iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბერიკაობა

ბერიკაობა — ქართული ხალხური იმპროვიზაციული ნიღბების თეატრი. ტერმინი „ბერიკაობა“ განაყოფიერებისა და შვილიერების კულტის სადიდებელ სანახაობას აღნიშნავს და ნაწარმოებია საერთო ქართველური ძირიდან „ბერ“ (შვილი).

ბერიკაობას ბერიკები ასრულებდნენ. სცენარები, რომელთა საფუძველზეც იქმნებოდა ბერიკული წარმოდგენები, საუკუნეთა მანძილზე იცვლებოდა, ახალი შინაარსით მდიდრდებოდა და თაობიდან თაობას გადაეცემოდა. მათი კონკრეტული მოქმედებით განსახიერება და სიტყვიერი მასალით ხორცშესხმა მთლიანად ბერიკების ნიჭსა და უნარზე იყო დამოკიდებული. ბერიკულ წარმოდგენებში შემონახულია განაყოფიერებისა და შვილიერების ღვთაების სადიდებელი მისტერიის გადმონაშთი (მაგ. ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფ. საბუეში, აგრეთვე ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფ. უდეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ მატანში დღესაც სრულდება ოდესღაც ტახღვთაების გარდაცვალებასა და მის აღდგომა-გაცოცხლებასთან დაკავშირებული მისტერიის სცენები).

დროთა ვითარებაში ბერიკაობამ დაკარგა საკულტო-რელიგიური დანიშნულება და მშრომელი ხალხის ცხოვრების, მისი მისწრაფებების გამომსახველად იქცა. ბერიკების მრავალი სიუჟეტი შეიცავს უცხოელ დამპყრობთა წინააღმდეგ ქართველი ხალხის ბრძოლის სურათებს, თავადების, ეკლესიის მსახურთა, მოსამართლეთა საქმიანობის მამხილებელ სცენებს. ჩვენამდე მოღწეულია ბერიკაობის 100-მდე სიუჟეტი. მათი უმეტესობა კომიკურია და ძირითადად შექმნილია საყოფაცხოვრებო თემაზე. ბერიკაობა სამგვარი წყობისა იყო: კარდაკარ სასიარულო, მოედანზე სათამაშო და სადარბაზო (სადღესასწაულო). საგანგებოდ შერჩეულ მოედანზე იმართებოდა დიდი ბერიკაობა, რომელსაც ზოგჯერ 100-მდე შემსრულებელი ჰყავდა. მისი ტრადიციული ნიღბები იყვნენ:მეფე (სასიძო), კეკელა (სარძლო), მაჭანკალი, გლეხი, თავადი, თათარი, მოსამართლე, ექიმი, ხუცესი, აგრეთვე ტახი, დათვი, თხა და სხვა ცხოველები.

ბერიკები უსულო საგნებს და განყენებულ ცნებებსაც განასახიერებდნენ (მაგ., ალავერდის ტაძარი, საბძელი, ხე, უკუღმართი ცხოვრება, ავსიტყვაობა და სხვა). ისინი თამაშობდნენ ნაბადქუდა ნიღბებში, „ისხდნენ“ ტახის, დათვის, თხის, ხარის და სხვა „ტყავში“ (ბერიკოში). დიდ ბერიკაობაში მხოლოდ მამაკაცები მონაწილეობდნენ (ქალებისა და მოზარდების ბერიკაობა ცალკე იმართებოდა). წარმოდგენა იწყებოდა მტრის მიერ სოფლის აწიოკებისა და ხარკის აკრეფის წარმოსახვით, რასაც თან ახლდა სიმღერა და საკრავიერი მუსიკა. ბერიკაობას ხელმძღვანელობდა ბერიკათწინამძღვარი. საქართველოში ცნობილი ბერიკები იყვნენ საუკუნეში ოთარ ნორიოელი და ოიანა-ბუიანა, საუკუნის ნახევარში — აბელ რევაზიშვილი. საუკუნეში ბერიკები თბილისშიც გამოჩნდნენ.
საშემოსავლო გადასახადი

საშემოსავლო გადასახადი — კერძო და იურიდიულ პირთა ფინანსური შემოსავლის დაბეგვრა. არსებობს სხვადასხვა სახის საშემოსავლო გადასახადის სისტემები, რომელიც ვარირებს ფიქსირებული გადასახადიდან პროგრესულ საგადასახადო სისტემამდე. გადასახადი, რომლითაც კომპანიების შემოსავალი იბეგრება ხშირად კორპორაციულ გადასახადად ან კორპორაციულ საშემოსავლო გადასახადად მოიხსენიება. კერძო პირის საშემოსავლო გადასახადი როგორც წესი, ამ პირის მთლიანი შემოსავლიდან იბეგრება (გარკვეული კანონით დადგენილი დედუქციების შემდეგ), მაშინ როდესაც კორპორაციული საშემოსავლო გადასახადი იურიდიული პირის საბოლოო (ხარჯების გამოკლებით) შემოსავლიდან იქვითება.

