iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კონაქტი

კონაქტი — ირლანდიის რესპუბლიკის პროვინცია. ირლანდიის სხვა პროვინციების საგრაფოებთან ერთად კონაქტი ეკუთვნის ევროპარლამენტის ირლანდიის ჩრდილო-დასავლეთის საარჩევნო ოლქს.

ისტორია
კონაქტი იმ ხუთი მხარიდან ერთ-ერთი იყო, რომელსაც „მეფეთ-მეფე განაგებდა“ . ნორმანთა შემოჭრის შემდეგ უძველესი სამეფოები დაჰყვეს საგრაფოებად ადმინისტრაციული და იურიდიული საკითხების მოსაგვარებლად. შემდგომ საუკუნეებში ადგილობრივმა ხელისუფლებამ ისტორიული საგრაფოები ქვე-დანაყოფებად დაყო. დღეს საგრაფოები ერთიანდება ოთხ პროვინციაში, თუმცა მათ ოფიციალური სტატუსი არ გააჩნიათ.

საგრაფოები
კონაქტი აერთიანებს 5 საგრაფოს: გოლუეი, ლიტრიმი, მეიო, როსკომონი და სლაიგო. ის ირლანდიის ოთხი პროვინციიდან უმცირესია, როგორც ფართობით (17 788კმ²), ისე მოსახლეობით (542 039).

უდიდესი დასახლებები
მუქად აღნიშნულ დასახლებებს აქვთ -ის სტატუსი.
ძვ. წ. IX საუკუნე

ათწლეულები და წლები
----

ზოგადად
----

 საუკუნე იყო ცივილიზაციებში დიდი ცვლილებების პერიოდი. აფრიკაში ფინიკიელებმა დააფუძნეს კართაგენი. ეგვიპტეში ძლიერმა წყალდიდობამ ლუქსორის ტაძრის იატაკი დაფარა, ხოლო რამდენიმე წლის შემდეგ სამოქალაქო ომი დაიწყო.

ცენტრალურ ევროპაში რკინის ხანა დაიწყო პროტო-კელტური ჰალსტატის კულტურისა და ენის გავრცელებასთან ერთად.

მოვლენები
----

ძვ. წ. 880
ძვ. წ. 812

პიროვნებები
----

ძვ. წ. 881
ძვ. წ. 853
არატე

არატე სოლელი (; დ. დაახლოებით ძვ. წ. 315 — გ. ძვ. წ. 240) — ძველი ბერძენი დიდაქტიკოსი-პოეტი და ასტრონომი კილოკიის ქ. სოლედან.

მრავალ სხვა ნაწარმოებთან ერთად დაწერა დიდაქტიკური პოემა „ფენომენა“ („ციური მოვლენები“), რომელიც ევდოქსეს (ძვ. წ. 390 — ძვ. წ. 337) ასტრონომიული მოძღვრების გადმოცემაა. პოემაში მან შეიტანა თქმულებები ციურ სხეულებზე და ცნობები ამინდის ნიშნებზე. „ფენომენა“ მეტად პოპულარული თხზულება იყო ანტიკურ სამყაროში (ლათინურად თარგმნეს ციცერონმა, გერმანიკუსმა, ავიენუსმა) და შუა საუკუნეების ევროპაში. პოემიის უდიდესმა ნაწილმა ჩვენამდე მოაღწია.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს არატე.
არატე სიკიონელი

არატე სიკიონელი (; დ. ძვ. წ. 271 — გ. ძვ. წ. 213), ძველი ბერძენი სახელმწიფო მოღვაწე.

ადრე დაობლდა, გაიზარდა არგოსში. აქედან თავისი მომხრეებით სიკიონში დაბრუნდა, სადაც ძვ. წ. 251 წელს დაამხო ნიკოკლეს ტირანია და მშობლიური ქალაქი აქაველთა კავშირში შეიყვანა. 17-ჯერ აირჩიეს სტრატეგოსად. ძვ. წ. 245-იდან აქაველთა კავშირის ფაქტობრივი მეთაური იყო. ეგვიპტესთან კავშირით შეძლო თითქმნის მთლიანად დაეხსნა აქაია მაკედონიის ბატონობისაგან, მაგრამ არატე სიკიონელმა ვერ გაბედა პელოპონესის დასაუფლებლად მარტო შეჰბმოდა ძლიერ მეტოქეს - სპარტას და დახმარებისათვის მაკედონიას მიმართა. ძვ. წ. 221 სპარტა დამარცხდა, მაგრამ აქაია მაკედონელთა უღელქვეშ მოექცა. ძვ. წ. 213 არატე სიკიონელი ფილიპე მაკედონელმა მოაწამვლინა. არატე სიკიონელს დაუწერია "მოგონებანი", რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია, მაგრამ გამოუყენებიათ პოლიობიოსსა და პლუტარქეს.
არაფარდი პარკხვევია

არაფარდი პარკხვევია, არაფარდი აბრეშუმხვევია  — პეპელა ერებუსისებრთა ოჯახისა. ხეხილისა და ტყის ჯიშების მავნებელი. დედლების ფრთები მოყვითალო-თეთრია, შლილი 65–75 მმ შეადგენს; მამლებისა — მურა-რუხი, შლილი 45 მმ-მდეა. დაჭუპრებას იწყებენ საშუალოდ ივნისის შუა რიცხვებიდან, რომელიც გრძელდება 2-3 კვირის განმავლობაში. პეპლები ფრენენ ივნისის ბოლო რიცხვებიდან აგვისტოს მეორე ნახევრამდე.

კვერცხების გროვის გაჟღენთა კრეოზოტით, ნავთით ან მაზუთით. მატლების მოსასპოპად ხეებზე კონტაქტური და ნაწლავის შხამების შეფრქვევა.
არბაბი

არბაბი (არაბ. მრავლობით რიცხვში „ბატონები“, სპარსულ ენაში დამკვიდრდა მხოლობით რიცხვში — „ბატონი“, „მიწათმფლობელი“) — უპირობო ფეოდალური მიწის საკუთრება შუა საუკუნეების ირანში. არბაბის მფლობელობა დამოკიდებული არ იყო სახელმწიფოს წინაშე რაიმე ვალდებულების შესრულებაზე, შეიძლებოდა მისი მემკვიდრეობით გადაცემა და გასხვისება. არბაბის არაბული შესატყვისია მულქი. ახალ დროში არბაბი კერძო მესაკუთრულ მიწად იქცა.

საქართველოში არბაბი ხარაჯასაც ნიშნავდა. ნადირ-შაჰმა ქართლ-კახეთს შეაწერა დიდი გადასახადი — 200 ათასი თუმანი, რომლის გადახდა შეუძლებელი იყო. ამიტომ მეფეები თეიმურაზ და ერეკლე განუდგნენ შაჰს, რომელიც ბოლოს იძულებული გახდა მეფეებზე შეწერილი ეს გადასახადი გაეუქმებინა. ქართლ-კახეთზე შეწერილ გადასახადს და მით გამოწვეულ მძიმე მდგომარეობას თანამედროვენი „დიდ არბაბობას“ უწოდებდნენ.
იაკუბ არბესი

იაკუბ არბესი (დ. 12 ივნისი, 1840, პრაღა — გ. 8 აპრილი, 1914, იქვე) — ჩეხი მწერალი. ჩეხურ ლიტერატურაში დაამკვიდრა მოთხრობის თავისებური ჟანრი - რომანეტო. ამ ჟანრის ბევრ ნაწარმოებში, აგრეთვე სოციალურ რომანებში "არსებობის კანდიდატები" (1878), "შტრაიხპუდლიკები" (1880) და სხვა მწერლის უტოპიურ-სოციალისტური თვალსაზრისი გამოსჭვივის. არბესი ხშირად ორგანულად უხამებს ერთმანეთს რეალობასა და ფარტასტიკას. მოთხრობებში "წმინდა ქსავერი" (1873), "ნიუტონის ტვინი" (1877) და სხვა ეხება ომისა და მშვიდობის პრობლემებს.
არბოობა

არბოობა — წმინდა გიორგის სახელთან დაკავშირებული რელიგიური დღესასწაული, იმართებოდა რამდენიმე სოფელში ერთდროულად. მთავარ დღეობას იხდიდნენ სოფ. არბოში (გორის რაიონი), აგრეთვე სოფ. გერში (ცხინვალის რაიონი).

არბოობა იწყებოდა აგვისტოს ბოლო კვირას და სამ კვირას (შაბათ-კვირაობით) გრძელდებოდა (თავი არბოობა ანუ თავგერისთობა, შუა გერისთობა და ბოლო გერისთობა). მლოცველები ხშირად ჯერ (პარასკეობით) გერის წმინდა გიორგის ეკლესიაში მიდიოდნენ, ღამეს ათევდნენ, შაბათს კი მთავარი სალოცავის - არბოს წმ. გიორგის ეკლესიის კარზე გადადიოდნენ. შესაწირავად მიჰყავდათ მოზვერი, ცხვარი ან ქათამი. არბოს წმ. გიორგის ეკლესიის მრევლს შეადგენდნენ შიდა და ზემო ქართლის მლოცველები. ვახუშტის ვარაუდით "არბოწმიდის" ეკლესია აშენებული უნდა იყოს აბო თბილელის სახელზე, რომლის წმინდა ნაწილი ამ ადგილზე დაუკრძალავთ. არბოობასთან დაკავშირებული იყო ტრადიციული ბაზრობა, რომელმაც საუკუნის ნახევრიდან ფართო ხასიათი მიიღო. არბოობა გადმონაშთის სახით დღემდე შემორჩა.
დენდრარიუმი

დენდრარიუმი, დენდროლოგიური ბაღი ( „ხე“), არბორეტუმი ( „ხე“) — ღია გრუნტზე გაშენებული ხემცენარეების კოლექციები.

დენდრარიუმი შეიძლება დამოუკიდებელი იყოს ან ბოტანიკური ბაღის შემადგენლობაში შედიოდეს. მცენარეებს აშენებენ სისტემატური, გეოგრაფიული, ეკოლოგიური, დეკორატიული და სხვა ნიშნების მიხედვით. დენდრარიუმს აქვს სამეცნიერო-სასწავლო, კულტსაგანმანათლებლო ან საცდელ-საწარმოო მნიშვნელობა. დენდრარიუმში წარმოდგენილია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის ხემცენარეთა სიმდიდრე და მრავალფეროვნება, ტარდება სამეცნიერო მუშაობა ინტროდუქციაში, აკლიმატიზაციასა და სელექციაში. დენდრარიუმები ავრცელებენ ძვირფასი და იშვიათი ხემცენარეების სარგავ მასალას, თესლსა და კალამს.

