iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარინე მაისურაძე

მარინე მაისურაძე (დ. 5 სექტემბერი, 1955, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით.

1980-1983 წლებში მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის, არქიტექტურული ფაკულტეტის საპროექტო ბიუროში. 1983-1985 წლებში იყო საქართველოს მინისტრტა საბჭოსთან არსებული ძეგლთა დაცვის სამმართველოს უფროსი მეცნიერ-მუშაკი. 1986-1991 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურული გეგმარების საფუძვლების კათედრაზე ასისტენტად. 1991-1998 წლებში ამავე კათედრაზე უფროს მასწავლებლად. 1998-2006 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურული გეგმარების საფუძვლების კათედრის პედაგოგ-დოცენტის მოვალეობის შემსრულებელი, პარალელურად მუშაობდა შოთა რუსთაველის სახელობის აკადემიური დრამატული თეატრის რეკონსტრუქციის პროექტებზე მომუშავე არქიტექტურულ ჯგუფში არქიტექტორად. 2007-2011 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურის, ურბანისტიკისა და დიზაინის ფაკულტეტის ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის უფროსად. 2006-2008 წლებში იყო არქიტექტურულ-საპროექტო ფირმა „გოდაკო“-ს არქიტექტორი. 2011-2017 წლებში მუშაობდა საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს „სსიპ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის“ ავტორიზაცია-აკრედიტაციის ექსპერტად, ასევე იყო ამავე ცენტრის პროფესიულ კვალიფიკაციათა განვითარების ხელშეწყობის პროგრამის ექსპერტი, შეთავსებით. 2012-2013 წლებში მუშაობდა არქიტექტურულ კომპანია შპს „მაკოტო“-ს არქიტექტორად, ასევე შეთავსებით. 2006 წლიდან არის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტორული გეგმარების საფუძვლების კათედრის ასოცირებული პროფესორი. 2016 წლიდან შპს „კავკასიის უნივერსიტეტის“ ტექნოლოგიების სკოლის სრული პროფესორი არქიტექტურის საბაკალავრო საგანმანათლებლო პროგრამის კურსი. მონაწილეობა აქვს მირებული არაერთი საცხოვრებელი სახლისა და საზოგადოებრივი დანიშნულების ობიექტის მშენებლობის პროექტის დამუშავებაში, მათ შორის: მრავალფუნქციური საავადმყოფოს კომპლექსის უზნაძის ქუჩაზე, მრავალპროფილიანი სავაჭრო ცენტრის კომპლექსის „ქალაქის გული“ აბაშიძის ქუჩაზე, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ნაფარეულის ქუჩაზე (ქალაქ თბილისში), ინდივიდუალური სახლების ქალაქ თბილისში, წავკისში, ქალაქ წყალტუბოში და სხვა. მონაწილეობდა მრავალ არქიტექტურულ შემოქმედებით კონკურსებსა და სამეცნიერო კონფერენციებში. ჩატარებული აქვს კვლევები მხატვრულ-ისტორიულ და არქიტექტორულ თემატიკაზე. ავტორია სამეცნიერო პუბლიკაციებისა და წიგნის „მეთოდური მითითებები არქიტექტურაში“. მრავალწლიანი სამეცნიერო-პედაგოგიური და შემოქმედებითი მოღვაწეობისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.
სლიმა

სლიმა  — ქალაქი მალტაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ სანაპირზე. ეკონომიკის, ვაჭრობისა და დასვენების მთავარი ცენტრი.

ცნობილი სლიმელები
სლიმაში დაიბადნენ: მოქმედი პრემიერ-მინისტრი რობერტ აბელა, ბრიტანელი ჟურნალისტი პიტერ ჰიტჩენსი, შვეიცარიული ბენდის -ის წევრი მარკ სტორასი, მალტელი მომღერალი, 2002 და 2016 წლებში ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე მალტის წარმომადგენელი ირა ლოსკო.
ადმირალი კუზნეცოვი

