iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვერეს ღვთისმშობლის ეკლესია

ვერეს ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენიდან 5,5 კილომეტრის მოშორებით, მდინარე ვერას ხეობის მარცხენა ნაპირზე, ტყეში. თარიღდება საუკუნით, გადაკეთებულია საუკუნეში. შემორჩენილია სამონასტრო ნაგებობათა, გალავნის, გვიანდელი ხანის სამრეკლოსა და სხვა ნანგრევები.

შენობა სამნავიანი ბაზილიკაა (10,7 7,5 მ). შიგნიდან და გარედან მოპირკეთებულია წითელი და რუხი ფერის ქვით, გამოყენებულია შირიმის ქვაც. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს — ჩრდილოეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით. აფსიდში და დასავლეთ კედელში თითო სარკმელია, გრძივ კედლებში — ორ-ორი. თითო სარკმელი სადიაკვნის და სამკვეთლოს აფსიდებშიცაა. მაღალი შუა ნავი ბემითა და ნახევრადოვალური აფსიდით მთავრდება. აფსიდის გვერდებზე სამკვეთლო და სადიაკვნეა. მათ შესასვლელები გვერდის ნავებიდან აქვთ. შუა ნავი გვერდის ნავებისაგან გამოყოფილია ორ წყვილ დაბალ და მასიურ რვაწახნაგა ბურჯზე დაყრდნობილი თაღებით (ამ თაღებზეა დაშენებული შუა ნავის გრძივი კედლები), ხოლო ბემა თავის მხრივ შუა ნავისაგან გამოყოფილია ვიწრო და დაბალი თაღებით. ბურჯებზე დაყრდნობილია გრძივი კედლების პილასტრები, რომელთა პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობა შუა ნავის კამარის საბჯენი თაღები. აფსიდში და დასავლეთ კედლის კუთხეებში შემორჩენილია მოხატულობის კვალი.

აღმოსავლეთის ფასადი ერთ სისტემაში გაერთიანებული დეკორატიულად შეწყვილებული ნახევარსვეტებით ხუთ მალად არის დაყოფილი. მაღალი და ფართო შუა მალი მართკუთხაა. მის მარჯვნივ და მარცხნივ მდებარე დეკორატიულ თაღედში სამკუთხა ღრმა ნიშებია. საკურთხევლის სარკმელი მოჩარჩოებულია მართკუთხა ფართო ორნამენტიანი საპირით. ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში შემორჩენილი ლავგარდნის ნაწილები პროფილირებულია. აღმოსავლეთ სარკმლის ჩარჩოზე არსებულ ასომთავრულ წარწერაში მოხსენიებულია ატენის ციხისთავი გრგნელი, რომელსაც ეკლესია საუკუნის 60-იან წლებში აღუდგენია და ჩუქურთმით მოურთავს. სამხრეთისა და დასავლეთის ფასადების გაყოლებით ჩანს მონაშენის კვალი. მონასტრის ქვემოთ, კლდოვან ქედზე, – საუკუნეების ვერის ციხის ნანგრევებია.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
გარდატენის მწვანე საყდარი

მწვანე საყდარი, ფერისცვალების საყდარი – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენის აღმოსავლეთით, ერთ კილომეტრზე. აგებულია - საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია (14,2 7,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, მოპირკეთებულია ნატეხი და მომწვანო ფერის ტუფის ქვით. ნახევარწრიული აფსიდის ორივე მხარეს მცირე ზომის სათავსებია. დარბაზის გრძივი კედლების ორ წყვილ პილასტრზე გადადიოდა სამ-სამი დეკორატიული თაღი.
გარდატენის ღვთისმშობლის ეკლესია

გარდატენის ღვთისმშობლის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენის დასავლეთით, მდინარე ტანის ხეობაში, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,2 4,7 მ), ნაგებია თლილი ქვიშაქვის კვადრებით. შიგნიდან თაღოვანი, გარედან არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთითაა. აფსიდის თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს თახჩებია, ჩრდილოეთ კედელში ერთი ფართო ოთხკუთხა ნიშია. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით, რომელსაც შეკეთების კვალი ეტყობა. საკურთხევლის წინ დგას საუკუნის ხის კანკელი, რომელზეც შემორჩენილია ზეთის საღებავით შესრულებული მოხატულობის ფრაგმენტები. ჩრდილოეთ კედელზე შინდისფერი მელნით შესრულებული წარწერის კვალი ჩანს, რომელიც პალეოგრაფიული ნიშნებით საუკუნეს შეიძლება მიეკუთვნებოდეს. აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის სათაურზე გამოსახულია მარტივი ტოლმკლავა ჯვარი, მის ორივე მხარეს - თითო ფრინველი. ნაგებობას წრეთარგისა და ლილვისაგან შედგენილი გლუვი ლავგარდანი აქვს. ეკლესიის სამხრეთით მოზრდილი მინაშენისგან შემორჩენილია აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლები. აქვე, მასიური ქვის ბაზისებზე დადგმულ თლილი ქვის ფილაზე ასომთავრული წარწერის კვალია.
გარდატენის წმინდა ნინოს ეკლესია

