iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჭიათურის მანგანუმის საბადო

ჭიათურის მანგანუმის საბადო — ჭიათურისა და საჩხერის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე მდებარე მანგანუმის საბადო. გეოტექნიკური თვალსაზრისით განლაგებულია საქართველოს ბელტის აზვებული ტექტონიკური ბლოკის — ძირულის მასივის ჩრდ.-აღმ. პერიფერიაზე. საბადოს ტერიტორიაზე თითქმის ჰორიზონტალურ ცარცულ კირქვებზე განლაგებულია მანგანუმის მადნის შემცველი ოლიგოცენური ნალექები. კირქვები მდინარე ყვირილისა და მისი შენაკადების მიერ ჩაჭრილია ღრმა კანიონისებრი ხეობებით, რომლებიც ერთმანეთისაგან გამოყოფენ ცალკეულ ზეგნებს. ეროზიას გადარჩენილი მანგანუმის დიდი ნაწილი ამ ზეგნებზეა განლაგებული, მდინარე ყვირილის მარჯვენა ნაპირზეა რგანის, ქვედა და ზედ რგანის, ბუნიკაურის, თაბაგრების, მღვიმევის, დარკვეთისა და სარეკის ზეგნები; მარცხენაზე — პერევესის, შუქრუთის, ითხვისის, მერევისა და ფასიეთის.

მანგანუმის შემცველ ოლიგოცენურ ნალექებს წარმოადგენს მადნისქვეშა ქვიშაქვები, საკუთრივ მადნიანი ჰორიზონტი და მასზე მდებარე ბენტონიტ-ცეოლითიანი ოპოკები, სპონგოლითები და ე.წ. მაიკოპის ტიპის იაროზიტიანი თიხები. მადნიან ჰორიზონტს რთული აგებულება აქვს — შედგება სხვადასხვა ზომისა და სხვადასხვა რაოდენობის (3-25) ლინზისებრი სხეულებისგან; მათ შორის განლაგებულია თიხის, ქვიშაქვისა და სილიციტების სხვადასხვა სისქისა და რაოდენობის შუაშრეები. საბადოს დასავლეთ ნაწილში (პერევსის, რგანისა და ქვედა რგანის ზეგნები) მადნიანი ჰორიზონტი უშუალოდ ადევს ცარცულ კირქვებს ან გამოყოფილია მათგან ფოსფორიტის მცირე სისქის შრით. მადნიანი ჰორიზონტი საბადოს ამ ნაწილში კომპაქტურია და წარმოადგენს ძირითადად ფსილომელან-პიროლუზიტურ ფაციესს (ე.წ. პეროქსიდული მადნები). აღმოსავლეთი მიმართულებით ეს ფაციესი იცვლება ფსილომელან-პიროლუზიტ-მანგანიტური, მანგანიტ-როდოქროზიტული და როდოქროზიტ-მანგანოკალციტური ფაციესებით. ჭიათურის მანგანუმის საბადოზე გამოყოფენ მადანთა შემდეგ ძირითად ტიპებს:

ცხრილში ჩამოთვლილნი გვხვდება მადნიანი შრეების ზედაპირზე გამოსვლის ადგილას, თითქმის ყველა ზეგანზე.

2006 წლის 11 ნოემბრამდე საბადოს კომპანია „ჭიათურმანგანუმი“ ამუშავებდა, ხოლო ამ დღეს მისი აქციები აუქციონზე გაიყიდა. აუქციონში ვაჭრობის ერთადერთმა მონაწილემ — „ “-მა გაიმარჯვა.
თბილისის წმინდა მარკოზ ეფესელის ეკლესია

თბილისის წმინდა მარკოზ ეფესელის ეკლესია — წმინდა მარკოზ ეფესელის სახელობის მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში. მდებარეობს თბილისის ხანდაზმულთა პანსიონატის ეზოში, რომელიც აშენდა პანსიონატის ყოფილი დირექტორის თამთა დემურიშვილის ინიციატივით.

ისტორია
ტაძრის საძირკველი 2009 წლის 26 ნოემბერს მეუფე თეოდორემ აკურთხა, ხოლო პირველი ღვთისმსახურება 2013 წლის 2 თებერვალს წმინდა მარკოზ მახარებელის ხსენების დღეს ჩატარდა.
თამაზ მეჭიაური

თამაზ მეჭიაური (დ. 1 დეკემბერი, 1954, ჟებოტა, თიანეთის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 15 თებერვალი, 2022) — ქართველი პოლიტიკოსი, ინჟინერი და ეკონომისტი.

