iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანასტას მიქოიანი

ანასტას მიქოიანი ( დ. 1895, ალავერდი — გ. 1978) — სომეხი საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, დაშნაკი და ბოლშევიკი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა ნერსესის სასწავლებელში. 1914 წლიდან იყო დაშნაკური პარტიზანული რაზმის წევრი. რაზმის შემადგენლობაში იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე 1915 წლის ზაფხულამდე. გენერალ ნიკოლაი იუდენიჩის მიერ დაშნაკური რაზმების დაშლის შემდეგ გახდა ბოლშევიკი, ჩაება რევოლუციურ საქმიანობაში. 1915 წლიდან თბილისში გახდა რსდმპ(ბ)-ს წევრი. 1917 წლის თებერვლამდე იატაკქვეშ ეწეოდა სააგიტაციო მუშაობას. 1918 წლის გაზაფხულიდან გადავიდა ბაქოში. 1919 წლის დასაწყისიდან იყო რსდმპ(ბ)-ს ბაქოს ბიუროს ხელმძღვანელი. 1919 წლის ოქტომბრიდან პარტიის ცაკ-ის წევრი. 1920 წლის აპრილში იყო ბაქოს ბოლშევიკური ოკუპაციის მონაწილე და ოკუპაციის ერთ-ერთი იდეოლოგი, მე-11 წითელი არმიის სახმედრო რევოლუციური საბჭოს რწმუნებული. 1922 წელს სტალინის ბრძანებით დაინიშნა რკპ-ს ცეკა-ს სამხრეთ-აღმოსავლეთის ბიუროს ხელმძღვანელად, მოგვიანებით კი ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო კომიტეტის მდივნად. 1926 წლიდან იყო სსრ კავშირის ვაჭრობის სახალხო კომისარი. 1935–1957 წლებში მიქოიანის სახელი ჰქონდა მინიჭებული სომხეთის სსრ-ს ქალაქ ქეშიშქენთის (დღევანდელი ეღეგნაძორი). 1957 წელს ხელმძღვანელობდა ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ-ს აღდგენის კომისიას. 1964–1965 წლებში იყო სსრ კავშირის უხუცესთა პრეზიდიუმის თავმჯდომარე.
მამუკა კურდღელაშვილი

მამუკა კურდღელაშვილი (დ. 22 სექტემბერი, 1971, საგარეჯო, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სამბისტი. დაამთავრა თბილისის ფიზკულტურის ინსტიტუტი და შსს აკადემია. მსოფლიოს თასის მფლობელი (1999). მსოფლიოს ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1991). ძიუდოში საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (1996). ღირსების მედლის კავალერი.

ძირითადი შედეგები
კობა კურტანიძე

კობა კურტანიძე (დ. 13 ოქტომბერი, 1963, სოფ. ქვემო რიეთი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 დეკემბერი, 2005) — ქართველი ძიუდოისტი. სსრკ ხალხთა და სპარტაკიადების ჩემპიონი (1986, 1991), სსრკ შვიდგზის ჩემპიონი (1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991). მსოფლიოს ჩემპიონი (1989, 95 კგ; ბელგრადი, იუგოსლავია), ევროპის ორგზის ჩემპიონი (1987, 95 კგ; პარიზი, საფრანგეთი; 1989, 95 კგ; ჰელსინკი, ფინეთი), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1990). ღირსების ორდენის კავალერი.

ძირითადი შედეგები
ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია

ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია — ფრინველთა სახელწოდების ლექსიკონი. შედგება რუსულ-ქართულ-ლათინური, ქართულ-რუსულ-ლათინური და ლათინურ-ქართული ნაწილებისაგან. ნომენკლატურა შეიცავს არა მარტო საქართველოში გავრცელებული ფრინველების სახელწოდებებს, არამედ იმ სახეობების სახელწოდებებსაც, რომლებიც დამახასიათებელია დედამიწის ცალკე ზოოგეოგრაფიული ოლქებისათვის, ან რომელებიც საინტერესოა ბიოლოგიური, მორფოლოგიური და სხვა თვალსაზრისით, ანდა ხშირად მოიხსენიება სასწავლო, სპეციალურ თუ მხატვრულ ლიტერატურაში და მასობრივ პერიოდულ პრესაში. ძირითად წყაროდ გამოიყენეს ა. ბრემის ნაშრომი « ».

