iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩალოემ-რატანაკოსინის ეროვნული პარკი

ჩალოემ-რატანაკოსინის ეროვნული პარკი (; ასევე, ცნობილი როგორც ტჰამ ტჰან ლოტის ეროვნული პარკი ) — ეროვნული პარკი ტაილანდში, კანჩანაბურის პროვინციაში. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს მთები, გამოქვაბულები და ჩანჩქერები და შედის დასავლეთ სატყეო კომპლექსის დაცული ტერიტორიების შემადგენლობაში. პარკი 1980 წლის 12 თებერვალს შეიქმნა და ტაილანდის მე-17 ეროვნული პარკი იყო. პარკის უმაღლესი მწვერვალია კამ პანგი, რომელიც ზღვის დონიდან 1260 მეტრზე მდებარეობს. ლეოპარდები, ბანტენგები, გაურები და თეტრხელა გიბონები. პარკი ცნობილი ბინადარია იშვიათი სახეობის ხის ბაყაყი, რომლის ხმაც ძაღლის ყეფას წააგავს.
ერავანის ეროვნული პარკი

ერავანის ეროვნული პარკები — ეროვნული პარკი ტაილანდში, ტენასირიმის ბორცვებზე, კანჩანაბურის პროვინციაში. პარკი 1975 წელს დაარსდა და ტაილანდის მე-12 ეროვნული პარკი იყო.

მიმოხილვა
პარკის ფართობი 550 კმ²-ია. მისი მთავარი ღირსშესანიშნაობა ერავანის ჩანჩქერია, რომელსაც სახელი ინდური მითოლოგიის სამთავიანი თეთრი სპილოს, აირავატას შესაბამისად ეწოდა.

პარკის ტერიტორიაზე ოთხი გამოქვაბული: მი, რუა, წანგ ბაჰდანი და პჰარტატი მდებარეობს. ჩანჩქერის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მკერდის ფორმის ბორცვი, კჰაო ნომ ნანგი მდებარეობს.
დოი-ინტანონის ეროვნული პარკი

დოი-ინტანონის ეროვნული პარკი (, ასევე ცნობილი როგორც „ტაილანდის სახურავი“) — ეროვნული პარკი ჩრდილოეთ ტაილანდში. მოიცავს ტანენ-ტაუნჯის ქედს, ჩომ თონგის რაიონსა და ჩიანგმაის პროვინციას. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს დოი ინტანონი, ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალი. 483 კმ² ფართობის პარკი 1972 წელს დაარსდა. პარკი ზღვის დონიდან 800 - 2 565 მეტრის სიმაღლეებს მოიცავს და მის საზღვრებში რამდენიმე ჩანჩქერია მოქცეული, მათ შორის: მაე კლანგის, ვაჩირატანის, სირიფუმისა და მაე იას ჩანჩქერები. ხარობს რამდენიმე რელიქტური ფიჭვი.

გალერეა
დოი-კჰუნ-ტანის ეროვნული პარკი

დოი-კჰუნ-ტანის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჩრდილოეთ ტაილანდში. მოიცავს კჰუნ ტანის ქედის მთიან სივრცეებს ლამფუნისა და ლამპანგის პროვინციებში.

ეროვნული პარკი 1975 წელს დაარსდა და იმ დროისთვის ტაილანდის მე-10 ეროვნული პარკი იყო. პარკის სიმაღლებრივი სარტყელი ზღვის დონიდან 325-2373 მეტრია. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ტაილანდის უგრძესი სარკინიგზო გვირაბი, რომლის სიგრძეც 1352 მეტრია.

კლიმატი
ეროვნულ პარკში სამი მთავარი სეზონი გამოიყოფა: ზაფხული (მარტიდან-ივნისამდე), წვიმის სეზონი (ივლისიდან-ოქტომბრამდე) და ზამთარი (ნოემბრიდან- თებერვლამდე). საშუალო ტემპერატურა 5-38°-ს შორის მერყეობს. ნალექი ძირითადად წვიმის სეზონის დროს მოდის, საშუალოდ 1 034 მმ ყოველწლიურად. ნადირობის, ხშირი ხანძრებისა და ადამიანური ზემოქმედების შედეგად პარკის ტერიტორიაზე მობინადრე გიბონები, ვეფხვები, სპილოები, დათვები, ირმები და სხვა სახეობები სრულად გადაშენდნენ.
მცირე აზიის მთიანეთი

