iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დადივანქი

დადივანქი , ან ხუთავანქი — სომხური მონასტერი აზერბაიჯანში, მდებარეობს ქალბაჯარის რაიონში, მდინარე ტერტერის მარცხენა ნაპირზე. სამონასტრო კომპლექსი მიეკუთვნება - საუკუნეებს. ისტორიულად ეს იყო დიდი კოვანკის რაიონის სასულიერო კომპლექსი. მას ასევე უწოდებენ ხუთავანქს, რადგან იგი აგებულია გორაკზე.

ისტორია და არქიტექტურა
აღნიშნული მონასტერი დააარსა წმინდა დადიმ, თადეოს მოციქულის მოწაფემ, რომელმაც გაავრცელა ქრისტიანობა აღმოსავლეთ სომხეთში, ახ. წ. საუკუნეში. ეს მონასტერი, ისტორიულ საბუთებში პირველად საუკუნეში მოიხსენიება. 2007 წლის ივნისში, მთავარი ეკლესიის წმინდა საკურთხევლის ქვეშ აღმოაჩინეს წმინდა დადის საფლავი. ზემო ხაჩენის მთავრები ასევე დაკრძალულნი არიან დედივანკში, ეკლესიის გალავნის ქვეშ. ნაპოვნია კიდევ ერთი სამარხი, რომელიც არ არის დამახასიათებელი სომხური ქრისტიანული ტრადიციებისა. მონასტერი 1145 წელს დაანგრიეს სელჯუკებმა, თუმცა იგი 1170 წელს აღადგინეს.

1960-იან წლებში აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ სამონასტრო კომპლექსის ტერიტორიაზე დააარსა სოფელი, რომლის მოსახლეობამ დააზიანა სამონასტრო კომპლექსის შენობები და ფრესკები.

მონასტერი ეკუთვნის სომეხთა სამოციქულო ეკლესიის არცახის ეპარქიას. მთავარი ტაძრის კედლებზე რამდენიმე სომხური ეპიგრაფიკული წარწერაა. ტაძრის მხატვრობა დათარიღებულია საუკუნით. პაოლო კუნეოს თქმით, დადივანქი არის ერთ-ერთი ორი მონასტერიდან განძასართან ერთად, სადაც გვხვდება ბიუსტები (შესაძლოა მონასტრის შემომწირველების).

1994 წელს ყარაბაღის ომის დასრულების შემდეგ, მონასტერი ხელახლა გაიხსნა და 2004 წელს, სომეხ-ამერიკელი ბიზნესმენის, ედელე ჰოვნანიანის დაფინანსებით, დაიწყო განახლების პროცესი, რომელიც 2005 წელს დასრულდა.

2017 წლის აგვისტოში პირველად, იტალიელმა სპეციალისტებმა, ჩაუტარეს სარეაბილიტაციო სამუშაოები სამონასტრო კომპლექსს. ამჟამად კვლავ მიმდინარეობს მათ მიერ მონასტრის გაწმენდისა და აღდგენის სამუშაოები. მათ უკვე აღადგინეს ოთხი სამლოცველო და ფრესკები. დაგეგმილია ორნამენტების აღდგენა სამლოცველოების კარებთან ახლოს. აღდგენითი სამუშაოების დასრულება იგეგმება 2020 წლისათვის.
ოქროს გარგარი

ოქროს გარგარი — არის ყოველწლიური კინოფესტივალი, რომელიც ტარდება ივლისში (სომხეში), სომხეთის კულტურის სამინისტროს დახმარებით. 2011 წლამდე კინოფესტივალს ჰქონდა სამი ძირითადი მიმდინარეობა: მხატვრული ფილმების და დოკუმენტური ფილმების საერთაშორისო კონკურსები, ასევე ”სომხური პანორამა”. 2011 წელს გამოჩნდა ახალი კონკურენტუნარიანი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი პროგრამა "გარგარის ბირთვის". კინოფესტივალის პირველ წელს მასში მონაწილეობა მიიღეს მხოლოდ სომეხი კინორეჟისორის ფილმებმა, მაგრამ მეორე კინოფესტივალიდან დაწყებული, მასში უცხოელი კინორეჟისორები უფრო და უფრო მონაწილეობენ. ოქროს გარგარის საერთაშორისო კინოფესტივალი როტერდამისა და ბუსანის საერთაშორისო კინოფესტივალების იდენტურია. ფესტივალის მთავარი პრიზი არის ოქროს გარგარი.

ერევანში ოქროს გარგარის საერთაშორისო კინოფესტივალი დააარსეს დოკუმენტური ფილმების რეჟისორმა ჰარუტ ხაჩატურიანმა, სცენარისტმა მიხაილ სტამბოლციანმა და კინოკრიტიკოსმა სუსანა ჰარუთიანმა. ფესტივალი დაარსდა ატომ ეგგოიანის უშუალო მონაწილეობით. ფესტივალის დევიზია კულტურათა და ცივილიზაციების გზაჯვარედინი, რადგან იგი აღიქმებოდა, როგორც კულტურული ხიდი, რომელიც ხელს უწყობს დიალოგს დასავლეთსა და აღმოსავლეთს შორის. ფესტივალი სიმბოლურად ასახავს სომხეთის ისტორიას.

