მიშელ მაიორი

მიშელ გუსტავ ედუარდ მაიორი (დ. 12 იანვარი, 1942) — შვეიცარიელი ასტროფიზიკოსი და ჟენევის უნივერსიტეტის ასტრონომიის დეპარტამენტის დამსახურებული პროფესორი. მაიორი ოფიციალურად პენსიაზე გავიდა 2007 წელს, მაგრამ აგრძელებს მუშაობას როგორც მკვლევარი ჟენევის ობსერვატორიაში. მაიორი არის 2019 წლის ნობელის პრემიის თანა-ლაურატი ფიზიკაში ჯიმ პიბლზთან და დიდიე კელოსთან ერთად , ასევე 2010 წლის ვიქტორ ამბარცუმიანის სახელობის საერთაშორისო პრემიისა და 2015 წლის კიოტოს პრემიის მფლობელი.

1995 წელს დიდიე კელოსთან ერთად მან აღმოაჩინა 51 , მზისებრი ვარსკვლავის, 51 -ს, გარშემო მოძრავი პირველი ეგზოპლანეტა. ამ მიღწევისთვის მათ მიენიჭათ 2019 წლის ნობელის პრემია ფიზიკაში "მზისებრი ვარსკვლავის გარშემო მოძრავი ეგზოპლანეტის აღმოჩენისთვის", რამაც გამოიწვია "წვლილის შეტანა სამყაროს ევოლუციისა და დედამიწის ადგილის ზუსტი ადგილის გაგებაში ". აღმოჩენასთან დაკავშირებით მაიორმა აღნიშნა, რომ ადამიანები არასოდეს მიგრირდებიან ასეთ ეგზოპლანეტებზე, რადგან ისინი არიან "ძალიან, ძალიან შორს... [და ამას დასჭირდებოდა] ასობით მილიონი დღე იმ საშუალებების გამოყენებით, რაც დღეს გვაქვს". თუმცა, მაიორის აღმოჩენების წყალობით, ეგზოპლანეტებიდან უცხოპლანეტელებთან კომუნიკაციის დამყარება ახლა უფრო პრაქტიკული შესაძლებლობა შეიძლება იყოს, ვიდრე ადრე ფიქრობდნენ.

განათლება და კარიერა
მაიორმა მიიღო მაგისტრის ხარისხი ფიზიკაში ლოზანას უნივერსიტეტში (1966) და ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ასტრონომიაში ჟენევის ობსერვატორიაში 1971 წელს. მაიორი იყო მკვლევარი კემბრიჯის უნივერსიტეტის ასტრონომიის ინსტიტუტში 1971 წელს. შემდგომში მან შვებულების ფარგლებში გაატარა სემესტრები ჩრდილოეთ ჩილეში, სამხრეთ ევროპულ ობსერვატორიაში და ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომიის ინსტიტუტში.

1971-დან 1984 წლამდე მაიორი მუშაობდა როგორც კვლევითი თანამშრომელი ჟენევის ობსერვატორიაში, რომელიც არის ჟენევის უნივერსიტეტის ასტრონომიის დეპარტამენტი. მაიორი გახდა უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი 1984 წელს. 1988 წელს უნივერსიტეტმა დაასახელა მაიორი სრულუფლებლიან პროფესორად. ეს იყო თანამდებობა, რომელიც მან დაიკავა 2007 წელს პენსიაზე გასვლამდე. მაიორი იყო ჟენევის ობსერვატორიის დირექტორი 1998-დან 2004 წლამდე. მაიორი არის ჟენევის უნივერსიტეტის დამსახურებული პროფესორი.

კვლევები
მაიორის კვლევითი ინტერესები მოიცავს ეგზოპლანეტებს, ორმაგი ვარსკვლავების სტატისტიკურ თვისებებს, გლობულური ვარსკვლავური გროვის დინამიკას, გალაქტიკურ სტრუქტურას და კინემატიკას. მაიორის სადოქტორო დისერტაცია ჟენევის უნივერსიტეტში ეძღვნებოდა გალაქტიკების სპირალურ სტრუქტურას.

კვლევითი თანამშრომლის პერიოდში მაიორი ძლიერ დაინტერესებული იყო ფოტოეფექტური დოპლერის სპექტრომეტრების შემუშავებაში, რათა მიეღოთ ვარსკვლავური ობიექტების რადიალური სიჩქარეების უფრო ზუსტი მონაცემები. როჯერ გრიფინის 1967 წელს გაკეთებული წინასამუშაოს შემდეგ, რომელმაც აჩვენა რადიალური სიჩქარეების ფოტოეფექტური გაზომვების განხორციელების შესაძლებლობა, მაიორი მუშაობდა ანდრე ბარანთან ერთად მარსელის ობსერვატორიაში -ის შესაქმნელად. არის ფოტოეფექტური სპექტრომეტრი, რომელსაც შეუძლია რადიალური სიჩქარის ძალიან ზუსტი გაზომვა, რაც საშუალებას აძლევს გაზომოს ვარსკვლავების მოძრაობა, ორმაგი ვარსკვლავების ორბიტალური პერიოდები და თუნდაც ვარსკვლავების ბრუნვის სიჩქარე.

