iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბეტი ფორდი

ელიზაბეთ ენ „ბეტი“ ბლუმერ ფორდი (, დ. 8 აპრილი, 1918, ჩიკაგო — გ. 8 ივლისი, 2011, რანჩო-მირაჟი) — აშშ-ის პრეზიდენტის ჯერალდ ფორდის მეუღლე, აშშ-ის პირველი ლედი 1974 წლის 9 აგვისტოდან 1977 წლის 20 იანვრამდე. ბეტი ფორდი 1973 წლის 20 იანვრიდან 1974 წლის 9 აგვისტომდე ჯერალდ ფორდის ვიცე-პრეზიდენტობის დროს, იყო აშშ-ის მეორე ქალბატონი.

ბიოგრაფია
ელიზაბეთ ენ ბლუმერი დაიბადა 1918 წლის 8 აპრილს ჩიკაგოში და იყო მესამე შვილი და ერთდერთი გოგო ოჯახში. გოგონა ბავშობიდან ძირითადად იმყოფებოდა მიჩიგანის შტატის ქალაქ გრანდ-რეპიდსში, სადაც მან დაასრულა ცენტრალური საშუალო სკოლა. 1929 წლის უოლსტრიტის კრახის შემდეგ ბეტი ბლუმერი ტანსაცმლის მოდელირებით იყო დაკავებული, ასევე სხვა ბავშვებს ასწავლიდა ვალსის ცეკვასა და ფოქსტროტს. თავად მან ცეკვა ისწავლა კალი ტრევისის საცეკვაო სტუდიაში, სწავლა დაასრულა 1935 წელს. როდესაც ბლუმერი იყო 16 წლის, გარდაიცვალა მამამისი გაზის გამონაბოლქვის შედეგად საკუთარ გარაჟში მუშაობის დროს.

სკოლის დასრულების შემდეგ განიზრახა გაეგრძელებინა ცეკვა ნიუ-იორკში, მაგრამ დედამისი ამის კატეგორიული წინააღმდეგი იყო. ამასთანავე ორი წლის განმავლობაში ზაფხულობით სტუმრობდა ბენინგტონის ცეკვის სკოლას ვაიომინგის შტატში, სადაც სწავლობდა მართა გრემის ხელმძღვანელობით. პარალელურად იგი მუშაობდა მოდელად ჯონ რობერტ პაუერსის ფირმაში. მალევე ბეტი შევიდა გრემის მოცეკვავეთა დამხმარე ჯგუფში და დაიწყო გამოსვლები კარნეგი-ჰოლში. დედა ვერ ეგუებოდა შვილის კარიერულ გზას და მოუწოდებდა ბეტის დაბრუნებულიყო სამშობლოში, მაგრამ დედა და შვილი მალე კომპრომისს პოულობს.

1941 წელს ბლუმერი ბრუნდება მიჩიგანის შტატში, სადაც მუშაობას იწყებს ადგილობრივი უნივერმაღის მოდელად. ასევე მან ჩამოაყალიბა საკუთარი საცეკვაო ჯგუფი და საცეკვაო ხელოვნების სწავლებით დაკავდა, მათ შორის ასწავლიდა ინვალიდ ბავშვებსაც.

1973 წლის სექტემბერში ბეტი ფორდი ჰოსპიტალში მოხვდა. მას აღმოაჩნდა მკერდის კიბო. ექიმმა მას მარჯვენა მკერდი მოკვეთა. 1976 წელს პირადმა ექიმმა გამოაცხადა მისი სრული რეაბილიტაცია და განაცხადა, რომ სიმსივნე დაამარცხა. 1978 წელს ბეტი ფორდმა გამოაქვეყნა საკუთარი წიგნი „ “. 1982 წელს დააარსა ბეტი ფორდის ცენტრი, ორგანიზაცია, რომელიც ებრძოდა ალკოჰოლიზმსა და ნარკოტიკების გამოყენებას. 1991 წელს ბეტი ფორდი დააჯილდოვეს პრეზიდენტის თავისუფლების მედლით, ხოლო 1999 წელს კი კონგრესის ოქროს მედლით.

ქორწინება და ოჯახი
1942 წელს ბლუმერი ცოლად მიჰყვება უილიამ უორენს, ავეჯის გამყიდველს რომელსაც 12 წელი იცნობდა. წყვილს შვილი არ შესძენიათ. 1947 წელს მათი ქორწინება წარუმატებლად დასრულდა. ბეტის ახალი რჩეული გახდა იურისტი და მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი ჯერალდ ფორდი. ჯვრისწერა შედგა 1948 წლის 15 ოქტომბერს ქალაქ გრანდ-რეპიდსში. წყვილს შეეძნა ოთხი შვილი: მაიკლ ჯერალდი (1950 წ.), ჯონ გარნერ ფორდი (1952 წ.), სტივენ მეიგს ფორდი (1956 წ.) და სიუზენ ელიზაბეთ ფორდი (1957 წ.). 1974 წლის 9 აგვისტოს, უოტერგეიტის სკანდალის შედეგად გადადგა პრეზიდენტი რიჩარდ ნიქსონი. ჯერალდ ფორდი, რომელსაც ამ დროისათვის ეკავა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა, ხდება სახელმწიფოს მეთაური. ბეტი და ჯერალდი თეთრი სახლის ყველაზე გახსნილი წყვილი იყო, ისინი ერთმანეთის სიყვარულს ღიად გამოხატავდნენ.

