iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანტონ გოგიაშვილი

ანტონ ივანეს ძე გოგიაშვილი (დ. 14 დეკემბერი, 1878, ჩოლაბარგი — გ. 28 დეკემბერი, 1907, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, ფერმწერი, გრაფიკოსი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სასულიერო სასწავლებელი. 1901-1906 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო სასწავლებელში. თანამშრომლობდა გაზეთების რედაქციებთან: „კვალი" და „ცნობის ფურცელი", რომლებშიც აქვეყნებდა ქართველი ხალხის ყოფა–ცხოვრების ამსახველ და დოკუმენტურ ჩანახატებს. „ცნობის ფურცლის" დამატებაში იბეჭდებოდა მის მიერ საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მოგზაურობისას შესრულებული ჩანახატები, მათ შორის: „დარბევა" (1906, საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი, თბილისი), „ტყეში შეფარებული გურულები" (1906, საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი, თბილისი); მას ეკუთვნის – ვაჟა-ფშაველას პოემა „ბახტრიონის" (1896), ილია ჭავჭავაძის პოემა „განდეგილის" (1901), რაფიელ ერისთავის ლექსების „სესიას ფიქრების“, „სამშობლო ხევსურისა", „თრიალეთელი მწყემსის", „დაჭრილის" ილუსტრაციები; მისი ნახატები დაცულია საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში.

გალერეა
სამუელ ჩხიკვიშვილი

სამუელ ჩხიკვიშვილი (დ. 10 ნოემბერი, 1874, დვაბზუ — გ. 1969) — ქართველი სახალხო მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი. ჩხიკვიშვილს არ ჰყოლია თავისი გუნდი, მაგრამ მონაწილეობდა ანსამბლებში, რომლებიც წარმატებით მოღვაწეობდნენ. ამბობდა დამწყებს და მოძახილს.

ბიოგრაფია
სამუელის მამა, თარხან ჩხიკვიშვილი იყო ჩოხატაურელი აზნაური, რომელიც ბატონს გაექცა, ცოლად შეირთო შევარდნაძის ასული ესმა და დასახლდა დვაბზუში. ჰყავდა შვიდი ვაჟი და ორი ასული. თარხანი და მისი ძმა, ანტონი მღეროდნენ თავად მაქსიმელიშვილების ოჯახში ბაღდადში. თარხანმა და ანტონმა ასწავლეს სიმღერა სამუელს.

სწავლობდა ოზურგეთის საქალაქო ოთხკლასიან სკოლაში. 17 წლის სამუელი მამამ მაქსიმელაშვილის ოჯახში მიაბარა, სადაც სამი წელი სწავლობდა სიმღერას. 1894-1898 წლებში იყო გაწვეული სამხედრო სამსახურში. ჯარიდან დაბრუნების შემდეგ შეუერთდა სამუელ ჩავლეიშვილის გუნდს. 1913 წელს მონაწილეობა მიიღო ვაჟა ფშაველას საიუბილეო საღამოში. 1917 წლიდან აღარ მღეროდა ჩავლეიშვილთან, რადგან ამ დროს იყო სამხედრო სამსახურში. 1921 წლიდან იყო ვარლამ სიმონიშვილის გუნდის საპატიო წევრი. 1924 წლიდან დაიწყო მუშაობა ბათუმში, რკინიგზაში. 1927 წელს შეუერთდა ავქსენტი მეგრელიძეს, მასთან ერთად შექმნა გუნდი, რომელმაც ჩაატარა კონცერტები ბათუმსა და სუფსაში. მეგრელიძემ და ჩხიკვიშილმა ეფრემ ბერსენაძის მონაწილეობით ჩაწერეს სიმღერა „იარაღის შეჯიბრი“, რომელიც ჩაწერეს ნოტებზე. 1950-იანი წლების ბოლოს ჰყავდა პატარა გუნდი, რომელთან ერთადაც მღეროდა. გარდაიცვალა 1969 წელს. დაკრძალულია ოზურგეთში.
ბესარიონ ინწკირველი

ბესარიონ ინწკირველი (დ. 1850, ფამფალეთი — გ. 1939) — ქართველი სახალხო მომღერალი, ლოტბარი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
სიმღერები სამუელ მაქსიმელიშვილმა ასწავლა, შემდეგ დათა გუგუნავასთან დაოსტატდა. გაწევრიანდა ბაღდადში მაქსიმელაშვილის სახლში შექმნილ გუნდში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა სამუელ ჩავლეიშვილი. პროფესიით ხარაზი იყო. 1913 წელს მიიღო მონაწილეობა ვაჟა-ფშაველას საღამოზე თბილისში, ხოლო 1914 წელს ქუთაისში აკაკის იუბილეზე, 1915 წელს მონაწილეობა მიიღო ბათუმში ნინოობას გამართულ კონცერტზე, 1917 წელს — კონცერტზე თბილისის სახაზინო თეატრში, ხოლო 1927 წელს მოსკოვში.
სექსუალური ქცევა

