iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მინის წკირი

მინის წკირი — ლაბორატორიული ჭურჭელი, რომელიც გამოიყენება ხსნარების შერევის დასაჩქარებლად. ისინი, როგორც წესი, მზადდება მყარი მინისგან (დაახ. ზომები: 0.522 სმ), მომრგვალებული ბოლოებით.

ქიმიურ ლაბორატორიაში წკირები ერთ-ერთი ყველაზე მარტვი ჭურჭლის სახეა. იგი შეიძლება იყოს მინის ან პოლიმერის. იშვიათად გამოიყენება უჟანგავი ფოლადის წკირებიც. წკირები წარმოადგენენ ცილინდრულ ან გაბრტყელებული თავის მქონე მასიური ღეროს. წკირები ძირითადად გამოიყენება ხსნარების ან სუსპენზიების დასამზადებლად. თხევადი-თხევადი ან მყარი-თხევადი სისტემების შერევის დასაჩქარებლად. წკირით ასევე შეიძლება საცავიდან (ბოთლიდან) მყარი ფხვიერი მასის მცირე ულუფის ამოღება. ასეთ შემთხვევაში უმჯობესია გამოყენებული იქნას ისეთი წკირები, რომელთაც ერთი (ან ორივე) ბოლო გაბრყტელებული აქვს. წკირებს იყენებენ ასევე სარეაქციო სისტემიდან სინჯის ამოღებისას (ფილტრის ქაღალდზე ლაქის დატანა). ექსპერიმენტში წკირების გამოყენებისას მისი მაგიდაზე დადება არ შეიძლება. უნდა ვიქონიოთ ფაიფურის ჭიქა (ფაიფურის ჭიქა მძიმეა მინისაზე და გრძელი წკირის ჩადებისას ჭიქა ადვილად არ წაიქცევა), რომელშიც მოვათავსებთ წკირს
მენზურა

მენზურა — ლაბორატორიული მინის მზომი ჭურჭელი მოცულობის შკალით. მენზურები ძირითადად მინისაგან მზადდება, თუმცა შეიძლება სპეციფიკურ პირობებში გამოვიყენოთ პოლიმერული მენზურებიც (მაგალითად, -თან მუშაობისას).

მენზურები მზადდება ქიმიურად მდგრადი მინისაგან, ამიტომ მათი გაცხელება და ძალიან ცხელი სითხის ჩასხმა არ შეიძლება. მენზურები ტევადობის მიხედვით შეიძლება იყოს 10 მლ-დან 2 ლმდე. როგორც წესი, ლაბორატორიაში ხშირად გამოიყენება 10, 25, 50, 100, 250, 500 მლ-იანი მენზურები. მენზურას შეიძლება ჰქონდეს საკუთარი მინისავე დასადგამი ან დამატებითი პლასტმასისაგან დამზადებული სადგამი.

მენზურაზე შკალა დატანილია მინის მიხედვით ან თერმული საღებავით, რომელიც შეესაბამება სტანდარტულ ან ნორმალურ პირობებს.

მენზურებს იყენებენ სითხეების მოცულობის დასადგენად, ხსნარების მომზადებისას, ქიმიურ ექსპერიმენტში რეაგენტის ან გამხსნელის დამატებისას, არეომეტრით სითხის სიმკვრივის განსაზღვრისას და ა.შ. თუ ადვილად აქროლად და არასასიამოვნო სუნის მქონე ნაერთების მოცულობას ვზომავთ, მაშინ რეკომენდებულია საცობიანი მენზურების გამოყენება.

ანალიტიკური მიზნებისათვის სითხის მოცულობის აზომვისათვის მენზურის გამოყენება არაა რეკომენდებული.
კოლბა

კოლბა — ლაბორატორიული ჭურჭელი, რომელიც გამოიყენება რეაქციების საწარმოებლად. ლაბორატორიებში და ქიმიურ მრეწველობაში კოლბების გასათბობად გამოიყენება სპეციალიზებული და უნივერსალური გამაცხელებლები.

ყველაზე ცნობილი კოლბა ქიმიაში კონუსური (ერლენმეიერის) კოლბაა, რომელმაც დასახელება გერმანელი ქიმიკოსის, ემილ ერლენმეიერის, შემდეგ მიიღო 1860 წელს. კონუსური კოლბის დიზაინი მორევის საშუალებას გვაძლევს ისე, რომ სითხე არ გადმოიქცეს. ერლენმეირის კოლბა სითხეების დუღილისთვისაც მოსახერხებელია და, აგრეთვე, მის ყელზე მარტივად ერგება ძაბრი.

კოლბის სახეობებია: კონუსური კოლბა, მზომი კოლბა, მრგვალძირა კოლბა, ფლორენსის კოლბა, კელდალის კოლბა, მსხლისებრი კოლბა, რეტორტა, შლენკის კოლბა, შტრაუსის კოლბა, კლაიზენის კოლბა, ვიურცის კოლბა, ბუნზენის კოლბა.
ბიურეტი

ბიურეტი — ლაბორატორიული მზომი ხელსაწყო, რომელიც წარმოადგენს გრძელ გრადუირებულ მინის მილს ონკანით. იგი მიეკუთვნება მოცულობის გამზომ მოწყობილობას, რომელთა საშუალებით შესაძლებელია სითხის მოცულობის განსაზღვრა დიდი სიზუსტით.

