iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბოდვა

ბოდვა — მყარი რწმენა, რომელსაც არაადექვატური საფუძველი აქვს. მასზე არ ზემოქმედებს რაციონალური არგუმენტები და ფაქტები, რომლებიც საპირისპირო ვითარებაზე მიუთითებს. ასეთი რწმენა ატიპიურია მოცემული პიროვნებისთის, რომელსაც გარკვეული სახის განათლება აქვს და გარკვეული კულტურისა და რელიგიის წარმომადგენელია. ამ განსაზღვრების მიზანია განვასხვაოთ ერთმანეთისაგან ბოდვითი იდეა, რომელიც მძიმე ფსიქიკური აშლილობის ძირიღად სიმპტომს (კონკრეტულად ფსიქოზის სიმპტომს) წარმოადგენს, სხვა ტიპის პათოლოგიური აზრებისაგან და იმ მტკიცედ დამკვიდრებული რწმენებისაგან, რომლებსაც ჯანმრთელ ადამიანებთან ვხვდებით. გარკვეული პრობლემების არსებობის მიუხედავად, მოცემული განსაზღვრება (როგორც ამოსავალი წერტილი) საკმარისია იმისთვის, როომ ბოდვის ფენომენი უფრო დეტალურად განვიხილოთ. ბოდვის კიდევ ერთი დამახასიათებელი თვისება (რომელიც არ შედის მოცემულ განმარტებაში) არის ის, რომ იგი, მტკიცედ დაფიქსირებული ნორმალური რწმენის მსგავსად, მნიშვნელოვნად ზემოქმედებს პიროვნების გრძნობებსა და ქცევაზე. ქცევითი რეაქცია ბოდვაზე შეიძლება თავად იყოს შეუსაბამო და ზოგჯერ უცნაურიც კი. ამის გამო, ხშიად სწორედ ეს ქცევითი რეაქციაა ფსიქიატრის ყურადღების უპირველესი საგანი, რადგან ის ბოდვის გამოვლენის საშუალებას იძლევა. ზოგჯერ ბოდვითი იდეები მცირე ზეგავლენას ახდენს ემოციებსა და ქცევებზე. მაგ: პაციენტს შეიძლება სჯეროდეს, რომ ის სამეფო ოჯახის წევრია და ამავე დროს კმაყოფილი იყოს საერთო საცხოვრებელში ცხოვრებით. ამგვარ გაორებას ორმაგი ორიენტაცია ეწოდება და ის, ჩვეულებრივ, ქრონიკული შიზოფრენიის დროს იჩენს თავს.

განარჩევენ ბოდვას დარღვეული ცნობიერების დროს, რომელიც გვხვდება ინფექციური დაავადების განვითარების უმაღლეს სტადიაზე, აგრეთვე შხამებით და ალკოჰოლით მოწამვლის შემთხვევებში, ბოდვას ნათელი ცნობიერების დროს. უკანასკნელი უფრო თანამიმდევრული და მყარია. ჩვეულებრივ ახლავს ფსიქიკურ დაავადებებს - შიზოფრენიას, ინვოლუციურ ფსიქოზს, ფსიქოგენურ რეაქციებს და სხვა. ბოდვითი იდეები მთლიანად იპყრობს პიროვნებას, ვერავითარი ფაქტი და არგუმენტი ვერ დაარწმუნებს ავადმყოფს მისი აზრების მცდარობაში. ბოდვას ახასიათებს ლოგიკური აზროვნების დარღვევა, აფექტური დაძაბულობა და ეგოცენტრიზმი.

გუნებ-განწყობილების მიხედვით ბოდვა დეპრესიული ან ექსპანსიურია. სტრუქტურის მიხედვით - სისტემური (გარკვეული თანამიმდევრობითი ჩამოყალიბებული აზრები) და უსისტემო (წყვეტილი, ერთმანეთთან დაუკავშირებელი ცვალებადი აზრები), კონკრეტული შინაარსით კი - დევნის, მოწამვლის, ეჭვიანობის, განდიდების გამოგონების და სხვა.

