iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დიდი ღრომი

დიდი ღრომი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული არცევი).

მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე მეჯუდის ნაპირას, ზღვის დონიდან 860 მ-ზე. გორიდან დაშორებულია 30 კმ-ით, ერედვიდან — 23 კმ-ით. უშუალოდ ემიჯნება გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეჯვრისხევს.

სოფელი იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის ( ს.) მეჯუდის ხეობის სოფელთა სიაში. 1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონში. 1989 წლის აღწერით იყო 185 მცხოვრები, ძირითადად ოსები. 1991 წლიდან სოფელი საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს მიღმაა (ოფიციალურად შედიოდა ჯერ გორის, შემდეგ ერედვის მუნიციპალიტეტში). 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს დიდ ღრომი ხანმოკლე პერიოდით (8-10 აგვისტო) გათავისუფლებული იყო საქართველოს შეირაღებული ძალების მიერ. 2008 წლის აგვისტოდან ოკუპირებული ტერიტორიაა.
რომის მეტროპოლიტენი

რომის მეტროპოლიტენი — იტალიის დედაქალაქ რომის მიწისქვეშა ტრანსპორტის სისტემა.
გაიხსნა 1955 წელს. დღეისათვის რომის მეტროპოლიტენს სამი მოქმედი ხაზი აქვს — ხაზი (ნარინჯისფერი), ხაზი (ლურჯი) და ხაზი (მწვანე), რომლებიც ჯამში 60 კილომეტრი სიგრძისაა და ემსახურება 73 სადგური.

რომის მეტროსისტემა ევროპის დანარჩენი ქალაქების მიწისქვეშა სატრანსპორტო სისტემებისგან განსხვავებით, ნაკლებ განვითარებულია და მხოლოდ და მხოლოდ 60 კმ სიგრძისაა, როდესაც ბერლინის მეტროპოლიტენი 150 კმ-ია სიგრძით, ლონდონისა კი 400 კმ.

ხაზები
ისტორია
პირველი ხაზის მშენებლობა 1930-იან წლებში დაიწყო. ხაზი თავიდან დაგეგმილი იყო როგორც ცენტრალური ვაგზლის დამაკავშირებელი რომის სამხრეთ უბნებთან, სადაც ა42-ის არეში 1942 წელს მსოფლიო ბაზრობა უნდა მოწყობილიყო. ომის გამო მსოფლიო პროექტი ვერ განხორციელდა. მშენებარე უბანი მოგვიანებით გადააკეთეს და რომის ბიზნეს-კვარტლის სახელი უწოდეს უკვე 1950-იან წლებში. მეტროს ეს ხაზი საბოლოოდ, 1955 წელს გაიხსნა და დღესდღეობით ბ ხაზი ეწოდება. ა ხაზი 1980 წელს შევიდა ექსპლუატაციაში და ოტავიანოს სადგურიდან ანაგნინას სადგურამდე იყო გადაჭიმული. 1990-2000 წლებში ხაზი დააგრძელეს და უკვე ბატისტინის სადგურამდე აღწევს.
1990 წელს ბ ხაზი ტერმინის სადგურიდან რებიბბიას სადგურამდე დაგრძელდა. 2005 წლისთვის მისი საერთო სიგრძე 38 კილომეტრს აღწევდა. ორი არსებული ა და ბ ხაზები სადგურ რომა ტერმინისთან გადაიკვეთება. ბ ხაზის ახალი განტოტება ბ1 ამჟამად შენდება, მისი საერთო ბიუჯეტი 482,900,000 ევროა. ხაზის გახსნა 2010 წლისთვის იგეგმება. ხაზი ბ1 სადგურ პიაცა ბოლონიასთან შეუერთდება ხაზ ბ-ს და ოთხი სადგურით იქნება წარმოდგენილი, რომელთა ერთიანი სიგრძე 3,9 კილომეტრს არ გადააჭარბებს.

მესამე ხაზი, ხაზი ც მშენებლობის პროცესშია და 3,000,000 ევრო იხარჯება მის გასამართავად. ც ხაზს 30 სადგური უნდა ჰქონდეს საერთო სიგრძით 25,5 კილომეტრი. მესამე ხაზი ტერმინი-პანტანოს მიწისზედა სარკინიგზო კავშირს მთლიანად ჩაენაცვლება და სამომავლოდ ავტომატიზებული, უმემანქანო ვაგონებით იმოძრავებს. ხაზის პირველი განყოფილების გახსნა 2011 წლისთვის არის ნავარაუდევი, დასრულება კი 2015 წლისთვის. თუმცა, არქეოლოგიური აღმოჩენები გათხრებისას მეტისმეტად აფერხებს ხსენებული ხაზის გაყვანას.

მეოთხე ხაზი დ ამჟამად დაპროექტების პროცესშია. მას 22 სადგური და 20 კილომეტრიანი სამოძრაო ზოლი ექნება. ხაზის პირველი განყოფილება 2015 წელს უნდა შევიდეს ექსპლუატაციაში.
დიცი

დიცი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: არბო, დიცი, ქორდი).

მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 880 მეტრის დონეზე, გორიდან 27 კილომეტრის დაშორებით. სოფელში დგას გვიანდელი ფეოდალური ხანის ღვთისმშობლის ეკლესია.

ისტორია
დიცი იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის ( ს.) იმ სოფლების სიაში, რომელთა სავარგულები მდ. პატარა ლიახვით ირწყვება.

1905 წლის 14 მარტს, სოფელში მოხდა გლეხთა მღელვარება. გლეხებმა დაარბიეს სოფლის კანცელარია, გაანადგურეს იქ დაცული საბუთები. 1921-1922 წლებში დიცის თემში შედიოდა სოფლები ვანათი, აწრისხევი, საცხენეთი, ხოშური, ხადურიანთკარი. დიცის თემი შედიოდა გორის მაზრის ცხინვალის რაიონში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1 072 ადამიანი.
ლეგენდარული საფოსტო მარკები

ლეგენდარული საფოსტო მარკები — საფოსტო მარკების სია, რომლებიც ითვლებიან გამორჩეულად სხვა და სხვა მიზეზების გამო. უმეტესათ მათი იშვიათობის ან ბეჭდვის დროს დაშვებული შეცდომის გამო. მათ შორის ყველაზე ცნობილებია:

ტრე სკილინგ ყვითელი (შვედეთი)
შავი პენი (ბრიტანეთი)
ხარის თვალი (ბრაზილია)
ბრიტანეთის გვიანა
მავრიკის "ფოსტის ოფისი"
აყირავებული ჯენი (აშშ)
სხივოსანი ვარსკვლავი (შვეიცარია)
 (აშშ)
პარიზის მეტროპოლიტენი

პარიზის მეტროპოლიტენი ან პარიზის მეტრო — პარიზის მიწისქვეშა ჩქაროსნული ტრანსპორტის სისტემა; საფრანგეთი. უნდა აღინიშნოს, რომ სწორედ პარიზის მეტროს წყალობით გახდა სიტყვა მეტრო ესოდენ გამოყენებადი მსოფლიოს სხვადასხვა ენაში, მათ შორის, ქართულშიც. მეტროში ჩასასვლელი აღნიშნულია ასოთი „“. მეტროქსელი სრულიად პარიზსა და მიმდებარე გარეუბნებს მოიცავს. მეტროსადგურები არცთუ ღრმად არის მიწისქვეშ განლაგებული; გაცილებით მეტ სიღრმეზეა საქალაქო ელექტრომატარებლების - - ქსელი, რომელიც ქალაქს რამდენიმეჯერ სერავს , , , , და ხაზებით.

ისტორია
პარიზის მეტროპოლიტენი ევროპის კონტინენტზე ერთ-ერთი უძველესია ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის შემდეგ. მეტროს პირველი ხაზები ზუსტად ქუჩების ქვეშ გადიოდა. გეზს რომ ასცდენოდა ლიანდაგების გაყვანა, სახლების სარდაფებში აღმოჩნდებოდა. ზოგიერთ სადგურს მიხვეულ-მოხვეული პლატფორმა აქვს ქუჩების არასაკმარი სიგანის გამო. ამავე მიზეზით, გვერდითი პლატფორმები ზოგიერთ სადგურზე ერთიმეორის პირისპირ არ არის განთავსებული.

პარიზის მეტრო 1900 წლის 19 ივლისს გაიხსნა მსოფლიო გამოფენაზე. პირველ ხაზზე „ვენსენის ციხესიმაგრე — პორტ-მაიო“ ბილეთის ფასი მეორე კლასის მგზავრებისთვის 15 სანტიმი ღირდა ძველი ფრანგული ფრანკებით, ხოლო პირველი კლასის საზოგადოებისთვის 25 სანტიმი. ცენტრში ხაზების უმეტესობა 1920 წლისთვის არის აშენებული. იმდროის სადგურებს შორის ერთობ მოკლე მანძილი იყო, ინტერიერი კი მოდერნის სტილში (ე.წ. არტ ნუვო) იყო გადაწყვეტილი დიზაინერ ეკტორ გიმარის მიერ.

მთელი საუკუნის განმავლობაში მეტროპოლიტენი წყვეტილი ინტენსივობით შენდებოდა და გარეუბნებისკენ გრძელდებოდა. 1969 წლიდან კი -ის სისტემის მიხედვით. (ფრ. '--).

დღესდღეობით
პარიზის მეტროპოლიტენს 14 დანომრილი „დიდი“ ხაზი და 2 მოკლე ხაზი აქვს (3 და 7) — ყოფილი განშტოებები მე-3 და მე-7 ხაზები.
ლიანდაგების სიგრძე 226.9 კილომეტრია. სადგურების რაოდენობაა 308, ამათგან 64 გადასაჯდომია. რამდენადაც გადასაჯდომი სადგურები ერთზე მეტ ხაზზეა განთავსებული, გაჩერებების საერთო რაოდენობა მეტროს ყველა ხაზზე 384-ია. სადგურებს შორის საშუალო მანძილი 562 მეტრია. ხაზების დიდი ნაწილი მიწისქვეშაა, მიწისზედა სადგურები მხოლოდ 21-ია (უმეტესობა ხაზ 6-ზე).
მგზავრთა ნაკადი დღიურად 4,5 მლნ ადამიანს აჭარბებს (ევროპის მეტროპოლიტენებს შორის გადატვირთულობით მეორე ადგილზეა მოსკოვის მეტროპოლიტენის შემდეგ და მეხუთე ადგილზე ტოკიოს, მოსკოვის, ნიუ-იორკისა და მეხიკოს მეტროპოლიტენების კვალდაკვალ).
მეტროს ნებისმიერ საგდურში ჩასული ნახავს ქალაქის უბნის დაწვრილებით გეგმას, თუ სად მდებარეობს სადგური.
პარიზის მეტროს ყოველდღიურად 4,5 მლნ ადამიანი გადაჰყავს. 2015 წლის მონაცემებით, მთელი წლის მანძილძე 1.520 მლრდ მგზავრის გადაყვანა მოხდა.

