iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ედუარდ ჯენერი

ედუარდ ენტონ ჯენერი (; დ. 17 მაისი, 1749 − გ. 26 იანვარი, 1823) — ინგლისელი მეცნიერი, რომელიც სწავლობდა გარემოს. აღიარებულია, როგორც ყვავილის ვაქცინის შემქმნელი და ზოგჯერ „იმუნოლოგიის მამას“ უწოდებენ.

გარდაიცვალა, 1823 წლის 26 იანვარს, 73 წლის ასაკში, ინსულტის შედეგად. მას ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი ჰყავდა, მაგრამ უფროსი ვაჟი ტუბერკულოზის შედეგად გარდაიცვალა 21 წლის ასაკში.

ვაქცინა
ჯენერმა შეამჩნია, რომ ფერმერები, რომლებსაც ძროხებისგან გადაედოთ ყვავილი, შემდგომში ამ დაავადებით აღარ ავადდებოდნენ. აღმოჩნდა , რომ ძროხებისთვის დამახასიათებელია ყვავილის შედარებით მსუბუქი ფორმა.ჯენერმა დაასკვნა, რომ ფერმერბს, რომლებმაც ყვავილის მსუბუქი ფორმა გადაიტანეს, ამ დაავადების მიმართ გამოუმუშავდათ იმუნიტეტი და ამიტომ მათთვის საშიში უკვე აღარ იყო. 1790 წლის 14 მაისს ჯენერმა პირველი აცრა 8 წლის ჯეიმზ ფიპს შეუყვანა ყვავილით დაავადებული ძროხის გამონაყარიდან აღებული სითხე, რის შემდეგაც ბავშვი ყვავილით აღარ დაავადდა. ამით ჯენერმა პირველმა დაადგინა ვაქცინაციის უდიდესი მნიშვნელობა ადამიანის ჯანმრთელობისათვის.
კოტ-დ’ივუარის მეორე სამოქალაქო ომი

კოტ-დ’ივუარის მეორე სამოქალაქო ომი — მწვავე პოლიტიკური კრიზისი კოტ-დ’ივუარში. დაიწყო საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურის შემდეგ, 2010 წლის 28 ნოემბერს. მიმდინარეობდა ქუჩის შეტაკებები კოტ-დ’ივუარის სახალხო ფრონტის ლიდერ, მოქმედ პრეზიდენტ ლორან გბაგბოსა და მის მოწინააღმდეგე ალასან უატარას მომხრეებს შორის, რომლებიც მხარს უჭერდნენ გაერთიანებული რესპუბლიკელების პარტიას. არეულობის პერიოდში დაიღუპა 1000 ადამიანი.
საბანა-კამაგუეის არქიპელაგი

საბანა-კამაგუეის არქიპელაგი — კუნძულთა ჯგუფი ატლანტის ოკეანეში, კუბის ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ. არქიპელაგი ვრცელდება მატანსასის, ვილია-კლარას, სანქტი-სპირიტუსის, სიეგო-დე-ავილისა და კამაგუეის პროვინციების ჩრდილოეთით. ისაზღვრება ატლანტის ოკეანის წყლებითა და ნიკოლასისა და ძველი ბაჰამის სრუტეებით.

კუნძულთა ჯგუფი ვრცელდება ჩრდილო-დასავლეთიდან (იკაკოსის ნახევარკუნძულიდან) სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ (ნუევიტასის ყურემდე) დაახლოებით 475 კმ-ზე. არქიპელაგის საერთო ფართობია 75,000 კმ². საბანა-კამაგუეის არქიპელაგი მოიცავს 2517 რიფსა და კუნძულს. დასავლეთ ნაწილს შეადგენს ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგი, რომელიც აერთიანებს მცირე კუნძულებს: კაიო-კოკოს, კაიო-გილერმოს, კაიო-რომანოსა და სხვა.

მარჯნის რიფები და პლაჟები ხელს უწყობენ ტურიზმის განვითარებას.
ჰენრიკ ლარსონი

ჰენრიკ ედვარდ ლარსონი (დ. 20 სექტემბერი, 1971) — ყოფილი შვედი ფეხბურთელი და საფეხბურთო კლუბ „ლანდსკრუნას“ მწვრთნელი.

ლარსონმა თავისი კარიერა დაიწყო საფეხბურთო კლუბ „ჰეგაბორგში“. შემდეგ ის გადავიდა „ჰელსინგბორგში“, სადაც ის იყო ერთ-ერთი წამყვანი ფეხბურთელი, როდესაც ისინი გამოდიოდნენ შვედეთის ოლსვენსკაში, 1993 წელს. შემდეგ ლარსონი გადავიდა „ფეიენორდში“, ოთხი წლის შემდეგ კი გადავიდა „სელტიკში“, 1997 წელს. მან „სელტიკთან“ ერთად მოიგო ოთხი ტიტული შვიდი წლის განმავლობაში და 315 მატჩში გაიტანა 242 გოლი. 2004 წელს ლარსონი გადავიდა „ბარსელონაში“, სადა მოიგო ორი ტიტული და 2006 წლის ჩემპიონთა ლიგა. „ბარსელონასთან“ კონტრაქტის დამთავრების შემდეგ, ის დაბრუნდა მშობლლიური ქალაქის გუნდში, „ჰელსინბორგში“ და იჯარით გადავიდა „მანჩესტერ იუნაიტედში“ 2007 წლის მარტიდან იანვრამდე. მან ფეხბურთიდან წასვლის დღედ დანიშნა 2009 წლის 20 ოქტომბერი.

