iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შავიზღვისპირა დაბლობი

შავიზღვისპირა დაბლობი — დაბლობი უკრაინასა და მოლდოვაში. ვრცელდება შავი და აზოვის ზღვების სანაპიროებზე განიერ და ვიწრო ზოლად. ჩრდილოეთით მას ეკვრის პოდოლიეს მაღლობი, სამხრეთით — სივაში. სამხრეთ-დასავლეთით შავი ზღვის წყალმარჩხი ყურე, ხოლო აღმოსავლეთით აზოვის ზღვა. დაბლობის საშუალო სიმაღლეა 100–120 მ, სანაპირო ნაწილში 10–50 მ. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში სიმაღლეები 160 მ-მდე აღწევს. შავიზღვისპირა დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს აზოვისპირა მაღლობი, რომლის ნიშნულები 320 მ-ია.
რაკოცის ომი დამოუკიდებლობისთვის

რაკოცის ომი დამოუკიდებლობისთვის (1703–1711) — უნგრეთის სამეფოს მიერ, ჰაბსბურგების მონარქიისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების პირველი სერიოზული მცდელობა. ბრძოლას აწარმოებდნენ უნგრელი წარჩინებულები, რომელთაც სათავეში ედგა ფერენც რაკოცი .

აჯანყება სატუ-მარის ხელშეკრულებით დასრულდა, რომელშიც უნგერლების მოთხოვნები მხოლოდ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. უნგრეთმა ვერ მიაღწია დამოუკიდებლობას, თუმცა მიიღო გარკვეული შეღავათები და შერბილდა იმპერიული მმართველობა.
ავგაროზი (Q-283)

„ავგაროზი (-283)“ — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -283-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი. ხელნაწერი წარმოადგენს ერთი მთლიანი ქაღალდისაგან გამოჭრილ, ერთმანეთთან დაკავშირებულ ოცდაოთხ მრგვალ ნაჭერს, რომელთაგან პირველ ორზე ფერადებით შესრულებული ქრისტეს სახეა გამოსახული. დანარჩენ ოცდაორ ნაჭერზე დაწერილია ტექსტი, ტექსტის გარშემო შემოხაზულია ფერადი წრეები.

ხელნაწერი მოთავსებულია საგანგებოდ დამზადებულ ძველებურ ბოხჩაში. ბოხჩას აბრეშუმის სარჩული აქვს გამოკრული, წარმოადგენს მოქარგულობის საინტერესო ნიმუშს.

ხელნაწერი საუკუნეშია გადაწერილი. საწერ მასალად ქაღალდია გამოყენებული. ზომა: 3523 სანტიმეტრი. „ავგაროზი“ ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრს შესწირა ქართველმა მეყვავილემ მიხეილ მამულაშვილმა.
ახმეტის კვირიკესა და ივლიტას ეკლესია

ახმეტის კვირიკესა და ივლიტას ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში ქალაქ ახმეტაში. დგას ჟალურის უბანში, განეკუთვნება საუკუნეს.

ეკლესია დარბაზულია (10,6 7,2 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. კამარა, კონქი, საბჯენი თაღი, კარ-სარკმლების წირთხლები და თაღები აგურითაა ნაწყობი. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ორივე კარი თაღოვანია და შიგნიდან ღრმა თაღოვან შეღრმავებაშია ჩასმული. ნახევარწრიული ასფიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ჩრდილოეთით ორი, ხოლო სამხრეთით ერთი ნიშია. ჩრდილოეთ ნიშებს შორის, კედელში, ჩასმულია პატარა ქვევრი. სამხრეთ ნიშსა და სარკმელს შორის, იატაკის დონეზე, კედლის სისქეში მოწყობილ სამალავში შესაძრომი ხვრელია. საკურთხეველში აგურის ტრაპეზი დგას. საკურთხევლის ბაქანი, შუაში წინწამოწეული ნახევარწრიული ამბიონით, დარბაზის იატაკზე ორი საფეხურით მაღალია.

დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო მარტივი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული საბჯენი თაღი ეყრდნობა. მსგავსი ფორმისაა კამარაც. ჩრდილოეთ პილასტრის ორივე მხარეს თითო ფართო შეისრული ნიშია. ერთი ასეთივე ნიში სამხრეთ კედელშიცაა. დასავლეთ და გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში თითო თაღოვანი სარკმელია. ეკლესიის იატაკზე კვადრატული აგურია მოგებული. ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებულია. ფასადები შელესილია. ორივე შესასვლელი სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადების ფრონტონზე და სამხრეთ შესასვლელის ზემოთ წყობით თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. აღმოსავლეთ ფასადის ჩრდილოეთ ნაწილში კონქისზედა სივრცეში შესაძვრომი სწორკუთხა ხვრელია. დასავლეთ ფასადზე, სარკმლის მარჯვნივ, შირიმის ქვაზე ამოკვეთილი ცხრასტრიქონიანი მხედრული წარწერის თანახმად, ეკლესია აუგიათ ძმებს — დემეტრე, ივანე, დავით და ზურაბ იაშვილებს.
თხზული დამწერლობა

