iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალკასარ-დე-სან-ხუანი

ალკასარ-დე-სან-ხუანი  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების სიუდად-რეალის პროვინციის ლა-მანჩის კომარკის შემადგენლობაში. ფართობი — 666,78 კმ². მოსახლეობა — 30 766 კაცი (2020 წ.).

ისტორია
შუა საუკუნეები
ეს ტერიტორია ჯერ ალფონსო -მ, შემდეგ კი ალმორავიდებმა დაიპყრეს. ტერიტორიის ახალი ქრისტიანული დაპყრობის შემდეგ, ალკასარი 1150 წელს სამ რაინდს გადაეცა. ერთ-ერთი მათგანის მემკვიდრემ დასახლება გადასცა სანტიაგოს ორდენს, რომელმაც ალკასარი წმინდა იოანეს ორდენს გადასცა კრიპტანას დასახლების სანაცვლოდ, რის შედეგადაც ალკასარს დაერქვა „ალკასარ-დე-კონსუეგრა“, რადგან ის საბოლოოდ კონსუეგრაში მდებარე წმინდა იოანეს პრიორიის ნაწილი გახდა. ალმოჰადების ოკუპაციის ფაზის შესახებ ისტორიული ჩანაწერები არ არსებობს და არქეოლოგიური აღმოჩენები არადამაჯერებელია.

ალკასარს 1241 წელს მიენიჭა ქალაქის ქარტია. 1292 წელს ორდენის ხელმძღვანელმა ფერნან პერესმა ალკასარს მიანიჭა ქალაქის პრივილეგია, რომელიც იმავე წელს სანჩო -მ და 1300 წელს ფერდინანდ -მ დაადასტურა.

თანამედროვე ერა
 საუკუნის დასაწყისში ალკასარი კონსუეგრის დედაქალაქის შედარებითი დაქვეითების პარალელურად აყვავდა როგორც წმინდა იოანეს პრიორიის ქალაქი (რომელიც მოიცავდა ტერიტორიებს დღევანდელი ტოლედოსა და სიუდად-რეალის პროვინციებში). წმინდა იოანეს პრიორიის კონტროლისთვის ბრძოლების დროს, ანტონიო დე ესტუნიიგასა და დიეგო ალვარეს დე ტოლედოს შორის კონფლიქტის შედეგად, ალკასარი დიეგო დე ტოლედოს მფლობელობაში გადავიდა. ტერიტორია გაერთიანდა მხოლოდ 1566 წელს.

რკინიგზა ალკასარ-დე-სან-ხუანში 1854 წელს გაიყვანეს, როგორც არანხუეს-ალმანსას ხაზის ნაწილი, ხოლო 1861 წელს გაიხსნა კიდევ ერთი ხაზი (ალკასარი—მანსანარესი—დაიმიელი—ალმაგრო—სიუდად-რეალი).

დასახლებას ქალაქის სტატუსი 1877 წლის აპრილში მოენიჭა.

1936 წელს ესპანეთის სამოქალაქო ომის დროს ესპანეთის რესპუბლიკური არმიის მესამე შერეული ბრიგადა ალკასარ-დე-სან-ხუანში დაარსდა.
ბიძინა პეტრიაშვილი

ბიძინა პეტრიაშვილი (დ. 11 მარტი, 1945, თბილისი — გ. 1998) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, სპორტსმენი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი, სპეციალობით ავტომობილები და ტრაქტორები 1967 წელს.

1967-1968 წლებში მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში; 1969-1971 წლებში მოსკოვის ბლაგონრავოვის სახელობის მანქანათმცოდნეობის ინსტიტუტში; 1971-1992 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მანქანათა მექანიკის ინსტიტუტში; 1979-1997 წლებში კვლავ საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, „მანქანათა ნაწილებისა და ამწე-სატრანსპორტო მანქანების“ კათედრაზე.

მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის სფეროები იყო მექანიზმებისა და მანქანების თეორია, მანქანათა ნაწილები, ფერდობმავალი ტრაქტორები, რობოტოტექნიკური სისტემები, მაღალი გამავლობის არატრადიციული მაძრავები, მაბიჯი მანქანების თეორია. მისი ხელმძღვანელობით პირველად სსრკ-ში შემუშავდა, დამზადდა და გამოიცადა მაბიჯი მაძრავებიანი მანქანის რამდენიმე უნიკალური ნიმუში. მის მიერ შემუშავებულია ასეთი მანქანების საყრდენი რგოლების ორიგინალური კონსტრუქცია, გამოკვლეულია მათი გამწევ-ჩაჭიდებითი თვისებები.

