საქართველოს მონაწილეობა ავღანეთის ომში

საქართველოს მონაწილეობა ავღანეთის ომში — საქართველოს ჩართულობა 2004 წლის აგვისტოდან ავღანეთში. 2012 წლის ბოლოსთვის ქვეყანა გახდა ნატოს უდიდესი არაწევრი და ერთ სულ მოსახლეზე ყველაზე დიდი კონტრიბუტორი ავღანეთში საერთაშორისო უსაფრთხოების მხარდაჭერის ძალებში, 2013 წლის მაისის მონაცემებით, ადგილზე 1,560-ზე მეტი პერსონალით. მისიის ზენიტში საქართველო წარმოდგენილი იყო ორი სრული ქვეითი ბატალიონით, რომლებიც ამერიკულ ძალებთან ერთად ჰელმანდის პროვინციაში მსახურობდნენ. მისიის დაწყებიდან მოყოლებული, ავღანეთში 11,000-ზე მეტმა ქართველმა ჯარისკაცმა იმსახურა.“

ქართული მისია ჰელმანდში 2014 წლის ივლისში დასრულდა. 2014 წლის დეკემბერში საქართველომ დაახლოებით 750 სამხედრო გააგზავნა ავღანეთში ნატოს ეგიდით მიმდინარე ახალ, არასაბრძოლო, სასწავლო, საკონსულტაციო და დამხმარე „მტკიცე მხარდაჭერის“ მისიაში. სხვადასხვა დროს ქვეყანამ ასევე გააგზავნა ქვეითი ასეული, რომელიც მსახურობდა ფრანგულ კონტინგენტთან ერთად ქაბულში, სამედიცინო პერსონალი ლიეტუვის პროვინციული რეკონსტრუქციის ჯგუფის შემადგენლობაში ჩაგჩარანში და რამდენიმე ცალკეული შტაბის ოფიცერი.

2010 წლიდან, 2014 წლის ივლისის მონაცემებით, ავღანეთში 32 ქართველი სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა, ყველა ჰელმანდის კამპანიაში, და 435 დაიჭრა, მათ შორის 35 მათგანს ჩაუტარდა ამპუტაცია.

2016 წლის მაისის მონაცემებით, საქართველო ავღანეთის მისიაში მესამე უდიდესი კონტრიბუტორი იყო, შეერთებული შტატებისა და გერმანიის შემდეგ, ადგილზე 861 სამხედრო მოსამსახურით ქაბულში, ბაგრამის საჰაერო ბაზაზე და მაზარ-ი-შარიფში მდებარე მარმალის ბაზაზე. სულ ავღანეთში 20 000-ზე მეტი ქართველი სამხედრო მოსამსახურე მსახურობდა. მისია საბოლოოდ დასრულდა 2021 წლის 21 ივნისს.

საწყისი ჩართულობა, 2004–2009
საქართველო, რომელიც ნატოში გაწევრიანებისკენ ისწრაფვის, პირველად შეუერთდა კოალიციის საომარ ძალისხმევას ავღანეთში 2004 წელს, როდესაც მე-16 სამთო ბატალიონის 50 სამხედრო მოსამსახურე 100 დღით განლაგდა გერმანული სარდლობის ქვეშ, 2004 წლის ოქტომბერში ავღანეთის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით.

2005 წლის 2 მარტს, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა სალომე ზურაბიშვილმა და ნატოს გენერალურმა მდივანმა იაპ დე ჰოოპ სხეფერმა ბრიუსელში ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც ეხებოდა საქართველოს მიერ ავღანეთში ნატოს ძალებისა და პერსონალის მხარდაჭერისა და ტრანზიტის უზრუნველყოფას.

ჯარების განლაგება, 2009–2014
საქართველო კოალიციურ კამპანიაში უფრო ენერგიულად ჩაერთო 2009 წელს, როდესაც 16 ოქტომბერს, მე-2 ქვეითი ბრიგადის 23-ე ბატალიონის 173 კაციანი ასეული ფრანგული სარდლობის ქვეშ ქაბულში, -ში გაგზავნეს. 2013 წლის ივნისში, ავღანეთიდან ფრანგების გეგმიური გასვლის გამო, ეს დანაყოფი, რომელიც მაშინ უკვე 50 ჯარისკაცისგან შედგებოდა, შეერთებული შტატების არმიის მიერ მხარდაჭერილ -ში გადაისროლეს, რომელიც ავღანელი სამხედროების წვრთნისთვის გამოიყენებოდა.

საქართველომ გაზარდა თავისი კონტინგენტი ბატალიონის ზომის 749 ჯარისკაცამდე, რომლებიც განლაგდნენ სამხრეთ ავღანეთის არასტაბილურ ჰელმანდის პროვინციაში აშშ-ის საზღვაო ქვეითებთან ერთად, 2010 წლის აპრილში. კონტინგენტი კვლავ გაიზარდა 1,571 ჯარისკაცამდე 2012 წლის ოქტომბერში.

