iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იუზეფა გურფინკელი

იუზეფა გურფინკელი (დ. 2 მაისი, 1919, ბილა-ცერკვა — გ. 9 აპრილი, 1997, ვოლგოგრადი) — საბჭოთა მოჭადრაკე, ქალთა შორის საერთაშორისო ოსტატი (1954) და საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1955). პროფესიით ფილოლოგი და ინგლისური ენის მასწავლებელი.

ბიოგრაფია
იუზეფა გურფინკელი დაიბადა 1919 წელს უკრაინაში. განათლებით ფილოლოგი იყო და წლების განმავლობაში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას — ასწავლიდა ინგლისურ ენას. მუშაობდა მწვრთნელად დონის როსტოვის საჭადრაკო კლუბში, მეცნიერთა სახლსა და პიონერთა სასახლეში.

საჭადრაკო კარიერა
1950 წლის რსფსრ-ის ჩემპიონატში 1-2 ადგილები გაიყო. იუზეფა გურფინკელი საბჭოთა კავშირის ქალთა 9 ჩემპიონატის მონაწილეა (1947–1968). მან საუკეთესო შედეგი აჩვენა სსრკ-ის 1954 წლის ჩემპიონატში, სადაც მეორე ადგილი დაიკავა. 1955 წელს მონაწილეობდა მსოფლიო ჩემპიონობის პრეტენდენტთა ტურნირში.

რსფსრ-ის ნაკრების შემადგენლობაში იგი სამჯერ მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირის გუნდურ პირველობებში (1951, 1953, 1958), სადაც მოიპოვა ოქროს, ვერცხლისა და ბრინჯაოს მედლები გუნდურ ჩათვლაში.

გურფინკელი მონაწილეობდა 1957 წლის საქართველოს ჩემპიონატში, სადაც პირველი ადგილი დაიკავა.

პირადი ცხოვრება
1963 წელს მეუღლესთან, მოჭადრაკე ალექსანდრე კონსტანტინოვთან ერთად, გადავიდა ვოლგოგრადში. მათი შვილი, ტატიანა მოისეევა, ასევე საჭადრაკო სპორტის ოსტატია.
ინგა ჭარხალაშვილი

ინგა ჭარხალაშვილი (დ. 23 აპრილი, 1983, ქუთაისი) — ქართველი მოჭადრაკე, ქალთა შორის საერთაშორისო დიდოსტატი (2005). საქართველოს ჩემპიონი ქალთა შორის (1999).

ბიოგრაფია
ინგა ჭარხალაშვილი დაიბადა 1983 წელს ქუთაისში. საჭადრაკო კარიერა ადრეულ ასაკში დაიწყო და 1990-იან წლებში არაერთ წარმატებას მიაღწია ასაკობრივ კატეგორიებში. 1999 წელს, 16 წლის ასაკში, მან მოიპოვა საქართველოს ჩემპიონის ტიტული ქალთა შორის.

საერთაშორისო ასპარეზი
ინგა ჭარხალაშვილი სხვადასხვა დროს წარმატებით გამოდიოდა ევროპისა და მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატებზე:
1995: მსოფლიო ჩემპიონატი (12) — 2-4 ადგილები.
1997: ევროპის ჩემპიონატი (14 წლამდე მოჭადრაკეებს შორის) — 1-5 ადგილები.
1998/1999: ევროპის ჩემპიონატი (16 წლამდე მოჭადრაკეებს შორის) — ბრინჯაოს პრიზიორი.
2001: ევროპის ჩემპიონი (18 წლამდე მოჭადრაკეებს შორის).
2002: ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატის (20 წლამდე მოჭადრაკეებს შორის) ვერცხლის პრიზიორი.

გუნდური გამოსვლები
1999 წელს ბათუმში გამართულ ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე იგი საქართველოს მესამე ნაკრების შემადგენლობაში ასპარეზობდა, სადაც საკუთარ დაფაზე საუკეთესო შედეგი აჩვენა და ინდივიდუალური ოქროს მედალი მოიპოვა.

2018 წელს მონაწილეობა მიიღო ბათუმის საჭადრაკო ოლიმპიადაზე (საქართველოს მეორე ნაკრები), სადაც მეორე დაფაზე 10-დან 7 ქულა დააგროვა.

2012 წელს ვარშავაში გახდა კრისტინა რადზიკოვსკას მემორიალის გამარჯვებული.

რეიტინგი
მისი კარიერის საუკეთესო რეიტინგი დაფიქსირდა 2016 წლის ივნისში — 2379 ქულა.
პატარა ხარაგაული

პატარა ხარაგაული, პატარა ხარაგოული — დაბა ხარაგაულის უბანი, ყოფილი სოფელი (ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი).

მდებარეობს მდინარე ჩხერიმელის (ძირულის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 260 მ-ზე, ხარაგაულის ჩრდილოეთ ნაწილში, დაბის ცენტრიდან 2 კმ-ში.