ნომენკლატურის ავტორია მირონ კუტუბიძე, რედაქტორი — ბ. ყურაშვილი, მხატვარი — გ. ნადირაძე. გამოიცა 1973 წელს თბილისში, გამომცემლობა „მეცნიერების“ მიერ. დაიბეჭდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის სარედაქციო-საგამომცემლო საბჭოს დადგენილებით.
შოთა ლომიძე

შოთა ლომიძე (დ. 20 იანვარი, 1936, სოფ. საყულია (დღ. წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი), საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 23 ოქტომბერი, 1993) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). ოლიმპიადის ვიცე-ჩემპიონი 1968 წელს (მეხიკო; 97 კგ). მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი 1969 (მარ-დელ-პლატა; 100 კგ) და 1971 (სოფია; 100 კგ) წლებში. მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი 1967 წელს (ნიუ დელი; 97 კგ). ევროპის ორგზის ჩემპიონი 1966 (კარლსრუე; 97 კგ) და 1969 (სოფია; +100 კგ) წლებში. ევროპის ვიცე-ჩემპიონი 1967 წელს (სტამბული; 97 კგ). სსრკ ხალხთა სპარტაკიადის ჩემპიონი 1967 წელს (მოსკოვი; 100 კგ) და სსრკ ხალხთა სპარტაკიადის ბრინჯაოს პრიზიორი 1959 წელს (მოსკოვი; 100 კგ). სსრკ ოთხგზის ჩემპიონი 1964 (ორჯონიკიძე; 97 კგ), 1965 (თბილისი; 100 კგ), 1966 (ალმა-ატა; 100 კგ), 1967 (მოსკოვი; 100 კგ) წლებში. სსრკ ვიცე-ჩემპიონი 1968 წელს (კიევი; 100 კგ). სსრკ ჩემპიონატის ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი 1962 (ორჯონიკიძე; 97 კგ) და 1969 (ლუგანსკი; 100 კგ) წლებში. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1969).

1964 წელს, ტოკიოს ოლიმპიადაზე, პირველი პაექრობა ბულგარელ პროდან გარჯევთან ფრედ დაასრულა. მეორე შეხვედრაში ქულებით სძლია შვეიცარიელ რუდოლფ კობელტს, მესამე წრეში კი თურქ ოლიმპიურ ჩემპიონ ჰასან გიუნგიორთან დამარცხდა და მედლებისთვის ბრძოლას გამოეთიშა. საბოლოოდ ადგილზე გავიდა.

1966 წელს, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ქალაქ კარლსრუეში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე ფინალში თურქეთის 10-გზის ჩემპიონი აჰმეტ აიიქი დაამარცხა. ოლიმპიურ თამაშებზე, მსოფლიოსა და ევროპის პირველობებზე ეს აიიქის ერთადერთი მარცხი იყო.

1971 წელს მეორედ გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი და კარიერა დაასრულა.

სპორტული ასპარეზის დატოვების შემდეგ, სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდა ახალციხის და გარდაბნის საკონსერვო ქარხნებს, შემდეგ კი თბილისის უალკოჰოლო სასმელების მწარმოებელ „ლაღიძის წყლებს“.

შოთა ლომიძის შედეგები 1968 წელს, მეხიკოს ოლიმპიადაზე
 წრე: ჰაინც კილი (გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა) - მოგება
 წრე: იოჟეფ ჩატარი (უნგრეთი) - მოგება
 წრე: მოსლემ ესკანდარ-ფილაბი (ირანი) - მოგება
 წრე: თავისუფალი იყო
 წრე: საიდ მუსტაფოვი (ბულგარეთი) - ფრე
ფინალური ჯგუფი, წრე: იოჟეფ ჩატარი (უნგრეთი) - მოგება
ფინალური ჯგუფი, წრე: თავისუფალი იყო
ფინალური ჯგუფი, ოქროს მედლისთვის: აჰმეტ აიიქი (თურქეთი) - ფრე¹
¹ შოთა ლომიძე მხოლოდ მოგების შემთხვევაში გახდებოდა ოქროს მედალოსანი, ამიტომ იგი მეხიკოს 1968 წლის ოლიმპიადაზე ვერცხლის პრიზიორი გახდა.

ძირითადი შედეგები
დავით ლორიაშვილი

დავით ლორიაშვილი (დ. 10 ივლისი, 1986, გარდაბანი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო, ძიუდო). ძიუდოში საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (2008, 2009), ორგზის ვერცხლისა (2010, 2011) და ოთხგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2006, 2007, 2012, 2013). ძიუდოში 23 წლამდელებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2007, -90 კგ). ძიუდოში ევროპის თასის ბრინჯაოს პრიზიორი (2009, -100 კგ). ძიუდოში მსოფლიოს თასის ვერცხლისა (2008, -90 კგ) და ოთხგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2008, 2009, 2010, 2013; -100 კგ). სამბოში სამგზის ევროპის ჩემპიონი (2018, ათენი, საბერძნეთი; 2015, ზაგრები, ხორვატია; 2014, ბუქარესტი, რუმინეთი) და მსოფლიო ჩემპიონი (2015, კასაბლანკა, მაროკო).

