iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალექსანდრე მირიანაშვილი

ალექსანდრე (სანდრო) მირიანაშვილი (დ. 25 სექტემბერი, 1915, სიღნაღი — გ. 30 იანვარი, 1987, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1966).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სამუსიკო სასწავლებელი. სხვადასხვა დროს სწავლობდა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, მოსკოვისა და პეტერბურგის კონსერვატორიებში (1934–1945).

ხელმძღვანელობდა საგუნდო ანსამბლებს პეტერბურგსა და თბილისში; 1952–1956 წლებში იყო კავკასიის მესაზღვრე არმიასთან არსებული სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის მხატვრული ხელმძღვანელი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა რესპუბლიკის მხატვრული თვითშემოქმედების კოლექტივების ხელმძღვანელად. იგი მრავალი სიმღერისა და რომანსის ავტორია. დაწერილი აქვს: საბავშვო ოპერა „რუხი მგელი“ (1945), კრებული „ორმოცდაათი საფორტეპიანო პიესა ბავშვებისათვის“, მუსიკა დრამატული თეატრის სპექტაკლებისათვის. სიმღერებიდან და რომანსებიდან აღსანიშნავია: „შევიშრობ ცრემლსა“, „საყვარელ ქუჩაზე“, „მერი“, „წინ“, „ახალგაზრდული სიმღერა მშვიდობაზე“, „ნანა“; 1957–1959 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის საესტრადო განყოფილების სამხატვრო ხელმძღვანელი.

ალექსანდრე მირიანაშვილი გარდაიცვალა 1987 წლის 30 იანვარს. დაკრძალულია თბილისში, საზოგადო მოღვაწეთა საბურთალოს პანთეონში.

ჯილდოები და აღიარება
1961: საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1962: სომხეთის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1966: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
კრავარჟე

კრავარჟე — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის მორავია-სილეზიის მხარეში. ის ოპავის რაიონში მდებარეობს. ქალაქი 3 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება, კრავარჟეს გარდა მის მუნიციპალიტეტში ერთიანდება დვორჟისკო და კოუტი.

გეოგრაფია
კრავარჟე რაიონულ ცენტრ ოპავიდან აღმოსავლეთით 6 კილომეტრში მდებარეობს. ის ქალაქ ოსტრავიდან 20 კილომეტრითაა დაცილებული. კრავარჟე მდინარე ოპავის მარცხენა ნაპირზეა გაშენებული. კრავარჟეში ნოტიო კონტინენტური კლიმატია, იცის ცივი ზამთარი და თბილი ზაფხული.`

ისტორია
კრავარჟე ისტორიულ წყაროებში პირველად 1224 წელს არის მოხსენიებული. 1224 წლიდან 1263 წლამდე აქაურ მამულებს ბენეშოველი დიდგვაროვნები ფლობდნენ. მოგვიანებით ამ დიდგვაროვანთა ოჯახს კრავარჟელი დიდგვაროვნები დაერქვა. საუკუნიდან საუკუნემდე ეს ერთ-ერთი უმდიდრესი თავადთა ოჯახი იყო მთელს მორავიაში. საუკუნის მეორე ნახევარში კრავარჟელმა დიდგვაროვნებმა აქ ციხესიმაგრე ააგეს. ამ ოჯახის ბოლო წარმომადგენელ პეტრ სტრაჟნიცკის ქალაქის გაყიდვა 1420 წელს მოუწია.

კრავარჟეს მორიგი მნიშვნელოვანი მფლობელი პოლონელი ეზოთერიკოსი, მედიკოსი და ალქიმიკოსი მიხალ სენძივოი იყო, მან კრავარჟეს მამულები ოცდაათწლიანი ომის დროს მიიღო.

1920 წელს სილეზიაში მდებარე ჰლუჩინის ისტორიული რეგიონი კრავარჟეს ჩათვლით ჩეხოსლოვაკიის ნაწილი გახდა. 1938 წელს ქალაქი ნაცისტურმა გერმანიამ დაიპყრო და მას 1945 წლამდე ფლობდა.

მეორე ღირსშესანიშნაობა კრავარჟეს წმინდა ბართლომეს ეკლესიაა. ეკლესიის ყველაზე ძველი ნაწილი საუკუნის დასაწყისში აგებული რენესანსის სტილის სამრეკლოა. თავად ეკლესიის შენობა 1896 წელს აშენდა. ეკლესიის მახლობლად დგას წმინდა იან ნეპომუკელის ბაროკოს სტილის ქვიშაქვის ქანდაკება, რომელიც 1730 წელს დადგეს.

