iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯაფნა (სახელმწიფო)

ჯაფნა —კუნძულ შრი-ლანკის ჩრდილოეთით მდებარე სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 1215 წლიდან 1619 წლამდე. მისი დედაქალაქი იყო ნალპური, რომელიც ამჟამად შედის ქალაქ ჯაფნის შემადგენლობაში. თავისი აყვავების პერიოდში სახელმწიფოს ტერიტორია მოიცავდა თანამედროვე ჩრდილოეთის პროვინციის ტერიტორიას.

ისტორია
 საუკუნიდან მოყოლებული აღნიშნული კუნძული შრი-ლანკა იმყოფებოდა სინჰალური სახელმწიფოს პოლონარუვას შემადგენლობაში, რომელიც აწარმოებდა აქტიურ შეტევებს სამხრეთ ინდოეთში, მაგრამ საუკუნის დასასრულიდან ქვეყანაში გაიმარჯვა ცენტრიდანულმა ძალებმა, 19 წლის განმავლობაში, 1196 წლიდან 1215 წლამდე სინჰალების ტახტზე შეიცვალა 12 მმართველი. სამოქალაქო შეტაკებებმა შეასუსტა კუნძული ეკონომიკურად და პოლიტიკურად და 1212 წელს იგი დაიპყრო პარაკრამა პანდიამ.

1215 წელს ქვეყნის ჩრდილოეთში შეიჭრა მაგჰის არმია ინდოეთის სახელმწიფო კალინგიდან, რომელმაც გაძარცვა კუნძულის ჩრდილოეთი და ჩრდილო-აღმოსავლეთი რაიონები - სინჰალური ცივილიზაციის ძველი ცენტრი.

 საუკუნის მეორე მეოთხედში, კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარე ტერიტორიების ფეოდალთა უმეტესი ნაწილი, რომლებიც არ შედიოდნენ მაგას მიერ შექმნილი სახელმწიფოს შემადგენლობაში, გაერთიანდა სინჰალური სამეფო დინასტიის დამბადენიას გარშემო, ხოლო მისი ხელმძღვანელობით ჯერ ვიჯაიაბაჰუ , შემდეგ კი პარაკრამაბაჰუ -მ მოახერხა პოლნარნუას დაპყრობა და ტამილების განდევნა ჯაფნას ნახევარკუნძულზე.

1247 წელს შრი-ლანკაში შეიჭრა მალაიზიური სახელმწიფოს ტამბრალინგის მმართველის ჩანდრაბჰანუს ძალები. ჩანდრაბჰანუ დაიმორჩილა კუნძულის ჩრდილოეთ რაიონები, სადაც კონცენტრირებული იყო თამილის მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი და გადავიდა ქვეყნის შუაგულში. მალევე მისი არმია დაამარცხეს, თავად იგი კი გაიქცა ჯაფნაში და 1255 წელს გახდა მისი მმართველი. აღნიშნული სიტუაცია სათავისოდ გამოიყენა სამხრეთ ინდოეთის დინასტიამ პანდიამ, რომელმაც დიდი ძალისხმევის შემდგომ დაიპყრო ჯაფნა და 1258 წელს ჩანდრაბჰანუ თავისი ვასალად გაიხადა. 1262 წელს ქვეყნის მმართველი გახდა არიაჩაკრავარტის დინასტია. 1311 წელს, როდესაც პანდიას იმპერია დაეცა დელის სასულთნოდან მუსულმანების შემოტევების შედეგად ჯაფნას სახელმწიფომ ისარგებლა შექმნილი ხელსაყრელი სიტუაციით და გამოაცხადა დამოუკიდებლობა, გააგრძელა ექსპანსიონისტური პოლიტიკა და დაიკავა წამყვანი მდგომარეობა შრი-ლანკის ტერიტორიაზე. არაბი ისტორიკოსი იბნ-ბატუტა, რომელიც კუნძულს სტუმრობდა 1344 წელს, აღნიშნავს, რომ ჯაფნის სახელმწიფოს ჰყავს ძლიერი ფლოტი.

 საუკუნის მეორე ნახევარში სამხრეთ ინდოეთში ჩამოყალიბდა ვიჯაიანაგარის იმპერია, რომელიც მალევე გადაიქცა რეგიონის ჰეგემონად. ჯაფნას სახელმწიფო იძლებული გახდა ეცნო მისი სუვერენიტეტი თავიანთ მმართველობაზე და იკისრა ასევე ხარკი.

