iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პერუს გეოგრაფია

პერუ — სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში. ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება ეკვადორი, ჩრდილოეთით კოლუმბია, აღმოსავლეთიდან ბრაზილია, სამხრეთ აღმოსავლეთიდან კი ბოლივია და ჩილე. დასავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე.

ფართობი— 1 285 220 კმ².

საზღვრის საერთო სიგრძეა 5536 კმ (მათ შორის:ბოლივიასთან - 900 კმ, ბრაზილიასთან - 1560 კმ, ჩილესთან 160 კმ, კოლუმბიასთან - 1496 კმ, ეკვადორთან - 1420 კმ).

სანაპირო ზოლის სიგრძე: 2414 კმ.

რელიეფი: წყნარი ოკეანის პირა დაბლობები გარშემორტყმულია ანდების მაღალი მთებით, უზარმაზარი დაბლობი ამაზონის აუზში თითქმის გაუვალი ჯუნგლია.

ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია უასკარანი 6768 მ.

პერუს ფაუნა
პერუს ფრინველები
პერუს ფრინველები მოიცავს 1.856 სახეობას, რომელთაგანაც 131 ენდემურია. პერუ — მეორე ქვეყანაა ფრინველების მრავალრიცხოვნების მიხედვით მსოფლიოში, კოლუმბიის შემდეგ.
ბლუმფილდის ჩანჩქერი

ბლომფილდი (აბორიგენული: ვაჯულ-ვაჯული)— ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, ქვინზლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს დაინთრის ეროვნული პარკში. ჩანჩქერი წარმოიშვება მდინარე ბლომფილდიზე. ბლომფილდის ჩანჩქერიდან 24 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1 482 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრისბენი.
დიდი ოტვეის ეროვნული პარკი

დიდი ოთვეის ეროვნული პარკი მდებარეობს ავსტრალიის შტატ ვიქტორიაში, მელბურნის სამხრეთ-დასავლეთით, 162 კმ-ის დაშორებით. პარკი დაარსდა 1981 წელს. ფართობი 103 კმ²-ს შეადგენს. პარკი გამორჩეულია მრავალფეროვანი პეიზაჟებითა და მცენარეების ტიპებით. პოპულარულია საერთაშორისო ტურისტებს შორის. ბევრი კომპანია აწარმოებს ტურებს პარკის მიდამოებში.
კომერის ჩანჩქერი

კომერა — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, ქვინზლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ლამინგტონის ეროვნული პარკში. მისი სიმაღლე შეადგენს 64 მეტრს. ჩანჩქერი წარმოიქმნება მდინარე კომერაზე. კომერას ჩანჩქერიდან 42 კილომეტრში მდებარეობს ტასმანიის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 87 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრისბენი.
ლამინგტონის ეროვნული პარკი

ლამინგტონის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ავსტრალიის შტატ კუინზლენდში, ლამინგტონის პლატოზე. ის გონდვანის ტენიანი ტყეების ნაწილია, რომელიც წარმოადგენს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლს. მდებარეობს ბრისბენის ჩრდილოეთით, 120 კმ-ს დაშორებით. დაარსდა 1915 წლის ივნისში. ეროვნული პარკის ფართობი 206 კმ²-ია. მისი უდიდესი ნაწილი ზღვის დონიდან 900 მეტრზე მდებარეობს. პარკს სახელი ეწოდა კუინზლენდის გუბერნატორის (1896-1902 წწ.), ლორდ ლამინგტონის პატივსაცემად.

გალერეა
კოლომბიის გეოგრაფია

კოლომბია — სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში. მას ისევე როგორც ჩილეს ესაზღვრება ორი ოკეანე: წყნარი, და ატლანტის ოკეანეები. კოლომბიას ესაზღვრება ვენესუელა და ბრაზილია აღმოსავლეთიდან, ხოლო პერუ და ეკვადორი სამხრეთიდან.

საერთო ფართობი: 1 141 748 კმ².

კოლომბიას დასავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, ჩრდილო-დასავლეთიდან კარიბის ზღვა. ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია ანდები, რომელსაც კვეთს მდინარეები: მაგდალენა, კაუკა და სხვა. აღმოსავლეთით მდებარეობს მთიანეთი, რომელიც დასერილია ამაზონის შენაკადებით.

კოლომბიის ჩრდილოეთით, განცალკევებით მდებარეობს მთიანი მასივი სიერა-ნევადა-დე-სანტა-მარტა, რომლის უმაღლესი მწვერვალია კრისტობალ-კოლონი (5775 მ), რომელიც ამავე დროს კოლომბიის უმაღლესი მწვერვალიცაა.

კოლომბიის ტერიტორიაზე გაბატონებულია კლიმატის ეკვატორული და სუბეკვატორული ტიპები.
გაიანის გეოგრაფია

გაიანა — სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე, დასავლეთიდან ვენესუელა, სამხრეთიდან — ბრაზილია, აღმოსავლეთიდან კი სურინამი.

