iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფოთოლეთის ეკლესიის ნაკაწრი წარწერები

ფოთოლეთის ეკლესიის ნაკაწრი წარწერები — ფოთოლეთის ეკლესიის წარწერების კორპუსი. ერთი ნაწილი გამოვლინდა 1939 წელს სიძველეთა კომიტეტის მიერ ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების დროს. შესრულებულია კანკელის მარცხენა ბოძს მთელ სიგრძეზე. წარწერების მეორე ნაწილი გამოვლინდა 2007-2008 წლებში მიმდინარე სარესტავრაციო სამუშაოების დროს ჩრდილოეთის გარშემოსავლელში, სამკვეთლოს დასავლეთით მდებარე აკლდამის გადამხურავ ქვის ფილაზე.

ფოთოლეთის ეკლესის ძველი კანკელის ფრაგმენტები საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში ინახება, ხოლო აკლდამის ქვის ფილა ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

წარწერები
ნიკოლოზის სავედრებელი წარწერა
წარწერა ამოკაწრულია საფლავის ქვის ფილის პირველი ფრაგმენტის ზედა მხარეს. ტექსტი შედგება სამი სიტყვისაგან. იგი ვინმე ნიკოლოზის მოსახსენებელია და ასე იკითხება

შალვას სავედრებელი წარწერა
წარწერა ამოკაწრულია საფლავის ქვის ფილის და ფრაგმენტების ზედა მხარეს. ტექსტი შედგება თერთმეტი სიტყვისაგან. იგი ვინმე შალვას მოსახსენებელ ტექსტს წარმოადგენს და იკითხება ასე:

იოვანეს სავედრებელი წარწერა
წარწერა ამოკაწრულია დაზიანებული ქვის ფილაზე. ტექსტი შედგება სამი სიტყვისაგან. იგი ვინმე იოვანეს მოსახსენებელია და იკითხება ასე:

მნათეს სავედრებელი წარწერა
წარწერა ამოკვეთილია დაზიანებული ქვის შუა წელზე, სამივე ფილაზე. ტექსტი შედგება რვა სიტყვისაგან. იგი ვინმე მნათეს ანუ სტიქაროსანის მოსახსენებელია და ასე იკითხება:

შარიაქას სავედრებელი წარწერა
წარწერა ამოკვეთილია დაზიანებული ქვის პირველ ფილაზე. ტექსტი შედგება ოცდაორი სიტყვისაგან. იგი ვინმე შარიაქას სავედრებელ ტექსტს წარმოადგენს და ასე იკითხება:

თორნიკეს სავედრებელი წარწერა
წარწერა ამოკვეთილია დაზიანებული ქვის მეორე და მესამე ფილაზე. ტექსტი შედგება ოთხი სიტყვისაგან. იგი ვინმე თორნიკეს სავედრებელ ტექსტს წარწმოადგენს და იკითხება ასე:

სავედრებელი წარწერის ფრაგმენტი
წარწერა ამოკაწრულია დაზიანებული ქვის მეორე ფილაზე. ტექსტი შედგება ორი სიტყვისაგან და ასე იკითხება:
ადრიან მარკე

ადრიან მარკე (დ. 6 ოქტომბერი, 1884, ბორდო – გ. 3 თებერვალი, 1955 ბორდო) — ფრანგი სოციალისტი, სტომატოლოგი და მერი.

ბიოგრაფია
საფრანგეთის ტრანსპორტის, შინაგან საქმეთა და სახელმწიფო მინისტი, ქალაქ ბორდოს მერი. 1905 წელს შეუერთდა საფრანგეთის სოციალისტურ პარტიას. 1925-1944 წლებში იყო ქალაქ ბორდოს მერი. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ აკრიტიკებდა საბჭოთა საოკუპაციო რეჟიმს. 1934 წელს გასტონ დიუმერჟის მთავრობაში იკავებდა ტრანსპორტის მინისტრის თანამდებობას. 1933 წლიდან გაემიჯნა ლეონ ბლუმის ხელმძღვანელობით მოქმედ სოციალისტურ პარტიას და შეუერთდა პიერ რენოდელის მიერ შექმნილ ნეოსოციალისტურ პარტიას. 1940 წელს ფილიპ პეტენის მთავრობაში ჯერ იყო სახელმწიფო მინისტრი, ხოლო შემდგომში შინაგან საქმეთა მინისტრი.
აბასთუმნის დედათა მონასტერი

აბასთუმნის დედათა მონასტერი — მონასტერი ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქიაში. კურორტ აბასთუმნის ვიწრო ხეობის ზემო წელზე, მდინარე ოცხის ორსავ ნაპირზე.

რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე რომანოვის ვაჟის, უფლისწულ გიორგის სასახლეთა კომპლექსის მშენებლობა 1890-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო. რომანოვების სამეფო ოჯახის კომპლექსი ინგლისურ ყაიდზე გაშენებულ პარკში განთავსებულ სამ შენობას და რამდენიმე დამხმარე ნაგებობას შეიცავდა. გიორგისეულ სასახლედ იცნობს ამ ნაგებობას აბასთუმანიც. აქ ესვენა უფლისწულის ნეშთი 1899 წლის 28 ივნისს მისი ტრაგიკული დაღუპვის შემდეგ. ბიბლიოგრაფიული წყაროებიც მეტ ცნობას სწორედ ამ ნაგებობაზე გვაწვდის. ეს სასახლეა ასახული საუკუნის მიწურულსა და საუკუნის დასაწყისის თბილისისა და პეტერბურგის არქივებში შემონახულ ფოტოებზეც.

ყოფილი სასახლის ერთსართულიანი ნაგებობა ორნაწილედად შეიძლება წარმოვადგინოთ. მთავარი ნაწილი გეგმით დატეხილ სწორკუთხედს შემოხაზავდა, რომლის შუაშიც კვადრატული მოყვანილობის შუა ოთახი — დარბაზი იყო მოთავსებული. დარბაზის ირგვლივ იყო განლაგებული საძილე და სხვა მოსასვენებელი სადგომები. ნაგებობის არამთავარი ნაწილი წაგრძელებული ფლიგელი იყო, რომელიც გრძივად მიუყვებოდა კლდოვანი მთის დაფერდებულ ნაწილს და იგი ჯერ კიდევ სანატორიუმ მესხეთის აქ ყყოფნისას განადგურდა.

სასახლის ტერიტორიაზე მხატვრულ-არქიტექტურული ღირებულებებით გამოირჩევა ქვის აუზი და წყარო. წყარო სასახლის პარკის დასავლეთიდან მომზღუდავი შვეული კლდის ძირშია აშენებული. იგი საგანგებო მნიშვნელობის არის არქიტექტურული თვალსაზრისით. წყაროს პროექტი გიორგი რომანოვის დაკვეთით საუკუნის მეორე ნახევრის თბილისში მოღვაწე ცნობილი არქიტექტორს ოტო იაკობ სიმონსონს შეუდგენია. აღწერილი წყარო საუკუნის 90-იანი წლების მიწურულში, უფლისწულის დაღუპვამდე, 1898 წელს დაპროექტდა. სასახლის ბაღში მდებარე ქვის აუზი კი სასახლის აშენების თანადროულია.
ადგილწარმოებისა და ხარისხის ნაციონალური ინსტიტუტი

ადგილწარმოებისა და ხარისხის ნაციონალური ინსტიტუტი — ფრანგული საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, რომელიც დაარსდა 1935 წლის 30 ივლისს. მის მიზანს ადგილწარმოშობის კონტროლირებადი დასახელების ღვინოების წარმოების პირობების განსაზღვრა და გაკონტროლება წარმოადგენს. მისი თანადამფუძნებელი იყო ბარონი პიერ ლე როი.

ორგანო ექვემდებარება საფრანგეთის მთავრობას და წარმოადგენს საფრანგეთის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ნაწილს.
მიხეილ მარჯანიშვილი

მიხეილ მარჯანიშვილი (დ. უცნობია — გ. 1919) — ქართველი სუფლიორი (მოკარნახე).

ბიოგრაფია
1892 წელს ქუთაისში, კოტე მესხის პირველად შედგენილ დასში დაიწყო მუშაობა. ქუთაისის თეატრის დაწვის შემდეგ დასი დაიშალა. მიხეილმა ახალი დასი შეადგინდა და ხარაზოვის თეატრში დაიწყო მუშაობა. 1909 წლიდან ბაქოში გადავიდა საცხოვრებლად. 1915 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ბაქოს განყოფილების წევრი.
სამკარის ციხე

სამკარის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ისტორიულ ტაოში, თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. ციხესიმაგრე სოფლის თავში, ამაღლებულ კლდეზეა გაშენებული. სულ რაღაც რამდენიმე წლის წინ თურქეთის ხელისუფლებამ ამ ციხეს კაპიტალური რემონტი ჩაუტარა. ის ფაქტობრივად თავიდან ააგეს.
სამკარის ციხე ოლთისის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს. ოლთისიდან სამხრეთისკენ მიმავალ გზაზე დასავლეთით გადასახვევია, სადაც სულ რამდენიმე კილომეტრის გავლის შემდეგ სოფელ სამიკალეში შევდივართ. სამკარის ციხე ზღვის დონიდან 1755 მეტრზე მდებარეობს.

