iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გედსამანიის წმინდა გიორგის ეკლესია

გედსამანიის („ტბეთის“) წმინდა გიორგის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში სოფელ გედსამანიიდან 2 კმ-ის მანძილზე, მაღალი მთის წვერზე, გაშლილ მინდორზე.

ძეგლის აღწერა
ხარაგაულელი ავტორის, იზა ვეფხვაძის წიგნის „ხარაგაულის“ მიხედვით მეცხრამეტე საუკუნის პრესის მასალებით ეკლესიას "ტბეთი" ეწოდება შავშეთში მდებარე ტბეთის ეკლესიის პატივსაცემად. ამავე მასალების მიხედვით არსებულა ხალხური გადმოცემა, რომ ეკლესია თამარ მეფეს აუგია. რადგან ადგილი მიუვალი იყო, ხალხი ჩამწკრივებულა მდინარიდან მთის წვერამდე და თოთოეული ქვის ხელი-ხელ გადაწოდებით აუზიდავთ საშენი მასალა მთის წვერზე. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ირგვლივ ასწლოვანი, უზარმაზარი ცაცხვის ხეები აქვს შემოჯარული. ინტერიერი - აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდაა, ცენტრში თაღოვანი სარკმლით, რომელშიც თუნუქია ჩასმული. აბსიდის სამხრეთ კედელში დატანებულია ოთკუთხა ნიშა, ხოლო ჩრდილო კედელში - თაღოვანი. აბსიდის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში ჩატანებულია ქვევრები. საკურთხეველში, ზედ აღმოსავლეთის კედელთან მიდგმულია ტრაპეზის მაღალი, ოთკუთხა ქვა. საკურთხევლის კედლები სანთლის დასანთებ სიმაღლეზე ძალზედ შემურულია. ყველგან შერჩენილია სანთლის ნაღვენეთები. საკურთხეველში, ნიშებში და კედლებზე განლაგებულია თანამედროვე ხატები და ჯვრები. რატომღაც, საკურთხეველშია ჩამოკიდებული თანამედროვე ზარი, ასევე დგას თვითნაკეთი კუსტარულად დამზადებული სასანთლეები. ეკლესიის ინტერიერი, გარდა საკურთხევლისა და კონქისა, შელესილია. სამხრეთის კედელში გაჭრილია თაღოვანი კარი და მომცრო ზომის თაღოვანი სარკმელი. დასავლეთის კედელს გადაუყვება თაღი. ეკლესია აშენებულია სხვადასხვა ზომის ქვებით. ეკლესიის ფასადები შელესილია. აღმოსავლეთ ფასადზე, სახურავის ქვემოთ, ამოკვეთილია წრეში ჩასმული ჯვარი. სახურავს შემოყვება კარნიზი. კარნიზის ქვები ბევრგან ჩამოცვენილია და სამხრეთის კედელთანაა დალაგებული. არის საშიშროება კარნიზის ქვების ჩამოცვენისა. ეკლესიის შესასვლელ კართან ორსაფეხურიანი ქვის კიბეა. ეკლესია გადახურული ყოფილა კრამიტით. ამჯერად გადახურულია გოფრირებული თუნუქით (ადგილობრივი მოსახლეობის ძალებით). დასავლეთის ფასადიდან დაახ. 1მ-ის დაშორებით დგას ახლად აგებული ნაგებობა, რომელიც გადახურულია ეკლესიის ძველი, შემორჩენილი კრამიტით. სავარაუდოდ, ეს ნაგებობა „ტბეთობის“ დღესასწაულზე ამოსულ მოსახლეობის, ღამისმთევლებისა და სუფრის გასაშლელად უნდა იყოს განკუთვნილი (შენობაში განლაგებულია მაგიდები და სკამები). ეკლესია არ არის მოქმედი. აქ , გიორგობის თვის პირველ ნახევარში, ორშაბათ დღეს, იმართება „ტბეთობის“ დღესასწაული, რომელშიც ახლომახლო სოფლების მოსახლეობა იღებს მონაწილეობას.
კალციუმის ქრომატი

კალციუმის ქრომატი — არაორგანული ნივთიერება, ფორმულით 4. არის ყვითელი, ძლიერ ტოქსიკური მყარი ნივთიერება. ჩვეულებრივ გვხვდება დიჰიდრატის სახით, მაგრამ ბუნებაში არსებობს მინერალი ქრომატიტი, რომელიც არის ანჰიდრიტი.

