მანტო მავგრონეუსი

მანტო მავროგენუსი (ბერძ. ; 1796 — ივლისი, 1848) — ბერძენი არისტოკრატი, ეროვნული გმირი და საბერძნეთის დამოუკიდებლობის ომის მონაწილე. იგი იყო უაღრესად მდიდარი არისტოკრატული ოჯახის წარმომადგენელი და საკუთარი ქონების მნიშვნელოვანი ნაწილი ბერძნული ეროვნული მოძრაობის დასაფინანსებლად გაიღო. მისი მოწოდებითა და გავლენით, ევროპელი არისტოკრატებიც ფინანსურად და იარაღით ეხმარებოდნენ ბერძენ რევოლუციონერებს.

ადრეული ცხოვრება
მანტო მავროგენუსი დაიბადა ტრიესტში, რომელიც იმ დროს ჰაბსბურგთა მონარქიის შემადგენლობაში შედიოდა. იგი იყო ვაჭრისა და „ფილიკი ეთერიას“ წევრის, ნიკოლაოს მავროგენისისა და მისი მეუღლის, ზაქარატი ხაძი-ბათის ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი ერთ-ერთი წინაპარი იყო ნიკოლას მავროგენისი, რომელიც ოსმალეთის იმპერიაში ფლოტის დრაგომანისა და ვალახეთის მთავრის თანამდებობას იკავებდა.

მავროგენუსი არისტოკრატულ და განათლებულ გარემოში აღიზარდა. მასზე დიდი გავლენა მოახდინა განმანათლებლობის ეპოქის იდეებმა. სწავლობდა ძველბერძნულ ფილოსოფიასა და ისტორიას ტრიესტის კოლეჯში. თავისუფლად ფლობდა ბერძნულ, ფრანგულ, იტალიურ და თურქულ ენებს.

საბერძნეთის დამოუკიდებლობის ომი
1809 წელს მანტო მავროგენუსი ოჯახთან ერთად პაროსზე გადავიდა, სადაც მამისგან შეიტყო, რომ „ფილიკი ეთერია“ ამზადებდა ეროვნულ აჯანყებას, რომელიც მოგვიანებით საბერძნეთის რევოლუციის სახელით გახდა ცნობილი. 1818 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, იგი ტინოსზე დასახლდა.

როდესაც დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა დაიწყო, მავროგენუსი მიკონოსზე გაემგზავრა — კუნძულზე, საიდანაც მისი ოჯახი წარმოშობით იყო. მან ადგილობრივ ლიდერებს მოუწოდა, შეერთებოდნენ ბერძენთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას.

მანტო მავროგენუსმა საკუთარი სახსრებით აღჭურვა და დააკომპლექტა ორი ხომალდი, რომელთა საშუალებითაც ებრძოდა მეკობრეებს, რომლებიც თავს ესხმოდნენ მიკონოსსა და კიკლადების სხვა კუნძულებს. 1822 წლის 22 ოქტომბერს, მისი ხელმძღვანელობით, მიკონოსელებმა უკუაგდეს კუნძულზე გადასხმული ოსმალთა ძალები.

მავროგენუსი საკუთარი სახსრებით აფინანსებდა მებრძოლებისა და მათი ოჯახების დახმარებას, ჩრდილოეთ საბერძნეთში სამხედრო კამპანიის მომზადებასა და ევროპელი ფილელინების მხარდაჭერას.

შემდგომში მან შეკრიბა ექვსი გემისგან შემდგარი ფლოტილია და ქვეითი ჯარი, რომელიც შედგებოდა თექვსმეტი ასეულისგან — თითოეულში ორმოცდაათი მებრძოლი ირიცხებოდა. ამ ძალებით მან მონაწილეობა მიიღო 1822 წელს კარისტოსის ბრძოლაში. მანვე დააფინანსა სამხედრო ექსპედიცია ქიოსზე, თუმცა ვერ შეძლო ქიოსის ხოცვა-ჟლეტის შეჩერება.

