iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პასკალ მენიე

პასკალ მენიე (, დ. 1953 წლის 19 მარტი) — საფრანგეთის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში 2016-2020 წლებში.

განათლება
პასკალ მენიე სწავლობდა პარიზის პოლიტიკური კვლევების ინსტიტუტში. მოგვიანებით სწავლა გააგრძელა აღმოსავლურ ენათა და ცივილიზაციათა სახელმწიფო ინსტიუტუტში (იაპონური და რუსული სპეციალიზაციით). გავლილი აქვს საგარეო საქმეებში უმაღლესი რანგის მრჩეველის სპეციალური მომზადება.
კაშინის ხიდი

კაშინის ხიდი — საავტომობილო და საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. კრიუკოვის არხზე. აკავშირებს კოლომენსკისა და ყაზანის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა — 23,9 მეტრი, სიგანე — 16 მ.

მდებარეობა
ხიდი მდებარეობს რიმსკი-კორსაკოვის პროსპექტის გაგრძელებაზე.

ხიდთან ახლოს მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის საზღვაო ტაძარი.

დინების ზემოთში მდებარეობს სტარო-ნიკოლსკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ სავაჭრო ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია „სადოვაია“, „სენის მეოდანი“ და „სპასკაია“.

სახელწოდება
1789 წლიდან ხიდს ეწოდებოდა ნიკოლაევის ან ნიკოლსკის ხიდი, მის სიახლოვეს სანქტ-პეტერბურგის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელობის საზღვაო ტაძრის მდებარეობის გამო. 1795 წიდან ხიდს ეწოდება კაშინის ხიდი ახლოს მდებარე კაშინის სასმელი სახლის მდებარეობის გამო, რომელმაც თავის მხრივ სახელწოდება სახლის მფლობელის გვარისაგან მიიღო.

ისტორია
კაშინის ხიდი ააგეს 1783-1787 წლებში კრიუკვის არხზე მდებარე ხიდების ტიპური პროექტის მიხედვით. იგი იყო ხის და სამმალიანი, ცენტრალური მალა კი იხსნებოდა. პროექტის ავტორი უცნობია.

1839-1840 წლებში გახსნადი მალა შეცვალეს მუდმივი მალით. 1863 წელს მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. 1898 წელს ქალაქის სამმართველომ გადაწყვიტა შეეცვალა ხიდის ხის მასალა რკინით, მაგრამ ამ ეტაპზე პროექტი ვერ განხორციელდა.

1930-1932 წლებში არხზე გადეს ერთმალიანი თაღოვანი ქვის ხიდი. ხიდის პროექტი შეიმუშავა ხიდების სამმართველოს საპროექტო განყოფილებამ (არქიტექტორი კ. მ. დმიტრიევი, ინჟინერი ფ. კ. კუზნეცოვი). სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ინჟინრები პ. პ. სტეპნოვი და პ. ა. ჟუკოვი.
ლუი დე ბურბონი (1667-1683)

ლუი დე ბურბონი (; დ. 2 ოქტომბერი, 1667 — გ. 18 ნოემბერი, 1683) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და მისი საყვარლის, ლუიზა დე ლა ვალიერის ვაჟი. შემდგომში იგი სცნეს კანონიერ შვილად და მიანიჭეს ვერმანდუას გრაფის წოდება. გარდაიცვალა 16 წლის ასაკში, უცოლო და უშვილო.

ბიოგრაფია
ლუი დაიბადა 1667 წლის 2 ოქტომბერს საფრანგეთში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და მისი საყვარლის, ლუიზა დე ლა ვალიერის უკანასკნელი საერთო შვილი, რომელსაც სახელი მამამისის პატივსაცემად დაარქვეს. ლუის მხოლოდ ერთი ღვიძლი და ჰყავდა, მარი ანა დე ბურბონის სახით, რომელთანაც საოცრად თბილი ურთიერთობა ჰქონდა.

1669 წელს მოხდა ლუის ლეგიტიმაცია, რის შემდეგაც მას ვერმანდუას გრაფობა უბოძეს, რამდენიმე წელიწადში კი იგი საფრანგეთის ადმირალიც ხდება.

1674 წელს ლუის დედამ, ლუიზა დე ლა ვალიერმა დატოვა სამეფო კარი და მონასტერში მონაზვნად აღიკვეცა, შვილები კი აღსაზრდელად თავის მეგობარს, ლუიზ დე ლა მიზერიკორდს დაუტოვა. აღსანიშნავია ისიც, რომ მამის მხრიდან ლუის უამრავი ნახევარ-და-ძმა ჰყავდა.

მას შემდეგ, რაც იგი დედამ დატოვა, იგი თავის ბიძასთან, ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ -თან და მის ცოლთან, ელიზაბეთ შარლოტა კურპფალცელთან იზრდებოდა. ცნობილია, რომ ასევე მათთან იზრდებოდნენ ლუი -ის სხვა ბასტარდები.