თვისებები
კალციუმის ქრომატი კარგავს წყალს 200 ° ტემპერატურაზე. მყარ მდგომარეობაში, რეაქციაში აფეთქებით შედის ჰიდრაზინთან. ბორთან შერევისას იწვის ნელა.
ბერეწმინდის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბერეწმინდის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში სოფელ მარელისის ზედა უბანში, რომელსაც ბერეწმინდას უწოდებენ, სასაფლაოს მოსწორებულ მდელოზე. აშენებულია ბერძენი მშენებლების მიერ - საუკუნეების მიჯნაზე.

ძეგლის აღწერა
საკმაოდ მასშტაბური ნაგებობის ფასადები კარგად თლილი მოთეთრო-მოჩალისფრო ქვის კვადრების რეგულარული წყობით არის შემოსილი. ეკლესიის დარბაზული ნაწილის სწორკუთხა გეგმას აღმოსავლეთით ნახევარწრიული შვერილი საკურთხეველი ასრულებს, ხოლო დასავლეთით კართან მიდგმული სამრეკლო. საკურთხეველი ეკლესიის დარბაზულ ნაწილთან შედარებით დაბალია და მისი სამსაფეხუროვანი თაროს კარნიზის დონეზე ფასადებს მთელ პერიმეტრზეასეთივე პროფილის სარტყელი უვლის. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მხარეს ფასადის შუა ნაწილში ორფერდა სახურავით დასრულებული ოდნავ გამოზიდული რიზალიტები გამოიყოფა, ხოლო დასავლეთის მხარეს ორფერდა სახურავის ძირში გავლებული დამატებითი სარტყელით ფრონტონია მონიშნული. ამავე მხრიდან მიდგმული ორსართულიანი სამრეკლოს დანაწევრება პასუხობს აღნიშნული სარტყლების ნიშნულებს და წვევით მაღალი თაღებით გახსნილ კარიბჭეს ქმნის, ხოლო ზემოთ შედარებით დაბალთაღოვან ფანჩატურს საკუთრივ სამრეკლოსთვის. ამასთან ერთად ფასადების ძირში ერთი თხელი საფეხურით შვერილი მაღალი ცოკოლი იკვეთება. ყოველივე ეს ეკლესიის დიდ ნაგებობას ჰორიზონტალურ არეებად ყოფს და საფასადო სიბრტყეში კონსტრუქციულობის ელემენტი შეაქვს. ეკლესიის ფართო და მაღალი სარკმლები ორ-ორი საკურთხევლისა და გვერდით კედლებში და ერთიც დასავლეთით ყველა თაღოვანია და ლილვისა და თაროს პროფილის საპირეები შემოსდევს. რაც შეეხება დასავლეთის , სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კარის ღიობებს, ისინი სწორკუთხაა და თაღოვანი საპირით შემოწერილ ტიმპანურ ნაწილში ორ მათგანს ფიგურული რელიეფური კომპოზიციები ახლავს. რაც შეეხება დასავლეთის კარს, აქ ტიმპანში ჩასმულ სარკმლის სქემატურ თავსართზე დაფუძნებული ჯვარცმაა წარმოდგენილი; შემოსილ ქრისტეს ფიგურას დარღვეული პროპორცია დიდი თავი და პატარა ტანი გამოარჩევს. მას ვარდულის მოყვანილობის ორი ღილი აქვს მონიშნული ხალათზე. სამხრეთის კარს ზემოთ ტინპანის არეში წარმოდგენილია მდგომარე ქრისტეს ფიგურა, რომელიც ასევე გამოირჩევა არაპროპორციულად დიდი თავით და ზედმიწევნით მციე ზომის კიდურებით. ქრისტეს სახე ემოციურია, ღრმად ჩამჯდარი თვალები ჩამუქებულია, გაშლილი, ტალღოვანი თმა მხრებზე აფენია. მარჯვენაში ჯვრით დასრულებული კვერთხი უპყრია. ერთმანეთისგან განსხვავებულ კომპოზიციებში, ორივე ქრისტეს დამუშავება ერთნაირად უშუალოა, გარკვეული პრიმიტიულობა ახასიათებს და ვფიქრობთ ხალხური სკოლის ნიშნების მატარებელია. რაც შეეხება ინტერიერს, ბოლო წლებში ჩატარებული რემონტის შედეგად მას მხატვრული სახე მთლიანად დაკარგული აქვს; კედლების ზედაპირს ერთიანად ფარავს ცემენტის სქელი ფენა.
ასტურიის პრინცი

ასტურიის პრინცი — ესპანური არისტოკრატიული წოდება რომელიც დაარსდა 1388 წელს კასტილის მეფე ხუან -ის მიერ. ასტურიის პრინცის, ან პრინცესის წოდებას ატარებდა ჯერ კასტილიის, შემდეგ კი ესპანეთის მეფის ტახტის მემკვიდრე. უმეტეს შემთხვევაში ასტურიის პრინცის წოდება მამაკაცს ენიჭებოდა, თუმცა არსებობს 13 გამონაკლისი, როდესაც ეს წოდება ქალს მიენიჭა. პირველი ასტურიის პრინცი სწორედ ხუან -ის უფროსი ვაჟი, ენრიკე იყო, რომელიც შემდეგში კასტილიის მეფე გახდა ენრიკე -ის სახელით, ხოლო დღეისათვის ასტურიის პრინცესაა ესპანეთის მეფე ფილიპე -ის უფროსი ქალიშვილი, ლეონორ დე ბურბონი, რომელიც მომავალ დედოფლად მოიაზრება.

