iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სპლიტის სამეცნიერო მუზეუმი და ზოოპარკი

სპლიტის სამეცნიერო (საბუნებისმეტყველო) მუზეუმი და ზოოპარკი — მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს მარიანის მთაზე, სპლიტში, ხორვატიაში. საბუნებისმეტყველო მუზეუმი განთავსებულია ძველ სახლში. მუზეუმში წარმოდგენილია რამდენიმე მიმართულების კოლექცია, მაგალითად, როგორიცაა მინერალოგიისა და გეოლოგიის კოლექციები და სხვა.

ისტორია
2006 წელს, ცხოველთა უფლებების დამცველი ჯგუფების მრავალწლიანი პროტესტის შემდეგ, სპლიტის ზოოპარკმა გადაწყვიტა ყველა ეგზოტიკური ცხოველის გადაყვანა და ახალი ცხოველების მიღების შეწყვეტა. მიუხედავად ამისა, ცხოველებისთვის საცხოვრებელი პირობების მდგომარეობა არ შეცვლილა და ხორვატიაში ცხოველთა დაცვის ჯგუფები რეგულარულად იღებენ უამრავ საჩივარს გაოცებული ტურისტებისგან. 2014 წელს ზოოპარკმა გამოაცხადა, რომ იხურება და ყველა ცხოველი გადაყვანილი იქნება.

2015 წლის ივნისში, 2014 წელს მუზეუმისა და ზოოპარკის დახურვის შემდეგ, სპლიტელი ხელოვანის ჰრვოიე ჩოკარიჩის მიერ დაარსებულმა ხელოვანთა კოლექტივმა გადაწყვიტა დარჩენილი ცხოველების დახმარება. აღმოაჩინეს, რომ ხალხს/მთავრობებს არ უყვართ ადამიანების, ცხოველების ან ისეთი საგნების მოვლა, რომლებსაც არ აქვთ დანიშნულება (როგორც ვირებს, რომლებიც მანქანებით ჩაანაცვლეს), ისინი ცდილობენ ცხოველებისთვის ახალი დანიშნულების პოვნას. ამგვარად, იმედი აქვთ, რომ პუბლიკაციის და/ან ახალი დანიშნულების გამოყენების/მოგების გამო, ხალხი და ქალაქის მთავრობა დაინახავს მიზანს და შესაბამისად, იგრძნობს ცხოველების მოვლის საჭიროებასაც.

2016 წლიდან დაწყებული, ხელოვანები ცხოველების გადაშენების თავიდან ასაცილებლად ალტერნატიული დანიშნულების იდეებს გვთავაზობენ. საერთაშორისო ხელოვანებს იწვევენ, რომ რეალურად გაატარონ დრო ზოოპარკში, გაიარონ ერთკვირიანი ტრენინგი და შექმნან პროექტი ვირებთან ერთად/ვირებისთვის.

ხელოვანები, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს პროექტში, არიან: ჰრვოიე ჩოკარიჩი, ვანია პაგარი, დარკო სკრობონია, რანკო სმოლიანი, პეტარ პეჩური, რონალდ პანზა, მატია ჰაბიიანეცი, იგორ მილჰოვილოვიჩი, მატეა მუნიტიჩ მიჰოვილოვიჩი, ივო პოდერჟაი, დრაგან დოკიჩი, ივან სვაგუშა, ტომისლავ მილიაკი, ივო იერკუნიცა, დარვინ ბუტკოვიჩი, მარკო ბრეცელი, ზორან კელავა და ნელა სისარიჩი.

მარიანი არის მშვენიერი, წყნარი მწვანე სივრცე / პარკი დაახლოებით 300 კვადრატული კილომეტრის ზომის (მსგავსი ნიუ-იორკის ცენტრალური პარკისა), პატარა მთაა, რომლის გარშემოც ქალაქი სპლიტია განლაგებული. იქ არ არის მანქანები, არ არის ჰორეკა (სასტუმროები, რესტორნები, კაფეები), მხოლოდ ბუნება და ხელოვნებაა. აქ ადამიანები დარბიან, ველოსიპედით დადიან და უბრალოდ ისვენებენ, ტკბებიან შესანიშნავი ხედებით. ის არა მხოლოდ მოქალაქეებს, არამედ ტურისტებსაც აძლევს სიმშვიდეს და სიწყნარეს 24-საათიანი ხმაურიანი, ცოცხალი ქალაქისგან, რომელიც მთის ძირში, ზღვასთან მდებარეობს. შეგიძლიათ ველოსიპედით ახვიდეთ მთაზე, ან იმგზავროთ პატარა მატარებლით, რომელიც გადის ქალაქიდან, ძველი სასახლის გარეთ, ხელოვნების მუზეუმის წინ, ან შეგიძლიათ აიაროთ კიბეები, რომლებიც მიდის მთის მწვერვალამდე, სადაც ზოოპარკი მდებარეობს, გზად კი სკამები და ქალქაზე გადმოსახედი წერტილებია განლაგებული (როგორც ასვლისას, ისე დაშვებისას). სივრცე საყვარელი ადგილია, როგორც ადგილობრივი მაცხოვრებლებისთვის, ისე მოგზაურებისა და ტურისტებისთვის.
ჰრაშჩინას მეტეორიტი

