iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ყავისფერი ჯუჯა

ყავისფერი ჯუჯა — სუბვარსკვლავური ობიექტი, რომელიც იმდენად მასიური არაა, რომ წყალბადი-1-ს სინთეზის რეაქციები წარმოქმნას ბირთვში, განსხვავებით მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავებისაგან. მათი მასის დიაპაზონი მძიმე გაზურ გიგანტებსა და მსუბუქ ვარსკვლავებს შორისაა, რომლის ზედა ზღვარი დაახლოებით 75-დან 80 იუპიტერის მასამდეა . ნავარაუდევია, რომ 13 -ზე მძიმე ყავისფერი ჯუჯა დეითერიუმის სინთეზს ახერხებს, ხოლო ~65 ლითიუმსაც ასინთეზირებს. ყავისფერი ჯუჯები შესაძლია სრულად კონვექცირებადი იყოს, არც ფენებით და არც სიღრმის მიხედვით ქიმიური დიფერენციაციით.

ძალიან დაბალი მასის ყავისფერი ჯუჯისა და გიგანტი პლანეტის (~13) განმარტებებზე დღემდე კამათობენ. ერთი მხარის აზრები დაფუძნებულია ფორმირებაზე, ხოლო სხვა მხარისა — ინტერიერის ფიზიკაზე. მათი სახელის მიუხედავად, ყავისფერი ჯუჯები განსხვავებული ფერისაა. მრავალი ყავისფერი ჯუჯა ადამიანის თვალისთვის მეწამული გამოჩნდება, ან შესაძლოა ნარინჯისფერი/წითელი. ასეთი ტიპის ვარსკვლავები ძალიან კაშკაშა არ არის ხილულ სპექტრში.

არსებობს პლანეტები, რომლებიც ყავისფერი ჯუჯების გარშემო ბრუნავს: 21207, -2007--192 და 2 044144

დაახლოებით 6,5 სინათლის წლის მოშორებით უახლოესი ყავისფერი ჯუჯა არის ლუჰმან 16, რომელიც არის ყავისფერი ჯუჯების ორმაგი სისტემა. ის 2013 წელს აღმოაჩინეს. ერთ ყავისფერის ჯუჯას, სახელად - 082303.1-491201 , ულტრაგრილი ორმაგი სისტემიდან, დაახლოებით 28 იუპიტერის მასა აქვს, რის გამოც ის ყველაზე დიდი ეგზოპლანეტაა ცნობილთა შორის (2014 წლის მარტის მონაცემებით).
WISE 0855-0714

0855−0714 (სრული სახელი: 085510.83−071442.5) — (სუბ-)ყავისფერი ჯუჯა 2,31 ± 0,08 პარსეკის (7,53 ± 0,27 სინათლის წელიწადი) მოშორებით დედამიწიდან, რომლის აღმოჩენა 2014 წლის აპრილში კევინ ლუჰმანმა განაცხადა -დან მიღებული მონაცემებით. 2014 წლის მონაცემებით, მას აქვს მესამე ყველაზე მაღალი მახასიათებელი მოძრაობა (8130 ± 22 მაწ/წ) ბარნარდის ვარსკვლავისა (10300 მაწ/წ) და კაპტეინის ვარსკვლავის (8600 მაწ/წ) შემდეგ. 2014 წლის მონაცემებით, ის აგრეთვე არის მეოთხე ყველაზე დიდი პარალაქსის (433 ± 15 მაწ) მქონე ვარსკვლავი, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის მეოთხე ყველაზე ახლოს მყოფი ეგზოპლანეტური სისტემაა მზესთან. ის აგრეთვე ამ ტიპის ყველაზე ცივი ობიექტია ვარსკვლავთშორის სივრცეში, რომლის ტემპერატურა −48-დან −13 °-მდეა.
ალფა კენტავრი Bb

ალფა კენტავრი — შესაძლო ეგზოპლანეტა, რომელიც ბრუნავს ტიპის მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავის, ალფა კენტავრი -ს გარშემო 4,37 სინათლის წლის მოშორებით დედამიწიდან კენტავრის სამხრეთ თანავარსკვლავედში. თუ დადასტურდა, ის იქნება უახლოესი ეგზოპლანეტა დედამიწასთან და ყველაზე მინიმალური მასის პლანეტა მზის მაგვარი ვარსკვლავის გარშემო. მისი არსებობა 2012 წლის ოქტომბერში განაცხადა ევროპელი დამკვირვებლების გუნდა. ამ აღმოჩენამ მედიის დიდი ყურადღება მიიქცია. თუმცა, განცხადებას ზოგიერთი ასტრონომი სკეპტიციზმით შეხვდა. მათ სჯეროდათ, რომ ევროპელი დამკვირვებლები ზედმეტ ინტერპრეტაციას უკეთებდნენ მონაცემებს.

