iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზურაბ ცაგარელი

ზურაბ ცაგარელი (დ. 5 ოქტომბერი, 1934, თბილისი — გ. 8 აგვისტო, 2023) — ქართველი პათოლოგანატომი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1975), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1983). საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1989). ღირსების ორდენის კავალერი (2001). სკკპ წევრი
1956 წლიდან.

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1958–1961 წლებში იყო ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი; 1962–1969 წლებში ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი; 1969 წლიდან ციტოლოგიის განყოფილების გამგე. 1962 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია „ნერვული სისტემის სხვადასხვა ნაწილების სტრუქტურის საკითხისათვის ჩვილ ბავშვთა ჰიპოტროფიის დროს“. 1970 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია „გულის მორფოლოგია ზოგადი ჰიპოქსიის დროს.“

ცაგარელი შეისწავლის გულის და სისხლძაღვების ულტრამორფოლოგიას და რეაქციულობას ნორმის, პათოლოგიის და ექსპერიმენტის პირობებში. ავტორია 237 სამეცნიერო ნაშრომისა, გამოქვეყნებული აქვს 10 მონოგრაფია.
ნონიკაშვილი

საკუთარი სახელი ნონიკაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ვლადიმერ ნონიკაშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი;
ლევან ნონიკაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი;
შოთა ნონიკაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი;
ზურაბ ნონიკაშვილი — საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე 2004 წლის ივნისიდან 2005 წლამდე;
ლომბარდიული სამზარეულო

ლომბარდიული სამზარეულო — იტალიის რეგიონის, ლომბარდიის ტრადიციული კერძების ერთობლიობა, რომლის ყველაზე ხშირად გამოყენებადი ინგრედიენტებია: ბრინჯი, საქონლის ხორცი, კარაქი და ღორის ქონი. მიუხედავად იმისა, რომ იგი იტალიური სამზარეულოს შემადგენელი ნაწილია, მას სხვა იტალიურ გასტრონომიებთან არც ისე ბევრი საერთო აქვს. მათგან განსხვავებით ლომბარდიელები ტომატისა და ზეითუნის ზეთის მაგივრად კარაქსა და ქონს იყენებენ. ბევრ ასპექტში ლომბარდიული სამზარეულო ავსტრიულსა და ცენტრალურ ევროპულს უფრო ჰგავს, ვიდრე იტალიურს. ტრადიციული კერძებიდან აღსანიშნავია მილანური სკალოპი, შპაცლი და სპეცატინო, იგივე გულიაში.

ქალაქების გასტრონომიები
მილანი
მილანში, ანუ ლომბარდიის დედაქალაქში, მრავალი ავთენტური კერძი აქვთ. ერთ-ერთი ასეთია მილანური კატლეტი (, მომზადების წესითა და გემოთი ძალიან ჰგავს ვენურ შნიცელს, განსხვავება ისაა, რომ მილანელები ხორცს ძვლიანად ამზადებენ) და მილანური ოსობუკო (ორიგინალი ოსობუკოსგან განსხვავებით მისი მომზადებისას ხბოს ხორცს თეთრ ღვინოსთან ერთადაც შუშავენ და ბოსტნეულთანაც). სხვა ადგილობრივი კერძებიდან აღსანიშნავია კასოეულა (კომბოსტოთი და ღორის ხორცით მოსამზადებელი კერძი, რომელსაც ძირითადად ზამთარში მიირთმევენ), რუსტინ-ნეგა (თეთრ ღვინოში მომზადებული ხბოს ხორცი, რომელიც, როგორც მილანელები ამბობენ, „ღვინოში უნდა იძირებოდეს“) და პანეტონე (პასკის მსგავსი ტკბილი პური შიგნით ქიშმიშით, ან ცედრით. ვინაიდან მის ბისკვიტს არ ჟღენთავენ, იგი თავისებური სიმშრალით ხასიათდება).

ბრეშა
ბრეშის პროვინცია მთელს ლომბარდიაში ყველაზე დიდი და მრავალფეროვანია, რაც მის სამზარეულოზეც ახდენს გავლენას. იგი აერთიანებს ტიპურ გლეხურ კერძებს, ტბების, მთისა და ხეობებისათვის დამახასიათებელ გასტრონომიებს, რომლებშიც პოპულარულია ზღვის პროდუქტები, ზეთისხილი და ციტრუსი. ყველაზე ცნობილი კერძი ე.წ. ბრეშული მწვადია. აქაურები ხორცსა და ბოსტნეულს ერთად აგებენ შამფურზე და ისე წვავენ. სხვა პოპულარული კერძებიდან აღსანიშნავია: რიზო-ალა-პიტოკა, ბროფადეი, კაზონჩელი, ლუჩო-ე-პოლენტა, ტინკა-ალ-ფორნო, ვერძატა, პოლენტა-პასტიციატა და ასევე დესერტები: ბოსოლა, ჩისოლი, სპონგადა და პერსიკატა.

