iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კომედია დელ არტე

კომედია დელ არტე, ნიღბების კომედია (იტალ. ') — იმპროვიზაციაზე დამყარებული თეატრი, რომელშიც პროფესიონალი მსახიობები მონაწილეობენ.

ამ ტიპის თეატრი პირველად იტალიაში, 1545 წელს გაჩნდა. მსახიობები ნიღბებს ატარებდნენ და წინასწარ განსაზღვრული სცენარის ჩარჩოში ტექსტების იმპროვიზაციას ახდენდნენ. კომიკურს ეფექტს ძირითადად ჟესტიკულაცია ქმნიდა. ზოგიერთი პერსონაჟის არსებობა აუცილებელი იყო.

მასხარები: არლეკინი (მხიარული და კეთილი პერსონაჟი), სკარამუში (არლეკინის საპირისპირო ), ბრიგელა (მიკიტანი).
მოხუცები: პანტალონე (ახალგაზრდა გოგოზე შეყვარებული ბებერი), ექიმი...
ჯარისკაცები (ტრაბახა და ზოგჯერ მშიშარა): კაპიტანი, მატამორი, სპავენტო....
შეყვარებულები (გულუბრყვილო, მაგრამ მოხერხებული პერსონაჟები): იზაბელა, კოლომბინა...

კომედია დელ არტეს ზოგიერთი პერსონაჟი იმდენად ცნობილი და პოპულარული გახდა რომ სხვა ტიპის თეატრებშიც გადავიდა. პოლიშინელი ინგლისურ პანჩს დაედო საფუძვლად, კაპიტანი იაპონური ტენგუს სახით შემორჩა, პედროლინოსგან ფრანგული პიერო წარმოიშვა.

დასები
თეატრალურ დასებს, განსაკუთრებით მათ, ვინც პროვინციაში მოღვაწეობდა, არ ჰქონდათ ფიქსირებული ადგილი და მოგზაურობისას თან დაჰქონდათ ფიცარნაგი სცენები. წინასწარ შემუშავებული სასცენარო მოდელები საშუალებას აძლევდათ სულ რამდენიმე საათში სცენაზე წარმოედგინათ ადგილობრივი სიტუაციები.
კომედიები დაფუძნებული იყო ადვილად ამოსაცნობ, სტერეოტიპულ, ემფატური ჟესტიკულაციის მქონე პერსონაჟებზე, იმპროვიზიტებულ დიალოგებზე, მუსიკალურ ინტერლუდიებსა და მასხარაობაზე, რათა მიეზიდათ და დაეკმაყოფილებინათ სხვადასხვა სოციალურ და კულტურულ პირობებში მყოფი ფართო პუბლიკა. შეყვარებული წყვილისა და მსახურების გარდა ყველა მსახიობი ატარებდა ნიღაბს.
თითოეული დასში დაახლოებით ათი-ოცი მსახიობი შედიოდა, ამას ემატებოდა დასის ხელმძღვანელი, რომელიც როლებს ანაწილებდა, ზოგჯერ მუსიკოსები, ჟონგლიორები, აკრობატები და პოეტები.

განვითარება
კომედია დელ არტეს პოპულარობა იტალიაში, ისევე როგორც მის ფარგლებს გარეთ, განსაცვიფრებელი იყო. საუკუნეში ესპანეთისა და საფრანგეთის ხელისუფლება თეატრის ამ ფორმის რეგლამენტირებასა და ცენზურასაც კი შეეცადა.
 საუკუნეში იტალიაში კარლო გოლდონი კიდევ უფრო პოპულარულს ხდის კომედია დელ არტეს. გოლდონი თავისი მსახიობებიდან წერილობითი ტექსტის მიყოლასა და მარტივ მასხარაობაზე უარის თქმას მოითხოვს, თანდათან უკუაგდებს ნიღბებს და პერსონაჟებს უფრო მეტად დამახასიათებელ ინდივიდუალობას სძენს. მან კომედია დელ არტე სახასიათო კომედიად აქცია. გოლდონისგან განსხვავებით კარლო გოცი ცდიობს შეინარჩუნოს კომედია დელ არტეს სატირული და პათეტიკური მხარე და გადმოიტანოს იგი თანამედროვე ჩვევებსა და პერსონაჟებზე.
 საუკუნეში ამ ტიპის თეატრი თითქმის დავიწყებას ეძლევა, თუმცა საფრანგეთში პიეროსა და კოლომბინას პერსონაჟები პანტომიმაში იმკვიდრებენ ადგილს.
ელექტრონიკა

ელექტრონიკა — მეცნიერება ელექტრონული მოწყობილობების გამოყენების შესახებ, რომელიც ელექტრონების და სხვა დამუხტული ნაწილაკების დინების მართვას ეფუძნება. ასეთი მოწყობილობებია, მაგალითად, ელექტრონული მილაკები ან ნახევრადგამტარი ელემენტები. ზოგადად, ელექტრონიკაში სისტემები იყოფა ორ, ანალოგიურ და ციფრულ ნაწილებად. ანალოგური ელექტრონიკა შეისწავლის დროში უწყვეტ ელექტრულ პროცესებს და იმ ელექტრულ მოწყობილობებს, რომლებიც ასეთ პროცესებში გამოიყენება. ციფრული ელექტრონიკა დისკრეტული ელექტრული სიგნალების დამუშავებისას გამოყენებულ ელექტრულ მოწყობილობებს შეისწავლის.
ჰაიტის რევოლუცია

