iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჟაირზინიო

ჟაირ ვენტურა ფილიო ( დ. 25 დეკემბერი, 1944, დუკი-დი-კაშიასი, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა ნახევარმცველისა და თავდამსხმელის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც ჟაირზინიო . 1970 წლის მსოფლიო ჩემპიონი ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1966 წლის ინგლისისა და 1974 წლის გერმანიის მსოფლიო ჩემპიონატების მონაწილე. ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ბრაზილიელ ფეხბურთელად. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 27-ე ადგილზე, ხოლო -ის ვერსიით 66-ე ადგილზე დასახელდა. სათამაშო კარიერის დასრულების შემდეგ მუშაობდა საფეხბურთო მწვრთნელად.

კარიერა
საკლუბო კარიერა
საკლუბო დონეზე სხვადასხვა დროს იცავდა ბრაზილიური, ფრანგული, სამხრეთ აფრიკული, ვენესუელური, ბოლივიური და ეკვადორული საფეხბურთო კლუბების: რიო-დე-ჟანეიროს „ბოტაფოგოს“, მარსელის „ოლიმპიკის“, იოჰანესბურგის „კაიზერ ჩიფსის“, ბელუ-ორიზონტის „კრუზეიროს“, აკარიგუას „პორტუგესას“, ბაურუს „ნოროესტეს“, მანაუსის „ფასტ კლუბის“, კოჩაბამბის „ხორხე ვილსტერმანის“ და გუაიაკილის „ნუევე დე ოქტუბრეს“ ღირსებას.

ოცწლიანი საფეხბურთო კარიერიდან 13 წელი „ბოტაფოგოში“ გაატარა. მის შემადგენლობაში ეროვნული პირველობისა და თასის გათამაშების, საერთაშორისო ოფიციალური ტურნირებისა და ამხანაგური შეხვედრების ჩათვლით 412 მატჩი ითამაშა და 186 ბურთი გაიტანა. ამ მაჩვენებლით „ბოტაფოგოს“ ყველა დროის მეექვსე საუკეთესო ბომბარდირად ითვლება კუარენტინიას, კარვალიო ლეიტეს, გარინჩას, ელენო დე ფრეიტასის და ნილო მურტინიო ბრაგას შემდეგ.

საკლუბო სტატისტიკა
სანაკრებო კარიერა
1964–1982 წლებში ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 81 შეხვედრას ატარებს და 35 ბურთი გააქვს.
სტატისტიკა
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
ჟაირზინიომ მსოფლიო ჩემპიონატების 16 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 9 ბურთი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
ბოტაფოგო
რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1964, 1966
კარიოკას ჩემპიონატი: 1967, 1968
გუანაბარას თასი: 1967, 1968
ბრაზილიის თასი: 1968
კრუზეირო
ლიბერტადორესის თასი: 1976
სანაკრებო
ბრაზილია
მსოფლიო ჩემპიონატი: 1970
ინდივიდუალური
მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1970
ლიბერტადორესის თასის საუკეთესო ბომბარდირი: 1976
 საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი -ის ვერსიით: 1999
 საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი -ის ვერსიით: 1999
ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი
„ბოტაფოგოს“ ყველა დროის მეექვსე საუკეთესო ბომბარდირი
თევრათ გორგილაძე

თევრათ იუსუფის ძე გორგილაძე (დ. 6 ივლისი, 1926, სოფელი გორგაძეები — გ. 1 მარტი, 1996, ოდესა) — ქართველი ოფთალმოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1977), უკრაინის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1954 წელს დაამთავრა ოდესის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი, გაიარა კლინიკური ორდინატურა აკადემიკოს ვ. ფილატოვის რეკომენდაციით. გორგილაძე მუშაობდა თვალის რქოვანას გადანერგვის პრობლემებზე. გაგზავნილი იყო აფრიკის ქვეყნებში ოფთალმოლოგად. დაჯილდოვდა ტუნისის უმაღლესი ორდენით. გორგილაძის სამეცნიერო შრომებს შორის საინტერესოა თვალის მეორადი გლაუკომისა და რქოვანას გადანერგვის საკითხები.
გიორგი გორდაძე (პარაზიტოლოგი)

გიორგი ნესტორის ძე გორდაძე (დ. 13 ივნისი [ძვ. სტ. 1 ივნისი], 1897, სოფ. კუხი, ახლანდ. ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 აპრილი, 1979, თბილისი) — ქართველი პარაზიტოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1958), პროფესორი (1959), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1962).

