iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შოტლანდიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

შოტლანდიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები  — ეროვნული ნაკრები, რომელიც ქვეყანას წარმოადგენს რაგბის საერთაშორისო მატჩებში და ტურნირებში. იმართება შოტლანდიის რაგბის კავშირის ( მიერ. მსოფლიო რაგბი მას მიაკუთვნებს ჰაი-პერფომანსის კატეგორიის ნაკრებებს, ანუ მსოფლიოში ყველაზე უფრო ძლიერ ნაკრებებს. ნაკრების საშინაო არენაა — სტადიონი «მარიფილდი» ედინბურგში, რომელიც იტევს 67 ათას მაყურებელზე ცოტათი მეტს.

შოტლანდიის ეროვნული ნაკრები ყოველწლიურად ასპარეზობს ექვსი ერის ჩემპიონატში, სადაც 15 გამარჯვება აქვს მოპოვებული, მათ შორის 1999 წლის ხუთი ერის თასის უკანასკნელი გათამაშება, ხოლო დიდი მუზარადი სამჯერ აქვს მოპოვებული. ოთხ წელიწადში ერთხელ ნაკრები მონაწილეობას იღებს რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატში, სადაც ყველაზე უფრო საუკეთესო შედეგი ნაჩვენები აქვს 1991 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე – მეოთხე ადგილი. 2017 წლის თებერვალში შოტლანდიის ნაკრებმა მსოფლიო რაგბის რეიტინგში დაიკავა მეხუთე ადგილი, რაც მისი საუკეთესო შედეგია 2003 წელს რეიტინგების შექმნის მომენტიდან.

თავისი პირველი მატჩი შოტლანდიის ეროვნულმა ნაკრებმა ჩაატარა 1871 წლის 27 მარტს ინგლისის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ და გაიმარჯვა ანგარიშით 1-0. ეს მატჩი რაგბის ისტორიაში შევიდა, როგორც ნაკრებების პირველი საერთაშორისო მატჩი. დღეისათვის შოტლანდიისა და ინგლისის მორაგბეთა ორთაბრძოლა ითვლება რაგბის ერთ-ერთ კლასიკურ დაპირისპირებად. მათ შორის ექვსი ერის თასის მატჩში გამარჯვებული ხდება კალკუტის თასის მფლობელი. ოთხ წელიწადში ერთხელ შოტლანდიის სახელით მოასპარეზე სპორტსმენები შეიძლება მიწვეულნი იყვნენ «ბრიტანელი და ირლანდიელი ლომების» შემადგენლობაში, რომელიც წარმოადგენს საერთაშორისო გამოსაფენ ნაკრებს, შემდგარს შოტლანდიელი, ინგლისელი, ირლანდიელი და უელსელი მოთამაშეებისაგან. რადგანაც შოტლანდიაში არ არსებობს ოფიციალური ეროვნული ჰიმნი, თამაშის წინ სრულდება პატრიოტული სიმღერა .
იტალიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

იტალიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები — წარმოადგენს იტალიას რაგბიში. გუნდის მეტსახელია ლურჯები. იტალიის ნაკრები რაგბის საერთაშორისო დონეზე თამაშობს 1920 წლიდან და დღეისათვის ის ევროპის საუკეთესო გუნდებს შორისა. 2000 წლიდან ის მონაწილეობას იღებს ექვსი ერის გათამაშებაში. მას ნათამაშები აქვს ყველა მსოფლიო ჩემპიონატზე დაწყებული 1987 წლიდან-დღემდე.
ჭაჭიეთი

ჭაჭიეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ხიდისთავის თემში (სოფლები: ახალშენი, ზენობანი, მეწიეთი, წიფნაგვარა, ჭაჭიეთი, ხიდისთავი). მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 160 მ. ხიდისთავიდან 2 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, დგას შალვა ახალციხელის სახელობის ეკლესია.

1924 წლის 2 სექტემბერს ჭაჭიეთში მოხდა შეტაკება ანტისაბჭოთა აჯანყების მონაწილეებს და ხელისუფლების ძალებს შორის.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 185 ადამიანი.
ჭახათი (ნამოსახლარი)

ჭახათი, პალეოლითური ხანის ნამოსახლარი დასავლეთ საქართველოში, ქ. ქუთაისის მიდამოებში მდ. წყალწითელის ხეობის მარჯვენა ნაპირზე. მღვიმის სიღრმეა 7 მ, სიგანე — 9 მ, სიმაღლე თაღოვან ჭერამდე — დაახლოებით 4 მ.

