iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რუხი ბორცვის ჰამარტომა

რუხი ბორცვის ჰამარტომა (ასევე ცნობილი, როგორც ჰიპოთალამუსის ჰამარტომა) — ჰიპოთალამუსის ქვედა ნაწილის - რუხი ბორცვის - თანდაყოლილი, კეთილთვისებიანი პათოლოგია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს გელასტიურ გულყრას (უნებლიე, უმიზეზო სიცილი 2-30 წამის განმავლობაში), მხედველობის დარღვევას, ნაადრევ სქესობრივ მომწიფებას, ქცევით ცვლილებებს. გამომწვევ მიზეზად მიიჩნევა ნეირონული მიგრაციის დარღვევა ემბრიონული განვითარების 35-50 დღეებში. რუხი ბორცვის ჰამარტომა სხვა პათოლოგიებთან უმეტესად არ არის ასოცირებული, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ პალისტერ-ჰოლის სინდრომის ერთ-ერთი მახასიათებელი სწორედ ჰიპოთალამუსის ჰამარტომაა. საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება სიმპტომური თერაპია ან ჰამარტომის ნეიროქირურგიული რეზექცია (განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ ვლინდება მედიკამენტ-რეზისტენტული ეპილეფსია).
არტურ ჩჟუნი

ართურ რეიმონდ ჩჟუნი (; დ. 10 იანვარი 1918 – გ. 23 ივნისი 2008) — გაიანის პრეზიდენტი 1970 წლის 17 მარტიდან 1980 წლის 6 ოქტომბრამდე. ის იყო პირველი ეთნიკურად ჩინელი პრეზიდენტი და სახელმწიფოს მეთაური აზიის ფარგლებს გარეთ. ბრიტანული კოლონიური ეპოქის დროს გაიანის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის ლიდერი, ჩჟუნი დაჯილდოვდა გაიანის უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდოთი, ღირსების ორდენით.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ჩჟუნი დაიბადა ჩინურ-გაიანურ ოჯახში სოფელ უინძორ ფორესტში, დასავლეთ სანაპირო დემერარაში, ბრიტანეთის გვინეა; ის იყო ჯოზეფ და ლუსი ჩჟუნების რვა შვილიდან ყველაზე უმცროსი.

გაიანის პრეზიდენტი
როდესაც 1970 წელს გაიანა რესპუბლიკად გამოცხადდა, გაიანის ეროვნულმა ასამბლეამ ჩჟუნი პრეზიდენტად აირჩია, რითაც იგი გაიანის პირველი პრეზიდენტი გახდა; მან პოსტი 1970 წლის 17 მარტს დაიკავა. როგორც პრეზიდენტი, ართურ ჩჟუნი იყო გაიანის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი და გაიანის ორდენების კანცლერი. ათი წლის შემდეგ, კონსტიტუციურმა რევიზიამ პრეზიდენტის პოსტი აღმასრულებელ თანამდებობად გარდაქმნა და 1980 წლის 6 ოქტომბერს ჩჟუნი პრეზიდენტის პოსტზე ბურნჰემმა შეცვალა. მისი პრეზიდენტობის დროს, ეს პოსტი წარმოადგენდა სახელმწიფოს ცერემონიულ მეთაურს გაიანის გენერალ-გუბერნატორის უფლებამოსილებებით, ხოლო მთავრობის მეთაური იყო პრემიერ-მინისტრი ფორბს ბურნჰემი.

მისი პრეზიდენტობის პერიოდში, 1972 წლის 27 ივნისს, გაიანამ დაამყარა ოფიციალური დიპლომატიური ურთიერთობები ჩინეთთან, რითაც გაიანა გახდა პირველი ინგლისურენოვანი კარიბის ქვეყანა, რომელმაც დიპლომატიური კავშირი დაამყარა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან. 1977 წელს გაიანის პრეზიდენტი ჩჟუნი ეწვია ჩინეთს და შეხვდა ოფიციალურ პირებსა და ელჩებს.

გარდაცვალება
ჩჟუნი 90 წლის ასაკში გარდაიცვალა 2008 წლის 23 ივნისს

მემკვიდრეობა
2015 წელს გამოცხადდა, რომ გაიანის საერთაშორისო საკონფერენციო ცენტრს პრეზიდენტ ართურ ჩჟუნის პატივსაცემად ეწოდებოდა „ართურ ჩჟუნის საკონფერენციო ცენტრი“. ახლად არჩეულმა პრეზიდენტმა დევიდ გრეინჯერმა განაცხადა: „მსურს, რომ ამ ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი ახსოვდეთ. ... წელს რესპუბლიკად გახდომის 45-ე წლისთავია და ბატონი ჩჟუნი იყო პირველი ჩინური წარმოშობის ადამიანი, რომელიც პრეზიდენტი იყო არააზიურ ქვეყანაში, და ეს იყო ისტორიული მომენტი“. სარეაბილიტაციო სამუშაოების შემდეგ, ართურ ჩჟუნის საკონფერენციო ცენტრი გამოყენებას 2018 წლის ივნისში დაბრუნდა.
კრისტოფ სოგლო

კრისტოფ სოგლო (დ. 28 ივნისი, 1909 — გ. 7 ოქტომბერი, 1983) — ბენინის სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკური ლიდერი.

