iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩეშმეს მუზეუმი

ჩეშმეს მუზეუმი — მუზეუმი თურქეთში, იზმირის პროვინციის ჩეშმეს რაიონში.

ადგილმდებარეობა
მდებარეობს ჩეშმეს ციხესიმაგრეში. ჯეზაირლი გაზი ჰასან ფაშას ძეგლი მუზეუმის წინ მდებარეობს, ხოლო ეგეოსის ზღვის სანაპირო დასავლეთით დაახლოებით 60 მეტრშია.

ისტორია
ციხე 1502 წელს ოსმალეთის იმპერიის სულთანმა ბაიაზიდ -მ ააშენა. 1965 წელს მუზეუმი დაარსდა იარაღის მუზეუმად, მაგრამ მაღალმა ტენიანობამ გამოიწვია იარაღის დაჟანგება ამიტომაც ისინი გადაიტანეს სხვა მუზეუმებში. 1984 წლიდან მუზეუმი გადაკეთდა ზოგადი დანიშნულების მუზეუმად.

გამოფენილი ნივთები
ერთ დარბაზში გამოფენილია არქაული, რომაული და ბიზანტიური ეპოქის ნივთები, როგორიცაა ტერაკოტის ფიგურები, ზეთის ნათურები და ჭურჭელი. ერთი დარბაზი დაცულია იდირის (ერითრა) სამაშველო გათხრების ობიექტებისთვის, როგორიცაა ტერაკოტის ფიგურები, ვერცხლის და სპილენძის მონეტები და ამფორები. კიდევ ერთი დარბაზი მოიცავს საუკუნის ჩესმეს ბრძოლის ნივთებს, ეს ბრძოლა გაიმართა ჩეშმეს ყურეში. ამ დარბაზში გამოფენილია რუკები, პლაკატები, დროშები, მედლები, ასევე ჩაძირული რუსული გემის საგნები.
შალვა ჩიხლაძე

შალვა ჩიხლაძე (დ. 12 ივლისი, 1912, ქუთაისი — გ. 14 იანვარი, 1997, თბილისი) — ქართველი მოჭიდავე. სსრკ-ის 4-გზის ჩემპიონი ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში (1936, 1946, 1949, 1950). სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი.

ბიოგრაფია
1930 წელს დაიწყო ბერძნულ-რომაული სტილით ჭიდაობა. მისი მწვრთნელი გიორგი ქავთარაძე იყო. შემდეგ წელს გადავიდა თბილისში, ცნობილ მწვრთნელ ვახტანგ კუხიანიძესთან. 1932 წელს უკვე საქართველოს ჩემპიონატი მოიგო, ხოლო 1934 წელს - ამიერკავკასიის პირველობა. მალე საცხოვრებლად მოსკოვში გადავიდა. 1935 წელს საბჭოთა კავშირის ვერცხლის პრიზიორი გახდა, შემდეგ წელს კი - ჩემპიონი. გაიწვიეს მეორე მსოფლიო ომში; მსახურობდა საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომიტეტის ცალკეული სპეცდანიშნულების ქვეით ბრიგადაში. 1941 წლის 7 ნოემბერს მონაწილეობა მიიღო წითელ მოედანზე გამართულ აღლუმში და იქიდან პირდაპირ ომში წავიდა. ქალაქ კალუგასთან ახლოს დაჭრეს, 1942 წლის მარტამდე ჰოსპიტალში იწვა, მერე კი თბილისში დააბრუნეს მკურნალობის გასაგრძელებლად. 1944 წელს საქართველოს ჩემპიონი გახდა და სსრკ-ის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლებიც მოიპოვა. 1946-53 წლებში გამოდიოდა მოსკოვის სახელით. 1953 წელს კარიერა დაასრულა.

შალვა ჩიხლაძე 1997 წლის 14 იანვარს თბილისში გარდაიცვალა.

ჯილდოები და აღიარება
1936 - სსრკ ჩემპიონი
1946 - სსრკ ჩემპიონი
1949 - სსრკ ჩემპიონი
1950 - სსრკ ჩემპიონი
სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი
მერაბ ხაბაზი

მერაბ ხაბაზი (დ. 12 დეკემბერი, 1960, ს. აჭყვისთავი, ქობულეთის რაიონი — გ. 16 ივლისი, 2005, უშბა) — ქართველი მთამსვლელი და მათემატიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა–მათემატიკის ფაკულტეტი. მუშაობდა ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში, უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად.

1999 წლის 26 მაისს ავიდა მსოფლიოს უმაღლეს მწვერვალ ჯომოლუნგმაზე. სხვა მწვერვალები – გამარჯვების პიკი, ხან-თენგრი (ტიან შანში), კავკასიონზე – უშბა (ორჯერ), შხარა (ორჯერ), გავლილი აქვს უამრავი უმაღლესი კატეგორიის ტექნიკური მარშრუტი.

