iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოზმოდემიანსკი

კოზმოდემიანსკი  — ქალაქი რუსეთში. მარი-ელის რესპუბლიკის მთიანი მარის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2016 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 20 505 კაცი. ქალაქის სტატუსი აქვს 1781 წლიდან.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ვოლგის (ჩებოქსარის წყალსაცავი) მარჯვენა მაღალ ნაპირზე. იოშქარ-ოლიდან სამხრეთ-დასავლეთით 104 კმ-ში. ქალაქი წარმოადგენს მთიანი მარიელების მთავარ კულტურულ ცენტრს.

ისტორია
კოზმოდემიანსკში ციხესიმაგრის აშენებამდე პირველი დასახლებების დაარსების თარიღი ჯერ კიდევ უცნობია. როგორც ციხესიმაგრე იგი დაარსდა 1583 წელს. მისი დაარსება დაკავშირებული იყო ივანე მრიხსანის 1582 წელს მიერ ყაზანის სახანოს დამარცხებასთან და მის შემოერთებასთან.

ქალაქის სახელწოდებასთან დაკავშირებით არსებობს ასეთი ლეგენდა: ივანე მრისხანემ როდესაც ილაშქრა ყაზანის სახანოში 1552 წლის 1 ნოემბერს, წმინდანების კოზმასა და დამიანეს ხსენების დღეს, შეჩერდა სწორედ იმ ადგილას, სადაც დღეს ქალაქია განლაგებული. მეფეს მოსწონებია ადგილმდებარეობა და უბრძანებია სწორედ ამ ადგილზე წმინდანების სახელზე აეშენებინათ ციხესიმაგრე.

ქალაქის პირველმოსახლეები იყვნენ მშვილდოსნები და მიწის მესაკუთრეები, ხოლო შემდეგ შემოუერთდნენ ახლადმონათლულები. მოგვიანებით აქ გადმოსახლდნენ მოქალაქეები ნიჟნი-ნოვგოროდისა და სვიაჟსკის გუბერნიიდან.

კოზმოდემიანსკის სახელწოდებით დასახლება პირველად იხსენიება 1609 წელს. 1708 წლის 18 დეკემბერს რუსეთის რვა გუბერნიად დაყოფის შემდეგ ქალაქი კოზმოდემიანსკი მიაწერეს ყაზანის გუბერნიას. 1781 წელს მიანიჭეს ქალაქის სტატუსი.

მოსახლეობა
2016 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 20 505.

ეროვნული შემადგენლობა
სანტუ-ანტონიუ

სანტუ-ანტონიუ  — ქალაქი სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფოში მდებარე კუნძულ პრინსიპიზე, პრინსიპის პროვინციის და პაგუის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1752—1852 წლებში იყო პორტუგალიის კოლონიის მთავარი ქალაქი. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, მდინარე პალოტაზე. ქალაქი ცნობილია თავისი კოლონიალური არქიტექტურით და ეკლესიებით, რომელთაგან ყველაზე დიდია — 1947 წელს გახსნილი მთავარი კათოლიკური ტაძარი.

ქალაქში ასევე არსებობს სკოლა და კოლეჯი.

მოსახლეობა
დამეგობრებული ქალაქები
ავეირუ, პორტუგალია
ტრინდადი (სან-ტომე და პრინსიპი)

ტრინდადი  — ქალაქი სახელმწიფო სან-ტომე და პრინსიპის მი-სოჩის ოლქში. იგი მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ქვეყნის მეორე ქალაქია დედაქალაქ — სან-ტომეს შემდეგ. მდებარეობს კუნძულ სან-ტომეზე, დედაქალაქიდან 10 კმ-ში. ქალაქი მი-სოჩის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.

მოსახლეობა 2012 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 16 140 ადამიანს. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით აქ ცხოვრობდა 6049 ადამიანი. ქალაქი დედაქალაქ სან-ტომესთან და კუნძულზე მდებარე სხვა დიდ ქალაქებთან დაკავშირებულია ავტოგზით.