პირველად, ოქროს გარგარის საერთაშორისო კინოფესტივალი ჩატარდა ერევანში 2004 წლის 30 ივნისიდან- 4 ივლისის ჩათვლით. სწორედ ამის შემდეგ გახდა ყოველწლიური ღონისძიება კინოთეატრის სამყაროში, რომელიც ტარდება ივლისის შუა რიცხვებში სომხეთში.

2010 წელს კინოფესტივალ დაემატა რამდენიმე ნომინაცია.

ფესტივალის ჩატარების სხვადასხვა წლებში სომხეთის დედაქალაქს სტუმრობდნენ – მწერალი და სცენარისტი ტონინო გუერა, მსახიობები კლაუდია კარდინალე, ფანი არდანი, ნასტასია კინსკი, ორნელა მუტი, ჟაკლინ ბისეტი.

2010 წელს „ოქროს გარგარს“ კინოს საერთაშორისო კავშირის, ტელევიზიისა და სპორტის მთავარი პრემია ’ მიენიჭა.

ჯილდო
კინოფესტივალის მთავარი პრიზი, ოქროს გარგარი გადაეცემა გამარჯვებულებს ოთხ ძირითადი ნომინაციაში. იგი დამზადებულია ფერადი მინისგან, რომელზედაც გამოსახულია ფარაჯანოვის ნაწარმოების ერთ-ერთი პერსონაჟი, რომელიც ვერცხლის ფირფიტაზეა გამოსახული. პრიზები წინასწარ იკურთხება ღვთისმშობლის ეკლესიაში (ზორავარი), რომელიც მდებარეობს ერევნის ცენტრში.
2010 წლიდან კი თავისი საქმის სპეციალისტის კინოში შეტანილი წვლილისთვის გადაეცემა ცალკე გამოყოფილი ჯილდო ეს არის ოქროს გარგარის ფიგურა.
აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და მშენებლობის უნივერსიტეტი

აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და მშენებლობის უნივერსიტეტი — სახელმწიფო უნივერსიტეტი, მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. უნივერსიტეტი სპეციალიზებულია სამოქალაქო ინჟინერიასა და არქიტექტურაში. დაარსდა 1975 წელს, აზერბაიჯანის ტექნიკური უნივერსიტეტისგან გამოყოფის შემდეგ და თავდაპირველად აზერბაიჯანის სამოქალაქო ინჟინერიის ინსტიტუტი ეწოდა.

ისტორია
აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და მშენებლობის უნივერსიტეტის ისტორია იწყება 1920 წელს ბაქოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში მშენებლობის ფაკულტეტის ჩამოყალიბებით. 1930-1934
წლებში აამუ ფუნქციონირებდა, როგორც მშენებლობისა და არქიტექტურის დამოუკიდებელი ინსტიტუტი, 1934 წლიდან როგორც აზერბაიჯანის სამრეწველო ინსტიტუტის ფაკულტეტი, ხოლო 1951 წლიდან როგორც აზერბაიჯანის ტექნიკური უნივერსიტეტის ფაკულტეტი.

1975 წელს აზერბაიჯანის სს-იმა საბჭოს გადაწყვეტილებით აზერბაიჯანის სამოქალქო ინჟინერიის ინსტიტუტი ჩამოყალიბდა. ინსტიტუტმა უნივერსიტეტის სტატუსი 1992 წელს მიიღო. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ჰეიდარ ალიევის 2000 წლის 13 ივნისის ბრძანების შესაბამისად უნივერსიტეტს აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და მშენებლობის უნივერსიტეტი ეწოდა.

ზოგადი ინფორმაცია
უნივერსიტეტის პერსონალი შედგება 700 პროფესორისა და მასწავლებლისგან, რომელიც ინჟინერ სპეციალისტებს ამზადებენ. მათგან 100 მეცნიერებათა დოქტორია, ხოლო 400-ზე მეტი მეცნიერებათა კანდიდატი, უფროსი ლექტორი და ხელმძღვანელი მასწავლებელი. სასწვალო პროცესში ჩართული არიან სახელმწიფო სამშენებლო კომპლექსის წამყვანი სპეციალისტები. უნივერსიტეტს 42 დეპარტამენტი აქვს: სოციალ-პოლიტიკური, ჰუმანიტარული, ზოგადი მეცნიერებების, ტექნიკური და სპეციფიკური დეპარტამენტები. დეპარტამენტთა უმრავლესობა თანამედროვე აღჭურვილობით, კომპიუტერებითა და ლაბორატორიებითაა უზრუნველყოფილი. უნივერსიტეტში ფუნქციონირებს ჭადრაკის კლუბები, სპორტული სტადიონი, საკონცერტო დარბაზი და კაფეები. უნივერსიტეტს აქვს საკუთარი გაზეთი. აამუს აქვს თანამედროვე ბიბლიოთეკა, რომელის 2 დარბაზის, 3 სამკითხველო დარბაზის, არქიტექტურის კაბინეტისა და უცხოელ სტუდენტთა კაბინეტისგან შედგება.

