iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯვარბოსელის ციხე-სახლი

ჯვარბოსელის ციხე-სახლი — ციხე-სახლი ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ნასოფლარ ჯვარბოსელის ტერიტორიაზე (ომალოს თემში), ნასოფლარის განაპირას. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

შენობა ხუთსართულიანია, ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის - ზემოთკენ შევიწროვებული. ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავი და სართულშუა გადახურვა, დანგრეულია მეხუთე სართულის სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი, დაბზარულია სამხრეთ კედელი და ნგრევის პირამდეა მისული.

პირველი სართულის (8 7,5 მ) დასავლეთ კედელში ვიწრო და დაბალი თაღოვანი შესასვლელია გაჭრილი, ჩრდილოეთ კედელში - ერთი სათოფური და ორი მცირე ზომის თაღოვანი ნიში. სამხრეთ კედელში კი, სამი თაღოვანი ნიშია. მეორე სართულის დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია, აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში - სამ-სამი. მესამე სართულის დასავლეთ კედელში შეისრულთაღოვანი კარი და ერთი სათოფურია, აღმოსავლეთ კედელში თაღოვანი სარკმელი და ერთი სათოფური. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში კი, ორ-ორი სათოფური. მეოთხე სართულის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმელი და თითო სათოფური. მეხუთე სართულზე სათოფურების გარდა სალოდეებიცაა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სალოდეა, დანარჩენ ორში - ორ-ორი. სათოფურებიდან ოთხი დასავლეთ კედელშია, სამი აღმოსავლეთ კედელში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში კი, ორ-ორი.

კოშკის სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული. შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები.
ჯანდიერების კოშკი

ჯანდიერების კოშკი — მდებარეობს კახეთის რეგიონში, ქ. ახმეტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. განეკუთვნება საუკუნეს. კოშკური ტიპის საცხოვრებელი სახლი მარნით ჯანდიერების საკუთრება ყოფილა. ნაგებია ნატეხი ქვით. 1950 წელს შეაკეთეს. ამჟამად საბრძოლო ბანი გადაკეთებულია სხვენად და გადახურულია კრამიტის ორფერდა სახურავით.

კოშკი (12,5 8,5 მ) გეგმით აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ წაგრძელებული, გარედან კუთხემომრგვალებული სწორკუთხედია. შედგება ერთმანეთისაგან კედლით გამიჯნული, ორი არათანაბარი ნაწილისაგან. ორივე ნაწილი ამჟამად სამსართულიანია, მაგრამ სართულთა დონეები ერთმანეთს არ ემთხვევა. ერთი ნაწილის სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული (შემორჩენილია კოჭების ბუდეები). ხოლო მეორე ნაწილში კამაროვანი გადახურვებია გამოყენებული და სართულებიც უფრო მაღალია.
პირველ სართულზე მარანია. მეორე სართულზე ყრუ კედლით გამიჯნული ორი სათავსია, რომლებიც სხვადასხვა დონეზე მდებარეობის გამო ერთმანეთს კედლის სისქეში არსებული კიბით უკავშირდება. მესამე სართულის დიდი ოთახის აღმოსავლეთ კედელში ორი, ხოლო სამხრეთის და ჩრდილოეთისაში თითო განიერი სარკმელია.

შენობის კოშკურა ნაწილის მესამე სართულ სანახევროდაა შემორჩენილი. სართულის დასავლეთ კედელში სამი, ხოლო სამხრეთ კედელში ერთი დაბალი ნიშია. ყველა ნიშში თითო შეწყვილებულ სათოფურია. ჩრდილოეთ კედლის ღერძზე ნახევარწრიული ბუხარია, რომლის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში კიბის უჯრედში შესასვლელია, რომელიც მოზრდილი ნაწილის სართულზე ადის. შენობის მოზრდილი ნაწილის მეოთხე სართული ყრუკედლებიან ღია ბანს წარმოადგენდა. შემორჩენილია კედლების მცირე ნაწილები. გარედან ორივე ნაწილი ერთ მთლიან აბრისშია მოქცეული. ამ ტიპს სხვა ნაგებობების მსგავსად შენობის ორნაწილედობა გარედან ასახულობაშიც იყო გამოვლენილი და მისი ორსაფეხურიანი სილუეტი ციხე-სიმაგრისათვის დამახასიათებელი ქონგურებით იყო დაგვირგვინებული.
წმინდა იაკობის ორდენი

ალტოპაშოს წმინდა იაკობს ორდენი, ასევე წმინდა იაკობის ჰოსპიტალიერები ან ტაუს რაინდები — სამხედრო ორდენი, სავარაუდოდ, ყველაზე ადრეული ქრისტიანული დაწესებულება, რომელიც მომლოცველთა (პილიგრიმების) დაცვისა და დახმარებისთვის გაერთიანდა. ორდენი დაახლოებით 1075 წელს დააარსა მატილდა ტოსკანელმა ტოსკანის ერთ-ერთ ქალაქ ალტოპაშოში.
ცხრაკარას სასახლე

ცხრაკარას სასახლე — მდებარეობს ქალაქ ახმეტის განაპირას, ჩრდილოეთით, მდინარე ალაზნის პირას, მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება საუკუნის მეორე ნახევარს.

