თემურ ქეცბაია

თემურ ქეცბაია (დ. 18 მარტი, 1968, გალი) — ქართველი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. 1990-იან წლებში საქართველოს ნაკრების წამყვანი მოთამაშე. საქართველოს ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი 2009–2014 წლებში. კვიპროსის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი 2022–2024 წლებში. 2026 წლიდან არის დინამო თბილისის მთავარი მწვრთნელი. ღირსების ორდენის კავალერი (2008).

საკლუბო კარიერა
ფეხბურთის თამაში დაიწყო გალის ბავშვთა და ჭაბუკთა სპეციალიზებულ სკოლაში მწვრთნელ იური ბიბლაიასთან. 1980–1985 წლებში სწავლობდა სპორტული პროფილის თბილისის სკოლა-ინტერნატში.

საფეხბურთო კარიერა სოხუმის „დინამოში“ დაიწყო, რომლის შემადგენლობაშიც საკავშირო ჩემპიონატის მეორე ლიგის 22 მატჩში მიიღო მონაწილეობა და 5 გოლი გაიტანა.

1987 წლიდან თბილისის „დინამოს“ რიგებშია. იმავე წელს გუნდის სათადარიგო შემადგენლობაში დუბლიორთა საკავშირო პირველობის 19 შეხვედრას თამაშობს და სამჯერ იღებს მეტოქეთა კარებს. ამას გარდა მონაწილეობს სპორტსაზოგადოება „დინამოს“ ტრადიციული ტურნირის ფარგლებში გამართულ მატჩებში კიეველ და მოსკოველ თანაკლუბელებთან და საკავშირო ფეხბურთის ფედერაციის თასის შეხვედრაში ერევნის „არარატთან“.

რაც შეეხება გუნდის ძირითად შემადგენლობას, მის რიგებში პირველად 1987 წლის 2 ივნისს, ასევე საკავშირო ფეხბურთის ფედერაციის თასის მატჩში, ლანჩხუთის „გურიის“ წინააღმდეგ გამოდის მინდორზე. შეხვედრა თბილისელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 6–2 მთავრდება, აქედან ორი ბურთი ქეცბაიას ანგარიშზეა.

1990 წელს, პირველი ეროვნული ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ, საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციამ პირველობის 22 რჩეულ მოთამაშეთა შორის საუკეთესო ცენტრალურ თავდამსხმელად დაასახელა. ინგლისში გატარებულ პირველივე სეზონში ქეცბაია კლუბის ძირითადი მოთამაშე გახდა, რომლის მაისურით ჩატარებულ 39 თამაშში 4 გოლი გაიტანა. მიუხედავად იმისა, რომ „ნიუკასლის“ გულშემატკივრებში დიდი სიმპათიით სარგებლობდა, ხოლო მის მიერ ზაგრების „დინამოს“ კარში გატანილმა გადამწყვეტმა გოლმა გუნდი ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე გაიყვანა, მომდევნო პერიოდში სათამაშო დრო სულ უფრო ნაკლებად ეძლეოდა, განსაკუთრებით კი რუუდ გულიტის მწვრთნელობის დროს.

თემურ ქეცბაია „ნიუკასლის“ ღირსებას 1997–2000 წლებში იცავდა, რომლის რიგებშიც ყველა ტურნირის ჩათვლით 108 მატჩი ჩაატარა, თავი კი 14 გატანილი გოლითა და 12 საგოლე პასით გამოიჩინა.

2000 წელს ქეცბაიას „სენტ-ჯეიმზის პარკის“ დატოვება მოუხდა და ქვედალიგელ „ვულვერჰემპტონთან“ £900 000-ად გააფორმა კონტრაქტი, თუმცა დიდხანს აქაც ვერ გაჩერდა და 2001 წელს შოტლანდიურ „დანდის“ შეუერთდა.

