iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ევლალია ქალწული

ევლალია ქალწული – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე (შვილებთან თეოგნისთან აღაპისა და პისტისთან ერთად) არის ძველი სტილით 22 აგვისტო, ახალი სტილით - 4 სექტემბერი. წმიდა მოწამე ევლალია დაიბადა ესპანეთში, ქალაქ ბარკიონის (დღევანდელი ბარსელონა) მახლობლად. მშობლებმა იგი ქრისტეს სარწმუნოებით და კეთილმსახურებით აღზარდეს. თოთხმეტი წლის ასაკიდან ქალწული მშობლიურ სახლში განმარტოებით ცხოვრობდა და თანატოლებთან ერთად ლოცვით, წმიდა წერილის კითხვითა და ხელსაქმით იყო დაკავებული. იმპერატორების, დიოკლეტიანესა და მაქსიმიანუსის (286-305) მიერ ქრისტიანთა დევნის დროს ქალაქ ბარკიონში მმართველი დაკიანე ჩავიდა მართლმორწმუნეების ამოსაჟლეტად. ეს რომ გაიგო, ევლალია ღამით ფარულად გავიდა სახლიდან და დილით უკვე ქალაქში იყო. გოგონამ გაჭირვებით გააღწია შეკრებილ ბრბოში და ამხილა მსაჯული, რომელიც ხალხს ჭეშმარიტი ღმერთის გმობას და ეშმაკებისთვის მსხვერპლის შეწირვას აიძულებდა. დაკიანემ ბრძანა, არგნებით დაუნდობლად ეგვემათ წმიდანი, მაგრამ იგი ახოვნად ითმენდა სატანჯველს, მსაჯულს კი უთხრა, უფალმა ტკივილის შეგრძნებისგან გამათავისუფლაო. მარტვილი ხეზე დაკიდეს, გაატყავეს და ცეცხლით დაუწყეს წამება. დაკიანემ ნიშნის მოგებით ჰკითხა ნეტარს: „სად არის შენი ღმერთი, რომელსაც ჰხადი?“ ევლალიამ უპასუხა: „უფალი ჩემს გვერდითაა, მაგრამ შენ შენი სიბილწის გამო მისი დანახვა არ შეგიძლია“. წმიდა მოწამის ლოცვისას: „აჰა, ესერა ღმერთი შემწე ჩემდა არს და უფალი შემწყნარებელ სულისა ჩემისა“ (ფს. 53.4), ცეცხლის ალი ჯალათებისკენ მიიქცა და ისინი მიწაზე დაენარცხნენ. ნეტარი ევლალია მხურვალედ ევედრებოდა უფალს, მიეღო მისი სული და ამ ლოცვაში აღესრულა კიდეც.

შეკრებილმა ხალხმა ცხადად დაინახა, თუ როგორ მოსწყდა თეთრი მტრედი მის ბაგეებს და ზეცაში აიჭრა. მარტვილის მშობლები, რომლებმაც შვილი უკვე მიცვალებული იპოვეს, ტიროდნენ, მაგრამ ხარობდნენ კიდეც იმის გამო, რომ მათი ასული წმიდანთა დასს შეერთო. როცა ქრისტეს ტარიგის ცხედარს ხიდან ხსნიდნენ, ერთმა ქრისტიანმა, სახელად ფელიქსმა, მას სიხარულის ცრემლებით მიმართა: „ქალბატონო ევლალია, შენ ჩვენზე ადრე შეიქენი მოწამეობრივი გვირგვინის ღირსი!“ სამი დღის წინ გარდაცვლილმა ევლალიამ მისკენ გამოიხედა და გაიღიმა. ფელიქსი მალე თვითონაც წამებით აღესრულა ქრისტესთვის.
წმინდა ფელიქსი

წმინდა ფელიქსი – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 22 აგვისტო, ახალი სტილით - 4 სექტემბერი. იგი არის თანამედროვე ევლალია ქალწულისა. როდესაც ქრისტესთვის წამებულ ევლალიას ცხედარს ხიდან ხსნიდნენ ფელიქსმა, მას სიხარულის ცრემლებით მიმართა: „ქალბატონო ევლალია, შენ ჩვენზე ადრე შეიქენი მოწამეობრივი გვირგვინის ღირსი!“ სამი დღის წინ გარდაცვლილმა ევლალიამ მისკენ გამოიხედა და გაიღიმა. ფელიქსი მალე თვითონაც წამებით აღესრულა ქრისტესთვის.
წმინდა ლუპე

