iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არიოზი

არიოზი, არიუსი (; დ. 250-იანები, კირენაიკა ― გ. 336, კონსტანტინოპოლი) ― – საუკუნეების ქრისტიანი მოღვაწე, თეოლოგი ალექსანდრიიდან, არიოზელობის ფუძემდებელი.

ცხოვრება
არიოზი დაიბადა დღევანდელი ლიბიის ტერიტორიაზე, დაბადების თარიღთან დაკავშირებით აზრთა სხვადასხვაობაა. განათლება მიიღო ჯერ ანტიოქიაში, შემდეგ ალექსანდრიაში, სადაც გახდა მღვდელი. ის იყო ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი თეოლოგი თავის დროში და აქტიურად მოღვაწეობდა ქრისტიანული ეკლესიის შიდა დისკუსიებში, რომელიც ეხებოდა სამების დოგმატსა და ქრისტიანული რწმენის საფუძვლებს.

ერმია სოზომენეს მიხედვით, არიოზი იყო სწავლული დიალექტიკოსი, მჭევრმეტყველი მოქადაგე, მაღალი, გამხდარი ხუცესი, უბრალო ასკეტური სამოსით, დარბაისლური და მკაცრი საქციელით. იგი თავისი მრავალრიცხოვანი მრევლიდან ბევრმა, განსაკუთრებით ქალებმა, კერპად გაიხადა. ფილოსტორგიოსის ცნობების მიხედვით არიოზი მსახურობდა ეკლესიაში, რომელიც ატარებდა სახელს - ბერძ. (ვიწროყელიანი წყლის დასალევი დოქი). ის იყო ლუკიანე ანტიოქიელის ეგზეგეტიკურ-თეოლოგიური სკოლის მიმდევარი.

არიოზი ალექსანდრიაში აღმოჩნდა ქრისტიანთა დევნის დროს, იმპერატორ გალერიუსის მმართველობის (305-311) პერიოდში. ერმია სოზომენე მას ქრისტიანობისთვის თავდადებულ ადამიანს უწოდებს. გარკვეული პერიოდი ის იყო მელეტი ლიკოპოლელის მიმდევარი და მძიმედ კიცხავდა რეპრესიებისა და დევნის შიშით ქრისტეს უარმყოფლებს, რითაც ის დაუპირისპირდა ალექსანდრიის პატრიარქ პეტრე -ს. არიოზის ყველაზე დიდი მოწინააღმდეგე იყო ალექსანდრიის შემდგომი პატრიარქი ალექსანდრე. არიოზის მთავარი მოკავშირეები ამ დაპირისპირებაში იყვნენ ევსები კესარიელი და ევსები ნიკომედიელი.

არიანიზმი
არიოზის მოძღვრების მთავარი თემა იყო მამა ღმერთის და იესო ქრისტეს (ძის) ურთიერთობის ბუნება. მისი მოძღვრების თანახმად:

ქრისტე არ არის თანასწორი მამასთან, რადგან ის ქმნილებაა.
ქრისტეს, მიუხედავად მისი ღვთაებრიობისა, ჰქონდა დასაბამი და იგი არ იყო მარადიული.

არიოზი ეყრდნობოდა იმას, რომ ქრისტე „შობილ იქნა“ და არ არის „დაუბადებელი“, ანუ ის არაა იმავე ბუნების, როგორც მამა ღმერთი, შესაბამისად თეზა „ “ (იყო დრო, როდესაც არ იყო) და მისი თეოლოგიური იმპლიკაციები გახდა ქრისტოლოგიური დებატების მთავარი საკითხი ნიკეის საეკლესიო კრებაზე და მის შემდგომაც.

325 წელს იმპერატორ კონსტანტინე -ის მოწვევით ნიკეაში ჩატარდა მსოფლიოს საეკლესიო კრება, სადაც არიოზი და მისი მომხრეები განკვეთეს ეკლესიის წიაღიდან, ხოლო არიანელობა გამოცხადდა მწვალებლობად. საეკლესიო კრების ამ გადაწყვეტილებაზე დიდი გავლენა იქონია იმპერატორის პირდაპირმა ჩარევამ არიოზის წინააღმდეგ. არიანიზმის დამცველებს დაუპირისპირდა ევსები კესარიელიც.

ალექსანდრიის პატრიარქ ალექსანდრეს გარდაცვალების (326) შემდეგ არიანიზმთან დაპირისპირება შერბილდა. 335 წელს კი იერუსალიმის კრებაზე არიოზი სხვა მრავალ თანამოაზრესთან ერთად შეიწყალეს და ბრალდებები მოუხსნეს.

