iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზირიჰგარანი

ზირიჰგარანი –– მთიანი დაღესტანის ტერიტორიაზე - საუკუნეებში წარმოქმნილი სახელმწიფო ერთეული.

ტერმინი ირანულიდან მომდინარეობს და ნიშნავს: „აბჯრის მკეთებლებს“. მათი განსახლების ადგილი იყო აული კუბაჩი და მიმდებარე ტერიტორია. „კუბაჩი“ თურქულ ენაზეც „აბჯრის მკეთებლებს“ ნიშნავს. ზირიჰგარანელები თავის თავს მოიხსენიებდნენ ტერმინით „უგბუგ“ – ადამიანის დამღუპველები. მეზობელი ხალხები ხშირად მათ მოიხსენიებდნენ ფრანგებად, რაც გვაფიქრებინებს მათ აქტიურ საერთაშორის კონტაქტებზე. მათ შესახებ ისტორიული წყაროებიდან აღსანიშნავია ალ–ღარნატის ცნობები საუკუნეში, სადაც საუბარია, რომ ზირიჰგარანში ამზადებენ სხვადასხვა ნივთებს.

ზირიჰგარანი საუკუნეში იხსენიება დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ, რაც გაგრძელდა საუკუნემდე.
დერბენდის სახანო

დერბენდის სახანო, დარუბანდის სახანო — ფეოდალური სამფლობელო (სახანო) სამხრეთ დაღესტანში; ცენტრი — ქალაქი დერბენდი.

- საუკუნეებში დარუბანდში არაბული წარმომავლობის ჰაშიმიდების დინასტია იყო გაბატონებული. - საუკუნეებში დარუბანდის საამირო თურქ-სელჩუკებსა და საქართველოს სამეფოს ემორჩილებოდამ საუკუნეებიდან კი — სეფიანთა ირანის შირვანთა ხელისუფლებას. 1722 წელს რუსეთის იმპერიას შეუერთდა, რომელმაც დერბენიდ 1735 წლის ხელშეკრულებით ირანს დაუთმო.

1747 წელს ნადირ შაჰის გარდაცვალების შემდეგ კი დერბენდის სახანო ფაქტობრივად დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა. ეჭირა მცირე ტერიტორია თაბასარანის, ყარახაიდაყისა და ყუბის სახანოთა შორის. 1759 წელს ყუბის მფლობელმა ფათალი-ხანმა ტახტიდან ჩამოაგდო დერბენდის ხანი მუჰამედ ჰუსეინი და მისი ტიტული მიითვისა, შეიერთა სხვა სახანოები და აზერბაიჯანის ერთ-ერთი უძლიერესი მფლობელი გახდა. მას რთული ურთიერთობა ჰქონდა ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე -თან. 1778 წელს ქართლ-კახეთისა და ყარაბაღის ლაშქარმა სასტიკად დაამარცხა ფათალი-ხანი. 1787 წელს ფათალიხანმა და ერეკლე -მ კავშირი შეკრეს ირანის წინააღმდეგ. შემდგომ დერბენდის სახანოს განაგებდნენ ფათალი-ხანის შვილები: აჰმედხანი (1789–1791) და შეიხ-ალი-ხანი (1791–1806). ეს უკანასკნელი 1793 წელს რუსეთის ქვეშევრდომი გახდა. მიუხედავად ამისა, 1796 წელს შეიხ-ალიხანმა შეიარაღებული წინააღმდეგობა გაუწია სპარსეთის წინააღმდეგ გალაშქრებულ რუსეთის ჯარებს. 1806 წელს რუსებმა საბოლოოდ დაიკავეს ქ. დერბენდი და იქ თავიანთი მმართველობა დაამყარეს. დერბენდის სახანოს დანარჩენი ტერიტორია კი რუსეთის ქვეშევრდომს — ტარკის საშამხლოს — გადაეცა. 1813 წლის გულისტანის საზავო ხელშეკრულებით დერბენდი საბოლოოდ შეუერთდა რუსეთს.
თაბასარანის სამაისუმო

თაბასარანის სამაისუმო –– მთიანი დაღესტანის ტერიტორიაზე - საუკუნეებში არსებული სახელმწიფო ერთეული. მდებარეობდა დერბენდის სახანოს ჩრდილო–დასავლეთით.

მის მმართველებს საუკუნიდან მაისუმის ტიტული ჰქონდათ. საისტორიო ქრონიკა „ასარი დაღესტნის“ მიხედვით არაბმა სარდალმა აბუ მუსლიმმა თაბასარანის მმართველად მუჰამედი დანიშნა, რომელსაც მეორე სახელი მაისუმი ერქვა. აქედან მოდის თაბასარანის მმართველთა ტიტულიც.

