iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლონხა-დე-ლა-სედა

ლონხა-დე-ლა-სედა — გვიანდელი ვალენსიური გოთიკის არქიტექტურის სამოქალაქო შენობა ესპანეთის ქალაქ ვალენსიაში. აშენდა 1482 - 1548 წლებში და დღეს ქალაქის უმთავრეს ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. 1996 წელს ის იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, როგორც „თვალსაჩინო და უნივერსალური ღირებულების ძეგლი, ერთადერთი ნიმუში გვიანდელი გოთიკის სამოქალაქო ნაგებობისა, რომელიც დრამატულად წარმოაჩენს დიდებული, ძლევამოსილი ხმელთაშუაზღვიური კომერციული ქალაქის ძალაუფლებასა და კეთილდღეობას“.

დღევანდელი ნაგებობის უკან საუკუნის შენობა იდგა, რომელსაც ზეთის გასაცვლელს ეძახდნენ , მიუხედავად სახელისა, ნაგებობა არა მარტო ზეთის, არამედ სხვადსასხვა სახის კომერციული საქმიანობისათვის გამოიყენებოდა.

ვალენსიამ კომერციულ სფეროში აყვავების ხანას საუკუნეში მიაღწია, რამაც ახალი შენობების აღმართვას მისცა ბიძგი.

ლონხა-დე-ლა-სედას მონახაზი დამყარებული იყო პალმა-დე-მალიორკაზე მდებარე ანალოგიურ შენობაზე, რომელიც 1448 წელს აიგო.
ლას-მედულასი

ლას-მედულასი — ისტორიული ადგილი ესპანეთის ლეონის პროვინციაში, ქალაქ პონფერადის მახლობლად, რომელიც ერთ დროს რომის იმპერიის მთავარ ოქროს მაღაროს წარმოადგენდა. ლას-მედულასის კულტურული ლანდშაფტი 1997 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ლას-მედულასის სანახაობრივი ლანდშაფტი და ოქროს მოპოვებითი ტექნოლოგია ახ.წ. 77 წელს აღწერილი აქვს პლინიუს უფროსს. ოქროს მოპოვებით სამუშაოებში გამოყენებული იყო ჰიდრავლიკური სისტემა, რომელიც წყლის დიდი რაოდენობის წყალობით მთის გამორეცხვას გულისხმობდა. წყალი შვიდი დიდი აკვედუკის საშუალებით მოემართებოდა ლა-კაბრერის რაიონიდან. იგივე აკვედუკები გამოიყენებოდა ოქროს შემცველი ქვიშრობების გასარეცხად.

ეს ტერიტორია ძვ. წ. 25 წელს რომის იმპერატორმა ოქტავიანე ავგუსტუსმა დაიპყრო. დაპყრობის მთავარ მიზანს დიდი რაოდენობით ოქროს შემცველი ალუვიური დეპოზიტები წარმოადგენდა, რომლისგანაც ადგილობრივები ოქროს მოიპოვებდნენ. ოქროს მასიური წარმოება აქ ახ. წ. საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო.
ხენერალიფე

ხენერალიფე (, მომდინარეობს , -', „არქიტექტორის ბაღი“) – – საუკუნეების გრანადის მმართველი ნასრიდების დინასტიის ყოფილი ქალაქგარეთა რეზიდენცია. ხენერალიფეს ბაღები მდებარეობს სერო-დელ-სოლის ბორცვზე. მასთან ახლოს მდებარეობს ციხესიმაგრე ალჰამბრა და ალბაისინის დასახლებული რაიონი, რომელტან ერთადაც 1984 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, როგორც „შუა საუკუნეების არაბული სამეფო რეზიდენციების ფასდაუდებელი მაგალითი“

გალერეა
ენდი გარსია

ენდი გარსია (; დ. 12 აპრილი 1956, ბეხუკალი — კუბა) — ამერიკელი მსახიობი, კინორეჟისორი და კინოპროდიუსერი. პრემია -ს ნომინანტი (2007 წ.) საუკეთესო სარეჟისორო ნამუშევრისთვის ფილმისთვის „დაკარგული ქალაქი“.

ბიოგრაფია
ენდი გარსია დაიბადა 1956 წლის 12 აპრილს ქალაქ ჰავანაში. როდესაც მას 5 წელი შეუსრულდა მისი ოჯახი ქვეყანაში დატრიალებული რევოლუციის გამო იძულებული გახდა ემიგრირებული ამერიკის შეერთებულ შტატებში. დედამისი ამელი მენენდესი ოყო ინგლისური ენის მასწავლებელი, ხოლო მამამისი რენე გარსია ფერმერი, რომელიც ავოკადოზე მუშაობდა. მოგვიანებით მან აშშ-ში გახსნა სხვადასხვა არომატების ბიზნესი. ბავშვობიდანვე კალათბურთელობაზე ოცნებობდა. ენდი გარსიამ დაამთავრა ფლორიდის საერთაშორისო უნივერსიტეტი. 1978 წელს გარსია საცხოვრებლად ლოს-ანჟელესში გადადის, გამოიდიოდა დამოუკიდებელ თეატრალურ ჯგუფებში.
შემდეგ დროდარდო იღებდა მცირე როლებს ტელევიზიაშიც. 1980-იანი წწ. დასაწყისში მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე ტელესერიალში.