„საბჭოთა კავშირის ფლოტის ადმირალი კუზნეცოვი“, შემოკლ. „ადმირალი კუზნეცოვი“ — მძიმე ავიამზიდი კრეისერი, რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის უდიდესი ხომალდი და მისი პირველი ავიამზიდი, რომელსაც შეუძლია ჰორიზონტალური აფრენისა და დაშვების თვითმფრინავების გადაზიდვა. სახელი ეწოდება ადმირალ ნიკოლოზ კუზნეცოვის პატივსაცემად. აიგო 1982–1990 წლებში (წყალში ჩაეშვა 1985 წლის 6 დეკემბერს) მიკოლაივის (ნიკოლაევის) გემთმშენებელ ქარხანაში, ვ. ანიკეევისა და ლ. ბელოვის (ნევის საპროექტო-საკონსტრუქტორო ბიურო) პროექტის მიხედვით. 1982 წელს უწოდეს „რიგა“, ამავე წელს შეუცვალეს სახელით „ლეონიდ ბრეჟნევი“, 1987–1990 წლებში ეწოდებოდა „თბილისი“. 1991 წლის იანვარში სსრკ სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ჩრდილოეთის ფლოტის შემადგენლობაში შევიდა. სრული წყალწყვა 55 ათასი ტონაა. ძალური დანადგარების ჯამური სიმძლავრე — 147 მვტ (200 ათასი ცხენის ძალა). სვლის მაქსიმალური სიჩქარე — 30 კვანძი (55,6 კმ/სთ), ეკონომიური — 18 კვანძი (33,3 კმ/სთ). ცურვის მანძილი — დაახლ. 8 ათასი საზღვაო მილი.

შეიარაღებულია „გრანიტის“ ტიპის გემსაწინააღმდეგო რაკეტებით (დაახლ. 550 კმ მანძილზე მოქმედი 12 ზებგერითი რაკეტა), საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსებით, ახლო რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სარაკეტო-საარტილერიო კომპლექსით, რეაქტიული სიღრმული ბომბებით. შეუძლია დაახლ. 50 თვითმფრინავისა და შვეულმფრენის გადაზიდვა. კრეისერის ავიაჯგუფი თავდაპირველად შედგებოდა სუ-27კ და მიგ-29კ გამანადგურებლებისგან და კა-27 და კა-31 შვეულმფრენებისგან; 1990-იანი წლების ბოლოს — სუ-33 გამანადგურებლების, სუ-25 მოიერიშეების, კა-27 და კა-31 შვეულმფრენებისგან. ხომალდის მშენებლობის პარალელურად მფრინავთა მოსამზადებლად ყირიმში ნოვოფედორივკის აეროდრომზე გაიხსნა სპეციალური სასწავლო ცენტრი. სსრკ სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ისტორიაში გემზე პირველი ჰორიზონტალური დაშვება 1989 წლის 1 ნოემბერს განახორციელა მფრინავ-გამომცდელმა ვიქტორ პუგაჩოვმა სუ-27კ თვითმფრინავით.
გივი შავდია

გივი შავდია (დ. 10 დეკემბერი, 1934, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი ასევე 1998 წელს — ღირსების მედალის მფლობელი ხოლო 2014 წელს მიენიჭა არქიტექტურის რაინდის წოდება.

ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით.

1959 წლიდან მუშაობდა „თბილქალაქპროექტში“ არქიტექტორად (1975 წლიდან განყოფილების უფროსი); „თბილქალაქპროექტში“ ქალაქთგეგმარების სამმართველოს უფროსად. 1974 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. ნამუშევრები: 1970-2000 წლებში თბილისის რეკონსტრუქცია-განვითარების გენერალური გეგმა. რკინიგზის ვაგზლის შენობა (1988; საქართველოს სახელმწიფო პრემია, 1992); საცხოვრებელი სახლი ხილიანის ქუჩაზე. ქალაქის ახალი რაიონების: დიღმის, ვარკეთილის, ვაზისუბნის, ზღვისუბანის, ავჭალის, ღრმაღელის, ლოჭინისა და სხვა დეტალური დაგეგმარებისა და განაშენიანების პროექტები. კურორტების ცხვარიჭამიას და წყნეთის გენერალური გეგმები; საქართველოს ახალგაზრდობის საერთაშორისო ფონდის მრავალსართულიანი კომპლექსი და სხვა. აქვს ნამუშევრები საქართველოს ფარგლებს გარეთ, უცხოეთში. მრავალი კონკურსის, ბიენალეს, დათვალიერების მონაწილე და ლაურეატი, სსრკ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენა (ბრინჯაოს მედალი, 1979); ავტორია სამეცნიერო ნაშრომისა „თბილისის ტერიტორიების კომპლექსური ქალაქთგეგმარებითი შეფასება და მიწისქვეშა სივრცეში მშენებლობის ეფექტურობის გამსაზღვრა“.
ორგანიზაციის წევრი
აღმოსავლეთის ქვეყნების არქიტექტორთა საერთაშორისო აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი (1993-)
საქართველოს არქიტექტორთა კავშირი, გამგეობის წევრი

ჯილდოები
1998 — ღირსების მედალი
1992 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
1985 — საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი
უკრაინის დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტი

უკრაინის დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტი — მიღებული იქნა უკრაინის რადას მიერ 1991 წლის 24 აგვისტოს. აქტი აღადგენდა უკრაინის სახელმწიფოებრივ დამოუკიდებლობას.

