iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კენჭანის ეკლესია

კენჭანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩირიკის დასავლეთით, 400 მეტრზე, მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,1 5,4 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია. სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხეველია. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია, ჩრდილო და სამხრეთ კედლებში - თითო სწორკუთხა ნიში. ეკლესიას სამხრეთით მინაშენი ჰქონია (იკითხება მხოლოდ გეგმა).
ქოდალოს წმინდა გიორგის ეკლესია

ქოდალოს წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლის გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოდალოს აღმოსავლეთით 1 კილომეტრზე. შემაღლებულ ადგილებზე.

ნაგებობა ქრონოლოგიურად განსხვავებულ სამს სამშენებლო ფენას შეიცავს. შენობის ნაწილთაგან ყველაზე ძველია საკურთხევლის შვერილისა და სამხრეთ კედლის ქვედა ნაწილები, რომელიც მოზრდილი ზომის რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებითაა ნაწყობი და სავარაუდოდ - საუკუნეებს შეიძლება მივაკუთვნოთ. მომდევნო ფენა, რომელიც გვიანდელ შუა საუკუნეებში ჩატარებული აღდგენითი სამუშაოების დროინდელია. რიყის წვრილი ქვისა და თავდაპირველი ფენისგან წყობის ხასიათით მნიშვნელოვნად განსხვავდება. ამ დროისაა დასავლეთი და ჩრდილოეთ კედლების ქვედა ნახევარი; კედლების ზედა ნაწილები და გადახურვა აგურისაა და საუკუნეს მიეკუთვნება. ინტერიერი შელესილი ყოფილა (ნალესობა შემორჩენილია დასავლეთ კედლებზე).

ეკლესია დარბაზულია (10,26,62 მეტრზე), აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით, რომლის გარეთა კედელი აფსიდის შიდა მოხაზულობას იმეორებს. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს. კარი ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული და ორივე მხრიდან კედლის შეღრმავებულ არეშია ჩასმული (გარეთაა შეღრმავება სწორკუთხა, შიდა-თაღოვანი).

აფსიდში აგურით ნაწყობი, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო ნიშაა. სამხრეთით ნიშა თაღოვანია, ჩრდილოეთით-სწორკუთხა. საკურთხევლის შუაში გეგმით კვადრატული ტრაპეზი დგას. საკურთხევლის ბაქანი, რომელიც მთლიანად აგურითაა მოგებული, დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურთა შემაღლებული და ცენტრში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს. აფსიდი გადახურულია კონქით. იგი მთლიანად აგურისაა. კონქის თაღი ქვის მასიურ, თაროსებრ კრონშტაინებს ეყრდნობა.

დარბაზის გრძივი კედლები ორ-ორი თაღითაა დანაწევრებული. თაღებს აღმოსავლეთ წყვილში თითო თაღოვანი სარკმელია. ერთი თაღოვანი სარკმელი დასავლეთითაცაა. დარბაზი გადახურულია აგურით ნაწყობი კამარით. იგი ეყრდნობა ორ საბჯენ თაღს, თაღები-კრონშტაინებს, რომლებიც, ისევ როგორც კონქის თაღის კრონტაინები. საფლავის ქვებისგანაა გამოთლილი (ქვებზე შემორჩენილია ეფიტაპიების ნაშთი). კამარა და საბჯენი თაღები ტლანქადაა აწყობილი და მშვილდისებრი ფორმა აქვს. აღმოსავლეთ ფასადზე საკურთხელის სარკმელს ქვის ფილა ხურავს.

სამხრეთ ფასადზე, ერთ დონეზე, მიწიდან დაახლოებით 1,3 მეტრ სიმაღლეზე სამი პატარა თაღოვანი ნიშაა. ორი მათგანი კარის მარჯვნივაა, ერთი-მარცხნივ. კარი კედლის მცირედ შეღრმავებულ არეშია მოქცეული, რომელსაც აგურის ხერხულა წყობით გამოყვანილი სამსაფეხურიანი ფრიზი აგვირგვინებს. დასავლეთ ფასადზე თაღოვანი სარკმელი კედლის ირიბად შეჭრილ შეღრმავებაში ზის და ფიცრული , ბრტყელი გადახურვა აქვს. ფრონტონის არეში აგურის წყობის შეღრმავებით მარტივი ჯვარია გამოსახული. დასავლეთ კედელზე აგურის პატარა სამრეკლოა დადგმული. იგი გეგმით კვადრატულია. კვადრატის თვითოეულ კუთხეში თითო სწორკუთხა ბურჯია, რომლებსაც ნახევარწრიული თაღები ეყრდნობა. სამრეკლოს აგურისავე პირამიდული სახურავი აქვს. ეკლესიას აგურის საფეხუროვანი ლავგარდანი ჰქონია.

