iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სონორის მუნიციპალიტეტები

სონორა შტატია მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. იყოფა 72 მუნიციპალიტეტად. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, სონორა მერვე ადგილზეა მოსახლეობის რაოდენობით (2 944 840 ადამიანი) და მეორე ადგილზეა ფართობის (179 354.7 კმ²) მიხედვით.

მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, უდიდესი მუნიციპალიტეტია ერმოსილიოს მუნიციპალიტეტი, სადაც შტატის მოსახლეობის 31.79% (936 263 ადამიანი) ცხოვრობს, ხოლო ყველაზე პატარა მუნიციპალიტეტი ონავასის მუნიციპალიტეტია (365 ადამიანი).
გერონტი ქიქოძის ქუჩა

გერონტი ქიქოძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); გიორგი ლეონიძის ქუჩიდან ლადო ასათიანის ქუჩამდე.

 საუკუნეში ამ ადგილებში დარეჯან დედოფლის ბაღი იყო. ქუჩა წარმოიქმნა საუკუნის 20-იან წლებში. აქ მდებარეობდა კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტი (დაარსდა 1840 წელს) და ქუჩამაც აქედან მიიღო სახელწოდება — ინსტიტუტის ქუჩა (შეტანილია 1843 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში). ინსტიტუტის გადატანის შემდეგ (1557 წელს) დაერქვა ძველი ინსტიტუტის ქუჩა (დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე). 1900 წლიდან — ივანე პასკევიჩის, 1923 წლიდან — ფილიპე მახარაძის, 1990 წლიდან გერონტი ქიქოძის სახელი ჰქვია. ნაგებობათაგან აღსანიშნავია საუკუნის 50-იანი, 90-იანი წლების (ყოფილი შალვა დადიანის სახელობითი ხელოვნების მუშაკთა სახლი) და საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები.
ნეტუმბო ნანდი-ნდაიტუა

ნეტუმბო ნანდი-ნდაიტუა (; დ. 29 ოქტომბერი, 1952, ოშანის რეგიონი, ნამიბია) — ნამიბიელი პოლიტიკოსი, ნამიბიის პრეზიდენტი 2025 წლის 21 მარტიდან. ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტი 2024 წლის 4 თებერვლიდან. ვიცე-პრემიერი 2015 წლის 21 მარტიდან 2024 წლის 4 თებერვლამდე. მმართველი პარტიის -ს ვიცე-პრეზიდენტი და ქვეყნის პრეზიდენტობის პირველი ქალი კანდიდატი 2024 წლის ნოემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებში. ნამიბიის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2012 წლის 4 დეკემბრიდან. 2010-2012 წლებში გარემოს დაცვისა და ტურიზმის მინისტრი. მმართველი პარტიის წევრი და ეროვნული ასამბლეის ხანგრძლივად მოქმედი დეპუტატი. 2017 წელს პარტიის მეექვსე კონგრესზე აირჩიეს ვიცე-პრეზიდენტად. იგი პირველი ქალია ამ თანამდებობაზე.

ბიოგრაფია
ნეტუმბო ნანდი-ნდაიტუა დაიბადა 1952 წლის 29 ოქტომბერს ჩრდილოეთ ნამიბიაში. სწავლობდა სოფელ ოდიბოს წმინდა მერის სამისიონერო სკოლაში.

ნანდი-ნდაიტუა ქვეყნიდან წავიდა 1974 წელს და შეუერთდა -ს წევრებს ზამბიაში. 1974 წლიდან 1975 წლამდე მუშაობდა -ს სათავო ოფისში ლუსაკაში. 1975-1976 წლებში დაესწრო ლენინის სახელობის უმაღლესი კომკავშირული სკოლის კურსებს საბჭოთა კავშირში. 1987 წელს მან მიიღო გლაზგოს ტექნოლოგიური კოლეჯის ასპირანტურის დიპლომი საჯარო ადმინისტრირებასა და მენეჯმენტში, ხოლო 1988 წელს კილის უნივერსიტეტის (გაერთიანებული სამეფო) ასპირანტურის დიპლომი საერთაშორისო ურთიერთობებში. 1989 წელს ნანდი-ნდაიტუამ კილის უნივერსიტეტში მიიღო მაგისტრის ხარისხი დიპლომატიურ მეცნიერებებში.

პოლიტიკური კარიერა
ნანდი-ნდაიტუა 1976-1978 წლებში იყო ზამბიაში -ს წარმომადგენლის მოადგილე, ხოლო 1978-1980 წლებში მთავარი წარმომადგენელი. 1980-1986 წლებში იყო -ს მთავარი წარმომადგენელი აღმოსავლეთ აფრიკაში, რეზიდენციით დარ-ეს-სალამში. ცენტრალური კომიტეტის წევრია 1976-1986 წლებში, ხოლო ნამიბიის ქალთა ეროვნული ორგანიზაციის პრეზიდენტი 1991-1994 წლებში.

