iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გურმე

გურმე — საკონდიტრო, საწარმო და კაფეების ქსელი. დაარსდა 2012 წელს.

კომპანია საწარმოს ფლობს თბილისში, მირიან მეფის 70-ში და ფუნქციონირებს კაფე კარტოზიას ქუჩაზე. წარმოდგენილია სხვადასხვა ობიექტებზეც.

„გურმე“ მომხმარებელს სთავაზობს საკონდიტრო პროდუქციას, მზა კვებას, ცომეულს, ფურშეტის მომსახურებას, კორპორაციულ მომსახურებას და ა.შ.

აუდიტის შედეგად, „გურმემ“ 22000:2018 საერთაშორისო სერტიფიკატი აიღო. სერტიფიკატი კონკრეტულად კვებით-სამრეწველო მიმართულებას ეხება, რაც იმის აღიარებაა, რომ კომპანიაში წარმოებული პროდუქცია და მომსახურება მაღალი ხარისხისაა. 22000:2018 ნიშნავს, რომ წარმოების პროცესის ყველა ეტაპი შესაბამისობაშია საერთაშორისო სტანდარტთან, იმართება და კონტროლდება სისტემა, ტარდება ყოველდღიური მონიტორინგი როგორც პერსონალის ჰიგიენის, ისე საწარმოო პროცესების ნაწილში.

„გურმე“ თანამშრომლობს მხოლოდ მსხვილ მომწოდებლებთან, რაც იმას ნიშნავს, რომ ნედლეულს იღებს მხოლოდ თანდართული სერტიფიკატების საფუძველზე. დასაწყობების მიმართულებით, დაცულია პრინციპი.
ყარასიმ თაღიზადე

ყარასიმ თაღიზადე აბდულჰასან ოღლუ (1946, ჟდანოვსკი — 4 მარტი, 2018, ბაქო) — დიქტორი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (1998).

ცხოვრება და საქმიანობა
ყარასიმ თაღიზადე დაიბადა ბეილაგანში 1946 წელს. დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მრავალი წლის განმავლობაში იყო აზერბაიჯანის რადიოს დიქტორი. მოგვიანებით ხელმძღვანელობდა რადიოს დიქტორთა განყოფილებას.
თაღიზადე გარდაიცვალა 2018 წლის მარტში.
ჰიროში ინაგაკი

ჰიროში ინაგაკი (დ. 30 დეკემბერი, 1905 ― გ. 1 მაისი, 1980) — იაპონელი კინორეჟისორი, რომელმაც ხუთი ათწლეულის მანძილზე 100-ზე მეტ ფილმზე იმუშავა. იაპონური კინოს ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული და კრიტიკოსების მიერ აღიარებული რეჟისორი. გადაღებული აქვს ძიდაიგეკის ჟანრის ეპიკური ნამუშევრები, როგორებიცაა:ოსკარის მფლობელი ფილმი „სამურაი : მუსაში მიამოტო“ (1954) და მისი გაგრძელებები: „სამურაი : დუელი იჩიძოძის ტაძარში“ (1955) და „სამურაი : დუელი კუნძულ განრიუზე“ (1956).
დონალდ ტრამპის მიერ შერქმეული მეტსახელები

დონალდ ტრამპი ფართოდ გახდა ცნობილი 2016 წლის საპრეზიდენტო კამპანიის, პრეზიდენტობის (2017–2021) დროს და საპრეზიდენტო ვადის ამოწურვის შემდეგ მეტსახელების გამოგონებითა და შექმნით. ის მათ იყენებდა მისი მოწინააღმდეგეების კრიტიკისა და შეურაცხყოფის მიზნით. მეტსახელებს მედიის წარმომადგენლებს, პოლიტიკოსებს თუ უცხოელ ლიდერებს ანიჭებდა, რაც დღესაც გრძელდება.

ტრამპი საკუთარ თავს მეტსახელად „ძალიან სტაბილურ გენიოსს“ უწოდებს.

ადგილობრივი პოლიტიკური ფიგურები
უცხოელი პოლიტიკური ფიგურები
ევგენი ვეიდენბაუმი

ევგენი გუსტავის ძე ვეიდენბაუმი (; დ. 8 ნოემბერი, 1845, პეტერბურგი, — გ. 15 იანვარი, 1918, თბილისი) — რუსი ეთნოგრაფი, ისტორიკოსი, პუბლიცისტი, კავკასიოლოგი.