საქართველოში საშემოსავლო გადასახადი შეადგენს დასაბეგრი თანხის 20%-ს.
ფრიდრიხ ენგელსი

ფრიდრიხ ენგელსი (დ. 28 ნოემბერი, 1820, ბარმენი — გ. 5 აგვისტო, 1895, ლონდონი) — გერმანელი პოლიტიკოსი, მეწარმე, ფილოსოფოსი და სამხედრო ისტორიკოსი. იგი იყო კარლ მარქსთან ერთად მარქსიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ენგელსის მთავარი ნაშრომებია „ინგლისის მუშათა კლასის მდგომარეობა“, „ანტი-დიურინგი“, „ლუდვიგ ფოიერბახი და კლასიკური გერმანული ფილოსოფიის დასასრული“, „ოჯახის, სახელმწიფოსა და კერძო საკუთრების წარმოშობა“, „უტოპიური და მეცნიერული სოციალიზმი“.

ბიოგრაფია
ენგელსი დაიბადა პრუსიის სამეფოს ქალაქ ბარმენში, შეძლებული მეწარმის ოჯახში. რაინის პროვინცია იმ დროს გერმანიაში ყველაზე განვითარებულ სამრეწველო მხარეს წარმოადგენდა თავისი პროლეტარიატით.

1838 წელს ენგელსმა ოჯახური პირობების გამო ბრემენის ერთ-ერთ სავაჭრო ფირმაში ნოქრად დაიწყო მუშაობა. სავაჭრო საქმიანობას ხელი არ შეუშლია მისთვის მიეღო მეცნიერული და პოლიტიკური განათლება. ენგელსი ეცნობოდა იმდროინდელ ლიტერატურას, მონაწილეობას იღებდა პოლიტიკურ და ლიტერატურულ დაჯგუფებებში, რომელთა მოწოდება იყო პრაქტიკული მნიშვნელობა ახალი იდეების განვითარება. ჰეგელის ფილოსოფიის რევოლუციური მხარე ენგელსმა მაშინვე შეამჩნია და პირველმა შეაფასა, როდესაც იგი დაუკავშირდა მემარცხენე ჰეგელიანელების სკოლას. „წერილებში ვუპერტალიდან“ (1839) ენგელსმა აღწერა ბარმენსა და ელბერფელდში სამრეწველო პროლეტარიატის შრომისა და ცხოვრების პირობები, მოითხოვა გერმანიაში არსებული რეაქციული წყობილების დამხობა და საზოგადოებრივი პროგრესის განხორციელება.

ერთი წელი მსახურობდა არმიაში მოხალისედ. ორი წლით გადასული იყო მაჩესტერში, სადაც მისი მამა ბამბის ფაბრიკის თანამშრომელი იყო. 1844 წელს თანამშრომლობდა „გერმანულ-ფრანგულ წელიწდეულში“, რომელიც პარიზში გამოდიოდა არნოლდ რაგისა და კარლ მარქსის რედაქტორობით. ამავე წელს დაბრუნდა ბარმენში და ესწრებოდა კომუნისტთა შეკრებებს. 1846 წელს მარქსთან ერთად გაერთიანდა საიდუმლო კავშირში, რომელიც ინტერნაციონალის წინამორბედი იყო. 1847 წელს ლონდონში ჩატარებულ კავშირის ორ კონგრესზე წარმოადგენდა პარიზის საზოგადოებას. 1848 წელს მარქსთან ერთად დაწერა „კომუნისტური კავშირის მანიფესტი“. 1848-1849 წლებში მუშაობდა „ახალი რაინის გაზეთში“, რომელიც გამოდიოდა მარქსის რედაქტორობით. გაზეთის აკრძალვის შემდეგ სტატიებს აქვეყნებდა „პოლიტიკურ-ეკონომიკურ მიმოხილვაში“. იყო ელბერფელდში მომხდარი აჯანყების მომსწრე. მონაწილეობდა ბადენ-პალატინატის კამპანიაში, როგორც ადიუტანტი ვილიხის მოხალისეთა კორპუსიდან. ბადენის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ დევნილის სტატუსით ჩავიდა ინგლისში. 1850 წელს დაუბრუნდა მამის ფირმას. 1869 წელს თავი დაანება ბიზნესს, მონაწილეობდა სოციალ-დემოკრატიული იდეების გავრცელებასა და მუშათა საერთაშორისო მოძრაობაში.
ტომას ნიუკომენი

ტომას ნიუკომენი (დ. 28 თებერვალი, 1663, დარტმუტი — გ. 7 აგვისტო, 1729, ლონდონი) —ინგლისელი გამომგონებელი, პროფესიით მჭედელი.

1705 წელს მკალავ ჯ. კოულთან ერთად ააგო ორთქლის ტუმბო, რომელშიც ძრავა შეერთებული იყო ტუმბოსთან. ეს გამოგონება ვერ დააპატენტა, რადგან მასზე ადრე, 1698 წელს, ტ. სევერის მიერ დაპატენტებული იყო ორთქლის წყალმიმღები. ნიუკომენი ორთქლის მანქანა არ იყო უნივერსალური ძრავა, მას შეეძლო ემუშავა მხოლოდ როგორც ტუმბოს. ნიუკომენის დამსახურება ის არის, რომ მან პირველმა წამოაყენა ორთქლის გამოყენების იდეა მექანიკური მუშაობის მისაღებად. მის სახელს ატარებს დიდი ბრიტანეთის ტექნიკურ ისტორიკოსთა საზოგადოება.
ონორე გაბრიელ მირაბო

ონორე გაბრიელ მირაბო რიკეტი (დ.9 მარტი, 1749, ბინიონი, ქ. ნემურის ახლოს — გ. 2 აპრილი, 1791, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკოსი, გრაფი, საფრანგეთის დიდი რევოლუციის მოღვაწე.