1988 წელს ხარაგაულთან (იმდროინდელ ორჯონიკიძესთან) ტერიტორიული შეზრდის გამო სოფელი გაუქმდა. პატარა ხარაგაულის ტერიტორიაზე შემთხვევით აღმოჩენილია ადრე რკინის ხანის (ძვ. წ. - საუკუნეები) კოლხური ცული. ყოფილი სოფლის სასაფლაოს ტერიტორიაზე შემორჩენილია კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი — გვიანდელი შუა საუკუნეების მაცხოვრის დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები.
ბერნარდო სოტო ალფარო

რამონ ბერნარდო სოტო ალფარო (დ. 12 თებერვალი, 1854 – გ. 28 იანვარი, 1931) — კოსტა-რიკელი იურისტი, სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც 1885 წლიდან 1889 წლამდე კოსტა-რიკის მე-14 პრეზიდენტი იყო. მასონი და ლიბერალური ოლიმპიური თაობის გამოჩენილი წევრი, ის იყო მეორე ყველაზე ახალგაზრდა ადამიანი ხოსე მარია კასტრო მადრიზის შემდეგ, ვინც პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა 31 წლის ასაკში.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება
სოტო ალფარო დაიბადა 1854 წლის 12 თებერვალს, ალახუელაში, აპოლინარ დე ხესუს სოტო კესადასა და ხოაკინა ალფარო მუნიოსის ოჯახში. 1871 წელს მან სან ხოსეში მიიღო მეცნიერებისა და ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1877 წლის 10 დეკემბერს სანტო ტომასის უნივერსიტეტში მიიღო იურიდიული ხარისხი, სადაც 1880 წლამდე მუშაობდა. მომდევნო, 1881 წელს ის ალახუელის პროვინციის გუბერნატორი იყო. 1882 წელს იგი გახდა შინაგან საქმეთა და პოლიციის მდივანი, ამის შემდეგ კი არმიისა და საზღვაო ძალების მდივანი. 1885 წლის 15 მაისს კონგრესმა იგი დივიზიის გენერალად აქცია და მიანიჭა საპატიო წოდება „ “ (ქვეყნის დამსახურებული); იმავე წელს ვენესუელას მთავრობამ იგი დააჯილდოვა და ესპანეთის იურისპრუდენციისა და კანონმდებლობის სამეფო აკადემიის აკადემიკოსად დანიშნა. ის ოლიმპის თაობის გამორჩეული, საპატიო წევრი იყო.

პრეზიდენტობა
სოტომ ტახტი თავისი სიძის, პროსპერო ფერნანდეს ორეამუნოს შემდეგ, რომელიც თანამდებობაზე გარდაიცვალა, 1885 წლის 12 მარტს 14 აპრილამდე კოსტა-რიკა კვლავ ჩართული იყო ბარიოსის გაერთიანების ომში. 1885 წლის 19 აპრილს იგი დაქორწინდა ფერნანდესის ქალიშვილზე, პასიფიკა ფერნანდეს გვარდიაზე. 1885 წლის 4 დეკემბერს მან ხელი მოაწერა კონტრაქტს ფრანსისკო მარია ფუენტესთან და პიო ვიკესთან, რითიც მან სან-ხოსეში ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობა დაუშვა. სოტოს ადმინისტრაციამ განაგრძო ტომას გვარდია გუტიერესის ლიბერალური ეკონომიკური და ეროვნული განვითარება. სოტოს მიერ დანიშნულმა განათლების მინისტრმა, მაურო ფერნანდეს აკუნიამ, განათლების რეფორმა ჩაატარა და ამით სან-ხოსეში ორი ახალი საშუალო სკოლა დააარსა; ისინი ევროპელი მეცნიერებით დააკომპლექტა, მათ შორის იყო ანრი პიტიე. სოტოს ადმინისტრაცია ეწინააღმდეგებოდა ჩინურ იმიგრაციას და მხარს უჭერდა ქვეყანაში უკვე მყოფთა სეგრეგაციას. მან პირველი დაარღვია, როდესაც მაინორ კითს 2000 ჩინელი მუშის მოყვანის უფლება მისცა, რომლებიც კონტრაქტის ვადის ამოწურვის შემდეგ იძულებულნი გახდნენ წასულიყვნენ. 1886 წლის საყოველთაო არჩევნებში მან უკონკურენტოდ მიიღო მონაწილეობა

1889 წლის საყოველთაო არჩევნების დროს, ხოსე ხოაკინ როდრიგეს სელედონის გამარჯვების პერსპექტივის მიუხედავად, მან ასენსიონ ესკიველ იბარა არჩეულ პრეზიდენტად გამოაცხადა. 7 ნოემბერს, რაფაელ იგლესიას კასტრომ სან-ხოსეში დანებითა და ჯოხებით შეიარაღებული გლეხების მსვლელობა შთააგონა. სისხლისღვრაში აღშფოთების შიშის გამო, იმავე დღეს, ბერნარდო სოტომ კარლოს დურან კარტინი, რომელიც მან 1885 წელს შინაგან საქმეთა მდივნად დანიშნა, თავისი ვადის დარჩენილი პერიოდის განმავლობაში დროებით პრეზიდენტად დანიშნა. როდრიგესი მისი ოფიციალური მემკვიდრე იყო. ბოლოს სოტო პრეზიდენტობის ვადას მაშინ მიუახლოვდა, როდესაც 1897–1898 წლების საყოველთაო არჩევნების შემდეგ იგლესიასის მეორე ვადის გარშემო გაჩნდა შეთქმულებები და მკვლელობის მცდელობები: ელიტის ვარაუდები და წინადადებები სოტოს ხელისუფლებაში დაბრუნებას ისახავდა მიზნად, მაგრამ ესკიველმა თანამდებობა 1902 წლის 8 მაისს დაიკავა, სოტოსა და იგლესიასის შეთანხმების მეშვეობით.
სარბიელის სინი

