iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზამირა უსმანოვა

ზამირა უსმანოვა — უზბეკი არქეოლოგი და უზბეკეთის ეროვნული უნივერსიტეტის არქეოლოგიის კათედრის პირველი ქალი კურსდამთავრებული. ის ცენტრალური აზიის იშვიათი ქალ არქეოლოგთაგან ერთ-ერთია; მისი კვლევების წყალობით დათარიღდა ქალაქ მერვის ციტადელი ერკ-კალა.

ადრეული წლები
უსმანოვა დაიბადა სამარყანდში. ბავშვობა ოჯახთან ერთად თურქმენეთში გაატარა, თუმცა აშხაბადის მიწისძვრის შემდეგ 1948 წელს ოჯახი ტაშკენტში გადაბარგდა.

საგრანტო სწავლების წარმატებით დასრულების შემდეგ ის ტაშკენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მასწავლებლად დასაქმდა, სადაც კითხულობდა კურსებს ისტორიის, არქეოლოგიისა და აღმოსავლეთის კვლევების მიმართულებებით. პედაგოგიური საქმიანობის პარალელურად უსმანოვა ამზადებდა სტუდენტებს აფრიკისა და ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებიდან, რათა გაეფართოებინა და გაეღრმავებინა მათი ცოდნა უზბეკეთის, ცენტრალური აზიისა და კავკასიის არქეოლოგიაში.

უსმანოვა აქტიურად მონაწილეობდა შახრისაბზის საცხოვრებელი სახლების ისტორიული ხუროთმოძღვრებისა და ქეშის რეგიონის არქეოლოგიური ობიექტების შესწავლაში. იუტაკეს შემადგენლობაში მან ჩაატარა ფართომასშტაბიანი კვლევები ძველი მერვის ციტადელზე — ერკ-კალაზე, რომელიც 1969 წელს მისი საკანდიდატო დისერტაციის თემადაც გადაიქცა.

1981-1992 წლებში ის ტაშკენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ცენტრალური აზიის არქეოლოგიის კათედრას ხელმძღვანელობდა. მისი ხელმძღვანელობით არქეოლოგიურმა ჯგუფმა ერკ-კალას ტერიტორიაზე გათხრებით გამოავლინა მერვის უძველესი ურბანული სტრუქტურა და ქალაქის ასაკი დაადგინა. ამ მიღწევისთვის იუნესკომ უსმანოვა აღიარა და გალინა პუგაჩენკოვასთან ერთად დაასახელა, როგორც რეგიონის მნიშვნელოვანი მკვლევარი.

1990-იან წლებში უსმანოვა ხელმძღვანელობდა გათხრებს შახრისაბზსა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე, რომლითაც ცდილობდა ამირ თემურის სამშობლო ქალაქის ასაკის დაზუსტებას. 1997 წლიდან ქეშის რეგიონი იქნა შესწავლის ობიექტად, როგორც გვიან ბრინჯაოსა და ადრეული რკინის ხანის ცენტრი. აღმოჩენილმა არქეოლოგიურმა მასალებმა და მათი იდენტიფიკაციამ ქალაქ ქეშთან დაკავშირებით საშუალება მისცა მეცნიერებს დაედგინათ შახრისაბზის, როგორც ისტორიული ცენტრის ასაკი, რის გამოც 2002 წელს ქალაქის 2700-ე იუბილე ოფიციალურად აღინიშნა.

უსმანოვა ტაშკენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის კათედრაზე მუშაობდა პენსიაზე გასვლამდე 1996 წელს. პენსიაზე გასვლის შემდეგაც აგრძელებდა მონაწილეობას სამეცნიერო კონფერენციებსა და სემინარებში.
სალსა გოლფი

სალსა გოლფი — ცივი საწებელი სქელი კონსისტენციით, რომელიც გავრცელებულია არგენტინაში. მზადდება მაიონეზისა და პომიდვრის სხვადასხვა სოუსის ბაზაზე (მაგ. კეტჩუპი). სალსას უმატებენ პიმენტოს, ორეგანოსა და ძირას.

წარმოშობა
გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, სოუსი გამოიგონა ექიმმა ლუის ფედერიკო ლელუარმა 1920-იანი წლების შუა პერიოდში, ზღვისპირა კურორტ მარ-დელ-პლატას გოლფის კლუბში. ის კრევეტებს მიირთმევდა, თუმცა ერთფეროვნად მოეჩვენა მხოლოდ მაიონეზის გარნირი, ამიტომ მიმტანს სთხოვა სხვადასხვა ინგრედიენტის (ძმარი, ლიმონი, მდოგვი, კეტჩუპი და ა.შ.) მოტანა, რომლებიც ერთმანეთს შეურია. მისი ფავორიტი კომბინაცია კეტჩუპი და მაიონეზი გახდა. ლელუართან ერთად მყოფებმა მიღებულ საწებელს სალსა გოლფი დაარქვეს და ის მალევე გავრცელდა მეზობელ ურუგვაისა და ჩილეში.