ჰაიტის რევოლუცია (1791-1804) დასავლეთ ნახევარსფეროში აფრიკელ მონათა აჯანყებების სერიაში ყველაზე წარმატებული იყო, რის შედეგადაც შეიქმნა ქვეყანა ჰაიტი - ისტორიაში პირველი თავისუფალი შავკანიანების რესპუბლიკა. კუნძულის აფრიკულმა და აფრიკული წარმოშობის მოსახლეობამ, იხელთა რა თეთრკანიანთა შორის გაჩენილი უთანხმოებით იმაზე თუ როგორ უნდა განეხორციელებინათ საფრანგეთის რევოლუციის რეფორმა კოლონიურ საზოგადოებაში, მონობისა და კოლონიზაციისგან თავისუფლება მოიპოვა.

ისტორიკოსები ტრადიციულად აჯანყების კატალისტად ერთ ვუდუ ცერემონიას მოიხსიენიებენ, რომელიც 1781 წლის აგვისტოში მღვდელმა დუტი ბუკმანმა ბუა-კაიმანში გამართა. მოვლენათა სერიამ, რომელიც მას შემდეგ განვითარდა დასაბამი მისცა უმნიშვნელოვანეს რევოლუციას აფრიკელთა მონობის ისტორიაში.
აგარა (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)

აგარა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, ჭელიაღელის თემში. მდებარეობს მდინარე ხოტეურას სათავეში. ტყიბული-ამბროლაურის გზატკეცილზე, ზღვის დონიდან 1040 მეტრზე. ამბროლაურიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით, ჭელიაღელიდან 1 კმ. სოფელში ორი ეკლესიაა — აგარის წმინდა გიორგის, აგრეთვე ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები.

აგარაში ძირითადად შემდეგი გვარის წარმომადგენლებები სახლობენ აბუთიძეები, ბიბილაშვილები, მესხები, მომცელიძეები, ტურძილაძეები.

მოსაზღვრე სოფლებია: ჭელიაღელე, უყეში, თლუღი და ხოტევი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 101 ადამიანი.
ფეხსახსრიანები

ფეხსახსრიანები — ყველაზე მაღალგანვითარებულ და მრავალრიცხოვან უხერხემლო ცხოველთა ტიპი. აერთიანებს 1,5 მილიონამდე წყლის, ხმელეთისა და პარაზიტულ სახეობას, რომელთაც აქვთ დასეგმენტებული სხეული და დასახსრული კიდურები.

ზოგადი აღწერა
ფეხსახსრიანების სხეული შედგება თავის, მკერდისა და მუცლის განყოფილებისაგან. თავი და მკერდი ხშირად შერწყმულია და წარმოიქმნება ე. წ. თავმკერდი. კიდურები ასრულებს სხვადასხვა (მოძრაობის, საკვების მოპოვებისა და დაქუცმაცების, სუნთქვის) ფუნქციას, მუცლის კიდურები უმეტესობას ატროფირებული აქვს. სხეული დაფარულია მკვრივი ქიტინოვანი კუტიკულით, რომელიც წარმოქმნის გარეგან ჩონჩხს — იცავს ცხოველს დაზიანებისა და გამოშრობისაგან.

ფეხსახსრიანების ზრდა დაკავშირებულია ქიტინოვანი საფარვლის პერიოდულ ცვლასთან (გაქუცვასთან). მაშინ, როდესაც ძველი კუტიკულა სცილდება და ახალი ჯერ კიდევ არ არის გამაგრებული, ზრდა ინტენსიურია. კუნთები განივზოლიანია და არ წარმოქმნის კან–კუნთოვან პარკს. ნერვული სისტემა რთულია, შედგება წყვილი თავის განგლიონისაგან, ხახის ირგვლივი კომისურებისა და მუცლის ნერვული ძეწკვისაგან. თავის ტვინი სამნაწილიანია: წინა, შუა და უკანა ტვინი. შემჩნეულია მუცლის ნერვული განგლიონების გაერთიანებაც. აქვთ რთული ფასეტური თვალები.

საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება ექტოდერმული წინა, უკანა და ენტოდერმული შუა ნაწლავებისგან. შუა ნაწლავთან დაკავშირებულია საჭმლის მომნელებელი ჯირკვლების სადინარები. სუნთქვის სისტემა სხვადასხვანაირია: წყალში მცხოვრებნი სუნთქავენ ლაყუჩებით, ხმელეთის ფორმები — ფილტვებით, უმაღლესი განვითარების ხმელეთის ფეხსახსრიანები — ტრაქეებით. სისხლის მიმოქცევის სისტემა ღიაა, წარმოდგენილია ცენტრალური მფეთქავი ორგანოთი — გულით, რომელიც ნაწლავის ზემოთაა მოთავსებული. აქვთ მსხვილი სისხლძარღვები — არტერია და აორტა. გამომყოფი სისტემა კოქსალური, ანტენალური და მაქსილარული ჯირკვლებია. ხმელეთის ფორმებისა — მალპიგის მილები და ცხიმოვანი ქსოვილი. ცალსქესიანები არიან. კარგად აქვთ განვითარებული გამოხატული სქესობრივი დიმოფორმიზმი. ზოგჯერ პართენოგენეზურად მრავლდებიან. ემბრიონული განვითარება ხშირად მეტამორფოზით მიმდინარეობს.

