iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კაისარა-დუ-ნორტი

კაისარა-დუ-ნორტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 016 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31,74 კმ²-ზე. ფართობი 189 550 კმ²-ია.
ფლეში (2014 წლის ტელესერიალი)

ფლეში — ამერიკული ტელესერიალი, რომელიც შედგება 8 სეზონისა და 171 ეპიზოდისგან. პირველად ტელეეკრანებზე 2014 წლის 7 ოქტომბერს გამოჩნდა. მისი მთავარი პერსონაჟი არის -ის გმირი ფლეში.

სეზონები
სერიალის პირველი სეზონის პრემიერა 2014 წლის 7 სექტემბერს გაიმართა და 2015 წლის 19 მაისს დასრულდა. იგი შედგებოდა 23 ეპიზოდისგან. მეორე სეზონის პრემიერა 2015 წლის 6 სექტემბერს გაიმართა და 2016 წლის 24 მაისს დასრულდა. იგი შედგებოდა 23 ეპიზოდისგან. მესამე სეზონის პრემიერა 2015 წლის 4 ოქტომბერს გაიმართა და 2016 წლის 23 მაისს დასრულდა. იგი შედგებოდა 23 ეპიზოდისგან. მეოთხე სეზონის ჩვენება 2017 წლის 10 ოქტომბერს დაიწყო.
კაიკო

კაიკო — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 135 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 62 709 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 51,04 კმ²-ზე. ფართობი 1 228 583 კმ²-ია.
იპუეირა

იპუეირა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 217 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 077 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16,31 კმ²-ზე. ფართობი 127 348 კმ²-ია.
ჟარდინ-დი-პირანიასი

ჟარდინ-დი-პირანიასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 100 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 506 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 40,86 კმ²-ზე. ფართობი 330 532 კმ²-ია.
სან-ფერნანდუ (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

სან-ფერნანდუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 131 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 401 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8,41 კმ²-ზე. ფართობი 404 428 კმ²-ია.
სან-ჟუან-დუ-საბუჟი

სან-ჟუან-დუ-საბუჟი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 922 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,38 კმ²-ზე. ფართობი 277 011 კმ²-ია.
სერა-ნეგრა-დუ-ნორტი

სერა-ნეგრა-დუ-ნორტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში. მდებარეობს რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში, ზღვის დონიდან 553 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 770 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13,82 კმ²-ზე. ფართობი 562 396 კმ²-ია.
ტიმბაუბა-დუს-ბატისტასი

ტიმბაუბა-დუს-ბატისტასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 295 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16,94 კმ²-ზე. ფართობი 135 454 კმ²-ია.
ბენდელა (სტადიონი)

ზაზა ბენდელიანის სახელობის სტადიონი „ბენდელა“ — საფეხბურთო სტადიონი თბილისში, საბურთალოზე, მიხეილ ასათიანის ქუჩაზე (სამედიცინო უნივერსიტეტის მიმდებარე ტერიტორიაზე). „ბენდელაზე“ საშინაო მატჩებს ატარებს საფეხბურთო კლუბი „საბურთალო“, აქვეა განლაგებული მისი ადმინისტრაცია.

2011 წლის დეკემბერში „საბურთალოს“ ხელმძღვანელობის ინიციატივით სტადიონზე გაიმართა „ვოლკსვაგენის თასი“, სადაც ტურნირის მასპინძელ „საბურთალოს“ ჰოლანდიური „ვიტესი“ გაეჯიბრა. შემდეგ წელს „ვოლკსვაგენის თასი“ „სალერის თასმა“ ჩაანაცვლა, სადაც მონაწილეებს დაემატნენ ესპანური „მალაგა“ და თბილისური „ლოკომოტივი“, 2013 წლის კი იგივე ტურნირზე „საბურთალოს“ და „ლოკომოტივს“ ამჯერად მადრიდის „ატლეტიკო“, უკრაინის „დნიპრო“ და ისრაელის „მაკაბი“ შეეჯიბრნენ. ეს საერთაშორისო ახალგაზრდული ტურნირები დადებითად შეაფასეს როგორც უცხოური, ასევე ადგილობრივი გუნდების მწვრთნელებმა. სამივე წელიწადს გამარჯვებული „საბურთალო“ გახდა.
გვენეტაძეები

გვენეტაძეები — ქართული (იმერული) წარმოშობის გვარი. წყაროებში იხსენიებიან საუკუნის დასაწყისში. ისტორიული რეალობიდან მოყოლებული დღემდე გვარის წარმომადგენელთა უმრავლესობა განსახლებულია იმერეთში ძირითადად თერჯოლისა და ტყიბულის მუნიციპალიტეტებში. გვარის წარმომადგენლები ატარებდნენ ორი სახის სოციალურ მდგომარეობას, მათი ნაწილი აზნაური იყო. გვენეტაძეები იყვნენ იმერეთის მეფის ქვეშემრდომები.

