iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აგნეს არბერი

აგნეს რობერტსონ არბერი ( დ. 23 თებერვალი, 1879 — გ. 22 მარტი, 1960) — ბრიტანელი მცენარეთა მორფოლოგი და ანატომი, ბოტანიკის ისტორიკოსი და ბიოლოგიის ფილოსოფოსი. დაიბადა ლონდონში, თუმცა ცხოვრების დიდი ნაწილი კემბრიჯში გაატარა, მათ შორის ცხოვრების ბოლო 51 წელი. ის იყო პირველი ქალი ბოტანიკოსი, რომელიც აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად (1946 წლის 21 მარტი, 67 წლის ასაკში), რაც საერთო ჯამში სამმა ქალბატონმა შეძლო. ასევე იყო პირველი ქალი, რომელმაც მიიღო ოქროს მედალი ლონდონში ლონინის საზოგადოების მიერ (24 მაისი, 1948 წელი, 69 წლის ასაკში) თავისი წვლილისთვის ბოტანიკის დარგში. მისი სამეცნიერო კვლევები ძირითადად ფოკუსირებული იყო ერთლებნიან, ყვავილოვან მცენარეთა შესწავლაზე. აგნეს არბერმა ხელი შეუწყო მორფოლოგიური კვლევების განვითარებას ადრეულ საუკუნეში. მისი უკანასკნელი სამუშაო იყო ბოტანიკის ფილოსოფიის დარგი.

ბიოგრაფია
აგნეს არბერი დაიბადა 1879 წლის 23 თებერვალს, ლონდონში. ის იყო ჰენრი რობერტსონის და აგნეს ტერნერისა პირველი შვილი. მას ჰყავდა სამი უმცროსი დედმამიშვილი, დონალდ სტრუან რობერტსონი (რომელიც შემდგომში კემბრიჯის უნივერსიტეტში გახდა ბერძნულის პროფესორი), ჯანეტ რობერტსონი, რომელიც შემდეგში პორტრეტების მხატვარი გახდა და მარგარეტ რობერტსონი.

რვა წლის ასაკში არბერი დადიოდა ჩრდილოეთ ლონდონის კოლეგიარულ სკოლაში, რომელიც ფრანცეს ბუსმა დააარსა. სკოლის მეცნიერების მასწავლებლის, მის ედით აიტკენის ხელმძღვანელობით, არბერმა აღმოაჩინა საკუთარი სიმპათიები ბოტანიკის მიმართ, არბერმა თავისი კვლევები პირველად სკოლის გაზეთში გამოაქვეყნა 1894 წელს. აქ აბნერი შეხვდა ეთელ სარგანტს, მცენარეების მორფოლოგისტს, რომელიც მეცნიერებათა კლუბს რეგულარულად უტარებდა პრეზენტაციებს. სარგანტი მომავალში გახდა არბერის მენტორი და კოლეგა.

1897 წელს არბერმა დაიწყო სწავლა ლონდონის უნივერსიტეტულ კოლეჯში. ის დაქორწინდა ედუარდ ალექსანდერ არბერზე (1870-1918) მათ ეყოლათ 1 ბავშვი, მურიელ აგნეს არბერი, რომელიც დაიბადა 1913 წელს, გახდა ბიოლოგი და გარდაიცვალა 2004 წელს.

ლონდონის უნივერსიტეტლ კოლეჯში სწავლამდე ის მუშაობდა სარგანტთან ერთად მის პირად ლაბორატორიაში, სადაც სარგანტმა არბერს გააცნო მიკროტექნიკები, რომლებიც გამოიყენება მცენარეების შესამზადებლად მიკროსკოპული გამოკვლევებისთვის. ის მინიმუმ ერთხელ დაბრუნდა ამ ლაბორატორიაში ზაფხულის არდადეგების დროს. სერგანტმა არბერი დაიქირავა სადღაც 1902-1903 წლებში, როგორც მკვლევარი-ასისტენტი, მცენარეების თესლების სტრუქტურების შესასწავლად. ამ დროს არბერმა გამოაქვეყნა მისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი. მცენარეთა მორფოლოგიის და ფილოსოფიის შესწავლა მომავალში მისი კვლევების მთავარი მიმართულება გახდა.