ლარსონმა შვედეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე სამჯერ და ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე სამჯერ. იყო შვედეთის ეროვნული ნაკრების კაპიტანი. ეროვნული ნაკრების მაისურით ჩატარებულ 106 საერთაშორისო შეხვედრაში გაიტანა 37 გოლი.

ადრეული წლები
ლარსონი დაიბადა ჰელსინბორგში, სკონეში. მისი მამა, ფრანსისკო როხა კაბო-ვერდელია, ხოლო დედა, ევა ლარსონი, შვედი. მისი მშობლები არასდროს ყოფილან ოფიციალურ ქორწინებაში და დაშორდნენ ერთმანეთს, როდესაც ჰენრიკი იყო 12 წლის. ჰენრიკი მამამისის დამსახურებად მიიჩნევს მის ფეხბურთისადმი სიყვარულს. ის ასე იხსენებდა სკოლაში გატარებულ წლებს: „მე გამოვცადე რასიზმი, რადგან უჩვეულო იყო შავკანიანი ბავშვი სკოლაში, მე ვიყავი ერთ-ერთი რამდენიმე შავკანიანს შორის“. ის თვალს ადევნებდა ბრიტანეთის საფეხბურთო ჩემპიონატს ტელევიზორით. მას მშობლებმა აჩუქეს პელეს ცხოვრების ისტორიის ამსახველი ვიდეომასალა, რომელმაც ძალიან მოხიბლა ლარსონი. მისი დებიუტი შედგა „ჰიბერნიანის“ წინააღმდეგ, ის შეცვლაზე შემოვიდა. მისი უყურადღებო თამაშით ისარგებლა „ჰიბერნიანის“ ფეხბურთელმა და გაიტანა გოლი „სელტიკის“ კარში. ის მატჩი 2-1 დასრულდა „ჰიბერნიანის“ სასარგბლოდ. მან საკუთარ კარში გაიტანა „სელტიკის“ მაისურით ჩატარებულ პირველი საევროთასო მატჩში, რომელი „სელტიკმა“ მოიგო ანგარიშით 6-3, „ტიროლ ინსბრუკის“ წინააღმდეგ. ცუდი სტარტის შემდეგ მან 18 გოლი გაიტანა „სელტიკის“ მაისურით და გახდა კლუბის ბომბარდირი. 1997 წლის ნოემბერში მან კლუბთან ერთად მოიგო პირველი ტიტული, შოტლანდიის საფეხბურთო ლიგის თასი.

2002-03 წლების სეზონში სელტიკი გავიდა უეფას თასის ფინალში, სადაც დამარცხდა პორტუგალიის საფეხბურთო კლუბ „პორტუსთან“, ანგარიშით 2-3.

წარმატებული გამოდგა ლარსონის მეშვიდე და ბოლო სეზონი „სელტიკში“, მათ მოიგეს შოტლანდიის პრემიერლიგა და თასი.

ბარსელონა
ჰელსინბორგი
მანჩესტერ იუნაიტედი
დაბრუნება ჰელსინბორგში
ფეხბურთიდან წასვლა
საერთაშორისო კარიერა
საერთაშორისო გოლები
პიროვნება

პიროვნება — უნიკალური ფსიქოლოგიური თვისებების რთული ერთობლიობა, რომელიც განსხვავებულ სიტუაციებში და სხვადასხვა დროს გავლენას ახდენს ინდივიდის ქცევის თავისებურებებზე.

ტერმინის მიმოხილვა
ფსიქოლოგმა გორდონ ოლპორტმა (, 1937), არსებული ლიტერატურული მასალის ანალიზის საფუძველზე ცნება „პიროვნების“ ორმოცდაათამდე განმარტება გამოყო, რომელიც კატეგორიებში დააჯგუფა. ძირითადად გამოიყო ორი მიდგომა:
ბიოსოციალური — ამ კატეგორიაში გაერთიანებული თეორიების მიხედვით პიროვნების მეცნიერული განმარტება დიდად არ განსხვავდება ამ ცნების ყოველდღიური, არამეცნიერული გაგებისგან. ისინი პიროვნებას განიხილავენ, როგორც სოციალურ სასტიმულო ღირებულებას და სწორედ გარშემომყოფთა რეაქცია განსაზღვრავს ინდივიდის პიროვნებას. ოლპორტი კატეგორიულად ეწინააღმდეგება იმ მოსაზრებას, რომ პიროვნება შედგება მხოლოდ სხვათა რეაქციებისგან და უპირატესობას ბიოფიზიკურ მიდგომას ანიჭებს.
ბიოფიზიკური — ამ კატეგორიაში გაერთიანებული თეორიების თანახმად, პიროვნება სუბიექტის მახასიათებებისა და ნიშნების ერთობლიობას წარმოადგენს და არა სოციალურ რეაქციებს. ბიოფიზიკური თეორიების მიხედვით, პიროვნება შეიძლება დავაკავშიროთ ინდივიდისათვის დამახასიათებელ თვისებებთან, რომლებიც ექვემდებარება ობიექტურ აღწერასა და გაზომვას.