ძირითადი შედეგები
ვორონცოვის აგარაკი

ვორონცოვის აგარაკი — საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწისა და დიპლომატის მიხეილ ვორონცოვის აგარაკი. აგებულია ბაროკოს არქიტექტურულ სტილში და არის ამ სახის ერთ-ერთი დღემდე შემონახული უიშვიათესი ძეგლი, რომელიც აგებულია ქალაქის გარეუბანში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის კრასნოსელსკის რაიონში. მისამართი ჩეკისტების ქუჩა, სახლი № 13. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი.

ისტორია
პეტრეს ეპოქაში მდინარე სოსნოვკის ორივე სანაპიროს მიწები ეკუთვნოდათ ძმებ აპრაქსინებს. გრაფმა ვორონცოვმა და მისმა ცოლმა ანამ, რომელიც იყო იმპერატორ ელისაბედ პეტრეს ასულის ბიძაშვილი, თევდორე აპრაქსინისაგან მიწა შეისყიდეს 1750-იანი წლების დასაწყისში და მალევე დაიწყეს ქვის სასახლის მშენებლობა, რომლის პროექტზეც მუშაობდა კარლო ჯუზეპე ტრეზინი, ხოლო ტრეზინისა და ვორონცოვებს შორის ურთიერთობის გაფუჭების შემდეგ სასახლის მშენებლობა გადაეცა სხვა ხუროთმოძღვარს, კერძოდ, ანტონიო რინალდის. სასახლის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1755 წლიდან 1757 წლამდე.

ვორონცოვის გარდაცვალების შემდეგ აგარაკმა მფლობელი არაერთხელ გამოიცვალა. იგი ჯერ ალექსანდრე ზუბოვს, შემდეგ ალექსანდრე კურაკინს ეკუთვნოდა, რომლის შემვეგ მფლობელი გახდა იოსებ ველიო, რომლისგანაც აგარაკი 1803 წელს შეიძინა ალექსანდრე ნარიშკინმა. 1829 წელს ნარიშკინის გარდაცვალების შემდეგ, აგარაკის ნაწილი შეიძნა ი. პ. სალტიკოვის სიძემ და მემკვიდრემ სენატორმა პ. მ. მიატლევმა.

 საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი დაზიანდა 1941 წლის ხანძრის შედეგად. ნანგრევების სახით იდგა 1950-იანი წლების ბოლომდე, მანამ სანამ გარე ფასადი არ აღადგინეს მიხეილ პლოტნიკოვის პროექტით.

პოსტსაბჭოთა პერიოდში სახლი დაიკავა პეტერბურგის ტექნოლოგიების ინსტიტუტის კათედრამ. 2009 წელს დიდი კამათის შემდეგ, შენობა გადავიდა ქალაქის ფედრალურ საკუთრებაში.
თბილისის 175-ე საჯარო სკოლა

თბილისის 175-ე საჯარო სკოლა (სრული სახელწოდება — სსიპ - ქალაქ თბილისის 175-ე საჯარო სკოლა) — ქალაქ თბილისის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება. დაარსდა 2005 წელს 184-ე და 175-ე საჯარო სკოლების გაერთიანების შედეგად.

სკოლის ამჟამინდელი დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელია ირაკლი კუპატაძე

სკოლა შედგება ორი შენობისგან. აქვს ორი საკუთარი სტადიონი ხელოვნური და ბუნებრივი საფარით, ორი სპორტული დარბაზი და ბიბლიოთეკა, ასევე ორი სააქტო დარბაზი. სკოლაში მოქმედებს ფეხბურთის, ცეკვის, ხატვის და სხვა წრეები. მოსწავლეები უზრუნველყოფილნი არიან სამედიცინო დახმარებით და სკოლა ადაპტირებულია შშმ პირებისთვის. სკოლას ემსახურება მანდატურთა სამსახური. სკოლა აქტიურად იღებს მონაწილეობას სახელმწიფო სასკოლო ოლიმპიადებში.

სკოლა აქტიურად იღებს მონაწილეობას სხვადასხვა ახალგაზრდულ ტურნირებსა თუ შეჯიბრებში. 2019 წელს სკოლამ მიიღო მონაწილეობა წიგნების თაროში.

სკოლა არის საგამოცდო ცენტრი.

სკოლას აქვს მოსწავლეთა თვითმმართველობა.

გომბორის ტრაგედია
2018 წლის 10 ივნისს სკოლის 23 მოსწავლე მშობლებთან და პედაგოგებთან ერთად გაემგზავრა ექსკურსიაზე, გომბორის უღელტეხილზე მომხდარი ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად 4 ადამიანი, მათ შორის სკოლის მე-6 კლასელი მოსწავლე გარდაიცვალა.
პეტრე III-ის სასახლე

პეტრე -ის სასახლე — საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, სასახლე ორანიენბაუმის სასახლეებისა და პარკების ანსამბლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. აგებულია 1758-1762 წლებში არქიტექტორ ანტონიო რინალდის პროექტის მიხედვით ტახტის მემკვიდრის პეტრე თედორეს ძისათვის და წარმოადგენდა პეტერშტადტის მთავარ შენობას. სასახლე შემონახულია ჩვენს დრომდე და მასში განთავსებულია მუზეუმი „პეტრე -ის სასახლე“. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი.

