iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ათონის ივერთა მონასტერში ლათინებისაგან მოწყვეტილი ღირსმოწამეები

წმინდა ღირსმოწამენი, ათონის ივერთა მონასტერში ლათინთაგან მოწყვეტილნი — ქართველი წმინდანები, რომლებიც ლათინებმა ამოწყვიტეს საუკუნეში ათონის ივერთა მონასტერში. ხსენების დღე 13 (ახ. სტ. 26) მაისი.

ქართველი ბერები ათონის მთაზე საუკუნის ორმოცდაათიანი წლებიდან იწყებენ დასახლებას, საუკუნეში კი იგი ჯვაროსანთა სათარეშო ასპარეზად იქცა.

პაპისტმა მხედრებმა 1259-1306 წლებში რამდენჯერმე მოაოხრეს იქაურობა. მართლმადიდებლური მრწამსის ერთგულებისთვის ამოწყვიტეს ზოგრაფის, ვათოპედის, პროტატის და სხვა სავანეთა ბერები. მათ რისხვას ვერც ივერთა მონასტერი გადაურჩა.

მხედრებმა ივერონელ ბერებს კათოლიკური სარწმუნოების მიღება და პაპის უზენაესობის აღიარება მოსთხოვეს, ბერებმა კი ეს მოთხოვნა უარყვეს. როგორც ათონური პატერიკი გვაუწყებს, პაპისტებმა ივერონელი ბერები ძალით გამოყარეს სავანიდან, მონასტრის გემზე დასხეს და ზღვაში ჩაძირეს, უფრო ახალგაზრდა და ჯან-ღონით სავსე ბერები კი, რომელთა უმეტესობაც ქართველი იყო, სამონასტრო ქონებასთან ერთად იტალიაში გაგზავნეს და იუდეველებს მიჰყიდეს მონებად.

ეს ამბავი ივერთა ლავრაში, ერთი ცნობით, 1259 წელს მომხდარა, სხვა წყაროების მოწმობით კი — სავარაუდოდ, 1276-1280 წლებში.
ტყეპარკი

ტყეპარკი ― საბჭოთა კავშირში სარეკრეაციო დანიშნულების ზონა, ბუნებრივი ტყის მასივი, რომელიც განლაგებული იყო ქალაქების, დაბების, სამრეწველო ცენტრების მიმდებარედ. ტყეპარკის მოსაწყობად იყენებდნენ ქალაქის საზღვრების გარეთ მდებარე ტყეებს. ტყეპარკში, განსხვავებით ჩვეულებრივი პარკებისგან დასაშვები იყო ხილ-კენკრის, სოკოს და სხვათა შეგროვება, დაუშვებელი იყო ნადირობა, თივის შეგროვება და საქონლის ძოვება. ცნობილი ტყეპარკებია რჟევის ტყეპარკი სანქტ-პეტერბურგში, სინიუშინის ტყეპარკი ირკუტსკში და სხვა.
ნიკოლოზ ტყეშელაშვილი

ნიკოლოზ ტყეშელაშვილი (დ. 20 მაისი, 1910, ქუთაისი — გ. 25 ივლისი, 1982) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1952), პროფესორი (1954), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1977).

ბიოგრაფია
1932 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო საფინანსო-ეკონომიკის ინსტიტუტი. 1937 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს მრეწველობის სტატისტიკაში, ხოლო 1939 წლიდან პოლიტეკონომიაში. 1961 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტების პოლიტეკონომიური კათედრის გამგე. მისი შრომები ეხება სტატისტიკის ზოგადი თეორიის სახალხო მეურნეობის ისტორიის, მრეწველობის, ეკონომიკის და პოლიტეკონომიის პრობლემებს.
მდელოს ქამა

მდელოს ქამა — სოკოს სახეობა ქამასოკოს გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიას, ჩრდილოეთ აფრიკას, ავსტრალიას, ახალ ზელანდიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. იჭმება ახალი, უმი, შემწვარი, მოხარშული, დამარინადებული და გამხმარი. იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ნიადაგზე, მინდვრებში, საძოვრებზე, პარკებში, ბაღებში და ა.შ., გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა ბუნებისმეტყველმა კარლ ლინემ 1753 წელს როგორც .

სამეცნიერო სინონიმები:
, . .

და სხვ.

აღწერა
ნაყოფსხეული ძალიან სწრაფად იზრდება. ქუდის დიამეტრი — 8-15 სმ, თავიდან ნახევარსფეროსებრი, ღრმად შეკეცილი კიდეებით, შემდგომში ბრტყლად მომრგვალებული და საბოლოოდ გაშლილი. ცენტრში ხშირად ამობურცულია. თეთრია, ზოგჯერ მომურო, მშრალი, აბრეშუმისებრი ან წვრილქერცლიანი.

