iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ეზო

ეზო — შემოზღუდული მიწის ნაკვეთი, სადაც განლაგებულია საცხოვრებელი, სამეურნეო და სხვა დანიშნულების ნაგებობანი და სადაც ხშირად საჩრდილობელი ხეები და ხეხილია.

საქართველოში ტერმინი „ეზო“ სხვადასხვა მნიშვნელობით იხმარებოდა, მაგ., ოთხთავის მიხედვით ნიშნავს მოზღუდულ ადგილს, კარის ფარდას, პორტიკს. სვანეთში ეზო (ჰაზუ) ეწოდება ყორესა და სახლს შორის მოქცეულ გასასვლელს, ხოლო ხევსურეთში — სენეს, ქარიპანს, საძროხესა და საცხენეს შორის მდებარე ადგილს. ქსნის ხეობის მთიანეთში ეზოს მეტწილად „გარეშემო“ ეწოდებოდა.

საქართველოს მთიან რეგიონებში, განსაკუთრებით აღმოსავლეთში, მიწის სიმცირის გამო სოფლები მთის წვერზე ან ფერდობებზე მჭიდროდ იყო შეფენილი და მეკომურთა საცხოვრებელი და სამეურნ. ნაგებობანი ერთ მთლიან ვერტიკალურ კომპლექსს ქმნიდა. ასეთ სამოსახლოებში ეზო უმნიშვნელო სამეურნეო ფუნქციას ასრულებდა. დასავლეთ საქართველოს ბარში ეზო 2 ნაწილად იყოფოდა: „თეთრი“ (ბალახ-ყვავილოვანი და ხეხილი) ეზო, სადაც იდგა საცხოვრებელი და სამზადი სახლი, ბეღელი, ხულა, სასიმინდე, მარანი და სხვ., და „შავი“ ეზო. აქ განთავსებული იყო გომური, ბოსელი, საქათმე და სხვ. ქართლსა და კახეთში ეზოს უმეტესად ქვის გალავანი აქვს შემოვლებული, დასავლეთ საქართველოში კი ჭარბობს ცოცხალი (მცენარეული) ღობე.

თანამედროვე სოფლის ყოფა-ცხოვრებასა და მეურნეობაში მომხდარი ცვლილებები სამოსახლოზეც აისახა. მნიშვნელოვნად შემცირდა სამეურნეო ნაგებობები გლეხის კარმიდამოში, სამაგიეროდ, გაიზარდა ეზოს დეკორაციული ფუნქცია. განსხვავებულია ე. წ. „ქალაქური (თბილისური) ეზო“, რომლის არქიტექტურულ ფორმას განსაზღვრავს განაშენიანების სიმჭიდროვე და რომელსაც, ტრადიციულად, იტალიურს უწოდებენ. თბილისური ეზო ქალაქის ისტორიის განუყოფელი ნაწილია. ამჟამად მხოლოდ ძველ უბნებშია შემორჩენილი. საუკუნეში სხვადასხვა მონაკვეთსა და საუკუნის დასაწყისში შექმნილი ეზოიანი საცხოვრებელი სახლი ორი ტიპისაა — ე. წ. გახსნილი და დახურულეზოიანი სახლები, რომელთა ვარიაციები და გარკვეული მონაცვლეობითი კანონზომიერებით ქალაქურ ქსელში განლაგება თბილისის ურბანული სტრუქტურის სპეციფიკურ სივრცით აღქმას და მთელის უნიკალურ ხასიათს განაპირობებს.
ბლიჩი (მანგა)

ბლიჩი — იაპონური სათავგადასავლო, საბრძოლო ხელოვნების და ზებუნებრივი თემატიკის ჟანრის მანგის სერია, რომლის ტექსტის ავტორი და მხატვარია ტიტე კუბო. ბლიჩის მთავარი პერსონაჟია თხუთმეტი წლის სკოლის მოსწავლე იჩიგო კუროსაკი, რომელმაც შემთხვევით მიიღო შინიგამის ზებუნებრივი ძალები. თავისი შესაძლებლობებით დაჯილდოებული, იჩიგო იძულებულია ებრძოლოს ბოროტ სულებს, დაიცვას ხალხი და მიცვალებულთა სულები გაგზავნოს შემდგომ ცხოვრებაში.
გერასიმე ეზოვი

