iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შაჰიკა ერჯუმენი

შაჰიკა ერჯუმენი ( დაიბადა 1985 წლის 16 იანვარს, ჩანაქკალე, თურქეთი) — თურქი დიეტოლოგი და მსოფლიო რეკორდსმენი თავისუფალ ყვინთვაში.

დაიბადა 1985 წლის 16 იანვარს, ჩანაქკალში, მან განათლება მიიღო -ის საშუალო სკოლაში, ხოლო საშუალო განათლება მიიღო მის მშობლიურ ქალაქში - ანატოლიის საშუალო სკოლაში. უმაღლესი განათლების მისაღებად იგი ანკარაში გადავიდა საცხოვრებლად. მან დაამთავრა ბაშკენტის უნივერსიტეტის ჯანმრთელობის მეცნიერებათა ფაკულტეტის კვების და დიეტოლოგიის განყოფილება და დიეტოლოგი გახდა.

წყალქვეშა სპორტში მისი მონაწილეობა დაიწყო მყვინთავობით და წყალქვეშა რაგბით. თორმეტი წლის განმავლობაში ის დაინტერესებული იყო წყალქვეშა სპორტის სხვადასხვა სახეობებით და 2001 წლიდან იყო ოთხი ეროვნული გუნდის წევრი. მონაწილეობა მიიღო წყალქვეშა ჰოკეის, წყალქვეშა რაგბის, წყალქვეშა ორიენტაციისა და თავისუფალი ყვინთვის ეროვნულ გუნდებთან ერთად მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონატებში.

მიღწევები
მისი 110 მეტრის (360 ფუტი) სიგრძის ყვინთვა ყინულის ქვეშ , რომელიც მიღწეულ იქნა 2011 წლის 11 თებერვალს, ვაისენსეის ტბაში, ავსტრია, აღმოჩნდა გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნში, როგორც მამაკაცებისთვის, ასევე ქალებისთვის. აღნიშნულ დარგში ყოფილი ჩანაწერები იყო 70 მ (230 ფუტი) ქალებისთვის და 108 მ (354 ფუტი) მამაკაცებისთვის.

შაჰიკა ერჯუმენი არის -ის (დინამიკ აპნეას დარგი) მსოფლიო რეკორდსმენი, სადაც მისი რეკორდი შეადგენდა 70 მეტრს (230 ფუტი), დაჰაბი, ეგვიპტე, 2011 წლის 10 ნოემბერი (აღიარებულია – ის მიერ). ყოფილი ჩანაწერი ეკუთვნოდა ტანია სტრიტერს 67 მ (220 ფუტი). იმავე დღეს, იმავე ადგილას, მან კიდევ ერთხელ მოხსნა – ის მიერ აღიარებული მსოფლიო რეკორდი - მან გაცურა 60 მეტრის სიღრმეში (200 ფუტი).

2013 წლის 1 ივნისს მან დაამარცხა საკუთარი მსოფლიო რეკორდი და ჩაყვინთა დისციპლინაში 61 მ სიღრმეზე (200 ფუტი), ვანის ტბაში, აღმოსავლეთ თურქეთი (აღიარებულია – ის მიერ).

მან დაამყარა თავისუფალი ყვინთვაში მსოფლიო რეკორდი დისციპლინაში და მიაღწია 91 მეტრის (299 ფუტი) სიღრმის ნიშანს 2:49 წუთში კაშში, ანტალია, სამხრეთ თურქეთი 2014 წლის 23 ივლისს. ამ დისციპლინის ყოფილი რეკორდი, რომელიც დამყარდა წინა წელს იგი ეკუთვნოდა კიდევ ერთ თურქ მყვინთავს დერია კანს.

2016 წლის 22 ოქტომბერს, ერჯუმენმა დაამყარა ახალი მსოფლიო რეკორდი თურქეთის ქალაქ კაშთან, 110 მეტრის სიღრმეზე (360 ფუტი) დისციპლინაში 2:44 წუთში. მისი ჩანაწერი – ის ოფიციალურმა წარმომადგენლებმა ადგილზე აღიარეს.

მან დაამყარა ახალი მსოფლიო რეკორდი ქალებისათვის თურქეთში, ბურდურის პროვინციაში, იეშილოვაში, სალდას ტბის ტკბილ წყალში 1:58 წუთში 65 მეტრამდე (213 ფუტი). წინა მსოფლიო რეკორდი იყო 55 მ (180 ფუტი).
ქენან სოფუოღლუ

კენან სოფუოღლუ ( დ. 25 აგვისტო, 1984, კუზულუკი, საქარიას პროვინცია, თურქეთი) — თურქი პარლამენტარი და ყოფილი პროფესიონალი მოტომბრბოლელი. მას აქვს ხუთი სუპერპორტის მსოფლიო ჩემპიონატის რეკორდული ტიტული (2007, 2010, 2012, 2015 და 2016). სოფუოღლუ ასევე მონაწილეობდა მსოფლიო ჩემპიონატზე 2008 წელს და 2 მსოფლიო ჩემპიონატზე 2010 და 2011 წლებში.

