iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დედაკაცების ფერხული

დედაკაცების ფერხული — უძველესი ქართული ხალხური ცეკვა, ქალთა ფერხული, რომელიც სრულდებოდა სამხმიანი სიმღერის თანხლებით.

დათვის სამოსელში გამოწყობილი „დათო-ბერიკა“ ქალთა ფერხულში ჩადგებოდა და ასრულებდა სიმღერის შინაარსის შესაბამის მოძრაობებს. მეფერხულე დედაკაცები წრეში იმწყვდევდნენ დათვისნიღბიან მამაკაცს, უმღეროდნენ მას და აიძულებდნენ განესახიერებინა სიმღერის ტექსტი. ბერიკა ხშირად ტექსტისგან დამოუკიდებელ, იმპროვიზებულ მოძრაობებსაც აკეთებდა, რის გამოც დედაკაცები დაირცხვენდნენ და წივილ-კივილით დაიშლებოდნენ. ცეკვას ზოგჯერ დათოსაც უწოდებდნენ.
სატახტოთა თამაში

სატახტოთა თამაში — პირველი წიგნი ეპიკური ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიაში „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა“, რომლის ავტორია ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინი. წიგნი პირველად გამოიცა 1996 წლის 6 აგვისტოს. მასში მოქმედება ხდება გამოგონილ კონტინენტებზე, ვესტეროსსა და ესოსზე. წიგნი რამდენიმე პერსონაჟის პერსპექტივიდანაა მოთხრობილი, რომელთა მეშვეობით მარტინი მკითხველს აცნობს სიუჟეტის სამ ძირითად ხაზს: ვესტეროსის წარჩინებულ სახლებს შორის ბრძოლას, მის ჩრდილოეთში აღმართულ კედლისა და ტახტიდან ჩამოდგებული მეფის შვილის, დეინერის ტარგარიენის ისტორიას. ამავე სახელწოდების ტელესერიალად წიგნის ადაპტირება ტელეკომპანია -მ მოახდინა და ის ტელეეკრანებზე პირველად 2011 წლის აპრილში გამოჩნდა. სერიალის პირველი სეზონი პირველი რომანის სატელევიზიო ადაპტაციაა.

ქართულად წიგნი გამოსცა გამომცემლობა არეტემ, რომელმაც ის რამდენიმე ნაწილად დაყო. ნაწილი გამოვიდა 2012 წელს. მეორე ნაწილი გამოვიდა 2013 წელს.

თხრობა
წიგნში თხრობა მიმდინარეობს მესამე პირში, რვა სხვადასხვა პერსონაჟის პერსპექტივიდან. დამატებით ეპიზოდური პერსონაჟის პერსპექტივიდან გვაცნობს ავტორი პროლოგს. ყოველი თავი დასათაურებულია იმ პერსონაჟის მიხედვით, რომლის პერსპექტივიდანაც მიმდინარეობს თხრობა.

პროლოგი: უილი — ღამის ებგურის კაცი.
ლორდი ედარდ სტარკი — უინტერფელის მბრძანებელი, მეფის ხელი.
ლედი კეიტლინ სტარკი — ედარდ სტარკის მეუღლე.
სანსა სტარკი — ედარდ და კეიტლინ სტარკების უფროსი ქალიშვილი.
არია სტარკი — ედარდ და კეიტლინ სტარკების უმცროსი ქალიშვილი.
ბრან სტარკი — ედარდ და კეიტლინ სტარკების 7 წლის ვაჟი.
ჯონ სნოუ — ედარდ სტარკის ნაბუშარი.
ტირიონ ლანისტერი — ტაივინ ლანისტერის ჯუჯა ვაჟი.
პრინცესა დეინერის ტარგარიენი — დრაგონსტოუნის პრინცესა და ტარგარიენთა ტახტის მემკვიდრე, უფროსი ძმის, ვისერისის შემდეგ.
ლეგასპი

ლეგასპი — ქალაქი და ნავსადგური ფილიპინებში, კუნძულ ლუსონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ალბაის უბეში. ალბაის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი,182,201 მცხოვრებით (2010). დიდი სარკინიგზო კვანძი, ქალაქში აგრეთვე არის აეროდრომი. საფეიქრო ბანანის, ბრინჯის, ქოქოსის, პალმის პროდუქტების გადამუშავება.ბამბუკის ნაკეთობათა შინამრეწველური წარმოება. გააქვთ ბრინჯი, საფეიქრო ბანანი და კოპრი.
სპილენძა

სპილენძა — გველი ანკარასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 80 სმ, ფერად მურა ან მოწითალოა, ზურგზე შავი წინწკლები აყრია. გავრცელებულია ევროპასა და დასავლეთ აზიაში. საქართველოში გვხვდება მთისწინეთში, ტყის სუბალპურ და ალპურ ზონაში. შედარებით მშრალი ადგილების ბინადარია. იმალება სოროებში, ქვებისა და კუნძების ქვეშ. იკვებება ძირითადად ხვლიკებით, აგრეთვე მღრღნელებით და მწერებით. დიდტანიან მსხვერპლს სხეულის რგოლებით გუდავს. კვერცხცოცხლადმშობია. შობს 2-15 ნაშიერს.
ვიშჰოროდი

ვიშჰოროდი, ვიშგოროდი — ქალაქი კიევის ოლქში, ცენტრალურ უკრაინაში. ის არის კიევის ჩრდილოეთი გარეუბანი, რომელიც მდებარეობს დნეპრის ნაპირზე.