გერასიმე არტემის ძე ეზოვი , კარაპეტ არუთინის ძე ეზიანი (დ. 5 სექტემბერი, 1835, მოსკოვი, — გ. 31 მაისი, 1905, პეტერბურგი) — რუსი ისტორიკოსი, წარმოშობით სომეხი. სომხური ნაციონალისტური მიმართულების მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა მოსკოვში. დაამთავრა მოსკოვის აღმოსავლური ენების ინსტიტუტი და პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების განყოფილება. საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა ერთ-ერთი ნაშრომით, მსხვილფორმატიანი წიგნით „ “. წიგნი არის საარქივო დოკუმენტთა კრებული, რომელიც 300-ზე მეტ ისტორიულ საბუთს და ხელნაწერს მოიცავს. წიგზე დართულია ვრცელი მონაცემები, რომელიც ამავდროულად რუსეთის ურთიერთობების ირგვლივ, საქართველოსა და სომხეთის ურთიერთობის საკითხებსაც ეხება.

სხვა ნაციონალისტ სომეხ მწერალთა მსგავსად, ეზოვი მკვეთრად ცდლობს საქართველოს ისტორიაზე საზოგადოებისთვის უარყოფითი აზრის და დამოკიდებულების შექმნას. სწორედ ამიტომ, ილია ჭავჭავაძემ შენიშნა: ილიას განსაკუთრებული აღშფოთება გამოიწვია ეზოვის მეირ, საქართველოს ისტორიის საზიანოდ ფაქტების გაყალბებამ. კერძოდ, 1782 წელს რუსეთის ხელისუფლებასთან მოლაპარაკების დროს, ერეკლე -ის მიერ გამოთქმული წინადადების კომენტირებისას ეზოვი ცინიკურად განმარტავდა. იგი ამბობდა რომ, ერეკლე უთმობდა რუსეთს იმას, რაც უფლებით ეკუთვნოდა სპარსეთს და არა თვითონ. უთმობდა უმაღლეს ხელისუფლებას, რომელიც უღონობით, ხელში ვეღარ შეემაგრებინა. ხოლო, ამის სანაცვლოდ ითხოვდა მეფობის შენარჩუნებას.

ეზოვი ბევრჯერ გამოაშკარავდა ფაქტების გაყალბებაში, ილია ჭავჭავაძე წერდა:
თამაზ ეთერაშვილი

თამაზ ვასილის ძე ეთერაშვილი (დ. 9 აპრილი, 1947, ლაგოდეხი) — ქართველი ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1996), პროფესორი (2002).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო-ფიზიკის ფაკულტეტი (1971). 1971-1979 წლებში მუშაობდა მოსკოვის ლითონთა ფიზიკის ინსტიტუტში, 1979 წლიდან — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (შემდგომში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის) ფიზიკის კათედრაზე. კვლევის ძირითადა თემაა მყარი სხეულების ფიზიკა.
ზურაბ კახიანი

ზურაბ კახიანი (დ. 10 თებერვალი, 1929, ქუთაისი — გ. 6 ივლისი, 2012) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი და ლიბრეტისტი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი.

1955 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა თბილისის მუსიკალური კომედიისა და დრამის თეატრში. მისი თეატრალური დებიუტი შედგა შ. მილორავას ოპერეტაში „საყვარელი დისშვილი“. 1965 წლიდან რეჟისორი. და ლიბრეტისტია. გასტროლებით აქვს მოვლილი მოსკოვი, ოდესა, კიშინიოვი.

გადაღებულია მხატვრულ ფილმში „თხუნელა“.

ჯილდოები და აღიარება
1979 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1990 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
ლამინე იამალი

ლამინე იამალ ნასრაუი ებანა (; დ. 13 ივლისი, 2007, ესპლუგეს-დე-ლობრეგატი, ბარსელონის პროვინცია, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, „ბარსელონასა“ და ესპანეთის ეროვნული ნაკრების მარჯვენა გარემარბი. აღიარებულია მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელად.