სასახლე ერთსართულიანი ყოფილა, ნაგებია რიყის ქვით. კარ-სარკმელთა წყობაში და სარკმლებს შორის, ერთ რიგად ნაწყობი აგურის შრეებია ჩართული. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილი კედლები 1,8-2,3 მეტრის სიმაღლეზეღა დგანან. სასახლე ერთ რიგად განლაგებული ექვსი, თითქმის თანაბარი ზომის ოთახისგან შედგება, რომელთა შორის განაპირებს, ეზოს მხარეს თითო კვადრატული ოთახი ეკვრის. შესასვლელი უკანა კედელშია, ცენტრალურ დიდ ოთახში, მდინარე ალაზნის მხარეს. შესასვლელის გვერდებზე ორ-ორი ფართო და მაღალი სარკმელია. მსგავსი ოთხი სარკმელი ეზოს მხარესაცაა. დანარჩენ ოთახებს ეზოს მხარეს ორ-ორი სარკმელი აქვთ. მომიჯნავე ოთახები ერთმანეთთან თითო შესასვლელითაა დაკავშირებული. ექვსი ძირითადი ოთახიდან თითოეულში, თითო ბუხარია, ან უკანა კედელში, ან ეზოს მხარეს, სარკმლებს შორის.
ახმეტის ციხე

ახმეტის ციხე — ციხე ახმეტის უტოს უბნის სამხრეთით ჯაგნარით დაფარულ ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ციხე შედგება სწორკუთხა გალავნისა (13 11,5 მ) და მის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში ჩადგმული კოშკისგან. ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყის ქვით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. გალავნისგან შემორჩენილია აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის კედლები და სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილი (სიმ. 1,5-1,8 მ). ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლებში თითო-თითო პატარა სწორკუთხა ნიშია.

კოშკი გეგმით კვადრატულია (5,5 5,5 მ), შემორჩენილია სართულნახევრის სიმაღლეზე. პირველი, თითქმის მთლიანად მიწით ამოვსებული სართულის კედლები ყრუა. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული (შემორჩენილია საკოჭე ბუდეები).
წეროსწვივა (გვარი)

წეროსწვივა — სოკოს გვარი ქამასებრთა ოჯახიდან. ახლახან ჩატარებულმა კვლევებმა გვარიდან გამოყო რამდენიმე სახეობა და გააერთიანა ქლოროფილუმის გვარში. ამჟამად გაერთიანებულია 30-მდე სახეობა. საქართველოში გავრცელებულია 3 წერეწოს სახეობა: წეროსწვივა, თეთრი წეროსწვივა და ქლოროფილუმი-ს ოჯახში მყოფი რბილობწითელა წეროსწვივა.
ალექსი IV ანგელოსი

ალექსი ანგელოსი (; დ. 1153 — გ. 8 თებერვალი, 1204) — ბიზანტიის იმპერატორი 1203-1204 წლებში. ისააკ ანგელოსის შვილი.

1203 წლის 18 ივლისს ჯვაროსნებმა კონსტანტინოპოლს შეუტიეს. ალექსი -მ დაუყოვნებლივ დატოვა ქალაქი. მოსახლეობამ ციხიდან გაათავისუფლა ისააკ და იმპერატორად გამოაცხადა, თუმცა მისი სიბრმავის გამო ჯვაროსნებმა აიძულეს ისააკი თავის მაგივრად შვილი, ალექსი აეყვანა ტახტზე. ალექსი -ის ხანმოკლე მმართველობის პერიოდში ბიზანტიის იმპერიამ დაკარგა ტერიტორიები შავი ზღვის სანაპიროზე, სადაც ტრაპიზონის იმპერია ჩამოყალიბდა.