რეცეპტები
არსებობს სალსა გოლფის რამდენიმე რეცეპტი, მაგრამ მთავარი ინგრედიენტები ძირითადად მაიონეზი და კეტჩუპია. სოუსს არგენტინული არომატის მისაცემად უმატებენ სხვადასხვა სანელებელს, როგორიცაა პიმენტო, ორეგანო და ძირა. ნარევში ასევე შეიძლება შეგვხვდეს ვუსტერშირის სოუსი და მდოგვი
.

სალსა გოლფს იყენებენ სალათების, ხორცისა და სხვა საკვებისთვის არომატის მისაცემად და ის ტიპური არგენტინული კერძის, პალმიტოს ენ სალსა გოლფის მთავარი ინგრედიენტია.

პარაგვაიში სალსა გოლფს ზოგჯერ მწყერის კვერცხთან ერთად ამზადებენ. სამხრეთ ამერიკის ფარგლებს გარეთ ეს საწებელი ცნობილია, როგორც მარი როუზის სოუსი ან ფრაის სოუსი.

არგენტინულ კერძს რევუელტო გრამახო ხშირად სალსა გოლფთან ერთად მიირთმევენ.
ქვათეთრი (თიღვის მუნიციპალიტეტი)

ქვათეთრი — თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ქვათეთრისა და შუა ქვათეთრის ძველი საერთო სახელწოდება.

სოფელი „ქვათეთრისის“ სახელით იხსენიება იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ ( საუკუნის მიწურული) ფცის ხეობის სოფლებს შორის. ამჟამად ოკუპირებული ტერიტორიაა.

ქვათეთრის ან ქვათეთრისის სახელწოდებით სოფლები არის ასევე ქარელის მუნიციპალიტეტში (ქვათეთრი), ისტორიულ ზურტაკეტის მხარეში (ქვათეთრისი) და შავშეთში (ახლანდ. ქირეჩლი, თურქეთი).
ძეხვი და წიწაკა

ძეხვი და წიწაკა ― იტალიურ-ამერიკული სამზარეულოსთვის დამახასიათებელი კერძი, რომელიც მზადდება იტალიური ძეხვითა და წიწაკით (უმეტესად ბულგარული წიწაკით). მას ძირითადად მიირთმევენ, როგორც მთავარ კერძს, თუმცა ზოგჯერ დამატებითი გარნირიც აქვს, როგორიცაა პომიდვრის სოუსი, ხახვი და პასტა. იშვიათ შემთხვევაში იგი სენდვიჩის სახითაცაა წარმოდგენილი .

ამერიკის შეერთებულ შტატებში ძეხვსა და წიწაკას იტალიური დელიკატესების მაღაზიების მენიუში შეხვდებით, განსაკუთრებით პოპულარულია სან-ჯენაროს დღესასწაულზე, სადაც ის პირველად 1926 წელს მოამზადეს. ძეხვსა და წიწაკას იტალიური წარმოშობის ქუჩის ფესტივალებზე, დღესასწაულებსა და ღონისძიებებზე დიდი ადგილი უჭირავს, ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც კი.
ალფრედ ისტი

ალფრედ ისტი (ინგლ. )(დ.15 დეკემბერი, 1844 — გ.28 სექტემბერი, 1913 ) — ინგლისელი მხატვარი

ცხოვრება
ისტი დაიბადა კეტერინგში, ნორთჰემპტონშირში და სწავლობდა გლაზგოს სამხატვრო სკოლაში. მხატვრის რომანტიკულ პეიზაჟებში მკვეთრად იგრძნობა ბარბიზონის სკოლის გავლენა. 1906 წელს გამოაქვეყნა წიგნი სახელად „პეიზაჟის მხატვრობის ხელოვნება ზეთოვანი საღებავებით“. 1888 წლის აპრილში გამართა გამოფენა -ის გალერეაში ტ. კ. გოტჩთან და უ.ეიერსტ ინგრამთან ერთად, ხოლო შემდეგ წელს საზოგადოების გენერალურმა დირექტორმა, მარკუს ჰუიშმა დაავალა ექვსი თვის განმავლობაში იაპონიაში ყოფნა, რათა შეექმნა ქვეყნის პეიზაჟები.

ისტი ეწვია ესპანეთს მას შემდეგ რაც იმოგზაურა ალხესირასში.