სანაკრებო კარიერა
2021 წლიდან იცავდა ესპანეთის სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებთა ღირსებას. რაც შეეხება ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებს, მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში 2023 წლის 8 სექტემბერს, ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში, საქართველოს ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ მატჩში შედგა. ლამინე იამალი მოედანზე შეხვედრის 44-ე წუთზე დანი ოლმოს ნაცვლად შემოვიდა, ხოლო 74-ე წუთზე თავის პირველ სანაკრებო მატჩში პირველი გოლიც გაიტანა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ბარსელონა
ლა ლიგა: 2022–23, 2024-25
ესპანეთის თასი: 2024-25
ესპანეთის სუპერთასი: 2025

სანაკრებო
ესპანეთი
ევროპის ჩემპიონი: 2024

ინდივიდუალური
ლა ლიგის თვის მოთამაშე 23 წლამდე ფეხბურთელთა შორის: აგვისტო 2023
ლა ლიგის სეზონის მოთამაშე 23 წლამდე ფეხბურთელთა შორის: 2023–24
' ყველაზე ახალგაზრდა დაჯილდოვებული: 2023
 – საუკეთესო დამწყები მოთამაშე: 2024
-ის უეფა-ს მამაკაცთა ახალგაზრდული (20 წლამდელთა) სიმბოლური გუნდი: 2023
უეფა-ს ევროპის 17 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 2023
უეფა-ს ევროპის 17 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატის სიმბოლური გუნდი: 2023
ლა ლიგის თვის გოლი: 2024 წლის მარტი
ოქროს ბურთი მეორე ადგილი: 2025

ფაქტები
2024 წლის მაისის ბოლოს ლა ლიგის საუკეთესო ახალგაზრდა მოთამაშედ „ბარსელონას“ 16 წლის გარემარბი ლამინ იამალი დასახელდა, რომელმაც ჩემპიონატის 37 მატჩში ხუთი გოლი გაიტანა და ამდენივე შედეგიანი გადაცემა შეასრულა.
2023 წლის 8 სექტემ­ბერს საქართველოს ნაკრების წინააღმდეგ ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში ლამინ იამალის დებიუტი შედგა 16 წლისა და 57 დღის ასაკში, რის შედეგადაც იგი „ფურია როხას“ ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი გახდა და გავის რეკორდი გააუმჯობესა. ამასთან, ლამინმა გოლიც გაიტანა და, -ს ინფორმაიცით, ისტორიაში მე-3 ყველაზე ახალგაზრდა მოთამაშე გახდა, ვინც ევროპული ქვეყნისთვის გოლი გაიტანა.
16 წლისა და 38 დღის იამალი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მოთამაშე, რომელმაც „ბარ­სე­ლო­ნას“ მაისურით ლა ლიგის თამაში ძირითადი შემადგენლობიდან დაიწყო.
ლამინე იამალმა 2023–24 წლების სეზონში ყველაზე მეტი წარმატებული დრიბლინგი შეასრულა ტოპ 5 ქვეყნების ჩემპიონატებში. პორტალმა -მა შეადგინა საუკეთესო დრიბლიორების რეიტინგი იმ მოთამაშეებს შორის, რომლებსაც ამ სეზონში დრიბლინგის მინიმუმ 50 მცდელობა ჰქონდათ. „ბარსელონას“ 16 წლის გარემარბმა დრიბლინგების 70.6 პროცენტის რეალიზება შეძლო — 51-დან 36 წარმატებული დრიბლინგი. რეიტინგში მეორე ადგილზეა ჟოაო კანსელო, მესამეზე — ბრუნო გიმარაეში.
16 წლის და 362 დღის ლამინე იამალი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი, ვინც მსოფლიოს ან ევროპის ჩემპიონატის ნახევარფინალში ითამაშა. მან გააუმჯობესა პელეს (17 წლის და 244 დღის) რეკორდი, რომელიც დამყარდა 1958 წელს, ასევე საფრანგეთთან მატჩში.
16 წლის და 362 დღის ლამინე იამალი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელი, რომელმაც დაამხო პელეს (17 წლის და 239 დღის) კიდევ ერთი რეკორდი.
ეიალეთი

ეიალეთი, ვილაიეთი — უმაღლესი ადმინისტრაციული ერთეული ოსმალეთის იმპერიაში. ოსმალეთის სახელმწიფო ეიალეთებად იყოფოდა სულთან მურად -ის (ზეობდა 1574–1595) დროიდან თანზიმათამდე (რეფორმების პერიოდი 1839–1876 წლებში).

 საუკუნეში 30-ზე მეტი ეიალეთი იყო. ეიალეთს ბეგლარბეგი (მირ-მირანი, ფაშა) ედგა სათავეში და მას საფაშოსაც უწოდებდნენ. ბეგლარბეგი განაგებდა სამხედრო და ნაწილობრივ სამოქალაქო საქმეებს. მას ხელფასის ნაცვლად ხასი ეძლეოდა და მისი წლიური შემოსავალი 400 000 ახჩაზე ნაკლები არ უნდა ყოფილიყო. ეილაეთი სანჯაყებად იყოფოდა.