ტექნიკური მონაცემები
მატარებელთა მოძრაობის საშუალო სისწრაფე 35 კმ/ს.
მატარებელთა სიგრძე 3-დან 6 ვაგონამდეა.
1, 4, 6, 11, 14 ხაზებზე სალტეებიანი მატარებლები მოძრაობს.
ლიანდაგების განი - სტანდარტულია -1435 მმ, კვება მესამე რელსიდან ხდება (750 ვ, მუდმივი დენი).
ხაზი 14 - ყველაზე თანამედროვეა შემადგენლობის მოძრაობის ავტომატური მართვით.
სადგურების დიდი ნაწილი გვერდითა პლატფორმებით არის. კუნძულისმაგვარი პლატფორმის მქონდე სადგურები მეტწილად კროსპლატფორმიან გადასაჯდომ კვანძებზე გვხვდება.

ხაზები
ზემო გურგენიანი

ზემო გურგენიანი — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ნინიგორის ადმინისტრაციული ერთეულში (კახეთის მხარე).

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ნინოსხევის (ალაზნის სისტემა) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 450 მ-ზე, ლაგოდეხიდან 10 კმ-ში.

სოფელი გურგენიანი შეიქმნა საუკუნის დასაწყისში ძირითადად დასავლეთ საქართველოდან გადმოსული მოსახლეობით (ტოპონიმი ახალწარმოქმნილია). 2000-იან წლებში ოფიციალურად გაიყო ორ სოფლად: ზემო გურგენიანი და ქვემო გურგენიანი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 444 ადამიანი.
გელათი (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი)

გელათი — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (ნინიგორის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 280 მეტრი, ლაგოდეხიდან 8 კილომეტრი.

2025 წელს სოფლის სასაფლაოს ტერიტორიაზე გაითხარა - საუკუნეების ჯვრის ტიპის ტაძრის ნანგრევები, ოთხი ნახევარწრიული აბსიდითა და ოთხი ნახევარწრიული აბსიდთშორისი უბით. ტაძარს ეტყობა მოგვიანებითი აღდგენის კვალი (აგურით ნაგები თაღები). ტაძრის გარშემო აღმოჩენილია განვითარებული შუასაუკუნეების ხანის კერამიკის ფრაგმენტები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 205 ადამიანი.
Audi A4

აუდი 4 — -ს საუშალო კლასის ავტომობილი. იგი პირველად 1995 წელს გამოჩნდა, როგორც 80-ის მემკვიდრე. 4 კომპანია აუდის ყველაზე გაყიდვადი მოდელი გახდა.

ისტორია
აუგუსტ ჰორხი (აუდი-ს დამაარსებელი, დაიბადა : 12/10/1868.)

აუდი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კომპანიაა (გერმანული), რომელიც თითქმის 100 წელია აწარმოებს მსუბუქ ავტომობილებს. იგი -ის კონცერნში შემავალი ფირმაა. აუდის ისტორია საკმაოდ საინტერესოა, რომელიც დაკავშირებულია აუგუსტ ჰორხთან (აუდის დამაარსებელთან). ყველაფერი კი ასე დაიწყო.

აუგუსტმა 1909 წელს გამოუშვა 6 ცილინდრიანი ძრავი, რომელიც წარუმატებელი აღმოჩნდა და კომპანია გაკოტრების პირამდე მიიყვანა. ამაზე განაწყენებულმა კომპანიონებმა გადაწყვიტეს მისი ფირმიდან გაძევება რაც მოხდა კიდეც და მას მოუწია საკუთარი (, დაარსებული 1899 წ) ფირმის დატოვება.

ამის შემდეგ აუგუსტ ჰორხმა დააარსა საავტომობილო ფირმა, რომელიც ატარებდა მის სახელს , თუმც მისმა ყოფილმა კომპანიონებმა სასამართლოში შეიტანეს სარჩელი, რათა შეცვლილიყო ფირმის სახელწოდება (ვინაიდან უკვე არსებობდა მსგავსი სახელწოდების ფირმა). სასამართლოს გადაწყვეტილებით უნდა შეცვლილიყო ავტომობილების სახელწოდება და იგი აღარ უნდა გამოსულიყო ის სახელწოდებით.