ცნობილი ადამიანები
პაველ კრავარჟი (1391–1433) — ჰუსიტი ექიმი, რომელიც ერესისთვის კოცონზე დაწვეს ერეტიკოსობისთვის
მიხაელ სენდივოგიუსი (1566–1636) — პოლონელი ალქიმიკოსი, ფილოსოფოსი და ექიმი
კარლ ალბერტ შერნერი (1825–1889) — ფილოსოფოსი და ფსიქოლოგი
ივო ჟიდეკი (1926–2003) — ოპერის მომღერალი
იოსეფ იარაბი (1937–2023) — აკადემიკოსი და პოლიტიკოსი
ევჟენ ჰადამჩიკი (1939–1984) — ფეხბურთელი და მწვრთნელი
ალოის ჰადამჩიკი (დაბ. 1952 წელს) — ჰოკეის მწვრთნელი

დაძმობილებული ქალაქები
ლისკოვა, სლოვაკეთი
ლუბლინიეცი, პოლონეთი
ვოჟნიკის გმინა, პოლონეთი
კოსმოსური კვლევების ეროვნული ცენტრი

კოსმოსური კვლევების ეროვნული ცენტრი — ფრანგული კოსმოსური სააგენტო. მისი პრეზიდენტია ფილიპ ბატისტი.

დაარსებულია შარლ დე გოლის მიერ 1961 წელს. ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს პარიზში.

ძველად ასევე პასუხს აგებდა ფრანგი კოსმონავტების მომზადებაზე, მაგრამ 2001 წელს ეს ვალდებულება გადაეცა საერთო ევროპულ კოსმოსურ სააგენტოს.

 ასევე იყენებს საფრანგეთის გვიანაში 1969 წელს აშენებულ გვიანის კოსმოსურ ცენტრს, როგორც ძირითად კოსმოდრომს.

ისტორია
 მესამე ყველაზე ძველი კოსმოსური სააგენტოა მსოფლიოში საბჭოთა კოსმოსური პროგრამისა (რუსეთის) და -ს (აშშ) შემდეგ.

2015 წლის იანვრის მდგომარეობით გერმანიასთან და რამდენიმე სხვა ქვეყანასთან ერთად დაიწყო წინასწარი კვლევები იმის იმედად, რომ მრავალჯერად რაკეტა-მატარებლებს გადაიყვანდა თხევადი ჟანგბადი/მეთანის საწვავზე 2015 წლის შუისათვის. თუ ეს მოხდა მაშინ ზაფხულის გაშვებები სავარაუდოდ დაიწყება არაუგვიანეს 2026 წლამდე. პროექტის მიზანია როგორც ღირებულების, ასევე მრავალჯერადი რაკეტა-მატარებლების აღდგენის ხანგრძლივობის შემცირება, რაც გამოწვეულია უფრო იაფი კონკურენტუნარიანი ვარიანტების ზემოქმედების ახალი ტექნოლოგიური შესაძლებლობებით, რომელიც არ გააჩნია არიან-6-ს.
სენ-ლორან-დიუ-მარონის ოლქი

სენ-ლორან-დიუ-მარონის ოლქი  — ოლქი საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტ საფრანგეთის გვიანაში. შედგება 8 კომუნისაგან. მოსახლეობის რაოდენობა 2021 წელს შეადგენდა 97 568 ადამიანს, ფართობი — 40 945 კმ².

ოლქის კომუნები
ისტორია
სენ-ლორან-დიუ-მარონის ოლქი დაარსდა 1969 წელს.

2015 წლამდე საფრანგეთის გვიანის ოლქები დაყოფილები იყვნენ კანტონებად. 2015 წლის იანვრის მდგომარეობით სენ-ლორან-დიუ-მარონის ოლქი გამოიყურებოდა შემდეგნაირად:
მანა
მარიპასულა
სენ-ლორან-დიუ-მარონი

ციხეების გეგმები
2025 წლის მაისში საფრანგეთის მთავრობამ განაცხადა რეგიონში ახალი მკაცრი რეჟიმის ციხის მშენებლობის გეგმის შესახებ.
კაიენას ოლქი

კაიენას ოლქი  — ოლქი საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტ საფრანგეთის გვიანაში. ოლქი შედგება 10 კომუნისაგან. მოსახლეობის რაოდენობა 2021 წელს შეადგენდა 180 493 ადამიანს, ფართობი — 17 029 კმ². ფართობის მიხედვით ეს ყველაზე უფრო პატარა ოლქია საფრანგეთის გვიანის სამი ოლქიდან, მაგრამ იგი ყველაზე უფრო მჭიდროდ დასახლებულია.

