iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბჰუტანი

ბჰუტანი — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო აზიაში. სამხრეთიდან, აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან ესაზღვრება ინდოეთი, ხოლო ჩრდილოეთიდან ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა. ბჰუტანელები საკუთარ სახელმწიფოს უწოდებენ დრუკ იული , რაც „ცეცხლის მფრქვეველი დრაკონის მიწას“ ნიშნავს. ბჰუტანი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე იზოლირებული ქვეყანაა. 1999 წლამდე ქვეყანაში აკრძალული იყო ტელევიზია, ინტერნეტი და მობილური ტელეფონები, თუმცა ბოლო წლებში ქვეყანამ დაიწყო აქტიური განვითარება, რასაც ხელი შეუწყო ინტერნეტის აღდგენამ, ასევე საერთაშორისო საჰაერო რეისების განახლებამ და ქვეყანაში უცხოური ინვესტიციების მეტ-ნაკლებად შედინებამ. ბჰუტანის მოსახლეობა 2017 წლის მიხედვით 727 145

ძონგხაგი , ძონგ-კეს ენაზე ბჰუტანის პირველი დონის დაქვემდებარების ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. ძონგხაგები დაყოფილია გევოგებად . ზოგიერთ დიდ ძონგხაგს აქვს ერთი ან მეტი შუალედური ერთეული, რომლებსაც ეწოდება დუნგხაგი , რომელიც აგრეთვე იყოფა გევოგებად.

ძონგხაგების დასახელება
1 

ადმინისტრაციული ისტორია
ძველად ბჰუტანში იყო ცხრა რაიონი: ბიაკარი , დუკიე , ჰა , პარო , პუნახა , ტაგანა , თიმბუ , ტონგსა და ვანგდი-ფოდრანგი . ამ ცხრა რაიონს მართავდნენ პენლოპები . მოგვიანებით ქვეყანა დაიყო ძონგხაგებად. 1987 წელს გასის ძონგხაგის ტერიტორია გაიყო პუნახასა და თიმფუს ძონგხაგებს შორის. ხოლო ჩუხის ძონგხაგი წარმოიქმნა სამცეს, პაროსა და თიმფუს ძონგხაგების ნაწილებისგან. 1992 წელს გასის ძონგხაგი გამოეყო პუნახის ძონგხაგს, ხოლო ტრაშიიანგცე გამოეყო ტრაშიგანგის ძონგხაგს. 2005 წელს ქვეყანა მოინახულა 13 000 ტურისტმა.

სამზარეულო
მიშელ უელბეკი

მიშელ უელბეკი ( , ნამდვილი სახელი და გვარი მიშელ ტომა, დ. 26 თებერვალი, 1956, რეიუნიონი) — ფრანგი მწერალი. ავტორი, რომელიც თანამედროვე მსოფლიოში ცნობილია თავისი პროვოკატორული რომანებით.

ბიოგრაფია
მიშელ უელბეკი მთამსვლელი მამისა და ანესთეზიოლოგი დედის ოჯახში დაიბადა. იგი ჯერ ალჟირში, დედის მშობლებთან იზრდებოდა, ექვსი წლის ასაკში კი მამის დედამ აიღო მასზე მზრუნველობა. სწორედ ბებიის გვარი გამოიყენა შემდგომში მიშელმა თავის ფსევდონიმად.

ლიცეუმის დამთავრებს შემდეგ, 1975 წელს, მიშელი შედის პარი-გრინიონის ეროვნულ აგრონომიულ ინსტიტუტში. აქ იგი აარსებს ლიტერატურულ ჟურნალს “კარამაზოვი”, სადაც თავის რამდენიმე ლექსს აქვეყნებს. 1978 წელს იგი აგრონომის დიპლომს იღებს. ამის შემდეგ მიშელი სწავლას განაგრძობს ლუი ლუმიერის ეროვნულ უმაღლეს სკოლაში, კინემატოგრაფიის სექციაზე, რომელსაც წარმატებით ამთავრებს 1981 წელს. ამავე წელს იბადება მისი ვაჟი, ეტიენი. რამდენიმე წელიწადი მიშელი უმუშევარია, ამას ემატება მეუღლესთან განქორწინება, რის გამოც ძლიერი დეპრესია ეწყება.

1983 წლიდან ინფორმატიკოსის კარიერა დაიწყო, შემდეგ, სამი წლის განმავლობაში სოფლის მეურნეობის სამინისტროში მუშაობდა. ეს პერიოდი აღწერა თავის რომანში „ბრძოლის ველის განვრცობა“. 1991 წელს გამოვიდა მიშელ უელბეკის ორი პოეტური კრებული, რომლებსაც არანაირი წარმატება არ მოჰყვა. „ბრძოლის ველის განვრცობა“ თავიდან ბევრმა გამომცემელმა დაიწუნა, ის 1994 წელს გამოიცა და უდიდესი წარმატება ჰხვდა წილად, განსაკუთრებით ახალ თაობაში. 1999 წელს საფრანგეთში, ფილიპ ჰარელის მიერ რომანი ფილმად იქნა გადაღებული, ხოლო 2000 წელს დანიაში ჟან ალბინუსმა მისი სატელევიზიო დადგმა განახორციელა.