კარიერა
სოფუოღლუმ თავი დაანება სპორტს 2018 წლის მაისში და პოლიტიკოსი გახდა 2018 წლის ივნისში. მოტორბოლასთან გამომშვიდობების მიუხედავად, ის მცირე დროით დაუბრუნდა მას, ჩავიდა იტალიაში, მსოფლიო ჩემპიონატის ღონისძიებაზე, 13 მაისს, სადაც მესამე ადგილი დაიკავა.

მან დაზიანებები მიიღო 2018 წლის დასაწყისში ავსტრალიაში ავარიის შედეგად, 2017 წლის 30 სექტემბერს საფრანგეთში, მაგნი-კურსში ვარჯიშის დროს ავარიის შედეგად მიღებული ტრავმა გაუარესდა, რამაც აიძულა დაესრულებინა მონაწილეობა 2017 წლის სეზონში. მხოლოდ ხუთი კვირის შემდეგ, ის დაბრუნდა კატარში ჩატარებულ ბოლო შეხვედრაში მონაწილეობის მისაღებად, დაასრულა შეჯიბრი მესამე ადგილის დაკავებით, თუმცა შეაგროვა საკმარისი ქულები ჩემპიონატში მეორე ადგილზე გასასვლელად.

2000 წელს თურქეთის სუპერპორტის ჩემპიონატის კლასისა და 2002 წელს გერმანიის 6 თასის მოგების შემდეგ, სოფუოღლუ გადავიდა ევროპის სუპერტოკის ჩემპიონატში, ორ სეზონში მეორე და მესამე ადგილზე გასვლით. სოფუოღლუ დომინირებდა 2007 წლის სეზონში, პირველი 8 რვა რბოლიდან ხუთი მოიგო და მოხსნა რეკორდი ერთ სეზონში ყველაზე მეტი მოგებით. მან ასევე მოიგო ესპანეთის ქალაქ ლოსაილში და ჰოლანდიის ქალაქ ასენში. -ში მეორე ადგილზე გასვლით ის გახდა თურქეთის პირველი მთავარი ავტოსპორტის მსოფლიო ჩემპიონი.

სოფუოღლუ ასევე მონაწილეობდა 2- ში - გუნდისთვის, სადაც მისი დებიუტი შედგა 2010 წლის ბოლოს და გუნდში დარჩა 2011 წლის სეზონამდე. მან 2007 და 2010 წლებში მოიგო სუპერპორტის მსოფლიო ჩემპიონატი ჰონდასთან ერთად. 2008 წელს მან იასპარეზა სუპერ ველოსიპედის მსოფლიო ჩემპიონატში -თვის, მაგრამ ასპარეზი ნაკლებ წარმატებული აღმოჩნდა.

2012 წელს კავასაკისთვის ასპარეზმა, სოფუოღლუს თავისი მესამე სუპერპორტის მსოფლიო ჩემპიონატის ტიტული მოუტანა პორტუგალიის გრან-პრიზე, ბოლოსწინა შეჯიბრში.

როგორც ხუთგზის ჩემპიონი, სოფუოღლუ ყველაზე წარმატებული მოასპარეზეა, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო მსოფლიო ჩემპიონატში და კლასში მრავალ რეკორდ ფლობს.

პოლიტიკა
სოფუოღლუ აირჩიეს 2018 წლის ივნისში, სამართლიანობისა და განვითარების პარტიიდან პარლამენტში საკარიას პროვინციის წარმომადგენლად.

2018 წლის 4 ივლისს, თურქეთის პარლამენტის 2018–2019 სესიის გახსნის დღეს, სოფუოღლუ ჩამოვიდა – ით, რომელიც მან გააჩერა ოპოზიციონერი დეპუტატისთვის განკუთვნილ სივრცეში. ამან კრიტიკა გამოიწვია "ძვირადღირებული მანქანის" მიმართ, მაგრამ სოფუოღლუმ, რომელიც ასევე ფლობს ორ მერსედესის ჯიპს, - ს და 124- ს, უპასუხა, რომ კრიტიკოსებმა მას პარტიული ნიშნით მიმართეს და მანქანა მხოლოდ საბაბი იყო. სოფუოღლუს თქმით, იგი საკუთარ ხელფასს ქველმოქმედებას უთმობს.
ბრანკო რადიჩევიჩი

ალექსიე „ბრანკო“ რადიჩევიჩი ( / ; დ. 28 მარტი, 1824, ვენა, ავსტრია-უნგრეთის იმპერია — გ. 1 ივლისი, 1853, ვენა, ავსტრია-უნგრეთის იმპერია) — სერბი პოეტი, რომელიც რომანტიზმის პერიოდში წერდა.