ისტორია
1743 წელს ორანიენბაუმი საჩუქრად გადასცეს ტახტის მემკვიდრეს პეტრე თედორეს ძეს. აქ მისთვის 1759-1762 წლებში სამხრეთის ჭაობის ნაპირზე ააშენეს ციხესიმაგრე პეტერშტადტი. ციხესიმაგრის პარალელურად ააშენეს სასახლე პეტრე -ისათვის. სასახლე იყო ერთადერთი ორსართულიანი შენობა ციხესიმაგრეში და კარიბჭესთან ერთად ქმნიდა ერთიან ანსამბლს. მისი პატარა ზომები, პირველ რიგში, აიხსნება იმით, რომ სასახლე საცხოვრებლად არ იყო განკუთვნილი. ეს უფრო პავილიონი იყო, სადაც შეიძლებოდა დასვენება სადილის შემდეგ. სასახლის პირველი სართული ძირითადად სამსახურებივ ხასიათს ატარებდა.

სასახლე იყო ანტონიო რინალდის პირველი დამოუკიდებელი ნამუშევარი რუსეთში, რომელიც შესრულებული იყო როკოკოს სტილში, რომელმაც განვითარება ვერ ჰპოვა რუსეთში და პრაქტიკულად მალევე ჩაანაცვლა კლასიციზმმა.

პეტრე -ის გარდაცვალების შემდეგ სასახლე და პეტერშტადტის ციხესიმაგრე მიატოვეს. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ორანიენბაუმის პარკი გადავიდა სატყეო ტექნიკუმის ხელში, რომელიც აქ დააარსეს 1918 წელს. დიდი სამამულო ომის პერიოდში ორანიენბაუმი იმყოფებოდა ე. წ. ორანიენბაუმის პლაცდარმის ტერიტორიაზე.

სასახლის რესტავრაცია მიმდინარეობდა 1953-1955 წლებში. 1980-იან წლებში კი მიმდინარეობდა არქეოლოგიური გათხრები ვ. ა. კორენცვიტის ხელმძღვანელობით.
ხელოვნების მოედანი

ხელოვნების მოედანი — მოედანი, მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში, საინჟინროსა და იტალიურ ქუჩებს შორის.

მოედნის ანსამბლში შედის მიხაილოვსკის სასახლე (რომელშიც ამჟამად განთავსებულია რუსული მუზეუმი), მიხაილოვსკის თეატრი (ყოფილი მ. პ. მუსორსკის ოპერისა და თეატრის აკადემიური თეატრი), გოლენიშევა-კუტუზოვის სახლი, მუსიკალური კომედიის თეატრი, რუსეთის ეთნოგრაფიული მუზეუმი, დ. დ. შოსტაკოვიჩის სახელობის სახელმწიფო ფილარმონიის შენობა და სასტუმრო „ევროპა“. შეიქმნა ცნობილი არქიტექტორის კარლ როსის პროექტის მიხედვით საუკუნის პირველ ნახევარში.

მოედნის სკვერში 1957 წელს აღმართეს ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი, რომელზეც მუშაობდნენ მოქანდაკე მიხეილ ანიკუშინი და არქიტექტორი ვასილი პეტროვი. შედის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში, რომელიც არის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი.

თავდაპირველად ეწოდებოდა მიხაილოვსკის მოედანი. სახელი ცნობილი იყო 1834 წლიდან და მიიღო მიხაილოვის სასახლისაგან. პარალელურად 1836-1846 წლებში გამოიყენებოდა სახელწოდება მიხაილოვსკის სასახლის მოედანი.

1920-იანი წლების დასაწყისში მოედანმა მიიღო სახელწოდება ლასალის მოედანი, გერმანელი სოციალისტის ფერდინანდ ლასალის პატივისცემის ნიშნად.

1940 წლის 26 სექტემბრიდან მოედანმა მიიღო სახელწოდება ხელოვნების მოედანი, რადგან მოედანზე მდებარეობს ფილარმონიის დიდი დარბაზი, მცირე საოპერო თეატრი, რუსული მუზეუმი და კულტურისა და ხელოვნების სხვა დაწესებულება.
როზალა იტალიელი

როზალა იტალიელი (, ; დ. 937 — გ. 13 თებერვალი, 1003), აგრეთვე ცნობილია როგორც როზალა ლომბარდიელი და სიუზენა იტალიელი — ივრეას დინასტიის წარმომადგენელი. იტალიის მეფე ბერენგარ -ის ქალიშვილი. ფლანდრიის გრაფინია 968-987 წლებში როგორც არნულფ -ის მეუღლე და ფლანდრიის რეგენტი 987-995 წლებში. საფრანგეთის დედოფალი 996 წელს როგორც რობერ -ის პირველი მეუღლე.

