iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კუნდუაკანი

კუნდუაკანი ― მუნიციპალიტეტი ტაბასკოს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 137 257 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 600.58 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 228.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 5 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კუნდუაკანი.
ანდრია გიგუაშვილი

ანდრია გიგუაშვილი (დ. 1967, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
ანდრია გიგუაშვილი დაიბადა 1967 წელს, ქალაქ თბილისში. 1990 წელს მან დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი. 1990-1993 წლებში მუშაობდა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტ "რადიანში" ინჟინრად, ხოლო შემდეგ უკვე 1993-2003 წლებში საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრის უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. ერთი წელი მუშაობდა ამავე სამინისტროს სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრის ქვეგანყოფილების
უფროსად. 2004 წლიდან საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს უფროს სპეციალისტად. ანდრიას აქვს ჯილდო მოპოვებული 2004 - საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის განმტკიცების საქმეში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისათვის).
ტაბასკოს მუნიციპალიტეტები

ტაბასკო შტატია მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. იყოფა 17 მუნიციპალიტეტად. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, ტაბასკო მე-20 ადგილზეა მოსახლეობის რაოდენობით (2 402 598 ადამიანი) და 24-ე ადგილზეა ფართობის (5 801.75 კმ²) მიხედვით.

მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, უდიდესი მუნიციპალიტეტია ცენტრალური მუნიციპალიტეტი (683 607 ადამიანი), ხოლო ყველაზე პატარა მუნიციპალიტეტია ხონუტა (30 798 ადამიანი).
ანურა კუმარა დისანაიაკე

ანურა კუმარა დისანაიაკე (; დ. 24 ნოემბერი, 1968, გალეველა, მატალეს ოლქი, ცენტრალური პროვინცია) — შრი-ლანკელი პოლიტიკოსი, შრი-ლანკის მეათე პრეზიდენტი 2024 წლის 23 სექტემბრიდან. იგი არის ჯანატა ვიმუქტი პერამუნას და ეროვნული სახალხო ძალის პარტიის ლიდერი.

დისანაიაკე იყო სოფლის მეურნეობის, მეცხოველეობის, მიწისა და ირიგაციის მინისტრი 2004 წლიდან 2005 წლამდე და ოპოზიციის ლიდერი 2015 წლიდან 2018 წლამდე. იგი დასახელდა -ის პარტიის ლიდერად მე-17 ეროვნულ კონფერენციაზე, რომელიც გაიმართა 2014 წლის 2 თებერვალს.

პოლიტიკური კარიერა
ანურა კუმარა დისანაიაკე წარმოადგენს მნიშვნელოვან ფიგურას შრი-ლანკის პოლიტიკურ არენაზე. მისი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1990-იანი წლების შუა პერიოდში, როდესაც გახდა სოციალისტური სტუდენტური ასოციაციის ხელმძღვანელი. მალევე დაწინაურდა ჯანათა ვიმუკტი პერამუნას პარტიაში, სადაც დაიკავა მაღალი თანამდებობები.

2000 წლიდან დისანაიაკე გახდა პარლამენტის წევრი. 2004 წელს დაინიშნა მინისტრად სოფლის მეურნეობის, მეცხოველეობის, მიწათმოქმედებისა და ირიგაციის საკითხებში, თუმცა ერთი წლის შემდეგ გადადგა პოლიტიკური უთანხმოების გამო.

2014 წელს დისანაიაკე გახდა -ის ლიდერი. ამ პოზიციაზე მან მოინანია პარტიის წარსული ქმედებები და ბოდიში მოიხადა მეორე აჯანყების დროს ჩადენილი მკვლელობებისათვის.

2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მან დაიკავა მესამე ადგილი. თუმცა, 2024 წლის არჩევნებში დისანაიაკემ მიაღწია მნიშვნელოვან გამარჯვებას. მეორე ტურის შემდეგ, მან მიიღო ხმების 55,89 % და გახდა შრი-ლანკის პრეზიდენტი. ეს წარმატება დიდწილად განპირობებული იყო მოსახლეობის უკმაყოფილებით წინა მთავრობების მიმართ, განსაკუთრებით ქვეყანაში არსებული ეკონომიკური კრიზისის ფონზე.

