ნატალია ხარაკოზი

}: ; დ. 13 ივლისი, 1935, მარიუპოლი — გ. 29 მარტი, 2022, მარიუპოლი) — უკრაინელი ჟურნალისტი და მწერალი. 1971 წელს გახდა უკრაინის ჟურნალისტთა ეროვნული კავშირის წევრი, ხოლო 1998 წელს შექმნა ისტორია როგორც პირველმა ქალმა მარიუპოლიდან, რომელიც გაწევრიანდა უკრაინის მწერალთა ეროვნულ კავშირში.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ნატალია ხარაკოზი დაიბადა 1935 წლის 13 ივლისს მარიუპოლში, ბერძნულ ოჯახში. 1959 წელს დაამთავრა ჟდანოვის მეტალურგიული ინსტიტუტი, რომელიც ამჟამად ცნობილია როგორც პრიაზოვის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი.

კარიერა
ხარაკოზმა თავისი კარიერა დაიწყო როგორც დიზაინერმა სამრეწველო საწარმოში, სანამ 1967 წელს შეუერთდებოდა მარიუპოლის საქალაქო გაზეთ „პრიაზოვსკი რობოჩის“ სარედაქციო ოფისს. წლების განმავლობაში იგი მუშაობდა ლიტერატურულ კონტრიბუტორად, 1970-1979 წლებში ხელმძღვანელობდა წერილების განყოფილებას, 1980 წლიდან იყო სვეტის ავტორი, ხოლო 2001 წლიდან უძღვებოდა გაზეთთან დაკავშირებულ აზოვიეს ლიტერატურულ კლუბს. იგი ხელმძღვანელობდა და მხარს უჭერდა დამწყებ ავტორებს მარიუპოლიდან, მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა მათი შემოქმედებითი განვითარების ადრეულ ეტაპზე. თითქმის სამი ათწლეულის განმავლობაში ის რჩებოდა კლუბის მამოძრავებელ ძალად. ხარაკოზი იყო როგორც უკრაინის ჟურნალისტთა ეროვნული კავშირის, ისე 1998 წლიდან პირველი მარიუპოლელი, რომელიც შეუერთდა უკრაინის მწერალთა ეროვნულ კავშირს
.
ხარაკოზის ლიტერატურული ნაშრომები — გამოქვეყნებული უკრაინაში, საბერძნეთში, საქართველოში, რუსეთსა და აშშ-ში — მოიცავდა ესეებს, მოთხრობებს, ნოველებს, ლირიკულ მინიატურებსა და ნარკვევებს. ბერძნული თემები მნიშვნელოვან ადგილს იკავებდა მის შემოქმედებაში, ზოგიერთი ნაწარმოები კი ბერძნულ ენაზე დაწერა. მისი პროზა ხშირად ასახავდა ლირიკულ, ნაზ ქალ პერსონაჟებს — პოეტურ და ემპათიურ გმირებს, რომლებიც გამოხატავდნენ მისი თხრობის ნიუანსებს. მის მიერ რედაქტირებული და შედგენილი ლიტერატურული და მხატვრული კრებულებიდან აღსანიშნავია „მარიუპოლი ლირის თანავარსკვლავედში“ (1994-2013), „ჩემი ელადა-უკრაინა“ (1998), „ჩვენ აზოვიდან ვართ“ (1999), „დებიუტი“ (2001) და „გამოცხადება“ (2009). მისი წიგნი „აზოვის სანაპიროს ნოველები“ გამოიცა კიევში 2022 წელს.
ხარაკოზის ბოლო ნაშრომი, „კოლიზიის ხაზში“, იყო თანამშრომლობითი კრებული, რომელიც გამოიცა სრულმასშტაბიანი რუსული შეჭრის დაწყებამდე რამდენიმე დღით ადრე, 2022 წლის 20 თებერვალს. მასში შედიოდა მისი ნაწარმოებები სხვა ავტორებთან ერთად უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის დონეცკის რეგიონული განყოფილებიდან. კრებულში შევიდა მისი ნაწარმოებები „ზღვისა და ქალაქის გაზაფხული“ და „ზღვის ღრუბელი“. ხარაკოზი აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, დააარსა ქალთა კლუბი „მრია“, იყო ქალაქის ქალთა საბჭოს წევრი და უკრაინის ბერძნული საზოგადოებების ფედერაციის საყოველთაო სასკოლო ოლიმპიადების ჟიურის წევრი.

