iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რაპლამაა

რაპლამაა ( ან ) — მაზრა ესტონეთში, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთი ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი რაპლა. მაზრის შემადგენლობაში შედის 10 მუნიციპალიტეტი: 10 თემი (ქალაქ რაპლას არ აქვს მუნიციპალიტეტის სტატუსი). მაზრის ტერიტორია დაქსელილია მდინარეთა ხეობებით (მათ შორის უდიდესია კაზარი). მოიპოვება კირქვა, დოლომიტი, ტორფი და თიხა.

მოსახლეობა
მაზრის მოსახლეობა, ისევე როგორც მთელი ესტონეთისა, მცირდება. მაზრის შობადობის კოეფიციენტი 2006 წელს იყო 9,7 %, ხოლო სიკვდილიანობისა - 14,2 %. მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია:
ესტონელები - 93,2 %
რუსები - 4 %

ცხოვრობენ ასევე უკრაინელები და ბელარუსები.

გალერეა
Орэра (1974 წლის ალბომი)

— ანსამბლ „ორერას“ რიგით მერვე ორფირფიტიანი ალბომი. ალბომი ჩაწერილია 1972-73 წლებში. გამოვიდა 1974 წელს.

ალბომი გამოიცა უცხო ქვეყნების მოსახლეობისთვის, გარეკანის დიზაინი ასევე შიდა გვერდები შესრულებულია რუსულ და ინგლისურ ენებზე. ალბომი აერთიანებს ორ ფირფიტას, ჩვენ 10 წლისანი ვართ და ორერა დღეს. შესაბამისად ალბომში შეტანილია 25 კომპოზიცია. სიმღერები სრულდება ქართულ, რუსულ, ინგლისურ, ესპანურ ენებზე, ფრანგულ და იტალიურ ენებზე.

სიმღერების სია
პირველი ფირფიტა

სიმღერა თბილისზე
ხუანიტა
სიყვარული მშვენიერია
პატარა საფუნთუშე
შენ ერთადერთი
ქართული სახუმარო
ყველაზე ძვირფასი ხარ
მშობლიური მიწა
წვიმის წვეთები
სერენადა
არალე
მარია–იზაბელი
ორერა

მეორე ფირფიტა

მთიულური
სიმღერა დედაზე
 
ურმული
მთები, მთები
თქვი, რომ გიყვარვარ
სისატურა
 
თოვლიანი თბილისი
თოჯინა (მაროკოული ხალხური სიმღერა)
სიყვარულის ისტორია
იყოს რაც იქნება
აკოლჰუა

აკოლჰუა — მესოამერიკის გამქრალი ერი, რომელიც დაახლოებით 1200 წელს მეხიკოს ველზე შეიჭრა. წარმომავლობით აკოლჰუა ენათესავებოდა აცტეკებს, ტეპანეკებს და მექსიკის სხვა უტო-აცტეკურ ხალხებს. ეს უფრო ცივილიზებული ტომია, რომელმაც თავისი კულტურა ბარბაროს-ჩიჩიმეკებს გააცნო.

სავარაუდოდ, აკოლჰუას ტომის მმართველების საგვარეულო ოთომის ენის მატარებელი იყო და არ ფლობდა მოსახლეობის უმრავლესობის ენას, ნაუატლს მანამ, სანამ ტენოჩტიტლანის ტლატოანი არ აირჩიეს.

ტეჩოტლალაცინის შვილიშვილის, ნესაუალკოიოტლის მმართველობისას აკოლჰუამ კავშირი დაამყარო აცტეკებთან, რის შედეგადაც წარმოიქმნა აცტეკების სამთა კავშირი. აკოლჰუას დედაქალაქი, ქალაქი ტესკოკო, აცტეკების სახელმწიფოს კულტურული ცენტრი გახდა.

საბოლოოდ აკოლჰუა ჩრდილოეთიდან მოსულ აცტეკებს შეუერთდა.
"Песняры" и "Орэра"

"" "" — ანსამბლ „ორერას“ რიგით მეათე ალბომი ( ვია "პესნიარი"-სთან ერთად ). ალბომში შესულია (1 გვერდი) ვია "პესნიარის" 3 კომპოზიცია და (2 გვერდი) „ორერა“-ს 6 კომპოზიცია. ჩანაწერები შესრულებულია 72-76 წლებში. გამოვიდა 1978 წელს.

სიმღერები სრულდება ქართულ ენაზე.

სიმღერების სია
მთიულური
სიმღერა დედაზე
სისატურა
თოვლიანი თბილისი
ურმული
მთები, მთები
ძველ თბილისში

ძველ თბილისში — ანსამბლ „ორერას“ რიგით მეთერთმეტე ალბომი. ჩაიწერა 1978 წელს. გამოვიდა 1979 წელს. ალბომში შესულია 11 კომპოზიცია. სიმღერები სრულდება ქართულ ენაზე.

სიმღერების სია
ჩემს სიმღერას ვინ გაიგებს
მეთევზის სიმღერა
ფიროსმანი
კარგი იყო არ გამეცნე თავიდან
მეტეხი
სიყვარული მიაქვს მტკვარს
სუბსარქისის ქარო
კეკელჯან
ბაიათი
რა მინდოდა რა ტყუილად ვმღეროდი
გმირების ხსოვნას
ჩიჩიმეკები

ჩიჩიმეკები — მექსიკის ძველი ცივილიზაცია, რომელიც არსებობდა 1519 წლამდე.

