iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ესმესათვის – სიყვარულითა და სულმდაბლობით

"ესმესათვის – სიყვარულითა და სულმდაბლობით" (ინგლ. – ) არის ჯერომ სელინჯერის ნოველა, რომელიც თავდაპირველად გამოქვეყნდა ჟურნალ ნიუ-იორკერში 1950 წლის 8 აპრილს, ორი წლის შემდეგ კი შევიდა ავტორის კრებულში სახელწოდებით "ცხრა მოთხრობა". ნოველა არის არმიის სერჟანტის მოგონებები შეხვედრაზე, რომელიც მას ჰქონდა ახალგაზრდა გოგონასთან – ესმესთან, სანამ საბრძოლველად წავიდოდა. მისი უცნაური, მაგრამ მოსიყვარულე ურთიერთობა ესმესთან ეხმარება მას, რომ აიტანოს ომის სისაძაგლე და სულმდაბლობა. სისპეტაკის ნაკლებობა და უდანაშაულობა ახალგაზრდების სამყაროში, ბავშვობის სიყვარული, სიტყვებისა და წერის ძალა არის ნოველის თემატიკათა შორის.

ნოველა მაშინვე პოპულარული გახდა მკითხველებში. მისი გამოქვეყნებიდან ორ კვირაზე ცოტა დროში, 20 აპრილს სელინჯერს "უკვე ჰქონდა მიღებული უფრო მეტი წერილი ამ ნოველაზე, ვიდრე რომელიმე დანარჩენი ნაშრომის შესახებ, რომელიც მას გამოუქვეყნებია". ავტორის ბიოგრაფმა, პოლ ალექსანდერმა აღნიშნა, რომ ნოველა არის "მინორული შედევრი", ხოლო ჟურნალმა ტაიმმა მას "უთბილესი და საუკეთესო ცხრა მოთხრობიდან" უწოდა.
ვახტანგ კოტეტიშვილი

ვახტანგ კოტეტიშვილი (დ. 24 ოქტომბერი, 1893, დიდი თონეთი, ახლანდ. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი, — გ. 17 იანვარი, 1937) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი, ფოლკლორისტი, მოქანდაკე, ხელოვნებათმცოდნე.

ბიოგრაფია
1911 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია, 1911-1914 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის ფსიქო-ნევროლოგიური ინსტიტუტის პედაგოგიურ ფაკულტეტზე. 1918 წელს დაასრულა დერპტის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიური ფაკულტეტი; იქვე დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა. 1919-1926 წლებში მასწავლებლად მუშაობდა თბილისის სკოლებშიც. 1926 წელს მიიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც კითხულობდა ჯერ ფოლკლორის, 1929 წლიდან კი - მისივე ინიციატივით შემოღებულ პოეტიკის კურსს. 1922-1929 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხედრო აკადემიაში, იაკობ ნიკოლაძის ჯგუფში; 1928 წლიდან იქვე კითხულობდა ქანდაკების თეორიისა და ისტორიის კურსს. იყო გაზეთ „ქართული სიტყვის“ რედაქტორი. შეეწირა საბჭოთა რეპრესიებს.

შემოქმედება
ვახტანგ კოტეტიშვილის პირველი წერილი „საზოგადოებრივი მოტივები არჩილ მეფისა და დ. გურამიშვილის შემოქმედებაში“ 1912 წელს გაზეთ „სახალხო გაზეთში“ დაიბეჭდა. 1918 წელს ცალკე წიგნად გამოსცა შიო არაგვისპირელის შემოქმედების მიმოხილვა, 1921 წელს – „უოლტ უიტმენი პროლეტარიატის პოეტი“, 1925 წელს – „ალ. ყაზბეგი და მისი ავტორობის საკითხი“. მან პირველმა შექმნა საუკუნის ქართული ლიტერატურის ისტორიის კურსი.

კოტეტიშვილი ქართული ფოლკლორისტიკის ერთ-ერთ ფუძემდებლად ითვლება. მან ჩაუყარა საფუძველი საქართველოში მეცნიერულ-ფოლკლორულ ექსპედიციას. 1934 წელს გამოსცა „ხალხური პოეზიის“ პირველი ტომი.
ზენჯანის ოსტანი

ზენჯანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთი-ერთი. ესაზღვრება ირანის 7 ოსტანი: გილანი,ქურთისტანი, ჰამადანი, დასავლეთი აზერბაიჯანი, აღმოსავლეთი აზერბაიჯანი, არდაბილი და ყაზვინი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ზენჯანი. ზენჯანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 970,946 ადამიანს.

ზენჯანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: აზერბაიჯანული და თათი, მოსახლეობის დიდი ნაწილი საუბრობს ასევე სპარსულზეც.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ზენჯანის ოსტანი იყოფა 7 შაჰრესტნად.

აბჰერი
ეჯრუდი
ჰოდებენდეჰი
ჰორემდერეჰი
ზენჯანი
ტერომი
მეჰნეშეჰნი
ქურთისტანის ოსტანი

ქურთისტანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 4 ოსტანი: დასავლეთი აზერბაიჯანი, ჰამადანი, ზენჯანი და ქირმანშაჰი. ქურთისტანის ოსტანს ესაზღვრება აგრეთვე ერაყი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სანანდაჯი. ქურთისტანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1 440 156 ადამიანს (2006).

ქურთისტანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: ქურთული და აზერბაიჯანული, მოსახლეობის დიდი ნაწილი საუბრობს ასევე სპარსულზეც.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ქურთისტანის ოსტანი იყოფა 10 შაჰრესტანად.

ბანე
ბიჯარი
დეჰგოლანი
დივანდარე
ქამიარანი
მარივანი
ყორვე
სანამდაჯი
საყეზი
სარვაბადი
ქირმანშაჰის ოსტანი

ქირმანშაჰის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 4 ოსტანი: ჩრდილოეთიდან ქურთისტანი, აღმოსავლეთიდან ჰამადანი და ლურისტანი, ხოლო სამხრეთიდან ილამი. ქეირმენშაჰის ოსტანს ესაზღვრება აგრეთვე ერაყი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ქირმანშაჰი. ქირმენშაჰის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1,879,385 ადამიანს.

ქირმანშაჰის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ქურთული, საუბრობენ ქურთული ენის სხვადასხვა დიალექტებზეც.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ქირმანშაჰის ოსტანი იყოფა 14 შაჰრესტნად.

დალეჰო
გილენ-ე-გჰერბი
ჰერსინი
ისლამაბად-ე-გჰერბი
ჯევენრუდი
კენგევერი
ქირმინშაჰი
რევეჰი
ქესერ-ე-შირინი
რევენსერი
სეჰნერი
სერპოლ-ე-ზეჰები
სოლეს-ე-ბებეჯენი
სონქორი
საგაზაფხულო კულტურები

საგაზაფხულო კულტურები — ერთწლოვანი მცენარეები, რომლებიც გაზაფხულზე ითესება და მოსავალს იმავე წელს იძლევა. საგაზაფხულო კულტურები უფრო სითბოს მოყვარული მცენარეებია. საგაზაფხულო კულტურებია საგაზაფხულო ხორბალი, ქერი, შვრია, სიმინდი, ბრინჯი და სხვა; პარკოსნები — ლობიო, სოია, ბარდა და სხვა; ზეთოვანი მცენარეები — მზესუმზირა და აბუსალათინი; სართავი მცენარეები — ბამბა, სელი, კანაფი, კენაფი; ძირხვენები — ჭარხალი (შაქრის საკვები), სტაფილო და სხვა; აგრეთვე ბოსტნეული კულტურების უმეტესობა — პამიდორი, კომბოსტო, ბადრიჯანი, ხახვი, გოგროვნები და სხვა.

თესვის ვადის მიხედვით საგაზაფხულო კულტურები იყოფა საადრეო (ხორბალი, ქერი, შვრია, ჭარხალი, მზესუმზირა და სხვა) და საგვიანო (სიმინდი, ლობიო, სოია, გოგროვნები და სხვა) კულტურებად. 1980 წელს საქართველოში საგაზაფხულო კულტურებს 360 ათ. ჰა-ზე მეტი ფართობი ეკავათ.
ჰამადანის ოსტანი

ჰამადანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 6 ოსტანი: ქირმანშაჰი, ქურთისტანი, ზენჯანი, ყაზვინი, მარკაზი და ლურისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჰამადანი. ჰამადანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1 703 267 ადამიანს (2006).

ჰამადანის ოსტანში საკმაოდ ბევრი ენაა გავრცელებული. მოსახლეობის უმრავლესობა საურობს: სპარსულ და აზერბაიჯანულ ენებზე. მოსახლეობის საკმაოდ დიდი ნაწილი საუბრობს ასევე ლური და ლეკი ენებზე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ჰამადანის ოსტანი იყოფა 8 შაჰრესტნად.