ოლქის კომუნები
ისტორია
კაიენას ოლქი, რომელიც მოიცავს საფრანგეთის გვიანის სანაპირო ზოლს, შეიქმნა 1947 წელს. 1969 წელს ინინის ოლქი, რომელიც მოიცავდა საფრანგეთის გვიანის შიდა ტერიტორიას, გაუქმდა და საფრანგეთის გვიანის ტერიტორია გაიყო კაიენას ოლქსა და ახალ სენ-ლორან-დიუ-მარონის ოლქს შორის.

2015 წლამდე საფრანგეთის გვიანის ოლქები დაყოფილი იყო კანტონებად. 2015 წლის იანვრის მდგომარეობით კაიენის ოლქში იყო 16 კანტონი.

2022 წლის 26 ოქტომბრის სამთავრობო დადგენილებით ოთხი კომუნა სენ-ჟორჟი, კამოპი, უანარი და რეჟინა გამოეყო კაიენას ოლქს და შეიქმნა ახალი სენ-ჟორჟის ოლქი.
იური ბარბაქაძე

იური ბარბაქაძე (დ. 10 ნოემბერი, 1935, ზესტაფონი, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს 8 სამშენებლო ტრესტის სამშენებლო სამმართველო „ზესტაფონმშენში“, ქუთაისის სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველო „ფოლადკონსტრუქციის“ ზესტაფონის უბნის უფროსად, რუსთავის სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველო „ფოლადკონსტრუქციის“ უფროსად. წლების მანძილზე იყო სს„ფოლადკონსტრუქციის“ გენერალური დირექტორი. უშუალოდ ხელმძღვანელობდა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა და რუსთავის მეტალურგიული ქარხნების, რუსთავის ქიმიური და ჭიათურის მარგანეცის კომბინატების, თბილისისა და ერევნის ტელეანძების, კოსმოსში გასაშლელი ანტენის სტენდის დამონტაჟებას.
ჰრადეც-ნად-მორავიცი

ჰრადეც-ნად-მორავიცი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის მორავია-სილეზიის მხარეში. ის ოპავის რაიონში მდებარეობს. ქალაქი 8 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება. ჰრადეც-ნად-მორავიცის გარდა მის მუნიციპალიტეტში გაერთიანებულია ბენკოვიცე, ბოჰუჩოვიცე, დომორადოვიცე, ზიმროვიცე, იაკუბჩოვიცე, კაილოვეცი და ფილიპოვიცე.

გეოგრაფია
ჰრადეც-ნად-მორავიცი ქალაქ ოპავიდან სამხრეთით 7 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ნიზკი-იესენიკის ქედის ფერდობებზეა გაშენებული. მის მუნიციპალურ ტერიტორიაზე მდებარე უმაღლესი წერტილია შანცეს გორა, რომელიც ზღვის დონიდან 522 მეტრზე მდებარეობს. ქალაქში მიედინება მდინარე მორავიცე.

ქალაქში ნოტიო კონტინენტური კლიმატია. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 855 მილიმეტრია, საშუალო წლიური ტემპერატურა კი +9,6°.

ისტორია
ჰრადეც-ნად-მორავიცი ტერიტორია ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 3000 წლით ადრე დასახლდა. პირველი სლავური გორდი აქ საუკუნეში აშენდა. ჰრადეცის ციხესიმაგრე ისტორიულ წყაროებში პირველად 1060 წელს არის ნახსენები. ამ ისტორიული წყაროს მიხედვით ამ წელს აქ პოლონეთის მთავრის ბოლესლავ გულუხვის არმია დამარცხდა.

 საუკუნის შუა ხანებში ციხესიმაგრის ხანძრის შედეგად დაზიანდა. ხანძრის შემდეგ ბოჰემიის მეფე ოტოკარ -მ ის დიდ გოტიკურ ციხესიმაგრედ აღადგინა. ციხესიმაგრის მნიშვნელობა 1279–1281 წლებში საგრძნობლად გაიზარდა, რადგან აქ ბოჰემიის მეფის ოტოკარ -ს დაქვრივებული დედოფალი კუნჰუტა სლავონიელი დასახლდა. 1481 წელს დასახლებას ქალაქის სტატუსი მიანიჭეს. შუა საუკუნეებში ჰრადეცის ციხესიმაგრე არასოდეს დაუპყრიათ, რადგან საკმაოდ ძლიერი ფორტეფიკაცია იყო.

ქალაქი მეფეების საკუთრება 1585 წლამდე იყო, ამ წელს იმპერატორმა რუდოლფ -მ პრუშკუველ კასპარ პრუსკოვსკის მიჰყიდა. ოცდაათწლიანი ომის დროს ჰრადეც-ნად-მორავიცი იმდენად დაზარალდა, რომ მას ქალაქის სტატუსი ჩამოართვეს. ეს სტატუსი დასახლებამ 1702 წელს დაიბრუნა. აქაური მამულები 1778 წელს ლიხნოვსკების გვარის დიდგვაროვნებმა შეიძინეს და მას 1945 წლამდე ფლობდნენ.

