iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარსის ქრონიკები

მარსის ქრონიკები — რეი ბრედბერის 1950 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკის მოთხრობების კრებული. წიგნში, დედამიწა გამოუსადეგარი ხდება და კაცობრიობა იძულებული შეიქნება ახალი თავშესაფარის საძიებლად, მარსსა და დედამიწას შორის კი კონფლიქტი ისახება. ნაწილობრივ კრებული, ნაწილობრივ კი ეპიზოდური რომანი, შეიცავს 1940-იან წლებში სხვადასხვა ჟურნალებში გამოქვეყნებულ ბრედბერის მოთხრობებს. წიგნს არ გააჩნია კონკრეტული ჟანრი და მიჩნეულია ინტერსტიციალურ ვინიეტურად.

აგებულება
წიგნზე გავლენა მოახდინა შერვუდ ანდერსონის „უაინსბურგ, ოჰაიომ“ და ჯონ სტეინბეკის მრისხანების მტევნებმა. ბრედბერიმ მარსის ქრონიკებს, სტრუქტურის გამო უწოდა „რომანის ძმობილი“ და „ყალთაბანდი რომანი“. აგებულებით, იგი ჰგავს ბრედბერის მოთხრობების კრებულ „ტანმოხატულ კაცს“. ორივე რომანს აქვს ცენტრი, რომლის გარშემო ბრუნავენ მოთხრობები.

აიზეკ აზიმოვის „დასაბამის სერიის“ მსგავსად, მარსის ქრონიკები მომავლის ისტორიას მოგვითხრობს. ისტორიები თანმიმდევრულად მიუყვებიან ერთმანეთს. ისტორია დაყოფილია სამ ნაწილად, ძირითადი ფაქტორები კი ორად: გადაშენების პირას მყოფი ადამიანები და მარსელები.

პირველ ნაწილში (1999 წლის იანვრიდან - 2000 წლის აპრილამდე), ადამიანები მარსისკენ იკვლევენ გზას, მარსელები კი იშორებენ მათ. გადამწყვეტ მოთხრობაში - „დაე მთვარემ მარად ანათოს“, დედამიწელების მეოთხე ექსპედიციას მარსი გაუდაბურებული ხვდება, რადგან წინა ექსპედიციებისას ჩატანილმა მიკრობებმა მარსელები გადააშენეს. იწყება მეორე ნაწილი (2001 წლის დეკემბრიდან - 2005 წლის ნოემბრამდე), სადაც ადამიანები გაუდაბნოებულ პლანეტაზე სახლდებიან და ამაოდ ცდილობენ მარსის დედამიწად გარდაქმნას. აგრეთვე, კონტაქტს ამყარებენ გადარჩენილ მარსელეთან, რომლებიც ცოტანიღა დარჩნენ. როგორც კი დედამიწაზე ომი ახლოვდება, ახალმოსახლეთა უმეტესობა სახლში ბრუნდება. ატომური ომი ემუქრება ჩვენს პლანეტას და მარსთან კავშირი წყდება, საიდანაც მესამე ნაწილი (2005 წლის დეკემბრიდან - 2026 წლის ოქტომბრამდე), ომის ნარჩენებზე იწყება და გადარჩენილი ადამიანები, მარსელები ხდებიან, თუნდ ისინი ძალიან მცირედიღა დარჩნენ.

წიგნის ისტორია
წიგნი, პირველად გამოქვეყნდა გაერთიანებულ სამეფოში, „ “-ის სახელით. ზოგიერთ გამოცემაში დამატებულ იქნა თავი, სახელად „ “, ზოგან კი სივრცისთვის ამოიღეს „ “. ესპანურ გამოცემაში ამ მოთხრობებს წინ მიუღძვოდა ხორხე ლუის ბორხესის მიერ დაწერილი პროლოგი.

1963 წელს, წიგნი გამოქვეყნდა -ში, ფრედ ჰოილის წინასიტყვაობით.

1979 წელს, რბილი ყდით გამოსცა გამომცემლობა -მა, იან მილერის ილუსტრაციებით.
ყაზახეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

ყაზახეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა — ყაზახეთის ეროვნული ავტონომიური ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რსფსრ-ის შემადგენლობაში.

დაარსდა 1925 წლის 15 ივნისს და არსებობდა 1936 წლის 5 დეკემბრამდე. სახელწოდება მიიღო მას შემდეგ, რაც ყირგიზეთის ავტონომიურ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკას ეწოდა ყაზახეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა. შემდეგ ჩამოყალიბდა ყაზახეთის სსრ.

ყაზახეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ცენტრ იყო ჯერ ყიზილორდა (1925-1929 წწ.), ხოლო შემდეგ ალმა-ათა (1929-1936 წწ.).
აშშ-ის კუნძულოვანი ტერიტორიები

აშშ-ის კუნძულოვანი ტერიტორიები  — აშშ-ის ტერიტორიული სამფლობელოები, რომლებიც არ შედიან ქვეყნის რომელიმე 50 შტატის ან კოლუმბიის ოლქის შემადგენლობაში. ყველა კუნძულოვანი ტერიტორია, კუნძულ პალმირას გარდა აშშ-ის არაინკორპორირებული ტერიტორიებია, ანუ ისინი არიან სამფლობელოები და არა ქვეყნის ნაწილები. ატოლი პალმირა — აშშ-ის ინკორპორირებული არაორგანიზებული ტერიტორიაა, ანუ ქვეყნის ნაწილია.

ზოგიერთი კუნძულოვანი ტერიტორიების მაცხოვრებლები ითვლებიან აშშ-ის მოქალაქეებად, თუმცა არ იხდიან ფედერალურ გადასახადებს და არ შეუძლიათ მიიღონ მონაწილეობა საპრეზიდენტო არჩევნებში. კუნძულოვან ტერიტორიებზე დამზადებულ საქონელს შეუძლია ჰქონდეს აღნიშვნა .

კუნძულოვანი ტერიტორიები მდებარეობენ წყნარ ოკეანეში და კარიბის ზღვაში.

შენიშვნა: ცხრილში ნაჩვენებია პალმირას, ნავასას, მიდუეის, ჯონსტონის და უეიკის კუნძულების არაოფიციალური დროშები. მათი ოფიციალური დროშაა — აშშ-ის დროშა.
ტომირისი

ტომირისი — მასაგეტების დედოფალი.

ყველაზე ადრეული დოკუმენტი, რომელშიც მოიხსენიება მასაგეტები, მათი დედოფალი ტომირისი და მათი გამარჯვება სპარსეთის მეფე კიროს დიდზე, არის ჰეროდოტეს ნაშრომი. ჰეროდოტე ტომირისის შესახებ დაწერილ ცნობებს გადმოგვცემს უშუალოდ მოვლენებიდან დაახლ. 100 წლის შემდეგ. როგორც ჩანს ტომირისი და მისი კიროსზე გამარჯვების ისტორია კარგად იყო ცნობილი ანტიკურ სამყაროში. აღნიშნულ ამბებზე წერენ ისეთი ისტორიკოსები, როგორებიც არიან: სტრაბონი, პოლიენი, კასიოდორი და იორდანისი.

ჰეროდოტე მოგვითხრობს, რომ კიროსმა გადაკვეთა მდინარე „არაქსი“ შევიდა მასაგეტების მიწის სიღრმეში და ერთ-ერთი ბრძოლის დროს ტყვედ ჩაიგდო ტომირისის შვილი სპარგაპისი. ტომირისმა შეუთვალა კიროსს, რომ დაებრუნებინა მისთვის შვილი და დაეტოვებინა ქვეყანა დაუსჯელად, წინააღმდეგ შემთხვევაში მისი სისხლის დალევით იმუქრებოდა.

ტომორისის წინადადება არ მიიღო კიროსმა. დედოფალმა შეკრიბა თავისი ლაშქარი და გაანადგურა კიროსის ჯარი, თავად კიროსი დაიღუპა ბრძოლაში. ზოგიერთი ვარაუდით თავმოჭრილი კიროსის სხეული ჯვარზე გააკრეს, ხოლო თავი ტომირისს გაუგზავნეს.

ტომირისის პატივსაცემად მისი სახელი ეწოდა ასტეროიდს, რომელიც აღმოაჩინეს 1906 წელს.
ალი III (შირვანი)

ალი (დ. ? — გ. 1050) — შირვანის მე-14 დამოუკიდებელი შაჰი 1049-1050 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან.

ალი შირვანშაჰ ქუბადის ძმისშვილი იყო. მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1049 წელს, ალი -მ შირვანშაჰის თანამდებობა დაიკავა. ერთი წლის შემდეგ, 1050 წელს, მისმა ბიძამ — სალარმა მისი მმართველობა დაამხო და დააპატიმრა. შირვანშაჰმა გაქცევა მოახერხა, მაგრამ სალარის ბრძანებით, იგი შეიპყრეს და სიკვდილით დასაჯეს. ამის შემდეგ, შირვანშაჰის თანამდებობა სალარმა დაიკავა.
გივი იმერლიშვილი

გივი გრამიტონის ძე იმერლიშვილი (დ. 10 მარტი, 1953, ხაშური, ხაშურის მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ, სსრკ— გ. 13 ოქტომბერი, 2003) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი

ბიოგრაფია
გივი გრამიტონის ძე იმერლიშვილი დაიბადა 1953 წლის 10 მარტს ხაშურის რაიონის სოფელ ბრილში. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. იყო ხაშურის რაიონის სოფელ ნაბახტევის რვაწლიანი სკოლის მასწავლებელი, დაბა სურამის საშუალო სკოლის დირექტორი, ხაშურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის განყოფილების გამგე, ფონდების განყოფილების მთავარი მცველი, დირექტორის მოადგილე (1975-1990), დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში (1994-2003). პარალელურად ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხაშურის ფილიალის ლექტორი. სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი ფეოდალური პერიოდის საქართველოს ისტორიაში. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, მაჟორიტარი, ხაშურის საარჩევნო ოლქი, საქართველოს ჰელსინკის კავშირი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ხაშურის რაიონის პრეფექტი. გარდაიცვალა 2003 წლის 13 ოქტომბერს.
ანტიბიოტიკები

ანტიბიოტიკები, აგრეთვე, ანტიბაქტერიული საშუალებები — არის ანტიმიკრობული პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება ბაქტერიული ინფექციის სამკურნალოდ და პრევენციისთვის . მათ შეიძლება მოკლან ბაქტერია ან შეაჩერონ მისი ზრდა. ზოგიერთ ანტიბიოტიკს გააჩნია ასევე ანტიპროტოზოული ეფექტი . ანტიბიოტიკები არაეფექტურია ვირუსების საწინააღმდეგოდ და შეიძლება დამაზიანებელი ეფექტიც ჰქონდეს მათ არასათნადო გამოყენებას.
პორტუგალიის სამეფო

პორტუგალიის სამეფო — შუა საუკუნეებისა და ახალი დროის მონარქია დასავლეთ ევროპაში, პორტუგალიის თანამედროვე რესპუბლიკის წინამორბედი. 1248 წლიდან, ასევე ცნობილი იყო, როგორც პორტუგალიის და ალგარვის სამეფო, 1815-1822 წლებში, კი ცნობილი, როგორც პორტუგალიის, ბრაზილიის და ალგარვის გაერთიანებული სამეფო.

მე-15 და მე-16 საუკუნეების დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების დროს პორტუგალიის სამეფო მსოფლიო ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი კოლონიური იმპერიის ცენტრი გახდა და დიდი კულტურული გავლენები მოიპოვა თითქმის მთელ მსოფლიოში, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ამერიკის კონტინენტური ნაწილზე უდიდესი პორტუგალიური კოლონიის — ბრაზილიის დაარსება.

1580-1640 წლებში პორტუგალია მეზობელ ჰაბსბურგების ესპანეთის სამეფოსთან ერთად იყო იბერიის უნიის წევრი. ამ პერიოდში ესპანეთის ჰაბსბურგი მეფეების: ფილიპე , ფილიპე და ფილიპე („ფილიპეების დინასტია“, როგორც მას პორტუგალიელები უწოდებდნენ) მმართველობა ვრცელდებოდა მთელ იბერიის ნახევარკუნძულზე. პორტუგალიის სახელმწიფოს დასუსტებამ უნიის პერიოდში გამოიწვია პორტუგალიის კოლონიური იმპერიის დაშლა.
სალარი

სალარი, აგრეთვე ცნობილი როგორც სალარ იბნ იაზიდი (დ. ? — გ. 20 თებერვალი, 1063) — შირვანის მე-15 შაჰი 1050–1063 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან.

სალარი იაზიდ -ის ერთ-ერთი შვილი და ალი -ის ბიძა იყო. 1049 წელს, იგი ალის წინააღმდეგ აჯანყდა. 1050 წელს, სალარმა მისი მმართველობა დაამხო და დააპატიმრა, გაქცევის შემდეგ კი — სიკვდილით დასაჯა. 1053 წელს, შირვანშაჰმა მალუს ციხესიმაგრე აიღო და იქ საკუთარი გარნიზონი ჩააყენა. გარდაიცვალა 1063 წლის 20 თებერვალს. მისი გარდაცვალების შემდეგ, მომდევნო შირვანშაჰი მისი შვილი — ფარიბურზ გახდა.
ერნანესი

ანდერსონ ერნანეს დე კარვალიო ვიანა ლიმა (; დ. 29 მაისი, 1985, რესიფი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, ჩინეთის საფეხბურთო სუპერლიგაში მოასპარეზე კლუბის — „ხებეი ჩაინა ფორჩუნის“ ნახევარმცველი.

