iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პავლე (ლებედევი)

მთავარეპისკოპოსი პავლე (ერისკაცობაში — პეტრე ვასილის ძე ლებედევი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი. საქართველოს ეგზარქოსი, ქართლ-კახეთის მთავარეპისკოპოსი (1882-1887).

ბიოგრაფია
დაიბადა ტვერის გუბერნიის ვესიეგორსკის უეზდის სოფ. ჩისტაია დუბრავაში 1827 წელს. 1853 წელს უმაღლესი ღვთის მეტყველების განათლება მიიღო პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში, სადაც დაასრულა კურსი მაგისტრის ხარისხით. მსახურობდა სასულიერო სასწავლებელში, ინსპექტორად სმოლენსკისა და პეტერბურგის სასულიერო სემინარიებში, ამავე აკადემიის ინსპექტორად, იყო სმოლენსკის და პეტერბურგის სემინარიების რექტორი. 1868 წელს ეპიკსოპოსად იქნა ხელდასხმული, 2 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა პეტერბურგის სამიტროპოლიტო ეპარქიის ვიკარიდ. 1871-1882 წწ. კიშინიოვის ეპისკოპოსი.

1882 წლის 18 ივლისიდან იყო საქართველოს ეგზარქოსი. 1886 წელს თბილისის სასულიერო სემინარიის სტუდენტმა იოსებ ლაღიაშვილმა მოკლა სემინარიის რექტორი პავლე ჩუდეცკი. ჩუდეცკის დაკრძალვის დღეს ეგზარქოსმა პავლემ დაწყევლა მკვლელი და საზოგადოება, რომელმაც ის წარმოშვა. უცნობია, ზუსტად რა სიტყვები წარმოთქვა პავლემ, თუმცა ის აღქმულ იქნა, როგორც ქართველი ერის დაწყველა. პროტესტი ყველაზე მკაფიოდ დიმიტრი ყიფიანმა გამოხატა და საჯაროდ, პრესის მეშვეობით მოითხოვა ეგზარქოსისგან საქართველოს დატოვება. ეგზარქოსმა პავლემ წერილითვე უარყო წყველის წარმოთქმა, ხოლო დიმიტრი ყიფიანის მიმართ ხელისუფლებამ რეპრესიული ზომები გაატარა, თანამდებობიდან გადააყენა და სტავროპოლის მხარეში გადაასახლა, სადაც ის მოკლეს. ყიფიანის გადმოსვენება და მთაწმინდაზე დაკრძალვა ანტიიმპერიულ აქციად იქცა.

1888 წლიდან პავლე იყო ყაზანის მთავარ-ეპისკოპოსი. გარდაიცვალა ყაზანში 1892 წლის 23 აპრილს. გამოცემულია მისი "სიტყვანი და შესხმანი" სამ ტომად 1879-1881 წწ.
პალადი (რაევი)

მიტროპოლიტი პალადი (ერისკაცობაში — პავლე ივანეს ძე რაევი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი. საქართველოს ეგზარქოსი, ქართლ-კახეთის მთავარეპისკოპოსი (1887-1892).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1827 წელს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიის მღვდლის ოჯახში .

ნიჟეგოროდის სასულიერო სემინარიის დასრულების შემდეგ სწავლა განაგრძო ყაზანის სასულიერო აკადემიაში, რომელიც დაასრულა 1852 წელს მაგისტრის წოდებით.
1861 წელს დაქვრივდა, აღიკვეცა ბერად და მცირე ხანში აიყვანეს არქიმანდრიტის წოდებაში.

1863 წელს სანქტ-პეტერბურგის სასულიერო სემინარიის ინსპექტორია, 1864-1866 წლებში სანქტ-პეტერბურგის სასულიერო სემინარიის რექტორი. ლადოგის ეპისკოპოსად კურთხევის შემდეგ, პალადი 1869 წელს ხდება ვოლოგდის ეპისკოპოსი, შემდეგ ტამბოვისა (1873 - 1876 წწ.) და რიაზანისა (1876 - 1882 წწ.). დააფუძნა რასკოლნიკების საწინააღმდეგო მისიონერული საზოგადოება ქ. ტამბოვში და რიაზანში მოღვაწეობისას. ქ. ვოლოგდაში შემოიტანა და დაამკვიდრა კეთილმოწესეთა ("ბლაღოჩინების") არჩევის წესი, იქვე დაამკვიდრა სასულიერო წოდების ემიტარული სალარო.

1887-1892 წლებში პალლადი საქართველოს ეგზარქოსია. 1892 წლიდან პალადი ინიშნება სანქტ-პეტერბურგის მიტროპოლიტად, ინიშნება უწმიდეს სინოდის წევრად.

მიტროპოლიტი პალადი გარდაიცვალა 1898 წელს.

