iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიკოლას-რუისი

ნიკოლას-რუისის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 765 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 29.63 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 160.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1922 წლის 23 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნიკოლას-რუისი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07058.
ოკოსინგო

ოკოსინგოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 234 661 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 9 520.12 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 24.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოკოსინგო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07059.
ოკოტეპეკი (ჩიაპასი)

ოკოტეპეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 088 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 61.34 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 229.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოკოტეპეკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07060.
ოკოსოკოაუტლა-დე-ესპინოსა

ოკოსოკოაუტლა-დე-ესპინოსის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 97 397 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 102.52 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 46.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოკოსოკოაუტლა-დე-ესპინოსა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07061.
პანტეპეკი (ჩიაპასი)

პანტეპეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 266 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 106.03 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 115.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პანტეპეკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07067.
პანტელო

პანტელოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 391 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 28.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 193.18 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 136.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პანტელო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 066.
პალენკეს მუნიციპალიტეტი

პალენკეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 132 265 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 19.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 897.44 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 45.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1849 წლის 31 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პალენკე. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07065.
ოსჩუკი

ოსჩუკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 54 932 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 26.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 417.85 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 131.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოსჩუკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07064.
ოსუმასინტა

ოსუმასინტის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 983 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 92.61 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 43 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოსუმასინტა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07063.
ოსტუაკანი

ოსტუაკანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18 469 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 600.46 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 30.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოსტუაკანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07062.
მადამის სასახლე

} [ ]) ― სასახლე რომში, იტალიის რესპუბლიკის სენატის შენობა
. იგი აიგო ნერონის უძველესი აბანოების ნანგრევებზე, პიაცა ნავონას გვერდით. ეს მიწა შუა საუკუნეებში შეიძინეს ფარფას სააბატოს ბერებმა, მოგვიანებით კი საფრანგეთს გადასცეს.

ისტორია
ახალი შენობა აშენდა მე-15 საუკუნის ბოლოს და დასრულდა 1505 წელს, მედიჩის ოჯახის დაკვეთითა და დაფინანსებით. მასში ცხოვრობდა ორი მედიჩის გვარის კარდინალი ორ ბიძაშვილთან, ჯოვანისა და ჯულიოსთან ერთად, რომლებიც მოგვიანებით გახდნენ რომის პაპები ლეო -ისა და კლემენტ -ის სახელების ქვეშ. ეკატერინე დე მედიჩი, კლემენტ -ის დისშვილი, ასევე აქ ცხოვრობდა, სანამ 1533 წელს საფრანგეთის მეფის, ფრანცისკე -ის ვაჟზე, ჰენრიზე დაქორწინდებოდა. კარდინალი ფრანჩესკო მარია დელ მონტეც, მხატვარი კარავაჯოს მფარველი, სასახლეს იკავებდა 1627 წელს გარდაცვალებამდე.

სასახლემ დღევანდელი სახელი მიიღო მადამ მარგერიტა ავსტრიელის, იმპერატორ ჩარლზ -ის უკანონო ქალიშვილისგან, რომელიც დაქორწინდა მეორე უკანონო ვაჟზე, ალესანდრო დე მედიჩიზე და ქმრის გარდაცვალებისა და დაქვრივების შემდეგ ოტავიო ფარნეზეზე. ამრიგად, მედიჩის ფლორენციული შტოს ოჯახის ხელოვნების კოლექციის ნაწილი მემკვიდრეობით გადაეცა ფარნეზეს ოჯახს.

ამჟამინდელი ფასადი აშენდა 1650-იანი წლების შუა ხანებში, პაოლო მარუჩელის მიერ. ამ უკანასკნელმა სახურავზე ორნამენტული კარნიზი და დეკორატიული, ვაზების მსგავსი დეტალები დაამატა.

