iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯარისკაცის მამა

ჯარისკაცის მამა — მხატვრული ფილმი გადაღებული სტუდიაში „ქართული ფილმი“ 1964 წელს რეჟისორ რეზო ჩხეიძის მიერ სულიკო ჟღენტის სცენარით. მთავარ როლში — სერგო ზაქარიაძე.

სიუჟეტი
კახელი გლეხი გიორგი მახარაშვილი დაჭრილი შვილის მოსანახულებლად ფრონტზე გაემგზავრება, როდესაც ადგილზე ჩააღწევს, შვილი ჰოსპიტალში აღარ დახვდება – გამოჯანმრთელებული გოდერძი თავის ნაწილში დაბრუნებულა. გიორგი შვილის კვალს გაყვება და ფრონტის წინა ხაზზე აღმოჩნდება. ჯარისკაცის მამა სამხედრო ხელმძღვანელობას დაარწმუნებს, რომ ახალგაზრდებს არ ჩამოუვარდება. ნაწილში დარჩენას მოითხოვს და ბრძოლით გერმანიის საზღვრამდე მივა. ომის მიწურულს გიორგი შვილს იპოვის, მაგრამ მძიმე ბრძოლაში გოდერძი მამის თვალწინ დაიღუპება.

პრიზები
პრიზი „კაპიტოლიუმის იუპიტერი“; რომის საერთაშორისო კინოფესტივალი, იტალია (1966).
არ იდარდო!

„არ იდარდო!“ (რუს. !), აგრეთვე ცნობილი როგორც „არ დაიდარდო!“ — კომედიური მხატვრული ფილმი, გადაღებული სტუდებში „მოსფილმი“ და „ქართული ფილმი“ 1969 წელს რეჟისორ გიორგი დანელიას მიერ. იგი ეფუძნება კლოდ ტილიეს რომან „ჩემი ბიძია ბენჟამენის“ ტექსტს, თუმცა მისი თავისუფალი ინტერპრეტაციაა, გადმოტანილი საუკუნის ბოლოს – საუკუნის დასაწყისის საქართველოში.

სიუჟეტი
პეტერბურგის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ დიდი იმედებითა და გრანდიოზული გეგმებით მშობლიურ კუთხეს უბრუნდება ბენჟამენ ღლონტი. ცხოვრება ისევე გრძელდება როგორც მის წასვლამდე იყო. იზრდება მისი დის — სოფიკოს ოჯახი. ბენჟამენის ცხოვრება კი ვერ აეწყო და ამ დროს სოფიკო გადაწყვეტს დააქორწინოს ძმა ძველი აფთიაქარის ქალიშვილზე.

როლებში
ვახტანგ კიკაბიძე – ბენჟამენ ღლონტი
სერგო ზაქარიაძე – ლევან ცინცაძე
ანასტასია ვერტინსკაია – მერი ცინცაძე
სოფიკო ჭიაურელი – სოფიკო
გოგი ქავთარაძე – ლუკა
ევგენი ლეონოვი – სამხედრო
კოტე დაუშვილი – მამა
იპოლიტე ხვიჩია – სანდრო
დოდო აბაშიძე – გენერალი ვამეხ ვახვარი
არიადნა შენგელაია – გენერლის მეუღლე
სერგეი ფილიპოვი – ეროსი ცირიულნიკი
ლ. შამილოვი – ვარლამი
ზურაბ ქაფიანიძე – გენერლის ადიუტანტი
მერაბ კოკოჩაშვილი – პორუჩიკი იშხნელი
დავით კობახიძე – აბესალომი
რევაზ ბარამიძე – კოკი
ვერიკო ანჯაფარიძე – კოკის დედა
კარლო საკანდელიძე – დოდო
აბესალომ ლორია – სავლე
ირაკლი ნიჟარაძე – პეტრე
სესილია თაყაიშვილი – დეიდა დომნა
ალექსანდრე კუპრაშვილი – კოსტა
ბაადურ წულაძე – ვანო
ლია გუდაძე – ვანოს მეუღლე მარგო
ეკატერინე ვერულაშვილი – თამარი
გია ბადრიძე – კაპიტანი გაბრიაძე
ია ნინიძე – ციცინო
გიორგი დანელია – ციხის ზედამხედველი
ფრუნზიკ მკრტჩიანი – ტუსაღი
ზურნა

ზურნა — აღმოსავლეთის ქვეყნებში გავრცელებული კონუსის ფორმის ერთღეროვანი ჩასაბერი მუსიკალური საკრავი.

ივანე ჯავახიშვილის აზრით ამ საკრავის გავრცელება აღმოსავლეთ საქართველოს რეგიონებში ძირითადად საუკუნიდან იწყება.

