iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰალაინი

ჰალაინი — ქალაქი ავსტრიაში, ზალცბურგის ფედერალურ მხარეში, ჰალაინის რაიონის დედაქალაქი. მდებარეობს ქალაქ ზალცბურგის სამხრეთით, მდინარე ზალცახზე, გერმანიის საზღვრის სიახლოვეს. 19 500 მცხოვრებით, იგი ზალცბურგის მხარის მეორე უდიდესი ქალაქია.

 საუკუნეში, მარილის მოპოვება ზალცბურგის საეპისკოპოსოს ეკონომიკური კეთილდღეობის მთავარ ფაქტორს წარმოადგენდა.
კუფშტაინი

კუფშტაინი — ქალაქი ავსტრიაში, ტიროლის ფედერალურ მხარეში. მდებარეობს მდინარე ინზე, ქვემო ინის ხეობაში, გერმანიის ბავარიის მხარის საზღვართან.

კუფშტაინი ტიროლის მეორე უდიდეს ქალაქი და კუფშტაინის რაიონის დედაქალაქია.

ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა კუფშტაინის ციხესიმაგრე, რომელიც პირველად საუკუნეში მოიხსენიება.

დაძმობილებული ქალაქები
ფრაუენფელდი, შვეიცარია
როვერეტო, იტალია
შვეხატი

შვეხატი — ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ვენის სამხრეთ-დასავლეთით; აქ მდებარეობს ვენის საერთაშორისო აეროპორტი.

ქალაქს სახელი ეწოდა მდინარე შვეხატისგან, რომელიც მის ცენტრალურ ნაწილს გადაკვეთს.

შვეხატი დოკუმენტებში პირველად 1334 წელს მოიხსენიება, თუმცა მანამდე, აქ რომის იმპერიის დასახლება ალა-ნოვა იყო გაშენებული. 1724 წელს დაარსდა ტექსტილის ფაბრიკა. ქალაქმა განსაკუთრებული სარგებელი ნახა საუკუნის ავსტრიის მასიური ინდუსტრიალიზაციის ტალღისას, დღესაც ფუნქციონირებს ამ დროს დაარსებული ბევრი კომპანია. შვეხატმა ქალაქის სტატუსი 1924 წელს მიიღო, 1938 წელს კი ვენასთან გაერთიანდა. 1954 წელს გახდა დამოუკიდებელი ქალაქი.
ინის ბრაუნაუ

ინის ბრაუნაუ — ქალაქი ავსტრიაში, ზემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ინვიერტელის რეგიონში. მდებარეობს 90 კმ-ით დასავლეთით ლინციდან და 60 კმ-ით ჩრდილოეთით ზალცბურგიდან, გერმანიის ბავარიის მხარის საზღვართან. 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 182 ადამიანს შეადგენს. ამ ქალაქში, 1889 წელს დაიბადა ადოლფ ჰიტლერი.

ისტორია
დასახლება პირველად 810 წელს მოიხსენიება, ქალაქის სტატუსი კი 1260 წელს მიიღო, შედეგად, ის ავსტრიის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. იგი გამაგრებული ქალაქი და მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზების გზაჯვარედინი გახდა, რაც ძირითადად მარილით ვაჭრობასა და მდინარე ინზე გემებით ტვირთების გადაზიდვას მოიცავდა.

ისტორიის მანძილზე, ბრაუნაუმ ოთხჯერ შეიცვალა მფლობელი. 1779 წლამდე ბავარიელების იყო, სანამ ამ წელს, ტეშენის ხელშეკრულებით ავსტრიის ხელში გადავიდოდა. როგორც ძირითადად ბავარიელებით დასახლებული ქალაქი, იგი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ბავარიულ აჯანყებაში ავსტრიული ოკუპაციის წინააღმდეგ ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომის დროს. 1809 წელს, პრესბურგის ზავით, ბრაუნაუ კვლავ ბავარიელების გახდა. 1816 წელს, ნაპოლეონის ომების შემდგომი ევროპის რეორგანიზაციის დროს, ბავარიელებმა ქალაქი ავსტრიელებს დაუთმეს, სანაცვლოდ კი აშაფენბურგი მიიღეს. ამის შემდეგ, ბრაუნაუ ავსტრიულია.

ბრაუნაუში მდებარეობს საუკუნის, 99 მეტრი სიმაღლის წვეტის მქონე წმინდა სტეფანეს ეკლესია, რომელიც ავსტრიაში სიმაღლით მესამეა. ციხესიმაგრის ნაშთებში გახსნილია მუზეუმი, კვლავ შესაძლებელია ქალაქის ძველი კედლების ხილვა. ასევე მუზეუმი ფუნქციონირებს საუკუნის შეკეთებულ საჯარო აბანოში.

