iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შინდი

შინდი — მცენარეთა გვარი შინდისებრთა ოჯახისა. ბუჩქები ან პატარა ხეებია. 50-მდე სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ამერიკასა და აფრიკაში. ყირიმსა და კავკასიაში იზრდება მხოლოდ 1 სახეობა — ჩვეულებრივი შინდი (ლათ. ), რომელიც საქართველოსთვის ხშირი სახეობაა.

გვხვდება ზღვის დონიდან 1300 მეტრამდე, მთის ქვედა და შუა სარტყლის ფოთლოვან ტყეებში, უმეტესად ქვეტყის სახით. შინდის მწიფე ნაყოფი მეტწილად მუქი წითელია, მაგრამ არის ყვითელნაყოფა ფორმებიც (ოქროშინდა). სასიამოვნო მომჟავო-მოტკბო გემო ქვს; ხმარობენ სურავანდის საწინააღმდეგოდ, ნაყოფსა და ფოთოლს ჩაის სუროგატადაც. შინდის მაგარ და მძიმე მერქანს სხვადასხვა ნაკეთობისათვის იყენებენ.

ქერქი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. დეკორატიული მცენარეა, აშენებენ ცოცხალ ღობედ.

ოქროშინდას უკავშირდება ლეგენდა თინათინ გურიელის ასულის ხილვისა და შედეგად ახალი შუამთის მონასტრის დაარსებაზე. როდესაც თინათინ გურიელი კახეთის მეფე ლევანის გაჰყვა ცოლად და გურიიდან კახეთში მიდიოდა, გზად ერთ-ერთი შესვენებისას ესიზმრა, რომ იქ ააშენებდა მონასტერს, სადაც ყვითელი შინდის ტყეს ნახავდა... სწორედ ასეთი ადგილი ნახა შუამთაში და დააარსა მონასტერიც ს-ის 50-იან წლებში.
ულურუ

ულურუ, აგრეთვე ცნობილი როგორც აიერს-როკი — ქვიშაქვის უზარმაზარი ფორმაცია ცენტრალურ ავსტრალიაში, ჩრდილოეთ ტერიტორიის სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს უახლოეს ქალაქ ალის-სპრინგსიდან 335 კილომეტრით სამხრეთ-დასავლეთით, სამანქანო გზით მანძილი კი 450 კმ-ია. ულურუ, არეალის მეორე უმთავრეს მახასიეთებელთან, კატა-ტიუტასთან ერთად ულურუ-კატა-ტიუტის ეროვნულ პარკში მდებარეობს. ადგილობრივი ანანგუს ხალხისთვის ულურუ წმინდა ადგილია. ფორმაციების მიმდებარე არეალი წყაროებისა და გეოლოგიური დეპრესიების სიმრავლით გამოირჩევა. მრავლადაა კლდის მღვიმეები და მხატვრობა. ულურუ იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული.

მისი სიგრძე 3 კილომეტრია, სიმაღლე 348 მეტრი, ხოლო მიწისქვეშ 2 100 მეტრია. მთის ასაკი 600 მილიონი წელია. ევროპელთათვის მისი არსებობა ცნობილი გახდა 1870-იან წლებში. ულურუ აბორიგენი მოსახლეობისათვის წმინდა ადგილია, სადაც ხშირად რელიგიურ რიტუალებს ატარებენ. სახელწოდება „ულურუ“ სწორედ ადგილობრივთა ენიდან მომდინარეობს. მთას მეორენაირად აიერს-როკს უწოდებენ, საუკუნის ავსტრალიის ერთ-ერთი პრემიერ-მინისტრის, ჰენრი აიერსის პატივსაცემად. 1993 წლიდან, ავსტრალიის მთავრობამ ოფიციალურად დააკანონა მისი ორსახელიანობა აიერს-როკ-ულურუ, რომელიც 2002 წელს შეცვალა ულურუ-აიერს-როკმა.

დღეისათვის, ულურუ ავსტრალიის ერთ-ერთ სიმბოლოს წარმოადგენს. ეს მთა შორიდანვე უდიდეს შთაბეჭდილებას ახდენს მნახველზე. უცბად, შუაგულ უდაბნოში, წამოიმართება ძალზედ უცნაური, „გაბრტყელებული“, ულამაზესი მთა. დღის სხვადასხვა მონაკვეთსა თუ ამინდის ცვალებადობისას, მთა ფერს იცვლის. საღამოხანს, ის ოქროსფერია, მზის ჩასვლისას — ჯერ წითლდება, შემდეგ კი იასამნისფერში გადადის. მოღრუბლულ ამინდში ნაცრისფერია.