ასედებედი
ბეჰერი
ჰამადანი
ქებუდრაჰანგი
მელეიერი
ნეჰევენდი
რეზენი
ტიუსერკენი
თეირანის ოსტანი

თეირანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 5 ოსტანი: მაზანდარანი, ყაზვინი, მარკაზი, ყუმი და სემნანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ირანის დედაქალაქი თეირანი. თეირანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 12,150,742 ადამიანს.

თეირანის ოსტანში საკმაოდ ბევრი ენაა გავრცელებული. მოსახლეობის უმრავლსობა საუბრობს: სპარსულ ენაზე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
თეირანის ოსტანი იყოფა 10 შაჰრესტნად.

შაჰრისტანები:
ყუმის ოსტანი

ყუმის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 4 ოსტანი: თეირანი, მარკაზი, სემნანი და ისპაჰანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ყუმი. ყუმის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1,064,456 ადამიანს.

ყუმის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ჰალაჯი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ყუმის ოსტანი იყოფა 1 შაჰრესტნად.

ყუმი
გიორგი თუხარელი

გიორგი ალექსანდრეს ძე თუხარელი (დ. 5 მაისი, 1891, გორი, — გ. 12 ივლისი, 1937) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე.

მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში, შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახალხო გვარდიაში (პოლკოვნიკი). 1918 წ. იყო აფხაზეთში ბოლშევიკური ამბოხების ჩახშობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ წითელ არმიაში ჩაირიცხა. 1921–1923 წლებში იყო ჯერ ქართული ბრიგადის მეთაური, შემდეგ დივიზიის შტაბის უფროსი. 1924-1927 წწ. მეთაურობდა მე-2 ქართულ მსროლელ დივიზიას. 1930 წ. დაამთავრა მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია. 1930–1935 წლებში მეთაურობდა რიგ დივიზიებს. მიენიჭა კომდივის წოდება. 1931 წ. გაწევრიანდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ პარტიაში. 1935 წლიდან იყო ამიერკავკასიის წითელდროშოვანი არმიის სარდლის მოადგილე. 1926–1936 წლებში საქართველოს სსრ ცაკ-ის წევრი. დაჯილდოებული იყო წითელი დროშის ორდენითა და 3 სხვა ორდენით. რეპრესირებულია და დახვრეტილია 1937 წელს.რეაბილიტირებულ იქნა 1957 წელს.
ნეპოტიზმი

ნეპოტიზმი (, ნათ. ბრუნვა ) — მეგობრებისა და ნათესავებისათვის განსაკუთრებული პრივილეგიების მინიჭება მათი დამსახურებისდა მიუხედავად. სიტყვა ნეპოტიზმი მომდინარეობს ლათინური სიტყვა „ნეპოსგან“, რაც დისშვილს/ძმისშვილს ან შვილიშვილს ნიშნავს.

ნეპოტიზმის ტიპები
პაპის
ნეპოტიზმმა სახელწოდება შუა საუკუნეების ეკლესიური გამოცდილებიდან შეიძინა, როდესაც კათოლიკური პაპები და ეპისკოპოსები, რომელთაც უბიწოების აღთქმა ჰქონდათ დადებული და თავიანთი შვილები არ ჰყავდათ, დისშვილებს/ძმისშვილებს ისეთ პრივილეგირებულ თანამდებობეს აძლევდნენ, რომლებიც ჩვეულებრივ მამიდან შვილზე გადადიოდა ხოლმე. ზემოთ ხსენებული ნათესავები ხშირად პაპების არალეგიტიმური შვილები იყვნენ, სწორედ ამიტომ ზოგიერთ ძველ განმარტებით ლექსიკონში „დისშვილი/ძმისშვილი“ განმარტებულია, როგორც სასულიერო პირების უკანონო შვილი. ზოგიერთმა პაპმა ასეთ „ნათესავს“ პოზიცია კარდინალამდე აუმაღლა და ხშირად ასეთი ქმედებები პაპის „დინასტიის“ გაგრძელებას ნიშნავდა. ნეპოტოზმის ასეთი ქმედებები 1692 წელს აიკრძალა პაპ ინოკენტ –ის მიერ. გამონაკლისად დაიშვა მხოლოდ კვალიფიციური ნათესავების დანიშნვა წამყვან თანამდებობებზე.

პოლიტიკური
ნეპოტიზმი დამახასიათებელია პოლიტიკისთვისაც, როდესაც ინიშნება ნათესავები, თანამდებობებზე არასაკმარისი კვალიფიკაციის შემთხვევაშიც კი.
მარკაზის ოსტანი

მარკაზის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 6 ოსტანი: თეირანი, ყაზვინი, ყუმი, ჰამადანი, ისპაჰანი და ლურისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არაქი. მარკაზის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1,351,257 ადამიანს.

