iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჭალის ეკლესია და სამრეკლო

ჭალის ეკლესია და სამრეკლო — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში. მდებარეობს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭალაში. ეკლესია იყო აფეთქებული. რეკონსტრუქცია მოხდა 2022 წელს.

არქიტექტურა
 საუკუნეში აგებული ტაძრისგან შემორჩენილი იყო მხოლოდ ცოკოლი, დასავლეთის კედელი და იატაკის ფილები, ასევე სამრეკლო. ჭალის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, აშენებული იყო ნატეხი ქვით, მიქაელ მთავარანგელოზის სახელზე. შენობას ჰქონდა გარეთ გაზიდული ნახევარწრიული აფსიდა. შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონდა. კარი თაღოვანია. ტიმპანზე რელიეფია მოცემული. ამავე კედელზე, შესასვლელის სიმეტრიულად მიდგმულია ბაზალტის კარგად გათლილი კვადრებით ნაგები სამრეკლო. ის სამსართულიანია. თითოეული სართული ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი თაღოვანი ფანჩატურია. ყოველი მომდევნო სართული მოცულობებში მცირდება. სამრეკლო ბოლოვდება თუნუქის წაწვეტებული სახურავით მთავრდება. პირველი სართულის სვეტები მასიურ, სწორკუთხა ბაზისებზეა აღმართული. თითოეული სვეტი კაპიტელებით ბოლოვდება, რომლებსაც ეყრდნობა სართულის თაღები. სამრეკლოს სვეტები სხვადასხვა სახის დეკორატიული დეტალებითაა შემკული. სამრეკლოს ნაგებობა საქართველოსთვის იშვიათობას წარმოადგენს, ის ერთ-ერთი გამოხატულებაა საქართველოში უცხო სტილის შემოტანის მცდელობისა. 1828 წლისთვის სამრევლოში 40 კომლი შედიოდა.
ჭანიეთურის მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესია

ჭანიეთურის მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესია — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში. მდებარეობს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ განთიადში. ტაძარი სავარაუდოდ საუკუნეში უნდა იყოს აგებული. გადმოცემის მიხედვით თავდაპირველად ეს ეკლესია მაღალ გორაზე იდგა, მაგრამ იქ მოსახლეობა უგზოობის გამო ვერ ადიოდა, ამიტომ ტაძარი დაშალეს და გზასთან ახლოს ჩაიტანეს. ტაძარს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა 2013- 2014 წლებში.

არქიტექტურა
დგას შემაღლებულ ადგილას. ნაგებია სხვადასხვა ფერის თლილი ქვის კვადრებით. ტაძარი დარბაზულია, წყობა სწორკუთხაა. ტაძარს შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. დასავლეთით ტაძარს დიდი კარიბჭე აქვს. კარიბჭის თაღები მრგვალ მასიურ სვეტს ეყრდნობა. დასავლეთ მინაშენზე, სვეტის თავზე გამოყენებულია ტიმპანის ქვა, სადაც ცენტრში წარმოდგენილია წრეში ჩახაზული ჯვარი. კარიბჭის კედლებზე მოჩუქურთმებული ქვებია გამოყენებული. სამხრეთით კარის თავზე ჩუქურთმიანი თაღი გადის. ჩრდილოეთიდან ტაძარს მცირე ზომის სწორკუთხა მინაშენი აქვს, რომლის შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ტაძარს დასავლეთით, აღმოსავლეთით და სამხრეთით გაჭრილი აქვს თაღოვანი სარკმლები, რომელიც ასევე მოჩუქურთმებულია.

გალავანი
ტაძარს გარშემო გალავანი შემოუყვება. გალავანი ნაგებია უხეშათ თლილი მოზრდილი ქვებისგან კირის დუღაბის ხსნარზე. ყველაზე უკეთ ჩრდილოეთ მხარეს არის შემორჩენილი კედლის წყობა. იგი ამოზიდულ ბორცვს ირგვლივ შემოუყვება და ორ ადგილას არის გახსნილი ჩრდილო-დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით საიდანაც შესაძლებელია ეკლესიის ეზოში მოხვედრა.

ისტორიული გეოგრაფია
მონასტერი მდებარეობდა სოფელ ჭანიეთურის ტერიტორიაზე, რომელიც საბჭოთა პერიოდში სამ ნაწილად გაიყო და სამ სხვადასხვა სასოფლო საბჭოში გადანაწილდა. მონასტერი მოექცია იმ ტერიტორიაზე, რომელიც განთიადის სახელით შევიდა კონჭკათის სასოფლო საბჭოს შემადგენლობაში
იურიენ ტიმბერი

იურეიენ დავიდ ნორმან ტიმბერი (დ. 17 ივნისი, 2001) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. „არსენალის“ და ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მცველი. იყო ნაკრების წევრი 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე.