ამჟამად ფეხსახსრიანების ტიპს ყოფენ 4 ქვეტიპად: ლაყუჩით მსუნთქავნი (ერთი კლასი — კიბოსნაირები); ტრაქეებით მსუნთქავნი (მრავალფეხიანები და მწერები); ქელიცერიანები (მახვილკუდანი, კიბომორიელები და ობობასებრნი); ტრილობიტები.

ფეხსახსრიანების ცხოვრების ნირი მეტად მრავალფეროვანია. უმაღლესი განვითარების ფეხსახსრიანებს (ფუტკრები, ჭიანჭველები) ახასიათებთ საკმაოდ რთული ინსტინქტები. ბევრი სასარგებლოა (ფუტკარი, აბრეშუმის ჭია და სხვ.). მწერების დიდი რაოდენობა ტყის (ლაფნიჭამია, ხერხიები), ჩაის, ციტრუსებისა და (ვაზის ცრუფარიანები, ფილოქსერა), მარცვლოვან მცენარეთა (სწორფრთიანები, ხოჭოები), ხილისა და ბოსტნეულის და სხვების მავნებელია, ზოგი ავრცელებს ადამიანის და სასოფლო–სამეურნეო ცხოველების სხვადასხვა ინფექციურ დაავადებას (მუნის ტკიპა, ტილი, ბაღლინჯო, იქსოდისებრი ტკიპები) ან გადააქვს მალარია (კოღო ანოფელესი).
ზუმი

ზუმი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული.

მდებარეობს მდინარე ხობისწყლის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 240 მ-ზე, ჩხოროწყუდან 12 კმ-ის დაშორებით. მოსაზღვრე სოფლებია: ხაბუმე, მუხური, ნაკიფუ, ულურია.

 საუკუნეში სოფელ ზუმში ყმა-მამულებს ფლობდნენ აფაქიძეები და ჩიქოვანები. 1938 წლამდე ჩხოროწყუს რაიონში ზუმის სახელწოდებით არსებობდა ორი სოფელი: ერთი მუხურის, მეორე — ხაბუმეს სასოფლო საბჭოში. 1938 წლის დეკემბერში ეს ორი სოფელი გაერთიანდა და შეიქმნა ზუმის სასოფლო საბჭო (შემდგომში — თემი, ადმინისტრაციული ერთეული).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 995 ადამიანი. გავრცელებული გვარებია: ფირცხალავები (ფირცხელავები), ლემონჯავები, სიჭინავები, შოგირაძეები და სხვ.
ჯონ რასკინი

ჯონ რასკინი (; დ. 8 თებერვალი, 1819 – გ. 20 იანვარი, 1900) — ინგლისელი მწერალი, ხელოვნების თეორეტიკოსი. რასკინის რომანტიკულმა პროტესტმა თანამედროვე საზოგადოების მიმართ განაპირობა მის მიერ შუა საუკუნეების სტილისტიკური და მხატვრული ფორმების აღორძინების მცდელობა. იგი იყო პრერაფაელიტების საძმოს იდეოლოგი. რასკინის პროზაული და პოეტური ნაწარმოებები გამოირჩევიან დახვეწილი სამწერლო და პოეტური ტექნიკით, უზადო სტილითა და თხრობის თავისებური მანერით.
პოეზია

პოეზია (ბერძნ.: „ვქმნი“) — ხელოვნების უძველესი ფორმა, რომელშიაც ენა გამოიყენება მისი ესთეტიკური თვისებების გამო, მის მნიშვნელობასთან ერთად (ან ნაცვლად). მისი განსაზღვრის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული მცდელობა არისტოტელეს მიერ ყურადღებას ამახვილებს სიტყვის გამოყენებაზე რიტორიკაში, დრამაში, სიმღერასა და კომედიაში.

1. ფართო მნიშვნელობით მთელი მხატვრული ლიტერატურა, წარმოდგენილი პროზითა და პოეზიით.

2. მხატვრული ლიტერატურის ერთ-ერთი ძირითადი ფორმა, რომელიც განსხვავდება პროზისგან მხატვრული ენის სხვადასხვაგვარი მეტრულ-რიტმული ორგანიზაციით, ე.ი. რიტმული იმპულსით, სიტყვათა ნაკადის მეტრულ-რიტმულად ურთიერთშეფარდებულ მონაკვეთებად - სალექსო სტრიქონებად დაყოფით (რომელიც უგულებელყოფს სინტაქსურ დაყოფას), თანმიმდევრულად გამოხატული ბგერითი სიმეტრიით, ემოციურ-ექსპრესიული ფოკუსირებით.