სოხუმის, ბათუმისა და თბილისის ბოტანიკურ ბაღებში თავმოყრილია მერქნიანი ჯიშების მდიდარი კოლექციები. დენდრარიუმის ტიპური მაგალითია „თბილისის ზღვის“ სანაპირო ზოლში გაშენებული თბილისის დენდროლოგიური პარკი (დაარსდა 1956 წელს) და შავი ზღვის სანაპიროზე შეკვეთილის დენდროლოგიური პარკი (ბ. ივანიშვილის კერძო საკუთრებაში, გაიხსნა 2020 წელს).
პერიკლე არგიროპულო

პერიკლე ემანუილის ძე არგიროპულო (დ. 24 ივლისი [ ძვ. სტ. 12 ივლისი], 1839 — გ. 30 დეკემბერი [ ძვ. სტ. 18 დეკემბერი], 1862) — რუსი რევოლუციონერი, წარმოშობით ბერძენი.

1859 წლიდან „ყაზანის სტუდენტთა ბიბლიოთკის“ წრის მონაწილე. 1860–1861 წლებში პეტრე ზაიჩნევკისთან ერთად ხელმძღვანელობდა სტუდენტთა წრეს, რომელიც თარგმნიდა და ავრცელებდა აკრძალულ წიგნებს (ლუდვიგ ანდრეას ფოიერბახს, ალექსანდრე გერცენს, ნიკოლოზ ოგარიოვს და სხვა), მასწავლებლობდა საკვირაო სკოლებში, სადაც ეწეოდა რევოლუციურ პროპაგანდას. 1861 წლის 22 ივნისს დააპატიმრეს, დაკითხვებზე არ დაფარა თავისი შეხედულებები. გარდაიცვალა განაჩენის გამოცხადებამდე.
არგიშთი I

არგიშთი — ურარტუს მეფე (ძვ. წ. 786 - ძვ. წ. 764). მენუას ძე. მის დროს ურარტუ წინა აზიის უძლიერეს სახელმწიფოდ გადაიქცა. დიდი წარმატებები მოიპოვა არგიშთი -მა ასურეთთან ბრძოლაში, აგრეთვე ჩრდილოეთ სირიის, ურმიისპირა რაიონისა და სამხრეთ ამიერკავკასიის დასაუფლებლად გამართულ ომებში. არგიშთი -ის დროს ამიერკავკასიაში, არარატის ველზე, ააგეს დიდი ურარტული ციხე-ქალაქები ერებუნი (ახლანდელი არინ-ბერდი) და არგიშთიხინილი. არგიშთი -ის დროს დაიწყო სევანისპირა რაიონების დაპყრობა. საქართველოს ტერიტორიამდე მოაღწია არგიშთი -ის სახელით შედგენილმა მრავალმა ურარტულმა წერილობითმა ძეგლმა, მ. შ. ვანის კლდეზე ამოკვეთილმა მატიანის ხასიათის წარწერამ. 1985 წელს თურქეთში ჰანაკთან აღმოაჩინეს ფუჩღულეთის ურარტული წარწერა, რომელშიც აღწერილია მეფე არგიშითის ბრძოლები.
სვენ ნიკვისტი

სვენ ვილჰემ ნიკვისტი ( დ. 3 დეკემბერი, 1922 — გ. 20 სექტემბერი, 2006) — შვედი ოპერატორი. 120-ზე მეტი ფილმის ავტორი, თუმცა ყველაზე უკეთ ცნობილია ინგმარ ბერგმანთან თანამშრომლობით. მიღებული აქვს ამერიკის კინოაკადემიის ოსკარი მისი ნამუშევრებისთვის ბერგმანის ფილმებში „ყვირილი და ჩურჩული“ 1973 წელს და „ფანი და ალექსანდერი“ 1983 წელს. მისი ნამუშევრებისთვის დამახასიათებელია ნატურალიზმი და უბრალოება.

ფილმოგრაფია
გრანდ სენტრალ ტერმინალი

გრანდ სენტრალ ტერმინალი (, უკეთ ცნობილი, როგორც ) — რკინიგზის სადგურია ვანდერბილტის ავენიუზე (42-ე ქუჩისა და პარკ ავენიუს გადაკვეთა) მიდთაუნ მანჰეტენზე, ნიუ-იორკში. ნიუ-იორკის ცენტრალური რკინიგზის მიერ აგებული ამერიკის შორ დისტანციაზე სარკინიგზო მგზავრობის ბუმის პერიოდში, გრანდ სენტრალი უდიდესი რკინიგზის სადგურია მსოფლიოში პლატფორმების რაოდენობის მიხედვით: 44, და 67 ხაზით ის ემსახურება მგზავრებს მეტრო-ნორზის რკინიგზიდან ნიუ-იორკის შტატის ვესტჩესტერის პატნემისა და დაჩის ქაუნთიში, ასევე ფეარფილდისა და ნიუ-ჰეივენის ქაუნთიში, კონექტიკუტში.
ოქროს საწმისი

ოქროს საწმისი (ბერძნ. ) — ბერძნულ მითოლოგიაში ცხვარი ქრიზომალოსის ოქროს ტყავი იყო, რომელიც ერთ-ერთი ვერსიით ჰერმესმა გამოგზავნა ჰერას ან თავად ზევსის ბრძანებით, და რომლის ზურგზე ორქომენეს მეფე ათამანტეს შვილები - ფრიქსე და ჰელე - აზიის ნაპირებისკენ გაემგზავრნენ დედინაცვალი ინოსგან გადასარჩენად. გზად ჰელე ზღვაში ჩავარდა, რომელიც მას შემდეგ მის სახელს ატარებს - ჰელესპონტი (თანამედროვე დარდანელის სრუტე).