ბიურეტები გამოიყენება ტიტრაციის პროცესის ჩასატარებლად. ბიურეტები ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან ტევადობის, დიამეტრის, სიგრძის, ჩამკეტი სისტემის მიხედვით. ტევადობის მიხედვით შეიძლება შეგვხვდეს 1 მლ-დან 100 მლ-მდე ბიურეტები.
პიპეტი

პიპეტი  — მზომი ან მადოზირებელი ჭურჭელი, რომელიც წარმოადგენს მინის ან პოლიმერის პატარა მილს წამახვილებული ბოლოთი.

პიპეტები შეიძლება იყოს გრადუირებული ან მის გარეშე. უკანასკნელ შემთხვევაში პიპეტი გამოიყენება ხსნარის ან თხევადი ნივთიერების წვეთობით დამატებისათვის.

გრადუირებული პიპეტები გამოიყენება მიკრო ან მილი რაოდენობით ნივთიერების დამატებისათვის. პიპეტში ნივთიერების ამოღება ხდება პირით შეწოვით ან სპეციალური რეზინის ან ავტომატიზირებული მოწყობილობის საშუალებით. პირით ამოსაწოვ პიპეტებში მილის ბოლოს მოთავსებულია ბამბის ან დოლბანდის ტამპონი ან პიპეტის მილაკი შევიწროვებულია, რათა თავიდან ავიცილოთ სითხის პირის ღრუში მოხვედრა.
წონა (ძალა)

წონა (აღნიშვნა: ) — ძალა, რომლითაც სიმძიმის ძალის ველში უძრავი სხეული მოქმედებს საკიდარზე ან ჰორიზონტალურ საყრდენზე, რომელიც აბრკოლებს სხეულის თავისუფალ ვარდნას. რიცხობრივად სხეულის წონა მასზე მოქმედი სიმძიმის ძალის ტოლია, ე. ი. =, სადაც არის სხეულის მასა, — თავისუფალი ვარდნის, ანუ სიმძიმის ძალის აჩქარება. რადგანაც სხეულის მასა მუდმივი სიდიდეა (ჩვეულებრივ პირობებში), ხოლო მნიშვნელობა დედამიწაზე განედისა და ზღვის დონიდან სიმაღლის მიხედვით იცვლება, ამიტომ სხეულის წონაც შესაბამისად იცვლება. მნიშვნელობა და მასთან ერთად წონაც დამოკიდებულია თავისი ღერძის ირგვლივ დედამიწის ბრუნვით განპირობებულ აჩქარებაზე. ამ მიზეზით სხეულის წონა ეკვატორზე (1/288)-ით ნაკლებია, ვიდრე პოლუსებზე.

დედამიწის ზედაპირის მახლობლად მცირე არეში მნიშვნელობა შეიძლება მუდმივად ჩავთვალოთ, ხოლო სხეულის წონა — თავისივე მასის პროპორციულად. ამით სარგებლობენ მაშინ, როცა სხეულთა მასებს წონავენ ბერკეტიანი სასწორით მათი აწონის მეშვეობით. ამასთანავე, მნიშვნელობა ასაწონი სხეულისა და საწონისათვის ერთი და იგივეა. ზამბარიანი სასწორით ზომავენ სხეულის წონას. ამ სასწორის მეშვეობით სხეულის მასა რომ გავიგოთ უნდა ვიცოდეთ სიდიდე აწონის პუნქტში. წონა და მასა სხვადასხვა ფიზიკური სიდიდეა. მათი გაიგივება არ შეიძლება. მათ ზომავენ სხვადასხვა ერთეულით: წონას ძალის ერთეულებით (დნ, ნ, კგძ, ტძ და სხვა), ხოლო მასას — მასის ერთეულებით (გ, კგ, ტ და სხვა).

თხევად ან აირისებრ გარემოში ჩაძირულ სხეულზე, გარდა სიმძიმის ძალისა, მოქმედებს არქიმედეს ძალაც, ამიტომ მაგალითად ზამბარიანი სასწორი ჰაერში უფრო ნაკლებ წონას აჩვენებს, ვიდრე ვაკუუმში. ბერკეტიანი სასწორისათვის ამგვარი განსხვავება დამოკიდებული იქნება საწონისა და ასაწონი სხეულის სიმკვრივეთა ფარდობაზე.

ლიფტში უძრავი სხეული, რომელიც მასთან ერთად მოძრაობს ვერტიკალურად აჩქარებით, მის იატაკზე მოქმედებს =( \ ) ძალით, რაც წონის გადიდების ან შემცირების ეკვივალენტურია. ლიფტის თავისუფალი ვარდნისას (=) მყარდება უწონობის მდგომარეობა. ასეთივე დგომარეობაა ნებისმიერი სხეულისათვის, რომელიც თავისუფლად და წინსვლით მოძრაობს გრავიტაციულ ველში (რაკეტა, თანამგზავრი და სხვა).
სამოქალაქო ომი ცენტრალისტებსა და ფედერალისტებს შორის

სამოქალაქო ომი ცენტრალისტებსა და ფედერალისტებს შორის (1812-1814) — პირველი სამოქალაქო ომი კოლუმბიის ისტორიაში.

