iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ირანის საკონსულოს შენობა ერევანში

ირანის საკონსულოს შენობა ერევანში — სომხეთის ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი, მდებარეობს ერევანში, კენტრონის რაიონში, ჰანრაპეტუთიუნის ქუჩაზე.

ისტორია
არქიტექტორ ვარაზდატ ჰარუთიუნიანის სიტყვებით, 1950-იან წლებში ქუჩა რომელზეც მდებარეობს ძეგლი ეკუთვნოდა სპარსეთის ხაჯი-აბბასს კალიბარა აბდუ ხუსეინ ოღლუს. საკონსულო ფუნქციონირებდა 1920 წლამდე. 1922-1937 წლებში აქ მდებარეობდა სომხური დივიზიის შტაბი, მოგვიანებით კი სამი წლის მანძილზე სომხური დახმარების კომიტეტი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა პოეტი ჰოვანეს თუმანიანი. საბჭოთა პერიოდში 1924 წელს, შენობაში განთავსებული იყო პოლიტპარტიული სკოლა, შემდეგ 18 წლის მანძილზე მდებარეობდა სომხეთის სამხედრო პროკურატურა. 1964 წლიდან დღევანდელ დღემდე შენობაში განთავსებულია სომხური კულტურული მემკვიდრეობის გადარჩენის კომპანია. მის ფუძემდებლებად ითვლება მხატვარი/აკადემიკოსი მარტიროს სარიანი, არქიტექტორი ვარაზდატ ჰარუთიუნიანი და არქეოლოგ/ისტორიკოსი ბაბკენ არაქელიანი. პირველი პრეზიდენტი იყო მარტიროს სარიანი.

შენობა
შენობა ერთსართულიანია, მოპირკეთებულია ტუფის ქვებით. ზემოდან, ცენტრში მდებარეობს დიდი მრგვალი კონსტრუქცია, ხოლო ზედა თაღები მორთულია ორნამენტებით. ირანის კონსულის კედლები მთლიანად მოხატულია. ოთახის სამხრეთ კედელზე მოთავსებულია სარკეებით გაწყობილი სალოცავი ადგილი. შესასვლელის მარცხნივ კიბეებით სარდაფშია ჩასასვლელი (კიბე ამჟამად ჩამოქცეულია).

ინტერიერი
მოხატულობა ინტერიერში მშენებლობის დროინდელია. ახასიათებს აღმოსავლური, სპარსული სტილი და მდიდარია სომხური მოტივებით, რის ნათელ მაგალითსაც წარმოადგენს. მხატვრობაზე მრავლადაა გამოყენებული სომხური მინიატურებისათვის დამახასიათებელი მოტივები. ასევე შეიმჩნევა სპარსული მოტივებიც.

საკონსულოში ჩატარდა სარომონტო სამუშაოები, რომლის დროსაც აღდგენილ იქნა მხატვრობა სპეციალისტების ჯგფის მიერ. მათ განაახლეს ფერები და აღადგინეს დაზიანებული ფრაგმენტები.

ამჟამინდელი სტატუსი
2014 წლიდან შენობაში განთავსებულია სომხეთის ისტორიული ძეგლების დაცვის საზოგადოება და ძეგლებისა და ღირსშესანიშნაობების საერთაშორისო საბჭოს სომხეთის ოფისი . შენობა გარემონტებულია მუნიციპალიტეტისა და კულტურის სამინისტროს ინიციატივით. იგეგმება ნაგებობის ჩართვა ტურისტული ადგილების სიაში.
ანაბეჭდი

ანაბეჭდი — საღებავწასმული საბეჭდი ფორმიდან ქაღალდზე ან სხვა მასალაზე გადატანილი სასტამბო ტექსტი ან გრაფიკული გამოსახულება. ანაბეჭდს ამზადებენ სტამბაში აწყობის პროცესში დაშვებული შეცდომებისა და სარედაქციო სწორებისათვის, არსებობს სასინჯი ანაბეჭდიც, რომელსაც ფერადი ბეჭდვის დროს ფორმების მომზადების სხვადასხვა ეტაპზე ფერებისა და გამოსახულების საკონტროლოდ და შესწორებათა შესატანად იყენებენ.
ანაბარის ყურე

ანაბარის ყურე — ყურე ლაპტევების ზღვის დასავლეთ ნაწილში. კონტინენტსა და ნახევარკუნძულ ნორდვიკს შორის. ხმელეთში შეჭრილია 67 კმ-ზე. სიგანე შესასვლელთან 76 კმ, შიდა ნაწილში 7-9 კმ, სიღრმე 3-12 მ. მისი ნაპირები მაღალი და ციცაბოა. ყურის სამხრეთი ნაწილი გადადის ანაბარის უბეში, რომელშიც ჩაედინება მდინარე ანაბარი. ყურე წელიწადის უმეტეს დროს ყინულითაა დაფარული.
ამიდოპირინი

