iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალექსანდრე (მთვარის კრატერი)

კრატერი ალექსანდრე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მაკედონიის მეფისა და გეოგრაფის ალექსანდრე დიდის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 94.80 კმ, სიღრმე — 2.84 კმ.

თავისი არსებობის განმავლობაში კრატერი იმდენად განადგურდა, რომ ახლა ის უფრო მეტად მთებით გარშემორტყმულ დაბლობს წააგავს. კრატერის ზვინულის ნაშთები მდებარეობს მის ჩრდილო-დასავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ ნაწილებში, კრატერის აღმოსავლეთი ნაწილი ღიაა მიმდებარე ტერიტორიისთვის. ზვინულის შემორჩენილ მონაკვეთებს მართკუთხა ფორმა აქვს, ყველაზე მნიშვნელოვანი მწვერვალები ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილშია. რგოლის ნაშთების უდიდესი სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1.45 კმ-ია. კრატერის თასის დასავლეთ ნაწილში ფსკერი შედარებით ბრტყელია და უფრო დაბალი ალბედო აქვს, თასის აღმოსავლეთ ნაწილში კი მრავალი პატარა კრატერია და უფრო მაღალი ალბედო აქვს, რომელიც აღმოსავლეთისკენ თანდათან იზრდება. კრატერის თასში ბევრი პატარა ბორცვია. კრატერის მოცულობა 8770.09 კმ³-ია.

სატელიტური კრატერები
პრე-ნექტარული პერიოდი

პრე-ნექტარული პერიოდი, ჰიპარქიული პერიოდი (; 4.533 — 3.92 მლრდ. წლის წინ) — მთვარის გეოლოგიურ ისტორიაში პირველი პერიოდი. ის მთვარის ფორმირებიდან ნექტარის ზღვის აუზის გაჩენამდე გრძელდებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ მთვარის ცალკეულ ფრაგმენტებს 4.4 მილიარდ წელზე მეტი აბსოლუტური ასაკი მიენიჭათ, მსგავსი ასაკის ფრაგმენტების ჯგუფები (რომლებიც გარკვეულ მოვლენებს ასახავს) დაახლოებით 4.2 მილიარდი წლიდან ჩნდება. როგორც ჩანს, ამ მომენტამდე, ქანებში რადიოაქტიური საათები ძალიან ხშირად „ხელახლა იხვევოდა“ დარტყმისა და ენდოგენური ეფექტების შედეგად.

ამ პერიოდის გეოლოგიური სტრუქტურები ძლიერ დაზიანებულია, დამახინჯებული და დაფარულია, ხოლო მათგან უძველესი იმდენადაა განადგურებული, რომ ძლივს გაირჩევა. მათ შორისაა ერთ-ერთი უძველესი ჯერ კიდევ გარჩეული კრატერი — ჰიპარქე, რის გამოც ამ პერიოდს ჰიპარქიულ პერიოდსაც უწოდებენ.

ამ პერიოდის არაფორმალური დაყოფა არსებობს კრიპტიუსის ეპოქად (4.533–4.172 მილიარდი წლის წინ) და აუზების 9 ჯგუფად (4.172–3.92 მილიარდი წლის წინ), მაგრამ ის გეოლოგიაში არ გამოიყენება მათი უკიდურესად მიახლოებითი დათარიღების გამო.
ფრანსის ლუის კლარკის გაუჩინარება

ფრანსის ლუის კლარკი (დ. 21 ივნისი, 1861 — გ. 1914 (?)) — მნიშვნელოვანი ამერიკელი მრეწველი. ცოლის სანტა-ბარბარას სადგურზე დატოვების შემდეგ უგზო-უკვლოდ გაუჩინარდა.

კარიერა
1885 წელს ფრანსის ლუის კლარკმა . & . წისქვილი და მარცვლეულის შემნახველი (წყნარი ოკეანის სანაპიროზე არსებული უდიდესი ფქვილის წისქვილი) დააფუძნა. კლარკმა აგრეთვე საფუძველი ჩაუყარა ამერიკის თასის რბოლას და ლუი დავენპორტს მისი ცნობილი დავენპორტ-ჰოტელის აგებაში შეუწყო ხელი.

1898 წელს ფრანსის ლუის კლარკმა და მისმა მეუღლემ, ვინიფრედ კლარკმა, ცნობილი არქიტექტორი კირტლენდ კატერი დაიქირავეს და სპოკანის მეშვიდე ავენიუზე, ვაშინგტონში, ვილა ააგებინეს. ეს 1340 მ2 სახლი ამჟამად საოფისე ფართად გამოიყენება და უმეტესად თავდაპირველი იერსახე აქვს შენარჩუნებული. 1910 წელს კლარკმა ჰეიდენ-ლეიკში, აიდაჰოში, მეორე სახლი ააშენა, რომელსაც საზაფხულო საცხოვრებლად იყენებდა. ეს შენობა („ჰონისაკლ-ლოჯი“) თავისი დროისათვის შტატის უძვირეს სახლს წარმოადგენდა. „ჰონისაკლ-ლოჯი“ სასტუმროდ გადაკეთდა და „კლარკების სახლი“ დაერქვა. შენობის არქიტექტორი ბოსტონელი ჯორჯ კანინგ ველსი იყო.

