iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
წითელი ტრიქოლომოფსისი

წითელი ტრიქოლომოფსისი — ტრიქოლომოფსისის გვარის სოკო ტრიქოლომასებრთა ოჯახისა.

დაბალი ხარისხის საჭმელი სოკოა. გავრცელების არეალი მოიცავს ავსტრალიას, აზიას, ჩრდილოეთ აფრიკას, ცენტრალურ ამერიკას, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპას.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა ბოტანიკოსმა და მიკოლოგმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა როლფ ზინგერმა 1939 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

და სხვა.

აღწერა
ქუდის დიამეტრი 5-15 სმ, ამოზნექილი, შემდგომში ბრტყელი, მოყვითალო-ნარინჯისფერი, მშრალი, ხავერდოვანი. ზედაპირი დაფარულია მცირე ზომის მოწითალო-ყავისფერი ბოჭკოვანი ქერცლებით.

რბილობი ღია ყვითელია, ქუდის რბილობი მკვრივი, სქელი, ფეხზე ბოჭკოვანია, მსუბუქი ან მწარე გემოთი, ახასიათებს მომჟავო ან დამპალი ხის სუნი.

ჰიმენოფორი ფირფიტებიანი, ფრიფიტები ვიწროდ შეზრდილი, მოყვითალო ან ღია ყვითელი. დაკლაკნილი.

ფეხის სიგრძე — 4-10 სმ, 1-2,5, თანაბარია, ხშირად მოხრილი (თუ სოკო ვერტიკალურ ზედაპირზე იზრდება), ძირში გამსხვილებული. ქუდისფერია, ბოჭკოვანი ზედაპირით.

სპორების ფხვნილი თეთრი, სპორები 6,5×5 მკმ, განიერელიფსისებური ან მომრგვალებული.

გავრცელება და ეკოლოგია
საპროტროფია. იზრდება ჯგუფებად წიწვოვან ტყეებში, როგორც წესი ფიჭვნარში, დამპალ ხეებზე და მათთან ახლოს. გავრცელების არეალი — ავსტრალია, აზია, ჩრდილოეთ აფრიკა, ცენტრალური ამერიკა, ჩრდილოეთ ამერიკა და ევროპა.

სეზონი: ივლისიდან ოქტომბრის ბოლომდე, მასიურად — ივლისის მეორე ნახევარი და აგვისტოს შუა პერიოდი, ფაქტობრივად მთლიანი სექტემბერი.

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
დაბალი ხარისხის პირობითად საჭმელ სოკოდ ითვლება. როგორც წესი, საჭმელად ვარგისია ახალგაზრდა ეგზემპლარები, ხოლო შედარებით მომწიფებული ეგზემპლარები მწარე გემოთი ხასიათდება. ასევე შესაძლებელია მისი ძმართან ერთად დაკონსერვება. გასაშრობად არ გამოიყენება.

გალერეა
თემისკირის დაბლობი

თემისკირის დაბლობი, ჩარშამბის დაბლობი ან იეშილ-ირმაქის დელტა — დაბლობი თურქეთის შავი ზღვის სანაპიროზე. მას ძირითადად ქმნის თურქეთის რიგით მეორე ყველაზე გრძელი მდინარის, იეშილ-ირმაქის დელტა, თუმცა აღმოსავლეთ ნაწილში ის აგრეთვე იკვეთება ბევრად მცირე მდინარე თერმეს (ანტიკური ხანის თერმოდონი) მიერ. თურქეთის შავი ზღვის სანაპიროზე ყველაზე დიდი დელტაა. ადმინისტრაციული დაყოფით შედის სამსუნის პროვინციის თექქექიოის, ჩარშამბის, თერმეს და სალიფაზარის რაიონებში.
ქალაქი თექქექიოი მის დასავლეთ კიდეზე მდებარეობს, ქალაქი ჩარშამბა შუაში და მას იეშილ-ირმაქი ჰკვეთს, ქალაქი თერმე (ანტიკური ხანის თემისკირა) კი აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც აგრეთვე თერმეს დაბლობის სახელითაა ცნობილი.
თემისკირის დაბლობი ინტენსიური მორწყვისა და კულტივაციის ქვეშაა.
ანტიკურ წყაროში ის აღწერილია როგორც
მდიდარი და მშვენიერი მარადმწვანე მხარე, რომელიც საქონლისა და ცხენების ურიცხვ ჯოგებს საკვებით უზრუნველჰყოფდა. აწარმოებდა ურიცხვ მარცვლეულს, განსაკუთრებით ფეტვს. მისი მთების მახლობელი სამხრეთი ნაწილი მორთული იყო მრავალი სახის ხეხილით, ყურძნით, ვაშლით, მსხლით, კაკლით, ისეთი დიდი რაოდენობით, რომ ნაყოფი ხეზე ფუჭდებოდა. მითოლოგიის მიხედვით ის ამაზონების სამშობლო ქვეყანაა.
ამიერკავკასიის სამხარეო კომიტეტი

საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ამიერკავკასიის სამხარეო კომიტეტი — ამიერკავკასიაში კომუნისტური პარტიის ხელმძღვანელი ორგანო 1922–1937 წლებში. შეიქმნა 1922 წლის 18–22 თებერვალს, მისი პირველი პრეზიდიუმის წევრები იყვნენ სერგო ორჯონიკიძე, სერგეი კიროვი და მამია ორახელაშვილი. ასკ-ს ჰქონდა საკუთარი გაზეთები ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე, ასევე ჟურნალები „მიერკავკასიის ბოლშევიკი“ და „ამიერკავკასიის მშრომელი ქალი“, რომლებიც ოთხ ენაზე გამოდიოდა. ასკ-მ დააარსა ამიერკავკასიის კომუნისტური უნივერსიტეტი. გაუქმდა 1937 წლის აპრილში.
A-ხაზოვანი დამწერლობა

-ხაზოვანი დამწერლობა — დამწერლობის სისტემა, რომელსაც მინოსელები (კრეტელები) ჰიპოთეტური მინოსური ენის დასაწერად იყენებდნენ ძვ. წ. 1800-დან 1450 წლამდე. -ხაზოვანით შესრულებული წარწერები გვხვდება კრეტის მრავალ დასახლებაში, ასევე ეგეოსის ზღვის ზოგიერთ კუნძულზე. ის არქეოლოგმა ართურ ევანზმა აღმოაჩინა. მიიჩნევა -ხაზოვანი დამწერლობის წინამორბედად, რომელიც გამოიყენებოდა მიკენელების მიერ ძველი ბერძნული ენის დასაწერად. მეცნიერთა მცდელობების მიუღედავად დღემდე არცერთი -ხაზოვანი ტექსტი არ არის გაშიფრული.

-ხაზოვანი მიეკუთვნება იმ დამწერლობების ჯგუფს, რომლებიც დამოუკიდებლად განვითარდნენ ეგვიპტური და მესოპოტამიური სისტემებისგან. ძვ. წ. ათასწლეულში არსებობდა ოთხი განშტოება: -ხაზოვანი, -ხაზოვანი, კვიპროსულ-მინოსური და კრეტული იეროგლიფური. 1950-იანებში -ხაზოვანი გაიშიფრა როგორც მიკენური ბერძნული. -ხაზოვანი იზიარებს ფონეტიკურ ექვივალენტებს -ხაზოვანთან, რითიც შეგვიძლია ვივარაუდოთ თუ რომელ მარცვალს გადმოსცემდა -ხაზოვანის ცალკეული ნიშნები. -ხაზოვანის ნიშნები არ დასტურდება მისგან განვითარებულ დამწერლობის სისტემაში და ამდენად მათი ჟღერადობა უცნობია.

-ხაზოვანი დამწერლობა მარცვლოვანია. მასში გვხვდება 120 მარტივი ნიშანი, რომლებიც თავის მხრივ ქმნიან შერწყმულ შნისნებს ანუ ლიგატურებს, რომელთა რიცხვი 111-მდე აღწევს. ცნობილია ასევე რიცხვთა აღსანიშნავად გამოყენებული 28 ნიშანი. თვლის სისტემა ათობითია.
ხოხბისმკერდა

ხოხბისმკერდა — სოკოს სახეობა ტრიქოლომასებრთა ოჯახისა, რომლის გავცელების არეალი მოიცავს აზიას, ევროპას, ავსტრალიას, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკას.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა და ბოტანიკოსმა ადალბერტ რიკენმა 1915 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი – 5-10 სმ, მოწითალო-ნარინჯისფერი, ბრტყლად ამოზნექილი, ახასიათებს განიერი ბორცვაკი. ზედაპირი დაფარულია მუქი, მეჩხერად განწყობილი ქერცლებით.

ფირფიტები — ფეხთან შეზრდილი, მოთეთრო-კრემისფერი, ზოგჯერ მოწითალო-ყავისფერი ლაქებითაა დაფარული.

ფეხის სიგრძე – 5-8 სმ, სისქე 1-2 სმ, თანაბარი ან ძირში ოდნავ შევიწროვებული, ნარინჯისფერია ან დაფარულია თითქმის კონცენტრულად განწყობილი ბოჭკოვანი ქერცლებით. თითქმის ფუყე.

რბილობი – თეთრია, ახასიათებს ფქვილის სუნი, ჰაერზე ფერს არ იცვლის.

სპორები – კბერცხისებრია, უფერული, 4-63-4 მკმ.

გავრცელება და ეკოლოგია
გავცელების არეალი მოიცავს აზიას, ევროპას, ავსტრალიას, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკას.