2013 წლის 10 ივნისს მეცნიერებმა განაცხადეს, რომ ალფა კენტავრი -ს გარშემო მოძრავი დედამიწის მსგავსი ეგზოპლანეტის არსებობა შეიძლება მცდარი იყოს. პლანეტის არსებობა სამეცნიერო დებატების საგანი რჩება და მასზე სულ ცოტა ასტრონომთა სამი ცალკეული ჯგუფის კვლევა მიმდინარეობს.
არაგვის ხევსურეთი

არაგვის ხევსურეთი, პირაქეთა ხევსურეთი — ხევსურეთის კავკასიონის სამხრეთით მდებარე ტერიტორია. განთავსებულია ხევსურეთის არაგვის ხეობაში. ზოგადად არაგვის ხევსურეთს ჰქვია საკუთრივ ხევსურეთი ხოლო, პირიქითა ხევსურეთს ხევსურები არხოტიონს და არდოტიონს ეძახიან. დღესდღეობით ახოტიონიც და არდოტიონიც ხევსურეთად მოიაზრება.

ადგილმდებარეობა
არაგვის ხევსურეთს ჩრდილოეთიდან საზღვრავს კავკასიონის ქედი და არხოტიონი, აღმოსავლეთიდან არდოტიონი და ფშავი, დასავლეთიდან ხევი, სამხრეთიდან ფშავი და მთიულეთი.

თემები
პირაქეთა, ანუ ბუდე ხევსურეთში იყო ხუთი თემი: არაგვის ხეობის თემი, ლიქოკის ხეობის თემი, ბისო, გორშეღმის თემი, წყალსიქითის ხეობა.
ლევიათანი (2014 წლის ფილმი)

ლევიათანი — 2014 წლის რუსული დრამატული ფილმი. ფილმმა მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის.

სიუჟეტი
რუსეთის ერთ-ერთ ზღვისპირა ქალაქში მცხოვრები კოლია იბრძვის ქალაქის კორუმპირებული მერის წინააღმდეგ. მერი კოლიას მშობლიური სახლითა და მისი მიმდებარე ტერიტორიის ხელში ჩაგდებითაა დაინტერესებული.

როლებში
ალექსეი სერებრიაკოვი — კოლია
ელენა ლიადოვა — ლილია
ვლადიმერ ვდოვიჩენკოვი — დიმიტრი
რომან მადიანოვი — ქალაქის მერი
ხახა

ხახა — ქორდიანებისა და ადამიანის წინა ნაწლავის ნაწილი, რომელიც პირის ღრუს უკანაა მოთავსებული. ხახაში ვითარდება სალაყუჩე ნაპრალები. ხმელეთის ხერხემლიანების ხახაში ჩაინერგება სალაყუჩე ნაპრალების რუდიმენტები, ანუ სალაყუჩე პარკები, რომელთა უკანასკნელი წყვილიდან ვითარდება ფილთვები. ხახის ეპითდლიუმის წარმონაქმნებია თიმუსი და ფარისებრი ჯირკვალი.

ადამიანის ხახა, პირის ღრუსა და საყლაპავი მილს შორის ჩართული ღრუ, რომელიც გაჭიმულია ფუძიდან კისრის მალამდე. ხახის ზემო ნაწილი (ცხვირ-ხახა) ცხვირის ღრუს უკან მდებარეობს. აქვე იხსნება ევსტაქის მილი. ხახის შუა ნაწილი (პირ-ხახა) პირის ღრუს უკან მდებარეობს და უკავშირდება მას ხახის პირით. ხახის ბოლო ნაწილში (ხორხ-ხახა) არსებობს ხორხში შესასვლელი და საყლაპავი მილის ხვრელები. ხახის კედელს ქმნის გარეთა-შემაერთებელქსოვილოვანი, შუა — კუნთოვანი — ლორწოვანი გარსები.
მინდია უგრეხელიძე

მინდია უგრეხელიძე (დ. 19 მაისი, 1942, ქუთაისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს (პარლამენტის) დეპუტატი (1990), საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1990-1999), ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მოსამართლე (1999-2009), საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მრჩეველი 2021 წლის 11 მაისიდან დღემდე. საქართველოს ღირსების ორდენის კავალერი (1999). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2022).