წყაროებით ცნობილია, რომ - საუკუნეებში თაბასარანის სამაისუმო დაიშალა რუსტაკებად. საუკუნეში ძლიერდება. ჩანს საერთო საბჭო – დიგორი. ამავდროულად, იზრდება ყადის ავტორიტეტი. ეს ჩანს საბრძოლო შესაძლებლობებშიც: ომის დროს მაისუმს შეეძლო 3500 მეომრის გამოყვანა, ხოლო ყადის 4000.
ხაიდაყის საუცმიო

ხაიდაყის საუცმიო –– მთიანი დაღესტანის ტერიტორიაზე — საუკუნეებში არსებული ფეოდალური სამფლობელო. მდებარეობდა დერბენტის სახანოს ჩრდილოეთით.

ტერმინი უცმი გვხვდება საუკუნიდან. საუკუნეში იბნ რუსტა წერდა, რომ საუცმიოს მმართველი სამი რელიგიის მიმდევარი იყო – პარასკევს ლოცულობდა მუსლიმებთან, შაბათს ებრაელებთან, კვირას ქრისტიანებთან. უცმის ამტკიცებდა საერთო-სახალხო კრება. ხაიდაყის საუცმიოს თავდაპირველი დედაქალაქი იყო ყალაკორეიში, ხოლო შემდეგ ურქარახი. უცმის 12 500 მეომრის გამოყვანა შეეძლო - ს.ს. ამას გარდა, 300 მხედარი მუდმივად თან ახლდა.
ტარკის საშამხლო

ტარკის საშამხლო — მთიანი დაღესტანის ტერიტორიაზე - საუკუნეებში არსებული ფეოდალური სახელმწიფო ერთეული.

 საუკუნეებისთვის ტარკის საშამხლო კასპიისპირეთში ყუმუხებით, ლაკებით და დარგოელებით იყო დასახლებული. აქ გადიოდა სავაჭრო სტრატეგიული მნიშვნელობის გზები.

არაბმა სარდალმა მასლამამ აქ დანიშნა დამასკელი არაბი, რომელიც შამხალი იყო, ანუ სირიელი. თავდაპირველი შამხლის რეზიდენცია იყო ყუმუხში. საუკუნის 70-იან წლებში ჩობან შამხალის სიკვდილის შემდეგ საშამხლო დაიშალა. ბრძოლა გაიმართა მის მემკვიდრეებს შორის. ერთ-ერთი იყო ყაბარდოელი ქალის შვილი, სულთამუტი, რომელიც სულაკისიქითა ყუმუხეთში გამაგრდა. მის სამფლობელოს ეწოდა ენდერეს სახელმწიფო. მას შემდეგ გამოეყო აკსაის და კოსტეკოს სამფლობელოები. საუკუნეში სამივე ეს ტერიტორია შეუერთდა რუსეთს.

ტარკის საშამხლოში შამხლის ტიტული არ იყო მემკვიდრეობითი და ენიჭებოდა რომელიმე რაიონის მმართველს. საუკუნეში შამხლის ტახტისთვის ყირიმ შამხალი და ტარკის მმართველი გირეი იბრძოდნენ. გირეი რუსებს იშველიებდა. ამგვარად მივიღეთ ორი ახალი რეზიდენცია: ტარკი და ბოინაკი.

ტარკის საშამხლოში ცნობილია ნუქერების არსებობა, რომელთაც ევალებოდათ გადასახადების აკრეფა, კანონდამრღვევთა დაჯარიმება, შამხლის დაცვა. დამნაშავეებს შამხლის რეზიდენციის წინ ორმოში აგდებდნენ.
ყაზიყუმუხის სახანო

ყაზიყუმუხის სახანო — დაღესტნის სახანო - საუკუნეებში. მდებარეობდა მთიანი დაღესტნის ცენტრში და იყო დასახლებული ლაკებით.

- საუკუნეებში აქ იყო ყუმუხი, ანუ თუმანი. საუკუნეში ყაზიყუმუხელებმა გააძევეს შამხალი და ცალკე დააარსეს მმართველობა. მმართველს ეწოდებოდა ხახლავჩი – ხალხის მეთაური და ირჩევდა ფეოდალური ზედაფენა – კიატი. ყველაზე ძლევამოსილ მმართველად მიჩნეულია ჩოლაქ–სურხაი. მისმა შვილებმა დაიმორჩილეს ლეზგებით დასახლებული ტერიტორია კურახი.
დაღესტანის თავისუფალი საზოგადოებები