1904 წლის 10 მაისს კლარკი „ “-ს საქმის მოპასუხეს წარმოადგენდა.

1906 წელს კლარკი სპოკანის „ .“-ს ვიცე-პრეზიდენტი იყო.
გაუჩინარება
1914 წლის 16 იანვარს, ფრანსის ლუის კლარკმა, მისმა მძღოლმა და მსახურმა მისის ვინიფრედ კლარკი მატარებლის სადგურამდე მიაცილეს. მატარებელი ღამის თორმეტის ნახევარზე გადიოდა. ფრანსისი ცოლს გამოემშვიდობა, შემდეგ კი საკუთარ ლიმუზინთან დაბრუნდა. აქ, ლიმუზინში ჩაჯდომის მაგივრად, მან მსახური და მძღოლი დაითხოვა და უცნობი მიმართულებით წავიდა. მის შესახებ ამ დროიდან დაზუსტებული ცნობები აღარ არსებობს. „ნიუ-იორკ ტაიმზის“ სტატიის მიხედვით (რომელიც შემთხვევიდან ორ დღეში დაიწერა) „პოლიციას სჯეროდა რომ კლარკი ნავმისადგომიდან გადამხტარიყო და თავი მოეკლა“, რადგან სანტა-ბარბარას წყალში მისი ქუდი აღმოაჩინეს. სხეული დღემდე არაა ნაპოვნი. ვინიფრედმა ქმრის საქმიანობის გაძღოლა სცადა, მაგრამ 1922 წლისათვის ყველაფრის გაყიდვა მოუწია.
ქენან იმირზალიოღლუ

ქენან იმირზალიოღლუ (დ. 18 ივნისი, 1974, ბალა, ანკარა) — თურქი მსახიობი, წამყვანი და ყოფილი მოდელი.

1997 წელს „ “ (მსოფლიოს საუკეთესო მოდელი) კონკურსში თურქეთს წარმოადგენდა და პირველი ადგილი დაიკავა.

მან ითამაშა როგორც სერიალებში, ისე კინოში და გაითქვა სახელი სიმამაცით ცნობილი და შურისმაძიებელი პერსონაჟებით.

თურქეთში პოპულარობა მოიპოვა სერიალებში შესრულებული როლებით: (1998–2002), (2009–2011) და (2012–2015).
ბიოგრაფია
ქენან იმირზალიოღლუ დაიბადა 1974 წლის 18 ივნისს ანკარის ბალას რაიონის უჩემის სოფელში. თუმცა, ოფიციალურ საბუთებში დაბადების თარიღად მითითებულია 1974 წლის 10 აპრილი. მან 12 წლის ასაკამდე უჩემის სოფელში იცხოვრა.
ოჯახი
მისი ოჯახი განეკუთვნება აკქოიუნლუ სახელმწიფოს ბოზოლუს თურქმენთა ტაბანლას ტომს.

17-ე საუკუნის ბოლოს, ჯელალი აჯანყებების შედეგად, მათი ოჯახი ერზრუმის ჰორასანის მხარიდან გადაადგილდა და ბალას რაიონში დასახლდა, სადაც შექმნეს ბალას მუნიციპალიტეტი და უჩემის სოფელი.

ბაბუა — მუსთაფა ქემალი 1919 წლის 27 დეკემბერს ბალაში პირველად ჩამოსვლისას მას მასპინძლობდა და საკუთარ სახლში მიღება გაუკეთა.

მამა — მუსთაფა იმირზალიოღლუ, დედა — ილდიზ იმირზალიოღლუ, რომელიც -ის რაიონის, კესკინის სოფელ იგდებელიდანაა.

სამ შვილიან ოჯახში ქენან იმირზალიოღლუ ყველაზე პატარაა; მისი უფროსი ძმა დერვიშია, უფროსი და — ზუბეიდე იასემინია.

ანკარის პარლამენტის ყოფილი წევრი იბრაჰიმ იმირზალიოღლუ ქენანის მამიდაშვილია. მისმა ოჯახმა ქენანს სახელი მსახიობი ქენან ფარსის გავლენით შეურჩია.