მიუხედავად ყველაფრისა ავგუსტ ჰორხმა მალევე დააარსა ახალი ფირმა, რომელიც -იდან (რომელიც გერმანულად მოსმენას ნიშნავს, , — მოსმენა. ლათინური თარგმანი — ) გამომდინარე იქნა შექმნილი (ლათინური ვარიანტი) აუდი.

1928 წელს მოხდა აუდის სხვა ფირმასთან -სთან შეერთება (ვინაიდან იგი გაკოტრების პირას იყო მისული). ეს არ აღმოჩნდა საკმარისი და ეკონომიკური კრიზისის დროს იგი შეუერთდა ავტოგაერთიანებას -ს აუდის ე. წ. მეორედ დაბადება დაკავშირებულია ფერდინანდ პიხი -სთან (ფერდინანდ პორშეს შვილიშვილი) იგი 1988 წელს არჩეულ იქნა აუდის მმართველად, ხოლო 1993 წელს გახდა მთელი კონცერნის მმართველი . იგი კონცერნს მართავდა 2002 წლამდე სწორედ პიხის დამსახურებაა აუდის კვადრო სისტემა და ალუმინის გამოყენება, რომელმაც დიდი წარმატება მოუტანა როგორც თავად პიხს ასევე აუდის ბრენდს სწორედ მან გადაწყვიტა რომ მომხდარიყო აუდის და ფოლკსვაგენის ფიქტიური გაყრა, რათა აუდი ავტობაზარზე წარმოდგენილიყო თავისი განსაკუთრებული მახასიათებლებით 1980 წელს ჟენევის ავტოსალონზე წარმოდგენილი აუდის კუპე (კვადრო 44-ზე) მოულოდნელი სენსაცია აღმოჩნდა საზოგადოებისათვის, ვინაიდან მანამდე სრულამძრავიანი სისტემა მხოლოდ სატვირთო ავტომობილებში გამოიყენებოდა.

კვადრო სისტემით აღჭურვილი აუდი 80 გახდა მიზეზი იმისა, რომ სხვა მოდელებშიც გამოყენებულიყო ეს უნიკალური სისტემა.

კვადრო სისტემით აღჭურვილ ავტომობილებზე დატვირთვა ნაწილდება როგორც წინა, ასევე უკანა ღერძებზე (პროცენტულობით 50/50-ზე). დაცურების შემთხვევაში დატვირთვა გადადის იმ თვალზე, რომელიც ყველაზე კარგად ეჭიდება გზას. ეს კი იძლევა ძრავის პოტენციალის სრულად გამოყენებას, ცუდ გზებში მაღალ გამავლობას და დიდ სიჩქარეზეც წონასწორობის შენარჩუნებას. აუდის მიერ დანერგილი კვადრო სისტემა დღემდე განსაკუთრებული და რევოლუციური მოვლენაა ავტოწარმოებასი. ამ სისტემამ მიიღო სახელწოდება .

მოდელების თანმიმდევრობა
მადრიდის მეტროპოლიტენი

მადრიდის მეტროპოლიტენი — მეტროპოლიტენისა და მსუბუქი მეტროს სისტემა ესპანეთის დედაქალაქ მადრიდში და რამდენიმე თანამგზავრ ქალაქში: არგანდა, ხეტაფე, ლეგანესი და მოსტოლესი. გაიხსნა 1919 წლის 17 ოქტომბერს. მადრიდის მეტრო მსოფლიოში ყველაზე სწრაფგანვითარებადი მეტროპოლიტენების რიცხვს ეკუთვნის.
2022 წლის მდგომარეობით, ლიანდაგების სიგრძე 294 კილომეტრია და 13 ხაზს, 328 სადგურსა (აქედან 289 მეტროს სადგურია, ხოლო 37 — მსუბუქი მეტროსი) და მოძრავი შემადგენლობის 2400 ერთეულს მოიცავს.

მადრიდის მეტროპოლიტენის ყოველდღიური სამუშაო საათებია 6:00 — 1:30.
ხაზები
ისტორია
მადრიდის მეტროს პირველი ხაზი 1919 წლის 17 ოქტეომბერს გაიხსნა ალფონსო დროს "კომპანია დე მეტროს" მმართველობით. იმხანად მხოლოდ რვა სადგური იყო 3.5 კმ სიგრძეზე. ვიწრო სექციებად იყო კონსტრუირებული და პლატფორმები მხოლოდ 60 მეტრი იყო სიგანეში. ამ ხაზების გაფართოება და ახალი ორი ხაზის მშენებლობა 1919 წლის შემდეგ დაიწყო. 1936 წლისთვის ქსელში სამი ხაზი და ერთი განშტოება იყო ოპერასა და ნორტეს რკინიგზის სადგურს შორის. ესპანეთში სამოქალაქო ომის დროს ამ სადგურებს თავშესაფრებად იყენებდნენ.

ომის დასრულების შემდეგ ხაზების გაფართოების აქტივობა ნელ-ნელა მიედინებოდა. 1944 წელს მეოთხე ხაზი აშენდა.

მეხუთე ხაზი ვიწრო სექციად აშენდა, თუმცა, 90 მეტრიანი პლატფორმით. მეხუთე ხაზის გახსნის შემდეგ პირველ ხაზზე პლატფორმები გააფართოვეს.