ნამოსახლარი აღმოაჩინეს 1954 წ., გათხარეს 1960-62 წწ. (ხელმძღვანელი ნ.ზ. ბერძენიშვილი). დადგენილია 5 ლითოლოგიური ფენა (სისქე 1,75 მ). გვიანდელი მუსტიეს ხანის არქეოლოგიური მასალა გამოვლინდა კულტურულ ფენაში (- ლითოლოგიური ფენები). მასში მოპოვებულია ლევალუაზურ ანატკეც-ლამელებზე ნაკეთები წვეტანები, სახოკები, დაკბილული იარაღი. კულტურულ ფენაში (, , ლითოლოგიური ფენები) აღმოჩენილია ადრეული მეზოლითის დროის კაჟის ქვისგან ნაკეთები სხვადასხვა ტიპის საფხეკები, საჭრისები, გრავეტის ტიპის დანები, გეომეტრიული მოყვანილობის იარაღი, ძვლის სადგისი და სხვ. მოპოვებულია განათხარი ხარის, გარეული ღორის, მღვიმური დათვის, კავკასიური ჯიხვის, მგლის, წყლის თახვის, მაჩვის და მელას ძვლების ნაშთები.

ლიტერატურული
ჭახათი (ქობულეთის მუნიციპალიტეტი)

ჭახათი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ჭახათი, დიდვაკე, ვარჯანაული, კეჭიეთი, კობალაური, ოხტომი, ტყემაკარავი, ხინოწმინდა). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 390 კაცი. მდებარეობს მდინარე კინტრიშის ხეობაში, ზღვის დონიდან 250 მ, ქობულეთიდან 17 კმ. სოფელში მოდის მინერალური წყალი. სოფელში ცხემვანას უბანში გამოვლენილია გოგირდწყალბადიანი ქლორიდულ-ჰიდროკარბონატული და ნატრიუმიან-კალციუმიანი მინერალური წყალი, დებეტი 43 000 ლ/დ.

ისტორია
 საუკუნის შუიდან საუკუნის 70-იან წლებამდე წარმოადგენდა თავდგირიძეების საკუთრებას.
1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შედეგად რუსეთის იმპერიისთვის გადაცემის შემდეგ სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 165 ადამიანს.

დემოგრაფია
ღირსშესანიშნაობა
სოფელში, ჭახათის მთაზე დგას ელიას ციხე.

კინტრიშაჰესი
2014 წელს სოფელში დაიწყო ჰიდროელექტროსადგურის, კინტრიშაჰესის მშენებლობა. პროექტს შპს „ “ ახორციელებს და მისი სავარაუდო საინვესტიციო ღირებულება 10 მლნ ევროს აჭარბებს. ჰესი სამი ძირითადი კვანძისაგან შედგება: სათავე წყალმიმღები ნაგებობა, 1814 მეტრი სიგრძის სადერივაციო გვირაბი და საკუთრივ ჰესის შენობა. „კინტრიშაჰესის“ დადგმული სიმძლავრე 6 მგვტ, ხოლო წლიური გამომუშავება 38 მილიონი კვტ/სთ იქნება.
იაპონიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

იაპონიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები – ეროვნული ნაკრები, რომელიც ქვეყანას წარმოადგენს რაგბის საერთაშორისო მატჩებში და ტურნირებში. ეროვნული ნაკრები ცნობილია მეტსახელით («ალუბლის ყვავილები») და («მამაცი ყვავილები»). იაპონია უძლიერესი სარაგბო ქვეყანაა აზიის კონტინენტზე, სხვა რეგიონის ნაკრებებთან თამაშისას იაპონიის ნაკრებს აქვს, როგორც დადებითი, ასევე უარყოფითი შედეგებიც. ქვეყანაში მთავარი სარაგბო ადმინისტრაციული ორგანოა 1926 წელს დაარსებული იაპონიის რაგბის კავშირი . იაპონიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები ყოველწლიურად მონაწილეობს წყნარი ოკეანის ერთა თასის და აზიის ხუთი ერის თასის გათამაშებებში.

იაპონელებმა ითამაშეს რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ყველა ტურნირზე. მიუხედავად ამისა, 2011 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ჩათვლით 7 ზედიზედ ჩატარებულ მსოფლიო ჩემპიონატამდე ნაკრების ანგარიშზე იყო მხოლოდ ერთი გამარჯვება: 1991 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე იაპონელებმა მოუგეს ზიმბაბვეს მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებს. 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის პირველ მატჩში იაპონელებმა ტურნირების ისტორიაში განახორციელეს ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი სენსაცია, მოუგეს სამხრეთ აფრიკის მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებს ანგარიშით 34-32. იაპონიის ნაკრებმა ჯგუფში კიდევ ორი შეხვედრა მოიგო, როგორც მათმა კონკურენტებმა სამხრეთ აფრიკის და შოტლანდიის მორაგბეთა ეროვნულმა ნაკრებებმა, მაგრამ ქულებით ჩამორჩნენ მათ და ვერ მოხვდნენ მეოთხედფინალში. საბოლოო ჯამში მათ დაიკავეს 9-ე ადგილი.

