iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხრაპუნა

ხრაპუნა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.

ერთეული ძირებია დარჩენილი ისტორიულ ჰერეთში, კახის ვენახებში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მომრგვალოა, ძირითადად ხუთნაკვთიანი, იშვიათდ შვიდნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ჯაგრისებრად საშუალოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, მხრიანი. მხარის სიგრძე ხშირად მტევნის სიგრძის მესამედამდე აღწევს. იგი მეჩხერია, იშვიათად კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, შუა წელში ოდნავ განიერი, ბოლო მომრგვალებული, მომწვანო-მოყვითალო. კანი კვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ხორციანი და კნატუნაა, გემო — სასიამოვნო, ჯიშური არომატით.

ხრაპუნა საშუალოზე ძლიერი ზრდა-განვითარების და საშუალოზე მაღალი მოსავლიანობისაა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 158-168 დღეა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 254-336 გრამია, ხოლო ერთი ვაზის საშუალო შემოსავლიანობა — 10 კილოგრამი. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5-20.6%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.9-7.5 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო. ღვინო ჩალისფერია, ჰარმონიული და ცქრიალა. ყურძენი გამოიყენება სასუფრედ. კარგად იტანს ტრანსპორტირებას.
ავილის მუნიციპალიტეტები

ავილის პროვინცია შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 248 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ავილის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 5 კომარკაში: ლა-მორანია, დე-ავილა, ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტა, დე-ბურგოხონდო-ელ-ტიემბლო-სებრეროსი, არენას-დე-სან-პედრო.

ავილის პროვინციის ფართობია 8 050 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 157 664 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ავილა, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით და ფართობით ყველაზე დიდია (230,71 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — პოიალეს-დელ-ოიო (3,38 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ხუპიშიჟი

ხუპიშიჟი, ხუპიშეჟი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად გულისებური ფორმის, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ძალიან სუსტი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა (18-22 სმ.), კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური, შავი ფერის. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, სქელი ცვილისებრი ნაფიფქით დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, გემო — მომჟავო-მოტკბო.

ხუპიშიჟი ძლიერი ზრდისაა, სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-200 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წინა საშუალოდ 200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ხუნალიჟი

ხუნალიჟი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

გადმოცემის თანახმად, იგი აფხაზეთში ქალმა შეიტანა, რომელსაც ხუნა ერქვა. მოგვიანებით ხალხს ვაზისთვის გამავრცელებლის სახელი დაურქმევია.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, თითქმის მთლიანი, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს ძარღვები დაფარულია თხელი ქეჩისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარი აქვს.

ხუნალიჟი სრულ სიმწიფეში აგვისტოს ბოლოს შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და მცირემოსავლიანია.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.
ხუნალიჟი (მდედრობითი)

ხუნალიჟი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე და საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა, მტევანი — საშუალო ზომის, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. რბილობი წვნიანია.

ხუნალიჟი სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და საშუალომსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შარიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ხაფშირა

ხაფშირა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქლადაა დაფარული აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. კუმსია ან მეტად კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო. კანი საშუალო სიმკვრივის აქვს, ადვილად სცილდება რბილობს და საშუალოდაა დაფარული ცვილისებრი ნაფიფქით. რბილობი წვნიანია და ლორწოვანი, სასიამოვნო და ტკბილი გემოთი.

ხაფშირა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 195-205 დღეს შორის მერყეობს. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 235 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 15.0-18.0 ტონა. ყურძნის სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სხვა ჯიშებთან ერთად სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინისა და საბრენდე სპირტის მისაღებად.
ტრამვაი, სახელად სურვილი

ტრამვაი, სახელად სურვილი — ტენესი უილიამსის პიესა. პრემიერა შედგა ბროდვეიზე 1947 წლის 3 დეკემბერს. პიესა მოგვითხრობს სამხრეთელი ლამაზმანი ბლანშ დიუბუას შესახებ, რომელიც ვალების გამო მემკვიდრეობით მიღებული სახლის დაკარგვის შემდეგ საცხოვრებლად დასთან და სიძესთან ნიუ-ორლეანის ღარიბ გარეუბანში გადადის.