საქართველოში ამზადებენ უმთავრესად გარგარის, აგრეთვე კაკლის ხისაგან, ღეროზე ზედა მხრიდან ამოჭრილია 7–8 თვალი, ზურგის მხრიდან — ერთი. ბოლო განიერი აქვს. ღეროს სიგრძე 28–30 სმ. ზურნის დიაპაზონია მცირე ოქტავის - ოქტავის , ზოგჯერ შეიძლება ოქტავამდე გაზრდაც. მეზურნეების ანსამბლს (დასტა) შეადგენენ უსტაბაში ( მეზურნე), დამქაში ( მეზურნე) და მედოლე. ზურნა სახალხო დღესასწაულების — ქორწილის, ნიშნობის, ჭიდაობის, ყეენობის, ბერიკაობის — აუცილებელი კომპონენტი იყო. ხშირად იხსენიება — საუკუნეების ქართულ ლიტერატურაში.
ზურნა (ალმანახი)

„ზურნა“ იყო:

ქართული კარიკატურებიანი საოხუნჯო ალმანახი. გამოდიოდა თბილისში 1908 წელს. რედაქტორი — აკაკი წერეთელი, გამომცემელი — დ. აბდუშელი. გამოვიდა 3 რვაგვერდიანი ნაკვეთი უთარიღოდ.

ყოველდღიური კარიკატურებიანი სატირულ-იუმორისტული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1912 წელს. გამომცემელი — მ. ლელაშვილი. კარიკატურები ეკუთვნით ოსკარ შმერლინგსა და სატურნს. გამოვიდა 3 რვაგვერდიანი ნომერი. „ზურნის“ გაგრძელება იყო ჟურნალი „შურდული“.
ზღარბაბუზისებრნი

ზღარბაბუზისებრნი (ბერძნ. , იგივეა, რაც — სწრაფი) — მწერების ოჯახი ორფრთიანების რიგისა. აერთიანებს 5 ათასამდე სახეობას, რომლებიც ფართოდ არიან გავრცელებული, განსაკუთრებით ტროპიკებში. ზღარბაბუზისებრთა სხეულის სიგრძე 2-იდან 20 მმ-მდეა. მათი მატლები პარაზიტობენ მწერებსა და სხვა უხერხემლოებზე. ზოგი სახეობა კვერცხმდებია, ზოგი — ცოცხლადმშობი. დედალი ზღარბაბუზისებრნი კვერცხებს დებს „პატრონის“, უმთავრესად მწერების მატლების სხეულზე, იშვიათად — მცენარეებზე. ზღარბაბუზისებრნით დიდი მნიშვნელობა აქვთ მავნე მწერებთან ბრძოლაში. მათი ბევრი სახეობა საგანგებოდ არის გადაყვანილი მრავალ ქვეყანაში ტყისა და სოფლის მეურნეობის მავნებლებთან (კოლორადოს ან იაპონური ხოჭო, არაფარდი აბრეშუმხვევია და სხვა) საბრძოლველად.
ზღვის ბალახი

ზღვის ბალახი, ზოსტერა — ზღვის მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ზოსტერასებრთა ოჯახისა. მხოხავფესურიანი მცენარეა. გაბრტყელებული ღეროები და ვიწრო ხაზური ფოთლები აქვს.

10-მდე სახეობა გავრცელებულია სუბტროპუკულ, ზომიერ, სუბარქტიკულ და სუბანტრაქტიკულ ზღვებში. ზღვისპირა ზოლის სილიან და ლამიან ფსკერზე ხშირად ქმნიან ვრცელ შალდამებს.

საქართველოში 1 სახეობა იზრდება. ზღვის ბალახის (ძირითადად -ს) გამხმარ ფოთლებს იყენებენ ლეიბებისა და ავეჯის დასატენად, ზოგჯერ — სასუქად და საშენი მასალის დასამზადებლადაც.
ზღვის ბუშტები

ზღვის ბუშტები, ცისტოიდები , ამომწყდარი ზღვის ცხოველების კლასი კანეკლიანების ტიპისა. ცხოვრობდნენ ორდოვიკიდან (შესაძლოა კამრიულიდან) დევონამდე. მათი სხეული შედგებოდა ფიალისა და ღეროსაგან. ფიალა დასერილი იყო რთული აგებულების ფორებით, ხოლო ზემოდან მოფენილი ჰქონდა მცირერიცხოვანი დანამატები — ბრაქიოლები. კლასში 2 რიგის 40-მდე გვარია. ზღვის ბუშტები საინტერესოა ორდოვიკის სტრატიგრაფიაში კანეკლიანების ფილოგენეზის დასადგენად.
ზღვისგველისებრნი

ზღვისგველისებრნი — შხამიანი გველების ქვეოჯახი. შეიცავს 38 გვარის 199 სახეობას. მათი სხეულის სიგრძე უმეტესწილად 1.2–1.4 მ აღწევს; ზოგიერთი სახეობის სიგრძე 2.75 მ-მდეა. გავრცელებული არიან ინდოეთისა და წყნარი ოკეანეების ტროპიკულ წყლებში. კარგად ეგუებიან წყლის გარემოს. აქვთ გვერდებზე შებრტყელებული კუდი, სარქველებიანი ნესტოები. პირის ღრუს ლორწოვანი გარსი მდიდარია სისხლძარღვებით და დამატებითი სუნთქვის ორგანოს წარმოადგენს. აქვთ ღარიანი შხამიანი კბილები. შხამი ძლიერ ტოქსიკურია. შობენ ცოცხალ ნაშიერს. იკვებებიან ძირითადად თევზებით.
ზღვის გოჭი

ზღვის გოჭი , გვინეური ზღვის გოჭი, ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. მისი უკუდო სხეული 35 სმ აღწევს. უკანა თათზე 3 თითი აქვს, წინაზე - 4, ზურგი - მოყავისფრო-რუხია. ცხოვრობს პერუს მთისწინების ღია ადგილებში. ბინადრობს სოროებში პატარ-პატარა ჯგუფებად. წელიწადში 2-ჯერ შობს 1-4 ნაშიერს. ზღვის გოჭი (ან მისი ახლობელი სახეობა) სახორცედ მოაშინაურეს ინკებმა. ევროპაში შემოყვანილია საუკუნეში. ზღვის გოჭს იყენებენ ბიოლოგიასა და მედიცინაში ფიზიოლოგიური, იმუნოლოგიური და სხვა ცდებისათვის. ტყვეობაში მრავლდება მთელი წლის განმავლობაში და შობს 6 ნაშიერს. ცუდად იტანს ტემპერატურის მკვეთრ ცვლილებას.

