iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დიმიტრი ნაცვლიშვილი

დიმიტრი დიმიტრის ძე ნაცვლიშვილი (ნაცვალოვი; დ. 1 იანვარი, 1837 — გ. 27 აგვისტო, 1911) — ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1897).

წამომავლობით თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. 1860 წლიდან ოფიცრად მსახურობდა კავკასიის სამხედრო ოლქში. მონაწილეობდა 1862-1863 წლების კამპანიაში მთიელების წინააღმდეგ და 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1880-იან წლებში ირიცხებოდა პერეიასლავლის დრაგუნთა 46-ე პოლკში. 1891 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1897 წლის მარტში თადარიგში გავიდა გენერალ-მაიორის წოდების მინიჭებით, მუნდირითა და პენსიით. 1900-1903 წლებში იყო თბილისის საოლქო სასამართლოს საპატიო მომრიგებელი მოსამართლე. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის (ხმლებითა და ბაბთით, 1862) და (ხმლებით, 1877), წმ. ანას (ხმლებითა და ბაბთით, 1865) და (ხმლებით, 1878), წმ. ვლადიმერის (ხმლებითა და ბაბთით, 1877) და (1896) ხარისხის ორდენებით, ოქროს იარაღით „მამაცობისთვის“ (1878), ასევე სპარსეთის ლომისა და მზის ხარისხის ორდენით (1890).
კონსტანსია კასტილიელი (1354-1394)

კონსტანსია კასტილიელი (, ; დ. 1354, კასტროხერისი, კასტილიის სამეფო — გ. 24 მარტი, 1394, ლეიცესტერშირი, ინგლისის სამეფო) — ივრეის დინასტიის წარმომადგენელი. კასტილიის მეფე პედრო მრისხანეს ასული. ლანკასტერის ჰერცოგ ჯონ გენტელის მეორე ცოლი. კასტილიის დედოფალ კათრინ ლანკასტერელის დედა, ისაბელ კასტილიელის დიდი ბებია;

ბიოგრაფია
კონსტანსია დაიბადა 1354 წელს კასტროხერისში, ესპანეთში. იგი იყო კასტილიისა და ლეონის მეფე პედრო მრისხანესა და მისი ცოლის, მარია დე პადილიას უფროსი ასული. მამამისმა, მეფე პედრომ ჩუმად იქორწინა თავის საყვარელ მარიაზე, თუმცა ეკლესიამ და დიდებულებმა მათი ქორწინება არ სცნეს, რის გამოც იგი მის საყვარლად დარჩა, დედოფალი არასოდეს ყოფილა და შესაბამისად, კონსტანსია და მისი და, ისაბელი უკანონო შვილებად მიიჩნეოდნენ ესპანეთში.

1371 წლის 21 სექტემბერს ბორდოში, საფრანგეთში კონსტანსია დაქორწინდა ლანკასტერის ჰერცოგ ჯონ გენტელზე, ინგლისის მეფე ედუარდ -ისა და დედოფალ ფილიპა ენოელის შუათანა ძეზე, რომლის პირველი ცოლი, ჰერცოგინია ბლანკა 1368 წელს დაიღუპა შავი ჭირით. იმავდროულად, კონსტანსიას და, ისაბელი ცოლად გაჰყვა ასევე მეფე ედუარდის უმცროს ძეს, იორკის ჰერცოგ ედმუნდს.

1372 წლის 9 თებერვალს კონსტანსია დიდი ზეიმით შევიდა ლონდონში, როგორც კასტილიის დედოფალი, რომელსაც შეეგება მისი მაზლი, უელსის პრინცი ედუარდი და მისი ამალა. ინგლისური არისტოკრატია ლონდონის ქუჩებში გამოეფინა მის დასახვედრად. ინგლისში იგი სავოიის სასახლეში დააბინავეს. მთელი ეს ამბავი იმან გამოიწვია, რომ მისმა ქმარმა 1372 წლის 29 იანვარს კონსტანსიას მემკვიდრეობაზე დაყრდნობით თავი კასტილიის მეფედ გამოაცხადა, რადგან მეფე პედრო უვაჟოდ გარდაიცვალა, კონსტანსია კი მისი უფროსი ქალიშვილი იყო.