ბიოგრაფია
როზალა დაიბადა 937 წელს იტალიაში. იგი იყო იტალიის მეფე ბერენგარ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ვილა ტოსკანელის ნაბოლარა ქალიშვილი. 968 წელს როზალა ცოლად შერთეს ფლანდრიის გრაფ არნულფ -ს, რომელთანაც მას ერთი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი შეეძინა. 987 წელს არნულფი გარდაიცვალა და გრაფი მათი მცირეწლოვანი ვაჟი ბალდუინ გახდა, რომლის რეგენტადაც როზალა გვევლინება.

988 წელს როზალა მეორედ გათხოვდა საფრანგეთის მომავალ მეფე რობერ -ზე. ეს ქორწინება მოაწყო რობერის მამამ, საფრანგეთის პირველმა მეფემ და კაპეტინგების დინასტიის დამაარსებელმა ჰუგო კაპეტმა. საფრანგეთში გათხოვების შემდეგ მას სახელი შეუცვალეს და ძირითადად სიუზენას ეძახდნენ. 992 წლიდან რობერი და როზალა განცალკევებით ცხოვრობდნენ, რადგანაც 38 წლის როზალა ძალიან უფროსი იყო ახალგაზრდა ქმარზე და ისინი ერთმანეთს ვერ უგებდნენ. სწორედ ამიტომ, მათ შვილებიც არ ჰყოლიათ და არც ოჯახური ბედნიერება ჰქონიათ.

როდესაც 996 წელს როზალას მამამთილი, ჰუგო გარდაიცვალა ტახტზე რობერ ავიდა და როზალაც დედოფლად გვევლინება. ახლა უკვე დიდი ძალაუფლების რობერმა როზალასთან განქორწინება მოითხოვა. პაპმა მალევე დააკმაყოფილა მისი მოთხოვნა და რობერი და როზალა განქორწინდნენ, რის შემდეგაც მან სასწრაფოდ შეირთო ცოლად თავისი საყვარელი ბერთა ბურგუნდიელი. მიუხედავად იმისა, რომ ბერთასა და რობერს შვიდი შვილი შეეძინათ, ეს ქორწინება მათი ახლონათესავური კავშირის გამო უკანონო იყო, რის გამოც 1003 წელს ისინიც განქორწინდნენ და რობერი კიდევ ერთხელ ქორწინდება.

განქორწინების შემდეგ როზალამ დატოვა საფრანგეთი და თავის ვაჟთან ერთად ცხოვრობდა ფლანდრიაში. მან უკანასკნელი წლები ბედნიერად გაატარა და გარდაიცვალა 1003 წლის 13 თებერვალს, ფლანდრიის დედაქალაქ გენტში.

ქორწინება და შვილები
იგი პირველად დაქორწინდა ფლანდრიის გრაფ არნულფ -ზე, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი:
ბალდუინ (980-1035), ფლანდრიის გრაფი, ცოლად შეირთო ოგივ ლუქსემბურგელი, რომელთანაც შეეძინა ვაჟი, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა ელეანორ ნორმანდიელზე რომელთანაც ერთი გოგონა შეეძინა;
მატილდა (?-995);

არნულფის გარდაცვალებიდან ერთ წელიწადში როზალა ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის მეფე რობერ -ს, თუმცა უშვილობის გამო ისინი 996 წელს განქორწინდნენ.
ბერთა ბურგუნდიელი

ბერთა ბურგუნდიელი (, ; დ. 964 — გ. 16 იანვარი, 1010) — ველფების დინასტიის წარმომადგენელი. ბურგუნდიის მეფე კონარდ -ისა და დედოფალ მატილდა ფრანგის ასული. საფრანგეთის დედოფალი 996-1000 წლებში როგორც რობერ -ის მეორე ცოლი.

ბიოგრაფია
ბერთა დაიბადა 964 წელს. იგი იყო ბურგუნდიის მეფე კონრად -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მატილდა ფრანგის უფროსი ასული. მას სახელი მამის დედის, დედოფალ ბერთა შვაბიელის პატივსაცემად დაარქვეს. დედის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა საფრანგეთის მეფე ლუი და დედოფალი გერბერგა საქსონიელი იყვნენ.

983 წელს ბერთა მიათხოვეს ბლუას გრაფ ოდო -ს, რომელთანაც მას შვიდი შვილი შეეძინა.

996 წელს ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, ბერთა მალევე ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის ახლადგაქნორწინებულ მეფე რობერ -ს, რომელსაც იმედი ჰქონდა, რომ თავისი ნაყოფიერებით ცნობილი ბერთა შვილებს გაუჩენდა. აქამდე რობერს ცოლად ბერნარდ -ის ასული როზალა იტალიელი ჰყავდა, რომელსაც ბერთას მსგავსად პირველ ქმართან შვილები ჰყავდა, თუმცა რობერთან ვერ გააჩინა. ამის გამო, ცხადია კაპეტინგების დინასტია სერიოზული საფრთხის ქვეშ იდგა.