მოსახლეობა
აგუა-გრანდე

აგუა-გრანდე  — ოლქი სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფოში. მდებარეობს კუნძულ სან-ტომეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი — 17 კმ² (ტერიტორიის მიხედვით ქვეყნის ყველაზე პატარა ოლქი). 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 73 091 ადამიანს (მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ქვეყნის ყველაზე დიდი ოლქი). ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სან-ტომე, რომელიც ამავდროულად სან-ტომეს პროვინციის და მთელი სახელმწიფოს დედაქალაქია. სან-ტომეს გარდა ოლქში მდებარეობს ქალაქი პანტუფუ.

ოლქის მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილება წლების მიხედვით
1940 წელი — 8431 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 13,9 %)
1950 წელი — 7821 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 13,0 %)
1960 წელი — 9586 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 14,9 %)
1970 წელი — 19 636 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 26,6 %)
1981 წელი — 32 375 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 33,5 %)
1991 წელი — 42 331 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 36,0 %)
2001 წელი — 51 886 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 37,7 %)
2012 წელი — 73 091 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 39,01 %)
სან-ტომეს პროვინცია

სან-ტომეს პროვინცია  — სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფოს ორი პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს კუნძულ სან-ტომეზე და მის ირგვლივ მყოფ პატარა კუნძულებზე. ფართობი — 859 კმ². 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 179 814 ადამიანს. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სან-ტომე, რომელიც ამავდროულად აგუა-გრანდეს ოლქის და მთელი სახელმწიფოს დედაქალაქია.

კუნძულები
პროვინციის მთავარი კუნძულია — სან-ტომე. პროვინციში ასევე შედის სხვა, გაცილებით უფრო პატარა, კუნძულები:
კაბრაში
კოკო
სან-მიგელი
გაბადუ
ქოქოსის კუნძული
ჟალე
როლაში

ადმინისტრაციული დაყოფა
ქართული დიასპორა

ქართული დიასპორა — საქართველოს საზღვრებს მიღმა არსებულ ქართულ სათვისტომოთა საერთო სახელწოდება. დღეისათვის, ემიგრანტი ქართველების ყველაზე დიდი რაოდენობა ცხოვრობს რუსეთის ფედერაციაში.

ზოგიერთი ქართული წარმოშობის ცნობილი უცხოელი
დავით ბაგრატიონ-მუხრანელი
ხორხე ბაგრატიონი
ჯორჯ ბალანჩინი
დავით ბარამიძე
დავით ჭავჭავაძე
მარიამ დ’აბო
ანა დოღონაძე
ვახტანგ ჯობაძე
მიხეილ გრიგორაშვილი
გიორგი ღონღაძე
ელისაბედ კნაპი
ციპი ხოტოველი
ალექსანდრე ქართველი
კოლა ქვარიანი
გიორგი ლაცაბიძე
გიორგი მაჩაბელი
ქეთი მელუა
გიორგი პაპაშვილი
ჯონ მალხაზ შალიკაშვილი
სტალინი
თამთა გოდუაძე
ომარ თეთრაძე

სათვისტომოები
ევროპა
ქართველები ბელარუსში
ქართველები ბელგიაში
ქართველები კვიპროსში
ქართველები დანიაში
ქართველები ესტონეთში
ქართველები საფრანგეთში
ქართველები გერმანიაში
ქართველები საბერძნეთში
ქართველები იტალიაში
ქართველები ლატვიაში
ქართველები ლიეტუვაში
ქართველები მოლდოვაში
ქართველები ნიდერლანდებში
ქართველები ნორვეგიაში
ქართველები პოლონეთში
ქართველები რუსეთში
ქართველები ესპანეთში
ქართველები უკრაინაში

ჩრდილოეთ ამერიკა
ქართველები კანადაში
ქართველები შეერთებულ შტატებში

აზია
ქართველები აზერბაიჯანში
ქართველები ირანში
ქართველები თურქეთში
ქართველები ისრაელში
გიკი

