iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პორტლანდცემენტი

პორტლანდცემენტი (ინგლ. —დიდი ბრიტანეთის სამხრეთში მდებარე ნახევარკუნძულის სახელწოდება), ჰიდრავლიკური მჭიდა ნივთიერება, ცემენტის სახეობა, რომელსაც ფართოდ იყენებენ მშენებლობაში. იღებენ დაწვრილმანებული კლინკერისა და თაბაშირის ნარევისაგან. ზოგჯერ უმატებენ აქტიურ მინერალურ ნივთიერებებს. პორტლანდცემენტის უმნიშვნელოვანესი თვისებებია: სიმტკიცის გადიდება გამყარებისას, წყალმედეგობა არააგრესიულ გარემოში, ყინვამედეგობა. ამზადებენ პორტლანდცემენტის სახესხვაობებსაც (უფრო სწრაფმყარებადს, პლასტიფიცირებულს, ჰიდროფობურს, სულფატმედეგს, თეთრს, ფერადს და სხვა). პორტლანდცემენტის მარკებია: 300, 400, 500 და 600.
ვივიენ ლი

ვივიენ ლი (; დ. 5 ნოემბერი, 1913 — გ. 8 ივლისი, 1967) — ინგლისელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. მიუხედავად იმისა, რომ კინოეკრანებზე ბევრჯერ არ გამოჩენილა, მას ამერიკის კინოაკადემიის ორი ოსკარი აქვს მიღებული „სამხრეთელი ლამაზმანების“ („ “) როლებისთვის — სკარლეტ ო'ჰარა („ქარწაღებულნი“, 1939) და ბლანშ დიუბუა („ტრამვაი სახელად სურვილი“, 1951), როლი რომელსაც პარალელურად ლონდონის ვესტენდზე თამაშობდა. ოცთაათწლიანი თეატრალური კარიერის განმავლობაში შესრულებული აქვს ავტორთა ფართო სპექტრის პერსონაჟები, დაწყებული ნოელ კოვარდისა და ჯორჯ ბერნარდ შოუს გმირებითა და დამთავრებული კლასიკური შექსპირული ხასიათებით — ოფელია, კლეოპატრა, ჯულიეტა და ლედი მაკბეტი.
ტორე ლატინოამერიკანა

ტორე ლატინოამერიკანა (, სიტყვასიტყვით "ლათინოამერიკული კოშკი") — ცათამბჯენი მეხიკოს ცენტრში. მისი ცენტრალური მდებარეობა, სიმაღლე (182 მ, 44 სართული) და ისტორია მას მეხიკოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ისტორიული შენობის სტატუსს ანიჭებს. ის ქალაქის ყველაზე მაღალი შენობა იყო 1956 წლიდან 1984 წლამდე, როდესამ მას ტორე ეხეკუტივა პემექსმა გაუსწრო 22 მეტრით.

შენობა მეხიკოს პირველ ცათამბჯენად ითვლება. თუმცა პირველი ცათამბჯენები ამ ქალაქში უკვე 1935 წელს გაჩნდა. იმ პერიოდში უდიდესი იყო საერთაშორისო კაპიტალის შენობა . ლატინოამერიკანამ მას 1955 წლის 30 სექტემბერს მშენებლობის პერიოდში გაუსწრო.

ტორე ლატინოამერიკანა ააგეს როგორც სადაზღვევო კომპანია ლატინოამერიკანა სეგუროსის შტაბ-ბინა. შენობის დასრულებისას კომპანიამ მისი მე-4-8 სართულები დაიკავა, დანარჩენები კი გაქირავდა. აშენების პერიოდში ტორე ლატინოამერიკანა მსოფლიოში სიმაღლით 45-ე შენობა იყო. მისი საობსერვატორიო ტერასა განლაგებული 44-ე სართულზე მეხიკოში ყველაზე მაღალი იყო 2004 წელს ტორე მაიორის კოშკის 52-ე სართულზე ტერასის გახსნამდე.
ტორე-მაიორი

ტორე მაიორი — ცათამბჯენი მეხიკოში. სიმაღლე — 225 მეტრი ბოლო სართულის ჩათვლით. 55 სართულით ყველაზე მაღალი შენობაა ლათინურ ამერიკაში, გაუსწრო რა 2003 წელს 220 მეტრი სიმაღლის პარქე სენტრალ კომპლექსს კარაკასში (ვენესუელა), რომელსაც ეს ტიტული 1979 წლიდან ეჭირა. აგებულია კანადელი მეწარმე პოლ რახმანის მიერ და ამჟამად მის მფლობელობაშია რამდენიმე სხვა მოწილესთან ერთად.

შენობა მდებარეობს პასეო დე ლა რეფორმას #505-ში. მშენებლობა დაიწყო 1999 წელს და დასრულდა 2003 წლის ბოლოს. მეხიკოში მიწისძვრების სიხშირის გამო შენობა მაღალი სეისმომედეგობის სტანდარტებით აიგო. ლოს-ანჯელესის აშშ-ის ბანკის ტაუერთან ერთად ტორე მაიორს მსოფლიოში ყველაზე მიწისძვრა-გამძლე შენობის ტიტული აქვს მინიჭებული. ორივე შენობის კონსტრუქცია 8.5+ ბალის ინტენსივობის მიწისძვრის მედეგობას ითვალისწინებს.