სექსუალური ქცევა — ინდივიდის ქცევა, რომელიც საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ მისი გარკვეული სქესისადმი მიკუთვნებულობა. ძირითადად ეს არის ნიშანდობლივი ქცევები, დამყარებული განსხვავებებზე გარეგნობაში, ტანსაცმელში, ქცევის მანერაში, ჟესტების სისტემაში, მეტყველების მანერაში. სექსუალური ქცევა არ წარმოადგენს ერთხელ და სამუდამოდ დასწავლილ ქცევის მოდელს. ის არის გარკვეული როლების ნაკრები, რომელიც გამუდმებით იცვლება. საზოგადოების მხრიდან სექსუალური ქცევისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს აქვს სქესობრივი და ასაკობრივი დიფერენციაცია. ბევრი რამ, რაც დასაშვებია მამაკაცებისთვის, აკრძალულია ქალებისთვის, და პირიქით. ასეთ ორმაგ ნორმებს „ორმაგი სტანდარტი“ ეწოდება. „ორმაგი სტანდარტის“ მოთხოვნები იგრძნობა ადრეული ასაკიდან როგორც საერო, ისე რელიგიურ ცხოვრებაში. სექსუალურ ქცევაზე გავლენას ახდენს ასაკობრივი ნორმებიც. ის, რაც მისაღებია ბიჭისთვის, სრულიად მიუღებელია ზრდასრული მამაკაცისთვის და ა.შ. სხვადასხვა სქესობრივ როლს სექსუალური ქცევის მიმართ სხვადასხვა მოთხოვნა აქვს. მაგალითად, მშობლის როლი მოითხოვს სრულიად განსხვავებულ თვისებებს, ვიდრე სექსუალური ან პროფესიული როლები. სქესობრივი ქცევა ყველაზე მკაფიოდ ვლინდება ოჯახურ და სექსუალურ როლებში, გაცილებით ნაკლებად ეხება პროფესიულ როლს, თუმცა სულ ცოტა ხნის წინ პროფესიული არჩევანი დიდწილად განპირობებული იყო ადამიანის სქესით. სქესობრივი ქცევის მიმართ სხვადასხვა სქესობრივი როლების მოთხოვნების შეუფასებლობას მივყავართ გაუმართლებელი სიტუაციების წარმოშობისაკენ, როდესაც, მაგალითად, ჩაცმის მანერის მიხედვით მსჯელობენ სექსუალურ ორიენტაციაზე, ან პროფესიული თვისებებიდან გამომდინარე აკეთებენ დასკვნებს ოჯახური ცხოვრების შესახებ.
გენდერული ტრანზიცია

გენდერული ტრანზიცია — პროცესი, რომელიც გულისხმობს ადამიანის გენდერული პრეზენტაციისა და სქესობრივი მახასიათებლების შეცვლას მისი შინაგანი გენდერული იდენტობის შესაბამისად.

ტრანზიცია მოიცავს ზოგიერთ ან ყველა შემდგომ, პირად, სამართლებრივ, სამედიცინო ცვლილებებს: ოჯახისათვის, მეგობრებისა ან/და თანამშრომლებისთვის საკუთარი გენდერული იდენტობის გაცხადება; სახელის ან/და სქესის შეცვლა საბუთებში; ჰორმონალური თერაპია; და, შესაძლოა (თუმცა ყოველთვის არა), ერთი ან რამდენიმე სახის ქირურგიული ოპერაცია.

გენდერის დადასტურების ოპერაცია (ძველად „სექსის კვლავმინიჭების“ ან „სქესის შეცვლის“ ოპერაცია) აღნიშნავს ქირურგიულ ცვლილებას და არის ტრანზიციის მხოლოდ მცირე ნაწილი. ყველა ტრანსგენდერი ადამიანი არ ირჩევს ამ ოპერაციის გაკეთებას ან არ მიუწვდება მასზე ხელი.
ალექსანდრე მახარაძე (მომღერალი)

ალექსანდრე მახარაძე (დ. 1873, ქვედა ბახვი — გ. 30 აპრილი, 1933, თბილისი) — ქართველი სახალხო მომღერალი, ლოტბარი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი. იყო სამუელ ჩავლეიშვილის სკოლის წარმომადგენელი, ითვლებოდა სიმღერა „ჰა დილას“ და კრიმანჭულის ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლად.