1889 წლის 20 აპრილს, რანსჰოფენში, რომელიც შემდეგ ინის ბრაუნაუმ მიიერთა, დაიბადა ადოლფ ჰიტლერი. 1892 წელს მან და მისმა ოჯახმა ბრაუნაუ დატოვა და პასაუში გადავიდა. 1989 წელს, ძველმა მაიორმა გერხარდ სკიბამ, ინიციატივა გამოთქვა, რომელიც შემდეგ განახორციელა კიდეც და იმ სახლის წინ, სადაც ჰიტლერი დაიბადა, მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა პატივსაცემად მემორიალური ქვა დადგა.
ტიბეტი (წიგნი)

ტიბეტი (არ არის შორს) — დათო ტურაშვილის წიგნი. 2000-2010 წლებში სამჯერ გამოიცა „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ.

წიგნის შესახებ
წიგნი დოკუმენტურ მასალაზეა აგებული და ტიბეტის შესახებ ავტორის რიგით მეორე ნაწარმოებია (სამგზავრო წერილების კრებული „კატმანდუ“, 1998). წიგნი 18 მოკლე თავისგან შედგება და ავტორი იმ კინოექსპედიციაში გატარებული დღეების შესახებ მოგვითხრობს, სადაც რეჟისორ გიო მგელაძესთან, ოპერატორ გიორგი ბერიძესთან და სცენარისტ რეზო თაბუკაშვილთან ერთად იმყოფებოდა.

ავტორი თხრობას მოსკოვიდან იწყებს, სადაც ექსპედიციის მონაწილეები ჩინეთში გაფრენამდე გაჩერდნენ. ჩინეთის შემდეგ იყო კატმანდუ, იქიდან კი ტიბეტისაკენ აიღეს გეზი. სწორედ კატმანდუდან ჰიმალაისაკენ მიმავალ გზას მიუყვება მკითხველი ავტორთან ერთად და იგებს ბევრ საინტერესო ინფორმაციას, როგორც თავად ავტორის ნანახს და აღწერილს, ისე ტიბეტის ხანგრძლივი ისტორიიდან.

ტენზინ გიაცო და „ტიბეტი (არ არის შორს)“
წიგნის პირველი გამოცემა ჟურნალისტმა ნათია აბრამიამ ტიბეტელების დალაი ლამას აჩუქა, როცა მას დარამსალას რეზიდენციაში ესტუმრა და სპეციალურად ტიბეტელების სულიერი ლიდერისათვის ნათარგმნი ეს წიგნი, თავადვე წაუკითხა.
ჯინსების თაობა

„ჯინსების თაობა“ — დათო ტურაშვილის 2008 წლის რომანი. წიგნი მოგვითხრობს 1983 წელს მომხდარ თვითმფრინავის გატაცებაზე, რომელსაც არაერთი ქართველი შეეწირა. 2001 წლის 19 მაისს ქართველმა რეჟისორმა დავით დოიაშვილმა თავისუფალ თეატრში დადგა სპექტაკლი „ჯინსების თაობა“. პიესის ავტორია საკუთრივ დათო ტურაშვილი.

სიუჟეტი
რომანში სიუჟეტი თვითმფრინავის ბიჭების საქმის გარშემო ტრიალდება. წიგნის მთავარი გმირები ერთმანეთზე შეყვარებული ახალგაზრდები, გეგა და თინა არიან. წიგნში მოყოლილია თუ როგორ სცადა შვიდმა ქართველმა საბჭოთა საქართველოდან თვითმფრინავის გატაცება და ამ გზით ამერიკაში მოხვედრა. თვითმფრინავის გატაცებაში გეგა კობახიძე, დავით მიქაბერიძე, სოსო წერეთელი, კახა ივერიელი, პაატა ივერიელი, გია ტაბიძე და თინა ფეტვიაშვილი მონაწილეობდნენ. სამგზავრო თვითმფრინავი ტუ-134 თბილისიდან ბათუმში უნდა გაფრენილიყო, ისინი აეროპორტში დაშვებამდე თვითმფრინავის უახლოეს კაპიტალისტურ ქვეყანაში — თურქეთში გატაცებას გეგმავდნენ. გამტაცებელთა გეგმები მკვეთრად შეიცვალა, როდესაც აღმოაჩინეს, რომ თვითმფრინავი არა თურქეთის, არამედ თბილისის აეროპორტში დაეშვა. გია ტაბიძე ატეხილი სროლის შედეგად ადგილზევე გარდაიცვალა. ყელში დაიჭრა და მოგვიანებით სისხლისგან დაიცალა სოსო წერეთელი, რომელთანაც, როგორც ამბობენ, ექიმები არ მიუშვეს. სასოწარკვეთილმა დავით მიქაბერიძემ კი, როგორც კი თბილისის აეროპორტში დასხდნენ, თავი მოიკლა. რაც შეეხებათ დანარჩენებს, ისინი დააპატიმრეს. ასევე დააბატიმრეს სასულიერო პირი მამა თეოდორე, იგივე თეიმურაზ ჩიხლაძე, რომელიც თვითმფრინავში საერთოდ არ იმყოფებოდა და უბრალოდ გამტაცებელთა მეგობარი იყო.

