iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლინკოლნ ელზუორთი

ლინკოლნ ელზუორთი ( დ. 12 მაისი, 1880 — გ. 26 მაისი, 1951) — ამერიკელი პოლარეთის მკვლევარი, მფრინავი. 1925 წელს იყო ჩრდილოეთ პოლუსისაკენ მიმავალი რუალ ამუნდსენის ექსპედიციის ერთ-ერთი თვითმფრინავის შტურმანი. 1926 წელს მონაწილეობდა ამუნდსენის ექსპედიციაში დირიჟაბლზე „ნორვეგია“ (მარშრუტი შპიცბერგენი — ჩრდილოეთ პოლუსი — ალასკა). 1935 წლის ნოემბერ-დეკემბერში მფრინავ ჰერბერტ ჰოლიკ-კენიონთან ერთად შეასრალა პირველი ტრანსანტარქტიკული გადაფრენა, რის შედეგადაც აღმოჩენილ იქნა მთათა ჯაჭვი ეტერნიტი, სენტინელის ქედი და ელზუორთის მთები. 1938–1939 წლებში შეასრულა გადაფრენა ანტარქტიდის შიდა რეგიონებში. 1928 წელს დაჯილდოვდა აშშ-ის კონგრესის ოქროს მედლით. ელზუორთის სახელობისაა კონცხი კუნძულ იანგზე, მწვერვალი კუინ-მოდის მთებში, ყინულქვეშა ტბა ანტარქტიდაში და ანტარქტიკული სადგური.
ტუპოლევის საპროექტო ბიურო

ტუპოლევი — რუსული თვითმფრინავთმშენებელი კომპანია რომელიც 1922 წელს დაარსდა. კომპანიის სათავო ოფისი მოსკოვში, რუსეთში მდებარეობს. 2012 წლის 22 ოქტომბერს კომპანიამ 90 წლის თავი აღნიშნა. კომპანია ასევე ცნობილია როგორც: ტუპოლვეის საპროექტო ბიურო და ღია სააქციო საზოგადოება ტუპოლევი. რუსეთის მთავრობამ კომპანია ტუპოლევი მიქოიანთან, სუხოისთან, ირკუტთან, ილუშინთან და იაკოვლევთან გააერთიანა რის შედეგადაც დაარსდა კომპანია ერთიანი საავიაციო კორპორაცია.
მოდელები
ბომბდამშენები და სხვა სამხედრო ტიპები
ტუ-2000

ტუპოლევ ტუ-2000 — შორსმოქმედი ზებგერითი ბომბდამშენი რომელიც დააპროექტა ტუპოლევმა. თავდაპირველად თვითმფრინავი განკუთვნილი იყო საბჭოთა კავშირისთვის, მაგრამ მოგვიანებით საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ თვითმფრინავს რუსეთის საჰაერო ძალებში უნდა ემსახურა, მაგრამ საბოლოოდ პროექტი შეჩერდა.

2009 წლის 19 აგვისტოს ტუპოლევმა განაცხადა, რომ მათ გააჩნდათ ხელშეკრულება რუსეთის თავდაცვის სამინისტროსთან, რომლის მიხედვითაც ტუპოლევს უნდა შეექმნა ზებგერითი ბომბდამშენი რომელიც დაფუძნებული იქნებოდა სრულიად ახალ ტექნოლოგიებზე.

დიზაინი და განვითარება
დიზაინი 1986 წელს ტუპოლევმა საბჭოთა კავშირისთვის შექმნა, ეს მოდელი იყო პასუხი ამერიკულ -30-ზე.

სპეციფიკაციები
მახასიათებლები
ეკიპაჟი: 2 მფრინავი
სიგრძე: 72 მეტრი
ფრთების შლილი: 30 მეტრი
დიამეტრი: 13 მეტრი
სრული მასა: 192,000 კგ

შესაძლებლობები
მაქსიმალური სიჩქარე:
ატმოსფეროში: 6 მახი
კოსმოსში: 24 მახი

გალერეა
როსის კუნძული

როსის კუნძული — კუნძული ანტარქტიდაში, როსის ზღვაში. დედამიწის ერთ-ერთი სამხრეთი კუნძული.

გეოგრაფია
ფართობი — 2460 კმ². სიგრძე — 69 კმ. თითქმის მთლიანად დაფარულია თოვლითა და ყინულით. მასზე აღმართულია ანტარქტიდის უმაღლესი მწვერვალები: ერებუსი (3794 მ) და ტერორი (3230 მ). ერებუსი — ყველაზე სამხრეთი აქტიური ვულკანია დედამიწაზე. მოქცეულია როსის ტერიტორიის ფარგლებში. კუნძულის სამხრეთ დაბოლოებაზე მდებარეობს ამერიკული ანტარქტიკული სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი.

ისტორია
ანტარქტიდის რეგიონის ცნობილმა ზღვაოსანმა და მეზღვაურმა ჯეიმზ კლარკ როსმა კუნძული აღმოაჩინა 1841 წელს. მან კუნძულზე ასევე აღმოაჩინა ვულკანები და მათ თავისი გემების პატივსაცემად ერებუსი და ტერორი დაარქვა.

