iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სანქტ-პეტერბურგის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = ლუთერანული ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =://./
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ჰარალდ ბოსე, კ. ციგლერი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ნეორომანული
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1859-1860
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.923889
| გრძედი = 30.286389
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
სანქტ-პეტერბურგის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია — მოქმედი ლუთერანული კირხე სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1859-1860 წლებში ჰარალდ ბოსეს პროექტის მიხედვით. ეკუთვნის ქალაქის ესტონურ-გერმანული წარმომავლობის მრევლს. ამჟამად მიეკუთვნება ინგრიის ევანგელისტურ-ლუთერანულ ეკლესიას.

ისტორია
ლუთერანული საზოგადოება ჩამოყალიბდა 1731 წელს კადეტთა პირველი კორპუსის შენობაში. 1834 წელს საზოგადოებას ეწოდა მიქაელ მთავარანგელოზის სახელი. 1841 წელს იმპერატორმა ნიკოლოზ -მა გამოსცა ბრძანება გადაეტანათ ეკლესია კერძო შენობაში. ამავე დროს შედგა ერთიანი საზოგადოების გაყოფა გერმანულ და ესტონურ საზოგადოებად. ესტონური მრევლი ფორმალურად ჩამოყალიბდა 1842 წლის მაისში, ბიუჯეტის თანხით მათ იქირავეს სახლი შეკრებებისთვის.

ეკლესიის შენობას ოფიცრების ქუჩაზე საფუძველი ჩაეყარა 1859 წლის 24 ივნისს. შენობა გათვლილი იყო 800 ადამიანზე. არქიტექტორი იყო ჰარალდ ბოსე, ხოლო მშენებელი კ. ციგლერ ფონ შაფჰაუზენი. ეკლესია აკურთხეს 1860 წლის 27 ნოემბერს. შენობა ააგეს ფსევდორომანულ არქიტექტურულ სტილში. ეკლესიას ჰქონდა დიდი კოშკური სამრეკლო. მშენებლობისათვის მნიშვნელოვანი თანხა გამოყვეს ბიუჯეტიდან, ხოლო ნაწილი თავად მრევლმა გაიღო, რომელთა შორის აქტიურობდნენ ბარონი ე. მეიენდორფი და ლეიბ-ექიმი შოლცი. ეკლესიის მშენებლობა 65 ათასი ვერცხლის რუბლი დაჯდა.

მრევლს ასევე ეკუთვნოდა მთელი რიგი კარის ეკლესიები, მათ შორის ციხეებში. სამრევლოში მოქმედებდა საეკლესიო სკოლა, თავშესაფარი და ბავშვთა სახლი.

1930 წელს ეკლესია დახურეს. შემდეგ შენობა გადააკეთეს კონსტრუქტივიზმის არქიტექტურულ სტილში, სამრეკლო დაანგრიეს, მთავარ ფასადზე მიაშენეს კიბე, შიგნით სართულებს შორის გადახურვა გააკეთეს. ფასადი შელესეს. შენობის შიგნით კი განათავსეს კლუბი.

1993 წელს სანქტ-პეტერბურგში დარეგისტრირდა ლუთერანების ესტონური საზოგადოება, რომელსაც 1997 წლის 29 მაისს გადაეცა შენობა. 2000 წლის 25 ნოემბრიდან აქ იმართებოდა რეგულარული ლოცვა ესტონურ ენაზე. მრევლი მიეკუთვნება ინგრიის ევანგელისტურ-ლუთერანულ ეკლესიას.

2009 წელს დაიწყო ეკლესიის რესტავრაცია, აღადგინეს სამრეკლო და ფასადი, რომელსაც დაუბრუნდა ისტორიული სახე. რესტავრაციისათვის 3,1 მლნ კრონი გამოყო ესტონეთის კულტურის სამინისტრომ.

2011 წლის 20 თებერვალს, სარესტავრაციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ შედგა იოანე ღვთისმეტყველის სახელობის ეკლესიის გახსნა და კურთხევა. ცერემონიალში მონაწილეობა მიიღო ესტონეთის პრეზიდენტმა ტოომას ილვესმა.
როდ ლეივერი

როდნი ჯორჯ ლეივერი (; დ. 9 აგვისტო, 1938, როკჰემპტონი, ავსტრალია) — ავსტრალიელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. აღიარებულია ერთ-ერთ საუკეთესო ჩოგბურთელად ისტორიაში.