ტექნიკური მახასიათებლები

ლიანდაგების სიგანე - 1445 მმ, მოძრაობა მარცხენა მხრიდან (რამდენდაც მარჯვნიდან მოძრაობა მადრიდში მეტროს გახსნიდან 5 წლის შემდეგ, 1924 წელს შემოიღეს).

ხაზებზე 1, 2, 4, 5, 6, 9 და განშტოებაზე კვებისათვის 600 ვ უწყვეტი დენი გამოიყენება. დანარჩენ (3, 7, 8, 10, 11 და 12) — 1500 ვ მუდმივი დენი. სწორედ ამ სქემაზე გადაიყვანენ საბოლოოდ ყველა ხაზს, ხოლო მსუბუქი მეტროს მშენებარე ტოტებზე მუდმივი 750 ვ დენს გამოიყენებენ.

გვირაბები და სადგურები
გვირაბები ზოგჯერ ვიწროა (უფრო ძველი ხაზებისთვის — 6,86 მ სიგანე და 5,36 მ სიმაღლე). არის ფართო გვირაბებიც - (ახალი და უფრო ღრმა ხაზებისთვის) - 7,74 მ სიგანე და 6,87 მ სიმაღლე. სადგურებს შორის საშუალო მანძილი ვიწროგვირაბიან გადასარბენებზე 630 მეტრია, ბაქნის სიგრძე 60 ან 90 მეტრი, ფართოგვიაბიანზე 850 მ, ბაქნის სიგრძე 110-115 მეტრი.

ციცაბოს მინიმალური რადიუსი — 90 მ-ია, გზების დაგვერდება 5 %-ს არ აღემატება.

ყველაზე ღრმა სადგური - კუატრო კამინოსი (რკალური ხაზი 6) 49 მეტრის სიღრმეზეა განლაგებული.

სადგურების უმეტესობას პლატფორმების გვერდითი განლაგება აქვს, არსებობს კუნძულის ტიპის პლატფორმიანი სადგურებიც (მათ შორის მიწისზედა) და სამპლატფორმიანი (ე.წ. ესპანური გადაწყვეტა).

საინტერესო ფაქტები
მთელ ქსელში მხოლოდ ერთი დახურული სადგური-მოჩვენება — "ჩემბერია", რომელიც 1919 წელს გაიხსნა, ხოლო 1966 წელს კი დაიხურა ხაზის რეკონსტრუქციის მიზეზით. მოგვიანებით მეტროში მუზეუმი გახსნეს.
სკუტერის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია გერმანული ჯგუფ სკუტერის დისკოგრაფია.

სკუტერი, ჩამოყალიბებული 1993 წელს ჰამბურგში, არის მსოფლიო მასშტაბით ცნობილი ერთ-ერთი წარმატებული გერმანული ჯგუფი, რომელსაც დღეისათვის 25 მილიონზე მეტი ჩანაწერი გაყიდა. 1994 წლიდან ტრიომ გამოსცა 18 სტუდიური ალბომი, 49 სინგლი, სამი კრებული და ოთხი საკონცერტო ალბომი. სკუტერში, რომელსაც წლების მანძილზე მიღებული აქვს 80 ოქროსა და პლატინის ჯილდო, შედიან ეიჩ პი ბაქსტერი, რიკ ჯორდანი და მაიკლ საიმონი.

ალბომები
სტუდიური ალბომები
კრებულები
საკონცერტო ალბომები
სინგლები
ვიდეოფილმები/
ვინჩენცო ბელინი

ვინჩენცო ბელინი (; დ. 3 ნოემბერი, 1801, კატანია, სიცილია — გ. 23 სექტემბერი, 1835, პიუტო, პარიზთან ახლოს) — იტალიელი კომპოზიტორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა მუსიკალურ ოჯახში. მამა დირიჟორი ჰყავდა, პაპა — ორგანისტი და კომპოზიტორი. სწავლობდა ნეაპოლის კონსერვატორიაში. დაწერა 11 ოპერა. მათ შორის ყველაზე ცნობილია „კაპულეტი და მონტეკი“ (1830, თეატრი „ფენიჩე“, ვენეცია), „სომნამბულა“ (1831, თეატრი „კარკანო“, მილანი), „პურიტანე“ (1835, „ტეატრ იტალიენ“, პარიზი). ყველაზე განსაკუთრებული ნაწარმოებია ოპერა „ნორმა“ (1831, „ლა სკალა“, მილანი). ბელინის ოპერები ხშირად უძღოდა პატრიოტულ დემონსტრაციებს: იტალიელები ბელინის ოპერებში აქტუალურ პოლიტიკურ შინაარსს პოულობდნენ. ბელინი ერთ-ერთი უდიდესი ბელკანტოს სტილის ოსტატია.