კარიერა
იუვენტუსი
2015 წლის 31 აგვისტოს, სატრანსფერო ფანჯრის ბოლო დღეს, იუვენტუსმა 11 მილიონ ევროდ გაიფორმა ერნანესი. მისი დებიუტი შედგა 2015 წლის 12 სექტემბერს, კიევოს წინააღმდეგ.

მიღწევები
სან-პაულუ
ბრაზილიის სერია (2): 2007, 2008

ლაციო
იტალიის თასი: 2012-13

იუვენტუსი
სერია : 2015–16
იტალიის თასი: 2015–16, 2016–17

სანაკრებო
ბრაზილია
ფიფას კონფედერაციის თასი: 2013
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი: 2008

ინდივიდუალური
ბრაზილიის ვერცხლის ბურთი (2): 2007, 2008
ბრაზილიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2008
BMW M4

4 — ავტომანქანა, რომელიც შემუშავებულია გერმანული საავტომობილო კომპანია -ს მიერ. -მ ოფიციალურად აღნიშნული მოდელი 2013 წლის აგვისტოში წარადგინა, ხოლო სექტემბერში კი იგი ოფიციალურად გამოვიდა. 4 აღჭურვილი არის 3.0 ლიტრის მოცულობის 6 ცილინდრიანი ძრავით, რომელიც ჯამში 425 ცხენის ძალასა და 550 ნმ მაბრუნებელ მომენტს გამოიმუშავებს, რაც მას საშუალებას აძლევს 100 კმ/სთ სიჩქარე განავითაროს 4.1 წმ-ში. აღნიშნული მოდელის მაქსიმალური სიჩქარე ელექტრონულად ლიმიტირებულია 250 კმ/სთ-მდე.

 4 წარდგენილი იქნა 2015 წლის აგვისტოში. 4-ისგან განსხვავებით ამ მოდელს გაუმჯობესებული მახასიათებლები გააჩნია რაც გამოიხატება 493 ცხენის ძალამდე გაზრდილ სიმძლავეში რაც ამ მოდელს საშუალებას აძლევს 100 კმ/სთ-მდე აჩქარდეს 3.8 წმ-ში. აგრეთვე ეს მოდელი წინამორბედთან შედარებით უფრო მსუბუქია და მისი მასა 1510 კგ-ს შეადგენს. მაქსიმალური სიჩქარე კი 305 კმ/სთ-ია. სწორედ ამ მოდელს ეკუთვნის ნიურბურგინგზე უსწრაფესი წრე, რომელიც 7 წუთსა და 28 წამში დაფარა, რაც 458-ს შედეგზე ნაკლებია.

 4 -ს მხოლოდ 500 ეგზემპლარი შეიქმნა და ყველა მათგანი მალევე გაიყიდა.
თენგიზ კუბლაშვილი

თენგიზ პიმენის ძე კუბლაშვილი (დ. 14 თებერვალი, 1941, ხაშური, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ფსიქოლოგი, პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე ერთ-ერთი ხელისმომწერი (1991 წლის 9 აპრილი).

ბიოგრაფია
თენგიზ პიმენის ძე კუბლაშვილი დაიბადა 1941 წლის 14 თებერვალში ხაშურში. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი ფსიქოლოგის სპეციალობით. 1976-1977 იყო თსუ სოციალური კათედრის მეცნიერ-თანამშრომელი. კითხულობდა ლექციათა კურსს ფსიქოლოგიაში თელავის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში (1977-1984), ფსიქოლოგიაში, ფილოსოფიის ისტორიასა და ლოგიკაში მცხეთის სასულიერო სემინარიაში (1984-1990). საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, გლდანის ავჭალის #24 საარჩევნო ოლქი, საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“, ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). სახელმწიფო გადატრიალების (1991-1992, დეკემბერ-იანვარი) შემდეგ განიცდიდა პოლიტიკურ დევნას. დევნილი უზენაესი საბჭოს გროზნოს (1992-1993), ზუგდიდის (1993) და თბილისის (1998-2005) სესიების მონაწილე. პოლიციის აკადემიის სამხედრო კათედრის სამხედრო ფსიქოლოგიის ლექტორი (2001-2002). მოთხრობებისა და პუბლიცისტური წერილების ავტორი.
შუშის სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალი

შუშის სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალი — აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნაკრძალი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში შემავალი ძეგლი, რომელიც მდებარეობს შუშის რაიონში, ყარაბაღის რეგიონში, აზერბაიჯანში.

