iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 560

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 560 ერთხმად მიიღეს 1985 წლის 12 მარტს. 473-ე (1980), 554-ე (1984) და 556-ე (1984) რეზოლუციების გახმოვანების შემდეგ, საბჭომ დაგმო სამხრეთ აფრიკაში აპართეიდის საწინააღმდეგო საქმიანობის მიმდინარე რეპრესიები და აღნიშნა, რომ რეპრესიები შეარყევდა მშვიდობიანი გადაწყვეტის შესაძლებლობას.

საბჭომ ასევე გამოთქვა ღრმა შეშფოთება გაერთიანებული დემოკრატიული ფრონტისა და აპართეიდის წინააღმდეგ მებრძოლი სხვა ორგანიზაციების წარმომადგენლების მიმართ სახელმწიფო ღალატის ბრალდებების, კროსროუდსიდან იძულებითი გასახლებისა და დემონსტრანტების მკვლელობის გამო. ასევე აღინიშნა 3.5 მილიონზე მეტი მკვიდრი აფრიკელი მოსახლეობის დენაციონალიზაცია და ბანტუსტანის პოლიტიკით გამოწვეული კონფლიქტიც.

რეზოლუცია მოუწოდებდა „პრეტორიის რეჟიმს“ გაეთავისუფლებინა ყველა პოლიტიკური პატიმარი, მათ შორის ნელსონ მანდელა, მოუწოდებდა ღალატის ბრალდებების მოხსნისკენ და აქებდა სამხრეთ აფრიკის ხალხის „მასობრივ გაერთიანებულ წინააღმდეგობას“.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 561

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 561 მიღებულია 1985 წლის 17 აპრილს, ამ თემაზე წინა რეზოლუციების გახსენებისა და ლიბანში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დროებითი ძალების შესახებ გენერალური მდივნის ანგარიშის 426 (1978) შესწავლის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა -ის მანდატის გაგრძელება კიდევ ექვსი თვით, 1985 წლის 19 ოქტომბრამდე.

საბჭომ კიდევ ერთხელ გაუსვა ხაზი ძალების მანდატს და გენერალურ მდივანს სთხოვა, წარმოედგინა ანგარიში 425 (1978) და 426 (1978) რეზოლუციების შესრულების მიმართულებით მიღწეული პროგრესის შესახებ.

რეზოლუცია მიღებულია 13 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, ხოლო უკრაინის საბჭოთა სოციალისტურმა რესპუბლიკამ და საბჭოთა კავშირის წევრებმა თავი შეიკავეს.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 562

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 562 მიიღეს 1985 წლის 10 მაისს.

რეზოლუცია 530-ისა (1983) და გენერალური ასამბლეის სხვადასხვა რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, რომლებიც ადასტურებდა ნიკარაგუასა და სხვა ქვეყნების უფლებას ცხოვრობდნენ მშვიდობიანად გარე ჩარევის გარეშე, უსაფრთხოების საბჭომ კვლავ დაადასტურა თავისი მხარდაჭერა კონტადორას ჯგუფის ძალისხმევისადმი და მოუწოდა ყველა წევრ სახელმწიფოს თავი შეეკავებინა პოლიტიკური, სამხედრო ან ეკონომიკური მოქმედებების განხორციელებისგან ან მხარდაჭერისგან რეგიონში, რაც ხელს შეუშლიდა კონტადორას ჯგუფის სამშვიდობო ინიციატივებს. ასევე მოუწოდა შეერთებული შტატებისა და ნიკარაგუას მთავრობებს განაახლონ დიალოგი, რომელსაც ისინი აწარმოებდნენ მექსიკაში თავიანთი ურთიერთობების ნორმალიზების მიზნით.

რეზოლუცია მიიღეს პარაგრაფ-პარაგრაფით, და შესაბამისად არ მოხდა ხმის მიცემა რეზოლუციაზე როგორც მთლიანობაზე.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 563

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 563 ერთხმად მიიღეს 1985 წლის 21 მაისს, განიხილა გენერალური მდივნის ანგარიში გაეროს განშორების სადამკვირვებლო ძალების შესახებ. საბჭომ აღნიშნა მისი ძალისხმევა ახლო აღმოსავლეთში მდგრადი და სამართლიანი მშვიდობის დამყარბისკენ, ასევე გამოთქვა შეშფოთება რეგიონში არსებული დაძაბულობის გამო.

