iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქემერტის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქემერტის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, მდებარეობს ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქემერტში, ოთინაანთ უბანში, სასაფლაოზე. აგებულია - საუკუნეებში.

ძეგლი მდებარეობს ოთიაანთ უბანში, სასაფლაოზე. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის უხეშად თლილი ქვებით, რომელიც შემდეგ შელესილ-შეთეთრებულია.

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით. აბსიდის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი სარკმელი, რომლის ქვეშ ტრაპეზის ქვაა. ჩრდილოეთით თაღოვანი, ხოლო სამხრეთით - სწორკუთხა ნიშებია. კონქი ნახევარსფერულია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ ერთსაფეხურიანი სოლეაა.

ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრულია. კამარის საბრჯენი ორსაფეხურიანი თაღი, პილასტრების ეყრდნობა.

ინტერიერი მთლიანად შეთეთრებულია კირით. დარბაზი ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის ორი და დასავლეთის ერთი თაღოვანი სარკმლებით. იატაკი ხისაა.

თაღოვანი შესასვლელები დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე შესასვლელის თაღი ნაოთხალია. თაღებში ტიმპანის ქვებია. დასავლეთის კარი ამოშენებულია.

სამხრეთ შესასვლელის მარცხენა მაღალ კუთხეში, კედლის თაღოვან შეღრმავებაში მოთავსებულია ქვის კანკელის ფრაგმენტები. ქვები მოგვიანებით არის ჩადგმული. აქ გამოსახულია აყვავებული ჯვარი, გარშემოვლებული რვიანისებური წნულით. ჯვრის ოთხივე მკლავის კუთხეებში გეომეტრიული წნულისაგან შექმნილი მარყუჟებია. სამხრეთის ორივე სარკმელს მოჩუქურთმებული წარბები აქვს. სარკმლებს შორის ქვის ფილაზე ტოლმკლავა ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში ჩასმულ ქვის ფილაზე რელიეფური სიუჟეტის ფრაგმენტია — წმინდანის გამოსახულებით.

დასავლეთი ფასადის ცენტრში ერთ ღერძზეა შესასვლელი და ვიწრო თაღოვანი სარკმელი მოჩუქურთმებული წარბით. მათ შორის ქვის ფილაზე აყვავებული ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. დასავლეთი ფასადის კეხზე გვიან დაშენებული სამრეკლოა. სამრეკლო ღია თაღოვანია.

ჩრდილოეთი ფასადი გლუვია. ეკლესიას გარს უვლის „კბილანა“ ლავგარდანი. საბურავად გამოყენებულია თუნუქი.

ეკლესიას სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან მინაშენები ჰქონდა. შემორჩენილია მინაშენების ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეების მცირე ნაწილები.

ეკლესიის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია. ეკლესიას ეტყობა გვიანდელი შეკეთების კვალი. ფასადებზე ნალესობა ჩამოცვენილია. კამარა და კონქი დაბზარულია. იატაკი დაზიანებულია.
ზემო ხელჩუის კვირაცხოვლის ეკლესია

ზემო ხელჩუის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხელჩუაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სოფლის სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით სქელ დუღაბ-ზე. კედლები შემორჩენილია 3-4 მეტრის სიმაღლეზე. მცირე ზომის სამლოცველო სწორკუთხა საკურთხეველში ნიშების კვალია, ცენტრში კი სარკმლის ღიობი, რო-მელიც ძლიერ არის დაზიანებული.
სამხრეთის შესასვლელი მთლიანად მორღვეულია. დასავლეთით სარკმლის ქვე-და წირთხლი ჩანს.
არცევის ღვთისმშობლის ეკლესია

არცევის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ არცევში, სასაფლაოზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე, ნაგებია რიყის ქვითა და ფიქალით, რომელიც შემდეგ შელესილია. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით სწორკუთხა ნიშებია მოთავსებული. სარკმლის ძირში ჩანს ტრაპეზის ქვედა ქვები. კონქი ნახევარსფერულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა.

ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი ჩრდილოეთით პილასტრს ეყრდნობა, სამხრეთით იმპოსტს. იმპოსტი პირდაპირ კარის წირთხლს ებჯინება. დასავლეთით ქორო იყო, გრძივ კედლებზე შემორჩენილია მოაჯირის დასამაგრებელი ბუდეები. ინტერიერი ნათდება აღმოსავლეთის და სამხრეთის სწორკუთხა სარკმლებით. იატაკი მიწურია.

არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა; კარი ნაოთხალია. ეკლესიის ფასადები სადაა. კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი. აღმოსავლეთ ფასადის ზედა ნაწილში ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა; ჯვრის თავზე, სამკუთხა ფილაზე ამოკაწრულია ტოლმკლავა ჯვარი. ფილის ქვედა ნაწილში ასომთავრული წარწერაა: „ქრისტე შეიწყალე გ-დ“. ყველა ფასადი დაზიანებულია. სახურავი ჩამოცვენილია.
ზემო ხელჩუის მაცხოვრის ეკლესია

ზემო ხელჩუის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი,საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხელჩუაში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

მდებარე ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით დუღაბზე. გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია შვერილებით. შემორჩენილია აბსიდის ნაწილი 6-7 მეტრის სიმაღ-ლეზე, ჩრდილოეთი კედლის ფრაგმენტები კი 3-4 მეტრზე. სამხრეთი და დასავლე-თი კედელი მიწის დონემდეა ჩამონგრეული.
ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონდა, რომლის წირთხლის ქვებიღა ჩანს.
ინტერიერი ამოვსებულია მიწით და ჩამონაშალი ქვით.
ჩაფარუხის კოშკის ნანგრევები

ჩაფახურის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, თავდაცვითი ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩაფარუხში, „როენთას“ მიდამოებში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
კოშკი ნაგები იყო სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. კედლები შემორჩენილია 1 მეტრის სიმაღლეზე, ზოგან უფრო ნაკლები. გეგმა არ იკითხება. ტერიტორია სავსეა ჩამონაშალი ქვით.
ზვარეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ზვარეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზვარეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

დარბაზული ეკლესია გეგმით კვადრატს უახლოვდება, აღმოსავლეთით ნახევარ-წრიული აბსიდით. აბსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ძირში ტრაპეზის ქვაა. აბსიდის ჩრდილოეთით თაღოვანი და შეისრული ნიშებია, სამხრეთით კი თაღოვანი. კონქი ამოყვანილია აგურის რადიალური რიგებით, რო-მელიც შემდეგ შელესილია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. საკურთხე-ვლის წინ ხის კანკელი და ერთსაფეხურიანი სოლეაა. კანკელი მოხატულია ფრე-სკებით.

ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრული ფორმისაა, რომლის საბრჯენი თაღი პილასტრების მარტივად პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობა. ინტერიერი მთლიანად შელესილია. ეკლესიის დარბაზი ნათდება ოთხივე კედელში განლაგე-ბული თაღოვანი სარკმლებით. ამათგან ჩრდილოეთისა ამჟამად ამოქოლილია. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა. იატაკი მოგებულია ქართული აგურ-ით.
ეკლესიის ფასადები შელესილია. ერთადერთ მორთულობას აღმოსავლეთის სარ-კმლის თავზე ამოკვეთილი დიდი ჯვარი წარმოადგენს.
ეკლესიას სამმაგი აგურის კარნიზი აქვს.
ძეგლს გარშემო რიყის ქვით ნაშენი გალავანი შემოუყვება.
ეკლესიის ნალესობა მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია. კედლები დაბზარულია. კანკელი დაზიანებულია.
ქემერტის მინდიაანთ კოშკი

ქემერტის მინდიაანთ კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, თავდაცვითი ნაგებობა, მდებარეობს ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქემერტში, მინდიაანთ უბანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

მინდიაანთ უბანში მდგარი სწორკუთხა კოშკიდან მხოლოდ ჩრდილოეთი კედელი გადარჩა 7-8 მეტრის სიმაღლეზე. კედლის ზედა ნაწილში სარკმელი და სამი სათოფურია. კოშკი ნაგებია რიყის და ფლეთილი ქვით სქელ დუღაბზე.