ლეივერს ერთეულებში 11 დიდი სლემის ტურნირი აქვს მოგებული – 4 უიმბლდონი, 3 ავსტრალიის ღია პირველობა, 2 აშშ-ის ღია პირველობა და 2 საფრანგეთის ღია პირველობა. 1962 და 1969 წლებში, მან შეძლო ოთხივე დიდი სლემის მოგება. იგი ერთადერთი და დღემდე უკანასკნელი მამაკაცი ჩოგბურთელია ისტორიაში, ვინც პროფესიონალურ ეპოქაში აღნიშნულის მიღწევა შეძლო. ლეივერს სხვა მრავალი რეკორდი ეკუთვნის როგორც პროფესიონალურ ეპოქამდე, ასევე მის შემდეგ.

როდ ლეივერმა წყვილებში 6 დიდი სლემი მოიგო – 4 ავსტრალიის ღია პირველობა, 1 საფრანგეთის ღია პირველობა და 1 უიმბლდონი. მან შერეულ წყვილებშიც შეძლო ორჯერ უიმბლდონზე და ერთხელ საფრანგეთის ღია პირველობაზე გამარჯვება.

სანაკრებო დონეზე, ლეივერმა ავსტრალიის ნაკრებთან ერთად 5-ჯერ მოიგო დეივისის თასი. 1981 წელს, იგი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზში შეიყვანეს.

სტატისტიკა და მიღწევები
დიდი სლემის ტურნირების ფინალები
ერთეულები: 17 (11–6)
წყვილები: 12 (6–6)
შერეული წყვილები: 4 (3–1)
იოლანდა ანჟუელი

იოლანდა ანჟუელი (; დ. 2 ნოემბერი, 1428 — გ. 23 მარტი, 1484) — ვალუას დინასტიის ანჟუელთა განშტოების წარმომადგენელი. ნეაპოლის მეფე რენე -ისა და მისი პირველი ცოლის, იზაბელ ლოთარინგიელის შუათანა შვილი. დედის, ძმისა და ძმიშვილის გარდაცვალების შემდეგ, იგი გახდა ლოთარინგიის ჰერცოგინია, ტახტის შენარჩუნების გზით კი საკუთარ ბიძაშვილზე იქორწინა, რომელთანაც ექვსი შვილი შეეძინა.

ბიოგრაფია და შვილები
იოლანდა იყო ნეაპოლის მეფე რენე ანჟუელისა და მისი პირველი მეუღლის, დედოფალ იზაბელ ლოთარინგიელის ასული, რომელიც ასევე ლოთარინგიის ჰერცოგინია იყო. მას ტყუპისცალი ძმა ჰყავდა, რომელსაც ნიკოლა ერქვა, თუმცაღა იგი მალევე დაიღუპა. თავად მას, სახელი ბებიის, დედოფალ იოლანდა არაგონელის პატივსაცემად დაარქვეს.

1445 წელს მშობლებმა იგი ცოლად შერთეს ვემონტის გრაფ ანტუანის ვაჟ ფრიდრიხს, რომლებიც მათ დიდ საფრთხეს უქადდნენ. 1453 წელს იზაბელ ლოთარინგიელი გარდაიცვალა, ტახტზე კი იოლანდას ძმა, ჰერცოგი ჟან ავიდა, რომელიც 1470 წელს დაიღუპა. მის შემდეგ ლოთარინგიის ჰერცოგი ჟანის ვაჟი ნიკოლა ხდება, თუმცა იგი სულ სამ წელიწადში, 1473 წელს უშვილოდ დაიღუპა, რის გამოც ლოთარინგიის ტახტზე იოლანდა და ფრიდრიხი ადიან.

იოლანდასა და ფრიდრიხს მრავალწლიანი ქორწინებიდან სულ ექვსი შვილი შეეძინათ:
რენე (დ. 1451 — გ. 1508), ლოთარინგიის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ფილიპა გელდერსელი. სწორედ მისი შთამომავალი იყო შოტლანდიის დედოფალი მარია დე გიზი და მისი ქალიშვილი, შოტლანდიისა და საფრანგეთის დედოფალი მერი სტიუარტი;
ნიკოლა (დ. ? — გ. 1476), იონვილის მარკიზი, გარდაიცვალა ადრეულ ასაკში;
პიერი (დ. ? — გ. 1453), გარდაიცვალა ჩვილობაში;
ჟანა (დ. 1458 — გ. 1480), ცოლად გაჰყვა თავისსავე ბიძაშვილს, ანჟუს ჰერცოგ შარლ -ს, თუმცა ქორწინება უშვილო იყო და ვალუას დინასტიის ანჟუს განშტოება ამით შეწყდა;
იოლანდა (დ. ? — გ. 1500), ცოლად გაჰყვა ჰესენის ლანდგრაფ ვილჰელმ -ს, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
მარგარიტა (დ. 1463 — გ. 1521), ცოლად გაჰყვა ალანსონის ჰერცოგ რენეს, რომელთა შთამომავალიც შემდგომში იყო საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ანრი ;

