iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კუტუზოვისა და ბარკლაი-დე-ტოლის ძეგლები

კუტუზოვისა და ბარკლაი-დე-ტოლის ძეგლები — რუსი სამხედრო მეთაურების მიხეილ კუტუზოვისა და მიხეილ ბარკლაი-დე-ტოლის ძეგლი, მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში ნევის პროსპექტის, ყაზანის მოედანზე.

ისტორია
1813 წელს მიხეილ კუტუზოვის და 1818 წელს მიხეილ ბარკლაი-დე-ტოლის გარდაცვალების შემდეგ იმპერატორმა ალექსანდრე -მა გადაწყვიტა მათი პატივისცემის ნიშნად აღემართა მათი ძეგლები ყაზამის ტაძრის წინ სანქტ-პეტერბურგში, რის გამოც 1818 წლის 23 სექტემბერს გამოიცა მეფის ბრძანება.

ხელოვნების საიმპერატორო აკადემიის მოქანდაკეებმა უარი თქვეს ძეგლების პროექტის შექმნის კონკურსში მონაწილეობაზე, რადგან აუცილებელი წინაპირობა იყო სამხედრო პირები გამოესახათ თანამედროვე სამხედრო ფორმებში და არა ანტიკურ მანტოებში, როგორც ეს მანამდე ჩვეულებრივი მოვლენა იყო. ამის გამო კონკურსის გამოცხადებიდან ნახევარი წლის შემდეგაც კი არიყო არცერთი ესკიზი წარდგენილი. ძეგლების მოდელები შექმნა გერმანელმა მოქანდაკემ ედუარდ შმიდტ ფონ დერ ლაუნიცმა, თუმცა მისი ნამუშევარი არ მიიღეს, რადგან მან ვერ შექმნა რუსი სამხედრო მეთაურების დამაჯერებელი იმიჯი. 1829 წელს იმპერატორმა ნიკოლოზ -მა გამართა ახალი კონკურსი კუტუზოვისა და ბარკლაი-დე-ტოლის ძეგლების შესაქმნელად, რომელშიც მონაწილეობა მიიღეს რომიდან დაბრუნებულმა მოქანდაკეებმა ბორის ორლოვსკიმ და სამუილ გალბერგმა. არჩევანი შეაჩერეს ბ. ორლოვსკის ესკიზზე და მან 1830 წლის იანვარში დაიწყო მუშაობა ძეგლებზე.

ოგიუსტ მონფერანის წინადადებით კვარცხლბეკის დამზადებას აპირებდნენ წითელი გრანიტისაგან და შეამკობდნენ ვერცხლისფერი ბარელიეფებით. ორლოვსკის წინადადებით უნდა გამოეყენებინათ ჩრდილოეთის გრანიტი. საბოლოოდ იმპერატორმა ნიკოლოზ -მა მიიღო არქიტექტორ ვასილი სტასოვის ვარიანტი. კვარცხლბეკი შეასრულეს სამსონ სუხანოვის ხელმძღვანელობით 1837 წლის გაზაფხულზე. მონფერანმა შესთავაზა კვარცხლბეკზე წარწერა გაეკეთებინათ ვერცხლისფერი ასოებით, მაგრამ ორლოვსკის წინადადებით ასოები ამოკვეთეს კვარცხლბეკზე.

ძეგლების მოდელები დაასრულეს 1831 წელს. ქანდაკებები ჩამოასხა ცნობილმა ხელოსანმა ვასილი ეკიმოვმა 1832 წელს კუტუზოვის ქანდაკება, ხოლო 1836 წელს ბარკლაი-დე-ტლის ქანდაკება.

არქიტექტორ კონსტანტინ ტონის ხელმძღვანელობით 1837 წლის 30 მაისს აღმართეს მიხეილ კუტუზოვის, ხოლო 1837 წლის 15 ივნისს მიხეილ ბარკლაი-დე-ტოლის ქანდაკებები. გახსნის საზეიმო ცერემონია გაიმართა 1837 წლის 25 დეკემბერს, სამამულო ომში გამარჯვების 25 წლისთავთან დაკავშირებით.

დიდი სამამულო ომის განმავლობაში ორივე მხედართმთავრის ძეგლი კვლავ განაგრძობდა საკუთარ კვარცხლბეკებზე დგომას.

ქანდაკებები არაერთხელ გაარემონტეს: 1945, 1972 და 2002 წლებში.
წეკელდის ქედი

წეკელდის ქედი — ანტიკლინური სერი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის, იმერეთის მხარის ხონისა და სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტებში. მდებარეობს ასხის კარსტულ მასივზე, ქვიბიას გაუდინარი ქვაბულის სამხრეთ მხარეს, ლეჩხუმ-იმერეთ-ოდიშის საზღვარზე. მიმართულია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ. აგებულია ცარცული კირქვებით და ტერიგენული ქანებით. კირქვული ნაწილი დაკარსტულია, ქედის დასავლეთი ნაწილი ტყითაა შემოსილი, აღმოსავლეთ ნაწილის თხემურ ზოლში ალპური ლანდშაფტია.
რადეგონდ დე ვალუა

რადეგონდ დე ვალუა (; დ. აგვისტო, 1428 — გ. 19 მარტი, 1445) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე შარლ -ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის უფროსი ასული. დანიშნული იყო ავსტრიის ერცჰერცოგ სიგიზმუნდ ჰაბსბურგზე.

ბიოგრაფია
რადეგონდი დაიბადა 1428 წლის აგვისტოში, საფრანგეთის ქალაქ შინონში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე შარლ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანჟუელის მეორე შვილი და პირველი ქალიშვილი. როდესაც იგი დაიბადა, დედოფლის მატიანემ ასეთი ჩანაწერი გააკეთა: "ჩვენმა შესანიშნავმა დედოფალმა, ქალაქ შინონში, გააჩინა მადამ რადეგონდ დე ვალუა".

პატარა პრინცესას სახელი წმინდა რადეგონდ თიურინგიელის პატივსაცემად დაარქვეს, ვინაიდან მეფე შარლი მიიჩნევდა, რომ სწორედ ის იყო ასწლიან ომში ფრანგების მფარველი. ეს სახელი იმდენად იშვიათი იყო და არის, რომ არსებობს კიდევ სხვა უამრავი პოლიტიკური და რელიგიური ახსნა იმის შესახებ, თუ რატომ დაარქვეს მაინც და მაინც რადეგონდი. სრულიად საფრანგეთის ისტორიაში, ის ერთადერთი პრინცესაა, ვისაც რადეგონდი ერქვა.

1430 წლის 22 აპრილს საფრანგეთის მეფე შარლ -სა და ავსტრიის ერცჰერცოგ ფრიდრიხს შორის გაფორმდა საქორწინო კონტრაქტი, რომლის მიხედვითაც, რადეგონდი ცოლად მიჰყვებოდა მასზე ერთი წლით უფროს ფრიდრიხის ვაჟს, ტიროლის გრაფ სიგიზმუნდ ჰაბსბურგს.

გათხოვებამდე ცოტა ხნით ადრე, 1445 წელს რადეგონდი ტურში მძიმედ დაავადდა. იგი საფრანგეთის მასშტაბით მოგზაურობდა დედასთან ერთად და ფრანგულ სიწმინდეებს ათვალიერებდა, რა დროსაც მის ავადმყოფობას ფეხის მოტეხვაც დაერთო. რადეგონდი გარდაიცვალა 1445 წლის 19 მარტს, 16 წლის ასაკში. 1449 წელს, სიგიზმუნდმა მის ნაცვლად ცოლად შეირთო ელეონორა სტიუარტი, შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ -ის ასული.
ივანე რიბკინი

ივანე რიბკინი (; დ. 20 ოქტომბერი, 1946, სოფელი სემიგორკა, ვორონეჟის ოლქი, რსფსრ, სსრკ) — რუსი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორი. რუსეთის ფედერაციის ფედერალური კრების სახელმწიფო დუმას პირველი მოწვევის თავმჯდომარე 1994-1996 წლებში, რუსეთის ფედერაციის უშიშროების საბჭოს მდივანი 1996-1998 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა გლეხის ოჯახში, ხოლო სკოლა დაამთავრა ოქროს მედალით. უმაღლესი განათლება მიიღო ვოლგოგრადის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტში, რომელიც 1968 წელს წარჩინებით დაამთავრა ინჟინერ-მექანიკოსის სპეციალობით, ხოლო 1974 წელს დაამთავრა ამავე ინსტიტუტის ასპირანტურა და 27 წლის ასაკში მიიღო ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. თავად რიბკინი იხსენებდა: „როდესაც ელცინის კაბინეტში მივიღე სახელმწიფო დუმას თავმჯდომარის მოწმობა, ვუთხარი ბორის ნიკოლაევიჩს: „თეთრი სახლის განმეორება აღარასოდეს მოხდება!..“. 2004 წელს კენჭს იყრიდა რუსეთის პრეზიდენტობაზე, სარგებლობდა ბიზნესმენის და ბორის ელცინის მხარდამჭერის, ბორის ბერეზოვსკის მხარდაჭერით. მოხსნა თავისი კანდიდატურა, მას შემდეგ, რაც 2004 წლის თებერვალში გაუჩინარდა და 5 მარტს კიევში გამოჩნდა.

გაუჩინარება
2004 წლის 5 თებერვლის საღამოს ივანე რიბკინი გაუჩინარდა. 8 თებერვალს რიბკინის მეუღლემ პოლიციაში შეიტანა განაცხადი რიბკინის გაუჩინარებაზე.

თავდაპირველად, თავად რიბკინხმა ახსნა, რომ 5 თებერვალს გადაწყვიტა „დასვენება გაეკეთებინა“ და კიევში ჩავიდა. მობილური ტელეფონები გამორთო, რათა დასვენებაში ხელი არ შეუშალონ. „ხომ მავს პირადი ცხოვრების ორი-სამი დღის უფლება!“ — განაცხადა რიბკინმა. — ხშირად ვარ კიევში, მე და მეგობრები ქუჩებში ვსეირნობთ, მით უმეტეს, იქ ამ შაბათ-კვირას კარგი ამინდი იყო — დაამატა დუმას ყოფილმა თავმჯდომარემ.

ქსენია პონოვარიომამ, რიბკინის წინასაარჩევნო შტაბის ხელმძღვანელმა, განაცხადა: „თუ ყველაფერი მართლაც ისეა, როგორც რიბკინი ყვება, ეს არის არა საარჩევნო კამპანიის ეფქტურობის ამაღლება, არამედ პოლიტიკური კარიერის დასასრული“. რიბკინის საარჩევნო კამპანიის მთავარმა სპონსორმა, ბიზნესმენმა ბორის ბერეზოვსკიმ განაცხადა, რომ თუ ყველაფერი მართლაც ისე იყო, როგორც რიბკინმა მოყვა, მაშინ, ასეთი პოლიტიკოსი აღარ არსებობს. რუსეთის ფედერაციის ყოფილმა გენერალურმა პროკურორმა, იური სკურატოვმა განაცხადა, რომ რიბკინის გაქრობის ისტორია იყო ბრწყინვალე პიარ-აქცია, რომელსაც ბერეზოვსკის დახმარების გარეშე არ ჩაუვლია.
მადლენ დე ვალუა

მადლენ დე ვალუა (, ; დ. 1 დეკემბერი, 1443 — გ. 21 იანვარი, 1495) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე შარლ -ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის ქალიშვილი. თავიდან დანიშნული იყო უნგრეთის მეფე ვლადისლავ -ზე, თუმცა მისი ნაადრევი დაღუპვის გამო, იგი ნავარის ტახტის მემკვიდრეს, ვიანის პრინც გასტონ დე ფუას მიათხოვეს, რომელთანაც სულ ორი შვილი შეეძინა, ნავარის მეფე ფრანსუა და ნავარის დედოფალი კატალინა. მადლენის პირდაპირი შთამომავალი იყო საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ანრი .

ბიოგრაფია
მადლენი დაიბადა 1443 წლის 1 დეკემბერს ტურში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე შარლ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანჟუელის შუათანა ქალიშვილი.

1457 წლის 23 ნოემბერს, პრაღაში შედგა მადლენისა და უნგრეთის, ხორვატიისა და ბოჰემიის მეფე ვლადისლავ -ის ნიშნობა. აქედან მოყოლებული, მადლენი უნგრეთის მომავალ დედოფლად მოიაზრებოდა და ამ მიზეზით, მას შეასწავლიდნენ უნგრულ ენასა და წეს-ჩვეულებებს. თუმცა, როდესაც უკვე საქორწინო სამზადისი მიმდინარეობდა და მადლენიც უნგრეთში იყო გადასახლებული, ვლადისლავს ლეიკემია დაუდგინეს. ამავე, 1457 წელს, 17 წლის ასაკში ვლადისლავი გარდაიცვალა, ისე, რომ მადლენზე დაქორწინება ვერ მოასწრო, რის გამოც იგი მალევე დააბრუნეს საფრანგეთში.

1461 წელს მადლენი ცოლად შერთეს ნავარის დედოფალ ელეონორა -ის უფროს ვაჟს, ვიანის პრინც გასტონ დე ფუას, რომელთანაც მადლენს ორი შვილი შეეძინა:
ფრანსუა (1466-1483), ნავარის მეფე, გარდაიცვალა 16 წლის, დაუოჯახებელი;
კატალინა (1470-1517), ნავარის დედოფალი, ცოლად გაჰყვა ჟან დ'ალბრეს, რომელთანაც შეეძინა მეფე ანრი , რომლის ასულიც გახდა ჟანა , ხოლო უკვე ჟანას ვაჟი, ანრი გახდა საფრანგეთისა და ნავარის მეფე;

1470 წელს მადლენის ქმარი, პრინცი გასტონი გარდაიცვალა, 25 წლის ასაკში, ივარაუდება, რომ იგი მოწამლეს. აღსანიშნავია, რომ 1472 წელს სცადეს მადლენის ვაჟის, პრინცი ფრანსუას მოწამვლაც, მაგრამ ექიმებმა მას დროული კუჭის ამორეცხვით უშველეს. 1479 წელს მადლენის დედამთილის, დედოფალ ელეონორა -ის გარდაცვალების შემდეგ, ნავარის მეფე მისი ვაჟი ფრანსუა ხდება. ფრანსუას მცირეწლოვანებიდან გამომდინარე, ნავარის რეგენტად დედამისი, დედა-დედოფალი მადლენ დე ვალუა დაინიშნა. 1483 წელს მადლენის ვაჟი 16 წლის ასაკში გარდაიცვალა, ისე, რომ მემკვიდრე არ დაუტოვებია, ამიტომაც ნავარის დედოფალი ხდება მადლენის ქალიშვილი კატალინა, რომელიც 1484 წელს ცოლად გაჰყვა ალბრეს გრაფ ჟან დ'ალბრეს. ამ დროს კატალინა მხოლოდ 14 წლის იყო, რის გამოც 1494 წლამდე, მისი რეგენტი მადლენი იყო. მადლენის რეგენტობის პერიოდში, ადგილი ჰქონდა მისი მაზლის, ჟან დე ფუას აჯანყებას, რომელიც აცხადებდა, რომ ტახტი მას ეკუთვნოდა და არა კატალინას.

1494 წელს მადლენმა არაგონის მეფე ფერდინანდ -თან შესძლო და მშვიდობა დაამყარა. 1495 წლის 21 იანვარს, 51 წლის ასაკში. მისმა გარდაცვალებამ ნავარასა და არაგონს შორის კვლავ გააღვივა კონფლიქტი, რასაც ისიც დაერთო, რომ მადლენის გარდაცვალებასთან ერთად ნავარამ საფრანგეთი, როგორც მოკავშირე სამუდამოდ დაკარგა, რასაც 1512 წელს არაგონის მიერ ნავარის დიდი ნაწილის დაპყრობა მოჰყვა შედეგად.

1589 წელს ვალუას დინასტია სამუდამოდ წყვეტს არსებობას, საფრანგეთისა და ნავარის ტახტზე კი ადის მადლენის შვილთაშვილი ანრი , ბურბონთა დინასტიიდან.
შარლ დე ვალუა (1446-1472)

შარლ დე ვალუა (; დ. 26 დეკემბერი, 1446 — გ. 24 მაისი, 1472) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე შარლ -ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის ვაჟი.

ბიოგრაფია
შარლი დაიბადა 1446 წის 26 დეკემბერს ტურში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე შარლ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანჟუელის უმცროსი ვაჟი. 1456 წლიდან, მისი უფროსი ძმა, დოფინი ლუი მამასთან ერთად ბურგუნდიის სამეფო კარზე ცხოვრობდა, რის გამოც დროებით საფრანგეთს შარლი მართავდა. 1461 წელს კი გარდაიცვალა მეფე შარლ , მეფე კი ლუი ხდება.

ლუი თავისი უმცროსი ძმისადმი კეთილად იყო განწყობილი, რის გამოც, ტახტზე ასვლისთანავე მას ბერის ჰერცოგის წოდება უბოძა. 1465 წლის მაისში შარლმა "სახალხო აჯანყების" ლიგა ჩამოაყალიბა უამრავ გამოჩენილ დიდგვაროვანთან ერთად, როგორებიც არიან ბურგუნდიის ჰერცოგი შარლ გულადი, ბრეტანის ჰერცოგი ფრანსუა და ა.შ. ლიგამ მალევე წამოიწყო ე.წ. "შეშლილი ომი", რაც საბოლოოდ ამავე წლის ოქტომბერში კონფლანის ზავით დასრულდა.

ზავის პირობებით, შარლმა მიიღო აკვიტანიის ჰერცოგობა. ახალი წოდების მიღებასთან ერთად შარლმა ჯარების შეგროვება დაიწყო, რათა მეამბოხე ბრეტანის საჰერცოგო დაეპყრო. ჰერცოგმა ფრანსუა -მ, ამის საპასუხოდ ალიანსი შეკრა ბურგუნდიის ჰერცოგთან და ომი განაახლა, რომელიც 1468 წლის სექტემბერში ანსენის ზავით დაგვირგვინდა. ამავე 1468 წელს, გამოჩენილი ერთგულებისათვის, მეფე ლუიმ შარლს ნორმანდიის ჰერცოგობა უბოძა.

ამ პერიოდში შარლმა ბურგუნდიის სამეფო კართან მოლაპარაკებები გააჩაღა. მას სურდა, რომ დიდი ალიანსის შესაქმნელად ცოლად შეერთო ჰერცოგ შარლ გულადის ერთადერთი ასული მარია ბურგუნდიელი. საქორწინო მოლაპარაკებები დიდი წარმატებით დასრულდა და ეს კავშირი, თვით რომის პაპმა პავლე -მაც კი დალოცა. ქორწინებისა და შარლ გულადის გარდაცვალების შემდეგ, შარლ დე ვალუა ბურგუნდიის ჰერცოგი უნდა გამხდარიყო, რასაც ბურგუნდიის საფრანგეთთან მიერთება მოჰყვებოდა.

1472 წლის მაისში შარლი ქალაქ ბორდოში ჩავიდა რათა მარიაზე დაქორწინებულიყო, თუმცა სანამ საპატარძლო ჩავიდოდა, სასიძოს ტუბერკულოზი შეეყარა და 1472 წლის 24 მაისს გარდაიცვალა კიდეც.
სანქტ-პეტერბურგის პანტელეიმონის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ალექსანდრე ვისტი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = პეტრესეული ბაროკო
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.942397
| გრძედი = 30.341033
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
სანქტ-პეტერბურგის პანტელეიმონის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს პესტელის ქუჩისა და სოლიანის შესახვევის გადაკვეთაზე. აგებულია საუკუნეში.

ეკლესიისაგან სახელი მიიღო მის სიახლოვეს მდებარე პანტელეიმონის ხიდმა.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
1718 წელს გემთმშენებელი ქარხნის მუშებისათვის მდინარე ფონტანკის შესართავთან საზაფხულო ბაღის პირდაპირ პეტრე -მა ააგებინა წმინდა პანტელეიმონის სახელობის სამლოცველო. წმინდა პანტელეიმონის ხსენების დღეს 1714 წელს, ძველი სტილით 27 ივლისს რუსულმა ფლოტმა გამარჯვება მოიპოვა შვედეთის ფლოტზე განგუტთან და 1720 წელს კუნძულ გრენგამთან.

1735-1739 წლებში ააგეს ახალი, ქვის ეკლესია, რომელიც შემკული იყო ტოსკანური პილასტებით. პროექტის ავტორი იყო ივან კორბოვი. ახალ ეკლესიას ჰქონდა სამრეკლო და ერთი ხის გუმბათი.

ახალი ეკლესია აკურთხა ვოლოგდის ეპისკოპოსმა ამბროსიმ ტაძრის დღესასწაულზე 1739 წლის 7 აგვისტოს. ეკლესია იყო ცივი და 1764 წელს მიაშენეს თბილი ეგვტერი დიდმოწამე ეკატერინეს სახელზე, სადაც 1783 წელს გადაიტანეს სატრაპეზო.

1765 წელს ეკლესია საადმირალო-კოლეგიიდან გადავიდა ეპარქიის შემადგენლობაში. 1833-1834 წლებში ეკლესიის პირდაპირ ცხოვრობდა ალექსანდრე პუშკინი, რომელიც ზოგჯერ მსახურებას ესწრებოდა.

1834-1835 წლებში ეკლესია გადააკეთეს ამპირის სტილში არქიტექტორ ბიკენტი ბერეტის პროექტის მიხედვით, ხოლო 1840-იან წლებში ტაძრის ფასადი შეამკეს ბარელიეფებით, რომელიც მოქანდაკე ალექსანდრე ლოგანოვსკის ნამუშევრები იყო. ეკლესია არაერთხელ გააფართოვეს.

ტაძარში დაცულია განსაკუთრებულად სასწაულმოქმედი წმინდა პანტელეიმონის ხატი, რომელიც საუკუნეს განეკუთვნება. 1906 წლიდან ეკლესიასთან მოქმედებს სანქტ-პეტერბურგში პირველი საეკლესიო-სამრევლო საბჭო.

1912 წელს წარიმართა ტაძრის რესტავრაცია. 1914 წელს რუსეთის საიმპერატორო სამხედრო-ისტორიული საზოგადოების ინიციატივით ტაძრის ფასადზე მიამაგრეს მარმარილოს მემორიალური დაფა განგუტისა და გრენგამის ბრძოლების სამახსოვროდ.

1922 წლიდან დახურვამდე ეკლესია ეკუთვნოდა ობნოვლენცების მოძრაობას. 1936 წლის 9 მაისს ეკლესია დახურეს.

1991 წელს ეკელსია დაუბრუნდა ეპარქიას. 1994 წელს კურთხევის შემდეგ აღესრულა ღვთისმსახურება. 2002-2003 წლებში მიმდინარეობდა ფასადისა და გუმბათის სარესტავრაციო სამუშაოები. 2007 წელს დაიწყო ტაძრის მოხატულობის რესტავრაცია.
გენადი სელეზნიოვი

გენადი სელეზნიოვი (; დ. 6 ნოემბერი, 1947, სეროვი, სვერდლოვსკის ოლქი, რსფსრ, სსრკ — გ. 19 ივლისი, 2015, მოსკოვი, რუსეთის ფედერაცია) — საბჭოთა და რუსი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი 1990-1991 წლებში, რუსეთის ფედერაციის ფედერალური კრების სახელმწიფო დუმას მეორე და მესამე მოწვევის თავმჯდომარე 1996-2003 წლებში, რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო დუმას პირველი ოთხი მოწვევის დეპუტატი 1993-2007 წლებში. მემარცხენე პოლიტიკური პარტიის, „რუსეთის აღორძინების“ დამფუძნებელი, მოსკოვის ოლქის ბანკის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე 2009-2014 წლებში, საერთაშირისო ტელეკინოფორუმის „“ თავმჯდომარე. რუსეთის საცხენო სპორტის ფედერაციის პრეზიდენტი.. (2005—2010)

1980-1993 წლებში იყო გაზეთების „“, „ “ და „ “ მთავარი რედაქტორი.

პოსტკომუნისტურ რუსეთში გენადი სელეზნიოვი იყო ყველაზე მაღალი თანამდებობის კომუნისტი, თითქმის 8 წლის განმავლობაში იკავებდა მნიშვნელობით მეოთხე პოსტს სახელმწიფო იერარქიაში, ამასთან ერთად იყო რუსეთის ფედერაციის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრი 1996-2002 წლებში. გავრცელებული შეფასებების თანახმად, შეიტანა არსებითი წვლილი რუსული პარლამენტარიზმის ჩამოყალიბებაში.

ბიოგრაფია
პოლიტიკაში
1993 წლის დეკემბერში აირჩიეს რუსეთის ფედერაციის ფედერალური კრების სახელმწიფო დუმას პირველ მოწვევაში, რუსეთის ფედერაციის კომუნისტური პარტიის ფედერალური სიიდან (იყო მეცრე ნომერი), როგორც დეპუტატი, შედიოდა კომუნისტური პარტიის ფრაქციაში, 1993 წლიდან 1995 წლის დეკემბრამდე იყო სახელმწიფო დუმას საინფორმაციო პოლიტიკის და კავშირის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

1995 წლის 22 იანვარს აირჩიეს რუსეთის ფედერაციის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრად, ხოლო შემდეგ ჩატარებულ ცენტრალური კომიტეტის პლენუმზე აირჩიეს ცენტრალური კომიტეტის მდივნად და ცენტრალური კომიტეტის საინფორმაციო პოლიტიკის კომისიის თავმჯდომარედ (დატოვა ეს თანამდებობები 1996 წელს, სახელმწიფო დუმას თავმჯდომარედ არჩევის შემდეგ).

1999 წლის აპრილიდან 2004 წლამდე იყო რუსეთის ფედერაციის უშიშროების საბჭოს წევრი.

1999 წლის დეკემბერში სელეზნიოვი კენჭს იყრიდა მოსკოვის ოლქის გუბერნატორობაზე, მოიგო პირველი ტური, თუმცა მეორე ტურში დამარცხდა ბორის გრომოვის წინააღმდეგ.

1999 წლის 19 დეკემბერში კვლავ აირჩიეს მესამე მოწვევის სახელმწიფო დუმას დეპუტატად, კვლავ რუსეთის ფედერაციის კომუნისტური პარტიის სიიდან (სელეზნიოვი კვლავ იყო კომპარტიის ფრაქციის წევრი). 2000 წლის 19 იანვარს გენადი სელეზნიოვი აირჩიეს ფედერალური კრების მესამე მოწვევის სახელმწიფო დუმას თავმჯდომარედ.

2003 წელს დატოვა რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო დუმას თავმჯდომარის პოსტი, გააგრძელა საპარლამენტო მოღვაწეობა რიგითი დეპუტატის რანგში.
მიხალ დავიდი

მიხალ დავიდი , ნამდვილი სახელი ვლადიმირ შტანცლი ( დ. 14 ივლისი, 1960, პრაღა) — ჩეხი მომღერალი, კომპოზიტორი და შოუ-ბიზნესმენი. წარმოშობით არის კლუდსკების ცირკის მსახიობთა ოჯახიდან. მისი დედა ედიტა კლუდსკა იყო მიმი (პანტომიმის მსახიობი), ხოლო დეიდა დაგმარა კლუდსკა არის მწერალი და კარტით მკითხავი. ის ასევე არის კოჩკების ოჯახის ნათესავი, რომლებსაც აქვთ მოხეტიალე კარუსელების ბანაკი.

ცხოვრება
სწავლობდა პრაღის მუსიკალურ კონსერვატორიაში, 1976 წელს დააარსა ჯაზ-კვარტეტი „ოთხი“ და 1978 წელს მიიღო ჯილდო „წლის მუსიკოსი“ პრაღის ჯაზის დღეებზე. მოგვიანებით შეუერთდა ფრანტიშეკ იანეჩკას ჯგუფ „ნაბიჯებს“ , სადაც უკრავდა და მღეროდა იანა კრატოხვილოვასთან ერთად. მუსიკალურ ფესტივალ ინტერტალანტზე გაიმარჯვა სიმღერით „ნუ მკარნახობ“ და გახდა ახალი პოპმუსიკის კუმირი. პირველი სოლო ალბომი გამოსცა 1980 წელს და მისი სიმღერები ჟღერს ფილმებში „ქარი ჯიბეში“, „სიყვარული პასაჟიდან“, „მეგობარი წვიმაში“, „დისკოთავგადასავალი“ და „სიყვარულის დეციბილები“. მან ყველაზე დიდ წარმატებებს სწორედ 1980-1987 წლებში მიაღწია.

ოჯახი
მიხალ დავიდი ქორწინებაშია ყოფილ ჩოგბურთელ მარცელა სკუჰერსკასთან (1961). ჰყავს ორი შვილი, კლარა (1989) და კიდევ ქორწინების გარეშე თავის ერთ-ერთ ფანთან პეტრა (1982). უმცროსი შვილი მიხაელა ლეიკემიით დაეღუპა (1990-2000). მიხალ დავიდი ცხოვრობს პრაღის უბან კრჟესლიცეში და სახლში აქვს საკუთარი პატარა ხმისჩამწერი სტუდია.
შაქის ჰალვა

შაქის ჰალვა ან ფახლავა — დესერტი, რომელიც დამახასიათებელი აზერბაიჯანის შაქის რაიონისთვის.

წარმოშობა
შაქის ჰალვას გააჩნია საკუთარი რეცეპტი. არსებობს ჰალვის წარმოშობის სხვადასხვა ვერსია. ერთ-ერთი ვერსიის მიხედვით, ჰალვა მომზადებული იყო შაქის ხანის მზარეულების მიერ, რის შემდეგაც ის ძალიან პოპულარული გახდა ამ რეგიონში. სხვა ცნებების მიხედვით, ჰალვა წარმოიშვა თავრიზიდან. თავრიზელი ვაჭარი მაშადი ჰუსეინი ჩამოვიდა თავრიზიდან შაქიში და ჰალვის რეცეპტი გაავრცელა.

მომზადება
შაქის ჰალვის მომზადების ბევრი რეცეპტი არსებობს. ჰალვის მომზადების საიდუმლოებები მხოლოდ იმ მზარეულებმა იციან, რომელთა ოჯახებიც საუკუნეების მანძილზე ამზადებდნენ მას. ამ ადამიანებს „ჰალვაჩის" უწოდებენ. ისინი რეცეპტებს არავის უხილავენ.

შაქის ჰალვა შედგება სამი ძირითადი ნაწილისაგან - რიშტუ, შიგთავსი და სიროფი. ძირითადი ინგრედიენტებია ბრინჯის ფქვილი, შაქარი, თხილი, ქინძის თესლი, კარდამონი და ზაფრანა. შექის ჰალვას ერთ-ერთი სპეციალური მოთხოვნა არის ბრინჯის ფქვილის გამოყენება.

რიშტუს იღებენ თხევადი ცომისგან და ერთი წუთის მანძილზე აცხობენ. მას ზედ აყრიან თხილს, დაჭრილი კარდამონებსა და ქინძის თესლს. ამის შემდეგ მას ემატება შიგთავსი, რომელსაც რიშტის 5-10 ფენით ფარავენ.

ზედა ფენა ზაფრანითაა მორთული კვადრატული ფორმით.  მომზადების შემდეგ მას ზედ შაქარს ან თაფლს ასხავენ. მეორე დღეს, ჰალვა ყველაფერს იწოვს და ამის შემდეგ იძენს თავის ცნობილ თვისებებს და მზად არის საჭმელად.
ნაბათ აშურბეილი

ნაბათ ხანუმ გოჯა-ბეგ ყიზი აშურბეკოვა ( დ. 1795 , ბაქო — გ. 2 დეკემბერი, 1912, ბაქო) — ნავთობმწარმოებელი და მეცენატი. ააშენა თეზეპირის მეჩეთი.

ბაქოში ერთ-ერთი ქუჩა ატარებს ნაბათ ხანუმ აშურბეილის სახელს.

ბიოგრაფია
ნაბათ აშურბეილი დაიბადა 1975 წელს გოჯა-ბეგ აშურბეკოვის ოჯახში. ბაბუმისი ჰაჯი იმამ ვერფი-ბეგ აშურ ხან ოღლუ იყო.

აშურბეკოვამ ბაქო-შოლარსკის წყალსადენის მშენებლობისთვის გარკვეული თანხა გამოყო. ბაქოს ერთ-ერთი ქალაქის აბანო, რომელიც მდებარეობს დღევანდელი თოფჩუბაშევის ქუჩაზე, აშენდა ნაბათ ხანუმუს მიერ. აბანო კვირაში ერთხელ მუშაობდა უფასოდ ღარიბი ოჯახებისთვის და ობოლიებისთვის.

ოჯახი

მეუღლე — ჰაჯი მუსა რზა რზაევი
ვაჟი — ჰაჯი აბას გულუ რზაევი
ქალიშვილები — აშრაფ ხანუმ რზაევა და გიულბისტა ხანუმ რზაევა.

თეზეპირის მშენებლობა
ნაბათ ხანუმმა დააფინანსა თანამედროვე ბაქოს ერთ-ერთი უმსხვილესი მეჩეთი, თეზეპირი. აზერბაიჯანელი არქიტექტორი ზივერ ბეგ აჰმეკებეკოვმა ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში იმოგზაურა და მეჩეთების არქიტექტურას გაეცნო. ბაქოში დაბრუნების შემდეგ, ზივერ ბეგმა მოამზადა მეჩეთის პროექტი.

მეჩეთის მშენებლობა დაიწყო 1905 წლის 23 ივლისს. ნაბათ ხანუმის მეჩეთის საძირკვლის ჩაყრისთვის დაპატიჟდა ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევი. მანვე ბოლო ქვა ჩადო მშენებლობის დასრულებისას. მშენებლობა 1914 წლამდე გაგრძელდა. ნაბათ ხანუმმა თავად ვერ ნახა მზა მეჩეთი. მისი გარდაცვალების შემდეგ (1912 წ.), მისი ვაჟიშვილი ჰაჯი აბას-გულუ რზაევი დაკავდა მეჩეთის მშენებლობით.

ნაბათ ხანუმი თეზეპირის მეჩეთის შესასვლელთანაა დაკრძალული. აქვე მის გვერდზე დაკრძალულია მისი ვაჟი ჰაჯი აბას გულუ რზაევი.
ოლთისის ოკრუგი

ოლთისის ოკრუგი — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ისტორიულ-სამხრეთ დასავლეთ საქართველოში. შედიოდა ყარსის ოლქში.

ისტორია
რუსეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ ყოფილი ოლთისის ოკრუგი დაიკავა ჯერ ოსმალეთის იმპერიამ, შემდეგ მისმა მარიონეტულმა ყარსის რესპუბლიკამ. 1919 წლის აპრილში ყარსის რესპუბლიკის დაშლის შემდეგ დიდმა ბრიტანეთმა არ მისცა საქართველოსა და სომხეთს, რომლებიც ამ ოკრგუზე აცხადებდნენ პრეტენზიას, უფლება, დაეკავებინათ ყოფილი ოლთისის ოკრუგი, რომელიც ადგილობრივი მუსლიმი ბელადების ხელში დარჩა, სანამ ის თურქეთ-სომხეთის ომისას 1920 წლის მიწურულს კვლავ თურქებმა არ მიიერთეს.

გეოგრაფია
ოლთისის ოკრუგი მოქცეული იყო ოლთისისწყლის აუზში. ოლთისისწყალი ხან სულ ვიწრო კალაპოტში მიმდინარეობს და შეყრელია კლდოვანი მადალი მთებით, ხან ქმნის ფართო ხეობებს ორი ვერსის სიგანით. ასეთია მაგალითად ხეობა ბანადან (პენეკიდან) დაწყებული ოლთისამდის. ამ ხეობაში ხშირია თიხის სილიანი გორაკები და ბორცვები, შეხამებული სულ სხვა და სხვა ფერებით. ეს მხარე ფრიად დასერილს მთიანეთს წარმოადგენს, რადგანაც წყალთგამყოფი მაღალი ქედებიდან არტაანის და ოლთისის ოკრუგების შორის გამოდიოდნენ მრავალი შტოები და ქედები. ოლთისწყალის შენაკადებს შორის უმთავრესნი არიან ბანას წყალი (ახლა პენიაკ-ჩაი), 52 ვერსი სიგრძით; ამ ბანას წყალს მოერთვის ბარდუსის წყალი, სიგრძით 55 ვვრსი. მეორე შენაკადი ბანას წყალისა არის კანლის წყალი (კანლი-სუ), სიგრძით 20 ვერსი. ოლთისისწყალის შემდეგი შენაკადია სალანურის წყალი. სიგრძით 26 ვერსი; მარცხენა შენაკადთა შორის უფრო საყურადდებოა სევრის წყალი (სევრი-ჩაი), მაგრამ ეს შემდინარე, რომელიც სევრიდაგიდან გამოდის, უმეტეს ნაწილად მოქცეული იყო ოსმალეთის საზღვრებში. მის საზღვრებში იყო აგრეთვე თორთუმის წყალი.

ოლთისისწყალი ჭოროხის მარჯვენა შენაკადია, რომელიც იწყება სევრიდაგის მთიდან და დის 145 ვერსის მანძილზე. ამათგან 25 ვერსი სათავითგან რუსთა საზღვრების შემოსვლამდის და 20 ვერსი მისი ბოლო ნაწილისა დარჩენილი იყო ოსნალეთის საზღვრებში, ხოლო დანარჩენი ნაწილი 100 ვერსის სიგრძით ეკუთვნოდა რუსეთს. ოლთისის მხარე შეადგენდა ძველი ქართული პროვინციის ტაოს ნაწილს. ტერიტორია მისი შეიცავდა 2958 კმ². მცხოვრებთა რიცხვი უდრიდა 225,450 კაცს. უმეტესობა შეადგენდა გამაჰმადიანებულ ქართველს – მესხებს. იყვნენ ბერძნები, ქურთები და სომხები. უკანასკნელები საუკუნეში შემოიხიზნენ, ზოგნი აბდულ ჰამიდის ჟლეტის დროს ოსმალეთიდან გადმოხვეწნენ. ბეგები ამ მხარისა ეკუთვნოდნენ ხიმშიაშვილის გვარს.

ოლთისისწყალი შემოდიოდა რუსეთის საზღვარში ეგრეთ წოდებული ნარიმანის კარებით. ნარიმანი ღიდი ბერძნების სოფელი იყო ალა-ბალიკ-სუს ნაპირას, რომელიც ოლთისისწყლის მეორე მარცხენა შენაკადს წარმოადგენს.

მოსახლეობა
1878 წლიდან რუსეთის იმპერიასთან შეერთებას მოჰყვა მოსახლეობის ემიგრაცია მუჰაჯირობის სახით. 1897 წლის აღწერით მოსახლეობის 64,7%-ს შეადგენდნენ თურქები, 10,9% – ქურთები, 9,7% –სომხები, 8,4% – ბერძნები, 3,2% – რუსები, 3,1% – ქართველები.

1907 წლის მონაცემებით ოლთისის ოკრუგიდან გადასახლდა 10180 სული 1917 წლისთვის ოკრუგის 32 ათასი მცხოვრებიდან 20 ათსი იყო ქართველი.