რეზოლუციამ გადაწყვიტა, მოეწოდებინა დაინტერესებული მხარეებისვის დაუყონებლივ შეესრულებინათ რეზოლუცია 338(1973), გააგრძელა სადამკვირვებლო ძალების მანდატი კიდევ ექვსი თვით, 1985 წლის 30 ნოემბრამდე და სსთხოვა გენერალურ მდივანს, წარმოედგინა ანგარიში სიტუაციის შესახებ ამ პერიოდის ბოლოს.
ლალემანი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლალემანი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ანდრე ლალემანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 16.69 კმ, სიღრმე — 2.67 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლალემანის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
უილის იუჯინ ლემი

უილის იუჯინ ლემი (; დ. 12 ივლისი, 1913, ლოს-ანჯელესი — გ. 15 მაისი, 2008, ტუსონი) — ამერიკელი ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია
1934 წელს დაამთავრა კალიფორნიის უნივერსიტეტი. 1938-1952 წლებში მუშაობდა კოლუმბიის უნივერსიტეტში (ნიუ-იორკში; 1948 წლიდან პროფესორი), 1951-1955 წლებში პროფესორი სტანფორდში, 1956-1962 წლებში — ოქსფორდში, 1962 წლიდან — იელის უნივერსიტეტში. 1947-1953 წლებში თანამშრომლებთან ერთად მრავალი ცდა ჩაატარა წყალბადის ატომისა და დეიტერიუმის ენერგიის დონეთა ნაზი სტრუქტურის შესასწავლად ატომურ კონებში მაგნიტური რეზონანსის მეთოდის მეშვეობით და აღმოაჩინა 225) დონის წანაცვლება 225, დონის მიმართ (ლემის დონეთა წანაცვლება).

ჯილდოები და მედლები
ნობელის პრემია (1955).
ლემი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლემი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჰორაცი ლემის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 103.55 კმ, სიღრმე — 2.87 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლამექი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლამექი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი მეტეოროლოგისა და სელენოგრაფის, ფელიქს ლამექის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 12.41 კმ, სიღრმე — 2.02 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლამექის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ლამპლანდი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლამპლანდი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა კარლ ლამპლანდის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 63.04 კმ, სიღრმე — 2.73 კმ.

სატელიტური კრატერები
2025 წლის აზერბაიჯანის გრან-პრი

2025 წლის აზერბაიჯანის გრან პრი —2025 წლის ფორმულა 1-ის მსოფლიო ჩემპიონატის მეჩვიდმეტე ეტაპი. შეჯიბრი 19–21 სექტემბერს ბაქოს საქალაქო ტრასაზე გაიმართა. ეს იყო მერვე აზერბაიჯანის გრან პრი და მეცხრე ფორმულა 1-ის გრან პრი ამ ტრასაზე.

კვალიფიკაციასა და შემდგომ მთავარ რბოლაში გამარჯვება „რედ ბულის“ პილოტმა მაქს ვერსტაპენმა მოიპოვა. მეორე პოზიცია „მერსედესის“ მრბოლელმა ჯორჯ რასელმა დაიკავა, მესამე ადგილი კი „უილიამსის“ წარმომადგენელს კარლოს საინც უმცროსს ხვდა წილად.

ვერსტაპენმა აღნიშნულ ეტაპზე კარიერაში მეექვსედ შეასრულა ე.წ. „გრან სლემი“, რაც მოიცავს პოულ პოზიციას, რბოლის მოგებას, ყველაზე სწრაფ წრესა და თითოეული წრის ლიდერობას.