14 მაისს 2016 წელს ქენან იმირზალიოღლუ დაქორწინდა სინემ კობალზე, და ამ ქორწინებიდან 2020 წელს შეეძინათ ქალიშვილი ლალინი, ხოლო 2022 წელს — ლეილა.
პეარლ ტურნერის გაუჩინარება

პეარლ ტურნერი — სამი წლის ამერიკელი გოგონა რომელიც 19 ოქტომბერს, 1923 წელს, სკოტის ოლქში, არკანზასის შტატში, თეთრი მუხის მთის რაიონში მდგარი სააგარაკო სახლის ბაღიდან გაუჩინარდა. მიუხედავად მის პოვნაში ჩადებული დიდი ძალისხმევისა და შემთხვევის მთელ ქვეყანაში გახმაურებისა, ძებნამ არავითარი შედეგი არ გამოიღო და ტურნერი დღემდე დაკარგულად ითვლება.

გაუჩინარება
1923 წლის შემოდგომას, პარასკევ დღეს, როდესაც პეარლის მშობლები გოგონასთან ერთად დასასვენებლად იყვნენ წასულები, პეარლი ტყეში შევიდა და დაიკარგა. მახლობელი ქალაქებიდან ასობით მოხალისე მრავალი კვირის განმავლობაში ეძებდა ბავშვს, მაგრამ უშედეგოდ. არსებობს თეორია, რომ ის გაიტაცეს.
შედეგი
პეარლის გაუჩინარებას მიეძღვნა წიგნები, აგრეთვე მრავალი -ის ვიდეო.
ჰიპარქე (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰიპარქე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ასტრონომისა და გეოგრაფის, ჰიპარქეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 143.95 კმ, სიღრმე — 2.96 კმ.

თავისი არსებობის ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში, კრატერი მნიშვნელოვნად განადგურდა, რგოლი დაფარულია სხვადასხვა ზომის მრავალი კრატერით, ზვინულის დასავლეთი ნაწილი თითქმის მთლიანად განადგურებულია, რგოლის დასავლეთი ნაწილის ნაშთები ორი ფართო ნაპრალითაა გაჭრილი. კრატერის რგოლის საშუალო სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1690 მ-ია, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 20900 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი ნაწილობრივ დატბორილია და გასწორებულია ბაზალტური ლავით, მაგრამ თასის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი ამაღლებულია და გადაკვეთილია ქაოტურად განლაგებული ბორცვებითა და ქედებით. ცენტრალური მწვერვალის ადგილას არის რამდენიმე შემაღლება და თანამგზავრული კრატერის ჰიპარქ -ის რგოლი დატბორილია ლავით.

სატელიტური კრატერები
რაიეც-იესტრჟები

რაიეც-იესტრჟები — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ქალაქი რაიეც-იესტრჟები ბლანსკოს რაიონში მდებარეობს. ქალაქი ოთხი მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება, ესენია: რაიეცი, იესტრჟები, ჰოლეშინი და კაროლინი.

გეოგრაფია
რაიეც-იესტრჟები ქალაქ ბლანსკოდან ჩრდილოეთით 5 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი დრაჰანის მთიანეთშია გაშენებული. მის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილია სპალენას გორა, მისი სიმაღლე 529 მეტრია ზღვის დონიდან. რაიეც-იესტრჟებში მდინარე სვიტავას ერთვის პატარა მდინარე ბიკოვკა.

ისტორია
რაიეცი წერილობით წყაროებში პირველად 1141 წელს ოლომოუცის ეპისკოპოს ინდრჟიხ ზდიკის სიგელშია ნახსენები. მორავიის მარკგრაფ იობსტსა და მის ძმა პროკოპს შორის ბრძოლების დროს განადგურდა საუკუნეში აგებული ორი ციხესიმაგრე. იესტრჟები ისტორიულ წყაროებში პირველად 1371 წელს ჩნდება, ამ წყაროს მიხედვით მას ბორჟიტოველი დიდგაროვნები ფლობდნენ.

1570 წელს ბერნარდ დრნოვსკიმ ციხე აღადგინა და რენესანსის ეპოქის რეზიდენციად გადააკეთა. 1618 წელს დრნოვსკების ოჯახის ბოლო მამრობითი სქესის წარმომადგენელი გარდაიცვალა და ციხე მისი ქვრივის იოჰანა დრნოვსკას საკუთრება გახდა.