მარკიზ დე მონიეს ცოლთან ერთად საზღვარგარეთ გაქცევის შემდეგ "პიროვნების შეურაცხყოფისათვის" 1776 დაუსწრებლად სიკვდილი მიუსაჯეს, მაგრამ შემდეგ 1785 წელს ამნისტიით პარიზში დაბრუნდა. 1789 აირჩიეს გენერალური შტატების დეპუტატად მარსელისა და ექსის მესამე წოდებიდან. იყო ფეოდალური აბსოლუტისტური რეჟიმის მტერი, დაუნდობლად ამხელდა მას, მაგრამ რევოლუციური მასების როლის ზრდასთან ერთად თანდათან კონსერვატორულ პოზიციებზე გადავიდა და მსხვილი ბურჟუაზიის(რომელიც ცდილობდა რევოლუციის განვითარების შეჩერებას)ლიდერი გახდა. მან საიდუმლო კავშირი დაამყარა სამეფო კართან (1790 აპრილი). დიდი გასამრჯელოსა და თავისი უზომო ვალის გადახდის საფასურად მირაბო სამეფო კარის საიდუმლო აგენტი გახდა. რევოლუციის წინაშე მისი ღალატი მხოლოდ მონარქიის დამხობის (1792 წლის 10 აგვისტო) შემდეგ გამომჟღავნდა, ამიტომ დიდი პატივით პანთეონში დაკრძალული მირაბოს ნეშტი სენ-მარსოს გარეუბანში, დამნაშავეთა სასაფლაოზე, გადაიტანეს.
ეროვნული თანხმობის დეკლარაცია

ეროვნული თანხმობის დეკლარაცია (მემორანდუმი) — საქართველოს უახლეს ისტორიაში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სახელმწიფო-პოლიტიკური დოკუმენტი, რომლის მიზანი საქართველოში შინაგანი პოლიტიკური სტაბილურობის დამყარება და სამართლიანობის აღდგენა იყო.

სტაბილურობის დამყარების საფუძველი და ფუძემდებლური დებულებები დეკლარაციის მიხედვით არის 1991-1992 წლების მიჯნაზე მომხდარი მოვლენების შეფასება.

დეკლარაციიდან გამომდინარე, ის ძალები, რომლებიც არ ცნობენ და არ ემორჩილებიან დეკლარაციის ფუძემდებლურ დებულებებს განაგრძობენ საქართველოს შინაგან დესტაბილიზებასა და აჩაღებენ ახალ ეროვნულ უთანხმოებას.

იმ რეჟიმს, რომელიც საქართველოში 1991-1992 წლების სამხედრო გადატრიალების, პუტჩის შედეგად დამყარდა პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა თბილისში ვიზიტის დროს, მის საჯარო გამოსვლაზე წლის 10 მაისს „რეპრესიული“ უწოდა.
ქიზიყის გლეხთა აჯანყება

ქიზიყის გლეხთა აჯანყება 1878 — გლეხთა აჯანყება არსებული რეჟიმის წინააღმდეგ ქიზიყში.

გამოიწვია სახელმწიფო გადასახადების სიმძიმემ, აუტანელმა სატრანსპორტო ბეგარამ, სამაზრო და საგუბერნიო ხელისუფლების შეუზღუდველმა თვითნებობამ. აჯანყების საბაბი გახდა მეფის მთავრობის განზრახვა, კენჭისყრით გაეწვია გლეხები სახალხო ლაშქარში (თურქებთან ომთან დაკავშირებით). სოფლის მამასახლისებმა თვითნებურად შედგენილ კენჭისყრის სიებში, არ შეიტანეს კულაკთა შვილები. გლეხებმა ამ სიების მოსპობა და ლაშქარში ძველი წესით გასვლა მოითხოვეს. აჯანყება დაიწყო 4 ივნისს დილით სოფ.ზემო მაჩხაანში, სადაც გლეხებმა სცემეს სოფლის მამასახლისი დავით ბოსტოღანაშვილი და ბოქაულის თანაშემწე. აჯანყებას შეუერთდნენ ანაგის, ვაქირის, საქობოს, მაშნაარისა და სხვა სოფლების გლეხები. ისინი გაერთიადნენ და გზა გადაუჭრეს ბაკურციხეში მიმავალ სიღნაღის მაზრის უფროსს, მოსთხოვეს სიების მოსპობა და კენჭისყრით ლაშქარში გლეხთა გაწვევაზე უარის თქმა. გლეხების მოთხოვნა არ დააკმაყოფილეს, ამიტომ აჯანყებულებმა ჯერ მაზრის უფროსის მხლებლები და სოფლის მამასახლისი სცემეს, შემდეგ — თავად რევაზ ვაჩნაძის სახლში თავშეფარებული მაზრის უფროსი გენერალი იოსებ ორბელიანი და მათი კაცები. დაარბიეს ვაჩნაძის სახლი, აგრეთვე კარდანახის, ვაქირის, საქობოსა და სხვა სოფლების მამასახლისთა სახლკარი.