1906 წელს აირჩიეს ბრიტანეთის სამეფო მხატვართა საზოგადოების პრეზიდენტად.პოზიციას იკავებდა გარდაცვალებამდე. იმავე წელს გამოაქვეყნა 107-გვერდიანი ილუსტრირებული წიგნი “პეიზაჟის მხატვრობის ხელოვნება ზეთოვანი საღებავებით”;
წიგნში აღწერა ფერების, ნახევარტონებისა და ფანქრის ესკიზების გამოყენების ტექნიკა.
წინასიტყვაობაში აღნიშნა: „პეიზაჟის მხატვრობაში უდიდესი შეცდომები გვხვდება – რამდენადაც წინააღმდეგობრივიც არ უნდა ჟღერდეს – არა ტექნიკის საკითხში, არამედ მხატვრის დამოკიდებულებაში ბუნებისადმი”.

ისტის პორტრეტი შექმნა ფილიპ დე ლასლომ. ალფრედ ისტის სახელობის სამხატვრო გალერეა კეტერინგშია, რომელიც დაპროექტებული იყო ჯონ ალფრედ გოტჩის მიერ, გაიხსნა 1913 წლის 31 ივლისს. ალფრედ ისტის გალერეა ნორთჰემპტონშირის უძველესი სამხატვრო გალერეაა.
1899 წელს ისტი აირჩიეს სამეფო აკადემიის ასოცირებულ წევრად, ხოლო 1913 წელს კი აირჩიეს სრულ წევრად.
1913 წლის 28 სექტემბერს ალფრედ ისტი გარდაიცვალა ლონდონის რეზიდენციაში, ბელსაიზ პარკში. ისტის სხეული უკან დააბრუნეს კეტერინგში და განათავსეს სამხატვრო გალერეაში.

გალერეა
აფრიტადა

აფრიტადა ― ფილიპინური კერძი, რომლის მთავარი ინგრედიენტია პომიდვრის სოუსში მოშუშული ქათმის, საქონლის ან ღორის ხორცი სტაფილოსთან, კარტოფილთან და წითელ ან მწვანე ბულგარულ წიწაკასთან ერთად. მას მიირთმევენ თეთრი ბრინჯის გარნირად და ფილიპინურ ოჯახებში ხშირად ამზადებენ. არსებობს კერძის ვარიაცია ზღვის პროდუქტებითაც.

ეტიმოლოგია
სახელი „აფრიტადა“ ესპანური „ფრიტადიდან” („შემწვარი“) მომდინარეობს, რაც კერძს მომზადების ტექნიკის გამო ჰქვია – ხორცს წვავენ ტაფაზე, შემდეგ კი მის ნაჭრებს პომიდვრის სოუსში აწყობენ.

აღწერა
აფრიტადა ჩაშუშული კერძია. მის მოსამზადებლად დაჭრილ, შემწვარ ხორცს ბოსტნეულთან, მათ შორის ხახვთან, ნიორთან, პომიდვრის პასტასთან, სტაფილოსთან, კარტოფილთან, ბულგარულ წიწაკასთან და სანელებლებთან ერთად ათავსებენ. ნარევს ხარშავენ ნელ ცეცხლზე, სანამ ბოსტნეული არ დარბილდება. ხშირად აფრიტადას მიირთმევენ თეთრ ბრინჯთან ერთად.

ვარიანტები
აფრიტადას სხვადასხვა სახელი აქვს, რომლებიც კერძის ძირითადი ინგრედიენტების მიხედვით იცვლება. ყველაზე გავრცელებულია აფრიტადანგ მანოკი (ქათამის აფრიტადა), აფრიტადანგ ბაკა (ძროხის ხორცის აფრიტადა) და აფრიტადანგ ბაბოი (ღორის აფრიტადა). არსებობს აფრიტადას ვარიაცია ზღვის პროდუქტებითაც, რომელშიც ნებისმიერი სახის ხორცს ზღვის პროდუქტებით, მაგალითად თევზით ან მიდიებით ანაცვლებენ, თუმცა სოუსი იგივეა.

ჰამონადოს სტილის აფრიტადა შედარებით განსხვავებულია – მას უმატებენ ანანასის ნაჭრებს და მზადდება შემწვარი ქათმის ხორცით. ეს ტკბილი ვარიანტი ცნობილია, როგორც "ანანასის აფრიტადა". ჰამონადოს სტილის კერძს არ აქვს პომიდორი.

მსგავსი კერძები
აფრიტადას მრავალი კერძი წააგავს. ფილიპინური მენიუდო და კალდერეტა შეიცავს ტომატის სოუსსა და ბანანის კეტჩუპს, თუმცა მენიუდოში ხორცის ნაცვლად დაჭრილი ღვიძლია, ხოლო კალდერეტა ექსკლუზიურად თხის ხორცით მზადდება. იგადოს უმატებენ ღვიძლს, მაგრამ აკლებენ ტომატის სოუსს.
ლოლა დოდხუდოევა

ლოლა დოდხუდოევა (დ. 1951) — ტაჯიკი ისტორიკოსი.