სწორედ ამ პერიოდში დაუახლოვდა იგი თავისი ბისექსუალი ბიძის საყვარელ შევალიერ დე ლორენს. სულ მალე შევალიერი და ლუი ძალიან დაახლოვდნენ და რომანიც კი გააბეს, რომლის გასაჯაროვებასაც სამეფო კარზე დიდი სკანდალი მოჰყვა. როდესაც ეს ამბავი ლუის საცოლემ, კონტის პრინცესა ანა ლუიზა ბენედიტამ შეიტყო, დაუყოვნებლივ ჩაშალა ნიშნობა.

1682 წლის ივნისში ლუი -მ გრაფი დე ვერმანდუა ნორმანდიაში გააძევა. ლუის მალევე დაეხმარა მისი ბიცოლა ელიზაბეთ შარლოტა, რომელიც მას დაეხმარა ფლანდრიაში წასულიყო და თავისუფლად ეცხოვრა, როგორც ჯარისკაცს. თუმცა 1683 წლის 18 ნოემბერს ქალაქ კუტრეს ალყის დროს ლუი მოკლეს, 16 წლის ასაკში.
ბორიუმი

ბორიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ), უნნილსეპტიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ), ეკა-რენიუმი (-) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდის, მეშვიდე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეშვიდე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, ბ) ხელოვნურად მიღებული რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია — 107. ცნობილია იზოტოპები, რომელთა მასური რიცხვია 261-დან 272. მიღებული იზოტოპებიდან ყველაზე სტაბილური იზოტოპია  — ბორიუმ-267 რომლის ნახევარდაშლის პერიოდია 17 წმ. ელემენტს სახელი დაერქვა დანიელი ფიზიკოსის ნილს ბორის პატივსაცემად.

ისტორია
1976 წელს 107-ე ელემენტის სინთეზის შესახებ პირველი განაცხადა იური ოგანესიანის ჯგუფმა დუბნიდან. ამ ნამუშევარის მეთოდიკა მდგომარეობდა - ბისმუტ-209-ისა და ქრომ-54-ის ბირთვების შერწყმის რეაქციის სპონტანური დაყოფის პროდუქტების კვლევაში. ნაპოვნი იქნა ორი დამახასიათებელი ნახევარდაშლის დრო: 5 წმ. და 1—2 მლწმ. პირველი მიწერილი იყო ბირთვ 257105-ის დაშლაზე, რადგანაც ასეთივე ნახევარდაშლის პერიოდი იყო 105-ე ელემენტის მიღების რეაქციის პროდუქტებისათვის: 209+50, 208+51, 205+54. ნახევარდაშლის მეორე პერიოდი მიეწერა ბირთვს 261107, რომელსაც, მეცნიერების ვარაუდით, აქვს ორი დაშლა: სპონტანური დაშლა (20 %) და -დაშლა, რომელიც იწვევს წარმოქმნილი ბირთვის 257105 სპონტანურ დაშლას ნახევარდაშლის პერიოდით 5 წმ.

1981 წელს გერმანელი მეცნიერების ჯგუფმა დარმშტადტის მძიმე იონების ინსტიტუტიდან გამოიკვლია იგივე რეაქციის პროდუქტები 209+54, და გამოიყენა უფრო დახვეწილი მეთოდიკა, რომელიც იძლეოდა საშუალებას აღმოეჩინა ნუკლიდების -დაშლა და განესაზღვრათ მისი პარამეტრები. თავის ექსპერიმენტში -ის მეცნიერებმა მოახდინეს ბირთვ 262107-ის -დაშლის 5 მოვლენის იდენტიფიცირება, და მათი სიცოცხლის დრო შეაფასეს 4,7+2,3−1,6 წმ.

როგორც 107, 105 და 104 ელემენტების იზოტოპების შემდგომ კვლევამ აჩვენა, რეაქციაში 209+54 მართლაც იბადება, ჩნდება ბირთვები 261107 და 262107. მაგრამ 1976 წელს დუბნის მენიერების მიერ მიღებული ბევრი დასკნა გამოვიდა მცდარი. კერძოდ, ნახევარდაშლის პერიოდი 5 წმ ააქვს არა 257105, არამედ 258105. 1/3 ალბათობით ეს ნუკლიდი განიცდის ბეტა-დაშლას და გარდაიქმნება 258104-ში, რომელიც ძალიან ჩქარა (ნახევარდაშლის პერიოდი 12 მლწმ) იყოფა სპონტანურად. ეს ნიშნავს, რომ დუბნის ჯგუფი აკვირდებოდნენ არა ბირთვ 262107-ის -დაშლის პროდუქტებს, არამედ 261107. იზოტოპ 261107-ის სიცოცხლის დრო თანამედროვე მონაცემებით შეადგენს 12 მლწმ., რაც შედარებით მეტია ვიდრე 1976 წელს დამტკიცებული დრო.