მარკაზის ოსტანში საკმაოდ ბევრი ენაა გავრცელებული. მოსახლეობის უმრავლესობა საუბრობს: სპარსულ და ჰალაჯი ენებზე. დიდი ნაწილი საუბრობს ასევე თურქული ენებზე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
მარკაზის ოსტანი იყოფა 11 შაჰრესტნად და 18 ოლქად.
შირაზი

შირაზი — ქალაქი სამხრეთ ირანში, ფარსის ოსტანის ადმინისტრაციული ცენტრი, ირანში მოსახლეობის მხრივ რიგით მეექვსე ქალაქი; 2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 1,711,186 კაცს.

ქალაქი განლაგებულია ზაგროსის მთიანეთში, 1500 მეტრზე ზღვის დონიდან.

ისტორია
სასანიანთა დროს შირაზის ადგილას იყო დასახლება. როგორც ქალაქი დააარსეს არაბებმა საუკუნეში. - საუკუნის შუა წლებიდან ბუიდების სახელმწიფოს ერთ-ერთი ცენტრია. საუკუნეში ორჯერ დაიპყრო თემურლენგმა. - საუკუნეებში ცნობილი იყო შირაზის სამინიატურო სკოლა. საუკუნის ნახევარში ზენდების დროს გახდა ირანის დედაქალაქი. შირაზი საადისა და ჰაფეზის სამშობლოა. შირაზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 50 კმ დაშორებით არის პერსეპოლისის ნანგრევები. ხუროთმოძღვრულ ძეგლთაგან აღსანიშნავია ციხესიმაგრის კედლები და სხვა. შირაზის მახლობლად არის საადის მავზოლეუმი.
ლურისტანის ოსტანი

ლურისტანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 6 ოსტანი: ქირმანშაჰი, ჰამადანი, მარკაზი, ისპაჰანი და ხუზისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხორამაბადი. ლურისტანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1,716,527 ადამიანს.

ლურისტანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ლეკი, აგრეთვე ლურიზე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ლურისტანის ოსტანი იყოფა 10 შაჰრესტნად.

ალიგუდერზი
აზნა
ბორუჯერდი
დალფენი
დორუდი
დოურეჰი
ხორამაბადი
ხუდეშტი
პოლდოკთერი
სელსელეჰი
ილამის ოსტანი

ილამის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: ქირმანშაჰი, ლურისტანი და ხუზისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ილამი. ლურისტანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 545,787 ადამიანს.

ილამის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ქურთული, აგრეთვე ლური ენა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ილამის ოსტანი იყოფა 7 შაჰრესტნად.
საგვარჯილე

საგვარჯილე — კარსტრული მღვიმე საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ძევრის მახლობლად. მდებარეობს მდინარე შავიწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 220 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედა ცარცულ კირქვებში. ეხის ტიპის სიღრუეა (სიგრძე 13 მ, სიგანე 37 მ, სიმაღლე 20 მ).

საგვარჯილე მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლია. მის წინ, მეობის მარჯვენა მხრეს, მრავალი მცირე ზომის კარსტრული მღვიმე და ეხია, რომელთა ნაწილს ფეოდალურ ხანაში სამალავებად იყენებდნენ. საგვარჯილე გათხარეს 1951–1952 წლებში (ხელმძღვანელი ნ. ზ. ბერძენიშვილი). სტრატიგრაფიულ ჭრილში ფიქსირებულია 12 ფენა; ზედა პალეოლითის, ნეოლითის, ენეოლითის, ადრინდელი ბრინჯაოს, ანტიკური და ფეოდალური ხანის. საერთო სიმძლავრეა 13 მ. სტერილური შრეებით ერთმანეთისაგან გამოყოფილია პალეოლითური ხანის 5 ფენა. ქვედა ფენაში აღმოჩნდა ზედაპალეოლითური ხანის ქვის ნაწარმი, შუაპალეოლითური (მუსტიეს ეპოქის) წვეტანები და სახოკები. მომდევნო 4 ფენა შეიცავდა ზედა პალეოლითის სხვადასხვა საფეხურისათვის დამახასიათებელ ნივთებს (ზღვის ლოკოკინებისაგან დამზადებული ყელსაბამი; გეომეტრული ორნამეტრით შემკული ძვლის საკინძი, ტალკისაგან დამზადებული ძვლის საკინძი, ტალკისაგან დამზადებული წერტილოვანი ნაჭდევებით შემკული საკიდი — ავგაროზები, ცხოველთა გახვრეტილი კბილები და სხვა).

ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს ფენებში ნაპოვნია ირმის რქისგან დამზადებული თოხისნაირი იარაღი, ძვლის ჭვილთი, ანკესი, ნემსები, სადგისები და სხვა. მრავლადაა კაჟის ქვის ნაკეთობანი (სხვადასხვა ტიპის ისრისპირები და შუბისპირები, ქვის გახეხილ-გაპრიალებული იარაღი, სამაჯურები, კერამიკური ნაწარმი და სხვა).

ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს მასალა დაცულია აკად. ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, დანარჩენი — ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგარაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიის კვლევის ცენტრში.
ნუკას საყდარი

____

ნუკას საყდარი, ნუკა-საყდარი — შუა საუკუნეების ქართული ეკლესია და მონასტერი ამჟამინდელ თურქეთის პროვინცია ართვინში — ისტორიულ კლარჯეთში. მდებარეობს მდ. კარჩხალას ხეობაში, სოფელ ვერანაბაღის პირდაპირ, ხანძთის ზემოთ აღმართული კლდოვანი მთის კონცხზე. ტაძრის ზემოთაა განლაგებულია სოფელი შუა ფორთა.

არ იხსენიება ისტორიულ წერილობით წყაროებში. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის დაყოფით შედის ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქიაში. უმოქმედოა.
ხუროთმოძღვრება
ეკლესია წარმოადგენს ორნავიან ბაზილიკას, სამხრეთით ერთი წრიული გამყოფი სვეტით. ცენტრალური ნავი აფსიდით სრულდება, სამხრეთით კი დამატებითი სათავსია. ჩრდილოეთით მხოლოდ მცირე სადგომია საკურთხევლის გასწვრივ, რომლის ჩრდილოეთ კედელს კლდე წარმოადგენს. ეკლესიის იატაკის ქვეშ კრიპტა უნდა ყოფილიყო. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, სარკმლები თითო-თითოა დასავლეთით და სამხრეთით, სამიც – აღმოსავლეთით. გააჩნია ცალკე გამოყოფილი სათავსები საკურთხევლის ორივე მხარეს, რაც ერთადერთი შემთხვევაა ქართულ ორნავიან ტაძრებში. ნაგებია ცუდად გათლილი ქვის კვადრებითა და მოკლებულია ყოველგვარ შემკულობას. ნაშენებია ადგილობრივი კლდოვანი ქვით. ნუკას საყდარი კონსტრუქციული ტექნიკით საუკუნის ეკლესიათა დამახასიათებელი თვისებების მატარებელია (პარეხი, ესბეკი).

ბაზილიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს მონასტრის სხვა ნაგებობები – გალავნის კედელი შესასვლელი კარით, რომელსაც თაღოვანი გადახურვა აქვს, მასშივე ჩაშენებული კოშკისმაგვარ ნაგებობა და ნიშები. ეს შენობები, რომლებიც ნიკო მარს აქვს აღწერილი, მის დროს უკვე საკმაოდ დანგრეული და შებღალული ყოფილა.

იდენტიფიკაცია
პირველი ცნობებები ძეგლის შესახებ ნ. მარის „შავშეთისა და კლარჯეთში მოგზაურობის დღიურში“ მოგვეპოვება. მან ტაძრის ორი ფოტო გამოაქვეყნა და დეტალურადაც აღწერა, რადგან ხანძთის უმნიშვნელოვანეს მონასტრად მიიჩნია.

პავლე ინგოროყვამ დაასაბუთა ამ მოსაზრების მცდარობა. იგი ფიქრობდა, რომ ნუკა-საყდარი არის - საუკუნეებში არსებული ფორთის საეპისკოპოსოს კათედრალი, რომლის არსებობაც დვინის 506 წლის საეკლესიო კრების დამსწრე ქართველ ეპისკოპოსთა ჩამონათვლიდან ჩანს.

ვარაუდი გამოთქვა დ. კლდიაშვილმა. მისი აზრით, ნუკა-საყდარი არის „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ მოხსენიებული დაფანჩულთა საგვარეული სამარხი გუნათლის ვანი.

