iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰევისაიდის დელფინი

ჰევისაიდის დელფინი — ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა. ბინადრობს ანგოლისა დაკეთილი იმედის კონცხის სამხრეთ სანაპიროსთან. ჩილეურ დელფინთან, ჰექტორის დელფინთან და კომერსონის დელფინთან ერთად მიეკუთვნება -ის გვარს. ჰევისაიდის დელფინი ოკეანის დელფინების 36 სახეობასა და ვეშაპისნაირთა 88 ზღვის ძუძუმწოვარს შორის ერთ-ერთია.

სახელწოდება
 საუკუნეში ბრიტანეთის აღმოსავლეთ ინდოეთის კომპანიის კაპიტანმა ჰევისაიდმა კეთილი იმედის კონცხის მახლობლად ეს დელფინი დაიჭირა და გაერთიანებულ სამეფოში ჩაიყვანა. ჰევისაიდის დელფინი ზოოლოგმაჯონ ედვარდ გრეიმ აღწერა თავის წიგნში და კაპიტანი ჰევისაიდი ქირურგ ჯონ ჰივისაიდში აურია.

პოპულაცია და გავრცელება
მართალია ჰევისაიდის დელფინები ნამიბიაში, ჩონჩხის სანაპიროს მახლობლად ხშირად შეიმჩნევიან, მაგრამ მეცნიერებს სისტემატიკრადარ შეუსწავლიათ. ჰევისაიდის დელფინები ჩრდ. 17° პარალელიდან სამხრეთ აფრიკის სანაპიროებამდე ბინადრობენ. დიდი რაოდენობით ჯგუფებს ამჩნევენ კეიპ-თაუნისა და უოფიშ-ბეის მახლობლად. ლამბერტის ყურეში ჰევისაიდის დელფინების შემჩნევა სანაპიროებიდანაც შეიძლება და სანაოსნო ტურების დროსაც. ძირითადად სანაპიროებთან ახლოს ბინადრობენ, სადაც წყლის სიღრმე 100 მეტრზე ნაკლებია. ჰევისაიდის დელფინების ნახვა სხვადასხვა ტემპერატურის მქონე წყალშია შესაძლებელი თუმცა უმთავრესად 9-დან 15°-მდე ტემერატურის მქონე წყლებში ბინადრობენ.

აღწერა
ჰევისაიდის დელფინი პატარა დელფინია, დაახლოებით 1.8 მეტრის სიგრძისაა და 75 კგ-ს იწონის. ზომისა და მოყვანილობის გამო ამ სახეობის დელფინებს ხშირად ზღვის ღორებში ურევენ. აქვს მუქი ნაცრისფერი თავი. სხეულის ზედა ნაწილის წინა ნახევარი ღია ნაცრისფერი აქვთ. ზურგის ფარფლი, უკანა ფარფი და ზურგი მუქი ნაცრისფერია, მუცელი კი თეთრი. თითო ყბაზე 24-დან 35-მდე კბილი აქვთ. აქვთ პატარა თვალები.

მამრები სექსუალურად 7-9 წლის ასაკშიმწიფდებიან. ქალებიც დაახლოებით იმავე ასაკში. ორსულობის პერიოდი 10 თვეს გრძელდება. შეჯვარების პერიოდი გაზაფხული და ზაფხულია. ჰევისაიდის დელფინის სიცოცხლის მაქსიმუმი 20 წელია. სიცოცხლის მოკლე ხანგრძლივობა პოპულაციის ზრდის ნელ ტემპს განაპირობებს.

ჰევისაიდის დელფინები აქტიური და სოციაბილური დელფინები არიან. ცხოვრობენ ჯგუფებად, რომლებშიც 5-დან 10 ინდივიდამდეა გაერთიანებული, ზოგჯერ უფრო დიდ ჯგუფებადაც. კვლევების მიხედვით, ჰევისაიდის დელფინები ორ მთავარ მეტაპოპულაციად ცხოვრობენ. სამხრეთის მეტაპოპულაციასამხრეთ აფრიკაში მაგიდის ყურესა და წმინდა ელენეს ყურეში ბინადრობს.

ჰევისაიდის დელფინები იკვებებიან თევზებით, რვაფეხებით, მოლუსკებითა და კალმარებით.

