iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ისლამ მაშუკოვი

ისლამ მაშუკოვი (; დ. 22 თებერვალი, 1995) — რუსი ფეხბურთელი. ამჟამად თამაშობს გორის დილაში, თავდამსხმელის პოზიციაზე.

მისი დებიუტი რუსეთის პირველ ლიგაში, 2013 წლის 5 სექტემბერს, ვლადიკავკაზის ალანიას რიგებში, სკ სარანსკის მორდოვიას წინააღმდეგ მატჩში შედგა.

2015 წლის 11 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ მაშუკოვი საქართველოს ჩემპიონს, გორის დილას შეუერთდა.
კიბორჩხალა

კიბორჩხალა, ცხრაფეხები, მოკლეკუდიანი კიბოები — უხერხემლოების ინფრარიგი ათფეხა კიბოების რიგისა. ზომები რამდენიმე მილიმეტრიდან 3 მ-მდე. აქვთ პატარა თავი, ფართო თავმკერდი, მოკლე მუცელი. ბინადრობენ ზღვებში, მტკნარ წყალსატევებში და ხმელეთზე. ყველა კიბორჩხალა, მტკნარი წყლის ფორმების გარდა, მრავლდება ზღვაში. კიბორჩხალების განვითარება მეტამორფოზით ხდება. აქვთ ავტოტოომიის უნარი. იკვებებიან უმთავრესად უხერხემლოებით. მრავალი მათგანი იჭმება და რეწვის ობიექტია. ზოგიერთი კიბორჩხალა ანადგურებს სარეწაო მოლუსკებს, ან აზიანებს თევზსაჭერ ბადეებს და კაშხლებს. ცნობილია მათი 4 000-ზე მეტი სახეობა.
მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი

მუჰამედ შაჰ ყაჯარი (; დ. 5 იანვარი, 1808 — გ. 5 სექტემბერი, 1848) — ირანის შაჰი 1834–1848 წლებში. ყაჯარების მესამე წარმომადგენელი. აბას-მირზას ვაჟი და ფათალი-შაჰის მემკვიდრე.

დაიბადა 1808 წელს, თავრიზში, ფათალი-შაჰის მმართველობის პერიოდში. ტახტის მემკვიდრედ ითვლებოდა მისი მამა აბას-მირზა, რომელიც აზერბაიჯანის ბეგლარბეგი იყო, თუმცა მთელ ირანსაც ფაქტობრივად იგი განაგებდა. თუმცა, აბასი 1833 წელს გარდაიცვალა და ტახტის მემკვიდრედ სწორედ მუჰამედ-მირზა იქცა.

მუჰამედი ტახტზე ავიდა ფათალი-შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, 1834 წლის 23 ოქტომბერს.

მას ჰქონდა ორი მცდელობა დაეკავებინა ჰერათი და დაემარცხებინა ბრიტანელები. სწორედ ამ მიზნით გააგზავნა მან ელჩობა საფრანგეთში. 1839 წელს, საფრანგეთიდან დახმარება ჩამოვიდა, მაგრამ ორივე მცდელობა აეღოთ ჰერათი, უშედეგოდ დასრულდა.

1846 წელს ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ შაჰს გაუგზავნა წარმომადგენელი მონათვაჭრობის აკრძალვასთან დაკავშირებით მოლაპარაკების მიზნით. მუჰამედი წინააღმდეგი იყო ამ შეზღუდვის დაწესებისა, მაგარმ 1848 წელს, მისი მმართველობის დასასრულს, ბრიტანეთის დაჟინებული მოთხოვნით, იძულებული გახდა მონებით ვაჭრობა აეკრძალა.

გარდაიცვალა 1848 წლის 5 სექტემბერს, 40 წლის ასაკში. მუჰამედ-შაჰის გარდაცვალების შემდეგ ირანის მმართველი გახდა მისი უფროსი ვაჟი ნასერ ალ-დინ შაჰი.