ბოდვა ფსიქიკური დაავადების ერთ-ერთი არსებითი ნიშანია და მისი უკუგანვითარება ავადმყოფური მდგომარეობის საერთო გაუმჯობესებასთანაა დაკავშირებული.
ვაჭევი

ვაჭევი — სოფელი საქართველოში (იმერეთის მხარე), ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ვაჭევი, მელუშეეთი, ღვითორი, ჯოლხეეთი).

მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდ. კაცხურასა და ღვითორს (ყვირილის აუზი) შორის, ზღვის დონიდან 840 მ-ზე, ჭიათურიდან 19 კმ-ში.

ისტორია
სოფელი წერილობით წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნის ნახევრის ერთ სიგელში, როგორც ნასოფლარი. - საუკუნეებში კაცხის მონასტრის საკუთრებაა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 324 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფლის მიდამოებში მდებარეობს რამდენიმე ბუნებრივი მღვიმე: უნდოკლდის, ვარსინის (ვაჭევის), ვარხმელის (კოკოზოურის), ხერგულისკლდის (გულგულისკლდის). უნდო კლდისა და ხერგულის კლდის მღვიმეებში აღმოჩენილია ქვის ხანის (ზედა და შუა პალეოლითის) ადამიანთა სადგომები.
ხრეითი

ხრეითი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდ. ბუჯის (ჩოლაბურის
მარცხენა შენაკადი) ზემოთში, ზღვის დოინიდან 920 მეტრი. ჭიათურიდან — 18 კმ., ქუთაისიდან — 88 კმ., თბილისიდან — 198 კმ. სოფელში მოქმედებს საჯარო სკოლა.

ეტიმოლოგია
სოფლის სახელში გამოიყოფა დაბოლოება „ითი“ და ფუძე „ხრე“ ანუ „ღრე“, რაც შემორჩენილია სიტყვებში: კლდე-ღრე, ტყე-ღრე. ესე იგი ხრეითი კლდიან, ღორღიან ადგილს ნიშნავს.

ისტორია
წყაროებში პირველად იხსენიება საუკუნეში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მესიმინდეობა და მეხილეობა.

გეოგრაფია
სოფელი მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ბუჯის (ჩოლაბურის მარცხენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 920 მეტრი, ჭიათურიდან 18 კილომეტრი. სოფლის ჩრდილოეთით მდებარეობს ჭიათურის მუნიციპალიტეტის უმაღლესი მწვერვალი საწალიკე (1996 მ.).

დემოგრაფია
სოფელში 1820-იან წლებში ცხოვრობდა 100-120 ადამიანი. მოჰყავდათ სიმინდი, ფეტვი, ქერი, მისდევდნენ მევენახეობას.

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1644 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში არის მთამსვლელების სიმონ, ალიოშა და ალექსანდრა ჯაფარიძეების სახლ–მუზეუმი., ფეოდალური ხანის ორი ციხე-დარბაზი, ზეცხის წმინდა გიორგის ეკლესია, მარიამწმინდის ეკლესია. ფუნქციონირებს საზოგადოებრივი ცენტრი.
ქვაციხე

ქვაციხე — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ბუჯის (ყვირილის აუზი) ნაპირებზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ბიღა, რცხილათი, საკურწე). ზღვის დონიდან 560 მეტრი, ჭიათურიდან 18 კილომეტრი. სოფელში დაიბადა ქართველი პოლიტიკოსი ვალიკო ჩუბინიძე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 451 ადამიანი.
ნავარძეთი

ნავარძეთი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (კაცხის თემი). მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 560 მეტრი, ჭიათურიდან 4 კილომეტრი. სოფელში გადის სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის სააგვტომობილო გზა ზესტაფონი-საჩხერე. სოფელში არის საჯარო სკოლა