კონსერვაცია
ჰევისაიდის დელფინი შეყვანილია ველური ცხოველების მიგრატორ სახეობათა კონსერვაციის კონვენციის დანართში. ამ დამატების მიხედვით, ჰევისაიდის დელფინი კონსერვაცია არ არის ხელსაყრელ მდგომარეობაში. ეს სახეობა ხშირად ხდება თევზჭერის მსხვერპლი. პოპულაციის ზუსტი რაოდენობა უცნობია, რის გამოც ამ სახეობის საფრთხესთან მიმართებით კლასიფიკაცია რთულია. ჰევისაიდის დელფინები სამხრეთ აფრიკის სანაპიროს 200 მილიან მონაკვეთსა და ნამიბიის 12 კილომეტრიან მონაკვეთზე დაცულები არიან.
პანტროპიკული ლაქებიანი დელფინი

პანტროპიკული ლაქებიანი დელფინი — ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა. ბინადრობს ზომიერი და ტროპიკული სარტყლების წყლებში. მილიონობით ინდივიდის ბადეებით ჭერისა და კვლის გამო სახეობა საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდა. 1980-იან წლებში გამოყენებულმა მეთოდებმა წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში მილიონობით ინდივიდი გადაარჩინა და დღეისთვის პანტროპიკული ლაქებიანი დელფინი დელფინთა შორის ერთ-ერთი ყველაზე მრავალრიცხოვანი სახეობაა.

ტაქსონომია
პანტროპიკული ლაქებიანი დელფინი პირველად 1846 წელს ჯონ გრეიმ აღწერა. გრეის თავდაპირველი ანალიზის მიხედვით, ატლანტიკური ლაქებიანი დელფინიც ამ სახეობას მიეკუთვნებოდა. დღეისთვის ეს ორი სახეობა ერთმანეთისგან გამოყოფილია. ორივე, გვარისა და სპეციფიკური სახელიც ლათინური ენდან მომდინარეობს და წვრილს/თხელს ნიშნავს.

ვეშაპისნაირთა ტაქსონომიის რაისის 1998 წლის გამოკვლევის მიხედვით პანტროპიკული ლაქებიანი დელფინის რამდენიმე სუბსახეობა გამოიყოფა. ორ მათგანს ფორმალურად სახელი არ აქვს:

. . — ბინადრობს წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში სანაპიროებისგან მოშორებით.
. . — ბინადრობს ჰავაის კუნძულების ირგვლივ.
. . — ბინადრობს მექსიკიდან პერუმდე სანაპიროს მახლობლად.
. . .

აღწერა
პანტროპიკული ლაქებიანი დელფინის ზომა და შეფერილობა გავრცელების სივრცეთან ერთად განსხვავდება. ყველაზე შესამჩნევი სხვაობა სანაპირო და ღია წყლების ბინადრებს შორის შეიმჩნევა. სანაპიროს მახლობლად ბინადარი პანტროპიკული ლაქებიანი დელფინები უფრო დიდები არიან და უფრო მეტი ლაქა აქვთ. ეს ორი ფორმა ორ სუბსახეობად დაიყო მხოლოდ აღმოსავლეთ წყნარი ოკეანის პოპულაციებში.

ზრდასრულთა განმასხვავებელი მთავარი ნიშანი ლაქებია, რადგანაც ახალშობილები ძირითადად ერთგვაროვანი შეფერილობის არიან და ბოთლცხვირა დელფინებში ადვილად შეიძლება აერიოთ. მექსიკის ყურის ირგვლივ ბინადარი პოპულაცია შეიძლება ზრდასრულ ასაკშიც ულაქებო იყოს. ატლანტის ოკეანეში პანტროპიკული ლაქებიანი დელფინი ხშირად ატლანტიკურ ლაქებიან დელფინში ერევათ.

პანტროპიკულ ლაქებიან დელფინს გრძელი, წვრილი დინგი აქვს. ზედა და ქვედა ყბა მუქი შეფერილობისაა და თეთრი, თხელი „ტუჩებითაა“ გამოყოფილი. ნიკაპი, ყელი და მუცელი თეთრი ან ღია ნაცრისფერია, შეზღუდული რაოდენობის ლაქებით.

იკვებება პატარა თევზებით, კალმარებითა და კიბოსნაირებით

დაბადებისას 80-90 სმ-ის სიგრძის არიან. ზრდასრულები ≈2.5 მეტრის სიგრძის არიან და 120 კგ-ს იწონიან. მდედრები სექსუალურად 10 წლის ასაკში მწიფდებიან, ხოლო მამრები 12 წლის ასაკში. საშუალოდ 40 წელს ცოცხლობენ.

პოპულაცია და გავრცელება
როგორც სახელი მიუთითებს, პანტროპიკული ლაქებიანი დელფინი ტროპიკული და სუბტროპიკული სარტყლების წყლებში ბინადრობს — უხეშად რომ ვთქვათოკეანეებისა და ზღვების წყლებში, რომლებიც ჩრდილოეთით 40° პარალელსა და სამხრეთით 40° პარალელს შორისაა მოქცეული. მსოფლიო პოპულაცია 3 მილიონს აჭარბებს — მეორე ყველაზე მრავალრიცხოვანი ვეშაპისნაირი ბოთლცხვირა დელფინის შემდეგ — რომელთაგანაც ორი მილიონი წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში ბინადრობს. პოპულაციის უდიდესი ნაწილი წყალმარჩხ,თბილს წყლებში ბინადრობს (წყლის ტემპერატურა 25°-ს აღემატება). პანტროპიკული ლაქებიანი დელფინი საბინადროდ მაღალი ტემპერატურული გრადიენტის მქონე ადგილებს ირჩევს.
ჰექტორის დელფინი

ჰექტორის დელფინი — ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა. -ის გვარის 4 სახეობას შორის მაუის დელფინთან ერთად ყველაზე ცნობილი სახეობა ახალი ზელანდიის ერთადერთი ვეშაპისნაირი ენდემია. არის 1.4 მეტრის სიგრძის და ერთ-ერთი ყველაზე პატარა სახეობაა ვეშაპისნაირთა შორის.

