iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დამალი

დამალი — ქალაქი და რაიონი თურქეთის არტაანის პროვინციაში. მდებარეობს ყარსი-პოსოფის გზაზე.

ისტორია
დამალი მდებარეობდა აბრეშუმის გზაზე, რომელიც აკავშირებდა კავკასიას ევროპასთან და ცენტრალურ აზიასთან. წლების მანძილზე დამალი და მიმდებარე ტერიტორია ეპყრათ მიდიელებს, სპარსელებს, რომაელებს, ბიზანტიელებს, საქართველოს და საბოლოოდ ოსმალეთის იმპერიას. რეგიონს წლების მანძილზე აკონტროლებდა რუსეთის იმპერია, მაგრამ 1921 წელს ყარსის ხელშეკრულების საფუძველზე საბჭოთა რუსეთმა იგი თურქეთს გადასცა.

გეოგრაფია
თურქეთის ის ნაწილი სადაც მდებარეობს დამალი გამოირჩევა მკაცრი კლიმატით. ტემპერატურა ზამთარში -38 °-მდე ეცემა.
ჰანაქი

ჰანაქი — ქალაქი და რაიონი თურქეთის არტაანის პროვინციაში. მდებარეობს არტაანი-პოსოფის საავტომობილო გზაზე, მდინარე ჰანაქის ხეობაში.

კლიმატი ისევე როგორც არტაანის მთელ პროვინციაში არის საკმაოდ ცივი და მშრალი. თოვლი დევს სექტემბრიდან მაისამდე და ფოცხოვისაკენ მიმავალი გზა უმეტესად ჩაკეტილია. ზაფხული წვიმიანია.

 საუკუნემდე ტერიტორია დაფარული იყო ტყით. ამჟამად კორომების სახით გვხვდება ფიჭვის ტყე. ადგილობრივი მეურნეობის ძირითადი დარგია მეცხოველეობა.
ბურეა (მდინარე)

ბურეა — მდინარე რუსეთში, ხაბაროვსკის მხარესა და ამურის ოლქში. ამურის მარცხენა შენაკადი. წარმოიქმნება მარჯვენა და მარცხენა ბურეის შეერთებით. მარჯვენა ბურეას სათავე აქვს ეზოპის ქედის სამხრეთ კალთაზე. სიგრძე 623 კილომეტრი, აუზის ფართობი 70,7 ათასი კმ². ზემოთში მთის მდინარეა, შუაწელში ვიწრო ხეობაში მიედინება; ქვემოთ ხეობა ფართოვდება და ზეა-ბურეის ვაკეზე გადის. საზრდოობს უმთავრესად წვიმის წყლით. წყალდიდობა ზაფხულში 5-7-ჯერ იცის. ზოგჯერ მდინარის დონე 6-10 მეტრამდე მატულობს. მთავარი შენაკადებია ნიმანი, ტუიუნი, ურგალი, ტირმა. სანაოსნოა შუა და ქვემო დინებაში. მდინარის აუზში ქვანახშირის, რკინის მადნის საბადოებია.
ბურეის ქედი

ბურეის ქედი — ქედი რუსეთში, ხაბაროვსკის მხარეში. შედგება რამდენიმე ჭიუხისა და მთის მასივისაგან. აგებულია გრანიტებით, გნაისებით, აგრეთვე დანალექი და ეფუზიური ქანებით. გადაჭიმულია თითქმის მერიდიანულად მდინარე ბურეის სათავეებიდან მდინარე ტირმის ზემო დინებამდე. სიგრძე 400 კილომეტრი. სიმაღლე 1000-1100 მეტრიდან 1600-2071 მეტრამდე. მწვერვალები გლუვია. კალთებზე ჭარბობს წიწვოვანი და ფართოფოთლოვანი ტყეები.
არტაანი (ქალაქი)

არტაანი — ქალაქი თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს არტაანის პლატოზე, მდინარე მტკვრის სათავესთან, მის ორივე ნაპირზე.

ისტორია
პტოლემეს არტაანი მოხსენიებული აქვს არტანისას სახელით. საუკუნიდან იქ განთავსებული იყო არტაანისა და კოლას ერისთავთა რეზიდენცია. საუკუნეების განმავლობაში არტაანი იყო საქართველოს სამეფოს განუყოფელი ნაწილი. 1555 წელს ოსმალეთის იმპერიის მიერ სამცხე-საათაბაგოს ოკუპირების შემდეგ სანჯაყის სტატუსით შევიდა იმპერიის შემადგენლობაში. 1878 წელს რუსეთ-თურქეთის ომის შედეგად რუსეთის იმპერიის ფარგლებშია. 1883 წლიდან იყო არტაანის ოკრუგის ცენტრი და შედიოდა ყარსის ოლქის შემადგენლობაში. 1883 წლისთვის ქალაქში იყო 4 წისქვილი და 78 სავაჭრო დაწესებულება. 1918-21 წლებში არტაანი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა. ერთა ლიგამ ქალაქი საქართველოს ტერიტორიად აღიარა. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ საქართველომ არტაანის ოლქზე კონტროლი დაკარგა. 1921 წლის ყარსის ხელშეკრულების მიხედვით, არტაანი ართვინის, ოლთისის და რიზეს ოლქებთან ერთად, თურქეთის შემადგენლობაში მოექცა.