ჰრაშჩინას მეტეორიტი რკინის მეტეორიტის ოფიციალური სახელწოდებაა, რომელიც ჩამოვარდა 1751 წელს სოფელ ჰრაშჩინას მახლობლად, ჰრვატსკო ზაგორიეში, ხორვატიაში. ჰრაშჩინას მეტეორიტი მნიშვნელოვანია იმით, რომ ეს იყო რკინის მეტეორიტის პირველი დაცემა, რომელიც ნანახი და დაფიქსირებული იქნა თვითმხილველთა მნიშვნელოვანი რაოდენობის მიერ,

ისტორია
1751 წლის 26 მაისს, 18:00 საათზე, ჰრაშჩინას თავზე დაინახეს ცეცხლოვანი ბურთი, ვარაჟდინის სიშორეზეც კი გაიგონეს აფეთქების მსგავსი ხმები. რეგიონები, სადაც მეტეორიტის ხმა გაისმა, დაახლოებით 1 000 კვადრატული მილის ანუ 2 600 კმ² ფართობის არეალს მოიცავს. ბევრმა ადამიანმა, რომლებიც კვირა საღამოს სეირნობდნენ, იხილა ეს მოვლენა. ბალთაზარ ადამ კრჩელიჩი, სასულიერო პირი, ისტორიკოსი და ყოველდღიური მოვლენების ცნობილი მემატიანე, რომელიც ბიშკუპეცის სოფელში იმყოფებოდა, ამ მოვლენას შემდეგნაირად აღწერს:

„ბიშკუპეცში ვარაჟდინის მახლობლად [...] დაინახეს უჩვეულო მოვლენა პატარა ღრუბლის მსგავსი — თუმცა, ეს ღრუბელი არ იყო — რომელიც უფრო და უფრო გაფერმკრთალდა, წარმოქმნა აფეთქების ხმა და შემდეგ გაიფანტა. თავიანთი უცოდინარობის გამო, უბრალო ხალხი ფიქრობდა, რომ ცა გაიხსნა.“

39,8 კილოგრამისა (88 ფუნტი) და 9 კილოგრამი (20 ფუნტი) რკინის მასები, ჩამოვარდა ჰრაშჩინას აღმოსავლეთით და შემდგომში იქნა მოძიებული. უფრო დიდი მასა მიწაში 1,40 მეტრის (4 ფუტი და 7 დიუმი) სიღრმეზე ჩავიდა. ხოლო, დანარჩენი ნაწილი კიდევ უფრო დაიშალა ბრატისლავაში ტრანსპორტირებისას და შემდგომში კი დაიკარგა.

ეპისკოპოს ბარონ კლობუჩეცკის ოქმისა და იმ ფაქტის საფუძველზე, რომ ეს ახლად ჩამოვარდნილი მეტეორიტები წარმოადგენდნენ გამდნარი ლითონის ქერქს, 1794 წელს ერნსტ ხლადნიმ განაცხადა, რომ მეტეორიტები კოსმოსური წარმოშობისაა. ვინაიდან მაშინ მეტეორიტებს ვულკანური წარმოშობას მიაწერდნენ, ეს გახდა ძალიან საკამათო განცხადება იმ დროისთვის, მაგრამ 1803 წელს ჟან ბატისტ ბიომ აღნიშნული დაადასტურა და შემდგომში მეტეორიტების კოსმოსური წარმომავლობის საკითხი მიღებულ იქნა ჭეშმარიტებად. „მიუხედავად იმისა, რომ სხვა მეცნიერმა, გ. ტომსონმა ასევე აღმოაჩინა ეს ტექსტურა, ვიდმანშტეტენის ნაშრომი აღიარა კარლ ფონ შრაიბერსმა (იმჟამად ვენის ბუნებრივი ისტორიის კაბინეტის დირექტორი) და ტერმინი „ვიდმანშტეტენი“ მას შემდეგ გამოიყენება ამ ტექსტურის აღსაწერად.“

ნიმუშების განაწილება
მეტეორიტის ძირითადი მასა (39 კილოგრამი, იგივე 86 ფუნტი) დაცულია ვენის -ში. სიდიდით მეორე ზომის ნატეხის მასა არის 44 გრამი (1,6 უნცია), რომელიც ახლახან აღმოაჩინეს ძველ კოლექციაში. სხვა ნაწილებია: 20 გრამი (0,71 უნცია) ბერლინის -ში, 9,8 გრამი (0,35 უნცია) ლონდონის ბუნების ისტორიის მუზეუმში და რამდენიმე პატარა ნაჭერი სხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებებში. ყველაზე დიდი მასის ნატეხზე ეტყობა ჩაქუჩის მსგავსი საგნის დარტყმის კვალი.
დჰარმული რელიგიები

დჰარმული რელიგიები — რელიგიები, რომლებშიც დევს რწმენა დჰარმისადმი. დჰარმული რელიგიების, გარდა სიქიზმისა, წმენის საფუძველი არის რეინკარნაციის კარმული ჯაჭვის რწმენა. დჰარმული რელიგიებია ინდუიზმი, ჯაინიზმი, ბუდიზმი და სიქიზმი. დჰარმა გულისხმობს სწორი გზით სიარულს და ის უმაღლესი წეშმარიტების ამსახველი ცნებაა. დჰარმულ რელიგიებში ადამიანები, რომლებიც დჰარმის პრინციპებით ცხოვრობენ, უფრო ადვილად აღწევენ მოკშას, ნირვანას. დჰარმას იყენებენ დჰარმული რელიგიების დამაარსებლები გაუტამა ბუდა და მაჰავირა.
ბარკაჩის შადრევანი