1835 წელს მან შეუძლოდ იგრძნო თავი და ლოგინად ჩავარდა. ბელინი 1835 წლის 23 სექტემბერს პიუტოში გარდაიცვალა ნაწლავების მწვავე ინფექციური დაავადებით. კომპოზიტორის ფერფლი ინახება სიცილიაში, ქალაქ კატანიის საკათედრო ეკლესიაში.
ჟან-მარი ლე პენი

ჟან-მარი ლე პენი (- ) (დ. 20 ივნისი, 1928 — გ. 7 იანვარი, 2025) — ფრანგი ნაციონალისტი პოლიტიკოსი, ევროპის პარლამენტის ყოფილი წევრი საფრანგეთიდან, ნაციონალური ფრონტის დამაარსებელი და პრეზიდენტი 1972–2011 წლებში. ხუთჯერ მონაწილეობდა საფრანგეთის პრეზიდენტის არჩევნებში. 2002 წლის არჩევნებში მოულოდნელად გავიდა მეორე ტურში, გაუსწრო რა მემარცხენეების მთავარ კანდიდატს ლიონელ ჟოსპენს. მეორე ტურში ლე პენი დაამარცხა ჟაკ შირაკმა.

გამოდის საფრანგეთში იმიგრაციის შეზღუდვის მოთხოვნით. ასევე არის ერთი სქესის წყვილთა ქორწინების, ევთანასიის და აბორტის მოწინააღმდეგე. იგი 1,2 მილიონი ფრანკით დააჯარიმეს გამონათქვამისთვის იმის შესახებ, რომ გაზის კამერები იყო „მხოლოდ ეპიზოდი მეორე მსოფლიო ომის ისტორიაში“.
კარლო იუჰო სტოლბერგი

კარლო იუჰო სტოლბერგი (, ; დ. 28 იანვარი, 1865, სუამუსალმი — გ. 22 სექტემბერი, 1952, ჰელსინკი) — ფინელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. 1908–1918 წლებში ჰელსინკის უნივერსიტეტის ადმინისტრაციული სამართლის პროფესორი. 1898–1903 წლებში სენატის მდივანი, 1914–1915 პარლამენტის თავმჯდომარე. 1919–1925 წლებში ფინეთის პრეზიდენტი.
მეტროტრამი

მეტროტრამი (აგრეთვე; პრე-მეტრო, სემი-მეტრო, მიწისქვეშა ტრამვაი) — ქალაქის ლიანდაგიანი ტრანსპორტი, რომელიც მიწისქვეშა ან\და მიწაზე მოსიარულე ტიპისაა. ჩვეულებრივ ტრამვაიზე იშვიათი.

მეტროტრამის გზები ნაწილობრივ გვირაბებში, ან ესტაკადებზე გადის (როგორც წესი, ქალაქის ცენტრში), ნაწილობრივ კი - ქუჩებში.

მეტროტრამი ითავსებს მეტროპოლიტენისა და ტრამვაის უპირატესობებს, ამასთან გათავისუფლებულია მათი ზოგიერთი ნაკლისაგან.
მეტროტრამის მიწისქვეშა რაიონების უპირატესობა - აბსოლუტურად განცალკევებულია დანარჩენი ტრანსპორტის მოძრაობის დინებისაგან (ჩვეულებრივ ტრამვაისთან მიმართებაში). მოძრავი შემადგენლობის მცირე თვითღირებულება (მეტროსთან მიმართებაში). ნაკლი - ნაკლები მოცულობა, ვიდრე მეტროს ვაგონებში, გვირაბების მშენებლობისა და ექსპლუატაციის გაცილებით მეტი თვითღირებულება, ტრამვაის ხაზის გამოყოფასთან შედარებით.

ხშირად მიწისქვეშა ტრამვაის აშენებდნენ იმ შემთხვევაში, როდესაც არ გააჩნდათ საკმარისი რესურსი ნამდვილი მეტროს ასაშენებლად. ასეთი სახით იქმნებოდა გვირაბთა ქსელი, რომელთა საფუძველზე, მოგვიანებით შესაძლო იყო სრულყოფილი მეტროს სისტემის შექმნა (გაცილებით მძიმე მრავალვაგონიანი მოძრავი შემადგენლობით).. ასეთი სახით წარმოიშვა ბრიუსელის მეტრო, თუმცა ზოგიერთი მარშრუტი იქ მაინც არ იყო გადაიარაღებული და მათზე დღემდე მოძრაობს ჩვეულებრივი ტრამვაი.
ჩვენს დროში მიწისქვეშა ტრამვაის ხაზი არსებობს ანტვერპენში, შარლერუასა და ბრიუსელში; (ბელგია). ჰააგაში (ნიდერლანდები). სან-ფრანცისკოში (აშშ), ვენაში ((ავსტრია) გააჩნია 6 მიწისქვეშა ტრამვაის სადგური, მეტროს ხაზი -6, აგრეთვე ემსახურება ტრამვაის შემადგენლობა), გერმანიის ზოგიერთ ქალაქსა და სხვა ქვეყნებში.
ყოფილ ს.ს.რ.კ.-ს ქვეყნებიდან მეტროტრამი მოქმედებს რუსეთში ქ. ვოლგოგრადში 1984 წ.-დან და უკრაინაში ქ. კრივოი როგში 1986 წ.-დან. ერევანში მეტროტრამის სისტემა გახსნამდე შეიცვალა და გარდაიქმნა მეტროპოლიტენად.
თავდაპირველი მეტროტრამის გეგმა ჩელიაბინსკში, პერმში, დონეცკში, ოდესაში, რიგაში აგრეთვე შეიცვალა და გადაკეთდა მეტროპოლიტენად, რომელთა მშენებლობაც მიმდინარეობს (ჩელიაბინსკი, დონეცკი), გადაიდო (პერმი, ოდესა); დაიწყო და გადაიდო (რიგა).
სოციალიზმის ეპოქის ბოლოს მეტროტრამი აგრეთვე იგეგმებოდა ტალინში, ლვოვში კი დაიწყო და გადაიდო. მომავლში როსტოვში, სარატოვში, ბარნაულში, ვილნიუსში, ტალინში იგეგმება მეტროტრამი, სხვა ქალაქების მსგავსად - მიახლოვებული სისტემა მარტივი მეტროსი.
პერ ევინდ სვინჰუვუდი