ბიოგრაფია
1871 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება კანდიდატის ხარისხით. მსახურობდა ნიკოლაევში და ოდესაში, 1877 წლიდან ცხოვრობდა საქართველოში. მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1877 წლის სექტემბრიდან კავკასიელ მთიელთა სამმართველოში ასრულებდა განყოფილების უფროსის მოვალეობას. 1881 წელს დაინიშნა კავკასიის სამხ.-სახ. სამმართველოს, ხოლო 1883 წლიდან მთავარმართებლის სამხ.-სახ. სამმართველოს კანცელარიის განყოფილების უფროსად. 1906 წლის აპრილიდან იყო კავკასიის მეფისნაცვლის საბჭოს წევრი. 1916 წლის მაისში ავადმყოფობის გამო გადადგა სამსახურიდან. 1917 წლის იანვრიდან გარდაცვალებამდე განაგებდა კავკასიის მუზეუმის ბიბლიოთეკას. დაკრძალულია თბილისის ლუთერანულ სასაფლაოზე.

1881 წელს ვეიდენბაუმმა დავით ბაქრაძესთან ერთად დააარსა კავკასიის ისტორიისა და არქეოლოგიის მოყვარულთა საზოგადოება. იმავე წელს მონაწილეობდა თბილისში მოწვეულ არქეოლოგიური ყრილობის მუშაობაში, იყო მოსკოვის არქეოლოგიური საზოგადოების (შეიქმნა 1901 წელს) კავკასიის განყოფილების ერთ-ერთი დამფუძნებელი. მის ნაშრომებში განხილულია კავკასიის ხალხების ისტორიული, ეთნოგრაფიული, გეოგრაფიული, კულტურული და ა. შ. საკითხები. მას წვლილი მიუძღვის საქართველოს ისტორიის შესწავლაში. გამოაქვეყნა შრომები რუსეთ-საქართველოს ისტორიული ურთიერთობის შესახებ. სწავლობდა ქართული პრესის ისტორიის საკითხებს. თარგმნა უცხოური წყაროები საქართველოს შესახებ. იკვლევდა ალექსანდრე პუშკინის, ალექსანდრე გრიბოედოვის, ა. ბესტუჟევ-მარლინსკის და სხვა ცხოვრება-მოღვაწეობას. ევგენი ვეიდენბაუმის პირადი არქივი ინახება ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.
თემურ თოდუა

თემურ თოდუა (დ. 15 ივნისი, 1954, ზუგდიდი — გ. 2014) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1997).

ბიოგრაფია
1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და ტექნიკურ უნივერსიტეტებში. იკვლევდა პონტოს სამეფოსა და კოლხეთის, საქართველო-რომის ურთიერთობათა ასპექტებს, ანტიკური ხანისა და ადრეული შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიისა და არქეოლოგიის საკითხებს. ავტორია მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის, 8 მონოგრაფიის. მისი ნაშრომები გამოქვეყნებულია აშშ-ში, გერმანიაში, ინგლისში, იტალიაში, რუსეთში, ბულგარეთში, პოლონეთში.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „რომაული სამყარო და საქართველოს შავიზღვისპირეთი“, დაიცვა 1995 წელს.
ნოსტის ქუჩა

ნოსტის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); გრიგორ (გრიშა) ბიჩინაშვილის ქუჩიდან მიხეილ კეკელიძის გასასვლელამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 30-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც
კისისხევის შესახვევი. საუკუნის 40-იან წლებში ივანე თარხნიშვილის სახელი დაერქვა. 1946 წელს ეწოდა ნოსტის ქუჩა. აქვს 1 შესახვევი.
მაშხალის ქუჩა

მაშხალის ქუჩა — ყოფილი ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერა); მდებარეობდა საქანელას დაღმართსა და ყოფილ სასუტმრო „ივერიას“ შორის. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილი ქუჩების სიაში შეტანილია, როგორც მაშხალის შესახვევი, ასევეა დატანილი 1934 წელს გეგმაზეც, აქვე იყო კანონირის (მეზარბაზნის) და ვაზნის შესახვევები, რომლებიც ამჟამად აღარ არსებობს. თბილისის ქუჩების 1955 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც ქუჩა. რევოლუციამდე ამ ქუჩის მიდამოებში იდგა სამხედრო-საინჟინრო, საარტილერიო უწყებები. როგორც ჩანს, აქ ამზადებდნენ შუშხუნებს (მაშხალებს).
ივანე ტურგენევის ქუჩა