წმინდა ლუპე – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 23 აგვისტოს და 26 ოქტომბერს, ახალი სტილით - 5 სექტემბერს და 8 ნოემბერს. იგი - საუკუნეთა მიჯნაზე ცხოვრობდა და წმიდა დიდმოწამე დიმიტრი თესალონიკელის (ხს. 8 ნოემბერს) ერთგული მსახური იყო. იგი დაესწრო თავისი ბატონის მოწამეობრივ აღსასრულს. დიდმოწამე დიმიტრის ბეჭდით, სისხლინი სამოსლითა და წმიდანის სახელით წმიდა ლუპე თესალონიკში მრავალ სასწაულს აღასრულებდა. ნეტარი ნებით ჩაბარდა უღმრთოებს და იმპერატორ გალერიუსის (305-311) ბრძანებით თავი მოჰკვეთეს (+306 წლის შემდეგ).
ფარსის ოსტანი

ფარსის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 6 ოსტანი: ქოხგილუე და ბოიერაჰმედი, ისპაჰანი, ქერმანი, იაზდი, ჰორმაზაგანი და ბუშირი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი შირაზი. ფარსის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 4,336,878 ადამიანს.

ფარსის ოსტანში საკმაოდ ბევრი ენაა გავრცელებული. ყველაზე მეტად საუბრობენ: ლური, სპარსულ და ქაშქურ ენებზე, მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი საუბრობს ასევე ფარსის დიალექტზე.

ეს პროვინცია ასევე ცნობილია როგორც „ფარსისტანი“.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ფარსის ოსტანი იყოფა 23 შაჰრესტნად.

აბადე
არსენჯენი
ბოვანტარი
დარაბი
ჯეხრომი
კაზერუნი
ლამერდი
ლარი
მამასანი
მარვდეშთი
მოჰრი
ნეირიზი
საადაშთეჰრი
სარვესტანი
საფაშეჰრი
სეპიდანი
ფასა
ფირუზაბადი
ხაჯიბადი
მონჯი
შირაზი
ეგლიდი
ეტახბენი
ბრენდან ფრეიზერი

ბრენდან ჯეიმზ ფრეიზერი (; დ. 3 დეკემბერი, 1968, ინდიანაპოლისი, ინდიანა, აშშ) — კანადელ-ამერიკელი მსახიობი, რომელიც ცნობილია ბლოკბასტერებში, კომედიებსა და დრამებში შესრულებული როლებით. მიღებული აქვს რამდენიმე ჯილდო, მათ შორის ოსკარი, კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო, კრიტიკოსთა არჩევანის კინოჯილდო, არის ოქროს გლობუსისა და -ს ნომინანტი. დაამთავრა კორნიშის ხელოვნების კოლეჯი 1990 წელს.

მისი კინოდებიუტი შედგა ფილმში „საჰაერო ბრძოლა“ (1991). სახელი მოიხვეჭა 1992 წელს ფილმებში „გაყინული კალიფორნიელი“ და „სკოლის კავშირები“. უფრო მეტად გაითქვა სახელი ფილმში „ჯორჯი ჯუნგლებიდან“ (1997) და ვარსკვლავად იქცა „მუმიას“ ტრილოგიაში (1999–2008) შესრულებული რიკ ო’კონელის როლით. ამას გარდა, მონაწილეობა აქვს მიღებული ფილმებში: „ღმერთები და მონსტრები“ (1998), „აფეთქება წარსულიდან“ (1999), „წყნარი ამერიკელი“ (2002), „შეჯახება“ (2004), „სურვილით დაბრმავებული“ (2000) და „მოგზაურობა დედამიწის ცენტრში“ (2008).

ჯანმრთელობის პრობლემების, პერსონალური დანაკარგებისა და მასზე განხორციელებული სექსუალური ძალადობის გამო 2000-იანი წლების ბოლოსა და 2010-იანების შუა პერიოდში კარიერული ვარდნა ჰქონდა. ტელევიზიაში ყოფნისას შეასრულა როლები ისტორიულ მინისერიალში „ტეხასის აჯანყება“ (2015), -ის დრამაში „საყვარლები“ (2016–2017), -ის სერიალში „ნდობა“ (2018) და - -ის სერიალში „საბედისწერო პატრული“ (2019–დღემდე).

მისი კარიერული აღზევება მას შემდეგ დაიწყო, რაც მონაწილეობა მიიღო სტივენ სოდერბერგის ფილმში „მკვეთრი მოძრაობის გარეშე“ (2021) და დარენ არონოფსკის ფილმში „ვეშაპი“ (2022). შესრულებული როლით დრამაში „ვეშაპი“ მოიგო ოსკარი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის, კრიტიკოსთა არჩევანის კინოჯილდო საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის და კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო.