აგნეს არბერი გარდაიცვალა 1960 წლის 22 მარტს კემბრიჯში (დიდი ბრიტანეთი).
იგორი

იგორი (, ; გ. 945) — კიევის დიდი მთავარი 912 წლიდან, რიურიკოვიჩთა დინასტიის ფაქტობრივი დამაარსებელი. მემატიანე მის წარმომავლობას ნახევრადლეგენდარულ რიურიკს უკავშირებს. აგრძელებდა თავისი წინამორბედის ოლეგის საქმიანობას, თავისი მმართველობის ქვეშ გააერთიანა დნესტრსა და დუნაის შორის მცხოვრები აღმოსავლეთსლავური ტომები; ჩაახშო დრევლიანების აჯანყება. იყო ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფოს ტიპური მთავარი. 913 წელს ილაშქრა კასპიისპირეთში, მიაღწია ბაქოს და აიღო ბარდავი. 941 წელს წარუმატებლად დაესხა თავს კონსტანტინოპოლს. 944 წელს კვლავ გაილაშქრა ბიზანტიაზე, იმპერატორმა მას გამოსასყიდი შესთავაზა, რის შედეგადაც რუსებსა და ბერძნებს შორის ხელშეკრულება დაიდო. პირველი იყო რუსი მთავრებიდან, რომელიც პაჭინიკებს შეეტაკა; მათთან გააფორმა 5-წლიანი საზავო ხელშეკრულება. მოკლეს დრევლიანებმა, როდესაც განმეორებით მოითხოვა მათგან ხარკი.

აგრეთვე მოიხსენიება როგორც იგორ მოხუცი, იგორ და იგორ რიურიკოვიჩი (რიურიკის ძე).
ენცო ბეარზოტი

ენცო ბეარზოტი ( დ. 26 სექტემბერი, 1927, აიელო-დელ-ფრიული, ფრიული-ვენეცია-ჯულია, იტალია — გ. 21 დეკემბერი, 2010, მილანი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა მცველისა და ნახევარმცველის პოზიციაზე. იცავდა „პრო გორიციას“, „ტორინოს“, „ინტერის“, „კატანიის“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1975–1986 წლებში იყო იტალიის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. მისი ხელმძღვანელობით „სკუადრა აძურამ“ 1982 წელს მესამედ მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული.

კარიერა
საკლუბო კარიერა
ენცო ბეარზოტი საკლუბო კარიერას 1946 წელს, იტალიის სერია -ს მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „პრო გორიციაში“ იწყებს, სადაც 1948 წლამდე თამაშობს. მის რიგებში 39 მატჩში იღებს მონაწილეობას და 2 გოლი გააქვს. 1948 წლიდან 1951 წლამდე „ინტერის“ რიგებშია, სადაც იტალიის სერია -ს 19 შეხვედრას თამაშობს. 1951–1954 წლებში სერია -ს პირველობაზე მოასპარეზე „კატანიის“ ღირსებას იცავს (95 მატჩი, 5 გოლი). 1954–1956 წლებში „ტორინოს“ შემადგენლობაშია (65 მატჩი, ერთი გოლი). 1956–1957 წლების სეზონს კვლავ „ინტერის“ რიგებში ატარებს, სადაც ამჯერად 27 შეხვედრაში იცავს გუნდის ღირსებას. 1957 წლიდან „ტორინოს“ უბრუნდება და მომდევნო შვიდი სეზონის განმავლობაში მის შემადგენლობაში აგრძელებს თამაშს. „ბორდოსფერთა“ მაისურით სერია -ს 164 მატჩში გამოდის მოედანზე და შვიდჯერ იღებს მეტოქეთა კარს. სათამაშო კარიერას 1964 წელს, ამავე კლუბში ასრულებს.

მიღწევები
საკლუბო
კატანია
სერია : 1953–54
ტორინო
სერია : 1959–60
სამწვრთნელო
იტალია
მსოფლიო ჩემპიონატი: 1982
ინდივიდუალური
 ': 1982
მსოფლიოს წლის საუკეთესო მწვრთნელი -ის ვერსიით: 1982
ევროპის წლის საუკეთესო მწვრთნელის ზეპ ჰერბერგერის ჯილდო: 1982
 ' სამწვრთნელო მიღწევებისთვის: 1992
იტალიური ფეხბურთის დიდების დარბაზის წევრი: 2011
ჯოვანი დი ბიჩი დე’ მედიჩი

ჯოვანი დი ბიჩი დე’ მედიჩი (; დ. 1360 — გ. 20 თებერვალი, 1429) — მედიჩების დინასტიის ფუძემდებელი. იტალიელი ბანკირი და მედიჩის ბანკის დამაარსებელი. თავისი ბიზნესით მოპოვებული დიდძალი სიმდიდრისა და გავლენის წყალობით, იგი უბრალო ვაჭრიდან მონარქამდე ამაღლდა. მისი შთამომავლები იყვნენ ტოსკანის დიდი საჰერცოგოს დამაარსებელი კოზიმო მედიჩი, ასევე საფრანგეთის ორი დედოფალი: ეკატერინე და მარია მედიჩები, ასევე ოთხი რომის პაპი: ლეო , კლემენტ , პიუს და ლეო .