ივანე ტურგენევის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ძველი კუკია); ივანე ჯავახიშვილის ქუჩიდან არნოლდ ჩიქობავას ქუჩამდე. საუკუნის 60-იან წლებში ბაღის (ზემო ბაღის) ქუჩა ერქვა, დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. 1900 წელს ქუჩას ივანე ტურგენევის სახელი ეწოდა. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში.
ოქრომჭედელთა ქუჩა

ოქრომჭედელთა ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი); კალისტრატე ცინცაძის ქუჩიდან ვერცხლის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილი ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც იუველირის შესახვევი. ამ ძველთბილისურ ვიწრო, მიხვეულ-მოხვეულ ქუჩაზე იყო ოქრომჭედლების სახელოსნოები და დუქნები. ოქრმომჭედელთა ქუჩა დაერქვა 1960 წელს. აქვს 1 გასასვლელი.
აბუ ლ-ვაფა ალ-ბუზჯანი

აბუ ლ-ვაფა მუჰამად იბნ მუჰამად ალ-ბუზჯანი (, ;; დ. 10 ივნისი, 940, ბუზჯანი — გ. 15 ივლისი, 998, ბაგდადი) — სპარსი მეცნიერი, შუასაუკუნეების აღმოსავლეთის ერთ-ერთი დიდი მათემატიკოსი და ასტრონომი. მოღვაწეობდა  საუკუნეში. იბნ იუნუსის მასწავლებელი.

ბიოგრაფია
მისის რული სახელია — აბუ ლ-ვაფა მუჰამად იბნ მუჰამად იბნ ალ-აბას ალ-ბუზჯანი . დაიბადა 940 წელს ბუზჯანში (ქალაქი ხორასანში, მდებარე ჰერათსა და მეშხედს შორის). გარდაიცვალა 988 წელს ბაღდადში.

ასტრონომია
კომენტარები, რომელიც მან დაწერა პტოლემეს „ალმაგესტზე“, აჯამებს იმდროინდელ ასტრონომიულ ცოდნას და ასევე ასახავს საკუთარი მუშაობის შედეგებს. ტრაქტატი შეიცავს ინფორმაციას მთვარის მოძრაობის ერთ-ერთი უთანასწორობის შესახებ, რომელიც მოგვიანებით აღმოაჩინა ტიხო ბრაჰემ. 998 წელს, სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, აბუ ლ-ვაფამ ბაღდადში დააფიქსირა მთვარის დაბნელება, იმავე დროს ალ-ბირუნი აკვირდებოდა მას ურგენჩში, რამაც შესაძლებელი გახადა ზუსტად დაედგინა ამ ქალაქების გრძედებს შორის სხვაობა.

მთემატიკა
აბუ-ლ-ვაფამ შემოიღო ტრიგონომეტრიული ფუნქციები ტანგენსი და კოტანგენსი და ააგო მათი ცხრილები; მაღალი სიზუსტით აღმოაჩინა ერთი გრადუსის სინუსის მნიშვნელობა. მან ასევე გამოიყვანა ფორმულა ორი კუთხის ჯამის სინუსისათვის და ამავე დროს ალ-ხუჯანდისთან და იბნ ერაყთან ერთად დაამტკიცა სინუსების თეორემა სფერული სამკუთხედებისათვის:

\{\ }{\ } = \{\ }{\ } = \{\ }{\ }.
პლატონის ქუჩა

პლატონის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი);
დიდხევის დაღმართიდან ზაარბრიუკენის მოედნამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 80-იან წლებში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილი ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც მონუმენტის შესახვევი. სახელწოდება უკავშირდება ახლანდელ ზაარბრიუკენის მოედანზე 1867 წელს დადგმულ კავკასიის მეფისნაცვლის მიხეილ ვორონცოვის მონუმენტს. 1923 წელს პლატონის სახელი დაერქვა. შემონახულია საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები.
დიმიტრი ჟღენტის ქუჩა

დიმიტრი ჟღენტის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); გულრიფშის ქუჩიდან ხერთვისის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 30-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე ქუჩის დასაწყისი დატანილია როგორც ტორბლერის (კაჭრეთის ქუჩამდე) და ძეთამშენის ქუჩები, შემდეგ პიონერის ქუჩა დაერქვა. დიმიტრი ჟღენტის სახელი ეწოდა 1995 წელს. აქვს 1 გასასვლელი, 1 შესახვევი.
მთავარანგელოზის ქუჩა

მთავარანგელოზის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ირაკლი ფაღავას ქუჩიდან იუსტინე აბულაძის ქუჩამდე.