გიკი — ადამიანი, რომელიც განსაკუთრებით გატაცებულია რამით; ფანატი. თავდაპირველად გიკებად მოიხსენიებდნენ თანამედროვე ტექნოლოგიებით, კონკრეტულად კი კომპიუტერებით და გაჯეტებით დაინტერესებულ ადამიანებს. 2000-იან წლებში სიტყვამ სხვა მნიშვნელობა მიიღო და ის უკვე აღნიშნავდა ადამიანთა ჯგუფს, რომელებიც გატაცებული იყვნენ მასობრივი კულტურით და წარმოადგენდნენ გარკვეული სუბკულტურის ან საზოგადოების (ფანდომის) წევრებს.

არსებობს სიტყვა გიკის მსგავსი მნიშვნელობის მქონე სიტყვა „ნერდი“ — ჩაკეტილი ინტელექტუალი, გატაცებული რაღაც სპეციფიკური და სხვებისთვის გაუგებარი საქმიანობით.
კანტაგალუ

კანტაგალუ  — ოლქი სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფოში. მდებარეობს კუნძულ სან-ტომეს აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი — 119 კმ². 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 18 194 ადამიანს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სანტანა.

ოლქის მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილება წლების მიხედვით
1940 წელი — 7854 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 12,9 %)
1950 წელი — 8568 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 14,2 %)
1960 წელი — 9758 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 15,2 %)
1970 წელი — 9697 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 13,1 %)
1981 წელი — 10 435 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 10,8 %)
1991 წელი — 11 433 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 9,7 %)
2001 წელი — 13 258 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 9,6 %)
2012 წელი — 18 194 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 9,7 %)
სიმონა ვეილი

სიმონა ვეილი (, დაბადებით ჟაკობი, , დ. 13 ივლისი, 1927, ნიცა — გ. 30 ივნისი, 2017, პარიზი) — ფრანგი იურისტი და პოლიტიკოსი, ჯანდაცვის მინისტრი ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენისა და ფრანსუა მიტერანის პრეზიდენტობის დროს, შესაბამისად 1974–1979 და 1993–1995 წლებში. იყო ჟისკარის ცენტრისტული პარტიის კავშირი ფრანგული დემოკრატიისათვის წევრი. 1979 წელს პირველი პირდაპირი არჩევნების დროს აირჩიეს ევროპის პარლამენტის წევრად, ხოლო შემდეგ პრეზიდენტად. ამგვარად იგი გახდა არჩეული ევროპის პარლამენტის პირველი პრეზიდენტი და პირველი ქალბატონი ამ თანამდებობაზე 1952 წელს, ევროპის საპარლამენტო ასამბლეის დაარსების დღიდან.

ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტი იყო 1982 წლამდე, ხოლო დეპუტატი - 1993 წლამდე. საფრანგეთის კონსტიტუციური საბჭოს წევრი 1998-2007 წლებში. ბავშვობის წლებში იყო ოსვენციმისა და ბერგენ-ბელზენის საკონცენტრაციო ბანაკების პატიმარი. არის ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა ეროვნული კომიტეტის თავმჯდომარე.

2008 წლიდან საფრანგეთის აკადემიის წევრია.
კაუი

კაუი  — ოლქი სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფოში. მდებარეობს კუნძულ სან-ტომეს სამხრეთ ნაწილში. ფართობი — 267 კმ². ფართობის მხრივ იგი ყველაზე დიდი ოლქია ქვეყანაში. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 6887 ადამიანს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სან-ჟოზე-დუშ-ანგოლარეში.

ოლქის შემადგენლობაში შედის პატარა კუნძული როლაში (მდებარეობს თითქმის ეკვატორზე).

მოსახლეობა
2012 წლის მდგომარეობით მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით იგი ყველაზე უფრო მცირერიცხოვანია ქვეყანაში (6887 ადამიანი).