დაიბადა 1954 წლის 1 დეკემბერს, სოფელ ჟებოტაში, საქართველოს სსრ-ს თიანეთის რაიონში. დაამთავრა თბილისის კომაროვის სახელობის ფიზიკა-მათემატიკური სკოლა-ინტერნატი, შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტი. 1977 წელს იყო თიანეთის საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამმართველოს ინჟინერი. 1980–1982 წლებში თიანეთის 73-ე სპტ სასწავლებლის პედაგოგი. 1982–1984 წლებში იკავებდა თიანეთის სასოფლო-სამეურნეო საწარმოო გაერთიანების ეკონომისტ-ბუღალტერის პოსტს. 1984–1986 წლებში იკავებდა თიანეთის აგრომრეწველო გაერთიანების ეკონომისტის და რევიზორის პოსტს; 1986–1991 წლებში იყო თიანეთის რაიკავშირის თავმჯდომარე, ხოლო 1991 წელს — თიანეთის რაიონის პრეფექტის პირველი მოადგილე.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, 1992–1995 იყო სახელმწიფო საგადახადო ინსპექციის სამსახურის უფროსის პირველი მოადგილე და თბილისის ისნის რაიონის სახელმწიფო საგადახადო ინსპექციის უფროსი. 1995–1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი). 1999–2004 წლებში — საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თიანეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს ლეიბორისტული (შრომის) პარტია“. 1995–2004 წლებში იყო საფინანსო-საბიუჯეტო კომირეტის წევრი, საგადასახადო საბაჟო ქვეკომიტეტის თავმჯდომარე. 2004 წელს გახდა გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფროსი. 2004–2007 წლებში იკავებდა გორის (შიდა ქართლისა და მცხეთა-მთიანეთის) საგადასახადო ინსპექციის უფროსი. 2007 წელს იყო თელავის (კახეთის) საგადასახადო ინსპექციის უფროსი. 2012–2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. იყო საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე. 2016 წელს უთანხმოების გამო დატოვა ქართული ოცნება. და დააფუძნა პარტია „ერთიანი საქართველოსთვის“, რომლის თავმჯდომარეცაა დღემდე. 2017 წელს აირჩიეს თიანეთის მუნიციპალიტეტის მერად. 2020 წელს საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობის მიზეზით თანამდებობიდან გადადგა. კენჭს იყრიდა № 11 სამაჟორიატურო ოლქში, სადაც 2613 ხმა (5,15%) მიიღო. მან დამარცხების მიზეზად არჩევნების ტოტალური გაყალბება დაასახელა.

გარდაიცვალა 2022 წლის 15 თებერვალს კორონავირუსით ინფიცირების შედეგად.
ტრიკეს ხალხი

ტრიკე — მექსიკის ოახაკის შტატის დასავლეთ ნაწილის ადგილობრივი ხალხი. ეთნოლოგიური მოხსენებების თანახმად, მათი რაოდენობა 23 000-მდეა. ტრიკეს ენა ოტო-მანგის ენის მიშტეკური ენების შტოს მიეკუთვნება. ტრიკეები გამოირჩევიან ქსოვის ხელოვნებით.

ტრიკეს ხალხი ოახაკის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მთიან რეგიონში სახლობს, ზღვის დონიდან 1 500–3 000 მეტრზე.

მექსიკის სხვა სამხრეთული შტატების მსგავსად, მაღალია ტრიკეების სამუშაოდ გადინება მეხიკოსა და აშშ-ში.

ჩვეულებები
ტრიკეს ხალხის ერთ-ერთი გამორჩეული ტრადიციაა პატარძლის საფასური. ქორწინების ეს ტრადიცია ფართოდ იყო გავრცელებული კოლონიამდელ მესოამერიკაში. როგორც წესი, ტრიკე მამაკაცი პატარძლის ოჯახს სთავაზობს ფულს, საკვებსა და სხვა პროდუქტებს.
რევაზ მეტრეველი

რევაზ (რეზო) მეტრეველი (დ. 4 მაისი, 1930, სიღნაღი — გ. 26 აგვისტო, 2015, თბილისი) — ქართველი მხატვარი-კერამიკოსი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1976), საერთაშორისო პრემიის ლაურეატი (1970).