ტერიტორიული პრეტენზიები
როსის კუნძული, მიუხედავად 1961 წლის ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმებისა, მიეკუთვნება ეგრეთ წოდებულ როსის ტერიტორიას, რომელზეც პრეტენზიას აცხადებს ახალი ზელანდია.

მოსახლეობა
სეზონზე დამოკიდებულებით, კუნძულზე იმყოფება 200-დან 1000 ადამიანამდე. მუდმივი მოსახლეობა არ არსებობს, მაგრამ ბევრი მკვლევარი ცხოვრობს მსგავს პირობებში წელიწადზე მეტი ხნის პერიოდში.

საინტერესო ფაქტები
როსის კუნძული არ უნდა აგვერიოს ჯეიმზ როსის კუნძულში, რომელიც მდებარეობს ანტარქტიდის ნახევარკუნძულთან. ორივე კუნძულს სახელი დაერქვა ერთი და იგივე ადამიანის — ჯეიმზ კლარკ როსის პატივსაცემად, მაგრამ ისინი სხვადასხვა კუნძულებია.
იაპონიის შიგა ზღვა

იაპონიის შიგა ზღვა, სეტო-ნაიკაი — ზღვა წყნარ ოკეანეში. ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან შემოსაზღვრულია კუნძულ ჰონსიუს დასავლეთი ნაწილის სამხრეთი ნაპირით, სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება კუნძულ კიუსიუს ნაპირი, სამხრეთით კუნძულ სიკოკუს ჩრდილოეთი ნაპირი. ზღვა მეტწილად იზოლირებულია იაპონიისა და ფილიპინის ზღვებისაგან და მხოლოდ შეზღუდულად არის დაკავშირებული მათთან. ჩრდილოეთით ვიწრო და თხელი (10–10,5 მ) კამონის სრუტეა. წყნარ ოკეანეს უკავშირდება კიისა და ბუნგოს სრუტეებით, ხოლო იაპონიის ზღვას — სიმონოსეკის სრუტით. ზღვა გაჭიმულია დაახლოებით განედის მიმართულებით. კუნძულთშორისი კონტინენტური ზღვაა. სიგრძე 445 კმ, სიგანე 55 კმ, ფართობი 18 000 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 241 მ. საშუალო სიღრმე 20–60 მ. მარილიანობა 30-34 ‰.

ზღვაში დაახლოებით 3000 კუნძულია, რომლებიც იკავებენ მისი სივრცის მნიშვნელოვან ნაწილს. კუნძულები გაყოფილია მრავალრიცხოვანი სრუტეებით. ნაპირები ძლიერ დანაწევრებულია. ზღვის შუა ნაწილი მეტად მცირეწყლიანია. მოქცეულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სუბტროპიკულ ზონაში. წარმოადგენს იაპონიის უმნიშვნელოვანეს შიგა საზღვაო გზას. ზამთარში აზიის მატერიკზე ვრცელდება მაღალი წნევის მდგრადი ოლქი, ხოლო წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში გავრცელებულია ალეუტის მინიმუმი, რომლის ცენტრი ლოკალიზდება ალეუტის მწკვრივის აღმოსავლეთ ნაწილში. ამასთან დაკავშირებით იაპონიის შიგა ზღვის ღია სივრცეებში გაბატონებულია ჩრდილოეთ-დასავლეთის და ჩრდილოეთის ქარები (ზამთრის მუსონი), რომელთა განმეორებადობა აჭარბებს 60%-ს, ხოლო მათი სიჩქარე საშუალოდ უდრის 3–4 მ/წმ-ს (ცალკეულ თვეებში ეს მაჩვენებელი მატულობს). ნაპირების რთული ოროგრაფია შესამჩნევად ახდენს გავლენას ქარების მიმართულებასა და სიჩქარეზე.

ცალკეულ რაიონებში (კამონის სრუტე) ქარები მიმართულების მხრივ არამდგრადია. ქარის სიჩქარე აქ აღწევს საშუალოდ 4–6 მ/წმ-ს. სანაპიროს სხვა მონაკვეთებზე ქარები ხშირად აღწევენ შტორმულ ძალას (ბუნგოს სრუტე, ჰონსიუს სანაპირო და სხვა). ამ სეზონში ზღვის დიდ ნაწილში ფიქსირდება 2–4, ხოლო ადგილ-ადგილ 6–12 შტორმული დღე. შტილი იშვიათია. ზაფხული ცხელი და მეტად ნოტიოა. ივნისის შუა რიცხვებში მყარი ღრუბლები ფარავენ ცას და თითქმის არ აღინიშნება დღე წვიმის გარეშე. დამახასიათებელია მოღრუბლული, დახშული, წვიმიანი ამინდები ნათელი დღეების გარეშე. უძველესი ზონის ნაპირები ზომიერდება ბრიზით, თუმცა ღამის საათებში გაგრილებული ზღვის ბრიზი წყდება და ამინდი ხდება ცხელი, ნოტიო და დახშული.