პირველი ტურისტები ულურუს სანახავად 1936 წელს ჩავიდნენ. 1940-იანი წლებიდან, მიმდებარე ტერიტორიაზე იწყება ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება. უკვე 1948 წელს ჩნდება პირველი გზა მთის გარშემო და ტურისტული ავტობუსები. ტურისტებს ასევე იზიდავს ადგილობრივი ფლორა და ფაუნა, რომელთაგან 54 სახეობა ენდემურია. აქ შეხვდებით კენგურუს, თაგვებს, ღამურას, მელას, გარეულ კატას, ძაღლს, კურდღელს და ა. შ. ტურისტებისათვის შესაძლებელია როგორც ავტომობილით მთის ირგვლივ გარსშემოვლა, ასევე მისი ვერტმფრენიდან დათვალიერება.
ჰიდრავლიკა

ჰიდრავლიკა (ძვ.ბერძნ. — წყლისა, — წყალი + — „მილი“) — მეცნიერება სითხეების მოძრაობისა და წონასწორობის კანონების, აგრეთვე ამ კანონთა საინჟინრო პრაქტიკაში გამოყენების შესახებ. ჰიდრომექანიკისაგან განსხვავებით, ჰიდრავლიკა აყალიბებს სითხის მოძრაობის პარამეტრების მიახლოებითს დამოკიდებულებებს, რისთვისაც ფართოდ მიმართავს ექსპერიმენტულ გამოკვლევებს ლაბორატორიებსა და ნატურის პირობებში.

ჰიდრავლიკა სწავლობს ძირითადად წვეთოვან სითხეებს, მაგრამ მისი კანონები მისაღებია აირებისთვისაც, თუ მათი წნევა და სიმკვრივე თითქმის მუდმივია.
თბილისის ფოტოსახელოსნოები

თბილისში პირველი ფოტოსახელოსნო გაიხსნა 1875 წელს ალ. როინაშვილისა და თ. ხლამოვის მიერ. მიუხედავად ამისა საქართველოში პირველი ფოტოსურათი გაცილებით ადრე გადაიღეს, რომელიც შესრულებული იყო ალექსანდრე ივანიცკის მიერ 1858 წელში. მას შემდეგ რაც როინაშვილმა და ხლამოვმა დააარსეს ფოტოსახელოსნო, რომელსაც შემდგომ "რემბრანდტი" დაარქვეს შეემატა და შეემატა მრავალი ოსტატი რომელთაც თავიანთი სახელოსნოები მოფინეს საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებში. ფოტოგრაფიის მჩქეფარე ცხოვრებიდან გამომდინარე ზოგიერთი ფოტოსახელოსნოს სავიზიტო ბარათი - კაბინეტური ფოტოები რომლებიც ადამიანის პორტრეტით შემოიფარგლებოდა, ზოგიერთის დიზაინი დროთა განმავლობაში იცვლებოდა და იცვლებოდა ზოგიც უცვლელი სახით რჩებოდა მათი არსებობის მანძილზე. ქვემოთ მოყვანილია იმ ფოტოსახელოსნოთა პასპარტუების ევოლუცია რომლებიც განვითარდა რევოლუციამდელ თბილისში.

ა. აივაზოვი
ალ. როინაშვილი
დ. ერმაკოვი
ა. გერმანი
ვ. ბარკანოვი
ე. კლარი
ლ. დუბელირი
ფილიპოვიჩი & კო
ი. შიხმანი
ე. ვესტლი
ა. მამიკონიანცი
ა. თუმანოვი
სერო-ტრეს-კანდუ

სერო-ტრეს-კანდუ, სერო-პერო — მთა პარაგვაიში. წარმოადგენს პარაგვაის უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე ზღვის დონიდან 842 მ. მდებარეობს გუაირის დეპარტამენტში, ხენერალ-ეუხენიო-გარაის მუნიციპალიტეტში, იბიტურუსუს სერზე.

სერო-ტრეს-კანდუ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პარაგვაის შეიარაღებული ძალებისათვის, რადგან მას სტრატეგიული მდებარეობა გააჩნია. აქვეა განთავსებული პარაგვაის რადიო-კომინიკაციებისა და ელექტროკომპანიის ანძები.
ფილადელფია (პარაგვაი)

ფილადელფია — ქალაქი დასავლეთ პარაგვაიში, გრან-ჩაკოს რეგიონში, ბოკერონის დეპარტამენტის დედაქალაქი, რუსული მენონიტების ფერნეიმის კოლონიის ცენტრი. ქვეყნის დედაქალაქ ასუნსიონიდან დაშორებულია დაახლოებით 5 საათის სავალი სამანქანო გზით.

ფილადელფია 1930 წელს რუსმა მენონიტებმა დააარსეს, რომლებიც საბჭოთა კავშირიდან გამოიქცნენ. მეორე მსოფლიო ომის დროს ქალაქი გაყოფილი აღმოჩნდა — გერმანელ კოლონისტთა ზოგიერთი შთამომავლები მხარს ნაცისტებს უჭერდნენ.

დღეისათვის, ქალაქში ფუნქციონირებს მუზეუმი, ბიბლიოთეკა, რადიოსადგური და საავადმყოფო. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 713 ადამიანს შეადგენს.
ფუერტე-ოლიმპო

ფუერტე-ოლიმპო — ქალაქი პარაგვაიში, ალტო-პარაგვაის დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს ასუნსიონიდან 838 კმ-ის დაშორებით, მდინარე პარაგვაის ნაპირებზე. თავდაპირველად მას ფუერტე-ბორდონს ეძახდნენ. ქალაქს გარს 4 კმ სიგრძის კედელი არტყია.