თავიდან მათი ქორწინება უკანონოდ ითვლებოდა, თუმცა საბოლოოდ რომის პაპმა გრიგოლ -მ ეს ქორწინება ლეგიტიმურად სცნო. მალევე ბერთასა და რობერს შვილი შეეძინა, თუმცა იგი მალევე დაიღუპა. ამის შემდეგ, რამდენიმე წელი ბერთა ბავშვს ვეღარ აჩენდა, რის გამოც რობერ -მ პაპ სილვესტერ -ს ბერთასთან განქორწინება სთხოვა. 1000 წელს რომის პაპმა მათი ქორწინების ანულირება მოახდინა, რის შემდეგაც ბერთას ჩამოერთვა საფრანგეთის დედოფლის წოდება.

სულ მალე რობერმა მესამედ იქორწინა კონსტანსია დ'არლზე, რომელთანაც საბოლოოდ შეეძინა მემკვიდრეები. თავად ბერთა გარდაიცვალა 1010 წლის 16 იანვარს.

შვილები
რობერი (980), გარდაიცვალა ჩვილი;
თეობალდ (985-1004), ბლუას გრაფი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
ოდო (990-1037), ბლუას გრაფი, დაქორწინდა ორჯერ, თუმცა სულ სამი შვილი შეეძინა;
ტიერი (991-996), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
აგნესი (?-?), ცოლად გაჰყვა ტრუას ვიკონტ გაი დე ტორნუას;
როჟერი (995-1002), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
მატილდა ფრიზიელი

მატილდა ფრიზიელი (; დ. 1024 – გ. 1044) — საფრანგეთის დედოფალი 1034-1044 წლებში როგორც ანრი -ის პირველი ცოლი. ფრიზიის მარკგრაფ ლიუდოლფისა და მისი ცოლის გერტრუდა ფონ ეგიშეიმის ასული.

მატილდა და ანრი 1034 წელს, მისი საცოლის, მატილდა ფრანკონიელის გარდაცვალების შემდეგ დაქორწინდნენ. 1040 წელს მან თავისი პირველი და უკანასკნელი გოგონა გაააჩინა, რომელიც ოთხ წელიწადში დაიღუპა. იგი თავისი ქალიშვილის გარდაცვალებიდან სულ რამდენიმე კვირაში გარდაიცვალა. დედოფალი მატილდა დაკრძალეს სენ დენის სამეფო ბაზილიკაში, პარიზში.

მისი გარდაცვალების შემდეგ ანრიმ ცოლად ანა კიეველი შეირთო, რომელთანაც შეეძინა მემკვიდრეები.
ბერტრადა დე მონფორი

ბერტრადა დე მონფორი (; დ. 1070 — გ. 14 თებერვალი, 1117) — მონტფორტთა დინასტიის წარმომადგენელი. საიმონ -ის უფროსი ასული. ანჟუს გრაფინია 1089-1092 წლებში როგორც ფულკ -ის მეხუთე ცოლი და საფრანგეთის დედოფალი 1092-1108 წლებში როგორც ფილიპ -ის მეორე ცოლი. იერუსალიმის მეფე ფულკ -ის დედა.

ბიოგრაფია
ბერტრადა დაიბადა 1070 წელს საფრანგეთში. იგი იყო ფრანგი დიდგვაროვნის, საიმონ -ისა და მისი მეორე მეუღლის, აგნეს დ'ევრეს პირველი შვილი. მისი უმცროსი ძმა იყო ნორმანდიის ჰერცოგი და ევრეს გრაფი ამური .

1089 წელს ბერტრადა ცოლად გაჰყვა უკვე ოთხჯერ განქორწინებულ ანჟუს გრაფ ფულკ , რაზეც ლაპარაკია შემდეგ წყაროში:

ბერტრადასა და ფულკის ქორწინება უიღბლო აღმოჩნდა, რის გამოც 1092 წელს ისინი განქორწინდნენ, თუმცა ქორწინებიდან მათ ერთი საერთო ვაჟი დარჩათ.

განქორწინებისთანავე, ულამაზესმა და გონიერმა ბერტრადამ რომანი თვით საფრანგეთის მეფე ფილიპ -თან გააბა. მალევ მეფე გასცილდა თავის ცოლს, ბერთა ჰოლანდიელს, რომელიც კოშკში გამოკეტეს. 1092 წლის 15 მაისს ფილიპი და ბერტრადა დაქორწინდნენ, რის შემდეგაც იგი საფრანგეთის დედოფლად გვევლინება. თავდაპირველად რომის პაპი ბერთა ჰოლანდიელის მხარეს იჭერდა და კატეგორიულ უარს ამბობდა ფილიპის ახალი ქორწინების ლეგიტიმაციაზე, თუმცა 1095 წელს ჯვაროსნულ ლაშქრობაში ჩართვის პირობით პაპმა ურბან -მ მათი ქორწინება კანონიერად სცნო.