ფართობი— 214 970 კმ².

სახმელეთო საზღვრის საერთო სიგრძეა 2462 კმ (მათ შორის: ბრაზილიასთან – 1119 კმ, სურინამთან — 600 კმ,ვენესუელასთან — 743 კმ).

სანაპირო ზოლი: 459 კმ.

უმაღლესი მწვერვალი — რორაიმა (2835 მ).
პარაგვაის გეოგრაფია

პარაგვაის რესპუბლიკა – მდებარეობს სამხრეთი ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში, არ გააჩნია ზღვაზე გასასვლელი. პარაგვაის ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ბრაზილია, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან, სამხრეთიდან და სამხრეთ-დასავლეთიდან არგენტინა, ჩრდილო-დასავლეთიდან კი ბოლივია.

ქვეყნის საერთო ფართობია 406,8 ათ. კმ².

მდინარე პარაგვაი ქვეყანას ყოფს ორ არათანაბარ ნაწილად. მდინარის დასავლეთით მდებარეობს უდაბნოს ლანდშაფტებიანი ჩაკოს ოლქი, რომელიც მოიცავს ქვეყნის ფართობის დაახლოებით 60 %-ს. აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც თავმოყრილია მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი, მდებარეობს ნოყიერი დაბლობი და სუბტროპიკული ტყე.
სათავისთაო საკუთრება

სათავისთაო საკუთრება — ტერმინი, რომლითაც ქართულ ისტორიოგრაფიაში აღინიშნება სახლის წევრის ინდივიდუალური, პირადი გარჯილობითა და სახსრებით მონაგარი, მომეტებულად ნასყიდი, „თავისი უცილობელი“ ქონება, განსაკუთრებით ყმა-მამული. ინდივიდუალური, კერძო საკუთრება ჯერ კიდევ - საუკუნეებში გაჩნდა. სათავისო ქონება ადრევე (- საუკუნეები) მამულის გვერდით „მონაგებად“ იხსენიება; ამ ინსტიტუტმა უძველეს ქართულ სამართლებრივ წიგნში — ბაგრატ კურაპალატის სამართალში — საკანონმდებლო აღიარებაც პოვა. სათავისთაო საკუთრებას პატრონი თავისუფლად, სახლის სხვა წევრების უკითხავად, განკარგავდა. ეს ქონება საკუთრების უფრო პროგრესული ფორმა იყო, იგი თანდათან ხელს უწყობდა ფეოდალური სახლის საერთო მეურნეობის რღვევას და ინტენსიური მეურნეობის განვითარებას.
დაგსის ჩანჩქერი

დაგსი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, ქვინზლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ კილარნის სიახლოვეს. ჩანჩქერი წარმოიქმნება მდინარე ტევიოტზე, რომელიც მდებარეობს მაკ-ფერსონის ქედზე. დაგსის ჩანჩქერიდან 115 კილომეტრში მდებარეობს ტასმანიის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 117 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი.
ბოლივიის გეოგრაფია

ბოლივია — სახელმწიფო სამხრეთი ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში.

ჩრდილოეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ბრაზილია, სამხრეთ აღმოსავლეთიდან პარაგვაი, სამხრეთიდან არგენტინა, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთიდან და სამხრეთიდან ჩილე და პერუ.

ბოლივიის ფართობი შეადგენს 1 098 580 კმ². მას უკავია 27-ე ადგილი მსოფლიოს ქვეყნებს შორის ფართობის მიხედვით ეთიოპიის შემდეგ.

საზღვრის საერთო სიგრძეა 6743 კმ (მათ შორის: არგენტინასთან — 832 კმ, ბრაზილიასთან — 3400 კმ, ჩილესთან — 861 კმ, პარაგვაისთან— 750 კმ, პერუსთან — 900 კმ).

ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია — ვულკანი ნევადო-სახამა (6542მ), რომელიც მდებარეობს ორუროს დეპარტამენტში.

ბოლივიას 1879 წლიდან არ გააჩნია ზღვაზე გასასვლელი, ამ წელს მან ჩილეს სასარგებლოდ დაკარგა ზღვისპირა ოლქი ანტოფაგასტა წყნარი ოკეანის მეორე ომის შედეგად. მაგრამ ატლანტის ოკეანეში გასასვლელი გზა მაინც აქვს ესაა მდინარე პარაგვაი.

ბოლივიის ტერიტორია წარმოადგენს განსაკუთრებით მრავალფეროვან ეკოლოგიურ ზონას. დასავლეთით გადაჭიმულია ანდების მთები და ალტიპლანოს პლატო. ხოლო აღმოსავლეთის დაბლობი უკავია ამაზონის ტროპიკულ ტყეებს და გრან-ჩაკოს. ტბა ტიტიკაკა მდებარეობს ბოლივიისა და პერუს საზღვარზე, ხოლო ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში პოტოსის დეპარტამენტშია მსოფლიოში ყველაზე დიდი მარილის ტბა სალარ-დე-უიუნი.

