641-450) მეორე (პაკორი) გარს უვლის მონასტრის ირგვლივ განლაგებულ სავაჭრო ცენტრს, მესამე (ლინკორი) — ძველ ქალაქს. რადიალურად განლაგებული ქუჩები განაშენიანებულია ალიზის 1-2 სართულიანი ბანიანი სახლებით. ლჰასის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილშია სასახლე-სიმაგრე პოტალა, რომელიც ცნობილია საუკუნიდან, ხოლო თანამედროვე სახე მას - საუკუნეებში მიეცა.
გრემი (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

გრემი — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: გრძელი ჭალა, შაქრიანი).

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ინწობის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 480 მ-ზე, ყვარლიდან დაშორებულია 16 კმ-ით. მის მახლობლადაა ისტორიული ქალაქი გრემი. სოფელში მოქმედებს სახლი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 791 ადამიანი.
მსხვილი შავი ღორი

მსხვილი შავი ღორი — უნივერსალური პროდუქტიულობის ჯიში. გამოყვანილია ინგლისში საუკუნის დასაწყისში ადგილობრივი გრძელყურა ღორის ნეაპოლურ და ჩინურ შავ ღორებთან შეჯვარებით. მსხვილი შავი ღორი საქონე-სახორცე მიმართულებისაა, აქვს მაგარი კონსტიტუცია. კერატის ცოცხალი მასაა 250-300 კგ. ნეზვის — 200-220 კგ აღწევს; ნაყოფიერება 10-12 გოჭი, მერძეულობა 60-70 კგ. სახორცე სუქებისას 6-7 თვის მოზარდეული 90-100კგ აღწევს. მსხვილი შავი ღორი ხალასად გავრცელებულია რუსეთში, უკრაინასა და ბელარუსის რესპუბლიკებში.
მსხლისებური გუდაფშუკა

მსხლისებური გუდაფშუკა — საჭმელი სოკო გუდაფშუკოვანთა ჯგუფისა. ნაყოფსხეული ჟანგისფერი ან ღია ყავისფერია, მისი სიმაღლე 2-5 სმ, დიამეტრი 1,5-3 სმ აღწევს, ფორმით მსხლისებრი ან კვერცხისებრია, ძირისკენ გაწვრილებული. იზრდება დამპალ ხეებზე და მათ ახლოს ჯგუფურად ზაფხულში და შემოდგომით. საჭმელად ვარგა მხოლოდ ნორჩი.
დასავლეთი აფრიკა

დასავლეთი აფრიკა — მდებარეობს აფრიკის კონტინენტის დასავლეთ ნაწილში. მის შემადგენლობაში შედის 16 ქვეყანა და მოიცავს დაახლოებით 5 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს.

ქვეყნების სია
ქალაქები
დასავლეთი აფრიკის უდიდესი ქალაქებია:
აბიჯანი, კოტ-დ’ივუარი
აკრა, განა
ბამაკო, მალი
ბენინ-სითი, ნიგერია
კონაკრი, გვინეა
დაკარი, სენეგალი
ფრიტაუნი, სიერა-ლეონე
იბადანი, ნიგერია
კადუნა, ნიგერია
კანო, ნიგერია
კუმასი, განა
ლაგოსი, ნიგერია
ლომე, ტოგო
უაგადუგუ, ბურკინა-ფასო
პორტ-ჰარკორტი, ნიგერია
აეროდრომი