კვება
ზღვის გოჭის ძირითადი საკვებია ხარისხიანი თივა, ისინი უნდა ვკვებოთ თივით ზამთრობითაც და ზაფხულობითაც. იმის გამო, რომ ზღვის გოჭს აქვს განსაკუთრებული საჭმლის მონელების სისტემა, ისინი ჭამენ საჭმელს ხშირ-ხშირად მაგრამ პატარა პორციებით. თივა უწყობს ხელს საჭმლის მონელების სისტემას და ის მას ულესავს კბილებს (კვება შეიძლება ასევე ხილით, სტაფილოთი, სალათით, ხორბლით, მწვანილით და სხვა).

ზღვის გოჭებს უნდა ჰქონდეთ წყლის დალევის საშუალება (ეს საჭიროა, მაგრამ ზღვის გოჭები წყალს ასევე იღებენ ბოსტნეულიდან). ხანდახან შეიძლება მოგეჩვენოთ, რომ ის არც სვამს წყალს, მაგრამ ეს ასე არაა. წყალი უნდა გამოუცვალოთ ყოველდღე. ორსული ზღვის გოჭი ჭამს და სვამს მეტს.

უხარისხო საკვები ზღვის გოჭებისთვის ძალიან მავნეა და შეიძლება სიკვდილიც კი გამოიწვიოს.

ზღვის გოჭი როგორც შინაური ცხოველი
ზღვის გოჭი - კარგი შინაური ცხოველი, დამჯერი და კეთილი. შეიძლება ზღვის გოჭის გაწვრთნა, რომ მის სახელის დაძახებაზე პასუხი გაგცეთ (ჭყვიტინით). გამოსცემენ სხვადასხვანაირ ხმებს მოფერებისას ან თუნდაც სხვა მოვლენის დროს. უყვართ ხელზე ჯდომა. მათთვის ძალიან საშიშია პატარა სიმაღლიდან ჩამოხტომაც კი. ზღვის გოჭის საცხოვრებელი (მაგალითად აკვარიუმი, და რა თქმა უნდა წყლის გარეშე!) უნდა გამოსუფთავდეს 1-2 ჯერ კვირაში.

ზღვის გოჭები საშუალოდ ცოცხლობენ 7-8 წელი, ზოგჯერ კი 15 წელიც კი.

ზღვის გოჭების ჯიშები
აბისინსკური
ალპაკა
ამერიკული კრესტედი
ამერიკული ტედი
ინგლისური კრესტედი
ინგლისური ფერადი კრესტედი
ბოლდუინი
ფუმფულაბეწვიანი
კიორლი

კორონეტი
ლუნკარია პერსუსული
ლუნკარია შელტი
მერინო
მინილი
მოჰერი
პერსუსული
რექსი
ტესკელი

როზეტი
სელიფი
სკინი
სომალი
ტესკელი
შელტი
შვეიცარიული ტედი
კუსბერი თეთრი
ზღვის ვარსკვლავები

ზღვის ვარსკვლავები — უხერხემლოთა კლასი კანეკლიანების ტიპისა. მათი ხუთ-, ზოგჯერ მრავალსხივიანი (50-მდე), კაშკაშა სხეულის სიგრძე 1 სმ-იდან 1 მ აღწევს. ფსკერის ცხოველებია, დაცოცავენ ამბულაკრული ფეხებით. უმრავლესობა მტაცებელია. ზოგს შეუძლია გადმოაბრუნოს კუჭი, შემოეხვიოს მსხვერპლს და სხეულის გარეთ მოინელოს. ზღვის ვარსკვლავების უმრავლესობა ცალსქესიანია. განვითარება მეტამორფოზით მიმდინარეობს, ზოგი ცოცხალმშობია. კარგად განვითარებული რეგენერაციის უნარი აქვთ. კლასში 1500-ზე მეტი სახეობაა, რომლებიც გავრცელებულნი არიან ყველა ზღვასა და ოკეანეში. ზღვის ვარსკვლავები იკვებება სარეწაო მოლუსკებით (ხამანწკები, მიტილუსები), აგრეთვე რიფის წარმომქმნელი ნაწლავღრუიანებით, რითაც დიდი ზიანი მოაქვს.
ჰოლოთურიები