ეს იყო ჯონის კიდევ ერთი მცდელობა, რომ მეფის გვირგვინი მოეპოვებინა (ბავშვობაში იგი შოტლანდიის უმემკვიდრეო მეფე დეივიდ -ის მემკვიდრედ განიხილებოდა, თუმცა ტახტი ვერ მიიღო, ამბიციები კი ბოლომდე შერჩა). ვინაიდან ჯონსა და ინგლისის მეფის ტახტს შორის მისი ძმა, ედუარდი, მისი ძე, პრინცი რიჩარდი და მეორე ძმა, ჰერცოგი ლაიონელი იდგნენ, გვირგვინის მიღების იმედი ინგლისში არ ჰქონდა, ამიტომაც იგი მას სხვა სამეფოში ეძებდა. ამრიგად, მას საშუალება მიეცა და თავი კასტილიის მეფედ გამოაცხადა და აიძულა ინგლისელი დიდებულები, რომ მისთვის „ესპანეთის ბატონი“ ეწოდებინათ, შესაბამისად, ინგლისში კონსტანსიასაც კასტილიის დედოფლად მოიხსენიებდნენ. რამდენიმე ბრძოლის შემდეგ ჯონის ბრძოლა მეფობისათვის წარუმატებლად დასრულდა. 1388 წელს მასსა და კასტილიის მეფე ხუან -ს შორის დაიდო საზავო ხელშეკრულება, რის მიხედვითაც კასტილიის ტახტის მემკვიდრე, პრინცი ენრიკე ცოლად ირთავდა მათ ქალიშვილ კათრინ ლანკასტერელს, რითაც ტახტი ტრასტამარებს დარჩათ.

კონსტანცია გარდაიცვალა 1394 წლის 24 მარტს ლეიცესტერის სასახლეში, 39-40 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს ლეიცესტერში, წმინდა მარიამის სახელობის კათედრალში. სულ მალე ჯონი მესამედაც დაქორწინდა თავის საყვარელ კათრინ სუინფორდზე. კონსტანსიას ქვრივი 1399 წელს აღესრულა.

შვილები
კათრინი (1373-1418), ცოლად გაჰყვა კასტილიისა და ლეონის მეფე ენრიკე -ს, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი: არაგონისა და ნეაპოლის დედოფალი მარია, ალბუკერკეს ჰერცოგინია კატალინა და კასტილიისა და ლეონის მეფე ხუან ;
ჯონი (1374-1375), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ბეჟან ხერხეულიძე

ბეჟან ივანეს ძე ხერხეულიძე (დ. 1 დეკემბერი, 1857 — გ. 1920 წლის შემდეგ) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1910).

წარმომავლობით თბილისის გუბერნიის თავადთა ოჯახიდან. დაამთავრა პოლტავის პეტრეს სამხედრო გიმნაზია და ნიკოლოზის საკავალერიო სასწავლებელი (1876). მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის (1877-1878; იბრძოდა აფხაზეთის ტერიტორიაზე) და რუსეთ-იაპონიის (1904-1905) ომებში. 1902 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება. 1906 წლიდან მსახურობდა ყუბის 155-ე ქვეით პოლკში. 1910 წელს თადარიგში გავიდა პოლკოვნიკის წოდების მინიჭებით, მუნდირითა და პენსიით. მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1914 წელს კვლავ გამოიძახეს სამხედრო სამსახურში და დააბრუნეს ყუბის 155-ე ქვეით პოლკში, სადაც ბატალიონს მეთაურობდა. მონაწილეობდა ბრძოლებში კავკასიის ფრონტზე. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის (1904), წმ. ანას (1905), წმ. ვლადიმერის (1905, 25-წლიანი სამსახურისთვის) და (ხმლებით, 1915), წმ. გიორგის (2 ოქტომბერი, 1918; მიენიჭა დამოუკიდებელ საქართველოში 1916 წლის 1 იანვარს ერზრუმის ახლოს ბრძოლაში თავის გამოჩენისთვის). ცოლად ჰყავდა (1886) ანასტასია, ფლიგელ-ადიუტანტ ზაალ ტერიშვილის ასული (დ. 1867).
ქვედა მაზანდარა

ქვედა მაზანდარა — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის წალენჯიხის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ჭანისწყლის (მდინარე ხობისწყალის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 230 მ-ზე, ქალაქ წალენჯიხიდან 2 კმ-ში.

დასახლება წარსულში წარმოადგენდა სოფელ მაზანდარის ქვედა უბანს. სოფელი მაზანდარა 1988 წელს გაუქმდა ქალაქ წალენჯიხასთან ტერიტორიული შეზრდის გამო. 2010-იანი წლებიდან ქვედა მაზანდარა სოფელია ქალაქ წალენჯიხის ადმინისტრაციული ერთეულის შემადგენლობაში. სოფლის მიდამოებშია მაზანდარის კარსტული მღვიმე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 680 ადამიანი, ეროვნებით ქართველი.
მოუსაკა

მოუსაკა არის ბადრიჯანსა და/ან კარტოფილში მომზადებული თევზის კერძი, რომელიც ბერძნული წარმოშობისაა. ხშირად შეიცავს დაკეპილ ხორცს, რომელიც ახლო აღმოსავლეთისა და ბალკანებშია გავრცელებული რეგიონალური მცირე განსხვავებებით.