ადრეული ცხოვრება
კრისტოფ სოგლო დაიბადა 1909 წლის 28 ივნისს ქალაქ აბომეიში, ბენინში, გავლენიანი წარმოშობის ოჯახში.

სამხედრო კარიერა
1931 წელს სოგლო ნებაყოფლობით ჩაირიცხა საფრანგეთის არმიაში. იგი იბრძოდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, მსახურობდა მაროკოში და მონაწილეობდა მოკავშირეთა დესანტის გადასხმაში კორსიკაზე, ელბასა და სამხრეთ საფრანგეთში. ომის დასასრულს მას ლეიტენანტის წოდება მიენიჭა და საფრანგეთის კოლონიური არმიის შტაბის ოფიცრად დაინიშნა. 1947 წელს იგი საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების სამინისტროში სამხედრო მრჩევლად მიავლინეს. 1950 წლის 1 იანვარს კაპიტნის წოდების მიღების შემდეგ, იგი გაგზავნეს ფრანგულ ინდოჩინეთში, სადაც მონაწილეობდა ინდოჩინეთის პირველ ომში. 1956 წელს, ომის დროს გაწეული სამსახურისთვის, იგი დაჯილდოვდა სამხედრო ჯვრით. იქ ყოფნისას მან გაიცნო ფრანგულ-ვიეტნამური წარმოშობის ქალი, რომელზეც მოგვიანებით დაქორწინდა. მანამდე სოგლოს მთავრობისადმი ერთგულება ჰქონდა გამოცხადებული. მან ეროვნული ასამბლეა დაითხოვა და ჩამოაყალიბა დროებითი მთავრობა, რომლის თავმჯდომარე თავად იყო. მთავრობის რეორგანიზაციის შემდეგ, 1964 წლის 25 იანვარს, მან დათმო ძალაუფლება და პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავების საშუალება ყოფილ პრემიერ-მინისტრ სურუ-მიგან აპიტის მისცა. მალევე, აპიტისა და სხვა პოლიტიკურ ლიდერებს შორის პოლიტიკური კურსის გამო მწვავე დაპირისპირება დაიწყო. მას შემდეგ, რაც სოგლომ არაერთხელ მოუწოდა სხვადასხვა პოლიტიკურ ძალებს დიალოგისკენ, 1965 წლის 27 ნოემბერს მან კვლავ დაამხო მთავრობა. იგი ბენინის პრეზიდენტის თანამდებობას სამხედრო მმართველობის პირობებში 1967 წლის 17 დეკემბრამდე იკავებდა, ვიდრე მას ახალგაზრდა არმიის ოფიცერთა ჯგუფი ჩამოაგდებდა. ამის შემდეგ სოგლო პოლიტიკიდან წავიდა. იგი 1983 წლის 7 ოქტომბერს, 74 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ლიპოიდური პროტეინოზი

ლიპოიდური პროტეინოზი (ასევე ცნობილი, როგორც ურბახ-ვიტეს დაავადება) — ცენტრალური ნერვული სისტემის, ზედა სასუნთქი გზებისა და კანის გენეტიკური დაავადება. გამომწვევი მიზეზია აუტოსომურ-რეცესიული მუტაცია 1 გენში, რომლის პროდუქტია ცილა (უჯრედშორისი მატრიქსის ცილა 1), რომელიც უზრუნველყოფს უჯრედშორისი მატრიქსის სიმყარესა და უჯრედთა ადჰეზიისა და მიგრაციის უნარს. შედეგად, ბაზალური მემბრანა და უჯრედშორისი მატრიქსი ხდება სუსტი და არასტაბილური, ადგილი აქვს ჰიალინის დაგროვება აღნიშნულ სტრუქტურებთან. უცნობია, რატომ ზიანდება მხოლოდ რამდენიმე ორგანოთა სისტემა განსაკუთრებით.

კლინიკური გამოვლინებები
ცენტრალურ ნერვულ სისტემასთან დაკავშირებული
ცენტრალურ ნერვულ სისტემასთან დაკავშირებული კლინიკური გამოვლინებებია: მეხსიერების დაქვეითება (მეზიალური საფეთქლის წილის კალციფიკაციისა და ამიგდალას ორმხრივი დეგენერაციის გამო), საფეთქლის წილის ეპილეფსია, შიშის ემოციის გაქრობა, ჰალუცინაციები, დეპრესია.

კანთან დაკავშირებული
კანთან დაკავშირებული კლინიკური გამოვლინებებია: მიდრეკილება ტრავმისადმი, იმპეტიგო, კანის გასქელება, პაპულები, კვანძები, ალოპეცია.

