iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ორესტ ხვოლსონი

ორესტ ხვოლსონი (; დ. 4 დეკემბერი, 1852, პეტერბურგი — გ. 11 მაისი, 1934, ლენინგრადი) — რუსი ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია
ორესტ ხვოლსონი დაიბადა 1852 წლის 4 დეკემბერს პეტერბურგში. საშუალო და უმაღლესი განათლება მან პეტერბურგში მიიღორესტ 1873 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის მათემატიკური განყოფილება. ჯერ კიდევ სტუდენტობის წლებში ორესტ ხვოლსონმა ოქროს მედალი მიიღო შრომაში „შემხები ზედაპირის შეძალო სიჩქარეებისა და წონასწორობის პირობების შესახებ“. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით ხვოლსონი ერთი წლით გაგზავნეს ლაიფციგში (გერმანია). 1874 წლიდან იწყება ხვოლსონის სამეცნიერო-პედაგოგიური მოღვაწეობა რუსეთში. 1876 წელს მან დაიცვა სამაგისტრო, ხოლო 1880 წელს — სადოქტორო დისერტაცია.

1874 წლიდან გარდაცვალებამდე ხვოლსონი დაუღალავად მუშაობდა ლენინგრადის უნივერსიტეტში, საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიაში, ელექტროტექნიკურ ინსტიტუტში და სხვა. 1920 წელს კი იგი აირჩიეს საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრად.

ორესტ ხვოლსონი ფიზიკის ისტორიაში შევიდა თავისი სამეცნიერო კვლევითი და პედაგოგიური მუშობით. თვით ხვოლსონი თავის სამეცნიერო შრომათა რიცხვს 36-ით განსაზღვრავს. ეს შრომები ექსპერიმენტული ხასიათის გამოკვლევებსაც შეიცავს და თეორიულსაც. შრომების ნახევარი ელექტრობასა და მაგნიტიზმს ეხება. ოპტიკური ხასიათის შრომათა შორის აღსანიშნავია მისი გამოკვლევები სინათლის შინაგანი დიფუზიის შასახებ. ამ გამოკვლევების თეორიულ ნაწილში ორესტ ხვოლსონმა გამოიყენა ინტეგრალური განტოლებანი, რაც იმ დროს 1889 წელს დიდ სიახლეს წარმოიდგენდა, რადგან ინტეგრალურ განტოლებათა ზოგადი თეორია ჯერ ჩამოყალიბებული არ იყო.

არანაკლებ საინტერესოა ხვოლსონის ის შრომები, რომლებიც მზის გამოსხივების გაზომვებს ეხება. ხვოლსონის მიერ შექმნილი ორი ხელსაწყო — აქტინომეტრი და პირჰელიომეტრი დიდი ხნის განმავლობაში ემსახურებოდა რუსეთის მეტეოროლოგიურ სადგურებს, როგორც საიმედო ხელსაწყოები „მზის მუდმივას“ გასაზომად.
მეორე, არანაკლებ მნიშვნელოვანი მხარე ორესტ ხვოლსონის მოღვაწეობისა მდგომარეობს მის მიერ ექვსტომიანი ფიზიკის კურსის შექმნაში. 1896 წლიდან ხვოლსონი უმთავრესად ამ საქმეზე გადავიდა და უნდა ითქვას, რომ განსაკუთრებული ენერგია, სიყვარული, მოთმინება და საქმისადმი თავდადება გამოამჟღავნა. განსაკუთრებით დასაფასებელია ეს შრომა იმით, რო, ხვოლსონმა არც რუსეთში და არც უცხოეთში ფიზიკის ვრცელი კურსი ჯერ არ იყო დაწერილი, რის გამოც ხვოლსონს არავის მიბაძვა არ შეეძლორესტ ეს რომ ასეა, იქიდან ჩანს, რომ ხვოლსონის „ფიზიკის კურსი“ ითარგმნა და მრავალჯერ გამოიცა გერმანულად, ფრანგულად და ესპანურად.

ხვოლსონის სახელმძღვანელოები არსებითად ფიზიკურ ენციკლოპედიას წარმოადგენდა და ამიტომ მან უაღრესად დიდი როლი შეასრულა რუსი და საბჭოთა კავშირის სხვა ხალხების ფიზიკური აზროვნების განვითარებაში.

სამეცნიერო-პედაგოგიურ მუშაობასთან ერთად ორესტ ხვოლსონი დიდ ორგანიზაციულ მუშაობასაც ეწეოდა. იგი აქტიური მონაწილე იყო სრულიად რუსეთის ფიზიკოსთა და ქიმიკოსთა ყრილობების მოწვევისა, რუს ბუნებისმეტყველთა და ექიმთა ყრილობების მოწვევისა და სხვა.