ფილმოგრაფია
მერაბ მამულაშვილი

მერაბ მამულაშვილი (დ. 20 ივნისი, 1958) — ქართველი კომპოზიტორი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. პედაგოგები იყვნენ ნუკრი დავითაშვილი (ვიოლონჩელო, მუს.-კომედიის მთავარი დირიჟორი) და ვალოდია ღოღობერიძე (კონტრაბასი, თბილისის ოპერის კონცერტმეისტერი), რომელთაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს მომავალი მუსიკოსის ჩამოყალიბებაში.
ბერკეტი

ბერკეტი — მცირე ძალის მეშვეობით დიდი ძალის გასაწონასწორებელი უმარტივესი მექანიზმი. ბერკეტი მყარი სხეულია, რომელიც ბრუნავს ღერძის გარშემო, ამ ღერძის მართობ სიბრტყეში მდებარე ძალების მოქმედებით. ბერკეტის წონასწორობის პირობა ზოგადად ის არის, რომ ამ სიბრტყესთან ბრუნვის ღერძის გადაკვეთის წერტილის მიმართ ძალთა მომენტების ალგებრული ჯამი ნულის ტოლია. თუ ბერკეტზე მოქმედებს ორი ძალა (მამოძრავებელი და წინააღმდეგობის ), მაშინ ბერკეტის წონასწორობის პირობაა: =, სადაც და - ბერკეტის მხრებია. მაშასადამე, მამოძრავებელი ძალა იმდენჯერ ნაკლები იქნება წინააღმდეგობის ძალაზე, რამდენჯერაც მხარი მეტია მხარზე; მაგრამ ამვე დროს რამდენჯერაც მხარი მეტია მხარზე, იმდენჯერ წერტილის გადაადგილება მეტია წერტილის გადაადგილებაზე. ე. ი. რამდენჯერაც ვიგებთ ძალაში, იმდენჯერ ვაგებთ გადაადგილებაში (მექანიკის „ოქროს წესი“).

ბერკეტის წონასწორობის პირობა, როდესაც მასზე სიმძიმის ძალა მოქმედებს, მოგვცა არქიმედემ (ძვ. წ. საუკუნე); წონასწორობის ზოგადი პირობა ძალთა მომენტების საშუალებით ფრანგმა მათემატიკოსმა პ. ვარინიონმა მიიღო (1687). ბერკეტს, როგორც უმარტივეს იარაღს, უხსოვარი დროიდან იყენებენ. ამჟამადაც ტექნიკაში იგი მრავალი მექანიზმისა და მანქანის შემადგენელი ნაწილია.
იეზდის ოსტანი

იეზდის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 6 ოსტანი: ფარსი, ისპაჰანი, სემნანი, სამხრეთ ხორასანი, ხორასან-რეზავი და ქერმანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იეზდი. იეზდის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 958,318 ადამიანს.

იეზდის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ბეჰდინი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
იეზდის ოსტანი იყოფა 10 შაჰრესტნად.

აბრერჰუნი
არდაქენი
ბერქი
ხეთემი
მაჰრიზი
მეიბუდი
სედუგჰი
ტებესი
ტაფტი
იაზდი
გულისტანის ოსტანი

გულისტანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: მაზანდარანი, სემნანი და ჩრდილოეთი ხორასანი. გულისტანის ოსტანს ესაზღვრება თურქმენეთი. ოსტანის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გორგანი. გულისტანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1,617,087 ადამიანს.

გულისტანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: მაზანდარანული, თურქმენული და სპარსული.

ადმინისტრაციული დაყოფა
გულისტანის ოსტანი იყოფა 12 შაჰრესტნად.

ალიბედი
აქელე
აზედშეჰრი
ბანდერ-ე-გეზი
ბანდერ-ე-თურქმანი
გორდებ-ე-ქავეუსი
გორგანი
ქოლაეჰრი
კორდლიუ
მერევაჰტეპაჰი
მინუდეშთი
რემიენი
ქერმანის ოსტანი

ქერმანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 5 ოსტანი: ჰორმაზაგანი, ფარსი, იაზდი, სამხრეთი ხორასანი და სისტანი და ბელუჯისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ქერმანი. ქერმანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 2,652,413 ადამიანს.

ქერმანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული, ქაშქური და თურქული ენის სპეციალური დიალექტი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ქერმანის ოსტანი იყოფა 18 შაჰრესტნად.

ანბერაბედი
ბეფტი
ბემი
ბარდსეირი
ფეჰრეჯი
გელეი გენჯი
ჯიროფტი
ქეჰნუჯი
ქერმანი
ჰუჰბონანი
მენუჯენი
რებერი
რაფსენჯენი
რევერი
როუდბერ-ე-ჯოუნუბი
შეჰრ-ე-ბებეკი
სირჯენი
ზერენდი
სემნანის ოსტანი

სემნანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 8 ოსტანი: მაზანდარანი, გულისტანი, ჩრდილოეთი ხორასანი, ხორასან რეზავი, იაზდი, ისპაჰანი, ყუმი, თეირანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სემნანი. სემნანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 2,652,413 ადამიანს.

სემნანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული, ქაშქური, სემნანი, სენგსერი და მაზანდარნული.

ადმინისტრაციული დაყოფა
სემნანის ოსტანი იყოფა 4 შაჰრესტნად .
საგლეხო ბანკი

საგლეხო ბანკი, საგლეხო საადგილმამულო ბანკი, დაარსდა 1882 წელს როგორც რუსეთის სახელმწიფო საიპოთეკო ბანკი, რომლის ამიერკავკასიის განყოფილება გაიხსნა თბილისში 1906 წელს. საგლეხო ბანკი მიზნად ისახავდა ბატონყმული მეურნეობის შენარჩუნებისა და კულაკური მეურნეობის გავრცელებას. 1885 წლამდე გლეხებს სესხი ეძლეოდათ მხოლოდ მიწის შესაძენად. 1885 წელს ბანკის წესდება შეიცვალა, მიიღო მიწის შესყიდვისა და კრედიტის გაგრძელების უფლრბა. 1906-1910 წლებში საგლეხო ბანკმა შეიძინა 4829,9 ათასი ჰა მიწა, მათ შორის 84% მემამულეებისა იყო. 1914 წელს მიწის გირაოში დაბანდებული სესხის თანხამ 1344 მლნ. მანეთი შეადგინა. საგლეხო ბანკი ლიკვიდირებულ იქნა 1917 წლის 25 ნოემბერს (8 დეკემბერს).
საგოვანები

საგოვანები — შიშველთესლოვან მცენარეთა კლასი. ხისებრი მცენარეებია. მათი ღერო ხშირად გორგლისებრია და ნიადაგშია ჩამალული, იშვიათად სვეტისებრია და 18-20 მ აღწევს. 3 მ-მდე სიგრძის გვიმრის მსგავსი ფრთისებრი ფოთლები ღეროს წვერზეა განლაგებული და ამით პალმას მოგვაგონებს. ორსახლიანი მცენარეებია. მიკროსპოროფილები განლაგებულია მიკროსტრობილებზე — მამრობით გირჩებზე. მეგასპოროფილები ან ფოთლის მსგავსია, მაგრამ უფრო პატარა და უქლოროფილო, ან შეკრებილია მეგასტრობილებად — მდედრობით გირჩებად.

საგოვანებს განეკუთვნება 9-10 გვარის 100-მდე სახეობა. გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონაში. საგოვანები მცენარეთა უძველესი ჯგუფია.
ჩრდილოეთი ხორასანის ოსტანი

ჩრდილოეთი ხორასანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: ხორასან-რეზავი, სემნანი და გულისტანი. ჩრდილოეთ ხორასანს ესაზღვრება თურქმენეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბოჯნურდი. ჩრდილოეთი ხორასანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 811,572 ადამიანს.

ჩრდილოეთი ხორასანის ოსტანში საკმაოდ ბევრი ენაა გავრცელებული. მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი საუბრობს: სპარსულ, თურქმენულ და ქურთულ ენებზე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ჩრდილოეთი ხორასანის ოსტანი იყოფა 6 შაჰრესტნად.

მეჰელი და სემლაგჰენი
ჯეჯარმი
ესპარაიანი
ბოჯნურდი
შირვანი
ფარაოჯი
ხორასან-რეზავის ოსტანი

ხორასან-რეზავის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 4 ოსტანი: ჩრდილოეთი ხორასანი, სემნანი, იაზდი და სამხრეთი ხორასანი. ხორასან რეზავს ესაზღვრება ავღანეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მეშჰედი. ხორასან-რეზავის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 5,593,079 ადამიანს.

ხორასან-რეზავის ოსტანში საკმაოდ ბევრი ენაა გავრცელებული. მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი საუბრობს: სპარსულ, თურქმენულ და ქურთულ ენებზე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ხორასან-რეზავის ოსტანი იყოფა 19 შაჰრესტნად.

ბერდესკენი
ქენარენი
დერგეზი
ფარიამენი
გონაბედი
კელეტი
ქაშმარი
ქეფტი
ქელილებადი
მეშჰედი
მნეიშებური
ქეანეთი
ქუჩენი
რაშთქერი
სებზევერი
სერექში
ტეიბედი
თორბეთ-ე-ჯანი
თორბეთ-ე-ჰეიდერიეჰი
სამხრეთი ხორასანის ოსტანი

სამხრეთი ხორასანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 4 ოსტანი: ჩრდილოეთ ხორასანი, ქერმანი, იაზდი, სისტანი და ბელუჯისტანი და ავღანეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბირჯენდი. სამხრეთ ხორასანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 636,420 ადამიანს.

სამხრეთი ხორასანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენაა სპარსული.

ადმინისტრაციული დაყოფა
სამხრეთი ხორასანის ოსტანი იყოფა 7 შაჰრესტნად .