დემოგრაფია
გამბურცევის მთები

გამბურცევის მთები — ყინულქვეშა მთები აღმოსავლეთ ანტარქტიდის ცენტრალურ ნაწილში. მთები გავრცელებულია 1200-1300 კილომეტრზე. სიგანე 200-500 კილომეტრი, ცნობილი ყველაზე დიდი სიმაღლეებია 2990 მეტრი და 3390 მეტრი. მათ ზემოთ ყინულის სისქე 600 მეტრს აღწევს. აღმოაჩინა რუსეთის ექსპედიციამ 1958 წელს. სახელი ეწოდა გრიგოლ გამბურცევის პატივსაცემად, რადგანაც აღმოჩენილ იქნა მის მიერ შემუშავებული სიღრმული ზონდერების სეისმური მეთოდით.
Nurol Ejder

(„დრაკონი“) — 66 ბორბლიანი ჯავშანტრანსპორტიორი, რომელიც შეიქმნა 2006 წელს თურქეთში. მისი პირველი მომხმარებელია საქართველო, რომელმაც 2007 წელს უკვე მიიღო 27 მსგავსი მანქანა.

კოსნტრუქცია
მანქანა შექმნილია მიერ თურქეთში, მასზე გავლენა იქონია რუმინულმა 66 -94, რომელიც თურქეთმა 1990-იან წლებში გამოსცადა და შეიარაღებაში არ მიიღო.

მანქანის ჯავშანი უზრუნველყოფს ქვეითების დაცვას მსხვილკალიბრიანი ტყვიებისგან (12,7 მმ.) ფრონტალური ჯავშნიდან, ხოლო ბორტებზე კი უძლებს 7,62 მმ. ტყვიებს, გარდა ამისა მანქანის ძირი ფორმის არის, რაც დაცულობას მატებს ნაღმების და -ის წინააღმდეგ, მანქანაზე აყენია ავტომატური ცეცხლმქრობი. შეიარაღებაში შეუძლია დაუყენდეს სხვადასხვა იარაღი, მაგრამ საბაზო არის ერთი 7.62 მმ ტყვიამფქრევევი და 40 მმ ყუმბარმტყორცნი.

მანქანა შეიძლება გამოყენებული იქნას როგორც:
ჯავშანტრანსპორტიორი
სადაზვერო
ატომური, ბიოლოგიური და ქიმიური ომის დროს
სახანძროდ
ქვეითთა საბრძოლო მანქანად
ნაღმმტყორცნად
სამეთაურო მანქანად
საინჟინროდ
სამედიცინოდ
აღმდგენად

ოპერატორები
- 90-100
-
გალიციის ბრძოლა

გალიციის ბრძოლა 1914 — პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) ერთ-ერთი დიდი ბრძოლა რუსეთისა და ავსტრია-უნგრეთის არმიებს შორის გალიციასა და პოლონეთში. ორივე მხრიდან მონაწილეობდა 2 მილიონამდე კაცი და 5 ათასამდე ქვემეხი. ბრძოლის დასაწყისში რუსეთის არმიები ითვლიდა 36,5 ქვეით და 12,5 კავალერიის დივიზიას, ავსტრია-უნგრეთის — 39 ქვეით და 10 კავალერიის დივიზიას, ბრძოლის დასასრულს რუსეთის — 50 ქვეით და 20,5 კავალერიის დივიზიას, ავსტრია-უნგრეთის — 48 ქვეით და 11 კავალერიის დივიზიას. რუსების სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტის ამოცანა იყო გარშემორტყმოდა და გაენადგურებინა ავსტრია-უნგრეთის ძირითადი ძალები. ავსტრია-უნგრეთის სარდლობის გეგმა ითვალისწინებდა რუსების სამხრეთ-დასავლეთი ფრონტის მარჯვენა ფრთის განადგურებას. ბრძოლა დამთავრდა რუსეთის გამარჯვებით. რუსებმა ამ ბრძოლაში დაკარგეს 230 000 კაცი და 94 ქვემეხი, მოწინააღმდეგემ 325 000 კაცი და 400 ქვემეხი. გალიციის ბრძოლაში რუსების გამარჯვებას დიდი სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა. ავსტრია-უნგრეთის ჯარების განადგურებამ მნიშვნელობა დაუკარგა გერმანელების წარმატებებს აღმოსავლეთ პრუსიაში. გერმანიის მთავარმა მოკავშირემ ავსტრია-უნგრეთმა კარგა ხნით დაკარგა ბრძოლისუნარიანობა და გერმანიაც იძულებული გახდა დიდი ძალებით დახმარებოდა თავის დასუსტებულ მოკავშირეს.
ბუხენვალდის საკონცენტრაციო ბანაკი