ალექსი ცდილობდა ურთიერთობა განემტკიცებინა ჯვაროსნებთან, რაც მოსახლეობაში უკმაყოფილებას იწვევდა. დაპირისპირებამ კონსტანტინოპოლის მცხოვრებლებსა და ჯვაროსნებს შორის რეგულარული ხასიათი მიიღო. საბოლოოდ, ალექსი დუკამ 27/28 იანვრის ღამეს ისააკი და ალექსი დააპატიმრა. ისააკი მალევე გარდაიცვალა სიბერისაგან, თუმცა არსებობს მოწამვლის ვერსიაც, ალექსი კი 8 თებერვალს დაახრჩვეს. ტახტზე ალექსი დუკა ავიდა ალექსი -ის სახელით.
გალილეისეული თანამგზავრები

გალილეისეული თანამგზავრები — გალილეო გალილეის მიერ 1610 წლის იანვარში აღმოჩენილი იუპიტერის ოთხი ბუნებრივი თანამგზავრი. ისინი იუპიტერის ყველაზე დიდი თანამგზავრებია. ესენია: იო, ევროპა, განიმედე და კალისტო. მათი სახელები ზევსის სატრფოებიდან მომდინარეობს. ისინი მზის სისტემაში ყველაზე მასიურ ობიექტებს შორის არიან, გამოკლებით მზისა და რვა პლანეტისა. მათი რადიუსები კი ნებისმიერი ჯუჯა პლანეტის რადიუსს აღემატება. განიმედე მზის სისტემაში ყველაზე დიდი თანამგზავრია და პლანეტა მერკურიზე დიდიც კია. სამი შიდა თანამგზავრი — იო, ევროპა და განიმედე — 4:2:1 ორბიტალურ რეზონანსშია ერთმანეთთან.

ეს ოთხი თანამგზავრი ან 1609 წელს ან 1610 წელს აღმოაჩინა გალილეომ, როდესაც მანდ თავისი ტელესკოპი გააძლიერა, რამაც საშუალება მისცა, ციური სხეულები უპრეცედენტო სიზუსტით შეესწავლა. გალილეოს აღმოჩენამ ტელესკოპის, როგორც ხელსაწყოს, მნიშვნელობა გამოავლინა ასტრონომებისთვის იმის დამტკიცებით, რომ არსებობს ისეთი ობიექტები, რომელთა შეუიარაღებელი თვალით დანახვა შეუძლებელია. უფრო მნიშვნელოვანი კი ის იყო, რომ გალილეომ აღმოაჩინა ციური სხეულები, რომლებიც დედამიწის გარშემო არ ბრუნავდა, რამაც სერიოზული ზიანი მიაყენა იმდროინდელ პტოლემეს სამყაროს სისტემას, ან გეოცენტრულ თეორიას, რომლის მიხედვითაც ყველაფერი დედამიწის ირგვლივ მოძრაობს.

გალილეომ თავდაპირველად თავის აღმოჩენას („კოსიმოს ვარსკვალვები“) უწოდა, მაგრამ ის სახელები, რომლებიც საბოლოოდ გაბატონდა, სიმონ მარიუსმა შეარჩია. მარიუსმა თანამგზავრები გალილეოსგან დამოუკიდებლად აღმოაჩინა და მათ ამჟამინდელი სახელები დაარქვა, რომლებიც იოჰანეს კეპლერმა შესთავაზა. მარიუსმა 1614 წელს თავის -ში გამოაქვეყნა ეს სახელები.

წევრები
კონფლიქტი სამხრეთ კორდოფანსა და ცისფერი ნილოსის შტატში

კონფლიქტი სამხრეთ კორდოფანსა და ცისფერი ნილოსის შტატში (2011–დღემდე) — სუდანის სამხრეთით კორდოფანსა და ცისფერი ნილოსის შტატში მიმდინარე კონფლიქტი. დაპირისპირებული მხარეებია ერთი მხრივ სუდანის არმია, ხოლო მეორე მხრივ: სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელი მოძრაობა და სუდანის განმათავისუფლებელი არმია. 2005 წელს სუდანის მეორე სამოქალაქო ომის ნაივაშის შეთანხმებით დასრულების შემდგომ 2011 წელს სამხრეთ კორდოფანში სუდანის და განმათავისუფლებელ არმიებს შორის ბრძოლები ისევ დაიწყო. დაპირისპირება ცისფერი ნილოსის შტატშიც გავრცელდა. კონფლიქტი დაკავშირებულია დარფურის ომთან. 2011 წელს განმათავისუფლებელმა ფრონტმა კავშირი დაამყარა დარფურელ აჯანყებულებთან.

2014 წლის ოქტომბრისთვის ომმა დაახლოებით 2 მილიონი ადამიანი დააზარალა. დაახლოებით 500 000 იქცა ლტოლვილად, ხოლო 250 000 გადავიდა სამხრეთ სუდანში ან ეთიოპიაში. 2015 წლის იანვრიდან ბრძოლები გააქტიურდა, რადგან ომარ ალ-ბაშირის მთავრობა ცდილობს მოიპოვოს კონტროლი აჯანყებულების ტერიტორიებზე და ემზადება აპრილში არჩევნების ჩასატარებლად.
ისააკ II ანგელოსი

ისააკ ანგელოსი (; დ. სექტემბერი, 1156 — გ. იანვარი, 1211) — ბიზანტიის იმპერატორი 1185–1195 წლებში და ხელმეორედ 1203–1204 წლებში, შვილთან, ალექსი ანგელოსთან ერთად.