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 997 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნეში. სოფელში დგას ერთნავიანი დარბაზული ეკლესია – თირის მონასტერი (1708). წყაროებში ასევე მოხსენიებულია ნავარძეთის ციხე.
რგანი

რგანი — სოფელი საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი რგანი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, ზღვის დონიდან 750 მეტრი, ჭიათურიდან 8 კილომეტრი. სოფელში დგას - საუკუნეების წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელსაც გააჩნია რამდენიმე ლაპიდარული წარწერა. სოფელში არის საჯარო სკოლა, საბავშვო ბაღი და წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1316 ადამიანი.
ჯოყოეთი

ჯოყოეთი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (კაცხის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე კაცხურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 560 მეტრი, ჭიათურიდან 14 კილომეტრი. სოფელთან ახლოს მდებარეობს მარმარილოს საბადო. სოფელში გადის სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზა ზესტაფონი-საჩხერე და არის რკინიგზის სადგური ზესტაფონი-საჩხერის ხაზზე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 84 ადამიანი.
ეწერი (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი)

ეწერი (1937 წლამდე — ჯვარი-ეწერი) — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (კაცხის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, ზღვის დონიდან 620 მ-ზე, ქალაქ ჭიათურიდან 16 კმ-ის დაშორებით. სოფელში არის საბავშვო ბაღი. სოფელში გადის სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზა ზესტაფონი-საჩხერე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 474 ადამიანი.
ბიღა

ბიღა — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ქვაციხის თემის ტერიტორიული ორგანო), მდებარეობს მდინარე ბუჯის (ჩოლაბურის მარცხენა მდგენელი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 520 მეტრი, ჭიათურიდან 23 კილომეტრი, ქუთაისიდან (თერჯოლის გავლით) — 50 კმ., თბილისიდან — 202 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 367 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობა
ბიღას ტერიტორიაზე არის წმ. გიორგის ეკლესია და მცირე ეკლესიის ნანგრევები სოფლის სასაფლაოზე. ასევე აქვეა საელიოს სალოცავი, სადაც მოსახლეობა 2 აგვისტოს აღნიშნავს ელიაობას.
პერევისა

პერევისა — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: შუქრუთი, კალაური, სკინდორი, წინსოფელი და ჭილოვანი).

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს, ჭიათურის პლატოზე, ჭიათურიდან 7 კილომეტრი. სოფელს ჩრდილოეთით ესაზღვრება ქალაქი ჭიათურა, რომლისგანაც მდინარე ყვირილა გამოყოფს. სამხრეთით ესაზღვრება სოფლები: ცხრუკვეთი, სვერი და გუნდაეთი, დასავლეთით — სკინდორი და წინსოფელი, აღმოსავლეთით — შუქრუთი, კალაური და მერევი. პერევისის საერთო ფართობი შეადგენს 700 ჰექტარს. სოფლის ყველაზე დაბალი ადგილია მდინარე წილთოს ხეობა, ხოლო ყველაზე მაღალი — პერევისის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორია — 980 მეტრი ზღვის დონიდან.

სოფლის ტერიტორიაზე არსებული ადგილებია: დევის ნამუხლი (წილთოს ღელეში კლდეზე გამოკვეთილი გზის მონაკვეთი), ნაირმალი, ჭაუჭიახო, საქორიათი, ნატბაური, შარგვეშები, ბარდასოული, შემორევა (წილთოს ღელეში, ციცაბო კლდეებს შორის ჩამომდინარე ჩანჩქერი რომელიც დიდ, ღრმა მორევს ქმნის). სოფელში უხვადაა წყაროები: იფნის წყალი, პირაღია წყარო, ბატონის წყალი, ცხენარის წყალი, ცივწყარო.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 851 ადამიანი.