პერ ევინდ სვინჰუვუდი ( დ. 15 დეკემბერი, 1861, სიაქსმიაკი — გ. 29 თებერვალი, 1944, ლუმიაკი) — ფინეთის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. 1907-1914 წლებში პარლამენტის დეპუტატი და მისი პირველი თავმჯდომარე. 1914 წელს ციმბირში გაიგზავნა. 1917-1918 წლებში ფინეთის პირველი პრემიერ-მინისტრი. 1918 წელს სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობების შემსრულებელი, 1930-1931 წლებში პრემიერ-მინისტრი, 1931-1937 წლებში ფინეთის პრეზიდენტი.
ფინეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტია

ფინეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტია – პოლიტიკური პარტია ფინეთში.

ისტორია
დაარსდა 1899 წელს ტურკუს დამფუძნებელ ყრილობაზე. 1903 წლამდე ერქვა ფინეთის შრომის პარტია . ამავე წელს მიიღეს პარტიის პროგრამა. ფინეთის სამოქალაქო ომის დროს პარტიის მემარცხენე ფრთა აღმოჩნდა წითლების მხარეზე, ხოლო მემარჯვენე თეთრების მხარეზე. საბოლოოდ მემარცხენე ფრთა ჩამოშორდა პარტიას და ჩამოაყალიბეს ფინეთის კომუნისტური პარტია.

ამჟამად პარტიის წევრთა რიცხვი 54 000–ს აჭარბებს. 2007 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მიიღეს 45 მანდატი 200 კაციან პარლამენტში.

პარტიის ცნობილი წევრები
ვიაინე ტანერი – პრემიერ–მინისტრი (1926–1927), საგარეო საქმეთა მინისტრი (1939–1940)
კარლ-აუგუსტ ფაგერგოლმი – პრემიერ-მინისტრი (1948–1950, 1956–1957 და 1958–1959 წწ.), პარლამენტის სპიკერი (1945–1948, 1950–1956, 1957–1958, 1958–1961 და1965–1966 წწ.), თავმჯდომარე (1918-1926, 1957-1963 წწ.)
კალევი სორსა - პრემიერ-მინისტრი (1972–1975, 1977–1979, 1982–1983 და 1983–1987 წწ.), პარლამენტის სპიკერი (1989-1990), თავმჯდომარე (1975-1982)
პაავო ლიპონენი - პრემიერ-მინისტრი (1995-99 და 1999-2003 წწ.), პარლამენტის სპიკერი (2003-2007), თავმჯდომარე (1993-2005)
მაუნო კოივისტო - პრეზიდენტი (1982-1994)
მარტი აჰტისაარი - პრეზიდენტი (1994-2000)
ტარია ჰალონენი - პრეზიდენტი (2000–დან)
კიუსტი კალიო

კიუსტი კალიო (, დაბადებისას გუსტაფ კალიოკანასი ; დ. 10 აპრილი, 1873, იულივიესკა — გ. 19 დეკემბერი, 1940, ჰელსინკი) — ფინელი პოლიტიკური მოღვაწე, ფინეთის პრემიერ-მინიტრი 1922-1924, 1925-1926, 1929-1930, 1936-1937; ხოლო 1937-1940 ფინეთის პრეზიდენტი. მიეკუთვნებოდა პარტია აგრარული კავშირის მარჯვენა ფრთას.
რისტო რიუტი

რისტო რიუტი ( დ. 3 თებერვალი, 1889, ჰუიტიენენი, ფინეთი (მაშინ – რუსეთის იმპერია) — გ. 25 ოქტომბერი, 1956, ჰელსინკი, ფინეთი) — ფინელი პოლიტიკური მოღვაწე.

ბიოგრაფია
განათლებით იურისტი. ფინეთის პარლამენტის დეპუტატი ეროვნულ-პროგრესული პარტიისა და ჰელსინკის საქალაქო საბჭოს დეპუტატი. 1921–1924 ფინეთის ფინანსთა მინისტრი, 1925–1939 ფინეთის ბანკის თავმჯდომარე.