ქართული ინტელიგენციის წარმომადგენლებთან (დიმიტრი ბაქრაძე, ექვთიმე თაყაიშვილი, თედო ჟორდანია) ერთად, პალადის უშუალო ძალისხმევით დაფუძნდა და ამოქმედდა საეკლესიო მუზეუმი ქ. თბილისში.
ვლადიმერი (ბოგოიავლენსკი)

მიტროპოლიტი ვლადიმერი (, ერისკაცობაში — ვასილი ნიკიფორეს ძე ბოგოიავლენსკი, ́ ́ ́; დ. 1 იანვარი, 1848, სოფ. მალომორშევკა, ახლანდ. ტამბოვის ოლქი, რუსეთი, — გ. 25 იანვარი, 1918, კიევი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი. საქართველოს ეგზარქოსი, ქართლ-კახეთის მთავარეპისკოპოსი (1892-1898).

დაამთავრა კიევის სასულიერო აკადემია (1874). ასწავლიდა ტამბოვის სასულიერო სემინარიაში. 1888 წელს აღიკვეცა ბერად. მალევე აკურთხეს ეპისკოპოსად. 1891 წლიდან განაგებდა სამარის ეპარქიას. 1892-1898 წლებში იყო საქართველოს ეგზარქოსი.

საქართველოს ეგზარქოსად ყოფნის დროს ვვლადიმერის ინიციატივით დაარსდა მცხეთის სვეტიცხოვლის ტაძრის აღმდგენელი კომიტეტი, რომელსაც თავად თავმჯდომარეობდა. განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა სამისიონერო საქმიანობას. ამ მიზნით თბილისის მოლოკნებით და სხვა სექტანტებით დასახლებულ უბნებში დააარსა სამისიონერო ძმობა, ააგო ყაზანის ღვთისმშობლის ეკლესია, სადაც გაიხსნა ბიბილიოთეკა. 1894 წელს ქუთაისში დაარსდა სასულიერო სემინარია. მისი ხელშეწყობით 1894 წელს ქართული საზოგადოების ერთმა ნაწილმა რუსეთის სინოდში გაგზავნილი მოხსენებით ამხილა ეგზარქოსების მიერ ქართული ეკლესიის ჩაგვრა-შევიწროება, მოითხოვდა საქართველო-იმერეთის სინოდალური კანტორის გაუქმებას, ეპარქიების რაოდენობის გაზრდას და სხვ.

1898-1912 წლებში ვლადიმერი მიტროპოლიტის წოდებით განაგებდა მოსკოვისა და კოლომენის, 1912-1915 წლებში — სანქტ-პეტერბურგისა და ლადოგის, 1915 წლიდან — კიევისა და გალიცის ეპარქიებს. 1918 წელს საბჭოთა ჯარების მიერ კიევის აღების შემდეგ ბოლშევიკებმა წამებით მოკლეს კიევ-პეჩორის ლავრის კედლებთან. რუსულმა ეკლესიამ ვლადიმერი წმინდანად შერაცხა.
ალექსი (მოლჩანოვი)

მთავარეპისკოპოსი ალექსი (ერისკაცობაში — ალექსი ვასილის ძე მოლჩანოვი; დ. 1853, სარაპულის მაზრა, ვიატკის გუბერნია — გ. 20 მაისი, 1914, ტფილისი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი. საქართველოს ეგზარქოსი, ქართლ-კახეთის მთავარეპისკოპოსი (1913-1914).

ბიოგრაფია
დაიბადა მღვდლის ოჯახში. 1885 წელს ეკურთხა მღვდლად. 1888 წელს მიიღო ღვთისმეტყველების მაგისტრის წოდება. 1899 წელს აღიკვეცა ბერად. 1900 წელს არქიმანდრიტის ხარისხით დაინიშნა ყაზანის სასულიერო აკადემიის რექტორად, შემდგომ ეკურთხა ეპისკოპოსად, ტობოლსკის მთავარეპისკოპოსად.

1913 წლის 2 ნოემბრიდან ალექსი საქართველოს ეგზარქოსია.

მთავარეპისკოპოსი ალექსი გარდაიცვალა თბილისში 1914 წლის 20 მაისს. დაკრძალულია მშობლიურ სოფელში, ვიატკის გუბერნიაში.
პიტირიმე (ოკნოვი)

მიტროპოლიტი პიტირიმი (ერისკაცობაში — პავლე ვასილის ძე ოკნოვი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი. საქართველოს ეგზარქოსი, ქართლ-კახეთის მთავარეპისკოპოსი (1914-1915)

პიტირიმ ოკნოვი, დაიბადა ქალაქ რიგაში, სამღვდელო პირის ოჯახში. 1879 წელს რიგაში დაამთავრა გიმნაზია, შემდგომში კიევის სასულიერო აკადემია. 1883 წელს აღიკვეცა ბერად. 1890 წელს, 32 წლის ასაკში ხდება არქიმანდრიტი, 36 წლის ასაკში კი ნოვგოროდ-სევერსკის, შემდეგ ტულას ეპისკოპოსი, 1909 წლიდან კურსკის, ვლადიკავკაზისა და სამარის მთავარეპისკოპოსია.

1914 წლიდან საქართველოს ექსეგზარქოსირხოსი. პიტირიმმა შეასრულა წირვა ქართულად აკაკი წერეთელის პანაშვიდზე ქაშვეთის ეკლესიაში, 1915 წლის 27 იანვარს, რითაც ქართველთა საზოგადოების მადლიერება დაიმსახურა.