336 წელს კონსტანტინოპოლისკენ მიმავალ გზაზე 80-ს გადაცილებული არიოზი შეუძლოდ გახდა და გარდაიცვალა. ერთი ვერსიის თანახმად იგი მოწამლეს. არიოზის გარდაცვალების შემდეგ არიანული მოძღვრების გავრცელება არ შეწყვეტილა და დიდი ხნის განმავლობაში აქტუალური იყო.
იამანდუ ორსი

იამანდუ ორსი — ურუგვაელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. თანამდებობას დაიკავებს 2025 წლის 1 მარტს. იგი არის მემარცხენე სახალხო მონაწილეობის მოძრაობის წევრი, რომელიც ფართო ფრონტის შემადგენელი პარტიაა. იგი იყო კანელონესის დეპარტამენტის 22-ე და 24-ე ინტენდანტი 2015 წლიდან 2020 წლის თებერვლამდე და 2020 წლის ნოემბრიდან 2024 წლამდე.

1991 წელს დაამთავრა არტიგის პედაგოგიური ინსტიტუტი ისტორიის მასწავლებლის სპეციალობით, იგი ასწავლიდა სხვადასხვა ლიცეუმებში (საშუალო სკოლებში) კანელონესის, ფლორიდასა და მალდონადოს დეპარტამენტებში. მოზარდობის ასაკიდან დაიწყო პოლიტიკური აქტივობა, იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ვერტიენტე არტიგუისტის წევრი 1990 წლამდე, შემდეგ გაერთიანდა სახალხო მონაწილეობის მოძრაობასთან , რომელიც ერთი წლით ადრე დაარსდა. 2015 წელს აირჩიეს კანელონესის ინტენდანტად, ხოლო 2020 წელს ხელახლა აირჩიეს იგივე პოზიციაზე.
აფაგ სულთანოვა

აფაგ სულთანოვა — აზერბაიჯანელი პარაოლიმპიელი ძიუდოისტი, რომელიც მონაწილეობს წონით კატეგორიაში 57 კილოგრამამდე და სიბრმავე კატეგორიაში 3. მსოფლიო ჩემპიონი 2010 და 2011 წლის მსოფლიო თამაშების გამარჯვებული. მან წარმოადგინა აზერბაიჯანი 2012 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე ლონდონში, როგორც მსოფლიოს მოქმედი ჩემპიონი და ოქროს მედალი მოიპოვა.

ბიოგრაფია
აფაგ სულთანოვა დაიბადა 1987 წლის 20 თებერვალს ბაქოში. ძიუდომდე აფაგ სულთანოვა კარატეში ვარჯიშობდა. 13 წლისამ დაიწყო ძიუდოში ვარჯიში. 2008 წელს მან გაიმარჯვა მსოფლიოსა და ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატებზე. თუმცა, ტრავმამ, რამაც გამოიწვია მისი მხედველობის გაუარესება, აიძულა იგი პენსიაზე წასულიყო. მისი თანამემამულე ილჰამ ზაკიევის შთაგონებით, მოახერხა პარალიმპიის ორგზის ჩემპიონი გამხდარიყო, აფაგმა განაგრძო ვარჯიში.

2010 წელს გახდა მსოფლიო ჩემპიონი, 2012 წელს კი ლონდონის პარაოლიმპიურ თამაშებზე ოქრო მოიპოვა, ფინალში ბრაზილიელი ლუსია და სილვა ტეიშეირა იპონით დაამარცხა. აფაგ სულთანოვა გახდა პირველი აზერბაიჯანელი ქალი, რომელმაც მოიპოვა ოქრო პარაოლიმპიურ თამაშებზე.

2015 წლის ნოემბერში სულთანოვამ მოიპოვა ბრინჯაო ევროპის ჩემპიონატზე, რომელიც გაიმართა პორტუგალიაში, ქალაქ ოდიველასში. იმავე წელს მან ბრინჯაო მოიპოვა სეულის მსოფლიო თამაშებზე.
აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2012 წლის 14 სექტემბრის ბრძანებით სულთანოვა დაჯილდოვდა შოჰრატის (დიდების) ორდენით და მიენიჭა ოლიმპიური სტიპენდია. ცხოვრობს ბაქოს სოფელ ამირჯანში.

2016 წელს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული პარაოლიმპიური კომიტეტის შექმნის 20 წლის იუბილესთან დაკავშირებით და აზერბაიჯანში პარაოლიმპიური მოძრაობის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის, სულთანოვა, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანების შესაბამისად, დაჯილდოვდა „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის საპატიო სიგელით“.

2017 წელს ბაქოში გამართული ისლამური სოლიდარობის თამაშების გამარჯვებული გახდა.
კავკასიური ყვითელა

კავკასიური ყვითელა — პეპელა თეთრულების ოჯახიდან. კავკასიური წარმოშობის, იშვიათი და ნაკლებშესწავლილი ენდემია.