 საუკუნის 90-იან წლებში ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია აღადგინა, რის შედეგადაც მას მთლიანად დაუკარგეს თავდაპირველი სახე - მოანგრიეს სამრეკლო. ეკლესიის კედლების გარედა მიაშენეს აგურის სქელი ფენა, რის შედეგადაც ეს შენობა უჩვეულო უსახური იერი მიიღო.
ჩირიკის ეკლესია

ჩირიკის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩოხელნის ჩრდილოეთით, საქართველოს სამხრეთით, გზის პირას. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. მოგვიანებით, ეკლესიის აღდგენის დროს, გრძივი კედლები აუმაღლებიათ, რის შედეგადაც მნიშვნელოვნად შემცირდა სახურავის კალთების დახრილობა. 1982 წელს, განაახლეს ფიქლის სახურავი. ეკლესია დარბაზულია (6,4 5,5 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ორივე მხრიდან ბრტყლად გადახურული შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა, თითო სწორკუთხა სარკმელი - აღმოსავლეთით და დასავლეთით, რომლებსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვთ. ინტერიერი განივი კედლით ორ ტოლ ნაწილადაა გაყოფილი. კედელში გაჭრილია ორი თაღოვანი კარი. აღმოსავლეთით, სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრალურ ნაწილში, კუბური ტრაპეზი დგას. განივ ფასადებზე შემორჩენილია თავდაპირველი, თაროსებრი ლავგარდნის მცირე ნაწილი.
ჩუბინიანთკარის წმინდა გიორგის ეკლესია

ჩუბინიანთკარის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუბინიანთკარის სამხრეთ-დასავლეთით, 100 მეტრზე, ტყეში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (4,3 3 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილები. ორივე მხრიდან ბრტყლად გადახურული შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, სწორკუთხა სარკმელია, რომლის სამხრეთით მცირე ზომის ორი ნიშია. კედლები შიგნით და გარედან შელესილია.
ციხიანის ეკლესია

ციხიანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ციხიანის განაპირას, აღმოსავლეთით. განეკუთვნება - საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,7 × 3,7 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი მოზრდილი ქვითაა გადახურული. სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილია შეისრული სარკმელი, რომლის წინ მართკუთხა ქვის ტრაპეზი დგას. საკურთხევლის ჩრდილო კედელში სწორკუთხა ნიშია. ასეთივე ნიში სამხრეთ კედელშიცაა, მასში სათოფურია მოწყობილი. თითო სათოფურია დასავლეთ და ჩრდილო კედლებშიც. კედლებზე, შიგნით და გარეთ, შემორჩენილია ბათქაშის ფრაგმენტები. ფასადები სადაა, მხოლოდ აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, მცირე ზომის ჯვარია ჩაკვეთილი.
ციხისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

ციხისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ციხისუბნიდან სამხრეთ-დასავლეთით 0,5 კილომეტრზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (8,4 5,2 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. გარეთა კუთხეებისა და კონსტრუქციული ნაწილების წყობაში გამოყენებულია შირიმისა და ქვიშაქვის დამუშავებული ქვები. ძლიერ დაზიანებულია. ჩამონგრეულია კამაროვანი გადახურვა და კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი შიგნით თაღოვანია, გარედან არქიტრავით (ჩამოვარდნილია) ყოფილა გადახურული. ქვაზე ლილვით შემოფარგლული თანაბარი სიდიდის ორი წრეა, რომლებშიც დაბალი რელიეფით თითო ტოლმკლავა ჯვარია გამოსახული. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო მცირე სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხევლის კონქს ნახევარწრიული ფორმის თაღი აქვს. დარბაზის გრძივ კედლებზე სხვადასხვა სიგანის ორ-ორი პილასტრია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობოდა. კედლების დაზიანების გამო სარკმლების კვალი აღარ ჩანს. გარედან ეკლესიის შემორჩენილი კედლები სადაა.
თხილობისჭალის სამაროვანი