შვილები
ნასერ ალ-დინ შაჰი (16 ივლისი, 1831 – 1 მაისი, 1896)
აბას მირზა (27 ნოემბერი, 1839 – 14 აპრილი, 1897)
მუჰამედ მირზა (1840 – 1901)
აბდულ-სამად მირზა (1843 – 1929)
პასუ-დუ-ლუმიარი

პასუ-დუ-ლუმიარი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-ლუისის საქალაქო აგლომერაციის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 105 121 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 855,84 კმ²-ზე. ფართობი 122 828 კმ²-ია.
რაპოზა

რაპოზა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-ლუისის საქალაქო აგლომერაციის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 327 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 397,21 კმ²-ზე. ფართობი 66 280 კმ²-ია.
სან-ჟოზე-დი-რიბამარი

სან-ჟოზე-დი-რიბამარი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-ლუისის საქალაქო აგლომერაციის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 163 045 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 419,82 კმ²-ზე. ფართობი 388 371 კმ²-ია.
ანაჟატუბა

ანაჟატუბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 9 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 25 291 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25,01 კმ²-ზე. ფართობი 1 011 კმ²-ია.
არარი

არარი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 7 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 488 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25,89 კმ²-ზე. ფართობი 1 100 კმ²-ია.
ბელა-ვისტა-დუ-მარანიანი

ბელა-ვისტა-დუ-მარანიანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 049 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 47,15 კმ²-ზე. ფართობი 255 551 კმ²-ია.
კაჟარი

კაჟარი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 13 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 338 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27,7 კმ²-ზე. ფართობი 662 066 კმ²-ია.
კონსეისან-დუ-ლაგუ-ასუ

კონსეისან-დუ-ლაგუ-ასუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 436 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19,69 კმ²-ზე. ფართობი 733 229 კმ²-ია.
იგარაპე-დუ-მეიუ

იგარაპე-დუ-მეიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 24 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 550 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 34,04 კმ²-ზე. ფართობი 368 685 კმ²-ია.
მატინია

მატინია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 35 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 885 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 53,54 კმ²-ზე. ფართობი 408 727 კმ²-ია.
მონსანი (მარანიანი)

მონსანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 14 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 738 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,38 კმ²-ზე. ფართობი 1 301 კმ²-ია.
ოლინდა-ნოვა-დუ-მარანიანი

ოლინდა-ნოვა-დუ-მარანიანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 28 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 181 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 66,69 კმ²-ზე. ფართობი 197 636 კმ²-ია.
პალმეირანდია

პალმეირანდია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 20 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 764 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 35,7 კმ²-ზე. ფართობი 525 582 კმ²-ია.
პედრუ-დუ-როზარიუ

პედრუ-დუ-როზარიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 732 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,99 კმ²-ზე. ფართობი 1 749 კმ²-ია.
პენალვა

პენალვა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 34 267 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 46,42 კმ²-ზე. ფართობი 738 252 კმ²-ია.
პერი-მირინი

პერი-მირინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბაიშადა-მარანიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 803 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 34,06 კმ²-ზე. ფართობი 405 302 კმ²-ია.
ფაღავას სტუდია

ფაღავას სტუდია — პირველი საბჭოთა ქართული დრამატული სტუდია თბილისში. დაარსდა 1922 წელს მსახიობ გიორგი მიქელაძის ინიციატივითა და აკაკი ფაღავას ხელმძღვანელობით. ფაღავას სტუდია მიზნად ისახავდა ახალგაზრდა კვალიფიცირებულ მსახიობთა კადრების მომზადებას. პედაგოგთა შორის იყვნენ: ივანე ჯავახიშვილი, დიმიტრი უზნაძე, აკაკი შანიძე, გიორგი ახვლედიანი, გიორგი ჩუბინაშვილი, კოტე მარჯანიშვილი, ალექსანდრე ახმეტელი, მიხეილ ქორელი, აკაკი ფაღავა და სხვები. 1923 წელს საქართველოს სახალხო კომისართა საბჭოს გადაწყვეტილებით ფაღავას სტუდია გამოცხადდა სახელმწიფო სათეატრო ინსტიტუტად (ხელმძღვანელი აკაკი ფაღავა). 1924 წელს ინსტიტუტმა პირველი კადრი გამოუშვა. კურსდამთავრებულთა შორის იყვნენ: აკაკი ხორავა, მალიკო მრევლიშვილი, პოლიკარპე მურღულია, გიორგი მიქელაძე, პეტრე კობახიძე, თამარ წულუკიძე, ვასილ გოძიაშვილი, ე. ლორთქიფანიძე, სესილია თაყაიშვილი, სერგო ზაქარიაძე, ბ. მაღლაკელიძე, თ. თვალიაშვილი, გ. კუპრაშვილი და სხვები. 1926 წელს სათეატრო ინსტიტუტი დაიხურა.
ჰუმორული რეგულაცია