განსაზღვრებების მეორე მნიშვნელოვანი ტიპი (რომელსაც განსაზღვრება-ომნიბუსსაც უწოდებენ) ტერმინ „პიროვნებას“ იყენებს იმ ყველაფრის აღსანიშნავად, რაც ინდივიდს ეხება და თეორეტიკოსი ინდივიდის აღწერისას ჩამოთვლის მისი აზრით ყველაზე მნიშვნელოვან გაგებებს, რომლებიც ქმნიან პიროვნებას.
სხვა განსაზღვრებებში კი ხაზი ესმება პიროვნების მაინტეგრირებელ ან ორგანიზაციულ ფუნქციას. იგულისხმება, რომ პიროვნება წარმოადგენს განსხვავებული დისკრეტული რეაქციების სტრუქტურას ან ორგანიზაციას. აგრეთვე, როგორც ორგანიზაცია, რომელიც წარმოადგენს პიროვნების აქტივობის შედეგს. აქტივობა კი ინდივიდის შიგნით არსებული ძალით წარიმართება. პიროვნება არის ის, რაც აწესრიგებს, ათანხმებს და წარმართავს ინდივიდუალური ქცევის სხვადასხვა სახეს.

სხვა განსაზღვრებები პიროვნებას ქცევის ინდივიდუალურ თუ უნიკალურ ასპექტთან აიგივებენ. ამ შემთხვევაში, პიროვნების ცნება იხმარება როგორც იმ მახასიათებლის აღსანიშნად, რომელიც ინდივიდს დანარჩენი ადამიანებისაგან განასხვავებს.

საბოლოოდ, არსებობს ისეთი მოსაზრებაც, რომლის თანახმად პიროვნება ინდივიდის არსს წარმოადგენს. ამ განსაზღვრებებში ხაზი ესმება იმას, რომ პიროვნება არის ის, რასაც ადამიანი სინამდვილეში წარმოადგენს, ანუ პიროვნება მოიცავს იმას, რაც ადამიანის ყველაზე ტიპური და ღრმა მახასიათებელია.
ხარდინეს-დელ-რეი

ხარდინეს-დელ-რეი — კუნძულთა ჯგუფი ატლანტის ოკეანეში, კუბის ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ. სიეგო-დე-ავილისა და კამაგუეის პროვინციების ჩრდილოეთით. შედგება მარჯნის რიფებისაგან. ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 200 კმ-ზე. ეკუთვნის საბანა-კამაგუეის არქიპელაგს. კუნძულს სახელი უწოდეს ესპანელმა კონკისტადორებმა 1513 წელს იმდროინდელი ესპანეთის მეფის ფერდინანდ -ს პატივსაცემად.

არქიპელაგის შემადგენლობაშია ცნობილი კუნძულები კაიო-კოკო და კაიო-გილერმო. ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგის ტერიტორიაზეა 2002 წელს დაარსებული ელ-ბაგის ბუნებრივი პარკი, რომელიც მდიდარია ფლორითა და ფაუნით. კუნძულ კაიო-კოკოზე მდებარეობს ხარდინეს-დელ-რეის აეროპორტი.
კაიო-კოკოს აეროპორტი

კაიო-კოკოს აეროპორტი — ყოფილი აეროპორტი კუნძულ კაიო-კოკოზე (კუბა). წარმოადგენდა საერთაშორისო კომერციულ აეროპორტს, რომელიც ფუნქციონირებდა 2002 წლამდე. ასრულებდა ჩარტერულ რეისებს ევროპელი და კანადელი ტურისტებისთვის. ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი დღეისათვის ემსახურება საავტომობილო გზის ახალ მარშრუტს.

2002 წლიდან კაიო-კოკოს აეროპორტი შეცვალა ხარდინეს-დელ-რეის აეროპორტმა.
ცნობიერება

ცნობიერება — შინაგანი მოვლენებისა და გარემოს პირობების ცნობიერად აღქმის მდგომარეობა. ჩვეულებრივი, ფხიზელი ცნობიერება მოიცავს აღქმებს, აზრებს, გრძნობებს, წარმოდგენებსა და სურვილებს მოცემულ მომენტში.
პირობითად შესაძლებელია ცნობიერების 3 დონის განსაზღვრა:
ბაზისური დონე — შინაგანი და გარეგანი სამყაროს ცნობიერება. ამ დონეზე ჩვენ სხვადასხვა შეგრძნების გაცნობიერება, შემჩნევა შეგვიძლია.
იმის ასახვა, გააზრება, რასაც ვაცნობიერებთ. ამ დონეზე სიმბოლურ ცოდნას ვიყენებთ, რომელიც გვათავისუფლებს რეალურ ობიექტებსა და მიმდინარე მოვლენებზე მიჯაჭვულობისგან და უფრო ზოგად ხასიათს ატარებს.
უმაღლესი დონე — საკუთარი თავის, როგორც ცნობიერი, მოაზროვნე ინდივიდის გაცნობიერება, ანუ თვითცნობიერება. ამ დონეზე პიროვნულად განცდილი მოვლენების ავტობიოგრაფიულად შემეცნება ხდება.