კოშკს ვიზუალური კავშირი ჰქონდა „ყაულაანთ“, კეხვის და აჩაბეთის ციხეებთან, აგრეთვე „კასრაანთ“ და „ოთიაანთ“ კოშკები.
გუდისის ნაგებობა

გუდისის ნაგებობა — არქიტექტურული ძეგლი ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდისში. აგების თარიღი უცნობია.

შემორჩენილია ნაგებობის ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე, რომლის სიმაღლე 3 მეტრს აღწევს. დანარჩენი ნაწილები მიწით არის დაფარული. სამშენებლო მასალ-ად დიდი ზომის რიყის ქვაა გამოყენებული. ტერიტორიაზე ამოსულია მცენარეები.
არცევის ნაეკლესარი

არცევის ნაეკლესარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ არცევიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე,
ადგილი გოიანთა. აგებულია შუა საუკუნეებში.

სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე (ადგილი გოიანთა) მდებარე ეკლესიიდან შემორჩენილია დაახლოებით 1-1,5 მეტრის სიმაღლის კედლები, ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით, სქელ დუღაბზე. ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის მხოლოდ სამხრეთი მხარე იკითხება. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ეკლესიის ჩრდილოეთით მინაშენია, რომელსაც აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდა აქვს. მინაშენიდან შემორჩენილია დასავლეთი

კედლის მცირე ნაწილი და აღმოსავლეთი კედელი. კედლების სიმაღლე 1 მეტრს აღწევს. ძეგლის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია შემორჩენილი.
ბალთის ეკლესია კომნაძე

ბალთის ეკლესია კომნაძე — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბალთაში. აგებულია განვითარებულ საუკუნეებში. დარბაზული ეკლესია ნაგებია მოყვითალო ქვიშაქვის კვადრებით, ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით.

ნაგებობა გეგმით არაწესიერ სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დევს. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი კრონშტეინებს ეყრდნობა. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია შვერილებით.

ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრულია. დასავლეთ კედელში გაჭრილი სარკმელი სწორკუთხაა.

ნაგებობის კარნიზი მარტივპროფილიანია.

ეკლესიის საბურავი აცვენილია. აღმოსავლეთ ფასადს საპირე ქვა შემოცლილი აქვს.
ყორნისის გამოქვაბულები

ყორნისის გამოქვაბულები — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყორნისში, მდინარე ტილიანის მარჯვენა ნაპირზე.

სოფელ ყორნისის ციხის სამხრეთით, 500 მეტრში შემორჩენილია კლდეში ნაკვეთი გამოქვაბულები, რომელიც შედგება ორი სათავსისაგან; წინა სათავსის კედელი ჩამონგრეულ-ჩამორეცხილია. ოთახები ერთმანეთს ვიწრო გასასვლელებით უკავშირდება. გამოქვაბულის კედლებს ეტყობა კარგად დამუშავების კვალი. მათი დანიშნულება გაურკვეველია.
კეხვის წმინდა გიორგის ეკლესია (ადრე შუა საუკუნეები)

კეხვის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კეხვში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

დარბაზული ეკლესია ჩრდილოეთი მინაშენით, ნაგებია შერეული მასალით — რიყის, ყორე და თლილი ქვით. იგი ძლიერ დაზიანებულია: საერთოდ არ არსებ-ობს დასავლეთი კედელი, დანარჩენები კი 2 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. დარბაზს აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდა აქვს. ძირითად სივრცესა და ჩრდილოეთის მინაშენს შორის კედელი დანგრეულია. მინაშენი აღმოსავლეთით სწორკუთხად მთავრდება, ცენტრში კი თლილი ქვების ჩარჩოიანი სარკმელია. და-რბაზის აბსიდში დგას ტრაპეციის ფორმის ქვის ტრაპეზი.
ზონკარის ღვთისმშობლის ეკლესია

ზონკარის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი,საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზონკარში. აგებულია - საუკუნეებში.

