iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გუმის პრეფექტურა

გუმის პრეფექტურა — პრეფექტურა იაპონიაში, კანტოს რეგიონში, კუნძულ ჰონსიუზე. ფართობი 6362 კმ², მოსახლეობა 1 934 920 ადამიანი (2021 წლის 1 მარტის მდგომარეობით). ჩრდილოეთით ესაზღვრება ნიიგატისა და ფუკუსიმის პრეფექტურები, სამხრეთ-დასავლეთით ნაგანოს პრეფექტურა, სამხრეთით საიტამის პრეფექტურა, აღმოსავლეთით ტოტიგის პრეფექტურა. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი მაებასი.
რაფაელ ჩხოტუა

რაფაელ ნიკოლოზის ძე ჩხოტუა (დ. 2 იანვარი, 1885 — გ. 1937) — აფხაზი თავადი, სამხედრო პირი და პოლიტიკოსი.

ჩქოტუების (ჩხოტუების) საგვარეულოს წარმომადგენელი. დაამთავრა ნიკოლოზის საკავალერიო სასწავლებელი. მსახურობდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა მე-17 პოლკში. პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს შტაბ-როტმისტრი ჩხოტუა მონაწილეობდა საბრძოლო მოქმედებებში პოლონეთის ტერიტორიაზე (თავი გამოიჩინა სადგურ კოლიუშკისთან ბრძოლაში 1914 წლის ნოემბერში), შემდეგ გენერალ ნიკოლოზ ბარათოვის ექსპედიციაში ირანში. 1916 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის, შემდეგ პოლკოვნიკის წოდება.

1917 წლის რევოლუციის შემდეგ მონაწილეობდა სოხუმის ოკრუგის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. იყო აფხაზთა სახალხო საბჭოს წევრი. 1918 წელის 25 ივლისს დაამტკიცეს აფხაზეთის საქმეთა მინისტრად — აფხაზთა სახალხო საბჭოს წარმომადგენლად საქართველოს რესპუბლიკის ცენტრალურ ხელისუფლებასთან თბილისში. იმავე წლის 10 ოქტომბერს საქართველოს მთავრობამ აფხაზეთში გადატრიალების მცდელობის მხარდაჭერის ბრალდებით თანამდებობიდან გაათავისუფლა და დროებით დააპატიმრა. შემდეგ თანამშრომლობდა რესპუბლიკის ხელისუფლებასთან. 1921 წლიდან ემიგრაციაში იყო. დაჯილდოებული იყო წმ. ვლადიმირის (ხმლებით და ბაფთით, 1915), წმ. ანას (ხმლებით და ბაფთით, 1915) და (წარწერით „მამაცობისთვის“, 1915), წმ. სტანისლავის (ხმლებით, 1915) ხარისხის ორდენებით, გიორგის იარაღით (1915).
კისოს მთები

კისოს მთები — ქედი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ცენტრალურ ნაწილში. წარმოადგენს იაპონიის ალპების შემადგენელ ნაწილს. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 100 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ დაახლოებით 20 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 2956 მ (მთა კისოკომა). ძირითადად აგებულია გრანიტებით. ციცაბო ფერდობები ღრმადაა დანაწევრებული კისოსა და ტენრიუს აუზის მდინარეთა ხეობებით. დამახასიათებელია ალპური ტიპის თხემი. განვითარებულია ხშირი წიწვოვანი ტყე და ალპური მცენარეულობა. კისოკომის მთის აღმოსავლეთ ნაწილშია კომაგატაკეს საბაგირო გზა. 2020 წლის 27 მარტს ქედის ტერიტორია გამოცხადდა იაპონიის რიგით 57-ე ახალ კვაზიეროვნულ პარკად. კისო ცნობილია აგრეთვე „ცენტრალური ალპების“ სახელწოდებით.
გიორგი ქუთათელაძე

გიორგი ნიკოლოზის ძე ქუთათელაძე (დ. 18 დეკემბერი, 1889, ხონი, — გ. 13 ივლისი, 1937) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე.

