iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მეჰმედ ემინ რაუფ-ფაშა

მეჰმედ ემინ რაუფ-ფაშა (; დ. 1780, სტამბოლი — გ. 1860, იქვე) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1815-1818, 1833-1839, 1840-1841, 1842-1846 და 1852 წლები, სულთან მაჰმუდ -ისა და აბდულმეჯიდ -ის მმართველობის პერიოდში.

დაიბადა 1780 წელს, სტამბოლში. პირველად დიდი ვეზირის თანამდებობაზე 1815 წლის 30 მარტს სულთან მაჰმუდ -მ დანიშნა. მან ეს თანამდებობა 1818 წლის 6 იანვრამდე შეინურჩუნა. 1828 წელს დანიშნეს დამასკოს მმართველად.

1833 წლის 17 თებერვალს იგი ხელმეორედ გახდა ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი. 1839 წელს მაჰმუდის გარდაცვალების შემდეგ მას დიდი ვეზირის ბეჭედი ჩამოართვეს. ამის შემდეგ ის სამჯერ იყო ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი. 1841 წელს ის გაათავისუფლეს თანამდებობიდან, მაგრამ 1842 წლის 3 ოქტომბერს კიდევ ერთხელ დანიშნეს. 1852 წლის 27 იანვარს ის მეხუთედ გახდა ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი.

1852 წლის 7 მარტს მან საკუთარი ნებით დატოვა დიდი ვეზირის თანამდებობა და სტამბოლში დაიწყო ცხოვრება. ის გარდაიცვალა 1860 წელს და დაკრძალულა მისივე სახსრებით აშენებულ მეჩეთში.
კახა თარგამაძე

კახა მამიას ძე თარგამაძე (დ. 30 ნოემბერი, 1955, ბათუმი, საქართველოს სსრ) — საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრი (1995-2001), პოლიციის გენერალ-ლეიტენანტი (1996).

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სატრანსპორტო ფაკულტეტი (1977), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1987). 1979 წლიდან მსახურობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებში, მ.შ. ეკონომიკურ დანაშაულებათა წინააღმდეგ მებრძოლი სამმართველოს უფროსად (1994-1995), ორგანიზებული დანაშაულის, კორუფციის, რეკეტისა და ეკონომიკური დივერსიის წინააღმდეგ ბრძოლის დეპარტამენტის თავმჯდომარედ (1995), შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილედ (1995).

1995 წლის 15 დეკემბერს თარგამაძე დაინიშნა საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრად. იმდროინდელი ოპოზიცია და საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილი შინაგან საქმეთა სამინისტროს ფართოდ გავრცელებული კორუფციის ერთ-ერთ მთავარ კერად მიიჩნევდა. ტელეკომპანია რუსთავი 2-ში პოლიციის შესვლის გამო დაწყებული მასობრივი საპროტესტო აქციების ფონზე, პარლამენტის წევრების ზეწოლით 2001 წლის 1 ნოემბერს თარგამაძე თანამდებობიდან გადადგა.

2005 წელს თარგამაძემ რუსეთის მოქალაქეობის მიღებასთან დაკავშირებით საქართველოს მოქალაქეობაზე უარი განაცხადა. მას შემდეგ ძირითადად რუსეთში ცხოვრობს. 2014 წელს თარგამაძემ პრეზიდენტ გიორგი მარგველაშვილს მიმართა საქართველოს მოქალაქეობის აღდგენის თხოვნით, რაზეც მას უარი ეთქვა.

სპეციალური წოდებები
მილიციის ლეიტენანტი (30.06.1980),
მილიციის უფროსი ლეიტენანტი (01.08.1982),
მილიციის კაპიტანი (15.08.1985),
მილიციის მაიორი (31.08.1989),
მილიციის პოდპოლკოვნიკი (14.03.1992),
პოლიციის პოდპოლკოვნიკი (01.09.1992),
პოლიციის პოლკოვნიკი (20.04.1994),
პოლიციის გენერალ-მაიორი (16.08.1995),
პოლიციის გენერალ-ლეიტენანტი (25.05.1996).

ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (20.10.1995), ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით (06.11.1997), საიუბილეო მედლებით. 2001 წლის 18 ივლისს მიენიჭა „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დამსახურებული მუშაკის“ საპატიო წოდება.
ჭეჭველა

ჭეჭველა — მცენარეთა გვარი მიხაკისებრთა ოჯახისა. ერთწლოვანი ბალახებია. ფოთლები ლანცეტა ან კვერცხისებრია. ყვავილები ვარდისფერია. ნაყოფი კოლოფია. რამდენიმე სახება

გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში და აზიის ზომიერ სარტყელში, საქართველოშიც იზრდება მხოლოდ 1 სახეობა — ; გვხვდება მდელოებზე, მინდვრებსა და რუდელარულ ადგილებში, ზღვის დონიდან 1 000 - 2 000 მ. სიმაღლეზე. ჭეჭველა სარეველა ბალახია, განსაკუთრებით საგაზაფხულო პურის ნათესებში.