ბარკაჩის შადრევანი — ბაროკოს სტილის შადრევანი, რომელიც მდებარეობს ესპანური კიბეების ძირში, რომის ესპანეთის მოედანზე. პაპმა ურბან -მ 1623 წელს პიეტრო ბერნინის დაავალა შადრევნის აშენება, რაც იყო პაპის ადრინდელი პროექტის ნაწილი - რომის ყველა მთავარ მოედანზე შადრევნის აღმართვა. შადრევანი დასრულდა 1627-1629 წლებს შორის პიეტროს მიერ, შესაძლოა მისი შვილის ჯოვანი ლორენცო ბერნინის დახმარებით, განსაკუთრებით მამის გარდაცვალების შემდეგ 1629 წლის 29 აგვისტოს.

აღწერა
ბარკაჩის შადრევანი, ჩანს ესპანური კიბეების მწვერვალიდან. სკულპტურული შადრევანი შექმნილია ნახევრად ჩაძირული გემის სახით, რომლის გვერდებიდან წყალი გადმოედინება პატარა აუზში. წყალი მოდის აკვა ვერჯინედან, ძვ.წ. 19 წლის აკვედუკიდან. ბერნინიმ ეს შადრევანი ააშენა ქუჩის დონეზე ოდნავ დაბლა, აკვედუკიდან წყლის დაბალი წნევის გამო. წყალი მოედინება შადრევნის შვიდი წერტილიდან: ცენტრალური ბალუსტრიდან, ორი ნავის შიგნით მზის ფორმის ადამიანის სახეებიდან და ოთხი ნავის გარედან.
ლეგენდის თანახმად, როდესაც მდინარე ტიბრი 1598 წელს ადიდდა, წყალმა პატარა ნავი შეიტანა მოედან დი სპანიაზე. როდესაც წყალმა უკან დაიხია, ნავი დარჩა მოედნის ცენტრში და სწორედ ამ მოვლენამ შთააგონა ბერნინის შემოქმედება. შადრევანი მორთულია ბარბერინის ოჯახის პაპის გერბით, რაც შეხსენებაა პაპ ურბან -ის წარმომავლობაზე.

დაზიანება და რესტავრაცია
2007 წლის 15 მაისს ოთხმა ნასვამმა ტურისტმა დიდი სახრახნისით დააზიანა მონუმენტური შადრევანი, მიაყენა მას ღრმა ნაკაწრი, რამაც გამოიწვია პაპის გერბის მნიშვნელოვანი ნაწილის მოწყვეტა. კარაბინერებს, რომლებიც ადგილზე მიცვივდნენ, თავს დაესხა ოთხ ვანდალი, მაგრამ მაინც მოახერხეს მათი დაკავება და შემდგომი ზიანის თავიდან აცილება.

შადრევნის რესტავრაცია რამდენჯერმე განხორციელდა, ბოლო - 2014 წელს, კერძო შემოწირულობით €209,960 ოდენობით. გახსნიდან რამდენიმე კვირაში, შადრევანი დაზიანდა 2015 წლის 19 თებერვალს ჰოლანდიელი ფეხბურთის ჰულიგანების ჯგუფის მიერ, რომლებიც რომში იმყოფებოდნენ როტერდამში დაფუძნებული კლუბის ფეიენორდის მხარდასაჭერად ევროპის ლიგის მატჩზე რომას წინააღმდეგ. ჯგუფი, სავარაუდოდ ალკოჰოლისა და ნარკოტიკების ზემოქმედების ქვეშ, შევიდა შადრევანში და შიგნით ბოთლები და ნაგავი ჩაყარა, შემდეგ კი პოლიციას დაუპირისპირდა.

პოპულარულ კულტურაში
ინგლისელ პოეტს ჯონ კიტსს შეეძლო შადრევნის წყლის დამამამშვიდებელი დინების ხმის გაგონება თავისი სიკვდილის სარეცელიდან. მან თქვა, რომ ეს ახსენებდა საუკუნის პიესას ფილასტერ, ან სიყვარული სისხლად იღვრება (1611) სტრიქონებს და იყო მისი ეპიტაფიის წყარო: „აქ განისვენებს ერთი, ვისი სახელიც წყალში ჩაიწერა“.

ჯეს უოლტერი იყენებს შადრევანს, როგორც სიუჟეტის მექანიზმს, ნაწარმოებში მშვენიერი ნანგრევები.
ოლექსანდრ მურაშკო

ოლექსანდრ მურაშკო ( უკრაინ. ́. ́. ; 1891 წლამდე — კრაჩკოვსკი ; დ. 26 აგვისტო, 1875, კიევი, რუსეთის იმპერია — გ. 14 ივნისი, 1919, კიევი,უკრაინის სსრ) — უკრაინელი მხატვარი-პორტრეტისტი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე, ნ.მურაშკოს ძმისშვილი. პერედვიჟნიკი, რუს მხატვართა კავშირის წევრი, კიევის მხატვართა ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, დიდი წვლილი მიუძღვის უკრაინის სამხატვრო აკადემიის შქმნაში, რომლის რექტორის მოვალეობის შემსრულებელი იყო სიცოცხლის ბოლო თვეებში.