1619 წელს ჯაფნის სახელმწიფო პორტუგალიელებმა დაიპყრეს და სწორედ 1620 წლიდან ჯაფნაზე დამყარდა პირდაპირი კოლონიალური მმართველობა.
თამარ ხულორდავა

თამარ ხულორდავა (დ. 12 თებერვალი, 1979, თბილისი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1979 წლის 12 თებერვალს. 2002 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. იურიდიული ფაკულტეტის ასპირანურა/დოქტორანტურა დაამთავრა 2004 წელს. 2001-2003 წლებში — ეროვნული უშიშროების საბჭოს კოორდინატორი. 2003-2004 წლებში იყო სისხლის სამართლის საპროცესო კპდექსის სამუშაო ჯგუფი, კოორდინატორი. 2004-2005 წლებში იყო ამერიკის იურისტთა ასოციაციის იურისტი. 2005-2015 წლებში იყო ევროკავშირის წარმომადგენლობის პროექტების მენეჯერი და იურისტი. 2007-2008 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი. 2015-2016 წლებში იყო საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრის პირველი მოადგილე. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2019 წლის ნოემბერში დატოვა პარტია „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
როკფელერის მუზეუმი

როკფელერის მუზეუმი — ყოფილი პალესტინის არქეოლოგიური მუზეუმი. არქეოლოგიური მუზეუმი აღმოსავლეთ იერუსალიმში. მუზეუმი მოიცავს განსაკუთრებულ საარქივო შრომების დიდ კრებულს, რომელიც აღმოჩენილია პალესტინაში ჩატარებული გათხრების დროს, 1920-იან და 1930-იან წლებში. მუზეუმი ისრაელის მუზეუმის დაქვემდებარებაშია და ისრაელის სიძველეთა სამმართველოს სათავო ოფისია.

მუზეუმის შენობა საუკუნეში აშენდა და სხვადასხვა დროს, მონაცვლეობით, ხან ზეითუნის ზეთის სახდელი იყო, ხანაც საცხოვრებელი სახლი. არქეოლოგიური მუზეუმის ექსპოზიცია მოიცავს 1000-ზე მეტ არტეფაქტს ქრონოლოგიის მიხედვით, წინარე ისტორიული ეპოქიდან ოსმალეთის იმპერიის პერიოდის ჩათვლით; მუზეუმში დაცულია 9000 წლის წინანდელი ქანდაკება იერიქონიდან, ბრინჯაოს ხანის ოქროს სამკაულები და ა. შ. მუზეუმი აღმოსავლეთ და დასავლეთ იერუსალიმის საზღვარზე მდებარეობს, ძველი ქალაქის კედლების პირდაპირ.

ისტორია
როკფელერის მუზეუმის არქიტექტურა სრულად შეიმუშავა ოსტინ ჰარისონმა, საზოგადოებრივი სამუშაოების დეპარტამენტის მთავარმა არქიტექტორმა, რომელმაც შეადგინა გეგმები თეთრი კირქვის შენობისთვის, რომელშიც ინტეგრირებულია აღმოსავლეთ და დასავლეთის არქიტექტურული ელემენტები. როკფელერის ახალი მუზეუმის აშენება დაიწყეს 1930 წლის 19 ივნისს, მაგრამ მშენებლობა შეფერხდა დროებით, შენობის ადგილას მეხუთე საუკუნით დათარიღებული სამარხების აღმოჩენის გამო.

არქეოლოგიური მუზეუმი საზოგადოებისთვის გაიხსნა 1938 წლის 13 იანვარს. ოფიციალურად, მას პალესტინის არქეოლოგიური მუზეუმი ეწოდებოდა, მაგრამ ასევე ცნობილი იყო, როგორც როკფელერის მუზეუმი. მანდატის პერიოდის ბოლო დღეებამდე მუზეუმს მართავდა პალესტინის ბრიტანული მთავრობა.

1948 წლის არაბეთ-ისრაელის ომის შემდეგ, მუზეუმი ასევე გახდა იორდანიის სიძველეთა განყოფილების ფილიალი, რომელსაც 1956 წლამდე ხელმძღვანელობდა ჯერალდ ლანკასტერ ჰარდინგი. 1966 წელს იორდანიის მეფე ჰუსეინმა მოახდინა მუზეუმის ნაციონალიზაცია.

1967 წლის ექვსდღიანი ომის დაწყებიდან შვიდ თვეში, მუზეუმი დაისაკუთრა ისრაელის მედესანტე ბრიგადამ. მისი ექვსკუთხა კოშკი გამოიყენებოდა როგორც სათვალთვალო ნაგებობა. სასტიკი ორთაბრძოლები გაიმართა ისრაელისა და იორდანიის ძალებს შორის, რაც დასრულდა ისრაელის გამარჯვებით, სწორედ ამ დროიდან მუზეუმს ოფიციალურად უწოდეს როკფელერის მუზეუმი.

1967 წლიდან მუზეუმს ერთობლივად მართავდნენ ისრაელის მუზეუმი და ისრაელის სიძველეთა და მუზეუმების განყოფილება (მოგვიანებით ეწოდა ისრაელის სიძველეთა განყოფილება).

მუზეუმის კოლექცია
აღნიშნული მუზეუმის არქივის პირველი მცველი იყო ჯონ აილიფი, რომელმაც ნამუშევრები მოაწესრიგა ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით, ორი მილიონი წლის არტეფაქტებით დაწყებული 1700 წლამდე. მუზეუმის ფასეულ ნივთებს შორისაა საუკუნის ხის პანელები ალ-აქსის მეჩეთიდან და საუკუნის მარმარილოს რელიეფი ქრისტეს საფლავის ტაძრიდან.