ბიჯენდი
დერმიენი
ფერდოვუსი
ნეჰბანდენი
ქეანი
სერეიენი
სერბიშეჰი
სისტანი და ბელუჯისტანის ოსტანი

სისტანი და ბელუჯისტანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: სამხრეთი ხორასანი, ქერმანი და ჰორმაზაგანი. სისტანი და ბელუჯისტანს ესაზღვრება პაკისტანი. გასასვლელი აქვს არაბეთის ზღვაზე. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ზაჰედანი. სისტანი და ბელუჯისტანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 2,290,076 ადამიანს.

ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული, ბელუჯი და ბრაუი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
სისტანი და ბელუჯისტანის ოსტანი იყოფა 8 შაჰრესტნად.

ჩებაჰერი
ირანშეჰრი
ქეში
ნიკშეჰრი
სერევანი
სერბეზი
ზებოლი
ზეჰედენი
ედუარდ ნეგრებეცკი

ედუარდ ნეგრებეცკი (დ. 24 ნოემბერი, 1908, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 30 იანვარი, 1985, ლენინგრადი, რსფსრ, სსრკ) — საბჭოთა ჩოგბურთელი. სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1948).

ბიოგრაფია
1930–1950 წლებში ედუარდ ნეგრებეცკი იყო სსრ კავშირის ერთ-ერთი უძლიერესი ჩოგბურთელი. 1954–1960 წლებში სსრ კავშირის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. 1960 წლიდან ლენინგრადის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. დაამთავრა ლესგაფთის სახელობის ფიზკულტურისა და სპორტის ინსტიტუტი და მუსიკალური ტექნიკუმი. სწავლობდა ლენინგრადის კონსერვატორიაში ვოკალის ფაკულტეტზე.

ჩოგბურთის თამაში დაიწყო 12 წლის ასაკში ცნობილ მწვრთნელთან — იან ჰომერთან. 1922–26 წლებში თბილისის ჩემპიონი მე-2 თანრიგოსნებში. 1927 ამიერკავკასიის რესპუბლიკების ჩემპიონი გახდა. 1928 წლის სსრ კავშირის სპარტაკიადაზე საქართველოს ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში მე-2 ადგილი დაიკავა, პირად პირველობაზე კი მეოთხედფინალს მიაღწია. 1932 წლიდან ლენინგრადში ცხოვრობდა.

1932 წელს ერთეულთა თანრიგში პირველად გახდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი. ეს მიღწევა ედუარდ ნეგრებეცკიმ 1947, 1949 და 1950 წლებში გაიმეორა. არჩილ მდივანთან ერთად 1934–1936 წლებში სსრ კავშირის ჩემპიონია წყვილებში. სხავადასხვა პარტნიორებთან ნეგრებეცკი სსრ კავშირის ჩემპიონია წყვილთა თანრიგში (1934–1940, 1950–1952) და შერეულ წყვილებში (1938–39, 1947, 1950–1952). 1931–1953 წლებში ნეგრებეცკი საბჭოთა კავშირის უძლიერეს ათეულში შედიოდა. საერთაშორისო მატჩების მონაწილეა თურქეთთან (1935), ჩეხოსლოვაკიასთან (1937–1938, 1949), იუგოსლავიასთან (1946), უნგრეთთან (1949) და პოლონეთთან. 1937–1938 წლებში ანრი კოშეს ცნობილ სკოლაში სწავლობდა.

ათლეტური აღნაგობის, ფიზიკურად კარგად მომზადებული ედუარდ ნეგრებეცკი კომბინაციურ ჩოგბურთს თამაშობდა. მძლავრი ჩაწოდება, ბრწყინვალე დარტყმა მარჯვნიდან, კარგი თამაში ჰაერიდან და უნიკალური სმეში იყო ნეგრებეცკის თამაშის ძირითადი კოზირები. ედუარდ ნეგრებეცკი გარდაიცვალა 1985 წლის 30 იანვარს ლენინგრადში.
პროკარიოტები

პროკარიოტები, პროტოკარიოტები ( „წინ“ და „ბირთვი“) — საერთო სახელწოდება ერთუჯრედიანი ორგანიზმებისა, რომელთაც არა აქვთ ნამდვილი ბირთვი და ქრომოსომებად ჩამოყალიბებული მემკვიდრული აპარატი. მემკვიდრული ინფორმაციის გადაცემისა და რეალიზაციის მატერიალური სუბსტრატი პროკარიოტებშიც დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავაა (დნმ), ოღონდ ქრომოსომებად არ არის ორგანიზებული და უჯრედის ცენტრში რგოლისებრ სტრუქტურას ქმნის, რომელსაც საკუთარი მემბრანა არ აქვს და ნუკლეოიდს უწოდებენ. პროკარიოტებს არც მიტოქონდრიები აქვთ, არც რთული შოლტები და სხვა. თანამედროვე კლასიფიკაციით პროკარიოტები განიხილება საუფლოს ან ქვესაუფლოს რანგის ჯგუფად, რომელიც მოიცავს ბაქტერიებს და არქეებს.