ბიძინა პეტრიაშვილს ჰქონდა შესანიშნავი სპორტული კარიერაც. იგი იყო ქართველ მორაგბეთა ერთ-ერთი შესანიშნავი წარმომადგენელი. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1996).
ომარ მარგველაშვილი

ომარ ალექსანდრეს ძე მარგველაშვილი (დ. 6 სექტემბერი, 1942, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი, საზოგადო მოღვაწე. საქართველოს საინჟინრო აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი (2004), საქართველოს და რუსეთის დამსახურებული ინჟინერი (1987), სტუ-ის პროფესორი (2015). საქართველოს და საერთაშორისო საინჟინრო აკადემიების ნამდვილი წევრი (2011); საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი (2020); საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ინოვაციებისა და მაღალი ტექნოლოგიების საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1965-1969 წლებში მუშაობდა „თბილქალაქმშენში“, სამშენებლო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენში“; 1969-1973 წლებში იყო ტრესტ „საქშახტმშენის“ სამშენებლო სამმართველო „მადნეულმშენისა“ და 1973-1976 წლებში „საქშახტმონტაჟის“ უფროსი; 1976-1979 წლებში ტრესტ „საქშახტმშენის“ მმართველი; 1979-1983 წლებში მშენებლობის მინისტრის მოადგილე, 1983-1986 წლებში მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების მინისტრის მოადგილე; 1986-1991 წლებში მშენებლობის მინისტრის პირველი მოადგილე; 1991-1994 წლებში მატერიალური რესურსების მინისტრის პირველი მაოდგილე, 1994-2004 წლებში ტურიზმისა და კურორტების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე. ეკავა სხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობები. არის სააქციო საზოგადოება „თბილღვინოს“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავჯდომარე (2004 წლიდან).

სხვადასხვა წლებში ო. მარგველაშვილი მონაწილეობდა მრავალი მნიშვნელოვანი ობიექტის მშენებლობაში (ბამის – ბაიკალ-ამურის მაგისტრალი, სლავუტიჩის – ჩერნობილის ტრაგედიის შემდეგ, ტიუმენის ნავთობმომპოვებელი კომპლექსი); ხელმძღვანელობდა ფოთის გემთმშენებელი და ლანჩხუთის სამხედრო დანიშნულების ქარხნების მშენებლობას, თბილისის ვაგონშემკეთებელი და რუსთავის აზოტის ქარხნების, ასევე ქუთაისის ავტოქარხნის რეკონსტრუქციას, აგრეთვე 1987 წელს სომხეთში მომხდარი მიწისძვრის შედეგების ლიკვიდაციის შტაბს.

ო. მარგველაშვილი არის მშენებლობის ეკონომიკის, მართვისა და ტექნოლოგიური კომპლექტაციის საკითხებზე სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი.

1962-1964 წლებში ო. მარგველაშვილი იყო საქართველოს სამგზის ჩემპიონი აკადემიურ ნიჩბოსნობაში.

ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001) და ნ. ნიკოლაძის სახ. პრემიით (2022).
ოთარ მარგველაშვილი

ოთარ მარგველაშვილი (დ. 17 მარტი, 1925, თბილისი — გ. 2010) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკური ფაკულტეტი, სპეციალობით „ავტომობილები და ტრაქტორები“ 1948 წელს.

1948-1954 წლებში მუშაობდა თბილისის ავტოშემკეთებელ ქარხანაში; 1954-1960 წლებში — საქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტრიფიკაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში; 1960-2010 წლებში (სიცოცხლის ბოლომდე) საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მანქანათა მექანიკის ინსტიტუტში დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო ნაწილში; 1976-1986 წლებში — შეთავსებით, საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში „ავტომობილების და ტრაქტორების“ კათედრაზე პროფესორის თანამდებობაზე. მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის სფეროები იყო ავტომობილებისა და ტრაქტორების თეორია, ტრაქტორის ავტომატური მართვის სისტემები, მაღალი გამავლობის მობილური მანქანები, დაბალტემპერატურიანი ენერგიის მექანიკურ ენერგიად გარდაქმნის პრობლემები; მის მიერ ჩატარებულია ტრაქტორის ელასტიური თვლების გვერდცდენის მოვლენის გამოკვლევა; მისი ხელმძღვანელობით პირველად შეიქმნა და გაიარა სახელმწიფო გამოცდები ტრაქტორის ავტომატური მართვის უკონტაქტო ფოტოოპტიკურმა სისტემამ. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1980), უნგრეთის რესპუბლიკის დამსახურებული ინჟინერი.
მოვსარ ევლოევი

მოვსარ მაგომედოვიჩ ევლოევი (დ. 11 თებერვალი, 1994) — რუსი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლი. იგი ამჟამად ასპარეზობს ქვემსუბუქ წონით კატეგორიაში . 2024 წლის 10 დეკემბრის მონაცემებით იგი იკავებს მეოთხე ადგილს ქვემსუბუქ წონით დივიზიონში.