როკფელერის მუზეუმში ასევე განთავსებულია 1947-1956 წლებში ქუმრანში აღმოჩენილი ხელნაწერები, რომელიც ებრაული ტექსტებისა და კომენტარებისგან შედგება.
ლატიფე უშაქი

ლატიფე უშაქი , გვარების რეფორმის შემდეგ ლატიფე უშაქლიგილი , აგრეთვე ცნობილია როგორც ლატიფე ჰანიმი (; დ. 17 ივნისი, 1898, იზმირი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 12 ივლისი, 1975, სტამბოლი, თურქეთის რესპუბლიკა) — თურქეთის პირველი ლედი 1923-1925 წლებში როგორც მუსტაფა ქემალ ათათურქის მეუღლე. მამის მხრიდან იგი გამოჩენილი თურქი ნოველისტის, ჰალიდ ზია უშაქლიგილის ნათესავი იყო.

ბიოგრაფია
ლატიფე ჰანიმი დაიბადა 1898 წლის 17 ივნისს იზმირში, ოსმალეთის იმპერიაში. მისი ოჯახი ქალაქში ცნობილი იყო როგორც შეძლებული ვაჭრების ოჯახი, რომელიც სათავეს ქალაქ უშაქიდან იღებს, საიდანაც შემდეგში მათ მიიღეს გვარი უშაქლიგილი. მან სწავლა იზმირის საშუალო სკოლაში დაიწყო, 1919 წლიდან კი განათლება ჯერ პარიზში, შემდეგ კი ლონდონში გააგრძელა იურიდიული განხრით. როდესაც იგი სამშობლოში დაბრუნდა, თურქეთის ბრძოლა დამოუკიდებლობისათვის თითქმის უკვე დასრულებული იყო.

1922 წლის 11 სექტემბერს, როდესაც იგი იზმირში დაბრუნდა ჯარისკაცებმა სახლში არ შეუშვეს, რადგან უთხრეს, რომ ადგილობრივმა ფაშამ მათი სახლი თავის რეზიდენციად აიღო. მოგვიანებით, მათი სახლი იზმირის გენერალურ შტაბად გადააკეთეს. მას შემდეგ, რაც ჯარისკაცები დარწმუნდნენ, რომ სახლი ნამდვილად მისი ოჯახის იყო, ლატიფეს დროებით დარჩენის ნება დართეს, სანამ ახალ საცხოვრებელს იპოვნიდა.

სამშობლოში დაბრუნებიდან მალევე, ლატიფეს დედა, ზუბეიდე ჰანიმი გარდაიცვალა. ამ ამბიდან მალევე, იზმირში მან თურქეთის პირველი პრეზიდენტი, მუსტაფა ქემალ ფაშა გაიცნო, რომელზეც 1923 წლის 29 იანვარს დაქორწინდა. ამით იგი თურქეთის ისტორიაში პირველი ლედი და შეიძლება ითქვას, რომ თურქი ქალების სახე გახდა. იგი მეტად აქტიური პოლიტიკური პიროვნება იყო, რომელიც ქალთა უფლებებისათვის იბრძოდა და ცდილობდა ქვეყანაში ევროპაში ნანახი სტანდარტები დაემკვიდრებინა. მან დიდი გავლენა იქონია 1920-იანი წლების რეფორმებზე, რომლებიც ქალთა ემანსიპაციისაკენ იყო მიმართული. თავისი ქმრის დარწმუნების შემდეგ, მან ახალი რეფორმა გაატარა, რომლის მიხედვითაც ქალებს შეეძლოთ მოეშორებინათ თავსაბურავები, რასაც საზოგადოებაში არაერთგვაროვანი რეაქცია მოჰყვა.

1925 წლის ზაფხულში მასა და მის ქმარს შორის ურთიერთობა ძალიან დაიძაბა, რასაც ამავე წლის 5 აგვისტოს მათი განქორწინება მოჰყვა. აღსანიშნავია, რომ ლატიფეს ქმრისგან ბავშვი არ დარჩენია. იგი მეორედ აღარ გათხოვილა და დარჩენილი ცხოვრება იზმირსა და სტამბოლში გაატარა. განქორწინების შემდეგ იგი აღარ ერეოდა პოლიტიკაში და არც ფემინისტური საქმიანობა გაუგრძელა. იგი გარდაიცვალა 1975 წლის 12 ივლისს, სტამბოლში. 2005 წელს, თურქეთის ისტორიულმა საზოგადოებამ მისი დღიურები გამოაქვეყნა, „გარდა ყველაზე პირადი დეტალებისა, მისი ოჯახის პირადი შეხედულებების მიხედვით.“ პარალელურად, მისმა ოჯახმა განაცხადა, რომ მათ ჰქონდათ წერილების საკუთრების უფლება და არ სურდათ დღიურებში არსებული ინფორმაციის გასაჯაროვება, თუმცაღა მისი პუბლიკაციების სახით გავრცელება მაინც გრძელდებოდა.