ამიდოპირინი — ტკივილგამაყუჩებელი, სიცხის დამწევი და ანთების საწინააღმდეგო სამკურნალო საშუალება. თეთრი კრისტალური, უსუნო, მომწარო ფხვნილი. იხსნება წყალში, სპირტში, ეთერსა და ქლოროფორმში. ამზადებენ აბებად, ფხვნილებად, იშვიათად კი ხსნარის სახითაც. იყენებენ თავის ტკივილის, ნევრალგიის ართრიტის, მიოზიტის, ქორეისა და მწვავე რევმატიზმის დროს. მისი ფორმულაა 13173
აკუსტიკური არხი

აკუსტიკური არხი — მოწყობილობათა და ფიზიკურ გარემოებათა ერთობლიობა, რომელიც ბგერით და ულტრაბგერით მოვლენების მეოხებით გადასცემს სიგნალებს, აკუსტიკურ არხში მართვის ან კონტროლისათვის იყენებენ პასიურ სიგნალებს ან აქტიურ, სპეციალურად შექმნილ ბგერით სიგნალებს. პასიურ სიგნალებს მიმართავენ წარმოებაში ნაკეთობის ან აგრეგატის წუნის გამოსათლელად. წუნს ადგენენ ხმაურის მიხედვით; მედიცინაში კი ორგანიზმში შუილის შესასწავლად. ბგერითი ან ულტრაბგერითი დიაპაზონის აქტიური სიგნალების დახმარებით ადასცემე ცნობებს, დისტანციურად ზომავენ სხვადასხვა სიდიდეებს, განსაზღვრავენ საკონროლო გარემოს პარამეტრს, აღმოაჩენენ არასასურველ ჩანართებს და სხვა.
ანაბიოზი

ანაბიოზი — ორგანიზმის ისეთი მდგომარეობა, როდესაც სასიცოცხლო პროცესები, ნივთიერებათა ცვლა და სხვა, დროებით შენელებული ან დაქვეითებულია, მაგრამ ხელსაყრელი პირობებისას კვლავ აღდგება.

ანაბიოზი პირველად ცხოველებში აღმოაჩინა და აღწერა ჰოლანდიელმა მეცნიერმა ა. ლენეჰუკმა, 1701 წელს. ანაბიოზს იწვევს ზოგი საარსებო პირობის გაუარესება. მაგალითად: ორგანიზმის მიერ წყლის დაკარგვა ტემპერატურის შეცვლის გამო. ბევრ ცხოველს — ჰიდრებს, მრგვალ ჭიებს, ხმელეთის მოლუსკებს, ზოგიერთ მწერს, ცხელი ქვეყნების ზოგ ხერხემლიანსაც 50, ზოგჯერ კი 75% წყლის დაკარგვის შემდეგაც კი შეუძლია გამოცოცხლდეს, თუ ხელსაყრელი პირობები შეექმნა. მცირეზომის ცხოველებს, მცენარეულ თესლებსა და სპორებს მაშინაც აქვთ გამოცოცხლების უნარი, როცა ვაკუუმში ან დაბალ ტემპერატურაზე არიან გამომშრალი. ცნობილია, რომ მცენარის გამომშრალი თესლი ორმოცდაათი წლის მანძილზე ინაჩუნებს გაღვივების უნარს.

ანაბიოზად ითვლება ორგანიზმის გაყინვით გამოწვეული მდგომარეობაც. რუსმა მეცნიერმა პ. ბახმეტიევმა დაადგინა, რომ მწერების გამოცოცხლება გაყინვის შემდეგ შესაძლებელია მხოოლოდ არასრული გაყინვისას, როცა ქსოვილური სითხე თხევად მდგომარეობაში რჩება. ანაბიოზი ბუნებრივად ახასიათებს ზოგიერთ ცხოველს. ეს მისი შეგუებაა გარემოს არახელსაყრელ პირობებთან. ზოგადბიოლოგიური თვალსაზღისით ანაბიოზი არის ორგანიზმის ევოლუციის პროცესში გამომუშავებული ფიზიოლოგიური შეგუების ერთ-ერთი უძველესი ფორმა. სასიცოცხლო პროცესების დროებით შეწყვეტა. არსებობის არახელსაყრელ პირობებში მცირე ზომის ცხოველების გადარჩენის ერთადერთი საშუალება იყო.