ბიოგრაფია
ჯოვანი დაიბადა 1360 წელს ფლორენციაში, ფლორენციის რესპუბლიკაში. იგი იყო ადგილობრივი მაცხოვრებლის, არც თუ ისე მდიდარი ავერარდო მედიჩისა და მისი ცოლის, ჯაკოპა სპინის ვაჟი. მისი გაჩენიდან მალევე ავერარდო დაიღუპა, თავის ქვრივსა და ხუთ შვილს კი მხოლოდ მცირე მემკვიდრეობა დაუტოვა.

თავდაპირველად, თავის სარჩენად ჯოვანი ბეწვეულის მრეცხავად მუშაობდა, საიდანაც შემოსავლის დანაზოგით გარკვეული თანხის დაგროვება და შემდგომში მისი გაპროცენტება დაიწყო. სულ რამდენიმე წელიწადში მან საკუთარი მედიჩის ბანკი დააფუძნა, რომელიც მალევე გახდა მთელს ევროპაში ცნობილი. მის ბანკში ანაბარი თვით რომის პაპსა და ევროპელ მონარქებს ჰქონდათ გახსნილი. მან ამით იმდენად დიდი თანხების დაგროვება მოახერხა, რომ მალე პოლიტიკური ინტერესები და ამბიციებიც გაუჩნდა. ჯოვანი მალევე მოხვდა ფლორენციის რესპუბლიკის სამმართველო საბჭოში, სადაც ისარგებლა მიმდინარე კონფლიქტებით და მის სათავეში მოვიდა.

სწორედ ამ პერიოდში ჩნდება ჯოვანისა და ზოგადად მედიჩების უდიდესი მტრები — ალბიცების დინასტია, რომლებიც აქამდე მართავდნენ ფლორენციას. მიუხედავად ამიას, მედიჩებმა მარტივად მოახერხეს ალბიცების დაჯაბნა, მიუხედავად მათი ინტრიგებისა. მედიჩის ბანკის წყალობით, ფლორენცია მალევე გადაიქცა სხვა სახელმწიფოების კომერციული ინტერესის მთავარ სფეროდ, რამაც მისი ეკონომიკის გაფურჩქვნას შეუწყო ხელი.

1410 წლიდან იგი აღარ კმაყოფილდება მხოლოდ ფლორენციით და რომში მიმდინარე პროცესებში აქტიურად ერთვება. ამ წელს იგი ცდილობდა თავისი მოკავშირე კარდინალი ბალთაზარ დე კოსა რომის პაპად აერჩიათ, რის სანაცვლოდაც იგი არ თაკილობდა არც დაშინებას და არც მოსყიდვას, თუმცა ამაოდ. მიუხედავად ამისა, რომის პაპი იოანე გახდა, რომელმაც პაპების მთავარ ბანკირებად მედიჩები აქცია. ასევე ჯოვანიმ მიიღო გადასახადების აკრეფვის პრივილეგიაც, რომლიდანაც დიდძალი ფული შედიოდა მის ბანკში. იგი გარდაიცვალა 1429 წლის 20 თებერვალს, 69 წლის ასაკში. ითვლება, რომ იგი მისმა მოსისხლე მტერმა ალბიციმ ყურძნით მოწამლა.

შვილები
კოზიმო (1389-1464), ფლორენციის პირველი მმართველი მედიჩთა დინასტიიდან. ცოლად შეირთო კონტესინა დე’ ბარდი, რომელთანაც ორი ვაჟი შეეძინა. მისი შთამომავალი იყო ფლორენციის ოქროს ხანის შემქმნელი ლორენცო მედიჩი და საფრანგეთის ლეგენდარული დედოფალი ეკატერინე მედიჩი, ასევე რომის პაპები ლეო და კლემენტ ;
დამიანო (1390), დაიღუპა ჩვილი;
ლორენცო (1394-1440), ცოლად შეირთო ჯინევრა კავალკანტი, რომელთანაც ორი ვაჟი შეეძინა. მისი შთამომავალი იყო ტოსკანის პირველი ჰერცოგი კოზიმო და ტოსკანის ყველა შემდგომი მედიჩი მონარქი, ასევე საფრანგეთის დედოფალი მარია მედიჩი და ორი რომის პაპი: პიუს და ლეო ;
ანტონიო (1398), დაიღუპა ჩვილი;
ფრთიანი ჰუსარები

