iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კომნენოსები

კომნენოსები — ბიზანტიის იმპერატორთა დინასტია (1057-1059 და 1081-1185 წლებში). სავარაუდებელია, წარმოშობით მცირეაზიელ მსხვილ ფეოდალთა წრიდან იყვნენ. მამულები ჰქონდათ პაფლაგონიაშიც და მაკედონიაშიც. გამოხატავდნენ მსხვილი პროვინციული ფეოდალების ინტერესებს. კომნენოსების მიერ გატარებულ ღონისძიებათა წყალობით განმტკიცდა ფეოდალური ინსტიტუტები. გადახალისდა ადმინისტრაციული მმართველობა, პროვინციის მართვის უფლება გადაეცა სამხედრო ხელისუფლებას, მოხდა ფლოტის მართვის ცენტრალიზაცია, ჩატარდა სამხედრო რეფორმა - ფეოდალური ლაშქარი შეიცვალა ძირითადად უცხოელი დაქირავებული რაზმებით. ეკლესია ფაქტობრივად იმპერატორს დაემორჩილა. მოხდა ფეოდალური სახელმწიფოს კონსოლიდაცია.

კომნენოსებს საკმაო წარმატება ჰქონდათ საგარეო პოლიტიკაშიც: შეაჩერეს სელჩუკთა შემოტევა, შემოიერთეს ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი. მთელი რიგი ოლქები მცირე აზიაში. ცალკეულ ქალაქთა მმართველები დაექვემდებარენ ბიზანტიის იმპერიას. კომნენოსებმა დიდი პრივილეგიები მიანიჭეს ლათინებს, რამაც ოპოზიცია და საერთო აღშფოთება გამოიწვია. განსაკუთრებით გამწვავდა ბიზანტიის საშინაო ვითარება ანდრონიკე -ის დროს, რასაც მოჰყვა საგარეო მარცხი. 1185 წელს ანდრონიკეს მთავრობა დაამხეს აჯანყებულებმა, ხელისუფლება გადავიდა ანგელოსთა დინასტიის ხელში. ანდრონიკე -ის შთამომავალნი „დიდი კომნენოსების“ სახელით მართავდნენ ტრაპიზონის იმპერიას 1204-1461 წლებში.

კომნენოსები
ისააკ – 1057-1059 წწ.
ალექსი – 1081-1118 წწ.
იოანე – 1118-1143 წწ.
მანუელ – 1143-1180 წწ.
ალექსი – 1180-1183 წწ.
ანდრონიკე – 1183-1185 წწ.
წყლის იელი

წყლის იელი — მცენარე მანანასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ძირითადად ტუნდრაში. ჰოლარქტიკული სახეობაა. ვრცელდება თესლითა და ვეგეტატიური გზით. სწორმდგომი მარადმწვანე ბუჩქნარია. სიმაღლე 50-60 სმ, იშვიათად 120 სმ. ღერო დაწოლილია, დაჟანგულ ქეჩისებრი. მათი ფესვები ჭაობში 40 სმ სიღრმემდე იჭრება.

ყვავის მაისიდან ივლისის ჩათვლით. შეიცავს დიდი რაოდენობით ეთერზეთებს (1,5-იდან 7 %-მდე). ფოთლებში შედის ანდრომედოტოქსინი, მთრიმლავი ნივთიერებები, ფლავონიდები, ვიტამინი და სხვ. იყენებენ მწვავე და ქრონიკული ბრონქიტის და ტუბერკულოზის დროს, ენტეროკოლიტის და გრიპის წინააღმდეგ.

გამოიყენება როგორც ინსექტიციდი, აგრეთვე პარფიუმერულ წარმოებაში. შხამიანი მცენარეა.
ტყის თაგვი

ტყის თაგვი — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. სხეულის სიგრძე დაახლოებით 8-10 სმ, წონა 20-30 გ აღწევს. კუდის სიგრძე დაახლოებით სხეულის სიგრძის შესატყვისია. ველურ ბუნებაში იკვებება მუხის, წიფლისა და ჭადრის თესლით. აქვს ყავისფერი ბეწვი; ქვემოდან შეფერილობა მოთეთროა. კისერზე აქვს პატარა მოყვითალო ფერის ლაქა. ტყის თაგვის ბუნებრივი მტერია: სახლისა და ტყის კატა, მელა, სხვადასხვა სახეობის ფრინველი და ქვეწარმავალი. ანადგურებენ ნორჩ ამონაყარს, რითაც საგრძნობი ზიანი მოაქვს ტყის მეურნეობისათვის.
მანავატუ-უანგანუის რეგიონი

მანავატუ-უანგანუი — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ ნაწილში, ქალაქ პალმერსტონ-ნორთისა და უონგანუის ირგვლივ.