ისტორია
1810 წელს რევოლუციური მოვლენები დაიწყო ახალი გრანადის ესპანეთის ვიცე-სამეფოში. ტერიტორიულმა ერთეულებმა ერთმანეთის მიყოლებით გამოუცხადეს დაუმორჩილებლობა ესპანეთის რეგენტულ საბჭოსა და ინდოეთს. ამავდროულად, ბევრ ადგილობრივ ხუნტას არ სურდა დამორჩილებოდა ვიცე-მეფის ყოფილ დედაქალაქს. 1810 წლის დეკემბერში გაიმართა აჯანყებულთა წარმომადგენელთა კონგრესი, თუმცა რადგან კონგრესზე შეიკრიბნენ მხოლოდ ექვსი პროვინციის (ანტიოკია, კარტახენა, კასანარე, პამპლონა, ტუნხა და პოპაიანი) წარმომადგენლები, ვერ შემუშავდა კონსტიტუცია.

1811 წლის 27 ნოემბერს ტუნხაში გაიმართა მეორე კონგრესი, რომელზეც ანტიოქიას, კარტახენას, ნეივას, პამპლონას და ტუნხას პროვინციების წარმომადგენლებმა ხელი მოაწერეს ახალი გრანადის გაერთიანებული პროვინციების ფედერაციის აქტს. აქტის მიხედვით გამოცხადდა პროვინციების ავტონომია, სუვერენიტეტი და თანასწორობა. „ფედერალისტებს“ დაუპირისპირდნენ „ცენტრალისტები“ ბოგოტას და ჩოკოს პროვინციებიდან, რომლებიც იცავდნენ ძლიერი ცენტრალიზებული ძალაუფლების კონცეფციას, მათ ხელი არ მოაწერეს აქტს. კუნდინამარკას პროვინციამ გაიყვანა თავისი წარმომადგენლები; მოგვიანებით მან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. ახალი გრანადის პროვინციების ნაწილი ესპანეთის ერთგული დარჩა.

1811 წელს კუნდინამარკამ დაიკავა მარიკიტას პროვინცია და ნეივას პროვინციის ნაწილი, რამაც გამოიწვია დაძაბულობა კუნდინამარკასა და სხვა პროვინციებს შორის. ურთიერთობები 1812 წლის განმავლობაში გამწვავდა და მწვავე საომარი მოქმედებები დეკემბერში დაიწყო.

ბოგოტას ხელმძღვანელობით, კუნდინამარკა აკონტროლებდა ცენტრალურ მაღალმთიანეთს, რომელიც ისტორიულად იყო ახალი გრანადის ჰეგემონიურ რეგიონის უმდიდრესი და ყველაზე დასახლებული ადგილი. ანტონიო ნარინიომ საზიანოდ ჩათვალა კონფედერაციაში გაწევრიანება, რადგან კუნდინამარკა დაკარგავდა თავის რესურსებსა და გავლენას.

1812 წლის 2 დეკემბერს „ფედერალისტების“ ჯარებმა ტუნხას პროვინციიდან ანტონიო ბარაიას მეთაურობით გაიმარჯვეს ვენტაკემადაში და გადავიდნენ სანტა-ფე-დე- ბოგოტაში. 1813 წლის 9 იანვარს კუნდინამარკას ჯარებმა ანტონიო ნარინიოს მეთაურობით დაამარცხეს „ფედერალისტები“ სან ვიქტორინოში ბოგოტასთან ახლოს, რის შემდეგაც საომარი მოქმედებები შეჩერდა. 1813 წლის ბოლოს, როიალისტებმა დაიწყეს შეტევა კუნდინამარკაზე სამხრეთიდან. ნარინიო იძულებული გახდა მათ წინააღმდეგ წასულიყო, მაგრამ თავდაპირველი გამარჯვებების შემდეგ დამარცხდა, დაიჭრა და ტყვედ ჩავარდა. ამის შემდეგ „ფედერალისტებმა“ ახალი შეტევა წამოიწყეს ბოგოტას წინააღმდეგ. ფედერალისტთა ჯარებს მეთაურობდა ვენესუელელი სიმონ ბოლივარი. 1814 წლის 10 დეკემბერს ბოგოტა აიღეს და კუნდინამარკა გახდა ახალი გრანადის გაერთიანებული პროვინციების ნაწილი.