ავღანეთში განლაგებული ქართველი ჯარისკაცები აშშ-ის სამხედროების დახმარებით გაწვრთნილნი იყვნენ 2009 წელს დაწყებული პროგრამის - საერთაშორისო უსაფრთხოების მხარდაჭერის ძალების (–) ფარგლებში, საქართველოში, კრწანისის ეროვნულ სასწავლო ცენტრში და გერმანიის ქალაქ ჰოენფელსში მდებარე ერთობლივ მრავალეროვნულ მზადყოფნის ცენტრში.

2014 წლის 15 ივლისს, სამხრეთ-დასავლეთის რეგიონალური სარდლობის შემადგენლობაში მყოფმა ქართველმა ჯარისკაცებმა ჰელმანდის პროვინციაში ოთხწლიანი დისლოკაცია „ლეზერნეკის“ ბაზაში დროშის დაშვების ცერემონიით დაასრულეს. 2013 წლის ოქტომბერში საქართველომ ასევე შესთავაზა ნატოს ავღანელი სამხედროებისთვის წვრთნების ჩატარება როგორც საქართველოში, ასევე ავღანეთში, 2014 წელს ნატოს საბრძოლო მისიის დაგეგმილი გასვლის შემდეგ.

ქართული ბატალიონების როტაცია 2010 წლიდან
2010 წლის აპრილი – 2010 წლის ნოემბერი: მე-3 ქვეითი ბრიგადის 31-ე ქვეითი ბატალიონი.
2010 წლის ნოემბერი – 2011 წლის აპრილი: მე-3 ქვეითი ბრიგადის 32-ე ქვეითი ბატალიონი.
2011 წლის აპრილი – 2011 წლის ნოემბერი: , მე-3 ქვეითი ბრიგადის 33-ე ქვეითი ბატალიონი.
2011 წლის ნოემბერი – 2012 წლის აპრილი: , მე-3 ქვეითი ბრიგადის 31-ე ქვეითი ბატალიონი.
2012 წლის აპრილი – 2012 წლის ოქტომბერი: მე-2 ქვეითი ბრიგადის 23-ე ქვეითი ბატალიონი.
2012 წლის ოქტომბერი – 2013 წლის მარტი: 1-ლი ქვეითი ბრიგადა მე-12 ქვეითი ბატალიონი და მე-3 ქვეითი ბრიგადის 32-ე ქვეითი ბატალიონი.
2013 წლის მარტი – 2013 წლის ოქტომბერი: მე-3 ქვეითი ბრიგადის 33-ე ქვეითი ბატალიონი და მე-4 ქვეითი ბრიგადის 42-ე ქვეითი ბატალიონი. 2010 წლის 30 სექტემბერს, ნაღმის აფეთქების შედეგად ოთხი სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა, მათ შორის ავღანეთში ყველაზე მაღალი წოდების ქართველი ჯარისკაცი, პოლკოვნიკი რამაზ გოგიაშვილი. ქართული ძალების პასუხისმგებლობის არეალზე ყველაზე მასშტაბური თავდასხმა 2013 წლის 14 მაისს მოხდა, როდესაც თვითმკვლელმა ტერორისტმა ასაფეთქებელი ნივთიერებებით დატვირთული სატვირთო მანქანით ჰელმანდის პროვინციაში, შირ ღაზაიში, -ის ბაზას შეუტიეს. ქართველებმა ყველა შემოჭრილი მოკლეს და ტერიტორია დაიკავეს, აფეთქების შედეგად სამი ჯარისკაცი დაიღუპა და 27 დაიჭრა. ყველაზე ცნობილი გადარჩენილია 31-ე ქვეითი ბატალიონის მეთაური, პოლკოვნიკი ალექსანდრე ტუღუში, რომელმაც 2011 წლის დეკემბერში აფეთქების შედეგად ორივე ქვედა კიდური დაკარგა. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენით (2012), წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენით (2013) და სხვა სახელმწიფო და საბრძოლო ჯილდოებით.

ქრონოლოგია
5 სექტემბერი, 2010 – უფროსი ლეიტენანტი მუხრან შუკვანი (დაბ. 1982), 31-ე ქვეითი ბატალიონის ასეულის მეთაური, დაიღუპა ხელნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობის აფეთქების შედეგად.

30 სექტემბერი, 2010 – 31-ე ქვეითი ბატალიონის ოთხი სამხედრო მოსამსახურე: პოლკოვნიკი რამაზ გოგიაშვილი (დ. 1967), სერჟანტი დავით ცეცხლაძე (დ. 1975), კაპრალი გიორგი კოლხიტაშვილი (დ. 1989) და კაპრალი ნუგზარ კალანდაძე (დ. 1989) - დაიღუპნენ ნაღმის აფეთქების შედეგად.