ბუხენვალდი — გერმანელ ფაშისტთა საკონცენტრაციო ბანაკი. შეიქმნა 1937 წელს, ვაიმარის მახლობლად. თავდაპირველად ერქვა ეტერსბერგი. 8 წლის მანძილზე ბუხენვალდის პატიმარი იყო 239 000 კაცი. ჯერ გერმანელი ანტიფაშისტები, მეორე მსოფლიო ომის წლებში კი სხვადასხვა ეროვნების წარმომადგენლები. ბევრი პატიმარი ჯერ კიდევ ბუხენვალდის მშენებლობაზე დაიღუპა. მათ ექსპლუატაციას უწევდნენ ბუხენვალდის ახლოს მდებარე მსხვილი სამრეწველო ფირმების სამფლობელოებიც. არაადამიანურმა პირობებმა შიმშილმა, მძიმე შრომამ და ცემამ მასობრივი სიკვდილიანობა გამოიწვია განსაკუთრებით ბუხენვალდის ფილიალ „დორში“, სადაც ამზადებდნენ თვითმფრინავ-ჭურვებს („ფაუ“). 10 000-მდე კაცი, მათ შორის 8 500 საბჭოთა სამხედრო ტყვე, ბუხენვალდში სიკვდილით დასაჯეს. სულ დაიღუპა 18 ეროვნების 56 000 პატიმარი. 1944 წლის 18 აგვისტოს გერმანელებმა მოკლეს ერნსტ ტელმანი. 1943 წელს შეიქმნა ბანაკის საერთაშორისო კომიტეტი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა გერმანელი კომუნისტი ვ. ბარტელი. 1945 წელს ორგანიზაციაში იყო 178 ჯგუფი. 1945 წლის 11 აპრილს, ბუხენვალდის პატიმრები საერთაშორისო პოლიტიკური ცენტრის ხელმძღვანელობით აჯანყდნენ და ბანაკი მოსპეს. 1958 წელს ბუხენვალდში გაიხსნა მემორიალურ ნაგებობათა კომპლექსი ბუხენვალდის მსხვერპლთა და გმირების უკვდავსაყოფად.
პუნაქა

პუნაქა (ტიბეტური დამწერლობა: ྤུ་་་ ) — პუნაქის ძონგხაგის ადმინისტრაციული ცენტრი, რომელიც წარმოადგენს ბჰუტანის 20-დან ერთ-ერთ ოლქს (ძონგხაგი). პუნაქა წარმოადგენდა ბჰუტანის დედაქალაქს და სამთავრობო ქალაქს 1955 წლამდე, დედაქალაქის თიმფუში გადატანამდე.

ის მდებარეობს თიმფუდან 72 კილომეტრში, თუმცა მანქანას სჭირდება დაახლოებით 3 საათი. ქალაქი მდებარეობს დაახლოებით 1200 მეტრზე ზღვის დონიდან და თიმფუსგან განსხვავებით აქ კლიმატი შედარებით რბილია.

პუნაქის ოლქში მდებარეობს ბჰუტანის ორი ძირითადი მდინარის: მო-ჩუს და ფო-ჩუს ხეობები, სადაც იზრდება ბრინჯი. ოლქში ყველაზე ფართოდ გავრცელებული სალაპარაკო ენაა ძონგკხა.
ჰონორიუს II (ანტიპაპი)

ჰონორიუს (დ. 1009, ვერონის მახლობლად — გ. 1072, პარმა) — ანტიპაპი 1061-1072 წლებში. გერმანული წარმოშობისა გვარად კადალუსი. პაპად აირჩიეს იმპერატრიცა აგნესას შემწეობით ბალის ასამბლეაზე. 1062 წელს აიღო რომი. 1064 წელს გერმანელმა მთავრებმა მიატოვეს და გარდაიცვალა ყველასაგან მივიწყებული. ჰონორიუს ლომბარდიის პარტიის წარმომადგენელი იყო, რომელიც ოპოზიციაში ედგა რომაულ არისტოკრატიას.
ჯიგმე თინლეი

ჯიგმე თინლეი (, , დ. 9 სექტემბერი, 1952, ბუმტანგი, ბჰუტანი) — ბჰუტანელი პოლიტიკოსი, პრემიერ-მინისტრი 1998-1999, 2003-2004 წლებში 2008 წლის 9 აპრილიდან დღემდე.

ბიოგრაფია
დაამთავრა პენსილვანიის უნივერსიტეტი. 1974 წლიდან სახელმწიფო სამსახურშია. იყო გაეროში და ჟენევაში მდებარე საერთაშორისო ორგანიზაციებში ბჰუტანის მუდმივი წარმომადგენელი.