გარდაცვალება
ბეტი ფორდი გარდაიცვალა 2011 წლის 8 ივლისს 93 წლის ასაკში, კალიფორნიის ქალაქ რანჩო-მირაჟში, ინსულტით გამოწვეული გართულებების შედეგად.
სიუზან ანრიეტა ლოთარინგიელი

სიუზან ანრიეტა ლოთარინგიელი (, ; დ. 1 თებერვალი, 1686, საფრანგეთი — გ. 19 ოქტომბერი, 1710, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი არისტოკრატი და ლოთარინგიული დინასტიის წარმომადგენელი. მანტუისა და მონფერატოს უკანასკნელი ჰერცოგინია 1704-1708 წლებში როგორც კარლო გონძაგას მეორე ცოლი.

ბიოგრაფია
სიუზან ანრიეტა დაიბადა 1686 წლის 1 თებერვალს საფრანგეთში, თუმცა უცნობია ზუსტად სად. იგი იყო ელბეფის ჰერცოგ შარლ ლოთარინგიელისა და მისი მესამე მეუღლის, ფრანსუაზ დე ნავალიეს ქალიშვილი. მამამისი კლოდ დე გიზის პირდაპირი შთამომავალი იყო, რომელიც თავის მხრივ ლოთარინგიის ჰერცოგ რენე -ის ვაჟი იყო. მას ორი უფროსი ნახევარ-ძმა ჰყავდა: ანრი და ემანუელი, რომელთაგან ორივე გახდა ელბეფის ჰერცოგი.

1703 წელს მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგ კარლო -ის მეუღლე, ანა იზაბელა გონძაგა უშვილოდ აღესრულა, რის გამოც ჰერცოგმა ახალი ცოლის ძიება დაიწყო, თუმცა ამჯერად საფრანგეთში. თავდაპირველად მას კონდეს პრინცმა ანრი ჟიულმა შესთავაზა თავისი ქალიშვილი, მადმუაზელ დე მონმორანსი მარი ანა დე ბურბონი, თუმცა ეს საქორწინო მოლაპარაკებები მალევე ჩაიშალა.

მიუხედავად იმისა, რომ ელბეფელი ლოთარინგიელები საფრანგეთის სამეფო კარზე ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლები ძალაუფლების მქონე საგვარეულო იყო და არც დიდი ადგილ-მამულები ჰქონდათ, მანტუას ჰერცოგმა კარლო -მ თავისი არჩევანი მრავალ ფრანგ არისტოკრატს შორის სწორედ სიუზან ანრიეტაზე შეაჩერა, თუმცა ეს უფრო მისი გარეგნობის გამო მოხდა და არა წარმომავლობის. აღსანიშნავია ისიც, რომ სიუზანის მამის დედა იყო კატრინ ანრიეტა დე ბურბონი, თავად საფრანგეთის მეფე ანრი -ისა და მისი საყვარლის, გაბრიელ დესტრეს უკანონო ქალიშვილი, რაც მას ფაქტობრივად საფრანგეთის მეფის ბიძაშვილად აქცევდა, რამაც ცხადია, ხელი შეუწყო მისი და მანტუის ჰერცოგის ქორწინებას.

1704 წლის ოქტომბერში სიუზან ანრიეტა ლოთარინგიელი თავისი ფრანგული ამალითურთ ჩავიდა მილანში, სადაც მას უკვე იტალიელები დახვდნენ, რომელთაც მიუყვანეს მის მომავალ მეუღლეს. ამავე წლის 8 ნოემბერს შედგა მისი და კარლო -ის ქორწინება, რითაც იგი მანტუისა და მონფერატის ჰერცოგინია გახდა.

მათი ქორწინება მეტად ხანმოკლე და უნაყოფო აღმოჩნდა. 1708 წლის 5 ივლისს კარლო უშვილოდ გარდაიცვალა, რითაც შეწყდა გონძაგას დინასტია და 22 წლის სიუზან ანრიეტა ქვრივად დარჩა. ვინაიდან ტახტი დაცარიელდა, მონფერატი სავოიის ჰერცოგმა დაიპყრო, ხოლო მანტუა ჰაბსბურგებმა მიიერთეს.