ევროპასა და ამერიკის კონტინენტებზე ყველაზე გავრცელებულ ვარიანტს ბერძნული წარმოადგენს, რომელიც 1920-იან წლებში შექმნა ბერძენმა ნიკოლას ცელემენტესმა. მრავალი ვერსიის მიხედვით, საჭმლის ზედა ფენა მზადდება რძის შემცველი სოუსით, შესქელებული კვეცხით ან ფქვილით. საბერძნეთში კერძს უმეტეს შემთხვევაში ცხელს მიირთმევენ.

მცირედით განსხვავებული ვარიანტი გავრცელებულია თურქეთში და ახლო აღმოსავლეთში. თურქეთში მოუსაკა შეიცავს წვრილად დაკეპილ და შემწვარ ბადრიჯანს, რომელსაც ხორცის პომინდვირან სოუსს უმატებენ და ოთახის ტემპერატურისას მიირთმევენ. არაბულ ქვეყნებში კერძს მეტწილად ცივად მიირთმევენ.

სახელი და ეტიმოლოგია
ინგლისური სახელი მოუსაკა ბერძნული სიტყვიდან, მოუსაკას იღებს სათავეს. ბალკანეთში სახელი ოსმალური თურქულიდან შევიდა, რომელიც თავის მხრივ არაბული სიტყვიდან მუსაქქ'ა გავრცელდა. ტერმინი სიტყვა- სიტყვით ითარგმნება, როგორც ,,ის რაც თხევადი იჭმევა". სიტვა ინგლისურში პირველად 1862 წელს შევიდა როგორც მუზაქქა .

მომზადება
საბერძნეთში
ვერსიების უმეტესობა დაფუძნებულია გახეხილ ბადრიჯანსა და პომინდორზე, რომელსაც ემატება დაკეპილი ხორცი, განსაკუთრებით ცხვრის ხორცი. ბერძნულ ვერსიაში შედის ხორცისა და ბადრიჯნის ფენები ბეშამელის (,,თეთრი") სოუსით, რომელსაც აცხობენ.

თანამედროვე ბერძნული ვერსია შექმნა საფრანგეთში ნასწავლმა ბერძენმა მზარეულმა, ნიკოლას ცელემეტესმა 1920-იან წლებში. ცელემენტესის სტილის რეცეპტი მოიცავდა სამ ფენას, ცალ- ცალკე მზადდება და მხოლოდ საბოლოო გამოცხობისას ერთდება. დაჭრილი ბადრიჯნის ქვედა ფენა ზეითუნის ზეთში იწვება, შუა, ცხვრის დაფქული ხორცის ფენა იკეპება და მას ემატება პიურეს სტილის პომინდორი, ნიორი, ხახვი და სანელებლები (შავი პილპილი, დარიჩინი). ზედა ფენას წარმოადგენს ბეშამელის სოუსი ან ქონდარის კრემი. კერძის ნაწილებს, სათითაოდ ათავსებენ ტაფაზე, მანამ სანამ მათი ზედაპირი არ შეწითლდება. მოუსაკას ჩვეულებრივსამებრ მიირთმევენ თბილს და არა ცხელს. თუ კერძს ღუმელიდან ცხელს გამოიღებენ მოუსაკას კვადრატები იშლება, შესაბამისად საჭიროა მისი ცოტახნით დასვენება, რომ გამყარდეს.

ამ ძირითად რეცეპტზე არსებობს ვარიაციები, ზოგჯერ უგემრიელესი სოუსით, ზოგჯერ სხვა ბოსტნეულით. ბადრიჯნის ნაჭრების გარდა,კერძი შეიძლება შეიცავდეს ყაბაყს, კატოფილს ან სოკოს. ცელემენტესის სამზარეულოს წიგნი შეიცავს კერძის ვეგანურ ვერსიასაც, რომელსაც არ აქვს არც ხორცი და არც რძის პროდუქტები. ამ შემთხვევაში გატარებული ხორცის ნაცვლად იყენებენ გატარებულ ბადრიჯანს, ტომატის სოუსს ან პურის ხრაშუნა ნაწილებს. 300