კომო
კომოს სამზარეულოზე დიდი გავლენა აქვს მიმდებარედ მდებარე ტბას. ტიპური კომოური კერძია მისულტინი, რაც გულისხმობს დამარილებულ და მზეზე გამხმარ თევზს. აღსანიშნავია ისიც, რომ აქაურები კერძებში ხშირად იყენებენ სიმინდის ფქვილს, კარაქსა და ყველს. ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზე გაშენებულია ზეთისხილის პლანტაციები, რომელსაც ადგილობრივები „ზეთისხილის ხეობას“ უწოდებენ. კიდევ ერთი ცნობილი კერძია თხილის ფქვილითა და ლიქიორ ვესპეტროთი მომზადებული ნიკოლინი.

კრემონა
კრემონული გასტრონომია არც თუ ისე გამორჩეული და მრავალფეროვანია, თუმცა კრემონა მოსტარდა (შაქრიანი ხილისა და მდოგვისარომატიანი სიროპით მომზადებული სუნელი) მთელს იტალიაშია ცნობილი. რეგიონის ტიპურ დესერტად ტორონე მიიჩნევა.

მანტუა
მანტუის სამზარეულო ხასიათდება შუა საუკუნეებში გამოგონებული კერძებით, რომელთაც ტკბილი და მჟავე არომატები აქვთ. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილია რავიოლი გოგრის შიგთავსით, რომელსაც თან ახლავს მდნარი კარაქი და შემწვარი ინდაური, ქათამი ან სხვა რომელიმე ხორცი. იგი ამ პროვინციის ყველაზე პოპულარული, ცნობილი და გავრცელებული საჭმელია.
სირილ ნორმან ჰინშელვუდი

სერ სირილ ნორმან ჰინშელვუდი (; დ. 19 ივნისი, 1897 — გ. 9 ოქტომბერი, 1967) — ბრიტანელი ფიზიკური ქიმიკოსი და ნობელის პრემიის ლაურეატი.

განათლება
დაიბადა ლონდონში. განათლება მიიღო კანადაში. 1905 წელს, მამამისის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა ჩელსიში (ლონდონი), სადაც მთელი ცხოვრების განმავლობაში ერთ პატარა ბინაში ცხოვრობდა. საშუალო განათლება მიიღო ლონდონში „ვესტმინსტერის ქალაქის სკოლაში“, სწავლა შემდეგ გააგრძელა ოქსოფრდის უნივერსიტეტის ერთ-ერთ კოლეჯში.

ჯილდოები
1929 წელს გახდა სამეფო საზოგადოების წევრი, 1955 წლიდან 1960 წლამდე იყო სამეფო საზოგადოების პრეზიდენტი. 1948 წელს რაინდის წოდება მიენიჭა, 1960 წელს დაჯილოვდა დიდი ბრიტანეთის ღირსების ორდენით. 1956 წელს ქიმიური რეაქციების მექანიზმებზე მუშაობით, ნიკოლაი სემიანოვთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში.

ჰინშელვუდი იყო ქიმიური საზოგადოების, სამეფო საზოგადოების, კლასიკური ასოციაციის და ფარადეის საზოგადოების პრეზინდენტი. გარდა ამისა, აღებული აქვს სხვა მრავალი ჯილდო.

პირადი ცხოვრება
ჰინშელვუდი არასდროს დაქორწინებულა. თავისუფლად ფლობდა შვიდ კლასიკურ და თანამედროვე ენას. მისი ჰობი იყო ხატვა, ჩინური ჭურჭლის კოლექციის შეგროვება და უცხოური ლიტერატურა.

გარდაიცვალა 1967 წლის 9 ოქტომბერს, თავის სახლში. 2017 წელს მისი ნობელის პრიზი აუქციონზე 128,000 აშშ დოლარად გაიყიდა..
იოშოკუ

იაპონურ სამზარეულოში აღნიშნავს დასავლეთის გავლენის ქვეშ მყოფი სამზარეულოს სტილს, რომელიც წარმოიშვა მეიძის აღდგენის დროს. ეს ძირითადად ევროპული კერძების იაპონიზებული ფორმებია, რომლებსაც ხშირად დასავლური სახელები აქვთ და ჩვეულებრივ კატაკანაში იწერება. ეს არის შერწყმული სამზარეულოს მაგალითი.