თხილობისჭალის სამაროვანი — არქეოლოგიული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის მდინარე არაგვის შენაკადის, მდინარე ზემო ჯახის მარჯვენა ნაპირზე, თხილობისჭალაში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. 1971 წელს, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი) ქვისსამარხების შემთხვევით აღმოჩენასთან დაკავშირებით ჩაატარა საცდელი გათხრები. სამარხეული ინვენტარი არ აღმოჩნდა.
ჯიმითის მესამე ეკლესია

ჯიმითის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯიმითის ნასოფლარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7,2 4,1 მ). ნატეხია რიყისა და ნატეხი ქვით. ძლიერაა დაზიანებული. შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლე 2,6 მეტრია. ინტერიერი 0,5 მეტრ სიმაღლეზე მიწითაა ამოსვსებული. შესასვლელი სამხრეთ კედლის შუაშია. კარი გარედან თარაზულადაა გადახურული. შიგნით თაღოვანია. აფსიდი ნალისებრი ფორმისაა, იგი შუაში განგრეულია და სარკმლის კვალი არ ჩანს. აფსიდის გვერდებში თითო მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშაა.
ციხისძირის პირველი კოშკი

ციხისძირის პირველი კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ციხისძირის ქვემო უბანში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი ცილინდრულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილია მისი ოთხი სართული (სიმაღლე 10 მეტრი). პირველი სართული ყრუკედლებიანი სარდაფია. კოშკში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, მეორე სართულზე, მიწიდან 2,5 მეტრ სიმაღლეზე. კარს ისრული თაღი აქვს, წირთხლებში - საურდულე ხვრელები. ამავე მხარესაა თაღოვანი სარკმელი. კედელში თახჩები და სათოფურებია. კარის პირდაპირ ბუხარია. სართული გუმბათოვანი კამარითაა გადახურული. სამხრეთით, კედლის სისქეში, მოწყობილია მესამე სართულზე ასასვლელი კიბე. ამ სართულზე რამდენიმე თახჩაა. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სარკმელია. დასავლეთით ბუხრის კვალი ჩანს. მესამე და მეოთხე სართულების გადახურვა ხის ყოფილა. მეოთხე სართულის მთელ პერიმეტრზე, სხვადასხვა დონეზე, განლაგებულია ორმაგი სათოფურები.
ციხისძირის მეორე კოშკი

ციხისძირის მეორე კოშკი, განძის წმინდა გიორგი - არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ციხისძირის ზემო უბანში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი გეგმით კვადრატულია (5,9 5,9 მეტრი). ნაგებია რიყის ქვით. შემორჩენილია 6 მეტრ სიმაღლეზე. ზედა ნაწილში სათოფურებია. კოშკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხე დანგრეულია. მოგვიანებით იგი ამოუშენებიათ და კარი მოუწყვიათ. პირველი სართულის ჩრდილო კედელში თახჩაა.
ციხისძირის სამაროვანი

ციხისძირის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ციხისძირის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, ადგილ ცივწყაროზე. თარიღდება საუკუნით. 1984 წელს, ძეგლის დაზვერა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიური ექსპედიციის რაზმმა (ხელმძღვანელი ზ. კალანდაძე). სამარხეული ინვენტარი მხოლოდ ერთ სამარხში აღმოჩნდა. მოპოვებული მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ციხისძირის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

