iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თავის ტვინის კონტუზია

თავის ტვინის კონტუზია (ასევე ცნობილი, როგორც თავის ტვინის შერყევა) — თავის ტრავმის შედეგად განვითარებული მრავლობითი სისხლჩაქცევა თავის ტვინის მცირე კალიბრის სისხლძარღვებიდან. ჰემორაგიის მექანიზმია თავის ტვინის სისხლძარღვების გაწელვა ტრავმისას, რის შედეგადაც ადგილი აქვს ქიმიურ/ფიზიოლოგიურ ცვლილებებსა და ჰემატოენცეფალური ბარიერის დარღვევას, რის გამოც სისხლის ელემენტები გადმოდის სისხლძარღვიდან ურჯედშორის სივრცეში. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია სისხლჩაქცევების სიმძიმესა და მდებარეობაზე, თუმცა, ზოგადი სიმპტომებია თავის ტკივილი, დაბნეულობა, ძილიანობა, თავბრუსხვევა, ცნობიერების დათრგუნვა, გულისრევა, ღებინება, გულყრა.
ჰურლერის სინდრომი

ჰურლერის სინდრომი (ასევე ცნობილი, როგორც ჰურლერის დაავადება ან მუკოპოლისაქარიდოზი ტიპი (-)) — მუკოპოლისაქარიდოზის ერთ-ერთი ტიპი, რა დროსაც აღინიშნება ძირითადად ნერვული, ძვლოვანი, გულ-სისხლძარღვთა სისტემისა და თვალის პათოლოგიები. ჰურლერის სინდრომი არის ლიზოსომური დაგროვების დაავადება, რა დროსაც მე-4 ქრომოსომის გენის აუტოსომურ-რეცესიული მუტაციის გამო სხვადასხვა ორგანოთა სისტემის ლიზოსომებში გროვდება დიდი ზომის ნახშირწყლოვანი მოლეკულები - გლიკოზამინოგლიკანები . კლინიკური გამოვლინებები აღინიშნება სიცოცხლის პირველ წელს და მოიცავს მაკროცეფალიას, გონებრივ ჩამორჩენას, მხედველობის დარღვევას, სიყრუეს, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებს. თავის ტვინის რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება მაკროცეფალია, დიდი ზომის პერივასკულური (ვირშოუ-რობინის) სივრცეები, თავის ტვინის ატროფია, თეთრი ნივთიერების პათოლოგიური ცვლილებები, ჰიდროცეფალია.
ნეიროტოქსოპლაზმოზი

ნეიროტოქსოპლაზმოზი (ასევე ცნობილი, როგორც თავის ტვინის ტოქსოპლაზმოზი ან ცერებრალური ტოქსოპლაზმოზი) — ნერვული სისტემის ინფიცირება ტოქსოპლაზმის პარაზიტით (ლათ. ) ძირითადად აივ/შიდსის მქონე პაციენტებში. ადამიანის ორგანიზმში მისი მოხვედრა ხდება თერმულად ცუდად დამუშავებული ძროხის, ღორის ან ცხვრის ხორცით, ისევე, როგორც კატებთან კონტაქტით. ასევე არსებობს ნეიროტოქსოპლაზმოზის თანდაყოლილი ფორმა, როდესაც პარაზიტი ხვდება ნაყოფში დედის სისხლიდან პლაცენტის გავლით. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს თავის ტკივილს, ცხელებას, ცნობიერების დათრგუნვას, თავბრუსხვევას, ჰემიპარეზს, გულყრას, ფოკალურ ნევროლოგიურ სიმპტომებს. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება მრავლობითი პათოლოგიური წარმონაქმნები, რომელთაც კონტრასტის შეყვანისას აქვთ ნათელი რკალი პერიფერიულად და უმეტესად გვხვდება რუხი და თეთრი ნივთიერების საზღვარსა და ბაზალურ განგლიაში. მკურნალობა მოიცავს სულფადიაზინსა და პირიმეთამინს.
ცენტრალური ნერვული სისტემის პირველადი ლიმფომა

ცენტრალური ნერვული სისტემის პირველადი ლიმფომა (ასევე ცნობილი, როგორც ცნს-ს პირველადი ლიმფომა) — თავის ტვინის მეორე ყველაზე ხშირი სიმსივნის ტიპი გლიომების შემდეგ. ლიმფომა უმეტესად (90%) წარმოიქმნება ავთვისებიანი უჯრედებისგან, რომლებიც გროვდება სისხლძარღვების გარშემო და მიიღება ავთვისებიანი პათოლოგიური წარმონაქმნი. აღსანიშნავია, რომ კეთილთვისებიანი ლიმფომების უმეტესობა არის -უჯრედული წარმომავლობის. ცენტრალური ნერვული სისტემის მეორეული ლიმფომასგან განსხვავებით, პირველადი წარმოიქმნება უშუალოდ ნერვულ სისტემაში, ხოლო მეორეული ხვდება ცნს-ში სხვა ორგანოთა სისტემიდან ძირითადად ჰემატოგენური გზით. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებსა (თავის ტკივილი, ღებინება, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა) და ფოკალურ ნევროლოგიურ დეფიციტებს, წარმონაქმნის მდებარეობიდან გამომდინარე. ლიმფომა ხშირად მდებარეობს პარკუჭების მიმდებარე თეთრ ნივთიერებაში და ახასიათებს კორძიანი სხეულის გავლით საპირისპირო ჰემისფეროზე გავრცელება. მკურნალობა მოიცავს სტეროიდებსა და ქიმიო/რადიოთერაპიას. საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია პათოლოგიური მასია ნეიროქირურგიული ამოკვეთა.
ვალტერ სიმონსი