ჰრადეც-ნად-მორავიცის სასაფლაოზე დგას 1597 აგებული წმინდა იაკობის ეკლესია, ეს 18 მეტრი სიმაღლის ნაგებობა რენესანსის სტილშია ნაგები.

ქალაქის უმაღლეს წერტილ შანცეზე სილეზიის ომების დროს აშენებული საუკუნის სამხედრო სიმაგრეთა ნანგრევებია. აქ 2005 წელს გადმოსახედი კოშკი ააგეს.

ცნობილი ადამიანები
ფელიქს ლიხნოვსკი (1814–1848) — დიდგვაროვანი და პოლიტიკოსი
ვინცენც ჰაველი (1906–1992) — მოქანდაკე
ვლადიმირ ტირში (1920–2010) — მხატვარი

დაძმობილებული ქალაქები
ბაბორუვის გმინა, პოლონეთი
ლიპტოვსკი-ჰრადოკი, სლოვაკეთი
კროსვორდის ამოხსნის მოყვარულთათვის

„კროსვორდის ამოხსნის მოყვარულთათვის“ — სს „ქართული ფილმის“ 1971 წლის ფილმი, რომლის რეჟისორია ბაადურ წულაძე.

სიუჟეტი
ციხიდან გამოპარული რეციდივისტი ოთარ ობოლაძე ძველ ქურდს, კარპოვიჩს აიძულებს ძარცვაში მონაწილეობაზე დათანხმდეს. საქმეში ახალგაზრდას ჩაითრევენ, რომლის გამოყენება მსხვერპლის გაძარცვაში უნდათ. გამომძიებელი - ზაზა ოთარის კვალს ბათუმში მიაგნებს. კანონდამცავები რეციდივისტს პეტრას ციხის ნანგრევებამდე დაედევნებიან.

როლებში
გურამ ფირცხალავა — ზაზა
თენგიზ წულაია — ჟუგა
ზურაბ ყიფშიძე — ოთარი
ვიქტორ ნინიძე — კარპოვიჩი
გეგა კობახიძე — ნუკრი
ბაადურ წულაძე
გია ბალიაშვილი
ნანა გერასიმოვა
მონიკა გუნია
ივანე საყვარელიძე
გივი თოხაძე
ზურაბ (კუკური) ლაფერაძე
რაფიკა ხაჩატურიანი
გია ბადრიძე
გურამ ჩხარტიშვილი
აბესალომ ლორია
ნ. სკლიარენკო
ა. ქოჩორიანი
თემურ მაღრაძე
მანუჩარ შერვაშიძე
ვიქტორ ბარკოვსკი
ვლადიმერ ივანოვი
რუსუდან (ხათუნა) მჭედლიძე
მანანა ორბელიანი
ყირაზლი

ყირაზლი — ართვინის ოლქის არტანუჯის რაიონის სოფელ ბულანიქის უბანი.

ისტორია
ადრე დამოუკიდებელი სოფელ ყირაზლის ძველი სახელი არნაული იყო. ქართული ტოპონიმი არნაული შესაძლოა საგვარეული სახელიდან მომდინარეობდეს. არსებობს „-ული“ ბოლოსართით დამთავრებული ქართული საგვარეული სახელები. სოფლებში დუდუმეთიმ, ჭანჭახიმ, ყარსევანიმ და სხვა ქართულმა ტოპონიმებმა დღემდე მოაღწია. არნაულის სახელი თურქულ ენაში არნავულის ფორმით შევიდა.

არნაული მდებარეობდა კლარჯეთში, რომელიც ისტორიულად საქართველოს შემადგენელ მხარეთაგან ერთ-ერთი იყო. ოსმალებმა ეს მხარე საუკუნეში ქართველებისაგან დაიპყრეს. ყარსევნის ციხეც ამ პერიოდიდან უნდა იყოს შემორჩენილი.

სოფელი არნაული 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ ოსმალეთის იმპერიის მიერ ომის კომპენსაციის ნაწილად რუსეთს დარჩა. რუსული ადმინისტრაციის მიერ 1886 წლის მოსახლეობის აღწერაში არნაულის ფორმით ჩაწერილი ეს დასახლება იყო ართვინის სანჯაყის არტანუჯის ყაზას ლონგოთევის ნაჰიას ლონგეთევის უბანი. სოფელ ლონგოთევში 57 კარში 413 კაცი ცხოვრობდა. ზემოაღნიშნული 57 კარიდან 9 კარი არნაულის უბანში მდებარეობდა. სოფელში კარზე დაანგარიშებული საშუალო კაცების რაოდენობის მიხედვით შეიძლება ითქვას, რომ არნაულის მოსახლეობა დაახლოებით 65 კაცისგან შედგებოდა.