ღირსშესანიშნაობები
რაიეც-იესტრჟების მთავარი ღირსშესანიშნაობა რაიეც-ნად-სვიტავოუს ციხეა. იგი ნეოკლასიკურ სტილში 1763–1769 წლებში აშენდა. დღეს ის სახელმწიფოს საკუთრებაა და ღიაა დამთვალიერებელთათვის. ციხესიმაგრეს აქვს ერთ-ერთი უდიდესი ბიბლიოთეკა ჩეხეთში, სადაც 60 000-ზე მეტი წიგნია დაცული. თავისი მაღალი ღირებულების გამო, ციხესიმაგრეს ჩეხეთის ეროვნული კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

რაიეცის ყველა წმინდანის სახელობის ეკლესია ისტორიულ წყაროებში პირველად 1350 წელს არის მოხსენიებული. მას 1574 წელს სამრეკლო დაამატეს. თავდაპირველად ტაძარი გოტიკური სტილის იყო, დღევანდელი ნაგებობა ბაროკოს სტილშია აღდგენილი.

ცნობილი ადამიანები
ცირილ მეტოდეი ჰრაზდირა (1868–1926) — კომპოზიტორი, რეჟისორი და სბორმისტრი
რუდოლფ ლუსკაჩი (1899–1971) — პროზაიკოსი და რომანისტი
მილან ჰორალეკი (1931–2012) — ეკონომისტი და პოლიტიკოსი
პლანეტარული გადაცემა

=1-_{1-4}=1-(-1)=2, სადაც გადაცემის ფარდობა უარყოფითია.

სხვადასხვა დანიშნულების, მოწყობილობისა და მახასიათებლების პლანეტარული გადაცემებს იყენებენ რედუქტორებში კომპაქტური თანაღერძული კონსტრუქციებისა და დიდი გადაცემის ფარდობების მისაღებად, აგრეთვე გადაცემათა კოლოფებში, რევერსიულ მექანიზმებსა და ჩართვის მექანიზმებში მუხრუჭებითა და ფრიქციული ქუროებით მოხერხებული მართვისათვის და სხვა. ცნობილია პლანეტარული გადაცემა, რომელიც უზრუნველყოფს გადაცემის ფარდობას -მდე.
ალ-ფერგანი

აბუ-ლ-აბას აჰმად იბნ მუჰამად ალ-ფერგანი (; ; დაახლოებით 798 — 861) — საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი სპარსელი მეცნიერი, ცენტრალური აზიის ასტრონომი, მათემატიკოსი და გეოგრაფი. ფერგანის ველის მკვიდრი. ევროპაში იგი ლათინიზებული სახელით იყო ცნობილი, ალფრაგანუსი .

ბიოგრაფია
მეცნიერის შესახებ ბიოგრაფიული ინფორმაცია და დაბადების ზუსტი ადგილი უცნობია, თუმცა, მისი ფსევდონიმით, ალფრაგანუსით თუ ვიმსჯელებთ, ის ფერგანას ველის მკვიდრი იყო. ცნობილია, რომ შუა საუკუნეებში ალ-ფერგანი ბაღდადში ცხოვრობდა და მუშაობდა „სიბრძნის სახლში“ (ალ-მამუნის აკადემია), რომელიც მმართველმა ალ-მამუნმა დააარსა. აკადემიაში მთელი ცენტრალური აზიიდან მოწვეულნი იყვნენ ცნობილი მეცნიერები და მეცნიერების მოღვაწეები. აკადემიაში ასევე მუშაობდნენ ასტრონომი და მათემატიკოსი ალ-ხვარაზმი, ფიზიკოსი ალ-კინდი, ექიმები აბუ ბაქრ არ-რაზი და ჰუნაინ იბნ იშაკი. ბაღდადში აშენდა ორი ობსერვატორია, რომლებიც აღჭურვილი იყო იმ დროის საუკეთესო ინსტრუმენტებით, რაც მეცნიერებს საშუალებას აძლევდა დაკვირვებოდნენ ვარსკვლავურ ცას და ჩაეტარებინათ მათემატიკური გამოთვლები. ასტრონომების ჯგუფმა: იაჰია იბნ აბუ მანსური, ალ-მარვარუდი, ჰაბაშ ალ-ჰასიბი და აჰმად ალ-ფარღანი, „სიბრძნის სახლის“ ხელმძღვანელის, მათემატიკოსისა და ასტრონომის ალ-ხვარიზმის ხელმძღვანელობით, მრავალი წლის განმავლობაში უამრავი აღმოჩენა გააკეთა, მათ შორის: დედამიწის მერიდიანის ზომის გამოთვლა, დედამიწის გარშემოწერილობის გამოთვლა, ზიჯდას (ვარსკვლავური ცის ცხრილის) შედგენა, რომელიც შეიცავდა ზუსტ კოორდინატებსა და ათასობით ციური სხეულის აღწერილობას.

 საუკუნის შუა ხანებში ალ-ფერგანი კაიროში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც სიკვდილამდე ცხოვრობდა.