ქართული გვარების საშენ მასალად ხშირადაა გამოყენებული ასო ტ. გვენეს დაემატა ასო ტ და მიღებული იქნა გვენეტაძე, ამავე ძირისაა გვარი გვეტაძე. ქართულ სამართლის ძეგლებში მიგნებულია სამი დოკუმენტი, რომლებიც შესაძლებლობას გვაძლევს, დავადგინოთ თუ რომელი წლიდან მოიხსენიებიან გვენეტაძეები, სად ცხოვრობდნენ და როგორი სოციალური მდგომარეობის იყვნენ.

გვენეტაძე მოუკლავს სქრიაყოფელს, მაჭავარიანების ყმას, რის გამოც შუღლი ჩამოვარდნილა მაჭავარიანსა და კონსტანტინეს შორის. ეს ფაქტი შეტანილია ისტორიულ მასალებში, რომელიც დათარიღებულია 1565-1583 წლებით.

„წყალწითელას მცხოვრებ როსტევანა გვენეტაძეს მართებს ბეგარა ორი ლიტრა სანთელი, ორი გვერდი ღომი, ერთი გვერდი პური, სამი კოკა ღვინო, ათი საკლავი, ორი ძღვენი“ (1570 წელი).

„ხუცია გვენეტაძე მოწმეა კათალიკოს დავით ნემსაძის მიერ კანდელაკ ქავთარისათვის მიცემული ბიჭის წყალობის წიგნისა“ (1673-1696 წლებში).

1840-იან წლებიდან იმერეთში გვენეტაძეები ცხოვრობენ სოფლებში – დაბაძველი, ეწერი, მუხაყრუა, სუფოთი, სიმონეთი.

ვარაუდით, გვენეტაძე და გვეტაძე ერთი და იგივე გვარი უნდა იყოს. მათ სოფლებში: ქუთაისში, ციხიასა და ჭოგნარში უნდა ეცხოვრათ. იქიდან როცა გასულან, დასახლებულ სოფლებში ინფიქსი ნ ჩაუმატებიათ.

დღესდღეობით საქართველოში ორი ათასზე მეტი გვენეტაძე ცხოვრობს. გვარის წარმომადგენელთა უმრავლესობა ძირითადად ცხოვრობს: თერჯოლის მუნიციპალიტეტიში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, ქუთაისსა და თბილისში.
კოპაძეები

კოპაძეები — ადრეფეოდალური პერიოდის ერთ-ერთი ქართული საგვარეულო. ჯაყელთა მარჯვენები და მედროშენი, დღეს დღეობით გავრცელებულია მესხეთში, იმერეთსა და ქართლში. წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულოს წარმომადგენლები მესხი კოპაძეები იყვნენ, რომლებიც ფლობდნენ ვრცელ მამულებს და სტრატეგიულად მნიშვნელოვან კოპის ციხეს. მესხეთის შტოს კოპაძეები დღეს ძირითადად განსახლებულები არიან დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე, უმეტესად იმერეთში. სახელწოდება. შეიცავს საკუთარ სახელს „კოპა“, შედარებითი ფორმაა „კოპალე“. ისტორიულ დოკუმენტებში დაცულია „კოპაძეთა მოსახსენიებელნი“. ამავე ძირისაა: კოპეიშვილი, კოპელაშვილი, კოპილაშვილი, კოპლატაძე.

ისტორია
კოპაძეებში არსებობს ორი ძირითადი შტო: ქართლის კოპაძეები-სოფ არაშენდა და მისი მიდამოების აზნაურები და ძირძველი და ყველაზე დიდებული შტო მესხეთის კოპაძეები, რომლებიც საუკუნიდან გამოდიან პოლიტიკურ ასპარეზზე.

ქართლის კოპაძეები ძირითადად აზნაურის ტიტულს ატარებდნენ, ისინი ქართლ-კახეთის მეფეების ქვეშემრდომები იყვნენ. ეს შტო პოლიტიკურ ასპარეზზე შედარებით გვიან გამოდის ვიდრე მესხი კოპაძეები.

მესხი კოპაძეები საუკინიდან საუკუნის ბოლოდე იყვნენ აქტიური პოლიტიკური პროცესების მონაწილეები. მათ ჰქონდათ დიდი მამულები ტაოში. ფლობდნენ სტრატეგიულად მნიშვნელოვან კოპის ციხეს. საკმაოდ დიდ ხანს ისინი იყვნენ სამცხის ათაბაგების ჯაყელების უახლოესი დასაყრდენები, ომში კი სამცხის არმიის მედროშეები „წინამავალნი“. სამცხის საათაბაგოს ოსმალეთთან საბოლოოდ მიერთების და ადგილმამულთა სანჯაყებად გადაქცევის შემდეგ მესხი კოპაძეები სამფლობელოებიდან აიყარდნენ. მათი დიდი ნაწილი იმერეთში გადასახლდა ძირითადად დღევანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში. მას შემდეგ ისინი იმერეთის მეფის კარზე მსახურობდნენ.