გარდატენის წმინდა ნინოს ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენის მახაანთ უბანში, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (7,65 5,6 მ), ნაგებია ქვიშაქვის კვადრებით (წყობა ირეგულარულია). ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში და ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში. ორივე შესასვლელი სწორკუთხაა, გარედან გადახურულია არქიტრავით. ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მცირე შვერილი მხრებითა და ქვის კანკელით. აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელთან, ქვით ნაწყობი სატრაპეზო დგას. სარკმლის ორივე მხარეს მცირე სწორკუთხა ნიშებია. ეკლესიის სამხრეთ კედელში კიდევ ერთი სარკმელია, რომელიც ორივე მხრიდან დახურულია ბრტყელი ქვის ფილით. ეკლესიას სამხრეთით და ჩრდილოეთით მინაშენები ჰქონია.
ჯებირის ეკლესია

ჯებირის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯებირში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (7,5 5,6 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით. წყობა ირეგულარულია. გარედან არქიტრავით გადახურული სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მცირე შვერილი მხრებით. აფსიდის ღერძზე სარკმელია. აფსიდის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში ნახევარწრიული, ღრმა ნიშებია. დარბაზის გრძივი კედლების შუა ნაწილში, კამარის ქუსლთან, თაროა, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. დასავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია, რომელიც ორივე მხრიდან ბრტყელი ქვითაა გადახურული. სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში, ქვევით, მცირე, სწორკუთხა ნიშია, სამხრეთ ფასადზე შემორჩენილია ბრტყელი ლავგარდანი. ამ მხარეს ეკლესიას მინაშენი ჰქონია.
გოსტიბეს კოშკი

გოსტიბეს კოშკი — კოშკი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გოსტიბეს განაპირას, აღმოსავლეთით, მთის ფერდობზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

კოშკი (8,3 9,1 მ) ოთხსართულიანია, კუთხეები მომრგვალებული აქვს. ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. შენობა დაზიანებულია: გადახურვა მთლიანად ჩანგრეულია, პირველი სართული მიწითაა ამოვსებული. შესასვლელი მეორე სართულზე, დასავლეთ კედელშია. პირველი სართული ყრუა. მესამე, საცხოვრებელი სართულის აღმოსავლეთ კედელში ბუხარია, ჩრდილოეთისაში - ორი სათოფური, ხოლო სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში - პატარა სწორკუთხა სარკმლები. მეოთხე სართულზე, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში, ორ-ორი შეწყვილებული სარკმელია. სართულშუა გადახურვები ხის ყოფილა. სართულები ერთმანეთს ხვრელობებით უკავშირდებოდა.
ოგლალა

ოგლალა, ოგლალა სიუ, ოგლალა ლაკოტა — ინდიელთა ენობრივი ოჯახის, სიუს ერთ-ერთი ტომი. ტომის სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვიდან, რომელიც ლაკოტას ენაზე ნიშნავს „თვითგამფანტავს“. მათი ძირითადი საცხოვრებელი ადგილი არის რეზერვაციები სამხრეთი დაკოტასა და ნებრასკაში.

ისტორია
ოგლალა ლაკოტა, სხვა დანარჩენ 6 ლაკოტას ტომთან ერთად დაშორდა ერთმანეთს საუკუნის დასაწყისში. 1840 წლიდან საგრძნობლად გაუარესდა ურთიერთობა ინდიელებსა და თეთრკანიანებს შორის. თეთრკანიანების რაოდენობა დღითი დღე იზრდებოდა. მათ ამოხოცეს ცხოველები და ფრინველები, გააჩანაგეს საცხოვრებელი გარემო და ამით ლაკოტებს ურთულესი საცხოვრებელი სიტუაცია შეუქმნეს.
ამ ყველაფერმა გამოიწვია ომი, რომელიც 1870-იანი წლების ბოლომდე გაგრძელდა და თეთრკანიანების გამარჯვებით დასრულდა. დღეს ლაკოტების უმრავლესობა ცხოვრობს პაინ-რიჯის რეზერვაციაში, რომელიც 8984306 კმ²-ს იკავებს დამდებარეობს სამხრეთ დაკოტაში.

