iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გოჩა მაჩაიძე

გოჩა მაჩაიძე (დ. 21 ივნისი, 1950, ამბროლაური, საქართველოს სსრ) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თამაშობდა ნახევარმცველის და მცველის პოზიციაზე. სხვადასხვა დროს იცავდა თბილისის „ლოკომოტივის“, რუსთავის „მეტალურგის“, თბილისის „დინამოს“, ლანჩხუთის „გურიას“, მოსკოვის „სპარტაკის“ და ქუთაისის „ტორპედოს“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1978), ვიცე-ჩემპიონი (1977) და ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი. საბჭოთა კავშირის თასის ორგზის მფლობელი (1976, 1979) და ფინალისტი (1980) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1973).

კარიერა
ფეხბურთის თამაში დაიწყო 1962 წელს თბილისის 35-ე სკოლაში მწვრთნელ ვანო შუდრასთან. თამაშობდა თბილისის „ლოკომოტივში“ და რუსთავის „მეტალურგში“. 1971 წლიდან თბილისის „დინამოშია“, რომლის ძირითად შემადგენლობაში პირველად გამოვიდა 1973 წლის 2 ივლისს. გუნდთან ერთად ორჯერ — 1976 წლის საგაზაფხულო და საშემოდგომო პირველობის გათამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი გახდა, 1977 წლის პირველობაზე ვიცე-ჩემპიონის, ხოლო 1978 წელს — საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. ასევე, ორჯერ იყო საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი — 1976 და 1979 წლებში. სულ თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში უმაღლესი ლიგის საკავშირო პირველობის 133 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და სამი ბურთი გაიტანა. ამას გარდა, გოჩა მაჩაიძემ ევროპული საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირების ფარგლებში „დინამოს“ ღირსება ცამეტ შეხვედრაში დაიცვა, აქედან ერთი — თასების მფლობელთა თასის, ათი — უეფა-ს თასის და ორიც — ევროპის ჩემპიონთა თასის გათამაშებაში.

1980 წელს გუნდის ხელმძღვანელობასთან უთანხმოების გამო მას და მის უფროს ძმას, თბილისელთა მაშინდელ კაპიტან მანუჩარ მაჩაიძეს „დინამოს“ დატოვება მოუწიათ. იმავე წლის საფეხბურთო სეზონის დარჩენილი პერიოდი გოჩა მაჩაიძემ ლანჩხუთის „გურიაში“ გაატარა, რომელთა რიგებშიც ოცჯერ გამოვიდა მწვანე მინდორზე.

1981 წლის სეზონი მოსკოვის „სპარტაკის“ შემადგენლობაში დაიწყო, სადაც მხოლოდ ორჯერ ითამაშა, ერთხელ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის კალენდარულ შეხვედრაში, ხოლო მეორედ — ევროპის ჩემპიონთა თასის 1980–1981 წლების გათამაშების მეოთხედფინალურ მატჩში მადრიდის „რეალის“ წინააღმდეგ, რომელიც თბილისში 1981 წლის 4 მარტს „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა.

1981–1982 წლებში ქუთაისის „ტორპედოს“ შემადგენლობაშია, სადაც საბჭოთა კავშირის პირველი ლიგის 39 შეხვედრას ატარებს (ერთი გოლი) და გუნდს უმაღლესი ლიგის საგზურის მოპოვებაში ეხმარება. სათამაშო კარიერას 1982 წელს, ამავე კლუბში ასრულებს.

ევროთასებზე
ქვემოთ წარმოდგენილია ევროპის ქვეყნების საკლუბო გუნდების ოფიციალური ტურნირების ფარგლებში გოჩა მაჩაიძის თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში გამართული მატჩების სტატისტიკური მონაცემები.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1978
ვიცე-ჩემპიონი: 1977
ბრინჯაოს პრიზიორი: 1976 (გ.), 1976 (შ.)
საბჭოთა კავშირის თასი
თასის მფლობელი: 1976, 1979
სანაკრებო
საქართველოს სსრ ნაკრები

ვიცე-ჩემპიონი: 1979
პუტი (შადრევანი)

შადრევანი პუტი — ისტორიული შადრევანი ქალაქ კალინინგრადში (1945 წლამდე - კენიგსბერგი). შადრევნის ავტორია სტანისლავ კაუერი.

აღწერა
შადრევნის სახელწოდება მომდინარეობს იტალიური სიტყვისაგან „“, რაც „პატარას“ ნიშნავს. ძეგლი არის ოთხი ხელიხელჩაკიდებული ანგელოზისაგან შემდგარი კომპოზიცია. ფიგურები შესრულებულია ნიჟარქვისაგან.

ისტორია
შადრევანი შექმნეს 1908 წელს. მისი ავტორია გერმანელი მოქანდაკე, კენიგსბერგის სამხატვრო აკადემიის პროფესორი სტანისლავ კაუერი. შადრევნის ახლოს, კალინინგრადში შემონახულია მოქანდაკის სხვა ნაშრომებიც: ბარელიეფები შენობებზე (პოლიციის პრეზიდიუმის შენობაზე, სამხატვრო აკადემიის შენობაზე და სხვა) და ქანდაკებები („ნიმფა ბანაობის შემდეგ“, „დედა და შვილები“, შილერის ქანდაკება და სხვა).