ევლოევის სარეკლამო დებიუტი მუინ გაფუროვის წინააღმდეგ იყო დაგეგმილი 2019 წლის 20 აპრილს. თუმცა გაფუროვი ჩაეხსნა ბრძოლას და მის ნაცვლად სეუნგ ვუ ჩოიმ იბრძოლა. ევლოევმა ბრძოლა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოიგო. ევლოევი 2024 წლის 5 ოქტომბერს 307-ზე -ის ქვემსუბუქი წონის ყოფილ ჩემპიონ ალჯამეინ სტერლინგს უნდა დაპირისპირებოდა. თუმცა, სტერლინგი სპარინგში მიყენებული ტრავმის გამო ბრძოლას ჩაეხსნა. საბოლოოდ მათი ბრძოლა შედგა 310-ზე, 2024 წლის 7 დეკემბერს. ევლოევმა ბრძოლა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოიგო. მისი სტატისტიკა დღესდღეობით ასე გამოიყურება: 19-0-0.
ალექსანდრე კაკუშაძე

}, სოფელი პატრიკეთი, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 29 ივლისი, 1979, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი, კონსტრუქტორი, სამშენებლო მექანიკის ქართული სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი. პროფესორი (1958), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1962). საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1961).

ბიოგრაფია
ალექსანდრე მოსეს ძე კაკუშაძე დაიბადა 1903 წლის 4(17) ნოემბერს ქუთაისის გუბერნიის სოფელ პატრიკეთში, სოფლის მასწავლებლის მოსე კაკუშაძისა და ელისაბედ ტოგონიძის ოჯახში.

1929 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი, 1932 წელს – თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი ხიდებისა და გვირაბების სპეციალობით. 1932 წლიდან მუშაობდა რიგ სასწავლო, სამეცნიერო-საპროექტო და სამშენებლო დაწესებულებებში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე, მ. შ. იყო ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის უმაღლესი მათემატიკური კათედრის გამგე; ხელმძღვანელობდა აფშერონის ნახევარ-კუნძულიდან კასპიის ზღვაში ნავთობმომპოვებელ აუზებში ესტაკადების მოწყობისა და გამოცდის კომისიას; 1963-1977 წლებში სპი-ში იყო მასალათა გამძლეობისა და დრეკადობის თეორიის კათედრის გამგე; 1977 წლიდან – ამავე კათედრის პროფესორი.

კაკუშაძის სამეცნიერო შრომები ეხება მათემატიკური მეთოდებით სამშენებლო მასალების მახასიათებლებისა და სიმტკიცის მარაგის კოეფიციენტის დადგენას; ნაგებობათა დინამიკის საკითხებს; დრეკადობის თეორიის დიფერენციალური განტოლების ზოგადი ამონახსნების საფუძველზე საანგარიშო სქემების შედგენას; თაღების გაანგარიშების ზოგად მეთოდებს. შესრულებული აქვს მრავალი მნიშვნელოვანი სამუშაო საპროექტო და სამშენებლო დაწესებულებებში საქართველოსა და მის ფარგლებს გარეთ.

მიღებული აქვს ივანე ჯავახიშვილის სახ. მედალი, ასევე სახელმწიფო ჯილდოები.
პერფობარათი

პერფობარათი, პერფორაციული ბარათი ( და — ქაღალდის, მუყაოს ან პლასტმასის სტანდარტული ფორმისა და ზომის ინფორმაციის მატარებელი ბარათი, რომელზედაც ინფორმაცია გადააქვთ პერფორაციის მეშვეობით. იყენებენ უმთავრესად ელექტრონულ გამომთვლელ მანქანაში მონაცემების შეტანა-გამოტანისათვის, აგრეთვე პერფორაციულ გამომთვლელ კომპლექტებში, როგორც ჩანაწერის ძირითად მატარებელს. პერფობარათები მრავალი სახეობისაა.