უელბეკის მომდევნო რომანმა „ელემენტარული ნაწილაკები“, დიდი სკანდალი გამოიწვია. ნაწარმოებში გატარებული “საეჭვო აზრების” გამო უელბეკი გარიცხულ იქნა პერპენდიკულართა წრიდან. თუმცა ამ აურზაურმა უელბეკის პოპულარობა უფრო გააძლიერა. რომანი დაჯილდოებულ იქნა ნოემბრის პრემიით. 2005 წელს გამოვიდა უელბეკის ახალი რომანი „კუნძულის შესაძლებლობა“ და ინტერალიეს პრემია მიიღო.

უელბეკს ჩაწერილი აქვს სიმღერების ალბომიც ,, ადამიანური არსებობა' და არის ესეების ავტორიც.

2002 წლის 17 სექტემბერს ჟურნალში გამოქვეყნებული მისი ინტერვიუს გამო რამდენიმე ისლამურმა საზოგადოებამ და მათ შორის პარიზის მეჩეთის წინამძღოლმა უელბეკი დაადანაშაულა ისლამოფობიასა და რასიზმში. მართალია, პარიზის ინტელექტუალური საზოგადოების თანადგომისა და მისი პირადი ადვოკატის წყალობით მწერალს ბრალი მოეხსნა, მაგრამ ამ ფაქტის შემდეგ უელბეკმა დატოვა საფრანგეთი და ამჟამად ესპანეთში ცხოვრობს.

ნაწარმოებები
მსოფლიოს წინააღმდეგ, სიცოცხლის წინააღმდეგ, 1991
დარჩი ცოცხალი, 1991
ბედნიერების დევნა, 1992
ბრძოლის ველის განვრცობა, 1994
ბრძოლის ხელოვნება, 1996
სიტყვები, 1998
ელემენტარული ნაწილაკები, 1998
რენესანსი, 1999
ლანსაროტე, 2000
პლატფორმა, 2001
კუნძულის შესაძლებლობა, 2005
რუკა და ტერიტორია, 2010
მორჩილება, 2015
სეროტონინი, 2019
ნინო ჭავჭავაძე

თავადის ასული ნინო ჭავჭავაძე გრიბოედოვისა (დ. 4 ნოემბერი, 1812 — გ. 28 ივნისი, 1857) — ქართველი პოეტისა და თავადის ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქალიშვილი, რუსი დიპლომატისა და დრამატურგის ალექსანდრე გრიბოედოვის მეუღლე. დაწყებითი განათლება სახლში მიიღო. მოგვიანებით იგი დადიოდა პრასკოვია ნიკოლაევნა არსენიევა-ახვერდოვას პანსიონში, სანქტ-პეტერბურგში. აქ მათ ზოგადი განათლება მიიღეს, ისწავლეს უცხო ენები, ხატვა და მრავალი სხვადასხვა საგანიც აითვისეს.
პრეციოზულობა

პრეციოზულობა — ცხოვრების სტილი, ფილოსოფია, ლიტერატურული მიმდინარეობა საუკუნის ევროპაში, კერძოდ საფრანგეთში. ეს არის ერთგვარი გამორჩეულობის სურვილი სამი მიმართულებით: ქცევებით, ჩაცმულობითა და მეტყველებით.

წარმოშობა და იდეოლოგია
პრეციოზულობა პირველად გამოჩნდა მადამ დე სკუდერის სალონში. ამის შემდეგ სალონები, რომლებიც არსტოკრატების სახლებში იყო მოწყობილი, მთელ საფრანგეთს მოედო. აქ ხდებოდა ლიტერატურული ნაწარმოებების კითხვა, განხილვა, საუბრები. ამ სალონებში შესაღწევად მხოლოდ არისტოკრატული წარმოშობა არ იყო საკმარისი, მთავარი იყო ე.წ. „სულიერი კეთილშობილება“, განათლება და კარგი მანერები. ამ თვისებების ქონის შემთხვევაში ბურჟუებისთვისაც იყო კარი ღია.

პრეციოზები დაუპირისპირდნენ არსებულ მენტალიტეტსა და წეს-ჩვეულებებს, მიზნად დაისახეს მათი გაკეთილშობილება. შემოიტანეს ე.წ. „ნაზი მეგობრობის“ ცნება, წინ წამოსწიეს ქალსა და კაცს შორის მეგობრობისა და სიყვარულის თემატიკა. პრეციოზების აზრით, მართალია, სიყვარული საშიში გრძნობაა, ტკივილი მოაქვს, მაგრამ ამასთანავე ყველაზე მშვენიერია და სწორედ ესაა ნამდვილი სიცოცხლე. ისინი უარყოფენ ფულსა და ამბიციებს და ოცნებობენ პირველყოფილ, უცოდველ ცხოვრებაზე.