1912 წელს ქალაქ პოზენში (ამჟამად პოზნანი, პოლონეთი) გამართულ შადრევნების საერთაშორისო გამოფენაზე კაუერის ნამუშევარმა დაიკავა პირველი ადგილი. პოზნანის მაცხოვრებლებს სურდათ შადრევნის ყიდვა, მაგრამ კაუერმა შადრევანი აჩუქა კენიგსბერგს.

თავდაპირველად შადრევანი დაამონტაჟეს კენისგსბეგის ციხესიმაგრის ჰაუპტვახტთან, რომელზეც 1944 წელს დიდი ბრიტანეთის საჰაერო ძალებმა განახრციელეს ავიადარტყმა.

2010 წლიდან შადრევანი მსოფლიო ოკეანის მუზეუმის ბალანსზეა და მდებარეობს მის ტერიტორიაზე, ლანდშაფტურ პარკში „ძველი პორტი“. 2011 წელს დასრულდა ძეგლის კომპლექსური რესტავრაცია, რომლის ღირებულებამაც შეადგინა 23 165 000 რუბლი. შადრევანი აღადგინეს პეტერბურგის სახელოსნო „მემკვიდრეობის“ საარქივო ფოტოების დახმარებით.

შადრევნის სიახლოვეს მუზეუმში 2015 წელს დაამონტაჟეს სტანისლავ კაუერის კიდევ ერთი ცნობილი ნამუშევარი გენიუსის რელიეფი, რომელიც ინახებოდა კალინინგრადის სამხატვრო გალერეაში.
უილიამ გიბსონი

უილიამ ფორდ გიბსონი (; დ. 17 მარტი, 1948) — ამერიკული წარმოშობის კანადელი ფანტასტი მწერალი, ესეისტი, რომელიც ფართოდ არის აღიარებული სამეცნიერო ფანტასტიკის ქვეჟანრ კიბერპანკის პიონერად.

უილიამ ფორდ გიბსონი დაიბადა 1948 წლის 17 მარტს, ზღვისპირა ქალაქ კონუეიში, სამხრეთ კაროლინაში. 18 წლის იყო როდესაც დედა გარდაეცვალა, რის შემდეგაც გიბსონმა სკოლა მიატოვა და მოგზაურობა დაიწყო კალიფორნიასა და ევროპაში. 1967 წელს გადავიდა კანადის ქალაქ ტორონტოში. 1972 წელს დაქორწინდა და დასახლდა ვანკუვერში. სწორედ აქ დაიწყო მისი ლიტერატურული მოღვაწეობა 1970-იანი წლების ბოლოს. მისი ნამუშევრები მოიცავდა ნუარულ ფიქციას, მომავლის ისტორიებს, რომლებშიც განიხილებოდა ტექნოლოგიების, კიბერნეტიკისა და კომპიუტერული ქსელების ზეგავლენა კაცობრიობაზე. სწორედ გიბსონმა იხმარა პირველად ტერმინი „კიბერსივრცე“ თავის მოკლე მოთხრობაში „აალებული ქრომი“, ხოლო მოგვიანებით ამ კონცეფციების პოპულარიზაცია მოახდინა თავის განთქმულ რომანში „ნეირომანსერი“. ამ ადრეულ ნამუშევრებს მიეწერება სამეცნიერო ფანტასტიკური ლიტერატურის განახლება, რომელიც 1970-იან წლებამდე შესამჩნევად მივიწყებული იყო.

კიბერსივრცის ტრილოგიის დასრულების შემდეგ, 1990 წელს გიბსონმა, ბრიუს სტერლინგთან თანამშრომლობით გამოსცა ალტერნატიული ისტორიული რომანი „ “, რომელიც სტიმპანკის უმნიშვნელოვანეს ნიმუშადაა მიჩნეული. 1990-იან წლებში მუშაობა დაასრულა „ხიდის ტრილოგიაზე“, სადაც განხილულია პოსტინდუსტრიული საზოგადოების, გვიანი კაპიტალიზმისა და უახლოესი მომავლის ურბანული გარემოს სოციოლოგიური განვითარება. საუკუნის დასაწყისში შექმნა სამი რეალისტური რომანი: „გამოსახულებათა ამოცნობა“, „მოჩვენებათა ქალაქი“ და „ “, სადაც მოვლენები დაახლოებით თანამედროვე დროში ვითარდება. ეს რომანები იქცა ბესტსელერებად.

1999 წელს გაზეთმა „ “ გიბსონი დაახასიათა როგორც „გასული ორი ათწლეულის ყველაზე მნიშვნელოვანი რომანისტი“. კარიერის განმავლობაში გიბსონმა შექმნა ოცზე მეტი მოთხრობა, თორმეტი რომანი, (ერთი ბრიუს სტერლინგთან თანამშრომლობით), გამოაქვეყნა სტატიები სხვადასხვა წამყვან ჟურნალ-გაზეთებში. ის ასევე ინტენსიურად თანამშრომლობდა კინო და მუსიკალური ინდუსტრიის წარმომადგენლებთან. მისმა ნამუშევრებმა გავლენა მოახდინა სხვადასხვა ლიეტერატურა, კინემატოგრაფია, მუსიკა, კიბერკულტურასა და ტექნოლოგიებზე.
დონის კოშკი

დონის კოშკი — შემორჩენილი სათავდაცვო კედლის ნაწილი კალინინგრადში. აგებულია გერმანელების მიერ და სახელი ეწოდება ფრიდრიხ კარლ დონის პატივისცემის ნიშნად, რომელიც იყო კალინინგრადის გარშემო სათავდაცვო ჯაჭვის შექმნის პროექტის ავტორი.