გავრცელებულია საქართველოს და კავკასიის ყველა რაიონში, პოლარქტიკულ ოლქში. თესლი შხამიანია, იყენებენ ხალხურ მედიცინაში, ამასთანავე დეკორატიული მცენარეა.
გამლა-სტანი

გამლა-სტანი , ძველი ქალაქი, 1980 წლამდე ოფიციალურად ეწოდებოდა ქალაქი ხიდებს შორის  — სტოკჰოლმის ისტორიული ცენტრი, მდებარეობს კუნძულ სტადსჰოლმენზე. თავდაპირველი სახელწოდება სტოკჰოლმი განეკუთვნებოდა მხოლოდ გამლა-სტანს, მაგრამ ქალაქის გაფართოებასთან ერთად სახელწოდება თანამედროვე სტოკჰოლმის მთელ ტერიტორიაზე გავრცელდა. 2006 წლის მონაცემებით გამლა-სტანში ცხოვრობს 3000-მდე მოსახლე. გამლა-სტანი ეკუთვნის სედერმალმის რაიონს. მისი ფართობია 36 ჰექტარი.
ბარა-დუ-ბუგრესი

ბარა-დუ-ბუგრესი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟაურუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 793 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,25 კმ²-ზე. ფართობი 31 793 კმ²-ია.
დენიზი (მატუ-გროსუ)

დენიზი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 211 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟაურუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 523 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,52 კმ²-ზე. ფართობი 1 307 კმ²-ია.
ნოვა-ოლიმპია (მატუ-გროსუ)

ნოვა-ოლიმპია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 228 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟაურუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 515 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,3 კმ²-ზე. ფართობი 1 549 კმ²-ია.
პორტუ-ესტრელა

პორტუ-ესტრელა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 134 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟაურუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 649 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,77 კმ²-ზე. ფართობი 2 062 კმ²-ია.
ტანგარა-და-სერა

ტანგარა-და-სერა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 387 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟაურუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 83 431 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,37 კმ²-ზე. ფართობი 11 323 კმ²-ია.
მუსტაფა რეშიდ-ფაშა

მუსტაფა რეშიდ-ფაშა (; დ. 13 მარტი, 1800, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 7 იანვარი, 1858, იქვე) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი. ოსმალეთის დიდი ვეზირი ექვსჯერ; 1846–1848, 1848–1852, 1852, 1854–1855, 1856–1857 და 1857–1858 წლებში, სულთან აბდულმეჯიდ -ის მმართველობის პერიოდში. იგი არის ოსმალეთის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი დიდი ვეზირი და ძალიან კარგი დიპლომატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1800 წლის 13 მარტს, სტამბოლში. პირველად დიდ ვეზირად 1846 წლის 28 სექტემბერს აბდულმეჯიდ -მა მეჰმედ ემინ რაუფ-ფაშას ნაცვლად დანიშნა. 1848 წლის 22 აპრილს გაათავისუფლეს თანამდებობიდან და ვეზირად დანიშნეს.

მუსტაფა-ფაშას მმართველობის პერიოდში ოსმალეთს ძალიან ცუდი დრო ედგა. ოსმალეთის იმპერიაში ყველაფერი მოშლილი იყო და არაფრად ვარგოდა არმია. მუსტაფას როგორც უნდა ეცადა ოსმალეთის დაცემის ხანის შეფერხება, მაინც არაფერი გამოუვიდოდა.

12 აგვისტოს მუსტაფა დიდი ვეზირის პოსტზე დააბრუნეს. ამჯერად, მან ეს თანამდებობა ოთხი წლის განმავლობაში შეინარჩუნა, ხოლო 1852 წლის 26 იანვარს მას კვლავ ჩამოართვეს დიდი ვეზირის ბეჭედი, მაგრამ დაახლოებით თვენახევარში კვლავ აღადგინეს თანამდებობაზე. 5 აგვისტოს ის კვლავ გაათავისუფლეს.

ყირიმის ომის პერიოდში, მუსტაფა რეშიდ-ფაშამ წარმატებული მოლაპარაკებები აწარმოა ბრიტანეთსა და საფრანგეთთან, რის შედეგად ოსმალებმა ყირიმის შენარჩუნება მოახერხეს. ამიტომ, 1854 წლის 24 ნოემბერს კვლავ დანიშნეს დიდ ვეზირად.

1855 წლის 2 მაისს საფრანგეთის მოთხოვნით, სულთანი იძულებული გახდა კიდევ ერთხელ გადაეყენებინა მუსტაფა-ფაშა. ერთი წლის შემდეგ, ბრიტანეთის იმპერიამ აიძულა იგი მუსტაფა დაებრუნებინა და ის გახდა ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი მეხუთედ. საფრანგეთს არ სურდა, რომ მუსტაფა-ფაშა ყოფილიყო დიდი ვეზირი, ამიტომ ახლა რუმინეთს შეუტია.