იოლანდა ანჟუელი გარდაიცვალა 1483 წელს, 54 წლის ასაკში.
მარგარეტ კორტი

მარგარეტ კორტი (; დ. 16 ივლისი, 1942, ოლბერი, ავსტრალია) — ავსტრალიელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. აღიარებულია ერთ-ერთ საუკეთესო ქალ ჩოგბურთელად ისტორიაში.

კორტს ქალთა ჩოგბურთში ყველაზე მეტი – 24 დიდი სლემის ტურნირი აქვს ერთეულთა თანრიგში მოგებული. აქედან რეკორდული 11 ავსტრალიის ღია პირველობა, 5 საფრანგეთის ღია პირველობა, 5 აშშ-ის ღია პირველობა და 3 უიმბლდონი. დიდი სლემის ტურნირებზე მან 210 მატჩი მოიგო და მხოლოდ 23 წააგო (90.12%). ავსტრალიის დიდ სლემზე მისი მოგება-წაგების ბალანსი 61–3 (95.31%) იყო, საფრანგეთის ღია პირველობაზე 47–5 (90.38%), აშშ-ის ღია პირველობაზე 51–6 (89.47%), ხოლო უიმბლდონზე 51–9 (85.10%). 1970 წელს ავსტრალიელმა ჩოგბურთელმა წელიწადის ოთხივე დიდი სლემის ტურნირი მოიგო ერთეულებში და გახდა პროფესიონალურ ეპოქაში პირველი ქალი ჩოგბურთელი, რომელმაც ეს შეძლო. აღნიშნულის გამეორება მხოლოდ შტეფი გრაფმა შეძლო 1988 წელს. ჯამში კორტმა 47-ჯერ იასპარეზა დიდი სლემის ტურნირებზე და აქედან 24, ანუ ნახევარზე მეტი მოიგო. აღსანიშნავია, რომ მან მშობიარობის შემდეგ სამი დიდი სლემის მოგება შეძლო ერთეულთა თანრიგში, რითიც იგი ერთგვარ რეკორდს იზიარებს კიმ კლეისტერსთან.

მარგარეტ კორტმა წყვილებში 19 დიდი სლემის ტურნირის მოგება შეძლო, აქედან 8 ავსტრალიის ღია პირველობის, 5 აშშ-ის ღია პირველობის, 4 საფრანგეთის ღია პირველობის და 2 უიმბლდონის. ავსტრალიელს ასევე რეკორდი აქვს შერეული წყვილების დიდი სლემის ტიტულებში – მან 21 ტურნირი მოიგო, აქედან 8 აშშ-ის ღია პირველობა, 5 უიმბლდონი, 4 ავსტრალიის ღია პირველობა და 4 საფრანგეთის ღია პირველობა. 1963 და 1965 წლებში, მან წელიწადის ოთხივე დიდი სლემის ტურნირი მოიგო შერეულ წყვილებში.

კორტი მარტინა ნავრატილოვასთან და დორის ჰარტთან ერთად ერთადერთია, ვინც ყველა დიდი სლემის ტურნირი მოიგო ერთეულებშიც, წყვილებშიც და შერეულ წყვილებშიც. თუმცა ავსტრალიელის რეკორდები უნიკალურია იმით, რომ მან აღნიშნულის მიღწევა ორჯერ შეძლო, როგორც პროფესიონალურ ეპოქამდე, ასევე მის შემდეგ.

ჯამში მარგარეტ კორტს ერთეულებში, წყვილებში და შერეულ წყვილებში 64 დიდი სლემის ტურნირი აქვს მოგებული, რაც რეკორდული მაჩვენებელია მამაკაცთა, თუ ქალთა ჩოგბურთში. სანაკრებო დონეზე, კორტმა ოთხჯერ მოიგო ფედერაციის თასი ავსტრალიის ნაკრებთან ერთად. 1979 წელს, იგი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზში შეიყვანეს.