აღწერა
წინა ფრთების სიგრძე 25-30 მმ-ია. გამოირჩევა სქესობრივი დიმორფიზმით. მამრის ფრთები მოწითალო-ნარინჯისფერია, გარეთა ბრტყელი არშიით. წინა ფრთების ცენტრალური უჯრედის ბოლოში შავი წერტილია, ხოლო უკანა ფრთების ცენტრში — მრგვალი ნარინჯისფერი ლაქა, ასეთივე ტყუპი ლაქაა უკანა ფრთების ქვედა მხრის შუაში. მამრს აქვს მოწითალო-ნარინჯისფერი, ხოლო მდედრს — მოთეთრო-ყვითელი გვერდითი ზოლი. სახეობის გავრცელების არეალია კავკასია. გვხვდება როგორც დიდი კავკასიონის აღმოსავლეთ ნაწილში, ისე მცირე კავკასიონსა და ჯავახეთში, ქვემო ქართლის სამხრეთ ნაწილში, მთიანეთში. ბინადრობს მთებისა და მთაგორიანი ადგილების ქსეროფიტულ მცენარეულ დაჯგუფებებში. დღის პეპელაა. წელიწადში ერთ თაობას იძლევა. ფრენს ივნის-ივლისში. იკვებება ყვავილებით. კვერცხდება და მატლის კვება მიმდინარეობს გლერძზე ( , . და სხვ.). მატლი მწვანეა. იზამთრებს ჭუპრი, რომელიც თხელი ძაფით ემაგრება გლერძის ტოტს.

სახეობა წარსულში არცთუ იშვიათი იყო. ბოლო წლებში მისმა რაოდენობამ საგრძნობლად იკლო, რაც გამოიწვია ანთროპოგენულმა ფაქტორმა (ძოვება, გატყიანება, გზებისა და სხვადასხვა ობიექტის მშენებლობა და სხვ.), 1976 წლიდან შეტანილია საქართველოს ტერიტორიაზე დასაცავ მწერთა სიაში.
თამარ გოლანი

თამარ გოლანი (‎, დ. 18 დეკემბერი, 1933, ჰაიფა — გ. 30 მარტი, 2011, ჰაიფა) — ისრაელელი ჟურნალისტი და დიპლომატი, განსაკუთრებით ცნობილი თავისი საქმიანობით ისრაელსა და აფრიკის ქვეყნებს შორის ურთიერთობების ხელშეწყობის მიზნით, ასევე ცნობილია მისი ძალისხმევით — გაეუმჯობესებინა ცოდნა და ცნობიერება აფრიკული კულტურის შესახებ ისრაელში.

ბიოგრაფია
გოლანი დაიბადა ჰაიფაში 1933 წელს. ახალგაზრდობაში მან აქტიური მონაწილეობა მიიღო მემარცხენე ორიენტაციის სიონისტური მსოფლიო ახალგაზრდულ ორგანიზაციის მოძრაობაში. იგი მსახურობდა სავალდებულო სამხედრო სამსახურში ისრაელის ქვეით ბრიგადაში და შეუერთდა ჯარისკაცების ჯგუფს, რომლებიც დასახმარებლად გაგზავნეს კიბუც ლაჰავში, ბეერ-შევას ჩრდილოეთით. სამხედრო სამსახურის დასრულების შემდეგ გოლანი გახდა კიბუცის წევრი. კოლუმბიის უნივერსიტეტში დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ მან დაიწყო პროფესიული კარიერა.

მან პირველად იმოგზაურა აფრიკაში 1961 წელს, როდესაც ის და მისი მეუღლე ავიაჰუ გოლანი შეუერთდნენ ისრაელის დელეგაციას ეთიოპიაში და იქ მასწავლებლად მუშაობდნენ. ეთიოპიაში ქმრის გარდაცვალების შემდეგ იგი დაბრუნდა კიბუც ლაჰავში. მას შემდეგ ის აღარასოდეს დაქორწინებულა. იგი მუშაობდა ჟურნალისტად ისრაელის რამდენიმე მედიასაშუალებაში და -ის აფრიკის ოფისში, მაგრამ კარიერის უმეტესი ნაწილი გაატარა გაზეთ „“-ში, სადაც აშუქებდა მოვლენებს აფრიკისა და არაბული ქვეყნების შესახებ. იგი ასევე მუშაობდა პარიზში გაზეთ „“-ის რეპორტიორად. ის ფაქტი, რომ მას ჰქონდა ორმაგი მოქალაქეობა (ისრაელის და საფრანგეთის), შესაბამისად, ფრანგული პასპორტი დაეხმარა მას თავისუფლად შესულიყო ისრაელისადმი მტრულად განწყობილ ქვეყნებში.

მან შეიმუშავა კონტაქტების ქსელი აფრიკისა და საფრანგეთის გავლენიან ფიგურებთან და მიიღო თხოვნა ისრაელის ოფიციალური პირებისგან აფრიკელ ლიდერებთან კონტაქტების შენარჩუნების შესახებ, განსაკუთრებით ექვსდღიანი ომის შემდეგ, როდესაც აფრიკის ბევრმა ქვეყანამ გაწყვიტა დიპლომატიური ურთიერთობა ისრაელთან.

