iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტიპიკონი

ტიპიკონი ( — ნიმუში, ფორმულა, დაფუძნება) — ღვთისმსახურების გარკვეული და სავალდებულო წესის შემცველი ლიტურგიკული წიგნი, რომელიც განსაზღვრავს წლის ყოველი დღის ღმრთისმსახურების შემადგენლობას, რიგსა და წესს. აგრეთვე, მასში მითითებულია დღესასწაულები, მარხვები, მსგეფსები მთელი წელიწადისათვის და ამათ გარდა, რამდენიმე წესი მონაზვნური ცხოვრებისა. თუმცა, ყველა ღმრთისმსახურებას არ განსაზღვრავს ტიპიკონი, არამედ ზოგიერთი ღმრთისმსახურების განგება სხვადასხვა საღმრთისმსახურო წიგნებში არის მოცემული. მაგალითად: ლიტურგიის განგება და წესი (მისი სამი სახესხვაობით) გადმოცემულია კონდაკში; შუაღამიანის, ჟამნებისა და სერობების – ჟამნში; საიდუმლოთა შესრულების, მიცვალებულის დამარხვის, წყლის კურთხევის, ტაძართა კურთხევის, მონაზვნად აღკვეცის – კურთხევანში. ტიპიკონის მთავარი დანიშნულება კი მდგომარეობს შემდეგში: შეაერთოს თვენი პარაკლიტონთან, ან თვენი ტრიოდიონთან მწუხრისა და ცისკრის ღმრთისმსახურებებზე. სხვა მსახურებებს ის მხოლოდ იმ შემთხვევაში ეხება, როდესაც დღესასწაულისა თუ მარხვის მოთხოვნით ამ მსახურებათა წესი რომელიმე ნაწილში იცვლება.

ცნობილია ორი სახის წესი: ტიპიკონი სამრევლო და სამონასტრო. საქართველოში მოქმედებდა ორნაირი სამრევლო წესი: იერუსალიმის ანუ ქრისტეს საფლავისა და კონსტანტინოპოლის წმინდა სოფიოს ტაძრის, ანუ დიდი ეკლესიისა. სამონასტრო წესებიდან აღსანიშნავია სამი: საბა წმიდისა (პალესტინაში), სტუდიტეს მონასტრისა (კონსტანტინოპოლი) და ათანასე დიდის ლავრისა (ათონის მთაზე); ტიპიკონი მღვდელთმსახურთა წიგნისა, რომელიც შეიცავს ღვთისმსახურების შესრულების წესებსა და მითითებებს, უძრავ და მოძრავ დღესასწაულთა განლაგების შესახებ, ამას ემატება დისციპლინური წესები მონაზონთათვის და სხვა.
სერაფიმნი

სერაფიმი, სერაბიმი — ანგელოზთა 9 დასიდან ერთ-ერთი. ქრისტიანული რელიგიის მიერ შემუშავებულ ანგელოზთა იერარქიაში, „სერაფიმები“ უმაღლესი იერარქიის პირველ დასს, ანუ მხედრობას განეკუთვნებიან (სერაფიმნი, ქერუბიმნი და საყდარნი). სერაფიმნი, ბიბლიური წარმოდგენით, ექვსფრთიანი ანგელოზებია, რომლებიც ღმერთთან ყველაზე ახლოს დგანან.

იხსენიებიან ძველი აღთქმის ესაიას წინასწარმეტყველების წიგნში:
„თავთით სერაფიმები ედგნენ, ექვს-ექვსი ფრთა ესხა თითოეულს; ორით სახეს იფარავდნენ, ორით ფეხებს იფარავდნენ, ორით ფრენდნენ...“ [და სერაფიმნი დგეს გარემოჲს მისსა, ექუსნი ფრთენი ერთსა, და ექუსნი ფრთენი ერთსა და ორითა უკუე დაიბურვიდეს პირსა, ხოლო ორითა დაიბურვიდეს ფერჴთა და ორითა ფრინვიდეს...] (ეს. 6,2-6).
ელისავეტა ბაგრიანა

ელისავეტა ბაგრიანა (; ნამდვილი გვარი — ბელჩევა; დ. 29 აპრილი, 1893, სოფია — გ. 23 მარტი, 1991, სოფია) — ბულგარელი პოეტი. დიმიტროვის პრემიის ლაურეატი (1950) და კულტურის სახლის მოღვაწე. ავტორია ლექსთა კრებულებისა „მარადიული და წმინდა“ (1927), „მეზღვაურების ვარსკვლავი“ (1932), „ადამიანის გული“ (1936). მისი პოეზიის მთავარი ლირიკული გმირია სიყვარულისათვის მეოცნებე ქალი, რომელსაც მდაბალი, მეშჩანური გარემო უხუთავს სულს და მისგან განთავისუფლება სწადია. ბაგრიანას ლექსი გამოირჩევა განცდათა სიღრმითა და უშუალობით, პოეტური სტილის კონკრეტულობითა და ორიგინალობით. 1944 წლიდან, ბულგარეთის განთავისუფლების შემდეგ, ბაგრიანას პოეზიაში დამკვიდრდა ახალი ცხოვრების მოტივები და იდეალები.
ვილემ ბარენცი

ვილემ ბარენცი (; დ. 1550, ამსტერდამი — გ. 20 ივლისი, 1597, კუნძული ახალი მიწა) — ნიდერლანდელი ზღვაოსანი.