ტიტულები
აიაქსი: (2)
ერედივიზია (1): 2020–21
ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი (1): 2020–21

არსენალი: (1)
ინგლისის სუპერთასი (1): 2023
უგო ლორისი

უგო ლორისი (დ. 26 დეკემბერი, 1986) — ფრანგი ფეხბურთელი. საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი მეკარე, თამაშობს ამერიკის კლუბ „ლოს-ანჯელესში". 2018 წელს ნაკრებთან ერთად მოიგო მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი.

ტიტულები
ლიონი
საფრანგეთის თასი: 2011-12
საფრანგეთის სუპერთასი: 2012

ტოტენჰემ ჰოტსპური
ინგლისის ლიგის თასი მეორე ადგილი: 2014-15, 2020-21
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა მეორე ადგილი: 2018-19

ლოს-ანჯელესი
აშშ-ს თასი: 2024
აშშ-ს ლიგის თასი მეორე ადგილი: 2024

საფრანგეთი
მსოფლიო ჩემპიონატი: 2018; მეორე ადგილი: 2022
უეფა-ს ერთა ლიგა: 2020-21
ევროპის ჩემპიონატი მეორე ადგილი: 2016
გორ მინასიანი

გორ მინასიანი (; დ. 25 ოქტომბერი, 1994) — სომეხი ძალოსანი, მონაწილეობს +109 კგ. (2018 წლამდე +105 კგ.) წონით კატეგორიაში. 2016 წელს ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე +105 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. მსოფლიო ჩემპიონატის ორგზის ვერცხლის (2018, 2019) და ერთგზის ბრინჯაოს (2015) მედლის პრიზიორი. ევროპის ჩემპიონატის სამგზის (2016, 2017, 2021) ვერცხლის მედლის პრიზიორი.
სექცია (ბოტანიკა)

სექცია — ტაქსონომიური კატეგორია ბოტანიკურ ნომენკლატურაში. ამა თუ იმ გვარის სექციის სახეობები გვარის ტიპური სექციის სახეობებისაგან განსხვავდებიან ძირითადი მორფოლოგიური ნიშნებით (ნაყოფის ფორმა, აგებულება, ყვავილის ნაწილების ფორმა, აგებულება, შეფერვა და სხვ.), ფიზიოლოგიური, ეკოტოპოლოგიური თავისებურებებით, შესაძლოა აგრეთვე წარმოშობის ცენტრითა და არეალით. შუალედი ადგილი უჭირავს ქვეგვარსა და სერიას შორის.
ალბერ სეშე

ალბერ სეშე (; დ. 4 ივლისი, 1870, ჟენევა — გ. 2 ივლისი, 1946, იქვე) — შვეიცარიელი ენათმეცნიერი. ჟენევის ლინგვისტური სკოლის წარმომადგენელი, ფერდინანდ დე სოსიურის მიმდევარი და მისი „ზოგადი ლინგვისტიკის კურსის“ ერთ-ერთი გამომცემელი. 1929 წლიდან იყო ჟენევის უნივერსიტეტის პროფესორი, 1941–1946 წლებში ჟენევის ლინგვისტური საზოგადოების პრეზიდენტი. იკვლევდა ენისა და აზროვნების, წინადადების ლოგიკური სტრუქტურის, ენობრივი ნიშნისა და მისთანა საკითხებს. ეყრდნობა რა სოსიურის იდეებს, მოითხოვდა „ენის“ ლინგვისტიკასთან ერთად „მეტყველების“ ლინგვისტიკის შექმნასაც.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ჟენევის უნივერსიტეტი, სადაც 1891–1893 წლებში უსმენდა ფერდინანდ დე სოსიურის ლექციებს ინდოევროპული ენების შედარებით გრამატიკაში, ბერძნულ და ლათინურ ფონეტიკაში. 1893–1902 წლებში სტაჟირებას გადიოდა ლაიფციგისა და გეტინბერგის უნივერსიტეტებში. 1902 წლიდან ასწავლიდა ჟენევის უნივერსიტეტში, სადაც 1929 წლიდან იყო პროფესორი, ხოლო 1939 წლიდან — ზოგადი ლინგვისტიკის კათედრის გამგე. 1917 წლიდან იყო პარიზის ლინგვისტური საზოგადოების წევრი.

ალბერ სეშე ჟენევის სკოლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და წამყვანი წარმომადგენელია, პირველმა ჩამოაყალიბა მისი იდეები. ჟენევის ლინგვისტური საზოგადოების პირველი პრეზიდენტი (1940-დან).