სსრკ-ში იყენებდნენ მკვრივი მუყაოსაგან დამზადებულ 0.18 მმ სისქისა და 187.4 82.5 მმ ზომის 80-სვეტიან პერფობარათებს.
პერფოლენტი

პერფოლენტი, პერფორაციული ლენტი — ქაღალდის, ცელულოიდის ან ლავსანის ლენტის ფორმის ინფორმაციის მატარებელი, რომელზედაც ინფორმაცია გადააქვთ პერფორაციის მეშვეობით. უფრო გავრცელებულია 0.1 მმ-მდე სისქის მკვრივი ქაღალდის პერფორაციული ლენტი, რომლის სიგანეა 17.5; 20.5; 22.5; და 25.4 მმ. პერფორაციული ლენტის ნახვრეტების ფორმა და მათი განლაგება განპირობებულია ლენტის მასალითა და პერფორატორის კონსტრუქციით. პერფორაციულ ლენტს აქვს 5-8 საინფორმაციო და ერთი სატრანსპორტო ბილიკი. ბილიკების რაოდენობა შეესაბამება ლენტზე ერთდროულად ჩასაწერი კოდის ელემენტების რაოდენობას. ინფორმაცია ლენტზე გადააქვთ მექანიკური ან ელექტრომექანიკური პერფორატორით (სიჩქარე 300 სტრიქონი წმ-ში), ხოლო ინფორმაციის ამოსაკითხავად იყენებენ ელექტრომექანიკურ ტრანსმიტერს ან ფოტოელემენტებს (სიჩქარე 3000 სტრიქონი წმ-ში). პერფორაციული ლენტის დანიშნულებაა ინფორმაციის ხანგრძლივი შენახვა და მრავალჯერადი ამოკითხვა. პერფორაციულ ლენტს იყენებენ ელექტრონულ გამომთვლელ მანქანაში ინფორმაციის შეტანა-გამოტანისათვის, სწრაფმოქმედ ტელეგრაფის აპარატებში, ტექნოლოგიურ მოწყობილობებში და სხვაგან.
გოჩა გიორგაძე

გოჩა გიორგაძე (დ. 14 მარტი, 1966, ზედა სიმონეთი — გ. 22 აგვისტო, 1993) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

ბიოგრაფია
კონსტანტინე ლესელიძის სახელობის სპეციალიზებულ სამხედრო სასწავლებელის დამთავრების შემდეგ სიმფეროპოლის უმაღლეს პოლიტიკურ სასწავლებელში განაგრძო სწავლა.

სამი წელი მუშაობდა ქუთაისის სარემონტო საამშენებლო სამმართველოში მუშად. დაუსწრებლად განაგრძო სწავლა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ისტორია-იურიდიულ ფაკულტეტზე. იყო დავით კლდიაშვილის სახლ-მუზეუმში მეცნიერ-მუშაკი. აფხაზეთში მიმდინარე საომარი კონფლიქტის დროს მოხალისედ წავიდა, დაინიშნა ტყიბულის სწრაფი რეაგირების მე-17 ბატალიონის შტაბის უფროსის მოადგილედ. ერთ-ერთი შეტაკების დროს, 1993 წლის 3 ივლისს მძიმედ დაიჭრა, შემდეგ დაინიშნა თერჯოლის სწრაფი რეაგირების ბატალიონის უფროსის მოადგილის თანამდებობაზე. ზურგში, საბრძოლო მასალებით ამარაგებდა მებრძოლებს. დაიღუპა 1993 წლის 22 აგვისტოს იარაღის საწყობის აფეთქების დროს. საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის მებრძოლი აფხაზეთის ომში.
გურამ გაბაშვილი (1919)

გურამ გაბაშვილი (დ. 25 ივლისი, 1919, თბილისი — გ. 2014) — ქართველი არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1942–1949 წწ. იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვარძიის მუზეუმ–ნაკრძალის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1951–1953 წწ. მუშაობდა ყაზახეთში. 1953 წლიდან „საქსოფლმშენსახპროექტში“. 1969–1972 წწ. იყო საპროექტო ინსტიტუტის მთავარი არქიტექტორი. მისი ძირითადი ნამუშევრებია: მიწათმოქმედების კვლევითი ინსტიტუტი სოფელ წეროვანში (1963), საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტი (1969), ბორჯომის საკურორტო პოლიკლინიკა (1987), ტაჯიკეთში ქალაქ ქულაბის საოლქო საავადმყოფო (1988) და სხვ. მიღებული აქვს სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემია (1972).