პროვინციების შიდა კონფლიქტებმა განაპირობა ის, რომ ერთეულები ვერ მოემზადნენ გარე აგრესიის მოსაგერიებლად და ერთი წლის შემდეგ ისინი ესპანელებმა დაიპყრეს.
მაკნატუნა და თაგვების მეფე

„მაკნატუნა და თაგვების მეფე“ — ერნსტ თეოდორ ამადეუს ჰოფმანის საშობაო მოთხრობა. პირველად გამოქვეყნდა კრებულში „ბავშვთა ზღაპრები“ (ბერლინი, 1816 წ.). ნაწარმოები დაიწერა ავტორის მეგობრის იულიან გიციგის შვილებთან ურთიერთობის გავლენით. ჰოფმანმა მათი სახელები - ფრიდრიხი და კლარა - შეცვალა და ნაწარმოების მთავარ გმირებს მარი და ფრიცი უწოდა. ზღაპრის მიხედვით შეიქმნა პეტრე ჩაიკოვსკის ბალეტი ორ მოქმედებად მარიუს პეტიპას ლიბრეტოზე. ნაწარმოები ანიმაციური ფილმების საფუძველი გახდა.

სიუჟეტი
შობის ღამეს შტალბაუმების ოჯახში პატარა ფრიცი და მისი და მარი მშობლებისგან ბევრ საჩუქარს იღებენ: თოჯინები, სათამაშო მეომრები, ხის ცხენები, პატარა ჭურჭელი, სურათებიანი წიგნები. ბავშვების ნათლია დროსელმეიერი მათ ჩუქნის მინიატურულ ციხესიმაგრეს ოქროს კოშკებით, რომლის დარბაზებში მოძრაობენ სახელოვანი ქალბატონები და ბატონები. ცოტა მოგვიანებით, ბავშვები გაიცნობენ სხვა სათამაშოს - პატარა მახინჯ კაცს, სახელად მაკნატუნა, რომელმაც იცის როგორ გატეხოს მყარი თხილი.

დაძინებამდე მარი კარადის მახლობლად ჩერდება, რომელშიც ღამით საჩუქრებს ათავსებდნენ და ბრძოლის მოწმე ხდება. მას ხელმძღვანელობს შვიდთავიანი თაგვის მეფე თავისი ჯარით და თოჯინების არმია მაკნატუნას ხელმძღვანელობით. გოგონა პატარა მაკნატუნას დაცვას ცდილობს, მაგრამ მკლავში ტკივილს გრძნობს და იატაკზე ეცემა. საწოლში გაღვიძებული ცდილობს დედას და ექიმს უამბოს ღამის ბრძოლის შესახებ, მაგრამ ისინი მის ისტორიას მაღალ სიცხეს უკავშირებენ. ნათლიას, რომელიც მარის ესტუმრა, მოაქვს შეკეთებული მაკნატუნა და ეუბნება, რომ ის ოდესღაც დროსელმეიერის ნიურნბერგში მცხოვრები ძმისშვილი იყო. ის დედოფალ მიშილდას ნებით პაწაწინა მახინჯ კაცად გადაიქცა. მაკნატუნას შეუძლია დაუბრუნდეს თავის პირვანდელ გარეგნობას, მაგრამ ამისათვის აუცილებელია, რომ მან დაამარცხოს თაგვების მეფე და მშვენიერ ქალბატონს შეუყვარდეს.

სწორედ მარი ხდება ის მშვენიერი ქალბატონი. მას შემდეგ რაც მაკნატუნა დაამარცხებს თაგვების მეფეს მარისთან ერთად ჯადოსნურ ქვეყანაში გაემგზავრება. მარის შეუყვარდება ულამაზესი გმირი. მშობლებს არ სჯერათ მარის თავგადასავლების და სთხოვენ დაივიწყოს ეს წარმოუდგენელი ამბავი, მაგრამ გოგონა მუდმივად ფიქრობს მაკნატუნაზე. ზღაპრის ბოლოს შტალბაუმების სახლში ჩნდება ახალგაზრდა მამაკაცი - დროსელმეიერის ძმისშვილი, რომელიც აღიარებს, რომ ის აღარ არის უბედური მაკნატუნა. მარი ხდება მისი საცოლე და ოცდაორი ათასი ელეგანტური თოჯინა ცეკვავს მათ ქორწილში.

შექმნის ისტორია
მკვლევარების აზრით, მაკნატუნას დაწერის აზრი ჰოფმანს იმ დროს გაუჩნდა, როდესაც იგი იგონებდა და უყვებოდა ზღაპრებს თავისი მეგობრის (და მოგვიანებით ბიოგრაფის) იულიუს გიციგის შვილებს. მოგვიანებით, ზღაპრის წერისას, მწერალმა მასში გადმოსცა ზღაპრის ახალგაზრდა მსმენელთა ხასიათის თვისებები. ზღაპარი მაკნატუნას ამბავზე იწერებოდა 1816 წლის 29 ოქტომბრიდან 16 ნოემბრამდე. შემდეგ ხელნაწერი გადაეცა გამომცემელ გეორგ რეიმერს. მოთხრობა გამოქვეყნდა საბავშვო ზღაპრების პირველ ტომში, რომელიც გამოქვეყნდა ბერლინში შობის ღამეს. ცნობილია, რომ იმავე წლის 16 დეკემბერს ჰოფმანს უკვე ხელში ეჭირა სტამბიდან ახლად გამოსული წიგნის ოთხი ეგზემპლარი, რომელიც ითვლება ბავშვთა რომანტიკული ზღაპრების პირველ კოლექციად გერმანიაში.
ბრიქსის გრადუსი

ბრიქსის გრადუსი, ° — უშუალოდ ბრიქსის არეომეტრის არეომეტრული გრადუსების რიცხვის ჩვენება, ან რეფრაქტომეტრზე მიღებული გარდატეხის მაჩვენებელი, რომელიც გამოხატავს ხსნარში საქაროზას პროცენტულ შემცველობას 20°-ზე ან 20°-ზე გადაანგარიშებით.