1916 წელს პიტირიმი გადაიყვანეს სანქტ-პეტერბურგის მიტროპოლიტად, სადაც დარჩა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციამდე.

1917 წელს რუსეთის წმინდა სინოდის განკარგულებთ პეტროგრადისა და ლადოჟის მიტროპოლიტი პიტირიმე თანამდებობიდან გადააყენეს.
გაბრიელ გარსია მორენო

გაბრიელ გარსია მორენო (დ. 24 ოქტომბერი, 1821, გუაიაკილი, ეკვადორი — გ. 6 აგვისტო 1875, კიტო, ეკვადორი) — ეკვადორის სახელმწიფო მოღვაწე. 1860 წელს სათავეში ჩაუდგა დროებით მთავრობას. 1861-1865 წწ. იყო პრეზიდენტი. 1869 წელს სახელმწიფო გადატრიალება მოახდინა და თავი დიქტატორად გამოაცხადა. მან ქვეყანა ერთგვარ თეოკრატიულ სახელმწიფოდ აქცია. რომის პაპთან კონკორდატით (1862 წ. 26 სექტემბერი) აქ კათოლიციზმი ერთადერთ რელიგიად გამოაცხადა და ყოველწლიურად ვატიკანის ხაზინაში სახელმწიფოს შემოსავლის 10 %-ს რიცხავდა. 1875 წელს მოკლეს შეთქმულმა სტუდენტებმა.
ნიკოლოზი (ნალიმოვი)

მთავარეპისკოპოსი ნიკოლოზი (ერისკაცობაში — ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე ნალიმოვი; დ. 1852 — გ. 1914) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი. საქართველოს ეგზარქოსი, ქართლ-კახეთის მთავარეპისკოპოსი (1905-1906).

ბიოგრაფია
სწავლობდა პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში, 1885 წელს აღიკვეცა ბერად, 1890 წელს ეკურთხა ეპისკოპოსად. ბოლოს იყო ვლადიმირისა და სუზდალის ეპარქიის მთავარეპისკოპოსი.

1905 წელს დაინიშნა საქართველოს ეგზარქოსად, მართავდა საეგზარქოს ერთ წელზე ნაკლებ დროს, გადაიყვანეს ვლადიმირის კათერაზე. დაკრძალულია ალექსანდრე ნეველის საძმო სასაფლაოზე.
ნიკონი (სოფიისკი)

}, სოფ. ოზარნიკოვო, კოსტრომის გუბერნია — გ. , ტფილისი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი. საქართველოს ეგზარქოსი, ქართლ-კახეთის მთავარეპისკოპოსი (1906-1908).

ბიოგრაფია
ნიკოლოზ სოფიისკი დაიბადა 1861 წელს, კოსტრომის გუბერნიის ცუხლომის უეზდის სოფელ ოზარნიკოვოში სამღვდელოს ოჯახში. დაამთავრა სოლიგალიჩის სასულიერო სასწავლებელი, შემდეგ კოსტრომის სასულიერო სემინარია. 1883 წლიდან მღვდელი. დაქვრივების შემდეგ, 1887 წელს აღიკვეცა ბერად. სანქტ–პეტერბურგის სასულიერო აკადემიის დასრულების შემდეგ, 1888 წელს დაინიშნა სანქტ-პეტერბურგის სასულიერო სემინარიის ინსპექტორად, 1891 წელს ვლადიმირის სასულიერო სემინარიის რექტორად, 1891 წელსვე აიყვანეს არქიმანდრიტის ხარისხში. 1898 წლის 8 მარტს ვოლსკის ეპისკოპოსი, 1901 წლიდან მოყოლებული ეკავა ნარვის, ვიატკისა და სლობოდის საეპისკოპოსო კათედრები.

1906 წლის 9 ივნისიდან დაინიშნა ქართლისა და კახეთის მთავარეპისკოპოსად, უწმიდესი სინოდის წევრად და საქართველოს ეგზარქოსად.

1908 წლის 28 მაისს, თბილისში, სინოდალური კანტორის ვესტიბიულში მოკლა ცეცხლსასროლი იარაღით, დღემდე დაუდგენელიმა პიროვნებამ. ეჭვი მიტანილ იქნა ეპისკოპოს კირიონზე, რომელიც დააპატიმრეს, მღვდელმოქმედება შეუჩერეს და გადაასახლეს, არქიმანდრიტ ამბროსიზე, რომელიც 1910 წელს გაამართლეს და მღვდელ ნიკოლოზ ნამორაძეზე, რომელიც გაიქცა, თავი სტამბულის ქართველ კათოლიკეთა მონასტერს შეაფარა და საქართველოში მხოლოდ 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა.
ბელგრადის მეტროპოლიტენი

ბელგრადის მეტროპოლიტენის — მშენებლობა ჯერ კიდევ 1970-იან წლებში უნდა დაწყებულიყო. მშენებლობა დაიწყო 1980-იან წლებში, თუმცა, მოგვიანებით გეგმა შეცვალეს და მიწისქვეშა სადგურები საქალაქო ელექტრომატარებლების სისტემაში მოაქციეს.

