ხოსე დესიდერიო ვალვერდე

ხოსე დესიდერიო ვალვერდე (დ. 1822 — გ. 22 დეკემბერი, 1903) — დომინიკელი სამხედრო მოღვაწე და პოლიტიკოსი. ის იყო სიბაეოს რევოლუციის ერთ-ერთი ინიციატორი, რომლის დროსაც დომინიკელთა რესპუბლიკის მე-7 პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა 1858 წლის 13 ივნისიდან 1858 წლის 31 აგვისტომდე.

ადრეული წლები
იგი დაიბადა სანტიაგოში 1822 წელს. ის იყო ხოსე მარია ვალვერდე ფერნანდესის, ესპანურ თავადაზნაურობას მიკუთვნებული ოროპესას გრაფების შთამომავლისა და ანა მარია ტერესა პერესის ვაჟი, რომელთა ოჯახიც საშუალო ვაჭრობას ეწეოდა.

პოლიტიკური და სამხედრო კარიერა
იგი სამხედრო სამსახურში 1844 წელს შევიდა, როგორც დომინიკის დამოუკიდებლობის ომის გამოჩენილი ლიდერი. იგი ხელმძღვანელობდა სანტიაგოს ბრძოლას. აღნიშნულ ბრძოლაში ჰაიტის სამხედრო შენაერთებმა მარცხი განიცადეს, როდესაც ისინი სიბაოს ხეობის გავლით ქვეყნის სიღრმეში შეჭრასა და სრული ოკუპაციის დამყარებას ცდილობდნენ. ვალვერდე, მატიას რამონ მელიასთან ერთად, მონაწილეობდა დამოუკიდებლობის მოძრაობის შემდეგ სიბაოს რეგიონის თავდაცვის ორგანიზებაში და სან-ხოსე-დე-ლას-მატასის ჯარების ფორმირებაში. მილიციის ჩამოყალიბებისას მას კაპიტნის წოდება მიენიჭა. 1845 წელს იგი იყო ტრიბუნატი, რომელიც ქალაქ სანტიაგოს წარმოადგენდა. 1856 წელს, საბანა-ლარგას ბრძოლაში, მან თავი გამოიჩინა და მისი სამხედრო უნარების წყალობით გამარჯვება იქნა მიღწეული. მას გენერლის წოდება მიენიჭა. იგი იყო სანტიაგოს პროვინციის გუბერნატორი.

1848 წლის 26 თებერვალს, ქალაქ სანტიაგოში, მან ცოლად შეირთო ანა როზა მალიოლი. ამ ქორწინებიდან შვიდი შვილი შეეძინათ: ანა რიტა, ხოსე სიპრიანო, ხოსე ემილიო, მანუელ დესიდერიო, ხულია ერსილია, ხოსე დესიდერიო და ხოსე დესიდერიო რაფაელ ვალვერდე მალიოლები.

1850 წელს იგი იყო იმ მრავალ პოლიტიკოსს შორის, რომლებმაც ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას დიდ ბრიტანეთთან, რაც საერთაშორისო დერჟავის მიერ დომინიკის დამოუკიდებლობის აღიარებას ნიშნავდა.

იგი სათავეში ჩაუდგა სანტიაგოში ვაჭრების წინააღმდეგ მიმართულ ბურჟუაზიულ ამბოხს — მოძრაობას, რომელიც არსებითად ასევე აპროტესტებდა ქვეყნის პრეზიდენტის, ბუენავენტურა ბაესის მიერ გამოცემულ ეკონომიკურ ზომებს. 1857 წლის 7 ივლისს იგი სათავეში ჩაუდგა სანტიაგოში ჩამოყალიბებულ დროებით მთავრობას, რამაც სიბაეოს რევოლუცია გამოიწვია. მას შემდეგ, რაც ბაესი სახელმწიფოს პრეზიდენტის პოსტიდან გადააყენეს, 1858 წლის 1 მარტს გამართულმა მოკას დამფუძნებელმა ასამბლეამ ვალვერდე პრეზიდენტად აირჩია, თუმცა მან თანამდებობა იმავე წლის 28 აგვისტოს დატოვა. იგი აშშ-ში გადაასახლეს. მოკას ლიბერალური კონსტიტუცია გაუქმდა, ხოლო გენერალი სანტანა მმართველობას 1854 წლის კონსტიტუციით დაუბრუნდა, რომელიც მას ავტორიტარულ მმართველობას გარანტირებდა.