პოეზიის საწყისები სინკრეტიზმშია, როდესაც სიტყვები მუსიკა და ცეკვა ერთ მთლიანობას წარმოადგენდა. პოეზიისა და მუსიკის მჭიდრო კავშირი განპირობებულია მათი ძირითადი მასალის ბგერითი ბუნებით. ჩვეულებრივი მეტყველებისგან პოეზია განსხვავდება სიტყვების განსაკუთრებული წყობით, სადაც სინტაქსი ემორჩილება რიტმულ-ინტონაციურ პერიოდულობას, რაც სათანადო ფსიქოლოგიურ-ესთეტიკურ ეფექტს ქმნის.

პოეზია რენესანსის ეპოქამდე ბატონობდა, ხოლო მხატვრული პროზის ხელოვნებად ჩამოყალიბების შემდეგ იგი აგრძელებს მის პარალელურად არსებობას. ხშირია პროზასა და პოეზიას შორის შუალედური ჟანრებისა და ფორმების შექმნაც, მაგრამ მათ გამყოფად ყოველთვის რჩება ლექსის სტრიქონად ორგანიზებული მეტყველება, რიტმულ-ინტონაციური პერიოდულობა, რომელიც ნათლად აირეკლა ლექსითი მეტყველების ლათინურ სახელწოდებაში: – „უკან დაბრუნება“ (იგულისხმება ლექსითი სტრიქონის უკან დაბრუნება ხელახალი, პერიოდული განმეორებისთვის).

პოეზიის ფორმები
უძველესი პოეზიიდან თანამედროვე პოეზიამდე მხატვრული ლიტერატურის ამ მიმართულებამ უამრავი ფორმა და შინაარსი მიიღო, მაგრამ როგორც აღმოსავლეთში მაგ: ჩინურსა და იაპონურ პოეზიაში ასევე დასავლეთში, პოეზია იყო პოეტის სულიერი მდგომარეობისა და წარმოსახვის გამოვლინება.

ჰაიკუ
ჰაიკუ იაპონური ურითმო პოეზიაა, იგი დიდი პოპულარობით სარგებლობს არა მარტო აღმოსავლეთში არამედ დასავლეთ ცივილიზაციაშიც, მას მიმართავენ ღრმა სიბრძნის გამოსახატავად ასევე მისტიკის გადმოსაცემად, იგი ძირითადად იგავის სახესაც ატარებს.
ფილდზის მედალი

ფილდზის მედალი — პრემია, რომელიც ენიჭება ოთხ ან ნაკლებ ორმოც წლამდე ასაკის მათემატიკოსს საერთაშორისო მათემატიკური კავშირის ყოველ კონგრესზე, ყოველ ოთხ წელიწადში ერთხელ.

პრემია შეიქმნა კანადელი მათემატიკოსის, ჯონ ჩარლზ ფილდზის ანდერძით. პირველი მედალი გაიცა 1936 წელს, ხოლო 1950 წლიდან დაჯოლდოება რეგულარული გახდა. მისი დანიშნულება გამოჩენილი და უკვე ღვაწლმოსილი ახალგაზრდა მათემატიკოსი მკვლევარების დაფასება და მხარდაჭერაა.

ფილდზის მედალი საყოველთაოდ მათემატიკის უდიდეს დამსახურებად მიიჩნევა. მედალს თან ახლავს ფულადი პრემია, რომელმაც 2006 წელს €10,550 შეადგინა.

ფილდზის მედალს ხშირად მათემატიკის ნობელის პრემიას უწოდებენ. ეს შედარება არაზუსტია, ვინაიდან მედალს მხოლოდ ოთხ წელიწადში ერთხელ გასცემენ და ლაურეატები 40 წლის ასაკს არ უნდა სცილდებოდნენ. უფრო ზუსტად ლაურეატის 40 წლისთავი ფილდზის მედლის მიღების წლის 1 იანვრამდე არ უნდა იყოს. ფულადი პრემიაც საკმაოდ ჩამორჩება ნობელის პრემიის ლაურეატებისთვის გაცემულ $1,3 მილიონს (როდესაც პრემია არ იყოფა). ასევე, ფილდზის მედალი მიენიჭება კვლევის მოცულობისთვის, და არა რაიმე კონკრეტული შედეგისთვის.

ირანელი მათემატიკოსი მარიამ მირზახანი გახდა პირველი ქალი, რომელსაც ფილდზის მედალი გადაეცა.
დრეზდენის ოპერის თეატრი

დრეზდენის ოპერის თეატრი – ზემპერის ოპერა, ოფიციალური სახელი საქსონიის სახელმწიფო ოპერა დრეზდენში (გერმ. , ოფიციალური სახელი ) – მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული ოპერის თეატრი, მდებარეობს დრეზდენში, გერმანია.