მთავრობამ აჯანყება ჩააქრო. დაიწყო რეპრესიები. სიღნაღის სასამართლომ 11 მათგანს 15 წლის კატორღა მიუსაჯა, გადასახლებულთა შორის იყო ორი ქალი. სასამართლო პროცესზე გამოაშკარავდა აჯანყების ნამდვილი მიზეზი. საქართველოს პრესამ („დროება“, „ობზორი“) სპეციალური წერილები მიუძღვნა ამ აჯანყებას.
იესე ტლაშაძე

იესე ტლაშაძე — საუკუნის ნახევრის ქართველი პოეტი.

ეკუთვნის პოემა „ბაქარიანი“ („კათალიკოზ-ბაქარიანი“, დაწერილია სტამბოლში, 1727), რომელშიც აღწერილია ვახტანგ -ისა და მისი შვილის ბაქარის ამბები, ქართლის აოხრება სპარსელებისა და ოსმალებისაგან, ვახტანგის რუსეთში გადახვეწა, ხოლო მისი ძმის, კათოლიკოს დომენტის სტამბოლში გაწვევა და იქაური თავგადასავალი. როგორც ჩანს, ტლაშაძე ჯერ კიდევ 1724 წლამდე ყოფილა რუსეთში, სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ კი კათოლიკოს დომენტის გაჰყოლის სტამბოლში. ტლაშაძე არსებითად არჩილ -ის მიმდევარია ქართულ მწერლობაში. იგი თაყვანს სცემს შოთა რუსთაველს, აუგად მოიხსენიებს მის ეპიგონებს, თუმცა მის პოემაში იგრძნობა ვეფხისტყაოსნის დიდი გავლენა. „ბაქარიანზე“ ზემოდმედება მოუხდენია იოსებ სააკაძის „დიდმოურავიანსაც“.
არნოლდ ტოინბი

არნოლდ ჯოზეფ ტოინბი (დ. 14 აპრილი, 1889, ლონდონი — გ. 22 ოქტომბერი, 1975, ნიუ-იორკი) — ინგლისელი ისტორიკოსი და სოციოლოგი. ლონდონის უნივერსიტეტის პროფესორი (1919–1924), ეკონომიკის მეცნიერებათა ლონდონის სკოლის პროფესორი (1925–1955), საერთაშორისო ურთიერთობათა სამეფო ინსტიტუტის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი (1925–1955).

აღიარება მოუპოვა „ისტორიის გამოკვლევამ“ (ტ.1-12, 1934–1961). ტოინბის აზრით, არ არსებობს კაცობრიობის ერთიანი ისტორია, არსებობს მხოლოდ თავისებური და დახშული ცივილიზაციების ისტორია. თითოეული მათგანი გადის წარმოშობის, ზრდის, მსხვრევისა და ხრწნის სტადიებს, რის შემდეგაც იღუპება და ადგილს უთმობს ახალ ცივილიზაციას.

ცივილიზაციის განვითარების მამოძრავებელი ძალაა „შემოქმედებითი უმცირესობა“, რომელსაც თავისი კვალზე მიჰყავს "ინერტული უმრავლესობა". როდესაც „შემოქმედებითი ელიტა“ თავს ვერ ართმევს მორიგ სოციალურ-ისტორიულ ამოცანას და იქცევა გაბატონებულ უმცირესობად, რომლის წინააღმდეგ ჯანყდება გაუცხოებული მასა („პროლეტარიატი“ და „ბარბაროსული პერიფერია“), ცივილიზაცია იღუპება თუ უფრო ადრე არ მოუღო ბოლო გარე კატასტროფამ.

ტოინბი თანაგრძნობით ეკიდებოდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას და კაპიტალისტურ და სოციალისტურ ქვეყნებს შორის მშვიდობიანი თანაარსებობის იდეას.
მოკავშირეთა პირველი სადესანტო არმია

მოკავშირეთა პირველი სადესანტო არმია (ინგლ.:. ) იყო 1944-1945 წლებში ჩრდილო-დასავლეთ ევროპაში მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უმაღლესი მთავარსარდლობის შტაბის ნაწილი და ყველაზე დიდი საჰაერო სამხედრო ძალების შენაერთი კაცობრიობის ისტორიაში.

ისტორია
არმია დაარსებულ იქნა 1944 წლის 2 აგვისტოს. პირველი კომენდანტი იყო აშშ-ის არმიის საჰაერო ძალებია გენერალ-ლეიტენანტი ლუის ჰაიდ ბრერეტონი, მეორე კომენდანტი ბრიტანელი გენერალ-ლეიტენანტი ფრედერიკ ბროუნინგი.

ოპერაციები
არმიის დაარსებამდე, რომელიც უფრო ადრო იყო დაგეგმილი, 82-ე და 101-ე ამერიკულმა სადესანტო დივიზიებმა და მე-6 ბრიტანულმა დივიზიამ მონაწილეობა მიიღეს დი-დეის მომზადებაში. ისინი გადასროლილ იქნენ საფრანგეთის ტერიტორიაზე «ვერმახტის» პოზიციების უკან.