ზედა სასუნთქ გზასთან დაკავშირებული
ზედა სასუნთქ გზასთან დაკავშირებული კლინიკური გამოვლინებებია: ჩახლეჩილი ხმით (დისფონიური) ტირილი, გამოწვეული მბგერავი იოგების გამაგრებით, პირის ღრუს ლორწოვანის თეთრი შეფერილობა, დისფონია, მიდრეკილება ზედა სასუნთქი გზის ინფექციებისადმი.
კუნთ-თვალ-ტვინის დაავადება

კუნთ-თვალ-ტვინის დაავადება (ასევე ცნობილი, როგორც თანდაყოლილი კუნთოვანი დისტროფია-დისტროგლიკანოპათია თავის ტვინისა და თვალის ანომალიებით 3 - 3) — თანდაყოლილი, გენეტიკური, დეგენერაციული დაავადება, რომელიც აზიანებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემას, კუნთოვან სისტემასა და თვალს. გამომწვევი მიზეზია 1 გენის აუტოსომურ-რეცესიული მუტაცია, რის შედეგადაც ირღვევა კუნთოვანი და ნერვული უჯრედების უნარი, მოახდინონ ადჰეზია უჯრედშორის მატრიქსზე. რადიოლოგიურ კვლევებზე (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) აღინიშნება გამჭვირვალე ძგიდის აპლაზია, ჰიდროცეფალია, კორძიანი სხეულის დისგენეზია, ქერქქვეშა კისტები, პოლიმიკროგირია/აგირია, ზომაში გაზრდილი და შერწყმული ოთხგორაკი, ხიდის ჰიპოპლაზია, ნათხემის ჭიის ჰიპოპლაზია. გარდა ამისა, პაციენტს აღენიშნება კუნთოვანი დისტროფიები და თვალის ანომალიები.
ხოსე ილარიო ლოპესი

ხოსე ილარიო ლოპეს ვალდესი (დ. 18 თებერვალი, 1798, პოპაიანი, კაუკა – გ. 27 ნოემბერი, 1869, კამპოალეგრე, უილა) — ახალი გრანადის პოლიტიკოსი, სამხედრო ოფიცერი და ახალი გრანადის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1849-დან 1853 წლამდე.

ბიოგრაფიული მონაცემები
ხოსე კასიმირო ლოპესისა და რაფაელა ვალდესის შვილმა, ხოსე ილარიომ, მიიღო დაწყებითი განათლება პოპაიანის სემინარიაში მეცნიერის, ხოსე ფელიქს დე რესტრეპოს ზედამხედველობის ქვეშ. 14 წლის ასაკში მან დაასრულა განათლების მიღება და შეუერთდა რევოლუციურ არმიას. 1859 წლის სამოქალაქო ომის დროს, ლოპესი ჩაირიცხა „რადიკალური ლიბერალების არმიაში“, რომლებიც იცავდნენ ფედერაციას და შტატების ავტონომიას. ლოპესი აირჩიეს ტოლიმას პრეზიდენტად.
1865 წელს ლოპესი დასახელდა კანდიდატად, რომელიც გაერთიანებულ კოლუმბიას ჩაუდგებოდა სათავეში. ხოსე ილარიო დაამარცხა პრეზიდენტმა ტომას სიპრიანო დე მოსკერამ. მოგვიანებით ლოპესი დაინიშნა არმიის უფროსად სანტოს აკოსტას ახალი დროებითი მთავრობის მიერ. ამის შემდეგ იგი წავიდა პოლიტიკიდან და დაბრუნდა თავის ფერმაში, სადაც ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე.
ასუის პროვინცია

ასუის პროვინცია ― დომინიკელთა რესპუბლიკის 32 პროვინციიდან ერთ-ერთი. იყოფა 10 მუნიციპალიტეტად (როგორც სანტიაგოს პროვინცია). პროვინციის დედაქალაქია ასუა-დე-კომპოსტელა. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ლა-ვეგის პროვინცია ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან ― სან-ხოსე-დე-ოკოა და პერავია, დასავლეთიდან ― ბრაონა და ბაორუკო, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთიდან ― სან-ხუანი. პროვინციის სამხრეთით კარიბის ზღვაა გაშლილი. ცნობილია მრავალფეროვანი გეოგრაფიითა და კლიმატით. პროვინციის სამხრეთ ნაწილში არიდული კლიმატია, რაც კარიბის ზღვის სხვა ნაწილებში არსებული ტროპიკული ტიპისგან განსხვავდება.
ბარაონის პროვინცია

ბარაონის პროვინცია ― დომინიკელთა რესპუბლიკის 32 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეტთ-დასავლეთ რეგიონში. იყოფა 11 მუნიციპალიტეტად. პროვინციის დედაქალაქია ბარაონა. პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთით პედერნალესის პროვინცია მდებარეობს, ჩრდილოეთით ― ბაორუკო და ინდეპენდენსია, ხოლო აღმოსავლეთით ― ასუა. ბარაონის სამხრეთით კარიბის ზღვაა გაშლილი.
რასმუსენის ენცეფალიტი

რასმუსენის ენცეფალიტი (ასევე ცნობილი, როგორც რასმუსენის სინდრომი ან ქრონიკული ფოკალური ენცეფალიტი) — თავის ტვინის ცალმხრივი ქრონიკული ანთებითი დაავადება, რომლის გამომწვევი მიზეზი უცნობია. რასმუსენის ენცეფალიტის დროს ვითარდება თავის ტვინის ღრუბლისებრი დეგენერაცია, ქერქის ცალმხრივი ატროფია და, შესაბამისად, პარკუჭების გაფართოება. სავარაუდო გამომწვევ მიზეზად მიიჩნევა ვირუსული აგენტი ან აუტო-ანტისხეულები. კლინიკური გამოვლინებებია გულყრა, ფოკალური ნევროლოგიური დეფიციტები, ჰემიპარეზი (სხეულის ერთი ნახევრის სისუსტე), მხედველობის დარღვევები. მკურნალობა მოიცავს სიმპტომურ თერაპიას (მაგ. ანტიკონვულსანტები), ჰემისფერექტომიას, მწვავე სტადიებში კი - იმუნოსუპრესიას.
ნიკენიკე ვურობარავუ

ნიკენიკე ვურობარავუ (დ. 3 დეკემბერი, 1951 წ.) — ნი-ვანუატუელი დიპლომატი და პოლიტიკოსი, რომელიც 2022 წლის 23 ივლისიდან იკავებს ვანუატუს პრეზიდენტის თანამდებობას. მანამდე ის მუშაობდა მრავალ დიპლომატიურ და სამთავრობო პოზიციაზე, მათ შორის იყო ფიჯიში ვანუატუს პირველი რეზიდენტი უმაღლესი კომისარი. ვურობარავუ პრეზიდენტად აირჩიეს 2022 წლის ვანუატუს საპრეზიდენტო არჩევნებში, 2022 წლის ივლისში გამართული კენჭისყრის მერვე რაუნდის შედეგად. ის არის ვანუა'აკუ პარტიის წევრი.

ბიოგრაფია
ვურობარავუ დაქორწინებულია რიმა ვურობარავუზე, რომელიც კუნძულ მალოდან, სანმის პროვინციიდან არის; მათ ოთხი შვილი ჰყავთ.

მან 1977 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი სამხრეთ წყნარი ოკეანის უნივერსიტეტში , ფიჯიში. ვესტმინსტერის უნივერსიტეტში სწავლისას ის სპეციალიზდებოდა განვითარების თანამშრომლობაში, საგარეო პოლიტიკის ანალიზსა და დიპლომატიური მისიების მართვაში. 2017 წლის 12 ოქტომბერს პრეზიდენტმა თალის ობედ მოსესმა ვურობარავუ მეორედ დანიშნა ფიჯიში უმაღლეს კომისრად. ამ ნაბიჯმა ოპოზიციის კრიტიკა გამოიწვია, ხოლო ოპოზიციის ლიდერმა, რალფ რეგენვანუმ, განაცხადა, რომ ოპოზიციური პარტიები პარლამენტის დაშლას სასამართლოში გაასაჩივრებდნენ. ამის შემდეგ ჩატარდა ვადამდელი საერთო არჩევნები.
არაკეტოზური ჰიპერგლიკემიური ჰემიქორეა

არაკეტოზური ჰიპერგლიკემიური ჰემიქორეა (ასევე ცნობილი, როგორც დიაბეტური სტრიატოპათია ან ქორეა, ჰიპერგლიკემია, ბაზალური განგლია (--) სინდრომი) — არაკეტოზური ჰიპერგლიკემიის ნევროლოგიური გართულება. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს უმეტესად (90%) ცალმხრივ ქორეას - ჩვეულებრივ, ზედა და ქვედა კიდურების, იშვიათად - სახის. დაავადების განვითარების ზუსტი პათოფიზიოლოგია უცნობია. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულების 1 რეჟიმზე აღინიშნება ჰიპერინტენსიური (ნათელი) ზოლიანი სხეული (კუდიანი ბირთვი, ჩენჩო) და მკრთალი სფერო. მკურნალობა მოიცავს გლუკოზის დონის დარეგულირებას სისხლში, რის შემდეგაც სიმპტომები ქრება, თუმცა, ზოგიერთ შემთხვევაში საჭირო ხდება ჰალოპერიდოლის დანიშვნა (ანტიფსიქოზური მედიკამენტი ქორეას მოსახსნელად).
ვიქტორ ზვიადაური

ვიქტორ სუხას ძე ზვიადაური (დ. 17 აგვისტო, 1945, სოფ. ხაიშო, ახლანდელი თიანეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერ-მექანიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1991), პროფესორი (1996), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (2002).

1968 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (ახლანდელი საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის) მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი. 1968–1974 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე. 1974 წლიდან მოღვაწეობს მანქანათა მექანიკის ინსტიტუტში, სადაც 2006 წლიდან ხელმძღვანელობს მანქანათა დინამიკის განყოფილებას. სამეცნიერო მუშაობის პარალელურად, 1992 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამთო-გეოლოგიურ ფაკულტეტზე. 1992–2004 წლებში იყო საქართველოს ეროვნული სოციალურ-ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის რექტორი. 1990 წლიდან იყო საქართველოს მთიელთა პოლიტიკური ლიგის (კავშირის) გამგეობის წევრი.