მთავარი ნავსადგურებია: კობე, ოსაკა, სიმონოსეკი და სხვა.
ევგენი ზამიატინი

ევგენი ზამიატინი (, დ. 1 თებერვალი [ ძვ. სტ. 20 იანვარი], 1884, ლებედიანი — გ. 10 მარტი, 1937, პარიზი) — რუსი მწერალი, კრიტიკოსი და პუბლიცისტი. მამა მართლმადიდებელი მღვდელი, ხოლო დედა პიანისტი ჰყავდა. 1893–1896 წლებში ლებედიანის, ხოლო შემდეგ ვორონეჟის გიმნაზიაში სწავლობდა, რომელიც ოქროს მედალზე დაამთავრა. ამავე წელს ჩაირიცხა გემთმშენებლობის ფაკულტეტზე, სანქტ-პეტერბურგის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. შემდგომ წლებში აქტიური სოციალ-დემოკრატი გახდა, სტუდენტ ახალგაზრდების რევოლუციონერულ გზას გაჰყვა. სწორედ აქ შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს, ლიუდმილა უსოვას. ზამიატინმა თავისი პირველი მოთხრობა 1908 წელს დაწერა, სწავლასთან ერთად პარალელურად მოთხრობებსაც წერდა. მანვე ვიქტორ შკლოვსკისთან ერთად ჩამოაყალიბა ახალგაზრდა მწერალთა ჯგუფი — სერაპიონის ძმები. გარდაიცვალა 1937 წლის 10 მარტს, პარიზში, დაკრძალულია პარიზის სასაფლაოზე, კომუნა ტიეში.
მაჰიდევრან სულთანი

მაჰიდევრან გულბაჰარ სულთანი (1498 — 3 თებერვალი 1581, ბურსა, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის სულთან სულეიმან -ის ხარჭა, ჰასეკი სულთანი, პრინც მუსტაფას (1515-1553 წწ.) და აჰმედის (გარდაიცვალა ჩვილი) დედა; თავად ივან ამაშუკის და.

იგი ითვლება ოსმალეთის იმპერიაში ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ ქალბატონად.

ბიოგრაფია
მაჰიდევრანი წარმოშობით ჩერქეზული გვარის კანუკოვების შთამომავალი იყო. 1515 წელს მას სულეიმანთან შეეძინა მუსტაფა, რომელიც გახდა ტახტის მემკვიდრე. სულთან სელიმ –ის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა სტამბოლში.

სულთნის ჰარამხანაში მას ჰყავდა გავლენიანი მოწინააღმდეგე ჰიურემ სულთანი (ევროპაში ცნობილი როგორც როქსოლანა), რომელიც ძალიან მალე გახდა არა მარტო სულთნის საყვარელი ხარჭა, არამედ სულთნის საყვარელი მეუღლეც. ჰიურემს სულთანთან შეეძინა ჯერ მეჰმედი (1521-1543 წწ.), ხოლო შემდეგ სელიმი (მომავალი სულთანი). ორ ქალს შორის დაპირისპირებას ახშობდა სულეიმან -ის დედა აიშე ჰაფსა სულთანი, რომლის გარდაცვალების შემდეგ (1534 წ.) უფრო გამწვავდა მათი მეტოქეობა.

მოგვიანებით სულთანმა მაჰიდევრანი შვილთან ერთად გააგზავნა პროვინციაში. ოსმალური ტრადიციის თანახმად ყველა ტახტის მემკვიდრეს უნდა ემსახურა მანისაში მეფისნაცვლის (სანჯაყ-ბეის) თანამდებობაზე, რომელსაც თან უნდა ახლდეს დედაც. მუსტაფა ჯერ გააგზავნეს მანისაში, ხოლო შემდეგ ამასიაში.

1553 წელს მუსტაფა ჩამოახრჩვეს მამის წინააღმდეგ შეთქმულების ბრალდებით. შვილის გარდაცვალების შემდეგ მაჰიდევრანის ცხოვრება საკმაოდ არეული გახდა. იგი გარდაიცვალა 1581 წლის 3 აგვისტოს სულთან სულეიმანის, ჰიურემის და მათი ყველა შვილის გარდაცვალების შემდეგ. დაკრძალულია შეჰზადე მუსტაფას მავზოლეუმში, მურადიეს მეჩეთში.
ნორმანდიის საჰერცოგო

ნორმანდიის საჰერცოგო — საჰერცოგო თანამედროვე საფრანგეთის ტერიტორიაზე 911-1469 წლებში. მდებარეობდა ლა-მანშის სრუტის ნაპირას და ესაზღვრებოდა ბრეტანი, მენის საგრაფო, ორლეანი, ილ-დე-ფრანსი და პიკარდია. ამჟამად ყოფილი საჰერცოგოს ტერიტორია შედის ზემო (ზღვისპირა სენა და ერის დეპარტამენტი) და ქვემო ნორმანდიის (ორნი, მანში და კალვადოსის დეპარტამენტი) შემადგენლობაში.