1994 წელს გოლანი დაინიშნა ისრაელის ელჩად ანგოლაში. გოლანი იქ მსახურობდა 1995 წლიდან 2002 წლამდე. მოგვიანებით იგი ანგოლაში დაბრუნდა ანგოლას პრეზიდენტის თხოვნით, რათა დახმარებოდა გაეროს მიერ დაფინანსებული განაღმვის სამუშაო ჯგუფის შექმნის პროცესში. ისრაელში დაბრუნების შემდეგ გოლანი წავიდა კიბუც ლაჰავში და იქ ცხოვრობდა სიცოცხლის ბოლომდე, თუმცა კიბუცის წევრობა არ გაუგრძელებია. იგი გახდა ფონდის აქტივისტი, რომელიც დაეხმარა ბედუინ ახალგაზრდებს უმაღლესი განათლების მიღებაში და დააარსა აფრიკული კვლევების ცენტრი დევიდ ბენ-გურიონის სახელობის უნივერსიტეტში ბეერ-შევაში.

გარდაცვალება
თამარ გოლანმა თავი მოიკლა 2011 წლის 30 მარტს, 77 წლის ასაკში, მშობლიურ ჰაიფას სასტუმროში. წერილში, რომელიც მან დატოვა, რომელიც მის მიერ დაარსებულმა აფრიკულმა ცენტრმა გაასაჯაროვა, ის გამოხატავს იმედგაცრუებას აფრიკასა და ახლო აღმოსავლეთში ბოლოდროინდელი პოლიტიკური მოვლენების გამო. იგი აღნიშნავს კოტ დ'ივუარში „სიტუაციის მკვეთრ გაუარესებას“ და სწუხს იმაზე, თუ როგორ რჩება ანგოლა „კორუფციაში “ გახვეული. ახლო აღმოსავლეთში არსებული ვითარების შესახებ ის თავის წერილში ამბობს: „დავიღალე დონ კიხოტივით, რომელიც ცდილობს ამ ქვეყანაში გაუარესებული რეალობას ებრძოლოს ქარის წისქვილებით“. მისმა უახლოესმა მეგობარმა, ინტერვიუში გაზეთ „“-ს განუცხადა, რომ გოლანის ჯანმრთელობა გაუარესდა: „მისმა სხეულმა უღალატა მას და ვეღარ გაუძლო“, — თქვა მან.
ანგლო-მაისურული ომები

ანგლო-მაისურული ომები — ომების ოთხი სერია, რომელიც მე-18 საუკუნის უკანასკნელი სამი ათწლეულის განმავლობაში, ერთი მხრივ, მაისურის სასულთნოს, ხოლო, მეორე მხრივ, ბრიტანეთის ოსტინდოეთის კომპანიას (უმთავრესად წარმოდგენილი, როგორც მეზობლად მდებარე მადრასის საპრეზიდენტო), მარათების იმპერიას, ტრავანკორის სამეფოს და ჰაიდერაბადის სამეფოს შორის. ჰაიდარ ალი და მისი მემკვიდრე ვაჟი ტიპუ ოთხ ფრონტზე იბრძოდნენ: დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან უტევდნენ ბრიტანელები, ხოლო ჩრდილოეთიდან ნაზიმის ძალები. ანგლო-მაისურის მეოთხე ომმა ჰაიდარ ალისა და ტიფუს (ეს უკანასკნელი მოკლეს მეოთხე ომში 1799 წელს) ჩამოგდება და მაისურის მმართველობის დემონტაჟი გამოიწვია, რითაც ისარგებლა აღმოსავლეთ ინდოეთის კომპანიამ და კონტროლი დაამყარა ინდოეთის ნახევარკუნძულის უმეტეს ნაწილზე.
ოთხი ომი
პირველი ანგლო-მაისურული ომი
პირველი ანგლო-მაისურული ომში (1767-1769 წწ.) ჰაიდერ ალიმ გარკვეულ წარმატებას მიაღწია ბრიტანელების წინააღმდეგ და ცოტა დააკლდა მადრასის დაპყრობისგან. ბრიტანელებმა ნიზამ მირ ნიზამ ალი ხანი დაარწმუნეს იმაში, რომ ალისთვის შეეტია. თუმცა, ეს დროებითი აღმოჩნდა და 1768 წლის თებერვალში ნიზამმა ბრიტანელებთან ახალ ხელშეკრულებას მოაწერეს ხელი. ალი უნდა შებრძოლებოდა ბრიტანული ბომბეის არმიას, რომელიც დასავლეთიდან უტევდა და ასევე მადრასის არმიას, რომელიც ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მოიწევდა. მიუხედავად ამისა, ალის მხრიდან მადრასზე შეტევა აისახა მადრასის საზავო ხელშეკრულებაში, რომელიც საკმაოდ შედეგიანი აღმოჩნდა.
მარტინ მაზმანიანი

მარტინ მაზმანიანი (დ. 6 იანვარი, 1900, თბილისი — გ. 8 მაისი, 1987) — სომეხი კომპოზიტორი.