ისტორია
მეიძის აღდგენის დასაწყისში (1868 - 1912) ეროვნული განმარტოება აღმოიფხვრა და მეიძის იმპერატორმა დასავლეთის იდეები გამოაცხადა იაპონიის სამომავლო პროგრესისთვის აუცილებელ მიმართულებად. რეფორმების ფარგლებში, იმპერატორმა გააუქმა წითელი ხორცის აკრძალვა და ხელი შეუწყო დასავლურ სამზარეულოს, რაც დასავლელების უფრო დიდი ფიზიკური ზომის მიზეზად მიიჩნეოდა. ამრიგად, იშოკუ ეყრდნობა ხორცს, როგორც ინგრედიენტს, მაშინდელი ტიპური იაპონური სამზარეულოსგან განსხვავებით. გარდა ამისა, ბევრმა დასავლელმა, ვინც იმ დროს იაპონიაში დაიწყო ცხოვრება, უარი თქვა ტრადიციული იაპონური კერძების მომზადებაზე და ამიტომ იაპონელმა შეფებმა ისწავლეს როგორ ამზადებდნენ სხვადასხვა კერძებს დასავლური სტილის სამზარეულოში, ხშირად იაპონურ ელემენტებსაც უმატებდნენ.

ტერმინ "" - ის პირველი ჩაწერილი ბეჭდვითი გამოცემა თარიღდება 1872 წელს. წარსულში, ტერმინი იყო დასავლეთ სამზარეულოსთვის განკუთვნილი, მიუხედავად იმისა, რომელ ქვეყანაში წარმოიშვა იგი რეალურად ( ფრანგული, ინგლისური, იტალიური და ა.შ. საწინააღმდეგოდ), მაგრამ ცნობილი გახდა განსხვავებები ევროპული სამზარეულოსა და -ს შორის 1980-იან წლებში. მრავალი ევროპული რესტორნის გახსნის გამო, რომლებიც უფრო ავთენტურად ევროპულ (არაიაპონიზირებულ) საკვებს ამზადებდნენ.

მიმოხილვა
1898 წელს გამოსული "იაპონური სამზარეულოს სრული წიგნაკი" ავტორი ჯიჰეი იშიი ამბობს, რომ: ” იაპონური საკვებია”.
ეს სტილი შეიქმნა მეიძის ეპოქაში და მას შეიძლება არც ისე დიდი ხნის ისტორია ჰქონდეს, როგორც ვაშოკუს (იაპონური ტრადიციული კერძები), მაგრამ არსებობს კერძები, რომლებიც ტრადიციულ იაპონურ კერძად იქცა.  ითვლება იაპონურ სამზარეულოსთან ადამტირებულ კვების სტილად, მათ შორის შედის ისეთი ტიპური ადაპტირებული კვება, როგორიცაა კაცუ, , , , ბრინჯი და კარის ბრინჯი (იაპონური კარი). ამ კერძებიდან ბევრს იგი ვოშოკუდაც კი მიაჩნიათ.
იოშოკუმ დაიწყო დასავლური რეცეპტების შეცვლა უცხო ქვეყნების სამზარეულოს შესახებ ინფორმაციის ნაკლებობის გამო ან ადგილობრივი გემოვნების შესატყვისი ადაპტაციისთვის, მაგრამ დროთა განმავლობაში იშოკუმ ასევე შეიმუშავა კერძები, რომლებიც საერთოდ არ ემყარებოდა ევროპულ საკვებს, როგორიცაა ქათამი ბრინჯით და ომურსი ( ომლეტის ბრინჯი). დახვეწილი სოუსები მეტწილად აღმოიფხვრა და ისინი ჩაანაცვლეს პომიდვრის კეტჩუპმა, დემი – გლასის სოუსმა და ვოსტერმა.

იოშოკუს ტიპური კერძები
კასტელა

კარი

სტიუ

ჰაიაშის ბრინჯი

კრემაინი სტიუ

ნიკუიაგა 

კაროკე

შემწვარი ქათამი ტარტარის სოუსითა და ძმრით.