თხზული დამწერლობა, აგრეთვე ცნობილი, როგორც დაქსელილი ან ხვეული დამწერლობა, არის ქართული ასომთავრული და მხედრული დამწერლობების დეკორატიული, კალიგრაფიული ნაირსახეობა, რომელშიც ასოები ერთმანეთშია გადახლართული და ჩაწნული. დროის შესაბამისი ცვლილებების, მხატვრული შესრულების, ინდივიდუალური ხელისა და გამოსახვის საშუალებების სხვადასხვაობის მიუხედავად, თხზული დამწერლობისთვის ყოველ დროში დამახასიათებელია ფორმების თანაგვარი პრინციპები და მხატვრული მიდგომა. კერძოდ, ქართულ კალიგრაფიულ ხელოვნებაში გამოიყენებოდა თხზულად წერის სამი ტიპი:

ჩაწნული (ლათინურად ), როდესაც გვერდიგვერდ მდგომი წინა და მომდევნო ასოები ერთმანეთშია გადახლართულ-გადაწნული;
შეწიაღებული (ლათინურად ), როდესაც მომდევნო ასო მთლიანად წინ მდგომის წიაღშია ჩაწერილი;
აგოდლებული, ანუ აღზევებული (ლათინურად ), როდესაც მომდევნო ასო წინ მდგომზე იმგვარადაა გადაბმული, რომ მის ზევით თავსდება.

→              → თხზულად წერის ორი სახეობა: გვერდით მდგომი ასოები ერთმანეთზეა გადახლართული ან მომდევნო ასო წინა ასოს წიაღშია ჩაწერილი.

თხზული დამწერლობა გამოიყენებოდა ხელნაწერი წიგნის ან საბუთის ტექსტის დასაწყისში, თავებისა და აბზაცების დასაწყისი სიტყვების პირველი ასოებისთვის, აგრეთვე მონოგრამებსა და საბუთის მტკიცებულებით ნაწილში ხელრთვა-დამტკიცების სახით. კალიგრაფიის ეს სახეობა ქართულ ხელნაწერებსა და საბუთებში დეკორატიული დატვირთვით გამოიყენებოდა, აფორმებდა ხელნაწერს და ერთგვარი თავსართი ან ბოლოსართი იყო. ძირითადად გვხვდება საუკუნეში, აგრეთვე მოგვიანებით, - საუკუნეებში.

წინა საუკუნეებში ხელოვნების სხვადასხვა დარგში – ხელნაწერებსა და ბეჭდურ წიგნებში, ეპიგრაფიკაში, ნაქარგობაში, ჭედურობაში – გამოყენებული თხზული დამწერლობა საუკუნისთვის მივიწყებულ იქნა. ქართული კალიგრაფიული ხელოვნების ამ სახეობის აღდგენა ორბელიანთა ოჯახს. კერძოდ, დეკორატიული დამწერლობის ეს სახე ნიკოლოზ თბილელსა და მის მოწაფეებს აღუდგენიათ. თავად ნიკოლოზ თბილელი წერს, რომ თხზულ დამწერლობას „მის ჟამისა მეფენი და შემდგომნი მოწლედ ჰყვარობდნენ“. 1728 წელს მან შექმნა ასომთავრულისა და მხედრული თხზულ-დაქსელილი დამწერლობის ასოთა ნიმუშები, რომლებიც მოცემულია -303 ხელნაწერში (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი).
ჩინური კვარტალი (1974 წლის ფილმი)

ჩინური კვარტალი — რომან პოლანსკის 1974 წლის ნეო-ნუარის ჟანრის ფილმი. ფილმის ინსპირაცია იყო მე-20 საუკუნის დასაწყისში ლოს-ანჯელესის წყალგაყვანილობის სისტემასთან დაკავშირებით გამათული დებატები. 1991 წლიდან რეგისტრირებულია აშშ-ის ფილმების ეროვნულ რეესტრში. 1990 წელს გამოვიდა ფილმის გაგრზელება, რომელშიც აგრეთვე ჯეკ ნიკოლსონი თამაშობდა და რომლის სცენარისტი აგრეთვე რობერტ ევანზი იყო, თუმცა ფილმი ჩავარდა.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება ლოს-ანჯელესში. კერძო დეტექტივს ჯეიკ გიტესს დაიქირავებს ლამაზმანი ქალი და ავალებს მას საკუთარი ქმრის, პროფესიით ინჟინრის სასიყვარულო ინტრიგების გამოძიებას. მოულოდნელად ინჟინერს მკვდარს პოულობენ ჩინურ კვარტალში.