ისტორია
1594-1597 წლებში სამჯერ იმოგზაურა ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეში ატლანტის ოკეანიდან წყნარ ოკეანეში ჩრდილო-აღმოსავლეთ გასასვლელის მოსაძებნად. 1596-1597 წლებში ექსპედიციამ მეორედ აღმოაჩინა დათვისა და შპიცბერგენის კუნძულები. გაუვალი ყინულების გამო ექსპედიცია იძულებული გახდა გამოსაზამთრებლად კუნძული ახალი მიწის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე დარჩენილიყო. ბარენცმა შეადგინა ახალი მიწის რუკა, პირველმა ჩაატარა მეტეოროლოგიურ დაკვირვებათა წლიური ციკლი, გაზომა ზღვის სიღრმე გემის კურსის გასწვრივ; ამ ზღვას შემდგომ მისი სახელი ეწოდა. ბარენცის სახელს ატარებს აგრეთვე კუნძული შპიცბერგენის არქიპელაგში, დაბა და ნავსადგური ბარენცბურგი კუნძულ დასავლეთ შპიცბერგენზე.
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1964—1968

მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში — მთავარი ტურნირი სნუკერის სამყაროში, რომელიც განახლდა 1964 წელს ჩელენჯის ფორმატში 6-წლიანი შესვენების შემდეგ. წინა ჩემპიონატი 1957 წელს მოიგო ჯონ პულმანმა, რისი წყალობითაც 1964—1969 წლებში ის მხოლოდ ფინალში თამაშობდა.

უმაღლესი ბრეიკი
1965 წელს რექს უილიამსმა პულმანის წინააღმდეგ მატჩში გააკეთა ჩემპიონატისთვის რეკორდული ბრეიკი — 145 ქულა. რეკორდმა გაძლო 1983 წლამდე, როდესაც კლიფ თორბურნმა გააკეთა მაქსიმალური ბრეიკი.

ჩატარების ადგილები
1964 და 1965 (ყველა მატჩი): , ლონდონი
1966: წმინდა გიორგის დარბაზი, ლივერპული
1966: სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა (სხვადასხვა ქალაქები)
1968: - , ბოლტონი

ჩელენჯის შედეგები
1964 — ჯონ პულმანი 19:16 ფრედ დეივისი
1964 — ჯონ პულმანი 40:33 რექს უილიამსი
1965 — ჯონ პულმანი 37:36 ფრედ დეივისი
1965 — ჯონ პულმანი 25:22 რექს უილიამსი
1965 — ჯონ პულმანი 39:12 ფრედ ვან რენსბურგი
1966 — ჯონ პულმანი 5:2 (ანგარიში მატჩების მიხედვით) ფრედ დეივისი
1968 — ჯონ პულმანი 39:34 ედი ჩარლტონი
ბარენცბურგი

ბარენცბურგი — სამთო-სამრეწველო დაბა და ნავსადგური კუნძულ დასავლეთ შპიცბერგენზე (შპიცბერგენი, ნორვეგია), გრონტ-ფიორდის სანაპიროზე. მოსახლეობა 435 ადამიანი (2011). დაბაში არის ქვანახშირის მაღაროები, მხარეთმცოდნეობის პალარული მუზეუმი. ბარენცბურგი ეწოდა ნიდერლანდელი ზღვაოსნის ვილემ ბარენცის პატივსაცემად.
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1980

მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1980 — მთავარი ტურნირი სნუკერის სამყაროში. ჩატარების ადგილი — შეფილდი, კრუსიბლის თეატრი (ინგლისი). ტურნირის გამარჯვებული გახდა კლიფ თორბერნი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა ალექს ჰიგინსი ანგარიშით 18:16.

უმაღლესი ბრეიკი
136 — სტივ დეივისი და კირკ სტივენსი

ფინალი
კლიფ თორბერნი 18:16 ალექს ჰიგინსი
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1981

მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1981 — მთავარი ტურნირი სნუკერის სამყაროში. ჩატარების ადგილი — შეფილდი, კრუსიბლის თეატრი (ინგლისი). ტურნირის გამარჯვებული გახდა სტივ დეივისი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა დუგ მაუნტჯოი ანგარიშით 18:12.

უმაღლესი ბრეიკი
145 — დუგ მაუნტჯოი

ფინალი
სტივ დეივისი 18:12 დუგ მაუნტჯოი
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1982

მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1982 — მთავარი ტურნირი სნუკერის სამყაროში. ჩატარების ადგილი — შეფილდი, კრუსიბლის თეატრი (ინგლისი). ტურნირის გამარჯვებული გახდა ალექს ჰიგინსი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა რეი რიარდონი ანგარიშით 18:15.