„ტრამვაი სახელად სურვილი“ საუკუნის კრიტიკულად აღიარებულ პიესებს შორის ერთ-ერთი პირველია. დღემდე ის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად დადგმადი პიესაა, მისი არაერთი სხვა სახის ადაპტაცია არსებობს, მათ შორის აღსანიშნავია 1951 წლის ფილმი, რომელშიც მთავარ როლებს ვივიენ ლი და მარლონ ბრანდო ასრულებენ.

ადაპტაციები
კინო
1951 წელს .-მა ელია კაზანის რეჟისორობით პიესის კინოადაპტაცია გადაიღო, რომელშიც, ბროდვეის დადგმისგან განსხვავებით, მთავარი როლი ჯესიკა ტენდის ნაცვლად ვივიენ ლიმ შეასრულა. ფილმმა ათი ნომინაციიდან ოთხი ოსკარის ჯილდო მიიღო. ეკრანიზაციაში უილიამსის სიუჟეტი გარკვეულწილად შეცვლილია, რადგან ფილმის დასასრულს, პიესისგან გასნსხვავებით, სტელა სტენლისთან არ რჩება.

როგორც არაერთმა კრიტიკოსმა აღნიშნა, 2013 წლის ვუდი ალენის ოსკაროსანი ფილმი „სევდიანი ჟასმინი“ სწორედ „ტრამვაი, სახელად სურვილითაა“ შთაგონებული. მათ მსგავსი სიუჟეტი და პერსონაჟები აერთიანებთ, თუმცა ალენის ფილმი თანამედროვე მაყურებლისთვისაა გათვლილი.

ინსპირაცია
ტრამვაი, სახელად სურვილი 1920-48 წლებში ნიუ-ორლეანში მოძრაობდა. მას სახელი ამავე სახელწოდების ქუჩის მიხედვით ეწოდა. აღსანიშნავია, რომ ქუჩების სახელწოდებები, რომელთა გავლაც ბლანშს უწევს, ალეგორიულია: „მითხრეს, ჯერ ერთ ტრამვაიში, აქაურები „სურვილს“ რომ ეძახიან, ჩაჯდებიო, მერე მეორეში — „სასაფლაო“, ექვს უბანს გაივლი და ელისეს მინდვრებზე ჩამოხვალო.“

ბლანშის პერსონაჟი სავარაუდოდ დაფუძნებულია უილიამსის დაზე, როუზ უილიამსზე, რომელსაც მენტალური პრობლემები ჰქონდა, ლობოტომიის შემდეგ კი სრულიად ქმედუუნარო გახდა. პიესის წარმატებამ უილიამსს თავისი დის სამედიცინო საჭიროებების ფინანსური უზრუნველყოფის საშუალება მისცა. სხვა ბიოგრაფიულ ელემენტებს შორისაა უილიამსის დედის სამხრეთული წარმოშობა, რაც სტელასა და ბლანშის სამხეთულ წარმოშობაში აისახა. მისი მამა კი მოგზაური და გამყიდველი იყო და მეგობრებთან დალევა და პოკერის თამაში უყვარდა, რაც სტენლი კოვალსკის პერსონაჟში აისახა. მთავარი პერსონაჟის მსგავსად, უილიამსიც მისისიპიში დაიბადა. აგრეთვე ბიოგრაფიული დეტალია ჰომოსექსუალობის მოტივი პიესაში, რადგან უილიამსს პრობლემები ჰქონდა თავის სექსუალურ ორიენტაციასთან დაკავშირებით. აგრეთვე, სტენლის ზიზღი ბლანშის ხასიათის მიმართ სავარაუდოდ შთაგონებული იყო უილიამსის მამის ზიზღის დედამისის სამხრეთული თვისებების მიმართ.

ბლანშ დიუბუას სახელი უილიამსმა თეატრის კრიტიკოსი და ყოფილი მსახიობი ბლანშ მარვინისგან აიღო, ბლანშის დას, სტელას, კი სახელი მარვინის ქალიშვილობის გვარის მიხედვით შეურჩია. აგრეთვე ცნობილი სიტყვები პიესიდან „მე ყოველთვის უცნობების სიკეთის იმედი მქონდა“ ბლანშ მარვინს ეკუთვნის.
ჭელიძეები

ჭელიძე — რაჭული წარმოშობის ქართული გვარი

გვარი სათავეს იღებს --ე საუკუნეებიდან და მისი წარმოშობა დაკავშირებულია ჭელიშის მონასტრის მშენებლობასთან. გვარის ფუძე „ჭელი" წარმოადგენს ძველ ქართულ სახელს. ამავე სახელიდანაა წარმოშობილი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელი ჭელიაღელეს სახელწოდება, რომელიც ითვლება საგვარეულოს საწყის საცხოვრებლად. ჭელიძეები იყვნენ ცნობილი მშენებლები და მებრძოლები იმერეთის მეფის კარზედ.

