ნამბიქუარა

ნამბიქუარა — ბრაზილიის მკვიდრი მოსახლეობა.

ნამბიქუარას ტომი
ნამბიქუარა (ნამბიკვარა) — ბრაზილიის მატუ-გროსოს შტატში მცოვრები ინდიელთა ტომი. დღეს ნამბიქუარას ტომი, რომელიც დაახლოებით 1200 ადამიანისგან შედგება, პატარა სოფლებად ცხოვრობს მდინარეების, გუაპორესა და მადეირას სათავეებთან. მათ სოფლებში მოხვედრა შესაძლებელია პანამარიკული გზატკეცილის გავლით. ნამბიქუარას მოსახლეობა ამ ტერიტორიაზე მოსახლე ერთ-ერთი ძირითადი ეთნიკური ჯგუფია. ცნობილია ტომის სხვა სახელები, მათ შორის: კაბიში , ალაკატუსა , ანანსუ  ვაიკოაკორი და ნამბიკვარას სხვადასხვა ორთოგრაფიული ვარიაცია . სიტყვა „“ ნიშნავს პირს, ხოლო „“ არის პატარა პალმის ლერწმის ისარი, რომელიც ადგილობრივებს სპეციალურად გახვრეტილ ქვედა ტუჩზე უკეთიათ. — ნიშნავს „ვინც იძინებს ძირს“. ეს სახელი ტომს მატერიალურ კულტურაში ჰამაკების ნაკლებობის გამო შეერქვა. კლოდ ლევი-სტროსმა და მისმა მეუღლემ, დინამ, ვრცლად შეისწავლეს ნამბიქუარას ცივილიზაცია 1930-იან წლებში, რის საფუძველზეც დაასკვნეს, რომ არაცივილიზებული და ცივილიზებული ადამიანების ტვინებში სტრუქტურული განსხვავება არ არსებობს და ადამიანები ამ მხრივ ყველგან იდენტურები არიან. შედარებით პრიმიტიული მატერიალური კულტურისა და ძალიან რთული და მრავალფეროვანი კულტურული სამყაროს მქონდე ნამბიქუარას ცივილიზაციამ შეძლო საკუთარი იდენტობისა და თვითმყოფადობის დღემდე შემონახვა და გადარჩენა, მიუხედავად იმისა, რომ ნამბიქუარას ტომებს უწევდათ, როგორც განმარტოებით არსებობა, ასევე გარე სამყაროსთან გარკვეული კავშირი. ნამბიქუარას ხალხმა გაუძლო „თანამედროვე“ სამყაროსთან შეტაკებას. ისევე როგორც ბევრი უძველესი ცივილიზაცია, ნამბიქუარას ტომის ისტორია, კულტურა გასაოცარი და ყურადღება მისაქცევია.

ისტორია (პოპულაციის შემცირება)
წყაროთა უმრავლესობა თანხმდება, რომ ნამბიქუარას ცივილიზაცია მშვიდობიანად ცხოვრობა 1700 წლამდე, დასავლეთ ბრაზილიაში ოქროს აღმოჩენის პერიოდამდე. კონკისტადორთა ჩასვლამდე ნამბიქუარას ტომის ხალხი მიწათმოქმედებითა და ნადირობით ირჩენდა თავს. მათთვის საკვების ძირითად წყაროებს წარმოადგენდა: თევზჭერა, ნადირობა და მცირე ზომის ბოსტანების დამუშავებით მიღებული მოსავალი. ნამბიქუარას ტომის “განვითარებულ” სამყაროსთან პირველი შეხვედრა მოხდა 1700 წელს, ბრაზილიელ მკვლევარ, -ის ვიზიტის შემდეგ. ამ დროს ნამბიქუარას ტომის პოპულაციის რაოდენობა მერყეობდა 10 000-დან 15 000 ადამიანამდე. საუკუნის ბოლოდან 1930 წლამდე განვითარებულმა ისეთმა მოვლენებმა, როგორებიცაა: კულტურული შოკი, სხვადასხვა დაავადება (ძირითადად: ყვავილი, ტუბერკულოზი და წითელა) და ძალადობა, ნამბიქუარას პოპულაცია 500 კაცამდე შეამცირა.

უახლესი ისტორია
1980 წელს მსოფლიო ბანკმა გამოყო რესურსები და დააფინანსა ნამბიქუარას ტერიტორიებიდან რონდონიამდე და ასევე ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ შტატებამდე გზის მშენებლობა. 2000 წლისთვის, ნამბიკვარას მოსახლეობა კვლავ გაიზარდა და 1000-დან 2000 კაცამდე მერყეობდა. ნამბიქუარას შესახებ ისტორიული ინფორმაციის შეგროვებას ართულებდა ისე ფაქტი, რომ ნამბიქუარას ცივილიზაცია რამდენიმე ქვეჯგუფად იყოფა და თითოეულ ჯგუფს საკუთარი, განსხვავებული სახელი აქვს.

დასახელება
ტომის თავდაპირველი დასახელება იყო კაბიში . რონდონის კომისიის მატუ-გროსოს შტატში წარმოებული ექსპედიციის შემდეგ დღემდე ტომს ნამბიქუარას სახელით მოიხსენიებენ. ეთნონიმი შეიძლება შეგვხვდეს განსხვავებული ფორმებით ჩაწერილი: , , და სხვა.

 საუკუნის დასაწყისიდან, ნამბიქუარას სახელით მოიხსენიებენ სხვადასხვა ჯგუფებს, რომლებიც მატო-გროსოს შტატის ჩრდილოდასავლეთ  ტერიტორიასა და რონდონიას შტატის სასაზღვრო რეგიონებში, მდინარეების, ჟურუენასა გუაპორეს შენაკადებსა და პარანასა და რუზველტს შორის  არიან ლოკალიზებული. ნამბიკვარა არის ამ ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხების ზოგადი სახელი, ამიტომ არსებობს ნამბიქუარას ცივილიზაციის ქვეჯგუფების აღმნიშვნელი არაერთი სახელიც. ჩრდილოეთით არსებული ტომების რამდენიმე სახელწოდებაა - დავანდი (’), დავინდი ( ’), ალაფმინტი , ლატუნდა ( იგივე ), იალაკალორი , მამაინდი და ნეგარუტი . სამხრეთ ნამბიკვარა - ჰალატსუ , კიტჰალჰუ , სავენტესუ , ვაკალიტსუ და ალაკატსუ . გუაპორეს ხეობაში მდებარე ტომები - ვეისუსუ , სარარი , ალენტესუ , ვეიკისუ და ჰეიჰეტეისუ .