}), რის შემდეგაც სამხედრო სამსახური გაიარა. 1888 წელს ჩააბარა პრუსიის ასესორის გამოცდა და შემდგომში მოსამართლის ასისტენტად მსახურობდა ბონსა და ზოლინგენში. 1890 წელს, ზოლინგენში, მან ცოლად შეირთო ერნა რულე (1870–1954). მათ სამი ვაჟი და ოთხი ქალიშვილი შეეძინათ.
ჯილდოები
1931 წელს ვალტერ სიმონსს მიენიჭა გერმანიის რაიხის არწივის ფარი. ეს იყო ვაიმარის რესპუბლიკის უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდო, რომელიც გაიცემოდა განსაკუთრებული კულტურული, სამეცნიერო ან საზოგადოებრივი მიღწევებისათვის. სიმონსმა ეს პატივი დაიმსახურა გერმანიის სამართლებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისთვის.
მარიო ბეტინი

მარიო ბეტინი (, ; დ. 6 თებერვალი, 1582, ბოლონია — გ. 7 ნოემბერი, 1657, იქვე) — იტალიელი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი და ასტრონომი.

ბიოგრაფია
მარიო ბეტინი მათემატიკას სწავლობდა ბელგიელი ჟან ვერვიესა და ჯუზეპე ბიანკანის ხელმძღვანელობით პარმაში, ს. როკოს იეზუიტების კოლეჯში. 1624 წელს, როდესაც ბიანკანი გარდაიცვალა, მათემატიკის კათედრა ბეტინიმ დაიკავა, რომელიც ასწავლიდა სამხედრო ხელოვნებას, სტერეომეტრიას და კონუსურ თეორიას. 1624-1630 წლებში იგი ასევე პასუხისმგებელი იყო სამხედრო არქიტექტურის სწავლებაზე. მის კურსებზე დამსწრე სტუდენტებს შორის იყვნენ ჰერცოგ რანუჩიოს ორი ვაჟი, ოტავიო და ოდოარდო. გარდა იმისა, რომ ბეტინი იყო ოტავიოს სამხედრო მათემატიკის მასწავლებელი, ის ასევე მსახურობდა სამხედრო კონსულტანტად პარმის (1612-1613 და 1626–1627) და მოდენას (1617-1618) სასამართლოებში და სამხედრო არქიტექტორად ნოველარაში (1618-1619), იეზუიტების „პროვინცია ვენეტას“ ნოვიაციატის რეზიდენციაში.

ბეტინი, ძირითადად, მათემატიკოსი და მათემატიკური ფიზიკოსი იყო. მან საკუთარ თავს ფილოსოფოსი მათემატიკუსი უწოდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მეცნიერი, რომელიც ბუნებრივი ფილოსოფიის შესასწავლად მათემატიკას ეყრდნობა. ბეტინი გარკვეულწილად ორაზროვანი იყო გალილეოს კოპერნიკობისადმი და მისი ახალი ასტრონომიული დაკვირვებების მიმართ. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგადად აღიარებდა გალილეოს აღმოჩენების მნიშვნელობას, ის არ ეთანხმებოდა „ “-ში გამოთქმულ ზოგიერთ დასკვნას, განსაკუთრებით მთვარეზე მთების სიმაღლესთან დაკავშირებით. ბეტინის თქმით, თუ მთვარეზე ძალიან მაღალი მთები იქნებოდა, ტელესკოპით დაკვირვებული მთვარის დისკი არარეგულარული და დაკბილული გამოჩნდებოდა, პირიქით, ის იდეალურად მრგვალი ჩანდა. ბეტინის წინააღმდეგობები იმეორებდა იოჰანეს კეპლერის „ “-ში გამოთქმულ ეჭვებს. ჯოვანი რიჩოლი, რომელმაც ბეტინის ლექცია პარმაში მოისმინა, ახსენებს მის მცდელობებს მთვარის მთების სიმაღლის გაზომვის შესახებ.