ისააკის მამა, ანდრონიკე დუკა ანგელოსი (დ. 1122 — გ. 1185 წლის შემდეგ) სამხედრო მეთაური იყო მცირე აზიაში. იგი იყო კონსტანტინე ანგელოსისა და იმპერატორ ალექსი კომნენოსისა და ირინე დუკინას ყველაზე ახალგაზრდა ქალიშვილის, თეოდორა კომნენოსის (დ. 15 იანვარი, 1096/1097) შვილი. აქედან გამომდინარე, მამის მხრიდან, ისააკი კომნენოსების დინასტიის შთამომავალი იყო.

მისი პირველი მმართველობისას ცდილობდა იმპერიის მდგომარეობა დინასტიათაშორისი ქორწინებებით განემტკიცებინა. ახლო ნათესავები დააქორწინა სერბეთის, უნგრეთის, იტალიის, კიევის რუსეთისა და სხვა ქვეყნების სამეფო და მაღალი არისტოკრატიული დინასტიების წარმომადგენლებზე. ებრძოდა ნორმანებსა და ბულგარელებს. 1195 წელს მისმა ძმამ, ალექსიმ, არმიის მხარდაჭერით თავი იმპერატორად გამოაცხადა ალექსი -ის სახელით. ისააკი დააბრმავეს და კონსტანტინოპოლში ციხეში გამოკეტეს.

ისააკი ტახტზე მეორედ 1203 წელს, ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის დაკავების შემდეგ ავიდა. იგი ბიზანტიას 1203–1204 წლებში, შვილთან, ალექსი ანგელოსთან ერთად მართავდა. მთლიანად ჯვაროსნებზე დამოკიდებული მმართველობის უუნარო იყო, ამიტომ 1204 წლის 27/28 იანვარს ალექსი დუკამ მამა-შვილი დააპატიმრა. ისააკი მალევე გარდაიცვალა. არსებობს მოწამვლის ვერსიაც.
ტრირის დიალექტი

ტრირის დიალექტი (გერმ.. ; აგრეთვე — )) — გერმანული ენის ერთ-ერთი დიალექტი. გავრცელებულია ტრირში, (რაინლანდ-პფალცში). ტრირის დიალექტს მიაკუთვნებენ ე.წ. მოზელის ფრანკული დიალექტების ჯგუფს.

მიუხედავად გავრცელების მცირე არეალისა, ტრირის ერთიანი დიალექტი არ არსებობს, არამედ ქალაქის სხვადასხვა უბნებში, რომლებიც მანამდე ამ ქალაქის მიმდებარე სოფლები იყო, საუბრობენ განსხვავებულად, - კიურენცის, ოლევიგის, ბივერის, პფალცელის, ოირენის, ერანგის და ა.შ. ვარიანტებზე.

თვითონ ქალაქის ისტორიულ ნაწილში მცხოვრებ ბიურგერულ წრეებში, რომლებიც დროის განმავლობაში პრუსიის მიერ ტრირში მოვლენილ და მერე სამუდამოდ აქ დამკვიდრებულ საჯარო მოხელეთა შთამომავალნი არიან, არ ცნობენ ამგვარ დაყოფას.

როგორც ცნობილია, საუკუნის დასაწყისში ტრირი პრუსიის შემადგენლობაში (1815 წელი) გადავიდა. პრუსიელი საჯარო მოხელეების ქალაქში შემოსვლამ და საქმიანობამ ნელ-ნელა თავისი კვალი დაატყო ადგილობრივ მცხოვრებთა მეტყველებასაც: მოაძლიერა გერმანული ენა და პირიქით, მინიმუმამდე დაიყვანა, ან სულაც განდევნა ფრანგულენოვანი ლექსიკურ-ფრაზეოლოგიური და კულტურული დანატოვარი.

გერმანულენოვან საენათმეცნიერო ლექსიკონებსა და ენციკლოპედიურ ცნობარები (ბუსმანის, მეცლერის) დუმან ტრირის განსაკუთრებული სახის დიალექტების არსებობის შესახებ.
ბლასიეჰოლმენი

ბლასიეჰოლმენი — ნახევარკუნძული ცენტრალურ სტოკჰოლმში, შვედეთის დედაქალაქში. ის მდებარეობს კუნგსტრადგარდენიის აღმოსავლეთით. თავდაპირველად პატარა კუნძული, სახელად კაპლინგენი, 1600-იან წლებში ნორმალმთან შეერთებით ნახევარკუნძულად იქცა. ბლასიეჰოლმენზე არსებულ ნაგებობებს შორის არის „ნატიონალმუზეუმი“, სასტუმროები და საოფისე შენობები. ხიდი სკეპსჰოლმსბრონი ბლასიეჰოლმენს კუნძულ სკეპსჰოლმენთან აკავშირებს.
პოპულაცია