საერთაშორისო ურთიერთობები
აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და მშენებლობის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობები სამ სტრუქტურას მოიცავს: უცხოელ სტუდენტთათვის დეკანატს, ფაკულტეტს უცხოელ სტუდენტთა მომზადებისთვის და საერთაშორისო ურთიერთობების დეპარტამენს.

აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და მშენებლობის უნივერსიტეტში უცხოელ სტუდენტთათვის დეკანატი 1977 წელს დაარსდა უცხო ქვეყნებში გასაგზავნად სპეციალისტთა მომზადეისთვის. უნივერსიტეტში 40-ზე მეტი ქვეყნის 1000-მდე სტუდენტმა მიიღო განათლება. ამჟამად უნივერსიტეტში 15 ქვეყნის 400-მდე ასპირანტი სწავლობს.

აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და მშენებლობის უნივერსიტეტის უცხოელი სტუდენტები საერთო საცხოვრებლებში ცხოვრობენ. უნივერსიტეტის უცხოელი სტუდენტების დეკანატი უცხოეთის უნივერსიტეტების შესაბამის დეპარტამენტებთან და სხვა ორგანიზაციებთან თანამშრომლობს. უნივერსიტეტი ურთიერთთანამშრომლობს ალჟირის, ტუნისის, მალის, სენეგალის, გვინეის, ირანის, იაპონიის, იემენის, ინგლისის, ავღანეთის, კამბოჯის, ინდოეთის, ეთიოპიის, თურქეთისა და სხვა ქვეყნების უნივერსიტეტებთან.

უნივერსიტეტი არის კავკასიის უნივერსიტეტთა ასოციაციის წევრი.
აზერბაიჯანის მასწავლებელთა ინსტიტუტი

აზერბაიჯანის მაწავლებელთა ინსტიტუტი — უმაღლესი საგანმანათლებლო ინსტიტუტი, რომელიც უზრუნველყოფს მასწავლებელთა მომზადებასა და ხელახლა გადამზადებას. მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში.

ისტორია
1920-იან წლებში განათლების სახალხო კომისარიატმა სკოლის მასწავლებელთა მომზადების მოკლე კურსები (2-6 თვე) უზრუნველყო. იმავე პერიოდში კომისარიატმადაგოგიკური ტექნიკური სკოლების შექმნა გადაწყვიტა. ტექნიკური სკოლები (მათში 1500 მწავლებელი იყო ჩართული) სპეციფიკანათლების მქონე მასწავლებელთა მოსამზადებლად 1927 წელს დაარსდა.

1929 წლის 1 ოქტომბერს აზერბაიჯანის სსრ-ის განათლების სახალხო კომისარიატის საბჭოს გადაწყვეტილებით საჯარო განათლების პერსონალის მოწინავე კვლევების აზერბაიჯანის ინსტიტუტი გაიხსნა. ინსტიტუტი მოიცავდა პედაგოგიკურ ტექნიკურ სკოლებს და ყოფილ პედაგოგიკის ფაკულტეტს. თავდაპირველად ინსტიტუტი მხოლოდ პედაგოგთა გადამზადებაზე იყო სპეციალიზებული, რომელსც მოკლევადიანი კურსებით ახორციელებდა. 1939 წელს აღნიშნულკი ინსტიტუტი მასწავლებელთა მოწინავე კვლევების რესპუბლიკურმა ინსტიტუტმა ჩაანაცვლა. 1972 წელს აზერბაიჯანის მასწავლებელთა მოწინავე კვლევების ცენტრალური ინსტიტუტის რეორგანიზება მოხდა. 1989 წელს ინსტიტუტს უმაღლესი განათლების კატეგორია მიენიჭა. ინსტიტუტი კათედრალური სისტემიდან საფაკულტეტო სისტემაზე გადავიდა.

2000 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანების შესაბამისად აზერბაიჯანის მასწავლებეთა ინსტიტუტის 12 ფილიალი შეიქმნა: ნახიჩევანში, სუმგაითში, განჯაში, მინგეჩაურში, ყაზახსა და სხვა ქალაქებში. საწრთვნელი და სამრჩევლო ცენტრი ქალაქ ლენქორანში მდებარეობს. შემდეგში ნახიჩევანის ფილიალი მასწავლეელთა დამოუკიდებელი ინსტიტუტი გახდა.

სტრუქტურა
აზერბაიჯანის მასწავლებელთა ინსტიტუტი მოიცავს პედაგოგიკისა და ფილოლოგიის, სამომავლო წვრთნისა და მასწავლებელთა გადამზადების, ფსიქოლოგიის, ლიტერატურისა და სასწავლო მეთოდების, აზერბაიჯანული ენისა და მისი სსასწავლო მეთოდების, უცხო ენების, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებისა და მათი სწავლების მეთოდების, მათემატიკისა და მისი სწავლების მეთოდების, სოციალური მეცნიერებბის, ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და მათი სწავლების მეთოდების, საგანმანათლებლო მენეჯმენტისა და პროფესიული წვრთნის, საბაზისო და სკოლამდელი განათლების მეთოდებისა და სამოქალაქო თავდაცვის, სამედიცინო ცოდნისა და ფიზიკური განათლების საფუძვლების ფაკულტეტებს.