ბოლივიის უდიდესი ქალაქებია: ლა-პასი, ელ-ალტო, სანტა-კრუს-დე-ლა-სიერა და კოჩაბამბა.

2009 წლის მაისში, ბოლივიაში, პერუსა და ჩილეში თავისი ვიზიტისას აშშ-ს ყოფილმა პრეზიდენტმა ჯიმი კარტერმა ამ ქვეყნის ლიდერებთან წამოაყენა წინადადება შეთანხმებულიყვნენ იმაზე რომ, ბოლივიას გადაეცეს გეოგრაფიული მისადგომი წყნარ ოკეანეში.
დინერის ჩანჩქერი

დინერი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, ქვინზლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ქალაქ კერნზის სიახლოვეს, მთა ჰიპიპამეს ეროვნული პარკში. ჩანჩქერი წარმოიქმნება მდინარე ბარონზე. დინერის ჩანჩქერიდან 55 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1353 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი.
ზაზა გაბუნია

ზაზა გაბუნია (დ. 23 აპრილი, 1984, ქუთაისი) — ქართველი დიპლომატი, პოლიტიკოსი და მწერალი. მადრიდის სენეკას ინსტიტუტის პოლიტიკურ მეცნიერებათა და სახელმწიფო მმართველობის მაგისტრი, მონტერეის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, მეხიკოს შტატის ავტონომიური უნივერსიტეტის დიდი პრემიის მფლობელი. 2021 წლის 10 სექტემბრიდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი მექსიკის შეერთებულ შტატებში, ცენტრალურ ამერიკასა და კარიბის ზღვის ქვეყნებში.

ბიოგრაფია
ზაზა გაბუნია დაიბადა 1984 წლის 23 აპრილს, ქუთაისში. 2004–2005 წლებში მუშაობდა საქართველოს საპატრიარქოს ახალგაზრდული ცენტრის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელად. 2005-2007 წლებში იყო საპატრიარქოს რადიო „ივერიის“ გადაცემის წამყვანი. 2006-2007 წლებში გახდა არასამთავრობო ორგანიზაცია „ქართული აზრის“ დამფუძნებელი და თავმჯდომარე. 2007-2008 წლებში იყო „გაერთიანებული ოპოზიციის“ ახალგაზრდული მოძრაობის ლიდერი. 2008-2009 წლებში იყო ორგანიზაცია „ახალგაზრდა ქრისტიან-დემოკრატების“ თავმჯდომარე. 2014–2016 წლებში ― თბილისის მთავრობის წევრი და ნაძალადევის რაიონის გამგებელი.

2022 წელს ზაზა გაბუნიას ხელმძღვანელობით მექსიკაში „ვეფხისტყაოსნის“ ესპანურენოვანი თარგმანი გამოიცა.

2023 წლის 29 მარტს მეხიკოში, ლათინოამერიკული უნივერსიტეტის მიერ დაჯილდოვდა „დიპლომატიაში გამორჩეული და ბრწყინვალე მიღწევებისათვის“.

2024 წელს „საერთაშორისო თანამშრომლობაში, ჰუმანიზმში, მეცნიერებასა და ხელოვნებაში განსაკუთრებული წვლილისთვის“ მეხიკოს შტატის ავტონომიური უნივერსიტეტის დიდი პრემია გადაეცა.

გამოქვეყნებული აქვს რომანი „მონოლოგი სარწეველა სკამიდან“ და პუბლიცისტური წერილების კრებული „პუბლიცისტური მოდუს ვივენდი“.
არის ელიტარული ინტელექტკლუბის, „რა? სად? როდის?“, ბროლის ბუს მფლობელი ტელემაყურებელთა კატეგორიაში.

ფლობს ინგლისურ, ესპანურ, რუსულ, ფრანგულ და პორტუგალიურ ენებს. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
ჩილეს გეოგრაფია

ჩილე — სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში, უკავია გრძელი ვიწრო ზოლი წყნარი ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ, ატაკამას უდაბნოდან (17° ს. გ.) ფროუორდამდე (54° ს. გ.). ჩილეს ეკუთვნის ასევე ცეცხლოვანი მიწის არქიპელაგი (რომლის ყველაზე დიდ კუნძულს იყოფს არგენტინასთან), ხუან-ფერნანდესის არქიპელაგი, აღდგომის კუნძული და ვულკანური კუნძული სალა-ი-გომესი. ჩილე ასევე პრეტენზიას აცხადებს ანტარქტიკის ტერიტორიის გარკვეულ ნაწილზე.

ტერიტორია
ჩილეს ფართობია (აღდგომის კუნძულისა და ანტარქტიკის ჩილეს სექტორის გარდა) — 756 950 კმ², საიდანაც წყალია— 8150 კმ². აღდგომის კუნძულების ფართობია — 163,6 კმ², ჩილეს ანტარქტიკული სექტორისა — დაახლოებით 1,25 მლნ. კმ².