1995 წელს გაიხსნა ორი მიწისქვეშა სადგური: „კარაჯორჯევის პარკი“ (არც თუ დიდ სიღრმეში) და „ვუკოვ სპომენიკი“ (ღრმად). ამ სადგურებში რიგის ვაგონმშენებელი ქარხნის მატარებლები დადიან. ამ ორ სადგურს ხშირად მეტროს უწოდებენ, რაც შეცდომაა.

2006 წელს ბელგრადის მეტროპოლიტენის სისტემის მშენებლობა დაიწყო, რომელშიც მოსკოვის მეტრომშენელები იღებენ მონაწილეობას.
პლატონი (როჟდესტვენსკი)

მიტროპოლიტი პლატონი (ერისკაცობაში — პორფირი ფედორის ძე როჟდესტვენსკი; დ. 23 თებერვალი, 1866, კურსკის გუბერნია — გ. 20 აპრილი, 1934, აშშ) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი. საქართველოს ეგზარქოსი, ქართლ-კახეთის მთავარეპისკოპოსი (1915-1917), კავკასიის ეგზარქოსი, ტფილისისა და ბაქოს მიტროპოლიტი (1917-1920).

ბიოგრაფია
1886 წელს დაამთავრა კურსკის სასულიერო სემინარია.
6 იანვარი, 1887
1887 წელს იკურთხა მღვდლად და ოთხი წელი იყო კურსკის ეპარქიის ერთ-ერთი სოფლის მღვდელი.
1891 წელს დაქვრივდა და ჩააბარა კიევის სასულიერო აკადემიაში.
1894 წელს აღიკვეცა ბერად.
1895 წელს დაამთავრა აკადემია და დატოვებულ იქნა კათედრაზე.
1896 წელს ასრულებდა დოცენტის მოვალეობას.
1898 წელს მიენიჭა ღვთისმეტყველების მაგისტრის ხარისხი თემაზე - " ".
1898 წლიდან ინსპექტორის თანაშემწე, ინსპექტორი და ბოლოს პროფესორი არქიმანდრიტის ხარისხში.
1902 წლიდან აკადემიის რექტორი.
ჩიგირინის ეპისკოპოსი
1902 წლიდან ჩიგირინის ეპისკოპოსი, ამავდროულად კიევის სასულიერო აკადემიის რექტორი და კიევის საძმო მონასტრის წინამძღვარი.
1906 წლიდან ჟურნალ - " " დამაარსებელი.
1907 სახელმწიფო დუმის წევრი.
არქიეპისკოპოსი ალეუტისა და ჩრდილოეთ ამერიკისა
1907 წლიდან არქიეპისკოპოსი ალეუტისა და ჩრდილო ამერიკის.
1909 წელს მონაწილეობდა წმინდა სინოდის კრებაზე.
არქიეპისკოპოსი კიშინიოვისა და ხოტინისა
1914 წლიდან არქიეპისკოპოსი კიშინიოვისა და ხოტინისა.
საქართველოს ეგზარქოსი
1915 წლის 5 დეკემბრიდან ქართლისა და კახეთის მთავარეპისკოპოსი, საქართველოს ეგზარქოსი, წმინდა სინოდის წევრი.
1915 წელს არჩეულ იქნა პეტროგრადის სასულიერო აკადემიის საპატიო წევრად.
1916 წელს არჩეულ იქნა ყაზანის სასულიერო აკადემიის საპატიო წევრად.
1917 წელს დაინიშნა სარწმუნოების განმამტკიცებელი საბჭოს მოადგილედ.
1917 წლის 13 აგვისტოს დაწინაურდა მიტროპოლიტის ხარისხში და დაინიშნა თბილისისა და ბაქოს მიტროპოლიტად - კავკასიის ეგზარქოსად.
1917 წელს ოქტომბრის რევოლუციის დროს მონაწილეობდა ბოლშევიკებთან მოლაპარაკებაში.

მიტროპოლიტი ხერსონისა და ოდესისა
1918 წელს მონაწილეობდა სრულიად უკრაინის კრებაში.
1918 წელს მიტროპოლიტი ხერსონისა და ოდესისა.
1920 წელს ემიგრირდა ჩრდილოეთ ამერიკაში.
ჩრდილოამერიკის მიტროპოლიტი
1921 წელს ჩაიბარა ჩრდილოამერიკის ეპარქია.
1922 წელს დაინიშნა სრულიად ამერიკისა და კანადის მიტროპოლიტად.
1923 წელს რუსეთის პატრიაქმა ტიხონმა დანიშნა ჩრდილოამერიკის ეპარქიის მმართველად.
განხეთქილება
1924 წლიდან რუსულმა ეკლესიამ დაითხოვა ჩრდილო ამერიკის ეპარქიიდან მიტროპოლიტი პლატონი დამოურჩილებლობის გამო, თუმცაღა იგი პატრიარქისა და სინოდის გადაწყვეტილებას არ დაემორჩილა და განაგრძობდა ეპარქიის მართვას.
1924 წელს ქ. დეტროიტში გაიმართა სრულიად ამერიკის საეკლესიო კრება, რომლის საფუძველზეც ემიგრირებულმა ეკლესიამ აღიარა მიტროპოლიტ პლატონის ძალაუფლება და დატოვა ეპარქიის მმართველად, ვიდრე სრულიად რუსეთის საეკლესიო კრება ჩატარდებოდა.
1926 წელს ამერიკისა და დასავლეთ ევროპის რუსული ეკლესია გამოეყო საზღვარგარეთის ეკლესიას და დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
1933 წლიდან მიტროპოლიტმა პლატონმა, ყველასგან დამოუკიდებლად, გამოაცხადა ამერიკის ეკლესია ავტონომიურად.
1933 წლის 16 აგვისტოს შედგა სინოდის კრება რომელმაც დაადგინა, რომ მიტროპოლიტ პლატონის ქმედება ეწინააღმდეგებოდა დედა ეკლესიის პრინციპებს; ასევე, მას უნდა აჰყროდა სამღვდელო ხარისხი, რათა ვერ შესძლებოდა მღვდელთმსახურების წარმოება, ვიდრე არ შეინანებდა.