მერაბ ხაბაზი ზაალ ქიქოძესთან ერთად 2005 წლის ივლისში უშბაზე ტრაგიკულად დაიღუპა. დაკრძალულია ქობულეთში.
იუპიტერ LII

იუპიტერ , /2010 2 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის ანანკეს ჯგუფში. იგი რეტროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

აღმოჩენა
იუპიტერ აღმოაჩინა 2010 წლის 8 სექტემბერს კრისტიან ვეილეტიმ 3.6 მეტრიანი კანადა-საფრანგეთი-ჰავაის ტელესკოპის გამოყენებით. აღმოჩენის შესახებ განცხადება გაკეთდა 2011 წლის 1 ივნისს. 2015 წლის მარტში მას მიენიჭა მუდმივი სახელწოდება „იუპიტერ “.

ორბიტა
იუპიტერ იუპიტერის გარშემო ერთ სრულ ბრუნს აკეთებს საშუალოდ 20.307 მილიონი კმ მანძილზე 588.82 დღეში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0.30761. ორბიტის დახრილობა ლოპლასის სიბრტყეზე შეადგენს 150.36°, ანუ ის რეტროგრადულია. განეკუთვნება ანანკეს ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
იუპიტერ -ის დიამეტრი დაახლოებით 1 კმ-ია. თანამგზავრი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან, ამიტომ მისი სიმკვრივე შეიძლება შეფასდეს 2.6 გ/სმ³-ით.
დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებების ოფისი

დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებათა ოფისი , შემოკლ. ოდირი – ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის (ეუთო) ძირითადი ინსტიტუტი, რომლის მთავარი მიზანიცაა ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლებების პატივისცემის უზრუნველყოფა და დემოკრატიული ინსტიტუტების გაძლიერება და დაცვა.

 აქტიურია ეუთოს 57 წევრ ქვეყანაში. ის ეხმარება მთავრობებს შეასრულონ თავიანთი ვალდებულებები, როგორც ეუთოს წევრებმა, არჩევნების, ადამიანის უფლებების, დემოკრატიის, კანონის უზენაესობისა და შემწყნარებლობისა და არადისკრიმინაციის სფეროებში.

როგორც ,,თავისუფალი არჩევნების ოფისი", ოდირი 1990 წელს, პარიზის ქარტიის შესაბამისად შეიქმნა. 1992 წელს, ჰელსინკის სამიტზე ოფისს მიენიჭა მანდატი დაეხმაროს ეუთოს ხევრ სახელმწიფოებს რათა მათ ,,უზრუნველყონ ადამიანის უფლებებისა და ძირითადი თავისუფლებების სრული პატივისცემა, იმოქმედონ კანონის უზენაესობის საფუძველზე , ხელი შეუწყონ დემოკრატიის პრინციპებს და შექმნან, გააძლიერონ და დაიცვან დემოკრატიული ინსტიტუტები და ხელი შეუწყონ ტოლერანტობის პრინციპების დამკვიდრებას მთელ საზოგადოებაში“.

ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს პოლონეთის ქალაქ ვარშავაში.

-ის საქმიანობა
ოდირის ყველაზე ცნობილი მისია არჩევნებზე დაკვირვებაა. აკვირდება არჩევნებს ეუთოს რეგიონში, რათა დაადგინოს, რამდენადაა დაცული ფუნდამენტურ თავისუფლებებს, როგორიცაა თანასწორობა, პოლიტიკური პლურალიზმი და გამჭვირვალობა. ოფისი ასევე მუშაობს ქვეყნებთან, რათა დაეხმაროს მათ საარჩევნო პრაქტიკის გაუმჯობესებაში.1996 წლიდან 400-ზე მეტ არჩევნებს დააკვირდა. ამ სადამკვირვებლო მისიებში დასაქმებული იყო დაახლოებით 53000 მოკლევადიანი დამკვირვებელი და 5000-ზე მეტი გრძელვადიანი დამკვირვებელი.
იუპიტერ LIV

იუპიტერ , /2016 1 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის ანანკეს ჯგუფში. იგი რეტროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

აღმოჩენა
იგი აღმოაჩინა 2016 წლის 8 მარტს კარნეგის ინსტიტუტის ასტრონომმა სკოტ შეპარდმა. აღმოჩენა გამოცხადდა 2017 წლის 2 ივნისს მცირე პლანეტების ცენტრის მიერ. ეკუთვნის ანანკეს ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
ფიზიკური მახასიათებლები ზუსტად არ არის ცნობილი, მაგრამ მისი სიკაშკაშიდან გამომდინარე, ასტრონომები თვლიან, რომ თანამგზავრის დიამეტრი დაახლოებით 1 კილომეტრია.
რობერტინო ლორეტი

რობერტინო ლორეტი (; დ. 22 ოქტომბერი, 1947, რომი, იტალია) — იტალიელი მომღერალი, რომელმაც პოპულარობა ჯერ კიდევ ბავშვობაში მოიპოვა თავისი წკრიალა ხმით. მოზრდილ ასაკში კი ტენორი გახდა.