1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის გამოყენებითი ხელოვნების ფაკულტეტი, საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი 1962 წლიდან. 1958 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა რესპუბლიკურ, საკავშირო და საზღვარგარეთ გამართულ სამხატვრო გამოფენებში. 1970 წელს მონაწილეობდა საფრანგეთის ქალაქ ვალორისში პაბლო პიკასოს მიერ დაფუძნებულ მაღალმხატვრული კერამიკის მსოფლიო გამოფენა - კონკურსში, სადაც მისმა ნამუშევარმა ქართული ორნამენტებით გაფორმებულმა „დეკორეტიულმა დოქმა“ გამოფენის უმაღლესი ჯილდო - ოქროს მედალი და პირველი ხარისხის დიპლომი დაიმსახურა. ჟიურის თავჯდომარეობდა პაბლო პიკასო. 1970 წლიდან არის საფრანგეთის ქალაქების ვალორისის და გოლფ - ჟუანის საპატიო მოქალაქე. მხატვრის ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში, სამხატვრო აკადემიისა და ეროვნული გალერეის (თბილისის) ფონდებში, შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში, ტოკიოს მუდმივ საგამოფენო ფონდში, საფრანგეთის ქ. ვალორისის მუზეუმში და კერძო კოლექციებში. რევაზ მეტრეველი შემოქმედებით საქმიანობასთან ერთად ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო საამხატვრო აკადემიაში, ხალხური შემოქმედების სახლში. მისი ნამუშევრები ნაჩვენებია ქართულ დოკუმენტურ ფილმში „მომღერალი თიხა“ (1975). მის შემოქმედებაზე გაკეთებულია სატელევიზიო გადაცემები და გამოცემულია სტატიები, როგორც ქართულ ისე უცხოურ ჟურნალ გაზეთებში.

დაჯილდოებულია პრაღის საერთაშორისო გამოფენის დიპლომით (1962) და მრავალი სხვა ჯილდოთი. 2013 წელს დაჯილდოვდა სიგელით — ხელოვნებაში გაწეული განსაკუთრებული წვლილისათვის.
ბექირ ბოზდაღი

ბექირ ბოზდაღი (; დ. 1 აპრილი 1965, აქდაღმადენი, იოზგათი, თურქეთი) — თურქი თეოლოგი, ადვოკატი, პოლიტიკოსი და 2015-2017 წლებში, თურქეთის იუსტიციის მინისტრი. იუსტიციის მინისტრობამდე 2011-2013 წლებში ვიცე პრემიერ-მინისტრის პოსტს იკავებდა.

პირველად 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს სგპ-ს იოზგათის პროვინციიდან პარლამენტში აირჩიეს. ასევე 2007 და 2011 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს გახდა პარლამენტარი, ხოლო 2015 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინ, კონსტიტუციის 114-ე პუნქტის გამო დატოვა მინისტრის პოსტი, რომ მიეღო მონაწილეობა არჩევნებში.

ბიოგრაფია
ბოზდაღი დაიბადა 1965 წლის 1 აპრილს იოზგათის პროვინციის ქალაქ აქდაღმადენში, მეჰმათ დურანის და ნურიე ბოზდაღის ოჯახში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, განათლება ულუდაღის უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტზე გააგრძელა, ხოლო ამის შემდეგ სელჩუკის უნივერსიტეტში სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტზე სწავლობდა. მაგისტრატურა ულუდაღის უნივერსიტეტში დაამთავრა. სწავლის დამთავრების შემდეგ ადვიკატად მუშაობდა.

ბოზდაღი თავისუფლად ფლობს ინგლისურს და არაბულს. დაოჯახებულია და ჰყავს სამი შვილი.

კარიერა
1999 წლის 18 აპრილს ბოზდაღი ადგილობრივი არჩევნების დროს აქდაღმადენის გამგებლობის კანდიდატი გახდა. სგპ-ს შექმნის დროს იოზგათის ორგანიზაციის თავჯდომარის მოადგილე გახდა. 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს აირჩა პარლამენტის წევრად იოზგათის პროვინციიდან და მუშაობა სგპ-ს შიგნით სხვადასხვა თანამდებობაზე.
ბეჟან კილანავა

ბეჟან ილიას ძე კილანავა (დ. 23 აპრილი, 1940, გალის რაიონი, სოფელი რეფო-შეშელეთი — გ. 13 აპრილი, 1995, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი.

ბიოგრაფია
ბეჟან კილანავა დაიბადა 1940 წლის 23 აპრილს გალის რაიონ სოფელ რეფო-შეშელეთში. 1947 წელს შევიდა და 1958 წელს წარჩინებით დაამთავრა სოფლის საშუალო სკოლა. 1959-1960 წლებში სწავლობდა ვილნიუსის სამხედრო საავიაციო სკოლაში, ხოლო 1960-1962 წლებში მსახურობდა ჯერ რჟევის, შემდეგ — სმოლენსკის სამხედრო ნაწილებში. 1962 წელს ჩაირიცხა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომლის სრული კურსი წარჩინებით დაამთავრა 1967 წელს. 1964-67 წლებში სტუდენტთა სამეცნიერო კონფერენციაზე წაიკითხა ექვსი მოხსენება, მათგან ორი — როსტოვისა და ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტებში. ოთხმა საკონფერენციო თემამ სიგელები დაიმსახურა, ორმა კი — პირველი ხარისხის დიპლომები და ფულადი პრემიები. 1967 წელსვე სტუდენტთა სამეცნიერო შრომების რესპუბლიკურ კონკურსში ბეჟანის ნაშრომმა − „ილარიონ ქართველის ცხოვრების ავტორობის საკითხი“ − უმაღლესი შეფასება და ფულადი პრემია დაიმსახურა.