ჯილდოები
2000 — ღირსების ორდენი
1971 — საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი
ტიებელეს სამეფო რეზიდენცია

ტიებელეს სამეფო რეზიდენცია — ტრადიციული კასენას არქიტექტურული კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ტიებელეში, სამხრეთ-ცენტრალური რეგიონი, ბურკინა-ფასოს. ეს ტრადიციული კომპლექსი შედგება კასენას მეფის რეზიდენციისა და სასახლისგან, ასევე სხვა სამეფო ოჯახის წევრების საცხოვრებლებისგან, მავზოლეუმებისგან, მემორიალებისგან, სამლოცველოებისგან და სხვა ტრადიციული თიხის ნაგებობებისგან, როგორიცაა წმინდა ტყეები და ქვის ეზოები. კომპლექსის თიხის ნაგებობები ასევე ცნობილია თავისი ტრადიციულად მოხატული და მოჩუქურთმებული კედლებით, ხელობით, რომელსაც მხოლოდ ქალები ასრულებენ. ტრადიციული სამეფო კარის ანსამბლი 2024 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად გამოცხადდა.

ისტორია
კომპლექსი 500 წელზე მეტისაა, დაარსდა საუკუნეში პატირინგომიეს მიერ, რომელიც იყო მოსის ხალხის ბელადი — ეთნიკური ჯგუფისა, რომელიც წარმოშობით ბურკინა-ფასოს ცენტრალური ნაწილის ლუმბილის დეპარტამენტიდანაა. სამეფო კარი თავდაპირველად ბურკინა-ფასოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში შეიტანეს 2012 წლის 24 იანვარს, იმავე წელს ის მსოფლიო ძეგლთა ფონდის სიაშიც მოხვდა და საბოლოოდ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად გამოცხადდა 2024 წლის 26 ივლისს, მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტის 46-ე სესიაზე, რომელიც ინდოეთის დედაქალაქ ნიუ-დელიში გაიმართა.
შვერინის ციხესიმაგრე

შვერინის ციხესიმაგრე — საუკუნის ციხესიმაგრე, აგებული ისტორიციზმის სტილში, მდებარეობს ქალაქ შვერინში, მეკლენბურგ-წინა პომერანიის მხარის დედაქალაქში, გერმანია. ის განთავსებულია კუნძულზე ქალაქის მთავარ ტბაში.

საუკუნეების განმავლობაში, ამ ადგილას მდებარე სასახლე იყო მეკლენბურგის და შემდეგ მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგებისა და დიდი ჰერცოგების რეზიდენცია, თუმცა საუკუნემდე არსებული სასახლის მხოლოდ მცირე ნაწილია შემორჩენილი. დღესდღეობით, სასახლის ნაწილი მეკლენბურგ-წინა პომერანიის მხარის პარლამენტის რეზიდენციაა, ხოლო დანარჩენი ნაწილები გამოიყენება სასახლის მუზეუმისთვის, რესტორნისთვის და კულტურული ღონისძიებებისთვის, როგორიცაა ღია ცის ქვეშ თეატრალური წარმოდგენები ეზოში.

თანამედროვე სასახლის მნიშვნელოვანი ნაწილები ააგეს 1845-1857 წლებში, გამოჩენილი ისტორიცისტი არქიტექტორების გოტფრიდ ზემპერის, ფრიდრიხ აუგუსტ შტიულერის, გეორგ ადოლფ დემლერისა და ერნსტ ფრიდრიხ ცვირნერის თანამშრომლობით. სასახლე ითვლება რომანტიკული ისტორიციზმის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ნიმუშად ევროპაში და მას „ჩრდილოეთის ნოიშვანშტაინს“ უწოდებენ.

2023 წელს შვერინის სასახლე იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანეს.
გრიგოლ როგავა

გრიგოლ როგავა (დ. 1885, გულისკარი — გ. 28 აგვისტო, 1924) — ქართველი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება 1905 წელს ზუგდიდის მაზრაში, რისთვისაც 1906 წელს დააპატიმრეს და გაგზავნეს ოდესაში სამხედრო სავალდებულო სამსახურის მოსახდელად. აქტიური პარტიული მუშაობისათვის აქაც დააპატიმრეს. 1908 წელს დაბრუნდა საქართველოში და განაგრძო რევოლუციური მოღვაწეობა გურიაში, 1915-1917 წლებში. თანამშრომლობდა ჟურნალ-გაზეთებში. აქტიურად იბრძოდა მენშევიკური ხელისუფლების წინააღმდეგ, რისთვისად დააპატიმრეს. 1920 წელს აირჩიეს პარტიის ზუგდიდის სამაზრო კომიტეტის თავმჯდომარედ და ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტის წევრად, საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვების შემდეგ, 1921-1922 წლები. მუშაობდა პარტიის ზუგდიდის სამაზრო კომიტეტის მდივნად, 1922 წელს აირჩიეს ზუგდიდის სამაზრო აღმასკომის თავმჯდომარედ. დაიღუპა მენშევიკებთან ბრძოლის დროს.
ვაშაკიძე (მთვარის კრატერი)

კრატერი ვაშაკიძე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ქართველი ასტროფიზიკოსის, მიხეილ ვაშაკიძის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 44.99 კმ, სიღრმე — 2.27 კმ.