ნამბიქუარას ენა
ეთნიკური ჯგუფები, რომლებიც დღემდე ცხოვრობენ ტერიტორიაზე, რომელშიც შედის , გუაპორეს ხეობა და ჩრდილოეთ რეგიონი, საუბრობენ ნამბიქუარას ლინგვისტურ ოჯახში შემავალ ენებზე. რაიმე კავშრი ნამბიქუარას ლინგვისტურ ოჯახსა და სხვა სამხრეთ ამერიკის სხვა რომელიმე ლინგვისტურ ოჯახს შორის ჯერ არ არის აღმოჩენილი.

დეივიდ ფრაისის კლასიფიკაციის მიხედვით (1972), ნამბიქუარას ლინგვისტური ოჯახი შეიძლება დაიყოს სამ ძირითად ჯგუფად, რომლებზეც ნამბიკვარას ტერიტორიის სხვადასხვა რეგიონში მეტყველებენ. ეს ჯგუფებია: საბეინი , ჩრდილო ნამბიკვარა, სამხრეთ ნამბიკვარა. საბეინს სამეტყველოდ დღეს მხოლოდ 20-მდე ადამიანი იყენებს, თუმცა დანარჩენი ნამბიკვარული ენები შედარებით უკეთესადაა შემონახული და გავრცელებული. პორტუგალიურად საუბრობს ნამბიქუარას სამხრეთ ნაწილში მცხოვრები ყველა ინდივიდი და ეს ენა ასევე ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ რეგიონშიც. გუაპორეს ხეობაში პორტუგალიური უფრო მეტად გავრცელებულია ახალგაზრდა თაობებში. ზოგადად, მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებს პორტუგალიური ენა ნაკლებად იციან რადგან ისინი გაცილებით უფრო იშვიათად ტოვებენ სოფელს ვიდრე მამრობითი სქესის წარმომადგენლები. ნამბიქუარას ჩრთილოეთ ნაწილი საკმაოდ მულტილინგვისტურია. 1990 წელს ჯერ კიდევ არსებობდნენ საბეინზე მოსაუბრეები, რომლებსაც შეეძლოთ ჩრდილოეთ ნამბიქუარას ენაზე საუბარი, ასევე ფლობდნენ ნამბიკვარას ოჯახში შემავალ სამ განსხვავებულ ენას და პარალელურად პორტუგალიურს. მულტილინგვიზმი ამ შემთხვევაში განპირობებული იყო ამ ენაზე მოსაუბრე ჯგუფებს შორის ინტენსიური კავშირით.

საბეინზე მოსაუბრე ჯგუფები ცხოვრობენ ნამბიქუარას ტერიტორიის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. საბეინი სრულიად განსხვავდება დანარჩენი ორი ენისაგან, თუმცა შედარებითი კვლევის ჩატარების შემდეგ (1985), დევიდ ფრაისმა გამოიტანა დასკვა, რომ კოგნატების (მსგავსი სიტყვების) სიუხვის გამო, მიუხედავად ბევრი განსხვავებისა საბეინი, ისევე როგორც დანარჩენი ორი ენა, ნამბიკვარას ლინგვისტურ ოჯახს ეკუთვნოდა. საბეინზე მოსაუბრე ჯგუფებს, კონტაქტის შედეგად მწვავედ შეეხოთ ეპიდემია და უამრავი მათგანი გადაშენდა..

მოსახლეობის მონაცემები
დევიდ ფრაისის გამოთვლით ნიმბიქუარას მოსახლეობა მეოცე საუკუნის დასაწყისში დაახლოებით 5000 კაცს შეადგენდა. მეორე მხრივ კი, ლევი სტროსის მონაცემებით ნამბიქუარა 10 000 ინდიელს ითვლიდა. 1938 წლისთვის, როდესაც იგი იმყოფებოდა  ნამბიქუარას ტომში, დათვალა, რომ მკვიდრთა რაოდენობა დაახლოებით 2000–3000 მცხოვრებს შორის მერყეობდა.

დეივიდ ფრაისის მიერ მოწოდებული 1969 წლის აღწერა აჩვენებს, რომ ნამბიქუარას მოსახლეობა 550 ადამიანით შემცირდა, თუ შევადარებთ 30 წლის წინანდელ მონაცემებს, როდესაც ლევი სტროსის ექსპედიცია იმყოფებოდა ნამბიქუარას ტერიტორიაზე.

უკანასკნელი ორი ათწლეულის განმავლობაში აღნიშნული ტომის მოსახლეობის ზრდა განსაკუთრებული დაკვირვების ქვეშ იყო მკვლევრების მიერ. 1999 წლის -ს მიერ გამოქვეყნებული აღწერის მიხედვით, ნამბიქუარას ტომი 1115 მცხოვრებისგან შედგებოდა. ხოლო ბოლოს ჩატარებულ კვლევაში, რომელიც გამოაქვეყნა -მ 2002 წელს, ნაჩვენებია რომ ტომის მოსახლეობა დაახლოებით 1331 ადამიანს ითვლის.

მიუხედავად ზემოთ მოყვანილი მონაცემებისა და ფაქტისა, რომ ნამბიქუარა განიცდის დემოგრაფიულ ზრდას, ბევრი ჯგუფი საერთოდ გაქრა. ეს გახდა მიზეზი ჩრდილოეთ ნამბიქუარას ტომების ამგვარად დაყოფისა. მცირერიცხოვანი ჯგუფები, რომელთაც მოახერხეს გადარჩენა, უერთდებოდნენ უფრო დიდ ტომებს, სადაც იგივე საფრთხე არ ემუქრებოდათ, ამგვარად, გადარჩენილები მაგალითად და’ვენდეს, დ’ავენდეესა და საბანეს ტომებისა ცხოვრობენ მამაინდებთან ერთად.

1950-იან წლებში ფედერალურმა ხელისუფლებამ გამოთქვა ინიციტივა ნამბიქუარას ტერიტორიაზე ფერმის გაშენების, როგორც პროექტი რეგიონული განვითარებისა. 1956 წელს „გელბა კონტინენტალმა“ აიღო ტერიოტორია მდინარე კამარარესა და ხუანს შორის, მაგრამ ინიციატივა წარუმატებელი აღმოჩნდა და რეგიონი 1962 წელს იქნა მიტოვებული. შემდეგ პერიოდში კი დაიწყო სამუშაოები  გზის გასაყვანად, რომელიც დაუკავშირებდა კუიაბასა და პორტო ველოს ერთმანეთს და გაყოფდა ნამბიქუარის ტერიტორიას შუაზე.