ფრთიანი ჰუსარები, ან უბრალოდ ჰუსარები — პოლონეთისა და რეჩ პოსპოლიტის ელიტური კავალერია. ბრძოლის ველზე იბრძოდნენ საუკუნის დასაწყისიდან საუკუნის შუა წლებამდე. სპეციალიზებული იყვნენ მოწინააღმდეგის ცხენოსანთა ან ქვეითთა საბრძოლო რიგების გარღვევაზე შუბიანი კავალერიული დარტყმით. ჰუსარები შეიქმნენ – საუკუნეების მიჯნაზე და წარმოადგენდნენ მძიმე კავალერიის რაზმს სპეციფიკური საბრძოლო ტაქტიკით, შეიარაღებით, დაკომპლექტებით და იყენებდნენ ადვილად ამოსაცნობ გამორჩეულ ატრიბუტებს — ფრთებს (სხვადასხვა ხერხით იყო მიმაგრებული მებრძოლის ზურგზე), ძალიან გრძელ შუბებს წვერში ფლუგერით (პატარა ალამი) და მხეცების ტყავებს. ფრთიანი ჰუსარები მრავალი ათწლეულის განმავლობაში იყვნენ რეჩ პოსპოლიტის მთავარი დამრტყმელი ძალა ჩვეულებრივი ჰუსარებისაგან განსხვავებით, რომლებიც მსუბუქ კავალერიასა და დამხმარე ქვედანაყოფს წარმოადგენდნენ.

ჰუსარები იყვნენ სახალხო ავტორამენტის — პოლონეთის საბრძოლო ტრადიციის დაქირავებული მეომრების ქვედანაყოფი. პოლონეთ-ლიტვის სამხედრო ძალების ყველაზე მრავალრიცხოვანი და ბრძოლისუნარიანი ნაწილი იყო კავალერია, რომელშიც ჰუსარებს უდიდესი ნაწილი ეკავათ. მეომართა დანარჩენი ძალები მათ დამხმარეების როლს თამაშობდნენ, ქვეითების, არტილერიისა და კავალერიის თანამოქმედება ციდად მოწესრიგებული იყო. აქედან გამომდინარე, კავალერია და განსაკუთრებით მისი ყველაზე ბრძოლისუნარიანი ნაწილი — ჰუსარები იყვნენ რეჩ პოსპოლიტის მთავარი სამხედრო ძალა. დიდი ხნის განმავლობაში მთელ ევროპაში არ არსებობდა მათი თანასწორი, დამპირისპირებელი ძალა, რამაც მრავალჯერ მიიყვანა პოლონეთის სამეფო და ლიტვის დიდი სამთავრო გამარჯვებამდე.
ალექსი ფავორსკი

ალექსი ევგრაფის ძე ფავორსკი (; დ. 3 მარტი, 1860, პავლოვო — გ. 8 აგვისტო, 1945, ლენინგრადი) — საბჭოთა ორგანული ქიმიკოსი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. 1929 წლიდან. სოციალისტური შრომის გმირი (1945), სტალინური პრემიის ლაურეატი (1941).

ბიოგრაფია
ალექსი ფავორსკი დაიბადა 1860 წლის 3 მარტს. 1878 წელს ის შევიდა პედაგოგიური უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. ა. ფავორსკიმ სამეცნიერო მოღვაწეობა დაიწყო 1881 წელს ა. ბუტლეროვის ლაბორატორიაში. მან მიზნად დაისახა დიმეთილაცეტილენის შემჭიდროების რეაქციის მექანიზმის შესწავლა. 1891 წელს დაიცვა სამაგისტრო დისერტაცია, ხოლო ოთხი წლის შემდეგ — სადოქტორო. 1896 წელს იგი პროფესორია. ა. ფავორსკი წლების განმავლობაში იყო ლენინგრადის უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტის სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე, 1901 წლიდან ძირითად ქიმიური ჟურნალის — „რუსეთის ფიზიკა-ქიმიური საზოგადოების ჟურნალის“ პასუხისმგებელი რედაქტორი. იგი იყო მენდელეევის სახელობის საკავშირო ქიმიური საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი და ამ საზოგადოების ლენინგრადის განყოფილების პრეზიდენტი.

ფავორსკის ძირითადი შრომები ეძღვნება უჯერი ნახშირწყალბადების ქიმიურ საკითხებს, ორგანული ნაერთების იზომერიულ გარდაქმნებს.
კონტესინა დე’ ბარდი

კონტესინა დე’ ბარდი (; დ. 1390 — გ. 1473) — გამოჩენილი იტალიელი დიდგვაროვანი და ბარდების ძლევამოსილი ოჯახის წარმომადგენელი. 1415 წელს ცოლად გაჰყვა ფლორენციის სენიორ კოზიმო მედიჩის, რომელიც ფლობდა მედიჩების უზარმაზარი ბანკების ქსელს მთელ ევროპაში. მისი შთამომავლები იყვნენ ფლორენციის ჰერცოგი ლორენცო მედიჩი, საფრანგეთის დედოფალი ეკატერინე მედიჩი და ასევე ორი რომის პაპი: ლეო და კლემენტ .