ჭელიძეების არსებობს ორი შტო: რაჭველებისა და გურულების. დამთხვევის მიუხედავად მათი წარმოშობის ისტორია განსხვავებულია.

ზურაბ ჭუმბურიძე წერს, რომ გურიაში მჭედლიძის გვარს სახე უცვლია (ორი თანხმოვანი -მ და დ დაკარგულა) და ჭელიძედ ქცეულა. ამ ვარაუდის დასასაბუთებლად მას მოყავს ქუთაისის საყდრის გამოსავალი ბეგრის დავთარი (1578 წლის), სადაც გურიაში სოფელ ბახვის მცხოვრებთა შორის დასახელებულია ბევრი მჭედლიძე. ამჟამად კი, სოფელ ბახვაში მჭედლიძე არავინაა, მაშინ როცა ჭელიძეები მრავლად სახლობენ.

ამჟამად ჭელიძეებს ვხვდებით საქართველოს არაერთ კუთხეში. მათი რაოდენობა საქართველოში დაახლოებით 5000-ს აღწევს

განსახლების ძირითადი არეალი: ბაჯი, ჭელიაღელე, ღარი და ა.შ
კატია პეტროვსკაია

კატია პეტროვსკაია (; დ. 3 თებერვალი, 1970) — კიევში დაბადებული გერმანელი პროზაიკოსი და ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა და გაიზარდა კიევში, ლიტერატურის პროფესორი მირონ პეტროვსკისა და მასწავლებელი სვეტლანა პეტროვსკაიას ოჯახში, ჩერნობილის კატასტროფის შემდეგ კი მოსკოვში ცხოვრობდა. ჰყავს უფროსი ძმა, რომელიც ისტორიკოსია.

კატია ლიტერატურასა და სლავურ ფილოლოგიას სწავლობდა ტარტუს უნივერსიტეტში, სადაც მასზე დიდი გავლენა მოახდინა სემიოტიკოსმა იური ლოტმანმა. 1994-96 წლებში იგი რუსი მასწავლებლების ამერიკული საბჭოს დაფინანსებით სტენფორდისა და კოლუმბიის უნივერსიტეტებში სწავლობდა. 1998 წელს მან ჰუმანიტარული მეცნიერებების რუსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ვლადისლავ ხოდასევიჩის პოეტური პროზა“. 1999 წელს პეტროვსკაია გერმანიაში გადავიდა, სადაც ქმართან და ორ ქალიშვილთან ერთად ბერლინში ცხოვრობს.

შემოქმედება
რუსულ გაზეთებში მუშაობის შემდეგ პეტროვსკაიამ გერმანულენოვან გაზეთებისთვის დაიწყო წერა, ესენია: და . 2010 წელს მან მიიღო რობერტ ბოშის სტიპენდია, რათა გამოექვეყნებითა წიგნი სამუშაო სათაურით „ალბათ ესთერი“. 2013 წელს მან რომანის მეხუთე თავის ფრაგმენტებისთვის ინგებორგ ბახმანის პრემია გადაეცა. „ალბათ ესთერი“ 2014 წელს გამოქვეყნდა. რომანი კიევში მცხოვრები ებრაელების გენოციდზე მოგვითხრობს, რომელმაც კულმინაციას 29-30 სექტემბერს ბაბი-იარის დარბევისას მიაღწია. წიგნის მთავარი პერსონაჟი პეტროვსკასიას დიდ ბებიაზე, ესთერზეა, დაფუძნებული, რომელიც ბაბი იარის დარბევას შეეწირა. რომანი 20-ზე მეტ ენაზეა თარგმნილი.
თიურქან შორაი

თიურქან შურაი (დ. 28 ივნისი, 1945, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი მსახიობი, სცენარისტი, რეჟისორი და მწერალი. თურქულ კინოში ცნობილია, როგორც თურქული კინოს „სულთანი“. მას 222 ფილმში აქვს მონაწილეობა მიღებული და ამ მაჩვენებლით ქალ მსახიობებს შორის მსოფლიოში პირველ ადგილზეა.