ისტორია
900 წლისთვის ფრანკთა სამეფო სამ ნაწილად იყო დაშლილი. მათ შორის ყველაზე დიდი საფრთხე დასავლეთ სამეფოს დაემუქრა. 900 წელს ვიკინგები ლა-მანშის სანაპიროზე გადასხდნენ, დაიპყრეს ტერიტორია და იწყეს დასახლებების შექმნა. 900-911 წლებში ამ ტერიტორიაზე უამრავი ვიკინგი დასახლდა. სწორედ აქედან მოდის სახელწოდება ნორმანდია (ცნობილია, რომ ვიკინგებს დასავლეთ ევროპაში ჩრდილოეთის ნორმანებს უწოდებდნენ). ამ ტერიტორიაზე დასახლებულმა ვიკინგებმა ქრისტიანობა მიიღეს და ჩამოაყალიბეს საჰერცოგო. ისინი ებრძოდნენ მეზობელ საჰერცოგოებს: ბრეტანსა და ბურგუნდიას. საუკუნიდან ნორმანდიის საჰერცოგომ გაძლიერება იწყო. განსაკუთრებით გაძლიერდა ჰერცოგების რობერტისა (1027-1035 წწ.) და უილიამ -ის მმართველობის დროს. 1035 წელს ჰერცოგი რობერტი წმინდა მიწიდან დაბრუნებისას გარდაიცვალა. ტახტი მისმა ვაჟმა უილიამ -მ დაიკავა. უილიამი თავიდან ბრეტანს ებრძოდა, ხოლო 1065 წლიდან ინგლისის დაპყრობა გადაწყვიტა. 1066 წლის 14 ოქტომბერს ჰასტინგზის ბრძოლაში მან დაამარცხა და მოკლა ინგლისის უკანასკნელი საქსონი მეფე ჰაროლდ . ამის შემდეგ იგი ინგლისის მეფე გახდა და ქვეყანას 1087 წლამდე მართავდა, ასევე იყო ნორმანდიის ჰერცოგიც. ინგლისის დაპყრობამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა საჰერცოგოს გაძლიერებაში. მაგრამ ნორმანი დამპყრობლების იმპერიამ უდიდეს მასშტაბებს უილიამის ძმის ჰენრი -ის (1106-1135 წწ.) დროს მიაღწია. 1127 წელს ნორმანებმა აღადგინეს კონტროლი მალტაზე, ხოლო 1130 წელს ნორმანი გრაფი როჯერ სიცილიის სამეფოს პირველი ნორმანი მეფე გახდა. ნორმანი გვარის მეფეები ინგლისს 1154 წლამდე მართავდნენ. ხოლო სიცილიის სამეფოს 1204 წლამდე. 1130 წლისთვის ნორმანთა ხელში იყო: საჰერცოგოს მიწა, ინგლისის სამეფო, მალტა, კ. სიცილია და სამხრეთ იტალია. ასეთი იყო ნორმანდიის საჰერცოგო ძლიერების ზენიტში. 1200 წლიდან საჰერცოგო დასუსტდა. ხოლო ასწლიანი ომის პერიოდში ხელიდან ხელში გადადიოდა. ბოლოს საფრანგეთის განუყოფელ ნაწილად იქცა.
სპანტაღუდ ტბელი

სპანტაღუდ ტბელი — საუკუნის ქართველი დიდგვაროვანი. იმყოფებოდა ბიზანტიის სამსახურში. ატარებდა პატრიკისა და სტრატეგის წოდებებს. სავარაუდოდ მიეკუთვნებოდა ტბელების ფეოდალურ საგვარეულოს.

იხსენიება სირიაში, ბიზანტიური ციხესიმაგრე ბალატუნუსის ნანგრევებში 2008 წელს აღმოჩენილ ორენოვან ბერძნულ-ქართულ წარწერაში, როგორც პატრიკი და სტრატეგი და ამ ციხის ერთ-ერთი ბურჯის აღმშენებელი. წარწერა 1031 წლით თარიღდება და ამჟამად ინახება სირიის ქ. ლატაკიის მუზეუმში. იგი უნდა იყოს 1040 წელს შავი მთის კალიპოს მონასტერში იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის წინამძღვრის პროხორესათვის გადაწერილი ხელნაწერის კოლოფონში მოხსენიებული სპანდაღუტ პატრიკი და შიდა ქართლის ბორცვისჯვრის წარწერების „სპდღ~დ“, შვილი პატრიკიოს ტბელი ქავთარის ძისა, ასევე თრიალეთის კლდეისას ტაძრის წარწერის „სპ(ა)ნდ(ა)ღუდ“.
მეჰმედი (შეჰზადე)

შეჰზადე მეჰმედი (დ. 1521, კონსტანტინოპოლი — გ. 6 ნოემბერი, 1543, მანისა) — სულთან სულეიმან -ისა და ჰიურემ სულთნის უფროსი შვილი, მანისის სანჯაყ-ბეი 1541-1543 წლებში.

დაიბადა 1521 წელს კონსტანტინოპოლში, მისი დედა იყო მონა და შემდეგ სულთან სულეიმან -ის კანონიერი ცოლი ჰიურემ სულთანი.

1537 წელს მეჰმედმა ძმა სელიმთან ერთად მონაწილეობა მიიღო ვენეციის ლაშქრობაში და ოსმალეთის არმიის ერთ-ერთი მეთაური იყო კორფუს ალყის დროს. მეჰმედი აგრეთვე მონაწილეობდა 1541 წლის უნგრეთის ლაშქრობაში.