ისტორია
კოშკი აგებულია 1854 წელს. მდებარეობს ზემო ტბის ნაპირზე. 1945 წლის აპრილში კენიგსბერგის ოპერაციის დროს გამოიყენებდა როგორც გერმანელი ფაშისტების დასაყრდენი პუნქტი. ოპერაციის პერიოდში, რომელიც მიმდინარეობდა 1945 წლის 6-9 აპრილს, წითელი არმიის ჯარისკაცებმა კოშკი ხელში ჩაიგდეს. ამჟამად კოშკში განთავსებულია კალინინგრადის ქარვის მუზეუმი.

კალინინგრადის ცენტრში მდებარე ზედა ტბის (იგივე ჭაობის) ნაპირზე მდებარეობს საფორტიფიკაციო ნაგებობა დონის კოშკი. ნაგებობა როსგარტენის კარიბჭესთან ერთად ქმნის ერთიან კომპლექსს, რომელიც ააგეს 1853 წელს. დონის კოშკი დააპროექტეს არქიტექტორებმა: ინჟინერ-კაპიტანმა ირფიუგელბრეხტმა და ინჟინერ-ლეიტენანტმა ფონ ჰაილემ. კოშკის მშენებლობა მიმდინარეობდა საინჟინრო კორპუსის ხელმძღვანელის ერნს ლუდვიგ ფონ ასტერის ხელმძღვანელობით.

დონის კოშკის აგებით მოხდა ფრანგი ინჟინერ-მშენებლის მ. მონტალამბერის იდეის განხორციელება, რომელსაც სურდა დიდი სათავდაცვო ნაგებობის აგება. გეგმით მრგვალი შენობის დიამეტრია 34 მეტრი, ხოლო სიმაღლე 12 მეტრი. ნაგებობა შედგება ორი მიწის ზედა სართულისა და ერთი მიწისქვეშა სართულისაგან. კედლის სისქე 2 მეტრი. ნაგებობას აქვს შიდა ეზო და მშენებლობისათვის გამოყენებულია სპეციალური საფორტიფიკაციო აგური, მიღებული მრავალჯერადი გამოწვის შედეგად.

1945 წლის აპრილის ოპერაციის დროს კოშკში მდებარე გარნიზონი მტერს ბოლოს ჩაბარდა. სწორედ ამ კოშკზე აღმართეს წითელარმიელებმა 10 აპრილს გამარჯვების დროშა. 1974 წლიდან დონის კოშკი ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია და დაცულია სახელმწიფოს მიერ.

ამჟამად კოშკის შენობაში განთავსებულია რუსეთში ერთადერთი ქარვის მუზეუმი უნიკალური ექსპონატებით, რომელთაგან ერთ-ერთი ხუთ კილოგრამს იწონის და ითვლება რუსეთში ყველაზე დიდ ქარვად. კოშკის მახლობლად მდებარეობს ძველი კენიგსბერგის კიდევ ერთი ღირსშესანიშნაობა როსგარტენის კარიბჭე, რომლის მთელი კომპლექსი შემონახულია ჩვენს დრომდე.
აგურის წყობა

აგურის წყობა — გარკვეული წესით განლაგებული და ერთმანეთთან შეკავშირებული (ძირითადად დუღაბით) აგურების ერთობლიობა.

წყობის ფიზიკურ-მექანიკურ თვისებებს განაპირობებს მასალის თავისებურებები, წყობის სახეობა და შესრულების ხარისხი. ქვის სახეობათა მიხედვით განასხვავებენ ხელოვნური და ბუნებრივი ქვის წყობას. პირველს განეკუთვნება აგურის, კერამიკისა და ბეტონის ბლოკების წყობა, მეორეს — სწორი (თლილი) ან არასწორი (ქვაყორე) ფორმის ბუნებრივი ქვის წყობა. ეს უკანასკნელი ორგვარია: ყორე წყობა და ყორებეტონის წყობა. კონსტრუქციის მიხედვით წყობა შეიძლება იყოს მთლიანი, ღრუ ან შერეული. ღრუ წყობა შედგება რამდენიმე შრისაგან, რომელთა შორის დატოვებულ სივრცეს ჩვეულებრივ თბოსაიზოლაციო ,ასალით ავსებენ. შერეული წყობა მთლიანია, იგი შეიცავს სხვადასხვა მასალის რამდენიმე შრეს. სწორი ფორმის ქვის წყობა ქვის ზომის მიხედვით შეიძლება იყოს წვრილქვიანი, მცირებლოკიანი ან მსხვილბლოკიანი.