1965-67 წლებში კილანავა იყო სტუდენტთა სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე. 1966-1967 წლებში მუშაობდა ქ. თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის კომკავშირის რაიკომის შტატგარეშე ლექტორად; შოთა რუსთაველსა და მის „ვეფხისტყაოსანზე“ კითხულობდა ლექციებს.
გარკვეულ პერიოდში მუშაობდა სამართლისა და ეკონომიკის ინსტიტუტში, იყო ჟურნალ „სკოლა და ცხოვრების“ განყოფილების გამგე, აქვე შემოიღო საგანგებო რუბრიკა ახალგაზრდა შემოქმედთათვის, რომელსაც წარუმძღვარა პოეტის სიტყვები — „ჰეი, ვინ მოდის მანდ, მომავლიდან“. ბეჟანმა 1973 წლის 30 ნოემბერს წარმატებით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია „შუშანიკის წამების“ პრობლემატიკაზე და ერთხმად მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1984 წლის 21 მარტს გახდა დოცენტი. ბეჟანი ლექციებს კითხულობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და საქართველოს სხვა უმაღლეს სასწავლებლებში.

1990 წელს გამოვიდა კილანავას მონოგრაფია „ქართული დამწერლობისა და მწერლობის სათავეებთან“, გამოქვეყნებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო სტატია.
აი, რას წერდა პროფესორი ლევან მენაბდე ბეჟანზე: „მან ახლებურად გააშუქა ქართული ფილოლოგიის მრავალი ფუძემდებლური პრობლემა. თავის უეცარ გარდაცვალებამდე დაასრულა მუშაობა ორ სქელტანიან მონოგრაფიაზე ქართული ენისა და ლიტერატურის, ტოპონიმიკისა და ფოლკლორის, ქართველთა ეთნოგენეზისის მრავალ ისეთ საკითხზე, რომლებიც კავკასიოლოგიაში დღემდე არ დასმულა“.
ბეჟანის რამდენიმე წერილი დაიბეჭდა პოლონურ და აზერბაიჯანულ ჟურნალებში, ხოლო გამოკვლევა — „შუშანიკის წამების“ ქართული და სომხური რედაქციების ურთიერთმიმართების საკითხისათვის“ — გამოქვეყნდა იტალიურ ენაზე 1996 წელს.

კილანავას გარადაცვალების შემდეგ გამოიცა „900 მეგრული სიტყვა“. 2009 წელს კი მისი გამოკვლევებისა და შრომების სამტომეული — „რჩეული შრომები“, ხოლო 2010 წელს ცალკე კრებულად გამოიცა მოგონებები ბეჟან კილანავაზე — „ყველას რაიმე აქვს სახსოვარი“.
ბერათ ალბაირაქი

ბერათ ალბაირაქი (; დ. 1 იანვარი 1978, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი პოლიტიკოსი, ბიზნესმენი და თურქეთის ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი. 2015 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს სგპ-დან გახდა პარლამენტის წევრი. 2015-2018 წლებში, თურქეთის ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი. 2018 წლიდან, თურქეთის ფინანსთა და ხაზინის მინისტრი. აგრეთვე თურქეთის პრეზიდენტის რეჯეფ თაიფ ერდოღანის სიძეა.

ბიოგრაფია
ალბაირაქი დაიბადა 1978 წლის 1 იანვარს სტამბოლში. მამამისი სადიქ ალბაირაქი წარმოშობით ტრაპიზონის პროვინციიდან არის. დაამთავრა ფათიჰის კერძო კოლეჯი. ამის შემდეგ სწავლა გააგრძელა სტამბოლის უნივერსიტეტის მენეჯმენტის ინგლისურ ენოვან ნაწილში, რის შემდეგ მაგისტრატურა დაამთავრა ფინანსისტის სპეციალობით, ნიუ-იორკის პაწეს უნივერსიტეტში.
უზუნდარა

უზუნდარა ან უზუნდარე ( — „გრძელი კანიონი“; ) — ქალის ხალხური სოლო-ცეკვა, რომელსაც ხშირად ქორწილებში ცეკვავენ. გავრცელებულია მთელ კავკასიაში. უწინ პატარძლის სარიტუალო ცეკვა. ითვლება როგორც აზერბაიჯანულ, ისე სომხურ ცეკვად.

მუსიკალური მახასიათებელი
მუსიკალური ზომა — 6/8 (ასევე არსებობს ვერსიები რომელთა ზომაც 7/8-ია, პირველი ნოტის ორჯერ წაგრძელებით). ტემპი — საშუალო . ცეკვის მელოდიკისთვის დამახასიათებელია მელიზმატიკით ინტენსივობა, ჰაეროვანი განლაგება. მელოდიური განვითარების ტიპური მეთოდები — ვარიაცია ორ-, სამ- და ოთხტაქტიანი მოტივით.

