iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კირენა

კირენა — ანტიკური ბერძნული კოლონია თანამედროვე ლიბიის ტერიტორიაზე, ქალაქ შაჰატის ადგილას. იგი წარმოადგენდა რეგიონის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ბერძნულ ქალაქს სულ არსებული ხუთი ქალაქიდან. მისგან მომდინარეობს აღმოსავლეთ ლიბიის კლასიკური სახელწოდება კირენაიკა, რომელიც მას დღემდე შემორჩა.

კირენა მდებარეობდა წყლით უზრუნველყოფილ ხეობაში, ჯებელ-ახდარის პლატოზე. ქალაქმა სახელი მიიღო ნაკადულ კირესგან, რომელსაც ბერძნები აპოლონს უძღვნიდნენ. კირენა იყო კირენაიკის რეგიონის ცენტრი, ამავე დროს სახელგანთქმული ფილოსიფიის სკოლით, რომელიც ძვ. წ. საუკუნეშე სოკრატეს მოსწავლემ, არისტიპმა დააარსა. ზედმეტსახელად ქალაქს „აფრიკის ათენს" უწოდებდნენ.

კირენა ძვ. წ. 630 წელს, როგორც დასახლება დააარსეს ბერძენმა კოლონისტებმა კუნძულ თჰერადან (თანამედროვე სანტორინი). მისი დაარსების დეტალები აღწერილი აქვს ჰეროდოტეს, თავის ისტორიის წიგნში. ის სწრაფად გახდა ანტიკური ლიბიის მთავარი ქალაქი და დაამყარა სავაჭრო ურთიერთობები ბერძნულ ქალაქებთან. განვითარების მწვერვალს ძვ. წ. საუკუნეში მიაღწია, როდესაც მას საკუთარი მეფე ჰყავდა. ძვ. წ. 460 წელს ის რესპუბლიკა ხდება. ძვ. წ. 413 წელს, პელოპონესის ომების მიმდინარეობისას, კირენამ სპარტელებს ორი ტრირემა (ნავი) და საზღვაო პილოტი მიაწოდა. ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ (ძვ. წ. 323), კირენის რესპუბლიკა პტოლემეების დინასტიას დაემორჩილა. ძვ. წ. 96 წელს კი ის რომის იმპერიის ტერიტორია გახდა, რომელიც ძვ. წ. 74 წელს ფორმალურად რომის ერთ-ერთ პროვინციად გაფორმდა.

1982 წლიდან, კირენას ნაქალაქარი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
საბრათა

საბრათა (არაბ. ‎) — ანტიკური ქალაქი თანამედროვე ლიბიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, აზ-ზავიის მუნიციპალიტეტში. ერთ დროს წარმოადგენდა ტრიპოლისის „სამი ქალაქიდან" ყველაზე დასავლეთით მდებარეს. განფენილია ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, ტრიპოლიდან 65 კმ-ით დასავლეთით. 1982 წელს, მისი ჩვენამდე მოღწეული არქეოლოგიური არეალი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

საბრათის ნავსადგური სავარაუდოდ ძვ. წ. 500 წელს დაარსდა, როგორც ფინიკიელთა სავაჭრო პოსტი, რომელიც აფრიკის შიგა რეგიონებიდან გამომავალ პროდუქტების გადაზიდვას ემსახურებოდა. ფინიკიელებმა მას ბერბერული სახელი ''' უწოდეს, რაც სავარაუდოს ხდის, რომ მათ მოსვლამდე და ახალი ქალაქის აშენებამდე, მის ადგილას ადგილობრივთა ქალაქო მდებარეობდა. საბრათა გახდა მოკლე ისტორიის მქონე ნუმიდიური მასინისას სამეფოს ნაწილი, სანამ ის ახ. წ. - საუკუნეებში რომის შემადგენლობაში შევიდოდა და ხელახლა აშენდებოდა. საბრათის სიახლოვეს მდებარე ქალაქ ლეპტის-მაგნაში დაიბადა იმპერატორი სეპტიმიუს სევერუსი, რომლის მმართველობისასაც, საბრათამ თავის მონუმენტურ პიკს მიაღწია. ქალაქი მძიმედ დაზიანდა საუკუნის მიწისძვრებისას, განსაკუთრებით 365 წელს. მოკრძალებული მასშტაბებით ის ბიზანტიელი მმართველების დროს აღდგა. არაბების მიერ მაღრიბის დაპყრობის 100 წლიან პერიოდში, სავაჭრო ნავსადგურებმა საბაფრადან სხვა ადგილებში გადაინაცვლა, რის შემდეგაც ის სოფლად იქცა.
ღადამესი

ღადამესი — ოაზისის ქალაქი დასავლეთ ლიბიაში. მდებარეობს ტრიპოლიდან 549 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით, ალჟირისა და ტუნისის საზღვართან.