დაღესტანის თავისუფალი საზოგადოებები — დაღესტნის ტერიტორიაზე რამდენიმე ათეული თავისუფალი საზოგადოება იყო. ეს არის სასოფლო თემთა რამდენიმე მცირე კავშირი – ტერიტორიული, სამეურნეო და პოლიტიკური ინტერესების საფუძველზე. მსგავსი საზოგადოებები გვხვდება დასავლეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ დაღესტნის, მთიან და მაღალმთიან რაიონებში, ხუნძებით, ლეზგებითა და დარგოელებით დასახლებულ მიწებზე. ასეთ საზოგადოებებს სათავეში ედგა ზოგჯერ თემის არისტოკრატია, ზოგჯერ არჩეული მმართველი, ზოგჯერ სასულიერო პირი. მათი თავისუფლება პირობითად შეიძლება ჩაითვალოს, რადგან ხშირად რომელიმე ხანს ემორჩილებოდნენ, მის იურისდიქციაში შედიოდნენ. ამ შემთხვევაში ეს ურთიერთობა ორივე მხარისის ინტერესებში შედიოდა. აყუშა-დარგის მოსახლეობა საზამთრო საძოვრებით სარგებლობისთვის საქონელის გარკვეულ რაოდენობას აძლევდა შამხალს და უცმის. ასევე მიდიოდნენ შამხლის საბრძოლო ლაშქრობებში. აყუშა-დარგის მცხოვრებლები სარგებლობდნენ საპატიო უფლებით, ახლადარჩეული შამხლისთვის დაეხურათ ფაფახი.
ზვიად გოგოჭური

ზვიად გოგოჭური (დ. 30 ოქტომბერი, 1986, ახმეტა, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი პარალიმპიელი სპორტსმენი, ძიუდოისტი.

ევროპის ჩემპიონატისა და -ს მსოფლიოს თამაშების გამარჯვებული 90 კგ. წონით კატეგორიაში. 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროს პარალიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ოქროს მედალი. მოგებული აქვს სხვა საერთაშორისო ტურნირები. ორგზის ვერცხლისა (2012, 2015) და სამგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2008, 2013, 2014). მსოფლიოს თასის გამარჯვებული 2011 წელსა და ვერცხლის პრიზიორი 2009 წელს. მსოფლიოს ჩემპიონი პარაძიუდოისტთა შორის 2018 წელს. საქართველოს ჩემპიონი (2012, -90კგ).

ძირითადი შედეგები
ნიორა სოკო

ნიორა სოკო — სოკო -ის ოჯახისა. ქუდის დიამეტრი 0,5-2,5 სმ აღწევს. ნორჩი სოკო გამობურცულ-კონუსური ან ნახევარსფეროსებრია, გადაბრუნებული კიდით. ქუდის ზედაპირი შიშველი და გლუვია, იშვიათად დაღარული. ნოტიო ამინდში მოვარდისფრო-მოყავისფროა ან ჟანგმიწოვან-წითელი, შეშრობისას კრემისფერი ან ჟანგმიწოვანი. რბილობი ძალიან თხელია ნივრის ძლიერი სუნითა და გემოთი. ჰიმენოფორის ფირფიტები მეჩხერია.

ფეხის სიგრძე 0,5-5 სმ, ხოლო სისქე 1-2 მმ აღწევს; ცენტრალური, ცილინდრული, მაგარი, ზოგჯერ დაღარულია, ზედა ნაწილში ნარინჯისფერი, ქვემოთ მოწითალო-მოყავისფრო ან შავი, შიშველი და კრიალაა. სპორული ფხვნილი თეთრია. სპორების ზომებია 8,5-10×3,5-4,5 მკმ, ელიფსური. ბაზიდიუმი ოთხსპორიანია, რომლის ზომებია 25-35×6-8 მკმ.

ნიორა სოკო ფართოდ არის გავრცელებული ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში წიწვებზე, ტოტებსა და ლპობად ქერქზე, ჩვეულებრივი მანანას ღეროებსა და იშვიათად ბალახებს შორის. პატარა სოკოა ნივრის ძლიერი სუნით, რომელიც გამოიყენება როგორც საკაზმ-სანელებელი. ნივრის სუნი სოკოს გამოშრობის დროსაც დაჰკრავს. საჭმელად ვარგისი სოკოა. ნიორა სოკო გვხვდება საქართველოშიც.

გალერეა
ორი კიბორჩხალა

ორი კიბორჩხალა — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი. შესრულებული 1889 წელს, ზეთის საღებავებით ტილოზე. ნახატზე გამოხახულია ორი კიბორჩხალა, ერთი ზურგზე მეორე კი მუცელზე. ტილოს ზომებია 47 × 61 სმ.

ვან გოგმა ნახატი 1889 წლის იანვარში დახატა, მას შემდეგ, რაც საავადმყოფოდან გაეწერა. შესაძლოა ვინსენტს ნახატის დახატვა კაცუსიკა ჰოკუსაის მსგავსი ტიპის ნამუშევარმა შთააგონა, რომელიც მან -ს მაღაზიაში ნახა და შემდგომში, 1888 წელს ძმამ, თეო ვან გოგმა გამოუგზავნა.

ნამუშევარი ლონდონის ეროვნული გალერეის 45 ოთახის ექსპონატია, რომელიც გალერეას პირადი კოლექციონერისგან აქვს ნაქირავები.