აეროდრომი (აერო... და ) — თვითმფრინავების ასაფრენ-დასაფრენი, დასაყენებელი და მათი მომსახურებისათვის განკუთვნილ ნაგებობათა და მოწყობილობათა კომპლექსი, მიწის ნაკვეთი და მისი მიმდებარე საჰაერო სივრცე. აეროდრომის ძირითადი ნაწილებია საფრენი ზონა (საფრენი ველი, უსაფრთხოების გვერდითი და კიდური ზოლები, საჰაერო მისასვლელები) და აეროტორია (50 კმ რადიუსზე აეროდრომის მიმდებარე საჰაერო სივრცე). აეროდრომები იყოფა ორ მთავარ ჯგუფად: სამოქალაქო და სამხედრო აეროდრომებად. აღჭურვილობისა და გამოყენების მიხედვით სამხედრო აეროდრომი შეიძლება იყოს ძირითადი, სათადარიგო და ცრუ; დანიშნულების მიხედვით – საჯარისო, სასწავლო, სატრასო და სპეციალური. სამოქალაქო აეროდრომებია აეროპორტები და სპეციალური დანიშნულების აეროდრომები (საქარხნო, სასწავლო, სპორტული, სასოფლო-სამეურნეო, სატყეო, სანიტარული ავიაციის, კომბინირებული და სხვა). გამოყენების ხასიათის მიხედვით არის მუდმივი (რეგულარული ექსპლუატაციისათვის) და დროებითი აეროდრომები. მუდმივი აეროდრომის საფრენ ველს აქვს ერთი ან რამდენიმე ასაფრენ-დასაფრენი ზოლი (სიგრძე 5 ათ. მ-მდე, სიგანე 200–360 მ), მაღალი ინტენსივობის სინათლეთა კომპლექსი, საჰაერო მიმოსვლის მართვის რადიოდა რადიოლოკაციური საშუალებები (თვითმფრინავთა შეუფერხებელი ფრენისათვის) და რადიოშუქურების სისტემა (ხელსაწყოთა საშუალებით თვითმფრინავს დაფრენის უზრუნველსაყოფად). ტერიტორიის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლის საფართა მზიდი თვისებებისა და სხვა მახასიათებლების, თვითმფრინავების ტიპის მიხედვით აეროდრომები იყოფა კლასებად.
მედეა ჯაფარიძე

მედეა ვალერიანის ასული ჯაფარიძე (დ. 20 თებერვალი, 1923, თბილისი — გ. 31 მარტი, 1994, იქვე) — კინოსა და თეატრის ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1950), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1988). მწერლისა და საზოგადო მოღვაწის რევაზ თაბუკაშვილის მეუღლე.

ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა თბილისის საშუალო სკოლა. ორი წელი მუშაობდა ნაძალადევის კულტურის სახლთან არსებულ ხალხური შემოქმედების თეატრში. 1942 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე კოტე მარჯანიშვილის სახელობის აკადემიური თეატრის მსახიობი იყო. რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებულ სტუდიაში ისმენდა გიორგი ტოვსტონოგოვის ლექციების კურსს მსახიობის ოსტატობაში. მოგვიანებით მივლინებული იყო მოსკოვში, ვლ. ნემიროვიჩ-დანჩენკოს სახელობის სტუდიაში. აქ იგი რეჟისორმა ი. ზავადსკიმ მიიწვია „მოსსოვეტის“ თეატრში, სადაც რუსულ ენაზე შეასრულა კლეოპატრას როლი ბერნარდ შოუს პიესაში „კეისარი და კლეოპატრა“. სულ მალევე დაბრუნდა სამშობლოში და მთელი ცხოვრება ქართულ კინო-თეატრს მოახმარა.

კოტე მარჯანიშვილის თეატრის სცენაზე მან შექმნა არაერთი უბრწყინვალესი სახე, რომელიც ოქროს ასოებით ჩაიწერა ქართული თეატრის უმდიდრეს ისტორიაში. მათგან აღსანიშნავია: ნინა (მიხაილ ლერმონტოვის „მასკარადი“), ჯულიეტა, ბეატრიჩე, ლედი ანა (უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“, „ჭირვეული ცოლის მორჯულება“, „რიჩარდ “), ჭრიჭინა (მარიკა ბარათაშვილის „მარინე“), გულსუნდა (ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“), მარტა (კასონას „ხეები ზეზეულად ხმებიან“), ვარვარა კარპოვნა (კიტა ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“), გულქანი (პოლიკარპე კაკაბაძის „კახაბერის ხმალი“), იოკასტე (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“), დედა (ლაშა თაბუკაშვილის „ძველი ვალსი“) და სხვა.