ოაზისის მოსახლეობა 7 000 ადამიანია და მას ძირითადად ბერბერები შეადგენენ. ქალაქის ძველი ნაწილი, რომელიც კედლითაა გარშემორტყმული, 1986 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

ღადამესის შესახებ პირველი ჩანაწერები რომაული ეპოქით თარიღდება, როდესაც ეს დასახლება კიდამუსის სახელით იყო ცნობილი. ძვ. წ. საუკუნეში, იმპერატორ ავგუსტუსის მმართველობისას, კიდამუსი რომაელმა პროკონსულმა ლუციუს კორნელიუს ბალბუსმა დაიპყრო. იმპერატორ სეპტიმიუს სევერუსის დროს აქ დროებითი გარნიზონი შეიქმნა და დაახლოებით 202 წელს წელს ქალაქს სავარაუდოდ იმპერატორი ეწვია. საუკუნის რომის კრიზისის დროს, იმპერიამ ამ არეალიდან უკან დაიხია.

 საუკუნეში, ბიზანტიელი მისიონერების წყალობით, ქალაქის მოსახლეობა ქრისტიანობაზე მოექცა და შეიქმნა საეპისკოპოსო. საუკუნეში ქალაქი არაბებმა დაიპყრეს და მოსახლეობა სწრაფად გადაიყვანეს ისლამზე. ამის შემდეგ, ღადამესი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა და წარმოადგენდა ტრანს-საჰარული სავაჭრო გზის ბაზას საუკუნემდე.
ტადრარტ-აკაკუსი

ტადრარტ-აკაკუსი (არაბ. ‎) — მთაგრეხილი დასავლეთ ლიბიის ტერიტორიაზე, საჰარის უდაბნოში. მდებარეობს ლიბიის ქალაქი ღათის აღმოსავლეთით და გადაჭიმულია ჩრდილოეთის მიმართულებით, ალჟირის საზღვრიდან დაახლოებით 100 კმ-ში. ტადრარტი ადგილობრივების ენაზე „მთას“ ნიშნავს. ეს ტერიტორია საკმადო მდიდარია პრეისტორიული კლდის მხატვრობით.

ტადრარტ-აკაკუსის მთებს ლანდშაფტის ფართო ცვალებდაობა ახასიათებს, დაწყებული სხვადასხვა ფერის ქვიშაქვის თაღებით, ხეობებით, იზოლირებული კლდეებით და დამთავრებული ღრმა ხეობებით (უადი). მიუხედავად იმისა, რომ ეს ნაწილი ერთ-ერთი ყველაზე მშრალია საჰარაში, მაინც შეინიშნება მცენარეულობა, მაგალითად სამედიცინო . მთებში ასევე არსებობს რამდენიმე წყარო და ჭა.

არეალი ცნობილია თავის კლდის მხატვრობით და ორნამენტებით, რომელთა მნიშვნელობის გამოც ის 1985 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ნახატები თარიღდება ძვ. წ. 12 000 - ახ. წ. 100 წლებით და ირეკლავე რეგიონის კულტურულ და ბუნებრივ ცვალებადობებს. ნახატებსა და ორნამენტებზე გამოსახულია ცხოველები, მათ შორის ჟირაფები, სპილოები, სირაქლემები და აქლემები, აგრეთვე ადამიანები და ცხენები. კაცები გამოსახულნი არიან სხვადასხვა ყოველდღიური საქმიანობის პროცესში, მაგალითად მუსიკის დაკვრისას ან ცეკვისას.

ბოლო დროს, მიწისქვეშ ნავთობსაძიებო სამუშაოებმა კლდის მხატვრობა საფრთხეში ჩააგდო. ნავთობდეპოზიტების ადგილმდებარეობის დასადგენად, მიწისქვეშ გზავნიან სეისმურ ბიძგებს, რაც ტადრარტ-აკაკუსის მთებამდეც აღწევს და უნიკალურ ხელოვნების ნიმუშებს მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს.
პედიმენტი

პედიმენტი ( < ) — მთისპირა სუსტად დახრილი დენუდაციური ვაკე, რომელიც გამომუშავებულია მკვიდრ ქანებში და დაფარულია ფხვიერი ნალექების თხელი ფენით. პედიმენტი წარმოიქმნება უმთავრესად არიდული და ნახევრად არიდული ჰავის პირობებში წარეცხვის შედეგად ციცაბო ფერდობების პარალელული უკანდახევის დროს. იგი სუსტად არის დახრილი, ნაგებია მკვიდრი ქანებით, რომლებიც ზედაპირზე დაფარულია სუსტი სიმძლავრის მქონე ფხვიერი ფენების დანალექებით.

დამახასიათებელია მთიან-ფიქლოვანი რელიეფისათვის. წარმოადგენს პოლიგენეტური ტიპის მთისპირა დახრილ ვაკეს, რომელსაც ხშირად საფეხურებისებრი პროფილი გააჩნია. პედიმენტის წარმოქმნისა და შემდგომ განვითარებას პედიმენტაცია ეწოდება.

1877 წელს ამერიკელი გეოლოგი გროვ კარლ ჯილბერტი დაკვირვებებს ატარებდა პედიმენტებზე ჰენრის მთებში (აშშ, იუტა). მან ისინი აღწერა როგორც ბორცვიან-დახრილი ვაკეები. შემდგომში ფერდობთა ფორმირებათა და მოსწორების ზედაპირთა წარმოქმნამ განაპირობა პედიმენტთან დაკავშირებით სხვადასხვა შეხედულებების წარმოშობა. ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი კვლევები ეკუთვნით ალბრეხტ პენკს, ვალტერ პენკს, უილიამ მორის დეივისს, ლესტერ ჩარლზ კინგს.