ბიოგრაფია
1924 წელს დაამთავრა თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1924-1925 წლებში მონაწილეობდა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მალარიის ეპიდემიოლოგიური კერების ჩამქრობ ექსპედიციებში. 1941-1946 წლებში განაგებდა ამიერკავკასიის ფრონტის სანიტარულ-ეპიდემიოლოგიური სადგურის მალარიის საწინააღმდეგო განყოფილებას. 1946-1953 წლებში იყო ს. ვირსალაძის სახელობის მალარიისა და სამედიცინო პარაზიტოლოგიის ინსტიტუტის ეპიდემიოლოგიური განყოფილების, ხოლო 1953-1973 წლებში — ამავე ინსტიტუტის ჰელმინთოლოგიური განყბის გამგე, 1973 წლიდან გარდაცვალებამდე — მეცნიერ-კონსულტანტი. გორდაძე შეისწავლიდა მალარიისა და ჰელმინთოზების ეპიდემიოლოგიის საკითხებს, ამ დაავადებათა წინააღმდეგ ბრძოლის მეთოდებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
გიორგი გორდაძე (ფიზიკოსი)

გიორგი სერაფიონის ძე გორდაძე (დ. 2 აპრილი [ძვ. სტ. 20 მარტი], 1911, სოფ. კუხი, ახლანდელი ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 30 აგვისტო, 1976, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი, კვანტური ქიმიის ფუძემდებელი საქართველოში. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1961).

ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა თსუ. 1934 წელს მუშაობა დაიწყო იქვე. 1935-1937 წლებში იყო თსუ-ის თეორიული ფიზიკის კათედრის გამგე, 1936-1937 წლებში — თსუ-ის ფიზიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი.1947-1954 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკისა და გეოფიზიკის ინსტიტუტში, პარალელურად — თბილისის ა. პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (1948-1955), 1954-1976 წლებში — საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში; გორდაძემ ჩაატარა უმარტივესი სამატომიანი მოლეკულების კვანტური გამოკვლევა და სხვ.
გრიგოლ გორდეევი

გრიგოლ სერგეის ძე გორდეევი (; დ. 1791 — გ. 1838) — რუსი ეთნოგრაფი, მწერალი, ტოპოგრაფი.

ბიოგრაფია
1808 წელს დაამთავრა კადეტთა კორპუსი. 1817 წლიდან ირიცხებოდა თბილისის გარნიზონში, 1819 წლიდან იყო საინჟინრო სამუშაოებზე საქართველოს სამხედრო გზაზე. 1826 წელს პორუჩიკის წოდებით გადადგა სამხედრო სამსახურიდან და მუშაობა თბილისის გუბერნიის სამოქალაქო უწყებებში განაგრძო.

1830-1832 წლებში გორდეევი იყო გაზეთ „ტიფლისსკიე ვედომოსტის“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე. ამ გაზეთში გამოქვეყნებული აქვს მრავალი საყურადღებო ეთნოგრაფიული ნარკვევი. აქტიურად მონაწილეობდა ეკლესია-მონასტრებში შემონახული ხელნაწერების შეგროვებაში. 1828-1829 წლებში ფეხით შემოიარა ხევი და მთიულეთი, დაწერა ნაშრომი „მთიელ ხალხთა ყოფა“, რომელიც შესულია მის ოთხტომეულში — „რუსეთის იმიერკავკასიური სამფლობელოების მიმოხილვა სტატისტიკური, ეთნოგრაფიული, ტოპოგრაფიული და ფინანსური თვალსაზრისით“ (ტ. 2, 1836, გვ. 79–155).

აღსანიშნავია გორდეევის „ოსური მოთხრობა ზარე“, რომელიც 1830 წელს გამოქვეყნდა გაზეთ „ტიფლისსკიე ვედომოსტიში“ (№88). ამ მოთხრობას ორი წლის შემდეგ გამოეხმაურა გ. ერისთავი გაზეთში „სალიტერატურონი ნაწილნი ტფილისის უწყებათანი“ (1832, №2–4) წერილით „ოსური მოთხრობა“. 1832 წელს „ტიფლისსკიე ვედომოსტიში“ (№3–4) გორდეევმა გამოაქვეყნა კრიტიკული წერილი, რომელშიც ამხილა რეაქციონერი, შოვინისტი, ქართველთა ცილისმწამებელი ავტორები. გორდეევის თხზულებები არ იყო დაზღვეული სერიოზული ხარვეზებისგან. მისი წერილი „საქართველოს უკანასკნელ მეფეთა დაკრძალვის წესები“ მწვავედ გააკრიტიკა სოლომონ დოდაშვილმა.
დიმიტრი გორდეევი (ხელოვნებათმცოდნე)

დიმიტრი პეტრეს ძე გორდეევი (; დ. 26 ოქტომბერი, 1889, ხარკივი, — გ. 16 ოქტომბერი, 1964, თბილისი) — რუსი ხელოვნებათმცოდნე. ძირითადად საქართველოში მუშაობდა.

