სტამბოლის თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი

სტამბოლის თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი — მუზეუმი სულთანაჰმეთის მოედანზე, სტამბულის ფათიჰის რაიონში, თურქეთში, რომელიც პირველად 1914 წელს გაიხსნა და 1983 წელს გადაიყვანეს პარღალი იბრაჰიმ ფაშას სასახლეში, რომელიც სულეიმან დიადის მეორე დიდი ვეზირი იყო. შენობა 1524 წელს აშენდა. კოლექცია მოიცავს ისლამური კალიგრაფიის, ფილების და ხალიჩების თვალსაჩინო ნიმუშებს, ასევე ეთნოგრაფიულ ექსპოზიციებს თურქეთის სხვადასხვა კულტურებზე, განსაკუთრებით ნომადურ ჯგუფებზე. ეს ექსპოზიციები ავსებს სხვადასხვა დროის პერიოდებისა და რეგიონების ოთახებს ან საცხოვრებელ ადგილებს.

მუზეუმისთვის გამოყენებული სივრცე ოდესღაც ორიგინალური სასახლის ცერემონიალური დარბაზი იყო. მუზეუმის მრავალი სექცია შეიცავს თვალსაჩინო გავლენას სასახლის კარგად შენარჩუნებული გარემოდან, რაც მას აქცევს შთამბეჭდავ ხელოვნების საწმიდარად, რომელიც ეძღვნება სხვადასხვა პერიოდის ისლამური ხელოვნების კულტურის ჩვენებას. მუზეუმში ინახება 40,000-ზე მეტი ნამუშევარი, რომლებიც მოიცავს ხალიჩების ხელოვნებას, ხის ნაწარმოებებს და ქვის ხელოვნების კოლექციებს. ეს მუზეუმი თურქეთის ერთ-ერთი უდიდესი მუზეუმია. თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი კულტურულად მდიდარია სხვადასხვა მიმართულებით, მათ შორის მისი მდებარეობითაც, რადგან ის მდებარეობს სტამბულის ცნობილი ლურჯი მეჩეთის პირდაპირ. თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი დიდი პატივისცემით სარგებლობს ხელოვნების, კულტურისა და ისტორიის კულტივაციისთვის. არსებობის მრავალი წლის განმავლობაში მუზეუმმა მიიღო აღიარება, როგორც ისლამური ხელოვნების ცენტრმა, რომელიც გვიყვება ხელოვნების ისტორიასა და მატერიალურ კულტურას შორის ურთიერთობაზე. მუზეუმი პირველი იყო, რომელმაც ერთად შეკრიბა თურქეთის ყველა ისლამური ხელოვნება. მუზეუმი განსაკუთრებით ქმნის და მონაწილეობს დროებით ეროვნულ და საერთაშორისო გამოფენებში დაარსებიდან. 1984 წელს მუზეუმს მიენიჭა ევროპული საბჭოს წლის მუზეუმის კონკურსის სპეციალური ჟიურის ჯილდო და ევროპული საბჭო-იუნესკოს მიერ მინიჭებული პრიზი ბავშვებში კულტურული მემკვიდრეობის სიყვარულის გაღვივების მიზნით ჩატარებული კვლევებისთვის.

ისტორია
1914 წელს იგი თავდაპირველად გაიხსნა, როგორც ისლამური ვაქფების მუზეუმი, რომელიც განთავსებული იყო სულეიმანიეს კომპლექსში. სულეიმანიეს კომპლექსი აშენდა დიდი თურქი არქიტექტორ სინანის მიერ საუკუნეში. საბოლოოდ, მუზეუმს გადაარქვეს სახელი თურქულ და ისლამურ ხელოვნების მუზეუმად თურქეთის რესპუბლიკის დაარსების შემდეგ 1923 წელს, რამაც შეცვალა საზოგადოება ქვეყნის სტატუსთან ერთად. საზოგადოების გარდაქმნასთან ერთად მოვიდა მისი გავლენა საგამოფენო სივრცეებში, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის წარმოდგენიდან უფრო ზოგადი ისლამური სამყაროს წარმოდგენისკენ გადაიხრა. როდესაც ოსმალური მუზეუმები გაჩნდნენ თურქული ნაციონალიზმის შესაბამისად, თურქული საზოგადოება დაიწყო დასავლური პრაქტიკების მიღება ხელოვნებაში. 1983 წელს მუზეუმი გადაიყვანეს იბრაჰიმ ფაშას სასახლეში. კარგად შენარჩუნებულ შენობას აქვს არქიტექტურული გავლენები საუკუნის ოსმალური სამოქალაქო არქიტექტურიდან. ისტორიული ქვის შენობა შეკეთდა 1966-1983 წლებში. თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი იყო პირველი მუზეუმი თურქეთში, რომელმაც ერთად შეკრიბა ისლამური ხელოვნება. ამ ლამაზი შენობის ფუნქცია იცვლებოდა და ემსახურებოდა, როგორც სივრცე დიდი ვეზირებისთვის, ყაზარმები, საელჩოს სასახლე, რეგისტრაციის ოფისი, იენიჩრების ჯგუფის სახლი, კერვის ვორქშოფი და ციხე.

გამოფენები
2015 წლის იანვარში მუზეუმი დაიხურა რემონტისთვის და ხელახლა გაიხსნა 2015 წლის აპრილში ახალი ექსპონატებით. კოლექციის მთავარი თემა არის რელიგიური ხელოვნების ისტორია ოსმალეთის იმპერიიდან საუკუნეში. იგი ასევე გამოფენს ოსმალეთის იმპერიის ხელოვნების ნაწარმოებებს, რომელიც მოიცავს ისლამური კალიგრაფიის, ფილების და ხალიჩების თვალსაჩინო ნიმუშებს, ასევე ეთნოგრაფიულ ექსპოზიციებს თურქეთის სხვადასხვა კულტურებზე, განსაკუთრებით ნომადურ ჯგუფებზე. ეს ექსპოზიციები ახდენენ სხვადასხვა დროის პერიოდებისა და რეგიონების ოთახების ან საცხოვრისი ადგილების რეკონსტრუქციას.

მიმდინარე
დღეს მუზეუმი შეიცავს ისლამური სამყაროს ერთ-ერთ საუკეთესო ხალიჩებს, ასევე 17,000-ზე მეტ ხელნაწერს, 3,000 ყურანს და 250,000 ადრეულ ყურანულ ფრაგმენტს დამასკოს უმაიადების მეჩეთიდან. მისი კოლექცია უზრუნველყოფს ეთნოგრაფიულ მიდგომას ისლამურ სამყაროზე. გამოფენები სტრუქტურირებულია სართულების მიხედვით და კონცენტრირებულია თემებზე; პირველი სართული ეძღვნება ტრადიციულ თურქულ ცხოვრებას, ხოლო მეორე სართული ეძღვნება ისლამურ ხელოვნებას.