ბიოგრაფია
დაიბადა შეძლებული აზნაურის ოჯახში. მისი დედა ცინცაძე იყო. ჰყავდა სამი ძმა – სილიბისტრო, ივანე და პავლე, მაგრამ ისინი არ მღეროდნენ. მისი ძმები წავიდნენ ამერიკაში მოჯირითეებად. მშობლები ადრე გარდაიცვალნენ და დარჩა დედინაცვლის ხელში. სკოლაში ისწავლა 3-4 წლის განმავლობაში. სიმღერა მაქსიმელაშვილის ოჯახში ისწავლა ბაღდადში, 1901 წლიდან კი კი სამუელ ჩავლეიშვილის გუნდში გაწევრიანდა. მუშაობდა ჯერ ოდესაში, შემდეგ დაბრუნდა სოფელში და ცოლად მოიყვანა სოფიო მახარაძე, ფილიპე მახარაძის ბიძაშვილი. 1907 წელს მონაწილეობა მიიღო ჩავლეიშვილის გუნდის მიერ ქუთაისში სიმღერების ფირფიტაზე ჩაწერაში. 1909 წელს მუშაობდა ფოთში, ჯერ მტვირთავად, შემდეგ რკინიგზაში. ამ დროს მონაწილეობდა ავქსენტი მეგრელიძის გუნდში. ნიკო ნიკოლაძის ინიციატივით მახარაძემ პორტის მტვირთავ მუშათა გუნდი ჩამოაყალიბა. 1910 წელს სიმღერის მასწავლებლობა დაიწყო ჩიბათში, ჩოჩხათში, ჩოხატაურსა და გურიის სხვა სოფლებში. 1916 წელს მახარაძე ნიკო ნიკოლაძემ თბილისში გადაიყვანა ვაგონების კონდუქტორად. 1918 წლიდან ოჯახიც თბილისში გადაიყვანა და იქაც გუნდი ჩამოაყალიბა. 1929 წელს ამ გუნდით მონაწილეობა მიიღო მეორე რესპუბლიკურ ოლიმპიადაში და კარგი შეფასება დაიმსახურა. ოლიმპიადის შემდეგ მახარაძის რკინიგზის მტვირთავთა გუნდმა საგასტროლო მოგზაურობა ჩაატარა საქართველოს დაბა-ქალაქებში. ეს მოგზაურობა ღიდი წარმატებით ჩატარდა. 1930 წელს ეს გუნდი შეუერთეს დასავლეთ საქართველოს მომღერალთა გუნდს, რომელსაც კირილე პაჭკორია ხელმძღვანელობდა. ამ გუნდში მახარაძე არ გაჩერდა და დააარსა სარეწაო კოოპინკავშირის გუნდი. გარდაიცვალა 1933 წელს. დაკრძალულია თბილისში, კუკიის სასაფლაოზე.
ლადიკო დოლიძე

ლადიკო დოლიძე (დ. 1858, ასკანა — გ. 1921) — ქართველი სახალხო მომღერალი, ლოტბარი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა შეძლებული გლეხის ოჯახში. მშობლებმა თავიდანვე იზრუნეს მის განათლებაზე, ჯერ სოფლის სკოლა დაამთავრა, შემდეგ კი ოზურგეთში მიაბარეს სწავლის გასაგრძელებლად. სიმღერა მაქსიმელაშვილის ოჯახში ისწავლა, ლამაზი ტემბრის ბანი ჩამოუყალიბდა, შემდეგ კი სამუელ ჩავლეიშვილის გუნდში გაწევრიანდა. ცოლად შეირთო ჭელიძის ქალი ფამფალეთიდან. მონაწილეობდა სამუელ ჩავლეიშვილის გუნდის ყველა ღონისძიებაში, მათ შორის სიმღერების ფირფიტებზე ჩაწერაში.
ალტჰაიმი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ალტჰაიმი შეიძლება აღნიშნავდეს:

დასახლებები
გერმანიაში:
ალტჰაიმი (ალბი) — მუნიციპალიტეტი ალბ-დუნაის რაიონში, ბადენ-ვიურტემბერგი.
ალტჰაიმი (ეჰინგენი) — მუნიციპალიტეტი ალბ-დუნაის რაიონში, ბადენ-ვიურტემბერგი.
ალტჰაიმი (ბიბერახი) — მუნიციპალიტეტი ბიბერახის რაიონში, ბადენ-ვიურტემბერგი.
ალტჰაიმი (ავსტრია) — ქალაქი ზემო ავსტრიაში.