წარმოიქმნა საუკუნეში. ქუჩის ბოლოში იდგა 1805 წელს აგებული მთავარანგელოზის ეკლესია (ამჟამად აღარ არსებობს). თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც მთავარანგელოზის ქუჩა. 1923 წელს მაქსიმილიან რობესპიერის სახელი დაერქვა. 1990 წლიდან ისევ მთავარანგელოზის ქუჩაა.
ნასაკირალის ქუჩა

ნასაკირალის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); მთავარანგელოზის ქუჩიდან ნიკოფორე ირბახის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ნიკოლოზ მურავიოვის ქუჩა. 1923 წელს ეწოდა ნასაკირალის ქუჩა. ადრე გრძელდებოდა ბესარიონ ნიჟარაძის ქუჩამდე (მოიცავდა ახლანდ. დედოფლისწყაროს ქუჩის შესახვევს).
ტყვიავის ქუჩა

ტყვიავის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ძველი კუკია); დავით აღმაშენებლის გამზირიდან მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ადრე ერქვა ეკლესიის ქუჩა, 1923 წელს ეწოდა კოლხიდის ქუჩა. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ნარიყალის ქუჩა. საუკუნის 40-იან წლებში დაერქვა ტყვიავის ქუჩა. აქვს 1 ჩიხი.
მიხეილ კანკავა

მიხეილ კანკავა (დ. 29 მაისი, 1900, ხორი — გ. 29 აპრილი, 1977) — ქართველი ენათმეცნიერი, რუსისტი, ლექსიკოგრაფი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1952), პროფესორი (1953).

1924 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

1920-1935 წლებში მუშაობდა მასწავლებლად. 1940-1944 წლებში კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1940-1944 წლებში ზუგდიდის სამასწავლებლო ინსტიტუტში. 1944-1952 წლებში იყო გორის პედაგოგიური ინსტიტუტის რუსული ენის კათედრის გამგე. 1958-1970 წლებში თბილისის ა. ს. პუშკინის სახ. პედაგოგიური უნივერსიტეტის პრორექტორი. 1956-1960 წლებში ი. გოგებაშვილის სახ. პედაგოგიურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის რუსული ენისა და ლიტერატურის მეთოდიკის სექტორის გამგე. მ. კანკავამ დიდი წვლილი შეიტანა ქართულ სკოლებში რუსული ენის სწავლების გაუმჯობესების საქმეში, შეადგინა სახელმძღვანელოები ქართული საშუალო და უმაღლესი სასწავლებლებისათვის, მოკლე რუსულ-ქართული და ქართულ-რუსული ლექსიკონები.

ჯილდოები
1961 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
დალი კანკავა

დალი კანკავა (დ. 16 მარტი, 1956, ოჩამჩირე) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1984–1985 წლებში იყო მე–4 მთავარი სამმართველოს საკონსულტაციო პოლიკლინიკის ექიმი–ნევროპათოლოგი. 1981-1989 წლებში პ. სარაჯიშვილის სახელობის კლინიკური და ექსპერიმენტული ნევროლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი ლაბორანტი. 1989–1992 წლებში უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1992 წლიდან მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 30 სამეცნიერო ნაშრომის.

1989 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ზემო კიდურის პერიფერიულ ნერვებზე მიკროქირურგიული რეკონსტრუქციულ–აღდგენითი ოპერაციების შორეული შედეგების ფუნქციონალურ–კლინიკო–ელექტრონოგრაფიული დახასიათება.“
ოთარ თაქთაქიშვილის ქუჩა

ოთარ თაქთაქიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე); ილია ჭავჭავაძის გამზირიდან ირაკლი აბაშიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 20-იან წლებში. 1925-1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია, როგორც საყარაულოს ქუჩა, საუკუნის 60-იან წლებში რიგის ქუჩა დაერქვა, 1992 წელს ოთარ თაქთაქიშვილის სახელი ეწოდა.
არჩილ კაპანაძე

არჩილ კაპანაძე (დ. 15 იანვარი, 1958, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1980 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1980-1982 წლებში გაიარა კლინიკური ორდინატურა სამედიცინო რადიოლოგია–რენდგენოლოგიაში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში. 1992–1985 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ასპირანტი კლინიკური რადიობიოლოგიის სპეციალობით. 1985 წლიდან მუშაობს ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრში. ავტორია 32 სამეცნიერო ნაშრომის ონკოლოგიის, სხივური თერაპიის, მედიცინის, ჯანდაცვის, საზოგადოების განვითარების და სხვა აქტუალურ პრობლემებზე.