რეგიონი მოიცავს ათი რაიონის მთლიან ან გარკვეულ ტერიტორიებს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პალმერსტონ-ნორთი.

რეგიონში დომინირებს ორი მნიშვნელოვანი მდინარის — უანგანუისა და მანავატუს აუზები. ეს უკანასკნელი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იყო მაორის ხალხისთვის. მის მიდამოებში განლაგაბული იყო მათი დასახლებები, კლიფები კარგი თავდაცვის საშუალებას იძლეოდა, ადვილი იყო საკვების მოპოვება.

ეკონომიკა
2003 წელს, მანავატუ-უანგანუის მთლიანი შიდა პროდუქტი $5,594 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 4 %-ს.

მეზობელი ტარანაკის რეგიონისგან განსხვავებით, მანავატუ-უანგანუის არ გააჩნია ენერგიის მნიშვნელოვანი საწარმოები და მინერალები.
უელინგტონის რეგიონი

უელინგტონი — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ ნაწილში.

ოფიციალურად, უელინგტონის რეგიონი, რომელსაც უელინგტონის რეგიონული საბჭო მართავს, მოიცავს კონურბაციას დედაქალაქ უელინგტონის ირგვლივ, ასევე ქალაქ ლოუერ-ჰატს, პორირუას და აპერ-ჰატს.

რეგიონი იკავებს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ წვერს. დასავლეთით, სამხრეთით და აღმოსავლეთით წყალი ესაზღვრება — დასავლეთით ტასმანის ზღვა, სამხრეთით და აღმოსავლეთით კი წყნარი ოკეანე. ფართობი 7860 კმ²-ს შეადგენს.

ეკონომიკა
2003 წელს, უელინგტონის მთლიანი შიდა პროდუქტი $19,3 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 15 %-ს.
სკოლა და ცხოვრება

„სკოლა და ცხოვრება“ — საქართველოს სსრ განათლების სამინისტროს ყოველთვიური სამეცნიერო-პედაგოგიური ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1924 წლიდან სახელწოდებებით:„ახალ სკოლისაკენ“, 1930 წლიდან — „კულტურული აღმშენებლობა“, 1932-იდან —„კომუნისტური აღზრდისათვის“; დიდი სამამულო ომის წლებში (1941–1945) ჟურნალის გამოცემა შეწყდა, განახლდა 1953 წლის ივნისიდან, ხოლო 1960 წელს ეწოდა „სკოლა და ცხოვრება“. ჟურნალი აშუქებდა კომუნისტური აღზრდის, სწავლებისა და განათლების თეორიულ და პრაქტიკულ საკითხებს. ჟურნალის პირველი რედაქტორი იყო მ. ორახელაშვილი (1924–1930), 1930 წლიდან — საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრები, 1953 წლიდან სხვადასხვა დროს — გ. ნიორაძე, ვ. მგალობლიშვილი, პ.შამათავა, გ. საჯაია, ა. გოგელია, 1984 წლიდან — ა. ძერია. ჟურნალს ჰქონდა 8 ყოველკვარტალური დამატება (სამეცნიერო-მეთოდური ჟურნალები):„ქართული ენა და ლიტერატურა სკოლაში“ (რედაქტორი თ. კვაჭანტირაძე), „რუსული ენა და ლიტერატურა ქართულ სკოლაში“ (რედ. ა. ლორთქიფანიძე), „ფიზიკა-მათემატიკა სკოლაში“ (რედ. ო. ხაზარაძე), „ქიმია, ბიოლოგია სკოლაში“ (რედ. მ. ღარიბაშვილი), „ისტორია, საზოგადოებათმცოდნეობა, გეოგრაფია სკოლაში“ (რედ. ს. გამსახურდია), „დაწყებითი სკოლა, სკოლამდელი აღზრდა“ (რედაქტორი შ. ამონაშვილი), „უცხო ენები სკოლაში“ (რედ. შ. შათირიშვილი), „მართვე“ (მოსწავლეთა ფიზიკური აღზრდა) (რედ. ნ. გუგუშვილი).
ტასმანის რეგიონი

ტასმანი — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. ესაზღვრება უესტ-კოსტისა და მარლბოროს რეგიონები. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რიჩმონდი.

ტასმანის რეგიონი ფართო არეალია სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ წვერის დასავლეთში, მოიცავს 9786 კმ²-ს. ჩრდილოეთით გასასვლელი აქვს ტასმანის ზღვასა და გოლდენ-ბეიზე. უმაღლესი წერტილია ფრანკლინის მთა, ზღვის დონიდან 2340 მეტრზე.

სახელი
ტასმანის უბემ, რომელიც სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან მდებარეობს, სახელი მიიღო ახალი ზელანდიის პირველი ევრიპელი აღმომჩენის — აბელ ტასმანისგან. შემდეგში ეს სახელი გავრცელდა 1989 წელს დაარსებულ ადმინისტრაციულ რეგიონზეც.