1964 წელს ანტალიის ოქროს ფორთოხლის ფესტივალზე „ყველაზე წარმატებული მსახიობის“ ჯილდო მიიღო.
ჭყოპიანის წმინდა გიორგის ეკლესია

ჭყოპიანის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭყოპიანში. აგებულია - საუკუნეებში.

დარბაზული ეკლესია ნატეხი ქვითაა დუღაბზე ნაგები. ბოლო წლებში ცემენტით დაუდევრადაა შეკეთებული. გადახურულია ხის ორფერდა კონსტრუქციაზე დაწყობილი აზბესტით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთის სარკმელი სწორკუთხაა. ჩრდილოეთ კედელში აფსიდა არასრული ნახევარწრის ფორმისაა სწორკუთხა ნიშით. ეკლესიის კედლებში რამდენიმე ჯვრის გამოსახულებიანი ქვაა ჩადგმული.
დალილა დი ლაზარო

დალილა დი ლაზარო (; დ. 29 იანვარი, 1953, უდინე. იტალია) — იტალიელი კინომსახიობი, მოდელი, მომღერალი, მწერალი.

ბიოგრაფია
კარიერა დაიწყო, როგორც ფოტომოდელმა. მისი ერთ-ერთი ფოტოგრაფი იყო ენდი უორჰოლი. ადრიდანვე მიიპყრო ბულვარული პრესის ყურადღება.
1972 წელს შედგა მისი დებიუტი კონოში („ ... “) ფსევდონიმით დალილა დი ლამარი. 1974 წლამდე იღებდნენ სხვადასხვა ფილმებში, სადაც უმნიშვნელო როლებს ასრულებდა. 1970-1980-იან წლებში მოასწრო ისეთ რეჟისორებთან თანამშრომლობა, როგორებიც არიან: ალბერტო ლატუადა, ლუიჯი კომენჩინი, ალბერტო სორდი, ფლორესტანო ვანჩინი, კლაუს კინსკი, ჟაკ დერე. 1983 წელს დი ლაზარომ უარი თქვა „ბონდიანას“ მორიგ სერიაში — „აღარასოდეს თქვა არასოდეს“ მონაწილეობაზე დომინოს როლში. როლში საბოლოოდ კიმ ბესინგერი გადაიღეს.

1991 წელს ავტოკატასტროფაში დაიღუპა დალილას 22 წლის შვილი — კრისტიანი. შემდგომში მსახიობმა თვითონაც იწვნია ავარიის სავალალო შედეგი. დიდი ხნის განმავლობაში, ტრამვის გამო, საწოლში უმოძრაოდ იმყოფებოდა.

2006 წელს მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი წიგნი-ავტობიოგრაფია, სახელწოდებით „ჩემი ცა“. მას მოჰყვა „ჩემი ცხოვრების ანგელოზი“, „პატარა სასწაულები ჩემს ირგვლივ“ (2008. მიძღვნილი შვილისადმი); „ჩემი ცხოვრების სიყვარული, გრძნობები და ვნებები“ (2009); მეორე ავტობიოგრაფიული რომანი; ჩემი ფარული საგანძური (2011) და „ქალმა იცის“ (2014); „ასეთია ცხოვრება“ (2017).

ფილმოგრაფია
ალმურა თეთრი

ალმურა თეთრი, თეთრი ყურძენი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

ალმურა გავრცელებულია ზემო აჭარაში, სოფელ ალმეს მიდამოებში და აქედან წარმოიშვა მისი სახელწოდებაც.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საკმაოდ დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ხშირად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ან ძალიან დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, დატოტვილი, თხელი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მსხვილი ან ძალიან მსხვილია. ოვალური, ღია მწვანე, მოყვითალო ელფერით. კანი საკმაოდ სქელი და მკვრივი აქვს. რბილობი ხორციანი და კნატუნაა, ტკბილი და სასიამოვნო გემოთი. ამ ჯიშისთვის დამახასიათებელია მტევანში განუვითარებელი (პართენოკარპიული) მარცვლების გარკვეული რაოდენობა.

ალმურა თეთრი ძლიერი ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევრიდან შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150-160 დღეა. მტევნის წონა 400-1200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 14.0-16.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-16%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.8 გ/ლ-ს.