ოსმოსური ანაბიოზი შეიმჩნევა წყლის ცხოველებში. ამ დროს სასიცოცხლო პროცესთა დაქვეითების მიზეზია მარილების კონცენტრაციის გაზრდა. გაყინვით და გამოშრობით მიღებულ ანაბიოზის მოვლენას იიყენებენ მშრალი ცოცხალი ვაქცინების დასამზადებლად. ბაქტერიათა კულტურების, ვირუსებისა და სიმსივნის უჯრედების ხანგრძლივად შესანახად. გადასანერგი ქსოვილებისა და ორგანოების დასაკონსერვებლად. ანაბიოზის მოვლენას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება გულზე, ფილტვებსა და ტვინზე ქირურგიული ოპერაციების ჩატარებისათვის.
ქისტანი

ქისტანი, ქისტანისთავი — მთა საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე სუნჯის მარჯვენა შენაკადის — არღუნის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3047 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. შემოსილია ალპური მდელოს ბალახეულით.
კვანტური ბიოლოგია

კვანტური ბიოლოგია სამეცნიერო დისციპლინების ინტეგრირებული დარგია და მისი ამოცანაა კვანტური მექანიკისა და თეორიული ქიმიის გამოყენება ბიოლოგიური ობიექტების მუშაობის მექანიზმების შესწავლისთვის. მრავალი ბიოლოგიური პროცესი მოიცავს ენერგიის კვანტური მექანიკის ბუნების გარდაქმნებს ქიმიური ტრანსფორმაციებისათვის გამოყენებად ფორმებში. ასეთი პროცესებია: ქიმიური რექაციები, სინათლის შთანთქმა, შეშფოთებული ელექტრონის მდგომარეობის ფორმირება, ენერგიის გადაცემა, ელექტრონებისა და პროტონების (წყალბადის იონების) გადაცემა ისეთ ქიმიურ პროცესებში როგორებიცაა ფოტოსინთეზი, ყნოსვა და უჯრედული სუნთქვა . კვანტურ ბიოლოგიაში გამოიყენება გამოთვლები კვანტური მექანიკის ეფექტების გათვალისწინებით ბიოლოგიური ურთიერთქმედებების მოდელირებისათვის . კვანტური ბიოლოგიის ამოცანაა რთული ბიოლოგიური პროცესების ახსნა მათი დაყვანით ფუნდამენტურ ფიზიკამდე, რაც მოიცავს მთელ რიგ სირთულეებს კვლევაში და ამიტომ შესაძლოა იყოს სპეკულაციური . ამ დარგის შესწავლა არ გულისხმობს ფიზიკის ახალი პრინციპების აღმოჩენას.

კვანტური ბიოლოგია მეცნიერების ახალი დარგია, კვლევების უმეტესობა თეორიულია და კითხვებზე პასუხის გასაცემად საჭიროებს შემდგომ ექსპერიმენტებს. მიუხედავად იმისა რომ ამ დარგის მიმართ ფართო ინტერესი მხოლოდ ახლახან გაჩნდა, მან მნიშვნელოვანი კონცეპტულაიზაცია განიცადა მე-20 საუკუნეში ფიზიკოსების მიერ. კვანტური ფიზიკის პიონერებმა თავიდანვე გაამახვილეს ყურადღება ბიოლოგიაში კვანტური მექანიკის გამოყენების შესაძლებლობაზე. ერვინ შრედინგერმა თავის წიგნში: „რა არის სიცოცხლე?“ განიხილა კვანტური მექანიკის პერსპექტივები ბიოლოგიაში . შრედინგერმა შემოიტანა „აპერიოდული კრისტალის“ იდეა, რომელიც შეიცავდა გენეტიკურ ინფორმაციას კოვალენტური ქიმიური ბმების კონფიგურაციაში. მან ასევე გამოთქვა ვარაუდი, რომ მუტაციები გამოწვეულია „კვანტური ნახტომებით“. სხვა პიონერებმა, როგორებიც იყვნენ: ნილს ბორი, პასკუალ იორდანი და მაქს დელბრუკი კომპლემენტარულობის კვანტურ იდეას განიხილავდნენ როგორც სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერებების ფუნდამენტს . 1963 წელს პერ-ულოვ ლუვდინმა გამოაქვეყნა სტატია: „პროტონების ტუნელირება როგორც დნმ-ს მუტაციის სხვა მექანიზმი“. თავის ნაშრომში, მან განაცხადა ახალი დისციპლინის „კვანტური ბიოლოგიის“ შესახებ .
ალიბეი

ალიბეი — მარილიანი ლიმანი უკრაინაში, ოდესის ოლქში. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, ზღვის დონიდან –0,4 მ-ით დაბლა. ზედაპირის ფართობი 72 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2,5 მ. შედის ტუზლოვსკის ლიმანების შემადგენლობაში. ტბა წარმოქმნილია მდინარე ხაჯიდერის ყოფილი შესართავის ადგილას.

ალიბეის საზრდოობის რეჟიმი განისაზღვრება ზღვის წყლის ინფილტრაციით, ატმოსფერული ნალექებითა და აორთქლებით. მარილიანობა იცვლება სეზონების მიხედვით 20 ‰-დან 39 ‰-მდე, მაქსიმალური 140 ‰. გვხვდება თევზები, მათ შორის: ათერინები, ღორჯო, კეფალი.