აზერბაიჯანის მასწავლებელთა ინსტიტუტი მოიცავს შემდეგ ფილიალებს: დაწყებითი საფეხურის მასწავლებელთა ტრენინგები, მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ფილიალი, მასწავლებელთა პროფესიული გადამზადების ფილიალი და მასწავლებელთა ხელშეწყობის ფილიალები. ამჟამად ფილიალებში 1079 ადამიანია დასაქმებული, მათგან 533 ფაკულტეტის წევრია. ინსტიტუტში 260 ადამიანია დასაქმებული. ინსტიტუტს 3 ფაკულტეტი, 12 დეპარტამენტი, ბიბლიოთეკა და კომპიუტერულირი აქვს.

საერთაშორისო ურთიერთობები
2011 წლის 27 აგვისტოს აზერბაიჯანის მასწავლებელთა ინსტიტუტსა და პაკისტანის პენჯაბის უნივერსიტეტს შორის ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი გაფორმდა. კონფერენციების გეგმის მიხედვით, ინსტიტუტის სტუდენტთა გამოცდილების გასაზრდელად ისშეხვედრების, სემინარებისა და სხვა ღონისძიებებია ორგანიზებული.

იმავე წლის 23 ივნისს აზერბაიჯანის მასწავლებელთა ინსტიტუტსა და თურქეთის ათათურქის უნივერსიტეტს შორის მასწავლებელთა და სტუდენტთა ტრენინგების, გაცვლითი პროგრამებისა და ერთობლივი საერთაშორისო ტრენინგების შესახებ შეთანხმებას მოეწერა ხელი.
ილჰამ ტოჰტი

ილჰამ ტოჰტი (; დ. 25 ოქტომბერი, 1969) — უიღურული წარმოშობის ჩინელი ეკონომისტი, რომელიც სამუდამო პატიმრობას იხდის ჩინეთში სეპარატიზმის ბრალდებით. 2009 წლის 5 ივლისის ურუმჩის მოვლენების შემდეგ ჩინეთის ხელისუფლებამ დააპატიმრა სინძიანის უიღურთა ავტონომიურ რაიონში ხელისუფლების პოლიტიკის კრიტიკის გამო. მოგვიანებით გაათავისუფლეს. 2014 წლის იანვარში მეორედ დაპატიმრეს და მიუსაჯეს სამუდამო პატიმრობა. 2019 წელს გადეცა სახაროვის პრემია ჩინელებსა და უიღურებს შორის ურთიერთგაგების განვითარების მცდელობებისთვის და ვაცლავ ჰაველის სახელობის პრემია ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში უიღურთა სამოქალაქო უფლებების დაცვისათვის. იგი ასევე არის ამერიკული ცენტრის ჯილდოსა (2014 წელი) და მარტინ ენალსის ჯილდოს (2016 წელი) ლაურეატი.

ბიოგრაფია
ილჰამ ტოჰტი დაიბადა 1969 წლის 25 ოქტომბერს ქალაქ არტუშში სინძიანის უიღურთა ავტონომიურ რაიონში. მან დაამთავრა ჩრდილო-აღმოსავლეთის პედაგოგიური უნივერსიტეტი და ეკონომიკის სკოლა. მოგვიანებით ხდება პეკინის ეროვნებათა ცენტრალური უნივერსიტეტის ეკონომიკის პროფესორი. რადიო თავისუფალი აზია მის ბლოგს უწოდებდა ზომიერ, ინტელექტუალურ რესურსს სოციალური პრობლემების გადასაჭრელად. გარდა ამისა, მან გააკრიტიკა უიღურთა ავტონომიური რაიონის გუბერნატორი ნურ ბექრი და მას „არაკვალიფიციური“ მმართველი უწოდა.

სახაროვის პრემია
2019 წელს ილჰამ ტოჰტი ასევე დააჯილდოეს სახაროვის პრემიით „ჩინელებსა და უიღურებს შორის ურთიერთობების განვითარების მცდელობისთის“. ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტმა დავიდ სასოლიმ მოუწოდა ჩინეთის ხელისუფლებას დაუყოვნებლივ გაათავისუფლოს ტოჰტი.
რუბენ ვარდანიანი (მოჭიდავე)

რუბენ ვარდანიანი (; დ. 26 მაისი, 1929, ერევანი — გ. 21 დეკემბერი, 1996) — სომეხი მოჭიდავე. არის სომხეთის რესპუბლიკის ჩემპიონი, სსრკ-ის ჩემპიონი, სომხეთის რესპუბლიკის დამსახურებული მწვრთნელი, ოლიმპიური კომიტეტის საპატიო წევრი.

ბიოგრაფია
რუბენ ვარდანიანი დაიბადა 1929 წლის 26 მაისს, ერევანში. 1948-1953 წლებში ერევანის ფიზიკური კულტურის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, სწავლა განაგრძო ერევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე (1958-1963).

ჭიდაობა დაიწყო 1946 წელს. ამავე წელს ასპარეზობდა სომხეთის ჩემპიონატზე და ტურნირში გამარჯვებით გახდა რესპუბლიკის ჩემპიონი. ვარდიანანი ითვლება ომისშემდგომი სომხეთის სპორტის პირველ ოსტატად.