დამთავრა ყაზანის სამხედრო სასწავლებელი (1911). მსახურობდა კავკასიის მე-6 მსროლელთა პოლკში პოდპორუჩიკის, შემდეგ პორუჩიკის წოდებით. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში (1914-1918). 1915 წელს დაიჭრა. მიაღწია ბატალიონის მეთაურობას, კაპიტნის წოდებით. 1918-1921 წლებში მსახურობდა დამოუკიდებელი საქართველოს ჯარში, 1921 წლიდან — წითელ არმიაში. იყო 1-ლი ქართული მსროლელი დივიზიონის შტაბის უფროსის მოადგილე, ცალკეული არმიის შტაბის მეკავშირე საქართველოს სსრ სამხედრო-საზღვაო სქმეთა სახალხო კომისარიატთან (1921-1922 წლებში), კავკასიის ცალკეული არმიის შტაბის ადიუტანტი, 1-ლი ქართული მსროლელი პოლკის უფროსის მოადგილე. მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების ჩახშობაში დასავლეთ საქართველოში. იმავე წელს ქუთათელაძემ დაამთავრა წითელი არმიის კომინტერნის სახელობის უმაღლესის ტაქტიკური სკოლა.

1930 წლიდან ქუთათელაძე იყო კავკასიის წითელი არმიის მეთაურის თანაშემწე, 1933 წლიდან — კომდივი, მე-9 მსროლელთა კორპუსის მეთაური ქალაქ კრასნოდარში, 1935 წლიდან — წითელი არმიის ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის მეთაურის თანაშემწე მატერიალური უზრუნველყოფის დარგში, 1936 წლიდან — დივიზიის კომისარი წითელი არმიის ჩრდილოკავკასიის სამხედრო ოლქში. 1928-1936 წლებში იყო საქართველოს სსრ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი, 1930 წლიდან — საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრობის კანდიდატი. 1937 წლის რეპრესიების დროს „ზინოვიევურ-ტროცკისტული, ტერორისტული, მავნებლური ორგანიზაციის წევრობის“ ბრალდებით დააპატიმრეს და დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1956 წელს.

დაჯილდოებული იყო რუსეთის იმპერიის წმ. ვლადიმირის (ხმლებით და ბაფთით, 1915), წმ. სტანისლავის (ხმლებით და ბაფთით, 1916), წმ. ანას (ხმლებით და ბაფთით, 1916) ხარისხის ორდენებით, ასევე წითელი დროშის, წითელი ვარსკვლავის და საქართველოს სსრ შრომის წითელი დროშის ორდენებით.
თუხარელი

საკუთარი სახელი თუხარელი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

ამოან თუხარელი — მესხი თავადი
გიორგი თუხარელი — სამხედრო მოღვაწე
გიორგი თუხარელი — ინჟინერი, ემიგრანტი
თორნიკე თუხარელი — ფეხბურთელი
მაია თუხარელი — ლიტერატურათმცოდნე
იულიოს თუხარელი — საეკლესიო მოღვაწე
ოთარ თუხარელი — არქიტექტორი
ოლიფანტე უგულავა

ოლიფანტე ლევანის ძე უგულავა (დ. 1898 — გ. 30 სექტემბერი, 1937) — ქართველი სამხედრო პირი, დივიზიის კომისარი (1936).

დაიბადა ქუთაისის გუბერნიაში, გლეხის ოჯახში. 1918 წლიდან იყო ბოლშევიკური პარტიის წევრი. 1919-1920 წლებში რიგითად მსახურობდა დამოუკიდებელი საქართველოს ჯარში. 1922 წელს პარტიული მობილიზაციით გაწვეული იყო წითელ არმიაში. მსახურობდა სხვადასხვა ქართულ შენაერთში. 1935 წლიდან იყო 1-ლი ქართული მსროლელი დივიზიის სამხედრო კომისარი, 1936 წლიდან — ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის პოლიტსამმართველოს უფროსის მოადგილე. 1937 წლის ივლისში დააპატიმრეს კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით და მოგვიანებით დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1957 წელს. დაჯილდოებული იყო წითელი დროშის (1936) და საქართველოს სსრ შრომის წითელი დროშის (1931) ორდენებით.
ალექსანდრე ახვლედიანი (პოლკოვნიკი)

ალექსანდრე (მამია) სოლომონის ძე ახვლედიანი (დ. 1892, ქუთაისი, — გ. 30 სექტემბერი, 1937) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი.

