iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საქართველო-ტაილანდის ურთიერთობები

საქართველო-ტაილანდის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს ტაილანდსა და საქართველოს შორის. ტაილანდთან დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1992 წლის 21 ივლისს.

საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები ტაილანდის სამეფოში
ნოდარ კომახიძე - (1994-1997, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
ტარიელ ლებანიძე - (1998-2004, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
გრიგოლ მგალობლიშვილი - (2004-2008, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
ტარიელ ლებანიძე - (2009-2010, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
ზურაბ კაჭკაჭიშვილი - (2011 წლის ნოემბერი - 2014 წლის თებერვალი, რეზიდენციით ქ. ნიუ-დელიში);

საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ინდოეთის რესპუბლიკაში ლევან ნიჟარაძე იქნება ასევე აკრედიტებული ტაილანდის სამეფოში.

ტაილანდის სამეფოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები საქართველოში
სუჩიტრა ჰირანპრუეკი - (1997-1999, რეზიდენციით ქ. მოსკოვში);
ვიჩიენ ჩენსავასდიჯაი - (1999-2000, რეზიდენციით ქ. მოსკოვში);
რანგსან პჰაჰოლიტინი - (2001-2005, რეზიდენციით ქ. მოსკოვში);
სორაიუტ პრომპოჯი - (2005-2008, რეზიდენციით ქ. მოსკოვში);
სუპოტ დჰირაკაოსალი - (2008-2009, რეზიდენციით ქ. მოსკოვში);
კანია ჩაიმანი - (2009-2010, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
არბჰორნ მანასვანიჩი - (2011-2012 წელი, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
რათაკიტ მანათატი - (2013 წლის თებერვალი - 2013 წლის სექტემბერი).
ფსიქოპათოლოგია

ფსიქოპათოლოგია ( — სული, — დაავადება, — სწავლება) — სფერო ფსიქიატრიაში, რომელიც შეიწავლის ფსიქიკურ აშლილობებს მედიცინის თვალსაზრისით. ძირითადი მეთოდებია — კლინიკური დაკვირვება და საუბარი.

ზოგადი ფსიქოპათოლოგია — შეიწავლის ძირითად, მრავალი ფსიქიკური დაავადებისთვის მახასიათებელ ფსიქიკური აქტივობის პათოლოგიების გამომამჟღავნებელ და განმავითარებელ კანონზომიერებებს, ეტიოლოგიისა და პათოგენეზის ზოგად დებულებებს, ფსიქოპათოლოგიური პროცესების ბუნებას, მის მიზეზებს, კლასიფიკაციის პრინციპებს, გამოკვლევის მეთოდებსა და მკურნალობას.

კერძო ფსიქოპათოლოგია — შეისწავლის ცალკეულ ფსიქიკურ დაავადებებს, მათ ეტიოლოგიას, პათოგენეზს, კლინიკას, განვითარების კანონზომიერებებს, მკურნალობის საშუალებებსა და შრომისუნარიანობის აღდგენას. მეტყველების უნარი ცალკეული ფსიქიკური დაავადების მიმდინარეობისას გამოიკვლევა პათოფსიქოლინგვისტიკის ფარგლებში.
ფსიქოლინგვისტიკა

ფსიქოლინგვისტიკა ან პათოფსიქოლინგვისტიკა — დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის ურთიერთკავშირს ენის, აზროვნებასა და ცნობიერებას შორის. გაჩნდა 1953 წელს.

ტერმინი ფსიქოლინგვისტიკა პირველად 1946 წელს ნიკოლაი პრონკომ გამოიყენა. ფსიქოლინგვისტიკას სამი ძირითადი თეორიული წყარო გააჩნია. პირველია — ფსიქოლოგიური მიმართულება ენათმცოდნეობაში. წინა საუკუნეების ენათმეცნიერები წერდნენ იმის შესახებ, რომ ენა — უშუალოდ უკავშირდება სულიერ პროცესებს და ერის კულტურის სარკეა. ამასთან, ისინი აღნიშნავდნენ, რომ ენა შეიცავს არა მხოლოდ ფიზიკურ, არამედ ფსიქიკურ კომპონეტებსაც. ენის საშუალებით ადამიანი ამყარებს კონტაქტს სამყაროსთან და ამასთანავე არეგულირებს ადამიანის როლს სამყაროში, იგი ზღუდავს სამყაროს შემეცნებას და შეუძლებლად აქცევს სხვა ადამიანის სრულყოფილად გაგებას. ერთ-ერთი მთავარი თეორია ფსიქოლინგვისტიკის ისტორიაში სეპირ-უორფის ჰიპოთეზა (ფარდობით-ლინგვისტური ჰიპოთეზა) გახდა. სწორედ ბენჯამინ ლი უორფის აქტიური ინტერესის დამსახურებით, ეს საკითხი აქტიურად გავრცელდა მეცნიერულ სამყაროში და მას დღემდე შეისწავლიან.