ბიოგრაფია
1921-1925 წლებში სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიაში, 1926-1930 წლებში თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. არის სომხეთში კომპოზიტორთა კავშირის ერთ-ერთი დამაარსებელი; 1937-1943 წლებში იყო ერევნის ა. სპენდიაროვის სახელობის მუსიკალური სასწავლებლის დირექტორი, 1942-1949 წლებში ერევნის პ. ჩაიკოვსკის სახელობის მუსიკალური სასწავლებლის დირექტორი, 1950-1954 წლებში სომხეთის სახელმწიფო ფილარმონიის დერექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1962-1978 წლებში ერევნის კონსერვატორიის პედაგოგი; მისი თხზულებები: ოპერა "ჩუტიკ"("წიწილა"), 2 სიმფონიური პოემა, 2 საცეკვაო სიუიტა, კამერულ-ინსტრუმენტული, კამერულ-ვოკალური, საგუნდო ნაწარმოებები, რომანსები, სიმღერები, საბავშვო მუსიკა.
სეთ გილიამი

სეთ გილიამი (დ. 5 ნოემბერი, 1968) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია ელის კარვერის როლით -ში, კლეიტონ ჰიუზის როლით -ში, დოქტორი ალან დიტონის როლით თინეიჯერ მგელში და მამა გაბრიელ სტოუკსის როლით მოსიარულე მკვდრებში.

ადრეული ცხოვრება
გილიამმა 1990 წელს დაამთავრა ნიუ-იორკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

კარიერა
გილიამის კინოკარიერა 1990-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო.

გილიამს ჰქონდა არაერთი განმეორებადი როლი ტელესერიალებში, მათ შორის -ის მეშვიდე სეზონში, როგორც აარონ დექსტერი და როგორც ალან დიტონი თინეიჯერ მგელში. მისი ყველაზე გამორჩეული როლი იყო -ში. 2014 წლის მაისში, გილიამი გადაიყვანეს მამა გაბრიელ სტოკსის როლში -ის მოსიარულე მკვდრების მეხუთე სეზონში.

გილიამმა შეასრულა პრინც ედუარდის როლი 1993 წელს რიჩარდ -ის სპექტაკლში. მან შეასრულა მთავარი როლი ოტელოში, ჯერ 2010 წელს ბოსტონის თანამეგობრობის შექსპირის კომპანიაში, შემდეგ კი მომდევნო წელს ჰიუსტონის შექსპირის ფესტივალზე, მისი მეუღლის, ლეა სი გარდინერის რეჟისორობით. წყვილი დაბრუნდა ჰიუსტონში 2013 წელს ანტონისა და კლეოპატრას სპექტაკლისთვის, სადაც გილიამი თამაშობდა ანტონის როლს, გარდინერის (მისი ცოლის) რეჟისორობით. გილიამმა განაცხადა, რომ სცენაზე მსახიობობა ურჩევნია, მიუხედავად იმისა რომ უყვარს მისი საქმიანობა კინოსა და ტელევიზიაში: "სცენაზე მსახიობობა ბევრად უფრო სახალისოა რადგან არის მყისიერი კომუნიკაცია მაყურებელთან.

პირადი ცხოვრება
2015 წლის 3 მაისს, გილიამი დააკავეს პიჩტრი სიტიში, ჯორჯიაში, გადაჭარბებული სიჩქარით მოძრაობის გამო. პოლიციამ მის მანქანაში მარიხუანას სიგარეტი იპოვა.
ოქრობაგეთის ციხე

ოქრობაგეთის ციხე — ციხესიმაგრე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ისტორიულ შავშეთში, თანამედროვე შავშეთის ილჩეს სოფელ ქოფრულუს რაბათის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე. ციხე არის ოთხკუთხა ფორმის. ადგილობრივი მოსახლეობა ამ ნაგებობას დიდგვაროვანთა საცხოვრებელს, სასახლეს უწოდებს. მის სიახლოვეს შემორჩენილია ძველი აბანოსა და თურბეს (სამარხი) ფრაგმენტები.

ისტორიული გეოგრაფია
გიორგი ყაზბეგის დაკვირვებით, ოქრობაგეთი შავშეთის რეგიონის ერთ-ერთი ნაყოფიერი დასახლებაა, რადგან შავშეთის სოფელთა უმეტესობის მსგავსად ხევის ფერდობზე კი არ არის განფენილი, არამედ ზეგანზეა დასახლებული და მეურნეობის განვითარების მეტი საშუალება აქვს.

ტოპონიმი
ბრუნო ბაუმგარტნერის ცნობით ადგილობრივი სომხური მოსახლეობა ოქრობაგეთს უწოდებს წინობას ან შინდობას. ნიკო მარი ოქრობაგეთის სიახლოვეს ასახელებს მიკროტოპონიმებს: კოლოთათის მთა, მახარობისხევი, სათიბი ჯორის ქულა.