ჩიჩიმეკების ერი შედგებოდა მომთაბარე ტომებისგან, რომლებიც თანამედროვე მექსიკის ჩრდილოეთით ცხოვრობდნენ. ვარაუდობენ, რომ საუკუნის შუა წლებში მათ დაიწყეს ქვეყნის სამხრეთით გადასახლება, ხოლო საუკუნის დასაწყისში შეიჭრნენ ტერიტორიაზე, რომელზეც მანამდე ძველი ტოლტეკების სახელმწიფო იყო. ჩიჩიმეკებმა დააარსეს თავიანთი სახელმწიფო, რომლის დედაქალაქიც ტენაიუკა გახდა.

ჩიჩიმეკების მმართველმა კინაცინმა, რომელიც საუკუნის დასაწყისში მართავდა ქვეყანას, დედაქალაქი გადაიტანა ტესკოკოში. ამის შემდეგ უცნობი მიზეზების გამო ჩიჩიმეკების სახელმწიფო დაიშალა, თვითონ ტესკოკო კი დამოუკიდებელი ქალაქი-სახელმწიფო გახდა. სხვა ტომებმა, რომლებიც ჩიჩიმეკების სახელმწიფოში შედიოდნენ, შეძლეს დამოუკიდებელი ქალაქ-სახელმწიფოების დაარსება — ოთომი ჰალტონაკში, აკოლჰუა კოატლინჩანში და ტეპანეკები ასკაპოცალკოში.

დაახლოებით 1418 წელს ტეპანეკებმა შეძლეს ტესკოკოს დაპყრობა და განაგებდნენ მას 1429 წლამდე, როდესაც ისინი ქვეყნიდან აცტეკებმა გააძევეს. 1519 წელს ტესკოკო ესპანელმა კონკისტადორებმა გაანადგურეს.
ტეპანეკები

ტეპანეკები — ჩიჩიმეკების მონათესავი მექსიკის ძველი ერი.

 საუკუნის დასაწყისში ტეპანეკები თანამედროვე მექსიკის ჩრდილოეთი რაიონიდან მეხიკოს ველზე გადასახლდნენ, ჩიჩიმეკების ცივილიზაციის დაშლის შემდეგ კი ჩამოაყალიბეს საკუთარი, დამოუკიდებელი სახელმწიფო, რომლის დედაქალაქიც ასკაპოცალკო გახდა. საუკუნის 20-იანი წლების მიწურულს აცტეკებისა და ტესკოკოს მოკავშირე ჯარებმა ტეპანეკები გაანადგურეს. უკანასკნელი მმართველი ტყვედ ჩავარდა და ის სიკვდილით დასაჯეს.

ჩვენამდე ტეპანეკების მმართველებიდან მხოლოდ სამის სახელმა მოაღწია:

აკოლნაუაკი — ს. დასაწყისი

ტესოსომოკი — ს. შუა წლები — ს. დასაწყისი

მაჰტლა — 1427 წ. — 1429 წ.
ასკაპოცალკო

ასკაპოცალკო (, სიტყვასიტყვით „ჭიანჭველების ბუდეზე“) — ტეპანეკების სახელმწიფო ანაუაკის ველზე (თანამედროვე მეხიკოს ველი) ტესკოკოს ტბის დასავლეთ სანაპიროზე. ასკაპოცალკო თავიდან მფარველი იყო, შემდგომ კი აცტეკების სახელმწიფოსა და მისი მოკავშირეების მთავარი მტერი გახდა. ქალაქის მცხოვრებლებს უწოდებდნენ „ასკაპოცალკას“.

 საუკუნის მემატიანე ჩიმაპლაინის თქმით, ასკაპოცალკო დააარსეს ჩიჩიმეკებმა 995 წელს. ყველაზე ცნობილი მმართველი (ტლატოანი) იყო ტესოსომოკი.
კოატლინჩანი

კოატლინჩანი – ქალაქი მეხიკოს შტატში.

კოატლინჩანის ტერიტორიაზე აღოჩენილია კოლოსალური ბაზალტის ძეგლი, რომლის წონაც, დაახლოებით, 168 ტონა იყო, ხოლო ასაკი – 1000 წელზე მეტი, სავარაუდოდ, გამოსახავდა ტლალოკს. ძეგლი სპეციალური თორმეტბორბლიანი ტრაქტორის მეშვეობით გადაიტანეს ანთროპოლოგიის ნაციონალურ მუზეუმში (მეხიკო) 1964 წელს. ადგილობრივი მოსახლეობა დიდი ხნის განმავლობაში ძეგლის გადატანის შესაძლებლობას არ იძლეოდა, სანამ მთავრობა არ შეპირდა ქალაქში სამუშაოების გატარებას. ზოგიერთი მეცნიერი თვლის, რომ ძეგლი გამოსახავს არა ტლალოკს, არამედ მის დას ან სხვა მდედრობითი სქესის ღვთაებას.
ტარტუმაა

ტარტუმაა ( ან ) — მაზრა ესტონეთში, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი ტარტუ. მაზრის შემადგენლობაში შედის 22 მუნიციპალიტეტი: 3 ქალაქი (ტარტუ, კალასტე, ელვა) და 19 თემი.

მაზრის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე ემაიიგი, რომელიც აკავშირებს ვირტსიარვისა და ჩუდ-ფსკოვის ტბას.

