iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბადრი ბეგალიშვილი

ბადრი (ბაადურ) ბეგალიშვილი (დ. 5 აპრილი, 1933, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 16 მარტი, 2013, თბილისი) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1933 წლის 5 აპრილს ქუთაისში, მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობის ჭიჭიკო ბეგალიშვილის ოჯახში. იმ პერიოდში მარჯანიშვილის თეატრი ქუთაისში ფუნქციონირებდა და თბილისში გადმოვიდა, 3 წლის ბადრი ოჯახთან ერთად თბილისში გადმოვიდა საცხოვრებლად.

1951 წელს დაამთავრა თბილისის 35-ე ვაჟთა საშუალო სკოლა. სხვადასხვა დროს მუშაობდა: ზუგდიდის თეატრში (1958–1960), საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიაში (1960–1961), მარჯანიშვილის თეატრში (1961–1962). 1963 წლიდან მუშაობდა მუსიკალური კომედიის თეატრში.

ბადრი 27 წლის იყო, როდესაც პირველად დაოჯახდა, მომავალი მეუღლე, მსახიობი ფატი ბელქანია, მან ზუგდიდის თეატრში გაიცნო, თუმცა ოჯახი რამდენიმეწლიანი ურთიერთობის შემდეგ დაინგრა და მეორედ დაქორწინდა ასევე მსახიობ იზა ბოჭოიძეზე, რომელთანაც გარდაცვალებამდე იცხოვრა. მსახიობის სამივე ვაჟი, ასევე ცნობილი მსახიობები არიან — ზურა და ალეკო პირველი ქორწინებიდან და ბადრი მეორე ქორწინებიდან.

გარდაიცვალა 2013 წლის 16 მარტს თბილისში.

ფილმოგრაფია
1971: „წუთისოფელი“ რეჟისორები შოთა მანაგაძე, ნოდარ მანაგაძე
1972: „ჩარი რამა“ (ჭიპილია) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1973: „წკიპურტები“ რეჟ. რეზო ესაძე
1974: „ღამის ვიზიტი“ (აშნა ლომიკ) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1975: „ივანიკა და სიმონიკა“ (მონადირე) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი
1975: „ერთი ნახვით შეყვარება“ რეჟ. რეზო ესაძე
1975: „ჩირიკი და ჩიკოტელა“ (ჩიკოტელა) რეჟისორები ლევან ხოტივარი, რამაზ (ბუბა) ხოტივარი
1976: „ქალაქი ანარა“ რეჟ. ირაკლი კვირიკაძე
1979: „კაცია ადამიანი?!“ (მოურავი) რეჟისორები სიკო დოლიძე, ქეთი დოლიძე
1981: „მე მოვედი“ (მღებავი) რეჟ: ალექსანდრე (ალეკო) ნინუა
1982: „ანდერძი“ რეჟ. ნანა დვალიშვილი
1982: „დიმიტრი “ (ქოსა) რეჟ. რამაზ (ბუბა) ხოტივარი
1986: „ჩეგემური დეტექტივი“ რეჟ. ალექსანდრე (საშა) სვეტლოვი
1988: „ქველი“ (კეთილისმყოფელი) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე
1990: „თეთრი ბაირაღები“ (მოშიაშვილი) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
1991: „პრემიერა“ რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
1992: „ზნედაცემული ანგელოზი“ რეჟისორები მამუკა კიკალეიშვილი, ლევონ უზუნიანი
1993: „ლეონარდო“ (ბენო) რეჟ. დავით ნაცვლიშვილი
1995: „დონ ჟუანის დაბადება“ (აღა) რეჟ. გიორგი კაჭარავა
1996: „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
2003: „მშრალი ხიდის სიზმრები“ რეჟ. ნანა ჯანელიძე
2003: „ჭერი ანუ დაუმთავრებელი ფილმის მასალა“ რეჟ. რეზო ესაძე
2008: „მაცხოვრის საფლავზე ანთებული სანთელი“ რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე

ჯილდოები და აღიარება
1980 : საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1990 : საქართველოს სახალხო არტისტი
1998 : ღირსების ორდენი
ედიშერ მაღალაშვილი

ედიშერ მაღალაშვილი (დ. 4 იანვარი, 1925 — გ. 26 იანვარი, 2005) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს (1967) და სომხეთის (1979) სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში 1925 წლის 4 იანვარს.

მაღალაშვილი თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში სწავლობდა, როდესაც 1947 წელს რეჟისორმა კონსტანტინე პიპინაშვილმა შემთხვევითი შეხვედრის დროს შესთავაზა მცირე როლი ფილმში „აკაკის აკვანი“, ამ როლის შემდეგ ედიშერმა გადაწყვიტა პროფესიონალი მსახიობი გამხდარიყო.