ბიოგრაფია
სწავლობდა კიევის სამხატვრო სკოლაში ნ. მურაშკოსთან. 1900 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემია. მისი პედაგოგები იყვნენ ი.ე. რეპინი და ა.აჟბე . 1913 წელს მან გახსნა საკუთარი სტუდია კიევში გინზბურგის 12-სართულიანი შნობის, სხვენში, საიდანაც გამოვიდნენ ცნობილი მხატვრები და მოქანდაკეები: ნისონ შიფრინი (1892-1961), ბორის არონსონი (1900-1980), ალექსანდრ ტიშლერი ( 1898-1980), სოლომონ ნიკრიტინი (1898-1965), მარკ ეპშტეინი (1899-1949), ბარუხ გოლდფეინი, ისახარ-ბერ რიბაკი (1897-1935).

ცხოვრობდა ლუკიანოვკაში პატარა კერძო სახლში. მხატვარს კიევში იცნობდნენ და იმ პერიოდში არსებული საშიში ვითარების მიუხედავად, არ ერიდებოდა ქუჩაში ღამით სიარულს. 1919 წლის ივნისის ერთ ღამეს ის მეუღლესთან ერთად სტუმრად იყო და როდესაც სახლში ბრუნდებოდა, სამმა პირმა წყვილი გააჩერა. მეუღლე აიძულეს წასულიყო, ხოლო მხატვარი მოკლეს სახლთან ახლოს თავში გასროლით.

შემოქმედება
ხელოვნების ზოგადი ისტორიის მიხედვით მას მე-20 საუკუნის დასაწყისში გამორჩეული ადგილი ეკავა უკრაინულ ხელოვნებაში. მხატვრის სადიპლომო ნამუშევარი „კოშევოის დაკრძალვა“ (1900), რომელიც ასახავს დრამატულ ისტორიულ შეთქმულებას, ღრმა პატივისცემით არის გამსჭვალული ზაპოროჟის კაზაკების ეროვნული რიტუალებისა და სამხედრო სიმამაცის მიმართ. მან შექმნა მრავალი პორტრეტი, რომელთაგან საუკეთესოა „ მხატვარი ნ.ი. მურაშკო“ (1907), „მხატვარი იან სტანისლავსკი“ (1908) (ორივე პორტრეტი გამოფენილია უკრაინის ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმში), „ო. მ. ნესტეროვას პორტრეტი.“ პორტრეტებისთვის დამახასიათებელია დახვეწილი ფერწერული სტილი, კომპოზიციური ტექნიკის სიმდიდრე და საგნების შინაგან სამყაროში წვდომა. ჟანრულ ნახატებში ავტორი ჭეშმარიტად გადმოსცემს უკრაინელი ხალხის ცხოვრებას, მათში იგრძნობა სიცოცხლის სრულფასოვანი სიხარული („კარუსელი“, 1908) და ცხოვრების სირთულეებთან დაკავშირებული მძიმე განცდები: „გლეხის ოჯახი“ (1914, უკრაინის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი), „ მშვიდი მწუხარება“ (1914).

ოლექსანდრ მურაშკომ თავისი მასწავლებლის ილია რეპინის გავლენით შექმნა ნახატი „კაფე“, რომელიც შესრულებული იყო პერედვიჟნიკების საუკეთესო ტრადიციებით. ასევე აღსანიშნავია „გოგონა წითელ ქუდში“ (1902-1903).
ჯულიუს ნიერერეს საერთაშორისო აეროპორტი

ჯულიუს ნიერერეს საერთაშორისო აეროპორტი (: , : ) — ტანზანიის უდიდესი ქალაქისა და ყოფილი დედაქალაქის დარ-ეს-სალამის საერთაშორისო აეროპორტი. მდებარეობს კიპავის უბანში, ილალის რაიონში, დარ-ეს-სალამის ოლქი, ტანზანია. აეროპორტს აქვს ფრენები აფრიკის, აზიის, ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთის მიმართულებებით. მას ეწოდება ქვეყნის პირველი პრეზიდენტის ჯულიუს ნიერერეს სახელი.

ისტორია
2005 წლის ოქტომბერში, დარ-ეს-სალამის საერთაშორისო აეროპორტს გადაერქვა სახელი და ეწოდა „მუალიმუ ჯულიუს კამბარაგე ნიერერეს საერთაშორისო აეროპორტი“, ხოლო 2006 წლის 1 ნოემბერს „იჯულიუს ნიერერეს საერთაშორისო აეროპორტი“. 1980 წლიდან 2004 წლამდე აეროპორტით სულ 9 501 265 მგზავრმა ისარგებლა, საშუალოდ 2 770 ადამიანი დღეში.