საზოგადოებრივი ობსერვატორია-ტერასა შენობის 52-ე სართულზე გაიხსნა 2004 წელს.
საკე

საკე — იაპონური სიტყვა, ნიშნავს „ალკოჰოლურ სასმელს“. იაპონიის ფარგლებს გარეთ ბრინჯისგან გამოხდილი სპეციფიკური ალკოჰოლური სასმელის მნიშვნელობა მიიღო. იაპონურად ამ სასმელს ჰქვია ნიჰონსიუ ( „იაპონური ალკოჰოლური სასმელი“).

საკეს დანარჩენ მსოფლიოში ბრინჯის ღვინოს უწოდებენ. თუმცა ეს განსაზღვრება სწორი არ არის. ალკოჰოლური სასმელის წარმოება მარცვლის მრავალჯერადი ფერმენტაციით უფრო ლუდს ჰგავს, ვიდრე ღვინოს. ასევე, არსებობს სხვა სასმელებიც, ცნობილი როგორც „ბრინჯის ღვინო“, რომლების მნიშვნელოვნად განსხვავდება ნიჰონსიუსგან.

სიტყვა „საკე“ შესაძლოა ასევე მიუთითებდეს სხვა სასმელებზეც იაპონიის სხვადასხვა რეგიონში. სამხრეთ კიუსიუში საკე ზოგადად გამოხდილ სასმელს ჰქვია — შოჩუ . ოკინავაში საკე ნიშნავს ან შაქრის ლერწმისგან გამოხდილ შოჩუს ან ავამორის (, სიტყვასიტყვით „აქაფული თავი“). საკეს ეს უკანასკნელი ფორმები გამოხდილია გრძელმარცვლიანი ბრინჯისგან და შავი კოძისგან (კუროკოძი ).
იცუკუსიმის ტაძარი

იცუკუშიმის ტაძარი — სინტოისტური აკლდამა იცუკუშიმას კუნძულზე ქალაქ ჰაცუკაიჩიში, ჰიროსიმას პრეფექტურა, იაპონია. 1996 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. იაპონიის მთავრობის მიერ გამოცხადებულია ეროვნულ საგანძურად.

ტაძარი საუკუნეში იღებს დასაბამს, ხოლო დღევანდელი ფორმით 1168 წლიდან მოდის, როდესაც მისთვის თანხა დიდგვაროვანმა ტაირა ნო კიომორიმ გაიღო. აკლდამის მშენებლობა, რომელიც უბეზე ჯებირების მსგავსი სტრუქტურებისგან შედგება, გამოწვეული იყო კუნძულის წმინდა ადგილად შერაცხვით. უბრალო ხალხს ამ კუნძულზე ფეხის დადგმის უფლება არ ჰქონდათ და შესაბამისად ნავით უნდა მიეცურათ ჭიშკრის გავლით, რომელიც წყალზე მოტივტივეს შთაბეჭდილებას ტოვებს.

იცუკუშიმას ტაძრის დრამატული ჭიშკარი — ტორი — იაპონიის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარულის ტურისტული სანახაობაა, ხოლო ხედი ჭიშკარზე კუნძულის მთა მისენის წინ კი იაპონიის სამ უმთავრესთა შორის ითვლება. ჭიშკარი აქ 1168 წლიდან არსებობს, თუმცა ამჟამინდელი 1875 წლით თარიღდება. კამფორის ხისგან დამზადებული ჭიშკარი 16 მეტრია სიმაღლეში და ოთხ ფეხზე დგას დამატებითი სიმაგრისთვის. ჭიშკარი მცურავის შთაბეჭდილებას მხოლოდ მოქცევის პერიოდში ტოვებს. მიქცევისას მხოლოდ შლამი რჩება და მასთან ფეხით მისვლაც არის შესაძლებელი.

ტაძრის სიწმინდის დაცვა იმდენად მნიშვნელოვანი იყო, რომ 1878 წლამდე მის ტერიტორიაზე მშობიარობა ან გარდაცვალება აკრძალული იყო. დღემდე დაკრძალვა კუნძულზე აკრძალულია. 2004 წლის 5 სექტემბერს ტაძარი მნიშვნელოვნად დააზიანა ტაიფუნმა. სახურავი და ჯებირები ნაწილობრივ განადგურდა, რის გამოც ტაძარი დროებით დაიხურა. თუმცა ამჟამად ის უკვე გახსნილია მნახველთათვის, აღდგენითი სამუშაოები კვლავაც მიმდინარეობს. ტრადიციისამებრ მნახველები ჭიშკრის საყრდნების ღრიჭოებში ხურდა ფულს დებენ და სურვილს იფიქრებენ.
ოზონის ხვრელი

ოზონის ხვრელი — დედამიწის ატმოსფეროს ზედა ფენაში, სტრატოსფეროში, ოზონის კონცენტრაციის მკვეთრი შემცირების ფენომენი. ბოლო ათწლეულებში გაძლიერდა, სავარაუდოდ ანთროპოგენური ზემოქმედების შედეგად. კაცობრიობის განსაკუთრებული დაინტერესება გამოიწვია იმის გამო, რომ სტრატოსფერული ოზონი დედამიწის ზედაპირს მზის ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან იცავს.