ამგვარი პირობების გამო, სიუზან ანრიეტა იძულებული გახდა უკან, საფრანგეთში დაბრუნებულიყო. მოგვიანებით მას თავისი მემკვიდრეობით ლოთარინგიის ჰერცოგ ლეოპოლდ -ისა და კონდეს პრინცესა ანა ჰენრიეტა ბავარიელისაგან დასაცავად ბრძოლა მოუწია. იგი საცხოვრებლად პარიზში გადავიდა, სადაც მალევე შეეყარა ყვავილი და ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ 1710 წლის 19 ოქტომბერს, 24 წლის ასაკში გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს სენ-ჟერმენის საძვალეთში, ბაბუამისის, მარშალ დე ნავალიეს გვერდი
ანრიეტ ნევერელი

ანრიეტ ნევერელი (; დ. 31 ოქტომბერი, 1542, შერი, საფრანგეთი — გ. 24 ივნისი, 1601, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი დიდგვაროვანი და ლა მარკების დინასტიის წარმომადგენელი. თავისი ძმის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ გახდა ნევერისა და რეთელის ჰერცოგინია. ლუიჯი გონძაგაზე ქორწინებით გახდა მანტუის პრინცესა, რომელთანაც შეეძინა მანტუის ჰერცოგი კარლო გონძაგა.

ბიოგრაფია
ანრიეტი დაიბადა 1542 წლის 31 ოქტომბერს შერში. იგი იყო ნევერისა და რეთელის ჰერცოგ ფრანსუა კლეველისა და მისი მეუღლის, მარგარიტა დე ბურბონ-ლა მარშის უფროსი ქალიშვილი. ვინაიდან მამამისს ახლო ურთიერთობა ჰქონდა საფრანგეთის მეფე ფრანსუა -თან, პატარა ანრიეტის ნათლია თავად დოფინი ანრი დე ვალუა (შემდეგში საფრანგეთის მეფე ანრი ) გახდა.

ანრიეტას სულ სამი ძმა და ორი და ჰყავდა. მისი სამივე ძმა გახდა ჰერცოგი, თუმცა სამივე უშვილოდ გარდაიცვალა. რაც შეეხება მის დებს, კატრინი ცოლად ანრი დე გიზს გაჰყვა, მარია კი კონდეს პრინც ანრი დე ბურბონს.

1564 წელს ანრიეტის უკანასკნელი ძმა, ჟანიც უშვილოდ გარდაიცვალა, რის გამოც მთელი მემკვიდრეობა, ნევერისა და რეთელის საჰერცოგოების ჩათვლით, ანრიეტზე გადავიდა.

ანრიეტმა მალევე გაისტუმრა თავისი უზარმაზარი ვალები და გათხოვებაზე დაიწყო ფიქრი. 1565 წლის 4 მარტს მულინში, საფრანგეთში იგი დაქორწინდა ლუიჯი გონძაგაზე, მანტუისა და მონფერატის ჰერცოგ ფედერიკო -ისა და მარგერიტა პალეოლოგინას უმცროს ვაჟზე, რითაც იგი მანტუის პრინცესაც გახდა.

მან რეთელისა და ნევერის ჰერცოგის წოდებები თავის ქმარს გადასცა, თავად კი მისი კონსორტი გახდა. მას და ლუიჯის სულ ხუთი შვილი შეეძინათ, რომელთაგან ორი მცირეწლოვანი გარდაიცვალა.

სულ მალე ანრიეტ ნევერელი თავად საფრანგეთის დედა-დედოფალ ეკატერინე მედიჩის პირისფარეში გახდა. სწორედ აქედან დაიწყო მისი და ეკატერინეს ქალიშვილის, პრინცესა მარგარიტა დე ვალუას საოცარი მეგობრობა, რომელიც მათი სიცოცხლის ბოლომდე გაგრძელდა.

რამდენადაც ცნობილია ანრიეტს რომანი ჰქონდა პიემონტელ თავგადასავლების მოყვარულ ანიბალ დე კოკონასთან, რომელსაც მარგარიტა ვალუას საყვარელ ჟოზეფ ბონიფაც დე ლა მოლთან ერთად 1574 წელს მოჰკვეთეს თავი საფრანგეთის მეფე შარლ -ის წინააღმდეგ მოწყობილ შეთქმულებაში მონაწილეობისათვის, რომლის მოთავეც თავად მეფის ძმა, ალანსონის ჰერცოგი ფრანსუა დე ვალუა იყო. როგორც ცნობილია, მოგვიანებით მან და მარგარიტამ თავიანთი საყვარლების მოკვეთილი თავები მოიპარეს და წესების დაცვით დაკრძალეს.

1595 წელს ანრიეტის მეუღლე გარდაიცვალა, რის შემდეგაც იგი კვლავ დარჩა სამეფო კარზე, თუმცა მას შემდეგ, რაც 1599 წელს ანრი მარგარიტა ვალუას გაეყარა, ანრიეტმაც დატოვა სამეფო კარი და პარიზის გარე უბანში, ნევერის შატოში გადავიდა. იგი სწორედ აქ, 1601 წლის 24 ივნისს გარდაიცვალა 58 წლის ასაკში.