ასტურიის პრინცებისა და პრინცესების სია
ასტურიის პრინცესა

ასტურიის პრინცესა — ესპანური არისტოკრატიული წოდება, რომელიც ენიჭებოდათ ჯერ კასტილიის, შემდეგ კი ესპანეთის ტახტის მემკვიდრის, ანუ ასტურიის პრინცის მეუღლეებს. წოდება შეიქმნა 1388 წელს მეფე ხუან -ის მიერ და პირველი ასტურიის პრინცესა მისი ვაჟის, ენრიკეს ცოლი, კეთრინ ლანკასტერი იყო, რომელიც შემდგომში კასტილიის დედოფალი გახდა. ასტურიის პრინცესის წოდება ეკვივალენტურია უელსის პრინცესისა ინგლისში და მადამ დოფინისა საფრანგეთში. ისტორიაში სულ 13 ასტურიის პრინცესა იყო, რომელთაგან უკანასკნელი იყო ლეტიცია ორტისი, ესპანეთის დღევანდელი დედოფალი.

ასტურიის პრინცესების სია
ლევან დვალი

ლევან დვალი (დ. 9 მაისი, 1927, თბილისი — გ. 30 იანვარი, 1983, იქვე) — ქართველი ექიმი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1967)

ბიოგრაფია
ლევან დვალი დაიბადა 1927 წლის 9 მაისს ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი 1949 წელს.

1951-1952 წლებში მოსკოვის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფაკულტატური ქირურგიული კათედრის თანამშრომელი იყო, 1958-1961 წლებში — საქართველოს ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ–მუშაკი, 1970 წლიდან თბილისის მთავარი ქირურგი.

არის სამეცნიერო ნაშრომების და მონოგრაფიების ავტორი, მისი სამეცნიერო ნაშრომები ეხება ქირურგიის აქტუალურ საკითხებს.

გარდაიცვალა 1983 წლის 30 იანვარს. დაკრძალულია თბილისში.
გიორგი ჭაუჭიძე

გიორგი ჭაუჭიძე (დ. 30 ნოემბერი, 1975, ჭიათურა) — ქართველი პედაგოგი, ქართული ენის და ისტორიის მასწავლებელი. 2019 წელს გახდა მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელი. ხანგრძლივად ასწავლიდა მარნეულის № 2 საჯარო სკოლაში; ამჟამად მუშაობს სოფელ ქვეშის საჯარო სკოლაში.

პედაგოგიური ხედვები
ჭაუჭიძე განსაკუთრებით ყურადღებას უთმობს არაქართულენოვან სკოლებში სწავლების ხარისხს და ინტეგრაციას — მისი 20-წლიან კარიერაში ~15 წელი ეთნიკურ სომეხ და აზერბაიჯანელ მოსწავლეებთან მუშაობას დაუთმო. მისი ძირითადი პრინციპია: „**ჩვენი თავისუფალი განვითარება ჩვენს ერთიანობასა და ჩვენს ტრადიციაშია**“ — სკოლა უნდა იყოს თავისუფალი განვითარების სივრცე, სადაც თანასწორობა, პატივისცემა და ზრუნვა ფასდება პრაქტიკით: სიყვარულის სწავლება — სიყვარულის გამოხატვით, თავისუფლების — თავისუფალი ქმედებით, პატივისცემის — პატივისცემის ჩვენებით.
მანანა კაპეტივაძე

