iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯვარა

ჯვარა (2015 წლამდე დუმანისი) — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ჭივჭავი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 119 ადამიანი.

კულტურული მემკვიდრეობა
სოფლის შუაში შემორჩენილია – საუკუნეების ერთნავიანი ეკლესია. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ფასადებს მთელ სიგრძეზე გვიანდალური ხანის მინაშენები აქვს. სამხრეთი მინაშენი სწორკუთხაა და შესასვლელიც აქედან ჰქონდა. ჩრდილოეთი აფსიდიანი მინაშენი კარით მხოლოდ ეკლესიასთან იყო დაკავშირებული. ძეგლი ნაშენია უხეშად დამუშავებული ქვით, კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილები თლილი ქვითაა გამოყვანილი, ხოლო კარნიზი კბილანებითაა დამუშავებული. ტრაპეზის ქვაზე დიდი ზომის ჯვარია გამოსახული.

სოფლის განაპირას, სამხრეთით, – საუკუნეების წმ. გიორგის ეკლესია დგას. ნაგებია მქისედ დამუშავებული ქვით. კარი მხოლოდ სამხრეთიდანაა. სოფლის აღმოსავლეთით, დაახლ. 1 კმ-ზე, დგას მცირე ზომის – საუკუნეების ერთნავიანი ეკლესია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. შიგნით და გარეთ შემოსილია სუფთად გათლილი ქვით. აღმოსავლეთის ფასადზე ამოკვეთილია წარწერა: „ქრისტე შეიწყალე სული მიქელასი“.
ვაკე (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)

ვაკე — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (ქვემო ქართლის მხარე), თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ჩხიკვთის ადმინისტრაციული ერთეული).

სოფელი მდებარეობს ალგეთის ხეობაში, სოფელ გუდარეხის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 860 მ-ზე.

ისტორია
– საუკუნეების საბუთებში ვაკე მოხსენიებულია როგორც საბარათიანოს, შემდეგ — საგოსტაშაბიშვილოს (ბარათაშვილების განაყოფი) სოფელი. 1703 წლის ერთ დოკუმენტში იხსენიება ვაკელი ხუცესი. ვაკე აღნიშნულია ვახუშტი ბატონიშვილის ( ს.) რუკებზე და მოხსენიებულია ქვემო ქართლის სოფელთა სიაში. 1905 წლის რუკის მიხედვით ვაკე უკვე ნასოფლარია. – საუკუნეებში სოფელში ცხოვრობდნენ ჩამოსახლებული მთიელები — ქართველები და ოსები. 1960-იან წლებში მოსახლეობის უმეტესობა ვაკიდან გადასახლდა.

ვაკის მიდამოებში შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები. სოფლის თავზე არის გვიანდელი შუა საუკუნეების წმ. გიორგის ეკლესიის ნანგრევები (შემორჩენილია მხოლოდ კედლები, კამარა ჩანგრეულია). სოფლის შესასვლელში ძველ სასაფლაოზე დგას განვითარებული შუა საუკუნეების ერთნავიანი ეკლესია აღმოსავლეთის ფასადზე შემორჩენილი ასომთავრული წარწერით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.

2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფლის მოსახლეობის 75 %-ს წარმოადგენდნენ ქართველები, 15 %-ს კი ოსები.
ზემო ახალშენი

ზემო ახალშენი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ჭივჭავის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს მდ. ჭივჭავის (ხრამის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1000 მ-ზე, თეთრიწყაროდან 8 კმ-ში. 2002 და 2014 წლების აღწერებით მუდმივი მოსახლეობა არ არის.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
ზემო ახკალაფა

ზემო ახკალაფა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ჭივჭავის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს ბედენის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე, მდ. ხრამის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1260 მ-ზე, თეთრიწყაროდან 22 კმ-ში. 2002 და 2014 წლების აღწერებით მუდმივი მოსახლეობა არ არის.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
ზირბითი

ზირბითი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ახალსოფლის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს ბედენის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდ. ბზისწყლის (ალგეთის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1200 მ-ზე, თეთრიწყაროდან 42 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

ისტორია
დღევანდელი ზირბითის ადგილას ვახუშტი ბატონიშვილის ( ს.) რუკებზე დატანილია სოფელი ახალშენი, რომელიც ასევე მოხსენიებული ქვემო ქართლის სოფლების ვახუშტისეულ სიაში და იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“. სოფელი ახალშენი ისტორიულ საბუთებში საუკუნიდანაა ცნობილი. შედიოდა საბარათიანოში, შემდეგ ეკუთვნოდათ ბარათაშვილის განაყოფ გერმანოზიშვილებს.