რაგბი ქვეყანაში პირველად გამოჩნდა 1899 წელს, მათი პირველი საერთაშორისო თამაში გაიმართა 1932 წელს — მეტოქე იყო კანადის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები. ეროვნული ნაკრების გამორჩეულ მატჩებს შორის აღსანიშნავია გამარჯვება «ახალი ზელანდიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების» იუნიორთა გუნდთან 1968 წელს და მცირე ანგარიშით დამარცხება ინგლისის მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებთან (3–6) 1971 წელს. იაპონიის ეროვნული ნაკრების ყველაზე უფრო აღსანიშნავი მოგება მოხდა 1989 წელს, როდესაც მათ გაიმარჯვეს «შოტლანდია -თან» (28–24) თამაშში. 2007 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე იაპონელმა რაგბისტებმა ფრედ ითამაშეს კანადის ეროვნულ ნაკრებთან (12–12). 2011 წელს ნაკრებმა მოიგო წყნარი ოკეანის ერთა თასი, მატჩები გამართა ისეთ ნაკრებებთან, როგორებიცაა სამოა, ტონგა და ფიჯი.

იაპონიამ მოიპოვა 2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძლობის უფლება.
ნადირ-შაჰი

ნადირ-შაჰ ავშარი (; იგივე თამაზ ყული-ხანი ); დ. 22 ოქტომბერი, 1688, დერაგიოზი, ხორასანი — გ. 20 ივნისი, 1747, ხაბუშანი, იქვე) — ირანის შაჰი 1736–1747, ყიზილბაშთა აფშარის ტომიდან. მან დამპყობლური ომების შედეგად შექმნა უზარმაზარი სახელმწიფო, რომელშიც ირანის გარდა (პროვინციების ან ვასალური ტერიტორიების სახით) შევიდა სომხეთი, აზერბაიჯანი, აღმოსავლეთ საქართველო, დაღესტანი, ავღანეთი, ბელუჯისტანი, ხივისა და ბუხარის სახანოები.

ბიოგრაფია
1726 წელს სამსახური დაიწყო შაჰ-თამაზ -თან. ნადირ-შაჰ წარმატებით ხელმძღვანელობდა ირანელი ხალხის ბრძოლას ავღანელებისა და ოსმალების წინააღმდეგ, რამაც ძალზე გაზარდა მისი ავტორიტეტი. მან 1732 წელს ტახტიდან ჩამოაგდო თამაზ , შაჰად გამოაცხადა მისი მცირეწლოვანი შვილი აბას , თვითონ ჯერ რეგენტი გახდა, 1736 წელს კი — ირანის შაჰი. 1735 წელს დაამყარა ყიზილბაშობა ქართლის სამეფოში, რამაც 1747 წლამდე გასტანა. 1737–1738 წლებში დალაშქრა დიდ მოგოლთა იმპერია, 1739 წელს აიღო და გაძარცვა დელი. 1740 წელს დაიპყრო ბუხარის სახანო, რომელიც ვასალურ ქვეყნად აქცია, ხოლო მდინარე ამუდარიის სამხრეთით მდებარე მიწები წაართვა. ამ დროისთვის მან ძლიერების პიკს მიაღწია.

შემდეგი წლებიდან დაიწყო ნადირ-შაჰის დასუსტება. 1741 წელს დიდძალი არმიით გაილაშქრა დაღესტანზე, იოლად მიაღწია დარუბანდს, მაგრამ ვეღარ გაუმკლავდა ლეკების პარტიზანულ შეტევებს, ამას დაემატა ეპიდემია, დეზერტირობა და ნადირ-შაჰი წარუმატებლად დაბრუნდა ისპაჰანში. ამის შემდეგ ნადირ-შაჰმა რამდენიმე ბრძლა მოიგო ოსმალეთის წინააღმდეგ, მაგრამ ხელშესახებ შედეგებს ვერ მიაღწია.

ნადირ-შაჰი ცდილობდა სხვადასხვა რელიგიის აღმსარებელთა შორის მშვიდობის ჩამოგდებას. სპარსულ ენაზე ათარგმნინა სახარება, მოციქულთა წიგნები, თალმუდი, ცდილობდა შიიტური ფანატიზმის განეიტრალებას, ჩამოართვა ქონება მეჩეთებსა და მოლებს და აქცია ის სახელმწიფო საკუთრებად. ზრუნავდა ვაჭრობის და მანუფაქტურის განვითარებაზე. ინდოეთიდან წამოასხა დიდი რაოდენობით ხელოსნები, ცდილობდა კასპიის ზღვასა და სპარსეთის ყურეში კომერციული ფლოტების დაარსებას, ალაგმა ქარავნების მძარცველი ავაზაკები. მიუხედავად ამ მცდელობებისა, დიდი სამხედრო კამპანიები და დანახარჯები აფერხებდა სამოქალაქო მშენებლობებს. გარდა ამისა, კასპიის ზღვაზე ვაჭრობაში ნადირ-შაჰს ეცილებოდა რუსეთის იმპერია, ხოლო სპარსეთის ყურეში ინგლისი. მძიმე საგადასახადო პოლიტიკა იწვევდა დაპყრობილი ხალხების უკმაყოფილებას, მათ შორის იყვნენ თეიმურაზ და ერეკლე , რომლებიც თავდაპირველად ნადირ-შაჰის მხარდაჭერით დაწინაურდნენ აღმოსავლეთ საქართველოში.