პედიმენტი წარმოქმნის შესახებ სხვადასხვა შეხედულებები არსებობს. ზოგს მიაჩნია, რომ პედიმენტი მშრალი კლიმატის პირობებში ინტენსიური გამოფიტვის შედეგია, ზოგი კი მის წარმოქმნას მდინარეთა გვერდით ეროზიას უკავშირებს (რომლებიც მთებიდან ჩამოედინებიან); ზოგსაც კი მიაჩნია, რომ პედიმენტი აზიდული ვაკეა, რომელიც ზედაპირზე მოკლებულია ფხვიერ დანალექებს.
ევრობასკეტი 2011 ჯგუფი D

ჯგუფი — ევრობასკეტი 2011-ის მეოთხე ჯგუფი, სადაც მატჩები გაიმართა 2011 წლის 31 აგვისტოდან - 5 სექტემბრის ჩათვლით. ჯგუფის ყველა თამაში ჩატარდა შვიტურიო არენაზე ქალაქ კლაიპედაში, ლიეტუვა.

ჯგუფში წარმოდგენილნი იყვნენ ბულგარეთის, საქართველოს, რუსეთის, უკრაინის, ბელგიის და სლოვენიის ნაკრებები. სამი საუკეთესო ნაკრები გადავიდა მეორე რაუნდში.

ცხრილი
31 აგვისტო
ბელგია – საქართველო
სლოვენია – ბულგარეთი
რუსეთი – უკრაინა
1 სექტემბერი
ბულგარეთი – ბელგია
საქართველო – რუსეთი
უკრაინა – სლოვენია
3 სექტემბერი
უკრაინა – ბულგარეთი
სლოვენია – საქართველო
რუსეთი – ბელგია
4 სექტემბერი
საქართველო – უკრაინა
ბულგარეთი – რუსეთი
ბელგია – სლოვენია
5 სექტემბერი
საქართველო – ბულგარეთი
სლოვენია – რუსეთი
უკრაინა – ბელგია
მალავის ტბის ეროვნული პარკი

მალავის ტბის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი მალავიში. მდებარეობს მალავის ტბის სამხრეთ კიდესთან. ის ერთადერთი პარკია ამ ქვეყანაში, რომელიც თევზებისა და წყლის სხვა ბინადართა დასაცავად შეიქმნა. ეროვნული პარკი ხმელეთის გარკვეულ ნაწილსაც მოიცავს, რომელსაც ძირითადად ტბაში მდებარე კუნძულები შეადგენს, სადაც გავრცელებულია ცხოველები, მაგალითად პავიანები, ასევე 800 წლოვანი ბაობაბის ხე, რომლის ქვეშაც როგორც ამბობენ დეივიდ ლივინგსტონი ქადაგებდა ხოლმე და ესაუბრებოდა სხვა მისიონერებს. პარკის ტერიტორიაზე ასევე მდებარეობს ხუთი ადრეული მისიონერის საფლავი. პარკში არსებული თევზის მრავალი ენდემური სახეობა მნიშვნელოვანია ევოლუციის შესწავლისას.

1984 წლიდან, პარკი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
ჩონგონის კლდის მხატვრობა

ჩონგონის კლდის მხატვრობა — კლდის მხატვრობის არეალი მალავის ცენტრალურ რეგიონში, დეზას რაიონში მდებარე ჩონგონის მთებში, ზღვის დონიდან 2 224 მეტრზე. ტერიტორია დაფარულია ფართო ტყეებით, რაც ამ რეგიონისთვის ტიპურია. 2006 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

ნახატები შესრულებულია მონადირე-შემგროვებელი ჩევას ხალხის მიერ, რომელიც ამ არეალში ზედა პალეოლითის პერიოდში ცხოვრობდა. სულ წარმოდგენილია 127 ნახატი, რომლებიც 126.4 კმ² ფართობზეა გაშლილი და წარმოადგენს ცენტრალური აფრიკის კლდის მხატვრობის ყველაზე ფართო კოლექციას. მათს უმრავლესობაზე გამოსახულკია ცხოველები.
ვალე-დე-მე

ვალე-დე-მეს ბუნების ნაკრძალი — ბუნების პარკი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სეიშელის კუნძულებზე, კუნძულ პრასლინზე. 1966 წელს ის ოფიციალურად გაფორმდა როგორც ბუნების ნაკრძალი. მოიცავს კარგად შემონახულ პალმის ტყეებს, რომელიც ძირითადად შედგება ენდემური სეიშელის პალმისა (კოკო-დე-მერი) და ასევე სხვა 5 ენდემური პამლის ჯიშისგან. სეიშელის პალმას დედამიწაზე არსებულ მცენარეთა შორის ყველაზე დიდი თესლი აქვს; მისი ფოთლების სიგანე 6 მეტრია, ხოლო სიგრძე 14 მ. პარკი უნიკალურია თავისი ველური ბუნებით, რომელიც მოიცავს ისეთ უიშვიათეს სახეობას, როგორიცაა სეიშელის შავი თუთიყუში, ძუძუმწოვრებს, კიბოსნაირებს, ლოკოკინებს და რეპტილიებს.