ეკონომიკა
2003 წელს, ტასმანის მთლიანი შიდა პროდუქტი $2,343 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 2 %-ს.
მარლბოროს რეგიონი

მარლბორო — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბლენემი. ცნობილია თავის მშრალი კლიმატით, შთამბეჭდავი მარლბორო-საუნდის ფიორდებითა და ყურძნის ჯიშ სოვინონ ბლანით.

მარლბორო გეოგრაფიული თვალსაზრისით უხეშად შეიძლება დაიყოს ოთხ ნაწილად. ორი მათგანი, სამხრეთი და დასავლეთი, მთიანია. ეს განსაკუთრებით შეეხება სამხრეთ ნაწილს, რომელსაც გასდევს კაიკურის ქედები. აღნიშნული მთიანი რეგიონებში სრულდება სამხრეთ ალპებიდან წამოსული ქედები.

ამ ორ არეალს შორის გაწოლილია მდინარე ვაირაუს ხეობა. აღმოსავლეთით იგი ფართო ვაკეში ვრცელდება, რომლის ცენტრშიც გაშენებულია ქალაქი ბლენემი. რეგიონის ნიადაგი ნაყოფიერია, ჰავა ზომიერი, რის შედეგადაც ის ახალი ზელანდიიდ მეღვინეობის ცენტრად იქცა.

მარლბოროს მეოთხე გეოგრაფიული რეგიონი ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს.

ეკონომიკა
2003 წელს, მარლბოროს მთლიანი შიდა პროდუქტი $1,193 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 1 %-ს.
უესტ-კოსტის რეგიონი

უესტ-კოსტი — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე და წარმოადგენს ქვეყნის ერთ-ერთ ყველაზე მოშორებულ და მეჩხრად დასახლებულ რეგიონს. მნიშვნელოვანი ქალაქებია: უესტპორტი, გრეიმუთი და ჰოკიტიკა.

გეოგრაფია
უესტ-კოსტი სამხრეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზ გასწვრივ, ვიწრო ზოლად მდებარეობს. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ტასმანისა და ოტაგოს რეგიონები, სამხრეთით კი საუთლანდის რეგიონი. აღმოსავლეთით გადაჭიმულია სამხრეთ ალპების ქედი.

დემოგრაფია
2013 წლის მონაცემებით, რეგიონის მოსახლეობა 32 148 ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივ ის ახალი ზელანდიის ყველაზე მეჩხრად დასახლებული რეგიონია.

ეკონომიკა
2003 წელს, უესტ-კოსტის მთლიანი შიდა პროდუქტი $779 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 1 %-ს.

გალერეა
ბანგორი

ბანგორი — ქალაქი გვინედში, უელსის ჩრდილო-დასავლეთით. იგი ბრიტანეთის ერთ-ერთი ყველაზე მცირე ქალაქია. ბანგორი ძირითადად საუნივერსიტეტო ქალაქის სახეს ატარებს. მისი მოსახლეობა 2001 წელს 13725-ს შეადგენდა (გარდა ბანგორის უნივერსიტეტის 10000 სტუდენტისა). უელსში არსებული დასახლებებიდან ბანგორი არის ერთ-ერთი ექვსიდან, რომელსაც ქალაქის სტატუსი აქვს მინიჭებული, მიუხედავად იმისა, რომ დასახლების მხრივ იგი უელსში 36-ე ადგილზეა. 2001 წლის აღწერით, მოსახლეობის არასტუდენტური ნაწილის 46.6% საუბრობს უელსურ ენაზე, რაც გვინედისათვის დაბალი მაჩვენებელია. მიუხედავად ამისა, ქალაქში ენა პოპულარულია.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ახალ ზელანდიაში

2012 წლის მონაცემებით ახალ ზელანდიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 3 ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0.3 % ახალი ზელანდიის ძეგლებია. მათგან ერთ-ერთი ძეგლი წარმოადგენს ბუნების საოცრებას, ან ტერიტორიას, რომელსაც აქვს გამორჩეული სილამაზე და ესთეტიკური მნიშვნელობა (კრიტერიუმი ). ახალმა ზელანდიამ კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1984 წლის 22 ნოემბერს პირველი ორი ძეგლი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანეს 1990 წელს.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
ახალი ზელანდიის პოლიტიკური სისტემა

ახალი ზელანდიის პოლიტიკური სისტემა — წარმოადგენს საპარლამენტო, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის მონარქიას. ძირითადი სისტემა ემყარება ვესტმისტერის მოდელს. ქვეყნის ხელმძღვანელია მეფე ჩარლზ , რომლის წარმომადგენელია გენერალ-გუბერნატორი, ხოლო მთავრობის ხელმძღვანელი არის პრემიერ მინისტრი, რომელიც არჩეული პარლამენტიდან ქმნის მთავრობის კაბინეტს.
ბარგუზინის ნაკრძალი