ისტორიული ძეგლები
პერევისის ისტორიული ძეგლებიდან აღსანიშნავია წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. ტაძარს საუკუნეში აქვს საფუძველი ჩაყრილი. შემორჩენილია - საუკუნეების კედლის მხატვრობის ფრაგმენტები. ამავე ტერიტორიაზე, საუკუნის ბოლოს, კიდევ ერთი ეკლესია აშენდა. ახალი ეკლესია, ძველთან შედარებით, გაცილებით დიდია და იმ პერიოდის ხუროთმოძღვრული ნაგებობების დახვეწილი სტილით გამოირჩევა. 1920 წლის 7 სექტემბერს პერევისის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, მეცნიერმა ექვთიმე თაყაიშვილმა მოინახულა. იგი ვრცელ ჩანაწერს აკეთებს ამ სალოცავსა და მასში დაბრძანებული ხატების შესახებ.

აღსანიშნავია აგრეთვე ტეხისის სალოცავი. ეს სალოცავი ჯერ კიდევ წინაქრისტიანული ხანიდან იღებს სათავეს. სალოცავი „ტეხისა“ პერევისისა და ახლომახლო სოფლების „ადგილის დედა“ უნდა ყოფილიყო, ტეხისობა კი მისი სადიდებელი დღესასწაული. „ტეხისობას“ ყოველ ახალ კვირას აღნიშნავენ, რამაც მას ქრისტიანული დღესასწაულის იერსახე შესძინა. აქ სალოცავად დადის არა მარტო პერევისისა და მის ახლოს მდებარე სოფლების, არამედ ქალაქ ჭიათურის მოსახლეობაც.

მღვიმეები
პერევისის სამხრეთით, მდინარე საძალიხევის მარჯვენა სანაპიროზე, მრავლადაა წარმოდგენილი კასტრული მღვიმეები: კლდეკარის გამოქვაბული, ორთვალა კლდე, ცაცას გერამი. ამ უკანასკნელში, გადმოცემის თანახმად, იმალებოდა სტალინი, მას დამალვაში ცაცა წერეთელი ეხმარებოდა, ამიტომაც შემორჩა მღვიმეს ასეთი სახელი.

განათლება და კულტურა
სოფელში არის ბიბლიოთეკა, კულტსახლი, საექიმო ამბულატორია, საფოსტო განყოფილება. სოფელში არის სკოლა, რომელიც გაიხსნა 1893 წელს. სკოლა, რომელიც თავდაპირველად ორკლასიანი იყო, საშუალო სკოლად 1967 წელს გადაკეთდა. სკოლა გიორგი წერეთლის სახელობისაა. 2006 წლის 12 სექტემბრიდან სოფელში აღინიშნება "პერევისობა". სოფელში ეწყობა საზაფხულო ბანაკი მუნიციპალიტეტში მცხოვრები სოციალურად დაუცველი ბავშვებისთვის.

სოფელში გავრცელებული გვარებია: ჩაჩანიძე, წერეთელი, კვანტალიანი, ცხადაძე, წივილაშვილი, ბარელაძე, ხარაიძე, დევიძე, კურტანიძე, მაქაძე, კუპატაძე, ფხალაძე, ლეთოდიანი.
თაბაგრები

თაბაგრები — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სარქველთუბნის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე).

მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, ზღვის დონიდან 620 მ-ზე, ქალაქ ჭიათურიდან 9 კმ-ის დაშორებით.