წარმოშობა
წარმოიშვა ყარაბაღში, უზენდერეში (აზერბ. — „გრძელი კანიონი“), მდებარე აღდამის რაიონში აღდამისა და სოფელ ქარვანდის შორის. ეს იყო იმ პატარძლის ცეკვა, რომელიც ქორწილამდე იმ კანიონში გამოატარეს. გავრცელებულია აზერბაიჯანში და ყარაბაღელ სომხებს შორის. კრებულში „აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვები“ გამოთქმულია აზრი, რომ აზერბაიჯანელებთან მჭიდრო კონტაქტების გამო ცეკვა ყარაბაღის სომხებშიც გავრცელდა.

თავდაპირველად დაკავშირებული იყო საქორწინო მსვლელობასთან, რომელშიც მონაწილეობდა პატარძალი. ეს იყო მშობლების სახლთან გამომშვიდობების სიმბოლო. ცეკვამ რიტუალური აზრი დაკარგა, თუმცა ითვლება ყველაზე პოპულარულ ქალების ცეკვად აზერბაიჯანში.

შესრულება
ცეკვა სრულდება, როგორც ქორწილებში ასევე სხვადასხვა სადღესასწაულო ღონისძიებებზე. ცეკვას ძირითადად ქალები ასრულებენ. თუმცა წყვილური წარმოდგენებიც მიღებულია. ცეკვა სრულდება ადვილად, მსუბუქად და თავშეკავებულად. წრეზე სიარული და გვერდული მოკლე ნაბიჯები კოორდინაციას ახდენს მსუბუქ
მოძრაობებთან.

ცეკვა უზუნდარის ილეთებს შორის, გამოიყოფა ე. წ „სიუზმე“ (აზერ. — მცირე, „მცურავი“ ნაბიჯები). როგორც წესი, ცეკვას გააჩნია სამნაწილიანი სტრუქტურა მეტად აქტიური ილეთებით და ზოგიერთ შუა ნაწილში ჰაეროვანით. მელოდიური განვითარების ტიპური მეთოდები — ვარიაცია ორ-, სამ- და ოთხტაქტიანი მოტივით. გარკვეული თანმიმდევრობით ცეკვაში იკვეთება აზერბაიჯანული ქალთა ცეკვის სამი ძირითადი ელემენტი: წრეზე სიარული, „სიუზმე“ და მცირე ნაბიჯებით წინ ან ერთი მხარიდან მეორე მხარეზე როგორც „ხირდალიკი“ გადასვლა. ცეკვაში დიდი ყურადღება ხელის მოძრაობას ენიჭება, რომელიც ტალღოვნად გადადის ერთი მდგომარეობიდან მეორეში და დახმარებას უწევს გამოხატოს ცეკვის საერთო აზრი. ცეკვა სრულდება თავისებური მოკრძალებული რევენანსით.

უზუნდარა კულტურაში
ამ ცეკვის მელოდია გამოყენებულია აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის უზეირ ჰაჯიბეკოვის მიერ სიმღერაში „როგორი ბებერიც არ უნდა ვიყო“ მუსიკალური კომედიიდან „არა ისეთი,როგორიც ის“.

ცეკვა „უზუნდარას“ შესაძლებელია კიდევ შევხვდეთ აზერბაიჯანულ ფილმში „საბუხი“, გადაღებული 1941 წელს. ცეკვა იწყება მიახლოებით 39:30 წუთზე.

არამ ხაჩატურიანის ბალეტში „გაიანე“ მეოთხე აქტში გამოყენებულია უზუნდარას მელოდია.

ცეკვის მუსიკა ასევე გამოყენებულია საბჭოთა მუტფილმში „ძაღლი და კატა“.
თრახაღი

თრახაღი (ცეკვა ხმლებით, — ხმალი + — ცეკვა, სიმღერა, თამაში) — სომხური ნაციონალური ცეკვა. განეკუთვნება საომარ ცეკვებს, ასრულებენ მხოლოდ მამაკაცები (სოლო, დუეტი ან კოლექტიურად).

აღწერა
თავდაპირველად შესრულდა როგორც რიტუალური ცეკვა, რომელიც ბრძოლის წინ ჯარისკაცების საბრძოლო ხასიათს აამაღლებდა.

სრულდება ინსტრუმენტული ანსამბლის თანხლებით (შვი, ზურნა, დოლი, ზოგჯერ აკორდეონი) სხვადასხვა სახის იარაღის გამოყენებით — დაშნა, ხმლები, მჭრელი სქელი ჯოხები.