ბიოგრაფია
ოჯახში რვა შვილიდან რობერტინო მეხუთე იყო. დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ, ოჯახური მდგომარეობის გამო იძულებული გახდა სამსახური მოეძებნა და მუშაობა დაიწყო საკონდიტრო მაღაზიაში. მღეროდა ქუჩაში და კაფეებში. ბავშვობაშივე გამოჩნდა რამდენიმე ფილმში, მათ შორის „ანა“ (1951) და „დონ კამილოს დაბრუნება“ (1953).

6 წლის ასაკში საეკლესიო გუნდის სოლისტი გახდა, სადაც მან მუსიკალურ განათლებაში საწყისი ცოდნა მიიღო. 8 წლის ასაკში ის უკვე საოპერო გუნდის სოლისტი იყო და სპექტაკლებში იღებდა მონაწილეობას. როცა იოანე -ემ მისი შესრულებული სიმღერა მოისმინა, ისე მოიხიბლა მისი ხმით, რომ პირადად გაცნობა მოისურვა.

რომში, რესპუბლიკის მოედანზე გამოსვლისას, რობერტინოს სიმღერა მოისმინა დანიის ტელევიზიის რეჟისორმა ვოლმერ სორენსენმა, რომელმაც მისი ჩაწერა გადაწყვიტა. 14 წლის რობერტინო მამასთან ერთად გაფრინდა კოპენჰაგენში, სადაც ის ფილმში გადაიღეს.

წარმატებები
1964 წელს, სულ რაღაც 17 წლის ასაკში, მან მონაწილეობა მიიღო სანრემოს ფესტივალში სიმღერით „ერთი პატარა კოცნა“ , ტექსტი ვიტო პალავიჩინისა, მუსიკა ჯინო მესკოლის, რომელიც ფინალში გავიდა და მალევე გახდა წლის ერთ-ერთი ყველაზე გაყიდვადი სინგლი. რამდენიმე კვირის განმავლობაში დარჩა ჰიტ აღლუმებში პირველ ადგილზე. რამდენიმე თვის შემდეგ, აურელიო ფიეროსთან ერთად, მან ნეაპოლიტანური სიმღერის ფესტივალის ფინალს მიაღწია. რობერტინო იმდენად პოპულარული გახდა, რომ მოსკოვში, სსრკ-იტალიის მატჩის წინ, -ების მისასალმებლად მისი ხმა, რომელიც მღეროდა ფრანც შუბერტის „ “- ს, სტადიონზე განთავსებულ დინამიკებზე გადაიცემოდა.

ის დაბრუნდა სანრემოში სიმღერით, რომლის ტექსტის ავტორები არიან ჯორჯო კონტე და ვიტო პალავიცინი, ხოლო მუსიკა მიკელე ვირანოს ეკუთვნის.

რობერტინო ასევე გამოჩნდა ორ იტალიურ ფილმში: „ეშმაკის ბაღები“ (1971) და „ “ (1975). ის ასევე ფიგურირებს გერმანულენოვანი ტელევიზიისთვის გადაღებული ფილმებში. ფართო პოპულარობით სარგებლობს ისლანდიაში, ნორვეგიასა და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში, განსაკუთრებით საბჭოთა კავშირის ყოფილ რესპუბლიკებში.

ფილმოგრაფია
1951 : „ანა“
1953 : „დონ კამილოს დაბრუნება“
1971 : „ეშმაკის ბაღები“
ალეხანდრო ბალდე

ალეხანდრო ბალდე მარტინესი (დ. 18 ოქტომბერი, 2003, ბარსელონა, კატალონია ) – ესპანელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, თამაშობს მარცხენა მცველად ლა ლიგის კლუბ ბარსელონასა და ესპანეთის ეროვნულ გუნდში.

ბიოგრაფია
ალეხანდრო მარტინესი დაიბადა 2003 წლის 18 ოქტომბერს, ბარსელონაში, კატალონიაში, დომინიკელთა რესპუბლიკის დედის ოჯახში, ბალდე შეუერთდა ბარსელონას 2011 წელს, რვა წლის ასაკში, ესპანიოლში ასვლის შემდეგ. 2021 წლის ივლისში მან ხელი მოაწერა კონტრაქტის განახლებას ბარსელონასთან 2024 წლამდე 500 მილიონი ევროს გათავისუფლების პუნქტით. ბალდემ შთაბეჭდილება მოახდინა წინა სეზონზე 2021 წლის ზაფხულში და დაიწყო ახალი კამპანია, როგორც ჟორდი ალბას ძირითადი დამხმარე კამპ ნოუზე.