მისი კინოკარიერა სწორედ 1980-იანი წლებიდან იწყება. ამ პერიოდში შესრულებული კინოროლებიდან აღსანიშნავია: „რვა მილიონი ხერხი თუ როგორ უნდა მოკვდე“, „ხელშეუხებელნი“, „შავი წვიმა“. 80-იან წწ. ენდი გარსიას უმთავრესად სერიოზულ როლებში უწევდა გამოსვლა. წარმატებით გაგრძელდა მისი კინოკარიერა 1990-იან წლებშიც. 1990 წელს მიიღო როლი კინოში „ნათლიმამა “, ხოლო 1995 წელს „რით დაკავდეს მკვდარი დენვერში“.

ერთ-ერთი საუკეთესო როლი შეასრულა ფილმში „მოდილიანი“, სადაც იტალიელი მხატვრის ამადეო მოდილიანის სახე განასახიერა. მნიშვნელოვანი იყო ასევე მისი როლები ფილმებში: „ამნეზია“, „ჰაერი ,რომლითაც ვსუნთქავ“ და სხვ.

ფილმოგრაფია
მომოტომბო

მომოტომბო — მოქმედი სტრატოვულკანი ნიკარაგუაში. სიმაღლე 1297 მ. ვულკანი გაწოლილია ტბა მანაგუას ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროსთან, ქალაქ ლეონიდან აღმოსავლეთით 36 კმ-ში (პირდაპირი ხაზით). მნიშვნელოვანი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1610 წელს.

ვულკანს გააჩნია კონუსისებრი, სიმეტრიული ფორმა. მომოტომბო წარმოადგენს ნიკარაგუის ერთ-ერთ სიმბოლოს. ხშირად ვულკანი გამოსახულია ღია ბარათებზე, ასანთის კოლოფებზე და სხვა. იგი გამოსახული იყო ასევე ნიკარაგუის გერბზე 1854 წელს.

მომოტომბოს უკანასკნელი სეისმური აქტივობა შეიმჩნეოდა 2005 წელს. 2015 წლის 3 დეკემბერს გავრცელდა ინფორმაცია 110 წლიანი პაუზის შემდეგ ვულკანის გააქტიურების შესახებ. 2015 წლის 2 დეკემბერს მომოტომბო ამოიფრქვა. ვულკანი ისროდა ლავასა და ფერფლს. ნიკარაგუაში ვულკანის გამო განგაში გამოცხადდა.
ცელა

ცელა — ზღვის ან ტბის ნაპირებზე ქვიშის, კენჭნარის ან ნიჟარების ვიწრო და დაბალი მონალექი ზოლი, რომელიც ერთი ბოლოთი უკავშირდება ხმელეთს, ხოლო მეორეთი თავისუფლად ბოლოვდება აკვატორიის ფარგლებში.

აგებულია უმთავრესად რბილი მასალით — ქვიშებით, ღორღით, რიყნარით, კენჭითა და ხრეშით. წარმოიქმნება ნაპირის გამოყოლებით ნალექების გადაადგილებისა და დალექვის შედეგად; ზოგჯერ ნალექები ორი საწინააღმდეგო მიმართულების ნაპირისგასწვრივი დინების შეხვედრის ადგილას გროვდება. ასეთი ცელა სანაპირო ხაზის პერპენდიკულარულადაა შეჭრილი ზღვაში და ისარა ეწოდება. აღსანიშნავია კურშის ცელა, ბალტიის ცელა, არაბატის ცელა, ჩუშკა და სხვა.
სანტ-პაუს ჰოსპიტალი

სანტ-პაუს ჰოსპიტალი — არქიტექტურული კომპლექსი ბარსელონას შემოგარენში, ელ-გინარდოს რაიონში. აშენდა 1901-1930 წლებში, კატალონიელი მოდერნისტი არქიტექტორის, ლუის დომენიკ ი მონტანერის პროექტის მიხედვით. 2009 წლიდან, კატალონიური მუსიკის სასახლესთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. 2009 წლის ივნისამდე, სრული დატვირთვით მუშაობდა თავისი პირვანდელი ფუნქციით — როგორც ჰოსპიტალი, მაგრამ ამჟამად სარემონტო სამუშაოების გამო დახურულია, ვინაიდან იგი უნდა გადაიქცეს მუზეუმად და კულტურულ ცენტრად.

მიუხედავად იმისა, რომ დღევანდელი შენობა საუკუნისაა, სანტ-პაუს ჰოსპიტალი ჯერ კიდევ 1401 წელს დაარსდა, როდესაც ექვსი პატარა, შუა საუკუნეების ჰოსპიტალი გაერთიანდა. მისი ყოფილი შენობები, რომლებიც ამჟამად ბარსელონას ცენტრის სიახლოვეს მდებარეობს, საუკუნით თარიღდება და მათში გახსნილია ხელოვნების სკოლა და კატალონიის ბიბლიოთეკა.
დიტო შველიძე

დიტო შველიძე (დ. 4 ივნისი, 1990) — ქართველი მწერალი.