კრატერი საკმაოდ კარგად არის შემონახული, კრატერის კიდეზე მკაფიოდ გამოკვეთილი კიდეებით. კრატერის ფორმა თითქმის წრიულია, აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილებში მცირე გამონაზარდებით. კიდეს შიდა დახრილობა კოლაფსის ნიშნებს ავლენს, განსაკუთრებით ჩრდილოეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილებში. კიდის სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1,070 მ-ია, ხოლო კრატერის მოცულობა დაახლოებით 1,500 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი შედარებით ბრტყელია, თასის აღმოსავლეთ ნაწილში გარკვეული უხეშობით.

სატელიტური კრატერები
ვაშაკიძის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ტარნოვსკიე-გორის ვერცხლის ისტორიული მაღარო

ტარნოვსკიე-გორის ვერცხლის ისტორიული მაღარო — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ტარნოვსკიე-გურიში, სილეზია, პოლონეთი. მაღარო და მის მეზობლად მდებარე „შავი კალმახის შტოლნი“ წარმოადგენს ვერცხლის მოპოვების ინდუსტრიის ნაშთებს. მუზეუმი არის ევროპის ინდუსტრიული მემკვიდრეობის მარშრუტის საკვანძო წერტილი. ის ასევე შეუერთდა ინდუსტრიული მემკვიდრეობის კონსერვაციის საერთაშორისო კომიტეტს და სილეზიის ტურისტულ ორგანიზაციას.

მაღაროს ისტორია
ტარნოვსკიე-გურის რეგიონი ცნობილია ისტორიული ტყვიის მადნის მოპოვებით. აქ მოპოვებული მადანი იყო გალენიტი, რომელიც ტყვიისა და ვერცხლის წყაროა. საუკუნის პირველი მეოთხედიდან ის გახდა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ინდუსტრიული ცენტრი აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ევროპაში.
მას შემდეგ, რაც 1526 წელს ქალაქი დაარსდა, ოპოლეს უკანასკნელმა ჰერცოგმა იან კეთილმა, მარგრაფ გეორგ ღვთისმოსავთან ერთად, მას დამოუკიდებელი სამთო ქალაქის სტატუსი მიანიჭა. მეშახტეთა პირველი თაობა აქ ძირითადად ფრანკონიიდან (ანსბახისა და ბაიროითის რეგიონებიდან) ჩამოვიდა და უმეტესად გერმანულენოვანი იყო. ბევრი მეშახტე ასევე იყო ჩეხური წარმოშობის — ისინი ტარნოვსკიე-გურიში ბოჰემიიდან (კუტნა-ჰორას რეგიონიდან) ჩამოვიდნენ. თუმცა, დროთა განმავლობაში ქალაქმა დაიწყო პოლონიზაცია.

აყვავების პერიოდი გაგრძელდა საუკუნის ბოლომდე. საუკუნეში მეშახტეებმა დაიწყეს უფრო ღრმად მუშაობა, რამაც შექმნა პრობლემები წყლის დატბორვასთან დაკავშირებით. ოცდაათწლიანმა ომმა კრიზისი კიდევ უფრო გააღრმავა. ინდუსტრია ჩამოიშალა, სადრენაჟო აღჭურვილობა განადგურდა. ქალაქს ასევე ეპიდემიები და ხანძრები აწუხებდა. ტარნოვსკიე-გური გაძარცვეს სხვადასხვა არმიებმა (მათ შორის პოლონურმა არარეგულარულმა საკავალერიო ჯარებმა), განადგურებისა და კონტრიბუციების ხარჯები მოსახლეობას უნდა გადაეხადა.