გალერეა
ალდაბრა

ალდაბრა — მსოფლიოს მეორე უდიდესი მარჯნის ატოლი, მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეში, ალდაბრის კუნძულების ჯგუფში, წარმოადგენს სეიშელის კუნძულების კუთვნილებას. დაუსახლებელი და ექსტრემალურად იზოლირებული ალდაბრა ადამიანთაგან ფაქტობრივად ხელშეუხებელია. შესვლა ამ უნიკალურ ბუნებრივ ნაკრძალში მკაცრად კონტროლდება. მას გააჩნია განსხხვავებული, კუნძულის ფაუნა, რომელიც მოიცავს ალდაბრის გიგანტურ კუებს. 1982 წლიდან ატოლი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში, როგორც ბუნების უნიკალური ძეგლი.

გეოგრაფია
სიდიდით მეორე ატოლია მსოფლიოში კირიბატიში არსებულ შობის კუნძულის (ანუ კირიტიმატი) შემდეგ. მისი ზომების: 34 კმ სიგრძეში და 14,5 კმ სიგანეში, სიმაღლე 8 მეტრამდე ზღვის დონიდან. ლაგუნის ფართობია — 224 კმ².

ატოლი შედგება შემდეგი ძირითადი კუნძულებისაგან:
 ( , 116,1 კმ²).
 (, 26,8 კმ²).
 (, 9,4 კმ²).
 (4,75 კმ²).

ისტორია
ალდაბრა პირველად 1511 წელს პორტუგალიელმა მეზღვაურებმა მოინახულეს. ის ბევრად ადრე იყო ცნობილი არაბებისთვის, რომლებისგანაც მან თავის სახელი მიიღო. საუკუნის შუა წლებში, კუნძულთა ჯგუფი საფრანგეთის რეიუნიონის კოლონიის შემადგენლობაში შევიდა, საიდანაც გიგანტური კუების დასაჭერად ექსპედიციები ეწყობოდა.

1810 წელს, მავრიკი, რეიუნიონი, სეიშელები და სხვა კუნძულები დიდი ბრიტანეთის მფლობელობაში შევიდა. შემდგომში რეიუნიონი კვლავ საფრანგეთს დაუბრუნდა, ალდაბრა კი სეიშელის სხვა კუნძულებთან ერთად მავრიკის შემადგენლობაში დარჩა. კუნძულის წინა მოსახლეობას სეიშელელი ემიგრანტები წარმოადგენდნენ. დიდი ხნის განმავლობაში სეიშელის კუნძულებს მეკობრეები განაგებდნენ. საუკუნეში აქ მეზღვაურები ჩერდებოდნენ და კუებზე თავდასხმებს ახორციელებდნენ, რომლებსაც ისინი საკვებად იყენებდნენ. 1842 წელს, ორი გემი იუწყებოდა, რომ მათ 1200 კუ დაიჭირეს. 1900 წლისთვის ისინი გაქრობის პირას მივიდნენ და ხშირად ეკიპაჟს ერთი კუს საპოვნელად სამი დღე სჭირდებოდა.

1965 წლიდან ატოლი ბრიტანეთის ინდოეთის ოკეანის ტერიტორიებს მიეკუთვნებოდა, 1976 წელს კი ახლად დამოუკიდებლობამოპოვებული სეიშელის კუნძულების შემადგენლობაში შევიდა.
ბანკ-დ’არგენის ეროვნული პარკი

ბანკ-დ’არგენის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი დასავლეთ აფრიკაში, მავრიტანიის დასავლეთ სანაპიროზე. 1989 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. წარმოადგენს გადამფრენი ფრინველების გამრავლების უმთავრეს ადგილს. მათი სახეობათა ფართო სპექტრი მოიცავს ფლამინგოებს, ქვიშის სალამურას , ვარხვისებრებს და ა. შ. მათი გამრავლების ძირითადი არეალი ქვიშის სანაპირო და ოკეანეში მდებარე რამდენიმე კუნძულია. მიმდებარე წყლები თევზით ერთ-ერთი უმდიდრესია მთელს დასავლეთ აფრიკაში.

ბანკ-დ'არგენის ეროვნული პარკი ბუნებრივი ნაკრძალია, რომელიც შეიქმნა ბუნებრივი რესურსებისა და თევზის სარეწების დაცვის მიზნით, რასაც დიდი წვლილი შექავს მავრიტანიის ეკონომიკაში, ისევე როგორც მეცნიერებაში. ამავე დროს, წარმოადგენს რეკრეაციის მნიშვნელოვან ზონას. ვრცელ, სანაპირო ვეთლენდებს ყოველწლიურად თავს აფარებს 2 მილიონამდე წინტალასებრი ჩრდილოეთ ევროპიდან, გრენლანდიიდან და ციმბირიდან. რეგიონის რბილი კლიმატი და ადამიანებისგან დაუსახლეობლობა პარკს ამ სახეობებისთვის მოსფლიოში უმნიშვნელოვანეს არეალად აქცევს.
უადანი

უადანი (‎) — პატარა ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ მავრიტანიაში, არდარის პლატოზე, ქალაქ შინგეტის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. 1147 წელს ის ერთ-ერთმა ბერბერულმა ტომმა დააარსა და სულ მალე გახდა მნიშვნელოვანი საქარავნო და სავაჭრო ცენტრი.