წერილობით ცნობათაგან ნუკა-საყდარს, ყველაზე მეტი ალბათობით, უკავშირდება ჟამთააღმწერლის მონათხრობი დაახ. 1280 წლის, ოპიზის მონასტრის დამარბეველი, მონღოლთა ლაშქრობის შესახებ. ოპიზას მიახლოებული მონღოლები ადგილის ამგვარი განსაზღვრება – მთაზე, ოპიზასა და მიძნაძორს შორის – მიესადაგება მხოლოდ ხანძთის მონასტერსა და ნუკა-საყდარს, ამასთან ხანძთა სწორედ წმ. გიორგის სახელობისაა, მაგრამ ძნელი წარმოსადგენია, რომ ჟამთააღმწერელს სახელგანთქმული სავანე მთის სახელწოდებით მოეხსენიებინა და არა ხანძთად.

გარკვეულ მითითებას შეიცავს თვით ტოპონიმიც: სიტყვა „ძეგლი“-ს ერთ-ერთი მნიშვნელობა ძველ ქართულში არის სვეტი. მართლაც, კლდე, რომელზეც დგას ნუკას საყდარი, კოლოსალურ ბუნებრივ სვეტს წააგავს და სავსებით ბუნებრივია, რომ მას „ძეგლი“ შერქმეოდა. ამდენად, სავარაუდოა, რომ ძეგლის წმ. გიორგი სწორედ გვიანდელი ნუკას საყდარი უნდა იყოს.

გალერეა
სურამის ლესია უკრაინკას მუზეუმი

ლესია უკრაინკას მუზეუმი — მემორიალური მუზეუმი ხაშურის მუნიციპალიტეტის დაბა სურამში. მუზეუმი განთავსებულია სურამელი აზნაურის, ცნობილი ეთნოგრაფის ნიკოლოზ აბაზაძის საუკუნის სახლში, მუზეუმის ფონდებში დაცულია ცნობილი უკრაინელი პოეტისა და მწერლის ლესია უკრაინკას ცხოვრებასა და შემოქმედებასთან დაკავშირებული მასალები: პოეტის კრებულები, ხელნაწერები, სხვადასხავა ხასიათის დოკუმენტები, სახვითი ხელოვნების ნიმუშები, ნუმიზმატიკური, ფოტო და ეთნოგრაფიული მასალა. მუზეუმის გახსნის ინიციატორი იყო გიორგი ლეონიძე. მუზეუმის წინ აღმართულია თამარ აბაკელიას მიერ შესრულებული ლესია უკრაინკას ძეგლი.
ლევან ხმალაძე

ლევან ხმალაძე (დ. 6 აპრილი, 1985, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, კვიპროსული „ოთელოსისა“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების ცენტრალური ნახევარმცველი.

კარიერა
საკლუბო
ლევან ხმალაძემ კარიერა 2001 წლიდან დაიწყო. თავდაპირველად თბილისის „ნორჩ დინამოელში“ დაიწყო თამაში, შემდეგ გადავიდა თბილისის „დინამოში“, ხოლო სამი სეზონის შემდეგ კლუბმა ბოლნისის „სიონში“ გაანათხოვრა. ლევანის ბოლნისური კარიერა ძალიან კარგ დროს დაემთხვა, 2005–2006 წლების სეზონში „სიონმა“ საქართველოს ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. 2010 წელს თამაშობდა ხაიფის „ჰაპოელში“. 2008 წელს ხმალაძე კვლავ დინამოში დაბრუნდა, სადაც 2013 წლამდე ითამაშა. 2013 წელს ხმალაძემ გიორგი შაშიაშვილთან და ირაკლი ლექვთაძესთან ერთად „დინამო“ დატოვა. სეზონის დასრულებამდე იცავდა საჩხერის „ჩიხურას“ ღირსებას. ივნისიდან კვიპროსული „ოთელოსის“ ფეხბურთელია.

სანაკრებო
ლევან ხმალაძე 2008 წლიდან თამაშობს ეროვნულ ნაკრებში. იმავე წლის აგვისტოში უელსთან გასამართ ამხანაგურ შეხვედრაში ნაკრების მწვრთნელმა ექტორ კუპერმა გამოიძახა. აღსანიშნავია, რომ ეს მატჩი ექტორისთვისაც და ლევანისთვისაც სადებიუტო იყო ეროვნულ ნაკრებში. შემდეგ იყო ძირითად შემადგენლობაში იტალიასთან.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (4): 2004/2005, 2005/2006, 2007/2008, 2012/2013
უმაღლესი ლიგა ფინალისტი (2): 2008/2009, 2010/2011
საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2008/2009, 2012/2013
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2013/2014
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2008/2009
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (2): 2009/2010, 2013/2014
ვოსხოდ-1

„ვოსხოდ-1“ — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ვოსხოდ“-ის სამადგილიანი კოსმოსური ხომალდი. კოსმოსში იფრინა 1964 წლის 12 ოქტომბერს.