შვილები
კატერინა (1568-1629), ცოლად გაჰყვა ლუნევილის ჰერცოგ ანრი -ს, რომელთანაც შეეძინა მომავალი ჰერცოგი ანრი ;
მარია (1571-1601), ცოლად გაჰყვა მაინის ჰერცოგ ანრი ლოთარინგიელს, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
ფედერიკო (1573-1574), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ფრანჩესკო (1576-1580), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
კარლო (1580-1637), მანტუისა და მონფერატის ჰერცოგი 1627 წლიდან გარდაცვალებამდე. ცოლად შეირთო კატრინ მაინელი, რომელთანაც შეეძინა ექვსი შვილი, მათ შორის პოლონეთისა და ლიტვის ორგზის დედოფალი მარია ლუიზა გონძაგა და სიმერნის პფალცგრაფინია ანა გონძაგა;
ტოპოზერო

ტოპოზერო ( მოძვ. ტოპ-ოპერო, ტოპნოზერო) — ტბა რუსეთში, კარელიის რესპუბლიკაში. მდებარეობს მდინარე კოვდის აუზში, ზღვის დონიდან 109 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 986 კმ². საშუალო სიღრმე 15,2 მ, მაქსიმალური 56 მ, წყლის მოცულობა 14,9 კმ³. გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. ნაპირები, განსაკუთრებით აღმოსავლეთი, შეჭრილ-შემოჭრილია. ტოპოზეროში 144 კუნძულია, რომელთა საერთო ფართობია 63 კმ². ტბას ერთვის 28 მდინარე, რომელთაგან უდიდესია კიზრეკა და ვალასრეკა. გამოედინება მდინარე სოფიანგა, რომელიც ერთვის პიაოზეროს. ივლისში წყლის ტემპერატურაა 15–17°. გამჭვირვალობა 6–8 მ. მინერალიზაცია სუსტია. საზრდოობს უმეტესწილად თოვლის წყლით. მაღალი დონეა ივნისში, დაბალი აპრილში. იყინება ოქტომბრის ბოლოსა და ნომებერში, ყინულისგან თავისუფლდება მაისში. 1966 წელს კუმის ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შემდეგ, გახდა კუმის წყალსაცავის ნაწილი. განვითარებულია ხე-ტყის დაცურება. არის თევზი, მათ შორის: ჭაფალა, ჰარიუსი, სიგი, ჩვეულებრივი ცქიმურა და სხვა. ტურიზმი.
ჩეგრავა

ჩეგრავა — ფრინველი თოლიასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 56 სანტიმეტრამდეა, მასა 780 გრამამდე, ფრთების შლილი 145 სანტიმეტრამდე. ზურგისა და ფრთების ზედა მხარე ღია ვეჟანია, თავზე შავი „ქუდი“ აქვს მოკლე ქოჩრით, დანარჩენი შებუმბვლა თეთრია. ნისკარტი ძლიერი, ფერად ღია წითელია, ბოლოვდება ღია წვერით. ფეხები მუქია. კუდი მცირედაა ამოკვეთილი. ძახილი ხმამაღალი და მკვეთრი აქვს, ჭარბობს დაბალი ჩხავილისა და ღრჭენის ხმები. მოიპოვებს 30 სანტიმეტრამდე სიგრძის თევზებს წყალში პიკირებით. ზოგჯერ ნადავლის მოსაპოვებლად საბუდრიდან რამდენიმე ათეული კილომეტრით შორს მიფრინავს. გავრცელებულია ყველა კონტინენტის (სამხრეთ ამერიკისა და ანტარქტიდის გარდა) ზომიერ და ტროპიკულ ზონებში, ევრაზიაში — ძირითადად ბალტიისპირეთში, ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და არიდული ზონების წყალსატევებზე (აღმოსავლეთით იმიერბაიკალეთამდე), აგრეთვე ჩინეთის ზღვების სანაპიროებზე. იზამთრებს ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ბუდობს მჭიდრო კოლონიებად (ჩვეულებრივ ასეულობით წყვილი) თავთხელი წყალსატევების (ზღვის ლიმანები, სტეპის ტბები, მდინარეთა დელტები) სანაპიროებსა და კუნძულებზე. დებს 2 კვერცხს. მსოფლიოში მოითვლება დაახლოებით 50 ათასი წყვილი.
ჰიონ ბინი

ჰიონ ბინი ( დ.25 სექტემბერი, 1982, სეული) — სამხრეთ კორეელი მსახიობი და მოდელი.

ბიოგრაფია
ჰიონ ბინი დაიბადა და გაიზარდა სეულში, თავის უფროს ძმასთან ერთად. მსახიობობის სურვილი მას ჯერ კიდევ სკოლაში გაუჩნდა. ბიბლიოთეკაში სიარულის ნაცვლად, ის სამსახიობო წრეებზე დადიოდა. ამის გამოაშკარავების შემდეგ მშობლებმა მას აუკრძალეს შეხვედრებზე დასწრება, თუმცა ისინი მალევე დანებდნენ და მხოლოდ ერთი პირობის სანაცვლოდ დათანხმდნენ შვილის მსახიობობას - მას ჩუნანის თეატრალურ სტუდიაში უნდა მიეღო განათლება. 2004 წელს ჰიონ ბინი ამავე სასწავლებლის კურსადამთავრებული გახდა. 2009 წელს ის ამავე უნივერსიტეტში ჩაირიცხა მაგისტრის ხარისხის მისაღებად.
კარლა სერენა