დისანაიაკეს პოლიტიკური გზა ასახავს შრი-ლანკის პოლიტიკურ დინამიკას და იმ გამოწვევებს, რომლებსაც ქვეყანა უკანასკნელი ათწლეულების განმავლობაში აწყდებოდა.
თბილისის მღელვარება (1698)

1698 წლის თბილისის მღელვარება — ვაჭარ-ხელოსანთა და მედუქნეთა გამოსვლა თბილისში კათოლიკე მისიონერების წინააღმდეგ. ინიციატორები იყვნენ სომხური ეკლესიის წარმომადგენლები, სომეხთა ვარდაპეტი (მოძღვარი) და რამდენიმე მოქალაქე, მთავარი მონაწილე ძალა კი — ვაჭრები და მედუქნეები.

გამოსვლა ფორმით რელიგიური ხასიათის იყო, რომელიც გამოწვეული იყო თბილისში კათოლიკეების მომრავლებით, თუმცა მას ეკონომიკური სარჩულიც ჰქონდა: კათოლიკე მისიონერები თავიანთი საქმიანობით ხელს უწყობდნენ ევროპული სავაჭრო კაპიტალის გაბატონებას საქართველოში, ეწეოდნენ ვაჭრობას, მევახშეობას და სერიოზულ კონკურენციას უწევდნენ თბილისელ ვაჭრებს.

ამბოხებას წინ უძღოდა მოლაპარაკებები სამეფო ხელისუფლებასთან, რომლისგანაც სომხური ეკლესიის წარმომადგენლები კათოლიკე მისიონერთა საქმიანობის შეზღუდვას ითხოვდნენ. 1698 წლის ივნისში ვარდაპეტის მოწოდებისთანავე დაკეტეს დუქნები და კეტებით შეიარაღებულებმა პატრების სახლებსა და ეკლესიებს შეუტიეს. არეულობა თითქმის მთელი დღე გაგრძელდა. მოსახლეობის დაშოშმინება სამეფო ხელისუფლების მიერ გამოგზავნილი რაზმით მოხერხდა. ამბოხებულებმა მანამდე არ დატოვეს პატრების ეკლესია, სანამ მეფის საგანგებო ბრძანება არ გამოიცა, რომლითაც შეიზღუდა კათოლიკე მისიონერების მოქმედების ასპარეზი. თბილისის მოვლენების შესახებ დეტალურადაა მოთხრობილი მისიონერ ამადიო და ბრეშას მიერ რომში გაგზავნილ წერილში.
ეკა სირაძე-დელონე

ეკა სირაძე-დელონე (დ. 8 თებერვალი, 1975, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი, იურისტი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
ეკა სირაძე დაიბადა 1975 წლის 8 თებერვალს ქალაქ თბილისში. მან 1998 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტი, ხოლო 2004 წელს სორბონაპანთეონ, პარიერთის უნივერსიტეტის სოციალური და ეკონომიკური განვითარების ინსტიტუტის, კონფლიქტების პრევენციის, ჰუმანიტარული ინტერვენციისა და მდგრადი განვითარების ფაკულტეტი. მაგისტრის წოდება კონფლიქტების მართვის კუთხით მიენიჭა დამთავრების შემდეგ. 2000 წლიდან იყო ორგანიზაცია "ხალხი ნაღმების წინააღმდეგ" მრჩეველი, 2004 წლიდან გაეროს ბავშვთა ფონდის სტაჟიორი, ხოლო რაც შეეხება 2004-2007 წლებში სამართლიანი არჩევნების საერთაშორისო საზოგადოების პროექტისა და შემდგომ პროგრამების ხელმძღვანელი გახლდათ. ასევე იყო არასამთავრობო ორგანიზაცია "სამართლიანი არჩევნების" პროგრამების მენეჯერი. შემდეგ უკვე 2007-2011 წლებში სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოების აღმასრულებელი დირექტორი. იყო ლექტორი არჩევნებისა და ადვოკაციის თემებზე ნიდერლანდების მრავალპარტიული დემოკრატიის ინსტიტუტში 2011 წლიდან. აქტიურად ეწეოდა საერთაშორისო საკონსულტანტო საქმიანობას მსოფლიოს მასშტაბით 2010-2013 წლებში (აფრიკა, სამხრეთ ამერიკა, პოსტ საბჭოთა და ევროპის სხვადასხვა ქვეყანა) ისეთი საერთაშორისო ორგანიზაციებისთვის როგორებიცაა: საერთაშორისო საქმეთა ეროვნულ-დემოკრატიული ინსტიტუტი, საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტი, ეუთო, ვენეციის კომისია, ევროპის საბჭო. ასევე ის იკვლევდა უნარშეზღუდულ ბავშვთა მდგომარეობას საქართველოში. 2013-2018 წლებში იყო
საქართველოს ელჩი საფრანგეთსა და მონაკოს სამთავროში, საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი იუნესკოში. მას მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანის დიპლომატიური რანგი.
გიორგი ინაშვილი

