ჰიდეო კობაიაში

ჰიდეო კობაიაში (, კობაიაში ჰიდეო; დ. 11 აპრილი, 1902 — გ. 1 მარტი, 1983) — იაპონელი ავტორი, რომელმაც დაამკვიდრა ლიტერატურული კრიტიკა, როგორც დამოუკიდებელი ხელოვნების ფორმა იაპონიაში.

ბიოგრაფია
ჰიდეო კობაიაში დაიბადა ტოკიოს კანდას უბანში. მისი მამა იყო ცნობილი ინჟინერი, რომელმაც შემოიტანა ევროპული ალმასის გაპრიალების ტექნოლოგია იაპონიაში და გამოიგონა ლალზე დაფუძნებული ფონოგრაფის ნემსი. კობაიაში სწავლობდა ფრანგულ ლიტერატურას ტოკიოს საიმპერატორო უნივერსიტეტში, სადაც მის თანაკურსელებს შორის იყვნენ ჰიდემი კონი და ტაცუჯი მიოში. მან გაიცნო ჩუია ნაკაჰარა 1925 წლის აპრილში, და ძალიან სწრაფად გახდნენ ახლო მეგობრებიც, მაგრამ იმავე წლის ნოემბერში დაიწყო ნაკაჰარას ყოფილ საყვარელთან, მსახიობ იასუკო ჰასეგავასთან ერთად ცხოვრება. კობაიაშიმ სასწავლებელი დაამთავრა 1928 წლის მარტში და ამის შემდეგ მალევე გაემგზავრა ოსაკაში რამდენიმე თვით, სანამ არ გადავიდა ნარაში, სადაც დარჩა ნაოია შიგას სახლში 1928 წლის მაისიდან. მისი ურთიერთობა იასუკო ჰასეგავასთან დასრულდა ამ დროს. 1929 წლის სექტემბერში მან წარადგინა სტატია ლიტერატურული ჟურნალის, კაიზოს მიერ გამართულ კონკურსზე და მოიპოვა მეორე ადგილი.

ლიტერატურული კრიტიკა
1930-იანი წლების დასაწყისში კობაიაში ასოცირებული იყო რომანისტებთან იასუნარი კავაბატასთან და რიიჩი იოკომიცუსთან და თანამშრომლობდა სტატიებზე ლიტერატურული ჟურნალისთვის ბუნგაკუკაი. ის გახდა ამ ჟურნალის რედაქტორი 1935 წლის იანვარში. იმ დროს კობაიაშს მიაჩნდა, რომ ლიტერატურა უნდა ყოფილიყო რელევანტური საზოგადოებისთვის, მწერლებსა და კრიტიკოსებს უნდა შეესრულებინათ სოციალური პასუხისმგებლობები. მისი რედაქტორის გვერდზე განთავსებული სტატიები მოიცავდა ფართო სპექტრს თანამედროვე ლიტერატურიდან კლასიკამდე, ფილოსოფიასა და ხელოვნებამდე. მან დაიწყო ჟურნალში ფიოდორ დოსტოევსკის ცხოვრების შესახებ საკუთარი ნაწერების გამოქვეყნება. ამ დროს მან ასევე გამოაქვეყნა ვატაკუში შოსეცუ რონი, შეტევა იაპონური ლიტერატურის პოპულარულ ჟანრზე, შიშოსეცუზე, ავტობიოგრაფიულ რომანზე ანუ „მე-რომანზე“. 1932 წლის აპრილიდან იგი ასევე ლექციებს კითხულობდა მოწვეული ლექტორის სტატუსით მეიძის უნივერსიტეტში და დაწინაურდა პროფესორად 1938 წლის ივნისში.

1930-იანი წლების შუა პერიოდისთვის კობაიაში აღიარებული იყო, როგორც ლიტერატურული კრიტიკოსი. მისი ანტიპათია აბსტრაქტული იდეებისა და კონცეპტუალიზაციისადმი ზოგადად კარგად იყო ცნობილი, ისევე როგორც მისი უპირატესობა სპონტანურობისა და ინტუიციის მიმართ. ლიტერატურაში იგი უმაღლეს შექებას იმეტებდა მხოლოდ კან კიკუჩისა და ნაოია შიგას ნაწარმოებებისთვის, ხოლო გამოხატავდა დაბალ აზრს რიუნოსუკე აკუტაგავაზე მისი მანერის გამო.

მისთვის საკუთარ სახლად იქცა კამაკურა, კანაგავის პრეფექტურა, 1931 წლიდან და იყო ცენტრალური ფიგურა ადგილობრივ ლიტერატურულ აქტივობაში.