მოსახლეობა
მაზრის მოსახლეობა, ისევე როგორც მთელი ესტონეთისა, მცირდება. მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია:
ესტონელები - 82,7 %
რუსები - 13,8 %
უკრაინელები - 1 %
ბელარუსები - 1 %

ცხოვრობენ ასევე გერმანელები და ფინელები.
აბია-პალუოია

აბია-პალუოია — ქალაქი (1993 წლიდან) ესტონეთის სამხრეთ ნაწილში ვილიანდიმაას მაზრაში. 1988 წლიდან გაერთიანებულია აბიის მუნიციპალიტეტთან და გახდა მისი შემადგენელი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი (როგორც ქალაქი მუნიციპალური სტატუსის გარეშე).

1950—1962 წლებში იყო აბიის რაიონის ცენტრი.

გალერეა
დაძმობილებული ქალაქი
მარჯნის სამკუთხედი

მარჯნის სამკუთხედი — გეოგრაფიული ტერმინი, რომლითაც აღნიშნავენ უხეში სამკუთხედის ფორმის ტროპიკულ საზღვაო არეალს ინდონეზიას, მალაიზიას, პაპუა ახალ გვინეას, ფილიპინებს, სოლომონის კუნძულებსა და აღმოსავლეთ ტიმორს შორის. მოიცავს სულ მცირე 500 მარჯნის ბარიერულ რიფს თითოეულ ეკორეგიონში. რეგიონი ვრცელდება ორ ბიოგეოგრაფიულ რეგიონში: ინდონეზია–ფილიპინებისა და სამხრეთ დასავლეთ ოკეანეთის რეგიონებში. მარჯნის სამკუთხედი აღიარებულია მსოფლიოს წყალქვეშა ბიომრავალფეროვნების ცენტრად და კონსერვაციის გლობალურ პრიორიტეტად. მას ხშირად „ზღვის ამაზონსაც“ კი უწოდებენ და მოიცავს ოკეანის წყლის 5,7 მლნ კმ²–ს. მისი ბიოლოგიური რესურსები არსებობაში ეხმარება 120 მილიონზე მეტ ადამიანს.

ბუნების მსოფლიო ფონდი მარჯნის სამკუთხედს საზღვაო კონსერვაციის უპირველეს პრიორიტეტად მიიჩნევს და 2007 წლიდან ახორციელებს მარჯნის სამკუთხედის პროგრამას, რომელიც საფრთხეების აღმოფხვრისკენაა მიმართული.

ბიომრავალფეროვნება
სამკუთხედში გავრცელებულია 3 000–ზე მეტი სახეობის თევზი, მათ შორისაა უდიდესი თევზი — ვეშაპისებრი ზვიგენი და . აქვე ბინადრობს მსოფლიოში არსებული შვიდი სახის ზღვის კუდან ექვსი.

ვრცელმა ტერიტორიამ, სახეობათა ექსტრაორდინარულმა რაოდენობამ და გარემო პირობებმა უმთავრესი როლი ითამაშა მარჯნის სამკუთხედის გასაოცარი ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებაში.

გალერეა
ესტონეთის ჰიმნი

, — ესტონეთის სახელმწიფო ჰიმნი 1920 წლიდან, რომლის მელოდია დაწერა გერმანული წარმოშობის ფინელმა კომპოზიტორმა, ფრედრიკ პაციუსმა. ჰიმნის ტექსტი ესტონურ ენაზე დაწერა იოჰან ვოლდემარ იანსენმა. აღნიშნული ჰიმნი ესტონეთში პირველად შესრულდა 1869 წლის 18-20 ივლისს ტარტუში მიმდინარე ესტონური სიმღერების ფესტივალზე.
საბჭოთა მართველობის ხანაში ჰიმნის შესრულება აკრძალული იყო. 1991 წელს ესტონეთის დამოუკიდებლობის აღდგენასთან ერთად, სიმღერა ხელახლა გამოცხადდა ოფიციალურ ჰიმნად.
აღსანიშნავია, რომ ესტონეთის ჰიმნის მელოდია არის ასევე ფინეთის სახელმწიფო ჰიმნის მელოდიაც.

ტექსტი
კრისტანა ლოკენი

კრისტანა სომერ ლოკენი (დ. 8 ოქტომბერი, 1979) — ამერიკელი მოდელი და მსახიობი. უკეთ ცნობილია შემდეგ ფილმებში შესრულებული როლებით: „ტერმინატორი 3: მანქანების ამბოხი“, „ბლადრეინი“ და „კერკეტი კაკალი ჯეინი“.

ბიოგრაფია
ახალგაზრდობა
კრისტანა დაიბადა 1979 წლის 8 ოქტომბერს მწერლის მერლინ ლოკენისა და ყოფილი მოდელის რენდი პორატის ოჯახში გენტში, ნიუ-იორკის შტატში. მისი ბებია-პაპა ორივე მშობლის მხრიდან ნორვეგიელი ემიგრანტები იყვნენ უისკონსინში. კრისტანა გაიზარდა მის მშობლებთან ერთად ხილის ფერმაზე. მას ჰყავს და, ტანია.