სახალხო აჯანყებებმა შეარყია ნადირ-შაჰის სახელმწიფოს საფუძვლები. სიცოცხლის ბოლო წლებში შეპყრობილი იყო პარანოიით. დააბრმავებინა საკუთარი ვაჟი, ხოლო შემდეგ დააბრმავებინა ის კარისკაცები, რომლებმაც ხელი არ შეუშალეს ვაჟის დაბრმავებაში. ნადირ-შაჰი მოკლეს შეთქმულმა ჯარისკაცებმა ხორასანში, საკუთარ საწოლ ოთახში.

გალერეა
ლეღვა (ქობულეთის მუნიციპალიტეტი)

ლეღვა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ლეღვა, სკურა, ცხრაფონა). მდებარეობს მესხეთის ქედის მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 120 მეტრი, ქობულეთიდან 14 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2081 კაცი. სოფელში გადის ქობულეთი-ოზურგეთის საავტომობილო გზა. სოფელში გამოვლენილია გოგირდწყალბადიანი ქლორიდულ-ჰიდროკარბონატული და ნატრიუმიან-კალციუმიანი მინერალური წყალი, დებეტი 4000 ლ/დ.

ისტორია
1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შედეგად სოფელი დაიცალა მოსახლეობისგან.

საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მეციტრუსეობა. ლეღვას სასოფლო საბჭოში შედიოდა ასევე სოფელი ჯიხანჯური.

დემოგრაფია
საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოება

საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოება — ნებაყოფლობითი, ჰუმანიტარული, არასამთავრობო, ჰუმანიტარული საქმიანობის სფეროში ხელისუფლების დამხმარე დამოუკიდებელი ორგანიზაცია. საზოგადოებას რეგიონული და ადგილობრივი განყოფილებები აქვს ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე და ასევე წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობის წევრია. დაარსდა 1918 წელს და დამოუკიდებლად იარსება 1923 წლამდე, რის შემდეგაც საბჭოთა კავშირის წითელი ჯვრის ნაწილი გახდა. 1991 წლიდან ისევ დამოუკიდებელი ორგანიზაციაა. საზოგადოებისთვის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულია განსაკუთრებული უფლება-მოვალეობები.

საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების მისიაა გაჭირვებულთა დახმარება საგანგებო სიტუაციებისა და სოციალურ-ეკონომიკური კრიზისის დაძლევაში როგორც მატერიალური, ისე ადამიანური რესურსების გამოყენებით.

ისტორია
საზოგადოებამ დამოუკიდებლად იარსება 1918-23 წლებში. გასაბჭოების შემდეგ საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოება გახდა საბჭოთა კავშირის წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის მოძრაობის ნაწილი და ფუნქციონირებდა მის შემადგენლობაში საბჭოთა კავშირის დაშლამდე.

1991 წლიდან ეროვნული საზოგადოება კვლავ დამოუკიდებელ ორგანიზაციად ჩამოყალიბდა და აღიარებულ იქნა სახელმწიფოს მიერ 1997 წლის 16 ოქტომბერს შესაბამისი კანონით "საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების შესახებ", ხოლო წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის მიერ 1997 წლის 6 ნოემბერს და წარმოადგენს წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობის ნაწილს.

1997 წლის 20 ნოემბერს ეროვნული საზოგადოება გახდა წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის ეროვნულ საზოგადოებათა საერთაშორისო ფედერაციის წევრი.

მისია
საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების ორწლიან სტრატეგიულ გეგმაში განსაზღვრულია ეროვნული საზოგადოების უპირატესი მიმართულებები:
ზრუნვა მოსახლეობის დაუცველი ფენების ჯანმრთელობაზე და სოციალურ კეთილდღეობაზე, ცხოვრების ჯანსაღი წესის პროპაგანდა;
კატასტროფების და საგანგებო სიტუაციებისათვის მზადყოფნისა და რეაგირების ეფექტიანი მეთოდების შემუშავება;
ლეგენდა საგენეზე