გამოყოფენ ორ სუბსახეობა: . . , უფრო მრავალრიცხოვანი სუბსახეობა სამხრეთის კუნძულის ირგვლივ გვხვდება და . . , მაუის დელფინი, რომელიც კრიტიკული საფრთხის ქვეს მყოფი სუბსახეობაა და ჩრდილოეთის კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ბინადრობს. ჰექტორის დელფინი მსოფლიოში ყველაზე პატარა და უიშვიათესი დელფინია. მაუის დელფინი ვეშაპისნაირთა შორის საფრთხეში მყოფი 8 სახეობიდან ერთ-ერთია. კონსერვაციის ახალი ზელანდიის დეპარტამენტის 2010-2011 წლის კვლევის მიხედვით მხოლოდ 55 ზრდასრული ინდივიდია შემჩნეული.

დელფინს სახელი სერ ჯეიმზ ჰექტორის (1834-1907) პატივსაცემად ეწოდა, რომელიც ველინგტონში კოლონიის მუზეუმის (აჟამად ახაი ზელანდიის პაპა ტონგარევას მუზეუმი) კურატორი იყო. ამ სახეობის პირველი ნიმუში სწორედ მან შეისწავლა. ჰექტორის დელფინი მეცნიერულად ბელგიელმა ზოოლოგმა,პიერ-ჯოზეფ ვან ბენედენმა აღწერა 1881 წელს.

მაორი ენაზე ჰექტორისა და მაუის დელფინს , და .

აღწერა
ჰექტორის დელფინი ყველაზე პატარაა დელფინთა შორის. ზრდასრულები 1.2-დან 1.6 მეტრამდე სიგრძის არიან და 40-60 კილოგრამამდე იწონიან. დამახასიათებელია სქესობრივი დიმორფიზმი და მდედრები მამრებზე 5.7%-ით უფრო გრძელები არიან. შესამჩნევი დინგი არ აქვთ. ყველაზე განმასხვავებელი ნიშანი წრიული ფორმის ფარფლია. ახალშობილი ჰექტორის დელფინი 60-80სმ-ის სიგრძისააა და 8-დან 10 კილოგრამამდე იწონის. შეფერილობა თითქმის ისეთივეა, როგორც ზრდასრულების, მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ ნაცრისფერს მუქი ტონი დაჰკრავს.

პოპულაცია და გავრცელება
ჰექტორის დელფინები ახალი ზელანდიის სანაპირო რეგიონის ენდემები არიან. მთლიანი სამხრეთი კუნძულის ირგვლივ ჰექტორის დელფინები ფრაგმენტულად არიან გავრცელებული. ეს სახეობა ფიორდლენდის ღრმა წყლებში იშვიათად ბინადრობს. 2011 წელს ჰექტორისა და მაუის დელფინებისთვის 5 თავშესაფარი სივრცე მოეწყო.

უდიდესი პოპულაციები სამხრეთის კუნძულის დასავლეთ და აღმოსავლეთ სანაპიროებზე ბინადრობენ, ხოლო მცირე ჯგუფები დანაწევრებულად მთელი კუნძულის ირგვლივ ცხოვრობენ. მაუის დელფინები ჩრდილოეთის კუნძულის დასავლეთით ბინადრობენ. ზოგჯერ მაუის დელფინები ჩრდილოეთით ბეი-ოვ-პლენტისა და ჰოკს-ბეის რეგიონამდე მიდიან.

უკანასკნელი კვლევების მიხედვით სამხრეთის კუნძულის ჰექტორის დელფინების პოპულაცია 15 000 ინდივიდს მოიცავს. ბოლო აღწერის მიხედვით, მაუის დელფინთა რაოდენობა 55-ია. ჰექტორის დელფინები უმეტესწილად 5 ინდივიდზე ნაკლებ ჯგუფებს ქმნიან და სქესის მიხედვით ძლიერ არიან გაყოფილი. ამ ჯგუფების უმრავლესობა ერთსქესიანია. 5-ზე მეტი ინდივიდისგან შემდგარი ჯგუფები იშვიათად ყალიბდება.
თეთრდინგა დელფინი

თეთრდინგა დელფინი — ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა. მიეკუვთნება კბილიანი ვეშაპების სუბრიგს.