 საუკუნეში ქორწინება ხშირად ამბიციებზე იყო დამყარებული და ქალი დამოკიდებულ მდგომარეობაში იყო, რამაც გამოიწვია ქალთა ემანსიპაციის მცდელობა, რაც დღევანდელი ფემინიზმის ჩანასახი იყო. პრეციოზებმა მოითხოვეს ქორწინების კანონების შეცვლა: ქორწინებას უნდა ჰქონოდა ერთი წლით გამოსაცდელი ვადა, ხოლო პირველი ბავშვის გაჩენის შემდეგ მშობლები უნდა განქორწინებულიყვნენ და ბავშვი მამასთან დარჩენილიყო. ქალები მოითხოვდნენ კაცების მსგავს უფლებებსა და დამოუკიდებლობებს.

ლიტერატურულ ჟანრებს შორის პრეციოზულ სალონებში უპირატესობა ენიჭებოდა პოეზიასა და რომანს.

ყველაზე ცნობილი პრეციოზული სალონები იყო მადამ დე სკუდერისა და მადამ დე რამბუიეს სალონები.

პრეციოზული მეტყველება
პრეციოზებმა აკრძალეს ჟარგონები, ტექნიკური სიტყვები, არქაიზმები, პოპულარული მეტყველება, ულამაზო სიტყვები. შემოიღეს ახალი სიტყვები, ცდილობდნენ ენის დახვეწას, მეტაფორებითა და ჰიპერბოლებით ლაპარაკს (მაგ. „სარკის“ მაგივრად ამბობდნენ „სილამაზის მრჩეველი“, „ქორწილების“ მაგივრად — „ნებადართული სიყვარული“ და ა.შ.) და ყოველივე ამით უპირისპირდებოდნენ ე.წ. ვულგარულ მეტყველებას. თუმცა ზოგჯერ ზედმეტიც მოსდიდათ, რის გამოც პრეციოზული მეტყველება სასაცილოდაც ჩანდა. პრეციოზული მეტყველება გამასხვარავებული აქვს მოლიერს თავის კომედიაში სასაცილო პრეციოზები.

სალონური ლიტერატურის წარმომადგენლები
ჰერცოგი დე ლა როშფუკო
ჰერცოგი დე მონტოზიე
ვენსან ვუატური
ჟორჟ დე სკუდერი
ჟან-ფრანსუა სარაზენი
ანტუან გოდო
ისააკ დე ბენსერადი
კლოდ მალვილი
ჟილ მენაჟი
სკარონი
პიერ კორნელი (დროდადრო)
მადამ დე ლა ფაიეტი
ნიკოლოზ ავალიშვილი

ნიკოლოზ იაკობის ძე ავალიშვილი (დ. 4 ივლისი, 1844, საგარეჯო ― გ. 17 სექტემბერი, 1929) — ქართველი ჟურნალისტი, მთარგმნელი, მწერალი და თეატრალური მოღვაწე, ქართული დრამატული საზოგადოების წევრი.

ბიოგრაფია
მისი მამა — იაკობ ავალიშვილი მღვდელი იყო, მოღვაწეობდა ქალაქ ერევანში, იქვე გარდაიცვალა მალარიით 1849 წელს. დაობლებული პატარა ნიკოს აღზრდა მისმა ახლადდაქვრივებულმა დამ ითავა. მანვე შეასწავლა რუსული წერა-კითხვა და ანგარიში. 1850 წელს მთელი ოჯახი თბილისში გადმოსახლდა მამის ძმასთან საცხოვრებლად.

მალე მამა მოუკვდა და მთელი ოჯახი უფროსი ძმის საზრუნავი შეიქმნა. 8 წლისა თბილისის სასულიერო სასწავლებელში მიაბარეს მეორე კლასში. პატარა ნიკომ კარგად იცოდა რუსული ენა და ყველა კლასში თითო წელი სწავლობდა 2 წლის მაგივრად. სემინარიის უკანასკნელ კლასშიც მხოლოდ ერთი წელი დაჰყო. 1862 წელს მოსკოვში გაგზავნეს უნივერსიტეტში შესასვლელად. გარემოება შეიცვალა და იძულებული გახდა იქიდან 1866 წელს დაბრუნებულიყო სწავლადაუსრულებელი.

ნიკო ავალიშვილი მოსკოვში რვა თვე ფრანგის ოჯახში ცხოვრობდა. კარგად შეისწავლა ფრანგული წერა-კითხვა. მთელ დროს წიგნების კითხვაში ატარებდა, წაკითხულ ნაწარმოებებს ქართულად თარგმნიდა. მოსკოვში ძალიან დაუახლოვდა აკაკი წერეთელს. გადაუწყვეტია, მისი მატერიალური დახმარებით დაეარსებინა სტამბა, სადაც ქართულ წიგნებს დაბეჭდავდა. აქვე ქართველი სტუდენტები იმუშავებდნენ და საცხოვრებელ სახსრებს მოიპოვებდნენ. სტამბის დაარსების პროექტი დაიწერა, აკაკიმ ფინანსურად დიდი დახმარება გაიღო, მაგრამ განზრახვა ვერ შეასრულეს. ნიკო ავალიშვილს თბილისში დაბრუნება მოუხდა. 1869-1872 წლებში რედაქტორობდა ჟურნალ „მნათობს“, თანამშრომლობდა ჟურნალ „დროებაში“ მისი თხზულებები იბეჭდებოდა „ცისკარში“, „მნათობსა“ და „ივერიაში“. 1870 წელს განახლებული ქართული თეატრის ერთ-ერთი მესვეური იყო. 1893 წელს აირჩიეს ქართული დრამატული საზოგადოების წევრად.

