iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოჩიკა

მოჩიკა — უძველესი ცივილიზაცია, რომელიც არსებობდა თანამედროვე პერუს ჩრდილოეთ სანაპიროზე, მდინარეების ჩიკამის, ვირუს, სანტისა და ნეპენიის ხეობებში ახ.წ.-ის დასაწყისიდან საუკუნემდე. კულტურის ცენტრი იყო მდინარე მოჩეს დაბლობში (აქედან სახელწოდება), სადაც შემორჩენილია უზარმაზარი საფეხურებიანი ნაგებობანი (ე.წ. მზისა და მთვარის პირამიდები). მოჩიკისთვის დამახასიათებელია მაღალმხატვრული ტექნიკით ნაძერწი (ღმერთების, ადამიანებისა და ცხოველთა ფიგურებიანი) და წითელი, თეთრი და შავი საღებავებით მოხატული კერამიკა, საბრძოლო სცენები და სხვა. მოსახლეობამ იცოდა ლითონის (ოქრო, ვერცხლი, სპილენძი) დამუშავება, რომლისგანაც უმთავრესად სამკაულს ამზადებდნენ. მოჩიკის ინდიელთა მეურნეობა სარწყავ მიწათმოქმედებას ემყარებოდა. მათი საზოგადოებრივი წყობა კლასობრივი იყო.
პატრისტიკა

პატრისტიკა (,  — მამა) — ქრისტიანული ფილოსოფია. — საუკუნეების ფილოსოფიურ-თეოლოგიური აზროვნება, რომელიც დაკავშირებულია ადრექრისტიანულ ავტორებთან — ეკლესიის მამებთან. წმინდა მამების მიერ შემუშავებულმა სწავლებამ ქრისტიანობის რელიგიურ მსოფლმხედველობას ჩაუყარა საფუძველი. პატრისტიკის სემანტიკურ-აქსიოლოგიური წყაროებია ანტიკური ფილოსოფია (საერთორაციონალური მეთოდი და ისეთი ფილოსოფიური მიმართულებების კონკრეტული შინაარსი, როგორიცაა პლატონიზმი, ნეოპლატონიზმი, სტოიციზმი და სხვა) და ქრისტიანული თეოლოგიური დოქტრინა (უპირველესად, გამოცხადების იდეა და ასევე თეიზმის, კრეაციონიზმისა და თელეო-ლოგიზმის სემანტიკური ფორმები).

პატრისტიკის ევოლუცია 3 ეტაპად იყოფა: 1. ადრეული პატრისტიკა ანუ აპოლოგეტიკა (- სს.), დაკავშირებული ისეთ ავტორებთან, როგორებიც იყვნენ იუსტინი, ტატიანი, ათენაგორი, ტერტულიანე, კლიმენტ ალექსანდრიელი, ორიგენი. 2. მოწიფული პატრისტიკა (- სს.), რეალიზებული ბერძნულენოვან აღმოსავლეთში, კაპადოკიელ მოღვაწეთა წრეში: ბასილი დიდი, გრიგოლ ნოსელი, გრიგოლ ღვთისმეტყველი. 3. გვიანდელი პატრისტიკა (- სს.), მიმართული ქრისტიანული მოძღვრების სისტემატიზაციის პრობლემებზე.
ლინდა ფიორენტინო

ლინდა ფიორენტინო ( დ. 9 მარტი 1958, ფილადელფია, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი. იგი მეტად ცნობილი გახდა ისეთ ფილმებში შესრულებული როლებით, როგორებიცაა „დოგმა“, „მხედველობის ძებნა“, „მამაკაცები შავებში“, „სამსახურის შემდეგ“, „უკანასკნელი ცდუნება“.

ბიოგრაფია
ლინდა ფიორენტინო დაიბადა ქალაქ ფილადელფიაში (პენსილვანია).
დაამთავრა ვაშინგტონის უმაღლესი სკოლა, რის შემდეგ ხდება როუზმონტ კოლეჯის უმაღლეს სკოლადამთავრებული ფილადელფიის გარეუბანში.
1987 წლიდან სწავლობდა ფოტოგრაფობაზე, საერთაშორისო ფოტოგრაფიის ცენტრში, ქალაქ ნიუ-იორკში.

ლინდა ფიორენტინომ თავისი პირველი როლი კინოში მიიღო 1985 წელს, როდესაც მან ითამაშა ფილმში „მხედველობის ძებნა“.
1990-იან წლებში ფიორენტინო ცნობილი მსახიობი ხდება. 1994 წელს შეასრულა როლი ფილმში „უკანასკნელი ცდუნება“,
სადაც ითამაშა ფატალური ქალის ბრიჯიტის როლი. აღნიშნული როლისთვის ფიორენტინოს ჯილდოები მიენიჭა, ამასთანავე ერთხანს დაიწყო საუბრები ლინდა ფიორენტინოსთვის ოსკარის შესაძლო ნომინაციაზე, თუმცა მანამ ფილმს კინოთეატრებში გამოუშვებდნენ იგი საჩვენებლად საკაბელო ტელევიზიაში გაუშვეს, რამაც გამოიწვია მსახიობის დისკვალიფიკაცია.