სოკო შეყვანილია პოლონეთის, დანიის, გერმანიის, შვედეთის, ნიდერლანდების, ინგლისისა და ფინეთის გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

იზრდება წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, განსაკუთრებით კირიან ნიადაგზე, როგორც წესი მცირე ჯგუფებად. მიკორიზას ქმნის წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით ნაძვთან და ფიჭვთან.

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

კვებითი ღირებულება
წყაროთა ერთი ნაწილი მას პირობითად საჭმელ სოკოდ მოიხსენიებს, ხოლო მეორე ნაწილი სიმწარის გამო არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს. ქართულ წყაროებში ხოხბისმკერდა მოხსენიებულია როგორც საჭმელი სოკო.

მსგავსი სახეობები
ვიშერა (ვიჩეგდის შენაკადი)

ვიშერა — მდინარე რუსეთში, კომის რესპუბლიკაში; ვიჩეგდის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 247 კმ, აუზის ფართობი 8780 კმ². სათავეს იღებს სინდორის ტბასთან მდებარე ჭაობებიდან. ძირითადად იკვებება თოვლი წყლით. წყლის საშუალო წლიური ხარჯია 79,1 მ³/წმ (სოფელ ლუნთან). იყინება ნოემბერში, ლღვება აპრილის ბოლოს. სანაოსნოა მდინარე ნივშერის შერთვის ადგილიდან.
ნივშერა

ნივშერა — მდინარე რუსეთში, კომის რესპუბლიკაში; ვიშერის (ჩრდილოეთის დვინის აუზი) მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 215 კმ, აუზის ფართობი 4250 კმ². სათავეს იღებს ოპჩარმის მაღლობზე (ტიმანის ჭიუხი). იკვებება შერეულად, ჭარბობს თოვლის წყლები. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავიდან 25 კმ-ში — 42 მ³/წმ. იყინება ნოემბრის დასაწყისში, ლღვება მაისის დასაწყისში. სანაოსნოა ნავმისადგომ ნივშერამდე (55 კმ).
კურია

კურია — რომაელი მოქალაქეების დაჯგუფების სახელი ძველ რომში. მას სარწმუნოებრივ-პოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა, თითოეულ კურიას მეთაურობდა კურიონი. ძველ რომში კურიათა რაოდენობა 30-მდე აღწევდა, თითოეული კურია ათ გვარს აერთიანებდა, ხოლო ათი კურია ერთ ტრიბს აყალიბებდა. კურიაში შემავალი ასაკოვანი მამაკაცები დღესასწაულების, მსხვერპლის შეწირვისა და საერთო საკითხების განსახილველად ერთად იკრიბებოდნენ. მათ კრებებს კურიატული კომიციები ეწოდებოდა. კრება პალატინის გორაზე მიმდინარეობდა. საერთო კრებაზე ხმის მიცემა კურიების მიხედვით წარმოებდა და თითოეულ კურიას 1 ხმა ეკუთვნოდა.

შუა საუკუნეებში სამეფო საბჭოს ხშირად კურია ეწოდებოდა. დღეს კურია ასევე ეწოდება რომის კათოლიკური ეკლესიის — კურიას.
კლიენტელა

კლიენტელა — საზოგადოებრივი ურთიერთობის ფორმა ძველ რომში; ეფუძვნებოდა ორმხრივ სამართლებრივ, სოციალურ და ეკონომიკურ ვალდებულებებს პატრონებსა და კლიენტებს შორის. პატრონი მფარველობას უწევდა უუფლებო ცალკეულ პირებს, რომლებიც სამაგიეროდ ვალდებულნი იყვნენ თავიანთი პატრონების მიმართ ერთგული და მორჩილი ყოფილიყვნენ. კლიენტს პატრონი აძლევდა მიწას, საქონელს და მას სამართლებრივად იცავდა, რის სანაცვლოდაც კლიენტი პატრონის რაზმში მსახურობდა. პატრონის მიერ კლიენტისადმი ვნების მიყენება სარწმუნოებრივ დანაშაულად ითვლებოდა. კლიენტელა წარმოიქმნა გვაროვნული წყობის დაშლის შემდეგ. რომის სამეფოსა და რესპუბლიკის პერიოდში კლიენტები პატრიციების მნიშვნელოვან სოციალურ დასაყრდენს წარმოადგენდნენ. ის ასევე ცნობილი იყო ეტრუსკებს შორის.
ტაგილი