მოსახლეობა
ლაკოტების მოსახლეობა 1825 წლისათვის შეადგენდა სულ რაღაც 1500 ადამიანს, 1882 წლისათვის ომებმა და შიმშილობამ ამ ტომის მოსახლეობის რიცხვი 702 ადამიანამდე შეამცირა, ხოლო მას შემდეგ რაც ისინი რეზერვაციაში გადასახლდნენ და ამერიკელებისგან ხელშეუხებლობა მიიღეს მათი რიცხვი გაიზარდა და 2008 წლის აღწერით შეადგენს დაახლოებით 42 000 ადამიანს.
ჯეიმზ კლარკ მაქსველი

ჯეიმზ კლარკ მაქსველი (დ. 13 ივნისი 1831 — გ. 5 ნოემბერი 1879) — შოტლანდიელი მეცნიერი, რომელიც მოღვაწეობდა მათემატიკური ფიზიკის დარგში. მისი მთავარი მიღწევა იყო განტოლებების შექმნა, რომელთა საშუალებითაც აჩვენა, რომ ელექტრობა, მაგნეტიზმი და ოპტიკა ემორჩილებიან ერთ ფენომენს, რომელსაც ელექტრომაგნიტური ველი უწოდა.

ბიოგრაფია
მაქსველი მხოლოდ 14 წლის იყო, როდესაც ედინბურგის სამეფო საზოგადოების წინაშე გეომეტრიის შესახებ დაწერილი მისი ნაშრომის წარდგენა სთხოვეს, 24 წლისა კი აბერდინის უნივერსიტეტის პროფესორი გახდა. ათი წლის შემდეგ სამსახურს თავი დაანება და მაგნეტიზმისა და ელექტრობის შესახებ თეორიების შესაქმნელადაც მოიცალა. 40 წლის მაქსველი კემბრიჯში ექსპერიმენტული ფიზიკის პირველ პროფესორად მიიწვიეს.

მეცნიერული მოღვაწეობა
რამდენიმე წლით ადრე, მაიკლ ფარადეი ძალწირის მქონე მაგნიტებსა და ელექტრულ ნაკადებზე საუბრობდა და ისინი გამოსახულიც ჰქონდა. მაქსველს ეს სმენოდა და მათ განსამარტავად თეორიაც შეიმუშავა. მან ივარაუდა, რომ თუ მაგნიტი წინ და უკან იმოძრავებდა, ტალღებს წარმოქმნიდა, რომლებიც ფარადეის მიერ ნახსენები ძალწირის მიმართულებას გაჰყვებოდნენ.

ამის შემდეგ მაქსველმა გასაოცარი დასკვნა გააკეთა: სინათლე, სინამდვილეში ძალწირის გასწვრივ გავრცელებული უდიდესი სიჩქარის ტალღებია. ამ ტალღებს მან ელექტრომაგნიტური ტალღები დაარქვა და თავისი აზრის სისწორეც დაამტკიცა. მისი გამოთვლების თანახმად, არსებობდა სხვა სახის, სინათლის ტალღაზე უფრო გრძელი და მოკლე ელექტრომაგნიტური ტალღებიც. მაქსველის სიცოცხლეში მათი აღმოჩენა არ მოხერხდა, მაგრამ ახლა ვიცით, რომ რადიოტალღები, ინფრაწითელე სხივები, ულტრაიისფერი სხივები, რენტგენის სხივები და გამა-სხივები ელექტრომაგნიტური ტალღების ოჯახს მიეკუთვნება.
მოდესტოსი (იერუსალიმის პატრიარქი)

წმიდა მოდესტოსი -იერუსალიმელი მთავარეპისკოპოსი, ხსენება ძვ.სტ. - 18 დეკემბერი (ახ. სტ. - 31 დეკემბერი). დაიბადა კაბადოკიის სებასტიაში (თანამედროვე თურქეთის ქალაქი სივასი), ქრისტიანთა ოჯახში. მან სიყმაწვილიდანვე იგრძნო მისწრაფება მკაცრი, ასკეტური ცხოვრებისაკენ და , როდესაც ჟამმა უწია, ბერად აღიკვეცა. შემდგომში ნეტარი მოდესტოსი წმიდა თეოდოსი დიდის სავანის იღუმენი იყო.
614 წელს სპარსეთის მეფემ ხოსრო -მ აიღო იერუსალიმი. დაარბია იგი, დაანგრია მართლმადიდებლური ტაძრები, დახოცა 90000-მდე ქრისტიანი. ასევე, ხელთ იგდო უფლის ცხოველმყოფელი ჯვარი და დაატყვევა იერუსალიმის პატრიარქი ზაქარია. ამის შემდეგ იერუსლიმის ეკლესიის განმგებლობა დროებით წმიდა მოდესტოსს დაევალა.