მსახურობდა რუსეთის იმპერიის, საქართველოს რესპუბლიკის, შემდეგ — წითელ არმიაში. 1930-იან წლებში იყო საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამხედრო ხელმძღვანელი პოლკოვნიკის წოდებით. 1937 წლის ივლისში დააპატიმრეს „კონტრრევოლუციური ორგანიზაციის წევრობის“ ბრალდებით და მოგვიანებით დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1957 წელს.
აკაისის მთები

აკაისის მთები — ქედი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ცენტრალურ ნაწილში. წარმოადგენს იაპონიის ალპების ნაწილს. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 120 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 40 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 3193 მ (მთა კიტა). ძირითადად აგებულია მეზოზოური და პალეოზოური ასაკის დანალექი და მეტამორფული ქანებით. დანაწევრებულია მდინარეთა ღრმა ხეობებით. ქედის ფარგლებში სათავე აქვთ მდინარეებს ოისა და ტენრიუს. აკაისის მთები ცნობილია აგრეთვე „სამხრეთი ალპების“ სახელწოდებით.
სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები

სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინცია შედის კანარის კუნძულების ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 54 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები მოიცავს 4 კუნძულს: ტენერიფე, პალმა, გომერა და იერო.

სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინციის ფართობია 3 381 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 032 983 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია, ხოლო ფართობით ყველაზე დიდია ლა-ოროტავა (207,31 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — პუერტო-დე-ლა-კრუსი (8,73 კმ²). 54 მუნიციპალიტეტიდან 31 მდებარეობს კუნძულ ტენერიფეზე, 14 — პალმაზე, 6 — გომერაზე და 3 — იეროზე.

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
რუკის ლეგენდა:

1 — ბუენავისტა-დელ-ნორტე
2 — ლოს-სილოსი
3 — იკოდ-დე-ლოს-ვინოსი
4 — სან-ხუან-დე-ლა-რამბლა
5 — გარაჩიკო
6 — ლა-გუანჩა
7 — ლა-მატანსა-დე-ასენტეხო
8 — ელ-საუსალი
9 — ლა-ვიქტორია-დე-ასენტეხო
10 — პუერტო-დე-ლა-კრუსი
11 — სან-კრისტობალ-დე-ლა-ლაგუნა
12 — ლოს-რეალეხოსი
13 — სანტა-ურსულა
14 — სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე
15 — ელ-როსარიო
16 — ტაკორონტე
17 — ბრენია-ბახა
18 — ბრენია-ალტა
19 — ლოს-ლიანოს-დე-არიდანე
20 — ელ-პასო
სკორპენისმაგვარნი

სკორპენისმაგვარნი — სხივფარფლიანი თევზების ქვერიგი სკორპენისნაირთა რიგისა.

სკორპენისნაირთა რიგზე ფუნდამენტური ნაშრომი ეკუთვნის კ. მაცუბარას (1943), რომელმაც პირველმა გამოაქვეყნა რიგის სისტემატიკური განხილვა, მ.შ. -ს ქვერიგის მდგომარეობა და ნათესაური კავშირები მის წევრებს შორის. შემდგომ ნაშრომებში სკორპენისებრთა ოჯახი გაყვეს და 11 ოჯახი -ს ქვერიგში გააერთიანეს. სხვა ავტორებთან ქვერიგში 20 ოჯახი იყო გაერთიანებული. „მსოფლიოს თევზების“ მე-5 გამოცემაში ქვერიგი აერთიანებს 6 ოჯახს, 90-მდე გვარს და 513 სახეობას. ზოგიერთი წყარო ქვერიგს ქორჭილასნაირთა რიგის ნაწილად განიხილავს.

კლასიფიკაცია
ოჯახი
ქვეოჯახი
ტრიბა
ტრიბა
ქვეოჯახი
ქვეოჯახი
ქვეოჯახი
ტრიბა
ტრიბა
ქვეოჯახი
ქვეოჯახი
ქვეოჯახი
ქვეოჯახი
ტრიბა
ტრიბა
ტრიბა
ქვეოჯახი
ოჯახი
ოჯახი
ოჯახი
ოჯახი
ოჯახი
ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდი

ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდი — ელემენტთა პერიოდული სისტემის, 32 ქიმიური ელემენტისაგან (ფრანციუმი _{87} — ოგანესონი _{118}) შემდგარი რიგით მეშვიდე პერიოდი. მეშვიდე პერიოდი, გარდა , და -ისა, მოიცავს 14 ელემენტისაგან შედგენილ აქტინოიდების ოჯახს და გარდამავალი ელემენტების მწკრივის პირველ წევრებს.
გრიგოლ მგალობლიშვილი (პოლკოვნიკი)

გრიგოლ ფილიპეს ძე მგალობლიშვილი (დ. 18 ნოემბერი, 1889, სოფ. კარისყური, ახლანდ. გონებისკარი, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1960, პარიზი) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი.