ტაგილი — მდინარე რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქში; ტურის (ტობოლ-ობის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 414 კმ, აუზის ფართობი 10 100 კმ². სათავეს იღებს შუა ურალის აღმოსავლეთ კალთაზე; ზემოთში ჭორომიანია, ქვემოთში — დაკლაკნილი. იკვებება შერეულად, ჭარბობს თოვლის წყლები. წყლის დონის წლიურ რხევათა მანძილი 3,3 მეტრია. საშუალო ხარჯი 40 მ³/წმ. იყინება ნოემბრის დასაწყისში, ლღვება აპრილის მეორე ნახევარში. მდინარეზეა ზემო ტაგილისა და ქვემო ტაგილის წყალსაცავები, ქალაქები ტაგილი და ნიჟნი-ტაგილი.
ტურა (მდინარე)

ტურა , დოლგაია — მდინარე რუსეთში, სვერდლოვსკისა და ტიუმენის ოლქებში; ტობოლის (ობის აუზი) მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 1030 კმ, აუზის ფართობი 80 400 კმ². სათავეს იღებს შუა ურალზე, მიედინება დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე. იკვებება შერეულად, ჭარბობს თოვლის წყლები. წყალდიდობა იცის აპრილიდან ივლისამდე. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 184 კმ-ში — 177 მ³/წმ, უდიდესი — 3330 მ³/წმ, უმცირესი — 8,6 მ³/წმ (მარტის ბოლოს). იყინება ოქტომბრის ბოლოს – ნოემბერში, ლღვება აპრილში – მაისის პირველ ნახევარში. ძირითადი შენაკადებია: სალდა, ტაგილი, ნიცა, პიშმა (მარჯვენა). დასაცურებელია. სანაოსნოა შესართავიდან 753 კმ-ზე. მდინარეზეა 3 წყალსაცავი (საერთო ფართობი 23 კმ²), ქალაქები: ვერხნაია-ტურა, ნიჟნაია-ტურა, ვერხოტურიე, ტურინსკი, ტიუმენი.
მანგაზეა

მანგაზეა — ისტორიული ქალაქი რუსეთში, ჩრდილო-დასავლეთ ციმბირში, მდინარე ტაზზე. არსებობდა საუკუნეში.

1601-1607 წლებში ტაზის მარჯვენა სანაპიროზე, შესართავიდან 300 კმ-ში, რუსმა სტრელეცებმა და კაზაკებმა ააგეს ციხე-ქალაქი, როგორც ციმბირის ათვისების ფორ-პოსტი. მანგაზეამ მალე მოიპოვა სავაჭრო-სამრეწველო მნიშვნელობა, განსაკუთრებით კი ბეწვეულის ვაჭრობაში. მისი მცხოვრებნი მისდევდნენ თევზჭერას, მესაქონლეობას, ზღვაოსნობას, ხელოსნობას. 1968-1970 და 1973 წლების არქეოლოგიურმა აღმოჩენებმა დაადგინა, რომ მანგაზეა შედგებოდა ორი ნაწილისგან, კრემლის და რაბათისგან. ეკონომიკურ მნიშვნელობას ინარჩუნებდა საუკუნის 40-იან წლებამდე. ენისეის ჩრდილო ნაწილში ბეწვიან ცხოველთა განადგურების გამო მანგაზეამ დაკარგა მნიშვნელობა, მოსახლეობამ დატოვა ქალაქი, გარნიზონი გადავიდა ენისეიზე, სადაც 1672 წელს გაშენდა ახალი მანგაზეა, შემდგომში ტურუხანსკი.
მაისის სოკო

მაისის სოკო — კალოციბეს გვარის სოკო ლიოფილუმისებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში.

საჭმელი სოკოა, გამოიყენება ახალი, დამარინადებული და ნედლი.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა და ბოტანიკოსმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1821 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ნიდერლანდელმა მიკოლოგმა მარინუს ანტონ დონკმა 1962 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 4-6 სმ, ბრტყლად ამოზნექილი, კუზისებური, შემდეგ ნახევრად გაშლილი, ოდნავ ფანტელისებრ-ბოჭკოვანი. თავიდან მოკრემისფრო, შემდეგ — თეთრი. სიბერეში ზოგჯერ სოკოს ქუდი ჟანგმიწისფერი შეფერილობისაა.

რბილობი თეთრია, მსხვილი, მკვრივი, ფქვილის სუნითა და გემოთი.

ფირფიტები — ვიწრო, ხშირი, შეზრდილი, მოთეთრო, შემდგომში კრემისფერი ან ღია ჟანგმიწისფერი, 5-10 მმ სისქის, თხელი.

ფეხი სიგრძე — 4-9, სისქე — 1,5-3,5, ცილინდრული, ძირში გაწვრილებული ან გაგანიერებული, მოთეთრო, მცირედ ყვითლებადი, ძირისკენ ხშირად ჟანგმიწისფერი ან ჟანგისფერ-ჟანგმიწისფერი.

სპორები — ელიფსისებრი, უფერული, 4-62-3,5 მკმ.