მსგავსი ნამუშევარი
კიბორჩხალა ზურგზე ვან გოგის მიერ შესრულებული მსგავსი ტიპის ნამუშევარია, რომელზეც ერთადერთი, ზურგზე დაწოლილი კიბორჩხალაა გამოსახული, რომელიც ამსტერდამში, ვან გოგის მუზეუმში ინახება.
კიბორჩხალა ზურგზე

კიბორჩხალა ზურგზე — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, რომელზეც გამოსახულია ერთადერთი, ზურგზე მწოლიარე კიბორჩხალა, უკან მწვანე ფონით. ნამუშევარი შესრულებულია 1888 წელს, ზეთის საღებავებით ტილოზე და ინახება ვან გოგის მუზეუმში, ამსტერდამში.

შესაძლოა, ვინსენტს ნახატის დახატვა კაცუსიკა ჰოკუსაის მსგავსი ტიპის ნამუშევარმა შთააგონა, რომელიც მან -ს მაღაზიაში ნახა და შემდგომში, 1888 წელს ძმამ, თეო ვან გოგმა გამოუგზავნა.

მსგავსი ნამუშევარი
1889 წელს, მას შემდეგ, რაც საავადმყოფოდან გამოვიდა, ვან გოგმა მეორე მსგავსი ტიპის ნამუშევარი — ორი კიბორჩხალა დახატა. ნახატზე გამოსახულია ორი, ერთი მუცელზე და მეორე ზურგზე მწოლიარე კიბორჩხალა. ეს ნახატი ლონდონში, ეროვნულ გალერეაშია შენახული.
კვინტუს პედიუსი

კვინტუს პედიუსი (; გ. ძვ. წ. 43) — გვიანდელი რომის რესპუბლიკის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. მარკუს ან კვინტუს პედიუსის ვაჟი და იულიუს კეისრის დისშვილი ან დისშვილიშვილი.

ძვ. წ. 57 წელს კეისრის მიერ გალიის დაპყრობისას იგი ლეგატის თანამდებობას იკავებდა. ძვ. წ. 55 წელს ედილის არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა, თუმცა დამარცხდა.

ძვ. წ. 49 წელს კეისარსა და პომპეუსს შორის დაწყებული სამოქალაქო ომის დროს პედიუსმა კეისრის მხარე დაიკავა. ძვ. წ. 48 წელს იგი რომში პრეტორად დააწინაურეს. იმავე წელს იგი მეთაურობდა ლეგიონს და წარმატებით ჩაახშო კეისრის წინააღმდეგ მიმართული ამბოხება კომპსაში, რასაც შეეწირნენ მარკუს ცელიუს რუფუსი და ტიტუს ანიუს მილონი, ამ მარცხიანი ამბოხების მეთაურები. ძვ. წ. 45 წლის დასაწყისში პედიუსი ლეგატად მსახურობდა და ესპანეთში სექსტუს პომპეუსის წინააღმდეგ იბრძოდა. მან მოწინააღმდეგეზე გამარჯვების მოპოვება შეძლო და კეისართან ერთად რომში დაბრუნდა. ამ უკანასკნელმა იგი ტრიუმფითა და პროკონსულის ტიტულით დააჯილდოვა.

ძვ. წ. 44 წლის მარტში კეისარი რომში მოკლეს და მისი ანდერძის თანახმად პედიუსი მის ერთ-ერთ მემკვიდრედ დასახელდა. თავისი ბიძაშვილის, ლუციუს პინარიუსის მსგავსად, მასაც დიქტატორის მემკვიდრეობის ერთი მერვედი ნაწილი უნდა მიეღო, თუმცა მასზე კეისრის მთავარი მემკვიდრის, ოქტავიანეს (მომავალი იმპერატორი ავგუსტუსი) სასარგებლოდ თქვა უარი. ძვ. წ. 43 წლის აგვისტოში ოქტავიანე და პედიუსი კონსულებად აირჩიეს მას შემდეგ, რაც რომისაკენ არმიით გაემართნენ.

თავისი კონსულობისას პედიუსმა მიიღო კანონი, რომელიც ლექს პედიას სახელით გახდა ცნობილი, რომელიც სჯიდა კეისრის ყველა მკვლელსა და ამ საქმეში გარეულ ყველა პიროვნებას. როდესაც ოქტავიანე მეორე ტრიუმვირატის შესაქმნელად ჩრდილოეთ იტალიაში გაემგზავრა მარკუს ანტონიუსსა და მარკუს ემილიუს ლეპიდუსთან შესახვედრად, რომზე მეთვალყურეობა პედიუსს დაევალა.

სენატმა პედიუსის კანონი დაამტკიცა. ამის შემდეგ მალევე ბოლონიასთნ მეორე ტრიუმვირატი ჩამოყალიბდა. როდესაც რომში ოქტავიანეს, ანტონიუსსა და ლეპიდუსს შორის დამყარებული პოლიტიკური კავშირისა და პროსკრიფციების შესახებ ხმებმა ჩააღწია, პედიუსი ძალიან განაწყენებული დარჩა. მას მოვლენების შეჩერება არ შეეძლო და მხოლოდ ჩვიდმეტი ადამიანის სიკვდილით დასჯის წინადადებით გამოვიდა. იგი რომის მოქალაქეთა დასაცავად მათ თავდებადაც კი დაუდგა, თუმცა ამ მოვლენებიდან მცირე ხნის შემდეგ, ასე დამღლელი პოლიტიკური საქმიანობის გამო გარდაიცვალა.