პირველი ჩანაწერები ტომის შესახებ
დევიდ ფრაისმა თავის თავზე აიღო  ფართო ისტორიული კვლევის  ჩატარება იმ ტერიტორიაზე, რომელიც ტრადიციულად დასახლებული იყო ნამბიქუარას მოსახლეობით. მისი თქმით, ინტენსიური დასახლება იმ ადგილას, რომელსაც დღეს შეესაბამება მატო გროსოს  ტერიტორია, დაიწყო 1719 წელს მდინარე კოხიპოში ოქროს აღმოჩენით. 1737 წელს ოქრო აღმოაჩინეს ჩაპადა საო ფრანცისკო ხავიერში, რომელიც შორეული სამხრეთ ნამბიქუარას ტერიტორიაზე მდებარეობდა.

ნამბიქუარას მოსახლეობით დაკავებული რეგიონის შესახებ პირველი ჩანაწერები თარიღდება 1770 წლით, მაშინ, როცა მოხდა ორგანიზება ექსპედიციისა,  რათა გაკეთებულიყო დამაკავშირებელი გზა ფორტე ბრაგანცადან ვილა ბელამდე და რათა შემდგომ ამ რეგიონში ოქრო მოეპოვებინათ. ამ ექსპედიციასთან დაკავშირებულ დოკუმენტებში უკვე ნაგულისხმევია ინდიელების ყოფნაც ამ ტერიტორიაზე.

ამ პერიოდის განმავლობაში, ისევე როგორც ტერმინი “კაბიში”, ბევრი სხვა ტერმინი გამოიყენებინა იმისათვის, რომ აღეწერათ და დაესახელებინათ ხალხის ის ჯგუფი, რომლებსაც დღეს ვიცნობთ ნამბიქუარას სახელწოდებით. იმავე პერიოდში ე. წ. „პარეცის” ქვეჯგუფიც ცნობილი იყო, როგორც “კაბიში”, და ზოგ ისტორიულ ჩანაწერში მოიპოვება ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ არსებობდა განსხვავება თავად ამ “კაბიშის”-ის ტიპებს შორის და იყოფოდა 2 ნაწილად. 1) ე. წ „თეიმ”, 2) “ვაილდ“ (ველური), რომლებიც შესაბამისად გულისხმობდა და შეესაბამებოდა „პარეცის” და ნამბიქუარას.

1781 წელს იყო მცდელობა, რომ მეტი ინფორმაცია შეეტყოთ იმ ინდიელთა შესახებ, რომლებიც ცნობილი იყვნენ შემდეგი   სახელწოდებით „კაბიხი”,  და რომლებიც ცხოვრობდნენ სარარის ხეობის რეგიონში. დოკუმენტები ამ პერიოდის შესახებ გვაუწყებენ 56 ინდიელის არსებობას, რომლებიც კლასიფიცირებულნი იყვნენ როგორც კაბიხი და ფარესი. თუმცა ეს პატარა სოფელი 1783 წელს უკვე მიტოვებული და დაუსახლებელი იყო.

კაბიხის  ტერიტორიაზე, მდინარე ფიოლოსთან ახლოს, ასევე ნაგულისხმევია ქუილომბოს არსებობა. ბოლო პერიოდია, ეს რეგიონი დაკავებულია ნამბიქუარას ჯგუფით, რომელიც ნეგაროტების სახელითაა ცნობილი. ქუილომბოს მოსახლეობას წარმოადგენდნენ: ყოფილი შავკანიანი მონები, რომლებიც  ჩაპადა ხაო ფრანცისკო ხავიერის ოქროს საბადოებიდან იყვნენ გამოქცეულნი, ინდიელები და კაბორები (ადამიანები შავკანიანთა და ინდიელთა შერეული წარმოშობისანი). არსებობს სხვადასხვა დოკუმენტი, რომლებიც გვაუწყებს, რომ ხშირად იმართებოდა ექსპედიციები, რათა ხელში ჩაეგდოთ, დაესაჯათ გაქცეული მონები და გაენადგურებინათ მთელი რეგიონის ქუოლომბოები. საინტერესოა ექსპედიცია, რომელიც სპეციალურად გაიგზავნა 1795 წელს  კონკრეტულად განსაზღვრულ ამ ტერიოტორიებზე და აქ მოხდა დაკავება იმ გაქცეულ შავკანიანთა და ინდიელთა ტომების, რომლებიც დააბრუნეს კვალ ვილა ბელაში.

დევიდ ფრაისის 1972 წლის ჩანაწერებში გვხვდება ერთი ნაწილი, სადაც საუბარია ძველი კიტჰალჰუ კაცისა, რომელიც იუწყება და ამტკიცებს, რომ იგი იბრძოდა ხვეულთმიან ადამიანებთან ერთად, რომლებიც ცხოვრობდნენ ტყეში.

 საუკუნის ბოლოს საინტერესო მოვლენები ხდება, რამე თუ  ჩაპადა საო ფრანცისკო ხავიერის  მაღაროები ნელ-ნელა იწურება და ამ რეგიონის უამრავი ქალაქი ნელ-ნელა მიტოვებული რჩება. ამ პერიოდიდან უამრავი ჩანაწერი მოიპოვება იმისა, რომ ხდებოდა შეტევები კაბიხის მოსახლეობის მხრიდან ამ რეგიონის ქალაქებსა და დასახლებებზე. ამ სახელწოდებით ცნობილი ინდოელების მხრიდან ხდებოდა  დაშინება და დამუქრება იმ მუშებზე, რომლებიც ჩართულნი იყვნენ „პოაიას“ მოპოვებაში, საქმიანობა,რომელიც ამ რეგიონში 1854 წელს დაიწყო.

ინდიელების მხრიდან ვილა ბელას მოსახლეობაზე შეტევა გაგრძელდა საუკუნის დასაწყისამდე, მაშინ, როცა  მოეწყო ექსპედიცია რონდონის ხელმძღვანელობით. მოხდა იმ ტერიტორიაზე შესვლა, რომელიც ნამბიქუარას ტომებით იყო დასახლებული.