ნიკო ავალიშვილი სოფლის ხალხის საკეთილდღეოდაც მოღვაწეობდა. საგარეჯოს ხალხს გულშემატკივრობდა. დიდი დახმარება გაუწია სიღნაღიდან თბილისამდე შოსეს შეკეთებას. საგარეჯოში მცხოვრებლებთან მოლაპარაკებით 1877 წელს გაიხსნა კოოპერატივი „ივრის დამზოგველი ამხანაგობა“. იგი კომიტეტის თავმჯდომარე იყო.
შალვა აზმაიფარაშვილი

შალვა ილიას ძე აზმაიფარაშვილი (დ. 7 იანვარი, 1903 [ძვ. სტ. 25 დეკემბერი , 1902], თბილისი — გ. 17 მაისი, 1958, იქვე) — ქართველი დირიჟორი და კომპოზიტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1941).

ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია საორკესტრო (პროფესორი ა. ილინსკის კლასი), საკომპოზიციო (პროფ. ს. ბარხუდარიანის კლასი) და სადირიჟორო (პროფ. მ. ბაგრინოვსკის კლასი) განხრით, 1933 წელს კი — ასპირანტურის სადირიჟორო განყოფილება პროფ. ა. გაუკისა და ევგენი მიქელაძის ხელმძღვანელობით. 1923–1928 წლებში უკრავდა სასულე და სიმფონიურ ორკესტრებში. 1932 წლიდან იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის დირიჟორი, ხოლო 1938–1952 წლებში მთავარი დირიჟორი.
1943–1953 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს რადიოს სიმფონიურ ორკესტრს, 1954–1957 — საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრს.

აზმაიფარაშვილის მუსიკალური ხელმძღვანელობით დაიდგა მრავალი ქართული ოპერა, მათ შორია მელიტონ ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერი“ , ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტე“ (ორივე 1937), შ. მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“ (1946, სახელმწიფო პრემია, 1947), გრიგოლ კილაძის „ლადო კეცხოველი“, ივანე გოკიელის „პატარა კახი“ (1943), დავით თორაძის „მთების ძახილი“ (1947) და სხვა.

აზმაიფარაშვილის მუსიკალური ნაწარმოებებია: სიმფონიური პოემა „ყვარლის მთები“ (1939), საორკესტრო სიუიტა „ძველი თბილისის სურათები“ (1941), სიმფონის (1945), ვოკალურ-სიმფონიური პოემა „ქართლი“ (1946), ოპერა „ხევისბერი გოჩა“ (1951), მუსიკალური კომედია „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ (1952) და სხვა. იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს , , მოწვევების დეპუტატი. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
არსენ IV ბულმაისიმისძე

არსენი (ბულმაისიმისძე) — საქართველოს კათალიკოსი საუკუნის ნახევარში. ჯალალედინისა და მონღოლების შემოსევის დროს იგი ვარდან და აბუსერ აბუსერიძეებთან ერთად იღვწოდა საქართველოს სიმტკიცისა და დამოუკიდებლობისათვის.

ქართული საისტორიო მასალებით, არსენ კათალიკოსი ცხოვრობდა საუკუნეში. მას ანტონ კათალიკოსი იხსენიებს თავის „წყობილ-სიტყვაობაში“ და განმარტავს, რომ არსენ „კათალიკოსი იყო ფილოსოფოსი, მჭერმეტყველი, სამღვთო პიიტიკოსი, ლამაზი მუსიკი, მშვენიერი მეშაირე და სხვანიო“. მის შესახებ პლატონ იოსელიანი წერს: „ესე სცხოვრობდა, ვითარცა ჰგონებენ, მეცამეტე საუკუნესა, თუმცა კათალიკოზთ სიაში არ არის მოხსენიებული“. არსენ კათალიკოსის მოღვაწეობის წლები იოსელიანს საეჭვოდ მიაჩნდა და ამიტომ მეცამეტე საუკუნის კათალიკოზთა სიაში არ შეუტანია არსენის სახელი. დიმიტრი ბაქრაძეს კი ეჭვი არ ეპარება, რომ არსენ ბულმაისიმისძე მეცამეტე საუკუნეში ცხოვრობდა.
ამელი ნოტომი

ამელი ნოტომი (; დ. 9 ივლისი, 1966, ეტერბეკი, ბელგია) — თანამედროვე ფრანგულენოვანი ბელგიელი მწერალი.

მამა, ბარონი პატრიკ ნოტომი, ბელგიის ელჩი იყო რომში და ხშირად უხდებოდა მოგზაურობა. ამიტომ ამელი პატარაობიდანვე მოგზაურობს იაპონიაში, ჩინეთში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ლაოსსა და ბანგლადეშში. 1992 წლიდან ყოველწლიურად თითო რომანს აქვეყნებს.