ფორმები
ცნობიერების ხელმისაწვდომობის მიხედვით გამოიყოფა შემდეგი სახის პროცესები:
არაცნობიერი პროცესები — პროცესები, რომლებიც მიმდინარეობს ცნობიერებისა თუ მეხსიერების ჩარევის გარეშე (მაგ.: სუნთქვის პროცესი).

ადამიანის ქცევაზე არაცნობიერი ძალების ზეგავლენის შესახებ პირველი თეორია ზიგმუნდ ფროიდს ეკუთვნის. მის თანახმად, ფსიქიკური პროცესები არასასიამოვნო ცხოვრებისეულ მოგონებებს და ტაბუირებულ სურვილებს პერმანენტულად დევნიან ცნობიერებიდან. ფროიდის ახალი ხედვა ეწინააღმდეგებოდა მანამდე არსებულ ჯონ ლოკისეულ ხედვას, რომლის თანახმად ადამიანს, როგორც რაციონალურ არსებას, ფსიქიკის ყველა პროცესზე მიუწვდება ხელი.
წინარეცნობიერი მეხსიერება — ისეთი ტიპის ინფორმაციას მოიცავს, რომელიც მოცემულ მომენტში ცნობიერი არაა, მაგრამ საჭიროების შემთხვევაში ცნობიერდება. წინარეცნობიერში ინფორმაცია შეუმჩნევლად არსებობს, მაგრამ აუცილებლობის შემთხვევაში მისი ამოტანა ადვილად ხდება.

ფუნქციები
ცნობიერების განვითარება, უპირველეს ყოვლისა, გარემოსთან ადაპტაციის ფუნქციასთან არის დაკავშირებული. ამას ის სამი გზით ახორციელებს:
შემზღუდავი ფუნქცია — ის ამცირებს შემომავალ სტიმულთა ნაკადს შემჩნეული და ყურადღების ცენტრში მოხვედრილი სტიმულების რაოდენობის შეზღუდვით.
სელექციური (შერჩევითი) შენახვის ფუნქცია — ცნობიერება საშუალებას გვაძლევს შევარჩიოთ და შევინახოთ ის სტიმულები, რომელთა ანალიზი, ინტერპრეტაცია და მათზე რეაგირება გვსურს მომავალში. ანუ საჭიროებისდა მიხედვით, ცნობიერება გამოცდილების კლასიფიცირებისა თუ იგნორირების საშუალებას გვაძლევს.
დამგეგმარებელი(აღმასრულებელ-მაკონტროლებელი) ფუნქცია — ალტერნატივების გააზრება, განხილვა და სხვადასხვა შესაძლო შედეგის წარმოსახვა წარსულ ცოდნაზე დაყრდნობით. ცნობიერება ამ ფუნქციის მეშვეობით თავს ართმევს ძლიერ სურვილებს, როდესაც ისინი ეწინააღმდეგებიან მორალურ ან პრაქტიკულ მიზნებს.
საქართველოს პიონერი

საქართველოს პიონერი — ვაშლის სასუფრე ჯიში. მიღებულია ზამთრის ოქროსფერი პარმენისა და ზამთრის ბანანის შეჯვარებით. უმეტესად გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოში. ხე ინტენსიურად იზრდება. აქვს მომრგვალო-პირამიდული ვარჯი, მსხვილი და მომრგვალო ფორმის (ფუძესთან განიერი) ნაყოფი, თხელი, მოყვითალო, ღია წითლად შეფერილი კანი, რომელსაც მუქი წყვეტილი ზოლები დასდევს. რბილობი მოყვითალოა, საშუალო სიმკვრივისა, ნაზი, წვნიანი, კარგი არომატი და გემო აქვს. ტრანსპორტაბელურია. ხე მსხმოიარობას იწყებს მე-5 — მე-6 წელს, უხვმოსავლიანია.
საქართველოს რევოლუციური კომიტეტი

საქართველოს რევოლუციური კომიტეტი, საქართველოს რევკომი (; 16 თებერვალი, 1921 — 25 თებერვალი, 1922) — საბჭოთა ხელისუფლების დროებითი საგანგებო ორგანო, რომელიც შეიქმნა საბჭოთა რუსეთ-საქართველოს ომის დროს, 1921 წლის 16 თებერვალს საქართველოს კომპარტიის ხელმძღვანელობით. გამოცხადდა წითელი არმიის მიერ ოკუპირებულ შულავერში, რის გამოც არაოფიციალურად „შულავერის მთავრობასაც“ უწოდებდნენ.