ბიოგრაფია
მინდია უგრეხელიძე დაიბადა 1942 წლის 19 მაისს ქ. ქუთაისში. 1958 წელს წარჩინებით დაამთავრა ქუთაისის პირველი საშუალო სკოლა, ხოლო 1963 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

1963-1976 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნირებათა აკადემიის ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტში ჯერ უმცროსი, შემდეგ კი უფროსი მეცნიერი თანამშრომლის თანამდებობაზე.

1974 წლიდან იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატია;
1975 წლიდან არის თბილისის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სისხლის სამართლის კათედრის დოცენტი, ხოლო 1995 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის თანამედროვე სამართლის კათედრის გამგე, უძღვება ლექციების კურსს სისხლის სამართლის, კრიმინოლოგიის, სამართლის პოლიტიკის, საერთაშორისო სისხლის სამართლისა და ეროვნული კანონმდებლობის მოდელირების პრობლემებზე.

1983 წელს დაინიშნა საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მეცნიერებისა და სასაწავლებლების განყოფილების გამგის მოადგილედ.
1986 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პრორექტორია. 1988-1990 წლებში რედაქტორობდა გაზეთ „კომუნისტს“, 1990 წლის 14 ნოემბრიდან კი — გაზეთ „ახალ საქართველოს“, „საქართველოს რესპუბლიკიდან“ მისი გარდაქმნამდე.

1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხოლო 1990 წლის 27 დეკემბერს — საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ.

საქართველოში და საზღვარგარეთ ქართულ და უცხოურ ენებზე გამოქვეყნებული აქვს 70-მდე ნაშრომი, მათ შორის 3 მონოგრაფია. არის „იურისტთა მსოფლიო ასოციაციისა“ და „სისხლის სამართლის საერთაშორისო ასოციაციის“ წევრი.

როგორც სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის სასამართლო რეფორმის სამუშაო ჯგუფის ხელმძღვანელი და სამართლებრივი რეფორმის სამთავრებო კომისიის თავმჯდომარე, მონაწილეობს საქართველოს ახალი კანონმდებლობის შემუშავებაში.

თანაავტორია რუსეთის სისხლის სამართლის კოდექსის თეორიული მოდელისა. საქართველოს პარლამენტის დადგენილებით 1999 წლის 25 ივნისს შეუწყდა უფლებამოსილება ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლოს მოსამართლედ არჩევასთან დაკავშირებით.

რეგულარულად მონაწილეობდა უზენაესი და საკონსტიტუციო სასამართლოების ტრადიციულ ყოველწლიურ კონფერენციებში 1993-1999, 2001, 2003, 2006-2007 წლებში;
მიღებული აქვს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრემია 1974 წ.

მიკუთვნებული აქვს უმაღლესი კვალიფიკაციის მოსამართლის წოდება 1991 წ.;

იყო ქართული ენციკლოპედიის საგამომცემლო საბჭოს წევრი 1994 წ.;

ოსტინის (1991), ჰიუსტონის (1991) და პასადენას (1996) საპატიო მოქალაქეა.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მოსამართლედ აირჩიეს 1999 წ.;

საზოგადოებრივი საკონსტიტუციო კომისიის წევრია 2009 წლიდან;

ევროსაბჭოს სისტემაში მოქმედი თბილისის პოლიტიკური სკოლის ექსპერტია 2009 წლიდან.

2021 წლის 11 მაისიდან საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მრჩეველი.
ფარისებრი ჯირკვალი

ფარისებრი ჯირკვალი — ხერხემლიანების ენდოკრინული ჯირკვალი, რომელიც არეგულირებს ორგანიზმში ენერგიისა და ნივთიერებათა ცვლას. ვითარდება პირველადი ნაწლავის ( ხახა ) ლაყუჩოვანი ჯიბეების ეპითელიუმისაგან და ამიტომ ფარისებრახლო და მკერდუკანა ჯირკვლებთან ერთად განეკუთვნება ბრანქიოგენური ჯგუფის ჯირკვლებს.

ადამიანის ფარისებრი ჯირკვალი ყველაზე მსხვილი ენდოკრინული ჯირკვალია; მისი მასაა 25 — 40 გ, აქვს ნალისებრი ფორმა; ეხება ფარისებრ ხრტილს (აქედან მოდის სახელწოდება). შედგება ორი გვერდითი წილისა და მათი შემაერთებელი ყელისაგან, საიდანაც ზევითკენ წაიზრდება ე.წ. პირამიდული მორჩი. ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციაზე დამოკიდებულია ორგანიზმის ზრდა და ქსოვილების დიფერენცირება. მისი ჰორმონები უზრუნველყოფს ენერგეტიკული და ბიოსინთეზური პროცესების ოპტიმალურ დონეს.
მელიის კუნძულები