კარლა სერენა (, დაბადების სახელი და გვარი — კაროლინ ჰარტოგ მორგენშტაინი, ; დ. 1820, ანტვერპენი, — გ. 1884, ათენი) — ბელგიელი მოგზაური და მწერალი. იდა პფაიფერთან ერთად ითვლება ერთ-ერთ პირველ ევროპელ მოგზაურ ქალად. 1874 წლიდან ექვსი წლის განმავლობაში მოიარა შვედეთი (1874), ოსმალეთის იმპერია (1874-1875), რუსეთის იმპერია (1874, 1875-1877, 1878-1879, 1881) და სპარსეთი (1877-1878); 1876-1877 და 1881 წლებში სერენა იმყოფებოდა საქართველოში. სერენამ მისი მოგზაურობის შთაბეჭდილებები და გეოგრაფიული დაკვირვებები უხვად ილუსტრირებულ სტატიებსა და წიგნებში გადმოსცა.
ბიოგრაფია
კაროლინ ჰარტოგ მორგენშტაინი დაიბადა 1820 წელს ბელგიის ქალაქ ანტვერპენში (იმხანად ნიდერლანდების სამეფოს ნაწილი). იზრდებოდა საფრანგეთში. 1847 წელს ცოლად გაჰყვა მდიდარ ვენეციელ საქმოსანს, ლეონე სერენას და სახელი და გვარი იტალიურ ყაიდაზე გადაიკეთა. 1849 წელს ცოლ-ქმარი იტალიელ რევოლუციონერებთან კავშირის გამო ავსტრიის მთავრობამ ვენეციიდან გააძევა. შვეიცარიაში, მარსელში, ანტვერპენსა და პარიზში რამდენიმეწლიანი ცხოვრების შემდეგ სერენები საბოლოოდ ლონდონში დამკვიდრდნენ. ჰყავდათ ხუთი შვილი. ცხოვრობდნენ შეძლებულად, კარლას კი საკუთარი სალონი ჰქონდა და დროდადრო ბელგიური გაზეთის, ’-თვის სტატიებს წერდა. მის ცხოვრებაში გადამწყვეტი აღმოჩნდა კულტურისა და განათლებისადმი მიძღვნილი მსოფლიო გამოფენა, რომელიც 1873 წელს ვენაში ჩატარდა. 54 წლის კარლა სერენამ გადაწყვიტა მსოფლიოს სხვადასხვა მხარე მოენახულებინა. მოგზაურობდა როგორც კერძო პირი. 1874-1879 წლებში იგი ეწვია შვედეთს, რუსეთს, თურქეთს, ეგვიპტეს, პალესტინას, სირიას, ლიბანს, ირანს, საბერძნეთს და კავკასიას.

კავკასიაში სერენამ თითქმის ორი წელი დაჰყო; მოინახულა აფხაზეთი, კახეთი, ყარაბაღი, გურია, იმერეთი, სამეგრელო და სამურზაყანო. იყო კავკასიის რეგიონში რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1877-1878) და მისი შედეგების თვითმხილველი. სამეგრელოში მას ეკატერინე დადიანმა უმასპინძლა. კავკასიიდან დაბრუნების შემდეგ რეგიონზე რამდენიმე სტატია გამოაქვეყნა, მათ შორის ერთი იმერეთზე და ერთიც სამეგრელოზე ჟურნალში . ასევე დაიბეჭდა მისი მოგზაურობის შთაბეჭდილებები 2 ტომად, რომლიდანაც პირველი ეთმობა კავკასიას, მეორე — სპარსეთს. 1881 წელს დაბრუნდა კავკასიაში კახეთისა და აფხაზეთის შესახებ ილუსტრირებული სტატიების მოსამზადებლად. ამ ვოიაჟის დროს შექმნა უნიკალური ფოტოსურათების სერია, რომელიც ასახავს იმდროინდელი საქართველოს გეოგრაფიასა და ეთნოგრაფიას. შინ დაბრუნების შემდეგ -ში გამოაქვეყნა ორი უხვად ილუსტრირებული პუბლიკაცია კახეთისა და აფხაზეთ-სამურზაყანოს შესახებ. სერენას საქართველოში ვიზიტს 1882 წლის მარტში გამოეხმაურა გაზეთი „დროება“:

კარლა სერენას შემდგომი წლების შესახებ ცოტა რამაა ცნობილი. ის არჩეული იყო საფრანგეთის, გერმანიისა და ესპანეთის გეოგრაფიული საზოგადოებების წევრად, 1882 წელს კი იტალიის მეფისგან მიიღო ოქროს მედალი. სიცოცხლის ბოლო წლებში გამოაქვეყნა კიდევ რამდენიმე გეოგრაფიული და ეთნოგრაფიული ნაშრომი. გარდაიცვალა საბერძნეთში 1884 წლის აგვისტოში. სიკვდილის მიზეზი, ასევე დაკრძალვის ადგილი უცნობია.
ლუ ჰუვერი

ლუიზა ჰენრი ჰუვერი (; დ. 29 მარტი, 1874 — გ. 7 იანვარი, 1944; უფრო მეტად ცნობილია, როგორც ლუ ჰუვერი) — აშშ-ის პრეზიდენტის ჰერბერტ ჰუვერის ცოლი და აშშ-ის პირველი ლედი მისი პრეზიდენტობის დროს (1929-1933 წწ.).
იგი პირველი პირველი ლედი იყო, რომელიც ქვეყნის მასშტაბით რეგულარულად აწარმოებდა რადიო გადაცემებს.