2005-2010 წლამდე ეკავა ინფორმაციისა და მაუწყებლობის მინისტრის თანამდებობა. 2010-2012 წლებში იყო გარემოს დაცვისა და ტურიზმის მინისტრი, 2012 წლიდან კი არის საგარეო საქმეთა მინისტრი. 2015 წელს ჰაგე გეინგობის პრეზიდენტობის დროს საგარეო საქმეთა მინისტრობის პარალელურად დაინიშნა ვიცე-პრემიერად. არის -ს ცენტრალური კომიტეტისა და ასევე პოლიტბიუროს წევრი.
გორვანელი

გორვანელი, ლევან გოგაბერიშვილი (დ. 1 აგვისტო, 1995, ზედა გორა, ვანის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი, არტკრიტიკოსი. 2017 წლიდან საზოგადოება „ქუთაისელის“ წევრი. პლატონიზმის წარმომადგენელი. სოციალისტი. 2019 წლიდან საქართველოს მწერალთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. ქუთაისის ფილოსოფოსთა კლუბის დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
2018 წელს დაამთავრა ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. იქვე გაიარა სამაგისტრო პროგრამა და 2020 წლის ივლისში მიენიჭა ფილოსოფია-რელიგიის კვლევების მაგისტრის აკადემიური ხარისხი.

2014 წელს საზოგადოებრივ-კულტურულ პროცესებში აქტიურად ჩაერთო და მეგობრებთან ერთად დააფუძნა პოეზიის ჯგუფი „ედელვაისი“, რომელშიც 5 წევრი შედიოდა. ჯგუფმა 10 თვე იარსება. 2014-2017 წლებში გამართა პოეზიის არაერთი საღამო. არის 60 სამეცნიერო-პუბლიცისტური სტატიის ავტორი; 2016 წელს გამოაქვეყნა ლექსების კრებული „არსებობის ეიდოსი“. იბეჭდება სხვადასხვა ლიტერატურულ და სამეცნიერო პერიოდიკაში. მისი ტექსტები თარგმნილია ინგლისურ, ფრანგულ, რუსულ, გერმანულ, თურქულ, სომხურ და იტალიურ ენებზე.

2018 წლის ბოლოს გამოაქვეყნა ორი წიგნი: წერილების, ესეებისა და მეცნიერული კვლევების კრებული „ატარაქსია“ და მოთხრობების კრებული „ფაიუმის პორტრეტი“, ამავე წლის დასაწყისში, დააფუძნა მეცნიერულ-ლიტერატურული ჟურნალი „აფინაჟი“ და მისი მთავარი რედაქტორია.

პრემიები
2019 წელს მიენიჭა ნიკო ნიკოლაძის სახელობის პრემია
2023 წელს მიენიჭა გიორგი ლეონიძის სახელობის პრემია
2024 წელს მიენიჭა ივანე მაჩაბლის სახელობის პრემია
2024 წელს მიენიჭა ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახელობის პრემია

წევრობა
2017 წლიდან საზოგადოება „ქუთაისელის“ წევრი
2019 წლიდან საქართველოს მწერალთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი“
კეისუკე კინოშიტა

კეისუკე კინოშიტა (, დ. 5 დეკემბერი, 1912 ― გ. 30 დეკემბერი, 1998) ― იაპონელი კინორეჟისორი და სცენარისტი. კინოშიტა საერთაშორისოდ ნაკლებადაა ცნობილი მის თანამედროვეებთან, აკირა კუროსავასთან, კენძი მიძოგუტისთან და იასუძირო ოძუსთან შედარებით, თუმცა იაპონიაში 1940-იანი წლებიდან 1960-იან წლებამდე როგორც კრიტიკოსების, ისე მაყურებელთა მხრიდან იყო დაფასებული. ყველაზე ცნობილ ფილმებს შორისაა: „კარმენი შინ ბრუნდება“ (1951), რომელიც პირველი იაპონური სრულმეტრაჟიანი ფერადი ფილმია, „იაპონური ტრაგედია“ (1953), „ოცდაოთხი თვალი“ (1954), „ის ველურ ქრიზანთემას ჰგავდა“ (1955), „სიხარულისა და მწუხარების დროება“ (1957), „ლეგენდა ნარაიამაზე“ (1958) და „მდინარე ფუეფუკი“ (1960).
კარლოს სოლერი

კარლოს სოლერ ბარაგანი (დ. 2 იანვარი, 1997) — ესპანელი ფეხბურთელი, ფრანგული „პარი სენ-ჟერმენისა“ და ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი.

სოლარმა კარიერა ესპანურ „ვალენსიაში“ დაიწყო, რომლის რიგებშიც 226 შეხვედრა ჩაატარა, გაიტანა 36 გოლი და 2019 წელს კოპა დელ რეის მოგება მოახერხა. 2022 წელს სოლერი 18 მილიონი ევროს სანაცვლოდ ფრანგულ „პარი სენ-ჟერმენს“ შეუერთდა სადაც სადებიუტო სეზონში საფრანგეთის ლიგა 1-ის მოგება მოახერხა.