1950 წელს როლისთვის კინოფილმში „ჯურღაის ფარი“ დაჯილდოვდა სტალინის პრემიით. ამავე წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტის წოდება.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ფილმოგრაფია
1940: „კოლხეთის ჩირაღდნები“ (ძაბული) რეჟ. დავით რონდელი
1940: „ქალიშვილი გაღმიდან“ (ნაზიმე) რეჟ. რეზო ესაკია
1942: „ხიდი“ (მანანა) რეჟისორები კონსტანტინე პიპინაშვილი, შოთა მანაგაძე
1943 : „გიორგი სააკაძე“ (თინათინი – ლუარსაბის და) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1944: „ჯურღაის ფარი“ (ეთერი) რეჟისორები სიკო დოლიძე, დავით რონდელი
1947: „აკაკის აკვანი“ (ანა – აკაკის და) რეჟ. კონსტანტინე პიპინაშვილი
1948: „ქეთო და კოტე“ (ქეთო) რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, შალვა გედევანიშვილი
1952:„მწვერვალთა დამპყრობნი“ (ელენე) რეჟ. დავით რონდელი
1956: „ეთერის სიმღერა“ (ნატო) რეჟ. სიკო დოლიძე
1959: „წარსული ზაფხული“ (ელიკო) რეჟისორები ნელი ნენოვა, გენო წულაია
1970: „იყო შაშვი მგალობელი“ რეჟ. ოთარ იოსელიანი
1973: „მზე შემოდგომისა“ (ეკა) რეჟ. თემურ ფალავანდიშვილი
1983: „ცისფერი მთები, ანუ დაუჯერებელი ამბავი“ რეჟ. ელდარ შენგელაია
1984: „გულუბრყვილო ბატი ტასიკოს თავგადასავალი“ (ანიმაციური ფილმი) რეჟ. დავით (თეიმურაზ) სიხარულიძე
1984: „სანამ წვიმა გადივლიდეს“ (სალომე) რეჟ. ქეთი დოლიძე
1988: „ვამეხი მოდის (დაკარგული საგანძურის საძებნელად)“ (დედა იღუმენია) რეჟისორები ოთარ შამათავა, ოთარ ლითანიშვილი
ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1950: საქართველოს სახალხო არტისტი
1951: სსრკ სახელმწიფო პრემია, ფილმში „ჯურღაის ფარში“ დედოფლისა და ეთერის როლების შესრულებისათვის
1976: წლის საუკეთესო მსახიობი ქალი, ფილმში „მზე შემოდგომისა“ ეკას როლის შესრულებისათვის
1988: თბილისის საპატიო მოქალაქე
გრძელი ჭალა

გრძელი ჭალა — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში (გრემის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთისწინეთში, მდინარე ბოლიის (ინწობის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 620 მ-ზე, ყვარლიდან დაშორებულია 28 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი.
გავაზი (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

გავაზი (ყოფილი ახალი გავაზი) — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ვაკეზე. მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 255 მეტრი, ყვარლიდან 16 კილომეტრი.

გავაზში მდებარეობს საუკუნის ეკლესია — ყარაჯაანთ ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2945 ადამიანი.

გალერეა
კუჭატანი

კუჭატანი — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ვაკეზე. მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები: სანავარდო, წიწკანაანთსერი). ზღვის დონიდან 320 მეტრი, ყვარლიდან 10 კილომეტრი.

სოფელში მდებარეობს საუკუნის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, რომელსაც 2014 წელს ჩაუტარდა რესტავრაცია. სოფელში მდებარეობს ასევე - საუკუნეების ივერიის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 467 ადამიანი.
ენისელი

ენისელი — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ენისელი).

მდებარეობს მდ. ინწობის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას, თელავი–ყვარლის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 440 მ-ზე, ყვარლიდან ჩრდილო-დასავლეთით, 19 კმ-ის დაშორებით.
ისტორია
ისტორიულად ელისენიც სახელწოდებითაც იყო ცნობილი. 1328 წელს ალექსანდრემ მცხეთის სვეტიცხოველს განუახლა ენისელში მოსახლე „ურია“ და სომეხი ვაჭრების შეწირულება. 1577 წელს ენისელთ მოურავი იყო დავით ჯორჯაძე. 1580 წელს სოფელში მოსახლე სააბრეშუმე გლეხები იესემ სიაოშ სააკაძეს უბოძა. შემდგომ საუკუნეებშიც ენისელი სამეფო-სახასო სოფელი იყო. იგი იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილთან.

1767 წლის საბუთით ერეკლე -მ ენისელის მოურავ დავითს უწყალობა სვიმონიშვილის მამული გვერდისძირში. 1796 წლის წყალობის წიგნით იულონ ბატონიშვილმა შიო სიდამონიძეს უბოძა მიწა, რომელსაც საზღვრავს ენისელის მოურავის ზვარი. 1801 და 1804 წლების აღწერით ენისელი გრემის გვერდით იხსენიება, საუკუნეში შედიოდა თელავის მაზრის ყვარლის უბანში.