ქალაქი 1792 წელს ფუერტე-ბორდონის სახელწოდებით დაარსდა, ამჟამინდელი სახელი კი პრეზიდენტ ხოსე გასპარ როდრიგეს დე ფრანსიას მმართველობისას ეწოდა სავარაუდოდ ახლომდებარე იმ ბორცვისგან, რომელიც საბერძნეთში მდებარე ოლიმპოს მთას წააგავს.

კლიმატი ტროპიკულია, ზაფხულის ტემპერატურა 45 ° (113 °)-ის ფარგლებშია, მინიმალური კი ზამთარში, 9 ° (48 °) ფიქსირდება. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 25 ° (77 °). რეგიონისათვის დამახასიეთებელია ძლიერი წვიმები.

2008 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 6 500 ადამიანს შეადგენს.
კენტერბერული სცენა

კენტერბერული სცენა — ტერმინი, რომელიც გულისხმობს პროგრესული როკის, ავანგარდისა და ჯაზის ჟანრის მუსიკოსებს, რომელთა უმეტესობა კენტერბერიში ან მის ირგვლივ ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ 1960-იან და 1970-იან წლებში. ბრიტანული ავანგარდისა თუ ფიუჟენის ბევრი წარმომადგენელი კარიერას კენტერბერულ ჯგუფებში იწყებდა. ასეთებს შორის იყვნენ ჰიუ ჰოპერი, დეივ სტიუარტი, სტივ ჰილიჯი, რობერტ უაიეტი, კევინ ეიერსი, დევიდ ელენი, მაიკ რეტლიჯი, ფრედ ფრითი და პიტერ ბლეგვედი.
დაბსტეპი

დაბსტეპი — ელექტრონული მუსიკის მიმდინარეობა. ჩამოყალიბდა ლონდონში (ინგლისი). პირობითად იყოფა ორი სახის, მძიმე და მსუბუქ დაბსტეპად. მძიმე შეიძლება ეწოდოს ისეთ ჟღერადობას, რომელშიც გამოკვეთილია ხმამაღალი ბას-სექცია და დასარტყამი საკრავები, ხოლო მსუბუქი - ნელი ტემპის მქონე მუსიკა, რომელიც ტრანსის მსგავსია.
ჭეო

ჭეო — ყვავილის მტვერი, რომელსაც ფუტკარი აგროვებს და ფიჭის უჯრედებში ჩატკეპნის, ასხამს თაფლს და აკონსერვებს. ჭეო ფუტკრის ძვირფასი ცილოვან-ნახშირწყლოვანი საკვებია. განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით არის საჭირო ადრე გაზაფხულზე, ფუტკრის ოჯახის გამრავლებისას. ფუტკრები მას საკვებ დანამატად ხმარობენ. გამოიყენება მედიცინაშიც. ყვავილის მტვრისგან განსხვავებით ჭეოს ძალიან ადვილად ითვისებს ორგანიზმი. მდიდარია ვიტამინებით.
სერბეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (2012)

2012 წლის სერბეთის საპრეზიდენტო არჩევნები - რიგითი საპრეზიდენტო არჩევნები სერბეთში, რომლის პირველი ტური შედგა 6 მაისს. არჩვენებში 12 კანდიდატი მონაწილეობდა. არჩვენების პირველმა ტურმა გამოავლინა ორი ლიდერი: დემოკრატიული პარტიის კანდიდატი ბორის ტადიჩი (ხმათა 25.31%) და პროგრესული პატიის კანდიდატი ტომისლავ ნიკოლიჩი (ხმათა 25.05%). მეორე ტურში, რომელიც 20 მაისს გაიმართა, გაიმარჯვა ტომისლავ ნიკოლიჩმა ხმათა 49,4%-ით.
აკეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია = გურიის მხარე
| რაიონი = ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი = უმოქმედო
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა = შემოქმედის ეპარქია
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება = დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი = დარბაზული ეკლესია
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1899
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი =
| გრძედი =
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=

აკეთის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია — ეკლესია ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო აკეთში.

წმინდა გიორგის სახელზე 1899 წ. აშენებული ეკლესიის ნანგრევები დგას სოფლის სასაფლაოსთან. დარბაზული ეკლესია ნაგებია კარგად დამუშავებული ქვებით. ამჟამად ჭერი ჩამონგრეულია, ასევე მთლიანად ჩამოქცეულა სამნაწილიანი აბსიდიც. შემორჩენილია მხოლოდ გარე კედლები თავისი შესასვლელებითა და სარკმელებით. სამხრეთის კედელზე, შესასვლელის თავზე შემორჩენილია ჩუქურთმა.