წყობაში დუღაბი აკავშირებს აგურებს, თანაბრად ანაწილებს მათ შორის წნევას და ზრდის წყობის სიმტკიცეს და მონოლითობას. წყობის სიმტკიცის გასადიდებლად შეიძლება მისი დაარმატურება ლითონის ღეროებით (არმირებული წყობა). ძველად ფართოდ იყო გავრცელებული უდუღაბო, ე. წ. მშრალი წყობა. წყობის სიმტკიცისა და მონოლითობისათვის აგურს გარკვეული წესით ფენა-ფენა განალაგებენ და ერთმანეთს გადააბამენ (ნაკერების გადაბმა). ნაკერის სისქე საშუალოდ 10-12 მმ. გადაბმის სისტემებია — ორრიგა (ჯაჭვური) და მრავალრიგა. საქართველოში იყენებენ ე. წ. კახურ წყობას (თევზისებური წყობა), მერცხლისკუდა გადაბმას და სხვა.
ქოლაგირის მონასტერი

ქოლაგირის მონასტერი — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. კახეთის მხარის სიღნაღის მუნიციპალიტეტში მღვიმის მონასტრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს, იმავე ბერების სერად წოდებული ქედის ბოლოში, 6 კილომეტრის მანძილზე, ივრის ჭალის ნაპირას მდებარეობს.

სახელწოდება
რა ერქვა მონასტერს თავიდან, უცნობია. ერთგვარი გაურკვევლობაა მის ამჟამინდელ სახელთან დაკავშირებითაც. ანალოგიური ტოპონიმი ქვემო ქართლში, ბოლნისთან დასტურდება.

მეცნიერთა ნაწილის მოსაზრებით, იგი აზერბაიჯანული ენიდან უნდა მოდიოდეს, სადაც კოლ-ეკალს, ხოლო გირ - შესვლას ნიშნავს. თუ გავითვალისწინებთ მონასტრის დაბლა, ივრის ჭალების ეკალნარსა და ძნელად გასავლელი მცენარეული საფარის არსებობას, მაშინ, შესაძლოა, სახელწოდება ქოლაგირი, მონასტრის ძნელად მისადგომობის აღმნიშვნელიც იყოს.

ისტორია
ქოლაგირის მონასტერი შედგება ერთი სამდარბაზიანი ეკლესიისაგან, აქვე არის სატრაპეზოც და სხვა რამდენიმე ნაგებობა. ამათგან ეკლესია და სატრაპეზო მოხატულია, ვინაიდან კომპლექსი გამოკვეთილია შედარებით რბილთიხოვან კონგლომერატებში. მონასტერთან მთა ჩამოშლილია და ამიტომ დღემდე მხოლოდ ეკლესიის დასავლეთი ნაწილის ერთმა მესამედმა მოაღწია. განსაკუთრებით საინტერესოა ქოლაგირის ეკლესიის ჩრდილოეთი დარბაზი, რომელშიც შემორჩენილია ძალზე დაზიანებული უნიკალური კედლის მხატვრობა. მათ შორის ტაძრის ქტიტორთა თორმეტი გამოსახულება ასომთავრული წარწერებით.

აქ მოღვაწე ბერები სასმელად ივრის წყალს იყენებდნენ.

დღეს მონასტრის მხოლოდ დასავლეთი ნაწილიღაა შემორჩენილი და ახლაც იშლება. რამდენიმე ათწლეულში ქოლაგირის მონასტერი უბრალოდ გაქრება. ბოლო ექსპედიცია ქოლაგირის მონასტერში 1998 წელს მოეწყო. გასული 16 წლის მანძილზე, როგორც აღმოჩნდა მონასტერმა კიდევ უფრო მეტი ნგრევა განიცადა, რადგან ამ ექსპედიციის კვლევის ამსახველ ზ.სხირტლაძის ნაშრომში შესული ბევრი დეტალი დღეს აღარ იკითხება.

ერთ იარუსად განლაგებული მომცრო კომპლექსი ერთდროულადაა შექმნილი. იგი მოკლებული უნდა ყოფილიყო ზედმეტ თავდაცვით ნაგებობებს. არ გვხვდება არც სათავსები და სამეურნეო დანიშნულების გამოქვაბულები. კომპლექსში ოცამდე მოწესე თუ განთავსდებოდა.

ქოლაგირის მონასტერი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
პირუკუღმარის მონასტერი

პირუკუღმარის მონასტერი — ქოლაგირიდან აღმოსავლეთით 4 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს მცირე, თითქმის მთლიანად განადგურებული კომპლექსი.

შემორჩენილია მხოლოდ რამდენიმე დამხამრე, რემურნეო ხასიათის საცავსი, რომელთა მიხედვით კომპლექსის აღდგენა შეუძლებელია. ეს გამოქვაბულები გამოკვეთილია რბილთიხოვან კონგლომერატში .
გარეჯის მღვიმის მონასტერი

გარეჯის მღვიმეს მონასტერი, მაღაზანა — გამოქვაბული სამონასტრო კომპლექსი დავითგარეჯაში. მდებარეობს ლავრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ბერთუბნიდან 8-10 კმ-ში.

პლატონ იოსელისნის მიხედვით, მარაზანას ანუ მღვიმეს, ხოლო გ. ჯანაშვილის მიხედვით, მღვიმეს ადგილობრივი მწყემსები მაღაზიებს უწოდებენ. ვინაიდან „მაღაზან“ თათრულად ხვრელს, გამოქვაბულს, მღვიმეს ნიშნავს.

მღვიმე საკმაოდ მკვრივ ქვიშაქვებში გამოკვეთილ დარბაზულ და ცენტრალურ გუმბათიან ეკლესიათა ჯგუფია — სატრაპეზოებით, საცხოვრებელი და სამეურნეო ხასიათის სათავსებით. ზოგ მტგანში შემორჩენილია კედლის მხატვრობის საინტერესო ნიმუშები.
იოჰანა ავსტრიელი

იოჰანა ავსტრიელი (, ; დ. 24 იანვარი, 1547, პრაღა, ბოჰემია — გ. 11 აპრილი, 1578, ფლორენცია, ტოსკანა) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. ავსტრიის ერცჰერცოგინია დაბადებით. საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ისა და დედოფალ ანა უნგრელის ასული. ტოსკანის ჰერცოგინია 1574-8 წლებში როგორც ფრანჩესკო -ის მეუღლე. საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალ მარია მედიჩის დედა.

ოჯახი
იოჰანა დაიბადა 1547 წლის 24 იანვარს პრაღაში. იგი საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ანა უნგრელის ნაბოლარა ქალიშვილი იყო. იგი არასოდეს შეხვედრია დედამისსა და უფროს დას, ვინაიდან დედამისი მისი გაჩენიდან 2 დღეში დაიღუპა, ხოლო უფროსი და, პოლონეთის დედოფალი ელიზაბეთ ავსტრიელი მის გაჩენამდე 2 წლით ადრე გარდაიცვალა.

მას მამის ხაზით ბებია-ბაბუად ერგებოდნენ ბურგუნდიის ჰერცოგი ფილიპ და ესპანეთის დედოფალი ხუანა , ხოლო დედის ხაზით უნგრეთის, ხორვატიისა და ბოჰემის მეფე ვლადისლავ და მისი მესამე ცოლი ანა დე ფუა-კანდალი. მამის ხაზით იგი იყო ისაბელ კასტილიელის და ასევე მარია ბურგუნდიელის შთამომავალი.

ქორწინება
იოჰანასა და ფრანჩესკო -ის ქორწინება 1565 წლის 18 დეკემბერს შედგა ფლორენციაში. ქორწილი საოცრად პომპეზური იყო და რამდენიმე დღეს გაგრძელდა მისი აღნიშვნა.

იოჰანა იტალიაში ძალიან უბედური და ჩაკეტილი იყო. მას აიგნორებდა თავისი ქმარიც და მისი ავსტრიული წარმომავლობის გამო იგი ფლორენციელ ხალხს ეზიზღებოდა.

მას კარგი ურთიერთობა ჰქონდა მამამთილთან, ჰერცოგ კოზიმო -თან, რომელიც მას საკმაოდ გონიერ ქალად თვლიდა. ფლორენციაში კოზიმოს ბრძანებით, ლორენცო მედიჩის ბაღში დადგეს იოჰანას ბიუსტი და გარდა ამისა შეიქმნა მისი პორტრეტიც.

ფლორენციის სამეფო კარზე მისი მდგომარეობა საშინელი იყო: 1566-75 წლებში მან ექვსი გოგონა გააჩინა, რომელთაგან მხოლოდ სამმა მიაღწია სრულწლოვანებამდე. მამრობითი სქესის არარსებობის გამო მედიჩთა დინასტია საფრთხის ქვეშ დგებოდა რის გამოც იოჰანას ქმართან გამუდმებული კონფლიქტი ჰქონდა. ამ პერიოდში მან საყვარელი გაიჩინა ბიანკა კაპელოს სახით, რომელმაც მას 1576 წელს ვაჟი გაუჩინა.

საბოლოოდ 1577 წელს იოჰანამ გააჩინა დიდი ხნის ნანატრი მემკვიდრე. მას იოჰანას ბიძაშვილის, ესპანეთის მეფე ფილიპე -ის პატივსაცემად ფილიპე დაარქვეს. მემკვიდრის დაბადებამ ნამდვილად გამოასწორა იოჰანას მდგომარეობა და დააშოშმინა ბიანკა კაპელოს ამბიციები. თუმცა ფილიპე მალე გარდაიცვალა და მემკვიდრე იოჰანას მაზლი, ფერდინანდო გახდა.

გარდაცვალება
1578 წლის 10 აპრილს იოჰანამ ძლივს გააჩინა მკვდარშობილი ვაჟი, რამდენიმე საათში კი თავად იოჰანაც გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალებიდან მალევე ფრანჩესკო ბიანკა კაპელოზე დაქორწინდა, თუმცა მემკვიდრე არც მასთან შეეძინა და ტახტზე ფერდინანდო ავიდა.