პედიუსი დაქორწინებული იყო წარჩინებულ რომაელ ქალზე, ვალერიაზე, რომელიც სენატორ მარკუს ვალერიუს მესალა კორვინუსის და იყო და ამდენად, მარკუს ვალერიუს მესალა ნიგერისა და მისი ცოლის, პოლას ქალიშვილი. პედიუსსა და ვალერიას სულ მცირე ერთი შვილი ჰყავდათ, ვაჟი, სახელად კვინტუს პედიუს პუბლიკოლა. იგი რომის სენატორი გახდა და სახელი გაითქვა თავისი ორატორული ნიჭით. პლინიუს უფროსი თავის ბუნების ისტორიაში აღნიშნავს, რომ კვინტუს პედიუსს ჰყავდა შვილიშვილი, რომელსაც აგრეთვე კვინტუს პედიუსი ერქვა, რომელიც ყრუ იყო და პირველია წერილობით წყაროებში მოხსენიებულ ყრუ პიროვნებებს შორის.
იუკიო ჰიმიიამა

იუკიო ჰიმიიამა ( დ. 20 ივნისი, 1949, კაშივაძაკი, ნიიგატის პრეფექტურა, იაპონია) — იაპონელი გეოგრაფი. ჰოკაიდოს გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტი (2001-2005). ჰოკაიდოს პედაგოგიური უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი. 1980 წელს ლონდონის კინგზ-კოლეჯში მიიღო მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი გეოგრაფიის დარგში. მოღვაწეობა დაიწყო ჰოკაიდოს პედაგოგიურ უნივერსიტეტში 1980 წელს და 1989 წლიდან იმავე უნივერსიტეტში არის გეოგრაფიის პროფესორი. არის 170-ზე მეტი სტატიის და წიგნის ავტორი ან რედაქტორი. მუშაობს მიწათსარგებლობის, სოფლის მეურნეობის გეოგრაფიის, გეოგრაფიული განათლების, გეოგრაფიული საინფორმაციო სისტემის საკითხებზე. 2016 წლიდან იუკიო ჰიმიიამა არის საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის პრეზიდენტი.
ლეილა მამედბეკოვა

ლეილა ალასკარ კზი მამედბეკოვა, დაიბადა ზეინალოვა (; დ. 1909, ბაქო, რუსეთის იმპერია — გ. 1989, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — პირველი აზერბაიჯანელი ქალი პილოტი. იგი ასევე პირველი ქალი პილოტია კავკასიაში, სამხრეთ ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთში.

კარიერა
მამედბეკოვას მამა ალასკარ ზეინალოვი, ბიძაშვილია ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანელი კინომსახიობის ჰუსეინ არაბლინსკის.
კოულუნი

კოულუნი — რეგიონი ჰონგ-კონგში, რომელიც მოიცავს კოულუნის ნახევარკუნძულსა და ახალ კოულუნს. აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ლეი-იუე-მუნის სრუტე, დასავლეთიდან - მეი-ფუ-სუნ-ჩუენი და კუნძული სტოუნკატერზი, ჩრდილოეთიდან - ქედი, მათ შორის ტაი-ლო-შანი და ლომის კლდე, ხოლო სამხრეთიდან ვიქტორიას ნავსადგური. 2006 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 2 019 533 კაცს შეადგენს, ხოლო სიმჭიდროვე 43 033 კაცი/კმ²-ზე. ნახევარკუნძულის ფართობი დაახლოებით 47 კმ²-ია. კუნძულ ჰონგ-კონგთან ერთად მისი მოსახლეობა მთელი ჰონგ-კონგის მოსახლეობის 48%-ს შეადგენს.

ისტორია
სახელწოდება კოულუნი წარმოშობილია ტერმინიდან ცხრა დრაკონი, რომელიც შეესაბამება რვა მთასა და ჩინეთის იმპერატორს: კოულუნის პიკი, ტუნგ-შანი, ტაი-ლო-შანი, ტაძრის მთა, მარტორქის ქედი, ლომის კლდე, პატ-კა-შანი, ყვავის ბუდე და იმპერატორი ჟაო ბინგი.

დემოგრაფია
2011 წლის მდგომარეობით, კოულუნში 2 108 419 კაცი ცხოვრობს. კოულუნის მცხოვრებთა 94.2% ეთიკურად ჩინელია. ეთნიკური უმცირესობები წარმოდგენილია შემდეგი ჯგუფებით: ინდონეზიელები (1.8%), ფილიპინელები (1.5%), ინდოელები (0.5%), ნეპალელები (0.4%) და თეთრკანიანები (0.3%). კოულუნის მცხოვრებთა 86% კანტონურ ენაზე საუბრობს, 2.3% ინგლისურად, ხოლო 1.2% კი მანდარინზე.