ბიოგრაფია
ბრანკო რადიჩევიჩი დაიბადა 28 მარტს 1824 წელს სლავონსკი-ბროდში. მისი ნათლობის სახელი ალექსიე იყო, რომელიც მოგვიანებით ბრანკოდ, მეტად გავრცელებულ სერბულ სახელად გადაიკეთა. მან საშუალო სკოლა სრემსკი კარლოვაცში დაასრულა, სადაც ხშირად წერდა ლექსებს. მოგვიანებით მან სწავლა ვენაში განაგრძო. 1847 წელს გამოიცა რადიშევიცის პირველი ლექსთა კრებული, რითაც სერბულ პოეზიაში ახალი ერა დაიწყო. ის სერბეთში გაემგზავრა, თუმცა მალევე დაბრუნდა ვენაში მედიცინის შესასწავლად. სწავლისას მის გარშემო იყვნენ სერბი ინტელექტუალები, ასევე მისი ახლო მეგობრები: ვუკ კარაჯიჩი, ჯურო დანიჩიჩი და მილიცა სტოიადინოვიჩ სრპკინია, ასევე პეტრე პეტროვიჩ-ნეგოში. გარდაცვალებამდე მცირე ხნით ადრე, მან დაწერა ცნობილი პოემა (როგორც ვფიქრობდი სიკვდილზე). მან სცადა ხალხური სიმღერების რიტმის ხელახლად შექმნა და ამით მხარი დაუჭირა ვუკ კარაჯიჩის ვერსიას, რომ ახლად რეფორმირებულ სერბულ ენაზე ლექსების დაწერა შესაძლებელი იყო.

რადიჩევიჩი გარდაიცვალა ტუბერკულოზის დიაგნოზით ვენაში 1853 წელს, 1883 წელს კი მისი ნეშტი სტაჟილოვოში დაკრძალეს.

რადიჩევიჩი შედის „100 ყველაზე გამოჩენილი სერბის“ სიაში. მან გავლენა მოახდინა მომავალი თაობის სერბ პოეტებზე, მათ შორის: ჯურა იაკშიჩზე, იოვან გრჩიჩ მილენკოზე და მილოშ ცრნიანსკიზე.

იოვან სოლდატოვიჩმა შექმნა ბრანკოს ქანდაკება მის მშობლიურ სახლში განსათავსებლად. ეს ქანდაკება 1990-იან წლებში სლავონსკი-ბროდიდან წაიღეს. ქანდაკების დასაბრუნებლად მოლაპარაკებები დღესაც მიმდინარეობს.

მისი ლექსების ნაწილი დღეს სიმღერებადაა გადაკეთებული. ჩამოყალიბდა 1954 წელს მის პატივსაცემად. ჯილდო გადაეცემა საუკეთესო წიგნს ან ლექსების კრებულს, რომელიც შესრულებულია სერბულ ენაზე და გამოცემულია 30 წელზე ახალგაზრდა ავტორების მიერ.

მის სახელს ატარებდნენ მოედნები ზემუნსა და სრემსკი კარლოვცში.

სკოლებს ბატაინიცაში, ველიკა მოშტანიცაში, ნოვი-ბეოგრადში, ნოვი-სადში, ბანია-ლუკაში, ნეგოტინში, სმედერევოსა და სხვა ქალაქებში ბრანკო რადიჩევიჩის პატივსაცემად მისი სახელი ეწოდა.
შავი მურყანი

შავი მურყანი, ჩვეულებრივი მურყანი, თხმელა — მცენარე არყისებრთა ოჯახისა. 30–38 მეტრამდე სიმაღლის ხეა. აქვს მუქი რუხი ფერის დამსკდარი ქერქი. საქართველოში ყველა რეგიონში გვხვდება, ჯავახეთის გარდა. იზრდება დაბლობებში, მთაში ზღვის დონიდან 1800 მეტრს აღწევს და ტერასების გაყოლებით შერეულფოთლოვან ტყეებში გვხვდება. დაბლობისა და მთისწინების უხვტენიან რაიონებში — ჭაობიან, ალუვიურ, ეწერ ნიადაგზე ქმნის ტყეებს, მურყნარს. სინათლის, ტენისა და ნაწილობრივ სითბოს მოყვარულია. იზრდება სწრაფად. რბილი, ღია მოწითალო, მყიფე მერქანი აქვს. იყენებენ სადურგლო და სახარატო საქმეში.

გალერეა
ტერუელის მუნიციპალიტეტები

ტერუელის პროვინცია შედის არაგონის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 236 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ტერუელის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 10 კომარკაში: ბახო-არაგონი, ბახო-მარტინი, ხილოკა, კუენკას-მინერასი, ანდორა-სიერა-დე-არკოსი, ტერუელი, მაესტრასგო, სიერა-დე-ალბარასინი, გუდარ-ხავალამბრე, მატარანია.