1993 დაიცვა წელს საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ადამიანის სხეულის ტემპერატურის ცვლილების კანონზომიერება დასხივების დროს და ამ კანონზომიერების თეორიული მნიშვნელობა სხივური თერაპიის პრაქტიკისათვის.“
გურამ კაპანაძე

ქეთი ანჯაფარიძე (დ. 3 ოქტომბერი, 1933, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1952–1962 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის სამინისტროს ექიმთა დახელოვნების თბილისის სახელმწიფო ინსტიტუტის პათანატომიის კათედრაზე. 1963-1967 წლებში იყო კათედრის ასისტენტი. 1967–1975 წლებში მუშაობდა თერაპიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ინფარქტის განყოფილებაში. 1975 წლიდან ამავე ინსტიტუტის რეაბილიტაციის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელია. ავტორია 52 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ძირითადად ეხება კარდიოლოგიურ პრობლემებს. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები.

1965 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ფილტვების პათომორფოლოგიური ცვლილებები ადამიანის პერინატალურ პერიოდში.“
ვლადიმერ კაპანაძე

ვლადიმერ კაპანაძე (დ. 3 სექტემბერი, 1949, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1974–1978 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ალექსანდრე ნათიშვილის სახელობის მორფოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი. 1979–1985 წლებში თბილისის ცენტრალური სამედიცინო სამსახურის მთავარი ექიმის მოადგილე. 1985 წლიდან საქართველოს კურორტების მართვის საბჭოს მთავარი ექიმი. ავტორია 8 სამეცნიერო ნაშრომის, ანგიოპათოლოგიის აქტუალურ საკითხებზე. არის ჯანმრთელობის ორგანიზატორი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1979 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მისკლენორის გავლენის მორფოლოგიური საფუძვლები ექსპერიმენტული ათეროსკლეროზის განვითარებასა და რეგრესიაზე.“
პეტერ პელეგრინი

პეტერ პელეგრინი (; დ. 6 ოქტომბერი 1975, ბანსკა-ბისტრიცა, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი პოლიტიკოსი, 2024 წლის 15 ივნისიდან სლოვაკეთის პრეზიდენტი. სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრი 2018-2020 წლებში და ჯანდაცვის მინისტრი 2019 წლის დეკემბრიდან 2020 წლის მარტამდე. ეროვნული საბჭოს სპიკერი 2014-2016 წლებში და 2023 წლის 25 ოქტომბრიდან. პელეგრინი იყო პარტია კურსი — სოციალ-დემოკრატიის წევრი, შემდეგ დატოვა პარტია და 2020 წლის ივნისის ბოლოს დააარსა პარტია ხმა — სოციალ-დემოკრატია.

2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პირველ ტურში დააგროვა ხმების 37,03 % და დაიკავა მეორე ადგილი ივან კორჩოკის შემდეგ, რომელმაც მიიღო ხმების 42,52 %. მეორე ტურში, რომელიც გაიმართა 2024 წლის 6 აპრილს პელეგრინმა დააგროვა ხმების 53,12 % და აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად.

პეტერ პელეგრინის ჰყავს იტალიელი წინაპრები.
მოსე თოიძის ქუჩა

მოსე თოიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); ალექსანდრე ციმაკურიძის ქუჩიდან სანთლის შესახვევამდე. ჩუღურეთის ერთ-ერთი ძველი ქუჩა. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც მექოთნის (მეთუნეთა) ქუჩა (ქუჩაზე განლაგებული იყო კრამიტისა და თიხის ჭურჭლის დამამზადებელი კუსტარული საწარმოები).1953 წელს მოსე თოიძის ქუჩა დაერქვა, აქვს ერთი შესახვევი.
რუსეთის ეროვნული გვარდია

რუსეთის ფედერაციის ეროვნული გვარდია , აგრეთვე ცნობილი როგორც როსგვარდია — რუსეთის ფედერაციის შინაგანი ჯარი, უწყება რომელიც ემორჩილება ქვეყნის უმაღლეს მთავარსარდალს (რუსეთის პრეზიდენტს) და უშიშროების საბჭოს თავმჯდომარეს. როსგვარდია დამოუკიდებელი უწყებაა და განცალკევებულია რუსეთის შეიარაღებული ძალებისგან.

რუსეთის ფედერაციის ეროვნული გვარდიის დირექტორია ვიქტორ ზოლოტოვი.
აბუ ლ-ვაფა (მთვარის კრატერი)

კრატერი აბუ ლ-ვაფა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სპარსი მათემატიკოსისა და ასტრონომის, აბუ ლ-ვაფა ალ-ბუზჯანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 54.18 კმ, სიღრმე — 2.4 კმ.