გარდაიცვალა 1934 წლის 20 აპრილს.
პრაღის მეტროპოლიტენი

პრაღის მეტროპოლიტენი — ერთადერთი მეტროპოლიტენი ჩეხეთში და პრაღის ტრანსპორტის ერთ-ერთი ძირითადი საშუალება. პრაღის მეტროპოლიტენი ევროპაში მგზავრთა გამტარობის მიხედვით მეშვიდე ადგილს იკავებს.

პრაღის მეტროპოლიტენი სამი ხაზისგან შედგება: "ა" ( სქემაზე მწვანედ) "ბ" (სქემაზე ყვითლად) "ც" (სქემაზე წითლად). ქალაქის ცენტრში გადასაჯდომ სამკუთხედს ჰქმნის. პირველად გაიხსნა "ც" ხაზის მონაკვეთი სადგურებს "კეჩეროვსა" და "სოკოლოვსკას" (ამჟამად "ფლორენცი") შორის. ხაზების სიგრძე 59,3 კმ-ია, სადგურების რაოდენობა 57. სამი დეპოა: "კეცეროვი", "ჰოსტივარი" და "ზლიჩინი", აქვე უნდა ითქვას, რომ სამივე დეპოს რკინიგზასთან შეერთების საკუთარი ლიანდაგები აქვს.

დღიურად მეტროპოლიტენს 1,5-დან 2 მლნ ადამიანამდე გადაჰყავს. სამგზავრო ბილეთებია პრაღის მტროსთვის, ტრამვაისთვის, ავტობუსისთვის, პეტრჟინაზე მდებარე ფუნიკულიორისა და ზოოპარკისთვის ერთიანია.

სადგურებს, როგორც წესი, რამდენიმე ამოსასვლელი აქვთ, მანძილი კი მათ შორის საკმაოდ დიდიც შეიძლება იყოს. ზოგიერთ საგარეუბნო მეტროსადგურს, რომელიც ღრმად არ არის განლაგებული, საესკალატორო მომსახურება არ გააჩნია. ამასთან, ბოლო ხანებში ყველა სადგურს ლიფტებს უყენებენ, რათა ეტლში მყოფი ინვალიდებისთვის გაიოლდეს ბაქანზე მოხვედრა.

ისტორია
პრაღაში მეტროპოლიტენის აშენების პირველი წინადადება ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის აშენების შემდეგ ლადისლავ როტმა წამოაყენა 1898 წელს. ღონისძიებები ნაწილობრივ 1920-იან წლებში დაიწყო და მოსამზადებელი სამუშაოები მიმდინარეობდა როგორც ომამდე, ასევე, ომის შემდეგ, თუმცა, მეტროს მასშტაბური მშენებლობა 1966 წელსღა დაიწყო, ოღონდ, თავიდან მიწისქვეშა ტრამვაის ტრასები იგეგმებოდა.

პრაღის მეტროპოლიტენის მშენებლობის კონცეფცია 1967 წელს დაამტკიცა ჩსსრ-მა. მშენებლობა საბჭოთა სპეციალისტების დახმარებით მიმდინარეობდა. პირველი მონაკვეთი 1974 წლის 9 მაისს, წითელის არმიის მიერ პრაღის გათავისუფლებიდან 29 წლისთავზე. ხაზ ""-ს გახსნისთვის საბჭოთა კავშირიდან 43 ათასი ტონა თუჯის ტუბინგი, 21 ესკალატორი, ტურნიკეტები და სხვა სახის ინვენტარი იქნა ჩატანილი.

1990 წელს "ხავერდოვანი რევოლუციის" შემდეგ 19 სადგურს, რომელთაც მანამდე საბჭოთა და კომუნისტური ხასიათის სახელწოდება ჰქონდა, ადგილობრივი ტოპონიმიკით შეიცვალა.

ცისფრით აღნიშნულია მონაკვეთები, რომლებიც 2002 წელს დაიტბორა.