ჰუმორული რეგულაცია ( — სითხე) — ფიზიოლოგიურ და ბიოქიმიურ პროცესთა ურთიერთშეხამებული მოქმედება, კოორდინაცია, რომელიც ხორციელდება ორგანიზმის თხევად გარემოში (სისხლი, ლიმფა, ქსოვლური სითხე) უჯრედებიდან და ქსოვილებიდან გამოყოფილი ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების (მეტაბოლიტების, ჰორმონების, ჰორმონოიდების, იონების) მეშვეობით. მაღალგანვითარებული ორგანიზმებისა და ადამიანის ჰუმორული რეგულაცია ექვემდებარება ნერვულ რეგულაციას და მასთან ერთად შეადგენს ნეირო-ჰუმორული რეგულაციის სისტემას. ნივთიერებათა ცვლის პროდუქტები მოქმედებენ არა მარტო ამა თუ იმ ორგანოზე, არამედ მგრძნობიარე ნერვების დაბოლოებებზე, ნერვულ ცენტრებზე, სადაც ჰუმორულად ან რეფლექსურად იწვევენ გარკვეულ ფიზიოლოგიურ და ბიოქიმიურ რეაქციებს. ნერვული იმპულსების ჰუმორული გადაცემა ხდება მედიატორებით. ჰუმორული რეგულაციის დარღვევა იწვევს სხვადასხვა დაავადებას.
პაკო ალკასერი

ფრანსისკო ალკასერ გარსია (; დ. 30 აგვისტო, 1993, ტორენტი) — ესპანელი ფეხბურთელი. არაბთა გაერთიანებული საამიროების საფეხბურთო ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის მონაწილე რას-ალ-ხაიმის საფეხბურთო კლუბ „ემირეიტსის“ თავდამსხმელი. მანამდე თამაშობდა „ბარსელონასა“ და „ვალენსიაში“.

საკლუბო კარიერა
„ვალენსის“ საფეხბურთო აკადემიის აღზრდილმა პაკო ალკასერმა, თავისი პირველი ოფიციალური მატჩი „ლოს ჩეს“ შემადგენლობაში 2010 წლის 11 ნოემბერს, ესპანეთის თასზე „ლოგრონიესის“ წინააღმდეგ ჩაატარა.

2012 წლის 14 იანვარს ფეხბურთელის დებიუტი ესპანეთის ჩემპიონატში „რეალ სოსიედადთან“ მატჩში შედგა, როდესაც 71-ე წუთზე ტრავმირებული სოფიან ფეღული შეცვალა. შეხვედრა „ვალენსიის“ დამარცხებით, ანგარიშით 0–1 დასრულდა.

2012–13 სეზონის დასაწყისში სათამაშო გამოცდილების მისაღებად, იჯარით კლუბ „ხეტაფეში“ გადავიდა, სადაც პირველად ლა-კორუნიის „დეპორტივოსთან“ მატჩში ითამაშა. შეხვედრა ფრედ, ანგარიშით 1–1 დასრულდა.

სანაკრებო კარიერა
პაკო ალკასერი მონაწილეობდა ესპანეთის ყველა ასაკის ახალგაზრდულ გუნდებში. მისთვის განსაკუთრებით წარმატებული იყო 17-წლამდელთა ნაკრებში თამაში — ნაკრების 11 თამაშში ახალგაზრდა ფორვარდმა 14 გოლი გაიტანა და გუნდს 17-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლების მოპოვებაში დაეხმარა. სწორედ ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატის ფინალური ტურნირის შემდეგ მოექცა პაკო ერთდროულად რამდენიმე წამყვანი ევროპული კლუბის ყურადღების ცენტრში.

2011 წელს, 19-წლამდელთა ნაკრების შემადგენლობაში, „ვალენსიის“ ფორვარდმა საფეხბურთო კარიერაში სანაკრებო დონეზე დღემდე ყველაზე დიდ წარმატებას მიაღწია, როდესაც 19-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატი მოიგო. გადამწყვეტ მატჩში ალკასერმა ჩეხეთის ნაკრებს ორი გოლი გაუტანა, მათ შორის გამარჯვების მომტანი.

2014 წლის 29 აგვისტოს ესპანეთის ეროვნული ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა ვისენტე დელ ბოსკემ ალკასერი სექტემბერში, საფრანგეთთან და მაკედონიასთან გასამართი მატჩებისთვის, ნაკრების 23-კაციან შემადგენლობაში შეიყვანა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ბარსელონა
ლა ლიგა: 2017–18
ესპანეთის თასი: 2016–17, 2017–18

ვილიარეალი
უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2020–21
ჰუმიფიკაცია

ჰუმიფიკაცია ( — მიწა, ნიადაგი და — ვაკეთებ) — პროცესი, რომლის დროსაც ორგანული ნარჩენების დაშლის პროდუქტები ჰუმუსოვან ნივთიერებად გარდაიქმნება. ჰუმიფიკაციის პროცესზე გავლენას ახდენს ტემპერატურა, ტენიანობა, აერაცია, ნიადაგის ქიმიური თვისებები, დასაშლელი ორგანული ნივთიერების ქიმიური შედგენილობა და სხვა. ნიადაგში ხდება ორგანული ნივთიერების დაშლა და სინთეზი. ამ პროცესში მონაწილეობენ მაკროორგანიზმები. აღნიშნული ბიოქიმიური გარდაქმნების შედეგად წარმოიშობა ახალი ჰუმოსოვანი ნივთიერებები — ჰუმინ, ულმინ და ფულვომჟავები. ნიადაგში ჰუმუსის შეკავება-დამაგრებას (ჰუმიფიქსაცია) ხელს უწყობს კალციუმი, რომლის მოქმედებით ხდება კოაგულაცია და წარმოიქმნება შეუქცევადი მტკიცე ორგანულ-მინერალური ნაერთები.
რამონ პინეირა ლოპესი

რამონ პინეირა ლოპესი ; (დ. ლანკარა, 31 მაისი, 1915 - გ. სანტიაგო-დე-კომპოსტელა, 27 აგვისტო, 1990) — გალისიაში მოღვაწე ესპანელი პოლიტიკოსი და ინტელექტუალი. ჟურნალ გრაალის დამფუნებელი და პირველი რედაქტორი. იყო გალისიური პარტია პარტიდა გალეგუსტას წევრი და გალისიის პარლამენტის დამოუკიდებელი წევრი. ითვლება გალისიური იდენტობის ჩამოყალიბების ერთ ერთ იდეოლოგად. მისი ნაშრომები ძირითადად ეხება ეგზისტენციალურ ფილოსოფიას ან ლინგვისტიკის ისეთ საკითხებს როგორიცაა გალისიური ენის სტანდარტიზაცია.
ჰუმეთი

მუსლიმური სოციალ-დემოკრატიული პარტია „ჰუმეთი“ ( — ენერგია) — პირველი მუსლიმური სოციალ-დემოკრატიული პარტია მსოფლიოში. შეიქმნა 1904 წელს რსდმპ-ის ბაქოს კომიტეტთან მუსლიმან მშრომელთა შორის პოლიტიკური მუშაობის წარმართვისა, რევოლუციურ ბრძოლებში მათი ჩაბმისა და პროლეტარული ინტერნაციონალიზმის სულისკვეთებით აღზრდისათვის. იგი მასობრივ ორგანიზაციად გადაიქცა და ბაქოს ბოლშევიკური ორგანიზაციის შემადგენელი ნაწილი გახდა. აზერბაიჯანულ ენაზე უშვებდა ფურცლებს და გაზეთ „ჰუმეთს“ (1904 ოქტ. — 1905 თებ.).

„ჰუმეთის“ ჯგუფები შეიქმნა ელიზავეტპოლში, ნახჭევანსა და თბილისში. 1907 წლის დაპატიმრებების შემდეგ „ჰუმეთის“ მუშაობა შესუსტდა, მათი აქტიური მუშაობა განახლდა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ. რსდმპ (ბ) ყრილობაზე ბაქოს პარტიის ორგანიზაციასთან ერთად „ჰუმეთიც“ იყო წარმოდგენილი. ყრილობამ მოისმინა ინფორმაცია „ჰუმეთის“ მუშაობის შესახებ. ყრილობის დავალებით რსდმპ (ბ) ცკ მიესალმა „ჰუმეთს“, როგორც მუსლიმან მუშათა შორის ბოლშევიკური მიმართულების პირველ სოციალ-დემოკრატიულ ორგანიზაციას და აღნიშნა მისი რევოლუციური დამსახურება. ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების დროებით დამარცხების (1918 ივლისი) შემდეგ „ჰუმეთმა“ არალეგალურად დაიწყო მუშაობა. მისი წევრები გაემგზავრნენ ასტრახანში სადაც შექმნეს ბიურო და უშვებდნენ გაზეთ „ჰუმეთს“. 1918 წლის დასასრულს ბაქოში ჩავიდნენ თბილისის „ჰუმეთის“ ორგანიზაციის მენშევიკი ლიდერები, ისინი სევიდნენ მუსავატელების პარლამენტში, შექმნეს სოციალისტების ფრაქცია. პარლამენტის ტრიბუნის რევოლუციის პროპაგანდიდათვის გამოყენების მიზნით, ბაქოს არალეგალური ბოლშევიკური კომიტეტი დათანხმდა შეექმნათ „ჰუმეთის“ გაერთიანებული ორგანიზაცია (1919 მარტი), მაგრამ 1919 წლის ზაფხულის დამლევს, „ჰუმეთის“ ბოლშევიკებმა მენშევიკებთან კავშირი გაწყვიტეს. 1920 წლის თებერვალში რკპ ბაქოს ორგანიზაცია „ჰუმეთი“ და „ადალათი“ გაერთიანდნენ აზერბაიჯანის კუმუნისტურ (ბოლშევიკურ) ორგანიზაციად.
კარასუკის კულტურა

კარასუკის კულტურა — მოიცავს ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. 1500–800) სამოსახლოებს, რომლებიც მოიცავდა ტერიტორიას აღმოსავლეთით: არალის ზღვიდან ენისეის ზემო წელამდე და სამხრეთით: ალთაის მთიანეთიდან ტიან-შანამდე.

კარასუკის კულტურა ფარავს ანდრონოვოს კულტურის აღმოსავლეთ ნაწილს, რომელიც როგორც სჩანს ჩაანაცვლა კიდეც. კარასუკის კულტურა ტაგარის კულტურამ ჩაანაცვლა.
ჰუმბოლდტი (მდინარე)

ჰუმბოლდტი — მდინარე აშშ-ში, უდიდესია დიდი აუზის ფარგლებში. სიგრძე დაახლოებით 600 კმ. აუზის ფართობი 37,6 ათასი კმ². მთის მდინარეა, მიედინება ნახევარუდაბნოში და ერთვის ჰუმბოლდტის ტბას. საზრდოობ წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის დეკემბრიდან-მაისამდე. ზაფხულობით ზოგჯერ შრება. ქვემოთში წყლის საშუალო ხარჯი 6-7 მ³/წმ, მაქსიმალური კი 150 მ³/წმ. ჰუმბოლდტზე აგებულია წყალსაცავები. იყენებენ სარწყავად. ჰუმბოლდტის ხეობაში გადის გზატკეცილი და ტრანსკონტინენტური რკინიგზა. სახელი ეწოდა ალექსანდერ ჰუმბოლდტის პატივსაცემად.
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2000: ჯგუფი A

ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2000: ჯგუფი — ევრო 2000-ის ფინალური ტურნირის ერთ-ერთი ჯგუფი. მატჩები დაიწყო 12 ივნისს და დასრულდა 20 ივნისს. 2000. ჯგუფის საბოლოო შედეგები, გერმანიისა და ინგლისის ნაკრებების გავარდნა მოულოდნელობა იყო.

ცხრილი
გერმანია რუმინეთი
პორტუგალია ინგლისი
რუმინეთი პორტუგალია
ინგლისი გერმანია
ინგლისი რუმინეთი
პორტუგალია გერმანია
ფაცეცია

ფაცეცია (ლათ. — ხუმრობა, ენამახვილობა) — ანეკდოტის ტიპის პატარა მოთხრობა. წარმოიშვა შუა საუკუნის ევროპაში. განსაკუთრებით პოპულარულუ გახდა რენესანსის ეპოქის იტალიაში. ლიტერატურაში ფაცეციის ჟანრის საფუძველი ჩაუყარა აღორძინების ხანის იტალიელმა მწერალმა ჯან ფრანჩესკო პოჯო ბრაჩოლინიმ, რომელმაც ლათინურ ენაზე გამოსცა კრებული „ფაცეციების წიგნი“ (1436—1452). მისი გავლენით ანალოგიური კრებულები შეიქმნა იტალიურ, გერმანულ, პოლონურ და სხვა ენებზე. ქართულ მწერლობაში ფაცეციის ჟანრი არ განვითარებულა, თუმცა სულხან-საბა ორბელიანის წიგნში „სიბრძნე სიცრუისა“ შეიძლება შევნიშნოთ ამ ჟანრთან ერთგვარი ნათესაობის ნიშნები.
ალექსანდრე რონდელი

ალექსანდრე რონდელი (დ. 7 იანვარი, 1942 — გ. 12 ივნისი, 2015, თბილისი) — ქართველი პოლიტოლოგი, დიპლომატი, გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1974).