„სარბიელის“ სინი — ქართული რაგბის ტრადიციული შინაური ჯილდო, რომელიც 1995 წლიდან თამაშდება. მისი პრინციპი ეფუძნება ახალზელანდიურ „რანფერლის ფარის“ მოდელს, სადაც ტიტულის მფლობელი ვალდებულია დაიცვას ჯილდო გამომწვევთან ორთაბრძოლაში.

ისტორია
საქართველოში სინის ისტორია 1995 წელს იწყება. იდეის ავტორი იყო ქართული რაგბის მემატიანე და იმხანად სპორტულ გაზეთ „სარბიელში“ მომუშავე ზაალ გიგინეიშვილი. მან ახალზელანდიური, 1902 წელს დაარსებული „რანფერლის ფარის“ პრინციპი ქართულ რეალობას მოარგო. თავად ჯილდო — სინი — ძველმა მორაგბემ და მოქანდაკე გია ჯაფარიძემ თითბრისგან გამოჭედა, დამზადების ხარჯები კი გაზეთმა „სარბიელმა“ გაიღო.

გათამაშების შემოღების მიზანი იყო წლის ნებისმიერ დროს საუკეთესო გუნდის გამოვლენა და ჩემპიონატის რიგითი მატჩებისთვის დამატებითი დაძაბულობისა და ინტერესის შემატება.

გათამაშების წესი
სინის გათამაშების წესი მარტივია: მფლობელი გუნდი უნდა გამოიწვიო და დაამარცხო, რათა ჯილდო გადმოგეცეს. გამოწვევა დაშვებულია ჩემპიონატის გარეშეც, თუმცა ტიტულისთვის ცილობა მეტწილად მაინც კალენდარულ მატჩებში იმართება. პირველი რკენის მონაწილეები გაზეთმა თავად შეარჩია — „თბილისი“ (ამჟამინდელი ლოკომოტივი) და „გუმარი“ (დაიშალა 1998 წელს). პირველი მფლობელი „გუმარი“ გახდა (26:11).

აღდგენის ისტორია
სინი სხვადასხვა მიზეზით წყვეტებით თამაშდებოდა (1995–1997, 2005, 2009, 2013 წლებში). ბოლო გამარჯვებული იყო კლუბი „ყოჩები“, რომელმაც 2013 წელს „ლელო“ დაამარცხა. ამის შემდეგ ჯილდო გაუჩინარდა.

2022 წელს, ზაალ გიგინეიშვილის გარდაცვალების შემდეგ, რაგბის ქომაგმა რამაზ უკლებამ სინი მოიძია და რაგბის კავშირს დაუბრუნა. ტრადიცია ოფიციალურად აღდგა 2022-2023 წლების სეზონში.

რკენების სტატისტიკა
კარლოს ხულიო აროსემენა მონროი

კარლოს ხულიო აროსემენა მონროი ( დ. 24 აგვისტო, 1919 – გ. 5 მარტი, 2004) — ეკვადორის პოლიტიკოსი. აროსემენა მონროი აირჩიეს ეკვადორის ვიცე-პრეზიდენტად 1960 წელს. იგი პრეზიდენტ ხოსე მარია ველასკო იბარას ჩამოშორების შედეგად გახდა ეკვადორის პრეზიდენტი 7 ნოემბრიდან, 1961 — 11 ივლისამდე, 1963.

ბიოგრაფია
ის დაიბადა გუაიაკილში, ეკვადორის ყოფილი პრეზიდენტის, კარლოს ხულიო აროსემენა ტოლასა და ლაურა მონროი გარაიკოას ოჯახში. 1952 წელს იგი იყო დეპუტატთა პალატის პრეზიდენტი (თავმჯდომარე). როგორც ვიცე-პრეზიდენტი, იგი ასევე იკავებდა სენატის პრეზიდენტის პოსტს.