1952 წელს ვარდანიანმა მონაწილეობა მიიღო სსრკ-ის ჩემპიონატში და დაიკავა მე-2 ადგილი, ხოლო 1953 წელს მან მიიღო სსრკ ჩემპიონატის ოქროს მედალი. ის არის ბუდაპეშტში 1954 წლის მსოფლიო სტუდენტური თამაშების მეორე პრიზიორი.

სპორტული ბიოგრაფიის განმავლობაში ვარდანიანს 665 ჭიდაობის მატჩი აქვს გამართული რომელთაგან 627 მისი გამარჯვებით დასრულდა. საერთაშორისო ჩემპიონატებზე 24 ასპარეზობიდან 23-ში დაკავებული აქვს წამყვანი ადგილები.

1948 წლიდან ვარდანიანმა საგანმანათლებლო საქმიანობაც დაიწყო. მან გაწვრთნა ასობით მოწინავე სპორტსმენი, სპორტის 20-ზე მეტი ოსტატი, რომელთა დიდი რაოდენობა გახდა ყოფილი სსრკ-ის, ასევე სხვა საერთაშორისო შეჯიბრებების გამარჯვებული და პრიზიორები.

1956-1962 წლებში ვარდანიანი მუშაობდა მასწავლებლად ერევანის ფიზიკური აღზრდის სახელმწიფო ინსტიტუტში. მისმა საქმიანობამ დიდი მოწონება დაიმსახურა და ამიტომ, 1964 წელს მიენიჭა სომხეთის რესპუბლიკის საპატიო მწვრთნელის ტიტული.

აქტიური სპორტის დატოვების შემდეგ, 1962-1992 წლებში იგი იყო „აშხატანკის“ ნებაყოფლობითი სპორტის საზოგადოების ხელმძღვანელი.

ვარდანიანი კარგადა ცნობილი არა მხოლოდ სომხეთში, არამედ მთელ მსოფლიოში. მრვაალი წლის განმავლობაში მან სხვადასხვა ტიტულები თუ წოდებბი მიიღო სხვადასხვა ქვეყნის წარმომადგენლებისაგან.

ვარდანიანი არის ჭიდაობის ოლიმპიური რეზერვის ახალგაზრდული სპორტული სკოლის დამფუძნებელი; ეს არის სპორტული ცენტრი სადაც გაწვრთნილი არიან სპორტის ოსტატების, სომხეთის, სსრკ-ის, ევროპის, მსოფლიოს და ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონები.

ვარდანიანი პირველი სომეხთა საერთაშორისო დამატებითი კატეგორიის მსაჯია. 1969 წლიდან, როგორც საერთაშორისო მსაჯმა, რუბენ ვარდანიანმა მონაწილეობა მიიღო ისეთ ჩემპიონატებში როგორებიც არია: ევროპის და მსოფლიო ჩემპიონატები, ოლიმპიური თამაშები მიუნხენში, მონრეალსა და მოსკოვში.
გაგო დრაგო

გაგიკ ჰარუთინიანი (, ; დ. 8 მარტი, 1985, ვერიშენი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) ცნობილი როგორც გაგო დრაგო — სომეხი-ნიდერლანდელი კიკბოქსერი წარმოშობით ალკმაარიდან. იგი ცნობილია თავისი დარტყმების კომბინაციებით და დარტყმის არაპროგნოზირებადი ტექნიკით, აგრეთვე უაღრესად აგრესიული საბრძოლო სტილით. გაგო ასპარეზობს „1-“-ში და „ლოეკს დარბაზში“ ედვინ ვან ოსის მეთვალყურეობის ქვეშ.

ბიოგრაფია და კარიერა
გაგო დრაგო დაიბადა 1985 წლის 8 მარტს ვერიშენში, სომხეთის სსრ-ში. 1989 წელს, მთიანი ყარაბაღის ომის გამო, იგი ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ნიდერლანდებში. 14 წლის ასაკში ალკმაარის დარბაზში დაიწყო ვარჯიში კიკბოქსში. თავიდან იგი იყო ცნობილი მებრძოლების, საჰინ იაკუტისა და დენის "რუს" შაროიკინის სპარინგ პარტნიორი. 20 წლის ასაკში მან სახელი გაგიკ ჰარუთიანი შეიცვალა და გაგო დრაგო დაირქვა. კარიერის დასაწყისში მას არ მისცეს უფლება გამგზავრებულიყო ბენელუქსიდან ვიზის საკითხის გამო. საბოლოოდ, 2005 წელს მიიღო ნიდერლანდების მოქალაქეობა და ამ პერიოდიდან თავისუფლად იბრძოდა მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილში.

დრაგოს გულშემატკივრებს იგი ძალიან აგრესიული სტილის გამო უყვართ: ყოველთვის წინ მიიწევს და ზეწოლას ახდენს მოწინააღმდეგეებზე. 2002-2006 წლებში იგი დაუმარცხებელი იყო. ეს გამარჯვებათა სერია შეჩერდა -ს ღონისძიების დროს, ნიდერლანდებში 2006 წლის 5 თებერვალს, როდესაც გაგო დრაგო ფალდირ ჩაჰბარის დაუპირისპირდა.