მიმდინარე მდგომარეობა
1923 წლის ხოცვა-ჟლეტა
ქალაქი შუშა 1920 წლამდე უდიდესი ქალაქი იყო ყარაბაღში, ვიდრე აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებულმა ძალები 30 000 სომეხს არ დახოცავდნენ და გაანადგურებდნენ ქალაქის დიდ ნაწილს. შენობები, როგორიცაა სკოლები, ეკლესიები, სახლები, მაღაზიები და ა.შ., შეურაცხყვეს და გაძარცვეს. 1960-იან წლებში ქალაქის დარჩენილი სომხური ნაწილი დაანგრიეს და ააშენეს ხრუშჩოვის ეპოქის შენობებიე. ქალაქში ეთნიკური წმენდის შედეგი იყო არქიტექტურული ძეგლების ნახევარზე მეტის დანგრევა.

1977 წლის 10 აგვისტოს ქალაქი და მისი შემოგარენი გამოცხადდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ისტორიულ-არქეოლოგიურ ნაკრძალად.

სომხეთის ოკუპაცია
ყარაბაღის ომის მიმდინარეობისას ქალაქი დაზიანდა. შუშის ოკუპაცია სომხური შეიარაღებული ნაწილების მიერ 1992 წლის 8 მაისს მოხდა. ომი დასრულდა სომხების გამარჯვებით, მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადებით და მისი მიმდებარე აზერბაიჯანის კიდევ შვიდი რაიონის ანექსიით 1994 წლის მაისში.
მტკვრის კუნძული

მტკვრის კუნძული (; ასევე ცნიბილია, როგორც რუსულ ენაში) — კუნძული (ასევე ცელი) კასპიის ზღვის სანაპიროსთან, აზერბაიჯანში. მდებარეობს 33 კმ სამხრეთით ქალაქ ნეფთჭალიდან და დაახლოებით 150 კმ სამხრეთ-აღმოსავლეთით ბაქოსგან, არანის რეგიონში.

ისტორია
კუნძული წარსულში ერთვოდა მატერიკს ვიწრო ცელით. ფედორ სოიმონოვმა მას უწოდა მას შემდეგ, რაც მდინარე მტკვრის მდებარეობა გადავიდა კიდევ უფრო ჩრდილოეთით, პეტრე დიდის დროინდელი კასპიის ზღვის გამოკვლევის დროს. სოიმონოვმა დაწერა პირველი ანგარიში სახელად "კასპიის ზღვის პილოტი", მანამდე ნაკლებად ცნობილ წყლებზე, რომელიც გამოიცა 1720 წელს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის მიერ.

გეოგრაფია
მტკვრის კუნძული მდებარეობს 7,5 კმ დაშორებით მტკვრის ცელისგან, უახლოეს წერტილით, ხოლო 10 კმ-ით აღმოსავლეთით ყიზილაღაჯის ყურეს სანაპიროდან. მიუხედავად იმისა, რომ გეოგრაფიულად მდებარეობს საკმაოდ შორს, მაგრამ ის განიხილება, როგორც სამხრეთი კუნძული ბაქოს არქიპელაგის.

ფართობი მტკვრის კუნძულის შეადგენს 43 კმ²-ს, ხოლო მისი სიგრძე 11.8 კმ-ია და მაქსიმალური სიგანე 5,2 კმ. კუნძული დაბლობით და სიმაღლით, გადაჭიმული ჩრდილოეთიდან დასავლეთი მიმართულებით.

კუნძულზე არსებობდა შუქურა, რომელიც აშენდა 1911 წელს და მიატოვეს 1966 წელს.
რუთ ბელვილი

რუთ ელიზაბეთ ნაომი ბელვილი (; დ. 5 მარტი, 1854 — გ. 7 დეკემბერი, 1943) — აგრეთვე ცნობილი როგორც გრინვიჩის დროის ლედი, ლონდონელი ბიზნესმენი ქალი. იგი, მისი დედა მარია ელიზაბეთი და მამა ჯონ ჰენრი, ადამიანებზე დროს ყიდიდნენ. ისინი ამას საათის გრინვიჩის საშუალო დროზე გასწორებით და ადამიანებისთვის თავიანთ საათზე დახედვის უფლების მიყიდვით აკეთებდნენ.

ბიოგრაფია
რუთ ბელვილის მამამ, ჯონ ჰენრი ბელვილმა, ეს მომსახურება თავისი 200 კლიენტისთვის 1836 წელს წამოიწყო. ყოველ დილით ჯონ ჰენრი თავის სამსახურში, გრინვიჩის ობსერვატორიაში მიდიოდა და საათს გრინვიჩის საშუალო დროზე ასწორებდა. შემდეგ მსურველებს თავისი ორადგილიანი ეტლით ჩამოივლიდა და საათებს გაუსწორებდა.