ფსიქოლინგვისტიკის მეორე წყარო — ამერიკელი სტრუქტურალისტებისა და, უპირველეს ყოვლისა, ნოამ ჩომსკის ნამუშევრებია.

ფსიქოლინგვისტიკის მესამე წყარო ფსიქოლოგების ნამუშევრებია, რომლებიც შეისწავლიდნენ ენისა და მეტყველების საკითხებს.
ბიპოლარული აშლილობა

ბიპოლარული აშლილობა — აფექტური (გუნება-განწყობის) ფსიქიკური აშლილობა, რომელსაც ახასიათებს დეპრესიისა და უჩვეულოდ ამაღლებული განწყობის — მანიის (ან ჰიპომანიის) — ეპიზოდები, რომლებიც ერთმანეთს ენაცვლება და რამდენიმე დღის ან კვირის განმავლობაში გრძელდება. ზოგჯერ დეპრესიისა და მანიის სიმპტომები ერთდროულად ვლინდება (მაგ., აღშფოთებასთან ერთად მოწყენილობა, შენელებული ეიფორია — ე.წ. არაპროდუქციული მანია — და სხვა).

ეს მდგომარეობები, რომლებსაც ფაზებს ან ეპიზოდებს უწოდებენ, პერიოდულად ცვლიან ერთმანეთს უშუალოდ „ნათელი“ ფსიქიკური ჯანმრთელობის (ინტერმისიები, რომლებსაც ინტერფაზებსაც უწოდებენ) შუალედის მეშვეობით, რომლის დროსაც არ ფიქსირდება ფსიქიკის ფუნქციონირების აქტივობის დაქვეითება დიდი რაოდენობის დაავადებებისა და ფაზების გადატანის შემთხვევაშიც კი. ინტერმისიებში ავადმყოფის ფსიქიკა და პიროვნული მახასიათებლები მთლიანად აღდგენას ექვემდებარება. ამასთან, ღირს აღვნიშნოთ, რომ ხშირად, პაციენტებს, რომლებსაც ბიპოლარუილი აშლილობა აღენიშნებათ, სხვა ფსიქიკური დაავადებებიც შეიძლება გააჩნდეთ.

პაციენტის სიმპტომების მიხედვით გამოყოფენ ბიპოლარული აშლილობის სამ ძირითად ტიპს: ბიპოლარული , ბიპოლარული და ციკლოთიმია. თუმცა, ზოგ ადამიანს განწყობის ცვლილების განსხვავებული სიმპტომები აქვთ, რომლებიც ჰგავს, მაგრამ ბოლომდე არ ემთხვევა ბიპოლარული აშლილობის ჩამოთვლილი სამი ტიპისთვის დამახასიათებელ სიმპტომებს, რა შემთხვევაში დიაგნოზი შეიძლება იყოს სხვა განსაზღვრული ან განუსაზღვრელი ბიპოლარული ან მასთან დაკავშირებული აშლილობა.

ბიპოლარული აშლილობა მენტალური ჯანმრთელობის ქრონიკული პრობლემაა, რომელიც არ იკურნება, თუმცა არსებობს მისი სიმპტომების მართვის რამდენიმე ეფექტური გზა, მათ შორის: მედიკამენტები, ფსიქოთერაპია (კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია, ფსიქოგანათლება, ინტერპერსონალური და სოციალური რიტმის თერაპია), პროცედურული თერაპიები (ელექტროკონვულსიური თერაპია) და სხვა.

ისტორია
პირველად ბიპოლარული აშლილობა 1854 წელს თითქმის ერთდროულად აღწერეს ორმა მკვლევარმა — ჟ. პ. ფალრემ და ჟ. გ. ფ. ბაიარჟემ. თუმცა თითქმის ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ამ აშლილობის არსებობას არ აღიარებდა იმ დროის ფსიქიატრია და იგი მოგვიანებით გამოყო ცალკე აშლილობად ემილ კრეპელინმა (1896). კრეპელინმა მას უწოდა მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზი, რომელიც დიდი დროის განმავლობაში იყო ზოგადად მიღებული სახელწოდება, თუმცა მოგვიანებით შემოღებული ზოგადი კლასიფიკაციის გამო ეს არაკორექტულ სახელწოდებად აღიარეს, ვინაიდან ამ დაავადებას ყოველთვის თან არ ერთვის ფსიქოტური დარღვევები და ყოველთვის ორივე ტიპის ფაზა (მანიაც და დეპრესიაც) არ ფიქსირდება.