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: რობერტ ევანზი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო დრამა
საუკეთესო რეჟისორი: რომან პოლანსკი
საუკეთესო სცენარი: რობერტ ევანზი
საუკეთესო მსახიობი კაცი დრამაში: ჯეკ ნიკოლსონი

საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჯეკ ნიკოლსონი
საუკეთესო რეჟისორი: რომან პოლანსკი
კუნაშირი

კუნაშირი — კუნძული კურილის კუნძულების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რუსეთში, სახალინის ოლქში. კუნაშირის, ეკატერინეს, ღალატისა და სამხრეთ კურილის სრუტეებს შორის. ფართობი დაახლოებით 1550 კმ², სიგრძე 123 კილომეტრი, სიგანე 4-30 კილომეტრი. სიმაღლე 1819 მეტრამდე. კუნძულზეა მოქმედი ვულკანები (ტიატია, რურუი). აგებულია ვულკანური და კრისტალური ქანებით. ბევრია ცხელი წყარო, ჰავა მუსონურია,. შემოსილია ნაძვის, სოჭისა და ფართოფოთლოვანი ტყით. კუნძულზე განვითარებულია თევზჭერა. კუნძულზეა ნავსადგური იუჟნო-კურილსკი.
კუნენე

კუნენე — მდინარე სამხრეთ აფრიკაში, ანგოლაში, ნაწილობრივ ნამიბიის საზღვარზე. სიგრძე — 1207 კილომეტრი, აუზის ფართობი — 109 832 კმ². სათავე აქვს ბიეს პლატოზე. ზემო დინებაში მიედინება კლდოვან ხეობაში და ქმნის ჭორომებსა და ჩანჩქერებს, შუაწელში — განიერ ხეობაში, ქვემო დინებაში ხეობა ისევ ჭორომიანია. ერთვის ატლანტის ოკეანეს. წყალუხვია ზაფხულის წვიმების დროს.
ფრან ლევსტიკი

ფრან ლევსტიკი (დ. 28 სექტემბერი, 1831, სოფელი პროდნე-რეტიე, — გ. 16 ნოემბერი, 1887, ლიუბლიანა) — სლოვენი მწერალი. მონაწილეობდა პროგრესულ ჟურნალ-გაზეთების გამოცემაში. ლევსტიკის ლირიკულ-ეპიკურ ლექსებს საფუძვლად უდევს ხალხური სიმღერები და ბალადები. თავის სტატიებსა და ნარკვევებში მან წინ წამოსწია რეალისტური ხელოვნების პრინციპები. ლევსტიკი ითვლება სლოვენიური კლასიკური პროზის ფუძემდებლად (მოთხრ. „მარტინ კრპანი“ , 1858). წერდა დრამატულ ნაწარმოებესაც.
ლევან თაქთაქიშვილი

ლევან თაქთაქიშვილი (დ. 15 აპრილი, 1949, თბილისი – გ. 28 ივნისი, 2025) — ქართველი კომპოზიტორი და პედაგოგი, საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია კომპოზიტორის სპეციალობით ანდრია ბალანჩივაძის კლასით. 1974—1980 წლებში მუშაობდა გორის მუსიკალურ სასწავლებელში თეორიული საგნების პედაგოგად, 1980 წელს რუსთავის № 3 სამუსიკო სკოლაში გუნდის პედაგოგად. 1981—1984 წლებში რუსთავის თოჯინების თეატრის მუსიკალური ნაწილის გამგედ მუშაობდა. 1984 წლიდან თბილისის №26 მუსიკალური სკოლის პედაგოგი იყო. 1977 წლიდან იყო სვეტიცხოვლის მგალობელთა ანსამბლის რეგენტი. 1982-1983 წლებში მუშაობდა მცხეთის სასულიერო სემინარიის გალობის პედაგოგად და სამთავროს ეკლესიის მგალობელთა რეგენტად.

2007 წელს მუშაობდა რეგენტად სამების საკათედრო ტაძარში.

შემოქმედება
სიმფონია კამერული ორკესტრისთვის — 1974
საფორტეპიანო კონცერტინო — 1973
„კარიკატურა“ კამერული ორკესტრისთვის — 1972
„თუშური ჩანატირი“ პოემა ქალთა გუნდისთვის — 1979
ვოკალური ინსტრუმენტული ციკლი „ვედრება“ — 1977
„გოლგოთა“ საგუნდო კანტატა სამ ნაწილად — 1981
საფორტეპიანო ვარიაციები — 1971
სასულე კვინტეტი — 1976
„გოგოვ, გოგოვ შავთვალაო“ საგუნდო პოემა — 1986
„მემუარები“ ქალთა კაპელისთვის — 1976

საბავშვო მიუზიკლები

„მეგობრები"“ — 1981
„მუცელა„ — 1982
„გულკეთილი თოჯინა“ — 1982
„ტყის კომედია“ — 1986
„იავნანამ რა ჰქმნა“ — 1989
„ტრაბახა ყვინჩილა“ — 2005
„დედა ენა“ — ბავშვთა კაპელისთვის — 1990 წელს მიღებული აქვს ი. გოგებაშვილის სახელობის პრემია.