აღწერა
ციხესიმაგრე საუკუნის 80-იან წლებში მიწისძვრამ დაანგრია, ხოლო 2000-იან წლებში საფუძვლიანად აღადგინეს და ფაქტობრივად ძველი იერსახე დაუკარგეს. ციხესიმაგრე შუა საუკუნეების პერიოდისაა, რომელიც თავისი სტრატეგიული მნიშვნელობით მამირვანის მხარის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სამხედრო ცენტრია. თანამედროვე გადაკეთების მიუხედავად, ციხესიმაგრეს ძველი ფორმები გარკვეულწილად შენარჩუნებულია. ზემოდან დაკვირვებით, ციხესიმაგრეს საინტერესო ფორმა აქვს და რელიეფს მიუყვება. ციხე სოფლის ყველაზე მაღალ წერტილშია აგებული. იქიდან ის მთელ სოფელსა და ირგვლივ არსებულს პერიმეტრს გადაჰყურებს. სამკარის ციხის ამჟამინდელი მაქსიმალური სიგრძე 64 მეტრია, ხოლო სიგანე 18 მეტრი. დღეს არსებული კედლის მაქსიმალური სიმაღლე კი 4 მეტრს აღწევს, რაც შეეხება კედლების სისქეს, ის 1,2 მეტრია.

ისტორია
სამკარის ციხის აგების შესახებ პირდაპირი ცნობები არ გაგვაჩნია, თუმცა წყაროებში ის უკვე - საუკუნეების მოვლენების აღწერის დროს იხსეინება. ამ დროს ციხე აგებულია და ქვეყნის თავდაცვაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. სამკარის ადგილმდებარეობამ სტრატეგიული მნუშვნელობა განვითარებულ ფეოდალურ ხანაში შეიძინა. ამას რამდენიმე ფაქტორი განაპირობებდა:
ფეოდალური ურთიერთობების გაღრმავება,
იმიერტაოს პოლიტიკური ცენტრის, ოლთისის, თავდაცვის საჭიროება მდინარე ოლთისისწყლის მარცხენა სანაპიროს მხრიდან.

- საუკუნეებში მამირვანის მხარე ქართველთა სამეფოში შედის. საუკუნეში მას ბაგრატიონთა იმიერტაოს შტო აკონტროლებს, რომლის გამორჩეული წარმომადგენელი დავით დიდია. დავით კურაპალატის გარდაცვალების შემდეგ ეს ტერიტორია ანდერძის წესით ბიზანტიის იმპერატორმა დაიკავა. ბიზანტიის 76-წლიანი მფლობელობის შემდეგ ის კვლავ საქართველოს უბრუნდება. თუმცა თურქ-სელჩუკების მიერ ამ მხარის დაპყრობის მერე ტაო ცილობის ობიექტია ქართველებსა და თურქებს შორის, ხოლო თამარის მეფობის დროს იგი საქართველოს შემადგენლობაში დამკვიდრდა.

სამკარის ციხე გადაურჩა თემურ-ლენგის მრისხანებას, რამაც ამ ციხესიმაგრეს ისლამის მიმდევართა შორის აუღებელი ციხის სახელი დაუმკვიდრდა.

სამკარის ციხის ოსმალო მმართველების ხელში გადასვლამ იქ არა მხოლოდ პოლიტიკური რეჟიმის, არამედ მნიშვნელოვან სოციალურ ცვლილებებსაც დაუდო სათავე, რაც, საბოოლოდ, ამ მხარის ეთნიკური, რელიგიური და დემოგრაფიული ცვლილებების მომასწავებელი გახდა. ოსმალური სოციალური სისტემის გაბატონებამ ციხის ფუნქციის დაკარგვა გამოიწვია. ახალ მფლობელებს, სიფაჰებს, ციხესიმაგრის განვითარებისთვის ზრუნვა ნაკლებად უწევდათ ვინაიდან ეს ციხე არ წარმოადგენდა მათ სამემკვიდრეო, მამისეულ მიწას.
სამკარის ციხის სტრატეგიული მნიშვნელობის დაკარგვისთანავე მისი ფუნქცია დაიკარგა და ამის შემდეგ, შეიძლება ითქვას, რომ ძელი სამკარის უკვე ნაციხარია. ოსმალურ დათვრებში იგი აღარ იხსეინება, ვინაიდან მისი მნიშვნელობა იმდენად დაცემული იყო, რომ სპეციალურ აღნიშვნას არც საჭიროებდა.
სვიმონ მაჭავარიანი

სვიმონ მაჭავარიანი (დ. უცნობია — გ. უცნობია) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს წევრობის კანდიდატი.