ოლქის მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილება წლების მიხედვით
1940 წელი — 6675 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 11,0 %)
1950 წელი — 6942 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 11,6 %)
1960 წელი — 5874 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 9,1 %)
1970 წელი — 3757 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 5,1 %)
1981 წელი — 4607 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 4,8 %)
1991 წელი — 5322 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 4,5 %)
2001 წელი — 5501 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 4,0 %)
2012 წელი — 6887 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 3,7 %)
ლემბა

ლემბა  — ოლქი სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფოში. მდებარეობს კუნძულ სან-ტომეს დასავლეთ ნაწილში. ფართობი — 230 კმ². 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 15 370 ადამიანს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნევეში.

ოლქის ტერიტორიაზე მდებარეობს კუნძულის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი — პიკუ-დე-სან-ტომე.

ოლქის მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილება წლების მიხედვით
1940 წელი — 6885 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 11,4 %)
1950 წელი — 6196 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 10,3 %)
1960 წელი — 6196 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 9,7 %)
1970 წელი — 6206 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 8,4 %)
1981 წელი — 7905 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 8,2 %)
1991 წელი — 9016 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 7,7 %)
2001 წელი — 10 696 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 7,8 %)
2012 წელი — 15 370 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 8,2 %)
ლობატა

ლობატა  — ოლქი სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფოში. მდებარეობს კუნძულ სან-ტომეს ჩრდილოეთ ნაწილში. ფართობი — 105 კმ². 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 20 007 ადამიანს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გვადალუპე. ოლქის შემადგენლობაში შედის პატარა კუნძული კაბრაში.

ოლქის მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილება წლების მიხედვით
1940 წელი — 9240 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 15,2 %)
1950 წელი — 8190 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 13,6 %)
1960 წელი — 7875 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 12,3 %)
1970 წელი — 9361 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 12,7 %)
1981 წელი — 11 776 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 12,2 %)
1991 წელი — 14 173 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 12,1 %)
2001 წელი — 15 187 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 11,0 %)
2012 წელი — 20 007 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 10,7 %)
მი-სოჩი

მი-სოჩი  — ოლქი სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფოში. მდებარეობს კუნძულ სან-ტომეს ცენტრალურ ნაწილში. ფართობი — 122 კმ². 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 46 265 ადამიანს, მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით იგი ქვეყანაში მეორე ოლქია. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ტრინდადი.

ოლქის მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილება წლების მიხედვით
1940 წელი — 18 422 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 30,4 %)
1950 წელი — 18 056 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 30,0 %)
1960 წელი — 20 374 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 31,7 %)
1970 წელი — 20 550 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 27,9 %)
1981 წელი — 24 258 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 25,1 %)
1991 წელი — 29 758 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 25,3 %)
2001 წელი — 35 105 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 25,5 %)
2012 წელი — 46 265 ადამიანი (ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობის 24,7 %)
აიშე ხათუნი

აიშე ხათუნი (1476-1539) — ყირიმის ხანის მენგლი -ის ქალიშვილი და სელიმ -ის ცოლი.

ბიოგრაფია
აიშე თავდაპირველად დაქორწინდა სელიმის ძმაზე, ქეფეს სანჯაყის მმართველ შეჰზადე მეჰმედზე 1504 წელს და დაქვრივდა 1507 წელს. 1511 წელს აიშე მოხვდა შეჰზადე მეჰმედის ძმის, სელიმ -ის ჰარამხანაში როდესაც იგი ამასიის მმართველი იყო და მასზე იქორწინა. ამ ქორწინებიდან მათ ეყოლათ სამი ქალიშვილი: შაჰ სულთანი, ბეიჰან სულთანი და ჰაფიზე სულთანი. აიშე ხათუნი გარდაიცვალა 1539 წელს, სტამბოლში.
აქორის ეკლესია