ჰოლოთურიები, ზღვის კიტრები — ზღვის უხერხემლო ცხოველთა კლასი კანეკლიანების ტიპისა. მოიცავს 1 100-მდე სახეობას. ნაკლებად მოძრავი, ფსკერული, მცოცავი ცხოველები არიან, რომლებიც წვრილი პლანქტონით ან ლამით იკვებებიან. ძლიერი გაღიზიანების შემთხვევაში შეუძლიათ თვითდასახიჩრება (ავტოტომია). დაკარგული ორგანოები მალე აღუდგებათ. ჩონჩხი ძლიერაა რედუცირებული. სუნთქავენ ამბულაკრული სისტემის მეშვეობით და ეგრეთ წოდებული წყლის ფილტვებით — თხელი დატოტვილი პარკებით, რომლებიც უკანა ნაწლავში იხსნება. ჰოლოთურიების სხეული ჭიისებურია. მის წინა ნაწილში საცეცებით შემორტყმული პირია, რომელიც გადადის გრძელ მილისებურ ნაწლავებში; ბოლოში ანალური ხვრელია. ვითარდებიან მეტამორფოზით. ყველაზე დიდტანია ჰოლოთურიები სიგრძით 2 მ-ს აღწევენ.
ზღვის კარჩხანა

ზღვის კარჩხანა, ლასკირი — თევზი სპარუსისებრთა ოჯახისა. აქვს 30 სმ-მდე მაღალი სხეული, მუქი ზურგი, რომელსაც ოქროსფერი დაჰკრავს, ღია ყვითელი, მოვერცხლისფრო გვერდები, კუდის ღეროზე მოშავო ლაქა. სანაპირო თევზია, ცხოვრობს წყალმცენარეების რაყებში. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანეში კანარის კუნძულებამდე, ხმელთაშუა, შავ და აზოვის ზღვებში. საქართველოში გვხვდება შავი ზღვის სანაპიროებთან. ტოფობა გრძელდება ივნისიდან სექტემბრამდე. აქვს მცირე სამეურნეო მნიშვნელობა. იყენებენ ნედლად.
აზიის ფინანსური კრიზისი

აღმოსავლეთ აზიის ფინანსური კრიზისი — ეკონომიკური ქაოსის პერიოდი, რომელიც 1997 წლის ივლისში დაიწყო ტაილანდში და სამხრეთ კორეაში კომპანია -ის ფინანსური კრახით და მოიცვა ამ რეგიონის ქვეყნების ვალუტები, სააქციო ბირჟები და სხვა ფასიანი ქაღალდები.

თუ რამ განაპირობა კრიზისი, მისი მასშტაბები და გადაწყვეტის მიზეზები გაურკვეველია. ყველაზე მეტად დაზარალდა ინდონეზია, სამხრეთ კორეა და ტაილანდი. მათ მიჰყვა ჰონკონგი, მალაიზია, ლაოსი და ფილიპინები. ჩინეთი, ტაივანი, სინგაპური და ვიეტნამი შედარებით უმნიშვნელოდ დაზარალდნენ. იაპონიას ეს კრიზისი არ შეხებია, თუმცა ის საკუთარი გრძელვადიანი ეკონომიკური სირთულეების პერიოდს გადიოდა.

ზოგადად, ყველა ზემოთ ხსენებული ქვეყნის ეროვნული ვალუტის კურსი შესამჩნევად დაეცა აშშ-ის დოლართან მიმართებაში. ამ მხრივ სამხრეთ კორეას ყველაზე დიდი ზარალი მიადგა.
ზღვის კატა

ზღვის კატა — ძუძუმწოვარი ცხოველი ფარფლფეხიანების რიგისა. სქესმწიფე მამლის სიგრძე 2,25 მ-მდეა, წონა 380 კგ-მდე, დედლის სიგრძე 1,6 მ-მდე, წონა 71 კგ-მდე. სხეული დაფარული აქვთ ორგვარი ბალნით: უხეში ფიცახითა და ნაზი ხშირი თივთიკით. ზრდასრული ცხოველი მორუხოა, ახალშობილი — შავი. აქვთ ყურის ნიჟარები. უკანა ფარფლები სხეულის ქვეშ იხრება და ხმელეთზე სიარულის დროს საყრდენია.

ზღვის კატა გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში ჩრდილოეთი განედის 32-38°-ზე, ზაფხულობით კი უფრო ჩრდილოეთით გადადიან. არსებობს ზღვის კატის 3 დამოუკიდებელი ჯოგი, რომლებიც გამრავლების დროს თავს იყრიან კომანდორის, ტიულენის, პრიბილოვისა და სან-მიგელის კუნძულებზე. თავშეყრის ადგილზე პირველები მიდიან მამლები, შემდეგ დედლები და ბოლოს ახალგაზრდა ზღვის კატები.