ამ კვლევამ გამოიწვია ინტერესი სხვადასხვა სფეროებში მათ შორის მზისებრი ორმაგი ვარსკვლავების სტატისტიკური მახასიათებლების შესწავლაში. თანამშრომელ მკვლევართან, ანტუან დუკენოისთან ერთად, მან შეისწავლა რამდენიმე სისტემის რადიალური სიჩქარეები, რომლებიც ითვლებოდა ორმაგ ვარსკვლავებად 1991 წელს. ამ კვლევამ აჩვენა, რომ მათგან ნაწილი შეიძლება სინამდვილეში იყოს ერთვარსკვლავიანი სისტემები სუბვარსკვლავური მეორადი ობიექტებით. რადიალური სიჩქარის უფრო ზუსტად გაზომვის მიზნით, მაიორმა მარსელში ბარანთან და სტუდენტ დიდიე კელოსთან ერთად შეიმუშავა , ახალი სპექტროგრაფი -ის მუშაობის საფუძველზე, რომლის სიზუსტეც შეფასებული იყო 15 მ/წმ-ზე ნათელი ვარსკვლავებისთვის, რაც აუმჯობესებდა -ის 1 კმ/წმ სიზუსტეს. შეიქმნა სპეციფიკური მიზნით, რათა დადგინდეს იყო თუ არა სუბვარსკვლავური მეორადი ობიექტები ყავისფერი ჯუჯა ვარსკვლავები თუ პოტენციურად გიგანტური პლანეტები.

1994 წლისთვის ოპერაციული იყო ჟენევაში და მაიორმა და კელომ დაიწყეს მზისებრი სისტემების კვლევა სუბვარსკვლავური მეორადი ობიექტებით. 1995 წლის ივლისში, წყვილის 51 -ს კვლევამ დაადასტურა, რომ მის გარშემო ტრიალებდა ეგზოპლანეტა, რომელიც იდენტიფიცირდა როგორც 51 და მოგვიანებით კლასიფიცირდა როგორც ცხელი იუპიტერის ტიპის პლანეტა. ეს იყო პირველი ეგზოპლანეტა, რომელიც ნაპოვნი იქნა მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავის გარშემო, განსხვავებით იმ პლანეტებისგან, რომლებიც ტრიალებდნენ ვარსკვლავის ნარჩენების გარშემო. მაიორისა და კელოს მიერ ეგზოპლანეტის აღმოჩენამ გამოიწვია დიდი ინტერესი სხვა ეგზოპლანეტების ძიებაში. 2022 წლის 21 მარტს დადასტურდა მზის სისტემის მიღმა მე-5000 ეგზოპლანეტის არსებობა.

მაიორის სამუშაო უფრო ფოკუსირებული იყო რადიალური სიჩქარის საზომი ინსტრუმენტების გაუმჯობესებაზე ეგზოპლანეტების აღმოჩენისა და მათი თვისებების უფრო ზუსტად შესწავლის მიზნით. მაიორმა უხელმძვანელა გუნდს -ს გასაუმჯობესებლად და სიჩქარის გაზომვის სიზუსტის 1 მ/წმ-მდე გასაზრდელად მაღალი სიზუსტის რადიალური სიჩქარის პლანეტების მაძიებლის საშუალებით, რომელიც დამონტაჟდა 3.6 ტელესკოპზე ჩილეში, ლა-სილიისს ობსერვატორიაში 2003 წელს. მაიორი ასევე ხელმძღვანელობდა გუნდს, რომელმაც გამოიყენა სხვა ეგზოპლანეტების მოსაძებნად. 2007 წელს მაიორი იყო 11 ევროპელი მეცნიერიდდან ერთ-ერთი, რომელმაც ტელესკოპის დახმარებით აღმოაჩინა 581, პირველი ეგზოპლანეტა ვარსკვლავის საცხოვრებელ ზონაში. 2009 წელს მაიორმა და მისმა გუნდმა აღმოაჩინა ყველაზე მსუბუქი ეგზოპლანეტა მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავის გარშემო: 581. მიუხედავად ამისა, მაიორმა აღნიშნა, რომ ადამიანები არასოდეს მიგრირდებიან ასეთ ეგზოპლანეტებზე, რადგან ისინი არიან "ძალიან, ძალიან შორს... [და ამას დასჭირდებოდა] ასობით მილიონი დღე იმ საშუალებების გამოყენებით, რაც დღეს გვაქვს". მაიორის აღმოჩენების წყალობით, ეგზოპლანეტებიდან უცხოპლანეტელებთან კომუნიკაციის დამყარება ახლა უფრო პრაქტიკული შესაძლებლობა შეიძლება იყოს, ვიდრე ადრე ფიქრობდნენ.