}
| მდებარეობა = ბერინგის ზღვა
| კუნძულთა რაოდენობა = 13
| მთავარი კუნძული = უნიმაკი
| ფართობი_კმ2 = 9200
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა =
| სიმაღლე_მ = 2857
| ქვეყნის სახელი =
| ქვეყანა =
მელიის კუნძულები — კუნძულთა ჯგუფი ალეუტის არქიპელაგში. ეკუთვნის აშშ-ის ალასკის შტატს. მოქცეულია აღმოსავლეთით ისანოცკისა და დასავლეთით სამალგის სრუტეებს შორის. ფართობი 9200 კმ². აერთიანებს დიდ ვულკანურ კუნძულებს: უმნაკს, უნალაშკასა და უნიმაკს, პატარა კუნძულებსა და მრავალრიცხოვან კლდეებს. უმაღლესი წერტილია ვულკანი შიშალდინი, რომლის სიმაღლეა ზღვის დონიდან 2857 მ და განლაგებულია კუნძულ უნიმაკზე. აღსანიშნავია ვულკანები: მაკუშინი და ოკმოკი. კუნძულები მეჩხრად არის დასახლებული. სახელწოდება მიიღო იმ პერიოდში კუნძულებზე მობინადრე მელიების სიმრავლის გამო. განვითარებულია თევზის რეწვა.
მსოფლიოს კუნძულები

მსოფლიო ან მსოფლიოს კუნძულები — ხელოვნური არქიპელაგი, რომელიც შედგება ბევრი სხვადასხვაგვარი პატარა კუნძულისაგან და ჯამში მსოფლიოს რუკის ფორმას აყალიბებს. იგი მდებარეობს სპარსეთის ყურეში, დუბაის სანაპიროდან 4 კილომეტრის მოშორებით, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში. მსოფლიოს კუნძულები ძირითადად ქვიშისაგანაა შექმნილი, რომელიც დიდი დუბაის წყალმარჩხ სანაპირო ზოლში რაოდენობით შეიტანეს. პროექტის დეველოპერი კომპანიაა , ხოლო მისი იდეის ავტორი შეიხ მოჰამედ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმი, დუბაის მმართველი. მსოფლიოს კუნძულები ერთ–ერთია იმ რამდენიმე ხელოვნურ კუნძულს შორის, რომელთა მშნებლობაც დუბაიში ბოლო ხანს განხორციელდა.
ბურჯ-ალ-არაბი

ბურჯ-ალ-არაბი ( არაბების კოშკი) — სასტუმრო დუბაიში, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში. იგი მოიხსენიება, როგორც „მსოფლიოს ერთადერთი შვიდ ვარსკვლავიანი სასტუმრო“ და მესამე ყველაზე მაღალი სასტუმროა მსოფლიოში, თუმცა მისი სიმაღლის 39% შედგება არაგამოყენებადი სივრცისაგან. ბურჯ-ალ-არაბი დგას ხელოვნურ კუნძულზე, რომელიც ჯუმეირას სანაპიროდან 280 მეტრითაა (920 ფუტი) დაშორებული და კონტინენტს თავისი ხვეული ხიდით უკავშირდება. სტრუქტურის ფორმა დაპროექტებულია გემის იალქნის წაბაძვით.
დებალცევე

დებალცევე, დებალცევო — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქში. წარმოადგენს ქვეყნის უმნიშვნელოვანეს სარკინიგზო კვანძს. 2014 წელს ქალაქის მოსახლეობა 25 525 კაცს შეადგენდა.

ომი დონბასში
2014 წლის აპრილის შუა რიცხვებიდან პრორუსმა სეპარატისტებმა დონეცკის ოლქის რამდენიმე ქალაქი დაიკავეს, მათ შორის დებალცევოც. 2014 წლის 26 ივლისს ქალაქმა მძიმე ბრძოლები გადაიტანა. 2015 წლის იანვარში უკრაინის კონტროლქვეშ მყოფი ქალაქი სეპარატისტების მხრიდან მრავალჯერ დაიბომბა, რაც განპირობებული იყო დონეცკის აეროპორტისა და საპორტო ქალაქ მარიუპოლის დაკავების მცდელობით. დებალცევედან მოსახლეობის სრული ევაკუაცია განხორციელდა. იანვარ-თებერვალში მომხდარი მძიმე ბრძოლების შედეგად, 18 თებერვალს უკრაინელებმა ქალაქი დატოვეს.
მფატრავები

მფატრავები — 2010 წლის სამეცნიერო-ფანტასტიკური ჟანრის დისტოპიური თრილერი.