1857 წლის 22 ოქტომბერს მუსტაფა რეშიდ-ფაშა მეექვსედ გახდა დიდი ვეზირი. ამჯერად, მან ეს თანამდებობა სიკვდილამდე შეინარჩუნა და გარდაიცვალა 1858 წლის 7 იანვარს, 57 წლის ასაკში, გულის შეტევით. მის ნაცვლად კი დიდი ვეზირი მეჰმედ ემინ აალი-ფაშა გახდა.

ოჯახი
მუსტაფა რეშიდ-ფაშას ჰყავდა ორი ცოლი და ხუთი ვაჟი. მას ერთი ვაჟი პირველი ცოლისაგან ეყოლა, ხოლო დანარჩენი ოთხი მეორე ქორწინებიდან შეეძინა.
რუნული წარწერები აია-სოფიას ტაძარში

რუნული წარწერები აია-სოფიას ტაძარში — სკანდინავიური რუნებით განხორციელებული წარწერები სტამბოლში, აია-სოფიას ტაძრის მარმარილოს პარაპეტებზე. როგორც ჩანს, ისინი შუა საუკუნეებში ხანგრძლივი ღვთისმსახურების დროს ამოტვიფრეს ბიზანტიის იმპერატორის ვარიაგთა დაცვის მეომრებმა.

ჰალფდანის წარწერა
რუნული წარწერებიდან პირველი აღმოაჩინეს 1964 წელს სამხრეთ გალერეის ზედა სართულის პარაპეტზე. წარწერა იმდენად წაშლილიყო, რომ მხოლოდ ძველნორვეგიული სახელის ფრაგმენტის, „(-)-ის“, ამოკითხვაღა შეიძლებოდა. წარწერის დარჩენილი ნაწილის წაკითხვა შეუძლებელია, თუმცა ვარაუდობენ, რომ წარწერა წარმოადგენდა გავრცელებულ ფორმულას „ამა და ამან ამოჰკვეთა ეს რუნები“.
ხიხანი ხულო (საფეხბურთო კლუბი)

ხიხანი ხულო — საფეხბურთო კლუბი საქართველოს დაბა ხულოდან.

დაარსების ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა ის 1997 წელს დაიშალა. 2015 წელს კომპანია „აჭარისწყალი ჯორჯიას“ დახმარებით გუნდი თავიდან დაარსდა. კომპანიამ გამოყო 80 ათასი ლარი. ხულოს მუნიციპალიტეტის თვითმმართველობას დაბაში მდებარე „ხულოს ცენტრალური სტადიონის“ აღდგენაში 67 ათასი ლარი დახარჯა (400 ადგილი). ამაბე წელს მან თამაში დაიწყო მეორე ლიგაში, რომელიც რიგით მესამე დივიზიონია. გუნდმა კარგი პირველი სეზონი აჩვენა: 26 თამაშიდან 16 მოიგო, 3 ფრედ დასრულდა, 7 წააგო და მეოთხე ადგილი დაიკავა.
რუნული ქვა რეკიდან

რუნული ქვა რეკიდან — რუნული ქვა ყველაზე გრძელი ცნობილი წარწერით, რომელიც 762 რუნისგან შედგება.

თავდაპირველი ადგილი, სადაც ქვა ემაგრა, უცნობია, მაგრამ, როგორც ჩანს, იგი მისი ამჟამინდელი ადგილსამყოფელიდან შორიახლოს იდგა, ესტერგეტლანდის ლენის ედესჰეგის კომუნაში რეკის მრევლის ტაძართან. ქვის წარწერა თარიღდება საუკუნის პირველი ნახევრით. იგი ქვას ყველა მხრიდან ფარავს, მათ შორის ზემოდან. მთავარი ტექსტი ამოტვიფრულია ეგრეთ წოდებული „უმცროსი რუნების“ გამოყენებით.
კენსინგტონის რუნული ქვა

კენსინგტონის რუნული ქვა — სავარაუდოდ ისტორიული აღმოჩენა; მართკუთხა ფორმის ქვის ფილა, რომლის წინა მხარე და გვერდები სავსეა ძველი რუნებით. ფილა შედგება გრაუვაკის დანალექი ქანისგან. იგი 1898 წელს აღმოაჩინეს აშშ-ში, მინესოტას შტატში, კენსინგტონში. ამ ფილის წარმოშობა და მნიშვნელობა დღემდე სადავო საკითხია, ზოგიერთი მეცნიერი და ისტორიკოსი მას ყალბად მიიჩნევს.