პიროშიკი

სტეიკი იაპონურ სოუსთან ერთად.
მეუნიერი

სპაგეტი

ხორცის კატლეტი

შემწვარი ქათამი (ქათამი კატცუ)

კატცუ - ღორის ხორცით
უილარდ ლიბი

უილარდ ფრენკ ლიბი (; დ. 17 დეკემბერი, 1908 — 8 სექტემბერი, 1980) — ამერიკელი ფიზიკოსი ქიმიკოსი. 1949 წელს მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა რადიონახშირბადული დათარიღების აღმოჩენაში, ამ პროცესმა დიდი რევოლუცია მოახდინა არქეოლოგიასა და პალეონტოლოგიაში. 1960 წელს ამ პროცესის აღმოჩენაში შეტანილი წვლილისთვის მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში.

1931 წელს დაამთავრა კალიფორნიის უნვივერსიტეტი (ბერკლი), 1933 წელს მიენიჭა დოქტორის ხარისხი. მეორე მსოფლიო ომის დროს, კოლუმბიის უნივერსიტეტში მუშაობდა მანჰეტენის პროექტზე. ომის დასრულების შემდეგ, ლიბი გახდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტის, ბირთვული კვლევების ინსტიტუტის პროფესორი, სადაც მან შეიმუშავა ორგანული ნაერთების დათარიღების ტექნიკა ნახშირბად 14-ის გამოყენებით. მან ასევე აღმოაჩინა, რომ ტრიტიუმიც მსგავსად შეიძლება გამოიყენებოდეს წყლის დათარიღებისთვის, მათ შორის ღვინოც. 1950 წელს გახდა ატომური ენერგიის კომისის გენერალურ მრჩეველთა კომიტეტის წევრი.

1959 წელს გახდა კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ლოს-ანჯელესი) ქიმიის პროფესორი, ამ პოზიციაზე იგი პენსიაზე გასვლამდე იმყოფებოდა. 1962 წელს იგი გახდა კალიფორნიის უნივერსიტეტის სახელმწიფო გეოფიზიკისა და პლანეტარული ფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორი. მან გარემოსდაცვითი ინჟინერიის პირველი პროგრამა 1972 წელს დაიწყო, და როგორც კალიფორნიის საჰაერო რესურსების საბჭოს წევრი, იგი მუშაობდა კალიფორნიის ჰაერის დაბინძურების სტანდარტების შემუშავებასა და გაუმჯობესებაზე.
ერემია ბერიშვილი

ერემია ბერიშვილი (დ. 10 მარტი, 1977, ასპინძა) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

2003 წელს დაამთავრა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტის საზოგადოებრივ პროფესიათა ფაკულტეტი. 1999 წელს თბილისის დამოუკიდებელი უნივერსიტეტი „აჭარას“ ფეხბურთის გუნდის მწვრთნელი. 2002 წელს რექტორის თანაშემწე კულტურისა და სპორტის ხაზით. 2003 წელს პრორექტორი (კულტურა, სპორტი, ტურიზმი); 2004 წელს თბილისის მერიის ტრანსპორტის საქალაქო სამსახურის უფროსის მოადგილე. 2005-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.
ჯოშუა ზირკზე

ჯოშუა ზირკზე (დ. 5 მაისი, 2001, სხიდამი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. ამჟამად თამაშობს იტალიური „პარმაში“ (იჯარით მიუნხენის „ბაიერნიდან“) და ნიდერლანდების ახალგაზრდულ ნაკრებებში.

საერთაშორისო კარიერა
დედამისი წარმოშობით ნიგერიიდანაა, ხოლო მამა — ნიდერლანდელია. 2016 წლიდან თამაშობს ნიდერლანდების სხვადასხვა ახალგაზრდულ ნაკრებებში.

ტიტულები
საკლუბო
ბაიერნი (2)
ბაიერნის რეგიონული ლიგა (1): 2018–19
ინგლისის პრემიერლიგის საერთაშორისო თასი (1): 2018–19
ბაიერნი (5)
ბუნდესლიგა (1): 2019–20
გერმანიის თასი (1): 2019–20
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2019–20
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2020
გერმანიის საფეხბურთო სუპერთასი (1): 2020
ზურაბ ბიბილაშვილი

ზურაბ ბიბილაშვილი (დ. 8 სექტემბერი, 1957, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ეკონომისტი.