25°-იანი ხსნარი ნიშნავს, რომ ხსნარის 100 გრამში არის 25 გრამი საქაროზა და 75 გრამი წყალი.

ბრიქსი, ბოლინგი, პლატო
ბოლინგის სკალა შეიმუშავა გერმანელმა ქიმიკოსმა კარლ ბოლინგმა. იგი ემყარება საქაროზის მაჩვენებელს ხსნარის 17.5 ° კონცენტრაციაზე.

ბრიქსის სკალა, რომელიც ადოლფ ბრიქსის მიერ იქნა გამოყვანილი წარმოადგენდა ბოლინგის სკალას დაანგარიშებულს 15.5 ° ტემპერატურაზე. შემდგომში ბრიქსის სკალა კვლავ გადაანგარიშდა და დღეს ითვლება 20 ° ტემპერატურაზე. ბრიქსის ტემპერატურა შეიძლება გამოითვალოს შემდეგი ფორმულის მიხედვით:

261.3 \ (1 - \{1}{}), სადაც არის ხსნარის სიმკვრივე 20 ° ტემპერატურაზე.

პლატოს სკალა, რომელიც ფრიც პლატოს მიერ იქნა გამოყვანილი წარმოადგენდა ბოლინგის სკალას დაანგარიშებულს 17.5 ° ტემპერატურაზე. პლატოს ტემპერატურა შეიძლება გამოითვალოს შემდეგი ფორმულის მიხედვით:

260 \ (1 - \{1}{}), სადაც არის ხსნარის სიმკვრივე 17.5 ° ტემპერატურაზე.

ეს სამი საზომი ხშირად გამოიყენება მონაცვლეობით, რადგანაც მათ შორის განსხვავება უმნიშვნელოა. ბრიქსი ძირითადად გამოიყენება ხილის წვენებისთვის, მეღვინეობის და შაქრის ინდუსტრიაში. პლატო გამოიყენება მწიფდება. ბოლინგი ჯერ კიდევ გვხვდება ძველ შაქრისმზომებში და გამოიყენება სამხრეთ აფრიკის ღვინის ქარხნის ინდუსტრიაში.
ლევან პაატაშვილი

ლევან პაატაშვილი (დ. 12 მარტი, 1926, თბილისი, — გ. 24 იანვარი, 2023) — ქართველი კინოოპერატორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1979).

დაამთავრა მოსკოვის საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის კინოსაოპერატორო ფაკულტეტი 1954 წელს. 1978-1981 წლებში იყო მოსკოვის საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის, 1981-1988 წლებში — შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის პედაგოგი. 1980 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ოპერატორი. დამდგმელი ოპერატორია ფილმებისა: „სხვისი შვილები“ (რეჟისორი: თენგიზ აბულაძე, 1958), „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“ (რეჟისორი: სიკო დოლიძე, 1959), „თოჯინები იცინიან“ (რეჟისორი: ნიკოლოზ სანიშვილი, 1961), „ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი“ (რეჟისორი: ელდარ შენგელაია, 1983), „კედელი“ (რეჟისორი: ზაზა ბუაძე, 1991) და სხვ. დაჯილდოებული იყო სსრკ სახელმწიფო (1985) და საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს პრემიებით (1986). ავტორია ავტობიოგრაფიული წიგნისა „ნახევარი საუკუნე ლეონარდოს კედელთან“ (2006). გარდაიცვალა 2023 წლის 24 იანვარს, 96 წლის ასაკში.
თეთრსისხლა წერისებრნი

თეთრსისხლა წერისებრნი — თევზების ოჯახი ქორჭილასნაირთა რიგისა. ტანზე ქერცლი არ აქვთ, სიგრძეში 75 სმ-მდე არიან. შეფერილობა მოთეთროა შავი ლაქებით, ზოგჯერ მომწვანო და მოწითალო ელფერით. თავი დიდია; ყბები კბილიანია. აქვთ ზურგის ორი ფარფლი, პირველი — წვრილი ეკლიანი სხივებით. გვერდითი ხაზები 2 ან 3-ია. სისხლი უფერულია, თითქმის არ შეიცავს ერითროციტებს; ჟანგბადი შედის სხეულის კანის საფრის კაპილაური ქსელის მეშვეობით და გადაადგილდება პლაზმით. საცურავი ბუშტი არ აქვთ. ცნობილია 11 გვარი და დაახლოებით 20 სახეობა. მათი უმრავლესობა ანტარქტიკის, სუბანტარქტიკისა და სამხრეთ ნახევარსფეროს ზომიერ განედებში გვხვდება. ფსკერის თევზებია, ბინადრობენ ძირითადად 700 მეტრამდე სიღრმეზე, — 1–2 ათას მეტრამდე. სქესობრივად მწიფდებიან 3–7 წლის ასაკში. შემოდგომაზე ფსკერზე ყრიან მსხვილ ქვირითს (დიამეტრი 4–5 მმ). ლიფსიტები ვითარდებიან წყლის სიღრმეში. იკვებებიან კრილითა და თევზით. რეწვის ობიექტებია; ხორცი და ქვირითი მაღალი საგემოვნო თვისებებით ხასიათდება.
ასეული