რეჟისორ დავით რონდელის შვილი. 1976 – 1977 წლებში ალექსანდრე რონდელმა სტაჟირება გაიარა ლონდონის ეკონომიკისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლაში, ხოლო 1993–1994 წლებში — ვუდრო ვულსონის სახელობის საზოგადოებრივ და საერთაშორისო საქმეთა სკოლაში (პრინსტონის უნივერსიტეტი, აშშ). 1991 წელს იყო მოწვეული პროფესორი ემორის უნივერსიტეტში (აშშ), 1995 წელს — მაუნთ ჰოლიოკ კოლეჯში (აშშ), ხოლო 1992, 1995 და 1997 წლებში — უილიამს კოლეჯში.

1991–1996 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობათა კათედრის გამგე, 1997–2001 წლებში — საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან არსებული საგარეო პოლიტიკის კვლევისა და ანალიზის ცენტრის დირექტორი. შემდგომ წლებში იყო საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონდის პრეზიდენტი.

მის მიერ გამოქვეყნებულ სამეცნიერო შრომებს შორის აღსანიშნავია: „პატარა ქვეყანა საერთაშორისო სისტემაში“, „ქალაქის გეოგრაფია“, „საერთაშორისო ურთიერთობები“ და სხვ.

ალექსანდრე რონდელის სახელს ატარებს მის მიერვე დაარსებული საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონდი - რონდელის ფონდი.
ედუარდ დიტლი

ედუარდ დიტლი (; დ. 21 ივლისი, 1890, აიბლინგი — გ. 23 ივნისი, 1944, ვალდბახი) — გერმანელი გენერალი მეორე მსოფლიო ომში.

ბიოგრაფია
1908 წელს გიმნაზიის დასრულების შემდეგ დიტლი შევიდა ბავარიის კადეტთა კორპუსში. იგი ირიცხებოდა მიუნხენის სამხედრო სკოლაში. 1911 წელს მიიღო ლეიტენანტის წოდება. პირველ მსოფლიო ომში იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე, სადაც 3 ჯერ დაიჭრა. იგი დააჯილდოვეს პირველი ხარისხის რკინის ჯვრით. 1926 წელს დიტლი დაქორწინდა გერდა ჰანიკეზე, რომელთანაც 4 შვილი შეეძინა. 1938 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება. ამავე წელს მისი დივიზია შევიდა სუდეტში. 1939 წელს მონაწილეობდა პოლონეთის კამპანიაში. 1940 წლის 9 აპრილს მისი ნაწილი გადასხეს ნორვეგიაში, სადაც იგი 3 თვის განმავლობაში აწარმოებდა მძიმე ბრძოლას მოკავშირეების წინააღმდეგ. ნარვიკისთვის ბრძოლაში დიტლი 4500 ჯარისკაცით ებრძოდა 5-ჯერ მეტ მონიწააღმდეგეს. 19 ივლისს მას მიანიჭეს გენერლის წოდება. 1944 წლის 23 ივნისს თვითმფრინავი, რომლითაც დიტლი მგზავრობდა, ავსტრიაში ჩამოვარდა. მასთან ერთად დაიღუპა 3 გენერალი.
ოთარ მეღვინეთუხუცესის ძეგლი

ოთარ მეღვინეთუხუცესის ძეგლი — ქართველი მსახიობის ოთარ მეღვინეთუხუცესის ძეგლი ქალაქ თბილისში, 9 აპრილის ბაღში. ძეგლის ავტორია მოქანდაკე ლევან ვარდოსანიძე. ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა ოთარ მეღვინეთუხუცესის 83 წლისთავზე 2015 წლის 16 იანვარს. ოთარ მეღვინეთუხუცესის ძეგლი თბილისის მერმა დავით ნარმანიამ, საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრმა მიხეილ გიორგაძემ და საკრებულოს თავმჯდომარე გიორგი ალიბეგაშვილმა გახსნეს. ღონისძიებას საკრებულოსა და მერიის წარმომადგენლები, კულტურის მინისტრი, საზოგადოებისთვის ცნობილი სახეები მომღერლები და მსახიობები ესწრებოდნენ. აღსანიშნავია, რომ გახსნიდან ერთ დღეში ძეგლი დააზიანეს. კვარცხლბეკზე გაკეთებული წარწერა „ოთარ მეღვინეთუხუცესი“ მთლიანად იყო მოგლეჯილი. აგრეთვე, ძეგლის ირგვლივ მიტანილი ყვავილებიც მიყრილ-მოყრილი იყო. ამჟამად ოთარ მეღვინეთუხუცესის ძეგლი აღდგენილია.
ნასერ ალ-დინ შაჰი

ნასერ ალ-დინ შაჰ ყაჯარი (; დ. 16 ივლისი, 1831 — გ. 1 მაისი, 1896) — ირანის შაჰი 1848-1896 წლებში. ყაჯარების მეოთხე წარმომადგენელი. მუჰამედ-შაჰ ყაჯარის ვაჟი.