ბიოგრაფია
1913 წელს დაამთავრა ხარკივის უნივერსიტეტი. ერთ-ერთმა პირველთაგანმა მეცნიერულად შეისწავლა ქართული ხელოვნების არაერთი ძეგლი, რომელთა შორის აღსანიშნავია საფარის, ზარზმის, ჭულის მონასტრების კედლის მხატვრობა, ქართული მინანქარი და მინიატიურა, ჭედური ხელოვნება და სხვ. 1910-20-იან წლებში ახლოს იყო თბილისის ლიტერატურული და კულტურული წრეების წარმომადგენლებთან, შემდეგ მოღვაწეობდა ხარკივში. 1934-1937 წლებში პატიმრობაში იყო ანტისაბჭოთა საქმიანობის ბრალდებით. 1937 წლიდან ცხოვრობდა ქუთაისში. 1952 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის მეცნიერ თანამშრომლად.
ასლან ბარციცი

ასლან ჩაჩურბეის ძე ბარციცი (; დ. 22 მაისი, 1965, ფსირცხა, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ, სსრკ) — აფხაზი პოლიტიკოსი. 2019 წლის აფხაზეთის ე. წ. საპრეზიდენტო არჩევნების დროს იყო პრეზიდენტობის კანდიდატ რაულ ხაჯიმბას პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი. პირველ ტურში ხაჯიმბამ 20 551 (24,83%) მიიღო, მეორე ტურში კი გაიმარჯვა 39 793 (47,39%) ხმით. არის აფხაზეთის ეკონომიკური განვითარების პარტიის პოლიტიკური საბჭოს წევრი.
საგარეჯოს ბიბლიოთეკა

საგარეჯოს ბიბლიოთეკა — ბიბლიოთეკა, ისტორიული ძეგლი საგარეჯოში. მდებარეობს რუსთაველის 13-ში. ბიბლიოთეკა დაარსდა 1876 წელს სახალხო მასწავლებლის ალექსანდრე ცხვედაძის ინიციატივით. თავდაპირველად იყო სასკოლო, ხოლო 1889 წლიდან გახდა სახალხო. 1895-1903 წლებში განთავსებული იყო მჭედელ ალექსი ვაშაძის სახლში. ამ დროს მას განაგებდა მასწავლებელი სპირიდონ გაბელაშვილი. ბიბლიოტეკისთვის წიგნები შეუწირავს შიო არაგვისპირელს. საუკუნის 90-იან წლებში ბიბლიოთეკაში ინახებოდა მრავალი იშვიათი წიგნი. ბიბლიოთეკამ მრავალჯერ შეიცვალა ბინა და 1978 წლიდან განთავსებულია კულტურის სახლის შენობაში.
აზერბაიჯანის მობილიზაციისა და სამხედრო გაწვევის სახელმწიფო სამსახური

აზერბაიჯანის მობილიზაციისა და სამხედრო გაწვევის სახელმწიფო სამსახური (') — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო აღმასრულებელი ორგანო, შეიქმნა 2012 წელს. სამსახურის უფროსი, გენერალ-ლეიტენანტი არზუ რაჰიმოვია.

ისტორია
2012 წლის 12 თებერვალს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებით, შეიქმნა აზერბაიჯანის მობილიზაციისა და სამხედრო გაწვევის სახელმწიფო სამსახური. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სამხედრო კომისარიატი, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სამხედრო კომისარიატი, საოლქო და საქალაქო კომისარიატები, რომლებიც აზერბაიჯანის რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს ექვემდებარებოდნენ, ლიკვიდირებულ იქნა და მათ საფუძველზე შეიქმნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო სამსახური, მობილიზაციისა და სამხედრო სამსახურისთვის გაწვევის მიზნით.