ბიოგრაფია
1917 წლის ნოემბერში ახლად შექმნილი საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრობის კანდიდატად დასახელდა. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტს. დამოუკიდებლობის პერიოდში ხელმძღვანელობდა კოომპერატივების კავშირს. აქტიურად იყო ჩართული საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეკონომიკის რეფორმების საქმეში.
გიორგი მაჭუტაძე

გიორგი მაჭუტაძე (დ. აგვისტო, 1874 — გ. 1922, რიგა) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დიპლომატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა აზნაურ მიხეილ ბეჟანის ძე მაჭუტაძის ოჯახში. 1921 წლის იანვრიდან იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საპატიო კონსული ლატვიისა და ესტონეთის რესპუბლიკებში. საპატიო საკონსულო მდებარეობდა ქალაქ რიგაში.
ენტონი ფაუჩი

ენტონი ფაუჩი (; დ. 24 დეკემბერი, 1940, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მეცნიერი და იმუნოლოგი, რომელიც აშშ-ის ალერგიისა და ინფექციურ დაავადებათა ეროვნული ინსტიტუტის დირექტორი და პრეზიდენტის მთავარი სამედიცინო მრჩევლია.

ჯანდაცვის ეროვნული ინსტიტუტის ექიმის სახით ფაუჩი ორმოცდაათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მუშაობს ამერიკის საზოგადოებრივ ჯანდაცვის სექტორში და რონალდ რეიგანის შემდეგ აშშ-ის ყველა პრეზიდენტის მრჩეველი იყო. 1984 წლიდან არის ალერგიისა და ინფექციურ დაავადებათა ეროვნული ინსტიტუტის დირექტორი და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა აივ/შიდსის კვლევაში და იმუნოდეფიციტის სხვა დაავადებების მკურნალობაში, როგორც მკვლევარი და როგორც -ის ხელმძღვანელი. 1983 წლიდან 2002 წლამდე ფაუჩი იყო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად ციტირებული მეცნიერი ყველა სამეცნიერო ჟურნალში. 2008 წელს, პრეზიდენტ ჯორჯ ბუშმა, შიდსისგან დახმარების პროგრამაზე მუშაობისთვის ის თავისუფლების საპრეზიდენტო მედლით დააჯილდოვა, რომელიც აშშ-ის უმაღლესი სამოქალაქო ჯილდოა.

-19 პანდემიის დროს, ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციაში, როგორც თეთრი სახლის კორონავირუსის სამუშაო ჯგუფის ერთ-ერთ წამყვან წევრად მუშაობდა. ტრამპი ხშირად ეწინააღმდეგებოდა ფაუჩის რჩევას, ხოლო ტრამპის მხარდამჭერები ამტკიცებდნენ, რომ ფაუჩი ცდილობდა პოლიტიკურად შეარყიოს ტრამპის პოზიციები არჩევნებში. ზოგიერთი კი ამტკიცებდა, რომ ის მონაწილეობდა ვირუსის შექმნაში, ჩინურ ლაბორატორიაში. ჯო ბაიდენის მიერ პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავების შემდეგ, ფაუჩიმ დაიწყო მუშაობა თეთრი სახლის -19 რეაგირების ჯგუფის ერთ-ერთ ლიდერად. ფაუჩი ასევე მუშაობს ბაიდენის მთავარ სამედიცინო მრჩევლად.
ტიტე მარგველაშვილი

ტიტე მარგველაშვილი თადეოზის ძე (დ. 1891 — გ. 17 ოქტომბერი, 1946) — ეროვნულ-დემოკრატი, ფილოსოფოსი და ისტორიკოსი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ტიტე მარგველაშვილმა განათლება მიიღო ჰალეს უნივერსიტეტში, გერმანიაში. 1914 წელს ჰალე-ვიტენბერგის უნივერსიტეტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „კოლხეთი, იბერია და ალბანეთი ძვ. წელთაღრიცხვის პირველი საუკუნის მიჯნაზე, სტრაბონის განსაკუთრებული გათვალისწინებით“. ამის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში და ქუთაისში გიმნაზიის მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა. პარალელურად აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს ქართულ პრესაში. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ გდაიხვეწა გერმანიაში. იქ ხელმძღვანელობდა ქართულ სათვისტომოს და დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა ქართველ ემიგრანტთა შორის. იგი კითხულობდა ლექციებს ბერლინის უნივერსიტეტში ფილოსოფიისა და აღმოსავლეთმცოდნეობის განხრით. 1933 წელს გახდა ბერლინში შექმნილი „ქართველ ნაციონალისტთა ორგანიზაციის“ პირველი თავმჯდომარე. 1945 წელის დეკემბერში აღმოსავლეთ ბერლინში შალვა ნუცუბიძესთან შეხვედრის დროს საბჭოთა უშიშროების აგენტებმა დააპატიმრეს და თბილისში გადმოიყვანეს. 1946 წლის 17 ოქტომბერს ტიტე მარგველაშვილი სახელმწიფო ღალატის ბრალდებით დახვრიტეს.