ბარგუზინის ნაკრძალი — ნაკრძალი რუსეთში, ბურიატეთის რესპუბლიკაში. მდებარეობს ბარგუზინის ქედის დასავლეთ კალთებზე. ფართობი 2,482 კმ². მოიცავს ბაიკალის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსა და საკუთრივ ტბის გარკვეულ აკვატორიას. ნაკრძალს სახელი ეწოდა მდინარე ბარგუზინის მიხედვით. ტერიტორიას კვეთენ მდინარეები: დავშა, სოსნოვკა, გრომოტუხა და სხვა. რუსეთის უძველესი ნაკრძალია. შეიქმნა 1916 წლის 29 დეკემბერს სიასამურის დაცვის მიზნით. ნაკრძალის ტერიტორიაზე ბინადრობს: ლოსი, მუშკი, თეთრი კურდღელი, მურა დათვი და სხვ. სულ გვხვდება ძუძუმწოვრების 41 სახეობა. წყლის ფაუნას ქმნიან: ბაიკალის ომული, სიგი, ზუთხი და სხვ. ისტორიული ცენტრია სოფელი დავშა. 1999 წლიდან მმართველობა იმყოფება ნიჟნეანგარსკში. 1986 წლიდან შედის იუნესკოს ბიოსფერული რეზერვატების სიაში.
ბაიკალის დიდი ბილიკი

ბაიკალის დიდი ბილიკი — პროექტი, რომელიც მიმართულია ბაიკალის ირგვლივ არსებული ტურისტული ბილიკების სისტემის შექმნისაკენ. დაგეგმილმა სიგრძემ უნდა შეადგენოს 1800 კმ. ბილიკის შექმნის იდეა პირველად 1970-იან წლებში გაჩნდა. მშენებლობა დაიწყო 2003 წელს. ამჟამად მოქმედებს რამდენიმე მარშრუტი. ბილიკი ერთმანეთთან აკავშირებს სამ ეროვნულ პარკსა და ამდენივე ნაკრძალს. ყოველწლიურად ზაფხულის პერიოდში ბილიკის სხვადასხვა მონაკვეთზე სრულდება ახალი სამუშაოები. მშენებლობაში მონაწილეობას იღებენ მოხალისეები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან.
კერმადეკის ღარი

კერმადეკის ღარი — ღრმა ზღვის ღარი წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ცნობილია თავისი ძალზე ციცაბო კალთებით. ჩრდილოეთით უერთდება ტონგის ღარს. კერმადეკის ღარი ვრცელდება კუნძულ კერმადეკის აღმოსავლეთ ძირთან თითქმის მერიდიანული მიმართულებით. სიგრძე დაახლოებით 1200 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 10047 მ. აღმოაჩინა ბრიტანულმა ექსპედიციამ 1889 წელს. მაქსიმალური სიღრმე გაზომილი იქნა 1958 წელს საბჭოთა სამეცნიერო-კვლევითი გემის — „ვიტიაზის“ მიერ. 2012 წელს ღარის ყველაზე დაბალ ნაწილში მკვლევარებმა აღმოაჩინეს -ს გიგანტური სახეობა, რომლის სხეულის სიგრძე 34 სმ აღწევს.
კორინთის ომი

კორინთის ომი — ომი ბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოების კოალიციასა (თებე, არგოსი, კორინთი, ათენი, მეგარა და სხვ.) და პელოპონესის კავშირს (სპარტის მეთაურობით) შორის. მიმდინარეობდა ძვ. წ. 395-387 წლებში. მიმართული იყო სპარტის ჰეგემონიის წინააღმდეგ. დასაწყისში ბერძნული პოლისების კოალიციას მხარს უჭერდა სპარსეთი, რომელიც ძვ. წ. 399 წლიდან სპარტას ეომებოდა. სპარსეთის სახსრებით აგებულმა ფლოტმა ათენელი კონონის სარდლობით ძვ. წ. 394 წელს კუნძულ კნიდოსთან დაამარცხა სპარტელები. იმავე წელს კოალიციამ წარმატებებს მიაღწია კორონეასთან და ისთმოსზე ბრძოლებში. ათენის გაძლიერებით შეშფოთებულმა სპარსეთმა ორიენტაცია შეცვალა და სპარტის მხარეზე გადავიდა. კორინთის ომი ანტალკიდას ზავით დასრულდა.
კორიუნი