ბიოგრაფია
კონტესინა დაიბადა 1390 წელს ფლორენციაში. იგი იყო ადგილობრივი დიდგვაროვნის, ვერნიოს გრაფ ალესანდრო დე’ ბარდისა და მისი ცოლის, კამილა პანოჩიესკის ასული. ბარდების ოჯახი წარმოშობით ბანკირები იყვნენ და ვერნიოს გრაფის წოდება 1343 წელს ჰქონდათ ნაყიდი.

1415 წელს, ფინანსური პრობლემების მოსაგვარებლად, ალესანდრომ კონტესინა მთელ ევროპაში ცნობილი ბანკირის, ჯოვანი მედიჩისა და პიკარდა ბუერის უფროს ვაჟზე, კოზიმო მედიჩიზე დააქორწინა. მედიჩებს ეს ქორწინება მხოლოდ თავიანთი სტატუსის ასამაღლებლად აწყობდათ, ვინაიდან ბარდების მსგავსად ისინიც ახლად გამდიდრებული ბანკირები იყვნენ. კონტესინამ კოზიმოს ორი მემკვიდრე გაუჩინა და კარგი დიასახლისიც გამოდგა. იგი ზრუნავდა ოჯახის ქონების შენარჩუნება-გაფართოვებასა და მის ერთიანობაზე.

მრავალწლიანი ქორწინებიდან კოზიმოსა და კონტესინას ორი ვაჟი ეყოლათ. ცნობილია, რომ იგი თავისი შვილივით ზრდიდა კოზიმოს არალეგიტიმურ ვაჟსაც, რომელიც მას ვენეციაში ყოფნის დროს შეეძინა ერთ-ერთი მოახლისგან.

კოზიმო მედიჩი 1464 წელს გარდაიცვალა და ოჯახს დიდძალი ქონება, მასთან ერთად კი ფლორენციის სენიორის ტახტიც დაუტოვა. ფლორენციის ახალი მმართველი კონტესინას უფროსი ვაჟი, პიერო გახდა, რომლის ცოლთან, ლუკრეცია ტორნაბუონთან კონტესინას შესანიშნავი ურთიერთობა ჰქონდა. მას ასევე ახლო ურთიერთობა ჰქონდა პიეროს ვაჟებთანაც, რომელთაც იგი ისე ზრდიდა, რომ დიდი პოლიტიკური ლიდერები გამხდარიყვნენ, რასაც მიაღწია კიდეც. იგი აგრეთვე აქტიურად ჩნდებოდა მაღალ წრეებში და არ ტოვებდა არცერთ მნიშვნელოვან ღონისძიებას.

კონტესინა გარდაიცვალა 1473 წლის ოქტომბერში. მისმა შვილიშვილმა ლორენცომ, მის პატივსაცემად, თავის ერთ-ერთ ასულს კონტესინა დაარქვა.

შვილები
პიერო (1416-1469), ფლორენციის სენიორი, ცოლად შეირთო ლუკრეცია ტორნაბუონი, რომელთანაც ხუთი შვილი შეეძინა;
ჯოვანი (1421-1463), ცოლად შეირთო ჯინევრა ალესანდრი, რომელთანაც ერთი ვაჟი შეეძინა;
გიუნტერ ბლობელი

გიუნტერ ბლობელი(დ. 21 მაისი, 1936 — გ. 18 თებერვალი, 2018) — ამერიკელი ბიოლოგი და ნობელის პრემიის ლაურეატი პროტეინების სიგნალების აღმოჩენაში რომელიც მათ ნავიგაციაში ეხმაებათ 1999 წელს.

ბიოლოგია
გიუნტერ ბლობელი დაიბადა ვალტერსდორფში, პრუსიის პროვინცია ქვემო სილესიაში, აღმოსავლეთ გერმანიაში. მისი ოჯახი 1945 წელს დრეზდენში გადაბარგდა რათა წითელი არმიისთვის თავი აერიდებინა. დრეზდენის სასინელი დაბომბვის შემდეგ 8 წლის გიუნტერი ოჯახის წევრებთან ერთად ქალაქის დასავლეთით მდებარე ნათესავის ფერმაში დარჩნენ. ომის შემდეგ გაზრდილი გიუნტერი დადიოდა საქსონიის ქალაქ ფრაიბერგის გიმნზიაში. ის სწავლობდა სამედიცინო ფაკულტეტზე ტიუბინგენის უნივრსიტეტში, რომელიც მან 1960 წელს დაამთავრა.