პოპულაცია — გენეტიკაში, ეკოლოგიასა და ევოლუციურ მოძღვრებაში, ერთი სახეობის იმ ინდივიდთა ერთობლიობა, რომლებიც მრავალი თაობის მანძილზე ერთსა და იმავე ტერიტორიაზე ცხოვრობენ, თავისუფლად ეჯვარებიან ერთმანეთს და სხვა ასეთივე ჯგუფებისაგან იზოლირებული არიან ტოპოგრაფიული და ეკოლოგიური ბარიერებით.

არეალი, რომელიც პოპულაციას უკავია, სხვადასხვა სიდიდისაა, რაც უმთავრესად დამოკიდებულია ინდივიდთა მოძრაობის ხარისხზე. პოპულაციის ერთ-ერთი ძირითადი თვისებაა მასში ინდივიდთა რაოდენობის მერყეობა („პოპულაციური ტალღები“). პოპულაცია სახეობის ევოლუციის ერთეულს წარმოადგენს. მასში იქმნება ერთიანი გენეტიკური ფონდი და მიმდინარეობს მიკროევოლუციური პროცესები. არსებობს ავტოგამური, ალოგამური და აგამური პოპულაცია.
ოლეგ სენცოვი

ოლეგ გენადის ძე სენცოვი (; დ. 13 ივლისი, 1976, სიმფეროპოლი) — უკრაინელი კინორეჟისორი და სცენარისტი.

დაიბადა ყირიმის ნახევარკუნძულის ქალაქ სიმფეროპოლში, უკრაინის სსრ-ში. 1993-1998 წლებში სწავლობდა კიევის სახელმწიფო ეკონომიკურ უნივერსიტეტში. 2008-2009 წლებში გადაიღო ორი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი. 2011 წელს გამოვიდა მისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი „მოთამაშე“.

აქტიურად მონაწილეობდა 2014 წლის ევრომაიდანის აქციებში, ეხმარებოდა ყირიმში მყოფ უკრაინელ მეომრებს რუსეთის მიერ განხორციელებული ანექსიის დროს. მაისში, რუსეთის უსაფრთხოების ფედერალურმა სამსახურმა ოლეგ სენცოვი ტერორიზმის ბრალდებით დააპატიმრა.
ლერი ალიმონაკი

ლერი ალიმონაკი (დ. 17 ოქტომბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი და მწერალი. 1966 წელს დაამთავრა თბილისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის საინჟინრო-ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. 1973 წლიდან მწერალთა კავშირთან არსებული მხატვრული თარგმანისა და ლიტერატურულ ურთიერთობათა მთავარი სარედაქციო კოლეგიის უფროსი მეცნიერ რედაქტორია; პირველი წერილი სიმღერა „სულიკოს“ ავტორზე, ვარინკა წერეთელზე, 1965 წელს გამოაქვეყნა გაზეთ „ქუთაისში“, პირველი წიგნი „ვარინკა წერეთელი“ — 1970 წელს. განსაკუთრებული ღვაწლი მიუძღვის ტერენტი გრანელის ცხოვრებისა და შემოქმედების კვლევაში; დაწერა ბიოგრაფიული რომანი „კვირის წირვები“ (1983), „ჩემი ცხოვრება მხოლოდ ლექსია“ (1983). თარგმნა ლაო-ძის უძველესი ჩინური ფილოსოფიურ-რელიგიური თხზულება „დაო დე ძინი“ და ძველინდური რელიგიურ-ფილოსოფიური ტრაქტატები „უპანიშადები“.

მიღებული აქვს საქართველოს მწერალთა კავშირისა და ივანე მაჩაბლის სახელობის პრემიები.
ისააკ I კომნენოსი

ისააკ კომნენოსი (; დ. 1007  — გ. 1060) — ბიზანტიის იმპერატორი და კომნენოსების დინასტიის პირველი წარმომადგენელი საიმპერატორო ტახტზე. ქვეყანას მართავდა 1057-1059 წლებში. ტახტზე ავიდა წინამორბედის, მიხეილ სტრატონიკეს დამხობის შემდეგ. ხანმოკლე მმართველობისას სცადა იმპერიის გამოფიტული ფინანსური რესურსების აღდგენა, რისთვისაც მკვეთრი ნაბიჯები გადადგა. ტაძრებს ჩამოართვა მთელი საკუთრება და ხაზინაში შეიტანა. ავადმყოფობის გამო ძალაუფლება კონსტანტინე დუკას გადასცა. მალევე გამოჯანმრთელდა და ტახტის დაბრუნება სცადა, თუმცა უშედეგოდ. სიცოცხლის უკანასკნელი პერიოდი მონასტერში გაატარა.
პიტერ კრაუჩი

პიტერ კრაუჩი (; დ. 30 იანვარი, 1981) — ინგლისელი ფეხბურთელი. კარიერის მანძილზე თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. კრაუჩი შედის იმ 29 ფეხბურთელს შორის რომლებმაც პრემიერ ლიგაში 100 ან მეტი გოლი გაიტანეს. მას გატანილი აქვს ყველაზე მეტი თავური პრემიერლიგის ისტორიაში. კრაუჩის მეუღლე არის მოდელი, აბი კლენსი.