ომის პერიოდი
პოლიტიკაში კობაიაში აქებდა მილიტარისტული ნაციონალისტის, შუმეი ოოკავას ნაწერებს. 1937 წლის ნოემბერში მან დაწერა ძლიერი ესე სენსო ნი ცუიტე („ომის შესახებ“), რომელიც გამოჩნდა წამყვან ინტელექტუალურ ჟურნალში, კაიზო. ესეში მან მწვავედ შეუტია თავის კოლეგებსა და ინტელექტუალებს, რომლებიც აგრძელებდნენ ჩინეთში მზარდი ომის წინააღმდეგობას, მკვეთრად შეახსენა მათ, რომ მათი მოვალეობა, როგორც იმპერატორის ქვეშევრდომებისა, ყველაფერზე მნიშვნელოვანი უნდა ყოფილიყო. მცირედი მნიშვნელობა ჰქონდა იმას, რაზეც იყო ომი, მთავარი იყო ის, რომ არსებობდა. კობაიაში განიხილავდა ომს ისე, თითქოს ის იყო ბუნების მოვლენა, როგორიცაა ქარიშხალი, მიუწვდომელი ანალიზისთვის და მიღმა ადამიანური კონტროლისგან. ისევე, როგორც ქარიშხალს უნდა გაუძლო, ომი უნდა მოიგო, მიუხედავად იმისა, რამდენად სამართლიანი ან უსამართლოა ის.

კობაიაში წავიდა ჩინეთში პირველად 1938 წლის მარტში, როგორც სპეციალური კორესპონდენტი პოპულარული ჟურნალისთვის ბუნგეიშუნჯუ და როგორც იაპონიის საიმპერატორო არმიის სტუმარი. ეს იყო პირველი, ექვსი საომარი მოგზაურობიდან კონტინენტზე, რამაც მიიყვანა იგი იაპონიის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ჩინეთში. 1940 წელს, კან კიკუჩისთან და ორმოცდათორმეტ სხვა მწერალთან, მათ შორის კავაბატა იასუნარისა და რიიჩი იოკომიცუსთან ერთად, კობაიაშიმ იმოგზაურა იაპონიაში, კორეასა და მანჯურიაში, როგორც ლიტერატურული საშინაო ფრონტის კამპანიის (ბუნგეი ჯუგო უნდო) წევრმა, ჯგუფისა, რომელიც ორგანიზებული იყო კიკუჩის მიერ ომის მხარდაჭერის პოპულარიზაციისთვის.

ომისშემდგომი პერიოდი
მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ კობაიაშს მკვეთრად შეუტიეს მემარცხენეებმა მისი თანამშრომლობისთვის იაპონიის სამხედროებთან, მაგრამ ახალ ხელისუფლებას არასოდეს წარუდგენია მისთვის ბრალდებები და იგი არც საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან გაურიყავთ. კობაიაშის რეპუტაცია, როგორც ბრწყინვალე ლიტერატურული კრიტიკოსისა, სუფთა გამოვიდა ომიდან. 1946 წლის აგვისტოში მან შეწყვიტა სწავლება მეიძის უნივერსიტეტში. მისი ნაწარმოებების ანთოლოგიას მიენიჭა იაპონიის ხელოვნების აკადემიის პრემია 1951 წელს.

ომის შემდგომ პერიოდში კობაიაშმა დაიწყო ბიზნესი, როგორც ანტიკვარიატის დილერმა (შეაგროვა მნიშვნელოვანი კოლექცია იაპონური ხელოვნების ამ პროცესში), იმოგზაურა ევროპაში, წერდა ესეებს და კითხულობდა ლექციებს თემების უზარმაზარ მრავალფეროვნებაზე, აკეთებდა რადიო გადაცემებს, მონაწილეობდა დიალოგებში მწერლებთან, მხატვრებთან და მეცნიერებთან და წერდა გოლფზე. მისი ვატაში ნო ჯინსეიკანი („ჩემი ხედვა ცხოვრებაზე“) და კანგაერუ ჰინტო („მინიშნებები ფიქრისთვის“) ბესტსელერებად იქცა.

1958 წელს კობაიაშს მიენიჭა ლიტერატურული პრემია ნომა კინდაი კაიგასთვის („თანამედროვე ნახატები“). კობაიაში გახდა იაპონიის ხელოვნების აკადემიის წევრი 1959 წელს და მიენიჭა კულტურის ორდენი იაპონიის მთავრობის მიერ 1967 წელს.

ჰიდეო კობაიაში გარდაიცვალა თირკმლის უკმარისობისგან 1983 წლის 1 მარტს. მისი საფლავი არის ტოკეი-ჯის ტაძარში, კამაკურაში.

პრემიები და ჯილდოები
1953 — იომიური პრემია
1958 — ნომა — ლიტერატურული პრემია
1959 — იაპონიის ხელოვნების აკადემიის წევრი
1963 — კულტურის დამსახურებული მოღვაწე
1967 — კულტურის ორდენი

კობაიაში ჰიდეოს პრემია
კობაიაში ჰიდეოს პრემია (კობაიაში ჰიდეო შო) დაარსდა 2002 წელს შინჩო ბუნგეი შინკო კაის (შინჩოს საზოგადოება ლიტერატურული ხელოვნების პოპულარიზაციისთვის) მიერ. იგი ენიჭება ყოველწლიურად არამხატვრული ლიტერატურის ნაწარმოებს, გამოქვეყნებულს იაპონურად, 1 ივლისიდან მომდევნო წლის 30 ივნისამდე, რომელიც გვთავაზობს სამყაროს ახალ გამოსახულებას თავისუფალი სულისკვეთებისა და მოქნილი ინტელექტის დემონსტრაციის საფუძველზე. გამარჯვებული იღებს სამახსოვრო საჩუქარს და ფულად ჯილდოს — 1 მილიონ იენას.