ტაქსონომია
თეთრდინგა დელფინი პირდელად ბრიტანელმა ტაქსონომმა, ჯონ ედვარდ გრეიმ აღწერა 1846 წელს. იმის გამო, რომ ეს სახეობა ევროპის წყლებში უხვად ბინადრობს,ის ერთ-ერთი პირველი სახეობა იყო, რომელიც -ის გვარს მიაკუთვნეს (, ლათინურიდან ითარგმნება როგორც „ბოთლი“,; - „დინგი“). მისი სპეციფიკური სახელი, ითარგმნება როგორც „თეთრი დინგი“ და სახეობის დინგის ფერზე მიუთითებს.

აღწერა
ზრდასრული თეთრდინგა დელფინი 2.3-დან 3.1 მეტრამდე სიგრძისაა და 180-დან 354კილოგრამამდე იწონის. ახალშობილები 1.1-1.2 მეტრის სიგრძის არიან და დაახლოებით 40 კილოგრამს იწონიან. სხეულის ზედა ნაწილი და ფარფლები მუქი ნაცრისფერი აქვთ, ხოლო ქვედა ნაწილი ღია ნაცრისფერინაცრისფერი, თითქმის თეთრი. როგორც სახელი მიუთითებს, ამ სახეობას ჩვეულებრივ თეთრი დინგი აქვს, თუმცა შეიძლება შავი ან ნაცრისფერიც ჰქონდეს.

თეთრდინგა დელფინებს ზედა და ქვედა ყბაზე 25-28 კბილი აქვთ. აქვთ ხერხემლის 92 ძვალი, ოკეანის დელფინებს შორის ყველაზე მეტი. ახალშობილებს ზედა ტუჩის ორივე მხარეს ორი ან ოთხი ვიბრისი აქვთ, მაგრამ ზრდასთან ერთად ვიბრისები ქრება. კბილიანი ვეშაპების მსგავსად ეს სახეობაც უბეწვოა.

გავრცელება და ჰაბიტატი
თეთრდგინა დელფინი ენდემურია ცივი ტემპერატურისა და ჩრდილოეთ ატლანტის ოკეანის სუბარქტიკული წყლებისთვის. უმთავრესად ბინადრობს 1000 მეტრზე ნაკლები სიღრმის ზღვებში. გავრცელების სივრცე მოიცავს კეიპ კოდიდან წმინდა ლოურენსის მდინარემდე და გრენლანდიის სამხრეთამდე წყლებს,ისლანდიის ირგვლივ წყლებს, ხოლო დასავლეთით სვალბარდიდან საფრანგეთამდე წყლებს. თეთრდინგა დელფინები არ არიან აკარგად ადაპტირებულები არქტიკულ პირობებთან. იმის გამო, რომ ისინი არქტიკულ პირობებთან შეგუებულები არ არიან, უფრო დაუცველები არიან და ხშირად პოლარული დათვების მსხვერპლი ხდებიან. ამ ფართო რეგიონის შიგნით თეთრდინგა დელფინები ძირითადად ოთხ წერტილში ბინადრობენ: გრენლანდიის სამხრეთთან ახლოს ლაბრადორის შელფზე, ისლანდიის ირგვლივ, ბრიტანეთის ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით და ნორვეგიის სანაპიროებთან. ისინი სოციალური ცხოველები არიან. ძირითადად 10-ზე ნაკლები ინდივიდისგან შემდგარ ჯგუფებად ცხოვრობენ, თუმცა ზოგიერთ ჯგუფში 100-ზე მეტი ინდივიდიცაა. მათი ექოლოკაციის სიხშირე 115-ია, ხოლო სოციალური სტვენის დაახლოებით 35, რის გამოც მათ სხვა ინდივიდებისთვის ხმის მიწვდენა 10 კმ-ის მანძილზეც შეუძლიათ.

თეთრდინგა დელფინები აკრობატები არიან. ჩვეულებრივ ნელები არიან, ცურავენ 30კმ/სთ სიჩქარით და 45 მეტრის სიღრმეზე ყვინთვა შეუძლიათ. სოციალურად იკვებებიან - როგორც სხვა დელფინებთან ერთად, ისე ფინვალთან, ცელნამგალა ვეშაპთან და კუზიან ვეშაპთან ერთად.

შეწყვილების პერიოდი ზაფხულია, ახალშობილებს კი ივნისსა დასექტემბერს შორის პერიოდში აჩენენ. მდედრები სექსუალურად 6-10 წლის ასაკში მწიფდებიან, ხოლო მამრები 2 წლით უფრო გვიან, ვიდრე მდედრები.
რისოს დელფინი

რისოს დელფინი — ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა და -ის გვარისა. ტაივანელ მეთევზეებს შორის ცნობილია როგორც „ბერი დელფინი“. რისოს დელფინთან ახლოს მდგომი სახეობებია: პილოტი ველშაპები, ცელნამგალა ვეშაპები, მელონთავა ვეშაპები და ყალბი ცელნამგალა ვეშაპები.

ტაქსონომია
რისოს დელფინს სახელი ეწოდა ანტუან რისოს პატივსაცემად, რომელის აღწერილობაც საფუძველი აღმოჩნდა ჟორჟ კიუვიეს მიერ 1812 წელს ამ ცხოველის აღწერას. რისოს დელფინის სხვა სახელწოდეპაა , რომლითაც გვარსაც მოიხსენიებენ, თუმცა ეს სახელწოდება ხშირად ცელნამგალა ვეშაპების აღსაწერად გამოიყენება. ტერმინ გრამპუსის წარმომავლობა უცნობია. ტერმინი შეიძლება წარმოდგებოდეს ლათინური სიტყვიდან - ან ფრანგული სიტყვიდან - და ორივე დიდ თევზს ნიშნავს. სპეციფიკური ეპითეტი ამ სახეობის სხეულის ნაკაწრებისებურ ნაცრისფერს აღნიშნავს.

აღწერა
რისოს დელფინს დიდი წინა ნაწილი და ზურგის ფარფლი და გვერდებიდან კუდისკენ შევიწროებული სხეული აქვს. ახალშობილების ზურგი ნაცრისფერია, მუცელი კი - კრემისფერი. ზრდასრულების კანი უფრო მუქდება და შავდება. სხეულზე ნაკაწრები სოციალური ურთიერთქმედებისას წარმოიქმნება და თითქმის მთლიანად ფარავს სხეულს. დაკაწრვა კბილიანი ვეშაპებისთვისაა დამახასიათებელი, თუმცა რისოს დელფინს უჩვეულოდ ბევრი ნაკაწრი აქვს. უფროსები უფრო მეტად თეთრები არიან. ინდივიდების უმრავლესობას 2-დან 7-მე კბილი აქვს, მხოლოდ ქვედა ყბაზე.

გავრცელება და ჰაბიტატი
რუსოს დელფინები თბილ და ტროპიკულ წყლებში ბინადრობენ, უმთავრესად ღრმა წყლებში, მაგრამ სანაპიროსთან ახლოს. ინდოეთის, ატლანტისა და წყნარი ოკეანის ტროპიკული ნაწილეის გარდა, რუსოს დელფინები სპარსეთის ყურესა და ხმელთაშუა და წითელ ზღვებშიც გვხვდება, მაგრამ არა - შავ ზღვაში. ჩრდილოეთით ალასკის ყურემდე და გრენლანდიის სამხრეთ ნაპირებამდე, ხოლო სამხრეთით ცეცხლოვანი მიწის არქიპელაგამდე ბინადრობენ.

საბინადროს ირჩევენ კონტინენტურ შელფს, რომლის სიღრმე 400-დან 1000 მეტრამდე, ხოლო წყლის ტემპერატურა 10 °-დან 15–20 °-მდე მერყეობს.

ქცევა
ორსულობის პერიოდი 113-14 თვეს გრძელდება, ხოლო ორსულობებს შორის პერიოდი 2.4 წელს. წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში რისოს დელფინები ძირითადად ზაფხულში მშობიარობენ, ხოლო დასავლეთ ნაწილში - შემოდგომით. მდედრები სექსუალურად 8-10 წლის ასაკში მწიფდებიან, ხოლო მამრები 10-12 წლის ასაკში. რისოს დელფინთაგან ერთ-ერთმა ნიმუშმა ყველაზე დიდხანს 39.6 წელს იცოცხლა.

იაპონიასა და აშშ-ში რისოს დელფინები წარმატებით დაიჭირეს, შემდეგ კი მათი და ბოთლცხვირა დელფინების ჰიბრიდები მიიღეს. ძირითადად ბადეებით იჭერენ.
გაგამარუ

გაგამარუ (ნამდვილი სახელი — თეიმურაზ ჯუღელი; დ. 23 თებერვალი 1987, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სუმოისტი. რიგით მესამე ქართველი სუმოისტი კოკაისა და ტოჩინოშინის შემდეგ, რომელმაც „მაკუუჩის“ ზედა რანგებს მიაღწია. მის ყველაზე დიდ შედეგად ითვლება „კომუსუბის“ წოდება, რომელიც 2012 წლის მარტში მიიღო. 2020 წლის ნოემბერში კარიერა დაასრულა.

ადრეული ცხოვრება
დაიბადა თბილისში, ვარჯიშობდა ძიუდოსა და სამბოში, მოახერხა და მოიგო ახალგაზრდული ჩემპიონატი ორივე სპორტის სახეობაში მაშინ, როდესაც ჯერ კიდევ 16 წლის იყო. 2005 წელს საქართველოს სუმოს ნაკრებთან ერთად მიწვეული იქნა 2005 წლის მსოფლიო ახალგაზრდულ სუმოს ჩემპიონატზე ოსაკაში. ინდივიდუალურად მან მესამე, ხოლო გუნდურად მეორე ადგილი დაიკავა. შემდეგ გამართულ პრეს-კონფერნციაზე მან გამარჯვება მამამისს მიუძღვნა. 2014 წელს იგი დაქვეითდა მეორე დივიზიონში, მაგრამ 2015 წელს კვლავ აღზევდა.