რბილობი — თეთრი, სქელი, მყარი, ჰაერზე ვარდისფერდება, ასაკთან ერთად რბილდება, მოტკბო გემოთი და სასიამოვნო სოკოს სუნით.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავიდან თეთრია, შემდეგ მოვარდისფრო, სიმწიფეში მუქი-ყავისფერია, იისფერი ელფერით.

ფეხის სიგრძე — 5-9 სმ, სისქე — 1-2 სმ, სწორი, მთლიანი ან ძირში გაფართოებული და გაბერილი. ქუდის ფერია. ახასიათებს თეთრი ფერის ფართო საყელო, რომელიც ხშირად შუაშია განთავსებული. 6–9×5–6 მკმ. ჰეილოცისტიდების გარეშე.

გავრცელება და ეკოლოგია
გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიას, ჩრდილოეთ აფრიკას, ავსტრალიას, ახალ ზელანდიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას (მექსიკის ჩათვლით).

იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ნიადაგზე, მინდვრებში, საძოვრებზე, პარკებში, ბაღებში, სასაფლაოებზე, საცხოვრებელ სახლებთან ახლოს. ხშირად ქმნის „ქაჯის წრეს“.

სეზონი: — გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.

კვებითი ღირებულება
კარგის ხარისხის საჭმელი სოკოა. იჭმება ახალი, უმი, შემწვარი, მოხარშული, დამარინადებული, განსაკუთრებით გემრიელია გახმარი. იყენებენ ხორციან სოუზებსა და სალათებში.

მდელოს ქამა სწრაფად მწიფდება და მალფუჭებადია, ამიტომაც მისი ხელოვნურად მოშენება წამგებიანია.

მსგავსი სახეობები
შხამიანი:

საკვები:
ტობის I მღვიმე

ტობის მღვიმე, თურჩუ-ტობის მღვიმე, ონიორეს მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პირველი ბალდის აღმოსავლეთით 5 კმ-ზე. მდებარეობს ასხის მასივის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ტობის აუზში, ზღვის დონიდან 670 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ შრეებრივ კირქვებში. შესასვლელი ქარაფის გასწვრივ იხსნება. მიემართება ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ სწორხაზოვნად. შესასვლელიდან 50–55 მ-ზე უხვევს აღმოსავლეთისაკენ და აწყდება 21 მ სიმაღლის ჩანჩქერს. აქ დარბაზის სიმაღლე 30 მ აღწევს. მღვიმის ჯამური სიგრძე 750 მ-ია. ქიმიური ნალქებიდან გვხვდება ზრდაშეჩერებული სტალაქტიტები; მექანიკურიდან — ნგრევის ადგილობრივი მასალა. ჰავა დინამიკურია. ჰაერის ტემპერატურა შესასვლელთან 14,5 °, ხოლო ჩანჩქერთან 12,5 °. შეფართებითი სინოტივე სიღრმეში 100 %-ს აღწევს. მღვიმეში გაედინება ნაკადი, რომლის დებიტი 1,43 მ³/წმ, ხოლო წყლის ტემპერატურა 10,2 ° შეადგენს. იგი მდინარე თურჩუს მიწისქვეშა გაგრძელებას წარმოადგენს. მღვიმიდან გამომავალი ნაკადი შესასვლელთან ეფექტური ფორმის — ონიორეს ჩანჩქერს წარმოშობს. წყლიან დერეფნებში ოთხი სიფონური ტბაა, ერთ-ერთი მათგანის სიგრძე 60 მ-ზე მეტია.
ონიორეს ჩანჩქერი

ონიორეს ჩანჩქერი — ჩანჩქერი საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ მეორე ბალდის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5 კმ-ზე, ასხის მასივის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ტობის აუზში. სიმაღლე 67 მ. ონიორეს ჩანჩქერს წარმოქმნის ტობის მღვიმიდან გამომავალი მიწისქვეშა ნაკადი. ონიორეს ჩანჩქერი ბუნების ძეგლია.
წყალწითელას ხეობა

წყალწითელას ხეობა — მდინარე წყალწითელას ხეობის მონაკვეთი საქართველოში, ტყიბულისა და თერჯოლის მუნიციპალიტეტებში. იქმნება სოფელ გოდოგნის ხიდსა და გელათს შორის მონაკვეთის 7,5 კმ-იან ზოლში, ზღვის დონიდან 130–200 მ სიმაღლეზე. წარმოადგენს კოლხური ტყით დაფარულ, განსაკუთრებული სილამაზით გამორჩეულ მდინარე წყალწითელას კანიონისებურ ხეობას, სადაც ხმელეთსა და წყალქვეშ მრავალი მინერალური წყარო მდინარეს სამკურნალო თვისებებს სძენს. წყალწითელაში მრავლადაა კალმახი, წვერა, ჭანარი, მურწა, ქაშაპი, ტობი, შამაია და სხვა; მდინარის ნაპირებზე კი წავი და ნუტრია ბინადრობს. ზამთარში შესაძლებელია წყალმცურავი ფრინველების ნახვა, ძუძუმწოვრებიდან კი ტურა, მელა და მაჩვი გვხვდება. ხეობას განსაკუთრებულ ხიბლს სძენს ისტორიული კულტურის ძეგლები: გელათის სამონასტრო კომპლექსი და წმინდა მოწამეების დავითისა და კონსტანტინეს სახელობის მონასტერი. წყალწითელას ხეობა ბუნების ძეგლია.
ინგლისური სოფლის ცხოვრების მუზეუმი