ამასთან, ტერმინი „მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზი“ გარკვეული თვალსაზრისით დაავადებულებთან ურთიერთობაში სტიგმატიზირებულად ითვლება. დღესდღეობით უფრო კორექტულ და მეცნიერულ სახელწოდებად „ბიპოლარული აფექტური აშლილობა“ აღიარეს. ეს სახელწოდებაც არაა სრულიად კორექტური და მივყავართ, მაგალითად, ისეთ ტერმინოლოგიასთან, როგორიცა „ბიპოლარული აშლილობის მონოპოლარული ფორმა“.
ციცქა საჩხერული

ციცქა საჩხერული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს მტევნების გამო, რომელთა ფორმა და ზომაც ძალიან ჰგავს ნამდვილი ციცქას მტევნებს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თითქმის მთლიანი, ზოგჯერ სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად კონუსური ფორმის. ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ თითქმის ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, კარგად გამოხატული ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი წვნიანია.

საჩხერული ციცქა საშუალო ზრდისა და მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 146 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 130-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 11.7 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.0-6.0 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო.
ათასწლეული

ათასწლეული — დროის საზომი ერთეული, მოიცავს ათ საუკუნეს ან ას ათწლეულს ან ათას წელს.

წელთაღრიცხვა
დღესდღეობით ქვეყნების უმრავლესობის მიერ მიღებულია, რომ ახალი წელთაღრიცხვის (გრიგორიანულ კალენდარის მიხედვით) პირველ ათასწლეულად ითვლება პერიოდი 1 წლის 1 იანვრიდან 1000 წლის 31 დეკემბრამდე, მეორე ათასწლეულად მოიაზრება 1001 წლის 1 იანვრიდან 2000 წლის 31 დეკემბრამდე, მესამე კი 2001 წლის 1 იანვრიდან 3000 წლის 31 დეკემბრამდე.
მეტყველება

მეტყველება — ადამიანის საუბრის ფორმა გარკვეულ წესებზე დაყრდნობილი ენობრივი კონსტრუქციებით. მეტყველების პროცესი ვარაუდობს, ერთის მხრივ, აზროვნების ფორმირებასა და ფორმულირებას ენობრივი (მეტყველების) მეშვეობით, მეორე მხრივ კი — ენობრივი კონსტრუქციების აღქმა და გაგება. მეტყველება წარმოადგენს ფსიქოლინგვისტურ პროცესს. მეტყველება იცვლება ადამიანის ინდივიდუალური თავისებურებების შესაბამისად, ასევე შინაგანი მდგომარეობისა და სიტუაციის მიხედვით. მეტყველების საშუალებით ადამიანი ადრეული ასაკიდანვე ენის დაუფლების პროცესში იძენს თავისი კულტურის და სოციალური წრის გამოცდილებას.
ალბერტო მორენო

ალბერტო მორენო პერესი (; დ. 5 ივლისი, 1992, სევილია, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, იტალიური „კომოს“ მარცხენა მცველი.

კარიერა
კარიერა დაიწყო „სევილიაში“, სადაც უეფას ევროპის ლიგის მოგება მოახერხა 2014 წელს. თამაშობს მარცხენა მცველის პოციზიაზე.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
სევილია
უეფა-ს ევროპის ლიგა (1): 2013–2014

ლივერპული
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2018–19; ფინალისტი: 2017–18
ინგლისის ლიგის თასის ფინალისტი: 2015–16
უეფა-ს ევროპის ლიგის ფინალისტი: 2015–16

სანაკრებო
ესპანეთი 21-წლ.
ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი: 2013

ინდივიდუალური
ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი: საუკეთესო თერთმეტეული (1): 2013
ჩონბურის პროვინცია

ჩონბურის პროვინცია — ტაილანდის პროვინცია (ჩანგვათი). მეზობელი პროვინციებია (ჩრდილოეთიდან საათის ისრის მიმართულებით): ჩაჩენგსაო, ჩანთაბური და რაიონგი. დასავლეთით ესაზღვრება ტაილანდის ყურე. ჩონბურის პროვინცია სახლია ტაილანდის ტურისტებისთვის ყველაზე დიდი ორიენტირებული ქალაქის - პატაიას, ასევე ეს არის ერთადერთი პროვინცია, ბანგკოკის გარეთ, რომელიც დაკავშირებულია ბანგკოკს რვა ზოლიანი გზით, მანძილით 80 კმ. პროვინციის პორტი არის მთავარი და უმსხვილესი ტაილანდის პორტი, მას აქვს წარმატებული ემიგრანტი მოსახლეობა. ამ ფაქტორების გამო, პროვინციის მოსახლეობა სწრაფად იზრდება, ამ მომენტისთვის მოსახლეობა შეადგენს 1.7 მილიონს (თუმცა მოსახლეობის დიდი ნაწილი არ არის რეგისტრირებული). 2012 წლის 31 დეკემბრის მონაცემებით, რეგისტრირებული მოსახლეობა შეადგენს 1.36 მილიონს.

გეოგრაფია
პროვინცია მდებარეობს ბანგკოკის ყურის სანაპიროზე, ტაილანდის ყურის ჩრდილოეთ ნაწილში. -ს ქედი გადაჭიმული ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით, რა დროსაც პროვინციის ნაყოფიერი მიწები მდებარეობს პროვინციის ჩრდილოეთში და გამოიყენება მეურნეობისთვის. , რომელიც მდებარეობს პროვინციის სამხრეთში, არის ტაილანდის ერთ-ერთი ღრმა წყლის ნავსადგურებიდან.