2013 წლის აპრილში ტანზანიის აეროპორტების ადმინისტრაციამ 275 მილიარდი ტანზანიური შილინგის კონტრაქტი გააფორმა ნიდერლანდების კომპანია -თან ტერმინალის პირველი ფაზის მშენებლობისთვის, რომლის გამტარუნარიანობაც წელიწადში 3,5 მილიონი მგზავრი იქნება. 2015 წლის ნოემბერში მეორე ფაზის კონტრაქტიც -ს გადაეცა 110 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულებით, რაც დამატებით წელიწადში 2,5 მილიონი მგზავრის მომსახურების საშუალებას იძლევა. ტერმინალის დასრულების შემდეგ, მოსალოდნელია, რომ ტერმინალი მხოლოდ შიდა რეისების მგზავრებს მოემსახურება.

ახალი ტერმინალი აშენდა ადგილობრივი დაფინანსებით და ამოქმედდა 2019 წლის აგვისტოში. 2022 წლის ოქტომბერში გამოცხადდა, რომ ტერმინალი მალე განახლდება ტანზანიის მთავრობის მიერ. 2022 წლის თებერვალში ტანზანიის აეროპორტების ადმინისტრაციამ განაცხადა ჯულიუს ნიერერეს საერთაშორისო აეროპორტში ოთხვარსკვლავიანი სასტუმროსა და კომერციული კომპლექსის განვითარების გეგმების შესახებ.

ტერმინალები
დარ-ეს-სალამის აეროპორტში არის სამი ტერმინალი.

 ტერმინალი არის პატარა ტერმინალი, რომელიც ემსახურება ჩარტერულ და კერძო ფრენებს. მას აქვს წლიური გამტარუნარიანობა 500 000 მგზავრის მომსახურებისთვის. ამ პატარა ტერმინალის საერთაშორისო აეროპორტის ფუნქცია შეუწყდა 1984 წელს ტერმინალის დასრულების შემდეგ.

 ტერმინალი გამოიყენება ადგილობრივი და რეგიონული დაგეგმილი ფრენებისთვის. მისი გამტარუნარიანობაა 1,5 მილიონი მგზავრი. 2024 წელს გამოცხადდა, რომ ტერმინალი მნიშვნელოვანი რეკონსტრუქციისთვის მზადდება, მისი გარდაქმნისთვის თანამედროვე ეროვნულ ჰაბად -სთვის, რომელსაც ექნება უნარი მოემსახუროს 3,5 მილიონამდე მგზავრს.

 ტერმინალი ყველაზე ახალი ტერმინალია, რომელიც გაიხსნა 2019 წლის აგვისტოში. იგი გამოიყენება საერთაშორისო ფრენებისთვის. ტერმინალი შედგება ორი ფაზისგან, და ფაზისგან. ტერმინალში არის 58 ბიზნესი, რომლებიც კატეგორიზებულია საცალო ვაჭრობის, საოპერაციო მანქანებისა და მომსახურების მიწოდების მიხედვით.
პიაცა ნავონა

პიაცა ნავონა — საჯარო ღია სივრცე რომში, იტალია. გაშენებულია საუკუნის დროინდელი დომიციანეს სტადიონის ადგილზე და მიჰყვება სტადიონის ღია სივრცის ფორმას წაგრძელებული ოვალის სახით. ძველი რომაელები იქ დადიოდნენ თამაშების საყურებლად და აქედან გამომდინარე ცნობილი იყო როგორც „ “ („შეჯიბრების არენა“).

 საუკუნეში ის გახდა ბაროკოს დიზაინის საჩვენებელი ადგილი, მათ შორის ბერნინისა და ბორომინის ნამუშევრების ჩათვლით. ოთხი მდინარის შადრევანი დგას სანტ-ანიეზეს ეკლესიის წინ.

ისტორია
ამჟამად პიაცა ნავონას მიერ დაკავებული სივრცე თავდაპირველად იყო დომიციანეს სტადიონი, აშენებული იმპერატორ ტიტუს ფლავიუს დომიციანუსის მიერ 80 წელს. დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ, სტადიონი დაინგრა და სამშენებლო მასალებისთვის იყენებდნენ. დღეს მხოლოდ რამდენიმე ნაშთია შემორჩენილი.

 საუკუნის ბოლო წლებში საჯარო სივრცედ გამოცხადებული პიაცა ნავონა გადაიქცა ბაროკოს რომაული არქიტექტურისა და ხელოვნების მნიშვნელოვან ნიმუშად ინოკენტი -ის პონტიფიკატის (1644-1655 წწ.) დროს. აქ წარმოდგენილია მნიშვნელოვანი სკულპტურული ქმნილებები: ცენტრში დგას ცნობილი შადრევანი ოთხი მდინარის შადრევანი (1651) შესრულებული ჯოვანი ლორენცო ბერნინის მიერ, რომელსაც თავზე ადგას დომიციანეს ობელისკი, ჩამოტანილი ნაწილებად მაქსენციუსის ცირკიდან; სანტ-ანიეზე-ინ-პიაცა-ნავონას ეკლესია ფრანჩესკო ბორომინის, ჯიროლამო რაინალდის, კარლო რაინალდისა და სხვების ავტორობით შესრულებული; პამფილის სასახლე, აგებული ასევე ჯიროლამო რაინალდის მიერ, რომელიც მოიცავს ბორომინის მიერ დაპროექტებულ და პიეტრო და კორტონას მიერ ფრესკებით მოხატულ გრძელ გალერეას.