კვალიფიკაცია
რბოლა
ოსაბო

ოსაბო— კუნძული ატლანტის ოკეანეში, აშშ-ის ჯორჯიას შტატის სანაპიროსთან, დაახლოებით ოცი მილის დაშორებით სანაპიროდან, სამხრეთით ქალაქ სავანას ისტორიული ცენტრიდან. ჯორჯიას კუნძულებიდან ერთ-ერთი უდიდესია; ოსაბო შეიცავს 9 000 აკრ (3 600 ჰა) ტყიან მაღლობებს მტკნარი წყლის ტბებით და 16 000 აკრ (6 500 ჰა) ჭაობიან ტერიტორიებს, რომლებიც ერთმანეთთან გადაჯაჭვულია ნაკადულებით. მდებარეობს კუნძულ უასოს და მდინარე ოგიჩს შორის ჩრდილოეთით და წმინდა კატერინეს კუნძულის სამხრეთით; კუნძული არ არის დაკავშირებული კონტინენტთან ხიდით ან გზატკეცილით. 26 000 აკრის (11 000 ჰა) ფართობით ის ჯორჯიას შტატის სიდიდით რიგით მესამე კუნძულს წარმოადგენს.

ისტორია
ადამიანის არსებობის კვალი კუნძულზე მინიმუმ 4,000 წელს ითვლის, რაც დადასტურებულია კერამიკული ნატეხებით, რომლებიც ნაპოვნია კუნძულზე გავრცელებულ ზღვის მასალებით აგებულ შენობებში. მე-16 საუკუნის დასაწყისში, როდესაც ესპანელები იკვლევდნენ ჯორჯიის სანაპიროს, კუნძული დასახლებული იყო გუალეს ინდიელებით. ესპანური მისიონერული პერიოდის განმავლობაში გუალეს ტომი ხან ეხმარებოდა ესპანელებს, ხან კი ებრძოდა. როდესაც 1730-იან წლებში ინგლისელებმა ჩაანაცვლეს ესპანელები ამ რეგიონში, გუალეს ტომი შიდა ტერიტორიაზე იყო გადაადგილებული, სავარაუდოდ ავადმყოფობისა და ესპანელთა მხრიდან ჩაღწევების გამო. ადრეულ ინგლისურ ხელშეკრულებებში კუნძული კრიკების ტომისთვის ნადირობისა და თევზჭერის ადგილად იყო დათმობილი.

1758 წელს კრიკების ტომის ლიდერების ჯგუფი დაიყოლიეს, რომ კუნძული ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ -ს გადასცემდა. 1760 წელს ანრი ბურკენმა კუნძულის საკუთრება მოითხოვა. მოგვიანებით ის კუნძული თავის სიძეს, ჯონ მორელს მიჰყიდა. მორელი მონებს იყენებდა სოფლის მეურნეობისა და ტყის ჭრისთვის, მისი გარდაცვალების შემდეგ კუნძული ოთხ პლანტაციად გაიყო. მორელის ანდერძში აღნიშნულია 155 მონა, რომლებიც მის სამ შვილს გადაეცა. 1916 წლის შემდეგ კუნძული გამოიყენებოდა ნადირობისთვის, სანამ 1924 წელს იგი დეტროიტელ ექიმმა, ჰენრი ნორტონ ტორეიმ და მისმა მეუღლემ ნელ ფორდ ტორეიმ არ შეიძინეს.

ოსაბაუს კუნძულის ფონდი, საჯარო საქველმოქმედო ორგანიზაცია, 1994 წელს დაარსდა ზოგად საზოგადოებას ვიზიტისათვის განაცხადის შევსება სჭირდება. ფონდი მიჰყვება ქ-ნი უესტის მიერ 1978 წლის მემკვიდრეობის ნაკრძალში განსაზღვრულ პრინციპებს: კუნძული გახსნილია მხოლოდ განათლებაში, კვლევასა და შესწავლაში ჩართულ ჯგუფებისთვის: ახალგაზრდებისთვის, ზრდასრული ინტერესთა ჯგუფებისთვის, კოლეჯებისა და უნივერსიტეტებისთვის, მასწავლებლებისთვის, ხელოვანებისა და მკვლევრებისთვის. კვლევის მაგალითებია ქურჩხალა ზღვის კუების ბუდობის შესწავლა, ამბობს, რომ ღორსა და ვირებს უნდა გაუკეთდეთ მოცილება. სავარაუდოდ, დოკუმენტის ფორმულირებიდან გამომდინარე, ფერალური ცხენებიც ასევე უნდა მოიხსნან. . აცხადებს, რომ „ყველა დარჩენილი ვირია სტერილიზებულია მომავალი თაობების თავიდან ასაცილებლად“.

