iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სიმონ აბაშიძე-გორლენკო

სიმონ ქაიხოსროს ძე აბაშიძე (აბაშიძე-გორლენკო) (დ. 21 იანვარი, 1836 — გ. 18 იანვარი, 1891, მოსკოვი) — თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1881).

იმერეთის თავად აბაშიძეთა წარმომადგენელი. 1853 წლიდან მსახურობდა რუსეთის არმიაში. მონაწილეობდა ყირიმის ომში (1853-1856). იყო საიმპერატორო ესკორტის ლაიბ-გვარდიის კავკასიური ესკადრონის საჭურველთმტვირთველი (1857), სუმის ჰუსართა პოლკის კორნეტი (1860). 1865-1882 წლებში კვლავ ირიცხებოდა საიმპერატორო ესკორტში. 1875 წლიდან იყო სოსნიცკის მაზრის (ახლანდ. ჩერნიჰივის ოლქი, უკრაინა) საპატიო მომრიგებელი მოსამართლე. 1882 წელს პოლკოვნიკის წოდებით ჩაირიცხა კავალერიაში; განსაკუთრებული გამონაკლისის სახით შეუნარჩუნდა საიმპერატორო ესკორტის კავკასიური ესკადრონის 1-ლი ქართული რაზმის მუნდირის ტარების უფლება. ითვლებოდა კავალერიისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს პერსონალში. აბაშიძე იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების დამფუძნებელი წევრი. გარდაიცვალა მოსკოვში. დაკრძალულია სოფ. ზაიზდის მიხეილის ეკლესიაში (ახლანდ. ჩერნიჰივის ოლქი, უკრაინა). 1891 წლის თებერვალში პანაშვიდი გადაუხადეს საქართველოშიც, დაბა ყვირილის (ახლანდ. ზესტაფონი) ეკლესიაში. დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის ორდენით (1853).

ცოლად ჰყავდა (1861 წლიდან) ადელაიდა სიმონის ასული გორლენკო (აზნაური). სიმამრის გარდაცვალების შემდეგ, იმპერატორის 1876 წლის 15 ივლისის განკარგულებით მიეცა უფლება შეერთებინა გორლენკოს გვარი და საგვარეულო გერბი და გადაეცა ისინი მამრობითი ხაზის უფროსი შთამომავლებისთვის. მისი ერთადერთი ვაჟი დავითი დაბადებიდან მალევე გარდაიცვალა (1863), ამიტომ თავად აბაშიძე-გორლენკოს გვარი არ გაგრძელებულა. ქალიშვილი ნინო (დ. 1870 — გ. 1921) იყო ბარონ როდრიგ თეოდორ ფონ ბისტრამის ცოლი. „რუსეთის იმპერიის თავადაზნაურობის საგვარეულოთა გერბების საერთო კრებულის“ მე-14 ნაწილში (1890) შეტანილია აბაშიძე-გორლენკოს ოფიციალურად დამტკიცებული გერბი (1886).
ივანე ადამიძე

ივანე ილარიონის ძე ადამიძე (დ. 1889, თბილისი, — გ. 30 სექტემბერი, 1937) — ქართველი სამხედრო პირი.

მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში. მონაწილეობდა მსოფლიო ომში (1914-1918); იყო კავკასიელ მსროლელთა მე-15 პოლკის პოდპორუჩიკი, პორუჩიკი, შემდეგ შტაბს-კაპიტანი. ერზრუმის რეგიონში 1916 წლის თებერვლის ბრძოლებში თავის გამოჩენისთვის მიიღო წმ. გიორგის ხარისხის ორდენი (1916). დაჯილდოებული იყო ასევე წმ. სტანისლავის (ხმლითა და ბაბთით) და წმ. ანას (წარწერით „მამაცობისათვის“) ხარისხის ორდენებით (ორივე, 1917). გარკვეული ხანი ოსმალთა ტყვეობაში გაატარა.

1918-1921 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის ჯარის ოფიცერი, 1921 წელს — ქართული სამხედრო სკოლის ნაცვალთა ათასეულის კაპიტანი. საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ შემდეგ მსახურობდა წითელ არმიაში პოლკოვნიკის წოდებით. მეთაურობდა ქართველ მსროლელთა 1-ლ ლეგიონს. იყო თბილისის ადგილობრივი ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის შტაბის უფროსი. 1937 წელს კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით დააპატიმრეს და დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1956 წელს.
კჰაო-ჰითჩაქუთის ეროვნული პარკი

კჰაო-ჰითჩაქუთის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჩანთაბურის პროვინციაში, ტაილანდში. პარკი მდებარეობს კარდამომის მთიანეთის კჰაო-სოი-დაოს ველური ბუნების თავშესაფარში. ცნობილია ჩანჩქერებითა და ტყეებით. პარკის ტერიტორიაზე შემონახულია ბუდას ნაკვალევიც.