საკლუბო კარიერა
ის იჯდა სათადარიგოთა სკამზე რეალ სოსიედადის წინააღმდეგ გახსნის მატჩში და მომდევნო მატჩში ბილბაოს ატლეტიკთან. 2021 წლის 14 სექტემბერს, მან ითამაშა თავისი პირველი ოფიციალური მატჩი ბარსელონას პირველი გუნდის შემადგენლობაში, რომელმაც 74-ე წუთზე შეცვალა ჟორდი ალბა ბაიერნთან 3-0 წაგებისას უეფას ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე. 2022–2023 სეზონის დასაწყისიდან ბალდეს მწვრთნელმა ჩავიმ უფრო გამორჩეული როლი მიანიჭა, ლიგის უფრო მეტ მატჩში დაიწყო, ვიდრე ჟორდი ალბა და მიიღო მეტი წუთი მნიშვნელოვან მატჩებში. 2023 წლის 20 სექტემბერს გამოცხადდა, რომ ბალდე კლუბთან ახალ კონტრაქტს მოაწერს ხელს 2028 წლამდე, გამოსყიდვის პუნქტი კი 1 მილიარდ ევროს შეადგენს.2024 წლის 24 იანვარს, მან მარჯვენა ფეხის არეში ტრავმა მიიღო და იძულებული გახდა გაეკეთებინა ოპერაცია მას შემდეგ, რაც მოედანი ტირილით დატოვა ბილბაოს ატლეტიკთან, კოპა დელ რეის მეოთხედფინალში, რომელიც ბარსელონამ წააგო 4–2, ხოლო ბალდემ დანარჩენი გამოტოვა.

საერთაშორისო კარიერა
ბალდე გვინეა-ბისაუს წარმოშობისაა და უფლება ჰქონდა ეთამაშა გვინეა-ბისაუს ან ესპანეთში, მაგრამ ლაროხას ერთგულება აღუთქვა. მან მიიღო მოულოდნელი გამოძახება ესპანეთის ნაკრებში 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის დაწყებამდე ორი დღით ადრე, რადგან ვალენსიის მარცხენა მცველმა ხოსე გაიამ სავარჯიშო ბანაკში ტერფი დაიზიანა. 2022 წლის 23 ნოემბერს მან პირველი საერთაშორისო მატჩი ჩაატარა კოსტა რიკის წინააღმდეგ 7-0 მოგებაში, 64-ე წუთზე შეცვალა ჟორდი ალბა.
დიდი კარუზო

„დიდი კარუზო“ — მეტრო-გოლდვინ-მაიერის 1951 წლის ბიოგრაფიული ფილმი, რომელიც ცნობილი საოპერო ტენორის ენრიკო კარუზოს ცხოვრებას ასახავს. კარუზოს როლში გადაღებულია ასევე ცნობილი, ამერიკელი მომღერალი და მსახიობი მარიო ლანცა. ფილმის რეჟისორია რიჩარდ თორპი.

როლებში
მარიო ლანცა — ენრიკო კარუზო
ენ ბლითი — დოროთი ბენჟამინი
დოროთი კირსტენი — ლუის ჰეგარი
რიჩარდ ჰაგემანი — კარლო სანტი

ისტორიულობა
მიუხედავად იმისა, რომ „დიდი კარუზო“ მიჰყვება კარუზოს ცხოვრების ძირითად ფაქტებს, ფილმში ასახული რამდენიმე პერსონაჟი და ინციდენტი გამოგონილია. ამის გამო კარუზოს ოჯახის წევრებმა იტალიაში უჩივლეს ---ს და ზიანის ფულადი ანაზღაურება მოითხოვეს. სარჩელი დაკმაყოფილდა. ამასთან სტუდიას დროებით დაევალა ფილმის გატანა იტალიის გამოფენიდან.

შემოსავალი
„დიდი კარუზო“ იყო უზარმაზარი კომერციული წარმატება და ყველაზე მომგებიანი ფილმი -ისთვის 1951 წელს. მან რეკორდული შემოსავალი მიიღო ნიუ-იორკში, -ში, ათი კვირის განმავლობაში $1,390,943 შემოსავალი. -ის ჩანაწერების თანახმად, მან $4,309,000 მიიღო კინოთეატრებში გაქირავებით აშშ-სა და კანადაში და $4,960,000 სხვა ქვეყნებიდან, რის შედეგადაც მოგებამ $3,977,000 შეადგინა. იმავე წელს ფილმი ასევე ყველაზე პოპულარული იყო ბრიტანულ სალაროებშიც.

ჯილდოები და აღიარება
ფილმი ნომინირებული იყო ოსკარის სამ ჯილდოზე ; ოსკარის 24-ე დაჯილდოების ცერემონიაზე დუგლას შირერმა და -ს ხმის დეპარტამენტმა გაიმარჯვეს საუკეთესო ხმის ნომინაციაში.