____

აქორის ეკლესია ანუ ბღაორი ( ბგავორ ჲეკეღეც'ი) — დარბაზული ეკლესია

გაფორმება - სსაუკუნეების სხვა ქართული ტაძრების შემკობილობის მსგავსია, რაც მხარგრძელთა მმართველობის პერიოდში ქართველთა და სომეხთა შორის კულტურული და სავაჭრო ურთიერთობების გამტკიცების შედეგი უნდა იყოს. ეკლესია ნახევრად დანგრეულია და არ აქვს შემონახული გადახურვა. იგი სამნავიანი კამაროვანი დარბაზია. საკურთხევლის ორივე მხარეს არის ორი ორ-სართულიანი გვერდითი კაპელა. მართკუთხა ფორმის სამლოცველო დარბაზი სამ ნავად (ნეფად) იყოფა. შუა ნავი გვერდითებზე ზომაში ორჯერ დიდია. ეკლესიას აქვს სამი შესასვლელი - სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან (ამჟამად დახურული). კარები და სარკმლები გაფორმებულია ჩახვეული ჩუქურთმა-ორნამენტებით. მთავარი საკურთხეველი ნათდება სამი ვიწო ფანჯრიდან შემომავალი სინათლით. ფასადის ზედაპირი და ინტერიერის ზოგიერთი ნაწილი გლუვად თლილი ბაზალტით არის ნაკეთები, შიგნიდან ტაძრის კედლები კი უხეშად დამუშავებული ქვითაა დაფარული.

აქორის აღდგენა-რესტავრაციისათვის, სომხეთის 2012 წლის ბიუჯეტიდან გამოიყო თანხები.

გალერეა
სანტანა (სან-ტომე და პრინსიპი)

სანტანა  — ქალაქი სახელმწიფო სან-ტომე და პრინსიპის კანტაგალუს ოლქში. მდებარეობს კუნძულ სან-ტომეს აღმოსავლეთ სანაპიროზე. მოსახლეობა 2012 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 10 290 ადამიანს.. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით იგი ქვეყნის მესამე ქალაქია სან-ტომეს და ტრინდადის შემდეგ. ქალაქი კანტაგალუს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.

მოსახლეობა
დამეგობრებული ქალაქები
კაშკაიში, პორტუგალია
ანჟელინი

ანჟელინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 631 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 202 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 86,43 კმ²-ზე. ფართობი 118 037 კმ²-ია.
ბონ-კონსელიუ

ბონ-კონსელიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 654 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 45 503 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 57,44 კმ²-ზე. ფართობი 792 181 კმ²-ია.
ბრეჟანი

ბრეჟანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 788 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 844 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 55,35 კმ²-ზე. ფართობი 159 786 კმ²-ია.
კაეტესი (პერნამბუკუ)

კაეტესი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 849 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 577 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 80,66 კმ²-ზე. ფართობი 329 477 კმ²-ია.
კალსადუ (პერნამბუკუ)

კალსადუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 643 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 125 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 91,23 კმ²-ზე. ფართობი 121 945 კმ²-ია.
კანოტინიუ

კანოტინიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 520 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 521 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 57,95 კმ²-ზე. ფართობი 423 166 კმ²-ია.
კორენტისი

კორენტისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 391 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 419 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 54,81 კმ²-ზე. ფართობი 317 792 კმ²-ია.
იატი

იატი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 487 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 360 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 28,91 კმ²-ზე. ფართობი 635 138 კმ²-ია.
ჟუკატი

ჟუკატი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 820 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 604 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 87,92 კმ²-ზე. ფართობი 120 604 კმ²-ია.
ჟუპი

ჟუპი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 782 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 705 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 130,53 კმ²-ზე. ფართობი 104 993 კმ²-ია.
ჟურემა (პერნამბუკუ)

ჟურემა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 723 მეტრზე. მიეკუთვნება პერნამბუკუს აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გარანიუნსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 541 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 98,08 კმ²-ზე. ფართობი 14 541 კმ²-ია.
ბარლაამწმინდა

ბარლაამწმინდა — შუა საუკუნეების ქართული სამონასტრო კომპლექსი თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე, ჰათაის პროვინციაში, იაილადაღის რაიონში. შემორჩენილია ნანგრევები. მდებარეობს სირიის საზღვრის მახლობლად. მახლობელ ქალაქ იედითეფედან, იქამდე მისაღწევ ერთადერთ გზას წარმოადგენს 2.5 საათის ფეხით სავალი ბილიკი.