სახელწოდება
1992 წლის სექტემბერში დარმშტადტის და დუბნის მეცნიერებს შორის მიღწეულ იქნა შეთანხმება იმის შესახებ, რომ 107 ელემენტს ეწოდოს «ნილსბორიუმი» დანიელი ფიზიკოსის ნილს ბორის პატივსაცემად, თუმცა თავდაპირველად საბჭოთა მეცნიერები გეგმავდნენ «ნილსბორიუმი» 105-ე ელემენტისათვის ეწოდებინათ (ახლა ეს ელემენტი დუბნიუმია). ეს გადაწყვეტილება საბოლოოდ მიღებული იქნა 1997 წელს დანიელი ქიმიკოსებთან კონსულტაციის შემდეგ.

ცნობილი იზოტოპები
ლუი ავგუსტ დე ბურბონი

ლუი ავგუსტ დე ბურბონი (; დ. 31 მარტი, 1670 — გ. 14 მაისი, 1736) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და მისი საყვარლის, მადამ დე მონტესპანის უკანონო ვაჟი, რომელიც 1673 წელს ლეგიტიმურად სცნეს და მაინის ჰერცოგობა უბოძეს. იგი მეფის საყვარელი ვაჟი და ბურბონთა დინასტიის მაინის განშტოების დამაარსებელი გახდა.

ბიოგრაფია
ლუი ავგუსტი დაიბადა 1670 წლის 31 მარტს პარიზში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და მისი საყვარლის, მადამ დე მონტესპანის უფროსი ვაჟი, რომლის ლეგიტიმაციაც 1673 წელს შედგა, რა დროსაც მან მიიღო ბურბონის გვარი და მაინის ჰერცოგად დაინიშნა. 1681 წელს ლუი ავგუსტმა თავისი ბიძაშვილის, ანა მარი ლუიზა ორლეანელის გარდაცვალებით მემკვიდრეობით მიიღო დომბეს პრინცის, ომალის ჰერცოგისა და ოს გრაფის ტიტულები.

დედამისი განსაკუთრებით ზრუნავდა მის განათლებაზე, რისთვისაც იგი ახსაზრდელად მიაბარა ფრანსუაზ დ'ობინეს, იგივე მარკიზა დე მონტენონს, რომელიც 1683 წელს დედოფალ მარია ტერეზა ესპანელის გარდაცვალებისთანავე ლუი ავგუსტის მამას, მეფე ლუი -ს გაჰყვა ცოლად და რამდენიმე წელიწადში მონტესპანიც მოიშორა თავიდან. თუმცა, თავად უშვილო მონტენონს ძალიან უყვარდა ბავშვები და იგი გულმოდგინედ ზრუნავდა ლუი -ის შვილების აღზრდა-განათლებაზე.

1686 წელს ლუი ავგუსტი დანიშნეს ნემურის გრაფ კარლო ამადეოს ქალიშვილ მარია ჯოვანა ბატისტა სავოიელზე, თუმცა 1704 წელს ნიშნობა ჩაიშალა და 1708 წელს იგი ცოლად სავოიის ჰერცოგ კარლო ემანუელე -ს გაჰყვა.

1692 წელს ლუი ავგუსტმა ცოლად შეირთო კონდეს პრინც ანრი ჟიულ -ისა და ანა კურპფალცელის ასულ ლუიზ ბენედიქტაზე, რითაც იგი ვიტელსბახების ძლევამოსილ დინასტიას დაუნათესავდა. 1714 წელს ლუი ავგუსტი და მისი ძმა, ტულუზის გრაფი ლუი ალექსანდრე საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრეებადაც კი განიხილებოდნენ, თუმცა ტახტზე საბოლოოდ ლუი -ისა და დედოფალ მარია ტერეზა ესპანელის შვილთაშვილი ლუი ავიდა.

ლუი ავგუსტისა და ლუიზ ბენედიქტას ქორწინება დიდად ბედნიერი არ იყო, რადგან ჰერცოგინია გამუდმებით ჩიოდა, რომ მისი ქმარი უკანონოდ შობილი და მისთვის შეუფერებელი იყო.

1718 წელს ლუი ავგუსტი ჩართულ იქნა ესპანეთის სამეფო ხელისუფლებისადმი აჯანყებაში, რომელსაც მიზნად ჰქონდა ესპანეთის ტახტიდან მეფე ფილიპე -ის ჩამოგდება და მასზე ლუი ავგუსტის დასმა. ამბოხება სასტიკად ჩაახშეს და ლუი ავგუსტი მადრიდის ციხეში გამოკეტეს, საიდანაც იგი მხოლოდ 1720 წელს გაანთავისუფლეს. ამის შემდეგ იგი პოლიტიკასა და სამეფო კარს ერიდებოდა, რის გამოც დომბეს სასახლეში დაიდო ბინა თავის ოჯახთან ერთად, სადაც იგი 1736 წლის 14 მაისს გარდაიცვალა.