ხვოლსონის შრომებიდან ქართულ ენაზე ითარგმნა „თანამედროვე ფიზიკა“, რამაც ერთგვარი წვლილი შეიტანა ფიზიკის განვითარებაზე საქართველოში. ორესტ ხვოლსონი გარდაიცვალა 1934 წლის 11 მაისს ლენინგრადში.
ბოსნია და ჰერცეგოვინის სამზარეულო

ბოსნია და ჰერცეგოვინას სამზარეულო — წარმოადგენს აღმოსავლური და დასავლური კულტურის ნაზავს. საკვები მჭიდროდაა დაკავშირებული: ყოფილი იუგოსლავიის, შუა აღმოსავლეთის, ხმელთაშუა ზღვის და ბალკანეთის სხვა სამზარეულოებთან.

ინგრედიენტები
ბოსნიურ სამზარეულოში უხვად გამოიყენება სუნელები, თუმცა კერძები მაინც მსუბუქია, რადგან ისინი დიდ რაოდენობით წყალში იხარშება. ყველაზე ხშირად გამოყენებადი ინგრედიენტებია: პომიდორი, კარტოფილი, ხახვი, ნიორი, წიწაკა, კიტრი, სტაფილო, კომბოსტო, სოკო, ისპანახი, ზუკჩინი, სხვა და სხვანაირი მარცვლეულობა, ქლიავი, რძე, არაჟანი, კაიმაკი. ხორცეული ისლამური წესის მიხედვით ძირითადად სხვრის და ხბოს ხორცისგან შედგება. ბოსნიაში მცხოვრები სერბები და ხორვატები ღორის ხორცსაც მოიხმარენ.

კერძები
ბოსნიურ კერძების მაგალითს წარმოადგენენ: ჩევაპი, ბორეკი, ტოლმა, აჯვარი და აღმოსავლეთისთვის დამახასიათებელი ისეთი ტკბილეულობა როგორიცაა: ფახლავა და ჰალვა. ადგილობრივი ღვინოების უმეტესობა იწარმოება ჰერცეგოვინაში, ხოლო ბოსნიაში აკეთებენ ქლიავის ან ვაშლის რაკიას. არა ალკოჰოლური სასმელებიდან პოპულარულია: ბოზა, თურქული ყავა, შერბეთი და ანწლის წვენი.
ალექსანდრე დიდებულიძე

ალექსანდრე იოსების ძე დიდებულიძე (დ. 4 დეკემბერი, 1882, თბილისი — გ. 18 აპრილი, 1951, იქვე) — ქართველი ფიზიკოსი, ენერგეტიკოსი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1944), ტექნიკურ მეცნიერაბათა დოქტორი (1943), პროფესორი (1918), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1941).

ბიოგრაფია
ალექსანდრე დიდებულიძე დაიბადა 1882 წელს თბილისში რუსეთის იმპერიის არმიის ოფიცრის იოსებ დიდებულიძის და სიმღერის მასწავლებლის მართა სულხანიშვილის ოჯახში. დაამთავრა რიგის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტი (1911). 1910–1916 წლებში სამეცნიერო-პედაგოგიურ მუშაობას ეწეოდა იქვე. რიგაში სწავლისა და მუშაობის დროს იყო სწავლის პერიოდში იგი იყო სტუდენტური ტექნიკური საზოგადოების ხელმძღვანელი, რიგის სამუსიკო საზოგადოების თავმჯდომარე და ჟურნალ -ის რედაქტორი. 1916-1917 წლებში დიდებულიძე მუშაობდა ოდესაში, სადაც აქტიურად მონაწილეობდა პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1918 წელს დაბრუნდა საქართველოში. იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის კათედრის გამგე (1919-1933) და თსუ-ის პოლიტექნიკური ფაკულტეტის პირველი დეკანი (1922-1926). პარალელურად დიდებულიძე იყო თბილისის რუსული პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი (1919-1926) და რექტორი (1920-1921).

დიდებულიძე იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ერთ-ერთი დამაარსებელი (1928) და ამავე ინსტიტუტის ზოგადი და თეორიული ელეტროტექნიკის კათედრის გამგე (1928 წლიდან გარდაცვალებამდე). იმავდროულად, დიდებულიძე 1923-1925 წლებში ხელმძღვანელობდა თბილისის გეოფიზიკურ ობსერვატორიას, 1932-1938 წლებში — ამიერკავკასიის ელექტროკავშირგაბმულობის ინჟინერთა ინსტიტუტის ელექტროტექნიკის კათედრას, 1936-1945 წლებში — საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სოფლის მეურნეობის ელექტრიფიკაციის კათედრას, 1948-1951 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენერგეტიკის ინსტიტუტს.