2006 წელს გამოქვეყნდა ვეტერან ქუმჰურიეთ ჩალიშლარის მეტად სკანდალური და საკამათო ბიოგრაფიული წიგნი, რომელიც ლატიფე უშაქის ცხოვრებასა და მოღვაწეობას ეძღვნება.
იერუსალიმის ისლამური ხელოვნების მუზეუმი

იერუსალიმის ისლამური ხელოვნების მუზეუმი — ერთ-ერთი ცნობილი მუზეუმი ისრაელში. მუზეუმი დაარსდა 1974 წელს. ხელოვნების მუზეუმი მოიცავს უნიკალურ ნივთებსა და იშვიათ კოლექციებს. არ არის დაცული ისლამური ჭურჭელი, ქსოვილები, სამკაულები, საზეიმო საგნები და სხვა ისლამური კულტურული ნივთები.

მუზეუმში დაცულია ექსპონატები: ეგვიპტიდან, სირიიდან, ერაყიდან, თურქეთიდან, ავღანეთიდან, ინდოეთიდან, ირანიდან და ესპანეთიდან, აგრეთვე, იმ ევროპელ მხატვართა ნამუშევრებს, რომლებმაც თავიანთი ნაწარმოებები აღმოსავლეთს, მის ბუნებას, ადამიანებსა და წეს-ჩვეულებებს მიუძღვნეს.

მუდმივი თუ დროებითი გამოფენების დროს წარმოდგენილია კერამიკის, მინის, ლითონის ნაკეთობების, სარიტუალო ნივთების, ხელოვნების ნიმუშების, საიუველირო ნაწარმისა და ორნამენტიანი ხალიჩების მდიდარი კოლექციები, რომლებიც ისლამური კულტურის სხვადასხვა მიმართულებას წარმოაჩენს.

ისტორია
აღნიშნული იერუსალიმის ისლამური ხელოვნების მუზეუმი დაარსდა ვერა ბრისე სალომონსის მიერ. მას აქვს ცხრა გალერეა ორგანიზებული ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით, იკვლევს ისლამური ცივილიზაციის რწმენასა და ხელოვნებას. მაიერის პირადი კოლექციის გარდა, მუზეუმში დაცულია ანტიკურ ჭადრაკის ნაწარმოებები, დომინოს და სხვა თამაშების ბარათები; ხანჯლები, ხმლები, ჩაფხუტი; ქსოვილები; სამკაულები; მინის ნაწარმი, ჭურჭელი და ლითონის ნაწარმი, რომელიც წარმოებულია ისლამურ ქვეყნებში, ესპანეთიდან ინდოეთში. 1999 წელს დაემატა ისლამური ხალიჩების კოლექცია.

მუზეუმის გალერეაში ასევე დაცულია დავით სალომონის საათების კოლექცია. სალომონსი იყო პირველი ებრაელი ლონდონის მერის ძმისშვილი.

1983 წლის 15 აპრილს მუზეუმი გაქურდეს, მოიპარეს დაახლოებით 200 ნივთი, მათ შორის ნახატების და ათობით იშვიათი საათი. მოპარულ ნივთებს შორის იყო საათი სახელით ცნობილი, როგორც "მარი ანტუანეტა", საათების ეგრეთ წოდებული "მონა ლიზა" და საგუშაგოების კოლექციის გვირგვინებიანი სამკაული, რომელიც დამზადებულია ცნობილი ფრანგი-შვეიცარიელი დარაჯის მწარმოებლის, აბრაამ-ლუი ბრეგუტის მიერ. მარი ანტუანეტა სავარაუდოდ 30 მილიონი აშშ დოლარი ღირდა. ეს იყო უნიკალური კოლექციის ნაწილი, რომელიც ბრეგუტის ერთ–ერთ წამყვან ექსპერტს, სერ დევიდ ლიონელ სალომონსის ქალიშვილს, მუზეუმუს შემოწირულობას წარმოადგენდა.

აღნიშნული მართლაც გამორჩეული საქმე 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში გაუხსნელი დარჩა. 2006 წლის აგვისტოში თელ-ავივის ანტიკვარების შემფასებელი დაუკავშირდა მუზეუმს და განაცხადა, რომ მოპარული რამდენიმე ნივთი თელ-ავივის ადვოკატს უჭირავს, რომლის დამკვეთმა მემკვიდრეობით მიიღო ისინი გარდაცვლილი ქმრისგან და სურდა მუზეუმში გაყიდვა. თავდაპირველი მოთხოვნის ფასი იყო 2 მილიონი აშშ დოლარი (საქმეში შეთავაზებული ჯილდოს ღირებულება), მაგრამ ამასთანავე შეთანხმდნენ 35,000 აშშ დოლარზე. დაბრუნებულ ნივთებს შორის იყო "მარი ანტუანეტა" და ღირებული "სიმპათიკის" საათი, ასევე ბრეგუტის მიერ დამზადებული.

2008 წლის 18 ნოემბერს, საფრანგეთისა და ისრაელის პოლიციის თანამშრომლებმა საფრანგეთში აღმოაჩინეს კიდევ 43 მოპარული საათები ორ საბანკო სეიფში.

2008 წელს იერუსალიმის ისლამური ხელოვნების მუზეუმში გაიხსნა თანამედროვე არაბული ხელოვნების ჯგუფური გამოფენა, ადგილობრივი არაბული ხელოვნების პირველი შოუ ისრაელის მუზეუმში და პირველი, რომელიც დამონტაჟებულია არაბული კურატორის მიერ. შოუში მონაწილეობდა ცამეტი არაბი მხატვარი.
ომოლონი

ომოლონი — მდინარე რუსეთში, შორეული აღმოსავლეთის ჩრდილოეთ ნაწილში , კოლიმის მარჯვენა და ყველაზე დიდი შენაკადი. მიედინება იაკუტიის, ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგისა და მაგდანის ოლქის ტერიტორიებზე . მდინარის სიგრძეა 1114 კმ, წყალშემკრები აუზის ფართობი 113,000 კმ².

მდინარის სახელი წარმოიქმნა იუკაგირების გვარიდან ომოლ („კარგი“) და ტერმინიდან ონ („მდინარე“), რაც ერთად „ომოლის გვარის მდინარეს“ აღნიშნავს .

ჰიდროგრაფია
იგი სათავეს იღებს ოტაიკაჩანის ქედის კალთაზე და ხეობაში მიედინება მის განშტოებებისა და კოლიმის ქედს შორის არსებულ ხეობაში. იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით, წყლის საშუალო ხარჯია დაახლოებით 680 მ³ / წმ.

მთელ თავის სიგრძეზე ომოლონის კალაპოტი დატოტვილი და დახლართული და წარმოქმნის მრავალ ფშანს, მუხლს, ყურეს და ჩქერს. მარცხენა შენაკადები, როგორც წესი, მთავარ კალაპოტს კიდური ფშანების მეშვეობით უკავშირდებიან. მთავარი კალაპოტის სიგანე შუა წელზე დაახლოებით 500 მეტრი, ხოლო დინების სიჩქარეზე 7–9 მ/წმ-ია, ქვემო წელზე - 3-5 მ / წმ. ალუვიური ნატანების ფხვიერი სიზრქის მეშვეობით იჟონება მდინარის ჩანადენის უდიდესი ნაწილი, რაც ხელს უწყობს მძლავრი კალაპოტქვეშა ტალიკების წარმოქმნას. შედეგად, მრავალწლოვანი მზრალობის ჭალის მონაკვეთებში ნაკლებ გავლენას ახდენს ნიადაგურ პროცესებსა და მცენარეთა ცხოვრებაზე ნაყოფიერების ფენაში.

კუნძულის ჭალაში ალუვიური ტერასების სამი დონეა: დაბალი ჭალა - ყოველწლიურად იტბორება წყალმოვარდნების შედეგად, საშუალო ჭალა - იტბორება ყოველ 3-5 წელიწადში, მაღალი ჭალა - იტბორება ყოველ 7-10 წელიწადში. ამ დონეების ზემოთ მდებარეობს დაუტბორავი ტერასა - ჭაობიანი ვაკე გაბარდული ნამდინარევებითა და ნამდინარევ-თერმოკარსტული ტბებით, სადაც ჭარბობს ჭაობიანი ტორფ-გლეისოლისა და მზრალ-ტაიგის ნიადაგები.

ომოლონის და მისი შენაკადების ზემო წელებში არის 20 მინაყინი, რომელთა ფართობი 2,8-დან 3,7 კმ²-მდეა.

მდინარის ფარვატერი ხშირად იცვლება, წყალი რეცხავს ნაპირს და ჭალის ტყეების დიდ ნაწილს გლეჯავს, ფშანებისა და ცელების ნაპირებზე დაღუპული ხეების ხერგები კეთდება. ხშირად წყალმოვარდნის დროს ცელები და კუნძულები უცბად წაილეკება ხოლმე და სწრაფადვე ახალ ადგილებში ჩნდება .

ჰიდროლოგია
ომოლონი იყინება ოქტომბრის 20-იან რიცხვებში, ყინული იძვრის აპრილის შუა რიცხვებში. საგაზაფხულო წყალდიდობები 20 მაისიდან 25 მაისამდე ხდება . შემოდგომა-ზაფხულის წყალმოვარდნა აგვისტოს მეორე ნახევარში იცის.

ზამთარში ომოლონის წყალი იდეალურად გამჭვირვალეა, ყინულსვლის დროს აქვს მოთეთრო ელფერი, ზაფხულის ბოლოს - მომუქო. სანაპირო ტბებში წყლის ფერი მოყვითალო ან მუქია.

კლიმატი
მდინარის გასწვრივ კლიმატი მკაცრად კონტინენტური, სუბარქტიკულია, იქ, სადაც ციმბირის ანტიციკლონი დომინირებს ძალიან ცივი ზამთარი და შედარებით ცხელი ზაფხული იცის. საშუალო წლიური ტემპერატურაა −12,8 ° , აბსოლუტური მინიმუმი დაფიქსირებულია −61 ° , ხოლო აბსოლუტური მაქსიმალური კი +34 ° . ნალექის წლიური რაოდენობა 240 მმ-ია, მის უმეტეს ნაწილს წვიმა შეადგენს.

ნაოსნობა
მდინარე სანაოსნოა შესართავიდან 595 კმ-ზე, ხოლო დასაცურებელი — ქვემო წელზე.
მევჰიბე ინენიუ

მევჰიბე ინენიუ (; დ. 22 სექტემბერი, 1897, სტამბოლი, ოსმალეთი — გ. 29 თებერვალი, 1992, ანკარა, თურქეთი) — თურქეთის რესპუბლიკის პირველი ლედი 1938-1950 წლებში როგორც პრეზიდენტ ისმეთ ინენიუს მეუღლე.