1907 წელს რონდონის კომისიის ინიციატივით მოეწყო ექსპედიციები ჟურუენას ხეობის რეგიონში, მთავარი მიზანი კი იყო სატელეგრაფო ხაზის ტრაექტორიის დადგენა, იმ ხაზისა, რომელიც მატო გროსოს ამაზონთან აკავშირებდა.

მაშინ, როცა რონდონის კომისია ნამბიქუარას ტერიტორიაზე შევიდა, ამ ინდიელებს უკვე შეხება ჰქონდათ მუშებთან, რომლებთანაც ისინი საკმაოდ ხშირად იბრძოდნენ ხოლმე. ამ პერიოდის განმავლობაში ნამბიქუარას მოსახლეობა უკვე აქტიურად იყენებდა რკინის ცულებს, რომლებსაც ისინი ძირითადად ამ მუშებისგან იძენდნენ. საინტერესოა ისიც, თუ რითი დასრულდა ნამბიქუარას მოსახლეობის ინტენსიური შეტევები სატელეფრაფო სადგურებზე დაქირავებულ თანამშრომელთა წინააღმდეგ. შედეგი იყო ის, რომ ინდიელების (ისინი, როგორც წესი, კლავდნენ კაცებს და იტაცებდნენ ქალებს) მიერ მოხერხდა შეთანხმება ამ დაქირავებულთა და ზემოხსენებულ მუშებს შორის.

ნამბიქუარას ტომებს ასევე არარეგულარული კონტაქტები ჰქონდათ ყოფილ მონებთან , რომლებიც ქუოლომბოს რეგიონში ცხოვრობდნენ. ეს ყველაფერი იყო უკვე მეოცე საუკუნის დასაწყისიდან მოყოლებული შემდგომ პერიოდებში.რასაც შემდგომ უკვე მოჰყვა რონდონის მიერ დაარსებული ინდიელთა დაცვის სერვისის , ე.წ ესპიაის შექმნა. ამ დროს მოხდა პირველი მშვიდობიანი კონქტაქტების დამყარება ნამბიქუარას მოახლეობასთან.

მისიონერების შემოდინება(შემოსვლა)
სატელეგრაფო ხაზების კიდევ ერთი დადებითი მხარე გამოდგა ის, რომ მის მიერ მოდა გზის გაკვალვა და გაწმენდა იმისათვის, რომ ნამბიქუარას ტომებით დასახლებულ ტერიტორიაზე მოხვერდილიყვნენ და შეეღწიათ მათ. დევიდ ფრაისის 1972 წლის ჩანაწერებში გვხვდება ინფორმაცია იმის შესახებაც, რომ მისიონერი წყვილი სამხრეთ ამერიკის მისიონერული კავშირიდან დასახლდა სწორედაც რომ ჟურუენას  სატელეფრაგო სადგურის მიმდებარე ტერიტორიაზე, საკმაოდ ახლოს.

მათ ჩამოსვლამდე ცოტა ხნით ადრე, სატელეგრაფო ხაზის 6 მუშა იქნა მოკლული ნამბიქუარას ტომის წევრების მიერ.სავარაუდოა ის, რომ ეს იყო ერთგვარი შურისძიება და გამოსასყიდი იმ ინდიელის გარდაცვალებისა, რომელიც თოფით იქნა მოკლული სადგურის ინსპექტორის მიერ. წყვილმა სადგური დატოვა 1927 წელს და უკან 2 წელში დაბრუნდნენ უკვე პატარასთან ერთად, როდესაც მათ თავს დაესხნენ ვაკალიტსუს, მას შემდეგ, რაც მათ უმკურნალეს ერთ-ერთ ინდიელს, რომელიც მალევე გარდაიცვალა. ამ შეტევას მხოლოდ და მხოლოდ ქალი გადაურჩა. ამ ფაქტის შემდგომ იგი დაბრუნდა აშშ-ში და იზრუნა იმისთვის, რომ მოეძიებინა სახსრები ამ მისიის გასაგრძელებლად.

1936 წელს  კვლავ ეს ორგანიზაცია მოდის კამპოს ნოვოს სატელეგრაფო სადგურის მიმდებარე ტერიტორიაზე, სადაც იგი 1948 წლამდე რჩება. აღსანიშნავია ისიც, რომ მისიონერების მიერ დაკავებული ეს სადგური აშენებული იყო პარდოს მდინარეზე, რომელიც შემდგომ უკვე გადატანილ იქნა უკვე სოფელ კამარარეში, 1961 წელს ჟურუენას ხეობაში.

1959 -1960 წლებში მისაო კრისტა ბრასილიერადან მისიონერებმა კონტაქტი დაამყარეს სარარის ხეობაში მცხოვრებ ნამბიქუარას მოსახლეობასთან. ამ პერიოდში, მსგავს კონტაქტზე გასვლას ცდილობდნენ სხვა ორგანიზაციებიც, რომლებიც ცნობილნი არიან შემდეგი სახელწოდებებით: „უიკლიფის ბიბლიის მთარგმნელები“, „ლინგვისტიკის საზაფხულო ინსტიტუტი“. მათ ძირითადად ნამბიქუარას ჯგუფებთან დაიწყეს მუშაობა. მენნო კროეკერი და ივან ლოუ სოფელ სერა აზულში დასახლდნენ და ძირითადად მათი მიზანი იყო სამხრეთ ნამბიქუარას ტომთა ენის შესწავლა. პიტერ უეისენბერგერმა და დევიდ მეეხიმ დაიწყეს მუშაობა ამ ყველაფერზე და წარმატებასაც მოიაღწიეს, მოგვიანებით კი ამ ყველაფერზე საქმაინობა განაგრძო პიტერ კინგსტონმა. ესენი  იყო პირველი სისტემატიური კვლევები ნამბიქუარას მოსახლეობის ენის შესასწავლად.

1930 წლის შემდგე კათოლიკე მისიონერებს უკვე ნამუშევარი ჰქონდათ ჟურუენას ხეობაში მცხოვრებ ნამბიქუარას მოსახლეობასთან და მათ შესახებ უკვე საკმაოდ ბევრი ინფორმაცია ჰქონდათ შეგროვებული.