მოგვიანებით ფიორენტინო რეჟისორ ჯონ დალთან თანამშრომლობს. 1996 წელს ჯონ დალმა გადაიღო ფილმი „დაუვიწყარი“,
სადაც ერთ-ერთი მთავარი როლი ფილმში ლინდა ფიორენტინომ შეასრულა. 2000 წელს ითამაშა კომედიურ-კრიმინალურ ფილმში „იქ სადაც ფულია“, სადაც მისი პარტნიორი გახდა ჰოლივუდის ვარსკვლავი პოლ ნიუმანი.
2002 წელს მიიღო მონაწილეობა ფილმში „მიზანში“, ხოლო 2009 წელს კინოფილმში „კიდევ ერთხელ გრძნობით“.

1992-1993 წლებში ქორწინებაში იმყოფებოდა რეჟისორ ჯონ ბაირამთან.

ფილმოგრაფია
ლიზოგენიზაცია

ლიზოგენიზაცია — ბაქტერიული არალიზოგენური უჯრედების ლიზოგენურ მდგომარეობაში გადასვლის პროცესი ე.წ. ზომიერი ბაქტერიოფაგით ინფიცირების გამო. ლიზოგენიზაციის დროს მიმდინარეობს ბაქტერიოფაგის გამრავლების ე.წ. რედუქციული ციკლი, რომლის შედეგადაც ფაგების გენომი ინტეგრირდება — ჩაერთვება უჯრედის ქრომოსომაში და გადადის პროფაგის მდგომარეობაში.
პროფაგი

პროფაგი (ბერძ. — ადრე, მანამდე და — შთანმთქმელი) — ზომიერი ბაქტერიოფაგის ლიზოგენურ ბაქტერიებში არსებული ლატენტური (ფარული), არაინფექციური ფორმა. წარმოადგენს ლიზოგენიზებული ბაქტერიის დნმ-თან გაერთიანებულ ზომიერი ფაგის დეზოქსირიბონუკლეინმჟავას. პროფაგის დნმ ზომებში წარმოადგენს დაახლოებით 1/50—1/100 ბაქტერიული ქრომოსომის დნმ-ის ზომიდან და შეიცავს დაახლოებით 105 წყვილ ნუკლეოტიდს.
ლიტერი

ლიტერი (ლათ. — ასო-ნიშანი) — ლითონის, პლასტმასის ან ხის სწორკუთხა კვეთის ძელაკი, რომლის ერთ-ერთ წახნაგზე არის ასოს ან ნიშნის რელიეფური გამოსახულება. რელიეფური ანუ ამოზნექილი გამოსახულების დანიშნულებაა ასოებისა და ნიშნების აღწარმოება. პოლიგრაფიული ხერხით ბეჭდვისას ასო-ნიშნის თვალს საღებავით ფარავენ და ქაღალდზე ანაბეჭდს იღებენ. ყველაზე მეტად გავრცელებულია სასტამბო შენადნობისგან ჩამოსხმული ლითონის ლიტერი. ლიტერის ზომას განსაზღვრავს მისი კეგელი , სისქე და სიმაღლე. ეს უკანასკნელი ყველა ლიტერისთვის მუდმივია.
ლიტვის მეტრიკა

ლიტვის მეტრიკა (პოლ. — არქივი) — ლიტვის დიდი სამთავროს არქივი, რომელიც ინახება მოსკოვში, ძველი აქტების ცენტრალურ სახელმწიფო არქივში. ლიტვის მეტრიკა ლიეტუვის ისტორიის უმნიშვნელოვანესი წყაროა. დიდი მნიშვნელობა აქვს მას აგრეთვე ბელორუსის, უკრაინისა და რუსული მიწების ისტორიისათვის. ლიტვის მეტრიკის საბუთები შეკრულია დაახლოებით 600 წიგნად და დალაგებულია თემატურად. - სს. საბუთები შედგენილია ძირითადად ბელორუსულ ენაზე, შემდეგი პერიოდისა — ლათინურნარევ პოლონურ ენაზე. ლიტვური მეტრიკის ბევრი მასალა გამოქვეყნებულია.
ლიქიორი

ლიქიორი (ფრ. < ლათ. — სითხე) — მაგარი სპირტიანი სასმელი, რომელიც შეიცავს 35 %-მდე შაქარს და 45 %-მდე (მოცულობით) სპირტს. დასავლეთ ევროპაში ლიქიორი პირველად ნიდერლანდებში დაამზადეს. ძველად ლიქიორის დასამზადებლად იყენებდნენ სამკურნალო ბალახებს, ყვავილებს, ნაყოფს. განსაკუთრებით მაღალი ხარისხის ლიქიორს ამზადებდნენ საფრანგეთში. უძველესი ფრანგული ლიქიორებია შარტრეზი და ბენედიქტინი.