ძვ. წ. საუკუნეში, სელევკიდების ზეობისას, მონასტრის ადგილას არსებობდა დორიული ტაძარი. საუკუნეში ამ ადგილას მოვიდა წმინდა ბარლაამი, გაანადგურა იქ მდგარი ზევსის ქანდაკება და დააარსა ბერების საზოგადოება. საუკუნეში, მონასტრის სამხრეთ კუთხეში, აშენდა ეკლესია. თუმცა იგი მალევე, 526 წლის ანტიოქიის მიწისძრვის შედეგად დაინგრა.
მონასტერი აშენდა 950-1050 წლებში, ქართველი ბერ-მონაზვნების მიერ. ფუნქციონირებდა 1268 წლამდე. მას შემდეგ მიტოვებულია.
პეტრალონის მღვიმე

პეტრალონის მღვიმე — კარსტული მღვიმე საბერძნეთში. მდებარეობს სოფელ პეტრალონის მახლობლად, ქალკედონის ნახევარკუნძულზე, ქალაქ თესალონიკიდან 55 კმ-ში. მღვიმე არის კარსტული წარმოშობის და მდებარეობს კაციკის მთის დასავლეთ ფერდობზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 270 მეტრ სიმაღლეზე. მღვიმის შესასვლელში არის შექმნილი პეტრალონის ანთროპოლოგიური მუზეუმი. პეტრალონის მღვიმეში იქნა აღმოჩენილი ევროპის უძველესი ადამიანის ნაშთები და ცეცხლის გამოყენების უძველესი კვალი.

მღვიმე აღმოაჩინა სოფელ პეტრალონის მაცხოვრებელმა ფილიპ ხაძარიდისმა 1959 წელს, ხოლო მსოფლიოში ცნობილი გახდა როდესაც სოფელ პეტრალონის სხვა მაცხოვრებელმა ხრისტოს სარიანიდისმა აღმოაჩინა უძველესი ადამიანის თავის ქალა. არქეოლოგიური და ანთროპოლოგიური კვლევებს ხელმძღვანელობდა ანთროპოლოგიის პროფესორი არის პულიანოსი, რომელმაც დაადგინა, რომ ამ უძველესი ადამიანის ასაკი არის 700.000 წელი, შესაბამისად, არის ევროპის უძველესი ადამიანი. პრეისტორიული ადამიანის ჩონჩხთან ერთად ნაპოვნი იქნა პრიმიტიული შრომის იარაღები და ცეცხლის გამოყენების ნიშნები. პეტრალონის მღვიმე ადამიანის მიერ ცეცხლის ათვისების და გამოყენების უძველეს ძეგლად ითვლება. პეტრალონის უძველესი ადამიანის თავის ქალა დღეს ინახება ქალაქ თესალონიკის არისტოტელეს სახელობის უნივერსიტეტში.

ეს მონაცემები ეყრდნობა მღვიმის სტრატიგრაფიის დეტალურ შესწავლას, რომელიც არის შედგენილი 34 სხვადასხვა ასაკის ფენით, ბირთვული, ფაციალური და პალეონტოლოგიურ ანალიზზე. სხვადასხვა ნამარხებს შორის მეცნიერებმა აგმოაჩინეს ლომების, აფთრების, დათვების, პანთერების, სპილოების, მარტორქების, ირმისებრთა, ბიზონების, ასევე ფრინველის 25 სახეობის, 16 სახეობის მღრღნელის და 17 სახეობის ხელფრთიანების ნაშთები. ზოგიერთი ნამარხი 5 მილიონი წლის არის.