1986 წელს გიუნტერ ბლობელი დაინიშნა ჰოვარდ ჰიუზის სამედიცინო ინსტიტუტში. 1999 წელს მას გადაეცა ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა ან მედიცინაში სიგნალის პეპტიდის აღმოჩენისთვის.

ბლობელი გარდაიცვა 2018 წლის 18 თებერვალს, სიმსივნით ნიუ იორკში 81 წლის ასაკში.

ფილანტროპია
ბლობელი გახდა ცნობილი მისი აქტიური მხარდჭერის თვის დრეზდენის აღდგენაში, 1994 წელს გიუნტერ ბლობელმა დააარსა „დრეზდენის მეგობრები“ და გახდა ამ ორგანიზაციის პრეზიდენტი, მან მის მიერ 1999 წელს, ნობელის პრემიაზე აღებული თანხის 100% გადარიცხა დრეზდენის აღსადგენათ, ასევე ფრაუენკირხეს აღასაგენათ (დასრულდა 2005 წელს) და სინაგოგის ასაშენებლად.

პროფესიული კარიერა
ბლობელი მუშაობდა როკეფელერის უნივერსიტეტში ნიუ იორკში 1968 წლიდან. ის ცხოვრობდა ცოლთან, ლაურა მაიოგლიოსთან (ბარბეტას მფლობელი) ერთად ზემო მანჰეტენის აღმოსავლეთ მხარეს. იგი იყო ნესტლეს დირექტორთა საჭოს და სამედიცინო გუბერნატორთა საბჭოს კვლევათა ინსტიტუტის წევრი.
იულია სპირიდონოვა

იულია სპირიდონოვა , აგრეთვე ცნობილია, როგორც იულკა — ბულგარელი მწერალი და სცენარისტი.

ბიოგრაფია
იულია სპირიდონოვა დაიბადა 1972 წლის 30 ოქტომბერს, ბულგარეთის დედაქალაქ სოფიაში, მხატვართა ოჯახში.

პირველად, როგორც მწერალი 1995 წელს აღიარეს, როდესაც მისმა პირველმა მოკლე მოთხრობამ „საწოვარა“-მ მოიგო იუნესკოს ყოველწლიური ჯილდო. მისი მოთხრობა ინგლისურ და ფრანგულ მოკლე მოთხრობათა ანთოლოგიებში შევიდა. 1996 წელს იგი მიუნხენში, სტუდენტური კინოფესტივალის ჟიურიში მონაწილეობისთვის მიიწვიეს. 2006 წელს, მისმა პირველმა რომანმა „ “ მოიგო უდიდესი წლიური საბავშვო წიგნის ხელნაწერთა კონკურსი, რომელსაც მართავს ბულგარეთის მწერალთა ასოციაცია. 2007 წელს, რუსეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციამ სპირიდონოვა მოიწვია, როგორც ბულგარეთის წარმომადგენელი საერთაშორისო წიგნის ბაზრობაზე „“. 2008 წელს იულიას საბავშვო ზღაპარმა „ “-მა, რომელიც გაფორმებული იყო საერთაშორისოდ აღიარებული მხატვრის ივან განჩევის ილუსტრაციებით, დადებითი შეფასება მიიღო ჰააგის საერთაშორისო წიგნების ბაზრობაზე. 2010 წელს, ბულგარეთის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ იულია სპირიდონოვა მისი დამსახურებისთვის სპეციალური ჯილდოთი დააჯილდოვა, ახალგაზრდა თაობის სულიერი კულტურის განვითარებისთვის. 2011 წელს, „ “ საიტის მიერ წარმოებული კვლევის მიხედვით დადგინდა, რომ იულია სპირდონავას წიგნები ყველაზე ხშირად მოთხოვნადია.

იულია სპირიდონოვა ასევე ცნობილია თავისი სცენარისტობით, რომელმაც 400-ზე მეტი სცენარი დაწერა ბულგარეთის ეროვნული მაუწყებლისთვის. არის რამდენიმე სატელევიზიო შოუს, ბავშვებისა და მოზარდებისათვის გათვლილი სერიალის შემქმნელი და ავტორი.

იგი ბულგარეთის მწერალთა ასოციაციის წევრია.
ბრიუს ეიმსი

ბრიუს ნეითან ეიმსი — (დ. 16 დეკემბერი, 1928 — გ. 5 ოქტომბერი, 2024) — ამერიკელი ბიოქიმიკოსი, მოლეკულური ბიოლოგიის პროფესორი კალიფორნიის უნივერსიტეტში (ბერკლი), ეიმსის ტესტის გამომგონებელი.