ბევრჯერ ვახსენეთ დევიდ ფრაისის 1972 წლის ჩანაწერები და ახლაც უნდა აღვნიშნოთ, რომ მასში ხშირადაა საუბარი ნამბიქუარას ჯგუფებს შორის მისიონერთა გამოჩენის შესახებ, თუმცა ისიც დასამატებელია, რომ ფრაისი ასეთ რამეს აცხადებს: „მძიმე ევანგელიზმის მიუხედავად, არასოდეს შემხვედრია ქრისტიანი ნამბიქუარელი.“

მიუხედავად იმისა, რომ კათოლიკე მისიონერებს მუდმივი კონტაქტი არ ჰქონდათ ე.წ. მამაინდისთან (ამ სახელწოდებით ცნობილია ჩრდილოელი ნამბუქუარის მოსახლეობა), თუმცა კავშირი ჰქონდათ ინდიელთა დაცვის სერვისის პროტესტანტ მისიონერებთან. ორიოდე სიტყვით ვისაუბროთ მამაინდის შესახებ. ამ ხალხმა იცის ბიბლია და მისი გარკვეული ნაწილი თარგმნილია მათ ენაზე მისიონერთა მიერ, თუმცა ისინი როგორც ასეთი თავიანთ თავს არ უწოდებენ მორწმუნეებს. არის შეთხვევები, როდესაც ისინი ხშირად იყენებენ ტერმინს „სატანა“.

დღესდღეობით ძალიან ბევრი ახალგაზრდის წახალისება ხდება მისიონერების მხრიდან, რომ მათ დატოვონ სოფლები, წავიდნენ ქალაქში და იქ მიიღონ განათლება პორტუგალიურ ენაზე, შემდეგ კი რელიგიური მსახურება ჩაატარონ საკუთარ სოფლებში, თუმცა ფაქტი ისაა, რომ არც არავინ ატარებს რელიგიურ მსახურებას და საერთოდ არც არავინ საუბრობს ბიბლიის შესახებ სოფლებში. მაშინ, როცა მათ ეკითხებიან სკოლაში მათი გამოცდილების შესახებ, ახალგაზრდები ძირითადად ყურადღებას ამახვილებენ იმის შესახებ, თუ რა შეიტყვეს თეთრკანიანთა ცხოვრების შესახებ.

დასახლებები, სოფლები, საკულტივაციო ტერიტორიები
სოფლებში, რომლებიც განთავსებულია  სამ რიზონზე, რომლებიც თავისი მხრივ ქმნის, ნამბიქუარას ტომების ტერიტორიას, აღმოჩენილი იქნა სხვადასხვა ტიპის დასახლებები.  ჩრდილოეთის დასახლებების ჯგუფებში სახლები კონუსისებური იყო ხოლო გუაპორეს რეგიონში - დიდი და  წაგრძელებული, მაშინ როცა ჯურუინას ხეობაში ისინი შედარებით პატარა და ნახევრად სფერული იყო.

რონდონმა (1922) აღწერა პირველი ნამბიქუარას სოფელი, რომელსაც ის ეწვია 1907 წელს, ჯურუინას ხეობაში. რონდონის ცნობების მიხედვით, სოფელი მოიცავდა ერთ დიდ და ორ შედარებით მომცრო სახლს, რომლებსაც ნახევრად სფერული ფორმა ჰქონდათ და ჩალისგან იყვნენ აშენებულნი. ერთ-ერთ მომცრო სახლგთაგანში მან იპოვა ბამბუკის ფლეიტები, რომლებიც ჰგავდნენ პარეცის ტომის მიერ შემქნილ ფლეიტებს. მისი აღწერილობის მიხედვით თავად სოფელს წრიული ფორმა გქონდა, ხოლო სახლების წინა ნაწილი „შეუცდომლად სუფთა“ იყო.

როკეტ-პინტომ სერა დო ნორტეს ტერიტორიის ნამბიქუარა - ჩაპადა დოს პარეცის უმაღლესი რეგიონი ჩრდილოეთში, 1912 წელს მოინახულა. როკეტ-პინტოს მიხედვით „სერა დო ნორტეს ინდიელთა სოფლები, მდინარეებისგან მოშორებით, ძირითადად პატარა გორაკებზეა აგებული. ზოგიერთი მათგანი კილომეტრზე მეტითაც კი არის დაშორებული უახლოესი მდინარისგან თუ ნაკადულისგან.  თავად სოფელი დიდ მოედანზეა კონსტრუირებული, რომლის დიამეტრიც 50 მეტრს შეადგენს. სერადოს ცენტრში არსებულ სოფელს აქვს წრიული ფორმა და მისგან გამომავალი ბილიკები საერთო ჯამში იძლევა ვარსკვლავის მსგავს ფიგურას.

(1975) ასევე როკეტ-პინტო დასძენს, რომ ნამბიქუარას სოფლები როგორც წესი ორი სახლისგან შედგება - ერთი მეორეს წინ არის განლაგებული და მათ ერთმანეთისგან ცენტრალური მოედანი აშორებთ, ისინი ძირითადად მდებარეობენ სერადოზე ან უფრო ამაღლებულ ადგილებზე.

მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ტყიან რეგიონში ცხოვრობენ მამაინდეს ტომის ხალხმა საკუთარი სოფლები უფრო მაღალ ადგილებზე გააშენეს ქვიშიანი ნიადაგითა და სერადოსთვის დამახასიათებელი მცენარეული საფარით. ტერმინი ჰალოდუ (მინდორი, სერადო ან ღია სივრცე) გამოყენებული მამაინდეს მიერ საკუთარი სოფლის მოსახსენიებლად, ნიშნავს, რომ სავანა ან სერადო  სოფლის გასაშენებლად გამოსადეგ ადგილად არის მიჩნეული.

ამჟამად მამაინდეს ტომის ხალხნი სახლობენ მდებარეობს სოფელში პლატოს უმაღლესო წერტილისა, რომელსაც მოიხსენიებენ როგორ იუ’კოტნდუ ([მთის] კიდეზე/ნაპირზე დაკიდებული). ტერიტორიები, რომელსაც გადაწვავდნენ კულტივიზაციის მიზნით, გავრცელებული არის მთების შედარებით დაბალ ნაწილებში, პარდოსა და ქაბიქსის მდინარეების შორის მდებარე მასიური ტყის რეგიონში, სადაც მიწა შედარებით უფრო ნაყოფიერია.