კარიერა
პეტერ კრაუჩმა კარიერა „ტოტენჰემში“ დაიწყო, მას შემდეგ თამაშობდა ბევრ პრემიერლიგის კლუბში მათ შორის „ასტონ ვილაში“, „საუთჰემპტონში“, „ლივერპულში“ და „სტოკში“.

ინგლისის ნაკრებში კრაუჩის დებიუტო 2005 წელს შედგა, მონაწილეობა აქვს მიღებული 2006 და 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატებზე.
დიალექტები ზაარლანდში

ზაარლანდის დიალექტები — ურთიერთგანსხვავებული დიალექტების ერთობლიობა, რომელიც გერმანიის ამ შედარებით ახალგაზრდა ფედერალური მხარის ტერიტორიის ფარგლებშია მოქცეული.

ზაარლანდს არ აქვს მხოლოდ ერთი დიალექტი, რომელსაც ზაარული, ან ზაარლანდური ერქმეოდა, არამედ აქ, ამ მხარეში გარკვეულწილად თავმოყრილია ფართო სპექტრი დიალექტების ვარიანტებისა, რომელიც ზაარის მხარისთვის ტიპურად მიიჩნევა.

ზაარის მხარეში ლაპარაკობენ რაინის ფრანკულსა და აგრეთვე მოზელის ფრანკულ დიალექტებზე, რომლებსაც ენათმეცნიერები დასავლეთ შუაგერმანულს მიაკუთვებენ. ჩვეულებრივ მეტყველებაში ზაარის მხარეში მცხოვრებნი თავიანთ დიალექტს ე.წ. „პლატს“ უწოდებენ, თუმცა მას „პლატგერმანულთან“ საერთო არაფერი არ აქვს.
აზნვაძორი

აზნვაძორი — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, ბაზუმის მთის სამხრეთ ფერდობზე, ზღვის დონიდან 1675 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 304 კაცი.

კლიმატი ზომიერი მაღალმთიანია, ხანგრძლივი და ცივი ზამთრით.ზაფხული ცხელი და ნოტიო. წლიური ნალექების რაოდენობა 600-700 მმ.

გეზალდარაში დაიბადა საბჭოთა კავშირის გმირი ხიდირ მუსტაფაევი.
ამრაკიცი

ამრაკიცი — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 675 კაცი.

ისტორია
სოფელი დააარსეს უკრაინელმა კაზაკებმა საუკუნეში და უწოდეს ნიკოლაევკა. სომხეთის გასაჭოების შემდეგ უწოდეს კიროვი. 2011 წლის 27 ივნისს ექსპლუატაციაში შევიდა ორი ჰესი „ამრაკიცი-1“ და „ამრაკიცი-2“, რომელიც წელიწადში გამოიმუშავებს 7 მლნ კვ/სთ-ს.

ამრაკიცში მდებარეობს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელობის რუსული ეკლესია, რომელიც დაარსდა 1846 წელს.
არჯუტი

არჯუტი — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, ვანაძორიდან ჩრდილო-დასავლეთით 12 კმ-ში. ბაზუმის ქედის სამხრეთ მთისწინეთზე 2008 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 432 კაცი.

ისტორია
1995 წლამდე შედიოდა გუგარქის რაიონში და იყო სასოფლო საბჭოს ცენტრი. ადმინისტრაციული რეფორმის შემდეგ შევიდა ლორეს პროვინციის შემადგენლობაში.
ტრანსჰუმანიზმი

ტრანსჰუმანიზმი (-იდან — გავლით, მიღმა და  — ადამიანი) — ფილოსოფიური კონცეფცია, აგრეთვე საერთაშორისო მოძრაობა, რომელიც მხარს უჭერს მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების მიღწევების გამოყენებას ადამიანის გონებრივი და ფიზიკური შესაძლებლობების გაუმჯობესებისთვის, რათა, როგორც ტრანსჰუმანისტები თვლიან, ადამიანს აღარ ჰქონდეს ისეთი არასასურველი ასპექტები, როგორებიცაა ტანჯვა, დაავადებები, დაბერება და სიკვდილიც კი. ტრანსჰუმანისტები შეისწავლიან ამგვარი ტექნოლოგიების შესაძლებლობებსა და შედეგებს, მათი გამოყენების საფრთხეებსა და უპირატესობებს.
გუგარქი (სოფელი)

გუგარქი — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში. ყოფილი გუგარქის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. გეოგრაფიულად შეუერთდა ვანაძორს. სოფელში მდებარეობს 2 სკოლა და საბავშვო ბაღი.