კორიუნი — საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი, მწერალი და მთარგმნელი. მესროპ მაშტოცის მოწაფე. „მაშტოცის ცხოვრების“ ავტორი. თხზულებაში დაცულია საგულისხმო ცნობები სომხური ეკლესიის ბრძოლაზე წარმართული სარწმუნოებისა და ერესების წინააღმდეგ. იგი შეიცავს აგრეთვე ცნობებს საქართველოსა და სხვა მეზობელი ქვეყნების პოლიტიკური და კულტურული ცხოვრების შესახებ. კორიუნის თხზულება პირველი ორიგინალური ისტორიული ნაშრომია სომხურ ენაზე.
დიდი ოცეული

დიდი ოცეული (, -20) — საერთაშორისო ფორუმის ფორმატი, როდესაც ერთმანეთს ფინანსთა მინისტრები და ცენტრალური ბანკების ხელმძღვანელები ხვდებიან. 2009 წელს უმაღლეს დონეზე მიღებული გადაწყვეტილების მიხედვით, დიდი ოცეული მსოფლიო ეკონომიკის მთავარი სტრატეგიული ეკონომიკური ფორუმია. დიდი ოცეული, აერთიანებს მსოფლიოში ეკონომიკურად წამყვან და სწრაფად განვითარებად ქვეყნებს. ოცეულის წევრები არიან აშშ, კანადა, ავსტრალია, არგენტინა, ბრაზილია, მექსიკა,რუსეთი, ჩინეთი, იაპონია, სამხრეთი კორეა, სამხრეთი აფრიკა, თურქეთი, საუდის არაბეთი, ინდოეთი, ინდონეზია, იტალია, ბრიტანეთი, გერმანია და საფრანგეთი. დიდი ოცეული მსოფლიოს შიდა პროდუქტის 80%-ს, მსოფლიო ვაჭრობის 80%-ს და მსოფლიო მოსახლეობის 2/3-ს მოიცავს.
კენტერბერის რეგიონი

კენტერბერი — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულზე. ძირითადად შედგება კენტერბერის ვაკეებისა და გარსშემორტყმული მთებისგან. მთავარი ქალაქია კრაისტჩერჩი, სადაც განთავსებულია რეგიონული საბჭოს ადმინისტრაცია. ფუნქციონირებს კენტერბერის უნივერსიტეტი.

გეოგრაფია
რეგიონის ფართობია 45 346 კმ², მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მარლბოროს რეგიონი, დასავლეთით უესტ-კოსტის, სამხრეთით კი ოტაგოს რეგიონები. აღმოსავლეთით გადის წყნარ ოკეანეზე. სამხრეთით გადაჭიმულია სამხრეთ ალპები.

დემოგრაფია
2013 წლის მონაცემებით, კენტერბერის მოსახლეობა 539 436 ადამიანს შეადგენს და იგი ქვეყნის მეორე ყველაზე ხალხმრავალი რეგიონია ოკლენდის შემდეგ. მთავარი დასახლებული ცენტრია ქალაქი კრაისტჩერჩი.

ეკონომიკა
კენტერბერის რეგიონის ეკონომიკა დივერსიფიცირებულია სოფლის მეურნოებას, მრეწველობას, მეთევზეობას, მეტყევეობასა და ტურიზმს შორის. ასევე მნიშვნელოვანია ისეთი ენერგორესურსები, როგორებიცაა ქვანახშირი და ჰიდროენერგია.
ოტაგოს რეგიონი

ოტაგო — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულზე. ფართობი დაახლოებით 32 000 კმ²-ს შეადგენს და ამ მხრივ ის მესამე უდიდესია ქვეყნის სხვა რეგიონებს შორის. 2013 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 202 467 ადამანია.

სახელი „ოტაგო“ მაორული წარმოშობისაა. მისი მნიშვნელობა საკამათოა, თუმცა უფრო გავრცელებული ვარიანტებია „იზოლირებული სოფელი“ და „დედამიწის წითელი ადგილი“, რაც აქ გავრცელებულ წითელ თიხებზე მიუთითებს. ასევე ოტაგო ეწოდება ძველ ევროპულ დასახლებას, რომელიც 1831 წელს დაარსდა.

რეგიონის მთავარი მდინარეები და ქვეყნის ჰიდროენერგიის უმნიშვნელოვანესი წყაროებია უაიტაკი და კლუთა. ყოფილი ოტაგოს პროვინციის ზოგიერთი ნაწილი დღეს ადმინისტრაციულად საუთლანდის რეგიონის შემადგენლობაში შედის.

ახალი ზელანდიის პირველი უნივერსიტეტი, ოტაგოს უნივერსიტეტი 1869 წელს ქალაქ დანიდინში დაარსდა, პროვინციული უნივერსიტეტის სახით.

