iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 510

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 510 მიღებულია 1982 წლის 15 ივნისს,რომელშიც აღნიშნული იყო გენერალური მდივნის მოხსენება, რომლის თანახმადაც, არსებული გარემოებების გამო, კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალების ყოფნა კვლავაც აუცილებელი იქნებოდა მშვიდობიანი მოგვარებისთვის. საბჭომ გამოთქვა სურვილი, რომ ყველა მხარეს მხარი დაეჭირა ათპუნქტიანი შეთანხმების თემებს შორის მოლაპარაკებების განახლების შესახებ და გენერალურ მდივანს სთხოვა, 1982 წლის 30 ნოემბრამდე კვლავ წარედგინა მოხსენება რეზოლუციის განხორციელების თვალყურის დევნების მიზნით.

საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი წინა რეზოლუციები, მათ შორის 365-ე (1974) რეზოლუცია, გამოთქვა შეშფოთება სიტუაციის გამო, მოუწოდა ჩართულ მხარეებს მშვიდობის მისაღწევად ერთად ემუშავათ და კიდევ გააგრძელა კვიპროსში ძალების განლაგება, რომელიც შეიქმნა 186-ე (1964) რეზოლუციით, 1982 წლის 15 დეკემბრამდე.
დიდი რიფტის ველი

ეთიოპიის დიდი რიფტის ველი—
ეთიოპიის დიდი რიფტის ველი(ეთიოპიის მთავარი რიფტი) აღმოსავლეთ აფრიკის რიფტის შტოა, რომელიც გადის ეთიოპიას და სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულებით ვრცელდება აფარის სამმაგი შეერთების წერტილიდან. წარსულში განიხილავდნენ, როგორც "დიდი რიფტის ველის" ნაწილს, რომელიც მოზამბიკიდან სირიამდე ვრცელდებოდა. განსაკუთრებით ცნობილია ლანდშაფტითა და მრავალფეროვანი ველური ბუნებით. რიფტის ველს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ადამიანის რევოლუციის სფეროში. აღიარებულია, როგორც მნიშვნელოვანი არეალი ადამიანის განვითარების ეტაპების შესასწავლად, რადგან ამ საზღვრებში აღმოჩენილია უმნიშვნელოვანესი ნამარხები.
აღწერა
დიდი რიფტის ველი მდებარეობს ეთიოპიის პლატოსა და სომალის პლატოს შორის. რიფტი ჩამოყალიბდა მაშინ, როდესაც ნუბიისა და სომალის ლითონურმა ფილებმა დაიწყეს გამოყოფა მიოცენის
პერიოდში, აღმოსავლეთ აფრიკის რიფტის სისტემის გასწვრივ. რიფტის ჩამოყალიბება თავიდანვე ასინქრონული იყო,დეფორმაცია დაიწყო დაახლოებით 18 მილიონი წლის წინ სამხრეთ ბოლოში, დაახლოებით 11 მილიონი წლის წინ აფარის სამკუთხედის მახლობლად და სავარაუდოდ 6-8 მილიონი წლის წინ ცენტრალურ სექტორში. რიფტი ვრცელდება აღმოსავლეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთ-დასავლეთ-ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით დაახლოებით 5-7 მილიმეტრით წელიწადში.

ეთიოპიის რიფტის ველის სიგანე დაახლოებით 80 კილომეტრია და ორივე მხარეს შემოსაზღვრულია დიდი, უწყვეტი რღვევებით, ნაპრალებით, რომლებიც წარმოქმნიან მთავარ ტექტონიკურ ნამტვრევებს, რომლებიც რიფტის იატაკს გამოყოფს გარშემო მდებარე პლატოებისგან. ამჟამად ითვლება, რომ რღვევები არააქტიურია ჩრდილოეთ რიფტის ველის დასრულების მიდამოში, ხოლო სამხრეთით ისინი კვლავ ტექტონიკურად და სეისმურად აქტიურები არიან. რიფტის იატაკი დაკვეთილია უფრო მცირე ზომის, მარჯვნივ გადაადგილებული, რიგ-რიგად განლაგებული კვარტერული რიფტის აუზებით. აუზები დაახლოებით 20 კილომეტრის სიგანისა და 60 კილომეტრის სიგრძისაა. ვარაუდობენ,რომ რიფტის ჩრდილოეთ ნაწილის ველის გაფართოება მეტწილად ხდება ამ დარღვეული და მაგმატურად აქტიური
სეგმენტების გასწვრივ.

ეთიოპიის რიფტის ველის ტბები
ცენტრალური ტბები
ეთიოპიის რიფტის ველის ტბები აფრიკის ტბების უკიდურეს ჩრდილოეთშია.იკავებენ რიფტის ველის იატაკს ორ მაღლობს შორის. უმრავლესობა ტუტოვანია. მიუხედავად იმისა, რომ ეთიოპიის რიფტის ველის ტბები მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ეთიოპიის ეკონომიკაზე და აუცილებელია ადგილობრივი მოსახლეობის გადარჩენისთვის, ამ ტბების ინტენსიური და ექსტენსიური ლიმნოლოგიური კვლევები ბოლო დრომდე არ ჩატარებულა.

ძირითადი ტბებია:
ტბა აბაია (1,162 კმ², სიმაღლე 1,285 მ) - ეთიოპიის რიფტის ველის უდიდესი ტბა
ტბა ჩამო (551 კმ², სიმაღლე 1,235 მ)
ტბა ზვაი (485 კმ², სიმაღლე 1,636 მ)
ტბა შალა (329 კმ², სიმაღლე 1,558 მ) - ეთიოპიის რიფტის ველის ყველაზე ღრმა ტბა
ტბა კოკა (250 კმ², სიმაღლე 1,590 მ)
ტბა ლანგანო (230 კმ², სიმაღლე 1,585 მ)
ტბა აბიჯატა (205 კმ², სიმაღლე 1,573 მ)
ტბა ავასა (129 კმ², სიმაღლე 1,708 მ)
სიანის დოლის კოშკი

სიანის დოლის კოშკი — ისტორიული შენობა-ნაგებობა, რომელიც მდებარეობს ქალაქი სიანის შუაგულში, შა'ანსის პროვინციის დედაქალაქში, ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთში. პეკინის დოლის კოშკისა და სამრეკლოს მსგავსად, ეს კოშკიც სიანის სამრეკლოსთან ერთად ქალაქის სიმბოლოა. აღიმართა 1380 წელს მინგის დინასტიის ადრეულ პერიოდში, ხონგვუს მმართველობისას. დგას ქალაქის ცენტრის თავზე. დოლის კოშკი სიანის უპირატესად მუსლიმებით დასახლებულ რაიონში მდებარეობს, რომელიც ცნობილია როგორც დოლის კოშკის მუსლიმური რაიონი.

კოშკმა სახელი შენობაში განთავსებული უზარმაზარი დოლის გამო მიიღო. სამრეკლოსგან განსხვავებით, სადაც ზარს გამთენიისას რეკავდნენ, დოლი მზის ჩასვლისას, დღის დასასრულის აღსანიშნავად ირეკებოდა.

კოშკის პირველ სართულზე მდებარეობს დარბაზი, რომელშიც ბევრი დიდი დოლი ჰკიდია. თითოეული მათგანი მორთულია თავისი შიდა ჩინური წარწერით, რაც იღბალს განასახიერებს. დოლების შთამბეჭდავი ნაკრები მხოლოდ გამოფენილია და ვიზიტორებს არ აქვთ უფლება, შეეხონ მათ. თუმცა, შესასვლელთან ახლოს არის დამატებითი დოლი, სადაც ვიზიტორებს შეუძლიათ მცირე საფასურის სანაცვლოდ ფოტოების გადაღება.

კოშკის შიგნით ასევე განთავსებულია დოლების მუზეუმი, სადაც გამოფენილია სხვადასხვა სახის დოლი, რომელთაგან ზოგიერთი ათასობით წლით არის დათარიღებული. ყოველდღიურად იმართება დოლების შოუ. კოშკის წვერიდან ქალაქის პანორამული ხედი იშლება.

გალერეა
ფაუსტო ზონარო

}.

გადამწყვეტი მოვლენა ზონაროს კარიერაში მოხდა 1891 წელს, როდესაც შეუყვარდა ფოტოგრაფი ელისაბეტა პანტე (1863-1946), რომელიც მისი მოსწავლე იყო ვენეციაში. მათ ერთად იმოგზაურეს სტამბოლში, ოსმალეთის იმპერიის დედაქალაქში, რომელიც ნაწილობრივ ედმონდო დე ამიჩისის ორიენტალისტური მოგზაურობის წიგნის -ს შთაგონებით მოხდა.

დროთა განმავლობაში მან მოიპოვა მფარველობა კონსტანტინოპოლის არისტოკრატიულ წრეებში. მუნირ ფაშას, პროტოკოლის მინისტრის, მეუღლეს მხატვრობას რომ ასწავლიდა, ზონარო და პანტე გაეცნენ იმდროინდელი სტამბულის მნიშვნელოვან მხატვრულ ფიგურებს, მათ შორის ოსმან ჰამდი-ბეის. 1896 წელს იგი დაინიშნა სამეფო კარის მხატვრად (ოსმალურად: - - ) აბდულჰამიდ -ის კარზე. ეს მოხდა რუსი ამბასადორის დახმარებით, რომელმაც სულთანს გააცნო ზონაროს ნამუშევარი , რომელიც შემდეგ მან შეიძინა.

სულთანმა მოგვიანებით დაუკვეთა ნახატების სერია, რომელიც გამოსახავდა საუკუნის ოსმალი სულთნის მეჰმედ -ის ცხოვრების მოვლენებს. როგორც სამეფო კარის მხატვარი, ზონარო თავის თავს ვენეციელი მხატვრის ჯენტილე ბელინის მემკვიდრედ მიიჩნევდა, რომელსაც მეჰმედ -მ 400 წლით ადრე დაუკვეთა მისი პორტრეტის დახატვა.

იტალიაში დაბრუნება
ზონარო სტამბოლში 1909 წლამდე დარჩა, შემდეგ კი იტალიაში დაბრუნდა ახალგაზრდა თურქების რევოლუციის გამო, რომელმაც დაამხო მისი მფარველი აბდულჰამიდ და ოსმალეთის იმპერია კონსტიტუციურ მონარქიად აქცია. მის შემდეგ აღარ იყო სხვა ოსმალი სამეფო კარის მხატვარი. იგი დასახლდა სან-რემოში, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე განაგრძობდა იტალიური რივიერისა და ახლომდებარე ლაჟვარდოვანი ნაპირის პატარა ნახატების შექმნას, ასევე ხატავდა ბოსფორის ნოსტალგიურ სცენებს, რომ დაეცხრო სტამბულის მონატრება.

1920 წელს გაშორდა ცოლს და ქალიშვილ იოლანდასთან გადავიდა საცხოვრებლად. ცხრა წლის შემდეგ გარდაიცვალა. დაკრძალულია სანრემოს ფოჩეს სასაფლაოზე. მის საფლავის ქვაზე, ოსმალური ტუღრის ქვეშ, ნათქვამია, რომ ზონარო იყო ოსმალეთის იმპერიის საორდინო მხატვარი.

მხატვრული ნამუშევრები და რეპუტაცია
ზონარომ შექმნა ასობით ნამუშევარი, იგი ხატავდა პორტრეტებს, პეიზაჟებს და ისტორიულ ნახატებს, ძირითადად ოსმალეთის იმპერიის შესახებ. ამბობენ, რომ იგი იყო "ერთ-ერთი მათგანი, ვინც დიდი წვლილი შეიტანა დასავლური სტილის ხელოვნების განვითარებაში თურქეთში". მისი ნამუშევრების გამოფენამ ფლორენციაში 1977 წელს "მიიღო ფართო აღიარება სამხატვრო სამყაროში". მისი არაერთი ნახატი ეკუთვნის კერძო კოლექციონერებს თურქეთში.
თეონ უმცროსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი თეონ უმცროსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა თეონ ალექსანდრიელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 17,61 კმ, სიღრმე — 2,81 კმ.

სატელიტური კრატერები
თეონ უფროსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი თეონ უფროსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა თეონ სმირნელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 18,02 კმ, სიღრმე — 1,72 კმ.

სატელიტური კრატერები
თეოფილე (მთვარის კრატერი)

კრატერი თეოფილე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა თეოფილე ალექსანდრიელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ერატოსთენული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 98,59 კმ, სიღრმე — 2,85 კმ.

სატელიტური კრატერები
თმა (ფილმი)

„თმა“ — რეჟისორ მილოშ ფორმანის მხატვრული მუსიკალური ანტიმილიტარისტლი ფილმი. ეფუძნება 1968 წელს ბროდვეიზე დადგმულ გოლდ მაკდერმოტის მიუზიკლს. ფილმში ასახულია გრძელი თმის, თავისუფალი სექსის, უკლასო საზოგადოების, პაციფიზმის იდეები. ფილმის გმირები თავისუფლად იცვლიან და უთმობენ ერთმანეთს საყვარლებს, თავისუფლად მოიხმარენ ნარკოტიკს. ფილმი სრულდება პროტესტანტი ახალგაზრდების დიდი დემონსტრაციით. ფილმის ქორეოგრაფი იყო ბროდვეის ცნობილი ბალეტმაისტერი ტვაილა ტარპი. წარდგენილი იყო ორ ოქროს გლობუსზე.
ტაიძო (მთვარის კრატერი)

კრატერი ტაიძო — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მამაკაცის იაპონური სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 8.19 კმ, სიღრმე — 1.37 კმ.

სატელიტური კრატერები
ტაიძოს კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 511

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 511 მიიღეს 1982 წლის 18 ივნისს. ამ თემაზე წინა რეზოლუციების, კერძოდ, 508-ე (1982) და 509-ე (1982) რეზოლუციების გახსენებისა და ლიბანში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დროებითი ძალების შესახებ გენერალური მდივნის ანგარიშის განხილვის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა -ის მანდატის კიდევ ორი ​​თვით გაგრძელება, რომელიც 1982 წლის 19 აგვისტოს დასრულდა.

შემდეგ საბჭომ მოუწოდა ყველა დაინტერესებულ მხარეს, სრულად ეთანამშრომლათ ძალებთან და გენერალურ მდივანს, რეგულარულად ეცნობებინა საბჭოს სიტუაციის შესახებ.

511-ე რეზოლუცია მიიღეს 13 ხმით ნულის წინააღმდეგ, ხოლო პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკამ და საბჭოთა კავშირმა კენჭისყრისგან თავი შეიკავეს.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 512

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 512 მიიღეს 1982 წლის 19 ივნისს, რეზოლუციების 508 (1982), 509 (1982) გახსენებისა და ჟენევის კონვენციების დადასტურების შემდეგ. საბჭომ შეახსენა ლიბანში კონფლიქტში ჩართულ ყველა მხარეს მოსახლეობის უფლებების პატივისცემის აუცილებლობა, დაუშვას გაეროს სააგენტოებისა და წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ჰუმანიტარული დახმარების თავისუფალი განაწილება.

რეზოლუცია ასევე მოუწოდებდა წევრ სახელმწიფოებს გაეწიათ დახმარება ქვეყნისთვის, ისევე როგორც შეახსენა წევრ სახელმწიფოებს შესაბამისი გაეროს სააგენტოების ჰუმანიტარული პასუხისმგებლობები. ბოლოს, საბჭომ მოითხოვა გენერალური მდივნის ხელშეწყობა სიტუაციის მოგვარებაში და ანგარიშის წარდგენა რეზოლუციის განხორციელების შესახებ განვითარებების თაობაზე.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 513

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 513 მიიღეს 1982 წლის 4 ივლისს, რეზოლუციების 508 (1982), 509 (1982), 512 (1982) და ჟენევის კონვენციების გახსენების შემდეგ. საბჭომ გამოხატა შეშფოთება დასავლეთ ბეირუთსა და სამხრეთ ლიბანში ჰუმანიტარული მდგომარეობის გაუარესების გამო.

რეზოლუციით მოუწოდეს ისრაელს, ლიბანს და ყველა დაინტერესებულ მხარეს პატივი სცენ მშვიდობიანი მოსახლეობის უფლებებს და აღედგინათ წყლის, ელექტროენერგიის, საკვების და სამედიცინო პროდუქტების სასიცოცხლო მიწოდება. საბჭომ ასევე შეაქო გენერალური მდივნისა და საერთაშორისო ჰუმანიტარული ორგანიზაციების მუშაობა მშვიდობიანი მოსახლეობის ტანჯვის შესამსუბუქებლად.
ტერეშკოვა (მთვარის კრატერი)

კრატერი ტერეშკოვა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ვალენტინა ტერეშკოვას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 31,33 კმ, სიღრმე — 2,04 კმ.

სატელიტური კრატერები
თეოფრასტე (მთვარის კრატერი)

კრატერი თეოფრასტე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა თეოფრასტეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 8,03 კმ, სიღრმე — 1,34 კმ.

სატელიტური კრატერები
თეოფრასტეს კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ტესლა (მთვარის კრატერი)

კრატერი ტესლა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნიკოლა ტესლას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 41,15 კმ, სიღრმე — 2,21 კმ.

სატელიტური კრატერები
ტეატეტუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ტეატეტუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი მათემატიკოსის, ტეატეტუს ათონელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 24.59 კმ, სიღრმე — 1.89 კმ.

სატელიტური კრატერები
ტეატეტუსის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ტისელიუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ტისელიუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა არნე ტისელიუსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 53.75 კმ, სიღრმე — 2.4 კმ.

სატელიტური კრატერები
ტინდალი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ტინდალი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჯონ ტინდალის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 20,94 კმ, სიღრმე — 1,8 კმ.

სატელიტური კრატერები
ტიტოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ტიტოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმან ტიტოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 29,61 კმ, სიღრმე — 2 კმ.

სატელიტური კრატერები
ტიხო (მთვარის კრატერი)

კრატერი ტიხო — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ტიხო ბრაჰეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 85,29 კმ, სიღრმე — 2,81 კმ.

სატელიტური კრატერები
თომსონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი თომსონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჯოზეფ ჯონ თომსონის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 117,25 კმ, სიღრმე — 2,9 კმ.

სატელიტური კრატერები
ტორიჩელი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ტორიჩელი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ევანჯელისტა ტორიჩელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 30,87 კმ, სიღრმე — 2,03 კმ.

სატელიტური კრატერები
ბიატრის უები

ბიატრის უები — ინგლისელი ეკონომისტი, ისტორიკოსი და საზოგადო მოღვაწე. ინგლისელი ეკონომისტისა და ისტორიკოსის სიდნი უების მეუღლე და მისი წიგნების თანაავტორი.

ბიოგრაფია
ბიატრის უები დაიბადა, ადვოკატ რიჩარდ პოტერის ოჯახში. ის თვითნასწავლი იყო. მასზე დიდი გავლენა მოახდინა ჰერბერტ სპენსერის იდეებმა.

1882 წელს პირველად იგი ცოლად გაყვა პოლიტიკოს ჯოზეფ ჩემბერლენს, რომელსაც ოთხი წლის შემდეგ განშორდა. 1892 წელს იგი მეორეჯერ დაქორწინდა სიდნი ჯეიმზ უებზე და გახდა მისი თანამოაზრე და თანაავტორი, იზიარებდა მის სოციალურ-პოლიტიკურ შეხედულებებს ფაბიანური სოციალიზმის შესახებ.

ის იყო ღარიბების შესახებ კანონების სამეფო კომისიის წევრი (1905-1909) ჰელენ ბოსანკესთან ერთად.

1932 წელს სიდნი და ბიატრის უები სტუმრად იმყოფებოდნენ სსრკ-ში და 1935 წელს გამოაქვეყნეს „საბჭოთა კომუნიზმი - ახალი ცივილიზაცია?“ (ტომები 1–2, 1935; რუსული თარგმანი, ტომები 1–2, 1937), რომელიც საზოგადოებამ კარგად მიიღო და მალევე გამოიცა სსრკ-ში. თუმცა, ისტორიკოსმა ა. ჯ. პ. ტეილორმა მას „რუსეთის შესახებ ოდესმე დაწერილი ყველაზე აბსურდული წიგნი“ უწოდა.

ბიატრის უებმა დატოვა უზარმაზარი ლიტერატურული მემკვიდრეობა, მრავალი სტატია და არაერთი ნაშრომი. მათ შორისაა ფუნდამენტური „პროფკავშირების ისტორია“ (1894, ახალი გამოცემა - 1920) დიდ ბრიტანეთში პროფკავშირული მოძრაობის განვითარების შესახებ და „ინდუსტრიული დემოკრატია“ (1897), რომლის პირველი ტომი მან რუსულად თარგმნა, ხოლო მეორე ტომის თარგმანი ვ. ი. ლენინმა რედაქტირება გაუკეთა ახალი სათაურით „ინგლისური პროფკავშირების თეორია და პრაქტიკა (ინდუსტრიული დემოკრატია)“ (ტომები 1–2, 1900–1901). სიდნი და ბიატრის უების ნაშრომებმა გავლენა მოახდინა სოციალური რეფორმების მრავალ თეორეტიკოსზე.
სიდნი უები

სიდნი ჯეიმზ უები, ბარონი პასფილდი (; დ. 13 ივლისი, 1859, ლონდონი — გ. 13 ოქტომბერი, 1947, ლიპჰუკი) — ინგლისელი ეკონომისტი, ისტორიკოსი და საზოგადო მოღვაწე. ინგლისელი ეკონომისტისა და ისტორიკოსის ბიატრის უების მეუღლე.

ბიოგრაფია
სიდნი უები დაიბადა სახელმწიფო მოხელის ოჯახში. იურისპრუდენციას სწავლობდა ბირკბეკის (ლონდონის უნივერსიტეტი) და კინგსის კოლეჯში. 1875 წლიდან მუშაობდა ომის, ფინანსებისა და კოლონიური სამინისტროების დეპარტამენტებში.

1884 წელს ის იყო ფაბიანელთა საზოგადოების ერთ-ერთი პირველი წევრი (ის და ბერნარდ შოუ საზოგადოების დაარსებიდან სამი თვის შემდეგ მიიღეს) და მალევე გახდა მისი ერთ-ერთი ლიდერი. 1891 წელს მან სამსახური დატოვა ეკონომიკის შესასწავლად და მთლიანად საზოგადოებრივ ცხოვრებას მიუძღვნა თავი. 1892-1910 წლებში იყო ლონდონის საგრაფო საბჭოს წევრი.

1892 წელს დაქორწინდა ბიატრის პოტერზე, რომელიც გახდა მისი თანამშრომელი და თანაავტორი.

1896 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ლონდონის ეკონომიკისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლის დაარსებაში, სადაც კითხულობდა ლექციებს სამართალზე. 1897 წელს ის იყო ლონდონის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, სადაც ასწავლიდა ადმინისტრაციულ სამართალს, ადგილობრივ მმართველობას და შრომით მოძრაობას. 1903 წლიდან ის არაერთხელ მონაწილეობდა სამეფო და სამთავრობო ეკონომიკურ გამოძიებებში.

1910 წლიდან ის ლეიბორისტული პარტიის აქტიური წევრი გახდა. უებმა დაწერა პარტიული პროგრამის ნაწილის ორიგინალური ტექსტი, რომელიც სოციალისტური სულისკვეთებით იყო გაჯერებული (წარმოების საშუალებების საჯარო საკუთრება მის მიზნად გამოცხადდა). 1913 წელს მან და მისმა მეუღლემ დააარსეს ცენტრისტ-მემარცხენე ჟურნალი „ “. 1922-1929 წლებში იყო თემთა პალატის წევრი.

1924 წელს ის ჯეიმზ რამსი მაკდონალდის პირველ კაბინეტში ვაჭრობის მინისტრის თანამდებობას იკავებდა, ხოლო მეორეში 1929-1931 წლებში - დომინიონებისა და კოლონიების მინისტრის თანამდებობას. 1929 წელს მას ბარონ პასფილდის წოდება მიენიჭა. კოლონიური ტერიტორიების მინისტრად (მდივნად) მან გამოაქვეყნა პასფილდის თეთრი წიგნი, რომელიც ეჭვქვეშ აყენებდა ბალფურის დეკლარაციისა და ჩერჩილის თეთრი წიგნის პრინციპებს. 1930 წელს, ჯანმრთელობის პრობლემების გამო, მან თანამდებობა დატოვა დომინიონების საკითხებში სახელმწიფო მდივნის თანამდებობიდან, თუმცა შეინარჩუნა კოლონიური მდივნის თანამდებობა.
უოლესი (მთვარის კრატერი)

კრატერი უოლესი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ალფრედ რასელ უოლესის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 25,71 კმ, სიღრმე — 1,92 კმ.

სატელიტური კრატერები
ხოტებორჟი

ხოტებორჟი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ვისოჩინის მხარეში, ჰავლიჩკუვ-ბროდის რაიონში მდებარეობს. ქალაქის ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

ხოტებორჟი ცხრა ადმინისტრაციული ერთეულისგან შედგება. მის გარდა ერთ მუნიციპალიტეტში ერთიანდებიან: ბილეკი, დობკოვი, კლოუზოვი, პოჩატკი,პრჟიემკი, რანკოვი, სვინი და სტრჟიჟოვი.

გეოგრაფია
ხოტებორჟი ქალაქ ჰავლიჩკუვ-ბროდიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 14 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორია ზემო საზავას ბორცვებზეა გაშენებული.მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილია ფიედლერუვის გორა, რომლის სიმაღლე 615 მეტრია ზღვის დონიდან. ხოტებორჟის აღმოსავლეთ ნაწილში მიედინება მდინარე დოუბრავა. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რამდენიმე სათევზაო ტბორია დაგუბებული.

ისტორია
ისტორიულ წყაროებში ხოტებორჟი პირველად 1265 წელს არის მოხსენიებული. ახლომდებარე ტერიტორიაზე ვერცხლის მაღაროების არსებობის გამო, სოფელი მეფე იოჰან ბოჰემიელმა შეიძინა. 1331 წელს მან ის ქალაქად გამოაცხადა. ხოტებორჟი სამეფო ქალაქი იყო საუკუნის ბოლომდე, მანამდე სანამ ის ლიპელმა დიდგვაროვნებმა არ შეიძინეს.

 და საუკუნეებში ქალაქის მფლობელები ხშირად იცვლებოდნენ. ვილემ ლეოპოლდ კინსკიმ აქ ციხესიმაგრე 1701–1702 წლებში ააშენა. 1836 წლიდან 1948 წლამდე ციხესიმაგრე დობრენიშების ოჯახის საკუთრება იყო.

ქალაქის მოედანი ნეოკლასიკური სახლებით არის გაფორმებული. ისინი 1832 წლის ხანძრის შედეგად განადგურებული სახლების აღდგენის შემდეგ აშენდა. მოედნის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა ყოფილი მერიის შენობა მისი კოშკითა და საათით.

ცნობილი ადამიანი
ფრანტიშეკ სლამა (1850–1917) — მწერალი და პოლიტიკოსი
იგნატ ჰერმანი (1854–1935) — ნოველისტი, სატირისტი და რედაქტორი
ედვინ ბაიერი (1862–1927) — ბოტანიკოსი
ფრიც რიხარდი (1869–1933) — ავსტრიელი მსახიობი და თეატრის რეჟისორი
ბოჰუსლავ შტასტნი (დაბ. 1949) — ჰოკეისტი
ტომაშ ზოჰორნა (დაბ. 1988) — ჰოკეისტი
ჰინეკ ზოჰორნა (დაბ. 1990) — ჰოკეისტი
გაბრიელა კრატოხვილოვა (დაბ. 1990) — მოდელი, მის ჩეხეთი
მატეი ვიდრა (დაბ. 1992) — ფეხბურთელი

დაძმობილებული ქალაქები
ტიაჩივი, უკრაინა
ტისაფურედი, უნგრეთი
თალესი (მთვარის კრატერი)

კრატერი თალესი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა თალესის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 30,75 კმ, სიღრმე — 2,02 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფარადეი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ფარადეი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ინგლისელი ქიმიკოსისა და ფიზიკოსის, მაიკლ ფარადეის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 69.03 კმ, სიღრმე — 2.75 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფარენჰაიტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ფარენჰაიტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა დანიელ გაბრიელ ფარენჰაიტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს). კრატერის ფორმირება ერატოსთენული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 6,65 კმ, სიღრმე — 1,12 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფარენჰაიტის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ფეოქტისტოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ფეოქტისტოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა კონსტანტინე ფეოქტისტოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 22,06 კმ, სიღრმე — 1,83 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფერმა (მთვარის კრატერი)

კრატერი ფერმა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი მათემატიკოსის, პიერ ფერმას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 37.77 კმ, სიღრმე — 2.15 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფერმი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ფერმი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ენრიკო ფერმის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 241,41 კმ, სიღრმე — 3,12 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფერმის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.