შვილები
მადმუაზელ დე დომბე (დ. 11 სექტემბერი, 1694 — გ. 26 სექტემბერი, 1694), გარდაიცვალა ჩვილი;
ლუი კონსტანტი (დ. 17 ნოემბერი, 1695 — გ. 28 სექტემბერი, 1698), პრინცი დე დომბე, გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
მადმუაზელ დე ომალი (დ. 21 დეკემბერი, 1697 — გ. 22 აგვისტო, 1699), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ლუი ავგუსტი (დ. 4 მარტი, 1700 — გ. 1 ოქტომბერი, 1755), დომბეს პრინცი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
ლუი შარლი (დ. 15 ოქტომბერი, 1701 — გ. 13 ივლისი, 1775), ოს გრაფი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
შარლი (დ. 31 მარტი, 1704 — გ. 2 სექტემბერი, 1708), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ლუიზ ფრანსუაზი (დ. 4 დეკემბერი, 1707 — გ. 19 აგვისტო, 1743), მადმუაზელ დე მაინი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო.
სავაჭრო ხიდი

სავაჭრო ხიდი — საავტომობილო და საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. კრიუკოვის არხზე. აკავშირებს კოლომენსკისა და ყაზანის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 24 მეტრი, სიგანე - 10,5 მ.

მდებარეობა
ხიდი აკავშირებს თეატრალურ მოედანსა და გამომცემელთა კავშირის ქუჩას.

ხიდთან ახლოს მდებარეობს მარიინსკის თეატრი.

დინების ზემოთში მდებარეობს კაშინის ხიდი, ხოლო ქვემოთ დეკაბრისტების ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია „სადოვაია“, „სენის მეოდანი“ და „სპასკაია“.

სახელწოდება
ხიდის სახელწოდება მომდინარეობს გამომცემელთა კავშირის ქუჩის ძველი სახელწოდებიდან — სავაჭრო. გაზეთ „სანქტ-პეტერბურგის უწყებანში“ 1797 წელს ფიქსირდება სახელეოდება „შუა ხიდი“, ხოლო 1798 წელს უკვე გვხვდება სახელწოდება სავაჭრო, იმდროინდელი ქუჩის სახელი.

ისტორია
სავაჭრო ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობა 1783-1785 წლებში კრიუკვის არხზე მდებარე ხიდების ტიპური პროექტის მიხედვით. იგი იყო ხის და სამმალიანი, ცენტრალური მალა კი იხსნებოდა. პროექტის ავტორი უცნობია, სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ნიკოლაი ეგოროვი. 1805-1810 წლებში გასახსნელი მალა შეცვალეს ხის ქვესაბჯენებით. 1868 წელს კი მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი.

1890-იანი წლებისათვის ხიდი არადამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. 1896 წლიდან მოყოლებული ქალაქის მთავრობამ არაერთხელ გაუგზავნა დუმას სავაჭრო ხიდის კაპიტალური რეაბილიტაციის მოთხოვნები. 1905 წელს ეგვიპტის ხიდის ჩამოქცევის შემდეგ ქალაქის საბჭომ გამოყო თანხები ხიდის რემონტისათვის. 1905 წლის ზაფხულში ხის ხიდი შეცვალეს მეტალის საყრდენებით. მშენებლობაზე ტექნიკურ მეთვალყურეობას ახორციელებდა ინჟინერი პ. ა. ლიხაჩიოვი.

1960-1961 წლებში მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი არქიტექტორ ალექსანდრე როტაჩის და ინჟნერ ა. დ. გუცაიტის პროექტის მიხედვით.
დეკაბრისტების ხიდი

დეკაბრისტების ხიდი — საავტომობილო და საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. კრიუკოვის არხზე. აკავშირებს კოლომენსკისა და ყაზანის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 29 მეტრი, სიგანე - 23,3 მ. ხიდი არის ისტორიისა და კულტურის ძეგლი.

მდებარეობა
ხიდი მდებარეობს დეკაბრისტების ქუჩის გასწვრივ. ხიდთან ახლოს მდებარეობს მარიინსკის თეატრი.

დინების ზემოთში მდებარეობს სავაჭრო ხიდი, ხოლო ქვემოთ — მატვეევის ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია „სადოვაია“, „სენის მეოდანი“ და „სპასკაია“.

სახელწოდება
1798 წლიდან ხიდის სახელწოდებაა „ოფიცრის ხიდი“, რომელიც ეწოდებოდა ოფიცერთა ქუჩის მიხედვით. 1923 წლის 6 ოქტომბრიდან ხიდს სახელი გადაარქვეს და უწოდეს დეკაბრისტების ხიდი.

ისტორია
სავაჭრო ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობა 1783-1785 წლებში კრიუკვის არხზე მდებარე ხიდების ტიპური პროექტის მიხედვით. იგი იყო ხის და სამმალიანი, ცენტრალური მალა კი იხსნებოდა. პროექტის ავტორი უცნობია.

1876 წელს ხიდი გადააკეთეს, გააფართოეს 1,5 მეტრით კონკას ხაზების გაყვანის გამო.