ეილაეთი ორი კატეგორიისა იყო: სალიანეს (წლიური გადასახადი) არმქონე და სალიანეს მქონე. სალიანეს არმქონე ეილაეთში თიმარული სისტემა იყო გავრცელებული. ასეთი ეილაეთები არსებობდა საკუთრივ ოსმალურ მიწაწყალზე და ოსმალეთის სახელმწიფოს სოციალურ-პოლიტიკურ სისტემაში უფრო მჭიდროდ ინტეგრირებულ დაპყრობილ ქვეყნებში (მაგ., ახალციხის, არზრუმის, ტრაპიზონის და სხვა ეილაეთები).

სალიანეს მქონე ეილაეთებში თიმარული სისტემა არ არსებობდა. მისი გამგებლები ნახევრად დამოუკიდებელი მმართველები იყვნენ და ოსმალეთის ხაზინაში ყოველწლიურად გზავნიდნენ გადასახადს. ადგილობრივი წესები ძირითადად ხელუხლებელი რჩებოდა (მაგ., ეგვიპტე, იემენი, აბისინია, ბაღდადი, ბასრა, ლაჰსა, ალჟირი, ტუნისი და დასავლეთი ტრიპოლი).
ახჩა

ახჩა (, — „მოთეთრო“) — ოსმალური ვერცხლის ფულის ძირითადი ერთეული, პირველად სულთან ორხანის დროს მოჭრეს 1326–1327 წლებში.

ევროპაში ახჩა ცნობილი იყო ასპრის ან ასპერის სახელწოდებით (ბერძნ. — თეთრი). ახჩის ავერსზე ეწერა სულთნის სახელი, რევერსზე — კეთილსასურველი ფორმულა, მოჭრის დრო და ადგილი. თავდაპირველად 1,20 გრამს უდრიდა. საუკუნეში მისი მასა 0,19–0,13 გ-მდე შემცირდა, ლითონის ხარისხიც მკვეთრად გაუარესდა. საუკუნეში ახჩას იშვიათად ჭრიდნენ.

– საუკუნეებში ახჩა ფართოდ გავრცელდა დასავლეთ საქართველოში და მისი მინაბაძებიც მოიჭრა. ოსმალური ახჩები აღმოჩენილია ლიხაურის, ბათუმთან სამების მთის, ჯიხანჯირის ნასტეფანარის გორის, მურჯახეთის, ზღუდერის, ჭანჭათის, ქორეთის, თერჯოლის ტერიტორიაზე ნაპოვნი განძების შემადგენლობაში.
Pan-STARRS

-  — პანორამული კვლევისა და სწრაფი რეაგირების ნაწილობრივ დანერგილი ტელესკოპების ავტომატური სისტემა, რომელიც შექმნილია 24 ვარსკვლევიერი სიდიდის ობიექტების აღმოსაჩენად. ეს საკმარისი უნდა იყოს 300 მ-ზე მეტი დიამეტრის მქონე ასტეროიდების 99%-ის გამოსავლენად.

ტელესკოპის სისტემა - მდებარეობს კუნძულ ჰავაის მაუნა კეას ვულკანის თავზე. მას აქვს წვდომა მთელი ცის 3/4-ზე, ანუ 30 000 კვადრატულ გრადუსზე. ერთ კადრს ექნება ჩამკეტის სიჩქარე 30 წამი. ცის ერთი და იგივე არე შეიძლება განმეორებით იყოს გამოსახული რამდენიმე ათეული წუთის ინტერვალით. ყოველი სკანირების შემდეგ, ანალიზისთვის მიიღება რამდენიმე ტერაბაიტი მონაცემი: ასტრონომიული ობიექტების მრავალფეროვნებიდან შეირჩევა ის, ვინც მოძრაობს ან ცვლის მათ სიკაშკაშეს.

- ტელესკოპებს ექნებათ ფართო ხედვის კუთხე (დიდი ველი) 7 კვადრატული გრადუსი (2.6° კვადრატი), რაც მათ საშუალებას მისცემს დაფარონ ცა სურათების შედარებით მცირე რაოდენობით.