ბერტრადამ მეფეს კიდევ ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი გაუჩინა. ცხადია მას ტახტზე თავისი ვაჟის დასმა სურდა, რის გამოც მან ინგლისის მეფე ჰენრი -ს წერილი მისწერა თავისი გერის, ტახტის მემკვიდრე ლუი კაპეტის ინგლისში გადასახლების თაობაზე. მას შემდეგ, რაც ჰენრისგან უარი მიიღო, ბერტრადა ათასგვარი ჯადოთი და საწამლავით ცდილობდა ლუის მოკვლას, თუმცა ამაოდ. მისი ძალისხმევა ფუჭი აღმოჩნდა. 1108 წელს ფილიპი გარდაიცვალა და ტახტზე ლუი ავიდა, რაზეც სამეფო კარის მემატიანე გვამცნობს:

იგი ფონტერვუდის სააბატოში მთელი დარჩენილი წლები ცხოვრობდა, სადაც 1117 წლის 14 თებერვალს, 46-47 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

მისმა ვაჟმა პირველი ქორწინებიდან, მამის გარდაცვალების შემდეგ ანჟუს გრაფობა მიიღო, თუმცა იგი მალევე დაქორწინდა იერუსალიმის დედოფალზე, რითაც იგი მეფე გახდა.

შვილები
თავის პირველ ქმართან ბერტრადას მხოლოდ ერთი ვაჟი ჰყავდა:
ფულკ (1089-1143), ანჟუს გრაფი და იერუსალიმის მეფე, პირველად იქორწინა ერემბურგ მაინელზე, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი მელიზენდა იერუსალიმელზე;

თავის მეორე ქმართან ბერტრადას ჰყავდა სამი შვილი:
ფილიპი (?-1123), მანტის გრაფი;
ფლორი (?-1118), ნანჟის გუბერნატორი;
სესილია (?-1145), პირველად ცოლად გაჰყვა ანტიოქიისა და გალილეს პრინც ტანკერდ -ს, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი გრაფ პონს ტრიპოლელს;
კომები

კომები, (წარსულში ზირიანები), კომი-პერმიაკები — კომის რესპუბლიკის მკვიდრი მოსახლეობა. კომების მნიშვნელოვანი ჯგუფები ურალის იქით ცხოვრობენ. საკუთრივ კომების საერთო რაოდენობა 322 ათასი კაცია (1970). ლაპარაკობენ კომი ენაზე, რომელიც რამდენიმე დიალექტს შეიცავს. მორწმუნე კომები მართლმადიდებლები არიან, გვხვდებიან ძველმოწესენიც. კომებისა და კომი-პერმიაკების წინაპრები რომლებთაც საერთო ენა ჰქონდათ, ჯერ კიდევ ძვ. წ. ათასწლეულში ენობრივი ერთობის გათიშვისა და უდმურტების ცალკე ხალხად გამოყოფის შემდეგ გარკვეულ ხანს კამისპირეთში მცხოვრები ერთ ხალხს შეადგენდნენ. ათასწლეულის ნახევარში მათი ნაწილი ზემო კამისპირეთიდან მდინარე ვიჩიგდის აუზში გადასახლდა. აქ ისინი ადგილობრივ მოსახლეობაში აითქვიფნენ და ახალი ტომობრივი გაერთიენბა შექმნეს. ათასწლეულის დასაწყისში შეიქმნა 2 ტომობრივი გაერთიანება. ერთი მდინარე ვიჩიგდის აუზში, მეორე — კამის აუზში. - საუკუნეებში კომი ხალხი ზემო ვიჩეგდისა და პეჩორის აუზებში გადასახლდა. მათი მთავარი საქმიანობა იყო მიწათმოქმედება, მეცხოველეობა, ნადირობა, თევზჭერა. საუკუნეში ჩრდილოეთ რაიონებში განვითარდა მეირმეობა. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მიიღეს ავტონომია (1921 წელს შეიქმნა კომის ავტონომიური ოლქი, 1936 წელს — კომის ასსრ). განვითარდა მრეწველობა და მექანიზებული სოფლის მეურნეობის კულტურა.
დიეგო არმანდო მარადონა (სტადიონი)

დიეგო არმანდო მარადონა — სტადიონი ნეაპოლში. საფეხბურთო კლუბ „ნაპოლის“ საშინაო არენა.

სტადიონი აშენდა 1959 წელს. 1960 წელს სტადიონმა უმასპინძლა ოლიმპიური თამაშების რამდენიმე მატჩს. თავდაპირველად სტადიონი 80 000-მდე ადამიანზე იყო გათვლილი. 1989 წელს, მსოფლიო ჩემპიონატის ჩატარებამდე სტადიონს ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. ერთი წლის შემდეგ უმასპინძლა 1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის თამაშებს, მათ შორის ნახევარფინალს, რომელიც გაიმართა იტალიისა და არგენტინის ნაკრებებს შორის.

