iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლაო-ძი

ლაო-ძი — ძვ.წ. საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი ჩინელი ფილოსოფოსი, რომლის ვინაობა ზუსტად დადგენილი არ არის. თავად სიტყვა „ლაო-ძი“ ნიშნავს მოხუც ფილოსოფოსს, მასწავლებელს. ამ ადამიანზე ათასგვარი ლეგენდა დადის. ამბობენ, რომ სიცოცხლის მიწურულს მან ხარზე ამხედრებულმა დატოვა სამშობლო ჩინეთი და გადაიხვეწა. ლაო-ძიმ კაცობრიობას „დაო დე ძინი“ უანდერძა, უზენაესი სიყვარულითა და სიკეთით რომ აღავსებდა ყოველ არსებას. თავად კი უსასრულობას და დაოს გაწყვდიადებულ, გასხივოსნებულ წიაღს დაუბრუნდა. მისი სული სამყაროს მარადიულ სულში გაიმქვრა და გარდაიცვალა. მან აღასრულა ის, რასაც თავისი მოძღვრებით ქადაგებდა. ამიტომ გაამითიურეს და გააღვთიურეს მისი სახელი, ხოლო მის ბრძნულ წიგნს კაცობრიობის მარადიული საგანძური უწოდეს. დაო დე ძინმა საფუძველი ჩაუყარა ჩინეთის რელიგიურ-ფილოსოფიურ მიმდინარეობას დაოსიზმს. თავდაპირველად დაოსიზმი მხოლოდ ფილოსოფიური მიმდინარეობა იყო, მაგრამ ახ.წ. მეორე საუკუნეში წარმოიშვა რელიგია, რომელსაც ასევე დაოსიზმი უწოდეს.
სეგუნდო-ფრენტე

სეგუნდო-ფრენტე — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, სანტიაგო-დე-კუბის პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის ჩრდილოეთ ნაწილში, სიერა-კრისტალის მთების სამხრეთ კალთებთან.

ადმინისტრაციული ცენტრი მდებარეობს დასახლება მაიარი-არიბაში. 1958 წლის მარტში, ფულხენსიო ბატისტას მთავრობის წინააღდმეგ ამბოხისას აქ გაიმართა შეტაკება რაულ კასტროს მეთაურობით.

დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 40 885 ადამიანს შეადგენდა. 540 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 75,7 ადამიანი კმ²-ზე.
მოტა

მოტა — კუნძული წყნარ ოკეანეში, ბანქსის არქიპელაგში. შედის ვანუატუს შემადგენლობაში, ტორბის პროვინციაში. კუნძულზე ასევე მდებარეობს ვულკანი მოტა. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით კუნძულის მოსახლეობა შეადგენდა 683 კაცს. მოსახლეობის უმეტესი ნაწილის მშობლიური ენა ადგილობრივი ენაა მოტა, რომელსაც ასევე მოტას უწოდებენ. კუნძულის ფართობია – 9,5 კმ². მოსახლეობა ჩართულია სოფლის მეურნეობაში.

გეოგრაფია
კუნძული მოტა მდებარეობს არქიპელაგ ახალი ჰებრიდების ჩრდილოეთ ნაწილში, ბანქსის კუნძულების ჯგუფში. ირგვლივ გარს არტყავს წყნარი ოკეანის წყლებით. მდებარეობს ვანუა-ლავას და მოტა-ლავას კუნძულებთან ახლოს (დაახლოებით 10,5 კმ-ში). უახლოესი მატერიკია — ავსტრალია, რომელიც მდებარეობს დაახლოებით 1300 კმ-ში.

კუნძული მოტა წარმოადგენს ვულკანურ პიკს დაშვებული კლდეებით. კუნძულების კოლონიზაცია ხდებოდა ხანგრძლივი საზღვაო გაცურვების შედეგად დიდი კანოებით, რომლებსაც შეეძლოთ მოეთავსებინათ 200 ადამიანამდე. მოგზაურებს ასევე თან მიჰყავდათ ზოგიერთი გამოსადეგი ცხოველი, მიჰქონდათ სასოფლო-სამეურნეო მცენარეების თესლი, რომლებსაც შემდგომში იყენებდნენ ახალ მიწებზე მოსავლის მისაღებად.

პირველი ქრისტიანი მისიონერები კუნძულ მოტაზე გამოჩნდნენ საუკუნეში. ერთ-ერთი კუნძულზე მცხოვრები ყველაზე უფრო ცნობილი რელიგიური მოღვაწე ჯონკოლერიჯ პატესონია , ანგლიკანი მისიონერი, რომელმაც გაატარა თავისი ცხოვრების რამდენიმე წელი სოფელ ვევერაო-ში. პირველი მელანეზიელი მღვდელი, მამა ჯორჯ სარავია , წარმოშობით კუნძულ მოტადან იყო. ფაქტობრივად, მელანეზიაში მოტა იყო პირველი გაქრისტიანებული კუნძული, მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტიანული მისია კუნძულ ანეიტიუმზე გამოჩნდა ერთი წლით ადრე, ვიდრე კუნძულ მოტაზე.

