iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალისა უელსი

ალისა უელსი (; დ. 1927, 26 ნოემბერი, პენსილვანია, აშშ გ. 1988 5 იანვარი გალისტეო, ნიუ-მექსიკო) — ამერიკელი ფოტოგრაფი, იგი ასევე ცნობილია როგორც ალისა ენდრიუსი, ალისა უელს-ვიტემანი და ალისა ატენბერგერი, ალისა იყო ფოტოგრაფი რომელიც ქმნიდა მრავალ ფენიან სურათებს. იგი ყველაზე აქტიური იყო როგორც ფოტოგრაფი 1962 წლიდან 1975 წლამდე, რომლის დროსაც იგი მონაწილეობდა ოცდათხუთმეტზე მეტ ჯგუფურ და ექვს ერთკაციან გამოფენაში. მისი ნამუშევრები ინახება ჰიუსტონის სახვითი ხელოვნების მუზეუმის მუდმივ კოლექციაში, ლოს-ანჯელესის ოლქის ხელოვნების მუზეუმში, ნიუ-მექსიკოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში და ისტმენის სახლი.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
უელსი სწავლობდა პენსილვანიის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. იგი დაქორწინდა და გადავიდა როჩესტერში, ნიუ-იორკში. იქ ყოფნისას მან დაიწყო მუშაობა -ში და 1959 წლის ზაფხულში დაიწყო ფოტოგრაფიით დაინტერესება.

1961-1962 წლებში უელსი ჩაირიცხა ფოტოგრაფიის სახელოსნოში ნათან ლიონსთან ერთად, რომელიც გახდა -ის მენტორი მომდევნო 11 წლის განმავლობაში. 1962 წელს მან დატოვა სამსახური -ში და შეუერთდა -ს. ასევე 1962 წელს მან მიიღო გვარი დანიელ ენდრიუსი, კაცის სახელი, ვისთანაც იმ დროს ცხოვრობდა, მისი პროფესიული სტატუსის გამო.

1960-იანი წლების შუა პერიოდისთვის უელსი ექსპერიმენტებს ატარებდა გამოსახულების მრავალი ფენის შექმნაზე, კამერის მეშვეობით ღია ფილმის გაშვებით. დაახლოებით ამ დროს მან დაიწყო ფოტოგრაფია თანამემამულე ფოტოგრაფ რობერტ ფიხტერთან ერთად. 1967 წელს იგი დააწინაურეს ისტმენ ჰაუსში გაფართოებული აქტივობების ასოცირებულ კურატორად. 1968 წელს მან შექმნა სერია " " და დატოვა როჩესტერი ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიის უნივერსიტეტში მასწავლებლად. კალიფორნიაში გადასვლის შემდეგ მან დაიწყო ბუდიზმის პრაქტიკა.

1969 წელს უელსმა შექმნა სერია " ". მან შეცვალა ორიგინალები შეღებვის, სოლარიზაციისა და სხვა ტექნიკური პროცესების ექსპერიმენტებით. მან ასევე მანიპულირება მოახდინა სურათებზე გამოსახულ სუბიექტებზე - ანადგურებდა ქალების სახეებს, მაგრამ ტოვებდა მამაკაცებს ხელშეუხებელს. ისტმენის სახლმა იყიდა 30 ასეთი სურათი და შექმნა მოგზაურობის გამოფენა. დაახლოებით ამ დროს უელსმა ეჭვი შეიტანა ისტმენის სახლის სხვა თანამშრომელზე, რომ სურდა მისი სამუშაოს განადგურება. ამ ეჭვების გამო ორივე გაათავისუფლეს და ლიონმა თანამდებობა დატოვა. ამის შემდეგ, ლიონმა დააარსა ვიზუალური კვლევების სახელოსნო და უელსი გახდა მისი ასისტენტი 1972 წლის იანვრამდე.

1970 წლის ზაფხულში იგი მუშაობდა პენლანდის სკოლაში, ჩრდილოეთ კაროლინაში , როგორც ფოტოგრაფის ინსტრუქტორი და იქ ხელმძღვანელობდა ზაზენის მედიტაციის ჯგუფს.