როგორც წესი, საკულტივაციო ტერიტორიებს წმინდავენ სოფელთან ახლოს. თუმცა, საკულტივაციო ტერიტორია ხშირ შემთხვევაში შეიძლება მდებარეობდეს ორი ან სამი სახლის დაშორებით თავად სოფლიდან. ამ შემთხევევაში, ამ საკულტივაციო მიწაზე პასუხისმგებელი ოჯახი ჩვეულებისამებრ აგებს დროებით საცხოვრებელს, სადაც შეუძლიათ თესვისა და მოგვიანებით, მოსავლის აღების პერიოდში დარჩნენ, რითიც თავს არიდებენ სოფელში ყოველდღე დაბრუნების საჭიროებას.

სოფლის ცენტრალური მოედანზე განლაგებულია ფლეიტის სახლები, რომლებიც გამოიყენება ბამბუკის ინსტრუმენტების დასაბინავებლად და მათი ქალთა თვალისგან დასაფარად, რომელთაც ეკრძალებათ მათი ნახვა. დღესდღეობით მამაინდესა და ნეგაროტეს ტომების ხალხის სოფლები აღარ ფლობენ ფლეიტის სახლებს. მამაინდები ამბობენ, რომ თეთრკანიანებთან კონტაქტის შემდეგ ფლეტების დაბინავების ისედაც გაიშვიათებული პროცესი კიდევ უფრო გაიშვიათდა. ასევე, ისინი ამბობენ, რომ ფლეიტებს ახლა ამზადებენ და ინახავენ ტყეში, ქალების მზერისგან მოშორებით.

თუ კი დეიდ ფრაისს ვენდობით, სოფლის მოედანი არის საჯარო ცხოვრების ცენტრი, სადაც რიტუალები სრულდება და გარდაცვლილებს მარხავენ. ფაქტობრივად, მთავარი კრიტერიუმი, რაც უფლებას გვაძლევს, რომ ამ კონკრეტულ ადგილმდებარეობას სოფელი ვუწოდოთ არის ის ფაქტი, რომ მანდ გარდაცვლილები არიან დამარხულნი. მაშასადამე, ყოფილ სოფელთა ბევრი ადგილმდებარეობა ნამბიქუარა ტომის ხალხის მეხსიერებას შემორჩა როგორც ადგილი სადაც მათი წინაპრები არიან დაკრძალულნი. შედეგად, თამამად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ნამბიქუარას სოფლები პირდაპირი მნიშვნელობით გარდაცვლილთა სოფლები არიან.

მამაინდეს ტომის ხალხნი მოგვითხრობენ, რომ ისინი დიდ დროს ატარებდნენ საკულტივაციო ტერიტორიების ბანაკებში. ეს ადგილმდებარეობები ასევე შეიძლება შერაცხულ იქნან სოფლებად თუ კი მანდ ასევე გარდაცვლილები იქნებიან დაფლულნი. როდესაც ვიღაც კვდებოდა ძალიან შორს სოფლისგან და ცხედრის წაღება გარდაცვლილის ნათესავების სახლში შეუძლებელი იყო, საკულტივაციო ტერიტორიის ბანაკი ან ადგილი სადაც ახალი საკულტივაციო მიწა შეიძლება განთავსებულიყო ირჩეოდა. შედეგად ადგილი სადაც გარდაცვლილს ასაფლავებდნენ შეიძლება სამომავლო დასახლების კანდიდატურა გამხდარიყო.

თუ კი ზოგადად განვიხილავთ, სოფელი არის ის ადგილი, სადაც ნამბიქუარას ტომის ხალხთა ჯგუფები წლის ძირითად ნაწილს ატარებდნენ. სოფლის ადგილმდებარეობა, როგორც წესი, იცვლებოდა ყოველ 10-დან 12 წელწადში. ხანდახან ოჯახები თესვისა და მოსავლის აღების პერიოდში ძირითად საცხოვრენელ ადგილს იცვლიდნენ და საკულტივაციო ტერიტორიის ბანაკებში გადასახლდებოდნენ ხოლმე, მაგრამ მათი დასრულების შემდეგ იგივე ადგილმდებარეობას უბრუნდებოდნენ.

შორეულ გვარში მონადირეული ექსპედიციების დროს, ნამბიქუელთა ტომის ხალხი ასევე დროებით სადგომებშიც რჩებოდნენ. ლევი -სტრაუსმა, რომელიც ნამბიქუარას ტომის ხალხთა დროებით სადგომებს ეწვია, მაშინ როდესაც რონდონის კომისია ტელეგრაფის ხაზს აღებდა, ამტკიცებს, რომ ნამბიქუარას ტომის ხალხი ნახევრად მომთაბარენი არიან, რომლებიც საკუთარი დროის უმეტეს ნაწილს მოგზაურობაში ატარებენ და ყურადღებას დიდ სოფლებზე მხოლოს წვიმიანი სეზონის დროს ამახვილებენ. შემდგომში, ორივემ,  პოლ ასპელინმაც და დევიდ ფრაისმაც კითხის ნიშნის ქვეშ დააყენა ნამბიქუარას ტომების, როგორც ნახევრად მომთაბარეების კლასიფიცირების საკითხი და ხაზი გაუსვეს, სასოფლო-სამეურნეო მოღვაწეობის მნიშვნელობას და ნაკლებმოძრავი ცხოვრების წესს სოფლებში, რომლებაც თავისი მხრივ კამათი წამოჭრა ნამბიქუარას ტომის ხალხთა ცვალებადი ცხოვრების სტილის შესახებ. (იხილეთ ასპელინი 1976, 1978; ფრაისი 1978; ლევი-სტრაუსი 1976, 1978.)

შამანური ინიციაცია
მამაინდეს ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხი შამანური ინიციაციის რიტუალის შესახებ ამბობენ, რომ იგი გარვკეულწილად სიკვდილს ჰგავს. ტყეში მარტო მოსიარულე შამანს ურტყავენ საბრძოლო იარაღს(?) . მამაინდეს ტომის ადამიანებს თუ დავუჯერებთ, ტყეში მარტო მოსიარულე შამანს ამ იარაღს უშენენ მკვდარი ადამიანების სულები. ასევე, გადმოცემების თანახმად, სულებს შეუძლიათ მომავალ შამანს ისრებიც კი ესროლონ. ამ მომენტში იგი იღებს განსხვავებულ “მაგიურ” ნივთებსა და დეკორაციებს სულებისაგან. ნივთებთან ერთად, მომავალი შამანი ასევე “იღებს” “ქალის სულს” (“ ”), რომელსაც აღწერენ როგორც იაგუარს, თუმცაღა, შამანი მას ადამიანის სახით ჰხედავს. ქალის სული მიჰყვება შამანს ყველგან სადაც ის მიდის: სული მუდამ მასთან ერთადაა, და განკურნების პროცესშიც გვერდზე უზის და ეხმარება. შამანი გარდაცვლილების სულებისაგან ბოძებულ ნივთებსა და “სულიერ ცოლს” (როგორც უწოდებენ მის თანმდევ ქალის სულს) უწოდებს ’_ს, რაც პირდაპირი თარგმანით ნიშნავს “ჩემი ნივთები” (“ ”). შამანის ორივე “ნივთი” პასუხისმგებელია მის შამანურ ძალებზე.

