iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლაურა გრიგოლაშვილი

ლაურა გრიგოლის ასული გრიგოლაშვილი (დ. 2 აპრილი, 1936, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ჰიმნოლოგი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1957). მუშაობდა თსუ-ის ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრაზე. 1970 წლიდან სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას თსუ-ში, ასევე თბილისის სასულიერო სემინარიასა და აკადემიაში, წმ. ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართულ უნივერსიტეტში, კულტურის უნივერსიტეტში.

გრიგოლაშვილის სამეცნიერო კვლევა-ძიების ძირითადი სფეროა ძველი ქართული ლიტერატურა, ჰიმნოგრაფია. ავტორია მონოგრაფიისა „დავით აღმაშენებლის გალობანი სინანულისანი“ (2005); „ლიტერატურული კონცეპტები და სხვა“ (2018). მონაწილეობდა ძველი ქართული ლიტერატურის კომენტირებული სასკოლო ქრესტომათიის შედგენაში 92003), ე. მეტრეველთან ერთად გამოსაცემად მოამზადა წმ. ანდრია კრიტელის „დიდი კანონის“ ძველი ქართული თარგმანები (2020). აქვს შრომები - საუკუნეების ქართული ლიტერატურის საკითხებზეც. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2018).
სტივენ კრეინი

სტივენ კრეინი (; დ. 1 ნოემბერი, 1871 — გ. 5 ივნისი, 1900) — საუკუნეში მოღვაწე ამერიკელი პოეტი, რომანისტი და მოკლე მოთხრობების ავტორი. მიუხედავად საკმაოდ ხანმოკლე სიცოცხლისა, მან შეძლო და შექმნა რეალისტური ტრადიციებით გაჯერებული ნაწარმოებები, რომელთაც, კრიტიკოსთა დიდი ნაწილი, ამერიკული ნატურალიზმისა და იმპრესიონიზმის ადრეულ მაგალითად აღიქვამს. დღესდღეობით, ის აღიარებულია, როგორც მისი თაობის ერთ-ერთი ყველაზე ინოვაციური მწერალი.

კრეინი მეთოდისტების ოჯახში დაიბადა და ცხრა დედმამიშვილს შორის ერთადერთი გადარჩენილი შვილი იყო. მან წერა ჯერ კიდევ ღრმა ბავშვობაში, 4 წლისამ დაიწყო, ხოლო 16 წლის ასაკში მას უკვე რამდენიმე სტატიაც ჰქონდა გამოქვეყნებული. გამომდინარე იქიდან, რომ ის საუნივერსიტეტო სწავლით გატაცებული არ ყოფილა, მან სირაკუზის უნივერსიტეტი მალევე დატოვა და რეპორტიორად დასაქმდა. კრეინის რიგით პირველი რომანი – „მეგი: ქუჩის გოგონა“ – კრიტიკოსთა მიერ აღიარებულია, როგორც ამერიკული ნატურალიზმის საწყისი ტექსტი. საერთაშორისო აღიარება მან თავისი 1895 წლის ნაწარმოებით – „სიმამაცის წითელი ემბლემა“ – ჰპოვა, რომელიც, მრავალი ლიტერატურათმცოდნის მოსაზრებით, ამერიკის სამოქალაქო ომის შესახებ დაწერილი საუკეთესო მხატვრული ნაწარმოებია.

სიცოცხლის ბოლომდე კრეინი ამერიკული ლიტერატურის გამორჩეულ ფიგურად აღიქმებოდა. მას შემდეგ, რაც ის თითქმის ორი ათწლეულის განმავლობაში მისი ცხოვრება დავიწყებას მიეცა, კრიტიკოსებმა აღადგინეს ინტერესი მისი მოღვაწეობის მიმართ. მის ტექსტებს ახასიათებთ ნათელი ინტენსივობა, გაჯერებული სხვადასხვა დიალექტითა და მძაფრი ირონიით. საერთო თემები მოიცავს შიშს, სულიერ კრიზისებს და სოციალურ იზოლაციას. მიუხედავად იმისა, რომ მან პოპულარობა თავისი საომარი რომანის — „სიმამაცის წითელი ემბლემა“ — დახმარებით მოიპოვა, ის არანაკლებაა ცნობილი თავისი პოეტური ნაშრომებითა და მოკლე მოთხრობებით. მისმა ნაწარმოებებმა ღრმა შთაბეჭდილება მოახდინა მე-20 საუკუნის მწერლებზე, მათ შორის ყველაზე გამორჩეულია მისი გავლენა ერნესტ ჰეიმნგუეიზე, და, აგრეთვე, ითვლება, რომ მან შთააგონა მოდერნისტები და იმაგისტები.
ჰორები

ჰორები — ქალღმერთები ბერძნული მითოლოგიიდან. ზევსისა და თემიდას ასულები, „დრონი“, ჟამთასვლის, წლის დროთა, მოსავლის, სიჭაბუკისა და სილამაზის, ბუნების მომწესრიგებელი ქალღმერთები, ციურ ჭიშკართა მცველნი, ღმერთთა (უფრო მეტად მათი მამის და აფროდიტეს) თანამგზავრები.