სამხრეთ ევროპა
ალბანეთში, ბულგარეთში და ყოფილ იუგოსლავიაში, ასევე რუმინეთში ბადრიჯნის, ღორის ხორცისა და ძროხის ხორცის ფარშის ნაცვლად გამოიყენება კარტოფილი. კერძის ზედა ფენა ჩვეულებრივსამებრ რძის ან იოგურტის ნაზავია უმ კვერცხთან. მცირე რაოდენობით უმატებენ ფქვილსაც. ამ ქვეყნებშიც კერძის სამი ფენაა: ქვედა ფენა შედგება დაფქული ღორისა და საქონლის ხორცისგან, შუა ფენა კარტოფლის ნაჭრებს მოიცავს, ხოლო ზედა ფენა როგორც წესი, ხაჭოა. თითოეული ფენა ცალ-ცალკე მზადდება და ტაფაზე დაბრაწვამდე ჩერდება.
ლიბიის სამზარეულო

ლიბიის სამზარეულოს (არაბ. ) ბევრი საერთო აქვს და ხმელთაშუა ზღვის სამზარეულოს ტრადიციებთან. ლიბიაში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარულია ბაზინი უსაფუარო პური, რომელსაც ამზადებენ ქერით, წყლით და მარილით. ქერის ფქვილის წყალში ხარშავენ და შემდეგ ცომის მისაღებად ურევენ სპეციალურად ამ კერძისათვის დამზადებული ჯოხით, რომელსაც მაღრაფს უწოდებენ. აკრძალულია ღორის მოხმარება შარიათის, ისლამის რელიგიური კანონების შესაბამისად. ლიბიის დედაქალაქ ტრიპოლიში განსაკუთრებით იგრძნობა იტალიური სამზარეულოს გავლენა.. გავრცელებულია მაკარონისა და ზღვის პროდუქტების კერძები. სამხრეთ ლიბიის სამზარეულო უფრო ტრადიციულად არაბული და ბერბერულია. ჩვეულებრივ ხილსა და ბოსტნეულში შედის ლეღვი, ფინიკი, ფორთოხალი, გარგარი და ზეთისხილი.

პროდუქტები და კერძები
ლიბიის ტრადიციულ საკვებს აქვს ოთხი მთავარი ინგრედიენტი: ზეთისხილი (და ზეითუნის ზეთი), ფინიკის პალმა, მარცვლეული და რძე. ამ უძველესი საკვების გამოყენება ჯერ კიდევ ნეოლითის ხანიდან იწყება, როდესაც ადამიანებმა პირველად დაიწყეს მოსავლის აღება და გარემოდან ბუნებრივი ინგრედიენტების გამოყენება. მარცვლეულს ხალავენ, ფქვავენ ცრიან და პურის, ნამცხვრების, სუპების, აუზის და სხვა ცომის კერძების დასამზადებლად იყენებენ. ფინიკის მოსავლის აღება, გამოშრობა და შენახვა ხდება წლის ბოლომდე; მათი მირთმევა შესაძლებელია როგორც ჩვეულებრივი სახით, ასევე სიროფში მოხარშვა, ან მსუბუქად მოხალვა და "ბსისით" ან რძით მირთმევა. ეს ტრადიციული და გემრიელი საუზმე ძალიან გავრცელებული იყო ქვეყანაში ბოლო დრომდე, როდესაც მრავალი ტრადიციული კერძი და პროდუქტი ჩაანაცვლა თანამედროვე , ნაკლებად ჯანსაღმა, ცხიმებით მდიდარი საკვებმა.
ჰარისა — ცხელი ჩილის სოუსი, რომელსაც ჩვეულებრივ მიირთმევენ ჩრდილოეთ აფრიკაში. ძირითადი ინგრედიენტებია: ჩილის წიწაკაკის სახეობები, როგორიცაა ჩილი ჩიტის თვალი, სერანოს წიწაკა და სანელებლები: ნიორის პასტა, ქინძი, წითელი ჩილის ფხვნილი, კარავაი (მერიდიანის ცერეცო) და ზეითუნის ზეთი.
ჰასაა — გრეის (სოუსის) სახეობა
მაგრუდი — ორცხობილები ფინიკით. მალბია-ბრინჯის პუდინგის სახეობა.
ცხვრის ხორცი.
რუბი — მუქი ყავისფერი, ძალიან ტკბილი სიროფი, რომელიც მოპოვებულია ფინიკიდან ან კარობიდან, რომელიც ფართოდ გამოიყენება ლიბიაში, ჩვეულებრივ „ასიდასთან“ ერთად.
შაკშოუკა — მზადდება მოზრდილი ცხვრის ხორცისაგან. ივლება ტრადიციულ საუზმედ.
შორბა — ცხვრისა და ბოსტნეულის წვნიანი პიტნით და ტომატის პასტით
ტაჯინი — სანელებლებით მომზადებული ცხვრის ხორცი პომიდვრისა და წიწაკის სოუსით.
უსბანი — ტრადიციული ლიბიური ძეხვი