ფილმი ასევე იყო ოსკარზე ნომინირებული კოსტიუმების დიზაინისა და პარტიტურისთვის.
თეოფილე ხუსკივაძე

თეოფილე იესეს ძე ხუსკივაძე (ფსევდონიმები: „გლეხის შვილი“, „თ. კვალითელი“, „თარხანი“; დ. 1 იანვარი, 1860, კვალითი, — გ. 15 იანვარი, 1924) — ქართველი მწერალი, პედაგოგი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
თეოფილე ხუსკივაძე დაიბადა შორაპნის მაზრის სოფელ კველეთში. 8 წლის ასაკში მშობლებმა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში შეიყვანეს. მისი დასრულების შემდეგ სწავლა განაგრძო გორის საოსტატო სემინარიაში, რომელიც 1881 წელს დაამთავრა.

1881-1894 წლებში თეოფილე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. მუშაობადა ყვირილის (დღევანდელი ზესტაფონი) სკოლაში. აქტიურად იყო ჩართული ქალაქის კულტურულ ცხოვრებაში: ავრცელებდა ჟურნალ-გაზეთებს, გახსნა წიგნის მაღაზია, სამკითხველო, ჩამოაყალიბა სცენისმოყვარეთა წრე, მოაწყო სცენა, სადაც მართავდა წარმოდგენებს.

16 წლის თეოფილე 1876 წელს თანამშრომლობას იწყებს გაზეთ „დროებასთან“, სადაც იბეჭდება მისი პირველი წერილი „შვილის აღწერა“. იგი წერდა ისტორიულ და საბავშვო მოთხრობებს, პიესებს, რეცენზიებს, მოგონებებს, ისტორიულ-არქეოლოგიურ აღწერილობებს. აქვეყნებდა მოთხრობებს სადაც ასახული იყო სწავლა-განათლებისა და პედაგოგიკის საკითხები და საკუთარი პედაგოგიური გამოცდილება.

1894 წელს თეოფილე წყვეტს პედაგოგიურ მოღვაწეობას და ინიშნება ქუთაისის საოლქო სასამართლოში. მუშაობდა მარტვილშის მომრიგებელ მოსამართლედ, ოჩამჩირეში ნოტარიუსად და ა.შ.

ოჩამჩირეში ნოტარიუსად მუშაობისას იგი აქტიურად ეწეოდა საზოგადოებრივ საქმიანობას. მისი მონდომებით გაიხსნა საურთიერთო ნდობის ბანკი, 1912 წელს — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების განყოფილება, რომლის თავმჯდომარეც თავად იყო. განყოფილების ბაზაზე ფუნქციონირებდა წიგნსაცავ-სამკითხველო და ქართული პირველდაწყებითი სკოლა.

თეოფილე ხუსკივაძე ჩართული იყო ქუთაისის თეატრალურ ცხოვრებაში. იგი იყო 1903 წელს გახსნილი თბილისის დრამატული საზოგადოების ქუთაისის ფილიალის სათეატრო გამგეობის მუდმივი მდივანი. მას, ალექსანდრე გარსევანიშვილთან ერთად, ევალებოდა თვეში ერთხელ ფოთსა და ბათუმში წარმოდგენების გამართვა. ამის გარდა წერდა სათეატრო წერილებს, რეცენზიებს და პიესებს. 1901 წელს დაწერა სამმოქმედებიანი დრამა „ნინო“,1905 წელს — ორმოქმედებიანი დრამატული ეტიუდი „ეკატერინე ბატონიშვილი“, 1905 წელს ქუთაისის თეატრში დაიდგა თეოფილეს მიერ დაწერილი ისტორიული დრამა „მეფის მოღალატე ანუ დიდი როსტომ ერისთავი“ და სხვ.

1900-1906 წლებში ქუთაისის თეატრის რეპერტუარის შევსება-გამდიდრების მიზნით მან ქართულად თარგმნა ვიქტორ ჰიუგოს „ერნანი“, „განდევნილი“; ა. სტრინდბერგის „მამა“, „თვალთმაქცი ზღაპარი“; ბოგდანოვსკაიას „უმწეო ზღაპარი; ვოდევილის ერთმოქმედებიანი „გაფიცვა“.

1917 წლის რევოლუციის შემდეგ, რევ. კომიტეტის წევრად არჩეულმა, თეოფილემ ოჩამჩირეში შექმნა ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია, გახსნა კლუბი, სადაც კითხულობდა ლექციებს აფხაზთა შორის ეროვნული თვითცნობიერების ასამაღლებლად. იყო ქუთაისის საეპარქიო საბჭოს წევრი.

თეოფილე ხუსკივაძე გარდაიცვალა 1924 წლის 15 იანვარს. 20 იანვარს დაკრძალეს ქუთაისში საფიჩხიის სასაფლაოზე.
მნემე (თანამგზავრი)

მნემე , იუპიტერ , /2003 21 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის ანანკეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
მნემე აღმოაჩინა 2003 წლის 6 თებერვალს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით და მიიღო დროებითი აღნიშვნა /2003 21. 2005 წლის მარტში საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა თანამგზავრს მიანიჭა ოფიციალური სახელი მნემე, ერთ-ერთი მუზის სახელი ბერძნული მითოლოგიიდან.