სოფლის სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია ფიქალით.
დარბაზული ეკლესია სწორკუთხა საკურთხევლით სრულდება. აღმოსავლეთი კედლის ცენტრში გაჭრილია შეისრულთაღოვანი სარკმელი. საკურთხევლის წინ ქვის კანკელის ფრაგმენტებია შემორჩენილი.
ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეებში მოთავსებული ტრომპების საშუალებით ნახევარსფერულ კონქზე ხდება გადასვლა. სარკმლის აქ-ეთ-იქით, ქვედა ნაწილში თაღოვანი ნიშებია.
სამი წყვილი სამსაფეხურიანი პილასტრებით გრძივი კედლები ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა - პილასტრების გვერდით საფეხურებს კედლის შეწყვილებული თაღები ეყრდნობა. თაღები, პილასტრები, ტრომპები და სარკმლის წირთხლები შირიმის ქვისაა.
ინტერიერი ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის თაღოვანი სა-რკმლებით.
დარბაზში დგას დიდი ზომის ბუნის ქვა, რომელშიც მასიური ხის ჯვარია ჩას-მული. სამხრეთი შესასვლელი არქიტრავულია, ხოლო დასავლეთისა, შიგნით თა-ღოვანი, გარედან არქიტრავული. სამხრეთ შესასვლელს დიდი ლუნეტი აქვს, რო-მელიც ამჟამად ამოშენებულია. კარი ნაოთხალია. დასავლეთი შესასვლელი ამოვ-სებულია მიწით.
ეკლესიის დასავლეთით და სამხრეთით შემორჩენილია მინაშენის ფრაგმენტები.
კამარა და კონქის დიდი ნაწილი ჩამოქცეულია. კედლები დაბზარულია. მიწის დონე საგრძნობლად აწეულია. ტერიტორია სავსეა ჩამონაშალი ქვებით, მათ შორ-ის მრავლად ყრია საპირე ქვა.
აძვისთავის ზურგიანი კოშკი

აძვისთავის ზურგიანი კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, თავდაცვითი ნაგებობა, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ აძვისთავში, მდინარე აძურის მარცხენა ნაპირზე, ბორცვზე. აგებულია შუა საუკუნეებში.

კოშკიდან შემორჩენილია ჩრდილო-აღმოსავლეთი კუთხე, რომელიც ნაგებია რიყისა და ფლეთილი ქვით დუღაბზე. მისი სიმაღლე 9-10 მეტრს აღწევს. კოშკიდან სამხრეთით, მთელ ბორცვზე მიმოფანტულია ნაგებობათა ნანგრევები, რომელთა სახეობის და ფუნქციის დადგენა არ ხერხდება.
მერიის ღვთისმშობლის ეკლესია

მერიის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მერიაში, „დიდი ღრომი“-ს ნასოფლერზე.

მერიის ღვთისმშობლის ეკლესია ნაგებია დიდი ზომის შირიმის ქვით და კარგად დამუშავებული ადგილობრივი ჯიშის ქვის კვადრებით. წყობა თარაზულია.
ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ძირში და აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით ნახევარწრიული ფორმის ნიშებია მოთავსებული. აბსიდის კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. აბსიდში შემორჩენილია მოხატულობის კვალი.