მიღება
აქტი მიღებულ იქნა საბჭოთა კავშირში 19 აგვისტოს გადატრიალების მცდელობის შემდეგ, როდესაც მკაცრი კომუნისტური ლიდერები ცდილობდნენ აღედგინათ ცენტრალური კომუნისტური პარტიის კონტროლი სსრკ-ზე. ამის საპასუხოდ (დაძაბული 11-საათიანი რიგგარეშე სესიის დროს) უკრაინის სსრ უზენაესმა საბჭომ (პარლამენტმა) საგანგებო შაბათის სესიაზე აბსოლუტური უმრავლესობა დაამტკიცა დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტი.

უკრაინის კომუნისტური პარტია (უკპ), რომელიც კულისებში დაარწმუნა მისმა თანაპარტიელმა და უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარემ ლეონიდ კრავჩუკმა, ჰენადი უდოვენკომ, აცნობა გაეროს გენერალური მდივნის ოფისს, რომ მისი მუდმივი მისია ამ საერთაშორისო ასამბლეაში ოფიციალურად იქნება დანიშნული უკრაინის წარმომადგენლად. იმავე დღეს, კიევის აღმასრულებელმა კომიტეტმა ასევე მხარი დაუჭირა კომუნისტი გმირების ყველა ძეგლის საზოგადოებრივი ადგილებიდან ამოღებას, მათ შორის ლენინის ძეგლს ოქტომბრის რევოლუციის ცენტრალურ მოედანზე.

1991 წლის 1 დეკემბერს დამოუკიდებლობის რეფერენდუმზე უკრაინის ხალხმა გამოხატა ღრმა და ფართო მხარდაჭერა დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტის მიმართ, 90%-ზე მეტმა ხმა მისცა და ამომრჩეველთა 82%-მა მიიღო მონაწილეობა. რეფერენდუმი ჩატარდა უკრაინის პირველი პირდაპირი საპრეზიდენტო არჩევნების დღეს; საპრეზიდენტო ექვსივე კანდიდატმა მხარი დაუჭირა დამოუკიდებლობას და კამპანიას აწარმოებდა „კი“-სთვის. რეფერენდუმის მიღებამ დაასრულა საბჭოთა კავშირის შენარჩუნების ყოველგვარი რეალური შანსი, თუნდაც შეზღუდული მასშტაბით; უკრაინა დიდი ხანია მეორე იყო, მხოლოდ რუსეთის შემდეგ, ეკონომიკური და პოლიტიკური სიძლიერით.

არჩევნებიდან ერთი კვირის შემდეგ, ახლადარჩეული პრეზიდენტი ლეონიდ კრავჩუკი შეუერთდა თავის რუს და ბელარუს კოლეგებს (შესაბამისად, ბორის ელცინი და სტანისლავ შუშკევიჩი) ბელავეჟის შეთანხმების ხელმოწერაში, რომელიც აცხადებდა, რომ საბჭოთა კავშირმა არსებობა შეწყვიტა. საბჭოთა კავშირი ოფიციალურად დაიშალა 26 დეკემბერს.

1992 წლიდან უკრაინაში 24 აგვისტოს დამოუკიდებლობის დღე აღინიშნება.

საერთაშორისო აღიარება
პოლონეთი და კანადა იყვნენ პირველი ქვეყნები, რომლებმაც აღიარეს უკრაინის დამოუკიდებლობა, ორივემ 1991 წლის 2 დეკემბერს. იმავე დღეს (2 დეკემბერს) სატელევიზიო საინფორმაციო გადაცემის „ვესტის“ გვიან საღამოს ეთერში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ რუსეთის სფსრ პრეზიდენტმა ბორის ელცინმა აღიარა უკრაინის დამოუკიდებლობა.