გიორგი ისოების ძე ინაშვილი (დ. 5 ოქტომბერი, 1876, ახალსოფელი — გ. 1 სექტემბერი, 1924) — ქართველი პედაგოგი, სასულიერო პირი (დეკანოზი).

ბიოგრაფია
გიორგი ინაშვილი დაიბადა 1876 წლის 5 ოქტომბერს თბილისის გუბერნიის სოფელ ახალსოფელში დიაკვნის ოჯახში.
1895 წელს ჩააბარა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, რომელიც 1901 წელს დაამთავრა.
1902 წელს დიაკვნად აკურთხეს, მალევე მღვდლად და ახმეტის ჯვარპატიოსნის სახელობის ტაძარში მიავლინეს. პარალელურად, სამრევლო-საეკლესიო სკოლაში საღვთო სჯულს ასწავლიდა, აქვე დაინიშნა დაწესებულების გამგედ. 1904 წელს საგვერდულით დაჯილდოვდა.

1907 წელს მთავარხუცესის თანაშემწედ დაინიშნა და არჩეული იყო 1904, 1907 და 1910 წლების საეპარქიო შეკრებებზე დამსწრე სასულიერო დეპუტატად. 1911 წელს სკუფია უბოძეს და ამავე წელს თიანეთის მაზრის პირველი ოლქის მთავარხუცესად აირჩიეს. 1913 წელს, რომანოვების მეფობის 300 წლისთავზე მედლით დაჯილდოვდა.

1914 წელს, პირველ მსოფლიო ომში სამხედრო კაპელანად გაემგზავრა. მსახურობდა თურქეთის ფრონტზე, დონის კაზაკთა პირველი ბატალიონის თურქესტანის 35 პოლკის მოძღვრად. მამა გიორგი დაჯილდოებული იყო საპატიო მედლებით და ორდენებით. ამავე პერიოდში დაჯილდოვდა სამკერდე გამშვენებული ოქროს ჯვრით.

1915 წლიდან მამა გიორგი იყო "ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების" თელავის განყოფილების წევრი და აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოების საქმიანობაში.

1918 წელს სამშობლოში დაბრუნდა და ახალსოფლის წმინდა ნინოს სახელობის ტაძარში დაინიშნა. 1918-1919 წლებში თბილისში, წმინდა ნინოს ქალთა გიმნაზიაში საღმრთო სჯულს ასწავლიდა და ამავე გიმნაზიის ეკლესიის მოძღვარი იყო. 1919 წელს ნინოწმინდის ოლქის მთავარხუცესად აირჩიეს და დეკანოზის წოდება მიენიჭა. იგი 1920 და 1921 წლის საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის და საეკლესიო კრებებზე მონაწილეობდა. მამა გიორგის ჰყავდა მეუღლე ნინო მიხეილის ასული ხატიაშვილი და შვილები: მარიამი, დავითი და ეკატერინე.