დესერტები და სასმელები
მაქროუდი
ღურიბა
მააკროუნი
დრუა-ფეტვისაგან დამზადებული ლიბიური სასმელი
მაფრუკა
ქუნაფა
ცივი ნამცხვარი ან ტირამისუ
მჰალბია
ლიბიური ჩაი - ლიბიური ჩაი არის სქელი სასმელი, რომელსაც მიირთმევენ პატარა ჭიქაში ხშირად არაქისთან ერთად. პოპულარულია სხვადასხვა სახეობის ყავა, მათ შორის "". ასევე მოიხმარენ გამაგრილებელი სასმელება და ჩამოსასხმელ წყალს. მაღრიბის პიტნის ჩაი ასევე პოპულარული სასმელია. ლიბიაში აკრძალულია ყველა სახის ალკოჰოლური სასმელი 1969 წლიდან, შარიათის, ისლამის რელიგიური კანონების შესაბამისად. ამასთან, შავ ბაზარზე არალეგალურად შემოტანილი ალკოჰოლი არსებობს, ასევე თვითნაკეთი ალკოჰოლური სასმელი, რომელსაც ბოხას უწოდებენ და ხშირად მიირთმევენ გამაგრილებელ სასმელებთან ერთად.
ბულგოგი

ბულგოგი (კორეულად: ; სიტყვასიტყვით ,,ცეცხლოვანი ხორცი") კორეული წარმოშობის კერძია, რომელიც დამზადებულია შემწვარი ღორის ან ძროხის ხორცისგან. ხორცს ხშირად წვავენ როგორც მაყალზე ასევე ღუმელშიც. სახლში მომზადებისას იყენებენ ტაფაზე მომზადებულ ხორცს. მომზადებისთვის უმეტეს შემთხვევებში გამოიყენება საქონლის უძვლო ხორცი. კერძი წარმოიშვა კორეის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ რაიონებში, მაგრამ დღესდღეობით ძალიან პოპულარული კერძია სამხრეთ კორეაში. სამხრეთ კორეაში კერძს შევხვდებით ყველგან, დაწყებული მაღალი კლასის რესტორნებიდან ადგილობრივი მზა პროდუქტების სუპერმარკეტებით დამთავრებული.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება ბულგოგი კორეული სიტყვისგან ბულ-გოგი წარმოიშვა. ის ორი ნაწილისგან შედგება. ბულ ცეცხლს ნიშნავს, ხოლო გოგი ხორცს. ეს სიტყვა კორეულის ჩრდილოეთურ დიალექტიდან (იგივე ფხენიანის დიალექტიდან) მომდინარეობს. ამის გათვალისწინებით კერძი ჩრდილოეთ კოერული, ფხენიანურია. 1945 წელს კორეის ნახევარკუნძულის იაპონიის იძულებითი ოკუპაციისგან განთავისუფლების შემდეგ კერძი გავრცელდა სამხრეთ კორეაშიც და პოპულარული გახდა სეულში. ტერმინი 1947 წელს კორეულ ლექსიკონში შევიდა, როგორც ცეცხლზე შემწვარი.

კორეული ენის ეროვნული ინსტიტუტის მიერ გამოქვეყნებულ სტანდარტულ კორეულ ენათა ლექსიკონში ეს სიტყვა მიჩნეულია როგორც ხორცი, რომელიც წვრილად დაჭრილია, მარინირდება და ცეცხლზე იწვება. ეს სიტყვა ასევე შედის ინგლისურენოვან ლექსიკონებში, როგორიცაა - და . ეს სიტყვა ინგლისურ ლექსიკონში 1961 წელს გამოჩნდა.

ისტორია
ითვლება, რომ ბულგოგი კოგურიოს პერიოდში (ძვ. წ. 37 - ახ.წ. 668 წ.) ჩამოყალიბდა. მას თავდაპირველად ეწოდებოდა მაეკჯეოჯ , რომელიც შამფურზე შემწვარ საქონლის ხორცს მოიცავდა. მოგვიანებით, ჩოსონის დინასტიის დროს ეწოდებოდა ნეობიანი , რაც "წვრილად გავრცელებულ" ხორცს ნიშნავს. მიუხედავად იმისა, რომ დღეს ბულგოგს მწვადზე არ წვავენ, მას მაინც ბულგოგი სანჯეოკს უწოდებენ. 210

