iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რესი

რესი — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (კობის თემი), მდებარეობს თრუსოს ხეობაში, მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2400 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 42 კილომეტრი.

ისტორია
შუა საუკუნეებში რესი გარკვეულ როლს ასრულებდა თრუსოს ხეობის ერთიან თავდაცვით სისტემაში. საუკუნის ნახევარში და საუკუნის დასაწყისში სოფელი არაგვის ერისთავების ხელდებული იყო. არაგვის საერისთავოს გაუქმების შემდეგ, საუკუნის აღწერილობით, იგი სამეფო სოფელი იყო და მნის სამოურავოში შედიოდა. სოფელში უძველესი დროიდან ქართველები ცხოვრობდნენ, საუკუნიდან კი ოსები დამკვიდრდნენ. საუკუნის 30-იანი წლებისთვის რესში ოსების 27 კომლი ცხოვრობდა. მომდევნო წლებში მოსახლეობის რაოდენობამ იკლო.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.
საყურიანი

საყურიანი, სოკურიანი — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (გუდაურის თემი), მდებარეობს მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2120 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 53 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.

1926 წლის აღწერის მონაცემებით სოფლის მაცხოვრებლები ოსები იყვნენ, 2002 წლის აღწერის მონაცემებით კი ქართველები.
სუათისი

საკუთარი სახელი სუათისი შეიძლება აღნიშნავდეს:

სუათისი — მდინარე ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში.
სუათისი — მყინვარი ხევის კავკასიონზე, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში.
სუათისი — მწვერვალი ხევის კავკასიონზე, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში.
სუათისი — ნასოფლარი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში.
სუათისის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სუათისის ნასოფლარში.
ტყარშეტი (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)

ტყარშეტი — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, გორისციხის თემში. მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1920 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 12 კილომეტრი. სოფლის მახლობლადაა შუა საუკუნეების ეკლესია და ნასახლარები. სოფლის ტერიტორია მტკვარ-არაქსის პერიოდში (ძვ.წ. ათასწლეულის შუა ხანები-ძვ. წ. ათასწლეულის შუა ხანები) იყო დასახლებული. მოიხსენიება და საუკუნის ისტორიულ წყაროებში. სოფლის განაპირას მდებარეობს განვითარებული შუა საუკუნეების ეკლესია. დარბაზული ეკლესია ქვის მოზრდილი კვადრებითაა ნაგები. ეკლესიას არ აქვს აფსიდი და აღმოსავლეთით სწორი კედლით მთავრდება. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 107 კაცი.
უხათი

უხათი — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (კობის თემი), მდებარეობს მდინარე თერგის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2200 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 21 კილომეტრი.

ისტორია
სოფელი შედგებოდა ორი (ზემო და ქვემო) უბნისაგან. ზემო უბანი შედარებით ძველი დასახლება იყო. აქედან საუკუნეში მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი ქვემო უბანში ჩამოსახლდა. ორივე უბნის მოსახლეობა ერთი და იმავე საძოვრებით სარგებლობდა. შუა საუკუნეებში უხათი სამეფო სოფელი იყო. საუკუნეში იგი არაგვის ერისთავებმა დაისაკუთრეს. ერისთავებს, წყალობის სიგელის (1727 წელი) მიხედვით, უხათში საკუთარი მოურავი დაუნიშნავთ. არაგვის საერისთავოს გაუქმების შემდეგ უხათი კვლავ სამეფო სოფელი გახდა და მნის სამოურავოში შევიდა. საუკუნის პირველ მეოთხედში სოფელი ყაზბეგებმა დაიმორჩილეს და დაბეგრეს. ყაზბეგებთან ბრძოლას არაერთი უხათელი შეეწირა. ზოგიერთმა გაქცევით უშველა თავს. ურჩები ყაზბეგებმა მამაპაპისეული მიწებიდან აყარეს და მათ ადგილზე ოსები ჩამოასახლეს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.
ფალაგყაუ

ფალაგყაუ (ყოფ. ურმისხელი) — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (გუდაურის თემი), მდებარეობს მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1670 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 50 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.

1926 წლის აღწერის მონაცემებით სოფლის მაცხოვრებლები ოსები იყვნენ.
ფანშეტი

ფანშეტი — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სიონის თემში. მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1790 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 4 კილომეტრი. საუკუნეში ფანშეტი იყო ხევის ოთხი სამოურავოდან ერთ-ერთის ცენტრი.