სოლერმა ესპანეთის ნაკრების რიგებში მონაწილეობა მიიღო 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში, 2021 წლიდან კი ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრია და ითამაშა 2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე.
აფეთქებითი კრატერი

აფეთქებითი კრატერი — მიწის ზედა ან ქვედა აფეთქების შედეგად გრუნტში წარმოქმნილი ღრმული.

როგორც მიწისზედა, ისე მიწისქვეშა აფეთქება შეიძლება განპირობებული იყოს სხვადასხვა მიზეზით. იგი შეიძ₾ება იყოს, როგორც ბუნებრივი ისე ხელოვნური.

მიწისქვეშა აფეთქებითი კრატერი შეიძლება გამოწვეული იყოს ატომური ან ხვა ტიპის ამფეთქებლის აფეთქების შედეგად. აფეთქებითი კრატერი ასევე მიიღება დედამიწის ზედაპირთანახლოს აფეთქების შედეგად. ის შეიძლება გამოწვეული იყოს, როგორც ხელოვნური აფეთქებით ისე მეტეორიტის ზედაპირთან ახლოს აფეთქების შედეგად (მაგალითად ტუნგუსის მეტეორიტის აფეთქება).

აფეთქებით კრატერს, როგორც წესი თასის ფორმა აქვს. პროცესები, რომლებიც თან ახლავს კრატერის შექმნას შემდეგია:

მიწის პლასტიკური დეფორმაცია;
აფეთქების შედეგად მიწის ზედაპირიდან გრუნტის ამოტყორცნა;
გამონთავისუფლებული გრუნტის კრატერის ირგვლივ მიმოფანტვა.

ორი პროცესი ნაწილობრივ ავსებს კრატერს უკან:

გამოდევნის უკან.
ეროზია.

ხუთი პროცესის შედარებითი მნიშვნელობა განსხვავებულია, რაც დამოკიდებულია მიწის ზედაპირის სიმაღლეზე ან სიღრმეზე, სადაც ხდება აფეთქება და ნიადაგის შემადგენლობაზე.
საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი

საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი — საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ხელმძღვანელი. საქართველოს სახელმწიფო პირი, რომელიც პასუხისმგებელია საქართველოს ინტერესების დაცვასა და ხელშეწყობაზე საზღვარგარეთ. მინისტრი საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის წევრია.

ამჟამინდელი მინისტრი მაკა ბოჭორშვილი საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ თანამდებობაზე დანიშნა 2024 წლის 1 დეკემბერს.

საგარეო საქმეთა მინისტრების სია
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
საქართველოს სსრ
საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარი

საგარეო საქმეთა მინისტრები

საქართველო
ნუმენორის დაცემა

„ნუმენორის დაცემა და შუახმელეთის მეორე ეპოქის სხვა თხზულებები“ — 2022 წლის ფენტეზის ჟანრის ნაშრომი, რომელიც მოიცავს ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინის მეორე ეპოქასთან დაკავშირებულ თხზულებებს. მისი რედაქტორია ბრაიან სიბლი. წიგნი შეიცავს ნუმენორის დაარსების, ისტორიისა და განადგურების ქრონიკებს, ძალაუფლების ბეჭდების შექმნის და საურონის წინააღმდეგ უკანასკნელი ალიანსის ჩამოყალიბების ამბავს, რითაც მეორე ეპოქა დასრულდა.

ბრაიან სიბლიმ წიგნისთვის შეიმუშავა ახალი განმარტებები. გარეკანის და ილუსტრაციების ავტორია მხატვარი ალან ლი.., რაც დაემთხვა მეორე ეპოქასთან დაკავშირებული სერიალ „ძალაუფლების ბეჭდების“ გამოსვლას.
იშირო ჰონდა

იშირო ჰონდა (, დ. 7 მაისი, 1911 ― გ. 28 თებერვალი, 1993) ― იაპონელი კინორეჟისორი, რომელმაც თითქმის ხუთი ათწლეულის მანძილზე 46 სრულმეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი იაპონელი კინორეჟისორი და კატასტროფების ჟანრის ფილმების ერთ-ერთი ფუძემდებელი, რომლის ფილმებმაც დიდი გავლენა იქონია კინოინდუსტრიაზე. ჰონდას დრამატული, საომარი, დოკუმენტური და კომედიური ფილმები აქვს გადაღებული, თუმცა ყველაზე მეტად ცნობილია სპეციალური ეფექტების რეჟისორ ეიძი ცუბურაიასთან ერთად კაიძუს ჟანრის შექმნითაა ცნობილი.