ბიოგრაფია
მევჰიბე დაიბადა 1897 წლის 22 სექტემბერს სტამბოლში, ოსმალეთის იმპერიაში. როდესაც იგი სამი წლის იყო, მამამისი ტუბერკულოზით გარდაიცვალა. სულ მალე, იგივე დაავადებით დაიღუპა მისი დედმამიშვილიც. ამის გამო, მევჰიბეს დედა ქალიშვილთან ერთად თავისი პაპის სახლში გადავიდა, რომელიც იმ დროისათვის ცარიელი იყო. სწორედ აქ აღიზარდა მევჰიბე. მან სტამბოლში მიიღო ჯერ საშუალო, შემდეგ კი უმაღლესი განათლება.

1916 წლის 13 აპრილს იგი დაქორწინდა ოსმალეთის არმიის კოლონელ მუსტაფა ისმეთზე. ქორწილიდან 21 დღეში, მისმა ქმარმა იგი დატოვა და პირველი მსოფლიო ომის პირობებში ახლო აღმოსავლეთში გაემგზავრა ფრონტის ხაზზე. იგი უკან მხოლოდ 1918 წელს, ომის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა.

მისი დაბრუნებიდან ერთ წელიწადში, 1919 წელს დაიბადა წყვილის პირველი ვაჟი. 1920 წელს მუსტაფა ისმეთი თურქეთის დამოუკიდებლობისათვის გამართულ ომში ჩაება და ანატოლიაში წავიდა. სწორედ ამ პერიოდში აღმოჩნდა იგი ეროვნულ-განმანთავისუფლებელ ორგანიზაციაში. ამის შემდეგ ის და მევჰიბე მუსტაფას მშობლიურ ქალაქ მალათიაში გადასახლდნენ, სადაც 1921 წელს მათი ვაჟი იზეთი გარდაიცვალა.

1922 წლიდან წყვილი იზმირში გადასახლდა. ამავე წლის ნოემბერში, ლოზანას ხელშეკრულების მოლაპარაკებებზე, მევჰიბე თავის ქმარს თან ახლდა შვეიცარიაში, რომელიც წარმოადგენდა თურქულ დელეგაციას. 1924 წელს მევჰიბემ თავისი მეორე ვაჟი, ომერი გააჩინა, რის შემდეგაც წყვილი ანკარაში გადასახლდა. 1926 წელს დაიბადა მათი მესამე ვაჟი, ერდალი, რასაც 1930 წელს მოჰყვა წყვილის უკანასკნელი ქალიშვილის, ოზდენის გაჩენა. ამის შემდეგ მევჰიბეს ბავშვი აღარ გაუჩენია და თავის ქმარს თან ახლდა ოფიციალური ვიზიტებისას ათენში, რომსა და მოსკოვში.

1934 წელს, გვარების რეფორმის შედეგად, მუსტაფა ისმეთსა და მის ნათესავებს, ინენიუს ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისათვის გვარად ინენიუ მიენიჭათ. მევჰიბემ, როგორც მისმა მეუღლემ, გვარად ასევე ინენიუ მიიღო.

1938 წლის 10 ნოემბერს, თურქეთის პრეზიდენტ მუსტაფა ქემალ ათათურქის გარდაცვალებასთან ერთად, მეორე დღეს, 11 ნოემბერს, ისმეთ ინენიუ თურქეთის მეორე პრეზიდენტად აირჩიეს, რითაც მევჰიბე პირველი ლედი გახდა. ამის შემდეგ წყვილი ჩანქაიას სასახლეში გადავიდა, სადაც 1950 წლამდე, ანუ პრეზიდენტობის ვადის ამოწურვამდე დარჩნენ.

მაღალ წრეებში მევჰიბე ცნობილი იყო როგორც ზრდილობიანი და ელეგანტური ქალი. 1949 წელს იგი თურქი ქალების გაერთიანების ასოციაციის პრეზიდენტი გახდა.

1973 წლის 25 დეკემბერს მევჰიბემ თავისი საყვარელი მეუღლე, ისმეთ ინენიუ დაკარგა. დაქვრივებამ ძლიერ შეარყია მისი ჯანმრთელობა, რასაც ასაკის მატებაც დაერთო. 1991 წელს მისი ჰოსპიტალიზაცია გახდა საჭირო. სწორედ ანკარის საავადმყოფოში გაატარა მან დარჩენილი დრო და გარდაიცვალა 1992 წლის 29 თებერვალს, 94 წლის ასაკში.
მიქელწყარო

მიქელწყარო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, კასპის მუნიციპალიტეტის ქალაქ კასპის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 530 მ-ზე, კასპიდან 5 კმ-ის დაშორებით.