პირველი და ყველაზე ცნობილი ოპერაცია, როლეიც მოკავშირეთა 1-მა სადესანტო არმიამ ჩაატარა იყო ოპერაცია «მარკეტ გარდენი». პირველი ბრიტანული, 82-ე და 101-ე ამერიკული სადესანტო დივიზიები და პირველი პოლონური პარაშუტისტთა ბრიგადა გადასროლილ იქნენ ნიდერლანდებში. მათ ევალებოდათ ზიგფრიდის თავდაცვითი ხაზის შემოვლა და ქვემო რაინის გადალახვით გერმანიის ტერიტორიაზე შეჭრა.

არმიის ნაწილებმა მონაწილეობა მიიღეს არდენებზე შეტევაში, თუმც არავითარი წარმატებისათვის არ მიუღწევიათ. მომდევნო და უკანასკნელი სადესანტო ოპერაცია, რომელიც მოკავშირეთა 1-ელმა სადესანტო არმიამ ჩაატარა იყო ოპერაცია «ვარსიტი», როლის დროსაც მე-6 ბრიტანული და მე-17 ამერიკული სადესანტო დივიზიები გადასროლილ იქნენ გერმანიაში. მათ ევალებოდათ სახმელეთო ჯარების დახმარება რაინის გადალახვისას.

შემადგენელი ნაწილები
მე-18 ამერიკული სადესანტო კორპუსი
მე-17 ამერიკული სადესანტო დივიზია
82-ე ამერიკული სადესანტო დივიზია
101-ე ამერიკული სადესანტო დივიზია
მე-13 ამერიკული სადესანტო დივიზია
პირველი ბრიტანული სადესანტო კორპუსი
პირველი ბრიტანული სადესანტო დივიზია
მე-6 ბრიტანული სადესანტო დივიზია
ბრიტანული 52-ე დივიზია
პირველი ბრიტანული საჰაერო სპეცდანიშნულების ბრიგადა
პირველი დამოუკიდებელი პოლონური პარაშუტისტთა ბრიგადა
მე-9 სამხედრო ტრანსპორტირების ჯგუფი (შშასძ)
38-ე ტრანსპორტირების ჯგუფი (რაფ)
46-ე ტრანსპორტირების ჯგუფი (რაფ)
ალფრედ ფონ შლიფენი

გრაფი ალფრედ ფონ შლიფენი (; დ. 28 თებერვალი, 1833, ბერლინი — გ. 4 იანვარი, 1913, ბერლინი) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გერმანიის იმპერიის გენერალ-ფელდმარშალი.

ბიოგრაფია
შლიფენი დაიბადა პრუსიელი გენერალ-მაიორის ოჯახში და სამხედრო განათლების მიღების შემდეგ 1854 წელს სამსახური დაიწყო პრუსიის არმიაში. 1863 წელს გადაიყვანეს გენერალურ შტაბში. 1866 წელს კაპიტნის წოდებით მან მონაწილეობა მიიღო კიონიგგრეცის ბრძოლაში. გერმანია-საფრანგეთის 1870–1871 წლების ომში იგი მაიორის წოდებით მსახურობდა მეკლენბურგის გროსჰერცოგის შტაბში.

1876–1884 წლებში შლიფენი გვარდიულ ულანთა პოლკის მეთაური და დიდი გენერალური შტაბის წევრი იყო. 1884 წელს იგი გადაიყვანეს დიდი გენშტაბის განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე, ხოლო 1888 წელს იგი ობერქუარტერმაისტერი და გენშტაბის შეფის ალფრედ ფონ ვალდერზეეს მოადგილე გახდა. 1891 წელს შლიფენი გენშტაბის შეფი გახდა და 1903 წელს მიიენიჭა გენერალ-მაიორის სამხედრო წოდება.

1905 წელს მისი ხელმძღვანელობით შემუშავდა ე.წ. „შლიფენის გეგმა“. შლიფენის გეგმის მიხედვით გერმანიას თავიდან უნდა აეცილებინა ორ ფრონტზე, საფრანგეთისა და რუსეთის წინააღმდეგ თანადროული ბრძოლა. გეგმა მიზნად ისახავდა „ბლიცკრიგს“ საფრანგეთის წინააღმდეგ და ომის მოგებას მანამ, ვიდრე რუსეთი არმიის მობილიზირებას და გერმანიის საზღვრებთან გადასროლას მოასწრებდა. რკინიგზის საშუალებით გერმანიის ჯარი სრწაფად უნდა გადაესხათ აღმოსავლეთში და ასევე მალე უნდა დაემარცხებინათ რუსეთის არმია.

პირველი მსოფლიო ომის დროს სამხედრო რეალობაში შლიფენის გეგმა აუსრულებელი დარჩა. გერმანიის ჯარებმა დასავლეთ ფრონტზე ვერ განავითარეს სწრაფი შეტევა, ვერ გაარღვიეს მარნის თავდაცვითი ხაზი და მობილური ომიდან პოზიციურ ომზე გადავიდნენ.