1924 წელს, დეკანოზი გიორგი, აჯანყების დროს დააპატიმრეს და სამეულის გადაწყვეტილებით დახვრეტა მიუსაჯეს. დეკანოზი იმავე წელს დახვრიტეს.
ლუი ლაპიკი

ლუი ლაპიკი (; დ. 1 აგვისტო, 1866, ეპინალი — გ. 7 დეკემბერი, 1952, პარიზი) — ფრანგი ფიზიოლოგი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიისა (1930) და საფრანგეთის მედიცინის აკადემიის წევრი (1925). იკვლევდა დროის ფაქტორის როლს აგზნების აღმოცენებასა და გატარებაში. შემოიღო (1909) ქსოვილის აგზნებადობის ახალი მაჩვენებელი – ქრონაქსია და იგი თეორიულად დაასაბუთა. წამოაყენა იზოქრონიზმის პრინციპი, რომლის მიხედვითაც ერთი ქსოვილიდან მეორეზე, მაგალითად, ნერვიდან კუნთზე აგზნების გადასაცემად საჭიროა ორივე ქსოვილს გააჩნდეს ერთნაირი ან დაახლოებით თანაბარი ქრონაქსია.
არტურ ლაპინში

}, სოფელი სატი — გ. 29 აგვისტო, 1983, რიგა, ლატვიის სსრ) — ლატვიელი საბჭოთა თეატრის მხატვარი და ხელოვნებათმცოდნე. სკკპ წევრი 1940 წლიდან. ლატვიის სსრ სახალხო მხატვარი (1954). სსრკ სამხატვრო აკადემიის წევრ კორესპოდენტი (1970). სწავლობდა რიგაში, ლატვიის სამხატვრო აკადემიაში (1929-1932). ძირითადად მუშაობდა ლატვიის სსრ ოპერისა და ბალეტის თეატრში, რიგაში. მხატვრულად გააფორმა მუსორგსკის ოპერა „ბორის გოდუნოვი“ (1949, სსრკ სახელმწიფო პრემია 1950), სკულტეს ბალეტი „თავისუფლების საქტა“ (1950, სსრკ სახელმწიფო პრემია 1951) და სხვა. დაჯილდოვებულია ლენინის ორდენით, ოქტომბრის რევოლუციის წითელი ვარსკვლავის ორდენებითა და მედლით.
ბორის ადლეიბა

ბორის ვიქტორის ძე ადლეიბა (, ; დ. 15 ივლისი, 1931, სოხუმი — გ. 17 დეკემბერი, 1990, მოსკოვი) — აფხაზი საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე. სკკპ წევრი 1958 წლიდან. საქართველოს კპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი (1978-1989). სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს (1979-1984) და (1984-1989) მოწვევების კავშირის საჭოს დეპუტატი, სსრკ-სა და საქართველოს სსრ-ის სახალხო დეპუტატი. საკავშირო პარტიული კონფერენციის დელეგატი (1988).

ბიოგრაფია
1951-1955 წლებში იყო საბჭოთა არმიის რიგებში.

1955 წლიდან კომკავშირულ სამუშაოზეა — იყო საქართველოს ალკკ ოჩამჩირის რაიოკომის ინსტრუქტორი, მეორე მდივანი, შემდეგ პირველი მდივანი. 1962-1965 წლებში იგი მუშაობდა პარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის ინსტრუქტორად, შემდეგ სექტორის გამგედ. 1965 წელს აირჩიესპარტიის სოხუმის საქალაქო კომიტეტის მეორე მდივნად. 1969 წელს დაამტკიცეს საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ორგანიზაციულ-პარტიული მუშაობის განყოფილების ინსპექტორად. 1971 წელს აირჩიეს პარტიის ოჩამჩირის რაიკომის პირველ მდივნად, ხოლო 1975 წელს — საქართველოს კომპარტიის ტყვარჩელის საქალაქო კომიტეტის პირველ მდივნად. 1977-178 წლებში მუშაობდა აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის პირველ მოადგილედ. 1978 წლის 19 აპრილს არჩეულ იქნა საქართველოს კპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის პირველ მდივნად.