თაბაგრები ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნეში. სოფლის სახელწოდება უნდა მომდინარეობდეს გვარისაგან — თაბაგარი. 1795 წლის ახლო ხანებში თაბაგრებში ყმა-მამულს ფლობდა იერუსალიმის ჯვრის მონასტერი. 1934 წლამდე სოფელი შედიოდა რგანის სასოფლო საბჭოში, შემდეგ — სარქველთუბნის სასოფლო საბჭოში (შემდგომში თემი, ადმინისტრაციული ერთეული). საუკუნის შუა წლებში თაბაგრებს შეერწყა სოფელი კენჭოშვილები (ამჟამად სოფლის ერთ-ერთი უბანია). თაბაგრების მიდამოებში არის მანგანუმის საბადო, რამდენიმე კარსტული მღვიმე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 586 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
თაბაგრებში მდებარეობს მთავარანგელოზის ეკლესია. სოფლის მიდამოებში რამდენიმე კარსტული მღვიმეა: ჯვარის, ჯუდისის, ღამურების, კალაპოტაკლდის, ზეხას, ღამეწიგნაკას, ნამძვლევიკლდის და სხვ.
დარკვეთი

დარკვეთი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ზოდის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ჯრუჭულის (ყვირილის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 580 მეტრზე. ჭიათურიდან დაშორებულია 8 კმ-ით, ქუთაისიდან — 76 კმ-ით, თბილისიდან — 181 კმ-ით. სოფელში არის საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი, გადის საჩხერე-ზესტაფონის საავტომობილო გზა.

სოფლის მახლობლად არის დარკვეთის, სამგლეკლდის, ორმოების (კოჟების), სამელეკლდის, ძუძუანას მღვიმეები. სოფელს პირველად იხსენიებს იოჰან გიულდენშტედტი ( ს.).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 887 ადამიანი.

არქეოლოგია
სოფელ დარკვეთში ეხი გაითხარა 1968-1972 წლებში. გამოვლინდა 5 სხვადასხვა ფენა, რომლებშიც ნაპოვნია კაჟის, რიყის ქვისა და ბაზალტის შრომისა და ბრძოლის იარაღები, სამკაული, ძვლის ნაწარმი, კერამიკა, ჭურჭელი. სოფელში არის – საუკუნეების მიჯნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — წმ. გიორგის ეკლესია.

ღირსშესანიშნაობები
დარკვეთში მდებარეობს წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელიც – საუკუნეების მიჯნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლია. თავდაპირველად იგი ერთნავიანი ყოფილა, შემდეგ გარსშემოსავლელი მიუშენებიათ. ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
მღვიმევი

მღვიმევი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (წირქვალის თემი), ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ყვირილის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 620 მ, ჭიათურიდან 3 კმ. სოფელში არის საბავშვო ბაღი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 570 ადამიანი.

მღვიმე
სოფლის ტერიტორიაზე არის კარსტული მღვიმე, რომელიც წარმოადგენს ორსართულიანი კლდოვანი ფარდულებისა და ეხების კომპლექსს. მასში აღმოჩნდა ზედა პალეოლითის შუა საფეხურის მატერიალური კულტურის ნაშთები. სრულად გაითხარა 1944 წელს. ერთ-ერთი ეხის კედელზე შემორჩენილია პირველყოფილი ადამიანის მიერ ამოკვეთილი ხაზოვან-გეომეტრიული გამოსახულება.

მონასტერი
მღვიმესთან ახლოს მდებარეობს დედათა მონასტერი. მონასტრის ტერიტორიაზე ორი ეკლესია დგას. ერთი მაცხოვრის სახელობისაა და ორნავიან ბაზილიკას წარმოადგენს. ნაგებობის ფასადი შემკულია ძალზედ მდიდრული ჩუქურთმებით. ტაძრის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა ხის კანკელია, რომელიც მთლიანადაა მოხატული. ტაძარში შემორჩენილია კედლის ფრესკული მხატვრობაც. მონასტრის კიდევ ერთი ღირსშესანიშნაობა მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია. მისი ჭერი და დასავლეთის კედელი ბუნებრივი კლდეა. ამ ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე გამოკვეთილია ვერძის თავის ბარელიეფი, ხოლო სამხრეთის კედლის გარეთა მხარეს გვხვდება ფრესკული მხატვრობა.
უსახელო (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი)

უსახელო — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ნიგოზეთის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, ჭიათურიდან 13 კილომეტრი.