ქვეყანაში დაბრუნების შემდეგ როტაციის პრინციპით ორჯერ ეკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. 1999 წელს გადასცეს ქვეყნის უმაღლესი სამოქალაქო ჯილდო - ბჰუტანის სამეფო ორდენი.
სუბტროპიკული სარტყლები

სუბტროპიკული სარტყლები, სუბტროპიკები — გეოგრაფიული სარტყლები ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებში, ტროპიკულ და ზომიერ სარტყლებს შორის. დამახასიათებელია ტროპიკული და ზომიერი კლიმატური რეჟიმების მორიგეობა, რაც გამოწვეულია ატმოსფერული ზოგადი ცირკულაციის სეზონურიი რიტმებით. სუბტროპიკული სარტყლები ზაფხულობით განიცდის პასატური ჰავის, ხოლო ზამთრობით ზომიერი სარტყლების ციკლონური ცირკულაციის გავლენას.ზაფხულის საშუალო თვიური ტემპერატურა 20°-ზე მეტია, ზამთრისა 4°-ზე მეტი, პოლარული ჰაერის მასების შემოჭრის დროს შესაძლებელია წაყინვები (ზოგჯერ — 10°-მდე). ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა კლებულობს ოკეანესპირა რაიონებიდან კონტინენტის შუაგულისაკენ, რაც იწვევს ჰავის კონტინენტურობის ზრდას და ლანდშაფტის შეცვლას.

ყოველ კონტინენტზე სუბტროპიკული სარტყლები სამ ძირითად სექტორად იყოფა: დასავლეთ ოკეანისპირა, ანუ ხმელთაშუაზღვისა, ზამთარში დანესტიანებული; კონტინენტური, წლის განმავლობაში მცირედ დანესტიანებული და აღმოსავლეთ ოკეანისპირა, ანუ მუსონური,ზაფხულში ჭარბად დანესტიანებული. დასავლეთ ოკეანისპირა სექტორებში განვითარებულია ნახევრად მშრალი სუბტროპიკები — ხმელთაშუა ზღვის ხეშეშფოთლიანი ტყისა და ბუჩქნარის ზონა, რომელიც ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ იცვლება რუხ-ყავისფერ ნიადაგებზე განვითარებული სუბტროპიკული სტეპის ზონიძ: უფრო აღმოსავლეთით ამ ზონას ესაზღვრება კონტინენტური სექტორის სუბტროპიკული ნახევარუდაბნოსა და უდაბნოს ზონები — მშრალი სუბტროპიკები. სამხრეთ ნახევარსფეროში სუბტროპიკული სარტყლების კონტინენტურ სექტორებში რუხ-ყავისფერ ნიადაგებზე განვითარებულია სუბტროპიკული სტეპის ზონა, ხოლო აღმოოსავლეთ ოკეანისპირა სექტორში — მურა-ყვითელ, ყვითელ და წითელ ნიადაგებზე — ნოტიო სუბტროპიკები.
უონგანუი

უონგანუი (, მაორ. .) — ახალი ზელანდიის ქალაქი. მდებარეობს ჩრდილოეთის კუნძულზე. ველინგტონის ჩრდილოეთით 200 კილომეტრის მანძილზე. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 42 153 კაცს შეადგენს.

დაძმობილებული ქალაქები
ტუვუმბა, ქვინზლენდი, ავსტრალია — 1983 წლიდან.
ნაგაიძუმი, იაპონია — 1988 წლიდან.
მონების პატარა ტბა

მონების პატარა ტბა — ტბა კანადაში, ალბერტის პროვინციაში. ეკუთვნის მდინარე ათაბასკის აუზს (მაკენზის სისტემა). ფართობი 1168 კმ². საშუალო სიღრმე 11,4 მ, მაქსიმალური 20,5 მ. ნაპირები დამრეცია. ტბის აღმოსავლეთ ნაწილში გაშენებულია ქალაქი მონების ტბა. ტბაში მიმდინარეობს წაულის მოშენება, განვითარებულია ტურიზმი.
ონტარიოს ტბა

ონტარიო — ტბა დიდ ტბათა სისტემაში. გაწოლილია აშშ-ისა და კანადის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 74 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 19,000 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 244 მ. ნაპირები დაბალი და სუსტად დანაწევრებული აქვს. ჩამონადენს იღებს მის ზემოთ მდებარე ტბებიდან მდინარე ნიაგარის საშუალებით, ტბიდან გამოედინება მდინარე წმინდა ლავრენტი. ონტარიო სანაოსნო არხებით უკავშირდება ერის ტბასა და მდინარე ჰუდსონს. ტბის ნაპირზეა ქალაქები: ტორონტო, ჰამილტონი, კინგსტონი (კანადა), როჩესტერი (აშშ).
ნიაგარა (მდინარე)

ნიაგარა — მდინარე ჩრდილოეთ ამერიკაში, აშშ-ისა და კანადის საზღვარზე. სათავე აქვს ერის ტბაში, ერთვის ონტარიოს ტბას. სიგრძე 56 კილომეტრი, აუზის ფართობი 665 000 კმ². ზემო ნაწილში იყოფა ორ ნაწილად, მათ შორისაა კუნძული გრანდ-აილენდი. შუა დინებაში აჩენს ნიაგარის ჩანჩქერს და ჭორომებს, რომელთა შემოსავლელად გაყვანილია უელენდის არხი. მდინარის ნაპირებზე ქალაქები ბუფალო და ნიაგარა-ფოლზი.