ტერუელის პროვინციის ფართობია 14 808 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 134 176 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ტერუელი, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდია ალკანიისი (472,1 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — ლა-კუბა (6,51 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ჯოვანი ბატისტა ვიოტი

ჯოვანი ბატისტა ვიოტი (; დ. 12 მაისი, 1755 – გ. 3 მარტი, 1824) — იტალიელი კომპოზიტორი, მევიოლინე და პედაგოგი. არის 29 სავიოლინო კონცერტის ავტორი. მისი ცნობილი მოწაფეები იყვნენ პიერ როდე და რუდოლფ კროიცერი. ვიოტი 1775 წლიდან სამეფო კარის მუსიკოსი იყო ტურინში. ამის შემდეგ, 1782-1792 წლებში ვიოტი პარიზში ცხოვრობდა, ხოლო 1792 წლიდან - ინგლისსა და სხვა სახელმწიფოებში.
თეთრი არყი

თეთრი არყი, შებუსვილი არყი  — მცენარე არყისებრთა ოჯახისა. 15–18 მეტრამდე სიმაღლის ხეა, მეტწილად გამრუდებული ტანით, უმეტესად – მრავალღეროიანი. აქვს მოთეთრო, ხშირად ოდნავ მოვარდისფრო ქერქი. ოდნავ შებუსვილი ერთწლიანი ყლორტები და ფოთლები. კვერცხის ფორმისაა, მახვილწვერიანი ან ოდნავ წაწვეტებული, კიდეზე არანათლად გამოხატული ორმაგხერხკბილა ფოთლის ფირფიტა. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს ივნის-აგვისტოში. გავრცელებულია კავკასიასა და მცირე აზიაში. გვხვდება თითქმის მთელ საქართველოში, იზრდება ტყის ზედა და სუბალპურ სარტყლებში, ზოგან კლდოვან და ქვიან ფერდობებზე. ტყის ზედა საზღვრის გაყოლებით ქმნის სუბალპურ ტანბრეცილ ტყეს დეკას ქვეტყით ან მდიდარი ბალახოვანი საფრით.

საქართველოში გავრცელებულია მისი ვარიაცია — ლიტვინოვის არყი.

გალერეა
კლადუია არსე

კლაუდია არსე ლემაიტრე (დ. 4 აპრილი, 1991) — ბოლივიელი მსახიობი, მოდელი და მომღერალი. 2009 წელს მოიგო სილამაზის კონკურსი „მის ბოლივია“. მან წარადგინა ბოლივია „მის სამყარო 2010“-ზე, რითაც გახდა პირველი ჩუკისაკის დეპარტამენტიდან რომელმაც ამ კონკურსში მონაწილეობა მიიღო.

ბიოგრაფია
კლაუდია არსე დაიბადა 1991 წლის 4 აპრილს, ქალაქ სუკრეში.არის მარსელო არსესა და დენის ლემაიტრეს ქალიშვილი.

თავდაპირველად სწავლობდა ინდუსტრიულ ინჟინერიას, მაგრამ მოგვინებით გადაერთო ბიზნეს ადმინისტრირების შესწავლაზე.

კლადიამ აგრეთვე დაიკავა პირველი ადგილი ბოლივიაში ჩატარებულ ფიზიკის, ქიმიის, ასტრონომიისა და ასტროფიზიკის შეჯიბრებში (2005-2007 წლებში). 2008 წელს წარადგინეს ასტრონომიისა და ასტროფიზიკის საერთაშორისო ოლიმპიადაზე.

არსე ფლობს სამ ენას: ინგლისური, გერმანული და ესპანური.
ლაზა კოსტიჩი

ლაზარ „ლაზა“ კოსტიჩი ( / ; დ. 12 თებერვალი, 1841, კოვილი — გ. 27 ნოემბერი, 1910, ვენა) — სერბი პოეტი, პროზაიკოსი, იურისტი, ესთეტიკოსი, ჟურნალისტი, პუბლიცისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც სერბულ ლიტერატურაში ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურაა. კოსტიჩმა შექმნა 150-მდე მცირე ზომის ლექსი, 20 ეპიკური ლექსი, სამი დრამა, ერთი მონოგრაფია, რამდენიმე ესე, მოთხრობები და მთელი რიგი სტატიები.. კოსტიჩმა მონაწილეობა მიიღო ინგლისური ლიტერატურის შესწავლაში და იოვან ანდრეევიჩ-იოლსთან ერთად იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც უილიამ შექსპირის ნაწარმოებების თარგმნა დაიწყო სერბულ ენაზე.

ბიოგრაფია
ლაზა კოსტიჩი დაიბადა კოვილიში, ვოევოდინაში 1841 წელს, სამხედრო პირების ოჯახში. ამ პერიოდში ტერიტორია ავსტრო-უნგრეთის იმპერიის შემადგენლობაში იყო. კოსტიჩმა დაამთავრა ბუდაპეშტის უნივერსიტეტის იურიდიული სკოლა და 1866 წელს იმავე უნივერსიტეტში მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი იურისპრუდენციის განხრით. მისი სადოქტორო ნაშრომი ეხებოდა დუშანის კოდექსსაც. სწავლის დასრულების შემდეგ, კოსტიჩი სხვადასხვა ადგილებზე მუშაობდა და ეწეოდა პოლიტიკურ და კულტურულ მოღვაწეობას ნოვი-სადში, ბელგრადსა და მონტენეგროში. იგი იყო -ს (გაერთიანებული სერბი ახალგაზრდობა) ერთ-ერთი ლიდერი და არჩეული იყო სერბეთის წარმომადგენლად უნგრეთის პარლამენტში, მისი მენტორის, სვეტოზარ მილეტიჩის დახმარებით. მისი ლიბერალური და ნაციონალისტური შეხედულებების გამო, კოსტიჩს მოუწია უნგრეთის მიერ ოკუპირებული სერბეთის ნაწილის დატოვება, თუმცა რამდენიმე წლის შემდეგ კვლავ დაბრუნდა ბელგრადსა და მონტენეგროში.