პეტრალონის მღვიმის სიგრძე 2 კმ-ს უდრის. შესასვლელი წარმოადგენს დაახლოებით 100 მეტრის სიგრძის ხელოვნურ გვირაბს (აშენდა 1974 წელს), ის გადის ეროზირებული მთის ფერდობში და მოიცავს ძველ ბუნებრივ შესასვლელს. მღვიმეში ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში მუდმივია და შეადგენს დაახლოებით 17 გრადუსს ცელსიუსით. შესასვლელის ორივე მხარეს მოწყობილია სპეციალური დახლები, სადაც არის განთავსებული ქვის და ძვლის იარაღები, მღვიმეში ნაპოვნი სხვადასხვა ცხოველის ძვლები, ყბის ნაწილები და კბილები. არანეკლებ ინტერესს იწვევს ტურისტებისთვის რამდენიმე დარბაზები თავისი უცნაური სტალაქტიტებით, სტალაგმიტებით და სტალაგნატებით.
პრინსიპი

პრინსიპი  — კუნძული ატლანტის ოკეანის გვინეის ყურეში. ფართობის მიხედვით სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფოს სიდიდით მეორე შემადგენელი კუნძული.

გეოგრაფია
ფართობი — 136 კმ². მის ირგვლივ მდებარე მომცრო კუნძულებთან ერთად (ბომ-ბომი, კაროსუ, ტინოზა-გრანდე, ტინოზა-პეკენა) წარმოადგენს პრინსიპის პროვინციას და ასევე პაგუის ოლქს. სან-ტომეს კუნძულიდან მდებარეობს 160 კმ-ის მანძილზე. მისი სიგრძე შეადგენს 19 კმ-ს, ხოლო სიგანე 10 კმ-ს.

კუნძული ვულკანური წარმოშობისაა. მისი ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი მდებარეობს პრინსიპის პიკის მთაზე, რომელიც იმყოფება ზღვის დონიდან 948 მეტრ სიმაღლეზე. მთები მდებარეობენ კუნძულის სამხრეთ ნაწილში. ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობენ პლანტაციები, რომელთა ადგილას დღეისათვის მიმდინარეობს ტროპიკული ტყის აღდგენა. კუნძულზე შექმნილია ობოს ბუნებრივი პარკი.

კლიმატი ეკვატორული, მუდმივად ნოტიო. ყველაზე უფრო დიდი მდინარეებია — აგულიაში, ბანზუ და პაპაგაიუ.

ისტორია
კუნძული აღმოაჩინეს პორტუგალიელმა ზღვაოსნებმა 1469 და 1471 წლებს შორის. მისი დასახლება მოხდა 1500 წელს.

მოსახლეობა
2012 წლის აღწერის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 7542 ადამიანს. ოფიციალური ენაა — პორტუგალიური, ასევე გავრცელებულია პორტუგალიურ-კრეოლური ენა — პრინსიპის კრეოლური (იგივე ლუნგუი). პროვინციის და ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი — სანტუ-ანტონიუ (ერთადერთი ქალაქი კუნძულზე).

ტრანსპორტი
ქალაქ სანტუ-ანტონიუდან 3 კმ-ით ჩრდილოეთში ფუნქციონირებს აეროპორტი. ეს პრინსიპის კუნძულზე ერთადერთი აეროპორტია და სამიდან ერთ-ერთი აეროპორტია, რომელიც ემსახურება ქვეყანას. პრინსიპის კუნძული ავიარეისებით დაკავშირებულია ქვეყნის მთავარ კუნძულ სან-ტომესთან.
უცნობი ქალის წერილი

უცნობი ქალის წერილი — შტეფან ცვაიგის ნოველა. გამოქვეყნდა 1922 წელს, ის მოგვითხრობს ავტორის ისტორიას; იგი კითხულობს ქალის წერილს, რომელიც არ ახსოვს და თვალწინ უდგება მისი ცხოვრების ისტორიის მონაკვეთები.