1533 წელს სულთანმა სულეიმანმა უფროსი შვილი მუსტაფა დანიშნა მანისის სანჯაყ-ბეიდ. მანისა ითვლებოდა საუფლისწულო დომენად და ის ვინც იქ მსახურობდა იყო ოსმალეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრე. 1541 წელს სულთანმა მუსტაფა ამასიაში გააგზავნა, ხოლო მანისის სანჯაყ-ბეიდ დანიშნა მეჰმედი. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, სულეიმანს სურდა, რომ მის შემდეგ ტახტზე მეჰმედი ასულიყო, რადგან მას მუსტაფაზე ჭკვიან და ძლიერ მმართველად თვლიდა. ევლია ჩელები მეჰმედს აღწერდა, როგორც უფრო დახვეწილი თვისებებისა და მაღალი ინტელექტის მქონეს, ვიდრე თუნდაც მუსტაფა იყო.

1543 წელს მეჰმედმა მონაწილეობა კვლავ მიიღო უნგრეთის ლაშქრობაში და მამასთან ერთად მეთაურობდა ოსმალეთის არმიას ესტერგომის ალყის დროს. ამავე წელს, სანჯაყში დაბრუნების შემდეგ, მეჰმედი მოულოდნელად გარდაიცვალა. ერთი-ერთი ვერსიით იგი ყვავილმა იმსხვერპლა. ასევე, არსებობს ვერსია, რომ მეჰმედი მუსტაფას დედა, მაჰიდევრანმა მოაწამვლინა, რადგან სულეიმანი მის ტახტზე აყვანას აპირებდა. საყვარელი შვილის ხსოვნის პატივსაცემად სულეიმანმა ცნობილ არქიტექტორ სინანს სტამბოლში ააშენებინა შეჰზადეს მეჩეთი. მეჩეთი 1543-1548 წლებში შენდებოდა.

მეჰმედის სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე დაიბადა მისი შვილი ჰუმაშაჰი, რომელიც 5-ჯერ გათხოვდა და შეეძინა 6 ბიჭი და 5 გოგო. გარდაიცვალა 52 წლის და დაკრძალულია მამის გვერდით შეჰზადეს მეჩეთში.
ჩიტრე

ჩიტრე — ქალაქი პანამაში, ერერას პროვინციაში. მდებარეობს პანამის ყურიდან 7 კილომეტრის დაშორებით, ასუეროს ნახევარკუნძულზე. სახელი „ჩიტრე“ მომდინარეობს ადგილობრივი ტომი ჩიტრასგან. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 50 684 ადამიანს შეადგენდა.

ისტორია
ჩიტრე დაარსდა 1848 წლის 19 ოქტომბერს. როდესაც 1915 წელს ერერას პროვინცია შეიქმნა, ჩიტრე მისი დედაქალაქი გახდა. 1941 წელს, არნულფო არიასის პრეზიდენტობის დროს ერერას პროვინცია ლოს-სანტოსის პროვინციას შეუერთდა და ჩიტრე მათი საერთო დედაქალაქი გახდა. რიკარდო ადოლფო დე ლა გუარდიას პრეზიდენტობის დროს პროვინციები კვლავ გაიყო და ჩიტრე ისევ ერერას პროვინციის დედაქალაქად დარჩა.

1948 წლის 19 ოქტომბერს ჩიტრეში დიდი ზარ-ზეიმით აღნიშნეს დაარსების ასი წლისთავი.
თორღვა ძაგანი

თორღვა ძაგანი — ლეგენდარული ხევსური გმირი სოფელ მუცოდან. მისი საგმირო საქმეები ასახულია ქართულ ფოლკლორში. გადმოცემით თორღვა ალექსანდრე ბატონიშვილის უკანონო ძე იყო, ბეჭებზე ჯვრის, მზისა და მთვარის გამოსახულება ჰქონდა. ხალხური ლექსის თანახმად, შვიდ წელს ნაავადარი თორღვა ფშაველი ჩოთას მჭვარტლიანმა ისარმა განგმირა. დ. გოგოჭურის (1977) აზრით, თორღვას ბაგრატიონობა ხალხური წარმოსახვის შედეგია და ის სინამდვილეში საუკუნის მოღვაწის თორღვა პანკელის შვილი და ძაგანისძეთა სახლის წარმომადგენელი იყო.
არაიხანის რაიონი

არაიხანის რაიონი — რაიონი პანამაში, დასავლეთ პანამის პროვინციაში. მდებარეობს პანამის არხის ჩრდილოეთით (ტექნიკურად დასავლეთით) და ესაზღვრება დედაქალაქ პანამას. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 220 779 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც უდიდესი ნაწილი ქალაქ პანამაში მომუშავე ადამიანია. რაიონის საერთო ფართობი 170 კმ²-ია, ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არაიხანი.
ანჟი მაჰაჩყალა (საფეხბურთო კლუბი)

ანჟი მაჰაჩყალა — რუსული კლუბი, რომელიც ჩამოყალიბდა ქალაქ მაჰაჩყალაში, დაღესტნის დედაქალაქში. ასპარეზობს რუსეთის პრემიერ-ლიგაში. საშინაო მატჩებს ატარებს ანჟი არენაზე.