1947 წელს დაამთავრა თბილისის კინოსტუდიასთან არსებული კინოსამსახიობო სკოლა, ხოლო 1953 წელს თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. 1946–1950 წლებში იყო თბილისის კინოსტუდიის მსახიობი. 1948–1964 წლებში მუშაობდა მარჯანიშვილის თეატრში, ხოლო 1964 წლიდან რუსთაველის თეატრში.

დაქორწინებული იყო პიანისტ ნატალია ყავრიშვილზე, თბილისის კონსერვატორიის დოცენტზე. წყვილს ეყოლა ორი შვილი: გიორგი, პროფესიით ნეიროქირურგი და მიხეილი, კინოოპერატორი.

გარდაიცვალა 2005 წლის 26 იანვარს.

ფილმოგრაფია
1947: „აკაკის აკვანი“ (ბაგრატი–ახალგაზრდა თავადი) რეჟ. კონსტანტინე პიპინაშვილი
1948: „ქეთო და კოტე“ (კოტეს ამხანაგი) რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, შალვა გედევანიშვილი
1950: „გაზაფხული საკენში“ (კესოუ მირბა) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1954: „ისინი ჩამოვიდნენ მთიდან“ (მგელიკა) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1956: „ეთერის სიმღერა“ (ორჯონიკიძე) რეჟ. სიკო დოლიძე
1956: „ჩრდილი გზაზე“ (ლევან გელაშვილი) რეჟ. დავით რონდელი
1958: „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე…“ (დავითი) რეჟ. კონსტანტინე პიპინაშვილი
1958: „მამლუქი“ (რევია) რეჟ. დავით რონდელი
1965: „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1970: „წყალდიდობა“ (სტეფანე) რეჟ. სტეფანე გოშაძე
1975: „საქმე გადაეცემა სასამართლოს“ (ევგენიძე) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე
1976: „გასეირნება თბილისში (ნამდვილი თბილისელი და სხვები)“ რეჟ. ნანა მჭედლიძე
1981: „ძნელი დასაწყისი“ (ვარლამი) რეჟ. თენგიზ მაღალაშვილი
1985: „ნეილონის ნაძვის ხე“ (მგზავრი) რეჟ. რეზო ესაძე
1986: „ელისა და რარუს თავგადასავალი“ რეჟ. გურამ პეტრიაშვილი
1987: „ბრავო, ალბერ ლოლიშ!“ რეჟ. მერაბ თავაძე
1987: „ფესვები“ რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე
1990: „სპირალი“ (ოთარ კახიშვილი) რეჟ. გიული ჭოხონელიძე
1991: „ო, რა ტკბილია განშორების ეს ნაზი სევდა (ევრიდიკე)“ (მამა) რეჟ. ქეთი დოლიძე
1991: „სიბრძნე სიცრუისა“ (მოტირალი-მოცინარი, ორი პურით მემასპინძლე, მცველი) რეჟ. ნანა ხატისკაცი
1994: „იავნანა“ რეჟ. ნანა ჯანელიძე
1994: „ჟამი“ რეჟ. ზაზა (როინ) ილურიძე
2001: „ანთიმოზ ივერიელი“ (ბერძენი მღვდელმთავარი) რეჟ. გიული ჭოხონელიძე
2003: „გაჭედილები“ (ენკი-ბენკი) (კინემატოგრაფიის მინისტრი) რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე
2003: „ჭერი ანუ დაუმთავრებელი ფილმის მასალა“ (მამა) რეჟ. რეზო ესაძე
2003: „როგორც ლურჯა ცხენები“ (მთავარი ექიმი) რეჟისორები თინათინ მენაბდე, კახა მელითაური
2003: „6 და 7 (მისტიკური დრამა, ადამი და ევას სულიერ ისტორიაზე)“ რეჟ. გენო ცაავა
ნათამაშები როლები
რუსთაველის თეატრი
ართურ მილერი „სეილემის პროცესი“ (პროქტორი) რეჟ. რობერტ სტურუა
მარჯანიშვილის თეატრი
ალეხანდრო კასონა „ხეები ზეზეურად კვდებიან“ (დირექტორი) რეჟისორები ვერიკო ანჯაფარიძე და თენგიზ კანდინაშვილი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1958: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1967: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1979: სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი
1981: მეგობრობის ორდენი
1998: ღირსების ორდენი
ვაღინაკ ბექარიანი

ვაღინაკ ბექარიანი (; დ. 5 იანვარი, 1891, პარტიზაკი, თურქეთი — გ.15 ივნისი, 1975, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი განმანათლებელი, პოეტი და მწერალი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1891 წელს თურქეთში, პარტიზაკში, სტამბოლთან ახლოს. დაწყებითი განათლება მიიღო ადგილობრივ სკოლაში, ხოლო შემდეგ სწავლა გააგრძელა კონსტანტინოპოლის ცენტრალურ კოლეჯში. 1915 წელს ბექარიანის ოჯახი გენოციდის გამო საცხოვრებლად გადავიდა იერუსალიმში, სადაც ასწავლიდა სასულიერო სემინარიაში. 1916 წელს, სომხური სათვისტომოს მიერ მიწვევის შემდეგ, ადის-აბებაში დააარსა სკოლა.