1487 წელს ქალაქში დაარსდა პორტუგალიელთა სავაჭრი პოსტიმაგრამ საუკუნიდან უადანი დასუსტდა. ქალაქის ძველი ნაწილი ნანგრევებშია გახვეული და დღემდე თითქმის ხელშეუხებელია. თანამედროვე პატარა დასახლება მხოლოდ მისი ჭიშკრის გარეთ მდებარეობს. 1996 წლიდან ძველი ქალაქი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა საიშია შესული.

ქალაქიდან 20 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს რიშატის სტრუქტურა — თვალშისაცემი წრიული გეოლოგიური ფორმაცია უდაბნოს შუაგულში.
საბერძნეთის გერბი

საბერძნეთის გერბი — საბერძნეთის სახელმწიფო სიმბოლო, შედგება ორი ძირითადი ელემენტისგან — ჰერალდიკური ლურჯი ფარი თეთრი ჯვარით (დროშის ფრაგმენტი), ხოლო ფარის გარშემო — დაფნის გვირგვინი. ფარი ჯვრით სიმბოლოა სამხედრო დიდების და ამასთანავე საბერძნეთში მთავარი რელიგიის — მართლმადიდებლობის. დაფნის გვირგვინი საბერძნეთის უძველესი ისტორიის სიმბოლოა, ასეთი გვირგვინით აჯილდოებდნენ უძველესი ოლიმპიური თამაშების გამარჯვებულებს.

გერბის ისტორია
შინგეტი

შინგეტი (არაბ. ) — ქალაქი და შუა საუკუნეების სავაჭრო ცენტრი ჩრდილოეთ მავრიტანიაში, ადრარის პლატოზე. ქალაქ ატარის აღმოსავლეთით.

დაარსდა საუკუნეში, როგორც რამდენიმე ტრანს-საჰარული სავაჭორ გზის ცენტრი. დღეისათვის ეს პაწაწინა ქალაქი უამრავ მნახველს იზიდავს, რომლებსაც აღაფრთოვანებთ მისი არქიტექტურა, ეგზოტიკური ხედები და უძველესი ბიბლიოთეკები. ქალაქი სერიოზულადაა დაზიანებული უდაბნოს შემოჭრით. ქვიშის მაღალი დიუნები მის დასავლეთ საზღვარს შემოხაზავს, რამდენიმე სახლი კი უდაბნოს შეჭრის გამო მიტოვებულ იქნა.

ძველი ნაწილის ადგილობრივი საჰარული არქიტექტურა ხასიათდება წითელი ქვითა და ტალახის აგურის შენობებით, რომლებიც გამოირჩევიან პალმის ხისგან დამზადებული ბრტყელი სახურავებით. ძველი სახლების დიდ ნაწილს ხელით ნაკეთი კარი დამზადებულია უძველესი მასივის აკაციის ხისგან, რომელიც ამ ტერიტორიიდან დიდი ხანია გაქრა. ბევრ სახლს გააჩნია შიდა ეზო, რომლებიც ცენტრალური მეჩეთისკენ მიმავალი ვიწრო ქუჩების გასწვრივაა ჩამწკრივებული.

1996 წელს. ქალაქის ძველი ნაწილი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
ტიშიტი

ტიშიტი (არაბ. ‎) — ნაწილობრივ მიტოვებული, უძველესი გამაგრებული სოფელი ცენტრალურ მავრიტანიაში, ტაგანტის პლატოს ძირში. ცნობილია ადგილობრივი არქიტექტურით. წარმოების მთავარ დარგს ფინიკის პალმის მოშენება წარმოადგენს.

ეს ტერიტორია ძვ. წ. 2000 წლისთვის დასახლებული იყო მიწათმოქმედებისა და მომთაბარეობის მიმდევარი გაერთიანებით. მაგრამ ძვ. წ. 500 წლისთვის, კლიმატის უფრო ცხელით შეცვლისა და სხვა ბუნებრივი პირობების გაუარესების გამო მიტოვებულ იქნა. მიმდებარე ტერიტორიებში აღმოჩენილია კლდის მხატვრობის ასობით ნიმუში, რომლებიც სხვადასხვა ცხოველსა და ნადირობის სცენას ასახავს. თანამედროვე დასახლება 1150 წელს დაარსდა.

1996 წლიდან ტიშიტი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული.
რიშატის სტრუქტურა

რიშატის სტრუქტურა (ცნობილი ასევე როგორც „საჰარის თვალი“) — რგოლისებრი გეოლოგიური წარმონაქმნი, რომელიც განლაგებულია მავრიტანიაში, საჰარაში. გაწოლილია ქალაქ უადანიდან 20 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ტაუდენის სინეკლიზის ქვეშ. ვრცელდება ზღვის დონიდან 400-460 მ სიმაღლეზე. სტრუქტურის დიამეტრი შეადგენს 50 კმ-ს. რიშატის სტრუქტურაში ნაპოვნია დოლერიტის ინტრუზია.