ციხისძირის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ციხისძირის სასაფლაოზე, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 1982 წელს, სპეციალურმა სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწარმოო გაერთიანებამ ძეგლზე ჩაატარა სარესტავრაციო სამუშაოები (რესტავრაციის პროექტის ავტორები: ნ. მინდორაშვილი და აკ. შავერდაშვილი). აღდგა კედლების ზედა ნაწილები და გადახურვა. ეკლესია დარბაზულია (4,9 4,2 მეტრი), ტლანქად ნაგები სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გარედან თაღოვანი, ხოლო შიგნით ბრტყლად გადახურული შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით, შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდის ღერძზე, ვიწრო სარკმელია, რომელსაც თარაზული გადახურვა და საფეხურებიანი ძირი აქვს. მსგავსი სარკმელია დასავლეთითაც. აფსიდის გვერდებში თითო პატარა სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილო კედლების აღმოსავლეთ კიდეში თითო სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ეკლესიის ცილინდრული კამარით გადახურული დარბაზი შესამჩნევად მოკლეა. მისი განივი ღერძი გრძივ ღერძს რამდენადმე სჭარბობს. ფასადები სადაა. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესია გადახურულია ფიქლის ორფერდა სახურავით.
ბოკორნის ეკლესია

ბოკორნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძველი ოსების (ახლანდელი - სოფელი ნიკორნა) სასაფლაოზე. განეკუთვნება - საუკუნეებს. თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. შემორჩენილია ჩრდილოეთის კედელი (სიმაღლე 3-3,5 მეტრი) და აფსიდის ჩრდილო გვერდის ნაწილი. დანარჩენი კედლები დაშლილია და ნანგრევებადაა ქცეული. ეკლესია ნაგებია რიყის ქვითა და ტლანქად დამუშავებული შირიმით. ნახევარწრიული აფსიდის შემორჩენილ ნაწილში მაღალი ნიშია, რომელსაც შირიმის ერთ ქვაში გამოკვეთილი ბრტყელი თაღი ხურავს. აფსიდს შემორჩა კონქის მცირე ნაწილი. აფსიდის თაღი შირიმის თლილი ქვებით ყოფილა გამოყვანილი. შემორჩენილია თაღის ჩრდილო ქუსლის წყობის ერთი ქვა და შირიმის თაროსებრი იმპოსტი. კამარა პილასტრებზე გადაყვანილ ორ საბჯენ თაღს ეყრდნობოდა. გარედან ჩრდილო კედელი მთლიანად შირიმის სწორკუთხა ფილებითაა შემოსილი, რომელშიც ალაგ-ალაგ რიყის ქვებია ჩართული.
ძველი ოსების კოშკი

ძველი ოსების კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძველი ოსების (ახლანდელი - სოფელი ნიკორნა) სამხრეთ-აღმოსავლეთით 500 მეტრზე, მდინარე აბანოსხევის (არაგვის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. კოშკი გეგმით კვადრატულია (5,5 5,5 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვითა და დუღაბით. დანგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ ერთი სართული, რომელიც მთლიანად ამოვსებულია ნანგრევებით.
ადგილის დედის ხატი (წითელი კლდე)

ადგილის დედის ხატი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელი კლდის სამხრეთით, დანგრეული ეკლესიის ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხაა (3,8 3,3 მეტრი), ნაშენია ნატეხი ქვითა და შირიმის პატარა კვადრებით. გადახურვა ჩამოქცეულია. შემორჩენილია 0,6-1 მეტრი სიმაღლის კედლები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთ კედელში პატარა სწორკუთხა ნიშია, რომელიც საკურთხევლის ფუნქციას ასრულებდა. ხატს გარს აკრავს წრიული ფორმის, რიყის ქვის, მშრალი წყობით ნაგები გალავანი.
თავლაღის ეკლესიის კომპლექსი