იყო 1989 წლის 18 მარტის ლიხნის მიმართვის პირველი ხელისმომწერი. 6 აპრილს, თბილისიდან სოხუმში საგანგებოდ ჩავიდა ჯ. პატიაშვილი. ვიზიტის ფარგლებში მოწვეულ იქნა აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის პლენუმი. ბიუროს სხდომაზე დაისვა ბ. ადლეიბას თანამდებობიდან გადაყენების საკითხი და მის მაგივრად რეკომენდაცია ვ. ხიშბას გაეწია. ადლეიბას გარდა მისი ბედი გაიზიარა რამდენიმე პარტიულმა და პასუხისმგებელმა მუშაკმაც.

გარდაცივალა მოსკოვში 1990 წლის 17 დეკემბერს. დაკრძალულია აფხაზეთში სოფელ ჭლოუში.
ემილიანო-საპატის მუნიციპალიტეტი (ტაბასკო)

ემილიანო-საპატის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტაბასკოს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 32 181 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 594.23 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 54.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1883 წლის 18 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ემილიანო-საპატა.
უიმანგილიო

უიმანგილიოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტაბასკოს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 190 885 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 729.69 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 51.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1857 წლის 5 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უიმანგილიო.
ხალაპის მუნიციპალიტეტი

ხალაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტაბასკოს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37749 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.73%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 594.263 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 63.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტაბასკოს შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 5 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ხალაპა.
ხალპა-დე-მენდესის მუნიციპალიტეტი

ხალპა-დე-მენდესის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტაბასკოს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 91185 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.39%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 370.827 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 245.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტაბასკოს შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 5 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ხალპა-დე-მენდესი.
ხონუტის მუნიციპალიტეტი

ხონუტას მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტაბასკოს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30798 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.36%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1650.178 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 18.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტაბასკოს შტატის შემადგენლობაში 1842 წლის 30 ივნისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ხონუტა.
ნაკახუკის მუნიციპალიტეტი

ნაკახუკას მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტაბასკოს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 150300 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 30.62%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 536.867 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 280.0 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტაბასკოს შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 5 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნაკახუკა.
მაკუსპანის მუნიციპალიტეტი

მაკუსპანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტაბასკოს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 158601 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.57%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2436.893 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 65.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტაბასკოს შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 5 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მაკუსპანა.
ბაკადეუაჩის მუნიციპალიტეტი

ბაკადეუაჩი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 979 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1066.0 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბაკადეუაჩი.
ბაკანორის მუნიციპალიტეტი

ბაკანორა ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 759 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.19%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,128.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.67 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბაკანორა.
ბასერაკის მუნიციპალიტეტი

ბასერაკი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1,221 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.75%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,344.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.91 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბასერაკი.
ბაკოაჩის მუნიციპალიტეტი

ბაკოაჩი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1,475 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.41%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,231.0 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბაკოაჩი.
ბაკუმის მუნიციპალიტეტი

ბაკუმი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23,151 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.44%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,583.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 14.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1911 წლის 31 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბაკუმი.
ბანამიჩის მუნიციპალიტეტი

ბანამიჩი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 825 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის აღწერასთან შედარებით 10.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 808.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1829 წლის 26 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბანამიჩი.
ბენჯამინ-ჰილის მუნიციპალიტეტი

ბენჯამინ-ჰილის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 988 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის აღწერასთან შედარებით 5.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 412.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 3.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1952 წლის 19 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბენჯამინ-ჰილი.
კაბორკის მუნიციპალიტეტი

კაბორკა ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 89 122 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის აღწერასთან შედარებით 9.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 10 671.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 8.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კაბორკა.
ბენიტო-ხუარესის მუნიციპალიტეტი (სონორა)