მცირე აზიის მთიანეთი — მთიანეთი თურქეთში, რომელიც იკავებს მცირე აზიის ნახევარკუნძულის დიდ ნაწილს. სიგრძე 1200 კმ, სიგანე დაახლოებით 600 კმ. გაბატონებული სიმაღლეებია 800–1500 მ. მაქსიმალური სიმაღლეა 3917 მ (ვულკანი ერჯიასი). შიდა ნაწილი უკავია ანატოლიის ზეგანს, რომელსაც ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება პონტოს მთები, სამხრეთიდან ტავრი. დასავლეთი მხარე წარმოდგენილია განედური ქედების სისტემით, პლატოებითა და მათი გამყოფი ხეობებით (უდიდესია მდინარე დიდი მენდერესის ხეობა). აღმოსავლეთით თანდათან გადადის სომხეთის მთიანეთში. გვხვდება ნახევარუდაბნოები. დამახასიათებელია მაღალი სეისმურობა.
ჯანიქის მთები

ჯანიქის მთები — ქედი თურქეთში, დასავლეთ პონტოსა და აღმოსავლეთ პონტოს მთებს შორის არსებული შუა რგოლი. შემოსაზღვრულია მდინარეების ყიზილ-ირმაქისა და მელეთის ხეობებს შორის. სიგრძე დაახლოებით 200 კმ, სიმაღლე 1971 მ (მთა აიდოღან-თეფე). უმეტესწილად აგებულია ანდეზიტებით, ტრაქიტებითა და ქვიშაქვებით. გაჭრილია იეშილ-ირმაქის გამჭოლი ხეობით. ჩრდილოეთ კალთაზე, 400–700 მ სიმაღლეზე ფართოფოთლოვანი ტყე და ბუჩქნარია, ზედა სარტყელში წიწვოვან-ფართოფოთლოვანი ტყე. სამხრეთის მშრალ კალთაზე გვხვდება ნათელი მუხნარ-ფიჭვნარი, შიბლიაკი, ზედა სარტყელშია ფრიგანა. ხეობებში მისდევენ მევენახეობასა და მეთამბაქოებას.
თოლიასებრნი

თოლიასებრნი, თოლიისებრნი — წყალმცურავ ფრინველთა ოჯახი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. ცნობილები არიან ოლიგოცენიდან. გავრცელებული არიან მთელი მსოფლიოს შიდა წყლებსა და ზღვის აკვატორიებში. მათი სხეულის სიგრძეა 27 სმ-დან, 100 გ მასისა და 70 სმ ფრთების შლილის დროს (მცირე თოლია, ), 79 სმ-მდე, 2,2 კგ მასისა და 176 სმ ფრთების შლილის დროს (დიდი ზღვის თოლია, ). ფრთები გრძელი და წამახვილებულია, ფეხები მოკლე, წინა თითებს შორის საცურაო აპკია გადაკრული. ბოლო არაგრძელია, ზოგჯერ ორკაპა, ნისკარტი აქვთ როგორც წვრილი და ბასრი, ასევე მასიური და მოკაუჭებული. შებუმბვლა ხშირი და წყალგაუმტარია. ზრდასრული ფრინველების შეფერილობაში ჭარბობს თეთრი, რუხი და შავი ფერები (იცვლება ასაკისა და სეზონის მიხედვით), ხშირად შეხამებულია კაშკაშა ფეხებთან და ნისკარტთან. კარგად ცურავენ, ფრენენ და დადიან, ნადავლის მოსაპოვებლად შეუძლიათ პიკირება და არაღრმად ჩაყვინთვა. იკვებებიან ზღვის ცხოველებით, პლანქტონიდან დაწყებული თევზებით დამთავრებული, ზოგიერთ სახეობას შეუძლია უხერხემლოებისა და მწერების ხმელეთზე მოპოვება, ჭამენ სანარცხეებში არსებულ ნარჩენებსაც. არიან ჯგროებად, გუნდებად, უმრავლესობისათვის დამახასიათებელია სეზონური მიგრაცია. ბუდობენ მჭიდრო ან მეჩხერ კოლონიებად კლდეებზე ან დაბალ კუნძულებზე, ჭაობიან ადგილებში (ზანზარებში). დედალი დებს 2–3 კვერცხს. ბარტყები ნახევრად წიწილოვანია. ცნობილია 22 გვარის 100-მდე სახეობა. მოლეკულურ-გენეტიკური ანალიზის მონაცემების საფუძველზე თოლიასებრთა ოჯახს მიეკუთვნა წყალკვეთიები და მეთოვლიები, რომლებიც ადრე ცალ-ცალკე ოჯახებად ითვლებოდნენ.
ჟოზეპ პუჩ-ი-კადაფალკი

ჟოზეპ პუჩ-ი-კადაფალკი (; დ. 17 ოქტომბერი 1867, მატარო, ბარსელონა — გ. 23 დეკემბერი 1956, ბარსელონა, ესპანეთი) — კატალონიელი არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე და პოლიტიკოსი. ითვლება მოდერნის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან წარმომადგენლად ესპანურ არქიტექტურაში.