ენისელსა და მის მიდამოებში არაერთი არქეოლოგიური და ხუროთმოძღვრული ძეგლია. მათ შორისაა ნასოფლარ შიხიანის აღდგომის ეკლესიის კომპლექსი, ენისელის პირველი და მესამე, ყველაწმინდის, იოანე ნათლისმცემლის, კვირაცხოვლის და კოპალეს ეკლესიები, გრძელი გუბეების და ენისელის სამაროვნები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 424 ადამიანი.
მთისძირი (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

მთისძირი (1944 წლამდე ხაშალხუტი) — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ვაკეზე. მდინარე არეშის (კაბალის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 340 მეტრი, ყვარლიდან 26 კილომეტრი. სოფელში დაიბადა საქართველოს იუსტიციის მინისტრი ზურაბ ადეიშვილი.

ისტორია
სოფელი ყვარელის მუნიციპალიტეტში. ისტორიული არიში, 1944 წლამდე ხაშალხუტი. ისტორიული ძეგლი მდებარეობს მდინარე არეშის ზედა წელში, ქალაქ ყვარლიდან 26 კილომეტრზე.

1973-1982 წლებში არიშში არქეოლოგიური გათხრები ჩაატარა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ლ. ჭილაშვილი). არეში შუა საუკუნეებშიც მნიშვნელოვანი დასახლება ყოფილა, იგი ქრისტიანობის გავრცელების ადრეული საფეხურებიდანვე მოქცეულა ქრისტიანულ ორბიტალში, რასაც მოწმობს აქ გათხრილი და შესწავლილი ცხრა ნაეკლესიარი.

არიშის დაწინაურებას, ხელსაყრელ გეოგრაფიულ გარემოსთან ერთად, ხელი შეუწყო სავაჭრო გზამ, რომლითაც ადრინდელი შუა საუკუნეებში ქართლი და კახეთი ალბანეთს უკავშირდებოდა და ე.წ. ცხვრის გზამ, რომლითაც ცხვარი დაღესტნის მთებში აჰყავდათ.

არსებობს მოსაზრება (ლ. ჭილაშვილი), რომ ტოპონიმი არეში (არიში) მიმდინარეობს არაბული სიტყვიდან და ნიშნავს კარავს, ბანაკს (დამკვიდრდა საუკუნეში). ამ ტოპონიმის გაჩენა შესაძლოა არაბთა ლაშქრობებს უკავშირდებოდეს. მანამდე აქ არსებული დასახლების სახელი უცნობია, რაც შეეხება სოფლის დღევანდელ სახელწოდებას - მთისძირი. იგი, როგორც ჩანს, მის ადგილმდებარეობას უკავშირდება.

„მატიანრე ქართლისაის“ ცნობით, საუკუნის დასაწყისში კონსტანტი აფხაზთა მეფისა ფა კვირიკე კახთა ქორეპისკოპისის შეერთებულმა ჯარმა ჰერეთის ლაშქარი დაამარცხა და ადარნასე ჰერთა პატრიკმა, ვეჯინის ზავის თანახმად, არიში გავაზთან ერთად, კოსტანტი მეფეს დაუთმო.

არეში შერეული დასახელების ტიპს განეკუთვნებოდა, სადაც ერთნაირად ძლიერად იყო წარმოდგენილი, როგორც მთის, ისე ბარის მეურნეობა.

არიში არიშიანების საგვარეულო ფუძედ იქცა. აქედან აღზევებულმა ჰერმა დიდებულებმა - არტუშიანებმა - საუკუნეებში მაღალ პოლიტიკურ მდგომარეობას მიაღწიეს.

- საუკუნეების მიჯნაზე, თემურლენგის არაერთგზის შემოსევების შედეგად, არიში დაქვეითდა და ადრინდელი მნიშვნელობა დაკარგა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 723 ადამიანი.
საბუე (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

საბუე — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ინწობის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 560 მეტრი, ყვარლიდან 27 კილომეტრი.

ისტორია
სოფელი ყვარელის მუნიციპალიტეტში. ისტორიული ძეგლი მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ინწობის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. სოფელი დასახლებული იყო შუა საუკუნეებიდან. წერილობით წყაროებში იხსენიება საუკუნიდან. ერეკლე -ის მეფობის პერიოდში აქ აშენდა და განახლდა ციხეები, ციხე-გალავნები. ამ დროისთვის საბუე ნადირაშვილების კუთვნილება იყო.

1812 წელს კახეთის აჯანყების დროს, რომელშიც ჩართული იყვნენ საბუელებიც, შილდასთან გამართული ბრძოლის შემდეგ, გენერალ დიმიტრი ორბელიანის რაზმმა საბუე ბაღ-ვენახიანდ გადაბუგა და გაანადგურა.