ისტორია
კჰაო-ჰითჩაქუთის ეროვნული პარკი დაარსდა 1977 წლის 4 მაისს. იგი ტაილანდის მე-14 ეროვნული პარკი იყო.

ფლორა და ფაუნა
პარკის ტერიტორიაზე ბინადრობენ: გაურები, ინდური ზამბარები, მუნჯაკები და სუმატრული სერაუები. შენიშნულია ველური სპილოების ჯოგიც.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986 (უმაღლესი ლიგა)

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986 (უმაღლესი ლიგა) — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის პირველობის რიგით 49-ე გათამაშება. დაიწყო 1 მარტს და დასრულდა 7 დეკემბერს. გამარჯვებული გახდა კიევის „დინამო“, რომელმაც მეთორმეტედ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული და ამ მაჩვენებლით მანამდე უცვლელ ლიდერს — მოსკოვის „დინამოს“ გადაასწრო. მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „დინამო“, მესამეზე — მოსკოვის „სპარტაკი“.

ჩემპიონატი
უმაღლესი ლიგის 1986 წლის საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი ცნობილია, როგორც ყველაზე ხანგრძლივი ჩემპიონატი მანამდე ჩატარებულ ჩემპიონატებს შორის. მისმა ხანგრძლივობამ შეადგინა 282 კალენდარული დღე — 1 მარტიდან 7 დეკემბრის ჩათვლით. ჩემპიონატის მონაწილე გუნდებმა 240 მატჩი ჩაატარეს, რომელთაგან 165 შეხვედრა (68,75%) ერთ-ერთი გუნდის გამარჯვებით დამთავრდა, ხოლო 75 მატჩი (31,25%) ფრედ დასრულდა. 165 გამარჯვებიდან 117 (70,9%) გუნდებმა საკუთარ მინდორზე მოიპოვეს. დარიცხული 476 ქულიდან (ამ რიცხვში არ შედის ფრეთა ლიმიტის ფარგლებში გაუქმებული 4 ქულა) გუნდებმა საკუთარ მინდორზე 305 (64%) ქულა მოიპოვეს, ბურთების შეფარდებით 355–224. 16 გუნდიდან 14-მა საკუთარ მინდორზე უკეთ იასპარეზა, ვიდრე სტუმრად. შინ ჩატარებულ შეხვედრებთან შედარებით მეტოქეთა მოედნებზე უფრო მეტი ქულები მოიპოვეს მხოლოდ მოსკოვის „ტორპედომ“ (2 ქულით მეტი) და ლენინგრადის „ზენიტმა“ (1 ქულით მეტი).

სატურნირო ცხრილი
ფრეების ლიმიტი — 10. ლიმიტის გადაცილების გამო ქულები არ ჩამოაკლდათ კიევის „დინამოს“ და დნეპროპეტროვსკის „დნეპრს“, რადგან იმ შემთხვევაში, როდესაც კალენდარული მატჩის დროს გუნდიდან მინიმუმ ორი ფეხბურთელი გამოძახებული იყო საბჭოთა კავშირის ეროვნულ ნაკრებში, შეხვედრის ფრედ დამთავრების შემთხვევაში მატჩზე ლიმიტი აღარ მოქმედებდა

საჩემპიონო რბოლა
მატჩები
პრიზები
მატჩები, გოლები
ბომბარდირები
საპრიზო ადგილებზე გასული გუნდების შემადგენლობა
(ფრჩხილებში მოცემულია ფეხბურთელის მიერ ჩატარებული მატჩებისა და გატანილი გოლების რაოდენობა)

გუნდების რაოდენობა რესპუბლიკების მიხედვით
ჩემპიონი
თრანის მესამე ნასოფლარი

თრანის მესამე ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თრანში. მდებარეობეს სოფლის სამხრეთით, 3 კილომეტრზე, ტყეში, გუგუთნაბინავარში. განეკუითვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია გეგმით სწორკუთა შენობების რიყისა და ნატეხი ქვით ნაწყობი კედლების 2-4 რიგი. კედლების სისქეა 0,7 მეტრი ზოგი შენობა ორსათავსიანია. აქა-იქ ყრია ღარიანი კრამიტი.
ვანლერ დაისელი

ვანლერ დაისელი (ნამდვილი სახელი და გვარი — ივანე სერგოს ძე ბაბუაძე; დ. 1903, სოფ. ზედა საქარა, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. სავარაუდოდ 1932 ან 1937) — ქართველი მოდერნისტი პოეტი.

1927 წლიდან სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე. წერდა ლექსებს, მოთხრობებს, მინიატურებს, პიესებს. იყო „სომნამბულების“ სახელით ცნობილი ლიტერატურული ორდენის დამფუძნებელი და ლიდერი (თბილისი, 1925). ავტორია პოეტური კრებულებისა: „მზის სისხლი“ (1926); „გული და დღეები“ (1927); „გუშინ და ხვალ“ (1928). ცალკე წიგნად გამოვიდა მისი მოთხრობა „ლივილა“ (1927). 1920-იან წლებში რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული საბჭოთა ხელისუფლების მიერ. გადასახლებული იყო არხანგელსკში, სადაც მისი კვალი 1932 წლის შემდეგ ქრება. რეაბილიტირებულია 1968 წელს.

2018 წელს პირველად გამოიცა ვანლერ დაისელის წიგნი „მზის სისხლი“, რომელშიც მკვლევარმა ლევან ჟვანიამ თავი მოუყარა პოეტის მიერ, 26 წლის ასაკამდე, 1926-1929 წლებში, შექმნილ სხვადასხვა გამოცემაში გამოქვეყნებულ ლექსებს, მინიატურებს, პირად ჩანაწერებსა და წერილებს აერთიანებს (მ.შ. ნოველას „ლივილლა“), რომელიც გიორგი ლეონიძის სახელობის ლიტერატურულ მუზეუმსა და საქართველოს შსს სამინისტროს არქივშია დაცული. წიგნის პრეზენტაცია გაიმართა ქალაქ თბილისის საკრებულოში.

2020 წელს თბილისში, ვალერიან გუნიას ქუჩაზე № 4, სადაც პოეტი 1920–1929 წლებში ცხოვრობდა, მემორიალური დაფა გაიხსნა. თბილისის საკრებულოს 2021 წლის 29 იანვრის განკარგულებით, ისნის რაიონში, ბანაკის დასახლების ქუჩას და მასთან არსებულ ერთ ჩიხს ეწოდა პოეტის სახელი.
ფრიდრიხ ვილჰელმ დაიხმანი

ფრიდრიხ ვილჰელმ დაიხმანი (დ. 17 დეკემბერი, 1909, იენა, — გ. 13 სექტემბერი, 1993, რომი) — გერმანელი ხელოვნების ისტორიკოსი, ადრინდელი ქრისტიანული ხანის ხელოვნების, უმთავრესად ხუროთმოძღვრების, თვალსაჩინო მკვლევარი.

სწავლობდა გრაცის, მიუნხენის, იენისა და ჰალეს უნივერსიტეტებში. ჰალეს უნივერსიტეტის დოქტორი (1934). 1934/1935 და 1936/37 წლებში იყო ბერლინის მუზეუმის სამეცნიერო ასისტენტი, 1935-1936 წლებში — გერმანიის არქეოლოგიური ინსტიტუტის რომის განყოფილების სტიპენდიატი. იმავე ინსტიტუტთან 1937 წლიდან სხვადასხვა ხანგრძლივობის კონტრაქტებისა და პროექტების ფარგლებში თანამშრომლობდა, 1955-1974 წლებში მისი მუდმივი თანამშრომელი იყო (ბოლო წლებში რომის განყოფილების სამეცნიერო დირექტორი). ხელმძღვანელობდა ელენეს მავზოლეუმისა და მინერვა მედიკას ტაძრის გათხრებს რომში.

დაიხმანი თავის შრომებში ქრისტიანული არქიტექტურის ჩამოყალიბებისა და განვითარების შესწავლისას განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა ამ პროცესის თავისებურებებსა და განსხვავებულ ხასიათს სხვადასხვა საქრისტიანო ქვეყანაში. დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა აღმოსავლეთქრისტიანული რეგიონების — ეგვიპტის, სირიის, მესოპოტამიის — მხატვრულ მემკვიდრეობას. აქვს საგანგებო ნაშრომები ქართული ხუროთმოძღვრების შესახებაც, მ. შ. ბოლნისის სიონისადმი მიძღვნილი ნარკვევი. ბაზილიკური თემის განვითარებაში სიონის სტრუქტურას (ჯვარულ-ბურჯებიანი კამაროვანი სამნავიანი ნაგებობა) იგი მიიჩნევს აღმოსავლეთ საქართველოს შემოქმედებით წვლილად. დაწერილი აქვს აგრეთვე საგულისხმო წერილი – საუკუნეების საქართველოში ფასადთა მორთულობის შესახებ.
დალა კოჯას ხელღვაჟალე

„დალა კოჯას ხელღვაჟალე“ („დალი კლდეში მშობიარობს“) — უძველესი სვანური ფერხული და მისი თანმხლები სიმღერა.

შექმნილია ნადირობის ქალღმერთ დალის პატივსაცემად. ფერხულში მონაწილეობენ როგორც მამაკაცები, ისე ქალები. შინაარსობრივად განეკუთვნება ამირანიანის სიმღერების ციკლს. მასში გადმოცემულია ამირანის დაბადების ეპიზოდი: კლდეში მშობიარე დალის დიდი სიმაღლიდან გადმოუვარდა ახალშობილი ამირანი, იგი მონადირე გერგილმა გამოსტაცა კლდის ძირში დაბუდებულ მგლის ხროვას და დედას დაუბრუნა. დალიმ დალოცა მონადირე და წარმატება უსურვა.

სიმღერა სრულდება ჭუნირის თანხლებით (ან მის გარეშე) სამ ხმაში. სიმღერას ვრცელი ბალადური ტექსტი ახლავს. როგორც ლექსი, ისე სიმღერა წარმართულ პერიოდს უნდა განეკუთვნებოდეს. სიმღერა სრულდებოდა რიტუალის სახით, ნადირობის წინ; იგი სვანურისათვის დამახასიათებელი კომპლექსური მრავალხმიანობის ერთ-ერთი ცნობილი ნიმუშია. სრულდება ორგუნდოვანად (ანტიფონურად). მღერიან ქალებიც. მუსიკალური ზომაა 2/8.
დალაი

„დალაი“ — ქართული ხალხური სამგლოვიარო ლექს-სიმღერა.

სახელწოდება მომდინარეობს რეფრენიდან („დალაჲ...“), რომელიც ლექსის ყოველ ტაეპს ერთვის. შემორჩენილია თუშურ ზეპირსიტყვიერებაში, დაკავშირებულია გარდაცვლილის წლისთავზე გამართულ სამგლოვიარო რიტუალთან. „დალაის“ შესრულების წესს დალაობა ეწოდება და დღემდე შემორჩა თუშეთში. „დალაი“ სრულიად განცალკევებით დგას მთელ ქართულ ხალხურ მუსიკალურ შემოქმედებაში — სრულდება მთქმელისა და უნისონური გუნდის მონაცვლეობით, მხედარმოდალავე („დალაის“ წარმომთქმელი) სევდიანი კილოთი იწყებს: „დალაჲ თქვით, დალაჲ, მხედრებო“, გუნდი უპასუხებს: „დალაჲ ჰე, დალაჲ ჰე“.

ტექსტი მიცვალებულის კულტთან არის დაკავშირებული. არის მოსაზრება, რომ თუშეთში „დალაი“ შევიდა ვაინახური და დაღესტნური კულტურიდან (დარგუულ მუსიკალურ ფოლკლორში „დალაი“ სიმღერას ნიშნავს). დაღესტანში „დალაის“ სამგლოვიარო შინაარსი არა აქვს, ჩაჩნეთ-ინგუშეთში კი გლოვასთან არის დაკავშირებული.
დალაქიშვილი

საკუთარი სახელი დალაქიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე დალაქიშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
თამაზ დალაქიშვილი — არქიტექტორი
თინათინ დალაქიშვილი — მსახიობი
მიხეილ დალაქიშვილი — აგრონომი
ნარიმან დალაქიშვილი — სამხედრო პირი
ნოდარ დალაქიშვილი — პოლიციის მოხელე
რომან დალაქიშვილი — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
სარდიონ დალაქიშვილი — საზოგადო მოღვაწე
ცარუ დალაქიშვილი — ფარმაკოქიმიკოსი
ევგენი დალეჯიო დ'ალესიო

ევგენი დალეჯიო დ'ალესიო (; დ. 7 ოქტომბერი, 1888, სტამბოლი, — გ. 1983?, იქვე) — იტალიელი მკვლევარი, წარმოშობით წარჩინებულ ვენეციელთა საგვარეულოდან.

დაიბადა და სწავლობდა სტამბოლში. ოცი წლის ასაკიდან ისტორიულ გამოკვლევებს ბეჭდავდა სტამბოლის ცნობილ გაზეთ „ლა ტიურკი“-ში („ “). მუშაობდა არქეოლოგიაშიც. 1918 წელს გაიცნო სტამბოლში ჩასული ქართული დიპლომატიური მისიის წევრები და მის მდივნად დაიწყო მუშაობა. შემდეგ ამავე თანამდებობაზე მუშაობდა საქართველოს საკონსულოში. იმოგზაურა საქართველოშიც, ისწავლა ქართული ენა. სტამბოლში დაბრუნების შემდეგ სწავლობდა ქალაქის ქართული დიასპორის ისტორიასა და კულტურას. ფრანგულ ენაზე დაწერა ნარკვევი „ქართველები კონსტანტინოპოლში“ (სტამბოლი, 1921). ამ ნაშრომში განხილულია საქართველო-ბიზანტიის ურთიერთობა, მოცემულია ოსმალეთში მცხოვრებ ქართველთა რაოდენობა, მათი პოლიტიკური და ეკონომიკური მდგომარეობა, ქართული ენა და ქართული წესები, აღწერილია აგრეთვე ქართველების ახალშენი სტამბოლში, სასაფლაო, ფერი-კვეის ქართული სავანე და სხვ. აქვს ასევე შრომები სტამბოლის ისტორიისა და კულტურის სხვადასხვა საკითხის შესახებ.
მალხაზ მაკარაძე