ზირბითი სოფელს ეწოდა მას შემდეგ, რაც აქ, საუკუნის ნახევარში ორბეთის მახლობელ სოფ. ზირბითიდან (ზრბითიდან) გადმოსახლდნენ მთიულეთ-გუდამაყრიდან მიგრირებული ქართველი მთიელები. საბჭოთა პერიოდში, 1935 წლამდე სოფელი შედიოდა მანგლისის სასოფლო საბჭოში, შემდეგ — ახალსოფლის სასოფლო საბჭოში.

ზირბითში, შემაღლებულ ადგილას, ხევის პირას დგას ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია (- საუკუნეები). სოფლის განაპირას, ჩრდილოეთით, მაღალ ბორცვზე არის წინაქრისტიანული ხანის გამაგრებული საცხოვრისის ნაშთები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 39 ადამიანი.
ტბისი

ტბისი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ჩხიკვთის თემში. მდებარეობს მდინარე ალგეთის ხეობაში, ზღვის დონიდან 760 მეტრზე, თეთრიწყაროდან 15 კმ, ჩხიკვთადან 7 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა სოფელ ჯორჯიაშვილის მერძევეობის მეურნეობა. სოფლის მახლობლად არის ბირთვისის ციხე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 60 ადამიანი.
ქვემო ახალშენი

ქვემო ახალშენი — ნასოფლარი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში.მდებარეობს თეთრი წყაროს პლატოზე, მდინარე ხრამის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 840 მეტრზე, თეთრი წყაროდან 10 კმ. სამღერეთიდან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა დმანისის სასოფლო საბჭოში. განვითარებული იყო მეცხოველეობა. საუკუნეში სოფელი დაცლილია.

დემოგრაფია
2002 და 2014 წლის აღწერების მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
ქვემო ახკალაფა

ქვემო ახკალაფა — ნასოფლარი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში.მდებარეობს თეთრიწყაროს პლატოზე, ზღვის დონიდან 1140 მ., თეთრიწყაროდან 24 კმ, სოფელ დმანისიდან 13 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა დმანისის სასოფლო საბჭოში, განვითარებული იყო მერძევეობა. საუკუნეში სოფელი დაცლილია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
ღოლოვანი

ღოლოვანი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ორბეთის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1290 მ, თეთრიწყაროდან 32 კმ, ორბეთიდან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მერძევეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 22 ადამიანი.
ღოუბანი

ღოუბანი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ბორბალოს თემში. მდებარეობს თელეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 850 მ. თეთრიწყაროდან 29 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მერძევეობის მეურნეობა, ბიბლიოთეკა. სოფლის ახლოს დგას არქიტექტურული ძეგლი საუკუნის აგურით ნაშენი გუმბათოვანი ეკლესია ორმოცნი, ანუ 40 მოწამის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 516 ადამიანი.
შავსაყდარი

შავსაყდარი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ასურეთის თემში.მდებარეობს მდინარე ალგეთის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 630 მ., თეთრიწყაროდან 23 კმ., ასურეთიდან 4 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მერძევეობის მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 253 ადამიანი.
შიხილო

შიხილო (ყოფ. ძველი შიხილო) — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ჭივჭავის თემში. მდებარეობს თეთრი წყაროს პლატოზე, მდინარე ხრამის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 980 მ., თეთრიწყაროდან 13 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა დმანისის სასოფლო საბჭოში, განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 83 ადამიანი.
ჩხიკვთა

ჩხიკვთა — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ჩხიკვთა, აბელიანი, გუდარეხი, ვაკე, მაწევანი, ტბისი, ქსოვრეთი, ხოპისი). მდებარეობს მდინარე ალგეთის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 920 მ., თეთრიწყაროდან 7 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მერძევეობის მეურნეობა. ჩხიკვთას სასოფლო საბჭო მოიცავდა ასევე სოფელ გოლთეთს. სოფელში შემორჩენილია არქიტექტურის ძეგლი ჩხიკვთის სიონი (1679 წ.), ასევე კომპლექსი, რომელშიც შედის გალავანი „გმირთ ნაკვეთი“ (ძვ. წ. საუკუნე) და სამების ეკლესია (გვიანდელი შუა საუკუნეები).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 147 ადამიანი.
ჭინჭრიანი

ჭინჭრიანი — თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის შეხვეტილის ადმინისტრაციული ერთეულის სოფლების — ზემო ჭინჭრიანის და ქვემო ჭინჭრიანის საერთო სახელწოდება (ქვემო ქართლის მხარე).