ციხის აღწერა
ციხე ნაგებია რიყის ქვითა და დუღაბით, გარღვეულია ნაგებობის სამხრეთ-აღმოსავლეთი და სამხრეთ-დასავლეთი კედლის კუთხეები. პირველი სართული (სარდაფი) ჩამონანგრევი ქვებით და მიწითაა დაფარული. ამჟამად ციხეში არის 4 სართული (სარდაფის ჩათვლით). ამ ციხის, როგორც რეზიდენციის დანიშნულებაზე მიანიშნებს ციხის ინტერიერში არსებული შუა საუკუნეებისთვის კომფორტული პირობები. მის ინტერიერში კარგად ჩანს სართულებს შორის გამყოფი, იატაკის ძელურისთვის არსებული ხვრელები.
დურსადაფ კერიმოვა

დურსადაფ კერიმოვა (; დაიბადა 1985 წლის 23 აგვისტო, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პარაჯუდოკა, 2020 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული ტოკიოში, ვერცხლის მედალოსანი 2019 წლის უსინათლოთა ევროპის ჩემპიონატში. ევროპის 2022 წლის ჩემპიონატი უსინათლოთა და უსინათლოთა შორის ტოკიოს პარაოლიმპიური თამაშების გამარჯვებულის, ხანიმ ჰუსეინოვას და.

ბიოგრაფია
დურსადაფ ქერიმოვა დაიბადა 1985 წლის 23 აგვისტოს ქალაქ ბაქოში. 2000 წელს დაამთავრა ბაქოს 115-ე საშუალო სკოლა.

2007 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სახელმწიფო აკადემია.
2019 წელს კერიმოვამ უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა ევროპის ჩემპიონატზე ვერცხლი მოიპოვა, ასევე გახდა ევროპის ჩემპიონი აზერბაიჯანის შერეული გუნდის შემადგენლობაში. იმავე წელს მან მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ტაშკენტში გამართულ გრან პრიზე.

2021 წლის ტოკიოს პარაოლიმპიურ თამაშებზე დურსადაფ ქერიმოვამ მეოთხედფინალში მოიგო უკრაინელი ანასტასია გარნიკი, ხოლო ნახევარფინალში ბრაზილიელი მეგ ემერიხი. ფინალში ქერიმოვამ ყაზახი ზარინა ბაიბატინა დაამარცხა და სადებიუტო პარაოლიმპიურ თამაშებზე ოქროს მედალი მოიპოვა.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2021 წლის 6 სექტემბრის ბრძანებით, დურსადაფ კერიმოვას დაჯილდოვდა ორდენით „სამშობლოსათვის სამსახურისათვის, ხარისხი“ ტოკიოს ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მაღალი მიღწევებისა და აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის.

2024 წლის 7 სექტემბერს მან მონაწილეობა მიიღო პარიზში 2024 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებში 70 კგ-ზე მეტი წონით კატეგორიაში (კლასი 2). მეოთხედფინალში წააგო ბრაზილიელ რებეკა დე სოუზა სილვასთან. მესამე ადგილისთვის ბრძოლაში წააგო ჩინელ ძიუდოისტ ვანგ ჰონგიუსთან.
ქვათეთრისის ციხე

ქვათეთრისის ციხე — ციხესიმაგრე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ართვინის ილის, შავშეთის ილჩეში. ქალაქ შავშეთიდან 32 კმ. დაშორებით. ზღვის დონიდან 1985 მ.. ციხე აგებულია შავშეთის მხარეში, სათლელის წყლის მარცხენა მხარეს, ფიქალთას წყლის ხეობაში, სოფ. ქვათეთრისთან, სოფლის თანამედროვე თურქული სახელწოდებაა - ქირეჩლი (თურქ. ).

ქვათეთრისის ციხე მდებარეობს სოფლის თავზე არსებულ ბორცვზე. ციხე ჩრდილო-დასავლეთით წეფთის (უსტამისის) ციხეს უყურებს, ხოლო მის სამხრეთით ხანთუშეთია. ისინი თავდაცვის ერთ ზოლზე არიან განლაგებულნი, და ამის გამო, ქვათეთრისი შავშეთ-კლარჯეთის თავდაცვის სისტემაშია ჩართული. ქვათეთრისის ციხე მთისა და ბარის გასაყარზეა აშენებული, ამიტომ მისი ფუნქციაც მთისა და ბარის დამაკავშირებელი გზების და იქ არსებული სამეურნეო სავარგულების კონტროლი იყო.

ტოპონიმი
ქვათეთრისი - სახელიდან კარგად ჩანს, რომ სახელწოდება მომდინარეობს თეთრი ქვიდან, რომელიც ადგილობრივ მოიპოვებოდა. ციხის მშენებლობაში თეთრი ფერის ქვა და უხვად გამოყენებული კირიც ამის დასტურია. ამ ადგილს თურქული სახელწოდებაც, ქირეჩლი, სწორედ, კირიან, ამ შემთხვევაში, თეთრ ადგილზე მიუთითებს და დღევანდელი ტოპონიმი ქართული სახელწოდების თურქულ თარგმანს წარმოადგენს, რომელიც 1927 წლიდან შეიცვალა.