კრატერის ზვინულს აქვს პოლიგონური სტრუქტურა. ზვინულის კიდე და შიდა ფერდობები ეროზიით არის დაზიანებული. კრატერის შიდა ფერდობზე არის საფეხურები, რომლებიც ოდესღაც შეიძლება ყოფილიყო ტერასები ან ნაყარები. კრატერის ჯამის ჩრდილოეთ ნაწილში არის პატარა შესამჩნევი კრატერი; კიდევ ერთი კრატერი მიმდებარეობს ზვინულის სამხრეთ-დასავლეთით. მთვარის რელიეფიდან ზვინულის უდიდესი სიმაღლეა 1.16 კმ, კრატერის მოცულობა — 2408.49 კმ³. ჯამის ფსკერზე რამდენიმე პატარა კრატერია.

სატელიტური კრატერები
რაშიდ ნურგალიევი

რაშიდ გუმარის ძე ნურგალიევი (; დ. 8 ოქტომბერი, 1956) — რუსი გენერალი და პოლიტიკოსი. რუსეთის შინაგან საქმეთა მინისტრი 2003-2012 წლებში.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ნურგალიევი დაიბადა 1956 წლის 8 ოქტომბერს, ყაზახეთის სსრ-ში. ნურგალიევი წარმოშობით ვოლგის თათარია. 1979 წელს დაამთავრა პეტროვაზდოვსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, მოგვიანებით გახდა ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი.

კარიერა
1981-1995 წლებში მუშაობდა კარელიის კგბ-ს დირექტორატში, მათ შორის 1992-1994 წლებში – კარელიის უშიშროების სამინისტროში, რომელსაც ნიკოლაი პატრუშევი ხელმძღვანელობდა.

1995 წელს მოსკოვში გადავიდა და დაინიშნა რუსეთის საგარეო კონტრდაზვერვის სამსახურის საინსპექტორო დირექტორის ხლმძღვანელ ინსპექტორად და ფსბ-ს შინაგან საქმეთა დეპარტამენტის ხელმძღვანელად.

2002 წელს დაინიშნა რუსეთის შინაგან საქმეთა მინისტრის პირველ მოადგილედ. 2003 წელს გახდა შინაგან საქმეთა მინისტრი. 2012 წელს მოხსნილი იქნა თანამდებობიდან. მოხსნიდან ორ დღეში დაინიშნა უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილედ.

ოკუპირებულ აფხაზეთში სოხუმის აეროპორტის აღდგენისა და ექსპლუატაციისთვის პასუხისმგებელი რუსი ინვესტორი არის კომპანია „ინფრასტრუქტურული განვითარება“ , რომლის მფლობელი რაშიდ ნურგალიევი უმცროსია, რუსეთის უშიშროების საბჭოს ყოფილი მდივნის, რაშიდ ნურგალიევის ვაჟი.

აფხაზეთის მთავრობისა და ინვესტორის მიერ გაფორმებული „სახელმწიფო-კერძო პარტნიორობის შეთანხმების“ ფარგლებში, კომპანიას დაეკისრა შემდეგი ვალდებულებები:

აეროპორტის ასაფრენი ზოლის რეკონსტრუქცია,
ახალი სამგზავრო ტერმინალის მშენებლობა,
ისტორიული აეროპორტის შენობის განახლება, რომელიც სამთავრობო დელეგაციების მისაღებად გამოიყენება

ნურგალიევი დასანქიცრებულია შეერთებული შტატებისა და ევროკავშირს მიერ
უბის წიგნაკი (რომანი)

„უბის წიგნაკი“ — ამერიკელი რომანისტის, ნიკოლას სპარქსის 1996 წლის სადებიუტო რომანი. 2004 წელს გამოვიდა მისი ეკრანიზაცია.

შექმნის ისტორია
„უბის წიგნაკი“ იყო ნიკოლას სპარქსის პირველი გამოქვეყნებული რომანი. წერდა 1994 წელს 6 თვის განმავლობაში. ლიტერატურის აგენტმა ტერეზა პარკმა სააგენტოში გაგზავნილი ეგზემპლარი წაიკითხა და სპარქსს შესთავაზა წიგნის წარდგენა. 1995 წლის ოქტომბერში პარკმა 1 მილიონი დოლარის ავანსი მიიღო -ისგან. რომანი გამოიცა 1996 წლის ოქტომბერში. გამოსვლის პირველივე კვირაში მოხვდა -ის საუკეთესო გაყიდვების სიაში. წელიწადზე მეტ ხანს იყო ბესტსელერი.