საბუეში დაიბადა სასულიერო მოღვაწე, ალავერდის ეპისკოპოსი პეტრე კონჭოშვილი (1836-1909, დაკრძალულია ალავერდის ტაძარში), საღვთო წიგნების, მათ შორის ბიბლიის ქართული ტექსტის რედაქციისა და ბეჭვდის ერთ-ერთი მონაწილე, ავტორი წიგნისა "მოგზაურობა წმინდა ქალაქს იერუსალიმსა და წმინდა ათონის მთაზედ". საბუეში ერთხანს ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა მწერალი ბარბარე ჯორჯაძე (1811-1895) - რაფიელ ერისთავის და.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1163 ადამიანი.
ჭიკაანი

ჭიკაანი — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ვაკეზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ზინობიანი, ჩანტლისყურე). ზღვის დონიდან 300 მეტრი, ყვარლიდან 16 კილომეტრი.

ისტორია
მდებარეობს სოფელ ახალსოფლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ალაზნის ვაკეზე. წერილობით წყაროებში იხსენიება საუკუნის 70-იან წლებიდან. ჭიკაანი, გავაზთან ერთად, კახეთის უკიდურეს აღმოსავლეთ სასაზღვრო ხაზს წარმოადგენდა. ქართლისა და კახეთის შიდა სოფლებისაგან განსხვავებით, იგი დაუცველი სოფელი იყო, რაიმე სათავდაცვო ნაგებობა მას არ ჰქონია. ჭიკაანს ხშირად ესხმოდნენ თავს ლეკები. თავის მხრივ, ჭიკაანლებიც აწყობდნენ თავდასხმებს ჭარელ ლეკებზე. სოფელში მისდევენ მევენახეობას.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1928 ადამიანი.
ზინობიანი

ზინობიანი (ყოფ. ოქტომბერი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის ჭიკაანის ადმინისტრაციულ ერთეულში (კახეთის მხარე).

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდ. ავანისხევის (ალაზნის მარცხ. შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 340 მ-ზე, ყვარლიდან 12 კმ-ში. სოფელში არის მინერალური წყაროები, რის გამოც ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტად ითვლება. ზინობიანი უდიებით კომპაქტურად დასახლებული ერთადერთი სოფელია საქართველოში.

ისტორია
სოფელი ზინობიანი დააარსეს 1922 წლის ბოლოს აზერბაიჯანის ნუხის მაზრის სოფელ ვართაშნიდან (ახლანდ. ოღუზი) ეთნორელიგიური კონფლიქტის გამო ლტოლვილმა, ძირითადად მართლმადიდებელი აღმსარებლობის უდიებმა. ვართაშნელი მართლმადიდებელი უდიების ნაწილს 1917 წლიდან აღიარებული ჰქონდა საქართველოს ეკლესიის იურისდიქცია და იმდროინდელ პრესაში „ქართველ-უდინებად“ იწოდებოდა.

უდიების საქართველოში გადმოსახლების შესახებ მოლაპარაკებები საქართველოს პირველი რესპუბლიკის მთავრობასთან ჯერ კიდევ 1920 წლის სექტემბერში დაიწყო, თუმცა იმ დროს ეს ვერ განხორციელდა. 1922 წლის მაისში საბჭოთა საქართველოს ხელისუფლება უდიების გადმოსახლებას დათანხმდა. იმავე წლის დეკემბერში უდიურმა ოჯახებმა დაიწყეს თელავის მაზრის გავაზის რაიონში მათთვის გამოყოფილ ტერიტორიაზე დასახლება. ამ მიწების ნაწილი ალაზნისპირეთში მანამდე ჩამოსახლებულ იმერლებსა და ოსებს ეკუთვნოდა, რის სანაცვლოდ მათ სხვა ადგილები შესთავაზეს. დასახლების შექმნაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილის გამო ახალ სოფელს მთავრობის სპეციალური რწმუნებულის, ქართველი-უდიის ზინობი სილიკაშვილის საპატივსაცემოდ „ზინობიანი“ უწოდეს.

1930 წლიდან სოფელი შედიოდა ყვარლის რაიონში. საბჭოთა რეპრესიების პერიოდში ზინობი სილიკაშვილის დაპატიმრებისა და სიკვდილით დასჯის შემდეგ, 1938 წლის 16 ნოემბერს ზინობიანს დაარქვეს „ოქტომბერი“. სოფელს ძველი სახელი „ზინობიანი“ დაუბრუნდა 2010 წლის 16 ნოემბერს.