მანანა კაპეტივაძე (დ. 10 ოქტომბერი, 1964, ქუთაისი) — ქართველი პედაგოგი, ინგლისური და რუსული ენების მასწავლებელი, მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელი (2018). 2003 წელს სასკოლო მიღწევებისთვის მიენიჭა ღირსების ორდენი. იგი არის პროგრამის ალუმნი; პროფესიული სტაჟირება გაიარა აშშ-ში, მონტანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1964 წლის 10 ოქტომბერს, ქუთაისიში. საშუალო განათლება მიიღო ქუთაისის №17 საჯარო სკოლაში (1981). შემდგომ სწავლობდა პიატიგორსკის სახელმწიფო უცხო ენათა პედაგოგიურ ინსტიტუტში, რომლის ინგლისური ენის ფაკულტეტი დაამთავრა 1987 წელს.
1988 წელს, განაწილებით, დაიწყო მასწავლებლად მუშაობა სტავროპოლის მხარეში, შემდეგ — ბაღდათის რაიონის სოფელ როხის საჯარო სკოლაში; სხვადასხვა პერიოდში საქმიანობდა ქუთაისის უცხო ენების სასწავლო ცენტრში და ბაღდათის/დიმის სკოლებში. 2002 წელს მონაწილეობდა პროგრამაში (მონტანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, აშშ). 2006–2014 წლებში თანამშრომლობდა აშშ-ის მშვიდობის კორპუსთან (წინასამსახურებრივი ტრენინგების განათლების ტექნიკური ტრენერი). 2015 წლიდან არის ბაღდათის №2 საჯარო სკოლის ინგლისური და რუსული ენების მასწავლებელი და პარალელურად ხელმძღვანელობს ბაღდათის ინოვაციების ცენტრს.
2018 — მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო.
ჯეისი კეროლი

ჯეისი დონ კეროლი (; დ. 16 აპრილი, 1983, ლარამი) — აზერბაიჯანელი-ამერიკელი პროფესიონალი კალათბურთელი. არის ლიგა -გუნდის, რეალ მადრიდის შემადგენლობაში. აგრეთვე იგი ირიცხება აზერბაიჯანის ეროვნულ საკალათბურთო ნაკრებში. იუტას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეჯისისთვის კოლეჯის კალათბურთის თამაშისას ყველასთვის ნაცნობი იყო მისი სროლის სტილით, სროლის არეალითა და გამძლეობით. 3 ქულიანების რეალიზების პროფენტით, -ის ისტორიაში, იგი მეორე ადგილს იკავებს. არის ეჯისის ყველა დროის საუკეთესო სქორერი.

პროფესიონალური კარიერა
2009 წელს კეროლმა თამაში ესპანეთის ლიგის გუნდში, გრან კანარიაში დაიწყო თამაში. მისი აგენტის მიხედვით:„ჯეისი იმედოვნებდა, რომ ამ წელს განავითარებდა საკუთარ დაცვით უნდარებს და უახლოეს მომავალში გააფორმებდა კონტრაქტს -ის გუნდთან.

2010 წელს, ორლანდოს პრო ზაფხულის ლიგაზე კეროლი ბოსტონ სელტიქსის საზაფხულო გუნდში თამაშობდა. მოგვიანებით მან ნიუ-იორკ ნიქსის სახელით ითამაშა ლას-ვეგასის ზაფხულის ლიგაზე.

რეალ მადრიდი
2011 წლის ივლისში კეროლმა რეალ მადრიდთან სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. 2013 წლის 22 ივლისს მან ხელი მოაწერა ხელშეკრულების გაგრძელებას და ამ კონტრაქტით კეროლს გუნდში დარჩენა 2017 წლამდე შეეძლო.

2014-15 წლების სეზონში, ევროლიგის ფინალებში რეალ მადრიდმა დაამარცხა ოლიმპიაკოსი ანგარშით 78-59 და ამ გამარჯვებით ევროლიგის ჩემპიონობა მოიპოვა. ამავე სეზონის ბოლოს რეალ მადრიდმა მოიპოვა ესპანეთის ლიგა 2014-15-ის ჩემპიონობა. აგრეთვე ამავე სეზონში ლიგის ფინალურ სერიაში გუნდმა ბარსელონა 3-0 დაამარცხა და ლიგის ჩემპიონიც გახდა. ამ ტიტულებით რეალ მადრიდმა ეგრეთ წოდებული „სამმაგი გვირგვინი“ მოიგო.

2018 წლის მაისში რეალ მადრიდმა ფინალურ თამაშში ფერენბახჩე დაამარცა ანგარიშით 85-80 და ევროლიგის 2017-18 წლის სეზონის ჩემპიონობა მოიპოვა. 36 ევროლიგის თამაშში ქეროლი საშუალოდ 9.4 ქულას აგროვებდა.

აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრები
კეროლმა აზერბაიჯანის მოქალაქეობა 2012 წელს აიღო.