გეოგრაფია
ზემო ჭინჭრიანი და ქვემო ჭინჭრიანი მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ალგეთის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1240-1300 მ-ზე, თეთრიწყაროდან 50 კმ-ში.

ზემო ჭინჭრიანი მდებარეობს მდ. ალგეთის მარცხენა შენაკადის, ჭინჭრიანისხევის ზემო წელზე. ქვემო ჭინჭრიანი ემიჯნება სოფ. არხოტს და უშუალოდ მდ. ალგეთის მარცხენა ნაპირზეა გაშენებული. ორივე სოფელს მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

ისტორია
ზემო და ქვემო ჭინჭრიანის ოფიციალური გაყოფა 2000-იან წლებში მოხდა. მანამდე ორივე სოფელი ცნობილი იყო საერთო სახელწოდებით — ჭინჭრიანი. ჭინჭრიანის მოსახლეობა საუკუნეში მთიულეთიდან და გუდამაყრიდანაა გადმოსახლებული. ზემო ჭინჭრიანს შესაძლოა ვახუშტი ბატონიშვილის რუკაზე დატანილი და იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ ზრბითის ხევის სოფლებს შორის დასახელებული კოზმანაშენი შეესაბამება, ქვემო ჭინჭრიანს კი — ვახუშტის რუკის ცხენიკალა.

ჭინჭრიანის სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლ. 1,5 კმ-ზე შემორჩენილია ძველი ნასოფლარის ნაშთები და მოზრდილი ეკლესიის ნანგრევი, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა „სამებას“ უწოდებს. ეკლესიას მთელ სიგრძეზე ახლავს მინაშენი, აგებულია ბაზალტის კარგად თლილი ფილებით და დაახლოებით საუკუნეს მიეკუთვნება.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერით ქვემო ჭინჭრიანში იყო 16 მცხოვრები, ზემო ჭინჭრიანში მუდმივი მოსახლეობა არ იყო.
ჯორჯიაშვილი

ჯორჯიაშვილი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (აბრამეთი, არდისუბანი, ბოგვი, საღრაშენი, ფარცხისი). მდებარეობს ქვემო ქართლის ვაკეზე, მდინარე ალგეთის ნაპირას, ზღვის დონიდან 660 მეტრზე, თეთრიწყაროდან 17 კმ, ბოგვიდან 1 კმ.

ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა დიდი ენაგეთი. საბჭოთა პერიოდში, 1935 წელს სახელი ეწოდა სოფელში დაბადებული რევოლუციონერის, არსენ ჯორჯიაშვილის პატივსაცემად. სოფელშივე დაიდგა მისი ძეგლი. განვითარებული იყო მეთესლეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 721 ადამიანი.
ფიტარეთი

ფიტარეთი — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ჭივჭავის თემში. თეთრი წყაროს პლატოზე, მდინარე ხრამის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 860 მ, თეთრიწყაროდან 26 კმ. ფიტარეთის მოშორებით მდებარეობდა ძველი ქართული კულტურის კერა ფიტარეთის მონასტერი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
ლაიფციგის ბრძოლა

ლაიფციგის ბრძოლა, ხალხთა ბრძოლა, ერების ბრძოლა – ნაპოლეონის ომებისა და მსოფლიო ისტორიაში პირველ მსოფლიო ომამდე ყველაზე მსხვილი ბრძოლა. ბრძოლაში ნაპოლეონმა განიცადა მარცხი მეექვსე კოალიციასთან, რომლის შემადგენლობაში შედიოდნენ რუსეთის, ავსტრიის, პრუსიისა და შვედეთის მოკავშირე არმიები. ეს ბრძოლა ასევე ცნობილია ხალხთა ბრძოლის სახელით.