ზინობიანსა და მის შემოგარენში გამოვლენილია ადრინდელი რკინის ხანის ნამოსახლარი; გვიანდელი ბრინჯაოს, ადრინდელი რკინის და ადრინდელი შუა საუკუნეების სამაროვნები. სოფელში არის უდიების კულტურის სახლი — ეთნოგრაფიული მუზეუმი და ბიბლიოთეკა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 337 ადამიანი.
სანავარდო

სანავარდო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის კუჭატნის ადმინისტრაციულ ერთეულში (კახეთის მხარე).

სოფელი მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ბურსის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 310 მ-ზე, ყვარლიდან 7,5 კმ-ში.

ისტორია
სოფელი სავანარდო წერილობით წყაროებში საუკუნის ბოლოდან იხსენიება. ვახუშტი ბატონიშვილი მას არ იცნობს. იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ ( საუკუნის მიწურული) დასახელებულია „ნეკრესის ადგილის“ სოფლებს შორის. დარეჯან დედოფლის მიერ რუსეთის მმართველობისთვის 1801 წლის აპრილში წარდგენილი მოხსენების მიხედვით დედოფალს გავერანებული სოფელი სანავარდო დაახლ. 1785 წელს აღუდგენია და დაუსახლებია. 1900-იან წლებში სოფელში დასახლდნენ მიგრანტები საქართველოს სხვა რეგიონებიდან, ძირითადად სამცხე-ჯავახეთიდან (ხიზაბავრა, უდე და სხვ.).

სოფლის სამხრეთით, 0,5 კმ-ზე, ადგილ ხაჩმიანში დგას ადრეული შუა საუკუნეების ბაზილიკური ეკლესია, რომელიც განახლდა და 2002 წელს ეკურთხა ღვთისმშობლის სახელზე. სოფლის განაპირას ასევე არის გვიანდელი შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები „წითელი საყდარი“. სანავარდოში არის რომის კათოლიკური ეკლესიის სამრევლოც.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 840 ადამიანი.
ძირითადი ინსტინქტი 2

ძირითადი ინსტინქტი 2 — ეროტიკული თრილერი, სიკველი 1992 წელს გადაღებული ფილმისა ძირითადი ინსტინქტი. მთავარ როლში შერონ სტოუნი.

შერონ სტოუნი ისევ მწერალი ქალის კეთრინ ტრემელის როლშია, რომელიც წინანდებურად სჩადის მკვლელობებს და მაინც ვერ უმტკიცებენ დანაშაულს. ამჯერად მის წინააღმდეგ არა გამომძიებელი ნიკი, არამედ ფსიქიატრი მაიკლ გლასი გამოდის, რომელიც ჭკვიან ქალთან ფსიქოლოგიურ ჭიდილში ცხოვრებას აგებს და საგიჟეში ხვდება.
ყველაფრის გახსენება (1990 წლის ფილმი)

„ყველაფრის გახსენება“ — რეჟისორ პოლ ვერჰოვენის მიერ 1990 წელს გადაღებული ფანტასტიკური მოქმედებითი ფილმი არნოლდ შვარცენეგერის და შერონ სტოუნის მონაწილეობით. იგი არის ფილიპ დიკის რომანის „მეხსიერების სიღრმიდან“ ეკრანიზაცია. ფილმმა ოსკარი ვიზუალური სპეცეფექტებისთვის მიიღო. აშშ-ში ფილმის შემოსავლებმა 119 400 000 აშშ დოლარს გადააჭარბა, სხვა ქვეყნებში კი – 142 მილიონს.
სფერო (ფილმი)

სფერო — ბარი ლევინსონის მხატვრულ-სამეცნიერო შინაარსის ფილმი. გადაღებულია მაიკლ ქრაითონის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მიხედვით. მუსიკის ავტორია ელიოტ გოლდენთალი.

როლებში
დასტინ ჰოფმანი — ნორმან გუდმანი—ფსიქოლოგი (რომანში— ჯონსონი)
შერონ სტოუნი — ელიზაბეთი (ბეთი) ჰალპერინი (რომანშია ჰოლპერი)
სამუელ ლ. ჯექსონი — ჰარი ადამსი
ფითერ ქოიოთი — ჰაროლდ ბარნსი
ლივ შრაიბერი — თეოდორ ფილდინგი
ბალტიისპირეთი

ბალტიისპირეთი (, , ) — მხარე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ევროპაში, რომელიც ესტონეთს, ლატვიას, ლიეტუვასა და აღმოსავლეთ პრუსიას მოიცავს. ამ ტერიტორიის დასახელებიდან წარმოსდგება ერთ-ერთი ინდოევროპული ენობრივი ჯგუფის — ბალტების დასახელება.