შეერთებულმა შტატებმა უკრაინის დამოუკიდებლობა აღიარა 1991 წლის 25 დეკემბერს. იმ თვეში უკრაინის დამოუკიდებლობა ცნო 68-მა სახელმწიფომ, ხოლო 1992 წელს - კიდევ 64-მა სახელმწიფომ.

1992 წლის იანვარში აშშ-ს პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა დაამტკიცა აშშ-ს ჰუმანიტარული მხარდაჭერის პროგრამა სსრკ-სა და უკრაინისთვის, რომელსაც ხელმძღვანელობდა თავდაცვის მდივანი.

დამოუკიდებლობის აქტის ტექსტი
ლამაზფეხა აბლაბუდიანი სოკო

ლამაზფეხა აბლაბუდიანი სოკო — სოკოს სახეობა. ქუდი — 4-6 სმ დიამეტრისაა, ბრტყლად ამოზნექილი, სადა, ლორწოვანი ზედაპირით, ჯერ ლიმონისფერ-ყვითელია, შემდეგ კი — შუაში ნარინჯისფერ-ყვითელი ან ჟანგისფერი; ზოგჯერ კიდეებთან მომწვანო ელფერი გადაჰკრავს.

რბილობი — მოთეთროა, განსაკუთრებული გემოსა და სუნის გარეშე.

იზრდება ნიადაგზე ფოთლოვან ტყეში შემოდგომით. საჭმელად არ გამოიყენება.
მიხეილ ლავროვსკი

მიხეილ ლავროვსკი (დ. 15 ნოემბერი, 1942, თბილისი) — ქართველი ბალეტის მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, პედაგოგი, სსრკ სახალხო არტისტი (1976).

ბიოგრაფია
1960 წელს დაამთავრა მოსკოვის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი.

იყო მოსკოვის დიდი თეატრის საბალეტო დასის წამყვანი სოლისტი 1961 წლიდან, ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის საბალეტო დასის სამხატვრო ხელმძღვანელი 1982–1984 წლებში. ეკუთვნის ქართული დადგმები: დავით თორაძე, ტელეფილმი სიმფონია–ბალეტი „მწირი“, დამდგმელი ქორეოგრაფი და მთავარი პარტიის შემსრულებელი (1977), პრემიერა გაიმართა სსრკ ცენტრალურ ტელევიზიაში. ჯორჯ გერშვინი–მიხეილ ოძელი „პორგი და ბესი“ (1984). სხვა რეპერტუარი: გრაფი ალბერტი, პრინცი ზიგფრიდი, მაკნატუნა, რომეო, ფრონდოსო, ბაზილი, დომ კიხოტი, ბაიადერა, სპარტაკი, მაჯნუნი, ვლადიმირი. იგი იყო ბალეტის ცნობილი მოცეკვავეების ლეონიდ ლავროვსკისა და ელენე ჩიკვაიძის ვაჟიშვილი და მოწაფე.

ჯილდოები
2021 — ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისათვის“ ( ხარისხის)
2021 — თეატრალური პრემია „ოქროს ნიღაბი“
2006 — წმინდა ნინოს ორდენი
2001 — ღირსების ორდენი (რუსეთის ფედერაცია)
1986 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
1979 — ჩიკაგოს საბალეტო ფილმების საერთაშორისო ფესტივალი
1978 — ნიუ–იორკის საერთაშორისო ფესტივალი, გრან პრი
1977 — სსრკ სახელმწიფო პრემია
1976 — სსრკ სახალხო არტისტი
1973 — რსფსრ სახალხო არტისტი
1970 — ლენინური პრემია
1970 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
1965 — ვ. ნიჟინსკის სახელობის პრემია
ლენინური კომკავშირის პრემია
მოშავო ხრაშუნა

მოშავო ხრაშუნა — სოკოს სახეობა. ქუდი — 20 სმ-მდე დიამეტრისაა, ჯერ ამობურცული, შემდეგ შუაში ჩაღრმავებული, ჯერ თეთრია, შემდეგ ყავისფერი და ბოლოს — მოშავო, ფირფიტები სქელი, მაჩხრად განწყობილი, ჯერ თეთრი, შემდეგ ნაცრისფერი, გადატეხისას წითლდება.

გამოიყენება საჭმელად მხოლოდ დამწნილებული, წინასწარ გათუთქვის ან დალბობის შემდეგ.
ტიგრანაკერტი (არცახი)

ტიგრანაკერტი ასევე ცნობილი როგორც არცახის ტიგრანაკერტი — ელინისტური პერიოდის სომხური ქალაქის ნანგრევები. მდებარეობს დღევანდელი აზერბაიჯანის აღდამის რაიონში.