1743 წელს, მედიჩების გვარის მემკვიდრის გარეშე გაქრობის შემდეგ, სასახლე გადაეცა ლოთარინგიის სახლს და, მოგვიანებით, პაპ ბენედიქტ -ს, რომელმაც იგი პაპის ქვეშევრდომების შეკრებისათვის მთავარ ოფისად აქცია. 1849 წელს პიუს -მ სასახლეში გადაიტანა ფინანსთა მართვის სამინისტრო, აგრეთვე პაპის საფოსტო განყოფილებები. 1871 წელს, ახლადშექმნილი იტალიის სამეფოს მიერ რომის დაპყრობის შემდეგ, სასახლე გახდა იტალიის სენატის შეკრების ადგილი.
აპოლო (მთვარის კრატერი)

კრატერი აპოლო, , — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკული კოსმოსური პროგრამა აპოლოს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 524.23 კმ, სიღრმე — 3.37 კმ.

კრატერს აქვს ორმაგი ზვინული, რომლის დიამეტრი გარე ზვინულის დიამეტრის ნახევარია. ორივე ქედი კრატერის არსებობის დროს მნიშვნელოვნად დაზიანდა და ახლა წარმოადგენს რკალის ფორმის მთის მონაკვეთების არარეგულარულ გროვას. კრატერის თასის ფსკერი მოფენილია სხვადასხვა ზომის მრავალრიცხოვანი დარტყმის კრატერებით, რომელთაგან ბევრს -სთან დაკავშირებული ადამიანების სახელი ეწოდა. კრატერის ბევრი ადგილი დატბორილია ლავით და აქვს უფრო დაბალი ალბედო, ვიდრე მიმდებარე ტერიტორია. ყველაზე დიდი ასეთი ტერიტორიები მდებარეობს კრატერის ცენტრში და მის სამხრეთ ნაწილში. ლავის ნაკადების ასაკი დადგენილია 2.49-დან 3.51 მილიარდ წლამდე კრატერის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილებში (ერატოსთენე - გვიანი იმბრიული პერიოდი) და დაახლოებით 2.44 მილიარდი წელი კრატერის სამხრეთ ნაწილში (ერატოსთენის პერიოდი).

სატელიტური კრატერები
აპოლოს კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
თალასოიდი

თალასოიდი (; და ) — დიდი დარტყმის სტრუქტურა მთვარეზე, ზომით შეესაბამება მთვარის მომრგვალო ზღვებს, მაგრამ მათგან განსხვავდება ფსკერის ღია ფერის შეფერილობით, რადგანაც არაა დაფარული (ან მხოლოდ ნაწილობრივაა დაფარული) მუქი ლავით.. თალასოიდების ფსკერი მოფენილია პატარა კრატერებით, ისევე როგორც მიმდებარე ტერიტორია. სავსემთვარეობის დროს (როდესაც მთვარის ზედაპირის დეტალების ჩრდილები არ ჩანს), თალასოიდები თავიანთი ღია ფერიდან გამომდინარე, არ გამოირჩევიან მიმდებარე რელიეფის ფონზე.

ტერმინი „თალასოიდის“ ავტორია მოსკოვის უნივერსიტეტის პროფესორი იური ფსკოვსკი (1926-2004). 1967 წელს, საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მე-13 გენერალურმა ასამბლეამ განიხილა ამ სახელწოდების ჩართვა მთვარის ზედაპირის მახასიათებლების ნომენკლატურის საერთო სიაში, მაგრამ შეთავაზება არ იქნა მიღებული. ამრიგად, ეს ტერმინი მხოლოდ საგნების მახასიათებელია და არა მათი სახელების ნაწილი. ტერმინი დასავლეთში არ დამკვიდრებულა. იქ ამ ობიექტებს ჩვეულებრივ უბრალოდ აუზებს უწოდებენ. ბოლო დროს სიტყვა „თალასოიდები“ იშვიათად გამოიყენება.