საუკუნის შემდეგ, სილეზიის რეგიონის უდიდესი ნაწილი დაიპყრო პრუსიის სამეფომ 1740-1748 წლების სილეზიის ომების დროს. მეფე ფრედერიკ -მ დაავალა ფრიდრიხ ვილჰელმ ფონ რედენს და ფრიდრიხ ანტონ ფონ ჰეინიცს სილეზიაში სამთო საქმიანობის განახლება. ორივე მათგანი იყო ფენომენალური პროფესიონალი სამთო საქმისა და მეტალურგიის სფეროში. 1776 წელს ორივემ მოინახულა ინგლისის უდიდესი ინდუსტრიული ცენტრები, რომლებიც საუკუნის მეორე ნახევარში ევროპული ინდუსტრიის ავანგარდში იყვნენ. იქ მათ შეისწავლეს ქვანახშირის მაღაროების, კოქსის ქარხნების მუშაობის პრინციპები, ორთქლის ძრავების გამოყენება, წყლის არხებისა და სამთო გამონამუშევრების სადრენაჟო შტოლნების მშენებლობა.

შახტების ბურღვა დაიწყო 1783 წლის ოქტომბერში; სამუშაოებში 72 მეშახტე იყო ჩართული. ცხრა თვის ინტენსიური მუშაობის შემდეგ, 1784 წლის 16 ივლისს, „რუდოლფინეს“ შახტაში 18 მეტრის სიღრმეზე აღმოაჩინეს ტყვიისა და ვერცხლის მდიდარი მადნის საბადო. ორი დღის შემდეგ მსგავსი აღმოჩენა გაკეთდა შახტა „ანტონში“. ვერცხლისა და ტყვიის ახალ სახელმწიფო მაღაროს ეწოდა ფრედერიკი.

გალენიტის მადნის ამოწურვის გამო, მაღარომ თანდათანობით შეწყვიტა თავისი საქმიანობა საუკუნის დასაწყისში და საბოლოოდ დაასრულა მუშაობა 1913 წელს. ოთხი საუკუნის განმავლობაში მეშახტეებმა გათხარეს 20 000-ზე მეტი შახტა და 150 კილომეტრზე მეტი სიგრძის მიწისქვეშა გვირაბები.
კშემიონკი

კშემიონკი — ნეოლითური და ადრეული ბრინჯაოს ხანის კაჟის მაღაროების კომპლექსი, სადაც მოიპოვებდნენ ზედა იურული პერიოდის (ოქსფორდული) ზოლიან კაჟს. ის მდებარეობს პოლონეთის ქალაქ ოსტროვეც-შვენტოკშისკიდან დაახლოებით რვა კილომეტრის დაშორებით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ეს არის ევროპაში ცნობილი პრეისტორიული კაჟის მაღაროების ერთ-ერთი უდიდესი კომპლექსი, გრაიმს-გრეივსთან (ინგლისი) და სპიენთან (ბელგია) ერთად.

კაჟის მოპოვება კშემიონკიში დაიწყო დაახლოებით ძვ. წ. 3900 წელს და გაგრძელდა ძვ. წ. 1600 წლამდე. ნეოლითურ პერიოდში მაღაროს იყენებდნენ ძაბრისებრი თასების კულტურის წარმომადგენლები, რომლებმაც კაჟის მოპოვების პროდუქტები (ძირითადად კაჟის ცულისთავები) გაავრცელეს 300 კმ-მდე მანძილზე. სფერული ამფორების კულტურამაც გამოიყენა ეს ორმოები და კიდევ უფრო ინტენსიურად, გააფართოვა რა ცულისთავების გავრცელების არეალი დაახლოებით 500 კმ-მდე.

ეს ადგილი არის პოლონეთის ისტორიული ძეგლი, რომელსაც ეს სტატუსი მიენიჭა 1994 წლის 16 ოქტომბერს. 2019 წლის 6 ივლისს კშემიონკის პრეისტორიული ზოლიანი კაჟის მოპოვების რეგიონი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
ქვიშანი დარჩებიან

„ქვიშანი დარჩებიან“ — კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ 1976 წლის ქართული ფილმი, რომლის რეჟისორია გიორგი შენგელაია. ის აგრეთვე არის სცენარის თანაავტორი რევაზ ინანიშვილთან ერთად და ასრულებს მთავარ როლს.

სიუჟეტი
ფილმში ალაზნის ველზე სარწყავი არხის მშენებლობისას შექმნილი წინააღმდეგობებია გადმოცემული. მშენებლობის მთავარ ინჟინერს, ვაჟა გიორგაძეს, ადმინისტრაციულ-ბიუროკრატიულ და საყოფაცხოვრებო პრობლემების გადაჭრაზე ზრუნვა უწევს. მას საკუთარი ოჯახისთვის დრო აღარ რჩება. საერთო კეთილდღეობისთვის კომპრომისებზე წასვლაა საჭირო - ზოგს საკუთარი კერის დათმობაც შეიძლება მოუწიოს.