2011 წლის 18 იანვარს გუნდი შეიძინა მილიარდელმა სულეიმან კერიმოვმა. აქედან მოყოლებული გუნდს აქვს საკმარისი თანხები ტრანსფერებისთვის, როგორც ეს იყო სამუელ ეტო’ოს ტრანსფერი.

ტიტულები
რუსეთის პირველი დივიზიონი:
გამარჯვებული (2): 1999, 2009

რუსეთის თასი:
ფინალისტი (2): 2001, 2013

ბოლო სეზონები
რუსეთი
ევროპული რეკორდი
1: პირველი ეტაპი, 2: მეორე საკვალიფიკაციო ეტაპი, 3: მესამე საკვალიფიკაციო ეტაპი, : ფლეი-ოფი

შენიშვნა
1 მხოლოდ 1 თამაში იქნა ჩატარებული, ნეიტრალურ სტადიონზე ვარშავაში, პოლონეთი,რუსეთში არარსებული უსაფრთხოების გამო.

შემადგენლობა 2013–14
2013 წლის 23 სექტემბრისთვის.

ბომბარდირები სეზონის მიხედვით
მსტისლავ დობუჟინსკი

მსტისლავ დობუჟინსკი (, დ. 2/14 აგვისტო, 1875, ნოვგოროდი — 20 ნოემბერი, 1957, ნიუ-იორკი) — რუსი მხატვარი, ქალაქის პეიზაჟების ოსტატი, შემოქმედებითი გაერთიანება ხელოვნების სამყარო-ს წევრი, სამხატვრო კრიტიკოსი და მემუარისტი. მსტისლავის დაბადების შემდეგ მისი მშობლები გაშორდნენ. მას მამამისი ზრდიდა, გიმნაზია ვილნში დაამთავრა. შემდგომში სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის მხატვართა საზოგადოების საიმპერატორო სკოლაში (1885—1887), ასევე ანტონ უჟბესა და შიმონ ხოლოშის სკოლებში (მიუნხენი, 1899—1901). გამოფენებში მონაწილეობას 1902 წლიდან იღებდა. სხვადასხვა დროს იყო სახელმწიფო თეატრების, სამხატვრო აკადემიებისა თუ გაერთიანებების აქტიური წევრი. 1939 წლიდან ცხოვრობდა აშშ-ში. გარდაიცვალა 1957 წლის 20 ნოემბერს, ნიუ-იორკში.
კრესტოვსკის კუნძული (სანქტ-პეტერბურგი)

}
| მდებარეობა =
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 4,2
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა =
| სიმაღლე_მ =
| ქვეყნის სახელი =

კრესტოვსკის კუნძული — კუნძული სანქტ-პეტერბურგში, მდებარეობს ქალაქის დასავლეთ ნაწილში, პეტროგრადის რაიონის ტერიტორიაზე, მდინარე ნევის დელტაში. კუნძულის ფართობია 4,2 კმ²-ს შეადგენს.

ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად, ჯერ კიდევ სანქტ-პეტერბურგის დაარსებამდე, კუნძულზე იდგა სამლოცველო, რომელსაც დიდი ჯვარი ჰქონდა. სწორედ ამიტომ დაერქვა კუნძულს კრესტოვსკი (ჯვაროვანი). მეორე ლეგენდის თანახმად, როდესაც ნატალია ალექსეევნას სახლი უნოძეს, მის ეზოში მშენებლებმა დიდი ჯვარი იპოვეს. ასევე, ერთ-ერთი ვერსიის თანახმად კუნძულს სახელი მისსავე ცენტრში მდებარე ჯვრისებრი ფორმის ტბის გამო დაერქვა.

ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება — საშუალო ნევკა, სამხრეთიდან — პატარა ნევკა, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — კრესტოვკა. დასავლეთი მხარე გადის ფინეთის ყურეზე.
ნიკოლოზ ჯიშკარიანი

ნიკოლოზ ჯიშკარიანი (დ. 4 ივნისი, 1990, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, ლანჩხუთის „გურიას“ მარცხენა ნახევარმცველი, ასევე შეუძლია დაცვის მარცხენა ფლანგზე თამაში.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2007/2008
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (2): 2008/2009, 2012/2013
პირველი ლიგა ჩემპიონი (1): 2010/2011
საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2008/2009, 2010/2011
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2008/2009
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (3): 2009/2010, 2011/2012, 2012/2013
ჩანგუინოლა

ჩანგუინოლა — ქალაქი პანამაში, ბოკას-დელ-ტოროს პროვინციაში, ჩანგუინოლის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 24 420 ადამიანს შეადგენდა. ეკონომიკის წამყვანი დარგებია ტურიზმი და სოფლის მეურნეობა. შემოგარენში მრავლადაა ბანანის პლანტაციები. ქალაქს ემსახურება პატარა საერთაშორისო აეროპორტი.