ხაზები
სიდრი

სიდრი (ფრანგ. ) — მცირეალკოჰოლიანი (5-7% მოცულობითი სპირტი) ხილკენკროვანი ღვინო, რომელსაც იღებენ ვაშლის წვენის დადუღებით. სიდრს აქვს ვაშლის გემო და არომატი, გაჯერებულია ნახშიროჟანგით. უშვებენ სამი სახის სიდრს: ტკბილს (შეიცავს 10 გ/ლ შაქარს), ნახევრად მშრალს (5 გ/ლ) და მშრალს (შაქარს არ შეიცავს). სიდრის სამშობლო საფრანგეთია. ამზადებენ ასევე ბელარუსში, უკრაინასა და ყაზახეთში.
მსუბუქი მეტრო

მსუბუქი მეტრო (მსუბუქი მეტროპოლიტენი) — მსუბუქლიანდაგიანი ტრანსპორტის ნაირსახეობა, საქალაქო ტრანსპორტის რეგულარული ჩქაროსნული, ძირითადად, არაქუჩაში მოძრავი, მიწისზედა (არსებობს მიწისქვეშაც) ლიანდაგიანი სახეობა.

მსუბუქი მეტროპოლიტენის მგზავრთა ნაკადი საათში 15-20 ათას ადამიანს არ აღემატება; ლიანდაგები, როგორც წესი, შემაღლებულ ადგილებზე, ხანდახან ესტაკადებზეა განლაგებული (ხანდახან კი მცირე ზომის საგვირაბო მონაკვეთებზე, მაგ: ქალაქის ცენტრებში, გადასაჯდომ აგდილებში და სხვა), მოძრავ შემადგენლობას ჩვეულებრივ რკინიგზაზე მცირე ზომის გაბარიტები აქვს და 2-3 ვაგონისგან შედგება, გვირაბების დიამეტრი 4-5 მეტრს შეადგენს, გვირაბებსა და ზედაპირებზე დაშვებულია მნიშვნელოვანი დახრები და მცირე მოსახვევი რადიუსები, სადგურებზე პლატფორმები 50-90 მ სიგრძისაა, ხოლო სიგანე 5-8 მ. მსუბუქი მეტროს ხაზები ხშირად არის დაკავშირებული აეროპორტებთან და მეტროსისტემებთან და ძალიან იშვიათად წარმოადგენენ ქალაქის დამოუკიდებელ სატრანსპორტო სისტემას.

სრულიად ან უმეტესწილად მიწისქვეშა მსუბუქი მეტრო შეიძლება მინი-მეტროდ იქნეს წოდებული.

ღირსება
მიწისზედა სადგურებისა და სარკინიგზო გადასარბენების მშენებლობა (რომელიც კონსტრუქციით მარტივია) უფრო იაფი ჯდება და გაცილებით ნაკლებ დროსაც იკავებს მიწისქვეშა სადგურების მოწყობასთან დაკავშირებით. (2006 წლის შეფასებით 1 კმ მიწისქვეშა გვირაბის აშენება ღია საშუალებით დაახლოებით 50 მლნ დოლარი ჯდება, ხოლო 1 კმ გვირაბის დახურული მეთოდით მშენებლობა 70-80 მლნ დოლარი. რაც შეეხება 1 კმ მსუბუქი მეტროს მშენებლობას 15-25 მლნ დოლარს შეადგენს.
არ რჩება გიგანტური უსუფთაო ქვაბულები.
არ გვხვდება ტიპური პრობლემები განიავებასთან, მცურავ სილებთან და ძვირ და არასაიმედო ესკალატორებთან

ნაკლი
საავტომობილო მაგისტრალების გადაკვეთა, რის გამოც აუცილებელი ხდება ძვირადღირებული ხიდების, ესტაკადებისა და გვირაბების აშენება ავტოტრანსპორტისთვის, ასევე მიწისზედა სივრცის გამოყენება, რომელზეც შეიძლება პრეტენზია ჰქონოდა ავტომაგისტრალებს - შედეგად კი ქალაქში ტრანსპორტის მოძრაობის შესაძლებელი შეფერხება და პიკის საათებში საცობების გაჩენა.
მუდმივი ხმაური;
სიცივე და პლატფორმების გაყინვა (ზამთრობით);
დამატებითი საექსპლუატაციო დანახარჯები, თოვლსაწმენდების აუცილებლობა და გზების ხშირი რემონტი;
დაზიანებული ლანდშაფტი.
ახალი ათონის მღვიმური რკინიგზა

ახალი ათონის მღვიმური რკინიგზა ან ახალი ათონის მინი-მეტრო — მღვიმური რკინიგზა აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, საქართველოში. გაიხსნა 1975 წლის 4 ივლისს ტურისტული კომპლექსის „ახალი ათონის“ შემადგენლობაში. განკუთვნილია საკურორტო სეზონზე ტურისტების ახალი ათონის მღვიმეში შესაყვანად. სიგრძით 1,3 კმ-ია, აქვს 3 სადგური: „შესასვლელი ჭიშკარი“, „აფხაზეთი“ და „თბილისი“.

მიწისქვეშა მდებარეობის გამო ამ რკინიგზას ხანდახან მეტროპოლიტენს ადარებენ ხოლმე.