საქართველოს ოკუპაციისა და საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ რევკომი ასრულებდა ხელისუფლების საგანგებო ორგანოს როლს, რომელსაც ოფიციოზი განმარტავდა, როგორც „პროლეტარიატის დიქტატურის გარდამავალი ხასიათის პოლიტიკურ-სახელმწიფოებრივი ფორმის ფუნქციას“. მისი მოვალეობა იყო დამოუკიდებელი საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების ლიკვიდაცია და ახალი ხელისუფლების ორგანოების შექმნა, საბჭოების არჩევნებამდე „რევოლუციური წესრიგის“ უზრუნველყოფა და „პირველი რევოლუციური გარდაქმნების“ განხორციელება.

საქართველოს რევოლუციური კომიტეტის შემადგენლობაში შედიოდნენ: ფილიპე მახარაძე, მამია ორახელაშვილი, შალვა ელიავა, გიორგი ელისაბედაშვილი, საშა გეგეჭკორი, ამაიაკ ნაზარეტიანი და ბესარიონ კვირკველია.

1921 წლის 25 თებერვალს საქართველოს რევოლუციური კომიტეტმა ხელში აიღო ძალაუფლება თბილისში და შეუდგა ბოლშევიკური ცენტრალური და ადგილობრივი ორგანოების შექმნას. 8 მარტის სხდომაზე აირჩიეს მისი პრეზიდიუმი ფილიპე მახარაძის თავმჯდომარეობით. პრეზიდიუმმა პრინციპილად მოიწონა საგუბერნიო, სამაზრო, საქალაქო, სათემო და სასოფლო რევკომების სისტემა, რომელთაც საქართველოს ხელისუფლების მიერ ევაკუირებულ ადგილებზე ქმნიდნენ ბოლშევიკები და პარტიული ორგანოები დანიშვნის წესით. საქართველოს რევოლუციური კომიტეტმა გაუქმებული სამინისტროების ნაცვლად შექმნა სახელმწიფო მმართველობის ახალი ორგანოები — სახალხო კომისარიატები და სახალხო კომისართა საბჭო. 11 მარტს საქართველოს არმია და სახალხო გვარდია დაშლილად გამოაცხადა და წითელი არმიის ქართული ნაწილების შექმნას შეუდგა. 24 მარტს დაითხოვა საქართველოს დამფუძნებელი კრება, 22 მარტის დეკრეტით საფუძველი ჩაუყარა სასამართლოს გარდაქმნას; შექმნა მილიცია და საგანგებო კომისია ანტი-საბჭოთა მოძრაობასთან საბრძოლველად. სახალხო მეურნეობის მართვისთვის შექმნა სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭო, დაიწყო რესპუბლიკაში ეროვნული უმცირესობათა სახელმწიფოებრივი მოწყობა ავტონომიის ფორმით.

1922 წლის 25 თებერვალს შედგა საქართველოს საბჭოების ყრილობა, რომლის პირველ სესიაზეც საქართველოს რევკომმა საკუთარი უფლებამოსილება მოიხსნა.
ხარდინეს-დელ-რეის აეროპორტი

ხარდინეს-დელ-რეის აეროპორტი ( — აეროპორტი კუნძულ კაიო-კოკოზე (კუბა). გაიხსნა 2002 წლის 26 დეკემბერს. ხარდინეს-დელ-რეის აეროპორტმა შეცვალა კაიო-კოკოს აეროპორტი, რომელიც მისგან დასავლეთით 10 კილომეტრითაა დაშორებული. ყოველწლიურად ათასობით კანადელ და ევროპელ დამსვენებელს ემსახურება აეროპორტი. რეისები სრულდება კაიო-კოკოსა და კაიო-გილერმოს კუნძულებზე.
ხარდინეს-დე-ლა-რეინა

ხარდინეს-დე-ლა-რეინა — არქიპელაგი კარიბის ზღვაში, კუბის სამხრეთ სანაპიროსთან. სახელი უწოდა ქრისტეფორე კოლუმბმა ესპანეთის დედოფლის პატივსაცემად. ფართობი 2,170 კმ². დღეისათვის კუნძული წარმოადგენს ეროვნულ პარკს და ქმნის კუბის ერთ-ერთ უმსხვილეს დაცულ ტერიტორიას. ხარდინეს-დე-ლა-რეინა ვრცელდება ანა-მარიასა და გუაკანაიაბოს ყურეებს შორის.

ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ არქიპელაგი გადაჭიმულია 150 კმ-ზე. აერთიანებს 600-ზე მეტ რიფსა და კუნძულს. დაივინგისა და თევზჭერის პოპულარული ადგილია.
რობერტ დაუნი უმცროსი

რობერტ დაუნი უმცროსი (; დ. 4 აპრილი, 1965) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. 2008 წელს ჟურნალმა „ტაიმმა“ იგი 100 ყველაზე გავლენიან ადამიანთა შორის დაასახელა. ჟურნალ „“-ზე დაყრდნობით, 2013 და 2015 წლებში დაუნი ყველაზე მაღალანაზღაურებადი მსახიობი იყო. იგი აგრეთვე მეორე ყველაზე მაღალშემოსავლიანი მსახიობია, რომლის ფილმების შემოსავალი 14 მილიარდ აშშ დოლარს აღემატება.

მისი დებიუტი კინოში შედგა 1970 წელს, 5 წლის ასაკში, მამის, რობერტ დაუნი უფროსის მიერ გადაღებულ ფილმში „ფუნტი“. 1980-იან წლებში იგი თამაშობდა ფილმებში მოზარდების შესახებ. პირველი დიდი აღიარება მოიპოვა ფილმით „ნულზე ნაკლები“. 1992 წელს, ფილმში „ჩაპლინი“ შესრულებულმა მთავარმა როლმა მას მოუტანა და აგრეთვე ოსკარის პირველი ნომინაცია საუკეთესო მსახიობის კატეგორიაში.

1990-იან წლებში ნარკოტიკებთან დაკავშირებული ხმაურიანი სკანდალების შემდეგ იგი დაუბრუნდა ეკრანებს ლარი პოლის როლით ტელესერიალში ელი მაკბილი, რამაც მოუტანა კარიერაში პირველი ოქროს გლობუსი. ამას მოჰყვა რამდენიმე წარმატებული როლი ფილმებში: „გოთიკა (2003), „გაფრენილი კოცნა“ (2005) და „ზოდიაქო“ (2007). 2008 წელს ფილმ „ტროპიკულ ქარიშხალში“ შესრულებული როლისთვის მიიღო ოსკარის მეორე ნომინაცია. 2006 წელს მიიღო ტონი სტარკის როლი ფილმში „რკინის კაცი“, რითაც საფუძველი ჩაეყარა მასშტაბურ მედიაფრენჩაიზს -ის კინოსამყაროს. დაუნიმ როლის განსახიერება განაგრძო ფილმებში: „წარმოუდგენელი ჰალკი“ (2008), „რკინის კაცი 2“ (2010), „შურისმაძიებლები“ (2012), „რკინის კაცი 3“ (2013), „შურისმაძიებლები: ულტრონის ეპოქა“ (2015), „კაპიტანი ამერიკა: სამოქალაქო ომი“ (2016), „ადამიანი ობობა: დაბრუნება“ (2017), „შურისმაძიებლები: უსასრულობის ომი“ (2018) და „შურისმაძიებლები: დასასრული“ (2019). იგი აგრეთვე ცნობილია შერლოკ ჰოლმზის როლით გაი რიჩის ფილმებში შერლოკ ჰოლმზი (2009) და „შერლოკ ჰოლმზი: ჩრდილების თამაში“ (2011). პირველ ნაწილში შესრულებული როლისთვის გადაეცა მეორე ოქროს გლობუსი.

ფილმოგრაფია
დისკოგრაფია
სტუდიური ალბომები
 (2004)
კოლორადოსის არქიპელაგი

კოლორადოსის არქიპელაგი — კუნძულთა ჯგუფი კუბის ჩრდილოეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან. განვითარებულია თევზჭერა და ტურიზმი. იჭერენ კიბოსნაირებს, ღრუბლებს, ხამანწკებსა და თინუსს. კოლორადოსის არქიპელაგი ვრცელდება პინარ-დელ-რიოს პროვინციის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან, მექსიკის ყურის სიახლოვეს.

გადაჭიმულია დაახლოებით 100 კმ-ზე. არქიპელაგთან მდებარეობს ქალაქი პინარ-დელ-რიო.
მირიან მირიანაშვილი

მირიან მირიანაშვილი (დ. 1 იანვარი, 1961, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და იურისტი.

ბიოგრაფია
1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი გეოფიზიკის სპეციალობით, 1999 წელს კი იმავე უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1987 წელს ასპირანტურის დამთავრების შემდეგ იქვე ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ საქმიანობას.

80-იანი წლების მეორე ნახევრიდან ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მონაწილეა. სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს სახალხო ფრონტის გამგეობის, „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოს“ მუდმივი საბჭოს წევრი და საუნივერსიტეტო მოძრაობის თავმჯდომარე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). იყო საკონსტიტუციო კომისიის წევრი და 1991 წლის 31 მარტის დამოუკიდებლობის შესახებ რეფერენდუმის ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

1995-1998 წლებში საქართველოს რეფორმატორთა კავშირის ორგ. მდივანია შემდეგ პოლიტ. მდივანი. 1999-2001 წლებში იყო ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის თავმჯდომარე.
შოთა მირიანაშვილი

შოთა მირიანაშვილი (დ. 2 ივლისი, 1936, სოფელი ახალსოფელი, ყვარლის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ალპინისტი. საქართველოს მთამსვლელთა ფედერაციის პრეზიდენტი.