გარდა იმისა, რომ ბეტინი გვარინო გვარინის (1624–1683) მენტორი და კრისტოფ გრინბერგერის მეგობარი იყო, ბეტინი ასევე პრინცი რაიმონდო მონტეკუკოლის (1609–1680) ახლო მეგობარი იყო — ამ უკანასკნელმა მას 1652 წლის 15 ივლისს ჰოენეგიდან გამაგრების შესახებ მისი ნაშრომის ასლიც კი გაუგზავნა. ის ეწინააღმდეგებოდა ბონავენტურა კავალიერის განუყოფელობის მეთოდს და უსასრულოდ მცირე სიდიდეების თეორიას.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბეტინუსი.
როდრიგო ბორხა სევალიოსი

როდრიგო ბორხა სევალიოსი (დ. 19 ივნისი, 1935 – გ. 18 დეკემბერი, 2025) — ეკვადორელი პოლიტიკოსი, იურისტი და აკადემიკოსი, რომელიც 1988-დან 1992 წლამდე ეკვადორის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა. იგი ასევე ბორჯიების საგვარეულოს შთამომავალი იყო.

მისი პრეზიდენტობა აღინიშნა ეკონომიკური კრიზისის დასაძლევად გატარებული მკაცრი ეკონომიის ზომებით, პარტიზანული დაჯგუფების — ¡ , !-ს განიარაღებით, პერუსთან დიალოგით სასაზღვრო კონფლიქტის მოსაგვარებლად, ეკვადორის აქტიური როლით რეგიონული ინტეგრაციის ხელშეწყობაში და მკვიდრი მოსახლეობის (ინდიელთა) ნაციონალური უფლებების აღიარებით.

ადრეული ცხოვრება
ბორხა დაიბადა ეკვადორის დედაქალაქ კიტოში, 1935 წლის 19 ივნისს და გაიზარდა ისტორიულ უბანში — ლა ჩილენაში. იგი იყო ლუის ფელიპე ბორხა დელ ალკასარისა და აურელია სევალიოს განგოტენას ვაჟი. არსებობს მოსაზრება, რომ ის მამრობითი ხაზით რომის პაპ ალექსანდრე -ის პირდაპირი შთამომავალი იყო, მისი ვაჟის — განდიის მე-2 ჰერცოგის, ჯოვანი ბორჯიას მეშვეობით.

იგი სწავლობდა „ბორხას პანსიონატში“ და კიტოს „ამერიკულ კოლეჯში“.

1970 წელს იგი ხელახლა აირჩიეს კონგრესში, თუმცა მან თავისი ადგილის დაკავება ვერ შეძლო, რადგან რამდენიმე დღეში კონგრესის მუშაობა შეჩერდა.

ამ არჩევნებში ბორხამ ხმების 12% მიიღო და მეოთხე ადგილზე გავიდა, თუმცა იგი კვლავ აირჩიეს დეპუტატად.

2007 წელს ბორხა სამხრეთ ამერიკის ერთა კავშირის გენერალურ მდივნად დაინიშნა. თუმცა, მომდევნო წელს იგი გადადგა მას შემდეგ, რაც რამდენიმე რეგიონულ ლიდერთან უთანხმოება მოუვიდა ინტეგრაციის მასშტაბებთან დაკავშირებით; ბორხა მხარს უჭერდა -ს მყარი ინსტიტუციური სტრუქტურითა და ფართო უფლებამოსილებებით.

2010 წლის 29 აპრილს ბორხა შეუერთდა ეკვადორის ენის აკადემიას და დაიკავა ადგილი „“.
იაკების რბოლა

იაკების რბოლა — სანახაობრივი სპორტული ღონისძიება, რომელიც იმართება ტიბეტის, ყაზახეთის, ყირგიზეთის, გილგიტ-ბალტისტანის, ლადახისა და მონღოლეთის მრავალ ტრადიციულ ფესტივალზე, შეკრებებზე, რომლებიც აერთიანებს პოპულარულ ცეკვებსა და სიმღერებს ტრადიციულ თამაშებთან. ტიბეტელებისთვის ეს ძალიან განსაკუთრებული სადღესასწაულო მოვლენაა.

რბოლა
თითოეული მონაწილე, რომელთა რიცხვი ჩვეულებრივ 10 ან 12-ია, თავის იაკზე ამხედრებულია და იაკები შეჯიბრის ტრასის ბოლოსკენ გარბიან.

იაკები და მათი მხედრები რეგიონის სხვადასხვა სოფლიდან იკრიბებიან შეჯიბრის ადგილზე. ამჟამად შეჯიბრში თითქმის 150 იაკი მონაწილეობს, წარსულში 50-ის ნაცვლად. შეჯიბრი ძალიან ფერადი ღონისძიებაა, როგორც იაკი, ასევე მისი მხედარი გამოწყობილია საოცრად მიმზიდველი ტანსაცმლითა და დეკორაციებით; იაკის თავი მორთულია წითელი თასმებით, რქები შეფუთულია ფერად აბრეშუმის ქსოვილში, ყურები ლენტებითაა შემოსილი, ხოლო კუდი დაფარულია ვენტილატორის ფორმის ქსოვილით, ტიბეტური დიზაინით. მხედრები და მწყემსები ასევე გამოწყობილნი არიან ძალიან ფერად სამოსში. შეჯიბრს იგივე რისკი აქვს, რაც დოღს. შეჯიბრის დღესდღეობით 2000 მეტრის სიგრძისაა ღია მინდვრებში და შეჯიბრის მონაწილე იაკები ამ მანძილს დაახლოებით 8 წუთში გარბიან. გამარჯვებული იაკი და მისი მხედარი ხალხის მოწონებასა და პატივისცემას იმსახურებენ.