თავლაღის ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელი კლდის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყიან ბორცვზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის ეკლესია, კოშკი, ოთხკუთხა ნაგებობა და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია (9 6,5 მეტრი), დგას ეზოს შუაგულში. ნაგებია ნატეხი ქვით. გადახურვა ჩანგრეულია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნით - არქიტრავული. ეკლესია უაფსიდოა. აღმოსავლეთით, დარბაზისგან პილასტრებით გამოყოფილ სწორკუთხა საკურთხეველში, გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, საკურთხევლის ჩრდილო კედელში პატარა ნიშია. საკურთხევლის კედლებს საფეხური გასდევს. შემორჩენილია ქვის კანკელის ფრაგმენტები. ეკლესიას სამხრეთიდან გვიანდელი მინაშენი ეკვრის, რომლის დასავლეთ ნაწილში გეგმით კვადრატული (3,2 3,2 მეტრი) კოშკია ჩართული. მინაშენის აღმოსავლეთ ნაწილი მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენი თაღის მცირე ნაწილი და ჩრდილო კედლის ნაშთი. კოშკი ოთხსართულიანია, ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. შესასვლელი პირველ სართულზე, მინაშენიდან (აღმოსავლეთიდან) აქვს. სამხრეთ კედელში მცირე ზომის თაღოვანი ნიშია. მეორე სართულზე, ჩრდილო და დასავლეთ კედლებში, თითო ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, მესამე სართულის სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში - ერთი განიერი სწორკუთხა სარკმელი. მეოთხე სართულის აღმოსავლეთ, დასავლეთ და ჩრდილო კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია, სამხრეთ კედელში - ფართო და მაღალი თაღოვანი კარი. კედლებში შემორჩენილია სართულშუა ძელური გადახურვის ბუდეები. ფასადები შელესილია. კოშკი ზემოთკენ ვიწროვდება და ორფერდა სახურავი ხურავს. გალავანი წრიულია, ნაგებია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვით, წყობა მშრალია, შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 1-1,5 მეტრს არ აღემატება. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. გალავნის აღმოსავლეთ კედელზე მიშენებულია ოთხკუთხა ნაგებობა, მისგან შემორჩენილია მხოლოდ კედლების მცირე ნაწილი (სიმაღლე 1-1,5 მეტრი).
პოლ კონსტანი

პოლ კონსტანი ( დ. 22 ნოემბერი, 1852 — გ. 15 მაისი, 1924) — ფრანგი დიპლომატი და პოლიტიკოსი საერთაშორისო არბიტრაჟის ადვოკატი და ნობელის პრემიის ლაურეტი 1909 წელს.

ბიოფრაფია
დაიბადა ლა-ფლეშში, სარტში, ლუარის რეგიონში, ძველ არისტოკრატულ ოჯახში, რომელთა გენეალოგია ჯვაროსნებსაც მოიცავდა. ცნობილი რევოლუციური ხანის მწერალი და პოლიტიკოსი ბენჟამინ კონსტანი მისი დიდი ბიძა იყო. სამართლის და აღმოსავლური ენების შესწავლის შემდეგ პარიზში -- -ში(ლუი დიდის ლიცეუმში), კონსტანი შეუდგა დიპლომატიურ საქმიანობას 1876 წელს.

კონსტანი ადრეულ დიპლომატიურ მოღვაწეობას ეწეოდა მონტენეგროში, ოტომანთა იმპერიაში, ნიდერლანდებში, დიდ ბრიტანეთსა და ტუნისში. 1882 წელს დაბრუნდა პარიზში საგარეო საქმეთა სამინისტროში, საგადასახადო ბიუროს ხელმძღვანელის ასისტენტის პოზიციაზე სამუშაოდ. 1890 წელს დაიკავა საფრანგეთის ელჩის პოზიცია ლონდონში, დიდი როლი ითამაშა კოლონიალური საკითხების გამო, დიდ ბრიტანეთთან ომის აცილებაში. დიპლომატიური სამსახური შეზღუდვით იმედგაცრუებული, 1895 წელს შევიდა პარლამენტში. 1904 წელს პოლ კონსტანმა დაიკავა ადგილი სენატში და მსახურობდა მისი კარიერის ბოლომდე 1924 წლამდე.

როგორც დეპუტატი და სენატორი, კონსტანი აქტიურად ჩაერთო კოლონიალურ საკითხებში, მუდმივად ეწინააღმდეგებოდა მესამე რესპუბლიკის კოლონიალურ პოლიტიკას. მკაცრად აკრიტიკებდა საფრანგეთის კოლონიალურ წესებს მადაგასკარის მიმართ.

ის იყო დრეიფრუსის მომხრე და მხარს უჭერდა ემილ ზოლას ნეშტის პანთეონში დაკრძალვას მონმარტრის სასაფლაოდან.

დაქორწინდა ამერიკელ დეიზი სედვიკ ბერენდზე. ის მუდმივად მოგზაურობდა და წერდა ამერიკის შეერთებული შტატების შესახებაც.