ჯონ ჰენრიმ ამ საქმიანობას სიკვდილამდე, 1856 წლამდე ეწეოდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ ეს საქმიანობა მისმა ქვრივმა, მარიამ განაგრძო და ბიზნესს 1892 წლამდე ედგა სათავეში, ხოლო როდესაც ოთხმოცს გადასცდა, მმართველობა რუთ ბელვილს გადააბარა. სწორედ იგი განაგრძობდა ამ საქმეს გვიან ორმოციან წლებამდე, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე.
კინგ პაუერი (სტადიონი)

კინგ პაუერ სტეიდიუმი (ინგ. ) — საფეხბურთო სტადიონი ლესტერში, ინგლისში, რომელსაც იყენებს „ლესტერ სიტი“ საშინაო მატჩების გასამართად. კინგ პაუერ სტეიდიუმი 2002 წლის 23 ივლისს გაიხსნა, ხოლო პირველი მატჩი გაიმართა 4 აგვისტოს, როდესაც „ლესტერი“ და ბილბაოს „ატლეტიკი“ ამხანაგურ შეხვედრაში დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს (1-1). ტევადობის მიხედვით ის ინგლისის მასშტაბით მე-19 ადგილზეა (32 312). კინგ პაუერმა 2015 წელს რაგბის მსოფლიო თასის 3 შეხვედრას უმასპინძლა. ასევე 2006 წლის 3 დეკემბერს გაიმართა რაგბის ამხანაგური შეხვედრა, სადაც ერთმანეთს სამხრეთ აფრიკის საუკეთესი თხუთმეტეული დანარჩენი მსოფლიოს საუკეთესო თხუთმეტეულს შეხვდა. მატჩი სამხრეთ აფრიკელთა გამარჯვებით დასრულდა, ანგარიშით 32-7.
სარისუს ტბა

სარისუ — ფართობით აზერბაიჯანის უდიდესი ტბა, რომელიც მდებარეობს იმიშლისა და საბირაბადის რაიონში, მტკვარ-არაქსის დაბლობზე.

სარისუს ტბა მდებარეობს მტკვრის გასწვრივ, იმიშლის რაიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და აღწევს საბირაბადის რაიონამდე. ტბის მაქსიმალური სიგრძეა 22 კმ, ხოლო მაქსიმალური სიგანე 3 კმ. ტბის წყალი მტკნარია. ტბა ივსება აღგიოლის ტბიდან არხის მეშვეობით. საზრდოობს მიწისქვეშა და წვიმის წყლით. ტბის წყლის გადინება ხდება მტკვარში, რომელიც რეგულირდება მურადბეილის წყალსარინის მეშვეობით.

ტბა გამოყოფილია საცხოვრებელი ტერიტორიებიდან გზატკეცილის ჩრდილოეთით, რომელიც ხელს უშლის მის პოტენციურ დაბინძურებას. ტბის სამხრეთი ნაწილი იყო დაბინძურებული, წარსულში ტბის სანაპიროზე ნავთობის წარმოების გამო.

სარისუს სანაპირო ზოლი ძირითადად შედგება ჭაობებისგან. ტბის ზედაპირის ფართობი 65.7 კმ²-ია, წყლის სავარაუდო მოცულობა 60 მლნ. კუბ. მეტრი. საშუალო სიღრმე 1-3 მეტრია, სანაპირო ზოლი 0.1-0.9 მეტრი. ტბის წყლის მოცულობა ძირითადად იზრდება გაზაფხულზე და შემოდგომაზე.

ზამთარში, ყინულის საფარის საშუალო პერიოდია 11 დღე. სარისუ მდიდარია კობრით. ტბის ხელსაყრელი პირობები იზიდავს 300-350 ათას გადამფრენ ფრინველს ზამთარში. სარისუს მინერალიზაცია მაღალია.
ლაშა ტალახაძე

ლაშა ტალახაძე (დ. 2 ოქტომბერი, 1993, საჩხერე) — ქართველი ძალოსანი, მონაწილეობს +109 კგ. (2018 წლამდე +105 კგ) წონით კატეგორიაში. სამგზის ოლიმპიური, შვიდგზის მსოფლიო და შვიდგზის ევროპის ჩემპიონი. ის ასევე ფლობს მსოფლიო რეკორდს ატაცში (225 კგ), აკვრაში (267 კგ) და ორჭიდის ჯამში (492 კგ). აღსანიშნავია, რომ სამივე რეკორდი, ატაცში, აკვრაში და ორჭიდის ჯამში მსოფლიოს ყველა დროის რეკორდია ძალოსნობისთვის.

ბიოგრაფია
ლაშა ტალახაძე დაიბადა 1993 წლის 2 ოქტომბერს საჩხერეში. 2013 წელს ტალახაძემ დოპინგის გამო ორწლიანი დისკვალიფიკაცია მიიღო.

2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მან საერთო ჯამში 454 კილოგრამი დაძლია და მეორე ადგილი დაიკავა. მას შემდეგ, რაც ჩემპიონი ალექსეი ლოჩევი დოპინგის ტესტზე ჩავარდა, პირველი ადგილი ტალახაძეს გადაეცა. 2016 წელს ნორვეგიის ქალაქ ფერდეში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე ტალახაძემ ჯამში 463 კილოგრამი დაძლია და ევროპის ჩემპიონი გახდა, ხოლო ატაცში 212 კილოგრამის დაძლევით ევროპის ახალი რეკორდი დაამყარა.

2016 წელს რიო-დე-ჟანეიროს ოლიმპიური თამაშებზე ატაცში 215 კილოგრამი დაძლია და ამ მაჩვენებლით სულ რამდენიმე წუთით ახალი მსოფლიო რეკორდის მფლობელი გახდა. აკვრაში ტალახაძემ მესამე ცდაზე 258 კგ. აწია და საერთო ჩათვლაში 473 კილოგრამით ახალი მსოფლიო რეკორდის მფლობელი გახდა. ამ შედეგით ოლიმპიადის კვარცხლბეკზე უმაღლესი ადგილი დაიკავა. ხოლო 2017 წლის ევროპის ჩემპიონატზე, რომელიც ხორვატიაში გაიმართა, მან ატაცში 217 კილოგრამი დააფიქსირა და ამით ახალი მსოფლიო რეკორდი დაამყარა. 2017 წლის დეკემბერში აშშ-ის ქალაქ ანაჰაიმში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ტალახაძემ ატაცში 220 კილოგრამის დაძლევით მსოფლიო რეკორდი გააუმჯობესა, ხოლო საერთო ჯამში 477 კილოგრამის დაძლევით მან კიდევ ერთი მსოფლიო რეკორდი დაამყარა. 2018 წელს თურქმენეთის დედაქალაქ აშხაბადში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ტალახაძემ 474 კგ. დაძლია და მსოფლიოს ახალი რეკორდი დაამყარა. 2020 წლის ტოკიოს ოლიმპიურ თამაშებზე ლაშამ საკუთარი რეკორდები გააუმჯობესა მას შემდეგ, რაც ატაცში 223, აკვრაში 265, ხოლო ორჭიდის ჯამში 488 კილოგრამი დააფიქსირა.

2024 წლის არჩევნებისთვის ტალახაძე „ქართული ოცნების“ საპარლამენტო სიის მეშვიდე ნომრად წარადგინეს.

არის ღირსების ორდენის და ბრწყინვალების ორდენის კავალერი.

სატურნირო შედეგები:
მრ: მსოფლიო რეკორდი
ორ: ოლიმპიური რეკორდი

პერსონალური რეკორდები:
გალერეა
რევაზ წიკლაური

რევაზ წიკლაური (დ. 2 ივლისი, 1984 — გ. 30 აპრილი, 2016) — უკრაინის 90-ე სადესანტო მოიერიშე ბატალიონის მებრძოლი. ცხოვრების პირველი წლები გაატარა თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაფანყურში, 2003 წელს საცხოვრებლად უკრაინაში გადავიდა, სადაც იქორწინა და ორი შვილი ეყოლა. უკრაინის შეიარაღებულ ძალებში რევაზი კონტრაქტით ირიცხებოდა. 2016 წლის 30 აპრილს გვიან ღამით გავრცელებული ინფორმაციით უკრაინაში საბრძოლო მოქმედებებს რევაზ წიკლაურის სიცოცხლე ემსხვრპლა. რევაზი იმყოფებოდა დონეცკის მახლობლად, ქალაქ ავდეევკაში, სადაც შენობას ანტიტერორისტული ოპერაციის დროს ჭურვი დაეცა. იერიშს რევაზთან ერთად კიდევ რამდენიმე მისი თანამებრძოლის სიცოცხლე ემსხვერპლა.
ხუხ-ხოტო

ხუხ-ხოტო, ხუხე-ხაოტო — ქალაქი ჩინეთში, შიგა მონღოლეთის ავტონომიური რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, ჩრდილოეთ ჩინეთის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი, სტრანსპორტო პუნქტი პეკინ-ბაოტოუს რკინიგზაზე, საავტომობილო გზების კვანძი, მსხვილი ინდუსტრიული ცენტრი.

ხუხ-ხოტოს მოსახლეობა 2 მილიონს აღწევს, თუმცა ქალაქის ადმინისტრაციულ საზღვრებში 3 მილიონამდე ადამიანი ცხოვრობს. იგი ამ მაჩვენებლით შიდა მონღოლეთის მეორე ქალაქია და ბაოტოუს ჩამოუვარდება. მოსახლეობის თითქმის 10% მონღოლები არიან.

ქალაქი წარსულში ცნობილი იყო, როგორც გუისუი (, ფინინი ), გარკვეული პერიოდია რაც ისტორიული სახელი დაუბრუნდა, მონღოლურად ხუხე-ხოტა ლურჯ ქალაქს ნიშნავს.
მიხაელ ენდე

} ; დ. 12 ნოემბერი, 1929, გარმიშ-პარტენკირხენი — გ. 28 აგვისტო, 1995, ფილდერშტადტ-ბონლანდენი) — გერმანელი მწერალი, მთელი რიგი საბავშვო ნაწარმოებების ავტორი, რომელთაგან ყველაზე მეტად ცნობილია მოთხრობა „დაუსრულებელი ამბავი“.
დღეს ენდეს ნაწარმოებები 40-ზე მეტ ენაზეა თარგმნილი და 35 მილიონზე მეტი ეგზემპლარია გამოცემული. „დაუსრულებელი ამბის“ მოტივებზე გადაღებული რამდენიმე მხატვრული ფილმი. 1989 წელს დაწერილ ზღაპარ „ჯადოსნური სასმელის“ მიხედვით კი 2000 წელს ცნობილი ანიმაციური სერიალი „ვუნშპუნში“ გადაიღეს. ენდეს კალამს ეკუთვნის რამდენიმე პიესა, რომანი და მოთხრობა.

ბიოგრაფია
მიხაელ ენდე დაიბადა მხატვარ-სიურრეალისტ ედგარ ენდეს ოჯახში. დაამთავრა ვალდორფის სკოლა შტუტგარტში. ახალგაზრდობაში თეატრის მსახიობადაც მუშაობდა. მისი ნაწარმოებების გამოცემა 1947 წლიდან დაიწყო, მაგრამ პოპულარობა უფრო მოგვიანებით ეწვია, როდესაც ნაწარმოებები „ჯიმ ღილი და მემანქანე ლუკასი“ (1960), „მომო“ (1973), „დაუსრულებელი ამბავი“ (1979) დაიბეჭდა. გარდაიცვალა კუჭის კიბოთი სამოცდახუთი წლისა, დაკრძალულია ვალდფრიდჰოფის სასაფლაოზე.

პირადი ცხოვრება
ენდე ორჯერ დაქორწინდა, მაგრამ შვილები არ შესძენია. 1952 წელს მსახიობი ინგებორგ ჰოფმანი გაიცნო მეგობრებთან წვეულებაზე. 1964 წელს რომში იქორწინეს. ჰოფმანმა ქმრის შემოქმედებაზე დიდი გავლენა იქონია, ხშირად ენდეს ხელნაწერებს ერთად განიხილავდნენ ხოლმე. მათი ქორწინება 1985 წელს დასრულდა, როდესაც 63 წლის ინგებორგ ჰოფმანი თრომბოემბოლიისგან გარდაიცვალა. მეორე ცოლად მიხაელმა იაპონელი-გერმანელი მარიკო სატო შეირთო, რომელიც ჯერ კიდევ 1976 წელს გაიცნო. სატოს ქორწინებამდე ენდეს რამდენიმე წიგნი ჰქონდა იაპონურად თარგმნილი, ხოლო 1977-80 წლებში მათ გერმანულ ენაზე ერთობლივად თარგმნეს ქენძი მიაძავას ათობით ზღაპარი.
ჩილოვის კუნძული

ჩილოვის კუნძული (; ასევე ცნობილია, როგორც და ) — კუნძული აბშერონის ნახევარკუნძულზე, ბაქოდან 55 კმ აღმოსავლეთით.

გეოგრაფია
ჩილოვის კუნძული მდებარეობს 25 კმ-ით აღმოსავლეთით აფშერონის ნახევარკუნძულის ბოლოდან, კასპიის ზღვაში, ბაქოდან 100 კმ-ში.

კუნძული არის 10 კმ მასშტაბის და აქვს არარეგულარული კონცხის ფორმა. სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 8 მეტრს.

ადმინისტრაციულად ჩილოვის კუნძული ეკუთვნის ბაქოს ხაზარის რაიონს.

ისტორია
ნავთობისა და გაზის საბადოები აღმოაჩინა ჩილოვის კუნძულთან ახლოს 1781 წელს რუსეთის ადმირალმა გრაფ მარკ ვოინოვიჩმა, რომელიც ხელმძღვანელობდა ექსპედიციას კასპიის ზღვაში.