ორბიტა
მნემე იუპიტერის გარშემო ბრუნავს საშუალოდ 21 069 000 კმ მანძილზე 620 დღეში და 58 წუთში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0.2273. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 148,6°. ეკუთვნის ანანკეს ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
მნემეს დიამეტრი დაახლოებით 2 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე. სატელიტი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0.04, ვარსკვლავიერი სიდიდე — 23.3 .
პეტროვაცი (მონტენეგრო)

პეტროვაცი  — ქალაქი მონტენეგროში. მდებარეობს ბუდვასა და ბარს შორის, იქ სადაც ძველი მთის გზა პოდგორიციდან სანაპიროზე გამოიდიოდა.

ქალაქს აქვს 600 მეტრი სიგრძის პლაჟი და პოპულარული ტურისტული ადგილია. პეტროვაცი განიხილება, როგორც გარკვეულწილად „მშვიდი“ კურორტი, განსხვავებით ახლომდებარე ქალაქების ბუდვასა და სუტომორისგან.

მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა იყო 1 398. მცხოვრებთა ეთნიკური წარმომავლობა კი ასეთია:

მონტენეგროელები — 615 (43,99%)
სერბები — 545 (38,98%)
ხორვატები — 12 (0,86%)
სხვები — 226

ისტორია
პეტროვაცის ისტორია რომაულ ხანაში იწყება, როდესაც კრშ-მედინსკში აშენდა რამდენიმე ვილა: საუკუნის მოზაიკის იატაკი, ვილის ნაშთები და აბანოები აღმოაჩინეს წმინდა ილიას ეკლესიის უკან. მოგვიანებით გახდა სლავური სოფელი. პირველად მოხსენიებულია დუკლჯის მღვდელმთავრის მატიანეში. ყურის ჩრდილოეთ ბოლოში არის საუკუნის ვენეციური ციხე-სიმაგრე ლასტვა, რომელიც ააგეს მეკობრეების მოსაგერიებლად. სახელი პეტროვაცი საუკუნის დასაწყისში მეფე პეტრე კარაგეორგივიჩის სახელით მიხედვით მიენიჭა. ადრე ერქვა კაშტელ-ლასტვა.

 საუკუნის დასაწყისში პეტროვაცში დაახლოებით 300 მოსახლე იყო.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ბრიტანელი აგენტები დაეშვნენ ქალაქის ახლოს. ისინი აპირებდნენ კონტაქტის დამყარებას იუგოსლავიის პარტიზანებთან (ოპერაცია ჰიდრა).
ელისის მთა (ალასკა)

ელისის მთა — 1621 მ სიმაღლის მწვერვალი ალასკაში, აშშ-ში.

მდებარეობს კენაის მთებში, სეუარდის აღმოსავლეთით 10 კმ-ში, ჩუგაჩის ეროვნულ ტყეში. მწვერვალი ყველაზე გამოკვეთილად აღმოსავლეთიდან, აღდგომის ყურის სანაპიროდან ჩანს.

მთის ტოპონიმი ოფიციალურად შემოიღო -მა, 1983 წელს. სახელწოდება ელის ლოუელ შეფლერის (1879–1965) პატივსაცემად დაერქვა, რომლის ოჯახიც სეუარდის მკვიდრი იყო.

კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის თანახმად, ელისის მთა ტუნდრის კლიმატურ სარტყელში მდებარეობს. შესაბამისად, მისი კლიმატი გრძელი, ცივი და თოვლიანი ზამთრითა და გრილი ზაფხულით ხასიათდება. მთის ჰავაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ალასკის ყურიდან მომავალი ტენიანობა, რომელიც კენაის მთებს ლახავს და ელისის მთაზე დიდი რაოდენობით ნალექს წარმოქმნის, წვიმისა და თოვლის სახით. ზამთარში ტემპერატურა -17 °-მდე ეცემა.
მგლინავის ციხე

მგლინავის ციხე — ციხესიმაგრე არტაანის პროვინციაში, თურქეთის რესპუბალიკა. მდებარეობს ჰანაქის რაიონში, სოფელ ჩაიაღზის მახლობლად. ციხე სოფლის ჩრდილო დასავლეთით, მტკვრის შენაკად პატარა მდინარე ჩოთ სუიუ ჩაის მარჯვენა ნაპირზე, შემაღლებულ ბორცვზეა აგებული. ციხეს ადგილობრივ რამდენიმე სახელით მოიხსენიებენ: ორექაზი, ორეგაზე და ძველი ქართული სახელის — მგლინავის — სახეცვლილი ფორმით, კირნავი.