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. ცნობილი გახდა სათავგადასავლო-ფანტასტიკური ჟანრის სამ ნაწილიანი რომანით „ოლდთაუნის საიდუმლოება“ (2008-2011). სიუჟეტის მიხედვით, ერთმანეთს უპირისპირდება ორი ჯადოსნური სამყარო. აღნიშნულმა ტრილოგიამ დაიმსახურა დადებითი შეფასება სხვადასხვა ცნობილი მწერლისა, თუ კრიტიკოსისგან. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლიტერატურული კონკურსის „მუზა 2009“ და ლიტერატურული კონკურსის „მცირე პროზის“ გამარჯვებული.
ბერლინის ელექტრონული მუსიკის სკოლა

ბერლინის ელექტრონული მუსიკის სკოლა, აგრეთვე ცნობილი როგორც ბერლინის სკოლა — 1970-იან წლებში ცნობილი ელექტრონული მუსიკის მოძრაობა, რომელშიც მონაწილეობდნენ კლაუს შულცე, და .

ბერლინის სკოლის ჟანრის მუსიკალური კომპოზიციების ხანგრძლივობა 20-დან 30 წუთამდე მერყეობს, ანუ იკავებს ვინილის ფირფიტის ერთ გვერდს. ეს ჟანრი იმდენად მჭიდროდ ასოცირდება მუსიკის ხანგრძლივ ფორმებთან, რომ 1980-იან წლებში სხვადასხვა მუსიკოსის მიერ პრიორიტეტად უფრო მოკლე კომპოზიციების არჩევამ უარყოფითად იმოქმედა მოძრაობის არსებობაზე. თუმცა, კომპაქტ-დისკების გამოჩენის შემდეგ "რეტრო" შემსრულებლებისათვის აღარ არსებობდა შეზღუდვები. უკანასკნელი წლების სხვადასხვა კომპოზიციის ხანგრძლივობა 80 წუთამდეც ადის.

როგორც კრაუტროკიდან წარმოშობილი ჟანრი, ბერლინის სკოლა ასეთ სახელწოდებას ატარებს, ვინაიდან მისი წარმომადგენლების დიდი ნაწილი წარმოშობით ბერლინიდან იყო. მოხდა ჟანრის გაიგივება კოსმოსურ მუსიკასთან. თავისი ჟღერადობით ბერლინის სკოლის მუსიკოსები გამოირჩევიან უფრო მეტად პერკუსიასა და რითმზე ორიენტირებული დუსელდორფის სკოლისგან (, , , !).

მიუხედავად ყველაფრისა, ბერლინის სკოლის ჟანრი კვლავ არსებობს, თუმცა არ აქვს ისეთი გავლენა მსოფლიო მუსიკაზე, როგორც, მაგალითად, -ის კომპოზიციებს. მასში თავმოყრილია ემბიენტი, ელექტრონიკა, ნიუ ეიჯი და ტრანსი. ბერლინის სკოლა სხვადასხვა წრეებში ითვლება ნიუ ეიჯის ან ემბიენტის ქვეჟანრად.
რიგელი

რიგელი ( — განივა, ურდული) — განივი კლდოვანი ჭორომი მყინვარული ხეობის ძირზე. წარმოიქმნება ხეობის ფსკერზე გაშიშვლებული მკვრივი ქანებით ან მყინვარის გაძლიერებული მოქმედების შედეგად ხეობის გაღრმავებით.

რიგელი ისევე როგორც ვერძის შუბლი იქმნება ეგზარაციის შედეგად. ამასთან რბილი ქანები იმსხვრევა და მყინვარს გადააქვს, ხოლო შედარებით მაგარი ქანები, რჩებიან და საფეხურებს ქმნიან. რიგელი წარმოიქმნება ასევე მყინვარების შერწყმის ადგილას, სადაც ინტენსიურად აწარმოებს ფსკერის დახვნასა და ამით უფრო მეტად აღრმავებს ხეობის ძირს.

რიგელი შეიძლება მთლიანად იყოს დაფარული ყინულით ან მასზე ამოშვერილი ნუნატაკით. ტროგული ხეობის გრძივ პროფილს გააჩნია საფეხურებისებური ფორმა, რომელიც განპირობებულია ამოწეული კლდოვანი საფეხურების მონაცვლეობით, ე. ი. რიგელით, და ასევე ჩაზნექილი მონაკვეთებით — ამოფხეკილი აუზებით.

თუ მყინვარებმა ადგილი გადაინაცვლეს, მაშინ აუზები როგორც წესი, ემსახურებიან ტბათა აბაზანებს ან ამოვსებული არიან მდინარეთა ნატანებით, ხოლო რიგელი ამ დროს გაშიშვლებულია. ვერძის შუბლის მსგავსად რიგელი მკვეთრად ასიმეტრიულია.