შვილები
ელეონორა (დ. 28 თებერვალი 1567 - გ. 9 სექტემბერი 1611), დაქორწინდა მანტუას ჰერცოგ ვინჩენცო გონძაგაზე;
რომოლა (დ. 20 ნოემბერი 1568 - გ. 2 დეკემბერი 1568);
ანა (დ. 31 დეკემბერი 1569 - გ. 19 თებერვალი 1584);
ისაბელა (დ. 30 სექტემბერი 1571 - გ. 8 აგვისტო 1572);
ლუკრეცია (დ. 7 ნოემბერი 1572 - გ. 14 აგვისტო 1574);
მარია (დ. 26 აპრილი 1575 - გ. 3 ივლისი 1642), დაქორწინდა საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ანრი ბურბონზე;
ფილიპო (დ. 20 მაისი 1577 - გ. 29 მარტი 1582);
მკვდარშობილი ვაჟი (10 აპრილი 1578);

წინაპრები
იოჰანა ავსტრიელის წინაპრები
ჯიში

არსებითი სახელი ჯიში შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

ჯიში მეცხოველეობაში — ერთი სახეობის და საერთო წარმოშობის, შინაურ ცხოველთა მრავალრიცხოვანი ჯგუფი, რომელიც შექმნილია და სისტემაშია მოყვანილი ადამიანის ხანგრძლივი შრომით;
ჯიში მემცენარეობაში — მცენარეთა ერთობლიობა, რომელიც შექმნილია სელექციის გზით და უნარი შესწევს მემკვიდრეობით გადასცეს მომდევნო თაობას განსაზღვრული მორფოლოგიური, ფიზიოლოგიური და სამეურნეო ნიშან-თვისებები;
ჯიში სატყეო მეურნეობაში — ხეების გვარეულობა და სახეები. ტერმინი გამოიყენება სატყეო მეურნეობაში (ფოთლოვანი ჯიში, წიწვოვანი ჯიში).
ჯიში (მეცხოველეობა)

ჯიში — მეცხოველეობაში, ერთი სახეობის და საერთო წარმოშობის, შინაურ ცხოველთა მრავალრიცხოვანი ჯგუფი, რომელიც შექმნილია და სისტემაშია მოყვანილი ადამიანის ხანგრძლივი შრომით. ხასიათდება პროდუქციის მოცემისა და სხეულის აგებულების სპეციფიკურობით, რასაც მემკვიდრეობით გადასცემს შთამომავლობას. ჯიში შედგება უფრო მცირე ჯგუფებისაგან (ჯილაგი, ხაზი, ოჯახი), რაც ჯიშის სტრუქტურას ქმნის. განასხვავებენ პრიმიტიულ, კულტურულ და გარდამავალ ჯიშებს. ჯიში შექმნილია ადამიანის შრომით, ამიტომ ჯიშთწარმოქმნისა და სრულყოფის წამყვანი ფაქტორია სოციალურ-ეკონომიკური პირობები, თუმცა ბუნებრივ-ეკოლოგიური და სამეურნეო გარემოც დიდ როლს ასრულებს. ჯიშთა დაცვისა და სრულყოფის მეთოდია ხალასი მოშენება. ამჟამად მსოფლიოში ჯიშთა რიცხვი უმთავრესად ცხოველთა სახეობებში 2700 აღემატება.
ფრანჩესკო I მედიჩი

ფრანჩესკო დე მედიჩი (; დ. 25 მარტი, 1541 — გ. 19 ოქტომბერი, 1587) — მედიჩთა დინასტიის წარმომადგენელი. ტოსკანის ჰერცოგ კოზიმო -ისა და მისი ცოლის, ელეონორ ტოლედოელის უფროსი ვაჟი. ტოსკანის დიდი ჰერცოგი 1574-1587 წლებში. საფრანგეთის დედოფალ მარია მედიჩის მამა.

ბიოგრაფია
ფრანჩესკო დაიბადა 1541 წლის 25 მარტს, ფლორენციაში. მამამისი იყო ტოსკანის ჰერცოგი კოზიმო , ხოლო დედა ელეონორ ტოლედოელი. იგი მათი უფროსი ვაჟი და შესაბამისად ტახტის მემკვიდრე იყო.

ქორწინება იოჰანა ავსტრიელზე
1565 წლის 18 დეკემბერს ფრანჩესკო დააქორწინეს საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ის ნაბოლარა ქალიშვილ იოჰანა ავსტრიელზე. ქორწინება საოცრად აღინიშნა, თუმცა ამის მიუხედავად ის ძალიან უიღბლო იყო. იოჰანამ ვერ შეძლო მისთვის მემკვიდრის გაჩენა, ფრანჩესკო კი ძალიან არაერთგული ქმარი იყო და იოჰანა საერთოდ არ იზიდავდა მას. ქორწინებიდან ოცდაათ წელიწადში იოჰანა მერვე მშობიარობას გადაჰყვა.