შენობა დრეზდენის ბაროკოს არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუშად ითვლება; მდებარეობს თეატრის მოედანზე ცენტრალურ დრეზდენში მდ. ელბას სანაპიროზე. პორტალის თავზე პანტერებშებმული ქარიოტი დგას დიონისეს ქანდაკებით. შენობის ინტერიერზე იმ დროის განთქმული არქიტექტორი იოჰანეს შილინგი მუშაობდა. პორტალის მონუმენტებზე გამოსახულია უდიდესი ხელოვანები იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე, ფრიდრიხ შილერი, უილიამ შექსპირი, სოფოკლე, მოლიერი და ევრიპიდე.

შენობა პირველად აიგო 1841 წელს არქიტექტორი გოტფრიდ ზემპერის პროექტით, ადრეული რენესანსის სტილში. ეს იყო გეგმაში მრგვალი ფორმის მქონე ნაგებობა, რომელიც იმჟამინდელი ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ ოპერად ითვლებოდა.

1869 წლის ხანძრის შედეგად შენობა ხელმეორედ იქნა ასაგები. მოქალაქეების მოთხოვნით რეკონსტრუქცია თავად გოტფრიდ ზემპერს უნდა განეხორციელებინა, მიუხედავად იმისა, რომ იმ პერიოდში არქიტექტორი დევნილი იყო 1849 წელს დრეზდენის აჯანყებაში მონაწილეობის გამო. მეორე ოპერის შენობა ზემპერის პროექტით მისმა შვილმა ააგო ნეორენესანსის სტილში 1878 წელს. მშენებლობის პერიოდში წარმოდგენები იმართებოდა გევერბეჰაუსზალში (დრეზდენის ფილარმონია), რომელიც 1870 წელს გაიხსნა.

ომამდელ პერიოდში შენობაში რიხარდ შტრაუსის მრავალი ნაწარმოების პრემიერა გაიმართა. მეორე მსოფლიო ომის ბოლო რამდენიმე კვირის პერიოდში დრეზდენის მოკავშირეთა მიერ დაბომბვისა და მის გამო გაჩენილ ხანძარში შენობა ისევ განადგურდა. ზუსტად 40 წლის შემდეგ, 1985 წლის 13 თებერვალს, ოპერის შენობის რეკონსტრუქცია დასრულდა მის ომამდელ მდგომარეობაში. პირველი საოპერო სეზონი გაიხსნა 1945 წელს დანგრევამდე შესრულებული ბოლო ოპერით: ვებერის ”ფრაიშუტცი”.

ამჟამად თითქმის ყველა საოპერო წარმოდგენა იმართება დრეზდენის სახელმწიფო ორკესტრის თანხლებით. წარმოდგენებზე, როგორც წესი, სრული ანშლაგია.
ჟაკ პრევერი

ჟაკ პრევერი (; დ. 4 თებერვალი, 1900 — გ. 11 აპრილი, 1977) — ფრანგი პოეტი და სცენარისტი.

ბიოგრაფია
ჟაკ პრევერი პარიზის მახლობლად, საშუალო შეძლების ოჯახში დაიბადა. მამას, რომელიც თეატრის კრიტიკოსია, ხშირად დაჰყავდა წარმოდგენებზე. 15 წლის ასაკიდან ჟაკი საკუთარი შრომით იწყებს თავის რჩენას და სხვადასხვა წვრილ სამუშაოებს ასულებს. 1918 წელს ჯარში იწვევენ და ახლო აღმოსავლეთში აგზავნიან.

საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგ იგი მონპარნასზე მეგობართან ბინავდება და ბოჰემურ ცხოვრებას ეწევა. ამ პერიოდში იცნობს ბრეტონს, დუშამელს, კენოსა და დესნოსს და 1925 წელს მათთან ერთად სიურეალისტურ მოძრაობაში შედის, თუმცა 1928 წელს იქიდან გაძევებულ იქნება. 1930 წლიდან პრევერი იწყებს ფილმის სცენარებისა და დიალოგების წერას. 1933 წლიდან ჟოზეფ კოსმამი პრევერის ლექსებზე სიმღერების შექმნას იწყებს, რომლებიც დიდი პოპულარობით სარგებლობს. ამავდროულად პრევერი თეატრალურ პიესებსაც წერს. 1946 წელს გამოდის მისი ლექსების კრებული სიტყვები, რომელიც სულ მალე დიდ წარმატებას აღწევს.

77 წლის ასაკში ჟაკ პრევერი ფილტვების სიმსივნით გარდაიცვალა.

შემოქმედება
პრევერი იმდენად ინდივიდუალისტია, რომ არც ერთ ფილოსოფიურ თუ პოლიტიკურ მიმდინარეობაში არ ჯდება, ისევე როგორც ძნელია მისი შემოქმედების მიკუთვნება რომელიმე ლიტერატურული მიმდინარეობისათვის. როგორც ყველა სიურეალისტი თავიდან ისიც ანარქისტი იყო. მან ბოლომდე შეინარჩუნა მეამბოხე სული და ანტიკონფორმიზმი. მისი ოპტიმიზმი სიმარტივესა და ბუნებრიობაზეა დაფუძნებული.

პრევერის პოეზიის მთავარი მახასიათებელია სიტყვებით თამაში, ნეოლოგიზმები, ორმაგი მნიშვნელობები, რასაც პოეტი დიდი ოსტატობით იყენებს.