სტრუქტურა
სამოქალაქო სამსახურის სტრუქტურაში შედიან სამსახურის თანამშრომლები, ადგილობრივი ადმინისტრაციები, შესაბამისი იურიდიული პირები და ორგანიზაციები, აგრეთვე ნახიჩევანის მობილიზაციისა და სამხედრო გაწვევის სახელმწიფო სამსახური. მომსახურება თავის საქმიანობას ახორციელებს უშუალოდ ამ ორგანოების მეშვეობით.

კანონები
სამხედრო მოსამსახურეები ასრულებენ სამხედრო მომსახურებას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონების შესაბამისად, „სამხედრო მოვალეობისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ“ და „სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ“, დებულებით „სამხედრო სამსახურის შესახებ“, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების წესდებებთან და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სხვა საკანონმდებლო აქტებთან მიმართებაში.
საგარეჯოს გრიგოლ ღვთისმეტყველის ეკლესია

საგარეჯოს გრიგოლ ღვთისმეტყველის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ საგარეჯოს ჩრდილოეთით, ორ კილომეტრში. სავარაუდოდ თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდი აქვს და ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით, თუმცა გარეთა კედლებში სწორხაზოვანი რიგებიც შეიმჩნევა. ეკლესია ძლიერ იყო დაზიანებული. მისი დიდი ნაწილი დაფარული იყო მიწითა და მცენარეულობით.

2014 წელს საქართველოს ისტორიული ძეგლთა დაცვისა და გადარჩენის ფონდმა ჩაატარა სარესტავრაციო სამუშაოები. შედეგად აღდგა დანგრეული კედლის ნაწილები. ეკლესია გადაიხურა რიყის ქვის კამარით. ეკლესიის გაწმენდითი სამუშაოების დროს აღმოჩნდა ღარისებური კრამიტის ნამტვრევები, რომლის საფუძველზეც შენობა დაიბურა მსგავსი კრამიტით.
აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრო

აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრო — აზერბაიჯანის სამხედრო განყოფილების მთავარი ხელმძღვანელობა.  აზერბაიჯანის თავდაცვის მინისტრს თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი.

ამჟამინდელი მინისტრი ზაქირ ჰასანოვია.

ისტორია
1918 წლის 28 მაისს, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მიერ მიღებულ დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში მითითებულია, რომ აზერბაიჯანს უნდა ჰყავდეს ძლიერი ჯარი, შექმნას საკუთარი შეიარაღებული ძალები, რათა თავი დაიცვას გარე შემოსევებისგან და ქვეყნის შიგნით მტრების განეიტრალება უნდა მოახდინოს.

ჯარის უმთავრესი სტრუქტურული ერთეულები და დანაყოფები შეიქმნა 1919 წლის 1 ნოემბრამდე: პირველი ქვეითი დივიზია, რომელიც შედგებოდა სამი პოლკისგან, საარტილერიო დივიზიონისგან, ტელეგრაფის, ცხენისა და ტყვიამფრქვევის დანაყოფებიდან, საკავალერიო განყოფილებიდან, რომელიც შედგება სამი პოლკისგან, საჰაერო რაზმისა და სარკინიგზო ბატალიონისგან.

მნიშვნელოვანი ამოცანა იყო სამხედრო სამინისტროს შექმნა. 1918 წლის 28 მაისიდან 11 ივნისის ჩათვლით სამხედრო მინისტრის მოვალეობას ასრულებდა ხოსროვ-ბეგ სულთანოვი. 1918 წლის 23 ოქტომბერს გადაწყდა, რომ შეიქმნას სამხედრო სამინისტრო. 7 ნოემბერს, ოფიციალურად მიიღეს გადაწყვეტილება, ფატალი ხან ხოისკი სამხედრო მინისტრის პოსტზე დაინიშნა. 1918 წლის 26 დეკემბრიდან დაიწყო სამხედრო მინისტრის პოსტზე დაინიშნა სამედბეკ მეჰმანდაროვი, რუსეთის საიმპერატორო არმიის გენერალი, ხოლო მის მოადგილედ დაინიშნა გენერალ-ლეიტენანტი ალი აღა შიხლინსკი.

1918 წლის 26 ივნისს მინისტრთა საბჭოს დადგენილებით, მუსლიმთა კორპუსს გენერალ ალი აღა შიხლინსკის მეთაურობით დაარქვეს ცალკეული აზერბაიჯანული კორპუსი, რომელშიც 5000 ჯარისკაცი შედიოდა.