ღია ფერის ფსკერი დამახასიათებელია მთვარის უკანა მხარეს დარტყმის სტრუქტურებისთვის: იქ ლავის გამონადენის მასშტაბი გაცილებით მცირე იყო, ვიდრე ხილულ მხარეს. თუმცა, უკანა მხარის რამდენიმე პატარა ზღვა მდებარეობს ზუსტად თალასოიდების ცენტრში. თალასოიდებს მიეკუთვნება, კერძოდ, ოცნებების, მოსკოვის და აღმოსავლეთის ზღვების აუზები, ჰერცშპრუნგისა და კოროლიოვის კრატერები მთვარის უკანა მხარეს, ასევე ნექტარის ზღვის აუზი ხილულ მხარეს.
ელ-პარალი (ჩიაპასი)

ელ-პარალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 587 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 365.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 42.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 2011 წლის 23 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ელ-პარალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07122.
პიჩუკალკო

პიჩუკალკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 919 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 595.09 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 53.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1849 წლის 31 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პიჩუკალკო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07068.
ილამაზ-მიხეილ დადეშქელიანი

ილამაზ-მიხეილ ოთარის ძე დადეშქელიანი (დ. 1896, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 1967, პარიზი) — ქართველი იურისტი, საზოგადო მოღვაწე, ემიგრანტი და ქართული ეკლესიის ისტორიის მკვლევარი. იგი აქტიურად მონაწილეობდა ქართული მართლმადიდებლური ეკლესიის ავტოკეფალიის დაცვისა და პოპულარიზაციის საქმეში, იყო მრავალი ქართული საზოგადოებრივი ინიციატივის თანამონაწილე საფრანგეთში.

ბიოგრაფია
ილამაზ-მიხეილ დადეშქელიანი დაიბადა 1896 წელს, სანქტ-პეტერბურგში, თავად ოთარ-კონსტანტინე თენგიზის ძე დადეშქელიანისა და ნინა ანდრიას ასული გამრეკელის ოჯახში. ის იყო წარჩინებული სვანური ფეოდალური საგვარეულოს — დადეშქელიანების წარმომადგენელი და ოჯახში ერთადერთი ვაჟი.

განათლება მიიღო იმპერატორ ალექსანდრეს ლიცეუმში, რომელიც იმპერიული რუსეთის ელიტურ სასწავლებლად ითვლებოდა. შემდგომში მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში, ცხენოსანთა არტილერიის ლეიბგვარდიაში, როგორც მოხალისე ოფიცერი.

მეცნიერული საქმიანობა
ილამაზ დადეშქელიანი ფრანგულ ენაზე წერდა ღვთისმეტყველებისა და ეკლესიის სამართლის საკითხებზე. მისი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაშრომია („საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალია“), რომელიც 1922 წელს გამოქვეყნდა ინგლისურენოვან თეოლოგიურ ჟურნალში .

სტატიაში მიმოხილულია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიის ისტორიული, კანონიკური და სამართლებრივი ასპექტები. ავტორი ყურადღებას ამახვილებს არგუმენტებზე, რომლებიც ავტოკეფალიის ლეგიტიმაციას ეროვნული და საერთაშორისო სამართლებრივი კონტექსტების ჭრილში განიხილავს.

ნაშრომის ქართულენოვანი თარგმანი 2011 წელს თბილისში გამოიცა ვლადიმერ ნარსიას მიერ. მთარგმნელის შეფასებით, ტექსტი ასახავს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისა და ემიგრანტული წრეების ხედვებს ეკლესიისა და სახელმწიფოს სუვერენიტეტის საკითხებზე.

გარდაცვალება
ილამაზ-მიხეილ დადეშქელიანი გარდაიცვალა 1967 წელს, პარიზში. დაკრძალულია ბატინიოლის სასაფლაოზე — ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ქართულ ემიგრანტულ მემორიალურ სივრცეში.
პიხიხიაპანი

პიხიხიაპანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 51 193 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 762.77 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 29 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პიხიხიაპანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07069.
ელ-პორვენირი (ჩიაპასი)

ელ-პორვენირის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 263 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 82.95 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 147.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1922 წლის 23 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ელ-პორვენირი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07070.
პუებლო-ნუევო-სოლისტაუაკანი

პუებლო-ნუევო-სოლისტაუაკანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 636 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 248.25 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 119.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პუებლო-ნუევო-სოლისტაუაკანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07072.
რაიონი (ჩიაპასი)

რაიონის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 866 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 20.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 67.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 160 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია რაიონი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07073.
რეფორმა (ჩიაპასი)

რეფორმის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 44 829 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 436.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 102.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1933 წლის 27 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია რეფორმა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07074.
პერტუსის კარიბჭე

პერტუსის კარიბჭე — რომის ლეონინეს კედლის ერთ-ერთი კარიბჭე.