ჰომეროსი სახელებსა და რიცხვს არ ასახელებს, ჰესიოდეს თეაგონიაში კისამნი არიან: ევნომია (კანონიერება), დიკე (სამართალი) და ირინე (მშვიდობა). აქედან ჩანს ძველი სიბრძნე: ბუნების მოვლენების მომწესრიგებელი ქალღმერთები ადამიანთა საზოგადოებასაც აწესრიგებდნენ. აქ უძველესი გაგება მორალურ სამყაროშიც გადადის. სამს იმიტომ იტყოდნენ, რომ წლის სამ დროს იცნობდნენ: გაზაფხული, ზაფხული და ზამთარი (იმაზე ადრე კი ორ დროს: ზაფხულს და ზამთარს). გაზაფხულის ჰორა იყო თალო, ზაფხულ-შემოდგომისა — კარპო. ეს ორი იყო ცნობილი ანტიკური კულტურის ძველ სტადიაზე.

ჰომეროსის ცნობა (ციურ ჭიშკართა მცველობა) უფრო არქაულია. ჰორების მოვალეობა შემდეგ გართულდა: როგორც მცენარეებს თესავენ, ზრდიან და სრულყოფილებამდე მიჰყავთ, ასევე ზრუნავენ ადამიანის ზრდასა და კეთილ ბოლომდე მიყვანაზე.

ქალღმერთებს სამლოცველოები ჰქონდათ არგოსში, ატენში, კორინთოში და სხვა. რომში ჰორას პაქსი („მშვიდობა“) უწოდეს და დიდ პატივში ჰყავდათ. აქ იუპიტერის და თემიდას სამი ასულია, წლის დროთა და ამინდის ქალღმერთები, ციურ ჭიშკართა მცველნი.

ხელოვნებაში ჰორები სიცოცხლით სავსე ქალწულებია, გრაციების მსგავსნი, ხშირად პეპელას ფრთიანნი, ხელში წლის დროთა შესაფერისი ატრიბუტები უჭირავთ (ხილით დახუნძლული ტოტები, ყვავილები). ჰორებად მიიჩნევენ პართენონის აღმოსავლეთ ფრონტონის სახეებს. მათი მრავალი გამოსახულებებია ვაზებზე, ფრესკებზე. კეფისოდოტის ქანდაკებასაც ჰორას ეძახიან.

ჰორათა სია
ავგა — განთიადის ჰორა;
აუქსო  — გაზაფხულის ჰორა;
აკტე — ვახშამის ჰორა;
ანატოლია — მზის ამოსვლის ჰორა;
არკტოსი  — მზის ჩასვლლის ჰორა;
ჰესპერიადა  — სამუშაოს დასრულების ჰორა;
გიმნასტიკა — დილის ვარჯიშის ჰორა;
დიკე — სამართლიანობის ჰორა;
დისის — საღამოს ჰორა;
ევნომია — კანონიერების ჰორა;
ეუფორიე — სიუხვის ჰორა;
ირენე — მშვიდობისა და სიწყნარის ჰორა;
კარპო — სიუხვის მომტანის ჰორა;
მესემბრიადა — შუადღის ჰორა;
მუსიკა — დილის საგანმანათლებლო საათების ჰორა;
ნიმფე — წყლით განწმენდის ჰორა;
ორთოსია — აყვავილების ჰორა;
სპონდე — უსისხლო მსხვერპლშეწირვის ჰორა;
თალო — ყვავილოვანი ჰორა;
ფერუსა — მიწათმფლობელობისა და მიწათმოხმარების ჰორა;
ელეტე — ვახშმისშემდგომი ლოცვის ჰორა.
ივანე გრუზინსკი

ივანე გრიგოლის ძე გრუზინსკი, იოანე გრუზინსკი (დ. 24 ივნისი, 1826, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 15 სექტემბერი, 1880, იქვე) — თავადი, უბრწყინვალესი თავადი (1865), ბაგრატიონ-გრუზინსკების საგვარეულოს წარმომადგენელი, სიძველეების კოლექციონერი. გრიგოლ ბატონიშვილის ძე.