მისი მთავრობის პრიორიტეტები ფულადი სისტემის გაუმჯობესებას, საჯარო ადმინისტრირებისა და არმიის რეორგანიზაციას მოიცავდა. მისი ხანმოკლე მმართველობის მთავარი მოვლენა ქვეყნის დედაქალაქის სანტიაგოში გადატანა იყო.

უკანასკნელი წლები და გარდაცვალება
როგორც 1861 წელს მომხდარი ესპანეთთან ანექსიის მომხრე, გენერალი ვალვერდე თავის ქვეყანაში დაბრუნდა და ესპანელ მოხელეებთან თანამშრომლობდა. რამდენიმე წლის შემდეგ კუნძულზე დომინიკის აღდგენის ომი მძვინვარებდა. იგი ესპანელებს პუერტო-პლატაში უკანდახევისას გაჰყვა. საცხოვრებლად ოჯახთან ერთად სანტო-დომინგოში დასახლდა. ესპანეთის მთავრობამ იგი ანექსიონისტური არმიის საველე მარშლად დანიშნა. მას ეკავა ანექსიონისტური მთავრობის ადმინისტრაციის დირექტორის თანამდებობა. ესპანეთის არმიისთვის გაწეული მხარდაჭერის გამო, მისი ფიგურა სრული დისკრედიტაციის ქვეშ მოექცა, რაც არასოდეს გამოსწორებულა. ესპანეთის დამარცხების შემდეგ ვალვერდემ კუნძული დატოვა.

დევნილობაში მან რამდენიმე იბერო-ამერიკულ და ევროპულ ქვეყანაში იმოგზაურა, სანამ საბოლოოდ ესპანეთში არ დამკვიდრდა. მან მრავალი საკუთრება შეიძინა ვალიადოლიდის პროვინციაში, ტიერა-დე-კამპოსში, სადაც მისი ნათესავი ვილიალონ-დე-კამპოსის ოლქიდან კორტესების დეპუტატი იყო. მიუხედავად ამისა, ვალვერდეს ესპანეთის პოლიტიკაში პირდაპირი მონაწილეობა არასოდეს მიუღია.

ბაესის ექვსწლიანი მმართველობის დროს იგი გადასახლებაში იმყოფებოდა. ამის შემდეგ იგი ქვეყანაში დაბრუნდა. 1879 წელს იგი შეუერთდა „ლურჯ პარტიას“, რომელსაც გენერალი გრეგორიო ლუპერონი ხელმძღვანელობდა. აღნიშნულ პარტიაში მისი ავტორიტეტი არ გაზრდილა 1861 წლის ანექსიონისტური მთავრობის მხარდაჭერის გამო. იგი ჩამოშორდა პოლიტიკურ საქმიანობას და თავი ოჯახს მიუძღვნა ქალაქ სანტიაგოში, სადაც 1903 წლის 23 დეკემბერს გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს „30 მარტის სასაფლაოზე“, ე.წ. „ხელშეუხებელ პანთეონებში“.

პატივი
მის პატივსაცემად, 1958 წლის 27 მარტს დომინიკის რესპუბლიკაში შეიქმნა ახალი პროვინცია, როდესაც სანტიაგოს ძველი პროვინცია გაიყო და მას ვალვერდეს პროვინცია ეწოდა, დედაქალაქით სანტა-კრუს-დე-მაოში.