პიროვნებები
ფრანც ალტჰაიმი (1898-1976) — გერმანელი ისტორიკოსი.
ზემო ხოდაშნის კვირაცხოვლის ეკლესია

ზემო ხოდაშნის კვირაცხოვლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის სამხრეთით 300 მეტრზე, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (5,7 3,5 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კედლები შიგნიდან შელესილია, გარედან შელესილობის მხოლოდ კვალი შეიმჩნევა. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი ფორმის აფსიდაა, რომლის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. საკურთხევლის შუაში დგას ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის ტრაპეზი. დარბაზს გრძივ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია. შიგნით ეკლესია გადახურულია ცილინდრული კამარით.
ზემო ხოდაშნის ხარების ეკლესია

ზემო ხოდაშნის ხარების ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში.

ხარების ეკლესია დარბაზულია (7,2 4,3 მ), თავდაპირველი სახე მნიშვნელოვნად აქვს შეცვლილი. ნაგებია რიყის ქვით. კამარა და საბჯენი თაღები აგურითაა გამოყვანილი. აღმოსავლეთით, გეგმით ნახევარწრიული ღრმა აფსიდის ღერძზე ვიწრო და მაღალი სარკმელია, რომლის მარცხნივ გეგმით ნახევარწრიული და თაღოვანი, ხოლო მარჯვნივ სწორკუთხა ნიშია. საკურთხევლის შუაში აგურით ტრაპეზი დგას. საკურთხეველი გადახურულია დადაბლებული პროპორციების კონქით. კონქის თაღი ორსაფეხურიანია. გრძივ კედლებში თითო პატარა ნიში (აფსიდის მხრებთან) და თითო საკმაოდ ფართო სწორკუთხა სარკმელია (გვიანდელია). ეკლესიის შიდა სივრცე გაზრდილია დასავლეთ მინაშენით (5 5,2 მ), რომელსაც დასავლეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა შესასვლელი აქვს. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში გეგმით ნახევარწრიული და თაღოვანი ნიშია. ეკლესიისა და მინაშენის გადახურვა კამაროვანია. მინაშენის დასავლეთ კედელზე დაშენებულია ექვს მრგვალ სვეტზე დაყრდნობილია თაღედით გახსნილი მაღალი სამრეკლო, რომელსაც ექვსწახნაგა პირამიდული სახურავი აქვს.
დუმასტურის ეკლესია

დუმასტურის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში. ეკლესია დგას სოფელ დუმასტურის დასავლეთით, მდინარე ალაზნის მარცხენა ნაპირზე.

ეკლესია დარბაზულია, აღმოსავლეთით დასრულებულია ფართო მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული შვერილი აბსიდით. სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ეკლესიას გვიანდელი მინაშენები ეკვროდა; მათგან ნაწილობრივ მხოლოდ ჩრდილოეთისაა შემორჩენილი. სამხრეთ მინაშენის მხოლოდ კვალი იკითხება. ეკლესია თითქმის მთლიანად დანგრეულია (ზომების დადგენა არ ხერხდება). შემორჩენილია საკურთხევლის ნაშთი და ჩრდილოეთ კედლის მცირე ნაწილი. ეკლესია აგებული ყოფილა მოზრდილი ზომის რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. ჩრდილოეთ მინაშენიც რიყის ქვითაა ნაგები, მაგრამ ქვა გაცილებით წვრილია. ხოლო წყობა ტლანქი. ჩრდილოეთ მინაშენი განივი კედლით ორ არათანაბარ ნაწილად ყოფილა გაყოფილი. აღმოსავლეთ ნაწილში სწორკუთხა სათავსია. რომელსაც აღმოსავლეთით ერთი თაღოვანი სარკმელი აქვს. სათავსი გადახურული ყოფილა კამარით, რომლის კვალი აღმოსავლეთ კედელს შემორჩა.
დუმასტურის მთავარანგელოზთა ეკლესია

დუმასტურის მთავარანგელოზთა ეკლესია — ახმეტის მუნიციპალიტეტში მდებარე ეკლესია, დგას სოფელ დუმასტურის აღმოსავლეთით 400 მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