იყო სსრკ-ის ჩემპიონი ტრავერსების კლასში (1976, საღრანის დიდი ნალი), სამგზის მეორე (1960, 1975, 1977) და სამგზის მესამე (1965, 1969, 1973) პრიზიორი სასიმაღლო, კლდოვან და ტექნიკურ კლასებში. 1960-70-იან წლებში საქართველოს მთამსვლელთა ნაკრების კაპიტანი და მწვრთნელი. განხორციელებული აქვს მრავალი ასვლა, მათ შორის პირველასვლები როგორც კავკასიონზე ასევე პამირის და ტიან-შანის მთიანეთში. მინიჭებული აქვს საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატის და საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელის წოდებები. თსუ-ის გიორგი ნიკოლაძის სახელობის ალპური კლუბის პრეზიდენტი (1956 წლიდან), საქართველოს მთამსვლელთა ფედერაციის პრეზიდენტი (2000 წლიდან), ხელმძღვანელობდა ასზე მეტ მასობრივ ალპინიადას და სპორტულ-საკვალიფიკაციო შეკრებას.

შოთა მირიანაშვილი არის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი, საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი. ასევე არის თსუ-ს ნახევარგამტართა ფიზიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი.
ქართველი ებრაელების სინაგოგა თელ-ავივში

ქართველი ებრაელების სინაგოგა თელ-ავივში — სინაგოგა ისრაელის ქალაქ თელ-ავივის კვარტალ ნევე-შეანანში. აშენდა 1926 წელს ემიგრანტი ქართველი ებრაელების მიერ.

პორტალის - "იზრუს" ინფორმაციით, სინაგოგა შეიძლება მალე ბულდოზერებით აიღონ და მის ადგილზე ახალი შენობა ააგონ. გაზეთ "მაარივი"-ს ცნობთ, სინაგოგა რეგისტრირებული არასოდეს ყოფილა და მუნიციპალიტეტის დოკუმენტებში უბრალო ქოხად არის რეგისტრირებული. მისივე ინფორმაციით, "ოდესღაც საქართველოდან ჩასულთა დიდი სათვისტომო თელ-ავივის სამხრეთით თითქმის გაქრა - ადამიანები გაემგზავრნენ, მათი ადგილი კი ათობით ათასმა გასტარბაიტერმა და ინფილტრანტმა აფრიკიდან დაიკავა". სათვისტომოს წარმომადგენლებმა 2011 წლის დეკემბერში ისრაელის იუსტიციის მინისტრს გაუგებრობის გამოსწორების თხოვნით მიმართეს - თუ შენობა სალოცავ სახლად იქნება აღიარებული, მაშინ მის აღებას ვერ შეძლებენ.

როგორც გაზეთი იუწყება, სინაგოგის ეზოში ბარი გაიხსნა, რომელშიც არალეგალებს იფარებენ, მის პირდაპირ ორი ჯიხურია განთავსებული, რომელიც ფილიპინელებს ეკუთვნით. თავად სინაგოგაში თითქმის არაფერი ხდება. მიუხედავად ამისა, ქართველ ებრაელთა არამრავალრიცხოვან უხუცესებს მისი შენარჩუნება სურთ, რასაც "სიბილწის ზღვაში სიწმინდის კუნძულს" უწოდებენ. მათი აზრით, სინაგოგა ქართველი ებრაელების ტრადიციის შენარჩუნებას უწყობს ხელს, თუმცა ხელისუფლება მათ არ უსმენს. სასამართლომ შენობის დემონტაჟზე თანხმობა უკვე გასცა, სინაგოგის მრევლი კი კომპენსაციის სახით 290 ათასს შეკელს (თითქმის 60 ათასი ევრო) მიიღებს.
ვიდა გუერა

ვიდა გუერა ( დ. 19 მარტი, 1974) — ამერიკელი მოდელი, მსახიობი და მომღერალი. წარმოშობით კუბელი. აშშ-ში პოპულარობა მოიპოვა მას შემდეგ, რაც 2002 წელს ფოტოები გადაიღო ინგლისური გასართობი ჟურნალისთვის სახელწოდებით „“.

ვიდა გუერა დაიბადა კუბის დედაქალაქ ჰავანაში. მოგვიანებით ემიგრირებული იყო აშშ-ში. არაერთხელ გამოჩნდა ესპანურენოვან სატელევიზიო პროგრამებში. 2005 წლის აპრილში თითქოსდა ვიდა გუერას კამეროფონზე ჰაკერების შეტევა განხორციელდა. ათობით ფოტოსურათი, მათ შორის გუერას შიშველი სურათები ფართოდ გავრცელდა ინტერნეტში. 2006 წლის ივლისში ჟურნალ პლეიბოიში გამოჩნდა ვიდა გუერას პირველი ოფიციალური ფოტოსურათები. იგი ვეგეტარიანელია.
ვაუ (სამხრეთი სუდანი)

ვაუ — ქალაქი სამხრეთ სუდანში. შტატ დასავლეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქვეყანაში სიდიდით მეორე ქალაქი.