ბალტიისპირეთის მკვიდრი მოსახლეობა ტერმინს — „ბალტიისპირეთი“ ბალტიის ქვეყნების საბჭოურ ოკუპაციასთან კავშირის გამო არ იყენებენ. არსებობს მხოლოდ სიტყვა („ბალტიმადი“), რაც ბალტიის ქვეყნებს ნიშნავს. ლიეტუვურად და ლატვიურად რეგიონის შესატყვისად სიტყვა („ბალტიია“) გამოიყენება.
ლივონია

ლივონია (, , , ) — ისტორიული მხარე აღმოსავლეთ ბალტიისპირეთში. სახელდებულია გერმანელი რაინდი-ჯვაროსნების მიერ იმხანად ბალტიისპირეთში მცხოვრები ერთ-ერთი ფინურ-უგრული ტომის — ლივების სახელის მიხედვით.

ტერმინის განმარტება
— საუკუნეების მიჯნაზე ლივონიაში მხოლოდ ლივთა განსახლების არეალი იგულისხმებოდა: დასავლეთ დაუგავის ჩრდილოეთით მდებარე მიწები, რიგის ყურის სანაპირო ტერიტორიები, სამხრეთით კი კურლანდიის მიწები. საუკუნის მეორე ნახევრიდან 1461 წლამდე უკვე გერმანელი რაინდი-ჯვაროსნების მიერ დაპყრობილი თანამედროვე ესტონეთისა და ლატვიის მთელი ტერიტორიები იგულისხმება.

სახელმწიფოს ისტორია
კურლანდიის საჰერცოგოს შექმნის შემდეგ (1561), ლივონია ეწოდება ჩრდილოეთ ლატვიას და სამხრეთ ესტონეთს. განეკუთვნებოდა ჯერ რეჩ პოსპოლიტას, შემდეგ შვედეთს. საუკუნეში ტერმინი ლივონია შეცვალა ლიფლანდიამ.
კურლანდიის საჰერცოგო

კურლანდიის საჰერცოგო, კურლანდიისა და ზემგალიის საჰერცოგო — ფეოდალური სახელმწიფო ლატვიის ტერიტორიაზე. პოლონეთ-ლიტვის სახელმწიფოს ვასალი. შეიქმნა 1561 წელს ლივონიის ორდენის დაშლისა და სიზიგმუნდ -ს მიერ ლივონიელი ფეოდალების დამორჩილების შემდეგ. 1737 წლამდე კურლანდიის საჰერცოგოს სათავეში ლივონიის ორდენის მაგისტრი გ. კეტლერი და მისი მემკვიდრეები ედგნენ. კურლანდიის საჰერცოგოს ცენტრი იყო მიტავა (ელგავა). 1617 წლიდან გადაიქცა „თავად-აზნაურულ რესპუბლიკად“. 1710 წლიდან მოექცა რუსეთის გავლენის სფეროში. ლატვიელი გლეხები გერმანელ მემამულეთა ყმები იყვნენ. 1795 წელს კურლანდიის საჰერცოგო რუსეთს შეუერთდა.

ისტორიული ექსკურსი
პირველი მსოფლიო ომის დროს, 1915 წლის შემოდგომისთვის გერმანიის ჯარმა რუსეთის იმპერიის ფარგლებში შემავალი კურლანდიის საჰერცოგო დაიკავა. ფრონტის ხაზად ის ადგილი იქვა, რომელიც რიგის დოგავპილსსა და ბარანოვიჩს შორის გადიოდა.
ლატვიის ეროვნული საბჭო საჯაროდ 1917 წლის 16 ნოემბერს გამოცხადდა. ამავე წლის 30 ნოემბერს ლატვიის ეროვნულმა საბჭომ ქვეყანა ავტონომიურ მხარედ გამოაცხადა, ხოლო 1918 წლის 15 იანვარს ლატვიის ფორმალურმა დამოუკიდებლობამაც არ დაახანა. რუსეთში რევოლუციის შემდეგ გერმანიის სამხედრო ნაწილებმა კურლანდიის საჰერცოგოდან წინსვლა იწყეს და ლივონიისა და ესტონეთის ავტონომიური სამთავრო-საჰერცოგოებიც დაიკავეს (ასევე რუსეთის იმპერიის კუთვნილებაში მყოფი), რომელთაც აგრეთვე დამოუკიდებლობა გამოეცხადებინათ. 1918 წლის 3 მარტს ბრესტ-ლიტოვსკის ხელშეკრულებით, წითელი რუსეთი კურლანდიის საჰერცოგოს დაკარგვას შეურიგდა, ხოლო იმავე წელს, 27 აგვისტოს ბერლინში დადებული ხელშეკრულებით, ესტონეთისა და ლივონიის ავტონომიური საჰერცოგოებიც გამოეყო რუსეთს.