ფილის წარწერის არსი ისაა, რომ 1362 წელს (ანუ ქრისტეფორე კოლუმბის მოგზაურობამდე დიდი ხნით ადრე) სკანდინავიელმა მოგზაურებმა ჩრდილოეთ ამერიკის შუა ნაწილს მიაღწის.
მეჰმედ რუშდი-ფაშა

მეჰმედ რუშდი-ფაშა (; დ. 1811, აიანჯიკი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1882, მანისა, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. დიდი ვეზირი ხუთჯერ; 1859-1860, 1866-1867, 1872-1873, 1876 და 1878 წლებში, სულთნების, აბდულმეჯიდ -ის, აბდულაზიზის, მურად -ისა და აბდულჰამიდ -ის მმართველობის პერიოდში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1811 წელს, სინოპის სანჯაყის ქალაქ აიანჯიკში. თავდაპირველად, ოსმალეთის იმპერიის არმიაში მსახურობდა და საკმაოდ სწრაფად მიიწევდა წინ. მან მიიღო ფაშას წოდება. ის შესანიშნავად ფლობდა ფრანგულ ენას და სულთან აბდულმეჯიდ -მა რამდენიმეჯერ თარჯიმნადაც გამოიყენა.

1859 წლის 24 დეკემბერს მეჰმედი პირველად გახდა იმპერიის დიდი ვეზირი. ის მუდმივად ჩართული იყო შიდა კონფლიქტების მოგვარებაში ჰქონდა რაღაცებზე დიდგვაროვნებთან შედარებით სხვაგვარი შეხედულება, რის შედეგადაც ისინი გადაიმტერა. ამიტომ, 1860 წლის 28 მაისს მას დიდი ვეზირის ბეჭედი ჩამოართვეს.

გათავისუფლების შემდეგ მეჰმედ რუშდი-ფაშა გაემგზავრა ევროპაში სამოგზაუროდ. მან მოინახულა ევროპის რამდენიმე ქვეყანა, მათ შორის საფრანგეთიც და მისი დედაქალაქი პარიზი. 1861 წელს ის ოსმალეთის იმპერიაში დაბრუნდა და კვლავ დაიწყო სამეფო კარზე ადგილის დამკვიდრებისათვის ბრძოლა.

1866 წლის 5 ივნისს ის ხელმეორედ დანიშნა აბდულაზიზმა ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირად. თუმცა მას ძალიან ემტერებოდნენ ფაშები, რომელნიც მის ადგილას მოიაზრებოდნენ, ამიტომ 1867 წლის 11 თებერვალს ის კვლავ გაათავისუფლეს.

1872 წელს ის მესამედ დაინიშნა ოსმალეთის იმპერიის დიდ ვეზირად. მაგრამ 1873 წლის 15 მარტს ის კიდევ ერთხელ მოხსნეს მისი შეხედულებების გამო. 1876 წელს ის კიდევ დაინიშნა დიდ ვეზირად. მას დაევალა ჩაეხშო აჯანყება, რომელიც იმპერიაში მიმდინარეობდა. მეჰმედის თანამდებობაზე დაბრუნებამ ვერ უშველა სულთან აბდულაზიზს და ის მოკლეს. მეჰმედ რუშდი-ფაშას არანაირი წვლილი არ მიუძღვის აბდულაზიზის მკვლელობაში.

ტახტზე ავიდა მურად , რომელიც ახალგაზრდა და გამოუცდელი იყო. მეჰმედი მას ემსახურებოდა, მაგრამ იგი არაადეკვატურ გადაწყვეტილებებს იღებდა, რის გამოც გიჟად ჩათვალეს და ციხეში გამოამწყვდიეს, ტახტი კი აბდულჰამიდ -ს ერგო. მეჰმედ რუშდი-ფაშას არ მოსწონდა აბდულჰამიდის გულგრილი დამოკიდებულება ქვეყნის მიმართ. 1876 წლის 19 დეკემბერს აბდულჰამიდმა დიდი ვეზირის ავადმყოფობა მოიმიზეზა და სამსახურიდან გაათავისუფლა.

1878 წლის 28 მაისს ის მეხუთედ და უკანასკნელად გახდა ოსმალეთის დიდი ვეზირი. თანამდებობის თავიდან დაკავების შემდეგ, მან დაიწყო ყოფილი სულთნის, აბდულაზიზის მკვლელის ძიება, რაც აბდულჰამიდს არ ესიამოვნა და 1 კვირაში, 4 ივნისს გაათავისუფლა სამსახურიდან, ხოლო მის ნაცვლად დიდი ვეზირი გახდა საფეთ-ფაშა.

მეჰმედი მანისაში გადაასახლეს და სწორედ იქ გაატარა თავისი ცხოვრების უკანასკნელი წლები. ის გარდაიცვალა 1882 წელს, 71 წლის ასაკში და დაკრძალეს ხათუნიეს მეჩეთის ბაღში.
ჭიაფერა

ჭიაფერა — მცენარეთა გვარი ჭიაფერასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახები, იშვიათად ბუჩქები ან ხისმაგვარი მცენარეებია.

35-მდე სახეობა გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ რაიონებში, ძირითადად ამერიკაში. ამერიკული ჭიაფერა კავკასიაში შემთხვევითაა მოხვედრილი ჩრდილოეთ ამერიკიდან. სარეველაა, იზრდება გზებისა და ტყის პირებზე, კულტურულ ნარგავ-ნათესებში (ხშირია ჩაის პლანტაციებში) ზ. დ. 600 მ-მდე.