გალერეა
უმაღლესი ლიგა 2012—2013

უმაღლესი ლიგა 2012-2013 — საქართველოს უმაღლესი ლიგის ოცდამეოთხე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა თბილისის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა გორი „დილა“, მესამეზე – ქუთაისის „ტორპედო“.

რეგლამენტი
ჩემპიონატი ორ ეტაპად გაიმართა. პირველ ეტაპზე 12 გუნდმა ორ წრედ, 22 შეხვედრა ჩაატარა, ხოლო შემდეგ გუნდები ორ ექვსეულად დაიყვნენ და 10 ტური ითამაშეს.

მონაწილე გუნდები
შედეგები
 ეტაპი
ცხრილი
მატჩები
 ეტაპი
საჩემპიონო ექვსეული
ცხრილი
||="2"|

შედეგები
დასაქვეითებელი ექვსეული
ცხრილი
||="4"|

შედეგები
გავარნის ჩანჩქერი

გავარნის ჩანჩქერი — მაღალი და მრავალსაფეხურებიანი ჩანჩქერი საფრანგეთში, ცენტრალურ პირენეებში. სიმაღლე 422 მ. მსოფლიოს ერთ-ერთი უმაღლესი წყალვარდნილი. ეშვება გავარნის ცირკის შვეული კედლიდან, რომელიც მდინარე გავ-დე-პოს ერთვის. უკანასკნელი იკვებება მდნარი თოვლისა და ესპანეთში მდებარე ერთ-ერთი პატარა მყინვარის წყლებით. საშუალო წლიური ჩამონადენი უდრის 3 მ³/წმ-ს. ზაფხულში თოვლის ინტენსიური დნობის შემთხვევაში რაოდენობა მატულობს 200 მ³/წმ-მდე. ზამთარში ზოგჯერ იყინება და ნაკადიც შეფერხებას განიცდის.

ჩანჩქერს აქვს 2-3 მკვეთრად გამოყოფილი საფეხური. ყველაზე მაღალი საფეხურის სიმაღლეა 281 მ.
ბარი გიბი

ბარი ალან კრომპტონ გიბი (დ. 1946 წლის 1 სექტემბერს) — ბრიტანეთის იმპერიის ორდენოსანი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, პროდიუსერი და ყველაზე უფროსი ძმები გიბებიდან. დაიბადა მენის კუნძულზე, ინგლისელების ოჯახში.

ძმებთან, რობინ და მორის გიბებთან ერთად მან დააარსა ჯგუფი ბი ჯიზი, რომელიც იქცა ყველა დროის ერთ-ერთ წარმატებულ მუსიკალურ კოლექტივად. მათი უმცროსი ძმა, ენდი, ასევე იყო მომღერალი. ტრიომ მოღვაწეობა ავსტრალიაში დაიწყო, მაგრამ წარმატების შემდეგ ინგლისში გადაინაცვლა.

ფალცეტოთი ცნობილი ბარი გიბი, ისევე როგორც ჯონ ლენონი და პოლ მაკ-კარტნი, რეკორდსმენია ბილბორდის ცხელ ასეულში ერთმანეთის თანმიმდევრობით მოხვედრილი სინგლების რაოდენობით. გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნში მას უკავია მეორე ადგილი სიმღერების ყველაზე წარმატებული ავტორების სიაში, პოლ მაკ-კარტნის შემდგომ.

სოლო დისკოგრაფია
სტუდიური ალბომები
რობინ გიბი

რობინ ჰიუ გიბი (დ. 22 დეკემბერი, 1949 — გ. 20 მაისი, 2012) — ბრიტანეთის იმპერიის ორდენოსანი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, პროდიუსერი, ცნობილი ჯგუფ ბი ჯიზის წევრობით.

ძმებთან, ბარი და მორის გიბებთან ერთად მან დააარსა ჯგუფი ბი ჯიზი, რომელიც იქცა ყველა დროის ერთ-ერთ წარმატებულ მუსიკალურ კოლექტივად. მათი უმცროსი ძმა, ენდი, ასევე იყო მომღერალი. ტრიომ მოღვაწეობა ავსტრალიაში დაიწყო, მაგრამ წარმატების შემდეგ ინგლისში გადაინაცვლა.

მკურნალობის მიუხედავად (რომელსაც კომაში ჩავარდნა და გამოსვლა მოჰყვა), გარდაიცვალა 2012 წლის 20 მაისს, მსხვილი ნაწლავის კიბოს შედეგად.
მორის გიბი

მორის ერნესტ გიბი (დ. 22 დეკემბერი, 1949 — გ. 12 იანვარი, 2003) — ბრიტანეთის იმპერიის ორდენოსანი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, პროდიუსერი, ცნობილი ჯგუფ ბი ჯიზის წევრობით.

ძმებთან, ბარი და რობინ გიბებთან ერთად მან დააარსა ჯგუფი ბი ჯიზი, რომელიც იქცა ყველა დროის ერთ-ერთ წარმატებულ მუსიკალურ კოლექტივად. მათი უმცროსი ძმა, ენდი, ასევე იყო მომღერალი. ტრიომ მოღვაწეობა ავსტრალიაში დაიწყო, მაგრამ წარმატების შემდეგ ინგლისში გადაინაცვლა.

გარდაიცვალა 2003 წლის 12 იანვარს ნაწლავის შემოგრეხვის გართულებების შედეგად. რობინ გიბის გარდაცვალებამდე მისი ძმები კვლავ იყენებდნენ „ბი ჯიზის“ სახელს, მაგრამ შემდეგი ალბომი აღარ ჩაუწერიათ.
დასავლეთი ნახევარსფერო

დასავლეთი ნახევარსფერო (ინგლისურენოვან ლიტერატურაში: დასავლეთი ჰემისფერო) — დედამიწის ნახევარსფერო, რომელიც მდებარეობს გრინვიჩის მერიდიანის დასავლეთით. დასავლეთ ნახევარსფეროში არსებული მერიდიანები აღინიშნება დასავლეთი გრძედით. მოიცავს: სამხრეთ და ჩრდილოეთ ამერიკის, კონტინენტების აფრიკისა და ევროპის დასავლეთ ნაწილებს, რუსეთის უკიდურეს აღმოსავლეთ მონაკვეთს, ოკეანეთის დიდ ტერიტორიას, ანტარქტიდის ნაწილს, აგრეთვე ალეუტის კუნძულებს, ატლანტისა და წყნარი ოკეანებითურთ.

ტერმინი დასავლეთი ნახევარსფერო პოლიტიკური თვალსაზრისით აღნიშნავს მხოლოდ ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის კონტინენტებს და მომიჯნავე კუნძულებს. იმისათვის, რომ დასავლეთი ნახევარსფერო განისაზღვროს როგორც სამყაროს ნაწილი, რომელიც არ მიესადაგება ძველი სამყაროს ნაწილს, ამისათვის რიგი მკვლევარნი მის აღსანიშნავად იყენებს დასავლეთ მე-20 მერიდიანს და დიამეტრულად მის საპირისპიროდ აღმოსავლეთ 160-ე მერიდიანს.

გეოგრაფიული თვალსაზრისით, დასავლეთ ნახევარსფეროში მოსახლეობის რაოდენობა უტოლდება დაახლოებით 1 მილიარდ ადამიანს.

ქვეყნები ორივე ნახევარსფეროში
მოცემულია ქვეყნების სია, რომლებიც ემთხვევიან დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნახევარსფეროებს. კადასტრი წარმოდგენილია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ:
გაერთიანებული სამეფო
ნიდერლანდები
საფრანგეთი
ესპანეთი
ალჟირი
მალი
ბურკინა-ფასო
ტოგო

ქვემოთ მოცემულია ქვეყნების სია, რომლებიც ემთხვევიან დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნახევარსფეროებს:
რუსეთი
აშშ
კირიბატი
ტუვალუ
უოლისი და ფუტუნა (საფრანგეთი)

დასავლეთ ნახევარსფეროში მცხოვრები ერი
ზოგიერთი ქვეყანა მოქცეული ნაწილობრივ ან მთლიანად დასავლეთ ნახევარსფეროში.
ალჟირი
ამერიკის სამოა (აშშ)
ბურკინა-ფასო
კაბო-ვერდე
კუკის კუნძულები (ახალი ზელანდია)
ფარერის კუნძულები (დანია)
ფიჯი
საფრანგეთი (საფრანგეთის მეტროპოლია)
საფრანგეთის პოლინეზია
უოლისი და ფუტუნა
გამბია
განა
გრენლანდია (დანია) (შენიშვნა: გეოგრაფიულად ჩრდილოეთ ამერიკის ნაწილი, თუმცა პოლიტიკური თვალსაზრისით ევროპის ნაწილი)
გვინეა
გვინეა-ბისაუ
ისლანდია
ირლანდია
კოტ-დ’ივუარი
კირიბატი
ლიბერია
მალი
მავრიტანია
მაროკო
დასავლეთი საჰარა
ნიუე (ახალი ზელანდია)
პორტუგალია
სამოა
სენეგალი
სიერა-ლეონე
ესპანეთი
ტოგო
ტოკელაუ (ახალი ზელანდია)
ტონგა
ტუვალუ
გაერთიანებული სამეფო
გიბრალტარი
გერნსი
მენი
ჯერსი
პიტკერნის კუნძულები
წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანი-და-კუნია
სამორა მაშელი

სამორა მაშელი (; დ. 29 სექტემბერი 1933, მადრაგოა, პორტუგალიის მოზამბიკი — გ. 19 ოქტომბერი, 1986, მბუზინი, ლებომბოს მთა, სარ) — მოზამბიკის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი, მარშალი.

დაიბადა 1933 წელს. მიეკუთვნება ცონგას ეთნიკურ ჯგუფს. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა კათოლიკურ სემინარიაში. 1963 წლამდე მუშაობდა მაპუტუს საავადმყოფოში. შემდეგ ედუარდო მონდლანესთან ერთად ჩამოაყალიბა მოზამბიკის განთავისუფლების ფრონტი — ფრელიმო.

1975 წელს აირჩიეს მოზამბიკის პრეზიდენტად. ქვეყანაში დაამყარა სოციალისტური რეჟიმი. გააღრმავა ურთიერთობა კომუნისტურ ქვეყნებთან. შეხვდა კომუნისტ ლიდერებს: ფიდელ კასტროს, ლეონიდ ბრეჟნევს, ერიხ ჰონეკერს, თეოდორ ჟივკოვს, იუმჟაგიინ ცედენბალს, ნიკოლაე ჩაუშესკუს და მიხეილ გორბაჩოვს.

დაიღუპა 1986 წელს ავიაკატასტროფაში. მისი მეუღლე გრასა მაშელი ცოლად გაჰყვა სამხრეთ აფრიკის პირველ შავკანიან პრეზიდენტს ნელსონ მანდელას.
ადილაბადი

ადილაბადი  — ინდოეთის შტატის ტელანგანის ქალაქი. ადილაბადის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. ზღვის დონიდან საშუალო სიმაღლეა — 264 მეტრი. 2011 წლის ინდოეთის აღწერის მონაცემებით ცხოვრობს 117.388 ადამიანი, რომელთაგან კაცები შეადგენენ 51 %, ქალები — შესაბამისად 49 %. ზრდასრული მოსახლეობის განათლების დონე შეადგენს 65 % (მთლიანად ინდოეთის მაჩვენებელია 59,5 %). მოსახლეობის 14 % 6 წელზე ნაკლებისაა.
რკინის პაგოდა

რკინის პაგოდა — ქალაქ კაიფენში არსებული ბუდისტური ჩინური პაგოდა, რომელიც აშენდა ჩვენი წელთაღრიცხვის 1049 წელს სუნის დინასტიის პერიოდში (960-1279). სახელწოდება „რკინა“ ეწოდა იმის გამო, რომ შენობის შეფერილობა რკინას მოგვაგონებს. აგურისაგან ნაგები კოშკია, რომელიც აშენდა ელვისგან განადგურებული ხის პაგოდის ადგილას 1044 წელს. რვაკუთხა საყრდენის ტიპის სტრუქტურა 56.88 მ სიმაღლისაა. 13 სართულიანია. ნაგებია 50-მდე სახესხვაობის ჭიქურისებური აგურისაგან. კედლები მოჩუქურთმებულია, სადაც წარმოდგენილია ბუდის, დრაკონებისა და სხვ. გამოსახულებები. ბრჯენების ქვეშ დაკიდებულია 104 ზარი, რომლებიც მცირე ქარის დროს რეკავენ. ნაგებობის შიგნით კლასიკური რომანის „მოგზაურობა დასავლეთისაკენ“ ილუსტრაციებისგან შემდგარი ფრესკებია.

1847 წელს მდინარე ხუანხეზე მოხდა ძლიერი წყალდიდობა, რომელმაც დააზიანა ახლომდებარე ყველა ნაგებობა. რკინის პაგოდამ სხვადასხვა დროს 38 მიწისძვრას გაუძლო. 1994 წელს იგი გამოჩნდა ჩინურ საფოსტო მარკაზე.

გალერეა
ჟოაკიმ ჩისანო

ჟოაკიმ ალბერტო ჩისანო (; დ. 22 ოქტომბერი 1939, გაზის პროვინცია, პორტუგალიის მოზამბიკი) — მოზამბიკის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის მეორე პრეზიდენტი.

დაიბადა 1939 წელს, გაზის პროვინციაში. სწავლობდა მედიცინას ლისაბონის უნივერსიტეტში. სამორა მაშელის გარდაცვალების შემდეგ პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა აირჩია ქვეყნის პრეზიდენტად. მისი მმართველობის პერიოდში დამთავრდა სამოქალაქო ომი დაიწყო ერთპარტიული მმართველობის რღვევა. ხელახლა აირჩიეს 1993 და 1999 წლებში. 2005 წელს კი თანამდებობაზე შეცვალა არმანდუ გებუსამ.
ალექსანდრე ლორია

ალექსანდრე ლორია (დ. 23 აგვისტო,1934, ბათუმი) — ქართველი მწერალი და ბიბლიოგრაფი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბათუმში 1934 წელს, ცნობილი მწერლის პარმენ ლორიას ოჯახში. 1958 წელს დაამთავრა თბილისის ა. ს. პუშკინის სახელობის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი, ფილოლოგიის ფაკულტეტი, ბიბლიოთეკათმცოდნეობისა და ბიბლოგრაფიის სპეციალობით. ამავე წლიდან მუშაობას იწყებს ბიბლიოთეკათმცოდნეობის კათედრაზე მასწავლებლად. 1962-1972 წლებში პედაგოგიური ინსტიტუტის ბიბლიოთეკის დირექტორი. ამ პერიოდში გაეცნო უცხოეთის მრავალ ბიბლიოთეკას, დაესწრო -ს კონგრესს კანადაში, აშშ და გერმანიაში. 1972 წელს იცავს დისერტაციას თემაზე: „კითხვის ხელმძღვანელობის ფსიქოლოგიური საფუძვლები“. 1972-1974 წლებში აღნიშნული ინსტიტუტის პრორექტორი ადმინისტრაციის დარგში. 1974-1977 წლებში ბიბლიოთეკათმცოდნეობისა და ბიბლიოგრაფიის ფაკულტეტის დეკანი. კითხულობდა ლექციებს ბიბლიოთეკათმცოდნეობის დარგში. ეწეოდა სამეცნიერო მუშაობას, გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო კრებული და სტატია.

1993-2002 წლებში პარალელურად მუშაობს ექვთიმე თაყაიშვილის სახელობის კულტურის უნივერსიტეტში, კითხულბს ლექციებს. 1988-2000 წლებში ბიბლიოთეკათმცოდნეობის კათედრის გამგე. 1999 წლიდან საბიბლიოთეკო ასოციაციის გამგეობის წევრი. 2000 წლიდან დღემდე არის ჟურნალ „საქართველოს ბიბლიოთეკის“ მთავარი რედაქტორი. 2006 წლიდან ილიას ინივერსიტეტის საპატიო პროფესორი.

მეცნიერული მუშაობასთან ერთად ეწეოდა ლიტერატურულ შემოქნედებით მოღვაწეობას. მისი პირველი მოთხრობა „თხუთმეტი წლის შემდეგ“ დაიბეჭდა 1974 წელს ძირითადად მოთხრობები იბეჭდებოდა ჟურნალ პიონერში, 1984 და 1986 წლებში მის მოთხრობებს „კვამლი მთაში“ და „ეს დაუდეგარი არდადეგები“, მიენიჭა ჟურნალ პიონერის პრემიები.
უფროსი (კომპიუტერული თამაშები)

უფროსი — განსაკუთრებით ძლიერი და იშვიათი პერსონაჟი ვიდეო თამაშებში.

აღწერა
ჩვეულებრივ, უფროსები გამოირჩევიან დიდი ზომითა და სიცოცხლით. ზოგიერთ თამაშში უფროსები ჩნდებიან რაუნდის/თამაშის დასრულების დროს. ზოგჯერ, უფროსების დამარცხებისათვის საჭიროა მოთამაშემ შეიმუშაოს განსაკუთრებული ტაქტიკა. ზოგჯერ უფროსებს აქვთ განსაკუთრებული თვისებები:
უფროსები უამრავი დამხმარეებით, რომლებიც მოთამაშეს უშლიან უფროსის დამარცხებაში;
გიგანტური, მოუქნელი უფროსი;
მოთამაშის „ბნელი მხარე“ — უფროსი, რომელსაც აქვს ისეთივე შესაძლებლობები და თვისებები როგორსაც მოთამაშეს;
უფროსი-თავსატეხი — უფროსი, რომლის ჩვეულებრივი მეთოდებით დამარცხება შეუძლებელია და ამისთვის საჭიროა თავსატეხის გადაჭრა;
სახუმარო უფროსი, რომელიც მხოლოდ ძლიერ უფროსს გამოსახავს, სიმართლეში კი მარტივად მარცხდება.
შუა-დასავლეთი დივიზიონი (NBA)

შუა-დასავლეთ დივიზიონი იყო დასავლეთ კონფერენციაში ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში . დივიზიონი შეიქმნა 1970-1971 წლის სეზონის დაწყებისას, როდესაც ლიგა გაიზარდა 14 გუნდიდან 17 გუნდამდე და დამატებით გუნდებად მოგვევლინა პორტლენდ ტრეილ ბლეიზერსი, ბუფალო ბრეივზი და კლივლენდ კავალიერსი. ლიგა გაიყო ორ კონფერენციად: დასავლეთ და აღმოსავლეთ კონფერენციებად, სადაც თითოეულ მათგანში კიდევ 2-2 დივიზიონი იყ. შუა-დაასვლეთ დივიზიონი წარდგა 4 წევრ გუნდთან ერთად: ჩიკაგო ბულზი და ფინიქს სანსი, რომლებიც გადმოვიდნენ დასავლეთ დივიზიონიდან, ხოლო დეტროიტ პისტონსი და მილუოკი ბაქსი კი გადმოვიდნენ აღმოსავლეთ დივიზიონიდან.

2003-2004 წელს დივიზიონი გაუქმდა, ხოლო შუა-დასავლეთ დივიზიონის გამგრძელებელ დივიზიონად შეიძლება მივიჩნიოთ ცენტრალური დივიზიონი, რომელშიც 5 გუნდიდან 4 გუნდი თავის დროზე ზუსტადაც რომ შუა-დასავლეთ დივიზიონში ასპარეზობდა.

გუნდები
† - შეავსო დივიზიონი როგორც დამატებითმა გუნდმა.
‡ - აღნიშნულია ის გუნდ(ებ)ი, რომელიც (ამერიკის საკალათბურთო ასოციაცია) გადმოვიდა.

დივიზიონის ჩემპიონები
ტიტულები
სეზონის შედეგები
მეტოქეობა
ჰიუსტონ როკეტსი - სან-ანტონიო სპურსი
ეს ორი გუნდი ფლეი-ოფში ერთმანეთს სულ 16-ჯერ შევხდნენ, საიდანაც 10-ჯერ გამარჯვება ჰიუსტონს დარჩა. 1980 წელს პირველად შევხდნენ ფლეი-ოფში დასავლეთ კონფერენციის პირველ რაუნდში, სადაც როკეტსმა სერია 2-1 მოიგო. შემდეგ სეზონში კვლავ შევხდნენ ერთმანეთს, ოღონდ ამჯერად დასავლეთ კონფერენციის ნახევარ-ფინალში, სადაც გამარჯვება კვლავ როკეტს დარჩა, ოღონდ ამჯერად სერია 4-3 დასრულდა.

მათი პლეი-ოფის სტადიაზე ბოლო შეხვედრა თარიღდება 1995 წლით, როდესაც უკვე დასავლეთ კონფერენციის ფინალში შეხვდნენ, თუმცა როგორც წინა ორ შეხვედრაში, ისე მოხდა ამჯერადაც და გამარჯვება ჰიუსტონს დარჩა, სერია კი 4-2 დასრულდა.

იუტა ჯაზი - ჰიუსტონ როკეტსი
ამ ორი გუნდის პირველი პლეი-ოფის შეხვედრა 1985 წელს მოხდა პირველ რაუნდში, სადაც დიდი გაჭირვებით ჯაზმა მოახერხა სერიის 3-2 გამარჯვება. რაც შეეხება მეორე პლეი-ოფის შეხვედრას, ამ ორ გუნდს შორის უკვე 1994 წელს დასავლეთ კონფერენციის ფინალში მოხდა, სადაც ძალიან ადვილად შეძლო როკეტსმა სერიაში გამარჯვება ანგარიშით 4-1. შემდეგ წელსვე, გუნდები კვლავ შეხვდნენ ერთმანეთს, თუმცა ამჯერად პირველ რაუნდში, სადაც როკეტსმა კვლავ შეძლო გამარჯვება ოღონდ ამჯერადაც გაუჭირდა სერიის მოგება და მხოლოდ და მხოლოდ მე-5 თამაშში შეძლო სერიის 3-2 მოგება.

მას შემდეგ გუნდები 4-ჯერ შეხვდნენ ერთმანეთს, 1997 წელს კვლავ დასავლეთ კონფერენციის ფინალში, 1998 წელს კონფერენციის პირველ რაუნდში, 2007 წელს კონფერენციის პირველ რაუნდში და 2008 წლის კონფერენციის პირველ რაუნდში, საიდანაც ოთხივე შემთხვევაში გამარჯვებული ჯაზი გამოდგა, სერიები კი შესაბამისად 4-2, 3-2, 4-3, 4-2 მორჩა. რაც შეეხება 2007-08 წლებში ზედიზედ ორჯერ შეხვედრას, ხალხი ამას უწოდებდა როგორც "მეტოქეობის დაბრუნებას", რადგანაც მოგეხსენებათ რომ ეს გუნდები დიდი ხანი არ იყვნენ ერთმანეთს შეხვედრილი პლეი-ოფის სტადიაზე.

აღნიშვნა
1998-1999 წლის ლოკაუტის გამო, სეზონი დაიწყო მხოლოდ 1999 წლის 5 თებერვლიდან, რის გამოც 29 გუნდმა, შემცირებული თამაშების გრაფიკით ჩაატარა მატჩი.
არმანდუ გებუსა

არმანდუ გებუსა (; დ. 20 იანვარი, 1943, ნამპულა, მოზამბიკი) — მოზამბიკის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის მესამე პრეზიდენტი 2005-2015 წლებში.

20 წლის ასაკში გაწევრიანდა ფრელიმოში, რომელიც იბრძოდა მოზამბიკის პორტუგალიისაგან გასათავისუფლებლად. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ გახდა პარტიის პოლიტბიუროს წევრი და შინაგან საქმეთა მინისტრი. 2005 წელს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად, ხოლო 2009 წელს აირჩიეს მეორე ხუთწლიანი ვადით.
ლუიზა დიოგუ

ლუიზა დიოგუ (; დ. 11 აპრილი, 1958) — მოზამბიკის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პირველი პრემიერ-მინისტრი ქალი, რომელსაც თანამდებობა ეკავა 2004-2010 წწ.

1983 წელს დაამთავრა ედუარდ მონდლანეს უნივერსიტეტი მაპუტუში. 1980 წლიდან მუშაობდა ქვეყნის ფინანსთა სამინისტროში. 1994 წლიდან ფინანსთა მინისტრის მოადგილეა.

ჟურნალ ფორბსის 2007 წლის აგვისტოს გამოკითხვის შემდეგ დაიკავა 87-ე ადგილი მსოფლიოს 100 ყველაზე გავლენიან ქალბატონს შორის.