ზოგადი ინფორმაცია
სოფელი ორ ნაწილად, ქვედა და ზედა უსახელოდ იყოფა. მოსახლეობის უმეტესობა მისდევს მესიმინდეობას, მეცხოველეობას, მევენახეობას და მებოსტნეობას. მოჰყავთ რამდენიმე სახის ბოსტნეული, მათგან აღსანიშნავია პრასი, რომლის სამშობლოდ ითვლებიან ხმელთაშუაზღვისპირა ქვეყნები. სოფელში ყველაზე გავრცელებული გვარებია: პაპიძე, ცერცვაძე, სამხარაძე, ტეფნაძე, კუსიანი და წერეთელი. აქ არის ორი ეკლესია: მთავარანგელოზის ეკლესია ქვედა უსახელოში (ფაქტობრივად ნანგრევებად ქცეული), რომელიც წარმოადგენს ერთავიან ბაზილიკას, და წითელი ეკლესია ზედა უსახელოში, რომელიც აღადგინეს 2015-2016 წლებში. სოფელში მდებარეობს ორი საჯარო სკოლა, რომლებიც ქვედა და ზედა უსახელოებზეა გადანაწილებული. სოფლისთვის დამახასიათებელია ზემო იმერეთის მთიანი ნაწილის კლიმატი: ზამთარში უხვი თოვლი, ხოლო ზაფხულში შუადღეს სითბო, საღამოს კი სიგრილე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 952 ადამიანი.
წირქვალი

წირქვალი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე. თემის ცენტრი (სოფლები: მღვიმევი, ქვედა ჭალოვანი, ხალიფაური). ზღვის დონიდან 720 მეტრი, ჭიათურიდან 10 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 963 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
ქართველი ემიგრანტი ჟურნალისტი, რუსთველოლოგი ვიქტორ ნოზაძე.
ზაქარია გურული – ქართველი სოციალ-დემოკრატების ცნობილი წარმომადგენელი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.
ბუნიკაური

ბუნიკაური — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (სარქველთუბნის თემი), მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ყვირილის ხეობაში. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ჭიათურიდან 10 კილომეტრი, ქუთაისიდან – 77 კმ., თბილისიდან – 189 კმ. სოფელში იღებენ მანგანუმს.

სოფელში ძველთაგანვე განვითარებული იყო მეცხოველეობა და მევენახეობა, ითესებოდა ხორბალი და სიმინდი, კარგად იყო განვითარებული მეტალურგიაც და ამაზე სოფლის სახელწოდებაც მიგვანიშნებს.

ბუნიკაურის ტერიტორიაზე მრავლადაა კარსტული ფორმები, მათ შორის აღსანიშნავია: შვილობისას მღვიმე, საქაჯკარის მღვიმე, ჭერულის მღვიმე და ბუნიკაურის კარსტული შახტი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 61 ადამიანი.
მორძგვეთი

მორძგვეთი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (კაცხის თემი). მდებარეობს მდინარე ყვირილის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 360 მეტრი, ჭიათურიდან 8 კილომეტრი. სოფელში არის საბაზო სკოლა და წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია ( საუკუნის დამდეგი).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 231 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ ელეფთერ ღვალაძე, - პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე და ვარლამ ღვალაძე, - ბიოქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, პროფესორი.
სკინდორი

სკინდორი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (პერევისას თემი). მდებარეობს მდინარე საძალიხევის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 540 მ. ჭიათურიდან 10 კმ. სოფლის ჩრდილოეთით მდებარეობს ქვედა პალეოლითის ხანის ნამოსახლარი ბეხნარი და არქეოლოგიური ძეგლი კაჟები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 446 ადამიანი.
ზედა საზანო

ზედა საზანო — სოფელი საქართველოში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (იმერეთის მხარე), ზედა საზანოს ადმინისტრაციული ერთეული ცენტრი (სოფლები: ზედა საზანო, დელტასუბანი, მუჯირეთი, სკანდე, შიმშილაქედი, ჩიხორი).