უმაღლესი ბრეიკი
143 — უილი თორნი

ფინალი
ალექს ჰიგინსი 18:15 რეი რიარდონი
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1983

მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1983 — მთავარი ტურნირი სნუკერის სამყაროში. ჩატარების ადგილი — შეფილდი, კრუსიბლის თეატრი (ინგლისი). ტურნირის გამარჯვებული გახდა სტივ დეივისი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა კლიფ თორბერნი ანგარიშით 18:6.

უმაღლესი ბრეიკი
147 — კლიფ თორბერნი

ფინალი
სტივ დეივისი 18:6 კლიფ თორბერნი
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1985

მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1985 — მთავარი ტურნირი სნუკერის სამყაროში. ჩატარების ადგილი — შეფილდი, კრუსიბლის თეატრი (ინგლისი). ტურნირის გამარჯვებული გახდა დენის ტეილორი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა სტივ დეივისი ანგარიშით 18:17 (66-62 უკანასკნელ პარტიაში).

უმაღლესი ბრეიკი
143 — ბილ ვერბენიუკი

ფინალი
დენის ტეილორი 18:17 სტივ დეივისი
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1988

მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1988 — მთავარი ტურნირი სნუკერის სამყაროში. ჩატარების ადგილი — შეფილდი, კრუსიბლის თეატრი (ინგლისი). ტურნირის გამარჯვებული გახდა სტივ დეივისი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა ტერი გრიფითსი ანგარიშით 18:11.

უმაღლესი ბრეიკი
140 — სტივ ჯეიმსი

ფინალი
სტივ დეივისი 18:11 ტერი გრიფითსი
გუსტავო ალფრედო დე ლა ტორე ბოტარო

გუსტავო ალფრედო დე ლა ტორე ბოტარო — თანამედროვე ჩილელი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. ეკუთვნის ნარკვევები საქართველოს ისტორიის, კულტურისა და მწერლობის შესახებ. 1964 წელს სანტიაგო-დე-ჩილეში ესპანურ ენაზე გამოსცა ვეფხისტყაოსნის სრული პროზაული თარგმანი. თარგმანს დართული აქვს ვრცელი ნარკვევი, რომელშიც ავტორი, თავის სხვა ნაშრომების მსგავსად, ავითარებს აზრს, რომ პოემა ემყარება ძველ ქართულ მდიდარ კულტურას და გამოხატავს ეროვნულ, სახელმწიფოებრივ და სოციალურ-პოლიტიკურ იდეალებს. მისმა სტატიებმა ხელი შეუწყო ქართული კულტურის პოპულარიზებას ესპანურ ენაზე მოლაპარაკე ხალხთა ქვეყნებში. 1966 წელს სანტიაგო-დე-ჩილეში ჩატარდა შოთა რუსთაველის 800 წლისთავისადმი მიძღვნილი ზეიმი, სადაც დე ლა ტორე ბოტარო მოხსენებით გამოვიდა.
სიერა-ნევადა-დე-სანტა-მარტა

სიერა-ნევადა-დე-სანტა-მარტა — ანდებისგან გამოყოფილი მთათა მასივი კოლუმბიაში. მდებარეობს კარიბის სანაპიროდან 42 კილომეტრში. მაქსიმალური სიმაღლე 5700 მ. ის არის მსოფლიოში უმაღლესი სანაპირო მთათა მასივი. სიერა-ნევადა მოიცავს დაახლოებით 17 000 მ²-ს და წარმოადგენს 36 მდინარის სათავეს. შედის კოლუმბიის შემდეგი სამი დეპარტამენტის შემადგენლობაში: მაგდალენას დეპარტამენტი, სესარის დეპარტამენტი და ლა-გუახირის დეპარტამენტი. მთიანეთში წლის განმავლობაში მოდის დაახლოებით 4000 მმ ნალექი, ტემპერატურა მერყეობს 0° - 27° ფარგლებში.
ამერიკელები (2013 წლის სერიალი)

ამერიკელები — ამერიკული სატელევიზიო სერიალი, რომლის შემქმნელია ჯო ვაისბერგი. მოქმედება ვითარდება 1980-იანებში, ცივი ომის პერიოდის ამერიკაში. სერიალი მოგვითხრობს კგბ-ის ორი ოფიცრის, ელიზაბეთ და ფილიპ ჯენინგსების შესახებ, რომელებიც თავს ამერიკელ ცოლ-ქმრად ასაღებენ. მთავარ პერსონაჟებს ასახიერებენ კერი რასელი და მეთიუ რისი. სერიალის პრემიერა გაიმართა 2013 წლის 30 იანვარს ამერიკულ სატელევიზიო არხზე .