2006 წლის 5 აპრილს შედგა დრაგოს დებიუტი „-1 2006 წლის მსოფლიო ღია ტურნირზე“.

2006 წლის 13 მაისს იბრძოდა ამსტერდმში ჩატარებულ 2006 წლის -1 მსოფლიო გრანდ პრიქსში; ტურნირში იგი რეი სტარინგს დაუპირისპირდა და ბოლო წამზე ქულების დაკარგვით დრაგო მასთან დამარცხდა.

2006 წლის 30 ივნისს თითქმის ორი თვის შემდეგ დრაგო იბრძოდა პირველ -1 მსოფლიო -ის ფინალში. პირველ რაუნდში გაგო დრაგომ მუხლებზე დასცა 2002 წლის -1 მსოფლიო ჩემპიონი ალბერტ კრაუსი. ნახევარფინალში იგი ბუაკავ ბანჩამეკს დაუპირისპირდა. გაგო დრაგომ შეხვედრაში ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით დამარცხდა და ტურნირი ახალგაზრდა დებიუტანტისთვის ამ ღამეს დასრულდა. მისმა მოწინააღმდეგემ ბაიაკავ ბანჩამეკიმ აღნიშნული ტიტული მოიგო.
ნატიგ რაჰიმოვი

ნატიგ რაჰიმოვი ( დ. 27 თებერვალი, 1973, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ღვთისმეტყველი, მკვლევარ-მწერალი, წამყვანი. რელიგიური კვლევების ცენტრის დირექტორის მოადგილე (1997-2005 წლებში) და აღმასრულებელი დირექტორი (2005); რელიგიური კვლევების კომისიის წევრი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის რელიგიურ ორგანიზაციებთან მუშაობის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე (2012).

ბიოგრაფია
ნატიგ რაჰიმოვი დაიბადა 1973 წლის 27 თებერვალს, ქალაქ ბაქოში.

განათლება
1979-1989 წლებში სწავლობდა ქალაქ ბაქოს, ნიზამის რეგიონის მე-12-ე საშუალო სკოლაში.

იგი არის რვა წიგნის ავტორი ისტორიაზე, ისლამური რელიგიის იდეოლოგიურ საფუძვლებზე, ეროვნულ-ზნეობრივ და რელიგიურ ფასეულობებზე. ასევე არის კიდევ რამდენიმე წიგნის მთარგმნელი და რედაქტორი.

ჯილდოები
მას მიენიჭა ჯილდო 2008 წლის საუკეთესო სამამულო მწერლის საერთაშორისო ჯილდოს მიერ ევროპულ გამომცემლობის მიერ მისი წიგნისთვის "ისლამის საფუძვლები: ფილოსოფია, ისტორია და ეთიკა".

ოჯახი
იგი დაქორწინებულია და ორი ვაჟი ჰყავს.
აზერბაიჯან-რუსეთის ურთიერთობები

აზერბაიჯან-რუსეთის ურთიერთობები — მოიცავს აზერბაიჯანსა და რუსეთის ფედერაციას შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობებს.

სამხედრო თანამშრომლობა
2003 წლის 27 თებერვალს, ბაქოში, რუსეთმა და აზერბაიჯანმა ხელი მოაწერეს მთავრობათშორის ხელშეკრულებას სამხედრო-ტექნიკური თანამშრომლობის შესახებ, ხოლო 2006 წლის 4 დეკემბერს მხარეებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ინტელექტუალური საკუთრების უფლებებისა და ურთიერთდახმარების შესახებ. 2002 წლის 25 იანვარს გაფორმდა ხელშეკრულება რუსეთის ფედერაციასა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკას შორის გაბალის სარადარო სადგურის სტატუსისა და პირობების გამოყენების შესახებ (ეს მთავრობათაშორისი ოქმი 2003 წლის 28 ნოემბერს გაფორმდა).

2007 წლის 8 ივნისს, „“-ის -8 სამიტზე, რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა მიიღო საკითხი, რომ გამოყენებული იქნას გაბალას სარადარო სადგური, როგორც აშშ-ის მიერ შემუშავებული სარაკეტო თავდაცვის სისტემის ნაწილი. წინადადებას მხარი დაუჭირა აზერბაიჯანის ხელმძღვანელობამ, რომელთაც მიაჩნიათ, რომ იგი კონკრეტულ წვლილს შეიტანს რეგიონის სტაბილურობასა და უსაფრთხოებაში.

2008 წლის 29-30 იანვარს მოსკოვში გაიმართა მოლაპარაკებები აზერბაიჯანთან საზღვრის დელიმიტაციის შესახებ. შეთანხმებული სასაზღვრო ხაზი, რომელიც ასახულია სამუშაო ოქმებში, რუკასა და აღწერილ დოკუმენტებში, შეადგენს 301,1 კილომეტრს, რაც ჯამში 336,5 კმ-ის საერთო საზღვრის 90%-ია.