ტიგრანაკერტი არის სომხეთის მთიანეთის ანალოგიური სახელის მქონე რამდენიმე ქალაქიდან ერთ ერთი, რომლებიც სომხეთის მეფის ტიგრან -ის (ძვ. წ. აღ. 95–55) სახელს ატარებენ. არცახი განსაზღვრვს მის მდებარეობას დიდი სომხეთის ისტორიულ რეგიონ არცახში. ზოგიერთი მეცნიერი, მაგალითად როგორიც არის: რობერტ ჰევსენი და ბაბკინ ჰარუტინიანი ფიქრობენ, რომ ეს ქალაქი შეიძლება მამამისის ტიგრან -ის (ძვ. წ. აღ. 123–95) მიერ იყოს დაარსებული. ქალაქი მოიცავს დაახლოებით 50 ჰექტარს და მდებარეობს მდინარე ხაჩენიდან სამხრეთით 4 კილომეტრში.

ყარაბაღის პირველი ომის შემდეგ ტერიტორია იყო თვით გამოცხადებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ. 2020 წლის ომის შემდეგომ გაფორმებული მთიან ყარაბაღში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შემდეგ ის გადაეცა აზერბაიჯანს მხარეს. 2021 წლის ნოემბერში სომხურმა წყაროებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, აზერბაიჯანის მიერ ტიგრანაკერტის ტერიტორიაზე მწვადის რესტორანის გახსნის შესახებ.

ისტორია
პირველად ტიგრანაკერტის პირდაპირი ხსენება გვხვდება საუკუნეში. სადაც ნათქვამია, რომ უტიქის პროვინციაში იყო ორი ამ სახელის მქონე ქალაქი. ისტორიკოსებმა და არქეოლოგებმა პირველის დათარიღება შეძლეს ძველი წელთაღრიცხვის 120-80 წლებით, ტიგრან -ის ან მისის შვილის და მემკვიდრის ტიგრან -ის მეფობის პერიოდით. რობერტ ჰევსენმა კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა ტიგრან -ის მიერ ქალაქის დაარსების შესაძლებლობა, რადგან ქალაქის გათხრების დროს მის ტერიტორიაზე არ აღმოჩენილა მონეტები ან რაიმე სახის ჩანაწერები სადაც მისის სახელი იქნებოდა ნახსენები. მეორე ტიგრანაკერტის ნანგრევები დღემდე არ არის აღმოჩენილი, თუმცა მიიჩნევა რომ ის უნდა ყოფილიყო გარდმანის რაიონში.

შუა საუკუნეებში ქალაქის დაღუპვის შემდეგ სახელი ტიგრანაკერტი შემორჩა როგორც გეოგრაფიული არეალის სახელწოდება, თუმცა გამოიყენებოდა სხვა და სხვა ვარიაციები: ტნგრნაკერტი, ტარნაკერტი, ტარანიურტი, თარნაგიურტი და ტეტრაკერტე. 2020 წლის მთიანი ყარაბაღის ომის დროს სომხური წყაროები იტყობინებოდნენ ნაქალაქარის ტერიტორიის დაბომბვების შესახებ.

2008–2010 წლების გათხრების დროს აღმოჩენილი იყო პართიის მონარქების მითრიდატე -ს (ძვ. წ. აღ. 57–54) და ოროდ -ს (ძვ. წ. აღ. 57–37) ვერცხლის მონეტები. 2010 წელს მიმდებარედ მდებარე შაჰბულაგის ციხესიმაგრეში გაიხსნა ტიგრანაკერტისთვის მიძღვნილი მუზეუმი. 2020-ში აღდამის რაიონის აზერბაიჯანისთვის გადაცემამდე თანამშრომლება მუზეუმის ზოგიერთი ექსპონატი გაიტანეს.