საბჭოთა პერიოდი
1920 წელს, აზერბაიჯანის საბჭოთა კავშირში შესვლის შემდეგ, აზერბაიჯანის სამხედრო სამინისტრო გაუქმდა, მისი ფუნქციები გადაეცა სახალხო სამხედრო კომისარიატს. 1971 წლის 20 ივნისს, აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება "სპეციალური სკოლა-პანსიონის შექმნის შესახებ". 1971 წლის ნოემბერში, სკოლა გაიხსნა. ახალ სასწავლო დაწესებულებას ჯამშიდ ნახიჩევანის სახელი მიეცა.

1991 წლის 5 სექტემბერს, აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილებით, შეიქმნა თავდაცვის სამინისტრო. იმავე წლის 9 ოქტომბერს გადაწყდა აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების შექმნა.

1993 წელს ჰეიდარ ალიევი ხელისუფლებაში მოვიდა. მან საფუძველი ჩაუყარა აზერბაიჯანის არმიის ფორმირების ახალ ეტაპს. ჰეიდარ ალიევმა შექმნა მოწესრიგებული არმია, რომელიც დაქვემდებარებულია ერთ სარდალზე.

ნატოსთან თანამშრომლობა
აზერბაიჯანის რესპუბლიკა ნატო-ს "პარტნიორობა მშვიდობისათვის" პროგრამას შეუერთდა 1994 წლის 4 მაისს.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების სამშვიდობო რაზმი დაარსდა 1997 წელს, სამშვიდობო ბატალიონი 2001 წელს.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და ნატოს შორის, „ინდივიდუალური პარტნიორობის პარტნიორობის პროგრამის“ ფარგლებში, 2017 წლისთვის ჩატარდა 150 ღონისძიება, სადაც მონაწილეობა მიიღო აზერბაიჯანის 1000-ზე მეტმა სამხედრო პერსონალმა.
უთნაფიშთიმი

უთნაფიშთიმი ან უთანაფიშთი (, ბაბილ. „სიცოცხლის მპოვნელი“) — წარღვნის გმირი, უბარა — თუთუს ძე. გილგამეშის ეპოსის პერსონაჟი, რომლის თავგადასავალი მოთხრობილია ეპოსის დაფაში. უთნაფიშთიმი თავად მოუთხრობს გილგამეშს წარღვნის ამბავს. როცა ღმერთებმა ქვეყნიერების წარღვნით წარხოცა განიზრახეს, მათ შორის ერთმა, კაცთა მოდგმისადმი კეთილად განწყობილმა ეამ, ევფრატის ნაპირას გაშენებულ ძველ ქალაქ შურუფაქში მცხოვრებს, თავის რჩეულს, უთნაფიშთიმს, ღმერთების ეს საიდუმლო გაუმხილა. გამოეცხადა სიზმარში და მოუწოდა: „ჰოი, კაცო, შურუფაქელო, უბარათუთუს ნაშიერო! სახლი დაანგრიე, ხომალდი ააგე! განაგდე დოვლათი, სიცოცხლე იხსენი! ყოველი სულდგმული, რაც არის, ხომალდზე აიყვანე“. ღმერთმა ისიც გამოუცხადა მას, თუ როგორი უნდა ყოფილიყო ხომალდი. გემის დიზაინი სავარაუდოდ ადგილზევე შეიქმნა ეას მიერ, ხოლო კიდობნის ჩარჩო, რომელიც ხუთ დღეში გაკეთდა, სიგრძეში, სიგანეში და სიმაღლეში იყო 200 ფუტი.
გორდეზიანი

საკუთარი სახელი გორდეზიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბენო გორდეზიანი — მხატვარი
გიორგი გორდეზიანი — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე, პუბლიცისტი
დავით გორდეზიანი — მათემატიკოსი
თენგიზ გორდეზიანი — გეოგრაფ-კარტოგრაფი
იასონ გორდეზიანი — აგრონომი
ლევან გორდეზიანი — ისტორიკოსი
მარლენ გორდეზიანი — ბიოქიმიკოსი
რისმაგ გორდეზიანი — ფილოლოგი
შოთა გორდეზიანი — ქირურგი
იასონ გორდეზიანი

იასონ დავითის ძე გორდეზიანი (დ. 1876, სოფ. საკაო, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 1960, ბათუმი) — ქართველი აგრონომი და მებაღე-დეკორატორი.