დაამთავრა პეტერბურგის პაჟთა კორპუსი (1847). კამერ-პაჟის რანგით ჩაირიცხა კავალერგარდის პოლკში, სადაც ერთ წელიწადს მსახურობდა. საუკუნის 60-იან წლებში ცხოვრობდა დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში. დაახლოებული იყო რუს მწერალ ალექსანდრე გერცენთან. ანონიმურად აქვეყნებდა სტატიებს (« », « »; ორივე 1865) ლონდონსა და ჟენევაში გამომავალ გაზეთ „კოლოკოლში", რომლის გამოცემაში მას მატერიალური წვლილი შეჰქონდა. იყო ჯენტლმენთა კლუბის პეტერბურგული ანალოგის — „ინგლისური კლუბის" წევრი.

გრუზინსკიმ თავი მოუყარა ძველ ქართულ ხელნაწერებს, მხატვრული ჭედურობის ნიმუშებსა და ისტორიულ რელიკვიებს. თავისი ხელნაწერების ფონდი 1880 წელს საჩუქრად გადასცა პეტერბურგის საჯარო ბიბლიოთეკას. მფარველობდა პეტერბურგში მცხოვრებ ქართველებს. მას პლატონ იოსელიანმა მიუძღვნა თავისი ნაშრომი „ცხოვრება მეფისა გიორგი მეათცამეტისა". ითვლებოდა ქართლ-კახეთის გაუქმებული სამეფო სახლის უფროსად. ცოლად ჰყავდა გრაფის ასული ეკატერინა პალენა. შვილი არ ჰყოლია, ამიტომ ტახტის მემკვიდრის ლეგიტიმური უფლება გადავიდა მის ბიძაშვილზე — დავით გრუზინსკიზე (ბაგრატ ბატონიშვილის შვილი).
ჰიმალია (თანამგზავრი)

ჰიმალია , იუპიტერ  — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის ჰიმალიის ჯგუფში. იგი პროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

აღმოჩენა
1904 წლის 3 დეკემბერს თანამგზავრი აღმოაჩინა ჩარლზ დილონ პერაინმა ლიკის ობსერვატორიაში. სახელი ეწოდა 1875 წელს ბერძნული მითოლოგიის ნიმფა ჰიმალიას პატივსაცემად.

ორბიტა
პლანეტა იუპიტერიდან ჰამილია მოძრაობს 9.8-დან 13-მდე მლნ კმ-ის მოშორებით. იუპიტერის გარშემო ერთ სრულ ბრუნს ანდომებს 250.56 დღეს. სიმკვრივე შეფასებულია, როგორც (იმ პირობით, რომ თანამგზავრი სფერულია). მაგრამ, რადგანაც თანამგზავრის ზუსტი ფორმა დღემდე უცნობია ეს შეიძლება ჩაითვალოს პირობითად. თანამგზავრი სავარაუდოდ ძირითადად შედგება სილიკატური ქანებისაგან. დაახლოებით 10 სთ სჭირდება საკუთარი ღერძის გარშემო ერთი ბრუნის შესასრულებლად. ზედაპირი მუქია, ხოლო მისი ალბედოა 0.04. ვარსკვლავიერი სიდიდე ტოლია 14.62.

კვლევა
2000 წლის ნოემბერში ავტომატურმა პლანეტშორისმა სადგურმა „კასინიმ“, პლანეტა სატურნის მიმართ გადაადგილების დროს 4.4 მლნ კმ-დან ჰიმალიას გადაუღო რამოდენიმე ფოტო. მიუხედავად იმისა, რომ თანამგზავრის ფოტო დაბალი რეზოლუციისაა, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ თანამგზავრი წაგრძელებული ფორმისაა (150 ± 20 და 120 ± 20 კმ).

2007 წლის თებერვალ-მარტში კოსმოსურმა აპარატმა „ახალი ჰორიზონტები“, რომელიც პლუტონის მიმართულებით გადაადგილდებიდა, 8 მლნ კმ-ის სიშორიდან გადაუღო ფოტოები.
დავით გრუზინსკი

დავით ბაგრატის ძე გრუზინსკი (დ. 30 აპრილი, 1819, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 24 სექტემბერი, 1888, მოსკოვი) — თავადი (1833), უბრწყინვალესი თავადი (1865), გრუზინსკების საგვარეულოს წარმომადგენელი, ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფის გიორგი -ის შვილიშვილი, ბაგრატ ბატონიშვილის ძე.

დაიბადა პეტერბურგში, გადასახლებაში მცხოვრებ ბატონიშვილ ბაგრატ გიორგის ძისა და ეკატერინე ჩოლოყაშვილის ოჯახში. დაამთავრა პაჟთა კორპუსი (1838). მსახურობდა კავკასიის მეფისნაცვალ მიხეილ ვორონცოვთან. სამსახურიდან გადადგა პოლკოვნიკის წოდებით და ძირითადად მოსკოვში, საკუთარ მამულში ცხოვრობდა. აქტიურად მონაწილეობდა მოსკოვის ქართული სათვისტომოს ცხოვრებაში, აგროვებდა ქართული სიძველეების კოლექციას, მიმოწერა ჰქონდა ქართველ კულტურის მოღვაწეებთან, მ. შ., პლატონ იოსელიანთან, რომელმაც მას თავისი ნაშრომი „შოთა რუსთაველი“ (1870) მიუძღვნა.

დავითის ბიძაშვილის, იოანე გრიგოლის ძე გრუზინსკის გარდაცვალების შემდეგ (1880), ქართლ-კახეთის გაუქმებული სამეფო სახლის არაოფიციალურ უფროსად ითვლებოდა. ცოლად ჰყავდა მოსკოვის ქალაქის თავის ალექსეი მაზურინის ქალიშვილი ანა. ვინაიდან შვილი არ დარჩა (ერთადერთი შვილი სპირიდონი ჩვილობაში გარდაიცვალა 1861 წელს), დავითის გარდაცვალების შემდეგ ქართლ-კახეთის სამეფო ტახტის მემკვიდრის ლეგიტიმური უფლება გადავიდა მის ძმისწულზე — პეტრე გრუზინსკიზე. დაკრძალულია მოსკოვის ღვთისმშობლის კვართის მონასტერში.
ილია გრუზინსკი

ილია გრიგოლის ძე გრუზინსკი (დ. 20 აპრილი, 1867 — გ. 1947) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1919), გრუზინსკების საგვარეულოს წარმომადგენელი, ილია ბატონიშვილის შთამომავალი.

დაამთავრა ვორონეჟის კადეტთა კორპუსი (1886), ალექსანდრეს სამხედრო სასწავლებელი (1888), გენშტაბის აკადემია (1895). მსახურობდა გვარდიაში, პლასტუნთა ბატალიონში, კავკასიის მსროლელთა პოლკში, კაზაკთა ჯარების მთავარ სამმართველოში არტილერიის უფროსად. 1905 წელს თადარიგში გავიდა პოდპოლკოვნიკის წოდებით. რუსეთის სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ თეთრ არმიას შეუერთდა და აღმოსავლეთის ფრონტზე ერთ-ერთი დივიზიის არტილერიას მეთაურობდა. 1920 წელს ტყვედ ჩავარდა და წითელ არმიაში განაგრძო სამსახური. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას სხვადასხვა კურსებზე. 1921 წლიდან იყო უმაღლესი სამხედრო სკოლის მასწავლებელი.
პეტრე გრუზინსკი (სახელმწიფო მოხელე)

პეტრე ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (დ. 25 აპრილი, 1857, თბილისი, — გ. 3 თებერვალი, 1922, იქვე) — უბრწყინვალესი თავადი, ქართველი საზოგადო მოღვაწე, გრუზინსკების საგვარეულოს წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბატონიშვილ ბაგრატ გიორგის ძის შთამომავლის ალექსანდრე გრუზინსკის და ელენე თარხან-მოურავის ოჯახში. იყო რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო სამსახურში, 1905 წლიდან — კავკასიის სამეფისნაცვლოს მთავარი სამოქალაქო სამმართველოს განსაკუთრებულ დავალებათა მოხელე, ჰქონდა კამერჰერის და ნამდვილი სახელმწიფო მრჩევლის წოდებები. აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. ილია ჭავჭავაძესთან ერთად იყო თბილისის სათავადაზნაურო ბანკის ერთ-ერთი მოთავე, მისი კომიტეტის წევრი, ასვეე კავკასიის სამეურნეო საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი.

ბიძამისის, დავით გრუზინსკის გარდაცვალების შემდეგ (1888) პეტრე გრუზინსკი ითვლებოდა ქართლ-კახეთის გაუქმებული სამეფო სახლის არაოფიციალურ უფროსად. გარდაიცვალა 1922 წელს. დაკრძალულია სვეტიცხოვლის ტაძარში.