ინტერვიუებში სპარქსმა აღნიშნა, რომ რომანის დაწერა მისი მეუღლის ბებია-ბაბუის ისტორიამ შთააგონა, რომლებიც 60 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იყვნენ ქორწინებაში. ცდილოდა, რომ „უბის წიგნაკში“ ამ წყვილის ხანგრძლივი რომანტიული სიყვარულის გადმოეცა.

შინაარსი
რომანი იწყება ნოა კალჰუნით, მოხუცი კაცით, რომელიც კითხულობს ქალს მოხუცთა თავშესაფარში. იგი მას შემდეგ ამბავს უყვება:
24 წლის ნოა მეორე მსოფლიო ომიდან ბრუნდება თავის ქალაქ ნიუ-ბერნში, ჩრდილოეთ კაროლინაში. მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი ამთავრებს დანგრეული სახლის აღდგენას. ამასობაში, ალი, 24 წლის, ხედავს სახლს გაზეთში და გადაწყვეტს, რომ მას ესტუმროს.

ისინი კვლავ ხვდებიან 7 წლიანი განშორების შემდეგ, რაც მოჰყვა მათ ხანმოკლე, მაგრამ ვნებიანი ზაფხულის რომანს, როდესაც მისი ოჯახი ქალაქს სტუმრობდა. მათ საკუთარი სოციალური სტატუსი აშორებდა, რადგან ალი მდიდარი ოჯახის ქალიშვილი იყო, ნოა კი ხე-ტყის ქარხანაში მუშად მუშაობდა. ერთმანეთის დანახვა ორივეში მოგონებებსა და ძლიერ ემოციებს ბადებს. ისინი ერთად სადილობენ და საუბრობენ თავიანთ ცხოვრებაზე და წარსულზე. ალი გაიგებს, რომ ნოა მას წერილებს უწერდა დაშორების შემდეგ ერთი წლის განმავლობაში. იგი ხვდება, რომ დედამისმა წერილები დაუმალა, რათა ალის ვერასოდეს მიეღო. საუბრობენ იმაზე, თუ რა შეიძლებოდა მომხდარიყო მათ შორის დედის ჩარევის გარეშე. ღამის ბოლოს ნოა სთხოვს ალის, რომ მეორე დღეს დაბრუნდეს და სიურპრიზს ჰპირდება. ისინი შეხვედრას გადაწყვეტენ. ამ დროის განმავლობაში, ალის საქმრო, ლონი, ცდილობს მასთან მისვლას სასტუმროში. როდესაც ალი ზარებს არ პასუხობს, ლონი ნერვიულობას იწყებს.
წამკითხველი

მკითხველი — გერმანელი სამართლის პროფესორისა და მოსამართლე ბერნჰარდ შლინკის რომანი, რომელიც გამოიცა გერმანიაში 1995 წელს და ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1997 წელს. სიუჟეტი არის იგავი, რომელიც ეხება ომის შემდგომი პერიოდის გერმანულ თაობებში ჰოლოკოსტის გაგების სირთულეებს; რუთ ფრანკლინი წერს, რომ ის მიმართული იყო ბერტოლტ ბრეხტის თაობისკენ, რომელსაც ნაჩგებორენები უწოდეს მათ, ვინც შემდეგ მოვიდა. წარსულის დაძლევის ჟანრის სხვა რომანების მსგავსად, ბრძოლა წარსულთან შესაგუებლადაა, მკითხველი იკვლევს, თუ როგორ უნდა მიუდგეს ომისშემდგომი თაობები თაობას, რომელმაც მიიღო მონაწილეობა ან შეესწრო ამ სისასტიკეს. წიგნის კინოადაპტაცია გამოვიდა 2008 წელს.

წიგნის თემა
მეხსიერება და ისტორია
"მკითხველი" მკითხველს ისტორიაში აბრუნებს ახალგაზრდა მამაკაცის თვალით, რომელსაც შეუყვარდება ხანდაზმული ქალის საიდუმლო. ამ სიყვარულის ისტორია ვითარდება ომისშემდგომ გერმანიაში, კონკრეტულად 1960-იან წლებში, სწორედ მაშინ, როდესაც ბავშვებმა დაიწყეს კითხვა: "მამა, რას გააკეთებდი ომში?". ეპოქა, რომელიც შედგენილია მრავალი განსხვავებული მეხსიერებითა და პერსპექტივით, რომლებიც შთანთქავს იმას, რასაც ისტორიას უწოდებენ. ისტორიისა და მეხსიერების შედარების შესწავლის შედეგად გერმანული ტერმინი „ “ გაჩნდა ლიტერატურულ გამოცემებში და განისაზღვრება, როგორც „წარსულის დაძლევა“. მთავარი გმირი, მაიკლ ბერგი აღმოჩნდება რთულ მდგომარეობაში, როდესაც ირკვევა, რომ ქალმა, რომელიც ერთ დროს უყვარდა, ინტიმური როლი ითამაშა ჰოლოკოსტის საშინელ ქმედებებში და ებრძვის თავის პოსტ მეხსიერებას. მორალის, შედარების, დუმილის, დანაშაულისა და სირცხვილის ეჭვქვეშ დაყენება.
პროფესორი და შეშლილი