ისტორია
ფანშეტი, სოფელი, ისტორიული ძეგლი მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე, დაბა სტეფანწმინდიდან 4 კილომეტრზე. იგი ხევის ერთ-ერთი ძველი დასახლებაა. თანამედროვე სოფლის ჩრდილოეთით შემორჩენილია ნასოფლარი, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა ძველ ფანშეტს უწოდებს, წმინდა ადგილად თვლის და იქ დღეობებს მართავს. ფანშეტს მნიშვნელოვანი როლი ეკისრებოდა თერგის ხეობის მარცხენა სანაპიროს დაცვაში. სოფლის ეკონომიკურ ცხივრებაში გარკვეული წვლილი შეჰქონდა ქვის კარიერს, რომელიც მდებარეობს ფანშეტ-გერგეტის საძოვრების საზღვარზე. ადგილ დოხტელურებში. აქ შემორჩენილია ნასახლარები და საქონლის სადგომი ბაკის ნაშთები. გადმოცემით, ამ ადგილას ცხოვრობდნენ წმინდა სამების ეკლესიის ამშენებელი კალატოზები, რომლებიც აქედან „სამებამდე“ გაყვანილი სამარხილე („სახარმარხილე“) გზით, მარხილში შებმული ხარებით ეზიდებოდნენ ქვას ეკლესიის ასაშენებლად. თანამედროვე სოფლის შედარებით ძველი დასახლება ორი საგვარეულო კოშკის (ჩონიაშვილებისა და სამქანაშვილების) ირგვლივ იყო გაშენებული. სოფელში ცხოვრობენ საბაურებიც, მათაც ჰქონდათ საგვარეულო კოშკი. სოფლის ჩრდილოეთით, ყაზბეგის გზაზე, ადგილ ახადეში, შვეულ კლდეში გამოკვეთილია ეგრეთ წოდებული „ცოდვილთ ქოხები“, სადაც იზამთრებდნენ ბეთლემის სავანის ბერები. ფანშეტის შემოგარენში, „ჩხეტის მთაზე“, იყო ფანშეტისა და მეზობელი სოფლების მოსახლეობათა სახიზარი. შემორჩენილია თავშესაფართა ნაშთები, ხელსაფქვავის ნატეხი და ხელით სატყორცნი მრგვალი ქვები. საუკუნიდან სოფელი ბარში ჩამოსახლდა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 54 კაცი.

გალერეა
ფხელშე

ფხელშე — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (გორისციხის თემი), მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1940 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 12 კილომეტრი. სოფლის მახლობლად ერთ-ერთ მთაზე, სადაც ფხელშეს მოსახლეობა სახალხო დღესასწაულ მამაწმინდობას აღნიშნავს, 2012 წელს ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს უძველესი ტაძრის ნაშთები, ქვის ჯვარი და სხვა საეკლესიო ნივთები.

ეტიმოლოგია
გადმოცემის თანახმად კავთისხეველ ელიოზს და მის ძმას საკუთარი სოფლიდან წასვლა მოუწიათ. წასვლის წინ ძმებს დედამ ქადა გამოუცხო და მის ნაჭრევზე ჯვარი ჩაუდო, გზა დაულოცა და სოფლიდან გამოისტუმრა. წამოსული ძმები სოფელ ვარდისუბნის მახლობლად გამოქვაბულში დასახლებულან. გამოქვაბულში მყოფმა ელიოზმა გადაწყვიტა ბინა დაედო ადგილზე, რომელიც „ფხას გავდა“. სოფელ ფხელშეს მცხოვრებთა თქმით, სწორედ აქედან მკვიდრდება ტოპონიმი „ფხელშე“.

კვირეღვთისშვილის ხატი
სოფლის სამხრეთით, კლდეზე, ძველ კოშკში მოთავსებულია ე.წ. ქალების ხატი. კოშკი ფიქალის მშრალი წყობითაა აშენებული. 1966 წლისთვის ის უკვე დანგრეული იყო. სალოცავი წარმოადგენს სხვადასხვა დონეზე მდებარე ორ ნაგებობას. ქვედა ზედას ებჯინება აღმოსავლეთის კედელზე და მართკუთხა ზომისაა. ქვედა ნაგებობის აღმოსავლეთ კედელი ინტერიერში წრიული ფორმისაა. ასევე წრიულია ზედა ნაგებობის ჩრდილო-დასავლეთ კედელი. სალოცავს შემოვლებული აქვს ბაზალტის ქვის გალავანი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 კაცი.

გალერეა
ქუმლისციხე

ქუმლისციხე — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (გუდაურის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ჯვრის უღელტეხილის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1840 მ-ზე, დაბა სტეფანწმინდიდან 40 კმ-ის დაშორებით. ქუმლისციხე ისტორიული ხადის ხევის ნაწილია. 1990-იან წლებამდე მოსახლეობის უმეტესობა ოსები იყვნენ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 35 კაცი.

1926 წლის აღწერის მონაცემებით სოფლის მაცხოვრებლები ოსები იყვნენ.
ყანობი

ყანობი — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, გორისციხის თემში. მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2040 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 17 კილომეტრი. სოფელი საისტორიო წყაროებში იხსენიება საუკუნიდან. იყო სვეტიცხოვლის კუთვნილება.