ციხის აღწერა
ქვათეთრისის ციხე შედგება ერთი მაღალი, დიდი, მყარად ნაგები რამდენიმესართულიანი კოშკისგან, გალავნის ნაშთებისგან, რომლის კვალიც ზოგიერთ მონაკვეთზე ფრაგმენტულია, ან საძირკვლის დონემდე მორღვეულია. ციხი მშენებლობაში იკვეთება რამდენიმე სამშენებლო ფენა. მოცემული ციხე ოთხივე მხრიდან, ბუნებრივად არის დაცული. ციხის აღმოსავლეთი მხარე ციხის მიდამოებიდან მკვეთრად დახრილი ფერდობით ქვემოთ მდ. ფიქალთასკენ არის დაშვებული. შედარებით სუსტად არის დაცული ციხის სამხრეთ მონაკვეთი. ქედი ამ მონაკვეთში მკვეთრ დახრილობას თანდათანობით კარგავს და ტერარისებულად დაბლდება, შემაღლებულ ბორცვთან, რომელზედაც ციხეა აშენებული, ვიწრო ყელს ქმნის.
KD კემპამა

კემპამა ან „ციანიდის მალიკა“ (დ. 1970) — ინდოეთის პირველი მსჯავრდებული ქალი სერიული მკვლელი. 1999 წელს პირველი მკვლელობიდან კემპამამ 8 წლის განმავლობაში 6 ქალი მოკლა, მათგან 5 — 2007 წლის ოქტომბრიდან დეკემბრამდე. იგი მეგობრობდა ტაძრის ქალ მლოცველებთან და თავს წარმოაჩენდა ძლიერ მორწმუნე ქალად. მათი ნდობის მოპოვების შემდეგ, მას სხვა ტაძარში მიჰყავდა ისინი, აიძულებდა ჩაეცვათ საუკეთესო სამოსი და სამკაული და აძლევდა „წმინდა წყალს", რომელშიც ციანიდი იყო შერეული. პოლიციამ დააკავა სამკაულის მოშორების მცდელობისას. ის იყო პირველი ქალი რომელსაც მიესაჯა სიკვდილით დასჯა კარნატაკაში.

ცხოვრება
კემპამა კარნატაკის სოფელ კაგალიპურიდანაა. ჰყავს სამი შვილი. ბევრმა სხვა ოჯახმაც გამოთქვა ვარაუდი, რომ მათი დაკარგული ოჯახის წევრები შესაძლოა კემპამას მიერ იყვნენ მოკლულნი. 2009 წელს ხუთი დაკარგული პირის საქმე იყო დაკავშირებული კემპამასთან. ამ ხუთი ქალიდან ორი მსხვერპლის გვამი იპოვნეს.

დაპატიმრება და მსჯავრდება
პირველად კემპამა 2001 წელს დააპატიმრეს. ბიდადის პოლიციამ დააკავა სამკაულის გაძარცვის მცდელობისას იმ სახლში, სადაც მას რიტუალის ჩატარება ევალებოდა. მას მიუსაჯეს 6 თვიანი პატიმრობა, რომლის მოხდის შემდეგ გაათავისუფლეს. 2012 წელს მეორე სიკვდილით დასჯა მიიღო ნაგავენის მკვლელობისთვის. სანამ სასიკლავა იქ იყო, კემპამა მუდმივად ითხოვდა მასთან შეხვედრას. ამის შემდეგ კემპამა გადაიყვანეს სხვა საპატიმროში, სავარაუდოდ იმ მიზეზით, რომ საფრთხეს უქმნიდა სასიკლავას სიცოცხლეს. თუმცა სხვები ამას არ ადასტურებდნენ და ამბობდნენ, რომ ისინი მეგობრულად იყვნენ, კემპამა კი სასიკლავას საჭმელსაც კი აძლევდა, რათა ის რიგში არ ყოფილიყო.

მედია
საქმე შევიდა ანირბან ბჰათაჩარიას წიგნში „სასიკვდილო ათეული: ინდოეთის ყველაზე ამაზრზენი სერიული მკვლელები“, რომლის ავტორი ასევე არის ტელეშოუ „სავდჰაან ინდოეთის“. 2021 წლის 26 თებერვალს გამოვიდა კანადურ ენაზე ფილმი „ციანიდის მალიკა“, რომელშიც მთავარ როლს ასრულებს სანჯანა პრაქაში. ეს საქმე გაშუქდა ნამდვილი კრიმინალის ჟანრის პოდკასტის „ხუნი:ინდოეთის დანაშაულები“.
წეფთის ციხე

წეფთის ციხე — ციხესიმაგრე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს იმერხევში სოფ. უსტამისის იალას სიახლოვეს. მას წერეფთის ციხესაც უწოდებენ.

ტოპონიმი
„მატიანე ქართლისას“ ხელნაწერებში გამოიყენება ორივე ფორმა - წეფთი/წერეფთი. - საუკუნეებში გამოიყენებოდა ფორმა „წეფთა“. თანამედროვე რუკებზეც „წეფთის ციხეა“.