ჩინეთი
იაკებით რბოლა ჯიეკუნდოს (ჩინურად იუშუ) ცხენების ფესტივალის განუყოფელი ნაწილი გახდა 2006 წელს. ის ჯიეკუნდოდან სამხრეთით, 20 კმ-ში, ბატანგის პატარა დაბასთან ახლოს ჩატარდა და 20000 ადამიანი ესწრებოდა. იაკებით რბოლა ასევე ცხრამეტდღიანი დარმას ფესტივალის განუყოფელი ნაწილია გიანგძეში და ტამსიუნგის ცხენების ფესტივალის, ასევე დაჯიურის სახელით ცნობილი ფესტივალის, კომიკური ნაწილია.

იაკებით რბოლა ასევე გავრცელებული სპორტია ცინგძანგის ტიბეტური პლატოს ფერმერულ და მეცხოველეობის რაიონებში. ისინი ყოველწლიურად მართავენ იაკებით რბოლას კარგი მოსავლის აღსანიშნავად და ლოცულობენ მომავალი წლის განმავლობაში კარგი ამინდისთვის.
ცუნდოკუ

ცუნდოკუ — საკითხავი მასალების შეძენის, მაგრამ სახლში მათი წაკითხვის გარეშე დაგროვების ფენომენი.

2007 წელს გამოცემულ წიგნში „შავი გედი“, ნასიმ ნიკოლას ტალებმა პოპულარული გახადა ტერმინი „ანტიბიბლიოთეკა“, რომელიც უმბერტო ეკომ შემოიღო ჯონათან სვიფტის „ გულივერის მოგზაურობაში“ ბიბლიოთეკის აღწერილობის დასახასიათებლად, რაც ცუნდოკუს შეადარეს.
თეოდორ სინდიკუბუაბო

თეოდორ სინდიკუბუაბო (დ. 1928 — გ. 1998 ) — რუანდელი პოლიტიკოსი, რომელიც რუანდის პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა რუანდის გენოციდის დროს, 1994 წლის 8 აპრილიდან 19 ივლისამდე. მანამდე, 1988–1994 წლებში, იგი იკავებდა რუანდის საკანონმდებლო ორგანოს — ეროვნული განვითარების საბჭოს — პრეზიდენტის თანამდებობას.

სინდიკუბუაბო დაიბადა ქალაქ ბუტარეს (წარსულში ეწოდებოდა ასტრიდა, რუანდა-ურუნდის ტერიტორიაზე, ამჟამად რუანდის სამხრეთი პროვინცია) სოფელ შიანდას დასახლება ზივუში. მისი მშობლები, ზაქარი სემუტვა და ჯუდიტ ნიირამანდა, ჰუტუს ეთნიკურ ჯგუფს მიეკუთვნებოდნენ. სინდიკუბუაბომ სამედიცინო განათლება მიიღო და პრეზიდენტ კაიბანდას ადმინისტრაციაში ჯანდაცვის მინისტრის თანამდებობას იკავებდა. ჟუვენალ ჰაბიარიმანას მიერ ხელისუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ, სინდიკუბუაბო კიგალის ცენტრალურ საავადმყოფოში პედიატრად მუშაობდა. მოგვიანებით იგი პოლიტიკას დაუბრუნდა, როგორც პარლამენტის დეპუტატი.

1994 წლის 6 აპრილს პრეზიდენტ ჰაბიარიმანას, ხოლო 7 აპრილს პრემიერ-მინისტრ აგათა უვილინგიიმანას მკვლელობისთანავე, პოლკოვნიკ თეონესტე ბაგოსორას მიერ კონტროლირებადმა „კრიზისულმა კომიტეტმა“ სინდიკუბუაბო პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად დანიშნა; იგი სახელმწიფოს მეთაური იყო მთელი გენოციდის განმავლობაში. 1994 წლის 19 აპრილს, ბუტარეს ახალი პრეფექტის (გუბერნატორის) დანიშვნის ცერემონიაზე, სინდიკუბუაბომ წარმოთქვა ამჟამად უკვე სამარცხვინოდ ცნობილი სიტყვა, რომელიც ეროვნული რადიოთი გადაიცა. სიტყვით გამოსვლისას მან შეურაცხყოფა მიაყენა მათ, ვინც არ „მუშაობდა“ (რაც ტუტსების დახოცვის ევფემიზმს წარმოადგენდა) და მოუწოდა: „გაეცალეთ გზიდან და მოგვეცით მუშაობის საშუალება“. 29 აპრილს იგი დაბრუნდა ბუტარეში და მოსახლეობას განუცხადა, რომ იქ ტუტსების მკვლელობის პროცესის ზედამხედველობისთვის იმყოფებოდა. 18 მაისს კიბუეს პრეფექტურაში ვიზიტისას მან მოსახლეობას მიულოცა „მუშაობის“ წარმატებით შესრულება.