ისტორია
თანამედროვე სოფელი დააარსეს საუკუნეში, მთიანი ყარაბაღიდან გადმოსახლებულმა სომხებმა. სოფელში იყო წმინდა ოვანესის სახელობს ეკელსია რომელიც დაანგრიეს 1940-იან წლებში.
რაინის ფრანკული დიალექტები

რაინის ფრანკული დიალექტების ჯგუფი, ან რაინფრანკული დიალექტები (გერმ. ) — გერმანული ენის დიალექტების ჯგუფი. კერძოდ კი, დასავლეთგერმანულის შუა წელზე ფრანკული ენებისა და დიალექტების ერთობლიობა.

ლოთარინგიული (მხოლოდ რაინფრანკული ნაწილი) (საფრანგეთში, მოზელის დეპარტამენტში)
ჰუნსრუკის კილო, თქმა (მხოლოდ ჰუნსრუკის სამხრეთ ნაწილში)
პფალცისა (პფალცის რეგიონსა (რაინლანდ-პფალცში) და მის მიმდებარე კუთხეებში)
დასავლეთპფალცისა (სამხრეთ და აღმოსავლეთ ზაარლანდში, შდრ. აგრეთვე დიალექტები ზაარლანდში; აგრეთვე რაინლანდ-პფალცი (დასავლეთ პფალცი))
ჰესენისა (ჩრდილო და აღმოსავლეთჰესენი (კასელის, ბად ჰერსფელდის და ფულდას), შუა და სამხრეთჰესენის, ნორდრაინ-ვესტფალიის (ვიტგენშტაინი), რაინლანდ-პფალცის (რაინჰესენის) და ბავარიის (ქვემო-ფრანკული დიალექტი))
ბადენის პფალცური (ბადენ-ვიურტემბერგი (ჩრდილოეთ ბადენი))
წინაპფალცის დიალექტები (წინა პფალცის და საფრანგეთი (ჩრდილოეთ ელზასი))
პენსილვანიური (ამერიკის შეერთებულ შტატებში, პენსილვანიაში, ოჰაიოსა და ინდიანაში, ისევე როგორც კანადის ონტარიოში)
ბუკოვინას გერმანული (გამქრალია)
ქარინჯი

ქარინჯი — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, ჩატინის მთის სამხრეთ კალთაზე.

ისტორია
სოფლის მიდამოებში შემორჩენილია მრავალრიცხოვანი ხაჩქარები და შუა საუკუნეების დასახლების ნანგრევები. სოფელში მდებარეობს ნახევრად დანგრეული ეკლესია. 1918 წელს სომხეთ-საქართველოს ომის დროს სოფელში მდებარეობდა ქართველების და გერმანელების პოსტი. 1918 წლის 23 ოქტომბერს სომხებმა მიიტანეს იერიში ქარინჯში მდგარ გერმანულ-ქართულ დანაყოფზე. 25-27 სექტემბერს სოფელში მიმდინარეობდა ბრძოლები, შემდეგ სომხებმა უკან დაიხიეს და ინციდენტი გაუგებრობად გამოაცხადეს.
ძორაგეტი

ძორაგეტი — მდინარე ჩრდილოეთ სომხეთში, ლორეს პროვინციაში, მდინარე დებედის ჰიდროლოგიურ რეგიონში. სათავეს იღებს ბაზუმის ქედზე და მიედინება დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით, სტეფანავანის გარშემო არსებულ მომხიბლავ ხეობებში. ბოლოს ის ერწყმის მდინარე დებედას, სოფელ ძორაგიუღის სიახლოვეს, რომელიც თავის მხრივ შემდეგ მტკვარს უერთდება.

სახელი ძორაგეტი სომხური სიტყვებისგან წარმოსგდება და „ხეობის მდინარეს“ ნიშნავს ( - ხეობა, - მდინარე).

უმეტეს ადგილებში, ძორაგეტის ხეობა 200 მეტრის სიღრმისაა.

ჯომარდობა
სომხეთის მოგზაურობის სამსახური ძორაგეტს ერთადერთ მდინარედ მიიჩნევს ქვეყანაში, რომელზეც შესაძლებელია ჯომარდობა. საჯომარდო გზები ძირითადად ქალაქ სტეფანავანის სიახლოვეს, ძორაგეტის ხიდთან იწყება. ძირითადი საჯომარდო არეალები თავმოყრილია ძორაგეტის კანიონში, რომლის სიღრმე ზოგიერთ ადგილებში 300 მეტრია.