ეკოლოგია და გავრცელება
ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში. ასევე გვხვდება აზიაში (ციმბირი, კორეა, იაპონია), ჩრდილოეთ ამერიკასა (სამხრეთ-დასავლეთ კანადა, აშშ) და ჩრდილოეთ აფრიკაში (მაროკო).

იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, ნიადაგზე, ასევე ტყის პირებში, მინდვრებზე, ბაღებში, გზის პირებსა და საძოვრებზე. ხშირად ქმნის „ქაჯის წრეს“.

სეზონი — აპრილის ბოლოდან ივლისამდე, გარკვეულ შემთხვევებში გვიან შემოდგომამდე.

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
საჭმელი სოკოა. იგი მეტად პოპულარულია ევროპის ბევრ ქვეყანაში. უმჯობესია მისი მოკრეფვა მშრალ ამინდში. გამოიყენება ახალი, დამარინადებული და ნედლი. სოკოს აგრეთვე ხმარობენ სხვადასხვა სახის სოუზებისა და სალათების მოსამზადებლად.

გალერეა
სალდა (ტურის შენაკადი)

სალდა — მდინარე რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქში; ტურის (ობის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 182 კმ, აუზის ფართობი 3670 კმ². სათავეს იღებს მთა ბლაგოდატის კალთაზე, მიედინება დაჭაობებულ ადგილებზე. იკვებება უმეტესად თოვლის წყლით. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 36 კმ-ზე — 11,5 მ³/წმ. იყინება ოქტომბერში – ნოემბრის დასაწყისში, ლღვება აპრილში – მაისის დასაწყისში.
სალდა (ტაგილის შენაკადი)

სალდა — მდინარე რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქში; ტაგილის (ობის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 122 კმ, აუზის ფართობი 1770 კმ². სათავეს იღებს შუა ურალის აღმოსავლეთ კალთაზე. იკვებება უმეტესად თოვლის წყლით. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 4 კმ-ზე — 7,2 მ³/წმ. იყინება ოქტომბრის ბოლოს – ნოემბრის დასაწყისში, ლღვება აპრილში. მდინარეზეა ქალაქები: ვერხნაია-სალდა და ნიჟნაია-სალდა.
პლებეები

პლებეები, პლებეი — ძველი რომის არასრულუფლებიანი მოსახლეობა, რომლებსაც პირველ ხანებში არავითარი პოლიტიკური უფლებები არა ჰქონდათ, მაგრამ გააჩნდათ პირადი თავისუფლება. პლებეებს არ ჰქონდათ უფლება მონაწილეობა მიეღოთ კურიატულ კომიციებში, ყოფილიყვნენ წარმოდგენილი სენატში და ემსახურათ ლეგიონში.

ისტორია
რომის მოსახლეობა დაპყრობილი ტომებისა და ქალაქების ხარჯზე იზრდებოდა. თავდაპირველად რომის მოსახლეობა ეკუთვნოდა სხვადასხვა რომაულ ტრიბს, რომლებიც ჩამოყალიბდნენ გვაროვნული ნიშნით და წარმოადგენდა სამი ეთნიკური კომპონენტის ერთობას: ლათინები, საბინები და ეტრუსკები. რომაული საზოგადოების სრულუფლებიანი წევრები თანდათან საზოგადოების პრივილეგირებულ ნაწილად გადაიქცნენ. მათ პატრიციები ეწოდათ და თავიდან სწორედ მათვე ეწოდებოდათ რომაელები.

შემდგომში მოსული მოსახლეობა უკვე არ შედიოდნენ ტრიბებში, ანუ მათ არ შეეძლოთ შესულიყვნენ ძველ საგვარეულოებში და ითვლებოდნენ რომაელებად. მათ არ ჰქონდათ სათემო მიწით სარგებლობის და არც რელიგიურ რიტუალებში მონაწილეობის უფლება. მიწის გარეშე დარჩენილი პლებეები ძირითადად ხელოსნობასა და ვაჭრობას მიზდევდნენ. პლებეების ნაწილი ძალიან მდიდარი იყო, მაგრამ ისევე როგორც ღარიბი პლებეები, პატრიციების წინაშე უუფლებო იყვნენ. დროთა განმავლობაში პლებეებმა მოიპოვეს სახალხო ტრიბუნის არჩევის უფლება, რომლებსაც შეეძლოთ პატრიციელი მაგისტრების გადაწყვეტილებებისთვის ვეტო დაედოთ. გრძელვადიანი ბრძოლის შედეგად პატრიციებისა და პლებეების უფლებები გათანაბრდა.