ტოპონიმი
მგლინავმა რამდენჯერმე შეიცვალა სახელწოდება. თავდაპირველად მგლინავი, შემდეგ გლინავი გახდა, მოგვიანებით, ოსმალების მიერ არტაანის დაკავების შემდეგ, კიდევ შეეცვალა სახელი და ორეზაქი, ან ორაზაქი დაერქვა, თუმცა, ადგილობრივთა შორის, ძველი სახელწოდება კირნავ ფორმით შენარჩუნდა. მოგვიანებით, საუკუნის 20-იან წლებში, სოფელს კიდევ ერთხელ შეუცვალეს სახელი და ჩაიაღზი დაარქვეს.

ისტორია
მგლინავის ციხის შესახებ ცნობები ქართლის ცხოვრებაშია დაცული. როგორც ცნობილია, აშოტ კურაპალატის გარდაცვალების შემდეგ, სამფლობელოების განაწილების გამო მის მიმკვიდრეებს შორის დაპირისპირება წარმოიქმნა. მალე, სხვადასხვა შტოს შორის სისხლისმღვრელი ბრძოლებიც გაიმართა. როგორც წყაროებიდან არის ცნობილი, უკვე მეორე თაობაშივე მიმდინარეობს დაძაბული ბრძოლები სამფლობელოთა გამიჯვნისათვის.. სწორედ ამიტომ უნდა მომხდარიყო სამხედრო დაპირისპირება, ერთი მხრივ, აშოტ კურაპალატის უფროსი შვილის ადარნესეს ძე გურგენ კურაპალატსა, ხოლო, მეორე მხრივ, აშოტ -ის შუათანა ვაჟის ბაგრატ -ის შვილიშვილის, ადარნასე ქართველთა მეფეს შორის.
სარჩილი

სარჩილი — ლითონი ან შენადნობი, რომელიც შეაქვთ შესაერთებელ დეტალებს შორის არსებულ ღრეჩოში, ან რომელიც წარმოიქმნება მ. შ. რჩილვის პროცესში. სარჩილის დნობის ტემპერატურა უფრო დაბალია, ვიდრე შესაერთებელი დეტალებისა. რაც უფრო ძნელდნობადია სარჩილი, მით უფრო დიდია მისი და მიღებული ნაკერის სიმტკიცე. სარჩილი კარგად უნდა ასველებდეს შესაერთებელ მასალასა და მ. შ. არსებულ ღრეჩოებს, ამასთან ერთად ქმნიდეს მჭიდრო, კოროზიამედეგ შეერთებას. სარჩილისა და შესაერთებელი დეტალების ტემპერატურული გაფართოების კოეფიციენტები ერთმანეთისგან მკვეთრად არ უნდა განსხვავდებოდეს.

უფრო მეტად გავრცელებულია , , , , , და -ის ფუძიანი სარჩილები. ტექნოლოგიური თავისებურებების მიხედვით განასხვავებენ მონოლითურ, ფხვნილისებრ, შრეულ, თვითფლუსვად სარჩილებს.
სარჩილი ფლუსი

სარჩილი ფლუსი — არალითონური ნივთიერება, რომელსაც იყენებენ ნაჟანგის ფურჩის მოსაცილებლად სარჩილისა და დასარჩილავი მასალის ზედაპირზე და რჩილვის პროცესში მისი წარმოქმნის თავიდან ასაცილებლად, აგრეთვე სარჩილის ზედაპირული დაჭიმულობის შესამცირებლად. ზოგიერთი სარჩილი ფლუსის გამოყენება შეიძლება სხვადასხვა მასალის რჩილვისას, ზოგი კი სპეციალური დანიშნულებისაა. ფოლადისა და სპილენძის ნაკეთობების მაღალტემპერატურული რჩილვისათვის ყველაზე უნივერსალურია 247 და 33-ის ფუძეზე დამზადებული სარჩილი ფლუსები; დაბალტემპერატურულისათვის — 2-ის ფუძის მქონე სარჩილი ფლუსი, ალუმინის შენადნობის რჩილვისათვის იყენებენ 8% 2, 10% , 32% და 50% -ის შემცველ ფლუსს.
რჩილვა

რჩილვა — მყარი მასალების შეერთება გამდნარი სარჩილით. რჩილვის დროს მიმდინარეობს მყარი მასალისა და გამდნარი სარჩილის ურთიერთდიფუზია და შეერთება. ამ დროს გამდნარი სარჩილი ავსებს ნაკეთობის შესაერთებელ ნაწილებს შორის ღრეჩოებს. რომლის შედეგად ფერადი ლითონების, ფოლადის, თუჯის, მინის, გრაფიტის, კერამიკის, სინთეზური მასალისა და სხვა ნაკეთობებში ღებულობენ არაგასართ შეერთებას. ყველაზე უფრო გავრცელებულია ლითონების რჩილვა მაგარი და რბილი სარჩილით. მაგარი სარჩილით რჩილვისას მისარჩილავ ადგილებს ახურებენ სანთურით, ელექტრული რკალით, მაღალი სიხშირის დენით შახტურ და სხვა ღუმლებში, რბილი სარჩილით რჩილვისას კი — სარჩილავით, აირული სანთურებით, გამდნარსარჩილიან აბაზანებში ჩაყურსვით და სხვა.
(3753) კრუითნი