1922 წელს საცხოვრებლად გადავიდა პარიზში, ხოლო 1925 წელს სომხეთში. პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ ასწავლიდა ეჩმიაძინისა და ერევნის სკოლებსა და პედაგოგიურ ინსტიტუტებში.

გარდაიცვალა 1975 წელს ერევანში.
რომან ბერეზოვსკი

რომან ბერეზოვსკი (; დ. 5 აგვისტო, 1974) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით მეკარე. თამაშობდა სომხურ და რუსულ კლუბებში, ასევე იყო სომხეთის ეროვნული ნაკრების კაპიტანი. ამჟამად არის „დინამო მოსკოვის“ მეკარეების მწვრთნელი.

კარიერა
ბერეზოვსკიმ კარიერა სომხეთში დაიწყო სადაც სულ 2 წელი გაატარა. მისი კარიერის უმეტესი და უმნიშვნელოვანესი ნაწილი რუსეთის ჩემპიონატს უკავშირდება, ბერეზოვსკი იყო „ზენიტის“, „მოსკოვის ტორპედოს“, „ხიმკისა“ და „მოსკოვის დინამოს“ მეკარე.

სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში ბერეზოვსკის დებიუტი 1996 წლის აგვისტოში შედგა პორტუგალიის წინააღმდეგ, მას შემდეგ მან ნაკრებში 93-ჯერ ითამაშა. მიჩნეულია ყველა დროის საუკეთესო სომეხ მეკარედ. ნაკრებში ჩატარებული თამაშების რაოდენობით მას მხოლოდ სარგის ჰოვსეპიანი უსწრებს. 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო მატჩში ირლანდიის ნაკრების წინააღმდეგ ბერეზოვსკი შეცდომით იქნა გაძევებული მოედნიდან ხელით თამაშისთვის, საბოლოოდ ამ შეცდომამ მნიშვნელოვნად იმოქმედა მატჩის შედეგზე, იმ შეხვედრის მთავარმა არბიტრმა თანამდებობა დატოვა. ბერეზოვსკიმ კაპიტნის სამკლაური 2012 წელს მიიღო, მას შემდეგ რაც ჰოვსეპიანმა კარიერა დაამთავრა და პირველად გუნდს იტალიის ნაკრებთან უკაპიტნა.

2015 წელს სამწვრთნელო კარიერა დაიწყო და დინამო მოსკოვის მეკარეების მწვრთნელი გახდა.

მიღწევები
ზენიტი
რუსეთის თასი: 1998-1999
ხიმკი
რუსეთის პირველი ლიგა: 2006
მეგი – ქართველი გოგონა

მეგი – ქართველი გოგონა — ემიგრანტი ქართველი მწერლის, გერმანიაში მოღვაწე გრიგოლ რობაქიძის 1932 წლის რომანი.

რომანის შესახებ
გრიგოლ რობაქიძის „მეგი – ქართველი გოგონა“ 1932 წელს ტიუბინგენში, რაინერ ვუნდერლიხის გამომცემლობაში დაიბეჭდა. რომანის თავდაპირველი სათაური „მედეას ნაწნავები“ იყო და როგორც ჰანს ჰატო ფონ ველტჰაიმისადმი მიწერილი ბარათიდან ირკვევა, მწერალს ორიგინალის ტექსტი რუსულ ენაზე შეუქმნია. ამ ფაქტს გრიგოლ რობაქიძე შემდეგნაირად ხსნის: „მაშინ უკვე მქონდა საიდუმლო განზრახვა გერმანიაში გაპარვისა. მინდოდა გერმანული ტექსტი ხელთ მქონოდა. ჩემი მეგობარი რაინჰოლდ ჩაკერტი, რომელიც ამ წიგნის მთარგმნელად არის დასახელებული, ქართულს არ ფლობდა. ორმაგი სამუშაო რომ თავიდან ამეცდინა, ჯერ ქართულად დამეწერა რომანი და მერე რუსულად მისთვის, „მეგის“ ორიგინალური ტექსტი იმთავითვე რუსულად შეიქმნა“.