ჰონდამ იაპონურ კინოინდუსტრიაში მოღვაწეობა 1934 წელს დაიწყო და სოტოჯი კიმურას მესამე ასისტენტად მუშაბდა. რეჟისორის ასისტენტად მუშაობის 15 წლიანი გამოცდილების შემდეგ, 1949 წელს ჰონდას სარეჟისორო დებიუტი შედგა დოკუმენტური ფილმით ისე-შიმა. მისმა პირველმა სრულმეტრაჟიანმა ფილმმა, „ლურჯი მარგალიტი“ (1952), იაპონიაში კრიტიკოსთან მოწონება დაიმსახურა, რამაც მას კიდევ სამი დრამატული ფილმის გადაღების შესაძლებლობა მისცა.
ნუცას სკოლა

„ნუცას სკოლა” — 2000 წლის ქართული მხატვრული ფილმი, რომლის რეჟისორია მერაბ კოკოჩაშვილი.

სიუჟეტი
ნიკა, რომელიც ადრე დაქვრივდა, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ წინაპართა სამემკვიდრეო მამულს დაიბრუნებს. იქ უნარშეზღუდული ბავშვებისთვის, ისეთებისთვის, როგორიც მისი ქალიშვილია, სკოლას მოაწყობს. სიყვარულსა და სიკეთეზე დაფუძნებული სკოლა მალე გასაოცარ შედეგს იძლევა, მაგრამ სოფელში ამ წამოწყებას ბევრი მოწინააღმდეგე გამოუჩნდება.

როლებში
გიორგი გეგეჭკორი (მამა)
კახი კავსაძე (მღვდელი)
ზაზა პაპუაშვილი (ნიკა)
გოგოლა კალანდაძე
მარინე ჭიჭინაძე
ბექა ქავთარაძე (არსენა)
თამარ სხირტლაძე (ნიკას დედა)
დავით დვალიშვილი (კაკო)
სოფიკო ჭიაურელი (მასწავლებელი)
თამარ მამულაშვილი
დავით ხახიძე
ნინო კობერიძე (მაგდა)
ვასილ ბახტაძე (პედრო)
ეიძი ცუბურაია

ეიძი ცუბურაია (, დ. 7 ივლისი, 1901 ― გ. 25 იანვარი, 1970) ― იაპონელი სპეციალური ეფექტების რეჟისორი და კინემატოგრაფი. გოძილასა და ულტრამენის ფრენჩაიზების თანაშემქმნელი. კინოს ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან და გავლენიან ფიგურად მიიჩნევა. ცუბურაია იაპონიაში სპეციალური ეფექტების ინდუსტრიის პიონერი იყო, კინოწარმოებაში არაერთი ტექნოლოგიური სიახლე შემოიტანა და „ტოკუსაცუს მამად“ მიიჩნევენ. ხუთი ათწლეულის განმავლობაში ცუბურაიამ 250-მდე ფილმზე იმუშავა. მუშაობდა ისეთ რეჟისორებთან, როგორებიც არიან: აკირა კუროსავა, იშირო ჰონდა და ჰიროში ინაგაკი.
შერეფ-ხან ბითლისი

შერეფ ალ-დინ (შერეფ-ხან) იბნ შამს ალ-დინ ბითლისი (დ. 25 თებერვალი, 1543, ქარაჰრუდი, ყუმის მახლობლად, — გ. დაახლ. 1603/1604, დაკრძალულია ბითლისში) — სპარსულენოვანი ქურთი ისტორიკოსი რუზაქის ტომისა.
ბიოგრაფია
იზრდებოდა ირანში, შაჰ თამაზ -ის კარზე. 1578 წელს ოსმალეთის სამსახურში გადავიდა, რისთვისაც სულთანმა, მურად -მ ბითლისის მმართველობა და ხანის ტიტული უბოძა. ირანთან ომის დროს, 1578–1588 წლებში ქურთთა რაზმებით აქტიურად მონაწილეობდა ოსმალთა ლაშქრობებში სამხრეთ კავკასიაში, კერძოდ, საქართველოში. მას ეკუთვნის ორტომიანი ისტორიული თხზულება „დიდების წიგნი“ „შარაფნამე“, რომელშიც მოთხრობილია ქურთული მომთაბარე ტომებისა და დინასტიების ისტორია. მასში გადმოცემულია აგრეთვე ოსმალეთის, ირანის და სხვა მეზობელი ქვეყნების 1290–1596 წლებში მომხდარი ისტორიული მოვლენები.
ცნობები საქართველოს შესახებ
„შარაფნამე“ მრავალ ცნობას შეიცავს საქართველოს შესახებ, რომელთაგან ყველაზე ძველი საუკუნეს ეხება. თხზულებაში აღწერილია საქართველოში მომხდარი საუკუნის არაერთი მოვლენა, მათ შორის, ყიზილბაში სარდლის დივ-სულთან რუმლუს ლაშქრობა, შაჰ-თამაზ -ის ლაშქრობები, მოთხრობილია მის მიერ თბილისის ციხის აღება, ვარძიის მონასტრის დარბევა-გაძარცვა და საქართველოდან 30 ათასი ტყვის წაყვანა 1554 წელს.