ნასერ ალ-დინ შაჰი დაიბადა 1831 წლის 16 ივლისს, თავრიზში. ფათალი-შაჰის მემკვიდრის, მუჰამედ-შაჰ ყაჯარისა და მელექ იაჰან ხანუმის ოჯახში.

ირანის ტახტზე ავიდა 1848 წელს, მამამისის, მუჰამედ-შაჰ ყაჯარის გარდაცვალების შემდეგ.

ნასერ ალ-დინ შაჰი იყო ირანის ერთადერთი თანამედროვე მონარქი, რომელსაც ჰქონდა ვიზიტი ევროპაში. 1873 წელს და 1878 წელს. და როგორც ცნობილია, იგი აღფრთოვანებული დარჩა იქ ნანახი ტექნოლოგიით. ის გახდა ერთადერთი სპარსი მონარქი, რომელმაც მიიღო გაერთიანებული სამეფოს უდიდესი — ჩივალრის ორდერი. იგი ძალიან მოხიბლა ფოტოგრაფიამ. თავდაპირვილად, თავისთვის გადააღებინა ასზე მეტი სურათი.

ნასერ ალ-დინ შაჰის მმართველობის პერიოდში გატარებულ რეფორმათა უმრავლესობა ამირ ქაბირის პრემიერ-მინისტრობის პერიოდში გატარდა. იგი იყო ძალიან ეფექტიანი. მან დაიმორჩილა სასულიერო პირები და საერო ძალაუფლება. გააცნო მათ სატელეგრაფო და საფოსტო მომსახურება. მისი მმართველობის პერიოდში გაიხსნა პირველი სკოლა და დაიბეჭდა პირველი გაზეთი. ამირმა მოახერხა აჯანყებულების დამარცხება ირანის სხვადასხვა პროვინციებში, ააშენა რამდენიმე ქარხანა. თუმცა 1852 წელს შაჰის ბრძანებით ამირ ქაბირი ჯერ გადაასახლეს, შემდეგ კი სიკვდილით დასაჯეს.

1872 წელს, ნასერ ალ-დინ შაჰის ბრძანებით, დაიწყო რკინიგზის მშენებლობა მთელ ირანში. ხოლო 1890 წელს, შაჰი იძულებული გახდა, რომ დაეშვა თამბაქოს ყიდვა-გაყიდვა ირანში.

ნასერ ალ-დინ შაჰს 1896 წლის 1 მაისს, თეირანში, შაჰ-აბდოლ-აზიმის მეჩეთის მოლოვცის დროს თავდასხმა მოუწყვეს. ის რევოლვერით მოკლა ქურთმა რევოლუციონერმა, მირზა რეზა ქერმანელმა.

შაჰს ჰყავდა 11 ვაჟი და 10 ქალიშვილი. მისი გარდაცვალების შემდეგ, ირანის ტახტზე ავიდა მისი რიგით მე-6 ვაჟი - მოზაფერ ად-დინ მირზა (მომავალში, მოზაფარ ალ-დინ შაჰი).

შვილები
შაჰზადე სულთან მაჰმუდ მირზა (1847–1849)
შაჰზადე სულთან მასუდ-მირზა (1847–1918)
შაჰზადე სულთან მოინ ედ-დინ მირზა (1849–1856)
შაჰზადე მუჰამედ ქასიმ მირა (1850–1858)
შაჰზადე სულთან ჰუსეინ მირზა (1852–1868)
შაჰზადე მოზაფარ ალ-დინ შაჰი (1853–1907)
შაჰზადე ქამრან-მირზა ყაჯარი (1856–1927)
შაჰზადე ნუსრეთ ედ-დინ მირზა (1882–1954)
შაჰზადე მუჰამედ რეზა მირზა (1883–1951)
შაჰზადე ჰუსეინ ალი-მირზა (1890–1952)
შაჰზადე სულთან აჰმად-მირზა (1891–1939)
ფაჰრულმულქ ხანუმი (დაიბადა 1848)
იფთიჰარედდინ ხანუმი (დაიბადა 1849)
ისმეთედდინ ხანუმი (1855–1906)
ზიაუსსულთანე ხანუმი (1856–1898)
ფაჰრადდინ ხანუმი (1859–1891)
თურანაღა ხანუმი (1862–1916)
ზაჰრა სულთან ხანუმი (1880–1941)
ფარაჰასსულთანე ხანუმი (1882–1899)
თაჯასსალთანე ხანუმი (1883–1935)
იზესსალთანე ხანუმი (1888–1982)
ლეკაროუ