ქალაქები და დასახლებები
მდინარე ნიაგარის ნაპირზე დასახლებული პუნქტებია:
პოსოფი

პოსოფი — ქალაქი და რაიონი თურქეთის არტაანის პროვინციაში. მდებარეობს არტაანიდან 75 კილომეტრზე. საქართველოს საზღვართან ახლოს. ქალაქი ცნობილია თავისი ხელნაკეთი, მორთული ქამრებითა და დანებით.

ისტორია
ტერიტორია სადაც მდებარეობს ქალაქი, იყო შუა საუკუნეების საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ფოცხოვი, რომელიც ეკუთვნოდა ჯაყელთა ფეოდალურ საგვარეულოს. მოგვიანებით ჯაყელთა განაყოფი შტოს — ბოცოსძეთა სამფლობელო გახდა. საუკუნეში ფოცხოვი საქართველოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად ოსმალეთმა დაიპყრო. შეიქმნა ადმინისტრაციული ერთეული ფოცხოვის ლივა. საუკუნეში მოხდა რუსეთის იმპერიის მიერ ტერიტორიის დაბრუნება ისტორიულ სამშობლოში. პირველი მსოფლიო ომისა და თურქეთის დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში, ქალაქის ტერიტორია იყო განვითარებული მოვლენების სცენა. 1921 წლიდან, ყარსის ხელშეკრულების თანახმად პოსოფი თურქეთის საკუთრება გახდა.

გეოგრაფია
პოსოფი მდებარეობს ერუშეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთებზე. მდინარე ფოცხოვისწყლის მარცხენა ნაპირზე. პოსოფის რაიონის შემადგენლობაში შედის 49 სოფელი.
ლა-როშელი

ლა-როშელი — ქალაქი და ნავსადგური დასავლეთ საფრანგეთში, ბისკაის ყურის სანაპიროზე. ზღვისპირა შარანტის დეპარტამენის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი კუნძულ რეს 2.9 კმ-ის (1.8 მილი) სიგრძის ხიდით უკავშირდება, რომლის მშენებლობაც 1988 წლის 19 მაისს დასრულდა.

ისტორია
ანტიკური ხანა
ანტიკურ ხანაში ლა-როშელის ტერიტორია გალებით იყო დასახლებული. რომაულ ეპოქაში ტერიტორია რომაელებმა დაიკავეს, რომლებმაც სანაპიროს გასწვრივ მარილისა და ღვინის წარმოება დაიწყეს და მთელი იმპერიის მასშტაბით ექსპორტი დაიწყეს. სანტ-ელუასა და ლე მინიმეს მახლობლად ამ პერიოდის რომაული ვილები და მარილის საწარმოებელი მლაშობი ნიადაგებია აღმოჩენილი.

დაფუძნება
ლა-როშელი საუკუნეში დაარსდა და საუკუნეში მნიშვნელოვანი ნავსადგური გახდა. ქალაქის პირველი სახელწოდება შემოკლებული ლათინური ფორმით („პატარა კლდე“) 961 წელსაა დაფიქსირებული. სანამ ქალაქს ამჟამინდელი სახელი ეწოდებოდა, -დ და -დ იხსენიებოდა. ლა-როშელის, როგორც ნავსადგურის დაარსება დაკავშირებულია აკვიტანიის ჰერცოგ გილიომ -ის გამარჯვებასთან შატელატიონ-პლაჟის მმართველ ისამბერტზე 1130 წელს, რის შემდეგაც აკვიტანიის ჰერცოგმა შატელატიონ-პლაჟი გაანადგურა. 1137 წელს გილიომ -მ ლა-როშელი თავისუფალ პორტად გამოაცხადა და ქალაქს კომუნის ჩამოყალიბების უფლება მისცა. ელეონორ აკვიტანიელმა მამამისის მიერ გამოქვეყნებულ კომუნალურ ქარტიას მხარი დაუჭირა და 1199 წელს ქალაქის მერად გილიომ დე მონმიღაილი დაინიშნა. ქალაქის მერი უფლებამოსილებებს 24 მუნიციპალურ მაგისტრატთან და 75 პირთან ერთად ახორციელებდა, რომელთა იურისდიქციაც ქალაქის მთელ მოსახლეობაზე ვრცელდებოდა. კომუნალური ქარტიის მეშვეობით ქალაქს რამდენიმე პრივილეგია მიენიჭა, მათ შორის მონეტების მოჭრის, სამეფო გადასახადებისგან თავისუფალი ბიზნესის წარმოებისა და სხვ.

პლანტაგენეტთა ხანა (1154-1224)
1152 წელს ელეონორი ჰენრი პლანტაგენეტზე დაქორწინდა, რომელიც 1154 წელს ინგლისის მეფე ჰენრი გახდა, რის შემდეგაც ლა-როშელი 1224 წლამდე პლანტაგენეტთა მმართველობის ქვეშ მოექცა. 1224 წლის ზაფხულში ქალაქი ოცდღიანი ალყის შემდეგ ლუი -მ აიღო. 1185 წელს ჰენრი -მ ციხე-კოშკი ააგო, რომლის ნანგრევებიც დღემდე შემორჩენილია.