დაიბადა ჩინოვნიკის ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი და ელისავეტგრადის საკავალერიო სასწავლებელი. მსახურობდა ნიჟეგოროდის მე-17 დრაგუნთა, შემდეგ — ტვერის მე-16 დრაგუნთა პოლკში. პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე (დაიჭრა 1916 წელს), შემდეგ მონაწილეობდა გენერალ ნიკოლოზ ბარათოვის ექსპედიციაში სპარსეთში. 1918 წლიდან პოლკოვნიკის წოდებით მსახურობდა საქართველოს ჯარში. 1919-1920 წლებში იყო ქართველ მუსულმანთა ცხენოსანი დივიზიონის უფროსის მოადგილე. 1921 წლიდან ემიგრაციაში იყო. გარდაიცვალა პარიზში 1960 წელს. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას (ხმლებით და ბაფთით, 1915) და (წარწერით „მამაცობისთვის“, 1915), წმ. სტანისლავის (ხმლებით და ბაფთით, 1915) და (ხმლებით, 1916) ხარისხის ორდენებით. მისი და ოლღა ცოლად ჰყავდა ქართველ პოლიტიკურ მოღვაწეს, ევგენი გეგეჭკორს.
ზარა დოლუხანოვა

ზარა ალექსანდრეს ასული დოლუხანოვა (; ზარუჰი მაკარიანი/ქორწინებაში — დოლუხანიანი; დ. 15 მარტი, 1918, მოსკოვი — 4 დეკემბერი, 2007, იქვე) — საბჭოთა, სომეხი და რუსი კამერული მომღერალი (კოლორატურული მეცო-სოპრანო). სსრკ სახალხო არტისტი (1990). ლენინური (1966) და სტალინური (მეორე ხარისხის) (1951) პრემიების ლაურეატი.

ბიოგრაფია
ზარა დოლუხანოვა დაიბადა მოსკოვში აგასი და ელენა მაკარიანების ოჯახში.

1933-1938 წლებში სწავლობდა ვიოლინოზე დაკვრას გნესინების სახელობის მესამე საჩვენებელ სახელმწიფო მუსიკალურ ტექნიკუმში (ახლანდელი გნესინების მუსიკალური სასწავლებელი) ვ. ბელიაევა-ტარასევიჩთან. სასწავლებელი არ დაუმთავრებია.

1939 წლიდან იყო სომხეთის ა. სპენდიაროვის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი ერევანში, სადაც მან იმღერა მთავარი პარტიები ყველა სპექტაკლში.

საოპერო სცენის დატოვებდან მალე, მან დაიწყო საკონცერტო მომღერლად გამოსვლა. 1944 წლიდან იყო საკავშირო რადიოსა და ტელევიზიის, ხოლო 1959 წლიდან — მოსკოვის ფილარმონიის სოლისტი.

მან შეასრულა კონკიას პარტია როსინის ამავე სახელწოდების ოპერის პირველ საბჭოთა დადგმაში და როსინის პარტიის ორიგინალური ვერსია მისივე ოპერაში „სევილიელი დალაქი“. მან შეასრულა ქერუბინოს პარტია (მოცარტის „ფიგაროს ქორწინება“), ასევე დენიზის (ჟ. ოფენბახის „ქორწილი“), ჯ. როსინის ოპერაში „იტალიელი ალჟირში“ და სხვები. 1969 წელს მან შეასრულა ანჟელიკას პარტია ჯ. პუჩინის „და ანჟელიკას" საკონცერტო წარმოდგენაში.

ასრულებდა ი. ს. ბახის, გ. ფ. ჰენდელის, ჯ. ვერდის, ს. რახმანინოვის, კლოდ დებიუსის, ფ.პულანკის, გ. სვირიდოვის, ს. პროკოფიევის, ფრანც შუბერტის, რობერტ შუმანის, გუსტავ მალერის, დიმიტრი შოსტაკოვიჩის, რ. შჩედრინის, მ. ტარივერდიევის და ბევრი სხვა კომპოზიტორის კომპოზიციებს.