ბიოგრაფია
არქიტექტურასთან ერთად, ბარსელონაში ეუფლებოდა მათემატიკას, ფიზიკას და სხვა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მშობლიურ მატაროს უბრუნდება, სადაც ქალაქის არქიტექტორის თანამდებობას იკავებს. მატაროში ხუთი წლის განმავლობაში რჩება. ამ პერიოდს მიეკუთვნება მატაროში აშენებული მისი პირველი ნაგებობები. ბარსელონაში გადასვლის შემდეგ, ჯერ კიდევ ახალგაზრდა არქიტექტორი არქიტექტურის სკოლაში ჰიდრავლიკასა და თეორიული სიმკვრივის კურსს უძღვება.

პარალელურად პოლიტიკაში ერთვება და 1917 წელს ჟოზეპ პუჩ-ი-კადაფალკს — კატალონიის პარლამენტის თავმჯდომარედ ირჩევენ. აღნიშნულ პოსტზე ყოფნისას იგი აქტიურად უჭერს მხარს სახალხო მეურნეობისა და კულტურის განვითარების გეგმებს, გამოდის კასტელიონ-დე-ამპურიასში არქოლოგიური გათხრების, ახალი გზების გაყვანისა და სოფლის მეურნეობის მხარდაჭერის ინიციატორად. მიგელ პრიმო დე რივერას 1923 წლის პუტჩის შემდეგ მას კატალონიის პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობის დატოვება უწევს.
კიმ იო ჯონგი

კიმ იო ჯონგი (; დ. 26 სექტემბერი, 1988, ფხენიანი, ჩრდილოეთი კორეა) — ჩრდილოკორეელი პოლიტიკური, სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე. კორეის შრომის პარტიის პროპაგანდისა და აგიტაციის ცენტრალური კომიტეტის დირექტორის პირველი მოადგილე 2014 წლიდან, პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი 2017-2020 წლებში და წევრი 2020 წლის 11 აპრილიდან. ჩრდილოეთ კორეის უზენაესი ლიდერის კიმ ჩენ ინის უმცროსი და, კორეის ყოფილი უზენაესი ლიდერის კიმ ჩენ ირის შვილი და მუდმივი პრეზიდენტის კიმ ირ სენის შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1988 წლის 26 სექტემბერს ფხენიანში. აქვს მჭიდრო ურთიერთობა ძმასთან, კიმ ჩენ ინთან, მასთან ერთად სწავლობდა შვეიცარიაში 1996-2000 წლებში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ სწავლობდა კიმ ირ სენის სამხედრო უნივერსიტეტის ინფორმატიკის ფაკულტეტზე.

2015 წლის იანვარში ცოლად გაჰყვა ჩხვე სონს, რომელიც არის ჩრდილოეთ კორეის უმაღლესი სახალხო კრების თავმჯდომარის, ჩხვე რიონ ჰეს მეორე შვილი.

2014 წელს დანიშნეს კორეის შრომის პარტიის პროპაგანდისა და აგიტაციის ცენტრალური კომიტეტის დირექტორის პირველ მოადგილედ. 2015 წლიდან იგი პრაქტიკულად დირექტორია, ხოლო დირექტორის ნომინალური თანამდებობა უკავია კიმ კი ნამს. კიმ იო ჯონგი რეგულარულად დაყვება თავის ძმას მოგზაურობებში. ხელს უწყობს საკუთარი ძმის პიროვნების კულტის შექმნას. ორგანიზებას უწევს ყველა მსხვილ საზოგადოებრივ ღონისძიებას ქვეყნის მასშტაბით.

2017 წელს აშშ-მა შეიყვანა ე. წ. „შავ სიაში“ ჩრდილოეთ კორეაში ადამიანის უფლებების დარღვევის გამო.
2017 წელს გახდა პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი. იგი იყო მეორე ქალი ამ თანამდებობაზე.

2018 წლის 9 თებერვალს იმყოფებოდა სამხრეთ კორეაში ზამთრის ოლიმპიური თამაშების გახსნაზე. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც კორეის ომის შემდეგ ჩრდილოეთ კორეის მმართველი დინასტიის წევრი ეწვია სამხრეთ კორეას. იგი გახსნის ცერემონიალს დაესწრო სამხრეთ კორეის პრეზიდენტ მუნ ჯე ინისთან ერთად და გადასცა პირადი წერილი ძმისაგან. თან ახლდა საკუთარ ძმას 2018 და 2019 წლების აშშ-ჩრდილოეთ კორეის სამიტებზე.

2019 წელს აირჩიეს კორეის უმაღლესი სახალხო კრების წევრად.