რამდენიმეთვიანი სასამართლო სხდომების შემდეგ, თინა ფეტვიაშვილს თხუთმეტი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა, რომელიც თვითმფრინავის გატაცებისას ფეხმძიმედ იყო, მაგრამ იზოლატორში ხელოვნურად მოუშალეს მუცელი, რომ სასჯელი არ შემსუბუქებოდა. დანარჩენებს სასჯელის უმაღლესი ზომა — დახვრეტა მიესაჯათ.
ამერიკული ზღაპრები

ამერიკული ზღაპრები“ — დათო ტურაშვილის რომანი. გამოიცა 2010 წელს. იგი მწერლის რიგით მეთორმეტე წიგნია, რომელშიც მოთხრობილია საერთაშორისო ლიტერატურული პროგრამით, ამერიკაში გატარებული ასი დღის შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ წიგნი ძირითადად დოკუმენტურ მასალაზეა აგებული, მასში მრავლადაა მოთხრობილი ამბები, რომლებიც ავტორის ფანტაზიის ნაყოფია.

შინაარსი
„ამერიკული ზღაპრები“ მცირე რომანია, რომელიც 16 ქვეთავისაგან შედგება. ეს არის ისოტორია ქართველი ახალგაზრდა მწერლისა, რომელიც 37 მანეთად მოსკოვში გადაფრენის ნაცვლად, სპეციალური პროგრამით მიდის ამერიკაში , ქვეყანაში სადაც ზღაპარსა და რეალობას შორის ზღვარი თითქმის არ არსებობს. იმ 100 დღის განმავლობაში, რაც ნაწარმოების მთავარმა გმირმა ამერიკაში გაატარა, მოასწრო ეპოვნა ძველი შეყვარებულის ყოფილი საცხოვრებელი, შეხვედროდა და ესაუბრა ამერიკელ მწერალთან — კურტ ვონეგუტთან, წაეკითხა ლექცია საქართველოსა და ქართულ კულტურაზე ამერიკელთათვის და არა მარტო მათთვის, შესწრებოდა 11 სექტემბრის მოვლენებს, შემთხვევით შეხვედროდა ამერიკული გარეგნობის ქართული წარმომავლობის გოგონას, ემოგზაურა ჩიკაგოში (თვითონ ავტორი მას მოიხსენიებს, როგორც „შიქეიგოუ“) და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია შეხვედროდა, გაეცნო და შეყვარებოდა ამერიკელი მუსიკოსი პიეტა ბრაუნი. რომანში სწორედ ეს მოვლენებია გადმოცემული.
თავის მაჩვენებელი

თავის მაჩვენებელი – თავის განივი და სიგრძივი დიამეტრის პროცენტული შეფარდება. თუ თავის მაჩვენებელი 74,9–ს აღემატება, აღინიშნება გრძელთავიანობა (დოლიქოკეფალია), 75–დან 79,9–ის ფარგლებში მრგვალთავიანობა (მეზოკეფალია), ხოლო როდესაც თავი 80,0–ზე მეტია – მოკლეთავიანობა (ბრაქიკეფალია). თავის მაჩვენებელის მიხედვით დიდი რასების ფარგლებში გამოყოფენ ლოკალურ ანთროპოლოგიურ ტიპებს. თავის მაჩვენებელს კავშირი არ აქვს გონებრივ განვითარებასთან. იხ. აგრეთვე ანთროპოლოგია, ანთროპომეტრია.
ბავშვის ნაკბენი კარალიოკზე ოქტომბრის თვეში

„ბავშვის ნაკბენი კარალიოკზე ოქტომბრის თვეში“ — ზურაბ ლეჟავას, თანამედროვე ქართველი მწერლის წიგნი. გამოიცა 2010 წელს. აერთიანებს სხვადასხვა დროს გამოქვეყნებულ მოთხობებსა და ერთ მცირე რომანს.

წიგნი მოგვითხრობს სხვადასხვა ტიპის ადამიანებზე — პერსონაჟზე, რომელიც ქანდაკების საჯაროდ გაუპატიურებისთვის მოიხდის სასჯელს და მერე, ციხიდან გამოსული, მოწმე გახდება ძეგლების უჩვეულო პროტესტისა; პერსონაჟზე, რომელიც მაცივარს გაიღებს სექსისა წილ; პერსონაჟზე, რომელიც მერლინ მონროს ტრუსიკისათვის თავის საფრთხეში ჩაგდებასაც არ მოერიდება და სწორედ ამ ტრუსიკით შეაკავებს საქართველოში შემოსულ რუსულ არმიას.
სიტყვები (რომანი)

„სიტყვები“ — ქართველი მწერლის ზაზა თვარაძის რომანი. პირველად დაიბეჭდა 1994 წელს ჟურნალ „ცისკარში“. „სიტყვები” „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ“ პირველად 2005 წელს, ავტორის სიცოცხლეშივე გამოსცა სერიაში „ყველა დროის საუკეთესო ქართული მცირე რომანი”.