დასავლეთ საქართველოში თითქმის ყველგანაა, გვხვდება ქართლ-კახეთშიც. შხამიანია, შეიცავს საპონინს, ფიტოლაქსინს. იყენებენ მედიცინაში, აბრეშუმის ქსოვილების შესაღებად, ღვინის შესაფერად.
იუნ ბო სონი

იუნ ბო სონი (; დ. 26 აგვისტო, 1897 — გ. 18 ივლისი, 1990) — სამხრეთ კორეის მეორე პრეზიდენტი 1960-1962 წლებში.

დაიბადა ქალაქ ასანში. 1930 წელს მიიღო ედინბურგის უნივერსიტეტის მაგისტრის ხარისხი. 1945 წლიდან პოლიტიკაშია. ითვლებოდა ლი სინ მანის აქტიურ მხარდამჭერად. 1948 წელს სეულის მერად დაინიშნა, ხოლო ერთი წლის შემდეგ ვაჭრობისა და მრეწველობის მინისტრია. მალევე დაიწყო ლი სინ მანის გატარებული პოლიტიკის გაკრიტიკება. 1954 წელს აირჩიეს ეროვნულ ასამბლეაში. ერთი წლის შემდეგ დააარსა დემოკრატიული პარტია.

ლი სინ მანის რეჟიმის დამხობის შემდეგ აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. პაკ ჩონ ჰის მიერ მოწყობილი სამხედრო გადატრიალების შემდეგ მცირე ხნით კვლავ ინარჩუნებდა თანამდებობას, თუმცა 1962 წლის 22 მარტს გადადგა თანამდებობიდან. იყო პაკ ჩონ ჰის ოპოზიციაში. ორჯერ სცადა პრეზიდენტობა, მაგრამ წარუმატებლად. 1980 წელს წავიდა პოლიტიკიდან და გადაინაცვლა კულტურის სფეროში.

გარდაიცვალა 1990 წელს.
ლელეგე

ლელეგე — ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით ნახევარღმერთი და ლაკონიის მეფე. არსებობს სხვადასხვა ვერსიები ლელეგეს მშობლებთან დაკავშირებით, ერთ-ერთი ვერსიით ლელეგე პოსეიდონისა და ლიბიას ვაჟი იყო. თუმცა არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომლის მიხედვითაც მისი მამა მზის ღმერთი ჰელიოსი იყო. კიდევ ერთი ვერსიით კი ლელეგე ავტოქტონი იყო. ლელეგეს შემდეგ მმართველობა მისმა ვაჟმა მილესმა ავიდა.

ცხოვრება
ლელეგე ნაიადზე, წყლის ნიმფაზე კლეოხარეიაზე დაქორწინდა. ლელეგესა და კლეოხარეიას რამდენიმე ვაჟი შეეძინათ, მათ შორის მილესი, პოლიკაონი, პტერელაოსი, კლესონი. ლელეგეს შვილიშვილი (მილესის ვაჟი) იყო ევროტასი, რომელსაც ჰყავდა ქალიშვილი სახელად სპარტა. მოგვიანებით სპარტამ ლაკედემონზე იქორწინა. მისი ცოლის პატივსაცემად ლაკედემონმა ერთ-ერთ ქალაქს სპარტა უწოდა. თუმცა შესაძლებელია, რომ ქალაქს ლაკედემონი რქმეოდა, როგორც ცნობილია ქალაქს ორივე სახელით იხსენიებდნენ.

წყაროების მიხედვით პერსევსი მეფე ლელეგეს შთამომავალი იყო. ლელეგეს შვილთაშვილს სპარტას შეეძინა ქალიშვილი ევრიდიკე, რომელმაც არგოსის მეფეზე აკრისიოსზე იქორწინა. აკრისიოსსა და ევრიდიკეს ეყოლათ ქალიშვილი დანაია, რომელიც პერსევსის ბებია იყო. როგორც ჩანს, ძველი მითოგრაფერები ლელეგეს ლელეგების დამაარსებლად თვლიდნენ, ნახევრად მითური ხალხი, რომლებიც ეგეოსის ზღვის ორივე მხარეს ცხოვრობდნენ.
მილესი

მილესი — ლაკონიის მეფე. მილესის შვილიშვილი (ევროტასის ქალიშვილი) იყო სპარტა, რომელმაც მოგვიანებით ლაკედემონზე იქორწინა. მისი ცოლის პატივსაცემად ლაკედემონმა ერთ-ერთ ქალაქს სპარტა უწოდა. თუმცა შესაძლებელია, რომ ქალაქს ლაკედემონი რქმეოდა, როგორც ცნობილია ქალაქს ორივე სახელით იხსენიებდნენ. მილესი სამეფო ტახტზე მამის ლელეგეს გარდაცვალების შემდეგ ავიდა, მილესის გარდაცვალეიბის შემდეგ კი მმართველობა მისმა ვაჟმა ევროტასმა განაგრძო.
ლატაკია

ლატაკია — ქალაქი სირიაში, რომელიც ლათაკიის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ქალაქ ლატაკიაში დაახლოებით 383,786 ადამიანი ცხოვრობს.