ზარა დოლუხანოვამ გასტროლებზეც ბევრი იმოგზაურა (რუმინეთი, არგენტინა, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა, იტალია, საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი, საბერძნეთი, ჩეხოსლოვაკია, უნგრეთი, ამერიკის შეერთებული შტატები, პოლონეთი, იუგოსლავია, იაპონია, ისრაელი, ახალი ზელანდია და ა.შ.). მღეროდა ევროპის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის, აზიის, ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის საუკეთესო საკონცერტო დარბაზებში. მსოფლიოს უდიდეს მუსიკალურ ცენტრებში ის რეგულარულად და დიდი წარმატებით ატარებდა კონცერტებს.

1957 წელს დაამთავრა გნესინების სახელობის მუსიკალურ-პედაგოგიური ინსტიტუტი (ახლანდელი გნესინების სახელობის რუსეთის მუსიკალური აკადემია). 1972 წლიდან ასწავლიდა ამავე მუსიკალურ-პედაგოგიურ ინსტიტუტში. (1983 წლიდან — პროფესორი, 1980-1985 წლებში — სოლო სიმღერის განყოფილების გამგე). აქტიურად მონაწილეობდა მუსიკალური კონკურსების ჟიურიში.

1977 წლიდან იყო რუსეთის ფედერაციის თეატრის მუშაკთა კავშირის წევრი.

1990 წლიდან 1995 წლამდე პერიოდში გამოვიდა რვა კომპაქტ-დისკი, რომლებიც ჩაიწერა ფირმებში „მელოდია“, „მონიტორი“, „ “ და „ “.

გარდა თავისი საშემსრულებლო საქმიანობისა, ის სერიოზულად იყო გატაცებული ფერწერით.

ზარა დოლუხანოვა გარდაიცვალა 90 წლის ასაკში 2007 წლის 4 დეკემბერს მოსკოვში. დაკრძალულია მოსკოვის სომხურ სასაფლაოზე.

კალინინგრადის საერთაშორისო ვოკალური კონკურსი „ქარვის ბულბული“ 2007 წლიდან ზარა დოლუხანოვას სახელს ატარებს.

ოჯახი
პირველი ქმარი — ალექსანდრე პავლეს ძე დოლუხანიანი (1910-1968), სომეხი საბჭოთა კომპოზიტორი, სომხეთის სსრ დამსახურებული არტისტი (1958).
ვაჟი — მიხეილ დოლუხანოვი.
მეორე ქმარი — იგორ იადროვი (1927-1998), არქიტექტორი.
ვაჟი — სერგეი იადროვი.
ინგე ლემანი

ინგე ლემანი ( დ. 13 მაისი, 1888, კოპენჰაგენი — გ. 21 თებერვალი, 1993, კოპენჰაგენი) — დანიელი გეოფიზიკოსი, სეისმოლოგი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების ლექტორი. 1936 წელს მან აღმოაჩინა დედამიწის შიდა ბირთვი სამხრეთ წყნარ ოკეანეში მიწისძვრებიდან სეისმური ტალღების გავრცელების შესწავლის საფუძველზე.

ბიოგრაფია
ინგე ლემანი დაიბადა და გაიზარდა კოპენჰაგენში. მისი მამა იყო ექსპერიმენტული ფსიქოლოგი ალფრედ ლემანი (1858-1921). გოგონამ დაწყებითი განათლება  საშუალო სკოლაში მიიღო, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჰანა ადლერი (ნილს ბორის დეიდა). ინგე ლემანის თქმით, მამა და ჰანა ადლერი იყვნენ ის ადამიანები, ვინც ყველაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინეს მისი ინტელექტუალური შესაძლებლობების განვითარებაზე. სკოლის დატოვების შემდეგ, ჯანმრთელობის გამო პრობლემები შეექმნა, ამიტომ  გარკვეული შეფერხებით სწავლობდა მათემატიკას კოპენჰაგენისა და კემბრიჯის უნივერსიტეტებში. შემდეგ რამდენიმე წელი მუშაობდა  სადაზღვევო ინდუსტრიაში, 1925 წელს გახდა გეოდეზისტი ნილს ერიკ ნორლუნდის ასისტენტი. 1928 წელს მან ჩააბარა გეოდეზიური გამოცდები და გახდა დანიის გეოდეზიური ინსტიტუტის ინსპექტორი და სეისმოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ერიკ ნორლუნდი. ინგე ლემანმა გამოაქვეყნა სტატია უჩვეულო სახელწოდებით  „“, სადაც პირველად წარმოადგინა -ტიპის სეისმური ტალღების საკუთარი ინტერპრეტაცია და აჩვენა, რომ დედამიწას აქვს შიდა ბირთვი. ეს ინტერპრეტაცია  ორ-სამ წელიწადში გაიზიარეს სხვა სეისმოლოგებმა (ბენო გუტენბერგი, ჩარლზ ფრენსის რიხტერი და ჰაროლდ ჯეფრისი). მეორე მსოფლიო ომმა და გერმანული ჯარების მიერ დანიის ოკუპაციამ გაართულა ლემანის მიერ შემდგომი სამეცნიერო კვლევების წარმოება.