ჩანგუინოლის კლიმატი ტროპიკულია.
კრილია სოვეტოვი სამარა (საფეხბურთო კლუბი)

კრილია სოვეტოვი სამარა — რუსული კლუბი, რომელიც ჩამოყალიბდა ქალაქ სამარაში. ასპარეზობს რუსეთის პრემიერ-ლიგაში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ მეტალურგზე. 2004 წელს რუსეთის პრემიერ-ლიგაში დაიკავა მესამე ადგილი. სახელი კრილია სოვეტოვი ნიშნავს საბჭოების ფრთებს.

ტიტულები
შიდა ჩემპიონატები
საბჭოთა თასი / რუსეთის თასი:
ფინალისტი (3): 1953, 1964, 2004

საბჭოთა პირველი ლიგა / რუსეთის ნაციონალური საფეხბურთო ლიგა: 5
1945, 1956, 1961, 1975, 1978

პროგრესის თასი: 1
1976

ლიგის და თასის ისტორია
რუსეთი

შემადგენლობა 2013–14
2013 წლის 23 სექტემბრისთვის.

გამოჩენილი ფეხბურთელები
სსრკ/რუსეთი
გალიმზიან ხუსეინოვი
კონსტანტინ კრიჟევსკი
ევგენი ლოვჩევი
ნიკოლა პავლოვი
ვლადიმერ სოხაროვი
ვასილი ჟუპიკოვი
ალექსანდრ ბოროდიუკი
ანდრეი კანჩელსკისი
ვასილი კულკოვი
ომარი თეთრაძე
რომან ადამოვი
ალექსანდრ ანიუკოვი
ალექსეი არიფულინი
ანტონ ბობერი
ვიქტორ ბულატოვი
ევგენი ბუშმანოვი
ანდრეი ჩიჩკინი
ვიაჩესლავ დაიევი
მაქსიმ დემენკო
სერგეი იგნაშევიჩი
ანდრეი კარიაკა
ევგენი ხარლაჩიოვი
დენის კოლოდინი
რამიზ მამედოვი
ვლადისლავ რამიდოვი
იგორ სემშოვი
რომან შიშკინი
ანდრეი სოლომატინი
ანდრეი ტიხონოვი
რომან ვორობიოვი

ყოფილი სსრკ-ს ქვეყნები

გარნიკ ავალიანი
კარენ დოხოიანი
კარაპეტ მიკაელიანი
არტურ მკრტჩიანი
ტიგრან პეტროსიანი

ვიტალ ბულიჰა
ალექსანდრ ჩაიკა
ალექსანდრ ჰლები
ანდრეი ჰლებასოლაუ
ტიმოფეი კალაჩევი
სერგეი კორნილენკო
დენის კოვბა
დიმიტრი მოლოში
ალექსანდრ ორეშინკოვი
ულაძმირ შუნეიკა
ალექსეი შვერნიუკი
სერგეი ვიერამკო
დიმიტრი ვერხოვცოვი
გია გრიგალავა
დავით გვარამაძე
გელა ინალიშვილი
დავით მუჯირი
ზურაბ ფოფხაძე
გიორგი რევაზიშვილი
ნერიუს ბარასა
ანდრიუს ჯოკშასი
რობერტას პოშკუსი
რობერტას რინგისი
ვასილი კოშელევი
ალექსანდრუ ეპურიანუ
სანისლავ ივანოვი
ფარხოდ ვასიევი
ანდრეი ჰუსინი
ალექსანდრ კირიუხინი
იური საკი
სერგეი შმატოვალენკო
ბახტირ აშუმატოვი
სერგეი ანდრეიევი
მარატ ბიკმოევი
სერგეი ლუშანი
ალექსეი პოლიაკოვი
მირიალოლ ქოსიმოვი
ანდრეი რეზანცევი

ევროპა
მარკო ტოპიჩი
დიმიტრი მაკრიევი
ტენიო მინჩევი
ჯირი ჯაროშიკი
იან კოლერი
კოსმინ ბარკაუანი
ფლორინ კოსტინი
ნენად დორდევიჩი
ვუკ რაშოვიჩი
ოგნიენ კორომანი
სუად ფილეკოვიჩი
ნეიც პეჩნიკი
კატანია

სამხრეთ ამერიკა
რონი
სოუზა
ედუარდო ლობოსი
რაუნ მუნიოსი
ხუან კარლოს ესკობარი
კარლოს კინტერო
ლუის კაბალიერო
პაბლო ზებალიოსი

აფრიკა
რაის მ'ბოლჰი
ბენია ანგბვა
სერჟ ბრანკო
ბაბა ადამუ
ლარია კინგსტონი
პატრიკ ოვიე
დუკ უდი
მეთიუ ბუთი
ჩასვი ნსოფვა