ბრძოლა მიმდინარეობდა საქსონიაში, ორივე მხრიდან საომარ მოქმედებებში მონაწილეობდნენ გერმანელი ჯარისკაცები. თავდაპირველად ნაპოლეონის არმიამ წარმატებით მოიგერია შეტევა, თუმცა 19 ოქტომბერს დიდი დანაკარგებით დაიწყო უკან დახევა. ხალხთა ბრძოლაში ნაპოლეონი დამარცხდა. ლაიფციგის ბრძოლით დასრულდა ნაპოლეონის ომების 1813 წლის კამპანია, რომლის შედეგადაც ნაპოლეონის მმართველობის ქვეშ მხოლოდ საფრანგეთი დარჩა. მოკავშირეთა ჯარები 1814 წლის მარტში პარიზში შევიდნენ. ნაპოლეონი აიძულეს გადამდგარიყო და გადაასახლეს კუნძულ ელბაზე.
ზუდალი

ზუდალი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტის კვაშხიეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს, მდ. ხეორისწყლის შესართავთან, ზღვის დონიდან 750 მ-ზე, ონიდან 7 კმ-ის დაშორებით. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

ზუდალი აღნიშნულია საუკუნის ქართველი გეოგრაფის ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილ რუკებზე. ამავე რუკათა მიხედვით, ზუდალში მდგარა ციხე-დარბაზი. სოფელი მოხსენიებული აქვს (-ის სახელით) ასევე იმავე პერიოდის გერმანელ მოგზაურს და სწავლულს იოჰან გიულდენშტედტს.

სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ე. წ. ბაქრაძეების კოშკების ნანგრევები, ძველი ციხე-გალავნისა და ციხის ეკლესიის ნაშთები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 32 ადამიანი.
ნაკიეთი

ნაკიეთი — სოფელი საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტში, უწერის თემში. მდებარეობს მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1000, ონიდან 7 კმ. წყაროებში პირველად იხსენიება საუკუნის ნახევარში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. შემორჩენილია დარბაზული ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 93 ადამიანი.
ქვემო ბარი

ქვემო ბარი — სოფელი საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტში, ბარის თემში. მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ბარულის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 980 მ., ონიდან 23 კმ, სორიდან 14 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

ისტორიული ძეგლები
სოფელში დგას განვითარებული შუა საუკუნეების ღვთისმშობლის დარბაზული ეკლესია. ინტერიერი მოხატულია. საბუკის მთაზე დგას გვიან ფეოდალური ხანის ერთნავიანი ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 50 ადამიანი.
შრომისუბანი (ონის მუნიციპალიტეტი)

შრომისუბანი — ნასოფლარი საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ზეორის ნაპირას, ზღვის დონიდან 1100 მეტრზე, ონიდან 10 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. შედიოდა კვაშხიეთის თემში. საუკუნის დასაწყისში სოფელი დაიცალა. შემორჩენილია „მცხეთის წმინდა გიორგის“ საუკუნის ეკლესია, კედლებზე ლაპირდარული წარწერებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
ჭიორა

ჭიორა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი.

ხალხური თქმულების მიხედვით თავდაპირველად ჭიორელებს ფასის მთის იქით თურმე უცხოვრიათ. აქ მათ თათრები (ჩრდილოეთის ტომები) მეტისმეტად ავიწროებდნენ. ამიტომ ჭიორელებს ღებელებისათვის უთხოვიათ ღების ფარგლებში გადმოსახლების ნებართვა. ღებელებს მათთვის „სარჩევი“ მიუციათ, თუ სად გსურთ დასახლებაო. ჭიორელებს თურმე ის ჭალა უთხოვიათ, სადაც ბევრი „მწიორი“ ბუდებულა (მწიორს აქ უწოდებენ: მელას, კვერნას, კურდღელს, თრითინას და სხვა ამგვარ ცხოველს). ღებელებს მათთვის ეს ადგილი დაუთმიათ და სოფელსაც აქედან ჭიორა დარქმევია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 116 ადამიანი.
ხირხონისი

ხირხონისი — სოფელი საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტში, კომანდელის თემში. მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთის ძირა, ზღვის დონიდან 1280 მეტრზე, ონიდან 4 კილომეტრში. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა შეუბნის სასოფლო საბჭოში. განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 24 ადამიანი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნიდერლანდებში

2014 წლის მონაცემებით ნიდერლანდებში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 10 ძეგლია. კონვენცია მიღებული იქნა 1977 წლის 1 სექტემბერს. პირველი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ნიდერლანდებიდან იყო ყოფილი კუნძული სხოკლანდი. სიაში გაწევრიანდა 739 ნომრით 1995 წელს.

სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1 % ნიდრლანდების ძეგლებია.

მათ შორის:
8 კულტურული ობიექტი
1 ბუნების ძეგლი

5 კულტურული ძეგლი მიჩნეულია ადამიანური გენიის შედევრად (კრიტერიუმი ).

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
ვაგრამის ბრძოლა

ვაგრამის ბრძოლა — ერთ-ერთი გადამწყვეტი ბრძოლა ავსტრია-საფრანგეთის ომის დროს (1809). საფრანგეთისა და ავსტრიის არმიებს შორის ვენიდან 16 კილომეტრზე, სოფელ ვაგრამთან, 1809 წლის 5-6 ივლისს. ნაპოლეონმა დაიწყო ჯარების გადაყვანა კუნძულ ლობაუდან დუნაის მარცხენა ნაპირზე. ავსტრიის ჯარები მთავარი პოზიციები ეკავათ მდინარე რუსბახის გაღმა სიმაღლეზე. 5 ივლისს საფრანგეთის ჯარების მძაფრი შეტევები მოგერიებულ იქნა. 6 ივლისს საფრანგეთის ჯარებმა უკუაგდეს ავსტრიელების ცალკეული იერიშები და შეტევაზე გადავიდნენ. მარჯვენა ფლანგზე წარმატების და მძლავრი საარტილერიო მომზადების შემდეგ ნაპოლეონმა ჟაკ მაკდონალდის კოლონით (დაახლ. 45 ათ. კაცი, 104 ქვემეხი) გადამწყვეტი დარტყმა მიაყენა მოწინააღმდეგის განლაგების ცენტრს. კარლმა უკან დაიხია, ნაპოლეონმა ბრძოლა მოიგო. 14 ივლისს შენბრუნის ზავი დაიდო.
ნიდერლანდების მუნიციპალიტეტები

ნიდერლანდების მუნიციპალიტეტები — ნიდერლანდების ადმინისტრაციული ერთეულები. 2025 წლის მონაცემებით მათი რაოდენობა ჯამში შეადგენს 345-ს. 342 ჩვეულებრივი მუნიციპალიტეტია, 3 კი სპეციალური მუნიციპალიტეტი, რომლებიც კარიბის ნიდერლანდების ტერიტორიაზე მდებარეობენ. ნიდერლანდების მუნიციპალიტეტებს ახასიათებს გამსხვილების ტენდენცია. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით უდიდესია დედაქალაქი ამსტერდამის (931298), ხოლო ყველაზე მცირე მუნიციპალიტეტში მცხოვრებთა რიცხვი ათასზე ნაკლებია.

მუნიციპალიტეტების საკრებულო აირჩევა პირდაპირ პროპორციული სისტემით 4 წლის ვადით. საკრებულოს სხდომებს ხელმძღვანელობს, მაგრამ კენჭისყრაში არ მონაწილეობს მერი , რომელიც საკრებულოს წარდგენით ინიშნება ცენტრალური ხელისუფლების მიერ

სპეციალური მუნიციპალიტეტები
ულმის ბრძოლა

ულმის ბრძოლა — ბრძოლა საფრანგეთისა და ავსტრიის ჯარებს შორის, მიმდინარეობდა 1805 წლის 7-20 ოქტომბერს გერმანიაში ქალაქ ულმის მახლობლად. წარმოადგენდა ულმის კამპანიის ნაწილს.