1914 წელს ოფიცერთა ქუჩაზე საავტომობილო ტრანსპორტის მოძრაობის გაძლიერებასთან დაკავშირებით, ხიდი გადააკეთეს ინჟნერ ანდრეი პშენიცკის პროექტის მიხედვით. ამ გადაკეთების შედეგად ხიდს სიგანე 13 მეტრიდან 23,3 მეტრამვე გააფართოეს. ამავე პერიოდში დააყენეს ახალი მოაჯირები და მოახდინეს ფანარებიანი ობელისკის დემონტაჟი.

1990 წელს მუშაობა მიმდინარეობდა ჰიდროიზოლაციისა და გრანიტის პარპატის შეცვლაზე.
მატვეევის ხიდი

მატვეევის ხიდი — საავტომობილო და საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. კრიუკოვის არხზე. აკავშირებს კოლომენსკისა და ყაზანის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 24,7 მეტრი, სიგანე - 9,78 მ. ხიდი არის ისტორიისა და კულტურის ძეგლი.

მდებარეობა
ხიდი მდებარეობს მდინარე მოიკის სამხრეთ სანაპიროზე № 100 და 102-ე სახლებს შორის, იქ სადაც კრიუკოის არხი ერთვის მდინარე მოიკას. ქმნის ანსამბლს ახლოს მდებარე კრასნოფლოტის ხიდთან, რომელიც გავებულია მდინარე მოიკაზე.

დინების ზემოთში მდებარეობს დეკაბრისტების ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია „სადოვაია“, „სენის მეოდანი“ და „სპასკაია“.

სახელწოდება
1798 წლიდან ხიდს ეწოდება თავლის ქუჩა, რადგან მოიკის მარცხენა სანაპიროზე მდებარეობდა თავლის ქუჩა. 1812 წლიდან ეწოდება კანავსკის ქუჩა, შემდეგ არხის ხიდი (1820-1875 წწ.) ან კანავნის (1836-1844 წწ.), რადგან - საუკუნეებში პეტერბურგის არხებს ზოგჯერ უწოდებდნენ კანავებს. 1868 წელს ხიდმა მიიღო სახელი - ციხის ხიდი, ახლოს მდებარე ციხის (ლიტვის ციხესიმაგრე) არსებობის გამო, რომელიც დაიწვა 1917 წელს თებერვლის რევოლუციის დროს მიმდინარე მოვლენების პერიოდში. ზოგჯერ ხიდს უწოდებდნენ ლიტვის ხიდსაც. 1919 წლის მარტში ხიდს უწოდეს მატვეევის ხიდი, კომუნისტის, სამოქალაქო ომის მონაწილის სერგი მატვეევის პატივისცემის ნიშნად, რომელიც დაიღუპა 1918 წელს და დაკრძალულია კომუნარების (ამჟამად ნიკოლსკის) მოედანზე.

ისტორია
სავაჭრო ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობა 1783-1785 წლებში კრიუკვის არხზე მდებარე ხიდების ტიპური პროექტის მიხედვით. იგი იყო ხის და სამმალიანი, ცენტრალური მალა კი იხსნებოდა. პროექტის ავტორი უცნობია.
ადოქსასებრნი

ადოქსასებრნი — ყვავილოვან მცენარეთა ოჯახი გოქშოსნაირთა რიგისა. მრავალწლოვანი ბალახები ან ბუჩქებია, იშვიათად არამაღალი ხეები. ყვავილობენ გაზაფხულით. დამტვერვა მწერების საშუალებით ხორციელდება, შესაძლოა განვითარდეს თვითდამტვერვა. ნაყოფი კურკიანაა. რამდენიმე სახეობა გამოიყენება მედიცინაში, რამდენიმე დეკორატიული მცენარეა. აქვთ მოპირისპირედ განლაგებული ფოთლები. ყველაზე ცნობილი გვარებია ანწლი და ძახველი . საერთოდ მოიცავს 5 გვარს.
ბესარიონ მჭედლიშვილი

}
|დაბადების ადგილი = თბილისი,საქართველოს სსრ,სსრ კავშირი
|სიმაღლე =
|პოზიცია = ნახევარმცველი
|ახალგაზრდული წელი1 =
|ახალგაზრდული კლუბი1 =
|წელი1 = 1966–1967
|წელი2 = 1968–1969
|წელი3 = 1969–1975
|წელი4 = 1976–1977
|კლუბი1 = ლოკომოტივი
|კლუბი2 =

ბესარიონ მჭედლიშვილი (დ. 21 ოქტომბერი, 1949, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. სხვადასხვა დროს იცავდა თბილისის „ლოკომოტივის“, სარანსკის „სპარტაკის“, თბილისის „დინამოსა“ და ლანჩხუთის „გურიას“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (1971, 1972) და საბჭოთა კავშირის თასის ფინალისტი (1970) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1974).

კარიერა
1966–1967 წლებში თბილისის „ლოკომოტივშია“, 1968–1969 წლებში კი სარანსკის „სპარტაკში“ თამაშობს. თბილისის „დინამოშია“ 1969 წლიდან, სადაც შვიდი სეზონის განმავლობაში ასპარეზობს.