ვიშგოროდი არის ისტორიული ქალაქი, რომელსაც ჰქონდა აღმავლობის და დაცემის პერიოდები. დღეისთვის ის არის ვიშჰოროდის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს და წარმოადგენს როგორც მნიშვნელოვან ინდუსტრიულ ცენტრს ასევე კიევის საძილე რაიონს.

დამეგობრებული ქალაქები
ვიშგოროდს ჰყავს შემდეგი დამეგობრებული ქალაქები:
სანსი, საფრანგეთი
ლორახი, გერმანია
დელჩევო, ჩრდილოეთი მაკედონია
რაკვერე, ესტონეთი
ბელგოროდი, რუსეთი
ვიშკუვი, პოლონეთი
სუზდალი, რუსეთი
კურილის სადესანტო ოპერაცია

კურილის სადესანტო ოპერაცია — იმპერიალისტური იაპონიის წინააღმდეგ სსრკ-ის ომის დროს საბჭოთა ჯარების მიერ კურილის კუნძულების გასათავისუფლებლად 1945 წლის 18 აგვისტო - 1 სექტემბერს ჩატაერბული ოპერაცია. პირობები კურილის კუნძულების გასათავისუფლებლად შექმნა მანჯურიაში და სამხრეთ სახალინზე საბჭოთა ჯარების წარმატებებმა. ოპერაციაში მონაწილეობდნენ კამჩატკის თავდაცვითი რაიონის ჯარები, პეტროპავლოვსკის სამხედრო-საზღვაო ბაზის ხომალდები და 128-ე დივიზია. კურილის კუნძულებს იცავდნენ იაპონიის 91-ე ქვეითი დივიზია, 41-ე ცალკე პოლკი, 129-ე ცალკე ბრიგადა და 89-ე ქვეითი დივიზია. ოპერაცია დაიწყო კუნძულ შუმუშზე დესანტის გადასხმით და დასრულდა 1 სექტემბერს მთელი არქიპელაგის დაკავებით.
სპილენძისქალაქიანი

სპილენძისქალაქიანი — ქართული საზღაპრო-სათავგადასავლო თხზულება, რომელშიც მოთხრობილია სოლომონ მეფის შექმნილი სპილენძის ქალაქის ამბავი. მას საფუძვლად უდევს „ათას ერთი ღამის“ მოთხრობა „ამბავი სპილენძის ქალაქისა“. საუკუნეში არსებული „სპილენძისქალაქიანის“ პროზაული რედაქცია, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია; ის გაულექსავს უცნობ ქართველ ავტორს იმავე საუკუნის ნახევარში (ხელნაწერი -101). არსებობს „სპილენძისქალაქიანის“ მეორე პროზაული რედაქციაც, რომელიც სომხურიდან უნდა იყოს გადმოკეთებული. მისი ხალხური ვარიანტია პოემა „სოლომონ ბრძენი და კუნძულელი“.
ჯენის რენდი

ჯენის რენდი — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალი, ასევე ფილმებში ვარსკვლავური გზა : გზა შინისაკენ და ვარსკვლავური გზა : აღმოუჩენელი ქვეყანა.

ინფორმაცია პერსონაჟზე
ჯენის რენდი არის ინტენდანტი ხომალდზე ენტერპრაიზ -1701. ენტერპრაიზზე იგი მსახურობს 2266 წლიდან. კაპიტან კირკთან მას აკავშირებს წინააღმდეგობრივი გრძნობები. ყველაზე მეტად ეს ჩანს ეპიზოდში „შინაგანი მტერი“.

სულ ჯენის რენდი მონაწილეობს ორიგინალური სერიალის 8 ეპიზოდში. შემდგომ იგი ჩანს ფილმში ვარსკვლავური გზა, როგორც უნტერ ოფიცერი. იგი ასევე არის ფილმებში ვარსკვლავური გზა : გზა შინისაკენ და ვარსკვლავური გზა : აღმოუჩენელი ქვეყანა. მისი ნახვა შესაძლებელია ვარსკვლავური გზა: ვოიაჯერის 44_ე ეპიზოდში.
ჯებელის თემი

ჯებელის თემი  — თემი ბულგარეთში. შედის კირჯალის ოლქში. 2008 წლის 15 დეკემბრის მონაცემებით თემის მოსახლეობაა — 9 089 ადამიანი.

ჯებელის თემის კმეტი (მერი) — ბახრი რეჯებ იუმერი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) 2007 წლის არჩევნების შედეგების მიხედვით.

დასახლებული პუნქტები
თემის შემადგენლობაში შედის შემდეგი დასახლებული პუნქტები:
ჩერნოოჩენეს თემი

ჩერნოოჩენეს თემი  — თემი ბულგარეთში. შედის კირჯალის ოლქში. 2005 წლის მონაცემებით თემის მოსახლეობაა — 15 333 ადამიანი.