საერთაშორისო მოღვაწეობა
მიუხედავად კონსტანის არისტოკრატიული წარმომავლობისა, იყო რადიკალური რესპუბლიკელი. მას სწამდა ევროპის კულტურული ხალხების გაერთიანების ევროპის შეერთებული შტატების სახელის ქვეშ. მისი აზრით, საერთაშორისო თემის კარგი ორგანიზება იყო მშვიდობის გარანტი.

მან უბიძგა ენდრიუ კარნეგს, რათა თანხა შეეწირა მშვიდობის სასახლისთვის. პირველ მსოფლიო ომამდე ის მუშაობდა გერმანიის და საფრანგეთის შერიგების საკითხებზე. 1918 წელს მას გერმანიისთვის მხოლოდ მშვიდობა სურს და აკრიტიკებს ვერსალის პოლიტიკას, რაც მისი აზრით ძალიან უხეში იყო. ასევე დიდ იმედს ამყარებს ახალ ერთა ლიგაზე.

კონსტანს მიეწერება საერთაშორისო ურთიერთობების გაუმჯობესება. ის იყო მუდმივი საარბიტრაჟო სასამართლოს წევრი 1900 წლიდან. საფრანგეთის წარმომადგენელი ჰააგის ორივე სამშვიდობო კონფერენციაზე (1898 და 1907).

კონსტანმა დაწერა ისტორიული და პოლიტიკური ნაშრომები და არასტანდარტული დრამატურგიული ნაწარმოებები. მუდმივად აწვდიდა ნაშრომებს გაზეთებს , , და .

მემკვიდრეობა
ლა-ფლეშში, მის მშობლიურ ქალაქში, ორი სკოლა ატარებს მის სახელს.

სამართლის ამფითეატრიც მის სახელს ატარებს, ეკონომიკური მეცნიერების და მენეჯმენტის მეინის უნივერსიტეტში .

მონუმენტი, მისი ბიუსტით, რომელიც პოლ ლანდოვსკის შესრულებულია ასევე მას ეძღვნება და მდებარეობს იაკობინელების მოედანზე ( 48.0083791° 0.1999867°)
აძივნის ეკლესია

აძივნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინამხრის სამხრეთით, მაღალი მთის წვერზე. თარიღდება - საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (7,3 4,9 მეტრი), მიდგმულია ნანგრევებად ქცეული ზურგიანი კოშკის სწორ კედელზე, რომელიც ეკლესიის სამხრეთ ფასადის დასავლეთ ნახევარს მთლიანად ფარავს. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია შირიმიც. ძლიერ დაზიანებულია: დანგრეულია კამარა, კედლების ზედა ნაწილები და ჩრდილო კედელი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია. კარი შირიმით ნაწყობი ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. აფსიდი შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმისაა, განათებულია მცირე ზომის, გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული სარკმლით. მსგავსი ერთი სარკმელია დასავლეთ კედელში. აფსიდის სამხრეთ ნაწილში პატარა თაღოვანი ნიშია. აფსიდის ჩრდილო ნახევარი მონგრეულია. კამარა დაყრდნობილი იყო ერთ საბჯენ თაღზე (შემორჩენილია თაღის სამხრეთ კონსოლი და ქუსლის წყობის ნაწილი). მოგვიანებით კამარის გასამაგრებლად დარბაზის შუაში, მთელ სიგრძეზე, აუგიათ საკმაოდ სქელი (სისქე 0,95 მეტრი) კედელი, რომლის აღმოსავლეთ ნაწილში ვიწრო კარია. ეკლესიის აღმოსავლეთით, ფერდობზე, შემორჩენილია რამდენიმე ნაგებობის ნანგრევები.
წინამხრის კვირიას ეკლესია

წინამხრის კვირიას ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინამხრის ჩრდილოეთუთ, მაღალი მთის ციცაბო კალთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია კლდის ნატეხი ქვით. შესასვლელი ჩრდილო კედლის დასავლეთ კიდეშია. აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი მოყვანილობის აფსიდია, რომლის ღერძზე გაჭრილია გარეთენ შევიწროებული სწორკუთხა სარკმელი. ეკლესიას ჩრდილოეთის მხრიდან მინაშენი ეკვროდა, რომლისგანაც მხოლოდ კვალი შემორჩა.
წინამხრის მთავარანგელოზთა ეკლესია და კოშკი