პერსონაჟები
„მეგი“ — მთავარი პერსონაჟი, მეგრელი გოგონა
„ციცინო“ — მეგის დედა
„მენიკი“ — ძიძა
„უტუ“ — მოსამსახურე
„ასტამური“ — მეგის შეყვარებული
„ბუჩუ“ — მეგის მეგობარი
„ჯვებე“ — ასტამურის მეგობარი

რომანის თარგმანები
რომანი 2012 წელს ქართულად ითარგმნა(გამომცემლობა არტანუჯი).
მაგდანას ლურჯა

„მაგდანას ლურჯა“ — კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ 1955 წლის მხატვრული ფილმი. მისი დამდგმელი რეჟისორები არიან თენგიზ აბულაძე და რეზო ჩხეიძე. სცენარის ავტორია კარლო გოგოძე. ფილმის ოპერატორები არიან ლევ სუხოვი, ალექსანდრე დიღმელოვი﻿. მხატვრები – იოსებ სუმბათაშვილი, ფარნაოზ ლაპიაშვილი, გივი გიგაური, კახი ხუციშვილი﻿﻿. ფილმის კომპოზიტორია არჩილ კერესელიძე﻿. მთავარ როლს ასრულებს დუდუხანა წეროძე.

სიუჟეტი
ქვრივი მაგდანას შვილებმა მიხომ და კატომ შარაზე მომაკვდავი სახედარი იპოვეს, კარგი მოვლით ფეხზე დააყენეს და „ლურჯა“ შეარქვეს. ლურჯამ წვრილშვილიან ქვრივს შრომა შეუმსუბუქა. ამიერიდან მაგდანა მაწვნით სავსე ქილებს ქალაქში ლურჯას დახმარებით ეზიდებოდა. ხანმოკლე გამოდგა ოჯახის სიხარული - ვაჭარმა მიტუამ თავისი მიტოვებული სახედრის უკან დაბრუნება მოინდომა, სასამართლო მოისყიდა და ქვრივის ოჯახს ლურჯა წაართვა.

როლებში
მთავარი გმირები
დუდუხანა წეროძე (მაგდანა)
ლიანა მოისწრაფიშვილი (სოფო)
როლანდ (მიხო) ბორაშვილი (მიხო)
ნანი ჩიქვინიძე (კატო)
აკაკი კვანტალიანი (მენახშირე მიტუა)
ალექსანდრე ომიაძე (გიგო პაპა)
აკაკი ვასაძე (მამასახლისი)
კარლო საკანდელიძე (ვანო მოჯამაგირე)
ალექსანდრე თაყაიშვილი (მოსამართლე)
სტეფანე გრიქუროვი (გაბო)
დოდო აბაშიძე
ცაცა (ეკატერინე) ამირეჯიბი (კეკე)
ალექსანდრე ალაზნისპირელი
მარიამ გარიყული
შალვა გედევანიშვილი
ნუნუ მაჭავარიანი (თებრო)
ვასილ კახნიაშვილი
შოთა ნოზაძე
მავრ პიასეცკი
ირაკლი ქოქრაშვილი (გლეხი)
ნინო ჩხეიძე
შალვა ხერხეულიძე (მღვდელი ტრიფონი)
ბუხუტი ზაქარიაძე
მერი კანდელაკი
ვლადიმერ (ლადო) გვიშიანი
მერაბ გეგეჭკორი (კინტო)﻿

ჯილდოები
პრიზი საუკეთესო მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმისთვის. კანის საერთაშორისო კინოფესტივალი, საფრანგეთი (1956).
მარკოს პიზელი

მარკოს პიზელი (; დ. 3 ოქტომბერი, 1984) — ბრაზილიური წარმომავლობის სომეხი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს ყაზახურ „აქტობეში“ და სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში.

კარიერა
პიზელიმა ახალგაზრდული წლები ბრაზილიაში გაატარა, თუმცა მისი პირველი პროფესიონალური კლუბი ერევნის „არარატი“ იყო. ასევე ნათამაშები აქვს რამდენიმე სომხურ, უკრაინულ და რუსულ კლუბში. აქტობეში 2014 წელს არენდით, 2015 წელს კი საბოლოოდ შეუერთდა.

სომხეთის ნაკრებში პიზელის დებიუტი 2008 წელს შედგა მოლდოვას ნაკრების წინააღმდეგ, ამ მატჩში გაიტანა მან სადებიუტო გოლიც.

პირადი ცხოვრება
მარკოსი დაოჯახებულია, ჰყავს ცოლი ნატალია, რომელიც ბრაზილიაში გაიცნო, ახლა კი ისინი სომხეთში ცხოვრობენ. მათ შვილი არ ყავთ. პიზელის შეუძლია პორტუგალიურად, სომხურად და ინგლისურად საუბარი, სწავლობს რუსულს. მარკოსი თავს ბრაზილიელ-სომხად თვლის და ამბობს რომ არასდროს დაივიწყებს სომხეთს, რადგან მათ საშუალება მისცეს განვითარებულიყო.

მიღწევები
ერევნის არარატი
სომხეთის პრემიერლიგა: 2008 (მეორე ადგილი)
სომხეთის თასი: 2008
პიუნიკი
სომხეთის პრემიერლიგა: 2009, 2010
აქტობე
ყაზახეთის სუპერთასი: 2014
ინდივიდუალური
სომხეთის პრემიერლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 2007, 2008, 2010

გოლები ნაკრებში
ვაჰანავანქი

ვაჰანავანქი — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში ქალაქ კაპანიდან დასავლეთით 7 კმ-ში. წარმოადგენდა სიუნიქის სამეფოს მთავართა განსასვენებელს.