პიაცა ნავონას აქვს კიდევ ორი შადრევანი. სამხრეთ ბოლოში მდებარეობს მოროს შადრევანი აუზითა და ოთხი ტრიტონით, რომლებიც შექმნილია ჯაკომო დელა პორტას მიერ (1575), რომელსაც 1673 წელს ბერნინიმ დაამატა მავრის ქანდაკება, რომელიც დელფინთან ჭიდაობს. ჩრდილოეთ ბოლოში არის ნეპტუნის შადრევანი (1574), ასევე ჯაკომო დელა პორტას მიერ შექმნილი; ნეპტუნის ქანდაკება ანტონიო დელა ბიტას მიერ დაემატა 1878 წელს მოროს ჩანჩქერთან ბალანსის შესაქმნელად.

თავისი ისტორიის განმავლობაში, მოედანი მასპინძლობდა თეატრალურ ღონისძიებებსა და სხვა დროებით აქტივობებს. 1652 წლიდან 1866 წლამდე, სანამ ფესტივალი არ გაუქმდა, აგვისტოს ყოველ შაბათ-კვირას მოედანი წყლით ივსებოდა პამფილის ოჯახის საზეიმო ღონისძიებების ფარგლებში. მოედნის დონე საუკუნეში აიწია, ხოლო 1869 წელს ბაზარი გადაიტანეს ახლომდებარე კამპო დე ფიორიზე. ყოველ წელს დეკემბრის პირველი კვირიდან იანვრის პირველ კვირამდე მოედანზე იმართება საშობაო ბაზრობა.
არჯენტარიის ბაზილიკა

არჯენტარიის ბაზილიკა — პორტიკი სვეტებით, რომლებიც გასდევს ვენერა გენეტრიქსის ტაძარს იულიუს კეისრის ფორუმზე რომში, იტალიაში. სახელი მხოლოდ კონსტანტინეს ეპოქის გვიანდელ წყაროებში გვხვდება.

ისტორია
შენობა აშენდა ტრაიანეს დროს, კაპიტოლიუმის ბორცვის ფერდობების ადაპტირების მიზნით, მას შემდეგ რაც კაპიტოლიუმსა და კვირინალის ბორცვს შორის არსებული ხეობის მოცილება მოხდა.

დიზაინი
ის ქედზე უფრო მაღლა მდებარეობდა და შესასვლელი ორი კიბით იყო მოწყობილი პორტიკის სამხრეთ-დასავლეთ ბოლოში. პორტიკს ჰქონდა ტუფის ქვებისგან დამზადებული სვეტების ორი რიგი და მისი ნავები დაფარული იყო ცილინდრული თაღებით, რომლებიც ნაწილობრივ შემორჩენილია.რადგან ბაზილიკა შეზღუდულ სივრცეში აშენდა, მას აქვს არასწორი გეგმარება, რომელიც გარს უვლის ტაძარს და სავარაუდოდ გრძელდება თანამედროვე არქეოლოგიური არეალის გარეთ, ტრაიანეს ფორუმის სამხრეთ-დასავლეთ ექსედრასთან ახლოს.

ნაშთები
ბათქა, რომელიც ფარავდა შენობის უკანა კედელს და დღემდე შემორჩენილია, შეიცავს რამდენიმე გრაფიტის, რომელთაგან ზოგიერთი ციტირებს „ენეიდას“ სტრიქონებს. ეს დეტალი იძლევა ვარაუდის საშუალებას, რომ ბაზილიკაში მდებარეობდა სკოლა, რომელიც მოხსენიებულია ტრაიანეს ფორუმისა და ავგუსტუსის ფორუმის შესახებ გვიანდელ წყაროებში.
ვლადისლავ გოროდეცკი

ვლადისლავ გოროდეცკი (ნამდვილი სახელი - ლეშეკ დეზიდერი ვლადისლავ გოროდეცკი, ; დ. 23 მაისი [4 ივნისი] – გ. 3 იანვარი , 1930) — პოლონური წარმოშობის რუსი არქიტექტორი, რომელიც ძირითადად მუშაობდა უკრაინაში (კიევში), ხოლო 1920 წელს ემიგრაციის შემდეგ — პოლონეთსა და თეირანში (სპარსეთი).

ბიოგრაფია
ვლადისლავ გოროდეცკი დაიბადა 1863 წლის მაისში პოდოლიის დიდგვაროვან ოჯახში, სოფელ შელუდკში (ამჟამად ვინიციის ოლქის ნემირივის რაიონში). 1890 წელს დაამთავრა პეტერბურგის საიმპერატორო სამხატვრო აკადემია. იმავე წელს გადავიდა კიევში, სადაც 30 წელი ცხოვრობდა. ნ. დემინის მიხედვით, ვ. გოროდეცკი არის ერთ-ერთი არქიტექტორი, რომელმაც უდიდესი წვლილი შეიტანა კიევის არქიტექტურული იმიჯის ჩამოყალიბებაში.

გოროდეცკი იყო კიევის მახლობლად მდებარე ცემენტის ქარხნის მფლობელი და თავისი პროექტების უმეტესობას საკუთარი ბეტონით ასრულებდა.