ისტორია
ოზონის ხვრელი დიამეტრით 1000 კმ პირველად აღმოაჩინეს 1986 წელს სამხრეთ ნახევარსფეროში ანტარქტიკის თავზე. იგი ჩნდებოდა ყოველ აგვისტოს, ხოლო დეკემბერში ან იანვარში კი ქრებოდა. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არქტიკაზე ჩნდებოდა მეორე ხვრელი, თუმცა გაცილებით მცირე ზომებით.

შედეგები
ოზონის საფარის შეთხელების შედეგად იზრდება დედამიწის ზედაპირზე მოხვედრილი ულტრაიისფერი გამოსხივების ინტენსივობა, რაც თავის მხრივ იწვევს კანის დაავადებათა ალბათობის ზრდასაც.

გამომწვევი მიზეზები
ითვლება, რომ სტრატოსფერული ოზონის დაშლა გამოწვეულია ჰალოგენების შემცველი ორგანული ნაერთების: ქლორ–ფტორ–ნახშირწყალბადების (ქფნ–ები), ქლორ–ბრომ–ნახშირწყალბადების და ჰალონების ატმოსფეროში მოხვედრით. ამ ნივთიერებათა წარმოება მეოცე საუკუნის ოციანი წლებიდან დაიწყო. ისინი გამოიყენება როგორც იდეალურად უსაფრთხო მაცივარაგენტები, დეზოდორანტების შემავსებლები, ელექტრომოწყობილობის გამწმენდები, ცეცხლჩამქრობი ნივთიერებები, მცენარეთა დაცვის საშუალებები. ითვლება, რომ ატმოსფეროში მოხვედრილი მოლეკულები ათწლეულების განმავლობაში არ იშლება და სტრატოსფერომდე აღწევს, სადაც მზის ულტრაიისფერი გამოსხივების ზეგავლენით იშლება და ქლორის ატომებს გამოყოფს. ეს უკანასკნელი კი შემდგომ მუშაობს, როგორც ოზონის მოლეკულების დაშლის კატალიზატორი. ითვლება, რომ თითო მოლეკულა ქლორ–ფტორ–ნახშირბადი ას ათასამდე ოზონის მოლეკულას შლის.

საწინააღმდეგო აზრი
რიგი მეცნიერები არ ეთანხმებიან სტრატოსფერული ოზონის ქფნ–ების გამო დაშლის თეორიას. მათ მიაჩნიათ, რომ ქფნ–ები ზედმეტად მძიმე მოლეკულებია იმისათვის, რომ სტრატოსფეროს მიაღწიოს. არსებობს მოსაზრება, რომ ოზონის შრის შეთხელება ბუნებრივი ფლუქტუაციაა და თავისთავად გამოსწორდება.

მსოფლიო საზოგადოების რეაქცია
1985 წელს ოცმა ქვეყანამ ხელი მოაწერა ოზონის შრის დაცვის შესახებ ვენის კონვენციას. 1987 წელს კი 43–მა ქვეყანამ _ ამ კონვენციის ოქმს (მონრეალის ოქმი), რომლითაც დადგინდა ოზონის შრის დამშლელი ნივთიერებების ხმარებიდან ამოღების ეტაპობრივი გრაფიკი. შემდგომში ამ ხელშეკრულებებს პრაქტიკულად მთელი მსოფლიო შეუერთდა. დღეს ყველაზე აგრესიული ქლორ–ფტორ–ნახშირწყალბადები უკვე ამოღებულია ხმარებიდან. თუმცა სტრატოსფეროდან მათ გაქრობას კიდევ რამდენიმე ათეული წელიწადი დასჭირდება.

ოზონის მსოფლიო დღე
1987 წლის 16 სექტემბერს მონრეალის პროტოკოლის ხელმოწერის აღსანიშნავად, 1994 წელს გაეროს გენერალური ასამბლეამ 16 სექტემბერი ოზონის მსოფლიო დღედ გამოაცხადა.
თედორე ტიუტჩევი

თედორე ივანეს ძე ტიუტჩევი (რუს. ) დ. 5 დეკემბერი [ძვ. სტ. 23 ნოემბერი], 1803, სოფ. ოვსტუგი, ახლანდელი ბრიანსკის ოლქი ― გ. 27 ივლისი [ძვ. სტ. 15 ივლისი], 1873, ცარსკოე-სელო, ახლანდელი ქ. პუშკინი) — რუსი პოეტი, დიპლომატი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1857).