ისტორია
ვაჰანავანქის მონასტერი 911 წელს თავად ძაგიკ ვაჰანის უმცროსმა შვილმა ააგო. წლების მანძილზე იყო სიუნიქის სამეფოს რელიგიური ცენტრი. კომპლექსის მთავარი ნაგებობაა გრიგოლ განმანათლებლის სახელობის ეკლესია. გუმბათოვან ტაძარზე რამდენიმე წარწერაა შემონახული. მოგვიანებით, დასავლეთის მხარეს, ეკლესიას მიაშენეს პორტიკი. 1086 წელს სიუნიქის დედოფალმა შაჰანდუხტ -მ და მისმა დამ კატამ ააგეს ღვთისმშობლის ეკლესია, სადაც დაკრძალულები არიან თვით და მათი შთამომავლები. მათ ასევე გადააკეთეს ტაძრის სამხრეთი შესასვლელი.

 საუკუნით თარიღდება ეკლესიის ხაჩკარები, წარწერები, საფლავის ქვები და მონასტრის სხვა ნაგებობები. ვაჰანავანქში მდებარეობს სიუნიქის მეფეთა საგვარეულო სამარხი. აქ აღმოაჩინეს მეფე ვასაკის საფლავის ქვა (გ. 1051 წ.), აქვეა დაკრძალული გრიგოლ აშოტიანი (გ. 1072 წ.), მეფე სერექერიმის დედა - დედოფალი სოფი (გ. 1081 წ.) და სამეფო დინასტიის სხვა წარმომადგენლები.
სმბატ IV ბაგრატუნი

სმბატ ბაგრატუნი (გ. 616/617 ) — სომეხი პრინცი ბაგრატუნების დინასტიიდან, რომელიც თავდაპირველად ბიზანტიის არმიაში მსახურობდა, თუმცა მოგვიანებით დაახლოებით 595 წლისთვის სასანიანთა იმპერიის არმიაში გადავიდა, სადაც მას გამორჩეული სამხედრო კარიერა ჰქონდა და გარდაცვალებამდე 616/617 წლამდე დიდი პატივით სარგებლობდა. მისი მემკვიდრე (შთამომავალი) მისი ვაჟი ვარაზ-ტიროც ბაგრატუნი იყო.

ცხოვრება
სმბატი იყო მანველ ბაგრატუნის ვაჟი. პირველად იგი მოხსენიებულია 580-იან წლებში, როდესაც ბიზანტიის იმპერატორმა მავრიკიოსმა (582–602 წწ.) სომეხ დიდებულებს კავალერიაში შესვლა და ბალკანურ კამპანიაში ხუნძების წინააღმდეგ ბრძოლა მოსთხოვა. სმბატი და საჰაკ მამიკონიანი ჯარს კონსტანტინოპოლისკენ წარუძღვენ, თითოეული 1000 კაციან შენაერთს ხელმძღვანელობდა, კონსტანტინოპოლში ისინი უხვად დააჯილდოვეს და სახლში გამოუშვეს. 589 წელს სმბატი მეთაურობდა აჯანყებას, რომელიც ბიზანტიის წინააღმდეგ იყო მიმართული, სმბატი შეიპყრეს და კონსტანტინოპოლში გაგზავნეს, სადაც ის გაასამართლეს და სიკვდილი მიუსაჯეს, სასჯელის მიხედვით სმბატი კონსტანტინოპოლის იპოდრომზე მხეცებისთვის უნდა მიეგდოთ. თუმცა, იმპერატორმა მავრიკიოსმა ბოლო წუთს შეიწყალა, სიკვდილის სანაცვლოდ ის გააძევეს "შორეულ კუნძულებზე", მოგვიანებით კი აფრიკაში.

რამდენიმე ხნის შემდეგ სმბატი დევნილობიდან დაბრუნდა და სასანიანთა შაჰის ხოსრო -ის სამსახურში ჩადგა, რომელმაც 595 წელს სმბატი ჰირკანიის (კასპიის ზღვის სამხრეთ სანაპიროების) მარზპანად (სამხედრო გუბერნატორი) დანიშნა. სმბატი ამ თანამდებობაზე 602 წლამდე მსახურობდა, თუმცა, მოგვიანებით გაანთავისუფლეს ხორასანში ვისტაჰმის აჯანყების ჩახშობის გამო, მოგვიანებით ქტესიფონის სასახლეში მიიწვიეს, სადაც მას რამდენიმე ტიტული და მცირე ფინანსთა მინისტრადაც დაინიშნა.