დასახლებული პუნქტები
თემის შემადგენლობაში შედის შემდეგი დასახლებული პუნქტები:
ბაკალიტე
ბედროვო
ბეზვოდნო
ბელი-ვირი
ბესნურკა
ბოჟურცი
ბოროვსკო
ბოცილიცა
ბოსტანცი
ბირზა-რეკა
ვერსკო
ვოდაჩი
ვოჟდოვო
ვოინოვო
ვიზელი
გაბროვო
დასკალოვო
დრაგანოვო
დუშკა
დიადოვსკო
ჟელეზნიკი
ჟენდა
ჟიტნიცა
იონჩოვო
კაბლეშკოვო
კანიაკი
კომუნიგა
კოპიტნიკი
კუცოვო
ლიასკოვო
მინზუხარი
მურგა
ნებესკა
ნოვი-პაზარი
ნოვოსელიშტე
ნოჩევო
პანიჩკოვო
პატიცა
პეტელოვო
პრიაპორეცი
პჩელაროვო
რუსალინა
სვობოდინოვო
სოკოლიტე
სრედნევო
სრედსკა
სტრაჟნიცა
ჩერნა-ნივა
ჩერნოოჩენე
იაბილჩენი
იავოროვო
კრუმოვგრადის თემი

კრუმოვგრადის თემი  — თემი ბულგარეთში. შედის კირჯალის ოლქში. 2008 წლის 15 დეკემბრის მონაცემებით თემის მოსახლეობაა — 20 908 ადამიანი.

კრუმოვგრადის თემის კმეტი (მერი) — სებიხან კერიმ მეჰმედი (მოძრაობა უფლებებისა და თავისუფლებებისთვის) 2007 წლის არჩევნების შედეგების მიხედვით.

დასახლებული პუნქტები
თემის შემადგენლობაში შედის შემდეგი დასახლებული პუნქტები:
ლეტები

ლეტები — სოციალური ფენა ძველ გერმანულ სამართლის წყაროებში („სალიკური სამართალი“, „რიპუართა სამართალი“ და სხვ). შეესაბამება ლანგობარდთა ალდიებს. ლეტები ნახევრად თავისუფალი იყვნენ — ეკავათ საშუალო მდგომარეობა თავისუფალ მეთემეთა და სერვებს შორის. მათ ჰქონდათ გარკვეული სასამართლო და ქონებრივი უფლებები, საკუთარი ვერგელდი, რომელიც თავისუფლის ვერგელდის ნახევარს უდრიდა. შეეძლოთ მიეღოთ თავისუფლება და თავისუფალთა უფლებრივი მდგომარეობისთვის მიეღწიათ. ფეოდალურ ურთიერთობათა ფორმირებისას ლეტები შეერწყნენ ფეოდალურად დამოკიდებულ გლეხობის კლასს.
საადმირალოს არხი

საადმირალოს არხი (, 1710-1738 პრიადილნი, 1922-1991 კრუშტეინა) — სანაოსნო არხი სანქტ-პეტერბურგში, რომელიც სათავეს იღებს კრიუკოვის არხიდან და უერთდება მდინარე მოიკას. არხი პირველად შეიქმნა 1717 წელს და შეუერთდა საადმირალოს თხრილს ახალი ჰოლანდიის წყლის სისტემის საშუალებით.

გეოგრაფია
არხის სიგრძეა 0,94 კმ, სიგანე — 9-14 მეტრი, სიღრმე — 1,5-2,7 მეტრი, გამტარუნარიანობა — 0,05 მ³/წმ.
სპილოსებრი კუები

სპილოსებრი კუები — ხმელეთის კუსებრთა 2 სახეობის საერთო სახელწოდება. სპილოსებრი კუები გავრცელებულია გალაპაგოსის კუნძულებზე, გიგანტური კუ — სეიშელის, მასკარენისა და ინდოეთის ოკეანის ზოგიერთ სხვა კუნძულებზე; საკუთრივ სპილოსებრი კუებისგან განსხვავებით აქვთ კისრის ფარი. სპილოსებრი კუების ჯავშნის სიგრძე 1,5 მეტრია, მასა — 400 კგ-ს აღწევს. აქვთ პატარა თავი, მეტად გრძელი კისერი, ინტენსიურმა რეწვამ (იყენებდნენ ხორცს, ცხიმსა და კვერცს) თითქმის გაანადგურა. ამჟამად უმნიშვნელო რაოდენობით არიან შემორჩენილი მხოლოდ ცალკეულ კუნძულებსა და დიდ ზოოპარკებში.
WE (ტანსაცმელი)

— ნიდერლანდური პრემიუმ ბრენდი, ქუჩის მოდის საცალო გამყიდველი, რომელიც მომხმარებლებს სთავაზობს საკუთარ ბრენდ ""-ს ტანსაცმელს,ფეხსაცმელს,ჩანთებსა და აქსესუარებს. ის მსოფლიოს 7 ქვეყანაში ოპერირებს და მის მფლობელობაში 207 მაღაზიაა.