ზვიადაურის მეცნიერული კვლევების ინტერესებია: მანქანათა დინამიკა, ვიბრაციული ტექნიკა და ტექნოლოგია, ტრიბოლოგია, სამთო ელექტრომექანიკა და მექატრონიკა, გამოყენებითი მექანიკა და მათემატიკა.
ხუან პაბლო როხასი

ხუან პაბლო როხას პაული (დ.26 ნოემბერი 1826 − გ.22 ივლისი) — 1905 ვენესუელის პრეზიდენტი 1888 წლიდან 1890 წლამდე. პაბლო როხასი ბოლო 50 წლის განმავლობაში პირველი სამოქალაქო პრეზიდენტი იყო, რომელიც არჩეულ იქნა კონსტიტუციური პროცედურებით და ერთადერთი, რომელმაც შეძლო თავისი ვადის ჯეროვნად დასრულება მომდევნო 74 წლის განმავლობაში.

ბიოგრაფია
ფინანსთა მინისტრი 1879 წლიდან 1884 წლამდე და 1887 წელს.

როხასმა პრეზიდენტობა გადაიბარა ერმოხენეს ლოპესისგან, რომელიც დროებითი პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა მას შემდეგ, რაც ანტონიო გუსმანმა (რომელიც სამჯერ იყო პრეზიდენტი) საბოლოოდ დატოვა პოსტი. როხასი ცდილობდა იმ დროს ერთმანეთთან დაპირისპირებული გუსმანისა და ხოაკინ კრესპოს მიმდევრების შერიგებას.

როხასის ადმინისტრაციის დროს დედაქალაქსა და ვენესუელის სხვა რეგიონებში გუსმანის წინააღმდეგ ძალადობრივი დემონსტრაციები გაიმართა. ამ მოვლენებმა გამოიწვია როხასის ადმინისტრაციის გაწყვეტა გუსმანთან, რომელიც ქვეყნის არაპირდაპირ მართვას პარიზიდან ცდილობდა.

როხასის ადმინისტრაციას მოუხდა კრესპოს მიერ ორგანიზებულ აჯანყებასთან გამკლავება. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ კრესპო იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო.

გუსმანის ანტიკლერიკალურ პოლიტიკასთან დაპირისპირებით, როხასმა ქვეყანაში ფრანგი მონაზვნები ჩამოიყვანა, ხელი შეუწყო კონგრეგაციების ჩამოყალიბებას, ასევე ააშენა და განაახლა მრავალი რელიგიური ნაგებობა. როხასმა გასცა ნებართვა საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტების, ეკლესიების და ეროვნული სკოლების შექმნაზე მარაკაიბოსა და ბარკისიმეტოში.

მან გახსნა წყალქვეშა კაბელი ლა-გუაირას, ანტილის კუნძულებსა და ევროპას შორის, ასევე მხატვარ მარტინ ტოვარ ი ტოვარის ნამუშევრები ეროვნული კაპიტოლიუმის ელიფსურ დარბაზში . მისი მმართველობის პერიოდში გამოიცა გენერალ მანუელ ლანდაეტა როსალესის წიგნი „ვენესუელის დიდი გეოგრაფიული, ისტორიული და სტატისტიკური კრებული“. 1888 წელს როხასმა დააარსა ისტორიის ეროვნული აკადემია.

მისი პრეზიდენტობის ორი წელი აღინიშნა ეკონომიკური აღმავლობით, რაც მან საჯარო სამუშაოებში ინვესტირებისთვის გამოიყენა. პრეზიდენტობის შემდეგ იგი კვლავ იყო ფინანსთა მინისტრი 1899 წელს.

იგი გარდაიცვალა კარაკასში 1905 წელს, 78 წლის ასაკში.

პირადი ცხოვრება
ხუან პაბლო როხას პაული დაქორწინებული იყო მარია ხოსეფა დე ლა კონსეპსიონ ბაესზე, რომელიც 1888 წლიდან 1890 წლამდე ვენესუელას პირველი ლედი იყო.
საისრე ჩანართი

საისრე ჩანართი — რკინიგზის ორი ლიანდაგის შეერთება ისრული გადამყვანების გამოყენებით (რომელზეც მოძრავ შემადგენლობას შეუძლია გაიაროს ერთი ლიანდაგიდან მეორეზე). ჩანართი — რკინიგზის სადგურის სალიანდაგო განვითარების ტიპიური ელემენტია.

კონსტრუქციის მიხედვით ჩანართები იყოფა ერთმაგ დაორმაგ გადაჯვარედინებულად.

ერთმაგი ჩანართი შედგება ორი ისრული გადამყვანისგან და მათი შემაერთებელი ლიანდაგისგან.

ორმაგი გადაჯვარედინებული ჩანართი შედგება ოთხი ისრული და ყრუ გადამყვანისგან, შემაერთებელი ლიანდაგებისგან და არის ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო მიმართულების ჩანართის გაერთიანება, რომლებიც სივრცეშია გაერთიანებული.