ნეტარმა მოდესტოსმა ალექსანდრიის პატრიარქის იოანე მოწყალის დახმარებით აღადგინა დარბეული ქრისტიანული საყდრები. მან პატივით დაკრძალა დახოცილი ბერები საბა განწმენდილის ლავრიდან. თოთხმეტი წლის შემდეგ ბიზანტიის იმპერატორმა ჰერაკლემ, სპარსეთში წარმატებული ლაშქრობის შედეგად ტყვეობიდან გაათავისუფლა იერუსალიმის პატრიარქი ზაქარია და უფლის ცხოველმყოფელი ჯვარიც იერუსალიმში დააბრუნა. პარტიარქ ზაქარიას მიცვალების შემდგომ იერუსალიმის ეკლესიის მწყემსმთავრად წმიდა მოდესტოსი დაადგინეს. უფლის რჩეული 634 წელს მიიცვალა.
ერიხთონიოსი

ერიხთონიოსი — ბერძნული მითოლოგიის გმირი, ათენის მითური მეფე. ჰეფესტოსა და გეას ვაჟი, რომელიც აღზარდა ათენამ. პირველად ათენამ დახურულ ყუთში ჩასმული ყმაწვილი კეკროპის ქალიშვილებს გადასცა აღსაზრდელად და აუკრძალა ყუთში ჩახედვა, მაგრამ ცნობისმოყვარე ქალებმა ყუთი მაინც გახსნეს. მითის თანახმად ათენამ თითქოს იმიტომ აუკრძალა ქალიშვილებს ყუთის გახსნა, რომ ბავშვთან ერთად ყუთში გველი იყო ჩამწყვდეული (ზოგი ვარინტით ბავშვს ტანის ქვედა ნაწილი გველისა ჰქონდა). ყუთის გახსნისთვის აგლავროსი და ჰერსე უგონობით დაისაჯნენ და აკროპოლისის კლდიდან გადმოხტნენ (ზოგი ვარიანტით დაახრჩო გველმა). ამის შემდეგ ათენამ თვით დაიწყო ბავშვის აღზრდა თავისსავე ტაძარში. სხვა მითის მიხედვით ათენამ ბავშვი აღსაზრდელად გადასცა პანდროსოსს. ერიხთონიოსი ითვლებოდა ათენის მეხუთე ლეგენდარულ მეფედ მას შემდეგ, რაც დამპყრობელი ამფიქტიონი განდევნა ქალაქიდან. მითის ერთი ვარიანტის მიხედვით ათენის სამეფო მან კეკროპისაგან მიიღო. ერიხთონიოსს მიაწერენ ატიკაში ათენას კულტის შემოტანას, საერთო ათენური დღესასწაულების დაწესებას, პოსეიდონისა და ათენას საერთო ტაძრის აგებას. ტრადიციის მიხედვით იგი ე.წ. „კვადრიგა“ ეტლის გამომგონებლადაც ითვლებოდა და ამისთვის სიკვდილის შემდეგ იგი თითქოს ეტლის თანავარსკვლავედად იქცა. მითის ერთი ვარიანტის მიხედვით ათენასა და პოსეიდონს შორის ატიკის მმართველობაზე ამტყდარი დავის დროს მოსამართლედ ერიხთონიოსი იყო. თავიდან ერიხთონიოსი იგივე ერეხთევსი იყო, მაგრამ ათენელმა ტრაგიკოსებმა შექმნეს გეასაგან შობილი ყმაწვილის განხალკევებული მითური სახე. როგორც სახელწოდებაც გვიჩვენებს, მითი ხთონიური წარმოშობისაა.
კვერცხობი

კვერცხობი — ნასოფლარი მდინარე ჭერათხევის მარცხენა ნაპირზე, სოფელ ნაბახტევის ჩრდილოეთით. ნასოფლარი მოხსენიებულია რამდენიმე ისტორიულ წყაროში, როდესაც საუკუნის შუა წლებში არაბთა დამსჯელი ლაშქარი ბუღა თურქის მეთაურობით ქართლში დათარეშობდა, მაშინ:
აღნიშნულ წყაროზე დაყრდნობით ივანე ჯავახიშვილი ვარაუდობდა, რომ ეს დასახლებული ადგილი უნდა ყოფილიყო ქართლში, მაგრამ მან მისი ადგილმდებარეობის გარკვევა ვერ შეძლო.

კუერცხობი საუკუნის ბოლოდან მარტიროზიშვილების სამფლობელო ყოფილა. 1685 წელს გიორგი შანშეან მარტიროზიშვილს, სამეფო კარის მდივანს და მის შვილებს უბრუნებს თავის კუთვნილ მიწებს

კვერცხობზე მეტი ისტორიული მასალა აღარ მოიპოვება. ამჟამად ნასოფლარის მიმდებარე ტერიტორიაზე შემორჩენილია კვერცხობის ეკლესია.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები არგენტინაში

2014 წლის მონაცემებით არგენტინაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 9 ძეგლია.

სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,9 % არგენტინის ძეგლებია.

არგენტინის მსოფლიო მემკვიდრეობის 8 ძეგლიდან:
4 კულტურული ობიექტია
4 ბუნების ძეგლი.