ის ჩრდილოეთ კაროლინაში ყოფნის შემდეგ გადავიდა ნიუ-მექსიკოს მთებში და ცხოვრობდა ელექტროენერგიის, წყლისა და ტელეფონის გარეშე. ამ პერიოდში მან დაიწყო მუშაობა პოლაროიდის ფილმებითა და ფერადი სლაიდებით. იგი წარმოდგენილი იყო მოგზაურობის გამოფენაზე, "ქალები ფოტოგრაფიაში: ისტორიული კვლევა" 1975 წელს. დაახლოებით ამ დროს, უელსი მუშაობდა ნიუ-მექსიკოს უნივერსიტეტში და გამოფენილი იყო სანტა ფე ფოტოგრაფიის გალერეაში.
სიდერული თვე

სიდერული თვე (, ნათ. ბრ. ) — დროის შუალედი მთვარის დედამიწისირგვლივ მოქცევისას ცაზე ვარსკვლავთა მიმართ ერთსა და იმავე წერტილში მის ორ თანამიმდევრულ გავლას შორის. მთვარის მოძრაობის უთანასწორობების გამო რამდენიმე საათის საზღვრებში მერყეობს და საშუალოდ შეიცავს 27,321661 საშუალო მზისიერ დღე-ღამეს (27 დღე-ღამე, 7 სთ, 43 წთ, 12 წმ).
ჯენი ადამსონი

ჯენი ადამსონი (; დ. 9 მაისი, 1882, შოტლანდია, გ. 25 აპრილი 1962) — ბრიტანეთის ლეიბორისტული პარტიის პოლიტიკოსი, რომელიც მსახურობდა პარლამენტის წევრად 1938 წლიდან 1946 წლამდე და იგი გახლდათ კლემენტ ეტლის ომის შემდგომი ლეიბორისტული მთავრობის უმცროსი მინისტრი.

ადრეული ცხოვრება და ოჯახი
ჯანეტი იყო თომას ჯონსტონის ქალიშვილი. 1902 წელს იგი დაქორწინდა უილიამ მერდოკ ადამსონზე, ტრანსპორტისა და გენერალური მშრომელთა კავშირის თანამშრომელზე, რომელიც გახდა ლეიბორისტული დეპუტატი -ისთვის.

პოლიტიკური კარიერა
1928 წლიდან 1931 წლამდე ადამსონი იყო ლამბეტ ნორტის ლონდონის საოლქო საბჭოს წევრი. მსახურობდა ლეიბორისტული პარტიის ეროვნულ აღმასრულებელ კომიტეტში 1927-1947 წლებში, რომელსაც იგი ხელმძღვანელობდა 1935-1936 წლებში.

ადამსონმა წარუმატებლად იბრძოლა დარტფორდზე 1935 წლის საყოველთაო არჩევნებზე, როდესაც მოქმედმა კონსერვატიულმა დეპუტატმა ფრენკ კლარკმა დაიკავა ადგილი მნიშვნელოვნად შემცირებული უმრავლესობით. თუმცა, კლარკი გარდაიცვალა 1938 წლის ივლისში და 1938 წლის ნოემბერში ჩატარებულ შუალედურ არჩევნებზე, ადამსონმა ადგილი მოიპოვა 4,2%-ით. ქმართან ერთად, იგი გახდა ერთადერთი ცოლ-ქმარი თემთა პალატაში.

საარჩევნო ოლქი გაიყო საზღვრების ცვლილებებში 1945 წლის საყოველთაო არჩევნებისთვის, როდესაც ადამსონი აირჩიეს დიდი უმრავლესობით (ხმების 27%) ახალი ბექსლის ოლქისთვის. იგი მსახურობდა საპარლამენტო კერძო მდივნად 1940-1945 წლებში და საპარლამენტო მდივნად საპენსიო სამინისტროში 1945-1946 წლებში, მინისტრ ვილფრედ პალინგის დროს.

ადამსონი გადადგა პარლამენტიდან 1946 წელს და გახდა უმუშევრობის დახმარების საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე 1946 წლიდან 1953 წლამდე. მომდევნო საერთო არჩევნებზე, 1950 წელს, ადგილი მოიპოვა მომავალმა პრემიერ მინისტრმა ედვარდ ჰიტმა.
გურამ ვადაჭკორია

გურამ არსენის ძე ვადაჭკორია (დ. 11 ოქტომბერი, 1930, თბილისი) — ქართველი პათომორფოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1991).

1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1960-1962 წლებში ხელმძღვანელობდა პათომორფოლოგიის განყოფილებას ტუბერკულოზის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1972-1971 წლებში კი ექსპერიმენტული და კლინიკური თერაპიის ინსტიტუტში. 1973-2003 წლებში უძღვებოდა ალექსანდრე წულუკიძის სახელობის უროლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის პათომორფოლოგიის და ჰისტოქიმიის ლაბორატორიას. მისი სამეცნიერო კვლევის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულებაა ენდოკრინული სისტემის სტრუქტურული ცვლილებების შესწავლა. ექსპერიმენტული ათეროსკლეროზის დროს. გამოცემული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, მათ შორის სამი მონოგრაფია. არის ერთი გამოგონების ავტორი.
ანარ ქერიმოვი

ანარ გაბილ ოღლუ ქერიმოვი (; დ. 3 ივნისი, 1977, ფუზულის რაიონი) — 2021 წლის 5 იანვრიდან აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურის მინისტრი.

ბიოგრაფია
ანარ ქერიმოვი დაიბადა 1977 წლის 3 ივნისს ფუზულიში. 1998 წელს დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით არაბული ენისა და ფილოლოგიის სპეციალობით. 2003 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული სახელმწიფოს მართვის აკადემიის საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი მაგისტრის ხარისხით საერთაშორისო ურთიერთობებისა და დიპლომატიის სპეციალობით.
ანარ ქერიმოვი მონაწილობას იღებდა დიპლომატიურ კურსებზე ერაყში (ალ მუსტანსირის უნივერსიტეტი), ეგვიპტეში (დიპლომატიური კვლევების ინსტიტუტი), ავსტრიაში (ვენის დიპლომატიური აკადემია), იტალიაში (სან-რემოს საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ინსტიტუტი), პოლონეთში (წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი).

კარიერა
დიპლომატიური კარიერა 2000 წელს ატაშეს რანგში დაიწყო, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ადამიანის უფლებების, დემოკრატიზაციისა და ჰუმანიტარული საკითხების მართვის განყოფილებაში მესამე მდივნად.

2004 – 2008 წლებში მუშაობდა მესამე და მეორე მდივნად აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საელჩოში ბელგიის სამეფოსა და ევროკავშირში.

2008 – 2009 წლებში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროში ჰუმანიტარულ და სოციალურ საკითხთა პირველი მდივნის მოვალეობას ასრულებდა.

2010 – 2014 წლებში იყო მრჩეველი, დროებითი რწმუნებული იუნესკოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მუდმივ წარმომადგენლობაში. 2014 წლის 23 მაისს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის განკარგულებით ანარ ქერიმოვი იუნესკოში აზერბაიჯანის მუდმივ წარმომადგენლად დაინიშნა.

2019 წლის 9 ივნისს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი მიენიჭა.

2020 წელს გამოხმობილ იქნა იუნესკოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მუდმივი წარმომადგენლის თანამდებობიდან.

2020 წლის 20 ივნისს აზერბაიჯანის კულტურის მინისტრის პირველ მოადგილედ დაინიშნა, ხოლო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 20 ივნისის განკარგულებით ანარ ქერიმოვს კულტურის მინისტრის მოვალოების შესრულება დაევალა.

2021 წლის 5 იანვარს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურის მინისტრად დაინიშნა.

ფლობს რუსულ, ინგლისურ, არაბულ და ფრანგულ ენებს.
ზაურ ლაბარტყავა

ზურაბ ლაბარტყავა (დ.1942, ფოთი — გ.2014) — ქართველი ინჟინერი.

1966 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა მშენებლობის სპეციალობით.

1966-1995 წლებში მუშაობდა სამშენებლო გაერთიანება „საქჰიდროენერგომშენის“ სისტემაში, ჯერ ენგურის ჰიდროელექტროსადგურის, ხოლო შემდეგ „ჟინვალჰესის“ მშენებლობაზე. მუშაობდა გაერთიანება „საქჰიდროენერგომშენის“ საბინაო მშენებლობის სამმართველოში. მისი ხელმძღვანელობით აშენდა მრავალი საბინაო და სოციალურ-კულტურული დანიშნულების ობიექტი. 1995-2000 წლებში მუშაობს სამშენებლო გაერთიანება „საქგვირაბმშენის“ ფილიალ „ფოთი-პორტმშენის“ გენერალურ დირექტორად. ამ პერიოდში აქტიურად მონაწილეობდა სახელმწიფო სტრატეგიული დანიშნულების ობიექტების მშენებლობაში. სახელდობრ: სუფსის ტერმინალის, ქ. ფოთის პორტის ნავთობის ტერმინალის, პირველი, მეორე და მეთოთხმეტე ნავმისადგომის მშენებლობასა და რეაბილიტაციაში. მას ასევე დიდი წვლილი აქვს შეტანილი სარკინიგზო ბორნის მშენებლობაში. 2000 წლიდან იწყებს აქტიურ ბიზნეს საქმიანობას. ქმნის საკუთარ ფირმას შპს „175/2 ფაზისს“, სადაც მუშაობდა გენერალურ დირექტორად. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები.

რესურდები ინტერნეტში
ილუზიების წიგნი

„ილუზიების წიგნი“ — ამერიკელი მწერლის, პოლ ოსტერის, რომანი, გამოქვეყნდა 2002 წელს. 2004 წელს წარდგენილი იყო დუბლინის საერთაშორისო ლიტერატურულ პრემიაზე.

სიუჟეტი
წიგნი, რომელშიც მოქმედება 1980-იან წლებში მიმდინარეობს, პროფესორ დევიდ ზიმერის შესახებ მოგვითხრობს. იგი ღრმა დეპრესიით იტანჯება მას შემდეგ, რაც ავტოკატასტროფაში მეუღლე და შვილები დაკარგა. ერთ დღეს იგი შემთხვევით ნახავს ფილმს მუნჯი კინოს ერთ დროს ცნობილი მსახიობის ჰექტორ მანის მონაწილებით, რომელიც 1929 წელს უკვალოდ გაუჩინარდა. იგი გადაწყვეტს, მანის მონაწილეობით ყველა ფილმი ნახოს და მის შესახებ წიგნი დაწეროს. მსახიობის იშვიათი ფილმების მოსაძიებლად იგი ევროპასა და ამერიკაში იწყებს მოგზაურობს.

სიუჟეტის შუა ნაწილი ჰექტორ მანის ცხოვრების შესახებ თხრობას ეძღვნება, რომელმაც გადაწყვიტა, თავი დაენებებინა კინოკარიერისთვის, რათა გამოესყიდა ის ბრალეულობა, რაც მას საყვარელი ქალის სიკვდილში მიუძღოდა. მანის სიცოცხლის ბოლო დღეებში, მისი ცოლი ზიმერს წერილს სწერს და მათ სახლში ნიუ მექსიკოში იწვევს, რათა პროფესორი მსახიობის უკანასკნელი მემკვიდრეობის მოწმე გახდეს.
ფრანც კაფკას პრემია

ფრანც კაფკას პრემია — საერთაშორისო ლიტერატურული პრემია, რომელიც გაიცემა გერმანულენოვანი რომანისტის, ფრანც კაფკას, პატივსაცემად. პრემია პირველად 2001 წელს გაიცა. მას ფრანც კაფკას საზოგადოება და ქალაქი პრაღა აფინანსებს.

ინფორმაცია ჯილდოს შესახებ
პრემია გაიცემა ყოველწლიურად. ცერემონია ტარდება პრაღაში, ძველი მერიის შენობაში. საპრიზო ფონდი მოიცავს 10 ათას დოლარს.

ჯილდოს გაცემის კრიტერიუმებია: ნამუშევრის „ჰუმანისტური ხასიათი; კულტურულ, ეროვნულ, ლიგვისტურ და რელიგიურ ტოლერანტობაში შეტანილი წვლილი; ეგზისტენციალური და მარადიული აქტუალობა; თანამედროვეობის აღწერის უნარი.“

გამარჯვებულები
დრაკონული თვე

დრაკონული თვე — დროის შუალედი, რომელსაც გაივლის მთვარე საკუთარ ორბიტაზე ერთსა და იმავე (მთვარისა და ეკლიპტიკის გადაკვეთის აღმავალ ან დაღმავალ) კვანძზე ორ თანმიმდევრულ გავლას შორის. დრაკონული თვის ხანგძლივობა 1900 წლის დასაწყისისათვის შეადგენდა 27,2122 204 საშუალო მზისიერ დღე-ღამეს (27 დღე-ღამე, 5 სთ, 5 წთ, 35,84 წმ). ყოველ 100 წელიწადში დრაკონული თვის ხანგრძლივობა იზრდება 0,0035 წმ-ით.

რადგანაც ეკლიპტიკის მიმართ დახრილი (საშუალოდ 5,145°) მთვარის ორბიტისათვის დამახასიათებელია კვანძების ხაზის პრეცესია (ერთი სრული ბრუნი 18,6 წელიწადში), ამიტომ მთვარის დრაკონული თვე სიდერულზე (27,321661 საშუალო მზისიერი დღე-ღამე) ოდნავ მცირეა.
კავაკის ხიდი

კავაკის ხიდი — ხიდი თურქეთში, აიდერის ხეობის დასაწყისიდან 150 მეტრში. იგი ერთ თაღიანი ნაგებობაა. თაღის მრუდი წრის 1/3 სეგმენტია. მისი ფუძეები ორივემხარეს კლდოვან ქანზე დაშენებულ ბურჯებს ეყრდნობა. წყობაში გამოყენებულია დუღაბი. ბურჯები არ შეიცავს საპლათფორმო ბუდეებს.

ხიდის საერთო სიგრძე — 28 მეტრია, სიგანე ბორდიურების ჩათვლით — 2,80 მეტრი, საკუთრივ სავალი ბილიკის სიგანე — 2,10 მეტრი ხოლო ხიდის სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან — 8,60 მეტრია, ფუძეებს შორის მანძილი — 17,50 მეტრი.
სუჩათის პირველი ხიდი

სუჩათის პირველი ხიდი — ხიდი თურქეთში, სოფელ სუჩათში. ხიდი მოზრდილი, ტიპური ერთმალიანი ხიდების მსგავსია, ნახევარწრიული თაღის ბოლოები ორივე მხარეს კლდოვან ქანში ნაკვეთ სივრცეში ამოშენებულ ბურჯებს ეყრდნობა.

მისი ორივე მხარის საპირე რკალის წყობაში გამოყენებულია კარგად დამუშავებული მოგრძო ფორმის ქვების ერთი რიგი. ქვები ერთმანეთზე ვერტიკალურადაა მიწყობილი და ნაგებობის ორივე ნაპირს მთელს სიგრძეზე გასდევს. მათ შორის სივრცე შევსილია კირდუღაბის თხელი ფენით. ხიდს აქვს მოაჯირი. იგი კარგად დამუშავებული მოგრძო ფორმის ქვებითაა გამართული.

ხიდის სიგრძე — 28 მეტრია, სიგანე — 2,30 მეტრი. ხიდის ბურჯებში ორივე მხარეს დატანილია 4-4 ფოსო. იქვე განთავსებული აბრიდან ჩანს, რომ ხიდის განახლება მოხდა 2007-2008 წლებში. განახლების კვალი განსაკუთრებით კარგად ემჩნევა სავალი ნაწილის ქვის მოაჯირებს.
სუჩათის მეორე ხიდი

სუჩათის მეორე ხიდი — ხიდი თურქეთში, სოფელ სუჩათში. სოფელში მდებარე ამ და მეორე ხიდს შორის მანძილი 700 მეტრია. ხიდი თავისი ფორმით ამავე სოფელში არსებული პირველი ხიდის მსგავსია. მისი ნახევარწრიული თაღის ბოლოები პირველისაგან განსხვავებით ბურჯებს ეყრდნობა. თაღის მზიდი კამარა აქაც ერთმაგი მოგრძო ფორმის კარგად დამუშავებული ქვებითაა გადაყვანილი. ამ ხიდსაც აშკარად ემჩნევა მოგვიანო პერიოდში შეკეთების კვალი. ბურჯებში ორივე მხარეს დატანილი აქვს ორ-ორი ფოსო.
საიდა ალ ჰურა

საიდა ალ ჰურა (დ. 1485 ― გ. 14 ივლისი, 1561) ― თეტუანის ჰაქიმი 1515–1542 წლებში და მეკობრეების ლიდერი მე-16 საუკუნის დასაწყისში. ის იყო ვატასიდის სულთან აჰმად იბნ მუჰამედის ცოლი. იგი ითვლება „თანამედროვე ეპოქაში ისლამური დასავლეთის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ქალ ფიგურად“.

საიდა ალ ჰურას ცხოვრება შეიძლება გავიგოთ გეოპოლიტიკურ და რელიგიურ კონტექსტში, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბრძოლა მუსულმანურ და ქრისტიანულ იმპერიებს შორის მისი სიცოცხლის განმავლობაში. მაჰმადიანმა ოსმალებმა კონსტანტინოპოლი აიღეს 1453 წელს, რაც რომის იმპერიის დასასრულს აღნიშნავდა. ალ-ჰურა ორი წლის იყო, როდესაც პორტუგალიელებმა დაიწყეს კოლონიური დაპყრობა მაროკოს დასავლეთ სანაპიროზე რამდენიმე პორტის აღებით, 1487 წლიდან. რამდენიმე წლის შემდეგ გრანადა კათოლიკე მონარქების იზაბელას ხელში ჩავარდა. მოჰყვა კასტილიელი და ფერდინანდ არაგონელი და მუსლიმთა იძულებითი მოქცევა ესპანეთში.

ალჟირის თურქ კორსაირ ბარბაროსასთან მოკავშირე, ალ-ჰურა აკონტროლებდა დასავლეთ ხმელთაშუა ზღვას, ხოლო ბარბაროსა აკონტროლებდა აღმოსავლეთს. ის ასევე იყო ტეტუანის პრეფექტი. 1515 წელს ის გახდა ისლამის ისტორიაში უკანასკნელი ადამიანი, რომელმაც კანონიერად მიიღო ალ ჰურას (დედოფალი) ტიტული მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, რომელიც მართავდა ტეტუანს. მოგვიანებით იგი დაქორწინდა მაროკოს ბერბერ მეფეზე, აჰმედ ალ-ვატასიზე, მაგრამ უარი თქვა ტეტუანის დატოვებაზე. ეს ქორწინება ერთადერთი შემთხვევაა მაროკოს ისტორიაში, როდესაც მეფე დაქორწინდა დედაქალაქ ფესიდან.

ეტიმოლოგია
 ნიშნავს "კეთილშობილ ქალბატონს, რომელიც არის თავისუფალი და დამოუკიდებელი; ქალი სუვერენული, რომელიც ქედს არ უხრის არავითარ ზემდგომ ხელისუფლებას".

ხალგაზრდობა
საიდა ალ ჰურა დაიბადა დაახლოებით 1485 წელს (ჰიჯრის დაახლოებით 890) ანდალუსიელი დიდებულების გამოჩენილ მუსულმანურ ოჯახში, რომლებიც გაიქცნენ მაროკოში ოჯახთან ერთად, როდესაც ფერდინანდმა და იზაბელამ დაიპყრეს გრანადას მუსულმანური სამეფო 1492 წელს, რეკონკისტის ბოლოს და დასახლდნენ შეფშაუენში. ის იყო შარიფ აბდ ას-სალამ ალ-ალამის და, შესაბამისად, ჰასან იბნ ალის შთამომავალი.

საიიდას ბავშვობა ბედნიერი და უსაფრთხო იყო, მაგრამ დაბინდული იყო გრანადადან იძულებითი გადასახლების მუდმივი შეხსენებებით. ბავშვობაში მიიღო პირველი კლასის განათლება. იგი თავისუფლად ფლობდა რამდენიმე ენას, მათ შორის კასტილიურ ესპანურს და პორტუგალიურს. ცნობილი მაროკოელი მეცნიერი აბდალა ალ-ღაზვანი იყო მისი მასწავლებელი. იგი 16 წლის ასაკში დაქორწინდა მასზე 30 წლით უფროს კაცზე, სიდი ალ-მანდრი -ზე, ალი ალ-მანდრის შვილიშვილზე ან ძმისშვილზე, რომელიც იყო მისი მამის მეგობარი და ხელახალი დამფუძნებელი და გუბერნატორი ქალაქ ტეტუანის.

ტეტუანის გუბერნატორი
ინტელექტუალმა ქალმა, ალ ჰურამ ბევრი რამ ისწავლა, როცა ქმარს საქმეებში ეხმარებოდა. ის დე ფაქტო ვიცე-გუბერნატორი იყო, ქმარი მას ანდობდა ძალაუფლების სადავეებს ყოველ ჯერზე, როცა ქალაქგარეთ მოგზაურობდა. როდესაც ის გარდაიცვალა 1515 წელს, მოსახლეობამ, რომელიც მიჩვეული იყო მისი ძალაუფლების განხორციელებას, მიიღო იგი ტეტუანის გუბერნატორად, რითაც მას ალ-ჰურას ტიტული მიანიჭა.ესპანური და პორტუგალიური წყაროები აღწერენ ალ-ჰურას, როგორც "მათ პარტნიორს დიპლომატიურ თამაშში". ზოგიერთი ისტორიკოსი თვლის, რომ უჩვეულო „ხარისხი ალ ჰურას, როგორც მმართველის მიღებას“ შეიძლება მიეწეროს „ანდალუსიის გაცნობას ქალთა ძალაუფლების მემკვიდრეობსა ესპანეთის მონარქის ოჯახებიდან, როგორიცაა მაგალითად იზაბელა კასტილიელის შემთხვევა“.
მიხაილ დრაგომანოვი

მიხაილ პეტრეს ძე დრაგომანოვი (; დ. 18 სექტემბერი, 1841, გადიაჩი — გ. 2 ივლისი, 1895, სოფია) — უკრაინელი პოლიტიკის თეორეტიკოსი, ეკონომისტი, ისტორიკოსი, ფილოსოფოსი, ეთნოგრაფი და საზოგადო მოღვაწე კიევში.

ბიოგრაფია
მიხაილ დრაგომანოვი დაიბადა კაზაკური წარმომავლობის დიდგვაროვნის, პეტრე იაკიმოვიჩ დრაგომანოვის ოჯახში. დაწყებითი განათლება სახლში მიიღო, შემდეგ გადიაჩის სკოლაში, პოლტავის უფროსთა სკოლასა და კიევის ტარას შევჩენკოს სახელობის ეროვნულ უნივერსიტეტში სწავლობდა. იგი უკრაინელი პოეტის, ლარისა კოსაჩის (ლესია უკრაინკა) ბიძა და ოლგა დრაგომანოვა-კოსაჩის ძმა იყო. ბიძამისი, იაკივ დრაგომანოვი, დეკაბრისტთა მოძრაობის მონაწილე და გაერთიანებულ სლავთა საიდუმლო საზოგადოებასთან თანამშრომლობის გამო პოლიტიკური პატიმარი იყო. მისი ცოლი, ლუდმილა დრაგომანოვა, ცნობილი მსახიობი იყო. წყვილს ერთი ქალიშვილი, ლიდია შიშმანოვა ჰყავდა.

1870-1875 წლებში დრაგომანოვი კიევის უნივერსიტეტში ლექციებს კითხულობდა, მაგრამ უკრაინული მოძრაობის წინააღმდეგ მიმართული რეპრესიების გამო, რომელმაც პიკს 1876 წელს ემსის უკაზის გამოცემისას მიაღწია, დრაგომანოვი იძულებული გახდა, რუსეთის იმპერია დაეტოვებინა და ჟენევაში გადასახლდა. ემიგრაციის პერიოდში მან პოლიტიკური, კვლევითი და საგამომცემლო საქმიანობა გააგრძელა. 1885-1895 წლებში სოფიის უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. დრაგომანოვს ეკუთვნის უკრაინის ეროვნული მოძრაობისთვის შედგენილი პირველი სისტემატური პოლიტიკური პროგრამა. თინეიჯერობის წლებში მასზე დიდი გავლენა იქონია სოციალისტურმა ლიტერატურამ. იგი მის პოლიტიკურ შეხედულებებს „ეთიკურ სოციალიზმს“ უწოდებდა.
ვასილი ეროშენკო

ვასილი იაკოვლევიჩ ეროშენკო (დ. 12 იანვარი, 1890 ― 23 დეკემბერი, 1952) ― ბრმა მწერალი, მთარგმნელი, ესპერანტისტი, ლინგვისტი, მოგზაური, პოეტი და მასწავლებელი. წერდა ესპერანტოსა და იაპონურ ენებზე.

ბიოგრაფია
დაიბადა გლეხის ოჯახში. ოთხი წლის ასაკში წითელას შედეგად დაბრმავდა. 1899-1908 წლებში მოსკოვის უსინათლო ბავშვთა სკოლაში სწავლობდა. მოსკოვის უსინათლოთა ორკესტრში ვიოლინოზე უკრავდა. ამ პერიოდშივე სწავლობდა ესპერანტოსა და ინგლისურ ენებს. 1912 წელს ბრიტანეთში იმოგზაურა, სადაც უსინათლოთა სკოლაში სწავლობდა. აქვე ანარქისტ პეტრე კროპოტკინთან შეხვედრამ დიდი გავლენა იქონია მის ანარქისტულ შეხედულებებზე. მოგვიანებით პარიზის გავლით მოსკოვში დაბრუნდა და ორკესტრში მუშაობას დაუბრუნდა. აქვე დაიწყო იაპონური ენის შესწავლა.
ბაშობის ხიდი

ბაშობის ხიდი — ხიდი თურქეთში, სოფელ ბაშობაში. მაღალი, ვერტიკალური ბურჯები კლდეზეა ამოყვანილი. ხიდი მთლიანად თლილი ქვითაა ქვეხაზური ნაგები (გარდა გვიან შექმნილი ბურჯებისა). შემაკავშირებლად კირხსნარია გამოყენებული. სავალი ნაწილი ფილებითაა მოგებული.

სტატისტიკური მონაცემები: სიგრძე — 12 მ., სიგანე — 2,25 მ., ბორდიურის სიმაღლე — 55 სმ., ხოლო სიგანე — 24 სმ., ბურჯებს შორის მანძილი — 9,20 მ., ხიდის სიმაღლე ბორდიურის ჩათვლით — 6,70 მ.
პოლილიო (კესონი)

პოლილიო (ოფიციალურად პოლილიოს მუნიციპალიტეტი; ) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი კესონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 908 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის. მდებარეობს კუნძულ პოლილიოს სამხრეთ ნაწილში. მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაშია კუნძული ბალესინიც, რომელიც ლამონის ყურეში მდებარეობს.

კლიმატი
ჟიკნოლაღის ხიდი

ჟიკნოლაღის ხიდი — ხიდი თურქეთში, ქალაქ ხოფაში, ხოფისწყლის მარცხენა შენაკად სუნდურაზე (ჟიკნოღალი) გადებულია მომცრო ზომის ხიდი. ის საკმაოდ კარგადაა შემონახული. თაღის გვერდითი საპირე ქვები ტრაპეციული მოყვანილობისანი არიან. ხიდს ერთგვარად არქაულობის იერი დაჰკრავს. იგი არ შეიცავს თაღის დამატებით ვიწრო სარტყელს, რაც თითქმის ყველა სხვა შემთხვევაში დასტურდება. სტატისტიკური მონაცემები: ხიდის სიგრძე — 6,5 მ., სიგანე — 2,25 მ., სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან — 1,90 მ., ბურჯებს შორის მანძილი — 5,30 მ. თაღის ქუსლები ვერტიკალურ ბურჯებს ეყრდნობა. ამჟამად მათ მთლიანად ფარავს ეკალ-ბარდი.
ჯამლიჰემშილის ხიდი