სიუჟეტი
მოქმედება 2025 წელს ვითარდება. ადამიანების ორგანოებით ვაჭრობა ხელმისაწვდომია, მათ შორის, მათი სესხად აღებაც. თუ ადამიანს არ შეუძლია ვალის დაფარვა, მაშინ მას მფატრავი მიაკითხავს და ორგანოს წაიღებს. ერთ-ერთი მფატრავი, რემი თავად აღმოჩნდება მსხვერპლის როლში. მას ხელოვნური გული აქვს ჩანერგილი და მის საფასურის ვერ იხდის.რემი გაქცევას გადაწყვეტს.

როლებში
ჯუდ ლოუ — რემი
ფორესტ უიტეკერი — ჯეიკ ფრეივალდი
ალისე ბრაგა — ბეთი
ლივ შრაიბერი — ფრენკ მერსერი
კერის ვან ჰაუტენი — კეროლი
ჩანდლერ კენტერბერი — პიტერი
ჯონ ლეგუიზამო — ესბერი
შავი ზღვა (ფილმი)

შავი ზღვა — 2014 წლის ბრიტანული სათავგადასავლო ფილმი, რომლის რეჟისორია კევინ მაკდონალდი. გადაღებულია დენის კელის სცენარის მიხედვით. მონაწილეობენ: ჯუდ ლოუ, სკუტ მაკნეირი, გრიგორი დობრიგინი, კონსტანტინე ხაბენსკი. ფილმის პრემიერა დიდ ბრიტანეთში შედგა 2014 წლის 5 დეკემბერს, ხოლო აშშ-ში 2015 წლის 23 იანვარს. ფილმის მოქმედება ვითარდება შავ ზღვაზე. ზოგიერთი სცენა გადაღებულია მდინარე მედუეიზე.
კლოდ მაკელელე

კლოდ მაკელელე ( დ. 18 თებერვალი, 1973, კინშასა) — ფრანგი ვეტერანი ფეხბურთელი, საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ფეხბურთელი. მიღებული აქვს მონაწილეობა მსოფლიოსა (2002, 2006) და ევროპის (2004, 2008) ჩემპიონატებზე. 2014 წლიდან არის საფეხბურთო კლუბ „ბასტიას“ მწვრთნელი. ის არის პირველი ფეხბურთელი, ვის შემდეგაც საფეხბურთო პოზიცია შეიქმნა: "მაკელელეს როლი".

კლოდ მაკელელემ კარიერა დაიწყო ნანტში, სადაც მან 6 სეზონი გაატარა და 200ზე მეტი მატჩის ჩატარებაც მოასწრო და თავი ძალიან კარგად წარმოაჩინა, რის შემდეგაც ფრანგი ნახევარმცველი გადავიდა მარსელში. 1997-1998 წლები მან მარსელში გაატარა, საიდანაც უკვე ის ესპანეთში, სელტაში გადაბარგდა. მაკელელემ სელტაში 2 წარმატებული სეზონი გაატარა. სწორედ სელტაში ჩამოყალიბდა ისეთი ტიპის საყრდენად, როგორიც მომავალში გახდა. სელტაში შესანიშნავი თამაშით მან მიიპყრო რეალ მადრიდის ყურადღება და 2000 წელს სელტა იძულებული იყო მაკელელე €14 მილიონად მიეყიდა მადრიდულ კლუბს. რეალ მადრიდში მან 3 სრული სეზონი გაატარა და მოახერხა 7 თასის მოგება, ისეთების როგორც უეფას ჩემპიონთა ლიგის, ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის და სხვა პრესტიჟული ტურნირების. მაგრამ, მაკელელე ფიქრობდა რომ მას სათანადოდ არ უხდიდნენ. ამ ყველაფერს დაემატა დეივიდ ბეკჰემის ტრანსფერი რეალში და დელ ბოსკეს გათავისუფლება. მან რეალის მენეჯმენტს უკეთესი კონტრაქტი თხოვა მაგრამ იგი უარით გაისტუმრეს. ამიტომაც მან გადაწყვიტა გუნდის დატოვება და 2003 წელს ფრანგი საყრდენი ნახევარმცველი ჩელსიში გადავიდა. გუნდი თვლიდა რომ მაკელელეს დანაკარგს ვერ იგრძნობდნენ, მაგრამ აქ გამოეხმაურა მაკელელეს თანამემამულე ზინედინ ზიდანი რეალის პრეზიდენტს, როდესაც მან ბეკჰემი შეიძინა და მაკელელე გაყიდა:

ჩელსიში მაკელელე გუნდის ხერხემლად ჩამოყალიბდა. მან ორჯერ მოიგო ინგლისის პრემიერლიგა, ორჯერ მოიგო ინგლისის ლიგის თასი, ერთხელ ქომუნითი შილდი და ერთხელ ინგლისის ასოციაციის თასი.
ლონდონში გატარებული 5 სეზონის მერე, უკვე ხანში შესული მაკელელე თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადავიდა პარი სენ-ჟერმენში, სადაც დაასრულა კარიერა.
ფარისებრახლო ჯირკვალი

ფარისებრახლო ჯირკვალი — ხერხემლიანების შინაგანი სეკრეციის ორგანო, რომელიც გამოიმუშავებს პარათირეოიდულ ჰორმონს. ეს უკანასკნელი არეგულირებს ორგანიზმში კალციუმისა და ფოსფორის ცვლას და თავის მნიშვნელობით ახლოს დგას ვიტამინთან. ადამიანს აქვს 2 წყვილი ჩხირივით წაგრძელებული ან ოვალური ფორმის ფარისებრახლო ჯირკვალი, რომლებიც მოთავსებულია ფარისებრი ჯირკვლის ზედაპირზე ან ქსოვილში. ცხოველი, რომელსაც ამოკვეთილი აქვს ფარისებრახლო ჯირკვალი, იღუპება. რადგან ამ ჯირკვლის არქონა ძლიერი კრუნჩხვების - ტეტანიის მიზეზი ხდება, რაც განპირობებულია ორგანიზმში კალციუმის კონცენტრაციის მკვეთრი ვარდნით. ჟირკვლის ფუნქციის გაძლიერებისას (ჰიპერფუნქცია) სისხლში მატულობს კალციუმი, რასაც შეიძლება მარილების დაგროვება მოჰყვეს.
ბერი-ბერი

ბერი-ბერი (სინჰალური — სისუსტე) — 1 ავიტამინოზი, ალიმენტური პოლინევრიტი, საკვებში 1 ვიტამინის (თიამინი) ნაკლებობით გამოწვეული დაავადება. ახასიათებს კიდურების ნერვების დაზიანება, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მოშლა, შეშუპება. უმეტესად გავრცელებულია აღმოსავლეთ, სამხრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ აზიაში, სადაც მოსახლეობა ძირითადად გაცეხვილი ბრინჯით იკვებება. ბერი-ბერის გამომწვევი მიზეზი დაადგინა ნიდერლანდელმა ექიმმა ეიკმანმა 1897 წელს კუნძულ იავაზე. იგი ქათმებს აჭმევდა გაცეხვილ ბრინჯს, შემდეგ კი აკვირდებოდა შედეგს. დაავადება იწვევს ნახშირწყლების ცვლის დარღვევას და რძემჟავასა და პიროყურძნის მჟავას დაგროვებას. ბერი-ბერით დაავადებული დასაწყისში სიარულისას ეყრდნობა ფეხის თითებს და ტერფის გარეთა კიდეს, შემდეგ კი გადადის ყავარჯნებზე. ახასიათებს უმადობა, ყაბზობა, სიგამხდრე, შესაძლებელია დამბლა.
პიროყურძნის მჟავა

პიროყურძნის მჟავა — ალფა-კეტოპროპიონის მჟავა, 3, მკვეთრსუნიანი უფერო სითხე. ადვილად იხსნება წყალში, სპირტსა და ეთერში. გვხვდება ყველა ორგანიზმის უჯრედებში. შუალედი რგოლია ნახშირწყლების, ცილებისა და ცხიმების გარდაქმნის პროცესში. ნივთიერებათა ცვლის მთელ რიგ დარღვევათა შემთხვევაში (მაგ., ავიტამინოზის დროს) პიროყურძნის მჟავა ორგანიზმში გროვდება (იხილეთ ბერი-ბერი).
ბიძინა აბულაძე

ბიძინა ვლადიმერის ძე აბულაძე (დ. 15 აპრილი, 1907, ზედა საქარა, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. 13 ნოემბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი ლიტერატორი, მთარგმნელი.

სკოლის დამთავრებისთანავე ჩააბარა თბილისის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. ადრევე გაიტაცა ლიტერატურულმა საქმიანობამ, რამაც მიიყვანა პერიოდიკაში სამუშაოდ. მოგვიანებით ლიტერატურულ საქმიანობას უთავსებდა ჟურნალისტურ მუშაობას. თანამშრომლობდა ქართულ და რუსულ პრესაში, ხელმძღვანელობდა ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილებებს სხვადასხვა გამომცემლობაში. ზედმიწევნით იცოდა მშობლიური და რუსული ლიტერატურა, რაც აისახა კიდეც მის მთარგმნელობით საქმიანობაში. მას თარგმნილი აქვს რუსი, უკრაინელი, სომეხი და სხვა მწერლები, აგრეთვე რუსულად თარგმნა გრიგოლ ჩიქოვანის, რეზო ინანიშვილის, ედიშერ ყიფიანის, აკაკი ბელიაშვილის, სერგი ჭილაიას ნაწარმოებები. აღსანიშნავია, რომ მანვე რუს მკითხველს გააცნო უშანგი ჩხეიძის მოგონებები კოტე მარჯანიშვილზე და სხვ. აბულაძეს ნათარგმნი აქვს ძველი ქართული ლიტერატურის შესანიშნავი ძეგლები: „სიბრძნე ბალავარისა“ , „ ამირან-დარეჯანიანი “. მას ეკუთვნის მონოგრაფიები კოტე მარჯანიშვილისა და ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის თეატრებზე.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
გალაქტიონ ვაშაძე

გალაქტიონ ვაშაძე (დ. 1880, ჭიათურა — გ. 1938) — ქართველი რევოლუციონერი, საქართველოს სსრ-ის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე 1921-1923 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1880 წელს შორაპნის მაზრის დაბა ჭიათურაში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. სწავლობდა ქუთაისის სასულიერო სემინარიაში. 1902 წელს მონაწილეობდა სემინარიის სტუდენტთა მაქრსისტული წრის მიერ ორგანიზებულ გაფიცვაში, რისთვისაც სემინარიიდან გარიცხეს და გადაასახლეს ჭიათურაში პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ. 1903 წელს ხელმძღვანელობდა ჭიათურის მუშათა გაფიცვას. 1905 წლის დეკემბერში იყო შორაპნის მაზრაში შეიარაღებული აჯანყების ხელმძღვანელი. 1906 წელს სასწავლებლად შევიდა პეტერბურგის კომერციულ კურსებზე. ეწეოდა რევოლუციურ მოღვაწეობას. 1908 წელს დააპატიმრეს და ქუთაისის ციხეში გაგზავნეს. 1910 წლის ივნისში გაათავისუფლეს, ჭიათურაში დაბრუნდა და განაგრძობდა არალეგალურ მუშაობას. 1913 წლის ზაფხულში ჭიათურის მუშათა გაფიცვის დროს იყო საგაფიცვო ბიუროს წევრი. 1914 წელს ჭიათურაში საპირველმაისო დემონსტრაციის მოწყობისათვის კვლავ დააპატიმრეს და 5 წლით ენისეის გუბერნიაში გადაასახლეს. 1917 წლის მარტში ჭიათურაში დაბრუნდა, სადაც აირჩიეს ბოლშვიკური კომიტეტის წევრად, შემდეგ თავმჯდომარედ. 1920 წლის ოქტომბრიდან 1921 წლის 25 თებერვლამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრ-ის საგარეო ვაჭრობის კომისარიატის წარმომადგენლად თბილისში. საქართველოს სსრში მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1921-1923 წლებში იყო უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე. 1938 წელს დააპატიმრეს და დახვრიტეს. ბრალად ედებოდა კონტრრევოლუციური ტროცკისტული ორგანიზაციის წევრობა.
აღმოსავლეთი ეკვატორია

აღმოსავლეთი ეკვატორია  — სამხრეთი სუდანის 10 შტატიდან ერთ-ერთი.

ფართობი — 73 472 კმ².
მოსახლეობა — 906 161 ადამიანი (2008).

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტორიტი.

გეოგრაფია
აღმოსავლეთი ეკვატორიის შტატი სამხრეთიდან ესაზღვრება უგანდას, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან კენიას და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ეთიოპიას.

შტატის აღმოსავლეთით მდებარეობს კენიასთან, ეთიოპიასთან და სამხრეთ სუდანთან სადავო ილემის სამკუთხედის ტერიტორია, რომელსაც ამჟამად კენია აკონტროლებს.
დასავლეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალი

დასავლეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი  — სამხრეთი სუდანის 10 შტატიდან ერთ-ერთი.

ფართობი — 91 076 კმ².
მოსახლეობა — 333 431 ადამიანი (2008).

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ვაუ.

გეოგრაფია
შტატი სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას.