ბიოგრაფია
ცხოვრობდა მიუნხენში და ტულინში. იყო გაცნობილი ჰაინესთან და შელლინგომთან. ლიტერატურ ცხოვრებაში არ მონაწილეობდა და ლიტერატორად თავს არ თვლიდა. შენახული იქნა 400-მდე მისი ლექსი, რომლის სტროფები ითქმის რუსეთში. ადრინდელი ლექსები იქმნება საუკუნე საუკუნის პოეზიის ტრადიციით. 1830 წლებში მის ლექსებში არის ჩადებული ძალიან ბევრი ევროპული (განსაკუთრებით, გერმანული) რომანტიკული ტრადიცია ეს ფილოსოფური ლირიკაა, რომლის მთავარი თემაა: ფიქრი სამყაროს განვითარებაზე. 1840 წლებში წერს რამდენიმე პოლიტიკურ სტატიას, რუსეთის და სამხრეთის ცივილიზაციის ურთიერთ გაგებაზე. 1850 წლებში ტიუტჩევი ქმნის სასიყვარულო ლექსებს რომლებშიც სიყვარული აზროვნდება როგორც ტრაგედია. ეს ლექსები მოგვიანებით შეერთებულია ეგრეთ წოდებულ „დენისევსკი ციკლში“, ანუ ლექსების ციკლში, მიძღვნილი პოეტის საყვარელს ე. ა. დენისიევას. 1860-1870 წლებში ტიუტჩევი წერს პოლიტიკურ ლექსებს. ყველაზე განთქმული ლექსი არის: მწარე მიწვევა დუმილთან, წუხარება იმაზე რომ ერთი ადამიანი ვერასოდეს ვერ გაუგებს მეორეს. „ნათქვამი ფიქრი - არის სიცრუე“ - ეს აფორიზმი ხშირად გამოიყენება ხშირადციტირებულ ტიუტჩევის აფორიზმებში, ასევე როგორც „ჭკუით რუსეთს ვერ გაუგებ“ და „ჩვენ ვერ ვიწინასწარმეტყველებთ, როგორ არითქვება ჩვენი სიტყვა“.
ინდოჩინეთის მეორე ომი

ინდოჩინეთის მეორე ომი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ვიეტნამის ომი — 1964-1975 წლებში ინდოჩინეთში მიმდინარე ომი: ერთი მხრივ სახმელეთო ომი სამხრეთ ვიეტნამსა და სასაზღვრო რეგიონებში, კამბოჯასა და ლაოსში და მეორე მხრივ ჩრდილოეთ ვიეტნამის დაბომბვა (ოპერაცია როლინგ სანდერი).

კონფლიქტს ვიეტნამში ამერიკის ომი ეწოდება. სინამდვილეში ამერიკის ვიეტნამში ინტერვენცია იყო 30 წლის განმავლობაში მიმდინარე შეიარაღებული კონფლიქტის მწვერვალი, რომელიც 1945-1946 წლებში საფრანგეთის კოლონიალური ჯარების ქვეყანაში დარჩენამ გამოიწვია.

ერთ მხარეზე იბრძოდა აშშ-ის, სამხრეთი ვიეტნამის, ავსტრალიისა და სამხრეთი კორეის სამხედრო კავშირი; მეორეზე კი — ჩრდილოეთი ვიეტნამი (ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკა) და ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტი (დასავლეთის ქვეყნებში ცნობილი, როგორც ვიეტკონგი), რომელიც სამხრეთ ვიეტნამის კომუნისტურ პარტიზანულ ორგანიზაციას წარმოადგენდა. სსრკ და ჩინეთი ჩრდილოეთ ვიეტნამს სამხედრო დახმარებას აწვდიდნენ, თუმცა კონფლიქტში ღიად არ ერეოდნენ.
ვიეტ კონგი

სამხრეთ ვიეტნამის განთავისუფლების ეროვნული ფრონტი („მატ ტრან გიაი ფონგ მიენ ნამ ვიეტ ნამ“; ; ) — ინდოჩინეთის მეორე ომის დროს ამერიკელი მებრძოლების მიერ გადაკეთებულ იქნა, როგორც „ვიეტ კონგ“, რაც თავის მხრივ მომდინარეობს ვიეტნამური წინადადებიდან „ვიეტ ნამ კონგ სან“ („ვიეტნამელი კომუნისტი“).

„ვიეტ კონგს“ ამერიკელები თავდაპირველად ეძახდნენ სამხრეთ ვიეტნამის პრეზიდენტის ნგო დინჰ დიემის პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს, რომელთა შორის უმრავლესობა კომუნისტი იყო. მოგვიანებით ვიეტნამის ომის დროს ამერიკელებმა ეს სახელი გადაიტანეს ეროვნულ-განამანთავისუფლებელი ფრონტის და ვიეტნამის სახალხო-განმანთავისუფლებელ არმიის (გერილია-არმია) მებრძოლებზე. თვითონ ვიეტნამელი კომუნისტები თავიანთ თავს ამ სახელს არასდროს არ უწოდებდნენ. აქედან გამომდინარე სახელი „ვიეტ კონგი“ გავრცელდა მხოლოდ აშშ-ში და დასავლეთ ევროპაში.

იმ პერიოდში „ვიეტ კონგის“ მისამართით საყოველთაოდ გავრცელებული სალანძღავი სიტყვა იყო „გუკი“ . დღეს ამ სიტყვას აშშ-ში ხმარობენ ზოგადად ვიეტნამელის აღსანიშნავად.
მალატესტა (დინასტია)

მალატესტა — იტალიელ არისტოკრატთა დინასტია, რომელიც საუკუნიდან მოიხსენიება. დინასტია გველფების მხარეზე იბრძოდა. საუკუნიდან 1528 წლამდე მალატესტები რიმინის განაგებდნენ და ნაწილობრივ პაპის ოლქზეც ბატონობდნენ.