აზია
ჩოე მიონგ-ჰო
ოჰ ბეომ-სეოკი
ეტოშის მლაშობი

ეტოშის მლაშობი — მლაშობი ჩრდილოეთ ნამიბიაში. სიგრძე დაახლოებით 120 კმ, სიგანე დაახლოებით 50 კმ. ფართობი 4800 კმ². მდებარეობს კალაჰარის ჩრდილოეთ-დასავლეთ კიდეზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1,030 მ სიმაღლეზე. მარილის დიდი სივრცეა, ამ მხრივ, უდიდესია აფრიკაში. არსებობს გეოლოგიური მტკიცებულება იმისა, რომ მდინარე კუნენე წარსულში მიედინებოდა ტაფობის სამხრეთ ნაწილში, რასაც მოჰყვა უზარმაზარი ტბის შექმნა. მოგვიანებით შეიცვალა მდინარის მიმართულება და ტბა გაუდინარი დარჩა, ამასთანავე შემცირდა მისი ფართობი, წყალი აორთქლდა და წარმოიქმნა მარილიანი ტაფობი. ტერიტორია საზრდოობს მრავალრციხოვანი პარალელური არხებით. მშრალ პერიოდში ეტოშა წარმოადგენს მლაშობს, წვიმიან პერიოდში ივსება წყლითა და შლამით. ეტოშის მლაშობი არის ეტოშის ეროვნული პარკის ცენტრი, რომლის ფართობია 22,269 კმ². აქ დიდი რაოდენობით არის თავმოყრილი მსხვილი ნადირი; გარდა ამისა გვხვდება ლომი, სპილო, მარტორქა, კანა, ზებრა და სხვა. ორნითოფაუნას ქმნის ფლამინგო, აფრიკული სირაქლემა, არწივი, ციცარი და სხვა. ეტოშის მლაშობი პირველად შენიშნეს ევროპელებმა ფრენსის გალტონმა და ჩარლზ ჯონ ანდერსონმა 1851 წელს. წყალჭარბ ტერიტორიებს რამსარის კონვენცია იცავს.
ეტოშის ეროვნული პარკი

ეტოშის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჩრდილოეთ ნამიბიაში. დაარსდა 1907 წლის 22 მარტს. ფართობი 22,269 კმ². მდებარეობს კალაჰარის უდაბნოს ჩრდილოეთ-დასავლეთ კიდეზე, ეტოშის მლაშობის ტერიტორიაზე. აქ დიდი რაოდენობით არის თავმოყრილი მსხვილი ნადირი; გარდა ამისა გვხვდება ლომი, სპილო, მარტორქა, კანა, ზებრა და სხვა. ორნითოფაუნას ქმნის ფლამინგო, აფრიკული სირაქლემა, არწივი, ციცარი და სხვა. სულ გვხვდება დაახლოებით ძუძუმწოვართა — 114, ფრინველთა — 340, ქვეწარმავალთა — 110, ამფიბიათა — 16 და თევზების — 1 სახეობა. ეტოშის მლაშობი პირველად შენიშნეს ევროპელებმა ფრენსის გალტონმა და ჩარლზ ჯონ ანდერსონმა 1851 წლის 29 მაისს. სახელწოდება „ეტოშა“ (გვიანდელ ლიტერატურაში „ეტოთა“) წარმოსდგება ნდონგა ენიდან და ქართულად „დიდ თეთრ სივრცეს“ ნიშნავს. ეტოშის მლაშობის სიახლოვეს სახლობდნენ ოვამბოს ხალხი. 2010 წელს პარკი მოინახულა 200000 ადამიანმა. არის ტურისტული ბანაკები.
კადაჰი (უისკონსინი)

კადაჰი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მილუოკის ოლქის შემადგენლობაში.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 18 267 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1,481.7 კაცი/კმ².
ფართობი 12,33 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 12,33 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობის მთლიანი ნაწილი 12,33 კმ² უჭირავს.
პენონომე

პენონომე — ქალაქი პანამაში, კოკლეს პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს ინტერ-ამერიკულ გზატკეცილზე, ბრტყელ დაბლობში.

ისტორია
პენონომე 1581 დაარსდა. სახელი მომდინარეობს სიტყვებიდან „ “. ნომე ადგილობრივ ინდიელთა ტომის ბელადი იყო, რომელიც ესპანელმა კოლონიზატორებმა მოკლეს. პენონომე ნიშნავს „ნომე სიკვდილით დასაჯეს“. მცირე ხნით, პენონომე პანამის დედაქალაქიც იყო, მას შემდეგ, რაც 1671 წელს ქალაქი პანამა მეკობრე ჰენრი მორგანმა აიღო.
გლენდეილი (უისკონსინი)

გლენდეილი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მილუოკის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 12 872 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 862.8 კაცი/კმ².
ფართობი 15,46 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 15,46 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობის 14,92 კმ², ხოლო წყალს 0,54 კმ² უჭირავს.
გრინფილდი (მილოუკის ოლქი)

გრინფილდი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მილუოკის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 36 720 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1,231.8 კაცი/კმ². ფართობი 29,84 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 29,84 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობის 29,81 კმ², ხოლო წყალს 0,03 კმ² უჭირავს.
პუერტო-არმუელიესი

პუერტო-არმუელიესი — ქალაქი პანამაში, წყნარი ოკეანის სანაპიროზე, ჩირიკის პროვინციაში, კოსტა-რიკის საზღვართან. 2008 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 19 763 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქს გააჩნია ორი პორტი, რომელთაც ბანანებისა და ნავთობის გადასაზიდად იყენებენ.

1921 წლამდე ქალაქს რაბო-დე-პუერკო ერქვა. ამჟამინდელი სახელი ეწოდა კოსტა-რიკა-პანამის ომში დაღუპული გმირის ტომას არმუელიესის პატივსაცემად.