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვაჭრობის ეკონომიკისა და მართვის ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები“.
ფეტუჩინი ალფრედო

ფეტუჩინი ალფრედო — იტალიური კერძი. ეს კერძი მზადდება იტალიური პასტას ერთ-ერთი სახეობისგან ფეტუჩინისგან. ფეტუჩინი ბრტყელი და სქელი პასტაა, რომელიც კვერცხისგან და ფქვილისგან მზადდება. ფეტუჩინი ალფრედოს მომზადებისას, მოხარშულ ფეტუჩინის ემატება კარაქი და პარმეზანის ყველი. ყველი დნება და მისი და კარაქის შერევით წარმოიქმნება დახვეწილი სოუსი. კერძს სახელი დაერქვა, ალფრედო დი ლელიოს პატივსაცემად. სწორედ მან შექმნა ეს კერძი საკუთარ რესტორანში, მე-20 საუკუნის რომში.

ფეტუჩინი ალფრედომ მალევე მოიპოვა პოპულარობა მსოფლიოს მასშტაბით. მათ შორის აშშ-შიც. მისი რეცეპტი სხვადასხვანაირად განვითარდა კიდეც. მაგალითად, კერძის სოუსის დასამზადებლად ნაღების გამოყენება მეტად გავრცელებული ხერხია დღესდღეობით. იგი სუფრაზე მირთმეულია როგორც მთავარი კერძი. ზოგჯერ ფეტუჩინი ალფრედოს ქათმის ხორცსაც უმატებენ. იტალიაში " " (ფეტუჩინი კარაქთან ერთად) ითვლება კერძად, რომელიც ძირითადად სახლის პირობებში მზადდება. თუმცა კონტრასტულია მოსაზრება ფეტუჩინი ალფრედოზე, რომელიც მდიდრულ კერძად ითვლება.

ისტორია
ფეტუჩინისთვის კარაქისა და ყველის დამატების რეცეპტი პირველად მე-15 საუკუნეში გამოჩნდა. იგი მარტინო და კომოს ეკუთვნოდა. მარტინო და კომო ჩრდილო ოტალიელი მზარეული გახლავთ, რომელიც აქტიურად მოღვაწეობდა რომში. მისი რეცეპტის მიხედვით პასტას უნდა დამატებოდა კარაქი, კარგი ყველი (ყველის სახეობა არ არის დაკონკრეტებული) და ტკბილი სანელებლები.

თანამედროვე ფეტუჩინი ალფრედოს რეცეპტი კი ალფრედო დი ლელიოს ეკუთვნის. 1892 წელს, ალფრედომ დაიწყო მუშაობა რომში, პიაცა (მოედანი) როზაზე არსებულ რესტორანში. მან შექმნა " ", რაც იტალიურად ნიშნავს ფეტუჩინის სამმაგი კარაქით. მას მოგვიანებით დაერქვა ფეტუჩინი ალფრედო. მზარეულმა ეს კერძი ცოლისთვის მოამზადა. დი ლელიომ მოგვიანებით, 1914 წელს, საკუთარი რესტორანი შექმნა რომის ცენტრში.

ფეტუჩინი ალფრედოს შესახებ ჯერ იტალიის მასშტაბით, შემდეგ კი სხვა ქვეყნებშიც გაიგეს. ალფრედო დი ლელიომ როიალური სახელმწიფო ორდენი მიიღო ( ' ').

1943 წელს, ომის დროს, დი ლელიოომ რესტორანი საკუთარ მიმტანს მიჰყიდა. თვითონ კი 1950 წელს კვლავ გახსნა ახალი რესტორანი. მომხმარებლებში განსახილველ თემად მუდამ რჩებოდა, ალფრედოს რომელ რესტორანში ამზადებდნენ უკეთეს ფეტუჩინი ალფრედოს.

ამერიკული ვარიაციები
1922 წლიდან, ამერიკელი მოგზაურები, რომლებიც იტალიას სტუმრობდნენ, უკვე იცნობდნენ ფეტუჩინი ალფრედოს.

დღესდღეობით, ამერიკაში პოპულარულია რესტორნების ქსელი "ოლივ გარდენი" . რესტორანში იტალიური კერძები მზადდება. მათ შექმნეს ფეტუჩინი ალფრედოს თანამედროვე ვარიაცია, რომელსაც ემატება ქათმის ხორცი, მოლუსკები ან სხვა ინგრედიენტები. ინგრედიენტების მიხედვით იცვლება კერძის სახელიც. მაგალითად, ფეტუჩინი ალფრედოს, რომელსაც ქათმის ხორცსაც უმატებენ, ქათმის ალფრედო ჰქვია . იტალიურ სამზარეულოში არასდროს ხდება პასტას ხორციან კერძთან შერევა, ამიტომაც ასეთი ფეტუჩინი ალფრედო დე ლელიოს რეცეპტისგან ბევრად განსხვავდება. მას არასდროს მოუმზადებია კერძის ასეთი ვარიაცია. "ოლივ გარდენში" კერძს ასევე უმატებენ ნიორს და ნაღებს.
ბაროლო