დამეგობრებული ქალაქები
სუსი, ტუნისი
მერსინი, თურქეთი
კონსტანცა, რუმინეთი
რიმინი, იტალია
გილანის ოსტანი, ირანი
გენუა, იტალია
დავით მღებრიშვილი

დავით მღებრიშვილი (დ. 3 მაისი, 1971, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი.

დავით მღებრიშვილი 1988-95 წლებში სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტში, დრამის რეჟისურის ფაკულტეტზე (მიხეილ თუმანიშვილის სახელოსნო), 1995-97 წლებში — ამავე ინსტიტუტის ასპირანტურაში (ხელმძღვანელი მიხეილ თუმანიშვილი), 1993-1999 წლებში — კინოსა და ტელევიზიის რეჟისურის ფაკულტეტზე (გიორგი შენგელაია სახელოსნო). 2010 წლიდან დღემდე მუშაობს საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნოვერსიტეტში, სამსახიობო ჯგუფის ხელმძღვანელის ასისტენტად. 2007-2009 წლებში მუშაობდა თელავის სახელმწიფო დრამატრული თეატრის მმართველად და სამხატვრო ხელმძღვანელად, ხოლო 2002-2004 სასწავლო წლებში — თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში სამსახიობო ჯგუფის ხელმძღვანელის ასისტენტად.

განხორციელებული დადგმები:
2012 — „რომეო და ჯულიეტა“ (უ. შექსპირი, თბილისის მუსიკისა და დრამის თეატრი;)
2012 — „აღსარება“ (გ. წიკლაური, ფოთის სახელმწიფო თეატრი);
2011 — „ყვითელი დღეები“ (დ. ჯანჯიჩი, ფოთის სახელმწიფო თეატრი)
2010 — „თეატრი“ (ლ. ბუღაძე, ჭიათურის სახელმწიფო თეატრი);
2009 — „ვარსკვლავბიჭუნა“ (ო. უალდი, რუსთაველის სახელმწიფო თეატრი, რობერტ სტურუასთან ერთად);
2008 — „თეატრი“ (ლ. ბუღაძე, თელავის სახელმწიფო თეატრი);
2007 — „ხანუმა“ (ა. ცაგარელი, თელავის სახელმწიფო თეატრი);
2006 — „ჩემი მეგობარი ჰიტლერი” (ი. მისიმა, სამეფო უბნის თეატრი);
2004 — “თვითმკვლელი” (ნ. ერდმანი, გრიბოედოვის თეატრი);
2002 — “მარიამ სტიუარტი” (ლ. რაზუმოვსკაია, ქუთაისის სახელმწიფო თეატრი);
2000 — “მისტიფიკატორი” (ი. გარუჩავა პ.ხოტიანოვსკი, გრიბოედოვის თეატრი);
1997 — “ზაფხულის ღამის სიზმარი” (უ. შექსპირი, “აიეტის” სამედიცინო ინსტიტუტი);
1995 — “ეს თავისუფალი პეპლები” (ლ. გერში, რუსთაველის თეატრი);
1993 — “მარიანას კაპრიზები” (ა. მიუსსე, თეატრალური ინსტიტუტი);
1992 — „დათვი” (ა. ჩეხოვი, თეატრალური ინსტიტუტი).
ჰაიდარაბადის სამთავრო

ჰაიდარაბადის სამთავრო — 1724-1950 წლებში ერთ-ერთი დიდი სამთავრო ინდოეთში, 1950-1956 წლებში შტატი.

აღმოცენდა დიდი მოგოლების სახელმწიფოს დაშლის შემდეგ. 1724 წელს მოგოლთა სამფლობელოების ბიჯაპურისა და გოლკონდის ნაცვალმა თავი დამოუკიდებელ გამგებლად გამოაცხადა. 1798 წელს იგი იძულებული შეიქმნა დაედო „სუბსიდიური“ ხელშეკრულება ოსტინდოეთის კომპანიასთან, რომლის თანახმადაც სამთავრომ თავდაცვამ, თავდაცვის დამოუკიდებელი დიპლომატიური კავშირურთიერთობის უფლებები დაკარგა. სამთავროში დაინიშნა ინგლისის რეზიდენტი. 1947 წელს ინდოეთის კავშირში შევიდა. კონსტიტუციის თანახმად, 1950 წელს ჰაიდარაბადის სამთავრო გარდაიქმნა შტატად. 1956 წელს ადმინისტრაციული რეფორმით შტატი გაუქმდა.
ჰაიდინგერის ეფექტი

ჰაიდინგერის ეფექტი, ჰაიდინგერის ფენომენი — ადამიანის თვალის ფსკერის ყვითელი ხალისათვის დამახასიათებელი მოვლენა, რომელიც დაკავშირებულია პოლარიზებული სინათლის აღქმასთან.