ინგლისური სოფლის ცხოვრების მუზეუმი — მუზეუმი, ბიბლიოთეკა და არქივი, რომელიც ეძღვნება ინგლისში ფერმერებისა და სოფლის ცვალებად სახეებს. მუზეუმს მართავს “კითხვის უნივერსიტეტი“ და მდებარეობს რედლენდსის გზაზე, ლონდონის გზის კამპუსის უკანა ნაწილში, სამხრეთ ინგლისის რიდინგის ცენტრთან ახლოს. ადგილმდებარეობა ადრე ცნობილი იყო როგორც აღმოსავლეთ ტორპის სახლი და შემდეგ წმინდა ენდრიუს ჰოლი. ეს არის აკრედიტებული მუზეუმი და აკრედიტებული არქივი, რომელიც აღიარებულია ინგლისის სამხატვრო საბჭოს და ეროვნული არქივის მიერ.

ისტორია
მუზეუმის ადგილი თავდაპირველად დაიკავა სახლმა, რომელიც ცნობილია როგორც აღმოსავლეთ ტორპი, რომელიც შეიქმნა 1880 წელს ალფრედ უოტერჰაუსის მიერ, ალფრედ პალმერისთვის. პალმერი იყო „წაკითხვის უნივერსიტეტის“ მნიშვნელოვანი ადრეული ბენეფიციარი, 1911 წელს აღმოსავლეთ ტორპი გაფართოვდა და გახდა წმინდა ენდრიუს ჰოლი, ეს იყო საცხოვრებელი დარბაზი ქალებისთვის, რომლებიც უნივერსიტეტში სწავლობდნენ.

თავად მუზეუმი დაარსდა 1951 წელს, რომელიც წარმოიშვა უნივერსიტეტის ხანგრძლივი აკადემიური კავშირებიდან სოფლის მეურნეობასთან. მუზეუმის დამფუძნებელი ობიექტები მოვიდა “. “ და “ “–ის კოლექციიდან. იგი თავდაპირველად იკავებდა შენობის “წაკითხვის უნივერსიტეტის“ მთავარ ““ კამპუსს მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა 2016 წლის 22 ოქტომბერს, ათი ახალი გალერეით, მათ შორის გალერეა, რომელიც ეძღვნება “ “-ის ნამუშევრებს, რომელიც ჩატარებულია “ “-ის სპეციალური კოლექციების მიერ.

2019 წლის თებერვალში მუზეუმის შენობაში ღამურა აღმოაჩინეს. მუზეუმმა ღამურა ““ დაასახელა და მას ბიბლიოთეკის ბარათი გადასცა.

კოლექციები
მუზეუმში განთავსებულია ეროვნული მნიშვნელობის კოლექციები, რომლებიც მოიცავს ობიექტების, არქივების, ფოტოების, ფილმების და წიგნების მთელ სპექტრს. ის ასევე არის “კითხვის უნივერსიტეტი“-ს სპეციალური კოლექციების არქივი, სადაც განთავსებულია იშვიათი წიგნების ასობით კოლექცია, ხელნაწერები და სხვა მნიშვნელოვანი ობიექტები. კოლექციებში ინახება 25,000-ზე მეტი ობიექტი, თითქმის ყველა გამოფენილია და რომელიც იძლევა მატერიალურ ჩანაწერს ინგლისის სოფლის შესახებ, რომელიც მოიცავს 1750 წლიდან, დღემდე. იგი ზრუნავს პირუტყვის პორტრეტების კოლექციაზე, სოფლის ცხოვრების წარმოდგენებზე, სასოფლო-სამეურნეო ხელსაწყოებზე, გუთნებზე, ფერმერულ ტექნიკაზე, სამკერვალო მანქანებზე და სხვა აღჭურვილობაზე.
მუზეუმს აქვს სპეციალური ბიბლიოთეკა და ინახავს სხვა კოლექციებს, მათ შორის “ & “ ბიბლიოთეკა.

გალერეა
სტაროიხსანოვო

სტაროიხსანოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 216 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 29 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 81 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (54%) და ბაშკირები (39%) შეადგენენ.
საქართველოს ბუნების ძეგლები

საქართველოს ბუნების ძეგლები — საქართველოს დაცული ტერიტორიები — ეროვნული მნიშვნელობის მქონე შედარებით მცირე ტერიტორიები, სადაც წარმოდგენილია იშვიათი, უნიკალური და მაღალი ესთეტიკური მახასიათებლების მქონე კომპაქტური ეკოსისტემები, ცალკეული გეომორფოლოგიური და ჰიდროლოგიური წარმონაქმნები, მცენარეთა ცალკეული ეგზემპლარები ან ცოცხალ ორგანიზმთა ნამარხი ობიექტები. ბუნების ძეგლი შეიძლება იყოს მღვიმე, ხეობა, მდინარის დელტა სხვა.