მისი მმართველობა მიმდინარეობდა რეგიონულად მშფოთვარე კონტექსტში, რაც გამოწვეული იყო კუბის რევოლუციითა და ლათინურ ამერიკაში ანტიკომუნისტური სამხედრო დიქტატურების დამყარებით. პრეზიდენტობის პერიოდში მან მოახდინა ტელეკომუნიკაციების ქსელის მოდერნიზება, დააარსა ეროვნული ავიაკომპანია და გუაიაკილის საერო და კათოლიკური უნივერსიტეტები, წამოიწყო ქვეყანაში საგზაო მშენებლობები და შემოიღო მეცამეტე ხელფასი. მისმა მხარდაჭერამ ფიდელ კასტროს რევოლუციისადმი კუბაში, გამოიწვია მუდმივი კონფლიქტი კონგრესსა და სამხედროებთან.
პოლ დეშანელი

პოლ დეშანელი
(ფრანგ: [ ]; დ. 13 თებერვალი 1855 – გ.28 აპრილი 1922) — ფრანგი პოლიტიკოსი და საფრანგეთის პრეზიდენტი .

ბიოგრაფია
პოლ დეშანელი, ემილ დეშანელის ვაჟი, კოლეჟ დე ფრანსის პროფესორი და სენატი, დაიბადა ბრიუსელში, სადაც მამამისი ემიგრაციაში ცხოვრობდა.

განათლება
პოლ დეშანელი სწავლობდა --- ---ში, შემდეგ -- პარიზში. ოჯახმა 1870–1871 წლებში პარიზი რამდენიმე თვით დატოვა, პარიზის ალყის გამო.
დეშანელმა 1873 წელს გაიარა სამხედრო სამსახური, შემდეგ სწავლობდა პარიზში იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1874 წელს მიიღო იურიდიული ბაკალავრიატი, 1875 წელს კი მიიღო ლიცენციატი იურიდიაში .

ადრეული კარიერა
თავდაპირველად მუშაობდა, როგორც დეაიე დე მარსერის მდივანი და შემდგომ,1876–1877 წლებში, როგორც ჟიულ სიმონის მდივანი. 1885 წლის ოქტომბერში აირჩიეს დეპუტატად. თავიდანვე დაიკავა მნიშვნელოვანი ადგილი პალატაში, როგორც პროგრესისტული რესპუბლიკური ჯგუფის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ორატორი. 1896 წლის იანვარში აირჩიეს პალატის ვიცე-პრეზიდენტად და მას შემდეგ იბრძოდა მემარცხენეობის წინააღმდეგ, არა მხოლოდ პარლამენტში, არამედ საჯარო შეხვედრებზეც მთელს საფრანგეთში.

1898 წლის ივნისში აირჩიეს პალატის პრეზიდენტად. 1901 წელს კვლავ იგი აირჩიეს,თუმცა მომავალ წელს უარყვეს. მიუხედავად ამისა, დეშანელი ბრწყინვალედ გამოვიდა 1904 და 1905 წლებში, როგორც ეკლესიისა და სახელმწიფოს გამიჯვნის შესახებ კანონის მხარდამჭერი. ასევე მოიპოვა ადგილი საგარეო საქმეთა კომიტეტში და იყო კომიტეტის პრეზიდენტი.

1910 წელს ხელახლა აირჩიეს დეპუტატად და 1912 წლის 23 მაისს აირჩიეს პალატის პრეზიდენტად.

დიდი როლი ითამაშა პირველ მსოფლიო ომში, როგორც ეროვნულმა ორატორმა. დეშანელმა დაამარცხა ჟორჟ კლემანსო წინასწარ პარტიულ კენჭისყრაში და 1920 წლის 17 იანვარს აბსოლუტური უმრავლესობით აირჩიეს საფრანგეთის პრეზიდენტად. .

საპრეზიდენტო პერიოდი
დეშანელს სურდა გაცილებით აქტიური პრეზიდენტი ყოფილიყო, ვიდრე მიღებული იყო იმ დროში. პირველი ექვსი თვის განმავლობაში ძალიან პერსპექტიული ლიდერი იყო, მაგრამ, საკუთარი ფსიქიკური ჯანმრთელობის მიზეზების გამო, ვერ შეძლო თავისი იდეების განხორციელება.

როგორც პრეზიდენტი,დეშანელის ექსცენტრულმა ქცევამ ხალხში გარკვეული შეშფოთება გამოიწვია. პირველ შემთხვევაში, სკოლის გოგონათა დელეგაციამ მას ყვავილების ყანწი მიართვა, მან ყვავილები უკან გადაუგდო მათ. ყველაფერმა კულმინაციას მიაღწია, როდესაც 1920 წლის 24 მაისს, გვიან ღამით, გამოვარდა საპრეზიდენტო მატარებლის დიდი ფანჯრიდან, მიღებული ჰქონდა საძილე აბები და იპოვეს მოხეტიალე თავის ღამის პერანგში რელსების მუშაკის მიერ, რომელმაც წაიყვანა უახლოეს გადასასვლელის მცველის სახლში.