2013 წლის ევრობასკეტის საკვალიფიკაციო ეტაპზე კეროლმა აზერბაიჯანის ეროვნულ ნაკრებთან ერთად ორი მატჩი ჩაატარა. პირველ თამაშში დააგროვა 27 ქულა თუმცა გუნდი შვედეთის ნაკრებთან ანგარიშით 79-96 დამარცხდა, ხოლო მეორე თამაშში მოიპოვა 26 ქულა და ნაკრებმა მატჩი გამარჯვებით, ანგარიშით 95-77, დაასრულა.
ნიკ კანერ-მედლი

ნიკ კანერ-მედლი (; დ. 20 ოქტომბერი, 1983, ბევერლი, მასაჩუსეტსი) — აზერბაიჯანელი-ამერიკელი პროფესიონალი კალათბურთელი რომელიც ირიცხება ლიგის გუნდ „იბარაკი რობოტსში“. კანერ-მედლი კოლეჯის კალათბურთს, ოთხი სეზონის განმავლობაში, მერილენდის უნივერსიტეტში თამაშობდა.

კარიერა საშუალო სკოლაში
ნიკმა 2002 წელს „“-ის საშუალო სკოლა (მეინი, პორტლენდი) დაამთავრა. მან საშუალო სკოლაში შემდეგი ჯილდოები მიიღო: -ის ბიჭთა კალათბურთის წლის ათლეტი, მეინის მრ. კალათბურთი და მეინის წლის „“ მოთამაშე. როგორც შესანიშნავ ბომბარდირს, კანერ-მედლის დაფიქსირებული აქვს სკოლის რეკორდი 51 ქულა, რომელიც „სამხრეთ პორტლენდის“ წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში მოიპოვა.

საშუალო სკოლის მესამე წელს კანერ-მედლი საშუალოდ სეზონში 26.8 ქულას აგროვებდა, ხოლო მეოთხე წელს - 35.6 ქულას.

პროფესიონალური კარიერა
2006 წლის -ის დრაფ-კლასის შემდეგ კანერ მედლი თავისუფალი აგენტის სტატუსით დეტროიტ პისტონსს შეუერთდა. იგი გუნდთან 2006 წლის ლას-ვეგასის ზაფხულის ლიგაზე თამაშობდა იქამდე, ვიდრე ტრავმას მიიღებდა. ტრავმის მოშუშების პერიოდი 5 თვე გაგრძელდა. ფართო რეაბილიტაციის შემდეგ ნიკი სრულიად გამოჯანმრთელდა და 2007 წლის თებერვალში კონტრაქტი გემანიის 1 ლიგის გუნთან, „არტლანდ დრაგონსთან“ გააფორმა. მისი გუნდში ყოფნის პერიოდში „არტლანდ დრაგონასმა“ კლუბის ისტორიაში პირველი ჩემპიონობა მოიპოვა. შემდეგ კანერ-მედლი ამერიკაში დაბრუნდა და საკრამენტო კინგსის სახელით 2007 წლის ლას-ვეგასის ზაფხულის ლიგაში მიიღო მონაწილეობა.

2008 წელს, კანერ-მედლიმ კვლავ სცადა -ში თამაში და ახლა უკვე ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის სახელით ითამაშა ზაფხულის ლიგაზე. იგი გუნდის შემადგენლობაში კვლავ ვერ მოხვდა, ამიტომ 2008-2009 წლის სეზონი მან -ის გუნდ „კაიასოლ სევილიაში“ ჩაატარა. სეზონის ბოლოს, იგი მთელს ლიგაში მესამე ადგილზე იყო მოხსნების რაოდენობით.

2009 წლის ლას-ვეგასის ზაფხულის ლიგაზე მან ლოს-ანჯელეს კლიპერსის გუნდში ითამაშა. ხუდითან ორ თამაშში ნიკს ორი ორმაგი-დუბლი ჰქონა. ლიგის შემდეგ მან კონტრაქტი „ესტუდიანტეს მადრიდთან“ გააფორმა.

2010-11 წლების სეზონში, მადრიდში ყოფნის მეორე წელს, კანერ-მედლი ლიგაში საშუალოდ 14.4 ქულასა და 7.8 მოხსნას აგროვებდა. ეს სტატისტიკა მას ლიგაში პირველ ადგილზე აყენებდა. მადრიდში ყოფნის პერიოდში ოთხჯერ დასახელდა ლიგის თვის -იდ (აღსანიშნავია, რომ 4-დან სამი ზედიზედ მოიპოვა).

2011 წლის ივლისში კანერ-მედლიმ კონტრაქტი ვალენსიის კალათბურთის კლუბთან გააფორმა (კონტრაქტის თანახმად იგი გუნდში ერთი წლით რჩებოდა, ხოლო მეორე წელს საკუთარი გადასაწყვეტი იყო დარჩენა-წასვლის საკითხი). ლიგაში საშუალოდ 13.2 ქულისა და 6.8 მოხსნის, ხოლო ევროთასზე 13.5 ქულისა და 6.4 მოხსნის დაგროვების შემდეგ მან კონტრაქტი გაწყვიტა და თავისუფალი აგენტი გახდა.