რიშატის სტრუქურის გენეზისად მიჩნეულია პერიოდი გვიანდელ პროტეროზოურსა და ორდოვიციულს შორის. სტრუქტურის უძველესი რგოლების ასაკი 0,5-0,6 მლრდ. წლისაა.

უწინ მიაჩნდათ, რომ სტრუქტურა წარმოადგენდა დარტყმითი კრატერის შედეგს, თუმცა აღნიშნული ჰიპოთეზა არ შეესაბამება ფსკერის ბრტყელ ფორმას, ასევე აქ დარტყმითი კრატერის მოქმედების შედეგად წარმნოქმნილი ქანები არ მოიპოვება. სტრუქტურის წარმოქმნა ვულკანური ამოფრქვევის ზეგავლენით ასევე არ მიიჩნევა დამაჯერებლად, ერუფციის შედეგად გუმბათისა და ვულკანური ქანების არარსებობის გამო.

დღეისათვის მკვლევრები მიიჩნევენ, რომ სტრუქტურის დანალექი ქანები ეროზიის (დედამიწის ქერქის მონაკვეთის აზევების) მოქმედების შედეგია.

დიდი ხნის განმავლობაში რიშატის სტრუქტურა ორბიტაზე წარმოადგენდა კოსმონავტთა მთავარ ორიენტირს, რამეთუ საერთო სივრცეში ქმნიდა საუკეთესო ხილვად ობიექტს, რომელიც მკვეთრად გამოიყოფოდა უდაბური სივრცეებისაგან.
საბერძნეთის დროშა

საბერძნეთის დროშა შეიცავს ცხრა ჰორიზონტალურ ზოლს, რომელთაგანაც ხუთი არის ლურჯი, ხოლო ოთხი - თეთრი. შიგნით ლურჯი კვადრატის ზედა მარცხენა კუთხეში არის თეთრი ჯვარი. პირველად მიღებული იქნა 1822 წლის 27 მარტს, .

სიმბოლიკა
ზოგიერთები მიიჩნევენ, რომ, ზოლები სიმბოლურად გამოხატვას ცას ან ზღვას( 5 წრფე 5 ოკეანე ) შერწყმული თეთრ ღრუბელებთან და/ან ტალღებთან. არსებობს ასევე სხვა თეორიები რომლის მიხედვითაც 9 ზოლი სიმბოლურად გამოხატვას  ფრაზის 9 მარცვალს «» («თავისუფლება ან სიკვდილი», ე-ლეფ-თე-რი-ა ი თა-ნა-ტოს). ასევე არის თეორია, რომ 9 ზოლი სიმბოლურად გამოხატვას 9 მუზას. თეთრი ჯვარი სიმბოლოა ბერძნული მართლმადიდებლური რელიგიის

დროშის ისტორია
პირველად საბერძნეთის დროშა დადგენილი იქნა მეფე ოტოს კორონაციის შემდეგ, რომელიც თავის მხრივ წარმოადგენდა თეთრ ჯვარს ლურჯ ფონზე. საბერძნეთის დროშა გარეგნულად ჰგავდა დანიის დროშას, საიდანაც წარმომავლობით იყო მეფე ოტო.

დროშა გამოიყენებოდა მეფე ოტოს დამხობის შემდეგაც.

დროშის ადრინდელი ფორმა ახლაც გამოიყენება არმიაში.

ფერთა მახასიათებლები
საბერძნეთის კანონმდებლობა არ იძლევა ზუსტი ფერთა მახასიათებლებს დროშის დასამზადებლად, ასე რომ მათი დამზადების დროს შეიძლება გამოყენებული იყოს ლურჯი ფერის ნებისმიერი ჩრდილი - ცისფერი ფერიდან-მუქ ლურჯ ფერამდე.

დროშის დღეები
კანონი 851/1978 ადგენს ზოგად მონახაზს, როდესაც გარკვეულ დღეებში, რომელიც დროშა უნდა იყოს აღმართული. ეროვნულ ან ადგილობრივ სახელმწიფო დღესასწაულებზე დროშის აღმართვა ყველასათვის სავალდებულოა, დილის 8 საათიდან მზის ჩასვლამდე.

დროშები დამოუკიდებლობისთვის ომის დროს
სამხედრო დროშები
არმიის და საჰაერო ძალების საომარი დროშა
საზღვაო და სამოქალაქო დროშები
სახელმწიფოს მეთაურების დროშა
საბერძნეთის მთელი ისტორიის მანძილზე , სახელმწიფოს მეთაურები იყენებდნენ სხვადასხვა დროშებს. დროშის კონსტრუქციები იცვლებოდა ისტორიული ეპოქიდან გამომდინარე და საბერძნეთის პოლიტიკურ მდგომარეობასთან შესაბამისობაში იყო. პირველი დროშა რომელსაც საბერძნეთის მეთაურები იყენებდნენ იყო ოტო მეფის დროს მიღებული. პრეზიდენტის დროშის ამჟამინდელი დიზინი მიღებული იქნა 1975 წელს.