თავდაპირველი პროექტი მოიცავდა ოთხ ტელესკოპს, რომელთაგან მხოლოდ ორი შევიდა ექსპლუატაციაში 2018 წლისთვის [პირველი არის --1 (1)], რომელთაგან თითოეულს აქვს 1.8 მ. პირველი ტელესკოპის შესახებ ცნობილია, რომ მასში დამონტაჟებულია 1.4 გიგაპიქსელიანი კამერა.

ეს პროგრამა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ტელესკოპის პროექტი ჰავაის უნივერსიტეტში ბოლო 30 წლის განმავლობაში.
თიმარი

თიმარი — საკარგავი, ფეოდალური მიწათმფლობელობის ყველაზე გავრცელებული ფორმა ოსმალეთის იმპერიაში. ჩამოყალიბდა საუკუნიდან.

სულთნები თიმარს დაპყრობილ ქვეყნებში სამხედრო ვალდებულებების შესრულების პირობით უბოძებდნენ თურქ მხედრებს — სიფაჰიებს. თიმარს აგრეთვე „კილიჩ“ – ხმალი ეწოდებოდა იმის გამო, რომ აღნიშნული მიწები მხედრებს ხმლით ჰქონდათ მოპოვებული. სიფაჰის არ ჰქონდა თიმარის გასხვისების უფლება. თიმარი 1–3 სოფლისაგან შედგებოდა, შემოსავალი განისაზღვრებოდა 3 000-20 000 ახჩამდე, მაგრამ იგი ხშირად დაწესებულ მინიმუმზე დაბალი იყო. ყოველ 3 ათას ახჩა შემოსავალზე თიმარის მფლობელს სულთნის ლაშქრობებში ერთი შეიარაღებული მეომარი უნდა გამოეყვანა. ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში თიმარი ფართოდ გავრცელდა სამცხე-საათაბაგოში. საუკუნიდან თიმარული მიწათმფლობელობა თანდათან დაქვეითდა და საბოლოოდ გაუქმდა 1830-იან წლებში სამხედრო-ლენური სისტემის ლიკვიდაციასთან ერთად.
ფელიქს ვისოცკი

ფელიქს ვისოცკი (; დ. 22 ნოემბერი, 1909, რიგა, — გ. 1 აგვისტო, 1982, თბილისი) — საბჭოთა კინოოპერატორი, საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1979).

ბიოგრაფია
1926-1931 წლებში მუშაობდა კინოს რეკლამის მხატვრად. 1936 წელს დაამთავრა მოსკოვის გერასიმოვის სახელობის საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტი . 1936–1982 წლებში მოღვაწეობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“. დამდგმელი ოპერატორია ფილმებისა: „ქაჯანა“ (1941), „ქართული ბალეტის ოსტატები“ (1955), „ოტელო“ (1960), „ვინ შეკაზმავს ცხენს“ (1963), „ხევისბერი გოჩა“ (1964), „ჩემი მეგობარი ნოდარი“ (1967), „გათენების წინ“ (1971) და სხვა. გადაღებულია ფილმში: „ბენზინის ჩამომსხმელი“ (1977).

ფილმოგრაფია
დამდგმელი ოპერატორი
1939 : „დაგვიანებული სასიძო“
1941 : „ქაჯანა“
1942 : „ხიდი“
1945 : „ოქროს ბილიკი“
1947 : „აკაკის აკვანი“
1955 : „ქართული ბალეტის ოსტატები“
1956 : „ორი ოკეანის საიდუმლოება“
1958 : „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე…“
1959 : „ყვავილი თოვლზე“
1960 : „ოტელო“
1960 : „ბურთი და მოედანი“
1961 : „კეთილი ადამიანები“
1962 : „ზღვის ბილიკი“
1963 : „ვინ შეკაზმავს ცხენს“
1964 : „ხევისბერი გოჩა“
1966 : „შეხვედრა წარსულთან“
1966 : „შეხვედრა მთაში“
1967 : „ჩემი მეგობარი ნოდარი“
1969 : „მოლოდინი“
1971 : „სემირამიდას ბაღები“
1971 : „გათენების წინ“
1973 : „ჩემი არდადეგები“
1975 : „უცხო ფრინველი“
1977 : „როცა დედები შინ არ არიან“
1977 : „ბენზინის ჩამომსხმელი“
1979 : „მედეა“
1982 : „სამი ალიყური“

ჯილდოები და აღიარება
1958 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1979 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
ეკატერინე II-ის განაწესი