2012 წლის ივლისში მან ორ-წლიანი კონტრაქტი გააფორმა ისრაელის სუპერ ლიგის გუნდ „მაკაბი თელ ავივისთან“.

2013 წლის 22 აგვისტოს კანერ-მედლიმ კონტრაქტი „უნიკახა მალაგასთან“ გააფორმა.

2014 წლის 26 ივნისს შეუერთდა ყაზახეთის გუნდ „ ასტანას“.

2016 წლის 25 ივლისს შეუერთდა გუნდ „ მონაკოს“.

2017 წლის 8 ივნისს კანერ-მედლის ორწლიანი კონტრაქტი გააფორმა „ ესტუდიანტესთან“.

2019 წლის 26 ივნისს მან ორწლიანი კონტრაქტი ლიგის გუნდ „იბარაკი როტოსთან“ გააფორმა.
ფეხბურთი აზერბაიჯანში

ფეხბურთი აზერბაიჯანში — ყველაზე პოპულარული სპორტია. აზერბაიჯანულ ფეხბურთს ორგანიზებას უწევს აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციათა ასოციაცია , რომელიც მართავს: ეროვნულ, პროფესიონალურ ფეხბურთის ლიგას, -ის უმაღლეს ლიგასა და აზერბაიჯანის ფეხბურთის ეროვნულ ნაკრებს.

ეროვნული ნაკრები მონაწილეობას იღებს ფიფასა და უეფას მიერ ორგანიზებულ ყველა შეჯიბრებაში როგორც უფროს, ისე ახალგაზრდულ დონეზე. ნეფთჩი ბაქო საბჭოთა კავშირის უმაღლესი ლიგის ერთ-ერთი წამყვანი გუნდი იყო და ზოგჯერ ევროპულ საკლუბო შეჯიბრებებშიც იღებდა მონაწილეობას. მათი ყველაზე ცნობილი ფეხბურთელი იყო ანატოლი ბანიშევსკი, რომელიც საბჭოთა ნაკრების შემადგენლობაშიც შედიოდა. სწორედ იგი გავიდა 1966 წლის ფიფას მსოფლიო თასის ნახევარფინალში. კიდევ ერთი აზერბაიჯანელი ფეხბურთის ლეგენდა იყო ლაინსმენი (მსაჯი) ტოფიკ ბაჰრამოვი, რომელმაც 1966 წლის ფიფას მსოფლიო თასის ფინალში, ინგლისისა და დასავლეთ გერმანიის ნაკრებებს შორის გამართულ შეხვედრაში, გადამწყვეტი როლი ითამაშა.

ისტორია
ადრეული პერიოდი (1920-იან წლებამდე)
 საუკუნის დასაწყისში, აზერბაიჯანში ფეხბურთი პოპულარული გახდა. ამ პერიოდში ქვეყანა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა. მოკლე პერიოდში, ბაქოში, მრავალი საფეხბურთო გუნდი ჩამოყალიბდა. 1905 წელს, აზერბაიჯანში პირველი საფეხბურთო კლუბი შეიქმნა. ეს გუნდები ძირითადად ბაქოს მსხვილ ნავთობკომპანიებს წარმოადგენდნენ. ამ გუნდებს შორის იყო: „სურახანის ფეხბურთის მოთამაშეთა წრე“, „სტელა“, „სპორტის მეგობრები“, „კონგრესი“, „უნიტასი“, „ბელაია“, „სენტურიონი“, „პროგრესი“ და მრავალი სხვა. თავდაპირველად, ქალაქის ჩემპიონატები ტარდებოდა კაპიტანებს შორის შეთანხმებით (ამ პერიოდში არ არსებობდა თასი ან მსგავსიტიპის ჩემპიონატები).

1911 წელს ბაქოში პირველი ოფიციალური ჩემპიონატი ჩატარდა, რომლის გამარჯვებულიც „ბრიტანული კლუბი“ გუნდი გახდა. 1912 წელს, აზერბაიჯანელმა ფეხბურთელებმა თავიანთი პირველი "საერთაშორისო მატჩი" ჩაატარეს და მათ გამარჯვება მოიპოვეს თბილისში, საქართველოში, ადგილობრივი "სოკოლის" გუნდის წინააღმდეგ ანგარიშით 4:2. 1912-1913 წლების სეზონში საქართველოსა და აზერბაიჯანის საფეხბურთუი კლუბებს შორის შეხვედრები ჯერ თბილისში, ხოლო შემდგომ ბაქოში ჩატარდა. 1914 წელს დაარსდა ფეხბურთის კავშირი აზერბაიჯანში. ფეხბურთის კავშირმა ითავა ოფიციალური ქალაქის ჩემპიონატებისა და სხვა შეჯიბრებების ორგანიზება. აზერბაიჯანის საფეხბურთო ნაკრებმა 1927 წელს გამართა პირველი ამხანაგური მატჩები საქართველოსა და სომხეთის წინააღმდეგ საქართველოში ტრანსკავკასიური ჩემპიონატისთვის მოსამზადებლად.
რაფაელ აგაევი