საინტერესო ცნობებია თბილისის ციხისთავზე გულბათზე და მის ვაჟებზე, რომლებიც შემდეგ შაჰის ერთგულნი გახდნენ, აგრეთვე ირანის სამეფო კარზე მოღვაწე ქართველების, შაჰის ქართველი ცოლების, მათი შვილების შესახებ. ასევე ვრცლად არის მოთხრობილი თხზულებაში მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობებთან დაკავშირებული ამბები, ქართლის მეფის სიმონ -ის და სამცხის ათაბაგის მანუჩარის ბრძოლა.
ქეთევან ბირკაია

ქეთევან არჩილის ასული ბირკაია (დ. 2 მაისი, 1929, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი; საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1985), არქიტექტურის დოქტორი (1989).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1954), იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1954–1958). 1954–1959 წლებში მუშაობდა „საქქალაქმშენსახპროექტში“, 1964 წლიდან — ტიპობრივი და ექსპერიმენტული დაპროექტების თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. მისი სამეცნიერო კვლევის ძირითადი მიმართულებაა კლიმატისა და საცხოვრებლის არქიტექტურის ურთიერთდამოკიდებულების პრობლემები–საცხოვრებლის რეგიონული არქიტექტურის თავისებურებები და ინდივიდუალიზაცია, საქართველოს და სამხრეთი კავკასიის სამშენებლო კლიმატური დარაიონების მეთოდიკა, ჰელიოარქიტექტურის შექმნის პერსპექტიული განვითარების მიზანშეწონილობა და ა. შ.
ბიმურზელა

ბიმურზელა — ტრადიციული სვანური სანახაობა — ფერხული და მისი თანხმლები სიმღერა.

ფერხულს შიგნით მოთამაშე, მოშაირე-მოცეკვავე ვაჟი სიმღერით მოუთხრობს ხალხს მესტიელი ბიმურზელას თავგადასავალს და მისი სიცოცხლის ტრაგიკულ დასასრულს; იგი თოფით მოკლა მის მიერ გატაცებული ქალის ქმარმა — მონადირე ბექამ. ყოველი სტროფის დამთავრების შემდეგ გუნდი (ფერხული) მოძახილს ამბობს. ამ მოძახილზე ვაჟი მოედნის ცენტრში „ცერულს“ ცეკვავს. სიმღერა საფერხულო წყობისაა, მასში დამწყები და სამხმიანი გუნდი ენაცვლება ერთმანეთს. სრულდება ტაშის თანხლებით. მუსიკალური ზომა 2/4.
ნახევარვაგონი

ნახევარვაგონი — რკინიგზის მაღალბორტიანი ღია სატვირთო ვაგონი. იყენებენ მადნის, ნახშირის, ფლუსების, ხე-ტყის, კონტეინერების, ავტომანქანებისა და სხვათა გადასაზიდად. ზოგიერთი ყრუძირიანია, ზოგს კი ძროსა და ბორტებში გასაცლელი ლიუკები აქვს. თვითსაცლელ ნახევარვაგონს იმის მიხედვით, თუ როგორია მისი კონსტრუქცია, უწოდებენ ჰოპერს, დუმკარს ან ტრანსფერკარს. ნახევარვაგონი არის 4-, 6- და 8-ღერძიანი (ტვირთამწეობა შესაბამისად — 62, 95 და 126 ტონა).
ვაგონეტი

ვაგონეტი — ტვირთის მცირე მანძილზე გადასატანი ვიწროლიანდიანი რკინიგზის ღია ვაგონი. შედგება ძარის, შასის, გოგორწყვილებისა და ავტოგადასაბმელისაგან. საერთო დანიშნულების საცალო ტვირთი გადააქვთ პლატმორმისებური ვაგონეტით, ფხვიერი — საგდებკედლებიანი, ხისტად ჩამაგრებული ან ძარასაყირაო ვაგონეტით და სხვა. ვაგონეტის ტვირთამწეობაა 1-5 ტონაა, ზოგჯერ 8-10 ტონა და მეტი. ვაგონეტს იყენებენ მაღაროებში, კარიერებზე, მშენებლობაზე, შიგასაქარხნო ტრანსპორტად და სხვა. არის აგრეთვე სპეციალური დანიშნულების ვაგონეტები (წყლისა და საწვავის ცისტერნებიანი, ლიანდაგსაზომი დასხვა) და მაღაროს სამგზავრო ვაგონეტი, რომელიც 6-18 კაცს იტევს.
შიოლაშვილი

საკუთარი სახელი შიოლაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

დიმიტრი (შიოლაშვილი) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელმთავარი
ირაკლი შიოლაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
ირაკლი შიოლაშვილი — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ილია -ის ერისკაცობის სახელი და გვარი
ირმა შიოლაშვილი — პოეტი, მთარგმნელი
სამგზავრო ვაგონი