გოროდეცკის უყვარდა მოგზაურობა. 20 წლის განმავლობაში გოროდეცკიმ მან ხუთი ექსკურსია მოაწყო ციმბირის, შუა აზიის, სპარსეთისა და ავღანეთის სხვადასხვა ადგილებში. 1911 წელს აისრულა თავისი დიდი ხნის ოცნება და იმოგზაურა ტროპიკულ აფრიკაში. მოგზაურობის შთაბეჭდილების ქვეშ გამოსცა თავისი ცნობილი წიგნი „აფრიკის ჯუნგლებში. მონადირის დღიური.“ ამ წიგნის პირველი შეზღუდული გამოცემა (500 ეგზემპლარი) 1914 წელს გამოვიდა.

1920 წელს ემიგრაციაში წავიდა პოლონეთში. 1928 წელს, ამერიკულმა კომპანიამ, რომელმაც ინვესტიცია ჩადო გოროდეცკის საქმიანობაში პოლონეთში, მიიწვია იგი სპარსეთის რკინიგზის მშენებლობის სინდიკატის მთავარ არქიტექტორად და ის გადავიდა თეირანში. 1930 წლის 3 იანვარს ვლადისლავ გოროდეცკი გარდაიცვალა. დაკრძალულია თეირანში, დოლაბის რომაულ კათოლიკურ სასაფლაოზე.

ხსოვნა
არქიტექტორის პატივსაცემად, დამოუკიდებლობის მოედნიდან ქიმერებიან შენობამდე მიმავალ ყოფილი ნიკოლაევსკაიას ქუჩას ეწოდა არქიტექტორ გოროდეცკის სახელობის ქუჩა.

2004 წელს კიევის პასაჟში დაიდგა ვლადისლავ გოროდეცკის ძეგლი. ერთ დროს არქიტექტორი ადგილობრივ ყავის მაღაზიებს ხშირად სტუმრობდა. მოქანდაკე ვლადიმერ შჩურმა გამოსახა იგი ყავის ფინჯანთან ერთად მჯდომარე მაგიდასთან, რომელზეც დევს გოროდეცკის მიერ დაწერილი წიგნი „აფრიკის ჯუნგლებში. მონადირის დღიური.“ არქიტექტორი ასევე იყო გულანთებული მონადირე, მოგზაური და ამ ჩანაწერებში აღწერა საკუთარი შთაბეჭდილებები კენიაში საფარის შესახებ. წიგნის მდიდრული გამოცემა გამოვიდა 1914 წელს.
კონტის კოშკი

კონტის კოშკი — შუა საუკუნეების გამაგრებული კოშკი რომში, იტალიაში, რომელიც მდებარეობს კოლისეუმისა და რომის ფორუმის მახლობლად. კოშკი იყო ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ნაგებობა, რომელიც დომინირებდა შუა საუკუნეების რომში.

ისტორია
იგი 1238 წელს რიჩარდ კონტის მიერ აშენდა, რომელიც იყო პაპ ინოკენტი -ის ძმა, როგორც გამაგრებული რეზიდენცია მისი ოჯახისთვის, კონტი დი სენისთვის, იმპერიული ფორუმების ოთხი აფსიდის პორტიკის ერთ-ერთ ეკსედრაზე, ნერვას ფორუმის მახლობლად. კოშკი იდგა მეტოქე ოჯახის, ფრანჯიპანების ტერიტორიის საზღვარზე. ამჟამად 29 მეტრის სიმაღლისაა, მაგრამ ოდესღაც იყო 50-60 მეტრი სიმაღლის და მისი ზომის გამო მიიღო მეტსახელი „ტორე მაჯორე“ (მთავარი კოშკი). იგი თავდაპირველად დაფარული იყო ტრავერტინით, რომელიც მოპოვებული იყო იმპერიული ფორუმების ნანგრევებიდან, თუმცა ეს საფარი შემდგომში მოხსნეს მე-16 საუკუნეში პორტა პიას მშენებლობისთვის, რომელიც მიქელანჯელომ დააპროექტა.

ზედა სართულები განადგურდა მიწისძვრების სერიის შედეგად, რომელიც დასრულდა 1348 წლის მიწისძვრით, რის შემდეგაც ის მიტოვებული იყო 1620 წლამდე, სანამ ის ხელახლა ააშენა პაპის პალატამ. სხვა მიწისძვრებმა 1630 და 1644 წლებში გამოიწვია ზიანი, რომელიც შეაკეთეს მე-17 საუკუნის ბოლოს პაპ ალექსანდრე -ის მიერ, რომელმაც კოშკს ორი საყრდენი დაამატა.

მე-19 საუკუნეში ვია კავურის და მე-20 საუკუნის დასაწყისში ვია დეი ფორი იმპერიალის გახსნის შემდეგ, კოშკი იზოლირებული დარჩა სხვა შენობებისგან. 1937 წელს კოშკი ბენიტო მუსოლინიმ აჩუქა არდიტებს (იტალიელ შტურმოვიკებს), რომლებმაც შეინარჩუნეს მასზე მფლობელობა 1943 წლამდე. კოშკში მდებარეობს გენერალ ალესანდრო პარიზის მავზოლეუმი, რომლის ნეშტიც დაცულია ძველ რომაულ სარკოფაგში.
ოლექსი ვადატურსკი

ოლექსი ვადატურსკი (დ. 8 სექტემბერი, 1947, ბენძარი, ოდესის ოლქი — გ. 31 ივლისი, 2022, მიკოლაივი, მიკოლაივის ოლქი) — უკრაინელი მეწარმე სოფლის მეურნეობის დარგში. უკრაინის გმირი (2007).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1947 წლის 8 სექტემბერს უკრაინის სსრ ოდესის ოლქში, ბალტსკის რაიონის სოფელ ბენძარში, კოლმეურნეების ოჯახში.