ბიოგრაფია
1889-1893 წლებში აგრონომიული განათლება მიიღო თბილისის სასოფლო-სამეურნეო სკოლაში. 1894-1909 წლებში საქართველოს სხვადასხვა მხარეში ხელმძღვანელობდა ხეხილის სანერგეებისა და ბაღების, ბაღ-პარკების გაშენებას. 1909-1911 წლებში დეკორატიული მებაღეობისა და მწვანე მშენებლობის სპეციალობით სწავლობდა ვერსალის ეროვნული სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, შემდეგ მუშაობდა საფრანგეთში და შვეიცარიაში; ერთხანს იყო კიუს სამეფო ბოტანიკური ბაღის თანამშრომელი. 1913 წელს მიიწვიეს ახლად დაარსებულ ბათუმის ბოტანიკურ ბაღში სამუშაოდ. 1914-1917 წლებში იყო ამ ბაღის აღმასრულებელი დირექტორი. მისი უშუალო მონაწილეობით გაშენდა ბოტანიკური ბაღის ძირითადი კოლექციები. გორდეზიანი, ა. კრასნოვთან ერთად, არის ბათუმის ბოტანიკური ბაღის დამაარსებელი.
მარლენ გორდეზიანი

მარლენ შალვას ძე გორდეზიანი (დ. 29 ივლისი, 1938, თბილისი — გ. 2018) — ქართველი ბიოქიმიკოსი. საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1997). ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1992), პროფესორი (1996).

ბიოგრაფია
1962 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკური სავეტერინარო ინსტიტუტი. 1965 წლიდან მუშაობს ს. დურმიშიძის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიურ ინსტიტუტში უმცროსი (1965), უფროსი (1971) და წამყვანი მეცნიერ მუშაკის თანამდებობებზე (1975). 1978 წლიდან იყო „ბიოლოგიური ჟანგვის“ ლაბორატორიის გამგე, მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი (2003). მისი სამეცნიერო შრომები ეხება დაბინძურებული გარემოს ბიოლოგიური მეთოდებით აღდგენას. არის აკადემიკოს ს. დურმიშიძის სახელობის პრემიის ლაურეატი ბიოქიმიაში.
შოთა გორდეზიანი

შოთა გიორგის ძე გორდეზიანი (დ. 14 მაისი, 1911, თბილისი — გ. 16 ნოემბერი, 1965, იქვე) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1958), პროფესორი (1958).

ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი და მუშაობა დაიწყო ამავე ინსტიტუტის საფაკულტეტო ქირურგიულ კათედრაზე. 1958 წლიდან კათედრის პროფესორია. 1955-1956 წლებში მუშაობდა მოსკოვში, ექიმთა დახელოვნების ცენტრის ინსტიტუტის ქირურგიულ კათედრაზე პროფ. ვ. ი. კაზანსკისთან, ხოლო შემდეგ პროფესორ პ. ბოროვსკისთან (ნეიროჰისტოლოგიის ლაბორატორიაში). გორდეზიანმა შეისწავლა სიდამწვრისა და მისი მკურნალობის მეთოდები. იკვლევდა გულის გვირგვინოვან სისხლძარღვთა ნაკლოვანების ქირურგიულ მკურნალობის საკითხებს და სხვ. გორდეზიანი თანაავტორია სახელმძღვანელოებისა ქირურგიაში (1954, მ. კოკოჩაშვილი, შ. გორდეზიანი, დ. ღვინეფაძე).
გორდელა

„გორდელა“ — ქართული ხალხური სიმღერის ანსამბლი, ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა საერთაშორისო ფესტივალის ლაურეატი (სოფია, ბულგარეთი, 1968).

არსებობდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიასთან საუკუნის 60-70-იან წლებში. ანსამბლის ორგანიზატორები იყვნენ კონსერვატორიის სტუდენტები, შემდგომში ცნობილი მუსიკოსები: ანზორ ერქომაიშვილი, ბადრი თოიძე, გომარ სიხარულიძე, თემურ ქევხიშვილი, კუკური ჭოხონელიძე და სხვ. ანსამბლის განსაკუთრებულ დამსახურებად უნდა ჩაითვალოს ის ფაქტი, რომ მან საბჭოურ წლებში მოიძია და აღადგინა უძველესი სასულიერო საგალობლები და ხელი შეუწყო საეკლესიო ლიტურგიკაში მათ დამკვიდრებას. ასრულებდა ქართველ კომპოზიტორთა საგუნდო ნაწარმოებებს. „გორდელას“ მიერ დამუშავებული რბილი, რაფინირებული საშემსრულებლო მანერა შემდგომში მყარად დამკვიდრდა ხალხური სიმღერის თბილისურ ანსამბლებში.
თვალთავის წმინდა გიორგის ეკლესია

თვალთავის წმინდა გიორგის ეკლესია, თვალწმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოში. მდებარეობს ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე თვალთხევის მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, დგას კლდოვან ფერდობზე, ხელოვნურ, მცირე ფართობის ბაქანზე და სამხრეთ ფასადით ფერდობისკენაა მიმართული. ერთადერთი შესასვლელი სწორედ სამხრეთიდან აქვს. შესასვლელში შესვლა მოსახერხებელია მრავალსაფეხურიანი კიბით. შენობა ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით. კუთხეებში შედარებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული.