ბიოგრაფია
ლუიზა ჰენრი დაიბადა 1874 წლის 29 მარტს აიოვის შტატის ქალაქ უოტერლუში. იგი იყო ბანკირ ჩარლზ დელანო ჰენრისა და ფლორენს იდი ვიდის შვილი.

ბავშვობაში ლუს მოუწია ცხოვრება კალიფორნიის რამდენიმე ქალაქში უიტირესა და მონტერეიში. მოზარდობაში იგი საკმაოდ დაუდეგარი იყო. ჩარლზ ჰენრიმ გოგონა თავისთან წაიყვანა მთებში, რაც ყველაზე დაუვიწყარი მომენტი იყო მის ბავშვობაში. ლუ გახდა შესანიშნავი მხედარი. მას ასევე უყვარდა ნადირობა და აგროვებდა მინერალებს.

დაწყებითი და საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ ლუმ სწავლა დაიწყო სან-ხოსეს პედაგოგიურ კოლეჯში (ამჟამად კოლეჯის კამპუსებში განთავსებულია კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სან-ხოსეში). 1894 წელს ლუიზა შევიდა სტენფორდის უნივერსიტეტის (წამყვანი კერძო უნივერსიტეტი კალიფორნიაში) გეოლოგიის სკოლაში, სადაც იყო ერთადერთი ქალი კურსზე.

გახდა სტუდენტი და ამავე წელს გაიცნო ასევე გეოლოგიის ფაკულტეტის სტუდენტი ჰერბერტ ჰუვერი, აშშ-ის მომავალი 31-ე პრეზიდენტი რესპუბლიკური პარტიიდან.

ლუიზამ და ჰერბერტმა გადაწყვიტეს ქორწილის გადადება სასწავლებლის დამთავრებამდე, რათა ლუიზას სწავლის გაგრძელება შესძლებოდა, ხოლო ჰერბერტ ჰუვერს საინჟინრო კარიერა გაევლო ავსტრალიაში, სადაც სამუშაოდ წავიდა ოქროს მაღაროებში. ჰერბერტ ჰუვერი იყო პროტესტანტი კვაკერი, მის ჰენრიმაც, რომელიც ეპისკოპალური ეკლესიის მიმდევარი იყო, გადაწყვიტა კვაკერი გამხდარიყო.

1898 წელს ლუიზამ უნივერსიტეტი დაასრულა, ხოლო ჰუვერმა ავსტრალიიდან ტელეგრამის საშუალებით სთხოვა ხელი. ლუიზა ჰენრი და ჰერბერტ ჰუვერი დაოჯახდნენ 1899 წლის 10 თებერვალს ლუიზას მშობლების სახლში მონტერეიში, კალიფორნია. ქორწინების შემდეგ იმოგზაურეს ჩინეთში, მათ შორის შანხაიშიც.

ჰერბერტსა და ლუიზას შეეძინათ ორი ბიჭი: ჰერბერტ კლარკ ჰუვერ-უმცროსი (1903-1969 წწ.), ინჟინერი და დიპლომატი, რომელმაც დაამთავრა სტენფორდის უნივერსიტეტი და გახდა ავიამშენებლობის ინჟინერი. მას 1954-1957 წლებში ეკავა სახელმწიფო მდივნის თანამდებობა ახლო აღმოსავლეთის საკითხებში. მეორე შვილი იყო ალან ჰენრი ჰუვერი (1907-1993 წწ.), სამთო ინჟინერი. დაიბადა ლონდონში და 1929 წელს დაასრულა სტენფორდის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. მუშაობდა სამთო ინჟინრად კალიფორნიაში.

პირველი მსოფლიო ომის დროს ლუ ეხმარებოდა მეუღლეს ბელგიელი ლტოლვილების საქმეების მოგვარებაში, რის გამოც 1919 წელს იგი დააჯილდოვა ბელგიის მეფე ალბერტ -მა. ხელი შეუწყო დაწყებითი სკოლის გახსნას უიტერეში, რომელსაც 2005 წელს მიენიჭა ლუ ჰუვერის სახელი. ლუ ასევე აფინანსებდა სკაუტების სახლის მშენებლობას კალიფორნიის ქალაქ პალო-ალტოში. ამჟამად სკაუტების აღნიშნული სახლიც ლუ ჰენრის სახელს ატარებს.

პირველი ლედის ხარისხში, მან გააუქმა ტრადიციული საახალწლო წვეულებები, რომელიც ტარდებოდა 1801 წლიდან ჯონ ადამსის მითითებით.