1973 წელს თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში საერთაშორისო ამხანაგური საფეხბურთო ტურნირის ე. წ. „კარაველას თასის“ — ტროფეო კოლომბინოს გამარჯვებული ხდება, სადაც ტურნირის ფინალში თბილისის „დინამოელები“ ლისაბონის „ბენფიკას“ ანგარიშით 3–1 ამარცხებენ.

ბესარიონ მჭედლიშვილი თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში საკავშირო ჩემპიონატების უმაღლესი ლიგის 58 მატჩს ატარებს და ხუთჯერ იღებს მეტოქეთა კარს. ქვეყნის პირველობის გარდა „დინამოელთა“ რიგებში საბჭოთა კავშირის თასის გათამაშების 10 შეხვედრაში მონაწილეობს და 3 ბურთი გააქვს.

საკავშირო თასისთვის გამართულ შეხვედრათა ფარგლებში პირველად თბილისის „ლოკომოტივის“ წინააღმდეგ გამოდის მოედანზე. ეს არის 1/16 ფინალის პირველი მატჩი გუნდებს შორის, რომელიც 1970 წლის 9 მაისს, „ლოკომოტივის“ სტადიონზე იმართება. თბილისური კლუბების სათასო დაპირისპირება, რომელსაც ტრიბუნებზე შეკრებილი 15 ათასი გულშემატკივარი ესწრება, ნომინალური სტუმრების მინიმალური გამარჯვებით (1–0) მთავრდება. ბურთი „ლოკომოტივის“ კარში ლევან ნოდიას შეხვედრის მე-80 წუთზე გააქვს. ბესარიონ მჭედლიშვილის მეორე სათასო და შესაბამისად 1/16 ფინალის განმეორებითი შეხვედრა ოთხი დღის შემდეგ, 13 მაისს იმავე სტადიონზე ტარდება და კვლავ „დინამოელთა“ გამარჯვებით, ამჯერად ანგარიშით 4–2 მთავრდება.

თბილისის „დინამოდან“ წასვლის შემდეგ ლანჩხუთის „გურიაში“ აგრძელებს თამაშს. საფეხბურთო კარიერას ამავე კლუბში 1977 წელს ასრულებს.

მიღწევები
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ბრინჯაოს პრიზიორი: 1971, 1972
საბჭოთა კავშირის თასი
ფინალისტი: 1970
კარაველას თასი
თასის მფლობელი: 1973
ქაღალდის ხიდი

ქაღალდის ხიდი — საავტომობილო და საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში, ლიფლიანდის ქუჩაზე, ქაღალდის არხზე. ხიდის სიგრძეა - 29,7 მეტრი, სიგანე - 19,3 მ.

მდებარეობა
ხიდი მდებარეობს ლიფლიანდის ქუჩაზე. გადებულია ქაღალდის არხზე.

სახელწოდება
სახელწოდება მომდინარეობს ახლოს მდებარე ქაღალდის ფაბრიკის მიხედვით. აღნიშნული ფაბრიკა ამ რაიონში მდებარეობდა ჯერ კიდევ პეტრე დიდის ეპოქაში.

ისტორია
ქაღალდის ხიდის ისტორია სათავეს იღებს საუკუნის მეორე ნახევრიდან, როდესაც ეკატერინგოფის პარკზე გაიყვანეს არხი. იგი სათავეს მდინარე ეკატერონგოფკიდან იღებდა, გადაჭრიდა პარკს ჩრდილოეთიდან აღმოსავლეთისაკენ და ერთვოდა მდინარე ტარაკანოვკას. პირველი ხის ხიდი აღნიშნულ ადგილზე ააგეს 1795 წელს. 1823 წელს იგი ხის ერთმალიან ხიდად გადააკეთეს ინჟინრების ა. ა. ბეტანკურის, პ. პ. ბაზენისა და ბენუა პოლ ემილ კლაიპერონის პროექტის მიხედვით.

1862 წელს ხიდი კვლავ გადააკეთეს და გახდა სამმალიანი. 1949 წელს ყველა ხის ნაწილი მეტალის ნაწილით შეცვალეს ინჟინრების არიადნა საპერშტეინისა და პ. მ. ბლოხინის პროექტის მიხედვით.

ამჟამად არსებული ხიდი ააგეს 1962-1963 წლებში ინჟინერ ე. ა. ბოლტუნოვისა და არქიტექტორ ლევ ნოსკოვის პროექტის მიხედვით.

კონსტრუქცია
ხიდი ამჟამად სამმალიანია, აგებულია რკინა-ბეტონით. ფეხით მოსიარულეთა ნაწილი საავტომობილო ნაწილისაგან გამოყოფილია რკინაბეტონის ფილებით. ხიდზე დამონტაჟებულია მოაჯირები.
სუტუგინის ხიდი

სუტუგინის ხიდი — საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. ქაღალდის არხზე. ხიდის სიგრძეა - 25 მეტრი, სიგანე - 9,7 მ. ერთმანეთთან აკავშირებს პერეკოპის ქუჩასა (ადრე სუტუგინის ქუჩა) და ისტორიულ პარკ ეკატერინგოფს.