2020 წლის 21 აპრილს -მა და -მა საკუთარ წყაროზე დაყრდნობით გაავრცელეს ინფორმაცია ჩრდილოეთ კორეის ლიდერის გაუარესებული ჯანმრთელობის შესახებ. 22 აპრილს იაპონურმა გაზეთმა -მა ივარაუდა, რომ უზენაესი ლიდერის ჯანმრთელობის გაუარესების ფონზე, შესაძლებელია სახელმწიფოს კიმ იო ჯონგი ჩაუდგეს სათავეში.
ალექსანდრე დადიანი

ალექსანდრე ლეონის ძე დადიანი (დ. 1801 — გ. დაახლ. 1860) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1829), იმპერატორის ფლიგელ-ადიუტანტი.

დაიბადა რუსეთში, სიმბირსკის გუბერნიაში. 1817 წელს ჩაირიცხა ლაიბგვარდიის პრეობრაჟენსკოეს პოლკში. 1821 წელს დანიშნეს გენერალ ივანე პასკევიჩის ადიუტანტად. მასთან ერთად მონაწილეობდა 1826–27 წლების ირანთან და 1828–29 წლების ოსმალეთთან გამართულ ომებში. სარდარ-აბადის ალყის დროს გამოჩენილი მამაცობისათვის დაჯილდოვდა ოქროს დაშნით, ერევნის აღებისათვის — წმინდა ანას ხარისხის, ყარსის აღებისათვის — წმ. ანას ხარისხის ორდენებით, ახალციხის აღებისათვის — ამ ორდენისათვის განკუთვნილი ალმასის ნიშნებით. 28 წლის ასაკში, 1829 წელს, იგი დანიშნეს ერევნის კარაბინერთა პოლკის მეთაურად. მისი სამხედრო კარიერა დასრულდა იმით, რომ 1837 წელს კავკასიაში მყოფმა იმპერატორმა ნიკოლოზ -მა ერევნის პოლკის დათვალიერებისას დადიანი მწყობრიდან გამოიძახა და პოლკში ჩადენილი სამეურნეო დანაშაულისათვის თავის ხელით ჩამოხსნა ფლიგელ-ადიუტანტის აქსელბანდები, ამასთანავე ბრძანა გადაეგზავნათ ბობრუისკის კაზემატში, სადაც მან 1840 წლამდე დაყო. შემდეგ დადიანს ჩამოართვეს ჩინები, ორდენები, თავადის წოდება და საცხოვრებლად გაგზავნეს ვიატკაში. ბოლოს ნება დართეს ქალაქიდან გაუსვლელად ეცხოვრა მოსკოვში. 1856 წელს ალექსანდრე -მ დადიანს დაუბრუნა თადარიგის პოლკოვნიკის ჩინი, ორდენები, თავადის წოდება.
გიორგი დადიანი (გენერალი)

გიორგი (ეგორ) ლევანის (ლეონტის) ძე დადიანი (დ. 1683, ზუგდიდი, — გ. 12 ივნისი, 1765, მოსკოვი) — სამეგრელოს მთავრის ლევან დადიანის ვაჟი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1725).

მამამისი ლევანი იყო დადიანთა პირველი დინასტიის უკანასკნელი მმართველი ოდიშში. 1700 წლიდან გიორგი დადიანი ემიგრაციაში იყო მოსკოვში. კარგად დაეუფლა რუსულ ენას, ასრულებდა დიპლომატიურ დავალებებს, მთარგმნელისა და თარჯიმნის მოვალეობას. რუსეთის სამეფო კარსა და მოსკოვში ემიგრირებულ ქართველთა შორის მოლაპარაკებების დროს უძღვებოდა მიმოწერას საქართველოსთან. ცოლად შეირთო რუსეთის არტილერიის გენერალ-ფელდცოიხმაისტერის, ბატონიშვილ ალექსანდრე არჩილის ძის ქალიშვილი სოფიო. გიორგი დადიანი დადიანოვების მოსკოვის შტოს დამფუძნებელია. თავისი სახსრებით მონაწილეობა მიიღო მოსკოვში სუხარევის კოშკის განახლებაში. ფლობდა მამულებს ნიჟეგოროდის მაზრაში. დაეხმარა მომავალში ცნობილ არქიტექტორს, პეტრე ეგოროვს განათლების მიღებაში. დაკრძალულია მოსკოვში, დონის მონასტრის მირქმის ტაძარში.
გრიგოლ დადიანი (დ. 1798)

გრიგოლ (გიორგი) გრიგოლის ძე დადიანი (დ. 1798 — გ. 1851) — სამეგრელოს მთავრის, გრიგოლ დადიანის შვილი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (დაახლ. 1850).