თავისი სამედიცინო ცოდნის გამოყენებით, იგი სამხედროებს აძლევდა რეკომენდაციას, თუ საუღლე ვენის რომელ მონაკვეთზე უნდა მიეყენებინათ ჭრილობა გარდაუვალი სიკვდილის გამოსაწვევად.

მას შემდეგ, რაც რუანდის პატრიოტულმა ფრონტმა ქვეყანაზე კონტროლი დაამყარა და გენოციდი დაასრულა, სინდიკუბუაბო გაიქცა ზაირში (ამჟამად კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა), სადაც ემიგრაციაში, ქალაქ ბუკავუში ცხოვრობდა. 1995 წლის აპრილში მან დააფუძნა ორგანიზაცია „რესპუბლიკური გაერთიანება რუანდაში დემოკრატიისთვის“ , რომლის მიზანიც -ის რეჟიმის პირობებში მყოფ რუანდაზე თავდასხმა იყო. თავდაპირველად გავრცელდა ინფორმაცია, რომ იგი 1996 წლის ნოემბერში, კონგოს პირველი ომის დაწყებისას, ბუკავუზე რუანდის სამთავრობო ძალების თავდასხმის დროს დაიღუპა, თუმცა მოგვიანებით გავრცელებული ცნობებით იგი კინშასაში იმყოფებოდა.

საბოლოოდ, 1998 წლის მარტში, იგი საკუთარმა მცველმა მოკლა შანჟი-კალეჰეს ტერიტორიაზე. სინდიკუბუაბოს წინააღმდეგ რუანდის საკითხებზე მომუშავე საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალს ბრალი ოფიციალურად არასდროს წაუყენებია.
ქალასშიგა ტერატომა

ქალასშიგა ტერატომა — ჩანასახოვანი/გერმინაციული უჯრედების სიმსივნე. ჩანასახოვანი უჯრედები არის მულტიპოტენტური - სხვადასხვა ტიპის უჯრედად გარდაქმნის უნარის მქონე და, შესაბამისად, ტერატომა შესაძლოა შეიცავდეს მრავალ ქსოვილს. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კლასიფიკაციის მიხედვით, ქალასშიგა ტერატომა შეიძლება იყოს მწიფე (შედგება კარგად დიფერენცირებული/ჩამოყალიბებული ქსოვილებისგან და, მაშასადამე, კეთილთვისებიანია), უმწიფარი (შეიცავს არასრულად დიფერენცირებულ უჯრედებს. აქვს პოტენციალი გარდაიქმნას ავთვისებიან ფორმად) ან ავთვისებიანი ტრანსფორმაციის მქონე (ტერატომას ქსოვილები განიცდის ავთვისებიან ტრანსფორმაცისას და წარმოიქმნება კარცინომა, სარკომა ან სხვა სახის სიმსივნეები). კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მაკროცეფალიას, მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებს (თავის ტკივილი, ღებინება, გულისრევა, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა), მხედველობის დარღვევებს. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული კვლევა) ახასიათებს კისტური კომპონენტები, ცხიმის ჩანართები და კალციფიკაციები.
ნეიროცისტიცერკოზი

ნეიროცისტიცერკოზი — ცენტრალური ნერვული სისტემის ინფიცირება ღორის სოლიტერის პარაზიტით (ლათ. ). ადამიანის ინფიცირება ხდება უმი ან ცუდად მომზადებული ღორის ხორცის საკვებად მიღებით, რომელიც შეიცავს სოლიტერის ცისტიცერკებს. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს გულყრას, თავის ტკივილს, ჰიდროცეფალიას, მენტალური სტატუსის ცვლილებებს, ბრუნსის სინდრომს (თავის ტკივილი, თავბრუსხვევა, გულისრევა თავის სწრაფი მოძრაობისას, გამოწვეული პარკუჭშიგა პათოლოგიური წარმონაქმნით). რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება ცისტიცერკის კისტები თავის ტვინის პარენქიმაში (ძირითადად, რუხი და თეთრი ნივთიერების საზღვარზე), სუბარაქნოიდულ სივრცეში ან ინტრავენტრიკულურად.
ნეიროლიმფომატოზი