მსახიობები
მთავარი
კერი რასელი — ელიზაბეთ ჯენინგსი (ნაძეჟდა), კგბ-ის აგენტი
მეთიუ რისი — ფილიპ ჯენინგსი (მიშა), კგბ-ის აგენტი
მოა ემერიხი — სტენ ბიმენი, -ის აგენტი
მაქსიმილიანო ერნანდესი — კრის ამადორი, -ის აგენტი
ჰოლი ტეილორი — პეიჯ ჯენინგსი, ელიზაბეთისა და ფილიპის ქალიშვილი
კაიდრიხ სელატი — ჰენრი ჯენინგსი, ელიზაბეთისა და ფილიპის ვაჟი
სუზენ მისნერი — სანდრა ბიმენი, სტენის ცოლი

დამხმარე
რიჩარდ თომასი — აგენტი ფრენკ გაადი, ბიმენის ხელმძღვანელი
მარგო მარტინდეილი — კლაუდია, ჯენინგსების ხელმძღვანელი კგბ-ში
ანეტ მაჰენდრუ — ნინა, აგენტი ბიმენის რუსი ინფორმატორი და საყვარელი
დენიელ ფლაჰერტი — მეთიუ ბიმენი, სტენის ვაჟი
ელისონ უირაიტი — მართა ჰენსონი, გაადის მდივანი და ფილიპის ინფორმატორი
ლევ გორნი — არკადი ივანოვიჩი, კგბ-ის რეზიდენტი
ახალი გრანადის ვიცე-სამეფო

ახალი გრანადის ვიცე-სამეფო — 1717 წლის 27 მაისს ეწოდა, სამხრეთი ამერიკის ჩრდილოეთით მდებარე კოლონიალური ესპანეთის ადმინისტრაციულ ერთეულს, რომელიც დღეს მოიცავს ვენესუელის, კოლუმბიის, პანამის და ეკვადორის ნაწილს. პანამის ტერიტორია ამ ადმინისტრაციული ერთეულის ფარგლებში მოექცა მოგვიანებით, 1739 წელს. ამ სახელმწიფოების გარდა ის ასევე მოიცავდა: გაიანას, სამხრეთ-დასავლეთ სურინამს, ბრაზილიის ჩრდილო-დასავლეთის ნაწილს, პერუს ჩრდილოეთს, კოსტა-რიკასა და ნიკარაგუას.

დამოუკიდებლობა
ვიცე-სამეფომ ესპანეთისგან სრული დე ფაქტო დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1819-1822 წლებში, რის შედეგადაც ჩამოყალიბდა დიდი კოლუმბია. როდესაც კოლუმბიას გაოეყო ვენესუელა და ეკვადორი მას ეწოდა „ახალი გრენადის რესპუბლიკა“ და ასე მოიხსენიებოდა 1831-1856 წლებში. ქვეყნის დასახელებაში კოლუმბია ისევ დაბრუნდა, სამოქალაქო ომის შემდეგ, როდესაც მას უწოდეს კოლუმბიის შეერთებული შტატები.
მელბურნ ინმენი

მელბურნ ინმენი (; დ. 15 ივლისი, 1878 — გ. 11 აგვისტო, 1951) — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი და ინგლისური ბილიარდის მოთამაშე.

ბიოგრაფია და კარიერა
მელბურნ ინმენი დაიბადა 1878 წელს. მისი ნათესავები (მამა, ორი ძმა და სამი ბიძა) კარგად თამაშობდნენ ინგლისურ ბილიარდს და 100-ქულიან სერიებს აკეთებდნენ. თვითონ მელბურნი იყო ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი, პოპულარული და ცნობილი მობილიარდე საუკუნის მიწურულსა და საუკუნის დასაწყისში. ის ამ თამაშში მსოფლიო ჩემპიონი გახდა 1908, 1909, 1911—1914 და 1919 წლებში, ხოლო 1910—1911 წლებში იყო ტურნირის ფინალისტი. 1926 წლის ნოემბერში ინმენმა ითამაშა სნუკერის პირველი მსოფლიო ჩემპიონატის გამხსნელ მატჩში.

მელბურნ ინმენი ცნობილი იყო თავისი ნელი, ტაქტიკური თამაშით. მიუხედავად ამისა, თავის დროს ის ყველაზე წარმატებულად შოულობდა ფულს თავის საქმიანობაში.
ტომ ნიუმენი

ტომ ნიუმენი (; დ. 23 მარტი, 1894 — გ. 30 სექტემბერი , 1943) — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი და ინგლისური ბილიარდის მოთამაშე.

