iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარგარეტ კავენდიში

მარგარეტ კავენდიში (; დ. 1623 — გ. 15 დეკემბერი, 1673) — ინგლისელი ფილოსოფოსი, პოეტი, მეცნიერი, მწერალი და დრამატურგი. მეუღლესთან უილიამ კავენდიშთან ერთად, რომელიც ნიუკასლის პირველი ჰერცოგი იყო, 1644 წლიდან 1660 წლამდე საფრანგეთში ცხოვრობდა.

ნაწერები
მარგარეტის ნაწერები ძირითადად ეხებოდა გენდერს, ძალაუფლებას, მეცნიერებასა და ფილოსოფიას. მისი უტოპიური რომანი არის სამეცნიერო ფანტასტიკის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული მაგალითი. გამოცემული აქვს ათობით ნამუშევარი.

1667 წელს ის გახდა პირველი ქალი, რომელიც დაესწრო ლონდონის სამეფო საზოგადოების შეხვედრას, იგი მკაცრად აკრიტიკებდა ტომას ჰობზს, რენე დეკარტსა და რობერტ ბოილს.
ირინე იაშვილი

ირინე იაშვილი (დ. 5 ნოემბერი, 1942, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი.

ბიოგრაფია
ცნობილი მევიოლინე და პედაგოგი ირინე იაშვილი დაიბადა თბილისში, 1942 წლის 5 ნოემბერს. მამა — ლუარსაბ იაშვილი, მევიოლინე, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის ალტის კათედრის დამაარსებელი, დედა — თამარ ხაბურზანია, პიანისტი-კონცერტმაისტერი. ირინეს ვიოლინოზე დაკვრა მამამ დააწყებინა. ისიც, ისევე, როგორც მისი დები, მარინე და ნანა იაშვილები, პატარაობიდანვე, 6 წლის ასაკიდან, ესტრადაზე იდგა. 9 წლისამ უკვე სოლო კონცერტი გამართა. 1959 წელს დაამთავრა თბილისის „ნიჭიერთა ათწლედი“, 1964 წელს — ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1957-1961 წლებში ახალგაზრდა მევიოლინე გახდა მოსკოვის მუსიკოს-შემსრულებელთა საკავშირო კონკურსის ლაურეატი, ხოლო ბაქოში გამართულ ამიერკავკასიის მუსიკოს-შემსრულებელთა კონკურსზე ხარისხის დიპლომი დაიმსახურა. ირინე იაშვილი კონსერვატორიის პირველივე კურსიდან იყო საოპერო სტუდიის ორკესტრის კონცერტმაისტერი. 1964 წელს სწავლა გააგრძელა მოსკოვის კონსერვატორიის ასპირანტურაში, მაგრამ არ დაუსრულებია, რადგან გათხოვდა და თბილისში დაბრუნდა. ქალბატონი ირინეს მეუღლე ტარიელ დუგლაძე სიმფონიური და საოპერო ორკესტრების დირიჟორი იყო. ირინე იაშვილი ეწეოდა აქტიურ საკონცერტ-საგასტროლო მოღვაწეობას, როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ. სამ დას, მარინეს, ირინეს და ნანას ერთობლივი კონცერტები აქვთ გამართული ნიდერლანებში, პოლონეთში, იუგოსლავიაში, რუსეთში, გერმანიაში, ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქალაქებში. ირინეს დაუკრავს ისეთ დირიჟორებთან, როგორებიც იყვნენ: ოდისეი დიმიტრიადი, ვახტანგ ფალიაშვილი, გივი აზმაიფარაშვილი, ტარიელ დუგლაძე, კირილ კონდრაშინი, კურტ მაზური და სხვა. იგი გამოსულა ანსამბლში მევიოლინეებთან: მარინე იაშვილთან, იგორ ოისტრახთან, იგორ პოლიტკოვსკისთან, ბორის გუტნიკოვთან; პიანისტებთან: ნანა დიმიტრიადისთან, ელენა ლივშიცთან, მედეა ალთუნაშვილთან; ვიოლონჩელისტებთან: დანიილ შაფრანთან, მსტისლავ როსტროპოვიჩთან, ნატალია გუტმანთან.