მონაწილეობდა ომებში ირანთან (1826–28) და ოსმალეთთან (1828–29). მეთაურობდა ერევნის კარაბინერთა პოლკს (1836-1837). მონაწილეობდა დაღესტნის ბრძოლებში. 1832 წელს მიიღო პოლკოვნიკის ჩინი, გახდა ფლიგელ–ადიუტანტი. თადარიგში გავიდა გენერალ-მაიორის წოდებით. დაქორწინებული იყო გრაფის ასულ ელიზავეტა პავლოვნა ფონ დერ პალენზე, შვილები არ ჰყოლია.
დიმიტრი დადიანი

დიმიტრი ელიზბარის ძე დადიანი (1848 — გ. 16 ივლისი, 1895, ოდესა) — ქართველი ჟურნალისტი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე.

ქუთაისის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ შევიდა ოდესის უნივერსიტეტში (არ დაუმთავრებია). საფუძვლიანი აგრონომიული განათლება მიიღო საფრანგეთში. დაბრუნების შემდეგ ელიზავეტპოლის გუბერნიაში მსახურობდა საგანგებო მინდობილობათა მოხელედ. შემდეგ ქუთაისში ეწეოდა ჟურნალისტურ და საზოგადოებრივ მოღვაწეობას: 1881-1883 რედაქტორობდა გაზეთ „შრომას“, აქვეყნებდა სხვადასხვა ხასიათის პუბლიცისტურ თხზულებებს ქართულ და რუსულ პრესაში („დროება“, „შრომა“, „ივერია“, „ნოვოე ობოზრენიე“ და სხვ.). დადიანის შეხედულებით, ქართველი ხალხის საერთო-ეროვნული თვითშეგნების გამთლიანება-აღორძინებისთვის აუცილებელი იყო საზოგადოებრიობის ყველა ფენის კონსოლიდაცია ეროვნული იდეოლოგიის გარშემო, ეკონომიკის დაწინაურება და კულტურულ-საგანმანათლებლო პროცესების პერმანენტული განვითარება. 1884–1890 წლებში განაგებდა ქუთაისის სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკს. თავიდან მომხრე იყო თბილისის და ქუთაისის სათავადაზნაურო ბანკების შეერთებისა, რაზეც გამოქვეყნებული აქვს სპეციალური წერილი „მუდამ ცალ-ცალკე თუ ერთად“ („დროება“, 1875, №44). სიცოცხლის ბოლო წლებში დადიანი იყო სენაკის მაზრის თავადაზნაურობის დეპუტატი. 1895 წელს ტუბერკულოზით დაავადებული დადიანი სამკურნალოდ ]]ავსტრია\\ში გაემგზავრა, მაგრამ გზაში (ოდესაში) გარდაიცვალა. დაკრძალულია სენაკში.
დუდუ დადიანი

დავით (დუდუ) რობერტის ძე დადიანი (დ. 19 მაისი, 1969, თბილისი, — გ. 22 იანვარი, 2002, იქვე) — ქართველი სპორტსმენი, კალათბურთელი.

სწავლობდა საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტში. დადიანის საკალათბურთო კარიერა კლუბ „მართვეში“ დაიწყო, 1992 წელს „ვითაში“ გადავიდა, რომელმაც იმ წელს საქართველოს ჩემპიონის სახელი მოიპოვა და მომდევნო შვიდი წლის განმავლობაში შეინარჩუნა. 1995 წელს დადიანი საქართველოს ეროვნული ნაკრების წევრი და „ვითას“ კაპიტანი გახდა. სახელი აგრესიული, ზოგჯერ უხეში, თამაშის სტილით გაითქვა. 1999 წელს აქტიური სპორტული მოღვაწეობა შეწყვიტა და არჩეული იქნა საქართველოს კალათბურთის ეროვნული ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტად. 2002 წელს მოკლეს თბილისში, სპორტის დეპარტამენტის შენობაში. გამოძიების ოფიციალური ვერსიით, მკვლელობა დადიანსა და უცნობ ადამიანს შელაპარაკების შედეგად მოხდა. მკვლელი დაუდგენელია. 2002 წლიდან საქართველოს კალათბურთის ფედერაციის მიერ დაწესებულია „დუდუ დადიანის თასი“.
ივანე დადიანი

ივანე (იოვანე) დადიანი — საუკუნის შუა პერიოდის ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალი, დადიანების საგვარეულოს პირველი ცნობილი წარმომადგენელი. „მატიანე ქართლისაჲში“ მოხსენიებულია იმ დიდებულთა შორის, რომლებიც 1045 წელს ლიპარიტ ბაღვაშმა მეფე ბაგრატ –სთან დაპირისპირების დროს ანისიდან გამოიტყუა და შეიპყრო. შ. მესხიამ ეს ივანე გააიგივა ერისთავთ-ერისთავ ივანე დადიანთან, რომელიც იხსენიება ე. თაყაიშვილის მიერ ნიკორწმინდის ტაძარში მიკვლეული ერთ-ერთი ხელნაწერის ანდერძ–მინაწერში: „მეოხ ეყავ წინაშე ღმრთისა... ერისთავთ-ერისთავსა იოვანე დადიანსა“.
ძეგვის კოშკი

ძეგვის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეგვის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე მტკვრის ნაპირას, მჭიდროდ დასახლებულ უბანში.