ჯიში გამოირჩევა ლამაზი მტევნითა და მარცვლით. სასიამოვნო გემოთი და ტრანსპორტირების კარგი უნარით. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ალმურა შავი

ალმურა შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

ალმურა მაღლარების სახით მცირედაა გავრცელებული ზემო აჭარაში, სოფელ ალმეს მიდამოებში და სწორედ აქედან წარმოიშვა მისი სახელწოდებაც. ადგილობრივი მოსახლეობა მას „შავ ყურძენს“ უწოდებდა. რადგან ერთმანეთისაგან განსხვავებული, უსახელო შავი ჯიშები აჭარაში მრავლად მოიპოვებოდა, მეცნიერებმა მას სოფლის სახელი „ალმურა“ უწოდეს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მოყვანილობით მომრგვალო ან განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე მცირედაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული ფორმის. გვხვდება ცილინდრულ-კონუსური მოყვანილობის, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომის და მომრგვალოა, შავი ფერის. კანი საკმაოდ სქელი და საშუალო სიმკვრივის აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

ალმურა შავი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია, წვენის კარგი გამოსავლიანობით. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებიდან შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებიტ 194 დღეა. მტევნის წონა 138-145 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 9.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5-20.4%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9.5 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო, ასევე გამოიყენება ბაქმაზის დასამზადებლად.
აჭანდრის წითელი

აჭანდრის წითელი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

აჭანდარაში შეცდომით „ამლაკუს“ ეძახიან, მაგრამ შესწავლილია როგორც „აჭანდრის საღვინე“.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი ან თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრი და თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საკმაოდ დიდია, ძლიერ დატოტვილი, კონუსური ფორმის, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, შავი ფერის. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარი აქვს, წვენი — შეუფერავი.

აჭანდრის წითელი საკმაოდ მოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 204 დღეა. აჭანდრის საღვინე დაბალი ღირსების ღვინის მომცემი ჯიშია.
აწლიჟი

აწლიჟი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ჯიშის სახელწოდება „ხის ყურძენს“ ნიშნავს. როგორც ჩანს, იგი ხეებზე მაღლარებად იყო გაშვებული.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისმაგვარი ფორმის, მთლიანი, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებურადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი დიდი ან საშუალო ზომის აქვს, კონუსური ფორმის, უმხრო ან დატოტვილი. თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან შებრტყელებული, შავი ფერის. კანი მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ნაფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეფერილი.

აწლიჟი ძლიერი ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს, ნოემბრის დასაწყისში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-200 დღეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 14-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-13 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სხვა ჯიშებთან საკუპაჟე მასალად სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად.
აწისიჟი

აწისიჟი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე-სასუფრე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან თირკმლისებური ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებურად საშუალოდაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა, მტევანი საშუალო ზომის, კონუსური ფორმის, თხელი. მარცვალი წვრილია, მომრგვალო, მოყავისფრო-მოლურჯო.

აწისიჟი ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ნოემბრის დასაწყისში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16.5-18.0%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-10 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო და გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
აწეიჟი

აწეიჟი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისებრი (იშვიათად თირკმლისებრი) ფორმის, მთლიანი ან სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად არის შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი, მხრიანი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან შებრტყელებული, მუქი ლურჯი, შავში გარდამავალი.

აწეიჟი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანი ვაზია. სრულ სიმწიფეში ნოემბრის პირველ რიცხვებში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10-13 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.
მეტამონაცემის წაშლის პროგრამა

მეტამონაცემის წაშლის პროგრამა არის ისეთი ტიპის ჩაშენებული პროგრამა, რომელიც ეხმარება მის მომხმარებლებს კონფიდენციალურობის დაცვის საფრთხის შემცველი მეტამონაცემების წაშლაში, იქამდე სანამ ეს მონაცემები გაზიარდება სხვა პირებთან, მაგ. მათთვის მიმაგრებული ფაილის სახით ელ. ფოსტის გაგზავნის ან ინტერნეტში განთავსების გზით.

მეტამონაცემების მოძებნა შესაძლებელი არის ბევრი ტიპის ფაილში, როგორიც არის დოკუმენტები, ცხრილები, პრეზენტაციები, სურათები, აუდიო და ვიდეო. ისინი შესაძლოა შეიცავდნენ ისეთ ინფორმაციას როგორიც არის ფაილის ავტორის მონაცემები, ფაილის შექმნისა და რედაქტირების თარიღები, გეოგრაფიული ლოკაცია, დოკუმენტის გადახედვის ისტორია, მინი სურათები და კომენტარები. მეტამონაცემების დამატება ფაილებში შეუძლიათ მომხმარებლებს, მაგრამ ზოგიერთი მეტამონაცემის დამატება ავტომატურად ხდება ფაილებში აპლიკაციებისთვის უფლების მინიჭებით ან მოწყობილობებით, რომლებიც ფაილების წარმოებისთვის გამოიყენება მომხმარებლის ჩარევის გარეშე.