არტვინის მხარის თურქეთისთვის დატოვების შემდეგ, 1922 წელს ართვინის ლივაში ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერაში არნაული არ ფიგურირებს როგორც სოფელი. ეს დასახლება მუვაჰჰიდ ზექის 1927 წელს გამოცემულ წიგნში, რომელიც ართვინის ვილაიეთზე მუშაობით არის ცნობილი, არნაული ცალკე სოფლად არის მოხსენიებული. 1926 წელს ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერაში სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 60 კაცისგან, რომლებიც ცხოვრობდნენ 11 კარში მათ შორის 31 კაცი და 29 ქალი. 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში არნაულის სახელით მოიხსენიება. ამ დროს სოფელი შედიოდა ართვინის ვილაიეთის ცენტრალური ყაზას არტანუჯის ნაჰიაში. 1935 წლის ზოგადი მოსახლეობის აღწერაში მისი სახელის არ მოხსენიება გვიჩვენებს, რომ სოფელი არნაული ამ თარიღამდე სოფელ ბულანიყის უბნად მიერთდა. შემდგომში ყირაზლად გადარქმეული ეს დასახლება დღესაც სოფელ ბულანიყის უბანია.

ყირაზლში შუა საუკუნეებში აშენებული ყარსევნის ციხე დღეს დღეისობით მთლიანად დანგრეულია, ციხიდან მხოლოდ წყალსაცავები დარჩა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 302

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 302 მიიღეს 1971 წლის 24 ნოემბერს, ამ თემაზე წინა რეზოლუციების კვლავ დადასტურების შემდეგ, საბჭომ გამოხატა მადლობა 294-ე რეზოლუციით დაარსებული სპეციალური მისიის მიერ შესრულებული სამუშაოსთვის. საბჭო დამწუხრდა პორტუგალიელების მხრიდან სპეციალურ მისიასთან თანამშრომლობის ნაკლებობის გამო და მოუწოდა მის მთავრობას, მიეღო ეფექტური ზომები, რათა დაცული ყოფილიყო სენეგალის ტერიტორიული მთლიანობა და თავიდან აეცილებინათ ძალადობისა და განადგურების აქტები ტერიტორიისა და მისი ხალხის წინააღმდეგ.

საბჭომ ასევე მოუწოდა პორტუგალიას პატივი სცეს გვინეის ხალხის თვითგამორკვევისა და დამოუკიდებლობის განუყოფელ უფლებას, მოითხოვა უშიშროების საბჭოს პრეზიდენტისგან და გენერალურ მდივნისგან მოხსენება რეზოლუციის განხორციელების შესახებ და განაცხადა, რომ თუ პორტუგალია ვერ შეასრულებს რეზოლუციის დებულებებს, საბჭო შეიკრიბება, რათა განიხილოს ის ინიციატივები და ნაბიჯები, რომლებსაც სიტუაცია მოითხოვს.

რეზოლუცია მიიღეს 14 ხმით ნულის წინააღმდეგ; შეერთებულმა შტატებმა თავი შეიკავა ხმის მიცემისგან. ეს იყო პირველი რეზოლუცია, რომელიც უშიშროების საბჭომ მიიღო მას შემდეგ, რაც ჩინური ადგილი გადაეცა ჩინეთის რესპუბლიკის წარმომადგენლებისგან ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის წარმომადგენლებს.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 303

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 303 მიიღეს 1971 წლის 6 დეკემბერს, მას შემდეგ, რაც საბჭოს 1606-ე და 1607-ე სხდომებზე ერთხმოვნების ნაკლებობამ ხელი შეუშალა მას ძირითადი პასუხისმგებლობის განხორციელებაში, საბჭომ გადაწყვიტა საკითხი გენერაურ ასაბლეას გადასცემოდა.

საბჭოში სხდომები მოიწვიეს ინდოეთსა და პაკისტანს შორის ურთიერთობების გაუარესების შემდეგ მთელი რიგი ინციდენტების გამო, მათ შორის ჯამუ და ქაშმირის, და აღმოსავლეთ პაკისტანში დამატებითი დაპირისპირების გამო. გარდა ამისა, გაეროს სამხედრო დამკვირვებელთა ჯგუფმა ინდოეთსა და პაკისტანს მოახსენა 1949 წლის კარაჩის შეთანხმების დარღვევები ორივე მხრიდან.