პროვინციის მუდმივი სამართლებრივი მოსახლეობა გაიზარდა დაახლოებით 4%-ით ყოველწლიურად 1.040.865-დან 2000 წელს 1.554.365-მდე 2010 წელს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ჩონბურის პროვინცია დაყოფილია 11 რაიონად (ამფხე), რომლებიც, თავის მხრივ, შედგება 92 ქვეზონისგან (ტამბონ) და 691 სოფლისგან (მუბანი).

ეკონომიკა
პროვინციის ეკონომიკის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს ტურიზმი, ლამაზი პლაჟების და გეოგრაფიული მდებარეობის წყალობით.

ტურიზმთან ერთად პროვინციაში განვითარებულია სოფლის მეურნეობაც, აქ იზრდება ძირითადად ტაპიოკა, ქოქოსი, შაქრის ლერწამი, სანაპირო რაიონებში განვითარებულია თევზაობა.

უახლოესი აეროპორტი - სუვარნაბჰუმის ახალი საერთაშორისო აეროპორტია.
ქეი-ქავუს I

ქეი-ქავუს ან ქეი-ქაუს ( - ) — ქეი-ხოსროვ -ის უფროსი შვილი, რუმის სულთანი 1211-1220 წლებში, გარდაცვალებამდე.

1211 წელს, ქეი-ხოსროვ -ის გარდაცვალების შემდეგ, ქეი-ქავუს -მა და მისმა უმცროსმა ძმებმა — კაიფერიდუნ იბრაჰიმმა და ალაედინ ქეიყუბადმა კონფლიქტი წამოიწყეს, დაპირისპირების მიზეზი კი ის იყო, თუ რომელი მათგანი გახდებოდა მამის მემკვიდრე, შესაბამისად, რუმის მომდევნო სულთანი. თავდაპირველად, ალაედინ ქეიყუბადმა რუმის სასულთნოს მეზობლების — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე ლევონ -ის და საკუთარი ბიძის, ამავდროულად, ერზურუმის დამოუკიდებელი მმართველის თოღრულ-შაჰის მიმართ გარკვეული მხარდაჭერა გამოიჩინა. ამ დროს, კაიფერიდუნმა დახმარებისთვის კვიპროსელ ფრანკებს მიმართა, რითაც ახლად შეძენილი ანთალიის პორტი საფრთხეში ჩააგდო. ამირების უმრავლესობამ, მხარი ქეი-ქავუს -ს დაუჭირა. ამის შემდეგ, მან კაისერი და კონია დაიპყრო. ქეიყუბად ანკარაში გაიქცა, კასთამონუს თურქმანული ტომებისგან დახმარების საძიებლად. ქეი-ქავუს -მა ორივე ძმა დააკავა და თავი რუმის სულთნად გამოაცხადა.

მოსალოდნელი საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, ქეი-ქავუს -მა სამშვიდობო მოლაპარაკება განახორციელა ნიკეის იმპერატორ თეოდორე ლასკარისთან, რითაც ბოლო მოუღო სელჩუკთა სახელმწიფოს და ნიკეის იმპერიას შორის არსებულ დაპირისპირებებს. თუმცა, თურქმანული ტომები მაინც განაგრძობდნენ პრობლემების შექმნას საზღვარზე.

მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობა
ანთალიის უსაფრთხოების გაუმჯობესების და დასავლური მსვლელობის მშვიდობიანად წარმართვის შემდეგ, ქეი-ქავუს -მა ყურადღება აღმოსავლეთს მიაპყრო. მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობის განმავლობაში, ჯვაროსნებმა ქეი-ქავუს მოკავშირედ გაიხადეს და აიუბიდებს კონფლიქტის წამოწყება აიძულეს.

სინოპის დაპყრობა
ქეი-ქავუს -ის მიერ რუმის სასულთნოში შეტანილი ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანი წვლილი სინოპის შავი ზღვის პორტის შეძენა იყო. 1214 წელს, ქალაქგარეთ, სანადირო მოგზაურობისას თურქმანება ტყვედ წაიყვანეს ტრაპიზონის იმპერატორი ალექსი კომნენოსი. ალექსი -მა, სულთანს თავისუფლების სანაცვლოდ სინოპის და ტრაპიზონის იმპერიის აღმოსავლეთით არსებული ვასალიტეტის გადაცემა შესთავაზა, ამით, სელჩუკები შავ ზღვაზე გასასვლელს მოპოვებდნენ. ტერიტორიების გადაცემა 1214 წლის 1 ნოემბერს შედგა. ამის შემდეგ, ქალაქში ევროპული და ბიზანტიური ვაჭრობა დამყარდა. შერეულად მცხოვრები თურქული და ბერძნული მოსახლეობის მართვა, ქეი-ქავუს -მა რაის-ჰეტუმს უბრძანა . 1215 წლის აპრილსა და სექტემბერს შორის, ბერძენი არქიტექტორის — სებასტოსის მეთვალყურეობით კედლების რეკონსტრუქცია მიმდინარეობდა. ეს ნამუშევარი მოიხსენიება, როგორც დასავლეთ კარიბჭის მახლობლად მდებარე კოშკის ორენოვანი — ბერძნულ და სპარსულ ენებზე შესრულებული ბილინგვა.