ისტორია
ხომალდის მასა 5320 კგ. ორბიტაზე გაიყვანეს 1964 წლის 12 ოქტომბერს ვ. კომაროვის მეთაურობით. ხომალდში იყვნენ აგრეთვე მეცნიერი თანამშრომელი კ. ფეოქტისტოვი და ექიმი ბ. ეგოროვი. ორბიტის პერიგეუმის სიმაღლე იყო 177.5 კმ, აპოგეუმისა — 408 კმ. იფრინა 1 დღე-ღამე და დაეშვა კუსტანაიდან 312 კმ-ზე ჩრდილო-აღმოსავლეთით. კონსტრუქციისა და მოწყობილობის მიხედვით „ვოსხოდ-1“ განსხვავდებოდა „ვოსტოკის“ სერიის კოსმოსური ხომალდებისაგან. „ვოსხოდს“ ჰქონდა რბილად დაჯდომის სისტემა, აგრეთვე სარეზერვო სამუხრუჭო ძრავიანი ხელსაწყო, ახალი აპარატურა (იონურგადამწოდიანი დამატებითი საორიენტაციო სისტემა, გაუმჯობესებული სატელევიზიო და რადიოტექნიკური აპარატურა და სხვა). ფრენის მიზანი იყო მრავალადგილიანი პილოტირებული კოსმოსური ხომალდის გამოცდა ჯგუფური ფრენის დროს, კოსმონავტთა შრომისუნარიანობის გამოკვლევა, ფიზიკურ-ტექნიკური და სამედიცინო-ბიოლოგიურ გამოკვლევათა გაფართოებული პროგრამის ჩატარება და სხვა.
პრაქსიტელე

პრაქსიტელე (; დაახლ. ძვ. წ. 395, ათენი — დაახლ. ძვ. წ. 330) — ძვ. წ. საუკუნის უდიდესი ძველი ბერძენი მოქანდაკე, გვიანდელი კლასიკის წარმომადგენელი. მიიჩნევენ, რომ იგი იყო მოქანდაკე კეთისოდოტეს შვილი და მოწაფე, თუმცა, არც ერთი უძველესი წყარო ან წარწერა არ მიუთითებს მისი მამის სახელს. პრაქსიტელეს შემოქმედებამ დიდი გავლენა იქონია შემდგომი ხანის ბერძნული ხელოვნების განვითარებაზე.

ცხოვრება და შემოქმედება
პრაქსიტელე ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული ძველი ბერძენი მოქანდაკეა, რომლის შესახებ მრავალი ცნობა და წყარო მოიპოვება, თუმცა მისი ცხოვრების შესახებ ძალიან მწირი ინფორმაციაა. მხოლოდ ატიკის გარეთ (დელფოში, თესპიასა და ოლბიაში) ნაპოვნი რამდენიმე ხელნაწერიდან (სიგნატურიდან) არის დანამდვილებით ცნობილი, რომ ის ათენელი იყო, თუმცა დღემდე არ არის მიკვლეული ხელნაწერები ან ლიტერატურული თუ სხვა წყაროები, რომლებიც მიუთითებენ მისი მამის სახელს.

ძვ. წ. ს. 60–40-იან წლებში პრაქსიტელე ნაყოფიერად მოღვაწეობდა ათენში, ეფესოში და საბერძნეთის სხვა ქალაქებში. მის ნამუშევრებს ძირითადად ვიცნობთ მხოლოდ რომაული პირებითა და ძველ ავტორთა ცნობებით — ლიტერატურული წყაროებით პრაქსიტელეს ორმოცამდე ნაწარმოებია ცნობილი.

ჩვენამდე მოაღწია ერთადერთმა ნამუშევარმა, რომელიც ოლიმპიაში იპოვეს („ჰერმესი ყრმა დიონისესთან ერთად“, დაახლ. ძვ. წ. 340, ოლიმპიის მუზეუმი), თუმცა ზოგიერთი მკვლევარი ამ ნამუშევარსაც გვიანდელი ხანის პირად მიიჩნევს. პრაქსიტელე ადრინდელ პერიოდში („სატირი ღვინოს ისხამს“, დაახლ. ძვ. წ. 375) პოლიკლიტეს პრინციპებს იზიარებდა. ღმერთებისა და ქალღმერთების ფიგურებში მოქანდაკე შუქ-ჩრდილის ვირტუოზული გამოყენებით, მარმარილოს ფაქიზი დამუშავებით გადმოგვცემს სახეთა იდილიურ განწყობილებას, ნათელ და მშვიდ ჰარმონიას. პრაქსიტელეს ცნობილი ნამუშევრებია: „აპოლონი კლავს ხვლიკს“, (დაახლ. ძვ. წ. 370), „აფროდიტე“ კ. კოსისათვის (დაახლ. ძვ. წ. 360–350), „კნიდოსელი აფროდიტე“ (დაახლ. ძვ. წ. 350). ძვ. დროში ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი იყო „სატირი ისვენებს“.