პარალელურად, 1917 წლის სექტემბერსა და 1918 წლის მარტის შუალედში ბალტიისპირელმა გერმანელებმა პროვინციული საბჭოს ჩამოყალიბების პროცესი დაიწყეს; კურლანდია და სემიგალია გამოცხადდა საჰერცოგოდ. სამეფო გვირგვინი კაიზერ ვილიამ -ს შესთავაზეს. 1918 წლის ოქტომბერში გერმანიის კანცლერმა ბადენის პრინცმა მაქსიმილიანმა წინადადება წამოაყენა ბალტიისპირეთში სამხედრო ხელისუფლება სამოქალაქოთი ჩანაცვლებულიყო. გერმანიის შს სამინისტრომ ბალტიისპირეთის თავდაცვის უწყებას ეს ცნობა ტელეგბრამით აუწყა. რეიხის მთავრობა პოლიტიკის ფუნდამენტურ ცვლილებებს ერთსულოვნად უჭერდა მხარს, რაც, უპირველესად, ბალტიისპირელ ხალხთან ერთად იქნა შემუშავებული. 1918 წლის 18 ნოემბერს ლატვიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. ამავე წლის 7 დეკემბერს გერმანიის სამხედრო ძალებმა მმართველობა გადასცეს ლატვიის ეროვნულ მთავრობას, რომელსაც კარლის ულმანისი მეთაურობდა.
კურლანდია

კურლანდია, კურზემე — ლატვიის ისტორიული რეგიონი. უძველესი დროიდან დასახლებული იყო კურშებითა და ბალტიისპირელ-ფინელი ტომებით.

 საუკუნის დამდეგს დაიპყრეს გერმანელმა რაინდებმა და შემდეგ დაექვემდებარა ლივონიის ორდენს. 1561-1795 წლებში შედიოდა კურლანდიის საჰერცოგოში, შემდეგ კი რუსეთმა მიიერთა და კურლანდიის გუბერნიად აქცია.

გეოგრაფია
ფართო გაგებით კურლანდია (კურზემე) ეწოდება მდინარე დაუგავის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ტერიტორიას, რომელიც თითქმის ემთხვევა ისტორიულად არსებული კურლანდიის გუბერნიის საზღვრებს.

ამჟამად კურზემეს ისტორიული რეგიონი მოიცავს კულდიგის, ალსუნგის, ვენტსპილსის, ტალსის, დუნდაგის, პავილოსტის, გრობინიის, რუცავის, პრიეკულეს, ნიცის, ვაინოდეს, აიზპუტეს, მერსრაგსის, როიის, კანდავის, დურბეს, სალდუსის, სკრუნდის და ბროცენის მხარეებს.
რუნდალის სასახლე

რუნდალის სასახლე — ბაროკოს ტიპის სასახლის კომპლექსი ლატვიაში. მდებარეობს ქალაქ ბაუსკიდან 12 კილომეტრში ჩრდილო-დასავლეთით, სოფელ პილსრუნდალში. აგებულია 1730-იან წლებში რასტრელის პროექტის მიხედვით კურლანდიის ჰერცოგ ბირონის საზაფხულო რეზიდენციად. ცარიელი იყო 1760-იან წლებამდე, ანუ სანამ რასტრელი შიდა მოსაპირკეთებელ სამუშაოებს დაასრულებდა.

1795 წელს კურლანდიის რუსეთის იმპერიასთან მიერთების შემდეგ სასახლე იმპერატრიცას ფავორიტს პლატონ ზუბოვს უწყალობეს. ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ, მისი უმცროსი ქვრივი ფიოლკა ვალენტინოვიჩი გრაფ შუვალოვს გაჰყვა, ამიტომ, სასახლე 1917 წლამდე შუვალოვების საკუთრებად მიიჩნეოდა.

ამჟამად რუნდალის სასახლე ლატვიის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ღირსშესანიშნაობად სახელდება. სასახლე და მის ახლოს არსებული ბაღი მუზეუმად არის გამოცხადებული. სასახლეს პერიოდულად უცხოელი მაღალჩინოსანი სტუმრებისთვისაც იყენებენ ხოლმე.