ქერქოვანი და ქერქისსაწინააღმდეგო ჩანართები
ისევე, როგორც ისრული გადამყვანებისთვის, ჩანართზე განასხვავებენ ქერქოვან და ქერქისსაწინააღმდეგო მიმართულების მოძრაობას: ქერქისსაწინააღმდეგო ჩანართზე მოძრავი შემადგენლობა შეიძლება გადაიხაროს, ხოლო ქერქოვანზე — არა. ორლიანდაგიან უბანზე მარჯვენა მხრივი მოძრაობის დროს ქერქოვან ჩანართს გეგმაში აქვს „“ ასოს ფორმა, ხოლო ქერქისსაწინააღმდეგოს — ასო „“-ის (მარცხენა მხრივი მოძრაობისას, შესაბამისად, პირიქით).

ქერქისსაწინააღმდეგო ჩანართები წარმოადგენენ მატარებელთა ლიანდაგიდან ამოვარდნის პოტენციურ ხიფათს ან მათ შეჯახებას უწესივრობისას (მაგალითად, ქერქისსაწინააღმდეგო ისრის გაჭრა). ლიანდაგიდან ამოვარდნა ვაგონის შემდგომი შემობრუნებით ლიანდაგის გარდი გარდმო ერთ-ერთ ფაქტორად იქცა, რომელმაც გაამწვავა სიტუაცია ეშედესთან სარკინიგზო კატასტროფისას. ქერქისსაწინააღმდეგო ჩანართზე ასევე არასწორად გადაყვანილი ისრის გამო მოხდა ავარია კუპავნას სადგურზე. ამიტომ ორლიანდაგიან უბნებზე ქერქისსაწინააღმდეგო ჩანართების რაოდენობა ცდილობენ დაიყვანონ მინიმუმამდე, ხოლო მათი ადგილმდებარეობა საფუძვლიანად ირჩევა.
უნგრული ღვინო

უნგრული ღვინო — უნგრეთში წარმოებული ღვინო. უნგრეთში ვენახის ფართობები შეადგენს დაახლოებით 58 ათას ჰექტარს. უნგრეთი წელიწადში საშუალოდ 2,7 მილიონ ჰექტოლიტრს ღვინოს აწარმოებს. უნგრეთს ღვინის 22 რეგიონი აქვს.
უნგრეთის ღვინის რეგიონები
ტოკაი
ტოკაის უნგრეთის მევენახეობა-მეღვინეობის მთავარი რეგიონია. ტოკაი-ჰედიალია უნგრეთისა და სლოვაკეთის ერთობლივი მეღვინეობის რეგიონია, რომელიც იუნესკოს მიერ დაცული მსოფლიო მემკვიდრეობაა. მდებარეობს მდინარე ტისის დაბლობზე, სამხრეთისკენ მიქცეულ ფიქალიან ფერდობებზე. ხასიათდება ზომიერი ნალექებით, ქვიშა-თიხნარი ნიადაგებით, ხანგრძლივი და თბილი შემოდგომით. ყურძენი აქ კარგად მწიფდება და ჩამიჩდება კიდეც. რეგიონში აწარმოებენ ოქროსფერ მაღალხარისხოვან ლიქიორის ტიპის ღვინოებს, რომელიც ცნობილია ტოკაის სახელწოდებით. მაღალი ფასი აქვს დაჩამიჩებული მარცვლის წვენ „ასცუს“. ძირითადი ჯიშებია ფურმინტი, ჰარსლაველიუ და მუსკატი.

ბადაჩონი
ბადაჩონის რაიონის ვენახები გაშენებულია დოლომიტიანი კირით მდიდარ, ასევე ვულკანური წარმოშობის ბაზალტით მდიდარ ნიადაგებზე. რაიონში აწარმოებენ მაგარ, ექსტრაქტულ, ძარღვიან ღვინოებს, რომლებიც უნგრეთის საუკეთესო თეთრ მშრალ ღვინოებად მიიჩნევა. ამავე რაიონში აწარმოებენ ტკბილ ღვინოებს. გავრცელებული ჯიშებია ველშრისლინგი, შტაინშილერი, ცოლდფეერი.
ვილანი
ვილანის რაიონი უნგრეთის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს. ამზადებენ მასობრივ, წითლად შეფერილ ღვინოებს კადარკას და პორტუგიზერის ჯიშისგან.
სექსარდი
სექსარდის რაიონი იძლევა უნგრეთის ცნობილ წითელ ღვინოებს, რომლებიც ხასიათდებიან მუქი ფერით და სიმაგრით. ასევე აყენებენ ტკბილ და მაგარ ღვინოებს. ამ რაიონის მთავარი ჯიშია კადარკა, რომელსაც ვენაზების 70% უკავია.
ფონ-ჰიპელ ლინდაუს დაავადება

ფონ-ჰიპელ ლინდაუს დაავადება (ასევე ცნობილი, როგორც ფონ-ჰიპელ ლინდაუს სინდრომი) — გენეტიკური მულტისისტემური დაავადება, რა დროსაც ზიანდება ცენტრალური ნერვული სისტემა, ენდოკრინული სისტემა და შარდ-სასქესო სისტემა. გამომწვევი მიზეზია მუტაცია გენში, რომელიც უზრუნველყოფს უჯრედთა ზრდისა და გაყოფის კონტროლს. -ის მქონე პაციენტებს აღენიშნებათ მრავლობითი ჰემანგიობლასტომები ქალას უკანა ფოსოში, ზურგის ტვინსა და ბადურაში, ენდოლიმფის პარკის სიმსივნე, ფეოქრომოციტომა, პანკრეასის, თირკმლისა და ეპიდიდიმისის პათოლოგიები. ძირითადი კლინიკური გამოვლინებები დაკავშირებულია ჰემანგიობლასტომებთან და მოიცავს თავის ტკივილს, ღებინებას, ატაქსიას, მოტორულ, სენსორულ და მხედველობის დარღვევებს.
ვალერის დეგენერაცია

ვალერის დეგენერაცია (ასევე ცნობილი, როგორც ვალერიული დეგენერაცია) — ნერვული უჯრედების აქსონებისა და მათი მფარავი მიელინის გარსის დეგენერაცია, გამოწვეული უჯრედის სხეულის ან აქსონის დასაწყისი (პროქსიმალური) ნაწილის დაზიანებით (ინფარქტი, ტრავმა, ნეკროზი, ჰემორაგია და ა.შ.). ყველაზე ხშირად ზიანდება შუბლის წილის პრეცენტრალური ხვეული და, შესაბამისად, ვალერიულ დეგენერაციას განიცდის კორტიკოსპინალური ტრაქტი. დიაგნოზის დასმა ხდება ანამნეზისა და რადიოლოგიური კვლევების (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, მოგვიანებით სტადიებში - კომპიუტერული ტომოგრაფიაც) საფუძველზე. დაავადების ყველაზე გვიან სტადიაში შეინიშნება თეთრი ნივთიერების ატროფია და, შესაბამისად, თავის ტვინის მოცულობის შემცირება.
ვერნიკეს ენცეფალოპათია

ვერნიკეს ენცეფალოპათია — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული თიამინის (ვიტამინი ბ1) ნაკლებობით, რისი მიზეზიც შეიძლება იყოს მალნუტრიცია, მალაბსორბცია (ყველაზე ხშირი - შეწოვის დარღვევა - უმეტესად გამოწვეულია ალკოჰოლით), ქრონიკული დიალიზი. კლინიკური გამოვლინებების ტრიადაა ოფთალმოპლეგია (თვალის მამოძრავებელი კუნთების სისუსტე/დამბლა), ატაქსია, დაბნეულობა. იმ შემთხვევაში, თუ არ ჩატარდება მკურნალობა, ვერნიკეს ენცეფალოპათია შეიძლება გადაიზარდოს ვერნიკე-კორსაკოვის სინდრომში, რა დროსაც აღინიშნება მძიმე ფსიქიკური და კოგნიტური დარღვევები. მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე აღინიშნება შეშუპების კერები მესამე პარკუჭის გარშემო, თალამუსში, ჰიპოთალამუსში, შუა ტვინში.
საისრე ქუჩა

საისრე ქუჩა — განსაზღვრულ მანძილზე მიმდევრობით მდებარე ისრული გადამყვანები, რომელთა დანიშნულებაა პარალელური ლიანდაგების ჯგუფების შეერთება.

საისრე ქუჩის სახეობები
კონსტრუქციის მიხედვით
არაშემოკლებული
არაშემოკლებული საისრე ქუჩების ლიანდაგების გადახრის კუთხე ისრული გადამყვანების ქუჩის შემადგენელი ჯვარედინის კუთხის ტოლია. ეს აადვილებს შემაერთებელი ლიანდაგების მოწყობას და ამცირებს მრუდების რაოდენობას, მაგრამ მნიშვნელოვნად აგრძელებს ქუჩას ლიანდაგების დიდი რაოდენობის შემთხვევაში.

შემოკლებული
შემოკლებული საისრე ქუჩების ლიანდაგების განშტოების კუთხე მეტია ჯვარედინის კუთხეზე, რაც საშუალებას იძლევა დამოკლდეს ქუჩის სიგრძე ლიანდაგების ბევრი რაოდენობისა და ფართე ლიანდაგშორისის დროს.

კომბინირებული
კომბინირებული საისრე ქუჩები ავსებენ შემოკლებულ და არაშემოკლებულ ნაწილებს.

გეგმაში
მარტივები
მარტივ საისრე ქუჩებში ისრული გადამყვანები მდებარეობენ ძირითად ლიანდაგზე. ასეთი ქუჩები გამოიყენება პარკის მეორე ყელში მარაოსებრ ქუჩებთან ერთად ყველა ლიანდაგის ერთნაირი სასარგებლო სიგრძის მისაღებად (განაპირებს აქვთ ცოტათი დიდი სიგრძე).

მარაოსებრი
მარაოსებრ საისრე ქუჩებში ძირითად ლიანდაგზე მდებარეობს მხოლოდ პირველი ისრული გადამყვანი, ხოლო დანარჩენები მდებარეობენ ამ ისრული გადამყვანიდან მოშორებით მყოფ განშტოებულ ლიანდაგებზე. ამის შედეგად ლიანდაგები გამოდის პირდაპირი თავიანთი სასარგებლო სიგრძის ფარგლებში და ძირითად ლიანდაგზე მინიმუმამდეა დაყვანილი ისრული გადამყვანების რაოდენობა.

კონისებრი
კონისებრ საისრე ქუჩებში ლიანდაგები ყელში ხის მსგავსად იყრის თავს. ასეთ ქუჩებს ჩვეულებრივ აწყობენ დამხარისხებელ პარკებში.
რუმინული ღვინო

რუმინული ღვინო — რუმინეთში წარმოებული ღვინო. რუმინეთში ვენახის ფართობები შეადგენს დაახლოებით 187 ათას ჰექტარს. რუმინეთი წელიწადში საშუალოდ 3,7 მილიონ ჰექტოლიტრს ღვინოს აწარმოებს.

მევენახეობა რუმინეთში
მევენახეობა გავრცელებულია რუმინეთის მთელ ტერიტორიაზე, გარდა მთიანი ბუკოვინისა და ტრანსილვანიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილისა. რუმინეთის მევენახეობის ადგილებში საშუალო წლიური ნალექები შეადგენს 500-550 მმ-ს. ზამთარი სუსხიანია და გაზაფხული გვიან დგება, თუმცა ვენახები გაშენებულია მრავალფეროვან ნიადაგებზე, მძიმე თიხნარებზე, სილნარზე, ჰუმუსით მდიდარ თიხნარებზე და მერგელით მდიდარ მიწებზე. ვაზის ადგილობრივი ჯიშების რაოდენობა 60-ს აღწევს, ასევე გაშენებულია სხვა ევროპული ჯიშები.

რუმინეთის ღვინის რეგიონები
მევენახეობისთვის ძვირფასი რეგიონია ტრანსილვანია, რომელიც მაღალი ხარისხის ღვინოებს იძლევა. რუმინეთის მოლდოვა ცნობილია ოდობესტის, პანციუს და მარასესტის ღვინოებით. მუნტენიას და ოლტენიას გორაკები ცნობილია დელულ მარეს ღვინის მიკროზონით და დრაგასანის, ვულკანესტის და ტურნ-სევერინის ღვინოებით. შედარებით პატარა, მაგრამ მნიშვნელოვანი რეგიონია დობრუჯა.
დახაბონის პროვინცია

დახაბონის პროვინცია ― დომინიკელთა რესპუბლიკის 32 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. იყოფა 5 მუნიციპალიტეტად. პროვინციის დედაქალაქია დახაბონი. ჩრდილოეთიდან მონტე-კრისტის პროვინცია ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან ― სანტიაგო-დომინგესის პროვინცია, სამხრეთიდან ― ელიას-პინიის პროვინცია, ხოლო დასავლეთიდან ჰაიტის ჩრდილო-აღმოსავლეთი დეპარტამენტი. პროვინცია 1938 წელს გამოეყო მონტე-კრისტის პროვინციას. 1961 წლამდე ლიბერტადორი ეწოდებოდა.
ეპენდიმომა

ეპენდიმომა — თავის ტვინის პარკუჭებისა და ზურგის ტვინის ცენტრალური არხის ამომფენი ეპენდიმალური უჯრედების სიმსივნე, რომელიც შეიძლება იყოს როგორც კეთილთვისებიანი, ისე - ავთვისებიანი. ბავშვთა ასაკში ეპენდიმომა უმეტესად ვითარდება ქალას უკანა ფოსოში, ხოლო ზრდასრულებში - ხერხემლის არხში. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია ეპენდიმომას მდებარეობაზე, თუმცა, ზოგადი სიმპტომები დაკავშირებულია ქალასშიგა წნევის მომატებასთან: თავის ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, გულყრა, კოგნიტური დარღვევები. ხერხემლის არხის ეპენდიმომას ახასიათებს სისუსტე კიდურებში, სიარულისა და წონასწორობის დაცვის გაძნელება, ტკივილი კისრისა და ზურგის მიდამოში. საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია ეპენდიმომას ნეიროქირურგიული რეზექცია.
დისტრიტო-ნასიონალი

დისტრიტო-ნასიონალი (; ითარგმნება როგორც ეროვნული რაიონი) ― დომინიკელთა რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დანაყოფი დედაქალაქ სანტო-დომინგოს ირგვლივ. არ შედის ქვეყნის პროვინციების რიცხვში, თუმცა პროვინციის სახით ფუნქციონირებს. 2001 წლის 16 ოქტომბრამდე დისტრიტო-ნასიონალი გაცილებით დიდი იყო და დღევანდელ სანტო-დომინგოს პროვინციასაც მოიცავდა.