ცენტრალურ ოტაგოში წარმოებულ ღვინოებს მსოფლიო მასშტაბით არაერთი აღიარება აქვს მოპოვებული. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ჯიში პინო-ნუარი.

რეგიონს მართავს ოტაგოს რეგიონული საბჭო.
ძველი კორინთი

ძველი კორინთი  — ძველი ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფო (პოლისი) პელოპონესის ნახევარკუნძულზე. კორინთის ყურის სანაპიროზე, ახლანდელი ქალაქ კორინთის სამხრეთ-დასავლეთით 6 კმ-ზე. დააარსეს დორიელებმა ძვ. წ. საუკუნეში. ძველი ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით, კორინთში ცხოვრობდა მედეა, სისიფე და ბელეროფონტე. ძვ. წ. - საუკუნეებში კორინთმა დააარსა კოლონიები, მათ შორის სირაკუსა, კერკირა, პოტიდეა და სხვ. კორინთი ძველი საბერძნეთის მნიშვნელოვანი სავაჭრო ქალაქი იყო, ორ ზღვას შორის მდებარეობდა და ორი ნავსადგური ჰქონდა: დასავლეთით — ლექეონი, აღმოსავლეთით — კენქრე. აღმავლობის დროს კორინთის მოსახლეობის რაოდენობა 300 ათასს აღწევდა.

აკროპოლისი — აკროკორინთი გაბატონებული იყო ცენტრალური საბერძნეთიდან მიმავალ სამხრეთის გზებზე. ძვ. წ. საუკუნეში კორინთში ოლიგარქიული წყობილება დამყარდა. კორინთი მონაწილეობდა ბერძენ-სპარსელთა ომებში. კორინთის მეტოქეობა ათენთან პელოპონესის ომის (ძვ. წ. 431 — ძვ. წ. 404 წწ.) ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი იყო. არგოსთან, თებესთან, ათენთან და სხვ. პოლისებთან კავშირში კორინთი იბრძოდა გაძლიერებული სპარტის წინააღმდეგ (კორინთის ომი ძვ. წ. 395 — ძვ. წ. 387 წწ.).

ძვ. წ. საუკუნეში კორინთი აქტიურად მოღვაწეობდა რომის წინააღმდეგ ბერძნული პოლისების აჯანყებაში, რისთვისაც რომმა ძვ. წ. 146 წელს დაანგრია იგი და მისი მცხოვრებლები მონებად გაყიდა. ძვ. წ. 46 წელს იულიუს კეისარმა კორინთში გააზატებული მონები დაასახლა. ძვ. წ. 27 წელს კორინთი რომის პროვინცია აქაიაის პოლიტიკური ცენტრი იყო. გუთებმა ორჯერ დაარბიეს და დაანგრიეს (395 და 521 წლებში); აღადგინა იუსტინიანე -მა.

კორინთი განთქმული იყო ბრინჯაოსა და კერამიკის ნაწარმით, დიდებული ნაგებობებით, ავეჯით, არქიტექტურული დეკორით. კორინთის აფროდიტეს ტაძარში ცხოვრობდნენ ჰიეროდულები:

კორინთის არქეოლოგიურ კვლევას 1896 წლიდან დროდადრო აწარმოებს კლასიკური სიძველეების შემსწავლელი ამერიკული სკოლა ათენში. გათხრების შედეგად გამოვლინდა აპოლონის ტაძრის (დაახლ. ძვ. წ. 550, დორიული პტერიპტერორი), აპოლონის წმიდა ადგილის (რომაული პერისტილი და ძვ. წ. საუკუნის ტაძარი), რომაული ხანის თეატრის ნაშთები; ისთმოსზე — პოსეიდონის ტაძრის (ძვ. წ. საუკუნე, აქ იმართებოდა ისთმოსის თამაშობანი), ძვ. წ. საუკუნის სტადიონის, რომაული თეატრის და თერმების ნანგრევები; იუსტინიანეს ციხესიმაგრე ( საუკუნე) და სხვა ანტიკური და შუა საუკუნეების ნაგებობათა ნაშთები.

გალერეა
სკაიფოლი (საუნდტრეკი)

სკაიფოლი — ჯეიმზ ბონდის ფილმების სერიის ამავე სახელწოდების ფილმის საუნდტრეკი, გამოცემული 2012 წელს. მისი კომპოზიტორია თომას ნიუმენი.

ალბომი საუნდტრეკით ლეიბლმა გამოსცა 2012 წლის 29 ოქტომბერს, ბრიტანეთში და 2012 წლის 6 ნოემბერს, აშშ-ში..

სიმღერების სია
2012 წლის 6 ოქტომბერს ცნობილი გახდა სიმღერების სია და მათი ხანგრძლივობა.