საკურთხევლის წინ შემორჩენილია კანკელის ფრაგმენტები. ქვის კანკელი მდიდ-რულადაა მოჩუქურთმებული. ჩუქურთმაში წარმოდგენილია გეომეტრიული წნულის მრავალსახეობა. იგი დიდი ოსტატობითაა შესრულებული. გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით ორ თანაბარ ნაწი-ლად იყოფა. პილასტრებს კამარის საბრჯენი თაღი და კედლის თაღები ეყრდნობა. სამხრეთი პილასტრი პირდაპირ შესასვლელის წირთხლს ებჯინება. შესასვლელს ტი-მპანი აქვს. დარბაზი ნათდებოდა სამხრეთიდან და დასავლეთიდან თაღოვანი სარკმლებით. სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებს ერთსაფეხურიანი ხარისხი გასდევს. ეკლესიას სამხრეთიდან ეკვდერი და კარიბჭე აქვს. ეკვდერი აღმოსავლეთით აბსიდ-ით სრულდება, რომლის ცენტრში სარკმელია გაჭრილი. ეკვდერი კარიბჭეს თაღოვანი გასასვლელით უკავშირდება.

ღია თაღებიან კარიბჭეს ვარსკვლავა კამარა აქვს, რომლის ცენტრში მოთავსებუ-ლია ლილვოვანი ვარდული. კარიბჭე გადახურულია ორქანობიანი სახურავით. კარიბჭეს ფართო, თაღოვანი შესასვლელი აქვს. კარიბჭე და ეკვდერი შირიმის ქვითაა მო-პირკეთებული. ეკლესიის ფასადები მოკლებულია დეკორატიულ მორთულობას. აღმოსავლეთ სარ-კმელს სამმაგი ლილვი აჩარჩოებს, ხოლო დასავლეთ სარკმელს - ოთხმაგი ლილვი. ამჟამად ჩარჩოების მხოლოდ ქვედა ნაწილებია შემორჩენილი. ეკლესიის კარნიზის შემორჩენილი ნაწილი თარო-ლავგარდანია. ეკლესია დაზიანებულია. კამარისა და კონქის დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. იატაკი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. ფასადებს დიდ ნაწილზე საპირე ქვა შემოცლი-ლი აქვს. ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე მორღვეულია. კედლები დაბზარულია.
ბეყმარის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის ნანგრევი

ბეყმარის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბეყმარში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესიიდან შემორჩენილია დასავლეთი და ჩრდილოეთი კედლების მცირე ნაწილი, რომელთა სიმაღლე 60-70 სმ-ს აღწევს. ტერიტორიაზე ყრია სამშენებლო ქვები, მათ შორის, ბალავრის ქვა და სვეტისთავი.

გაწმენდის გარეშე ძეგლის დათარიღება შეუძლებელია.
აძვისთავის წმინდა გიორგის ეკლესია

აძვისთავის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ აძვისთავში, სოფლიდან აღმოსავლეთით 1 კმ-ზე, ტყეში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია მდებარეობს სოფლიდან აღმოსავლეთით 1 კმ-ზე ტყეში. ძეგლი ნაგებია რიყის ქვით და ფიქალით სქელ დუღაბზე. ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დგას. აბსიდის ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშია. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. ეკლესიის კამარას ოდნავ შეისრული ფორმა აქვს, დარბაზი კი განათებულია სამხრეთის და დასავლეთის სწორკუთხა სარკმლებით. სამხრეთი შესასვლელი არქიტრავულია. კარი ნაოთხალია. ინტერიერში მიწის დონე აწეულია. ეკლესიას სამხრეთიდან მინაშენი აქვს. მისგან შემორჩენილია სამხრეთ-დასავლეთისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთის კუთხეები, რომელთა სიმაღლე 1 მეტრს აღწევს. ფასადები სადაა. ეკლესიას საპირე ქვა მრავალ ადგილზე აქვს შემოცლილი. კედლები დაბზარულია, საბურავი აყრილია.
ზონკარის შიოწმინდის ეკლესია