1840-იან წლებში და 1856 წლამდე ალიბეიდან და მეზობლად მდებარე შაგანის ტბიდან მოიპოვებდნენ 4 მლნ. ფუთ მარილამდე, თუმცა პარიზის ხელშეკრულებით ტბათა საუკეთესო ნაწილები რუმინეთს გადაეცა, რის შემდეგაც მარილის მოპოვება შეწყდა და არც განახლებულა ამ ტერიტორიების რუსეთთან შეერთების შემდეგაც 1878 წელს.

წყალსატევს სახელი ეწოდა ქართული წარმოშობის მამლუქის — ალი-ბეი ალ-ქაბირის პატივსაცემად.
ღრუ

ღრუ (ძვ. ქართ. წყაროებში გრუ[ი]) — ისტორიული სოფელი საქართველოში. ამჟამად იყოფა სოფლებად ახალგორის მუნიციპალიტეტში: ზემო ღრუ და ქვემო ღრუ.

ისტორია
გრუ ისტორიულ წყაროებში იხსენიება, როგორც გრუჲ, გრუა. მატიანის „ძეგლი ერისთავთა“ ( ს.) მიხედვით, საუკუნეში ცხრაძმისხეველნი იბრძოდნენ გრუელთა წინააღმდეგ, რომლებიც ქსნისხევში შედიოდნენ. „მატიანე ქართლისა“ ( ს.) გადმოგვცემს, რომ დაახლ. 975 წელს კახელებს დაუტყვევებიათ მეფე გურგენი, მისი ძე ბაგრატი და დედოფალი გურანდუხტი. დავით კურაპალატმა გაათავისუფლა ისინი და დაიბრუნა მიტაცებული ციხეები, გარდა წირქოლისა და გრუისა. როგორც ჩანს, ეს ციხეები კარგა ხანს დარჩა კახეთის ხელში და საუკუნის დასაწყისში ბაგრატ -ს კვლავ უხდება მათ დასაბრუნებლად ბრძოლა.

„მატიანე ქართლისა“ ( ს.):

„ძეგლი ერისთავთა“ ( ს.):
ლიტვის სახელმწიფოს წარმომადგენლობა და საკონსულო საქართველოში

ლიტვის სახელმწიფოს წარმომადგენლობა და საკონსულო საქართველოში — ლიტვის სახელმწიფოს ოფიციალური წარმომადგენლობა საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 1918-1921 წლებში. მდებარეობდა თბილისში, ამჟამინდელი კოტე მარჯანიშვილის ქუჩაზე, 45-ში.

დაფუძნდა 1918 წლის 30 აგვისტოს, როგორც ლიტვის სახელმწიფოს დროებითი წარმომადგენლობა საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. მას ხელმძღვანელობდა პრანას დაილიდე. საქართველოს ხელისუფლება პატივისცემით ეკიდებოდა ლიტვის დროებით წარმომადგენლობას და მას შეძლებისდაგვარად ეხმარებოდა. ლიტვის რესპუბლიკის კონსულად საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში დაინიშნა პ. დაილიდე. 1921 წლის იანვრის მიწურულს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დე-იურედ აღიარება დასავლეთ ევროპის წამყვან სახელმწიფოთა მხრიდან 6 თებერვალს ოფიციალურად მიულოცა ჩვენი ქვეყნის მთავრობას ლიტვის კონსულმა პ. დაილიდემ, რომელიც მთავრობის სასახლეში ნოე ჟორდანიას ეწვია.

საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციისა და იძულებითი გასაბჭოების შემდეგ, ლიტვის სახელმწიფოს წარმომადგენლობამ თბილისში საქმიანობა მცირე ხანს კიდევ განაგრძო. ლიტვის მთავრობამ თბილისში გამოგზავნა თავისი სრულუფლებიანი სავაჭრო წარმომადგენელი.
კუჩინსკის საიუბილეო ქათამი