გაცილებით მძიმე იყო პოლიტიკური შედეგები, რომელიც შლიფენის გეგმას მოჰყვა. გერმანიის მიერ ნეიტრალური ბელგიის ტერიტორიის გამოყენებამ საფრანგეთზე თავდასასხმელად ომში ჩართო ინგლისი.

თვითონ შლიფენი თავისი სტრატეგიის მარცხს ვერ მოესწრო. იგი ჯერ კიდევ 1906 წელს გაუშვეს პენსიაზე, 1911 წელს გაწეული ღვაწლის გამო გენერალ-ფელდმარშლის სამხედრო წოდება მიენიჭა და 1913 წლის 4 იანვარს გარდაიცვალა ბერლინში. კაიზერმა ვილჰელმ -მ მისი საფლავი ყვავილების გვირგვინით შეამკო.

შლიფენი ბრწყინვალე სამხედრო თეორეტიკოსი იყო, თუმცა მისი სისუსტე იმაში მდგომარეობდა, რომ ომის წარმოების პოლიტიკურ ასპექტებს ნაკლებ ყურადღებას უთმობდა, რაც პრუსიული სახელმწიფო წყობის სამხედრო ტრადიციებით იყო განპირობებული.
ბოთო ცუ ზაინ-ვიტგენშტაინ-ჰოენშტაინი

პრინცი ბოთო ცუ ზაინ-ვიტგენშტაინ-ჰოენშტაინი ( დ. 16 თებერვალი, 1927, აიზენახი, თიურინგია — გ. 27 იანვარი, 2008, ზალცბურგი) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე. ბოთო ცუ ზაინ-ვიტგენშტაინ-ჰოენშტაინი 1958–1968 წლებში იყო ქალაქ ბად ლაასფეს ბურგომისტრი. 1965-1968 წლებში იგი გერმანიის ბუნდესტაგის წევრი, საოჯახო, ახალგაზრდობის და ჯანდაცვის კომიტეტის თავმჯდომარე და გქდკ/გქსკ ფრაქციის ჯანდაცვის საქმეთა სპიკერი იყო.

1982–1994 წლებში ბოთო ცუ ზაინ-ვიტგენშტაინ-ჰოენშტაინს ეკავა გერმანული წითელი ჯვარის ორგანიზაციის პრეზიდენტის პოსტი (იყო საპატიო პრეზიდენტი). 1993–1995 წლებში იგი წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევამთვარის საერთაშორისო მოძრაობის მუდმივი კომისიის წევრი იყო.
ზაინის ციხესიმაგრე

ზაინის ციხესიმაგრე — ციხესიმაგრე გერმანიაში. მდებარეობს კერბერგის მთის კალთაზე, მდინარეების ბრექსბახსა და ზაინბახს შორის. ტერიტორიულად იგი ეკუთვნის ქალაქ ბენდორმ-ამ-რაინის უბანს — ზაინს.

ზაინის ციხესიმაგრის კომპლექსში შედის რაიფენბერგების ციხეკოშკი და შტაინების მამული. ყველაზე ძველი შენობა — ძველი ციხესიმაგრე – საუკუნეებში უნდა იყოს აშენებული. იგი დანგრეულ იქნა 1152 წელს. ზაინის ციხე აუშენებიათ საუკუნეში.

კომპლექსის მთავარი და დომინირებული ნაწილია ზაინის ციტადელი. 1987 წელს მის სარდაფში სანქტ-ჰუბერტუსის სახელობის მარანი გაიხსნა. ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე ყოველწლიურად ეწყობა ზაინის ციხესიმაგრის შევარდენთა საწვრთნელ-სანადირო შოუ.
ფრანც ფონ ეპი

რაინდი ფრანც ქსავერ ფონ ეპი (გერმ.: ) (დ. 16 ოქტომბერი, 1868, მიუნხენი — გ. 31 დეკემბერი, 1946, იქვე) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, ინფანტერიის გენერალი და ბავარიის რაიხსშტატჰალტერი 1933-1945 წლებში.