ჰალოტსუს ( - ტერიტორია ,რომელიც ნამიკვარას სავანში მდებარეობდა?) შამანების ინიციაციაცია იქნა მოთხრობილი _ის (  მაგათ ტომში ვინმე იყო თუ??) მიერ შემდეგნაირად: მამაკაცი მიდის სანადიროდ ტყეში და ხედავს ცხოვლებს, როგორც ადამიანებს. მოგვიანებით იგი შემთხვევით ხვდება წინაპრის სულს, რომელიც ეძახის სიძეს  და  აყოლებს მას ცოლად ქალის სულს, რომელიც თავის სახელს მღერის, რათა მომავალმა შამანმა გაიგოს. მამაკაცს ქალი მიჰყავს სახლში, თუმცაღა, მხოლოდ ის ხედავს მას. სწორედ ეს ქალი არის პასუხიმგებელი მამაკაცის შამანურ ძალებზე და იგი ხდება შამანის ასისტენტი, რომელიც მუდმივათ თან სდევს კაცს. ლეგენდების თანახმად, თუ შამანი ქალს კარგად არ მოექცევა, მას შეუძლია დააზიანოს ყველა. ამ ქალთან შამანს ჰყავს შვილი, რომელსაც თავად მამაკაცი ადამიანის სახით ჰხედავს, თუმცაღა, ყველა სხვა ამ ბავშვს აღიქვამს, როგორც იაგუარს. ეს იაგუარი-ბავშვი ცხოვრობს შამანის სხეულში და წარმოადგენს მისი სულიერი ძალის განსახიერებას.

შამანური ინიციაცია, როგორც მამინდესა თუ ჰალოტსუს, ასევე სერადოს სხვა ჯგუფებისთვის, შამანური ინიციაცია არის წარმოდგენილი, როგორც სიკვდილის პროცესი. თუ დავუჯერებთ (1989)-ს, ნეგაროტეს ხალხისთვის შამანური ინიციაცია, რომელსაც ეძახიან “სიზმრის ხედვა”-ს (“ ”), არის განმარტოვების, განდეგილობის ფორმის ექვივალენტი: მომავალი შამანი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ცხოვრობს პატარა სახლში, რომელიც აშენებულია სწორედ ამ მოვლენისთვის, და აქ განმარტოებულად ცხოვრების დროს იგი იღებს ძღვენად “ .”

ვარჯიშის ეს სახე არ არის ფორმალური სწავლების ნაწილი. შამანიზმის ყველა ტექნიკა(როგორებიცაა სიმღერა, თამბაქოს გაბოლება, პათოგენური (დაავადებების გამომწვევი) ნივთების ამოწოვა?)  ისწავლება არაფორმალურად, სხვა უფრო დიდ და გამოცდილ შამანებზე დაკვირვებისა და მათი ქცევების შესწავლის გზით. განმარტოვების სახლის შიგნით მომავალმა შამანმა უნდა მიიღოს დიდი რაოდენობით (ფერმენტების შემცველი სასმელი), რომელიც აქამდე დაამზდებული იქნა ქალების მიერ და ცხადდება, რომ “მრავალნი” სვავენ მისთვის. ამტკიცებს, რომ „კანდიდატი მღერის, სვამს და ეწევა შეუჩერებლად, ფარავს თავის სხეულს _ს საღებავით, ატარებს სამკაულებს თავის მაჯაზე და მსუბუქ ბამბის ყელსაბამს, ასევე შესაძლებელია გამოიყენოს ბამბის ყელსაბმები იაგუარის კბილებით“.

რგოორც უკვე ვნახეთ, მამაინდეს ხალხისათვის, ტყეში სულებთან შეხვედრის მომენტი შეიძლება აღვიქვათ, როგორც  შამანური ინიციაციის სიმბოლურად გამოხატვა. თუმცაღა, ამ მეთოდის გარდა, ადამიანი შესაძლებელია გახდეს შამანი უფროსი შამანების მიერაც, რომლებიც “ ” .

ერთ-ერთმა შამანმა, რომელიც დღესდღეობითაც აქტიურად მოღვაწეობს მამინდეს სოფელში, თქვა,რომ მან მიიღო მისი ხაზი (რომელსაც ეწოდება) მის სოფელში მცხოვრები სხვა (უკვე გარდაცვლილი) შამანისაგან. მან გადასცა ახლად ინიციირებულ შამანს თავისი “ნივთები”, მანამ სანამ თავად შეძლებდა შამანად გახდომას. მოხუცი ამბობდა, რომ შამანების ყელსაბლები ძირითადად უფრო ძლიერებია, ვიდრე სხვა ადამიანებისა, ამიტომ მაკლებია შანსი მათი გატეხვის. ტანის “დეკორაციების” გარდა უფროსი შამანებისგან მნ მიიღო დიდი რაოდენობით სხვადასხვა ნივთები, როგორებიცაა: ქვები, იაგუარის კბილები, ისრები და ხის ხანჯლები, რომლებსაც განკურნებისას გამოიყენებდნენ  ტყის სულების მოსაგერიებლად. ასევე, რამდენიმე წლის წინ მან მიიღო სხვა ნივთებიც(ქვა და იაგუარის კბილების ყელსაბამი) კითჰაულჰუს შამანისაგან, რომელიც სტუმრობდა მამინდეს ტომებს, რადგან მოსაწვევი მიიღო გოგოს ინიციაციის ფესტივალზე.