ლუ ჰენრი გარდაიცვალა მიოკარდის ინფარქტით 1944 წლის 7 იანვარს ნიუ-იორკში, 69 წლის ასაკში. თავდაპირველად იგი დაკრძალეს კალიფორნიის ქალაქ პალო-ალტოში, შემდეგ კი მისი ცხედარი გადაასვენეს და დაკრძალეს უესტ-ბრანჩში, აიოვა, 1964 წელს გარდაცვლილი მეუღლის გვერდით.

კარგად ფლობდა ლათინურ ენას, ჩინურ მანდარინს, ესპანურს, გერმანულს, იტალიურსა და ფრანგულ ენებს.
ვიდეო თამაშების კონსოლების ემულატორი

ვიდეო თამაშების კონსოლის ემულატორი — კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც ახდენს სათამაშო კონსოლის სამუშაოს ემულაციას პერსონალურ კომპიუტერებზე, სმარტფონებზე, სხვადასხვა სათამაშო კონსოლებსა (კროსპლატფორმული ემულაცია) და მოწყობილობებზე. უმეტეს შემთხვევაში, ემულატორების საშუალებით ადრეული თამაშები ეშვება თანამედროვე პერსონალურ კომპიუტერებზე ან სათამაშო მოწყობილობებზე (რეტროგეიმინგი).

როგორც წესი, ემულატორები ენთუზიასტების მიერ იქმნება, რაც საკმაოდ დიდ შრომასა და პროგრამირების მაღალ დონეზე ცოდნას საჭიროებს.
პატარა ბალხანი

პატარა ბალხანი — დაბალმთიანი ამაღლება თურქმენეთში. გაწოლილია ქოფეთდაღის დასავლეთ კიდესა და დიდ ბალხანს შორის. წარმოადგენს ანტიკლინურ ნაოჭს, რომელიც გადაჭიმულია აღმოსავლეთ-ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. სიმაღლე 777 მ-მდე. სიგრძე დაახლოებით 30 კმ. აგებულია კირქვებითა და მერგელებით. ძლიერ დანაწევრებულ მერგელიან და თაბაშირ-თიხიან მთისწინეთში ტიპურად არის წარმოდგენილი კარსტულ-სუფოზიური რელიეფი და მიწისქვეშა ეროზიის ფორმები, ეგრეთ წოდებული თიხოვანი კარსტი. ფერდობებზე აბზინდიანი და აბზინდიან-მლაშობიანი უდაბნოა.
ილმენის ტბა

ილმენის ტბა ( მატიანის მიხედვით ილმერი, ძვ. სლავურად სლოვენსკოე მორე) — ტბა რუსეთში, ნოვგოროდის ოლქში. გაწოლილია ილმენისპირა დაბლობის ყველაზე დადაბლებულ ნაწილში, ზღვის დონიდან 18,1 მ სიმაღლეზე. საშუალო დონის დროს ზედაპირის ფართობი აღწევს 982 კმ²-ს, წყლის დონის შესაბამისად იცვლება 733 კმ²-იდან 2090 კმ²-მდე. სიგრძე დაახლოებით 45 კმ, სიგანე 35 კმ, საშუალო სიღრმე 3-4 მ, მაქსიმალური სიღრმე 10 მ.

ნაპირები ძირითადად დაბალია, დაჭაობებული, ადგილ-ადგილ — დელტური, მრავალრიცხოვანი ბრტყელი ჭალიანი კუნძულებითა და ფშანებით; ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროს გასწვრივ გადაჭიმულია სერები, რომელიც დადაბლებებთან მონაცვლეობს. სამხრეთ-დასავლეთი ნაპირები აგებულია კირქვებით, ფლატოვანია.

ილმენის ტბას ერთვის დაახლოებით 50 მდინარე, რომელთაგან უდიდესია მსტა, პოლა, ლოვატი, შელონი; გამოედინება მდინარე ვოლხოვი. ძირითადად საზრდოობს შემდინარე მდინარეების ხარჯზე. დამახასიათებელია გაზაფხულის წყალდიდობა და ზამთრის წყალმცირობა. დონე მერყეობს 7,4 მ-მდე (მინიმალური მარტშია, მაქსიმალური მაისში). ფსკერი დაფარულია ლამის მძლავრი ფენით. გამჭვირვალობა 0,5 მ-იდან 1 მ-მდე.

ტბაში ბევრია ორგანული ნივთიერება, რის გამოც წყალს აქვს მოყვითალო შეფერილობა. იძგიფება ნოემბრიდან აპრილამდე. სანაოსნოა. მდიდარია თევზით, გვხვდება: კაპარჭინა, ტბის ცქიმურა, ღლაბუტა, წერი. მდინარე მსტის გავლით, ილმენისპირა არხი და მდინარე ვოლხოვი დაკავშირებულია ვიშნი-ვოლოჩოკის წყლის სისტემასთან.