მაღაზიები სამ ტიპად არის დაყოფილი:
 მაღაზია: ყიდის როგორც ქალის და მამაკაცის ასევე საბავშვო კოლექციებს
 მამაკაცი:ყიდის მხოლოდ მამაკაცის კოლექციებს
 ქალი : ყიდის მხოლოდ ქალის კოლექციებს

ისტორია
ამ კომპანიამ მოღვაწეობა 1962 წელს დაიწყო, სახელწოდებით '', რაც ჰოლანდიურად მესამე პირის მამრობითი სქესის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელია და შესაბამისად მხოლოდ მამაკაცის ხაზს აწარმოებდა. მალევე მას ქალის ტანსაცმლის ხაზი შეემატა სახელწოდებით '' (ჰოლანდიურად მდედრობითი სქესის აღმნიშვნელი პირის ნაცვალსახელი ). შემდგომში ეს სახელები და -ით შეიცვალა, რადგან 1999 წელს კომპანიამ საერთაშორისო ფილიალების გახსნა გადაწყვიტა. ამჟამად -ს მაღაზიები წარმოდგენილია საფრანგეთში, ავსტრიაში, გერმანიაში, ლუქსემბურგში, შვეიცარიასა და ჩინეთში.
ტენგრელა

ტენგრელა — ტბა ბურკინა-ფასოში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, კასკადების რეგიონის ტერიტორიაზე, ქალაქ ბანფორის სიახლოვეს. ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაპირზე მდებარეობს სოფელი ტენგრელა, ხოლო სამხრეთ სანაპიროზე — სოფელი ტიუკონა. სიგრძე — 2 კმ, სიგანე — 1,5 კმ. აქვს სეზონური ჩამონადენი მდინარე ლაფეგეში (კომოეს შენაკადი).

განვითარებული ტურიზმის გამო ტბას ხშირად სტუმრობენ ტურისტები, რისი მიზეზიცაა აქ არსებული ბეჰემოთის კოლონიების დიდი რაოდენობა. ტბის ზედაპირი დაფარულია მრავალრიცხოვანი მოტივტივე მცენარეებით, რომელთაგან აღსანიშნავია დუმფარა (ორი სახეობა), წყლის კაკალი და სხვა.
თეთრი ვოლტა

თეთრი ვოლტა — მდინარე დასავლეთ აფრიკაში, ბურკინა-ფასოში და განაში. მდინარე ვოლტის ზემო წელი. სიგრძე დაახლოებით 640 კმ, აუზის ფართობი — 400 000 კმ². სათავე მდებარეობს ბურკინა-ფასოში. განის ტერიტორიიდან ერთვის ვოლტის წყალსაცავს. ძირითადი შენაკადებია: შავი ვოლტა და წითელი ვოლტა. მდინარე ცნობილია აგრეთვე ნაკანბეს სახელწოდებით. შავი და თეთრი ვოლტის შუამდინარეთში მდებარეობს ქალაქი უაგადუგუ.
ჯონ პერშინგი

ჯონ ჯოზეფ „ბლექ-ჯეკ“ პერშინგი (, 13 სექტემბერი, 1860, ქალაქ ლეკლეიდის მახლობლად, მისური, აშშ — 15 ივლისი, 1948, ვაშინგტონი, აშშ) — ამერიკული ჯარების გენერალი, ესპანეთ-ამერიკისა და პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. ერთადერთი ამერიკელი სამხედრო მოღვაწე, რომელმაც სიცოცხლეშივე მიიღო აშშ-ის არმიის სამხედრო წოდება — ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის გენერალი.

ბიოგრაფია
ჯონ პერშინგი დაიბადა მისურის შტატში, ქალაქ ლეკლეიდის მახლობლად ერთ-ერთ ფერმაში. 1861 წელს, საცხოვრებლად გადავიდა ზემოთ აღნიშნულ ქალაქში, მას შემდეგ რაც მამამისმა საწყობი იყიდა. 1878 წელს დაამთავრა სკოლა, 1880-1882 წლებში სწავლობდა მისურის პირველ ჩვეულებრივ სკოლაში. შემდეგ სწავლობდა ტრუმენის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, მისური. 1882 წელს შევიდა ვესტ-პოინტის სამხედრო აკადემიაში, რომელიც 1886 წელს დაასრულა. ამავე აკადემიის სუპერინტენდანტი, გენერალი უესლი მერიტი ჯონის საოცარ შესაძლებლობებს ხაზს უსვავდა. პერშინგმა მიიღო ამერიკული არმიის მეორე ლეიტენანტის წოდება. მსახურობდა მე-6 კავალერისტთა პოლკში, თავიდან ნიუ-მექსიკოში, ხოლო შემდგომ კალიფორნიაში, არიზონაში, ჩრდილოეთი დაკოტასა და აიოვაში. მონაწილეობდა აპაჩეისა და სიუს წინააღმდეგ გამართულ ოპერაციებში. 1895 წელს მიიღო პირველი ლეიტენანტის წოდება და გადავიდა მე-10 კავალერისტთა პოლკში. სადაც აფროამერიკული წარმოშობის სამხედრო მოსამსახურეებს თეთრკანიანი ოფიცრები მართავდნენ, სწორედ ამ პოლკში ყოფნისას შეარქვეს მას ზედმეტსახელად: ბლექ-ჯეკი. 1897 წლიდან ინსტრუქტორი იყო ვესტ-პოინტში.