21 თებერვალი, 2011 – კაპრალი გიორგი ავალიანი (დ. 1981), 32-ე ქვეითი ბატალიონიდან, დაიღუპა ჰელმანდის პროვინციაში.

5 მარტი, 2011 – კაპრალი ვალერი ვერსკიანი (დ. 1979), 32-ე ქვეითი ბატალიონიდან, სასიკვდილოდ დაიჭრა ნაღმის აფეთქებისას და გარდაიცვალა 2011 წლის 14 მარტს, გერმანიის ჰოსპიტალში.

24 მაისი, 2011 – უმცროსი სერჟანტი ლავროსი ივანიაძე (დ. 1985), 33-ე ქვეითი ბატალიონიდან, დაიღუპა ნაღმის აფეთქების შედეგად.

18 ივნისი, 2011 – რიგითი გია გოგუაძე (დ. 1990), 33-ე ქვეითი ბატალიონიდან, სასიკვდილოდ დაიჭრა ამბოხებულთა თავდასხმისას.

28 აგვისტო, 2011 – უმცროსი სერჟანტი რეზო ბერიძე (დ. 1979), 33-ე ქვეითი ბატალიონიდან, სასიკვდილოდ დაიჭრა ამბოხებულთა თავდასხმისას ჰელმანდის პროვინციაში.

30 დეკემბერი, 2011 – კაპრალი ბესიკ ნინიაშვილი (დ. 1988), 31-ე ქვეითი ბატალიონიდან, დაიღუპა ნაღმის აფეთქების შედეგად.

6 იანვარი, 2012 – კაპრალი შალვა ფაილოძე (დ. 1988), 31-ე ქვეითი ბატალიონიდან, სასიკვდილოდ დაიჭრა ამბოხებულთა თავდასხმისას.

21 თებერვალი, 2012 – 31-ე ქვეითი ბატალიონის სამი კაპრალი: ვალიკო ბერაია (დ. 1987), რუსლან მელაძე (დ. 1991) და პაატა კაჭარავა (დ. 1975) დაიღუპნენ საბრძოლო მოქმედებების დროს ჰელმანდის პროვინციაში.

24 აპრილი, 2012 – სერჟანტი ვალერიან ხუჯაძე (დ. 1976), 31-ე ქვეითი ბატალიონიდან, დაიღუპა თვითნაკეთი ასაფეთქებელი მოწყობილობის აფეთქების შედეგად.

26 ივლისი, 2012 – კაპრალი გივი ფანცულაია (დ. 1984), 31-ე ქვეითი ბატალიონიდან, გარდაიცვალა ჭრილობებისგან, რომლებიც 2012 წლის იანვარში, ავღანეთში, ნაღმტყორცნის ჭურვის აფეთქების შედეგად მიიღო.

10 ოქტომბერი, 2012 – კაპრალი მინდია აბაშიძე (დ. 1989), 32-ე ქვეითი ბატალიონიდან, დაიღუპა საბრძოლო შეტაკებისას.

29 დეკემბერი, 2012 – სერჟანტი გიორგი კიკაძე (დ. 1988), მე-2 ქვეითი ბრიგადის საარტილერიო ბატალიონიდან, რომელიც დაკარგულად ითვლებოდა, იპოვეს გარდაცვლილი ჰელმანდის პროვინციაში; სავარაუდოდ, იგი „ტყვედ ჩავარდა და დახვრიტეს“.

13 მაისი, 2013 – 42-ე ქვეითი ბატალიონის სამი სამხედრო მოსამსახურე: კაპრალი ალექსანდრე კვიცინაძე (დ. 1986), უმცროსი სერჟანტი ზვიად დავითაძე (დ. 1979) და კაპრალი ვლადიმერ შანავა (დ. 1989) დაიღუპნენ ამბოხებულთა მიერ შირ-გაზაის -ის ბაზაზე განხორციელებული თავდასხმისას.

23 სექტემბერი, 2015 – პირველი კლასის რიგითი ვასილ ყულჯანიშვილი (დ. 1994), 43-ე ქვეითი ბატალიონიდან, დაიღუპა პატრულირებისას ფარვანის პროვინციაში, ბაგრამის ავიაბაზასთან.

4 აგვისტო, 2017 – უმცროსი სერჟანტი მდინარი ბებიაშვილი (დ. 1991), 23-ე ქვეითი ბატალიონიდან, დაიღუპა კონვოიზე ამბოხებულთა თავდასხმის შედეგად, რომლის დროსაც კიდევ 3 ქართველი ჯარისკაცი დაიჭრა.