ნეიროლიმფომატოზი — პერიფერიული ნერვული სისტემის დაავადება, რა დროსაც აღინიშნება მისი შემადგენელი ნერვების ინფილტრაცია პათოლოგიური იმუნური უჯრედებით - ყველაზე ხშირად - -უჯრედული ლიმფომის. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია დაზიანებული ნერვის ტიპზე: სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს როგორც ტკივილს, ისე სისუსტეს შესაბამისი ნერვის საინერვაციო არეში. მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე აღინიშნება ნერვის ზომაში გაზრდა ან/და პათოლოგიური სიგნალი.
რინო-ორბიტო-ცერებრული მუკორმიკოზი

რინო-ორბიტო-ცერებრული მუკორმიკოზი — თავის ტვინის, ცხვირის ღრუს, სინუსებისა და თვალბუდის ინფექცია, გამოწვეული რიგის სოკოებით, ყველაზე ხშირად - -ით. ინფექცია ძირითადად ვითარდება იმუნოკომპრომისულ პაციენტებში - ხშირად დიაბეტის მქონე პირებში და თირკმლის გადანერგვის შემდეგ. იმ შემთხვევაში თუ ინფიცირებულია მხოლოდ ცხვირის ღრუ და თავის ტვინი, თვალის მიდამოს ჩართვის გარეშე, დაავადება მოიხსენიება, როგორც რინო-ცერებრული მუკორმიკოზი. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს თვალის ტკივილს, თავის ტკივილს, დაბუჟებას სახის არეში, ცხელებას, ანოსმიას, თვალის შეშუპებას, მხედველობის დარღვევას, გულისრევას, ფოკალურ ნევროლოგიურ სიმპტომებს, შავ ნეკროზულ არეებს სახის კანზე. დაავადება ხშირად ფატალურად სრულდება.
ქალასშიგა როზაი-დორფმანის დაავადება

ქალასშიგა როზაი-დორფმანის დაავადების დროს, გაურკვეველი მიზეზის გამო ადგილი აქვს ჰისტიოციტური იმუნური უჯრედების (ქსოვილის მაკროფაგები და დენდრიტული უჯრედები) დაგროვებას თავის ტვინსა და მის მფარავ მენინგეალურ გარსებში. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს თავის ტკივილს, გულყრას, ღებინებას, ფოკალურ ნევროლოგიურ სიმპტომებს. სავარაუდო მაპროვოცირებელ ფაქტორებად მიიჩნევა ინფექცია, გარემო ფაქტორები და გენეტიკა.
მიბმული ტვინის სინდრომი

მიბმული ტვინის სინდრომი (ინგ. ) — ზურგის ტვინის დაავადება, რა დროსაც ის სხვადასხვა ქსოვილოვანი წარმონაქმნებით მიმაგრებულია ხერხემლის არხზე, რის გამოც შეზღუდულია ზურგის ტვინის მოძრაობა. ვინაიდან ხერხემლის არხი ზურგის ტვინზე სწრაფად განიცდის ზრდას სიგრძეში, მიმაგრებული ქსოვილები წელავს ზურგის ტვინს, რის გამოც ვითარდება ქრონიკული იშემიური დაზიანებები. მიბმული ზურგის ტვინის სინდრომი ხშირად ასოცირებულია ისეთ დაავადებებთან, როგორიცაა ლიპომიელომენინგოცელე, ზურგის ტვინის კონუსის ლიპომა, დიასტემატომიელია და სხვა. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს ქვედა კიდურების სისუსტეს ან მგრძნობელობის დაქვეითებას, შარდის ბუშტისა და ნაწლავის მოქმედების დარღვევას, ზურგის ქვედა ნაწილის ტკივილს, სქოლიოზს, თმიან უბანს ხერხემლის დაზიანებული ადგილის შესაბამისად.
ურემიული ენცეფალოპათია

ურემიული ენცეფალოპათია — ცენტრალური ნერვული სისტემის დაზიანება, გამოწვეული სისხლში შარდოვანასა და სხვა ტოქსიკური მეტაბოლიტების დაგროვებით. შესაბამისად, ურემიული ენცეფალოპათია ვითარდება თირკმლის დაავადებების მქონე პაციენტებში. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს გულყრას, დელირიუმს, მიოკლონიას, ღებინებას, დაბნეულობას, კომას. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება პათოლოგიური კერები ბაზალურ განგლიაში, შუა ტვინში, საფეთქლის მეზიალურ წილებში. გარდა ამისა, აღსანიშნავია "ოსპისებრი ჩანგლის ნიშანი" (ინგ. ) რადიოლოგიურად.
ბაზილარული წვერის სინდრომი

ბაზილარული წვერის სინდრომი (ინგ. ) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული ბაზილარული არტერიის წვერის (ზედა დაბოლოების) ოკლუზიით. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მხედველობის, თვალის მოძრაობისა და ქვევით დარღვევებს, სომნოლენციას (ძილიანობა), ჰალუცინაციებს, მოძრაობის დარღვევებს. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება ჰიპერდენსული (ნათელი) უბანი ბაზილარული წვერის მიდამოში, ისევე, როგორც ინფარქტის კერები ტვინის ღეროს როსტრალურ (ზედა) ნაწილსა და კეფის მედიალურ წილებში.
სამუელ შმიდი

სამუელ შმიდი (დ. 8 იანვარი, 1947) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი 2000 წლიდან 2008 წლამდე. შმიდი ხელმძღვანელობდა თავდაცვის, სამოქალაქო დაცვისა და სპორტის ფედერალურ დეპარტამენტს (განსაკუთრებით მოქმედებდა როგორც თავდაცვის მინისტრი შვეიცარიისთვის).