ცოლად ჰყავდა ქუთაისელი ექიმის სიმონ ხეჩინაშვილის ქალიშვილი მარიამი (მარუსი, დ. 1896 — გ. 1933), რომელმაც ემიგრაციაში სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. მათი შვილი იყო შემდგომში ცნობილი ფილოსოფოსი და მწერალი გივი მარგველაშვილი.
მღვიმევის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

მღვიმევის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ მღვიმევში.

დარბაზული ტიპის ეკლესია აგებულია უხეშად ნათალი ქვით დუღაბზე. ტაძარს ჰქონოდა შვერილი აფსიდი. ჩამოქცეული კედლებიდან ყველაზე უკეთ შემორჩენილია ჩრდილოეთ კედელი, რომელზეც გაჭრილია ერთი კარი და ორი სარკმელი. თაღოვანი ფორმის კარ-სარკმელთა საპირეები გაფორმებულია ლილვებით. კუთხის წიბოები ამოყვანილია სუფთად გათლილი კვადრებით. ადგილ-ადგილ შეინიშნება მარტივად პროფილირებული ლავგარდანი. ჩრდილოეთ კედელი შიდა მხრიდან დანაწევრებულია პილასტრებითა და მათზე გადაყვანილი თაღებით. ასევე შემორჩენილია სამკვეთლოს ნაწილი, რომელშიც ქვედა მხარეს ერთმანეთის გვერდზე გაჭრილია ორი სხვადასხვა ზომის ნიშა. დასავლეთ კედელში ჩრდილოეთით იკითხება ერთი სარკმელი, ასეთივე იყო სამხრეთ ნაწილშიც. ეკლესიას აქვს ძეგლის შემდეგი მახასიათებლები: სიძველე, არქიტექტურული დეტალები (კარ-სარკმელთა მოყვანილობა, ლილვები, პილასტრები და მათზე გადაყვანილი თაღები).
აგევზია

აგევზია (უარყოფითი პრეფიქსიდან -დან და ძველი ბერძნულიდან „გემო“) — ენის მიერ გემოვნების შეგრძნების დაკარგვა, რა დროსაც ვერ ხერხდება სიტკბოს, სიმჟავის, სიმწარის, მარილიანობის და უმამის ამოცნობა (აღნიშნავს „სასიამოვნო/არომატულ გემოს“). ზოგჯერ ის ანოსმიაში (ყნოსვის დაკარგვა) ერევათ, ვინაიდან ენას მხოლოდ ტექსტურის და ასევე ტკბილს, მჟავეს, მწარეს, მარილიანსა და უმამს შორის განსხვავების აღქმა შეუძლია, ხოლო იმის უდიდესი ნაწილი, რაც გემოვნების შეგრძნებად აღიქმება, ძირითადად სუნიდან გამომდინარეობს. ჰიპოგევზიასთან (გემოს ნაწილობრივი დაკარგვა) და დისგევზიასთან (გემოს შეცვლა ან დამახინჯება) შედარებით ჭეშმარიტი აგევზია შედარებით იშვიათია.

მიზეზები
გემოვნების შეგრძნების დარღვევის ძირითადი მიზეზებია თავის ტრავმა, ზედა სასუნთქი გზების ინფექციები, ტოქსიკური ნივთიერებების ზემოქმედება, იატროგენური მიზეზები, მედიკამენტები, გლოსოდინია („პირის ღრუს წვის სინდრომი“) და -19.

თავის ტრავმამ შესაძლოა გამოიწვიოს ცენტრალური ნერვული სისტემის რეგიონების დაზიანება, რომლებიც გემოვნების სტუმულების დამუშავებაში მონაწილეობენ, მათ შორის, თალამუსი, ტვინის უჯრედი და საფეთქლის წილი. მან ასევე შეიძლება გამოიწვიოს გემოს მასტიმულირებელი ნერვული გზების დაზიანება.