1915 წელს, 57 წლის ასაკში პეტრე გრუზინსკიმ იქორწინა მასზე 40 წლით უმცროს თამარ დეკანოზოვაზე (დეკანოზიშვილზე, დ. 1897 — გ. 1977). ოფიციალური დოკუმენტებით ჰყავდა ორი შვილი: კონსტანტინე (დ. 1915 — გ. 1939) და პეტრე (დ. 1920 — გ. 1984), მომავალში ცნობილი პოეტი.
ათასწლეულის სამიტი

ათასწლეულის სამიტი ― შეხვედრა მსოფლიოს ლიდერებს შორის, რომელიც სამ დღეს, 2000 წლის 6 სექტემბრიდან 8 სექტემბრამდე გაგრძელდა, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შტაბ-ბინაში, ნიუ-იორკში. სამიტის მიზანი საუკუნის გარიჟრაჟზე გაერთიანებული ერების როლის განხილვა იყო. შეხვედრაზე მსოფლიოს ლიდერებმა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ათასწლეულის დეკლარაციის რატიფიცირება მოახდინეს. 2000 წლისთვის ეს ისტორიაში მსოფლიოს ლიდერთა ყველაზე დიდი შეხვედრა იყო. ათასწლეულის სამიტს 5 წლის შემდეგ მსოფლიო სამიტი მოჰყვა, რომელიც 2005 წლის 14-16 სექტემბერს ჩატარდა.
ჯოზეფ მერი პლანკეტი

ჯოზეფ მერი პლანკეტი (, დ. 21 ნოემბერი, 1887, დუბლინი — გ. 4 მაისი, 1916, დუბლინი) — ირლანდიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერი, პოეტი და ჟურნალისტი, რევოლუციონერი. რამდენიმე პოეტური კრებულის ავტორი, ეროვნული ირლანდიური თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი. მან აქტიური მონაწილეობა მიიღო გელის აღორძინებაში, მონაწილეობდა მე-20 საუკუნის დასაწყისის სხვადასხვა ირლანდიური საზოგადოების საქმიანობაში: გელური ლიგიდან „ირლანდიელ მოხალისეებამდე“. 1916 წლის აღდგომის აჯანყების ერთ-ერთი მონაწილე და ორგანიზატორი. პლანკეტი იყო ყველაზე ახალგაზრდა იმ შვიდი მეამბოხე ლიდერიდან, რომლებმაც ხელი მოაწერეს პროკლამაციას ირლანდიის რესპუბლიკის დაარსების შესახებ. აჯანყებაში მონაწილეობისთვის იგი ბრიტანეთის ხელისუფლებამ აჯანყების დასრულებისთანავე სიკვდილით დასაჯა.

ბავშვობა და ახალგაზრდობა
დაიბადა დუბლინში, ჯორჯ ნობლ პლანკეტის, რომელიც ატარებდა პაპის სახელმწიფოების გრაფის ტიტულს და მისი მეუღლის, ჟოზეფინ კრანის ოჯახში. მიუხედავად იმისა, რომ მისი მშობლები მდიდრები და პრივილეგირებული იყვნენ, ჟოზეფის ბავშვობა ადვილი არ იყო. ბავშვობიდან პლანკეტი ტუბერკულოზით იტანჯებოდა — ეს დაავადება მთელი ცხოვრების განმავლობაში ტვირთად აწვა. ახალგაზრდობაში მან დიდი დრო გაატარა იტალიასა და ალჟირში, გაექცა რა ცივ კლიმატს. პლანკეტი სწავლობდა კათოლიკურ კოლეჯის სკოლაში, შემდეგ დუბლინის იეზუიტების კოლეჯში და ბოლოს ლანკაშირის სტონიჰერსტის კოლეჯში. ბრიტანელი ოფიცრების მომზადების პროგრამაში მონაწილეობით მან გარკვეული სამხედრო უნარები შეიძინა.

იგი გატაცებული იყო ირლანდიური კულტურით, ენით და ისტორიით. მისი ინტერესი ენების მიმართ ირლანდიის ფარგლებს გასცდა — პლანკეტი იყო ირლანდიური ესპერანტისტული ლიგის ერთ-ერთი დამაარსებელი. ის შეუერთდა გელურ ლიგას, სადაც გაიცნო თომას მაკდონაჰი. პლანკეტი და მაკდონაჰი მთელი ცხოვრების მანძილზე ახლო მეგობრები იყვნენ: ორივე იყო პოეტი, ორივეს უყვარდა თეატრი, მოგვიანებით ისინი იდგნენ ირლანდიელი მოხალისეების მოძრაობის სათავეში, სადაც შეუერთდნენ მმართველ კომიტეტს. მაკდონაჰმა გამოაქვეყნა პლანკეტის ლექსები ჟურნალ -ში და იყო პირველი ლექსების კრებულის — „წრე და ხმალი“ რედაქტორი. პლანკეტმა, მაკდონამ და ედვარდ მარტინმა 1914 წლის ნოემბერში დააარსეს ირლანდიის ეროვნული თეატრი.