კარიერა
დედის რჩევით კრისტანა გახდა მოდელი და მონაწილეობა მიიღო 1994 წლის კონკურსში , სადაც მესამე ადგილს დასჯერდა. იმავე წელს ლოკენმა შესრულა დანიელ ანდროპულოს #3-ს როლი სერიალში „როგორც მსოფლიო ბრუნდება“ და, ასევე, მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე სხვა სატელევიზიო შოუში.

1998 წელს კრისტანა დაამტკიცეს როლზე სერიალში „სასიკვდილო ბრძოლა: დაპყრობა“. 2003 წელს კი ითამაშა მისთვის, ალბათ, ყველაზე ცნობილი, კიბორგ --ის როლი ფილმში „ტერმინატორი 3: მანქანების ამბოხი“. 2004 წელს შეასრულა ბრუნჰილდას როლი პოპულარულ გერმანულ ფილმში „ნიბელუნგების ბეჭედი“, რომელიც ორი მინი-სერიის სახით გამოვიდა. კრისტანამ 2006 წელს შეასრულა მთავარი ვამპირის, რეინის, როლი ვიდეოთამაშ „ბლადრეინზე“ დაფუძნებულ ამავე სახელწოდების ფილმში. ითამაშა, ასევე, ვიდეოთამაშზე დაფუძნებულ ფილმში „მეფის სახელით“.

კრისტანა ლოკენი გამოჩნდა სერიალის „ სამყარო“ მეოთხე სეზონის მეათე ეპიზოდში, რომლის დებიუტი შედგა 2007 წლის იანვარში. იმავე წელს მან შეასრულა მთავარი როლი სერიალში „კერკეტი კაკალი ჯეინი“, რომელიც გადიოდა 2007 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე არხზე -. 2011 წლის დეკემბერში კრისტანამ შეასრულა ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს აგენტის, რებეკა ლენგის, როლი სერიალ „შავი ნიშანის“ მეხუთე სეზონის ფინალში.

პირადი ცხოვრება
კრისტინამ ინტერვიუში ჟურნალთან განაცხადა: „მე ვხვდებოდი და მქონდა სექსი კაცებთან და ქალებთან. უნდა ვაღიარო, რომ ურთიერთობები რომლებიც მქონდა კონკრეტულ ქალებთან, იყო სექსუალურად და ემოციურად უფრო სავსე, ვიდრე ურთიერთობები კონკრეტულ მამაკაცებთან... მე ვუკავშირდები აურით, ენერგიით. და თუ ადამიანი, რომელსაც მე დავუკავშირდები, აღმოჩნდება მდედრობითი სქესის, უბრალოდ, ასეთი ყოფილა ჩემი გზა.“

2006 წლის ნოემბერში ლოკენის კომენტარები ჟურნალში ფართო საზოგადოებაში ინტერპრეტირებული იქნა, რომ მას და „ბლადრეინის“ ერთ-ერთ მსახიობს, მიშელ როდრიგესს, ურთიეთობა ჰქონდათ, და მედიაშიც ასე გაიჟღერა, მიუხედავად იმისა, რომ ეს ურთიერთობა ოფიციალურად არ დაადასტურა არცერთმა მსახიობმა. 2008 წლის 17 იანვარს ლოკენმა საკუთარ საიტზე განაცხადა, რომ ის და „კერკეტი კაკალი ჯეინის“ მსახიობი ნოა დერბი დანიშნულები იყვნენ. წყვილმა იქორწინა კრისტანას ოჯახის კუთვნილ ფერმაზე 2008 წლის 10 მაისს. ინტერვიუში, რომელიც გამოქვეყნდა 2009 წლის 16 ნოემბერს, კრისტანამ განაცხადა, რომ ის და დერბი დაშორდნენ და ამჟამად ქალთან ურთიერთობს.

ფილმოგრაფია
ფილმები
მედეას ქანდაკება

მედეას ქანდაკება — ბერძნული მითოლოგიის გმირის, კოლხი პრინცესა მედეას მონუმენტი საქართველოს ქალაქ ბათუმში, თავისუფლების მოედანზე.

ქანდაკება 2007 წლის 6 ივლისს საზეიმოდ გახსნა საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა. ამ ფაქტს ქართული ოპოზიციის კრიტიკა მოჰყვა; კრიტიკის საგანი ძირითადად ქანდაკების დამზადებაში გაღებული მაღალი ხარჯები იყო.
გურამ რუხაძე

გურამ რუხაძე (დ. 15 აპრილი, 1961, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მეცნიერი და ბიზნესმენი. კომპანია ვიტ ჯორჯიას და ამავე სახელწოდების საფეხბურთო კლუბის პრეზიდენტი და მფლობელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1961 წლის 15 აპრილს, თბილისში. 1978 წელს დაამთავრა თბილისის 31-ე საშუალო სკოლა. 1978-1983 სწავლობდა საქართველოს ზოოვეტ ინსტიტუტში. 1984 წელს ჩააბარა, ექსპერიმენტული ვეტერინარიის საკავშირო ინსტიტუტში, მოსკოვში.

1987 წელს იმავე ინსტიტუტში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. გურამ რუხაძე აგრძელებდა სამეცნიერო საქმიანობას და 1990 წელს სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა მოსკოვის მოლეკულური ბიოლოგიის ინსტიტუტში. სამეცნიერო საქმიანობის პარალელურად გურამ რუხაძემ 1988 წელს დაიწყო ბიზნესი — დააფუძნა კომპანია ვიტ ჯორჯია. 1991 წელს ჩამოვიდა საქართველოში, მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტში. 1997 წელს ჩამოაყალიბა საფეხბურთო კლუბი „ვიტ ჯორჯია“.
1998 წელს „ვიტ-ჯორჯიამ“ კლუბმა საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში დაიკავა „მორკინალი-კოდაკოს“ ადგილი.