-19
2020 წლის აპრილში გავრცელებული ინფორმაციით, ევროპის მასშტაბით -19-ით დაავადებული 400 პაციენტიდან 88% გემოს დაკარგვას უჩიოდა (86%-ს ყნოსვის დაქვეითება აღენიშნებოდა). კვლევებით დასტურდება, რომ -19-ს შეუძლია გამოიწვიოს გემოვნებისა და ყნოსვის ფუნქციების დაკარგვა.

ზოგიერთი კვლევის თანახმად -19-ით გამოწვეულ აგევზიას (და ანოსმიას) ეფექტურად კურნავს კურკუმას 1000 მილიგრამიანი დანამატი.
ვაცლავ ოსტროვსკი

ვაცლავ ოსტროვსკი (დ. 1 სექტემბერი, 1870, ვარშავა – გ. 1944 ვარშავა) — პოლონელი დიპლომატი და ინჟინერი.

ბიოგრაფია
საშუალო განათლება ვარშავის გიმნაზიაში მიიღო. სწავლობდა ციურიხის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, მოგვიანებით დაამთავრა მიუნხენის პოლიტექნიკური სასწავლებელი. სწავლის დასრულების შემდეგ მუშაობდა გერმანიის რკინიგზაში ინჟინრად. მონაწილეობდა სარკინიგზო ხაზების მშენებლობაში. პირველი მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა რუსეთის არმიის შემადგენლობაში.

1918 დაინიშნა ჯერ სარენეგატო საბჭოს, ხოლო შემდეგ პოლონეთის რესპუბლიკის წარმომადგენლად საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. პოლონეთი, როგორც ყოფილი რუსეთის იმპერიის ნაწილი და ახლად გამოცხადებული დამოუკიდებელი სახელმწიფო, უთანაგრძნობდა საქართველოს და მხარს უჭერდა საქართველოს დამოუკიდებლობას, თუმცა იძულებული იყო მოკავშირეთა უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილებამდე მყარი ნაბიჯები არ გადაედგა. ვაცლავ ოსტროვკი, როგორც პოლონეთის დიპლომატიური წარმომადგენელი, თბილისში მყოფ სხვა ქვეყნების დიპლომატიურ წარმომადგენლებთან ერთად მონაწილეობდა ოფიციალურ ღონისძიებებში. 1919 წლის 12 მარტს დაესწრო დამფუძნებელი კრების პირველ სხდომას. 1920 წლის მარტში გორის მომხდარი ძლიერი მიწისძვრის შედეგად დაზარალებულთა დასახმარებლად 10 000 მანეთი შესწირა, ოლივერ უორდროპთან და სხვა დიპლომატებთან ერთად მოინახულა განადგურებული ქალაქი. 1920 წლის მარტში პოლონეთს საგარეო საქმეთა მინისტრმა, პატეკმა, ევგენი გეგეჭკორს მისწერა წერილი, რომლითაც გამოხატავდა სრულ მხარდაჭერას საქართველოსადმი, ამასთან პოლონეთის მთავრობა დიპლომატ ტიტუს ფილიპოვიჩს ნიშნავდა ამიერკავკასიაში პოლონეთის მისიის ხელმძღვანელად, მისიაში ასევე შევიდოდა თბილისში მყოფი პოლონეთის წარმომადგენელი ვაცლავ ოსტროვსკიც.
ქვემო მაჭიხეთის ეკლესია

ქვემო მაჭიხეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის და ტაო-კლარჯეთის ეპარქიაში. მუსხი-ჭობარეთი-ზველის გზის მე-2-ე კილომეტრზე, გზიდან რამდენიმე მეტრით დაბლა, მარჯვენა მხარეს.

დარბაზული ეკლესია და სამხრეთის ეგვტერი ერთდროულადაა ნაგები. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, ეგვტრის გავლით დარბაზულ ეკლესიაშია შესასვლელი. ღიობი ეგვტრის მხარეს გადახურულია არქიტრავით, შიდა მხრიდან ნალისებური მოხაზულობის თაღით სრულდება. დარბაზი სადაა, აღმოსავლეთიდან აფსიდით, იგი გადახურული იყო ცილინდრული კამარით. ტაძარი სამი სარკმლით ნათდებოდა: აღმოსავლეთიდან საკურთხევლის სარკმლით, დასავლეთიდან ერთი სარკმლით და ჩრდილოეთიდან გაჭრილი მრგვალი სარკმლით. აფსიდის მხრები ამოყვანილია კარგად გათლილი ბაზალტის ქვით. კაპიტელები სადაა — ადრეული ხანისთვის დამახასიათებელი კონფიგურაციის, შედარებით დიდი ქვედა ნაწილი ოდნავ განიერდება და მას ასრულებს დაბალი, მოხდენილი ერთსაფეხურიანი თარო. კონქი ამოყვანილია კარგად გათლილი ქვით. სატრიუმფო თაღი ჩამოშლილია.