1916 წლის მაისში პლანკეტი დაინიშნა ომის კომიტეტში, ირლანდიელ მოხალისეებში სამხედრო ოპერაციების პასუხისმგებელი ოფიცრის თანამდებობაზე. კონოლისთან და მაკდერმოტთან ერთად პლანკეტი აქტიურად მუშაობდა აჯანყების საბოლოო მზადებაზე, განსაკუთრებით სამხედრო სტრატეგიაზე, სადაც გამოავლინდა თავისი ნიჭი.

ძმებმა ჯორჯმა და ჯეკმა ასევე მიიღეს მონაწილეობა აღდგომის აჯანყებაში და მოგვიანებით გააქტიურდნენ -ში. ბიძა ჰორაციო პლანკეტი ცნობილი იუნიონისტი იყო, მაგრამ ცდილობდა მეომარი მხარეების შერიგებას. პლანკეტის სახლი სამოქალაქო ომის დროს დაწვეს ანტისახელშეკრულებო ძალებმა.

ხსოვნა
მის საპატივსაცემოდ, რკინიგზის სადგურს უოტერფორდში, ეწოდა პლანკეტის სახელი.
გაზმენდ კაპლანი

გაზმენდ კაპლანი (დ. 1 აგვისტო, 1967) — ალბანელი მწერალი და ჟურნალისტი. ის არის ერთ-ერთი ბესტსელერის, -ის ავტორი. ამჟამად გაზმენდი ცხოვრობს ჩიკაგოში, ილინოისში.

ახალგაზრდობის წლები და განათლება
გაზმენდ კაპლანი დაიბადა 1967 წლის 1 აგვისტოს, ლუშნიში, ალბანეთი. კაპლანების ოჯახი იძულებული გახდა დაეტოვებინა მშობლიური მხარე, ისინი იძულებით იქნენ გადასახლებულნი ენვერ ხოჯას კომუნისტური რეჟიმის მიერ. 1991 წელს, ალბანეთში სახალხო მოძრაობამ კომუნისტური რეჟიმის წინააღმდეგ ფეხი მოიკიდა, კაპლანი ხელმძღვანელობდა პოლიტიკურ მიტინგს ლუშნიში. ამის შემდეგ მას დიდი ხნის მანძილზე უწევდა პოლიციისგან დამალვა და საბოლოოდ საბერძნეთში გაიქცა. კაპლანი დასახლდა ათენში, სადაც დაამთავრა ათენის ეროვნული და კაპოდისტრიული უნივერსიტეტი, ფილოსოფიის ბაკალავრის ხარისხით და მოიპოვა დოქტორის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებასა და ისტორიაში, ათენის პანთეონის უნივერსიტეტში. 2005-2010 წლებში ხელმძღვანელობდა ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის კურსებს, ალბანეთის ისტორიასა და კულტურაში, ათენის პანთეონის უნივერსიტეტში. 2015 წელს, საბერძნეთში 24 წლიანი ცხოვრების შემდეგ, კაპლანიმ გადაწყვიტა რომ სამუდამოდ დაეტოვებინა ქვეყანა, ამას მოჰყვა საბერძნეთის პოლიციის მიერ თაღლითური ელემენტების სისტემატური შევიწროება, ნეოფაშისტური ჯგუფების მუქარა და საბერძნეთის ხელისუფლების უარი, 2008 წელს შეტანილ საბუთზე, საბერძნეთის მოქალაქეობის თაობაზე. საბოლოოდ მან მოახერხა აშშ-ში წასვლა და იქ დასახლება. შეერთებულ შტატებში კაპლანი იყო ჰარვარდის უნივერსიტეტის სტიპენდიატი და ასწავლიდა ემერსონის კოლეჯში ბოსტონში, მასაჩუსეტსი. ახლა ის ასწავლის დეპოლის უნივერსიტეტში ჩიკაგოში, ილინოისი.

ჟურნალისტიკა და თეატრი
2001-2011 წლებში კაპლანი აქვეყნებდა სტატიებს და ასევე ჰქონდა რედაქტორის მოვალეობაც საბერძნეთის ყველაზე მოთხოვნად მემარცხენე გაზეთ „ტა ნეას“-ში, რომელიც იმ დროისთვის ქვეყნდებოდა ათენში. ის ასევე წერდა სტატიებს ყოველკვირეულ ალბანურ გაზეთებში, -სა და -ში.