შტატის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს სუდანთან სადავო კაფია-კინგის ტერიტორია.
ნოე ჩხიკვაძე

ნოე ალექსის ძე ჩხიკვაძე (დ. 18 ივლისი, 1883, დიდი ჯიხაიში — გ. 24 მაისი, 1920, თბილისი) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ფოთის საქალაქო სასწავლებელი და შევიდა მოსკოვის შანიავსკის ინსტიტუტში, სადაც დაყო მხოლოდ ერთი წელი. სამშობლოში დაბრუნებული აქვეყნებდა წერილებს ხელოვნებაზე. ამავე დროს დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობაც. ახალგაზრდობიდანვე ჩაება რევოლუციურ საქმიანობაში, დაუახლოვდა რევოლუციურ-დემოკრატიულ მწერლობას. იყო აქტიური პროპაგანდისტი, თანამშრომლობდა ჟურნალ-გაზეთებში: „ფონი“, „ერთობა“, „თეატრი და ცხოვრება“, „საქართველო“ და სხვა.

ნოე ჩხიკვაძის მსოფლმხედველობა აისახა მის ლიტერატურულ შემოქმედებაში, ლექსებში, კრიტიკულ წერილებში. განსაკუთრებული აღიარება ხვდა პოეტის ლექსს „№2“, რომელშიც გადმოცემულია იმ პერიოდის ქართული საზოგადოების ბუნება-განწყობილების მოტივები.

1920 წლის 24 მაისს ახალგაზრდა პოეტი ფილტვების ანთებით მიხეილს საავადმყოფოში 36 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

ქართველ მწერალთა კავშირის საბჭოს თაოსნობით 1920 წლის 30 მაისს ამადგარი მოღვაწე დაკრძალეს მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. სიტყვები წარმოსთქვეს მწერალთა კავშირის სახელით ალ. პაპავამ, გ. ქუჩიშვილმა, ლევან ნათაძემ, იოსებ იმედაშვილმა და სხვებმა.
კოტე ცინცაძე

კოტე ცინცაძე ნამდვილი სახელი ალიპი მაქსიმეს ძე ცინცაძე (დ. 1886 — გ. 1931) — ქართველი ბოლშევიკი რევოლუციონერი, საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1886 წელს დღევანდელ ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ ჩაება შრომით საქმიანობაში. აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ მუშაობაში. 1906 წლიდან იყო უფროსი სამხედრო ჯგუფისა, რომელიც ახორციელებდა ექსპროპრიაციებს. მონაწილეობდა რუსეთის სამოქალაქო ომში. 1921 წლის 6 მარტს დაინიშნა საქართველოს ჩეკას თავმჯდომარედ, 24 მარტს გახდა საქართველოს რევკომის წევრი. ჩეკას თავმჯდომარე იყო 1922 წლამდე. 1922-1924 წლებში მუშაობდა უშიშროების კომიტეტის პასუხისმგებელ მუშაკად. 1924-1926 წლებში იყო უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე. 1926 წელს დააარსა ტროცკისტული არალეგალური ორგანიზაცია და იყო ტროცკისტული ოპოზიციის ერთადერთი ლიდერი საქართველოში. მას

1927 წელს როგორც ნაციონალ-უკლონისტი გადაასახლეს ჯერ ბახჩისარაიში, შემდეგ — იალტაში (ავადმყოფობის გამო არ გადაასახლეს შუა აზიაში). გადასახლებიდან არ წყვეტდა მიმოწერას ლევ ტროცკისთან. გარდაიცვალა გადასახლებაში 1931 წელს.

რეპრესირებულები იყვნენ მისი ოჯახის წევრებიც, დები და ძმები. მისი რეაბილიტაცია არ მომხდარა, მისი სახელი ამოშლილი იყო საბჭოთა საქართველოს ისტორიის ღია წყაროებიდან.
ალექსანდრე კაჭარავა

ალექსანდრე კაჭარავა (დ. 1896 — გ. 1937) — ქართველი იურისტი.

დაიბადა 1896 წელს სოფ. აბაშაში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. უსახსრობის გამო იძულებული გახდა სწავლისთვის თავი გაენებებინა და სამუშაო ეძებნა ჯერ ფოთში, შემდეგ ქუთაისსა და ბოლოს ბაქოში, ნავთობის სარეწებში.

1915 წელს გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში. სტავროპოლში აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ საქმიანობაში. 1921 წლიდან საქართველოშია და მუშაობს სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1923-1926 წლებში აღმოსავლეთ საქართველოს საოლქო სასამართლოს თავმჯდომარეა. 1926-1928 წლებში მუშაობდა უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ.

1928 წლიდან მიწათმოქმედების სახალხო კომისარია, შემდეგ „საქჩაის“ ტრესტის მმართველი, ხოლო 1936-1937 წლებში - კვების მრეწველობის სახალხო კომისრის მოადგილე. დაიღუპა 1937 წელს ბოლშევიკურ-ტოტალიტარული რეჟიმის რეპრესიების შედეგად.