1981 წელს არგენტინის პირველი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი გახდა ლოს-გლასიარესის ეროვნული პარკი.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
საცდელი სია
ცხრილში შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში შეტანილი ძეგლები

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
კიცუნე

კიცუნე — მელას იაპონური სახელწოდება და იაპონური ფოლკლორის მნიშვნელოვანი გმირი. იაპონიაში ბინადრობს მელას ორი ნაირსახეობა - ნარინჯისფერი მელა )( , ჰონდო კიცუნე, ძირითადად ბინადრობს კუნძულ ჰონსიუზე;) და ჰოკაიდოს მელა (კიტა კიცუნე, ბინადრობს ჰოკაიდოზე; ).

წარმოშობა
ფართოდ აღიარებული მოსაზრების თანახმად ბევრი მითი კიცუნეს შესახებ იაპონიაში ჩინური, კორეული ან ინდური ფოლკლორიდან შევიდა. ჩინურსა და კორეულ მითოლოგიებში არსებობს ცხრაკუდიანი სულები, რომლებსაც ჩინელები ჰული ძინს, ხოლო კორეელები კუმიჰოს უწოდებენ. მრავალი უძველესი მითი კიცუნეს შესახებ შემორჩა წიგნში „კონძაკუ მონოგატარიში“, რომელიც არის საუკუნის ჩინური, ინდური და იაპონური მითების

დღემდე გრძელდება კამათი იმის შესახებ, არის თუ არა კიცუნე საკუთრევ იაპონური ფოლკლორის წარმომადგენელი. იაპონელი ფოლკლორისტი კიოსი ნოძაკი მიიჩნევს, რომ კიცუნე იაპონიაში ძვ.წ. საუკუნეში არსებობდა, ხოლო ჩინეთიდან და კორეიდან მხოლოდ კიცუნეს უარყოფითი თვისებები გადმოვიდა. იგი მიიჩნევს, რომ საუკუნის ჩანაწერების წიგნ ნიჰონ რიაკის თანახმად ადამიანები და მელები უძველეს იაპონიაში თანაცხოვრობდნენ და მრავალი ადგილობრივი ლეგენდა წარმოიშვა როგორც ამ თანაცხოვრობის შედეგი.

ინარის შემსწავლელკი მეცნიერი კარენ სმაიერსი მიიჩნევს, რომ მელის კავშირი ბუდზიმთან და მისი წარმოდგენა, როგორც მაცდენელი არსების, იაპონურ ფოლკლორში შევიდა მსგავსი ჩინური მითების გავლენით, თუმცა მყისვე აღნიშნავს, რომ ზოგი მითი საკუთრივ იაპონურია და აქედან გამომდინარე უნიკალურია.

ეტიმოლოგია
სიტყვა კიცუნეს სრული ეტიმოლოგია უცნობი. სიტყვის გამოყენების პირველი მაგალითი გვხვდება 794 წლის ტექსტში სინუაკუ კეგონკიო ონგი სიკი. ძველი წყაროებიდან ასევე აღსანიშნავია ნიჰონ რიოიკი (810–824) და ვამიო რუიჯუსო (მიახ. 934). ეს უძველესი წყაროები დაწერილია მანიოგანით, რომელიც ნათლად აჩვენებს ისტორიულ წარმოთქმას - კი1ტუნე. შემდგომში რამდენიმე დიქრონულმა ფონოლოგიურმა ცვლილებამ გამოიწვია სიტყვა "კუტუნეს" ევოლუცია და დღეს იგი გამოითქმის როგორც "კიცუნე".
ხუსტისიალისტური პარტია

ხუსტისიალისტური პარტია — პერონისტული პარტია არგენტინაში, პერონისტული მოძრაობის მთავარი ძალა. პარტიის წევრია ქვეყნის ამჟამინდელი პრეზიდენტი კრისტინა ფერნანდესი, ამავე პარტიის რიგებიდან იყვნენ ყოფილი პრეზიდენტები ნესტორ კირხნერი და ედუარდო დუალდე. არგენტინის დეპუტატთა პალატაში 257 ადგილიდან პარტია ფლობს 116 მანდატს. ასევე უმრავლესობაშია სენატში, 42 მანდატი 72-დან. 24 პროვინციის გუბერნატორიდან 16 ხუსტისიალისტური პარტიის წევრია.

პარტია დააარსეს ხუან და ევიტა პერონებმა 1947 წელს.
პერონიზმი

პერონიზმი ან ხუსტისიალიზმი — არგენტინის პოლიტიკური იდეოლოგია. დაკავშირებული პრეზიდენტ ხუან პერონის პოლიტიკასთან. კრიტიკოსები ამ პოლიტიკურ იდეოლოგიას ადარებენ იტალიურ ფაშიზმს, ასევე გოლიზმსა და ფრანკიზმს. არგენტინაში პერონიზმი ითვლება ნეოლიბერალიზმის ალტერნატივად.