საგენე ან საგენეი (ფრ. ) — ლეგენდა ზღაპრულად მდიდარ ქვეყანაზე, რომელსაც საგენე(ი)ს სახელმწიფო ეწოდება. ეს ლეგენდა დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების დროს კანადის ფრანგ მკვლევრებს კარგა ხნის განმავლობაში მოსვენებას არ აძლევდა . არსებობს საგანებზე თქმულების წარმოშობის რამდენიმე ვერსია. ერთ-ერთის მიხედვით, ინდიელ ტომებს — ალგონკინებს სწამდათ, რომ წმინდა ლავრენტის მდინარის ჩრდილოეთით, თანამედროვე კვებეკის რაიონში, არსებობდა ქერათმიანი ადამიანებით დასახლებული ზღაპრულად მდიდარი სახელმწიფო, სადაც ოქროს, ვერცხლისა და ბეწვეულის საწყობები იყო. ბელადი დონაკონიც, რომელიც 1530-იან წლებში ფრანგებმა დაატყვევეს და სამშობლოში ჩაიყვანეს, საფრანგეთის მეფეს უამბობდა ამ ადამიანთა სამეფოს შესახებ. ამ ქვეყნის ძებნას არა მხოლოდ ფრანგებმა ან ფრანგოკანადელმა მკვლევრებმა, არამედ, პორტუგალიელმა და ესპანელმა გეოგრაფებმაც ათწლეულები შეალიეს. თუმცა, ზოგიერთი მათგანის აზრით, ქერათმიანთა ეს უხვი სამეფო მდინარე ორინოკოს აუზში უნდა ყოფილიყო, თანამედროვე ვენესუელის ტერიტორიაზე. შესაძლოა, ეს ლეგენდა ფრანგული ვარიანტი იყოს ლეგენდარული ელდორადოსი, ინდიელებმა კი, ძუნწი დამპყრობნი უფრო ჩრდილოეთით გაიტყუეს რათა მამულები გადაერჩინათ. ჩრდილოეთში არაერთი ევროპელი გაუდგა გზას საგენების ქვეყნის საძებრად, მაგრამ, ბევრმა მათგანმა, მკაცრ ჰავასთან შეუგუებლოს გამო, უკან დაბრუნებაც კი ვერ მოახერხა.

თუმცა, ლეგენდა კვებეკში ნაყოფიერი ადგილების შესახებ, არც ისეთი დაუსაბუთებელი ჩანს, რადგან, მე-19 საუკუნეში ფრანგოკანადელებით დასახლებული ეს რაიონი, მართლაც უხვმოსავლიანია. დღესდღეობით კი კვებეკის ადმინისტრაციულ საზღვრებში შედის.
სანტექნიკოსი ჯო

სემუელ ჯოზფ ვურცელბახერი, უკეთ ცნობილი როგორც სანტექნიკოსი ჯო (; 3 დეკემბერი, 1973) — ამერიკელი სანტექნიკოსი, რომელმაც მასმედიის ყურადღება მიიქცია აშშ-ის 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს: პირველად ბარაკ ობამასთვის დასმული ჩაწერილი შეკითხვით მისი საგადასახადო პოლიტიკის შესახებ, ხოლო შემდეგ, როდესაც ჯონ მაკ-კეინმა და ობამამ რამდენიმეჯერ ახსენეს იგი 15 ნოემბერს გამართული მესამე წინასაარჩევნო დებატების დროს „ჯო სანტექნიკოსის“ სახელით.
ჰიპერბორეა

ჰიპერბორეა — ძველბერძნულ მითოლოგიასა და შემდგომ ტრადიციებში ლეგენდარული ჩრდილოეთის ქვეყანა, სადაც ნეტარი ჰიპერბორეელები სახლობდნენ და ცნობილი სამყაროს შორეულ ჩრდილოეთში მდებარეობდა. ქვეყნის დასახელება ასე ითარგმნება: „ბორეას იქით“ (ბორეა - ჩრდილოეთის ქარის ღმერთი). თუმცა ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევ, რომ წარმოშობილია -დან („გადატანა“).

.ფერენიკის მიხედვით, ჰიპერბორეები ძველი ტიტანების სისხლზე იყვნენ ამოზრდილნი. ჰიპერბორეებს ალკეოსიც ახსენებს ჰიმნში აპოლონისადმი. მნოსეოსთან ჰიპერბორეები დელფებად იწოდებიან.
ამბავი კოლხი ასულისა

ამბავი კოლხი ასულისა — ისტორიკოს ლევან სანიკიძის ისტორიულ-მითოლოგიური რომანი პირველი ქართველი პრინცესის, მედეას შესახებ. რომანში ძვ. წ. (დაახლოებით) საუკუნეში განვითარებული მოვლენებია აღწერილი, რომელთაც ადგილი ჰქონდათ ძველ დასავლეთ საქართველოში — კოლხეთში; ფართოდ არის გაშუქებული ქალაქ ქუთაიაში, აიეტ მეფის კარზე დატრიალებული ეროვნული ტრაგედია, როდესაც ოქროს საწმისის წასაღებად მოსულ არგონავტებს მეფის უმცროსი ქალიშვილი, მედიცინის ფუძემდებელი მედეა ეხმარება სანუკვარი მიზნის მიღწევაში.
ფრანც გრილპარცერი

ფრანც გრილპარცერი (; დ. 15 იანვარი, 1791, ვენა, — გ. 21 იანვარი, 1872, იქვე) — ავსტრიელი პოეტი და დრამატურგი. ვენის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1847), ვენისა და ლაიფციგის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი (1859), ვენის საპატიო მოქალაქე (1864).