1953 წელს პენსიაზე გასვლამდე ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში, ინგე ლემანსა და გეოდეზიური ინსტიტუტის სხვა წევრებს შორის ურთიერთობა გაუარესდა, სავარაუდო მიზეზი მეცნიერის კოლეგების მიმართ შეუწყნარებლობა იყო.

1953 წლის შემდეგ ინგე ლემანი გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა მორის იუინგთან და ფრენკ პრესასთან. აწარმოებდა დედამიწის ქერქისა და ზედა მანტიის კვლევებს. მუშაობის დროს მან აღმოაჩინა ეგრეთ წოდებული სეისმური რღვევა, რომელიც მდებარეობდა 190-დან 250 კმ-მდე სიღრმეზე და ეწოდა „ლემანის საზღვარი“

ინგე ლემანი გარდაიცვალა კოპენჰაგენში 1993 წელს 104 წლის ასაკში. დაკრძალულია ჰორსჰოლმის სასაფლაოზე.

ჯილდოები და წოდებები
ინგე ლემანს მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო მისი გამორჩეული სამეცნიერო მიღწევებისთვის. გარდა ამისა, 1964 წელს მას მიენიჭა საპატიო დოქტორის წოდება ნიუ-იორკის კოლუმბიის უნივერსიტეტიდან  და 1968 წელს  — საპატიო დოქტორის წოდება კოპენჰაგენის უნივერსიტეტიდან. იგი გახდა სწავლულთა მრავალრიცხოვანი საზოგადოების წევრი.

1997 წელს ამერიკის გეოფიზიკურმა კავშირმა დააწესა მედალი ინგე ლემანის პატივსაცემად „განსაკუთრებული წვლილის შეტანისთვის დედამიწის მანტიისა და ბირთვის სტრუქტურის, შემადგენლობისა და დინამიკის არსის გაგებისთვის“.

2015 წელს, მისი დაბადებიდან 127-ე წლისთავზე, -მა  მეცნიერს მიუძღვნა მისი სახელობის თემატური  .

ლემანისადმი მიძღვნილი ახალი მემორიალი დამონტაჟდა კოპენჰაგენში -ში 2017 წელს. ძეგლი დააპროექტა ელიზაბეტ ტუბრომ.
კაორი

კაორი — ქალაქი სამხრეთ საფრანგეთში, სამხრეთი-პირენეების რეგიონში, ლოს დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 19 937 მცხოვრები (2019). მდებარეობს მდინარე ლოს (გარონის შენაკადი) ლამაზ კლაკნილზე.

ისტორია
თავდაპირველად კელტური დასახლება იყო და კადურკი ერქვა. რომაელთა მიერ დაპყრობის შემდეგ დივონა-კადურკორუმი ეწოდა. საუკუნის შუა ხანებიდან ეპისკოპოსის რეზიდენცია იყო. დაიპყრეს ვესტგუთებმა, არაბებმა, – საუკუნეებში ეკუთვნოდა ტულუზის გრაფს. საუკუნის დასაწყისიდან ევროპის მსხვილი სავაჭრო, საბანკო და საბირჟო ცენტრის მნიშვნელობა შეიძინა. 1332 წელს კაორში დაარსდა უნივერსიტეტი (1751 წელს გადაიტანეს ტულუზაში). ქალაქის აყვავება დასრულდა ასწლიანი ომის (1337–1453) დაწყების შემდეგ. ბრეტანის საზავო ხელშეკრულებით 1360 წელს ინგლისელებს გადაეცა, საფრანგეთს დაუბრუნდა 1428 წელს.