1970 წელს მუსიკოსს მიენიჭა რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის წოდება. ექვსი წლის განმავლობაში ირინე იაშვილი იყო სოლისტი და კონცერტმაისტერი საქართველოს ფილარმონიის სახელმწიფო კამერული ორკესტრისა, რომლის სამხატვრო ხელმძღვანელები იყვნენ მარინე იაშვილი და მისი მეუღლე, იგორ პოლიტკოვსკი. 1964-1993 წლებში იგი მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის სიმებიანი საკრავების კათედრაზე პედაგოგად, 1992 წელს მიენიჭა პროფესორის წოდება. 1994 წლიდან ირინე იაშვილი მოღვაწეობს საზღვარგარეთ. 1994-2012 წლებში სერბეთში, ქ. ნოვი-სადის ხელოვნების აკადემიის პროფესორი იყო. 2013 წელს ქალბატონმა ირინემ და მისმა ქალიშვილმა, მევიოლინე მანანა დუგლაძემ, მიიღეს მიწვევა თურქეთის ქ. ადანის კონსერვატორიიდან, სადაც ამჟამადაც მუშაობენ. ირინე იაშვილს ხანგრძლივი პედაგოგიური მოღვაწეობის მანძილზე აღზრდილი ჰყავს უამრავი სტუდენტი. მარტო სერბეთში მისი მოწაფეთა რიცხვი 50-ს აღემატება, მათ შორის ბევრმა საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის წამყვან ორკესტრებში მუშაობენ. ერთ-ერთი მათგანია დღეს მსოფლიოში წარმატებული მევიოლინე რომან სიმოვიჩი. ირინე იაშვილის რეპერტუარი შედგება, როგორც ქართული ისე უცხოური ნაწარმოებებისგან: დ. ჩხეიძე — „კონცერტინო“; ა. შავერზაშვილი — „ფანტაზია ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსათვის“; ა. შავერზაშვილი — საფორტეპიანო ტრიო 3; კონცერტები: ჩაიკოვსკი, ვივალდი, ბრამსი და სხვა.
სარა დუტერტე

სარა დუტერტე (დ. 31 მაისი, 1978) ასევე ცნობილია როგორც ინდაი სარა — ფილიპინელი პოლიტიკოსი და იურისტი. ფილიპინების ვიცე-პრეზიდენტი. ქალაქ დავაოს მერი 2016 წლიდან და 2010-2013 წლებში. დავაოს ვიცე-მერი 2007-2010 წლებში.

ბიოგრაფია
სარა დუტერტე დაიბადა 1978 წლის 31 მაისს, ქალაქ დავაოში. ქვეყნის მომავალი პრეზიდენტის როდრიგო დუტერტესა და ბორტ-გამცილებელ ელიზაბეთ ციმერმანის ოჯახში.

დუტერტემ 1999 წელს დაამთავრა სან-პედროს კოლეჯი რესპირატორული თერაპიის სპეციალობით დავაოს მერის თანამდებობაზე საინაუგურაციო სიტყვისას, დუტერტემ განაცხადა, რომ თავდაპირველად სურდა გამხდარიყო პედიატრი პოლიტიკოსის ნაცვლად. მოგვიანებით მან მიიღო სამართლის ხარისხი სან-სებასტიანის კოლეჯში, რომელიც დაამთავრა 2005 წლის მაისში.

იგი არის ფილიპინების შეიარაღებული ძალების სარეზერვო ოფიცერი პოლკოვნიკის წოდებით.

პოლიტიკური კარიერა
2007 წელს სარა დუტერტე აირჩიეს ქალაქ დავაოს ვიცე-მერად. 2010-2013 წლებში ქალაქის მერია. იგი იყო ამ თანამდებობაზე პირველი ქალბატონი. 2016 წელს კვლავ დავაოს მერად აირჩიეს. 2022 წლის 9 მაისს აირჩიეს ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტად. 2022 წლის 11 მაისს ბონგბონგ მარკოსმა გამოაცხადა, რომ დუტერტე დათანხმდა მის მომავალ კაბინეტში განათლების მდივნის თანამდებობას.
თინათინ სადუნიშვილი

თინათინ სადუნიშვილი (დ. 22 დეკემბერი, 1952, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), აკადემიკოსი, აკადემიკოს-მდივანი.

ბიოგრაფია
1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი.

1974-1978 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ს. დურმიშიძის სახელობის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის უნივერსიტეტი, უფროსი ლაბორანტი; 1978-1985] წლებში უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1986-1994 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994-1996 წლებში წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994-2004 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბიოტექნოლოგიის კათედრის პროფესორი; 1996-2005 წლებში მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი; 2005 წლიდან ლაბორატორიის ხელმძღვანელი; 1980 წელს ბიოლოგიის მეცნიერაბათა კანდიდატი; 1995 წელს ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი; მეცნიერული ინტერესების სფერო: აზოტის შეთვისება და მეტაბოლიზმი მცენარეებში; ამონიუმის პირველადი ასიმილაცია; აზოტისა და ენერგეტიკული ცვლის ფერმენტების ფიზიკო-ქიმიური თვისებები, კინეტიკა და რეგულაცია. არის 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.