კუჩინსკის საიუბილეო ქათამი — სახორცე-მეკვერცხული მიმართულების ქათმის ჯიში. გამოყვანილია მოსკოვის ოლქის სანაშენო ქარხანა „კუჩინსკში“ რუსული თეთრი, ნიუ-ჰემფშირის, როდ-აილენდის, ავსტრალორპის, თეთრი პლიმუთროკისა და ლივნური ჯიშების შეჯვარებით. სახელი შეირჩა ქარხნის 25-ე წლისთავთან (1954) დაკავშირებით, დამტკიცებულია 1990 წელს. მამლების შებუმბვლა წითელია, ფაფარი და წელი ოქროსფერი, მკერდი და კუდი შავი; დედლები ღია წითლები არიან, ოქროსფერი ფაფრით. არსებობს ოქროსფერი ან მურა შეფერილობის სახესხვაობები. დღე-ღამის წიწილები ყავისფერი ღინღლით არიან დაფარული; დედალს მუქი ფრთები აქვს, მამალს — უფრო ღია. მამლის ცოცხალი მასაა 3,5–3,7 კგ, დედლისა 2,6–2,7 კგ. კვერცხმდებლობა 180–200 ცალი წელიწადში. თითოეული იწონის 59–61 გ, ნაჭუჭი ღია ყავისფერია. კრუხობის ინსტინქტი სუსტადაა განვითარებული. კუჩინსკის საიუბილეო ქათმის ხორცი შეიცავს დიდი რაოდენობით ცილას (25 %-ზე მეტს მკერდის კუნთებში), გამოირჩევა გემოს მაღალი ხარისხით. ამტანი ჯიშია, კარგად ეგუება სხვადასხვა კლიმატურ პირობებს, პოპულარობით სარგებლობს მოყვარულ მეფრინველეებში, გავრცელებულია დსთ-ის ქვეყნებში.
Alba gu bràth

— შოტლანდიურ-გელური გამოთქმა. გამოთქმის მთქმელი გამოხატავს საკუთარ ერთგულებას შოტლანდიის მიმართ. იდიომატურად ინგლისურ ენაზე ხშრად ითარგმნება, როგორც („შოტლანდია სამუდამოდ“), თუმცა გელურ ენაზე ნიშავს „ბოლო ჟამამდე“ და გამოთქმის ზუსტი თარგმანი არის „შოტლანდია ბოლო ჟამამდე“. აღნიშნულ იდიომატურ თარგმანს შეესაბამება '. გამოთქმა ხშირად გამოიყენება, როგორც შოტლანდიის დამოუკიდებლობის კამპანიის სლოგანი. 1995 წლის მელ გიბსონის ფილმში „მამაცი გული“ უილიამ უოლესი გაუძღვება შოტლანდიელ მეომრებს სტირლინგის ხიდის ბრძოლაში ამ შეძახილით.
პოლტავური თიხისფერი

პოლტავური თიხისფერი — სახორცე-მეკვერცხული მიმართულების ქათმის ჯიში. არსებობს ვარაუდი, რომ წარმოიქმნა საუკუნეში პოლტავის გუბერნიაში ადგილობრივი ქათმის შეჯვარებით ჩალისფერ ორპინგტონთან. პოლტავური ჯიშის ქათმის ტანი წაგრძელებულია, არც ისე ფართო. თავი მცირე ზომისაა; ყურის ბიბილოები წითელი, ბიბილო დასაწყისში მოვარდისფრო, იშვიათად — ფურცლისებრი; ფაფარი კარგადაა განვითარებული. მკერდი გამოზნექილია; ზურგი ფართო, სწორი; ფრთები მოყავისფრო-ყვითელი („თიხისფერი“, აქედან სახელწოდება), მომქნევი ბუმბულის წვეროები შავია, კუდი მოყავისფრო-შავი. ნაწნავები შავი ფერისაა; ფეხები დაბალი, ყვითელი. მამლის საშუალო ცოცხალი მასაა 2,9–3 კგ, დედლისა 2–2,2 კგ. კვერცხმდებლობა 175–180 ცალი წელიწადში; თითოეული იწონის 52–54 გ. სიცოცხლისუნარიანობა კარგია.
ედიტ ებოტი

ედიტ ებოტი (დ. 27 სექტემბერი, 1876, გრანდ აილენდი, ნებრასკის შტატი, აშშ — გ. 27 ივლისი, 1957) — ამერიკელი სოციალური მუშაკი, პედაგოგი, ეკონომისტი.
სწავლობდა ნებრასკას უნივერსიტეტში. 1905 წელს მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის წოდება, ჩიკაგოს უნივერსიტეტში. განათლების მიღება განაგრძო ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში, სადაც მეცადინეობდა ბეატრისა ვებთან.

ეკონომიკურ თეორიას შეასწავლიდა უელესლის კოლეჯში. 1927 წელს გამოსცემდა ჟურნალს '.

1924-1942 წლებში იყო ჩიკაგოს უნივერსიტეტის სოციალური მომსახურების დეპარტამენტის დეკანი. ის ასევე გახლდათ ჰარი ჰოპკინსის სპეციალური კონსულტანტი და ფრანკლინ დელანო რუზველტის მრჩეველი. აქტიურად იცავდა ღარიბთა უფლებებს და ცდილობდა სოციალური დახმარების პროგრამების გაუმჯობესებას.