2019 ნოემბრის ბაშოზე პირველად დააფიქსირა შემთხვევა, 33 წლის ასკაში პირველად გამოტოვა ბრძოლა ტრავმის გამო, რაც სუმოს ისტორიაში უიშვიათესი შემთხვევაა.

2018-2019 წლებში, მას ორივე მუხლის ტრავმა უფრო გაუმწვავდა და ბაშოდან ბაშომდე კარგავდა პოზიციებს. 2020 წლის იანვარში ბოლო ბრძოლა გამართა ჰაცუ ბაშოზე, ნომბერში კი ოფიციალურად დაასრულა კარიერა.

სტილი
გაგამარუ ძრირთადად ოში-ძუმოს სტილში იბრძვის, მისი ყველაზე გავრცელებული კიმარიტე (ილეთი) არის ოში-დაში, რაც ხელების მძლავრი დართყმით მეტოქის დოჰიოდან გადადაგდებას გულისხმობს, 2013 წელს იგი იწონიდა 212 კგ-ს და იყო ერთ-ერთი ყველაზე მძიმეწონიანი სუმოისტი.
ინდოეთის ოკეანის კუზიანი დელფინი

ინდოეთის ოკეანის კუზიანი დელფინი — ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა. ბინადრობს აფრიკის სამხრეთი ნაპირებიდან ინდოჩინეთის დასავლეთ ნაპირებამდე. თავდაპირველად იმავე სახეობად თვლიდნენ ჩინურ თეთრ დელფინს , მაგრამ 2014 წლის კვლევებმა ეს სახეობები ცალ-ცალკე გამოყო.

ინდოეთის ოკეანის კუზიანი დელფინები სოციალიზებული დელფინები არიან და ჯგუფებად ცხოვრობენ, რომელშიც დაახლოებით 12 ინდივიდი შედის, თუმცა ჯგუფში წევრების რაოდენობა უფრო მაღალიც შეიძლება იყოს. იკვებებიან სციენისებრი თევზებით, თავფეხიანებითა და კიბოსნაირებით.

ინდოეთის ოკეანის კუზიანი დელფინი საფრთხეში მყოფ სახეობად ითვლება.

გავრცელება და ჰაბიტატი
გავრცელება
 აფრიკის სამხრეთ სანაპიროდან ინდოჩინეთის დასავლეთ სანაპირომდე ბინადრობს, აღმოსავლეთ აფრიკის, შუა აღმოსავლეთისა და ინდოეთის სანაპირო სივრცეების ჩათვლით. მნიშვნელოვანი პოპულაციაა შემჩნეული სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, განსაკუთრებით ჩინეთის სამხრეთ სანაპიროებთან. ბოლო კვლევებმა მნიშვნელოვანი პოპულაცია შეამჩნია არაბეთის ნახევარკუნძულის სანაპიროებთან, განსაკუთრებით ომანისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების სანაპიროებთან.

. და . ერთმანეთისგან განსხვავდება, თუმცა მათი ჰიბრიდიზაციის მაღალი უნარის გამო პოპულაციათა გადაკვეთის სივრცეებში მრავალი ჰიბრიდი იბადება. გენეტიკური ანალიზი მიუთითებს, რომ იდოჩინეთის. -ის ნიმუშები უფრო მეტად ახლო კავშირშია . -სთან, ვიდრე ავსტრალიის . -სთან.

სახეობა შორეულ მიგრატორულ ქცევებს არ ავლენს.

ჰაბიტატი
კვლევებმა ცხადყო, რომ ინდოეთის ოკეანის კუზიანი დელფინების ჰაბიტატის განმსაზღვრელი მთავარი ფაქტორი წყლის სიღრმეა. პოპულაციის უმრავლესობა წყალმარჩხ სივრცეებს ირჩევს, რომლის სიღრმეც 20 მეტრს არ აღემატება. შედეგად, ამ სახეობის დელფინების სანაპიროებისგან შორს გავრცელება სანაპიროების სპეციფიკურ ფიზიოგრაფიულ მახასიათებლებზეა დამოკიდებული.

ინდოეთის ოკეანის კუზიანი დელფინი ძირითადად ნაცრისფერია. ახალშობილებს ზურგი უფრო მუქი ნაცრისფერი აქვთ, მუცელი კი — ღია ნაცრისფერი.