ასეული — ძირითადი ტაქტიკური ქვედანაყოფი სახელმწიფოთა უმრავლესობის შეიარაღებულ ძალებში. არსებობს მსროლელი (მოტომსროლელი), ქვეითი (მოტოქვეითი), სატანკო, საავტომობილო, საზღვაო ქვეითი, დაცვის და სხვა ასეულები. შედის ბატალიონის (პოლკის) შემადგენლობაში ან წარმოადგენს ცალკეულ ფორმირებას. პირველი ასეულები შეიქმნა დასავლეთ ევროპის დაქირავებულ არმიებში საუკუნის ბოლოს – საუკუნის დასაწყისში. საუკუნის დასაწყისში კავალერიაში ასეულები შეიცვალა ესკადრონებით, არტილერიაში — ბატარეებით. ქვეითი ასეულები შედგებოდა 4 ოცეულისგან, მშვიდობიან დროს მასში ირიცხებოდა 100–150 ადამიანი, ომის დროს — 200–250. თანამედროვე არმიებში ასეული, როგორც წესი, 3–4 ოცეულისგან შედგება.
ივრის ბრძოლა

ივრის ბრძოლა – ბრძოლა გაიმართა 1590 წლის 14 მარტს საფრანგეთის რელიგიური ომების დროს. დასრულდა საფრანგეთის მეფე ანრი -ის გადამწყვეტი გამარჯვებით, რომელიც სათავეში ედგა საფრანგეთის სამეფოსა და ინგლისის ძალებს კათოლიკური ლიგის წინააღმდეგ, კათოლიკურ ლიგას მეთაურობდნენ ჰერცოგი დე მაიენი და გრაფი ფილიპ ეგმონტი. ანრის ძალებმა გაიმარჯვეს და შემდგომ პარიზს ალყა შემოარტყეს.

ბრძოლა გაიმართა ეპიედის ველზე, ივრისთან ახლოს (შემდეგ ეწოდა ივრი-ლა-ბატაი), ნორმანდიაში. ივრი-ლა-ბატაი მდებარეობს მდინარე ერზე, პარიზიდან დაახლოებით ოცდაათი მილის დაშორებით დასავლეთით, ილ-დე-ფრანსისა და ბოსის რეგიონების საზღვარზე.

წინაპირობები
ანრი სწრაფად გადავიდა იერიშზე და ალყა შემოარტყა ქალაქ დრუს რომელსაც კათოლიკური ლიგა აკონტროლებდა. როდესაც მაიენმა ალყის წინააღმდეგ შეტევა დაიწყო, ანრიმ უკან დაიხია, მაგრამ თვალთახედვის არეში დარჩა. მან თავისი ჯარი განალაგა წმინდა ანდრეს დაბლობზე ქალაქ ნონაკურსა და ივრს შორის. ანრი გააძლიერა ინგლისის ჯარმა, რომელიც მხარდასაჭერად იყო გამოგზავნილი ელისაბედ -ის მიერ.
ანრის ჰყავდა 12 000 ქვეითი ჯარისკაცი (მათ შორის ინგლისელი და შვეიცარიელი) და 3 000 ცხენოსანი.
კათოლიკური ლიგის არმიას, რომელსაც მაიენის ჰერცოგი მეთაურობდა, ჰყავდა 13 000 ქვეითი და 4 000 მხედარი, რომელიც შედგებოდა მღვდლების მიერ შეკრებილი მოქალაქეებისა და მეამბოხე აზნაურებისგან, აპენცელის დაქვემდებარებაში მყოფი გერმანელი და შვეიცარიელი დაქირავებული მეომრებისგან და გიზების ოჯახის მხედრებისგან. ამ ძალებში შედიოდა ასევე 2 000 ვალონი მხედარი, რომლებიც ფლანდრიიდან ჩამოიყვანა ფილიპმა, ეგმონტის გრაფმა.

მაიენი უკუაგდეს, ომალის ჰერცოგი იძულებული გახდა დანებებულიყო და გრაფი ეგმონტი მოკლეს. ჰერცოგმა მაიენმა ბრძოლა წააგო. ანრი დამარცხებულებს დაედევნა, რომელთაგან ბევრმა დანებება არჩია უარესი ხვედრის შიშით, რადგან მათი ცხენები ვეღარ შეძლებდნენ საფრთხისგან გაქცევას. სოფლის მიდამოები სავსე იყო გაქცეული ლიგელებითა და ესპანელებით, მეფის გამარჯვებული არმია კი დევნიდა და ფანტავდა უფრო დიდი ჯგუფების ნარჩენებს, რომლებიც იფანტებოდნენ და ხელახლა იკრიბებოდნენ.