სამეცნიერო მუშაობა
დიდებულიძე ავტორია მნიშვნელოვანი კვლევებისა და გამოგონებებისა ტექნიკის დარგში (თერმოელემენტების დამზადების ახალი პრინციპი, სითბოს იზოთერმული აკუმულატორი და სხვ.). თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორიის ხელმძღვანელობისას მან მეცნიერული საფუძველი ჩაუყარა კავკასიონის მთავარი ქედის გეოფიზიკურ გამოკვლევებს. ამ მიზნით დიდებულიძის ხელმძღვანელობით 1923 წლის 3 სექტემბერს მყინვარწვერზე ავიდა თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორიის ექსპედიცია, რომელმაც გიორგი ნიკოლაძის ექსპედიციასთან ერთად სათავე დაუდო ალპინიზმის ისტორიას საბჭოთა კავშირში. 1930 წელს კონსტანტინე ამირაჯიბთან ერთად შექმნა სსრ კავშირში პირველი ელექტროტრაქტორი, 1932 წელს კი — ნათესების მოსარწყავი პირველი გრძელჭავლიანი საწვიმარი აპარატი.

დიდებულიძე დაინტერესებული იყო ფოტოგრაფიით, წერდა შრომებს ფოტოგრაფიის თეორიისა და პრაქტიკის საკითხებზე. რიგაში მოღვაწეობისას, 1913-1914 წლებში მან შეიმუშავა ფოტოგრაფიული ემულსიების ოპტიკური სტაბილიზაციის და ინტერფერენციის მეთოდები, რომლებიც აუმჯობესებდა ფერთა გადმოცემის სისუფთავეს და აძლიერებდა შუქმგძნობიარობას. 1920-იან წლებში იგი მუშაობდა ფერდაკარგული ძველი ხელნაწერების გადაღებისას კონტრასტულობის გაზრდის პრობლემებზე. ზოგიერთი წაუკითხავი ხელნაწერი იქნა გადაღებული ივანე ჯავახიშვილის თხოვნით და შესაძლებელი გახდა მათი შესწავლა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორი ორდენით და მედლებით.
ესპრესო

ესპრესო — იტალიური წარმოშობის შავი ყავა. მზადდება წვრილად დაფქულ ყავის მარცვლებზე მცირე რაოდენობით თითქმის ადუღებული (90°) წყლით 9 ბარის წნევით მოქმედებით და ჩამოწურვით. როგორც წესი, ესპრესო უფრო მეტად შესქელებულია, ვიდრე სხვა მეთოდებით დამზადებული ყავები, აქვს ხსნადი მყარი ნივთიერებების მაღალი კონცენტრაცია და ახასიათებს „კრემი“ თავზე (კრემისმაგვარ კონსისტენციების ქაფი). არომატიზატორებისა და ქიმიკატების ზემოქმედებით ხარშვისას, ესპრესოს ჩვეულებრივი ჭიქა უფრო მეტად კონცენტრირებულია. ესპრესო წარმოადგენს მთავარ ინგრედიენტს სხვა ყავების დასამზადებლად, როგორიცაა ლატე, კაპუჩინო, მაკიატო, მოკა, ფლეტ უაიტი, ამერიკანო და სხვ.
მწვანე თუთიყუში

მწვანე თუთიყუში — ფრინველთა გვარი თუთიყუშისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 30 თანამედროვე და 2 ამომწყდარ სახეობას. გავრცელებული არიან ამერიკაში — მექსიკიდან ლა-პლატამდე. საშუალო ზომის ფრინველებია, კუდი მოკლე აქვთ; შეფერილობაში ჭარბობს მწვანე ფერი წითელი, ყვითელი და ცისფერი შენარევებით. ამაზონური თუთიყუში (. ) ბინადრობს სამხრეთ ამერიკაში; მისი სხეულის სიგრძეა 35 სმ. ბუდობს ფუღუროებში. მკვიდრი ფრინველია. იკვებება ნაყოფებით. ხშირად ჰყავთ ზოოპარკებში.
მწვანე მთები

მწვანე მთები — ქედი აღმოსავლეთ აშშ-ში, აპალაჩების სისტემაში, მდინარე კონექტიკუტის ხეობიდან დასავლეთით. სიგრძე 250–300 კმ. შედგება მთათა მასივების რიგისაგან, რომლებიც დაბალ ზეგანზე არიან განლაგებული. სიმაღლე 1338 მ-მდეა (მთა მანსფილდი). აგებულია ძველი კრისტალური ქანებით. კალთებზე გავრცელებულია წიწვოვანი ტყე.
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არტისტული კაფეები

საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არტისტული კაფეები — 1918-1921 წლებში საქართველოს კულტურისათვის მოკლე ეპოქა დგება, ეს პერიოდი, სახელოვნებო-კულტურული თვალსაზრისით, ექსპერიმენტის, ხელოვნების ფუნქციის გადააზრების, ახალი ენის შექმნის დინამიკური დროა. 1918 წლიდან უფრო გაიხსნა სახელოვნებო საზღვრები - საქართველოში დამკვიდრდნენ პოლონელი, სომეხი, და გერმანელი მხატვრები, პოეტები, რუსეთიდან ჩამოსული ხელოვანები, ქართველი მოდერნისტები და ავანგარდისტები; ტატიანა ნიკოლსკაია წერს: თბილისი იმჟამად მართლაც სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის, კავკასიისა და რუსეთის ავანგარდის ერთ-ერთ ცენტრად ჩამოყალიბდა. აქ იწყება მოდერნისტული და ავანგარდული არტისტული კაფეების ეპოქა - ხმაურიანი პროცესი უცნაური რიტორიკით.

ამ კაფეებში მიმდინარეობდა მოდერნისტულ-ავანგარდული ცხოვრება - პოსტრეალისტური ესთეტიკური „ამბოხი“, ახალი ენის შექმნისთვის, ხელოვნების დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა; ის გამოჰყავთ უტილიტარული ფუნქციიდან, სწორხაზოვნებიდან, ნატურალიზმიდან. გაიხსნა არტისტული კაფეები, რომლებიც არა მხოლოდ შეკრების ადგილი, არამედ კულტურული ცხოვრების ერთ-ერთი ცენტრიც იყო. აქ იკრიბებოდნენ მწერლები და პოეტები, იმართებოდა ლექციები და პოეზიის საღამოები, თეატრალური წარმოდგენები თუ სხვადასხვა საქველმოქმედო ღონისძიებები. აღსანიშნავია, რომ საქართველოში კაფეთა ცხოვრებას წინ უსწრებდა საოჯახო სალონებისა და თბილისური დუქნების არსებობა. 1917 წელს გაიხსნა საქართველოში პირველი კაფე „ფანტასტიკური სამიკიტნო“. თბილისში, რუსთაველის ქუჩაზე მდებარე პატარა ოთახი თხუთმეტამდე ადამიანს იტევდა. კაფე-კლუბი იური დეგენისა და სანდრო კორონას ინიციატივით გაიხსნა. სივრცე მთლიანად მოხატული იყო ლადო გუდიაშვილის, სერგეი სკრიპიციანის, პეტრაკოვსკის, იური დეგინისა და იაკობ ნიკოლაძის მიერ. კაფე იმ დროს მოღვაწე ხელოვანთა თავშეყრის ადგილი იყო.

სამ წელიწადში 200-მდე ლექცია წაიკითხეს. კლუბის ხშირი სტუმრები იყვნენ ცისფერყანწელები, ასევე, ილია ზდანევიჩი, იგორ ტერენტიევი, ალექსანდრე კრუჩიონიხი, იური დეგენი, სოფია მელნიკოვა და სხვა. 1918 გაიხსნა „არგონავტების ნავი“, სივრცე მოხატეს ლადო გუდიაშვილმა, კირილე ზდანევიჩმა და ალექსანდრე ბაჟბეუქ-მელიქოვმა. კაფე აკმეისტების შეკრების ადგილი იყო. ამ კაფე-კლუბების გარდა, თბილისში მდებარეობდა „ფარშევანგის კუდი“, მოხატული ზიგა ვალიშევსკისა და კირილე ზდანევიჩის ფრესკებით. „ჭიქა ჩაი“, „ძმური ნუგეში“, „ქართული კლუბი“, „იმედი“, „ინტერნაციონალი“, „ანონა“, რომელიც ცისფერყანწელთა შეკრების ადგილად იქცა და სახელიც შეეცვალა, კაფე „ქიმერიონი“, მოხატული სერგეი სუდეიკინის, დავით კაკაბაძის, და ლადო გუდიაშვილის მიერ. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრესასა თუ იმ დროს მოღვაწე ხელოვანთა შემოქმედებაში დიდი ადგილი უკავია თბილისური კაფე-კლუბების ცხოვრებას, იქ გამართულ საღამოებს.
გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა

გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა (; დ. 11 მაისი, 1955, ოჰრიდი) — ჩრდილოეთ მაკედონიელი პოლიტიკოსი, უნივერსიტეტის პროფესორი და იურისტი. ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტი 2024 წლის 12 მაისიდან.