ახლად მიღებული შამანი აუცილებლად მუდმივად უნდა ახლდეს თან უფროს შამანს, იმისათვის, რომ მასზე დაკვირვებისას მიიღოს ცოდნა და გამოცდილება, განსაკუთრებით კი ეს ეხება განმკურნებელი მუსიკის შესახებ ცოდნეს. გარკვეულ მომენტში, უფროსი შამანი აიძულებს ახლად მიღებულ შამანს ჩააბაროს გამოცდა, რომელიც შემდეგში მდგომარეობს: ახალგაზრდა შამანმა უნდა გაატაროს მთელი ღამე ტყეში (ბუნებრივია მარტომ), იარაღისა და აღჭურვილობის გარეშე. ამ პერიოდის განმავლობაში შამანი მას გაუგზავნის სხვადასხვა სახის ცხოველებს (გველებს, იაგუარებს და ა.შ.) მის შესაშინებლად. გამოცდა მდგომარეობს იმაში, რომ ახალგაზრდა შამანმა ცხოველები უნდა დაინახოს როგორც ადამიანები და შეეცადოს მათთან დალაპარაკება, სთხოვოს არ დაესხან თავს. თუ მამაკას შეეშინდება და გაიქცევა, შამანი შეიტყობს ამის შესახებ და აღარ გადასცემს მას თავის არცერთ “ნივთს”.

საინტერესოა, რომ ამ შემთხვევაში აღნიშნული შეხვედრა ახლად ინიციირებული შამანისა და უფროსი შამანის მიერ გამოგზავნილი ცხოველების შეხვედრა მკვეთრად არ განსხვავდება იმ პროცესისაგან, რომელიც თავიდან აღვწერეთ - გარდაცვლილთა სულებთან შეხვედრა, რომელიც, როგორც აღვნიშნე, შეიძლება აღვიქვათ, როგორც შამანური ინიციაციის სიმბოლო. აუცილებელია იმის აღნიშვნა, რომ მამაინდეს გადმოცემების თანახმად, გარდაცვლილთა სულებს შეუძლიათ ტრანსფორმაცია განიცადონ და გადაიქცნენ ცხოველებად, განსაკუთრებით კი იაგუარებად. საინტერესოა ისიც, რომ, როგორც უკვე ვნახეთ, ქალის სული, რომელსაც შამანი იღებს გარდაცვლილთა სულებისაგან, ადამიანების მხრიდან აღიქმება როგორც იაგუარი.

იქიდან გამომდინარე, რომ შეუიარაღებელი შამანის დანახვა ძალიან მარტივია ტყის სულებისთვის, ახალგაზრდა მამაკაცმა უნდა მიიღოს უსაფრთხოების ზომები. იგი არ უნდა მოშორდეს თავის სოფელს დიდი მანძილით, რათა სხვა არსებებმა არ მოჰპარონ მას სხეულის სამკაულები, ასევე უნდა იყოს დარწმუნებული, რომ მისი სულიერი ცოლი არის მასთან ერთად. იგი არ უნდა იკვებოს ცხელი საკვებით ან შეუბეროს ცეცხლს, რადგან ცხელი ჰაერი დააფრთხობს მის სულიერ ცოლს და გატეხავს სამკაულებს. ასევე, სამკაულების უსაფრთხოებისთვის იგი უნდა ერიდოს რთული სამუშაოს შესრულებასა და მძიმე ტვირთის აღებას. შამანი უნდა ერიდოს ხმამაღალ საუბარსაც, იმიტომ, რომ ამ შემთხვევაში მისი სულიერი ცოლი იფიქრებს, რომ იგი ეჩხუბება მას, შეეშინდება და დატოვებს.

მამაკაცმა საკვების მიმართ უნდა გამოიჩინოს დიდი სიფრთხილე, რაც, იქიდან გამომდინარე, რომ სულიერი ცოლი ყოველთვსი შამანთან ერთად იკვებება, უკავშირდება სულიერ ცოლთან ურთიერთობების გაუმჯობესებასა და ქორწინების გაძლიერებას. ახალგაზრდა შამანმა უნდა შეიზღუდოს როგორც საკვები, ასევე თავისი სექსუალური აქტივობა, განსაკუთრებით ქორწინების გარეშე, რადგან მისი სულიერი ცოლი იეჭვიანებს და დაუზიანებს მას სხეულის სამკაულებს.

შამანის საქმიანობა სიკეთის მომტანი და შეიძლება ითქვას აუცილებელია სხვების სიცოცხლისათვსი, თუმცაღა ეს უკიდურესად საშიშია თავად შამანისთვის. შამანები, რომლებიც ვერ უმკლავდებიან ამ შეზღუდვებს მაგრამ მაინც არ ანებებენ თავს შამანურ რიტუალებს, დიდი რისკის წინაშე დგანან, რადგან შესაძლებელია რაღაც მომენტში გახდნენ გარდაცვლილთა სულების მსხვერპლები. განრისხებული გარდაცვლილთა სულებმა, რომლებიც აქამდე შამანების ძალის წყაროდ მიიჩნეოდნენ, შესაძლებელია მისივე მტრები გახდნენ, შური იძიონ (გამოიწვიონ სხვადასხვა დაავადებები და უბედური შემთხვევები).

მამაინდეს ტომში სრულდება ვოკალური რეპერტუარიც. მუსიკას ეწოდება “მენსტრუალური ციკლის მქონე გოგონა” (“ ”), და ის ასოცირებულია სწორედ ქალის სქესობრივი მომწიფების რიტუალთან, თუმცაღა, იგი არ გამოიყენება მხოლოდ ამ კონტექსტში, არამედ ხშირად მას უბრალოდ გასართობადაც იყენებენ. ვოკალურ მუსიკასთან ერთად მათ აქვთ ფლეიტის რეპერტუარიც. აღსანიშნავია, რომ მხოლოდ ნამბიქუარას ჯგუფები იყენებენ ქარის ინსტრუმენტებს, რომლებიც სწორედ ამ განსაკუთრებული მოვლენისთვისაა შექმნილი.

მრავალ მეცნიერს, რომელსაც შესწავლილი აქვს ნამბიქუარას ტრადიციები, ჩაწერილი აქვს ამ რიტუალის მსვლელობა. მიუხედავად იმისა, რომ მონაცმების შედარებისას აღინიშნება ბევრი განსხვავებები და ვარიაციები, ქალის სქესობრივი მომწიფების რიტუალის მთავარი აზრი ყოველთვის მსგავსია: ხაზი ესმევა გოგოს სოციალური სტატუსის ცვლილებას, რაც დაკავშირებულია იმასთან, რომ იგი ხდება გასათხოვარი (გათხოვებისათის მზად მყოფი) ქალი.