ეგვტერი საკმაოდ ვიწროა. აღმოსავლეთით დასრულებულია აფსიდით, ისიც თლილი ქვით ამოყვანილი ცილინდრული კამარით იყო გადახურული, რომლის ქუსლი კედელს თითქმის მთელ სიგრძეზე მიჰყვება. ტაძრის ფასადებზე მსჯელობა ძნელია. ჩრდილოეთის ფასადი გზის გაყვანის შემდეგ მთლიანად მიწის ქვეშ მოექცა. აღმოსავლეთის ფასადის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილია. სამხრეთის ფასადი ეგვტრის კარის გადახურვის სიმაღლეზეა გადარჩენილი, აქ ქვის წყობის მხოლოდ ოთხი რიგია. შედარებით უკეთ დასავლეთის ფასადია, თაღოვანი სარკმლის სწორკუთხა ქვაში გამოკვეთილი თავსართით. დაბალი კვეთით თაღზე შემოვლებულია არშია, ცენტრში აღმართულია ჯვარი, ხოლო მის გვერდებზე, ფილის კიდეებში, მცენარეული დეკორია. დღეს ტაძარი ნაწილობრივ გაწმენდილია დასავლეთის ფასადი ერთსაფეხურიან ცოკოლზეა აღმართული და წითელი ქვა წყობის მეოთხე რიგში ადამიანის თვალის სიმაღლეზეა ამოკვეთილი.
წბერი

წბერი, წნეხი, ხარხიმი — ყურძნის საწური სამეურნეო საშუალება. წბერი გაწყობილია ცალმხრიანი ბერკეტის პრინციპზე. საქართველოში არსებობდა სამეურნეო ხელსაწყოს ორი სახეობა: ხრახნიან-ტვირთიანი და ხრახნიან უტვირთო. ის შედგებოდა სამუშაო ნაწილისა და ყურძნისათვის განკუთვნილი ფიცრის ჩალანგარისაგან.

ყურძენი საბოლოოდ სწორედ წნეხის საშუალებით მუშავდება. მისი ძირითადი ფუნქციაა, რომ ჭაჭადქცეული ყურძნიდან უკანასკნელი წვენი გამოიწუროს.

სახელწოდება
თანამედროვე ყოფამდე მიღწეული წნეხების სახელწოდებებში აკადემიკოსი ივანე ჯავახიშვილი სამ ძირითად ტარმინს გამოჰყოფს: საწნეხს, საქაჯავსა და წბერს. „თვით ამ იარათის ზოგად სახელთაგან ორი საწნეხი და საქაჯავი უკვე თავუსუ აგებულებით მისი დანიშნულების მაუწყებელია“, წერს მეცნიერი. ჯავახიშვილი ასევე განიხილავს წბერის ეტიმოლოგიას და წერს: „რაკი წბა საზრდოს შეთვისებას, ე. ი. შესათვისებლად ღეჭვა-დაჭყლეტას ნიშნავდა, ამიტომ წბერი ამის შემქმნელი სულდგმულის თუ იარაღის აღმნიშვნელი უნდა ყოფილიყო. მართლაც, წბერიც ხომ ყურძნის საჭყლეტი მანქანის სახელია, იმ იარაღისა, რომლის მოქმედებაც ყურძნის დაჭყლეტას წარმოადგენდა.“

საქართველოში ცნობილ წნეხების სხვა სახელწოდებებს (ხარხინი, ჭახრაკი, დათვის საქაჩავი) ივანე ჯავახიშვილი „ტექნიკური თვისებების“ დამახასიათებელ ე. ი. ცალკეული ტიპების აღმნიშვნელ ტერმინებად მიიჩნევს. წნეხის სახელწოდება, თავის მხრივ, მის ტიპსა და გავრცელების არეალს უკავშირდება.

ისტორია
საქართველოში წნეხის დამზადება-გამოყენება ძველი დროიდანვე იცოდნენ, რასაც ცხადყოფს ჩვენამდე მოღწეული წნეხის ტიპები და ისტორიულ-არქეოლოგიური მასალა.

უფლისციხეში აღმოჩენილი ელინისტური ტიპის საწნახელის მიმდებარედ არქეოლოგები ვარაუდობენ წნეხის არსებობასაც. სამხრეთ საქართველოში აღმოჩენილი წბერის ნიმუშები თარიღდება , და საუკუნეებით.