შინაარსი და სტრუქტურა
რომანის მთავარი გმირი, ერთ ჩვეულებრივ ქალაქში მცხოვრები ჩვეულებრივი ახალგაზრდა კაცი ერთ დღეს მეგობართან ერთად აღმოაჩენს უცნაურ ჯიხურს — „სანეტარო კანტორას”, სადაც შეუძლია იყიდოს ყველაფერი, რაც ნეტარებას მიანიჭებს — ნარკოტიკსაც კი. თუმცა, ის ყიდულობს ზარდახშას, რომელშიც სიტყვებია თავმოყრილი. წიგნის გმირი თანდათან სწავლობს ჰაერში მოლივლივე სიტყვებთან ურთიერთობას და მათი დახმარებით ქმნის არა მხოლოდ ცალკეულ წინადადებებს, არამედ უჩვეულო და შთამბეჭდავ ნაწარმოებსაც კი. „სიტყვები“ სამი ნაწილისგან შედგება და დახვეწილი ენითა და უჩვეულო სიუჟეტით გამოირჩევა.
ანთროპომეტრია

ანთროპომეტრია (ბერძნული - ადამიანი და – ვზომავ), ანთროპოლოგიური კვლევის მეთოდურ ხერხთა ერთობლიობა - ადამიანის მთელი სხეულის და მისი ცალკეული ნაწილების გაზომვა და აღწერა (ანთროსკოპია) და მათი ცვალებადობის რაოდენობრივი დახასიათება.
მასობრივი ანთროპოლოგიური გამოკვლევები საშუალებას იძლევა შეფასდეს და ერთიმეორეს შეედაროს განსხვავებული რასობრივი, ასაკობრივი, პროფ., სქესობრივი ჯგუფების ნიშან-თვისებათა ცვალებადობა. ანთროპომეტრია, როგორც მეცნიერული მეთოდიკა ს-ში ჩამოყალიბდა და დაკავშირებულია ფრანგ ანთროპოლოგ პ. ბროკას სახელთან. განასხვავებენ განზომილებითსა და აღწერილობითს ნიშან-თვისებებს. განზომილებითი ნიშან-თვისებები განისაზღვრება სპეციალური ანთროპოლოგიური ხელსაწყოებით (ანთროპომეტრი, განივმზომი, მცოცავი ფარგლები და სხვ.), ხოლო აღწერილობითი ნიშან-თვისებები (სხეულის ნაწილთა ან სახის ნაკვეთების ფორმა, კანის, თმისა და თვალის ფერი და სხვ.) - ზუსტი განმასხვავებელი კრიტერიუმების საფუძველზე შედგენილი სკალირების, მულაჟების, სქემების მეოხებით. ანთროპომეტრიაში შეიმჩნევა ტენდენცია შეიცვალოს აღწერილობითი ნიშან-თვისებები უფრო ზუსტი განზომილებითი ნიშან-თვისებებით და დაინერგოს ანალიზის თანამედროვე მეთოდები (რენტგენი, ულტრაბგერა, ნიშანდებული ნაერთები). ანთროპომეტრიული მეთოდიკის შერჩევა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა კონკრეტულ ამოცანებს ისახავს კვლევა. განზომილებათა საფუძველზე იგება სკალები, რომელთა საშუალებით განისაზღვრება ცალკეული ინდივიდების თუ მოსახლეობის სხვადასხვა ჯგუფის ფიზიკური განვითარების დონე. დაგროვილი მონაცემები მუშავდება ვარიაციულ-სტატისტიკური (იხ. ბიომეტრია) მეთოდით და ცხრილებად, გრაფიკებად და სქემებად ფორმდება. ანთროპომეტრიულ მონაცემებს იყენებენ მასობრივი წარმოების საგნების (ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი) სტანდარტიზაციისთვის, სამუშაო ადგილების რაციონალურად მოსაწყობად, აგრეთვე კრიმინალისტიკაში (მაგ., ბრალდებულის ან დაზარალებულის ასაკის განსაზღვრისას, გვამის ამოსაცნობად).
ვანო გამხიტაშვილი

ივანე (ვანო) გამხიტაშვილი (დ. 13 ივლისი, 1973, სამთავისი, კასპი — გ. 12 დეკემბერი, 1999, აღაიანი, კასპი) — ქართველი სამბისტი (90 კგ). ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1992), ევროპის ჩემპიონი (1999), ოთხგზის მეორე (1993–1996) და ორგზის მესამე პრიზიორი (1997, 1998). მსოფლიოს თასის მფლობელი (1999). მსოფლიოს ჩემპიონატების ხუთგზის მეორე (1991, 1995–1998) და ორგზის მესამე პრიზიორი (1993, 1994). მსოფლიოს ჩემპიონი ჭაბუკთა შორის (1989). საქართველოს აბსოლუტური ფალავანი ქართულ ჭიდაობაში (1994). საქართველოს სამბოს ფედერაციამ საუკუნის საუკეთესო ქართველ სამბისტად აღიარა. 1995 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. დაიღუპა ავტოკატასტროფაში.