1898 წელს ესპანეთ-ამერიკის ომის დროს მონაწილეობდა კუბაში მომხდარ ბრძოლებში, 1899 წლიდან მონაწილეობდა ესპანეთ-ფილიპინების ომში, მსახურობდა ფილიპინებზე. სწორედ აქ მიიღო 1901 წელს კაპიტნის ჩინი. ამავე წელს მონაწილეობდა ჩინეთში მიმდინარე საომარ მოქმედებებში, კერძოდ იჰეტუანის აჯანყების ჩახრჩობაში.

პერშინგი აშშ-ში 1903 წელს დაბრუნდა, ორი წლის შემდეგ კი თეოდორ რუზველტმა მას ბრიგადის გენერლის წოდება მიანიჭა (ამ დროისათვის 3 წოდება და 835 ოფიცერი იყო უფრო მაღალი რანგით). ამავე წელს მიიღო სამხედრო ატაშის სტატუსი და გაემგზავრა იაპონიაში, ომის მსვლელობის დროს იაპონიის არმიაში მსახურობდა მანჩჟურში, სადაც მეთვალყურის მოვალეობას ასრულებდა. 1908 წელს კი უკვე ბალკანეთში ასრულებდა სამხედრო მეთვალყურის მოვალეობას. 1909 წელს კვლავ დაბრუნდა ფილიპინებზე, სადაც 1912 წლამდე მსახურობდა, ფილიპინებზე ყოფნის დროს ჯონი პროვინცია მოროს გუბერნატორი იყო. 1914 წლის იანვრიდან მსახურობდა ფორტ-ბლისში (ტეხასი) მე-8 ბრიგადაში, 1916-1917 წლებში მეთაურობდა მექსიკაში რევოლუციის დროს გადასროლილ თავის ბრიგადას. 1916 წლიდან მას უკვე გენერალ-მაიორის ჩინი ჰქონდა.

პირველი მსოფლიო ომი
როდესაც აშშ პირველ მსოფლიო ომში ჩაება ანტანტის მხარეს, ჯონ პერშინგი 1917 წლის 10 მაისს საფრანგეთში დისლოცირებული აშშ-ის საექსპედიციო ჯარების მეთაურად დაინიშნა, სწორედ ამისთვის მისი ჩინი სრულ გენერალი გახდა (ჩინით პირველი ფილიპ შერიდანის შემდეგ). საკმაოდ დიდი ხანი ამერიკული არმია მცირე შემადგენლობით იყო დისლოცირებული საფრანგეთში, მნიშვნელოვანი როლი მათ მხოლოდ მარნის მეორე ბრძოლის დროს შეასრულეს 1918 წლის ზაფხულში.
სპირალურწამწამიანები

სპირალურწამწამიანები — უმარტივესთა ქვეკლასი ინფუზორიების კლასისა. აქვთ პირისირგვლივი, მარცხნიდან მარჯვნივ დახვეული მემბრანელები (წამწამების შეზრდით წარმოქმნილი ფირფიტოვანი სტრუქტურები), რომლებიც ემსახურებიან მოძრაობას და საკვების გადაადგილებას პირის ხვრელისაკენ. ქვეკლასში 2000-მდე სახეობაა. ბინადრობენ ზღვასა და მტკნარ წყლებში. სპირალურწამწამიანების ძირითადი მასა მიკრობენთოსის შედგენილობაში შედის ან ფსკერთან წყლის ფენაში ბინადრობს. სპირალურწამწამიანებს შორის გვხვდება ენდოპარაზიტები, აგრეთვე ექტოკომენსალები.
სპიროგირა

სპიროგირა — ძაფისებრი მწვანე წყალმცენარეების გვარი კონიუგატების ქვეგანყოფილებისა. სპიროგირის ძაფები შედგება უჯრედების ერთი რიგისაგან. უჯრედები შეიცავენ ქლოროპლასტების ერთ ან რამდენიმე სპირალურ თასმას, მრავლდებიან ვეგეტატიურად და სქესობრივად (იხ. კონიუგაცია). 200-მდე სახეობა გავრცელებულია მტკნარ დამდგარ და მდოვრე წყლებში. წყლის ზედაპირზე ქმნიან გროვებს.
ნიდაო

ნიდაო — ადგილი ოთხფეხა ცხოველის ხერხემალზე, ბეჭებს შორის. მრავალი სახეობისთვის სხეულის უმაღლესი წერტილი; ძაღლებისა და ცხენების სიმაღლის დადგენის სტანდარტული ადგილი (განსხვავებით მსხვილი რქოსანი პირუტყვისაგან, რომლის სიმაღლე, როგორც წესი ბარძაყის ზედა ნაწილიდან იზომება).