საბჭოთა პერიოდში მიქელწყარო კასპის სასოფლო, შემდეგ სადაბო და, ბოლოს, საქალაქო საბჭოს შემადგენლობაში შედიოდა (გარდა 1963–1964 წლებისა, როცა სოფელი ქვემო ხანდაკის სასოფლო საბჭოს მიაკუთვნეს) 1988 წელს სოფელი ოფიციალურად გაუქმდა და ქალაქს შეუერთდა. საქართველოს მოქმედი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით მიქელწყარო ქალაქ კასპის ადმინისტრაციულ ერთეულში შემავალი სოფელია. 2002 და 2014 წლებში სოფლის მოსახლეობა ცალკე აღწერილი არ ყოფილა.

მიქელწყარო ფერმასთან, აღაიანთან და ხიდისყურთან ერთად კასპის მუნიციპალიტეტის აზერბაიჯანელებით დასახლებულ სოფლებს მიეკუთვნება. სოფელში არის რკინიგზის ბაქანი, საჯარო სკოლა.
იაპონური საბრძოლო ხელოვნებები

იაპონური საბრძოლო ხელოვნებების უმეტეს ნაწილს ისტორიაში ფესვები ღრმად აქვს გადგმული. იაბუსამე, ამხედრებულ ცხენზე მშვილდოსნობა საუკუნეში წარმოიშვა. საუკუნის მიწურულს, მეომართა კლასის აღზევების დროს, ბუში ან სამურაი (მეომრები) იწვრთნებოდნენ ისეთ დისციპლინებში, როგორიცაა კენჯიუცუ (ხმლით ორთაბრძოლის ხელოვნება), იაიჯიცუ (ხმლით ხატვის ხელოვნება), ჯიუჯიუცუ (უიარაღოდ ბრძოლა), კიუჯიუცუ (მშვილდოსნობა), სოჯუცუ (შუბოსნობა), ბაჯიუცუ (ცხენოსნობა), სუიჯუცუ (ცურვა).

სახეობები
კენდო
„სამურაებს“ შორის, ფარიკაობა საბრძოლო ხელოვნების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სახეობა იყო. ტრადიციულად, კენდო (იაპონური ჯოხებით ფარიკაობა) აქცენს აკეთებს დოჯოს ქცევის რიტუალიზაციაზე და პრაქტიკული მეცადინეობა საკმაოდ მოწესრიგებულია.

იაპონიის კენდოს ფედერაცია 1952 წელს ჩამოყალიბდა. კენდოს შესწავლა დაწყებითი და საშუალო სკოლის პროგრამაში შევიდა. „ხმალი“, რომელიც კენდოში გამოიყენება, ეწოდება შინაი; იგი შედგება 4 გრძელი ბამბუკის ძელისგან. შინაი მსუბუქია და ვარჯიშის დროს მოვარჯიშეებს სერიოზული დაზიანებებისგან იცავს. კენდოს მოწაფეები ატარებენ დარტყმებისგან თავდაცვით აღჭურვილობას, კერძოდ, თავისა და თეძოებსათვის. ქულები ითვლება მეტოქის თავზე, ტანზე, მაჯასა ან ხელზე მიყენებული დარტყმების მიხედვით. გამარჯვებული ის ხდება, ვინც სამი ქულიდან პირველი დააგროვებს ორს.

კიუდო
კიუდო (იაპონური მშვილდოსნობა) საბრძოლო ხელოვნებად იაპონიის ფეოდალიზმის პერიოდში ჩამოყალიბდა. 1949 წელს ჩამოყალიბდა იაპონიის კიუდოს ფედერაცია, რამაც ხელი შეუწყო მისი, როგორც სპორტის შემდგომი დისციპლინის განვითარებას. სპორტში ჩართული თითოეული მონაწილე 38-60 მედტიდან ისვრიან ისრებს. მშვილდი, რომელიც დაახლოებით 221 სანტიმეტრია, გაკეთებულია ხისა და ბამბუკისგან. ისევე როგორც მშვილდოსნობის სხვა ფორმებში, მოგებულია მონაწილე, რომელიც ყველაზე მეტ ისარს მოახვედრებს მიზანს. დასავლურ მშვილდოსნობასა და კიუდოს შორის განსხვავებან მდგომარეობს იმაში, რომ ეს უკანასკნელი დიდ ყურადღებას აქცევს ფორმებს. ზოგიერთ შეჯიბრში მონაწილეების ფორმებს განსაკუთრებულად დიდი ყურადღება ექცევა. ცხენით მშვილდოსნობა, იაბუსამე, კამაკურას პერიოდში (1185-1333) ჩამოყალიბდა. იგი ძირითადად ტარდება კამაკურას ცურუგაოკა ჰაჩიმანგუს ტაძარში და ასევე სხვა ადგილებში.