დაახლოებით 607 წელს ("ხოსროს მეფობის მერვე წელს") სმბატი კვლავ სომხეთში გაგზავნეს, თუმცა უფრო დიდი ძალაუფლებით, როგორც "ლორდთა სახლების არმიის მხედართმთავარი". მისი მოღვაწეობა სომხეთში ხანმოკლე მაგრამ პროდუქტიული (ნაყოფიერი) აღმოჩნდა, წერს ნ. გარსონიანი: მომავალ წელს, სმბატმა მოკრძალებული ტიტული ხოსრო შანი ("ხოსროს სიხარული ან კმაყოფილება") მიიღო, ასევე წარუძღვა სამხედრო კამპანიას ხოსროს სახელით, რომელიც მიმართული იყო ეფთალიტების იმპერიის წინააღმდეგ, სამხედრო კამპანია სმბატისა და სასანიანების გამარჯვებით დასრულდა, არსებობს მოსაზრება, რომ სმბატმა მათი ლიდერი პირისპირ ბრძოლაში მოკლა.

ამის შემდეგ, იგი პენსიაზე გავიდა, დანამდვილებით უცნობია თუ როდის გარდაიცვალა სმბატ , არსებობს ორი ვერსი 616 ან 617 წელი, მისი გარდაცვალების შემდეგ, მისი მემკვიდრე მისი ვაჟი ვარაზ-ტიროც გახდა.
ჰილა

ჰილა — ქალაქი ერაყში. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. იგი არის ბაბილის (ბაბილონის) მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. არის ზღვის დონიდან 34 მეტრზე და მდებარეობს ისტორიული ბაბილონეთის ტერიტორიაზე. 2005 წელს ქალაქის მოსახლეობა 289 714 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი ჰილა არის საკუთარი მუჰაფაზის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჰილა მდებარეობს 100 კილომეტრის დაშორებით ქვეყნის დედაქალაქ ბაღდადიდან.

ჰილაში ძირითადად ერაყელები სახლობენ, მაგრამ მოსახლეობის რაღაც ნაწილი ქურთია. ქალაქში, როგორც თითქმის მთელ ერაყში, მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს მუსლიმები წარმოადგენენ.

ქალაქს ძალიან ბევრი სტუმარი სტუმრობს. ამის მიზეზი კი ის არის, რომ ქალაქი ისტორიულ ბაბილონეთში მდებარეობს და მდიდარია შორეული წარსულიდან შემორჩენილი ნაშთებით.
როზეტა გუჯეჯიანი

როზეტა გუჯეჯიანი (დ. 25 ოქტომბერი, 1970) — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი. საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის ეთნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
ეთნოლოგი როზეტა გუჯეჯიანი დაიბადა 1970 წლის 25 ოქტომბერს. 1989-1994 წლებში სწავლობდა სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ისტორიის ფაკულტეტზე. 1994-1997 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში, ეთნოლოგიის სპეციალობით. 2005 წელს მიიღო მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი.

2005 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში თემაზე: „ტრადიციული ყოფისა და რწმენა-წარმოდგენების ურთიერთმიმართება დასავლეთ საქართველოს მთიანეთში (სვანეთის ეთნოგრაფიული მასალის მიხედვით)“. 1994 წელს ეთნოგრაფიული მუზეუმის ლაბორანტია. 1994-2006 ამავე მუზეუმის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2005-2012 წლებში საქართველოს ეროვნული მუზეუმის კურატორია. 2005-2012 წწ. ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი. 2008-2012 წწ. მიწვეული ლექტორი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე ეთნოლოგიის მიმართულებით. 2010-2012 წწ. ასოცირებული პროფესორი ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართულ უნივერსიტეტში.

გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია და 103 ნაშრომი. მონაწილეობა აქვს მიღებული 85 სამეცნიერო კონფერენციასა და სიმპოზიუმში.

მონოგრაფიები
ქართველ მთიელთა მენტალობის ისტორიიდან სვანეთი, თბილისი, “უნივერსალი”, 2008. რედაქტორი - ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი რ. თოფჩიშვილი; რეცენზენტები: ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი ნ. მინდაძე, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი მ. ხიდაშელი. ნაშრომი მოიცავს 227 გვერდს.
თეორიული ეთნოლოგია, სახელმძღვანელო სტუდენტებისათვის. ივანე ჯავახიშვილის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბ., 2010. თანაავტორები: როლანდ თოფჩიშვილი, ქეთევან ხუციშვილი. რედაქტორები: ნ. მინდაძე, ი. ღუტიძე. რეცენზენტები: თ. ფუტკარაძე, ნ. შოშიტაშვილი. ნაშრომი მოიცავს 466 გვერდს.
ალ-დივანია

ალ-დივანია , ასევე ცნობილია დივანიის სახელით — ქალაქი ერაყში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში და იგი არის ქადისიის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქ დივანიის მოსახლეობა 2012 წელს 650 927 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი მდებარეობს 25 მეტრზე ზღვის დონიდან. დივანია მდებარეობს საკუთარი მუჰაფაზის დასავლეთ ნაწილში.