კიდევ ერთი ორმოცდაათკაციანი რაზმი მან ნიკიტარასის დასახმარებლად გაგზავნა დერვენაკიის ბრძოლაში. როდესაც ოსმალთა ფლოტი კიკლადებთან გამოჩნდა, მავროგენუსი ტინოსზე დაბრუნდა და საკუთარი სამკაულების ნაწილი გაყიდა, რათა 200 მებრძოლის აღჭურვა და მისოლონგის პირველი ალყის ორი ათასი გადარჩენილის დახმარება დაეფინანსებინა. მისი მებრძოლები მონაწილეობდნენ აგრეთვე პელიონის, ფთიოტიდასა და ლივადიას ბრძოლებში.

მავროგენუსი ევროპაში განმანათლებლურ მისიებს ხელმძღვანელობდა და პარიზის ქალებს მიმართავდა მოწოდებით, მხარი დაეჭირათ ბერძენთა ბრძოლისთვის. 1823 წელს იგი გადავიდა ნაფპლიონში, რათა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ცენტრში ყოფილიყო. ამის გამო ოჯახმა, მათ შორის დედამაც, უარყო იგი.

სწორედ ამ პერიოდში გაიცნო მან დიმიტრიოს იფსილანტისი, რომელთანაც მოგვიანებით დაინიშნა. მავროგენუსმა ევროპაში დიდი პოპულარობა მოიპოვა როგორც სილამაზით, ისე სიმამაცით. თუმცა, იმავე წლის მაისში მისი სახლი დაიწვა, რის შემდეგაც იგი ტრიპოლიში გადავიდა საცხოვრებლად იფსილანტისთან ერთად.

მავროგენუსისა და დიმიტრიოს იფსილანტისის ნიშნობა რამდენიმე გავლენიანმა პოლიტიკოსმა გააპროტესტა, რადგან ისინი მავროგენისებისა და იფსილანტისების — ორი ძლიერი, პრორუსულად განწყობილი ოჯახის — გაერთიანებას საფრთხედ აღიქვამდნენ.

ომის დასრულების შემდეგ იოანის კაპოდისტრიასიმ მავროგენუსს გენერალ-ლეიტენანტის საპატიო წოდება მიანიჭა და ნაფპლიონში საცხოვრებელი გადასცა, სადაც იგი საცხოვრებლად გადავიდა.

გვიანი წლები
1840 წელს მავროგენუსი პაროსზე გადავიდა, სადაც მისი ნათესავების ნაწილი ცხოვრობდა. იგი ცხოვრობდა სახლში, რომელიც დღემდე კერძო საკუთრებაშია. სახლი მდებარეობს პანაღია ეკატონტაპილიანის (ღვთისმშობლის ეკლესიის) მახლობლად, რომლის დაარსებასაც ტრადიცია წმინდა ელენეს, კონსტანტინე დიდის დედას, მიაწერს.

მანტო მავროგენუსი პაროსზე 1848 წლის ივლისში გარდაიცვალა.

მემკვიდრეობა
მიკონოსის დედაქალაქის ცენტრალურ მოედანს მისი სახელი ჰქვია და იქ განთავსებულია მისთვის მიძღვნილი დიდი ზომის ბიუსტი. ასევე, მისი სახელით არის ცნობილი პაროსის პარიიკიის პორტის მთავარი მოედანი. საბერძნეთში მისი პატივსაცემად რამდენიმე ქუჩასაც მისი სახელი აქვს მინიჭებული.

საბერძნეთის მთავრობამ მის პატივსაცემად გამოსცა რამდენიმე სამახსოვრო მონეტა.

მის ცხოვრებაზე ასევე გადაიღეს ფილმი „ “ (1971), სადაც მას განასახიერებდა ცენი კარიეზი.

მავროგენუსი გამოსახული იყო 1988–2001 წლების საბერძნეთის 2 დრაჰმას მონეტის უკანა მხარეს.

ნათესავები
მანტოს ნათესავები არიან მავროგენუს/დელიკარისის ოჯახში.