მდებარეობს მდინარე ძუსის (ჩოლაბურის მდგენელი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 320 მ-ზე, თერჯოლიდან 12 კმ-ში.

ისტორია
სოფლის ტერიტორია ნაწილი იყო ჭალატყის ნაქალაქარისა, რომელშიც შედიოდნენ ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები ჭალატყე, ზოვრეთი, ქვედა საზანო, ტყლაპივაკე, შიმშილაქედი და ამჟამინდელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელი შიმშილაქედი. ლეგენდებში ნაქალაქარი „ბალიასტომად“ მოიხსენიება. სოფლის სასაფლაოზე დგას საუკუნის ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის დიდი ზომის დარბაზული ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 260 ადამიანი.
ვარდიგორა

ვარდიგორა — სოფელი საქართველოში (იმერეთის მხარე), თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (თუზის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარეების ძუსისა და ბუჯის (ყვირილის აუზი) წყალგამყოფ სერზე, ზღვის დონიდან 370 მ-ზე, თერჯოლიდან 17 კმ-ში, ზესტაფონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 21 კმ-ში. სოფელში დგას საუკუნის დარბაზული ეკლესია. ვარდიგორის მიდამოებშია ზედაცარცულ შრეებრივ კირქვებში გამომუშავებული სამჭინკას მღვიმე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 416 ადამიანი.
სკანდე

სკანდე — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ზედა საზანოს თემი). მდებარეობს მდინარე ჩხარის ხეობაში. ზღვის დონიდან 400 მეტრი. თერჯოლიდან 15 კილომეტრი.

სკანდის ციხე
განვითარებულ შუა საუკუნეებში წარმოადგენდა იმერეთის მეფეთა საზაფხულო რეზიდენციას. შემორჩენილია ამავე პერიოდის ციხე-სიმაგრის ნანგრევები. მისი უძველესი ფენა საუკუნეს მიეკუთვნება.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 434 ადამიანი.
თუზი (თერჯოლის მუნიციპალიტეტი)

თუზი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: თუზი, ვარდიგორა, თავასა, კაკაბაური, ჯგილათი). მდებარეობს მდინარე ძუსასა და ბუჯას წყალგამყოფზე, თერჯოლიდან 21 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1060 ადამიანი.

განათლება
სოფელში არის საჯარო სკოლა. სწავლობს 378 მოსწავლე, ასწავლის 62 პედაგოგი. შენობის ფართობია 3587 კვ.მ..

ეკლესია
სოფელში დგას - საუკუნეებისა და განვითარებული შუა საუკუნეების ორი ეკლესია. თუზის ეკლესია წმინდა გიორგის სახელობისაა, მასზე შემორჩენილია ძველი ქართული წარწერა.
ჩიხორი

ჩიხორი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ზედა საზანოს თემი). მდებარეობს მდინარე ძუსის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 300 მეტრი. თერჯოლიდან 12 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 398 ადამიანი.

ისტორია
სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ნაქალაქარის ნაშთები, მათ შორის ხიდი. ჩიხორის ნაქალაქარს აქტიური სავაჭრო კავშირები ჰქონდა ჭალატყის ნაქალაქართან. 1463 წელს სოფლის მიდამოებში გაიმართა ჩიხორის ბრძოლა. ვახუშტი ბატონიშვილის თანახმად:
ღვანკითი

ღვანკითი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი), იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ჩოლაბურის (ყვირილის აუზი) მარჯვენა მხარეს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 150 მეტრი, თერჯოლიდან 2 კილომეტრი. სოფლის დასავლეთით დგას დედაღვთისას ეკლესია.