კოშკი წრიული ფორმისაა. ნაგებია რიყის ქვითა და ბრტყელი აგურით. სამსართულიანია. მთავარი შესასვლელი მეორე სართულზე აქვს. მთავარი კარი მასშტაბური და მოპირკეთებულია. მის წირთხლებად, ზღურბლად და არქიტრავულ გადახურვად გამოყენებულია საფლავის ქვები. მარჯვენა მხარეს ჩადგმულ ქვას კიდეზე მხედრულით შესრულებული წარწერაც აქვს. კოშკის ყველა სართულზე დატანებულია ვიწყო სათოფურები, რომლებიც იმავე დროს სარკმლის როლსაც ასრულებდა. სართულშორისი მაკავშირებელი კედელში ჩატანებული კიბეა. სართულშორის გადახურვა გვირგვინოვანია და აგურითაა ნაშენი. პირველი სართული სამეურნეო დანიშნულების უნდა ყოფილიყო. კედლებში გაკეთებულია დაბალი თაღოვანი და მართკუთხა ფორმის ღრმა ნიშები. მეორე სართული საცხოვრებელი. კარის პირდაპირ გაკეთებულია თაღოვანი ბუხარი. მესამე სართული საბრძოლო ბანია, რომელსაც აუცილებლად უნდა ქონოდა ქონგურები, რომელიც ამჟამად აღარ არსებობს.
სასხორის კოშკი

სასხორის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სასხორის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ხეობაში, სოფ. ნიჩბისისაკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს.

კოშკი ოთხსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი მეორე სართულზეა, სამხრეთ-დასავლეთით, კიბეები კედელშია დატანილი. პირველსა და მეორე სართულებს ხის გადახურვა ჰქონია, მესამე სართული აგურის კამარითაა გადახურული. სათოფურები ყველა სართულზეა, სარკმლები — მხოლოდ მესამე სართულზე. მეორე სართულზე, ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელში ნიშებია, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთისაში — საპირფარეშო. მესამე სართულზე, ჩრდილო-დასავლეთით, აივანზეგასასვლელი კარია (ამჟამად ჩანგრეულია), ჩრდილო-აღმოსავლეთით ბუხარი. გარედან საბრძოლო ხვრელობები გადახურულია ქვის ზღუდარებით. მხოლოდ მესამე სართულის ორ სარკმელს აქვს აგურის თაღი. დღესდღეობით კოშკი დაზიანებულია.
იოსებ დადიანი

იოსებ იულონის ძე დადიანი (დ. 1863, სენაკი, — გ. 30 მარტი, 1937, პარიზი) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე.

დაამთავრა პეტერბურგის სამთო ინსტიტუტი 1886 წელს. იმავე წლიდან ჩაება საქართველოს ეკონომიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 1901 წელს იყო საქართველოს სოციალ-ფედერალისტთა პარტიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი და წევრი (1917 წლამდე). 1910-იან წლებში უშაობდა ბაქოში ნობელების ნავთობ-გადამამუშავებელი ფირმის ინჟინრად. იყო ბაქოს ქართული სათვისტომოს ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ბაქოსა და თბილისის განყოფილებათა წევრი. 1917 წელს მონაწილეობდა მიიღო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის დაარსებაში. ამავე პარტიიდან არჩეული იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს და საქართველოს პარლამენტის წევრად. 1921 წელს ბოლშევიკური რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ცხოვრობდა პარიზში. 1921–1937 წლებში იყო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის საზღვარგარეთის ბიუროს ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, არჩეული იყო „ანტიბოლშევიკ ერთა ბლოკის“ წევრად. 1924 წელს დადიანის აქტიური მონაწილეობით პარიზში დაარსდა ქართული პოლიტიკური ორგანიზაცია თეთრი გიორგი. თანამშრომლობდა ქართულ ემიგრანტულ პრესასთან. 1931 წელს დააარსა ორგანიზაცია „კავკასიის შესწავლის წრე“ ( ’ ).დიდხანს იყო ადგილობრივ ქართველთა სათვისტომოს თავმჯდომარე.