ისტორია
სოფლის სახელწოდება მოდის სიტყვა ყანიდან და ნაყანარს უნდა ნიშნავდეს. ქართულ საისტორიო წყაროებში ყანობი მოიხსენიება 1398 წლიდან. იგი სვეტიცხოვლის კუთვნილება იყო. სოფელი სამების ტაძრის „სულის მატიანეშიც“ (1439 წ.) არის მოხსენიებული. დოკუმენტი ცხადყოფს, რომ ხევისბერთა მმართველობის მიუხედავად, სოფელზე მტკიცედ ვრცელდებოდა სამეფო ხელისუფლება. 1781 წლის აღწერით, სოფელი არაგვის საერისთავოშია მოხსენიებული. აქ 17 კომლი ცხოვრობდა. სოფლის პირდაპირ მდებარე მწვერვალის („ქაბარჯინა“) ერთ ფერდობზე („ასახედი“) შემორჩენილია ნამოსახლარის ნაშთები, ადგილობრივი მაცხოვრებლები ამ ნამოსახლარს სოფლის ადრეულ სამოსახლოდ თვლიდნენ. 1903 წელს სოფელში გაიხსნა ერთკლასიანი სკოლა, რომელიც მოგვიანებით 6-წლიანად გადაკეთდა.

სალოცავები
სოფლის სალოცავებია მთავარანგელოზის ხატი, არყოვნის წმინდა გიორგი და კვირე. არყონის წმინდა გიორგი მდებარეობს სოფლის სამხრეთით, გორაკზე. ესაა ოთხკუთხა სვეტის მსგავსი მასიური ნაგებობა, რომელიც ნაგებია ფიქალის და რიყის ქვით, მშრალი წყობით. მთავარი ფასადი აღმოსავლეთითაა. ამავე სახელწოდების ნიში დგას სოფლის შუაში. ესაა ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის ენობა, რომელიც ნაგებია ფიქალის ქვით, მშრალი წყობით. მთავარი ფასადი ჩრდილოეთითაა. ყანობელები ხურთისელებთან ერთად ტრადიციულად აღნიშნავდნენ გაზაფხულის გიორგობას.

მოსახლეობა
სოფელში გავრცელებული გვარებია კობიაშვილი, ჭიალაშვილი, ითონიშვილი, ტატიშვილი, კურკუმული, ვარდიშვილი, აიდარიშვილი.
ცდო

ცდო — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სტეფანწმინდის თემში, მდებარეობს დარიალის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1760 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 6 კილომეტრი.

ისტორია
ქართულ საისტორიო წყაროებში მოიხსენიება საუკუნიდან. „გერგეტელ საყდრიშვილთა საბუთში“ სამების მძევლებად ამ სოფლის მოსახლეებიც არიან დასახელებული. სოფელში უმეტესად წიკლაურები ცხოვრობენ. ზოგიერთ გვიანდელ საბუთში ცდო „წიკლაურებადაც“ იწოდება. სოფლიდან აღმოსავლეთით, ბორცვზე, შემორჩენილია ნასახლარები. სოფლის ბოლოს, კლდეში მოზრდილი გამოქვაბულ - სახიზარია. კლდის ძირას კვირიას ხატია, სადაც სალოცავად სოფელი კობიდან და ქალაქ ვლადიკავკაზიდანაც დადიან. სოფლის საურმე გზის მარცხნივ ეგრეთ წოდებული „თათრის სასაფლაოა“. გადმოცემით, ამ ადგილზე მოხევეებს სპარსელები დაუმარცხებიათ და დახოცილები აქვე დაუმარხავთ. სოფლის სავარგულებს ყაზბეგელები და გერგეტელებიც ფლობდნენ. სოფელში ამუშავებდნენ ანდეზიტს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 17 კაცი.
ხურთისი

ხურთისი — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, გორისციხის თემში. მდებარეობს ხოხის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1960 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 15 კილომეტრი. სოფელი საუკუნისთვის უკვე დასახლებული იყო. იგი მოიხსენიება გერგეტელ საყდრისშვილთა საბუთებში.

სახელწოდება
სოფლის სახელწოდების შესახებ არსებობს ლეგენდა, რომლის მიხედვით მოხევე ხურთის ჰყოლია სამი ვაჟი, რომლებსაც აუკლიათ სტეფანწმინდელები. მათ გასწორებიან თავიანთივე დეიდაშვილები. ამის შემდეგ ხურთის ოჯახის ქალები მცირეწლოვანი ბავშვებით დასახლდნენ თერგის გაღმა.

სალოცავები
სოფელში განსაკუთრებით აღნიშნავდნენ გიორგობას, კვირესძლობას და პეტრე-პავლობას. გამორჩეულად მნიშვნელოვანი დღესასწაული იყო გაზაფხულის გიორგობა, რომელსაც ხურთისი და ყანობი ერთად აღნიშნავდა. ყველაზე დიდი დღეობა იყო პეტრე-პავლობა.

სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, დიდი კლდის ძირში მდებარეობს კვირაძალის ხატი. სოფლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს, ზღვის დონიდან 2115 მ.-ზე მდებარეობს წმინდა გიორგის ეკლესია. 1960-იანი წლებისთვის ეკლესია სანახევროდ ჩაქცეული იყო. ეს იყო ბაზილიკის ტიპის ეკლესია, რომელიც ნაგები იყო ქვა-კირით. ეკლესიის გვერდით, ჩრდილოეთის მხარეს დგას მაღალი, სამხრეთის მხარეს მომრგვალებული ციხე, რომელსაც გიორგობის ციხეს ან ხატის ციხეს ეძახიან.

ხურთისშივე მდებარეობს ძლევის წმინდა გიორგის ხატი და ქაშეთის ანუ ბალღების ხატი. ქაშეტა მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ტყეთანაში, ბორცვზე. ესაა პრიზმის მსგავსი ყრუ ნაგებობა, რომელსაც სამხრეთ-დასავლეთის კუთხე მომრგვალებული აქვს. ნაშენია რიყის დიდი ქვით, მშრალი წყობით. ქაშეტობას დღესასწაულობენ გაზაფხულზე, კვირა დღეს. ქაშეტა სავარაუდოდ ქაშვეთის დამახინჯებული ფორმა უნდა იყოს.

მოსახლეობა
ხურთისში დასახლებულია შემდეგი გვარები: ტუჩაშვილი, ჩქარეული, წიკლაური, ბადაშვილი, ქემაშვილი, ჩოჩიშვილი.
ჯუთა

ჯუთა — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სნოს თემში. მდებარეობს ხევის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე სნოსწყლის (თერგის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 2200 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 20 კილომეტრი.

ისტორია
 საუკუნეში აქ მეფე ერეკლე -ის ნებართვით ხევსურები ჩასახლებულან. ამჟამად სოფელში არაბულები ცხოვრობენ. სოფელში მცირე რაოდენობით გვხვდება მთის ბროლი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 26 ადამიანი.

გალერეა
სნო

სნო — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ართხმო, აჩხოტი, ახალციხე, კარკუჩა, ქოსელი, ჯუთა). მდებარეობს მდინარე სნოსწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1760 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 8 კილომეტრი. საუკუნეში სნო იყო ხევის ოთხი სამოურავოდან ერთ-ერთის ცენტრი. სოფელს მთიდან გადაჰყურებს ეკლესია და ზურგიანი ციხე. ეკლესია 1987 წელსაა აშენებული ძველი ეკლესიის საფუძველზე.

ისტორია
1900 წელს „ქრისტიანობის აღმადგენელმა საზოგადოებამ“ სოფელში დააარსა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. სოფლის მცხოვრებლებმა სკოლის შენობის ასაგებად ოთხ-ოთხი მანეთი გაიღეს. 1902 წლის თებერვალში მათი თხოვნით სკოლა ორკლასიანად გადაკეთდა. 1903 წელს სოფელში გახსნეს კიდევ ერთი მსგავსი სკოლა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 263 კაცი.

}
ტუ-160

ტუ-160 (, ნატოს კლასიფიკაციით ) — ზებგერითი, მძიმე ბომბდამშენი რომელიც შეიქმნა სსრკ-ში. თავისი კონფიგურაციით თვითმფრინავი წააგავს ამერიკულ -1 -ს, მაგრამ ბევრად დიდი და სწრაფია ვიდრე -1 გააჩნია საბრძოლო მოქმედების უფრო დიდი დიაპაზონი. ეს უდიდესი კეცვადფრთიანი თვითმფრინავია, რომელიც ოდესმე შექმნილა.

ექსპლუატაციაში შევიდა 1987 წელს, 184-ე ბომბდამშენი ლეგიონის შემადგენლობაში, რომელიც მდებარეობდა სსრკ-ში პრილუკის ბაზაზე, ტუ-160 იყო უკანასკნელი სტრატეგიული ბომბდამშენი რომელიც საბჭოთა კავშირში აიწყო, მაგრამ კვლავ იწარმოება. დღეისათვის სულ მცირე 16 ერთეული ტუ-160 არის რუსეთის სამხედრო-საჰაერო ძალების შეიარაღებაზე.

ტუ-160 პილოტები მას „თეთრ გედს“ უწოდებენ მისი მანევრირების და თვითმფრინავის ბოლოზე თეთრი ცეცხლის იზოლატორის გამო.

მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე სამგზავრო და სამხედრო-სატრანსპორტო თვითმფრინავი უფრო დიდია, ტუ-160 გააჩნია ყველაზე დიდი ასაფრენი წონა სამხედრო თვითმფრინავებს შორის, აგრეთვე ყველაზე მაღალი მაქსიმალური სიჩქარე.

განვითარება
პირველი შეჯიბრი ზებგერითი მძიმე სტრატეგიული ბომბდამშენისათვის დაიწყო სსრკ-ში 1967 წელს. ახალ თვითმფრინავს უნდა ჰქონოდა კრეისერული სიჩქარე 3 მახზე მეტი, ამერიკულ -70 -ზე პასუხად. მალე ნათელი გახდა, რომ მსგავსი თვითმფინავი ძალიან ძვირადღირებული და რთული შესაქმნელი იქნებოდა, ამიტომ გადაწყდა მოთხოვნილებების შემცირება (აშშ-ში ბომბდამშენ -70 პროექტი უკვე შეჩერებული იყო).

ვარიანტები
ტუ-160 :

რამდენიმე ვარიანტი იქნა შეთავაზებული, თუმცა ისინი არ შეუქმნიათ:

ტუ-160: აღნიშვნა რომელიც გამოიყენება სერიული წარმოების ტუ-160-თვის, როდესაც საჭიროა მათი განცალკევება სხვა წინასწარი და ექსპერიმენტული წარმოებისაგან
ტუ-160: წყალბადის საწვავზე მომუშავე ვერსია (იხ. აგრეთვე ტუ-155) 121-ე ბომბდამშენი ლეგიონის შემადგენლობაში ენგელსი/სარატოვი. კიდევ სამი-ოთხი თვითმფრინავის მიღებას აპირებდნენ შეიარაღებაზე წლის ბოლოსათვის.

ყოფილი

უკრაინის სამხედრო-საჰაერო ძალებს ჰყავდა 19 ტუ-160 (8 ცალი ტუ-160 1999 წელს უკრაინამ გადასცა რუსეთს ვალის სანაცვლოდ)

საბჭოთა კავშირის სამხედრო-საჰაერო ძალები (1991 წელს გადაცემული რუსეთის და უკრაინის სამხედრო-საჰაერო ძალებს)
184-ე ბომბდამშენი ლეგიონი , პრილუკი, უკრაინის სსრ

ტექნიკური მახასიათებლები
ძირითადი მაჩვენებლები

ეკიპაჟი: 4 კაცი
სიგრძე: 54.1 მ
ფრთის გაქანი: 55.70/35.60 მ
სიმაღლე: 13.10 მ
ფრთის ფართობი: 400 მ2/360 მ2
ცარიელის წონა: 110 ტ
დატვირთულის წონა: 267 ტ
მაქსიმალირი ასაფრენი წონა: 275 ტ
ძრავის ტიპი: -32
ძრავების რაოდენობა: 4
წნევა: 137/245 კგ/ძალა

მოქმედება

მაქსიმალური სიჩქარე: 2.05 მახი
ფრენის სიშორე: 17,400 კმ
საბრძოლო რადიუსი: 10,500 კმ
პრაქტიკული ჭერი: 15,000 მ

შეიარაღება

2 შიდა განყოფილება 40.000 კგ ტყვიაწამლისათვის, ვარიანტებში შედის:
2 შიდა როტაციული გამშვები დანადგარი 6× ფრთოსანი რაკეტა -55 და -55, ან 12× მოკლე დიაპაზონის ბირთვული რაკეტა -15 , -1500.
მუსიკალური ალბომი

ალბომი ან მუსიკალური ალბომი — მუსიკალური ჩანაწერების კრებული, რომელიც ატარებს კომპაქტ-დისკის, გრამფირფიტის, აუდიო კასეტის ან სხვა ხმოვანი მატარებლის სახეს. მუსიკალური ალბომები კომერციულად ან უფასოდ ვრცელდება მუსიკოსების მიერ, მაღაზიების, კონცერტების ან ვებ-გვერდების მეშვეობით.

ხშირად სიმღერები ან ინსტრუმენტული კომპოზიციები მუსიკალურ ალბომზე ერთმანეთს უკავშირდება ტექსტების თემებით, განწყობით ან ჟღერადობით. კონცეპტუალური ალბომები, მაგალითად, იცავენ სიუჟეტურ ხაზს ან ერთ საკითხთან დაკავშირებულ სიმღერებს შეიცავენ. სიმღერების მთელი რიგი ითვლება ალბომად იმ შემთხვევაში, თუ ეს დისკი სიმღერების ვრცელ სიას მოიცავს. სხვა შემთხვევაში ეს შეიძლება იყოს სიმღერების მცირე რაოდენობა, ხოლმე - ორი სიმღერაც. ამ შემთხვევაში, შესაძლებელია თითო სიმღერის ხანგრძლივობა შეადგენდეს 20-30 წუთს (მაგალითია მაიკ ოლდფილდის ალბომი ).