პლანტაგენეტთა მმართველობის დროს ლა-როშელი ინგლისთან, ესპანეთთა და ნიდერლანდებთან საზღვაო და სახმელეთო ვაჭრობით იყო დაკავებული. 1196 წელს მდიდარმა ბურჟუამ, ალექსანდრე აფრედმა სიმდიდრის საძიებლა შვიდგემიანი ფლოტი აფრიკის სანაპიროებისკენ გაგზავნა. გემების დაბრუნების ლოდინში აფრედი გაკოტრდა, თუმცა შვიდი წლის შემდეგ გემები სიმდიდრით დაბრუნდნენ.

მოსახლეობა
2017 წლის აღწერით, ლა-როშელის მოსახლეობა 75 735 ადამიანს შეადგენს.

დაძმობილებული ქალაქები
ეს-სუვეირა, მაროკო
ლიუბეკი, გერმანია
ნიუ-როშელი, აშშ
პეტროზავოდსკი, რუსეთი
კოლა (ქალაქი)

კოლა — ქალაქი და რაიონი თურქეთის არტაანის პროვინციაში.

ისტორია
ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს ძველი ქართული პროვინციის კოლასაგან, რომელმაც თავის მხრივ, სახელი მიიღო ძველი ქართული ადრეკლასობრივი სახელმწიფო კოლხას მიხედვით. 1561 წელს იპყრობს ოსმალეთის იმპერია, საუკუნეში მოხდა კოლას შემოერთება საქართველოსთან რუსეთის იმპერიის ფარგლებში. 1921 წლიდან კვლავ თურქეთის შემადგენლობაშია.

გეოგრაფია
კოლა არის სასოფლო რაიონი, რომლის ტერიტორიის 80 % საძოვარი და მდელოებია. მისი ეკონომიკაც სწორედ დამოკიდებულია აღნიშნულ საძოვრებზე. კოლა ცნობილია ადგილობრივი ყველის სახეობით კასერით. მოჰყავთ კარტოფილი.

გრძელი და უკიდურესად ცივი ზამთარი გრძელდება 8 თვე. ზაფხული გრძელდება ერთი თვის განმავლობაში და აღინიშნება მშრალი ამინდებით. კოლა ერთადერთი რაიონია არტაანის პროვინციაში, სადაც ცხოვრობენ ქურთები.
ძეტა (ფილმი)

ძეტა — 1969 წლის ფრანგული პოლიტიკური თრილერი. ფილმის თავდაპირველი სახელწოდება იყო „პოლიტიკური მკვლელობის ანატომია“. ის ასახავს 1960-იან წლებში საბერძნეთში განვითარებულ პოლიტიკურ მოვლენებს: დემოკრატი პოლიტიკოსის, გრიგორის ლამბარკისის მკვლელობა 1963 წელს, რასაც მოყვა საბერძნეთის მმართველობა სამხედრო ხუნტის მიერ 1967-74 წლებში. ფილმის სახელი აღებულია ბერძნული ასო ძეტადან, რომელიც იყო პოპულარული სლოგანი და ნიშნავდა „ის [ლამბრაკისი] ცოცხალია“.

სიუჟეტი
ლიბერალური ორგანიზაცია „მშვიდობის მეგობრები“ გეგმავს შეკრებას, თუმცა მათ დარბაზის დათმობაზე ყველა უარს ეუბნება. ორგანიზაციის ხელმძღვანელი, დეპუტატი (ივ მონტანი) თანხმდება ხელისუფლების შეთავაზებას და შეხვედრას 200 ადამიანზე გათვლილ დარბაზში ატარებს, მიუხედავად იმისა, რომ შეკრებაზე 4000-მდე მონაწილეს ელოდებიან. შეკრების ადგილას ასევე ტარდება კონტრდემონსტრაცია, რომლის მონაწილეები აგრესიულად იქცევიან, პოლიცია კი არანაირ ზომებს არ მიმართავს. კონტრდემონსტრანტებისგან ერთ-ერთი დეპუტატს თავში რკინის ჯოხს ჩაარტყამს და მოკლავს.

პროკურატურა გამოძიებას იწყებს და ცდილობს, ის უბედურ შემთხვევად გაასაღოს. გამოძიებას ახალგაზრდა პროკურორს (ჟან-ლუი ტრენტინიანი) ჩააბარებენ. ყველასთვის მოულოდნელად, პროკურორი გამოძიებას ბოლომდე გაჰყვება და დანაშაულში შინაგან საქმეთა სამინისტროს მაღალჩინოსნების კვალს აღმოაჩენს.