ძვ. წ. საუკუნეში პლებეების ზეგავლენით მიიღეს კანონები — თორმეტი ტაბულა, რომელიც რომის ცენტრალურ ნაწილში განათავსეს. აღსანიშნავია, რომ მოცემული კანონი პატრიციებსა და პლებეებს შორის ქორწინებას უკანონოდ ითვლებოდა, თუმცა კანონმა ერთი წლით იმოქმედა და ძვ. წ. 445 წელს ტრიბუნი გაიუს კანულეიუსის ძალისხმევით გაუქმდა.

ძვ. წ. საუკუნის დასაწყისში, პატრიციელებმა და მდიდარმა პლებეებმა ნობილიტეტის წრე წარმოქმნეს, და ძვ. წ. 287 წელს გაიცა კანონი, რომლის თანახმად პლებეების კრება (პლებისციტი) რომის ყველა მოქალაქისთვის საყოველთაო გახდა.
საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირი

საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირი — კომკავშირის ადგილობრივი ორგანიზაცია საქართველოს სსრ-ში. 1981 წლის 1 იანვარის მონაცემებით მასში ირიცხებოდა 811 532 წევრი. საქართველოს კომკავშირის დამფუძნებლად მიიჩნევა ბორის ძნელაძე. კომკავშირის შემადგენლობაში შექმნილი იყო პიონერული ორგანიზაცია. 1990 წლის მარტში, 34-ე ყრილობაზე საქართველოს კომკავშირმა გამოაცხადა „თვითგამორკვევა“, თუმცა ამან ვერ შეუშალა ხელი მის დაშლას.
დიღმის სამაროვანი

ტერმინი დიღმის სამაროვანი შეიძლება აღნიშნავდეს:

დიღმის პირველი სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში.
დიღმის მეორე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში.
დიღმის მესამე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში.
დიღმის მეოთხე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში.
დიღმის მეხუთე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში.
გლდანის პირველი ნამოსახლარი

გლდანის პირველი ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის განაპირას, აღმოსავლეთით, თბილისი-თიანეთის საავტომობილო გზის მარცხენა ნაპირას, მიწისნის ხევის მარცხენა ნაპირას, მიწის ჭრილში. გზის გაყოლებით გამოვლინდა ნახშიროვან-ნაცროვანი ფენა. ერთგან ჩანს წყალსადენის წითლად გამომწვარი თიხის მილი. ნამოსახლარის სავარაუდო თარიღდება ფეოდალური ხანა.
გლდანის მეორე ნამოსახლარი

გლდანის მეორე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე, გორაზე, ხევძმარის მარჯვრნა ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდელი რკინის ხანით. ნამოსახლარზე ამჟამად კერძო პირთა სავარგულებია, კულტურული ფენა ბევრგან დარღვეული და გაშიშვლებულია. განმხოლოებულ გორაზე (სიმაღლე 7-8 მეტრი; ზედაპირის ფართობი 2 ჰექტარი) მიკვლეულია შავად, ლეგად და ნაცრისფრად გამომწვარი, სხვადასხვა ორნამენტით (ირიბი ნაჭდევი; კონცენტრული, ტალღური და ურთიერთვადამკვეთი ხაზები და სხვა) შემკული თიხის ჭურჭლის ნატეხები. რამდენიმე ადგილას შეიმჩნევა რიყის ქვით ნაგები კედლების ფრაგმენტებიც. მოპოვებული მასალა ინახება თბილისის ისტორიულ-ეთნოლოგირ მუზეუმში.
დიღმის სარწყავი სისტემა

დიღმის სარწყავი სისტემა — არქიტექტურული ძეგლი თბილისში, იგი შედგება ორი კაშხალისაგან. ძეგლი ძარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

პირველი კაშხალი
პირველი კაშხალი მდებარეობს სოფელ დიღმის ბაღების თავში, ნასოფლარ თეთრაძიანის ბოლოს, ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. მისი საძირკველი დამყარებულია წყალგაუმტარ ქვიშაქვისა და თიხაქვის ზოლზე. კაშხალის ნაწილებს იყენებენ საშენ მასალად. ნაგებობის დანიშნულება იყო წყლის დაგროვება და სარწყავი არხის უზრუნველყოფა. კაშხალი აგებულია ვაკეზე, სადაც წყალი მდორედ მიედიება. კაშხალის კედლის წინ, 40-50 მეტრის მოშორებით ხევი დამუხლულია. საცავიდან გამოვანილია რუ. კაკლების ხევზე, რუს გადასაყვანად გამოყენებულია დუღაბით ნაგები თაღოვანი ხიდი, რომელზეც 6 მეტრის სისქის კედელია ამოყვანილი. კედეზე გადიოდა არხი, რომელიც დუღაბის კედელითვე იყო ამოშენებული. ამ მთავარ სარწყავ რუს ჰქონდა მრავალი განშტოება, მათი საშუალებით ირწყვებოდა დიღმის ხეობის სოლფები.