დასახლებები
კოულუნი მოიცავს ჰონგკონგის შემდეგ დასახლებებს:

ციმ-შა-ცუი
კვუნ-ჩუნგი
იაუ-მა-ტეი
მონგ-კოკი
პრინცი ედუარდი
დასავლეთი კოულუნი
ტაი-კოკ-ცუი
შამ-შუი-პო
ჩეუნგ-შა-ვანი
ლაი-ჩი-კოკი
შეკ-კიპ-მეი
კოულუნ-ტონგი
კოულუნ-სიტი
კაი-ტაკი
ტო-კვა-ვანი
მა-ტაუ-ვაი
ჰუნგ-ჰომი
ჰო-მან-ტინი
ვონგ-ტაი-სინი
სან-პო-კონგი
ჰამერ-ჰილი
ნგაუ-ჩი-ვანი
ცზ-ვან-შანი
დაიმონდ-ჰილი
კოულუნ-ბეი
ნგაუ-ტაუ-კოკი
კვუნ-ტონგი
საუ-მაუ-პინგი
ლამ-ტინი
იაუ-ტონგი
ტიუ-კენგ-ლენგი
ჩა-კვო-ლინგი
ლეი-იუე-მუნი

ადმინისტრაცია
კოულუნი მოიცავს შემდეგ რაიონებს:
კოულუნ-სიტი
კვუნ-ტონგი
შამ-შუი-პო
ვონგ-ტაი-სინი
იაუ-ციმ-მონგი

პოლიტიკა
კოულუნი მოიცავს ჰონგ-კონგის საკანონმდებლო საბჭოს ორ საარჩევნო გეოგრაფიულ ოლქს:
კოულუნ-ისტი მოიცავს ვონგ-ტაი-სინსა და კვუნ-ტონგს.
კოულუნ-ვესტი მოიცავს იაუ-ციმ-მონგის, შამ-შუი-პოსა და კოულუნ-სიტის.
აგოსტინა სეგატორი ტამბურინის კაფეში

აგოსტინა სეგატორი ტამბურინის კაფეში — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული 1887 წელს, ზეთის საღებავებით, ტილოზე. აგოსტინა სეგატორი პარიზში მდებარე ტამბურინის კაფის მფლობელი იყო. კაფე პარიზელი ხელოვანი ხალხის თავშეყრის ადგილს წარმოადგენდა, ადგილი სადაც ისინი ეცნობოდნენ ერთმანეთის შემოქმდებას. ვან გოგს ძირითად შემთხვევბში არ შეეძლო კაფეში საჭმლის ყიდვა უფულობის გამო, ამიტომ ის ნახატებით იხდიდა. შემდეგ სწორედ ამ ნახატებით მოირთო რესტორანი. ვინსენტმა კაფეში გამოფინა მისი იაპონური გრავიურების კოლექციაც. ეს ვინსენტისა და აგოსტინას ახლო ურთიერთობის ხარჯზე ხდებოდა, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ვინსენტი გაკოტრდა და კრედიტორების მიერ მისი ნახატების კონფისკაცია მოხდა, კაფემ მოწყენილი იერსახე მიიღო.

ვან გოგი პარიზში
1886 წელს ვან გოგმა ნიდერლანდები დატოვა და ძმასთან, თეო ვან გოგთან ერთან პარიზში სამუდამოდ საცხოვრებლად გაეგზავნა. ის პარიზში შევიდა როგორც მორცხვი, მოღუშული, ამოუცნობი პიროვნება, რომლის ხასიათიც პერსონალური და რთულად შესაცვლელი იყო, ერთმა კრიტიკოსმა მას „მარტოხელა ჩიტიც“ კი უწოდა. მალევე ის უახლოვდება პარიზელ ხელოვანთა საზოგადოებას და გარკვეულწილად პოპულარობასაც იხვეჭს. ამ პერიოდში ვინსენტი ახალი სტილის შემოშავებას იწყებს, ხმარობს ახალ, განსხვავებულ ფერებს და სწავლობ მხატვრების სამხატვრო ტექნიკებს. სწორედ ამ ახალი სტილის ნიმუშია აგოსტინა სეგატორი ტამბურინის კაფეში
ტანზანიის დემოგრაფია

არტიკლი ეხება ტანზანიის მოსახლეობის დემოგაფიულ ისეთ მონაცემებს როგორიცაა: მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნოსი, განათლების დონე, მოსახლეობის ჯანმრთელობა, ეკონომიკური სტატუსი, რელიგიური კუთვნილება და სხვა ასპექტები.