ცეკვა შედგება სწრაფი ტემპით რიტმულად შესრულებული სხვადასხვა მცირე მოძრაობებით და ფეხების ბაკუნით. მოცეკვავე იმიტირებას უკეთებს მებრძოლს: ფართო ნაბიჯებით ის ცოცავს მთაზე, ხტება კლდიდან და მიჰყავს ბრძოლა ისე,რომ «დედამიწა შეზანზარდეს მტრის ქვეშ».სწორედ ამიტომ შემსრულებლის ძირითადი ამოცანა — საკუთარი უნარების დემონსტრაცია იარაღის გამოყენებაში (ერთი ან მეტი ხმლით).

ჯგუფური შესრულების დროს ორ ჯგუფად გაყოფილი მოცეკვავეები «ებრძვიან» ერთმანეთს ხტუნვით, ტრიალით, ჩაჯდომებით და ადგილების შეცვლით. ერთი რიგი მიდის ან მისდევს მეორეს,სხვა — უკან იხევს და იცავს. ნაბიჯით წინ ისინი ესხმიან თავს მტერს, ნაბიჯით უკან — უკან იხევენ და იცავენ თავს.

გალერეა
ბერდი (ცეკვა)

ბერდი (, ციხე) — სომხური ეროვნული ცეკვა.

წარმოშობა
ცეკვა ფესვებს იღებს ვასპურაკანიდან, რომელიც სომხეთის ერთ-ერთი უძველესი ისტორიული რეგიონია. ცეკვა წარმოიშვა ხალხური თამაშიდან „გმბეტახახი“.

აღწერა
ცეკვის დროს მოცეკვავეები გამოწყობილი არიან ეროვნულ სამოსში. ცეკვის აუცილებელი ელემენტია ცოცხალი კედლის, ციხესიმაგრის აგება (სომხურად - "ბერდ"). ცოცხალი კედელი შედგება ორი სართულისაგან, რომელიც იგება ერთმანეთის მხრებზე დადგომით, ბერდი - ერთადერთი ეროვნული ცეკვაა, რომელიც მოიცავს მსგავს ელემენტებს.

შემსრულებლები
მოცეკვავეთა ანსამბლი „ბერდი“.
ანსამბლი დაარსდა 1963 წელს სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. მოცეკვავეთა ანსამბლ "ბერდის" რეპერტუარში შედის 100-ზე მეტი სახალხო და ფოლკლორული ცეკვა სომხეთის სხვადასხვა ისტორიული რეგიონებიდან. ცეკვებში ასახულია გმირობა, შრომა, ყოფა-ცხოვრებისთვის დამახასიათებელი ელემენტები, ლირიკა, ინდივიდუალურობა, იუმორი და სხვა. 1970-1980 წელებში "ბერდი" მონაწილეობდა უამრავ საერთაშორისო ფესტივალში, რომლებიც გაიმართა პოლონეთში, უნგრეთში, საბერძნეთში, უნგრეთში, ბულგარეთში, ალჟირში, ავსტრიაში, კვიპროსსა და სხვა ქვეყნებში. აღნიშნულ ცეკავს ასრულებენ სამთავრობო და სახელმწიფოებრივ ღონისძიებებზე, საერთაშორისო სომხური კულტურულ დღეებზე, რომლებიც იმართება სხვადასხვა ქვეყნებში.
ჰუკბალაჰაპის აჯანყება

} ტოძიო ჰიდეკი მასაჰარუ ჰომა
----
1946–1954:
|ძალა1=15 000–30 000 მებრძოლი (1942–1946)56 000 მებრძოლი (1946–1954)
|ძალა2=

ჰუკბალაჰაპის აჯანყება — ჰუკბალაჰაპის პროკომუნისტურად განწყობილი გლეხებისა და ყოფილი ჯარიკაცების ანტისამთავრობო აჯანყება. ჰუკბალაჰაპის შეიარაღებული ნაწილი 1946-1954 წლებში ფლობდა ფილიპინების კუნძულ ლუსონის ცენტრალურ ნაწილს. აჯანყებას ხელმძღვძღვანელობდა ლუის ტარუკი, ხოლო მისი მოადგილე იყო კასტრო ალეხანდრინო. 1950 წელს აჯანყებულებმა მიაღწიეს წარმატებებს, მაგრამ 1954 წელს, ერთი წლის წინ არჩეულმა პრეზიდენტმა რამონ მაგსაისმა აჯანყება ჩაახშო აშშ-ის სამხედრო ძალების დახმარებით.

კომუნისტური მიმდინარეობის შეიარაღებული მოძრაობა ლუსონში ჩამოყალიბდა 1930-იან წლებში, ჯერ კიდევ მაშინ, როდესაც ფილიპინები აშშ-ის კოლონია იყო. მოძრაობა განსაკუთრებით გაძლიერდა 1942 წელს იაპონიის მიერ ქვეყნის ოკუპაციის შემდეგ. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ჰუკბალაჰაპი აკონტროლებდა ლუსონის ძირითად ნაწილს, მაგრამ ქვეყანაში აშშ-ის ჯარის დაბრუნების შემდეგ იძლებულები გახდნენ თვითლიკვიდაცია გამოეხადებინათ და ემოქმედათ არალეგალურად.