რაც შეეხება ქართლელ კოპაძეებს მათი წარჩნებული ნაწილის ძირითადი სამფლობელოები წვრილ გლეხობას და სოფლებს წარმოადგენდა მესხი კოპაძეების შტოს დაკნინების შემდეგ გვარის წარმმართველ ძალად დღემდე რჩებიან ქართლის კოპაძეები.

დღეს საქართველოში ორი ათასზე მეტი კოპაძე ცხოვრობს, მათი უმრავლესობა აღმოსავლეთ საქართველოშია განსახლებული. მესხი კოპაძეების რიცხვი კი ხუთასამდე მერყეობს. ძირითადად განსახლებულები არიან: კასპის მუნიციპალიტეტში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, გორის მუნიციპალიტეტში, ქარელის მუნიციპალიტეტში, თბილისსა და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში.
კოპის ციხე

კოპის ციხე — ციხესიმაგრე ისტორიულ ტაოში. ბარდუსის ხეობაში. კლდეზე აგებული ძლიერი საფორტიფიკაციო ნაგებობა. სავარაუდებელია კოპაძეების მესხური წარჩნებული საგვარეულოს კუთვნილ ციხესიმაგრედ. კოპის ციხე პირველად ექვთიმე თაყაიშვილის ექსპედიციამ აღწერა 1907 წელს, ხოლო ასი წლის შემდეგ 2013 წლის 15-16 ოქტომბრის ექსპედიციამ ბუბა კუდავას ხელმძღვანელობით ჩაატარა დეტალური აღწერა ციხის და მისი შემოგარენის. ექსპედიციაში მონაწილეობდა მოლაშქრეთა კლუბი „თეთნულდიც“ აღმოჩნდა მეთორმეტე საუკუნის ეკლესია, ამავე პერიოდის საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ქვევრები, საცხოვრებელი სახლების ნაშთები და ულამაზესი ჩურუთმიანი ქვები, ფრესკები — ნუსხური, ასომთავრული და მხედრული დამწერლობის გამოსახულებით.

წყაროები ინტერნეტში
ბუბა კუდავას ექსპედიცია
კოპის ციხის ფოტო-კლუბი „თეთნულდი“
Fidget spinner

, იგივე სპინერი — სათამაშო, რომელიც ჯერ კიდევ 1993 წელს გამოიგონეს, მაგრამ ის 2017 წელს გახდა პოპურალური.

ექსპერტების ერთი ნაწილი თვლის, რომ სათამაშო გამოიყენება ფსიქოლოგიური ზეწოლისგან დასახსნელად. ხოლო მეორე მხარე თვლის რომ იგი უბრალოდ ყურადღების გადასატანადაა. სათამაშო ზოგიერთ სკოლაში აკრძალულია.

შემადგენლობა
თითბერი
უჟანგავი ფოლადი
კერამიკა
ტიტანი
სპილენძი
პლასტმასი
რობი ამელი

რობი ამელი (დ. 21 აპრილი, 1988) — კანადელი მსახიობი, მოდელი.

ბიოგრაფია
რობი ამელი დაიბადა ონტარიოს შტატის ქალაქ ტორონტოში. იგი არის ჯო და ბობ ამელის ვაჟი. ბობ ამელი დაკავებულია საიუველირო ბიზნესით ის არის მსახიობი სტივენ ამელის პირველი ბიძაშვილი . თავის დასთან ერთად მან დაიწყო მოდელირება და მცირე როლები ითამაშა ექვსი წლის ასაკში. თექვსმეტი წლის ასაკში მან მიღო მონაწილეობა სკოლაში, სპექტაკლში „ლუისი და დეივი და ფიონია“. მსახიობობის სიყვარულმა განაპირობა ის, რომ მან შემდგომში ჩააბარა კანადის სამსახიობო სასწავლებელში. 2006 წელს ტორონტოში დაამთავრა ლოურენს პარკის საუნივერსიტეტო ინსტიტუტი.