ბიოგრაფია
გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა დაიბადა 1955 წლის 11 მაისს ოჰრიდში. დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო სკოპიეში. 1978 წელს დაამთავრა სკოპიეს წმინდა კირილესა და მეთოდეს უნივერისტეტის სამართლის ფაკულტეტი, სადაც ასევე მიიღო მაგისტრის ხარისხი. 1994 წელს კი დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია.

1989 წელს სკოპიეს სამართლის იურიდიულ ფაკულტეტზე პოლიტიკური სისტემის სამართლის ასისტენტად აირჩიეს. 1994 წლიდან კონსტიტუციური სამართლისა და პოლიტიკური სისტემების ასოცირებული პროფესორია, ხოლო 2004 წელს სრული პროფესორი. 1990-1992 წლებში ჩრდილოეთ მაკედონიის პარლამენტის კონსტიტუციური კომისიის წევრია, ხოლო 1992-1994 წლებში იყო ბრანკო ცრვენკოვსკის პირველი მთავრობის უპორტფელო მინისტრი. იგი არის ასობით სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი კონსტიტუციური სამართლისა და პოლიტიკური სისტემის საკითხებში.

სტრუგაში გამართული „შიდა მაკედონიური რევოლუციური ორგანიზაცია — დემოკრატიული პარტია მაკედონიის ეროვნული ერთიანობისათვის“ პარტიის ყრილობაზე გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა წამოაყენეს კანდიდატად 2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე.

სილიანოვსკამ კვლავ იყარა კენჭი 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. ამჯერად მან დიდი სხვაობით დაამარცხა მოქმედი პრეზიდენტი სტევო პენდაროვსკი და გახდა ჩრდილოეთ მაკედონიის პირველი ქალი-პრეზიდენტი.
თბილისის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭო

თბილისის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭო — მუშათა დეპუტატების საბჭოები რუსეთში პირველად 1905 წელს წარმოიქმნა, პირველი დემოკრატიული რევოლუციის პერიოდში. საქართველოში ანალოგიური ორგანიზაციების როლს ასრულებდნენ საგაფიცვო კომიტეტები ან ბიუროები, რომლებიც შეიქმნა 1905 წელს ხაშურში, ჭიათურაში, ქუთაისში, სამტრედიაში, ბათუმში, თბილისში და სხვა. ამავე წლის დეკემბერში შეიქმნა ამიერკავკასიის საგაფიცვო ბიურო.

რუსეთის მონარქიის დამხობის შემდეგ, 1917 წლის 4 მარტს შეიქმნა თბილისის მუშათა დეპუტატების საბჭო, რომელმაც აირჩია დროებითი აღმასრულებელი კომიტეტი. მასში უმთავრესად სოციალ-დემოკრატები შედიოდნენ, თავმჯდომარეც კავკასიელი და ქართველი სოციალ-დემოკრატების აღიარებული ლიდერი ნოე ჟორდანია გახდა. საბჭო წარმოადგენდა საქართველოს რევოლუციური ხელისუფლების ორგანოს. ქალაქისა და ქვეყნის ნორმალური წარმართვისათვის საბჭოსთან ჩამოყალიბდა კომისიები: სასურსათო, საფინანსო, საგამომძიებლო, სასოფლო, სამხედრო, საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის და სხვა. თბილისის მუშათა საბჭო ხელმძღვანელობდა საქართველოს სხვა ქალაქებში შექმნილ საბჭოების მუშაობას. იმავე წლის 6 მარტს შეიქმნა თბილისის ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოც, რომლის აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარედ აირჩიეს ჯარისკაცი ვერეშჩაკი. თბილისის მუშათა, ჯარისკაცთა და გლეხთა დეპუტატების საბჭო მალე ორივე საბჭო გაერთიანდა და მათ საქმიანობას ხელმძღვანელობდა პრეზიდიუმი, რომლის თავმჯდომარეც იყო ნოე ჟორდანია. ფუნქციონირებდა აგრეთვე ორი საბჭო: ამიერკავკასიის მუშათა, ჯარისკაცთა და გლეხთა დეპუტატების საბჭოს სამხარეო ცენტრი, რომლის თავმჯდომარე ერთხანს იყო ნოე ჟორდანია და კავკასიის რუსული არმიის ჯარისკაცთა დეპუტატების სამხარეო საბჭო (თავმჯდომარე დიმიტრი დონსკოი).