ამელი ნოტომი ცნობილია თავისი ექსტრავაგანტულობით, რომელიც მის სავიზიტო ბარათადაც კი იქცა.
1984 წელს 17 წლის ამელი პირველად ჩადის თავის სამშობლოში, ბელგიაში და ბრიუსელის თავისუფალ უნივერსიტეტში რომანული ფილოლოგიის შესწავლას იწყებს. თუმცა სასწავლებელში, სადაც ძირითადად სოციალისტები და ლიბერალები სწავლობენ, ბარონის ქალიშვილს უჭირს მეგობრების შეძენა. დიპლომის აღების შემდეგ ამელი ტოკიოში ბრუნდება და მუშაობას იწყებს თარჯიმნად ერთ-ერთ დიდ იაპონურ საწარმოში. ამ პერიოდს აღწერს იგი მოგვიანებით თავის რომანში კრძალვითა და ცახცახით. ამის შემდეგ მწერალი ბელგიაში ბრუნდება და 1992 წელს აქვეყნებს თავის პირველ რომანს, მკვლელის ჰიგიენას. აქედან იწყება ნოტომის წარმატებული ლიტერატურული კარიერა.

როგორც თავად ამბობს, იგი დღეში 4 საათს უთმობს წერას და წელიწადში 3 რომანს წერს, თუმცა აქედან მხოლოდ ერთს აქვეყნებს, რადგან დანარჩენები ზედმეტად პირადულია.

ნოტომის სტილი საკმაოდ დახვეწილი და პედანტურიც კია. ახასიათებს ცოცხალი ტონი, ზუსტი ლექსიკა, ორიგინალური სიუჟეტები. განსაკუთრებით ცნობილია მისი გადაჭარბებული პორტრეტები. მისი პერსონაჟები პოლარულად განსხვავდებიან - ზოგი მშვენიერია, ზოგი კი — უკიდურესად მახინჯი.

2000-2002 წლებში ამელი ნოტომი ტექსტებს წერს თავისი მეგობრის, ფრანგი მომღერალი რობერისთვის, რომლის ცხოვრებასაც აღწერს 2002 წელს გამოსულ რომანში საკუთარი სახელების რობერი.
ყიზყალასი

ქალწულის კოშკი ან ყიზყალასი (აზერბ. ) — საუკუნის ხუროთმოძღვრული ძეგლი ბაქოში. აგებულია სარტყლისებრ განლაგებული ქვის შვერილი რიგების მონაცვლეობით. ნაგებობა ცილინდრული ფორმისაა (სიმაღლე 28 მ, კედლების სისქე საძირკველთან 5 მ, შიგნით დანაწევრებულია 8 იარუსად) - მთელ სიმაღლეზე ებჯინება მასიური შვერილი კედელი (ე. წ. კონტრფონრი). თავდაპირველად იგი ზღვის პირას იყო აგებული, ახლა კი მასსა და ზღვას შორის პროსპექტი და ხეივანი მდებარეობს.

ისტორია
ქალწულის კოშკის მშენებლობის თარიღი უცნობია. შესასვლელის მარჯვენა მხარეს კოშკის ზედა ნაწილში დამონტაჟებულია ქვის ფირფიტა ორ-ხაზიანი ქუფური წარწერით, სადაც აღნიშნულია: „მასუდ იბნ-დავუდის გუბბე (გუმბათი)“. ამ წარწერის გამო კოშკს მე-11 საუკუნით ათარიღებენ, თუმცა არსებობს ვარაუდი, რომ ის უფრო ადრე არის აშენებული.

კოშკი ორ ეტაპად აშენდა. პირველი, სავარაუდოდ, ისლამის წინა ეპოქას ეხება, ხოლო წარწერა უფრო ძველ დროს ეკუთვნის.

- საუკუნეებში ყიზყალასი გამოიყენებოდა შუქურად. 1858 წლის 13 ივნისს შუქურამ ციმციმი დაიწყო, მანამდე კი მასზე ციხის დროშა ფრიალებდა. მოგვიანებით, 1907 წელს შუქურა გადაიტანეს კუნძულ ბოუქ-ზირაში.

ქალწულის კოშკი არაერთხელ დარესტავრირდა. საუკუნეში რუსული სამხედრო განყოფილების მიერ ჩატარებული სარემონტო სამუშაოებისას კოშკის თავიდან გაქრა ქონგურები, რომლებიც თავდაცვას ემსახურებოდნენ. 1964 წელს ქალწულის კოშკი მუზეუმი გახდა, ხოლო 2000 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შევიდა. ბოლოს კოშკი რესტავრირება 2012-2013 წლებში განხორციელდა.

ლეგენდის თანახმად, ქალწულის კოშკთან სიკვდილით დასაჯეს წმინდა ბართლომე, იესო ქრისტეს თორმეტი მოციქულიდან ერთ-ერთი. ბაქოს ტერიტორიაზე ბართლომე გამოჩნდა პირველ საუკუნეში, რომელიც ქრისტიანობას ქადაგებდა წარმართულ ტომებს შორის. ბართლომეს სწავლება უარყოფილ იქნა და ის ქალწულის კოშკის კედლებთან სიკვდილით დასაჯეს. გათხრების დროს კოშკის ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს ძველი ტაძრის ნაშთები. თუმცა, ქალაქ ალბანოპლის ზუსტი მდებარეობის შესახებ, სადაც წყაროების მიხედვით გარდაიცვალა  ბართლომე, სხვადასხვა ვერსია არსებობს.