დღესდღეობით სან-პაოლო 60 240 ადამიანს იტევს და ამ მაჩვენებლით, იტალიაში მესამე ყველაზე დიდი სტადიონია სან სიროსა და სტადიო ოლიმპიკოს შემდეგ.

2020 წლის 25 ნოემბერს, დიეგო მარადონას გარდაცვალების შემდეგ, ქალაქის მერმა ლუიჯი დე მაჯისტრისმა ტვიტერზე დაწერა, რომ სტადიონს მარადონას სახელი უნდა დაერქვას, ნაპოლის კარიერაში მისი მიღწევების პატივსაცემად.
მწვანე ყანჩა

მწვანე ყანჩა — ფრინველი ყანჩისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 40–46 სმ. აქვს მოკლე კისერი. შეფერილია რუხ-მწვანე ფერში. სხეულის ქვედა ნაწილი შედარებით ღიაა. თავზე აქვს შავი „ქუდი“ და გრძელი ბიბილო. ნისკარტი შავია, ფეხები მკრთალი ყვითელი ან ნარინჯისფერი. არ ახასიათებს სქესობრივი დიმორფიზმი. კისერი და მკერდი ყავისფერია, გასდევს თეთრი ზოლები. გავრცელებულია მთელი მსოფლიოს ტროპიკულ და სუბტროპიკულ განედებში. ბინადრობს ტბებისა და მდინარეების სანაპიროებზე, მანგროებსა და ჭაობებში; ხშირ მცენარეულობაში. მისდევს მარტოხელა ცხოვრების ნირს, აქტიურია შებინდებისას. ბუდეს აკეთებს ბუჩქებზე, ხშირად ხეების იმ ტოტებზე, რომლებიც უშუალოდ წყლის ზევით არიან გაზრდილი. დებს 2–4 კვერცხს.
ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი (ხელოვნების მოედანი)

ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი — მოქანდაკე მიხეილ კონსტანტინეს ძე ანიკუშინისა და არქიტექტორ ვასილი ალექსანდრეს ძე პეტროვის მიერ შესრულებული ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში, ხელოვნების მოედანზე. ააგეს 1957 წლის 19 ივლისს და აღმართეს ხელოვნების მოედანზე რუსული მუზეუმის შენობის წინ. ძეგლის გახსნა მიეძღვნა ლენინგრადის 250 წლის იუბილეს.

აღწერა
ძეგლი ჩამოსხმულია ბრინჯაოსაგან ლენინგრადის ქარხანა „“-ში. ძეგლის სიმაღლეა 4 მეტრი, ხოლო კვარცხლბეკთან ერთად 7 მეტრი და 90 სანტიმეტრი. კვარცხლბეკი წითელი გრანიტისგანაა შემკული. კვარცხლბეკის წინა ფასადზე ამოკვეთილია ოქროსფრი წარწერა: „ალექსანდრე სერგის ძე პუშკინი“.

ისტორია
ძეგლის შექმნის ისტორია იწყება 1936 წლიდან, როცა საბჭოთა კავშირის სახალხო კომისართა საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება პოეტის გარდაცვალების 100 წლისთავთან დაკავშირებით ძეგლის აგების შესახებ. 1937 წელს გამოაცხადეს საკავშირო კონკურსი ძეგლის საუკეთესო პროექტის შესახებ. თავდაპირველად ფიქრობდნენ იგი დაედგათ ვასილევსკის კუნძულზე, ბირჟის მოედანზე. მას უწოდეს პუშკინის მოედანი, შედგა საზეიმო საფუძვლის ჩაყრა. თუმცა ვერცერთმა კონკურსანტმა ვერ წარმოადგინა ღირებული პროექტი. შედეგად კი ვასილევსკის კუნძულზე ძეგლი არ აღმართულა.

ომის შემდეგ, 1947 წელს გამოაცხადეს ახალი საკავშირო კონკურსი. პროექტების მიღების საბოლოო თარიღად განისაზღვრა 1947 წლის 31 ივლისი. პირველმა ტურმა გამარჯვებული ვერ გამოავლინა. მოქანდაკე ლ. დ. მურავინმა და არქტექტორმა ი. კარაკისმა მიიღო მეორე პრემია. 1949 წელს ღია კონკურსის ტურში თავისი ესკიზი წარადგინა 32 წლის მოქანდაკემ მიხეილ ანიკუშინმა. აღნიშნული პროექტი დაამტკიცა კომისიამ. ძეგლის საფუძვლის საზეიმო ჩაყრა გაიმართა 1949 წელს, პოეტის დაბადების 150-ე წლის იუბილეზე.

1958 წელს ა. ს. პუშინის ძეგლის შექმნისთვის მიხეილ ანიკუშინი დააჯილდოეს ლენინის პრემიით.