ზონკარის შიოწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი,საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზონკარში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია ნაგებია რიყისა და ფლეთილი ქვით სქელ დუღაბზე. წყობა სწორხა-ზოვანია. დარბაზული ეკლესიის სწორკუთხა საკურთხეველში სარკმელია გაჭრი-ლი. აღმოსავლეთ კედელში ორი შეისრულთაღიანი ნიშაა. გრძივ კედლებზე სამსა-ფეხურიანი პილასტრებია. პილასტრების გვერდით საფეხურებს კედლის თაღები ეყრდნობოდა, შემორჩენილია თაღების ფრაგმენტები.
შეისრულთაღიანი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მიწის დონე იმდენად აწეულია, რომ კარის მხოლოდ თაღი და ტიმპანი ჩანს.
დასავლეთით ეკლესიას გეგმით სწორკუთხა სათავსი აქვს, რომლის კამარა ნა-ხევარცილინდრულია. ჩრდილოეთ კედელში ერთი, ხოლო დასავლეთ კედელში ორი სწორკუთხა ნიშაა. სამხრეთით ვიწრო თაღოვანი სარკმელია, აღმოსავლეთ კედლის თაღები კი იმპოსტებს ეყრდნობა. სათავსის აღმოსავლეთი კარი ნაოთხა-ლია. შესასვლელი შეისრულთაღიანია.
ეკლესიის კამარა ჩამოქცეულია, კედლები ჩამონგრეული. ამოსულია დიდი ზომ-ის მცენარეები.
გუდისის ნამონასტრალი

გუდისის ნამონასტრალი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდისში. აგების თარიღი უცნობია.

შემორჩენილია ნაეკლესიარი და რამდენიმე ნაგებობის ნაშთი ქვის გროვის სახით. აქა-იქ მიმობნეულია ნათალი ქვები. მათ შორის დევს მოწითალო ფერის სვეტის თავი, რომელსაც გეომეტრიული წნული შემოუყვება. იქვე ნაგებობის ქვებისგან მოუწყვიათ სალოცავი. ძეგლის თარიღი ვერ დგინდება.
მეტეხის მაცხოვრის ეკლესია

მეტეხის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეტეხში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

მდინარე ფრონეს მარჯვენა ნაპირზე მდებარე ეკლესია მოყვითალო ქვიშაქვის დიდი კვადრებითაა ნაგები. ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით.

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი სარკმელი. აფსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა ღრმა ნიშია. სფერული კონქი ამოყვანილია ქვის რადიალური რიგებით - სატრიუმფო თაღი აფსიდის მხრებს ეყრდნობა. აფსიდის იატაკის დონე ერთი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკთან შედარებით.

ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი იმპოსტებს ეყრდნობა. დარბაზი განათებულია სამხრეთის და დასავლეთის თაღოვანი სარკმლებით. დასავლეთი სარკმლის ჭრილი ირიბია. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს - სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. ორივე კარი შიგნით თაღოვანი, გარედან არქიტრავულია. ჩრდილოეთი შესასვლელი გვიანდელ მინაშენს უკავშირდება. ამჟამად კარი ამოქოლილია. მინაშენი გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით იკითხება ნახევარწრიული აფსიდის ნაწილი. მინაშენის კედლების სიმაღლე 1 მეტრს აღწევს.

ეკლესიას მარტივპროფილიანი კარნიზი აქვს. ეკლესიის კედლები დაბზარულია, სარკმლები დაზიანებული, კარნიზი ბევრგან ჩამოცვენილია; აყრილია საბურავი.
ზნაურის ღვთისმშობლის ეკლესია

ზნაურის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის დაბა ზნაურში. აგებულია ადრეულ საუკუნეებში. დარბაზული ეკლესია აგებულია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნალისებრი აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით სწორკუთხა ნიშებია. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია ვიწრო შვერილებით.

სამხრეთ კედელში გაჭრილია ვიწრო, თაღოვანი სარკმელი. შეისრულთაღიანი შესასვლელიც სამხრეთიდანაა. კარი ნაოთხალია. შესასვლელის თავზე სწორკუთხა ნიშია. აღმოსავლეთ სარკმელს ლილვი აჩარჩოებს. სარკმლის თავზე ჩადგმულ კვადრზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა.