კაპლანი მუშაობდა მხატვარ ბუჩრა ხალილისთან ერთად, რომელიც ნახევრად ფრანგი და ნახევრად მაროკოელი გახლდათ. ისინი მუშაობდნენ ვიდეო-არტ პროექტზე , რომელიც ძირითადად ფოკუსირებული იყო სამოქალაქო პოეზიაზე და ევროპაში მცხოვრები ლტოლვილების პირად ჩვენებებზე. იგი ნაჩვენები იყო ხელოვნების გამოფენაზე 14 2017 წელს კასელში, გერმანია და ათენში, საბერძნეთი.

2008 წელს, ათენში შეიქმნა კაპლანის პიესა , რომლის რეჟისორია იორგოს ნანოურისი. პიესა უცხოპლანეტელები/უცხოები, რომელიც მოკლე სასაზღვრო სახელმძღვანელოზე დაფუძნებული, შეიქმნა საბერძნეთის ყრუთა თეატრის მიერ 2013 წელს. კიდევ ერთი სპექტაკლი, რომელიც ასევე დაფუძნებულია -ზე, დადგმულია 2014 წელს -ის მიერ, , , დანია.
გულჩინა დადიანი

გულჩინა დადიანი (დ. 28 თებერვალი, 1932 — გ. 23 დეკემბერი, 2005) — ქართველი ფიზიკოსი და კინომსახიობი.

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის კოსმიური სხივების ლაბორატორიაში.

ქართულ კინოში შექმნა კოლორიტურული სახასიათო სახეები. მათ შორის აღსანიშნავია ფილმები: „პირველი მერცხალი“ (ნ. მჭედლიძე, 1975, ფაცია), „ღვინის ქურდები“ (ვ. კვაჭაძე, 1975, მაკრინე), „სოფლის აშაკი“ (რ. ჭარხალაშვილი, 1976) და სხვა.

ფილმოგრაფია
1975 — პირველი მერცხალი
1975 — ღვინის ქურდები
1976 — სოფლის აშიკი
1977 — ფედია
1978 — ყვარყვარე
1978 — ბათა ქექია
1982 — არაჩვეულებრივი რეისი
1984 — აქედანა და შენამდე
1985 — ბატონი ავანტიურისტები
1986 — მოდი, ვილაპარაკოთ
1987 — ჩემი ბოშები
1989 — მაისის თოვლი
1999 — მარტოობის ორდენის კავალერი
2004 — სკამი
ლევბერდონი

ლევბერდონი, ან ლებერდონი (დონის მარცხენა სანაპირო) — დონის როსტოვის, კიროვის და ლენინის რაიონების ნაწილების არაოფიციალური სახელი, რომელიც მდებარეობს მდინარე დონის მარცხენა სანაპიროზე. გადაჭიმულია დაახლოებით 10 კილომეტრზე მდინარის სანაპიროს გაყოლებით.

ლებერდონის ტერიტორიის 90% რეკრეაციულ კომპლექსს წარმოადგენს, სადაც მდებარეობს დასვენების ცენტრები, ქვიშიანი პლაჟები, კაფეები, რესტორნები და ღამის კლუბები. ტერიტორიის დაახლოებით 10% უკავია სამრეწველო საწარმოებს, რომელთა ნაწილი ქალაქის ცენტრალური ტერიტორიებიდან გადმოიტანეს. ამ ტერიტორიის განვითარების ახალი ეტაპი უკავშირდება როსტოვ არენას სტადიონის მშენებლობას.

განვითარების პერსპექტივები
2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის მომზადების მიზნით, როსტოვ არენას 45000 ადგილიანი ტევადობის საფეხბურთო სტადიონი აშენდა მდინარე დონის მარცხენა სანაპიროზე ბოგატიანოვსკის სპუსკის მოპირდაპირე მხარეს დონის როსტოვის ცენტრალურ ნაწილში. მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ სტადიონზე როსტოვის საფეხბურთო კლუბმა დაიდო ბინა.

სტადიონის გვერდით, ნიჩბოსნობის არხის აღმოსავლეთ მხარეს დაგეგმილია როსტოვის ოლქის ახალი სამთავრობო შენობის და სპორტული ობიექტების მშენებლობა, ხოლო კარიერის ძირში, რომელიც წარმოიქმნება ამ შენობებისა და ნაგებობების მშენებლობისთვის ქვიშის ჩამორეცხვის შედეგად, გადის ახალი არხი.