მისი შრომები ეხება ზოგადი ენათმცოდნეობის მეთოდოლოგიურ პრობლემებსა და გრამატიკის თეორიას. თავის პირველ დიდ ნამუშევარში „თეორიული ლინგვისტიკის პროგრამა და მეთოდები“ (1908), რომელიც ფერდინანდ დე სოსიურს მიუძღვნა, შემოთავაზებული აქვს თეორიული ენათმცოდნეობის, როგორც კანონდადგენილი მეცნიერების აგების ფართო პროგრამა, ენის ყველა დონის დაყოფით სტატიკურად და დინამიკურად, თვითნებობის, როგორც ენობრივი ნიშნის მთავარი თავისებურების გამოყოფით, შეიმუშავა ორიგინალური სწავლება „გრამატიკამდელი ენის“ შესახებ, წინასწარ გამოიცნო საუკუნის მრავალი ფონოლოგიური იდეა. „წინადადების ლოგიკური სტრუქტურის ნარკვევში“ (1926), სინტაგმატიკასა და პარადიგმატიკაში სინტაქსური ურთიერთობების გენეზისის გრამატიკული სტრუქტურებისა და მათი ევოლუციის თვალსაზრისით სინქრონული აღწერის პირველ მცდელობაში, ასევე დაუდო სათავე სემანტიკურ სინტაქსისსა და ფუნქციური ტრანსპოზიციის თეორიას. უფრო გვიან ნაშრომებში, ენის დიქოტომიისა და სოსიურის მეტყველების განვითარებით, შეიმუშავა „ორგანიზებული მეტყველების ლინგვისტიკა“ — მეცნიერება ენის ფუნქციონირების შესახებ. დაკავებული იყო ლინგვისტური თეორიის საზოგადოებრივ ენობრივ პრაქტიკასთან კავშირების საკითხებით. გამოდიოდა სამეცნიერო და სასკოლო გრამატიკის დაახლოების მომხრედ. საერთოდ, ალბერ სეშეს ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია ფსიქოლოგიური მიდგომები ენობრივ მოვლენებთან.

1916 წელს შარლ ბალისთან ერთად დასაბეჭდად მოამზადა სოსიურის „ზოგადი ლინგვისტიკის კურსი“. ბევრი რამ გააკეთა მისი იდეების პროპაგანდისა და პოპულარიზაციისათვის. აქტიურად გამოდიოდა ევროპაში ფაშიზმის წინააღმდეგ.
მატიას დე ლიხტი

მატიას დე ლიხტი (დ. 12 აგვისტო, 1999) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. „მანჩესტერ იუნაიტედისა“ და ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ცენტრალური მცველი. იყო ნაკრების წევრი 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე.

ტიტულები
აიაქსი
ერედივიზია (1): 2018-19
ნიდერლანდების თასი (1): 2018-19
უეფა-ს ევროპა ლიგის ფინალისტი: 2016-17

იუვენტუსი
სერია (1): 2019-20
იტალიის თასი (1): 2020-21; ფინალისტი: 2019-20, 2021-22
იტალიის სუპერთასი (1): 2020

ბაიერნი
ბუნდესლიგა (1): 2022-23
გერმანიის სუპერთასი (1): 2022

მანჩესტერ იუნაიტედი
უეფა-ს ევროპა ლიგის ფინალისტი: 2024-25

ინდივიდუალური
წლის საუკეთესო ნიდერლანდელი ფეხბურთელი: 2018-19
ბუნდესლიგის სეზონის საუკეთესო გოლი: 2022-23
გუსე ფანგანის დარბაზ-მაჩუბი

გუსე ფანგანის დარბაზ-მაჩუბი — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ იელში.

დარბაზ-მაჩუბი დაქანებულ რელიეფზე დგას, რამაც განაპირობა ჩრდილოეთი ფასადის პირველი სართულის და დასავლეთის ფასადის ნაწილის მიწით დაფარვა. სამხრეთი ფასადი ეზოსკენ არის მოქცეული, ხოლო აღმოსავლეთ ფასადზე ამ მომენტში ბლოკით აგებული საცხოვრებელი სახლია მიდგმული. იგი აგებულია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე და ამ მომენტში გადახურვისთვის გამოყენებულია თუნუქის საბურავი. ის საკმაოდ გადაკეთებულია და ასევე მძიმე მდგომარეობაშია. გადაკეთება ყველაზე კარგად ჩანს სამხრეთ ფასადზე სადაც მთელ სიგრძეზე მიშენებებია. მეორე სართულს დარბაზის ფუნქცია შენარჩუნებული აქვს სადაც, ჩრდილოეთის ფასადიდან შევდივართ, მაგრამ პირველ სართულს დაკარგული აქვს მაჩუბის ფუნქცია. ავთენტური სახე მხოლოდ დასავლეთ კედელმა შეინარჩუნა, რომელიც მძიმე მდგომარეობაშია. ფასადის ჩრდილოეთი მონაკვეთის კედლის კუთხე დაძრულია და მონგრევის პირასაა, სამხრეთ მონაკვეთზეც იგივე მდგომარეობაა და ასევე მრავლადაა გამჭოლი ბზარები ფასადის მთელ სიგრძეზე. გუსე ფანგანის დარბაზ-მაჩუბი დღესდღეობით საკმაოდ სახე ცვლილია, მართალია დაკარგული აქვს პირვანდელი პროპორციები აღმოსავლეთის და სახმრეთის მიშენებების გამო, მაგრამ ნაგებობა უბნის დასვალეთი კიდის ბოლო დარბაზ-მაჩუბს წამროდგენს, რომელიც ერთგვარ უბნის დამასრულებლად გვევლინება და ორგანულად ეწერება უბნის საერთო განაშენიანებაში.
რეზო ფანგანის დარბაზ-მაჩუბი

რეზო ფანგანის დარბაზ-მაჩუბი — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის წვირმის თემის უბან ტუბერში.