ბენიტო-ხუარესის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 692 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის აღწერასთან შედარებით 1.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 369.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 58.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1996 წლის 26 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ვილია-ხუარესი.
ბავისპეს მუნიციპალიტეტი

ბავისპე ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 169 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის აღწერასთან შედარებით 19.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 721.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბავისპე.
ბავიაკორის მუნიციპალიტეტი

ბავიაკორი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 191 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის აღწერასთან შედარებით 10.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 842.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 3.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1829 წლის 26 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბავიაკორა.
ევგრაფ ვახანია

ევგრაფ ყარამანის ძე ვახანია (დ. 20 მაისი, 1911, სოფელი ხაბუმე, ახლანდელი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი, — გ. 24 იანვარი, 2003, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი. გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1969), პროფესორი (1993), საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1961).

დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი (1932). საბჭოთა არმიის რიგებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1933–1940 და 1945–1979 წლებში სხვადასხვა თანამდებობაზე მუშაობდა ტრესტ „საქნავთობში“ (1959–1979 წლებში — ტრესტის მთავარი გეოლოგი), 1979–1981 წლებში — ნავთობის მრეწველობის ჩრდილოეთ კავკასიის სახელმწიფო სამეცნიერო-კვლევითი და საპროექტო ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის დირექტორის მოადგილე, 1981 წლიდან – ტრესტ „საქნავთობგეოფიზიკის“ თემატიკური პარტიის უფროსი. იკვლევდა საქართველოს ნავთობიანი რეგიონებს. დიდი დამსახურება მიუძღვის საქართველოს მეზოკაინოზოური ნალექების ნავთობ-აირიანობის შესწავლის მეცნიერული საფუძვლების დადგენაში.
ვახვახიშვილები

ვახვახიშვილები — თავადური გვარი კახეთში. იოანე ბატონიშვილის მიხედვით მათი წინაპრები, ვახვახად წოდებულნი, თავდაპირველად სამცხეში სახლებულან, საუკუნის ბოლოს კახეთში გადასულან და თელავს დასახლებულან; იწოდებოდნენ ვახვახიშვილებად და ბაზიერთხუციშვილებად; ამათივე განაყოფები არიან ზაალისშვილები, ყორჩიბაშისშვილები და კახისშვილები.

შემორჩენილ უადრეს დოკუმენტებში ვახახიშვილებად იხსენიებიან. კათოლიკოს აბალაკის 1492–1497 წლების საბუთში ვახახიშვილი ზუბელა დასახელებულია მოწმედ კახეთში მცხეთის კუთვნილი მამულების საზღვრების დადგენის ამბავთან დაკავშირებით. 1644 წელს კახთა მეფე თეიმურაზმა ვახუშტი ვახახიშვილს 18 საკომლო უწყალობა ენისელში, ტილურს.

ვახახიშვილებს კახეთის წარჩინებულ საგვარეულოებს შორის მოიხსენიებს საუკუნის სწავლული ვახუშტი ბატონიშვილიც. მასვე მოჰყავს გადმოცემა, რომლის მიხედვითაც 1587 წელს ერთ-ერთი ვახახიშვილი გამოცხადებულა შაჰ აბას -თან და გამაჰმადიანებულა, რისთვისაც შაჰ-აბასს იგი ერევნის ციხის აღების (1604 წლის 8 ივნისი) შემდეგ ალექსანდრე კახთა მეფისათვის ჩამორთმეული კაკ-ელისენის სულთნად დაუსვამს.

ვახვახიშვილებს კახთა მეფის კარზე ხშირად ბაზიერთუხუცესის სახელო ჰქონდათ. ცნობილია ბაზიერთუხუცესი დათუნა (საჩინო) 1663 წელს, ბაზიერთუხუცესი დავითი 1729 წელს, ეშიკაღაბაში და ბაზიერთუხუცესი ზაალი 1729-1785 წლებში, მისი ძმა — მდივანბეგი ვახუშტი 1729-1806 წლებში და სხვ. ზაალს და ვახუშტის 1743 წელს აუგიათ ვახვახიშვილების ციხის სახელით ცნობილი დღემდე შემორჩენილი სიმაგრე თელავში. 1801 წელს პეტერბურგში გაგზავნილ ქართლ-კახეთის თავადაზნაურთა დეპუტაციის წევრებს შორის იხსენიება დიმიტრი ვახვახიშვილი.