რიმინის ბატონები
მალატესტა მალატესტა - 1239-1248 (პოდესტა)
მალატესტა და ვერუკიო - 1262-1312 (პოდესტა)
მალატესტინო მალატესტა - 1312-1317
პანდოლფო მალატესტა - 1317-1326
ფერანტინო მალატესტა - 1326-1353
მალატესტა მალატესტა - 1353-1364
გალეოტო მალატესტა - 1364-1385
კარლო მალატესტა - 1385-1429
გალეოტო რობერტო მალატესტა - 1429-1432
სიგისმონდო პანდოლფო მალატესტა - 1432-1468
რობერტო მალატესტა - 1468-1482
პანდოლფო მალატესტა - 1482-1528

პეზაროს ბატონები
ჯოჩოტო მალატესტა - 1294-1304
პანდოლფო მალატესტა - 1304-1326
მალატესტა მალატესტა - 1326-???
ფერანტინო მალატესტა - ???-1353
მალატესტა მალატესტა - ???-1372
გალეოტო მალატესტა - 1372-1385
მალატესტა მალატესტა - 1385-1429
კარლო მალატესტა - 1429-1438
გალეაცო მალატესტა - 1438-1445
ალესანდრო სფორცა - 1445-დან
კარლო I მალატესტა

კარლო მალატესტა ( დ. ივნისი, 1368 — გ. 13 სექტემბერი, 1429) — იტალიელი კონდოტიერი ლომბარდიის ომების დროს, რიმინის ბატონი 1385–1429 და ბრეშიას ბატონი 1404-1410 წლებში. 1386 წელს იქორწინა ელიზაბეტა გონძაგაზე, მანტუის მარკიზის ლუიჯი -ის ასულზე.

შვილები
გალეოტო რობერტო მალატესტა
სიგისმონდო პანდოლფო მალატესტა
პერვეზ მუშარაფი

პერვეზ მუშარაფი (ურდუ: , ინგლ.: ; დ. 11 აგვისტო 1943, ნიუ-დელი, ინდოეთი — გ. 5 თებერვალი, 2023) — პაკისტანელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, გენერალი, პაკისტანის პრეზიდენტი 2001-2008 წწ.

ბიოგრაფია
პერვეზ მუშარაფი დაიბადა 1943 წლის 11 აგვისტოს ნიუ-დელიში, ინდოეთში. 1947 წელს მან მშობლებთან ერთად დატოვა ინდოეთი და პაკისტანში გადავიდა საცხოვრებლად. იქ მუშარაფმა სამხედრო განათლება მიიღო და არმიაში დაიწყო სამსახური. მან ინდოეთის წინააღმდეგ ორივე ომში მიიღო მიიღო მონაწილეობა.

ომის შემდეგ იგი პაკისტანის არმიის პირველი გენერალი გახდა. 1999 წლის 12 ოქტომბერს მუშარაფის მეთაურობით (იგი ამ დროს გენშტაბის უფროსი იყო) არმიამ პუტჩი მოაწყო და პრემიერ-მინისტრი ნავაზ შარიფი შინაპატიმრობაში აიყვანა. პოლიტიკური ძალაუფლების ხელში აღების შემდეგ 1999 წლის 22 დეკემბერს მუშარაფის 30.000-მდე მებრძოლმა ქვეყნის ყველა ელექტროსადგური დაიკავა, რითაც კონტროლი დაამყარა პაკისტანის ეკონომიკაზეც. 2001 წლის 20 ივნისს მუშარაფი ოფიციალურად გახდა პაკისტანის პრეზიდენტი.

დასავლეთის ქვეყნებში მუშარაფი მოიაზრებოდა, როგორც გაწონასწორებული პოლიტიკოსი. ის დასავლეთთან თანამშრომლობდა კიდეც. მისი პრეზიდენტობის დროს პაკისტანში ეკონოკური რეფორმები გატარდა და ქვეყანა მოდერნიზაციის გზაზე დადგა. რელიგიურ საკითხში პერვეზ მუშარაფი შემწყნარებელი და გაწონასწორებულია. პუტჩის შემდეგ პაკისტანის არმია და უშიშროების სამსახური გაიწმინდა ისლამისტური ელემენტებისაგან.

2001 წლის 11 სექტემბერის ტერაქტების შემდეგ მუშარაფი აშშის პრეზიდენტის ჯორჯ ბუშის მოკავშირე იყო ტერორიზმის წინააღმდეგ ომში. 2003 წლის 14 დეკემბერს იგი აფეთქებას გადაურჩა რავალპინდიში, როცა ტერორისტებმა ააფეთქეს ის ხიდი, რომელზეც პრეზიდენტის ესკორტმა გაიარა. ეს მუშარაფზე მოწყობილი მესამე ტერაქტი იყო.

პტეზიდენტობის უკანასკნელ წლებში მუშარაფი ინდოეთთან შერიგების გზას ადგა. ეს მოლაპარაკებები ცნობილია „კრიკეტ-დიპლომატიის“ სახელწოდებით.