1869-დან 1872 წლამდე კოსტიჩი იყო ნოვი-სადის სასამართლოს სახლის პრეზიდენტი და თავის ოლქში პრაქტიკულად პარტიის ლიდერის პოსტს იკავებდა. ის ასევე იყო დელეგატი საბორში. ლაზა ორი ვადით იყო არჩეული ნოვი-სადის მმართველად და ასევე ორჯერ იყო შაიკაშის დელეგატი ბუდაპეშტში მდებარე პარლამენტში. ის ეწინააღმდეგებოდა სვეტოზარ მარკოვიჩის ფილოსოფიური ანთროპოლოგიას და რევოლუციონერისა და მატერიალისტის, ნიკოლაი ჩერნიშევსკის შეხედულებებს.

ლაზა კოსტიჩი გარდაიცვალა 1910 წლის 27 ნოემბერს, ვენაში. მას უყვარდა იელენა ლენკა დუნჯერსკი, ლაზარის უმცროსი და,, მიუხედავად იმისა, რომ კოსტიჩი ლენკასაც უყვარდა, ლაზარ დუნჯერსკის მათი ურთიერთობა არ მოსწონდა და მათ დაქორწინების საშუალებას არ აძლევდა.

ლენკა 25 წლის ასაკში, სავარაუდოდ ინფექციის გამო გარდაიცვალა, თუმცა ზოგიერთის აზრით, მან თავი მოიკლა. მისი გარდაცვალების შემდეგ, კოსტიჩმა დაწერა , მის შემოქმედებაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნამუშევარი. ეს ნაწარმოები სერბულ ენაზე დაწერილ ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ ლექსად ითვლება.

მემკვიდრება
ლაზა კოსტიჩი შესულია „100 ყველაზე გამოჩენილი სერბის“ სიაში. სკოლებს კოვილისა და ნოვი-ბეოგრადში ლაზას პატივსაცემად მისი სახელი ეწოდათ.
ლატვიური მითოლოგია

ლატვიური მითოლოგია — მითების კრებული, რომლებიც გაჩნდა ლატვიის ისტორიის მანძილზე. ეს მითები ლატვიელი ხალხის ხალხური ტრადიციებიდან და ქრისტიანობამდელი ბალტიის მითოლოგიიდან მომდინარეობს. ლატვიის მითოლოგია გამოიყენება განსაკუთრებით ლატვიის ისტორიული წარმართული რწმენისა და ეროვნული თვითმყოფადობის აღსადგენად და ანალიზისთვის.

მე-13 და მე-18 საუკუნეები
რამდენიმე ცნობს არსებობს ბალტიის ტომების, თანამედროვე ლატვიელების წინაპრებისა და მათი მითოლოგიის შესახებ საუკუნემდე, ანუ გაქრისტიანებამდე. გაქრისტიანების შემდეგ, ადგილობრივ მითოლოგიასთან დაკავშირებული რამდენიმე ცნობა იყო, მათ შორის ქრონიკები, მოგზაურობის ცნობები, ვიზიტების ჩანაწერები, იეზუიტების ცნობები და წარმართული წესების სხვა ცნობები. მკვლევარებმა ეს მოხსენებები მეორეხარისხოვან წყაროდ მიიჩნიეს, რადგან ავტორები არ იყვნენ ლატვიელები, ისინი არ ფლობდნენ ადგილობრივ ენებს და ხშირად მიკერძოებულები იყვნენ. ეს მასალები ზოგჯერ არაზუსტია და შეიცავს შეცდომებს, სიცრუეს და დამახინჯებებს, რომლებიც ქრისტიანული სამყაროდან გამომდინარეობს. ამის მიუხედავად, ისინი ხშირად შეიძლება გადამოწმდეს ფოლკლორული ინფორმაციის გამოყენებით. ადრეული ავტორები ცდილობენ ლატვიური მითოლოგიის რეკონსტრუქციას მეზობელი რეგიონების მონაცემების გამოყენებით. მოგვიანებით ეს ტენდენცია ასევე მიიღეს ლატვიელმა ნაციონალურ რომანტიკოსებმა. ბატონყმობის გაუქმების შემდეგ, ახალი ეროვნული იდენტობა იქმნებოდა და ავტორები ცდილობდნენ დაემტკიცებინათ, რომ ბალტიის კულტურული ტრადიციები ისეთივე ღრმა იყო, როგორც სხვა ერების. ავტორთა ნაწილის აზრით შესაძლებელი რომ გრანდიოზული ეპოსის შექმნა შეიძლება ფოლკლორში დაცული ტექსტების გამოყენებით. ამასთან, ფოლკლორული წყაროები არასაკმარისი აღმოჩნდა დავალების შესრულებისთვის. ზოგმა სცადა მითოლოგიის ისეთი რეკონსტრუქცია რომ ისეთი დიადი ყოფილიყო, როგორც ბერძნული მითოლოგია, რამაც გამოიწვია ზოგიერთი ღვთაების უბრალოდ გამოგონება. ამ დროის კვლევას ახასიათებს არა მხოლოდ სკეპტიციზმი, არამედ უცხოური გავლენის ძიების მცდელობები.