22 სექტემბერს ავსტრიის ერცჰერცოგმა ფერდინანდმა დუნაის არმია მდინარე ილერსა და დუნაის შორის განალაგა. მასთან თანამოქმედებისათვის უკრაინიდან მოდიოდა მიხეილ კუტუზოვის რუსული არმია. 26 სექტემბერს ნაპოლეონის საფრანგეთის არმიამ მტრის ცალ-ცალკე განადგურების მიზნით ჯერ რაინი, შემდეგ დუნაი გადალახა და ულმთან 14-15 ოქტომბერს ავსტრიელები ალყაში მოაქცია. 20 ოქტომბერს ავსტრიის არმიის მეთაურმა კარლ მაკმა კაპიტულაცია გამოაცხადა.
ამიენის საზავო ხელშეკრულება

ამიენის საზავო ხელშეკრულება — ინგლისის ზავი საფრანგეთთან და მის მოკავშირეებთან — ესპანეთსა და ბატავიის რესპუბლიკასთან. დაიდო 1802 წლის 27 მარტს და ლუნევილის ზავთან (1801) ერთად ბოლო მოუღო მეორე ანტიფრანგულ კოალიციას.

ამიენის საზავო ხელშეკრულებით ინგლისს საფრანგეთისა და მისი მოკავშირეებისათვის უნდა დაებრუნებინა წართმეული კოლონიები, გარდა კუნძულ ცეილონისა და კუნძულ ტრინიდადისა. გაეყვანა ჯარი კუნძულ მალტიდან და დაებრუნებინა მალტა იოანიტების ორდენისთვის. საფრანგეთი ვალდებული იყო გამოეყვანა ჯარი რომიდან, ნეაპოლიდან და კუნძულ ელბიდან. ორივე მხარე იძლეოდა ოსმალეთის ომამდელი საზღვრების გარანტიას. ამიტომ ეგვიპტე, საიდანაც საფრანგეთის არმია გაიყვანეს 1801 წლის სექტემბერში, უბრუნდებოდა ოსმალეთს. ამიენის საზავო ხელშეკრულება რატიფიცირებულ იქნა 1802 წლის აპრილში. 13 მაისს მას შეუერთდა ოსმალეთი. ეს ხელშეკრულება იყო დროებითი შესვენება ორივე მხარისთვის, 1803 წლის 22 მაისს საომარი მოქმედება ინგლისსა და საფრანგეთს შორის კვლავ განახლდა.
Odyssey (ალბომი)

— შვედი სოლო-შემსრულებელ ინგვი მალმსტინის მეოთხე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1988 წლის იანვარში ლეიბლზე .

სიმღერების სია
პერსონალი
ინგვი მალმსტინი — გიტარა, სინთეზატორი, ბას გიტარა (ტრეკები 3–7, 10–12), მიქშირება, პროდიუსერი;
ჯო ლინ ტერნერი — ვოკალი;
იენს იუჰანსონი — კლავიშებიანი საკრავები;
ანდერს იუჰანსონი — დრამი;
ბობ დეისლი – ბას გიტარა (ტრეკები 1, 2, 8, 9)
ჯეფ გლიქსმანი – ინჟინერი, პროდიუსერი;
სკოტ გორდონი – ინჟინერი, მიქშირება;
ჯონ როლიო – ინჟინერი;
სტივ თომპსონი – მიქშირება;
მაიკლ ბარბიერო – მიქშირება;
ჯორჯ კოუანი – მიქშირება;
ჯიმ ლევისი – აღმასრულებელი პროდიუსერი.

პოზიცია ჩარტებში
Fire and Ice

— შვედი სოლო-შემსრულებელ ინგვი მალმსტინის მეექვსე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1992 წელს ლეიბლზე .

სიმღერების სია
პერსონალი
ინგვი მალმსტინი — გიტარა, სინთეზატორი, სითარი, სიმებიანი საკრავები, ბეკ-ვოკალისტი, პროდიუსერი;
გორან ედმანი — ვოკალი;
მატს ოლაუსონი — კლავიშებიანი საკრავები;
სვანტე ჰენრისონი — ბას გიტარა, ჩელო, სიმებიანი საკრავები;
ბო ვერნერი — დრამი (მე-8 ტრეკის გარდა);
მიხაელ ფონ კნორინგი — დრამი (მე-8 ტრეკი);
პერ ბოგბერგი — ალტი;
ულფ ფორსბერგი — ვიოლინო;
სვეინ-ჰარალდ მარტინსენი — ვიოლინო;
კალე მორაეუსი — ვიოლინო;
ლოლო ლანერბეკი — ფლეიტა;
საიმონ ჰანჰარტი — ინჟინერი;
კეით როუსი — ინჟინერი;
სტივ თომპსონი — მიქშირება;
მაიკლ ბარბიერო — მიქშირება;
ჯორჯ მარინო — მასტერინგი.