ედიტ ებოტის და არის სოციალური მუშაკი და საზოგადო მოღვაწე გრეის ებოტი.
მიხეილ კორიბუტ ვიშნევეცკი

მიხეილ კორიბუტ ვიშნევეცკი (, ; დ. 31 მაისი, 1640 — გ. 10 ნოემბერი, 1673) — თავისი დინასტიის პირველი და უკანასკნელი წარმომადგენელი, რომელიც სამეფო ტახტზე ავიდა. იყო პოლონეთისა და ლიტვის მეფე 1669-1673 წლებში. იგი პრო-ჰაბსბურგული და პრო-ფრანგული პოლიტიკის გამტარებელი იყო, რისთვისაც საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ის ასულ ელეანორა ავსტრიელზე იქორწინა, თუმცა შვილები არ ჰყოლია.

ბიოგრაფია
მიხეილი დაიბადა 1640 წლის 31 მაისს ზოლოჩევში. იგი იყო რუტენიის ვოივოდე იერემ ვიშნევეცკისა და მისი მეუღლის, გრიზელდა კონსტანცია ზამოისკას უფროსი ვაჟი. მამამისი იაგელონთა სამეფო დინასტიის ჩამომავალი იყო, როგორც პრინც დიმიტრი კორიბუტის ერთ-ერთი შვილთაშვილი, რომელიც თავის მხრივ ლიტვის დიდ მთავარ ოლგიერდის ვაჟი იყო.

მისი დიდი ბებია რაინა მოილანკა, რომელიც მისი დიდი ბაბუის, მიხეილ ვიშნევეცკის მეუღლე იყო, დაბადების მოლდოვის დიდი მთავრის ქალიშვილი იყო.

მას შემდეგ, რაც მამასთან ერთად გმირულად დაამარცხა კაზაკები და 1668 წელს ტახტიდან ჩამოაგდეს მეფე იან კაზიმირი, მიხეილი პოლონეთის სეიმმა 1669 წლის 19 ივნისს პოლონეთ-ლიტვის მეფედ აირჩიეს. თუმცა, ზოგიერთი დიდგვაროვანი კონდეს პრინც ანრი ჟიულს აძლევდა ხმას.

საფრანგეთის მეფე ლუი ჯიუტად მოითხოვდა მიხეილის ჩამოგდებას და მის ნაცვლად თავისი ბიძაშვილის, კონდეს პრინც ანრი ჟიულის გამეფებას. ამის საპირისპიროდ ჰაბსბურგებმა მხარი მიხეილს დაუჭირეს, რომლებთან კავშირის გამყარების მიზნითაც მიხეილმა 1670 წელს ცოლად შეირთო საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ის ასული ელეანორა ავსტრიელი, თუმცა ქორწინება უნაყოფო და უბედური იყო. მეფე გამოუსწორებელი ალკოჰოლიკი იყო, რის გამოც იყო გამოწვეული მისი უშვილობა.

მისი ხანმოკლე მმართველობის პერიოდში პოლონეთის ხელისუფლება დეცენტრალიზდა და მთელი ძალაუფლება მაგნატების ხელში გადავიდა. იგი გარდაიცვალა 1673 წლის 10 ნოემბერს, უშვილოდ. ამის შემდეგ მეფედ პოლონელებმა იან სობესკი დასვეს, მისი ცოლი ელეანორა კი მეორედ დაქორწინდა ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ -ზე.
მაფალდა სავოიელი

მაფალდა სავოიელი (, ; დ. 1125 — გ. 4 ნოემბერი, 1157) — პორტუგალიის პირველი დედოფალი 1146-57 წლებში როგორც აფონსუ -ის მეუღლე. პორტუგალიის მეფე სანშუ -ის დედა.

ბიოგრაფია
მაფალდა დაიბადა 1125 წელს სავოიაში. იგი იყო სავოიის გრაფ ამადეო -ისა და მისი ცოლის, მაუტ დ'ალბონის მეორე ქალიშვილი.

მამამისი, გრაფი ამადეო თავისი მმართველობის გამყარებას სავოიასა და მორიენში ქალიშვილების სარფიანად გათხოვებით ცდილობდა. სწორედ ამიტომ, 1146 წლის ივნისში მაფალდა დააქორწინეს პორტუგალიის მეფე აფონსუ -ზე, რითაც იგი პორტუგალიის ისტორიაში პირველი დედოფალი გახდა. მისი ქმარი, რეკონკისტაში აქტიურად იყო ჩაბმული და ერთ-ერთ მთავარ მებრძოლადაც ითვლებოდა.

დედოფალ მაფალდას ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ ბევრი არაფერია ცნობილი. იგი გარდაიცვალა 1157 წლის 4 ნოემბერს, კოიმბრაში. მისი ქმარი ამ ამბიდან ოც წელიწადში გარდაიცვალა. ისინი ერთად განისვენებენ პორტუგალიის წმინდა ჯვრის სახელობის საკათედრო ტაძარში, კოიმბრაში.