კარიერა
რობი ამელის პირველი როლი იყო ფილმში „ბითუმად უფრო იაფია 2“, რომელიცგადაიღეს ონტარიოში, მუსკოკის რეგიონში. 2007 წელს მან მიიღო მონაწილეობა ფილმში „მცდარი მოსახვევი“. კანადურ -ზე გამოსულ სერიალში „ცხოვრება დერეკთან“ მან კეისი მაკდონალდის მეგობარ მაქსის როლი რამდენიმე ეპიზოდში ითამაშა. სერიალის დისტრიბუცია მსოფლიოს მასშტაბით ხდებოდა, -ის ჩათვლით.. რობი აგრეთვე გამოჩნდა -ის ტელეფილმში „ობიექტივში“, ხოლო 2009 წელს – ფრედ ჯოუნსის როლში, ტელეფილმში „სკუბი დუ: საიდუმლო იწყება“, რომელიც -ზე ყველაზე პოპულარულ ჩვენებად იქცა. 2010 წელს მან იგივე როლი განასახიერა გაგრძელებაში „სკუბი დუ: ტბის მონსტრის წყევლა“.

ამელმა აგრეთვე ითამაშა კევინ სპეისისთან და და ჯენიფერ გარნერთან ერთად კომედიურ ფილმში „ცხრა სიცოცხლე“, რომელიც გამოვიდა 2016 წლის 5 აგვისტოს..

პირადი ცხოვრება
2008 წლის ივლისში გაიცნო იტალია რიჩი. 2016 წლის 15 ოქტომბერს ისინი ოფიციალურად დაქორწინდნენ.
არლელი ქალი

არლელი ქალი — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, აგრეთვე ცნობილი როგორც მადამ გინუქსის პორტრეტი, ერთ-ერთი იმ ექვსი მსგავსი პორტრეტიდან რომელიც ვინსენტმა 1888 წლის ნოემბერში არლში და სენ რემიში დახატა.

მარი ჯულიანი, პორტრეტზე გამოსახული ქალბატონი დაიბადა 8 ივნისს, არლში, 1848 წელს და გარდაიცვალა 1911 წლის 2 აგვისტოს, 1886 წელს ის დაქორწინდა ჯოზეფ მიშელ ჟინოზე და მასთან ერთად დააარსა კაფე დე ლა გერი, ლამარტინის 30 ნომერში, რომლის ხშირი სტუმარიც ვან გოგი 1888 წლიდან ხდება. ვან გოგის ცნობილი ყვითელი სახლიც სწორედ ამ კაფის მახლობლად მდებარეობდა. სწორედ ამ კაფის ტერასაა გამოსახული ნახატზე კაფის ტერასა ღამით.

ვან გოგისა და კაფის მფლობელთა ურთიერთობას ოფიციალური სახე ჰქონდა მაგრამ ეს გოგენის არლში ჩასვლამ შეცვალა. მან შეძლო ის რომ 40 წილს ქალბატონი საკუთარი პორტრეტის დახატვაზე დათანხმდა. ამის შემდეგ ვან გოგმა და გოგენმა არლელი ქალის ნახატთა მთელი სერია შექმნეს. ვან გოგმა ამ სერიას ერთ საათში შესრულებული უწოდა.

1888 წლის ნოემბრის ვერსია
ნამუშევრებიდან პირველი ვერსია ამჟამად ორსეის მუზეუმში, პარიზში ინახება. ცნობილია რომ ამ ნამუშევრებზე მუშაობას ერთი და იგივე მასალაზე ვან გოგი და გოგენი ერთდროულად შეუდგნენ არლში, 1888 წლის ნოემბერსა და დეკემბერში.

ვან გოგს ამას გარდა მადამ ჟინუს კიდევ რამდენიმე ნახატი აქვს შესრულებული, სადაც ქალბატონს წიგნები და ქოლგა უჭირავს.

1890 წლის თებერვლის ვერსია
სენ რემის თავშესაფარში ყოფნისას ვინსენტმა მადამ ჟინუს, არლელი ქალის კიდევ 5 პორტრეტი დახატა, რომელიც განსხვავდება 1888 წელს გოგენთან ერთად შესრულებული ნამუშევრებისაგან, ამათგან ერთი ვინსენტმა ძმას, თეო ვან გოგს, ერთი გოგენს, ერთი კი თავად ქალბატონ ჟინუს გაუგზავნა. ნამუშევრების ნაწილი ამჟამად შენახულია კროლერ-მიულერის მუზეუმში. ცნობილია რომ ვან გოგი ნახატების ახალი სერიის დახატვას 1890 წლის თებერვალში შეუდგა, როდესაც მისი ავადმყოფობა განსაკუთრებით მძინე სტადიაში იყო. გოგენი წერდა რომ ნახატების ეს სერია განსაკუთრებით მშვენიერია, რომ მასში რაღაც განსხვავებული დაინახა, და საკუთარ ნამუშევრებზე მეტადაც კი მოეწონა.