ოსაბო კულტურაში
სერიალ –ის 8 სეზონში ოსაბაუს კუნძული არის ლოკაცია, რომელსაც ეწოდება , როგორც მაიდსონ კლარკი ამბობს ეპიზოდში „ .
ანდრეი ბანიკოვი

ანდრეი ბანიკოვი ( დ. 11 (24) აპრილი, 1915, მოსკოვი — გ. 17 ოქტომბერი, 1985, მოსკოვი) — გამოჩენილი საბჭოთა ბიოლოგი, ჰერპეტოლოგი, თერიოლოგი და ორნითოლოგი. რსფსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე და პროფესორი. ბანიკოვი აქტიურად მოღვაწეობდა ბუნების დაცვის სფეროში და იყო მეცნიერების ორგანიზატორი. ეკავა ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა 1972-დან 1978 წლამდე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1915 წლის 11 (24) აპრილს მოსკოვში. 1926 წლიდან, 11 წლის ასაკში, იგი აქტიურად მონაწილეობდა მოსკოვის ზოოპარკის ახალგაზრდა ბიოლოგთა წრეში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა პეტრე მანტეიფელი და ამავდროულად მუშაობდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოოლოგიურ მუზეუმში პროფესორ გიორგის დემენტიევის ხელმძღვანელობით. 1931 წელს, 16 წლის ასაკში, მონაწილეობა მიიღო ექსპედიციაში, რომელიც უსურიის მხარის სარეწაო ფაუნას სწავლობდა. მომდევნო, 1932 წელს, მუშაობდა ზოოლოგ-დამკვირვებლად კანინის ნახევარკუნძულზე. 1934 წელს კი გამოაქვეყნა პირველი სამეცნიერო სტატიები. სხვა მონაცემებით კი იგი სამხედრო სამსახურში 1939 წლიდან მსახურობდა. მისი სამხედრო წოდება იყო უფროსი ლეიტენანტი, სამედიცინო სამსახურის რეზერვი (786-ე მსროლელი პოლკი, 155-ე დივიზია). დაჯილდოებულია მედლით მოსკოვის დაცვისთვის. 1942 წლის 26 იანვარს მოხდა მისი დემობილიზაცია, როგორც ფასეული მეცნიერ-მუშაკის.

1942 წლის ივლისში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, ხოლო აგვისტოში მივლინებით გაიგზავნა მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკაში (მსრ), პირველი მონღოლური უნივერსიტეტის ორგანიზებისთვის. ის გახდა მონღოლეთის უნივერსიტეტის ზოოლოგიის კათედრის გამგე (ამ დროიდან დაიწყო მისი პედაგოგიური საქმიანობა).

ის არის 400-ზე მეტი ნაბეჭდი ნაშრომის ავტორი (მათ შორის, 30 წიგნის, აგრეთვე არაერთი სახელმძღვანელოსა და დამხმარე სასწავლო მასალის), რომელთა დიდი ნაწილი უცხო ენებზეა თარგმნილი. დაკრძალულია ვაგანკოვოს სასაფლაოს 22-3-ე უბანზე.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 455

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 455 მიიღეს 1979 წლის 23 ნოემბერს. ზამბიის განცხადებების გათვალისწინების შემდეგ და რეზოლუცია 424-ის (1978) გახსენების შემდეგ, საბჭომ გამოხატა შეშფოთება და დაგმო სამხრეთ როდეზიის „უკანონო რასისტული რეჟიმი“ ზამბიის „ეკონომიკური ინფრასტრუქტურის განადგურების მიზნით განხორციელებული დარღვევების სისტემატური ხასიათისა“ და მრავალი ადამიანის დაღუპვის გამო.

რეზოლუცია განაგრძობდა სამხრეთ აფრიკის და სამხრეთ როდეზიის შეთქმულების დაგმობით ზამბიისა და სხვა წინა ხაზის სახელმწიფოების წინააღმდეგ თავდასხმებში. მან მოითხოვა, რომ პასუხისმგებელმა ორგანოებმა გადაიხადონ ზარალის ანაზღაურება ზამბიისთვის და მოუწოდა საერთაშორისო საზოგადოებას დაეხმარა განადგურებული ინფრასტრუქტურის აღდგენაში. საბჭომ მადლობა გადაუხადა ზამბიას და სხვა წინა ხაზის სახელმწიფოებს, როგორიცაა ანგოლა, ბოტსვანა და მოზამბიკი, ზიმბაბვეს ხალხის მხარდაჭერისთვის.