მსგავსი დროშები
უალატა

უალატა (არაბ. ) — უძველესი გამაგრებული დასახლება (ქსარი) და ამავე დროს თანამედროვე პატარა ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ მავრიტანიაში. ცნობილია თავის ტრადიციული არქიტექტურით. 1996 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

დამტკიცებულია, რომ აქ ერთ-ერთი უძველესი მიწათმოქმედი და მესაქონლე ხალხი სახლობდა, რომელიც მანდის ენის სონინკეს ოჯახს მიეკუთვნებოდა. მათი დასახლება აფრიკის ერთ-ერთ უძველეს ქვით ნაგებ სოფელს წარმოადგენს. თანამედროვე ქალაქი საუკუნეში, განის იმპერიის ტერიტორიაზე დაარსდა. 1076 წელს ქალაქი დაინგრა, მაგრამ 1224 წელს კვლავ აღადგინეს. ამის შემდეგ, უალატა ტრანს-საჰარის სავაჭრო გზებზე მდებარე მნიშვნელოვანი სავაჭრო და ცნობილი ისლამური ცენტრი გახდა.

 საუკუნის დასაწყისში, ქალაქში გაიხსნა მანუსკრიპტების მუზეუმი.
ჭოჭიანის პლატო

ჭოჭიანის პლატო — ლავური პლატო სამხრეთ საქართველოს ვულკანური ზეგნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ხრამის ორივე ნაპირზე, წალკის მუნიციპალიტეტში. აგებულია პლეისოტოცენური ანდეზიტ-ბაზალტებით. გაკვეთილია ხრამისა და მისი მარჯვენა შენაკადის — ჭოჭიანის კანიონისებრი ხეობებით, რომელთა გვერდებზე არის გამოქვაბულები და ჩანჩქერები.

მდინარე ჭოჭიანის მარჯვენა სანაპიროზე 6-7 თხელი ტბაა. პლატოს ბრტყელი ზედაპირი მეორადი
შავმიწიანი სტეპით და ნათესებით არის დაფარული. მდინარეების ხრამისა და ჭოჭიანის ხეობათა ფერდობები ფოთლოვანი ტყითაა შემოსილი, სოფელ დაშბაშის კიდეზე უცნობი წარმოშობის ღრმა ნაპრალებია.
ააპრავასი-გჰატი

ააპრავასი-გჰატი (ჰინდ. ) — შენობათა კომპლექსი ინდოეთის ოკეანეში მდებარე კუნძულ მავრიკიზე, მის დედაქალაქ პორტ-ლუიში. მავრიკი პირველი ბრიტანული კოლონია იყო, რომელმაც დამოუკიდებლობა მიიღო. 1849 - 1923 წლებში, ნახევარი მილიონი ხელშეკრულებითი მუშა ინდოეთიდან ამ კუნძულზე გადმოსახლდა ბრიტანულ პლანტაციებში სამუშაოდ. მუშათა ფართომასშტაბიანმა მიგრაციამ ბრიტანეთის ყოფლი კოლონიებში ინდური საზოგადოებების წარუხოცელი კვალი დატოვა, სადაც დღესაც მოსახლეობის ძირითად ნაწილს ინდოელები შეადგენენ. დღეისათვის, მავრიკის მოსახლეობის 68% ინდური წარმოშობისაა. აღნიშნულმა იმიგრაციამ უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა მავრიკის ისტორიასა და ეროვნულ იდენტობაში.

 საუკუნის შუა წლებში მიმდინარე გამალაბეული ინფრასტრუქტურული განვითარების გამო, მთლიანი ნაგებობის კომპლექსიდან მხოლოდ სამი ქვის შენობა გადარჩა. ისინი ამჟამად გამოცხადებულია მავრიკის ეროვნულ მონუმენტად და დაცულია ქვეყნის ეროვნული მემკვიდრეობის კანონმდებლობით. იმიგრაციის როლი მავრიკის სოციალურ ისტორიაში ასევე აღიარა იუნესკომ, როდესაც 2006 წელს, იმდროინდელი მონუმენტები მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
ლემორნ-ბრაბანტი

ლემორნ-ბრაბანტი — ნახევარკუნძული და ყველაზე ქარიანი მხარე კუნძულ მავრიკის უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთ კიდეზე. ყველაზე უკეთ ცნობილია ამავე სახელწოდების ბაზალტური კლდით, რომელიც ზღვის დონიდან 556 მეტრზეა აზიდული და რომელიც მავრიკის ყველაზე შთამბეჭდავ ღირსშესანიშნაობას და ცნობილ ტურისტულ ატრაქციას წარმოადგენს. მწვერვალი 12 ჰა-ზე მეტ ტერიტორიას მოიცავს. გამოირჩევა უამრავი გამოშვერილი მღვიმითა და მკვეთრად ჩაშვებული კალთებით, გარშემორტყმულია ლაგუნით. ეს კლდე ერთ-ერთია მსოფლიოს უიშვიათესი მცენარის -ის სულ არსებული სამი გავრცელების არეალიდან. ასევე გავრცელებულია სხვა უიშვიათესი მცენარეები. ტერიტორიას ახასიათებს საკუთარი მიკროკლიმატი.