ბიოგრაფია
ეიმსი გაიზარდა ნიუ იორკში, დაამთავრა ბრონქსის სამეცნიერო სკოლა. სწავლა განაგრძო ჯერ კორნელის უნივერსიტეტში ხოლო შემდეგ კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში.

ეიმსი აირჩეიეს ამერიკის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიის თანამშრომლად 1970 წელს.

მისი კვლევები ფოკუსირებული იყო სიმსევნესა და დაბერებაზე, ის არის 550-მდე სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი. ის არის ერთ ერთი ყველაზე ციტირებადი მეცნიერი ყველა დარგში.

ეიმსის ამჟამინდელი კვლევა ეთმობა აგენტების აღმოჩენას რომელიც დაბერებას შეაჩერებს. ის ასევე დაინტერესებულია მუტაგენებით, რომლის საშვალებითაც შესაძლებელია სიმსივნის თავიდან არიდება.

ბრიუს ეიმსმა 1998 წლიდან 2007 წლამდე ამერიკის ნაციონალურმა სიმსივნის სამკურნალო ცენტრისაგან 650 000 $-ზე მეტი ტანხა მიიღო.

ის დაქორწინდა ჯიოვანა ფერო-ლუცი ეიმსზე, რომელიც ასევე პროფესორია კალიფორრნიის უნივერსიტეტში (ბერკლში).

ეიმსი სინთეზურ კარცინოგენებზე
1970-იანებში, ბრიუს ეიმსმა გამოიგონა ეიმსის ტესტი, ეს არის მუტაგენების და პოტენციური კარციოგენების დაჯამების იაფი და მოსახერხებელი გზა. წინანდელი ტესტები მოითხოვდა ექსპერიმენტებს ცოცხალ ცხოველებზე და მიქონდა წარმოუდგენლად დიდი დრო. ამან ცხოველების გამოცდა არაპრაქტიკული გახადა დიდი მაშტაბებით გამოყენებისას. ეიმსის ტესტი იყენებს სპეციალურ ბაქტერიას მუტაგენებზე დასაკვირვებლად (ბაქტერია: ), ასევე არის იაფი და სწრაფი.

ეიმსის ლაბორატორიაში დეტალურა იკვლევდნენ მუტაგენებს და კარციოგენებს, ისინი ცდილობენ დაედგინათ თუ რა კლასიფიკაციას მიეკუთნებოიდნენ ისისნი. აქამდე, მეცნერები ყურადრებას მხოლოდ დადებით ან უარყოფით შედეგს აქცედნენ ყურადღებას, მოვლენის მაგნიდუდას კი უყურადღებოდ ტოვებდნენ, რაც იმას ნიშნავდა რომ უფრო და უფრო მეტი სხეული აღმოჩნდებოდა პოტენციურად მუტაგენური ვიდრე ეს რეალურად იყო და არ არსებობდა არანაირი ბერკეტი ამ სახის საფრთხის თავიდან არიდებისათვის. ეიმსი განაგრძობდა ბუნებრივ და ხელოვნურ ნაერთებზე დაკვირვებას, ამ დროს მან აღმოაჩინა რომ, მიუხედავად იმისა თუ რას ფიქრობდა ის და რას ფიქრობდნენ სხვები ხელოვნური ნაერთები უფრო კეთილგანწყობილები აღმოჩნდნენ ვიდრე ბუნებრივები. მისმა შემდგომმა სამუშაოდ საბოლოოდ გამოიწვია მისი დაცემა ბევრი გარემოსდამცველის სასარგებლოთ. როგორც აღმოჩნდა ბუნებრივი ქიმიური ნაერთებიც ხშორად არიან მუტაგენურები.

ის ეწინააღმდეგებოდა სინთეზური პესტიციდების და სხვა ისეთი ნივთიერებების აკრძალვას როგორიცაა დემინიზაიდი რომელიც აღმოჩნდა რომ კარციოგენური იყო. ეიმსმა გამოაქცეყნა შედეგები რომელიც აჩვენებდა რომ საჭმელი პროდუქტები შეიძლება ყოფილიყვნენ ცარციოგენურები.