გარდაცვალება
მარიუპოლის ბლოკადის დროს, ხარაკოზის ნათესავისა და თანამოქალაქე მწერლის, ანა კოტიხოვას თქმით, ხარაკოზი განაგრძობდა წერას მძიმე პირობების მიუხედავად. მან კოტიხოვას ელფოსტით გაუგზავნა თავისი ხელნაწერები, თან თხოვნით, შეენახა ისინი, სანამ ინტერნეტთან წვდომას დაკარგავდა. 2022 წლის 29 მარტს ხარაკოზი დაიღუპა, როდესაც მისი სახლი რუსულმა დაბომბვამ გადაწვა. ის სარდაფში ეძებდა თავშესაფარს და დაიღუპა, როდესაც კონსტრუქცია ჩამოინგრა. კომუნიკაციის პრობლემებისა და ბლოკადის ქაოსის გამო, მისმა ოჯახმა მხოლოდ აპრილის დასაწყისში გაიგო მისი ბედის შესახებ მეზობლებისგან; მისი ცხედარი მხოლოდ მაისში იპოვეს.
მისი შვილიშვილის თქმით, ხარაკოზმა მეზობლების დახმარებით, რომლებიც საკვებს უზიარებდნენ, ათ დღეზე მეტ ხანს გაძლო მიწისქვეშ. თუმცა, აუცილებელი მედიკამენტების ხელმისაწვდომობის ნაკლებობამ შეიძლება გავლენა მოახდინა მის გარდაცვალებაზე. მისი სხეული მოგვიანებით ამოიცნეს, როდესაც მეზობელმა, დაკრძალვამდე, მის ჯიბეში ჩადო ბარათი მისი სახელით. საბოლოოდ ის ძველი ყირიმის სასაფლაოზე დაკრძალეს. უკრაინის ეროვნული პოლიცია იძიებს მის გარდაცვალებას სისხლის სამართლის კოდექსის 438-ე მუხლის მე-2 ნაწილით — „ომის კანონებისა და ჩვეულებების დარღვევა“. მისი საქმე რუსეთის სრულმასშტაბიანი შეჭრის დროს მოვალეობის შესრულებისას ან მშვიდობიანი მოქალაქეების სახით დაღუპული ჟურნალისტების სიკვდილის 17 მიმდინარე გამოძიებიდან ერთ-ერთია
.

მემკვიდრეობა
ამჟამად ოკუპირებულ დასახლება სარტანაში, ხარაკოზის მემკვიდრეობა, როგორც ბერძნული წარმოშობის გამორჩეული ფიგურისა, უკვდავყოფილია აზოვის რეგიონის ბერძნების ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმში. 2024 წელს, მას პოსტჰუმურად მიაგეს პატივი „ქალები ხელოვნებაში“ დაჯილდოების ცერემონიაზე, რომელმაც აღიარა ხელოვანები, რომლებიც რუსული შეჭრის გამო დაიღუპნენ. ხარაკოზი აღინიშნა უკრაინულ ლიტერატურასა და კულტურაში შეტანილი წვლილისთვის, და მისი სახელი დაემატა კონფლიქტის დროს დაღუპულ ქალთა სიას.
„თითქმის ორი ათეული წლის განმავლობაში ის იყო ერთადერთი ქალი მარიუპოლში, რომელიც უკრაინის მწერალთა კავშირს ეკუთვნოდა“, — გაიხსენა მისმა კოლეგამ, პავლო კუშჩმა. „მე ვამბობდი, რომ ის ერთადერთი ქალი მწერალი იყო მარიუპოლიდან, მაგრამ ის უფრო მეტს მუშაობდა, ვიდრე უმეტესი მამაკაცი. მას ჰქონდა წარმოუდგენელი ენერგია. ის იყო ადგილობრივი მწერალთა ასოციაციის გული და ყოველთვის ის იყო ადამიანი, ვისაც მიმართავდნენ დამწყები ავტორების შესახებ რჩევისთვის“.
მისი ლიტერატურული მემკვიდრეობის ერთ-ერთი იშვიათი გადარჩენილი ნაწილია „აზოვის სანაპიროს ნოველები“, მარიუპოლის შესახებ მემუარების კრებული, რომელიც გამოსცა მისმა შვილიშვილმა, ანა პროკოპენკომ. ეს წიგნი ეფუძნება ციფრულ ხელნაწერებს, რომლებიც ხარაკოზმა მოასწრო გადაეცა ნათესავებისთვის გარდაცვალებამდე. დაიბეჭდა მხოლოდ 100 ეგზემპლარი და გამოიფინა კიევში. მისი დაბეჭდილი ნაშრომების უმეტესობა, რომლებიც ოდესღაც ინახებოდა ბიბლიოთეკებსა და მუზეუმებში, ომის დროს განადგურდა, რაც ამ კოლექციას მისი ცხოვრებისა და შემოქმედების იშვიათ და შეუფასებელ მტკიცებულებად აქცევს.

ჯილდოები
ხარაკოზი დაჯილდოებულია შემდეგი პრიზებითა და საპატიო ჯილდოებით:

უკრაინული ჟურნალისტიკის ოქროს მედალი
უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის საპატიო ჯილდო
მედალი „შრომის ვეტერანი“