დეშანელს გადადგომა შესთავაზეს 1920 წლის 21 სექტემბერს და მოათავსეს სანატორიუმ რუეილ-მალმეზონში სამი თვით. გათავისუფლების შემდეგ, 1921 წლის იანვარში აირჩიეს სენატად , სადაც მსახურობდა სიკვდილამდე. გარდაიცვალა პნევმონიისაგან 1 წლის შემდეგ

სიკვდილით დასჯის გაუქმებამდე 1981 წელს, დეშანელი იყო ერთადერთი ფრანგი სახელმწიფოს მეთაური, რომლის მმართველობის დროსაც საფრანგეთში სიკვდილით არავინ დასჯილა. თავად დეშანელი იყო სიკვდილით დასჯის დიდი ხნის მოწინააღმდეგე.
კლემენტე იეროვი

კლემენტე იეროვი ინდაბურუ ( დ. 10 აგვისტო, 1904 – გ. 19 ივლისი, 1981 ) — პოლიტიკოსი და ეკვადორის დროებითი პრეზიდენტი 30 მარტიდან, 1966 — 16 ნოემბრამდე.

იეროვი დაიბადა ბარსელონაში, ესპანეთში, სადაც მისი მშობლები, კლემენტე იეროვი მათეუსი და მარია ინდაბურუ სემინარიო, დროებით ცხოვრობდნენ (მამამისი ეკვადორის გენერალური კონსული იყო). იეროვი სწავლობდა გუაიაკილის ვისენტე როკაფუერტეს სახელობის სკოლაში, მოგვიანებით კი — კიტოს სან-გაბრიელის სკოლაში. მან ცოლად შეირთო ვიქტორია გომეს იკასა, რომელთანაც ოთხი შვილი შეეძინა:

მარია ლაურა იეროვი გომესი
ელენა იეროვი გომესი
კლემენტე იეროვი გომესი
ფერნანდო იეროვი გომესი

მას მჭიდრო კავშირი ჰქონდა ქვეყნის სანაპირო ზოლის სოფლის მეურნეობასთან, სადაც შეიძინა ფერმა, რომელიც მოგვიანებით ნაწილ-ნაწილ თავის მუშებს დაურიგა. იეროვის მმართველობის პერიოდი ეკვადორელთა უმეტესობას ახსოვს, როგორც მშვიდობისა და კეთილდღეობის ხანა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი საყოველთაო არჩევნების გზით არ ყოფილა არჩეული, ეკვადორელებს იგი ძალიან უყვართ — მას მრავალი ძეგლი დაუდგეს და მისი სახელი უწოდეს არაერთ გამზირს.

1948 წელს იგი იყო ეკონომიკის მინისტრი გალო პლასას მთავრობაში, მოგვიანებით კი — სენატორი სოფლის მეურნეობის დარგში.

იეროვი გარდაიცვალა გუაიაკილში, ეკვადორში.
ვისენტე ლუსიო სალასარი

ვისენტე ლუსიო სალასარ ი კაბალი ( დ. 20 დეკემბერი, 1832 – გ. 14 თებერვალი, 1896 ) — ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1895 წლის 16 აპრილიდან 1 სექტემბრამდე. 1873 წელს სალასარი იყო დეპუტატთა პალატის პრეზიდენტი (თავმჯდომარე), ხოლო 1892 წელს — სენატის პრეზიდენტი. 1894 წელს იგი ვიცე-პრეზიდენტი გახდა, ხოლო მას შემდეგ, რაც ლუის კორდერომ თანამდებობა დატოვა, პრეზიდენტის პოსტი დაიკავა. იგი ასევე იკავებდა ფინანსთა მინისტრის თანამდებობას.

ბიოგრაფია
ვისენტე ლუსიო სალასარი დაიბადა მანუელ მარია სალასარ ი ლოსანოსა და კაროლინა კაბალ ი სალასარის ოჯახში 1832 წლის 20 დეკემბერს, კიტოში. მან მიიღო სამართლის დოქტორის ხარისხი და ოცდაათი წლის განმავლობაში მუშაობდა ეკონომისტად, სხვადასხვა დროს — 1873, 1883, 1884–1887, 1888 და 1893 წლებში — იკავებდა ფინანსთა მინისტრის პოსტს. მოგვიანებით იგი ეროვნულ კონგრესში დეპუტატად მსახურობდა. 1892 წელს იგი სენატის პრეზიდენტად აირჩიეს, ხოლო 1893 წელს ლუის კორდერომ შინაგან საქმეთა და საგარეო ურთიერთობათა მინისტრად დანიშნა, თუმცა მალევე ვიცე-პრეზიდენტის პოზიციაზე აირჩიეს.

მისი პრეზიდენტი გაეხვა სკანდალში, რომელიც ჩინეთ-იაპონიის პირველ ომს უკავშირდებოდა და ცნობილია როგორც „დროშის გაყიდვა“ . კორდერო გადადგა, რასაც მოჰყვა ლუსიოს გაპრეზიდენტება 1895 წლის 16 აპრილს. მისი მმართველობის პერიოდში დაიწყო ეკვადორის ლიბერალური რევოლუცია. პარალელურად, პარალიზის (დამბლის) გამო იგი ვეღარ ასრულებდა სამთავრობო ვალდებულებებს. ამან გამოიწვია მისი გადადგომა 1895 წლის 28 ივნისს (რის შემდეგაც იგი ელოი ალფარომ შეცვალა), მოგვიანებით კი, 1896 წლის 14 თებერვალს, იგი კიტოში გარდაიცვალა.