რაფაელ აგაევი (; დ. 4 მარტი, 1985, სუმგაითი, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი კარატისტი. იგი არის მსოფლიოს ხუთგზის, ხოლო ევროპის თორმეტგზის ჩემპიონი საკუთარ დისციპლინაში.

ადრეული ცხოვრება
2003 წელს აგაევმა საშუალო სკოლა დაამთავრა. ამის შემდგომ იგი ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფიზიკური კულტურისა და სპორტის აკადემიაში (სპეციალობით ტრენერ-ინსტრუქტორი კარატეში). აკადემია 2007 წელს დაამთავრა. 2007-08 წლებში მსახურობდა აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების აღჯაბადის რაიონში.

აგაევის მამა საკუთარ 3 შვილს (რაფაელი და მისი ორი უფროსი ძმა) ბავშვობიდან სპორტის სიყვარულს ასწავლიდა და, ამრიგად, აგაევი ბავშვობიდან სპორტს მიჰყვებოდა. მისი უფროსი ძმა რუსლანი ძიუდოში ვარჯიშობდა, ხოლო მისი მეორე ძმა რუსტამი - კრივში

7 წლის ასაკში აგაევი ფეხბურთში ჩაერთო და ამავე დროს დაიწყო კარატეში ვარჯიში მისი პირველი მწვრთნელის, რაფაელ მამედოვის მითითებით, რომელიც მის ვარჯიშს რამდენიმე წლის განმავლობაში აპირებდა. პირველ ეროვნულ შეჯიბრებაში მონაწილეობის შემდეგ აგაევი შეამჩნიეს და მიიწვიეს რესპუბლიკის ერთ-ერთი ცნობილი სპორტული კლუბში, „ბუდოკანში“ (კლუბს ფიზული მუსაევი ხელმძღვანელობდა).

კარიერა
რესპუბლიკაში პირველი ჩემპიონობის მოპოვების შემდეგ კარატეს ეროვნული ფედერაციის პრეზიდენტმა, იაშარ ბაშიროვმა, აღნიშნა რომ მან აგაევში დიდი პოტენციალი და უჩვეულო ბრძოლის ტაქტიკა დაინახა. აგაევი განსაკუთრებით გულმოდგინე იყო და გამარჯვების დიდი სურვილი და ნება გააჩნდა, თუმცა აკლდა საერთაშორისო გამოცდილება. საერთაშორისო დონის შეჯიბრებებზე, მან პირველად მონაწილეობა ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში 1997 წელს მიქსოლკში (უნგრეთი) გამართულ ღია მსოფლიო თასზე მიიღო. სამწუხაროდ, მისი პირველი პერფორმანსები წარმატებული არ იყო, მაგრამ შემდეგ წელს მან ინგლისის ღია ჩემპიონობა მოიპოვა.

მისი პირველ მსოფლიო ჩემპიონატზე კადეტებსა და ახალბედებს შორის, რომელიც 2001 წელს ჩატარდა ათენში (საბერძნეთი), გუნდურ ღონისძიებაში მან მესამე ადგილი მოიპოვა, შემდეგ წელს კი გახდა ევროპის ჩემპიონი. ამ წლიდან მოყოლებული დღემდე იგი ინარჩუნებს საკუთარ წონით კატეგორიაში პირველობას. იგი რეკორდსმენია შემდეგ კომპონენტში: ერთ მსოფლიო ჩემპიონატზე მოპოვებული აქვს 2 ოქროს მედალი. ეს მოხდა 2008 წელს, ტოკიოში, მის მე-18 ჩემპიონატზე. მან 70 კგ კატეგორიაში ერთი მედალი მოიპოვა, ხოლო მეორეს მოპოვება ღია კატეგორიაში მოახერხა. კარატეს მსოფლიო ფედერაციის პრეზიდენტმა ანტონიო ესპინოსამ მას „კარატეს სამყაროს ბრილიანტი“ უწოდა.