1954 წელს თვითონ ტარუკი დანებდა და გამოვიდა ჯუნგლებიდან. მანამდე 1948 წელს კი გამოცხადდა აჯანყების მონაწილეთა ნაწილობრივი ამნისტია.
გივი სმირი

გივი სმირი (; დ. 9 მაისი, 1945 — გ. 18 ნოემბერი, 2016) — აფხაზი მხატვარი და მოქანდაკე.

ბიოგრაფია
ინტერესი მღვიმეების მიმართ პატარა ასაკშივე გაუჩნდა. 1992-1993 წლებში მონაწილეობას იღებდა აფხაზეთის ომში სეპარატისტების მხარეს. იყო გუმისთის თავდაცვითი ხაზის 1-ლი ბატალიონის შტაბის უფროსი. მოგვიანებით მეთაურობდა მეოთხე მოტომსროლელთა ბატალიონს. 2001–2016 წლებში იყო ახალი ათონის მღვიმური კომპლექსის დირექტორი.

აფხაზეთის ომის შემდეგ, ახალი ათონის მღვიმის დარბაზ „სოხუმს“ სახელი გადაარქვეს და უწოდეს „გივი სმირის“ სახელობის დარბაზი. დაჯილდოებულია ლეონის ორდენით.
სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ხელშეკრულების ორგანიზაცია

სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ხელშეკრულების ორგანიზაცია — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის კოლექტიური უსაფრთხოების საერთაშორისო ორგანიზაცია. შეიქმნა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების, იგივე მანილის პაქტის მიხედვით 1954 წლის 8 სექტემბერს ფილიპინების დედაქალაქ მანილაში. ფორმალური ინსტიტუტები დაარსდა 1955 წლის 19 თებერვალს პარტნიორების შეხვედრაზე ბანგკოკში. ორგანიზაციის შტაბ-ბინაც მდებარეობდა ბანგკოკში. -ს წევრი გახდა რვა სახელმწიფო.

ორგანიზაცია ჩამოყალიბდა აზიაში კომუნისტების წინსვლის შესაჩერებლად. როგორც წესი, სეატოს შექმნა ითვლება წარუმატებელ პროექტად, თუმცა მის მიერ დაფინანსებულმა კულტურულმა და საგანმანათლებლო პროგრამებმა ხანგრძლივი კვალი დატოვეს. დაიშალა 1977 წლის 30 ივლისს, მას შემდეგ რაც წევრების უმეტესობამ დატოვეს ორგანიზაციის რიგები.

გენერალური მდივნები
სტეფან კარი

ვარდელ სტეფან „სტეფ“ კარი (; დ.14 მარტი, 1988) — ამერიკელი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელიც თამაშობს ეროვნული საკალათბურთო ასოციაციის წევრ გუნდ გოლდენ-სტეიტ უორიორსში. ბევრი მოთამაშე და ანალიტიკოსი სტეფს -ის ისტორიაში საუკეთესო მსროლელს უწოდებს.

2014-2015 წლებში, კარიმ მოიგო -ის რეგულარული ჩემპიონატის საუკეთესო მოთამაშის ჯილდო და საჩემპიონო ბეჭედი, რომელიც 1975 წლიდან გოლდენ სტეიტ უარიორსს არ მოუგია. მომდევნო სეზონში სტეფმა კვლავ მოიგო რეგულარული სეზონის -ის ჯილდო და გახდა ერთადერთი მოთამაშე რომელმაც ხმების 100 % მიიღო. იმავე წელს უორიორსებმა დაამყარეს რეკორდი -ის რეგულარული სეზონის ყველაზე მეტ მოგებებში (73 მოგება).

კარი არის -ის ყოფილი მოთამაშის დელ კარის ვაჟი და -ის ამჟამინდელი მოთამაშის სეთ კარის უფროსი ძმა. იგი თამაშობდა კალათბურთს კოლეჯ დევიდსონში, სადაც ორჯერ დაასახელეს სამხრეთ კონფერენციის წლის მოთამაშედ და ასევე დააამყარა ყველა დროის რეკორდი, როგორც დევიდსონში, ასევე სამხრეთ კონფერენციაში. მეორე კურსის დროს მან აგრეთვე დაამყარა რეკორდი -ის სეზონში სამ ქულიანების სროლაში.