პირველი სამი ბუნების ძეგლი საქართველოში დაარსდა 2003 წელს ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე. დღეს მათი საერთო ფართობი 309 ჰა-ს შეადგენს. ესენია: ალაზნის ჭალის (201 ჰა), არწივის ხეობისა (98 ჰა) და ტახტითეფას (10 ჰა) ბუნების ძეგლები. დღეისათვის საქართველოში უკვე 41 ბუნების ძეგლს აქვს მინიჭებული ეს სტატუსი, მათ შორის: 3 ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე მდებარეობს, 5 ყაზბეგის ეროვნულ პარკში, 10 მათგანს მარტვილისა და ოკაცეს ბუნების ძეგლების ადმინისტრაცია მართავს, 16 ბუნების ძეგლი კი იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შემადგენილობაშია. 3 ბუნების ძეგლი ალგეთის ეროვნული პარკის, თითო-თითო კი თბილისის, ფშავ-ხევსურეთისა და ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკების დაქვემდებარებაშია.

2020 წლის მდგომარეობით, სულ ბუნების ძეგლების საერთო ფართობი 2748.99 ჰა-ს შეადგენს.

ბუნების ძეგლები
ტობის ჩანჩქერისა და არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმის ბუნების ძეგლი

ტობის ჩანჩქერისა და არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმის ბუნების ძეგლი — საქართველოში უმაღლესი კასკადური ჩანჩქერი 234 მ სიმაღლის და კარსტული მღვიმეების კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს სოფელ პირველი ბალდიდან 5,6 კმ-ით დასავლეთით მარტვილის მუნიციპალიტეტი, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე. იგი მდებარეობს ზღვის დონიდან 707 მეტრზე, მდინარე ტობის მარცხენა ნაპირზე, რომელიც აბაშის მარცხენა შენაკადია და მისადგომია მარკირებული საფეხმავლო ბილიკით.

მორფოლოგია
ბუნების ძეგლთა კომპლექსი წარმოადგენს ტობას კასკადური ჩანჩქერისა და არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმის (ასევე ცნობილი როგორც ტობა მღვიმე) კომბინაციას. კირქვებში ფორმირებულ მღვიმეში შესვლა შესაძლებელია პატარა გასაბერი ნავით და რთულია ფეხით მისასვლელი. მღვიმის საერთო სიგრძეა 1300 მ. შესასვლელი, რომლის სიმაღლეა 15 მეტრი და სიგანე 20 მეტრი, იხსნება კანიონის გასწვრივ. მღვიმეს აქვს რამდენიმე დონე და მრავალი გასასვლელი. მღვიმეში რამდენიმე გამორჩეული დარბაზია: „ნონას დარბაზი“, „ნანას დარბაზი“, „სალონი“, „უნივერსიტეტი 50“, „ტბიანი“ და ა. შ. მღვიმის სპელეოთემები სხვადასხვა ფორმითაა წარმოქმნილი. ერთ-ერთი გამორჩეული სტალაგმიტი 7 მეტრამდე სიმაღლეს აღწევს. მღვიმეში წყლის ნაკადი ქმნის ოთხ ტბას მიწისქვეშ და საბოლოოდ, მღვიმიდან გამოსვლისას, წარმოქმნის 234 მ სიმაღლის კასკადურ ტობის ჩანჩქერს.
სხვილისის წმინდა გიორგის ეკლესია

სხვილისის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ სხვილისში.

ტაძარი დარბაზული ტიპისაა, მართკუთხა გეგმაში ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდით. კედლები აგებულია ნატეხი რიყის ქვით, უხეშად დამუშავებული კირქვის და ბაზალტის კვადრებით. ფასადები ნაწილობრივ შელესილია კირის და ქვიშა-ცემენტის ხსნარით. ეკლესიის ფასადებზე ვხვდებით ლითონის ანტისეისმურ კონსტრუქციას. ტაძარს აღმოსავლეთის, ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებში მართკუთხა მოყვანილობის მცირე ზომის სარკმელი აქვს დატანებული. დასავლეთის კედელში მოქცეულია 1 მეტრის სიგანის სწორკუთხა კარი, რომლის თავზე დადებულია არქიტრავის ქვა. ზედ ამოკვეთილია სამსტრიქონიანი მხედრული წარწერა:

კარის სიახლოვეს, ფასადზე მიდგმულია საფლავის ქვის ფრაგმენტი, რომლის წინა პირზე გრაფიკულად გამოსახულია ჯვარი, ხოლო გვერდებზე წარმოდგენილია ჩაკვეთილი სამკუთხედი სახეებით შედგენილი ფრიზული ორნამენტი და თაღების რიგი. ტაძრის საძირკვლის დონეზე, სამი მხრიდან კედლებს მიუყვება ბეტონის საფეხური. ინტერიერში კედლები შელესილია. ტაძარი გადახურულია ორქანობა თუნუქის სახურავით. აღმოსავლეთის ფრონტონი შეფიცრულია, დასავლეთის ფრონტონზე კი აკრულია თუნუქის ფურცლები. ტაძრის დასავლეთის კედლის წინ მოწყობილია ლითონის ძელებზე დაფუძნებული ცალქანობიანი თუნუქის გადახურვა. ეკლესიის ეზო შემოზღუდულია დაბალ, ქვითკირის გალავანში ჩაბეტონებული ლითონის ძელებით და ბადით, რომლის დასავლეთის მონაკვეთში მოქცეულია ლითონის კარები.
თისელი (ნასოფლარი)

თისელის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ თისელში.
ნასოფლარის ცენტრი მდებარეობდა თითქმის საძირკვლამდე დანგრული ეკლესია. ნასოფლარი სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან შემოსაზღვრულია მთებით, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან აკრავს გაშლილი ველი. ძეგლს დასავლეთიდან დაახლ. 1,5 კილომეტრის დაშორებით ჩამოუდის პატარა მდინარე თისელი, რომელიც მდინარე მტკვრის მარცხენა შენაკადია. განათხარი ნასოფლარის ნაშთი შემორჩენილია ერთმანეთთან მჭიდროდ მიჯრილი საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობებით, რომლებიც განლაგებულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთით დაქანებულ ფერდობზე. არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ გათხრილი და შესწავლილი იქნა ოთხი ძირითადი ნაგებობა, რომელთაგან ორი საცხოვრებელია შიგ გამართული კერითა და თონით, ორი კი სამურნეო დანიშნულების შენობა იყო. აქვე გამოვლინდა ქვიშაქვის საშუალო ზომის დაუმუშავებელი ქვებით ნაგები სამეურნეო ორმო - ხარო. თისელის ნასოფლარის გათხრებისას მიკვლეული არქეოლოგიური მასალის უდიდესი ნაწილი კერამიკაა. გვხვდება ლითონის, ქვისა და მინის ნივთებიც.
რეკორდი (ფილმი)

„რეკორდი“ — კომპანია „ქართული ტელეფილმის“ 1973 წლის ფილმი, რომლის რეჟისორია გურამ პატარაია

სიუჟეტი
ფილმი გადაღებულია ჩეხი მწერლის კარელ ჩაპეკის მოთხრობის მიხედვით, რომელიც ფილმის ავტორებმა სამეგრელოს ყოფას მიუსადაგეს. ერთ-ერთ სოფელში „მსოფლიო რეკორდს ბირთვის ტყორცნაში“ თავისდაუნებურად ამყარებს ფილმის გმირი, რომელსაც მხოლოდ მაშინ შეუძლია ამის გაკეთება, როცა აგინებენ.

1975 წელს ფილმმა მიიღო თბილისის სატელევიზიო ფილმების მე–6 საკავშირო ფესტივალის პრიზი.

მთავარ როლებში
გოვენ ჭეიშვილი — ხუტა უფროსი
ჯუმბერ ჟვანია — ღინტუ
გიორგი ლომაია — რომან თურქია
მანუჩარ შერვაშიძე — დურუ
ევა ხუტუნაშვილი — ცუცა
კობა ღვინიაშვილი — ჯოტია
ლალი გაგუა — შოუ
აპოლონ გვასალია — თეოფილე
მერაბ გაბუნია — კოჩია

დამდგმელი ჯგუფი
რეჟისორი — გურამ პატარაია
სცენარის ავტორები — ამირან ჭიჭინაძე, გურამ პატარაია
ოპერატორი — ირაკლი ონოფრიშვილი
კომპოზიტორი — გია ყანჩელი
მხატვარი — კახი ხუციშვილი
ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი (ექიმი)

ვლადიმერ (ალექსი) მესხიშვილი  (დ. 2 მარტი, 1941, თბილისი, საქართველო — გ. 21 ივლისი, 2021, ბერლინი, გერმანია) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, კარდიოქირურგი. 1989 წლიდან მოღვაწეობდა გერმანიაში.