სანაკრებო კარიერა
თემურ ქეცბაიას დებიუტი საქართველოს ეროვნული ნაკრების მაისურით 1990 წლის 27 მაისს, ლიეტუვის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრაში შედგა. ქართველმა ფეხბურთელებმა ასეთი შემადგენლობით ითამაშეს: ასლან ბალაძე, გელა კეტაშვილი (კაპ), კახა ცხადაძე (კახა კაჭარავა 71'), დიმიტრი კუდინოვი, გია ფირცხალავა, გიორგი ნადირაძე, თემურ ქეცბაია, ზაზა რევიშვილი (როსტომ თორღაშვილი 46'), ოთარ კორღალიძე (მელორ ბიგვავა 46'), გია გურული, მამუკა ფანცულაია (გოჩა გოგრიჭიანი 46'). ნაკრების მთავარი მწვრთნელი — გივი ნოდია. ეს იყო საქართველოს ეროვნული ნაკრების ისტორიაში პირველი საერთაშორისო მატჩი, რომელიც ბორის პაიჭაძის სახელობის „დინამო არენაზე“ გაიმართა და ფრედ, ანგარიშით 2–2 დასრულდა.

ეროვნული ნაკრების რიგებში უკანასკნელად 2003 წლის 29 მარტს, ირლანდიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის შეხვედრაში ითამაშა. მატჩი თბილისში, მიხეილ მესხის სტადიონზე გაიმართა და ირლანდიელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 2–1 დასრულდა.

საერთო ჯამში საქართველოს ეროვნული ნაკრების მაისურით ჩატარებულ 52 შეხვედრაში 17 ბურთი გაიტანა.

სამწვრთნელო კარიერა
2002 წლის ზაფხულში „ანორთოსისში“ ბრუნდება მოთამაშე-მწვრთნელად, რომელიც 2008–09 წლების სეზონში გუნდი ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე გაიყვანა. ქეცბაიას ხელმძღვანელობით „ანორთოსისმა“ ორ-ორჯერ კვიპროსის ჩემპიონატი (2004–05 და 2007–08 წლებში), კვიპროსის თასი (2006–07 და 2020–21 წლებში) და ერთხელ კვიპროსის სუპერთასი (2007) მოიგო.

2009 წელს ქეცბაია პირეოსის „ოლიმპიაკოსის“ მთავარი მწვრთნელი ხდება, თუმცა მხოლოდ 4 თვით. „ოლიმპიაკოსმა“ ქეცბაიას მეთაურობით 6 მატჩი გამართა, რომელთაგან 5 მოიგო, ერთი კი ფრედ დაასრულა.

2010 წლის 1 იანვრიდან თემურ ქეცბაია საქართველოს ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი გახდა. მისი ხელმძღვანელობით ჩატარებული 2010 წელი საუკეთესო იყო საქართველოს ნაკრებისთვის. გუნდს წლის მანძილზე არც ერთი თამაში არ წაუგია.

2012 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ჯგუფში საქართველოს ნაკრებს საბერძნეთის, ხორვატიის, ისრაელისა და ლატვიის ეროვნულ გუნდები შეხვდა. ნაკრების წარმატებული სერიის კულმინაცია იყო ხორვატიის ნაკრებთან საშინაო მატჩი 2011 წლის მარტში, რომელიც საქართველომ ლევან კობიაშვილის გვიანი გოლით 1–0 მოიგო. მაგრამ მას შემდეგ ნაკრებში კრიზისი დაიწყო. საბოლოოდ, ქართველებმა 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ჯგუფში მხოლოდ მალტის ნაკრებს გაუსწრეს და ბოლოსწინა მეხუთე ადგილი დაიკავეს. მიუხედავად წარუმატებლობისა, 2011 წლის 13 სექტემბერს ქეცბაიას საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციამ ახალი 4 წლიანი კონტრაქტი გაუფრომა. თემურ ქეცბაიამ განაცხადა, რომ ნაკრების გაახალგაზრდავების გამო აღარ გამოიძახებდა ვეტერანებს ლევან კობიაშვილსა და ალექსანდრე იაშვილს.