იოსებ დადიანს ცოლად ჰყავდა თამარ გრიგოლის ასული თარხან-მოურავი (1876–1942). მათი შვილები იყვნენ: ელისაბედი (ელისო; 1902–1944), ირინა (ბება; 1904–1944) და სალომე (1912–1957). ელისაბედი დაქორწინებული იყო ბრიტანელ არქიტექტორ არნოლდ ზარბზე (საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში ინახება ელისოს საველი სორინის მიერ შესრულებული პორტრეტი), ირინა — საფრანგეთის არმიის ოფიცერ დიმიტრი ამილახვარზე, სალომე — ალექსი გიორგის ძე ბაგრატიონ-მუხრანელზე. 1944 წელს პარიზში დიმიტრი ამილახვარის ხსოვნის საღამოზე მიმავალი ელისაბედი და სალომე ავტოკატასტროფაში დაიღუპნენ.
ლულუ დადიანი

ლულუ სევერიანის ასული დადიანი (დ. 14 ივნისი, 1942, თბილისი) — ქართველი ფერმწერი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი (1964) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნების ფაკულტეტი (1973). ამავე წლიდან მონაწილეობს სამხატვრო გამოფენებში. პერსონალური გამოფენები: თბილისი (1988), შტუტგარტი (გერმანია, 1989, 1991), ოიპენი (ბელგია, 1992), მაინცი (გერმანია, 1995) და სხვ. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: „კითხვის ნიშანი“ (1988, მხატვრის კუთვნილება), „ნიღბები“ (1990, კერძო კუთვნილება), „შემოდგომის ყვავილი“ (1994, კერძო კუთვნილება), „რილკეს ელეგია“ (1994, მხატვრის კუთვნილება), „ხის დაბადება“, „კარიატიდა“ (1990, კერძო კუთვნილება) და სხვ. თარგმნა რაინერ მარია რილკეს „დუინური ელეგიები“ (ვენა, 1998; ავსტრიის სახელმწიფო კანცელარიის პრემია, 2000). დადიანის ნამუშევრები ინახება საქართველოს ეროვნულ გალერეაში, ქ. ჰალეს მხატვართა კავშირის მუზეუმში, ბოსენის ხელოვნ. ცენტრში (გერმანია) და სხვ.
ცინუკი დადიანი

ნინო (ცინუკი) დავითის ასული დადიანი (დ. 13 მაისი, 1916, თბილისი, — 11 ნოემბერი, 1993, იქვე) — ქართველი ესტრადის მომღერალი, ექიმი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1975).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი 1950 წელს. 1951 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში. ვოკალურ ხელოვნებას დაეუფლა მოსკოვის კონსერვატორიაში (პედაგოგი მ. პეტროვა). 1961 წლიდან იყო თბილისის ფილარმონიის სოლისტი. ასრულებდა ქალაქურ (ძველ თბილისურ) სიმღერებს იეთიმ გურჯის, იოსებ გრიშაშვილის, ანა კალანდაძის და სხვათა ლექსებზე („გამარჯობა, ჩემო თბილისქალაქო“, „სიონში შევალ“, „ჩემი აღმართი“, „შენ რომ დამტოვე“, „მაგნოლია“). სიმღერებს ასრულებდა დუდუკების თანხლებით. გამოდიოდა დასტებთან (ქსოვრელები და სხვ.) ერთად. განსაკუთრებით პოპულარული იყო საუკუნის 60–90-იანი წლების თბილისში.
ოტია დადიანი (გენერალი)

ოტია ელიზბარის ძე დადიანი (დ. 15 მარტი, 1838, სენაკი, — გ. 7 ივნისი, 1915) — დადიანების საგვარეულოს წარმომადგენელი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1900).

სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში. 1855 წლიდან იყო შავი ზღვის მე-11 სახაზო ბატალიონის იუნკერი. მონაწილეობდა ყირიმის ომში, კავკასიელ მთიელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში, 1877–1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში (იბრძოდა აფხაზეთის ტერიტორიაზე და იყო ზუგდიდის მაზრის ცხენოსანთა დივიზიონებისა და ქვეითთა ასეულების ინსპექტორი). 1881 წელს პოლკოვნიკის წოდება მიენიჭა. მსახურობდა ოზურგეთის მაზრისა (1879-1883) და ალექსანდროპოლის მაზრის (1883-1891) უფროსად. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას, წმ. სტანისლავის და წმ. ვლადიმირის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით.
სოფიო დადიანი

სოფიო ალექსანდრეს ასული დადიანი (ქალიშვილობის გვარი — ბაგრატიონი; დ. 1693 — გ. 1747) — ბატონიშვილ ალექსანდრე არჩილის ძის ასული, სამეგრელოს მთავრის ლევან -ის ვაჟის — გიორგი (ეგორ) დადიანის ცოლი.

ცხოვრობდა მოსკოვის ქართულ კოლონიაში. 1715 წელს ცოლად გაჰყვა გიორგი (ეგორ) დადიანს. მათ ოჯახში აღიზარდა მომავალში ცნობილი რუსი არქიტექტორი პეტრე ეგოროვი. 1740 წელს მემკვიდრეობით მიიღო მამიდამისის, დარეჯანის საკუთრებაში არსებული სოფლებისა და ვოტჩინების წილი ნიჟეგოროდის გუბერნიაში (ვახტანგ -ის ვაჟებთან, ბაქარ და გიორგი ბატონიშვილებთან თანაზიარობით). ამ ფაქტით საბოლოოდ გაერთიანდა არჩილ -ისა და ვახტანგ -ის დროინდელი მოსკოვის ორი ქართული ახალშენი (ვსეხსვიატსკოე და პრესნია).
ქეთევან დადიანი

ქეთევან მიხეილის ასული დადიანი (დ. 26 თებერვალი, 1915, ქუთაისი, — დ. 24 აგვისტო, 1992) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (1948), ეკონომიკის დარგში სამეცნიერო ხარისხის მქონე პირველი ეკონომისტი ქალი საქართველოში.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი 1937 წელს. 1944–1955 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1970–1989 ხელმძღვანელობდა საქართველოს სსრ სახელმწ. საგეგმო კომიტეტთან არსებული სახალხო მეურნეობის ეკონომიკური და დაგეგმვის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სხვადასხვა განყოფილებას. სამეცნიერო მუშაობის პარალელურად ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას (1950–1970). მისი სამეცნიერო შრომი ეხება ქვეყნის ეკონომიკის სპეციალიზაციისა და კომპლექსური განვითარების, მეურნეობის დაგეგმვის, მართვისა და პროგნოზირების საკითხებს. მისი ხელმძღვანელობით საქართველოში პირველად შემუშავდა რეგიონების — ავტონ. რესპუბლიკის, ოლქის, ქალაქის, რაიონის მეურნეობის კომპლექსური განვითარების გეგმის შედგენის მეთოდიკა.
ჯოდორ დადიანი

ჯოდორ მიხეილის ძე დადიანი (დ. 22 აგვისტო, 1922, სოფ. აბედათი, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი, — გ. 10 ივლისი, 1998, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, პროფესორი (1991).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1945 წელს. სხვადასხვა დროს მუშაობდა მარტვილის, დმანისის, გუდაუთის რაიონების განათლების განყოფილებათა სასკოლო ინსპექტორად, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. 1961 წლიდან იყო ი. გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიკის ეროვნული ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1989 წლიდან — წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1998 წელს იყო განათლების მეცნიერებათა აკადემიის ჟურნალ „მოამბის“ მთავარი რედაქტორი. იკვლევდა ქართული ენისა და ლიტერატურის სწავლების მეთოდიკის საკითხებს.
ბისოს ციხე-სახლი

ბისოს ციხე-სახლი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბისოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. ნაგებია კლდის ქვით. შედგება მიჯრით მდგარი ორი სამსართულიანი ციხე-სახლისგან. ორივე სახლის სართულშუა გადახურვა და ბრტყელი მიწურბანიანი სახურავი ჩაქცეულია.

აღმოსავლეთით მდგარი ციხე-სახლისაგან 6,5-7,3 მეტრის სიმაღლის კედლებია შემორჩენილი. სართული საქონლის სადგომია, – საცხოვრებელი, ხოლო – სათავდაცვო დანიშნულებისა. შესასვლელი სართულზე სამხრეთიდანაა. კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში პატარა ნიშია. დასავლეთ კედელში მოგვიანებით გაჭრილი კარით ეს სართული მომიჯნავე ციხე-სახლთანაა დაკავშირებული. სართულის აღმოსავლეთ კედელში შესასვლელი და ხუთი სათოფურია. სამხრეთით – ერთი ნიში და ორი სარკმელი, დასავლეთით – სამი ნიში და სათოფური, ხოლო ჩრდილოეთით – ორი ნიში. სართულის ჩრდილოეთ კედელში ერთი კარი და სათოფურია , აღმოსავლეთით - სარკმელი და სამი სათოფური, სამხრეთით - სარკმელი და სათოფური, ხოლო დასავლეთით – დიდი ოთხკუთხა ღიობი და ერთი სათოფური. ამ სახლზე დასავლეთიდან მიდგმული მეორე ციხე-სახლის შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 6,75 მეტრს არ აღემატება. სართულზე სარდაფია, სართული საცხოვრებელია , ხოლო – სათავდაცვო. სართულის აღმოსავლეთ კედელში მომიჯნავე სახლთან დამაკავშირებელი კარია გაჭრილი. დასასვლეთ კედელში ორი ნიშია, აღმოსავლეთით – ერთი; სამხრეთით ერთი სარკმელი. სართულს შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, მიწიდან 2,5 მ სიმაღლეზე. ამავე მხარეს ერთი სათოფურია. დასავლეთით – ორი. სართულზე სამხრეთ კედელში ერთი სარკმელი და ორმაგი სათოფურია, დასავლეთ კედელში–- სამი, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით – თითო სათოფური.