1971 წელს დაამთავრა ლომონოსოვის სახელობის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი.

მან კარიერა დაიწყო ტრიკრატსკის მარცვლეულის პროდუქტების ქარხანაში მთავარ ენერგეტიკოს ინჟინრად, შემდეგ მუშაობდა მთავარ ინჟინერად.

1980 წლიდან 1991 წლამდე იყო წარმოების განყოფილების უფროსი, ნიკოლაევის მარცვლეული პროდუქტების რეგიონალური განყოფილების უფროსის მოადგილე.

1991 წლიდან იკავებდა სასოფლო-სამეურნეო საწარმო ნიბულონის მუდმივი გენერალური დირექტორის თანამდებობას, რომლის მთავარ საქმიანობას წარმოადგენდა სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოყვანა უცხოური ტექნოლოგიებით და მაღალი ხარისხის იმპორტირებული აღჭურვილობის გამოყენებით და მეცხოველეობის განვითარება.

2018 წლის 1 ნოემბერს რუსეთმა სანქციები დაუწესა 322 უკრაინის მოქალაქეს, მათ შორის იყო ოლექსი ვადატურსკი.

2020 წლის ივნისში ჟურნალმა ვადატურსკის ქონება 450 მილიონ აშშ დოლარად შეაფასა.

2022 წლის 31 ივლისს ალექსეი ვადატურსკი და მისი მეუღლე დაიღუპნენ, როდესაც რუსული რაკეტა მათ სახლს მოხვდა მიკოლაივის მასიური დაბომბვის დროს. უკრაინის პრეზიდენტის აპარატის უფროსის მრჩეველმა მიხაილო პოდოლიაკმა განაცხადა, რომ რაკეტა მოხვდა საძინებელ ოთახს და გამოთქვა მოსაზრება, რომ ეს იყო განზრახ მკვლელობა.

ოჯახი
ოლექსი ვადატურსკის ჰყავდა მეუღლე და ვაჟი ანდრეი — უკრაინის მოწვევის სახალხო დეპუტატი პეტრო პოროშენკოს ბლოკის პარტიიდან .
ალიოშა მირცხულავა

ალექსანდრე "ალიოშა" მირცხულავა (დ. 12 მაისი, 1911, სოფ. ხორგა, სენაკის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 9 ივნისი, 2009, თბილისი, საქართველო) — ქართველი და საბჭოთა პარტიული მოღვაწე. საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი 1953 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე.

ბიოგრაფია
დაიბადა სოფელ ხორგაში, ქუთაისის გუბერნიაში. დაამთავრა ზუგდიდის პედაგოგიური ტექნიკუმი 1930 წელს. 1932 წელს ხობის კომკავშირის რაიკომის მდივანია; 1932–1933 წლებში საქართველოს კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი; 1933 წელს მცხეთის კომკავშირის პირველი მდივანი; 1935 წელს ხონის კომკავშირის პირველი მდივანი; 1937 წელს საქართველოს კომკავშირის ცკ-ის მეორე მდივანი; 1937–1941 წლებში საქართველოს კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი; 1941–1943 წლებში აფხაზეთის კომპარტიის მეორე მდივანი; 1943–1947 წლებში აფხაზეთის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე; 1947–1950 წლებში უმაღლესი პარტიული სკოლის სტუდენტი; 1950–1952 წლებში საკავშირო კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი; 1953 წელს საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი.

1953–1980 წლებში სამეურნეო პასუხისმგებელ სამუშაოზეა: იყო ჩაქვის ჩაის მეურნეობის დირექტორი, „საქპურტრესტის“ მმართველის მოადგილე, გაერთიანება „საქთამბაქოს“ ტრესტის მმართველი მსუბუქი მრეწველობის სამინისტროში.

1941–1945 წლებში დიდი სამამულო ომის პერიოდში, იყო ამიერკავკასიის სამხედრო საბჭოს წევრი, ამავე პერიოდში მუშაობდა ჯერ აფხაზეთის კომკავშირის პირველ მდივნად და შემდგომ აფხაზეთის კომპარტიის საოლქო კომიტეტის მეორე მდივნად, ასრულებდა მთავარსარდლობის დავალებებს და ამითი ხელს უწყობდა ჩრდილო კავკასიის განთავისუფლებას ოკუპანტებისაგან.

ჯილდოები და წოდებები
ღირსების ორდენი
შრომის ვეტერანი
სამამულო ომის ვეტერანი
საპატიო ნიშნის ორდენი
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
შრომის წითელი დროშის ორდენი
სამამულო ომის ხარისხის ორდენი
ლენინის ორდენი