2011 წლის 21 ივნისს, ალ-დივანიაში, ერთ-ერთ ადამიანს ჰქონდა თვითმკვლელობის მცდელობა ქადისიის მუჰაფაზის გუბერნატორის სახლის წინ და ააფეთქა ბომბი, რის შედეგადაც, მართალია, გადარჩა გუბერნატორი, მაგრამ გარდაიცვალა 27 ადამიანი და დაიჭრა 30-ზე მეტი.
სეიშელის გარე კუნძულები

სეიშელის გარე კუნძულები (სეიშელის კრეოლი ) — კუნძულთა რამდენიმე ჯგუფის პირობითი სახელი სეიშელის კუნძულების შემადგენლობაში, სეიშელის შიდა კუნძულების გამოკლებით. მდებარეობს ინდოეთის ოკეანის დასავლეთ ნაწილში. არ ქმნის ერთიან გეოგრაფიულ მთლიანობას. სეიშელის კუნძულების მთავარ კუნძულ მაედან მდებარეობს 230 კმ-დან 1150 კმ-მდე მანძილზე.

სეიშელის შიდა კუნძულებისგან განსხვავებით ისინი მხოლოდ მარჯნის რიფებია და ამიტომ ხშირად ასევე ეძახიან მარჯნის კუნძულებს. საკმაოდ მეჩხერი დასახლების გამო ეს კუნძულები არ არიან ჩართულები სეიშელის კუნძულების საარჩევნო და ადმინისტრაციულ დანაყოფში.

მარჯნის კუნძულები — ბრტყელი, მოსწორებული ატოლებია, ოკეანის დონიდან მხოლოდ 4—8 მეტრზე ამოწეულები. კირქვისგან ჩამოყალიბებული ნიადაგი პრაქტიკულად ვერ იკავებს სინოტივეს, რომელიც მუსონებს მოაქვთ (1500 მმ-მდე წელიწადში), და ამიტომ გვალვა — ატოლების ხშირი სტუმარია. სეიშელის გარე კუნძულები ღარიბია ნაყოფიერი ნიადაგით და თითქმის არ შეიცავს მტკნარ წყალს. ამის გამო ბევრ მათგანზე არ არსებობს არავითარი მცენარეულობა, ქოქოსის პალმის გარდა და შედეგად არ არსებობს მუდმივი მოსახლეობაც.

სეიშელის გარე კუნძულების საერთო ფართობია — 211,3 კმ², რაც შეადგენს სეიშელის კუნძულების ხმელეთის საერთო ფართობის 46 %-ს. მაგრამ მისი მოსახლეობა 2010 წლის აღწერით შეადგენს 758 ადამიანს, ანუ ქვეყნის საერთო მოსახლეობის მხოლოდ 0,8 %-ს. სულ მოსახლეობა ცხოვრობს 11 კუნძულზე. ყველაზე დიდი დასახლებები მდებარეობს კუნძულ კოეტივიზე.

სეიშელის გარე კუნძულები მოიცავს კუნძულების ხუთ ჯგუფს (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ):

ალდაბრის კუნძულები — ფართობი 176 კმ².
კუნძული ასამპშენი
ალდაბრა ატოლი
კოსმოლედო ატოლი
მარჯნის კუნძული ასტოვი
ფარქუარის კუნძულები — ფართობი 11 კმ². კუნძულების ჯგუფი მოიცავს ორ ატოლს, ერთ ცალკე კუნძულს და ერთ რიფს:
ფარქუარი — ატოლი, რომელიც შედგება ორი დიდი და რამდენიმე უფრო პატარა კუნძულებისაგან.
პროვიდენსი — ატოლი, რომელიც შედგება პროვიდენსის და სერფის კუნძულებისაგან.
სენ-პიერი — კუნძული.
უიზარდის რიფი
ალფონსის კუნძულები — ფართობი 2 კმ². მოიცავს ორ ატოლს — სენ-ფრანსუას და ალფონსს.
ალფონსი — მდებარეობს ჩრდილოეთში. შედგება ერთი იმავე დასახელების კუნძულისაგან.
სენ-ფრანსუა — მდებარეობს სამხრეთში. მოიცავს 2 კუნძულს — სენ-ფრანსუას და ბიჟუტიეს.
ამირანტის კუნძულები (8 მარჯნის კუნძული და სამი ატოლი) — ფართობი 10 კმ².
სამხრეთის მარჯნის ჯგუფი — კუნძულები პლატი და კოეტივი, ფართობი 10 კმ².
იურა მოვსისიანი

იურა მოვსისიანი (; დ. 2 აგვისტო, 1987) — სომეხი ფეხბურთელი. არის მოსკოვის „სპარტაკისა“ და სომხეთის ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი.