გურამ რუხაძის საკუთრებაშია მცხეთის ცენტრალური სტადიონი მცხეთა-პარკი. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
ბრიჯიტ რეგანი

ბრიჯიტ კეტრინ რეგანი (, დაბ. 3 თებერვალი 1982, სან-დიეგო, კალიფორნია) — ამერიკელი მსახიობი. 2008 წელს ბრიჯიტმა სერიალში „ლეგენდა მაძიებელზე“ (ტერი გუდკაინდის ნაწარმოებების ციკლ „ჭეშმარიტების მახვილის“ მოტივებზე) შეასრულა კალან ამნელის როლი, რამაც მას სახელი გაუთქვა.

ბიოგრაფია
ბრიჯიტ კეტრინ რეგანი დაიბადა 1982 წლის 3 თებერვალს სან დიეგოს ოლქის ქალაქ კალსბადში (შტატი კალიფორნია). ჩრდილოეთ კაროლინის ხელოვნების სკოლის დამთავრების შემდეგ ბრიჯიტმა გადაწყვიტა სამსახიობო კარიერის დაწყება და საცხოვრებლად ნიუ-იორკში გადავიდა. ფილმში ბრიჯიტი პირველად გამოჩნდა 2006 წელს.

2009 წელს ბრიჯიტმა პროდიუსირება გარისკა — „ “, მიუზიკლი, რომლის პრემიერაც ნიუ-იორკის თეატრ „ “-ში შესდგა 2011 წლის იანვარში.

პირადი ცხოვრება
2010 წლის 28 დეკემბერს ბრიჯიტს შეეძინა ქალიშვილი, ფრენკი ჯინი , რითიც აიხსნება მისი „შემოქმედებითი პაუზა“.

თეატრი
ფილმოგრაფია
ჯილდოები და ნომინაციები
ვია „ორერა“ 25 წელი

ვია „ორერა“ 25 წელი — ანსამბლ „ორერას“ რიგით მეთორმეტე, საიუბილეო ალბომი. შედგება 2 ფირფიტისგან, რომელშიც შევიდა 1961-1987 წლის ჩანაწერები. გამოვიდა 1987 წელს. ალბომი მოიცავს 25 კომპოზიციას. სიმღერები სრულდება ქართულ, ესპანურ და რუსულ ენებზე.

სიმღერების სია
პირველი ფირფიტა

ყვავილების ქვეყანა
გაზაფხულის სიმღერა
მთაწმინდის მთვარე
ორერა
თბილისო
გოგოვ მთვარეს ედარები
კრიმანჭული
 
ლათინოამერიკული პოპური
მშობლიური მიწა

მეორე ფირფიტა

ჩემო თბილის ქალაქო
იმპროვიზაცია ქართულ ხალხურ მოტივებზე
სიყვარულის ასაკი
სლავური ცეკვა № 10
მრავალჟამიერ
ჩემი საქართველო აქ არის
კეკელჯან
ზეციური ფერი
მოგონება
ჩემს სიმღერას ვინ გაიგებს
ესტონეთის მუნიციპალიტეტები

ესტონეთის მუნიციპალიტეტი ― ადგილობრივი თვითმართველობის ერთეულები ესტონეთში. ყოველი ესტონურ მუნიციპალიტეტს გააჩნია დამოუკიდებელი აღმასრულებელ და საკანონმდებლო ორგანოების.

ესტონეთში მუნიციპალეტეტები ორი სახისაა საქალაქო ( და სასოფლო (. თითოეული მუნიციპალიტეტი მოიცავს ერთს ან რამდენიმე დასახლებულ პუნქტს. ტალინი იყოფა 8 რაიონად შეზღუდული თვითმართველობებით (ჰააბერსტი, კესკლინი, კრისტიინე, ლასნამაიე, მუსტამაიე, ნიმე, პირიტა, პიჰია-ტალინი).

მუნიციპალიტეტები განსხვადება ერთმანეთისგან მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. მოსახლეობით ყველაზე დიდია ტალინი (453 864) ყველაზე პატარა რუჰნუ (68).2017 წელს მოხდა 5000-ზე ნაკლები მოსახლეობის მქონე მუნიციპალიტეტების გამსხვილება. საკრებულო აირჩევა 4 წლით პირდაპირი წესით. საკრებულო ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს მერს.