ეიმსის ჯილდოები
ამერიკელ ქიმიკოსთა საზოგადოების ჯილდო 1964
ვართსვორთის ჯილდო 1981
ჰონდას პრიზი 1996
იაპონიის პრიზი 1997
პარიზის მედალი 1998
აშშ-ის მეცნიერებათა ნაციონალური მედალი 1998
ბრჭყალებიანი მაიმუნი

ბრჭყალებიანი მაიმუნი, მოთამაშე მაიმუნი — ცხოველთა გვარი ბრჭყალებიანი მაიმუნების ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 15–30 სმ, კუდისა 18–40 სმ, იწონიან 230–450 გრამს. შეფერილობა სხვადასხვაგვარია: მთლად შავი (. ), ტანი შავი, თავი თეთრი (. ) და სხვ. ბეწვი ხშირი და საკმაოდ გრძელია, ყურებზე ჩვეულებრივ ფუნჯები აქვთ. ცნობილია 6 სახეობა. გავრცელებული არიან სამხრეთ ამერიკაში (ბრაზილია და ბოლივია). მეხეური ცხოველებია, ძალიან მოხერხებულები და სწრაფები არიან. ბინადრობენ 3–12 სულისაგან შემდგარ ჯგუფებად. აქტიურობენ დღისით. იკვებებიან ხეების ფოთლებითა და ნაყოფებით, მწერებით, მცირე ზომის ფრინველებითა და მათი კვერცხებით. მაკეობა 140–150 დღე გრძელდება; შობს 1–3 ნაშიერს; მამალი ხშირად მონაწილეობს მათ გაზრდაში.
სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია

სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია, აგრიკულტურული გეოგრაფია — საზოგადოებრივი გეოგრაფიის დარგი, რომელიც შეისწავლის ტერიტორიული დიფერენციაციისა და სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ორგანიზაციის კანონზომიერებებს, თავისებურებებსა და ფორმებს, ბუნებრივ, ისტორიულ და სოციალურ-ეკონომიკურ ფაქტორებს, რომლებიც განსაზღვრავენ მისი განლაგების სპეციფიკასა და განვითარების ძირითად მიმართულებას. სოფლის მეურნეობის განლაგება მჭიდროდ უკავშირდება გეოგრაფიულ გარემოს, კერძოდ, ბუნების ისეთ კომპონენტებს, როგორიცაა რელიეფი, ნიადაგი და ჰავა. სოფლის მეურნეობის გეოგრაფიის კვლევის მთავარი მიმართულებაა სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ზოგადი განლაგება და ტერიტორიული ორგანიზაცია, მიწის რესურსების გეოგრაფია, სასოფლო-სამეურნეო მიწების გამოყენება, სასოფლო-სამეურნეო წარმოების დარგების გეოგრაფია (მემცენარეობა და მეცხოველეობა), სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ტიპოლოგია და დარაიონება, აგროსამრეწველო ინტეგრაციისა და სასოფლო ტერიტორიაზე აგრარული სექტორის განვითარების გეოგრაფიული ანალიზი, სოფლის მეურნეობის სოციალური გეოგრაფია.

სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია დაკავშირებულია რიგ საბუნებისმეტყველო (სოფლის მეურნეობის მეცნიერებები, ნიადაგთმცოდნეობა, კლიმატოლოგია, ფიზიკური გეოგრაფია, ნიადაგების გეოგრაფია) და საზოგადოებრივი (ეკონომიკა, სოციოლოგია, ეთნოლოგია, ისტორია, მოსახლეობის გეოგრაფია, სტატისტიკა და სხვა) მეცნიერების დარგებთან, აგრეთვე, კარტოგრაფიასთან. სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია ითავსებს კვლევების საველე (საექსპედიციო) და კამერალურ მეთოდებს. ფართოდ გამოიყენება სტატისტიკური, სოციოლოგიური, შედარებით-გეოგრაფიული, ისტორიულ-გეოგრაფიული და კარტოგრაფიული მეთოდები, აგრეთვე, აერო- და კოსმოსური ფოტოგადაღება, მათემატიკური მოდელირება, ტიპოლოგია და დარაიონება.

სოფლის მეურნეობის გეოგრაფიის კვლევების მთავარი პრაქტიკული მნიშვნელობაა სოფლის მეურნეობის წარმოებისა და ძირითადი სოციალურ-ეკონომიკური და ეკონომიკური პრობლემების, სოფლის მეურნეობის მდგრადი განვითარების გზებისა და ფორმების, რაციონალური ბუნებათსარგებლობის გამოვლინება, სურსათ-სანოვაგის უსაფრთხოება და ქვეყნებისა და რეგიონების მოსახლეობის სოციალური კეთილდღეობა. სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია უზრუნველყოფს აგრარული სექტორის გეოინფორმაციული მონიტორინგის შექმნასა და რეგიონული სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკის მეცნიერულ დასაბუთებას, სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ტერიტორიული ორგანიზაციის ოპტიმიზაციასა და აგრომრეწველობის კომპლექსს.