საბავშვო სიმღერები

„ფრესკები“ საგუნდო ციკლი აკაპელა — 1987
საეკლესიო კვერექსები და საგალობლები — 1976-2010
ლუკას კრანახი უფროსი

ლუკას კრანახი (უფროსი) (; დ. 1472, კრონახი, ზემო ფრანკონია, — გ. 16 ოქტომბერი, 1553, ვაიმარი) — გერმანელი ფერმწერი და გრაფიკოსი. სწავლობდა მამის ხელმძღვანელობით. მუშაობდა ავსტრიაში (დაახლ. 1500–1504), ვიტენბერგში საქსონიის კურფიურსტის ფრიდრიხ ბრძენისა და მისი მემკვიდრეების კარზე (1505-1550), აუგსბურგსა (1550-1552) და ვაიმარში (1552–1553). 1509 წელს იმოგზაურა ნიდერლანდებში. კრანახის ადრინდელი ნაწარმოებები ნოვატორულია. მათში სახეთა თამამი სიმართლე და კომპოზიციის მკვეთრი ასიმეტრია თითქოს შთაგონებულია საზოგადოებაში მოსალოდნელი დიდი ცვლილებების წინათგრძნობით („ჯვარცმა“, 1503, ძველი პინაკოთეკა, მიუნხენი); სურათში „შესვენება ეგვიპტის გზაზე“ (1504, ბერლინ-დალემის სურათების გალერეა), პირიქით, ჭარბობს იდეალური განწყობილება, ხოლო ბუნების აღქმის სიცოცხლე და სიმახვილე საფუძველს უყრის დუნაის სკოლის წარმატებებს. ვიტენბერგში ჩამოყალიბდა კრანახის წინააღმდეგობებით აღსავსე შემოქმედებითი სახე, რომელიც გამოხატავდა მხატვრის გარემომცველი სამყაროსა და ეპოქის სირთულეს. კრანახის ტილოები „წმინდა ეკატერინეს საკურთხეველი“ (1506, დრეზდენის სურათების გალერეა), „სათავადო საკურთხეველი“ (1510, სახელმწიფო გალერეა, დესაუ) დგას აღორძინების ხელოვნების მიღწევათა დონეზე. მხატვრის გვიანდელი პერიოდის რელიგიურ თემაზე შესრულებულ ნამუშევრებში რენესანსული პრინციპები შეერწყა მანიერიზმის ნიშნებს, რომლებიც გვაგონებენ გვიანდელი გოთიკის ხელოვნებას. ნამუშევრები: „ვენერა და ამური“ (1509), „მადონა“ (ორივე ერმიტაჟი, სანქტ-პეტერბურგი), „წყაროს ფერია“ (1518, სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, ლაიფციგი). კრანახი მარტინ ლუთერის გავლენით რეფორმაციის იდეების პროპაგანდას ეწეოდა („იოანე ნათლისმცემლის ქადაგება“, გრავიურა ხეზე, 1516), მაგრამ რეფორმაციის მოწინააღმდეგეებისგანაც იღებდა შეკვეთებს (კარდინალ ალბრეხტ ბრანდენბურგელის პორტრეტი, 1526, ერმიტაჟი, სანქტ-პეტერბურგი). კარის მხატვრის მდგომარეობამ განაპირობა კრანახის ნამუშევართა ერთგვარი სტანდარტულობა , მაგრამ პორტრეტულ ჟანრში მან შეინარჩუნა ემოციური ცხოველმყოფელობა და ოსტატობა. ვაიმარში არის კრანახის სახლი, სასახლის მუზეუმში კი — კრანახის გალერეა. საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში დაცულია სურათი „მაჭანკალი“.
დებრეცენი

დებრეცენი — უნგრეთის მეორე უდიდესი ქალაქი დედაქალაქ ბუდაპეშტის შემდეგ. წარმოადგენს ჩრდილოეთ ალფიოლდის რეგიონის რეგიონულ ცენტრს და ჰაიდუ-ბიჰარის მედიეს ადმინისტრაციულ ცენტრს.

სახელი
ქალაქი პირველად მოხსენიებულია 1 235 წელს სახელით „დებრეზუნი“. ერთ-ერთი თეორიის თანახმად, სახელწოდება კუმანური ან სლავური წარმოშობისაა. ბევრ ენაში სახელი სრულიად სხვანაირად გამოითქმის.

კლიმატი
დებრეცენის კლიმატი ცენტრალური ევროპისთვის დამახასიათებელია და მერყეობს ოკეანურიდან ნოტიო კონტინენტურამდე.