განასხვავებენ მაგარ, სადესერტო და კრემლიქიორებს. ლიქიორს ამზადებენ ხილისა და კენკრის დასპირტული წვენების, ფესვების, თესლების, ყვავილების, ციტრუსების ნაყოფის კანის, კაკაოსა და ყავის მარცვლების, სანელებლების (ვანილი, მიხაკი, დარიჩინი და სხვა.). დასპირტული ნაყენის, ეთერზეთების, არომატული სპირტების, შაქრის სიროფის (ზოგჯერ სახამებლის ბადაგის), კარგად გაწმენდილი რექტეფიცირებული სპირტის (ზოგჯერ კონიაკის სპირტის), ლიმონის მჟავასა და დარბილებული წყლისაგან.
ლიცენცია

ლიცენცია (ლათ. — ნებართვა) — პოეტური, მხატვრული ხერხი, როდესაც მკაფიო პოეტური გამომსახველობის მიზნით ირღვევა ლოგიკურ-აზრობრივი, გრამატიკული ან სტილისტური ნორმა. ამ საფუძველზე შექმნილი სახე მაინც ინარჩუნებს მხატვრულობას, ემოციურობას. მაგ: „აწ მოყვარე გიპოვნივარ დისაგანცა უფრო დესი“ (რუსთაველი). „ეხლა კი გზა ეკლებზე უფრო უეკლესია“ (ტაბიძე).
ლოდი (დინასტია)

ლოდი — ავღანელ გამგებელთა დინასტია დელის სასულთნოში 1451-1526 წლებში. დააარსა ბაჰლულმა (სასულთნოს განაგებდა 1451-89 წწ.), რომელმაც განგისა და ჯამნის შუამდინარეთისა და პენჯაბის ტერიტორიებს შეუერთა ჯაუნპური, გვალიორი, კალპი დჰოლპური. სიქანდარ-შაჰმა (1489-1517) დაიმორჩილა ბიჰარი. იბრაჰიმ შაჰი (1517-26) ებრძოდა გაძლიერებულ ავღანელ დიდგვაროვან ფეოდალებს. მან 1526 წელს პანიპატის სიახლოვეს გამართულ ბრძოლაში ბაბურთან მარცხი განიცადა და დაიღუპა.
სამინისტრო

სამინისტრო ( — ვმსახურობ, ვმართავ) — სახელმწიფო მმართველობის ცენტრალური დარგობრივი ორგანო, მთავრობის ძირითადი სტრუქტურული ერთეული, უწყება, რომელიც იქმნება კანონის საფუძველზე, სახელმწიფოებრივი და საზოგადოებრივი ცხოვრების განსაზღვრულ სფეროში სახელმწიფო მმართველობის უზრუნველსაყოფად. სამინისტროს ხელმძღვანელობს მინისტრი.

სამინისტროები თავდაპირველად დასავლეთ ევროპის ქვეყნები შეიქმნა აბსოლუტური მონარქიის განმტკიცების შედეგად (- სს.) და თანდათანობით ცენტრალურ სამთავრობო დაწესებულებათა ერთიან სისტემად ჩამოყალიბდა. მინისტრი მისი დამნიშნავი მონარქის მითითებებს ასრულებდა და მის წინაშე იყო პასუხისმგებელი. სამინისტროები არსებითად ხელუხლებლად დატოვა ბურჟუაზიულმა რევოლუციებმა. ზოგ ქვეყანაში კონსტიტუციური მონარქიის დამყარებისა და პარლამენტარიზმის განვითარების დროიდან სამინისტროები პარლამენტის წინაშე არიან პასუხისმგებელნი.

სამინისტროები, როგორც წესი, იქნმება საკანონმდებლო ორგანოს, სახელმწიფო მეთაურის, კანონის, ან მთავრობის აქტით.
სრულიად ჩინეთის წარმომადგენელთა კრება

სრულიად ჩინეთის წარმომადგენელთა კრება ，სჩწკ  — ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო (პარლამენტი), ჩინეთის კონსტიტუციის თანახმად — ქვეყნის სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო. სჩწკ-ს შემადგენლობაში შედიან დეპუტატები, ამორჩეულები პროვინციებიდან, ავტონომიური რაიონებიდან, ცენტრს დაქვემდებარებული ქალაქებიდან და შეიარაღებული ძალებიდან.
სუფლიორი

სუფლიორი ( — კარნახი) — თეატრის მუშაკი, რომელიც თვალყურს ადევნებს რეპეტიციასა და სპექტაკლის მსვლელობას პიესის შემოწმებული ტექსტით (სუფლიორის ეგზემპლარი). აუცილებლობის შემთხვევაში სუფლიორი კარნახობს მსახიობებს როლის ტექსტს სუფლიორის ჯიხურიდან, რომლის ადგილი არის ფარდის ხაზთან, ან ერთ-ერთ გვერდით კულისში (სუფლიორს მაყურებელი ვერ ხედავს).

გადატანითი მნიშვნელობით სუფლიორი მოკარნახეა, ის, ვინც კარნახობს ჩურჩულით.

სიტუაცია შეიცვალა სარეჟისორო თეატრის მოსვლასთან ერთად სტანისლავსკის სისტემის გავრცელებით, რაც მოითხოვს როლთან შეგუებას. ეს კი შეუძლებელია ტექსტის დამახსოვრების გარეშე. შესამჩნევად გაიზარდა სარეპეტიციო პერიოდი; დამთავრდა ის დრო, როდესაც დასი 50 ან მეტ ახალ სპექტაკლს აწარმოებდა სეზონში. ამასთან დაკავშირებით, სუფლიორის დიდი როლი თეატრებიდან გაქრა.

თანამედროვეობა
თანამედროვე თეატრებში სუფლიორები მხოლოდ რეპეტიციებზე მუშაობენ, რის გამოც ეს პროფესია განსაკუთრებულ ოსტატობას აღარ საჭიროებს. თანამედროვე თეატრებში სუფლიორების აუცილებლობაზე მსახიობები იშვიათად საუბრობენ, თუმცა ეს თანამდებობა დღემდე არსებობს.

ზოგიერთი მსახიობი სცენაზე მცირე ზომის ყურსასმენით გამოდის, რომლის საშუალებითაც კულისებიდან მას სუფლიორი ეკონტაქტება. პროფესია სუფლიორის ნაწილობრივ გაქრობაზე მოწმობს თანამედროვე თეატრების სცენაც, სადაც სუფლიორისთვის გამოყოფილი სპეციალური კუთხე აღარ არსებობს.
გიორგი ქადაგიძე

გიორგი ქადაგიძე (დ. 1980) — საქართველოს ეროვნული ბანკის საბჭოს თავმჯდომარე, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, სსფ-ის მმართველი საქართველოს მხრიდან.

გიორგი ქადაგიძე დაიბადა 1980 წელს. 2001 წელს დაამთავრა მართვის ევროპული სკოლა ბიზნესის ადმინისტრაციის სპეციალობით. ამავე წელს მიენიჭა აშშ-ის პრესტონის უნივერსიტეტის ბაკალავრის ხარისხი. 2005 წელს დაამთავრა საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის სახელმწიფო მმართველობის სკოლის მაგისტრატურა სახელმწიფო მმართველობის სპეციალობით. მიენიჭა სახელმწიფო მმართველობის მაგისტრის ხარისხი.

გიორგი ქადაგიძე სხვადასხვა წლებში მუშაობდა სააუდიტორო-საკონსულტაციო ფირმა „იუ-ბი-სი ინტერნეიშენალში“, საქართველოს სახალხო ბანკში, იყო თბილისის მერიის საფინანსო სამსახურის უფროსი, საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში ეკონომიკური დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. ბოლო წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს ფინანსური მონიტორინგისა და საფინანსო ზედამხეველობის სამსახურებს. 2009 წლის თებერვლიდან - 2016 წლის თებერვლამდე გიორგი ქადაგიძე საქართველოს ეროვნული ბანკის საბჭოს თავმჯდომარე და ბანკის პრეზიდენტი იყო.
სერენგეტის ეროვნული პარკი

სერენგეტის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ტანზანიაში, სერენგეტის ეკოსისტემის არეალში. მისი ფართობი 14 763 კმ²-ია. პარკი ცნობილია თავის ყოველწლიური მილიონ-ნახევარი წვერებიანი გნუსა და 250 000 ზებრის მიგრაციით. მიიჩნევა ერთ-ერთ საუკეთესო ველური ბუნების ნაკრძალად აფრიკაში, რაც უპირველეს ყოვლისა აქ გავრცელებული მტაცებლებისა და მათი მსხვერპლების სიუხვითაა განპირობებული. პარკში ასევე წარმოდგენილია 400-ზე მეტი სახეობის ფრინველი.

პარკის ძირითადად მოიცავს ბალახიან ვაკეებსა და სავანებს, ისევე როგორც მდინარის ჭალებსა და ტყიან ტერიტორიებს. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ტანზანიისა და კენიის სახელმწიფო საზღვართან, სადაც კენიის მხარეს ის მასაი-მარას ეროვნული ნაკრძალით გრძელდება. პარკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ნგორონგოროს დაცული ტერიტორია, დასავლეთით კი იკორონგოსა და გრუმეტის სპორტული ნადირობის ნაკრძალები.

ეროვნული პარკის ტერიტოროაზე ადამიანთა დასახლება აკრძალულია, თუ არ ჩავთვლით ფრანკფურტის ზოოლოგიური საზოგადოებისა და რამდენიმე სასტუმროს თანამშრომლებს.

პარკს აღწერისას როგორც წესი სამ ნაწილად ყოფენ:
სერენგეტის ვაკეები: დაუსრულებელი, ხეებს მთლიანად მოკლებული საძოვარი, სადაც გავრცელებულია არაერთი ცხოველი — წვერებიანი გნუ (დეკემბრიდან მაისამდე), ზებრა, გაზელი, ბუფალო და ა. შ. მცენარეულობაში თავს აფარებს პითონიც.
დასავლეთი კორიდორი: რეგიონის ჭაობიანი სავანა. აქ გამავალ მდინარე გრუმეტიში გავრცელებულია უზარმაზარი რაოდენობის ნილოსის ნიანგი, მებრძოლი არწივი.
ჩრდილოეთი სერენგეტი: ლანდშაფტში ჭარბობს ხეები და ბორცვები. გავრცელებულია სპილო, ჟირაფი, დიკი-დიკი.
ზანგეზურის ეროვნული პარკი

ზანგეზურის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ორდუბადის რაიონში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში.

ეროვნული პარკი შეიქმნა 2003 წელს და მისი ფართობი 427.97კმ²-ია. 2009 წლამდე პარკი ატარებდა აკადემიკოს ჰასან ალიევის სახელს.

შექმნის მიზანი
ეროვნული პარკი შეიქმნა აზერბაიჯანის წითელ წიგნში შესული გადაშენების პირას მყოფი ისეთი სახეობების გადასარჩენად როგორიცაა: მუფლონი, ჯიქი, მურა დათვი, როჭო და აფთარი.
აღგიოლის ეროვნული პარკი

აღგიოლის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი აზერბაიჯანში. მდებარეობს აღჯაბედისა და ბეილაგანის რაიონებში.

ეროვნული პარკი შეიქმნა 2003 წელს აღგიოლის ეროვნული ნაკრძალისა და აღგიოლის აღკვეთილის ბაზაზე. მისი ფართობი 179.24კმ²-ია.

შექმნის მიზანი
ეროვნული პარკი შეიქმნა ტბიურ-ჭაობიანი ეკოსისტემების დასაცავად, რომლებიც წარმოადგენს გადამფრენი ფრინველების გამოსაზამთრებელ და გასამრავლებელ ადგილს.
ანალოგია (ენათმეცნიერება)

ანალოგია — ერთმანეთთან მიმართებაში მყოფი ენობრივი ფორმების ურთიერთგავლენა, როდესაც ამ ფორმებს შორის ნაწილობითი თანხვედრაა მნიშვნელობით ან ბგერადობით. ანალოგია ენის განვითარების ერთ-ერთი ფაქტორია. ანალოგიით შეიძლება შეიცვალოს როგორც სიტყვის ბგერადობა(„დაჯედ“ შეიცვალა „დაჯექ“-ით, „დადექ“-ის ანალოგიით), ისე სინტაქსური ყალიბი(დიალექტიკური:„კაცმა წავიდა“, „კაცმა გააკეთას“ ანალოგიით); მაგრამ იგი უფრო გავრცელებულია ფლექსიასა და სიტყვათწარმოებაში(„უთქვამს“, „უნახავს“ ტიპის შეცვლა „უთქვია“, „უნახია“ ფორმით, „გაუკეთებია“ ფორმის ანალოგიით). ანალოგიის თავისებური სახეობაა ხალხური ეტიმოლოგია და კონტამინაცია.

სინატქური ყალიბის შეცვლის მაგალითია რუსულში სიტყვის ნათესაობითი ბრნუნვაში -დან -ზე ტრანსფორმაცია(სხვა სიტყვების ანალოგიით. როგორებიცაა:, ...)
დიფთონგი

დიფთონგი (ძველი ბერძნული: (დიფთონგოს) — ორი ხმოვანი) — ორი განსხვავებული ხმოვნის ისეთი შეერთება, რომელიც გვაძლევს ერთ მარცვალს ერთ-ერთი ხმოვნის დასუსტების გზით. დიფთონგის მაგალითებია (ფრანგულში), და (ინგლისურში). განარჩევენ ორი ტიპის დიფთონგს:
დამავალსა-მარცვალწარმომქმნელია წინამავალი ხმოვანი. მაგალითად, ძველი ქართული „დედაჲ დღეჲ“
აღმავალს-მეორე ხმოვანი. მაგალითად, ძველი ქართულში „თუალი“;
ბიკიას ენა

ბიკიას ენა — სამხრეთ-ბანტოიდური ენა. ლაპარაკობდნენ კამერუნში. 1986 წლის აღწერით ამ ენასე საუბრობდა ოთხი კაცი (თუმცა მხოლოდ მხოლოდ ერთს შეეძლო თავისუფლად ლაპარაკი). ახლა შეიძლება აღარც არსებობს ბიკიას ენაზე მოლაპარაკე ადამიანი.

ინგლისელმა ენათმეცნიერმა დეივიდ დალბიმ გადაიღო 87 წლის აფრიკელი, რომლისთვისაც ბიკია ბუნებრივი ენა იყო. ჩანაწერი საშუალებას არ იძლეოდა ენა შემოენახა მეცნიერებას.
უფსალა

უფსალა — ქალაქი შვედეთში, უფსალის ლენის ადმინისტრაციული ცენტრი, მდებარეობს უპლანდის პროვინციაში. 1164 წლიდან უფსალა ხდება შვედეთის რელიგიური ცენტრი, უფსალის არქიდიოცეზისა და შვედეთის ეკლესიის არქიეპისკოპოსის რეზიდენციის ადგილი. 1477 წელს დაარსებული უფსალის უნივერსიტეტი არის უძველესი სკანდინავიაში. უფსალა ქვეყნის დედაქალაქ სტოკჰოლმისგან ჩრდილო-დასავლეთით 67 კილომეტრში, ხოლო სტოკჰოლმ-არლანდის აეროპორტისგან 35 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქის ცენტრი განთასებულია მდინარე ფიურისის ორივე ნაპირზე. უფსალაში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა გამჩენილი ბოტანიკოსი კარლ ლინეი.
ცელსიუსი

ცელსიუსის გრადუსი (სიმბოლო: \{°}) — ცელსიუსის სკალის ტემპერატურული ერთეული, რომელზეც ნორმალური ატმოსფერული წნევის დროს (101325 პა, ანუ 760 მმ ვწყ. სვ) ყინულის დნობისა და წყლის დუღილის ტემპერატურებს შორის ინტერვალი დაყოფილია 100 ტოლ ნაწილად: სახელი ეწოდა ანდერს ცელსიუსის პატივსაცემად. ტემპერატურა ცელსიუსის სკალის მიხედვით გამოისახება ცელსიუსის გრადუსებით (°). ამასთან ერთად, ყინულის დნობის ტემპერატურად მიღებულია 0°, წყლის დუღილის ტემპერატურად კი — 100°. 1° = 1 (ტემპერატურის ერთეული თერმოდინამიკური სკალის მიხედვით).

ურთიერთდამოკიდებულება გრადუს ცელსიუსსა და კელვინს შორის შემდეგია:

_ = _ - 273.15

ტემპერატურების გადაყვანის ტაბულა
ანდერს ცელსიუსი

ანდერს ცელსიუსი (; დ. 27 ნოემბერი, 1701 — გ. 25 აპრილი, 1744) — შვედი ასტრონომი და ფიზიკოსი, სტოკჰოლმის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. 1730 წლიდან უფსალის უნივერსიტეტის პროფესორი. მონაწილეობდა ე.წ. ლაპლანდიის ექსპედიციაში 1736-37 წლებში (ხელმძღვანელი ფრანგი მეცნიერი პიერ ლუი მოპერტიუი), რომელმაც ფინეთში მერიდიანული გაზომვები ჩაატარა. ცელსიუსმა უფსალაში ობსერვატორია ააგო და 1740 წლიდან დირექტორი გახდა. ცელსიუსის შრომები ეხება ასტრნომიის, გეოფიზიკის და ფიზიკის საკითხებს. 1742 წელს გამოიგონა ტემპერატურული სკალა.
ხუ ძინთაო

ხუ ძინთაო (; დ. 21 დეკემბერი 1942, თაიჭოუ, პროვინცია ძიანსუ, ჩინეთი) — ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სახელმწიფო მოღვაწე, ჩსრ-ს პრეზიდენტი 2003-2013 წლებში. ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გენერალური მდივანი 2002-2012 წლებში, ჩსრ-ს ცენტრალური სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარე 2005-2013 წლებში, ჩკპ ცკ-ს ცენტრალური სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარე 2004-2012 წლებში.
ჰანა მონტანა

ჰანა მონტანა — ამერიკული ტელესერიალი, რომლის დებიუტიც შედგა 2006 წლის 24 მარტს ტელეარხ -ის ეთერში, და ასევე პარალელურად -ს ეთერში. 2006-20011 წლებში გამოვიდა ჰანა მონტანას 4 სეზონი და როგორც ფილმის შემქმნელები ამბობენ, მის გაგრძელებას აღარასოდეს გადაიღებენ, რადგანაც იგი უკვე ჩაანაცვლა სერიალმა „წარმატებებს გისურვებ, ჩარლი“.

სერიალის მთავარი გმირია გოგონა რომელიც „ორმაგი ცხოვრებით“ ცხოვრობს: მისი ნამდვილი სახელია მაილი სტიუარტი, რომელიც ტიპური ამერიკელი გოგონაა. ხოლო როდესაც იგი პარიკს იხურავს უკვე ნამდვილი ვარსკვლავია, და მას ჰანა მონტანა ჰქვია. მაილის საიდუმლო არავინ იცის გარდა ახლო მეგობრებისა და ოჯახის წევრებისა.

სერიალი რამდენიმეჯერ იყო წარდგენილი ემის ჯილდოზე 2007-2010 წლებში.

2009 წლის 10 აპრილს გამოვიდა მხატვრული ფილმი - „ჰანა მონტანა“.

სერიალის 4 სეზონს ეწოდა „ჰანა მონტანა სამუდამოდ“. მისი ბოლო, ერთსაათიანი სერია გამოვიდა 2011 წლის 16 იანვარს.

მსახიობთა ჯგუფი
მაილი საირუსი - მაილი სტიუარტი / ჰანა მონტანა
ემილი ოსმენტი - ლილი სტრასკოტი / ლოლა ლაფნგელი
მიშელ მუსო - ოლივერ ოკენი / მაიკლ სტენდ 
ჯეისონ ერლზი - ჯექსონ სტიუარტი
ბილი რეი საირუსი - რობი რეი სტიუარტი
მოიზეს არიასი - რიკო სუავე

ეპიზოდების სია
ცენტონი (პოეზია)

ცენტონი ( — ნაკუწებისგან შეკერილი ტანსაცმელი ანდა საბანი) — ერთი ან რამდენიმე პოეტის ცნობილი ტაეპებით შედგენილი ლექსი. ცენტონი ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ანტიკური საბერძნეთში (მაგ., ავსონიუსის „საქორწილო ცენტონი“, რომელიც შედგენილია ვერგილიუსის სხვადასხვა ტაეპებით). ახალი დროის ლიტერატურაში ცენტონი თავშესაქცევ პოეტურ თამაშად აღიქმება. ქართულ პოეზიაში ცენტონი არ დასტურდება.
ცენტრალური ინდოეთის ქედი

ცენტრალური ინდოეთის ქედი — შუაოკეანური ქედი ინდოეთის ოკეანეში, სამხრეთ ტროპიკსა და ამსტერდამის კუნძულებს შორის. სიგრძე დაახლოებით 2000 კმ, სიგანე 600-900 კმ. ოკეანის ფსკერიდან აღმართულია 1000-1500 მეტრზე, სიღრმე ქედის თავამდე 3000 მეტრზე ნაკლებია. ქედის ღერძულ ნაწილში მდებარე რიფტული ხეობის მაქსიმალური სიღრმეა 4245 მ. ამსტერდამისა და სენ-პოლის კუნძულები ამსტერდამის პლატოზე აღმართული წყალქვეშა მთების მწვერვალებია. ფსკერი აგებულია ფორამინიფერებიანი ლამით.
ცენტრალური ქვაბული

ცენტრალური ქვაბული — ფსკერის დადაბლება ინდოეთის ოკეანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, აზიის კონტინენტურ კალთასა და მალდივის, არაბეთ-ინდოეთისა და აღმოსავლეთ ინდოეთის ქედების კალთებს შორის. სიგრძე დაახლოებით 6000 კმ, სიგანე 1500 კმ, მაქსიმალური სიღრმე 6090 მეტრი, ჩრდილოეთ ნაწილის ს.გ.მ. — 10°-მდე ვაკეა, სამხრეთი ნაწილი — ბორცვიანი და მთიანი. ცენტრალურ ნაწილში აღმართულია მერიდიანული ქედი ლანკა, სიმაღლე 1549 მ (მთა ათანასე ნიკიტინი). ფსკერი აგებულია ტერიგენული ფორამინიფერებიანი და რადიოლარიებიანი ლამით, უკიდურესი სამხრეთით წითელი თიხებია.
ცერეცო

ცერეცო — ერთწლოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. აქვს სწორმდგომი ღერო, დანაწევრებული და განტოტვილი, მწვანე ან მოყვითალო ფოთლები, რთული ქოლგაყვავილედი.

მცენარე ძლიერ არომატურლია, იყენებენ სალათაზე დასაჭრელად. მომწიფების ფაზაში მყოფ თესლს საკაზმ-სანელებლად ხმარობენ და ამჟავებენ კიტრს, პამიდორს, კომბოსტოს. საქართველოში გავრცელებული ჯიშია „სოხუმური“.
სანის აქვს შანსი

სანის აქვს შანსი — კომედიური ჟანრის სერიალი. შექმნილი სტივ მარმელის მიერ 2009 წელს. სერიალის პრემიერა გაიმართა 2009 წლის 2 თებერვალს.

წარმოება
თავდაპირველად სერიალის მთავარი გმირს სახელად მოლი მონრო იყო შერჩეული და თავად სერიალს ერქმევოდა „კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება მოლივუდში“. შემდგომში სახელი შეიცვალა ჰოლი მონროთი და სერიალის სახელიც შესაბამისად „კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება ჰოლივუდში“. საბოლოოდ არჩევანი სანი მონროზე შეაჩერეს სერიალს კი „სანის აქვს შანსი“ ეწოდა. სერიალისათვის საუნდტრეკი თავად დემი ლოვატომ დაწერა — სიმღერა „ , “.

პერსონაჟები
ელისონ „სანი“ მონრო — დემი ლოვატო
ტონი ჰარტი - ტიფანი ტორნტონი
ჩედ დილან კუპერი - სტერლინგ ნაიტი
ნიკო ჰარისი - ბრენდომ მიკალ სმიტი
გრეიდ მიჩელი - დაგ ბროშუ
ზორა ლანკასტერი - ელისონ ეშლი არმი

ეპიზოდების სია
კუიჭოუ

კუიჭოუ (; ფინინი ) — პროვინცია სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — გუიანი. მოსახლეობა — 34,746,468 ადამიანი (მე-19 ადგილი პროვინციებს შორის, 2010 წლის მონაცემებით.)

გეოგრაფია
კუიჭოუს პროვინციის ფართობი შეადგენს 176 100 კმ².

ადმინისტრაციული დაყოფა
კუიჭოუს პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 9 მუნიციპალიტეტად:
ჯადოქრები უეივერლი პლეისიდან

ჯადოქრები უეივერლი პლეისიდან — კომედიური ჟანრის სერიალი. შექმნილი ტოდ ჯეი გრინვოლდის მიერ 2007 წელს. ფილმის პრემიერა 2007 წლის 12 ოქტომბერს შედგა დისნეის ტელევიზიის ეთერში. ფენტეზის ჟანრის ამ სერიალში მთავარ როლს სელენა გომესი თამაშობს. სერიალის გმირების მონაწილეობით 2009 წელს გამოვიდა სრულმეტრაჟიანი ფილმი ჯადოქრები უეივერლი პლეისიდან კინოში.

სიუჟეტი
ტიპური ამერიკული ოჯახი ნიუ იორკიდან რომელიც კარგად გაცნობის შემდეგ არც ისეთი ჩვეულებრივი აღმოჩნდება. ჯერი (დევიდ დელუისი) და ტერეზა (მარია კენელს-ბარერა) — სამი მოზარდის მშობლები არიან რომლებიც ტრადიციულად დადიან სკოლაში, აქვთ სასიყვარულო ურთიერთობები და ა.შ. თუმცა სხვა მოსწავლეებისაგან ისინი ძალიან განსხვავდებიან — ალექსი (სელენა გომესი), ჯასტინი (დევიდ ჰენრი) და მაქსი (ჯეიკ ტი ოსტინი) ჯადოქრები არიან!

დროის უკან დაბრუნება, მფრინავი ხალიჩის მართვა — ამ დავალებების შესრულების ძალა ყველას როდი შესწევს. ალექსი არაგონივრულად გამოყენებული მაგიისათვის ხშირად ხვდება კურიოზულ სიტოაციებში, ხოლო მისი უფროსი ძმა ჯასტინი, პირიქით, ზედმიწევნით სწავლობს მაგიის გამოყენების წესებს, მისი ბევრ ჯადოქარს შეიძლება შურდეს კიდეც. თავის ძმისაგან განსხვავებით მაქსი, ყველაზე უმცროსი წევრია რუსოების ოჯახში.

ასეთი ცხოვრების წესის მიუხედავად რუსოები ახერხებენ მშვიდად განაგრძოს არსებობა, თუმცა კიდევ არის ერთი რამ. ოჯახის სამი არასრულწლოვანი წევრისაგან მხოლოდ ერთს შერჩება მაგიური ძალა როდესაც 18 წელი შეუსრულდება.

როლებში
სელენა გომესი — ალექს რუსო
დევიდ ჰენრი — ჯასტინ რუსო
ჯეიკ ტი ოსტინი — მაქს რუსო
მარია კენელს-ბარერა — ტერეზა რუსო
დევიდ დელუისი — ჯერი რუსო
ჯენიფერ სტოუნი — ჰარპერ ფინკლი

ეპიზოდები
ზიკი და ლუთერი

ზიკი და ლუთერი — ამერიკული ტელესერიალი, რომელიც გადმოიცემა სატელევიზიო არხ და ზე. შედგება სამი სეზონისაგან, სერიალს აწარმოებს და შედის უოლტ დისნეის კომპანიის მფლობელობაში.

პერსონაჟები
სერიალი მოგვითხრობს 3 თინეიჯერ სკეიტერებზე. ისინი ყველაზე საუკეთესოები არიან ამ საქმეში და ამის დასამტკიცებლად, მათ უამრავი თავგადასავალი ხდებათ თავს.

ზიკი — ერთი ყველაზე მაგარი სკეიტერია, მაგრამ მას არ მოსწონს სწავლა. ერთ-ერთ ეპიზოდში, ის საზაფხულო სკოლაში აღმოჩნდება.

ლუთერი — ყველაფერში ნიჭიერი, სკეიტბორდ მისი საყვარელი გატაცებაა. სერილის ყველაზე სასაცილო პრესონაჟი.

კოჯო — ერთი ჩვეულებრივი სკეიტერი რომელსაც თავში სულ გოგონები უტრიალებს. ის ფიქრობს რომ ყველაზე კარგად ფლობს სკეიტბორდს. მას აქვს მიზანი ყველას რაღაც ცუდი გაუკეთოს და გააწვალოს.

ჯინჯერი — ზიკის და. ჯინჯერს არ უყვარს თავისი ძმა რადგან ყოველთვის აწვალებს.... თუ ჯინჯერი აწვალებს ზიკს. არ იციან რომელმა დაიწყო პირველი, მაგრამ ეს ომი მათ შორის დღესაც მიდის.

დონ — მაღაზიის მფლობელი რომელიც ფუნთუშებს ყიდის. ასევე ზიკის და ლუთერის არაჩვეულებრივი მეგობარი.

ჯამშუტი — მასზე არავის არაფერი სმენია, მაგრამ მხოლოდ ის იციან რომ სულ თავის სადგომშია და დადის ხმები, რომ რასაც ის აკეთებს ყველაფერი საშიშია. ეს ყველაფერი ბუნდოვანია. ზიკმა და ლუთერმა მის სადგომში შეაღწიეს და გაიგეს, რომ ის ყოფილი კოსმონავტია (მაგრამ ის მთვარეზე ვერ გაფრინდა რადგან მეგობრებმა დროში მოატყუეს).

შერიფ ძინგელ — ერთ-ერთი ყველაზე სულელი შერიფი, რომელმაც არ იცის თუ რას ნიშნავს იყო პოლიციელი.

ოლივია — ერთ-ერთ სარეკლამო რგოლში მონაწილეობს, რომელიც ზეთის ხილს უწევს პოპულარიზაციას. ზიკს მისი სურათი კედელზე აქვს გაკრული და ეს გოგო ძალიან მოსწონს. მან არ იცის რომ ოლივია მის მეზობლათ გადმოდის საცხოვრელად.

როლებში
ჰაჩ დანო - ზიკი
ადამ ჰიკსი - ლუთერი
დენ კერტის ლი - კოჯო
რაიან ნიუმენი - ჯინჯერი

მეორეხარისხოვანი როლი
დევიდ ურუ - დონი
ნეთ ჰარტლი - ოზი
ლილი ჯექსონი - პუჩი მაკგრანდერი

მიწვეული ვარსკვლავები
ტონი ჰოუკსი

ეპიზოდები
ორი მეფე

ორი მეფე — კომედიური ტელესერიალი, რომელიც -ის ეთერში 2010 წლის 10 სექტემბრიდან 2013 წლის 18 თებერვლამდე გადიოდა. მასში მთავარ როლებს მსახიობები მიჩელ მუსო და დოკ შოუ ასრულებენ.

პერსონაჟები
მიჩელ მუსო - მეფე ბრედი
დოკ შოუ - მეფე ბუმერი
კელსი ჩოუ - მიკელ მაკული
რაიან ოჩოა - პრინცი ლენი
ჯინო სეჯერსი - მეისონ მაკულა

სეზონები