ინდოეთის ოკეანის კუზიანი დელფინები გარეგნულად ინდო-წყნაროკეანურ ბოთლცხვირა დელფინებს წააგავან, თუმცა ამუკანასკნელთ კუზი არ აქვთ. ძირითადად მაისიდან ივნისამდე მშობიარობენ, თუმცა მშობიარობა წელიწადის ნებისმიერ დროს შეუძლიათ. ორსულობის პერიოდი 101-2 თვეს გრძელდება. კვლევების თანახმად, მდედრების უმრავლესობა ერთი მშობიარობისას ერთ დელფინს აჩენს. მშობიარობებს შორის პერიოდი დაახლოებით 62 თვეა. ახალშობილებს 24 თვის განმავლობაში უვლიან.
ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინი

ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინი — ბოთლცხვირა დელფინის სახეობა. იზრდება 2.6 მეტრის სიგრძის და იწონის 230 კილოგრამამდე. ბინადრობს ინდოეთის წყლებში, ავსტრალიის ჩრდილოეთით, სამხრეთ ჩინეთში, წითელ ზღვაში და აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან. ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინები ჩვეულებრივ ბოთლცხვირა დელფინებზე უფრო პატარები არიან და უფრო გრძელი როსტრუმი აქვთ.

აღწერა
ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინები გარეგნობით ჩვეულებრივ ბოთლცხვირა დელფინებს ჰგვანან. ჩვეულებრივ ბოთცხვირა დელფინებს ძლიერი სხეული, გრძელი დინგი და კუდი და მორკალული ზურგის ფარფლი აქვთ. ინდო-წყნაროკეანურ ბოთლცხვირა დელფინები უფრო მომცროები არიან და დინგი უფრო გრძელი აქვთ. ინდო-წყნაროკეანურ ბოთლცხვირა დელფინების პოპულაციას ღია ლურჯი ფერი დაჰკრავს. ზრდასრულ ინდო-წყნაროკეანურ ბოთლცხვირა დელფინებს მუცელზე შავი ლაქები აქვთ. ჩვეულებრივ ბოთლცხვირა დელფინებთან მსგავსი ლაქები იშვიათია. აქვთ ზედა და ქვედა ყბაზე სათითაოდ 23-დან 29-მდე კბილი აქვთ. ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინების ზომები გეოგრაფიულ საბინადრო გარემოზეა დამოკიდებული. საშუალო სიგრძე 2.6 მეტრია და 230 კილოგრამამდე იწონის. ახალშობილები 84 სმ-დან 1.5-მდე სიგრძის არიან.

კვება
ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინები თევზების სხვადასხვა სახეობითა და თავფეხიანებით იკვებებიან (განსაკუთრებით კალმარებით.

ერთ-ერთი კვლევისას ზანზიბარისა და ტანზანიის მახლობლად მეთევზეების მიერ დაჭერილი დელფინების კუჭში აღმოჩენილი ნივთიერებების ანალიზის საშუალებით მკვლევრები ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინების კვების ეკოლოგიას დააკვირდნენ. კუჭში აღმოჩენილი ნადავლის გამოკვლევისას მეცნიერებმა -ის 50 სახეობა და კალმარების 3 სახეობა აღმოაჩიინეს. შედეგად მკვლევრებმა დაამტკიცეს, რომ ამ სახეობის კვების რაციონის 87%-ს თევზები შეადგენენ. თავფეხიანები კვების რაციონის 13%-ს შეადგენენ. რამდენიმე დელფინისკუჭში კიბოსნაირთა ნაშთები იპოვეს. ჰიპოთეზის თანახმად, კიბოსნაირები მეორეული მოხმარების შედეგად აღმოჩნდა ამ სახეობათა კუჭში, ანუ მათ მიერ შეჭმული თევზების მეშვეობით.

ქცევა
ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინები ჯგუფებად ცხოვრობენ, რომელშიც ინდივიდთა რაოდენობამ შეიძლება 100-საც მიაღწიოს თუმცა უმთავრესად 5-დან 15-მდე დელფინისგან შემდგარი ჯგუფებია დამახასიათებელი. გავრცელების ზოგიერთ სივრცეშ ისინი ჩვეულებრივ ბოთლცხვირა დელფინებთან და დელფინთა სხვა სახეობებთა როგორიცაა კუზიანი დელფინი, ამყარებენ კავშირს.

შეწყვილების სეზონი გაზაფხული და ზაფხულია, თუმცა ზოგიერთ რეგიონში ინდივიდები შეიძლება წელიწადის სხვა დროს შეწყვილდნენ. ორსულობის პერიოდი 12 თვეს გრძელდება. ახალშობილები 0.84-დან 1.5-მდე მეტრის სიგრძის არიან და 9-დან 21 კილოგრამამდე იწონიან. ახალშობილები 1.5-2 წლის მანძილზე რძით იკვებებია, მაგრამ დედებთან 5 წლამდე შეიძლება დარჩნენ. ოსრულობას შორის პერიოდი დაახლოებით 4-6 წელია.

ზოგიერთ რეგიონში ამ სახეობაზე ზვიგენები ნადირობენ. ცოცხლობენ 40 წელზე მეტხანს.