ფინანსთა მინისტრობის დროს იგი არაერთხელ იმყოფებოდა ვაშინგტონში, რათა შეერთებული შტატებისგან სესხები მოეთხოვა.
გილიერმო როდრიგესი

გილიერმო ანტონიო როდრიგეს ლარა ( დ. 4 ნოემბერს, 1923 ) — ეკვადორელი ყოფილი პოლიტიკური და სამხედრო ლიდერი, რომელიც 1972 წლიდან 1976 წლამდე ეკვადორის დიქტატორი იყო. იგი ხელისუფლებაში მოვიდა მას შემდეგ, რაც სათავეში ჩაუდგა 1972 წლის სამხედრო გადატრიალებას პრეზიდენტ ხოსე მარია ველასკო იბარას წინააღმდეგ. მან თავისი მმართველობა დაახასიათა როგორც „რევოლუციური და ნაციონალისტური“. მან გაიარა შტაბის, არარეგულარული საომარი მოქმედებების ორიენტაციისა და ტექნიკური მართვის კურსები პანამაში მდებარე „ამერიკის სკოლაში“ .

როგორც არმიის სარდალი, ის სათავეში ჩაუდგა სამხედრო გადატრიალებას, რომელიც საზღვაო ძალების მეთაურის, ხორხე კეიროლოს მიერ იქნა აღსრულებული. პრეზიდენტი ხოსე მარია ველასკო აიძულა გადასახლებულიყო ბუენოს-აირესში, არგენტინაში. მისი მმართველობის პერიოდში, ნავთობზე ფასების ზრდის წყალობით, ეკვადორმა მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ზრდა განიცადა. 1975 წელს ზოგიერთმა სამხედრო ოფიცერმა მის წინააღმდეგ გადატრიალების წარუმატებელი მცდელობა განახორციელა.

როდრიგესს 2023 წლის 4 ნოემბერს 100 წელი შეუსრულდა. 102 წლის ასაკში ის ამჟამად მსოფლიოში ყველაზე ხანდაზმული ცოცხალი ყოფილი სახელმწიფო ლიდერია.
გი პარმელენი

გი ბერნარ პარმელენი (დ. 9 ნოემბერი, 1959) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი. 2016 წლიდან ფედერალური საბჭოს წევრია. ასევე შვეიცარიის სახალხო პარტიის წევრი. ამჟამად, 2026 წლისთვის, შვეიცარიის პრეზიდენტია. პრეზიდენტის თანამდებობას 2021 წელსაც იკავებდა, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას 2020 და 2025 წლებში. პარმელენი ასევე 2019 წლიდან ხელმძღვანელობს ეკონომიკურ საქმეთა, განათლებისა და კვლევების დეპარტამენტს. 2016-2018 წლებში, სათავეში ედგა თავდაცვის, სამოქალაქო დაცვისა და სპორტის დეპარტამენტს.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
პარმელენი დაიბადა 1959 წლის 9 ნოემბერს ბურსინში, ფერმერისა და მევენახის, რიშარ პარმელენისა და ჟანინ პარმელენის (1939–2020) ოჯახში. სამი შვილიდან უფროსია. და-ძმა არიან კრისტოფ პარმელენი და ვალერი კოტე.

1977 წელს დაასრულა სწავლა საშუალო სკოლაში, შემდეგ კი მორგში, მარსელინის კანტონალურ სასოფლო-სამეურნეო კოლეჯში, სოფლის მეურნეობის დიპლომი მიიღო. 1985 წელს მაგისტრის ხარისხი მოიპოვა მევენახეობის დარგში.
ბიოგრაფია
ადრეული პოლიტიკური კარიერა
პარმელენი პროფესიით მეღვინეობის ოსტატია. 1994 წლიდან 2003 წლამდე არჩეული იყო ვოდის კანტონის დიდ საბჭოში, ხოლო 2003 წელს ვოდის კანტონიდან ეროვნულ საბჭოში აირჩიეს. 2000 წლიდან 2004 წლამდე პარმელენი ვოს კანტონის „შვეიცარიის სახალხო პარტიის“ პრეზიდენტი იყო. 2015 წლის 9 დეკემბერს ფედერალურმა ასამბლეამ ფედერალურ საბჭოში ეველინე ვიდმერ-შლუმპფის ნაცვლად აირჩია.
ფედერალური საბჭოს წევრი
2015 წლის საყოველთაო არჩევნებში „შვეიცარიის სახალხო პარტიამ“ რეკორდული ხმების, 29%-ზე მეტი მოიპოვა, ფედერალურმა მრჩეველმა ეველინე ვიდმერ-შლუმპფმა განაცხადა, რომ ხელახლა კენჭს აღარ იყრიდა.2007 წლის არჩევნებიდან მალევე გარიცხეს, რის შემდეგაც დააარსა გამოყოფილი „კონსერვატიული დემოკრატიული პარტია“ (/). მოსალოდნელი იყო, რომ ვიდმერ-შლუმპფის ადგილს / დაიკავებდა. პარტიამ წარადგინა სამი კანდიდატი, მათ შორის პარმელენი, რომელიც საბოლოოდ აირჩიეს.