მეორე კაშხალი
დიღმისხევის მარჯვენა ნაპირის მოსარწყავად იყენებდნენ მეორე კაშხალს. მისი კედელიც ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. კედელი „ხანჯლისპირული“ წყობითაა დასრულებული. აქაც წყალსაცავისათვის შერჩეულია ვაკე ადგილი. საცავს შუა ნაწილში აქვს წყლის გასასვლელი თაღიანი კარი, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში ხეობაში უშვებდა წყალს. წყალსაცავიდან გამოდიოდა რუ.

კაშხლები ადრინდელი ფეოდალური ხანის საირიგაციო მშენებლობის მაღალ დონეს მოწმობს.
დიღმის ღვთისმშობლის ეკლესია

დიღმის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღმის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეს, ზემო უბანში, ფერდობზე, თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია უხეშად დამუშავებული მოზრდილი ქვებით. გვიანდელი შეკეთების დროს გამოუყენებიათ აგური და ფიქალი. ეკლესია ძლიერადაა დაზიანებული, კამარა, სახურავი და კედლების ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთის არაღრმა აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ნიშია. დარბაზის სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლები დანაწევრებულია წვრილი დეკორატიული თაღით. თაღები კუთეებში კონსოლებს, ხოლო ცენტრში პილასტრებს ეყრდნობა. ასეთივე თაღია დასავლეთის კედელზეც. დარბაზის დასავლეთ მონაკვეთში, გრძივ კედლებზე მიშენებულია კონტრფორსების მსგავსი გაურკვეველი დანიშნულების სქელი კედლები. აგურისა და ქვის დიდი ლოდებით ნაგები, ამჟამად დანგრეული კანკელი გვიანდელ ფეოდალურ ხანას მიეკუთვნება.

შესასვლელს გარედან ქვის არქიტრავი აქვს, რომლის ცენტრში, წრეში ჯვარია ამოკლეთილი.
დიდვაკე (ნამოსახლარი)

დიდვაკე — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის აღმოსავლეთით 2,5 კილომეტრზე, ხევძმარიას მარჯვენა ნაპირას, გორაზე, ადგილ დიდვაკეში. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდრლი რკინის ხანით. განმხოლოებული გორის (სიმაღლე 7-8 მეტრი, ზედაპირის ფართობი 0,5 ჰექტარი) ზედაპირზე მრავლადაა შავად, ლეგად ან ნაცრისფრად გამომწვარი, სხვადასხვა სახის ორნამენტით (ირიბი ნაჭდევი; ამოღრუტნული კონცენტრული და ტალღისებრი ხაზები და სხვა) შემკული თიხის ჭურჭლის ნატეხები. მოპოვებული მასალა ინახება თბილისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.
ცორცორას სამაროვანი

ცორცორას სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღმის ჩრდილო-დასავლეთით, ნაოქიანის ხევის ჩრდილოეთით, ე. წ. ცორცორას მთაზე, თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. სამარხები 0,5-1 მეტრის სიღრმეზე თირშია ჩაჭრილი და ქვიშაქვის ფილებისგან შეკრულ ქვაყუთს წარმოადგენს. მათი უმეტესი ნაწილი კოლექტიურია. თითოეულ მათგანშ 2-5 მიცვალებული ესვენა გულაღმა, გაშოტილი, თავით დასევლეთისაკენ. ცორცორას სამაროვანზე აღმოჩენილი ინვენტარი ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრში.
დიღმის წმინდა გიორგის ეკლესია

დიღმის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღმის განაპირას, აღმოსავლეთით, აგებულია - საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია თლილი ქვით. - და საუკუნეებში ეკლესია შეუკეთებიათ, საშენ მასალად გამოიყენეს აგური. დგას სწორკუთხა სწორკუთხა სამსაფეხურიან ცოლოკზე, შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთის ნახევარწრიული აფსიდა შეისრული კონქით მთავრდება. აფსიდის ცენტრში სარკმელია, რომლის გვერდებზე ორი პატარა და ორი დიდი ნიშია. საკურთხეველში სწორკუთხა სატრაპეზო ქვა დგას. დარბაზის გრძივ კელდებზე წყვილი პილასტრია. შესასვლელის მარჯვნივ, დასავლეთ კედლის კუთეებთან მდებარე პილასტრები ორსაფეხურიანია, ხოლო მარჯვნივ ერთსაფეხურიანი. გვიანდელი შეისრული კამარის საბჯენი თაღი ამ პილასტრებს ეყრდნობა, სამხრეთის კედელში ერთი სარკმელია. ინტერიერში კედელები შელესილია და დაფარულია - საუკუნის მდარე მხატვრობით.