სტატისტიკა და მიღწევები
დიდი სლემის ტურნირების ფინალები
ერთეულები: 29 (24–5)
წყვილები: 33 (19–14)
შერეული წყვილები: 25 (21–4)
წლის შემაჯამებელი ტურნირის ფინალი: 2 (2–0)
(დ) – დახურული კორტი
კონსტანტინე ქავთარაძე (მხატვარი)

კონსტანტინე (კოტე) ზურაბის ძე ქავთარაძე (დ. 1879, თბილისი, – გ. 22 იანვარი, 1941, ლენინგრადი, ახლანდ. სანქტ-პეტერბურგი) — ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი, მხატვარი-რესტავრატორი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისში ჰენრიხ ჰრინევსკისთან (1897–1900), შემდეგ ნატიფი ხელოვნების წამახალისებელი კავკასიური საზოგადოების სკოლაში (პედაგოგები: გიგო გაბაშვილი, ოსკარ შმერლინგი; 1900–1902), ლუდვიგ ლონგოს სტუდიაში (1902–1904). შემდეგ მონაცვლეობით ცხოვრობდა თბილისსა და პეტერბურგში, სადაც საბოლოოდ 1917 წელს დამკვიდრდა. 1911 წლიდან მონაწილეობდა თბილისში გამართულ სხვადასხვა გამოფენაში. მის ნამუშევრებს შორის აღსანიშნავია საქართველოს მცხოვრებთა ტიპაჟების, ქართველ საზოგადო მოღვაწეთა პორტრეტები, ეთნოგრაფიული ჩანახატები, პეიზაჟები; ქმნიდა ილუსტრაციებს თბილისისა და პეტერბურგის ჟურნალ-გაზეთებისთვის. 1920-იან წლებიდან 1934 წლამდე რუსული მუზეუმის ეთნოგრაფიული განყოფილების ამიერკავკასიის ხალხთა ყოფის ნივთების რესტავრატორი, 1934–1941 — საბჭოთა კავშირის ხალხთა ეთნოგრაფიის მუზეუმის მხატვარ-რესტავრატორი.
ნიზამი განჯევის ძეგლი (კიშინიოვი)

ნიზამი განჯევის ძეგლი — გამოჩენილი აზერბაიჯანიელი მწერლის, სპარსული პოეზიის კლასიკოსის ნიზამი განჯევის ძეგლი, რომელიც მდებარეობს მოლოვის რესპუბლიკის დედაქალაქ კიშინიოვში, ნიზამი განჯევის ბაღში. ძეგლის სკულფტორია აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე აკიფ ასკეროვი, არქიტექტორი კი მოლდოვის დამსახურებული არქიტექტორი - სემიონ შოიჰეთი.
სამან ყურბანოვი

სამან შამილ ოღლი ყურბანოვი (; დ. 12 აგვისტო, 1938 — გ. 24 დეკემბერი, 1999) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე და გრაფიკოსი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, სსრკ-ს მხატვართა კავშირის წევრი. საკავშირო და რესპუბლიკური გამოფენების მონაწილე. აზერბაიჯანის თეატრების სპექტაკლების დამდგმელ-მხატვარი. აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი.

დაიბადა 1938 წლის 12 აგვისტოს ქალაქ ბაქოში. 1955-1959 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში. 1960—1963 წწ. გააგრძელა სწავლა ლენინგრადის ვ. მუხინას სახელობის უმაღლეს სამხატვრო სასწავლებელში, ამჟამინდელი ა. შტიგლიცის სახელობის აკადემია სკულფტურის ფაკულტეტზე. 1963 წელს გარიცხულ იქნა სასწავლებლიდან „დასავლური ბურჟუაზიული გავლენის“ გამო. იგი დაბრუნდა ბაქოში. 1967 წელს მან დაამთავრა მ. ალიევას სახელობის ხელოვნების აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, თეატრალური რეჟისორობის ფაკულტეტი.

გალერეა
ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტის მსხვერპლთა ძეგლი

ჰოჯალი — ტრაგედია მოხდა 1992 წლის 25-26 თებერვალს (26 თებერვლის წინა ღამეს), როდესაც სომხური შეიარაღებული ფორმირებების მიერ განხორციელდა თავდასხმა აზერბაიჯანის ქალაქ ხოჯალის მშვიდობიან მოსახლეობაზე. ძეგლის ავტორებია - აზერბაიჯანელი მხატვრები აკიფ ასკეროვი, ალი იბადულაევი და სალხაბ მამედოვი. მონუმენტის აგების ინიციატორად და თანაავტორად გამოვიდა ბერლინში მაცხოვრებელი აზერბაიჯანელი მხატვარი და მოქანდაკე იბრაჰიმ ახრარი.

მოქანდაკე სალხაბ მამედოვის თქმით, ძეგლის პროექტის იდეა ეკუთვნის ოთხივე ავტორს.