პოლიგამიური ცხოველებია — თითოეულ ჰარამხანაში 30-50 დედალია. მაკეობა 1 წელიწადს გრძელდება. ნაშიერი თვალხილული იბადება, 3 თვემდე რძით იკვებება. სქესობრივ სიმწიფეს დედალი აღწევს 3, მამალი 5-6 წლისა. იკვებებიან თევზითა და თავფეხიანებით. აქვთ ძვირფასი ბეწვი. რეწვა შეიძლება ზაფხულში სათანადო მეცნიერული წესების დაცვით. 1957 წელს სსრკ-მა, კანადამ და იაპონიამ დადეს ხელშეკრულება წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში ზღვის კატის დაცვის, სამეცნიერო გამოკვლევების კოორდინაციისა და რეწვის წესების მოწესრიგების შესახებ. სამხრეთ ნახევარსფეროში ბინადრობს -ის გვარის 5 სახეობა.
მონათმფლობელობა

მონათმფლობელობა — სოციალური წყობა, რომლის დროსაც დაშვებულია ზოგიერთი ხალხის (რომელთაც მონებს, ყმებს უწოდებენ) სხვა ხალხის მფლობელობაში ყოფნა. პატრონი სრულად ფლობს საკუთარი მონის (ყმის) პირადობას საკუთრების უფლებით. სხვის საკუთრებაში მყოფი მონა საკუთარ თავს არ ეკუთვნის, უუფლებოა და, შესაბამისად, ვერ განკარგავს თავს.
ზღვის კატა (თევზი)

ზღვის კატა — თევზი ბოლოქაცვიასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 2,5 მ-ს აღწევს, წონა — 16 კგ-ს. სხეული შიშველია, მხოლოდ ზურგის შუა ხაზზე რამდენიმე მცირე ხორკლია უკან გადაღუნული ქიცვით. კუდის ფუძესთან აქვს კიდეებდაკბილული დიდი ქიცვი, რომლის ჩხვლეტა სახიფათოა (მის ღარში შხამიანი ჯირკვლოვანი უჯრედებია განლაგებული). ზღვის კატა გავრცელებულია ატლანტის ოკეანეში, ხმელთაშუა, შავ და აზოვის ზღვებში. საქართველოს სანაპიროებთან ყველგან გვხვდება. მისი სარეწებია ბათუმთან და ანაკლიასთან.
ზღვის კომბოსტო

ზღვის კომბოსტო — ლამინარიას გვარის ზღვის წაბლა წყალმცენარეების სარეწაო სახელი. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ცივი და ზომიერად ცივი ზღვების ყველაზე გავრცელებული წყალმცენარეებია. ქმნიან შალდამებს, რომელთა ბიომასა 1 მ2-ზე 5-10 კგ-ზე მეტია.

განსაკუთრებით ფასობს , რომელიც იზრდება წყნარი ოკეანის აზიის სანაპიროზე; რუსეთში — იაპონიის ზღვაში, სახალინისა და კურილის კუნძულების სამხრეთ სანაპიროსთან. იყენებენ საჭმელად, აგრეთვე იოდის, მანიტის და სხვ. მისაღებად. მედიცინაში იყენებენ -ს საფაღარათო საშუალებად.
ზღვის კუები

ზღვის კუები , კუების რიგი. შეიცავს 1 ოჯახს საკუთრივ ზღვის კუსებრნს . მოზრდილი ცხოველებია, მთელ სიცოცხლეს წყალში ატარებენ. ხმელეთზე ამოდიან მხოლოდ კვერცხის დასადებად. დაბალი ჯავშანი აქვთ. თავის მთლიანად შეწევა ჯავშანში არ შეუძლიათ. კიდურები ფარფლებადაა ქცეული. წინა კიდურები გრძელია. მუცლის ფარი ზურგის ფარისაგან გამოყოფილია. გავრცელებული არიან ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზღვეებში, იშვიათად ზომიერ სარტყელში. არსებობს 4 გვარის თითო სახეობა. ზღვის კუები ასეულ კმ გადიან საკვებისა და გამრავლებისათვის ხელსაყრელი ადგილებისაკენ. დებენ რამდენიმე ათეულიდან 200-მდე და ზოგჯერ მეტ კვერცხს. მწვანე კუ — ყველაზე დიდია. მათი ჯავშნის სიგრძე 1,4 მ აღწევს, წონა 400 კგ-მდე. იკვებება წყალმცენარეებით. აქვს გემრიელი ხორცი და კვერცხი.
ზღვის მცენარეულობა

ზღვის მცენარეულობა — ზღვების და ოკეანების მცენარეები — წყალმცენარეების, ყვავილოვანი მცენარეების, ბაქტერიებისა და ნაწილობრივ სოკოების ერთობლიობა. ყველაზე მეტად გავრცელებულია წყალმცენარეები, რომლებიც ბინადრობენ წყლის საზრქეში მზის სხივების გავრცელების ქვედა საზღვრამდე (100-400 მ). წყალმცენარეთა ნაწილი მიკროსკოპული ფორმებია. ისინი ტივტივებენ წყლის ზედა ფენებში, სადაც ქმნიან ტავისებურ დაჯგუფებას — პლანქტიონს. ნაწილი კი დიდი ზომისაა, იზრდება წყლის ფსკერზე და ბენთოსს ქმნის. სანაპირო ზოლის ზღვის მცენარეულობის განვითარება დამოკიდებულია კლიმატურ და ლოკალურ ფაქტორებზე, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ბიოგენური ელემენრები, წყლის ტემპერატურა, მარილიანობა და გამჭვირვალობა, გრუნტის ხასიათი, სიღრმე. ზღვის დიდი წყალმცენარეები — მაკროფიტები (მწვანე, წაბლა, ძოწეული), გავრცელებულია სანაპირო ზოლში მოქცევისა და უკუქცევის ზონიდან (ლიტორალი) ფსკერის მცენარეულობის ქვედა საზღვრამდე (სუბლიტორალი). მაკროფიტები — ლამინარიასნაირი და ფუკუსისნაირი წყალმცენარეები წყალქვეშა „ტყეებს“ ქმნიან. მათზე ეპიფიტების სახით იარუსებად სახლდება მრავალი მცირე ზომის წყალმცენარე (მათგან შედარებით სინათლის მოყვარული ხარობს მაკროფიტების ზედა ნაწილზე, ჩრდილის ამტანი — ქვედაზე). ზღვის წყალმცენარეები ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი ფორმებია. მათი ზომა მერყეობს მიკროსკოპულიდან რამდენიმე ათეულ მ-მდე. ზოგიერთი მაკროფიტი ხმელეთის უმაღლეს მცენარეს მოგვაგონებს. ბევრ წყალმცენარეს აქვს დაუნაწევრებელი თალუსი — ძაფისებრი, ლენტისებრი, ფირფიტისებრი და სხვა. წყალმცენარეები ემაგრებიან ფსკერს ჩვეულებრივ რიზოიდების საშუალებით, ზოგჯერ მიუმაგრებლად ცხოვრობენ ქვიშიან ან ლამიან გრუნტზე.
ზღვისპირა ფქვილისებრი ცრუფარიანა