ბიოგრაფია
1887
სამხედრო სამსახური დაიწყო მე-9 ბავარიულ ინფანტრიის პოლკში.
1896
ოქტომბერი: მიენიჭა ობერლეიტენანტის სამხედრო წოდება.
1901-1902
იბრძოდა ჩინეთში გერმანულ საექსპედიციო კორპუსის შემადგენლობაში
1904-1906
გერმანიის კოლონია „სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში“ (დღ. ნამიბია) ასმეთაურის თანამდებობაზე იბრძოდა ჰერეროების წინააღმდეგ
1914-1918
პირველ მსოფლიო ომში მეთაურობდა ბავარიის ინფანტერიის ლაიბგვარდიულ პოლკს და იბრძოდა საფრანგეთში, სამხრ. ტიროლში, სერბეთში და რუმინეთში.
ბრძოლებში გამოჩენილი მხედრული ნიჭისა და მამაცობისათვის დაჯილდოებულ იქნა ორდენით «პურ ლე მერიტ», ბავარიული «მაქს-იოზეფის ორდენით», 1-ლი და მე-2 ხარისხის «რკინის ჯვრით».
1919
11 თებერვალი: ორდრუფის სამხედრო-საწვრთნელ პოლიგონზე მის მიერ დაარსებულ იქნა «ეპის ფრაიკორპსი», რომელმაც მონაწილეობა მიიღო მიუნხენის საბჭოთა რესპუბლიკის განადგურებაში. რაინდ ფონ ეპის ფრაიკორპსი განსაკუთრებული სისასტიკით გაუსწორდა პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს. მათ მიერ მოკლულ იქნა ანარქისტი რევოლუციონერი გუსტავ ლანდაუერი და მიუნხენის უბან გიზინგში ამოჟლეტილ იქნენ „კოლპინგის მეგობრობის“ წევრები.
მიუნხენის სისხლიანი აქციების შემდეგ ეპის ფრაიკორპსმა მონაწილეობა მიიღო შესაბამის სადამსხელო აქციებში რურის ოლქში და ჰამბურგში.
14 აპრილი: ეპის ფრაიკორპსი 326 ოფიცერს და 197 უნტეროფიცერს მოითვლიდა. მათ შორის ყველაზე ცნობილი იყო შემდგომში «სა»-ს ლიდერი ერნსტ რიომი.
1920
რიომის თანადგომით ფრაიკორპსის პრეს-ორგანო, გაზეთი «ფიოლკიშერ ბეობახტერი» ჰიტლერის ნაცისტურ პარტიას გადაეცა. ამასთან ერთად ეპმა ჰიტლერს წინასაარჩევნო დაეხმარა 60 000 მარკის ოდენობით.
1923
9 ნოემბერი: მან მონაწილეობა ჰიტლერის პუტჩში.
1928
ფრანც ფონ ეპი «ნსდაპ»-ის და რაიხსტაგის წევრი გახდა.
1933
9 მარტი: იგი დანიშნულ იქნა ბავარიის რაიხსკომისრად.
10 აპრილი: რაიხის შინაგან საქმეთა მინისტრის ვილჰელმ ფრიკის ბრძანებით იგი ბავარიის რაიხსშტატჰალტერის თანამდებობაზე დაინიშნა, რომელზეც 1945 წლამდე დარჩა. მის მიერ არჩეულმა ბავარიულმა პარტიკულარიზმის პოლიტიკამ ფიურერის უკმაყოფილება გამოიწვია.
1934
5 მაისი: ეპი დაინიშნა «ნსდაპ»-ის კოლიანიალური პოლიტიკის განყოფილების შეფად.
აგვისტო: ჰიტლერის ბრძანებით იგი ბავარიის ლანდესიეგერმაისტერი გახდა.
1935
ივლისი: რაინდ ფონ ეპს მიენიჭა ინფანტერიის გენერლის სამხედრო წოდება. ამ დროიდან იგი ჰიტლერის შიდაპარტიულ კრიტიკაზე გადავიდა და თავის უკმაყოფილებას საჯაროდ გამოთქვამდა. ამ კრიტიკის ნიადაგზე იგი დაუპირისპირდა ჰიმლერს და ჰაიდრიხს და მისმა პოლიტიკურმა გავლენამ საგრძნობლად იკლო.
1945
აპრილი: ეპმა მონაწილეობა მიიღო ნაცისტური რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართული „ბავარიის განმანთავისუფლებელ აქციაში“.
1946
31 დეკემბერი: ფრანც ფონ ეპი მიუნხენის საპყრობილის საავადმყოფოში გარდაიცვალა.
უიარაღო

კონდრატე დავითის ძე თათარიშვილი (ფსევდონიმი — უიარაღო) (დ. 21 სექტემბერი, 1872, აბასთუმანი, ახლანდელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 მაისი, 1929, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
1887 წლიდან სწავლობდა თბილისის, 1893 წლიდან კიევის სასულიერო სემინარიაში (დაამთავრა 1894). პირველი მოთხრობა „მშვიდობით“ 1895 გამოაქვეყნა ჟურნალ „მოამბეში“. 1896 მღვდლად ეკურთხა. სიკვდილმისჯილი რევოლუციონერი ჯარისკაცების გამოსარჩლებისათვის 1906 წელს ეკლესიიდან განდევნეს.

უიარაღომ განაგრძო ინტენსიური ლიტერატურული მოღვაწეობა. თანამშრომლობდა ჟურნალ-გაზეთებში („მოამბე“, „ჯეჯილი“, „კვალი“, „მეგობარი“, „დროება“ და სხვა). მოთხრობებში „მე და ბიძაჩემი“, „ჩაიზე“, „უსიამოვნო შეხვედრა“, „რეაქცია“, „პირუთვნელი დაფასება“, „წესდება“ (1900-1913) მწერალი ამხელდა ბურჟუაზიული საზოგადოების მანკიერებას. მისი პუბლიცისტური წერილები მიმართული იყო ცარიზმის წინააღმდეგ. პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ მყოფი უიარაღო იძულებული გახდა 1912 წელს გასცლოდა საქართველოს.