ცხენები
ცხენებს ნიდაო წარმოექმნებათ მე-3 და მე-11 ხერხემლის მალებს შორის (ცხენების უმრავლესობას 18 ხერხმლის მალა აქვს), რომელნიც უჩვეულოდ დაგრძელებულნი არიან სხეულის ამ ნაწილში. ცხენებში მალის გამონაზარდებს შეუძლიათ 30 სმ-ზე მეტი სიგრძის მიღწევა.
იმის გამო, რონ ნიდაო არ მოძრაობს დედამიწის ზედაპირთან მიმართებაში (როგორც ცხენებში, ასევე ძაღლებშიც), ის გამოიყენება ცხენების სიმაღლის გასაზომად. ჩვეულებრივ ცხენების სიმაღლე ნებებით იზომება — ერთ ნებში 4 დიუმი (10,16 სმ) არის. ცხენებს შეუძლიათ არსებითად განსხვავებული სიმაღლის ქონა — მცირე პონიდან დიდ გამწევ ცხენებამდე. ჩვეულებრივ სუფთაჯიშიანი ცხენის საშუალო სიმაღლე ნიდაოში 16 ნებს (1,6 მ) უდრის, პონისთვის — 14,2 ნებს (1,44 მ).

ძაღლები
ძაღლების სიმაღლე ნიდაოში ხშირად იზომება იმისთვის, რათა სხვადასხცა სპორტულ შეჯიბრებებში ძაღლის ხტომის სიმაღლე დაადგინონ, აგრეთვე იმის დასადგენად თუ ვიზუალურად რამდენად შეესაბამება ძაღლი თავის ჯიშის სტანდარტულ მახასიათებლებს.

ძაღლების ნიდაო წარმოიქმენბა ხერხემლის მკერდის მალების პირველი ხუთი მალის მიერ. ეს ადგილი ზურგის ყველაზე მაღალი ადგილი უნდა იყოს მშვიდად მდგომი ძაღლისთვის.

სამედიცინო პრობლემები
ამ მიდამოებში ლორწოვანი ჩანთების ანთება (ბურსიტი) ხშირად იწოდება, როგორც ნიდაოს ფისტულა .
სპონგილასებრნი

სპონგილასებრნი — უხერხემლო ცხოველების ოჯახი ღრუბლების ტიპისა. ცხოვრობენ მტკნარ წყალში, ფსკერზე, მიმაგრებული არიან სუბსტრატზე. სპონგილასებრნი ფერად მწვანე, მოყვითალო ან მურაა. მათი ჩონჩხი შედგება კაჟოვანი ნემსებისაგან, რომლებიც ერთიმეორესთან შეერთებული არიან ორგანული ნივთიერებით — სპონგინით (აქედანაა ოჯახის სახელწოდებაც). სპონგილასებრნი გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში. მრავლდებიან როგორც სქესობრივად, ისე დაკვირტით. ხალხურ მედიცინაში გამხმარ სპონგილასებრთა ფხვნილს რევმატიზმის სამკურნალოდ იყენებენ.
წყლის კაკალი

წყლის კაკალი — მცენარეთა გვარი წყლისკაკალისებრთა ოჯახისა. წყალში მზარდი ერთწლოვანი ბალახებია. მათი შოლტივით მოქნილი ღერო ფსკერზე მიმაგრებულია ღუზისებრი ნაყოფითა და წვრილი ფესვებით. მოიცავს 30-მდე სახეობას, გავრცელებულია აფრიკის ზომიერი და ტროპიკული ზონების დამდგარსა და მდორე მტკნარ წყლებში. საქართველოში იზრდება ორი სახეობა მხოლოდ კოლხეთის დაბლობზე. ნაყოფი იჭმება ნედლიც და მოხარშულიც. გემოთი მოხარშულ წაბლს ჰგავს. გამომშრალი ნაყოფის გულისგან შეიძლება დამზადდეს ბურღული, მისი ფქვილისა და ხორბლის ფქვილის ნარევით საკმაოდ კარგი პური ცხვება.

ბიოლოგიური თვისებები
წყლის კაკლის წყალში ჩაძირული ღერო აღწევს 3,6-დან 4,5 მეტრამდე სიგრძეს. იგი შლამზე, როგორც ღუზით, ისეა დამაგრებული ძალიან წვრილი ფესვებით. გააჩნია ორი ტიპის ფოთლები, კარგად დანაკვთული ბუმბულისმაგვარი წყალში ჩაძირული ფოთლები, რომლებიც ღეროს მთელ სიგრძეზე გამოდის და წყლის ზედაპირზე მოტივტივე როზეტად შეკრული დაუნაკვთავი ფოთლები. მოტივტივე ფოთლებს გააჩნიათ ხერხივით დაკბილული კიდეები და ფორმით ოვოიდური ან სამკუთხაა, 2-3 სმ სიგრძისა, ზის 5-9 სმ სიგრძის გაბერილ საფოთლე ყუნწებზე, რომლებიც ტივტივას როლს ასრულებს მათთვის. ოთხი გვირგვინის ფურცლის მქონე თეთრი ყვავილები ადრე ზაფხულში გამოდის და მწერებით იმტვერება. ნაყოფი კაკალია, ოთხი ერთსანტიმეტრიანი წვეტით. ჩანასახს შეუძლია 12 წლამდე დროის განმავლობაში შეინარჩუნოს სიცოცხლისუნარიანობა, თუმცა კაკლების უმეტესობისგან მცენარე პირველი ორი წლის განმავლობაში ვითარდება.