შმიდი დაიბადა რიუტი ბაი ბიურენში, ბერნის კანტონში. აირჩიეს ფედერალურ საბჭოში 6 დეკემბერს, 2006 წელს. შმიდი წარმოადგენდა შვეიცარიის სახალხო პარტიის (/) წევრს, და ახლა წარმოადგენს ცენტრის წევრს.
თანამდებობის პერიოდში სამუელი ხელმძღვანელობდა თავდაცვის, სამოქალაქო დაცვისა და სპორტის ფედერალურ დეპარტამენტს. 2004 წელს, გახდა კონფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი და პრეზიდენტი 2005 წელს.

შმიდი წარმოადგენდა -ის ცენტრისტული/აგრარული ფრთის წევრს. სამუელი მოექცა ზეწოლის ქვეშ პარტიის ნაციონალისტური ფრთის მხრიდან, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ეროვნული საბჭოს წევრი ქრისტოფ ბლოხერი, გარკვეულ საკითხებზე ზომიერი პოზიციის დაკავების გამო. მას შემდეგ რაც გახდა უდიდესი პარტია ფედერალურ ასამბლეაში 2003 წლის ფედერალურ არჩევნებში, დაემუქრა შმიდს საბჭოდან გაგდებას, თუკი არ მიიღებდა დამატებით ადგილს (რომელიც საბოლოოდ გადაეცა ბლოხერს იმავე წელს).

მას შემდეგ რაც ბლოხერი დამარცხდა ფედერალურ საბჭოში ხელახალი არჩევისას, ეველინე ვიდმერ-შლუმპფის სასარგებლოდ, -ის ფრაქციამ მიიღო გადაწყვეტილება შმიდისა და ვიდმერ-შლუმპფის პარტიული ჯგუფიდან გამორიცხვის შესახებ. ზოგიერთებმა მოითხოვეს შმიდისა და ვიდმერ-შლუმპფის პარტიიდან სრულად გაძევება. თუმცა, შვეიცარიული პარტიები იურიდიულად წარმოადგენენ კანტონური პარტიების ფედერაციებს. შმიდის გაძევებისთვის, -ის ბერნის განყოფილებას უნდა შეეწყვიტა შმიდის წევრობის უფლება, და ბერნის განყოფილებამ უარი თქვა ამაზე. 2008 წელს, შმიდი შეუერთდა ახლად ჩამოყალიბებულ კონსერვატიულ-დემოკრატიულ პარტიას, -ის ბერნის განყოფილების თითქმის ყველა წევრთან ერთად.

12 ნოემბერს, 2008 წელს შმიდი გადადგა ფედერალური საბჭოდან, რაც ძალაში შევიდა 1 იანვარს, 2009 წელს. გადადგომას რამდენიმე თვის განმავლობაში მოჰყვა ინტენსიურ პოლიტიკური ზეწოლა შვეიცარიის სახალხო პარტიის მხრიდან შვეიცარიულ სამხედრო ძალებში სკანდალებისა და ავარიების, ასევე ჯანმრთელობის პრობლემების გამო. სამუელ შმიდი ჩაანაცვლა ული მაურერიმ შვეიცარიის სახალხო პარტიიდან.
ჯუზეპე ბონიტო

ჯუზეპე ბონიტო (; დ. 1 ნოემბერი, 1707, კასტელამარე-დი-სტაბია — გ. 19 მაისი, 1789, ნეაპოლი) — ნეაპოლური სკოლის იტალიელი ფერმწერი. მისი შემოქმედება მოიცავს გვიანი ბაროკოდან კლასიციზმზე გარდამავალ პერიოდს.

ცხოვრება და შემოქმედება
ჯუზეპე ბონიტო ნეაპოლელი მხატვრის, ფრანჩესკო სოლიმენას მოსწავლე იყო; მის ადრეულ ნამუშევრებში აშკარად იგრძნობა მასწავლებლის გავლენა. ბონიტოს ერთ-ერთი თანამედროვე იყო გასპარე ტრავერსი, რომლის ბევრ ტილოსაც ადრე სწორედ ბონიტოს მიაწერდნენ. მოგვიანებით მხატვარმა საკუთარი სტილი ჩამოაყალიბა, რომელიც შუქჩრდილის განსაკუთრებული ეფექტებით გამოირჩევა.