სამგზავრო ვაგონი — ვაგონის ტიპი, რომელიც შეიძლება იყოს, როგორც საერთო (მგზავრთა გადასაყვანი, ვაგონ-რესტორანი, საფოსტო, საბარგო, ელექტროსადგურები და სხვა), ისე სპეციალური დანიშნულების (სამოსამსახურო, სანიტარული, ვაგონ-ლაბორატორია, ვაგონ-კლუბი და სხვა). სამგზავროს მიაკუთვნებენ აგრეთვე ტრამვაისა და მეტროპოლიტენის ვაგონებს. საერთო დანიშნულების ვაგონი შეიძლება იყოს კუპეებიანი (რბილი და მაგარი) ან უკუპეებო. თანამედროვე ვაგონს აქვს მთლიანლითონური კონსტრუქციის მზიდი ძარა, სავენტილაციო და ელექტროგანათების, ელექტრული ან წყლით გათბობის სისტემები, აგრეთვე დანადგარებიც, რომელთა დანიშნულებაა ცხელი წყლით მომარაგება და სასმელი წყლის გაცივება. დიზელ- და ელექტრომატარებლებს აკომპლექტებენ მატორიანი და მისაბმელი ვაგონებით.
სატვირთო ვაგონი

სატვირთო ვაგონი — ვაგონის ტიპი, რომელიც შეიძლება იყოს, როგორც უნივერსალური (დახურული, ნახევარვაგონი, პლატფორმა, ცისტერნა, იზოთერმული და სხვა), ისე სპეციალური (გონდოლა, ტრანსპორტიორი, ცემენტის, ფქვილის, ბიტუმის, ცოცხალი თევზის, რძის, ღვინის, სპირტის გადასაზიდი ვაგონები და სხვა).

დახურული ვაგონებით ზიდავენ ძვირადღირებულ და ისეთ ტვირთს, რომელსაც სჭირდება ატმოსფერული ზემოქმედებისაგან დაცვა. გავრცელებულია 60 და 62 ტვირთამწეობის 4-ღერძიანი დახურული ვაგონები. საწარმოო ტრანსპორტის სატვირთო ვაგონებს მიაკუთვნებენ დუმპკარს, წიდასაზიდს, ვაგონეტს და სხვა. საწარმოო ვაგონების უმრავლესობა ვიწროლიანდიანია. სატვირთო ვაგონების ძირითადი ტექნიკურ-ეკონომიკური პარამეტრებია: ტვირთამწეობა, ღერძების რაოდენობა, კუთრი ფართობი (ვაგონის იატაკის სასარგებლო ფართობის შეფარდება ტვირთამწეობასთან) და ხაზოვანი ზომები.

ყველა ტიპის ვაგონის ძირითადი ელემენტებია (კვანძები): სავალი ნაწილი, ძარა, დარტყმა-წევის ხელსაწყოები და მუხრუჭი. ძარას საყრდენია სავალი ნაწილი, რომელიც ვაგონს მიმართავს რკინიგზის რელსებზე. ამასთან, საჭირო სიჩქარის განვითარებისას უზრუნველყოფს მოძრაობის უსაფრთხოებას, მდორე სვლას, მოძრაობისადმი უმცირეს წინაღობას. სავალი ნაწილი შედგება გოგორწყვილების, ბუქსების, რესორული საკიდრისა და მთი შემაერთებელი ძელებისა და ჩარჩოსაგან. ძარას ფუძე ჩარჩოა, რომელზეც მიმაგრებულია დარტყმა-წევის ხელსაწყოები და სამუხრუჭო მოწყობილობის ნაწილი. ავტოგადასაბმელის დანიშნულებაა ვაგონების გადაბმა და გრძივი ძალვების ამორტიზაცია, მუხრუჭებისა კი — ვაგონის ან მატარებლის მოძრაობის სიჩქარის რეგულირება და გაჩერება.
მარსის ბუნებრივი თანამგზავრები

მარსის ბუნებრივი თანამგზავრები — დღეისთვის ცნობილია მხოლოდ 2 ციური სხეული (ფობოსი და დეიმოსი), რომელიც პლანეტა მარსის გარშემო მოძრაობს. ორივე თანამგზავრი თავისი ღერძების გარშემო ბრუნავს იმავე პერიოდით, როგორც მარსის გარშემო, ამიტომ ისინი ყოველთვის ერთი და იგივე მხარისკენ არიან მიმართული პლანეტისკენ. ორივე თანამგზავრს აქვს ფორმა, რომელიც უახლოვდება სამღერძულ ელიფსოიდს. ფობოსი (26.8 22.4 18.4 კმ) ოდნავ აღემატება დეიმოსს (15 12.2 10.4 კმ). მარსის მოქცევის გავლენა თანდათან ანელებს ფობოსის მოძრაობას, ამცირებს მის ორბიტას, რაც საბოლოოდ გამოიწვევს მის დაცემას მარსზე. დეიმოსი, პირიქით, შორდება მარსს.

ორივე თანამგზავრი აღმოჩენილია 1977 წლის 11-12 აგვისტოს ამერიკელი ასტრონომის ასაფ ჰოლის მიერ.
კუჩხი ბედინერი

„კუჩხი ბედინერი“ — კომპანია „ქართული ტელეფილმის“ 1978 წლის მოკლემეტრაჟიანი ქართული ფილმი. ფილმის რეჟისორია გურამ პატარაია.