მუნიციპალიტეტების სია
ვალგამაა
სასოფლო:
ვალგას მუნიციპალიტეტი
ტირვას მუნიციპალიტეტი
ოტეპიის მუნიციპალიტეტი

ვილიანდიმაა
ქალაქები:
ვილიანდი 

სასოფლო მუნიციპალიტეტები:
ვილიანდის მუნიციპალიტეტი
მულგის მუნიციპალიტეტი
პიჰია-საკალას მუნიციპალიტეტი

ვირუმაა
ქალაქი:
ვირუ 

ოლქები:
ანტსლა ; შემავალი ქალაქი ანტსლა 
ვირუ 
სეტომაას მუნიციპალიტეტი
რიუგე 

იდა-ვირუმაა
ქალაქები:
კოჰტლა-იარვე 
ნარვა 
ნარვა-იიესუუ 
სილამიაე 

სასოფლო:
ალუტაგუსეს მუნიციპალიტეტი
იიჰვი 
ლიუგანუსე 
ტოილა 

იიგევამაა
სასოფლო:
იიგევა 
მუსტვეე
პილტსამაა 

ლიაენე-ვირუმაა
ქალაქები:
რაკვერე 

ოლქები:
ვინი 
ვირუ-ნიგულა 
ვიაიკე-მაარია 
კადრინა 
რაკვერე 
ჰალიალა 

ლიაენემაა
ქალაქი:
ჰააფსალუ 

სასოფლო:
ვორმსი 
ლიაენე-ნიგულის 

პილვამაა
სასოფლო:
კანეპი 
პილვა ;
რიაპინა ;

პიარნუმაა
ქალაქები:
პიარნუ 

სასოფლო:

კიჰნუ 
ლაენერანას მუნიციპალიტეტი
პიჰია-პიარნუმას მუნიციპალიტეტი
საარდე ;
ტორი 
ჰიაიადემეესტე 

რაპლამაა
სასოფლო:

კეჰტნა 
კოჰილა 
მიარიამაა 
რაპლა ;

საარემაა
სასოფლო:

მუჰუ 
რუჰნუ 
საარემაა 

ტარტუმაა
ქალაქები:
ტარტუ 

სასოფლო:

ელვის მუნიციპალიტეტი
კამბია 
კასტრეს მუნიციპალიტეტი
ლუუნია 
ნიო 
პეიპსიიაიარე 
ტარტუ 

ჰარიუმაა
ქალაქები:
კეილა 
ლოკსა 
მაარდუ 
ტალინი 

სასოფლო:

ანიია ;
ვიიმსი 
იიელიაჰტმე 
კიილი 
კოზე 
კუუსალუ 
ლაიენე-ჰარიუს მუნიციპალიტეტი
რააზიკუ 
რაე 
საკუ 
საუე 
ჰარკუ 

ჰიიუმაა
სასოფლო:

ჰიიუმაას მუნიციპალიტეტი

იარვამაა
ქალაქი:
პაიდე 

სასოფლო :
ტიური 
იარვა-იაანი
ჰარიუმაა

ჰარიუმაა ( ან ) — მაზრა ესტონეთში, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბალტიის ზღვის ფინეთის ყურის ნაპირზე. ადმინისტრაციული ცენტრი – დედაქალაქი ტალინი. მაზრის შემადგენლობაში შედის 24 მუნიციპალიტეტი: 6 ქალაქი (ტალინი, ლოკსა, მაარდუ, პალდისკი, საუე და კეილა) და 18 თემი.

მოსახლეობა
მაზრის მოსახლეობა ხასიათდება მრავალეროვნულობით, ეროვნული შემადგენლობა ასეთია:
ესტონელები - 59,2 %
რუსები - 32,6 %
უკრაინელები - 3,4 %
ბელარუსები - 1,8 %

ცხოვრობენ ასევე გერმანელები, სომხები, ფინელები, ჩინელები და მოლდოველები.

გალერეა
ხალაპის დეპარტამენტი

ხალაპა — დეპარტამენტი გვატემალაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ–აღმოსავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ხალაპა.

2000 წელს, დეპარტამენტის მოსახლეობა 390 500 ადამიანს შეადგენდა. მათი უმრავლესობა ლადინური, ძირითადად ევროპული წარმოშობისაა. ასევე მნიშვნელოვანი წილი მოდიოდა მაიას ჯგუფის კიჩესა და პოკომამის ხალხზე. ძირითადად მისდევენ სოფლის მეურნეობას.

დეპარტამენტი იყოფა 7 მუნიციპალიტეტად.
ხუტიაპის დეპარტამენტი

ხუტიაპა — დეპარტამენტი გვატემალაში. მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ–აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება სალვადორსა და წყნარ ოკეანეს. დედაქალაქია ხუტიაპა. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 389 085 ადამიანს შეადგენს. მათი ძირითადი ნაწილი ევროპული და აფრიკული წარმოშობისაა. ხუტიაპა ერთადერთი დეპარტამენტია გვატემალაში, რომლის ერთადერთი ოფიციალური ენა ესპანურია არცერთ სხვა ადგილობრივ ენასთან ერთად.

ადმინისტრაციულად დაყოფილია ჩვიდმეტ მუნიციპალიტეტად.
ჩემი საქართველო აქ არის

ჩემი საქართველო აქ არის — ანსამბლ „ორერას“ რიგით მეცამეტე ალბომი. ჩაიწერა 1988-89 წელს. გამოვიდა 1990 წელს. ალბომი მოიცავს 10 კომპოზიციას. სიმღერები სრულდება ქართულ ენაზე.