ბიოგრაფია
ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი დაიბადა თბილისში. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო  უნივერსიტეტი. 1965-1967 წლებში იყო სოხუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ბავშვთა ქირურგიის განყოფილების ექიმი, ხოლო 1968-1980 წლებში სხვადასხვა თანამდებობას იკავებდა ა. ბაკულევის სახელობის გულის ქირურგიის ინსტიტუტში, მოსკოვში. 1979 წელს მეცნიერებათა დოქტორი, ხოლო 1989 წელს პროფესორის სტატუსი მიენიჭა. 1981 წლისთვის გახდა სოხუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ჩვილ-ბავშვთა გულის ქირურგიისა და ინტენსიური თერაპიის განყოფილების გამგე. მესხიშვილი იკვლევდა გულის თანდაყოლილი მანკების ქირურგიის, ოპერციის შემდგომ ინტენსიური თერაპიის, გულის თანდაყოლილი მანკების დიაგნოსტიკასა და პათოფიზიოლოგიის, სუნთქვისა და სისხლის მიმოქცევის პათოფიზიოლოგიის საკითხებს. სწორედ ვლადიმერ მესხიშვილის დამსახურებაა  ყოფილი საბჭითა კავშირის ტერიტორიაზე  ბავშვთა გულის მანკისა და ამ დარგის ინფრასტრუქტურის შექმნა. რის შედეგადაც დაინერგა გულის თანდაყოლილი მანკების ქირურგიული მკურნალობის ინოვაციური მიდგომები.

1989 წლიდან მუშაობა და სამეცნიერო მოღვაწეობა გერმანიაში განაგრძო თავდაპირველად, როგორც მიწვეული ლექტორი, შემდეგ კი დასავლეთ ბერლინში არსებული გერმანიის გულის ქირურგიის ცენტრში სათავეში ჩაუდგა ბავშვთა გთანდაყოლილი მანკების ქირურგიის ჩამოყალიბებას. ვლადიმერ მესხიშვილის ჩატარებული აქვს 4 000-ზე მეტი ოპერაცია, 200-ზე მეტი ნაშრომი საბჭოთა, ევროპულ და აშშ-ს სამეცნიერო ჟურნალებში. საინტერესოა ის ფაქტი, რომ უამრავ ლექციებს უკითხავდა სხვადასხვა ქვეყნის სპეციალისტებს, მათ შორის ქართველ ექიმებსაც. საქართველოში ყოველწლიურად ჩამოდიოდა. როგორც ცნობილია, ჩამოჰქონდა სამეცნიერო ტექნიკა და მონიტორები. 2010 წლისთვის მიწვეული იყო ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც წაიკითხა ლექცია ბავშვთა კარდიოქირურგიის მიმართულებაზე და უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკას გადასცა რამდენიმე ძვირადღირებული სამეცნიერო წიგნი.

ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი გარდაიცვალა 2021 წლის 21 ივლისს ბერლინში.

ორგანიზაციის, ასოციაციის წევრი
აშშ გულ-სისხძარღვთა ქირურგიის საზოგადოება, წევრი (1997-)
გერმანიის გულმკერდის და გულ–სისხძარღვთა ქირურგიის საზოგადოება, წევრი (1993-)
გულმკერდის ქირურგიის ამერიკული ასოციაცია, წევრი (1998-)
გულ–სისხძარღვთა ქირურგიის მედიტერანული საზოგადოება, წევრი (1995-)
ევროპის გულმკერდის და გულის ქირურგიის ასოციაცია, წევრი (1995-)
ევროპის თერაპიის საზოგადოება, წევრი (1984-)
ევროპის პედიატრიული კარდიოლოგიის საზოგადოება, წევრი (1998-)
რუსეთის გულ–სისხლძარღვთა ქირურგიის საზოგადოება, წევრი (1980-)
უკრაინის გულ-სისხძარღვთა ქირურგიის საზოგადოება, წევრი (1992-)

აღიარება
1986 - სსრკ სახელმწიფო პრემია - ახალშობილი და ჩვილი ბავშვების ინტენსიური თერაპიისა და რეანიმაციის მეთოდების დამუშავებისა და კლინიკურ პრაქტიკაში - დანერგვისათვის
ვერიკო ანჯაფარიძისა და მიხეილ ჭიაურელის მუზეუმი

ვერიკო ანჯაფარიძისა და მიხეილ ჭიაურელის მუზეუმი — ქართული თეატრისა და კინოს გამოჩენილი მოღვაწეების სახლ-მუზეუმი, რომელიც 1992 წელს დაფუძნდა. მასში დაცულია 12000-ზე მეტი ექსპონატი: ვერიკო ანჯაფარიძის, მიხეილ ჭიაურელის, ასევე მათი შვილის — სოფიკო ჭიაურელის და სიძის — კოტე მახარაძის არქივები, მათი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი მდიდარი ფოტომასალა, აუდიო-ვიდეო ჩანაწერები, ხელნაწერები, წერილები, საოჯახო ნივთები, ცნობილ ქართველ მხატვართა მიერ ოჯახისთვის საჩუქრად გადაცემული ფერწერული ნამუშევრები, მიხეილ ჭიაურელის მიერ შესრულებული შარჟები, ნახატები, ქანდაკებები და სხვა.

შენობის ისტორია
ცნობილია, რომ მიხეილ ჭიაურელმა სახლი ფიქრის გორაზე იმ ადგილზე ააშენა, სადაც ვერიკოსთან პირველი პაემანი ჰქონდა. არქიტექტურული პროექტიც თვითონ შექმნა. უშუალოდ იყო ჩართული მშენებლობის პროცესსა და შემდგომში ინტერიერის და დიზაინის მოწყობაში. ამავე სახლში ჰქონდა სახელოსნოც, სადაც დიდ დროს ატარებდა.