ბაროლო არის წითელი, დაცული და კონტროლირებული ადგილწარმოშობის მქონე ღვინო, რომელიც ჩრდილოეთ იტალიაში, კერძოდ კი პიემონტის რეგიონშია წარმოებული. ის ნებიოლოს ჯიშის ყურძნისგან მზადდება და ხშირად მოხსენიებულია, როგორც იტალიის ერთ-ერთი საუკეთესო ღვინო.

ბაროლოს წარმოების ზონა ვრცელდება ბაროლოს, კასტილიონე ფალეტოს, სერალუნგა დ'ალბას კომუნებზე და ასევე კერასკოს, დიანო დ'ალბას, გრინცანე კავურის, ლა მორას, მონფორტე დ'ალბას, ნოველოს, როდის და ვერდუნოს კომუნათა ნაწილებზე, ამათგან ყველა კუნეოს ოლქშია, ალბადან (ქალაქი პიემონტში) სამხრეთ-დასავლეთით. მიუხედავად იმისა, რომ არსებული კანონის თანახმად ვენახები აუცილებლად მთის ფერდობებზე უნდა ყოფილიყო გაშენებული, 2010 წელს გამოსული ახალი კანონი უფრო შორს წავიდა, კატეგორიულად აიკრძალა რა ბაროლოს დასამზადებლად არსებული ვენახების დაბლობებზე, ტენიან და სწორ ზედაპირზე, არასაკმარისი მზის სხვივების მქონე ადგილებსა და მთლიანად ჩრდილოეთისკენ მიქცეულ ადგილებზე გაშენება.

ბაროლოს ბუკეტში ვარდების ტონებს შეხვდებით. ასევე აღსანიშნავია, რომ ღვინო კარგად ძველდება და დროსთან ერთად მოჟანგისფრო-მოწითალო ელფერს იღებს. მოსავლის აღებიდან სულ მცირე 38 თვე უნდა იყოს გასული, სანამ ბაროლოს გასაყიდად გამოუშვებენ, აქედან მინიმუმ 18 თვე მას ხეში უნდა ჰქონდეს გატარებული. თუ მის გამოშვებამდე 5 წელიწადი და მეტია გასული, ის შესაძლოა დახარისხდეს როგორც - რიზერვა. რიზერვა იტალიურად მარაგს, რეზერვს ნიშნავს. როგორც წესი, ღვინის მწარმოებლები მაშინვე გაყიდვის ნაცვლად, მათი საუკეთესო ღვინის რაღაც ნაწილს გადაინახავდნენ ხოლმე, სწორედ აქედან მოდის ამ ტერმინის სახელწოდებაც. რიზერვა შესაძლოა ნიშნავდეს ჩვეულზე მაღალ ხარისხს, გაყიდვამდე დაძველებულ ღვინოს ან ორივეს ერთად.

ისტორია
ბოლო პერიოდამდე სჯეროდათ, რომ მე-19 საუკუნის შუამდე ბაროლო ტკბილი ღვინო იყო. ეს შეხედულება დამყარებული იყო იმ ფაქტზე, რომ ნებიოლოს ჯიშის ყურძენი გვიან ოქტომბერში მწიფდება, მოსავლის მიღებამდე კი ტემპერატურა დაიკლებდა. ნოემბრისა და დეკემბრისთვის პიემონტში იმდენად აცივდებოდა, რომ ფერმენტაციის პროცესს შეაჩერებდა და ღვინოში ნარჩენი შაქრის მნიშვნელოვანი რაოდენობა დარჩებოდა. კიდევ ერთი პოპულარული მოსაზრების თანახმად, მე-19 საუკუნის შუაში კამილო კავურმა ბაროლოს რეგიონში ფრანგი მეღვინე ლუი უდაღი მოიწვია. ამის მიზანი ადგილობრივი ღვინისმწარმოებლების მეთოდების გაუმჯობესება იყო. მარანის ჰიგიენის გასაუმჯობესებლად გამოყენებული მეთოდის შედეგად, უდაღმა ნებიოლოს ჭაჭა სრულიად გამოაშრო, შექმნა რა პირველი თანამედროვე ბაროლო. ეს ახალი "მშრალი" ღვინო მალევე გახდა პოპულარული ტურინის დიდგვაროვნებსა და სავოიელების დინასტიაში. სწორედ ამან წარმოშო ბაროლოს ერთ-ერთი ცნობილი დახასიათება - "მეფეთა ღვინო და ღვინოთა მეფე".