ზღვისპირა ფქვილისებრი ცრუფარიანა მწუწნავი მწერი კოქციდების ქვერაზმისა. ციტრუსოვანი და სხვა სუბტროპიკული კულტურების მავნებელია. დედლის სხეულის სიგრძეა 4-5 მმ, დაფარულია ფქვილის მსგავსი ცვილოვანი გამონაყოფით, სხეულის კიდეზე 17 წყვილი თეთრი ცვილისებრი ჯაგრულა აქვს. მამალი ფრთიანია. ზღვისპირა ფქვილისებრი ცრუფარიანა გავრცელებულია ამერიკაში, ავსტრალიაში, ევროპაში, დასავლეთ საქართველოში, კრასნოდარის მხარეში, ყირიმსა და აზერბაიჯანში. საქართველოში წელიწადში 3 თაობას იძლევა. დაზიანებული მცენარე სუსტდება, ზრდაში ჩამორჩება, ნაყოფი სცვივა, ხმება. ბრძოლის ბიოლოგიური მეთოდია დაზიანებულ მცენარეზე მტაცებელი ხოჭოს — კრიპტოლემუსის გაშვება; იყენებენ ქიმიურ პრეპარატებსაც.
ზღვის ტარაკანი

ზღვის ტარაკანი — კიბოთა გვარი ტოლფეხიანების რიგისა. სხეულის სიგრძე 8 სანტიმეტრს აღწევს. გვარში ოთხი სახეობაა. ბინადრობს სხვადასხვა სიმლაშის წყლებში: ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში, პოლარული აუზის ზღვებში. რელიქტების სახით გვხვდება ბალტიისა და კასპიის ზღვებში, ჩრდილოეთ ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკის ზოგიერთ დიდ ტბაში, სარეწაო თევზების საკვებია, მაგრამ ხშირად აზიანებს სათევზაო ბადესაც და შიგ მოხვედრილ თევზებსაც.
ზღვის ფაუნა

ზღვის ფაუნა — ზღვისა და ოკეანის ცხოველთა ერთობლიობა. ზღვის ფაუნა დაახლოებით 160 ათას სახეობას მოიცავს, რომელთაგან დაახლოებით 16 ათასი თევზია. თავისუფლად მცხოვრებ ცხოველთა 60 კლასიდან ზღვაში მხოლოდ 3 კლასი არ გვხვდება. ცხოველთა სამყაროს ტიპი თავდაპირველად ზღვის გარემოში ჩამოყალიბდა, საიდანაც შემდეგ ზოგი მტკნარ წყალში გადავიდა, ზოგი -ხმელეთზე. ზღვის ფაუნა ყველაზე მდიდარია ტროპიკულ წყლებში. სიღრმის მატებასთან ერთად იგი ღარიბდება, ხოლო მაქსიმალურ სიღრმეზე (9-10 კმ-ზე ღრმად) მხოლოდ რამდენიმე ათეული სახეობა გვხვდება. ადგილსამყოფელისა და ცხოვრების ნირის მიხედვით ზღვის ფაუნას ყოფენ პლანქტონად, ნექტონად და ბენთოსად. ზოოპლანქტონის წარმომადგენლებია სხივურები, ინფუზორიები, სიფონორები, მედუზები, კიბოსნაირები და სხვა. ნექტონის ძირითადი ფორმებია თევზები, თავფეხიანი მოლუსკები და ვეშაპისნაირები. ფსკერული ფორმებიდან აღსანიშნავია ღრუბლები, მარჯნის პოლიპები, კიბოები, მუცელფეხიანები და ორსაგდულიანი მოლუსკები, კანეკლიანები, ასციდები თევზები და სხვა. ჰიდროფიზიკური და ჰიდროქიმიური თავისებურებების გამო შავი ზღვის ფაუნა შედარებით ღარიბია, ზღვის ფაუნის სამეურნეო მნიშვნელობა მეტად დიდია.
Safety (EP)

— ჯგუფ -ის პირველი . იგი ჩაწერილი იქნა 1998 წლის მაისში, შაბათ-კვირის განმავლობაში და განზრახული იყო, როგორც დემო ხმის ჩამწერი სტუდიებისთვის. ჯგუფის წევრებისა და მათი პროდიუსერის მიერ დაახლოებით 200 ფუნტით იქნა დაფინანსებული.