სიმღერების სია
ჩემი საქართველო აქ არის
ჩემი მიწა
მეგობრის ხსოვნას
სიმღერა
პატარა გოგო
მრავალჟამიერ
თბილისელი გოგონები
გოგი ცაბაძის ხსოვნას
პაწაწინა სამოთხე
ჩვენთან არს ღმერთი
კეცალტენანგოს დეპარტამენტი

კეცალტენანგო — დეპარტამენტი დასავლეთ გვატემალის მაღლობზზე. დედაქალაქია კეცალტენანგო — გვატემალის მეორე უდიდესი ქალაქი. დეპარტამენტი დაყოფილია 24 მუნიციპალიტეტად. ძირითადი მოსახლეობაა ესპანურენოვანი ლადინები და მაიას ჯგუფის კიჩესა და მამის ხალხები. რელიეფი მთიანია, ძირითადი მდინარეა სამალა. მოქცეულია სეისმურად საკმაოდ აქტიურ ზონაში, რაც განაპირობებს როგორც მიწისძვრებს, ისე ვულკანურ აქტივობებს.

ესპანელთა მიერ დაყრობამდე, დღევანდელი კეცალტენანგოს დეპარტამენტის ტერიტორია შედიოდა კუმარკახის კიჩეს სამეფოს შემადგენლობაში, რომელიცც ესპანელებმა პედრო დე ალვარადოს მეთაურობით დაამხეს. დეპარტამენტის სტატუსი 1845 წლის დეკრეტით მიენიჭა.

კეცალტენანგოს დეპარტამენტში დაიბადა გვატემალის რამდენიმე პრეზიდენტი, ასევე რამდენიმე ცნობილი მუსიკოსი.
კიჩეს დეპარტამენტი

კიჩე — დეპარტამენტი გვატემალაში. მდებარეობს დედაქალაქ გვატემალიდან ჩრდილო–დასავლეთით. დედაქალაქია სანტა-კრუს-დელ-კიჩე.

დეპარტამენტის რელიეფი მთიანია. ჩრდილოეთი ნაწილი კი ტროპიკულ დაბლობებს უკავია. ფართობი 8 378 კმ²–ს შეადგენს.

ისტორიულად, კიჩე ყოველთვის გვატემალის ერთ–ერთი ყველაზე ხალხმრავალი დეპარტამენტი იყო. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 655 100 ადამიანს შეადგენს, რომელთა ძირითადი ნაწილიც მაიას წარმოშობისაა.

დეპარტამენტი შედგება 21 მუნიციპალიტეტისგან.
ესტონეთის ეკონომიკა

ესტონეთის ეკონომიკა 113-ე ადგილზეა მთლიანი შიდა პროდუქტის მიხედვით (2010 წლის მონაცემებით) ვალუტა — ევრო, მთლიანი შიდა პროდუქტი შეადგენს 18 800 მილიონ ამერიკულ დოლარს, ძირითადი დარგებია მომპოვებლობა, ტეკსტილი, მანქანათმშენებლობა, ხის გადამუშავება, ქიმია, სოფლის მეურნეობა. ექსპორტის პარტნიორებია: ფინეთი 16,3 %,
შვედეთი 17 %,
ლატვია 8,6 %,
რუსეთი 11,9 %,
გერმანია 4,9 %,
ლიეტუვა 4,9 % (2011).
არმავია

არმავია — სომხეთის ეროვნული ავიაკომპანია. შეიქმნა 1996 წელს და დღეისათვის წარმოადგენს საერთაშორისო ავიაგადაზიდვების სფეროს მონოპოლისტ კომპანიას. ბაზირებს ქალაქ ერევანში, ზვართნოცის აეროპორტში. ავიაკომპანია რეისებს ასრულებს ახლო აღმოსავლეთის, აზიის, აფრიკისა და ევროპის 48 ქალაქის მიმართულებით. 2013 წლის 29 მარტს კომპანიამ თავი გაკოტრებულად გამოაცხადა და არსებობა შეწყვიტა.

მიმართულებები
(დუბაი)
(ბირმინგემი)
(ბერლინი)
(ბარსელონა)
(სტამბოლი)
(ამრიტსარი)
(თელ-ავივი)
(ვენეცია, მილანი, რომი)
(ლარნაკა)
(რიგა)
(ბეირუთი)
(ამსტერდამი)
(ასტრახანი, დონის როსტოვი, ეკატერინბურგი, ვოლგოგრადი, ვორონეჟი, კრასნოდარი, მინერალური წყლები, მოსკოვი, ნიჟნი-ნოვგოროდი, ნოვოსიბირსკი, სამარა, სანქტ-პეტერბურგი, სოჭი, სტავროპოლი, უფა)
(ათენი)
(ლიონი, მარსელი, პარიზი)
(თბილისი)
(ალეპო)
(ერევანი)
(დონეცკი, კიევი, ოდესა, სიმფეროპოლი)
პაიდე

პაიდე , ვეისენშტეინი ( — თეთრი ქვა) — ქალაქი ესტონეთში, მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. იარვამაას მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მოსახლეობა - 8 561 ათ. კაცი (2012). ფართობი - 10,036 კმ².