მდებარეობა
ქალაქი გაშენებულია უნგრეთის დიდ ვაკეზე, ბუდაპეშტიდან 220 კილომეტრით აღმოსავლეთით, ხორტობადის ეროვნული პარკის სიახლოვეს.

დაძმობილებული ქალაქები
ცოფიანები

„ცოფიანები“ — საფრანგეთის რევოლუციის (1789-1794 წწ.) პერიოდში რევოლუციონერთა (ჟაკ რუ, ჟან ვარლე, თეოფილ ლეკლერკი და სხვა) იმ მცირე ჯგუფის სახელწოდება, რომელიც ქალაქის პლებეების იდეოლოგად გამოდიოდა. მოითხოვდნენ ტერორს კონტრრევოლუციონერთა, ვაჭართა წინააღმდეგ, მაქსიმუმის შემოღებას და სხვა. აკრიტიკიებდნენ იაკობინელთა 1793 კონსტიტუციას.
— აცხადებდა ჟაკ რუ 25 ივნისს კონვენტში. „ცოფიანების“ მოთხოვნათა ზედმეტმა რადიკალობამ განაპირობა მათსა და იაკობინელებს შორის ბრძოლა და „ცოფიანების“ განადგურება (1793 წელი).
ცრუდიმიტრი II

ცრუდიმიტრი (გ. 21 დეკემბერი, 1610, კალუგა) — ავანტიურისტი, თავს ასაღებდა ივანე -ის შვილად, რომელიც ვითომ სასწაულით გადარჩა 1606 წელს. ცრუდიმიტრი -ის პიროვნება უცნობია. 1607 წელს რუსეთში შემოჭრილმა პოლონელთა რაზმებმა, რომლებსაც ვითომ ცრუდიმიტრი სარდლობდა, მოსკოვამდე მიაღწიეს და სოფელ ტუშინოში დაბანაკდნენ. ბოიართა ნაწილი ჩადგა ცრუდიმიტრი -ის სამსახურში, მას მხარი დაუჭირეს კაზაკების ნაწილმაც. მარინა მნიშეკმა, ცრუდიმიტრი -ის ცოლმა, ცრუდიმიტრი თავის ქმრად აღიარა. პოლონელთა რაზმები თავს ესხმოდნენ და ძარცვავდნენ ქვეყნის ცენტრალური რაიონების მოსახლეობას. აღშფოთებული ხალხის მასები, რომლებმაც ცრუდიმიტრი -ს „ტუშინოელი ავაზაკი“ შეარქვეს, აღდგნენ მის წინააღმდეგ. ვასილი შუისკის ბოიარულ მთავრობას ხალხის მოძრაობის გაძლიერების ეშინოდა და ცრუდიმიტრი -ის წინააღმდეგ საბრძოლველად შვედეთი დაიხმარა, რომელიც პოლონეთთან ომობდა და ეს გახდა აშკარა საბაბი ინტერვენციის დაწყებისა (1609 წლის ზაფხული). ცრუდიმიტრი ინტერვენტებს აღარ სჭირდებოდათ და პოლონელთა რაზმებმა დატოვეს ტუშინოს ბანაკი, რომელიც 1610 წლის გაზაფხულზე დაიშალა. ცრუდიმიტრი მარინა მნიშეკთან ერთად კალუგაში გაიქცა, სადაც მოკლა ერთ-ერთმა ნოღაელმა პირადმა მცველმა.
ცუსიმის ბრძოლა

ცუსიმის ბრძოლა — რუსეთ-იაპონიის ომის (1904-1905 წწ.) დროს ბრძოლა რუსეთის ესკადრასა და იაპონიის ფლოტს შორის 1905 წლის 27-28 მაისს ცუსიმის კუნძულთან. რუსეთის მეორე წყნარი ოკეანის ესკადრა (სარდალი ვიცე-ადმირალი ზინოვი როჟესტვენსკი), რომელიც ლიბავიდან ვლადივოსტკისაკენ მიემართებოდა, ცუსიმის სრუტეში იაპონიის ფლოტს (სარდალი ჰეიჰაჩირო ტოგო) წააწყდა. იაპონელებმა გადაწყვიტეს რუსეთის ესკადრისათვის გზა გადაეჭრათ და გაენადგურებინათ იგი. როჟესტვენსკიმ ესკადრა ორ კოლონად გადააჯგუფა, ხოლო მტრის გამოჩენისთანავე კვლავ ერთ კოლონად განალაგა და მტერს ცეცხლი დაუშინა. პასუხად იაპონელებმა რუსეთის საფლაგმანო ხომალდებს შეუტიეს, ჯავშნოსანი „კნიაზ სუვოროვი“ მწყობრიდან გამოიყვანეს და საესკადრო ნაღმოსანი „ოსლიაბია“ ჩაძირეს. ბრძოლაში როჟესტვენსკი დაიჭრა და ესკადრის სარდლობა ნ. ნებოგატოვს გადაეცა. რუსეთის ესკადრა იგერიებდა იაპონელთა შეტევას და სვლას ვლადივასტოკისაკენ განაგრძობდა. დაღამებისას ესკადრას იაპონელთა სამოცმა ნაღმოსანმა შეუტია, ჩაძირა ჯავშნოსანი „ნავარინი“, ხოლო მთელი რიგი ხომალდები დააზიანა. სიბნელეში რუსულმა ხომალდებმა ერთმანეთთან კავშირი დაკარგეს. ნაწილი ცალ-ცალკე ჯგუფებად მიიკვლევდა გზას ჩრდილოეთისკენ. 28 მაისს დილისათვის ესკადრამ, როგორც საბრძოლო ძალამ, არსებობა შეწყვიტა, ალყაში მოქცეული ნებოგატოვის რაზმი 4 ხომალდით მტერს დანებდა. ეს იყო რუსეთის საბოლოო დამარცხება ომში.
სამხედრო სადაზვერვო სააგენტო