მალხაზ მაკარაძე (დ. 25 ივნისი, 1975, სოფ. ოლადაური, ახლანდ. შუახევის მუნიციპალიტეტი, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა) — ქართველი სამხედრო პირი, ბრიგადის გენერალი (2019).

დაამთავრა გაერთიანებული სამხედრო აკადემიის ისტორიული ფაკულტეტი და მოტომსროლელი ჯარების სამეთაურო-საშტაბო კურსი (ორივე 1999). 2000-2002 წლებში სხვადასხვა სამეთაურო თანამდებობები ეკავა კოჯრის სპეციალური დანიშნულების ძალების ბაზაზე, შემდეგ იყო სახმელთო ჯარების -3 ოპერატიული სამმართველოს უფროსი ოფიცერი (2003-2004), ლოჯისტიკის ცალკეული ბატალიონის მეთაური (2004-2006), საქართველოს თავდაცვის ეროვნული აკადემიის კაპიტნის საკარიერო (2007-2008) და სახმელეთო ჯარების ოფიცერთა მომზადების (2008) კურსების უფროსი, ბრიგადის შტაბის უფროსი (2008), თავდაცვის ეროვნული აკადემიის რექტორის მოადგილე (2008-2009), ბრიგადის მეთაური (2009-2010), წვრთნებისა და სამხედრო განათლების სარდლის მოადგილე (2010-2012), სერჟანტთა მომზადების სკოლის მეთაური (2012), სახმელეთო ძალების შტაბის უფროსი (აღმოსავლეთ ოპერატიული დაჯგუფების შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი, 2012-2013), თავდაცვის ეროვნული აკადემიის რექტორის მოვალეობის შემსრულებელი (2015-2016), წვრთნებისა და სამხედრო განათლების სარდალი (2016-2018). 2019 წელს დაინიშნა დავით აღმაშენებლის სახელობის საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემიის რექტორად და მიენიჭა ბრიგადის გენერლის წოდება.

მონაწილეობა აქვს მიღებული სამშვიდობო მისიებში კოსოვოსა (2002-2003) და ერაყში (2005). მიღებული აქვს სხვადასხვა სახელმწიფო და უწყებრივი ჯილდო, მ. შ. მედალი „მხედრული მამაცობისათვის“ და ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი.
შალვა ჯაბახიძე

შალვა იოსების ძე ჯაბახიძე (დ. 19 ივნისი, 1973, თბილისი) — ქართველი სამხედრო პირი, გენერალ-მაიორი (2019) და სპორტსმენი (ძიუდო).

დაამთავრა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გაერთიანებული სამხედრო აკადემიის საარტილერიო და სახმელეთო ჯარების სამეთაურო-ტაქტიკური ფაკულტეტები, გაიარა კაპიტნის საკარიერო და სამეთაურო–საშტაბო კურსები. მოხალისედ იბრძოდა აფხაზეთის ომში (1992-1993). შემდეგ მისდევდა სპორტულ კარიერას (სამბო) საქართველოსა და საბერძნეთში. 1998 წლიდან მსახურობს საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. მონაწილეობდა სამშვიდობო მისიაში ერაყში (2006-2007). სხვადასხვა დროს იყო მექანიზირებული ბრიგადის მეთაური (2015-2016), სახმელეთო ჯარების დასავლეთის სარდალი (2016), გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე (2016-2019). 2019 წლიდან ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციაში (ეუთო) საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო წარმომადგენელი. მიღებული აქვს თავდაცვის სამინისტროს სხვადასხვა უწყებრივი ჯილდო.
ირაკლი ძნელაძე

ირაკლი ძნელაძე (დ. 10 მაისი, 1968, თბილისი) — ქართველი სამხედრო პირი, ბრიგადის გენერალი (2019).

დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიის ფაკულტეტი (1992) და საქართველოს გაერთიანებული სამხედრო აკადემია (1999). 1986-1988 წლებში სავალდებული სამხედრო სამსახური გაიარა საბჭოთა კავშირის არმიაში. 1992 წლიდან მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში, მ. შ. კადრების განყოფილების ოფიცრად, განყოფილების უფროსად გაერთიანებული შტაბის -5 სტრატეგიული დაგეგმვის და შეიარაღების კონტროლის და -3 ოპერატიული დეპარტამენტებში, სახმელეთო ძალების სარდლობის მართვის ცენტრის (2005), -3 ოპერატიული დეპარტამენტის (2006-2007), 3 ოპერატიული სამმართველოს (2009-2012) და -2 დაზვერვის დეპარტამენტის (2011) უფროსად, საქართველოს სამხედრო ატაშედ უკრაინაში, მოლდოვასა და ბელარუსში (2011). 2012-2013 წლებში იყო საქართველოს შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის უფროსი, 2014-2017 წლებში — საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო წარმომადგენელი ნატოში, 2017 წლიდან — საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის -3 ოპერატიული დეპარტამენტის უფროსი.

მიღებული აქვს სხვადასხვა სახელმწიფო და უწყებრივი ჯილდო, მ. შ. მედალი „საბრძოლო დამსახურებისათვის“ (2000), ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი (2013).
ალექსანდრე კიკნაძე

ალექსანდრე კიკნაძე (დ. 24 თებერვალი, 1969, სოფ. წითელხევი, ახლანდ. ბაღდათის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო პირი, ბრიგადის გენერალი (2019).

დაამთავრა ლენინგრადის უმაღლესი სამხედრო-პოლიტიკური სასწავლებელი (1991), უკრაინის თავდაცვის ნაციონალური აკადემია (2002), ამერიკის შეერთებული შტატების „არმიის ომის კოლეჯის“ კურსი (2018). 1991 წლიდან სხვადასხვა სამეთაურო და ადმინისტრაციულ თანამდებობზე იყო საქართველოს ეროვნულ გვარდიაში, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შინაგან ჯარებში, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შეიარაღებულ ძალებში, მათ შორის, 2004-2005 წლებში იყო სამშვიდობო ძალების წარმომადგენლობის მეთაური ცხინვალის რეგიონში, 2005 და 2006 წლებში — ეროვნული სასწავლო ცენტრ „კრწანისის“ მეთაური, 2005 წელს — საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე, 2007-2008 წლებში — ქვეითი ბრიგადის მეთაურის მოადგილე ერაყში, 2008 წელს — ეროვნული გვარდიის დეპარტამენტის რეზერვისტთა მომზადების ბაზის მეთაური, 2008-2009 წლებში — წვრთნებისა და სამხედრო განათლების სარდლობის შტაბის უფროსი, 2009 წელს — სახმელეთო ჯარების სარდლის მოადგილე, 2009-2010 წლებში — ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობის შტაბის უფროსი, 2010-2011 წლებში — წვრთნებისა და სამხედრო განათლების სარდლის მოადგილე, 2012-2013 და 2015-2016 წლებში — ავღანეთში საქართველოს სამშვიდობო ძალების წარმომადგენლობის მეთაური, 2013-2015 წლებში — აღმოსავლეთ ოპერატიული დაჯგუფების სარდალი, 2018 წელს — გენერალური შტაბის 1 პერსონალის დეპარტამენტის უფროსი. 2018 წლის სექტემბრიდან 2020 წლის აგვისტომდე კიკნაძე იყო საქართველოს თავდაცვის ძალების აღმოსავლეთის სარდალი.

კიკნაძეს მონაწილეობა აქვს მიღებული საბრძოლო მოქმედებებში ცხინვალის რეგიონში (1992, 2004), აფხაზეთში (1993), პანკისის ხეობაში (2000-2003), რუსეთ-საქართველოს ომში (2008), ასევე სამშვიდობო მისიებში ერაყსა (2007-2008) და ავღანეთში (2012-2013, 2015-2016). მიღებული აქვს სხვადასხვა სახელმწიფო და უწყებრივი ჯილდო, მ. შ. მედალი „მხედრული მამაცობისათვის“ (ორგზის, 2002), ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი (2004), ღირსების ორდენი (2012) და ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი (2013).
თომას ბერნჰარდი

თომას ბერნჰარდი (დ. 9 თებერვალი, 1931 — გ. 12 თებერვალი, 1989) — ავსტრიელი რომანისტი, დრამატურგი და პოეტი. ბერნჰარდის ნაშრომებს ხშირად „მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი პერიოდის ყველაზე მნიშვნელოვან ლიტერატურულ მიღწევად“ მიიჩვენენ. აღიარებულია მსოფლიო ომის შემდგომი პერიოდის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან გერმანულენოვან ავტორად.

ბიოგრაფია
თომას ბერნჰარდი დაიბადა 1931 წელს ჰერლენში, ნიდერლანდებში. დედამისი დაქორწინებული არ ყოფილა და მოსამსახურედ მუშაობდა. 1931 წლის შემოდგომიდან 1937 წლამდე ბერნჰარდი ბებია-ბაბუასთან ერთად ვენაში ცხოვრობდა. დედამისმა დაქორწინების შემდეგ ბენჰრადი ტრაუნშტაინში გადაიყვანა. იგი იძულებული გახდა ჰიტლერიუგენდის ერთ-ერთ შტოში, -ში გაწევრიანებული, რომელიც სძულდა. ბერნჰარდის ბიოლოგიური მამა, ალოიზ ცუკერშტეტერი დურგალი და კრიმინალი იყო, რომელმაც თომასი ვაჟად არ ცნო. ბერნჰარდი მას არასდროს შეხვედრია.
თამაზ დალაქიშვილი

თამაზ არქიფოს ძე დალაქიშვილი (დ. 22 სექტემბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (2005).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (1961). მუშაობდა „საქქალაქმშენსახპროექტში“ (1961–1964), თბილისის ზონალურ საპროექტო-ექსპერიმენტულ ინსტიტუტში (1964–1965; 1969–1981), „თბილქალაქპროექტში“ (1982–1990). 1991–1997 იყო საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის შემოქმედებით-საწარმოო გაერთიანება „არქფონდის“ მთავარი მხატვარ-დიზაინერი. ძირითადი ნამუშევრები: დასახლება დებელე გვინეის რესპუბლიკაში (გ. ბერიძესთან, დ. გრძელიძესა და კ. ხატიაშვილთან ერთად; 1971–74), ენგურჰესის მშენებელთა საცხოვრებელი სახლი თბილისში, ჭავჭავაძის გამზირზე (გ. ბიჭიაშვილთან, ზ. კოპალაძესა და ო. დარჩიევთან ერთად; 70-იანი წწ.), ჰიდრომშენებელთა დასახლება ვიეტნამში მდ. დაზე (ა. ღოღობერიძესთან, ა. ჯაფარიძესა და ა. ქურდიანთან ერთად; 1976–1981); ბავშვთა საგანმანათლებლო-კულტურული ცენტრი ნასოფლარ ავენისში (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი; ბ. გოცირიძესთან, ი. ვაჩეიშვილთან, დ. თოფურიძესა და ა. ჯაფარიძესთან ერთად, 1987; საქართველოს არქიტექტურის საერთაშორისო ბიენალე, გრან-პრი, 1988); საქართველო-ბულგარეთის საზოგადოებრივ-კულტურული ცენტრი ქ. სოფიაში (თანაავტორი ა. ჯაფარიძე, 1988); არტ-ბიზნესცენტრი თბილისში, კ. აფხაზის ქუჩაზე (თანაავტორი ა. ბახტაძე, 1997).
თინათინ დალაქიშვილი

თინათინ (თინა) დალაქიშვილი (დ. 2 თებერვალი, 1991, თბილისი) — ქართველი მსახიობი.

განათლებით — ლანდშაფტის დიზაინერი. 17 წლის ასაკიდან დაიწყო ფოტომოდელის კარიერა. გადაღებული იყო სარეკლამო ვიდეორგოლებში. 2010 წლიდან იღებენ კინოში. შესრულებული აქვს როლები ქართულ და უცხოურ ფილმებსა და სერიალებში: „სეზონი“ (რეჟისორი — დათო ბორჩხიძე, 2010), სერიალი „ჩემი ცოლის დაქალები“ (2011), „ბოლო გასეირნება“ (რეჟისორი - ზაზა ურუშაძე, 2012) „ვარსკვლავი“ (რეჟისორი — ანა მელიქიანი, 2014), „მძევლები“ (რეჟისორი — რევაზ გიგინეიშვილი, 2017), „აბიგაილი“ (რეჟისორი — ალექსანდრ ბოგუსლავსკი, 2019), „დახსნა 2“ (რეჟისორი — სემ ჰარგრეივი, 2023) და სხვ.
მიხეილ დალაქიშვილი

მიხეილ სიმონის ძე დალაქიშვილი (დ. 15/28 ივლისი, 1904, სოფ. ჭელიაღელე, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 24 იანვარი, 1983, თბილისი) — ქართველი აგრონომი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატი (1939), დოცენტი (1940).