მყინვარ ფედჩენკოს რიგელზე მდებარეობს მსოფლიოში ყველაზე მაღლა მდებარე მეტეოსადგური.
ნუნატაკი

ნუნატაკი — თხელ ყინულსაფარში ამოშვერილი იზოლირებული კლდოვანი პიკი, თხემი ან ბორცვი, რომელიც ამოშვერილია მყინვარული საფრის ან მყინვარის ზედაპირზე. განსაკუთრებით დამახასიათებელია გრენლანდიისა და ანტარქტიდის ყინულსაფრის კიდური ნაწილებისათვის. ნუნატაკები გვხვდება ასევე ახალ მიწასა და ფრანც-იოსების მიწაზე. ცნობილია აგრეთვე „ყინულოვანი კუნძულების“ სახელწოდებით. მყინვარულ მხარეებში წარმოადგენს თავშესაფარს მცენარეულობისათვის.

ისეთ ნუნატაკს, რომელიც უწინ მთლიანად ყინულით იყო გადახურული, აქვს მომრგვალებული მწვერვალი, რომელიც მყინვარული ნაკაწრებითაა დაფარული. მათი აღნიშვნისთვის ზოგჯერ იყენებენ ისლანდიური წარმოშობის სპეციალურ ტერმინს — „ნუნაკოლს“.

ტერმინი ნუნატაკი წარმოსდგება გრენლანდიური ენიდან და ინგლისურ ენაში გავრცელდა 1870-იანი წლებიდან მოყოლებული.
კატალონიური მუსიკის სასახლე

კატალონიური მუსიკის სასახლე — საკონცერტო დარბაზი ბარსელონაში. დაპროექტებულია კატალონიურ მოდერნისტულ სტილში, არქიტექტორ ლუის დომენიკ ი მონტანერის მიერ. ნაგებობა 1905 - 1908 წლებში აშენდა და განკუთვნილი იყო 1891 წელს დაარსებული საზოგადოებისთვის, რომელიც კატალონიურ კულტურულ მოძრაობას ედგა სათავეში. ეს მოძრაობა რენეხენსას სახელით არის ცნობილი.

მშენებლობას ძირითადად საზოგადოება აფინანსებდა, მაგრამ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს მდიდარმა ბარსელონელმა მრეწველებმა და ბურჟუაზიის წარმოამდგენლებმა. 1982 -1989 წელს, შენობას მასშტაბური სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდა, ხოლო 1997 წელს ის იუნესკომ სანტ-პაუს ჰოსპიტალთან ერთად მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ამჟამად, სასახლეს მუსიკალურ წარმოდგენებზე დასასწრებად ყოველწლიურად დაახლოებით ნახევარი მილიონი ადამიანი სტუმრობს.
მონტე-პერდიდო

მონტე-პერდიდო (; — დაკარგული მთა) — მესამე უმაღლესი მწვერვალი პირენეების მთებში (3355 მ). მდებარეობს ესპანეთში, უესკის პროვინციაში. საფრანგეთიდან იგი არ ჩანს, რადგან სხვა მწევრვალები ეფარება. მწვერვალის მიმდებარე ტერიტორიაზე შექმნილია ორდესა-ი-მონტე-პერდიდოს ეროვნული პარკი.

მწვერვალი კირქვისგან შედგება და მოიცავს 30,6 ჰა ტერიტორიას, ასევე ორ უღრმეს კანიონს მთელ ევროპაში და და სამ ფართო მყინვარულ ცირკს. პასტორალური ლანდშადტი (სოფლები, მინდვრები და ფერმები, მთის საძოვრები და გზები) წარმოაჩენს ევროპის მთიანი რეგიონებისათვის დამახასიათებელ სოფლის მეურნეობის ყველაზე ადრეულ წყობას. 1997 წელს მწვერვალი და მისი მიმდებარე რეგიონი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ესთეტიკა

ესთეტიკა ( — გრძნობა, შეგრძნება) — ფილოსოფიის დარგი, რომელიც არკვევს ხელოვნებისა და მშვენიერების ბუნებას, ღირებულებასა და საზრისს. ესთეტიკა ცალკე ფილოსოფიურ დისციპლინად ჩამოაყალიბა გერმანელმა ფილოსოფოსმა ალექსანდრ გოტლიბ ბაუმგარტენმა საუკუნეში, მანვე დაარქვა მას ეს სახელი. მანამდე ესთეტიკის საკითხებს მოსაზღვრე ფილოსოფია (ონტოლოგიურ, გნოსეოლოგიურ, ეთიკურ, ნატურფილოსოფიურ, თეოლოგიურ და ა. შ.) პრობლემებთან ერთად განიხილავდნენ, თუმცა უკვე პლატონმა და არისტოტელემ გამოავლინეს ესთეტიკის პრობლემათა თავისთავადი მნიშვნელობა.
ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლა

ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლა — მოქალაქეთა ზედაფენებისა და ფეოდალთა ერთი ჯგუფის აჯანყება ცენტრალური სამეფო ხელისუფლების წინააღმდეგ მეჭურჭლეთუხუცეს ყუთლუ-არსლანის მეთაურობით საუკუნის მეორე ნახევრის საქართველოში.