აღწერა
იგი შედგება სამი ღიობისაგან. აქედან ორი დამხმარე შესასვლელი მთავარი კარიბჭის ორივე მხარესაა, რომელიც დიდებული ქვის წყობითაა შემოვლებული. დღეს ის ამოშენებულია და მდებარეობს ვიალე ვატიკანოზე, ამავე სახელწოდების ქუჩის მახლობლად. მასზე ადგას საეპისკოპოსო კოშკი – წმინდა იოანეს კოშკი, რომელიც აღადგინა პაპმა იოანე -მ და რომელშიც ის ცხოვრობდა პაპობის ბოლო წლებში.

მისი აგების თარიღი საკმაოდ საკამათოა. სავარაუდოდ, იგი საუკუნის ბოლოს, პაპების ავინიონიდან რომში დაბრუნების პერიოდს უკავშირდება. ამ დროს, პონტიფიკები თანმხლებებთან ერთად ვატიკანში საბოლოოდ დამკვიდრდნენ, თუმცა ლეონინეს კედლის სამი კარიბჭე მოსახლეობისა და ახალი შენობების მზარდი მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად არასაკმარისი აღმოჩნდა. მისი შექმნა წინა კედლების გაბურღვით მოხდა და სავარაუდოდ მისი გამოყენება მხოლოდ კურიისთვის იყო შესაძლებელი და არა ქალაქის ტრანსპორტისთვის. სტეფანო პიალე, რომელმაც აღნიშნა, რომ არ არსებობს ცნობები ჰუმანისტ ფლავიო ბიონდოს ჩანაწერებამდე, ვარაუდობდა, რომ იგი ანტიპაპმა იოანე -მ ააგო, რაც მის აგებას საუკუნის პირველ მეოთხედს მიაკუთვნებს. მეორე მხრივ, 1279 წლის დოკუმენტი შესაძლოა ამ კარიბჭეს ეხებოდეს.

ამ კარიბჭესთან ახლოს მდებარე საიდუმლო გასასვლელის შესახებ თითქმის არანაირი დოკუმენტური ცნობა არ არსებობს. ერთადერთ ცნობილ ტექსტში იგი „პორტა პალატიის“ სახელითაა მოხსენიებული.

ყველაზე მასშტაბური რესტავრაცია, რომელმაც კედლის მთელი დასავლეთი მონაკვეთიც მოიცვა, სავარაუდოდ პაპმა პიუს -მ 1565 წელს ჩაატარა. პაპი სამუშაოების დასრულებამდე გარდაიცვალა, თუმცა მისი ოჯახის - მედიჩის გერბის მქონე მემორიალური დაფა კარიბჭესთან ახლოსაა მოთავსებული.

ეს კარიბჭე სავარაუდოდ რამდენჯერმე დახურეს და კვლავ გახსნეს. ამ შემთხვევებიდან მხოლოდ ერთია დოკუმენტურად დადასტურებული - 1655 წლის ცნობის მიხედვით, იგი გაიხსნა შვედეთის დედოფალ კრისტინას ვიზიტის დროს. 1849 წელს, რომის ფრანგული ალყის დროს, ფრანგმა ჯარისკაცებმა პერტუსის კარიბჭე ქალაქში შესვლის შესაძლო გზად მიიჩნიეს, მიუხედავად იმისა, რომ იგი რამდენიმე წლით ადრე ამოშენებული იყო. ამის მიზეზი ის იყო, რომ ფრანგთა უახლეს რუკებში ეს კარიბჭე შეცდომით ფუნქციონალურად იყო ნაჩვენები.
რინკონ-ჩამულა-სან-პედრო