გარდაცვალება
ქეი-ქავუს გარდაიცვალა 1220 წელს, ტუბერკულოზით.
აკილი

აკილი — უდიდესი კუნძული ირლანდიის სანაპირო ზოლში. მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში. მისი მოსახლეობა შეადგენს 2569 ადამიანს (2011), ხოლო ფართობი არის 148 კმ². აკილი კუნძულ ირლანდიასთან დაკავშირებულია მაიკლ დეივიტის ხიდით. პირველად ხიდი აიგო 1887 წელს, 1949 წელს იგი ახალმა ნაგებობამ ჩაანაცვლა, ხოლო დღეს არსებული ხიდი 2008 წელს აიგო. კუნძულის მთავარი დასახლებული პუნქტებია: აკილ-საუნდი, დუახი, დუნივერი და დუეგა.

მიჩნეულია, რომ აკილზე პირველი დასახლებები, დაახლოებით, ძვ. წ. 3000 წელს გაჩნდა. ირლანდიის დიდ შიმშილობამდე მოსახლეობის რაოდენობა 6000 ადამიანს აღწევდა.

კუნძულის 87 % ტორფიანი ჭაობითაა დაფარული. აქ მდებარეობს გელური ფეხბურთის ერთი მოედანი და ორი სკოლა.

აკილის 600-მდე მოსახლისთვის მშობლიური ენა ირლანდიურია.
ქეი-ხოსროვ II

გიიას ად-დინ ქეი-ხოსროვ — ალაედინ ქეიყუბადის შვილი, რუმის სულთანი 1237–1246 წლებში, გარდაცვალებამდე.

1226 წელს, ქეიყუბადმა ახლად ანექსირებული ერზინჯანი ქეი-ხოსროვ -ს გადასცა.
1236-1237 წლებში, მონღოლებმა ქართველთა დახმარებით გაანადგურეს ანატოლიის ტერიტორიის ნაწილი, სივასიდან მალათიამდე. მას შემდეგ, რაც მონღოლთა ჯარი გაუჩინარდა, ქეიყუბადი საქართველოში გადავიდა, ამის მიზეზი კი მონღოლთა ქართველი მოკავშირეების დასჯა იყო. თურქთა არმიის საქართველოში შესვლის შემდეგ, რუსუდან დედოფალმა ქეი-ხოსროვ -ს მშვიდობის სანაცვლოდ საკუთარი შვილზე — თამარზე (გურჯი-ხათუნი) დაქორწინება შესთავაზა. ქორწინება 1240 წელს შედგა.

1237 წელს, ალაედინ ქეიყუბადის გარდაცვალების შემდეგ, ქეი-ხოსროვ -მ, ანატოლიის ამირების მხარდაჭერით თავი რუმის სულთნად გამოაცხადა. 1241 წელს, მან დიარბაქირი დაიპყრო.

ქოსე-დაღის ბრძოლა
1243 წლის ზამთარში, მონღოლებმა ერზურუმს შეუტიეს, ქალაქი ალყის გარეშე დაეცა. ამის შემდეგ, ისინი გაზაფხულზე რუმის სასულთნოს დაპყრობისთვის ემზადებოდნენ. მტერთან შესაბრძოლებლად, ქეი-ხოსროვ -მ მოკავშირეებისგან და ვასალებისგან ჯარი შეკრიბა. მისი არმია სივასში შეიკრიბა. 1243 წლის 26 ივნისს, ისინი მონღოლებს ქოსე-დაღის უღელტეხილზე შეხვდნენ. მონღოლთა არმიამ სელჩუკებს დაანახა, რომ თითქოს ისინი უკან იხევდნენ, მაგრამ ამ დროს, მათ ალყაში მოაქციეს სელჩუკთა არმია. ქოსე-დაღის ბრძოლაში სელჩუკები სასტიკად დამარცხდნენ. დამარცხებულმა ქეი-ხოსროვ -მ ზავი ითხოვა. რუმის სასულთნო მონღოლების მოხარკედ იქცა. ამასთანავე, სულთანმა სივასი, ერზინჯანი და კაისერი დაკარგა.