ყუთლუ-არსლანის დასის პროგრამა მოითხოვდა სამეფო კარის გვერდით შექმნილიყო ახალი, სამეფო ხელისუფლებისაგან სრულიად დამოუკიდებელი, დაწესებულება — „კარავი“. „კარაველები“ ითხოვდნენ მმართველობის სადავეების ხელში აღებას, იბრძოდნენ საკანონმდებლო უფლებებისთვის. საქართველოს მეფეს კარავის მუშაობაში მონაწილეობა არ უნდა მიეღო. დასის მიერ წამოყენებული პოლიტიკური პროგრამა თამარს მხოლოდ აღმასრულებელ უფლებას უტოვებდა. ასეთი მკვეთრად რევოლიციური პროგრამა, რომელმაც ფატობრივად სახელმწიფო ხელისუფლების დანაწილების საკითხი დააყენა, მანამდე უცხო იყო ფეოდალური საქართველოსთვის. თამარის ისტორიკოსი, „ისტორიანი და აზმანი შარავანდეთანის“ ავტორი ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლას უწოდებს «უცხო მოსაგონებელს», ხოლო თვით აჯანყების მეთაურს, ჯორის მსგავსად, ორბუნება პიროვნებად მიიჩნევს.

საქართველოს სამეფო ხელისუფლება აღშფოთებით შეხვდა ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლას. ამ პროგრამის განხორციელება, სამეფო კარის აზრით, ხელმწიფობის დასასრულს მოასწავებდა. თამარმა თავის ერთგულ პირებთან მოთათბირებისა და მათი დასტურის შემდგომ შეიპყრო ყუთლუ–არსლანი, მაგრამ დასის წევრებმა(„თანაშეფიცულებმა“) ამ ფაქტს მძაფრი რეაქციით უპასუხეს — სამეფო სასახლეზე გასალაშქრად მოემზადნენ და მოითხოვეს დასის მეთაურის უვნებლად განთავისუფლება. თამარმა ანგარიში გაუწია ყუთლუ-არსლანის დასის სიძლიერეს და მათთან შებმას მშვიდობიანი მოლაპარაკება არჩია: აჯანყებულებს ორი საპატიო „დიოფალი“ — ქართლის ერისთავის რატის დედა ხუაშაქ ცოქალი და დიდგვაროვანი ფეოდალების — სიმძივართა დედა კრავაჲ ჯაყელი მიუგზავნა მოსალაპარაკებლად. მანდილოსნებმა თავიანთი მისია ღირსეულად შეასრულეს და მოლაპარაკებაც დადებითი შედეგით დასრულდა. აჯანყებულებმა დედოფლისგან მათი ხელშეუხებლობის ფიცი აიღეს. საქართველოს მეფემ, მართალია, საკანონმდებლო უფლებები ხელიდან არ გაუშვა, მაგრამ როგორც მიიჩნევენ, დარბაზსაც გაეზარდა უფლებები სახელმწიფო საკითხების გადაწყვეტაში.
მარია გრაცია კუჩინოტა

მარია გრაცია კუჩინოტა ( დ. 27 ივლისი 1968, მესინა, სიცილია, იტალია) — იტალიელი მსახიობი, პროდიუსერი და მოდელი. საერთაშორისო პოპულარობა მოიპოვა მას შემდეგ, რაც ითამაშა ფილმში „ფოსტალიონი“.

მარია გრაცია კუჩინოტა დაიბადა 1968 წლის 27 ივლისს, ქალაქ მესინაში. კარიერა დაიწყო როგორც მოდელმა. 1987 წელს გამართულ სილამაზის კონკურსში „მის იტალია“ დაიკავა მე-3 ადგილი. 1990-იან წლებში რამდენიმე ცნობილ კინოფილმში მიიღო მონაწილეობა, მათ შორის აღსანიშნავია: „მსოფლიოც არ არის საკმარისი“, „ბრუკლინში დაბადება“ და სხვა. მარია კუჩინოტას 2005 წელს მოუწია ცნობილი ტელესერიალის სიმფსონების ერთ-ერთი პერსონაჟის გახმოვანება. მარია კუჩინოტამ მცირე როლი მიიღო ასევე ფილმში „ასტრალი“, სადაც ერთ-ერთი მთავარი როლი ენტონი ჰოპკინზმა შეასრულა.

ფილმოგრაფია
სან-მილან-დე-ლა-კოგოლიის მონასტრები

სან-მილან-დე-სუსო და სან-მილან-დე-იუსო — ორი მონასტერი, რომელიც მდებარეობს ესპანეთის ლა-რიოხის პროვინციის სოფელ სან-მილან-დე-ლა-კოგოლიაში, ერთმანეთისგან სულ რამდენიმე ასეული მეტრის დაშორებით. აგებულია სხვადასხვა ეპოქაში. 1997 წელს იუნესკომ ისინი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

მონასტრების სახელები - და ძველ კასტილიურ ენაზე „ზემოს" და „ქვემოს" ნიშნავს შესაბამისად. სუსოს მონასტერი შუაგულ ტყეში მდებარეობს და უფრო ადრეა აგებული, ვიდრე იუსო. მორწმუნეებს სჯერათ, რომ იმ ადგილასაა აშენებული, სადაც წმინდა ემილიანი ცხოვრობდა განდეგილობის დროს.