მომზადება
ბულგოგი ძროხის ხორცის უძვლო ნაწილებისგან შედგება, რომლებიც წვრილადაა დაჭრილი. საქონლის ხორცის გარდა, ქათმის და ღორის ბულგოგები ასევე ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სახეობაა კერძის მოსამზადებლად. ღორის მუცლის ნაწილი, ან სამიეოფსალ, როგორც მას კორეელები ეძახიან, ღორის ბულგოგისთვის ძალიან პოპულარული ნაწილია. ეს არის ნაზი და ცხიმიანი ნაწილი, რომელსაც შეუძლია კერძს უკეთესი გემო მისცეს. მომზადებამდე ხორცი მარინირდება, რათა გააუმჯობესოს თავისი გემო და შეიძინოს სინაზე სოიოს სოუსის, შაქრის, სეზამის ზეთის, ნივრის, დაფქული შავი პილპილისა და სხვა ინგრედიენტების დახმარებით. უმეტეს შემთხვევაში, ბულგოგის მომზადებისას, ეს ჩვეულებრივი ინგრედიენტებია. ამასთან, ხორცის მარინირებისთვის გამოყენებული ინგრედიენტები შეიძლება განსხვავდებოდეს, როგორც შეფ მზარეულებს შორის, ასევე ოჯახებს შორისაც, რაც ადამიანის სურვილებსა და ტრადიციებზეა დამოკიდებული. კერძში ხშირად გამოიყენება ანანასი, კივი და ხახვი. შაქარი ან სხვა სახის დამატკბობლები, როგორიცაა კოკა-კოლა, ზოგჯერ შეიძლება გამოიყენონ კერძისთვის სიტკობს შესაძენად. დამარინადების ხანგრძლივობას განსხვავებულია. ზოგადად, ბულგოგის ხორცი ერთ საათზე ნაკლები რჩება მარინადში, ზოგი კი არომატის გასაძლიერებლად მთელი ღამითაც კი ტოვებს. ზოგჯერ კერძს გრძელ მაკარონებს უმატებენ, ახალი სტილის კერძის მისაღებად.
ილია ხერხეულიძე

ილია მიხეილის ძე ხერხეულიძე (დ. 20 ივლისი, 1879 — გ. 1 სექტემბერი, 1924) — ქართველი სამხედრო პირი, პოდპოლკოვნიკი (1918).

წარმომავლობით თბილისის გუბერნიის თავადთა ოჯახიდან. დაამთავრა თბილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი. სხვადასხვა დროს მსახურობდა კიშინოვის 207-ე სარეზერვო ქვეით, მინსკის 54-ე ქვეით, ბალტინის 250-ე ქვეით პოლკში. მონაწილეობდა მსოფლიო ომში (1914-1918). ომის ბოლოს იყო ბალტინის 250-ე ქვეით პოლკის კაპიტანი. 1915 წელს ბრძოლის ველზე დაიღუპა მისი ორი ოფიცერი ძმა: შტაბს-კაპიტანი გიორგი და პოდპორუჩიკი მიხეილი, ასევე სიძე (დის ქმარი) — იასონ ახვლედიანი. ფრონტის მოშლის შემდეგ, 1917 წელს ილია ხერხეულიძე ყარსიდან თბილისში დაბრუნდა. 1918 წლიდან იყო საქართველოს ჯარის პოდპოლკოვნიკი. თავი გამოიჩინა 1918 წლის დეკემბრის ომში სომხეთთან, როდესაც მონაწილეობდა ახალქალაქის მაზრის დაცვაში. 1919 წლის სექტემბერში დაითხოვეს ქვეითი ჯარის თადარიგში. 1924 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ დააპატიმრა აგვისტოს აჯანყებაში მონაწილეობის ბრალდებით. იმავე წლის სექტემბერში დახვრიტეს. ცოლად ჰყავდა მარია კონიუხოვა. მათი შვილი ირაკლი (დ. 1908 — გ. 1978) იყო ინჟინერი-ჰიდროტექნიკოსი. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას და წმ. სტანისლავის ხარისხის ორდენებით (ორივე 1916).
კვერნაულის პირველი ეკლესია

კვერნაულის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვერნაულაში ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე, მდინარე მოლამურისხევის მარჯვენა ნაპირზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია მოზრდილი ზომის, ერთმანეთთან მჭიდროდ მიწყობილი ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: ჩამოშილილია სახურავის ორივე კალთა, კედლების გარეთა პერანგი და კუთხეების მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელები სამხრეთ კედლის დასავლეთ კედელში და დასავლეთ კედლის ღერძზეა. ორივე კარი გარედან გადახურულია დიდი ზომის ქვიშაქვით ხოლო შიგნით თაღოვანია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. ნიშები კედლის სისქეში მოწყობილ, გეგმით ირეგულარული ფორმის სამალავებითაა დაკავშირებული. აფსიდის თაღი შეისრულ ფორმისაა. შეისრული ფორმისაა კამარის საბჯენი თაღიც. ეკლესიის ფასადები დასრულებული ყოფილა თაროსებრი ლავგარდნით რომლის ნაწილები სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედელს შემორჩა.
კვერნაულის მეორე ეკლესია