მონეტები
აღსანიშნავია, ქეი-ხოსროვ -ის დირჰამის მონეტა, რომელზეც მზე და ლომია გამოსახული. ამ გამოსახულებებს რამდენიმე ახსნა აქვს. ერთნი ვარაუდობენ, რომ ეს გამოსახულებები ლომის თანავარსკვლავედს, ქეი-ხოსროვის მეუღლის, თამარის ზოდიაქოს ნიშანს აღნიშნავენ, ხოლო მეორენი მიიჩნევენ, რომ ლომის სიმბოლო სულთანს აღნიშნავს, ხოლო მზე — თამარს.
საბჭოთა ოკუპაციის დღე

საბჭოთა ოკუპაციის დღე 2011 წლიდან აღინიშნება საქართველოში ყოველი წლის 25 თებერვალს.

ისტორია
1921 წლის 15 თებერვალს საქართველოში წითელი არმიის ნაწილები შეიჭრა, დაიწყო საბჭოთა რუსეთ-საქართველოს ომი. 25 თებერვალს წითელი არმიის დანაყოფებმა თბილისი აიღეს და ქვეყანაში კომუნისტური მმართველობა დამყარდა, ჩამოყალიბდა საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა. საქართველოს საბჭოთა რესპუბლიკის ჩამოყალიბების ინიციატორი იყო ფილიპე მახარაძე, რომელმაც წითელი არმიის მიერ საქართველოს დაპყრობის შემდეგ დაიკავა საქართველოს სსრ-ის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის (ცაკ-ის) თავმჯდომარის, სახალხო კომისართა საბჭოსა და შემდეგ ამიერკავკასიის სოციალისტური ფედერაციული საბჭოთა რესპუბლიკის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარის თანამდებობები.

თანამედროვეობა
საქართველოს პარლამენტმა კანონი „საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შესახებ“ მიიღო 2010 წლის 21 ივლისს (მომხრე 87 დეპუტატი 110-დან). ოკუპაციის დღე პირველად აღინიშნა 2011 წლის 25 თებერვალს. ამ დღეს საქართველოში ეშვება ყველა სახელმწიფო დროშა და ცხადდება წუთიერი დუმილი. საქართველოს გარდა ოკუპაციის დღე აღინიშნება ლატვიასა და მოლდოვაში (ინიციატივა უარყვეს).

2006 წლიდან თბილისში მოქმედებს საბჭოთა ოკუპაციის მუზეუმი. მუზეუმში დაცულია დამოუკიდებელი საქართველოს ბოლშევიკური რუსეთის მიერ ოკუპაცია-ანექსიისა (1921 წლის თებერვალი-მარტი) და ანტისაოკუპაციო, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის (1921-1990) ისტორიის ამსახველი მნიშვნელოვანი დოკუმენტური და ფოტომასალა, აგრეთვე, აღნიშნული მოძრაობის თვალსაჩინო მოღვაწეთა მემორიალური ნივთები და მათ მოღვაწეობასთან დაკავშირებული მასალა.
საქართველოს სავიზო პოლიტიკა

საქართველოს ვიზიტორები უნდა მიიღონ ვიზა საქართველოს დიპლომატიურ მისიებში, თუ ვიზიტორი მოქალაქეა იმ ქვეყნის, სადაც ვრცელდება საქართველოს სავიზო პოლიტიკა. ყველა ვიზიტორს ესაჭიროება შესასვლელად პასპორტი (ევროკავშირის მოქალაქეებს შეუძლიად გამოიყენონ პირადობის ელექტრონული მოწმობა ), რომელიც ძალაშია 3 თვის განმავლობაში.

სავიზო პოლიტიკის რუკა
სავიზო პოლიტიკა
2014 წლის 1 სექტემბერს საქართველოში ამოქმედდა ახალი სავიზო პოლიტიკა. განისაზღვრა იმ ქვეყნების სია, რომელთა მოქალაქეებს (მოქალაქეობის არმქონე პირებს) მოკლევადიანი ვიზიტების შემთხვევაში, საქართველოში უვიზოდ შემოსვლის უფლება აქვთ.

ვიზისგან გათავისუფლებულ ქვეყნების მოქალაქეებს უფლება აქვთ მაქსიმუმ ერთი წლის განმავლობაში იმყოფებოდნენ საქართველოს ტერიტორიაზე. აფრიკის და აზიის მოქალაქეებს (გარდა აღმოსავლეთი ტიმორისა) გაიცემა მრავალჯერადი ვიზები, რომელიც მოქმედებს 30 დღის განმავლობაში 120-დღიანი ვადიდან. სხვებისთვის, ვიზა ძალაშია 90 დღის განმავლობაში 180-დღიანი ვადიდან. სია ქვეყნების, რომლის მოქალაქეებს უფლება აქვთ უვიზოდ შესვლა საქართველოში აღარ არის გათვალისწინებული ახალი კანონით, ეს განისაზღვრება საქართველოს მთავრობის ცალკე განკარგულებით. ქვეყნების სიაში ხელახლა დაამტკიცას 2015 წლი 9 ივნისს, ასევე ის ქვეყნები, რომლებიც ამოიღეს 2014 წლის სექტემბერში, რომლებიცაა: ბოლივია, კუბა, დომინიკა, გვატემალა, ერაყი, პარაგვაი, პერუ, სენტ-კიტსი და ნევისი, სენტ-ლუსია, სურინამი, ტრინიდადი და ტობაგო, არ იყო აღდგენილი ახალ სიაში.