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიული ფაკულეტეტი (1931). 1956–1974 წლებში იყო საქართველოს ი. ლომოურის სახელობის მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1949–1950 წლებში დასავლეთ საქართველოს დაბლობ რაიონებში საშემოდგომო ხორბლის შესწავლასა და წარმოებაში მათი შედეგების დანერგვასთან დაკავშირებით გამოქვეყნებული სამეცნიერო ნაშრომებისათვის 1951 წელს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. აქვს 3 გამოგონება სასათბურე მეურნეობაში თერმული წყლების გამოყენების დარგში.
ნარიმან დალაქიშვილი

ნარიმან ვარლამის ძე დალაქიშვილი (დ. 25 ოქტომბერი, 1906, სოფ. ჭელიაღელე, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 მარტი, 1982, თბილისი) — ქართველი სამხედრო პირი, საბჭოთა არმიის საინჟინრო–ტექნიკური სამსახურის გენერალ–მაიორი (1954).

დაამთავრა მოსკოვის ვ. პოდბელსკის სახელობის კავშირგაბმულობის აკადემიის სამხედრო ფაკულტეტი (1936). 1940-1945 წლებში იყო 24–ე, მე–3 შორსმოქმედი ავიადივიზიის (შემდეგ გვარდიული კორპუსის) კავშირგაბმულობის უფროსი. 1945-1964 წლებში მსახურობდა სსრკ შეიარაღებულ ძალებში. 1964 წლიდან იყო თადარიგში. მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა მოსკოვთან, სტალინგრადთან, ლენინგრადთან; დაჯილდოებულია საბრძოლო ორედენებითა და მედლებით.
ნოდარ დალაქიშვილი

ნოდარ ოთარის ძე დალაქიშვილი (დ. 18 მარტი, 1950, ქ. გორი) — ქართველი პოლიციის მოხელე, პოლიციის გენერალ–მაიორი (2001), საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დამსახურებული მუშაკი (2001).

დაამთავრა გორის პედაგოგიური ინსტიტუტი (1972) და საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსკოვის მილიციის უმაღლესი სკოლა (1992). მუშაობდა გორის შინაგან საქმეთა სამმართველოს უფროსად (1994-1996), საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შიდა ქართლის სამხარეოს მთავარი სამმართველოს უფროსად (1996-2002). დაჯილდოებულია მედლით „მხედრული მამაცობისათვის“ (1995) და ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით (1999).
ცარუ დალაქიშვილი

ცარუ მიხეილის ასული დალაქიშვილი (დ. 10 თებერვალი, 1937, თბილისი, — გ. 21 მარტი, 1996, იქვე) — ქართველი ფარმაკოქიმიკოსი. ფარმაცევტულ მეცნიერებათა დოქტორი (1993), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2004).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფარმაცევტული ფაკულტეტი (1960). 1960 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ი. ქუთათელაძის სახელობის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის ფიტოქიმიის განყოფილებაში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1986–1996 წლებში იყო წამყვანი მეცნიერი-თანამშრომელი (ფიტოქიმიის განყოფილების, ლიპიდების ლაბორატორიის გამგე).
სარდიონ დალაქიშვილი

სარდიონ დალაქიშვილი (დ. 9 მარტი, 1844 — გ. 2 აპრილი, 1929) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის საპოლიციო-ადმინისტრაციული აპარატის მოხელე.

დაამთავრა ქუთაისის ოთხკლასიანი სასწავლებელი. მსახურობდა ქუთაისის გუბერნიის მმართველობაში. 1874-1896 წლებში იყო ქუთაისის, რაჭის, ლეჩხუმისა და ალპანას, 1896 წლიდან კი სვანეთის ბოქაული. სვანეთში მუშაობის დროს გაიყვანა საურმე და საცალფეხო გზები, გახსნა 12 სკოლა, მისივე გეგმით ლაშხეთიდან ორბელამდე გაყვანილ იქნა გზა, ასევე ლენტეხში გვირაბების გაჭრით ღელის გზა, რომელმაც საგრძნობლად შეამოკლა მანძილი სვანეთსა და ლეჩხუმს შორის. იგი დიდ ყურადღებას უთმობდა მოსახლეობის კულტურულ და საზოგადოებრივ განვითარებას, მისი უშუალო მითითებით სამრევლო სკოლებში სწავლა მიმდინარეობდა ქართულ ენაზე. 1897 წელს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას საჩუქრად გადასცა მესტიაში აღმოჩენილი ნივთები: შუბის წვერი, ხანჯალი, ცულის პირი და სხვ. მისი შვილი იყო სოციალისტი რევოლუციონერი აკაკი დალაქიშვილი.
დალიდაღი

დალიდაღი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტისა და ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ჯავახეთის ქედის ცენტრალურ ნაწილში, სიმაღლე ზღვის დონიდან 2914 მ. აგებულია პლიოცენური ანდეზიტ-დაციტური ლავებით. წვერი გუმბათისებრია, კალთები — დანაწევრებული და სამი მხრივ (გარდა სამხრეთისა) საკმაოდ ციცაბო. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.