შინაარსი
მდიდარი და ცნობილი მწერალი ერთ-ერთ დასვენებაზე ბრუნდება ვენაში, საკუთარ სახლში და აღმოაჩენს უცნობი ქალის მიერ დაწერილ დიდ წერილს. მოზარდობის ასაკში ის ცხოვრობდა ღარიბ დაქვრივებულ დედასთან ერთად იმავე შენობაში, სადაც ძლიერ შეუყვარდა მისი მეზობელი სიმპათიური და მომხიბლავი მდიდარი მამაკაცი, რომელსაც მისგან სრულიად განსხვავებული ცხოვრების სტილი ჰქონდა. მისდამი ვნება არც მაშინ განელებია, როდესაც მისი რჩეული მომხიბვლელ ქალებთან ატარებდა ღამეებს, არც მაშინ, როდესაც დედამისი მეორედ გათხოვდა და ინსბრუკში გადავიდნენ. 18 წლის ასაკში ის დაბრუნდა ვენაში მოეწყო სამსახურში და ცდილობდა შეხვედროდა თავის მწერალს. მწერალი ვერ ამჩნევდა მას, მაგრამ ქალის სახელის გაუგებრად სამი ღამე გაატარა მასთან, მანამ, სანამ დასვენებებზე არ გაუჩინარდა. ქალი დაორსულდა და დაკარგა სამუშაო, იძულებული გახდა სოციალურად დაუცველთა თავშესაფარში გაეჩინა ბავშვი. გადაწყდა, რომ მათ შვილს უზრუნველად ეცხოვრა, ამიტომ ქალი ბევრი მდიდარი მამაკაცის საყვარელიც გახდა, მაგრამ მათ ცოლად არასდროს გაყოლია, რადგან მისი გული მხოლოდ მწერალს ეკუთვნოდა. ქალი ერთ-ერთ საყვარელთან ღამის კლუბში იმყოფებოდა, როდესაც დაინახა მწერალი და გაჰყვა სახლში. მწერალისთვის ეს ქალი მხოლოდ სასიამოვნო ღამის პარტნიორი იყო. 1918 წელს პანდემიის გრიპის დროს მათი შვილი გარდაიცვალა და თავადაც დაიავადმყოფა თავი, მან დაწერა წერილი, რომელიც მისი სიკვდილის შემდეგ გამოქვეყნდებოდა.

ადაპტაციები
ფილმი
1948 წელს ჰოვად კორჩის მიერ წიგნის ადაპტირებული ფილმის სცენარი დაიწერა. ფილმში მონაწილეობდნენ ჯოან ფონტეინი, ლუის ჯოურდენი, მედი კრისტიანსი და მარსელ ჯორნეტი, რეჟისორი იყო მაქს ოპჰულსი. 1992 წელს უცნობი ქალის წერილი ბიბლიოთეკის კონგრესმა აირჩია, რათა შეენახათ და დაეცვათ შეერთებული შტატების ეროვნული კინემატოგრაფიის რეესტრში, როგორც „კულტურული, ისტორიული ან ესთეტიკურად მნიშვნელოვანი“.

1957 წელს გამოვიდა ესპანურ ენაზე გადაკეთებული ფილმი მექსიკაში, ფელიზ ანოში და ამორ მიოში. ფილმში მონაწილეობდნენ მარგა ლოპეზი და არტურო დე კორდოვა.

2001 წელს ფილმი ' , რომელიც გადაიღო ფრანგმა რეჟისორმა ჟაკ დერაიმ გახდა მისი ბოლო ნამუშევარი.

2004 წელს გაკეთდა ნოველის ჩინური ადაპტაცია. მისი რეჟისორი კი იყო სუ ძინგლეი.

2011 წელს მონღოლმა კინორეჟისორმა ნარანბაატარმა გადაიღო ნოველის ადაპტირებული ფილმი.

ოპერა
1975 წელს მონო-ოპერა (უცნობი ქალის წერილი) დაწერა ანტონიო სპადავეკიამ და დაიდგა საბჭოთა კავშირის პერიოდში (შემდგომ რუსეთში) რუსეთში.