ეკატერინე -ის განაწესი — რუსეთის იმპერიის სამართლებრივი ძეგლი, ფილოსოფიურ-იურიდიული ტრაქტატი სახელმწიფო, ადმინისტრაციული, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის, აგრეთვე სასამართლო პროცესის საკითხებზე. დაწერა 1767 წელს იმპერატორმა ეკატერინე -მ ახალი სჯულდების შემდგენელი კომისიის დეპუტატთა სახელმძღვანელოდ. გამოიცა რუსულად, ფრანგულად, გერმანულად და ლათინურად. შეიცავს განმანათლებლური ლიტერატურის აზრებსა და მოარულ გამონათქვამებს.

განაწესი 1786 წელს ქართულ ენაზე თარგმნა გიორგი ჩუგუნაშვილმა. საქართველოში საუკუნის დამლევს განმანათლებლური იდეების სულისკვეთებით შედგენილი კანონპროექტები, კერძოდ, „სამართალი ბატონისშვილის დავითისა“, მოწმობს, რომ მათი შემუშავება ეკატერინეს განაწესის გათვალისწინებით ხდებოდა.
ყოვლისმხედველი თვალი

ყოვლისმხედველი თვალი — სიმბოლო თვალის გამოსახულებით, რომელიც ხშირად ჩასმულია სამკუთხედში და გარშემორტყმულია სინათლის სხივებით ან ჰალოებით. განასახიერებს ყოვლისმხედველობას და მიანიშნებს, რომ თვალი უყურებს კაცობრიობის საქმეებს. ყოვლისმხედველი თვალის ცნობილი მაგალითი ჩანს შეერთებული შტატების დიდი ბეჭედის უკანა მხარეს, რომელიც გამოსახულია ერთდოლარიან კუპიურაზე.

გამოყენება მთავრობებისა და კონფედერაციების მიერ
შეერთებული შტატები
1782 წელს მიღებულ იქნა ყოვლისმხედველი თვალი, როგორც სიმბოლიზმის ნაწილი, რომელიც გამოსახულია შეერთებული შტატების დიდი ბეჭდის უკანა მხარეს. იგი პირველად შემოგვთავაზა, როგორც დიდი ბეჭდის ელემენტი, სამი დიზაინის კომიტეტიდან პირველმა 1776 წელს და ითვლება, რომ ეს იყო მხატვრული კონსულტანტის, პიერ ევგენი დი სიმიტერის წინადადება. იმ დროს ეს იყო ჩვეულებრივი სიმბოლო ღვთის კეთილგანწყობილი ზედამხედველობისთვის.

კომიტეტისადმი თავის თავდაპირველ წინადადებაში, დუ სიმიიერემ თვალი ფარებზე მოათავსა ისე, რომ სიმბოლო ყოფილიყო კავშირის თავდაპირველი ცამეტი სახელმწიფოდან . ბეჭდის ვერსიაზე, რომელიც საბოლოოდ დამტკიცდება, თვალი განლაგებულია ცამეტი საფეხურისგან შემდგარი დაუმთავრებელი პირამიდის ზემოთ (ისევ სიმბოლოა თავდაპირველი შტატები, მაგრამ ასევე მოიცავს ერის პოტენციალს მომავალი ზრდისთვის). ასეთი სიმბოლიზმი აიხსნება დევიზით, რომელიც ჩნდება თვალის ზემოთ, , რაც ნიშნავს "ის ამტკიცებს [ჩვენს] ვალდებულებებს" (ან "დაიწონა").

შესაძლოა დიდი ბეჭდის დიზაინში მისი გამოყენების გამო თვალმა დიდ გზა გაიარა ამერიკულ ბეჭდებსა და ლოგოებში, როგორიცაა:

კოლორადოს ბეჭედი
კენოშას ქალაქის ბეჭედი, ვისკონსინი
- ს ინფორმაციის ცნობიერების ოფისი
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024: პლეი-ოფი

2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის პლეი-ოფის ეტაპი 29 ივნისს მერვედფინალური ეტაპით დაიწყო და 14 ივლისს, ბერლინის „ოლიმპიაშტადიონზე“ გამართული ფინალით დასრულდება.

თამაშის დროები მოცემულია ცენტრალური ევროპის ზაფხულის დროით.