დემონები ლატვიურ მითოლოგიაში
რწმენა, რომ ყველა ჯადოქარი ბოროტია, მხოლოდ ქრისტიანობის შემდეგ გაჩნდა. მანამდე სჯეროდათ, რომ ყველას მსგავსად, ჯადოქრები შეიძლება ყოფილიყვნენ ბოროტებიც და კეთილიც. ხალხის აზრით იოდების დახმარებით მათ სხვადასხვა არსებად გადაქცევა შეეძლოთ და ასევე ფიქრობდნენ რომ მათ ბოროტი სულები ემსახურებოდათ. ხალხი თვლიდა რომ როდესაც ისინი კვდებოდნენ სულად იქცეოდნენ, მათი სამუდამოდ მოკვლა კი რიტიუალით საკუთარ სხეულში დაბრუნებით შეიძლებოდა.

არსებობს ცნობები მაქციების შესახებაც (ვილკაჩი, ვილკატი), მათი აზრით ისინი იყვნენ ადამიანები, რომლებიც მგლებად იქცეოდნენ. ადამიანის სხეულში დაბრუნება, როგორც წესი, შემთხვევითი იყო, რადგან ეს ხდებოდა მაშინ, როდესაც ორ ფიჭვს შორის ჩადგებოდა მაქცია. არსებობს ურთიერთსაწინააღმდეგო ცნობები იმის შესახებ, თუ რა ძალებს ემსახურებოდნენ ისინი. ხშირად ამბობდნენ, რომ ჯადოქრები იპარავდნენ რძეს. ეს ხდებოდა თვითონ მათ მიერ ან გომბეშოებისა და გველების დახმარებით, მათი აზრით მათ შეეძლოთ ძროხისგან რძის გამოწოვა.
ერიკ გარსია

ერიკ გარსია მარტრეტი (დ. 9 იანვარი, 2001) — ესპანელი ფეხბურთელი, პოზიციით – ცენტრალური მცველი, კატალონიური „ბარსელონისა“ და ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. 2017–2021 წლებში იცავდა „მანჩესტერ სიტის“ ღირსებას.

ტიტულები
მანჩესტერ სიტი:(4)
პრემიერ ლიგა (1): 2020–21
ინგლისის ლიგის თასი (2): 2019–20, 2020–21
ინგლისის სუპერთასი (1): 2019
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი: 2020–21

ბარსელონა:(6)
ლა ლიგა (2): 2022–23, 2024–25
ესპანეთის თასი (1): 2024–25
ესპანეთის სუპერთასი (3): 2022–23, 2024–2, 2025–26
ფეხბურთი ალბანეთში

ფეხბურთი ალბანეთში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა. იმართება ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაციის მიერ.
ფეხბურთი ალბანეთში მეოცე საუკუნეში გამოჩნდა. პირველი შეხვედრა შედგა სტუდენტებსა და ქრისტიან მისიონერებს შორის, შკოდერში. თამაშის პოპულარობა თანდათან გაიზარდა და 1919 წელს დაარსდა პირველი ალბანური საფეხბურთო კლუბი „ვლაზნია“. 1920 წელს დაარსდა საფეხბურთო კლუბი „ტირანა“. ამის შემდეგ ფეხბურთმა სხვა ქალაქებშიც დაიწყო გავრცელება და 1930 წლის 6 ივნისს ალბანეთის ფეხბურთის ასოციაცია შეიქმნა. ასოციაცია 1932 წელს გახდა ფიფა-ს წევრი და ქვეყანაში ფეხბურთის მმართველ მთავარ ორგანოდ იქცა. 1954 წელს იყო უეფა-ს დამფუძნებელი წევრი. ეროვნული ჩემპიონატის ჩატარება 1930 წელს დაიწყო, მასში მონაწილეობას იღებდა 6 გუნდი. პირველ ეროვნულ ჩემპიონატში გამარჯვება საფეხბურთო კლუბმა „ტირანამ“ მოიპოვა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ქვეყანაში ფეხბურთმა უფრო მეტი ცნობადობა მოიპოვა და შეიქმნა ინსტიტუციების მიერ მართული კლუბები, „პარტიზანი ტირანა“ (1946) და „დინამო ტირანა“ (1950) (იმართებოდნენ თავდაცვის სამინისტროსა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ).

სისტემა
ქვეყანაში არსებობს 4 საფეხბურთო საფეხური, პირველია ალბანეთის საფეხბურთო სუპერლიგა რომელიც ქვეყნის მთავარი ჩემპიონატია, მის შემდეგ მოდის რანგით მეორე, ალბანეთის პირველი დივიზიონი, ხოლო შემდეგ რანგით მესამე ალბანეთის მეორე დივიზიონი. უმაღლესი ლიგის გამარჯვებული ხვდება უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგაზე, ხოლო მეორე და მესამე ადგილოსნები უეფა-ს ევროპა ლიგაზე. ჩემპიონატი ყველაზე მეტჯერ მოგებული აქვს საფეხბურთო კლუბ „ტირანას“, რომელმაც ეს 24-ჯერ მოახერხა.