კავკასიიდან და საქართველოდან რუსული ჯარების გასვლის შემდეგ ჯარისკაცთა საბჭოებმა ფუნქციონირება შეწყვიტეს. 1918 წლის 24 მაისს თბილისის მუშათა და
ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის სხდომაზე მოხსენება წაიკითხა ნოე ჟორდანიამ და საქართველოს დამოუკიდებლობის საკითხი დასვა. ნოე ჟორდანიას მოგონებით, თბილისისა და რაიონების მუშათა წარმომადგენლებმა ერთხმად დაუჭირეს მხარი ქვეყნის დამოუკიდებლობის გამოცხადებას. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ თბილისის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭომ ფუნქციონირება შეწყვიტა და ადგილი დაუთმო სახელმწიფოს ცენტრალური და ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებს.
თეთრი ხვრელი

თეთრი ხვრელი ფარდობითობის თეორიაში — ჰიპერთეორიული რეგიონი სივრცე-დროში, რომელშიც გარედან შესვლა შეუძლებელია, მისგან თავის დაღწევა შეუძლია როგორც მატერიას, ასევე სინათლეს. ის არის შავი ხვრელის შებრუნებული ვარიანტი. შავი ხვრელიდან გარეთ გამოსვლაა შეუძლებელი, მისგან თავის დაღწევა არც მატერიას და არც სინათლეს არ შეუძლია. თეთრი ხვრელები გვხვდება ჭიის ხვრელების თეორიაში. შავი ხვრელი რეგიონი, აინშტაინის საველე განტოლების ასეთი გადაწყვეტის მიხედვით წარსულში თეთრი ხვრელი იყო, თუმცა ამ რეგიონში არ არსებობენ შავი ხვრელები, რომლებიც გრავიტაციული კოლაფსის შედეგად წარმოიქმნენ, ასევე არ არსებობს ფიზიკის კანონები, რომლის მიხედვითაც შესაძლებელია თეთრი ხვრელის ფორმირება, ასევე არსებობს დაუზუსტებელი ინფორმაცია, 2006 წელს 060614-მა დააფიქსირა თეთრი ხვრელი.

ზოგს მიაჩნია რომ ფარდობითობის თეორიის ორი სინგულარობა, დიდი აფეთქება და შავი ხვრელები არიან დაკავშირებული ერთმანეთთან – სუპერმასიური თეთრი ხვრელის გავლით რომელიც თავისთავად წარმოიქმნა სუპერმასიური შავი ხვრელის მიერ გალაქტიკის ცენტრში, ჩვენი სამყაროს წინამორბედ სამყაროში.

განხილვა
შავი ხვრელების მსგავსად, თეთრ ხვრელებსაც გააჩნიათ სხვადასხვა პროპორციები როგორიცაა: მასა, მაგნიტური მუხტი და იმპულსის მომენტი. ისინი მიიზიდავენ მატერიას, ისე როგორც სხვა მასებს, მაგრამ იქ ჩავარდნილი სხეული ვერასოდეს გადაკვეთს მოვლენათა ჰორიზონტს. წარმოიდგინეთ მაგნიტური ველი, ზედაპირის გარეშე, გრავიტაციის დახმარებით აჩქარება უფრო მეტია ზედაპირზე, ვიდრე სხვაგან ნებისმიერი სხეულისთვის. რადგანაც შავ ხვრელს ზედაპირი არ აქვს, სხეული ჩქარდება უსასრულოდ მანამ, სანამ არ გადაკვეთს სინგულარობას და აღმოჩნდება თეთრ ხვრელში.

კვანტურ მექანიკაში შავი ხვრელები გამოყოფენ ჰოკინგის რადიაციას, რისი მეშვეობითაც შავი ხვრელი შეიძლება აორთქლდეს. იმის გამო, რომ თერმული წონასწორობის მდგომარეობა დროთა განმავლობაში შეცვლის-ინვარიანტს წარმოადგენს, სტივენ ჰოკინგი ამტკიცებდა, რომ თერმული წონასწორობის დროს შავი ხვრელის შებრუნებული ვარიანტი (თეთრი ხვრელი) თავად თერმული წონასწორობისას შავი ხვრელია, რაც იმას ნიშნავს რომ ჰოკინგის ან თეორიის მიხედვით თეთრი ხვრელი და შავი ხვრელი ერთი და იგივე სხეულია.

წარმოშობა
თეთრი ხვრელების არსებობის შესაძლებლობა შემდეგ დონეზე აიტანა რუსმა კოსმოლოგმა იგორ ნივიკოვმა 1964 წელს. თეთრი ხვრელები არის აინშტაინის ველების განტოლებათა ამოხსნა. მაქსიმალურად გაფართოებული სჩვარზსჩილდის განტოლებაში თეთრი ხვრელი არის შავი ხვრელი, რომელსაც არ გააჩნია მუხტი და არ ბრუნავს.