1890 წლის 5 ივნისს საკუთარი დისადმი მიწერილ წერილში ვან გოგი პორტრეტის ხატვის მისეულ ფილოსოფიას ამჟღავნებს: „მე მიყვარს პორტრეტების შექმნა, რომლებიც აპოკალიფსის ტოლფასი იქნება ხალხისათვის, ერთი სიტყვით არ მსურს რეალისტური ნახატის შექმნა, მსურს კარგად გადმოვცე ჩემი შთაბეჭდილება და გრძნობა, გამოვიყენო თანამედროვე ცოდნა, გამოცდილება, ფერების შერწყმა და შევქმნა ღირებული პერსონაჟი... არლელი ქალის ზედმეტად უფერულია“.
აზოვის ვაჟთა გიმნაზია

აზოვის ვაჟთა გიმნაზია — სკოლა ქალაქ აზოვში. იგი არის ორსართულიანი ისტორიული ნაგებობა ქალაქში, რომელსაც აქვს რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
აზოვის ვაჟთა გიმნაზია დაარსდა 1877 წელს იმპერატორ ალექსანდრე -ის ბრძანების შესაბამისად და თავდაპირველად ეწოდებოდა აზოვის ვაჟთა პროგიმნაზია. რევოლუციამდელ რუსეთში გიმნაზიები და პროგიმნაზიები ეწეოდნენ საშუალო განათლების სწავლებას. მოგვიანებით მათ ეწოდათ გიმნაზია. სასწავლო დაწესებულებებში სწავლობდნენ მოსწავლეები 8 წლის ასაკიდან 10 წლის ასაკამდე. გიმნაზიის მოსწავლეები სწავლობდნენ საღვთო სჯულს, ლიტერატურასა და რუსულ ენას, ლათინურ, ბერძნულ, ფრანგულ და გერმანულ ენებს, მათემატიკას, ფიზიკას, ისტორიას და სხვა საგნებს.

გიმნაზიის ფორმა შედგებოდა ლურჯი პერანგისაგან და შავი შარვლისაგან. პერანგზე და ქამრის ბალთაზე ამოტვიფრული იყო აზვის გიმნაზიის ინიციალები „“.

 საუკუნის 90-იან წლებში აზოვში გაიხსნა ქალთა გიმნაზიაც, ამჟამად შენობაში, რომელშიც განთავსებული იყო ქალთა გიმნაზია, მდებარეობს პედაგოგიური კოლეჯი.

 საუკუნის 20-იან წლებში ვაჟთა გიმნაზიას ეწოდა ერთიანი შრომის სკოლის (დაწყებითი კლასები) და (უფროსი კლასები) საფეხურები. სკოლაში დიდ ყურადღებას უთმობდნენ შრომით აღზრდას. დღიურები მათ არ ჰქონდათ, მათ მაგივრად ატარებდნენ შრომის წიგნაკებს. 1924 წელს სკოლას მიენიჭა ლენინის სახელი.

მეორე მსოფლიო ომამდე ეს იყო ერთადერთი სასწავლო დაწესებულება ქალაქში. მსოფლიო ომის პერიოდში სკოლაში განთავსებული იყო სამხედრო ჰოსპიტალი. მოსწავლეები დახმარებას უწევდნენ სანიტრებს და დაჭრილებისთვის მართავდნენ კონცერტს. ომის შემდეგაც გარკვეული პერიოდი სკოლა რჩებოდა ერთადერთ სასწავლო დაწესებულებად.

ამჟამად შენობაში განთავსებული აზოვის № 1 საშუალო სკოლა.

 საუკუნის 70-80-იან წლებში სკოლაში გაიხსნა ლენინის სახელობის მუზეუმი. 2012 წელს სკოლამ მიიღო საგანმანათლებლო პროექტში „სკოლა ციფრულ საუკუნეში“ მონაწილეობის სერთიფიკატი.

არქიტექტურა
გიმნაზიის შენობა არის ქალაქის არქიტექტურის მარგალიტი. აგურის ორსართულიან ნაგებობას აქვს სწორედ ისეთი არქიტექტურა, რომელიც დამახასიათებელია რუსეთის იმპერიის სხვა ქალაქის გიმნაზიებისთვის. სკოლაში არის შიდა კიბე, დიდი ჰოლი და გრძელი დერეფნები.
ვეჯინის კომპლექსი

ვეჯინის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს სოფელ გლდანის დასავლეთით, ვეჯინის ხევში, გლდანი-თიანეთის გზიდან 1,5 კმ-ზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

კომპლექსის აღწერა
კომპლექსში შედის ეკლესია, ეკლესიები — ნასაყდარი, წმინდა გიორგის ნიში და სამეურნეო დანიშნულების შენობათა ნაშთები. ყველა ნაგებობა რიყის ქვითა და ქვიშაქვით არის ნაგები. ვეჯინის კომპლექსი ძლიერ დაზიანებულია: კედლები და კამარა მხოლოდ ნასაყდარს აქვს შემორჩენილი; სასახლის, წმინდა გიორგის ნიშსა და ღვთისმშობლის ეკლესიებს სახურავი ჩანგრეულია და კედლების ფრაგმენტებიღაა შემორჩენილი. სხვა ნაგებობათა გეგმის გარჩევაც არ ხერხდება.