2012-2013 წლების სეზონის დროს კარიმ რეგულარულ სეზონში დაამყარა -ის სამქულიანების რეკორდი 272 ჩაგდებული სამქულიანით. 2015 წლის სეზონში მან ჩააგდო 286 სამქულიანი და გადააჭარბა თავდაპირველ რეკორდს, ხოლო 2016 წელს კვლავ გააუმჯობესა თავისი რეკორდი და დააგროვა 402 სამქულიანი. 2013-2014 წლების სეზონში მას და მის თანაგუნდელს კლეი ტომფსონს მეტსახელად " " შეარქვეს, რადგან მათ დაამყარეს -ის რეკორდი გაერთიანებულ სამქულიანების სროლაში 484 სამქულიანით, შემდეგ სეზონში მათ გადააჭარბეს რეკორდს, ჩააგდეს 525 სამქულიანი. 2015-2016 წლების სეზონზე მათ კვლავ გააუმჯობესეს რეკორდი და დააგროვეს 678 სამქულიანი.
კადარიზმი

კადარიზმი (, „უნგრული სოციალიზმი“, „გულიაშ-კომუნიზმი“, ) — უნგრეთის სახალხო რესპუბლიკაში 1960-იანი წლებიდან 1989 წლებამდე არსებული პოლიტიკური რეჟიმის გადატანითი სახელწოდება. რეჟიმის სახელი მომდინარეობს უნგრეთის სოციალისტური მუშათა პარტიის პირველი მდივნის იანოშ კადარის სახელიდან.

ეკონომიკა
ის ძირითადი თვისება, რითაც უნგრული ეკონომიკა განსხვავდებოდა საბჭოთა ბლოკის სხვა ქვეყნებისაგან იყო საბაზრო ეკონომიკის ელემენტები, რაც შესაძლებელი გახდა იანოშ კადარის მთავრობის ეკონომიკური რეფორმების განხორციელების შემდეგ, აღნიშნულ რეფორმებს ხელმძღვანელობდა რეჟო ნერში.

1968 წელს უნგრეთში დაინერგა სოციალისტური ბანაკისათვის პრინციპულად ახალი მეთოდი, რომელიც ითვალისწინებდა ცენტრალური დაგეგმვის უარყოფას. 1970-იანი წლების შუა პერიოდში უნგრეთის ეროვნული ფულის ერთეული ფორინტი სრულიად კონვერტირებადი გახდა.

იანოშ კადარის მმართველობის პერიოდში უნგრეთი ევროპაში პირველი იყო მარცვლეულისა და ხორცის წარმოებით ერთ სულ მოსახლეზე გათვლით, ხოლო მეორეზე კვერცხის წარმოებით. 1970-იანი წლების ბოლოდან დაიწყო უნგრეთის ეკონომიკის ეტაპობრივი შემცირება და მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესება. მოსახლეობა ფიქრობდა, რომ კადარიზმა ამოწურა საკუთარი თავი. კადარიზმის ეპოქა დასრულდა 1989 წელს, უნგრეთში კომუნისტური ხანის დასრულებასთან ერთად.
ეფქან ალა

ეფქან ალა (; დ. 21 თებერვალი 1965, ოლთისი, ერზურუმი, თურქეთი) — თურქი პოლიტიკოსი, ბიუროკრატი და თურქეთის ყოფილი შინაგან საქმეთა მინისტრი. იგი ამ თანამდებობას 2013-2015 წლებში იკავებდა, ხოლო 2015 წლის საპარლამენტო არჩევნებში რომ მიეღო მონაწილეობა, დატოვა. 2015 წლის ნოემბრის არჩევნების შემდეგ თავიდან გახდა შინაგან საქმეთა მინისტრი. 2003-2004 წლებში ბათმანის პროვინციის, ხოლო 2004-2007 წლებში დიარბაქირის პროვინციის გუბერნატორი იყო.

ბიოგრაფია
ალა დაიბადა 1965 წლის 21 თებერვალს ერზურუმის პროვინციის ქალაქ ოლთისში, გიონულ და თემელ ალას ოჯახში. 1987 წელს დაამთავრა სტამბოლის უნივერსიტეტის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის საჯარო ადმინისტრირების ნაწილი.

ეფქან ალა დაოჯახებულია გიულსერენ ალასთან და ჰყავთ ორი შვილი.კარგად იცის ინგლისური ენა.

ეფქან ალის მინისტრად დანიშვნის შემდეგ, მისი ძმა, ათიფ ალა, დაინიშნა განათლების სამინიტროს ინსპექტირების საბჭოს თავმჯდომარედ.
თურქეთის მთავრობა

თურქეთის მთავრობა — თურქეთის აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო, რომელიც ახორციელებს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკას. მთავრობა შედგება პრეზიდენტისგან, ვიცე-პრეზიდენტისგან და 16 მინისტრისგან, რაც ჯამში 18 წევრს ახწევს. მოქმედი სისტემა, 24 ივნისის არჩევნების შემდეგ ამოქმედდა.

შემადგენლობა