კვერნაულის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვერნაულაში ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე, მდინარე მოლამურისხევის მარჯვენა ნაპირზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდო, ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამაროვანი გადახურვა, და აღმოსავლეთ კედლის ზედა ნაწილი. ბრტყლად გადახურული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე გაჭრილია მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელი. მის მარჯვნივ სამხრეთ კედელში, ორი პატარა სწორკუთხა ნიშია. დარბაზის ჩრდილოეთ კედელზე შეისრული კამარის მცირე ნაწილია შემორჩენილი.
ჩურო

ჩურო (ესპანურად: ) ესპანური ზეთში შემწვარი საკონდიტრო ნაწარმია. ხშირად მას მიირთმევენ, როგორც წასახემსებელს. ჩურო გავრცელებულია ესპანეთსა და პორტუგალიაში, რის შედეგადაც კერძი გავრცელდა ფილიპინებსა და ლათინურ ამერიკაში. მას მიირთმევენ მთელს მსოფლიოში განსაკუთრებით სამხერთ- დასავლეთ ამერიკაში და განსაკუთრებით იმ ადგილებში, სადაც პორტუგალიური და ესპანური წარმოშობის მიგრანტების დიდი რაოდენობაა. ესპანეთში ნაწარმი თხელია, ხშირად გაკვანძული, ზოგიერთ შემთხვევაში კი გრძელი. ჩუროს მიირთმევენ დილაობით, საუზმეზე, ცხელ შოკოლადთან ერთად. მას ხშირად ზემოდან შაქარი აქვს მოყრილი. სახელწოდება ჩურო გამოიყენება ესპანეთში, ესპანურენოვან ამერიკასა და ბრაზილიაში.

პორტუგალიაში ჩურო იყიდება როგორც ესპანური ნაწარმი. პორტუგალიისთვის დამახასიათებელია მცირედით განსხვავებული კერძი, სახელწოდებით პორა, რომელსაც ჩუროსგან განსხვავებით შიგთავსი აქვს. შიგთავსი მოიცავს კრემებს და ჟელეებს. პორტუგალიური ფარტურას (ასევე ჩუროს მსგავსია) ყველაზე პოპულარული ცომეულია მთელს პორტუგალიაში.

ისტორია
ჩუროს წარმოშობის ისტორია გაურკვეველია. ერთი თეორიის თანახმად, ნაწარმი ევროპაში ჩინეთიდან შემოიტანეს პორტუგალიელებმა. პორტუგალიელები აღმოსავლეთისკენ მიცურდნენ და მინგის დინასტიიდან ჩინეთიდან პორტუგალიაში დაბრუნებისას მათთან ერთად შეიტანეს ახალი კულინარიული ტექნიკა, მათ შორის ცომი იოუტიაო, რომელიც ჩუროს მსგავსი კერძია. ახალი საკონდიტრო ნაწარმი მალევე შემოიტანეს ესპანეთში, სადაც შეცვალეს ცომის შემადგენლობა და განაახლეს ფორმა.

კიდევ ერთი თეორია არის ის, რომ ჩურო ესპანელმა მწყემსებმა დაამზადეს, გამომცხვარი ნაწარმის ჩასანაცვლებლად. ჩუროს დამზადება მშრალ ადგილას, ღია ცეცხლზე ხდება, რაც მთაში მარტივ საქმეს წარმოადგენდა.

მსგავსი სტილის, ზეთში შემწვარი ცომის კერძები გვხვდება ხმელთაშუა ზღვის ნაპირებზე, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ძველი რომაული და ბერძნული მსგავსი სტილის კერძები.

მომზადება
ჩურო იწვება მანამ, სანამ ხრაშუნა არ გახდება. ზოგჯერ გემოვნების მიხედვით ზემოდან აყრიან შაქარს. ჩუროს ფორმას სპეციალური ხელსაწყო განაპირობებს, რომელიც ვარსკვლავის ფორმის გრძელ ცომის მასას უშვებს ცხელ ზეთში. ჩურო შეიძლება იყოს როგორც ვარსკვლავის ფორმის, ასევე პრიზმის ფორმის, სწორი, დახვეული ან სპირალური სახის.