მუზეუმის ისტორია
მიხეილ ჭიაურელის სახლ-მუზეუმი 1979-1992 წლებში სოფელ დიღომში არსებობდა. 1992 წლის 23 სექტემბრიდან კი თბილისში, ფიქრის გორაზე, სოფიკო ჭიაურელის მშობლიურ სახლში (ვერიკო ანჯაფარიძის ქ. №16) დაიდო ბინა. პირველი სართული მთლიანად დაეთმო სახლ-მუზეუმის ექსპოზიციას, რომელიც ასახავდა ორი დიდი ხელოვანის — მიხეილისა და ვერიკოს შემოქმედებას.

მუზეუმის შენობას საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2007 წლის №3/181 ბრძანებით მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი.

2010 წელს მუზეუმმა მონაწილეობა მიიღო „თბილისობა-2010“-ის ფარგლებში განხორციელებულ გამოფენაში — „ისტორია, სტილი, კოსტიუმი“. გამოფენა ხელოვნების საერთაშორისო ცენტრ „ისტორიალის“ ავტორობით და ქალაქ თბილისის მერიის ორგანიზებით მოეწყო. გამოფენაზე მაყურებელი კიდევ ერთხელ შეხვდა ქართული თეატრისა და კინოს მდიდარ წარსულს. წარმოდგენილი ექსპონატების საშუალებით მათ საშუალება მიეცათ გაეხსენებინათ დროისა და სხვადასხვა გარემოებების გამო მივიწყებული ეპიზოდები ქართული თეატრისა და კინოს ისტორიიდან.

ვერიკოსა და მიხეილის შვილიშვილმა, ნიკუშა შენგელაიამ სახლში რემონტის შემდეგ ავეჯის რესტავრირებაც მოახდინა. შეეცადა იგივე გარემოს შექმნას, რომელიც ბებია-ბაბუის დროს იყო. მან ექსპოზიციების ნაწილი კინოსა და თეატრის მუზეუმს გადასცა, მაგრამ სახლშიც უხვი მასალა დარჩა. მუზეუმში მიხეილ ჭიაურელის მიერ გადაღებული ფილმების რეკვიზიტებიც ინახება. გამოფენილია სხვადასხვა მხატვრების ფერწერული ტილოები, ოჯახის წევრებისთვის საჩუქრად გადაცემული ნივთები. აქვეა შტატივზე მდგარი, კინოაფიშებსა და ფოტოების გარემოცვაში მყოფი კამერა, რომელიც 70 წელზე მეტი ხნისაა და ოჯახის სიმბოლოდაა ქცეული.

ერთი მსახიობის თეატრი
1996-2010 წლებში მუზეუმის შენობაში განთავსებული იყო კოტე მახარაძის მიერ დაარსებული ერთი მსახიობის თეატრი „ვერიკო“, რომელმაც ორი დარბაზი დაიკავა. ექსპოზიციის ნაწილი შეიცვალა, მაგრამ კედლებზე გამოფენილი სურათები და ფოტომასალა შენარჩუნებულ იქნა.
კაბვე

კაბვე — ქალაქი ზამბიაში. ყოფილი ბროკენ-ჰილი. ცენტრალური პროვინციის დედაქაოაქი. მოსახლეობა 202 914 ადმაიანი (2010). რკინიგზით უკავშირდება ზაირის და ზიმბაბვეს, ასევე ქალაქ ნდოლას. არის ქვეყნის სამრეწველო ცენტრი, მოიპოვება ტყვია, თუთია და ვანადიუმი. 1921 წელს ქალაქის მახლობლად აღმოჩენილ იქნა ჰაიდელბერგელი ადამიანის ნაშთები.
კაბოშიენების აჯანყება

კაბოშიენების აჯანყება — 1413 წელს მომხდარი აჯანყება პარიზში. მიზეზი იყო ასწლიანი ომის დროს გადასახადების გაზრდა და არმანიაკების და ბურგინიონების შინაომი. კაბოშინებების აჯანყების გამო მეფე იძულებული გახდა გადაეყენებინა ზოგი დიდი მოხელე და გაეტარებინა ადმინისტრაციული და ფინანსური რეფორმები. ამავე დროს მან ბასტილიაში ჩააყენა გარნიზონი. 227 აპრილს დაიწყო ხელოსანთა აჯანყება. აჯანყებულებმა ხელთ იგდეს დედაქალაქი, 26-27 მაისს აიძულეს პარლამენტი მიეღო ე.წ. კაბოშიენების ორდონანსი. აჯანყების შემდგომი გაფართოების შიშით ბუგრინიონები და არმანიაკები გაერთიანდნენ და აგვისტოში სასტიკად ჩაახშვეს აჯანყება. კაბოშიენების ორდონანსი გაუქმდა.
კაგულარები