როლებში
ჟან-ლუი ტრენტინიანი - ხრისტოს ზარცეტაკისი
ივ მონტანი - გრიგორის ლამბრაკისი
რენატო სალვატორი - იაგო
ჟაკ პერენი - ფოტოჟურნალისტი
ჩარლზ დენერი - მანუელი
ფრანსუა პერიე - სახელმწიფო პროკურორი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი
საუკეთესო მონტაჟი: ფრანსუა ბონო

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი

საუკეთესო მუსიკა: მიკის თეოდორაკისი

კანის კინოფესტივალი
ჟიურის პრიზი: კოსტა-გავრასი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჟან-ლუი ტრენტინიანი
რენატო სალვატორი

რენატო სალვატორი ( დ. 11 დეკემბერი, 1933 — გ. 27 მარტი, 1988 ) — იტალიელი მსახიობი.

ბიოგრაფია
თავდაპირველად მორვაწეობა დაიწყო რომანტიკული როლების შესრულებით თუმცა ვისკონტისთან, როსელინისთან და დე სიკასთან თანამშრომლობის შედეგად იქცა დრამატული როლების ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლად. ფილმის „როკო და მისი ძმები“ს გადაღების დროს გაიცნო მომავალი მეუღლე, ფრანგი მსახიობი ანი ჟირარდო.

ფილმოგრაფია
ჩილდირი (ქალაქი)

ჩილდირი (; ძვ. ქართული სახელწოდება — ძურძნა) — ქალაქი თურქეთში არტაანის პროვინციის ჩილდირის რაიონში. ქალაქი ჩილდირი რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ქალაქი ატარებს იქვე არსებული ჩილდირის (ჩრდილის) ტბის სახელწოდებას.

ისტორია
დასახლებული პუნქტის ძველი ქართული სახელწოდება იყო — ძურძნა. 1878-1917 წლებში შედიოდა არტაანის ოკრუგში. რუსეთის იმპერიაში შემავალი აღნიშნული დასახლებული პუნქტი ატარებდა სახელს — ზურზუნა . 1917 წელს ხელახლა დაიკავა ოსმალეთის იმპერიამ. 1919 წლის თებერვალ-აპრილში ოსმალეთის მარიონეტულ ყარსის რესპუბლიკასთან ომის წარმატებით დასრულების შემდეგ დაიკავა საქართველომ. რამდენიმე თვეში გადასცა სომხეთს. 1920 წლის ოქტომბერში სომხეთ-ოსმალეთის ომის დროს ხელახლა დაიკავა საქართველომ და გამოაცხადა ქართულ ქალაქად. 1921 წლის თებერვალში დაიკავა თურქეთმა.
კანის კინოფესტივალის ჟიურის პრიზი

კანის კინოფესტივალის ჟიურის პრიზი (ფრან.: ) — კანის კინოფესტივალის ჯილდო. აღნიშნული ჯილდოს მფლობელს ირჩევს ჟიური ფესტივალის ოფიციალურ შერჩევაზე. ის რიგით მესამე პრესტიჟული ჯილდოა კანის კინოფესტივალზე. 1951-1966 წლებში ეს ჯილდო რიგით მეორე იყო, თუმცა 1967 წელს დაწესდა გრან პრი მეორე ადგილისთვის.

ლაურეატები
1951: „ყველაფერი ევას შესახებ“, ჯოზეფ ლეო მანკევიჩი
1957: „მეშვიდე ბეჭედი“, ინგმარ ბერგმანი
1958: „ჩემი ბიძა“, ჟაკ ტატი
1960: „თავგადასავალი“, მიქელანჯელო ანტონიონი
1962: „დაბნელება“, მიქელანჯელო ანტონიონი
1963: „სეპუკუ“, მასაკი კობაიაში
1969: „ძეტა“, კოსტა-გავრასი
2012: „ანგელოზთა წილი“, კენ ლოუჩი
კრებული (S-1139)

კრებული -1139 საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნია. გადაწერილია 939-940 წლებში. ხელნაწერის მინაწერებში მოხსენიებულია მამფალი დავითი. კოდიკოლოგიიდან და მინაწერის შინაარსიდან გამომდინარე, ხელნაწერი სავარაუდოდ ტაო-კლარჯეთში უნდა იყოს გადაწერილი.

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. ხელნაწერი შეიცავს 448 ფურცელს, რომელთა ზომებია 26,521,5 სანტიმეტრი. ნაწერია ნუსხურით.

კრებული დღეს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში ინახება (-1139).
ბჰუტანის დემოგრაფია

ბჰუტანის მთავრობის 2003 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მოსახლეობა შეადგენს 752,700 ადამიანს, ხოლო ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მონაცემებით ქვეყნის მოსახლეობაა 2,327,849 ადამიანი. განსხვავების ერთ-ერთი ახსნა არის, 1970-იან წლებში ბჰუტანის მთავრობის მიერ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციისთვის გაზრდილი ციფრების წარდგენა.

დემოგრაფიული სტატისტიკა
ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიხედვით.