სანაპირო ზოლის სიგრძეა 6435 კმ, სახმელეთო საზღვარი უდრის — 6171 კმ (არგენტინა — 5150 კმ, ბოლივია — 861 კმ, პერუ — 160 კმ).

რელიეფი
ჩილე მდებარეობს ანდების სამხრეთ ნაწილში. ჩილეს უმაღლესი მწვერვალია მთა ოხოს-დელ-სალადო (6880 მ). ჩილე სეისმურად აქტიურ ზონაში მდებარეობს. 1960 წლის 22 მაისს ჩილეში მოხდა მსოფლიოს ისტორიაში ყველაზე ძლიერი მიწისძვრა, რომლის სიმძლავრე 9,5 მაგნიტუდას შეადგენდა.

ბუნებრივი რესურსები
ჩილეში მდებარეობს ნიტრატების ერთ–ერთი მსხვილი საბადო მსოფლიოში. მოიპოვებენ ასევე სპილენძს, რკინის მადანს, მარგანეცს, ვერცხლისწყალს, თუთიას, ნავთობს და ნახშირს.

ტბები
ჩილეს ტბების სია:
ბუენოს-აირესის ტბა
ვილიარიკა
ლიანკიუე
პუეირედონი
სან-მარტინის ტბა
ფანიანო

კლიმატი
ჩილეს ტერიტორიაზე ჩრდილოეთით გავრცელებულია ტროპიკული კლიმატის ტიპი, სამხრეთით გადადის ზომიერად ოკეანურში, ხოლო ანტარქტიკულ სექტორში სუბანტარქტიკული და ანტარქტიკული ტიპებია გავრცელებული.

ჩილეს სანაპირო საკმაოდ ცივია, რაც გამოწვეულია ჰუმბოლდტის ცივი დინების გამო, რომელიც წარმოადგენს დასავლეთის ქარების დინების ტოტს, აღნიშნული დინება კლიმატზე გავლენას ახდენს გალაპაგოსის არქიპელაგზე, რომელიც თითქმის ეკვატორთან მდებარეობს.

ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს უდაბნო ატაკამა — მსოფლიოში ყველაზე უნალექო ტერიტორია, სადაც წვიმა რამდენიმე ათეულ წელიწადში ერთხელ მოდის. სამხრეთით ნალექების რაოდენობა წელიწადში 2300 მმ აღწევს (ვალდივია და კუნძული ჩილოე).
კარპენტარია

კარპენტარია — ყურე წყნარის ოკეანის არაფურის ზღვაში, ჩრდილოეთ ავსტრალიის ნაპირებთან. დასავლეთიდან შემოზღუდულია არნემ-ლენდის ნახევარკუნძულით, ხოლო აღმოსავლეთიდან კეიპ-იორკის ნახევარკუნძულით. ხმელეთში შეჭრილია 600 კილომეტრზე. ფართობი 310 000 კმ². წყალი შედარებით წყალმარჩხია. წყლის მაქსიმალური სიღრმე 69 მ. წყლის ზედაპირის საშუალოთვიური ტემპერატურა ზამთარში 23-25 °, ხოლო ზაფხულში 29 ° აღწევს. მარილიანობა 34,8 ‰. ნაპირებთან დამახასიათებელია ძლიერი მიქცევა-მოქცევითი დინებები. ყურეში მდებარეობს ბევრი კუნძული, მათ შორის: უელსლის კუნძულები, გრუტ-აილენდი და ბიკერტონი. კარპენტარია წარმოადგენს ეპიკონტინენტური ზღვის იშვიათ თანამედროვე მაგალითს.
ტორესის სრუტე

ტორესის სრუტე — მდებარეობს ავსტრალიასა და ახალ გვინეას შორის. დაახლოებით 150 კმ სიგანისაა. სამხრეთით ესაზღვრება კეიპ-იორკის ნახევარკუნძული, ჩრდილოეთით პაპუა-ახალი გვინეის დასავლეთი პროვინცია.

ტორესის სრუტე ერთმანეთთან აკავშირებს მარჯნისა და არაფურის ზღვებს. არის მნიშვნელოვანი საერთაშორისო სანაოსნო გზა. სრუტეში მდებარეობს სულ მცირე 274 პატარა კუნძული, რომელთა ჯგუფსაც ტორესის სრუტის კუნძულებს უწოდებენ.
მურეი (მდინარე)