ფრიქსემ კოლხეთის სამეფოს სანაპიროს მიაღწია და ცხვარი ზევსს შესწირა, ხოლო მისი ოქროს ტყავი კოლხეთის მეფეს უბოძა. კოლხთა კეთილდღეობის გარანტი გახდა ოქროს საწმისი, რომელსაც არესის ტყეში დრაკონი დარაჯობდა. თესალიის მეფემ პელიამ თავის ძმისწულ იასონს სამეფო ტახტი შესთავაზა კოლხეთიდან ოქროს საწმისის ჩამოტანის ფასად. იასონმა ააგო გემი „არგო“, ელადის რჩეული ვაჟკაცებიდან შეარჩია ეკიპაჟი და ფათერაკებით აღსავსე ხანგრძლივი ცურვის შემდეგ ფასისის (მდინარე რიონი) შესართავს მიადგა. არგონავტები მდინარეს აჰყვნენ და აიეტის ციხე-სიმაგრეს კუტაიას (ქუთაისის) მიადგნენ. აიეტმა ოქროს საწმისის სანაცვლოდ უმძიმესი დავალებების შესრულება მოსთხოვა იასონს. იასონმა შეასრულა ეს მოთხოვნები აიეტის გრძნეული ასულის, უმშვენიერესი მედეას დახმარებით, რომელსაც ჭაბუკი შეხედვისთანავე თავდავიწყებით შეუყვარდა. იასონმა მოიპოვა ოქროს საწმისი და მედეასთან ერთად სამშობლოში დაბრუნდა. მაგრამ მალე იასონმა უღალატა მედეას და კორინთოს მეფის კრეონტის ასული შეირთო. მედეამ სასტიკი შური იძია იასონზე, ჯადო-წამლებით მოაკვდინა მეფე კრეონტი და მისი ასული, ხოლო იასონთან შეძენილი ორი შვილი ჰერას ტაძარში დამალა. თქმულების სხვა ვერსიის თანახმად, იასონზე შურის საძიებლად საკუთარი შვილებიც დახოცა. არის თქმულების კეთილად დასრულების გვიანდელი ვარიანტიც, რომლის მიხედვით აიეტი და მედეა შერიგდნენ და კოლხეთში დაბრუნდნენ.
ტოომას ჰენდრიკ ილვესი

ტოომას ჰენდრიკ ილვესი (დ. 26 დეკემბერი, 1953, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — ესტონელი პოლიტიკოსი დიპლომატი და ჟურნალისტი. ევროპარლამენტის ყოფილი წევრი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ყოფილი ხელმძღვანელი და ამჟამად წევრი. ესტონეთის პრეზიდენტი 2006 წლის 9 ოქტომბრიდან 2016 წლის 10 ოქტომბრამდე. პრეზიდენტად აირჩიეს 2006 წლის 23 სექტემბერს მოქმედი პრეზიდენტის არნოლდ რუიტელის დამარცხების შედეგად.

ბიოგრაფია
დაიბადა შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში, სადაც საბჭოთა რეჟიმს გაქცეულმა ილვესის მშობლებმა 1944 წელს შეაფრეს თავი. მოგვიანებით ოჯახი აშშ-ში გადასახლდა, სადაც მომავალმა პრეზიდენტმა ბავშვობისა და ახალგაზრდობის წლები გაატარა. საშუალო სკოლა 1972 წელს დაამთავრა, 1976 წელს კი დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტი და მიიღო ფსიქოლოგიის ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1978 წელს პენსილვანიის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ კი - მაგისტრის ხარისხი.

1984-1988 წლებში მუშაობდა რადიო თავისუფლების ინგლისურენოვან განყოფილებაში. 1988-1993 წლებში კი ესტონურენოვან განყოფილებაში წამყვანად.

1991 წელს, დამოუკიდებლობის გამოცხადებისთანავე ილვესი დაბრუნდა ესტონეთის რესპუბლიკაში. 1993-1996 წწ. იყო ესტონეთის ელჩი აშშ-ში, კანადასა დ მექსიკაში. 1996-1998 და 1999-2002 წწ. ეკვა ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა. 2004-2006 წლებში ევროპარლამენტის წევრია. 2006 წლიდან კი ქვეყნის პრეზიდენტი.
მონანიება (ფილმი)

„მონანიება“ — თენგიზ აბულაძის ფილმი, ტრილოგიის ბოლო ნაწილი. გადაღებულ იქნა 1984 წელს. მიღებული აქვს კანის მე-40 საერთაშორისო კინოფესტივალის სამი პრიზი: მთავარი ჟიურის სპეციალური პრიზი, კათოლიკური ეკლესიის ჟიურის პრიზი ჰუმანიზმისათვის და კინოპრესის საერთაშორისო ფედერაციის პრემია „ფიპრესი“; პრიზები ჩიკაგოსა და ჰეუგესუნის საერთაშორისო კინოფესტივალზე, ყველა 1987; იტალიის კინემატოგრაფისტთა ეროვნული ასოციაციის პრემია საუკეთესო საზღვარგარეთული ფილმისათვის, 1988). ტრილოგიისათვის აბულაძეს 1988 წელს ლენინური პრემია მიანიჭა.

ფილმი პრემიერამდე არალეგალური გზით, ვიდეოკასეტებით ვრცელდებოდა. „მონანიების“ პირველი ჩვენება ტრიუმფით გაიმართა მოსკოვში.

როლებში
ავთანდილ მახარაძე - ვარლამ არავიძე/აბელ არავიძე
ია ნინიძე - გულიკო
მერაბ ნინიძე - თორნიკე
ზეინაბ ბოცვაძე - ქეთევან ბარათელი
ქეთევან აბულაძე - ნინო ბარათელი
ედიშერ გიორგობიანი - სანდრო ბარათელი
კახი კავსაძე - მიხეილ კორეშელი
ნინო ზაქარიაძე - ელენე კორიშელი
ნატო ოჩიგავა - ქეთევანი - ბავშვობაში
დავით ქემხაძე - აბელი - ბავშვობაში
ვერიკო ანჯაფარიძე - ბანოვანი
ბორის წიფურია
აკაკი ხიდაშელი
ლეო ანთაძე
რეზო ესაძე - აპოლონი
ამირან ამირანაშვილი
ამირან ბუაძე
დავით პაპუაშვილი
შოთა სხირტლაძე
ბესარიონ ხიდეშელი
მზია მახვილაძე
თამარ ციციშვილი
მარინა კახიანი - სერაფიმა
რუსუდან კიკნაძე
ხათუნა ხობუა
ლია კაპანაძე - პატიმრის დედა
კოტე მახარაძე - პროკურორი
ზურა ქავთარაძე
დავით დვალიშვილი
ნელი ჯავახიშვილი
მიხეილ ჯოჯუა - უმცროსი
თენგიზ კოშკაძე
პავლე ნოზაძე
თენგიზ თავარიანი
რევაზ ბარამიძე
იური ვასაძე

ჯილდოები
ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი

„ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი“ — ქართული მხატვრული ფილმი. მისი რეჟისორია ელდარ შენგელაია. გამოვიდა 1984 წელს. ფილმი გადაღებულია რეზო ჭეიშვილის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით.

სიუჟეტი
ახალგაზრდა მწერალს რედაქციაში მოთხრობა მიაქვს. მისი განხილვის მოლოდინში გადის შემოდგომა, ზამთარი, გაზაფხული… მოთხრობას არათუ არავინ კითხულობს, მისი ყველა არსებული ეგზემპლარიც უკვალოდ ქრება. ამ დაწესებულებაში ყველა თავისი საქმით არის გართული: დირექტორი მუდამ გადარბენაზეა — თათბირიდან ბანკში, ბანკიდან შეხვედრაზე, შეხვედრიდან ბანკეტზე და ასე დაუსრულებლად, რედაქტორებიდან ზოგი ფრანგულს სწავლობს, ზოგი კერავს, ზოგი საუზმეს იმზადებს, ვიღაც შვებულებაშია, ვიღაც — მივლინებაში, სხვები ჭადრაკს თამაშობენ… ერთადერთი ადამიანი, ვინც ხელნაწერებს კითხულობს, მღებავია… ფილმი ალეგორიული კომედიაა. იგი ნიღაბს ხდის საბჭოთა ბიუროკრატიზმს და უპასუხისმგებლობას. რედაქციაში მუშაობენ თავიანთი ვიწრო, ობივატელური ინტერესების ჩარჩოში მომწყვდეული ადამიანები; ამ სისტემის არაეფექტურობა სრულდება პირდაპირ მნიშვნელობით დაწესებულების ნგრევით, გადატანით კი — საბჭოთა სისტემის ნგრევით.

როლებში
რამაზ გიორგობიანი – სოსო
ვასილ კახნიაშვილი – ვასო
თეიმურაზ ჩირგაძე – დირექტორი
ივანე საყვარელიძე – მარკშეიდერი
სესილია თაყაიშვილი – ბუღალტერი
გრიგოლ ნაცვლიშვილი – იროდიონი
ვლადიმერ მეზვრიშვილი – გრიშა
ოთარ გუნცაძე – მღებავი
დარეჯან სუმბათაშვილი – ბელა
ზეინაბ ბოცვაძე – ლალი
ნინო თუთბერიძე – მდივანი
მიხეილ ქიქოძე
გ. ჩხაიძე – შუქრი
გურამ ლორთქიფანიძე – თენგიზი
გურამ პეტრიაშვილი – ქმარი
მედეა ჯაფარიძე – სტუმარი
დოდო ჭიჭინაძე – სტუმარი
ლია ელიავა – სტუმარი
ლიკა ქავჟარაძე – სტუმარი
ოთარ კობერიძე – სტუმარი
ვასილ ჩხაიძე – სტუმარი
შოთა ქოჩორაძე
გია ლაზიშვილი
ანზორ ღვინერია
ვაჟა ნოდია
დავით ხინთიბიძე
ოლღა თაბუკაშვილი
თეა – ნათელა გაბუნია
მაია ლოლაძე
ომარ შოთაშვილი – ჩაჩანიძე
ო. მელაძე
ვ. მელიქიშვილი
ბლიცკრიგი

ბლიცკრიგი (გერმ.: ; ქართ.: ელვისებური ომი) ეწოდება ომის წარმოების ერთ-ერთ ფორმას, რომლის დროსაც გამოიყენებიან ერთმანეთთან კომბინირებული სხვადასხვა სახის სამხედრო შენაერთები (სახმელეთ, საზღვაო და საჰაერო ჯარები). "ბლიცკრიგის" მთავარი ამოცანაა ჯარების მოულოდნელი, სწრაფი და უეცარი ფორსირება, რაც მოწინააღმდეგეს სტაბილური თავდაცვის ორგანიზირების უნარს უკარგავს. "ბლიცკრიგის" თეორია საუკუნის 20-იან წლებში აღმოცენდა. იდეის ავტორები ბრიტანელი სამხედრო ისტორიკოსები ჯ. ფალერი და ბ. ლიდელ ჰარტი იყვნენ. მათი აზრით "ბლიცკრიგს" ხელი უნდა შეეშალა პირველი მსოფლიო ომის დროს არსებული ცოცხალი რესურსების მასობრივად განადგურების მომტანი ე.წ. "უძრავი ბრძოლებისათვის". პირველი, ვინაც "ბლიცკრიგი" პრაქტიკაში გაატარა იყო «ვერმახტის» გენერალი ჰაინც გუდერიანი.

სიტყვა "ბლიცკრიგი" გერმანიზმია და მსოფლიოს მრავალ ენაშია შესული. მათ შორის ინგლისურ, ფრანგულ და ქართულ ენებში.
ბაიაზიდ I

ბაიაზიდ (, , მეტსახელად „ელვისებური“; ; დ. დაახლოებით 1354 – გ. 1403) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1389–1402 წლებში. ტახტზე მამამისის, მურად -ის მკვლელობის შემდეგ ავიდა. იმავდროულად მისი უმცროსი ძმა იაკუბი დაატყვევებინა სულთნის ტიტულის მოცილეს მოსაშორებლად.

ბაიაზიდ აწარმოებდა დამპყრობლურ ომებს ბალკანეთსა და ანატოლიაში. მისი ხელმძღვანელობით ოსმალეთის ლაშქარმა დაიპყრო სერბეთი (1389), ბულგარეთი (1393-96), მაკედონია, თესალია; მძარცველური თავდასხმები მოაწყო მორეასა (1394) და უნგრეთზე (1395); 1396 წელს ნიკოპოლთან, დუნაის პირას დაამარცხა ჯვაროსანთა ლაშქარი, დაიმორჩილა ბოსნია და ხარკი დაადო ვლახეთს. ოსმალეთის ბატონობაში მოექცა ბალკანეთის ნახევარკუნძულის მნიშვნელოვანი ნაწილი. ბაიაზიდ -მა დაიმორჩილა აგრეთვე სამთავროები ანატოლიაში. 1394–1401 წლებში რამდენიმეჯერ ალყა შემოარტყა კონსტანტინოპოლს, მაგრამ ვერ აიღო. 1402 წელს ანატოლიელი ბეგების ღალატის გამო დამარცხდა ანგორის ბრძოლაში და ტყვედ ჩაუვარდა თემურლენგს. ბაიაზიდ გარდაიცვალა ტყვეობაში. სულთან ბაიაზიდის გარდაცვალებას მოჰყვა ოსმალეთის იმპერიის უმეფობის ხანა.
წიწამური

წიწამური — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში.

ისტორია
სოფელი წიწამური ისტორიული ძეგლია, საგურამოს ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს. არქეოლოგიური მასალების მიხედვით, წიწამური დასახლებულია ძველი წელთაღრიცხვის ათასწლეულის შუა ხანებიდან. - საუკუნეებში წიწამური ზედაზენ-მუხრანის ერისთავთა, ძაგანისძეთა სამფლობელოში შედიოდა. დავით აღმაშენებლის მიერ კახეთის შემოერთების შემდეგ წიწამური სამეფო სახლის ხელდებული ტერიტორიაა საუკუნის ბოლომდე. - საუკუნეებში წიწამური კახეთის სამეფოში შედიოდა. გურამიშვილთა სათავადოს ჩამოყალიბების შემდეგ სოფელი გურამიშვილთა კუთვნილებაში გადავიდა. გვიანდელი შუა საუკუნეების ადმინისტრაციული-ტერიტორიის დაყოფის საფუძველზე წიწამური გარე კახეთის, მესამე სადროშოში შედიოდა, რომელსაც რუსთველი ეპისკოპოსი სარდლობდა.