წინამხრის მთავარანგელოზთა ეკლესია და კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინამხრის აღმოსავლეთით, მდინარე ხადისწყლის მარცხენა ნაპირზე, ფერდობზე. განეკუთვნება - საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (10,9 6,8 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. დაზიანებულია. სახურავზე აცვენილია ფიქლის საფარი, ჩამოშლილია კამარის სამხრეთ გვერდის ნაწილი და სამხრეთ-დასავლეთ კუთხის ზედა ნახევარი. დანგრეულია სამხრეთ და ჩრდილო მინაშენები. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. დასავლეთის კარი ტიმპანითაა გადახურული და ორივე მხრიდან თაღოვანია, ჩრდილოეთის და სამხრეთის შესასვლელებს მხოლოდ შიგნით აქვს თაღი. აღმოსავლეთით ნახევრწრიული ფორმის, სამი საფეხურით შემაღლებული აფსიდია. აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელი და ოთხი ნიშია, სარკმელს საფეხურიანი რაფა აქვს. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ტრაპეზის ქვა. აფსიდს მთელ პერიმეტრზე საფეხური გასდევს. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია შელესილი და ღარებით შემკული ქვის კანკელით. იგი სამთაღიანია, თარები დაყრდნობილია ქვის ოთხ სვეტზე. კანკელს შუაში შესასვლელი აქვს, გვერდებზე - მოაჯირები. სვეტებს ერთლილვა კაპიტელები ამშვენებს. დარბაზში სამი თაღოვანი სარკმელია, ერთი - დასავლეთით, ორი - სამხრეთით (სამხრეთ-დასავლეთ სარკმლის მხოლოდ კვალიღაა შემორჩენილი). გრძივი კედლები მარტივი პილასტრების ორი წყვილით დაყოფილია სამ-სამ მონაკვეთად. მათგან შუა და აღმოსავლეთ მონაკვეთები ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. შუა მონაკვეთების თაღზე კამარის საბჯენი თაღის პილასტრია დაყრდნობილი. კედლებზე შემორჩენილია ფრესკული მხატვრობის ორი ფენისა და ასომთავრული წარწერის ფრაგმენტები. ინტერიერში, ჩრდილო კედელთან, ხის მაღალი (სიმაღლე 5 მეტრი), ორნამენტებით მოხატული ჯვარი დგას. მოგვიანებით, კამარის გამაგრების მიზნით, დარბაზის დასავლეთ ნაწილში (გრძივი ღერძის გასწვრივ) საკმაოდ განიერი (სიგანე 1,5 მეტრი) კედელი აუგიათ. კოშკი ეკლესიის თანადროულია, დგას მისგან ჩრდილო-დასავლეთით, 2 მეტრზე. ნაგებია ნატეხი ქვით. კოშკი (5,4 4,5 მეტრი) ზურგიანია. სწორი მხარით მდინარისკენაა (სამხრეთით) მიქცეული, ხოლო ზურგით - მთისკენ. შემორჩენილია ოთხი სართული და მეხუთე სართულის შვერილი აივნის ხის კოჭები. პირველი სართული მიწიდან 5 მეტრ სიმაღლეზე იწყება, ქვემოთ ყრუ კედლებია. კოშკში შესასვლელი პირველ სართულზეა. ოთხკუთხა კართან მისადგმელი კიბისათვის კედელში ჩაყოლებულია შვერილი ქვა, მეორე სართული ყრუკედლებიანია, მესამე და მეოთხე სართულის სწორ კედლებში, ერთ ღერძზე, თითო პატარა სწორკუთხა სარკმელია, დანარჩენი კედლები ყრუა. კოშკის პირველი და მეორე სართულები კამარითაა გადახურული (მეორე სართულის კამარის უმეტესი ნაწილი ჩამოშლილია). მესამე და მეოთხე სართულებს ხის ბრტყელი გადახურვა ჰქონიათ (შემორჩენილია გადახურვის კოჭების საყრდენი ბუდეები).
ქოჩორთ წმინდა გიორგის ეკლესია