სასახლე (9,126 მ) დგას რიყის ქვით ამოყვანილ სუბსტრუქციაზე, რომელიც სამხრეთიდან ოთხი კონტრფორსითაა გამაგრებული. შესასვლელი ორია — აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლები თითქმის მტელ სიმაღლეზეა შემორჩენილი, ჩრდილოეთისა 1 მ-ზე (ამ კედელში თიხის მილებია დატანებული), ხოლო სამხრეთის კედლისაგან შემორჩენილია დასავლეთის ნაწილი კუთხიანად და ერთი პილასტრის ფრაგმენტი (კედლის შუაში), რომელზეც ორნამენტული ჯვარია ამოკვეთილი. სასახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთისა და სამხრეთ-დასავლეთის კუთხეებს მომრგვალებული კონტრფორსების ფორმა აქვს. შედარებით უკეთ დაცული აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ფასადები დასრულებულია ფრონტონებით.

ღვთისმშობლის ეკლესია დგას სასახლის აღმოსავლეთით 20 მ-ში. ეკლესია დარბაზულია (8,485,47 მ), აქვს ორი შესასვლელი — დასავლეთის კედლის შუა ნაწილში და სამხრეი კედლის დასავლეთ ნაწილში. აფსიდში ერთი სწორკუთხა სარკმელია, ხოლო მის ორივე მხარეს — თითო სწორკუტხა ნიში. ერთი მთლიანი ქვისაგან გამოთლილი ტრაპეზის ქვის წინა მხარეს წრეში ჩასმული ე. წ. ბოლნური ჯვარია გამოსახული. სამხრეთის კედელში ერთი სარკმელია. დარბაზი ცილინდრული კამარით ყოფილა გადახურული.

ნასაყდარი დგას სასახლის აღმოსავლეთით 300 მ-ზე. ეკლესია დარბაზულია (8,65,4 მ). შესასვლელი სამხრეთიდამ აქვს. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან — სწორკუთხა. საკურთხევლში ერთი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. ეკელსიის სამხრეთის კედელში ორი სარკმელია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც დაკიდულ პილასტრებზე დადგმულ საბჯენთაღს ეყრდნობა. სამხრეთ ფასადზე, კარის თავზე ორნამენტიანი სტელის ფრაგმენტია ჩასმული. სტელის ბაზისი იმავე ფასადის სარკმლის ქვემოთაა ჩატანებული კედელში.

წმინდა გიორგის ნიში დგას სასახლის დასავლეთის 300 მეტრზე. ეკლესია დარბაზულია (5,44,9 მ). შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის სწორკუთხა სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ სწორკუთხა ტრაპეზის ქვა დგას.
მეოტების დასახლებები აზოვში

მეოტების დასახლებები აზოვში — მეოტების მეომარი ტომის დასახლებები როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვის ტერიტორიაზე.

ისტორია
მეოტები განეკუთვნებიან ძველ ინდოევროპულ ტომებს, რომლებიც ცხოვრობდნენ აზოვის ზღვის აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ტერიტორიაზე. მეოტები იყვნენ მეომარი ტომები, რომლებიც ცხოვრობდნენ ყუბანის ტერიტორიაზე. დროთა განმავლობაში, ბოსფორის მმართველების გავლენით, მეოტები, როგორც დაქირავებულები, განსახლდნენ დონის მხარის სტეპებში, რათა გაეკონტროლებინათ ბერძნულ-სარმატული პროვინციები: ტანაისი და როსტოვის ნაქალაქარი. ნაქალაქარი, რომელიც აგებული იყო თანამედროვე ქალაქ აზოვის ადგილზე, მდებარეობდა შემაღლებულ კოცხზე და გარს ერტყა მიწაყრილები და თხრილები, რომლებიც მტრებისაგან იცავდა ქალაქს. მეოტები გამოირჩეოდნენ საბრძოლო უნარებით, მათ შორის ბევრი იყო უშიშარი მეომარი.

აზოვის ტერიტორიაზე მდებარე ნაქალაქარები პირველად თავის ნაშრომებში მოიხსენია ახ. წ. საუკუნეში მოღვაწე გეოგრაფმა პტოლემემ. ქალაქ აზოვის ტერიტორიაზე მდებარეობდა ნაქალაქარი პატარვა, პანიარდისი და მეთევზეების დასახლება.