ბორცვი ცნობილი გახდა საუკუნეში, როდესაც გაქცეული მონები მას თავშესაფრად იყენებდნენ. მავრიკიში მონობის გაუქმების შემდეგ, 1835 წლის 1 თებერვალს მწვერვალს პოლიციელთა ჯგუფი ეწვია, რათა მონებისთვის ეცნობებინათ, რომ ისინი ამიერიდან თავისუფალნი იყვნენ. მაგრამ მონებმა პოლიციელთა გამოჩენა არასწორად გაიგეს და სიცოცხლე კლდიდან გადახტომით მოისწრაფეს. ამის შემდეგ, ამ დღეს მავრიკელი კრეოლები ყოველწლიურად აღნიშნავენ, მონობის გაქუმების აღსანიშნავად.

2008 წელს ლემორნ-ბრაბანტი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
წალკის ქვაბული

წალკის ქვაბული — სამხრეთ საქართველოს ვულკანური ზეგნის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი, რომელიც თითქმის მთლიანად წალკის მუნიციპალიტეტის ფარგლებშია მოქცეული (მცირე მონაკვეთი – მდინარე ქციის ზემო ხეობა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ფარგლებშია).

წალკის ქვაბული ანუ პლატო ჩრდილოეთიდან შემოზღუდულია თრიალეთის ქედის შუა ნაწილით, დასავლეთიდან - სამსრის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილით, სამხრეთიდან - ჯავახეთის ქედის ჩრდილო ბოლოთი და მდინარე ჭოჭიანით, აღმოსავლეთიდან - ხრამ-ალგეთისა და ხრამ-კლდეისის წყალგამყოფებით.

წალკის პლატო აგებულია ნეოგენური დოლერიტული ლავებითა და ტბიურ-მდინარეული ნალექებით. წალკის პლატოს სიმაღლე ცვალებადობს 1500 მ-იდან 1900 მ-მდე. წალკის პლატო ქვაბული იყოფა პატარა ქვაბულებად (ბეშთაშენის, ქიარაკის, ბარმაქსიზის, ბაშკოვის) და მცირე სიგრძის სერებად (წალკის, ბეშთაშენის, ქარსუს, ტაშბაშის). უკიდურესი ჩრდილოეთით განედურადაა გაწოლილი თრიალეთისპირა ვაკე, რომელიც ალუვიონით არის აგებული. ქვაბულის პერიფერიული ნაწილები გამოხატულია შემომფარგვეელი ქედების დანაწევრებული ფერდობებით.

წალკის ქვაბულში მთის სტეპების ცივზამთრიანი და თბილზაფხულიანი ჰავაა. საშუალო წლიური ტემპერატურა 5,9 °, იანვრის - 4.8 °, ივლისის 16 °;
აბსოლუტურ მინიმუმი – 34 °, აბსოლუტურ მაქსიმუმი 33 °. ნალექები 740 მმ წელიწადში.

ქვაბული გრძივი ღერძის გასწვრივ მიედინება მდინარე ქცია (ხრამის ზემო მონაკვეთი), რომელსაც ერთვის პატარა მდინარეები: გუმბათი (მარცხ.) ნარდევანი, ბურნაშეთი (მარჯვ.) და სხვ; წყალსაცავის ქვემოთ მიედინება ხრამი შენაკადებით თარსენი, ჭოჭიანი და სხვ. ქვაბულის ცენტრში შექმნილია წალკის წყალსაცავი. წალკის ქვაბული მდიდარია უხვდებიტიანი წყაროებით, ე.წ. ლავური ვოკლუზებით. ნიადაგურ საფუძველს შეადგენს ძირითადად მთის შავმიწები. მცენარეულობიდან გავრცელებულია მეორეული მთის სტეპი.
ჭოჭიანი (მდინარე)

ჭოჭიანი — მდინარე წალკის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ხრამის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე ზღვის დონიდან 2155 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 29 კმ, აუზის ფართობი 131 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, მდგრადი წყალმცირობა — ზამთარში.

საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 1,18 მ³/წმ.
წამწამები

წამწამები — მოკლე, მაგარი თმა, რომელიც იზრდება ზემო და ქვემო ქუთუთოს თავისუფალი ნაპირის წინა კიდეზე და იცავს თვალის რქოვანას. ზემო ქუთუთოზე წამწამების რიცხვი 100-150-ს, ქვემო ქუთუთოზე - 50-70-ს აღწევს. ყოველი წამწამის ფესვი დაკავშირებულია ქონის ჯირკვლებთან და ამრიგად წამროიქმნება ცებო-პილარული (ქონ-წამწამის) აპარატი.

წამწამების არასწორი ზრდა იწვევს რქოვანას გაღიზიანებას, კონიუნქტივიტს, ბლეფარიტს. ამ დროს საჭირო ხდება წამწამების ნაწილობრივი მოცილება (ეპილაცია).