1825 და 1850 წლებში ვახვახიშვილებს (ვახვახოვებს) რუსეთის იმპერიის თავადობა დაუმტკიცდათ ქართლ-კახეთის თავადაზნაურთა 1783 წლის ტრაქტატს თანდართული სიის საფუძველზე. არაერთი ვახვახიშვილი ცნობილია რუსეთის სამხედრო სამსახურში, მათ შორის: კაპიტანი ივანე რევაზის ძე ვახვახიშვილი [დ. 1800 — გ. 1850 წ. შემდეგ; წმ. გიორგის ხარისხის ორდენის (1839) და ოქროს იარაღის (1842) კავალერი], მაიორი სულხან რევაზის ძე ვახვახიშვილი [დ. 1802 — გ. 1841, ოქროს იარაღის (1830) კავალერი], პრაპორჩშიკი დავით ზაალის ძე ვახვახიშვილი (დ. 1816 — გ. 1854, გმირულად დაიღუპა ჩოლოქის ბრძოლაში), გენერალ-მაიორი აგაფონ (თორნიკე) ვახვახიშვილი, პოლკოვნიკი ნიკოლოზ ვახვახიშვილი და სხვ. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის დროს საბჭოთა ხელისუფლებამ დახვრიტა ორი ვახვახიშვილი — ალექსანდრე და შალვა.
აგაფონ ვახვახიშვილი

აგაფონ (თორნიკე) გარსევანის ძე ვახვახიშვილი (დ. 5 ოქტომბერი, 1837, სოფ. კურდღელაური, ახლანდ. თელავის მუნიციპალიტეტი, — გ. 8 იანვარი, 1909, ვარშავა) — თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1892).

ვახვახიშვილების საგვარეულოს წარმომადგენელი. დაამთავრა კადეტთა კორპუსი (1855). სამხედრო სამსახური დაიწყო იუნკერად გალიციის ეგერთა პოლკში, შემდეგ მსახურობდა ჟიტომირის 56-ე ქვეით პოლკში. 1860 წლიდან მეთაურობდა სოკოლსკოეს ცხენოსანთა-საბადრაგო რაზმს. ლაიბგვარდიის ვოლინის პოლკის შემადგენლობაში მონაწილეობდა პოლონეთის 1863–1864 წლების აჯანყების ჩაქრობაში, შემდეგ — რუსეთ-ოსმალეთის (1877–78) ომში (კავკასიის ფრონტი). 1886 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1892 წელს თადარიგში გავიდა გენერალ-მაიორის წოდების მინიჭებით. ფლობდა მამულებს და ვენახებს თელავის მაზრაში, ასევე მიწებს კელცეს გუბერნიაში (პოლონეთი). სიცოცხლის ბოლო წლებში ცხოვრობდა და გარდაიცვალა ვარშავაში 1909 წელს; დაკრძალულია იქვე. დაჯილდოებულია წმ. ვლადიმირის (მახვილებითა და ბაბთით, 1877) და წმ. ანას (1891) ხარისხის ორდენებით.
ნიკოლოზ ვახვახიშვილი

ნიკოლოზ (კიკო) ათანასეს ძე ვახვახიშვილი (დ. 1853 — გ. 1924) — თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი.

სხვადასხვა დროს მსახურობდა დაღესტნის მხარის მმართველად, შემდეგ — გორის მაზრის უფროსად. მისი ქალიშვილი იყო კომპოზიტორი თამარ ვახვახიშვილი, დისშვილი — ისტორიკოსი ივანე ჯავახიშვილი. კიკო ვახვახიშვილი მოკლეს სოფ. კისისხევში სტუმრობისას 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების პერიოდში.