ნაგებობას აღმოსავლეთიდან დემურ ფანგანის დარბაზ-მაჩუბი აქვს მიდგმული. შენობა აგებულია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე და გადახურვისთვის გამოყენებულია თუნუქის საბურავი. ამ მომენტში ის ძალიან მძიმე მდგომარეობაშია, მხოლოდ პირველი სართულია შემორჩენილი, ხოლო მეორე სართულზე ხის მორებით აგებული დარბაზია მოწყობილი. პირველი სართულის ჩრდილოეთი კედელი ყრუა, დასავლეთზე ერთი სარკმელია გაჭრილი, ხოლო სამხრეთ კედელზე შესასვლელი კარი და ორი სარკმელია, რომლებიც აშკარად გვიანაა გაჭრილი. მაჩუბის ინტერიერი გადაკეთებულია, გადატიხრულია სივრცე, სართულშუა გადახურვის ძელები ჩამოწეულია და გასამაგრებლად ხის ძელები აქვს შემდგმული. ასევე კედლებზე საკმაოდ დიდი რაოდენობით შეიმჩნევა ნესტის და გამომარილების კვალი. ნაგებობის მძიმე მდგომარეობის გათვალსწინებით და მეორე სართულის დარბაზის არ ქონით, რეზო ფანგანის დარბაზ-მაჩუბის პროპორციები შედარებით შენარჩუნებულია და ის დემურ ფანგანის დარბაზ-მაჩუბთან ერთად უბნის ავთენტურ განაშენიანებას ინარჩუნებენ. ისინი დღესდღეობითაც ორგანულად ეწერებიან საერთო განაშენიანებაში.
ისტორიის ფილოსოფია

ისტორიის ფილოსოფია — ფილოსოფიის ერთ-ერთი განშტოება, რომელიც ისტორიის საზრისს და ისტორიული პროცესის კანონზომიერებას სწავლობს.

ტერმინი „ისტორიის ფილოსოფია“ ეკუთვნის ფრანგ ფილოსოფოს ვოლტერს, თუმცა ისტორიის ფილოსოფიის, როგორც ფილოსოფიური დისციპლინის, ფუძემდებლად მიიჩნევა გერმანელი ფილოსოფოსი იოჰან ჰერდერი.

თანამედროვე ფილოსოფიაში ერთმანეთისგან განარჩევენ კრიტიკულ და სპეკულაციურ ისტორიის ფილოსოფიას. ისტორიის კრიტიკული ფილოსოფიის შესწავლის საგანია ისტორიული ფაქტის ბუნება და ხასიათი, მისი საფუძვლები და შედეგები, ისტორიის ობიექტურად შესწავლის საშუალება, ე. წ. ისტორიული მეთოდი. რაც შეეხება ისტორიის სპეკულაციურ ფილოსოფიას, იგი ისტორიას განიხილავს, როგორც ერთ მთლიან პროცესს და შეისწავლის მის საბოლოო არსსა და მიზანს. მისი საგანია ისტორიული პროცესის გონიერება და კანონზომიერება, რაშიც იგი მეტაფიზიკასთან და თეოლოგიასთან იკვეთება.

თეორიები
გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი
ჰეგელმა მის 1807 წლის ნაშრომში „გონის ფენომენოლოგია“ ისტორიის დიალექტიკური კონცეფცია განავითარა. მან დიალექტიკური წინააღმდეგობა განსაზღვრა, როგორც ისტორიის მამოძრავებელი ძალა, ხოლო ისტორია, როგორც დიალექტიკური დაპირისპირებების მუდმივი პროცესი.

ჰეგელის დიალექტიკა სამ საფეხურს მოიცავს: თეზისი, ანტითეზისი და სინთეზი. თეზისი და ანტითეზისი ერთმანეთს ეწინააღმდეგემა, თუმცა კი არ გამორიცხავს ერთმანეთს, არამედ წინააღმდეგობის შედეგად ორივე იხსნება და შედეგად, მათგან ინახება რაღაც დადებითი, რომელიც ქმნის სინთეზს. ეს უკანასკნელი წარმოადგენს არა თეზისისა და ანტითეზისის ჯამს, არამედ მათი წინააღმდეგობის შედეგად წარმომდგარ სრულიად ახალ იდეას. როგორც მოგვიანებით მარქსმა განმარტა, საფრანგეთში ლუი -ის მონარქიული მმართველობა შეგვიძლია განვსაზღვროთ, როგორც თეზისი, საფრანგეთის რევოლუცია, როგორც ანტითეზისი, ხოლო ნაპოლეონის მმართველობა, როგორც მათი სინთეზი. ჰეგელისთვის ისტორია ერთი მთლიანი პროცესია, რომელიც პროგრესულად ვითარდება წინააღმდეგობათა სისტემური წარმოშობისა და გადალახვის გზით, ე. წ. დიალექტიკური სქემით.