სათასო შეჯიბრება
ალბანეთის საფეხბურთო თასი არის ქვეყნის მთავარი სათასო შეჯიბრება რომელიც 1939 წელს შეიქმნა. იმ შემთხვევაში თუ თასის გამარჯვებულმა ეროვნული ლიგიდან ვერ მოახერხა ევროტურნირების საგზურის მოპოვება, თასის მოგების შემთხვევაში იღებს საგზურს უეფა-ს ევროპა ლიგაზე. თასი ყველაზე მეტჯერ მოგებული აქვს „პარტიზანი ტირანას“, რომელმაც ეს 15-ჯერ მოახერხა.

ალბანეთის სუპერთასი 1989 წელს შეიქმნა, ეს არის ერთშეხვედრიანი სათასო გათამაშება რომელიც სეზონის დასაწყისში იმართება და მასში ერთმანეთს წინა სეზონის ჩემპიონატისა და თასის გამარჯვებულები უპირისპირდებიან. თასი ყველაზე მეტჯერ მოგებული აქვს „ტირანას“, რომელმაც ეს 9-ჯერ მოახერხა.

ალბანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
1934 წელს ალბანეთი მიწვეული იყო მსოფლიო ჩემპიონატზე, მაგრამ ნაკრებს ტურნირზე მონაწილეობა არ მიუღია. ნაკრები წარმოადგენს ალბანეთს საერთაშორისო დონეზე 1946 წლიდან. 1946 წელს ნაკრებმა მოიგო ბალკანეთის თასი, მაგრამ არ მიუღია მონაწილეობა უეფა-ს და ფიფა-ს ეგიდით გამართულ დიდ საერთაშორისო ტურნირებზე, მანამ, სანამ 2015 წელს არ მიაღწია წარმატებას და არ მოიპოვა ევრო 2016-ზე მონაწილეობის უფლება. ნაკრების ყველაზე წარმატებულ მოთამაშედ ითვლებას ტომას სტრაკოშა, რომელიც ამჟამად „ლაციოს“ რიგებში გამოდის. 2020 წელს ალბანეთის ნაკრებმა მოიგო უეფა-ს ერთა ლიგის დივიზიონი და გადავიდა დივიზიონში.
იოვან დუჩიჩი

იოვან დუჩიჩი ( / ; დ. 16 თებერვალი. 1871, ტრებინიე, ოსმალეთის იმპერია — გ. 7 აპრილი, 1943, გერი, აშშ ) — სერბული წარმოშობის ბოსნია და ჰერცეგოვინელი პოეტი, დიპლომატი და აკადემიკოსი.

ის არის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი სერბი ტექსტების მწერალი და მოდერნისტი პოეტი. დუჩიჩის პირველი ლექსების კრებული გამოიცა მოსტარში 1901 წელს, ხოლო მეორე კრებული 1908 წელს ბელგრადში. ის ხშირად წერდა პროზასაც და შექმნილი აქვს რამდენიმე ლიტერატურული ესე, მწერალთა შემოქმედების მიმოხივა, წერილები შვეიცარიელი, ბერძენი და ესპანელი მწერლებისგან. მან დაწერა წიგნი , რომელიც მის ყველაზე ცნობილ პროზაულ ნაწარმოებს წარმოადგენს.

დუჩიჩი არის -ს, ნაციონალისტური არასამთავრობო ორგანიზაციის დამაარსებელი, რომელიც სერბეთის სამეფოში ფუნქციონირებდა. ის ასევე იყო სერბეთის სამეფო აკადემიის (დღევანდელი სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემია) წევრი.

ადრეული წლები
იოვან დუჩიჩი დაიბადა ტრებინიეში, 1871 წლის 16 თებერვალს. ეს ადგილი იმ პერიოდში ბოსნიის ვილაიეთის, ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა.

ტრებინიეში ის სწავლობდა დაწყებით სკოლაში, მოგვიანებით კი გადავიდა მოსტარის ერთ-ერთ საშუალო სკოლაში. მოგვიანებით მან მასწავლებლობის კურსი გაიარა სომბორში. მოსტარში დაბრუნებამდე იოვანი რამდენიმე ქალაქის სკოლაში მუშაოდა მასწავლებლად. მოსტარში დაბრუნებისას მან დააარსა (სვეტოზარ ჩოროვიჩსა და ალექსა შანტიჩთან ერთად) ლიტერატურული ჟურნალი (განთიადი).