და ბოლოს, საბჭომ მოუწოდა გაერთიანებულ სამეფოს, როგორც მმართველ ძალას, მიეღო ეფექტური ზომები როდეზიის უსაფრთხოების ძალების შეტევითი ოპერაციების დასასრულებლად და შექმნა სპეციალური კომიტეტი, რომელსაც უნდა წარმოედგინა ანგარიში საბჭოსთვის ამ რეზოლუციის განხორციელების შესახებ 1979 წლის 15 დეკემბრამდე.

კენჭისყრის დეტალები არ გახმაურებულა, გარდა იმისა, რომ ის „კონსენსუსით“ იქნა მიღებული.
ლამონტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლამონტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ასტრონომის, იოჰან ფონ ლამონტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 83.23 კმ, სიღრმე — 2.8 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლამონტის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ლანდერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლანდერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა რიჩარდ ლანდერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 40.05 კმ, სიღრმე — 2.19 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლენგლი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლენგლი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სამუელ ლენგლის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 59.17 კმ, სიღრმე — 2.71 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლანგემაკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლანგემაკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გიორგი ლანგემაკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 104.76 კმ, სიღრმე — 2.87 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლებედევი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლებედევი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა პეტრე ლებედევის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 121.8 კმ, სიღრმე — 2.91 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლუთერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლუთერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ასტრონომის, კარლ თეოდორ რობერტ ლუთერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 9.29 კმ, სიღრმე — 1.54 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლორმანი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლორმანი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი სელენოგრაფის, ვილჰელმ გოტჰელფ ლორმანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 31.25 კმ, სიღრმე — 2.03 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლინდა (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლინდა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ქალის ესპანური სახელი სმიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 1.11 კმ, სიღრმე — 0.14 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლინდას კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ლიკი (ჯეიმზ, მთვარის კრატერი)

კრატერი ლიკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი მეწარმისა და ფილანტროპის, ჯეიმზ ლიკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ადრეიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 31.63 კმ, სიღრმე — 2.04 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლიკი (ლუის, მთვარის კრატერი)

კრატერი ლიკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ლუის ლიკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 12.48 კმ, სიღრმე — 2.03 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლიკის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
მე ის ვარ

მე ის ვარ — ქართველი მწერალი ქალის ნაირა გელაშვილის მცირე რომანი. მიღებული აქვს „საბა“ წლის საუკეთესო რომანისთვის. რომანი ასახავს თბილისელი 13 წლის მოზარდის სიყვარულის ისტორიას. მთავარი ამბიდან თითქმის ნახევარი საუკუნის შემდეგ მთავარი გმირი გადაწყვეტს, თავისი პირველი შეყვარებულის ასავალ-დასავალი მოიძიოს. რომანი ნათარგმნია გერმანულ და თურქულ ენებზე.
არაბთა ლაშქრობა ეგრისსა და ქართლში

არაბთა ლაშქრობები საქართველოში — ( საუკუნე– საუკუნე საუკუნეები) არაბთა ხალიფატის სწრაფი გაფართოების შემდეგ, მათი ჯარები სამხრეთ კავკასიაში შეიჭრნენ, მათ შორის ქართულ მიწებზე — აღმოსავლეთ საქართველოში, ქართლიში (იბერია) და დასავლეთ საქართველოში, ეგრისში (ლაზიკა/აფხაზეთი).

პირველი კონტაქტები (640-იანი წლები – 650-იანი წლები)
არაბები ქართლის დაახლოებით 645–649 წლებში მიუახლოვდნენ, როდესაც ხალიფატის ჯარები ამიერკავკასიაში პირველ მარბიელ ლაშქრობებს ახორციელებდნენ.

ქართლის ერისთავმა სტეფანოზ -მ არაბთა სარდალთან დაზავება შესთავაზა და დაცვის სიგელის პირობებით ხარკის გადახდას დაუდო საფუძველი, რათა ადგილობრივი ავტონომია შეენარჩუნებინა.