მონასტერში დაკრძალულია გონსალო დე ბერსეო, საუკუნეში მონასტერში მოღვაწე ბერი და ამავე დროს პირველი ესპანელი პოეტი, რომელიც სახელითაა ცნობილი. ამ მონასტერში, 977 წელს, ერთ-ერთი ბერის მიერ შესრულებულია დღემდე ცნობილი პირველად ჩაწერილი კასტილიური ტექსტი , რომელიც ლათინურიდან კანონიკის თარგმანს წარმოადგენს. დღეს ის ესკორიალში ინახება.

იუსოს მონასტერი 1050 წელს დაარსდა, თუმცა სრული რეკონსტრუქცია - საუკუნეებში ჩაუტარდა. მისი დრეს შემორჩენილი ყველაზე ძველი ნაწილი საუკუნეს მიეკუთვნება.
სან-კრისტობალ-დე-ლა-ლაგუნა

სან-კრისტობალ-დე-ლა-ლაგუნა ბოლო დროს ცნობილი როგორც ლა-ლაგუნა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კანარის კუნძულების კუნძულ ტენერიფეზე. ლა-ლაგუნა კუნძულების ძველი დედაქალაქია. 2009 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 150,661 ადამიანს შეადგენს და წარმოადგენს არქიპელაგის მესამე და კუნძულის მეორე ყველაზე ხალხმრავალ ქალაქს. შედის სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს სუბ-ურბანულ არეალში. 1999 წელს ქალაქის ისტორიული ცენტრი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 2003 წლიდან, მუნიციპალიტეტმა არეალის განახლების მიზნით, ამბიციური ურბანული დაგეგმარება წამოიწყო. ლა-ლაგინა ფიზიკურად ქალაქ სანტა-კრუსის ნაწილს წარმოადგენს, მათ საერთო ურბანული ცენტრი გააჩნიათ, რომელიც მიმდებარე სხვა დასახლებებს თანდათან მათს აგლომერაციაში იზიდავს.

ქალაქში მდებარეობს ლა-ლაგუნას უნივერსიტეტი, სადაც 30 000 სტუდენტი სწავლობს. ამჟამად ლა-ლაგუნა კანარის კუნძულების კულტურულ ცენტრად მიიჩნევა.

ქალაქის ეკონომიკა ბიზნესზეა ორიენტირებული, სადაც წამყვანი ადგილი სოფლის მეურნეობას უკავია, რომელიც ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილშია კონცენტრირებული.
ივანე მაჭავარიანი

ივანე ნიკოლოზის ძე მაჭავარიანი (დ. 1863, თბილისი — გ. 1943) — ქართველი მთარგმნელი.

დაიბადა 1863 წელს, თბილისში, ნიკოლოზ მაჭავარიანისა და თინათინ ფურცელაძის ოჯახში. 1883 წლიდან სწავლობდა შვეიცარიაში, დაამთავრა ჟენევის უნივერსიტეტი.

„იგი სამწერლო ასპარეზზე გამოვიდა თავისი ნიჭიერად დაწერილი მოთხრობებით, პუბლიცისტური წერილებით, ქრონიკებით, მიმოხილვებითა და თარგმანებით. იგი წლების განმავლობაში მხარში ედგა ილია ჭავჭავაძეს", ივ. მაჭავარიანი განაგებდა ჟურნალ „მოამბეს”, იყო „ნაკადულის” სარედაქციო კომისიის წევრი, პუბლიცისტურ წერილებსა და რეცენზიებს აქვეყნებდა ”ივერიაში”, ”მოამბეში”, „ცნობის ფურცელში“,„დროებაში“, „საქართველოში“ და სხვა პერიოდულ გამოცემებში, მისი ყოველთვიური ქრონიკები „ჩვენსა და სხვაგან“ იბეჭდებოდა ჟურნალ „მოამბეში“, მისი ავტორობით გამოიცა ფრანგულ-ქართული ლექსიკონი. იგი წერდა ფსევდონიმებით „ინტრანსიჟან”, „კვიმატი”, „ივანე ახალშენაშვილი”, „ინ ანი”, „ი.მ-ნი”, „”. ივანე მაჭავარიანს ქართულ ენაზე თარგმნილი აქვს ფრანგი და რუსი მწერლების მრავალი რომანი და მოთხრობა. მისი პირველი თარგმანი გამოვიდა 1885 წელს. იგი იყო ექვთიმე თაყაიშვილის თაოსნობით დაარსებული საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრი. მისი მეუღლე იყო ნინო სულხანიშვილი, ეკატერინე გაბაშვილის სახელობის „ჭრა-კერვის” სკოლის ერთი დამაარსებელთაგანი და გამგეობის წევრი. ივანე მაჭავარიანი 1899 წლიდან მუშაობდა ამირკავკასიის რკინიგზაზე კომერციული განყოფილების უფროსად. იგი გარდაიცვალა 1943 წელს. დაკრძალულია კუკიის სასაფლაოზე.