რეზოლუცია მიიღეს 11 ხმით ნულის წინააღმდეგ, ხოლო საფრანგეთმა, პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკამ, საბჭოთა კავშირმა და გაერთიანებულმა სამეფომ თავი შეიკავეს ხმის მიცემისგან.
კოგნიტური განვითარების თეორია (ჟან პიაჟე)

კოგნიტური განვითარების თეორია — ფსიქოლოგიას ფარგლებში ჩამოყალიბებული მიდგომა, რომელიც ასახავს ბავშვთა აზროვნებას, ინტელექტის და შემეცნებას ეტაპობრივ ცვლილებებს. თეორია შექმნა ჟან პიაჟემ და რამაც მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია განვითარების ფსიქოლოგიაზე, კოგნიტურ ფსიქოლოგიაზე და საგანმანათლებლო ფსიქოლოგიაზე.

ისტორიული კონტექსტი
 საუკუნე-ში ფსიქოლოგიაში გაძლიერდა ინტერესები ბავშვთა შემეცნებითი პროცესების შესწავლისადმი. ჟან პიაჟემ ახალი ხედვა წამოაყენა, რომ ბავშვი არა მხოლოდ პასიური მიმღებია, არამედ „აქტიური შემქმნელი“, რომელიც გარემოსთან ურთიერთობით თავად კონსტრუირებს ცოდნას.

თეორიის საფუძვლები
პიაჟეს მიხედვით, კოგნიტური განვითარება მიმდინარეობს ეტაპობრივად, უნივერსალური თანმიმდევრობით. ცენტრალური ცნებებია:
სქემა — აზროვნების ორგანიზაციული სტრუქტურა;
ასიმილაცია — ახალი გამოცდილების ჩართვა არსებულ სქემაში;
აკომოდაცია — არსებული სქემების შეცვლა ახალი გამოცდილების გათვალისწინებით;
ეკვილიბრაცია — ასიმილაციასა და აკომოდაციას შორის ბალანსის მიღწევა.

განვითარების სტადიები
პიაჟეს მიხედვით, არსებობს 4 ძირითადი სტადია:

სენსომოტორული (0–2): სენსორული და მოტორული უნარების განვითარების ეტაპი; ვითარდება ობიექტის მუდმივობა.
პრეოპერაციული (2–7): ენის სიმბოლური გამოყენება, თუმცა აზროვნება რჩება ინტუიციურ დონეზე.
კონკრეტული ოპერაციები (7–11): ლოგიკური აზროვნება კონკრეტულ სიტუაციებში, კონსერვაციის პრინციპის დამყარება.
ფორმალური ოპერაციები (11 და ზემოთ): ჰიპოთეტურ-დედუქციური აზროვნება და აბსტრაქტული მსჯელობა.

მეთოდოლოგია
პიაჟემ გამოიყენა „კლინიკური ინტერვიუს“ მეთოდი, რომელიც გულისხმობდა მოქნილ შეკითხვებს ბავშვების აზროვნების პროცესების გასარკვევად. ეს მიდგომა დაეხმარა სტადიების ინდივიდუალურად დადგენაში და სისტემური შეცდომების იდენტიფიცირებაში.

გავლენა
პიაჟეს თეორიამ დიდი გავლენა მოახდინა განათლებაზე. მისი იდეების მიხედვით ჩამოყალიბდა აქტიური სწავლების მიდგომები, სადაც ბავშვი სწავლობს პრობლემების გადაჭრით, აღმოჩენით და გარემოსთან პირდაპირი ინტერაქციით.

კრიტიკა
თეორიას ხშირად აკრიტიკებენ:
ზოგი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ბავშვები გარკვეულ უნარებს უფრო ადრე იძენენ, ვიდრე პიაჟე ვარაუდობდა;
კულტურულმა და სოციალურ-ეკონომიკურმა გარემომ შეიძლება მნიშვნელოვნად შეცვალოს განვითარების სისწრაფე;
მეთოდოლოგიურ სირთულედ მიიჩნევა მცირე ნიმუშები და ინტერვიუების სუბიექტურობა.

მემკვიდრეობა
ჟან პიაჟე ითვლება საუკუნე-ის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ფსიქოლოგად. მისი კოგნიტური განვითარების თეორია დღემდე რჩება საყრდენ ჩარჩოდ განვითარების ფსიქოლოგიაში და კოგნიტურ ფსიქოლოგიაში.
ბლანსკო

ბლანსკო — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ქალაქი ბლანსკო ბლანსკოს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია. ბლანსკოს მუნიციპალიტეტი თორმეტი მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება, თავად ბლანსკოს გარდა მუნიციპალიტეტში გაერთიანებულია: დოლნი-ლჰოტა, კლეპაჩოვი, ლაჟანკი, ობურკა, ოლეშნა, ჟიჟლავიცე, ტეხოვი, სკალნი-მლინი, ჩესკოვიცე, ჰორნი-ლჰოტა და ჰორჟიცე.