პარმელენი გახდა პირველი ფედერალური მრჩეველი /-დან შვეიცარიის ფრანგულენოვანი ნაწილიდან.აირჩიეს თავდაცვის, სამოქალაქო დაცვისა და სპორტის ფედერალური დეპარტამენტის ხელმძღვანელად, რითაც შეცვალა თანაპარტიელი ული მაურერი, რომელიც ფინანსთა ფედერალური დეპარტამენტის ხელმძღვანელი გახდა.2019 წლიდან პარმელენი სათავეში ჩაუდგა ეკონომიკურ საქმეთა, განათლებისა და კვლევების ფედერალურ დეპარტამენტს. 2020 წელს შვეიცარიის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. პრეზიდენტის თანამდებობა 2021 წლის 1 იანვარს ვიცე-პრეზიდენტ იგნაციო კასისთან ერთად დაიკავა.

2021 წლის 16 ივნისს, როგორც შვეიცარიის პრეზიდენტმა, პარმელენმა ჟენევაში, ვილა ლა გრანჟში, უმასპინძლა 2021 წლის რუსეთ-აშშ-ის სამიტს ვლადიმერ პუტინსა და ჯო ბაიდენს შორის. პარმელენმა უსურვა მათ „ნაყოფიერი დიალოგი ორი ქვეყნისა და მსოფლიოს ინტერესებიდან გამომდინარე“.

2025 წლის 10 დეკემბერს, პარმელენი 203 ხმით (246 ხმიდან) აირჩიეს გაერთიანებული ფედერალური ასამბლეის ფედერალურ პრეზიდენტად 2026 წლისთვის.

2026 წლის 9 იანვარს, პარმელენმა ერს ღია წერილით მიმართა კრანს-მონტანაში, ბარ „ “-ში ახალი წლის ღამეს გაჩენილი ტრაგიკული ხანძრის შემდეგ, რომლის შედეგადაც 40 ადამიანი, მათ შორის ბევრი მოზარდი, დაიღუპა და 110-ზე მეტი დაშავდა. პარმელენმა გამოხატა სოლიდარობა და მოითხოვა გამოძიება უსაფრთხოების წესების დარღვევის საფუძველზე.
პირადი ცხოვრება
1995 წელს პარმელენი დაქორწინდა კაროლინ მეროტოზე, იტალიური წარმოშობის ინჟინრის, ალდო მეროტოსა და მარია მეროტოს ქალიშვილზე.
მენინგიომა

მენინგიომა — ცენტრალური ნერვული სისტემის მფარავი მენინგეალური გარსის სიმსივნე.

კლინიკური გამოვლინებები
მცირე ზომის მენინგიომები უმეტესად არ იწვევს კლინიკურ გამოვლინებებს, თუმცა, დიდი ზომის შემთხვევაში ზოგადი სიმპტომებია თავის ტკივილი, გულყრა, ღებინება, გულისრევა, ცნობიერების დაქვეითება. მდებარეობიდან გამომდინარე ფოკალური სიმპტომები შეიძლება იყოს ანოსმია, ჰემიპარეზი (სისუსტე სხეულის მეორე ნახევარში), თავის ტვინის ნერვების დამბლა, მხედველობის დარღვევა და ა.შ.

პათოლოგია
მენინგიომა წარმოიქმნება არაქნოიდული სახურავის უჯრედებისგან (ინგ. ), რომლებიც მდებარეობს არაქნოიდული/ქსელისებრი გრანულაციების (ქსელისებრი გარსის ჯიბეები მაგარი გარსის ვენურ სინუსებში, საიდანაც ხდება თავ-ზურგტვინის სითხის გადასვლა ვენურ სისტემაში) დისტალურ ნაწილში (დაბოლოებაში).

მკურნალობა
მკურნალობის ძირითადი მეთოდია მენინგიომას ნეიროქირურგიული რეზექია, თუმცა, თუ პათოლოგიური მასის სრულად ამოკვეთა შეუძლებელია, საჭიროა რადიოთერაპიის გამოყენება.
ალექსანდრე ჯერარდი (მკვლევარი)

ალექსანდრე ჯერარდი (; დ. 17 თებერვალი, 1792, აბერდინი — გ. 15 დეკემბერი, 1839, იქვე) — შოტლანდიელი არმიის ოფიცერი ინდოეთში, ასევე ჰიმალაის ერთ-ერთი პირველი მკვლევარი.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე ჯერარდი დაიბადა 1792 წლის 17 თებერვალს აბერდინში. მისი მამა იყო გილბერტ ჯერარდი, თეოლოგი მწერალი, ბაბუა — ალექსანდრე ჯერარდი, ეკლესიის მღვდელი და აკადემიკოსი; მისი ძმები იყვნენ ჯეიმზ გილბერტ ჯერარდი, ინდოეთში მოღვაწე ქირურგი და პატრიკ ჯერარდი, ინდოეთის გეოგრაფი.

1808 წელს დაამთავრა აბერდინის კინგსის კოლეჯი და იმავე წელს მიიღო ბენგალური კადეტობის წოდება. 1808 წლის 9 სექტემბერს იგი დაინიშნა მე-13 ბენგალური ქვეითი ჯარის პრაპორშჩიკად.