ილმენდან 6 კმ-ში მდინარე ვოლხოვის ნაპირზე განლაგებულია ქალაქი დიდი ნოვგოროდი. - საუკუნეებში ილმენის ტბაზე გადიოდა სავაჭრო-საწყლოსნო „გზა ვარიაგებიდან საბერძნეთამდე“.
შილდის ნათლისმცემლის ეკლესია

შილდის ნათლისმცემლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ შილდის განაპირას. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია, რომელსაც ჩრდილოეთიდან, მთელ სიგრძეზე, თანადროული მინაშენი ეკვრის. ძეგლი ნაგებია ნატეხი ქვით კირის ხსნარზე, გამოყენებულია შირიმიც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. მსგავსი კარი ეკლესიის ჩრდილოეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშიცაა, რომელიც მინაშენში გადის.

ეკლესიის შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ღერძზე ვიწრო, ნახევარწრიულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ერთი ვიწრო, ოთხკუთხა სარკმელი სამხრეთით, შესასვლელის მარჯვენა მხარესაა. აღმოსავლეთით სარკმლის ქვეშ, კედელზე, მიდგმულია ტრაპეზი. აფსიდის გვერდებში თითო სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია ორსაფეხურიანი მხრებით. კაპიტელებით დასრულებულ მეორე საფეხურს სფერული კონქის სატრიუმფო თაღი ეყრდნობა. დარბაზი გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით. აფსიდის იატაკი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული.

ეკლესიას ჩრდილოეთი მხრიდან, მთელ სიგრძეზე, გასდევს თანადროული მინაშენი, რომელიც ორი ღია თაღით უკავშირდებოდა გარე სივრცეს. თაღები გადაყვანილია ოთხკუთხა სვეტზე. მინაშენი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნალისებრი აფსიდით. მის ღერძზე ვიწრო, ნახევარწრიული სარკმელია გაჭრილი. კონქის თაღი ნახევარწრიულია. მსგავსი ფორმისაა კამარაც.
შილდის ლაშარის ჯვარი

შილდის ლაშარის ჯვარი — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდაში. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. მოგვიანებით შეულესავთ და შეუთეთრებიათ. დაზიანებულია: წაქცეულია გადახურვა, მორღვეულია კედლების ზედა ნაწილი. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული, რომლის შუაში გაჭრილია ოთხკუთხა სარკმელი. მსგავსი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. სამხრეთ კედელში მოწყობილია ღრმა ნიშა. დარბაზში დგას მასიური ტრაპეზი, რომელსაც დასავლეთიდან ნიშები აქვს.
საბუის მაცხოვრის ეკლესია

საბუის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ საბუეში, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (7.95.1 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით, გამოყენებულია აგურიც. შესასვლელი დასავლეთითაა. კარი თარაზულადაა გადახურული. ეკლესიის დარბაზი შესამჩნევად მოკლეა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნალისებრი ფორმის აფსიდით, რომლის სიღრმე დარბაზის სიგრძის ტოლია, აფსიდის ღერძზე შეისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. თითო მსგავსი სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო, გეგმით თითქმის ნახევარწრიული, შეისრულთაღოვანი ნიშაა. აფსიდი გადახურულია კონქით. კონქის თაღი შეისრულია. შეისრული ფორმისაა კამარაც, რომლის დასავლეთ კედლის მიმდებარე, საბჯენ, კრონშტაინებზე დაყრდნობილ, თაღზეა დაბჯენილი. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, კედლის წყობაში, ჩასმულია ქვა, ჯვრის რელიეფური გამოსახულებით. ჯვრის ქვემოთ, თავისუფალ არეზე, ფრაგმენტულად შემორჩენილი ნუსხური წარწერაა. ფასადები დასრულებულია კუთხით შვერილი აგურების რიგით გამოყვანილი ლავგარდნით. შენობა გადახურული იყო კრამიტით (ამჟამად მთლიანად აყრილია).
შილდის აღნიაანთ პირველი ციხე

შილდის აღნიაანთ პირველი ციხე — კოშკი, არქიტექტორული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლი შილდის მიდამოებში, თარიღდება საუკუნით. კოშკი სათავდაცვოა, გეგმით სწორკუთხა. ნაგები ყოფილა რიყის ქვითა და კირის სქელი ხსნარით. დანგრეულია. შემორჩენილია აღმოსავლეთ, ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლების მცირე ნაწილები. ჩრდილოეთ კედლის შუაში თაღოვანი ბუხარია, მის გვერდით - ორი ოთხკუთხა ნიშა. ნიშები დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლებშიცაა.აღმოსავლეთ კედლებში გაჭრილია სათოფურები.
შილდის აღნიაანთ მეორე ციხე

შილდის აღნიაანთ მეორე ციხე — კოშკი, არქიტექტორული ძეგლი , მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლი შილდის მიდამოებში, ტყეში. თარიღდება შუა საუკუნებით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია ერთი სართულის სიმაღლეზე. ნაგები იყო ნატეხი ქვით და ფიქლით კირის ხსნარზე. ნაკვალევის მიხედვით შესასვლელი ჩრდილოეთ კედელში უნდა ყოფილიყო. კოშკის ოთხივე კედელში ნიშებია მოწყობილი. აღმოსავლეთ კედელში - სათოფურები.