ქალწულის კოშკი კულტურაში
1923 წელს ცნობილმა აზერბაიჯანელმა დრამატურგმა ჯაფარ ჯაბარლიმ დაწერა პოემა სახელწოდებით „ქალწულის კოშკი“. მომდევნო წელს ეკრანებზე გამოვიდა პირველი საბჭოური ფილმი, რომელიც აზერბაიჯანში გადაიღეს, რომელიც ეფუძნებოდა ლეგენდის სიუჟეტს. პირველი აზერბაიჯანული ბალეტი, რომელიც 1940 წელს აფრასიაბ ბადალბეილის მიერ შეიქმნა, ეძღვნება ქალწულის კოშკს. აზერბაიჯანელმა პოეტმა რასულ რზამ ყიზყალასის ლექსიც მიუძღვნა.

2010 წლიდან ქალწულის კოშკის პოპულარიზაციის მიზნით ტარდება საერთაშორისო ფესტივალი „ქალწულის კოშკი“, რომლის ფარგლებში სხვადასხვა ქვეყნის მხატვრები კოშკის მაკეტს ამშვენებენ.

ქალწულის კოშკს ეძღვნება საბჭოთა კავშირისა და აზერბაიჯანის მარკები.
ტუტანხამონი

ტუტანხამონი (ამონის ცოცხალი ხატება) თავდაპირველად ტუტანხატონი (ატონის ცოცხალი ხატება) (ძვ. წ. 1355 — ძვ. წ. 1337) — ეგვიპტის დინასტიის ფარაონი ძვ. წ. 1347 — ძვ. წ. 1337 წლებში. ეს პერიოდი ეგვიპტის ისტორიაში ახალი სამეფოს სახელწოდებითაა ცნობილი. მისი თავდაპირველი სახელი ტუტანხატონი ნიშნავს „ატონის ცოცხალ ხატებას“, ტუტანხამონი კი „ამონის ცოცხალ ხატებას“. იეროგლიფებში მისი სახელი იწერებოდა როგორც ამონ-ტუტ-ანხ. ეს დაკავშირებულია გადამწერთან, რომელიც, ტრადიციის მიხედვით, პირველად ღვთაებრივ სახელს წერდა, რათა ხაზი გაესვა ფარაონის დიდებისათვის.

ტუტანხამონის მამა იყო ცნობილი ფარაონი „მწვალებლად“ წოდებული ეხნატონი. მაგრამ მთავარი ტუტანხამონის დედის ვინაობასთან არის დაკავშირებული. ის არის არა ეხნატონის მთავარი ცოლი, ნეფერტიტი, არამედ ე.წ. „ახალგაზრდა ქალბატონი“, რომლის სახელი ჯერჯერობით არ არის დადგენილი, მაგრამ გენეტიკურმა ანალიზმა ცხადყო, რომ ის ტუტანხამონის მამის, ეხნატონის და იყო. ანუ ტუტანხამონი ინცესტის შედეგად დაიბადა, რაც უცხო არ ყოფილა ძველი ეგვიპტელებისთვის.სამარხ 35-ში ნაპოვნი უფროსი ასაკის ქალის ნეშტი კი საბოლოოდ შეიძლება მიეკუთვნოს ტუტანხამონის ბებიას, დედოფალ ტიიას.

ტუტანხამონი დაახლოებით 3 300 წლის წინათ ცხოვრობდა. ის ცხრა წლის იყო, როცა ტახტზე ავიდა და 18 წლისა გარდაიცვალა. არქეოლოგებისა და ისტორიკოსების უმრავლესობა ადრევე ვარაუდობდა, რომ მამამისი ცნობილი ეხნატონი იყო, რომელმაც ეგვიპტეში რელიგიური რეფორმების გატარება და მონოთეიზმის დამკვიდრება სცადა.

გენეტიკურმა და რადიოლოგიურმა გამოკვლევამ ასევე ცხადყო ტუტანხამონის სიკვდილის მიზეზები. ეგვიპტის სიძველეთა საბჭოს გენერალური მდივანის, ზაჰი ჰავასის თქმით, როგორც ჩანს, ტუტანხამონი მალარიის მძიმე ფორმით იყო ავად, მანამდე კი მისი სხეული ძვლების დაავადებით იყო დასუსტებული. ავადმყოფი და დაძაბუნებული ტუტანხამონი ჯოხით დადიოდა.

ტუტანხამონის აკლდამა ბრიტანელმა არქეოლოგმა, ჰოვარდ კარტერმა აღმოაჩინა 1922 წელს.
მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია

მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია (, აკრონიმი ) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, შექმნილი 1995 წელს, რომელიც გლობალური სავაჭრო სისტემის კანონებს აწესებს და აგვარებს უთანხმოებებს მის წევრ ქვეყნებს შორის, რომელთა უმრავლესობა დაახლოებით 30 ერთობლივი შეთანხმების ხელმომწერნი არიან.