ორგანიზაციის წევრი
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, აკადემიკოსი (2015-)
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი (2009-)
ნანა იაშვილი

ნანა იაშვილი (დ. 14 ოქტომბერი, 1949, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1976), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1988)

ბიოგრაფია
ნანა იაშვილი დაიბადა 1949 წლის 14 ოქტომბერს თბილისში. დაამთავრა თბილისის „ნიჭიერთა ათწლედი“. ვიოლინოზე დაკვრას ეუფლებოდა მამის, პროფესორ ლუარსაბ იაშვილის ხელმძღვანელობით. ნორჩი მევიოლინის საკონცერტო დებიუტი შედგა 14 წლის ასაკში. 1970 წელს ნანამ დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორია პროფესორ ლ. კოგანის კლასი, ხოლო 1975 წელს მასთანვე — ასპირანტურა. 1971–1973 წლებში იგი უკრავდა საქართველოს სახელმწიფო ტრიოში. ნანა იაშვილი სტუდენტობის წლებშივე გახდა რამდენიმე კონკურსის ლაურეატი: ამიერკავკასიის მუსიკოს-შემსრულებელთა — პრემია; მარგარიტა ლონგისა და ჟაკ ტიბოს სახელობის — პრემია და სპეციალური პრიზი მ. რაველის რაფსოდია „ბოშა ქალის“ საუკეთესო შესრულებისათვის; პრემია. 1976 წელს მევიოლინეს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული არტისტის, ხოლო 1988 წელს საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება. 1983–1989 წლებში ნანა იაშვილი პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1990 წლიდან იგი უცხოეთშია, 1990–1993 წლებში ვენაში მართავდა კონცერტებს და მოღვაწეობდა, როგორც პედაგოგი; 1990 წელს ავსტრიაში დააარსა „ფორალბერგის კამერული ორკესტრი“. 1993 წლიდან ქ. ესენის უმაღლესი სამუსიკო სკოლის, ასევე, ქ. კიოლნისა და მოსკოვის კონსერვატორიიის პროფესორია. ატარებს მასტერკლასებს მოსკოვსა და ვენაში. ამასთანავე ეწევა საკონცერტო მოღვაწეობას. გასტროლებით აქვს მოვლილი: ყოფილი სსრკ-ს რესპუბლიკები, გერმანია იაპონია, კანადა, ნიდერლანდები, უნგრეთი, საფრანგეთი, შვეიცარია და სხვა. ნანა იაშვილი უკრავს ნიკოლა გალიანოს ვიოლინოზე. მისი შესრულება გამოირჩევა არტისტული ტემპერამენტითა და ემოციურობით, პროფესიული კულტურით, ვირტუოზული ტექნიკური ოსტატობით; მუსიკოსის რეპერტუარი მდიდარი და მრავალფეროვანია, შეიცავს კლასიკური რეპერტუარის უმთავრეს ნიმუშებს: ბრამსი, მენდელსონი, ჩაიკოვსკი, სენ-სანსი — „რონდო–კაპრიჩიოზო“, ი. გეჯაძე — კონცერტი; ო. თაქთაქიშვილი – №1 და სხვა. ცნობილი მევიოლინეები არიამ ნანა იაშვილის დები — მარინე და ირინე იაშვილები, ასევე მევიოლინეა მისი ვაჟი — გია იაშვილი.
ციალა მაისურაძე

ციალა მაისურაძე (დ. 23 აგვისტო, 1932, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეომორფოლოგიის სპეციალობით.

სტუდენტობის დროს მონაწილეობდა კონფერენციებში, რომელთა თეზისები დაბეჭდილია. 1957 წლიდან მუშაობდა თბილისის 51-ე საჯარო სკოლა საშუალო სკოლის გეოგრაფიის მასწავლებლად; 1960 წელს „პედაგოგიური კითხვის“ მე-14 კონფერენციაზე წაიკითხა მოხსენება, რომელიც იმავე წელს დაიბეჭდა; 1961-1964 წლებში ასპირანტურის კურსი გაიარა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი[[ს გეომორფოლოგიის კათედრაზე აკად. ალ. ჯავახიშვილის ხელმძღვანელობით. იმავე წელს სამუშაოდ გადადის იმავე კათედრაზე ჯერ უფროს ლაბორანტად, შემდეგ ასისტენტად; [[1969]]-[[1972]] წლებში მუშაობდა საბჭოთა კავშირის ჰიდროგეოლოგიურ სამმართველოში ინჟინერ-გეომორფოლოგად, ჯგუფის ხელმძღვანელად, შემდეგ მთავარ სპეციალისტად. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1972 წელს „მდ. ლიახვის აუზის გეომორფოლოგია“.
ვერა რუბინი

ვერა ფლორენს კუპერ რუბინი (; დ. 23 ივლისი, 1928 — გ. 25 დეკემბერი, 2016) — ამერიკელი ასტრონომი, რომელიც ერთ-ერთი მოწინავე იყო გალაქტიკათა ბრუნვის მაჩვენებლის კვლევებში. გალაქტიკური ბრუნვის მრუდის შესწავლის შედეგად, აღმოაჩინა შეუსაბამობა გალაქტიკების პროგნოზირებად და დაკვირვებად კუთხურ მოძრაობას შორის. გალაქტიკათა ბრუნვის პრობლემის იდენტიფიცირების მეშვეობით, მისმა კვლევებმა პირველი მტკიცებულოებები უზრუნველყო ბნელი მატერიის არსებობის შესახებ. მომდევნო ათწლეულებში ეს შედეგები დადასტურდა.