მურეი, მარი — ავსტრალიის უდიდესი მდინარე. სიგრძე 2530 კმ (მდ. დარლინგთან ერთად — 3490 კმ), აუზის ფართობი 1600 ათასი კმ². სათავეს იღებს ავსტრალიის ალპების თოვლიან კალთებზე, კონტინენტის უმაღლესი მწვერვალის — კოსციუშკოს (2228 მ) მთის ძირში. მიედინება დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით, ქალაქ მორგანთან ახლოს უხვევს სამხრეთით და ჩაედინება ენკაუნტერის ყურეში (ინდოეთის ოკეანის ავსტრალიის დიდი ყურის ნაწილი). მთავარი შენაკადებია: მარამბიჯი, დარლინგი (მარჯვენა) და მიტა-მიტა, ოვენსი, გოულბერნი, ლოდონი (მარცხენა). სამდინარო სისტემის დინებათა საერთო სიგრძე 89 ათასი კმ-ია. წყალშემკრები აუზის მდინარეები უპირატესად წვიმის წყლებით იკვებება. ნალექებს ხშირად თავსხმის ხასიათი აქვს. წვიმების პერიოდში მდინარეებში წყლის დონე სწრაფად იზრდება, რაც ხშირად წყალმოვარდნებს იწვევს. წლის მშრალ დროს შენაკადების უმეტესობა შრება და მთავარ მდინარემდე ვერ აღწევს, მურეი ძლიერ მცირდება. წყლის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი ქვემო წელზე 258 მ³/წმ-ია (ჩამონადენის წლიური მოცულობა — 8,1 კმ³, ბუნებრივ პირობებში შეადგენდა 23,9 კმ³-ს), მაქსიმალური — 2044 მ³/წმ, მინიმალური — 12 მ³/წმ. შესართავის ოლქი (ფართობი 1400 კმ²) მოიცავს ქვემო მურეის კალაპოტს, ალეგზანდრინისა და ალბერტის მტკნარწყლიან ტბებს, კურონგის ლაგუნას (სიგრძე 100 კმ-ზე მეტი, სიგანე 100 მ-დან 5 კმ-მდე), რომელიც ენკაუნტერის ყურისგან გამოყოფილია იანგჰაზბენდის ნახევარკუნძულით (120 კმ სიგრძისა და 2–3 კმ სიგანის ვიწრო ცელა). სერ-რიჩარდისა (შესართავის ოლქიდან ჩრდილო-დასავლეთით) და იანგჰაზბენდის (სამხრეთ-დასავლეთით) ნახევარკუნძულებს შორის მოქცეულია ვიწრო სრუტე — მურეის უშუალო გასასვლელი ოკეანეში, რომელიც ჩვეულებრივ მდინარის შესართავად ითვლება. ენკაუნტერის ყურეში მოქცევათა უდიდესი ნიშნული 2,2 მ-ია, შესართავში — 1,3 მ. კურონგის ლაგუნა ფრინველთა საბინადრო და საბუდარი ადგილია, კერძოდ ავსტრალიური ვარხვების დიდი კოლონიისა. მურეის ჩამონადენის შემცირებამ ლაგუნაში წყლის მარილიანობის გაზრდა გამოიწვია, 1980-იანი წლებიდან მასში მნიშვნელოვნად შემცირდა გადამფრენ ფრინველთა და თევზის მრავალი სახეობის რაოდენობა.

მურეის ჩამონადენი რეგულირდება წყალსაცავებით, რომელთაგან უდიდესებია: დარტმუთი (3,9 კმ³), ჰიუმი, მალუეილა, ვიქტორია. ყველა წყალსაცავის დანიშნულებაა გაზაფხულზე მთებში თოვლის აქტიური დნობის დროს მომატებული დინების პერიოდში წყლის დაგროვება შემდგომში წლის მშრალ პერიოდებში (ზაფხული – შემოდგომა) გასახარჯად, წყლის გამოყენება მიწების მოსარწყავად, სამრეწველო და საქალაქო წყალმომარაგებისათვის, ელექტროენერგიის გამოსამუშავებლად და რეკრეაციის მიზნებისთვის. მდინარის რეჟიმს ასევე არეგულირებს მრავალი დაბალდაწნევიანი კაშხალი და რაბი. ჰიდროტექნიკური სისტემა „თოვლიანი მთები“ (აგებულია 1974 წელს), რომელიც მოიცავს წყალსაცავებს, ჰესებს, გვირაბებს ჩამონადენის გადასასროლად, მდინარეების მურეის, დარლინგისა და მარაბრიჯის შუამდინარეთის რწყვის საშუალებას იძლევა. მურეის ზემო წელზე მდებარეობს კოსციუშკოს ეროვნული პარკი. მდინარეზე განლაგებულია ქალაქები (დინების მიმართულებით) ოლბერი, ეჩუკა, სოუნ-ჰილი, მილდიურა, რენმარკი, მურეი-ბრიჯი, გულვა.
დიდი წყალგამყოფი ქედი

დიდი წყალგამყოფი ქედი — მთათა სისტემა ავსტრალიაში. გადაჭიმულია ავსტრალიის აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ 3500 კმ სიგრძეზე. განფენილია ვიქტორიის, ახალი სამხრეთი უელსისა და ქვინზლენდის შტატების ტერიტორიებზე. ქედის უმაღლესი მწვერვალია კოსციუშკო (2228 მ). დიდი წყალგამყოფი ქედი ჰერცინული დანაოჭებისაა. აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოა, დასავლეთი — დამრეცი. არის ნავთობისა და ბუნებრივი აირის, ნახშირის, კალის, პოლიმეტალებისა და ოქროს საბადოები.
მორანსის ჩანჩქერი