ჰეგელისთვის ისტორია, როგორც აბსულუტური გონის თვითშეცნობისა და თვითგანვითარების პროცესი, მიზანმიმართულია. იგი წერს, რომ ისტორიული პროცესის საშუალებით სამყაროს აბსოლუტური გონი სრულყოფასა და თვითრეალიზაციის უმაღლეს ფორმას აღწევს.
რელიგიის ფილოსოფია

რელიგიის ფილოსოფია — „რელიგიის ცენტრალური თემებისა და კონცეფციების ფილოსოფიური კვლევა.“ რელიგიის ფილოსოფია ფილოსოფიის არაერთ სხვა დარგთან იკვეთება, მათ შორისაა მეტაფიზიკა, ეპისტემოლოგია და ეთიკა.

რელიგიის ფილოსოფია რელიგიური ფილოსოფიისგან იმით განსხვავდება, რომ იგი რელიგიურ საკითხებს არა კონკრეტულ რწმენის სისტემასთან მიმართებით, არამედ ზოგადად რელიგიის, როგორც ერთი მთელის, მიმართ განიხილავს.
ზაპოროჟიეს სეჩი

ზაპოროჟიეს სეჩი — უკრაინელ კაზაკთა საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და სამხედრო ორგანიზაცია – საუკუნეებში დნეპრის ჭორომებს ქვემოთ. მის ბირთვს ძირითადად შეადგენდა უკრაინელი გლეხობა და ქალაქის ღარიბობა, რომლებიც გამოექცნენ ფეოდალთა უსამართლობას. აქტიურად იბრძოდა როგორც ოსმალეთის, ისე ყირიმის სახანოს, აგრეთვე პოლონეთის ფეოდალთა წინააღმდეგ. კაზაკები აგებდნენ ხის ციხესიმაგრეებს — „სეჩებს“, სადაც თავს აფარებდნენ მტრის თავდასხმის დროს. აქედან მომდინარეობს ამ თავისებური რესპუბლიკის სახელწოდება. საუკუნიდან ზაპოროჟიეს სეჩში დაიწყო მოსახლეობის კლასობრივი დაყოფა. უკრაინის რუსეთთან შეერთების (1654) შემდეგ მისი სამხედრო და პოლიტიკური უფლებები თანდათან დაეცა, 1709 წელს კი შვედებთან კავშირის გამო რუსეთის ჯარმა დაანგრია, კაზაკთა ნაწილი ყირიმის სახანოს ტერიტორიაზე გადავიდა. 1734 წელს რუსეთის მთავრობის ნებართვით ისინი უკან დაბრუნდნენ და ე.წ. ახალი სეჩი შექმნეს. პუგაჩოვის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, რაკი კაზაკებში მღელვარება იყო, 1775 წლის ივნისში მეფის ჯარმა დაანგრია კაზაკთა სიმაგრეები და ზაპოროჟიეს ჯარი დაშლილად გამოაცხადა, რის შედეგადაც ზაპოროჟიეს სეჩმა არსებობა შეწყვიტა.
ტელეოლოგია

ტელეოლოგია ( და ) — იდეალისტური მოძღვრება მიზნობრიობის შესახებ, რომლის მიხედვითაც ყოველი განვითარება წინასწარ განსაზღვრული მიზნის განხორციელებას წარმოადგენს. გამოიხატება ბუნებრივი მოვლენებისა და პროცესების იდეალისტურ ანთროპომორფიზაციაში, უკავშირებს მათ მთავარი საწყისების მოქმედებას წინასწარდადგენილი მიზნების განსახორციელებლად. ეს თეზისი გულისხმობს ზეგონებრივი შემოქმედის არსებობას, საფუძვლად უდევს ღმერთის ტელეოლოგიურ დასაბუთებას. ტრანსცენდენტურ-ანთროპოცენტრული ტელეოლოგიის თანახმად, მიზნის დამდგენი საწყისი, ანუ ღმერთი, იმყოფება სამყაროს გარეთ და შეაქვს მიზანი ადამიანისათვის შექმნილ ბუნებაში (ქრისტიან ვოლფი); იმანენტური ტელეოლოგიის თანახმად, ბუნების ყოველ საგანს აქვს შინაგანი აქტუალური მიზანი, მიზნობრივი მიზანი, რომელიც არის მოძრაობის წყარო დაბალი ფორმებიდან მაღლისაკენ (არისტოტელე). ტელეოლოგია ხვადასხვა სახით არის წარმოდგენილი სტოიციზმში, ნეოპლატონიზმში, ლაიბნიცის წინასწარდადგენილი ჰარმონიის კონცეფციაში, შელინგის მოძღვრებაში „მსოფლიო სულის“ შესახებ, ჰეგელის ობიექტურ იდეალიზმში, ნეოკანტიანელობაში, ნეოთომიზმში, პერსონალიზმში და ა.შ. ტელეოლოგიის მოდერნიზაციისათვის იყენებენ გენეტიკის, კიბერნეტიკის, ფსიქოლოგიის იდეალისტურად ინტერპრეტირებულ მონაცემებს.
ცხოვრება საკუთარი ცხოვრებით

ცხოვრება საკუთარი ცხოვრებით — ჟან-ლიუკ გოდარის 1962 წლის დრამა, რომელშიც მთავარ როლს ანა კარინა ასრულებს.

კინოსურათი ახალგაზრდა პარიზელი ქალის, ნანას, შესახებ მოგვითხრობს, რომელიც შორდება ქმარს, თავს ანებებს სამსახურს და მეძავობას იწყებს. ფილმი თორმეტ მონაკვეთადაა დაყოფილი.

„ცხოვრება საკუთარი ცხოვრებით“ გამოსვლის წელს შემოსავლის მიხედვით მეოთხე ყველაზე წარმატებული ფრანგული ფილმი იყო. ვენეციის კინოფესტივალზე კინოსურათმა ჟიურის გრან პრი მოიპოვა.
სიერა-ნევადა (აშშ)

სიერა-ნევადა — ქედი აშშ-ის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. დიდი აუზის მთიანეთს გამოჰყოფს კალიფორნიის ველისაგან. სიგრძე 750 კმ, სიმაღლე 4418 მეტრამდე (მთა უიტნი). აგებულია გრანოდიორიტებით. სეისმურია. მთისძირთან ცხელი წყაროები და ტალახის ვულკანებია. დასავლეთი კალთა დამრეცი და ღრმად დასერილია. 1000 მეტრ სიმაღლემდე შემოსილია მარადმწვანე ბუჩქოვანი მუხით, 3000 მეტრამდე წიწვოვანი ტყეა, მის ზევით — ალპური მდელოები. აღმოსავლეთი კალთა ციცაბოა, შემოსილია ფიჭვნარითა და მეჩხერი ტყით. მწვერვალებზე თოვლნარია. მთებიდან წყნარი ოკეანის სანაპიროსაკენ გაყვანილია წყალსადენები, რომლებიც წყალმომარაგებით უზრუნველყოფს სან-ფრანსისკოსა და ლოს-ანჯელესს. სიერა-ნევადის ფარგლებშია იოსემიტის, სეკვოიასა და კინგს-კანიონის ეროვნული პარკები.
სამედიცინო სანთლები

სამედიცინო სანთლები, სუპოზიტორიუმი — დოზირებული მკვრივი სამკურნალო ფორმა, რომელიც შეჰყავთ სწორ ნაწლავში ან საშოში. ჩვეულებრივ პირობებში მკვრივია, ადვილად ლღვება სხეულის ტემპერატურაზე. ცილინდრის ან კონუსის სახით მზადდება სამკურნალო ნივთიერებებისა და კაკაოს ზეთისაგან ან მისი შემცვლელებისაგან. აქვს ადგილობრივი და საერთო მოქმედება.
ზაფხულის ზღაპარი

ზაფხულის ზღაპარი — ერიკ რომერის 1996 წლის რომანტიკული ფილმი. მთავარ როლს ასრულებს მელვილ პუპო.

კინოსურათი მესამეა რეჟისორის სეზონების სერიაში, რომელიც შემდეგ ფილმებს მოიცავს: „გაზაფხულის ზღაპარი“, „ზაფხულის ზღაპარი“, „შემოდგომის ზღაპარი“ და „ზამთრის ზღაპარი“. „ზაფხულის ზღაპარი“ რომერის ახალგაზრდობისდროინდელ გამოცდილებაზეა დაფუძნებული.

ფილმის პრემიერა კანის კინოფესტივალის განსაკუთრებული ხედვის სექციაში შედგა.
რელატივიზმი

რელატივიზმი — ფილოსოფიურ შეხედულებათა ერთობლიობა, რომელიც უარყოფს ობიექტურობას და ამტკიცებს, რომ ფაქტები რელატიურია, ანუ განსხვავებულად აღიქმება დამკვირვებლის პერსპექტივისა და იმ გარემოს კონტექტსის მიხედვით, რომელშიც წარმოდგენილია ისინი.

რელატივიზმის მრავალი ფორმა არსებობს. მორალური რელატივიზმის საგანია სხვადასხვა ხალხთა და კულტურათა განსხვავებულ მორალური ფასეულობები და ეთიკურ ნორმები. ეპიტემოლოგიური რელატივიზმის მიხედვით, რწმენის, სამართლიანობისა და რაციონალურობის ნორმებთან მიმართებით არ არსებობს აბსოლუტური ფაქტები და ისინი მხოლოდ რელატიურ ხასიათს ატარებს. ალეთოლოგიური რელატივიზმი უარყოფს აბსოლუტური ჭეშმარიტების არსებობას და ამტკიცებს, რომ ჭეშმარიტება ყოველთვის რელატიურია გარკვეულ გარემო პირობებთან მიმართებით, მათ შორის როგორიცაა სოციალური, ენობრივი და კულტურული კონტექსტი.

დესკრიფციული რელატივიზმი აღწერს კულტურათა და ხალხთა შორის არსებულ განსხვავებებს შეფასების გარეშე მაშინ, როცა, ნორმატიული რელატივიზმი დაინტერესებულია მოცემულ ფარგლებში შეხედულების მორალურობასა და ჭეშმარიტების შეფასებით.

რელატივიზმის გარკვეული ფორმები ენათესავება ფილოსოფიურ სკეპტიციზმს.

შეხედულებები
ფილოსოფიური
სოფიზმი
დასავლურ ფილოსოფიაში რელატივიზმის დამფუძნებელ მამებად სოფისტები მიიჩნევიან. რელატივიზმის ელემენტები მათ აზროვნებაში ძვ. წ. საუკუნეში გაჩნდა. სოფისტების აზრით, მართებულისა და მცდარის გაგება იცვლებოდა ერთი ქალაქ-სახელმწიფოდან მეორემდე, ერთი თაობიდან მეორემდე, ამდენად „ჭეშმარიტება“ ცვალებად-მიმდინარე იყო. სოფისტი პროტაგორას ცნობილი დებულებაა: „ადამიანია ყველაფრის საზომი: არსებულისა, რომ ისინი არიან და არარსებულისა, რომ ისინი არ არიან.“ სოფისტთა მოსაზრებები ცნობილი გახდა მათი ოპონენტის, პლატონის, წყალობით, რომელიც, მათგან განსხვავებით, ჭეშმარიტების ობიექტურობას აღიარებდა. პლატონის დიალოგში „პროტაგორა“ პროტაგორა ამბობს: „რაც მართალია შენთვის, მართალია შენთვის, ხოლო რაც მართალია ჩემთვის, მართალია ჩემთვის.“
კალანდაძეების სახლი

კალანდაძეების სახლი — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხიდისთავში.

ისტორია
ოდა აგებულია დარისპან გიგოს ძე კალანდაძის (1870-1955) მიერ 1912-1914 წლებში. სახლის მოსაწყობად მისმა ძმამ სერგომ ევროპული ავეჯი გაუგზავნა მოსკოვიდან. 1914 წელს დარისპანმა ცოლად მოიყვანა ევპრაქსია კანდელაკი. დარისპან კალანდაძე იყო ვაჭარი და ჰქონდა რამდენიმე დუქანი სხვადასხვა ადგილას. 1913 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ხიდისთავის განყოფილების წევრი. 1930-იან წლებში განკულაკების შიშით, დარისპან კალანდაძემ საკუთარი ძმებს გაუფორმა სახლის ნაწილი,
1990-იან წლებში გარდაიცვალა დარისპანის შვილი პატკულას. მას შემდეგ სახლი გაიძარცვა და გაპარტახდა.

არქიტექტურა
სახლი ოდაა და აშენებულია საუკუნის დასაწყისის ხის სახლების სამშენებლო ტექნიკითა. დგას ქვის ხიმინჯებზე. ერთ მხარეს, პირველი სართული აგურით და ქვით არის ნაშენი. სახლის წინა ფასადი ხის აჟურული აივნითაა გახსნილი, რომელზეც გვერდიდანაა შესასვლელი. კარი ხისაა. დანარჩენი ფასადები მხოლოდ სარკმლებითა და ერთი კარითაა დანაწევრებული. სარკმლები ფრონტონისებური თავსართითაა გაფორმებული. სახლში რამდენიმე სხვადასხვა ზომის ოთახია, რომლებიც ერთმანეთთან ხის ტიხრებითა და კარებითაა დაკავშირებული. თითოეულ ოთახში აგურით ნაგები ბუხარია. ბუხრები საუკუნეთა მიჯნაზე გავრცელებული ტექნიკითაა ნაგები. ისინი ერთ საბუხრე ხვრელთანაა დაკავშირებული და ამგვარად ორ ჯგუფს ქმნიან. ბუხრები ორნამენტირებული და მოხატულია. ერთი მათგანი ოჯახის წევრთა დიდი ფოტოთია დამშვენებული. იატაკი და ჭერი ასევე ხისაა. ოთახების ხის კედლები, ტიხრები და ჭერი მოხატულია მცენარეული და დეკორატიული ორნამენტებითა და პეიზაჟებით. ერთ-ერთ ნახატზე გამოსახულია ნატურმორტი, რომელზეც სარაჯიშვილის კონიაკის ბოთლია გამოსახული შესაბამისი წარწერით „ “. სახლის სახურავი ოთხფერდაა. გადახურულია მარსელის კრამიტით. ეზოში შემორჩენილია ქვით ნაგები ჭა.
ჩოხატაურის კინოთეატრი

ჩოხატაურის კინოთეატრი — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, დაბა ჩოხატაურში. კინოთეატრი აშენებულია და მოქმედი იყო საბჭოთა პერიოდში, როგორც კინოთატრი „გურია“. შენობა ადრეული საბჭოური მოდერნიზმის ნიმუშია. მინიჭებული აქვს სულიკო ჟღენტის სახელი. ამჟამად უფუნქციოა. ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2021 წელს.
შრომის კლუბი

შრომის კლუბი — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შრომაში. კლუბი აშენებულია 1956 წელს.

ბეტონის ნაგებობა ორსართულიანია. ჩრდილოეთით მოქცეული ფასადი დანაწევრებულია ორივე სართულზე განლაგებული მართკუთხა მოყვანილობის ფანჯრის ღიობებით. ნაგებობის ინტერიერის აღმოსავლეთ მონაკვეთში განთავსებულია კულტურის სახლის დარბაზი, რომელიც მხატვრული ელემენტების სიმდიდრით გამოირჩევა. დარბაზის მონუმენტური მხატვრობა შესრულებულია მხატვრის რობერტ სტურუას მიერ. მასშტაბურობით გამოირჩევა დეკორატიულ ჩარჩოში მოქცეული, სოციალისტური რეალიზმის სტილში შესრულებული პლაფონის ცენტრალური მხატვრული კომპოზიცია, რომელიც ასახავს ცის ფონზე წარმოდგენილი გურული გლეხების ყოფით სცენებს. დარბაზის ჭერის კუთხეებში ჩართულია შედარებით მცირე ზომის დეკორატიულ მედალიონებში ჩაწერილი, ყოფითი ჟანრის ოთხი დამოუკიდებელი ფერწერული კომპოზიცია. ღია მწვანე შეფერილობის ჭერი ასევე გაფორმებულია თეთრი და ოქროსფერი, თაბაშირით გამოყვანილი მცენარეული და გეომეტრიული ორნამენტული სახეებით. პარტერში განთავსებულია ხის სადა სკამები. ინტერიერის კედლებს ორ რეგისტრად ყოფს პროფილირებული კარნიზი და მაყურებლებისთვის განკუთვნილი (მუცლიანი მოყვანილობის) ზედა იარუსი, რომელიც დარბაზს სამი მხრიდან მიუყვება. იარუსის დასავლეთის მონაკვეთი დაფუძნებულია ოთხ სვეტზე. ქვედა რეგისტრში კედლებს პილასტრები ანაწევრებს. გრძივი კედლების ზედა რეგისტრს მიუყვება ფართო, მართკუთხა ფანჯრის ღიობები.

სცენის ფართო ღიობს გარშემოუყვება მცენარეული ორნამენტებით გაფორმებული დეკორატიული არშია. ხოლო შუბლზე წარმოდგენილია ჰერალდიკური სკულპტურული კომპოზიცია, რომლის ცენტრშიც გამოსახულია საქართველოს სსრ-ის გერბი და მისგან სიმეტრიულად, მარჯვენა და მარცხენა მხარეს ჩამომჯდარი ახალგაზრთა ქალისა (ჩონგურით ხელში) და მამაკაცის (მომღერალი) გამოსახულება.

ეზოს ჩრდილოეთით აღმართულია ალაყაფის კარები დეკორატიული ქოთნებით დასრულებული მართკუთხა გეგმარების სვეტები, რომელთა შორის მოქცეულია მხატვრულად დამუშავებული ლითობის ჭიშკარი. შენობის ძირითად კორპუსს სამხრეთ-აღმოსავლეთის მხრიდან გააჩნია მოგვიანო პერიოდში განხორციელებული ორსართულიანი მინაშენი.
ბახმაროს საცხოვრებელი სახლი

ბახმაროს საცხოვრებელი სახლი — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის დაბა ბახმაროში. სახლი აშენებულია საუკუნის 30-იან წლებამდე.

სახლი ეკუთვნოდა აჭარის ავტონომიური სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეს. საბჭოთა პერიოდში სახლი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იყო სახელმწიფოს საკუთრებაში და ფუნქციონირებდა სასტუმრო. ამჟამად კერძო პირის საკუთრებაა.

სახლი დგას შემაღლებულ ადგილას, შენობაში ასავლელად მოწყობილია ქვის საფეხურიანი კიბე. პირველი სართული ქვითაა ნაშენი, დანარჩენი ორი სართული ხისაა და შეღებილია მწვანედ. მარჯვენა და მარცხენა გვერდს აქვს ხის კარ-ფანჯარა ხისავე დარაბებით. ნაგებობის წინა მხარე სამ სართულიანია. ხის ავთენტური ფანჯრები შეცვლილია მეტალო-პლასტმასის ფანჯრებით. შენობა დახურულია წითელი ფერის თუნუქით. უკანა მხარეს შენობას აქვს მინაშენი, რომელიც ასევე დახურულია თუნუქით.