დოდხუდოევა დაიბადა დუშანბეში და არის ნაზარშო დოდხუდოევის ქალიშვილი; 1973 წელს მან ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტიში მიიღო არაბისტიკის მიმართულების განათლება. 1977 წელს დაიწყო მუშაობა ტაჯიკეთის მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, ეთნოგრაფიისა და არქეოლოგიის ინსტიტუტში შუა საუკუნეების ისტორიის განყოფილების მკვლევრად; მოგვიანებით კი ამავე განყოფილების ხელმძღვანელიც გახდა.

1993–1994 წლებში დოდხუდოევა მუშაობდა ტაჯიკეთის განათლების სამინისტროში; 1996–1997 წლებში კი იყო „ღია საზოგადოების ინსტიტუტის“ ტაჯიკეთის ფილიალის დირექტორის მოადგილე. 2000 წლის მარტში იგი დაინიშნა იუნესკოს ტაჯიკეთის ეროვნული კომისიის გენერალურ მდივნად. სპეციალიზაციით დოდხუდოევა არის ისლამის ისტორიის მკვლევარი და ყურადღებას ამახვილებს რელიგიის როლზე შუა საუკუნეების ცენტრალური აზიის მოვლენებსა და პროცესებში,

სქოლიოები
ეროვნული ლიგა 2026

ეროვნული ლიგა 2026 — საქართველოს უმაღლესი ლიგის 38-ე გათამაშება.

ფორმატი
ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი უნდა ითამაშოს.

ტურნირის გამარჯვებული ჩემპიონთა ლიგაზე მონაწილეობას დაიწყებს შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე ადგილზე გასული გუნდი და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს უეფას კონფერენციების ლიგაზე შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, უეფას კონფერენციების ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის 3-ადგილოსან გუნდს.

კლუბები
}

ჰეტ-ტრიკები
}
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 592

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 592 მიღებულია 1986 წლის 8 დეკემბერს, არამიმხრობელი ქვეყნების მოძრაობის თავმჯდომარის სტატუსით ზიმბაბვეს წარმომადგენლის წერილის განხილვის შემდეგ, საბჭომ კვლავ დაადასტურა ჟენევის კონვენციები და დაგმო ისრაელის თავდაცვის ძალების მიერ სტუდენტურ დემონსტრაციაზე ცეცხლის გახსნა, რის შედეგადაც ბირზეიტის უნივერსიტეტში ორი სტუდენტი დაიღუპა.

საბჭომ მოუწოდა ისრაელს, დაეცვა ჟენევის კონვენციები, გაეთავისუფლებინა ბირზეიტის უნივერსიტეტში დაკავებული ყველა დემონსტრანტი და მოუწოდა ყველა მხარეს, გამოეჩინათ მაქსიმალური თავშეკავება არსებულ ვითარებაში.ასევე, საბჭომ სთხოვა გენერალურ მდივანს, წარმოედგინა ანგარიში მიმდინარე რეზოლუციის შესრულების შესახებ 1986 წლის 20 დეკემბრამდე.მოგვიანებით, ანგარიშში აღწერილი იყო ისრაელის პოზიცია, რომლის მიხედვითაც ისრაელი მოქმედებდა „პროპორციული ძალით“ არეულობის შესაკავებლად, რომელიც მომდინარეობდა პალესტინის განმათავისუფლებელი ორგანიზაციის ელემენტებისგან. ისრაელმა ასევე განაცხადა, რომ ჟენევის კონვენციის წესები იურიდიულად არ ვრცელდებოდა აღნიშნულ ტერიტორიაზე, თუმცა ის შეასრულებდა რეზოლუციის ჰუმანიტარულ ელემენტებს.

რეზოლუცია მიღებულია 14 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, ხოლო აშშ-მ თავი შეიკავა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 593

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 593 ერთხმად მიიღეს 1986 წლის 11 დეკემბერს. მასში აღინიშნა გენერალური მდივნის მოხსენება, რომ არსებული გარემოებების გამო, გაეროს სამშვიდობო ძალების ყოფნა კვიპროსში კვლავაც აუცილებელი იყო პრობლემის მშვიდობიანი მოგვარებისთვის. საბჭომ გამოთქვა სურვილი, რომ ყველა მხარეს მხარი დაეჭირა ათპუნქტიანი შეთანხმების თემებს შორის მოლაპარაკებების განახლების შესახებ და სთხოვა გენერალურ მდივანს, 1987 წლის 31 მაისამდე კვლავ წარედგინა ანგარიში რეზოლუციის განხორციელების თვალყურის დევნების მიზნით.

საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი წინა რეზოლუციები, მათ შორის 365-ე (1974) რეზოლუცია, გამოთქვა შეშფოთება სიტუაციის გამო, მოუწოდა ჩართულ მხარეებს მშვიდობის მისაღწევად ერთად ემუშავათ და 1987 წლის 15 ივნისამდე კიდევ ერთხელ გააგრძელა კვიპროსში ძალების განლაგება, რომელიც შეიქმნა 186-ე (1964) რეზოლუციით.
კასიმა-ძინგუ

კასიმა-ძინგუ — შინტოისტური ტაძარი, რომელიც მდებარეობს იაპონიაში, იბარაკის პრეფექტურის ქალაქ კაშიმში. იგი წარმოადგენს მთავარ ტაძარს იაპონიის მასშტაბით არსებულ დაახლოებით 600 კაშიმას სალოცავს შორის.

მითოლოგია
ტაძარში თაყვანს სცემენ კამი (ღვთაება) ტაკემიკაძუტის („მამაცი და დამაშინებელი ღმერთი“). „კოძიკის“ თანახმად, იგი იმ სისხლისგან იშვა, რომელიც ღმერთ იძანაგის მახვილზე მოხვდა, როდესაც მან ცეცხლის ღმერთი კაგუცუტი მოკლა (ამ უკანასკნელმა დაბადებისას დედას — იძანამის — სასიკვდილო დამწვრობა მიაყენა). მითის სხვა ვერსიების მიხედვით, ტაკემიკაძუტი იცუ-ნო ოჰაბარის ვაჟი ან მიკაჰაიახის შთამომავალია.
შიკოტან-ძინძა

შიკოტან-ძინძია ან საკოტან-ძინძია — ყოფილი შინტოისტური ტაძარი იაპონიის დასახლება შიკოტანში (ამჟამად მალოკურილსკოე), კუნძულ შიკოტანზე. ტაძარი დაარსდა 1887 წელს. ზოგიერთი მონაცემით, იგი ააგეს თევზჭერისა და შრომის ღმერთის — ებისუს პატივსაცემად, სხვა წყაროების მიხედვით კი — იმპერატორ მეიძის და ზღვაოსნობის ღმერთების სადიდებლად, როგორც კოტოჰირაგუს ტიპის ტაძარი. საბჭოთა კავშირ-იაპონიის ომის შემდეგ ტაძარი დაინგრა.

ზოგადი ინფორმაცია
შიკოტან-ძინძია აგებული იყო სიმმეი-ძუკურის სტილში, რომლისთვისაც დამახასიათებელია მარტივი ორფერდი სახურავი და არქიტექტურული მორთულობების არარსებობა. სახალინელი მკვლევრის, იგორ სამარინის ვერსიით, კურილის კუნძულების სინტოისტური ტაძრების უმეტესობის სტილი მაინც ოდნავ განსხვავდებოდა ტრადიციული სიმეი-ძუკურისგან. თუმცა, სამხრეთ კურილებზე არსებობდა სხვა არქიტექტურული სტილით ნაგები ტაძრებიც. მაგალითად, მათ შორის ყველაზე დიდი — კუნაშირი-ძინძია (რომელიც ასევე აღარ არსებობს), მდებარეობდა კუნძულ კუნაშირზე (დღევანდელი დასახლება გოლოვნინო) და აგებული იყო გონგენ-ძუკურის სტილში,) სინტოისტური ნაგებობებისთვის ტრადიციული რიტუალური ჭიშკრის (ტორიი) გვერდით, შესასვლელის წინ აღმართული იყო ვეშაპის ძვლებისგან აგებული თაღი.

დღეისათვის მათგან თითქმის არაფერია დარჩენილი. კუნაშირზე, რომელიც შიკოტანის მსგავსად სამხრეთ კურილის საქალაქო ოლქის შემადგენლობაში შედის, დღემდე შესაძლებელია ზოგიერთი სინტოისტური და ბუდისტური ტაძრის ნანგრევების პოვნა. როგორც ადგილობრივი გაზეთი „ნა რუბეჟე“ წერდა: „1980-იან წლებში მოსკოვის განკარგულებით, სამხრეთ კურილის რაიკომის პირველმა მდივანმა გასცა ბრძანება, გაენადგურებინათ იაპონური კულტურის ყველა ძეგლი კუნაშირისა და შიკოტანის ტერიტორიაზე. ძეგლების ნაწილი მართლაც ააფეთქეს“.