ნიკორწმინდის საუკუნის ნაწერიდან ჩანს, რომ საწნეხი და საწნეხელი ერთმანეთისაგან რადიკალურად განსხვავებული ტერმინებია. პირველი იარაღი, დანადგარია წნეხვისათვის, ხოლო მეორე წურვისათვის განკუთვნილი სათავსოა.
ქირურგიული ნიღაბი

ქირურგიული ნიღაბი, ასევე ცნობილი, როგორც სამედიცინო ნიღაბი, პროცედურული ნიღაბი — პირადი დამცავი საშუალება, რომელსაც იყენებენ მედიკოსები. მას აქვს მექანიკური ბარიერის ფუნქცია, რომელიც აკავებს სასუნთქ ორგანოებში შემავალი ჰაერის მასებს. იგი ამცირებს პათოგენებისა და აეროზოლური დამაბინძურებლების გადატანას, რომელიც ჩნდება ცემინების, ხველების, ან უნებლიედ საუბრის დროს. ქირურგიული ნიღბები შეიძლება გამოყენებული იქნეს სამედიცინო, სტომატოლოგიური, საიზოლაციო, ქირურგიული დანიშნულებით.

ისტორია
სახის ნიღბები ქირურგიაში გამოსაყენებლად, პირველად ევროპაში, საუკუნის დასაწყისში, რამდენიმე ექიმის მიერ იქნა შემუშავებული, მიკრობებისა და ანტისეპტიკის მნიშვნელობის მზარდი გაგების შედეგად. მათ შორის იყვნენ იან მიკულიჩ-რადეცკი და პოლ ბერგერი.
კალენიკე ქავთარაძე

კალენიკე ქავთარაძე (დ. 1888, შორაპანის მაზრა — გ. უცნობია) — ქართველი სოციალ-დემოკრატი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს წევრი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
უმაღლესი განათლება რუსეთში მიიღო. ადრეული ასაკიდან შეუერთდა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მენშევიკურ ფრთას. 1917 წელს, რუსეთის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, შედიოდა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ნაციონალისტურ ფრაქციაში. საგანმანათლებლო საქმის შესახებ აქვეყნებდა სტატიებს ფრაქციის გაზეთ "ალიონში". 1918 წელს ალიონის ფრაქციის სახელით შეყვანილ იქნა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნულ საბჭოში. იყო ეროვნული საბჭოს ალიონის ფრაქციის მდივანი. შედიოდა პარლამენტის განათლების, სამანდატო და საარჩევნო კომისიების შემადგენლობაში. 1919 წელს ალიონის ფრაქცია სოციალ-დემოკრატიულ პარტიას სრულად შეუერთდა. 1919-1921 წლებში აგრძელებდა პედაგოგიურ საქმიანობას და მუშაობდა განათლების სამინისტროში.
წრის მთავარანგელოზთა ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.68
| გრძედი = 42.711111
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
წრის მთავარანგელოზთა ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ წრეში.

დარბაზული ეკლესია ნაგებია ნატეხი ქვით და ტუფის სწორკუთხა, გათლილი კვადრებით (ასევე ტუფის, შედარებით მცირე ზომის სწორკუთხა ქვა გამოყენნებულია კარისა და სარკმლების ამოსაყვანად. ზოგ ადგილებში მაგალითად დასავლეთის და აღმოსავლეთის ფასადებზე ტუფის წყობით მთელი ჰორიზონტალური რიგებია გამოყვანილი). კედლის სიბრტყე შევსებულია ნატეხი ქვით. კარნიზები მხოლოდ გრძივ ფასადებზეა და აგურის ორსაფეხურიანი შვერილია გაკეთებული.

დარბაზულ ეკლესიაში ერთადერთი შესასვლელია დასავლეთიდან, კარი გარედან თაღოვანია (ერთი ასეთი შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაც იყო და შემდეგ ამოაშენეს, კარის ადგილზე შიდა მხრიდან ასეთივე ფორმის ნიშია გაკეთებული). შესასვლელი კარის ზემოთ აგურის წყობით გამოყვანილია სახატე ნიში.

საკმაოდ ნათელი დარბაზი საკურთხევლის სარკმლის გარდა გრძივ კედლებში გაჭრილი ორ-ორი თაღოვანი სარკმლით ნათდება. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია წყობით ამოყვანილი და გალესილი კანკელით (აღსავლის კარის გვერდებზე მაცხოვრისა და ღვთისმშობლის ხატებისთვის თაღოვანი ბრტყელი ნიშებია). საკურთხეველი იატაკიდან ამაღლებულია ერთი საფეხურით. ტაძრის ინტერიერი შელესილი და გათეთრებულია.