ბიოგრაფია და კარიერა
ტომი დაიბადა 1894 წლის 23 მარტს. უკვე 11 წლის ნიუმენი საოცარ შესაძლებლობებს ავლენდა სერიების აგებაში, როდესაც მან ასიანი სერია გააკეთა „სამბურთიან თამაშში“. 1919 წელს ტომმა გააკეთა სნუკერის 89-ქულიანი ბრეიკი — იმ დროის აბსოლუტური რეკორდი. ის პროფესიონალი გახდა 1921 წელს და პირველივე ცდაზე გაიმარჯვა ინგლისური ბილიარდის მსოფლიო ჩემპიონატში. ის ბილიარდის უდავო ლიდერი იყო 1920-იან წლებში. 1921–1930 წლებში მან ითამაშა 9 ფინალი, მათგან 6 მოიგო. 1930/1931 წლების სეზონზე ნიუმენს 100 ქულაზე 30 სერიაზე მეტი ჰქონდა. 1934 წლის სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატზე გავიდა ფინალში, სადაც შეხვდა ლეგენდარულ სნუკერისტ ჯო დეივისს და დამარცხდა მასთან ანგარიშით 23:25. იმავე წელს მან კვლავ ითამაშე დეივისთან დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატში ინგლისურ ბილიარდში და კვლავ დამარცხდა. საერთო ჯამში ტომი 6-ჯერ შეხვდა მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში ჯოს, ორივე მათგანმა 3-3-ჯერ მოიგო.

ნიუმანი გარდაიცავალა 1943 წელს, თავისი 50 წლის იუბილედან რამდენიმე დღით ადრე.

ტომის ძმა — სტენლი ნიუმენი — აგრეთვე თამაშობდა ბილიარდში მაღალ დონეზე და მონაწილეობას იღებდა მსოფლიო ჩემპიონატებზე.

მიღწევები კარიერაში
მსოფლიო ჩემპიონატი ინგლისურ ბილიარდში გამარჯვებული — 1921—1922, 1924—1927
მსოფლიო ჩემპიონატი ინგლისურ ბილიარდში ფინალისტი — 1923, 1928—1930
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში ფინალისტი — 1934
ინგლისური ბილიარდი

ინგლისური ბილიარდი (, ასევე არსებობს გამარტივებული სახელწოდება ) — ბილიარდის სახეობა, რომელიც მოიცავს ქერომისა და ლუზის ბილიარდის ელემენტებს. ჩაისახა და ძირითადად გავრცელებულია დიდ ბრიტანეთში.

ცნობილი მოთამაშეები
უოლტერ ლინდრუმი
ჯო დეივისი
რექს უილიამსი
ტომ ნიუმენი
მელბურნ ინმენი
კლარკ მაკ-კონეკი
ფრედ დეივისი
უილი სმითი
რექს უილიამსი

რექს უილიამსი (; დ. 20 ივლისი, 1933) — ინგლისელი ყოფილი პროფესიონალი სნუკერისტი და ინგლისური ბილიარდის მოთამაშე. უილიამსი დაიბადა 1933 წელს ქალაქ სტოურბრიჯში, ინგლისში. რექსი ინგლისური ბილიარდის შვიდგზის მსოფლიო ჩემპიონი და სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატის ორგზის ფინალისტია.

მიღწევები კარიერაში
მსოფლიო ჩემპიონატი ინგლისურ ბილიარდში გამარჯვებული — 1968, 1971, 1973—1974, 1976, 1982—1983
მსოფლიო ჩემპიონატი ინგლისურ ბილიარდში ფინალისტი — 1980 (ორჯერ)
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში ფინალისტი — 1964, 1965
დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი ინგლისურ ბილიარდში გამარჯვებული — 1979, 1983
 ფინალისტი — 1986
ფრანჩესკო ბერნი

ფრანჩესკო ბერნი (; დ. 1497, ლამპორეკიო — გ. 26 მაისი, 1535, ფლორენცია) — იტალიელი სატირიკოსი პოეტი. წერდა ფლორენციულ დიალექტზე; ეყრდნობოდა ფლორენციული სახუმარო პოეზიის ტრადიციებს. დიდი კვალი დაამჩნია პაროდიულ, ბურლესკურ ჟანრს. ამგვარ ლექსებს შემდგომში „ბერნისეული“ ეწოდა. ბერნიმ ახლებურად გადააკეთა მ. ბოიარდოს „შეყვარებული ორლანდო“ (1531), ენობრივად დახვეწა და არიოსტოს ნაწარმოებს დაუახლოვა. მნიშვნელოვანია აგრეთვე ბერნის კაპიტოლები, ტერცინები, სონეტები, სადაც იგი კიცხავს სასცენო პირთა თავაშვებულობას, ააშკარავებს მათ პოლიტიკურ ხრიკებს. მისი ენა ცოცხალი და კოლორიტულია, გამოირჩევა ბუნებრიობითა და უშუალობით.
ჯოვანი ლორენცო ბერნინი

ჯოვანი ლორენცო ბერნინი (; დ. 7 დეკემბერი, 1598, ნეაპოლი — გ. 28 ნოემბერი, 1680, რომი) — იტალიელი არქიტექტორი, მოქანდაკე და ფერმწერი. იტალიური ბაროკოს ყველაზე თვალსაჩინო წარმომადგენელი, რომლის შემოქმედებამ გადამწყვეტი როლი ითამაშა ბაროკოს დამკვიდრებასა და განვითარებაში.