ალბომს, როგორც წესი, ახლავს ბუკლეტი სიმღერების ტექსტებით, ანოტაციებით, ისტორიებით, ფოტოსურათებით და სხვა ინფორმაციით.

ხშირად ალბომი მეორედ გამოიცემა, გარკვეული პერიოდის შემდეგ. მაგალითად, ეს შეიძლება იყოს 1960-იან წლებში გამოსული მუსიკალური ალბომი, რომელზეც ათწლეულების შემდეგ კვლავ იმუშავეს ხმის ინჟინრებმა, გააუმჯობესეს მისი ჟღერადობა და გამოსცეს ასეთი სახით. ხშირად ახალ გამოცემებს ემატება დამატებითი კომპოზიციები, რომლებიც ჩაიწერა იმავე პერიოდში, რაც კონკრეტული ალბომი, მაგრამ არ იქნა შეტანილი ორიგინალურ გამოცემაში.

დღესდღეობით, კომპაქტ დისკებისა და ციფრული მუსიკის პოპულარობის გამო, აუდიო კასეტების პოპულარობამ საგრძნობლად იკლო, მაგრამ ბევრი მუსიკოსი კვლავ უშვებს საკუთარ ალბომებს გრამფირფიტის ფორმატში. ხშირად ეს აიხსნება ასეთი ჩანაწერის უბადლო ჟღერადობით, რასაც მუსიკის ბევრი მოყვარული ადასტურებს. ამასთან, ციფრული მუსიკის გაბატონების ეპოქაში მუსიკის მოყვარულებს ახალი გატაცება გაუჩნდა - გრამფირფიტებიდან მაქსიმალურად მაღალი ხარისხით ამა თუ იმ მუსიკალური მასალის ციფრულ ფორმატში გადაყვანა.

სტუდიური ალბომი
სტუდიური ალბომი არის მუსიკალური ალბომი, რომელიც შედგება ხმისჩამწერ სტუდიაში ჩაწერილი კომპოზიციებისგან. როგორც წესი, სტუდიური ალბომის შექმნა იგეგმება წინასწარ. ჩაწერა ხოლმე გრძელდება რამდენიმე დღიდან - ერთ წლამდე, თუმცა არსებობს გამონაკლისები, როგორიც არის ' -ის ალბომი , რომელიც იწერებოდა 10 წლის განმავლობაში.

თანამედროვე ხმისჩამწერი ტექნოლოგიებით მუსიკოსებს შეუძლიათ მუშაობა სტუდიის სხვადასხვა ოთახებში და საკუთარი პარტიების ცალკე ჩაწერა.
ლაბრადორ რეტრივერი

ლაბრადორ რეტრივერი (იგივე ლაბრადორი) — ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ძაღლის ჯიშია. ეს ძაღლი განთქმულია, როგორც მონადირე წყლიან და ჭაობიან ადგილებში მობინადრე ნადირზე. ასევე, ფართოდაა გავრცელებული კომპანიონი ძაღლის სახით. იგი ადვილად ექვემდებარება წვრთნას. მთელ მსოფლიოში ითვლება ერთ-ერთ ინტელიგენტურ და დაჯილდოებულ ძაღლად.

აღწერა
გარეგნობა
ლაბრადორი შედარებით დიდი ტანის იზრდება. მამალი საშუალოდ 29–36 კილოგრამს იწონის, დედალი კი 25-32 კგ-ს. ამ ჯიშის გარეგნული თვისებების უმრავლესობა გამომდინარეობს იქიდან, რომ თავდაპირველად იგი შეიქმნა როგორც მუშა ძაღლი. აქვს მოკლე და სწორი ბეწვი, რომელსაც წლის განმავლობაში ორჯერ იცვლის, ან რეგულარულად მთელი წლის განმავლობაში, ზომიერ სარტყელში. კუდი საკმაოდ დიდი და ძლიერი აქვს. წავისებური კუდი და აპკიანი თათები შესანიშნავ მოცურავედ აქცევს ამ ჯიშს. ამაში ხელს უწყობს ბეწვიც, რომელიც არ ატარებს წყალს. ლაბრადორი, ზოგიერთ სხვა ჯიშთან ერთად, გამოირჩევა იმით, რომ არ ხრის უკანა ფეხებს წოლისას.
აარონ ლენონი

არონ ჯასტინ ლენონი (, დაბადებული 1987 წლის 16 აპრილს ლიდზში, ინგლისი) — პროფესიონალი ინგლისელი ფეხბურთელი. ამჟამად არის კლუბ „ტოტენჰემ ჰოტსპურისა“ და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მოთამაშე. ამჟამად, არონ ლენონი არის ინგლისის პრემიერ ლიგის ყველაზე დაბალი ფეხბურთელი. იგი ასევე მიჩნეულია ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფ მოთამაშედ.

საკლუბო კარიერა
არონ ლენონის სათამაშო პოზიციაა შემტევი ნახევარმცველი, მარცხენა ან მარჯვენა ფლანგზე. მისი საკლუბო კარიერა დაიწყო საფეხბურთო კლუბ ლიდზ იუნაიტედის შემადგენლობაში, სადაც იგი 16 წლის ასაკში გახდა პრემიერლიგის ყველა დროის ყველაზე პატარა მოთამაშე.

2005 წელს განხორციელდა არონ ლენონის ტრანსფერი „ტოტენჰემ ჰოტსპურში“, რაც ლონდონურ კლუბს 1 მილიონი ფუნტი სტერლინგი დაუჯდა.

ტიტულები
ქარლინგის თასის ჩემპიონი: 2007-2008
ქარლინგის თასის მეორეადგილოსანი:2008-09
თვის მოთამაშე ინგლისის პრემიერლიგაში: მარტი, 2009
ტოტენჰემ ჰოტსპურის „წლის ფეხბურთელი“: 2008-09
ტოტენჰემ ჰოტსპურის „წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი“: 2008-09
ტოტენჰემ ჰოტსპურის „წლის მომენტი“: 2008-09
კვირიკობა

კვირიკობა — სახალხო-რელიგიური დღესასწაული საქართველოში სვანეთის, ქართლის, იმერეთისა და კახეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მხარეებში. გამორჩეულად აღინიშნება მესტიის მუნიციპალიტეტში სადაც დღესასწაულს ლაგურკასაც უწოდებენ.

ისტორია
სვანური ტრადიციით
უხსოვარი დროიდან სვანეთში, სოფელ კალაში (მესტიის მუნიციპალიტეტი) 28 ივლისს წმინდა კვირიკესა და ივლიტას წამების დღეს, აღინიშნება რელიგიური დღესასწაული კვირიკობა, რომელსაც სვანეთში ლაგურკას ეძახიან. წმინდა კვირიკეს ტაძარი აგებულია საუკუნეში და ქართული მონუმენტური ხუროთმოძღვრების უმნიშვნელოვანესი ძეგლია. აქ დაცულია წმინდა კვირიკეს რამდენიმე უძვირფასესი ხატი - საუკუნეებისა და შალიანის მინანქრიანი ხატი, რომელშიც ჩატანებულია ჯვარიცხოვლის ნაწილი.
ტაძარი მოხატულია დავით აღმაშენებლისა და დემეტრე მეფის კარის მხატვრის თევდორეს მიერ.

ქართლში
სოფელ დუმაცხოვში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში 28 ივლისს, წმიდა კვირიკესა და ივლიტეს ხსენების დღეს აღინიშნება დღეობა “კვირიკობა“. ამ სახელთანაა დაკავშირებული სოფლის შიგნით აღმართ-დაღმართების, თუ წყაროების სახელწოდებანი (კვირიკეს აღმართი, კვირიკეს წყარო და ა.შ.).

დღეობის აღნიშნვა შემდეგი სახით ხდებოდა: 27 ივლისს ღამის გასათევად ეკლესიის ეზოში გაემართებოდნენ, შეპირებისამებრ წირავდნენ ცხვარს, ცეკვავდნენ, მღეროდნენ, ტაძარს გარს 3-ჯერ შემოუვლიდნენ და ეკლესიის ყოველ კუთხეს კოცნიდნენ.

ეკლესია სოფლის სასაფლაოს ეზოში დგას და ამჟამად თითქმის სოფლის ცენტრშია მოქცეული. ამიტომ დღემდე ხშირი თავშეყრის ადგილია. ამჟამად დღეობა “კვირიკობა“ ღამის თევით აღარ აღინიშნება. ამჟამად ჩვეულებრივ სუფრა დღის პირველ-ორ საათზე იშლება. მიბრძანდებიან წინასწარ მიპატიჟებული სტუმრები და ოჯახის ახლობლები. დღეობის აღნიშვნა აქ ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ახალი წელი, შობა, აღდგომის ბრწყინვალე დღესასწაული.
ზუგდიდის მაცხოვრის ეკლესია

ზუგდიდის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ზუგდიდში. ქალაქის ცენტრი აღმოსავლეთით, ბორცვზე.

ტაძარი ჯვრის ფორმისა, გუმბათიანია, აშენებულია თლილი ქვით და მომცრო ზომისაა. საკურთხეველი გარეთ გამოდის და აქვს სამი ფანჯარა. გუმბათი რვა–ფრთიანია რვა ფანჯრით. დასავლეთის მხარეს აქვს ეგვტერი. ეკლესიაზე შესასვლელები დატანილია სამხრეთ და ჩრდილოეთ ნაწილში, კარი დასავლეთითაც ჰქონია, რომელიც რესტავრაციის შემდეგ ამოუშენებიათ. სამი სარკმელი გაჭრილია აბსიდაში, ხოლო თითო ნახევარწრიული სარკმლები ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადებზე.

მარი ბროსეს აზრით აშენებულია საუკუნის დასასრულს, ექვთიმე თაყაიშვილია თარიღებდა - საუკუნით. 1874 წელს ტაძარი რესტავრირებულ იქნა: მოეშენა ორი — მარჯვენა და მარცხენა ნაწილი, სამრეკლო და სტოა.

ტაძრის დღესასწაული აღინიშნება აღდგომის განახლებას — კვირაცხოვლობას.
ზუგდიდის საკათედრო ტაძარი

ზუგდიდის ვლაქერნის ყოვლადწმიდა ღმრთისმშობლის ხატის სახელობის საკათედრო ტაძარი (1825-1830 წწ.) – მდებარეობს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში.

ისტორია
წმიდა ექვთიმე ღმრთისკაცი (თაყაიშვლი) აღნიშნავს, რომ

ასაშენებელი ფული იმპერატორმა ალექსანდრე -მა გამოუგზავნა სამეგრელოს მთავარს და თან დაუბრუნა ვლაქერნის ღმრთისმშობლის ხატი თავისი სარტყლით.

 ს. 10-იან წლებში გიორგი გურიელმა იმერეთის მეფე ალექსანდრე -სთან საბრძოლველად წამოსულმა „განძარცვა” ეს ხატი და ჰყო სამკაულად თვისად. 1805 წ. სამეგრელოს მთავრინა ნინომ სამეგრელოს დეპუტაციასთან ერთად, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ დიდი ნიკო გიორგის ძე დადიანი, ბეჟან მანუჩარის ძე დადიანი და კარის დეკანოზი იოანე იოსელიანი სამეგრელოს ხალხის სახელით მიართვა ხატი ხელმწიფე იმპერატორს, მან კი ძვირფასად შეამკო და დაუბრუნა სამეგრელოს ხალხს და ბრძანა მის სახელზედ აშენებულიყო ეკლესია, ხოლო ადგილს დარქმეოდა გრიგოლიპოლისი, გრიგოლ დადიანის პატივსაცემად.

როგორც სხვადასხვა წყაროებიდან ჩანს, ვლაქერნის ღმრთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატი ყოვლადწმიდა სარტყლის ნაწილთან ერთად, რომელმაც არაერთხელ იხსნა განადგურებისაგან კონსტანტინეპოლი, სადადიანოს სათაყვანო უდიდეს სიწმინდეს წარმოადგენდა. წმ. ექვთიმე ღმრთისკაცი სიწმინდეების პარიზში გახიზვნამდე აღნიშნავს, რომ სარტყელი უკვე ხატს არ ჰქონდა.

ტაძრის მახლობლად მდებარე დედოფლის სასახლეში, რომელიც 1923 წლიდან ზუგდიდის ისტორიულ მუზეუმს წარმოადგენს ინახება მსოფლიო მნიშვნელობის სიწმინდეები: ყოვლადწმინდა ღმრთისმშობლის სამოსელი, წმ. იოანე ნათლისმცემლის და წმ. დიდმოწამე გიორგის ძვლები. წმ. დიდმოწამე მარინეს მკლავი და წმ. მოწამე კვირიკეს ხელის მტევანი, ღრუბლის ნაწილი, რომლითაც ასვეს ძმარი მაცხოვარს და მრავალი სხვა საეკლესიო სიწმიდე, რომელიც სამეგრელოს სხვადასხვა ეკლესიებიდანაა აქ ჩამოტანილი, რათა გადაერჩინათ ათეისტური ხელისუფლებისაგან განადგურებას. ასევე აქ მდებარეობს საკათედრო ტაძრის ოთხი დიდი ზომის მოოქროვილ პერანგიანი ხატი. აღსანიშნავია, რომ ერთ–ერთი მათგანი ღმრთისმშობლის სარტყლის დადების სახელობისაა (დღესასწაული 31 აგვისტო – ახ. სტ. 13 სექტემბერს).

ტაძრის დღესასწაული
2 ივლისს (ახ. სტ. 15 ივლისს), ტაძრის დღესასწაულზე ხდება ღვთისმშობლის სამოსელის გადმობრძანება ტაძარში, სადაც მორწმუნეებს საშუალება ეძლევათ თაყვანი სცენ ქრისტიანულ სიწმინდეს. ტრადიციულად, ამ დღეს სადღესასწაულო წირვას ზუგდიდს უამრავი სტუმარი ჰყავს. ეს დღე საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის ლოცვა-კურთხევით გამოცხადდა საერთო-სახალხო ზეიმად და მას „ვლაქერნობას” ეძახიან.

იხილეთ აგრეთვე:
ვლაქერნობა