ეკლესიას ეტყობა გვიანდელი შეკეთება-გადაკეთების კვალი. ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია შიფერით გადაუხურავს. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. კედლები დაბზარულია. ეკლესიის გარშემო მიწის დონე აწეულია.
აწრისხევის წმინდა მარიამის ეკლესია

აწრისხევის წმინდა მარიამის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ აწრისხევში, მდინარე პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე, შემაღლებულ ბორცვზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით, სქელ დუღაბზე. გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია დიდი თაღოვანი სარკმელი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო თაღოვანი ნიშაა. აბსიდა დარბაზისაგან გამოყოფილია შვერილებით. ნახევარსფერული კონქი ხისაა. ხისავე სატრიუმფო თაღი კრონშტეინებს ეყრდნობა. გრძივი კედლები შემორჩენილია 8-9 მეტრის სიმაღლეზე. კედლებს წყვილი პილასტრი თითქმის თანაბარ ნაწილებად ჰყოფს. პილასტრების კაპიტელებს კამარის საბრჯენი თაღი ეყრდნობოდა. შემორჩენილია თაღის ქუსლი. მაღალი თაღოვანი სარკმლები სიმეტრიულადაა განლაგებული. სარკმლის თაღები სოლისებრი ქვებითაა გადაყვანილი. მთლიანად შებათქაშებული ინტერიერი, ამჟამად დაფერილია ცისფერი საღებავით. ბათქაში მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია. იატაკი მიწურია. ეკლესიას თაღოვანი შესასვლელები დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. სამხრეთის შესასვლელის ღერძზე ქვის ფილაზე ჯვრის გამოსახულებაა. ჯვრის ქვემოთ მხედრული წარწერაა, რომელიც დაზიანების გამო არ იკითხება. დასავლეთიდან ეკლესიას თაღოვანი, სამსართულიანი სამრეკლო აქვს, რომლის თაღებით გახსნილი პირველი სართული ეკლესიის კარიბჭედაა გამოყენებული. სამრეკლო ნაგებია თლილი ქვის ღვინისფერი კვადრებით. თაღები ეყრდნობა სწორკუთხა სვეტებს. აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი ფასადები სრულიად სადაა. კარნიზი მარტივპროფილიანია. ეკლესია დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. საბურავად თუნუქია გამოყენებული. კამარა ჩამოქცეულია. კედლებზე მცენარეებია ამოსული. სამრეკლოს საბურავი დაზიანებულია.
ზონკარის დარბაზი

ზონკარის დარბაზი — არქიტექტურული ძეგლი,საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზონკარში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

დარბაზი დგას. ძეგლი ნაგებია რიყისა და ფლეთილი ქვით სქელ დუღაბზე.
ნაგებობა გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს. ჩრდილოეთი კედლის სიმაღლე 2 მეტრს აღწევს, დანარჩენი კედლები შემორჩენილია 4-5 მეტრზე.
დასავლეთის, სამხრეთის და აღმოსავლეთის კედლებში სწორკუთხა ნიშებია მო-თავსებული. არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთიდანაა. სამხრეთი კედელი ცე-ნტრში გამონგრეულია. მიწის დონე ძალიანაა აწეული.
ქემერტის გერის ძმის ეკლესია

ქემერტის გერის ძმის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, მდებარეობს ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქემერტში, მინდიაანთ უბანში, სასაფლაოზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სოფლის სასაფლაოზე, მინდიაანთ უბანში მდებარე ეკლესია გეგმით კვადრატს უახლოვდება, აღმოსავლეთით გაშლილი ნახევარწრიული ფორმის აბსიდში მაღალი თაღოვანი სარკმელია, ხოლო ჩრდილოეთით თაღოვანი ნიშაა. საკურთხევლის ცენტრში შემორჩენილია ტრაპეზის ქვედა ქვები. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია შვერილებით.