ბრეზელების (გერმანული ცომის ნაწარმი) მსგავსად, ჩუროს ქუჩაში ყიდიან. მათ ქუჩაშივე წვავენ და მომხმარებლებს ცხელს სთავაზობენ. ესპანეთში და ლათინური ამერიკის დიდ ნაწილში ნაწარმს მიირთმევენ როგორც საუზმეზე, ასევე შესვენებებზე წასახელმსებლად. გარდა ამისა, ქვეყნებს, როგორიცაა კოლუმბია, პერუ, ესპანეთი და ვენესუელა, მთელი ქვეყნის მასშტაბით აქვთ ქუჩებში ჩურერიები (ჩუროს დასამზადებელი პუნქტები). პორტუგალიაში, მათ ჩვეულებრივ მიირთმევენ კარნავალებზე, ბაზრობებსა და სხვა დღესასწაულებზე.

ჩუროს ცომი არის ფქვილის, წყლისა და მარილის ნარევი. ზოგიერთ ვერსიას ამზადებენ კარტოფლის ფქვილისაგანაც.

ჩურო ესპანეთის სამხრეთ ნაწილში
სევილიაში, ჩუროს ნაცვლად ზოგჯერ გამოიყენებენ სიტყვას- კალიენტეს (ნიშნავს ,,ცხელი"). ეს ტენდენცია ეხება ნაწარმის სქელ ვარიანტს, რომელსაც პორრა ეწოდება. ესპანეთის ამ ნაწილში ჩურო ჩვეულებრივ შემწვარი უწყვეტი სპირალის ფორმისა და სწორედ შეწვის შემდეგ ჭრიან მას სასურველ ზომებად. სპირალის ცენტრი უფრო სქელი და რბილია და ბევრისთვის დელიკატესს წარმოადგენს. კერძი ასევე იყიდება სახელწოდებით " ", სახელი გულისხმობს კარტოფილის უფრო ნაზ პიურეს ტექსტურას.
კვირიას ხატი (კვერნაულა)

კვირიას ხატი — საკულტო ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვერნაულაში მთის ტყიან ფერდობზე. აგებულია საუკუნეში. ხატი გეგმით ოთხკუთხა, ზემოთკენ შევიწროებული მასიური ნაგებობაა. ნაშენია ნატეხი ქვით. სამხრეთის წახნაგში სწორკუთხა ნიშია, რომლის თავზე აგურის წყობით გამოყვანილი ჯვარია. ნაგებობა დასრულებულია ნახევარწრიული ფორმის სახურავით რომელსაც ლითონის ჯვარი ადგას.
ლაშარის ეკლესია

ლაშარის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვერნაულაში საყდარასგორაზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია დიდი ზომის რიყის ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოქცეულია გადახურვა, დანგრეულია ჩრდილოეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედლის დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო, გარეთკენ შევიწროვებული სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია.
ნათანიელ უესტი

ნათანაელ უესტი (; დ. 17 ოქტომბერი, 1903 — 22 დეკემბერი, 1940) — ამერიკელი მწერალი, პუბლიცისტი

ბიოგრაფია
დაიბადა კაუნასელი ებრაელი ემიგრანტების — მაქს (მორდუხ) ვაინშტეინის (1873-1932) და ანა ვალენშტეინის (1878-1935) ოჯახში, რომლებიც ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1902 წელს ჩავიდნენ. ის დროდადრო იღებდა ფორმალურ განათლებას, მაგრამ ბევრს კითხულობდა, უყვარდა ფრანგი სურეალისტები. გასული საუკუნის 20-იან წლებში უესტის მშობლების ფინანსური მდგომარეობა გაუარესდა. დიდი დეპრესიის დროს ის თავს პერიოდული მცირე შემოსავლებით ირჩენდა. დაკავებული იყო ჟურნალისტიკით, წერდა ფილმების სცენარებს, თანამშრომლობდა -თან და -თან .

1940 წლის 22 დეკემბერს, უესტი და მისი მეუღლე ეილინ მაკ-კენი ავარიაში მოყვნენ ელ-ცენტროში, კალიფორნიაში. ისინი მეხიკოდან ლოს-ანჯელესში ბრუნდებოდნენ.

აღიარება
თავის სიცოცხლეში ის დაუფასებელი იყო, არც ლიტერატურაში და არც კინემატოგრაფიულ სამყაროში მას წარმატება წილად არ ხვდა, ფართო მასშტაბით ცნობილი 1957 წელს მისი სრული პროზაული კრებულის გამოქვეყნების შემდეგ გახდა. ჰაროლდ ბლუმმა უესტის მოთხრობა საუკუნის ამერიკული ხელოვნების ერთ-ერთი უმაღლეს მიღწევად მოიხსენია.