არქიტექტურა
ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმული გამბეტას ბულვარით ქალაქი იყოფა ორ ნაწილად: აღმოსავლეთი (ძველი ქალაქი, საუკუნის სიმაგრის ნაშთები, – საუკუნეების საცხოვრებელი ნაგებობების კვარტლები) და დასავლეთი (ახალი ქალაქი). არქიტექტურულ ძეგლთა შორისაა: გვიანრომაული თერმების (ე.წ. დიანას კარიბჭე) და თეატრის ნანგრევები; წმ. სტეფანეს ტაძარი (სენტ-ეტიენი; 1080–1135, გადაკეთდა 1182 და 1500 წლებს შორის; ადგას აფრებზე დაბჯენილი 2 გუმბათი; აფსიდაში 3 კაპელაა — საუკუნე; მთავარი ფასადი 3 კოშკითაა — 1316–1324; ჩრდილოეთი პორტალი მდიდარია სკულპტურული მორთულობებით — დაახლ. 1140; პატრონიკესა და დასავლეთ გუმბათში საუკუნის მოხატულობაა) გვიანგოტიკური კლუატრის ნაშთებით (1504); სენტ-იურსისის (– სს.), წმ. ბართლომეს ( ს.) ეკლესიები; შატო-დე-რუა ( ს.), რომის პაპ იოანე -ის სასახლის ნაშთები (გეგმით კვადრატული კოშკი — ს.), – საუკუნეების სახლები დორადის კვარტალში, სასტუმრო როალდე ( ს.), პელეგრის კოლეჟი ( საუკუნის ბოლო); ხიდები მდინარე ლოზე — ვალანტრეს (1308–1378, რესტავრირებულია საუკუნეში; 3 კოშკით), ლუი ფილიპის ( საუკუნე). დგას ლეონ გამბეტას ძეგლი. არსებობს ქალაქის მუზეუმი (1833, 1929 წლიდან — ყოფილ ეპისკოპოსის სასახლეში).

ეკონომიკა
კაორი მეღვინეობის რაიონის ტრადიციული ცენტრია. შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული ცნობილია მწკლატრე წითელი ღვინოების წარმოებით; უკეთესად შესანახად მათ ხარშავდნენ სქელი და ტკბილი „ნექტრის“ მიღებამდე (იხ. კაჰორი). განვითარებულია ტურიზმი (კულტურულ-შემეცნებითი, „ღვინის“).

გალერეა
რაშად მაჯიდი

რაშად მაჯიდი (რაშად მუსეიბ ოღლუ მაჯიდოვი ; 1964 წლის 21 აგვისტო, აღჯაბდი, აღდამის რაიონი) — მწერალი, ჟურნალისტი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე, „525-ე გაზეთის“ მთავარი რედაქტორი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე, აზერბაიჯანის პრესის საბჭოს თავმჯდომარე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული ამნისტიის საკითხთა კომისიის წევრი.

ბიოგრაფია
რაშად მაჯიდი 1964 წელს აღჯაბადის რაიონში დაიბადა. 1979 წლამდე აღდამში ცხოვრობდა, შემდეგ ბაქოში გადავიდა. 1981 წელს დაამთავრა ფიზიკა-მათემატიკის საშუალო სკოლა, 1988 წელს კი ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 1985 წლიდან დაიწყო მუშაობა ჟურნალში „მეცნიერება და ცხოვრება“ რედაქტორის პოზიციაზე, 1990 წლამდე მუშაობდა ამ ჟურნალის კორესპონდენტად. 1990-1991 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის მხატვრული თარგმანისა და ლიტერატურული ურთიერთობის ცენტრის თავმჯდომარის მოადგილედ. 1991-1992 წლებში იყო გაზეთ „ადალათის“ („სამართალი“), შემდეგ კი გაზეთ „აზერბაიჯანის“ მთავარი რედაქტორის პირველი მოადგილე. 1992 წელს დააარსა „525-ე გაზეთი“. 1993 წელს გახდა აზერბაიჯანის პრესის კავშირის ხელმძღვანელი. 1994-1995 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის მთარგმნელობით ცენტრში პასუხისმგებელ მდივნად. 1995 წლიდან „525-ე“ გაზეთის მთავარი რედაქტორია.