ორგანიზაციის შტაბ-ბინა ჟენევაში (შვეიცარია) მდებარეობს. 2005 წლის 1 სექტემბრიდან, მიმდინარე გენერალური დირექტორია ნგოზი ოკონჯო-ივეალა. 2016 წლის მდგომარეობით 164 ქვეყანაა გაწევრიანებული. დაარსების შემდეგ მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია გლობალიზაციის მოწინააღმდეგე საზოგადოებრივ გაერთიანებათა ძირითად ფოკუსშია მრავალ ქვეყანაში.

საქართველო არის მსო-ს 137-ე სრულუფლებიანი წევრი 2000 წლის 14 ივნისიდან.

2012 წლის 22 აგვისტოს, 19-წლიანი მოლაპარაკებების შემდეგ, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციას შეუერთდა რუსეთის ფედერაცია.

ორგანიზაციის წესდება გულისხმობს წევრი ქვეყნების მიერ ერთმანეთისათვის „უპირატესი ხელშეწყობის რეჟიმის“ მინიჭებას, ეროვნული რეჟიმის დაცვას იმპორტული და ადგილობრივი საქონლისათვის თანაბარი უფლებებისა და პირობების უზრუნველყოფის საშუალებით, მასზე თანაბარი ადგილობრივი გადასახადების დაწესების დაცვით. ამდენად, მცირე ეკონომიკის მქონე ქვეყნისათვის ასეთი ორგანიზაციის წევრობა საკმაოდ მომგებიანია.

მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციას აქვს სამი ძირითადი მიზანი:
ხელი შეუწყოს ვაჭრობას;
მიაღწიოს თანდათანობით ლიბერალიზაციას მოლაპარაკებების გზით;
დანერგოს დავების სამართლიანი მოგვარების მექანიზმები.

მისი ერთ-ერთი მიზანია, აგრეთვე, პროტექციონიზმთან ბრძოლა.
ჯაკომო პუჩინი

ჯაკომო ანტონიო დომენიკო მიქელე სეკონდო მარია პუჩინი (; დ. 21 დეკემბერი, 1858 — გ. 29 ნოემბერი, 1924) — იტალიელი კომპოზიტორი, რომლის ოპერები, მათ შორის „ბოჰემა“, „ტოსკა“, „მადამა ბატერფლაი“ და „ტურანდოტი“, ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად შესრულებული ნაწარმოებებია ამ ჟანრის ისტორიაში. ერთ-ერთი იმ მცირეთაგან, რომელმაც წარმატებით გამოიყენა ოპერის შესრულების გერმანული და იტალიური ტექნიკა. მიიჩნევა იტალიური ოპერის საუკეთესო წარმომადგენლად ჯუზეპე ვერდის შემდეგ.
გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა

აღმოსავლეთ გერმანია , ოფიციალურად გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა (გდრ) — ცენტრალური ევროპის ყოფილი სახელმწიფო 1949-1990 წლებში.

გდრ მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან ოთხი წლის შემდეგ, საბჭოთა კავშირის მიერ გერმანიის ოკუპირებულ ტერიტორიაზე, 1949 წლის 7 ოქტომბერს შეიქმნა. ამავე დროს, დასავლეთ-მოკავშირეებმა მათ მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე („“) გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა დააარსეს.

გდრ-ს სტრუქტურა შემუშავდა ულბრიხტის ჯგუფის ხელმძღვანელობით, რომელსაც სტალინის მხარდაჭერა ჰქონდა. 1952 წლიდან სახელმწიფოებრივ თვითშეგნებაში გდრ ხასიათდება, როგორც პირველი გერმანული „სოციალისტური მუშათა და გლეხთა სახელმწიფო“. 1961 წლის ბერლინის კედლის აშენებამდე, სახელმწიფო სისტემაში ჯერ კიდევ იყო შენარჩუნებული ფედერაციული და დემოკრატიული ელემენტები, რომლებიც საბოლოოდ აღმოიფხვრა. „სოციალიზმის მშენებლობა“ გერმანიის სოციალისტური ერთიანობის პარტიის , როგორც „მარქსისტულ-ლენინისტური მუშათა კლასის პარტიის“ მითითებებით უფრო მეტად ავტორიტარულად და ცენტრისტულად ხორციელდებოდა.

1989-1990 წლების მშვიდობიანმა რევოლუციამ ხაზი გაუსვა გდრ-ის პოლიტიკურ და ეკონომიკურ წარუმატებლობას. პირველად 1990 წელს თავისუფლად არჩეულმა პარლამენტმა მიიღო გადაწყვეტილება, აღმოსავლეთგერმანული მიწების აღდგენისა და თვითგამორკვევის აქტით გდრ-ის შეერთებისა დასავლეთ გერმანიასთან. ამის შედეგად გერმანია კვლავ გაერთიანდა, რასაც 1990 წლის 3 ოქტომბერს გდრ-ის არსებობის შეწყვიტა მოჰყვა.
ფარამონდი

ფარამონდი (დ. 370 — გ. 430) — ფრანკთა ლეგენდარული წინაპარი და მეფე მეროვინგების დინასტიიდან 410–426 წლებში. „ფრანკთა ისტორიის წიგნის“ უცნობი ავტორის ( საუკუნე) მიხედვით იგი არის მარკომარის შვილი და ხლოდიოს მამა. დიდი ხნის განმავლობაში იგი ითვლებოდა ფრანკების პირველ მეფედ, ამჟამად იგი მიჩნეულია ლეგენდარულ პიროვნებად.