ვეშაპის ხატება შინტოიზმში
სინტოისტურ მითოლოგიაში არსებობს ცნება ბაკე-კუძირა — ვეშაპის მოჩვენებითი სილუეტი. ამ ცხოველის პატივსაცემად იაპონიაში მთელ ტაძრებსაც კი აგებდნენ (კუძირა-ძინძია), ხოლო ე.წ. კუძირა-ტორიის — ვეშაპის ძვლებისგან დამზადებულ რიტუალურ ჭიშკარს — სალოცავის შესასვლელთან აღმართავდნენ. ცნობილია ასეთი ნაგებობების რამდენიმე მაგალითი, კერძოდ, უძველესი კუძირა-ტორიი დაბა ტაიძიში მდებარეობს. მსგავსი კონსტრუქციები იგებოდა იმ ტერიტორიებზეც, რომლებიც ოდესღაც იაპონიის მმართველობის ქვეშ იყო, მაგალითად — ტაივანში. რუსეთის ტერიტორიაზე ცნობილია ასეთი ნაგებობის ორი შემთხვევა: შიკოტანზე და სოფელ სატოში (მოგვიანებით იქ თანამედროვე კორსაკოვის რაიონის სასაზღვრო საგუშაგო „იუჟნაია“ ჩამოყალიბდა), რომელიც სახალინის სამხრეთით მდებარეობდა.

ვეშაპი-ღმერთისადმი რწმენას უკავშირდება კიდევ ორი ცნება — ჰიოტიაკუშინი („ნაპირზე გამორიყული ღმერთი“) და იორიკამი შინკო („მობრძანებული ღმერთის რელიგია“). ეს უკანასკნელი გულისხმობს იმ ძუძუმწოვრების გაღმერთებას, რომლებიც გაურკვეველი მიზეზების გამო ნაპირზე „გამოირიყებოდნენ“. იაპონიის სხვადასხვა ნაწილში გვხვდება ვეშაპის გორასამარხები და ვეშაპის საფლავები (რომლებიც ყოველთვის როდი წარმოადგენდნენ რელიგიური თაყვანისცემის ობიექტს). ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი გორასამარხი ქალაქ სეიოპში მდებარეობს, სულ კი იაპონიის კუნძულების ტერიტორიაზე ასამდე ასეთი ადგილია. იაპონიის ბევრ რეგიონში ვეშაპები ღმერთ ებისუსთან ასოცირდებიან.
უილიამ ბოლი

უილიამ ბოლი ( ან , დ. 1627 — გ. 1690) — ინგლისელი ასტრონომი. სამეფო საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი. საზოგადოების პირველი ხაზინადარი 1660-1663 წლებში.

ბიოგრაფია
უილიამ ბოლი დაიბადა სერ პიტერ ბოლისა და ენ კუკის ოჯახში. ის გახდა მგზნებარე ასტრონომი და ფლობდა თორმეტფუტიან ტელესკოპს. 1655 წელს, როდესაც სატურნის რგოლები, ხედვის ერთ სიბრტყეში მდებარეობის გამო გაუჩინარდნენ, ბოლმა და მისმა ძმამ პიტერმა, რგოლები პლანეტაზე ზოლის სახით დააფიქსირეს. იმავე წელს უილიამ ბოლმა გამოთვალა პლანეტა სატურნის ბრუნვის სიჩქარე.

1660 წელს ის 30 ფუტის სიმაღლიდან ჩამოვარდა. ამ უბედურმა შემთხვევამ მას ჯანმრთელობის პრობლემები დაუტოვა. 1666 წელს ის დევონში, თავის მამულში პენსიაზე გადავიდა, ხოლო 1668 წელს მერი პოსტჰუმ ჰასიზე დაქორწინდა. მათ ქორწინებაში ექვსი შვილი შეეძინათ. ოჯახის ქონების მართვა და ლონდონიდან მოშორებით ყოფნა, მის სამეცნიერო ინტერესებს ცოტა დროს უტოვებდა.

1665 წელს ბოლის მიერ სატურნზე ჩატარებული დაკვირვებების შეჯამებაში, მისმა კოლეგამ, რობერტ მორეიმ, აღნიშნა, რომ „მის დისკოს გარშემორტყმული წრიული ფიგურის არა ერთი, არამედ ორი სხეული ჩანდა“. თუმცა, ბოლის მიერ მისი დაკვირვებების ნახატების რეალური შესწავლა ამ მოსაზრებას არ ადასტურებს.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბოლი.
ნეძუ-ძინძია

ნეძუ-ძინძია — 1705 წელს დაარსებული სინტოისტური სალოცავი, რომლის სამონასტრო კომპლექსი ტოკიოს რაიონ ბუნკიოში მდებარეობს. ტაძარი ტოკიოს ერთ-ერთი უძველესი საკულტო ნაგებობაა, ხოლო მის ტერიტორიაზე არსებული რამდენიმე შენობა მნიშვნელოვანი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლადაა აღიარებული. სალოცავი აგებულია სინტოისტური არქიტექტურული სტილით — იში-ნო-მა-ძუკური, ნიკოში მდებარე ტოსიო-გუს ტაძრის მსგავსად.