1996 წლის აპრილში გაფორმებული შეთანხმება რუსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა სამინისტროს შორის სასაზღვრო ტერიტორიებზე თანამშრომლობის შესახებ, ძალაში შევიდა 2001 წელს. ასევე იყო შემდეგი შეთანხმებები: „ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი ტერორიზმის წინააღმდეგ“ (თებერვალი 2000 წ.), „თანამშრომლობის ოქმები“, „მემორანდუმი რუსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლობის შესახებ“, და „ტრანზიტზე საქონლის შენარჩუნების“ სფეროებში (2008 წლის ივლისი).

კულტურული ურთიერთობები
რუსეთ-აზერბაიჯანული ურთიერთობები კულტურასა და განათლებაში სტაბილურად ვითარდება. ორივე ქვეყანამ 2007–2009 წლებში მიიღო ჰუმანიტარულ სფეროში სახელმწიფოთშორისი თანამშრომლობის პროგრამა. 2005 წელი იყო „აზერბაიჯანის წელი“ რუსეთში, ხოლო 2006 წელს აზერბაიჯანში იყო „რუსეთის წელი“; ამ ორი წლის განმავლობაში 110 ქვეყანამ 110 სპეციალური კულტურული ღონისძიება გამართა.

2008 წელს, ბაქოში, შეიქმნა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილიალი. აზერბაიჯანის უნივერსიტეტებში 15 ათასზე მეტი სტუდენტი სწავლიბს რუსული ენას. აზერბაიჯანში 50-ზე მეტი რუსულიენოვანი გაზეთი და 10 საინფორმაციო სააგენტოა.

ეკონომიკური ურთიერთობები
სავაჭრო და ეკონომიკური თანამშრომლობა მზარდია და 2008 წელს ორ ქვეყანას შორის სავაჭრო ბრუნვა გაიზარდა 39,3%-ით და შეადგენდა 2,403 მილიარდ აშშ დოლარს, ექსპორტი გაიზარდა 42,6% -მდე დაახლოებით 1,9911 მილიარდ აშშ დოლარამდე, იმპორტი კი 25,4%-ით და 411,4 მილიონი აშშ დოლარით. მიუხედავად 2007 წლის 1 იანვარს აზერბაიჯანში რუსული გაზის მიწოდების შეწყვეტისა, ვაჭრობამ კარგი ტენდენცია შეინარჩუნა და მისი სტრუქტურა განვითარდა არა ძირითადი საქონლის არამედ უფრო დიდი წილისკენ.
აზერბაიჯანელები რუსეთში

აზერბაიჯანელები რუსეთში ან რუსი აზერბაიჯანელები — წარმოადგენენ რუსეთის ფედერაციაში მცხოვრებ აზერბაიჯანელებს, რომლებიც ამავე ქვეყნის მოქალაქეები ან მუდმივი მაცხოვრებლები არიან. 2010 წლის მოსახლეობის მთლიანი აღწერის თანახმად, რუსეთში ცხოვრობდა 603 070 აზერბაიჯანელი, თუმცა მათი რიცხვი შეიძლება გაცილებით მეტი იყოს. 2002 წლისთვის რუსეთის მთლიანი აზერბაიჯანული მოსახლეობის სავარაუდო რაოდენობა 3 000 000-ს შეადგენდა. მათგან ერთ მილიონ ნახევარზე მეტი ცხოვრობს მოსკოვში, თუმცა მომდევნო ათწლეულში, გამოითქვა მოსაზრება, რომ ბევრი აზერბაიჯანელი დაბრუნდა სამშობლოში. 1991 წლის შემდეგ ეთნიკური აზერბაიჯანელი მიგრანტების უმეტესი ნაწილი რუსეთში ჩავიდა აზერბაიჯანის სოფლებიდან, საქართველოდან და სომხეთიდან.

დაღესტანში მხოვრები აზერბაიჯანელები
2010 წლის მონაცემებით დაღესტნის რესპუბლიკაში ცხოვრობდა 130 919 აზერბაიჯანელი, რაც დაღესტნის მოსახლეობის 4.5% -ს შეადგენდა და მათ რეგიონის მეექვსე უდიდესი ეთნიკურ ჯგუფად აქცევდა. მათი უმრავლესობა ქალაქ დერბენტის მკვიდრია, რომლებიც ძირითადად ცხოვრობენ ისტორიულ კვარტალ მაჰალში და შეადგენენ ქალაქის მოსახლეობის დაახლოებით მესამედს. აზერბაიჯანელი მოსახლეობა დერბენტსკის ოლქის მოსახლეობის 58% და ტაბასარანსკის ოლქის 18% -ია

დაღესტანში მცხოვრები აზერბაიჯანელებისთვის კულტურულ ღირებულებებს შორის მნიშვნელოვანია გაზეთები და ჟურნალები, რომლებიც იბეჭდება აზერბაიჯანულ ენაზე, 72 საჯარო სკოლაში აზერბაიჯანული ენა ისწავლება როგორც მეორე ენა, ხოლო აზერბაიჯანული ხალხური თეატრი დერბენტში, დაარსდა 1904 წელს. ისტორიულად დაღესტანელი აზერბაიჯანელები დაკავებული იყვნენ ხალიჩების ქსოვით, სამკაულებისა და სპილენძის ჭურჭლის დამზადებით. სოფლებში მცხოვრები აზერბაიჯანელები კი ძირითადად მიწათმოქმედებას მისდევდნენ. 2000 წელს, საპრეზიდენტო განკარგულების თანახმად, აზერბაიჯანელებმა დაღესტნის 13 სხვა ეთნიკურ ჯგუფთან ერთად მიიღეს დაღესტანელის სტატუსი. 2011 წლის მონაცემებით დაღესტნის სახელმწიფო საბჭოში ოთხი აზერბაიჯანელი წევრი იყო.