დუჩიჩის ღიად გამოხატულმა პატრიოტიზმმა ხელისუფლებასა და იოვანს შორის სირთულეები წარმოქმნა: ამ დროს ბოსნია და ჰერცეგოვინა დე ფაქტო გაერთიანებული იყო ავსტრია-უნგრეთის იმპერიაში და სწავლის გასაგრძელებლად დუჩიჩს საზღვარგარეთ წასვლა და, ძირითადად ჟენევასა და პარიზში ცხოვრება მოუწია. მან ჟენევის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი დაასრულა და უკან დაბრუნების შემდეგ სერბეთის დიპლომატიურ სამსახურში წავიდა. მიუხედავად იმისა, რომ დუჩიჩი იუგოსლავიის შექმნის იდეას ეწინააღმდეგებოდა, ის ახლად შექმნილი სახელმწიფოს პირველი ელჩი გახდა რუმინეთის სამეფოში (1937 წელს). მას ამ თანამდებობაზე ჰქონდა გამორჩეული დიპლომატიური კარიერა და დამატებით მსახურობდა: სტამბოლში, სოფიაში, რომში, ათენში, კაიროში, მადრიდსა და ლისაბონში.

ის გარდაიცვალა 1943 წლის 7 აპრილს. მისი პანაშვიდი გაიმართა წმინდა საბას სახელობის სერბული მართლმადიდებელი ეკლესიის ეზოში გერიში, ხოლო დაკრძალეს წმინდა საბას სახელობის სერბულ მართლმადიდებელ ეკლესიაში ლიბერთიუილში, ინდიანაში. ანდერძის მიხედვით, დუჩიჩს სურდა, რომ თავის მშობლიურ ქალაქში, ტრებინიეში დაკრძალულიყო. მისი საბოლოო სურვილი აასრულეს და 2000 წლის 22 ოქტომბერს ახლად აშენებულ ჰერცეგოვაჩკა გრაჩანიცას მონასტერში დაკრძალეს.

იოვან დუჩიჩის სახელობის პრემია გაიცემა პოეზიაში და ის ყოველწლიურად გაიცემა „დუჩიჩის ღამის“ მანიფესტის დროს.

ის აირჩიეს პარნასოსის ლიტერატურული საზოგადოების წევრად.
ბოლესლავ ლიმანოვსკი

ბოლესლავ ლიმანოვსკი (; დ. 18 ოქტომბერი, 1835 – გ. 15 თებერვალი, 1935) — პოლონელი პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი და ისტორიკოსი, აგარიანიზმის იდეის დამცველი. ის იყო ერთ-ერთი პირველი ვინც პოლონეთში სოციალისტური იდეები გაავრცელა. 1922-1935 წლებში იყო პოლონეთის რესპუბლიკის სენატის წევრი.

პოლიტიკური აქტივიზმი
ლიმანოვსკიმ პოლიტიკური აქტივობა ვილნიუსში სწავლის პერიოდში დაიწყო და თავისი პატრიოტული იდეების გამო 1861 წელს რუსულმა პოლიციამ დააკავა. მან ვერ მიიღო მონაწილეობა 1863 წლის იანვრის აჯანყებაში რადგან ამ პერიოდში პატიმრობაში იმყოფებოდა. 1867 წელს გაათავისუფლეს ციხიდან და ამის შემდეგ ის ლვოვში გადავიდა. ლვოვში ის ჟურნალისტად მუშაობდა და ერთი წლის მანძილზე იყო პროფესორ რუდოლფ გიუნსბერგის მდივანი. 1878 წელს წავიდა ემიგრაციაში და დასახლდა შვეიცარიაში. შვეიცარიაში მოღვაწეობის პერიოდში სტანისლავ მენდელსონთან, კ. დლუსკისთან და კ. ჰილდტთან ერთად დააფუძნა პირველი პოლონური სოციალისტური გაზეთი „“ („თანასწორობა“). ლიმანოვსკი იყო „ “-ის (პოლონელი ხალხის სოციალისტური ასოციაცია) დამფუძნებელი. ორგანიზაციის მიზანი იყო პოლონეთის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა და სოციალისტური იდეების გავრცელება. ლიმანოვსკის ურთირეთობა ჰქონდა ფრიდრიხ ენგელსთან რომელიც მის იდეებს მხარს უჭერდა.

1892 წლის ნოემბერში პარიზში გაიმართა პოლონელი სოციალისტების შეხვედრა. ლიმანოვსკი როოგრც უხუცესი წევრი ხელმძღვანელობდა შეხვედრას. ის იყო პოლონეთის სოციალისტური პარტიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი. პარტიის გაყოფის შემდეგ მხარს დაუჭირა იუზეფ პილსუდსკის „პოლონეთის სოციალუსტურ პარტიას – რევოლუციურ ფრაქციას“.

დამოუკიდებელი პოლონეთის სენატის წევრი
1922 წელს არჩეული იქნა დამოუკიდებელი პოლონეთის სენატის წევრად. მაისის გადატრიალების შემდეგ ლიმანოვსკი აქტიურად უჭერდა მხარს დემოკრატიას და ეწინააღმდეგებოდა სამხედრო გადატრიალების შედეგად ხელისუფლებაში მოსულ მთავრობას. ასაკის მიუხედავად მან გააგრძელა პოლიტიკური მოღვაწეობა და იყო სენატის წევრი გარდაცვალებამდე. გარდაიცვალა 1935 წელს, 99 წლის ასაკში.