ტადეო გადი

ტადეო გადი (; დ. 1290, ფლორენცია, ტოსკანა — გ. 1366, ფლორენცია) — იტალიური პროტორენესანსის პერიოდის ფლორენციული სკოლის ფერმწერი. ჯოტო დი ბონდონეს მოწაფე და მიმდევარი, მხატვართა დინასტიის, გადის ოჯახის წარმომადგენელი.

გადის ოჯახი — ფლორენციელ მხატვართა დინასტია
ტადეო იყო ფერმწერისა და მოზაიკოსის, გადო დი ძანობის , რომელიც ცნობილია როგორც გადო გადი, ვაჟი. 1327 წელს, ჯოტოსა და მამის კვალდაკვალ, ტადეო მიიღეს „მკურნალთა და აფთიაქართა გილდიაში“, რომელშიც საუკუნის დასაწყისიდან ფერმწერთა მიღებაც დაიწყეს.

ტადეო გადის ვაჟები ასევე მხატვრები იყვნენ: ფერმწერი ჯოვანი გადი (1333-1383), ფერმწერი და მოქანდაკე ანიოლო გადი (დაახლ. 1350-1396) და ფერმწერი ნიკოლო გადი. მეოთხე ვაჟი, ძანობი, მხატვარი არ ყოფილა, თუმცა წარმატებით ეწეოდა ვაჭრობას, რითაც ხელი შეუწყო ოჯახის ეკონომიკურ და სოციალურ დაწინაურებას. მეხუთე ვაჟი იყო ფრანჩესკო გადი.

ტადეო გადის ცხოვრება და შემოქმედება
ტადეო გადი ჯოტოს სახელოსნოში 1313 წლიდან 1337 წლამდე — ოსტატის გარდაცვალებამდე მუშაობდა. ჯორჯო ვაზარის მტკიცებით, ტადეო ჯოტოს ყველაზე ნიჭიერი მოწაფე იყო, ან ყოველ შემთხვევაში, ის, ვინც ყველაზე უკეთ შეძლო გამოჩენილი ოსტატის ინდივიდუალური სტილის გაგრძელება და „გონიერებისა და ნიჭის წყალობით, ამ ხელოვნებაში ერთ-ერთ პირველ ფერმწერად დარჩა, რომელიც ყველა თავის თანამედროვეს აღემატებოდა“. 1347 წელს იგი ფლორენციის საუკეთესო ფერმწერთა სიის სათავეში მოიხსენიეს.

გადის ნამუშევრების ატრიბუცია ეფუძნება მის მიერ ხელმოწერილ ორ სურათთან შედარებას: ბერლინის ტრიპტიქთან (ბერლინის სურათების გალერეა, ინვ. № 1079-1081, 1334 წელი) და „მადონა ყრმით“ (ფლორენცია, უფიცი, ინვ. № 3, 1355 წელი). გადის მრავალი ნამუშევარი, რომელთა შესახებაც ძირითადად ვაზარი იტყობინება, ამჟამად დაკარგულია. მის ნამუშევართა შორის უმნიშვნელოვანესია ფრესკების ციკლი „ღვთისმშობლის ისტორია“ ფლორენციის სანტა-კროჩეს ბაზილიკის ბარონჩელის კაპელაში (1328-1338). გარკვეული ხნის შემდეგ მან მოხატა პანელები ამავე ეკლესიის რიზნიცისთვის, რომლებიც ამჟამად გადანაწილებულია ფლორენციის აკადემიის გალერეასა და მიუნხენის („გამოცდა ცეცხლით“ , „რაინდ ჩელანოს სიკვდილი“ ( , ძველი პინაკოთეკა)) და ბერლინის („სულიწმინდის მოფენა მოციქულებზე“ და „აღდგომა“ (ბერლინის სურათების გალერეა)) მუზეუმებს შორის. მისი შემოქმედების გვიანდელ პერიოდს მიეკუთვნება ფრესკები „საიდუმლო სერობა“ და „სიცოცხლის ხე“.

ტადეო გადი მონაწილეობდა „სტეფანესკის პოლიპტიხზე“ მუშაობაში (რომი, ვატიკანის პინაკოთეკა). ტადეო გადის სხვა ნამუშევრებია: „მადონა“ (ბერნი), „მოგვთა თაყვანისცემა“ (დიჟონი), „იობის ისტორია“ (პიზა, კამპო-სანტო), „მადონა ყრმით, ანგელოზებითა და წმინდანებით“ (ფლორენცია, უფიცი), „ფეხმძიმე მადონა“ (ფლორენცია), პოლიპტიხი წმინდა ფელიციტას ეკლესიიდან (ფლორენცია). ვაზარი ასევე იტყობინებოდა, რომ ტადეო გადის მიენდო პონტე-ვეკიოს აღდგენა, თუმცა ჩვენს დროში მკვლევრები ამ მტკიცებას ეჭვქვეშ აყენებენ და მიიჩნევენ, რომ სამუშაო ნერი დი ფიორავანტეს დაევალა. სავარაუდოდ, გადი ასევე ასრულებდა ორსანმიკელეს ეკლესიის ზედა ნაწილის მშენებლობას და ამთავრებდა სანტა-მარია-დელ-ფიორეს ტაძრის ჯოტოს სამრეკლოს.

ტადეო გადი თავის შემოქმედებაში ტიპური „ჯოტესკო“ იყო; უფრო გვიანდელ ნამუშევრებში იგი, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგადად მიჰყვებოდა „ბიზანტიურ სტილს“, მაინც ფლობდა მკვეთრად გამოხატულ ინდივიდუალობას და იყენებდა თამამ სივრცით კონსტრუქციებს განათების მოულოდნელი ეფექტებით, რაც თითქმის უნიკალურია ცენტრალური იტალიის ტრეჩენტოს პერიოდის ფერწერისთვის. სახეების ნატიფი მოდელირებით ტადეო გადი მაზო დი ბანკოს მიღწევებს უახლოვდებოდა.

გალერეა