1615 წელს სპარსელთა 15-ათასიანი ლაშქარი საქართველოში შემოიჭრა, რათა საბოლოოდ გაენადგურებინა თეიმურაზ მეფე. მტერი მდინარე არაგვის ქვემო წელზე სოფელ წიწამურის მახლობლად დაბანაკდა. თეიმურაზ მეფე 5-6 ათასი მებრძოლით მოულოდნელად დაესხა თავს მომხვდურთ. დაბნეული და შეშინებული მტერი გაიქცა. ქართველები დაედევნენ გაქცეულთ და მთლიანად ამოხოცეს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 124 ადამიანი.
ედუარდ III

ედუარდ პლანტაგენეტი (დ. 12 ნოემბერი, 1312, უინძორი — გ. 21 ივნისი, 1377, შინი) — ინგლისის და უელსის მეფე 1327–1377 წლებში. ედუარდ საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრედ მიიჩნევდა თავს, რადგანაც საფრანგეთის მეფის, ფილიპე -ის ასულის, იზაბლას, ვაჟი იყო. ფრანგი იურისტები კი ამტკიცებდნენ, რომ მეფის ქალიშვილს სამეფო ტახტზე არანაირი უფლება ჰქონდა.

მის დროს დაიწყო „ასწლიანი ომი“. 1346 წელს, კრესის ბრძოლაში, ინგლისელებმა ფრანგები გაანადგურეს, 1356 წელს კი, პუატიეს ბრძოლაში — საფრანგეთის ძირითადი შეიარაღებული ძალები.
ლანკასტერები

ლანკასტერები — ინგლისის სამეფო დინასტია (1399-1461 წწ.). პლანტაგენეტების სამეფო სახლის ერთ-ერთი შტო. მონაწილე მხარე ვარდების ომში, იორკების დინასტიის წინააღმდეგ. მათი სიმბოლო იყო წითელი ვარდი.

დასაბამი მისცა ედუარდ -ის მეოთხე ძემ ლანკასტერის ჰერცოგმა ჯონ გონტმა. მისი ვაჟი ჰენრი (პირველი ლანკასტერი) გამეფდა ჩრდილოეთ ინგლისში დიდ ფეოდალთა ამბოხის შედეგად (ტახტიდან ჩამოაგდო რიჩარდ ). ჰენრი -მ (მეფობდა 1413-1422 წწ.) განაახლა ასწლიანი ომი და დაიკავა საფრანგეთი. უკანასკნელი ლანკასტერის, გონებასუსტი ჰენრი -ის მეფობაში (1422-1461 წწ.) ინგლისმა დაკარგა თითქმის ყველა სამფლობელო საფრანგეთში (გარდა კალესი).

ლანკასტერებსა და იორკებს შორის შინაომების შედეგად 1461 წელს ინგლისის ტახტი გადავიდა ედუარდ იორკის ხელში.
ძვ. წ. XXI საუკუნე

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
----

2070 : ჩინეთში დასრულდა ხუთი იმპერატორის ხანა.
შუმერული რენესანსი
შუმერებმა შექმნეს პირველი კანონების კოდექსი.
2025 : დასავლურ სემიტური ამორეების ტომები შემოიჭრნენ შუამდინარეთში.
2003 : ურის მესამე დინასტიის დაცემა.

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
----

ძვ. წ. 2093 - ძვ. წ. 2046 : შელგი - შუმერი მეფე
უშპია - აშურის მმართველი
კიკია - აშურის მმართველი
აკია - აშურის მმართველი
ძვ. წ. XXII საუკუნე

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
----
საუკუნის დასაწყისში ელამი გათავისუფლდა აქადის იმპერიის ბატონობისგან, ხოლო შემდეგ კუტიების შემოსევების შედეგად დაიშალა.
აქადის იმპერიას კუტიები შემოესივნენ.
აქადის დინასტიის დამხობა.
2137 წლის 21 ოქტომბერი : ჩინეთში მზის დაბნელების პირველი აღწერა.
შუმერული რენესანსის დასაწყისი.
2100 : ჩინეთში ქსია დინასტია მოვიდა ხელისუფლებაში.

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
----
შარკალიშარი - აქადის დინასტიის უკანასკნ ელი წარმომადგენელი.
ურ-ნამუ - შუმერი მეფე.
კუტიკ-ინშუშინაკი - ელამის მეფე ავანას დინასტიიდან
2116/2111 — 2109/2104 - უტუხენგალი
ძვ. წ. XXIII საუკუნე

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
----

აქადის იმპერიამ ელამი დაიპყრო
კიშის მესამე დინასტიის დამხობა.

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
----
სარგონ ძველი - აქადის იმპერიის დამაარსებელი
რამუში - აქადის მეფე.
მანიშტუშუ - აქადის მეფე.
ნარამსუენი - აქადის მეფე.
ლუხიშანი - ელამის მეფე ავანას დინასტიიდან.
ძვ. წ. XXIV საუკუნე

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
აქადის იმპერიის შექმნა. მესოპოტამიაში აქადის დინასტიის ბატონობის დაწყება.
2312 : ლაგაშის მეორე დინასტიის დამხობა
ურუქის მესამე დინასტია.
ჩრდილო მესოპოტამიაში აკშაკის მეფეების გაძლიერება.
კიშის მესამე დინასტიის ხელისუფლებაში მოსვლა.
2336 - 2312 : ურუქის მესამე დინასტია.