გალერეა
კორეის ფონდი

კორეის ფონდი — საჯარო დიპლომატიის არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც 1991 წელს დაარსდა. კორეის ფონდის მიზნებია ხელი შეუწყოს კორეის გაცნობასა და დაამყაროს მეგობრული ურთიერთობები საერთაშორისო საზოგადოებასთან. ფონდი ახორციელებს სხვადასხვა პროექტებს სამხრეთ კორეასა და უცხო ქვეყნებს შორის ურთიერთგაგების გასაღრმავებლად.
განგის გავიალი

განგის გავიალი — ქვეწარმავალი გავიალისებრთა ოჯახისა. მდედრის სხეულის სიგრძე 2.6–4.5 მ, ხოლო მამრის 3–6 მ აღწევს. წონა საშუალოდ 160 კგ. ზრდასრულ მამრს დინგის ბოლოზე აქვს მკვეთრი წანაზარდი, რომელიც თიხის ქოთანს მოგვაგონებს, რომელიც ცნობილია გჰარას სახელწოდებით, საიდანაც წარმოსდგა სახეობის სახელწოდებაც, — გჰარიალი/გარიალი. წაგრძელებული დინგისა და 110 ბასრი და შემჭიდროებული კბილის წყალობით განგის გავიალი კარგად იჭერს თევზს. გვხვდება ჩრდილოეთ ინდოეთისა და ნეპალის მდინარეებში. ცოცხალ ადამიანს თავს არ ესხმის, მაგრამ ჭამს მდინარე განგში დაკრძალვის ცემერონის შედეგად წყალში გაშვებული ადამიანის გვამს. განგის გავიალს წააგავს გავიალისებრი ნიანგი . 1920 წლის აგვისტოში მდინარე გჰაგჰრაში, ქალაქ ფაიზაბადში, მოკლეს 6.55 მ სიგრძის განგის გავიალი.
დავით ფურცელაძე

დავით ფურცელაძე (დ. 25 ნოემბერი, 1902, თბილისი — გ. 3 ნოემბერი, 1996) — ქართველი მთამსვლელი, მეცნიერი, სპორტსმენი, იურისტი, იურდიული მეცნიერებათა დოქტორი (1969), პროფესორი.

ბიოგრაფია
1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტის იურდიული განყოფილება.

1926-1938 წლებში საქართველოს კომუნალურ ბანკში მსახურობდა. 1938-1940 წლებში რეპრესირებულ იქნა. 1941 წელს მიიწვიეს საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტში მთამსვლელობის კურსის წასაკითხად. ომის პერიოდში არმიის რიგებშია, სადაც ეწეოდა მუშაობას სამთო მომზადების დარგში. დემობილიზაციის შემდეგ მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიაში პრეზიდენტის თანაშემწედ, ცენტრალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკის დირექტორად, მეცნიერებათა აკადემიის სწავლულ მდივნად, ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1963 წელს დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1969 წელს სადოქტორო დისერტაცია. მიენიჭა იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. ძირითად პროფესიას მიუძღვნა არაერთი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის, მონოგრაფიები, განსაკუთრებით ისტორიული სამართლებრივი ძეგლების კვლევას. გამოიკვლია და გამოსცა - საუკუნეების მიჯნის სამართლის ძეგლები „სამოქალაქოს ჰსჯულვილება“ და „სამართალი ბატონისშვილის დავითისა“. აღსანიშნავია ქართული სამართლის წიგნების ახალი რუსული თარგმანები, განსაკუთრებით აკადემიის გამოცემა „ვახტანგ -ის კანონები“ (1980, რუსულ ენაზე), „იურდიული ტერმინოლოგიის“ ერთ-ერთი შემდგენელი (1963). აღსანიშნავია მისი საქმიანობა მთამსვლელობისა და ტურიზმის დარგში. ჯერ კიდევ 1929 წელს ლევან მარუაშვილთან ერთად 5 დღეში გაიარეს თრიალეთის ქედი თბილისიდან ბორჯომამდე. მას შემდეგ არაერთ მოგზაურობაში მიიღო მონაწილეობა. ამ საკითხებზე მან გამოაქვეყნა რიგი სამეცნიერო ნაშრომები, რომლებიც ქართული ალპინიზმის და ტურიზმის საკითხებს შეეხება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია „მთამსვლელობა საქართველოში 1923-1950“, რომელიც თანაავტორობით არის შედგენილი. მის სპორტულ თემებზე შექმნილ ნაწერებს მიმზიდველობას მატებს მთის ტურიზმით თვით ავტორის გატაცება და მთამსვლელობის შემეცნებითი მხარით დაინტერესება. შეადგინა რიგი წერილები მთამსვლელობაზე, რომლებიც გამოსცა კრებულ „კავკასიონზე“. იგი ქართული ალპინიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელიცაა.