კაგულარები — საფრანგეთში მოქმედი ფაშისტური ორგანიზაციის წევრები. ორგანიზაციას სრულად ერქვა „რევოლუციური მოქმედების საიდუმლო კომიტეტი“. სახელი ეწოდა თავალებთან ამოჭრილი კაპიშონის გამო, რომელსაც წევრები იხურავდნენ საიდუმლო შეკრებებზე. მოქმედებდა 1930-იან წლებში, აწყობდა პროვოკაციებს და ტერორისტულ აქტებს. 1937 წელს კაგულარებმა მოკლეს იტალიელი ანტიფაშისტი ძმები როსელები. 1936-1938 წლებში მთავრობამ დაიწყო კაგულარების დევნა და 1940 წელს ორგანიზაცია პრაქტიკულად დაიშლა. მისი ყოფილი წევრები გერმანიის მიერ საფრანგეთის ოკუპაციის შემდეგ გახდნენ ვიშის რეჟიმის მომხრეები.
იანოშ კადარი

იანოშ კადარი (დ. 26 მაისი, 1912 — გ. 6 ივლისი, 1989) — უნგრელი პოლიტიკოსი, კომუნისტი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1964).

ბიოგრაფია
1919-1944 წლებში აქტიუროად საქმიანობდა ჰორტის რეჟიმის წინააღმდეგ. 1931 წლიდან იყო უნგრეთის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1941-1943 წლებში ეჭირა მაღალი თანამდებობები პარტიაში. 1944 წლის აპრილში დააპატიმრეს და ნოემბერში გაიქცა ციხიდან. 1945-1950 წლებში ეჭირა მაღალი პრტიული და სახელმწიფო თანამდებობები, მათ შორის შინაგან საქმეთა მინისტრისა. 1951 წელს დააპატიმრეს და 1954 წელს მიიღო რეაბილიტაცია. 1956 წელს უნგრეთის რევოლუციის დროს დაიჭირა საბჭოთა კავშირის მხარე და ქალაქ სოლნოკში „უნგრეთის რევოლუციური მუშათა და გლეხთა მთავრობა“ გამოაცხადა, თუმცა ხალხის მხარდაჭერა მას არ ჰქონია. 1956-1965 წლებში კვლავ მაღალი პარტიული და სახელმწიფო თანამდებობები ეჭირა. მისი მმართველობის დროს დამკვიდრდა კადარიზმი.
კონსტიტუციურ-დემოკრატიული პარტია

კონსტიტუციურ-დემოკრატიული პარტია, კადეტები — პოლიტიკური პარტია რუსეთის იმპერიაში. არსებობდა 1905-1917 წლებში.

ისტორია
პარტია შეიქმნა 1905 წლის რევოლუციის დროს, 1905 წლის ოქტომბერში. მისი თვალსაჩინო წევრები იყვნენ: მილიუკოვი, მაკლაკოვი, სტრუვე და სხვები. მათი პროგრამა ითვალისწინებდა რუსეთში კონსტიტუციური მონარქიის დამკვიდრებას არჩევითი პარლამენტით და პიროვნების პოლიტიკური თავისუფლებებით, ასევე უმიწო გლეხებისთვის მიწების გადაცემას საუფლისწულო, სახელმწიფო და საეკლესიო მიწების ხარჯზე. კადეტები ემხრობოდნენ დაქირავებით დასაქმებულთა შრომითი პირობების გაუმჯობესებას, 8-საათიანი სამუშაო დღის ეტაპობრივ შემოღებას, ეროვნულ საკითხში მხარს უჭერდნენ ენათა თავისუფლებას, იმპერიის ფარგლებში უშვებდნენ პოლიტიკურ და ფინანსურ ავტონომიას. კადეტების მთავარი ხაზი რუსეთის მშვიდონიანი, არარევოლუციური განვითარება იყო. მათ მხარი დაუჭირეს 1905 წლის ოქტომბრის მანიფესტს. მათ უმრავლესობა ჰქონდათ პირველი მოწვევის რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო დუმაში. კადეტების პოლიტიკამ გაუადვილა მთავრობას სათათბიროს მოწვევის დათხოვნა. ამან დასცა მათი ავტორიტეტი ხალხში. სათათბიროში კადეტებს მხოლოდ 54 დეპუტატი ჰყავდათ. სათათბიოში კადეტები უფრო მემარცხენე პოზიციებზე იდგნენ. პირველი მსოფლიო ომის დროს კადეტებმა სრული მხარდაჭერა გამოუცხადეს მთავრობას. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციამ კადეტები აქცია წამყვან ძალად დროებით მთავრობაში. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ბოლშევიკებმა კადეტები ხალხის მტრებად გამოაცხადეს მათი საქმიანობა აკრძალეს. კადეტები იატაკქვეშა მუშაობაზე გადავიდნენ. 1921 წელს, პარიზში კადეტთა ყრილობაზე განხეთქილება მოხდა, რითაც დასრულდა პარტიის არსებობა.