აგაევის კარიერაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა გუნდის უფროსი მწვრთნელი ჰიდაიატ შაბანოვი. 8 წლის განმავლობაში სწორედ იგი წვრთნიდა აგაევს და მასთან ერთად გამარჯვებებსაც იზიარებდა. საერთაშორისო ასპარეზზე გამორჩეული სპორტული მიღწევებისთვის აღაევმა არაერთხელ მიიღო ჯილდოები ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ხელმძღვანელობიდან და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროდან. იგი ზედიზედ რამდენიმე წლის განმავლობაში შედიოდა ქვეყნის 10 საუკეთესო სპორტსმენში. ფედერაციის ოფიციალური სპონსორისგან, აზერბაიჯანის საერთაშორისო ბანკისგან აღაევს მიღებული აქვს ახალი ბინის გასაღები ქალაქის ერთ-ერთ ელიტარულ უბანში; აგრეთვე იგივე სპონსორისაგან აქვს ნაჩუქარი აუდი 7.

ამჟამად, რაფაელ აგაევი არის აზერბაიჯანის ნაკრების კაპიტანი. იგი კვლავ ვარჯიშობს ახალი მთავარი მწვრთნელის, რაჰმან ჰატამოვის ხელმძღვანელობით.
ჰაჯი ალიევი

ჰაჯი ალიევი (; დ. 21 აპრილი, 1991, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. მან 2014 წლის ევროპის ჭიდაობის ჩემპიონატში, 61 კილოგრამ კატეგორიაში იასპარეზა და ტურნირი ოქროს მედლით დაასრულა (ფინალში დაამარცხა რუსი მოჭიდავე ბეკხან გიორგეევი).

2014 წლის ტაშკენტში მიმდინარე ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატში, ალიევმა თავისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონატის ოქროს მედალი მოიგო (თავისუფალი სტილით 61 კგ კატეგორიაში).

აგრეთვე, ალიევმა მეორე და მესამე ოქროს მედალი მიიღო ლას-ვეგასში 2015, ხოლო პარიზში 2017 წელს.

2015 წელს ასპარეზობდა ევროპის თამაშებში; იგი ამ ჩემპიონატში 61 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ასპარეზობდა. თამაშები მან ბრინჯაოს მედლით დაასრულა.

ალიევი აგრეთვე მონაწილეობდა 2016 წლის ზაფულის თამაშებზე 57 კილოგრამ კატეგორიაში და ბულგარელივლადიმირ დაბოვის დამარცხების შემდეგ ტურნისი ბრინჯაოს მედლით დაასრულა. დახურვის ცერემონიის დროს იგი იყო აზერბაიჯანის დროშის მატარებელი. მისი პირადი მწვრთნელია ელმან აზიმსადე.

ამ წარმატებების შემდეგ, ჰაჯი ალიევმა მოიგო დაგვილში (ლატვია) უმცროს მოჭიდავეებს შორის ჩატარებული ევროპის ჩემპიონატი. 17 წლის ჰაჯი ალიევი, რომელიც 54 კგ-ში იასპარეზებდა, ფინალამდე ყველა მისი მოწინააღმდეგე დამაჯერებლად დაამარცხა და გადამწყვეტ მატჩში ქართველ ვლადიმერ ხინჩიაშვილთან დამარცხდა. ამ შედეგით მან ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 25 ივლისს, აზერბაიჯანის ჭიდაობის ფედერაციის პრეზიდენტი ფაზილ მამედოვი შეხვდა იმ მოჭიდავეებს, რომლებმაც ევროპის ჩემპიონატი მოიგეს. ამ მოჭიდავეებს შორის იყო ჰაჯი ალიევიც.

2009 წლის თებერვალში პირველი ადგილი დაიკავა აზერბაიჯანის ახალგაზრულ ჩემპიონატში. იგი ამ ჩემპიონატში 60 კილოგრამ კატეგორიაში ასპარეზობდა (ჩემპიონატი მან ვერცხლის მედლით დაასრულა). ამავე წლის მარტში იგი მონაწილეობდა რიგის (ლატვია) საერთაშორისო ტურნირში. ნახსენები ტურნირი ალიევმა მეხუთე ადგილით დაასრულა.

ჰაჯი ალიევმა მორიგ წარმატებებს 2009 წელს შიდა კონკურსებში მიაღწია. მან მოიგო ოქტომბერში ჩატარებული ახალგაზრდული ტურნირი. ეს ტურნირი აზერბაიჯანის ეროვნულ გმირს, ალიერ ალიევს ეძღვნებოდა. დეკემბერში ალიევმა ახლა უკვე მოზარდებს შორის დაიკავა პირველი ადგილი. მან აზერბაიჯანის თასზე ყველა მოწინააღმდეგე დაამარცხა და შედეგად ტურნირის გამარჯვებული გახდა.