ისტორია
მიმდინარეობა ჩამოყალიბდა 1940-იან წლებში.თავისი გავლენა იდეოლოგიამ კვლავ შეინარჩუნა პერონის გარდაცვალების შემდეგაც (1974 წ.). პერონისტები ხელისუფლებაში იყვნენ 1946-1955, 1973-1976, 1989-1999 წლებში, ასევე ხელისუფლებაში არიან 2002 წლიდან დღემდე. პერონისტული პარტიის წარმომადგენელმა ედუარდო დუალდემ ქვეყანა ეკონომიკური კრიზისიდან გამოიყვანა, მასთანაა დაკავშირებული ასევე 2002 წელს ქვეყნის პოლიტიკური სტაბილიზაციაც.
მილარეპა

ჯეცუნ მილარეპა (ტიბ: ྗེ་ུ་ི་་་ ვაილი: - ---; დ. 1052- გ.1135) იყო ტიბეტური ბუდიზმის მასწავლებელი, იოგის ცნობილი პრაქტიკოსი, პოეტი, ბევრი სიმღერისა და ბალადის ავტორი; დღემდე პოპულარულია ტიბეტში. კაგიუპის სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი; მარპა ლოცავას მოსწავლე.

ისტორია
მისი ბიოგრაფია ბევრ წყაროში გვხვდება; დაიბადა მდიდარ ტიბეტურ ოჯახში, მამა ადრე გარდაეცვალა და სახლი და მთელი ქონება ბიძამისმა მიისაკუთრა, რომელიც მილარეპას, დედამისსა და მის დას ცუდად ეპყრობოდა. დედამისმა ვეღარ აიტანა ცუდად მოპყრობა და მილარეპა გააგზავნა მაგიის შესასწავლად, რომ ბიძამისზე შური ეძია. სანამ მილარეპას მიიღებდნენ გაკვეთილებზე, მაგიის ოსტატებმა შეამოწმეს მისი ისტორიის უტყუარობა და რომ მას ამ ხელოვნების ათვისება ნამდვილად სჭირდებოდა. სწავლის შემდეგ, ერთხელ ბიძამისმა წვეულება მოაწყო, მილარეპამ ჯადოს მეშვეობით ჭერი ჩამოშალა და დაიღუპა 35 ადამიანი, თუმცა ბიძა და ბიცოლა გადარჩნენ. ამის შემდეგ სოფლის მაცხოვრებლები უფრო სასტიკად ეპყრობოდნენ მილარეპას ოჯახს, ამის საპასუხოდ მათი მოსავლის გასანადგურებლად სეტყვა გამოგზავნა.

როდესაც მილარეპა მიხვდა, რომ ასეთი შურისძიება შეცდომა იყო, ბუდისტი მასწავლებლის ძებნა დაიწყო, რათა ნეგატიური კარმისგან განთავისუფლებულიყო. მილარეპა თარჯიმან მარპასთან მიაგზავნეს. მარპა მილარეპას ზედმეტად მკაცრად და სასტიკად ექცეოდა, რთულ სამუშაოებს აძლევდა და ბუდისტური ცოდნის მიცემაზე უარს ეუბნებოდა. მილარეპა აშენებდა სახლებს, რომლებზეც მარპა შარს დებდა, ანგრევინებდა და თავიდან აშენებინებდა.

სწავლაზე მარპას უარის გამო, მის ცოლსა და მოსწალეებს მიმართა, რათა სწავლება ეძულებინა. რამდენიმე მკაცრი უარის შემდეგ, ბოლოს მარპამ მოსწავლედ მიიღო და მედიტაციაზე დამოძღვრა. ამტკიცებენ, რომ მარპა მილარეპას თავიდან მძიმე პირობებს ნეგატიური კარმისგან სწრაფად გასათავისუფლებლად უქმნიდა. 12 წლიანი მედიტაციის შედეგად, მან ვაჯრადჰარას მდგომარეობას მიაღწია (სრული გასხივოსნება). მილარეპაზე ამბობენ, რომ პირველია, ვინც ერთ ცხოვრებაში შეძლო გასხივოსნების ასეთი მაღალი დონის მიღწევა.

45 წლის ასაკში, პრაქტიკები დაიწყო დრაკარ ტასოს გამოქვაბულში, აგრეთვე გახდა მოხეტიალე მასწავლებელი. მილარეპამ აითვისა სხვადასხვა მედიტაციისა და იოგას პრაქტიკა, რომელთაც თავის მოსწავლეებს გადასცემდა.

მისი ყველაზე ცნობილი მოსწავლეები იყვნენ რეჩუნგ დორჯე დრაკპა და გამპოპა. გამპოპა მილარეპას მთავარი მემკვიდრე გახდა და მისი ტრადიცია განავითარა.

2006 წელს მილარეპაზე გადაიღეს ფილმი.
კატამარკის პროვინცია

კატამარკა — არგენტინის პროვინცია, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – სან-ფერნანდო-დელ-ვალე-დე-კატამარკა. პროვინციის მოსახლეობა – 334 568 კაცი (2001). ფართობი – 102,602 კმ². პროვინცია მოიცავს 16 დეპარტამენტსა და 36 მუნიციპალიტეტს.