შესწავლის ისტორია
 საუკუნის მეორე ნახევარში ქართველ მოგზაურთაგან პირველად წეფთის ციხის ლოკალიზება მოგვცა გიორგი ყაზბეგმა. წეფთის ნანგრევები მხოლოდ შორიდან დაათვარიელა ნ. მარმა. 2008 წელს ციხე მოინახულა დ. ბერძენიშვილმა. წეფთის ციხე აღწერა შ. მამულაძემ თავის ნაშრომში - „შავშეთის მატერიალური კულტურის ძეგლები“, რომელიც შევიდა კრებულში „შავშეთი“. ავტორი მიმოიხილავს ციხის ადგილმდებარეობას და აღწერს საფორტიფიკაციო ნაგებობას დაწვრილებით.

ციხის გარემო
წეფთის საფორტიფიკაციო ნაგებობა კლდოვან თხემზეა აგებული და შავშეთისწყლისა და იმერხევისწყლის ხეობებს გადაჰყურებს. ციხე აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ არის განვრცობილი და უკიდურეს წერტილთა შორის 32 მეტრია. ციხეში მოხვედრა შესაძლებელია ჩრდილო-დასავლეთიდან. იგი საკმაოდ დანგრეულია, მხოლოდ ფუნდამენტის დონეზე განირჩევა შენობების ნაშთები.
კით კელოგი

ჯოზეფ კით კელოგ უმცროსი (დ. 12 მაისი, 1944 წელი) — შეერთებული შტატების მთავრობის ყოფილი თანამდებობის პირი და შეერთებული შტატების არმიის გადამდგარი გენერალ-ლეიტენანტი.

კელოგს წარსულში ეკავა ვიცე-პრეზიდენტ მაიკ პენსის ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში მრჩევლის თანამდებობა და ტრამპის პირველ ადმინისტრაციაში შეერთებული შტატების ეროვნული უშიშროების საბჭოს აღმასრულებელი მდივნისა და აპარატის უფროსის თანამდებობა. მაიკლ ფლინის თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ კელოგი ეროვნული უსაფრთხოების მრჩევლის მოვალეობის შემსრულებლად მუშაობდა.

ამერიკის არჩეულმა პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა გადამდგარი გენერალი კით კელოგი უკრაინის საკითხებში სპეციალურ წარმომადგენლად შეარჩია.
პიოტრ იანი

პიოტრ ევგენიევიჩ იანი (; დ. 11 თებერვალი, 1993) — რუსი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლი. დაიბადა ჩინურ-ქართული წარმოშობის მამისა და რუსი დედის ოჯახში. ამჟამად ასპარეზობს აბსოლუტურ საბრძოლო ჩემპიონატის ზემსუბუქ წონაში, სადაც იგი მოქმედი ჩემპიონია.

მან 2023 წლის 12 მარტს, იბრძოლა მერაბ დვალიშვილთან. ბრძოლამ 5 რაუნდს გასტანა, საბოლოოდ კი მსაჯთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით იანი დამარცხდა. მისი სატისტიკა დღესდღეობით ასე გამოიყურება: 19-5-0.

2025 წლის 6 დეკემბერს, 323-ზე, -ის ზემსუბუქი წონითი კატეგორიის ჩემპიონის ტიტულისთვის პიოტრ იანის და მერაბ დვალიშვილის განმეორებითი შეხვედრა გაიმართა. იანმა ჩემპიონის ტიტული მსაჯების ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოიპოვა.
ნორა იკსტენა

ნორა იკსტენა (დ. 15 ოქტომბერი, 1969 — გ. 4 იანვარი, 2026) — ლატვიელი მწერალი და კულტურის მენეჯერი. დაიბადა რიგაში და სწავლობდა ფილოლოგიასა და ინგლისურ ენასა და ლიტერატურას ლატვიის უნივერსიტეტში . სწავლა გააგრძელა ნიუ-იორკში და ლატვიაში დაბრუნების შემდეგ მუშაობდა ლატვიური ლიტერატურის ცენტრის დასაარსებლად.

მისი სადებიუტო რომანი სიცოცხლის ზეიმი გამოჩნდა 1998 წელს და მას შემდეგ დაწერა ოცზე მეტი წიგნი, რამდენიმე რომანი, მოთხრობების კრებული, ბიოგრაფიები და ესეები . მისი ბოლო რომანი დედის რძე ითარგმნა ინგლისურად და გამოიცა 2018 წელს ლონდონში. მან წარმოადგინა ლატვია ლონდონის წიგნის ბაზრობაზე 2018 წელს, როგორც გამორჩეულმა ავტორმა და ოფიციალურად მიიწვიეს 2016 წელს ვაშინგტონის კონგრესის ბიბლიოთეკის წიგნის ეროვნული ფესტივალის მონაწილედ.

2008 წელს დაჯილდოვდა ლატვიის რესპუბლიკის სამი ვარსკვლავის ორდენით (ოფიცერი). 2018 წელს მას მიენიჭა კიდევ ერთი ეროვნული პრემია კულტურის ბრწყინვალებაში, როგორც 21-ე საუკუნის საერთაშორისოდ ყველაზე ცნობილ ლატვიელ მწერალს.