სიუჟეტი
კომედიურ ფილმის საფუძველი გახდა ახალი წლის მეკვლეობის ტრადიცია, რომელიც განსაზღვრავს ოჯახის მთელი წლის იღბალს. ერთი ოჯახში, სადაც მეკვლეს ელიან, ძაღლი უნებლიე მეკვლე გახდება. ოჯახს კარგის იმედი აღარ აქვს და სპეციალურად დაბარებულ მეკვლეს დამწუხრებული ხვდებიან…

როლებში
გოვენ ჭეიშვილი (კოჩია)
ჯუნა მიქატაძე (პაჭუ)
ვასილ კახნიაშვილი (ეზუ)
ციალა გურგენიძე (ცუცა)
მაია მელაძე (ცირუ)
ბაია (ბარბარე) დვალიშვილი (თათული)
ეკა ყიფიანი (ძაბული)
ლევან (ლეო) სოხაშვილი
გალინა პატარიძე
ივანე საყვარელიძე
ფრანც კარლ ალტერი

ფრანც კარლ ალტერი (გერმ. ; დ. 27 იანვარი, 1749, ენგელსბერგი ― გ. 29 მაისი, 1804, ვენა) ― ავსტრიელი ენათმეცნიერი, აღმოსავლეთმცოდნე, ევროპული ქართველოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
ფრანც კარლ ალტერი დაიბადა სილეზიაში, ქალაქ ენგელსბერგში. დაამთავრა ოლომოუცის გიმნაზია ჩეხეთში, სადაც სწავლობდა ეკლესიის ისტორიას, ბერძნულ და ებრაულ ენებს. შემდეგ დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა. 1766 წელს შეუერთდა იეზუიტების ორდენს. 1773 წელს ორდენის გაუქმების შემდეგ გადავიდა ვენაში. მოგვიანებით გახდა ვენის ტერეზიანის სამხედრო აკადემიის ბერძნული ენის განყოფილების პროფესორი, ხოლო 1777-1779 წლებში ასწავლიდა წმინდა ანას გიმნაზიაში. 1779 წლიდან მუშაობდა ვენის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკის გამგედ და ამავე უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს დიპლომატიაში.

ალტერის შრომათა შორის აღსანიშნავია: ახალი აღთქმა ( , 2 . , 1786-87) – გამოცემული ვენის ბერძნული ხელნაწერის მიხედვით, აგრეთვე ციცერონის, ლუკრეციუსის, ჰომეროსის, პლატონის, თუკიდიდეს თხზულებანი. ალტერმა პირველად გამოაქვეყნა უკანასკნელი ბიზანტიელი ისტორიკოსის გიორგი ფრანძესის მატიანე, რომელიც მოიცავს 1413-1477 წლებს. ალტერს აქვს ბევრი გამოკვლევა აღმოსავლეთის ქვეყნების სხვადასხვა ენასა და დამწერლობაზე.

ალტერის ქართველოლოგიური კვევები იწყება მას შემდეგ, რაც იგი გაეცნო 1743 წელს მოსკოვში დაბეჭდილ ქართულ ბიბლიას და დაიწყო მისი ბერძნულ ტექსტებთან შედარება. ალექსანდრე ცაგარელი აღნიშნავს, რომ "ალტერთან წარმოდგენილია ყველა დაწვრილებითი ცნობები ქართული ბიბლიის თარგმანზე". ამ გამოცემაზე მუშაობის შემდგომ ალტერმა 1798 წელს ვენაში გამოსცა ნაშრომი
"ქართული ლიტერატურის შესახებ" , რომელიც უცხოეთში ქართული ენისა და ლიტერატურის საკითხების მეცნიერული კვლევის პირველ ცდას წარმოადგენს. მასში განხილულია ქართული სასულიერო მწერლობის ნიმუშები. ქართულ ბიბლიასთან შედარებულია ბერძნული, სომხური და რუსული ტექსტები. თუმცა, ავტორი არაფერს ამბობს ქართული საერო მწერლობის შესახებ.

წიგნში ცალკე ადგილი ეთმობა ქართული ანბანის წარმოშობას და თავისებურებას. ალტერი იძლევა მეგრული და სვანური ენების ცალკეულ ნიმუშებს, თუმცა უშვებს შეცდომებს – ქართლურ დიალექტს უპირისპირებს ქართულ ენას, ხოლო თვით ქართულ ლექსიკურ მასალას იძლევა ლათინური ტრანსკრიფციით.
ალტერს ნაშრომის ბოლოს დანართის სახით წარმოდგენილი აქვს ქართული ანბანის ცხრილი, რომელიც იყოფა საეკლესიო ანუ ნუსხურ და მხედრულ ანუ საერო სახეობებად. მათ შორის მსგავსებისა და განსხვავების გამოსავლენად იყენებს მის ფონეტიკურ ეკვივალენტებსა და ლათინურ ტრანსლიტერაციას.

სპეციალისტების აზრით, მიუხედავათ ზოგიერთი შეცდომისა და ენათმეცნიერული უზუსტობებისა, ალტერის შრომა ქართულ ენაზე, მის დიალექტებსა და ლიტერატურაზე უცხოეთში მასალის შეგროვების, სისტემატიზაციისა და შესწავლის პირველი საინტერესო და საყურადღებო ცდაა. მასში თავმოყრილია ყველა ის ცნობა, რომელიც იმ პერიოდში ევროპაში მოიპოვებოდა ქართული ენისა და დამწერლობის შესახებ. ნაშრომი ფასეულია როგორც ისტორიოგრაფიისა და დამწერლობის კვლევისთვის, ასევე ლექსიკოგრაფიული და ქართველოლოგიური თვალსაზრისითაც.
მატრონა და სტალინი

„მატრონა და სტალინი“ , სრული სახელწოდება - „ნეტარი მატრონა ლოცავს იოსებ სტალინს“  — არაკანონიკური ხატი, რომელზეც გამოსახულია წმინდა მატრონა მოსკოველი (1885—1952) და იოსებ სტალინი. 2008 წლიდან, მცირე დროის განმავლობაში, ხატის ადგილსამყოფელი იყო წმინდა ოლღას ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. ხატი დაწერა ილია პივნიკმა.

ხატის სიუჟეტი ასევე გვხვდება სხვადასხვა რუსულ ქალაქში არსებულ ხატებში. თავად ხატის შექმნის ინიციატორის, ევსტაფი ჟაკოვის მოსაზრებით „ხატი კანონიკურია, რადგანაც გააჩნია ყველა საჭირო ატრიბუტი“.
საბირ აბასოვი

საბირ აბასოვი (, სრული სახელი: ; ) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1967 წლის 8 დეკემბერს ბაქოში. ჯერ დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო მარდაკანის 117-ე საშუალო სკოლაში, შემდეგ დაამთავრა შუვალინის 42-ე ტექნიკურ-პროფესიული სასწავლებელი. განათლების მიღების შემდეგ მსახურობდა ჯარში, ჯერ უკრაინის სსრ-ში, შემდეგ უნგრეთში. 1989 წლის იანვარში დაბრუნდა სამხედრო სამსახურიდან. მუშაობდა აეროპორტში გამყიდველად..

შავი იანვრის დღეს დაიჭრა, ტყვია ფეხში შევიდა და მუცლიდან გამოვიდა. არხში ჩავარდნის შემდეგ წყალი მის სისხლში შევიდა. მეგობრებმა საბირი საავადმყოფოში შუაღამისას მიიყვანეს, თუმცა მიყვანიდან 10 წუთში გარდაიცვალა. დაკრძალეს ბინის სასაფლაოზე (ბინა — დაბა ბაქოს მახლობლად).
ლოტი ისლამში

ლუტი — ყურანისა და მუსლიმურ გადმოცემათა პერსონაჟი, ღმერთის წინასწარმეტყველი. ყურანში ლუტი „ერთგულ მოციქულადაა“ მოხსენიებული და ერთ-ერთია იმ სამ წინასწარმეტყველთაგან რომლის სიტყვასაც თანამემამულენი ყურად არ იღებენ (ბიბლიური ლოტის მსგავასად). ლუტი იყო იმ ადამიანთა შორის რომელთაც იბრაჰიმთან ერთად დატოვეს სამშობლო.
მიჯაჭვული რაინდები

„მიჯაჭვული რაინდები“ — რეჟისორ გოდერძი ჩოხელის 1999 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
დონ-კიხოტს და სანჩო პანსას კავკასიონის ქედზე მიჯაჭვული ამირანის განთავისუფლება აქვთ გადაწყვეტილი. შორი გზიდან მომავლები ღამის გასათევად ლუარსაბ თათქარიძის კარმიდამოს მიადგებიან. თავადის ხასიათში ბევრი რამ საერთო აღმოაჩინეს და ისინი ერთად აგრძელებენ გზას თავისუფლების იდეის ხორცშესახმელად. გზად კი სახიფათო თავგადასავლები ელით.

როლებში
კახი კავსაძე — დონ–კიხოტი
გივი ბერიკაშვილი — სანჩო პანსა
რამაზ ჩხიკვაძე — ლუარსაბი
ტრისტან სარალიძე — დათო
ნიკა ჩოხელი — მახარე
მანანა გამცემლიძე — დარეჯანი
ნინო ჩხეიძე — დულსინეა
თამარ სხირტლაძე — ინგლისელი ქალი
გოვენ ჭეიშვილი — ტოტია
ბესარიონ ხიდეშელი — მამაო გიორგი

ჯილდოები
1999 — პრიზი კახი კავსაძეს მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის. დსთ-სა და ბალტიისპირეთის ქვეყნების საკავშირო კინოფესტივალზე „კინოშოკი“, ანაპა (რუსეთი)