ეკლესიის აფსიდი გადახურულია არაწესიერი ფორმის, დადაბლებული პროპორციების მქონე კონქით. კანკელი ახალია, მოწყობილია 2009 წელს.

2004 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ თვითნებურად ჩაუტარა რესტავრაცია, რის შედეგადაც დაირღვა ძეგლის ავთენტურობა. მომდევნო, ასევე თვითნებური რესტავრაციისას (2011-2012 წწ.), ეკლესიის ფასადს მოაშორეს ნალესობა.
გიორგი გორდელაძე

გიორგი ერასტის ძე გორდელაძე (დ. 17 თებერვალი, 1912, თბილისი — გ. 11 თებერვალი, 1990, იქვე) — ქართველი გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1965).

ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. მისი პედაგოგები იყვნენ ი. შარლემანი, ს. ქობულაძე, ვ. გრიგოლია. იქვე ეწეოდა პედ. მოღვაწეობას (1968 წლიდან, 1988 წლიდან — პროფესორი). სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1944 წლიდან. იყო ნაყოფიერი გრაფიკოს-ილუსტრატორი, გამომცემლობა „სახელგამის“ (1933-1968) და „ნაკადულის“ (1968-1970) მთავარი მხატვარი. მაღალმხატვრულად გააფორმა წიგნები: „დედაენა“ (1955), გ. ჩუბინაშვილის „ქართული ოქრომჭედლობა“ (ალბომი), „ვეფხისტყაოსნის დასურათება“ (ორ წიგნად), ა. ანტონოვსკაიას „დიდი მოურავი“, დ. გურამიშვილის „დავითიანი“, რ. დანიბეგაშვილის „თვრამეტი წელი აზიის ქვეყნებში“, მ. ჯავახიშვილის „არსენა მარაბდელი“, ა. ფურცელაძის „მაცი ხვიტია“, ზღაპარი „ნაცარქექია“ და სხვ. წარმატებით მუშაობდა დაზგურ გრაფიკასა და ფერწერაში. შექმნა ისტორიულ პირთა პორტრეტები. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: „ჭიდაობა ანანურში“ (1957), „ცხრა ძმა ხერხეულიძე“ (1964), „დავით აღმაშენებელი“ (1980), „მეფე ერეკლე “ (1982), „თამარ მეფე ვარძიაში“ (1987) და სხვ. საერთო აღიარება მოიპოვა მხატვრის მიერ შექმნილმა პლაკატებმა: „ტელეხედვა სვანეთში“, „ოცნება და სინამდვილე“, „ტყე ჩვენი სიმდიდრეა“ და სხვ. გორდელაძე წლების მანძილზე მუშაობდა ქართულ შრიფტზე. ავტორია ქართული, რუსული და ლათინური შრიფტის ორიგინალური ნიმუშებისა.
საგარეჯოს კვირაცხოვლის ეკლესია

საგარეჯოს კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს ქვლივიძეების უბანში, სასაფლაოზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყის ქვით და კირის ხსნარით. წყობა ირეგულარულია. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლეა 2,5 მ. სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში შესასვლელია გაჭრილი, რომელიც გარედან გვერდებზე რიყის ქვებითაა გამოყვანილი.

ეკლესიის გარშემო ქვლივიძეების საგვარეულო სასაფლაოა. ზოგიერთ საფლავზე ეპიტაფიაა შემორჩენილი.
ქვლივიძეანთ ციხე

ქვლივიძეანთ ციხე — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ქვლივიძეების უბანში. განეკუთვნება საუკუნის ნახევარს.

კოშკი გეგმით მრგვალია. შემორჩენილია ორსართულნახევრის სიმაღლეზე. შენობა ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. ზოგიერთი ელემენტი კი აგურითაა გამოყვანილი. შესასვლელი მეორე სართულის დონეზეა. კარი გადახურულია შეისრული თაღით, რომელიც მოქცეულია აგურით გამოყვანილ, ოთხკუთხა არეში.