პოზიცია ჩარტებში
ჩარტები
სერტიფიცირებები
პატარა ხორენია

პატარა ხორენია — სოფელი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, ჯიგრაშენის თემში.

ამ სახელით ორი სოფელია ცნობილი: პატარა და დიდი ხორენია. მათ ერთმანეთისგან მდინარე ფარავანი ჰყოფს. ადმინისტრაციულად დიდი ხორენია ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაშია. სახელწოდების თავდაპირველი ფორმა არის ხორანია და არა ხორენია, თუმცა ეს უკანასკნელი ფორმა გაჩნდა საუკუნეში და დამკვიდრდა.
საქართველოს სახმელეთო ჯარები

სახმელეთო ჯარები — საქართველოს თავდაცვის ძალების ერთ-ერთი ნაირსახეობა, რომელიც მისი უმსხვილესი სამხედრო ფორმირებაა. საქართველოს სახმელეთო ჯარები იყოფა ორ ოპერატიულ დაჯგუფებათ – აღმოსავლეთ ოპერატიულ დაჯგუფებად და დასავლეთ ოპერატიულ დაჯგუფებად.
ისტორია
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ საქართველო ფაქტობრივად შეიარაღებული ძალების გარეშე დარჩა. სწორედ სახმელეთო ძალები, ეროვნულ გვარდიასთან ერთად, იქცა საქართველოს შეიარაღებული ძალების ჩამოყალიბების საფუძვლად.
საქართველოს სსრ-ს დროს საქართველოს ტერიტორიაზე მდგარი 31-ე საარმიო კორპუსი, რომელიც ოთხი დივიზიისგან შედგებოდა, 1993 წლის ივლისში დაიშალა. ოთხი დივიზიისგან ორი ამიერკავკასიის რუსეთის ჯარების დაჯგუფების შემადგენლობაში შევიდა და ჩამოყალიბდა რუსეთის ბაზებად, დანარჩენი ორი კი საქართველოს შეიარაღებული ძალების სახმელეთო ბრიგადებად გადაკეთდა.

სტრუქტურა
საქართველოს სახმელეთო ჯარები უმთავრესად შედგება ხუთი ქვეითი და ორი საარტილერი ბრიგადისგან. გარდა ამისა, სახმელეთო ჯარების შემადგენლობაში ასევე შედის საინჟინრო ბრიგადა, საჰაერო თავდაცვის ბრიგადა, ორი ტანკსაწიწინააღმდეგო ბატალიონი, ცალკეული მსუბუქი ქვეითი ბატალიონი, სამედიცინო ბატალიონი, დაზვერვის ბატალიონი და კავშირგაბმულობის ბატალიონი, ცალკეული რადიოტექნიკური დაზვერვის ბატალიონი, საავიაციო ბრიგადა. სახმელეთო ჯარების შემადგენლობაში შედის არარეგულარული ნაწილები, სპეციალური ოპერაციების ბრიგადის და კონტრტერორისტული დაჯგუფების სახით.
სახმელეთო ჯარებში ამჟამად ირიცხება 36 553 კაცი, რომელთაგან 28 477 კაპრალია, 125 კადეტი, 6 166 ოფიცერი და სერჟანტი, 388 სამოქალაქოა, 21 კი წარმოადგენს სარდლობას.
საქართველოს სახმელეთო ჯარების სარდლის მოვალეობის შემსრულებელია პოლკოვნიკი ივერი სუბელიანი.

ამოცანები
საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის დაცვა;
კანონმდებლობით დადგენილი წესით, სამხედრო ძალებთან ან/და პარტნიორი ქვეყნების საერთაშორისო მრავალეროვნულ ძალებთან ერთობლივი სამშვიდობო, ჰუმანიტარული და სხვა სახის სწავლებებსა და ოპერაციებში მონაწილეობა;
საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და შეთანხმებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებაში მონაწილეობა;
კომპეტენციის ფარგლებში სახელმწიფო და არასახელმწიფო სტრუქტურებთან თანამშრომლობა;
თავდაცვის მინისტრისა და გაერთიანებული შტაბის უფროსის სამართლებრივი აქტებით განსაზღვრული სხვა ამოცანების შესასრულებლად მზადყოფნა.
შეიარაღება
არტილერია
საფრენი საშუალებები და ჰაერსაწინააღმდეგო საშუალებები
ტანკსაწინააღმდეგო საშუალებები
ტყვიამფრქვევები, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევევი, ავტომატები და ყუმბარმტყორცნები
სნაიპერული შაშხანები და ტაბელური იარაღები
ივერი სუბელიანი