ალბომი საუნდტრეკით არ შეიცავს ადელის სასათაურო კომპოზიციას, რომელიც მანამდე გამოიცა. მანამდე მსგავსი პრეცედენტი მოხდა ფილმის „კაზინო როიალი“ საუნდტრეკის შემთხვევაში.

მე-13 კომპოზიცია არის ადელის სიმღერის რეპრიზა.

ჩარტები
საუთლენდის რეგიონი

საუთლენდი — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი ქვეყნის უკიდეურეს სამხრეთ ნაწილში. მოიცავს სამხრეთ კუნძულის უკიდურეს სამხრეთ ტერიტორიასა და კუნძულ სტიუარტს.

საუთლენდში ხდებოდა პირველი კონტაქტები ევროპელელ ვაჭრებს, მისიონერებსა და მაორებს შორის.

გეოგრაფია
რეგიონის ფართობი 34 347 კმ²-ია. ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ოტაგოს რეგიონი, ჩრდილო-დასავლეთით კი უესტ-კოსტის რეგიონი. დასავლეთით გასასვლელი აქვს ტასმანის ზღვაზე, აღმოსავლეთით — წყნარ ოკეანეზე.

დემოგრაფია
2013 წლის მონაცემებით, საუთლენდის მოსახლეობა 93 339 ადამიანს შეადგენს, რის შედეგადაც ის ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე მეჩხრად დასახლებული რეგიონია. მოსახლეობის დაახლოებით 94,3 %-ს ევროპული წარმომავლობა აქვს, ძირითადად შოტლანდური. 10 %-ს მაორის ხალხი შეადგენს. უმსხვილესი ქალაქია ინვერკარგილი.

ეკონომიკა
რეგიონის ეკონომიკა ეყრდნობა სოფლის მეურნეობას, მეთევზეობას, მეტყევეობას და ენერგორესურსებს, მათ შორის ქვანახშირსა და ჰიდროენერგიას.
ირინა სხირტლაძე

ირინა სხირტლაძე (; დ. 7 აპრილი, 1928, ლვოვი — გ. 14 სექტემბერი, 1944, ვარშავა) — ყოფილი ქართველი იუნკრის, 1940 წელს კატინის ტყეში დახვრეტილი პოლონეთის არმიის საკონტრაქტო ოფიცრის, კაპიტან არკადი სხირტლაძისა და პოლონელი იანინა კიჩინსკა-სხირტლაძის უფროსი ქალიშვილი. 1943 წლის ბოლოს ირინა დედასთან და უმცროს დასთან ერთად ვარშავაში გადავიდა. გერმანელთა მიერ ოკუპირებულ ვარშავაში ირინას მოუძებნა ქართველი ქალი და მასთან დადიოდა ქართული ენის უკეთ შესასწავლად.

ქართველი ოფიცრის ქალიშვილი არ იყო ვალდებული, მონაწილეობა მიეღო ვარშავის აჯანყებაში. მიუხედავად ამისა, იგი აქტიურად ჩაება ანტიფაშისტურ მოძრაობაში. 1944 წლის აგვისტოში, ვარშავის აჯანჯების დაწყების პირველივე დღეებში, ირინა სხირტლაძე ფსევდონიმით „ირკა“ პოლონეთის წინააღმდეგობის არმიაში მოხალისედ ჩაეწერა და „პარასოლის“ ბატალიონის მეკავშირე და სანიტარი იყო. ბატალიონთან ერთად ირინამ ბრძოლის მთელი გზა განვლო ვარშავის ვოლას უბნიდან ძველი ქალაქის გავლით ცენტრამდე და ჩერნიაკოვამდე. 1944 წლის 14 სექტემბერს იგი ლუდნას ქუჩაზე გერმანელთა ტყვიამ იმსხვერპლა, როდესაც ის ცდილობდა, მძიმედ დაჭრილი ბატალიონის უფროსისთვის დახმარება აღმოეჩინა. 1944 წლის 12-14 სექტემბერს სწორედ ვარშავის ამ უბანში მიმდინარეობდა გააფთრებული შეტაკებები აჯანყებულებსა და გერმანელებს შორის.

ბრძოლის ველზე გამოჩენილი სიმამაცისათვის ირინა სხირტლაძე დაჯილდოებულია მედლით „მამაცთა ჯვარი“, რომელიც 1920 წელს დააწესა პოლონეთის დაცვის საბჭომ. დაკრძალულია ვარშავის პოვონზკის ცნობილ სამხედრო სასაფლაოზე.

ირინა სხირტლაძეს მიუძღვნა თავისი ცნობილი ლექსი „ირინოლა“ პოეტმა ჯანსუღ ჩარკვიანმა.
ფაკატანე

ფაკატანე (, მაორ. ) — ქალაქი ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე, ბეი-ოვ-პლენტის რეგიონის აღმოსავლეთ ნაწილში. მდებარეობს ქალაქ ტაურანგიდან 90 კმ-ით აღმოსავლეთით და როტორუიდან 89 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე ფაკატანეს შესართავთან.