ისტორია
პროვინციის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია არგენტინის არქეოლოგიური კულტურები: ალამიტო, ბელენი, კონდორუასი.
კაზიმირ I

კაზიმირ აღმდგენელი (; დ. 25 ივლისი, 1016 — გ. 28 ნოემბერი, 1058) — პოლონეთის მთავარი (1039), პიასტების დინასტიის წარმომადგენელი.

კაზიმირ იყო პოლონეთის მეფის მიეშკო ლამბერტის და რიკსა ლოტარინგიელის (რეინლანდ-პფალციის პფალცგრაფის ქალიშვილი) ვაჟიშვილი. მამის სიკვდილმა 1034 წ. ქვეყანა მძიმე სოციალურ-პოლიტიკურ კრიზისში ჩააგდო. მაღალმა არისტოკრატიამ და სასულიერმა პირებმა მთავრის და მისი დედის წინააღმდეგ ამბოხი დაიწყეს და ქვეყნიდან გააძევეს. ქვეყანაში დაიწყო ბრძოლა შლიახტებსა და გლეხობას შორის; ქრისტიანული სარწმუნოება რომელიც ახალი შემოსული იყო დაკნინებას განიცდის; სახელმწიფო ხელისუფლება მხოლოდ ქალაქებში შემორჩა. გლეხობის 1037—1038 წ. ამბოხება იმ დროისათვის ყველაზე დიდი აჯანყება იყო თავისი მასშტაბით. პოლონეთისაგან განცალკევდნენ პომორიე და მაზოვია, სადაც ადგილობრივი დინასტიები დამკვიდრნენ. შერყეული იქნა პოლონეთის სახელმწიფოებრიობის საფუძველი. ბოლო დარტყმა იყო — ჩეხეთის მთავრის ბრჟეტისლავ შემოსევა 1038 წელს, რომელმაც აიღო გნეზნო, მან გაიტანა წმინდა ვოიცეხის ნაწილები და სილეზია ისევ შეუერთა ჩეხეთს.

კაზიმირი ჯერ უნგრეთში მეფე იშტვან წმინდასთან ცხოვრობდა, შემდეგ კი დედასთან საქსონიაში. პოლონეთში წარმართობის დაბრუნების და ჩეხეთის დაქვემდებარებაში შესვლის შიშით მის დასახმარებლად მოვიდა წმინდა რომის იმპერიის იმპერტორი ჰაინრიხ (სრი). გერმანული ჯარების დახმარებით 1039 წ. კაზიმირ აღადგინა თავისი ძალაუფლება პოლონეთში. ამბოხება ჩახშობილ იქნა, არისტოკრატები კი დაწყნარებული. მაგრამ მას იმპერატორის დახმარებისათვის ძვირი ფასი უნდა გადაეხადა: პოლონეთი აღიარებდა წმინდა რომის იმპერიის სუზერენიტეტს.

1042 წ. კაზიმირი დაქორწინდა კიევის დიდი მთავრის იაროსლავ ბრძენის დაზე, დობრონეგაზე (ნათლობით - მარია). რუსული ჯარის დახმარებით კაზიმირმა შეძლო პოლონეთისთვის დაებრუნებინა მაზოვია (1047 წ.) მაგრამ იმპერატორის პოზიციის გამო მან ვერ მოახერხა პომორიეს დაბრუნება, მხოლოდ აღმოსავლეთ პომორიემ ცნო პოლონეთის ხელისუფლება, დასავლეთ პომორიე დარჩა იმპერიის შემადგენლობაში. 1054 წ. პოლონეთს ხარკის გადახდის შემდეგ ჩეხეთმა დაუბრუნა სილეზია.

სახელმწიფოს შიგნით კაზიმირი ცდილობდა მთავრის ხელისუფლების ავტორიტეტის ამაღლებას და ხელს უწყობდა ქრისტიანული სარწმუნოების განმტკიცებას ეკლესიებისა და მონასტრების აშენებით. კაზიმირ მართველობის შედეგად მოხდა პოლონეთის სრული აღდგენა, რისი საფასურიც პოლონეთის დამოუკიდებლობის დაკარგვა იყო.

ქორწინება და შვილები
(1042) დობრონეგა, კიევის დიდი მთავრის იაროსლავ ბრძენის და
ბოლესლავ გულადი (1042—1081), მთავარი და პოლონეთის მეფე (1058—1079)
ვლადისლავ ჰერმანი (1043—1102), პოლონეთის მთავარი (1079—1102)
მიეშკო (16.04.1045 — 06.12.1065)
სვეტოსლავა (1048 — 01.09.1126), ცოლად გაჰყვა (1062) ვრატისლავ , ჩეხეთის მეფეს
ალამიტოს კულტურა

ალამიტოს კულტურა — არქეოლოგიური კულტურა არგენტინაში, არსებობდა ძვ. წ. 400 – ახ. წ. 650 წლებს შორის კატამარკის პროვინციის ტერიტორიაზე.