ქორწინება ბიანკა კაპელოზე
იოჰანას გარდაცვალებიდან მალევე ფრანჩესკომ ცოლად შეირთო თავისი ვენეციელი საყვარელი ბიანკა კაპელო. ბიანკამ მალე დაიწყო პოლიტიკისა და სამეფო ოჯახის არევა. იგი უხეშად ერეოდა პოლიტიკაში და ამასთან მოაკვლევინა ფრანჩესკოს ძმა პიერო მედიჩი. იგი ფლორენციაში ყოველთვის არაპოპულარული იყო. ფრანჩესკოს იმედები ვერც პირველმა ცოლმა გაუმართლა, მათ მხოლოდ ერთი უკანონოდ შობილი შვილი ჰყავდათ. 1582 წელს ფრანჩესკოს ლეგიტიმური შვილის ფილიპოს გარდაცვალების შემდეგ, ბიანკასა და ფრანჩესკოს ვაჟი დონ ანტონიო მემკვიდრედ გამოცხადდა. გარდა ამისა ფრანჩესკოს ჰყავდა გერიც, ბიანკას ქალიშვილი პირველი ქორწინებიდან - პელეგრინა.

ფრანჩესკო მამისა და ყველა სხვა მედიჩის მსგავსად საშინელი დესპოტი იყო. თუმცა მამამისმა იცოდა ქვეყნის მართვა, ფრანჩესკოს უვარგისი პოლიტიკის გამო კი ტოსკანა ესპანეთის ვასალი გახდა. მის დროს ტოსკანა ესპანელებმა რამდენჯერმე დაარბიეს და მძიმე ხარკის დაადეს.

მას ჰქონდა საოცრად დიდი ინტერესი წარმოებასა და მეცნიერებაში. მან ფლორენციაში დააარსა ფაიფურისა და ძვირფასი მეტალების საამქროები, თუმცა ისინი მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ აყვავდნენ. იგი ხელოვნების დიდი პატრონაჟი იყო, მფარველობდა მხატვრებს, ააშენა მედიჩის თეატრი და ა.შ. იგი ასევე გატაცებული იყო ქიმიითა და ალქიმიით. მას ჰქონდა საკუთარი საოცარი ლაბორატორია სადაც ცდებს ატარებდა.

ფრანჩესკო გარდაიცვალა 1587 წლის 19 ოქტომბერს მალარიისაგან, მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი ძმა ფერდინანდო .

შვილები
პირველ ცოლთან ჰყავდა რვა შვილი:

ელეონორა (დ. 28 თებერვალი 1567 - გ. 9 სექტემბერი 1611), ცოლად გაჰყვა მანტუას ჰერცოგ ვინჩენცო გონძაგას;
რომოლა (დ. 20 ნოემბერი 1568 - გ. 2 დეკემბერი 1568);
ანა (დ. 31 დეკემბერი 1569 - გ. 19 თებერვალი 1584);
ისაბელა (დ. 30 სექტემბერი 1571 - გ. 8 აგვისტო 1572);
ლუკრეცია (დ. 7 ნოემბერი 1572 - გ. 14 აგვისტო 1574);
მარია (დ. 26 აპრილი 1575 - გ. 3 ივლისი 1642), ცოლად გაჰყვა საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ანრი -ს;
ფილიპო (დ. 20 მაისი 1577 - გ. 29 მარტი 1582);
მკვდარშობილი ვაჟი (10 აპრილი 1578);

მეორე ცოლთან ჰყავდა ერთი ვაჟი:

ანტონიო (დ. 29 აგვისტო 1576 - გ. 2 მაისი 1621), დაქორწინდა არტემისია სტროზიზე და შეეძინა 5 შვილი;
სტიმპანკი

სტიმპანკი — სამეცნიერო ფანტასტიკის ქვეჟანრი, რომელიც თავის თავში მოიცავს ტექნოლოგიასა და დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნებას, შთაგონებულს საუკუნის ინდუსტრიული ორთქლის მანქანებით. როგორც ლიტერატურული მიმდინარეობა შეიქმნა 1980-იანი წლებში კიბერპანკის საპირწონედ და თანდათანობით იქცა ხელოვნების ფორმად, კულტურულ მოძრაობად და სუბკულტურად. ითვლება კიბერპანკის ყველაზე განთქმულ დისტრიბუტივად.

როგორც წესი, სტიმპნაკის სიუჟეტი მოიცავს მე-19 საუკუნის ვიქტორიანული ეპოქის ან ამერიკის ველური დასავლეთის ალტერნატიულ ისტორიას, სადაც მასიურად გამოიყენება ორთქლის მანქანები და წარმოდეგენილია დამახასიათებელი ქალაქის პეიზაჟები და კონტრასტული სოციალური ფენები. შესაძლოა, სტიმპანკში, ასევე გაერთიანებული იყოს ფენტეზის, საშინელებათა ლიტერატურის, ისტორიული პროზის, დეტექტივისა და ფანტასტიკის სხვა ჟანრების ელემენტები.

სტიმპანკზე შესამჩნევი გავლენა მოახდინა მე-19 საუკუნის მწერლების, ჟიულ ვერნის, ჰერბერტ უელსის, მერი შელისა და ედვარდ სილვესტერ ელისის სამეცნიერო რომანებმა. მიუხედავად იმისა, რომ 1960-1970-იან წლებში გამოცემული ბევრი ნაუმუშევარი მიიჩნევა სტიმპანკის ნიმუშებად, ტერმინი „სტიმპანკი“ წარმოიშვა 1980-იანი წლების ბოლოს, რომელიც პირველად იხმარა ამერიკელმა სამეცნიერო ფანტასტმა მწერალმა კევინ ჯეტერმა.