კომპლექსში შედის მთავარანგელოზის ეკლესია, კოშკი და გალავანი. ყველა ნაგებობა ნაშენია ნატეხი ქვით. კომპლექსის სამხრეთით 40 მეტრზე, მეორე ეკლესია დგას. ეკლესია დარბაზულია (სიგანე 4 მეტრი, სიგრძის დადგენა არ ხერხდება), დგას ფრაგმენტულად შემორჩენილი წრიული გალავნით შემოფარგლული ეზოს დასავლეთ ნაწილში. თითქმის მთლიანად დანგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ საკურთხევლის ნაწილი. ეკლესიის ნახევარწრიული აფსიდა გადახურული ყოფილა ამორფული ფორმის სხმული კონქით (შემორჩენილია მცირე ნაწილი). აბსიდის ღერძზე ზემოთკენ თანდათან შევიწროებული და ბრტყლად გადახურული სარკმელია. ეკლესიას სამხრეთიდან ოდნავ მოკლე მინაშენი ეკვროდა. მისგან მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელიღაა შემორჩენილი, რომელშიც ბრტყლად გადახურული და ზემოთკენ თანდათან დავიწროებული სარკმელია გაჭრილი. კოშკი ეკლესიის აღმოსავლეთით 20 მეტრზე დგას. შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთ კედელი (სამი სართულის სიმაღლეზე). პირველ სართულზე (შუა ნაწილში) შესასვლელია, რომელსაც წვერწაკვეთილი სამკუთხა თაღის ფორმის გადახურვა აქვს. მეორე სართულის დონეზე გარედან თაღოვანი და შიგნიდან ბრტყლად გადახურული კარი და ერთი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. მესამე სართულის დონეზე - ერთი ვიწრო და მაღალი სწორკუთხა სარკმელი. მეოთხე სართულის კედელს მხოლოდ მცირე ნაწილი შემორჩა. კოშკის სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული (შემორჩენილია ძელების ბუდეები). კოშკს დასავლეთიდან გეგმით სწორკუთხა (6,2 3,4 მ) მინაშენი ეკვროდა (შემორჩენილია კვალი). მეორე ეკლესია დარბაზულია (3,6 2,6 მ). შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი ხის ძელებითაა გადახურული - თარაზულად. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აბსიდის ღერძზე, მცირე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელზე, ტრაპეზია მიდგმული. აფსიდაში ორი ნიშია. საკურთხეველი გადახურულია სხმული კონქით, სხმულია კამარაც. ლავგარდანი მხოლოდ გრძივ კედლებს ჰქონია (შემორჩენილია ფრაგმენტულად). ეკლესია კვადრატული აგურით ყოფილა გადახურული.
ქვემო ხალაწნის ეკლესიები

ქვემო ხალაწნის ეკლესიები — ეკლესიები ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ხალაწანში.

პირველი ეკლესია
პირველი ეკლესია დგას სოფლის სამხრეთით 400 მეტრზე, ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია უაბსიდოა, გეგმით სწორკუთხა (3,2 2,7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან და გარედან მობათქაშებულია. შემორჩენილია დასავლეთ კედელი და დანარჩენი კედლების ნაწილები. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარს გარედან თაღი, ხოლო შიგნით ხის თარაზული გადახურვა ჰქონია. შიგნით ეკლესია გადახურული ყოფილა ოდნავ დადაბლებული კამარით, რომლის კვალი დასავლეთ კედელს შემორჩა.

მეორე ეკლესია
ეკლესია დგას სოფლის სამხრეთით 700 მეტრზე, მთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, უაბსიდო (3,8 3,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები მხოლოდ 1,2-1,5 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთ კედელში შემორჩენილია ვიწრო სარკმლის ძირი.
ზემო ხოდაშნის ნათლისმცემლის ეკლესია

ზემო ხოდაშნის ნათლისმცემლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის განაპირას, სამხრეთით, ვენახებში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7,9 5,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ალაგ-ალაგ (ძირითადად კონსტრუქციულ ნაწილებში) გამოყენებულია კვადრატული აგური. კედლები შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. დასავლეთ კარი (ამოშენებულია) თარაზულადაა გადახურული, ჩრდილოეთისა - ისრული თაღით. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს გეგმით ოვალური და ბრტყლად გადახურული თითო ნიშია. აფსიდის შუაში დგას კუბური ფორმის ტრაპეზი. საკურთხევლის სარკმლის გარდა ერთი თაღოვანი სარკმელი დასავლეთითაცაა. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში ნიშია, რომელშიც სათოფურია მოწყობილი. საკურთხეველი გადახურულია კონქით, ხოლო დარბაზი - ცილინდრული კამარით, რომელიც ერთ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. ფასადები სადაა. ჩრდილოეთ შესასვლელის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის ნიშია. კედლები დასრულებული იყო აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნით (შემორჩენილია ნაწილი).
ზემო ხოდაშნის წამებულის ეკლესია