შვილები
ენრიკე (1147-1155), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ურაკა (1148-1211), ცოლად გაჰყვა ლეონის მეფე ფერდინანდ -ს, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე ალფონსო ;
ტერეზა (1151-1218), ცოლად გაჰყვა ფლანდრიის გრაფ ფილიპე -ს, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ბურგუნდიის ჰერცოგ ოდო -ზე იქორწინა;
მაფალდა (1153-1162), იგეგმებოდა მისი გათხოვება არაგონის მეფე ალფონსო -ზე, თუმცა ქორწილამდე ცოტა ხნით ადრე გარდაიცვალა;
სანშუ (1154-1211), პორტუგალიის მეფე, ცოლად შეირთო დულკა არაგონელი, რომელთანაც შეეძინა რვა შვილი, თუმცა ასევე ჰყავდა ცხრა უკანონო შვილი;
ჟუანი (1156-1164), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
სანჩა (1157-1166), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ნათელა იანქოშვილი

ნათელა იანქოშვილი (დ. 28 აგვისტო, 1918 — გ. 2008) — ქართველი მხატვარი და დაზგური გრაფიკოსი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2000), ღირსების ორდენის კავალერი (1996), შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1995).

ბიოგრაფია
ნათელა იანქოშვილი დაიბადა 1918 წელს ქალაქ გურჯაანში. 1943 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. მისი ნამუშევრებიდან გამოირჩევა: პორტრეტები — „ნინო ჭავჭავაძე“ (1958, ინახება საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში), „მამის პორტრეტები“ (1959, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი), „ნუკრია“ (1958, მხატვრის კუთვნილება), „ირმა ჩოფიკაშვილი“ (1960, მხატვრის კუთვნილება), „ანა კალანდაძე“ (1961, მხატვრის კუთვნილება), „მუხრან მაჭავარიანი“ (1969, მხატვრის კუთვნილება), „მედეა ჯაფარიძე“ (1976, მხატვრის კუთვნილება), „ნიკოლოზ ბარათაშვილი“ (1978, მხატვრის კუთვნილება), „მიხეილ თუმანიშვილი“ (1978, მხატვრის კუთვნილება); პეიზაჟები — „მცხეთის ჯვარი“ (1967), „კახეთი“ (1974), „შატილის კუთხე“ (1980); დაზგური გრაფიკა — „მეფე თამარი“ (1960), „მთვარიანი ღამე“ (1945); ავტორია სერიებისა: „სვანეთი“, „მექსიკა“, „კუბა“; დასურათებული აქვს „ვეფხისტყაოსანი“ (1964–1966, 18 ილუსტრაცია); გაფორმებული აქვს არაერთი წიგნი. თბილისში არსებობს „ერთი მხატვრის — ნათელა იანქოშვილის მუზეუმი“.
ვაჟა აბაკელია

ვაჟა აბაკელია (დ. 26 ოქტომბერი, 1948, მარტვილი — გ. 12 ივლისი, 2019) — ქართველი იურისტი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი და თანანმდებობის პირი. 1990–1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1948 წლის 26 ოქტომბერს, ქალაქ მარტვილში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

იყო თბილისის პარტიული ორგანიზაციების მუშაკი 1971–1979 წლებში. 1980–1990 წლებში მუშაობდა მოსამართლედ. 1991 წელს იყო საქართველოს გენერალური პროკურორი. 1990–1991 წლებში კი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოადგილე, ასევე სისხლის სამართლის კოლეგიის თავმჯდომარე. თბილისის ნაძალადევის რაიონის სახალხო მოსამართლე, მარტვილის სახალხო დეპუტატთა რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე, საქართველოს კპ მარტვილის რაიკომის მდივანი.

ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას. იყო კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის დეკანის მოადგილე, იუსტიციის ნამდვილი სახელმწიფო მრჩეველი, იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი და პროფესორი.

გარდაიცვალა 2019 წლის 12 ივლისს.
ბრეტონული ენა

ბრეტონული ენა — ბრეტონელების ენა. ეკუთვნის ინდოევროპულ ენათა ოჯახის კელტურ ჯგუფს. გავრცელებულია ბრეტანში, სადაც ბრეტონელთა წინაპრები დასახლებულან - საუკუნეებში. ბრეტონულ ენაზე ლაპარაკობს 20000 ათ. მეტი ადამიანი, რომელთა უმრავლესობა ფლობს აგრეთვე ფრანგულ ენას. ბრეტონული ენა მოიცავს ოთხ ძირითად დიალექტს; არ გააჩნია ერთიანი სალიტერატურო ფორმა. ბრეტონულ ენაზე საუბრობენ ჩრდილო-დასავლეთ საფრანგეთსა და ქვემო ბრეტანში — ძირითადად ფინისტერის დეპატამენტში და კოტ-დ’არმორისა და მორბიანის დეპარტამენტების დასავლეთ ნაწილში. ბრეტონული ენის პირველი წერილობითი ძეგლებია - საუკუნეების გლოსები. 1464 წელს შედგა პირველი ბრეტონულ-ლათინურ-ფრანგული ლექსიკონი. ენათესავება უელსურ, კორნუოლურ და გალიური ენებს.
ურაკა პორტუგალიელი

ურაკა პორტუგალიელი (; დ. 1148 — გ. 1211) — ბურგუნდიული დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე აფონსუ -ისა და დედოფალ მაფალდა სავოიელის უფროსი ასული. ლეონის დედოფალი 1165-1175 წლებში როგორც ფერდინანდ -ის მეუღლე. ლეონისა და გალისიის მეფე ალფონსო -ის დედა.