ჯილდოები
1983 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
1982 — ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის პრემია
1952 — სსრკ სპორტის ოსტატი
ნოდარ ნაჭყებია

ნოდარ ნაჭყებია (დ. 8 აპრილი, 1928, თბილისი — გ. 10 ნოემბერი, 1977) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი საერთაშორისო ურთიერთობათა სპეციალობით. 1950-1953 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით პროფესორ გიორგი გეხტმანის ხელმძღვანელობით.

1954-1960 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში, აგრეთვე, ცხინვალის სახელმწიფო პედაგოგიურ ისნტიტუტში. 1957-1960 წლებში ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში იყო უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1960 წლიდან მუშობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 1963-1974 წლებში იყო გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის ეკონომიკური გეოგრაფიის კეთედრის ხელმძღვანელი. 1965-1977 წლებში — ფაკულტეტის დეკანი. წლების მანძილზე იყო სამეცნიერო ხარისხების მიმნიჭებელი საბჭოს თავმჯდომარე. ჯერ კიდევ ასპირანტურის პიერიოდში იკვლევდა საქართველოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს სანავსადგურო ქალაქ ფოთს. 1960-იან წლებში პირველი შეუდგა თურქეთის, ირანის და არაბული ქვეყნების ეკონომიკურ-გეოგრაფიულ კვლევას. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში საფუძველი ჩაუყარა ახალ სპეციალობას — „საზღვარგარეთის ქვეყნების ეკონომიკურ გეოგრაფიას“. მისი ინიციატივით ცალკე გამოიყო და ჩამოყალიბდა რიგი დამოუკიდებელი კათედრები. იგი ავტორია სამეცნიერო შრომებისა, რომლებიც გამოქვეყნებულია ქართულ და უცხოურ პუბლიკაციებში. მათ შორის, აღსანიშნავია რამდენიმე მონოგრაფია, რომლებიც საზღვარგარეთის ქვეყნებს ეხება. იგი დაინტერესებული იყო გეოგრაფიის ისტორიის კვლევითაც. ამ მხრივ, აღსანიშნავია მისი გამოკვლევები ალექსანდრე დადეშქელიანისა და გიორგი ყაზბეგის მოგზაურობებზე. მისი სამეცნიერო ინტერესი საქართველოს სოფლის მეურნეობასა და სასოფლო განსახლებისაკენ იყო მიმართული. იგი წლების მანძილზე იყო საქართველოს უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების სასწავლო-მეთოდური საბჭოს თავმჯდომარე, უცხოეთის ქვეყნებთან მეგობრობისა და კულტურული თანამშრომლობის საქართველოს საზოგადოების წევრი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ფოთი (ეკონომიკურ-გეოგრაფიული გამოკვლევა)“, დაიცვა 1955 წელს.
ტიგრანაკერტი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი ტიგრანაკერტი შეიძლება აღნიშნავდეს:

ტიგრანაკერტი — ტიგრან -ის სახელმწიფოს ერთ-ერთი დედაქალაქი.
ტიგრანაკერტი — ელინისტური პერიოდის ქალაქი, აღდამის რაიონი, აზერბაიჯანი
ტიგრანაკერტი — ტიგრან -ის მიერ დაარსებული ქალაქი, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანი
ტიგრანაკერტი — ძველი ქალაქი გადაბეის რაიონში, აზერბაიჯანი
ჟანგა ხრაშუნა

ჟანგა ხრაშუნა — სოკოს სახეობა. ქუდი — 4-8 სმ-მდე დიამეტრისაა, ჯერ ბრტყელი, შემდეგ — ძაბრისებრი, ზედაპირი სადაა, ლორწოვან-წებოვანი, კიდეები ზოლიანი, ჟანგისფერია, იშვიათად — მომწვანო. ფირფიტები სქელია, თეთრი, შემდეგ მოყვითალო ხდება.

იზრდება ნიადაგზე წიწვიან და ფოთლოვან ტყეში ზაფხულ-შემოდგომით. გამოიყენება დასამწნილებლად წინასწარ გათუთქვის ან დალბობის შემდეგ.
ლუტფიარ იმანოვი

ლუტფიარ მუსლიმ ოღლუ იმანოვი (; დ. 17 აპრილი, 1928. სოფ. პეტროპავლოვკა, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 2008 წლის 21 იანვარი, ბაქო) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი ოპერის მომღერალი (დრმატული ტენორი), პედაგოგი. სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1977).