ტაძარი სახელგანთქმულია თავისი აზალიების ფესტივალით , რომელიც მის ტერიტორიაზე აპრილის დასაწყისიდან მაისის დასაწყისამდე იმართება. მას ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც „ტოკიოს ულამაზეს სალოცავს“ და ქალაქის ერთ-ერთ „ყველაზე შთამბეჭდავ საგაზაფხულო სანახაობას“.

იგი ტოკიოს ათი გამორჩეული სალოცავიდან ერთ-ერთია.

ისტორია
ლეგენდის თანახმად, ნეძუს სალოცავი საუკუნეში, ახლანდელი ადგილიდან ჩრდილოეთით — სენდაგიში, იმპერატორ კეიკოს ვაჟმა, იამატო ტაკერუმ (ასევე ცნობილი, როგორც პრინცი ოსუ) დააარსა. ტაძრის მთავარი ღვთაებაა სუსანოო-ნო-მიკოტო — ზღვისა და ქარიშხლის „კამი“ (ღმერთი).

1705 წელს ტოკუგავას დინასტიის მეხუთე შოგუნმა, ტოკუგავა ცუნაიოშიმ, სალოცავი ნეძუში გადაიტანა. ეს გადაწყვეტილება მისი მემკვიდრის, ტოკუგავა იენობუს არჩევას უკავშირდებოდა, რომელმაც, თავის მხრივ, ეს ტაძარი საკუთარ მფარველ სალოცავად გამოაცხადა. გადასახლებამდელი ნაგებობებიდან დღეს აღარაფერია შემორჩენილი, თუმცა ტაძარი მაინც რჩება ქალაქის ერთ-ერთ უძველეს საკულტო ადგილად.

1868-1869 წლებში როდესაც იმპერატორმა მეიძიმ რეზიდენცია კიოტოს საიმპერატორო სასახლიდან ტოკიოში გადაიტანა, მან ტაძარში ელჩები გაგზავნა ღმერთებთან საშუამდგომლოდ.

არქიტექტურა
ტორიი
ნეძუს სალოცავის გარშემო უამრავი ტორიი (; სიტყვასიტყვით „ფრინველთა სადგომი“) მდებარეობს. ტაძრის ორ მთავარ შესასვლელს აღნიშნავს დიდი წითელი ტორიები მიოძინის სტილში, რაც შინტოისტური არქიტექტურისთვისაა დამახასიათებელი და ზედა ნაწილში ოდნავ მოხრილი ძელებით გამოირჩევა. მათ თავზე მოთავსებულ ფირფიტაზე ამოტვიფრულია ტაძრის სახელი — . ტორიების გვერდით კი ტრადიციული ფარნებია განლაგებული.

სალოცავის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნაობაა ალისფერი ტორიების ბილიკი, რომელიც მთავარი დარბაზის მარცხნივ, ბორცვზე გადის. ბილიკის შუაგულში მოწყობილია გადასახედი პლატფორმა, საიდანაც იშლება ხედი კოის (დეკორატიული კობრი) ტბორსა და ტაძრის მთავარ ეზოზე. აქვე მდებარეობს დამხმარე სალოცავი — ოტომე ინარი.

კიდევ ერთი, შედარებით მოკლე ტორიების გზა, კიბეებით ჩამოდის მეორე დამხმარე სალოცავიდან (კომაგომე) და უერთდება ტორიების დიდ ბილიკს.

ჰონდენი
ნეძუს სალოცავის მთავარი ნაგებობაა ჰონდენი (, მთავარი დარბაზი), რომელიც შესრულებულია იში-ნო-მა-ძუკურის სტილში. ეს არის რთული შინტოისტური არქიტექტურული სტრუქტურა, რომელშიც ჰაიდენი (სალოცავი დარბაზი), ჰეიდენი (შესაწირავი დარბაზი) და ჰონდენი (მთავარი დარბაზი) ერთმანეთთანაა დაკავშირებული და ერთი საერთო სახურავის ქვეშ მოქცეული.

მთლიანი კონსტრუქცია 1706 წლით თარიღდება. შენობის სამივე ნაწილს (ჰონდენი, ჰაიდენი და ჰეიდენი) ცალ-ცალკე მინიჭებული აქვს მნიშვნელოვანი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ტრანსპორტირება
ტაძრის ტერიტორიაზე შესვლა მნახველთათვის უფასოა.