შემდეგ
ანრიმ მაიენი ივრიში დაამარცხა, რითაც ის საფრანგეთის ტახტის ერთადერთ სანდო პრეტენდენტად იქცა. თუმცა, მან ვერ შეძლო პარიზის შემდგომი ალყის წარმატებით დასრულება. იგი ქალაქში არ შეუშვეს 1594 წლამდე, წინა წელს რომის კათოლიციზმზე მოქცევის შემდეგ. ჰენრის ურჩიეს, რომ პარიზელები, ისევე როგორც ფრანგი ხალხის დიდი ნაწილი, პროტესტანტ მეფეს არ მიიღებდნენ.
ჰუსეინ ნაჯაფოვი

ჰუსეინ ჰუმბათ ოღლუ ნაჯაფოვი ( დ. 1 იანვარი, 1907, კოლანლი, ერევნის გუბერნია - გ. 16 ივლისი, 1967, ბაქო) — აზერბაიჯანის სახელმწიფო მოღვაწე, აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ნახიჩევანის საგუბერნიო კომიტეტის პირველი მდივანი (1940–1948), აზერბაიჯანის სსრ სატყეო და ქაღალდის მრეწველობის მინისტრი (1948–1950).

ბიოგრაფია
ჰუსეინ ნაჯაფოვი დაიბადა 1907 წელს ერევნის გუბერნიის სოფელ კოლანლიში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. 19 წლის ასაკში საცხოვრებლად განჯაში გადავიდა და სპილენძის ქარხანაში მუშაობდა მუშად.

1928 წელს მიიღეს კომუნისტური პარტიის რიგებში, ცოტა მოგვიანებით კი აირჩიეს ქარხნის პროფკავშირის მდივნად.

1933 წელს კომუნისტური პარტიის მიწვევით სამუშაოდ წავიდა ერთ-ერთ პოლიტიკურ განყოფილებაში. 1934 წლამდე მუშაობდა ნახჭევანის ერთ-ერთ მანქანა-ტრაქტორულ სადგურზე პოლიტიკური განყოფილების უფროსის მოადგილედ. 1937 წლიდან არის აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ბაქოს საქალაქო კომიტეტის პარტიული პერსონალის განყოფილების უფროსი. 1939 წელს აირჩიეს აზერბაიჯანის ცენტრალური კომიტეტის პირველ მდივნად, ხოლო 1940-1948 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ნახიჩევანის საგუბერნიო კომიტეტის პირველ მდივნად. 1948 წლიდან არის აზერბაიჯანის სსრ სატყეო მრეწველობის მინისტრი.

ჰუსეინ ნაჯაფოვმა 1937 წელს დაამთავრა იაკოვ სვერდლოვის სახელობის უმაღლესი პროპაგანდის სკოლა.
ბაღდადის ალყა (1733)

ბაღდადის ალყა — ოსმალეთის იმპერიის მიერ კონტროლირებადი ბაღდადის შედარებით ხანმოკლე, მაგრამ ინტენსიური ალყა ნადირ-შაჰის სპარსული  არმიის მიერ. ალყის შედეგი წინასწარ განისაზღვრა ბაღდადიდან მოშორებით ჩრდილოეთით, სამარის მახლობლად, სადაც ჯარმა თოფალ ოსმან-ფაშას მეთაურობით  ალყაშემორტყმულთა დახმარების შემდეგ გადამწყვეტი დამარცხება მიაყენა სპარსეთის არმიას (ერთადერთი მარცხი ნადირ-შაჰის კარიერაში). სპარსეთის მოალყე  ჯარი იძულებული გახდა დაეხია ქალაქიდან, ამასთანავე დაკარგა  ბარგისა და იარაღის უმეტესი ნაწილი.

ალყის დასაწყისი
აჰმედ-ფაშა, ბაღდადის ეიალეთის გამგებელი, ამაგრებდა ტიგროსის მარცხენა სანაპიროს, რადგან იცოდა, რომ განიერი მდინარე რთული ბარიერი იყო ირანელთა შემტევი არმიისთვის. ნადირ-შაჰმა  ბანაკი გაშალა მდინარის აღმოსავლეთ მხარეს და მიმართა ხრიკს: თავისი კაცების უმეტესი ნაწილი ბანაკში დატოვა,  შეკრიბა ჯარისკაცების მცირე ჯგუფი და ღამით ჩრდილოეთით წავიდა.

15 თებერვალს ნადირ-შაჰმა 2500 კაცით გადალახა მდინარე ტიგროსი და მყისვე სამხრეთით გაემართა მდინარის ხიდთან. ამავდროულად, ნადირ-შაჰის მთავარ ბანაკში ჯერ კიდევ იყვნენ თურქმენები და ავღანელი დურანები   — არტილერია, კავალერია და იანიჩრები (ქვეითი). როდესაც სპარსელთა კონტინგენტის გამოჩენის შესახებ შეიტყო, აჰმედ-ფაშამ დაიწყო თავისი ძალების რეორგანიზაცია სპარსელების თავდასხმის მოსაგერიებლად.