პროკარიოტები უძველესი ცოცხალი არსებებია, რომლებიც სამი მილიარდი წელია დედამიწაზე ბინადრობენ. მცირე ზომის გამო მათი შესწავლა მხოლოდ მიკროსკოპით არის შესაძლებელი. ევკარიოტებისაგან განსხვავებით პროკარიოტების უჯრედებში არ არის მთელი რიგი ორგანოიდები: მიტოქონდრიები, ენდოპლაზმური ბადე, გოლჯის აპარატი და ა.შ.
საგურამოს სახელმწიფო ნაკრძალი

საგურამოს სახელმწიფო ნაკრძალი — ყოფილი ნაკრძალი საქართველოში. მდებარეობს საგურამოს ქედზე, თბილისიდან 25 კმ. დაარსდა 1946 წელს 5241 ჰა ფართობზე. ნაკრძალს აღმოსავლეთით ეროვნული პარკის ტყეები იყო, ქვედა საზღვარი მდებარეობდა ზღვის დონიდან 600 მ-დე, ზედა — 1393 მ-ზე. ნაკრძალის მეტი ნაწილი დაფარულია ტყით. ხემცენარეებიდან გავრცელებულია წიფელი, რცხილა, მუხა, თელა, ნეკერჩხალი, პანტა და სხვა. საგურამოს ქედი აღმოსავლეთ საქართველოში „კოლხური ტყის კუნძულია“, სადაც გვხვდება მესამეული დროის ფლორის რელიქტები — ბაძგი, მოცვი, კოლხური სურო, ბზა, ურთხელი, კატაბარდა, ეკალღიჭი, გარეული ვაზი და სხვა. ძუძუმწოვარი ცხოველებიდან აქ გავრცელებულია კავკასიური ირემი, შველი, მცირე რაოდენობით - დათვი, მელა, ფოცხვერი, ტყის კატა, მგელი, ტურა, იშვიათია ჯიქი; არის მრავალი სახეობის ფრინველი.

2007 წლიდან მოქცეულია თბილისის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში.
საგურამოს ქედი

საგურამოს ქედი, კუხეთის მთა — საშუალო სიმაღლის განედური ქედი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს იალნოს ქედის დასავლეთ გაგრძელებას. უმაღლესი ადგილია მთა საგურამო (1392 მ). აგებულია ნეოგენური ნალექი ქანებით (კონგლომერატებით, ქვიშაქვებით, თიხებით). იალნოს ქედთან შეერთების ადგილზე გადაკვეთილია თბილის-თიანეთის საავტომობილო გზით. კალთებზე შერეული ფოთლოვანი ტყეებია (შემონახულია რელიქტური კოლხური ქვეტყის — ბაძგი, სურო, ბზა), თხემზე — მეორეული სუბალპური მდელოები. საგურამოს ქედზე დგას ზედაზნის მონასტერი.
სვანეთის სამთავრო

სვანეთის სამთავრო — ფეოდალური სამთავრო დასავლეთ საქართველოში საუკუნის ნახევრიდან — 1858 წლამდე. სვანეთის სამთავრო მოიცავდა ზემო სვანეთის (მდინარე ენგურის ხეობა) დასავლეთ ნაწილს ე. წ. ბალის ქედიდან (ლატალის დასავლეთით) ცხვიმზაგარამდე (ჯვარის აღმოსავლეთით), შედგებოდა ბეჩოს, ლეჩყანის, ეცერის, ცხუმარისა და ჩუბეხევის თემებისაგან.

ისტორია
სვანეთის საერისთავო აფხაზთა სამეფოს ერთ-ერთ ტერიტორიულ ადმინისტრაციულ ერთეულს წარმოადგენდა. ვახუშტი ბაგრატიონს ეს საერისთავო მოხსენიებული აქვს იმ 8 საერისთავოს შორის,რომელიც მისი ცნობით, აფხაზთა პირველმა მეფემ ლეონ დააარსა. მნიშვნელოვანია, რომ სვანეთის საერისთავოს „აფხაზთა სამეფოში“ მარუშიანთა საგვარეულო განაგებდა.

მარუშიანები უდიდეს როლს თამაშობდნენ „აფხაზთა სამეფოს“ პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ამ საგვარეულოდან უნდა იყოს 864 წელს ჯავახეთში კუმურდოს ტაძრის სამშენებელ წარწერაში მოხსენიებული ძვიად ერისთავი. იგი წარწერის მიხედვით, აფხაზთა მეფის ერისთავია ჯავახეთში.