მორანსი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, ქვინზლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს ლამინგტონის ეროვნული პარკში, მისი სიმაღლე შეადგენს 80 მეტრს და მას გააჩნია 1 ვარდნობი. მორანსის ჩანჩქერიდან 22 კილომეტრში მდებარეობს ტასმანიის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 83 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი.
იაკობინელები

იაკობინელები — პოლიტიკური კლუბი საფრანგეთის დიდი რევოლუციის პერიოდში. მათ ეს სახელი ეწოდათ იმის გამო, რომ თავიანთი პირველი სხდომა ჩაატარეს წმინდა იაკობის (ფრანგულად „ჟაკობის“) მონასტერში. 1793 წელს მეფე ლუი -ის სიკვდილით დასჯის შემდეგ ისინი რობესპიერის მეთაურობით ხელისუფლების სათავეში მოექცნენ და დაიწყეს „დიდი ტერორი“. იმავე წლის სექტემბერში იაკობინელებმა გამოსცეს დეკრეტი „არაკეთილსაიმედო პირთა შესახებ“, რომელიც ადგენდა საეჭვო პირების კატეგორიებს და მოითხოვდა მათ შემოწმებას. მათ დასმენა „რევოლუციურ სიქველედ“ გამოაცხადეს. სიკვდილით დასაჯეს ასევე ივნისში დაპატიმრებული ჟირონდისტები. 1793 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე დააპატიმრეს დაახლოებით 3 ათასი პირი, 1794 წლის ზაფხულამდე კი მთელი ქვეყნის მასშტაბით სიკვდილით დაისაჯა სავარაუდოდ 35 ათასი ადამიანი. „დიდი ტერორის“ მსხვერპლთა უდიდესი ნაწილი უდანაშაულო იყო. 1794 წლის თებერვალ-მარტში მათ მიერ მიღებული კანონები (ვანტოზის დეკრეტები) „რევოლუციის მტრების“ ქონების კონფისკაციასა და მის ღარიბთა შორის დანაწილებას მოითხოვდა.

1794 წლისთვის რობესპიერისა და მისი უახლოესი გარემოცვის დიქტატურას შეუტიეს როგორც მარცხნიდან – ებერტის გარშემო გაერთიანებულმა „ულტრარევოლუციონერ“ იაკობინელთა ჯგუფმა, ისე მარჯვნიდან – დანტონმა და მისმა თანამოაზრე „ზომიერებმა“. ებერტისტები დიქტატურისა და ტერორის გამკაცრებას მოითხოვდნენ, დანტონისტები კი პირიქით, რობესპიერის პოლიტიკის შერბილებისა და ზომიერებისაკენ მოუწოდებდნენ.

ამ შემოტევების პასუხად დიქტატურამ 1794 წლის მარტსა და აპრილში გილიოტინაზე აიყვანა ჯერ ებერტი და ებერტისტები, ორი კვირის შემდეგ კი დანტონი და მისი „ზომიერები“. 1794 წლის ივნისში სიკვდილით დასჯის პროცედურის დასაჩქარებლად რობესპიერმა შეიმუშავა და გამოსცა კანონი რევოლუციური ტრიბუნალის რეორგანიზაციის შესახებ. კანონით უქმდებოდა ბრალდებულთა წინასწარი დაკითხვა და დამცველის ინსტიტუტი. იაკობინელების ტერორს ბოლო არ უჩანდა.

კონვენტის კულუარებში „ჭაობი“ რობესპიერის ტირანიაზე ალაპარაკდა და რობესპიერისა და მისი ჯგუფის მოწინააღმდეგეთა იმ ნაწილთან ერთად, რომელიც ტერორს გადაურჩა, გადაწყვიტა წერტილი დაესვა ტირანიისათვის. 1794 წლის 27 ივლისს (9 თერმიდორს) დააპატიმრეს რობესპიერი და მისი მომხრეები. მეორე დღეს მათ გილიოტინაზე დაასრულეს სიცოცხლე. შურისძიება სასტიკი იყო. გილიოტინირებულ იქნა რობესპიერის ჯგუფის ორი წევრის, რობესპიერის უმცროსი ძმისა და ლებას ცხედრებიც კი (ორივემ დაპატიმრებისას მოიკლა თავი).

იაკობინელები დაისაჯნენ მათ მიერვე ერთი თვით ადრე დაკანონებული წესით – გამოძიებისა და გასამართლების გარეშე.
ჟაკ ნეკერი

ჟაკ ნეკერი (; დ. 30 სექტემბერი, 1732 — გ. 9 აპრილი, 1804) — შვეიცარიული წარმოშობის ფრანგი პოლიტიკური ფიგურა, მეფე ლუი -ის ფინანსების გენერალური კონტროლიორი. მას ეს თანამდებობა საფრანგეთის დიდი რევოლუციის დაწყებამდე, 1789 წლამდე ეჭირა. ნეკერის ქალიშვილი იყო ფრანგი მწერალი და მოაზროვნე ჟერმენ დე სტალი.
ურუგვაის გეოგრაფია

ურუგვაი — სახელმწიფო სამხრეთი ამერიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე.

ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ბრაზილია, დასავლეთიდან არგენტინა, ხოლო აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან ატლანტის ოკეანე.

ფართობი 176 220 კმ².

საზღვრის საერთო სიგრძე 1564 კმ (მათ შორის: არგენტინასთან — 579 კმ, ბრაზილიასთან — 985 კმ.).

სანაპირო ზოლის სიგრძე: 660 კმ.

ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია— მთა კათედრალი 514 მ.

სამხრეთით გორაკ-ბორცვიანი ტერიტორია იცვლება დაბლობებით. სანაპირო ზოლი ლაგუნის ტიპისაა.

კლიმატი
კლიმატი სუბტროპიკული, ოკეანურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა 22—24°, ივლისისა 10—12°. სამხრეთის ქარების "პამპერო"-ს ქროლვის დროს კი ტემპერატურა ეცემა −5 °-მდე, მოდის თოვლიც.

ატმოსფერული ნალექები 1000 მმ შეადგენს სამრეთის რაიონებში, ხოლო 1200 მმ-ს ჩრდილოეთით.
დედოფალ მერის ჩანჩქერი

დედოფალი მერი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, ქვინზლენდის შტატში. ეს ადგილი მდებარეობს მაინის ეროვნულ პარკში. ჩანჩქერი წარმოიქმნება მდინარე კონდამინზე და მისი სიმაღლე შეადგენს 40 მეტრს, ამ ჩანჩქერს გააჩნია ერთი ვარდნობი. დედოფალი მერის ჩანჩქერიდან 109 კილომეტრში მდებარეობს ტასმანიის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 116 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი.
ნიკოლოზ VIII (ბაგრატიონი)

ნიკოლოზ — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1584–1589 წლებში, ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 18 თებერვალი, ახალი სტილით - 2 მარტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა დაახ. 1510-1515 წლებში, იგი კახეთის მეფის, ლევანის ძე იყო. სიყრმიდანვე მონაზვნური ცხოვრებისკენ მიდრეკილი ნიკოლოზი მონასტერში წავიდა სამოღვაწეოდ. სამეფო გვარისთვის დამახასიათებელი სიმტკიცე და სიბრძნე, მონაზვნური მორჩილება და ღმერთზე მინდობის უდიდესი სათნოება საოცრად იყო შერწყმული წმინდა ნიკოლოზში. ღვთის განგებით იგი კათოლიკოსად იქნა დადგენილი. - ვკითხულობთ "ქართლის ცხოვრებაში".

წმინდა ნიკოლოზს მიწერ-მოწერა ჰქონდა რუსეთის პატრიარქ იობთან, წმინდა კათოლიკოსმა მეტეხის ღვთისმშობლის ტაძარს შესწირა 1049 წელს დაწერილი, მშვენიერი ყდით შემკული, ტყავზე ხელნაწერი სახარება.

მიტროპოლიტი ტიმოთე (გაბაშვილი) "მიმოსლვაში" მოგვითხრობს ათონის ივერთა მონასტერზე და აღნიშნავს, რომ სატრაპეზოში არის წმინდა ნიკოლოზ კათოლიკოსის ხატი. იგივე ავტორი აღწერს აშოთან მუხრანბატონის მიერ აშენებულ სატრაპეზოს და უმატებს:
ეკვადორის გეოგრაფია

ეკვადორი - სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში, წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. რესპუბლიკას კვეთს და ორ ნაწილად ყოფს ეკვატორი

გეოგრაფიულად, გეოლოგიურად, ბიოლოგიურად და კლმატის მიხედვით ეკვადორი იყოფა ოთხ ნაწილად: კოსტა (სანაპირო), სიერა (მთიანეთი), ორიენტე (ამაზონისპირა დაბლობი) და გალაპაგოსის არქიპელაგი.

გეოგრაფია
ეკვადორის ფართობია 283 560კმ², საიდანაც — 6720 კმ² წყალია. ეკვადორს ესაზღვრება კოლუმბია (590 კმ) და პერუ (1420 კმ). სანაპირო ზოლის სიგრძეა 2237 კმ.

ეკვადორის დედაქალაქ კიტოდან ჩრილოეთით, 25 კილომეტრში, ქვეყანას კვეთს ეკვატორი, საიდანაც წარმოსდგება ქვეყნის სახელწოდება.

კოსტა
კოსტა («სანაპირო») — წყნარი ოკეანის სანაპირო რაიონი მოიცავს დაბლობს და ანდების მიმდებარე მთიანეთს. ტემპერატურა წლის განმავლობაში მერყეობს 24-დან 27,5 °-მდე.