ვორშილოვსკის ხიდის გასწვრივ, მდინარე დონის მარცხენა სანაპიროზე, დაგეგმილია სასტუმროებისა და ოფისების მშენებლობა, ხოლო გზის დასავლეთ მხარეს ქალაქ ბატაისკის მიმართულებით, ნიჩბოსნობის არხის მოპირდაპირედ განთავსდება როსტოვის ახალი იპოდრომი.

ამავდროულად, განხორციელდა სავაჭრო-გასართობი ცენტრის, „მეგამაგის “ მშენებლობის მეორე ეტაპის პროექტი, რომელშიც განთავსებული იყო რამდენიმე მაღაზია, მათ შორის ჰიპერმარკეტი „აშანი“.

ლევბერდონი ხელოვნებაში
1969 წლის 9 მაისს, ლევბერდონის ერთ-ერთ მრავალ დასასვენებელ ცენტრში გაიმართა როკ ფესტივალი, რომელსაც მოგვიანებით უწოდეს „ვუდსტოკი დონზე“. ფესტივალში მონაწილეობა მიიღო ოთხმა როკ-ჯგუფმა როსტოვიდან : „დილის ნამი “, „ბავშვი და ძმები “, „კორდა“ და „უიღბლოები.“

1988 წელს, როსტოველმა რეჟისორმა და ტელეწამყვანმა ივან კონონოვმა, რომელიც იმ დროს საბჭოთა კავშირის ტელევიზიის ახალგაზრდულ რედაქციაში მუშაობდა, დაწერა სიმღერა სახელწოდებით „ლევბედრონი“ (დონის მარცხენა სანაპირო). სიმღერა შეასრულა ცნობილმა მომღერალმა კონსტანტინ უნდროვმა. " რუსული შანსონის " ჟანრში შესრულებული სიმღერა სწრაფად შეიყვარეს როსტოველებმა. ამავე დროს, სწრაფად მოიპოვა პოპულარობა მთელი რუსეთის მასშტაბით.. კონსტანტინ უნდროვის მიერ შესრულებული „ლევბედრონი“ გაიყიდა მრავალ ათასიანი ტირაჟით გრამფირფიტებსა და კასეტებზე. გარკვეული პერიოდის შემდეგ „ლევბედრონი“ შევიდა მომღერალ მიხაილ შუფუტინსკის რეპერტუარში.

სიმღერა ასევე ნახსენებია რეპ - შემსრულებლის ბასტას კომპოზიციაში „როსტოვი.“

ღირსშესანიშნაობები
ლევბედრონის ტერიტორია არაერთი ღირსშესანიშნაობითაა განთქმული. მათ შორის აღსანიშნავია:
სტადიონი როსტოვ-არენა — 2018 წლის ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატის ერთ-ერთი არენა. გათვლილია 43,472 მაყურებელზე,
ლევობერეჟნის კულტურისა და დასვენების პარკი გაიხსნა 2018 წლის 1 მაისს.
ქალაქის პლაჟი ვოროშილოვის ხიდის მარცხნივ მდებარეობს. ითვლება ქალაქის ოფიციალურპლაჟად.
პეტროვსკის პირსი არის სარესტორნო კომპლექსი, რომელიც პოპულარულია როსტოვის ელიტაში. 2012 წელს მის ბაზაზე მეღვინეობის მუზეუმი გაიხსნა.
ჰენრიეტა ედვარდსი

ჰენრიეტა ედვარდსი (; დ. 18 დეკემბერი, 1849 — გ. 10 ნოემბერი, 1931) — კანადელი ქალთა უფლებების დამცველი აქტივისტი, ავტორი და რეფორმატორი. ყველაზე უფროსი კანადის „ცნობილ ხუთეულში“ (ემილი მერფი, ნელი მაკკლანგი, ლუიზ მაკკინი და ირენ პარლბი), რომლებიც ქალთა საარჩევნო უფლებებისთვის და კანონის წინაშე ქალების „პიროვნებად“ აღიარებისთვის იბრძოდნენ.
ჰენრიეტა ლუიზ მუირი მონრეალში დაიბადა და ცხოვრობდა. იგი მაღალი საშუალო კლასის ოჯახში გაიზარდა, რომელიც კულტურასა და რელიგიას აფასებდა. ედვარდსი აქტიურად იყო ჩართული მრავალ რელიგიურ ორგანიზაციაში, სადაც მას ძველი ტრადიციების შესაბამისად ზრდიდნენ, რომლებშიც ქალთა გარიყვა მისაღები იყო.

ბიოგრაფია
ედვარდსი 1849 წლის 18 დეკემბერს დიბადა.