ქალაქში მდებარეობს ციხესიმაგრე, რომელიც ლივონიის ორდენის მიერ არის აშენებული. ცივი ომის პერიოდში ქალაქში მდებარეობდა სსრკ-ის ავიაბაზა კიოგი. 1950-1991 წლებში იყო პაიდეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

დაძმობილებული ქალაქები
პაიდესთან დაძმობილებული ქალაქები არიან:

ანაბერგ-ბუჰჰოლცი, გერმანია
ფრედენსბორგ-ჰუმლებეკი, დანია
ჰობუ, შვედეთი
ჰამინა, ფინეთი
ჰავირჟოვი, ჩეხეთი
მაჟეიკიაი, ლიეტუვა
პერიასლავ-ხმელნიცკი, უკრაინა
სალდუსი, ლატვია
ვესტმინსტერი, აშშ
ოლინთოსის ომი

ოლინთოსის ომი — მაკედონიის მეფის ფილიპე -ის ომი ოლინთოსისა და მისი მოკავშირის ნ.-კ. ქალკიდიკეს 32 ქალაქის წინააღმდეგ. მიმდინარეობდა ძვ. წ. 349-348 წლებში. ათენმა ოლინთოსს დახმარება აღუთქვა, მაგრამ ათენის იმდროინდელი უგერგილო ხელმძღვანელობის მიზეზით დახმარება დაგვიანებული და არაეფექტური გამოდგა, მხოლოდ დემოსთენე ხედავდა მაკედონიის მხრივ დიდ საშიშროებას და მგზნებარედ მოუწოდებდა თანამოქალაქეებს ენერგიული მოქმედებისაკენ. ამასობაში ფილიპე -მ ქალკიდიკეს მთელი რიგი ქალაქები და ძვ. წ. 348 წლის გაზაფხულზე ოლინთოსს ალყა შემოარტყა, დაარბია, დაანგრია და დაწვა. მოსახლეობის ნაწილი მონებად გაყიდეს მაღაროებში, ნაწილი კი თრაკიაში გადაასახლეს. დემოსთენეს თქმით, იგივე ბედი ეწია ოლინთოსის მოკავშირე ბევრ ქალაქსაც.
ოსმანები

ოსმანები, ო ს მ ა ლ ე ბ ი — ოსმალეთის სულთნების დინასტია. დააარსა ოსმან გაზიმ. ცნობილი წარმომადგენლები იყვნენ: ბაიაზიდ ილდირიმი, მეჰმედ ფათიჰი, სელიმ იავუზი, სულეიმან კანუნი, სელიმ , მაჰმუდ , აბდულჰამიდ . უკანასკნელი ოსმანი სულთანი მეჰმედ ვაჰიდედინი (1918-1922 წწ.) ოსმალეთიდან გაიქცა სასულთნოს გაუქმების შემდეგ (1922 წ. 1 ნოემბერი). თურქეთის დიდმა ეროვნულმა კრებამ ხალიფად აირჩია ოსმანთა დინასტიის პრინცი - აბდულმეჯიდი. სახალიფოს გაუქმების შემდეგ (1924 წლის 3 მარტი) ოსმანების დინასტიის ყველა წევრი ქვეყნიდან განდევნეს.
რუისის წმინდა მარინეს ეკლესია

რუისის წმინდა მარინეს ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუისში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში, ზურაბაანთ უბანში, გზის პირას, სასაფლაოზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (5,6 4,15 მ), ნაგებია შირიმის თლილი კვადრებით, რიყის ქვითა და ქვიშაქვის ლოდებით. თაღოვანი შესასვლელი დასავლეთითაა. ღრმა გაბრტყელებული, ნალისებურად შემოწეულკუთხეებიანი აფსიდის ღერძზე ერთი სწორკუთხა სარკმელია. დარბაზს ჰქონია კირხსნარით დაბეტონებული ერთიანი კამარა. ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში შემორჩენილია მასიური თაროსებრი ლავგარდნის ერთი ქვა. ეკლესია გადახურული ყოფილა თლილი ლორფინებით, რომლებიც მოგვიანებით კრამიტით შეუცვლიათ.
ოტო ფრაიზინგელი

ოტო ფრაიზინგელი (; დ. 1111 შემდეგ — გ. 22 სექტემბერი, 1158, მორიმონი, ბურგუნდია) — გერმანელი შუა საუკუნეების ისტორიკოსი. ფრაიზინგის (ბავარია) მონასტრის ეპისკოპოსი (1138 წლიდან). იმპერატორ ფრიდრიხ ბარბაროსას ბიძა. მონაწილეობდა მეორე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში (1147–1149). 1143–1146 წლებში დაწერა „ქრონიკა“, რომელშიც აღწერა მსოფლიოს ისტორია (1146 წლამდე). ავგუსტინე ნეტარის შემდეგ პირველი შეეცადა ფილოსოფიურად გაეაზრებინა მსოფლიოს ისტორიის მსვლელობა.

ოტო ფრაიზინგელს აქვს ვრცელი ცნობა აღმოსავლეთში მცხოვრებ ძლევამოსილ ქრისტიან მეფე-მღვდელმთავარ იოანეზე, რომლის პროტოტიპებად დავით აღმაშენებელსა და დემეტრე -ს თვლიან.
ზივერტი (ერთეული)

ზივერტი (შემოკლებითი აღნიშვნები: ქართული — ზვ, საერთაშორისო — ) — მაიონებელი გამოსხივების ექვივალენტური დოზის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. გამოიყენება 1979 წლიდან. 1 ზივერტი — 1 კგ ბიოლოგიური ქსოვილის მიერ შთანთქმული ენერგიის რაოდენობა, რომელიც ზემოქმედებით უტოლდება 1 გრ გამა-გამოსხივების შთანთქმას.
ერთეულთა საერთაშორისო სისტემის სხვა ერთეულებით ზივერტი გამოისახება შემდეგნაირად:

1 ზვ = 1 ჯ / კგ = 1 მ² / წმ² (გამოსხივებისთვის ხარისხის კოეფიციენტით 1,0)