შემდეგი ქვეყნების და ტერიტორიების მოქალაქეებს შეუძლიათ ეწვიონ საქართველოს უვიზოდ ერთი წლის განმავლობაში:

1 — შეიძლება პირადობის ელექტრონული მოწმობის გამოყენებით შესვლა.
2 — ვრცელდება ბერმუდის კუნძულების, ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულების, კაიმანის კუნძულების, ფოლკლენდის კუნძულების, გიბრალტარის და ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულების მიერ გაცემულ პასპორტებზეც.

უვიზო პოლიტიკა ასევე ვრცელდება:
ქართული დიასპორის წევრებზე, რომლებიც არიან მოქალაქეები ამ ქვეყნების, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოითხოვება ვიზა არა უმეტესი 30 დღით.
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის საშვის მფლობელებს ერთი წლის განმავლობაში.
საქართველოში ლტოლვილის სტატუსის მინიჭებულ მქონე პირებისთვის.
დიპლომატიური და ოფიციალური/სამსახურეობლივი პასპორტებისთვის: ჩინეთი, ეგვიპტე, გაიანა, ინდონეზია, ირანი და პერუ.

ონლაინ ვიზა
2015 წლის თებერვალში საქართველომ გაუშვა ელექტრონული ვიზის პორტალი (-), რომელიც საშუალებას აძლევს მოქალაქეებს საზღვარგარეთ, რომლებსაც ესაჭიროა ვიზა, ამის გაკეთება საქართველოს დიპლომატიურ მისიებში ან საკონსულოებში ვიზიტის გარეშე.
კრწანისისხევი

კრწანისისხევი (ტაბახმელისხევი, დუქნისხევი) — მდინარე თბილისის სამხრეთ ნაწილში, მტკვრის მარჯვენა შენაკადი. სათავეს იღებს თელეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1025 მ-ის სიმაღლეზე, სოფელ ტაბახმელასთან. სიგრძე — 8,5 კმ. ჩაჭრილია შუაეოცენურ ვულკანოგენურ ქანებში და კრწანისის ვაკემდე კანიონისებრი ხეობა აქვს. მდინარე მოხსენიებულია ვახუშტი ბატონიშვილის ნაშრომში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“.
რაიონგის პროვინცია

რაიონგის პროვინცია — ტაილანდის პროვინცია (ჩანგვათი). მეზობელი პროვინციებია (ჩრდილოეთიდან საათის ისრის მიმართულებით): ჩონბური და ჩანთაბური. სამხრეთით ესაზღვრება ტაილანდის ყურე.

ისტორია
მეფე ტაქსინი (ტაილანდის) მოვიდა რაიონგში "აიუთაიას სამეფოს დაცემის შემდეგ. მისი მოკლე ყოფნის დროს რაიონგში ააშენა საზღვაო ფლოტი და შემდეგ გადავიდა ჩანთაბურიში, რომ შეიკრიბებინა სამხედრო ძალა ბურმელების წინააღმდეგ საბრძოლველად. რაიონგში არსებობს წმინდა ადგილი, სადაც ადგილობრივი მოსახლეობა პატივის მისაგებად მიდის მეფე ტაქსინისათვის.

გეოგრაფია
მიუხედავად იმისა, რომ ჩრდილოეთით პროვინცია არის მთიანი, პროვინცია ძირითადად შედგება დაბალი სანაპირო ვაკისგან. რამდენიმე კუნძული ტაილანდის ყურეში ეკუთვნის პროვინციას, მათ შორის ტურისტებისთვის პოპულარული კუნძულები: -ი, -ი და -ი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონგის პროვინცია დაყოფილია 8 რაიონად (ამფხე), რომლებიც, თავის მხრივ, შედგება 58 ქვეზონისგან (ტამბონ) და 388 სოფლისგან (მუბანი).
ჯანი ინფანტინო

ჯანი ინფანტინო (დ. 23 მარტი, 1970, ბრიგი, ვალეს კანტონი, შვეიცარია) — იტალიური წარმოშობის შვეიცარიელი საფეხბურთო ფუნქციონერი. ფიფას მეცხრე პრეზიდენტი 2016 წლის 26 თებერვლიდან. პროფესიით — იურისტი.

დაიბადა შვეიცარიაში. 2000 წელს დაიწყო უეფა-ში მუშაობა. 2009 წლიდან არის უეფა-ს გენერალური მდივანი. 2016 წლის 26 თებერვალს აირჩიეს ფიფა-ს პრეზიდენტად.
ბაშარ ალ-ასადი

ბაშარ ალ-ასადი (; დ. 11 სექტემბერი 1965, დამასკო, სირია) — სირიელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, სირიის პრეზიდენტი 2000 წლის 17 ივლისიდან - 2024 წლის 8 დეკემბრამდე.