ვენის უნივერსიტეტში სამართლის შესწავლის შემდეგ, 1813-1856 წლებში სახელმწიფო სამსახურში იყო. 1818-1823 წლებში თანამშრომლობდა ვენის ბურგთეატრში.

მიიჩნევა ავსტრიული ეროვნული ლიტერატურის მამამთავრად და პირველ კლასიკოსად. თავის თავს „ვაიმარული კლასიციზმის“ მემკვიდრედ და გოეთესა და შილერის ხელოვნების წარმომადგენლად თვლიდა. გრილპარცერის მძაფრი პროტესტი გამოიწვია მეტერნიხის ერის რეაქციულმა ხელისუფლებამ, რამაც მწერლის მეტისმეტ ემოციურ მგრძნობიარობასთან და ჩინოვნიკური სამსახურის ატმოსფეროსთან ერთად მის შემოქმედებაში გულგატეხილობისა და უძლურების განწყობილებები წარმოშვა.

პირველი წარმატება მოუტანა ტრაგედიებმა „წინაპარი ქალი“ (1817) და „საფო“ (1818). ცენზურის მხრივ შევიწროებისა და თავისი პიესების (ტრილოგია „ოქროს საწმისი“, 1821; „მეფე ოტოკარის ბედნიერება და აღსასრული“, 1825; „ზღვისა და სიყვარულის ტალღები“ , 1831) წარუმატებლობის გამო უარი თქვა შემდეგ ნაწარმოებთა გამოქვეყნებაზე. გრილპარცერის საუკეთესო ქმნილებები მხოლოდ მისი სიკვდილის შემდეგ გამოქვეყნდა. მათ შორისაა ნოველა „საბრალო მუსიკოსი“ (1848), რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა ავსტრიული ნოველისტიკის განვითარებაზე.
კვერცხების სროლა

კვერცხების სროლა — კვერცხის სროლის აქტი სახლებისთვის, მანქანებისთვის ან ადამიანებისთვის. კვერცხების სროლა ჩვეულებრივ განიხილება როგორც ვანდალიზმი და ბევრ ადგილას კრიმინალური დანაშაულია.

კვერცის სროლით შესაძლებელია ქონების დაზიანება. კვერცხით შეიძლება ფანჯრის ჩატეხვა ან სხვა მექანიკური დაზიანების გამოწვევა. გარდა ამისა კვერცხის ცილამ შეიძლება ზიანი მიაყენოს მანქანის ან სახლის საღებავის საფარს.

ადამიანებისთვის კვერცხის სროლა გავრცელებულია როგორც პროტესტის გამოხატვის იაფი ფორმა. ცნობილი პიროვნებებს შორის რომლებსაც კვერცხი ესროლეს არის არნოლდ შვარცენეგერი.

კვერცხის სროლით პროტესტის გამოხატვა დაფიქსირებულია საქართველოშოც. .-ს მიხედვით 2007 წლის 28 ოქტომბერს ზუგდიდში ნაცმოძრაობის წევრებმა კვერცხი ესროლეს და მარცხენა თვალი დაუზიანეს ოპოზიციის მიტინგის მონაწილე მზია გადელიას.
კლაუდია კარდინალე

კლაუდია კარდინალე ( დ. 15 აპრილი, 1938, ტუნისი — გ. 23 სექტემბერი, 2025, ნემური) — იტალიელი მსახიობი. ყველაზე აღსანიშნავი ფილმები, სადაც ის თამაშობს არის: „რვანახევარი“ (1963), ლეოპარდი და „ერთხელ დასავლეთში“ (1968). კარდინალე უმეტესად იტალიურ და ფრანგულ ფილმებში ჩნდებოდა. მას თითქმის არასოდეს უმუშავია ევროპული კინოს გარეთ და გახდა მისი ერთგვარ ხატად აღიარებული კინო ვარსკვლავი.