გერმანიაში მაცხოვრებელი იბრაჰიმ ახრარის (მონუმენტის ერთ-ერთი თანაავტორის) თანამოღვაწეების, მათ შორის მთავრობის წევრების წყალობით, ასევე აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს მხარდაჭერით დაიწყო მსხვერპლთა ხსოვნის უკვდავყოფა. კომპოზიცია წარმოადგენს სამი ადამიანის - მამის, დედისა და შვილის გამოსახულებას.

ძეგლის გახსნა შედგა 2011 წლის 30 მაისს.
ჩიმნაზ ბაბაევა

ჩიმნაზ მამედ-ყიზი ბაბაევა (; დ. 23 დეკემბერი, 1946, ბაქო — გ. 23 დეკემბერი, 2019, იქვე) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა ბალერინა და ბალეტმეისტერი, აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1978), აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1974).

ჩიმნაზ ბაბაევა დაიბადა 1946 წლის 23 დეკემბერს, ბაქოში. 1964 წელს დაამთავრა ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებელი (გამარ ალმასზადეს კლასი). 1964-1977 წლებში იყო მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი.
ლეილა ვექილოვა

ლეილა მახატ კიზი ვექილოვა (; 29 იანვარი, 1927, ბაქო, ასფსრ, სსრკ — 20 თებერვალი 1999, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ბალერინა, ბალეტმეისტერი, პედაგოგი. სსრკ სახალხო არტისტი (1967).

ბიოგრაფია
1943 წელს დაამთავრა დაამთავრა ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებელი (გამარ ალმასზადეს კლასი). 1945—1946 წლებში კვალიფიკაციას იმაღლებდა მოსკოვის ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში. 1943 წლიდან იყო მ. ფ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი. 1972 წლიდან — თეატრის რეპეტიტორი. 1953 წლიდან ატარებდა კლასიკური ბალეტის გაკვეთილებს ბაქოს ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში, 1992 წლიდან — ერთ-ერთი სასწავლო დაწესებულების სახატვრო ხელმძღვანელი, 1996 — პროფესორი. გასტროლები ჰქონდა საზღვარგარეთ: პოლონეთში (1956, 1962, 1968), სირიაში (1960), ჩეხოსლოვაკიაში (1964), ინდოეთში (1965), ბულგარეთში (1966), საფრანგეთში (1969, 1974), უნგრეთში (1973), იტალიაში (1976), თურქეთში (1977, 1982), საქართველოში (1979), გერმანიაში (1979), ნეპალში (1981). 1976—1982 წლებში — აზერბაიჯანის საცეკვაო ანსამბლის ხელმძღვანელი.

გადაღებულია რამდენიმე ფილმში.

გარდაიცვალა 1999 წლის 20 თებერვალს.
რიხარდ ზორგეს ძეგლი

რიხარდ ზორგეს ძეგლი — მეორე მსოფლიო ომის საბჭოთა მზვერავის, საბჭოთა კავშირის გმირის — რიხარდ ზორგეს ძეგლი აზერბაიჯანის დედაქალაქ — ბაქოში. მისი ძეგლის მახლობლად საბუნჩის დასახლებაში დაიბადა თვითონ მზვერავი. ძეგლი აღიმართა 1981 წელს. მოქანდაკე — ვლადიმერ ციგალი, არქიტექტორები — რასიმ ალიევი, ლეონიდ პავლოვი, იუ. დუბოვი.

რიხარდ ზორგეს ძეგლი შესრულებულია მოგრძო ფორმის ბრინჯაოს დაფის ფორმით. ძეგლზე გამოსახულია რელიეფური რადარის დანადგარი, ხოლო ცენტრში გამოსახულია მზვერავის სახის ნაწილი გამოჭრილი თვალებით. ამ გაერთიანებულ კომპოზიციაში მოქანდაკემ შექმნა საბჭოთა მზვერავის სიმბოლო.
თეზეპირის მეჩეთი

თეზეპირის მეჩეთი — მეჩეთი ბაქოში. მეჩეთის მშენებლობა დაიწყო 1905 წელს მეცენატი ქალბატონის ნაბათ - ხანუმ აშურბეკოვას მხარდაჭერით. მეჩეთის არქიტექტორი იყო ზივიარ ბეგ ახმედბეგოვი. მეცენატი ქალბატონის გარდაცვალების შემდეგ მეჩეთის მშენებლობა შეჩერდა, მაგრამ მალე იქნა გაგრძელებული მისი შვილის მიერ და დასრულდა 1914 წელს.