2003 წლის 15 მარტს, აზერბაიჯანის პრესის საბჭოს დამფუძნებელ ყრილობაზე (აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა კონგრესი) რაშად მაჯიდი იყო კონგრესის შეხვედრების ერთ-ერთი მთავარი წამყვანი, აქტიურად მონაწილეობდა ახლად შექმნილი ინსტიტუტის ორგანიზებასა და ჩამოყალიბებაში. ყრილობაზე რაშად მაჯიდმა, სადაც ის  აირჩიეს აზერბაიჯანის პრესის საბჭოს პირველი დირექტორთა საბჭოს წევრად, ხმების დიდი უმრავლესობით განაგრძო საქმიანობა დირექტორთა საბჭოს წევრად მომდევნო ყრილობებზე.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანებით ორჯერ - 2004 და 2008 წლებში იყო პრეზიდენტთან არსებული მასმედიის განვითარების სახელმწიფო მხარდაჭერის ფონდის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი. ამავდროულად, ორჯერ - 2016 და 2020 წლებში - სახელმწიფოს მეთაურის ბრძანებით დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული ამნისტიის საკითხთა კომისიის წევრად, ასევე ორჯერ იყო წარმოდგენილი სახელმწიფო კომისიაში.

2004 წელს აზერბაიჯანის მწერალთა მე-11 ყრილობაზე აირჩიეს ახალგაზრდებთან მუშაობის ასოციაციის მდივნად. 2021 წლის ივლისიდან არის აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე.

2022 წლის 24 სექტემბერს გამართულ აზერბაიჯანელ ჟურნალისტთა კონგრესზე აირჩიეს აზერბაიჯანის პრესის საბჭოს თავმჯდომარედ.

უცხო ენებზე ნათარგმნი წიგინები
ის აღარ მოვა (ლექსები, თარგმნა სეიფედინ ალთაილიმ). ანკარა: გამომცემლობა „ბენგუ“; 2014 წელი;
„ლა დონა!“ (თარგმანი: მაის ნურიევი, დავიდე გუალიტერი). მილანი: გამომცემლობა „ “, 2015 წელი;
გიჟი (ნარკვევები, თარგმნა მ. რიზა გოჩიმ) ანკარა: გამომცემლობა „ილესამ“, 2017 წელი;
„კალმის გარეშე დაწერილნი“ (ესეები; თარგმნა იმდათ ავშარმა) სტამბოლი: თურქული ლიტერატურის ფონდი,  გამომცემლობა „ტურაი“, 2019 წელი;
„თბილისის წვიმა“ (ლექსები, თარგმნა იმირ მამადლიმ); თბილისი: 2021 წელი.
ჩრდილოეთი ილოკოსი

ჩრდილოეთი ილოკოსი (ოფიციალურად ჩრდილოეთ ილოკოსის პროვინცია; ) ― ფილიპინების პროვინცია. მდებარეობს ილოკოსის რეგიონში. პროვინციის დედაქალაქია ლაოაგი. მდებარეობს კუნძულ ლუსონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. აღმოსავლეთიდან კაგაიანი და აპაიაო ესაზღვრება, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ― აბრის პროვინცია, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთიდან ― სამხრეთი ილოკოსი. პროვინციის დასავლეთით დასავლეთ ფილიპინების ზღვა ესაზღვრება, ხოლო ჩრდილოეთით ლუსონის სრუტე მდებარეობს.

გეოგრაფია
ჩრდილოეთ ილოკოსის ფართობი 3 467.89 კმ²-ია. პროვინცია ლუსონზე, ილოკოსის რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან კაგაიანი ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან − აპაიაო, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან − აბრის პროვინცია, სამხრეთ-დასავლეთიდან − სამხრეთი ილოკოსი, დასავლეთიდან − სამხრეთ ჩინეთის ზღვა, ხოლო ჩრდილოეთიდან − ლუსონის სრუტე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ჩრდილოეთი ილოკოსი 21 მუნიციპალიტეტსა და 2 შემადგენელ ქალაქს მოიცავს. შედეგბა 559 ბარანგაისგან. პროვინციაში ორი საკანონმდებლო რაიონია.