კარგად განვითარებული კავშირები აქვს კონდორუასის კულტურასთან, რომელმაც დიდი გავლენა იქონია ალამიტოს კულტურაზე.

ეკონომიკა დამყარებული იყო სოფლის მეურნეობაზე, ამრავლებდნენ ლამებს.

ალამიტოს კულტურას ეკუთვნის ქვის მონოლითური, რელიგიური დანიშნულების, სკულპტურები.
ლოურენსიუმი

ლოურენსიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ), უნნილტრიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ), ეკა-ლუტეციუმი (-) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდის, მესამე ჯგუფის (ძველი კლასიფიკაციით მესამე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, ბ) ხელოვნურად მიღებული რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. განეკუთვნება აქტინოიდების ოჯახს. მისი ატომური ნომერია — 103, დნ — 1627 °, სიმკვრივე — 14.4 გ/სმ3. სტაბილური იზოტოპები არ აქვს. ამ ელემენტის სინთეზის პირველი ცდები ჩაატარა (1961) ამერიკელ მეცნიერთა ჯგუფმა ალბერტ გიორსოს მეთაურობით. (ლოურენსიუმი უწოდეს ერნესტ ლორენსის პატივსაცემად). სინთეზირებულია ლოურენსიუმის იზოტოპები, რომელთა მასური რიცხვია 255-260. ყველაზე დიდი სიცოცხლის ხანგრძლივობა აქვს იზოტოპ ^{260}, რომლის ნახევრად დაშლის პერიოდი ½ ≈ 3 წთ.
ხუხუის პროვინცია

ხუხუი – არგენტინის პროვინცია, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ბოლივიისა და ჩილეს საზღვართან. ადმინისტრაციული ცენტრი – სან-სალვადორ-დე-ხუხუი. პროვინციის მოსახლეობა – 611 888 კაცი (2001). ფართობი – 53 219 კმ². პროვინცია მოიცავს 16 დეპარტამენტს

ისტორია
პირველი ესპანური დასახლება პროვინციის ტერიტორიაზე გაჩნდა 1593 წელს.
ესტონეთის დროშა

ესტონეთის დროშა — ესტონეთის ოფიციალური სახელმწიფო სიმბოლო 1918 - 1940 წლებში და 1990 წლიდან დღემდე. წარმოდგენილია, როგორც დროშა-ტრიკოლორი — შეიცავს სამ სწორ ჰორიზონტალურ ხაზს: ლურჯი (ზედა), შავი (შუა) და თეთრი (ქვედა). დროშის სტანდარტული ზომაა 105 × 165 სმ.

სიმბოლიკა
დროშაზე ფერები აღნიშნავენ შემდეგს:
ლურჯი — ესტონეთის ზღვისა, ტბებისა და ცის ფერი; აგრეთვე ნიშნავს ეროვნული იდეებისადმი ერთგულებას
შავი  — მშობლიური მიწისა და ეროვნული პიჯაკების ფერი. შავი აგრეთვე არის ესტონელი ერის სიძნელეების გამომხატველი ფერი
თეთრი — ფერი ასახავს ადამიანურ ბედნიერებას, თავისუფლებასა და ნათელი მომავლის იმედს

დროშის ფერები
ფერები აღნიშნულია კანონში დროშის შესახებ.
მისიონესის პროვინცია

მისიონესი – არგენტინის პროვინცია, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, არგენტინის მესოპოტამიაში. პარაგვაისა და ბრაზილიის საზღვართან. ადმინისტრაციული ცენტრი – პოსადასი. პროვინციის მოსახლეობა – 965 522 კაცი (2001). ფართობი – 29 801 კმ². პროვინცია მოიცავს 17 დეპარტამენტს და 78 მუნიციპალიტეტს.

ღირსშესანიშნაობა
პროვინციას სახელი ეწოდა აქ არსებული იეზუიტების მისიების მიხედვით. არგენტინაში მდებარე 15 მისიიდან 11 მისიონესის პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს. მათგან ოთხი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში: სან-იგნასიო-მინი, ნუესტრა-სენიორა-დე-სანტა-ანა, ნუესტრა-სენიორა-დე-ლორეტო და სანტა-მარია-ლა-მაიორი.

პროვინციის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა იგუასუს ჩანჩქერი, რომელიც ასევე შეტანილია მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

მოსახლეობა
პროვინციის მოსახლეობის უმრავლესობა ემიგრანტების შთამომავალია. აქ ცხოვრობენ იტალიელები, გერმანელები, ესპანელები, პოლონელები, უკრაინელები, ფრანგები, შვეიცარიელები, რუსები, შვედები, დანიელები, არაბები და იაპონელები.