iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იოთამ ზედგენიძე

წმინდა იოთამ ზედგენიძე (გ. 1465) — საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 12 ნოემბერი (30 ოქტომბერი).

წმინდა იოთამ ზედგენიძე სიმხნევით, სარწმუნოებითა და მეფის ერთგულებით ცნობილი აზნაურიშვილი იყო. კეთილმსახურებით აღზრდილ წმინდანს კარგად ესმოდა რომ მირონცხებული მეფის ერთგულება ქვეყნისა და წმინდა ეკლესიის სიყვარულს ნიშნავდა. 1446 წელს საქართველოს მეფედ აკურთხეს გიორგი , ძე ალექსანდრე დიდისა. „ყოვლითა სიკეთითა და სამღთო-სამჴედროთი სრულმან და აღმკულმან“ თავისი მეფობის ოცი წელი ქვეყნის ერთიანობის შენარჩუნებისათვის ბრძოლას შეალია. მისი მეფობის ჟამს „განრისხნა ღმერთი ქრისტიანეთა ზედა ცოდვათა ჩუენ ქრისტეიანეთათჳს და აღიღო სულტანმა მაჰმად კონსტანტინეპოლი“.

ამასობაში საქართველოში მდგომარეობა ისევ დაიძაბა. სამცხის ათაბაგი ყვარყვარე მეფეს განუდგა. 1463 წელს კი, ჩიხორთან გამარჯვების შემდეგ, ქუთაისის გამგებელმა ბაგრატმა იმერეთის მეფედ გამოაცხადა თავი.

1465 წელს გიორგი მეფე სამცხეს წარემართა ყვარყვარე ათაბაგთან საომრად, „რათა შურ-აგოს ათაბაგსა“. ფარავნის ტბასთან დაბანაკებულ გიორგის „შემოუჩინნეს განდგომილთა მოღალატენი, რათა მოკლან იგი და ტაძრეულნივე თჳსნი“. მეფის ამალაში მყოფმა იოთამ ზედგენიძემ, შეიტყო მეფის წინააღმდეგ არსებული საზარელი შეთქმულების შესახებ და გააფრთხილა იგი. „მეფემან არა ირწმუნა“, - წერს ვახუშტი „ქართლის ცხოვრებაში“, - „ვინაჲთგან უგონებელ იყო მათგან ღალატი მეფისა“. როდესაც ერთგულმა კარისკაცმა მართალი და უბოროტო მეფე მტყუვარ ქვეშევრდომთა ღალატში ვერ დაარწმუნა, შესთავაზა: „უკეთუ ვცბი და არა ჭეშმარიტ არს სიტყუა ჩემი, აწ გევედრები, რათა არა მოიკლა თავი ცუდად, არამედ ღამესა ამას მე დავწვე დაგებელსა შინა შენსა და უკეთუ მომკლან მე მგონებელთა შენთა მეფედ, გარნა ნუ დაივიწყებ ძეთა ჩემთა“. მეფე დათანხმდა, თუმცა სრულიად დარწმუნებული იყო, რომ იოთამ ზედგენიძის ეჭვიანობის მიზეზი სიყვარული და ერთგულება იყო და მას არავითარი საფრთხე არ ემუქრებოდა. „ღამესა ამას შემოვიდნენ მობირებულნი იგი და მოკლეს იოთამ და განერა მეფე მათგან“.

დილით, როდესაც გიორგი სამეფო კარავში შევიდა, მისი საყვარელი კარისკაცი სისხლში ცურავდა. მან სინანულით დაიტირა იოთამი, მტრები კი შეიპყრა და „მოსწყვიდნა ყოველნი“. მადლიერმა მეფემ წყალობით აავსო წმინდა იოთამ ზედგენიძის შთამომავლობა — უბოძა ამილახორობა.

უფლის ცხებულისათვის, ღვთივდადგენილი მეფისათვის თავდადებული იოთამი საქართველოს ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა.
ხონისჭალა

ხონე-ხონისჭალა (ხევსურულად ჴონე-ჴონისჭალა) — შეთეკაურების საზამთრო და საზაფხულო სოფლები დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე ხონის წყალზე. ზღვის დონიდან 1200–1300 მ. დუშეთიდან დაშორებულია 138 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.

ლეგენდა
მუცოში იყო სალოცავი მთავარანგელოზი. სალოცავი იყო ყველაზე მაღალ მთაზე დაქუეხზე (თებულოსმთა), როომელიც ზამთარ ზაფხულ თოვლითაა დაფარული. ვერ ადენილან სალოცავად, ამიტომ დაკლეს ერთი ხარი და სთხოვეს, დაბლა დაარსებულიყო. ამის შემდეგ ჩმოსულა და დაარსებულა ერთ წმინდა ადგილას ჴონეს. მას შემდეგ აქ დაუწყიათ ლოცვა.

მთავარანგელოზი არ უშვებდა თავის სოფელში ჟამთ (შავი ჭირი). ერთი კაცი სხვა სოფლიდან გამოქცეულა გატიტვლებულა ჴონის წყალში შევარდნილა, ჴონის მთავარ ანგელოზში მისულა და გადარჩენილა. მუცოდანაც გაქცეულან ჴონესავე ხალხი და უკან ჟამნი მისდევდა თურმე. მისულან ჴონეში და ჟამნი ვეღარ გადარჩენილა. ასე გადარჩენილა ხალხი.
არნოლდ მორიცი

პაულ ჰაინრიხ არნოლდ მორიცი (რუსეთში არნოლდ თეოდორეს ძედ წოდებული; დ. 28 აგვისტო, 1821 — გ. 8 მაისი, 1902, დერპტი) — გერმანელი ასტრონომი, მეტეოროლოგი და მაგნიტოლოგი.

ბიოგრაფია
არნოლდ მორიცი დაიბადა 1821 წლის 28 აგვისტოს, პასტორის ოჯახში, დღევანდელი ესტონეთის მიწაზე. მორიცმა ბავშვობაც და ახალგაზრდობაც ესტონეთში გაატარა. ცოლად მან ინფატერიის გენერლის, დასავლეთ ციმბირის გენერალ-გუბერნატორის გუსტავ-კრისტოფ ჰასფორდის (1794-1874) ქალიშვილი კაროლინა ჰასფორდი მოიყვანა. 1841 წლიდან არნოლდ მორიცი დერპტის უნივერსიტეტში სწავლობდა, 1846 წელს კი ფილოსოფიის ფაკულტეტის კანდიდატი გახდა. 1847 წლიდან ის დერპტის უნივერსიტეტში მუშაობდა, მოგვიანებით კი პარიზში, ცნობილი ასტრონომის ურბენ ლევერიეს (1811-1877) და ფიზიკოსისსა და ქიმიკოსის ანრი რენიოს (1810-1878) ხელმძღვანელობით მუშაობდა.

1848-1852 წლებში მორიცი პულკოვოს ობსერვატორიაში, ცნობილი ასტრონომისა და გეოდეზისტის აკადემიკოს ფრიდრიხ გეორგ ვილჰელმ სტრუვეს (1793-1864) უშუალო ხელმძღვანელობით მუშაობდა. პულკოვოს ობსერვატრიაში მუშაობისას მორიცი მრავალი საპასუხისმგებლო სამუშაოს პარალელურად კავკასიური სადგურების მონაცემების შემოწმებასაც უნდებოდა.

მორიცი თბილისში 1847-1849 წელს ჩამოდის და მაგნიტურ ობსერვატორიაში დამკვირვებლად იწყებს მუშაობას. 1850 წელსა. მორიცმა კავკასიის ტრიანგულაციის უფროსის იოსებ ხოძკოს თაოსნობით შემდგარ ექსპედიციაში მიიღო მონაწილეობა და ექსპედიციის სხვა წევრებთან ერთად დიდი არარატის მწვერვალიც დაიპყრო.

1851 წლის 11 იანვარს, დაახლოებით 30 წლის ასაკში, კოლეგიის მრჩეველი არნოლდ მორიცი თბილისის ობსერვატორიის დირექტორად დაინიშნა.

1857 წელს არნოლდ მორიცის მიერ კახეთში — ახტალაში — გაზისა და მინერალური საბადოების აღმოჩენა და აფთიაქარ ვიტეს დახმარებით კავკასიური ნავთობისაგან პარაფინის მასალების დამზადება. ეს ადგილობრივი ნავთობის პარაფინის სანთლების გასაკეთებლად გამოყენების პირველი ცდა იყო.

1858 წელს დიდი არარატის მთაზე ხოძკოსა და მორიცის კიდევ ერთი ერთობლივი ასვლა შედგა, რომლის მიზანი მხოლოდ გეოდეზიური კვლევა იყო. მორიცი ამჯერადაც ახერხებს მეტეოროლოგიური დაკვირვებების წარმოებას და დიდი არარატის მწვერვალზე ამავალი ექსპედიციის განმავლობაში წარმოებულ დაკვირვებებს ერთიან ცხრილში უყრის თავს, რასაც 1861 წლის 5 ივლისს თბილისში აქვეყნებს.

1858 წელს მორიცი თბილისიდან იენის უნივერსიტეტში გაემგზავრა ფილოსოფიაში სადოქტორო დისერტაციის დასაცავად. 1860 წელს ინჟინერ ლემკულსა და არქიტექტორ სიმონსონთან ერთად, საფუძველს უყრის კუკიის ობსერვატორიის მშენებლობას.

1867 წლიდან თბილისის მაგნიტურ-მეტეოროლოგიურ ობსერვატორიას ფიზიკური უწოდეს და დირექტორად ისევ არნოლდ მორიცი დანიშნეს. მაგნიტურ-მეტეოროლოგიური ობსერვატორიის დირექტორი არნოლდ მორიცი კარის მრჩეველი იყო, 1867 წელს კი კოლეგიის მრჩევლის წოდებაც მიიღო.

არნოლდ მორიცმა თბილისი 1878-1879 წლებში დატოვა და სამშობლოში დერპტში დაფუძნდა სადაც იგი 1902 წლის 8 მაისს გარდაცვალებამდე ნაყოფიერ სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა.
აფეთქება კრწანისის საწვრთნელ ბაზაზე (2011)

აფეთქება კრწანისის საწვრთნელ ბაზაზე (11:00 სთ, 11 იანვარი, 2011, კრწანისი, საქართველო) — ნაღმტყორცნის ჭურვის აფეთქების შემთხვევა თავდაცვის სამინისტროს კრწანისის სასწავლო ცენტრის საწვრთვნელ პოლიგონზე, პირველი საარტილერიო ბრიგადის ნაღმმტყორცნელთა ბატალიონში. აფეთქების შედეგად დაიღუპა სამი ჯარისკაცი და დაიჭრა 13. დილის 11:00 საათისთვის წვრთვნის დროს აფეთქდა 120 მმ–იანი ნაღმმტყორცნის ჭურვი, რაც ოფიციალური წინასწარი ინფორმაციით „სავარაუდოდ წვრთნის დროს დაშვებულმა ტექნიკურმა შეცდომამ გამოიწვია“.

დაშავებული ჯარისკაცები რუსთავის ცენტრალურ საავადმყოფოში და გორის სამხედრო ჰოსპიტალში გადაიყვანეს. ამჟამად მიმდინარეობს გამოძიება, რომელსაც აწარმოებს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო პოლიცია და გენერალური ინსპექცია. წინასწარი გამოძიებით შემთხვევა გამოწვეულია უსაფრთხოების ნორმების დარღვევით, რის გამოც დაკავებულია სამი პასუხისმგებელი სამხედრო პირი.
მეფე ჯორჯის კუნძული (ანტარქტიკა)

}. კუნძულს სახელი გაერთიანებული სამეფოს მეფის ჯორჯ -ის პატივსაცემად ეწოდა. ხანდახან ამ კუნძულს შეცდომით აიგივებენ ტასმანიაში მდებარე მცირე, დაუსახლებელ მეფე ჯორჯის კუნძულთან ან ჯორჯის კუნძულთან, რომელიც ფოლკლენდის კუნძულების ჯგუფის წევრია.

გეოგრაფია
კუნძული მდებარეობს სამხრეთის ოკეანეში, ანტარქტიდის კონტინენტიდან 120 კილომეტრის დაშორებით. მისი სიგრძე ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ 16 საზღვაო მილია, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ დაახლოებით 43 მილი (დაახლოებით 30 კმ 78 კმ-ზე). მისი ფართობი შეადგენს 1384 კმ²-ს. კუნძულის 90 %-ზე მეტი დაფარულია მუდმივი მყინვარით. და დღეისთვის განიხილავს როგორც ბრიტანეთის ანტარქტიდული ტერიტორიის ნაწილს. კუნძულზე პრეტენზია ჩილემ 1940 წელს წარადგინა და მას ჩილეს ანტარქტიკის პროვინციის ნაწილად განიხილავს. 1943 წელს კი პრეტენზია არგენტინამ გამოთქვა, რომელსაც არგენტინული ანტარქტიკის ნაწილად მიიჩნევს და მას ეროვნული დღის აღსანიშნავად 25 მაისის კუნძულს უწოდებს. ამერიკის შეერთებული შტატები და რუსეთი არ აღიარებენ ამ პრეტენზიებს და ფორმალურად ინარჩუნებენ ანტარქტიკის ტერიტორიების მოთხოვნის უფლებას.

კუნძული 1819 წელს აღმოაჩინა ბრიტანელმა მკვლევარმა უილიამ სმითმა. 1821 წელს, გემ -ის ეკიპაჟის 11-მა წევრმა ზამთარი გაატარა კუნძულზე. ისინი პირველი ადამიანები იყვნენ ვინც ანტარქტიკაში ამის გაკეთბა მოახერხეს.

მოსახლეობა
კუნძულის მოსახლეობას შეადგენს მხოლოდ საკვლევი სადგურის პერსონალი, რომელიც ეკუთვნის არგენტინას (ჯუბანი), ბრაზილიას (კომანდანტე ფერასი), ჩინეთს (ჩანჩენი — დიდი კედელი), პოლონეთს (ჰენრიკ არკტოვსკი), რუსეთს (ბელინსგაუზენი), ურუგვაის (გენერალი არტიგასი), პერუს (მაჩუ-პიქჩუ), ჩილეს (პრეზიდენტი ედუარდო ფრეი) და სამხრეთი კორეას (მეფე სეჯონი).

2004 წელს რუსულ სადგურთან ახლოს აიგო ყველაზე სამხრეთული მართლმადიდებლური წმინდა სამების ტაძარი, რომლის გვერდითაც მუდმივად ცხოვრობს მღვდელი, მამა გიორგი.

ფოსტა
ჩილეს სადგურ «პრეზიდენტი ედუარდო ფრეიზე» არსებობს საფოსტო განყოფილება, საიდანაც ყველა მსურველს შეუძლია გააგზავნოს ავიაფოსტით წერილები. ზაფხულის სეზონში ჩილეს სამხედრო სატვირთო-სამგზავრო თვითმფრინავების რეგულარული ავიარეისები ქალაქ პუნტა-არენასამდე ხორციელდება დაახლოებით ერთხელ ერთ-ორ კვირაში.

ტურიზმი
ზაფხულში კუნძულზე ანტარქტიდული სადგურების რაიონში (როგორც წესი «პრეზიდენტი ედუარდო ფრეისთან» და «ბელინსგაუზენთან») რეგულარულად ტურისტული გემებიდან ჩამოდიან რამდენიმე ათეული ტურისტი მოკლე ექსკურსიების მოსაწყობად.
ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის

ამერიკული კინოაკადემიის ჯილდო საუკეთესო სურათისთვის არის ერთ-ერთი ჯილდო ოსკარის ფინოფესტივალზე, რომელიც იმართება ყოველწლიურად ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ჯილდოს ამერიკის კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემია გადასცემს კინემატოგრაფიაში მომუშავე ხალხს. საუკეთესო სურათის კატეგორია ერთადერთია ოსკარის კატეგორიებს შორის, რომლის ისივე როგორც ხმის მიცემის, ასევე ნომინირების დროს მონაწილეობას იღებს აკადემიის ყველა წევრი. როგორც წესი ეს კატეგორია აბოლოვებს დაჯილდოების ცერემონიას, სადაც 1951 წლის შემდეგ ჯილდო გადაეცემათ ფილმის პროდიუსერებს. კატეგორია მიჩნეულია ოსკარის დაჯილდოებაზე ყველაზე მნიშვნეოლვნად, რადგან მასში ერთდროულად ფასდება სურათის რეჟისორა, არტისტიზმი, სცენარი და სხვ. დიდი კიბის სვეტები -ში, სადაც 2002 წლის შემდეგ იმართება ცერემონიები ინახავს ყველა ფილმის დასახელებას, რომელსაც მოგებულია აქვს ოსკარი საუკეთესო სურათისვის. ეს ტრადიციას ჯილდოს დაარსებიდან არსებობს. 2009 წლის 24 ივნისს აკადემიამ გამოაცხადა, რომ საუკეთესო სურათზე ნომინანტთა რიცხვი ხუთიდან ათამდე გაიზრდებოდა. პირველად ამ ფორმატით ჩატარდა ოსკარის 82-ე დაჯილდოების ცერემონია 2009 წელს.

ლაურეატები
1920-იანები
1930-იანები
1940-იანები
1950-იანები
1960-იანები
1970-იანები
1980-იანები
1990-იანები
2000-იანები
2010-იანები
შერლოკ ჰოლმზი (ფილმი)

შერლოკ ჰოლმზი — 2009 წლის სათავგადასავლო ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია ართურ კონან დოილის მიერ შექმნილი პერსონაჟზე, დეტექტივ შერლოკ ჰოლმზზე. ფილმის რეჟისორია გაი რიჩი, პროდიუსერები კი ჯოელ სილვერი, ლაიონელ ვაგრამი, სუზან დაუნი და დენ ლინი. მაიკლ რობერტ ჯონსონის, ენტონი პეკჰემისა და საიმონ კინბერგის სცენარს საფუძვლად უდევს ლაიონელ ვიგრამის მიერ შექმნილი ამბავი. რობერტ დაუნი უმცროსი და ჯუდ ლოუ ასრულებენ შესაბამისად შერლოკ ჰოლმზის და დოქტორი უოტსონის როლებს. ფილმის გაგრძელება, „შერლოკ ჰოლმზი: აჩრდილების თამაში“ 2011 წლის 16 დეკემბერს გამოვიდა.

სიუჟეტი
ჰოლმზი იძიებს მკვლელობათა სერიას, რომელიც დაკავშირებულია საკულტო რიტუალებთან. მარკ სტრონგი განასახიერებს ლორდ ბლექბუდს, რომელიც სიკვდილით დასჯის შემდეგ როგორღაც ახერხებს დაბრუნებას. ამ მოვლენით მან მოიპოვა ხალხის შიში და მასონების ლოჟის მხარდაჭერა, რის გამოყენებასაც ცდილობს ბრიტანეთის იმპერიის აღსადგენად.

როლებში
რობერტ დაუნი უმცროსი - შერლოკ ჰოლმზი
ჯუდ ლოუ - დოქტორი უოტსონი
ედი მარსანი - ინსპექტორი ლესტრეიდი
მარკ სტრონგი - ლორდ ჰენრი ბლეკვუდი
რეიჩელ მაკადამსი - ირენ ადლერი

ჯილდოები
ფილმის ამერიკული პრემიერა გაიმართა 2009 წლის 25 დეკემბერს. ბრიტანეთში კი ის გამოვიდა 26 დეკემბერს. სურათმა დაიმსახურა კრიტიკოსების პოზიტიური შეფასება. შერლოკ ჰოლმზი ნომინირებული იყო ორ ოსკარზე, მათ შორის საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკისა და მხატვრული გაფორმებისთვის, რომელიც დათმო ფილმებთან „მფრინავი სახლი“ და „ავატარი“. რობერტ დაუნი უმცროსმა მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მიუზიკლსა ან კომედიაში
კარმენ კასი

კარმენ კასი ( დ. 14 სექტემბერი 1978) — ესტონელი სუპერმოდელი, მსახიობი და პოლიტიკოსი. პარტია -ს წევრი, 2000 წელს იყო ევროპარლამენტში წევრობის კანდიდატი, 2004 წელს აირჩიეს ესტონეთის მოჭადრაკეთა კავშირის პრეზიდენტად.

ბიოგრაფია
კარმენი იყო არა ერთი სილამაზის კონკურსის გამარჯვებული, მათ შორის „მის პაიდე“ და „მის იაავრამას მიწა“. ის შემთხვევით შეამჩნია იტალიური სამოდელო სააგენტოს წარმომადგენელმა ქ. პაიდის სუპერმარკეტში..
სამხრეთ სუდანის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი (2011)

სამხრეთ სუდანის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი — სამხრეთ სუდანის სუდანისგან გამოყოფის რეფერენდუმი, რომელიც გაიმართა 2011 წლის 9 იანვარიდან 15 იანვრის ჩათვლით, თანახმად 2005 წლის ნაივაშის შეთანხმებისა სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელ არმიასა და სუდანის ცენტრალურ მთავრობას შორის სამოქალაქო ომის დასრულებაზე.

იმავდროულად განიხილებოდა აბიეიში რეფერენდუმის ჩატარება შეერთებოდა თუ არა სამხრეთ სუდანს, თუმცა საკითხის განხილვა გადაიდო სადემარკაციო და მოქალაქეობრივი პრობლემების გამო.

დაგეგმილ რეფერენდუმთან დაკავშირებით ახალი სახელმწიფოების საერთაშორისო ინსტიტუტის დირექტორმა ალექსეი მარტინოვმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ თითქოს სუდანი აფხაზეთისა და ე. წ. „სამხრეთ ოსეთის“ დამოუკიდებლობის აღიარებისთვის ემზადებოდა, საკუთარი სეპერატიზმის პრობლემის რეფერენდუმის გზით გადაწყვეტის მოტივით. თუმცა აღნიშნული საკითხი რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ჩაშალა.
ძველი მაკედონია

მაკედონიის სამეფო — უძველესი სახელმწიფო ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში ძვ. წ. -ძვ. წ. საუკუნეებში. მას დასავლეთიდან ესაზღვრებოდა ეპირუსი, ჩრდილოეთიდან პეონია, აღმოსავლეთიდან თრაკია და სამხრეთიდან თესალია. მისი მოსახლეობის წარმომავლობის შესახებ მეცნიერებაში აზრთა სხვადასხვაობაა. საბერძნეთის მთავარი ცენტრებიდან დაშორებული და ზღვის სანაპიროს მოწყვეტილი მაკედონია საბერძნეთის სხვა ოლქებთან შედარებით ჩამორჩენილი იყო. მაკედონიაში ადრინდელ ხანაში ქალაქები თითქმის არ არსებობდა, მონობაც ნაკლებად იყო განვითარებული.

ძვ. წ. საუკუნეში, არგეადების დინასტიის ხანაში, დაიწყო მაკედონიის გაერთიანება. მეფე ალექსანდრე -ის მეფობის დროს (ძვ. წ. 495-450 წწ.) მთელი სამხრეთი მაკედონია გაერთიანდა, ხოლო მეფე არქელაეს (დაახლ. ძვ. წ. 413-399 წწ.) რეფორმებმა ხელი შეუწყვეს მაკედონიის განვითარებას. მის დროს სამეფოს დედაქალაქი ეგიადან პელაში გადაიტანეს.

მაკედონიის გაძლიერება, როდესაც ის პატარა სამეფოდან გახდა ბერძნული სამყაროს ერთ-ერთი დომინანტი სახელმწიფო, უკავშირდება ფილიპე -ის (ძვ. წ. 359-336 წწ.) სახელს. მან შეძლო ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოების დამორჩილება და იქ გაბატონება. ძვ. წ. 338 წელს გამართული ქერონეიის ბრძოლის შემდეგ, რომელშიც ფილიპემ ათენელები და სპარტელები დაამარცხა, მან ჩამოაყალიბა კორინთოს ლიგა. ფილიპე -ის მიერ მოწვეულ კორინთოს კონგრესზე (ძვ. წ. 338-337 წწ.) ბერძნულმა ქალაქებმა სცნეს მაკედონიის ჰეგემონობა. მაკედონიამ ბერძნულ პოლისებში თავისი გარნიზონები ჩააყენა და მმართველობის ოლიგარქიული ფორმები დაამყარა.

ფილიპეს გარდაცვალების შემდეგ სახელმწიფო არნახულად გაძლიერდა მისი მემკვიდრის ალექსანდრე დიდის მეფობის პერიოდში. მან ძვ. წ. 336-334 წლებში ჯერ საბერძნეთი დაიმორჩილა (სპარტის გამოკლებით), შემდეგ კი ძვ. წ. 334-323 წლებში სპარსეთის იმპერია დაიპყრო და ინდოეთშიც კი შეიჭრა. სამეფოს ეს მდგომარეობა დიდხანს არ შეუნარჩუნებია, რადგან ალექსანდრეს გარდაცვალებისთანავე ის რამდენიმე ნაწილად დაიშალა. მაკედონიაში ძალაუფლებისათვის ბრძოლა ანტიგონიდების გამარჯვებით დასრულდა (ძვ. წ. 306 წ.). ალექსანდრე მაკედონელის გარდაცვალებით დაიწყო ელინიზმის ეპოქა, რომელიც მაკედონიაში კრიზისით აღინიშნა. ქვეყნის დასუსტებას ხელს უწყობდა დიადოქოსების ბრძოლა ძალაუფლებისათვის და ძვ. წ. საუკუნის 70-იან წლებში გალატების შემოსევა. ბერძნულ პოლისებს დამოუკიდებლობის აღდგენა უნდოდათ. ეს ბრძოლა განსაკუთრებით გაძლიერდა ეტოლიის კავშირის შექმნისა (ძვ. წ. 320 წ.) და აქაველთა კავშირის აღდგენის (ძვ. წ. 280 წ.) შემდეგ, მაგრამ ძვ. წ. 221 წელს ქ. სელასიასთან მაკედონიამ სპარტა დაამარცხა და ლაკონიკე იძულებული გახდა მაკედონიის ბატონობა ეცნო. მაკედონიის მეფე ფილიპე -მ (ძვ. წ. 221-ძვ. წ. 179 წწ.) ეტოლიის კავშირის წინააღმდეგ ძვ. წ. 220 წელს მოკავშირეთა ომი წამოიწყო, მაგრამ ძვ. წ. 217 წელს, რადგან რომთან საბრძოლველად ემზადებოდა იძულებული გახდა ნავპაქტოსში ზავი დაედო სტატუს-კვოს შენარჩუნების პირობებით. მაკედონია რომთან ბრძოლებში დამარცხდა მაკედონური ომების დროს, რომაელებმა მეფე პერსევსის (ძვ. წ. 179-ძვ. წ. 168 წწ.) ჯარი პიდნასთან გაანადგურეს. მაკედონია გაძარცვეს და 4 ოლქად დაყვეს. ძვ. წ. 148 წელს მაკედონიაში იფეთქა ანტირომაულმა აჯანყებამ ანდრისკეს მეთაურობით. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ მაკედონია სამხრეთ ილირიასა და ეპირთან ერთად რომის პროვინციად გამოცხადდა.
წმინდა კოზმანი

წმინდა კოზმანა — საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი. ხსენების დღე 30 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 17 ოქტომბერი].

ცხოვრება
წმინდა კოზმანი, რომელი ქართლს ეწამა. ბიოგრაფიული ცნობები წმინდა კოზმანის შესახებ არ შემონახულა. ამ დღის მოსახსენებელი მხოლოდ იმას ამბობს, რომ იგი ქართლში ეწამა ქრისტეს სარწმუნოებისათვის.

აღსანიშნავია, რომ საქართველო თავისი გეოპოლიტიკური მდგომარეობის გამო მუდმივად უსჯულოთა აგრესიის ქვეშ იყო და საქართველოს ეკლესია-მონასტრების დაცვასა და მართლმადიდებლური სიწმინდის შენარჩუნებას ეწირებოდა უამრავი საერო და სასულიერო პირის სიცოცხლე. ეს იმდენად ხშირი და ჩვეულებრივი მოვლენა იყო, რომ საქართველოს ეკლესია მათგან მხოლოდ განსაკუთრებული ღვაწლითა და მნიშვნელობით გამორჩეულთათვის ადგენდა მოსახსენებელ დღეებს.

დროთა ავბედობამ ამ გამორჩეულ მოწამეთა ცხოვრება და ღვაწლიც კი წაგვიშალა ისტორიიდან. დღეს მათი გაცნობისა და მათთან ურთიერთობის ერთადერთი საშუალება არის საეკლესიო კალენდრებში შემონახულ ხსენების დღეებში ეკლესიის მიერ მათთან დამყარებული ლოცვითი კავშირი.
მაკარი მმარხველი

მაკარი მმარხველი წმინდა მამა ჩვენი მაკარი მმარხველი, ხახულის მონასტრის წინამძღვარი . საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძველი სტილით 21 დეკემბერი (3 იანვარი).

წმინდა მაკარი მმარხველი, საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ერთ-ერთი იმ წმინდა მამათაგანია, რომელთა შესახებ ძალიან ცოტა რამ ვიცით, მაგრამ ის ფაქტი, რომ მისი სახელი უკვე ათი საუკუნეა იხსენიება საქართველოს ეკლესიის კალენდარში მრავლისმთქმელია, მრვალისმეტყველია მისი წოდებაც - მმარხველი.

ხახულის მონასტერი საუკუნის მეორე ნახევარში აუგია საქართველოს მეფე დავით კურაპალატს. წმინდა მაკარისა და მისი მსგავსი მამების მოღვაწეობამ მონასტერი სიწმინდის, მეცნიერებისა და განათლების კერად აქცია. მონასტერი დღეს თურქეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს, მაგრამ იქ მოღვაწე ქართველ მამათა მადლი ახლაც სასოებად ეფინება საქართველოს.

ხახულის მონასტრის წინამძღვარი წმინდა მაკარი უდიდესი ასკეტი და ცნობილი მოძღვარი იყო. მასთან მოდიოდნენ რჩევა-დარიგებისა და კურთხევისათვის როგორც მონაზვნობის მსურველნი და გამოცდილი ბერები, ასევე ერისკაცები. ღირს მაკარის მიჰგვარეს კურთხევისათვის ყრმა გიორგი - შემდგომში უდიდესი მოღვაწე გიორგი მთაწმინდელი, რომელსაც წინასწარცნობის ნიჭით დაჯილდოებულმა მამა მაკარიმ თავისი სულიერი შვილი უწოდა.

ღირსი მაკარი, ღვთის შეწევნით, ერთმანეთს კარგად უთავსებდა მონასტრის წინამძღვრის მოვალეობასა და განდეგილობას. განსაკუთრებული მარხვისა და ლოცვისათვის მას მმარხველი უწოდეს. მისი წინამძღვრობის დროს ხახულის მონასტერი „ვითარცა მთიები“ ბრწყინავდა და ორიენტირს აძლევდა სასულიერო და საერო მოღვაწეობის მსურველებს.

ღირსი მაკარი 1034 წლის ახლო ხანებში გარდაიცვალა.
ნიკოლოზ ქართველთა მნათობი

ნიკოლოზ ქართველთა მნათობი ღირსი მამა ჩვენი ნიკოლოზ ქართველთა მნათობი, აკოლოთიათა აღმწერელი (გ. 1308). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძველი სტილით 3 ნოემბერი (16 ნოემბერი).

ღირსი ნიკოლოზ ქართველთა მნათობი ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საუკუნის შუა წლებიდან საუკუნის დასაწყისამდე. მისი მოღვაწეობის ბოლო წლები ემთხვევა დემეტრე თავდადებულის (ხს. 12 მარტს) ძის, ვახტანგის მეფობის დროს (1301-1308 წწ.).

ღირსი ნიკოლოზ ქართველთა მნათობი, აკოლოთიათა აღმწერლის შესახებ ცნობები მწირადაა შემონახული.

წმინდა ნიკოლოზი თავისი დროის ერთ-ერთი უდიდესი ჰიმნოგრაფი და გამოჩენილი სასულიერო მოღვაწე იყო. მისი შემოქმედებიდან ჩვენამდე ძალიან ცოტა რამაა მოღწეული.

ანტონ კათალიკოსი (1720-1788 წწ.) წერს, რომ ნიკოლოზი იყო „ავქსონი კანონთ, მრავალ აკოლოთიათ“ და ასახელებს მის ერთ თხზულებას: „ამან უზომოდ წჳმისა გარდამოსვლის დასაყენები შექმნა აკოლოთია, მხურვალსავედრი ღვთისადმი ერისაგან, მაღალგამოთქმით“. ეს აკოლოთია გვხვდება ქართულ კურთხევანში.

წმინდა ნიკოლოზი ქართულ სასულიერო ლიტერატურას მთარგმნელობითი მოღვაწეობითაც ამდიდრებდა, ვარაუდობენ, რომ როგორც ლიტურგისტს, მას უნდა ეკუთვნოდეს ის წესები, კერძოდ, „განგება წყლის კურთხევისა“, რომელიც 1306-1308 წლებშია ნათარგმნი ბერძნულიდან ქართულად.

ცნობილი მეცნიერი და ისტორიკოსი პლატონ იოსელიანი (1809-1875) წერს, რომ მან წმინდა ნიკოლოზის სხვა აკოლოთიანიც ნახა ათონის ივერთა მონასტრის ხელნაწერებში.

წმინდა მამა 1308 წელს აღესრულა მშვიდობით.
ღირსი საბიანა

ღირსი საბიანა სამცხის დედათა მონასტრის წინამძღვარი. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძველი სტილით 31 დეკემბერი (13 იანვარი).

საქართველო ოდითგანვე ცნობილია ქალის სიწმინდით. საქართველოს დედათა მონასტრებში მოღვაწე ქალები საოცარი გულმოდგინებით გამოირჩეოდნენ: გამუდმებული ლოცვა, მარხვა, ხელსაქმე და ობოლთა აღზრდა იყო მათი ძირითადი მოვალეობა. მონაზონ დედათა სიწმინდესა და სიბრძნეს ანგარიშს უწევდნენ და მათ წინაშე ქედს იდრეკდნენ მეფე-დედოფალნიც.

განდეგილ დედებს აძლევდნენ აღსაზრდელად თავიანთ შვილებს საქართველოს თავად-აზნაურთა ცნობილი წარმომადგენლები. გიორგი მცირის ცნობით, როდესაც გიორგი მთაწმინდელის მშობლებმა თავიანთი პირმშო შვილის, თეკლას ღვთისადმი შეწირვა - მონაზვნად აღზრდა გადაწყვიტეს, იგი წმინდა საბიანას - „ღირს და წმიდა“ დედაკაცს მიჰგვარეს, რომელიც იმ დროს სამცხეში დედათა მონასტერს წინამძღვრობდა. წმინდა საბიანამ „შეიწყნარა იგი, ვითარცა შვილი თვისი და კეთილად აღზარდა“.

შემდეგ ამ მონასტერში მიუყვანიათ შვიდი წლის გიორგი მთაწმინდელიც. იგი სამი წლის განმავლობაში იზრდებოდა წმინდა საბიანას მიერ კეთილად აღზრდილ საღმრთო „დედაკაცისა მისგან ღირსისა დისა თვისასა“.

წმინდა საბიანას შესახებ სხვა ცნობები არ მოგვეპოვება. „ნაყოფისაგან ხე იგი საცნაურ არს“ (მათე 12,33). წმინდა საბიანას ღვაწლი განცხადებულია მისი წინამძღვრობისდროინდელი მონასტრის ცხოვრებასა და მის აღზრდილებში.
სერაპიონ საკვირველთმოქმედი

სერაპიონ საკვირველთმოქმედი ღირსი მამა ჩვენი სერაპიონ საკვირველთმოქმედი, ნათლისმცემლის მონასტრის წინამძღვარი (გ. 1747). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძველი სტილით 24 აგვისტო] (6 სექტემბერი).

ღირსი სერაპიონ სასწაულთმოქმედი იყო გარეჯის უდაბნოს წმინდა იოანე ნათლისმცემლის მონასტრის წინამძღვარი. საქმითა და სიტყვით ძლიერ, მოღვაწეობით გამორჩეულ, დიდ მმარხველსა და მლოცველ წმინდა მამას ღვთისგან სასწაულთქმედების ნიჭი ჰქონდა მიმადლებული.

ერთხელ ღირსი სერაპიონი მონასტრის ძმებთან ერთად ქალაქში წავიდა საქმეზე. წინ მიმავალ მსახურებს, რომლებსაც საღმრთო მსახურებისათვის საჭირო ნივთები მიჰქონდათ, ავაზაკები შემოხვდნენ და გაძარცვეს. ისინი უკან გაიქცნენ და, შეწუხებულებმა, წინამძღვარს აუწყეს ყოველი. „დიდია ღმერთი, არ დავანებებ არაწმიდა წარმართებს სიწმიდეების მიტაცებას“, - თქვა წმინდა სერაპიონმა, მოიმარჯვა კვერთხი და მარტო გაედევნა მძარცველებს. ავაზაკებმა როგორც კი დაინახეს სერაპიონი, სახედარი ტვირთით იქვა დატოვეს და თვითონ კლდე-ღრეში მიიმალენენ. შემდგომ ავაზაკებს უთქვამთ: „ვინ იყო ის მონაზონი, რომელიც ჩვენ გამოგვიდგა, რადგან ვნახეთ ცეცხლი, რომელიც მისი კვერთხიდან გამოდიოდაო“.

სხვა დროს ნეტარი სერაპიონი თავის სენაკში ლოცულობდა. მოულოდნელად გარეთ გამოვიდა შეწუხებული და ძმებს უთხრა: „ვაი, ვაი, მონასტრის მსახურები ავაზაკებს გადაეყარნენ“. ეს თქვა და მაშინვე სენაკში შევიდა, დახშო კარი და მხურვალე ლოცვა დაიწყო. ორიოდე საათის შემდეგ მონასტრის მსახურები შეწუხებულები მოვიდნენ და თქვეს, გზაზე ავაზაკები შეგვხვდნენ, ჩვენ სახედრები ტვირთითურთ მივატოვეთ და გაქცევით ვუშველეთ თავსო. ცოტა ხნის შემდეგ დატვირთული სახედრებიც დაბრუნდნენ მონასტერში ადამიანთა თანხლების გარეშე. ღვთის მადლითა და ღირსი სერაპიონის წმინდა ლოცვით უვნებლად დაბრუნებული მსახურები ადიდებდნენ ღმერთს, რომელმაც მამა სერაპიონს დაფარული გამოუცხადა თავისი სიმდაბლისა და სიკეთისათვის.

სათნოებით გამორჩეული მონასტრის წინამძღვარი გადადგა, დიდი სქემა შეიმოსა და დაყუდებულ მოღვაწეობას შეუდგა. მუდმივი მეტანიებისა და ფეხზე დგომისაგან წმინდანს ფეხები ისე დაუავადდა, რომ დგომა აღარ შეეძლო. მალე მას ამქვეყნიდან გასვლის მოახლოებაც ეუწყა და ძმებს სთხოვა, მისი გვამი ეკლესიის შესასვლელში, მის მიერვე წინასწარ მომზადებულ საფლავში დაემარხათ, რათა ტაძარში ყოველ შემსვლელ-გამომსვლელს მისთვის გადაევლო. წმინდა სერაპიონი 1747 წელს აღესრულა. ანდერძისამებრ დაკრძალეს ტაძრის შესასვლელში.