გრძივ კედლებს ყოფს წყვილი პილასტრი. ინტერიერი შებათქაშებულ-შეთეთრებული იყო. იქ, სადაც ბათქაში ჩამოცვენილია, ჩანს ქართული აგურის წყობა. და-რბაზი ნათდებოდა აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის სარკმლებით.

თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდანაა დატანებული. აღმოსავლეთ ფასადზე ჩაძირული ჯვარი პირდაპირ სარკმელს ებჯინება. დასავლეთი ფასადის ზედა ნაწილში აგურის წყობით შესრულებული გოლგოთის ჯვარია. ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია ყავრით გადაუხურავს. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია რიყის ქვა. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. ოთხივე კედელი გარღვეულია. სარკმლები და კარი დაზიანებულია. იატაკი აყრილია.
აწრისხევის ღვთისმშობლის ეკლესია

აწრისხევის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ აწრისხევის ჩრდილო-დასავლეთით 800 მ. აგებულია - საუკუნეებში.

მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია ნაგებია შირიმის და ადგილობრივი ქვის თლილი კვადრებით. სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია, რომელიც კუთხეებში ოდნავ მრგვალდება. კედლის ქვედა ნაწილში მიშენებულია ტრაპეზი. კონქი სფერულია. აბსიდა დარბაზისაგან გამოყოფილია სამთაღოვანი კანკელით, ცენტრში - აღსავლის კარით, ჩრდილოეთით მაღალი, თაღოვანი კარით სამხრეთით კი თაღოვანი ღიობით (სარკმელი). თაღები ეყრდნობა მრგვალ კოლონებს კანკელი გალესილია. ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილებს მაღალი, თაღოვანი ნიშები აქვს. მათში მცირე ზომის, სწორკუთხა ნიშებია ჩასმული. სამხრეთ მონაკვეთს ერთსაფეხურიანი კარნიზი მიუყვება. აბსიდის წინ ნახევარწრიული სოლეაა. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით. იგი ეყრდნობა თაღს, რომელსაც იჭერს გრძივი კედლების ცენტრებში აყვანილი სამსაფეხურიანი პილასტრები. პილასტრების გვერდით საფეხურებიდან გრძივ კედლებზე გადადის თაღედი. დასავლეთ კედლის ზედა, ცენტრალურ ნაწილში მცირე, სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთ კედლის დასავლეთ თაღედში არქიტრავული შესასვლელია, აღმოსავლეთ თაღების ზედა ნაწილში კი თაღოვანი სარკმელი. კედლებს ეტყობა შელესილობის კვალი. ფასადების ზედა ნაწილები დაზიანებულია. გადახურვა არ შემორჩა.
კეხვის წინა დედაღვთისა

კეხვის წინა დედაღვთისა — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კეხვში. აგებულია განვითარებულ ფეოდალურ ხანაში.

მცირე ზომის, დარბაზული ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია. მისი კედლები 2 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია რიყის და ფლეთილი ქვა.

აღმოსავლეთით შებრტყელებული ნახევარწრიული აბსიდით სრულდება. მის კუთხეებში ორი სწორკუთხა ნიშაა. ინტერიერი ამოვსებულია ნანგრევი ქვებით. ეკლესიის ჩრდილოეთი ფასადი მთლიანად დაფარულია ფერდობიდან ჩამოშლილი მიწით.

ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. აბსიდში შენახულია რელიეფური ფილის ფრაგმენტი (შესაძლებელია კანკელის ქვის ფრაგმენტი), რომელზედაც გამოსახული იყო „აყვავებული ჯვრის“ კომპოზიცია. მისგან გადარჩენილია ჯვრის ქვედა ნახევარი. ქვედა მკლავის ორივე მხარეს გამოსახულია „ბრიალები“. კომპოზიცია ჩასმულია წნულ ჩარჩოში.