ძირითადი შედეგები
ქალი ქვიშაში

„ქალი ქვიშაში“ — იაპონელი მწერლის კობო აბეს რომანი. ორიგინალი გამოიცა 1962 წელს. წიგნის მიხედვით 1964 წელს ამავე სახელწოდების ფილმი შეიქმნა. ქართულ ენაზე „ქალი ქვიშაში“ გამოაქვეყნა„ ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ“ 2012 წელს. წიგნი 1963 წელს იომიურის პრემიით დაჯილდოვდა.

ნაწარმოები აღქმულია, როგორც ხაზგასმა შემოსაზღვრულ, წარმავალ ყოფიერებაზე, გარდა ამისა, ნაწარმოების საშუალებით, ავტორი რამდენადმე ამხელს იაპონური სოციალური ყოფის არაერთ ასპექტს.

შინაარსი
რომანის მარტოსული გმირი, ქვიშაში ჩაფლულ სოფელში მცხოვრები უბრალო მწერების შემგროვებელი, ბედს არ ურიგდება და ქვიშის ტყვეობიდან თავის დახსნას ყველანაირი ხერხით ცდილობს, რათა ნორმალურ ცხოვრებას და საკუთარ საქმეს დაუბრუნდეს.
ადამიანი ყუთი

„ადამიანი ყუთი“ — იაპონელი მწერლის კობო აბეს რომანი. ორიგინალი გამოიცა 1973 წელს. ქართულ ენაზე 2012 წელს გამოქვეყნდა („ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“).

შინაარსი
მთავარი პერსონაჟი საზოგადოებას და მასთან დაკავშირებულ პრობლემებს გაურბის, ყუთში იკეტება და ასეთი უჩვეულო ფორმით გამოხატავს პროტესტს გარე სამყაროს მიმართ.
ეთნოსი

ეთნოსი — ჰომეროსის მიხედვით, ადგილსამყოფელი, საცხოვრებელი, კერა, კარავი. ეთნოსით აღინიშნება აგრეთვე ჩვევა, მიდრეკილება, ადათი, წესრიგი და ხასიათი, როგორც რისამე თავისებურება, ნიშანი, თვისება. მოგვიანებით სიტყვა „ეთნოსს“ ეძლევა ფსიქოლოგიური მნიშვნელობა. მაგ., ესქილე, სოფოკლე, ჰერაკლიტე, პლატონი და არისტოტელე მას ხმარობდნენ ზმნის, სულიერი წყობის აღმნიშვნელად. აქედან გამომდინარე, შემდგომში ჩამოყალიბდა ეთნოსის საკუთრივ ზნეობრივი მნიშვნელობა. იგი არის ხასიათის შეძენილი ნიშანი, რომელიც ეთიკური შეფასების ობიექტი ხდება.
ალოქთონები

ალოქთონები (ბერძნ. – სხვა და – მიწა) — ორგანიზმები, რომლებიც ავტოქთონებისაგან განსხვავებით იქ კი ცხოვრობენ, სადაც ევოლუციის პროცესში წარმოიშვნენ, არამედ სხვა საარსებო გარემოში, სადაც თავიანთი პირვანდელი გავრცელების ცენტრიდან განსახლების შედეგად მოხვდნენ. მაგ., ჩრდილოეთ ამერიკის ალოქთონები — ოპოსუმი და კოლიბრის ზოგი სახეობა სამხრეთ ამერიკიდან არიან შესახლებული.
შპიტალ-ან-დერ-დრაუ

შპიტალ-ან-დერ-დრაუ — ქალაქი ავსტრიაში, კარინტიის ფედერალურ მხარეში, მხარის მეორე უმსხვილესი რაიონის — შპიტალ-ან-დერ-დრაუს ადმინისტრაციული ცენტრი. გაშენებულია ქალაქ ლურნფელდსა და მდინარე დრავის ქვემო ველს შორის. ქალაქის სტატუსი ფორმალურად 1930 წელს მიიღო.

ქალაქის ისტორიული ცენტრი აღმოცენებულია პატარა მდინარე ლეისერის ნაპირებზე, რომელიც შპიტალის სამხრეთით დრავას ერთვის.

ისტორია
დასახლება პირველად მოხსენიებულია 1191 წელს. 1418 წელს შპიტალი მემკვიდრეობით ერგო გრაფ ჰერმან კელიეს. 1524 წელს, ქალაქი იმპერატორმა ფერდინადნდ -მა მასთან დაახლოებულ ესპანელს, გაბრიელ სალამანკას გადასცა, რომელმაც შპიტალში ავსტრიის ერთ-ერთი ულამაზესი სასახლეები ააგო რენესანსის სტილში.