ჯამლიჰემშილის ხიდი — ხიდი თურქეთში, ფორტუნას და აიდერის ხეობების შესართავიდან 200 მეტრში, ზილ-კალესაკენ მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს. არდაშენიდან ხიდამდე 21,7 კმ-ია. ამ ხიდს ადგილობრივი მოსახლეობა კონაკლარის ხიდსაც უწოდებს. ხიდის დიდი ნაწილი განახლებულია. მისი თაღი ნახევარწრიულია, ბოლოები საგულდაგულოდ ამოყვანილ ბურჯებზეა დასმული. საკუთრივ ბურჯები კი კლდოვან ქანზეა დაშენებული. ხიდის თაღის საპირე ქვები კარგადაა დამუშავებული. ემჩნევა, რომ ხიდის მოაჯირი ბოლო პერიოდშია განახლებული. მისი საერთო სიგრძე 30 მ-ია, სიგანე 2,40 მ., სასიარულო დონე — 2 მ., ხიდის სიგრძე ბურჯიდან ბურჯამდე 18,5 მ-ია. სიმაღლე წყლის დონიდან თაღის ზედაპირამდე — 8,70 მ.
რაფაელ ჰუსეინოვი

რაფაელ ბაბა-ოღლუ ჰუსეინოვი (; დ. 12 აგვისტო, 1955) — აზერბაიჯანელი ლიტერატურათმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, მთარგმნელი, ტექსტოლოგი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი, დეპუტატი, ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტრატურის ეროვნული მუზეუმის დირექტორი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (2014), პროფესორი, აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (2005).

ბიოგრაფია
რაფაელ ჰუსეინოვი დაიბადა ქალაქ ქურდამირში, იქვე დაამთავრა მე-12 საშუალო სკოლა (1971). განათლება აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე მიიღო „სპარსული ფილოლოგიის“ სპეციალობით (1971 – 1976).

შრომითი საქმიანობა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიისა და სამართლის ინსტიტუტში ისტორიის განყოფილებაში დანიშვნით დაიწყო (1976 – 1978).
ეკავა უმცროსი მეცნიერ თანამშრომლის თანამდებობა ირანული ფილოლოგიის განყოფილებაში (1978 – 1982), უფროსი მეცნიერ თანამშრომლის თანამდებობა შუა საუკუნეების აღმოსავლეთის წერილობითი წყაროების კვლევისა და პუბლიკაციის განყოფილებაში (1976 -1978).

1980 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია.

ხელმძღვანელობდა განყოფილებას ნიზამის სახელობის ლიტერატურის მუზეუმში. ამჟამად არის ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის ეროვნული მუზეუმის დირექტორი.
ლიტერატურული მოღვაწეობა 1957 წელს ქალაქ ქურდამირში, ადგილობრივ გაზეთ „ირელიში“ ლექსების პუბლიკაციით დაიწყო. მისი ლექსები პერიოდულად იბეჭდებოდა პრესის ფურცლებზე.
არის ყოველკვირეულ გადაცემათა ციკლის - „სიმღერისადმი მიძღვნილი ცხოვრების“ და „საღამოს შეხვედრების“ ავტორი. ეს გადაცემები აზერბაიჯანის ეროვნულ მუზეუმსა და მის გამოჩენილ წარმომადგენლებს შეეხება.

არის პუბლიცისტური სტატიების „უხილავ თვალთა სინათლის“, „მთავარია ის, რომ თქვენ ხალხს უყვარხართ“, „განშორების მატარებელის“ და სხვათა ავტორი.
რაფაელ ჰუსეინოვი არის 30-ზე მეტი ნაშრომის ავტორი ლიტერატურათმცდონეობაში. ამ ნაშრომთა უმეტესობა შუა საუკუნეების სპარსულ და თურქულენოვან პოეზიას შეეხება.
1992 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ბაბა ტაირ ურიანი და მისი პოეტური მემკვიდრეობა“. ჰუსეინოვმა შეადგინა კრებულები - „მაჰსეთი განჯევის რობაიები“, მემუარები რასულ რზასა და ნიჰიარ რაფიბეილის შესახებ - „ორი ცხოვრების ნათება“ (1987).

ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში ასწავლიდა „სპარსულ ლიტერატურას“ (1987 – 1989), კონსერვატორიაში „კულტურის ისტორიას“ (1990 – 1991), ხაზარის უნივერსიტეტში ხელმძღვანელობდა „აზერბაიჯანული ფილოლოგიისა და აღმოსავლეთმცოდნებობის“ კათედრას (1995 – 1998).