ის მუშაობდა ასტროლაბის დიზაინზე — მოწყობილობაზე, რომელიც ციურ სხეულებს ადგილმდებარეობისა და მათ შორის მანძილის დასადგენად იყო განკუთვნილი. მან ამ ინსტრუმენტზე სამეცნიერო ტრაქტატი დაწერა, 861 წელს კი კაიროს მახლობლად, რაუდას კუნძულზე ნილომეტრი აღადგინა. ეს მოწყობილობა, რომელიც ნილოსის წყლის შემცველობის გამოსათვლელად და წყალდიდობების პროგნოზირებისთვის გამოიყენებოდა, ასუანის კაშხლის დიზაინში გამოიყენეს და დღემდე არ დაუკარგავს აქტუალობა, რადგან ის ეგვიპტის დედაქალაქის ერთ-ერთ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.

1998 წელს, იუნესკოს ეგიდით, მეცნიერის დაბადებიდან 1200 წლისთავი აღინიშნა.

აღმოჩენები
მეცნიერულად დაამტკიცა, რომ დედამიწას სფეროს ფორმა ჰქონდა;
მათემატიკურად დაამტკიცა და გამოთვალა წლის ყველაზე მცირე და დიდი დღეების სიდიდე (22 ივნისი და 23 დეკემბერი);
დაადგინა, რომ მზეს გააჩნია ლაქები და იწინასწარმეტყველა 832 წლის მზის დაბნელება.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ალფრაგანუსი.
მიხაილო ნეჩაი

მიხაილო მიხაილოს ძე ნეჩაი (ასევე ნიჩაი; ; დ. 24 თებერვალი, 1930 — გ.15 ივლისი, 2011) — უკრაინელი მკურნალი, კარპატების მოლფარი, ვარგანზე დამკვრელი, უკრაინის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა მუშათა კლასის ოჯახში. დაამთავრა უმანის პოლკის სკოლა, რის შემდეგაც ორი წელი იმსახურა საბჭოთა არმიაში (სომხეთსა და საქართველოში). ცხოვრობდა ზემო იასენიოვში (ივანო-ფრანკივსკის ოლქი).

ნეჩაი საკუთარ თავს ბრატსლაველი პოლკოვნიკის, დანილო ნეჩაის შთამომავალს უწოდებდა. მისი თქმით, რვა წლის ასაკში მან სასწაულებრივი ძალა იგრძნო და იცოდა, როგორ შეეჩერებინა სისხლდენა. უკრაინაში ის ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც 1989 წელს ჩერნოვცში გამართულ პირველ ფესტივალზე „ჩერვონა რუტა“ მოლფარმა ხელისუფლებისგან ოფიციალური მოწვევა მიიღო, რათა დღესასწაულის დროს კარგი ამინდი უზრუნველყოფილი ჰქონოდათ. გარდა ამისა, რეჟისორი სერგო ფარაჯანოვი მიხაილო ნეჩაის ესტუმრა თავისი ცნობილი ფილმის „მივიწყებულ წინაპართა აჩრდილები“ გადაღებამდე, რათა მოლფარს ჰუცულის რეგიონის იდენტობასა და ჰუცულების სპეციფიკაზე ესაუბრა. მსახიობ ივან მიკოლაიჩუკს ვარგანზე დაკვრა ბატონმა მიხაილომ ასწავლა. მიხაილო ფოლკლორული და ეთნოგრაფიული სახალხო ანსამბლის ხელმძღვანელი იყო და თავადაც უკრავდა ვარგანზე.

2010 წლის მარტში ნეჩაიმ მიიღო კულტურის დამსახურებული მოღვაწის წოდება ორმოც წელზე მეტი ხნის განმავლობაში სამოყვარულო ანსამბლ „ “-ს ხელმძღვანელად მუშაობისთვის.

2007 და 2009 წლებში „“ სტუდიამ ნეჩაის შესახებ ორი ფილმი გადაიღო: „კარპატული მოლფარის სიბრძნე“.

ნეჩაის ორი ვაჟი ჰყავდა. უფროსი, ივანე, სარაკეტო ძალებში მსახურობდა. ის რადიაციის ზემოქმედების ქვეშ იმყოფებოდა და კიბოთი გარდაიცვალა. მეორე ვაჟი, მიხაილო ნეჩაი, ვერხოვინას რეგიონალური სახელმწიფო ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილედ მუშაობდა. ამჟამად ის ვერხოვინას ეროვნული ბუნებრივი პარკის დირექტორია.

მკვლელობა
2011 წლის 15 ივლისის დილით ნეჩაი საკუთარ სახლში მოკლეს. თვითმხილველების თქმით, მამაკაცი, რომელიც ორი დღის განმავლობაში ცდილობდა მოლფართან შეხვედრის დანიშვნას, ნეჩაისთან მარტო აღმოჩნდა და დანით მოკლა. როდესაც ის მშვიდად გავიდა ოთახიდან, რიგში მდგომ ხალხს უთხრა, რომ ცოტა ხნით მკურნალთან არ შესულიყვნენ.

