ჯამუ (ქალაქი)

ჯამუ ― ქალაქი ინდოეთის ადმინისტრირების ქვეშ მყოფ ჯამუ და ქაშმირის მოკავშირე ტერიტორიაში, ქაშმირის სადავო რეგიონში. ჯამუ და ქაშმირის ზამთრის დედაქალაქი. ჯამუს ოლქის ცენტრი და უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს მდინარე ტავის ნაპირებზე. ქლააქის ფართობი 240 კმ²-ია. ჩრდილოეთიდან ჰიმალაებითაა გარშემორტყმული, ხოლო სამხრეთიდან ინდ-განგის ვაკე ესაზღვრება. ჯამუ მოკავშირე ტერიტორიის მასშტაბით მეორე ადგილზეა მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. ანტიკური ტაძრებისა და ინდუისტური სალოცავების სიმრავლის გამო ცნობილია როგორც „ტაძართა ქალაქი“.

ეტიმოლოგია
ადგილობრივი გადმოცემის თანახმად, ჯამუს სახელი ეწოდა ქალაქის დამფუძნებლის, რაჯა ჯამბულოჩანის პატივსაცემად, რომელიც ამ ტერიტორიას საუკუნეში მართავდა. ადგილობრივი ლეგენდების თანახმად, ქალაქი 3 000 წლისაა, თუმცა ისტორიკოსები ამ მოსაზრებას არ იზიარებენ.

გეოგრაფია
ჯამუს კოორდინატებია: ჩრდ. 32.73° განედი და აღმ. 74.87° გრძედი. ქალაქი ზღვის დონიდან საშუალოდ 300 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. ჯამუ სივალიკის მთების არაერთგვაროვან დაბალ ქედებზეა გაშლილი. ჩრდილოეთიდან, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან სივალიკის მთები ესაზღვრება, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთიდან ტრიკუტის მთებითაა შემოსაზღვრული. ქვეყნის დედაქალაქ ნიუ-დელიდან დაახლოებით 600 კმ-ითაა დაშორებული.

ქალაქი მდინარე ტავიზეა გაშლილი. ძველი ჯამუ მდინარის ჩრდილოეთით (მარჯვენა სანაპირო) მდებარეობს, ხოლო ახალი ნაწილი სამხრეთ ნაწილშია (მარცხენა სანაპირო) გაშლილი. მდინარეზე ხუთი ხიდია.

კლიმატი
დემოგრაფია
2011 წლის აღწერის მიხედვით, ჯამუს მოსახლეობა 502 197 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის 52.7% კაცია, ხოლო 47.3% ― ქალი. სქესობრივი თანაფარდობა: 1 000 კაცზე 898 ქალი მოდის, რაც საშუალო ეროვნულ მაჩვენებელზე (940) ნაკლებია. წერა-კითხვის ცოდნის დონე 89.66%-ია, რაც საშუალო ეროვნულ მაჩვენებელზე (74.4%) მაღალია: მამაკაცებს შორის ― 93.13%, ხოლო ქალებს შორის ― 85.82%. მოსახლეობის 8.47% 6 წლამდე ასაკის იყო. ჯამუს ურბანული აგლომერაციის მოსახლეობა 657 314 ადამიანს შეადგენს. ჯამუ და ქაშმირის ინდუსები ჯამუს რეგიონში ცხოვრობენ. დიდი ნაწილი დოგრიზე საუბრობს.

მუსლიმები
ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფამდე ჯამუში დიდი რაოდენობით მუსლიმი მოსახლეობა ცხოვრობდა. 1941 წლის აღწერის მიხედვით, მუსლიმები მოსახლეობის 30.4%-ს შეადგენდნენ. 1947 წლის ჯამუს ხოცვა-ჟლეტის დროს, რომელიც წინ უძღოდა და გაგრძელდა ინდოეთ-პაკისტანის პირველი ომის დროს, მრავალი მუსლიმი დაიღუპა და ბევრიც პაკისტანში გაიქცა. პროვინციის მასშტაბით 20 000-დან 100 000-მდე მუსლიმი მოკლეს. მუსლიმებს ექსტრემისტი ინდუსები და სიქჰები ხოცავდნენ, რომელთაც „მოხალისეთა ეროვნული ორგანიზაცია“ ხელმძღვანელობდა, შტატი და მაჰარაჯა ჰარი სინგჰი კი მხარს უჭერდა და აქეზებდა.

ძალადობისა და მიგრაციის შედეგად, 1961 წლისთვის, ჯამუში მუსლიმი მოსახლეობის წილი 17.2%-მდე შემცირდა. მუსლიმებმა სიალკოტის ოლქსა და პაკისტანის პენჯაბის სხვა ნაწილებს შეაფარეს თავი. პენჯაბში (პაკისტანი) მცხოვრები ბევრი ცნობილი ადამიანი, მათ შორის: პოლიტიკოსი ჩაუდრი ამირ ჰუსაინი, ეკონომისტი მაჰბუბ ულ-ჰაქი, ჟურნალისტი ხალიდ ჰასანი და მომღერალი მალიქა პუხრაჯი, ჯამუდან იყვნენ. ლტოლვილთა ნაწილი მოგვიანებით კვლავ დაბრუნდა ჯამუში.

ტურიზმი
ქალაქის ეკონომიკაში მნიშვნელოვანი წილი ტურიზმს უკავია. ჯამუ პოპულარულია პილიგრიმებს შორის, რომლებიც ვაიშნო დევისა და ქაშმირის ხეობისკენ მიიწევენ, რადგანაც ჩრდილოეთ ინდოეთის მასშტაბით ბოლოდან მეორე სარკინიგზო ტერმინალი სწორედ ჯამუში მდებარეობს. ქაშმირისკენ, პუნჩის, დოდასა და ლადახისკენ მიმავალი ყველა გზა ჯამუში იწყება. წლის მანძილზე ქალაქში მთელი ინდოეთიდან ჩადიან. ტურისტული დანიშნულების ადგილებს შორისაა: მუბარაქ მანდის სასახლე, პურანი-მანდი, რანის პარკი, ამარ მაჰალი, ბაჰუს ფორტი, რაგჰუნათის ტაძარი, რანბირესვარის ტაძარი, ქარბალა, ძველი ქალაქი და სხვ.