პატარვა
შესწავლილია არქეოლოგების მიერ. კულტურული ფენის სიღრმე 6 მეტრი იყო. მდებარეობდა ქალაქის დასავლეთ ნაწილში. ნაქალაქარში აღმოაჩინეს თავდაცვითი მიწაყრილებისა და თხრილების კვალი. მისი მაცხოვრებლები დაკავებულები იყვნენ სოფლის მეურნეობითა და მეთევზეობით. მეოტები ვაჭრობდნენ ტანაისის მოსახლეობასთან და მომთაბარე ალანებთან. ისინი ყიდდნენ ხორბალსა და თევზს. დასახლებაში აყვავებული იყო ჭურჭლის დამზადების ხელოსნობაც. აქ აღმოჩენილი იყო ღუმელი, რომელშიც გამოწვავდნენ კერამიკულ ჭურჭელს.

მეოტების სახლებს ჰქონდათ ორი განყოფილება. ერთ ნაწილში ცხოვრობდნენ ადამიანები, ხოლო მეორე ნაწილში ზამთრის პერიოდში ჰყავდათ შინაური ცხოველები. პატარვის ნაქალაქარზე აღმოჩენილია ბევრი ნაცრისფერ ლაქიანი კერამიკა კავკასიიდან და ყუბანიდან, წითელ ლაქიანი კერამიკის ნიმუშები ბოსფორიდან, ბერძნული ამფორები. ეს ადასტურებს მათ სავაჭრო კავშირებს მეზობლებთან.

პანიარდისი
პანიარდისი, იგივე ციხესიმაგრის ნაქალაქარი, მდებარეობდა თანამედროვე ქალაქ აზოვის ცენტრში. იგი ცუდადაა შემონახული, შემონახულია მცირე ფრაგმენტები.

აღმოჩენილი მასალების მიხედვით მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ პანიარდისის მოსახლეობის კვების რაციონში სოფლის მეურნეობის პროდუქტები იყო უმთავრესი, ხელოსნობის დარგებიდან განვითარებული იყო ქსოვა და რთვა.

არქეოლოგებს პანიარდისის და პატარვას ტერიტორიაზე არ აღმოუჩენიათ საბრძოლო მოქმედებების კვალი, როგორც მეცნიერები ფიქრობენ მათ უბრალოდ მშვიდობიანად მიატოვეს დასახლებები.

მეთევზეების დასახლება
მეოტების მეთევზეების დასახლება აღმოაჩინეს [[2011] წლის 13 ოქტომბერს აზოვზე სამაშველო სამუშაოების დროს. ძველ დასახლებაში აღმოაჩინეს სამი ფენა.

პირველი ფენა მიეკუთვნება მეოტების პერიოდს (ახ. წ. [[ საუკუნე|]]-[[ საუკუნე]]ები), მეორე ფენა — ალან-ბულგარელების პერიოდს ([[ საუკუნე|]]-[[ საუკუნე]]ები), მესამე კი — [[ოქროს ურდო]]ს პერიოდს ([[ საუკუნე|]]-[[ საუკუნე]]ები). უნიკალური აღმჩნდა ოქროს ურდოს ([[1224]]-[[1483]] წწ) პერიოდის დასახლება. ამ ფენაში არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ძველი დასახლების შემონახული სტრუქტურა და სარწყავი სისტემის კვალი. მოსახლეობა დაკავებული ყოფილა სოფლის მეურნეობით, რისთვისაც იყენებდნენ სარწყავ სისტემას. აქვე აღმოაჩინეს [[ საუკუნე|]]-[[ საუკუნე]]ების სასაფლაო.
ორინოკოს აუზი

ორინოკოს აუზი — ორინოკოს და მისი შენაკაგების მიერ შექმნილი აუზი სამხრეთ ამერიკაში. ორონიკოს აუზი მოიცავს 990000 კმ²-ს, რითიც ის სამხრეთ ამერიკაში უდიდესია. აუზი ფარავს ვენესუელის უდიდეს და კოლუმბიის აღმოსავლეთ ნაწილს.

ორინოკო მსოფლიოს ერთ ერთი უდიდესი მდინარეა (2140 კმ. სიგრძეში და 30000 მ³/წმ.). მას ვენესუელისთვის უდიდესი ეკონომიკური და ისტორიული მნიშვნელობა აქვს. ის მის ბასეინთან მიმართებაში მსოფლიოში უდიდესი მდინარეა.

გეოგრაფია
ორონიკოს აუზი მოიცას სამი ტიპის გეოგრაფიულ რელიეფს: მთიან მასივს, კაინოზოური ერის ტექტონიკურ ფილებს და მცენარეულით დაფარულ დაბლობს. სამივე ზონა გამოირჩევა თავის ბიოლოგიური თავისებურებებით.
არლის რესტორნის ინტერიერი

არლის რესტორნის ინტერიერი — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული ზეთის საღებავებით ტილოზე, არლში 1888 წლის აგვისტოს მიწურულს.