სიტყვები, 1946
ზღაპრები ცელქი ბავშვებისთვის, 1947
წარმოდგენა, 1951
წერილები ბალადარის კუნძულებიდან, 1952
ავდარი და დარი, 1955
ამბები, 1946
გროვა, 1966
ოტელ-დე-ვილი

პარიზის მერია — ნეო-რენესანსის სტილის შენობა პარიზში, სადაც ქალაქის ადმინისტრაციაა განთავსებული. მდებარეობს ქალაქის მეოთხე ოლქში, ყოფილი პლას-დე-გრევის უბანში (ამჟამად ოტელ-დე-ვილის მოედანი), შენობა ქალაქის მუნიციპალიტეტის ადგილი იყო 1357 წლიდან. იგი მრავალ დანიშნულებას ასრულებს, მათ შორის ადგილობრივი ადმინისტრაციის, პარიზის მერის ბიუროს (1977 წლიდან) და დიდი მიღება-წვეულებების გამართვის ადგილია.

1991 წელს მდინარე სენის სანაპიროზე მდებარე სხვა ძეგლებთან ერთად ოტელ-დე-ვილის მოედანი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ვეზუვი

ვეზუვი — მოქმედი ვულკანი იტალიის სამხრეთ ნაწილში, ქალაქ ნეაპოლის აღმოსავლეთით დაახლოებით 15 კმ-ში. სიმაღლე 1281 მ. ვეზუვი ერთადერთი ვულკანია ევროპის კონტინენტზე, რომელიც ბოლო 100 წლის განმავლობაში აქტიური იყო, თუმცა ამჟამად მიძინებულია. დანარჩენი ორი მსგავსი ვულკანი იტალიაში — ეტნა და სტრომბოლი კუნძულებზე მდებარეობს.

ვეზუვი ქმნის თითქოსდა ერთმანეთში ჩადგმულ სამ კონუსს. გარეთა, უძველესი კონუსის ნაშთია მონტე-სომის რკალისებრი ზვინული, რომელიც ვეზუვის მხოლოდ ჩრდილო და აღმოსავლეთ კალთებზეა შემორჩენილი. მის შიგნით ამოზიდულია ძირითადი, ყველაზე მაღალი და უფრო ახალგაზრდა კონუსი — საკუთრივ ვეზუვი, რომლის მწვერვალში კრატერია.

ჩვენთვის ცნობილი უძველესი ამოფრქვევა მოხდა 79 წელს. ვარაუდობენ, რომ პირველი ამოფრქვევა ძველი წელთაღრიცხვის საუკუნეში უნდა ყოფილიყო. ძლიერი ამოფრქვევები მოხდა 1631, 1794, 1822, 1872, 1906 და 1944 წლებში. ამ უკანასკნელი ამოფრქვევის დროს ლავამ დაანგრია ქალაქი სან-სებასტიანო. ამოფრქვევებს თან სდევს ჭექა-ქუხილი, წვიმა და ხშირად კალთებზე არანაკლებ საზიანო ტალახის ღვარები მოედინება. ამგვარმა ღვარებმა 79 წელს წალეკა ქალაქი ჰერკულანუმი, ქალაქი სტაბიუმი ლავამ დაფარა, ქალაქი პომპეი კი — 8 მეტრი სისქის ვულკანურმა ფერფლმა.

ვეზუვის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, დაახლოებით 600 მ-ზე მდებარეობს ვულკანოლოგიური ობსერვატორია.
გუტენბერგის ბიბლია

გუტენბერგის ბიბლია (აგრეთვე ცნობილი როგორც 42-სტრიქონიანი ბიბლია, და მაზარინის ბიბლია) — ნაბეჭდი ბიბლიის ლათინური თარგმანი, რომელიც იოჰან გუტენბერგმა დაბეჭდა მაინცში, გერმანია. ბეჭდვა დაიწყო 1455 წლის 23 თებერვალს, მოძრავი ტიპოგრაფიის გამოყენებით. ეს ბიბლია ყველაზე განთქმული ინკუნაბულაა და მისი შექმნით დაიყო წიგნების მასიური წარმოების ახალი ერა დასავლეთში. წიგნი დაიბეჭდა ე.წ. ტექსტურასა და შვაბახერზე. ყველაზე სრულად მოღწეულ ასლში 1282 გვერდია; ამ წიგნის ასლების უმრავლესობა ორ ტომად გამოიცა.

ისტორიკოსთა მტკიცებით ბიბლიის სულ 180 ასლი დაიბეჭდა, 45 მათგანი პერგამენტზე, ხოლო 135 კი - ქაღალდზე. ეს რიცხვი წარმოუდგენელი იყო იმ პერიოდის საზოგადოებისთვის, სადაც ხელნაწერი ნამუშევრების ასლების შექმნა უდიდეს შრომატევად სამუშაოდ ითვლებოდა. გუტენბერგმა ეს ბიბლიები (რომლებიც დაიბეჭდა, შემდეგ რუბრიკაცია და ილუსტრაცია ხელით გაუკეთდა) დაბეჭდა სამ წელიწადში — დაახ. ამდენი დრო სჭირდებოდა ხელნაწერის ერთი ასლის შექმნას. ხელით გაკეთებული ილუსტრაციების გამო ბიბლიის ყოველი ასლი უნიკალურია. ორფეროვანი ბეჭდვის ტექნიკა, რომელიც რუბრიკაციას საჭიროებას აუქმებს, მხოლოდ ორი წლის შემდეგ გამოიგონეს.

2003 წლისთვის დღემდე შემორჩენილი გუტენბერგის ბიბლიების რიცხვი შეადგენს: თერთმეტი ასლი პერგამენტზე, ახალი აღთქმის მხოლოდ ერთი ასლი პერგამენტზე, და 48 თითქმის სრული აკინძული ასლები ქაღალდზე, ამას გარდა კიდევ ერთი დანაწევრებული ასლი ქაღალდზე. ყველაზე მეტი ასლი შემონახულია გერმანიაში (12). ოთხ ქალაქში (პარიზი, მოსკოვი, მაინცი და ვატიკანი) ორ-ორი ასლია; ლონდონში სამი ასლი და ბაგფორდის ფრაგმენტია; ნიუ-იორკში ოთხი ასლია შენახული.
პარნასი

პარნასი — საუკუნის მეორე ნახევარში საფრანგეთში წარმოშობილი პოეტური მიმდინარეობა. სახელწოდება პირველად დაფიქსირდა 1866 წელს ალფონს ლემერის მიერ გამოცემულ პოეტურ ანთოლოგიაში „თანამედროვე პარნასი“.

პარნასი დაახლოებით იგივე მიმდინარეობაა პოეზიაში, რაც რეალიზმი პროზაში. როგორც რეალიზმზე, ამ მიმდინარეობაზეც გავლენა მოახდინა ოგიუსტ კონტის პოზიტივიზმმა, რაც ფაქტების მკაცრ შესწავლას ეფუძნება. პარნასი ერთგვარი აღდგენაა კლასიკური სულისკვეთებისა, რომელიც სიმკაცრით, წესრიგითა და გონებით გამოირჩევა. პარნასი არის სახელწოდება საბერძნეთში მდებარე მთისა, რომელიც, მითოლოგიის თანახმად აპოლონის სამფლობელო იყო, აპოლონი კი მშვენიერების განსახიერებას წარმოადგენდა. ამ ტერმინის არჩევა იმაზე მიანიშნებს, რომ მშვენიერება არ არის ყველასათვის ხელმისაწვდომი, არამედ მის მისაღწევად საჭიროა შრომა. პარნასელთა მამამთავრად ითვლება თეოფილ გოტიე, რომელიც ამტკიცებს პოეტური წესების აუცილებლობას და ფორმის მნიშვნელობას. ფორმა უნდა იყოს მყარი და დახვეწილი და არავითარ შემთხვევაში დაუდევარი.

პარნასის პოეზიის ძირითადი პრინციპები შემდეგია:
გრძნობის უარყოფა: პოეტი არ უნდა უმღეროდეს საკუთარ „მე“-ს. აქედან გამომდინარეობს პარნასული პოეზიის უპიროვნობა, არაპერსონალურობა, რაც უპირისპირდება რომანტიზმისთვის დამახასიათებელ გადაჭარბებულ მგრძნობელობასა და პათეტიკას. თუმცა პარნასელთა რიგებშიც კი დიდი პოეტები მთლიანად ვერ უკუაგდებდნენ შინაგან „მე“-ს, ვერ აღწევდნენ აბსოლუტურ გაუპიროვნებას.
ფორმის კულტი: პოეტი არ უნდა მიენდოს მხოლოდ შთაგონებას, არამედ უნდა იმუშაოს ფორმაზე. თუკი რომანტიზმი სპონტანურობასა და ბუნებრიობას ეძებს, პარნასელები აბსოლუტური მშვენიერების გამოხატვას ცდილობენ და ამისთვის იდეალურ ფორმას ეძებენ. ეს ძიება კი ხშირად ფორმის უბრალო გართულებით მთავრდება.
მარადიული, იდეალური, აბსოლუტური მშვენიერების ძიება.
მეცნიერებისადმი ნდობა, რაც, მათი აზრით, უფრო მეტად უხსნის კარს წარმოსახვასა და სიახლეს, ვიდრე გრძნობიერება.

ძირითადი წარმომადგენლები
თეოფილ გოტიე
ლეკონტ დე ლილი
ხოსე-მარია ერედია
პრიუდომი, სიული
თეოდორ ბანვილი
მენდესი
დიფერენციალური განტოლებები

დიფერენციალური განტოლება — განტოლება, რომელიც შეიცავს ფუნქციას და მის წარმოებულებს ცვლადების სახით.

დიფერენციალური განტოლობების თეორია განვითარდა მეცნიერების იმ დისციპლინების პარალელურად, სადაც ჩნდება და გამოყენებას ჰპოვებს დიფერენციალური განტოლებები. ამ მხრივ განსაკუთრებით აღსანიშნავია ფიზიკა. ასევე ქიმიის, ბიოლოგიის და ეკონომიკის ბევრი ამოცანა შეიძლება ჩამოყალიბდეს დიფერენციალური განტოლებები ტერმინებში.