ზემო ხოდაშნის წამებულის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხოდაშენში, დგას სოფლის სამხრეთით 500 მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (4,2 3,1 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან შელესილია. ერთადერთი სწორკუთხა შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. აღმოსავლეთით, ოდნავ ნალისებრი აფსიდის ღერძზე, ბრტყლად გადახურული ვიწრო სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს კი, თითო პატარა შეისრულთაღოვანი ნიში. ერთი მსგავსი ნიშია დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში. აფსიდა გადახურულია კონქით, დარბაზი - ნახევარწრიული კამარით. ფასადები სადაა. კედლებზე აქა-იქ შემორჩენილია შელესილობის კვალი. ეკლესიას ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეებზე რიყის ქვით ნაშენი კონტრფორსები აქვს მიდგმული. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კონტრფორსი გეგმით სწორკუთხაა, ჩრდილო-დასავლეთისა - ნახევარწრიული.
ზემო ხოდაშნის წმინდა გიორგის ეკლესია

ზემო ხოდაშნის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის სამხრეთით, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესი დარბაზულია (8,3 4,8 მ), რომელსაც დასავლეთიდან (მთელ სიგრძეზე) გვიანდელი მინაშენი ეკვრის. ეკლესია აგებულია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. მოგვიანებით (როგორც ჩანს მინაშენის მიშენებისას) კედლები შიგნიდან და გარედან შეულესავთ და შეუთეთრებიათ. ძეგლი დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია კრამიტი, ჩამოშლილია ლავგარდანი, აქა-იქ საპირე წყობა და შელესილობის დიდი ნაწილი. ჩამონგრეულია დასავლეთ მინაშენის კამარა და გრძივი კედლების ზედა ნაწილები. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა - მინაშენიდან. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნით - სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, აფსიდის ღერძზე ფართო და დაბალი თაღოვანი სარკმელი. თითო მსგავსი სარკმელი გრძივ კედლებშიცაა, აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში გეგმით ნახევარწრიული, თაღოვანი ნიშია. აფსიდის შუაში დგას აგურით ნაგები კუბური ტრაპეზი. საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია და ნახევარწრიული ამბიონი აქვს. მოგვიანებით საკურთხეველი დარბაზისგან კანკელით გაუმიჯნავთ, რომელშიც ორი შესასვლელია მოწყობილი. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა მარტივი პილასტრების სამი წყვილითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღებით გაყოფილია ოთხ, თითქმის თანაბარ ნაწილად. დარბაზის სამივე კედელს, მთელ სიგრძეზე, საფეხური გასდევს. ფასადები სადაა. კედლები დასრულებული ყოფილა თაროსებრი ლავგარდნით, რომელიც ნაწილობრივ არის შემორჩენილი. მოგვიანებით ეკლესიისთვის დასავლეთიდან მიუშენებიათ აგურით და რიყის ქვით ნაგები სწორკუთხა (4,8 4 მ), სათავსი მასში ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ღიობი გარედან თაღით არის დასრულებული, შიგნით კი თარაზული გადახურვა აქვს. შესასვლელის ზემოთ მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. ერთი სარკმელია ჩრდილოეთ კედელშიც, რომელსაც მხოლოდ ქვედა ნახევარი შემორჩა. სათავსი გადახურული ყოფილა ცილინდრული კამარით. სათავსის დასავლეთ კედელზე დაშენებულია ოთხწახნაგა, ოთხივე მხარეს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი, აგურის სამრეკლო. სამრეკლოს საფუძვლის შესაქმნელად, სათავსის დასავლეთ კედლის შუა ნაწილი, გვერდის ნაწილების მიმართ, შიგნით და გარეთ რამდენადმე გასქელებულია, რომლის ქვედა ნაწილში, ორივე მხრიდან, გამოყვანილია თითო ფართო და მაღალი ყრუ თაღი, რომელშიც სათავსის შესასვლელია მოქცეული. სათავსის კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნით (შემორჩენილია დასავლეთ კედელზე). სამრეკლო გადახურულია აგურის პირამიდული სახურავით.
ტარიელაანთ საყდარი

ტარიელაანთ საყდარი — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის სამხრეთით 9 კილომეტრზე, მთებში, ნასოფლარ ბაკანას ტერიტორიაზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (9,8 7,3 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის, მეტნაკლებად დამუშავებული ნატეხი ქვით. საბჯენი თაღები, პილასტრები, შესასვლელებისა და სარკმლების თაღები და ფასადთა დეკორატიული მორთულობა შირიმით არის გამოყვანილი. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი, ლავგარდანი და საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ჩამონგრეულია კამარის ჩრდილოეთ გვერდის დასავლეთ ნახევარი, მთელ სიმაღლეზე გარღვეულია დასავლეთ კედელი. ეკლესიაში შესასვლელი ორია: დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. ორივე კარი გარედან სწორკუთხაა, შიგნიდან - თაღოვანი. ორივე შესასვლელის თაღს მთელ სიგრძეზე ლილვი გასდევს, რომელიც შირიმის პროფილირებულ იმპოსტებს ეყრდნობა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს განთავსებულია თითო თაღოვანი, გეგმით ოვალური და მაღალი ნიში. თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია აბსიდის ორივე კუთხესთან. გრძივ კედლებზე თითო ვიწრო პილასტრია, რომლებზედაც ორსაფეხურიანი საბჯენი თაღია გადაყვანილი. ერთი საბჯენი თაღი დასავლეთ კედელთანაა. იგი კუთხის შეკიდულ პილასტრებს ეყრდნობა. ორივე საბჯენი თაღის და სატრიუმფო თაღის ქუსლებთან ბრტყელი, თითქმის კვადრატული იმპოსტებია, რომლებზედაც ამოღარულია ერთიმეორეში ჩასმული სამი სწორკუთხედი. ინტერიერს, საკურთხევლის სარკმლის გარდა, სამივე კედელში გაჭრილი თითო თაღოვანი სარკმელი აშუქებს, რომელთა თაღებს შიგნიდან თითო ლილვი ევლება. დარბაზი ცილინდრული კამარით არის გადახურული. ეკლესიის ფასადებზე კარ-სარკმელთა ღიობები და ის ნაწილები, რომლებზეც მორთულობის ელემენტებია განთავსებული, შირიმის სწორკუთხა ქვებითაა ნაწყობი. აღმოსავლეთ სარკმელს სამი ლილვისგან შედგენილი სწორკუთხა ჩარჩო ევლება, რომლის ზემოთ, შეწყვილებული ლილვით შემოფარგლულ კვადრატზე ლილვებით გამოყვანილი მაღალი ჯვარია დადგმული. დასავლეთ ფასადზე შესასვლელი სწორკუთხა ჩარჩოშია ჩასმული, რომელიც ერთმანეთისგან მცირე მანძილებით დაცილებული, სამი ლილვითაა შედგენილი. კარის ჩარჩოს შეჯგუფებული ვერტიკალური ლილვებით უკავშირდება სარკმლის თაღოვანი ჩარჩო, რომელიც შედგება ერთი სამმაგი და ერთი ორმაგი ლილვისგან და მათ შორის მოქცეული ნახევარწრიული შეღრმავებისგან. შესასვლელის და სარკმლის მოჩარჩოების დამაკავშირებელი ლილვების გვერდებზე, თითო ხვიაა. სარკმლის მოჩარჩოებას გარს ევლება ორმაგი ლილვით გამოყვანილი ფართო და მაღალი თაღოვანი ჩარჩო, რომლის ბოლოები ეყრდნობა შესასვლელის გადახურვის დონეზე მდებარე ბურთულებიან ბაზისებს. თაღის წვეროზე დადგმულია ორმაგი ლილვით გამოყვანილი, მაღალი, ბოლოებგაფართოებული ჯვარი. სამხრეთის და ჩრდილოეთის სარკმლებსაც ირგვლივ ლილვები ევლებოდა (შემორჩენილია მცირე ნაწილები).
ზემო ხოდაშნის წმინდა მარიამის ეკლესია

ზემო ხოდაშნის წმინდა მარიამის ეკლესია — ახმეტის მუნიციპალიტეტში მდებარე ეკლესია, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის განაპირას, სამხრეთით. განეკუთვნება გვიანდელი შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (9,9 7,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავი და კედლების ზედა ნაწილები. მონგრეულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხე. შენობა 1 მეტრის სიმაღლეზე მიწაშია ჩამჯდარი. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი გარედან თაღოვანია, შიგნით - სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე ბრტყლად გადახურული ვიწრო სარკმელია. სარკმლის ჩრდილოეთით ორი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია, სამხრეთით - ერთი. ერთი მსგავსი ნიშია ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ტრაპეზია მიდგმული. დარბაზის დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია. კამარა ცილინდრული ფორმისაა და იგი ერთ შეკიდებულ საბჯენ თაღს ეყრდნობა.
აჰმედი (შეჰზადე) (სულეიმან I-ის ვაჟი)

შეჰზადე აჰმედი (; დ. 1517 — გ. 1517) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, სულეიმან -ისა და მაჰიდევრან სულთნის მე-3 შვილი და მე-2 ვაჟი.