სამხედრო სადაზვერვო სააგენტო (სსს) ან დი-აი-ეი — ამერიკის შეერთებული შტატების ფედერალური მთავრობის ერთ-ერთი ძირითადი სადაზვერვო სააგენტო, რომელიც ეხმარება ამერიკის პრეზიდენტს, თავდაცვის მინიტრს და სხვა მაღალი რანგის სამხედრო და საჯარო პირებს სახელმწიფო დონის სამხედრო უსაფრთხოების ამოცანების გადაწყვეტაში. დი-აი-ეი-ს ევალება ყველა სახის საგარეო სამხედრო დაზვერვის მოპოვება, ეროვნულ თავდაცვასთან დაკავშირებული პოლიტიკური, ეკონომიკური, ინდუსტრიული, გეოგრაფიული და სამედიცინო დაზვერვის ჩათვლით.

მიუხედავად იმისა, რომ დი-აი-ეი ფუნქციონირებს თავდაცვის სამინისტროს იურისდიქციის ქვეშ, მისი თანამშრომლების (მათი რიცხვია 16,500) უმრავლესობა (65%) სამოქალაქო პირია, რომელთა საიდუმლო მისიები და ანალიტიკური საქმიანობა სცილდება საომარ ზონებს და მოიცავს პლანეტის თითქმის ყველა კუთხეს. დი-აი-ეი-ს აქვს საკუთარი საიდუმლო სამსახური, რომელიც დაკავებულია საერთაშორისო შპიონაჟით მსოფლიოს მასშტაბით, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებში სადაც ამერიკის სამხედრო ძალებს უფრო მიუწვდებათ ხელი ვიდრე გადატვირთულ ცენტრალურ სადაზვერვო სააგენტოს.

დი-აი-ეი-ს საერთაშორისო შპიონაჟის ისტორია
დი-აი-ეი ერთ-ერთია იმ ამერიკული სადაზვერვო სააგენტოთაგან, რომლებიც უფლებამოსილნი არიან აწარმოონ საგარეო დაზვერვა ტრადიციული და ყველასათვის ცნობილი -ის საშუალებით, ესე იგი ადამიანების აგენტებად გაგზავნით. (ამერიკის 16 სადაზვერვო ორგანიზაციიდან, ასეთი მხოლოდ რამოდენიმეა, მაგალითად ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო. სხვები კი, მაგალითად ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტო, შპიონაჟს აწარმოებენ სიგნალების დაზვერვის მეშვეობით, როგორიცაა სატელეფონო საუბრების ფარული მოსმენა, იმეილების წაკითხვა, კოდების გაშიფრვა, და რადარის და სამხედრო აპარატურის სიგნალების მოსმენა). შესაბამისად, დი-აი-ეი თავისი ისტორიის მანძილზე მრავალჯერ იყო გარეული ჯაშუშურ სკანდალებში.

ჯაშუშობა დი-აი-ეი-ს სასარგებლოდ
ლორენს ა. ქორქორანი - დი-აი-ეი-ს ოფიცერი სანტიაგო, ჩილე-ში, სადაც მან ზოგიერთი წყაროების მიხედვით, დააფინანსა იმ რაკეტების შეძენა, რომლებიც ანტი-სამთავრობო ჯგუფებმა გამოიყენეს ამერიკისთვის არასასურველი სოციალისტი პრეზიდენტის სალვადორ ალიენდეს სასახლის დასაბომბად და აუგუსტო პინოჩეტის რეჟიმის დასამყარებლად 1973 წელს.
ჯაშუშობა დი-აი-ეი-ს წინააღმდეგ
სეგედი

სეგედი (; ; ; ხორვატ. ; სერბ. , ) — უნგრეთის მესამე უდიდესი ქალაქი, სამხრეთ ალფიოლდის რეგიონის ცენტრი და უდიდესი ქალაქი, ჩონგრადის მედიეს ადმინისტრაციული ცენტრი. სეგედის უნივერსიტეტი ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეულია მთელ უნგრეთში.