ნახატის დათარიღება დიდ სიძნელეს წარმოადგენდა, უპირველეს ყოვლისა იმიტომ, რომ ის ვან გოგის არც ერთ წერილში არაა ნახსენები. პიერ ლეპროჰონმა ის 1888 წლით დაათარიღა, ეს არის პერიოდი, როდესაც ვან გოგმა მზესუმზირების სერია შექმნა, და ეს სავსებით მისაღებიც იყო. ამ პროცესშ მონაწილეობას მიიღო იან ჰულსკერმაც, ვინსენტის მოსწავლემ. ამ თემატიკაზე ვინსენტმა რამდენიმე ნამუშევარი შექმნა, მათგან ერთ-ერთია კარელის რესტორნის ინტერიერი არლში, დიდი ხნის მანძილზე მიიჩნეოდა, რომ ნახატი დახატული იყო კარელის რესტორანში, თუმცაღა იაკობ ბაარტ დე ლა ფაილეს თქმით ნახატი შესრულებულია პატარა კაფეში ყვითელ სახლთან ახლოს.
არლის ხედი პურის ყანიდან

არლის ხედი პურის ყანიდან — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული ზეთს საღებავებით ტილოზე, 1888 წლის ივნისში, იმ ზაფხულს შესრულებულ პურის ყანის ნახატებთან ერთად. ამჟამად ინახება როდენის მუზეუმში, პარიზში.

არლი
ვინსენტ ვან გოგი 35 წლის იყო როდესაც საცხოვრებლად სამხრეთ საფრანგეთში, არლში გადავიდა. აქ მან კარიერის მწვერვალს მიაღწია, შექმნა საუკეთესო და განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ნამუშევრები. მისი ნახატები ასახავდა პირადი ცხოვრების განსხვავებულ ასპექტებს. ამ პერიოდის უმნიშვნელოვანესი ნახატების სერიაა მზესუმზირები, რომლებიც ყველაზე ცნობილია ვან გოგის ვან გოგის შემოქმედებაში. ის მუშაობდა ბიჯითად და ხორცს ასხამდა ახალ იდეებს. ეს პერიოდი ასევე ცნობილია როგორც ვან გოგის ცხოვრების ყველაზე ბედნიერი ნაწილი, როდესაც ის მიმნდობი მხიარული და გახსნილი იყო.

ამ პერიოდში მისი საქმიანობა წარმოადგენს იმპრესიონიზმის, ნეო-იმპრესიონიზმისა და იაპონური ხელოვნების გავლენის კულმინაციას, რამაც დაახლოებით ორ წელიწადსგასტანა. განვითარდა და ცვლილებები განიცადა მისმა სამხატვრო სტილმა, ფერთა პალიტრამ და ფუნჯის მოსმის პრინციპმა.

პურის ყანები
ვან გოგი განსაკუთრებით დაინტერესებული იყო ბუნების ცვალებადობისა და გლეხების კავშირით, მასზე დაკვირვებით, თესვისა და მოსავლის მკის პროცესით. სწორედ ამ ჰარმონიულ კავშირზე ვან გოგი წერს:„მთესველი და პურის თავთავები იდგნენ უსასრულობისათვის, ცული კი როგორც სიკვდილის შეუცვლელი ნიშანი“. ვან გოგს განსაკუთრებით იტაცებდა მზის ჩასვლის პერიოდი, რომელიც სიკვდილისა და ხელახლა დაბადების სიმბოლო იყო მისთვის.

მკის პროცესის ნახატები
ივნისის მეორე ნახევარში ვინსენტმა ათი ნამუშევარი შექმნა რომლებზეც მკაა ასახული, მან პურის ყანის ნახატების სერია შემდეგნაირად აღწერა:„...პეიზაჟები, ყვითელი, ძველი, ოქროსფერი, სწრაფი, სწრაფი, სწრაფი, ისეთივე სწრაფი როგორის მოსავლის ამღები გლეხი მოკაშკაშე მზის ქვეშ, კონცენტრირებული მხოლოდ მკაზე“.

ნახატის აღწერა
არლის ხედი პურის ყანიდან ასახავს მკას. მიწაზე დალაგებულია აღებული მოსავალი. ნახატის შუაგულში ასახულია უშუალოდ მოსავლის აღების პროცესი, რომელსაც ორი გლეხი აწარმოებს. სტილი რომლითაც ნახატია შესრულებული დამახასიათებელია პურის ყანის ამსახველი სხვა ნახატებისთვისაც, ამ სტილით შეგვიძლია მოვახდინოთ ვინსენტის შემოქმედების ამ პერიოდის იდენტიფიცირებაც.