ივერი სუბელიანი (დ. 8 აგვისტო, 1977, მესტია) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლკოვნიკი. საქართველოს შეიარაღებული ძალების სახმელეთო ჯარების გაერთიანებული შტაბის უფროსის მოადგილე და სახმელეთო ჯარების სარდლის მოვალეობის შემსრულებელი. ვახტანგ გორგასლის ხარისხისა და ღირსების ორდენების კავალერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1977 წლის 8 აგვისტოს, 1997-2001 წლებში სწავლობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გაერთიანებულ სამხედრო აკადემიაში და მიიღო ისტორიის მასწავლებლის სპეციალობა, პარალელურად სახმელეთო არტილერიის ჯარების სამეთაურო- ტაქტიკური სპეციალობა.

ჰყავს მეუღლე ნონა კვიციანი და ორი შვილი დავითი და ნიკოლოზი. ქართულის გარდა ფლობს ინგლისურსა და რუსულს.

სამუშაო გამოცდილება
1997 - 2001 — გაერთიანებული სამხედრო აკადემიის კურსანტი, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო;
2001 - 2003 — მე-2 სასწავლო ასეულის (მე-4 კურსი) მე-4 ოცეულის მეთაური, კურსანტთა სასწავლო ბატალიონი, თავდაცვის ეროვნული აკადემია;
2003 - 2004 — მექანიზირებული ასეულის ნაღმმტყორცნელთა ოცეულის მეთაური, 114-ე შერეული სატანკო ბატალიონი, მე-11 მექანიზირებული ბრიგადა;
2004 — საარტილერიო კოორდინაციის ოფიცერი, შერეული სატანკო ბატალიონის შტაბი, მე-11 მექანიზირებული ბრიგადა;
2004 - 2005 — საარტილერიო კოორდინაციის ოფიცერი, ჯავშანსატანკო ბატალიონის შტაბი, 1-ლი ქვეითი ბრიგადა;
2005 - 2006 —32-ე მსუბუქი ქვეითი ბატალიონის შტაბის უფროსი, მე-3 ქვეითი ბრიგადა;
2006 — საცეცხლე დაგეგმარების ოფიცერი, -3 ოპერატიული სამმართველო, სახმელეთო ჯარების სარდლობის შტაბი;
2006 — დაგეგმარების განყოფილების უფროსი ოფიცერი, -2 დაზვერვის სამმართველო, სახმელეთო ჯარების სარდლობის შტაბი;
2006 - 2008 — 32-ე მსუბუქი ქვეითი ბატალიონის შტაბის უფროსი, მე-3 ქვეითი ბრიგადა, სახმელეთო ჯარები;
2008 — მე-4 ქვეითი ბრიგადის შტაბის უფროსი, სახმელეთო ჯარები;
2008 - 2009 — მე-4 ქვეითი ბრიგადის მეთაურის მოადგილე, სახმელეთო ჯარები;
2009 - 2010 — მე-3 ქვეითი ბრიგადის მეთაური, სახმელეთო ჯარები;
2010 — 1-ლი ქვეითი ბრიგადის მეთაური, სახმელეთო ჯარები;
2010 - ივლისი, 2011 — სახმელეთო ჯარების სარდლის პირველი მოადგილე;
2011 წლის ივლისიდან - დღემდე — გაერთიანებული შტაბის უფროსის მოადგილე, საქართველოს შეიარაღებული ძალები;
2011 წლის ნოემბრიდან - დღემდე — სახმელეთო ჯარების სარდლის მ/შ, საქართველოს შეიარაღებული ძალები.

ჯილდოები
2008 — მე-3 ხარისხის უწყებრივი მედალი;
2009 — მე-2 ხარისხის უწყებრივი მედალი;
2009 — მედალი „გენერალი კვინიტაძე“;
2009 — სამსახურებრივი საშტატო იარაღი;
2010 — მედალი „გენერალი მაზნიაშვილი“;
2010 — ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი;
2010 — ღირსების ორდენი.