2008 წლის 18 აგვისტოს პრეზიდენტი მუშარაფი გადადგა სამთავრობო კოალიციის მხრიდან იმპიჩმენტის საშიშროების გამო.
სსრკ-ფინეთის ომი

სსრკ-ფინეთის 1939-1940 წლების ომი, იგივე ზამთრის ომი (ფინ. ) — შეიარაღებული კონფლიქტი საბჭოთა კავშირსა და ფინეთს შორის 1939 წლის 30 ნოემბერიდან 1940 წლის 13 მარტამდე. ზოგიერთი საზღვარგარეთელი ისტორიკოსის მიხედვით, საბჭოთა კავშირის შემტევი ოპერაცია ფინეთზე მეორე მსოფლიო ომის ფარგლებში. საბჭოთა და რუსულ ისტორიოგრაფიაში ეს ომი განიხილება როგორც ლოკალური ორმხრივი კონფლიქტი, რომელიც არ წარმოადგენს მეორე მსოფლიო ომის შემადგენელ ნაწილს.

ამ ომში ფინეთს ფარულად სამხედრო დახმარებას უწევდა შვედეთი, ისე რომ მის მიერვე გამოცხადებული საერთაშორისო ნეიტრალიტეტი არ დაერღვია. ფინეთს საომარ მხარდაჭერას ჰპირდებოდნენ დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი, მაგრამ საქმე აქამდე არ მისულა. სამხედრო აგრესიის შედეგედ, სსრკ გაირიცხა ერთა ლიგიდან.

ომი დასრულდა 1940 წლის მოსკოვის სამშვიდობო ხელშეკრულებით, რომლის მიხედვითაც:
საბჭოთა კავშირს გადაეცა კარელიის ყელი ქალაქებით ვიბორგი და სორტავალა და რიგი კუნძულები ფინეთის ყურეში, ფინური ტერიტორიის ნაწილი ქალაქ კუოლაიავარით, ნახევარკუნძული კალასტაიანსაარენტო. ხელშეკრულების შედეგად ლადოგის ტბა მთლიანად საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში აღმოჩნდა.
სსრკ-ს არენდით გადაეცა ჰანკოს ნახევარკუნძულის ნაწილი 30 წლითც სამხედრო საზღვაო ბაზის შესაქმნელად.
დაკარგული ტერიტორიების დაბრუნების მიზნით ფინეთმა 1941 წელს, საბჭოთა კავშირზე გერმანიის თავდასხმის შემდეგ, სსრკ-თან საომარი მოქმედებები განაახლა.

წინარეისტორია
ურთიერთობა ქვეყნებს შორის საბჭოთა-ფინეთის 1918-1922 წლების ომის შემდეგ დაძაბული იყო. ფინელები საბჭოთა აგრესიას უფრთხოდნენ, ხოლო საბჭოთა კავშირი შიშობდა, რომ ფინეთი საშუალებას მისცემდა რომელიმე ევროპულ ქვეყანას (უმთავრესად დიდ ბრიტანეთს და გერმანიას) გამოეყენებინა ფინეთის ტერიტორია ინტერვენციისთვის. ამ მოსაზრებას ამყარებდა ის ფაქტიც, რომ საბჭოთა-ფინური საზღვარი სულ რაღაც 32 კილომეტრში გადიოდა საბჭოთა მრეწველობის უმსხვილეს, ხოლო მოსახლეობის მიხედვით მეორე ქალაქ ლენინგრდთან.

ისტორია
1939 წლის 30 ნოემბერს წითელმა არმიამ მარშალ კირილ მერეცკოვის მეთაურობით გადალახა ფინეთის საზღვარი 950 კმ-ის სიგანეზე. 1500 ტანკითა და 3000 თვითმფრინავით შეარაღებული წითელი არმია სწრაფ გამარჯვებას ელოდა, მაგრამ ფინელებმა შეუპოვარი წინააღმდეგობა გაუწიეს თავდამსხმელებს და დიდი ზიანი მიაყენეს. წითელმა არმიამ 200 000-მდე ჯარისკაცი დაკარგა, მაშინ როცა ფინეთის დანაკარგი 25 000-ს არ აღემატებოდა.
ატენის ხეობა

ატენის ხეობა, ატენის ხევი — ხეობა შიდა ქართლში, მოიცავს მდ. ტანის აუზს (ძირითადად ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტის სამხრეთ ნაწილს, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთებს).

ისტორიული მიმოხილვა
ხეობა უძველესი დროიდანვე ყოფილა დასახლებული, რასაც მოწმობს ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარები და სამაროვნები. იბერიის სამეფოს წარმოქმნის შემდეგ იგი შედიოდა სპასპეტის საგამგეობაში და, როგორც ჩანს, ცალკე ადმინისტრაციულ ერთეულს — ხევს წარმოადგენდა. „ტანის ხევის“ სახელით ეს ადმინისტრაციული ერთეული ცნობილია – საუკუნეებში. ამ დროისათვის „ტანის ხევი“ მოიცავდა არა მხოლოდ საკუთრივ ატენის ხეობას, არამედ თეძმის ხეობასაც. ამ ერთეულის ცენტრი იყო დეკციხე, რომლის ნანგრევები შემორჩენილია თეძმის ზემო დინებაში. ატენის ხეობაზე გადიოდა მაგისტრალური გზა, რომელიც ჯავახეთსა და ზემო ქართლს აკავშირებდა შიდა ქართლთან. ამ გზის არსერბობამ განაპირობა ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში ატენის ხეობის მჭიდრო დასახლება.

ატენის ხეობის სამეურნეო-კულტურული განვიტარებისა და მნიშვნელობის დამადასტურებელია ადრინდელი ფეოდალური ციხესიმაგრეების მშენებლობა (ვერეს ციხე, ატენის ციხე და სხვა) და ატენის სიონის აგება. საუკუნეში ატენის ხეობის ცენტრი — ატენის ციხე „აფხაზთა მეფის“ ერთ-ერთი რეზიდენცია და საყრდენი პუნქტი იყო ქართლის შემოერთებისათვის ბრძოლაში. ამავე საუკუნის ბოლოს ატენის ხეობა ბაღვაშთა მფლობელობაში გადავიდა. საუკუნეში ეს ხეობა კვლავ სამეფო დომენს წარმოადგენდა. ბაგრატ -ის დროს აქ გაშენდა ქ. ატენი, რომელსაც ატენის ხეობასთან ერთად მეფის მიერ დანიშნული ატენის მოურავი განაგებდა. საუკუნეში ატენის ხეობაში იყო საქართველოს მეფეთა ერთ-ერთი საჭურჭლე. გვიანდელი საუკენეებში ატენის ხეობა სხვადასხვა სათავადოებმა დაინაწილეს და ქართლის მეფეების გარდა აქ მიწებს ფლობდნენ ციციშვილები, სააკაძეები და გლურჯიძეები.
ატლანტი (მითოლოგია)

ატლანტი — ბერძნულ მითოლოგიაში — ტიტანი, იაპეტეს ძე, პრომეთეს ბრძენი ძმა. ჰომეროსთან — „ვერაგი, ზღვის სიღრმეთა მცოდნე, ცისა და დედამიწის გამყოფი სვეტების მზიდავი“. ატლანტის სამყოფელი უკიდურესი დასავლეთია. გადმოცემით იგი მიემხრო ღმერთებთან მებრძოლ ტიტანებს, ამიტომ ზევსმა დასაჯა: უბრძანა თავითა და ხელებით შეეკავებინა ცის თაღი. ერთ-ერთი გადმოცემის თანახმად მას ეწვია ჰერაკლეც, მისი მეთერთმეტე გმირობის დროს. გვიანდელი ვერსიით, ატლანტი აფრიკის მეფეა, რომელმაც სტუმრად არ მიიღო პერსევსი, განრისხებულმა პერსევსმა მედუზას თავის დახმარებით იგი გადააქცია ატლასის მთად.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრევეს ატლანტი.
ატლასი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ატლასი შეიძლება აღნიშნავდეს:

ატლასი — რუკების სისტემატური კრებული
ატლასი — მთის მასივი აფრიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში
ატლასი — ქსოვილი
ატლასი — ამერიკული რაკეტა-მატარებლის სერიის სახელწოდება
ატლასი — ატლანტი (მითოლოგია)
ატლასი — პლანეტა სატურნის ბუნებრივი თანამგზავრი
„“, -ს 2013 წლის სიმღერა ფილმის შიმშილის თამაშები: ცეცხლის ალში საუნდტრეკიდან
შარლ გუნო

შარლ გუნო ( დ. 17 ივნისი, 1818 — გ. 18 ოქტომბერი, 1893) — ფრანგი კომპოზიტორი, ოპერა „ფაუსტის“ ავტორი. საფრანგეთის ინსტიტუტის წევრი (1866).

1836-1838 წლებში პარიზის კონსერვატორიაში სწავლობდა. ჟაკ ფრანსუა ჰალევისთან (კონტრაპუნქტი და ფუგა), ფერდინანდო პაერთან და ჟან ფრანსუა ლესიუერთან (კომპოზიცია). 1839 მისმა კანტატა „ფერნანმა“ რომის დიდი პრემია დაიმსახურა. 1845-1852 მუშაობდა პარიზის ერთ-ერთ ეკლესიაში ორგანისტად და კაპელმეისტერად. 1852-1860 სათავეში ჩაუდგა პარიზის „ორფეონს“ (საგუნდო საზოგადოებათა გაერთიანება). 1870-1875 ცხოვრობდა ლონდონში, სადაც დააარსა საზოგადოება „გუნოს გუნდი“ (ამჟამად „სამეფო საგუნდო საზოგადოება“). 1850 გუნომ დაწერა პირველი ოპერა „საფო“, სხვა ოპერებია: „ძალად ექიმი“ (1857), „ფილემონი და ბაეკიდა“ (1859), „საბის დედოფალი“ (1861), „რომეო და ჯულიეტა“ (1865), განსაკუთრებული წარმატება მოიპოვა ლირიკულმა ოპერა „ფაუსტმა“ (იოჰან ვოლფგანგ ფოეთეს ამავე სახელწოდების ტრაგედიის მიხედვით, 1859, პარიზის „ლირიკის თეატრი“). 1869 წელს გუნომ შეცვალა „ფაუსტის“ დიალოგები რეჩიტატივებით და დაუმატა საბალეტო აქტი „ვალბურგიის ღამე“. „ფაუსტმა“ გუნოს მსოფლიო სახელი მოუხვეჭა. ოპერებს გარდა გუნოს ეკუთვნის სას. ნაწარმოებები (მესები, რეკვიემი), [[იოჰან სებასტიან ბახი|]ს] პირველი პრელუდიის (დო მაჟორი) მუსიკაზე აგებული საყოველთაოდ ცნობილი „[[ავე მარია]]“ [[სოპრანო]]ს, [[ვიოლინო]]ს, [[ფორტეპიანო]]სა და ორგანისათვის, [[კანტატა|კანტატები]], [[სიმფონია|სიმფონიები]], საფორტეპიანო პიესები, [[რომანსი|რომანსები]] და [[სიმღერა|სიმღერები]].
რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა

რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა, რსფსრ — თხუთმეტიდან ერთ-ერთი მოკავშირე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა სსრ კავშირის შემადგენლობაში. დედაქალაქი — ქალაქი მოსკოვი.

პირველი საბჭოთა სახელმწიფო, რომელიც შეიქმნა რუსეთში ოქტომბრის რევოლუციის შედეგად, 1922–1991 წლებში — სსრკ-ში შემავალი ერთ-ერთი მოკავშირე რესპუბლიკა. მოკავშირე რესპუბლიკებს შორის ყველაზე დიდი ფართობით და მოსახლეობით და ეკონომიკურად ძლიერი რესპუბლიკა. რსფსრ-ზე მოდიოდა სსრ კავშირის სამი მეოთხედი ტერიტორია და ნახევარზე მეტი მოსახლეობა, ორი მესამედი მრეწველობა და დაახლოებით ნახევარი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია. სსრკ დაშლის შემდეგ იგი გახდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო, 1991 წლის 25 დეკემბრიდან იგი ატარებს ამჟამინდელ სახელწოდებას — რუსეთის ფედერაცია.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რსფსრ-ში 1989 წლისთვის იყო 6 მხარე: ალთაის, კრასნოდარის, კრასნოიარსკის, პრიმორიეს, სტავროპოლის და ხაბაროვსკის მხარე.
ვიბორგის ბიბლიოთეკა

ვიბორგის საქალაქო ბიბლიოთეკა — ბიბლიოთეკა ვიბორგში (ფინეთის მმართველობის პერიოდში ქალაქს ერქვა ვიიპური), რუსეთში. ბიბლიოთეკა აშენდა ცნობილი ფინელი არქიტექტორის ალვარ აალტოს მიერ 1933-1935 წლებში და „რეგიონული მოდერნიზმის პირველ მანიფესტად“ იქნა შერაცხილი დიდი აუდიტორიის დაკიდული ტალღოვანი ჭერის გამო.

ისტორია
აალტოს პროექტი ძირფესვიანად შეიცვალა თავდაპირველი 1927 წლის არქიტექტურული კონკურსის დიზაინიდან, რომელიც კლასიკურ სტილში იყო, ჯერ მკაცრ ფუნქციონალისტურ შენობად, რვა წლის შემდეგ კი წმინდა მოდერნისტულ სტილში გადაიზარდა. ისეთი არქიტექტურული გადაწყვეტა, როგორიცაა თავისუფალი ფორმის ჭერი მასში ჩაშენებული ცილინდრული ფანჯრებით, რომელიც პირველად ვიიპურიში გამოსცადა, მომავალში ხშირად გამეორდა აალტოს ნამუშევრებში. აალტო განსხვავდებოდა მოდერნისტ არქიტექტორთა პირველი თაობისგან (როგორებიცაა ვალტერ გროპიუსი და ლე კორბუზიე) მისი ბუნებრივი მასალის მიმართ კეთილგანწყობით: მის პროექტებში ხე პირველად იყო შემოღებული ცივი რკინა-ბეტონის, თეთრი ბათქაშისა და მინის მოდერნისტულ გარემოში.

მეორე მსოფლიო ომი გარდატეხის პერიოდი იყო არა მხოლოდ ბიბლიოთეკის, არამედ თავად ვიბორგისთვისას — ამ პერიოდში ის საბჭოთა მმართველობაში გადავიდა. ომის დროს შენობა მძიმედ დაზიანდა, ხოლო შენობის აღდგენის საბჭოთა ხელმძღვანელობის მიერ შემოთავაზებული გეგმა არასდროს განხორციელებულა. შენობა უკაცრიელი იდგა ათწლეულის განმავლობაში, რამაც კიდევ უფრო დააზიანა იგი — ტალღოვანი აუდიტორიის ჭერი მთლიანად განადგურდა. 1950-იან წლებში შენობის აღდგენის ახალი პროექტები დაისახა, მათ შორის სტალინისტურ კლასიკურ სტილში, რაც ტიპური იყო იმ დროის საბჭოთა არქიტექტურისთვის, არქიტექტორ ალექსანდრე შვერის მიერ.

მთავრობაში მიხეილ გორბაჩოვი მოსვლამდე ვიბორგში დასავლეთიდან თითქმის არავინ ჩასულა და ბიბლიოთეკის შენობის მდგომარეობაზე ზუსტი ინფორმაცია არ არსებობდა. შენობა ამჟამად რუსეთის ფედერაციის ისტორიული და კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი.

1994 წელს დაიწყო შენობის აღდგენითი სამუშაოები. 2013 წელს ბიბლიოთეკა ოფიციალურად გაიხსნა.