ფილმოგრაფია
ნადური

ნადური — ქართული ხალხური შრომის პოეზიის სახეობა, კოლექტიური სიმღერა. გამოირჩევა სინკრეტული ხელოვნების პლასტებით (მოქმედება, სიმღერა, ლექსი). ნადური ორ-, სამ- და ოთხმიანია, ამასთანავე — ორმხრივიც. სრულდება ანტიფონიურად — ერთმანეთის შენაცვლებით. მუშობის დამთავრებამდე გრძელდება მუსიკალური პოეტური შეჯიბრი. ნადურით მდიდარია გურია და აჭარა, განსაკუთრებით ქობულეთის რაიონი, სადაც მრავლადაა წარმოდგენილი ოთხმიანი ნადურის ნიმუშები. ისინი პირველად 1958 წელს ჩაიწერეს (აღსანიშნავია „ქალი ვიყავ აზნაური“, „ჩიორა“, „ბერიკაცი ჩაჩნაბერი“, „ყარანაი“, „საჯავახურაი“ და სხვა). სიმღერას იწყებს მთქმელი, აჰყვება პირველი მხარე, შემდეგ მეორე მხარე ჩამოართმევს. თითო მხრეზე 6 მომღერალია; ერთი გამყივანი, ერთი მთქმელი, 2 შემხმობარი, 2 ბანი. სიმღერის პირველი მონაკვეთი მიჰყავს 3 ხმას, ოთხმიანობა ჩნდება მეორე მონაკვეთში, დასასრულს კვლავ 3 ხმა რჩება და სიმღერა უნისონში მთავრდება. პოეტური 3 ხმა მღერის შეძახილებიო:„ჰოაა, იაო, ჰიო, ჰაი და ჰოჰე, ჰაო“ და ა. შ. ნადურის ტექსტად იყენებენ სხვადასხვა თემატიკის (საწესჩვეულებო, საგმირო, საყოფაცხოვრებო, სატრფიალო) ლექსებს, რომელთაც გურიაში, აჭარასა და სამეგრელოში „საჩივარს“ („საჩიარს“) უწოდებენ. 1970-იან წლებში მოსკოვის ფონოარქივებში აღმოჩენილ იქნა 1907 წელს გაკეთებული გურული ოთხხმიანი ნადურის ჩანაწერი, რომელსაც გიგო ერქომაიშვილის გუნდი ასრულებს იგივე ჩანაწერი დაცულია ლონდონში.
ნავაგა

ნავაგა — თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. სიცივის მოყვარული, ზღვის სანაპირო ზონის ბინადარია. მისი სხეულის სიგრძე 30 სმ, მასა — 250 გ აღწევს. გავრცელებულია თეთრი ზღვიდან მდინარე ობის უბემდე. შედის მდინარეების შესართავებში. იკვებება მრავალჯაგრიანი ჭიებით და კიბოსნაირებით. სქესობრივად მწიფდება 2—4 წლისა, ტოფობს დეკემბერ-თებერვალში 2—10 მ სიღრმეზე. რეწვის მნიშვნელოვანი ობიექტია. იჭერენ ზამთრობით და ყინავენ.
ნავენახევის მღვიმე

ნავენახევის მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ ნავენახევის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 235 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ცარცულ კირქვებში. ჯამური სიგრძე 250 მ-ს აღწევს. მღვიმის შესასვლელი ძაბრისებრი ფორმის ფსკერზე იხსნება. წინა ნაწილში ჭერის სიმაღლე 5 მ-ია. შესასვლელიდან 30-ე მ-ზე ძირითადი დერეფანი 2-ად იყოფა. მეორე სართული მოკლე საფეხურებით ვრცელ დარბაზს უკავშირდება, რომლის ჭერის სიმაღლე 15 მ-ს აღემატება. ამჟამად შესასვლელამდე მიყვანილია მოპირკეთებული საავტომობილო გზა, შებმული აქვს რკინის კარი, გაყვანილია ბეტონირებული ტურისტული ბილიკები, სამზერი მოედნები. თანამედროვე ეტაპზე მღვიმის წინა ნაწილში შეინიშნება დროებითი ღვარების ძლიერი გავლენა. ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება სტალაქტიტებისა და სტალაგმიტების მოზრდილი ფორმები. ზოგიერთი მათგანის სიგრძე 5 მ-ია; მექანიკურიდან — ნგრევის ადგილობრივი პროდუქტები, თიხის სქელი ნაფენები (2–3 მ). ჰავა სტატიურია. მღვიმეში ჰაერის ტემპერატურა 13,5–13,7 °-ს აღწევს. მშრალია. აქა-იქ წვეთავს. მღვიმეს გასასვლელი არ აქვს, ამოკეტილია სტალაგნატით, რომლის სისქე 7 მეტრია. ბუნების ძეგლია.
ნავთლუღი

ნავთლუღი — ძველი უბანი თბილისში, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სამგორის რაიონში, სახელწოდება თურქულია და ნავთის ადგილს, სანავთეს ნიშნავს (ნავთობის სიმცირის გამო სარეწაო მნიშვნელობა არ ჰქონდა).

 საუკუნის 60-იან წლებში მეფე ერეკლე -მ აქ ციხე-გალავანი ააგო და გაპარტახებული ნავთლუღი ხელმეორედ დასახლდა. 1770 წლიდან ნავთლუღს უწოდებდნენ ერეკლეს ციხესაც. ნავთლუღზე გადიოდა აღმოსავლეთისაკენ მიმავალი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სავაჭრო-სატრანზიტო გზა (ე. წ. კახეთის გზა). პირველი რესპუბლიკის დროს ნავთლუღში გაიხსნა გადამდები დაავადებების საწინააღმდეგო 250-ადგილიანი საავადმყოფო.