ტანზანიაში მოსახლეობის განაწილება ძალიან არათანაბარია, უმრავლესობა ცხოვრობს ჩრდილოეთ საზღვრის მიმდებარე ტერიტორიაზე ან აღმოსავლეთ სანაპიროზე. სიმჭიდროვე მერყეობს კატავის ოლქში 1 კმ²-ზე 12 ადამიანიდან, დარ-ეს-სალამის ოლქში 3,133 ადამიანამდე. დაახლოებით 70 პროცენტი ცხოვრობს სოფელში. დარ-ეს-სალამი არის ქვეყნის უდიდესი ქალაქი და „დე ფაქტო“ დედაქალაქი, ხოლო ქვეყნის „დე იურე“ დედაქალაქია დოდომა.

ტანზანიაში ცხოვრობს დაახლოებით 125 ეთნიკური ჯგუფი. ბანტუ, სუკუმას, ნიამვეზი, ჯაგა და ჰაიას არიან ის ეთნიკური ჯგუფები რომელთა რაოდენობაც აღემატება მილიონს.

ტანზანიაში დაახლოებით 100 განსხვავებულ ენაზე საუბრობენ, რითიც ის აღმოსავლეთი აფრიკის ყველაზე ლიგვისტურად ყველაზე მრავალფეროვანი ქვეყანაა. ტანზანიაში გავრცელებულია ოთხი აფრიკული ენათა ოჯახი: ბანტუ, ქუშიტური, ნილოტური და კოისანური ენები. სუაჰილი და ინგლისური არის ტანზანის ოფიციალური ენები. სუაჰილი მიეკუთვნება ბანტუს ენების ნიგერო-კონგოს ენების ოჯახს. ქვეყანაში ასევე გავრცელებულია ინდური ენები და პორტუგალიური რომელზეც ძირითადად მოზამბიკელები საუბრობენ.

სქატისტიკური მონაცემები
ონაცემები ეყრდნობა ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მსოფლიო ფაქტების წიგნს.

საშუალო ასაკი
2013 წლის მონაცემებით:
ჯამში: 17.3 წელი.
კაცი: 17.0 წელი
ქალი: 17.6 წელი

სქესობრივი კოეფიციენტი
2013 წლის მონაცემებით:
დაბადებისას: 1.03 კაცი/ქალი
0-14 წლის: 1.02 კაცი/ქალი
15–54 წლის: 1.00 კაცი/ქალი
55-64 წლის: 0.75 კაცი/ქალი
65 წლის და ზევით: 0.76 კაცი/ქალი
ჯამში: 0.99 კაცი/ქალი

სიცოცხლის ხანგრძლივობა
2013 წლის მონაცემებით:
ჯამში: 60.76 წელი
კაცი: 59.48 წელი
ქალი: 62.09 წელი

წიგნიერება
15 და ზევით ასაკის მოსახლეობის სუაჰილზე, ინგლისურად ან არაბულად წერის და კითხვის უნარი (2003 წლის მონაცემები):
ჯამში: 69.4 %
კაცი: 77.5 %
ქალი: 62.2 %
სენტრალ-დი-მინასი

სენტრალ-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანტენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 772 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33,14 კმ²-ზე. ფართობი 204 328 კმ²-ია.
იტაბირინია

იტაბირინია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 330 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანტენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 692 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 51,16 კმ²-ზე. ფართობი 208 982 კმ²-ია.
მანტენა

მანტენა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 212 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანტენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 27 111 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39,57 კმ²-ზე. ფართობი 685 208 კმ²-ია.
მენდის-პიმენტელი

მენდის-პიმენტელი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანტენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 331 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20,72 კმ²-ზე. ფართობი 305 507 კმ²-ია.
ნოვა-ბელენი

ნოვა-ბელენი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 349 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანტენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 732 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25,43 კმ²-ზე. ფართობი 146 775 კმ²-ია.
სან-ფელის-დი-მინასი

სან-ფელის-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 550 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანტენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 382 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20,8 კმ²-ზე. ფართობი 162 560 კმ²-ია.
სან-ჟუან-დუ-მანტენინია

სან-ჟუან-დუ-მანტენინია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანტენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 188 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 37,61 კმ²-ზე. ფართობი 137 928 კმ²-ია.
ლეონიდ კრასინი

ლეონიდ კრასინი (; დ. 15 ივლისი, [ძვ. სტ. 3 ივლისი, 1870, კურგანი, ტობოლსკის გუბერნია — გ. 24 ნოემბერი, 1926, ლონდონი) — ინჟინერი, სოციალური მეწარმე. საბჭოთა კავშირში იყო ცნობილი დიპლომატი. ტიფლისის 1907 წლის ექსპროპრიაციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