თურქები თავს დაესხნენ თურქმენებსა და ქურთებს, რომლებიც მდინარის ხიდზე გადადიოდნენ და შეძლეს მათი უკან დახევა, მაგრამ 1500 დურანმა ჯარისკაცმა ხიდის ჩამონგრევამდე მაინც გადალახა ტიგროსი და შეუერთდა ნადირ-შაჰის რაზმს. სპარსელმა სარდალმა მაშინვე გაგზავნა თავისი ძალები ბრძოლაში და თანდათანობით მოახერხა აჰმად ფაშას ჯარების შევიწროვება, სანამ თურქები არ გაიქცნენ ბაღდადისკენ და დატოვეს  ქვემეხები და გვამები. ნადირ-შაჰმა სიმხდალის გამო რამდენიმე ქურთის და თურქმანის ჩამოხრჩობა ბრძანა და პირიქით, დურანები დააჯილდოვა.

ბაღდადის შემოგარენი მალე გაივსო სპარსელი ჯარისკაცებით, რომლებიც შეუერთდნენ თანამებრძოლებს ტიგროსის აღმოსავლეთ სანაპიროდან. დაიწყო მზადება ალყისთვის, ჩატარდა გრანდიოზული სამუშაოები: სპარსელებმა ააგეს 2700  კოშკი  ქალაქის კედლების მთელ პერიმეტრზე. სულ 300 000 სპარსელმა ალყა შემოარტყა ბაღდადის კედლებს, თუმცა მათგან მხოლოდ 100 000 იყო ჯარისკაცი.

თოფალ  ოსმან-ფაშას ჩამოსვლა
თუმცა, ალყის ბედი გადაწყდა ბაღდადიდან ჩრდილოეთით მრავალი მილის დაშორებით, ქალაქ სამარასთან, სადაც კონცენტრირებული იყო სტამბოლის მიერ გაგზავნილი საუკეთესო თურქული არმია თოფალ ოსმან-ფაშას მეთაურობით. როდესაც ნადირ-შაჰმა შეიტყო თურქული არმიის მოახლოების შესახებ ალყაში მოქცეული ბაღდადის დასახმარებლად, ამპარტავნულად გაემართა ჩრდილოეთით, რათა შეტევაზე გადასულიყო ნაცვლად იმისა, რომ   თავდაცვითი ბრძოლისთვის შესაფერისი ბრძოლის ველი აერჩია. შედეგად გაიმართა  ნადირ-შაჰის ერთ-ერთი ყველაზე სისხლიანი ბრძოლა: სპარსელებმა დაკარგეს ჯარის თითქმის ნახევარი, თურქებმა — მეოთხედი.

სპარსელთა დამარცხება იმდენად გამანადგურებელი იყო, რომ  ნადირ-შაჰი იძულებული გახდა  დაეტოვებინა ერაყი და ბაღდადის ალყა მოეხსნა. მიუხედავად იმისა, რომ ნადირ-შაჰმა, წარმოუდგენელი ძალისხმევის ფასად, შეძლო არმიის აღდგენა და საბოლოოდ დაამარცხა თოფალ ოსმან-ფაშას ჯარები, მან ვერ შეძლო ბაღდადის დაკავება (ძირითადად  ირანის სამხრეთში აჯანყების გამო, რომელიც საჭიროებდა მის დაუყოვნებლივ რეაგირებას).
პრესის მუზეუმი

პრესის მუზეუმი — მუზეუმი თბილისში, რომელიც გაიხსნა 2022 წლის 15 დეკემბერს საქართველოს პარლამენტის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში გიორგი კეკელიძის ინიციატივით. მსგავსი მუზეუმი საქართველოში პირველია. მუზეუმი შეიქმნა ეროვნული ბიბლიოთეკის საქართველოს ეროვნული ბიბლიოგრაფიის საარქივო ფონდის განყოფილების ბაზაზე. ამ გადაწყვეტილების მიზანია, საზოგადოებამ გაიცნოს ქართული ჟურნალისტიკისა და პუბლიცისტიკის განვითარების ეტაპები.

საქართველოს პრესის მუზეუმში პირველად იყრის თავს როგორც , ისე საუკუნის პერიოდულ გამოცემათა ნიმუშები. მუზეუმში გამოფენილია ივანე კერესელიძის, გიორგი ერისთავის, ილია ჭავჭავაძის, ნიკო ნიკოლაძის, სერგეი მესხისა და სხვათა გამოცემებს, ჟურნალებს: „ცისკარს“, „საქართველოს მოამბეს“; გაზეთებს: „ივერიას“, „დროებას“, „ცნობის ფურცელს“, „კვალს“, „გუთნის-დედას“ და სხვა.

მუზეუმის ექსპონატთა შორის არის პირველი რესპუბლიკის პერიოდისა და საბჭოთა ეპოქის მნიშვნელოვანი გამოცემებიც.