წარმოება
ხელსაყრელ რთველთა სერიას 1990-იანი წლების ბოლოს, ბაროლოს ფასის ზრდა და შესაბამისად მისი მოშენების მომატება მოჰყვა. 1990-დან 2004 წლამდე, ბაროლოს ზონაში ნებიოლოს ჯიშის ყურძენთა მოშენების მაჩვენებელი 47%-ით გაიზარდა. შედეგად წარმოებაც 7 მილიონი ბოთლიდან (1990-იანი წლების შუა პერიოდი) 10.25 მილიონ ბოთლამდე გაიზარდა (2000-იანი წლების შუა პერიოდი).

საკვებთან
როგორც დიდ, ძლევამოსილ, ტანინიან ღვინოს, ბაროლოს შესაბამისი "წონის" საკვები უნდა შევურჩიოთ. მსუბუქ, დაბალ ცილოვან საკვებს, მაგალითად როგორიცაა ორთქლზე მომზადებული ბოსტნეული, ბაროლო სრულიად დათრგუნავს. პიემონტში ბაროლოს ხშირად ხორცის კერძებთან, მსუყე პასტასა და რიზოტოსთან ერთად მიირთმევენ.
დიდიმ მირცხულავა

დიდიმ მირცხულავა (დ. 2 აგვისტო, 1912, ქუთაისი — გ. 19 ნოემბერი, 1997) — ქართველი დირიჟორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1958). ღირსების ორდენის კავალერი (1996).

ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1936–1938 წლებში მუშაობდა კ. მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში სამუსიკო ნაწილის გამგედ და დირიჟორად. 1937 წლიდან იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირიჟორი. 1951 წლიდან ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, 1968 წლიდან პროფესორი.

ჯილდოები და აღიარება
1950 — საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1951 — სსრკ სახელმწიფო პრემია
1958 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1968 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
1996 — ღირსების ორდენი
ილია მირცხულავა

ილია მირცხულავა (დ. 21 მარტი, 1913 — გ. 27 ივლისი, 1976, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1965).

ბიოგრაფია
1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1941 წელს დაამთავრა საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული პარტიული სკოლა. 1938 წელს; საკ. კპ (ბ) ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა 1941 წელს. იყო მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. 1958-1964 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში. 1964-1970 წლებში იყო საქართველოს კპ ცკ-თან არსებული პარტიის ისტორიის ინსტიტუტის, სკკპ ცკ-თან არსებული მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის ფილიალის დირექტორის მოადგილე; 1970 წლიდან საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივი მეცნიერების დარგში სამეცნიერო ინფორმაციის სექტორის დირექტორი.

იკვლევდა საქართველოსა და ამიერკავკასიის პარტორგანიზაციების, რევოლუციური მოძრაობის, საბჭოთა პერიოდის საქართველოს ისტორიას და აგრარული ურთიერთობის პრობლემებს.

ნაშრომები
1905-1907 წლების რევოლუცია საქართველოში, 1975
ლენინური კოოპერაციული გეგმის განხორციელება საქართველოში, თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1968
ოქტომბრის რევოლუცია და აგრარულ-გლეხური საკითხი საქართველოში 1917-1921 წლებში, თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1965
იონა მირცხულავა

იონა მირცხულავა (დ. 2 თებერვალი, 1912 — გ. 2 ივნისი, 1983, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1950), პროფესორი (1950).

ბიოგრაფია
1935 წელს დაამთავრა ლენინგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. მუშაობა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ზოგადი ფიზიკის კათედრაზე ასისტენტად, აგრეთვე თბილისის სამედიცინო ინსტიტუში. 1938-1950 წლებში იყო ამ ინსტიტუტის ფიზიკის კათედრის გამგე. 1954 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მყარი სხეულის ფიზიკის კათედრის გამგე. მისი ძირითადი შრომები ეხება მყარი სხეულის ფიზიკასა და ნახევრად გამტარების ფიზიკას.