მეჩეთმა იფუნქციონირა მხოლოდ სამი წელი 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის გამო მეჩეთი დაიხურა. სხვადასხვა წლებში მეჩეთს იტენებდნენ სხვადასხვა დანიშნულებით. მეჩეთის შენობაში განლაგებული იყო როგორც კინოთეატრი, ასევე საწყობი. მხოლოდ 1943 წლიდან დღემდე კვლავ დაიწყო ფუნქციონირება მეჩეთის სახით. 2005 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის დავალებით შედგა მისი რეკონსტრუქციის გეგმა და პროექტი. 2009 წლის 6 ივლისს რესტავრაციის შემდეგ მოხდა კვლავ მისი საზეიმო გახსნა, რომელშიც მონაწილეობა პრეზიდენტმაც მიიღო.
სანქტ-პეტრბურგის მაცხოვრის ლატვიური ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = ლუთერანული ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =დაკარგული
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = კლასიციზმი, ნეოგოთიკა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1845-1849
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.917778
| გრძედი = 30.323056
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
სანქტ-პეტრბურგის მაცხოვრის ლატვიური ეკლესია — დაკარგული ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1845-1849 წლებში. მდებარეობდა მისამართზე: საქნტ-პეტერბურგი, ზაგოროდნის პროსპექტი 62/1.

ისტორია
თავდაპირველად ის ლატვიელები, რომლებიც ცხორობდნენ სანქტ-პეტერბურგში, ეკუთვნოდნენ წმინდა მიქაელის ლუთერანული ეკლესიის მრევლს, სადაც 1835 წელს იმპერატორის ბრძანების თანახმად მათთვის დაინიშნა სპეციალური მქადაგებელი. 1845 წელს ლატვიელმა მრევლმა დაიწყო საკუთარი შენობის მშენებლობა, რომელიც აკურთხეს 1849 წლის 3 მარტს. ეკლესიის მშენებლობისათვის რუსეთის იმპერატორმა ნიკოლოზ -მა გამოყო 12 ათასი რუსული რუბლი, ხოლო ლატვიელმა ვაჭარმა პეტრე იანისმა 10 ათასი რუბლი. მრევლის ორგანიზებაში აქტიური მონაწილეობა მიიღო ბარონმა ივან ანდრიას ძე ფიტინგოფმა, რომელიც იყო საკავალერიო პლკის ლეიბ-გვარდიის მეთაური. რადგანაც მრევლის მეოთხედი იყვნენ გერმანელები მათთვის დაინიშნა სპეციალური მქადაგებელი.

ეკლესიასთან ფუნქციონირებდა სკოლა და ბავშვთა თავშესაფარი. დროთა განმავლობაში ეკლესიის მრევლის რიცხვმა 10 000-ს მიაღწია, რამაც დააყენა ახალი ეკლესიის აგების საჭიროება, თუმცა ამის რეალიზება არ მომხდარა.

საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა 1938 წელს „ლატვიელი მუშების მოთხოვნით“. ეკლესიის შენობა დაანგრიეს. დღესდღეობით მცირე ლატვიური საზოგადოება იკრიბება ვასილევსკის კუნძულზე მდებარე წმინდა ეკატერინეს ლუთერანულ ეკლესიაში.

არქიტექტურა
თავდაპირველი პროექტის ავტორი იყო ვასილი ეგორის ძე მორგანი (1846 წელი), მშენებელი — ოტონ ვასილის ძე ბრემერი (1847-1849 წლები). მოგვიანებით ეკლესია გააფართოვეს და გადააკეთეს.
ვანო ხოჯაბეგოვი

ვანო ხოჯაბეგოვი (ჰოვანეს ხოჯაბეკიანი; დ. 14 იანვარი, 1875, თბილისი, — გ. 16 ნოემბერი, 1922, იქვე) — თბილისელი მხატვარი, წარმოშობით სომეხი.