სვანეთის სამთავრო დაახლოებით 66 სოფელს, 1000-მდე კომლს ანუ 9500–10000 სულ მცხოვრებს ითვლიდა. სოციალურ-პოლიტიკური წყობა და ურთიერთობანი ძირითადად საქართველოს ბარის მსგავსი იყო. სასულიერო სფეროში სვანეთის სამთავრო ცაიშელი ეპისკოპოსის სამწესოში შედიოდა. აქ მრავალრიცხოვან ქრისტიანულ ეკლესიათაგან სილამაზითა და სიმდიდრით გამოირჩეოდა ფხუტრერის მთავარანგელოზის ეკლესია.

სვანეთის სამთავროს შექმნისათვის ბრძოლა დაიწყო დადიშქელიანების ფუთასა და დიდი ოთარის დროს, რომელთა მემკვიდრეებმა სორთმანმა, როსტომმა, თენგიზმა და სხვებმა ბრძოლა გაუმართეს მეტოქე რიჩგვიანთა საგვარეულოს, რაც ამ უკანასკნელთა სრული გადაშენებით დასრულდა.

სვანეთის სამთავრო რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში
მთავრის — ბაბა ციოყის — მემკვიდრეები: მოსოსტრი, ციოყი, თათარყანი და სხვები ერთმანეთს ებრძოდნენ პირველობისათვის. საუკუნის 20-იან წლებში მათი გვარეულობა და სამთავრო ორად გაიყო: დადიშქელიანთა უფროსი შტო ჩუბეხევს (სამეგრელო მოსაზღვრე ტერიტორია) დაეუფლა, ხოლო უმცროსი — ეცერის, ცხუმარისა და ბეჩო-ლეჩყანის თემებს. ორივე შტოს მეთაურები ერთპიროვნულ ბატონობას, სამთავროსა და მთელი სვანეთს ხელში ჩაგდებას ცდილობდნენ. 1833 წელს დადიშქელიანებმა მეფის რუსეთის ქვეშევრდომობა მიიღეს, მაგრამ პირველობისათვის ბრძოლა არ შეუწყვეტიათ, რაც ზოგჯერ მოქიშპე თავადთა და მშრომელი მოსახლეობის აწიოკებით მთავრდებოდა. დაპირისპირებულ დადიშქელიანთა საქმეებში ხშირად დადიანები და მეფის მოხელეებიც ერეოდნენ. ყოველმხრივ შევიწროებული ჩუბეხევის დადიშქელიანები ბრძოლას განაგრძობდნენ. 1857 წელს კონსტანტინემ (მურზაყანი) მოკლა ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორი გაგარინი. კონსტანტინე საველე სასამართლოს გადაწყვეტილებით დახვრიტეს და მისი ოჯახის წევრები მალე რუსეთის შორეულ გუბერნიებში გადაასახლეს. ამის შემდეგ მცირე ხანში სვანეთის სამთავრო ოფიციალურად გაუქმდა, გადასახლებას გადარჩენილი დადეშქელიანები კი, როგორც კერძო პირები, სვანეთში მემამულეებად დარჩნენ.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირანში

იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ირანში – სიაში შეტანილია მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ირანში. 2019 წლის მონაცემებით ირანში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 24 ძეგლია.

იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1121 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1,9 % ირანის ძეგლებია.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
უიღბლო ამბების სერია

უიღბლო ამბების სერია — საბავშვო რომანების სერია, რომელთა ავტორია ლემონი სნიკეტი (ეს არის ამერიკელ ავტორ დენიელ ჰენდლერის ფსევდონიმი). წიგნებში მოთხრობილია ვაიოლეტ, კლაუს და სანი ბოდლერების ცხოვრება მას შემდეგ, რაც მათი მშობლები დაიღუპნენ. ბავშვებს მეურვის სახით შორეული ნათესავი, გრაფი ოლაფი დაუნიშნეს, რომელიც მათ უხეშად ეპყრობა და მათ მემკვიდრეობას ითვისებს. მას შემდეგ, რაც მას მეურვეობის უფლებას ართმევენ, გრაფი ბავშვებს თავად დასდევს, რასაც მოჰყვება რამდენიმე სხვა პერსონაჟის სერიული მკვლელობა.
ქარუნი

ქარუნი — მდინარე ირანში; შატ-ელ-არაბის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 820 კმ, აუზის ფართობი 60 ათ. კმ². სათავეს იღებს ზარდქუჰის მასივის ფერდობებზე (ზაგროსის მთათა სისტემა); ზემო და შუა დინებაში მიედინება ხეობებსა და მთათაშორის ქვაბულებში, ქვემოში — მესოპოტამიის დაბლობზე. იკვებება უმთავრესად წვიმის წყლით. ქვემოთში საშუალო წლიური ხარჯია 770 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად, ზემო წელზე ჩამონადენის ნაწილი გვირაბით გადასროლილია ისპაანის ოაზისში. სანაოსნოა ქალაქ აჰვაზიდან. გაივლის ჩახარ-მახალი და ბახთიარიასა და ხუზესტანის ოსტანებს. არის ერთადერთი სანაოსნო მდინარე ირანში.
ირანის ქალაქები მოსახლეობის მიხედვით