ადრეული ცხოვრება
იურა აზერბაიჯანში დაიბადა სომხურ ოჯახში, თუმცა ამ წლების შესახებ ფეხბურთელს ვერაფერს იხსენებს, გარდა იმისა რომ მათ აზერბაიჯანი 1991 წლის ბოლოს ან 1992 წლის დასაწყისში დატოვეს, ამის მიზეზი გახდა ბაქოში სომხების დარბევა. იურა ოჯახთან ერთად აშშ-ში გადავიდა და აქვე დაიწყო ფეხბურთის თამაში. მისი კუმირი ტიერი ანრი იყო.

კარიერა
მოვსისიანმა თამაში აშშ-ში დაიწყო და -ის რამდენიმე კლუბის ღირსებას იცავდა, ამის შემდეგ მან კარიერა რუსეთში კერძოდ „კრასნოდარში“ გააგრძელა. 2012 წელს იურა „მოსკოვის სპარტაკში“ გადავიდა, ის სპარტაკის ყველა დროის ყველაზე ძვირადღირებული შენაძენია.

მოვსისიანმა თავდაპირველად თამაში აშშ-ს ნაკრებში დაიწყო, თუმცა 2010 წლის აგვისტოში სომხეთის ეროვნულ ნაკრებს შეუერთდა და პირველად ირანის წინააღმდეგ ითამაშა. იურა ერთ-ერთი ყველაზე შედაგიანი იყო ევრო 2012-ს საკვალიფიკაციო ეტაპზე, სადაც მან 4 გოლი გაიტანა და 5 შედეგიანი გადაცემით დაგვამახსოვრა თავი.

პირადი ცხოვრება
მოვსოსიანი ლოს-ანჯელესში იზრდებოდა და ფლობს როგორც სომხეთის ისე აშშ-ს პასპორტს. მას ჰყავს ცოლი მარიანა და 2 შვილი.

მიღწევები
რილ სოლტ ლაიკი
-ის თასი: 2009
ინდივიდუალური
2011-2012 წლის კრასნოდარის საუკეთესო ფეხბურთელი
2012-2013 წლის რუსეთის პრემიერლიგის საუკეთესო ბომბარდირი

სტატისტიკა
გოლები ნაკრებში
საკლუბო სტატისტიკა
სანატრუკი

სანატრუკი — დიდი სომხეთის მეფე არშაკუნიანების საგვარეულო დინასტიიდან. სანატრუკი სამეფო ტახტზე თრდატ -ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 88 წელს და დასრულდა 110 წელს, მის შემდეგ კი ტახტზე აშხადარი ავიდა. სანატრუკი 91 წლიდან 109 წლამდე იყო შუამდინარეთში მდებარე ისტორიული სახელმწიფოს ოსროჰენის სამეფოს მეფე. სხვადასხვა სომხური და კლასიკური წყაროების მიხედვით, სანატრუკის მმართველობა დაახლოებით მეორე საუკუნის დასაწყისში დაიწყო. თუმცა ზოგიერთი მეცნიერის მოსაზრებით სანატრუკი ტახტზე თრდატ -ის შემდეგ დაახლოებით 75 წელს ავიდა და იმეფა 110 წლამდე, თუმცა ამ ჰიპოთეზის ავთენტურობა ეჭქვეშაა, კონკრეტული მტკიცებულებების არარსებობის გამო. 110 წლისთვის სომხეთის სამეფო ტახტი აშხადარს ეკავა, ატროპატენას პართიელი მონარქის პაკორ -ის ვაჟს, რომელიც 113 წელს, რომის იმპერატორმა ტრაიანემ ტახტიდან ჩამოაგდო. სხვადასხვა წყაროების მიხედვით სანატრუკი 117 წელს ტრაიანეს ოკუპაციის წინააღმდეგ მოწყობილი აჯანყების ერთ-ერთი ლიდერი იყო.

მოვსეს ხორენაცი წერს, რომ სანატრუკი ბავშვობის ასაკში აბგარ -ის დამ ავდემ ედესიდან სომხეთში წაიყვანა, კორდვაწის მთების გავლით, სადაც ისინი მოულენელად თოვლის ქარიშხალში მოყვნენ. ისინი სამი დღე ებრძოდნენ ქარიშხალს, ბავშვი კი ქარიშხალს თეთრტყავიანი ცხოველის დახმარებით გადაურჩა, სწორედ ეს ცხოველი ათბობა სანატრუკს ქარიშხლის დროს. სახელის ეთიმოლოგიაზე დაყრდნობით არსებობს მოსაზრება, რომ ეს ცხოველი თეთრი ძაღლი იყო, გადარჩენის შემდეგ, მალევე ბავშვს სახელად სანატრუკი დაერქვა. ქართული თარგმანით სანატრუკის სახელი ითარგმნება, როგორც "ძაღლის საჩუქარი".