შეჰზადე აჰმედი იყო სულთან სულეიმანის მესამე ვაჟი, ფულანე ხათუნის შვილის, შეჰზადე მაჰმუდისა და მისი დედის, მაჰიდევრანის ვაჟის, შეჰზადე მუსტაფას შემდეგ.

მაგრამ აჰმედის სიცოცხლე ხანმოკლე გამოდგა. იგი ჩვილი გარდაიცვალა იმავე 1517 წელს, როდესაც მამამისი ჯერ კიდევ შეჰზადე იყო და მანისაში მსახურობდა. მისი გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ, სულეიმანი ტახტზე ავიდა.
მარტინ შკრტელი

მარტინ შკრტელი (; დ. 15 დეკემბერი, 1984) — სლოვაკი ფეხბურთელი, თამაშობდა მცველის პოზიციაზე.

საკლუბო კარიერა
მარტინის კარიერა სლოვაკურ „ტრენჩინში“ დაიწყო, 2004 წელს რუსეთში, კერძოდ სანქტ-პეტერბურგის „ზენიტში“ გადაბარგდა, 2008 წლის იანვარში კი £6.5 მილიონის სანაცვლოდ შკრტელი „ლივერპულის“ ფეხბურთელი გახდა.

სანაკრებო კარიერა
ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი 2004 წელს შედგა, 2010 წელს მისი კაპიტნობით სლოვაკეთის ეროვნულმა ნაკრებმა მონაწილეობა მიიღო მსოფლიო ჩემპიონატზე.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
რუსეთის პრემიერ ლიგა: 2007
ლივერპულის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2012
სლოვაკეთის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2007, 2008, 2011, 2012, 2014
ინგლისის ლიგის თასი: 2011–12
კასტრიოტ ისლამი

კასტრიოტ ისლამი (; დ. 18 აგვისტო, 1952, ტირანა) — ალბანელი პოლიტიკოსი და ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია
დაასრულა ტირანის უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1985 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ატომური ფიზიკის დარგში. 1999 წლიდან მიიღო პროფესორის ხარისხი. 1991 წელს საპარლამენტო არჩევნებზე მიიღო დეპუტატის მანდატი. 1991–1992 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარეა. რამიზ ალიას გადადგომის შემდეგ, სალი ბერიშას არცევამდე ეკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. 2003–2005 წლებში ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრია.
პადრე-ტემბლეკეს აკვედუკი

პადრე-ტემბლეკეს აკვედუკი, სემპოალის აკვედუკი — აკვედუკი მექსიკაში. მდებარეობს მეხიკოს შტატში და გადაჭიმულია ქალაქ სემპოალიდან ოტუმბამდე.

ავედუკი აგებულია 1553-1570 წლებს შორის. მისი სიგრძეა 45 კმ. იწყება ქალაქ სემპოალის დასავლეთით ვულკან ტესახეტესთან და სრულდება ოტუმბასთან.

2001 წლიდან შეტანილია იუნესკოს საცდელ სიაში და ნომინირებულია 2015 წელს. 2015 წლის 5 ივლისს შეტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში
უილიამ დინ ჰოუელზი

უილიამ დინ ჰოუელზი (ჰაუელზი) (; დ. 1 მარტი, 1837, მარტინზფერი, ოჰაიოს შტატი — გ. 11 მაისი, 1920, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მწერალი, კრიტიკოსი.

1861-1865 წლებში იყო აშშ-ს კონსული ვენეციაში. აქვეყნებდა ლიტერატურულ წერილებს, რეცენზიებს, ესეებს, მოგონებებს, წერდა ნოველებსა და რომანებს. ჰოუელზის საუკეთესო ნაწარმოებებად ითვლება: „საილას ლაფემის აღზევება“ (1885), „ახალი ბედნიერების ძიება“ (1889), უტოპიური რომანი „ალტრუისტული მოგზაური“ (1894) და მისი გაგრძელება „ნემსის ყუნწში“ (1907). დიდი მნიშვნელობა აქვს მისი ესეების კრებულებს „კრიტიციზმი და ბელეტრისტიკა“ (1891), „ლიტერატურული მეგობრები და ნაცნობები“ (1899) და სხვა.