ქალური სილამაზე პრაქსიტელემ წარმოსახა აფროდიტეს მრავალრიცხოვან ქანდაკებებში, რომელთაგან ყველაზე უფრო სახელგანთქმულია „კნიდოსის აფროდიტე“, რომელიც კუნძულზე ღია, მრგვალ ტაძარში იყო აღმართული და თავის დროზე აურაცხელ მნახველს იზიდავდა. პრაქსიტელეს შექმნილი აფროდიტე ქალურობის მაღალმხატვრული განსახიერებაა. მისი დამახასიათებელი თავისებურებაა: მშვენიერი სახე და გასაოცარი, თითქოს დაბნედილი, მეოცნებე გამოხედვა. პრაქსიტელეს მიერ შექმნილი სახე რამდენიმე საუკუნის მანძილზე წარმოადგენდა მიბაძვის საგანს.

პრაქსიტელეს სხვა ნაწარმოებების ერთი ნაწილი მხოლოდ გვიანდელი პირებითაა ცნობილი. ისინი აგრეთვე მითოლოგიურ სიუჟეტზეა აგებული და წარმოსახავენ ღმერთების ცხოვრების ჟანრულ სცენებს. უმეტესად ესაა იდეალური სილამაზით გამორჩეულ ვაჟთა გამოსახულებანი. ერთ-ერთი მათგანი მაგ. გამოხატავს ჭაბუკ აპოლონს, რომელიც ბერძენი ბაეშვების საყვარელი თამაშით — ხვლიკზე ნადირობითაა გართული (ე. წ. „აპოლონ სავროკტონოსი“ — ).

პრაქსიტელეს შემოქმედებამ უდიდესი გავლენა მოახდინა შემდგომი ხანის ანტიკურ ხელოვნებაზე. მის მიერ შექმნილი მხატვრული სახეები მეორდებოდა და სხვადასხვა ვარიანტებით წარმოისახებოდა მონუმენტურ ძეგლებსა თუ მცირე პლასტიკაში.

პრაქსიტელეს პატივსაცემად პლანეტა მერკურიზე ერთ-ერთ კრატერს მისი სახელი დაერქვა.

გალერეა
ალკამენე

ალკამენე — სპარტის მეფე ძვ. წ. საუკუნეში, აგიდების გვარის წარმომადგენელი, მეფე ტელეკლას შვილი,. რომელიც მეფობდა 37 წლის განმავლობაში, რასაც ადასტურებს „ევსევის ქრონიკები“ (ძვ. წ. 814-777 წ.წ.), თუმცა სხვა წყაროები ადასტურებენ, რომ იგი მეფობდა 38 წელს და, რომ მისი მეფობის მეათე წელს ჩატარებულა პირველი ოლიმპიადა. სხვა მეცნიერები უფრო სკეპტიკურად განწყობილნი ბერძნული ტრადიციებისადმი, მისი მეფობის წლებს მიაკუთვნებენ ძვ. წ. საუკუნის უკანასკნელ მესამედს.

მისი მეფობის პერიოდში სპარტანული ჯარის მიერ დანგრეულ იქნა, აჰეიცებით დასახლებული ქალაქი ჰელოსი, ასევე დაამარცხა ამ ქალაქის მაცხოვრებელთა დასხმარებლად მოსული არგოსების ჯარი. ასევე, ლაკიდემიანელებმა კუნძულ კრეტაზე გააგზავნეს სპარტელთა ჯარი, რათა იქ ჩაეხშოთ კრეტანელთა შორის გაჩაღებული ომი.

ალკამენი, მესენის ომის პირველ წელს (ძვ. წ. 743 წ.) სპარტანელებს ხელმძღვანელობდა, ამფეაზე ლაშქრობისას და ის მალე გარდაიცვალა.

ორაკულმა ალკამენს და თეოპომპს უწინასწარმეტყველა, რომ „სიმდიდრის დაგროვებისადმი ლტოლვა ოდესმე სპარტას დაღუპავდა“.