ყველა ვინც ჩართულ იყო ალბომის ჩაწერის პროცესში, იმდენად კმაყოფილი დარჩა საბოლოო შედეგით, რომ გადაწყვიტეს დამატებით 500 ასლი შეეკვეთათ ლონდონის გარშემო გავრცელებისთვის, თუმცა საბოლოოდ მაღაზიებში მხოლოდ 50 ასლი მოხვდა, რადგან მათ ჩანაწერების უმრავლესობა ხმის ჩამწერ სტუდიებს, მეგობრებს და ოჯახის წევრებს დაურიგეს. ეს იმდენად იშვიათოა, რომ მისი ფასი £ 2000 აჭარბებს -ს აუქციონზე. ალბომის გარეკანი ჯგუფის ვოკალისტ კრის მარტინის ფოტოა, რომელიც მისი მეგობრის, ჯონ ჰილტონის მიერ არის გადაღებული.

სიმღერების სია
ქართვლის დედა

„ქართვლის დედა“ — მონუმენტური ქანდაკება თბილისში, რომელიც ქალაქის ერთ-ერთი სიმბოლო გახდა. მონუმენტის ავტორია ქართველი მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი, რომელსაც 1966 წელს ამ ქანდაკებისთვის მიენიჭა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია.

ქანდაკება სოლოლაკის გორაზე 1958 წელს აღიმართა ქალაქის 1500 წლისთავთან დაკავშირებით. თავდაპირველი გადაწყვეტილების თანახმად, ხის ალეგორიული ქანდაკება დედაქალაქს დროებით დაამშვენებდა, თუმცა მოგვიანებით ეს გადაწყვეტილება შეიცვალა. ამის გამო ხის ფაქტურა 1963 წელს ალუმინით დაიფარა, რათა ქანდაკება არ დაზიანებულიყო.
ფარავანი

ფარავანი — ვულკანურ-ტექტონიკური ტბა სამხრეთ საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს ზედაპირის ფართობით საქართველოს უდიდეს ტბას. გაწოლილია ჯავახეთის ვულკანური მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, სამსრისა და ჯავახეთის ქედებს შორის მდებარე ქვაბულში, ზღვის დონიდან 2073 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 37,5 კმ², აუზის ფართობი 234 კმ². ტბის საშუალო სიღრმე 2,2 მ, მაქსიმალური სიღრმე 3,3 მ, წყლის მოცულობა 91 მილიონი მ³. წყლის დონე ყველაზე დაბალია ოქტომბერ-ნოემბერში, ყველაზე მაღალი მაის-ივნისში. ტბა გაყინულია ზამთარში, ყინულის სისქე ირყევა 47–73 სმ შორის. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით.

ტბის ქვაბული წარმოქმნილია მდინარის ხეობის გადაკეტვით სამსრის ქედიდან ჩამოსული პლეისტოცენის პერიოდის ახალგაზრდა ვულკანური ნაკადით. ტბის ქვაბულის ფსკერი დროთა განმავლობაში დაიფარა მძლავრი ტბიური დანალექებით. ტბის წყალშემკრები აუზი ძირითადად აგებულია ძლიერ დანაპრალიანებული ვულკანური ქანებით, რომლებიც გადაფარულია მთა-მდელოს შავმიწა ნიადაგებით. ტბის წყალშემკრები აუზის მცენარეული საფარი, რომელიც ხასიათდება ვერტიკალური ზონალობით, ძირითადად წარმოდგენილია ბალახეული ფორმაციებით.

ტბის ქვაბულის სანაპირო ხაზი შეჭრილ-შემოჭრილია, ორიენტირებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთით. ტბის ფსკერი თითქმის ბრტყელია. ქვაბულის ჩრდილო და აღმოსავლეთ ნაპირი დაბალი და დაუნაწევრებელია. ქვაბულის ძირი ამოვსებულია ტბიური ნაფენებით, რომლის სიმძლავრე რამდენიმე ათეული მეტრია. იგი ნელ-ნელა ღრმავდება ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ. ტბის დაბალი სიღრმეების მიუხედავად, წყალმცენარეები ძალზე სუსტად არის განვითარებული, რაც შესაძლებელია აიხსნას ძლიერი ქარებითა და ქარისაგან დაცული უბეების არარსებობით.

შედარებით მშრალი კლიმატისა და ძლიერ დანაპრალიანებული ვულკანური განფენების მიზეზით ტბის ჰიდროგრაფიული ქსელი მეტად სუსტად არის განვითარებული. ერთვის მცირე მდინარეები: შაორი, საბადოსწყალი, ფარავნისწყალი და რამდენიმე პერიოდული ნაკადი. ტბის სამხრეთ ნაწილიდან სათავეს იღებს მდინარე ფარავანი, რომელიც მტკვარს უერთდება მარჯვნიდან. მდინარე ფარავანს ფარავნის ტბიდან წელიწადში გამოაქვს 45 მლნ. მ​³ წყალი. ტბა პოპულარულია მეთევზეთათვის. წყალი მტკნარია (80 მგ/ლ). გამოიყენება თევზსამეურნეო დანიშნულებით. მდიდარია თევზით; გვხვდება ტბის კალმახი, ფარავნის კობრი, ხრამული, ტბის ქაშაპი, მტკვრის წვერა, აღმოსავლური მარდულა, რიპუსი და სხვა.