ეჭვმიტანილის ვინაობა ზემო იასენიოვის სოფელში ჩატარებული ოპერატიული სამძებრო ოპერაციის დროს დადგინდა. 2011 წლის 15 ივლისის საღამოს, ივანო-ფრანკოვსკის პოლიციის თანამშრომლებმა მკვლელობაში ეჭვმიტანილი დააკავეს. მკვლელობის გახსნაში ასზე მეტი სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომელი მონაწილეობდა, რომლებიც დღის განმავლობაში ადგილობრივ ტერიტორიას ათვალიერებდნენ. ეჭვმიტანილი სოფელ ბუკოვეცის ახლოს, დანაშაულის ადგილიდან ექვსი კილომეტრის დაშორებით მდებარე ტყეში დააკავეს. აღმოჩნდა, რომ ის ფსიქიკურად დაავადებული 33 წლის მამაკაცი იყო, რომელიც ადრე ქალის მკვლელობისთვის იყო გასამართლებული. გათავისუფლების შემდეგ მას შიზოფრენიაზე მკურნალობდნენ.

დაკავებულის წინასწარი ჩვენების თანახმად, მან მიხაილო ნეჩაი მოკლა, რადგან ის არ იღებდა, პატივს არ სცემდა ტრადიციული ქრისტიანული სარწმუნოების რიტუალებსა და ნორმებს და წარმართობას მისდევდა.
ალფრაგანუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ალფრაგანუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სპარსელი ასტრონომისა და მათემატიკოსის ალ-ფერგანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 20.5 კმ, სიღრმე — 1.79 კმ.

კრატერს აქვს თასის ფორმის ფორმა ბრტყელი ფსკერით, რომლის დიამეტრი დაახლოებით რგოლის დიამეტრის ნახევარია. რგოლს აქვს ციცაბო შიდა დახრილობა და ბასრი კიდე და შემორჩენილია მნიშვნელოვანი დაზიანების გარეშე. რგოლის სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 0.79 კმ-ია.

მორფოლოგიური მახასიათებლების მიხედვით, კრატერი მიეკუთვნება ტიპს (სახელი დაერქვა ამ ტიპის ტიპიური წარმომადგენლის, სოზიგენესის კრატერის მიხედვით). კრატერის მოცულობა 255.69 კმ³-ია.

ალ-ფარგანის კრატერი მისგან ყველა მიმართულებით გავრცელებული სინათლის სხივების სისტემის ცენტრია. ამ სხივებიდან ერთ-ერთი გადის კირილის კრატერში და გრძელდება ფრაკასტოროს კრატერამდე.

სატელიტური კრატერები
ალჰაზენი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ალჰაზენი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა არაბი მათემატიკოსის, ფიზიკოსისა და ასტრონომის იბნ ალ-ჰაისამის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 34.65 კმ, სიღრმე — 2.10 კმ.

კრატერს აქვს მრავალკუთხა ფორმა და მნიშვნელოვნად დანგრეულია. მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ რგოლის სიმაღლე 940 მ-ს აღწევს, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 700 კმ³-ია. თასის ფსკერი ბრტყელია, შესამჩნევი სტრუქტურების გარეშე. ჰანსენის კრატერისკენ მიმართული დაბალი ქედი კრატერის სამხრეთ ნაწილს ესაზღვრება.

სატელიტური კრატერები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 325

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 325 მიიღეს 1973 წლის 26 იანვარს, მას შემდეგ რაც უშიშროების საბჭომ აღიარა პანამის მთავრობის შეთავაზება, რომ იგი გააკეთებდა ყველაფერ საჭიროს საბჭოსა და ლათინური ამერიკის სამუშაო ჯგუფის შეხვედრის ჩასატარებლად. შესაბამისად, საბჭომ გადაწყვიტა სხდომების ჩატარება პანამაში, 1973 წლის 12-21 მარტს.

შეხვედრის დღის წესრიგი იყო: „ლათინურ ამერიკაში საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის მიღებული ზომების განხილვა, გაეროს ქარტიის დებულებებისა და პრინციპების შესაბამისად“.

საბჭომ სთხოვა გაეროს გენერალურ მდივანს, რომ ჩართულიყო მოლაპარაკებაში პანამის მთავრობასთან შესაბამისი კონფერენციის შეთანხმების დასადებად.