ბიოგრაფია
ლუტფიარ მუსლიმ ოღლუ იმანოვი 1928 წლის 17 აპრილს (სხვა ცნობებით 1929 წელს) სოფელ პეტროპავლოვკაში (ამჟამად საბირაბადი, აზერბაიჯანი) დაიბადა.

1957 წელს ზეინალის სახელობის ბაქოს მუსიკალური სასწავლებლის ვოკალური განყოფილება (ვოკლაური განყოფილების გამგის ა. ა. მილოვანოვის კლასი), ხოლო 1968 წელს აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების უნივერსიტეტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი დაამთავრა.

1954 – 1956 წლებში აზერბაიჯანის ტელევიზიისა და რადიოს გუნდის სოლისტი, ხოლო 1956 – 1957 წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო საესტრადო ორკესტრის სოლისტი იყო. 1956 – 1959 წლებში აზერბაიჯანის მუსიკალური კომედიის თეატრში მუშაობდა.

1957 წელს ჰქონდა დებიუტი, მოსკოვში უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერაში „ქოროღლი“ - მთავარი როლი შეასრულა.

1958 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი იყო.

1965 წელს გადიოდა სტაჟირებას მოსკოვის დიდ თეატარში, 1975 წელს თეატრ „ლა სკალაში“ (მილანი, იტალია).

1968 წლიდან 30-ზე მეტ ოპერაში მთავარი როლით გამოდიოდა.

გამოდიოდა კონცერტებზე, ასრულებდა მსოფლიოს ხალხთა და აზერბაიჯანულ ხალხურ სიმღერებს და სხვ. იყო გასტოლებზე საზღვარგარეთ, მათ შორის ირანში, იტალიაში, გერმანიაში, ინდოეთში, კანადაში, აშშ-ში, ჩეხოსლოვაკიაში, თურქეთში, რიგ არაბულ ქვეყნებში.
დაკავებული იყო პედაგოგიური საქმიანობით. საბჭოთა პერიოდში ასწავლიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (პროფესორი), 1991 – 1995 წწ. სტამბოლისა და იზმირის საოპერო თეატრებში.
1987 – 1991 წწ. ეკავა აზერბაიჯანის თეატრალურ მოღვაწეთა კავშირის თავმჯდომარის თანამდებობა.
1980 და 1985 წლებში არჩეული იყო აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.
გარდაიცვალა 2008 წლის 21 იანვარს ბაქოში. დაკრძალულია საპატიო დაკრძალვის ხეივანში.
მაის აღაბეიოვი

მაის აღაბეიოვი (; დ. 1 მაისი, 1941, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ — გ. 17 ივნისი, 2020, ბაქო, აზერბაიჯანი) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მხატვარი, კინოს დამდგმელი მხატვარი, აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (2000 წლიდან).

ბიოგრაფია
მაის აღაბეიოვი დაიბადა 1941 წლის 1 მაისს ბაქოში. 1961 წელს დაამთავრა აზიმ აზიმზადეს სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო სასწავლებელი.

შემოქმედებითი საქმიანობა
1969 წელს მუშაობა დაიწყო ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმში“.

აღაბეიოვი არის ისეთი ფილმების დამდგმელი მხტავარი, როგორებიცაა: „ნასიმი“, „ბაბექი“, „ეცადე არ ისუნთქო“, „ნიზამი“, „დანგრეული ხიდები“ (2004), „ვერცხლის ტბის ლეგენდა“, „ბედნიერების ფასი“, „ქალაქგარეთ გასეირნება“, „ცხოვრება გვცდის ჩვენ“, „სიკვდილით დასჯის დღე“ და სხვა.

მაის აღაბეიოვი 2020 წლის 17 ივნისს გარდაიცვალა.
დათუნია

დათუნია — ძალიან გავრცელებული სოკოს სახეობა ხრაშუნასოკოსებრნი ოჯახისა და პოპულარული საკვები სოკო.

ქუდი — 10 სმ-მდე დიამეტრისაა, ჯერ ამობურცული, შემდეგ კი — გაშლილი, კიდეები სადაა ან დაღარული, არათანაბრად არის შეფერილი, მოწითალო-ხორცისფრიდან მურამდე. ფირფიტები თეთრი ან მოყვითალო-თეთრი.

სახეობა ფართოდ არის გავრცელებული მთელ ევრაზიაში. იზრდება ნიადაგზე წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეში მუხის, წიფლის და სხვა სახეობებით, ზაფხულ-შემოდგომით. გამოიყენება საჭმელად ახალი და დამწნილებული.