კოშკის პირველი სართული დამხმარეა. იგი ხის კოჭებით თარაზულად იყო გადახურული. მეორე სართული საცხოვრებელია. გადახურულია სხმული, დადაბლებული პროპორციების მქონე, გუმბათოვანი კამარით. შესასვლელის მოპირდაპირედ ბუხარია. მეორე სართული მესამეს კედლის სისქეში მოწყობილი კიბით უკავშირდება. მესამე სართულის შემორჩენილ კედელში ხუთი შეღრმავებაა, რომლებიც ცალმაგი და შეწყვილებული სათოფურებითაა აღჭურვილი.
დავით გორდელაძე

დავით გიორგის ძე გორდელაძე (დ. 3 მარტი, 1946, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1997);

ბიოგრაფია
1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1980-1997 წლებში იყო თსსი-ის სამკურნალო ფაკულტეტის შინაგან დაავადებათა კათედრის თანამშრომელი (1995-1997 — კათედრის პროფესორი), 1997-2005 წლებში — ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შინაგან დაავადებათა კათედრის გამგე, 2000-2005 წლებში — მედიცინის ფაკულტეტის დეკანი. 2004 წლიდან საქართველოს თერაპევტთა ასოციაციის პრეზიდენტია. გორდელაძის სამეცნიერო ინტერესების სფერო: მინერალთა ცვლა, ლაზეროთერაპია, ჰეპატოლოგია, გასტროენტეროლოგია, გულის კუნთის მორფოლოგია, თერაპიის სწავლების მეთოდოლოგია, ბიოეთიკა, სამედ. სამართალი. გორდელაძე არის სამეცნიერო შრომებისა და 1 მონოგრაფიის ავტორი. მიღებული აქვს საავტორო მოწმობა 2 გამოგონებაზე. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).
თეიმურაზ გორდელაძე

თეიმურაზ დიმიტრის ძე გორდელაძე (დ. 12 აგვისტო, 1925, თბილისი — გ. 1 ივლისი, 2017) — ქართველი პათოლოგანატომი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1972), ღირსების ორდენის კავალერი (1999).

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1971-1978 წლებში მუშაობდა იქვე პათოლოგიური ანატომიის კათედრის პროფესორად. 1979-1998 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის სასამართლო მედიცინის კათედრის გამგე, 1998 წლიდან არის ამ კათედრის პროფესორი, პარალელურად 1993 წლიდან — ი. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის პათოლოგიის კათედრის პროფესორი. გორდელაძემ ექსპერიმენტულად შეისწავლა სიმსივნეებისა და მათ ირგვლივ მდებარე ქსოვილების ინერვაციის საკითხები, ზოგიერთი ძუძუმწოვარი ცხოველის ვირუს-პოლიომა 2510 შტამით გამოწვეული სიმსივნეების პათოლოგიური ანატომია და სხვ. გორდელაძე მრავალი სამეცნიერო შრომის, მათ შორის 2 მონოგრაფიისა და 4 სახელმძღვანელოს („სასამართლო მედიცინა“: 1995, 1998, 2001, 2008) ავტორია. 1974-1980 წლებში გორდელაძე იყო პათოლოგანატომთა საკავშირო სამეცნიერო საზოგადოების გამგეობის წევრი, საკავშირო სამედიცინო ჟურნალი „ “-ს სარედაქციო საბჭოს წევრი (1980-1990) და სხვ. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (1999).
ირაკლი გორდელაძე

ირაკლი ერმალოს ძე გორდელაძე (დ. 23 ივლისი, 1921, თბილისი — გ. 29 აგვისტო, 1998, იქვე) — ქართველი გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967).

ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. მისი პედაგოგები იყვნენ ს. ქობულაძე, ს. ნადარეიშვილი, კ. სანაძე. 1969 წელს აქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1958 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. გორდელაძე ძირითადად ქმნიდა პლაკატებს, რომელთაგან აღსანიშნავია ისტორიულ და პოლიტიკურ თემებზე შექმნილი: „თბილისის 1500 წელი“ (1957), „საშიში ბუდე“ (1964), „ქალთა საერთაშორისო დღე“ (1975), „ფრთხილად, დედამიწაა!“ (1982) და სხვ. საყურადღებოა ასევე თეატრის სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის შექმნილი აფიშები: „რიჩარდ “ (1957, სხვა ავტორებთან ერთად), „მამლუქი“ (1958), „მაია წყნეთელი“ (1962). გ. ნაყოფიერად მუშაობდა წიგნის ილუსტრატორად.