ლეკაროუ — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს როსკომონის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში. ქალაქ ათლონიდან დაშორებულია 17 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. სანაოსნო არხი სოფელს აკავშირებს ლოხ-რისთან, რომელიც სიდიდით მეორე ტბაა მდინარე შენონზე. ლეკაროუ ირლანდიის გეოგრაფიულ ცენტრთან ყველაზე ახლოს მდებარე დასახლებული პუნქტია.
ფაცხა

ფაცხა — სამეურნეო დანიშნულების ან საცხოვრებელი ნაგებობა. უძველესი დროიდან (დამოწმებულია ენეოლითის ეპოქაში, ტრიპოლიეს კულტურა) გავრცელებული იყო თიხით გაგოზილი წნულკედლიანი და მიწისიატაკიანი ფაცხა ტრადიციულად ჩანს საქართველოშიც — დღემდე შემონახულია მისი ნაირსახეობები, განსაკუთრებით კოლხეთში. აქ გავრცელებულია მისი 2 ვარიანტი:

1. წრიულგეგმიანი, საცხოვრებელი ან სამეურნეო ფაცხა, საცხოვრებელი ფაცხა უფრო დიდი მოცულობის იყო და გუმბათისებური გადახურვა ჰქონდა, ხოლო შედარებით მცირე ზომის სამეურნეო ფაცხებს კონუსურად ხურავდნენ. გადასახურავ მასალად გამოყენებულია ისლი ან ჩალა.

2. სწორკუთხოვანი ფაცხა, რომელიც წრიული ფაცხისგან განვითარდა. გარდამავალ ფორმებს შემორჩა წრიულობის ნიშნები. მისი წარმოქმნა განაპირობა წრიული ფართობის მოუხერხებლობამ დანაწევრებისა ან მომატებისათვის. მართი კუთხეებით აგებულ ერთგანყოფილებიან ფაცხას წინ ან ირგვლივ აივანი აქვს. ფაცხის გვერდზე დამატებითი ნაგებობების მიშენების გზით შეიქმნა ანფილადური ტიპის წნულკედლიანი ნაგებობა, ხოლო ხის დასამუშვებელი იარაღების გაუმჯობესების შემდეგ ხის საძირკველზე გამართული დგარულ-კოჭოვანი ფაცხა.
ჰუმბოლდტის ტბა

ჰუმბოლდტის ტბა — ტბა აშშ-ში, ნევადის შტატში. მდებარეობს ჩერჩილის ოლქის ჩრდილო და პერშინგის ოლქის სამხრეთ ნაწილში. ერთვის მდინარე ჰუმბოლდტი. ტბა სამხრეთით გაგრძელებას პოულობს ჰუმბოლდტის პლაიის სახით, რომელიც ჩერჩილის ოლქს ჩრდილოეთით კვეთს. საზრდოობს მტკნარი წყლით. ტბის წყალი მომლაშო და უკიდურესად მარილიანია. ჰუმბოლდტის ტბა გაუდინარია.
ფეიქარასებრნი

ფეიქარასებრნი — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა; აერთიანებს განსხვავებული გარეგნობის ფრინველებს. მათი სხეულის სიგრძე 7–30 სმ, მასა 7–100 გ აღწევს. ზოგს გრძელი (60 სმ-მდე) ბოლო აქვს. ძირითადად გავრცელებული არიან აფრიკის, აზიისა და ავსტრალიის ტროპიკებში. შემდგომში ადამიანთან ერთად ჩრდილოეთით გადაინაცვლეს. შეფერილი არიან მურა ან ღია ფერად (წითელი, ლურჯი, ყვითელი). ზოგჯერ კოლონიებად ბინადრობენ. მეტად განსხვავებული ბუდეები აქვთ, რომლითაც ხშირად დიდი ხელოვნებით ქსოვენ (აქედან სახელწოდება). იკვებებიან მარცვლოვნებით.