მცენარე მრავლდება ღეროდან გამოყოფილი როზეტებით (ვეგეტაციურად) და კაკლებით (სქესობრივად), რომლებსაც წყლის ნაკადები გადაიტანს, ანდა მოძრავ საგნებზე ან ცხოველებზე მიმაგრებული კაკლების საშუალებით.

. შეიცავს ბიკორნინს, რომელიც მიეკუთვნება ელაგიტანინების ჯგუფს.

სახელწოდება
ქართულ ენაზე მცენარის სახელწოდება "წყლის კაკალი" თავისთავად ცხადია. გვარის ლათინური სახელი "" ნიშნავს "ნარს" (ნაყოფი მართლაც ეკლიანი ან წვეტებიანია). საინტერესოა იაპონური სახელწოდება "ჰიში", რაც ნიშნავს აგრეთვე ალმასს. ამავე ძირიდან მოდის ფირმის სახელწოდება "მიცუბიში", რაც ნიშნავს "სამ ალმასს". მართლაც, ფირმის ემბლემაზე გამოსახულია სამი წითელი ალმასი.

ნამარხი ფორმები
გვარის ნამარხი ფორმები მრავლადაა ნაპოვნი. აბსოლუტურად ეჭვმიუტანელი ნამარხი წყლის კაკლის ნაყოფები ნანახია მთელს ევროპაში, ჩინეთსა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, კაინოზოურ ფენებში, დაწყებული ეოცენიდან. ყველაზე ძველი ნამარხი ნაშთები მიეკუთვნება ალასკის ცარცის პერიოდს, ეს არის ფოთლები, რომლებიც ეკუთვნის სახეობას . .
სპორა

სპორა ( — თესვა, ნათესი, თესლი) — უმდაბლეს და უმაღლეს მცენარეთა მიკროსკოპული, ჩვეულებრივ ერთუჯრედიანი, იშვიათად ორ ან რამდენიმე უჯრედიანი სტრუქტურა, რომელიც გამრავლებას ემსახურება. ბევრი მცენარის სპორას აქვს რთული აღნაგობის გარსი (იხ. სპოროდერმა), შეიცავს საკვების მარაგს და ხანგრძლივად ინარჩუნებს გაღივების უნარს.

უმდაბლესი მცენარეების სპორა სახელწოდება გამოხატავს აგებულების (მაგ., შოლტიანი ზოოსპორები და უშოლტო აპლანოსპორები), მოყვანილობის (სტილოსპორები), ზრდისა (აუქსოსპორები) და განვითარების ადგილის (ენდო- და ეგზოსპორები) თავისებურებებს, ერთი სპორანგიუმის ფარგლებში სპორების რაოდენობას (მონო- ან ტეტრასპორები), სქესობრივი პროცესის ტიპს, რომლის შედეგადაც ეს სპორები წარმოიქმნება (ოო- და ზიგოსპორები), წარმოქმნის ადგილს (სპორანგიო-, კარპო-, ასკოსპორები და სხვა).

არსებობს სპორების 3 ჯგუფი:
გამეტების შერწყმის შედეგად წარმომნილი დიპლოიდური ზიგოტა ანდა მრავალბირთვიანი გამეტანგიუმების შეერთებით წარმოქმნილი სინზიგოტა;
მიტოსპორა, რომელიც უშუალოდ მეიოზის შედეგად არ წარმოიქმნება, უმეტესად ჰაპლოიდურია, ზოგჯერ დიპლოიდური;
ჰაპლოიდური მეიოსპორები, წარმოქმნილია მეიოზის ან მეიოზის შემდგომი ერთი-ორი მიტოზური დაყოფის შედეგად.

უმაღლეს მცენარეებს მხოლოდ მეიოსპორები აქვთ. წარმოიქმნება სპორანგოუმებში. სპორებიდან ვითარდება გამეტოფიტები. ხავსებისა და გვიმრანაირების სპორები ვრცელდება ქარის, იშვიათად წყლის საშუალებით. ტოლსპორიანი გვიმრანაირების უმეტესობას ერთი სახის სპორა აქვს და მისგან განვითარებული გამეტოფიტი (წინაზრდილი) ორსქესიანია. განსხვავებულსპორიანი (პეტეროსპორული) მცენარეების (ზოგიერთი გვიმრანაირი და ყველა თესლოვანი მცენარე) სპორა ორგვარია:პატარა მიკრო სპორა (მისგან ვითარდება მამრობითი წინაზრდილი) და დიდი ზომის მეგა- ანუ მაკროსპორა (ვითარდება მდედრობითი წინაზრდილი). თესლოვანი მცენარეების სპორები არ გამოიფანტება. წინაზრდილი ვითარდება სპორანგიუმებშივე. ამასთანავე, მიკროსპორანგიუმში მიკროსპორიდან განვითარებული მამრობითი წინაზრდილები — მტვრის მარცვლები მომწიფების მერე გარეთ გამოიფანტება, ხოლო მეგასპორიდან განვითარებულ მდედრობითი წინაზრდილები (პირველადი ენდოსპერმი შიშველთესლოვანებში და ჩანასახის პარკი ფარულთესლოვანებში) მეგასპორანგიუმებშივე რჩება.