ავსტრალიაში, შარკის ყურეში მობინადრე ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინებს სიმბიოზური ურთიერთობა აქვთ ღრუბლებთან.
გრძელდინგა ჩვეულებრივი დელფინი

გრძელდინგა ჩვეულებრივი დელფინი — ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა. ჩვეულებრივ დელფინთა სახეობა. მოკლედინგა ჩვეულებრივ დელფინთან (. ) შედარებით უფრო შეზღუდულ სივრცეებშია გავრცელებული. ბინადრობს ტროპიკული და უფრო თბილი ტემპერატურის მქონე სანაპირო წყლებში. გავრცელების სივრცე მოიცავს დასავლეთდა სამხრეთ აფრიკას, სამხრეთ ამერიკის დასავლეთის დიდ ნაწილს, ცენტრალური კალიფორნიიდან ცენტრალურ მექსიკამდე სივრცეს, პერუს სანაპიროს, იაპონიის, კორეისა და ტაივანის ირგვლივ სივრცეებსა და ომანის მახლობელ წყლებს.

ფიზიკური დახასიათება
გრძელდინგა ჩვეულებრივი დელფინი საშუალო ზომისაა, თუმცა ბოთლდინგა დელფინზე უფრო პატარაა. ზრდასრულები 1.9-2.5 მეტრის სიგრძის არიან და 80-დან 235 კგ-მდე იწონიან. მამრები უფრო გრძელები და უფრო მძიმეები არიან. გამოირჩევიან უჩვეულო ფერებით. ზურგი მუქი ფერის აქვთ, ხოლო მუცელი - თეთრი, თუმცა წინ ღია ნაცრისფერი, ყვითელი და ოქროსფერი, ხოლო უკან მუქი ნაცრისფერი დაჰკრავთ. ექოლოკაციისთვის წრიული ფორმის მელონს იყენებენ. ზედა და ქვედა ყბაზე 60-60 პატარა, ბასრი კბილები აქვს. გრძელდინგა ჩვეულებრივ დელფინს დელფინისებრთა შორის ყველაზე მეტი კბილი აქვს.

ტაქსონომია
გრძელდინგა ჩვეულებრივი დელფინი ჩვუელებრივი დელფინების გვარს, -ის ოჯახს და დეფინისებრთა რიგს მიეკუთვნება. 1990-იანი წლების შუა ხანებამდე -ის ოჯახის შიგნით სხვადასხვა ფორმა ერთმანეთისგან გამოყოფილ სახეობად არ მიიჩნეოდა, მაგრამ ყველა ინდივიდი . -ის სახეობებს მიეკუთვნებოდა. 1994 წელს ეს სახეობები ჰეინინმა და პირინმა გამოიკვლიეს, ხოლო შემდეგ კინგსტონმა და როსელმა დაამტკიცეს, რომ ისინი სხვადასხვა სახეობას წარმოადგენდნენ. დღეისთვის -ის ოჯახში ორი სახეობა გამოიყოფა: მოკლედინგა ჩვეულებრივი დელფინი (. ) და გრძელდინგა ჩვეულებრივი დელფინი. გრძელდინგა ჩვეულებრივდელფინს მოკლედინგა ჩვეულებრივ დელფინზე უფრო გრძელი დინგი და როსტრუმი აქვს.

ზოგჯერ ინდო-წყნარ ოკეანურ ჩვეულებრივ დელფინს სხვა სახეობას (. ) მიაკუთვნებენ, თუმცა უმთავრესად მაინც გრძელდინგა ჩვეულებრივი დელფინის ფორმად მიიჩნევენ.

ქცევა
გრძელდინგა ჩვეულებრივ დელლფინს ასობითდა ათასობით წევრთან ერთად ცხოვრება შეუძლია. ჩვეულებრივ ამ დიდი ჯგუფების შიგნით უფრო მცირე, 10-დან 30 ინდივიდამდე, ერთნაირი სქესისა და ასაკის სუბჯგუფები ყალიბდება. ზოგჯერ გრძელდინგა ჩვეულებრივი დელფინები სხვა სახეობებთან ამყარებენ კავშირს. ახასიათებთ კომპლექსური თამაში და უკბილო ვეშაპისებური ქცევაც, აგრეთვე ზედაპირთან ახლოს ვეშაპისებრთა ქცევები და საჰაერო აკრობატიკა.

გრძელდინგა ჩვეულებრივი დელფინი პატარა თევზებით, როგორიცაა სარდინები, ქაფშიასებრნი, სციენისებრნი და სხვ. ზოჯერ პატარა თავფეხიანებითაც იკვებებიან, როგორიცაა რვაფეხები და კალმარები, უფრო იშვიათად კი პატარა კიბორჩხალებითა და კიბოსნაირებით. შეუძლიათ წყლის ქვეშ 900 მეტრის სიღრმეზე ჩასვლა და 8 წუთის განმავლობაში სუნთქვის შეკავება.