ბიოგრაფია
ურაკა დაიბადა 1148 წელს კოიმბრაში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე აფონსუ -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ მაფალდა სავოიელის უფროსი ასული. მისი მრავალი დედმამიშვილიდან აღსანიშნავია პორტუგალიის მეფე სანშუ .

1165 წლის მაისში, ან ივნისში ურაკა ცოლად შერთეს მეზობელი ლეონის სამეფოს მეფე ფერდინანდ -ს. იგი ლეონის ისტორიაში პირველი პორტუგალიელი დედოფალი იყო. ურაკასა და ფერდინანდს ქორწინებაში მხოლოდ ერთი ვაჟი შეეძინათ, რომელსაც ალფონსო დაარქვეს და რომელიც 1171 წლის 15 აგვისტოს დაიბადა სამორაში.

როგორც ლეონისა და კასტილიის მეფე ალფონსო -ის შვილთაშვილების, ურაკასა და ფერდინანდის ქორწინება რომის პაპმა ალექსანდრე -მ 1771, ან 1772 წელს ანულირებულად სცნო, რადგან ისინი ღვიძლი ბიძაშვილები გამოდიოდნენ. ამის შემდეგ ურაკა იოანე ნათლისმცემლის ორდენს შეუერთდა და ქმრის მიერ ნაჩუქარ სამორას სასახლეში დასახლდა. განქორწინების მიუხედავად, ფერდინანდი მეორედ აღარ დაქორწინებულა და ურაკას დედოფლის წოდება და შემოსავალი შეუნარჩუნა.

1775 წელს ფერდინანდი გარდაიცვალა, ტახტზე მათი ვაჟი ალფონსო ავიდა და ურაკამაც დაკარგა დედოფლის ტიტული. ამის შემდეგ იგი ესპანეთში მოგზაურობდა, რა დროსაც მოილოცა ადგილობრივი სიწმინდეები. 1188 წელს იგი თავისი ვაჟის, ალფონსოს კორონაციას დაესწრო. ამის შემდეგ მან დატოვა ლეონი და კვლავ ესპანეთში მოგზაურობა განაგრძო, სადაც გარდაიცვალა 1211 წელს, ქალაქ ვალიადოლიდში. იგი გადაასვენეს და დაკრძალეს სამორას კათედრალში.
მინორულა

მინორულა — მეკვერცხული მიმართულების ქათმის ჯიში. გამოყვანილია ესპანეთში კუნძულ მენორკაზე საუკუნის ბოლოს. აქვს შეფერილობით განსხვავებული 2 სახესხვაობა (თეთრი და შავი). მისი ტანი წაგრძელებულია, მკერდი ფართო და ღრმა. თავი საშუალო ზომისაა. ყურის ბიბილოები მცირედაა განვითარებული, ორივე სახესხვაობას ისინი თეთრი აქვს. მამლის ცოცხალი მასაა 3,0–3,5 კგ, დედლისა 1,8–2,5 კგ. კვერცხმდებლობა 160–180 ცალი წელიწადში; თითოეული იწონის 60–65 გ, ნაჭუჭი თეთრია. მინორულას მოშენებას ძირითადად ხმელთაშუაზღვისპირეთის ქვეყნებში მისდევენ. საუკუნის შუა ხანებში მცირე რაოდენობით შეიყვანეს რუსეთში.
ილია გულბანის კოშკი

ილია გულბანის კოშკი — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში მესტიის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხეში ისტორიულ სვანეთში. სოფელი ხე შედის კალის თემში. სოფელი, სადაც ილია გულბანის კოშკი მდებარეობს ჩხუტნერის ქედის სამხრეთით, ენგურის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 1780 მეტრზეა განთავსებული.

ისტორია
სოფელი გამორჩეულია ღირსშესანიშნაობებით. გარდა ილია გულბანის კოშკისა, რომელიც მიეკუთვნება შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრულ ძეგლს, აქვე მდებარეობს ერთ-ერთი ცნობილი ხუროთმოძღვრული ძეგლი საუკუნით დათარიღებული წმინდა კვირიკესა და ივლიტას სახელობის ეკლესია — ლაგურკა.

ილია გულბანის კოშკი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.