ფარავნის ტბის ირგვლივ გაშენებულია სოფლები: ფოკა, ვლადიმიროვკა, ტამბოვკა, როდიონოვკა და ასფარა. ფარავნის ტბის ნაპირას არის ფოკის მამათა მონასტერი, სიახლოვეს — შაორის ციხე, ხოლო ტბის აღმოსავლეთით — ფარავნის ქარვასლა.

გალერეა
ზღვის შროშანი

ზღვის შროშანი — მრავალწლოვანი ბოლქვიანი მცენარე ამარილისისებრთა ოჯახისა. სიმაღლეში 40-70 სმ-ია. აქვს ფართოხაზური ფოთლები და ღეროს წვერზე შეკრებილი 2-დან 10-მდე თეთრი ყვავილი. ყვავილსაფარი თეთრია, ძაბრის
ფორმის, გრძელი მილით. ნაკვთები ხაზურლანცეტაა, უკან გადაღუნული, ზურგზე მწვანე ზოლით. ყვავილსაფარს აქვს მოკლე დანამატი და 12 მსხვილი სამკუთხა კბილი. ყვავილობისა და ნაყოფმსხმოიარობის პერიოდია ივნის-აგვისტო.

გავრცელებულია შუა ევროპაში, ხმელთაშუა-
ბელორუსიის ოპერაცია (1944)

ბელორუსიის ოპერაცია (კოდური სახელწოდებით ოპერაცია „ბაგრატიონი“, ) — მეორე მსოფლიო ომის დროს საბჭოთა ჯარების შეტევითი ოპერაცია ბელორუსიის ფრონტზე (23 ივნისი—29 აგვისტო, 1944), რომელსაც კოდური სახელი რუსეთის მხედართმთავრის, პეტრე ბაგრატიონის (რუსეთის 1812 წლის სამამულო ომის მონაწილე) პატივსაცემად დაერქვა. ოპერაცია ერთ-ერთი უმსხვილესი იყო კაცობრიობის ისტორიაში.
ზღვის შროშნები

ზღვის შროშნები — უხერხემლოთა კლასი კანეკლიანების ტიპისა. ზღვის ცხოველებია. აქვთ ჯამისმაგვარი სხეული, რომლის ცენტრშია პირი და მის ირგვლივ ბუმბულისმაგვარი, უფრო ხშირად დატოტვილი სხივების გვირგვინი. ღეროიანი ზღვის შროშნების ჯამი ზის დანაწევრებულ ღეროზე, რომელიც გრუნტზეა მიმაგრებული. უღეროო ზღვის შროშნებს ღეროს ნაცვლად აქვთ მრავალი გამონაზარდი, რომელთა საშუალებით ისინი ცოცავენ ან ცურავენ. ზღვის შროშნები მეტამორფოზით ვითარდება, ლარვა მოძრავია. თანამედროვე ზღვის შროშნების (550 სახეობამდე) უმეტესობა უღეროოა, განსაკუთრებით მრავალფეროვანია ტროპიკულ ზღვების წყალმარხში. ღეროიანი ზღვის შროშნები (80 სახეობამდე) ნაპოვნია 9700 მ სიღრმეზე.
ნოქტილუკა

ნოქტილუკა — უმარტივესთა გვარი შოლტოსნების კლასისა. აქვთ მრგვალი სხეული, რომლის დიამეტრი 2-3 მმ აღწევს. ციტოპლაზმაში ცხიმოვანი გროვებია, რომლებიც გაღიზიანებისას იჟანგება და ნათებას იწყებს (ბიოლუმინაცენცია). ნოქტილუკა ერთ-ერთი ძირითადი ორგანიზმია, რომელიც ზღვის ნათებას იწვევს. გვხვდება თბილ, იშვიათად ბორეალური წყლების ზედაპირულ ფენებში, ყოფილ სსრკ-ის შავ და შორეულ აღმოსვლეთის ზღვებში.
ზღვის წავი

ზღვის წავი, კალანი — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 1,5 მ აღწევს, წონა 40 კგ. აქვს ფარფლისმაგვარი უკანა ფეხები. ხმელეთზე გაჭირვებით დადის, წყალში მეტად სხარტია. სხეული დაფარული აქვს ხშირი, აბრეშუმისებრი, მუქი მურა, ზოგჯერ შავი მბზინვარე ბეწვით. შობს 1, იშვიათად 2 ნაშიერს. ძვირფასი ბეწვის გამო მტაცებლური რეწვის შედეგად თითქმის მთლიანად განადგურდა.

ძირითადად ბინადრობს ჩრდილოეთ წყნარ ოკეანეში და იკვებება უხერხემლოებით, როგორიცაა ზღვის ზღარბები და ერთ-ერთი ყველაზე მცირე ზომის ზღვის ძუძუმწოვარია. ოკეანეში ჩაღვრილი ნავთობი ზღვის წავებისთვის განსაკუთრებულ საშიშროებას წარმოადგენს, ვინაიდან ბეწვის ხშირი საფარი მათი თბოიზოლაციის ძირითადი საშუალებაა.