ტურისტების ტრანსპორტირებისთვის 1975 წელს მღვიმესთან ცალგზიანი რკინიგზა გააკეთეს, რომელიც საკურორტო სეზონზე — მაისიდან ნოემბრამდე იმუშავებდა. მატარებლის სიჩქარეა 30 კმ\სთ. ლიანდაგების სიგანე 914 მმ-ია. დეპო პირველივე სადგურის მოპირდაპირე მხარეს, გამოქვაბულის სიახლოვესაა განლაგებული. ორგზიანი გასაყრისი ლიანდაგები პირველი და ბოლო სადგურებიდან მოკლე მანძილზევე მდებარეობენ. არის ასევე ორი სალიანდაგო კავშირი სამსახურებრივ გვირაბთან. საკონტაქტო რელსში ძაბვა 300 ვ შეადგენს.

საშტატო მგზავრნაკადია წლიურად 0,7 მლნ ადამიანი, ანუ დღიურად 2000 ტურისტი. მარშრუტი დიდ მანძილზე მოპირკეთებულია რკინაბეტონით (არა სამეტროპოლიტენო სტანდარტით), გვირაბის ნაწილი ბუნებრივ გამოქვაბულშია გაყვანილი. რკინიგზის მშენებლობა 1965-75 წლებში თბილისის მეტრომშენის მმართველობით, გაიოზ ჯაყელის ხელმძღვანელობით იქნა განხორციელებული.

გამოიყენებოდა საბურღ-მაფეთქებელი მეთოდი.
ბრიუსელის მეტროპოლიტენი

ბრიუსელის მეტროპოლიტენი — მეტროპოლიტენის ხაზთა სისტემა ბრიუსელში; ბელგია. ქვეყანაში ერთად-ერთი მეტროპოლიტენია, რამდენადაც შარლერუას მსუბუქი მეტრო უფრო ჩქაროსნული ტრამვაის სისტემაა, ვიდრე მეტროსი, იგივე ითქმის ანტვერპენის პრე-მეტროზე, რომელიც მიწისქვეშა ტრამვაის წარმოადგენს. მეტროს ექსპლუატაციას კომპანია / ეწევა.

ბრიუსელში მეტროქსელი 1965 წლის 20 სექტემბერს გაიხსნა და ოთხი ხაზისგან შედგება: 1,2,5 და 6. მეტროპოლიტენი 69 სადგურს მოითვლის, რომელთა შორის საშუალო მანძილი 650 მეტრია.

ისტორია
პირველი ხაზი 1965-69 წლებში გაიხსნა. 1970 წელს მეორე ხაზი შევიდა ექსპლუატაციაში.

ხაზები
გლაზგოს მეტროპოლიტენი

გლაზგოს მეტროპოლიტენი — შოტლანდიის უდიდესი ქალაქის გლაზგოს მიწისქვეშა სწრაფი ტრანსპორტის სისტემა. გაიხსნა 1896 წლის 14 დეკემბერს და ლონდონის მეტროპოლიტენისა და ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის შემდეგ მსოფლიოში მესამე ადგილს იკავებს სიძველით. შედგება ერთი წრიული ხაზისა და 15 სადგურისგან, საერთო სიგრძე 10,4 კმ-ია, მთელ ხაზზე გადაადგილების დრო 24 წუთი. გამოიყენება უჩვეულოდ ვიწყო ლიანდაგი 1219 მმ სიგანით. გვირაბების დიამტრიც ჩვეულებრივზე მცირეა — 3,35 მ. საშუალო სიღრმეა 10 მ. 2005-06 წლების მონაცემებით მგზავრთა ნაკადი წლიურად 13,6 მლნ ადამიანს შეადგენს (დღიურად 36 ათას მგზავრს). აღსანიშნავია, რომ მეტროს 1936 წლამდე გლაზგოს რკინიგზა ერქვა, 1936 წლიდან კი გლაზგოს მეტროპოლიტენი ეწოდება.

ისტორია
ხაზი სრული დატვირთვით 1896 წლის 14 დეკემბერს გაიხსნა და მას მერე აღარ გავრცობილა. თავდაპირველად საბაგირო გაწევა გამოიყენებოდა, ერთიანი კაბელი მოქმედებაში ერთ ორთქლის მანქანას მოჰყავდა. 1935 წელს ხაზი ქალაქს გადაეცა არარენტაბელურობის გამო, ამავე წელს სრული ელექტროფიცირებაც ჩატარდა. 1977-80 წლებში მეტროსისტემა სრულად დაიხურა რეკონსტრუქციისთვის. ერთი სადგური საერთოდ დაიხურა და სადგურ -ით შეიცვალა. გვირაბები და სადგურები სრულფასოვნად იქნა გადაკეთებული. ქალაქის ხელისუფლების განცხადების შემდეგ, რომ გარემონტებისთანავე მეტრო საათივით იმუშავებდა და ახალი შემადგენლობის ნარინჯისფერი შეფერილობის გამო მეტროპოლიტენს "დასაქოქი ფორთოხალი" უწოდეს.

ამგვარად, გლაზგოს მეტროპოლიტენი თავისი არსებობის 114 წლის მანძილზე არასდროს გაუფართოებიათ. არსებობს ქსელის გაფართოების გეგმები, თუმცა, მუშაობა ამმხრივ არ დაწყებულა.