2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ციკლი, სადაც საქართველოს მეტოქეებად ესპანეთისა და საფრანგეთის ნაკრებები მოუწია, ქეცბაიას გუნდმა კარგად დაიწყო, მაგრამ ეს ციკლიც ბოლოსწინა ადგილზე დაასრულა. ციკლის მანძილზე ქეცბაიას კონფლიქტი მოუვიდა ნაკრების მცველებთან, ზურაბ ხიზანიშვილთან და ალექსანდრე ამისულაშვილთან, რომელებმაც ქეცბაიას ნაკრებში თამაშზე უარი განაცხადეს. ევრო 2016-ს საკვალიფიკაციო ეტაპზე პირველი ოთხი მატჩიდან სამის წაგების (ირლანდია 1–2, შოტლანდია 0–1, პოლონეთი 0–4) შემდგომ ქეცბაია მწვრთნელის პოსტიდან გადადგა.

2015 წლის აგვისტოში ქეცბაია „აპოელის“ მწვრთნელად დაინიშნა, სადაც 2016 წლის აპრილამდე მუშაობდა. მისი თავკაცობით კლუბმა 43 მატჩი ჩაატარა, საიდანაც 27 მოიგო, 7 ფრედ ითამაშა და 9-ჯერ დამარცხდა. ბურთების სხვაობა 93–40.

მუშაობდა ასევე ათენის აეკ-ში და საფეხბურთო კლუბ „ორენბურგში“. 2019 წელს დაბრუნდა „ანორთოსისში“, რომელსაც 2021 წელს კვიპროსის თასი მოაგებინა და კონფერენსლიგის ჯგუფურ ეტაპზე გაიყვანა.

2022 წლის 29 ივნისიდან 2024 წლის 14 სექტემბრამდე სათავეში ედგა კვიპროსის ეროვნულ ნაკრებს. ამ ხნის განმავლობაში, მისი ხელმძღვანელობით ნაკრებმა 20 მატჩი ჩაატარა, საიდანაც 5 მოიგო, 2 ფრედ ითამაშა და 13-ჯერ დამარცხდა. ბურთების სხვაობა 19–49.

სანაკრებო სტატისტიკა
სანაკრებო მატჩები და გოლები
მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
უმაღლესი ლიგა: 1990, 1991

აეკი ათენი
საბერძნეთის თასი: 1995–96, 1996–97
საბერძნეთის სუპერთასი: 1996

ანორთოსისი
კვიპროსის პირველი დივიზიონი: 2004–05
კვიპროსის თასი: 2002–03

ინდივიდუალური
საქართველოს წლის ფეხბურთელი: 1990, 1997
საბერძნეთის ჩემპიონატის საუკეთესო ლეგიონერი: 1995–96

1990 წლის დეკემბერში სპორტულმა ჟურნალისტებმა თემურ ქეცბაია საქართველოს მეშვიდე საუკეთესო სპორტსმენად დაასახელეს.

„სარბიელის“ ტრადიციული გამოკითხვის შედეგად თემურ ქეცბაია 1996–97 სეზონის საქართველოს საუკეთესო ფეხბურთელი გახდა.

საქართველოს ეროვნული ნაკრების ისტორიაში პირველი საგარეო გოლის ავტორი — 1991 წლის 2 ივლისს კიშინიოვში, მოლდოვის ეროვნულ ნაკრებთან 4–2 მოგებულ მატჩში.

საქართველოს ეროვნული ნაკრების ისტორიაში პირველი ოფიციალური გოლის ავტორი — 1994 წლის 16 ნოემბერს, თბილისში, ევრო 96-ის შესარჩევში უელსის ეროვნულ ნაკრებთან 5–0 მოგებულ მატჩში.

ერთადერთი ქართველი, ფეხბურთელი რომელმაც უძველესი საფეხბურთო ტურნირის — ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალში ითამაშა.

პირველი ქართველი მწვრთნელი, რომელმაც კლუბი ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე გაიყვანა — „ანორთოსისი“ 2008–09 წლების სეზონში.