1906 წლის მარტში მოტა, როგორც ახალი ჰებრიდის სხვა კუნძულები, გახდა საფრანგეთის და დიდი ბრიტანეთის ერთობლივი სამფლობელო, ანუ არქიპელაგმა მიიღო ინგლის-საფრანგეთის კონდომინიუმის სტატუსი.

1980 წლის 30 ივნისს ახალი ჰებრიდის კუნძულებმა მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისაგან და საფრანგეთისაგან, და კუნძული მოტა გახდა ვანუატუს რესპუბლიკის ტერიტორია.

მოსახლეობა
2009 წლის აღწერის მონაცემებით კუნძულის მოსახლეობა შეადგენდა 683 კაცს.. ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — ნატურალური სოფლის მეურნეობა. მოსახლეობის ძირძველი სალაპარაკო ენაა მელანეზიური ენა მოტა, რომელზეც ლაპარაკობდნენ და ასწავლიდნენ სკოლებში პირველი მელანეზიელი ქრისტიანი მისიონერები.

მოტას სანაპიროზე განლაგებულია ექვსი სოფელი: ტასმატე, ვევერაო, ლოტავანი, ტუკვეტაპი, ნავკვოე და ლივოტკეი.
მოტა ენა

მოტა — დაახლოებით 750-მდე კაცის მშობლიური ენა. გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ვანუატუში, კერძოდ, კუნძულ მოტაზე. 1979 წლის აღწერით ამ ენაზე 422 ადამიანი მეტყველებდა, ხოლო 2009 წელს ეს რიცხვი 683-მდე გაიზრდა. ამ ენაზე არ არსებობს არანაირი სერიოზული წერილობითი ნიმუში, ასევე არც ოფიციალური ენაა ვანუატუში, არაოფიციალურად მოტაზე მოლაპარაკენი ლათინურ ანბანს იყენებენ.
ლადისლავ ეგე

ლადისლავ ეგე (, ნამდვილი გვარი ნადაში ; დ. 12 თებერვალი, 1866 დოლნი-კუბინი — გ. 2 ივლისი, 1940) — სლოვაკი მწერალი. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო საუკუნის ბოლოს. მის შემოქმედებას ასაზრდოებდა სლოვაკური ლიტერატურის რეალისტური ტრადიციები. მნიშვნელოვანი ნაწარმოებები შექმნა 1918 წლის შემდეგ.
მთავარი თხზულებებია ისტორიული რომანები ადამ შანგალა (1923-24), სვატოპლუკი (1928), ცხოვრების გზით (1930) და სხვა. სატირულ მოთხრობათა კრებულებში კოზინსკის წისქვილი (1931) და მათ შორის (1934). ავტორი ბურჟუაზიულ ზნე-ჩვეულებებს დასცინის.
ბაკონაო

ბაკონაოს ბიოსფერული ნაკრძალი — დიდი ბიოსფერული პარკი სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუბაში. მდებარეობს ქალაქ სანტიაგო-დე-კუბიდან აღმოსავლეთით 20 კილომეტრში. ფართობი 848,57 კმ². 1987 წელს იუნესკომ გამოაცხადა მსოფლიო მემკვიდრეობის ბიოსფერულ ნაკრძალად.

შეიცავს რამდენიმე ღირსშესანიშნავ ობიექტს, რომელთაგან აღსანიშნავია: დიდი კლდე ანუ გრან-პიედრა — ვულკანური წარმოშობის დიდი ფრიალო კლდე, რომლის ზომებია 5130 მ, ხოლო სიმაღლე 25 მ. წონა სავარაუდოდ იქნება 63 ტონა; პრეისტორიული ხეობა — სადაც მცენარეული საფრის ირგვლივ შესაძლებელია დიდი რაოდენობით დინოზავრების სკულპტურების ხილვა; ბოტანიკური ბაღი — რომელსაც 0,45 კმ² უკავია. აქვეა აკვარიუმი, ლაგუნა და სხვა.
ეგვიპტის ექსპედიცია

ეგვიპტის ექსპედიცია — 1798-1801 წლებში საფრანგეთის არმიის ლაშქრობა ეგვიპტეში (ეგვიპტე შედიოდა ოსმალეთის იმპერიაში, მაგრამ ფაქტობრივად მამლუქები მართავდნენ) გენერალ ნაპოლეონ ბონაპარტის სარდლობით. ექსპედიციის მიზანი იყო ეგვიპტის დაპრყობა და ინდოეთში ინგლისის სამფლობელოებზე თავდასხმისთვის ბაზის შექმნა.
ისტორია
1798 წლის 19 მაისს საფრანგეთის ესკადრა სადესანტო ჯარითურთ (38 000 კაცი) ტულონიდან გავიდა და კუნძულ მალტასთან ხანმოკლე შესვენების შემდეგ 30 ივნისს ალექსანდრიის რაიონში გადასხა დესანტი. 21 ივლისს პირამიდებთან ბრძოლაში ბონაპარტმა მამლუქების ლაშქარი დაამარცხა, შემდეგ კაირო აიღო. აგვისტოს დამდეგს აბუკირის ბრძოლაში ინგლისელმა ადმირალმა ჰ. ნელსონმა საფრანგეთის ფლოტი გაანადგურა. საფრანგეთის საექსპედიციო არმია ევროპას მოწყვეტილი აღმოჩნდა. 1798 წლის სექტემბერში ოსმალეთმა ომი გამოუცხადა საფრანგეთს, 1799 წლის იანვარში სამოკავშირეო ხელშეკრულება დადო რუსეთთან და დიდ ბრიტანეთთან და ამგვარად მე-2 ანტიფრანგულ კოალიციაში შევიდა.
ფრანგების მიერ დამყარებული მკაცრი საოკუპაციო რეჟიმი იწვევდა ეგვიპტის მოსახლეობის ამბოხებებს, რასაც ოკუპანტები დიდი სისასტიკით ახშობდნენ. ოსმალთა მოსალოდნელი შეტევის აღსაკვეთად 1799 წლის დამდეგს ნაპოლეონი სირიაში შეიჭრა, მაგრამ ქალაქ აკის უშედეგო გარემოცვის შემდეგ უკან გამობრუნდა. ინგლის-ოსმალეთის დესანტის განადგურების მიუხედავად, ეგვიპტეში მყოფი საფრანგეთის არმიის მდგომარეობა უიმედო იყო. ამ ვითარებამ და საფრანგეთში შიდაპოლიტიკურმა მერყეობამ აიძულა ბონაპარტი, მიეტოვებინა არმია და საფრანგეთში დაბრუნებულიყო. მისმა შემცვლელმა გენერალმა ჟ.ბ. კლებერმა 1800 წლის იანვარში დროებითი ზავი დადო ინგლისთან და ოსმალეთთან, რომელთაც ფრანგებს გემები და სამშობლოში დაბრუნება აღუთქვეს. მაგრამ ინგლისელებმა ფრანგების განიარაღება მოითხოვეს და ზავი ჩაიშალა. 1800 წლის 20 მარტს კლებერმა ჰელიოპოლისთან გაანადგურა სირიიდან ჩამოსული ოსმალთა არმია და მისი ნაშთები ეგვიპტიდან განდევნა. ეგვიპტეში მყოფი საფრანგეთის არმიის პოზიციები შეასუსტა ხმელთაშუა ზღვაზე მოქმედმა რუსულმა ესკადრამ. კლებერის (მოკლეს 1800 წ. 14 ივნისს) შემცვლელმა ჟ. მენუმ 1801 წლის გაზაფხულზე ეგვიპტეში გადასხმულ ინგლისის ჯარებთან წარუმატებელი შეტაკების შემდეგ ხელი მოაწერა შეთანხმებას კაპიტულაციის შესახებ. საფრანგეთის არმიის ნაშთებმა 1801 წლის სექტემბერში ეგვიპტე დატოვეს.
ეგზარქოსი

ეგზარქოსი (ბერძნ — ხელმძღვანელი, დამოუკიდებელი ხელისუფალი) —

1. ძველ საბერძნეთში თანამდებობა ქურუმთა წოდებაში.

2. ბიზანტიაში — იმპერატორის მოადგილე იტალიის სამფლობელოებში, იჯდა ქალაქ რავენაში; ასევე, დიოცეზის მმართველი ეპისკოპოსი, იჯდა დიოცეზის მთავარ ქალაქში. შემდეგში ეგზარქოსი პატრიარქად იწოდებოდა. საუკუნიდან კონსტანტინოპოლის პატრიარქის მოხელე, რომელიც მართავდა და მეთვალყურეობდა კონსტანტინოპოლის ეპარქიის გარეთ, იმპერიის სხვა ადგილებში მდებარე საპატრიარქო და სხვათა კუთვნილ მონასტრებს; პატრიარქის მოადგილედ წარგზავნილი მაღალი წოდების იერარქი, რომელსაც ევალებოდა პატრაირქის სახელით საეკლესიო საქმეების მოგვარება.

3. სახელმწიფოში მაღალი წოდების იერარქი, რომელიც მართავს ადმინისტრაციულ-ეთნიკურად განსხვავებულ დიდ საეკლესიო ეპარქიას.

ეგზარქოსობა საქართველოში
საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ქართული ეკლესიის ავტოკეფალიის გაუქმებას მოჰყვა 1811 წლის საქართველოს საეგზარქოსოს დაარსება, რომლის მმართველად დაინიშნა ეგზარქოსი. საქართველოს ეგზარქოსს ჰქონდა წოდება ქართლისა და კახეთის მიტროპოლიტისა, შემდეგში არქიეპისკოპოსისა. საქართველოს ეგზარქოსი იყო სინოდის წევრი და დიკასტერიის უფროსი, შემდეგში დიკასტერიის მაგიერ 1814 წელს დაარსებული „საქართველო-იმერეთის სინოდალური კანტორის“ (გაიხსნა 1815 წ.) უფროსი და იწოდებოდა „ქართლისა და იმერეთის ეგზარქოსად“ ან მოკლედ „საქართველოს ეგზარქოსად“. 1814 წელს ტფილისში დაარსდა ეგზარქოსის კანცელარია. საქართველოს პირველი ეგზარქოსი იყო ვარლამი (ერისთავი) 1811-17, შემდეგში რუსეთიდან მოვლინებული არქიერები. საქართველოს საეგზარქოსოს კომპეტენციაში შემავალი ტერიტორიები უფრო და უფრო ფართოვდებოდა, საუკუნის დასასრულს მასში შედიოდა მთლიანად ამიერკავკასია, ჩრდილოეთი კავკასია და კასპიის ზღვის აღმოსავლეთი მხარეც. ეგზარქოსის თანამდებობა გაუქმდა 1917 წელს, როდესაც ქართველმა სამღვდელოებამ აღადგინა საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალია.
დენ ოსმანი

დენ ოსმანი, ცნობილი როგორც დენო ( დ. 11 თებერვალი, 1963 — გ. 23 ნოემბერი, 1998) — ამერიკელი მეკლდეური და თოკით მხტომელი.

ბიოგრაფია
დენ ოსმანი დაიბადა 1963 წლის 11 თებერვალს დაიბადა ნევადას შტატის ქალაქ რენოში. დედა ევროპელი ჰყავდა, მამა კი იაპონელი. დენომ თორმეტი წლის ასაკში დაიწყო ცოცვა. სკოლის შემდეგ იოსემიტში გადავიდა საცოცად. დენი ძალიან სწრაფად ცოცავდა, ის მაღალ კლდეებზე წუთებში ადიოდა. ოსმანს აქვს დამყარებული მსოფლიო რეკორდი სწრაფად ცოცვაში-400 ფუტი 4 წუთში. დენომ ბევრი რთული მარშრუტი გაიარა დაცვის გარეშე. ის კლდის გარდა ყინულზეც ცოცავდა, ის ბევრ ჩანჩქერზე ასულა. მათ შორის ყველაზე რთული არწივის ჩანჩქერზე უთოკოთ ასვლა იყო. დენ ოსმანი მალე გადაერთო ცოცვიდან თოკით ხტომაზე. ის საუკეთესო თოკით მხტომელი იყო. მას საკუთარი მეთოდები და აღჭურვილობა ჰქონდა, რითიც 100-მდე ნახტომი შეასრულა. დენი თავის უდიდეს რეკორდს შეეწირა. 1998 წლის 23 ნოემბერს ის წავიდა თავისივე რეკორდის მოსახსნელად იოსემიტის კლდეზე. ის იქიდან ერთი თვის წინაც გადმოხტა. მაშინ დენმა 1050 ფუტი იფრინა და მიწიდან სულ რაღაც 90 ფუტზე გაჩერდა. მისი ეს რეკორდი რეკორდების წიგნში შევიდა. ახალი რეკორდის დასამყარებლად ის თავის მეგობარ - მაილზ დეიშერთან ერთად წავიდა. თოკი, რომლითაც დენი უნდა გადამხტარიყო უკვე ერთი თვე ეკიდა კლდეზე.

„თოკის ბოლომდე მივდივარ“ - ეუბნებოდა ის მაილზს და თოკს ზომავდა. დენის გამოთვლით ის 11 წამი იფრენდა და 1100 ფუტზე მეტს გაივლიდა. ის კლდის ნაპირას დადგა და გადახტა. დეიშერმა თოკის გაწყვეტის ხმა გაიგო, შემდეგ კი დენოს ყვირილი. ამ დღეს 35 წლის დენ ოსმანი ახალ რეკორდს შეეწირა. ეს იყო 1100 ფუტი. მას ამ ნახტომის შემდეგ „ელ კაპიტანიდან“ უნდოდა გადახტომა სადაც 2000 ფუტს იფრენდა.

დენ ოსმანს ერთი ქალიშვილი ჰყავდა - ემა, რომელიც მამამისის მსგავსად მცოცავი გახდა.
ჟან კორბელი

ჟან კორბელი ( დ. 8 თებერვალი 1920, ლიონი, საფრანგეთი, — გ. 22 თებერვალი 1970, კუენკა, ესპანეთი) — ფრანგი გეოგრაფი. კარსტოლოგია-სპელეოლოგიის მკვლევარი. პროფესორი. თავისი მოღვაწეობა დაიწყო როგორც მასწავლებელმა და სპელეოლოგიის მოყვარულმა, მოგვიანებით დაკავდა კარსტის კვლევით. მონაწილეობა მიიღო შპიცბერგენზე ჩატარებულ ექსპედიციაში (ნორვეგია). ჟან კორბელი სპელეოლოგებისათვის აქვეყნებდა შრომებს ჟურნალებში. თავის ცხოვრების უდიდესი ნაწილი მოგზაურობაში გაატარა. მოიარა მთელი მსოფლიო, მათ შორის ანტარქტიდა, გრენლანდია, დიდი ბრიტანეთი, ესპანეთი, იტალია, კოსტა-რიკა და ა.შ. კარსტულ გამოკვლევებს ატარებდა პირენეებსა და ალპებში.

გარდაიცვალა ესპანეთის მოყინულ გზაზე, საავტომობილო კატასტროფაში, 50 წლის ასაკში.

აღსანიშნავია, რომ ჟან კორბელმა 1970 წელს თავისთან ლაბორატორიაში ერთი წლის ვადით სამუშაოდ მიიწვია ქართველი სპელეოლოგი თამაზ კიკნაძე. ყველაფერი გადაწყვეტილი იყო, თუმცა პროფესორი კორბელი უბედური შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა და მიწვევაც გაურკვეველი ვადით გადაიდო. 1970-იან წლებში თამაზ კიკნაძემ გამოსცა მონოგრაფია: „არაბიკის მასივის კარსტისა და სპელეოლოგიის შესახებ“, სადაც პირველ გვერდზე ფრანგულად და რუსულად წერია: „ავტორი ამ წიგნს უძღვნის დიდი მეცნიერისა და ქართველი სპელეოლოგების მეგობრის პროფესორ ჟან კორბელის ხსოვნას“.
არჩილ ასათიანი

არჩილ ვლადიმერის ძე ასათიანი (დ. 28 აპრილი, 1933, თბილისი — გ. 29 აპრილი, 2007, იქვე) — ქართველი ფიზიოლოგი, პედაგოგი, პროფესორი (1973), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1979), თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის რექტორი (1985—1991), საქართველოს პარლამენტის წევრი (1999—2004).

ბიოგრაფია
დაიბადა ბიოქიმიკოს ვლადიმერ ასათიანის ოჯახში. არჩილ ასათიანმა 1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი, 1957 წლიდან განაგრძო სწავლა და მეცნიერული მუშაობა ამავე ინსტიტუტის ადამიანის ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრის ასპირანტურაში. ასპირანტურის დამთავრებისა და მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოპოვების შემდეგ მოღვაწეობა დაიწყო ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრაზე ჯერ ასისტენტად, შემდეგ დოცენტად. 1972 წელს დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. ა. ასათიანი 1973 წლიდან თსსი–ს ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრის პროფესორია, 1987 წლიდან – 2004 წლამდე ამავე კათედრის გამგეა. 1975 წლიდან – 1985 წლამდე იყო თსსი–ის პრორექტორი სამეცნიერო მუშაობის დარგში, 1985 – 1991 წლებში კი თსსი–ის (ამჟამად უნივერსიტეტი) რექტორი.

არჩილ ასათიანი არის ასზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მისი ხელმძღვანელობით დაცულია საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაციები. ა. ასათიანი შეისწავლიდა ნეიროფიზიოლოგიისა და გასტროენტეროლოგიის საკითხებს, კვებითი მოქმედების ნეირო–ჰუმორულ სარეგულაციო მექანიზმებს; თავის ტვინის ღეროს ბადებრივი სტრუქტურების როლს კუჭის სეკრეციული ფუნქციის მოქმედების განხორციელებაში; ჰიპოთალამუსის და ნუშისებრი კომპლექსის ბირთვების როლს კვებითი მოქმედების რეგულაციაში.გამოიკვლია სიმაძღრის ჩამოყალიბების ნეიროჰუმორული მექანიზმები და სხვ. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ–კორესპოდენტ ალექსანდრე ბაკურაძესთან თანაავტორობით შექმნა და გამოსცა მნიშვნელოვანი მონოგრაფია „კვებითი მოქმედების ნეიროჰუმორული მექანიზმები“. მის მიერ შექმნილია რამდენიმე სახელმძღვანელო ბიოფიზიკაში, პროფესორ ირინე კვაჭაძესთან თანარედაქტორობით შეადგინა და გამოსცა პირველი ქართული ფუნდამენტური სახელმძღვანელო ადამიანის ფიზიოლოგიაში.

არჩილ ასათიანი 1999 – 2004 წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის წევრი. დაჯილდოებული იყო ღირსების ორდენით.

არჩილ ასათიანი გარდაიცვალა 2007 წელს.
საქართველოს მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი

საქართველოს სსრ სასოფლო-სამეურნეო წარმოების სახელმწიფო კომიტეტის იულონ ლომოურის სახელობის საქართველოს მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი — მდებარეობდა მცხეთაში, თბილისიდან 22 კმ-ზე. ინსტიტუტი შეიქმნა 1956 წელს საქართველოს მემინდვრეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ბაზაზე, ატარებდა იულონ ლომოურის სახელს.

ინსტიტუტი იკვლევდა მინდვრის კულტურების სელექცია-მეთესლეობისა და მათი კომპლექსური აგროტექნიკური ღონისძიებების შემუშავების, ნიადაგის გაკულტურებისა და ეროზიისაგან დაცვის, ფიზიოლოგიურ-ბიოლოგიურის, საკვებმოპოვების, სტანდარტიზაციისა და სოფლის მეურნეობის ეკონომიკა-ორგანიზაციის საკითხებს. ჰქონდა შემდეგი განყოფილებები: სელექციო-გენეტიკის, მეთესლეობის, საკვებმოპოვების, მარცვლეული კულტურების, მებოსტნეობის. მცენარეთა დაცვის, აგროქიმიის, თესლბრუნვის და ნიადაგის მინიმალური დამუშავების, სოფლის მეურნეობის ეკონომიკა-ორგანიზაციის., სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციის; ლაბორატორიები: ბიოქიმიურ-ფიზიოლოგიური; ქიმიური.

ინსტიტუტს ექვემდებარებოდა კახეთის, გორის, გარდაბნის, წყალტუბოსა და აჯამეთის საცდელი სადგურები, აგრეთვე მცხეთის სასელექციო სადგური; წილკნის, ჯინისის, სამგორის, ახალქალაქის, ხობის ექსპერიმენტული მეურნნეობები. ინსტიტუტს ჰქონდა ასპირანტურა, გამოსცემდა სამეცნიერო „შრომებს“.
ფრედერიკ ჰერცბერგი

ფრედერიკ ჰერცბერგი ( დ. 17 აპრილი, 1923 — გ. 19 იანვარი, 2000) — ამერიკელი ფსიქოლოგი, რომელიც ერთ-ერთი გავლენიანი პირი გახდა ბიზნესის მენეჯმენტში.

მისი ყველაზე ცნობილი ნაშრომია მოტივატორ-ჰიგიენური თეორია (ჰერცბერგის ორფაქტორიანი თეორია). მისი პუბლიკაცია: „კიდევ ერთხელ, როგორ მოვახდინოთ თანამშრომლების მოტივაცია?“ გაიყიდა 1.2 მილიონ ეგზემპლარად და 1987 წლისათვის იყო ყველაზე მოთხოვნადი სტატია ჰარვარდის ბიზნეს ჟურნალიდან.
ჰერცბერგი სწავლობდა ნიუ-იორკის „ქალაქის კოლეჯში“, მაგრამ მან მიატოვა სწავლა რათა ემსახურა არმიაში. ჰერცბერგს სჯეროდა რომ ეს გამოცდილება იყო ის რამაც მისი ინტერესი წარმართა მოტივაციისაკენ.
1946 წელს მან დაამთავრა ნიუ-იორკის ქალაქის კოლეჯი და მუშაობა დაიწყო პიტსბურგის უნივერსიტეტში, ასევე მუშაობდა ფსიქოლოგიის პროფესორად კლივლენდის „ “-ში და მოგვიანებით იუტას უნივერსიტეტში მენეჯმენტის პროფესორის თანამდებობაზე.

ჰერცბერგის ორფაქტორიანი თეორია
ჰერცბერგის თეორიის თანახმად, ხალხზე ზეგავლენას ახდენს ორი ტიპის ფაქტორი: ჰიგიენური და მოტივაციური ფაქტორები.

მან შემოგვთავაზა რამდენიმე ძირითადი დებულება თავის შრომებზე დაყრდნობით:
ხალხი უკმაყოფილოა ცუდი გარემოთი, მაგრამ ისინი იშვიათად არიან კმაყოფილნი კარგი გარემოთი.
უკმაყოფილების პრევენცია ისევე მნიშვნელოვანია, როგორც კმაყოფილების მოტივატორების გამოწვევა.
ჰიგიენური ფაქტორები მოტივაციურ ფაქტორებისაგან დამოუკიდებლად მოქმედებენ.
პიროვნება შეიძლება ძლიერ მოტივირებული იყოს თავისი სამუშაოთი, მაგრამ უკმაყოფილო იყოს სამუშაო გარემოთი.
ყველა ჰიგიენური ფაქტორი თანაბრად მნიშვნელოვანია,თუმცა მათი გავრცელების სიხშირე მნიშვნელოვნად განსხვავებულია.
ჰიგიენური ფაქტორები მოკლე ვადით აღკვეთავს უკმაყოფილებას.
ჰიგიენური მოთხოვნილებები თავისი ბუნებით წრიულია და საწყის პოზიციას უბრუნდება. მას მივყავართ „რა გაგიკეთებია ჩემთვის ბოლო დროს?“ სინდრომამდე.

ჰიგიენური მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებას შეუძლია შეამციროს და აღმოფხვრას უკმაყოფილება,თუმცა კმაყოფილებას ვერ გამოიწვევას.
გუანტანამოს უბე

გუანტანამოს უბე  — უბე კუბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, კარიბის ზღვაში.

გარშემორტყმულია მაღალი ციცაბო მთებით, რომლებიც ქმნიან ერთგვარ ანკლავს კუნძულის დანარჩენი ნაწილისაგან. პორტისკენ ვიწრო შესასვლელი გააჩნია, აქვს 19 კმ სიგრძე და 10 კმ სიგანე და იტევს დიდ გემებს. უბის სანაპიროებზე გაშენებულია პორტები კაიმანერა და ბოკერონი, რომლებიც სარკინიგზო და საავტომობილო მიმოსვლით დაკავშირებულები არიან ქალაქ გუანტანამოსთან, რომელიც უბისგან დაახლოებით 15 კილომეტრითაა დაშორებული.

გუანტანამოს უბე აშშ-ის მიერ კონტროლირებადი დიდი სამხედრო-საზღვაო ბაზაა (საიჯაროა 1903 წლიდან). 1959 წლის რევოლუციის შემდეგ კუბის მთავრობამ პროტესტი გამოუცხადა აშშ-ს. კუბა მოითხოვს გუანტანამოს რაიონში მისი კუთვნილი სახმელეთო და საზღვაო ტერიტორიის დაბრუნებას.

2002 წლიდან ბაზის ტერიტორიაზე მოქმედებს ციხე.
ნიპეს ყურე

ნიპეს ყურე — ყურე აღმოსავლეთ კუბის ჩრდილოეთ ნაწილში, ატლანტის ოკეანეში. ვრცელდება ოლგინის პროვინციაში. ფართობი 200 კმ². სიგრძე 26 კმ, სიგანე 17 კმ. 1492 წელს ყურე აღმოაჩინა ქრისტეფორე კოლუმბმა. გარშემო არის რამდენიმე დასახლებული პუნქტი. 1898 წელს აქ მოხდა ნიპეს ბრძოლა. სანაპიროები დაჭაობებულია, გარშემორტყმულია ტყით. ყურეს ერთვის მოზრდილი მდინარე მაიარი.

ნიპეს ყურის სიახლოვეს დაიბადა კუბელი რევოლუციონერი ფიდელ კასტრო.
სონგო-ლა-მაია

სონგო-ლა-მაია — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, სანტიაგო-დე-კუბის პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციულ დედაქალაქ სანტიაგო-დე-კუბიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სიერა-მაესტრას მთების სამხრეთ კალთებთან.

ეკონომიკის ძირითადი დარგია სოფლის მეურნეობა. მოყავთ ყავა, შაქრის ლერწამი, ხილი და ა. შ.

დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 100 287 ადამიანს შეადგენდა. 721 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 139,2 ადამიანი კმ²-ზე.
გუანააკაბიბესის ნახევარკუნძული

გუანააკაბიბესის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული კუბის დასავლეთ ნაწილში. მდებარეობს პინარ-დელ-რიოს პროვინციაში. ნახევარკუნძულზე მდებარეობს კუბის უკიდურესი დასავლეთი წერტილი — სან-ანტონიოს კონცხი. 1987 წლიდან ნახევარკუნძულზე მდებარე გუანააკაბიბესის ეროვნული პარკი იუნესკომ გამოაცხადა ბიოსფერულ ნაკრძალად.

სანაპირო წყლებში გვხვდება ლანგუსტი და ქორჭილა. ჩრდილოეთით გახსნილა მექსიკის ყურისკენ, რაც განაპირობებს გუანააკაბიბესის რაიონში ძლიერი ქარიშხლების არსებობას. 2004-2005 წწ. გუანააკაბიბესის ნახევარკუნძულთან დაფიქსირდა არაერთი ძლიერი ქარიშხალი.
ევრობასკეტი 2013: კვალიფიკაცია

ევრობასკეტი 2013-ის საკვალიფიკაციო ეტაპმა გამოავლინა ევრობასკეტი 2013-ის ფინალურ ეტაპზე მონაწილე გუნდების ვინაობა.

კვალიფიცირებული ნაკრებები
რვა ნაკრებმა ავტომატურად, კვალიფიკაციის გარეშე მოიპოვა 2013 წლის ევრობასკეტზე მონაწილეობის უფლება. თექვსმეტი ნაკრები კი კვალიფიცირდება შესარჩევი ეტაპის შედეგად.