დაძმობილებული ქალაქები
ლენე, გერმანია (1973)
პორდენონე, იტალია (1987)
პორჩია, იტალია (1987)
ანსფელდენი

ანსფელდენი — ქალაქი ავსტრიაში, ზემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 289 მეტრზე, მოსახლეობა დაახლოებით 15 300 ადამიანს შედადგენს (2011). მის ტერიტორიას გადაკვეთენ მდინარეები — ტრაუნი და კრემსი. ამ ქალაქში დაიბადა კომპოზიტორი და ორღანისტი ანტონ ბრუკნერი.

ანსფელდენში ფუნქციონირებს ორი მუზეუმი — ანტონ ბრუკნერისა და მუსიკალური ინსტრუმენტების მუზეუმები.
შტოკერაუ

შტოკერაუ — ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, კრონეიბურგის რაიონში. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 15 513 ადამიანს შეადგენს.

შტოკერაუს კულტურულ ცენტრში იმართება მრავალი გამოფენა, კონცერტი, კითხვისა და მუსიკის საღამოები.

შტოკერაუსა და მდინარე დუნაის შორის გადაჭიმულია ფართო ტყე.

1012 წელს, ამ ქალაქში ეწამა წმინდა კოლომანი.
ჰოენემსი

ჰოენემსი — ქალაქი ავსტრიაში, ფორარლბერგის ფედერალურ მხარეში, დორბირნის რაიონში. მდებარეობს რაინის ხეობის ავსტრიული ნაწილის შუაში. 15 200 მცხოვრებით, იგი ფორარლბერგის მეთხუთმეტე უდიდესი მუნიციპალიტეტია. ქალაქის ღირსშესანიშნაობებს შორისაა საუკუნის რენესანსის სასახლე და ებრაული მუზეუმი.

ჰოენემსი ზღვის დონიდან 432 მეტრზე, ბოდენის ტბიდან 16 კმ-ით სამხრეთით მდებარეობს.
დუნაის ტულნი

დუნაის ტულნი — ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ტულანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. პარკებისა და სხვა მწვანე არეალების სიუხვის გამო, ტულნს ხშირად ბლუმენშტადტს უწოდებენ, რაც ყვავილების ქალაქს ნიშნავს. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი გარსშემორტყმულია ტურნელფელდის ვაკით, თითქმის მთლიანი მისი განაშენიანებული არეალი დუნაის სამხრეთ ნაპირზე მდებარეობს.

ისტორია
ტულნი ავსტრიის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ჯერ კიდევ რომაელებამდე იყო დასახლებული, მან მნიშვნელობა რომაული ციხესიმაგრის წყალობით შეიძინა.

859 წელს, ქალაქი პირველად იხსენიება დოკუმენტებში ტულინას სახელით. 1683 წლის 6 სექტემბერს, ვენის ბრძოლისთვის აქ პოლონეთის არმია გაერთიანდა იმპერიულ არმიასთან (ავსტრიის), ასევე შეიყარნენ ბავარიელთა, საქსონთა, ბადენელთა, ფრანკონთა და შვაბიელთა ძალები. 1986 წელს, ტულნი ქვემო ავსტრიის დედაქალაქი გახდა, თუმცა იგი მალე ჩაანაცვლა სანქტ-პელტენმა.
ტერნიცი

ტერნიცი — ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ნოინკირხენის რაიონში. მდებარეობს ნაკადულისა და მდინარე შვარცის შესართავთან, სტეინფელდის ვაკის დასავლეთ კიდეზე. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 14 831 ადამიანს შეადგენს.

დოკუმენტებში ტერნიცი პირვალად 1352 წელს იხსენიება, ქალაქის სტატუსი კი 1948 წელს მიიღო. ტრადიციულად, ის ცნობილია, როგორც სამრეწველო ქალაქი.
უწერა

უწერა — სოფელი რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: უწერა, ნაკიეთი, ნიგავზები, ფარავნეში). მდებარეობს მდინარე რიონის ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1050 მეტრი, ონიდან 10 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 260 ადამიანი.

ისტორია
ფეოდალურ ხანაში უწერა შედიოდა რაჭის ანუ რაჭა-თაკვერის საერისთაოში. 1687 წ. იმერეთის მეფემ ალექსანდრე -მ რაჭაში ლაშქრობის დროს გადაწვა უწერა.

სოფელში შემორჩენილია ფეოდალური ხანის ეკლესიის (ვახუშტი ბაგრატიონი მას „სიონად“ მოიხსენიებს) ნანგრევები, გრანიტის ქვით ნაგები წმ. გიორგის სახელობის მომცრო დარბაზული ეკლესია, რომლის ორი კედელი მოგვიანებით რიყის ქვით არის აღდგენილი. სოფლის მახლობლად ფეოდალური ხანის ციხისა და 3 ეკლესიის ნანგრევებია.

ვახუშტი ბაგრატიონი უწერის შესახებ წერს:

1901 წლის მონაცემებით უწერის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა 7 სოფელს და 3693 ადამიანს.