აღმოსავლეთის და სამხრეთის ფასადების მორთულობის ძირითადი ელემენტებია სარკმელი და რელიეფური გამოსახილებები. აღმოსავლეთ სარკმლის დეკორს მხოლოდ თავსართი წარმოადგენს. სამხრეთის სარკმელი სიგანით ორჯერ უფრო დიდია აღმოსავლეთისაზე. ამ სარკმლის ორივე მხარეს ბაზისიანი და კაპიტელიანი ნახევარწრიული შეწყვილებული ნახევარსვეტებია, რომლებსაც ზემოთ ორმაგი გრეხილი აერთიანებს.

სამხრეთ ფასადზე სამი წარწერაა, აღმოსავლეთისაზე ოთხი. ამ წარწერებით ირკვევა, რომ ეკლესიის აგებაში მონაწილეობა მიუღია რამდენიმე პირს, რომლებიც ისტორიულ წყაროებში არ არიან ცნობილი. დამწერლობა ნარევია, ასოების უმრავლესობა ასომთავრულია, ბევრია ნუსხურიც.

ეკლესიაზე დასავლეთით მიშნებულია გეგმით კვადრატული ნაგებობა, რომელიც საუკუნეს მიეკუთვნება. კარი სამხრეთითაა. მის პირდაპირ ერთი სარკმელია. დასავლეთ კედელში ჩაშენებულია ნახევარწრიული ბუხარი, რომლის წეულ არეს ზემოდან საზღვრავს ოვალური თაღი, რომელიც ტრომპების საშუალებით გადადის სფერულ გუმბათზე. ფასადი მოპირკეთებულია თლილი კვადრებით. ნაგებობას მარტივი ფორმის ლავგარდანი აქვს. სახურავი სამფერდაა. მასზე დაშენებულია სამრეკლო, ოთხ სვეტზე მდგარი ფანჩატური. სვეტებს აქვთ კაპიტელი და ორსაფეხურიანი ბაზისი.
საყდრისფერდი

საყდრისფერდი— არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილოეთით, გლდანისხევის მრჯვენა ნაპირზე, ადგილ საყდრისფერდში. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს, ადრინდელ რკინისა და ფეოდალური ხანით. ძეგლი დაზიანებულია. ნამოსახლარი შედგება ნასახლარისა და სამროვანისაგან.

ნასახლარზე გამოვლინდა ნახშიროვან-ნარცოვანი მძლავრი კულტურული ფენა. აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ნატეხები.

სამაროვანზე დადასტურდა ქვაყუთები. მოპოვებული მასალა ინახება თბილისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.
დიღმის წმინდა მარინეს ეკლესია

დიღმის წმინდა მარინეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში. მიეკუთვნება გვიანდელ ფეოდალურ ხანას. საუკუნეში იგი გადაუკეთებიათ.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია აგურით და მთლიანად შელესილი ყოფილა. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი გარედან გადახურულია არქიტრავით, შიგნიდან, ნახევარწრიული თაღით. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია. გრძივ კედლებზე ერთსაფეხურიანი პილასტრებია, რომლებსაც ეყრდნობა შეისრული საბჯენი თაღები. პილასტრებს შორის გადაყვანილი ნახევარწრიული დეკორატიული თაღები ღრმა ნიშებს ქმნის. სამხრეთის კლდეში სამი ფართო სარკმელია, აღმოსალვეთსა და დასავლეთში კი თითო.

აღმოსავლეთ ფასადზე, საკურთხევლის ორივე მხარეს ორი დაბალი სამკუთხა ნიშია, რათა კონქური სათაურები მთლიანად ქვისგანაა გამოკვეთილი. ეკლესიას აგურის ორი რიგისაგან შედგენილი ლავგარდანი აქვს.
მიხეილ ჭიაურელის სახლ-მუზეუმი

მიხეილ ჭიაურელის სახლ-მუზეუმი — ისტორიული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, ეკუთვნოდა ცნობილ ქართველ საბჭოთა რეჟისორს და მსახიობს, სსრკ-ის სახალხო არტისტს, მიხეილ ჭიაურელს (1894-1974 წწ.). სახლი ორსართულიანია, აგებულია აგურით, გადახურულია კრამიტით. შედგება ოთხი ოთახისა და დერეფნისგან. დერეფნის მარჯვენა მხარეს მდრბარე ორი ოთახი ოჯახის საკუთრებაა. მარცხენა მხარეს განლაგებულ ორ ოთახში კი მოთავსებულია მუზეუმი. უკანა მხარეს სახლს მთელ სიგრძე დიდი აივანი აქვს. მუზეუმის პირველ ოთახში მიხეილ ჭიაურელის მოღვაწეობის ამსახველი მასალაა გამოფენილი. მეორე სამუშაო ოთახია. აქ დგას კაკლის დიდი საწერი მაგიდა და სავარძელი. თაროზე აწყვია მიხეილ ჭიაურელის პირადი ნივთები.