მიმოხილვა
მდებარეობს მდინარე ჯურის დასავლეთ ნაპირზე, დაახლოებით 650 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით ქვეყნის დედაქალაქ ჯუბიდან. ქალაქში არსებობს ბაჰრ-ელ-ღაზალის უნივერსიტეტი, ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზის სადგური და ასფალტირებული ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლიანი აეროდრომი.

მოსახლეობა
2008 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 118 331 ადამიანს. მოსახლეობას წარმოადგენს ბევრი სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფი, მათ შორის: ფერტიტის, დინკას, ლუოს და არაბი ხალხი.

მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:

რელიგია
ქალაქი ვაუ კათოლიკური ეპარქიის ცენტრია.

აქ დაბადებული ცნობილი ადამიანები
ლუოლ დენგი, ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კალათბურთელი.
ალეკ ვეკი, სუპერმოდელი.
კოსმონავტთა ზღვა

კოსმონავტთა ზღვა — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში. ვრცელდება კონტინენტ ანტარტიდის ნაპირებთან, ენდერბის მიწასა და რისერ-ლარსენის ზღვას შორის, რომლისგანაც გამოყოფილია გუნერუსის წყალქვეშა ქედით. კოსმონავტთა ზღვის აღმოსავლეთით გაწოლილია თანამეგობრობის ზღვა, დასავლეთით რისერ-ლარსენის ზღვა. ფართობი 698,6 ათ. კმ². სიღრმე 4798 მ-მდე. მთელი წლის განმავლობაში დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. სახელი უწოდეს 1962 წელს საბჭოთა ანტარქტიდული ექსპედიციის წევრებმა პირველი კოსმონავტების პატივსაცემად. ნაპირებზე მოქმედებს რუსეთის, იაპონიისა და ბელარუსის სამეცნიერო სადგურები.
მაიაბეკე

მაიაბეკე — მდინარე დასავლეთ კუბაში. მიიჩნევა უდიდესად კუბის სამხრეთ-დასავლეთ აუზში. გააჩნია ვრცელი სამდინარო ქსელი, რომელიც მოიცავს გუინესის, სან-ხოსე-დე-ლას-ლახასის, ხარუკოს, მადრუგისა და მელენა-დელ-სურის მუნიციპალიტეტებს.

მაიებეკე ყოფილი ჰავანის პროვინციის უდიდესი მდინარე იყო, ამჟამად კი (2011) მაიაბეკეს პროვინციის მთავარი მდინარეა, რომელსაც სახელი მისგან ეწოდა. მიედინება ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ. მის ნაპირებთან გაშენებული მნიშვნელოვანი ისტორიული ქალაქი გუინესი. მაიაბეკეს ცივი წყალი ზაფხულში საუკეთესო საშუალებაა საბანაოდ. ერთვის კარიბის ზღვას, მელენა-დელ-სურში.

გალერეა
ინდიელების ხეობა

ინდიელების ხეობა — სამი ურთერთდაკავშირებული ხეობის სერია კუბაში, ქალაქ ტრინიდადიდან 12 კმ-ში. სამი ხეობა — სან-ლუისი, სანტა-როსა და მეიერი საუკუნიდან საუკუნის ბოლომდე შაქრის წარმოების ცენტრს წარმოადგენდა. წარმოების პიკში, ამ ხეობაში შაქრისგადამამუშავებელი 50 ფაბრიკა ფუნქციონირებდა, რომელთაც გარს ერტყა შაქრის ლერწმის პლანტაციები, სადაც სულ 30 000 მონა შრომობდა. ტერიტორიის ფართობია 270 კმ² და მოიცავს შაქრის 70 ყოფილ საწარმოს. მათი უმრაველსობა დღეს დანგრეულია, მაგრამ ზოგიერთი მათგანი დღემდე ხელუხლებელია.

1988 წელს, ინდიელთა ხეობა და მისი მეზოებლი ქალაქი ტრინიდადი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

გალერეა
სან-პედრო-დე-ლა-როკის ციხესიმაგრე

სან-პედრო-დე-ლა-როკის ციხესიმაგრე — საუკუნის სათავდაცვო ნაგებობა კუბაში. აგებულია ქალაქ სანტიაგო-დე-კუბის დასაცავად. 1997 წელს იუნესკომ ციხესიმაგრე გამოაცხადა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად.

ციხესიმაგრის პროექტი შეიქმნა 1637 წელს, მილანელი სამხედრო ინჟინერიის სკოლის წარმომადგენლის ჯიოვანი ბატისტა ანტონელის მიერ, ქალაქის გუბერნატორ პედრო დე ლა როკა-ი-ბორხას ბრძანებით, რათა ქალაქი დაეცვათ მეკობრეებისაგან. მშენებლობა დაიწყო 1638 წელს და გრძელდებოდა 42 წელიწადი, 1670 წლამდე.

ამჟამად მუზეუმში განთავსებულია მეკობრეთა მუზეუმი.