დაიბადა, ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა თბილისში. ძირითადად იყო თვითნასწავლი. მხატვარმა ბორის ფოგელმა ნიკოლოზ სკლიფოსოვსკის კერძო სამხატვრო სკოლაში ჩარიცხა 1910 წელს. თავს ირჩენდა ფედოსეევის (ახლანდ. ვ. სარაჯიშვილის) ქუჩაზე საწვრილმანო დუქანში ვაჭრობით. 1916 წელს მონაწილეობდა „დიდების ტაძარში“ (ახლანდ. ეროვნული გალერეა) მოწყობილ მხატვართა გამოფენაში, შემდეგ — „სომეხ მხატვართა კავშირის“ გამოფენაზე თბილისში, კონსტანტინოპოლში და სხვ. შექმნა ძველი თბილისის ყოფის ამსახველი სერიები: ყოჩების ჭიდილი, ყეენობა, ყარაჩოხელთა ქეიფი, კრივი, ქართული ჭიდაობა და სხვ. მისი ილუსტრაციები თან დაერთო იოსებ გრიშაშვილის „ძველი თბილისის ლიტერატურული ბოჰემის“ გამოცემას. ხოჯაბეგოვის ნამუშევრები დაცულია თბილისის ისტორიის მუზეუმსა და საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

ხოჯაბეგოვის ცხოვრების შესახებ 1983 წელს სომეხმა რეჟისორმა აგასი აივაზიანმა კინოსტუდია „არმენფილმში“ გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი „ანთებული ფანარი“.

გალერეა
ბასილ აპოკაპესი

ბასილ აპოკაპესი — მე-11 საუკუნის ბიზანტიელი მხედართმთავარი.

ბასილი ქართულ-სომხური არისტოკრატიული საგვარეულოს აპოკაპესების წარმომადგენელი იყო. ის პატრიკიოს მიქაელ აპოკაპესის შვილად მიიჩნევა, რომელიც დავით კურაპალატის (მ. 966–1001) კარზე მსახურობდა და მეფის კარავს დარაჯობდა. მოგვიანებით ბიზანტიის იმპერატორის მიხეილ პაფლაგონელის (მ. 1034–1041) მმართველობის დროს ქალაქ ედესის გამგებელად დაინიშნა.

1054 წელს, პატრიკიოსმა და სტრატეგოსმა, ბასილ აპოკაპესმა მანასკერტის ბრძოლაში სელჩუკთა მეთაურის თოღრულ-ბეგის ლაშქარი უკუაქცია. 1059-1065 წლებში პარისტრიონის თემის (თანამედროვე ჩრდილოეთ ბულგარეთი, დუნაის გასწვრივ) არქონტად (მაგისტროსი და დუქსი) დაინიშნა. 1064 წელს, ოღუზ თურქთა შემოსევევების დროს, ბიზანტიის მომავალ იმპერატორთან, ნიკიფორე ბოტანიატესთან ერთად ტყვედ ჩავარდა, თუმცა ეპიდემიის გავრცელებამ დამპყრობელთა ლაშქარი გაანადგურა და ტყვედ ჩავარდნილები მალევე განთავისუფლდნენ. 1071 წელს, ანდრონიკოს დუკას მიერ რომანოზ დიოგენის დამარცხების შემდეგ, ის სომეხი წარმოშობის ბიზანტიელი მხედართმთავრის, ფილარეტოს ბრახაიმიოსთან იმყოფებოდა, რომელიც კილიკიაში დამკვიდრდა. ამ უკანასკნელს ის 1077 წლიდან გარდაცვალებმდე, 1083 წლამდე ემსახურებოდა როგორც ედესის გამგებელი.
ელაგინის პირველი ხიდი

ელაგინის პირველი ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში მდინარე შუა ნევკაზე. აკავშირებს ელაგინისა და კამენის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 107,9 მეტრი, სიგანე - 11,53 მ, ხოლო სიმაღლე მდინარის ზედაპირიდან - 4,2 მ.

ისტორია
პირველი ხიდი ამ ადგილზე გადაჭიმეს 1817 წელს და გახდა მერვე ხიდი სანქტ-პეტერბურგში. 1828 წელს შუბერტის გეგმით აქ აღმართეს პლაშკოუტიანი ხიდი. მან ჩაანაცვლა მუდმივი ხის ხიდი, რომელიც აგებული იყო დაახლოებით 1831 წელს ინჟინერ ა. მალტესა ა პიერ-დპმინიკ ბაზენის პროექტის მიხედვით. 1880 წელს მოხდა ხიდის რეკონსტრუქცია, რომელსაც შეუნარჩუნეს წინანდელი ათი მალა. ხიდის სიგანე აღემატებოდა 14 მეტრს. 1908 წელს ხიდი კვლავ გადააკეთეს: დაამატეს ახალი ხიმინჯები. ხიდის შემდეგი კაპიტალური რემონტი, რომლის დროსაც ძველი ხიმინჯები შეინარჩუნეს, გაიმართა 1931 წელს. 1936 წელს ხიდის წინ მდებარე პატარა მოედანზე დადგეს სერგეი კიროვის ბრინჯაოს ბიუსტი, რომელიც შესრულებული იყო მოქანდაკე ნ. ტომსკის მიერ. 1951-1952 წლებში ინჟინერ ვ. ბლაჟევიჩის პროექტის მიხედვით ელაგინის პირველი ხიდი შეცვალეს მეტალის ხიდით. შეცვლის მიზეზი გახდა ხიდის ხის ელემენტების მოძველება და ცვეთა. მომდევნო სერიული პროექტების მიხედვით ხიდი პრაქტიკულად არ განსხვავდებოდა ელაგინის მესამე ხიდისაგან, რომელიც ააგეს 1951 წელს. ხიდს ჰქონდა ცხრა მალა, საიდანაც ორი სანაოსნო იყო. მალების ბურჯები იდგნენ მეტალის საყრდენებზე.