მაქსიმალურად გაფართოებული სჩვარზსჩილდის განტოლება გვიხასიათებს იდეალურ შავ/თეთრ ხვრელს, რომელიც არსებობს გარე დამკვირვებლის პერსპექტივიდან, ნორმალურ შავ/თეთრ ხვრელს რომელიც ფორმირდება ვარსკვლავის სიკვდილის შემდეგ, სჭირდება განსაკუთრებული მატერია.

1980-იანები - დღემდე: დიდი აფეთქება როგორც სუპერმასიური თეთრი ხვრელი
შავ ხვრელებზე წარმოდგენები პირველად 1980-იანებში გაჩნდა, როგორც კლასიკური თეთრი ხვრელების ბუნების გარკვეულ შუქზე. ზოგიერთი მკვლევარმა წარმოადგინა, რომ როდესაც შავი ხვრელის ფორმები და ის რომ დიდი აფეთქება შეიძლება მოხდეს შავი ხვრელის ბირთვიდან, რომელიც ქმნის ახალ სამყაროს, რომელიც აფართოებს მშობლის სამყაროს გარეთ იხილე ასევე ფეკუნდის სამყარო.
მწვანულა (ფრინველი)

მწვანულა — ფრინველთა გვარი მთიულასებრთა ოჯახისა. ზომით ბეღურებს უახლოვდებიან; შეფერილობა ზეთისხილისფერ-მწვანეა ფრთებზე სიყვითლეებით. ცნობილია 5 სახეობა. გავრცელებული არიან ევროპასა და აზიაში, ერთი სახეობა გვხვდება აფრიკაშიც. ადრე შედიოდნენ ჩიტბატონას გვარში. მოლეკულურმა ფილოგენეტიკურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ეს სახეობები არ იყვნენ ჩიტბატონების ახლო ნათესავები და ისინი ცალკე გვარად გამოყვეს, რომელიც ჯერ კიდევ ჟორჟ კიუვიემ შემოიღო 1800 წელს ერთადერთი სახეობით — ჩვეულებრივი მწვანულა. ლათინური სახელი მომდინარეობს ძველი ბერძნული -დან, რაც „მწვანეს“ ნიშნავს.
უკრაინული სამზარეულო

უკრაინული სამზარეულო — უკრაინულ კულტურასთან მჭიდროდ დაკავშირებული საკვების მომზადების დამახასიათებელი სტილი, პრაქტიკები და ტრადიციები. უკრაინული სამზარეულო მრავალი საუკუნის განმავლობაში ვითარდებოდა. თანამედროვე უკრაინის ტერიტორიაზე, უკრაინული სამზარეულო ერთგვაროვანია როგორც საკვები პროდუქტების ნაკრებით, ისე მათი დამუშავების საშუალებებით. უკრაინული სამზარეულოს ზოგიერთმა კერძმა, სხვა ხალხთა შორისაც ფართო გავრცელება ჰპოვა, განსაკუთრებით სლავურში, როგორც აღმოსავლეთ, ისე დასავლეთ სლავებში.

უკრაინულ სამზარეულოში მრავალი საკვები პროდუქტი რთულ თერმულ დამუშავებას გადის — თავდაპირველად მათ წვავენ ან ხარშავენ, შემდეგ კი შუშავენ ან ბრაწავენ. სწორეს ეს არის უკრაინული სამზარეულოს საკვების მომზადების განმასხვავებელი ტექნოლოგია. რთული თერმული დამუშავება საკვებს არომატს უნარჩუნებს და ყუათიანს ხდის. უკრაინული სამზარეულო ცნობილია მისი მრავალფეროვნებითა და მაღალი გემოვნებითი მახასიათებლებით. უკრაინული სამზარეულო კერძების ასობით რეცეპტს მოიცავს: ბორში და პამპუშკა, პალიანიცა და გალუშკები, სოკოს იუშკა (ბულიონი), სოკოს სოუსი, ბანუში, ვარენიკები და ძეხვი, თაფლისა და ხილისგან დამზადებული სასმელები და შემწვარი კერძები, რომლებიც ცნობილია უკრაინის საზღვრებს გარეთაც. ზოგიერთ კერძს მრავალსაუკუნოვანი ისტორია აქვს, მაგალითად, უკრაინული ბორში. ჯერ კიდევ ტრიპოლის კულტურის დროს (5–6 ათასი წლის წინ), უკრაინის მარჯვენა სანაპიროზე მცხოვრებ მოსახლეობას მოჰყავდა მარცვლეული კულტურები — ხორბალი, ქერი და ფეტვი. ჭვავი გაცილებით გვიან გამოჩნდა, დაახლოებით ათასი წლის წინ. მსხვილი რქოსანი საქონლის მოშენებამ, ნადირობამ და თევზჭერამ უკრაინული სამზარეულოს მენიუ მრავალფეროვანი გახადა, მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ საუკუნი დასაწყისში ხორცისგან დამზადებული კერძები ხალხში სადღესასწაულოდ მიიჩნეოდა.