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
ლუგალზაგესი — შუმერი მეფე
სარგონ ძველი — აკადიის მეფე
უნისი — ეგვიპტის ფარაონი.
ძვ. წ. XXV საუკუნე

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
ლაგაშის პირველი დინასტიის ხელისუფლებაში მოსვლა.
ძვ.წ. 2494 — ეგვიპტეში იწყება მეხუთე დინასტიის მმართველობა.

მნიშვნელოვანი პიროვნებები
ეანატუმი - ლაგაშის მეფე
ძვ.წ. 2494 — ეგვიპტის ფარაონი ხდება უსერკაფი

გამოგონებები და აღმოჩენები
მარიში დაიდგა ებიჰ -ის ქანდაკება
ძვ. წ. XXVI საუკუნე

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
 საუკუნის დასაწყისი - ელამმა კიშისგან დამოუკიდებლობა მიიღო და დაიპყრო ეს უკანასკნელი. ელამში გაბატონდა ავანას დინასტია.
ძვ. წ. 2550 - აშენდა ხეოფსის პირამიდა
აკშაკშის და კიშის ჰეგემონია ჩრდილო შუამდინარეთზე
ურუქის პირველი დინასტიის დამხობა.
ურის პირველი დინასტია.
ელამში ავანას დინასტია მოდის ხელისუფლებაში.

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
ძვ. წ. XXVII საუკუნე

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
კიშის პირველი დინასტიის დამხობა.

საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
ენ-მებარაგესი — კიშის მეფე
აგი — კიშის მეფე
გილგამეში — ურუქის მეფე
ხემიუნი — ძველეგვიპტელი ხუროთმოძღვარი, ფარაონის ნათესავი, გიზაში ხუფუს (ხეოფსი) დიდი პირამიდის ამგები
ჯოსერი — ეგვიპტის ფარაონი.
მძიმე როკი

მძიმე როკი — როკ-მუსიკის ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც თავის უახლოეს სათავეს 1960-იანი წლების ფსიქოდელიური როკსა და ბლუზ როკში ჰპოვებს. მისთვის დამახასიათებელი მუსიკალური ინსტრუმენტებია: ელექტრო გიტარა, ბას-გიტარა და დასარტყმელი საკრავები. მძიმე როკი ხშირად გამოიყენება, როგორც საერთო სახელი შემდეგი მუსიკალური მიმდინარეობისთვის: პანკი, გრანჯი, ალტერნატიული როკი და მძიმე მეტალი, რათა განვასხვაოთ ისინი უფრო მსუბუქ პოპ-როკისგან.
ფრენსის დრეიკი

ფრენსის დრეიკი ( დაახლ. 1540 — 28 იანვარი 1596) — ინგლისელი მეზღვაური და მეკობრე. პირველი ინგლისელი, რომელმაც შეასრულა მოგზაურობა დედამიწის გარშემო 1577-1580 წლებში. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ესპანეთის უძლეველი არმადის დამარცხებაში. ფრენსისმა 13 წლის ასაკში შეისწავლა ზღვაოსნობა, ხოლო ათი წლის შემდეგ ფლოტში დაიწყო სამსახური და ორჯერ გაცურა აფრიკიდან ამერიკაში, სადაც მონები ჩამოჰყავდა. გზად მათ ხომალდს ესპანელები დაესხნენ თავს, რის შედეგადაც დრეიკი ესპანეთის მოსისხლე მტერი გახდა.

ელისაბედ -ის მმართველობის ხანაში ინგლისი ესპანეთს ემტერებოდა. ელისაბედი თვალს ხუჭავდა იმაზე, რომ დრეიკი ესპანურ გემებს ძირავდა და ძარცვავდა, რადგან იგი ამას „არაოფიციალურად“ აკეთებდა. დრეიკმა რამდენიმე წარმატებული ცურვა განახორციელა, რომელთა დროს სამხრეთ ამერიკასა და ვესტ-ინდოეთში ესპანეთის კოლონიებიდან განძეულს ეზიდებოდა. დრეიკი თითქმის არაფრით ჯობდა მეკობრეებს, მაგრამ სიმამაცის წყალობით ინგლისში სახელი გაითქვა.

1577 წელს დრეიკი სამწლიან მოგზაურობას შეუდგა, რომელიც არა მხოლოდ კვლევას ისახავდა მიზნად, არამედ ძარცვასაც. მისი ხომალდი, „ოქროს ფურირემი“, ერთადერთი გემი იყო მთელი ფლოტიდან, რომელმაც მოგზაურობა დაასრულა, ხოლო დრეიკი პირველი ინგლისელი გახდა, ვინც მსოფლიოს შემოუარა. სამშობლოში დაბრუნებული დრეიკი ელისაბედ –მა „ოქროს ფურირმის“ გემბანზე რაინდად აკურთხა.

1587 წელს დრეიკი ესპანეთის ნავსადგურს, კადისს, დაესხა და ინგლისში შესაჭრელად გამზადებული ფლოტი დაწვა. ესპანელებმა ახალი სამხედრო ფლოტი ააგეს, რომელსაც „უძლეველი არმადა“ დაარქვეს. 1588 წელს, როდესაც არმადა სალაშქროდ გაემართა, დრეიკმა სხვა კაპიტნებთან ერთად დაამარცხა იგი და გმირის სახელი მოიხვეჭა.