2014 წლიდან მოყოლებული, დერბენტში მცხოვრებმა აზერბაიჯანელმა მოსახლეობამ გამოთქვა პრეტენზია, მთავრობის გულგრილობის, ინფრასტრუქტურის ცუდი მდგომარეობისა და ვანდალიზმის ხშირი შემთხვევების გამო ამ ყველაფერმა გამოიწვია საპროტესტო გამოსვლები და გარემოს განახლების მოთხოვნა მუნიციპალურ დონეზე. ამერიკელმა პოლიტიკურმა ანალიტიკოსმა პოლ გობლემ ამ მოვლენებს „მდუღარე წერტილი“ უწოდა დერბენტში არსებულ ეთნიკურ ურთიერთობებში და არ გამორიცხა, რომ ისინი ამით ეთნიკურ კონფლიქტამდე მივლიან, რომელიც საფრთხეს შეუქმნის რუსეთ-აზერბაიჯანის საზღვრის გადაკვეთას.
ჰარუთ გრიგორიანი

ჰარუთ გრიგორიანი (; დ. 24 მარტი, 1989, თალინი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი-ბელგიელი კიკბოქსერი.

კარიერა
2010
გრგიგორიანი ასპარეზობდა 8 კაციან გრანდ პრიქსზე, „-1 მსოფლიო 2010 წლის დასავლეთ ევროპის ტურნირზე“, რომელიც გაიმართა 2010 წლის 21 მარტს უტრეხტში, ნიდერლანდებში. გრიგორიანმა ნაევარფინალსა და ფინალში დაამარცხა ბრუნო კარვალო და ანტონი კეინი; ფინალში იგი მოჰამედ ხამელს დაუპირისპირდა; შეხვედრა ჰარუთ გრიგორიანის მარცხით დასრულდა. ამის შემდეგ, წლის ბოლოს მისი წაგება-მოგებათა მაჩვენებელი 2:0 იყო: გრიგორიანმა დაამარცხა ჰენრი ვან ოპსტალი და ალესანდრო კამპანა.

2011
ჰარუთ გროგორიანმა 2011 წელი დაიწყო 12 თებერვალს ჰენრი ვან ოპსტალის დამარცებით.

2012
დაგეგმილი იყო რომ ჰარუთ გრიგორიანი 2012 წლის 28 იანვარს ლიუვარდენში ჩატარებულ ევენთში „შოუს დროა 2012“ უნდა დაპირისპირებოდა ჩაჰიდ ოულად ელ ჰაჯის, თუმცა ელ ჰაჯიმ ტრავმის გამო შოუში მონაწილეობა ვერ მოახერხა.

2012 წლი 21 სექტემბერს გრიგორიანმა მოიპოვა პირველი გამარჯვება როგორც პროფესიონალმა მოკრივემ: მან ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით დაამარცხა ჰოვანეს კიშმირიანი.

2013
გრიგორიანისთვის შემდეგი შეხვედრა გაიმართა ჯუანა ჩაკონთან : , ბარსელონაში, ესპანეთში (2012 წლის 9 მარტი).

2014
2014 წლის 20 სექტემბერს მან იასპარეზა 8 კაციან გრანდ პრიქსზე 1 მსოფლიო საბრძოლო თასზე, ეინდჰოვენში (ნიდერლანდებში). ჰარუთ გრიგორიანმა მეოთხედფინალსა და ნახევარფინალში დაამარცხა ნიკი ლოპეზი და ტაიფუნ ოზკანი და ფინალში ნორდინ ბენ მოჰს დაუპირისპირდა.გრიგორიანმა მოწინააღმდეგე პირველივე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა და ტურნირის ჩემპიონი გახდა.

მიღწევები
ჰარუთ გრიგოლიანი არის: 2010 წლის „-1 “-ის დასავლეთ ევროპის მეორეადგილოსანი, ბენილუქსში გამართული „მუაი თაის“ ჩემპიონი 70 კილოგრამ კატეგორიაში, 2014 წლის 1 მსოფლიო საბრძოლო თასის ტურნირის ჩემპიონი, 2017 წლის გლორის კონკურსის გამარჯვებული 63,5 – 67 კგ კტეგორიაში და ამავე წონაში 2018 წლის გლორის ჩემპიონი.

პირადი ცხოვრება
ჰარუთიანი და მისი თანაგუნდელი მორატ გრიგორიანი ხშირად ძმები ჰგონიათ, თუმცა ორივემ დაადასტურა რომ ისინი კარგი მეგობრები არიან მაგრამ არა ძმები.