ბიოგრაფია
სწავლობდა თავის მამასთან, პიეტრო ბერნინისთან. იყო რომის პაპების სასახლის კარის მთავარი არქიტექტორი და მოქანდაკე. ბერნინმა წმინდა პეტრეს ტაძრის ინტერიერში ააგო გრეხილი სვეტებით, სკულპტურული ფიგურებითა და დეკორატიული ელემენტებით შემკული გიგანტური ბრინჯაოს გავალაკით (1624-1633), რითაც შექმნა ტაძრის ინტერიერის ცენტრი. აგრეთვე, ე. წ. „წმინდა პეტრეს კათედრა“ — დეკორატიული კომპოზიცია, რომელშიც შერწყმულია ქანდაკებები და ხუროთმოძღვრული ელემენტები; ბერნინის უმნიშვნელოვანესი ხუროთმოძღვრული ნამუშევარია წმინდა პეტრეს ტაძრის გრანდიოზული მოედანი (1657-1666), ბაროკოს ხანის ერთ-ერთი შესანიშნავი არქიტექტურული ანსამბლი რომში. მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია აგრეთვე სანტ-ანდრეა ალ კვირინალეს ეკლესია, ნავონას მოედანი „ოთხი მდინარის შადრევნით“ (1648-1651); მონაწილეობდა სხვა მოედნებისა და რომის რამდენიმე სასახლის აგებაში. განსაკუთრებით ნაყოფიერი იყო ბერნინი, როგორც მოქანდაკე. სხვადასხვა მასალის ოსტატური შეხამებითა და ვირტუოზული დამუშავებით იგი ძლიერ ეფექტს აღწევდა. ადრინდელი ნამუშევრებია: „დავითი“, რომლის მკვეთრად გამოსახული გარეგნული დინამიკა დიდად განასხვავებს მას აღორძინების ხანის ქანდაკებებისაგან, „აპოლონი და დაფნე“; შემდეგ ქმნის ღრმა ფსიქოლოგიური განწყობილებით აღბეჭდილ სკულპტურულ პორტრეტებს. გვიანდელ პორტრეტულ ნამუშევრებში ძლიერდება შინაგანი პათეტიკა, იმპოზანტურობა. ბერნინის სახელგანთქმული ქმნილებაა „წმინდა ტერეზას საკურთხეველი“ (1645-1652) — ბაროკოს დინამიკური ხუროთმოძღვრული ფორმებით დამუშავებული სამლოცველო, რომლის მთავარი კედლის ცენტრში მოთავსებულია სკულპტურული ჯგუფი — „წმინდა ტერეზას ექსტაზი“. ბერნინიმ შექმნა ალეგორიული ფიგურებით შემკული ბაროკოს ტიპის აკლდამა (პაპი ურბან -ის საფლავი რომის წმინდა პეტრეს ტაძარში, ბრინჯაო და ფერადი მარმარილო, 1639-1646 წლები). ბერნინიმ თავისი შემოქმედების გრანდიოზულობით, ჩანაფიქრის სითამამით, ბრწყინვალე ოსტატობით უდიდესი გავლენა მოახდინა მთელი ევროპის - საუკუნეების ხელოვნებაზე.
ბერნარდ ბერენსონი

ბერნარდ ბერენსონი (; დ. 26 ივნისი, 1865, ვილნო — გ. 7 ოქტომბერი, 1959, ფლორენცია) — ამერიკელი ხელოვნების ისტორიკოსი. დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი (1887). ამერიკული ხელოვნების და ლიტერატურის აკადემიისა და ევროპული რამდენიმე აკადემიის წევრი. 1900 წლიდან ცხოვრობდა იტალიაში. 1890 და 1900-იანი წლების დასაწყისის შრომებში ბერნსონმა პირველმა განსაზღვრა იტალიური აღორძინების სხვადასხვა სკოლისა და მხატვართა შემოქმედების სტილისტური თავისებურებანი. ბერნსონმა დიდი მუშაობა ჩაატარა იტალიელ მხატვართა სურათების ატრიბუციისათვის.
მარსელ ალექსანდრ ბერტრანი

მარსელ ალექსანდრ ბერტრანი (; დ. 2 ივლისი, 1847, პარიზი — გ. 13 თებერვალი, 1907, პარიზი) — ფრანგი გეოლოგი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1896). პარიზის სამთო სკოლის პროფესორი. სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1899). ბერტრანმა პირველმა მიუთითა მსხვილ ტექტონიკურ მოძრაობათა პერიოდულ ხასიათსა და დანაოჭების ძირითად ეპოქებზე (ჰურონული, კალედონიური, ჰერცინული, ალპური). დაადგინა მაგმური პროცესების განვითარების კანონზომიერებანი. ბერტრანის დაკვირვებანი ალპებში საფუძვლად დაედო შარიაჟების თეორიას.
ტომ დენისი

ტომ ა. დენისი (; დ. 1881 — გ. 1939) — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი და ინგლისური ბილიარდის მოთამაშე.