1812 წელს იგი დელიდან ლაჰორამდე მიმავალი მარშრუტის კვლევაში იყო დასაქმებული. 1814 წელს იგი ლეიტენანტად დააწინაურეს და საჰარანპურის რაიონის კვლევა ჩაატარა, რომელიც 1819 წელს დაასრულა. 1825 წელს ის ნარმადის ხეობის გეოდეზისტი იყო, ხოლო 1826 და 1827 წლებში მალვასა და რაჯპუტანაში ასევე მუშაობდა გეოდეზისტად.

ჰიმალაის მთებში ჩატარებული კვლევების დროს ისეთ სიმაღლეებზე იმყოფებოდა, რომლებიც ადრე მიუწვდომელად ითვლებოდა და ტიბეტში შეაღწია იმდენად, რამდენადაც ჩინელების სასაზღვრო პიკეტები საშუალებას აძლევდნენ. ჰიმალაის ქედების გეოლოგიური სტრუქტურისა და ნაშთების შესახებ ჩვენი ადრეული წარმოდგენები მისი ნაშრომებიდან მომდინარეობს.

1817-1818 წლებში ჯერარდმა, საბათუდან გამგზავრებისას, დოქტორ ჯორჯ გოვანთან ერთად ჰიმალაის მთებში სატლეჯის ხეობა გამოიკვლია. 1818 წელს მან და მისმა ძმამ, ჯეიმზმა, ორთვიანი მოგზაურობის შემდეგ, გადაკვეთეს სატლეჯი და სპიტის ხეობა გაიარეს შიპკი ლამდე.

1821 წელს მან შეასრულა თავისი ჰიმალაის მოგზაურობის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილი. საბათუს დატოვების შემდეგ, ის ავიდა ჰიმალაის მთების ზედა ქედებზე, ყურადღებით აღნიშნა გზაზე დასახლებული ადგილები, ზღვის დონიდან სიმაღლე ბარომეტრით დაადგინა, სადაც ეს შესაძლებელი იყო ტრიგონომეტრიული გაზომვებით და აღნიშნა ტემპერატურა, ბუნებრივი მოვლენები და ადამიანების ხასიათი იმ ადგილებში, რომლებიც ადრე დაუსახლებლად და საცხოვრებლად უვარგისად ითვლებოდა.

ჯანმრთელობის გაუარესებამ, რაც მისი საველე სამუშაოებისა და მოგზაურობების დროს გადატანილი სირთულეების შედეგი იყო, გამოიწვია მისი ნაადრევად პენსიაზე გასვლა. ალექსანდრე ჯერარდი გარდაიცვალა აბერდინში 1839 წლის 15 დეკემბერს, სამდღიანი ავადმყოფობის შემდეგ.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ჯერარდი.
ალექსანდრე ჯერარდი

ალექსანდრე ჯერარდი (; დ. 22 თებერვალი, 1728, გარიოხი – გ. 22 თებერვალი, 1795, აბერდინი) — შოტლანდიელი მწერალი და ფილოსოფოსი.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე ჯერარდი დაიბადა 1728 წლის 22 თებერვალს, აბერდინშირში. სწავლობდა ფოვერანის სამრევლო სკოლაში, შემდეგ კი აბერდინის გრამატიკის სკოლაში.

სწავლობდა აბერდინის უნივერსიტეტში, სადაც 1744 წელს მაგისტრის ხარისხი მიიღო. შემდეგ ედინბურგის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა ღვთისმეტყველების შესასწავლად. 1748 წელს მას ქადაგების ლიცენზია მიენიჭა.

1750 წელს ის დაბრუნდა აბერდინის უნივერსიტეტში, რათა წაეკითხა ლექციები მორალურ ფილოსოფიაში, ხოლო 1752 წელს პროფესორი გახდა მარიშალის კოლეჯში.

1760-1769 წლებში ის აბერდინში, გრეიფრაიარსის ეკლესიის მღვდელი იყო, ხოლო 1769 წელს მარიშალის კოლეჯში ღვთისმეტყველების პროფესორად აირჩიეს, 1771 წელს კინგსის კოლეჯში გადავიდა. პროფესორის რანგში მან სხვადასხვა რეფორმა გაატარა. ამ პერიოდში ის ასევე ქალაქის ერთ-ერთი მღვდელი იყო, მსახურობდა გრეიფრაიარსის ეკლესიაში. ის იყო ჯონ გრეგორის მიერ დაარსებული აბერდინის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრი, რომლის წევრებიც იყვნენ პროფესორი თომას გორდონი.

ის ედინბურგის სამეფო საზოგადოების ერთ-ერთი თანადამფუძნებელი იყო.

გარდაიცვალა 1795 წლის 22 იანვარს. დაკრძალულია ძველ აბერდინში, წმინდა მახარის ტაძრის ეზოში.
ჯერარდის ნაპრალები

ჯერარდის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -03, -22). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ ჯერარდის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს). ჯერარდის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .