iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოლხური წვერა

კოლხური წვერა — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. ყირიმული წვერას ერთ-ერთი ქვესახეობაა. მისი ორი წყვილი ულვაშიდან ერთი თითქმის ატროფირებულია, მეორე კი მხოლოდ ნესტოებამდე წვდება. კოლხური წვერას სხვა სახეობებთან შედარებით მეტად მცირე აქვს ზურგის ფარფლის ხრტილის ზომა. კოლხური წვერას სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 30 სანტიმეტრია, წონა — 250 გრამი. კოლხური წვერა და მისი მონათესავე სახეობები გავრცელებულნი არიან შავი ზღვის აუზის მდინარეებში. განსაკუთრებით ბევრია ბულგარეთში, თურქეთში, უკრაინაში (ყირიმის ნახევარკუნძული) და რუსეთში (ყუბანი, ყაბარდო-ბალყარეთი). ბინადრობს დასავლეთ საქართველოს წყლებში, მდინარეებში (ჭოროხი, ჩოლოქი, კინტრიში, სუფსა, რიონი, ხობი, ენგური, კოდორი, ბზიფი, ფსოუ და მათი შენაკადები); წყალსაცავებში (ტყიბულის და ლაჯანურის წყალსაცავები) და ამტყელის ტბაში.
ჭანარი

ჭანარი — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. წვერას გვარის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ზომის წარმომადგენელი. აქვს ორი წყვილი ულვაში, თავის ქვემო მხარეზე — ნახევარმთვარისებრი პირი. სხეულის გვერდებზე გასდევს ყვითელი ზოლი. არსებობს ჭანარის ორი ფორმა: გამსვლელი და ადგილობრივი. გარეგნულად ძალიან წააგავს არალის წვერას, თუმცა ამ უკანასკნელისგან განსხვავებით უფრო მსხვილმარცხლიანი ქერცლით გამოირჩევა, რომელსაც ოქროსფერი დაკრავს. ჭანართა უმეტესობა დიადრომია. არსებობენ მუდმივ საარსებო ადგილას მიჯაჭვული გამონაკლისებიც. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 120 სმ აღწევს, მაქსიმალური წონა — 9 კგ-ს.

ჭანარის პრობლემატური სახეობაა კვლავწარმოების მხრივ. დაანგარიშებულია, რომ მისი პოპულაციის გასაორმაგებლად 14 წელია საჭირო. არასწორი რეწვის შემთხვევაში ეს სახეობა გადაშენების ზღვარზე დადგება. ამ საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროს მიერ ჭანარზე თევზჭერის ლიცენზიები უკანასკნელ პერიოდში აღარ გაიცემოდა.

გავრცელება
ჭანარი კასპიის ზღვასა და მასში ჩამდინარე სამხრეთ და დასავლეთ მდინარეების აუზებშია გავრცელებული. ძირითადად ირანის, აზერბაიჯანის და საქართველოს ტერიტორიებზე. ცალკეული წყაროების მონაცემებით ჭანარი ჩრდილო ესპანეთშიც გვხვდება, თუმცა ტაქსონონიური სისტემის სინქრონიზაციაში ხარვეზების გამო, ეს მონაცემები ბოლომდე სარწმუნოდ ვერ ჩითვლება.

საქართველოში ჭანარი მდინარე მტკვარსა და ალაზანში, ასევე მათ ცალკეულ შენაკადებში ბინადრობს.
ირემი

ირემი — წყვილჩლიქოსან ცხოველთა გვარი ირმისებრთა ოჯახისა. თითო რქაზე შეიძლება 10-ზე მეტი ტოტიც ჰქონდეს. კისერზე მოკლე ფაფარი აქვს. ნუკრი ხალებიანია, მოზრდილი — ერთფერი. კუდის არეში აქვს სხვადასხვა სიდიდის „სარკე“. გავრცელებულია ევროპის, აზიის (უმთავრესად სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთის ნაწილის), ჩრდილოეთ ამერიკის ტყეეებში. აერთიანებს 6 ქვეგვარის 13-14 სახეობას. საქართველოში გვხვდება კეთილშობილი ირემი. ნახევრად მოშინაურებული ირმების ნორჩ რქებს — პანტებს იყენებენ პანტოკრინის დასამზადებლად. სანადირო და სარეწაო ცხოველებია, თუმცა, მცირე რაოდენობის გამო, ნადირობა უმთავრესად აკრძალულია (მაგ., საქართველოში — კეთილშობილ ირემზე), აკლიმატიზებულია ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ ამერიკაში და სხვა.
სწავლული საზოგადოება

სწავლული საზოგადოება — საზოგადოება, რომლის მიზანია რაიმე აკადემიური დისციპლინის, ან დისციპლინათა ჯგუფის განვითარების წახალისება. საზოგადოების წევრობა შეიძლება იყოს ყველასათვის ღია, მოითხოვდეს განსაზღვრულ კვალიფიკაციას, ან როგორც ისტორიულად პირველი სწავლული საზოგადოებების შემთხვევაში იყოს არჩევითი, საპატიო კრედენცია.

სწავლული საზოგადოებების უმრავლესობა არა-მომგებიანი ორგანიზაციებია. ტიპური საქმიანობები შეიძლება შეიცავდეს კონფერენციების ჩატარებას, კვლევათა შედეგების განხილვას და ა. შ.
უილიამ ბრედფორდი

უილიამ ბრედფორდი (; 14 სექტემბერი, 1755 – 23 აგვისტო, 1795) — პენსილვანიელი იურისტი და მოსამართლე, აშშ-ის მეორე გენერალური პროკურორი.

დაიბადა ფილადელფიაში. 1772 წლამდე სწავლობდა პრინსტონის უნივერსიტეტში, სადაც დაუმეგობრდა ჯეიმზ მედისონს. 1776 წელს მოხალისედ ჩაეწერა პენსილვანიის მილიციის რაზმში. მილიცაიაში მსახურობის ვადის გასვლის შემდეგ კონტინენტალურ არმიას შეუერთდა, მისი სამხედრო წოდება მაშინ კაპიტანი იყო. მონაწილეობა მიიღო ტრენტონის ბრძოლაში. 1779 წელს ჯანმრთელობის გაუარესების შემდეგ სახლში დაბრუნდა.

წარმატებული კარიერის შემდეგ, 1791 წელს დანიშნეს პენსილვანიის უზენაესი სასამართლოს დავმჯდომარედ. 1793 წელს ბრედფორდისა და გუბერნატორ თომას მალფინის ინიციატივით პენსილვანიაში გაუქმდა სიკვდილით დასჯა. ამ მაგალითს მიმართეს სხვა შტატების ხელმძღვანელებმაც. 1794 წლის 8 იანვარს ჯორჯ ვაშინგტონმა ბრედფორდი დანიშნა იუსტიციის მინისტრად, ედმუნდ რენდოლფის ადგილზე.

ბრედფორდი გარდაიცვალა 1795 წელს, დაკრძალულია ქალაქ ბარლინგტონში (ნიუ ჯერსი). პენსილვანიის ერთ ერთ ოლქს, ბრედფორდის ოლქს, მის პატივსაცემად დაერქვა სახელი.
უნივერსალური ალგებრა

უნივერსალური ალგებრა — მათემატიკის დარგი, ალგებრის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის ალგებრულ სტრუქტურებს

ალგებრული სტრუქტურა
ზოგადად, ალგებრული სტრუქტურა არის სიმრავლე ან რამდენიმე სიმრავლე, აღჭურვილი ოპერაციებით, რომლებიც აკმაყოფილებენ გარკვეულ აქსიომებს.

ალგებრული სტრუქტურის მაგალითია მრავალნაირობა (განსხვავდება ალგებრული მრავალნაირობისგან). მრავალნაირობა არის სიმრავლე , მასზედ განსაზღვრული ოპერაციებით (თითოეული არაუარყოფითი მთელი –ისთვის მოცემულია -ზე განმარტებული –ადგილიანი ოპერაციები), რომლებიც აკმაყოფილებან აქსიომებს და ეს აქსიომები ტოლობების სახითაა მოცემული. მრავლანაირობების მაგალითებია: ჯგუფი, რგოლი, მოდული.

ალგებრული სტრუქტურის მაგალითი რომელიც არ არის მრავალნაირობა არის ველი.
დრაგ-კუინი

დრაგ-კუინი — შემსრულებლები, ხშირად ჰომოსექსუალი ან ტრანსსექსუალი მამაკაცები, გადაცმული საპირისპირო სქესის ე.წ „დრაგ“ ტანსაცმელში (იხ. ტრანსვესტიზმი), ხშირად ამ სქესის გარკვეული მახასიათებლების (თვისებების) გაზვიადებით, კომიკური, დრამატული ან სატირული ეფექტისთვის. დრაგ-კუინები ტრადიციულად კოსტიუმირებულ პარადებზე (მაგ. გეი-პრაიდი), დრაგ-კონკურსებზე, კაბარეებსა და დისკოთეკებზე ჩნდებიან. აშშ-სა და ბრიტანეთში შოუებისა და წარმოდგენების გარდა დრაგ-კუინები ღამის კლუბების და კერძო წვეულებების დაქირავებული მასპინძლების როლშიც გამოდიან. მისი საპირისპირო ტერმინია „დრაგ-კინგი“ (ქალებისთვის).

დრაგი დასავლური გეი-კულტურის ნაწილია — დრაგ-კუინებს მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით 1969 წლის 27 ივნისს ნიუ-იორკში სტოუნუოლის არეულობებისას ჰომოსექსუალისტთა უფლებების დაცვაში; დრაგ შოუები გეი-პრაიდის პარადების ტრადიციული ნაწილია. ქალაქის გეი საზოგადოების ცნობილი დრაგ-კუინები ხშირად ამ საზოგადოების ოფიციალური ან არაოფიციალური სპოუკსმენები, ფონდების მომზიდავი და/ან თემთა ლიდერები არიან და აქტიურად მონაწილეობენ საზოგადოებრივ საქმიანობაში.
ინფლაცია

ინფლაცია — ეკონომიკაში ფასთა საერთო დონის ზრდა საბაზო მსყიდველობითუნარიანობის დონესთან შედარებით. ინფლაცია ასევე მოიაზრება, როგორც ფულის მსყიდველობითუნარიანობის კლება. ეკონომიკის ზოგიერთ მოდელში, ის ექვივალენტურია მოთხოვნის ვარდნის, ან ფულის მიწოდების ზრდის. ინფლაცია დეფლაციის ანტონიმია.

ზოგიერთ კონტექსტში სიტყვა „ინფლაცია“ გამოიყენება ფულის მიწოდების ზრდის მნიშვნელობით, რასაც ზოგჯერ განიხილავენ, როგორც ფასთა ზრდის მიზეზს. ზოგიერთი ეკონომისტი კვლავაც ამ განსაზღვრებას ამჯობინებს. ასე მაგალითად, 1920-იანი წლების აშშ-ის ეკონომიკის ზოგიერთი ანალიტიკოსი მიუთითებს ინფლაციაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ფასები იმ პერიოდში არ იზრდებოდა. ამ სტატიაში „ინფლაცია“ განხილულია მისი ტრადიციული მნიშვნელობით.

დაკავშირებული ტერმინებია: დისინფლაცია — ინფლაციის დონის შემცირება, ან ეფექტი, რომელიც ამცირებს ინფლაციურ ზეწოლას, დეფლაცია — ფასთა საერთო დონის ვარდნა, რეფლაცია — დეფლაციის რევერსისთვის სტიმულის გამოყენება, ჰიპერინფლაცია — სწრაფი ინფლაცია წონასწორობისკენ ტენდენციის გარეშე. ინფლაციის დაბალი დონე (0-2%) ხშირად გაიგივებულია „ფასთა სტაბილურობასთან“, და მრავალი ცენტრალური ბანკი ოფიციალურად ან არაოფიციალურად მისდევს ინფლაციურ პოლიტიკას, რათა დაცულ იქნას გარკვეული სასურველი ზედა და ქვედა ზღვარი.
ვარშავის პაქტი

ვარშავის პაქტი ან ვარშავის ხელშეკრულება, ოფიციალური სახელი მეგობრობის, თანამშრომლობისა და ურთიერთდახმარების ხელშეკრულება — ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპული კომუნისტური ქვეყნების ორგანიზაცია. დაარსდა 1955 წელს ვარშავაში, პოლონეთში, ნატოს ალიანსის მიერ შექმნილი სავარაუდო საფრთხის დასაბალანსებლად (ეს უკანასკნელი 1949 წელს დაარსდა). ვარშავის პაქტის შექმნას წინ უძღოდა რე-მილიტარიზებული დასავლეთ გერმანიის ნატოში ინტეგრაცია პარიზის შეთანხმების რატიფიკაციით. ვარშავის პაქტის წვრი სახელმწიფოები იყვნენ ალბანეთი, ბულგარეთი, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა, უნგრეთი, პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკა, რუმინეთი, სსრკ, ჩეხოსლოვაკია. 1962 წლიდან ვარშავის პაქტში აღარ მონაწილეობდა ალბანეთი და 1968 წელს მან ოფიციალურად დატოვა ხელშეკრულება. პაქტმა იარსება მთელი ცივი ომის განმავლობაში, სანამ ზოგიერთი ქვეყანა გამოვიდოდა 1991 წელს, რომელსაც აღმოსავლეთ ბლოკის დაცემა და საბჭოთა კავშირში პოლიტიკური ცვლილებები მოჰყვა. ვარშავის პაქტი ოფიციალურად დაიშალა 1991 წლის ივლისში.

ხელშეკრულება შედგებოდა პრეამბულისა და 11 მუხლისგან. მისი მიხედვით ერთ-ერთ წევრ სახელმწიფოზე თავდასხმა განიხილებოდა ყველა ხელმომწერ სახელმწიფოზე თავდასხმად. შექმნილი იყო ხელშეკრულების მონაწილე ქვეყნების შეიარაღებულ ძალთა გაერთიანებული სარდლობა, რომლის გენერალური შტაბის ადგილსამყოფელი იყო მოსკოვი.
ხალიდ იბნ ალ-ვალიდი

ხალიდ იბნ ალ-ვალიდი, ასევე ცნობილი სუნიტ მუსლიმთა შორის როგორც საიფ-ალაჰი (ღვთის ხმალი) (; დ. 584 — გ. 642) — მუსლიმი არაბი მეომარი და გენერალი საუკუნეში, ისლამურ დამპყრობლური ომების დროს.

დაიბადა დაახლოებით 584 წელს, მექაში, ქურაიშის ტომის ბანუ მახზუმის კლანის მეთაურის ვალიდ იბნ მუღირას ოჯახში (სამი წამყვანი კლანი იმ პერიოდში იყო ბანუ ჰაშიმი, ბანუ აბდ-ალ-დარი და ბანუ მახზუმი). ბანუ მახზუმი ომის საქმეებისთვის იყო პასუხისმგებელი.

ხალიდი ბავშვობაშივე სწავლობს ცხენოსნობას, ვინაიდან ეს კლანში სიამაყედ ითვლებოდა. ბანუ მახზუმები არაბეთში საუკეთესო მოჯირითეებად ითვლებოდნენ და ხალიდი მალევე ხდება კლანის ერთ-ერთი საუკეთესო ცხენოსანი. ცხენოსნობასთან ერთად ის ომის ხელოვნებასაც ეუფლება.
ლომი

ლომი — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კატისებრთა ოჯახის, პანტერათა გვარის წარმომადგენელი. მისი სხეულის სიგრძე (ხვადისა) 180-240 სმ, მასა 180-227 კგ აღწევს. ძუ ტანად ხვადზე უფრო პატარაა. ლომს აქვს ძლიერი მოქნილი სხეული, მასიური თავი, გრძელი დინგი, შავი ფუნჯით დაბოლოებული გრძელი კუდი. მოზრდილ ხვადს ფაფარიც აქვს, დანარჩენი ბალანი მოკლეა და მოყვითალო. ბოკვერი ხალებიანია. ცნობილია ლომის 2 ქვესახეობა - აფრიკული და აზიური.

ლომი გავრცელებულია ეკვატორულ აფრიკაში (დაცულია ნაკრძალებში) და ინდოეთში (გუჯარეთის შტატი). - საუკუნეებში ლომი კავკასიაშიც ბინადრობდა. ცხროვრობს სავანებში, ნახევრად უდაბნოებში, იშვიათად უდაბნოებში. იკვებება ხერხემლიანი ცხოველებით, ჭამს აგრეთვე ლეშს, ნადირობს შებინდებისას და ღამით. ადამიანს იშვიათად ესხმის თავს. ბუნაგს იკეთებს გამოქვაბულში, ნაპრალში, ორმოში. აქვს ძლიერი ხმა, რომელიც საკმაოდ შორს ისმის. მაკეობა 105-112 დღემდე გრძელდება. შობს 3-4 თვალახელილ (ზოგჯერ თვალაუხილავ) ბოკვერს, მათი სხეულის სიგრძე 30 სმ, ხოლო მასა 400 გ აღწევს. სქესობრივად მწიფდება მე-4 წელს. ცოცხლობს 30-35 წელს (იშვიათად მეტს). ადვილად იწვრთნება, ტყვეობაშიც (ზოოპარკი, ზოობაღი) მრავლდება.
სკოტლანდ იარდი

ახალი სკოტლანდ იარდი ( — ახალი შოტლანდიური ეზო), შემოკლებით სკოტლანდ იარდი — დიდი ლონდონის საქალაქო პოლიციის სამსახურის შტაბ-ბინაა. მოთავსებულია 20-სართულიან საოფისე ბლოკში ბროდვეისა და ვიქტორიის ქუჩების გასწვრივ ვესტმინსტერში, პარლამენტიდან დაახლოებით 450 მეტრში. განთქმული მოტრიალე აბრა (სურათზე), რომელიც ხშირად ჩანს ტელევიზიით და კინოფილმებში, შტაბ-ბინის მთავარი შესასვლელის წინ დგას ბროდვეიზე.
პეჩენგას მონასტერი

პეჩენგას მონასტერი (რუს.: ) დაარსდა 1533 წელს მდ. პეჩენგას ბარენცის ზღვის შესართავთან, თანამედროვე მურმანსკიდან დაახ. 135 კმ-ში დასავლეთით, ნოვგოროდელი ბერი წმ. ტრიფონის მიერ. მრავალი საუკუნის განმავლობაში მსოფლიოში ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე სამონატრო კომპლექსი იყო.

სოლოვკის მაგალითზე ტრიფონს სურდა ადგილობრივი სამის ტომის ხალხი ქრისტიანობაზე მოექცია და დაემტკიცებინა ხალხისთვის, რომ რწმენას შეეძლო ამ ყველაზე არასტუმართმოსურნე მკაცრ პირობებშიც აყვავებულიყო. მის მაგალითს მრავალი სხვა რუსი ბერიც მიჰყვა. 1572 წლისთვის პეჩენგას მონასტერში 50 ძმა და 200 მორწმუნე ჰყავდა. წმ. ტრიფონის გარდაცვალებიდან 6 წელიწადში მონასტერს შვედები დაესხნენ თავს, გაძარცვეს და დაწვეს იგი. გადმოცემით ამ თავდასხმას 51 ბერი და 65 მორწმუნე-მსახური შეეწირა, რამაც ტრიფონის დაარსებულ საქმეს ბოლო მოუღო.

1591 წელს მეფე ფიოდორ -ის ბრძანებით მონასტერი აღადგინეს კოლას მიდამოებში, მაგრამ ახალი ნაგებობაც ხანძარმა გაანადგურა 1619 წელს. ახალი პეჩენგას მონასტერი ქალაქში გადმოიტანეს, მაგრამ ის იმდენად უკაცრიელი გახდა, რომ წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით 1764 წელს ის მიტოვებულ იქნა.

 საუკუნეში რუსების მიერ კოლას ნახევარკუნძულის კოლონიზაციის დაჩქარების პერიოდში პეჩენგას მონასტერი მის თავდაპირველ ადგილას აღადგინეს 1886 წელს. რუსეთის რევოლუციამდე მონასტერი ორი ნაწილისგან შედგებოდა: ზემო მონასტერში ტრიფონისა და 1589 წლის შემოსევით დაღუპულთა საფლავები იყო, ახალ ქვემო მონასტერში კი, პეჩენგას უბესთან, აქტიური მღვდელთმსახურება წარმოებდა.

სტავროპეგული მონასტერი აყვავდა 1920 წლიდან, პეჩენგას ფინეთის განკარგვაში გადასვლიდან. 1944 წელს ფინეთ-რუსეთის ომის დასრულებისას სულიერი ძმები ახალ ვალამოს მონასტერში გაიხიზნენ, სადაც 1984 წლამდე ავტონომია შეინარჩუნეს, როცა ბოლო მათგანი 110 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

მონასტრის შენობები დაინგრა ომის პერიოდში, თუმცა რუსეთის მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ 1997 წელს მისი აღდგენის სამუშაოები დაიწყო.
ფასტფუდი

ფასტფუდი (ინგლ. , სწრაფი კვება) — კერძი, მომზადებული სწრაფი კვებისთვის.

კერძის მომზადებასა და გაყიდვას შორის დროის ხანგრძლივობა არ უნდა აჭარბებდეს 10 წუთს.

მართალია, ყველამ კარგად იცის, რომ სწრაფი კვების ნაწარმი მავნებელია, მაგრამ ბევრს წარმოდგენაც არ აქვს, რომ „ფასტ ფუდის“ სისტემატიური მირთმევა მნიშვნელოვნად ცვლის სისხლის და ცხიმების შემადგენლობას ორგანიზმში.

ჭარბი წონა – „ფასტ ფუდი“ დიდი ხანია სიმსუქნის სინონიმად ითვლება. საკმარისია შეხედოთ ბურგერის, ჩიფსების ან ჰოთ-დოგის შემადგენლობას და მიხვდებით, რომ შეუძლებელია ამგვარი საკვებით ჯანსაღი წონის შენარჩუნება, თავის დაღწევა მისი „ტყვეობიდან“ კი საკმაოდ რთულია, რადგან სწრაფი ნახშირწყლები, რომელთაც „ფასტ ფუდის“ ცალკეული ინგრედიენტები შეიცავს, არასდროს ანაყრებს და რაც მეტს მიირთმევთ, მით უფრო მეტის ჭამა გინდათ.
სენდვიჩი

სენდვიჩი (ინგლ. ) შედგება ორი ან მეტი პურის ან ფუნთუშის ნაჭრისგან და ერთი ან რამდენიმე ფენა ხორცისა და სხვა სახის შიგთავსისგან.

ევროპაში, განსაკუთრებით კი ბრიტანეთის დიდ ქალაქებში სენდვიჩი კვების კულტურის ნაწილი გახდა. ლონდონში არსებობს რამდენიმე მსხვილი კომპანია (, , --), რომელიც სენდვიჩებით ვაჭრობს.

განსხვავება ბუტერბროდისგან
სენდვიჩის ფრანგულ ვარიანტს კროკი ეწოდება. გერმანული ბუტერბროდი სენდვიჩისგან განსხვავდება იმით, რომ იგი ფასტფუდის საკვებს არ წარმოადგენს.

ისტორია
ჯონ მონტეგიუ, სენდვიჩის მე–4 გრაფი (1718—1792), ლონდონელი მინისტრი და მოთამაშე, მისდაუნებურად ამ ახალი ტიპის საკვების გამომგონებლი შეიქმნა. ლეგენდის მიხედვით, 1762 წელს კრიბეჯის თამაშისას, რამდენიმე საათს გრძელდებოდა, მან ვერ გამონახა დრო საკვების მისაღებად. ჯონ მონტეგიუმ სთხოვა მსახურს, მიეწოდებინა მისთვის საჭმელი ორი პურის ნაჭერს შორის. გრაფის მეგობრებს მოეწონათ კვების ასეთი მეთოდი, რომელიც ხელს არ შეუშლიდათ თამაშში და მათაც მოითხოვეს პური „სენდვიჩულად“.
სიმრავლეთა თეორია

სიმრავლეთა თეორია — მათემატიკის დარგი სიმრავლეების შესახებ. სიმრევლეთა თეორიას ეფუძნება რიგი მათემატიკირი დისციპლინებისა, მათ შორის: ალგებრა, ანალიზი, ტოპოლოგია, ალბათობის თეორია.

 საუკუნის ბოლოს გერმანელმა მათემატიკოსმა გეორგ კანტორმა შექმნა მათემატიკის სტანდარტიზაციის მისეული პროგრამა, რომლის მიხედვით ყველა მათემატიკური ობიექტი „სიმრავლე“ უნდა ყოფილიყო, სიმრავლეს კი კანტორი მხოლოდ ზედაპირულად განმარტავდა, როგორც „ბევრი გააზრებული ერთიანად“ და ა. შ. კანტორის ამგვარი დამოკიდებულება თვით სიმრავლის ცნების მიმართ იმაშიც აისახება, რომ იგი თავის თეორიას ეძახდა არა „სიმრავლეთა თეორიას“ არამედ სწავლებას სიმრავლეების შესახებ . დღეს ეს თეორია ხშირად ცნობილია „გულუბრყვილო სიმრავლეთა თეორიის“ სახელით.

 საუკუნის დასაწყისში ბერტრან რასელი გულუბრყვილო სიმრავლეთა თეორიის შესწავლისას მივიდა პარადოქსთან (მას შემდეგ ცნობილი როგორც რასელის პარადოქსი), რითაც ნათელი გახდა, რომ სიმრავლეთა თეორია უფრო მკაცრ ლოგიკურ დაფუძნებას მოითხოვდა. ამგვარად დავიდ ჰილბერტის და სხვების მიერ შემუშავებული იქნა სხვადასხვა აქსიომატური სიმრავლეთა თეორიები.

დღესდღეობით სიმრავლეთა თეორიის ყველაზე უფრო გავრცელებული აქსიომატიური თეორიაა ცერმელო–ფრანკელის თეორია.
დისკრეტული მათემატიკა

დისკრეტული მათემატიკა, სასრული მათემატიკა — მათემატიკის დარგი. შეისწავლის დისკრეტული სტრუქტურების თვისებებს, როგორც თვით მათემატიკაში ისე სხვა მეცნიერულ დისციპლინებში მათემატიკის გამოყენების დროს. ასეთი სტრუქტურებია სასრული ჯგუფები, ტიურინგის მანქანა, ალგებრული სტრუქტურები, გრაფები, გამოთვლილი სქემების გარკვეული სახეობანი და ა. შ.

დისკრეტული მათემატიკა მათემატიკის მნიშვნელოვანი მიმართულებაა, რომელშიც შეიძლება გამოიყოს დისკრეტული მათემატიკისთვის დამახასიათებელი კვლევის საგანი, მეთოდები, ამოცანები და ამოცანების სპეციფიკა. ეს გაპირობებულია პირველ რიგში იმით, რომ კლასიკური მათემატიკის ძირითადი ცნებები ზღვრისა და უწყვეტობის შესახებ აქ არ გამოდგება და ამიტომ დისკრეტული მათემატიკის მრავალი ამოცანისათვის კლასიკური მათემატიკის ძლიერი მეთოდები, როგორც წესი, მიუღებელია.

დისკრეტული მათემატიკა თვითონაც მოიცავს მათემატიკის რამდენიმე უძველეს დარგს, როგორიცაა რიცხვებისა და გრაფთა თეორია. დისკრეტული მათემატიკის პოპულარულობას დიდი კავშირი აქვს კომპიუტერთან (ალგორითმების თეორია, თეორიული ინფორმატიკა და ა.შ.).

დისკრეტული მათემატიკის ქვედარგებია:
კომბინატორული ანალიზი
კოდირების თეორია
ფუნქციური სისტემების თეორია
მათემატიკური ლოგიკა
ალგორითმების თეორია
გრაფთა თეორია
კომბინატორიკა
თამაშების თეორია
ლამბდა აღრიცხვა
ლოგიკური პროგრამირება
ფუნქციონალური პროგრამირება

დისკრეტულ მათემატიკას დიდი ხნის ისტორია აქვს. ჯერ კიდევ ძელი ეგვიპტელები ძვ. წ. ათასლეულში განიხილავდნენ ნატურალური რიცხვების შეკრებისა და გამრავლების ალგორითმების ძიების საკითხებს, პითაგორელთა სკოლაში კი — ნატურალურ რიცხვთა გაყოფადობის საკითხებს და ა. შ., მოგვიანებით (- საუკუნეებში) წარმოიქმნა კომბინატორული ანალიზისა და დისკრეტული ალბათობის თეორიის ელემენტები (ბ. პასკალი, პ. ფერმა და სხვა), ხოლო რიცხვთა თეორიის, ალგებრისა და გეომეტრიის ზოგად პრობლემებთან დაკავშირებით — ალგებრის უმნიშვნელოვანესი ცნებები: ჯგუფი, რგოლი, ველი და ა. შ. (ჟ. ლაგრანჟი, ე. გალუა და სხვა). დისკრეტულმა მათემატიკამ განსაკუთრებულ აღმავლობას მიაღწია კიბერნეტიკის შექმნასთან დაკავშირებით. მათემატიკური კიბერნეტიკა — კიბერნეტიკის თეორიის ნაწილი, რომელიც უშუალოდ მათემატიკის პოზიციებიდან შეისწავლის პრაქტიკული მოთხოვნებით განპირობებულ მრავალფეროვან პრობლემებს, — იდეებითა და ამოცანებით ამდიდრებს დისკრეტულ მათემატიკას, რომლის ერთ-ერთი თავისებურება ის არის, რომ მათემატიკური ხასიათის ამოცანებს გარდა იგი განიხილავს ალგორითმულ ამოხსნადობასა და კონკრეტულ ამომხსნელი ალგორითმების ამოხსნასთან დაკავშირებულ ამოცანებს.
მონდი

მონდი (ფრანგ. - მსოფლიო) — ფრანგული ყოველდღიური საღამოს გაზეთი; ტირაჟი 2004 წელს შეადგენდა 371.803 ასლს. საფრანგეთის მთავარ, საუკეთესო რეპუტაციის გაზეთად ითვლება.

არსებობს მსგავსი სახელწოდების ჟურნალიც - , რომელშიც მონდს 51% წილი აქვს, თუმცა რედაქციით ჟურნალი დამოუკიდებელია.

გაზეთი დაარსდა ჰიუბერ ბოვ-მერის მიერ გენერალი დე გოლის თხოვნით გერმანული არმიის პარიზიდან განდევნის შემდეგ მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. გაზეთმა ფორმატი -გან ისესხა, რომელსაც რეპუტაცია ოკუპაციის პერიოდში საკმაოდ შეერყა. ბოვ-მერის მოთხოვნით გაზეთს სრული სარედაქციო თავისუფლება უნდა ჰქონოდა. მისი პირველი გამოცემა 1944 წლის 19 დეკემბერს გამოჩნდა. ინტერნეტ-ვერსია 1995 წლის 19 დეკემბრიდან არის ხელმისაწვდომი.

გაზეთის მიმდინარე სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე და გამოცემის დირექტორია ჟან-მარი კოლომბანი, ხოლო მთავარი რედაქტორი - ჟერაჯ კურტუა. გაზეთის ერთ-ერთი მთავარი პოლიტიკური კარიკატურისტია პლანტუ, რომლის ნამუშევარი ხშირად გაზეთის მთავარ გვერდზე გამოდის.
ნატალი საროტი

ნატალი საროტი (ნამდვილი სახელი ნატაშა ჩერნიაკი) (დ. 18 ივლისი, 1900, ივანოვო — გ. 19 ოქტომბერი, 1999, პარიზი) — წარმოშობით რუსი ფრანგულენოვანი მწერალი.

ბიოგრაფია
1902 წელს მშობლების დაშორების შემდეგ ნატალი დედამ პარიზში წაიყვანა, თუმცა მამის სანახავად ხშირად ჩამოჰყავდა რუსეთში. 1909 წლიდან მამაც პარიზში გადავიდა საცხოვრებლად. ნატალი სწავლობდა იურისპრუდენციას, ისტორიას, სოციოლოგიას და გახდა ადვოკატი. პარალელურად გატაცებული იყო მე-20 საუკუნის ლიტერატურით, კერძოდ, მარსელ პრუსტითა და ვირჯინია ვულფით, რომელთა ნაწარმოებებიც დიდ გავლენას ახდენდა მის შემოქმედებაზე. 1925 წელს ნატალი ცოლად გაჰყვა რეიმონ საროტს, რომელთანაც 3 შვილი შეეძინა. 1939 წელს გამოვიდა საროტის ტროპიზმები ჟან-პოლ სარტრის წინასიტყვაობით. 1941 წელს ანტიებრაული მოსაზრებებით გაათავისუფლეს ადვოკატთა ბიუროდან, რის შემდეგაც უფრო აქტიურად განაგრძობდა ლიტერატურულ მოღვაწეობას.

1956 წელს გამოსცა „ეჭვის ერა“, ლიტერატურული ესები, რომელშიც დაუპირისპირდა რომანის ტრადიციულ ხედვას. ამ ნაწარმოებით იგი ალენ რობ გრიიეს, მიშელ ბიუტორის, კლოდ სიმონისა და სხვათა გვერდით ახალი რომანის ერთ-ერთი ფუძემდებელი გახდა.

შემოქმედება
თავის რომანებში საროტი ცდილობს წარმოადგინოს ადამიანთა შინაგანი სამყარო, ცნობიერების მოძრაობა რომელიც მეტყველების, ე.წ. „ქვედიალოგების“ („-“) მიღმა იკვეთება და რომელსაც მწერალი „ტროპიზმებს“ უწოდებს. ამით იგი ამხელდა ენისა და საზოგადოებისათვის დამახასიათებელ მთელ რიგ პირობითობებს. მის ნაწარმოებებში სრულიად შეცვლილია პერსონაჟის, მთხრობელისა და ამბავის სტატუსი, როგორც ეს ზოგადად ახალ რომანს ახასიათებს.

ნაწარმოებები
ტროპიზმები, 1939
უცნობის პორტრეტი, 1948
მარტერო, 1953
ეჭვის ერა, 1956
პლანეტარიუმი, 1959
ოქროს ხილი, 1963
სიჩუმე, 1964
ტყუილი, 1966
სიცოცხლესა და სიკვდილს შორის, 1968
ისმა ანუ რასაც არაფერი ჰქვია, 1970
გესმით მათი? 1972
მშვენიერია, 1975
ის აქაა, 1978
სიტყვის გამოყენება, 1980
ბავშვობა, 1982
აქ, 1995
გააღეთ, 1997
კითხვა, 1998
ყველი

ყველი — საკვები პროდუქტი, რომელიც აჭრილი რძისგან მზადდება. გამოყენებული რძე შეიძლება იყოს ძროხის, ცხვრის, თხის, კამეჩის, ან რომელიმე სხვა ძუძუმწოვრის. ყველი არის თეთრი ან ღია–მოყვითალო ფერის. შეიძლება ჰქონდეს ნასვრეტები.

არსებობს ყველის ასეულობით სახეობა, რომლებიც სხვადასხვა ტექნოლოგიით მზადდება. საქართველოში ოფიციალურად ყველის 14 სახეობაა დარეგისტრირებული: დამბალხაჭო, ჩოგი, ტენილი ყველი, კალტი, კობი, აჭარული ჩეჩილი, მესხური ჩეჩილი, სულგუნი, მეგრული სულგუნი, სვანური სულგუნი, გუდის ყველი, თუშური გუდა, იმერული და ქართული.

გაერთიანებული სამეფოს საცალო ვაჭრობის კვლევის ცენტრის მიერ ჩატარებული გამოკვლევის თანახმად, ყველის 4% ქურდბაცაცობის გამო იკარგება, რის გამოც იგი მსოფლიოში ყველაზე მოპარვადი საკვები პროდუქტია.

დამატებითი ინფორმაცია
რატომ უნდა მივირთვათ ყველი? .
ქართული ყველი ..–ზე
თუშური გუდის ყველი
ქართული ყველისა და ღვინის შეხამების შესავალი
მარკო პოლო

მარკო პოლო ( დ. 15 სექტემბერი, 1254, ვენეცია — გ. 8 იანვარი, 1324, ვენეცია) — ვენეციელი ვაჭარი, მოგზაური და მწერალი, ერთ-ერთი პირველი ევროპელთაგანი, რომელმაც აბრეშუმის გზის გავლით ჩინეთს მიაღწია. ვენეციელ ვაჭარ მამასა და ბიძასთან ერთად პოლო დაახლოებით 1271-1275 წლებში ზღვით მივიდა მცირე აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, გაიარა სომხეთის მთიანეთი, მესოპოტამია, ირანის მთიანეთი, პამირი, კაშგარი და ჩავიდა ჩრდილოეთ ჩინეთში. იუანის იმპერატორის, ყუბილაის სამსახურში ყოფნის დროს (1292 წლამდე) მოინახულა ქვეყნების სხვადასხვა მხარე. 1295 წელს წამოვიდა სამხრეთ ჩინეთიდან, გაიარა ირანი და ზღვით დაბრუნდა ვენეციაში. დაახლოებით 1297 წელს ტყვედ ჩაუვარდა გენუელებს. მისი ნაამბობი მოგზაურობაზე ჩაიწერა ტუსაღმა რუსტიჩანომ, შემდგომში ამ ჩანაწერებით შედგა „მარკო პოლოს წიგნი“ — ძვირფასი წყარო სხვადასხვა ქვეყნების გეოგრაფიის, ეთნოგრაფიისა და ისტორიის შესახებ. წიგნში მრავლადაა აგრეთვე ხალხური თქმულებები, ლეგენდები და ზღაპრები. წიგნი ითარგმნა დასავლეთ ევროპის მრავალ ენაზე და - საუკუნეების ზღვაოსნების (მათ შორის ქრისტეფორე კოლუმბის) კარტოგრაფებისა და მწერლების დიდი ინტერესი გამოიწვია. მის წიგნში ნახსენებია საქართველოც. ყველაზე დიდი ნაწილი ეთმობა ჩინეთს.
ჰომეომორფიზმი

ჰომეომორფიზმი ტოპოლოგიაში, არის ბიექციური, უწყვეტი ასახვა ტოპოლოგიურ სივრცეებს შორის, რომლის შებრუნებული ასახვაც უწყვეტია. ტოპოლოგიურ სივრცეებს ეწოდება ჰომეომორფული, თუ მათ შორის არსებობს ჰომეომორფიზმი. ე.ი.

 და ტოპოლოგიურ სივრცეებს შორის ასახვას ეწოდება ჰომეომორფიზმი თუ:

 არის ბიექცია,
 არის უწყვეტი,
შებრუნებული ასახვა −1 არის უწყვეტი.

ტოპოლოგიური სივრცეების კატეგორიაში ჰომეომორფიზმები არიან იზომორფიზმები.

ძალზედ არაზუსტად, ტოპოლოგიური სივრცე არის "გეომეტრიული ობიექტი", ხოლო ჰომეომორფიზმი არის ამ გეომეტრიული ობიექტის უწყვეტი გაწელვა, შეკუმშვა და ა.შ. ახალი გეომეტრიული ფიგურის მისაღებად. მაგალითად, წრეწირი ჰომეომორფულია მართკუთხედის.