საბჭოს პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღეს, წინააღმდეგობების გარეშე.
კ. ჰერშელი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კ. ჰერშელი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანული წარმოშობის ბრიტანელი ასტრონომის, კაროლინა ჰერშელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის უახლოესი მეზობლებია დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთით გრუიტჰაიზენი; ჩრდილო-აღმოსავლეთით ჰელიკონი და ლე ვერიერი; აღმოსავლეთით კარლინი და სამხრეთ-სამხრეთ-დასავლეთით ჰაისი. კრატერის ჩრდილოეთით მდებარეობს ცისარტყელის ყურე და ჰერაკლიდეს კონცხი, რომელიც მას ესაზღვრება, თავად კრატერი ჰეიმას ქედის ნაწილს ფარავს, ხოლო კრატერის დასავლეთით არის მწვერვალი, რომელსაც ადრე ჰერშელ კ. -ს უწოდებდნენ. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 13.7 კმ, სიღრმე — 2.22 კმ.

კრატერს აქვს წრიული თასის ფორმა სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში პატარა ჩაღრმავებით, კრატერის კედლის მკაფიოდ გამოხატული კიდე და ზომიერად დანგრეულია. კრატერის კედლის საშუალო სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 490 მ-ია. მორფოლოგიური ნიშნების მიხედვით, კრატერი ტიპს მიეკუთვნება (ამ კლასის ტიპიური წარმომადგენლის - ბიოს კრატერის სახელის მიხედვით). კრატერის შიდა დახრილობას მიმდებარე არეზე მაღალი ალბედო აქვს.

სატელიტური კრატერები
ჰერშელი

საკუთარი სახელი ჰერშელი შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

გვარი
ჰერშელი, უილიამ (1738-1822) — ინგლისელი ასტრონომი;
ჰერშელი, ჯონ (1792-1871) — ინგლისელი მეცნიერი, უილიამ ჰერშელის ვაჟი;
ჰერშელი, კაროლინა (1750-1848) — გერმანელი წარმოშობის ბრიტანელი ასტრონომი ქალი, უილიამ ჰერშელის და;
ჰერშელი, უილიამ ჯეიმსი (1833-1917) — ინგლისელი კოლონიური ჩინოვნიკი, თითის ანაბეჭდის აღების მეთოდის ფუძემდებელი, ჯონის ვაჟი და უილიამ ჰერშელის შვილიშვილი;
ჰერშელი, იაკობ (1734-1792) — გერმანელი სამხედრო მუსიკოსი, ასტრონომების, უილიამ და კაროლინ ჰერშელების ძმა.

ასტრონომია
ჰერშელი — დარტყმითი კრატერი მარსზე;
ჰერშელი — დარტყმითი კრატერი სატურნის თანამგზავრ მიმასზე;
ჰერშელი — კოსმოსის ინფრაწითელი დიაპაზონის შემსწავლელი ორბიტალური ობსერვატორია.
ჰერშელი — დარტყმითი კრატერი მთვარეზე;
ჯ. ჰერშელი — დარტყმითი კრატერი მთვარეზე.
კ. ჰერშელი — დარტყმითი კრატერი მთვარეზე.
ბუჩოვიცე

ბუჩოვიცე — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ქალაქი ბუჩოვიცე ვიშკოვის რაიონის ნაწილია.
ბუჩოვიცეს მუნიციპალიტეტი ხუთი ადმინისტრაციული ერთეულისგან შედგება, ქალაქ ბუჩოვიცეს გარდა მისი ინტეგრირებული ნაწილებია: ვიცემილიცე, კლობოუჩკი, მარეფი და ჩერნჩინი.

გეოგრაფია
ბუჩოვიცე ქალაქ ვიშკოვიდან სამხეთით დაახლოებით 14 კილომეტრში, ხოლო რეგიონალურ ცენტრ ბრნოდან აღმოსავლეთით 26 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ლიტენჩიცეს ბორცვებსა და ზდანიცეს ტყის შორისაა გაშენებული, ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილია რადლოვეცის გორა, მისი სიმაღლე 426 მეტრია ზღვის დონიდან. ბუჩოვიცეში მიედინება მდინარე ლიტავა.

ისტორია
ბუჩოვიცე ისტორიულ წყაროებში პირველად 1322 წელს არის მოხსენიებული. ცნობილია, რომ აქ საუკუნეში უკვე იდგა ქვის ტაძარი. საუკუნის ბოლოს ბუჩოვიცეში გაშენდა ვენახები და მას სავაჭრო ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

 საუკუნეში ბუჩოვიცე აყვავდა და განვითარდა. მამულის მფლობელმა ბოსკოვიცელმა იან შემბერა ჩერნოჰორსკიმ აქ მორავიის ერთ-ერთი ყველაზე ბრწყინვალე რენესანსის ციხესიმაგრე ააგო. ოცდაათწლიანი ომის დროს, ბუჩოვიცე შვედეთის სამეფოს ჯარმა გაძარცვა და დაანგრია, თუმცა ციხესიმაგრის აღება შვედებმა ვერ მოახერხეს.

არქიტექტურულად ღირებული ნაგებობაა ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია. იგი ადრეულ ბაროკოს სტილში 1637–1641 წლებში აშენდა. 1748 წელს ინტერიერი ანტონ ერჰარდ მარტინელიმ გადააკეთა. 1826–1830 წლებში ეკლესია ნეოკლასიკურ სტილში აღადგინეს და გააფართოვეს.

ქალაქის მნიშვნელოვანი ისტორიული შენობაა ბუჩოვიცის მერია, ის 1772 წელს ააგეს. ბუჩოვიცეში იდგა 1853 წელს აგებული სინაგოგა, რომელიც 1966 წელს დაანგრიეს.

ცნობილი ადამიანები
მიროსლავ დოლეჟალი (1919–2009) — მსახიობი, პრაღის ეროვნული თეატრის დასის წევრი
ბობ ფრიდლი (1947–2013) — მომღერალი
იან პოდვესკი (1909–1994) — კომუნისტური რეჟიმის მიერ დევნილი კათოლიკე სასულიერო პირი
მილოშ სოკოლა (1913–1976) — მევიოლინე და კომპოზიტორი
ანტონინ სოუჩეკი (1888–1942) — ბუჩოვიცის გიმნაზიის პროფესორი, ქალაქის მერი 1931 წლიდან, დახვრიტეს ნაცისტებმა 1942 წლის 14 ივნისს
ზდენეკ სუშეკი (1925–2015) — ევანგელისტი სასულიერო პირი და ბიბლიის მკვლევარი

დაძმობილებული ქალაქები
მალი-სლავკოვი, სლოვაკეთი

ფოტოგალერეა
ჯ. ჰერშელი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჯ. ჰერშელი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანული წარმოშობის ბრიტანელი ასტრონომისა და ფიზიკოსის, ჯონ ჰერშელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 154.44 კმ,

სატელიტური კრატერები
ჯონ ჰერშელი

ჯონ ფრედერიკ უილიამ ჰერშელი (; დ. 7 მარტი, 1792, სლაუ — გ. 11 მაისი, 1871, კოლინგვუდი, კენტის საგრაფო) — ბრიტანელი ასტრონომი, უ. ჰერშელის შვილი, ლონდონის სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების მრავალგზისი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
1813 წელს დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი. ასტრონომიაში მუშაობა დაიწყო 1816 წლიდან. გააგრძელა და გააფართოვა მამის მიერ დაწყებული ასტრონომიული კვლევა. 1831 წელს შემოიღო ვარსკვლავიერი სიდიდეების სკალა, მსგავსი ინგლ. ასტრონომის ნ. პოგსონის მიერ 1856 წელს შემოღებული სკალისა. 1834-1838 წლებში კეთილი იმედის კონცხზე ჩაატარა სისტემატური დაკვირვებანი სამხრეთის ცის გამოსაკვლევად; დაკვირვებათა შედეგები გამოაქვეყნა. 1847 წელს აღმოაჩინა და შეისწავლა 3000-ზე მეტი ორჯერადი ვარსკვლავი (შეადგინა 11 კატალოგი), ვარსკვლავთა გროვები და ნისლეულები (1864 წელს გამოაქვეყნა 5079 ობიექტის კატალოგი). გაზომა მზიდან მოსული სითბოს რაოდენობა წვლილი შეიტანა ფოტოგრაფიის განვითარებაშიც (სახელდობრ, შემოიღო ტერმინები: „ნეგატივი“ და „პოზიტივი“). დაკრძალულია უესტმინსტერის სააბატოში, ი. ნიუტონის საფლავის ახლოს.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად მთვარის ერთ-ერთ კრატერს ეწოდა — ჯონ ჰერშელი.
ჰერშელი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰერშელი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანული წარმოშობის ბრიტანელი ასტრონომის, უილიამ ჰერშელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 39.09 კმ, სიღრმე — 2.18 კმ.

კრატერს აქვს წრიული ფორმა გასწორებული დასავლეთი ნაწილით და რგოლის მკაფიოდ გამოხატული კიდით, ზომიერად დანგრეული. რგოლის შიდა დახრილობას აქვს ტერასის მსგავსი სტრუქტურა. სატელიტი კრატერი ჰერშელ რგოლის სამხრეთ-სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილს ესაზღვრება. კრატერის კიდის საშუალო სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1030 მ-ია, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 1200 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი მუქი ფერისაა, არათანაბარი, ცენტრალური მწვერვალების ჯგუფით, რომლებიც თასის ცენტრიდან დასავლეთით ოდნავ გადაადგილებულია. ცენტრალური მწვერვალების სიმაღლე დაახლოებით 800 მ-ია.

სატელიტური კრატერები