2013 წლის აღწერის მონაცემებით ფაკატანეს მოსახლეობა 32 691 ადამიანს შეადგენს, რომელთაგან 39,86 % (13 032 ადამიანი) მაორული წარმოშობისაა.

ფაკატანეში მდებარეობს ბეი-ოვ-პლენტის რეგიონული საბჭოს ადმინისტრაცია, რომელიც აირჩიეს, როგორც კომპრომისი რეგიონის ორ უმსხვილეს ქალაქს — ტაურანგასა და როტორუას შორის.

ქალაქი დააზიანა 1987 წლის მიწისძვრამ.
რიჩმონდი (ახალი ზელანდია)

რიჩმონდი — ქალაქი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, ტასმანის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქალაქ ნელსონიდან 13 კმ-ით სამხრეთით, ტასმანის უბის უკიდურესი სამხრეთ ნაწილის სიახლოვეს. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქი მოსახლეობა 12 273 ადამიანს შეადგენდა (აღმ. რიჩმონდი — 5991 ად., დას. რიჩმონდი — 6282 ად.).

მიუხედავად იმისა, რომ რიჩმონდი ქალაქ ნელსონის საზღვრებს მიღმა მდებარეობს, მას მაინც მის ურბანულ არეალს მიაკუთვნებენ.
არკადი სხირტლაძე

არკადი სხირტლაძე (, დ. 1902 წლის 26 იანვარს - გ. 1940 წელს) — დამოუკიდებელი საქართველოს არმიის ყოფილი იუნკერი, პოლონეთის არმიის საკონტრაქტო ოფიცერი, კაპიტანი.

დაიბადა გორში, საქართველო, სპირიდონ და მარიამ სხირტლაძეების ოჯახში.

ბოლშევიკურ რუსეთთან წარმოებული ხანმოკლე ომისა და რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის (1918-1921 წწ.) ოკუპაციის შემდეგ სხვა ქართველ იუნკრებთან და სამხედრო მოსამსახურეებთან ერთად იძულებული გახდა, ემიგრაციაში წასულიყო. პოლონეთში ის ბიდგოშჩის სამხედრო სკოლაში ჩაირიცხა და შემდეგ კონტრაქტით მსახურობდა პოლონეთის არმიაში.

ჰყავდა პოლონელი მეუღლე, იანინა კიჩინსკა-სხირტლაძე და ორი ქალიშვილი. 1937 წელს ოჯახი ლვოვიდან დებლინში გადავიდა საცხოვრებლად. 1937-1939 წლებში არკადი სხირტლაძე მფრინავ-ინსტრუქტორად მუშაობდა დებლინის საავიაციო სკოლაში „არწივის მართვეები“.

მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ კაპიტანი სხირტლაძე ჩაერთო 1939 წლის სექტემბრის კამპანიაში. პირველ დღეებში დებლინის აეროპორტზე გერმანელთა მიერ განხორციელებული საჰაერო შეტევის დროს კაპიტანი სხირტლაძე დაიჭრა. ის ჯერ ვარშავაში, შემდეგ კი აღმოსავლეთით გადაიყვანეს, რათა ფრონტის წინა ხაზისთვის გაერიდებინათ. 1939 წლის 17 სექტემბერს პოლონეთს აღმოსავლეთიდან უკვე საბჭოთა კავშირი დაესხა თავს და გერმანელთა ფრონტს გარიდებული დაჭრილი კაპიტანი სხირტლაძე ბრესტის მისადგომებთან წითელარმიელებს ჩაუვარდა ტყვედ. თითქმის ერთწლიანი ტყვეობის შემდეგ პოლონეთის არმიის ქართველი მფრინავი არკადი სხირტლაძე სტარობელსკის, ოსტაშკოვისა და კოჟელსკის ტყვე ოცი ათასზე მეტ პოლონელ სამხედრო ტყვესთან ერთად სტალინის პირადი ბრძანებით დახვრიტეს კატინში 1940 წლის გაზაფხულზე. კაპიტან სხირტლაძესთან ერთად კატინის ტყეში დახვრიტეს აგრეთვე პოლონეთის არმიის კიდევ რამდენიმე ქართველი ოფიცერი, მათ შორის, მაიორი გიორგი მამალაძე და კაპიტანი მიხეილ რუსიაშვილი. კატინში დახვრეტილებს ტყვია უკნიდან, კეფაში ჰქონდათ მოხვედრილი.

კაპიტან სხირტლაძის უფროსი ქალიშვილი ირინა სხირტლაძე გმირულად დაიღუპა 1944 წლის ვარშავის აჯანყების დროს.