ნატალია ბარანსკაია

ნატალია ვლადიმირის ასული ბარანსკაია (, დ. 18 (13) დეკემბერი, 1908, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 29 ოქტომბერი, 2004, მოსკოვი) — რუსი და საბჭოთა მწერალი.

ბიოგრაფია
ნატალია ბარანსკაია დაიბადა პროფესიონალი რევოლუციონერების (მენშევიკების) ოჯახში, რომლებიც არაერთხელ იქნენ რეპრესირებული, როგორც რევოლუციამდე, ისე მის შემდეგაც.

1925 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახალხო განათლების სამინისტროს პირველი საცდელ-საჩვენებელი სკოლა და ჩაირიცხა სახელმწიფო უმაღლეს ლიტერატურულ კურსებზე, რომელთა დახურვის შემდეგ სწავლა განაგრძო მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიულ-ეთნოლოგიურ ფაკულტეტზე, რომელიც 1930 წელს დაასრულა.

როცა დედა ვორონეჟში გადაასახლეს, ისიც მასთან ერთად წავიდა და მუშაობდა ადგილობრივ გამომცემლობაში. თუმცა მალე დედა დააპატიმრეს და ყაზახეთში გადაასახლეს, რის შემდეგაც ბარანსკაია მცირე ხნით დაბრუნდა მოსკოვში, ხოლო იქიდან გადასახლებულ პირველ მეუღლეს გაჰყვა ურალსკში, სადაც მუშაობდა გაზეთ „პრიკასპიისკაია პრავდას“ რედაქციაში. მეუღლის გადასახლების ვადის ამოწურვის შემდეგ მასთან ერთად გადავიდა სარატოვში და იქაც გამომცემლობაში მუშაობდა. 1936 წელს მისი მეუღლე დააპატიმრეს და ვორკუტის ბანაკებში გაგზავნეს. თუმცა, მის დაპატიმრებამდე ბარანსკაია უკვე დაბრუნებული იყო მოსკოვში და გიდად მუშაობდა. 1937 წლის მაისში ცოლად გაჰყვა საკუთარ ბიძაშვილს, ნ. ბარანსკის, და კვლავ გადავიდა სარატოვში, სადაც უნივერსიტეტში მუშაობდა. 1940 წელს ნიკოლაი ანციფეროვთან და ი. ანდროსოვთან ერთად ამზადებდა მიხეილ ლომონოსოვის გამოფენას სახელმწიფო ლიტერატურულ მუზეუმში.

ნატალიას მეორე ქმარი 1943 წელს ომში გარდაიცვალა. ბარანსკაია იმ დროს ალტაიში ევაკუირებული იყო და დაბრუნებისთანავე განაგრძო მუშაობა სახელმწიფო ლიტერატურულ მუზეუმში. დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა.

1958 წელს იგი მოსკოვში ახლად გახსნილი პუშკინის მუზეუმის დირექტორის მოადგილედ დაინიშნა. იმავე წელს მან უარი თქვა ხელი მოეწერა წერილზე, რომელიც ბორის პასტერნაკის დაგმობას ითხოვდა. 1966 წელს, მას შემდეგ რაც იოსიფ ბროდსკი მიიწვია საღამოზე ლექსების წასაკითხად და ანა ახმატოვას საღამოზე ღიად გამოიფინა ნიკოლაი გუმილიოვის ფოტო, ბარანსკაია საჯარო კრიტიკის ობიექტი გახდა და იძულებული იყო, მუზეუმი დაეტოვებინა.