ნავთლუღის ტერიტორიაზე შემორჩენილია წმინდა ბარბარეს სახელობის 2 ეკლესია; ერთი შუა საუკუნეებისა (ახლანდელი სახე საუკუნეში მიეღო) — ნავთლუღის სასაფლაოს წმინდა ბარბარეს ეკლესია, მეორე — საუკუნის ნახევრისა. სასაფლაოს ტერიტორიაზე შემორჩენილია ერეკლეს ციხის ნანგრევების ნაშთები.
ნავთლუღის სამაროვანი

ნავთლუღის სამაროვანი — გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. - საუკუნეები) არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის (კერძოდ ნავთლუღი-ის) ტერიტორიაზე, ნავთიჭალაში. სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება მდინარე მტკვარი, ხოლო ჩრდილოეთით და ნაწილობრივ აღმოსავლეთით მდინარე ორხევი. აღმოჩნდა 1950 წელს. გათხრილია 8 ორმოსამარხი, გათხრებს დ. ქორიძე ხელმძღვანელობდა. ნაპოვნია ბრინჯაოს სხვადასხვა ტიპის იარაღი (სატევრები, შუბები, სამკუთხა თხელი ისრისპირები, აღმოსავლური ქართული ცული, კაუჭი), სამკაული (საკისრე რგოლი, საკინძები, სარდიონის მძივები, სამაჯურები), საოჯახო ნივთები (სპილენძის ქვაბი, თიხის ქოთნები, დერგები, ჯამები, ლანგრები და სხვა).
ტუალეტის ქაღალდობანა

სკიბიდი ტუალეტის ქაღალდობანა — რაიმე ობიექტის (როგორც წესი, ხის, სახლის ან სხვა მსგავსი ზომის ნაგებობის, იშვიათად, ადამიანის) ტუალეტის ქაღალდით დაფარვა. ეს, როგორც წესი, ხდება ტუალეტის ქაღალდის მრავალი ხვეულის სროლით ისე, რომ ისინი ჰაერში გაიშალოს და გამიზნულ ობიექტზე დაეცეს. პროცესი გრძელდება მანამ, სანამ ობიექტს ქაღალდი მთლიანად არ შემოეხვევა. ტუალეტის ქაღალდობანა გავრცელებული გარსართობია ამერიკელ მოზარდებში და ხშირია სკოლის (კოლეჯის, უნივერსიტეტის) საშინაო მოედანზე საფეხბურთო გუნდის თამაშისა (ჰოუმკამინგი) და სკოლის დამთავრების აღნიშვნისას, ასევე ჰელოუინის ღამეს.

აშშ-ის ზოგიერთ შტატში (მაგ. ტეხასი და ვირჯინია), ტუალეტის ქაღალდობანა ვანდალიზმად ითვლება და ჯარიმას ან რამდენიმე დღით ციხეში დამწყვდევას ითვალისწინებს. თუმცა ამგვარ უკიდურეს ზომებს პოლიცია იშვიათად მიმართავს. ტუალეტის ქაღალდობანას თან ახლავს კვერცხის დაშენა, კრიმინგი (კრემის წასმა), რამაც შესაძლოა კერძო საკუთრების სერიოზული ზიანი გამოიწვიოს. შესაბამისად, ტუალეტის ქაღალდობანა საშიშ ღონისძიებად ითვლება და მრავალ უბანს მის საწინააღმდეგოდ შეზღუდვები აქვს დაწესებული, მაგ. ჰოუმკამინგის წინ მაღაზიებს ეკრძალებათ ერთი კვირა ტუალეტის ქაღალდის გაყიდვა მოზარდებზე; ან პოლიციის აქტიური პატრულირება ჰოუმკამინგის ღამეს პოტენციური დამქაღალდებლების გამოსავლენად.

ტუალეტის ქაღალდობანა ზოგადად ითვლება, როგორც ხუმრობა ან გამასხარავება და მისი ობიექტები ხშირად ხდებიან მასწავლებელები, მეგობრები, სკოლის შენობები ან სხვა პოპულარული ფიგურები. მაგ. პოპულარულ ამერიკელ მოკრივე ჯიმი რეივს ჰყავს ფანები, რომლებიც მას საზოგადოებაში გამოჩენისას ტუალეტის ქაღალდს ესვრიან.

რესურსები
როგორ დავატუალეტისქაღალდოთ სახლი (ტექ. სახელმძღვანელო)
ნაზირი

ნაზირი (არაბ.) — სამეურნეო-საფინანსო დარგის მოხელე - საუკუნეების საქართველოში. იყო სალაროს ნაზირი (აბრამადი), ქარხნის ანუ საწყობის ნაზირი, რომელსაც სამეფო შემოსავალი ებარა; ჩარფა ნაზირი — სამეფო საქონლის ზედამხედველი, ნაზირს თავისი ხელქვეითები ჰყავდა. ქართლ-კახეთის გაერთიანების შემდეგ ცალ-ცალკე არსებობდა ქართლისა და კახეთის ნაზირის თანამდებობა. ნაზირი გასამრჯელოს იღებდა ჯამაგირის, სარგოსა და ულუფის სახით.