1912-1919 წლებში იგი სწავლობდა ბრიუსელის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის გეოლოგიურ განყოფილებაზე. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ (1921) მუშაობდა თსუ-ის გეოლოგიის კათედრის ასისტენტად, 1923 წლიდან აგრეთვე საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის გეოლოგიურ განყოფილებაში. უიარაღოს სამეცნიერო შრომები ძირითადად შეეხება კოლხეთის დაბლობის, ალაზნის ველისა და თრიალეთის აღმოსავლეთ ნაწილის ჰიდროგეოლოგიურ საკითხებს. იკვლევდა აგრეთვე საშენი მასალებისა და ბენტონიტური თიხების საბადოთა გეოლოგიურ საკითხებს.

უიარაღოს უმნიშვნელოვანესი თხზულება, რომელმაც საყოველთაო აღიარება მოუპოვა ავტორს, არის ისტორიული მოთხრობა „მამელუკი“ (გამოქვეყნდა 1912, კრებული „გრდემლი“, წიგნი , ფილმი („მამლუქი“), 1958). მოთხრობა ძველი საქართველოს ერთ-ერთ უმწვავეს სატკივარს - ყმების უცხოეთში გაყიდვას ეხება. მკვეთრმა პატრიოტულმა სულისკვეთებამ, მძაფრ სიუჟეტთან შერწყმულმა ნათელმა და შთამბეჭდავმა სტილმა განაპირობა რევოლუციამდელი პროზის ამ „პატარა შედევრის“ (ტიციან ტაბიძე) ფართო პოპულარობა.

უიარაღოს ეკუთვნის აგრეთვე რომანი „მაძიებელნი“ (დაიწერა 1902, პირველად შემოკლებულად დაისტამბა 1940 წელს ჟურნალ „მნათობში“). 1957-1958 წლებში გამოქვეყნდა მწერლის თხზულებათა სრული კრებული ორ ტომად (შემდგენელი, მონოგრაფიული ნარკვევისა და ბიბლიოგრაფიული შენიშვნებისა ავტორი სოლომონ ცაიშვილი).

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ფრიდერიკე ფონ მეკლენბურგ-შტრელიცი

ფრიდერიკე კაროლინე სოფია ფონ მეკლენბურგ-შტრელიცი (; დ. 2 მარტი 1778, ჰანოვერი — გ. 29 ივლისი 1841, იქვე) — ჰანოვერის დედოფალი.

ბიოგრაფია
იგი იყო მეკლენბურგ-შტრელიცის ჰერცოგის კარლ -ის და მისი მეუღლის ფრიედერიკე კაროლინე ლუიზე ფონ ჰესენ-დარმშტატის უმცროსი ქალიშვილი.

შთამომავლობა
პირველი ქორწინება: 1793 წელს ფრიედერიკემ დაქორწინდა პრუსიის პრინც ლუიზე, მისი დის ლუიზეს მეუღლის კრონპრინც ფრიდრიხ ვილჰელმის ძმაზე.

ფრიდრიხ ვილჰელმ ლუდვიგი (* 30 ოქტომბერი 1794
ფრიდრიხ ვილჰელმ კარლ გეორგი (* 26 სექტემბერი 1795; † 1863)
ფრიდერიკე ვილჰელმინა ლუიზე ამალია (* 30 სექტემბერი 1796; † 1850) – ანჰალტ-დესაუს ჰერცოგის ლეოპოლდის მეუღლე.

მეორე ქორწინება: 1798 წელს იქორწინა ფრიდრიხ ცუ ზოლმს-ბრაუნფელსზე.

მესამე ქორწინება: 1815 წელს იქორწინა მაშინდელ კუმბერლანდის ჰერცოგზე და მომავალ ჰანოვერის მეფე ერნსტ აუგუსტზე.

ფრიდერიკე ფონ ჰანოვერი (* 27 იანვარი 1817)
გეორგ (1819-1878) ჰანოვერის მეფე
ავთანდილ შულავრელი

ავთანდილ შულავრელი — საუკუნის ქართველი ხუროთმოძღვარი. ააშენა ბარაკონის ღვთისმშობლის ტაძარი სოფ. წესთან (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი). მისი სახელი მოხსენიებულია აღმოსავლეთის ფასადის წარწერაში:"ამისი ოსტატი შულავრელი ავთანდილ, ვინც ნახოთ, შენდობა ბძანეთ". მეორე წარწერის მიხედვით, ძეგლი 1753 წელს აუგიათ. ტაძარი ძველი ქართული გუმბათოვანი ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი უკანასკნელი ნიმუშია.
ათანასე თბილელი

ათანასე თბილელი, ამილახვარი (გ. 9 ივნისი, 1774, მოსკოვი) — ქართველი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე, რუსეთთან კავშირის აქტიური მომხრე.

1724 წელს დაბრუნდა საქართველოში და მიიღო მროველობა (რუისის ეპისკოპოსობა). 1740 წელს — თბილისის მიტროპოლიტობა. 1752 წელს თეიმურაზ -მ და ერეკლე -მ ათანასე თბილელი სიმონ მაყაშვილთან ერთად გაგზავნეს მოსკოვში სამხედრო დახმარებისა და მფარველობის სათხოვნელად. ათანასე თბილელმა სიბერე და ავადმყოფობა მოიმიზეზა და სამუდამოდ დარჩა რუსეთში. 1762 წელს მოსკოვში დააარსა ქართული სტამბა. ბეჭდავდა უმთავრესად სასულიერო-საეკლესიო წიგნებს.