მონაწილეობდა სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატის ოთხ ფინალში (1927, 1929−1931), მაგრამ ყველა წააგო ჯო დევისთან. 1931 წელს, როდესაც პირველობა ტარდებოდა ნოტინგემში, დენისი ფინალურ მატჩში იგებდა 14:10-ს, შემდეგ კი 19:16, მაგრამ საბოლოოდ დამარცხდა დევისთან ანგარიშით 21:25. აღსანიშნავია, რომ 1931 წელს ტომი და ჯო მსოფლიო ჩემპიონატის ერთადერთი მონაწილეები იყვნენ.

თავისი ბოლო მატჩი ჩემპიონატზე ტომმა გამართა 1933 წელს.
ფრედ ლოურენსი

ფრედ ლოურენსი — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი და ინგლისური ბილიარდის მოთამაშე. 1928 წელს მეორე მსოფლიო ჩემპიონატზე (რომელიც ტარდებოდა ბირმინგემში) ფრედი ფინალისტი გახდა. მან დაამარცხა ალეკ მენი 12:11, შემდეგ კი ტომ ნიუმანი 12:7, მაგრამ გადამწყვეტ მატჩში დამარცხდა თავის თანამემამულე ჯო დევისთან, ანგარიშით 13:16. მოგვიანებით ლოურენსმა კიდევ რამდენიმეჯერ მიაღწია ნახევარფინალს (1929 და 1930 წლებში), მაგრამ თავისი მიღწევის გამეორება ვერ მოახერხა. უკანასკნელად ლოურენსმა მსოფლიო პირველობაზე მონაწილეობა მიიღო 1947 წელს.
კლარკ მაკ-კონაჰი

კლარკ მაკ-კონაჰი (; დ. 15 აპრილი, 1895, ოტაგო; ახალი ზელანდია — გ. 18 აპრილი, 1980,ოკლენდი; ახალი ზელანდია) — ახალზელანდიელი პროფესიონალი სნუკერისტი და ინგლისური ბილიარდის მოთამაშე.

კლარკი, როგორც სპორტსმენი, ფლობდა გასაოცარ სიმტკიცესა და გამძლეობას. 66 წლის მანძილზე (1914 წლიდან 1980 წლამდე) ის ახალი ზელანდიის ჩემპიონი იყო ბილიარდში. ის აგრეთვე იყო მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული 1951–1968 წლებში, სანამ ჩემპიონის ტიტული არ დაუთმო რექს უილიამსს.

1932 და 1952 წლებში მაკ-კონაჰი იკავებდა მეორე ადგილს სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატზე. ხოლო 1951 წელს ვარჯიშზე მან გააკეთა მაქსიმალური ბრეიკი.

კლარკ მაკ-კონაჰი ყოველთვის ჯანმრთელი ცხოვრების მომხრე იყო. ის არასდროს ეწეოდა და სვამდა, ყოველდღე გარბოდა რამდენიმე კილომეტრს, რაც მისი ხანგრძლივი ცხოვრების მიზეზი იყო. კლარკი აგრეთვე ცნობილი იყო იმით, რომ მატჩის წინ იღბალისთვის მაგიდის გარშემო დადიოდა.

მიღწევები კარიერაში
მსოფლიო ჩემპიონი ბილიარდში — 1951–1968
ახალი ზელანდიის ჩემპიონი ბილიარდში — 1914–1980
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში ფინალისტი — 1932, 1952
უილი სმითი

უილი სმითი (; დ. 25 იანვარი 1886, დარლინგტონი; ინგლისი — გ. 2 ივნისი 1982,ლიდსი; ინგლისი) — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი და ინგლისური ბილიარდის მოთამაშე. პირველად ბილიარდის მსოფლიო ჩემპიონატზე ითამაშა 1920 წელს და მოიგო იგი პირველივე ცდაზე. შემდეგ მან კიდევ ერთხელ მოიგო პირველობა 1923 წელს, მაგრამ ბილიარდის ორგანიზაციასთან უთანხმოების გამო მალე იძულებული გახდა ტურნირი დაეტოვებინა.

სნუკერში დიდ წარმატებას უილიმ ვერ მიაღწია, თუმცა ორჯერ გამოჩნდა მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში (1933 და 1935 წლებში). ორივე შემთხვევაში მან დათმო თავისივე თანამემამულე ჯო დევისთან. 1955 წელს სმითი დევისთან თამაშისას თავისი მოწინააღმდეგის მაქსიმალური ბრეიკის მომსწრე გახდა.

უილი გარდაიცვალა ქალაქ ლიდსში, 96 წლის ასაკში.