ამ ეტაპზე არაბებმა საქართველო სრულად არ დაიკავეს, თუმცა დაამყარეს ხარკზე დაფუძნებული ვასალური დამოკიდებულება — ქართლის მოსახლეობა ხალიფატის სასარგებლოდ იხდიდა გადასახადს (ჯიზია/ხარაჯი), სანაცვლოდ კი ინარჩუნებდა შინაგან ავტონომიას და ქრისტიანული სარწმუნოების თავისუფლებას.

არაბთა ბატონობის ჩამოყალიბება (660-იანი წლები – 730-იანი წლები)
ქართლში
 საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისში არაბული გავლენა გაძლიერდა.

თბილისი იქცა მნიშვნელოვან სამხედრო-სამმართველო ცენტროდ.

 საუკუნის 730-იან წლებში რეგიონს არაბთა მიერ დანიშნული ამირა მართავდა — ასე ჩამოყალიბდა თბილისის საამირო, რომელიც 1122 წლამდე არსებობდა.

ეგრისში (დასავლეთ საქართველო)
ეგრისის დამორჩილება არაბებს მნიშვნელოვნად გაურთულდათ, მიზეზები იყო:

მთიანი რელიეფი
ძლიერი ბიზანტიური გავლენა
ადგილობრივი სამეფო და საგვარეულო წინააღმდეგობა

არაბები არაერთხელ ილაშქრებდნენ, მაგრამ მუდმივი კონტროლი ვერ დაამყარეს.

 საუკუნის მთავარი ლაშქრობები
მერვან ყრუს ლაშქრობა (735–737)
ეს იყო ერთ-ერთი ყველაზე დამანგრეველი არაბთა შემოსევა საქართველოს ისტორიაში.

მერვანის ჯარები ქართლში შეიჭრნენ და მძიმე ზიანი მიაყენეს სოფლებსაც და ქალაქებსაც.

შემდეგ ცხინვალიდან გადაინაცვლეს ეგრისში, აფხაზეთში, კახეთსა და ჰერეთში.

მრავალი ციხე და დასახლება განადგურდა.

მიუხედავად მკაცრი ოკუპაციისა, დასავლეთ საქართველოში არაბთა მმართველობა გრძელვადიანი ვერ გახდა.

შედეგები საქართველოსთვის
ქართლში
ჩამოყალიბდა თბილისის საამირო (დაახლ. 735–1122)
ადგილობრივი მმართველები, განსაკუთრებით ბაგრატიონები, ეტაპობრივად აძლიერებდნენ ძალაუფლებას და ასუსტებდნენ არაბთა ბატონობას
ხშირი იყო აჯანყებები, მათ შორის აფხაზთა მეფე ლეონ -ის და აშოტ დიდის მიერ მოწყობილი

ეგრისში
არაბთა გავლენა სწრაფად დაკნინდა
რეგიონი საბოლოოდ გაურკვეველი ავტონომიებიდან ჩამოყალიბდა აფხაზთა სამეფოდ, რომელმაც შემდგომ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა საქართველოს გაერთიანებაში

შეჯამება
არაბებმა წარმატებით მოიკიდეს ფეხი ქართლში, განსაკუთრებით თბილისში, ასწლეულებზე.
ეგრისის მუდმივი დაპყრობა ვერ შეძლეს, თუმცა არაერთი გამანადგურებელი ლაშქრობა განახორციელეს.
ამ ეპიზოდებმა მნიშვნელოვნად შეცვალა პოლიტიკური სურათი და საფუძველი ჩაუყარა ერთიანი საქართველოს სამეფოსგომას – საუკუნეებში.
ლარმორი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლარმორი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჯოზეფ ლარმორის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 99.49 კმ, სიღრმე — 2.86 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლაურიტსენი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლაურიტსენი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჩარლზ კრისტიან ლაურიტსენის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 51.24 კმ, სიღრმე — 2.36 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლევკიპე (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლევკიპე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ლევკიპეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 57.03 კმ, სიღრმე — 2.44 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლემანი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლემანი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ასტრონომის, იაკობ ჰაინრიხ ვილჰელმ ლემანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 53.85 კმ, სიღრმე — 2.4 კმ.

სატელიტური კრატერები
ბაგინი

ბაგინი — ისტორიული სოფლები ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ქსნის ხეობის სათავეებში (ჟამურის ხეობა), ახლანდელი სოფელ ჩიგოიანის მიდამოებში.