მიზეზი შემდეგში იყო: „ფრანკთა ისტორიის წიგნის“ ავტორმა მოგვითხრო გრიგოლ ტურელის პირველი ექვსი წიგნი, იქვე დასძინა 21 ახალი ფაქტი, მათ შორის, ფარამონდის სახელი. მაგრამ მან არ იცოდა საუკუნის ისტორია, რადგან იგი იყენებდა ერთადერთ წყაროს – გრიგოლ ტურელის ქრონიკას. ასე რომ, სრულიად საეჭვოა, აღნიშნული ქრონისტიდან ორმოცდაათი წლის შემდეგ მას აღმოეჩინა მეროვინგების დინასტიის წინაპარი, მაშინ როდესაც ეს ვერ შეძლო თავად გრიგოლ ტურელმა.

თუმცა ისტორიული პიროვნება სახელად ფარამონდი არსებობს. მას მოიხსენიებს გრიგოლ ტურელი. იგი დაიბადა დაახლოებით 550 წელს პარიზთან ახლოს და იყო პარიზელი მღვდელი, პარიზის ეპისკოპოსის (571-591წლებში) რეგნემონდის ძმა. რეგნემონდს უნდოდა ფარამონდი გამხდარიყო მისი მემკვიდრე, მაგრამ 591 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ ეპისკოპოსის ტახტი დაიკავა მდიდარმა სირიელმა ვაჭარმა სახელად ევსევიმ. ფარამონდი დაიღუპა 600-610 წლებს შორის.
ხლოდიო

ხლოდიო ან ხლოდიუსი, მეტსახელად „გრძელთმიანი“ (; ; დ. 395 — გ. 447 ან 449) — ფრანკთა ლეგენდარული მეფე მეროვინგების დინასტიიდან 426–447 წლებში.

ხლოდიოსის შესახებ ინფორმაცია მეტად მწირი და არასანდოა. გრიგოლ ტურელი მოიხსენიებს მეფე თეოდომერს, შემდეგ კი მოგვითხრობს ამბებს ხლოდიოს შესახებ. თითქოს მისი მონათხრობის მიხედვით ხლდიო არის თეოდომერის მემკვიდრე. საუკუნეში მოღვაწე ფრანკების ნახევრადლეგენდარული ისტორიკოსი ფრედეგარი თავის ქრონიკაში მოგვითხრობს, რომ ხლოდიო არის თეოდომერის მემკვიდრე. „ფრანკთა ისტორიის წიგნის“ უცნობი ავტორი ( საუკუნე) მას მარკომირის შვილიშვილად და ფარამონდის შვილად მიიჩნევს.
მეროვეუსი

მეროვეუსი, მეროვინგი (, , ; დ. 411 — გ. 458) — სალიკელ ფრანკთა ნახევრადლეგენდარული მეფე და მეროვინგების დინასტიის დამაარსებელი. იგი, სავარაუდოდ, საუკუნის პირველ ნახევარში მოღვაწეობდა. სახელი უნდა წარმოდგებოდეს იმ დროს გავრცელებული ძველგერმანული სახელისგან „მაროვიჰი“, რომელიც პირდაპირი თარგმანით „სახელოვან ბრძოლას“ ნიშნავს. სწორედ მის პატივსაცემად იწოდება ფრანკთა პირველი სამეფო დინასტია მეროვინგების დინასტიად.
ხილდერიკ I

ხილდერიკ (; ; დ. 437 — გ. 482) — ფრანკთა მეფე მეროვინგების დინასტიის წარმომადგენელი. სახელმწიფოს მართავდა 457/458–481/482 წლებში. სავარაუდოდ, ფრანკების ლეგენდარული მეფის მეროვეუსის შვილი. იგი არის ფრანკების პირველი მეფე, რომლის არსებობაც არა მხოლოდ წერილობითი, არამედ მატერიალური ისტორიული წყაროებითაც დასტურდება. სახელი ხილდერიკი ფრანკების ენაზე ითარგმნება, როგორც „ბრძოლაში ძლიერი“ ან „ძლიერი მეომარი“

ხილდერიკი იყო სალიკელი ფრანკების მეთაური და მართავდა ტერიტორიას, რომლის ცენტრიც იყო თანამედროვე ბელგიის ქალაქი ტურნე.
ხლოტარ I

ხლოტარ მეტსახელად მოხუცი (დ. 497 — გ. 31 დეკემბერი, 561) — ფრანკთა მეფე მეროვინგების დინასტიიდან. ხლოდვიგ -ის ვაჟი. სუასონის მეფე 511 წლიდან, ორლეანის მეფე 524 წლიდან, ბურგუნდიის მეფე 534 წლიდან (თავის ძმასთან, ხილდებერტ -თან ერთად 558 წლამდე), რეიმსის მეფე 555 წლიდან და პარიზის მეფე 558 წლიდან. 558-561 წლებში, ხლოდვიგ -ის მსგავსად, მარტო მართავდა ფრანკთა სამეფოს.