1975-1976 წლებში არქიტექტორ ვ. კოშკინის პროექტის მიხედვით მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. ხის ელემენტები შიეცვალა რკინით. საფეხნმავლო ტროტუარები უმაღლეს დონეზე მოეწყო.

2007 წლის 18 აპრილს სანქტ-პეტერბურგის მთავრობამ მიიღო 2015 წლამდე ქალაქის ნორმატიული მდგომარეობის განვითარების კონცეფცია, რომლის თანახმადაც ელაგინის პირველი ხიდის რეკონსტრუქცია უნდა მომხდარიყო და იგი გასახსნელი ხიდი აღარ იქნებოდა. დღეისათვის ხიდის გახსნა ხდება მხოლოდ სამუშაო დღეებში და მხოლოდ მაშინ, როცა მასში მცირე ზომის კატარღები გაივლიან.
ბრძანება და უწყება

„ბრძანება და უწყება“ (1763-1787), თბილისი) — პირველი ქართული გაზეთის „საქართველოს გაზეთის“ წინამორბედს, რომელიც, ზაქარია ჭიჭინაძის შეგროვილ ცნობებს თუ დავუჯერებთ, გამოდიოდა 1763 - 1787 წწ. შუა, სპორადიკულად, ერთეულ ფურცლებად, ერქვა ჯერ „ბრძანება და უწყება”, შემდე კი „ლეპორტი”; შეიცავდა მეფისა და პატრიარქის ბრძანებებს, განკარგულებებსა და სხვადასხვა ოფიციალურ აქტებს.

ერთადერთი ფაქტობრივი მასალა ამ გამოცემის შესახებ მხოლოდ ზაქარია ჭიჭინაძეს მოჰყავს თავის ბროშურაში. ზ. ჭიჭინაძე წერს: „საქართველოში გაზეთის მსგავსი ფურცლების ბეჭდვა 1760 წ. შემდეგ იწყეს, ანუ ქართლ-კახეთის დაკავშირებიდან, როცა ამ ორი კუთხის მეფედ ერეკლე გამოცხადდა. 1763 წელს გამოიცა გაზეთის მსგავსად ერთი თაბახიან ქაღალდის ნაბეჭდი ფურცელი, რომელსაც სახელად „ბრძანება და უწყება” ეწერა. ამ „ბრძანებასა და უწყებაში“ იბეჭდებოდა სამეფო ცნობანი, მაგალითებრ სხვადასხვა მოურავთათვის საუწყებელი ცნობები, ბრძანება გვარიშვილობის აყრაზედ, მამულების ჩამორთმევაზედ, გვარიშვილობის ბოძებაზედ, სამეფო ბრძანება, მეფის მოწყალება, მოხმობა, მდევრის ძახილი და სხვანიც ამგვარნი საჭირო უწყებანი... შემდეგ პატრიარქის ბრძანება და განკარგულებანი“.

„ამ გამოცემის გარდა 1783 წ. გამოიცა მეორე ამგვარივე განცხადების ფურცელი კვალადვე მეფის ბრძანებით, რომელსაც სახელად „ლეპორტი“ ეწოდა. „ლეპორტიც“ ისევე გამოდიოდა, როგორც „ბრძანება და უწყება“. „ლეპორტი“ მდაბიოთ შორის ძლიერ გავრცელდა. ანდაზასავებ გარდაიქცა თქმულებაგლეხთ შორის, რომ „ლეპორტი“ მომივიდა, „ლეპორტი“ მომერთოდა მრავალ ამ გვარი სხვანი. ჩვენმა მწიგნობარ მოხუცებულთა კარგად იცოდნენ და მასთან ხშირად ახსენებდნენ, რომ ლეპორტი გაზეთი იყოვო, ასევე სთქვა ქართველ ცენზორად ყოფილმა ლ.ს -ძე ისრალოვმა“