გეოგრაფია
ბლანსკო ქალაქი ბრნოდან ჩრდილოეთით დაახლოებით 16 კილომეტრში მდებარეობს. ის დრაჰანის მთიანეთშია გაშენებული. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილია ბუკოვეცის გორა, მისი სიმაღლე 596 მეტრია ზღვის დონიდან.
ბლანსკოში მიედინება მდინარე სვიტავა. ქალაქის უმეტესი ნაწილი მდინარის მარცხენა ნაპირზეა გაშენებული. ბლანსკოს ტერიტორიის ჩრდილოეთ ნაწილი მორავიის კარსტის დაცულ ლანდშაფტის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

ბლანსკოში კონტინენტური კლიმატია. საშუალო წლიური ტემპერატურაა +11,97 °,ხოლო ნალექების წლიური რაოდენობა 723 მილიმეტრი.

ისტორია
ბლანსკო თავდაპირველად მდინარე სვიტავას მხოლოდ მარჯვენა სანაპიროზე დაარსდა, დღეს ამ ნაწილს სტარე ბლანსკო („ძველი ბლანსკო“) ეწოდება. ქალაქი ბოჰემიიდან დუნაის მიმდებარე რეგიონებამდე მიმავალ მნიშვნელოვან სავაჭრო გზაზე მდებარეობდა. ბლანსკო პირველად წერილობით წყაროებში 1136 წელს არის მოხსენიებული. სოფელი ოლომოუცის ეპისკოპოს ინდრჟიხ ზდიკსა და ბრნოს ჰერცოგ ვრატისლავს შორის სადავო ადგილი იყო, ორივე მხარე სოფელში ეკლესიის მშენებლობის უფლების შესახებ დაობდა.

 საუკუნის ბოლოდან მდინარის მარცხენა სანაპიროზე ახალი დასახლების განაშენიანება დაიწყო, მას ნოვე-ბლანსკო („ახალი ბლანსკო“) უწოდეს და მოგვიანებით თანამედროვე ქალაქის ცენტრად იქცა. ორივე ნაწილი ადმინისტრაციულად და ეკონომიკურად დამოუკიდებლად ვითარდებოდა 1526 წლამდე, ამ წელს ისინი ერთ ქალაქად გაერთიანდნენ. საუკუნის ბოლოს, ჟალკოვიცელი დიდგვაროვანი ოჯახის ჟალკოვსკების მმართველობის დროს ბლანსკოს სავაჭრო ქალაქის სტატუსი მიანიჭეს. ოჯახმა ადგილობრივი გოტიკური ციხესიმაგრე რენესანსის სტილის რეზიდენციად გადააკეთა.

ბლანსკოს წმინდა მარტინის ეკლესია 1672–1691 წლებში აშენდა. ამ ტაძრის ადგილზე პირველი რომანული სტილის ეკლესია საუკუნეში ააგეს და მოგვიანებით ის გოტიკურ ეკლესიად გადააკეთეს. 1707–1708 წლებში ეკლესიას ახალი სამრეკლო დაემატა. დღეს ეს სამრეკლო ღიაა დამთვალიერებელთათვის. ბლანსკოს წმინდ მარტინის ეკლესიის სამრეკლოს ერთ-ერთი უძველესი ზარი აქვს მთელს მორავიაში.

წმინდა პარასკიევას ხის ეკლესია კარპატების რუთენიაში 1601–1641 წლებში აშენდა და ბლანსკოში 1936 წელს გადაიტანეს. ის რუთენული გოტიკური ტიპის უძველესი ეკლესიაა ჩეხეთში. კარპატების რუთენია 1919 წლიდან 1939 წლამდე ჩეხოსლოვაკიის ნაწილი იყო, დღეს კი უკრაინას ეკუთვნის და ზაკარპატიის ოლქი ეწოდება.

კლამოვკას რკინის ქარხანა 1850-იანი წლებიდან შემორჩენილი უკანასკნელი რკინის ქარხანაა. ის საუკუნის შუა პერიოდის სამრეწველო არქიტექტურის ტიპური ნიმუშია.

ქალაქის მერიის შენობა 1885 წელს აშენდა. აქ მანამდე ხის მერიის შენობა იდგა. 1904 წელს შენობას კოშკი და საათი დაამატეს.
გიუზელქოი

გიუზელქოი — უბანი, რომელიც მდებარეობს სოფელ ჩიმენლის ართვინის ოლქის ცენტრალურ რაიონში.

ისტორია
გიუზელქოი ადრე დამოუკიდებელი სოფელი ყოფილი და მისი ძველი სახელწოდება იყო დაბა. დაბა ქართული ტოპონიმია, რომელიც ნიშნავს პატარა სოფელს, დაბას. ეს გეოგრაფიული სახელწოდება თურქულში შევიდა იმავე ფორმით დაბა .