იარაღები
საბრძოლო ხელოვნებებში გამოიყენებოდა: ნაგინატა, ვაკიზაში, კატანა, ჯინტაჩი და ბო, ასევე ჯუტე და ტესენი. თუმც, სხვა საინტერესო იარაღებს წარმოადგენდა ე. წ. ,,უმაგოია სანგო’’ („სამი მტკიცე იარაღი“), რომელიც მოიცავდა „ჰანანეჯიბოს“, „ბაშინის“, ასევე „ჯინგამას“. „ჰანანეჯიბო“ იყო მოკლე ჯოხი გაუხედნავი ცხენების საკონტროლებლად, მაგრამ ასევე შესაძლებელი იყო მისი გამოყენება როგორც ტანბოს ან ტესსინის მსგავსად. „ჯინგამა“ (საბრძოლო ნამგალი) მიაგავდა ნამგალს ძალზე მოკლე პირით. მისი გამოყენება შესაძლეველი იყო ოპონენტის ცხენის სადავეების მოსაჭრელად, ან მეტოქის საწინააღმდეგოდ პირისპირ ორთაბრძოლაში.
აიდგილარა (გაზეთი)

„აიდგილარა“ — აფხაზეთის სახალხო ფორუმი „აიდგილარას“ ყოველთვიური გაზეთი აფხაზურ ენაზე. გამოდიოდა 1989-1992 წლებში. ტირაჟი — 5 ათასი ეგზემპლარი, რედაქტორი გ. ალამია.

ნომრები
2019 წლის 24 ივლისიდან რუსულ-აფხაზურმა გაზეთმა ონლაინ-გაზეთის სახით განაგრძო თავისი ფუნქციონირება. მთავარი რედაქტორი — გ. ალამია.
გარემოსდაცვითი პრობლემები ჩინეთში

გარემოსდაცვითი პრობლემები ჩინეთში — უამრავი ფაქტორების ერთობლიობა, რომელიც სერიოზულ გავლენას ახდენს ჩინეთის ბიოფიზიკურ გარემოსა და ადამიანთა ჯამრთელობაზე. ქვეყნის სწრაფი ინდუსტრიალიზაცია და დაბალი გარეოსდაცვითი სტანდარტები ამ პრობლემების მთავარი გამომწვევი მიზეზებია.

ჩინეთის მთავრობამ სცნო ეს პრობლემები და გადადგა საპასუხო ნაბიჯები, რამაც მცირე ცვლილეები გამოიწვია. თუმცა საზოგადოებამ ეს ნაბიჭები არაადეკვატურად აღითქვა. ბოლო წლებში გაიზარდა ხალხთა მოძრაობები გარემოს დაბინძურების ძინააღმდეგ რასაც გარემოსდაცვითი პროტესტები ეწოდა. ჩინეთის კომუნისტური პარტიიის ერთ-ერთი ყოფილი წევრის მიხედვით, მხოლოდ 2012 წელს 50 000-ზე მეტი დემონსტრაცია მოეწყო გარემოსდამცველების მიერ.

გარემოსდაცვით პოლიტიკა
ამერიკული პროგრესის ცენტრმა დღევანდელი ჩინეთს გარემოსდაცვით პოლიტიკას 1970-იანი წლების აშშ-ის პოლიტიკას შეადარა, ცენტრალური მთავრობ აგამოსცემს საკმაოდ მკაცრ რეგულაციებს, თუმცა მონიტორინგს ახორციელებს ადგილობრივი ხელისუფლება, რომელიც დაინტერესებულია ეკონომიკურ ზრდაში. გარდაამისა ჩინეთის კომუნისტური რეჟიმის გამოს არასამთავრობო ორგანიზაციების, ადვოკატების და ჟურნალისტების საქმიანობები სსასტიკადაა შეზღუდული.

2002 წლიდან პროტენსტანტების რაოდენობა ჩინეთში ყოლევ წელს 30%-ით იზრდებოდა და 2004 წელს 600 000 მიაღწია; ამავდროულად საზოგადოების და გარემოსდაცვის საქმეების ინსტიტუტის წევრის მა ჯუნ-ის კვლევაზე დაყრდნობით პროტესტების რაოდენება 29%-ით იზრდებოდა ყოველწლიურად იმ დროიდან.
გიორგი მაზნიაშვილის ქუჩა

გიორგი მაზნიაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ძველი კუკია); დავით აღმაშენებლის გამზირსა და არნოლდ ჩიქობავას ქუჩას შორის. წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. გიორგი მაზნიაშვილის ქუჩა ერთ-ერთია იმ 32 ქუჩიდან, რომლებიც გაყვანილია 1846 წელს შექმნილი „თბილისის გარეუბნების მომწყობი კომისიის“ მიერ გენერალ-ლეიტენანტ იოსებ რეუტის თავჯდომარეობით. თავდაპირველად რეუტის ქუჩა ერქვა (დატანილია თბილისის 1851 წლის გეგმაზე), 1923 წლიდან — აფრასიონ მერკვილაძის, შემდეგ — გიორგი ჭყონდიდელის. ამ ქუჩაზე ცხოვრობდა გენერალი გიორგი მაზნიაშვილი, რის გამოც 1991 წელს ქუჩას მისი სახელი ეწოდა. შემონახულია საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები.
ვლადიმერ მაიაკოვსკის ქუჩა

ვლადიმერ მაიაკოვსკის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს დიდუბის რაიონში (დიდუბე); გიორგი ცაბაძისა და დავით ყიფიანის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა საუკუნის დასაწყისში. ადრე ერქვა მუშთაიდის სავალი (გასასვლელი). სახელი უკავშირდება იქვე მდებარე „მუშთაიდის“ ბაღს. ამავე საუკუნის 40-იან წლებში ვლადიმერ მაიაკოვსკის სახელი დაერქვა.