ჯილდოები და აღიარებები
1998 წელს მაიორს მიენიჭა შვეიცარული მარსელ ბენუას პრემია

2000 წელს მას მიენიჭა ბალზანის პრემია. 2004 წელს მაიორი გახდა ფრანგული საპატიო ლეგიონის ორდენის რაინდი.

პიერ-ივ ფრეისთან თანამშრომლობით, მაიორმა დაწერა წიგნი ფრანგულ ენაზე სახელწოდებით (, 260 გვერდი), რომელსაც მიენიჭა ' 2001 პრემია მე-17 ასტრონომიის ფესტივალ -ზე.

მაიორს აქვს საპატიო დოქტორის ხარისხები რვა უნივერსიტეტისგან: ლეუვენის კათოლიკური უნივერსიტეტი (ბელგია), 2001; ლოზანის ფედრალური პოლიტექნიკური სკოლა (ლოზანა, შვეიცარია) (2002); რიო გრანდე დო ნორტეს ფედერალური უნივერსიტეტი (ბრაზილია), 2006; უფსალის უნივერსიტეტი (შვედეთი), 2007; პარიზის ობსერვატორია (საფრანგეთი), 2008; ბრიუსელის თავისუფალი უნივერსიტეტი (ბელგია), 2009; პროვანსის უნივერსიტეტი (მარსელი, საფრანგეთი), 2011, და ჟოზეფ ფურიეს უნივერსიტეტი(გრენობლი, საფრანგეთი), 2014. ასტეროიდ 125076 -ს, რომელიც აღმოჩენილი იქნა შვეიცარიელი მოყვარული ასტრონომის მიშელ ორის მიერ ჯურას ობსერვატორიაში 2001 წელს, ეს სახელი მაიორის პატივსაცემად დაერქვა. ოფიციალური სახელწოდების ციტატა გამოქვეყნებულ იქნა მცირე პლანეტების ცენტრის მიერ 2013 წლის 21 აგვისტოს (... 84674).

2015 წელს მას მიენიჭა სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების ოქროს მედალი და კიოტოს პრემია ძირითად მეცნიერებებში. 2017 წელს მან მიიღო ვოლფის პრემია ფიზიკაში. მას და დიდიე კელოს 2019 წელს მიენიჭათ ნობელის პრემია ფიზიკაში ეგზოპლანეტა 51 -ის აღმოჩენისთვის.
მონაწილეობა პროფესიულ ასოციაციებში
შვეიცარიის ასტროფიზიკისა და ასტრონომიის საზოგადოების ცხრა - გაფართოებული კურსების გამომცემელი და ორგანიზატორი.
 -ის სარედაქციო საბჭოს წევრი, 1985–1990 წწ.
შვეიცარიის დელეგატი ევროპული კოსმოსური სააგენტოს ასტრონომიულ სამუშაო ჯგუფში, 1985–1987 წწ.
საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის 33-ე კომისიის პრეზიდენტი, რომელიც ეხებოდა „გალაქტიკური სისტემის სტრუქტურასა და დინამიკას“, 1988–1991 წწ.
ევროპული სამხრეთ ობსერვატორიის სამეცნიერო ტექნიკური კომიტეტის თავმჯდომარე, 1990–1992 წწ.
შვეიცარიის ასტროფიზიკისა და ასტრონომიის საზოგადოების პრეზიდენტი, 1990–1993 წწ.
 ბიოასტრონომიის კომისიის ორგანიზაციული კომიტეტის წევრი, 1997–2003 წწ.
შვეიცარიის დელეგატი ევროპის სამხრეთ ობსერვატორიის საბჭოში, 2003–2007 წწ.
მზის მიღმა პლანეტების საერთაშორისო კავშირის კომისიის პრეზიდენტი, 2006–2009 წწ.
საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი, 2003 წ.
სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების (დიდი ბრიტანეთი) საპატიო წევრი, 2008 წ.
მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის (აშშ) უცხოელი წევრი, 2010 წ.
ამერიკის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის უცხოელი წევრი, 2010 წ.