მდებარეობა
სუტუგინის ხიდი მდებარეობს ქაღალდის არხზე და ამ ხიდის საშუალებით პერეკოპის ქუჩა უკავშირდება ეკატერინგოფის ისტორიულ პარკს. ხიდი დაკეტილია საავტომობილო მოძრაობისთვის, რის გამოც პარკის მხრიდან დამონტაჟებულია რკინის ღობე.

სახელწოდება
ხიდი სახელწოდება, რომელიც ცნობილია 1860 წლიდან და ასევე პერეკოპის ქუჩის ადრინდელი სახელწოდება მომდინარეობს აქვე ადრე ახლოს მდებარე სუტუგინის აგარაკის მიხედვით, რომელიც 1815 წელს ააშენეს ვაჭარ მატვეი სუტუგინისათვის.

ისტორია
სუტუგინის ხიდის ისტორია სათავეს იღებს საუკუნის მეორე ნახევრიდან, როდესაც ეკატერინგოფის პარკზე გაიყვანეს არხი. იგი სათავეს მდინარე ეკატერონგოფკიდან იღებდა, გადაჭრიდა პარკს ჩრდილოეთიდან აღმოსავლეთისაკენ და ერთვოდა მდინარე ტარაკანოვკას. პირველი ხის ხიდი აღნიშნულ ადგილზე ააგეს საუკუნის ბოლოს. 1823 წელს ხუთმალიან ხიდად გადააკეთეს ინჟინრების პ. პ. ბაზენისა და ბენუა პოლ ემილ კლაიპერონის პროექტის მიხედვით. 1949 წელს ყველა ხის ნაწილი მეტალის ნაწილით შეცვალეს, ხოლო ხის საფარი ასფალტის საფარით შეცვაეს.

ამჟამად არსებული ხიდი ააგეს 1979 წელს ინჟნერ ვ. ნ. შლოტსკის პროექტის მიხედვით. მშენებლობის დროს გამოიყენეს გოლოვინის ხიდის საყრდენები.

კონსტრუქცია
ხიდი ამჟამად ერთმალიანია და აგებულია რკინა-ბეტონისაგან. ხიდი განკუთვნილია ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი მოასფალტებულია. ხიდის მოაჯირები მეტალისგანაა დამზადებული.
ქრისტეს ქანდაკება შვებოჯინში

მეფე ქრისტე — იესო ქრისტეს ქანდაკება პოლონეთის ქალაქ შვებოჯინში. მისი მშენებლობა დასრულდა 2010 წლის 6 ნოემბერს. ფიგურა 33 მ სიმაღლისაა, ხოლო გვირგვინი — 3 მ, მშენებლობა მიმდინარეობდა ხუთი წელი. აშენება დაჯდა 1,5 მილიონი აშშ დოლარი, რომელიც შეგროვდა ქალაქის 21 000 მოსახლის შემოწირულობიდან. პროექტი შემუშავდა და განახორციელდა ყოფილი პოლონელი მღვდლის, სილვესტერ ზავადზკის მიერ. შვებოჯინის ქანდაკება მსოფლიოში ქრისტეს ყველაზე მაღალი ქანდაკებაა.
ეგერსკის ხიდი

ეგერსკის ხიდი — ამჟამად უკვე არარსებული ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდებარეობდა საადმირალოს რაიონში, ვედენის არხზე ობვოდნის არხის მარჯვენა (ჩრდილოეთის) სანაპიროზე. ხიდის სიგრძე იყო 25,8 მეტრი, სიგანე - 11,64 მ.

სახელწოდება
ეგერსკის ხიდმა სახელწოდება მიიღო ახლოს მდებარე ეგერესკის პოლკის ლეიბ-გვარდიის ყაზარმების მდებარეობის გამო. საუკუნის დასასრულამდე ეწოდებოდა ვედენის მეორე ხიდი.

ისტორია
ეგერსკის ხიდი თავის ისტორიას იწყებს 1835 წლიდან. ამ წელს ობვოდნის არხის მშენებლის მაიორ ადრიანოვის მიერ შემუშავებული და პეტრე პეტრეს ძე ბაზენის პროექტზე დაყრდნობით ააშენეს ახალი ხიდი. 1884 წელს მალების კაპიტალური სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა. სამუშაოები წარიმართა ინჟინერ ანტონ ივანეს ძე შტუკენბერგის დაკვირვების ქვეშ.

ეს იყო ერთმალიანი ხის თაღოვანი ხიდი. მალები შედგებოდა ცხრა თაღისაგან. ქვის საყრდენები მოპირკეთებული იყო აგურით და ყორის ქვით. ხიდს ჰქონდა თუჯის მოაჯირი.

1904 წელს მოსკოვი-ვინდავო-რიბინსკის რკინიგზის სამმართველომ ხის ხიდი შეცვალა ახალი მეტალის თაღოვანი ხიდით. თუჯის მოაჯირები შეიცვალა რკინის მოაჯირებით, ხიდის სიგრძე გახდა 25,8 მეტრი, ხოლო სიგანე — 11,64 მ.