როლებს ასრულებენ
სოფიკო ჭიაურელი — ეკა
ნაზი გაურგაშვილი — თოვლა
გურამ ფირცხალავა — ბოჩო
გიორგი შენგელაია — ვაჟა
მერაბ ელიოზიშვილი — კოლმეურნეობის თავმჯდომარე
ჯემალ შანშიაშვილი
აბო ზარდიაშვილი
ფლორა (ფეოდოსია) შედანია
მარგო გვარამაძე
ნაზი ქვაჭრელაშვილი
გიორგი მჭედლიშვილი
თომა ვარადაშვილი
ალექსანდრე (სესიკა) კუპრაშვილი
ფიურერპრინციპი

ფიურერპრინციპი (ლიდერის პრინციპი) — აღმასრულებელი ორგანოს საფუძველი ფაშისტური გერმანიის მმართველობაში. ის ფიურერის სიტყვას ყველა დაწერილ კანონზე მაღლა აყენებდა, და გულისხმობდა, რომ ყველას და ყველაფერს, მათ შორის მთავრობის პოლიტიკას, გადაწყვეტილებებს და თანამშრომლებს, მმართველის სურვილის რეალიზაცია უნდა მოეხდინათ. პრაქტიკაში, ფიურერპრინციპი ადოლფ ჰიტლერს აძლევდა ერთპიროვნულ კონტროლს საკუთარი პოლიტიკური პარტიის იდეოლოგიასა და პოლიტიკაზე; მსგავსი მმართველობა ფაშიზმის უმთავრესი მახასიათებელი იყო. პარლამენტი „პოლიტიკურ უფლებამოსილებას" ჰიტლერისაგან იღებდა, და ფიურერპრინციპი გულისხმობდა, რომ მხოლოდ ის, რასაც ფიურერი „ბრძანებს, ნებას დართავს, ან აკრძალავს არის ჩვენი ცნობიერება". ამასთან ერთად, პარტიის ლიდერები ფიცს „ადოლფ ჰიტლერის სამუდამო ერთგულებაზე“ დებდნენ.
მეოცე საუკუნის მითი

მეოცე საუკუნის მითი — ცნობილი ფსევდო-მეცნიერული, ფსევდო-ისტორიული წიგნი, ალფრედ როზენბერგის - ნაცისტი თეორეტიკოსის ავტორობით. როზენბერგი ნაცისტური პარტიის ერთ-ერთი მთავარი იდეოლოგი და გაზეთ „ხალხთა მოძრაობის" რედაქტორი იყო. ის მოგვიანებით კაცობრიობის წინაშე ჩადენილი დანაშაულის გამო გაასამართლეს და 1946 წელს ჩამოახრჩეს.

წიგნში როზენბერგი აცხადებს, რომ არიული რასა შემქმნელია ანტიკური ცივილიზაციებისა, რომლებიც მოგვიანებით „ნაკლოვან რასებთან“ აღრევის გამო ჩამოიშალნენ. ის არიულ ცივილიზაციებს კაცობრიობის უდიდეს მიღწევად თვლის, და სოციალურ და მორალურ დეგრადაციას სემიტურ გავლენებს აბრალებს, მოუწოდებს მთავრობას რომ „ამაღლებულმა“ რასებმა „ნაკლოვან“ რასებზე იბატონონ და მათ არ შეერივნონ.

1930 წელს გამოქვეყნებიდან 1944 წლამდე წიგნის მილიონამდე ეგზემპლარი გაიყიდა. ჰიტლერმა როზენბერგი წიგნისათვის 1937 წელს ნაციონალური ხელოვნებისა და მეცნიერების ორდენით დააჯილდოვა. ორდენთან ერთად გადაცემულ დოკუმენტში მოცემულია, რომ ჯილდო „ადიდებს როზენბერგს, როგორც ადამიანს, რომელმაც მეცნიერულად და არსში ღრმად ჩამწვდომად დააგო საფუძველი ნაციონალური სოციალიზმის იდეოლოგიის გაგებისათვის." წიგნი რასისტული ფსევდო-მეცნიერებისა და მისტიციზმის ნარევია, და აცხადებს, რომ „ნორდიული რასა“ ატლანტისში წარმოიქმნა და მათი აღმატებულება ამართლებს არა-არიული რასების დამონებასა და მასიურ ჟლეტას.

ზოგი ფაშისტი ლიდერი ამ წიგნის რაღაც ნაწილს სამარცხვინოდ თვლიდა, მაგრამ ხშირად სწორედ ის პოლიტიკოსები აფასებდნენ დადებითად ამ ნაშრომს ხალხისათვის თვალის ასახვევად, რომლებსაც ის სინამდვილეში სულაც არ მოსწონდათ.