ჟანრის მნიშვნელოვანი წარმომადგენლები არიან: უილიამ გიბსონი, გორდონ დალკვისტი, კევინ ჯეტერი, ჯეიმზ ბლეილოკი, ჩაინა მიევილი, ბრიუს სტერლინგი და სკოტ ვესტერფელდი
ყუმუხები

ყუმუხები — ჩრდილოეთ კავკასიის ყველაზე დიდი თურქულენოვანი ეთნოსი. ცხოვრობენ დაღესტნის მთისწინეთსა და ყუმუხეთის დაბლობში. ისინი ამ მიწაწყლის მკვიდრ მოსახლეობას წარმოადგენენ. ბინადრობენ დაღესტნის ხასავიურტის, ბაბაიურტის, ყიზილიურტის, ბუინაკსკის, ყარაბუდახკენტის, კაიაკენტის და ხაიტაყის რაიონებში, მაჰაჩყალის ირგვლივ ექვს სოფელში, ქალაქებში: მაჰაჩ ყალა, ხასავიურტი, ბუინაკს კი, იზბერბაში, დერბენტი. ყუმუხები დაღესტნის მოსახლეობის 13%-ს შეადგენენ.

ისტორია
1989 წლის აღწერით ყუმუხების საერთო რაოდენობა 281,9 ათასი კაცი იყო, დღეისათვის დაახლოებით 350 ათასი, მათ შორის დაღესტანში დაახლოებით 280 ათასი (2000 წლის მონაცემებით). ყუმუხების თითქმის ნახევარი ქალაქებშია კონცენტრირებული. დაღესტნის ფარგლებს გარეთ რუსეთის ფედერაციაში ყუმუხების 20%-ზე მეტი ცხოვრობს. შედარებით დიდი რაოდენობით ყუმუხები მკვიდრობენ ჩეჩნეთის გუდერმესისა და გროზნოს რაიონებში (10 ათასი კაცი), ჩრდილოეთ ოსეთის მოზდოკის რაიონში (9,5 ათასი). განსახლებული არიან აგრეთვე რუსეთის სტავროპოლისა და ტიუმენის ოლქებში, რუსეთის საზღვრებს გარეთ ყაზახეთში, უკრაინაში, უზბეკეთში, თურქმენეთში, აზერბაიჯანში. ყუმუხთა დიასპორა გვხვდება თურქეთში, იორდანიაში და მსოფლიოს კიდევ რამდენიმე ქვეყანაში. ყუმუხების თვითსახელწოდებაა ყუმუკ. ამ ეთნონიმიდან მომდინარეობს რუსული და ნოღაური კუმიკი, ჩეჩნური - გუმკი. დაღესტნის მეზობელ ხალხებში ყუმუხთა ეგზოეთნონიმი გადმოიცემა სიტყვებით: ბარის მცხოვრებნი: ხუნძურად - ლარაგალ, დარგუულად - დირკალანტი, ლაკურად - არ ნისა. ყუმუხები ანთროპოლოგიურად დიდი ევროპეიდული რასის კასპიურ ტიპს მიეკუთვნებიან.

ხაზართა დროიდან დაწყებული საუკუნის პირველ მეოთხედამდე ყუმუხთა წინაპარი თურქული ენა, შემდეგ კი თვით ყუმუხური ენა ჩრდილო-აღმოსავლეთ კავკასიის ეროვნებათშორის ურთიერთობის ენა იყო. ყუმუხური ენა საბოლოოდ მონღოლთა პერიოდამდე ჩამოყალიბდა. ის კავკასიის ხალხების რუსეთის მეფეებთან მიმოწერის ოფიციალური ენაც იყო. ყუმუხური ენა ვლადიკავკაზის, სტავროპ ოლის, მოზდოკის, ყიზლარის, თემირ ხან - შურის და სხვ. გიმნაზიებსა და სასწავლებლებში ისწავლებოდა.

ყუმუხეთზე გადიოდა უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო გზა, კერძოდ, დიდი აბრეშუმის გზა. ყუმუხეთის ბარი დაღესტნის ბევრი რაიონისათვის ძირითად ბეღელად ითვლებოდა, რაც მის სავაჭრო და ეკონომიკურ აღმავლობას განაპირობებდა.

ყუმუხეთში სუნიტური მიმართულების ისლამი - საუკუნეებში გავრცელდა. ყუმუხები ყოველთვის ამაყობდნენ იმით, რომ ისლამი დაღესტნელთა შორის ყველაზე ადრე მიიღეს. სხვადასხვა მონაცემებით, ამ პერიოდამდე ყუმუხებში ქრისტიანობაც იყო გავრცელებული, ხაზარეთის ზედა ფენებში კი იუდაიზმიც.

ყუმუხთა ცხოვრებაში უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობდა სპორტის ეროვნული სახეობები. მათ ჰქონდათ ბალახის ჰოკეის თავისებური სახეობა: საღამოთი აბედს (ნაცარტუტში გამოხარშული ხის ერთგვარი სოკო) მოუკიდებდნენ ცეცხლს და მის წართმევაში ერთმანეთს ჰოკიჯოხით (ყვანჯით) ეპაექრებოდნენ, დღესასწაულებზე იმართებოდა დოღი.