- საუკუნეებში არსებობდა ზემო და ქვემო (შუა) ბაგინი. 1926 წელს ზემო ბაგინში იყო 65 მცხოვრები, ქვემო ბაგინში — 75, 1939 წელს ორივე სოფელში (აღწერილია ერთად) — 238, ხოლო 1959 წელს — 89. 1989 წლის აღწერის დროს ბაგინი და ზოგადად ჟამურის ხეობა უკვე მთლიანად დაცლილი იყო მოსახლეობისაგან. ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

ნასოფლარ ქვემო ბაგინიში, ძველი სასაფლაოს ტერიტორიაზე შემორჩენილია ძველი აკლდამები, ზემო ბაგინში — გვიანი შუა საუკუნეების ციხე-კოშკი და ეკლესია „წითელი საყდარი“.
ანტიარაბული კოალიცია

„ანტიარაბული კოალიცია“ — ტერმინი, რომელიც გამოიყენება როგორც პოლიტიკურ-გეოპოლიტიკური, ასევე სოციალური ან რიტორიკული კონტექსტის აღსანიშნავად. სახელწოდება არ აღნიშნავს ოფიციალურ ან ფორმალურ გაერთიანებას; იგი ხშირად გამოიყენება უშტატოდ, როგორც კრიტიკული ან ანალიტიკური ხედვა იმ პროცესებისა და ალიანსების შესახებ, რომლებიც მიმართულია ან აღიქმება როგორც მიმართული არაბული სახელმწიფოების ან არაბი ჯგუფების გავლენის დაპირისპირებისკენ.[1][2][3]
ტერმინს აქვს არაერთი მნიშვნელობა და იგი სხვადასხვა კონტექსტში სხვადასხვაგვარად გამოიყენება, მათ შორის:

ისტორიულ-გეოპოლიტიკური ალიანსები, რომლებიც არაბული ქვეყნების გავლენას ეწინააღმდეგებოდა;
სოციალური ან კულტურული დისკრიმინაციის სისტემები;
თანამედროვე რიტორიკა, რომელიც კონკრეტულ პოლიტიკურ ქმედებებს ან ნარატივებს აღწერს.

გეოპოლიტიკური კონტექსტი
„პერიფერიის ალიანსი“ (1950-იანი წლები–1970-იანი წლები)
ერთ-ერთ ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითს, რომელსაც ზოგჯერ „ანტიარაბული კოალაციის“ ანალიტიკურ ჩარჩოს უკავშირებენ, წარმოადგენს ე.წ. „პერიფერიის ალიანსი“ — არაოფიციალური თანამშრომლობა, რომელიც მოიაზრებდა ისრაელის, თურქეთისა და ირანის სტრატეგიულ და სადაზვერვო კოორდინაციას რეგიონში არაბული სახელმწიფოების გავლენის შესამცირებლად.[1][2][3]
ალიანსი ხშირად განიხილება როგორც გეოპოლიტიკური რეაქცია პანარაბიზმის გაძლიერებაზე და არაბული ნაციონალიზმის მიერ შექმნილ უსაფრთხოების გამოწვევებზე.[4]

ერთ-ერთ ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითს, რომელსაც ზოგჯერ „ანტიარაბული კოალიციის“ კონცეფციასთან აიგივებენ, წარმოადგენს „პერიფერიის ალიანსი“.[1]

რა იყო: „პერიფერიის ალიანსი“ — საგარეო-პოლიტიკური სტრატეგია, რომელიც 1950-იან წლებში ჩამოაყალიბა ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა დავით ბენ-გურიონმა. მისი მიზანი იყო ისრაელისთვის მეგობრული ურთიერთობების დამყარება არაბულ სამყაროს გარეთ მდებარე არაბეთის არა-არაბულ სახელმწიფოებთან და ეთნიკურ უმცირესობებთან.[2][3]
ლოუელი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლოუელი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონომის, პერსივალ ლოუელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 62.65 კმ, სიღრმე — 2.73 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლუვილი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლუვილი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ასტრონომისა და მათემატიკოსის, ჟაკ-ეჟენ დ’ალონვილ დე ლუვილის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 34.81 კმ, სიღრმე — 2.1 კმ.

სატელიტური კრატერები