ნაშრომები
ნახევარგამტართა ფიზიკა, დამხმმარე სახელმძღვ. ფიზიკის ფაკულტეტიტის სტუდენტებისათვის, თბილისი, 1979
ზოგადი ფიზიკის სახელმძღვანელო: მექანიკა და მოლეკულური ფიზიკა, თბილისი, 1960
სტატისტიკური ფიზიკა და თერმოდინამიკა, თბილისი, 1957
ზოგადი ფიზიკა: მოკლე სახელმძღვანელო, თბილისი, 1946
ცოტნე მირცხულავა

ცოტნე მირცხულავა (დ. 25 ივლისი, 1920, ფოთი — გ. 2010) — ქართველი ჰიდროტექნიკოსი.

ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1942-1953 წლებში მუშაობდა „საქნავთის“ სისტემაში, სადაც განვლო გზა ათისთავიდან ტრესტის მმართველის მოადგილის თანამდებობამდე. 1950-1997 წლებში იყო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დოცენტი; 1955-1968 წლებში წყალეკოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი, განყოფილების გამგე, დირექტორის მოადგილე; 1968-2005 წლებში იყო საქართველოს წყალთა მეურნეობისა და საინჟინრო ეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი.

მისი შრომები ეხება მელიორაციისა და ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა საიმედოობის თეორიას, აგრეთვე მდინარეებისა და არხების კალაპოტის წარეცხვის საკითხებს. მან პირველმა დაადგინა სხვადასხვა გრუნტის წარეცხვის კანონზომიერებანი და მისი პროგნოზირების მეთოდი. ბმული გრუნტების წამრეცხი სიჩქარის დადგენის ანალიზური მეთოდი, ამ გრუნტის წარეცხვის მოდელირების ხერხი და წყლისმიერი ეროზიის ინტენსიურობის პროგნოზირების მეთოდი. გამოქვეყნებული აქვს 600-მდე მეცნიერული ნაშრომი, მათ შორის, 26 მონოგრაფია.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო მთარგმნელობითი ცენტრი

აზერბაიჯანის სახელმწიფო მთარგმნელობითი ცენტრი — სახელმწიფო სტრუქტურა, რომელიც აზერბაიჯანის სახელმწიფო ენის სწორად გამოყენებას, თარგმანის სფეროში ცენტრალიზებული წესით ორგანიზებასა და რეგულირებას უზრუნველყოფს.

ცენტრის შესახებ
იგი დაფუძნდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2012 წლის 23 მაისით დათარიღებული განკარგულებით.

ცენტრის საქმიანობის მიზანი და ძირითადი მიმართულებანი
ცენტრის საქმიანობის მიზანს შეადგენს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ენის სწორად გამოყენების, თარგმანის სფეროს ცენტრალიზებული წესით ორგანიზებისა და რეგულირების უზრუნველყოფა, ასევე მის მიზანს წარმოადგენს აზერბაიჯანული. ლიტერატურის საერთაშორისო სამყაროში და უცხოური ლიტერატურის აზერბაიჯანში გაცნობა და პროპაგანდა.

ცენტრის საქმიანობა:

სახელმწიფო ენის სწორად გამოყენებისა და მთარგმნელობითი საქმიანობის დახვეწის მიზინით სხვადასხვა ღონისძიებების გატარება;

საზოგადოებრივ-პოლიტიკური, ლირატურულ-კულტურული და საერთაშორისო ურთიერთობების დროს ენის სიწმინდის დაცვისა და მთარგმნელობითი საქმიანობის დარეგულირებისა და დახვეწის მიზნით რიგი ღონისძიებების გატარება;

მთარგმნელობითი საქმიანობის ცენტრალიზებული წესით განხორციელების უზრუნველყოფა, უმაღლეს დონეზე კვალიფიცირებული მთარგნმელ-სპეციალისტთა მომზადების ორგანიზება;

აზერბაიჯანული ლიტერატურის საერთაშორისო სამყაროში და უცხოური ლიტერატურის აზერბაიჯანში გაცნობა-პროპაგანდის უზრუნველყოფა, აზერბაიჯანული და უცხოური ლიტერატურის მოწინავე ნიმუშების უცხო ენებზე და სახელმწიფო ენაზე თარგმნა და გამოცემა;

თარგმნილ ტექსტებში სახელმწიფო ენის სიწმინდის დაცვის უზრუნველყოფა; სამეცნიერო, ტექნიკური, სამედიცინო, სამართლისა და სხვა სფეროებში მთარგმნელობითი პროცესის ორაგნიზებისა და დახვეწის მიმართულებით გასატარებელი ღონისძიებების კონტროლის განხორციელება.