განარჩევენ ჩვეულებრივ და კერძოწარმოებულიან დიფერენციალურ განტოლებებს:

ჩვეულებრივი დიფერენციალური განტოლება შეიცავს ერთი ცვლადის ფუნქციებს და მათ წარმოებულებს.
კერძოწარმოებულიანი დიფერენციალური განტოლება შეიცავს მრავალი ცვლადის ფუნქციებს და მათ კერძო წარმოებულებს.

ცნობილი კერძოწარმოებულიანი დიფერენციალური განტოლებებია: სითბოს გავრცელების განტოლება, ტალღის განტოლება, ლაპლასის განტოლება.
კომპლექსური ანალიზი

კომპლექსური ანალიზი - მათემატიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის კომპლექსური ცვლადის ფუნქციებს.

ასევე განარჩევენ მათემატიკის ქვედარგს მრავალი ცვლადის კომპლექსური ანალიზი.

კომპლექსური ფუნქცია არის ფუნქცია რომელიც განმარტებულია კომპლექსური რიცხვების ქვესიმრავლეზე და რომლის მნიშვნელობებიც კომპლექსური რიცხვებია. კომპლექსური ფუნქცია –ისთვის შეიძლება გამოიყოს ნამდვილი და წარმოსახვით ნაწილები:

 = + \,
 = = + = + \,
სადაც ,,, \ \{} ნამდვილი რიცხვებია, ხოლო წარმოსახვითი ერთეული.

კომპლექსური ანალიზში განსაკუთრებული ყურადღებით შეისწავლება კომპლექსური ცვლადის ანალიზური ფუნქციები, ე.წ. ჰოლომორფული ფუნქციები. ე.ი. ფუნქციები რომლებიც კომპლექსურად დიფერენცირებადია. კომპლექსური დიფერენცირებადოვა ჩვეულებრივ დიფერენცირებადობაზე მნიშვნელოვნად ძლიერი პირობაა. ელემენტარული ფუნქციების უმრავლესობა მაჩვენებლიანი ფუნქცია, ტრიგონომეტრიული ფუნქციები, პოლინომური ფუნქციები ჰოლომორფულია.

კომპლექსური ანალიზის წარმოშობა უკავშირდება მე–19 საუკუნეში გაუსის, კოშის, რიმანის, ვაიერშტრასის შრომებს. მე–20 საუკუნეში დარგი ინტენსიურად ვითარდებოდა. დღესდღეობით კომპლექსური ანალიზი მჭიდროდ უკავშირდება მათემატიკის სხვა დარგებს.
ღერძი ბერლინი-რომი-ტოკიო

ღერძის სახელმწიფოები, ასევე ფაშისტური ქვეყნების ალიანსი — იმ ქვეყნების გაერთიანება, რომლებიც მოკავშირეთა წინააღმდეგ გამოდიოდნენ მეორე მსოფლიო ომში. ღერძის სამი წამყვანი ძალა იყო ნაცისტური გერმანია, იაპონიის იმპერია და ფაშისტური იტალია. ეს სამი ქვეყანა საკუთარ ალიანსს „რომი-ბერლინი-ტოკიოს ღერძს“ უწოდებდა. საკუთარი ძლიერების ზენიტში ღერძის სახელმწიფოები მართავდნენ იმპერიებს, რომლებიც დომინირებდნენ ევროპის, აზიის, აფრიკისა და წყნარი ოკეანის დიდ ნაწილზე, მაგრამ მეორე მსოფლიო ომი მათი ტოტალური დამარცხებით დასრულდა. ისევე როგორც მოკავშირეების, ღერძის წევრობა ცვალებადი იყო – ზოგიერთი ქვეყანა თავდაპირველად მათ შეუერთდა, თუმცა ომის მსვლელობის პერიოდში მოკავშირეთა მხარეზე გადავიდა.

ღერძის ქვეყნები
ძირითადი ბირთვი (სამმაგი პაქტის ხელმომწერი ქვეყნები):

ნაცისტური გერმანია
იტალიის სამეფო
იაპონიის იმპერია

მეორეხარისხოვანი წევრები (ქვეყნები, რომლებიც მოგვიანებით შუერთდნენ სამმაგ პაქტს):

სლოვაკეთის პირველი რესპუბლიკა
უნგრეთის სამეფო (1941-1944)
ბულგარეთის სამეფო
ხორვატიის დამოუკიდებელი სახელმწიფო
რუმინეთის სამეფო

ღერძის ქვეყნების მოკავშირეები
ფინეთის რესპუბლიკა
ერაყის სამეფო
ტაილანდის სამეფო

კოლაბორაციონისტული მთავრობები და ადმინისტრაციები ნაცისტური გერმანიის მიერ დაპყრობილ ტერიტორიებზე
ვიშის რეჟიმი
ელინისტური სახელმწიფო
ნედიჩის რეჟიმი
ქვისლინგის რეჟიმი
ნიდერლანდების რეიხკომისარიატი (მიუსერტას რეჟიმი)
სალაშის რეჟიმი (1944-1945)
ბელორუსიის ცენტრალური რადა