რადგანაც მეტამონაცემი ხშირად ნათლად არ ჩანს აპლიკაციების ავტორიზების დროს (დამოკიდებულია აპლიკაციასა და მის პარამეტრებზე), არსებობს რისკი, რომ მომხმარებელს არ ეცოდინება მისი არსებობის შესახებ ან დაავიწყდება ის და თუ მოხდება ფაილის გაზიარება, კერძო ან კონფიდენციალური ინფორმაცია უნებურად იქნება გამჟღავნებული. მეტამონაცემის წაშლის პროგრამის დანიშნულება არის ასეთი ინფორმაციის გაჟონვის რისკის მინიმიზირება.

მეტამონაცემის წაშლის პროგრამა, რომელიც დღეს არსებობს, შეიძლება დაიყოს ოთხ ჯგუფად:
ინტეგრალური მეტამონაცემის წაშლის ხელსაწყო, რომელიც შედის ზოგიერთ აპლიკაციაში, როგორიც არის -ში
ბაჩური მეტამონაცემის წაშლის ხელსაწყოები, რომელსაც შეუძლია დაამუშაოს რამდენიმე ფაილი ერთდროულად
ელ. ფოსტის კლიენტის დამატებები, რომელიც შექმნილია ელ. ფოსტაზე მიმაგრებული ფაილებიდან მეტამონაცემების წასაშლელად, მანამ სანამ მოხდება მათი გაგზავნა
სერვერზე დაფუძნებული სისტემები, რომლებიც შექმნილია ქსელის გამავალ კარში გასაგზავნი ფაილებიდან მეტამონაცემების ავტომატურად წასაშლელად
პრესტიჟი

პრესტიჟი — ბრიტანელი მწერლის, ქრისტოფერ პრისტის, 1995 წლის ფენტეზი ჟანრის რომანი. იგი 1800-იანი წლების ინგლისში ორ ილუზიონისტს შორის არსებულ მეტოქეობაზე მოგვითხრობს. რომანი ეპისტოლარული სტრუქტურისაა და იგი დღიურების კრებულს წარმოადგენს. მისი სათაური ფიქციური სასცენო ილუზიოსნისტური დადგმისგან მომდინარეობს, რომელიც სამი ნაწილისგან შედგება: მომზადება, პერფორმანსი და პრესტიჟი.

რომანისთვის პრისტმა მიიღო ჯეიმზ ტეიტ ბლექის მემორიალური პრემია და მსოფლიო ფენტეზის ჯილდო საუკეთესო რომანისთვის. წიგნი ასევე წარდგენილი იყო შემდეგ ჯილდოებზე: ბრიტანეთის ფენტეზი პრემია, ბრემ სტოკერის პრემია და ართურ კლარკის პრემია.
ასხაბ აბაკაროვი

ასხაბ აბაკაროვი (; დ. 21 აგვისტო, 1945 სოფელი კახიბი (დაღესტნის ასსრ) — გ. 4 ნოემბერი, 1985, მაჰაჩყალა) — საბჭოთა კინომსახიობი, კინორეჟისორი და მხატვარი.

ბიოგრაფია
ასხაბ აბაკაროვი დაიბადა 1945 წლის 21 აგვისტოს დაღესტნის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კახიბის (ამჟამად შამილის) რაიონის სოფელ კახიბში, რესპუბლიკაში ცნობილი სამართალდამცავი ოფიცრის, ტინომაგომედ აბაკაროვის (ჩაროდინსკის რაიონის სოფელი გუნუხიდან) ოჯახში.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, 1979 წელს — თბილისის შ. რუსთაველის სახელობის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტის კინორეჟისორის განყოფილება. (1979, თენგიზ აბულაძის სახელოსნო). თეატრალურ ინსტიტუტში სწავლამდე მუშაობდა დიზაინერად. იყო კოსტიუმების დიზაინერი და პროდიუსერი ფილმებისა: „სამკაული ჩემი სატრფოსათვის“ და „ნატვრის ხე“ (რეჟ. თ. აბულაძე).