ბონიტოს შემოქმედების ძირითადი ჟანრები პორტრეტი და ყოფითი სცენები იყო. მისი ნამუშევრები, რომლებიც ასახავს ქუჩის სცენებს უპატრონო ბავშვებისა და „კომედია დელ არტეს“ პერსონაჟების მონაწილეობით, შესრულების მანერით შედარებით უხეშია, თუმცა სიცოცხლისუნარიანობითა და იუმორით ხასიათდება. მას ასევე მრავალი შეკვეთა აქვს შესრულებული ნეაპოლის ეკლესიებისა და მონასტრებისთვის.

1751 წელს ჯუზეპე ბონიტო ნეაპოლის სამეფო კარის მხატვარი გახდა. ამ პერიოდში იგი დიდ ყურადღებას უთმობდა ფრესკულ ფერწერას; მას ეკუთვნის პორტიჩის სამეფო სასახლის მოხატულობა. კაპოდიმონტეს სასახლეში ბონიტო მონაწილეობდა ფერწერული კოლექციის სისტემატიზაციაში, რომელიც თორმეტ დიდ დარბაზში, მხატვრებისა და ფერწერული სკოლების მიხედვით განთავსდა.

მუზეუმის ექსპოზიციასთან ერთად, 1755 წელს სასახლეში დაარსდა „ნატურის სამეფო აკადემია“ (იტალ. ). ბონიტო ამ სკოლის ხელმძღვანელად დაინიშნა, მოგვიანებით კი სამეფო შპალერების (გობელენების) მანუფაქტურასაც ჩაუდგა სათავეში. პარალელურად იგი აქტიურად მუშაობდა პორტრეტის ჟანრში — მის ფუნჯს ეკუთვნის ნეაპოლის მეფის, კარლ -ისა და ესპანეთის მეფის, კარლ -ის მეუღლის, მარია ამალია საქსონელის პორტრეტი. მხატვრის ერთ-ერთი ბოლო ნამუშევარი, საკურთხევლის ხატი „უმანკო ჩასახვა“, 1789 წელს კაზერტის სამეფო სასახლის კაპელისთვის შეიქმნა.

1752 წელს ჯუზეპე ბონიტო რომის წმინდა ლუკას აკადემიის წევრად მიიღეს. მსხვილი სამეფო შეკვეთების შესრულებისას იგი თანამშრომლობდა მხატვარ ფრანჩესკო დე მურასთან. ბონიტო ნეაპოლში გარდაიცვალა. მისი ერთ-ერთი გამორჩეული მოსწავლე იყო ანჯელო მოცილო.

გალერეა
ცოფის ენცეფალიტი

ცოფის ენცეფალიტი — ცენტრალური ნერვული სისტემის პროგრესული ინფექციური დაავადება, გამოწვეული რაბდოვირუსების ოჯახისა (ლათ. ) და ლისავირუსის გვარის (ლათ. ) რნმ-ვირუსით. ადამიანების დაავადება ხდება ინფიცირებული ცხოველის მიერ კბენით, რის შემდეგაც კუნთში ვირუსი მრავლდება, სენსორულ ნეირონში გადადის აცეტილქოლინის რეცეპტორით და აქედან ცნს-ში ვრცელდება. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს გაღიზიანებადობას, სუნთქვით სპაზმებს, ხველას, აუტონომიური ნერვული სისტემის დისფუნქციას, მენტალური სტატუსის ცვლილებებს, ჰიდროფობიას (წყლის შიში), აეროფობიას (ჰაერის ნაკადის შიში), ჰიპერსალივაციას (გაძლიერებული ნერწყვდენა), მოძრაობის დარღვევებს, კომას. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება პათოლოგიური კერები ბაზალურ განგლიაში, თალამუსში, ჰიპოთალამუსში, ტვინის ღეროში, ლიმბურ სისტემაში, ზურგის ტვინში, შუბლისა და თხემის წილებში.
Incontinentia pigmenti

(სიტყვა-სიტყვით: პიგმენტის შეუკავებლობა. ასევე ცნობილი, როგორც ბლოხ-ზულცბერგერის სინდრომი) — მულტისისტემური გენეტიკური დაავადება, გამოწვეული მუტაციით -ქრომოსომის გენში, რომელიც აკოდირებს აპოპტოზისგან უჯრედების დამცველ ცილას. პიგმენტის შეუკავებლობის დროს აღინიშნება პათოლოგიები ნერვულ სისტემაში, ძვლოვან სისტემაში, თვალსა და კანში. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს გონებრივ ჩამორჩენას, ბადურას ჩამოცლას, კბილებისა და ფრჩხილების დაზიანებებს, ალოპეციას, კანზე გამონაყარსა და ჰიპერპიგმენტაციურ ლაქებს. თავის ტვინის რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება მიკროცეფალია, თავის ტვინის ატროფია, კორძიანი სხეულის ჰიპოპლაზია და ჰიპერინტენსიურობა, თეთრი ნივთიერების დაზიანება, პორენცეფალური/ქერქქვეშა კისტები, ჰიდროცეფალია, რუხი ნივთიერების ჰეტეროტოპია, წერტილოვანი ინფარქტის კერები.