ივანე მაჭავარიანის თარგმანები
ალექსანდრე დიუმა — ”სამი მუშკეტერი” ტ. 1,2.
ვიქტორ ჰიუგო — „საბრალონი“, ტ. 1,2.
ვიქტორ ჰიუგო — ”93 წელი”.
დენი დიდრო — ”პარადოქსი აქტიორზე”.
ერკმან შტრიანი — ”გლეხკაცის ისტორია” (ჟ. ”ივერია” 1897-98 წწ, 1897, 1910, 1931, 1959 (ოთხი გამოცემა).
ალფონს დოდე — ”ტარტარენ ტარასკონელი”.
ალბერტო ჯაკომეტი — ”ივდითი”
მოლიერი — ”ტარტიუფი, ანუ მუზმუზელა”. 1901 წ. (1921 წელს დაიდგა რუსთაველის თეატრში)
ალექსანდრე ტოლსტოი — ”პეტრე პირველი”. 1935.
იპოლიტ ტენი — ”ხელოვნების ფილოსოფია”. 1990. საქართველო.
პ. პავლენკო — ”ბარიკადები”. 1935. ტფ.
მაქსიმ გორკი — ”იტალიური ზღაპრები”.
ფრანგულ — ქართული ლექსიკონი, 1942 წ. - პირველი გამოცემა, 1955 წ. - მეორე გამოცემა.
ოქტავ მირბო — ”გზა ბედნიერებისკენ”. მოთხრობა. ”ივერია”, 1894, ნომერი 256.
ოგიუსტ სტრინბერგი — ”სვინდისის მხილება”, ”მოამბე”, 1894, ნომერი 3.
კატიულ მენდესი — ”მხდარი”, ”ივერია”, 1895, ნომერი 26, ”საზარელი სასჯელი”, ”ივერია”, ნომერი 57.
ჟიულ ლემეტრი — ”იესო და მდიდარი რომაელი”, ”ივერია”, 1896, ნომერი 34,35.
ფრანსუა კოპე — მოთხრობები. ’განათებული ფანჯარა”, ”ივერია”, 1894, ნომერი 24 . ”სიყვარულის შური”, ”ივერია”, 1895,, ნომერი 114-115.
კოკლენი — ”მსახიობის ოსტატობა”.
ფრანჩესკო მონტი — ”კაი გრაკხი”.
ა. ბუვიე — ნოველები. ”ქვრივი”, ”ბატონო მსაჯულო”, ”ძეგლი”, ”ბავშვის ძალა”, ”მეგობრები”, ”დავიწყებანი”, ”ქვეყნის მანათობელი”, ”მნათობი”, ნომერი 1894, 10-11.
ჩემი მოგონებები. ჟურნალი ”მაცნე”, 1992, ნომერი 4, გვ. 146-157, ჟ. ”განთიადი”, 1993, 1-2, გვ.170-176.
ფინეთის კულტურა

ფინური კულტურა აერთიანებს ადგილობრივ მემკვიდრეობას, რომელიც ძირითადად ურალურ ენათა ჯგუფის სახელმწიფო ფინური ენითა და საუნითაა წარმოდგენილი. ახლოსაა ევროპულ კულტურასთან. ფინეთის ისტორიული წარსულისა და გეოგრაფიული მდებარეობის წყალობით, ფინური კულტურის ჩამოყალიბება განაპირობა ბალტიისპირელ და გერმანელ ხალხთან ურთიერთობამ, აგრეთვე მისმა დამპყრობლებმა — რუსეთმა და შვედეთმა.

ფინეთის რეგიონებს შორის ჯერ კიდევ შემორჩენილია კულტურული განსხვავებები, განსაკუთრებით უმნიშვნელო განსხვავებები აქცენტებსა და ლექსიკურ მარაგში. მრავალი ფინელი ემოციურად დამოკიდებულია გარემომცველ სამყაროსა და ბუნებაზე.

ტრადიციები
ფინური დღესასწაულები ემთხვევა ქრისტიანულ კალენდარსა და პროტესტანტულ ტრადიციებს. დღესასწაულები ათასწლოვანი ნაზავია ფინური და პროტესტანტული ტრადიციებისა.

აღსანიშნავია იოჰანუსი, ზაფხულის ფინური დღესასწაული. ფინელთა უმრავლესობა დღესასწაულის დროს დასასვენებლად საზაფხულო კოტეჯებში გადადის, რომლებიც განლაგებულნი არიან ტბებთან. ზაფხულის დღესასწაული ბნელი ძალების განდევნის რიტუალადაა მიჩნეულია. ტრადიცია ფინური ფოლკლორიდან იღებს სათავეს.

ფინური შობა, იოულუ, აღინიშნება ისე, როგორც ყველგან. არდადეგები 23 დეკემბერს იწყევა. საჩუქრების გადაცემა შობის წინა დღეს ხდება, როცა მათ, ლეგენდის მიხედვით, სანტა კლაუსი სტუმრობთ. ტრადიციული საჭმელი მხოლოდ შობას გემოვნდება, რასაც საუნა მოსდევს. შობას მოსდევს „სიჩუმის დღე“. ბოლო, 26-ე დღესასწაული წმინდა სტეფენეს დღეა.

აღდგომა ქრისტიანული და მითოსური ტრადიციების ნაზავია. დიდი ხუთშაბათისა და წითელი პარასკევის გარდა ბავშვები ჯადოქრებივით იმოსებიან და კარდაკარ დადიან, რათა კანფეტები შეაგროვონ. ეს იგივეა, რაც ამერიკის შეერთებულ შტატებში „ჰელოუინი“.