„კროუტორნის ქირურგი-ამბავი მკვლელობაზე, სიგიჟესა და სიტყვების სიყვარულზე“ — ბრიტანელი მწერლის, საიმონ ვინჩესტერის ისტორიული წიგნი, რომელიც პირველად გამოიცა ინგლისში 1998 წელს. მას დაერქვა „პროფესორი და შეშლილი: ამბავი მკვლელობაზე, სიგიჟეზე სიტყვების სიყვარულზე და ოქსფორდის ინგლისური ლექსიკონის შექმნაზე“ შეერთებულ შტატებსა და კანადაში.

შინაარსი
წიგნი მოგვითხრობს ოქსფორდის ინგლისური ლექსიკონის და მისი ერთ-ერთი ყველაზე ნაყოფიერი ადრეული კონტრიბუტორის, შეერთებული შტატების არმიის გადამდგარი ქირურგის, უილიამ ჩესტერ მინორის ისტორიას. იმ დროს მინორი დააპატიმრეს ბროდმურის კრიმინალურ გიჟების თავშესაფარში, სოფელ კროუტორნის მახლობლად, ბერკშირში, ინგლისი.

ჩრდილოეთ ამერიკის სათაურში მოხსენიებული „პროფესორი“ არის სერ ჯეიმს მიურეი, -ის მთავარი რედაქტორი პროექტის უმეტესი ნაწილის განმავლობაში. მიურეი იყო ნიჭიერი ლინგვისტი და ჰქონდა სხვა სამეცნიერო ინტერესები, ასწავლიდა სკოლებში და მუშაობდა საბანკო საქმეში. ყოვლისმომცველი ლექსიკონის წარმოების უზარმაზარი ამოცანის წინაშე, ციტატებით, რომლებიც ასახავს თითოეული სიტყვის თითოეული მნიშვნელობის გამოყენებას და მტკიცებულებებით ადრეული გამოყენების შესახებ, მიურეიმ დახმარება გაუწია ათეულობით მოყვარულ ფილოლოგს, როგორც მოხალისე მკვლევარებს.

შექმნის ისტორია
სამი ათწლეულის გამოცდილების მქონე ჟურნალისტი და ათეული მოგზაურობით შთაგონებული წიგნის ავტორი, ვინჩესტერის თავდაპირველი წინადადება, დაეწერა წიგნი ბუნდოვანი ლექსიკოგრაფის შესახებ, თავდაპირველად უარი მოჰყვა. მხოლოდ მაშინ, როდესაც -ის რედაქტორმა ლარი აშმიდმა წაიკითხა წინადადება და მხარი დაუჭირა წიგნს, ვინჩესტერმა სერიოზულად განაგრძო საჭირო კვლევა. პროექტის შესახებ აშმადმა თქვა "ჩვენ შეგვიძლია ლექსიკოგრაფია მაგარი გავხადოთ". სწორედ აშმიდმა დაარწმუნა ვინჩესტერი ეწოდებინა ჩრდილოეთ ამერიკულ გამოცემას „პროფესორი და შეშლილი“ (იმის მიუხედავად, რომ ვინჩესტერი ამის წინააღმდეგი იყო, რადგან მიურეი(წიგნის ერთ-ერთი პერსონაჟი) პროფესორი არ იყო).
ვახტანგ ორბელიანის ქუჩა

ვახტანგ ორბელიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონი (ორბელიანთუბანი); ვახტანგ ორბელიანის შესახვევიდან მტკვრის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. 1843 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ორბელიანის ქუჩა, 1923 წელს ვახტანგ ორბელიანის სახელი დაერქვა. ქუჩაზე და ჩიხში შემორჩენილია საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აღსანიშნავია სახლი №4/6, სადაც 1888 წელს დაიბეჭდა შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანი“ მიხაი ზიჩის ილუსტრაციებით. აქვს 1 შესახვევი, 1 ჩიხი.