მიღწევები კარიერაში
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში ფინალისტი — 1933, 1935
მსოფლიო ჩემპიონატი ინგლისურ ბილიარდში გამარჯვებული — 1920, 1923
 ფინალისტი — 1937/38
ფრედ ვან რენსბურგი

ფრედ ვან რენსბურგი (; დ. ტრანსვაალი; სარ) — სამხრეთაფრიკელი ყოფილი პროფესიონალი სნუკერისტი. 1950-დან 1965 წლამდე იყო სამხრეთ აფრიკის ჩემპიონი პროფესიონალთა შორის. 1965 წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც მის სამშობლოში ტარდებოდა, ფრედი ფინალში გავიდა, მაგრამ დამარცხდა ჯონ პულმანთან, 12:39. ამის შემდეგ ის აღარ მოხვედრილა მსხვილი ტურნირების ფინალებში და აღარ თამაშობდა პროფესიონალურ შეჯიბრებზე 1973 წლის შემდეგ, რის გამოც არ ირიცხებოდა სნუკერისტების მსოფლიო რეიტინგში.

მიღწევები კარიერაში
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში ფინალისტი — 1965
სამხრეთ აფრიკის ჩემპიონატი სნუკერში პროფესიონალებს შორის გამარჯვებული — 1950-1965
გარი ოუენი

გარი ოუენი (; დ. 1929, ტამბლი; უელსი — გ. 1995, ბრისბენი; ავსტრალია) — უელსელი პროფესიონალი სნუკერისტი.

ბიოგრაფია და კარიერა
დაიბადა 1929 წელს სამხრეთ უელსში. 1944 წელს მოიგო ინგლისის საყმაწვილო ჩემპიონატი, ხოლო 1950 წელს მიაღწია ფინალს ინგლისის პირველობაზე მოყვარულებს შორის და მხოლოდ ბოლო ფრეიმში დათმო მოწინააღმდეგესთან. შემდეგ გარიმ დროებით შეწყვიტა თამაში და მეხანძრედ მოეწყო ბირმინგემში. სნუკერს ის მხოლოდ 1960-იან წლებში დაუბრუნდა, როდესაც ინგლისის სამოყვარულო ჩემპიონატზე გაიმარჯვა. ამ მიღწევას მას საშუალება მისცა, კვალიფიკაცია გაეარა პირველ სამოყვარულო მსოფლიო ჩემპიონატზე კალკუტაში. იქ უელსელმა ჯგუფური ეტაპის ყველა მატჩი მოიგო და ჩემპიონის ტიტულიც დაიპყრო. ოუენმა ამ წარმატების გამეორება მოახერხა 1966 წელს, როდესაც ფინალში დაამარცხა შემდგომი მსოფლიო ჩემპიონი — ჯონ სპენსერი. ორი წლის შემდეგ კი სპენსერსა და რეი რიარდონთან ერთად გადავიდა პროფესიონალებში.

მაგრამ გარი ოუენის პროფესიონალური კარიერა ისევე კარგად არ აეწყო, როგორც სამოყვარულო. მისი საუკეთესო მიღწევა გახდა 1969 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი — მაშინ უელსელი თავის ყოფილ მოწინააღმდეგესთან, ჯონ სპენსერთან დამარცხდა 24:37. ოუენი რამდენიმეჯერ ტურნირის საუკეთესო რვა მოთამაშეს შორისაც იყო (1972 და 1975 წლებში), ხოლო 1970 წელს ნახევარფინალს მიაღწია.

1971 წელს ოუენი ემიგრაციაში წავიდა ავსტრალიაში და სიდნეის სნუკერის კლუბი პროფესიონალი მოთამაშე გახდა. ამის შემდეგ, როგორც კი ოუენმა მოქალაქეობა მიიღო, მან თავისი ახალი ქვეყანა 1979 წლის გუნდურ მსოფლიო თასზე წარადგინა.

გარი გარდაიცვალა 1995 წელს ქალაქ ბრისბენში.

მიღწევები კარიერაში
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში ფინალისტი — 1969
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში მოყვარულებს შორის გამარჯვებული — 1963, 1966
 ჩემპიონი — 1950, 1960
 ფინალისტი — 1972, 1973
უორენ სიმფსონი

უორენ სიმფსონი (; დ. ახალი სამხრეთ უელსი; ავსტრალია — გ. 1980) — ავსტრალიელი პროფესიონალი სნუკერისტი. 1970 წლის ნოემბერში სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც ტარდებოდა სიდნეიში, მან მეორე ადგილი დაიკავა. გადამწყვეტ მატჩში სიმფსონი ჯონ სპენსერთან დამარცხდა ანგარიშით 29:37. გარდა ამისა, 1963 და 1968 წლებში უორენი ავსტრალიის ჩემპიონი იყო პროფესიონალთა შორის და კიდევ 6-ჯერ გახდა ტურნირის ფინალისტი.

უორენ სიმფსონი 1980 წელს გარდიაცვალა შაქრის დიაბეტისგან.