ირანი მსოფლიოში ურბანიზაციის მხრივ ერთ ერთი ყველაზე მათალ მაჩვენებელზეა. 1950 - 2002 წლებში ურბანიზაციის მაჩვენებლი 27% და 60 %-მდე გაიზარდა. საკმაოდ გახშირდა ირანის პროვინციებიდან და სოფლებიდან მიგრაცია ქვეყნის მთავარ ქალაქებში თეირანში, ისპაანში, ახვაზში და ყუმში. ირანის დედაქალაქის თეირანის მოსახლეობა შეადგენს 7.7 მილიონ ადამიანს (2006 მონაცემები), სწორედ თეირანის გარშემოა შექმნილი ერთ-ერთი დიდი აგლომერაცია. თეირანის მოსახლეობა მთეილი ირანის 11 %-ს შეადგენს.

მეშჰედი, მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ მეორე ადგილზეა ირანში და შეადგენს 2.4 მილიონ ადამიანს, მეშჰედი მდებარეობს ხორასან-რეზავის ოსტანში. მეშჰედში მდებებარეობს შიიტების ყველაზე წმინდა ადგილი იმამ რეზის მავზოლეუმი. მეშჰედი ტურისტებისთვის ერთ-ერთი საუკეთესო ადგილია აქ ყოველწლიურად 15 - 20 მილიონი ადამიანი ჩამოდის იმამ რეზის საფლავის სანახავად და უმშვენიერესი მუსლიმური ტაძრების სანახავად.

ირანის ქალაქებს შორის მოსახლეობით მესამე ადგილი უკავია ისპაჰანს (მოსახლეობა 1.5 მილიონი), ქალაქი მდებარეობს ისპაჰანის ოსტანში. ისპაჰანის აგლომერაციაში ცხოვრობს 3.4 მილიონი ადამიანი.

ქალაქებს შორის მეოთხე ადგილი აქვს თავრიზს (მოსახლეობა 1.3 მილიონი). ქალაქი მდებარეობს აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის ოსტანში. თავრიზი სამრეწველო განვითარების მხრივ თეირანის შემდგომ მეორე ადგილზეა. მილიონიანი ქალაქებია ყარაჯი (მოსახლეობა 1.3 მილიონი) და შირაზი (მოსახლეობა 1.2 მილიონი). ყარაჯი მდებარეობს თეირანის ოსტანში და 20 კმ-ით დაშორებულია თეირანს. ყარაჯი მდებარეობს ელბრუსის მთების კალთებთან.

1 000 000-ზე დიდი ქალაქები
2006 წლის აღწერის შედეგად, ირანის ტერიტორიაზე 6 მილიონს გადაცილებული ქალაქია. :

ქალაქები 100 000 დან 1 000 000 მდე მოსახლეობით
აქ წარმოდგენილია ირანის ქალაქები 100 000 დან 1 000 000 მდე მოსახლეობის მიხედვით. :

ოსტანები და ქალაქები
აქ წარმოდგენილია , ირანის 30 ოსტნის 4 ქალაქი მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ.
სადაფი

სადაფი — ორსაგდულიანებისა და მუცელფეხიანების ნიჟარის შიგა შრე, რომელსაც გამოყოფს მანტია. სადაფი შედგება არაგონიტის (კალციუმის კარბონატის სახეობა) თხელი ფირფიტებისაგან, რომლებიც ნიჟარის ზედაპირის პარალელურადაა განლაგებული. არსებობს სადაფის ზღვისა და მტკნარი წყლის სახესხვაობები, რომლებსაც სხვადასხვა მოლუსკის ნიჟარიდან იღებენ. სადაფისგან აკეთებენ სამკაულებს, ღილებს და სხვა ნივთებს. მისი განსაკუთრებული სახესხვაობაა მარგალიტი.
სადახლოს არხი

სადახლოს არხი — სარწყავი არხი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის ვაკეზე. საზრდოობს მდინარე დებედის წყლით. სათავეს იღებს სოფელ სადახლოს ზემოთ დაახლოებით 3 კმ-ზე. მაგისტრალური არხის სიგრძეა 10,2 კმ; მაქსიმალური გამტარუნარიანობა — 1,0 მ³/წმ. რწყავს მარნეულის მუნიციპალიტეტის მიწებს (1210 ჰა). ექსპლუატაციაშია 1930 წლიდან.