ბიოგრაფია
1887 წელს დაამთავრა ალექსანდრეს სახელობის რეალური სასწავლებელი. 1887-91 წლებში სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. აქვე ჩაერთო აქტიურად სტუდენტთა მარქსისტულ მოძრაობაში. 1891 წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს ქალაქიდან. 1892 წელს ისევ აპატიმრებენ. 1893 წელს ათავისუფლებენ და ცხოვრობს ყირიმში პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ. 1895 წელს ისევ აპატიმრებენ და ამჯერად ასახლებენ ირკუტსკში. გადასახლებიდან ბრუნდება 1897 წელს და სასწავლებლად შედის ხარკოვის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში, რომელსაც ასრულებს 1900 წელს. იმავე წელს საცხოვრებლად გადადის ბაქოში, სადაც აქტიურად ერთვება რევოლუციურ-საგამომცემლო საქმიანობაში. აარსებს არალეგალურ სტამბას, სადაც ბეჭდავდა გაზეთ „ისკრას“. 1903 წელს ირჩევენ ბოლშევიკთა პარტიის ცეკა-ს წევრად. 1905 წლის მაისში მონაწილეობდა ლონდონში გამართულ ბოლშევიკთა ყრილობის მუშაობაში. იმავე წელს ბრუნდება რუსეთში და აქტიურად მონაწილეობს ბოლშევიკური ექსპროპრიაციების ორგანიზებაში. 1907 წელს თბილისშია. 1907 წლის 13 ივნისს მისი ხელმძღვანელობითა და კამოს შესრულებით განხორციელდა თბილისის სახელმწიფო ბანკის ძარცვა. 1908 წლიდან ემიგრაციაშია. ცხოვრობს ჯერ ფინეთში, შემდეგ იტალიაში. მალე გადადის გერმანიაში, სადაც ინჟინრად იწყებს მუშაობას კომპანია „სიმენსში“. 1911 წელს ინიშნება კომპანიის ბერლინის ფილიალის დირექტორის მოადგილედ. 1912 წელს ინიშნება მოსკოვის ფილიალის დირექტორად, ხოლო 1913 წელს კომპანიის გენერალური წარმომადგენელია რუსეთში. პირველი მსოფლიო ომის დროს სანქტ-პეტერბურგის ღვინის ქარხნის დირექტორია. 1917 წლის დეკემბრიდან ისევ აქტიურად ერთვება ბოლშევიკურ საქმიანობაში. 1918 წლის მარტში მონაწილეობდა ბრესტ-ლიტოვსკის კონფერენციის მუშაობაში. 1918 წლის ნოემბრიდან 1920 წლის ივნისამდე არის სსრკ ვაჭრობისა და მრეწველობის სახალხო კომისარი. ამავე დროს, 1919 წლის მარტიდან 1920 წლის დეკემბრამდე არის გზათა შეტყობინების სახალხო კომისარი. 1920 წლის დასაწყისიდან ინიშნება ევროპასთან სავჭრო ურთიერთობების დასამყარებლად გაგზავნილი დელეგაციის ხელმძღვანელად. 1920 წლის მაისიდან ლონდონში ბრიტანეთის მთავრობასთან აწარმოებდა ხანგრძლივ სავაჭრო მოლაპარაკებებს. 1920-23 წლებში საბჭოელთა სავაჭრო წარმომადგენელია დიდ ბრიტანეთში. 1923 წელს ინიშნება სსრკ საგარეო ვაჭრობის სახალხო კომისრად. 1924 წელს საბჭოთა კავშირის დიპლომატიური წარმომადგენელია საფრანგეთში. 1925 წლიდან ისევ დიდ ბრიტანეთშია, სადაც გარდაიცვალა კიდეც.
გიორგი კოდაშვილი

გიორგი კოდაშვილი (ტალაური) (დ. 1903 — გ. 1975) — ქართველი პოეტი. დაიბადა საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოტკოში 1903 წელს. 1936 წელს მისი მშობლები თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაფანყურში ჩამოსახლდნენ. 2-3 წლის ასაკში გადაიტანა მინინგიტი, რის გამოც ორივე ქვედაკიდურის დამბლა ჰქონდა. მოძრაობდა მუხლის თავებით, ჯოხზე დაყრდნობილი. მიუხედავად ამისა იყო დურგალი და მთელი სიცოცხლე შრომობდა. გარდაიცვალა ლაფანყურში 1975 წელს.
ალიშარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ალიშარი შეიძლება აღნიშნავდეს:

აზერბაიჯანი
ალიშარი — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში.

თურქეთი
ალიშარი — სოფელი თურქეთში, ადიამანის პროვინციაში, ბესნის რაიონში.
ალიშარ ჰუიუიკი — უძველესი ქალაქი და არქეოლოგიური ძეგლი იოზგათის პროვინციაში.
ალიშარი — სოფელი თურქეთში, ამასიის პროვინციაში, მერზიფონის რაიონში.
ალიშარი — სოფელი თურქეთში, იოზგათის პროვინციაში, სორგუნის რაიონში.

ირანი
ალიშარი — სოფელი ირანში, პაინ-ტალექანის რაიონში.