რინკონ-ჩამულა-სან-პედროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 718 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 20.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 77.93 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 111.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 2017 წლის 6 სექტემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია რინკონ-ჩამულა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07121.
ლას-როსასი (ჩიაპასი)

ლას-როსასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 829 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 235.61 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა ადამიანი 122.4 კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ლას-როსასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07075.
საბანილია

საბანილიის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 889 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 250.78 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 119.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია საბანილია. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07076.
სალტო-დე-აგუა

სალტო-დე-აგუის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 64 251 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 232.27 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 52.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სალტო-დე-აგუა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07077.
სან-ანდრეს-დურასნალი

სან-ანდრეს-დურასნალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 163 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 38.46 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 134.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1999 წლის 28 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ანდრეს-დურასნალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07118.
სან-კრისტობალ-დე-ლას-კასასი

სან-კრისტობალ-დე-ლას-კასასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 215 874 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 395.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 545.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1849 წლის 31 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-კრისტობალ-დე-ლას-კასასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07078.
ნეპტუნის ბაზილიკა

ნეპტუნის ბაზილიკა — რომში მარკუს ვიფსანიუს აგრიპას მიერ ნეპტუნეს პატივსაცემად და მისი საზღვაო გამარჯვებების — მილაცოზე, ნაულოხუსსა და აქციუმში — აღსანიშნავად აგებული ბაზილიკა.

ისტორია
პანთეონის მახლობლად მდებარე ამ ანტიკური ბაზილიკის ნანგრევები იმპერატორ ადრიანეს დროს აღადგინეს, თუმცა მისი ახალი ფუნქცია ისტორიულ წყაროებში არაა მოხსენიებული. საინტერესოა, რომ მოგვიანებით, ადრიანეს პატივსაცემად აგებულ ტაძარს ზოგჯერ ამ ბაზილიკას შეცდომით ადარებდნენ.

ეს სამშენებლო კომპლექსი მარსის ველის რეკონსტრუქციის ფარგლებში ძვ. წ. 33-25 წლებში აშენდა, რასაც, დიდი ალბათობით, ოქტავიანეს მიერ ილირიულ ომებში (ძვ. წ. 35-33) მოპოვებული ფინანსური რესურსები უზრუნველყოფდა. ამავე არქიტექტურულ ანსამბლში შედიოდა პანთეონი, სეპტა-იულია და აგრიპას საჯარო აბანოები.

არქიტექტურა და დეკორაციები
ნეპტუნის ბაზილიკის არქიტექტურული კომპოზიცია ტრადიციულ რომაულ სამოქალაქო ბაზილიკებს ნაკლებად, ხოლო იმპერატორული ტერმების (რომაული აბანოების) ცენტრალურ დარბაზებს უფრო მეტად ჰგავს, საუკუნეში აგებული მაქსენტიუსის ბაზილიკის მსგავსად. მიუხედავად იმისა, რომ მისი მშენებლობა აგურისგან და დეკორატიული სტილისტიკა ადრიანეს მმართველობის პერიოდს, საუკუნეს უკავშირდება, თავად ნაგებობის ისტორიული ფესვები იმპერიის ადრეულ, კერძოდ ავგუსტუსის ეპოქას, ძვ. წ. საუკუნის ბოლოს მიეკუთვნება.
სან-ფერნანდო (ჩიაპასი)

სან-ფერნანდოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 41 793 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 26.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 360.74 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 115.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ფერნანდო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07079.
სან-ხუან-კანკუკი

სან-ხუან-კანკუკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37 948 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 30.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 173.62 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 218.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1989 წლის 30 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ხუან-კანკუკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07112.
სან-ლუკასი (ჩიაპასი)

სან-ლუკასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 202 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 94.35 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 76.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1935 წლის 8 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ლუკასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07110.
სანტიაგო-ელ-პინარი

სანტიაგო-ელ-პინარის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 959 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 52.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 16.59 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 298.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1999 წლის 28 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტიაგო-ელ-პინარი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07119.