ავსტრიელმა მინერალოგმა ვილჰელმ ჰაიდინგერმა 1844 წელს აღმოაჩინა, რომ ადამიანის შეუიარაღებელ თვალს შეუძია განასხვაოს პოლარიზებული სინათლე არაპოლარიზებულისაგან. თუ დამკვირვებელი წრფივად პოლარიზებული თეთრი სინათლით განათებულ ერთგვაროვან ველს უცქერის, იგი მოცისფრო ფონზე ხედავს მკრთალყვითელ პროპელერისმაგვარ ფიგურას, ე. წ. ჰაიდენგერის ფიგურას. ჰაიდენგერის ეფექტს იყენებენ ოფთალმოლოგიაში თვალის ბადურისა და სხვა არეების დაავადებათა დიფერენცირებისათვის.
ჰაიდუკები

ჰაიდუკები ( — ქვეითი ჯარისკაცები) — - საუკუნეებში ოსმალ დამპყრობელთა წინააღმდეგ მებრძოლი სამხრეთ სლავი ხალხების შეიარაღებული მებრძოლენი. თავისი კლასობრივი არსით ჰაიდუკების მოძრაობა ანტიფეოდალური ხასიათისა იყო. ჰაიდუკების რაზმები მონაწილეობდნენ სერბეთის პირველ აჯანყებაში 1804-1816 წლებში, რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის დროს ჰაიდუკები რუს ჯარებთან ერთად იბრძოდნენ ბულგარეთის განთავისუფლებისათვის. ჰაიდუკების გმირობა ბალკანეთის ქვეყნების მწერლებისა და ხალხური შემოქმედების შთაგონების წყარო იყო.
ჰაიმორის ღრუ

ჰაიმორის ღრუ (, ძვ. ) — ზედა ყბის წიაღი, ცხვირის ღრუს დანამატი ღრუ ზედა ყბაში; ამოფენილია ლორწოვანი გარსით. მისი მოცულობაა 15 სმ³. სახელწოდება მიიღო ინგლისელი ანატომის ნათანიელ ჰაიმორის პატივსაცემად, რომელმაც პირველმა აღწერა ეს ღრუ. ჰაიმორის ღრუ დაკავშირებულია ცხვირის ღრუსთან დიდი ხვრელით, რომელსაც ნაწილობრივ ფარავს ცხავის ძვლის კავისებრი მორჩი. ჰაიმორის ღრუს ანთებას ჰაიმორიტი ეწოდება.
კოლა ქვარიანი

კოლა (კოლია) ქვარიანი ( ნიკოლოზ ნესტორის ძე ქვარიანი; დ. 16 იანვარი [ძვ. სტ. 3 იანვარი], 1903, ქუთაისი, — გ. 26 თებერვალი 1980, ნიუ-იორკი, აშშ) — ქართველი პროფესიონალი მოჭიდავე, მსახიობი და მოჭადრაკე. კოლა ქვარიანს დიდი დამსახურება მიუძღვის 20-იანი წლების ქუთაისში ახალგაზრდა ფალავნების აღზრდისა და დაოსტატების საქმეში. აღზრდილი ჰყავდა არაერთი სახელოვანი ფალავანი, მათ შორის მსოფლიოს ჩემპიონი ანტონინო როკა, რომელიც შემდეგ იშვილა. კოლა ქვარიანის ჭიდაობას ყოველთვის უამრავი ხალხი ესწრებოდა. მას აღტაცებაში მოჰყავდა მაყურებელი თავისი ღონით, ილეთების დროულად გამოყენებით და საერთოდ ჭიდაობის ეშხითა და სილამაზით. ჟურნალ „ “-ის მიხედვით კოლა ქვარიანი იყო აშშ-ში ერთადერთი პროფესიონალი მოჭიდავე, რომელიც ამავდროულად მოჭადრაკეც იყო.

ბიოგრაფია
კოლა ქვარიანის დაბადებასთან დაკავშირებით ქუთაისის მწვანეყვავილას ეკლესიის მეტრიკულ წიგნში წერია: ნიკოლოზ ნესტორის ძე ქვარიანი დაბადებულია ქ. ქუთაისში 1903 წლის 3 იანვარს (ძველი სტილით). მისი მშობლები არიან: მამა ქვარიანი ნესტორი მაქსიმეს ძე, დედა ქვარიანი კესარია (ცუცუ) ლეონტის ასული. ნათლობა მოხდენილია იმავე წლის 1 თებერვალს (ძველი სტილით). ნათლიები იყვნენ: დავით ოტიას ძე ნიჟარაძე და ოლღა ფილიპეს ასული მგალობლიშვილი, რაც რეგისტრირებულია 1903 წლის 1 თებერვლით (ძველი სტილით).