აკადემიური კარიერა ვასარის კოლეჯში ასტრონომიის დამთავრებით დაიწყო, შემდეგ კი კვლევებს აწარმოებდა კორნელისა და ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტებში, სადაც ის აკვირდებოდა გალაქტიკებში ჰაბლის ნაკადიდან გადახრებს და უზრუნველყო გალაქტიკური სუპერგროვების არსებობის მტკიცებულება. საკუთარი ნაშრომებისთვის კარიერის განმავლობაშივე იყო დაფასებული; მიღებული აქვს ბრიუსის მედალი, სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების ოქროს მედალი, მეცნიერების ეროვნული მედალი და სხვები.
მარინა ნადირაძე

მარინა ნადირაძე (დ. 30 სექტემბერი, 1978 , თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი.

ბიოგრაფია
მარინა დავითის ასული ნადირაძე დაიბადა თბილისში, 1978 წლის, 30 სექტემბერს. დაამთავრა „ნიჭიერთა ათწლედი“. ფორტეპიანოს პედაგოგი ვ. სვანიძე. 9 წლის ასაკში, 1987 წელს, მოიგო თავისი პირველი ჯილდო, პირველი პრემია დაიმსახურა დვარიონასის სახელობის ვილნიუსის საერთაშორისო კონკურსში. თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში იყო პროფესორ თენგიზ ამირეჯიბის მოსწავლე. 1995 წელს მიიღო დიპლომი გიოტინგენის შოპენის სახელობის კონკურსში; 1997 წელს მეორე პრემია და სპეციალური პრიზი არტისტიზმისათვის პიანისტთა თბილისის პირველ საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსზე.

კონსერვატორიის მესამე კურსიდან შოტლანდიაში გაემგზავრა და 1999–2001 წლებში გლაზგოში, მუსიკისა და დრამის სამეფო აკადემიაში გაიარა სტაჟირება. პედაგოგი: ფ. ჯენკინსი. მიენიჭა მასტერის წოდება. სწავლის პერიოდში მოიპოვა არაერთი პრიზი და სტიპენდია. მათ შორის: პირველი პრემია, უაღრესად პრესტიჟული შოტლანდიაში, 2000 წელს; მეორე პრემია, ვერცხლის მედალი და პრიზი ჯ. მაკ–კეიბის ნაწარმოების საუკეთესო შესრულებისთვის –ის შოტლანდიის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსზე 2001 წელს.

მუსიკალური კარიერა პიანისტმა დიდ ბრიტანეთში გააგრძელა. ცხოვრობს ინგლისში, ზრდის ორ შვილს და ამავე დროს, აქტიურად მონაწილეობს საკონცერტო ტურნეებში. –ის ფონდისა და –ის მემორიალური ფონდის სტიპენდიების დახმარებით წარმატებით მართავს კონცერტებს მსოფლიო მრავალ ქვეყანაში: ავსტრია, გერმანია, არგენტინა, ისლანდია, კორეა, რუსეთი, შვეიცარია, საფრანგეთი; 2001–2007 წლებში იყო -ს სოლისტი.

როგორც პედაგოგი მარინა ნადირაძე 2002–2006 წლებში მოღვაწეობდა სამეფო აკადემიაში, 2009 წ–დან ბედფორდის სკოლაში.

პიანისტის რეპერტუერშია: რ. ლაღიძე – რონდო ტოკატა; ა. ბალანჩივაძე – კონცერტი №3; ი.ს.ბახი, სკარლატი, ბეთჰოვენი, შოპენი, შუმანი, ლისტი, პროკოფიევი, რაველი, დებიუსი და სხვ.; კონცერტები: ბეთჰოვენის №2, 3, 5; ლისტის №1; რახმანინოვის №2; მოცარტის; სენ–სანსის №2; ბრამსის №2; გრიგის; შოპენის №1, 2 და სხვ.

დღესდღეობით მარინა ნადირაძის საერთაშორისო კარიერა აღმავლობის გზაზეა. იგი, როგორც გამორჩეული ხელოვანი, იპყრობს მუსიკის მოყვარულთა ყურადღებას მთელს მსოფლიოში. შემთხვევითი არაა, რომ 2007 წელს „”-ში კრიტიკოსმა მაიკლ ჩერჩმა მარინას დაკვრა დიდ მიცუკო უჩიდას შეადარა. გამოშვებული აქვს 5 ; ხშირად დადის ფესტივალებზე. მნიშვნელოვანი იყო მისი გამოსვლა - , საფრანგეთში. შეძლებისდაგვარად ყოველთვის მონაწილეობს მისი მასწავლებლის თენგიზ ამირეჯიბის სახელობის თბილისის საერთაშორისო ფესტივალში, რომელიც 2013 წლიდან ყოველწლიურად იმართება და ფესტივალ „შემოდგომის თბილისში“.
ემილი ჰემპშირი

ემილი ჰემპშირი (; დ. 1981/1982 ) — კანადელი მსახიობი. ცნობილია ანჯელინას როლით 1998 წლის რომანტიკულ კომედიაში ბიჭი ხვდება გოგონას, ვივიენის როლით 2006 წლის ფილმში თოვლის ნამცხვარი, ჯენიფერ გოინსის როლით დრამატულ სერიალში 12 მაიმუნი (2015–2018); სტივი ბადი ითამაშა -ის კომედიურ სერიალში, შითს ქრიკი (2015–2020).

ადრეული ცხოვრება
ჰემპშირი დაიბადა წლებში, მონრეალში. იგი მსახიობობით დაინტერესდა 11 წლის ასაკში, მას შემდეგ, რაც დედასთან ერთად სპექტაკლი ნახა. 16 წლის ასაკში გადავიდა ტორონტოში, რათა ეთამაშა როლები ტელევიზიასა და კინოში.

პირადი ცხოვრება
2006 წელს ჰემპშირი დაქორწინდა მეთიუ სმიტზე, ყოფილ ფეხბურთელზე. განქორწინდნენ 2014 წელს, სანამ ემილი შითს ქრიკში მიიღებდა მონაწილეობას. 2018 წლის სექტემბერში დადასტურდა, რომ ჰემპშირს ურთიერთობა ჰქონდა მომღერალთან და სიმღერების ავტორთან, ტედი გეიგერთან; ისინი დაინიშნენ 2018 წლის ნოემბერში, თუმცა 2019 წლის 10 ივნისს დაშორდნენ.

ჰემპშირი თავს პანსექსუალად მიიჩნევს.

2007 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ლოს-ანჯელესში. აშშ-ის მოქალაქეობა მიიღო 2014 წელს.
მარგარიტა სიმონიანი

მარგარიტა სიმონიანი (; 6 აპრილი, 1980, კრასნოდარი, რსფსრ, სსრკ) — სომხური წარმოშობის რუსი ჟურნალისტი და პროპაგანდისტი. რუსეთის ხელისუფლების მიერ კონტროლირებადი მედია ორგანიზაციების „“-ის (ყოფილი ) და „როსია სევოდნია“-ს მთავარი რედაქტორი. 2022 წელს „უკრაინის ტერიტორიული მთლიანობის, სუვერენიტეტისა და დამოუკიდებლობის წინააღმდეგ ძირგამომთხრელი პოლიტიკისა და ქმედებების გამო“ მოხვდა ევროკავშირის მიერ სანქცირებულ პირთა სიაში.

კარიერა
რუსეთის შეჭრა უკრაინაში 2022
2021 წლის დეკემბერში სატელევიზიო ეთერში დებატებისას განაცხადა, რომ დონბასში ომი „მიმდინარეობს და თუ მცირე ომს ამ შვიდწლიანი სისხლისღვრის შეჩერება შეუძლია, მაშინ ეს გამოსავალია“. 2022 წლის დასაწყისში სიმონიანმა რუსეთის უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის მზადებას სპეკულაცია უწოდა. თებერვლის შუა რიცხვებში მან განაცხადა, რომ „რუსეთს ამ ომის არშეჩერება არ შეუძლია. რას ველოდებით?“. 2022 წლის 23 თებერვალს „ყირიმის ანექსიისადმი მხარდაჭერისა და დონბასელი სეპარატისტების ქმედებების გამართლებისთვის“ სიმონიანი ევროკავშირის მიერ სანქცირებულთა სიაში მოხვდა. მას აეკრძალა ევროკავშირის ქვეყნების ტერიტორიაზე შესვლა, ხოლო ქონება და ფინანსური აქტივები კი გაიყინა.

ჯილდოები
მეგობრობის ორდენი (2007)
მოვსეს ხორენაცის მედალი (2010)
სამშობლოს წინაშე დამსახურებისთვის ორდენი მე-4 ხარისხი (2014)
მიხეილ მჭედლიშვილი

მიხეილ მჭედლიშვილი (მჭედლოვი) (დ. 26 იანვარი, 1903, ბათუმი — გ. 21 თებერვალი, 1974, მოსკოვი) — ქართველი მუსიკოსი, პირველი ქართველი არფისტი.

ბიოგრაფია
მამამისი, პავლე ლუკას ძე, თავისი დროისათვის მეტად განათლებული და ცნობილი პიროვნება იყო. ზაქარია ჭიჭინაძე თავის წიგნში „ქართველი კათოლიკენი ყველა ასპარეზზედ...“, მას შემდეგნაირად ახასიათებს:

პატარა მიხეილი თავიდანვე გაიტაცა მუსიკამ. ჯერ ფორტეპიანოს ეუფლებოდა, შემდეგ გიტარას მოჰკიდა ხელი და შეისწავლა კიდეც სრულყოფილად. 1923 წელს თბილისში ჩამოვიდა კომპოზიციის შესასწავლად, მაგრამ რადგან ახალდაარსებულ კონსერვატორიაში ეს დარგი არ ისწავლებოდა, მიხეილმა არჩევანი, შედარებით უცხო სიმებიან საკრავზე, არფაზე შეაჩერა (ლარისა სიჩუგოვას კლასი). აღსანიშნავია, რომ მუსიკალურ თეორიას ზაქარია ფალიაშვილი და ია კარგარეთელი უკითხავდნენ.

ნიჭიერმა მოწაფემ მალე მიიპყრო პედაგოგთა ყურადღება. 1925 წელს რუსი კომპოზიტორის მ. იპოლიტოვ-ივანოვის ინიციატივით, რომელიც ამ დროს თბილისში მოღვაწეობდა, ახალგაზრდა მუსიკოსი მოსკოვში გაგზავნეს. აქ იგი ჯერ მუსიკალურ მუშფაკში მოეწყო, შემდეგ კი კონსერვატორიაში გადაიყვანეს გამოჩენილი არფისტის, პროფესორ ნ. პარფიონოვის კლასში. 1930-1932 წლებში უკრავდა მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიის ორკესტრში.

1934 წელს მიხეილ მჭედლიშვილმა წარჩინებით დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია და მყისვე ჩადგა მოწინავე საბჭოთა არფისტთა პირველ რიგებში. თუმცა, უნდა ითქვას, რომ საშემსრულებლო მოღვაწეობას იგი სტუდენტობის პერიოდშიც ეწეოდა. 1933 წლიდან იყო მოსკოვის ფილარმონიისა და სსრკ სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის არფისტი; მსოფლიო ომის პერიოდში, 1941-დან საქართველოს სიმფონიური ორკესტრის სოლისტი და თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი (არფა); 1943-1948 წლებში უკრავდა საკავშირო რადიოს ორკესტრსა და ვახტანგოვის სახელობის თეატრის ორკესტრში; ამავე დროს მოღვაწეობდა მოსკოვის კონსერვატორიასა და მუსიკალურ სასწავლებლებში. 1946 წელს დანიშნეს დირექტორის მოადგილედ სასწავლო დარგში კონსერვატორიაში. 1956-1973 წლებში იყო სიმებიანი განყოფილების დეკანი. 1943 წელს მიენიჭა დოცენტის, 1966 წელს რსფსრ კულტურის დამსახურებული მოღვაწის წოდება. სიცოცხლის ბოლომდე იყო არფისტთა სამამულო ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი.

1950 წლიდან მიხეილ მჭედლიშვილი მთლიანად გადადის პედაგოგიურ მოღვაწეობაზე. მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიასთან არსებულ სამუსიკო სასწავლებელში იგი განაგებდა არფის კლასსა და სიმებიან განყოფილებას. 1952-1960 წლებში მოღვაწეობდა მოსკოვის გნესინების სახელობის სასწავლებელში. თავისი ხანგრძლივი და ნაყოფიერი მოღვაწეობის შედეგად მან შექმნა არფაზე სწავლების საკუთარი სკოლა, აღზარდა 100-მდე არფისტი, მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის არფის დაკვრის პედაგოგიკისა და მეთოდიკის საკითხების დამუშავებაში; როგორც კომპოზიტორმა გაამდიდრა არფისტთა საკონცერტო რეპერტუარი, არის არფისთვის დაწერილი მრავალი ნაწარმოების ავტორი და რედაქტორი. მის შემოქმედებაში მთავარი ადგილი უჭირავს ისეთ ჟანრებს, როგორიცაა სუიტა, პრელუდია, ეტიუდი, პოემა. ორიგინალური ნაწარმობების გარდა კომპოზიტორმა არფაზე შესასრულებლად გადაიტანა მსოფლიო კლასიკოსთა, მათ შორის ქართველ კლასიკოსთა ნაწარმოებები. იგი ხშირად მიმართავს ხალხურ მუსიკასაც. ქართული ფოლკლორიდან დამუშავებული აქვს მეგრული სიმღერები „ჩელა“ და „სისატურა“. მისი ნაწარმოებების დიდი ნაწილი ეძღვნება საქართველოს და მათში უხვად არის გამოყენებული ქართული ხალხური ინტონაციები.
პიერ-შეილი

პიერ-შეილი — გეოლოგიური ფორმაცია ან ზედაცარცული წყება, რომელიც გავრცელებულია კლდოვანი მთების აღმოსავლეთით დიდი ვაკეების ფარგლებში, კანადის პემბინა-ველის რეგიონიდან ნიუ-მექსიკომდე. ვრცელდება სამხრეთ დაკოტაში, მონტანაში, კოლორადოში, მინესოტაში, ნიუ-მექსიკოში, უაიომინგსა და ნებრასკაში. შეიცავს დაახლოებით 600 მ სიმძლავრის მუქ, ნაცრისფერ თიხაფიქლებს, ქვიშაქვებსა და ბენტონიტის მრავალ ფენას. ტიპურ ლოკაციაზე მისი სიმძლავრე 210 მ-მდეა. განლაგებულია ნიობრარის ფორმაციის თავზე და ფოქს-ჰილზის ფორმაციის ქვეშ. ზღვიური წარმოშობისაა და დაილექა დასავლეთი შიგა ზღვის ფარგლებში, დიდწილად, ზედაცარცულში, კამპანური სართულის განმავლობაში, თუმცა ქალაქ რატონში, ნიუ-მექსიკოში, წყების ზედა ფენებში, მიკისა და ჰაიდენის მიერ ნამარხი სახეობის — -ის აღმოჩენამ აჩვენა, რომ აქ დალექვა ადრე მაასტრიხტულშიც მიმდინარეობდა. პიერ-შეილი აღწერეს ამერიკელმა გეოლოგებმა ფილდინგ ბრედფორდ მიკმა და ფერდინანდ ვანდევირ ჰეიდენმა ფილადელფიის მეცნიერებათა აკადემიის შრომებში 1862 წელს როგორც ნამარხი, თაბაშირის ძარღვებისა და ფენის, რკინის ოქსიდის კონკრეციის მქონე მუქი ნაცრისფერი თიხაფიქალი. ცარცული პერიოდის ნამარხი ზღვის კუ არქელონი სწორედ პიერ-შეილის წყებაში, სამხრეთ დაკოტაშია აღმოჩენილი. სახელი ეწოდა სამხრეთ დაკოტაში, მდინარე მისურიზე, ძველ ფორტ-პიერთან გაშიშვლებული ქანების შესწავლის დროს.
მანანა ტაბიძე

მანანა ტაბიძე (დ. 25 სექტემბერი, 1953, ტებერდა) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1978-1986 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების უნივერსიტეტის, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი;
1986-1994 წლებში — ამავე უნივერსიტეტის მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994-2003 წლებში — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 2003 წლიდან — არნოლდ ჩიქობავას ენათმეცნიერების უნივერსიტეტი, წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი; შეთავსებით, 1990 წლიდან — ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია, პროფესორი; 2006 წლიდან — ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი „საქპატენტი“, დეპარტამენტის უფროსი. მონაწილეობს ადგილობრივ და საერთაშორისო კონფერენციებში, ექსპერიმენტებში, ექსპედიციებში; სამეცნიერო შრომების ავტორი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), პროფესორი (2004).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1994 წელს „პარადიგმები ქართულში“.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 2003 წელს „ენობრივი სიტუაცია საქართველოში და ქართული ენის ფუნქციონირების საკითხები“.
ჟერმენ გრირი

ჟერმენ გრირი (; დ. 29 იანვარი, 1939, მელბურნი, ავსტრალია) — ინგლისელი მწერალი, მეცნიერი, ტელეწამყვანი. მიჩნეულია საუკუნის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფემინისტად. დაიბადა ავსტრალიაში, სწავლობდა სამონასტრო სკოლაში. 1956 წელს მოიგო სტიპენდია და სწავლა გააგრძელა მელბურნის უნივერსიტეტში.

ბიოგრაფია
გრირი გახდა საპატიო პროფესორი ინგლისური ლიტერატურის შედარებითი გამოკვლევების უორვიკის უნივერსიტეტში (დიდი ბრიტანეთი), პენსიაზე გასვლის შემდეგ გახდა რამდენიმე განთქმული წიგნის ავტორი. მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი წიგნია „საჭურისი ქალი“, რომელმაც გამოქვეყნების შემდეგ დიდი პოპულარობა მოიპოვა. გრირი ჩართული იყო ავსტრალიის ტროპიკული ტყეების აღდგენაში. 1989 წელს მუშაობდა კემბრიჯის უნივერსიტეტში მოწვეულ ლექტორად.
ჰელენ კროლერ-მიულერი

ჰელენ კროლერ-მიულერი (დ. 11 თებერვალი 1869 – გ. 14 დეკემბერი 1939) — გერმანული ხელოვნების კოლექციონერი. ის იყო ერთ-ერთი პირველი ევროპელი ქალი, რომელმაც შექმნა ხელოვნების ძირითადი კოლექცია და ითვლება ერთ-ერთ პირველ კოლექციონერად, რომელმაც აღიარა ვინსენტ ვან გოგის გენიალურობა. ჰელენ მიულერმა მთელი თავისი კოლექცია საჩუქრად ნიდერლანდელ ხალხს გადასცა , მისი და მისი მეუღლის ანტონ კროლერის , დიდი ტყიანი აგარაკი. აღნიშნული მუზეუმი დღეს მოიცავს კროლერ-მიულერის მუზეუმს და სკულპტურულ ბაღსა და ეროვნული პარკის, რომელიც უდიდესი ეროვნული პარკია ნიდერლანდებში.

ცხოვრება და კარიერა
ჰელენ ემა ლორა ჯულიან მიულერში, დაიბადა ესენიში, გერმანიაში, მდიდარი მრეწველის ოჯახში. მისი მამა, ვილჰელმ მიულერი, ფლობდა . . & -ს, ნედლეულის მიმწოდებელი სამთო და ფოლადის მრეწველობებს. იგი 1888 წელს დაქორწინდა ჰოლანდიელ გემებისა და სამთო მაგნატზე და თავისუფალ მასონზე, ანტონ კროლერზე .

მიულერი 1906-1907 წლებში სწავლობდა ჰენკ ბრემერის ხელმძღვანელობით. ვინაიდან ის იმ დროისათვის ნიდერლანდების ერთ-ერთი უმდიდრესი ქალი იყო, ბრემერმა ურჩია ხელოვნების კოლექციის შექმნა. 1907 წელს მან თავისი კოლექცია დაიწყო პოლ გაბრიელის ნახატით მატარებელი პეიზაჟში. შემდგომში, ჰელენ კროლერ-მიულერი გახდა ხელოვნების მოყვარული კოლექციონერი და ერთ-ერთი პირველი ადამიანი, ვინც აღიარა ვინსენტ ვან გოგის გენიალურობა. მან საბოლოოდ შეაგროვა ვან გოგის 90-ზე მეტი ნახატი და 185 სხვა მხატვარის ნახატი და შექმნა ხელოვნების ნამუშევრების ერთ-ერთი უდიდესი კოლექცია მსოფლიოში, ვან გოგის მუზეუმის შემდეგ. მიულერმა ასევე შეისყიდა ჰოლანდიელი მხატვრის, ბარტ ვან დერ ლეკის 400-ზე მეტი ნამუშევარი.

კროლერ-მიულერმა ასევე შეაგროვა თანამედროვე მხატვრების ნამუშევრები, როგორებიცაა: პიკასო, ჟორჟ ბრაკი, ჟან მეტცინგერი, ალბერ გლაიზესი, ფერნანდ ლეჟე, დიეგო რივერა, ხუან გრისი, პიეტ მონდრიანი, ჯინო სევერინი, ჯოზეფ კასკი, ოგიუსტ ვალმიერი, ჟორჟ ბლამიერი, ჟორჟ ბლამიერი , ლეოპოლდ სურვაჟი და ტობინი . ბრემერმა მას ურჩია, არ ეყიდა ჟორჟ სეურატის , რომელიც შემდეგში აღმოჩნდა მე-20 საუკუნის ხელოვნების უმნიშვნელოვანესი ხატი. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ მიულერი შორს იდგა მშობლიური გერმანიის მხატვრებისგან, რომელთა ნამუშევრები მას "არასაკმარისად ავტორიტეტული" მიაჩნია.

1910 წლის ივნისში ფლორენციაში მოგზაურობისას მას გაუჩნდა იდეა დაეარსებინა მუზეუმ-სახლი. 1913 წლიდან მოყოლებული მისი კოლექციის ხილვა ნებისმიერ მსურველს შეეძლო. 1930-იანი წლების შუა ხანებამდე მისი საგამოფენო დარბაზი ჰააგაში იყო ერთ-ერთი იშვიათი ადგილი, სადაც შეიძლება თანამედროვე ხელოვნების რამდენიმე ნამუშევრის ნახვა. 1928 წელს ანტონმა და ჰელენმა შექმნეს კროლერ-მიულერის ფონდი კოლექციისა და მამულების დასაცავად. 1935 წელს მან და მისმა მეუღლემ ჰოლანდიელებს გადასცეს მთელი თავიანთი კოლექცია, დაახლოებით 12000 ექსპონანტი, იმ პირობით, რომ დიდი მუზეუმი აშენდებოდა მისი პარკის ტერიტორიაზე. 1938 წელს გაიხსნა კროლერ-მიულერის მუზეუმი. .

კროლერ-მიულერის მუზეუმი განლაგებულია 75 ჰექტარზე (300,000 მ 2 ) კროლერ-მიულერის ტყიან აგარაკზე და დღესდღეობით წარმოადგენს უდიდესი ეროვნული პარკი ნიდერლანდებში. ომის საფრთხის გამო მათი გეგმები არასოდეს განხორციელებულა მათ სიცოცხლეში, მაგრამ როგორც კი ომი დასრულდა დიდი ტყის სკულპტურული ბაღი და ღია გამოფენა გაიხსნა, სადაც განთავსებული იყო როდენის ქანდაკებები და ვან გოგის ნახატების სიდიდით მეორე კოლექცია მსოფლიოში, მათ შორის.იყო ცნობილი ნახატი მზესუმზირები.