კურორტი
უწერა საშუალო სიმაღლის მთის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტია, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერეტურა -5 °), და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 17 °), ნალექები 1400 მმ წელიწადში. სამკურნალო ფაქტორი: მთის ჰავა და ნახშირმჟავა ჰიდრო-კარბონატული და რკინის შემცველი მინერალური წყალი „უწერა“, სამედიცინო ჩვენება: საჭმლის მომნელებელი (ღვიძლის, კუჭ-ნაწლავის) და საშარდე სისტემის დაავადებები. ზედა სასუნთქი გზების დაავადება და სისხლნაკლებობა. სეზონი - მაის-ოქტომბერი.
ატმოსფეროს ფიზიკა

ატმოსფეროს ფიზიკა — გეოფიზკის დარგი. შეისწავლის ატმოსფერულ მოვლენებსა და პროცესებს, იკვლევს მათს ფიზიკურ მხარეს განვითარების წარმმართველ კანონებს. ატმოსფეროს ფიზიკური მდგომარეობა მუდამ ცვალებადია შინაგანი პროცესებისა და ატმოსფეროს დედამიწის ზედაპირთან ურთიერთზემოქმედების გამო. იცვლება წნევა, ტემპერატურა, სიმკვრივე და ტენიანობა, დედამიწის მიმართ ჰაერის მოძრაობის მახასიათებლები.

ატმოსფეროს ფიზიკის კვლევათა შედეგები წარმოადგენს მოსაზღვრე მეცნიერებების — აეროლოგიის, სინოპტოლოგიის, მეტეოროლოგიისა და კლიმატოლოგიის განვითარების საფუძველს.
აეროლოგია

აეროლოგია ( – ჰაერი და – მოძღვრება) — ატმოსფეროს ფიზიკის დარგი, იკვლევს თავისუფალ ატმოსფეროში მიმდინარე ფიზიკურ მოვლენებსა და პროცესებს, ატმოსფეროს შედგენილობას, ღრუბლებისა და ნალექების წარმოშობას, სხივურ სითბოგაცვლას და სხვა. აეროლოგიური კვლევის საფუძველზე მიღებულია მრავალი მონაცემი ღრუბელთა მიკროსტრუქტურის, კონდენსაციის პროცესების, 0°-ზე უფრო დაბალტემპერატურიან ღრუბლებში ყინულის ნაწილაკების ზომისა და ფორმის შესახებ და სხვ. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება დიდ სიმაღლეებამდე ატმოსფეროს ზოგადი ცირკულაციის კვლევას.
დინამიკური მეტეოროლოგია

დინამიკური მეტეოროლოგია (თეორიული მეტეოროლოგია) — ატმოსფეროს ფიზიკის დარგი, რომელიც ჰიდრომექანიკისა და თერმოდინამიკის განტოლებებისა და გამოსხივების თეორიის საფუძველზე თეორიულად შეისწავლის ტროპოსფეროსა და ქვედა სტრატოსფეროში მიმდინარე ატმოსფერულ პროცესებს. დინამიკური მეტეოროლოგიის განხილვის გარეთ რჩება მხოლოდ ატმოსფეროს ელექტრული, აკუსტიკური და ოპტიკური მოვლენები.
აქტინომეტრია

აქტინომეტრია — ატმოსფეროს ფიზიკის დარგი, შეისწავლის მზის პირდაპირ, გაბნეულ და არეკვლილ რადიაციას, აგრეთვე დედამიწის ზედაპირის, როგორც გამთბარი სხეულის, გამოსხივებას და ატმოსფეროს გრძელტალღიან რადიაციას. ამ გზით იგი ადგენს ატმოსფეროს რადიაციულ ბალანსს, რომელიც დედამიწის კლიმატური სარტყლების განაწილებასა და ამინდის ცვალებადობის ძირითადი ფაქტორია.
აერონომია

აერონომია — ატმოსფეროს ფიზიკის დარგი, რომელიც იკვლევს ატმოსფეროს ზედა ფენებს. აერონომიას საფუძველი ჩაუყარეს საუკუნის 50-იან წლებში დ. რ. ბეიტსმა (ინგლისი) და მ. ნიკოლემ (საფრანგეთი). მის სწრაფ განვითარებას განსაკუთრებული ბიძგი მისცა ზედა ატმოსფეროს კვლევისას რაკეტებისა და ხელოვნურ თანამგზავრთა გამოყენებამ.
იონოსფეროს ფიზიკა

იონოსფეროს ფიზიკა — ატმოსფეროს ფიზიკის დარგი, შეისწავლის 60 - 80 კმ ზევით გაიშვიათებული ატმოსფეროს შრეებს, რომლებიც იონიზებულნი არიან მზის მოკლეტალღიანი რადიაციის გავლის შედეგად. ამ შესწავლას დიდი მნიშვნელობა აქვს რადიოტალღების სივრცეში გავრცელების პროცესების პროგნოზირებისა და კოსმოსური კვლევის განვითარებისათვის.
ბრძმედი