სადგურები
სადგურები მდინარე კლაიდის ორივე ნაპირზე არის განლაგებული: 8 ჩრდილოეთ ნაპირზე, 7 სამხრეთისაზე.
ყველა სადგური მიწისქვეშაა, 12 სადგურს კუნძულისმაგვარი პლატფორმა აქვს, გვერდითი პლატფორმები მხოლოდ შემდეგ სადგურებზეა: , და . . პლატფორმები სადგურებზე ვიწროა: სიგანე დაახლოებით 3 მეტრია. სიგრძე 40 მეტრი, გათვლილია 3 ვაგონზე. პლატფორმის სიმაღლე ლიანდაგების დონიდან 65 სმ-ია. ხაზზე სამი გადასაჯდომი სადგურია: , და . .
მეტროპოლიტენი მუშაობს 6:30-დან 23:30-მდე 4-8 წუთიანი ინტერვალით ყოველდღიურად, გარდა კვირისა. კვირაობით სამუშაო დრო შეზღუდულია 11:00-18:00, ინტერვალია 8 წთ.
ლოზანის მეტროპოლიტენი

ლოზანის მეტროპოლიტენი — ლოზანის საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ერთ-ერთი სახეობა, ერთად-ერთი მეტროპოლიტენი შვეიცარიაში. ხაზს 1 მსუბუქ მეტროს უწოდებენ, ხაზი 2 კი მეტროპოლიტენის ავტომატიზებული ხაზია. 2008 წელს 2-ის გახსნის შემდეგ ლოზანა მსოფლიოში ყველაზე პატარა ქალაქია, სადაც სრულფასოვანი მეტროპოლიტენია გაყვანილი.

მეტროპოლიტენის ექსპლუატაციას ორგანიზაცია ახდენს, რომელიც ქალაქში ავტობუსებისა და ტრამვაის ექსპლუატაციასაც ეწევა. ამიტომ, მეტროს სატარიფო სისტემა უნიფიცირებულია ქალაქის ტრანსპორტის სხვა სახეობებთან. მეტროპოლიტენში ტურნიკეტები არ დგას.

ისტორია
ხაზი 1 1991 წლის 24 მაისს გაიხსნა. თავდაპირველად ეწოდა "სამხრეთ-აღმოსავლეთის ლოზანის ტრამვაი" (ფრ - , ), მოგვიანებით კი მეტროპოლიტენი უწოდეს. ხაზზე ბევრი შლაგბაუმიანი გადასასვლელია (ამგვარად, ხაზი მეტროს ისეთ კრიტერიუმს ვერ აკმაყოფილებს, როგორიცაა სრული სერგეგირებულობა ტრანსპორტის სხვა სახეობებისგან). ამის მიუხედავად, ავტორიტეტულ პორტალზე . ლოზანის მეტრო აღნიშნულია, როგორც სრულფასოვანი მეტროპოლიტენი.

1-ის სიგრძე 7,8 კმ-ია და ქალაქის ცენტრს ახლომდებარე დაბებთან აკავშირებს. ხაზზე სამი მიწისქვეშა სადგურია. ლიანდაგების დიდი ნაწილი მიწაზეა დაგებული, თუმცა, გარკვეულ მონაკვეთებში ესტაკადებზეც გადის. ზახი მეტწილად ცალლიანდაგიანი სადგურებთან გასაყრისი მონაკვეთებით. ხაზზე მოძრაობის დაახლოებითი დრო 19 წუთია, მოძრაობებს შორის ინტერვალი 9-10 წუთი, შაბათ-კვირას კი 20 წუთი. ლიანდაგების სიგანე 1435 მმ-ია.
ხაზზე 15 სადგურია. ლოზანაში მეტროს საბოლოო სადგური საქალაქო ცალლიანდაგიანი რკინიგზის ბოლო სადგურთან არის შერწყმული, რომელიც ორდონიანია.

ხაზი 2 — მეტროპოლიტენის მეორე ხაზი შვეიცარიის ტრანსპორტის მინისტრისა და ქალაქის ხელმძღვანელობის თანდასწრებით 2008 წლის 18 სექტემბერს გაიხსნა, 18-21 სექტემბერს უფასოდ იმუშავა, დაიხურა და საბოლოოდ იმავე წლის 27 ოქტომბერს გაიხსნა.
მეორე ხაზის წინამორბედი 1877 წელს გახსნილი ქალაქის ფუნიკულიორი იყო. 1959 წელს ფუნიკულიორის ხაზი გადაკეთდა კბილანებიან რკინიგზად, რომელსაც ოფიციალურად მეტრო ეწოდა. ზახის ნახევარზე მეტი მიწის დონეზე, მწვანე კორიდორში გადიოდა.

კბილანებიანი რკინიგზა 2006 წელს დაიხუტა მეტროდ გადასაკეთებლად. მოძრავი შემადგენლობა ქალაქ ვილარ-დე-ლანს მიჰყიდეს იქმშენებარე კბილანებიანი რკინიგზისთვის.

2-ის პროექტი 2001 წელს იქნა შემუშავებული. 2002 წელს რეფერენდუმზე მოიწონეს და დაფინანსდა კიდეც.