ეთნიკური ჯგუფები
ნგალოპი (ჩრდილოეთ ბჰუტანელები) 50%, ლხოცამპა (ეთნიკური ნეპალელები) 35%, სხვა ტომები 15%

რელიგიები
ბუტანის მოსახლეობის დაახლოებით ორი მესამედი არის დრუკპა კაგიუს ან ნინგმა ბუდიზმის მიმდევარია, ორივე მათგანი წარმოადგენს მაჰაიანას მიმდევრობებს. მოსახლეობის დაახლოებით ერთი მეოთხედი არის ეთნიკური ნეპალელი და მისდევს ინდუიზმს. ქრისტიანები და არა რელიგიური მოსახლეობა მთლიანობაში შეადგენს 1 პროცენტზე ნაკლებს.

ენები
ქვეყნის ოფიციალური ენაა ძონგკხა, თუმცა მთლიანობაში ეთნოლოგები გამოყოფენ 25 ენას, ასევე დაახლოებით 109,000 ემიგრანტი საუბრობს ასამურზე.
ნეპალური: 256,000
პარხლის II ოთხთავი

პარხლის ოთხთავი ანუ სახარება — - საუკუნეების ქართული ხელნაწერი ოთხთავი. გადაწერილია სამხრეთ საქართველოში, სავარაუდოდ პარხალში კალიგრაფ გაბრიელ პატარაის მიერ. დაცული იყო პარხლის მონასტერში; აქედან მომდინარეობს მისი სახელწოდებაც.

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. ნაწერია ნუსხური დამწერლობით. ხელნაწერი შეიცავს 140 ფურცელს, რომელთა ზომებია 29,523 სანტიმეტრი.

პარხლის ოთხთავი დღეს ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში (-4927).
მიულუზი

მიულუზი — ქალაქი აღმოსავლეთ საფრანგეთში, ელზასში, ზემო რაინის დეპარტამენტში, რონა-რაინის არხზე. 2009 წლის აღწერით, მოსახლეობა 111,156 კაცს შეადგენდა. მიულუზის მახლობლად იღებენ კალიუმის მარილებს. მიულუზი იყო საღვთო რომის ქალაქი. საუკუნეში შვეიცარიიდან ქალაქში შემოიტანეს ბამბა, განვითარებულია სატრანსპორტო მანქანათმშენებლობა. ამჟამად მიულუზი მსხვილი სამრეწველო ქალაქია.

დაძმობილებული ქალაქები
ეს-სუვეირა, მაროკო
კასელი, გერმანია
არხანგელსკი, რუსეთი
კემნიცი, გერმანია
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი 2013

ფიფა-ს კონფედერაციის თასი 2013 — ფიფა-ს კონფედერაციის თასის მე-9 გათამაშება, რომელიც ბრაზილიაში ჩატარდა. ტურნირი ითვლება 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესავლად. გაიმარჯვა ბრაზილიის ნაკრებმა, რომელმაც ფინალში ესპანეთი დაამარცხა.

მონაწილე გუნდები
----

----

----

----

----

პლეი-ოფი
ნახევარფინალი
----

მესამე ადგილისათვის
ფინალი
მურღული

მურღული, იგივე მურგული — ქალაქი და რაიონი თურქეთის ართვინის პროვინციაში. 2012 წლის აღწერებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 3 051, ხოლო რაიონის მოსახლეობა – 6 395 ადამიანს. ადრე ცნობილი იყო ჯერ დამარის, ხოლო შემდეგ გოქთაშის სახელწოდებით.

სოფლები
მურღულის რაიონში 11 სოფელია, მათი ძველი ქართული სახელები მიწერილია გვერდით.
ნიირაგონგო

ნიირაგონგო — მოქმედი ვულკანი ვირუნგის მთების ვულკანთა ჯგუფში, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, კივუს ტბის ჩრდილოეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3470 მეტრი. წაკვეთილი კონუსის ფორმისაა, აქვს 1,2 კილომეტრიანი დიამეტრის წრიული კრატერი, რომლის ფსკერზე ცეცხლოვან-თხიერი ლავის ტბაა. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კალთებზე ორი ძველი გვერდითი კრატერია. 1927 წლიდან ნიირაგონგო განუწყვეტლივ აქტიურია.
ირლანდიის სუფთა ქალაქი

ირლანდიის სუფთა ქალაქი — 1958 წელს დაარსებული კონკურსი ირლანდიაში, რომელიც იმართება ყოველწლიურად, რათა გამოვლინდეს ქვეყნის ყველაზე სუფთა და მიმზიდველი დიდი ურბანული ცენტრი, დიდი ქალაქი, პატარა ქალაქი და სოფელი. კონკურსის მონაწილეები ფასდებიან შემდეგი მახასიათებლების მიხედვით: საერთო განვითარების ხუთწლიანი გეგმა, შენობების მიერ შექმნილი გარემო, პეიზაჟი, ველური გარემო და ბუნების სიმშვენიერე, დანაგვიანების კონტროლი, სისუფთავე, ნარჩენების მინიმიზაცია, საცხოვრებელი არეალები, ქუჩები და გზები.

გამარჯვებულები