ბრძმედი — წარმოადგენს შახტური ტიპის ღუმელს, რომელიც სამუშაო სივრცით ვერტიკალურადაა აგებული.
ბრძმედის დანიშნულებაა რკინის მადნიდან თუჯის მიღება. მასში მიმდინარეობს ძირითადად აღდგენითი პროცესები და მისი მუშაობა დაფუძნებულია კაზმისა და აირის ურთიერთსაწინააღმდეგო მიმართულებით მოძრაობის პრინციპზე: კაზმი თავისი საკუთარი წონით ბრძმედის ზედა ჰორიზონტიდან ქვედა ჰორიზონტისკენ გამუდმებით ეშვება. შებერილი ჰაერის ჟანგბადის მეშვეობით იწვის სათბობი და წარმოქმნილი აღმდგენელი აირი განუწყვეტლივ მიემართება ქვევიდან ზევით. იგი გადასცემს ზემოდან ქვემოთ მომავალ კაზმს თავის სითბოს და უზრუნველყოფს მასში მთელ რიგ ფიზიკურ-ქიმიურ პროცესების მიმდინარეობას.
ლოს-ანდესის პროვინცია

ლოს-ანდესის პროვინცია — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. დედაქალაქია პუკარანი.

მდებარეობა
პროვინცია მდებარეობს ტიტიკაკას ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაპირებზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 90 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 75 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 5 410 კმ²-ს შეადგენს.

მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა თითქმის 20 %-ით გაიზარდა.

63.8% ლაპარაკობს ესპანურად, 96.2 % აიმარაზე და 0.1 % კეჩუაზე (2001).
81.1 % წერა-კითხვის მცოდნეა.
მოსახლეობის 63.5 %-ს არ აქვს ელექტროენერგია.
მორწმუნეთა 71.5 % კათოლიკეა, 24.2 % პროტესტანტი (1992).

დაყოფა
პროვინცია შედგება ოთხი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
მანკო-კაპაკის პროვინცია

მანკო-კაპაკის პროვინცია — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. დედაქალაქია კოპაკაბანა.

პროვინცია მდებარეობს ბოლივიის ალტიპლანოს ცენტრალურ ნაწილში, ტიტიკაკას ტბაში შეჭრილ კოპაკაბანის ნახევარკუნძულზე. ასევე მოიცავს კუნძულებს — ისლა-დელ-სოლს, ისლა-დე-ლა-ლუნას და ისლა-ტაკირის. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ გადაჭიმულია 16 კმ-ზე, ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ 50 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 367 კმ²-ს შეადგენს.

მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა თითქმის 20%-ით გაიზარდა.

76.3% ლაპარაკობს ესპანურად, 89.4% აიმარაზე და 0.4% კეჩუაზე (2001).
78.7% წერა-კითხვის მცოდნეა.
მოსახლეობის 46.3%-ს არ აქვს ელექტროენერგია. (2001).
მორწმუნეთა 79.6% კათოლიკეა, 16.4% პროტესტანტი (1992).

დაყოფა
პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
გოგონა დრაკონის ტატუთი

„გოგონა დრაკონის ტატუთი“ (შვედური ორიგინალის სახელწოდებაა „ქალთმოძულე კაცები“) — შვედ მწერალ სტიგ ლარსონის კრიმინალური რომანი. „გოგონა დრაკონის ტატუთი“ პირველი წიგნია „მილენიუმის ტრილოგიისა“. რომანი შვედურ ენაზე 2005 წელს გამოიცა.

„გოგონა დრაკონის ტატუთი“ 40 ენაზე ითარგმნა და 21-მილიონიანი ტირაჟით გაიყიდა. წიგნი ქართულ ენაზე 2011 წელს გამოიცა.

შინაარსი
40 წლის წინ შვედეთის ერთ-ერთ კუნძულზე მომხდარ მკვლელობის გამოძიებას 82 წლის ჰენრიკ ვანგერმა ნახევარი ცხოვრება შესწირა. სიბერეშიც ერთი სურვილი აქვს - გაიგოს, ვინ მოკლა მისი ძმის შვილიშვილი. მოხუცი საქმის გამოსაძიებლად ახალგაზრდა ჟურნალისტს, მიქაელ ბლუმკვისტს ქირაობს. ბლუმკვისტთან ერთად გამოძიებაში მონაწილეობს საზოგადოებისგან გონებაშეზღუდულად გამოცხადებული ლისბეთ სალანდერი, ახალგაზრდა ჰაკერი გოგონა დრაკონის ტატუთი... ერთმანეთისგან რადიკალურად განსხვავებული ამ სამი ადამიანის მიერ წარმოებული გამოძიება, რომელიც ფოტოებით, საარქივო მასალებში ქექვით და ადგილობრივთა მოგონებებზე დაყრდნობით მიმდინარეობს, მკითხველისათვის წარმოუდგენელი შედეგით სრულდება