ამის შემდეგ მან დაიწყო წერა. მისი პირველი მოთხრობები 1968 წელს ჟურნალ „ახალი დრო“-ში გამოქვეყნდა. როგორც საბჭოთა კავშირში, ისე მის ფარგლებს გარეთ, მას ცნობადობა მოუტანა მოთხრობამ „კვირა როგორც კვირა“ (1969). ამ ნაწარმოებში მოთხრობილია ერთი ჩვეულებრივი კვირის ამბავი, ქალის ცხოვრებიდან, რომელიც მუდმივად ებრძვის საკუთარ თავს, რომ დააბალანსოს სამსახური და ოჯახური ვალდებულებები. მიუხედავად ყველა მცდელობისა, მას არაფერი გამოსდის ისე, როგორც სურს.

1979 წელს ნატალია ბარანსკაია გახდა სსრკ-ის მწერალთა კავშირის წევრი.

დაკრძალულია მოსკოვში, ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე.

ოჯახი
ნატალია ბარანსკაიას დედა, ლუბოვ რადჩენკო (1871-1962, ქორწინებამდელი გვარი — ბარანსკაია), პირველ მეუღლესთან ს. რადჩენკოსთან ერთად "მუშათა კლასის განთავისუფლებისთვის ბრძოლის კავშირის" ფორმირების სათავეში იდგა. იყო გაზეთ „ისკრას“ აგენტი, მეგობრობდა ნადეჟდა კრუპსკაიასთან. იყო მესამე სახელმწიფო დუმის მენშევიკთა ფრაქციის მდივანი. მეორედ გათხოვდა ვლადიმერ როზანოვზე (ნატალია — მეორე ქორწინებიდან დაბადებული ქალიშვილია). 1926 წელს დააპატიმრეს, 1927 წელს სამწლიანი ვადით გადაასახლეს ვორონეჟში, 1930 წელს — ყაზახეთში. მისი რეაბილიტაცია მოხდა 1989 წელს. არის მარია პრილეჟაევას რომანის „ჩრდილოეთის ცის ქვეშ“ ერთ-ერთი პერსონაჟი.

ნატალია ბარანსკაიას მამა, ვლადიმერ როზანოვი (1876-1939), ცნობილი ფილოსოფოს ვასილი როზანოვის ძმისშვილი, იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის მეორე ყრილობის ერთ-ერთი ორგანიზატორი, ასევე ცენტრალური კომიტეტის წევრი 1904 და 1906-1907 წლებში, ხოლო 1917 წელს — პეტროგრადის საბჭოს წევრი. 1919 წელს დააპატიმრეს საქმეებზე „ტაქტიკური ცენტრი“ და „რუსეთის აღორძინების კავშირი“, მიუსაჯეს დახვრეტა, თუმცა განაჩენი გადააკვალიფიცირეს საკონცენტრაციო ბანაკში პატიმრობით, 1921 წელს ამნისტირებული იქნა. დაკრძალულია ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე.

ნაწარმოებები
„კვირა როგორც კვირა“ (1969) — მოთხრობა, რომელმაც ავტორს ფართო ცნობადობა მოუტანა. აღწერს ერთი ჩვეულებრივი ქალის რთულ ყოველდღიურობას.
„უარყოფითი ჟიზელი“ (1977) — მოთხრობა.
„მუქი თაფლისფერი ფერი. კაბა ქალბატონი პუშკინისთვის“ (1977) — მოთხრობების კრებული.
„ქალი ქოლგით“ (1981) — მოთხრობების კრებული.
„პორტრეტი, ნაჩუქარი მეგობრისთვის. ესკიზები და მოთხრობები პუშკინზე“ (1982) — ალექსანდრე პუშკინსადმი მიძღვნილი ნაწარმოებები.
„მეხსიერების დღე“ (1989) — მოთხრობა.
„უსახლკაროთა ხეტიალი“ (1999) — დოკუმენტური, ავტობიოგრაფიული ხასიათის ნაწარმოები, რომელიც აერთიანებს ოჯახის არქივს, ძველ ალბომებს, მრავალწლიან მიმოწერას, დოკუმენტებს, ავტორის მშობლების და მათი მეგობრების მოგონებებს, ასევე თავად ბარანსკაიას მემუარებს.