კოლა ქვარიანის მამა ნესტორი თავისი დროის საკმაოდ ცნობილი პიროვნება იყო და, რაც მთავარია განათლებით იურისტი, ღრმად იყო ჩახედული იურისპრუდენციაში; დედა კესარია (ცუცუ) ლეონტის ასული ჩაჩანიძე ჭიათურასთან ახლო მდებარე სოფლის შუქრეთის მკვიდრი იყო. იგი განათლებული პიროვნება იყო, თითქმის ზეპირად იცოდა მრავალსაუკუნოვანი ქართული ფოლკლორი და მწერლობა. 1928 წელს კოლა ქვარიანი გაემგზავრა პირენეს ნახევარკუნძულზე, ხოლო ცოტა უფრო გვიან აშშ-ში, სადაც დარჩა საცხოვრებლად. აშშ-ში სწრაფად გაითქვა სახელი, როგორც სწორუპოვარმა ფალავანმა. 1928 წელს კოლა ქვარიანმა დაამარცხა ამერიკელების კერპი — ჟოზეფ ტოტსმონდი, შემდეგ ბეროვიკი, ხოლო, მოგვიანებით კოლა ქვარიანმა სუფთად დაამარცხა მსოფლიოში მახრჩობელად ცნობილი ედ ლუისი. ლუისთან გამარჯვებისათვის ჰონორარის სახით ქართველმა ფალავანმა 200 ათასი დოლარი მიიღო. აღნიშნული თანხით იქ შეიძინა სასტუმრო, გახსნა საჭიდაო დარბაზი და საჭადრაკო კლუბი.

1939 წლის დამდეგს კოლა ქვარიანმა წარმატებით იასპარეზა ინგლისში გამართულ ფალავანთა დიდ საერთაშორისო ტურნირზე. იმავე წელს მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისას ქვარიანმა დატოვა ევროპა და აშშ-ში გაემგზავრა. იყო მოჭადრაკეთა და შაშის კლუბის აქტიური წევრი ნიუ-იორკში, რომელიც აგრეთვე ცნობილი იყო როგორც „უჩინარი სახლი“.

1956 წელს ცნობილმა ამერიკელმა კინორეჟისორმა სტენლი კუბრიკმა კოლა ქვარიანი გადაიღო ფილმში „მკვლელობა“, სადაც შეასრულა მორის ობუხოვის როლი. ქვარიანის, კუბრიკისა და სტერლინგ ჰეიდენის სურათი გამოჩნდა ჟურნალ „ “-ის გარეკანზე 1956 წლის მარტში.

სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში ცალ თვალში საერთოდ დაკარგა მხედველობა. ბოლოს, ნიუ-იორკის ერთ-ერთი სასტუმროს „შოტლანდიის“ ოცდამეორე სართულზე ცხოვრობდა ორ ოთახიან ბინაში. 1973 წელს გარდაეცვალა მეუღლე სიდონია ნოვაკი.

ქუთაისის ოფიციალური ხელმძღვანელობის მოთხოვნით ნიუ-იორკში საქართველოს გენერალურმა საკონსულომ დაიწყო შესაბამისი სასამართლო ნებართვების მოპოვებისთვის ბრძოლა, კოლია ქვარიანის ნეშტის ქუთაისში დასაბრუნებლად.
საფეხბურთო კლუბ ზუგდიდის სეზონი 2014-2015

საფეხბურთო კლუბ ზუგდიდის სეზონი 2014-15, იყო საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდის“ ზედიზედ მე-7 სეზონი უმაღლეს ლიგაში. ამ სეზონში „ზუგდიდმა“ ეროვნულ ჩემპიონატში დაიკავა მე-13 ადგილი, ხოლო საქართველოს თასის გათამაშებას 1/8 ფინალში გამოეთიშა რუსთავის „მეტალურგთან“.

სამწვრთნელო შტაბი
ტურნირები
უმაღლესი ლიგა
თ = ჩატარებული შეხვედრა; მ = მოგებული; ფ = ფრე; წ = წაგებული; გტ = გატანილი გოლი; გშ = გაშვებული გოლი; გს = გატანილ და გაშვებულ გოლთა სხვაობა; ქ = ქულა; ყვითლად - დასაქვეითებელი პეი-ოფი; წითლად - დაქვეითდა.

ტრანსფერები
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან
მუქი შრიფტით — ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზამთრის სატრანსფერო ფანრჯისას.
ვოორე (იიგევამაა)

ვოორე — სოფელი ესტონეთში. მდებარეობს იიგევამაის მაზრის საარეს მუნიციპალიტეტში. 2012 წელს სოფლის მოსახლეობა 320 კაცს შეადგენდა. ვოორე მუნიციპალიტეტის ყველაზე დასახლებული სოფელია.

სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ორი ძველი ციხესიმაგრე. ერთი მათგანი მეორე ათასწლეულით თარიღდება, მეორეც სავარაუდოდ ამავე პერიოდს მიეკუთვნება. გარდა ამისა, ვოორეში არის სკოლა, სასტუმრო სახლები, ბიბლიოთეკა და მაღაზიები.

გალერეა