მოიგო უალტერნატივო საპრეზიდენტო არჩევნები 2000 წელს და 2007 წელს, და 2014 წლის 3 ივნისს არჩეულ იქნა პრეზიდენტად პირველი ალტერნატიულ არჩევნებში, ოფიციალური შედეგით 88,7 % -ით. 2014 წლის არჩევნები მიმდინარეობდა სამოქალაქო ომის პირობებში და ბოიკოტირებულ იქნა ოპოზიციის მიერ. შედეგები არ არის აღიარებული ოპოზიციის მომხრე სახელმწიფოების მიერ.

ბიოგრაფია
ბაშარ ალ-ასადი დაიბადა 11 სექტემბერს 1965 წელს დამასკოში. მამა, გენერალი ჰაფეზ ალ-ასადი იყო მეთაური სირიის საჰაერო ძალების და ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის, მისი მეუღლე ანისა მაჰლუფი (1929-2016), რომელიც რელიგიური უმცირესობის, ალავიტების წარმომადგენელია. მამა წარმოშობით არაბულ ალავიტურ ტომიდან არის, ტომის სახელია — კალბია, ხოლო დედა სხვა ასეთი ტომიდან არის — ჰადინი. როდესაც ბაშარი ჯერ კიდევ არ იყო ხუთი წლის, მისი მამა სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაიკავა სირიის პრეზიდენტის პოსტი.

დაწყებითი და საშუალო განათლება ბაშარ ალ-ასადმა მიიღო ელიტურ არაბული-ფრანგულ ლიცეუმში "ჰურია" დამასკოში. 1982 წელს მან დაასრულა სწავლა ლიცეუმში და მიიღო ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1988 წელს წარჩინებით დაამთავრა დამასკოს უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტი სპეციალობით "ოფთალმოლოგი", რის შემდეგ იგი მუშაობდა სამხედრო ჰოსპიტალში.

2024 წლის 8 დეკემბერს ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამის დამასკოში და ჰომსში მიღწეული წარმატებების გამო დატოვა ქვეყანა და გაემგზავრა გაურკვეველი მიმართულებით.
სულეიმან იბნ ყუთლუმიში

სულეიმან იბნ ყუთლუმიში, აგრეთვე ცნობილი როგორც სულეიმან — რუმის სასულთნოს დამაარსებელი, რუმის სულთანი 1077-1086 წლებში, გარდაცვალებამდე.

სულეიმანის მამა, ყუთლუმიში წარუმატებლად ებრძოდა საკუთარ ბიძაშვილს — ალფ-არსლანს სელჩუკთა სახელმწიფოს ტახტისთვის. 1064 წელს, ყუთლუმიშის გარდაცვალების შემდეგ, სულეიმანი და მის სამი ძმა ტავრის მთებში გაიქცნენ, იქ კი თურქმანთა ტომებს შეაფარეს თავი. ალფ-არსლანი ამ ქმედებას სადამსჯელო ექსპედიციებით გამოეხმაურა, მან თავდასხმები დაიწყო, რასაც ოთხი ძმიდან მხოლოდ სულეიმანი გადაურჩა.

1078 წელს, ბიზანტიის იმპერატორი მიხეილ ცდილობდა სულეიმანისთვის დახმარების გაწევას ანატოლიის თემის მეთაურის — ნიკიფორე ბოტანიატეს წინააღმდეგ, რომელიც იმპერატორს ტახტისთვის ებრძოდა. სულეიმანმა ხელში ჩაიგდო ბოტანიატეს მცირე ძალა ქუთაჰიასა და ნიკეას შორის, რის შემდეგაც, უზურპატორმა სულეიმანი დაარწმუნა, რომ შეერთებოდა მის აჯანყებას. ნიკიფორე -ის ძალაუფლებისთვის ბრძოლა წარმატებული აღმოჩნდა და მხარდაჭერის სანაცვლოდ, სულეიმანის ნაცნობ თურქმანებს კონსტანტინოპოლთან ახლოს ცხოვრების ნება დართო. ცოტა ხნის შემდეგ, სულეიმანმა მხარი ნიკიფორე მელისენოსს დაუჭირა, რომელმაც თურქმანებისთვის ნიკეის საზღვარი გახსნა. ამის შემდეგ, ყველა ბითინია სულეიმანის კონტროლის ქვეშ მოექცა. 1084 წელს, მან ნიკეა დატოვა.

1085 წელს, სულეიმანმა ანტიოქია დაიპყრო და განაგრძო იქ მცხოვრები ხალხის ხოცვა-ჟლეტა. 1086 წელს, იგი სირიის სელჩუკმა მმართველმა — ტუტუშ -მა ანტიოქიასთან ახლოს მოკლა.