ფინეთის დამოუკიდებლობის დღე აღინიშნება 6 დეკემბერს.
ტარაკო

ტარაკო — უძველესი ქალაქი ესპანეთის ხმელთაშუაზღვიურ სანაპიროზე, თანამედროვე ქალაქ ტარაგონის ადგილას. ძვ. წ. 218 წელს დაპყრობილი იქნა რომაელების მიერ და იქცა რომაული პროვინცია ახლო ესპანეთის დედაქალაქად და მთელი იბერიის ნახევარკუნძულის ერთ-ერთ უმთავრეს ქალაქად. კანტაბრიის ომის წარმატებით დასრულების შემდეგ, ტარაკოში გამოიზამთრა ოქტავიანე ავგუსტუსმა, რომელმაც გამარჯვების აღსანიშნავად ქალაქში მრავალი შენობა ააგო.

2000 წელს, ტარაკოს არქეოლოგიური ანსამბლი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ატაპუერკის მთები

ატაპუერკის მთები — უძველესი კარსტული რეგიონი ესპანეთში, ბურგოსის პროვინციის ქალაქ ატაპუერკის სიახლოვეს. რეგიონი რამდენიმე გამოქვაბულს მოიცავს, სადაც აღოჩენილია მთელ დასავლეთ ევროპაში ამჟამად ცნობილი უძველესი ადამიანის — ჰომინინის ნამარხები და ქვის იარაღები. უძველესი ჰომინიდები 1.2 მლნ წლით თარიღდებიან და ევროპის პირველ ადამიანებს წარმოადგენენ.

2000 წელს, რეგიონი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა სახელით „ატაპუერკის არქეოლოგიური ზონა".
ვალ-დე-ბოის რომანული ეკლესიები

ვალ-დე-ბოის რომანული ეკლესიები — რომანული სტილის ცხრა ეკლესია ესპანეთში, კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ალტა-რიბრაგოსის რაიონში. მდებარეობს პირენეის მთებში მდებარე ვალ-დე-ბოის ხეობაში. ეკლესიები რამდენიმე სოფლეშია გაფანტული.

ეკლესიების სია
2010 წელს, იუნესკომ აღნიშნული ეკლესიები მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა:

გალერეა
ლუგო

ლუგო — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ესპანეთში, გალისიის ავტონომიურ გაერთიანებაში, ლუგოს პროვინციის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 97 635 ადამიანს შეადგენს, რის შედეგადაც ლუგო გალისიის მეოთხე ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია.

ისტორია
ქალაქი ძვ. წ. საუკუნეში კელტებმა დააარსეს. მოგვიანებით იგი რომაელებმა დაიპყრეს. მიუხედავად იმისა, რომ ლუგო საკმაოდ პატარა იყო, რომაული მმართველობის პერიოდში ის გალისიის მთავარ ქალაქს წარმოადგენდა, ხოლო მოგვიანებით მისი დედაქალაქი გახდა. იმ დროისთვის, ეს რეგიონი საკმაოდ მდიდარი იყო ოქროთი, მიდიოდა გამალებული მოპოვებითი სამუშაოები.

 საუკუნის დასაწყისში, ესპანური კამპანიის მიმდინარეობისას, ლუგო ნაპოლეონმა დაიპყრო. 1976 წელს, ქალაქის მცხოვრებლებმა ლუგოს 2 000 წლის იუბილე აღნიშნეს, ვინაიდან მათ მიაჩნიათ, რომ ქალაქი ძვ. წ. 24 წელს დაარსდა.

მემკვიდრეობა
ლუგო ერთადერთი ქალაქია მთელ მსოფლიოში, რომელსაც გარს სრულიად ხელუხლებელი, რომაელების დროინდელი, საუკუნის კედელი აკრავს. კედლის სიგრძე 2 117 მეტრია, სიმაღლე 10-15 მეტრი და მოიცავს 71 კოშკს და 10 ჭიშკარს. 2000 წელს, ლუგოს კედელი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ტაიფუნი (ციკლონი)

ტაიფუნი (ჩინ. – ; ფინინი – ; ინგლ. – ) — წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში (ა. გ. 170°-მდე) ეკვატორის ჩრდილოეთით წარმოქმნილი ტროპიკული ციკლონის ადგილობრივი სახელწოდება.

ტაიფუნი გადაადგილდება დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით 10-20 კმ/სთ სიჩქარით და აღწევს ინდოჩინეთის, ჩინეთისა და კორეის ნაპირებს, შემდეგ მოძრაობს ჩრდილოეთისაკენ ან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 30-50 კმ/სთ (ზოგჯერ 100 კმ/სთ) სიჩქარით და აღწევს იაპონიას, ზოგჯერ კურილის კუნძულებს და კამჩატკასაც.

წლის განმავლობაში იცის 30-მდე ტაიფუნი, უმრავლესობა ივლისიდან ოქტომბრამდე. ტაიფუნს თან სდევს ზღვის ძლიერი ღელვა და რამდენიმე ასეული მმ ატმოსფერული ნალექი.

იაპონიისთვის განსაკუთრებულად დამანგრეველი აღმოჩნდა 1991 წლის სეზონი, სადაც ტაიფუნის წნევამ 870-878 მბარ-ს მიაღწია.