1968 წელს ეგერსკის ხიდი დაანგრიეს, არხის ამოვსების გამო.
ვიტებსკის ხიდი

ვიტებსკის ხიდი — ამჟამად უკვე არარსებული ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდებარეობდა საადმირალოს რაიონში, ვედენის არხზე ზაგოროდნის პროსპექტზე. ხიდის სიგრძე იყო 23,45 მეტრი, სიგანე - 18,9 მ.

სახელწოდება
თავდაპირველად, 1829 წლიდან ხიდს ერქვა ვედენის ხიდი (ან ვედენის პირველი ხიდი), რომელიც წარმოიქმნა ვედენის არხისაგან. 1935 წელს უწოდეს ვიტებსკის ხიდი, ახლოს მდებარე ვიტებსკის სადგურის გამო.

ისტორია
1807-1810 წლებში ააგეს ერთმალიანი ხის თაღოვანი ხიდი, რომლის მოაჯირებიც თუჯისაგან იყო დამზადებული.

1874 წელს მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. 1876 წელს ხიდი გააძლიერეს რადგან მასზე კონკას უნდა ევლო.

1906-1907 წლებში ზაგოროდნის პროსპექტზე ტრამვაის ხაზის გაყვანასთან დაკავშირებით ხიდი გადააკეთეს ინჟინერ ანდრეი პშენიცკის პროექტის მიხედვით. პროექტის არქიტექტურული გაფორმება შეასრულა არქიტექტორმა ლევ ალექსანდრეს ძე ილინმა. მალების ხის თაღები შეცვალეს მეტალის თაღებით. ხიდი გააფართოეს 17-დან 23,45 მეტრამდე.

სამუშაოების მიმდინარეობის პერიოდში აღმართეს დროებითი ხის ხიდი, რათა ზედ ემოძრავა კონკას. სარემონტო სამუშაოები 1906 წლის ივნისიდან 1907 წლის ნოემბრამდე მიმდინარეობდა. ხიდი მოძრაობისთვის გაიხსნა 1907 წლის ნოემბერში. სამუშაოების რირებულებამ შეადგინა 165 000 რუბლი.

ასევე სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა 1953-1955 წლებში.

ვედენის არხის ამოვსების შემდეგ 1970 წლიდან 1976 წლამდე ხიდი შემონახული იყო ამოვსებულ არხზე. 1976 წელს კი ზაგოროდნის პროსპექტის რეკონსტრუქციის დროს დაშალეს.
ალექსანდროვსკის ხიდი

ალექსანდროვსკის ხიდი — ამჟამად უკვე არარსებული ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდებარეობდა საადმირალოს რაიონში, ვედენის არხზე მდინარე ფონტანკის სამხრეთ სანაპიროზე, არხის ფონტანკასთან შეერთების ადგილზე. ხიდის სიგრძე იყო 15,2 მეტრი, სიგანე - 15,16 მ.

სახელწოდება
თავდაპირველად, 1829 წლიდან 1867 წლამდე ეწოდებოდა მცირე თუჯის ხიდი. 1836 წელს გაჩნდა სახელწოდება ალექსანდროვსკის ხიდი, რომელსაც გამოიყენებდნენ 1970 წლამდე. ასევე არსებობდა სახელწოდება სემიონოვსკის ან მცირე სემიონოვსკის ხიდი, რადგან ამ რაიონში მდებარეობდა ლეიბ-გვარდიის სემიონოვსკის პოლკის ყაზარმა.

ისტორია
ალექსანდროვსკის ხიდი ააგეს 1808-1814 წლებში უილიამ გესტეს ტიპური პროექტის მიხედვით. რუსეთ-საფრანგეთის 1812 წლის ომის პერიოდში ხიდის მშენებლობა შეჩერდა, რითაც აიხსნება მისი მშენებლობის დროში გაწელვა. ხიდის ყველა მეტალის ნაწილი დაამზადეს ურალში დემიდოვის ქარხანაში.

თაღოვანი ხიდის ნაწილები არ განსხვავდებოდა სხვა ხიდებისაგან (მწვანე ხიდი, წითელი ხიდი, პოცელუევის ხიდი) და შედგებოდა თუჯის სექციებისაგან. ხიდის სიგრძე იყო 15,2 მეტრი, ხოლო სიგანე 15,16 მეტრი. ქვის ბურჯები მოპირკეთებული იყო გრანიტის ფილებით. მოაჯირები დამზადებული იყო მეტალის ერთგვაროვანი ფიგურებით, რომელიც მდინარე ფონტანკის ხიდებს ახასიათებდათ. ტროტუარი სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილი იყო მეტალის მოაჯირებით.

1949 და 1952 წლებში აღადგინეს დანგრეული ფანარები. 1970 წელს ვედენის არხის ამოვსების შედეგად ხიდმა ფუნქცია დაკარგა და დაშალეს. გრანიტის კვარცხლბეკი ფანარებით გადაიტანეს გრიბოედოვის არხის პოდიაჩესკის ხიდზე.