სალოცავის შესასვლელები მდებარეობს: ნეძუს სადგურიდან 5 წუთის სავალზე; სენდაგის სადგურიდან — 9 წუთის სავალზე და ტოდაიმაეს სადგურიდან — 6 წუთის სავალზე.
რანო ხაბიბოვნა აბდულაევა

რანო ხაბიბოვნა აბდულაევა — (დ. 16 სექტემბერი, 1935, შოფირკონის რაიონი, ბუხარის ოლქი, უზბეკეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 12 იანვარი, 2025, ტაშკენტი, უზბეკეთი) — ისტორიკოსი, ცნობილი საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე. უზბეკეთის სსრ-ის დამსახურებული კულტურის მუშაკი (1985). ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1978).

ბიოგრაფია
1935 წლის 16 სექტემბერს დაიბადა ბუხარის ოლქის შოფირკონის რაიონში. იყო სკკპ-ის წევრი. მამა — ნკვდ-ის ოფიცერი.

1955—1988 წლებში მუშაობდა ეკონომიკური, სოციალური და პოლიტიკური მნიშვნელობის მქონე სხვადასხვა თანამდებობაზე. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „უზბეკეთის სსრ-ის კომკავშირის საქმიანობა 1959—1965 წლების შვიდწლედის გეგმაში“. სადოქტორო დისერტაციის თემა: „საბჭოების ხელმძღვანელობა სკკპ-ის მიერ განვითარებული სოციალიზმის პირობებში“.

1955—1988 წლებში მუშაობდა: მასწავლებლად; შოფირკონის რაიონის კომკავშირის კომიტეტის პირველ მდივნად; უზბეკეთის სსრ-ის კომუნისტური პარტიის შოფირკონის რაიკომის განყოფილების გამგედ; უზბეკეთის სსრ-ის კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის მდივნად და განყოფილების გამგედ; პარტიული ორგანიზაციის პირველ მდივნად; უზბეკეთის სსრ-ის კომკავშირის სამარყანდის ოლქკომის მდივნად; უზბეკეთის სსრ-ის კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის პირველ მდივნად; უზბეკეთის სსრ-ის კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის კულტურის განყოფილების გამგედ; უზბეკეთის სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ; უზბეკეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის იდეოლოგიის მიმართულების მდივნად.

1987 წლის 29 ოქტომბერს თ. გდლიანისა და ვ. ივანოვის ჯგუფის მიერ რანო აბდულაევა უსამართლოდ დააკავეს და მოსკოვის ბუტირკის ციხეში მოათავსეს. სსრ კავშირის უზენაესი სასამართლოს სხდომაზე მისი უდანაშაულობა დადგინდა, რის შემდეგაც 1990 წლის 15 იანვარს გაათავისუფლეს და ტაშკენტში დაბრუნდა.

როგორც ისტორიკოსმა, უზბეკეთის სსრ-ში პარტიულ და ახალგაზრდულ ორგანიზაციებზე მრავალი წიგნი დაწერა. ნაწარმოებში „ “ აღწერა სსრ კავშირის უზენაესი სასამართლოს სხდომაზე საკუთარი გამართლების პროცესი. გამოსცა წიგნი „ “. ეწეოდა მხატვრულ შემოქმედებასაც და ბავშვებისთვის ზღაპრებს წერდა. ოფიციალური მივლინებით მსოფლიოს 27 ქვეყანაში იმყოფებოდა.

აირჩიეს სსრ კავშირის უზენაესი საბჭოს 7-ე და 8-ე მოწვევის, ასევე უზბეკეთის სსრ-ის უზენაესი საბჭოს 6-ე, 9-ე, 10-ე და 11-ე მოწვევის დეპუტატად. იყო სკკპ-ის , და ყრილობების დელეგატი.

2025 წლის 12 იანვარს ტაშკენტში გარდაიცვალა.

ოჯახი
შვილიშვილი — აზიმ აჰმადხოჯაევი. 2023 წლის მარტიდან მუშაობდა უზბეკეთის ენერგეტიკის მინისტრის პირველ მოადგილედ და ატომური ენერგეტიკის განვითარების სააგენტოს დირექტორად.

ჯილდოები
შრომის წითელი დროშის ორდენი (3): 1971, 1973, 1976
საპატიო ნიშნის ორდენი: 1965
ხალხთა მეგობრობის ორდენი: 1982
უზბეკეთის სსრ-ის დამსახურებული კულტურის მუშაკი: 1985
ქვათეთრისი (ზურტაკეტი)

ქვათეთრისი — ისტორიული სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, ძველი ზურტაკეტის მხარეში.

მდებარეობდა სხალნარის დასავლეთით და დიდი გომარეთის აღმოსავლეთით. წერილობითი წყაროებში ცნობილია 1688 წლიდან. - საუკუნეებში აქაურ მებატონეებად იხსენიებიან გოსტაშაბიშვილები, ყაფლანიშვილები და თაყაიშვილები. სოფელი დასახელებულია იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ გომარეთისხევისა და ზურტაკეტისხევის სოფლებს შორის.