პარაზიტული უმარტივესების სპორა ერთ ან მრავალუჯრედიანია, სქელგასიანი. ემსახურება გავრცელებას და არახელსაყრელი გარემო პირობების გადატანას. სხვადასხვა უმარტივესი ორგანიზმის სპორის განვითარება და აგებულება სხვადასხვაა.
ანგელოზი ან დემონი (რუსული სერიალი)

ანგელოზი ან დემონი  — რუსული მისტიკური ჟანრის ტელესერიალი. აწარმოებენ სტუდიები „ამედია“ და „“. გადაიცემა ტელეარხ -ის ეთერში და ეფუძნება ამავე სახელწოდების ესპანურ სერიალს.

სიუჟეტის მიხედვით გოგონა მაშა გარბის სახლიდან და აღმოაჩენს რომ იგი სულით სპეტაკი ანგელოზია. იანის, თავისი ახალი ნაცნობის დახმარებით იგი ებრძვის დემონებს, დაცემულ ანგელოზებს, რომლებიც მის თავის მხარეს მოქცევას ცდილობენ. სერიალის ყოველი ეპიზოდი რომელიმე ადამიანის ცხოვრებას ეძღვნება, რომელსაც ვალერია უნდა დაეხმაროს. ამაში მას ეხმარება წიგნი, რომლის გვერდები ცარიელია, მაგრამ აჩენს გზავნილებს მაშინ, როდესაც ვინმეს დახმარება სჭირდება.
ანტითეიზმი

ანტითეიზმი (ბერძ. წინააღმდეგ, ბერძ. ღმერთი) — თეიზმის აქტიური მოწინააღმდეგე. ეს ტერმინი სხვადასხვანაირად გამოიყენება: საერო კონტექსტიდან ესაა ოპოზიცია ნებისმიერი ღვთაების რწმენის მიმართ, ხოლო თეისტური კონტექსტიდან — მონოთეისტური ღმერთის და ღმერთების პანთეონისადმი რწმენის უარყოფა. თუ ათეიზმი ნიშნავს ღმერთის, ღმერთების პანთეონისა და ნებისმიერი ზებუნებრივი ძალების მიმართ რწმენის უარყოფას, ანტითეიზმი ნიშნავს თეიზმის აქტიურ უარყოფას, ღმერთებისა და ყველა ზებუნებრივი ძალების არარსებობის მტკიცებას. ანტითეისტები განწყობილი არიან ნებისმიერი თეისტური იდეის საპირისპიროდ.
როტონდა

როტონდა (,  — მრგვალი) — მრგვალი ფორმის ნაგებობა, ჩვეულებრივ დაბოლოებულია გუმბათით. ხშირად როტონდის პერიმეტრზე განთავსებულია სვეტები.

როტონდის ფორმები აქვთ ძველბერძნულ თოლოსებსა და მონოპტეროსებს, ზოგიერთ ძველრომაულ ტაძრებსა (მაგ. პანთეონი) და მავზოლეუმებს, ბაფტისტერიებს, გარკვეულ ქრისტიანულ ეკლესიებს (ძირითადად, რომანული სტილის, აღორძინების ეპოქისა და კლასიციზმის სტილის), დარბაზები, საუკუნიდან — პარკირების პავილიონები და ტალავერები.
ფანდური

ფანდური — ქართული ხალხური სიმებიანი ჩამოსაკრავი ინსტრუმენტი. ფართოდაა გავრცელებული აღმოსავლეთ საქართველოს მთასა და ბარში.

ტერმინ ფანდურს ვხვდებით საუკუნის წერილობით წყაროებში. ფანდურის ტიპის სიმებიანი საკრავი სხვებსაც აქვთ (სომხ. „ფანდირნი“, სპარს. „თანბური“, უკრ. „ბანდურა“, არაბ. „ტონბურა“ და სხვა). საქართველოში ფანდურს ზოგჯერ ჩონგურსაც უწოდებენ. ფანდური სამსიმიანია. ვხვდებით ორსიმიან ფანდურსაც (ხევსურეთში).

ფანდურის წყობაა მცირე ტერცია და სიმებს შორის და დიდი სეკუნდა და სიმებს შორის. ფანდურზე მიიღება მეტად თავისებური წყობის კილო (ტერცია და სექსტა ნეიტრალურია). ძირითადად იყენებენ სოლო ან მრავალხმიანი სიმღერის თანხლებისათვის. თუმცა მასზე შეიძლება დამოუკიდებელი ნაწარმოების (უმთავრესად საცეკვაო მელოდიები) შესრულება.