კვალიფიცირებული, როგორც მასპინძელი ქვეყანა:

2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე მონაწილეობის შედეგად კვალიფიცირებულნი

2012 წლის ოლიმპიური თამაშების საკვალიფიკაციო ტურნირის შედეგად კვალიფიცირებულნი

კვალიფიკაციის ფორმატი
31 ნაკრები განაწილებულია, ხუთ 5-გუნდიან და ერთ 6-გუნდიან ჯგუფში. ჯგუფების პირველადგილოსნები, მეორეადგილოსნები და საუკეთესო 4 მესამეადგილოსნები მიიღებენ ევრობასკეტი 2013-ის საგზურებს. თამაშები გაიმართება 2012 წლის 14 აგვისტოდან 11 სექტემბრამდე.

ჯგუფური განთესვა
საკვალიფიკაციო ეტაპი
საკვალიფიკაციო ეტაპის კენჭისყრა გაიმართა 2011 წლის 4 დეკემბერს, გერმანიის ქალაქ ფრაიზინგში.

ჯგუფი 
ყველა დრო ადგილობრივია

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 
ყველა დრო ადგილობრივია

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 
ყველა დრო ადგილობრივია

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 
ყველა დრო ადგილობრივია

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 
ყველა დრო ადგილობრივია

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 
ყველა დრო ადგილობრივია

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----
კონსოლასიონ-დელ-სური

კონსოლასიონ-დელ-სური — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, პინარ-დელ-რიოს პროვინციაში. ხშირად ასევე უწოდებენ ვუელტაბახოს ათენს.

მდებარეობს არეალში, სადაც ძირითადად ბრინჯი მოყავთ, ასევე კულტივირებულია თამბაქო.

ქალაქში მდებარეობს სამი ეკლესია — ერთი კათოლიკური და ორი პროტესტანტული. გააჩნია ორი პარკი.

ქალაქი დაარსდა 1690 წელს. მუნიციპალიტეტის სტატუსი მიიღო 1866 წელს.

დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 87 500 ადამიანს შეადგენდა. 1 112 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 78,7 ადამიანი კმ²-ზე.
გუანე

გუანე — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, პინარ-დელ-რიოს პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. დაარსდა 1596 წელს. მუნიციპალიტეტის სტატუსი 1879 წელს მიიღო.

რელიეფი ტალღისებურია, 45% გორაკ-ბორცვიანია, 55% კი ვაკე, რაც ძირითადად სანაპირო ზოლში იყრის თავს.

პირველი დასახლებები ამ ტერიტორიაზე 1596 წელს დაარსდა. საკმაოდ სწრაფად განვითარდა მეტყევეობა და მეთამბაქოეობა, რაც ეკონომიკის მთავარ საყრდენს წარმოადგენდა.

ქალაქში აწარმოებენ უალკოჰოლო სასმელ სიეგო მონტეროს .

დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 35 893 ადამიანს შეადგენდა. 717 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 50,1 ადამიანი კმ²-ზე.
ლა-პალმა (კუბა)

ლა-პალმა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, პინარ-დელ-რიოს პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის ჩრდილოეთ ნაწილში, ფლორიდის სრუტის სანაპიროზე, ქალაქ კონსოლასიონ-დელ-სურის ჩრდილოეთით, ვინიალესისგან ჩრდილო-აღმოსავლეთით.

ლა-პალმისგან აღმოსავლეთით მდებარეობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ვინიალესის ხეობა, მის აღმოსავლეთით კი სიერა-დელ-როსარიოს ბიოსფერული ნაკრძალი იშლება. მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთ სანაპიროდან 2 კმ-ში მდებარეობს პოპულარული ტურისტული ატრაქცია — კუნძული კაიო-ლევისა, რომელიც კოლორადოსის არქიპელაგს მიეკუთვნება.

დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 35 426 ადამიანს შეადგენდა. 621 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 57 ადამიანი კმ²-ზე.
საქართველოს მმართველი

საქართველოს მმართველი — მეფის რუსეთის ხელისუფალთა მიერ საქართველოში დაწესებული ადმინისტრაციული თანამდებობა. დაწესდა 1801 წლის მაისში, როდესაც შემოიღეს რუსეთის მმართველობის სისტემა. საქართველოს მმართველი იყო საქართველოს მთავარმართებლის თანაშემწე, ამავე დროს პირველი აღმასრულებელი ექსპედიციის უფროსი. იარსება 1840 წლის აპრილამდე.
ლოს-პალასიოსი

ლოს-პალასიოსი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, პინარ-დელ-რიოს პროვინციაში. ქალაქი დაარსდა 1760 წელს, მუნიციპალიტეტის სტატუსი კი 1879 წელს მიიღო.

ეკონომიკის ძირითადი დარგია სოფლის მეურნეობა, მოყავთ თამბაქო, ბრინჯი, შაქრის ლერწამი, ხილი და ბოსტნეული.

დემოგრაფია
2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 38 950 ადამიანს შეადგენდა. 786 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 49,6 ადამიანი კმ²-ზე.