iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სსრკ სახალხო არტისტი

სსრკ სახალხო არტისტი — სსრკ-ის საპატიო წოდება, რომელიც 1936-1991 წლებში ენიჭებოდა სსრკ-ის ხელოვნების გამორჩეულ მუშაკებს, რომლებმაც მიიღეს სახალხო აღიარება საბჭოთა თეატრის, მუსიკის, კინოს, ცირკის, ტელევიზიისა და რადიო მაუწყებლობის განვითარებაში გაწეული ღვაწლისთვის. დამტკიცებულია სსრკ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის 1936 წლის 6 სექტემბრის №47 დადგენილებით.

ისტორია
1919 წელს საბჭოთა მთავრობამ დააწესა საპატიო წოდება „რესპუბლიკის სახალხო არტისტი“, რომელიც 1936 წლამდე იყო უმაღლესი საპატიო წოდება სსრკ-ში და ის ენიჭებოდა გამოჩენილ მსახიობებს. პირველ სახალხო არტისტებს შორის იყვნენ მომღერლები ფიოდორ შალიაპინი და ლეონიდ სობინოვი. მოკავშირე რესპუბლიკების სახალხო არტისტების ტიტულისგან განსხვავებით, ტიტული „სსრკ სახალხო არტისტი" უფრო მაღალი ხარისხის იყო.

დებულება საპატიო წოდების შესახებ
საპატიო წოდება „სსრკ სახალხო არტისტი“ ენიჭებოდა ყველაზე გამორჩეულ ხელოვნების მუშაკებს, რომლებმაც განსაკუთრებული წვლილი შეიტანეს საბჭოთა თეატრის, მუსიკის, კინოს, ცირკის, ტელევიზიის ან რადიო მაუწყებლობის განვითარებაში შემოქმედებითი ცვლის აღზრდისათვის.
ტიტულის „სსრკ სახალხო არტისტის“ მინიჭება ხორციელდებოდა სსრკ კულტურის სამინისტროს, სსრკ კინემატოგრაფიის სახელმწიფო კომიტეტის, სსრკ ტელევიზიისა და რადიოს მაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის, სსრკ კომპოზიტორთა კავშირისა და სსრკ კინემატოგრაფისტთა კავშირის სამმართველოს წარდგინებით.
ჯილდო მოიცავდა სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის სიგელს, სამკერდე ნიშანსა და მოწმობას.
სამკერდე ნიშნის ტარება, ბრძანების მიხედვით, შეიძლებოდა მკერდის მარჯვენა მხარეს და თუ პირებს მინიჭებული ჰქონდათ აღნიშნული წოდება, მათ სსრკ-ის ორდენები მის ზემოთ უნდა მოეთავსებინათ.

სამკერდე ნიშნის აღწერილობა
სამკერდე ნიშანი „სსრკ სახალხო არტისტი“ მზადდებოდა მოოქროვილი სპილენძისგან და აქვს ოთხკუთხა ფორმა კარტუშის სახით, საბაზისო ზომით, 22,5*23,5 მმ. სამკერდე ნიშნის ცენტრალურ ნაწილში არის წარწერა „სსრკ სახალხო არტისტი“, მის ქვეშ — ნამგალის და უროს რელიეფური გამოსახულება. ნიშანი არ არის შემოსაზღვრული. ყველა გამოსახულება და წარწერა ამოზნექილია. სამკერდე ნიშანი თვალისა და რგოლის საშუალებით უერთდება მოოქროვილ მართკუთხა ბლოკს, რომლის ზომებია 18*21 მმ. ბლოკის ძირში გამოსახულია დაფნის ტოტები. მისი ზედა ნაწილი დაფარულია წითელი ლენტით. უკანა მხარეს, ბლოკს აქვს ქინძისთავი ტანსაცმელზე დასამაგრებლად.

სსრკ სახალხო არტისტები
პირველები, რომელთაც 1936 წლის 6 სექტემბერს მიენიჭათ საპატიო წოდება „სსრკ სახალხო არტისტი“, იყვნენ:

კონსტანტინე სტანისლავსკი
ვლადიმერ ნემიროვიჩ-დანჩენკო
ვასილი კაჩალოვი
ივან მოსკვინი
ეკატერინა კორჩაგინა-ალექსანდროვსკაია
მარია ბლუმენტალ-ტამარინა
ანტონინა ნეჟდანოვა
ბორის შჩუკინი
მარია ლიტვინენკო-ვოლგემუტი
პანას საქსაგანსკი
აკაკი ვასაძე
აკაკი ხორავა
კულიაშ ბაისეითოვა

1991 წლის დეკემბერში მოხდა საპატიო წოდების მინიჭება უკანასკნელად. რჩეულები გახდნენ 11 არტისტი, რომელთა შორის იყვნენ: ალა პუგაჩოვა, სოფია პილიავსკაია და ოლეგ იანკოვსკი.

სულ „სსრკ სახალხო არტისტის“ წოდება მიენიჭა 1006 პიროვნებას.
ჯონ ჰემპდენი

ჯონ ჰემპდენი (; დ. 1594, ლონდონი — გ. 24 ივნისი, 1643, ოქსფორდშირი) — ინგლისელი პოლიტიკოსი, რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
1621 წელს აირჩიეს თემთა პალატის წევრად და იყო პარლამენტში ოპოზიციის ერთ-ერთი ლიდერი. უპირისპირდებოდა მეფე ჩარლზ –ს. 1642 წელს უპირებდნენ დაპატიმრებას სხვა ოთხ ლიდერთან ერთად, თუმცა ხალხის წინააღმდეგობის გამო არ დააპატიმრეს. მონაწილეობდა პარლამენტის არმიიის შექმნაში. სასიკვდილოდ დაიჭრა 1643 წლის 18 ივნისს.
რჩეული რადა

რჩეული რადა ― რუსეთის სამეფოს ფაქტობრივი მთავრობა საუკუნის შუაში. დაკომპლექტებული იყო ივანე -ის თანამოაზრეებით. მასში შედიოდნენ აზნაური ადაშევი, კარის მღვდელი სილვესტრი, მიტრპოლიტი მაკარი და სხვები. რადა ატარებდა რეფორმებს, წყვეტდა საგარეო პოლიტიკის და სასამართლოს საკითხებს, ნიშნავდა თანამდებობის პირებს. რადას საქმიანობის შედეგად ჩამოყალიბდა ცენტრალური და ადგილობრივი მმართველობა, გამოიცა ივანე -ის სამართლის წიგნი, შეიქმნა მეთოფეთა ჯარი. რადა გაუქმდა 1560 წელს.
გრიგოლ რჩეულიშვილი

გრიგოლ რჩეულიშვილი (დ. 1820, გორი — გ. 20 ნოემბერი, 1877, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
სამწერლო ასპარეზზე გამოვიდა ნათარგმნი ნაწარმოებებით. პოპულარული იყო მისი ლექსები, რომლებიც სიმღერების ტექსტებად იქცა. მისი რომანტიკურლი მოთხრობები იბეჭებოდა „ცისკარში“. რჩეულიშვილი მე-19 საუკუნის ქართულ ლიტერატურაში ფსიქოლოგიური რომანის ერთ-ერთ დამწყები იყო. მისი ნაწარმოებებია „ქვრივის ლიმონები“, „თამარ ბატონიშვილი“, „ანუკა ბატონიშვილი“ და სხვა.
მიხეილ რჩეულიშვილი

მიხეილ რჩეულიშვილი (დ. 19 დეკემბერი, 1907, ვაზისუბანი, თელავის მაზრა — გ. 1994) — ქართველი ზოოტექნიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1960), საქართველოს სსრ-ის მენცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1967).

ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი. 1927 წლიდან მუშაობდა იწყებს პროფ. ი. ჯანდიერთან, ახლად დაარსებულ საქართველოს მიწსახკომის ცენტრალურ ზოოტექნიკურ საცდელ სადგურში; 1929 წელს გაგზავნეს ქ. ლენინგრადში სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიის განსაკუთრებულ ზოოლოგიის ლაბორატორიაში, სადაც სწავლობდა კრანეოლოგიური და ოსტეოლოგიური კვლევის მეთოდებს, შემდგომ ქ. მოსკოვში ექსპერიმენტული ბიოლოგიის ინსტიტუტში და ცენტრალურ გენეტიკურ სადგურში ეუფლებოდა ზოგადი გენეტიკის და ცხვრის გენეტიკის კვლევის მეთოდებს. 1932-1940 წლებში შეთავსებით მუშობდა მეცხვარეობის ზონალურ საცდელ სადგურში ცხვრის გენეტიკის განყოფილების ხელმძღვანელად და მატყლის მცოდნეობის ლაბორატორიის გამგედ, მასვე ევალებოდა სამეცნიერო ნაწილში დირექტორის მოადგილის მოვალეობის შესრულება; 1940 წლიდან მუშობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის ზოოლოგიის სექტორში და შემდგომ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიის ინსტიტუტში სწავლულ მდივნად და მისივე ინიციატივით შექმნილ ცხოველთა წარმოშობისა და ევოლუციის ლაბორატორიის გამგედ; 1958 წლიდან საქართველოს მეცხოველეობისა და ვეტერინარიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე იყო სამეცნიერო ნაწილში; 1959 წელს მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა გენეტიკის განყოფილება; 1976 წელს მისივე თაოსნობით საქართველოს სსრ მეცნიერების აკადემიის ზოოლოგიის ინსტიტუტთან დაარსდა მეცხოველეობის პროდუქტიულობის ამაღლების ბიოლოგიური საფუძვლების ლაბორატორია; გამოიკვლია და დაამუშვა მომთაბარე მეცხოველეობის რაციონალიზაციისა და ინტენსიფიკაციის ორიგინალური სისტემები; საქართველოში პირველმა დაიწყო მომთაბარე მეხორცული მეცხვარეობისა და ექსტრემალურ პირობებში ზებუსთან შეჯვარებით მეხორცული მეძროხეობის განვითარების შესწავლა, აგრეთვე ადგილობრივი ცხვრების გენოფონდის გამოკვლევა და ენდემურ სასწავლო-სამეცნიერო ცხოველთა გენოფონდის დაცვა და გამოყენების პრობლემების დამუშვება.
გიორგი რცხილაძე (აგრონომი)

გიორგი რცხილაძე (დ. 21 აგვისტო, 1892, ზაქათალა — გ. 9 დეკემბერი, 1959) — ქართველი აგრონომი.

ბიოგრაფია
1916 წელს დაამთავრა მოსკოვის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1929-1939 წლებში ეკავა სხვადასხვა სამეცნიერო-პადაგოგიური და ადმინისტრაციული თანამდებობები. 1939-1955 წლებში მუშაობდა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ზოგადი მიწათმოქმედების კათედრის პროფესორად; 1946-1959წწ. - საქართველოს ზოოტექნიკურ-ვეტერინარული სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის (ახლანდელი საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო აკადემია) საკვებპროდუქტების განყოფილების გამგედ; სწავლობდა საქართველოში მეცხოველეობის საკვები ბაზის ორგანიზაციის პრობლემებს, სოფლის მეურნეობის სპეციალიზაციის საკითხებს და სხვა. ავტორია წიგნისა „მწვანე კონვეირი“ (1953).
ირაკლი რცხილაძე

ირაკლი რცხილაძე (დ. 27 სექტემბერი, 1900, შაშიანი, თელავის მაზრა — გ. 29 ივნისი, 1974) — ქართველი პედიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1950), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1928-1933 წლებში იყო პროფესორ მარიამ უგრელიძის კათედრის ორდინატორი, ამავე დროს მუშაობდა საქართთველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროში საბავშვო ბაღებისა და სანატორიუმების განყოფილების წამყვან თანამშრომლად. ამ პერიოდში მის მიერ დაარსებული და გახსნილია ბავშვთა კვების სამზარეულოები, ბაგები და სანატორიუმები (წაღვერი, წყნეთი, პატარა ცემი, კოჯორი, ჯავა და სხვ.) 1933 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიის კათედრის ასისტენტი, დოცენტი, 1944 წლიდან კათედრის გამგე. ირაკლი რცხილაძე მუშაობდა ტუბერკულოზური მენინგიტის კლინიკისა და დიაგნოსტიკის, კუჭ-ნაწლავის ქრონიკული და მწვავე დაავადებების საკითხებზე, იკვლევდა ფილტვის პათოლოგიებს; ჩამოაყალიბა პნევმონიების ახალი კლასიფიკაცია და პნევმონიების მკურნალობის მეთოდები; სწავლობდა ალერგიებისა და ბრონქული ასთმის ეტიოლოგიის და პათოგენეზის დადგენის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო შრომები და მონოგრაფიები.

2000 წელს ირაკლი რცხილაძის დაბადების 100 წლისთავთან დაკავშირებით შაშიანის საჯარო სკოლას მიენიჭა მისი სახელი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიულ ფაკულტეტზე დაარსდა ირაკლი რცხილაძის სახელობის 2 სტიპენდია.
პლაოშნიკი

პლაოშნიკი, პლაოში — არქეოლოგიური ძეგლი და წმინდა ადგილი ოჰრიდში, ჩრდილოეთი მაკედონია. ოჰრიდის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სამუელის ციხესიმაგრიდან 250 მეტრში. მნიშვნელოვანი სასულიერო, ტურისტული და კულტურული ცენტრი.

ისტორია
893 წელს აღნიშნულ ადგილზე კლიმენტ ოჰრიდელმა ააშენა ტაძარი, რომელიც ქალაქში ყველაზე ძველ ნაგებობად ითვლება. ტაძარი გახდა რეგიონის მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო და კულტურული ცენტრი, სადაც მუშაობდა ცნობილი ოჰრიდის ლიტერატურული სკოლა. აქ სწავლებისათვის გამოიყენებოდა ახლადშექმნილი ანბანი — კირილიცა. სკოლამ მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია სლავური დამწერლობისა და ლიტერატურის განვითარებაზე. წმინდა კლიმენტი დაასაფლავეს ტაძრის სიახლოვეს, თავისივე ხელით აგებულ სამარხში.

ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის პერიოდში ტაძარი არაერთხელ დაარბიეს და გაძარცვეს. უამრავი რელიქვია და კულტურული ფასეულობა დიაკარგა, კლიმენტ ოჰრიდელის აგებული ტაძარი მთლიანად დაინგრა და მის ფუნდამენტზე ააგეს მეჩეთი.

სარესტავრაციო სამუშაოები
სატაძრო კომპლექსის აღორძინება იწყება 2000 წლის დეკემბრიდან. ამ მიზნით შემუშავდა მასშტაბური პროექტი, რომლის რეალიზიისათვის მუშაობდა ქვეყნის ასობით კვალიფიცირებული სპეციალისტი. 2002 წლისათვის წინანდელი სახით აღადგინეს ტაძარი და იგი აკურთხეს პანტელეიმონ მკურნალის სახელზე, მოგვიანებით აქ დააბრუნეს რამდენიმე რელიქვია. კერძოდ, აქ ინახება მარმარილოს სარკოფაგი წმინდა კლიმენტის ნეშტით, - და - საუკუნეების ხელნაწერები და სხვა. ტაძარში მინის იატაკია, რომლის საშუალებითაც მნახველებს შეუძლიათ დაათვალიერონ ძველი ტაძრის საძირკველი.

დროთა განმავლობაში აღდგა ოჰრიდის ლიტერატურული სკოლაც, ახალ შენობას სლავური უნივერსიტეტი ეწოდა. უნივერსიტეტი მოიცავს დიდ ბიბლიოთეკას, რომელიც განკუთვნილია ძველი ხელნაწერებისა და წიგნების შესანახად, აქვეა 800-ზე მეტი ხატის გალერეა. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს ბაზილიკის საძირკველი, - საუკუნის მოზაიკა, ორნამენტები, ცხოველებისა და ადამიანის გამოსახულებებით. იგეგმება არქეოლოგიური ძეგლის და მიმდებარე ტერიტორიის სრული რეაბილიტაცია.
კრონშტადტის ფუტშტოკი

კრონშტადტის ფუტშტოკი — წყლის დონის დასაკვირვებლად განკუთვნილი დანაყოფებიანი ლარტყა, რომელიც მიმაგრებულია ქალაქ კრონშტადტის შემოვლითი არხის ლურჯი ხიდის გრანიტის ბურჯს. 1840 წელს მიხეილ რეინეკეს წინადადებით, მასზე აღინიშნა მრავალწლიანი დაკვირვების შედეგად გამოვლინებული ზღვის საშუალო დონე. იგი მსოფლიოში ერთ-ერთი უძველესი ჰიდროგრაფიული, ჰიდრომეტეოროლოგიური და გეოდეზიური ობსერვატორიული ობიექტია. კრონშტადტის ფუტშტოკით წყლის დონის რეგულარული დაკვირვება დაიწყო 1806 წლიდან. 1824 წლის 19 ნოემბერს მომხდარი წყალდიდობის გამო კრონშტადტის ფუტშტოკი აიღეს, ხოლო შემდეგ კვლავ აღადგინეს.

1840 წელს მიხეილ რეინეკეს წინადადებით, რომელიც 15 წლის განმავლობაში თავდაუზოგავად ატარებდა ზღვის დონის აზომვას, ლურჯი ხიდის ქვის ბურჯზე კრონშტადტის შემოვლითი არხის გავლით დაიტანეს ხაზი, რომელიც შეესაბამებოდა ფინეთის ყურის წყლის საშუალო დონის 1825–1840 წლების დაკვირვების შედეგს. შემდეგდროინდელმა მრავალწლიანმა აზომვებმა დაადასტურა რეინეკეს აზომვების სიზუსტე, რის გამოც კორექტირების აუცილებლობა არ დამდგარა.

1871–1904 წლებში ვიქტორ ფუსმა კრონშტადტის ასტრონომიული ობსერვატორიიდან განახორციელა კრონშტადტის ფუტშტოკის ნულის კონტინენტზე ნიშნების სანიველირო კავშირები. 1886 წელს ასტრონომ-გეოდეზისტმა ფიოდორ ვიტრამმა ნულოვანი ნიშნის ადგილზე ჰორიზონტალურ ხაზთან ერთად დადგა სპილენძის ფირფიტა, რომელიც წარმოადგენს კრონშტადტის ფუტშტოკის ნულს. 1898–1899 წლებში შემოვლითი არხის ნაპირთან, ხის სახლში დაიდგა მარეოგრაფი.

კრონშტადტის ფუტშტოკი მეტრულია. 1946 წლის 7 აპრილს სსრკ-ის მთელ ტერიტორიაზე შემოიღეს ერთიანი ბალტიის სიმაღლეთა სისტემა, რომლის ათვლის საწყისად მიჩნეული იყო კრონშტადტის ფუტშტოკის მახლობლად წყნარ მდგომარეობაში მყოფი ბალტიის ზღვის საშუალო დონე ანუ კრონშტადტის ფუტშტოკის დონებრივი ზედაპირი.

საბჭოთა კავშირში აბსოლუტურ სიმაღლეებს აითვლიდნენ კრონშტადტის ფუტშტოკის ნულიდან. სსრკ-ში მასზე გაკეთდა წარწერა: „ “ — „სსრკ სანიველირო ქსელის საწყისი პუნქტი“, რომელიც სსრკ-ის დაშლის შემდეგ გადაკეთდა წარწერით: „ “ — „რუსეთის სანიველირო ქსელის საწყისი პუნქტი“.

1836–2009 წლების დაკვირვების პერიოდში კრონშტადტის ფუტშტოკის საშუალო მრავალწლიურმა დონემ ბალტიური სისტემით შეადგინა 1 სმ. მაქსიმალური საშუალო წლიური დონე (24 სმ, ბს) აღინიშნა 1983 წელს, მინიმალური საშუალო წლიური დონე (–17 სმ, ბს) 1937 და 1960 წლებში. შესაბამისად, საშუალო წლიური დონის რყევა შეადგენს 41 სმ-ს.
გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი

გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი — სსრკ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მთავარი სამმართველოს სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება, რომელიც დაარსდა 1928 წელს მოსკოვში. მისი პირველი დირექტორი იყო თეოდოსი კრასოვსკი.

გეოდეზიისა და გრავიმეტრიის დარგში ინსტიტუტის კვლევის ძირითადი მიმართულება იყო გეოდეზიის თეორიული პრობლემებისა და გეოდეზიური სამუშაოების ახალი მეთოდების შემუშავება: ასტრონომიულ-გეოდეზიური, გრავიმეტრიული და თანამგზავრული მონაცემებით დედამიწის ფიგურის, ზომებისა და გრავიტაციული ველის დადგენა, გეოდეზიური მეთოდებით დედამიწის ქერქის თანამედროვე მოძრაობის შესწავლა; საყრდენი გეოდეზიური ქსელების აგების თეორიისა და მეთოდების, აეროგადაღებისა და ფოტოგრამმეტრიის დარგში აეროგადაღებისა და ფოტოგრამმეტრიული სამუშაოების თეორიისა და მეთოდების გაუმჯობესება, ტოპოგრაფიული რუკებისა და გეგმების შექმნა და განახლება, აგრეთვე მთვარის, მარსისა და ვენერის კარტოგრაფირება.

2013 წლის 19 ივლისს დაარსდა ფედერალური სახელმწიფო საბიუჯეტო დაწესებულება „გეოდეზიის, კარტოგრაფიისა და სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის ცენტრი“, რომლის შემადგენლობაში შევიდა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი.
ვაკის პარკის შადრევნის ტრაგედია

ვაკის პარკის შადრევნის ტრაგედია — 2022 წლის 13 ოქტომბერს ვაკის პარკში დატრიალებული ტრაგედია, როდესაც ვაკის პარკში თამაშისას ბავშვებს ბურთი შადრევანში ჩაუვარდათ, მის ამოსაღებად ჩასვლის შემდეგ კი მათ დენმა დაარტყა.

უბედური შემთხვევა
2022 წლის 13 ოქტომბერს, ვაკის პარკის ტერიტორიაზე მისულ მოზარდებს, თამაშის დროს შადრევნის აუზში ბურთი გადაუვარდათ. ბურთის ამოსატანად წყალში ჩასულმა ანდრია ლორთქიფანიძემ და ლაზარე ლობჟანიძემ დაზიანებული კაბელიდან წყალზე გადასული დენისგან ელექტროტრავმა მიიღეს, რის შედეგადაც შეუძლოდ გახდნენ და აუზში წაიქცნენ. მეგობრების დასახმარებლად აუზში მარიტა მეფარიშვილი ჩავიდა, რომელმაც ასევე ელექტრო ტრავმა მიიღო, რის შედეგადაც ისიც შეუძლოდ გახდა. ბავშვები აუზიდან იქვე მყოფმა ვაკის პარკის მებაღემ დევი მეზურნიშვილმა ამოიყვანა, რის შემდეგაც ისინი სამედიცინო დაწესებულებებში გადაიყვანეს. მომხდარის შედეგად მიღებული დაზიანებებით, მარიტა მეფარიშვილი (13 წლის) საავადმყოფოში გარდაიცვალა. ანდრია ლორთქიფანიძემ და ლაზარე ლობჟანიძემ კი, მიიღეს ჯანმრთელობის დაზიანებები.

გამოხმაურება
ტრაგედიის შემდეგ განცხადებები მალევე გააკეთეს პოლიტიკოსებმა. საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა გარდაცვლილი მოზარდის ოჯახს თანადგომა გამოუცხადა. თბილისის მერის, კახი კალაძის განცხადებით, ვაკის პარკში ჩატარებული სამუშაოების ცენტრალური კონტრაქტორი იყო „გრინ სერვისი“ და პროექტი შემოწმებული იყო. მისივე თქმით, „გამოძიება დაწყებულია, ჩართულია ყველა შესაბამისი უწყება და ცხადია, ყველა დაისჯება შესაბამისად კანონის ფარგლებში“.

ერთ-ერთმა პირველმა განცხადება საქართველოს პარლამენტის განათლებისა და მეცნიერების კომიტეტის თავმჯდომარემ, გიორგი ამილახვარმა გააკეთა. ამილახვარის განცხადებით, „ბავშვს უნდა ჰყავდეს მეთვალყურე“. მისივე განცხადებით, რეკონსტრუქციის მიმდინარეობოსას, ბუნებრივია, შეიძლება იყოს „ტექნიკური შეფერხება“, რამაც ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება შეიძლება გამოიწვიოს, თუმცა რეაბილიტირებული შადრევანი, სადაც ბავშვებს დენმა დაარტყა, იქვე მდებარე მცირე კასკადთან ერთად, წინა დღეს, 12 ოქტომბერს საზეიმოდ გაიხსნა. მოგვიანებით დეპუტატმა განცხადებისთვის ბოდიში მოიხადა.

გამოძიება
შემდგომი მოვლენები
2022 წლის 29 დეკემბერს, საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა მარიტა მეფარიშვილი და დევი მეზურნიშვილი დააჯილდოვა მედლით „სამოქალაქო თავდადებისათვის“:
„მარიტა მეფარიშვილი 2022 წლის 13 ოქტომბერს თბილისში, ვაკის პარკში მომხდარი ტრაგიკული შემთხვევის დროს მეგობრების გადასარჩენად თავგანწირვისათვის, უდიდესი ჰუმანურობისა და განსაკუთრებული მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობისათვის დაჯილდოვდა“
„ეკოსერვის ჯგუფის უფროსი მებაღე, დევი მეზურნიშვილი პრეზიდენტმა მოზარდების გადარჩენის მიზნით გამოვლენილი თავდადებისა და განსაკუთრებული მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობისათვის დაჯილდოვდა“.
ოჰრიდის ანტიკური თეატრი

ოჰრიდის ანტიკური თეატრი — რომაული პერიოდის თეატრი ოჰრიდში, ჩრდილოეთი მაკედონია. იგი ააგეს ძვ. წ. 200 წელს და ერთადერთი ელინისტური ხანის თეატრია ქვეყანაში, რადგან დანარჩენი სამი სკუპი, სტობი და ჰერაკლეა-ლინკესტისი რომაულ ეპოქაშია აგებული. თეატრს აქვს შესანიშნავი მდებარეობა, მის სცენას გვერდებიდან იცავდა ბორცვები, რაც აკავებდა ქარს და ხელი არ ეშლებოდა აკუსტიკას.

რომაულ ეპოქაში თატრი გამოიყენებოდა გლადიატორების ბრძოლისათვის. თუმცა, ვინაიდან თეატრი ასევე იყო რომაელების მიერ ქრისტიანების სიკვდილით დასჯის ადგილი, ის სწრაფად გადაიქცა ადგილობრივებისათვის უაღრესად საძულველ ადგილად. ფაქტობრივად, ამ უსიამოვნო ამბების გამო, რომის იმპერიის დაშლის შემდეგ თეატრი მიატოვეს და მიწაში დაფლეს ადგილობრივებმა. ამის გამო სტრუქტურის უმეტესი ნაწილი კარგად შენარჩუნდა. თეატრი შემთხვევით აღმოაჩინეს 1980-იან წლებში. კერძოდ, ამ ტერიტორიაზე ზოგიერთი სახლის ირგვლივ სამშენებლო სამუშაოების მიმდინარეობის დროს გამოჩნდა დიდი ქვის ბლოკები ბერძენი ღმერთის დიონისესა და მუზების ჩუქურთმებით, რამაც არქეოლოგები დააჯერა, რომ აღმოაჩინეს ბერძნული თეატრი.

1980-იანი წლების ბოლოდან თეატრი კვლავ არის საჯარო წარმოდგენების ადგილი, აქ იმართება სპექტაკლები, კონცერტები, ოპერები, საბალეტო წარმოდგენები. ბოლო დროს, ოჰრიდის ზაფხულის ფესტივალის ფარგლებში აქ იმართება მაღალი დონის კულტურული სპექტაკლები.
მშვიდობით, კოლუმბუს

მშვიდობით, კოლუმბუს  — ამერიკელი მწერლის, ფილიპ როთის, მხატვრული კრებული, რომელიც თავდაპირველად 1959 წელს გამოიცა. წიგნი ხუთ მოთხრობას აერთიანებს. თითოეული მათგანი ეხმიანება და იუმორისტულად აღგვიწერს მეორე და მესამე თაობის ამერიკელი ებრაელების ყოფას, რომლებიც ტოვებენ ეთნიკურ გეტოებს და გარეუბნებში იწყებენ ცხოვრებას.

ნაწარმოებმა კრიტიკული აღიარება ჰპოვა და ავტორს აშშ-ის ეროვნული წიგნის ჯილდო მოუტანა.. მიუხედავად ამისა, კრებულს კრიტიკა არ მოჰკლებია, რამდენადაც ებრაელი პერსონაჟების დამაკნინებელი აღწერა ამ ეთნოსის არაერთი წარმომადგენლის უკმაყოფილების მიზეზი გახდა. 1962 წელს, რალფ ელისონთან, არანაკლებ გამორჩეულ შავკანიან მწერალთან ერთად გამართულ პრესკონფერენციაზე, სადაც ისინი თანამედროვე ლიტერატურულ ნიმუშებს განიხილავდნენ, ფილიპ როთის მიმართ საკმაოდ გამომწვევი შეფასებები გაკეთდა მრავალმა ის მიიჩნია ისეთ ებრაული წარმოშობის მქონე მწერლად, რომელიც ებრაელებს ვერ იტანდა. ეს უკანასკნელი მას თან გაჰყვა იარლიყად, რის გამოც შემდეგშიც არაერთხელ გახვეულა კრიტიკის ქარ-ცეცხლში.

მიმოხილვა
კრებულის სათაური — მშვიდობით, კოლუმბუს“ — ერთგვარად მიუთითებს საშუალო კლასის ებრაელი ამერიკელების ცხოვრებაზე, დამცინავი და ცინიკური ტონით.

ნაწარმოების პროტაგონისტად გვევლინება ნილ კლუგმანი — დაბალანაზღაურებიანი მუშაკი ნიუარკის საჯარო ბიბლიოთეკაში. ის დეიდა გლედისთან და ბიძა მაქსთან ერთად ცხოვრობს ნიუ-ჯერსის მუშათა კლასის უბანში, ქალაქ ნიუარკში. ერთ ზაფხულს, ნილი გაიცნობს ბრენდა პატიმკინს, რედკლიფის კოლეჯის სტუდენტს, რომელიც საკმაოდ მდიდარი ებრაული ოჯახიდანაა და რომელიც შორტ ჰილზის მდიდარ გარეუბანში ცხოვრობს.

სათაური „მშვიდობით, კოლუმბუს“ ბრენდას ძმის, რონის მიერ შესრულებული სიმღერის ტექსტშიც გვხვდება, რომელიც მან, სხვა შემსრულებლებთან ერთად, ოჰაიოს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ იმღერა.

აღნიშნულ ნაწარმოებზე დაყრდნობით 1969 წელს გამოვიდა ეკრანიზაცია, რომელშიც მთავარ როლებს ალი მაკგროუ და რიჩარდ ბენჯამინი ასრულებენ.
ვეიბისლეთი

ვეიბისლეთი (შვედ. ) — დაბა ბარკოკრას სამრევლოში, ენგელჰოლმის მუნიციპალიტეტში, სკონეს საგრაფოში.

ისტორია
ადგილის სახელი "ვეიბისლეთი" მომდინარეობს სიტყვა "-დან" - შვედურიდან ითარგმნება, როგორც სოფელი, სადაც გზა გადიოდა. იგულისხმება გზა სოფელ ბარკოკრას, ვესტრა კარუპს და თურექუავს შორის. ისტორიულ წყაროებში სახელი პირველად ნახსენებია 1390 წელს. თავდაპირველად მიმდებარე ტერიტორიის ცენტრს სოფელი ვეიბი წარმოადგენდა, ხოლო ის მიწა კი, სადაც დღეს ვეიბისლეთია გაშენებული, დაუმუშავებელი იყო და ადგილობრივი გლეხების მიერ საძოვრებად და კირქვიანი თიხის მოსაპოვებლად გამოიყენებოდა.

1830-იან წლებში პატარა ფერმების გაერთიანების შედეგად, ვეიბისლეთის ადგილას ვეიბიგორდენის მამული ჩამოყალიბდა, ხოლო პირველი საცხოვრებელი სახლები მე-19 საუკუნის მიწურულს, რკინიგზის გაყვანის შემდეგ აშენდა. რკინიგზის სადგური ვეიბისლეთში 1885 წელს გაიხსნა, როცა სკუონე-ჰალანდის რკინიგზა დასრულდა. აღსანიშნავია, რომ დასახლების ოფიციალური სახელი თავდაპირველად ბარკოკრა (სადგური) იყო და ვეიბისლეთი მხოლოდ 1921 წელს დაერქვა.

1969 წელს დაბაში რეჟისორმა იარლ ქულემ გადაიღო შვედი მწერლის ფრიტიოფ ნილსონ პირატენის წიგნის "წიგნების გამყიდველი, რომელმაც ბანაობა შეწყვიტა" ეკრანიზაცია.

1970-იან წლებში მგზავრთა ნაკადის შემცირების გამო რკინიგზის სადგური დაიხურა, რასაც დაბის დეპოპულაცია მოჰყვა.

საზოგადოება
დაბაში ფუნქციონირებს სამშენებლო მასალების მაღაზია.

ვეიბისლეთში მოქმედებს ასოციაცია "ვეიბისლეთის სოფლისა და კულტურის საზოგადოება," რომელიც დაბის მაცხოვრებლების კეთილდღეობაზე ზრუნავს.
ვიქტორ ოსიმენი

ვიქტორ ოსიმენი (; დ. 29 დეკემბერი, 1998, ლაგოსი, ნიგერია) — ნიგერიელი ფეხბურთელი. „გალათასარაისა“ და ნიგერიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი.

საკლუბო კარიერა
ნიგერიაში დაბადებულმა ოსიმენმა საფეხბურთო კარიერა 2017 წელს, გერმანულ „ვოლფსბურგში“ დაიწყო. გუნდში გატარებული ნახევარი სეზონის შემდეგ იჯარით უერთდება ბელგიურ „შარლერუას“, საიდანაც ფრანგულ „ლილში“ გადადის. 2020 წელს „ნაპოლიმ“ ოსიმენი €70 მილიონ ევროდ შეიძინა. ვიქტორმა 2021–22 წლების სეზონში სერია -ს საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელის ჯილდო მოიგო.

სანაკრებო კარიერა
2015 წლის მსოფლიოს 17-წლამდელთა საფეხბურთო ჩემპიონატზე ოსიმენმა ოქროს ბუცი მოიგო, ნიგერიის ნაკრები კი მსოფლიო ჩემპიონი გახდა. მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში 2017 წლის ივნისში შედგა. მონაწილეობა მიიღო 2019 წლის აფრიკის ერთა თასზე.

მიღწევები
საკლუბო
ნაპოლი
სერია : 2022–23

გალათასარაი
თურქეთის სუპერლიგა: 2024-25
თურქეთის თასი: 2024-25

სანაკრებო
ნიგერია
აფრიკის ერთა თასი მეორე ადგილი: 2023; მესამე ადგილი: 2019
ინდივიდუალური
სერია -ს წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2023
სერია -ს წლის საუკეთესო თავდამსხმელი: 2023
სერია -ს თვის საუკეთესო ფეხბურთელი: მარტი 2022, იანვარი 2023
სერია -ს თვის საუკეთესო გოლის ავტორი: იანვარი 2023
სერია -ს საუკეთესო ახალგაზრდა მოთამაშე: 2021–22
სერია -ს სეზონის გუნდის წევრი: 2022–23
წლის საუკეთესო აფრიკელი ფეხბურთელი: 2023
ევროპის სპორტული მედიის წლის გუნდის წევრი: 2022–23
თურქეთის სუპერლიგის სეზონის საუკეთესო გოლი: 2024-25
თუქეთის სუპერლიგის ოქროს ბუცი: 2024-25