სახელი
სახელი „სეგედი“ სავარაუდიდ მომდინარეობს ძველუნგრული სიტყვა „სეგიდან“ (კუთხე), რაც მიუთითებს მდინარე ტისის გადახვევას, რომელიც ქალაქზე გაედინება.

მდებარეობა
სეგედი მდებარეობს დედაქალაქ ბუდაპეშტიდან 160 კილომეტრით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სერბეთისა და რუმინეთის საზღვრებიდან დაშორებულია 20 კმ-ით. გაშენებულია მდინარე ტისის ორივე ნაპირზე.

დემოგრაფია
2012 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 170 052 ადამიანს შეადგენს, რომელთა დაახლოებით 94 % უნგრელია. ასევე სახლობენ სერბები, ბოშები, რუმინელები, გერმანელები, ხორვატები, სლოვაკები, ებრაელები და სხვა.

დაძმობილებული ქალაქები
კემბრიჯი, გაერთიანებული სამეფო, 1977-დან
დარმშტადტი, გერმანია, 1990
ნიცა, საფრანგეთი, 1969-დან
ოდესა, უკრაინა, 1977-დან
რახოვი, უკრაინა, 1939-დან და 1997-დან
პარმა, იტალია, 1988-დან
ლიეჟი, ბელგია, 2001-დან
კოტორი, მონტენეგრო, 2001-დან
როტერდამი, ნიდერლანდები
ტირგუ-მურეში, რუმინეთი, 1997-დან
სუბოტიცა, სერბეთი, 1966-დან და 2004-დან
ტიმიშოარა, რუმინეთი, 1998-დან
ტოლედო, აშშ, 1990-დან
ტურკუ, ფინეთი, 1971-დან
ლოძი, პოლონეთი, 2004-დან
ვეინანი, ჩინეთი, 1999-დან
ლარნაკა, კვიპროსი, 1994-დან
პულა, ხორვატია, 2003-დან
ვარნა, ბულგარეთი, 2010-დან
იზმირი, თურქეთი, 2010-დან
ფერენც II რაკოცი

ფერენც რაკოცი (, (დ. 27 მარტი, 1676, ბორშა, უნგრეთის სამეფო — გ. 8 აპრილი, 1735, ტეკირდაგი, ოტომანთა იმპერია) — უნგრელი არისტოკრატი და ჰაბსბურგების წინააღმდეგ 1703-11 წლების აჯანყების ლიდერი. ის ასევე იყო იმპერატორის მიერ ხელდასმული ტრანსილვანიის პრინცი და ოქროს საწმისის ორდენის წევრი. დღეისთვის ის აღიარებულია უნგრეთის ეროვნულ გმირად.
დედაბრული ხელი

დედაბრული ხელი — ქართული მხედრული დამწერლობის ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, გურიასა და აჭარაში ჩამოყალიბდა.

დედაბრული ხელის სახელწოდება უკავშირდება იმ ფაქტს, რომ იგი ძირითადად ქალებს შორის იყო გავრცელებული. დედაბრული ხელით შესრულებულია როგორც პირადი წერილები (მაგალითად ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ხელნაწერი -1258), აგრეთვე ისტორიული საბუთები (-3351, -3366, -3578, -3580) და ხელნაწერი — კარაბადინი (-1258). არსებობს აგრეთვე დედაბრული ხელით შესრულებული წერილი თურქულ ენაზე.

დედაბრული ხელის პირველი ზოგადი დახასიათება, რომელიც ორსტრიქონიან ნიმუშთან ერთად გამოქვეყნდა 1878 წელს, ეკუთვნის დიმიტრი ბაქრაძეს. თავად ტერმინი „დედაბრული ხელი“ პირველად 1946 წელს გამოიყენა სიმონ ჯანაშიამ. 1949 წელს დედაბრული ხელი გამოიკვლია და მას ცალკე ნაშრომი უძღვნა თ. ხაჟომიამ.