სიერა
ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია ანდების მთები, რომლებიც შედგება ორი პარალელური ქედისაგან - დასავლეთი და აღმოსავლეთი კორდილიერა ( სადაც მდებარეობს ჩამქრალი ვულკანი ჩიმბორასო, 6267 მ., ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალი და მოქმედი ვულკანი კოტოპახი, 5896 მ). კლიმატი მთელი წელიწადი ცივია, მკვეთრი ყოველდღიური ამპლიტუდით. საშუალო თვიური ტემპერატურა კიტოში (ზღ. დონიდან 2800 მ) შეადგენს 13-14 °, ხოლო დღიური ამპლიტუდა 15-20°.

ორიენტე
ანდების აღმოსავლეთით მდებარეობს ამაზონის ტენიანი (ნალექები— 6000 მმ/წ) დაბლობის ნაწილი. სადაც ცხოვრობენ ინდიელები. რეგიონი შეადგენს ქვეყნის ფართობის 40 %-ს, რომელიც პრაქტიკულად ჯუნგლებს მოიცავს მრავალრიცხოვანი მდინარეებით. საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 30 ° -ს.

გალაპაგოსის კუნძულები
გალაპაგოსის არქიპელაგი მდებარეობს თითქმის 1000 კილომეტრის დაშორებით ქვეყნის კონტინენტური ნაწილიდან დასავლეთით. არქიპელაგი შედგება 12 ძირითადი კუნძულისაგან, რომელთაგან 5 დასახლებულია. კუნძულების საერთო ფართობია 7,9 ათ. კმ². ცივი ოკეანური დინებამ, სიახლოვემ ეკვატორთან და კონტინენტისაგან იზოლაციამ გამოიწვია უნიკალური ფლორისა და ფაუნის ჩამოყალიბება, რომელთა უმრავლესობა — ენდემურია. კუნძულები ეროვნულ პარკადაა გამოცხადებული, რაც ხელს უწყობს ტურიზმის განვითარებას. ჰაერის ტემპერატურა დღისით შეადგენს დაახლოებით 30 °.

წყლის რესურსები
ერთადერთი მსხვილი მდინარე სანაპიროზე — ესმერალდასია. ანდები წარმოადგენს წყალგამყოფს წყნარი და ატლანტის ოკეანეებისას. ორიენტეს მთავარი მდინარეებია — გუაიასი, პასტასა, პუტუმაიო, ნაპო, აგუარიკო. ყველა მათგანი მიეკუთვნებ ამაზონის აუზს.
მასიმო ამბროზინი

}
|დაბადების ადგილი = პეზარო იტალია
|გარდაცვალების თარიღი =
|გარდაცვალების ადგილი =
|სიმაღლე = 182 სმ
|პოზიცია = ნახევარმცველი
|მიმდინარე კლუბი =
|ახალგაზრდული წელი1 = 1992–1994
|ახალგაზრდული კლუბი1 = ჩეზენა
|წელი1 = 1994–1995
|კლუბი1 = ჩეზენა
|მატჩი1 = 25
|გოლი1 = 1
|წელი2 = 1995–2013
|კლუბი2 = მილანი
|მატჩი2 = 344
|გოლი2 = 29
|წელი3 = 1997–1998
|კლუბი3 =

მასიმო ამბროზინი (; დ. 29 მაისი, 1977, პეზარო, მარჩე, იტალია) — იტალიელი ყოფილი ფეხბურთელი, რომელმაც კარიერის უმეტესი ნაწილი სერია -ს კლუბ „მილანში“ გაატარა. კარიერა 1992 წელს დაიწყო იტალიურ „ჩეზენაში“, 1995 წელს კი „მილანში“ გადავიდა, სადაც 2013 წლამდე გუნდის უცველელი წევრი იყო. ამბროზინიმ „მილანში“ 344 მატჩი ჩაატარა და 29 გოლი გაიტანა. 2013 წელს გადავიდა „ფიორენტინაში“ და მომდევნო წელს საფეხბურთო კარიერა დაასრულა.

ჯილდოები
კლუბი
მილანი
სერია (4): 1995–96, 1998–99, 2003–04, 2010–11
კოპა იტალია (1): 2002–03
იტალიის საფეხბურთო სუპერთასი (2): 2004, 2011
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (2): 2002–03, 2006–07
უეფა-ს სუპერთასი (2): 2003, 2007
მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2007

ნაკრები
იტალიის ნაკრები
სიურპრაიზ-კრიკის ჩანჩქერი

სურპრის კრიკი — ჩანჩქერი აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, ქვინზლენდის შტატში. ამავე სახელის ჩანჩქერი აგრეთვე არის ავსტრალიის შტატ ახალი სამხრეთი უელსში. ეს ადგილი მდებარეობს ბარონის ეროვნული პარკში. ჩანჩქერის სიმაღლე შეადგენს 243 მეტრს. სურპრის კრიკის ჩანჩქერიდან 11 კილომეტრში მდებარეობს მარჯნის ზღვა, ხოლო ჩანჩქერიდან 1396 კილომეტრში მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ბრიზბენი.