2020 წლის 23 აპრილს, საქართველოში კორონავირუსის პანდემიის დროს, სოფელი საკარანტინო ზონად გამოცხადდა. კორონავირუსით ინფიცირებულთა რაოდენობის ზრდის გამო ღვანკითი ჩაიკეტა და მოეწყო ხუთი ბლოკსაგუშაგო. სოფელ ღვანკითში საკარანტინო რეჟიმი 2020 წლის 12 მაისს გაუქმდა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1968 ადამიანი.
უდაბნოს მონასტერი

}
| რელიგიური_წევრობა = საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = უმოქმედო
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.2986
| გრძედი = 45.7047
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა =
უდაბნო — ქართული მონასტერი შუა საუკუნეების დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში (თბილისიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 60-70 კმ-ზე, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში), ისტორიულ კუხეთში. მდებარეობს დავითის ლავრის სამხრეთ-დასავლეთით აღმართული კლდის სამხრეთ ფერდობზე. ტერიტორია წარმოადგენს დავის საგანს საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის.

აღწერა
გამოქვაბული მონასტერი მოიცავს მრავალ ეკლესია-სენაკს. ანსამბლის მთავარი ნაგებობა ღვთისმშობლის ეკლესია, რომელსაც ჩრდილოეთით სამთაღიანი გასასვლელით დაკავშირებული მაღალი და ფართო სადიაკვნე ეკვრის. მონასტერს ჰქონდა აგრეთვე სატრაპეზო და სხვა დანიშნულების სათავსები. უდაბნოს მონასტერში დაცულია მხატვრობა, რომელშიც პირველად აისახა დავით გარეჯელის ცხოვრების ციკლი. მთავარი ეკლესიის მოხატულობის უძველესი ფენა საუკუნის ნახევრით თარიღდება. ამავე ხანას მიეკუთვნება სატრაპეზოს მოხატულობა. სადიაკვნეს მოხატულობა სტილისტური და იკონოგრაფიული ნიშნებით ახლოს დგას ქრისტიანული აღმოსავლეთის ქვეყნების ადრინდელი ხანის მოხატულობის ნიმუშებთან და 856-864 შორის უნდა იყოს შესრულებული. მოხატულობის ფენა საუკუნეს მიეკუთვნება, ხოლო შემდეგი - საუკუნეს.

სასაზღვრო დავა
2012 წლის 6 მაისის შემდეგ მონასტრის ტერიტორიაზე ჩადგნენ აზერბაიჯანელი მესაზღვრეები და იქ ტურისტებს არ უშვებდნენ. საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის განცხადებით ამის მიზეზი ისაა, რომ მონასტერი აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მდებარეობს. ამჟამად შექმნილია კომისია, რომელიც საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვრის დადგენაზე მუშაობს, საზღვრის შეთანხმებამდე უდაბნოს მონასტრის მონახულება ნებისმიერ ტურისტს შეუძლია.
შაგრენის ტყავი

შაგრენის ტყავი — ფრანგი მწერლის, ონორე დე ბალზაკის რომანი. დაწერილია 1831 წელს.

რომანი მოგვითხრობს ახალგაზრდა მარკიზის, რაფაელ დე ვალენტენის შესახებ, რომელიც დარდიმანდულ ცხოვრებას მისდევს და დროს ფუფუნებასა და მფლანგველობაში ატარებს. მისი მოკრძალებული შემოსავლები მას ამის საშუალებას ბოლომდე არ აძლევს, ამიტომაც იგი, საკუთარი სიცოცხლის სანაცვლოდ, მიდის უჩვეულო გარიგებაზე, თანხმდება თილისმის მიღებაზე, რომელიც მას ყველა სურვილს აუსრულებს. თილისმა თავის მხრივ წარმოადგენს საგანგებოდ გამოყვანილ ტყავს (ე. წ. შაგრენს), რომელიც მორიგი სურვილის შესრულების შემდეგ ვიწროვდება და ამით უფრო ხანმოკლეს ხდის მისი მფლობელის დარჩენილ ცხოვრებას.