3753 კრუითნი — გეოცენტრული ორბიტის ასტეროიდი ატონთა ჯგუფიდან, რომელიც ერთიანდება იშვიათ სპექტრალურ კლასში და მოძრაობს დედამიწის ორბიტალურ რეზონანსში 1:1, იგი ერთდროულად კვეთს სამი პლანეტის ორბიტას: ვენერის, დედამიწისა და მარსის. მისი მზის გარშემო მოძრაობის თავისებურებიდან გამომდინარე მას ასევე დედამიწის კვაზითანამგავრის სახელითაც იხსენებენ.
ნიკოლოზ ზაბოლოცკი

ნიკოლოზ ზაბოლოცკი (დ. 24 აპრილი, 1903, ყაზანი, — გ. 14 ოქტომბერი, 1958, მოსკოვი) — რუსი პოეტი, თარჯიმანი, მხატვრული თარგმანის თეორეტიკოსი.

ბიოგრაფია
1925 წელს დაამთავრა ლენინგრადის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1928 წელს გამოაქვეყნა პირველი ნაწარმოები. 1929 წელს გამოიცა მისი ლექსების პირველი კრებული. ავტორია საბავშვო მოთხრობებისა. მას დიდი წვლილი მიუძღვის რუსულ-ქართული ლიტერატურის ურთიერთობათა სფეროში. იგი ორგანულად დაუკავშირდა საქართველოს და შეისისხლხორცა მისი კულტურა. განსაკუთრებით დაუახლოვდა სიმონ ჩიქოვანს, გიორგი ლეონიძეს, პავლე ინგოროყვას, ირაკლი აბაშიძეს. ზაბოლცკმი რუსულ ენაზე თარგმნა: „ვეფხისტყაოსანი“, დავით გურამიშვილის, ვაჟა-ფშაველას, გიორგი ორბელიანის, ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის ნაწარმოებები, აგრეთვე პოეტების: ალექსანდრე აბაშელის, გიორგი აბაშიძის, ტიციან ტაბიძის, სიმონ ჩიქოვანის, კახაბერ კალაძის, იოსებ ნონეშვილისა და სხვათა ლექსები. 1975 წელს მიენიჭა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია (სიკვდილის შემდეგ).
იეჟი ზაგურსკი

იეჟი ზაგურსკი (; დ. 13 დეკემბერი, 1907, კიევი — გ. 5 აგვისტო, 1984, ვარშავა) — პოლონელი პოეტი და მთარგმნელი. განათლებით იურისტი.

ეწეოდა ჟურნალისტურ და თეატრალურ მოღვაწეობას. მსოფლიო ომის დროს საკუთარ ოჯახში შეიფარა არაერთი ებრაელი. 1961 წელს გამოცემულ ქართული პოეზიის ანთოლოგიაში გამოაქვეყნა „ვეფხისტყაოსნის” ნაწყვეტების თარგმანი. პოემის სრული თარგმანი, ი. ბრაუნის კონსულტაციით, გამოაქვეყნა კრაკოვში 1976 წელს. 1985 წელს გამოცემულ ქართული პოეზიის ანთოლოგიაში კვლავ შეტანილია „ვეფხისტყაოსნის” ზაგურსკისეული თარგმანი, აგრეთვე ი. აბაშიძის, ს. ჩიქოვანის, გ. შატბერაშვილის, ი. ნონეშვილის, ო. შალამბერიძისა და სხვათა ლექსების მისეული თარგმანები.
ლაზარე ზამბახიძე

ლაზარე გრიგოლის ძე ზამბახიძე (დ. 10 ივლისი, 1942, თბილისი, — გ. 6 თებერვალი, 2008, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1968 წლიდან მუშაობა დაიწყო იმავე უნივერსიტეტში. 1969–1984 წლებში იყო ქართული ენციკლოპედიის მთავარი სამეცნიერო რედაქციის ფიზიკა-მათემატიკის და ტექიკური რედაქციის უფროსი სამეცნიერო რედაქტორი. 1978–2006 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის დეკანი, 1998–2005 წლებში თსუ-ის ალგებრა-გეომეტრიის კათედრის გამგე. მისი კვლევის ძირითადი მიმართულებაა ტოპოლოგია. აღსანიშნავია მის მიერ მიღებული შედეგები ტოპოლოგიურ სივრცეთა განზომილებისა და განზომილების აქსიომატურ თეორიაში, ასევე ტოპოლოგიურ ჯგუფთა თეორიაში. მიღებული აქვს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი (2002) და ღირსების ორდენი (2003).