სოფელი დაბა მდებარეობდა კლარჯეთში, რომელიც ისტორიულად საქართველოს შემადგენელი რაიონებიდან ერთ-ერთი. როგორც ცნობილია, ოსმალებმა ეს მხარე საუკუნეში ქართველებისგან დაიპყრეს. ის ფაქტი, რომ სოფელს ქართული სახელწოდება აქვს, მიუთითებს, რომ სოფელი ამ პერიოდიდან მომდინარეობს. აღსანიშნავია, რომ სოფელში არსებული ქართული მონასტერი დაბის მონასტერი საუკუნეში აშენდა.

სოფელი დაბა 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის სალნამეს თანახმად ექვემდებარებოდა ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყის ლივანის ყაზას. სოფელ ჩმერქისთან ერთად ერთ სოფლად იყო რეგისტრირებული "დაბა-ჩმერქის" სახელწოდებით. დაბა-ჩმერქის მოსახლეობა შედგებოდა 23 ოჯახში მცხოვრები 82 კაცისგან. სოფელში საგადასახადო საქონლად დაფიქსირდა: 10 ვირი, 30 ხარი, 60 ძროხა, 200 თხა და 30 ცხვარი.

სოფელი დაბა 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ ოსმალეთის იმპერიის მიერ რუსეთს ომის კომპენსაცისთვის გადასცა. რუსული ადმინისტრაციის მიერ 1886 წლის აღწერისას დაბას ფორმით ჩაწერილი დასახლება იყო ართვინის სანჯაის არტვინის ყაზას ქვემდებარე ბერთას ნაჰიეს ერთ-ერთი სოფელი. ამ თარიღითაც დაბისა და ჩემერქის სოფლები ერთად იყვნენ რეგისტრირებულები დაბა-ჩიმერქის (-) სახელწოდებით. ორი სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 30 ოჯახში მცხოვრები 252 კაცისგან, მათ შორის 131 მამაკაცისა და 121 ქალისგან. სოფელ დაბაში მხოლოდ 8 ოჯახი იყო. ეს მთელი მოსახლეობა თურქები იყვნენ.

ართვინის მხარის თურქეთისთვის დატოვების შემდეგ, 1922 წელს ართვინის ლივაში ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერისას, ცალკე სოფლად რეგისტრირებულ დაბაში მხოლოდ 4 ოჯახი იყო დარჩენილი. ამ დროს სოფელში 12 ადამიანი ცხოვრობდა 8 ქალი და 4 მამაკაცი. სოფლის მთელი მოსახლეობა თურქები იყვნენ. ართვინის ვილაიეთზე კვლევებით ცნობილმა მუვაჰიდ ზეკიმ 1927 წელს თავის გამოცემულ წიგნში სოფლის სახელწოდება დაბას ფორმით ჩაწერა. 1926 წელს ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერისაც ცალკე სოფელი დაბის მოსახლეობა შედგებოდა 6 ოჯახში მცხოვრები 23 კაცისგან 10 მამაკაცისა და 13 ქალისგან. ორივე სოფლის მოსახლეობის სიმცირის გამო მოგვიანებით გიუზელქოი ჩიმენლისთან გაერთიანდა. აღსანიშნავია, რომ ეს დასახლებები 1935 წლის ზოგადი აღწერის დროს „გიუზელის“, ხოლო 1940 წლის ზოგადი აღწერისას „ჩიმენლის“ სახელით იყვნენ რეგისტრირებულები. სოფელი გიუზელი 1935 წელს ჩორუხის ვილაიეთის არტვინის ყაზას ბერთას ნაჰიეს ეკუთვნოდა და მისი მოსახლეობა 80 კაცს შეადგენდა. გიუზელქოი დღეს სოფელ ჩიმენლის ერთ-ერთი უბანია.
ელ-იგო (მუნიციპალიტეტი)

ელ-იგოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ზემო უასტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 402 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 391.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 49.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1988 წლის 26 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ელ-იგო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30205.
ნარანხოს-ამატლანი

ნარანხოს-ამატლანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ზემო უასტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 843 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 136 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 197.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნარანხოს-ამატლანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30013.
ოსულუამა-დე-მასკარენიასი (მუნიციპალიტეტი)

ოსულუამა-დე-მასკარენიასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ზემო უასტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 22 756 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.2%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 391.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 9.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 26 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოსულუამა-დე-მასკარენიასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30121.
პანუკოს მუნიციპალიტეტი (ვერაკრუსი)

პანუკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ზემო უასტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 96 185 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 168.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 30.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 28 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პანუკო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30123.