კერძები
სუპები
ბორში
მწვანე ბორში
ბარდის სუპი
წიწიბურის სუპი
ბორში უშკებით
კომბოსტოს სუპი
ცივი ბორში

ძირითადი კერძები
ვარენიკები
ვუხო — კერძი ღორის ყურებისგან
ლორი ნივრით
ლორი შოკოლადით
გალუშკები
შემწვარი ღორის ხორცი - ბუჟენინა
კრუჩენიკები — ხორცის ან თევზის პატარა რულეტები სხვადასხვა შიგთავსით
ბიგოსი
მაჩანკა
ჟარკოე 
სიჩენიკები
ციბულნიკები — ხახვის ოლადები
კომბოსტოს რულეტი
დერუნები
ლაბასხმული
ცვიკლი — ცხარე კერძი ჭარხლის, პირშუშხას და სხვადასხვა სანელებლების შემადგენლობით
შებრაწული ხორის კანი, ოდნავი ხორცის შემცველობით - შკვარკი
ზრაზი
კარტოპლიანიკები
სალამატა — თხელი ფაფა ან კისელი მარცვლეული მომწვარი ფქვილით
კროვიანკა
გურკა
მაზურიკები — კოტლეტების ნირგვარობა, ინდაურის ხორცის ფარშის სახით ყველისა და კარაქის დამატებით
კიევური კოტლეტი
თათრული ბიფშტექსი
კულეში — ფაფა ხორცით ან ლორით
ბანოში — გუცულური ფაფა

პურ-ფუნთუშეულობა
ვერგუნები
პამპუშკები
ბუბლიკები
ვატრუშკები
პალიანიცა (პური)
სუშკები
ხვოროსტი - ხრაშუნა პეჩენია

სადღესასწაულო კერძები
კუტია
კოროვაი
კოლივა
პასკა
კალაჩი

ბლინებისა და ოლადების ნაირგვარობა
გრეჩანიკები — კერძი ხორცის ფარშისგან მოხარშული წიწიბურით
მლნიცი (უკრაინული ბლინები)
ნალისტნიკი
ოლადები
სირნიკები

დესერტები
ბაბკა
კიევური ტორტი
პლიაცოკი — მართკუთხა პეროგი საფუარიანი ცომისგან, რომელიც მზადდება ფენებად, სხვადასხვა შიგთავსით
სლასტიონი — ტკბილი კერძი ცომის ბურთულების სახით
იაბჩანკა — გაცივებული დესერტი ვაშლისგან
კიუკიუ (კერძი)

კიუკიუ (თალიშურ ენაზე კიუ ცემას ნიშნავს) — თალიშური კერძი. შედგება კვერცხისა და მწვანილეულობისგან. გავრცელებულია თალიშისტანში, ირანში, დეღასტანთან მოსაზღვრე რაიონებში, უზბეკეთსა და ტაჯიკეთში (კიუკ-ბიირონი).

მომზადება
ქათმის კვერცხი და სხვადასხვა მწვანილეულობა იკმაზება მარილით, შავი პილპილით, ნიგვზით, იშვიათად ფქვილით, კოწახურით, გამაფხვიერებლით და დაფქვილი ზაფრანით. შემდეგ ნარევი გადაიტანება წინასწარ გახურებულ და ცხიმწასმულ ტაფაზე, აცხობენ ნელ (დაბალ) ცეცხლზე. ირანის რიგ ქალაქებში ეს კერძი სადღესასწაულო სუფრებზე გამოიყენება.
ბასტურმა

ბასტურმა (, , ) — გამომშრალი ძროხის ხორცის ფილე. ეს კერძი დამახასიათებელია იმ ქვეყნებისთვის, რომლებიც მდებარეობენ ყოფილი ოსმალეთის იმპერიის ტერიტორიაზე.

მომზადება
ახალ ფილეს ამარილებენ, ზედმეტი სითხის გამოსადევნად და დასაჭრელად მოსახერხებელი ფორმის მისაცემად სიმძიმის ქვეშ დებენ (დამარილებულს). შემდეგ დებენ ნივრიან, წითელი და შავი წიწაკის დაფქული თესლების, და ასევე სამყურას ნარევში, რომელსაც თხელი ცომის მსგავსი კონსისტენცია აქვს. მიღებული ნაჭრები გამოსაშრობად იკიდება.

არ შეგეშალოთ პასტურმაში — შებოლილ მარინირებულ ხორცში.

გალერეა