ქოჩორთ წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინამხრის ჩრდილოეთით, 0,5 კილომეტრზე, მაღალი მთის თხემზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,2 3,3 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით მცირე სიღრმის აფსიდია, რომლის ღერძზე სწორკუთხა, გარეთკენ ოდნავ შევიწროებული სარკმელია. აფსიდის გვერდებში თითო მცირე ზომის ნიშია. ეკლესიის აღმოსავლეთით, ათიოდე მეტრის მანძილზე, შემორჩენილია ნაგებობის ნაშთი.
წინკობნის წმინდა გიორგის ეკლესია და კოშკი

წინკობნის წმინდა გიორგის ეკლესია და კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინკობნის ჩრდილოეთით, მთის ფერდობზე, ნასოფლარზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (5,2 4,9 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი გადახურულია არქიტრავით. აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხეველია. საკურთხეველში ერთი სწორკუთხა სარკმელია, მის წინ ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილო კედელში ორი სწორკუთხა ნიშია, სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში — ერთი. დარბაზს ცილინდრული კამარა ხურავს. ეკლესიას ფიქლის დიდი ფილების ორფერდა სახურავი აქვს. სახურავის კეხზე ქვისგან გამოკვეთილი ცხვრის ქანდაკება დგას. ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეზე მიშენებულია კოშკი (3,3 3,3 მეტრი; სიმაღლე 7,2 მეტრი). მისი ქვედა ორი მესამედი მასიურია, ხოლო ზედა კვადრატული სათავსია, მას შესასვლელი სამხრეთით, მიწიდან 4 მეტრ სიმაღლეზე აქვს. კარი არქიტრავიანია. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. აღმოსავლეთ კედელზე ტრაპეზის ქვაა მიდგმული. სათავსი შეისრული კამარითაა გადახურული. კოშკს ფიქლის ფილების ორფერდა სახურავი აქვს. ეკლესიისა და კოშკის ფასადები დასრულებულია ნატეხი ქვის თაროსებრი ლავგარდნით.
ჯიმითის მეოთხე ეკლესია

ჯიმითის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯიმითის შროშანულად წოდებულ ადგილზე, განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია. ჩრდილოეთიდან ეკვრის თანადროული ეგვტერი. აღმოსავლეთით საკურთხევლის შვრელითაა დასრულებული. რომელიც მის შიდა მოხაზულობას იმეორებს. მათგან მთავარი სამხრეთით მდებარეა იგი ჩრდილოეთიდან სადგომთან ბევრად უფრო ფართოა და მაღალი. ჩრდილოეთ სადგომი (სიგრძე- 1,8 მეტრი) სივრცით თითქმის მთავარი სივრცის ტოლია და როგორც ჩანს ცალფერდა სახურავითაა გადახურული. ეკლესია ნაგებია უხეში დამუშავებული ქვის კვადრებით და კირის ხსნარით, გამოყენებულია რიყის ქვაც. ძლიერაა დაზიანებული, თითქმის მთლიანადაა დანგრეული ჩრდილოეთ სადგომი. დანგრეულია მთავარი სადგომის კედლის ზედა ნაწილები და გადახურვა. ეკლესიის შესასვლელი სამხრეთ სადგომის დასავლეთ კედელშია მოწყობილი. კარი თაღოვანია აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია, იგი შუაში განგრეულია და სარკმლის კვალი არ ჩანს, დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში სწორკუთხა სარკმელია. ჩრდილოეთ აფსიდის სადგომიც ნალისებრია. მის სამხრეთ გვერდში ერთი ნიშაა დამალავით. რამდენიმე მცირე ზომის ნიშაა სამხრეთ კედელშიც. ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედელები 0,3 - 0,5 მეტრის სიმაღლეზე დგანან.
ხალედი (მუსიკოსი)

ხალედ ჰაჯ იბრაჰიმი (; დ. 29 თებერვალი, 1960) — ალჟირელი მუსიკოსი, მომღერალი და კომპოზიტორი. ცნობილი, როგორც „ხალედ“. დაიბადა ალჟირში, ქალაქ ორანში. მას ასევე უწოდებენ „რაის მეფეს“. ის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული არაბი მომღერალია. მისი ერთ-ერთი სიმღერა „ “ გამოყენებულია 1997 წლის ფილმ მეხუთე ელემენტში.