1939 წლის 1 დეკმებრიდან 1940 წლის 19 დეკემბრამდე ფინეთის პრემიერ-მინისტრი. 1940 წლის 19 დეკმებრიდან 1944 წლის 4 აგვისტომდე ფინეთის პრეზიდენტი. მისი მმართველობის პერიოდს ორი ომი — ფინეთ-საბჭოთა კავშირის ომი (1939–1940) და მეორე მსოფლიო ომი ანუ „ომი გაგრძელება“ (1941–1944) დაემთხვა.
ოსცილატორია

ოსცილატორია — ძაფნაირი ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეების გვარი. ოსცილატორიის დაუტოტავ ძაფებს აქტიური მოძრაობის უნარი აქვს. მოძრაობის დროს მათი ბოლოები ქანქარის მსგავსად ირხევა (სახელიც ამიტომ შეერქვა, — რხევა). გვარი მოიცავს 100-ზე მეტ სახეობას. ცხოვრობენ ზღვებში, მტკნარ წყალსატევებში, ზოგჯერ იწვევებ წყლის „აყვავებას“.
ნარმერის ფილა

ნარმერის ფილა (ძვ. წ. ს.) — ერთ-ერთი უძველესი რელიეფია, რომელიც მოგვითხრობს ეგვიპტის გაერთიანების ისტორიას. იგი თანმხლები წარწერების გარეშეა, მაგრამ თავად წარმოადგენს ამბის თხრობას, პიქტოგრამას. ფილის ორივე მხარეს გამოსახულია რელიეფები. ერთ მხარეს დატანილი გამოსახულება იშიფრება შემდეგნაირად: „მეფემ 6000 ტყვე გამოიყვანა ბრძოლის ველიდან“, მეორე მხარეს კი — „მეფე ანგრევს სიმაგრეებს, ანადგურებს მტერს“.

ნარმერის ფილის ორივე მხარე ხაზებით ჰორიზონტალურ არეებადაა დაყოფილი, რომლებზეც ცალკეული სცენებია გამოსახული.

ერთ მხარეს, ყველაზე დიდ არეზე, წარმოდგენილია ჩრდილო ეგვიპტის ფარაონი ნარმერი, რომელიც მის წინ მუხლებზე დაცემულ, სამხრეთის ფარაონს კომბალს უღერებს. აქვეა ნილოსის დელტის სიმბოლო, რომელზეც ჰორი, ღვთაებრივი შევარდენი ზის და თოკზე გამობმულ დამარცხებული ფარაონის თავს მიართმევს გამარჯვებულს. ფილის ქვედა, ვიწრო, არეზე დამარცხებული მეომრების გაქცევაა წარმოდგენილი. ფილის ზედა ნაწილში ცის ქალღმერთის, ფარაონის მფარველის, ჰათორის სიმბოლური გამოსახულებებია — ქალის სტილიზებული სახეები ორი რქითა და ყურებით.

მეორე მხარეს ჰორიზონტალურ სარტყლებად სამი სცენაა მოცემული. სულ ზემოთ, გამარჯვებული ფარაონი თავის მხლებლებთან ერთად ბრძოლის ველის დასათვალიერებლად მიემართება, რომელიც მოწინააღმდეგეთა თავმოკვეთილი გვამებითაა მოფენილი. შუა სცენა წარმოგვიდგენს ორ ფანტასტიკურ ცხოველს, რომელთა გრძელი, გადახლართული კისრები სცენის ცენტრში წრეს ქმნიან. წრე, შესაძლოა, ქვეყნის გაერთიანების სიმბოლო იყოს და ამავე დროს მარადიულობისა და უსასრულობის დატვირთვაც ჰქონდეს. ქვედა ნაწილში კი გამოსახულია ფარაონი ხარის სახით, რომელიც დამარცხებულს თელავს და ანგრევს მტრის ციხეს.

აღსანიშნავია ისიც, რომ ყველგან, სადაც გამარჯვებული ფარაონია გამოსახული, იგი ზომით ყველა სხვა ფიგურას მნიშვნელოვნად აღემატება.
პიქტოგრამა

პიქტოგრამა ( — „დახატული“ და — „ვწერ“) — ხატოვანი დამწერლობა აზრის ფიქსაციის უძველესი საშუალება ნახატის ან თანმიმდევრული ნახატების საშუალებით. მას მნემონიკური (შეხსენის) ფუნქცია აქვს. იგი პროდუქტია გვაროვნული წყობისა, როდესაც საზოგადოების ურთიერთობის დასაკმაყოფილებლად საკმარისი აღარ აღმოჩნდა მხოლოდ ბგერითი მეტყველება. პიქტოგრაფია წარმოშობით უკავშირდება პირველყოფილ სახვით ხელოვნებას, მაგრამ იგი ჩვეულებრივი ნახატისაგან განსხვავდება გამოყენებითი ხასიათით, რაც გულისხმობს აზრის გადმოცემას ნახატების საშუალებით. პიქტოგრამა აღნიშნავს კონკრეტულ საგანს, ხოლო მათი ჯგუფი — გამონათქვამის ზოგად აზრს. ამ სისტემაში არ აისახება ენის ბგერითი მხარე, ენის დანაწევრება სიტყვებად, ამდენად მისი წაკითხვა შეუძლია ნებისმიერი ენის წარმომადგენელს. თუმცა პიქტოგრაფია წინგადადგმული ნაბიჯი იყო დამწერლობის განვითარების თვალსაზრისით, მას დამწერლობა მხოლოდ პირობითად შეიძლება ეწოდოს.