ქალაქები და სოფლები
მდინარის გასწვრივ გაშენებულ ქალაქებსა და სოფლებს შორიაა: სტეფანავანი, ამრაკიცი, ლორი-ბერდი, აგარაკი, ვარდაბლური, კურთანი, არევაწაგი და ძორაგიუღი.

გალერეა
მიქაელი (გაბრიჭიძე)

ეპისკოპოსი მიქაელი (ერისკაცობაში — მამუკა გივის ძე გაბრიჭიძე; დ. 25 იანვარი, 1966, ჭიათურა) — თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის ეპარქიის მღვდელმთავარი 2013 წლის 20 ოქტომბრიდან.

1987 წლიდან იყო ქართული როკ-ჯგუფის, მემენტო მორის ბას-გიტარისტი. 1990-იანი წლების დასაწყისში ბერად აღიკვეცა. 2013 წლის 11 ოქტომბერს არქიმანდრიტი მიქაელი გამორჩეულ იქნა თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის ეპარქიის ეპისკოპოსად. ხოლო 2013 წლის 20 ოქტომბერს მცხეთაში, სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში ეპისკოპოსად აკურთხა უწმიდესმა და უნეტარესმა, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, მთავარეპისკოპოსმა მცხეთა-თბილისისა და მიტროპოლიტმა ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთისა ილია -მ.
ჯეკ ბეღურა

ჯეკ ბეღურა — უოლტ დისნეის „კარიბის ზღვის მეკობრეების“ პერსონაჟი. ცნობილი გახდა ფილმების სერიით, რომელშიც მისი როლი ჯონი დეპმა განასახიერა.

ფილმებში ჯეკ ბეღურა არის ქარიზმატული ავანტიურისტი მეკობრე, რომელიც არ არის ადვილად დასაჭერი. იგი იყო მეკობრეების გემის, „შავი მარგალიტის“ მკვიდრი, თუმცა იგი დატოვეს კუნძულზე. შემდეგ იგი ხელში ჩაუვარდება ინგლისელებს. მას გააპარებს უილიამ ტერნერი (ორლანდო ბლუმი), იმ პირობით,რომ დაიხსნიან ელიზაბეთ სუონს, რომელიც „შავი მარგალიტის“ მეკობრეებმა გაიტაცეს. ამასთან, ჯეკი ცდილობს, დაიბრუნოს „შავი მარგალიტი“
იოანე VII (ბიზანტია)

იოანე პალეოლოგოსი (; დ. 1370 — გ. 22 სექტემბერი, 1408) — ბიზანტიის იმპერატორი 1390 წლის 14 აპრილიდან სექტემბრამდე. ანდრონიკე პალეოლოგოსისა და ბულგარეთის იმპერატორის, იოანე-ალექსანდრეს ქალიშვილის, კერატსა-მარიას შვილი. ქვეყანას მართავდა პაპის, იოანე -ის დამხობიდან ვენეციის რესპუბლიკის დახმარებით მის ხელახლა გამეფებამდე.
დიმიტრი (კაპანაძე)

ეპისკოპოსი დიმიტრი (ერისკაცობაში – რამაზ ვანგერის ძე კაპანაძე; დ. 19 ივნისი, 1975, სოფ. ხორითი, ხარაგაულის რაიონი — გ. 23 იანვარი, 2022) — ხორნაბუჯის ეპარქიის მღვდელმთავარი 2015 წლის 12 იანვრიდან გარდაცვალებამდე, 2022 წლის 23 იანვრამდე.

ანგელოზის დღე: 8 ნოემბერი – წმ. დიმიტრი თესალონიკელის ხსენება. ბერად აღიკვეცა 1995 წლის 16 დეკემბერს, 1996 წლის 10 მარტს აკურთხეს დიაკვნად, მღვდლად 1997 წლის 12 იანვარს აკურთხეს. 2013 წლის 11 ოქტომბერს არქიმანდრიტი დიმიტრი გამორჩეულ იქნა მარგვეთისა და უბისის ეპარქიის ეპისკოპოსად. ხოლო 2013 წლის 27 ოქტომბერს მცხეთაში, სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში ეპისკოპოსად აკურთხა უწმიდესმა და უნეტარესმა, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, მთავარეპისკოპოსმა მცხეთა-თბილისისა და მიტროპოლიტმა ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთისა ილია -მ.

2015 წლის 12 იანვრიდან 2022 წლამდე ეპისკოპოსი დიმიტრი ხორნაბუჯის ეპარქიას ედგა სათავეში.

გარდაიცვალა 2022 წლის 23 იანვარს კორონავირუსით გამოწვეული გართულებებით.