დედაბრული ხელისათვის დამახასიათებელია მხედრულ ასოთა კუთხოვანი მოყვანილობები. ცალკეულ შემთხვევებში მხედრულად ნაწერ ტექსტში ზედმეტად ჩართულია ნუსხური, უ, ი ან სხვა ასოები. ანის, განის, ენისა და სხვა ზოგიერთ ასოთა მოხაზულობა ემსგავსება საუკუნის ადრეულ მხედრულ მოხაზულობებს. დედაბრული ხელით შესრულებული ძეგლები საუკუნით თარიღდება; მეცნიერთა ნაწილი ადრეულ მხედრულთან მსგავსების გამო ვარაუდობს, რომ წერის ეს სახე გაცილებით ადრე უნდა ჩამოყალიბებულიყო.
ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი

„ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი“ — საქართველოს მეფის დავით აღმაშენებლის (1089-1125 წწ.) ისტორიკოსის თხზულება. დაწერილია დაახლოებით 1130-იან წლებში. შესულია „ქართლის ცხოვრების“ კრებულში. სავარაუდო ავტორია არსენ ბერი (ს.კაკაბაძე, კ.კეკელიძე, კ. გრიგოლია, ჯ. ოდიშელი). თხზულებაში ასახულია 1080-1125 წლების პერიოდი, როდესაც საქართველო წინა აზიის ერთ-ერთ უძლიერეს სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა. ობიექტურადაა აღწერილი დავითის პროგრესული სამხედრო-პოლიტიკური ხასიათის ღონისძიებები; ნაჩვენებია მის მიერ ეკლესიის დემოკრატიზაციისათვის, ქვეყნის საშინაო და საგარეო ძლიერების ამაღლებისათვის გადადგმული კონკრეტული ნაბიჯები, საქართველოში ყივჩაყთა გადმოსახლების საკმაოდ რთული, გონივრულად განხორციელებული, მრავალი ასპექტის მქონე პროცესი.

ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი პოლემიკური ნაწარმოებია — ავტორი დავითის პოლიტიკის არა მარტო აღმწერი, არამედ აქტიური დამცველი და თანამდგომია. თხზულება დაწერილია დიდად განათლებული, ნიჭიერი სახელმწიფო და სასულიერო მოღვაწის მიერ, ისტორიული პროცესის ახსნისას იგი პროვინდენციალიზმს ეყრდნობა, იყენებს ისტორიულ-შედარებით მეთოდსაც; წინა პლანზე სწევს ქრისტიანული მორალის ძირითად დოგმებს. ნაწარმოებში ვხვდებით რემინესცენციებს სასულიერო წიგნებიდან. ბიზანტიური სამყაროს გავლენით, საქართველოს სახელმწიფოს და მისი მესვეურის გაძლიერების შესაბამისად, აქ პირველად არის აღიარებული მეფის ღვთისსწორობის იდეა (იზოთეოსი) — დავითი „მესიის ხმალია“, მისი სახლით ღმერთი მოქმედებს.

განსაკუთრებით ნათლად რომ წარმოაჩინოს დავით აღმაშენებლის როლი, ისტორიკოსი ძველი აღმოსავლეთისა და ანტიკური სამყაროს ისტორიის კარგი ცოდნის საფუძველზე საინტერესო პარალელებს ავლებს ერთი მხრივ, დავითსა, და მეორე მხრივ, ალექსანდრე მაკედონელსა და ტროის ომის გმირ აქილევსს შორის. იგი ხაზს უსვამს რომ ალექსანდრე მაკედონელის დიდი სახელი მისი ქვეყნის სიძლიერემ განსაზღვრა მსოფლიო-ისტორიულ პროცესში და რომ პირადი ღირსებებით დავითი ალექსანდრეს სრულიად არ ჩამოუვარდებოდა.

თხზულება დაწერილია დახვეწილი სტილით, მდიდარი ქართულით. იკითხება პოეტური პროზის დონეზე. ავტორმა დიდი ოსტატობით წარმოსახა დავითის მშფოთვარე ეპოქის სული, ნათლად უჩვენა სოციალურად დაპირისპირებული ძალების პოლიტიკური ჭიდილი. ნაწარმოები მდიდარია როგორც ისტორიულ-გეოგრაფიული, ისე ქრონოლოგიური მასალით.
აფონინსკაია (ხაროვსკის რაიონი)

აფონინსკაია — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის რაზინსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, ასევე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მიხედვით მიეკუთვნება რაზინსკის სოფსაბჭოს. მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 7 ადამიანს შეადგენდა. საავტომობილო გზით რაიონული ცენტრიდან დაშორებულია 41 კილომეტრით, ხოლო სასოფლო დასახლების ცენტრიდან — 6 კილომეტრით. უახლოესი დასახლებული პუნქტებია: დენისოვსკაია, კურიანოვსკაია, პავლოვსკაია.
ბელიაევსკაია (ხაროვსკის რაიონი)

ბელიაევსკაია — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის რაზინსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, ასევე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მიხედვით მიეკუთვნება რაზინსკის სოფსაბჭოს. მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 17 ადამიანს შეადგენდა. საავტომობილო გზით რაიონული ცენტრიდან დაშორებულია 40 კილომეტრით, ხოლო სასოფლო დასახლების ცენტრიდან — 2 კილომეტრით. უახლოესი დასახლებული პუნქტებია: იურტინსკაია, ნიკულინსკოე, გრიბცოვსკაია.