დაიღუპა ავტოკატასტროფაში 1985 წლის 4 ნოემბერს მახაჩკალასთან, ფილმის — „ლეგენდა მამაც ხოჩბარზე" გადაღების დროს და დაკრძალეს დაღესტნის სოფელ ტარქში.

ოჯახი
დაქორწინებული იყო მსახიობ .

ფილმოგრაფია
სერაპიონ ვაწაძე

სერაპიონ ვაწაძე (დ. 31 მარტი, 1899, სოფ. ღვარდია ან თბილისი 1899 წლის 19 (31) მარტს. 1925 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია.

1920 წლიდან მხატვრულად აფორმებდა სპექტაკლებს საქართველოს თეატრებსა და დრამატულ წრეებში. 1926–1927 წლებში იყო ქუთაისის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მთავარი მხატვარი. 1929 წლიდან მუშაობდა საქართველოს „სახკინმრეწვში“ მხატვრად, 1939–1965 წწ. — მთავარ მხატვრად. დამდგმელი მხატვარია ფილმებისა: „ზვავთა მხარეში“ (1931), „უკანასკნელი ჯვაროსნები“ (1933), „ჭირვეული მეზობლები“ (1945), „ქართული ბალეტის ოსტატები“ (1955), „ჩრდილი გზაზე“(1956), „ფატიმა“ (1958), „ოტელო“ (1960), „კეთილი ადამიანები“ (1961), „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ!“ (1965) და სხვა. შექმნა მრავალი ფერწერული ტილო (პორტრეტები, პეიზაჟები, ნატურმორტები). 1975 თბილისში მოეწყო მისი ნამუშევრების პერსონალური გამოფენა.

ფილმოგრაფია
დამდგმელი მხატვარი
1931 — ზვავთა მხარეში (რეჟ. სიკო დოლიძე)
1931 — ლურსმანი ჩექმაში (რეჟ. მიხეილ კალატოზიშვილი)
1932 — შაქირი (როტე ფანე) (რეჟ. ლეო ესაკია)
1933 — უკანასკნელი ჯვაროსნები (რეჟ. სიკო დოლიძე)
1935 — არშაულა (რეჟ. დავით რონდელი)
1936 — ფრთოსანი მღებავი (რეჟ. ლეო ესაკია)
1940 — მეგობრობა (რეჟ. სიკო დოლიძე)
1945 — ჭირვეული მეზობლები (რეჟ. შოთა მანაგაძე)
1955 — ქართული ბალეტის ოსტატები (ფილმი-კონცერტი. რეჟ. შოთა მანაგაძე და ვახტანგ ჭაბუკიანი)
1956 — ჩრდილი გზაზე (რეჟ. დავით რონდელი)
1958 — ფატიმა (რეჟ. სიკო დოლიძე, ვლადიმერ ვალიშვილი)
1960 — ოტელო (ფილმი-ბალეტი). (რეჟ. ვახტანგ ჭაბუკიანი)
1961 — კეთილი ადამიანები (რეჟ. შოთა მანაგაძე)
1965 — რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ (რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი)
ხანის ჭადარი (შაქი)

ხანის ჭადარი — ცნობილი ხე, ადგილობრივი ღირსშესანიშნაობა. იზრდება ქალაქ შაქში (აზერბაიჯანი), შაქის ხანების სასახლის ტერიტორიაზე, რომელიც სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალის „იუხარი-ბაშის“ ნაწილია. ხის ასაკი დაახლოებით 5 საუკუნეა. დარგულია 1530 წელს. შეტანილია აზერბაიჯანის წითელ წიგნში

ხის გარშემოწერილობა 11,5 მეტრია, ხოლო სიმაღლე 34 მეტრი.

ისტორია
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურულ ნაკრძალ „იუხარი-ბაშის“ დირექტორ თარანა აბდულაევას თქმით, ქალაქ შაქში, შაქის ხანების სასახლის ტერიტორიაზე მდებარე ორი დიდი ჭადრის ხის ასაკი ბევრად უფრო დიდია, ვიდრე თავად სასახლისა ( ს.). ამასთან, ჭადრები სასახლეს ქარის, წვიმისა და სიცხისგან იცავენ, რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია ისტორიული ძეგლისთვის, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეტანის კანდიდატია.