მერვედფინალები
შვეიცარია — იტალია
გერმანია — დანია
ინგლისი — სლოვაკეთი
ესპანეთი — საქართველო
საფრანგეთი — ბელგია
პორტუგალია — სლოვენია
რუმინეთი — ნიდერლანდეფი
ავსტრია — თურქეთი
მეოთხედფინალები
ესპანეთი — გერმანია
პორტუგალია — საფრანგეთი
ინგლისი — შვეიცარია
ნიდერლანდები — თურქეთი
იერუსალიმის წმინდა ეკატერინეს მონასტერი

იერუსალიმის წმინდა ეკატერინეს დედათა მონასტერი — მართლმადიდებლური მონასტერი იერუსალიმში, ძველი ქალაქის ტერიტორიაზე, წმინდა საფლავის ტაძრის მახლობლად.

ამ მიდამოებში წმინდა ეკატერინეს სახელობის ეკლესიის არსებობა დაახლ. 1187 წელს შედგენილ წმინდა ადგილების ბერძნულ სიაში დასტურდება. - საუკუნეებში მონასტერი ქართველთა ხელში იყო. ტიმოთე გაბაშვილის გადმოცემით, ეკატერინეს დედათა მონასტერი მონასტერი ამილღაბარ ფანასკერტელ-ციციშვილსა და მაჩაბლებს დაუარსებიათ (ეს ამილღაბარი ცნობილია იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის აღაპებიდან და სინას სულთა მატიანეებიდან). როგორც ჩანს, იერუსალიმის წმ. ეკატერინეს მონასტერი სინას მთის წმ. ეკატერინეს მონასტრის მეტოქად (მონასტრის კუთვნილ და დაქვემდებარებულ ეკლესიად) იქნა დადგენილი, რომლის ერთ-ერთი დანიშნულება საქართველოდან წმ. მიწაზე მისული პილიგრიმების სინას მონასტერთან დაკავშირება და შეწირულობათა გადაგზავნა იყო. 1517 წლის ფირმანით სულთანმა სელიმ -მა მონასტერი ბერძენთა პატრიარქს დაუმტკიცა. საუკუნის შუა ხანებში მონასტერში ჯერ კიდევ იმყოფებოდნენ ქართველები. - საუკუნეებში ეკლესია რამდენჯერმე გადაკეთდა. ამჟამინდელი ეკლესია დიდი ზომის მართკუთხა შენობაა, რომელიც საუკუნის ათწლეულს განეკუთვნება.
საქართველოს ეკონომიკისა და სამართლის სასწავლო უნივერსიტეტი

საქართველოს ეკონომიკისა და სამართლის სასწავლო უნივერსიტეტი (სესსუ) — უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება თბილისში, სხვადასხვა ფორმით არსებობდა 1965–2010 წლებში.

შეიქმნა 1965 წელს, როგორც მოსკოვის კოოპერაციული ინსტიტუტის თბილისის ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს ეწოდებოდა: ლვოვის სავაჭრო-ეკონომიკური ინსტიტუტის თბილისის ფაკულტეტი, მოსკოვის კოოპერაციული ინსტიტუტის თბილისის ფილიალი, საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერაციის ცენტრალური კავშირის თბილისის კოოპერაციული ინსტიტუტი (1995 წლიდან), ცეკავშირის თბილისის კოოპერაციული ინსტიტუტი (2000 წლიდან), საქართველოს ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტი (2006 წლიდან), საქართველოს ეკონომიკისა და სამართლის სასწავლო უნივერსიტეტი (სესსუ, 2009 წლიდან). 2009 წლისთვის უნივერსიტეტში ფუნქციონირებდა ეკონომიკისა და ბიზნესის, იურიდიული, ჯანდაცვის და ჰუმანიტარული ფაკულტეტები. 2010 წელს სესსუ-მ არსებობა შეწყვიტა (უფლებამონაცვლედ განისაზღვრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი).
თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი

თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი (თეუსუ) — უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება თბილისში, სხვადასხვა ფორმით არსებობდა 1992–2010 წლებში.

დაარსდა 1992 წლის 19 მარტს როგორც თბილისის კომერციის ინსტიტუტი, 1995 წლის 13 მარტიდან გახდა ეკონომიკურ ურთიერთობათა თბილისის სახელმწიფო ინსტიტუტი, 2005 წლის 25 აგვისტოდან — თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი (თეუსუ). 2009 წელს უნივერსიტეტში ფუნქციონირებდა ბიზნესისა და მართვის, სამართლის, ჰუმანიტარულ-სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტები. თეუსუ-ს რექტორები იყვნენ: პროფესორი გურამ თავართქილაძე (1992–2007), პროფესორი ავთანდილ ჩუთლაშვილი (2007–2010). 2010 წლის დეკემბერში თეუსუ-მ არსებობა შეწყვიტა და შეუერთა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს.
ზაზა ელაშვილი

ზაზა მიხეილის ძე ელაშვილი (დ. 15 მაისი, 1934, სოფ. ჯუგაანი, ახლანდ. სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, — გ. 9 აპრილი, 2008, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი. ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (2002).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1957). 1957-1963 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პ. მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკისა და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტში, 1963 წლიდან — კიბერნეტიკის ინსტიტუტში, 1997 წლიდან — თსუ-ში (შეთავსებით). ელაშვილის შრომები ეხება თხევად კრისტალებში სპირალური სტრუქტურის ინდუცირების მიზნით ოპტიკურად აქტიური ნივთიერებების სინთეზს და ფოტოქიმიურად მდგრადი თერმომგრძნობიარე სისტემების სპექტროსკოპულ შესწავლას. მიღებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1989; სხვებთან ერთად).
თინათინ ელბაქიძე

თინათინ კონსტანტინეს ასული ელბაქიძე (დ. 5 აგვისტო, 1933, თბილისი, — გ. 14 აგვისტო, 2023) — ქართველი ჟურნალისტი, მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1987).

დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი (1956). იყო სოხუმის თეატრის წამყვანი მსახიობი 1956-1961 წლებში. 1961-2004 წლებში მუშაობდა საქართველოს რადიომაუწყებლობისა და ტელევიზიის დიქტორად, ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას, ჰქონდა საავტორო გადაცემები: „რაღაც უნდა გადარჩეს“ და „ლიტერატურული სალონი“. 1980 წელს დააარსა „ერთი მსახიობის პუბლიცისტური თეატრი“, რომელმაც 2005 წლამდე იარსება (სპექტაკლები იდგმებოდა ჯერ რუსთაველის თეატრის მცირე სცენაზე, შემდეგ — თსუ-ში). თავად იყო ამ თეატრის მსახიობიც, რეჟისორიც, მხატვარიც, კომპოზიტორიც, რეპერტუარის ავტორიც. თეატრის რეპერტუარიდან აღსანიშნავია: „რუსთაველის ნაკვალევზე“ (ი. აბაშიძე), „წინ, დავით აღმაშენებლისაკენ“ (აკ. ბაქრაძე), „პატარა სამშობლო“ (გ. ქიქოძე), „მხოლოდ სიმართლეა შეუმუსრავი“ (აკ. გაწერელია) და სხვ. ე. ავტორია კრებულებისა: „ჩემი კუნძული“, „რადიოს ოქროს ფონდის საგანძური“ და „სხვა და სხვა“.

ჯილდოები და აღიარება
1987 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1995 — ღირსების მედალი
მიხეილ ელბაქიძე

მიხეილ (მუხტარ) სიმონის ძე ელბაქიძე (დ. 20 სექტემბერი, 1931, სოფ. ელბაქიანთკარი, ახლანდ.ქარელის მუნიციპალიტეტი, — გ. 2011) — ქართველი სამხედრო პირი, გენერალ-ლეიტენანტი (1988).

დაამთავრა თბილისის მეტალურგიული ტექნიკუმი (1951), კიევის საერთო სჯარისო სასწავლებელი (1955), მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია (1965). იყო საბჭოთა სამხედრო სამსახურში. 1955–1962 მსახურობდა ბალტიისპირეთის სამხედრო ოლქში. 1965 წლიდან მეთაურობდა კარპატისპირეთის სამხედრო ოლქის მოტომსროლელ ბატალიონს, 1967 წლიდან — პოლკს. 1972–1976 წლებში მუშაობდა დივიზიის შტაბის უფროსად, 1976–1984 წლებში — კარპატისპირეთის სამხედრო ოლქის შტაბის სამმართველოს უფროსის მოადგილედ, შტაბის უფროსად. 1982 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის, 1988 წელს — გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1984–1992 იყო საქართველოს სამოქალაქო თავდაცვის შტაბის უფროსი, 1992–1994 წლებში — საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი, თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო მრჩეველი. 1994 წლიდან თადარიგშია.