iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზეირექის მეჩეთი

}
| რელიგიური_წევრობა = ისლამი
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მეჩეთი
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ბიზანტიური არქიტექტურა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1136
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა = აგური
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.019722
| გრძედი =28.957222
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ზეირექის მეჩეთი იგივე პანტოკრატორის მონასტერი — მეჩეთი სტამბოლის ფათიჰის რაიონში, გადაჰყურებს ოქროს რქას. იგი შედგება ორი ყოფილი ბიზანტიური ეკლესიისა და სამლოცველოსაგან, რომლებიც გაერთიანებულია და წარმოადგენს შუა ბიზანტიური არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუშს კონსტანტინოპოლში. აია-სოფიას შემდეგ, ეს არის ყველაზე დიდი ბიზანტიური რელიგიური ნაგებობა სტამბოლში.

ისტორია
1118-1124 წლებში ბიზანტიის დედოფალმა ირინე უნგრელმა ამ ადგილას ააგო მონასტერი ქრისტე პანტოკრატორის სახელზე. მონასტერი შედგებოდა ეკლესიისგან (რომელიც გახდა მონასტრის მთავარი ეკლესია), ბიბლიოთეკისა და ჰოსპიტალისაგან.

ირინე დედოფლის გარდაცვალების, ანუ 1134 წლის შემდეგ იმპერატორმა იოანე კომნენოსმა ააგო ღვთისმშობლის ეკლესია არსებული ეკლესიის ჩრდილოეთით. 1136 წლისთვის კომპლექსს დაემატა სამხრეთი ეზო და ორი სამლოცველი მიქაელ მთავარანგელოზის სახელზე, რომელიც გახდა კომნენოსებისა და პალეოლოგოსების დინასტიის მავზოლეუმი. მრავალი სხვა ბიზანტიელი დიდებულის გარდა, აქ დაკრძალულია იმპერატორი იოანე და მისი ცოლი ირინე და მანუელ კომნენოსის ცოლი დედოფალი ბერტა ზულცბახელი (ასევე ცნობილი როგორც ირინე).

1204 წლის მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ, ლათინთა ბატონობის პერიოდში კომპლექსი ვენეციელი სამღვდელოების ხელში გადავიდა და აქ განთავსდა ღვთისმშობლის ხატი ოდიგიტრია. მონასტერს ლათინთა უკანასკნელი იმპერატორი ბოდუენ საიმპერატორო სასახლედაც იყენებდა.

პალეოლოგოსების რესტავრაციის შემდეგ მონასტერი კვლავ მართლმადიდებელი ბერების ხელში გადავიდა. მათგან ყველაზე ცნობილი იყო გენადი სქოლარიოსი, რომელმაც დატოვა პანტოკრატორის მონასტერი და კონსტანტინოპოლის პირველი პატრიარქი გახდა 1453 წელს ოსმალთა დაპყრობის შემდეგ.

კონსტანტინოპოლის დაცემიდან მალევე, მთავარი ეკლესია მეჩეთად გადაკეთდა, ხოლო მონასტერში გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მედრესე ფუნქციონირებდა. ოსმალებმა მას მოლა ზეირექის სახელი უწოდეს, აღნიშნული პიროვნება მედრესეში ასწავლიდა. 1471 წელს ფათიჰის კომპლექსში მედრესეს გახსნის შემდეგ, მუსლიმმა სტუდენტებმა მიატოვეს ზეირეკი და ოდესღაც სკოლის მიერ დაკავებული ოთახები გაქრა.

 საუკუნის დასაწყისისთვის შენობა ძალიან დაზიანებული, რის შედეგადაც იგი იუნესკომ საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების საკონტროლო სიაში შეიყვანა. ვრცელი და ზოგჯერ საკამათო რესტავრაცია დასრულდა და მეჩეთი კვლავ გაიხსნა ლოცვისათვის.
დავით ფაცაცია

დავით ფაცაცია (დ. 2 იანვარი, 1983, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი იურისტი, ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. 2021 წლის 16 აგვისტოს აფხაზეთის მთავრობაში განხორციელებული ცვლილებების შემდეგ დაინიშნა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა (ამჟამად აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის იძულებით გადაადგილებულ პირთა სამინისტრო) მინისტრად. 2022 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტის მოწვეული ლექტორი.

ბიოგრაფია
1999 წელს აშშ-ის დედაქალაქ ვაშინგტონში გაიარა ჯორჯ მეისონის უნივერსიტეტის ტექნიკური თანამშრომლობის კურსი. 2000-2005 წლებში სწავლობდა თბილისის დამოუკიდებელ უნივერსიტეტ „აჭარის“ იურიდიული ფაკულტეტზე, საერთაშორისო ურთიერთობების მიმართულებით. 2004 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 2007 დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტის სამაგისტრო პროგრამა ბიზნესის ადმინისტრირებაში, ხოლო 2022 წელს ამავე უნივერსიტეტის დოქტორის ხარისხი მიენიჭა.

2001-2004 წლებში იყო აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს და აშშ-ის განათლებისა და განვითარების აკადემიის პროგრამის „ახალგაზრდა ლიდერები მშვიდობისა და განვითარებისათვის სამხრეთ კავკასიაში“ ტრენერ-კოორდინატორი. 2005 წელს გახდა ფონდი „ღია საზოგადოება - საქართველოს“, პროგრამის „ევროპის სამეზობლო პოლიტიკა“ კონფლიქტების ჯგუფის ხელმძღვანელი. 2006 წელს იყო საერთაშორისო ახალგაზრდული ორგანიზაცია „ “-ს დამფუძნებელი და ვიცე-პრეზიდენტი. 2005-2009 წლებში ფონდი „აფხაზეთის მომავალის“ პროექტების მენეჯერი. 2011-2017 წლებში იყო შპს „ავიატორის“ კომერციული დირექტორი. 2019 წელს დაინიშნა ნდობის აღდგენისა და შერიგების საკითხებში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრად. 2019-2021 წლებში იყო იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრი. 2021 წელს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობაში განხორციელებული საკადრო ცვლილებების შემდეგ დაინიშნა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა მინისტრად, ხოლო 2022 წელს სამინისტროს სახელწოდების ცვლილებიდან გამომდინარე გახდა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის იძულებით გადაადგილებულ პირთა მინისტრი. 2022 წლიდან ლექციებს კითხობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტზე.
იმიერბაიკალეთი

იმიერბაიკალეთი — ისტორიული და გეოგრაფიული რეგიონი რუსეთში აღმოსავლეთ ციმბირის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და შორეული აღმოსავლეთის სამხრეთ-დასავლეთით, ბაიკალის ტბის სამხრეთით და აღმოსავლეთით. აქ მდებარეობს იმიერბაიკალეთის მხარე, ბურიატიის უმეტესი ნაწილი და ირკუტსკის ოლქის სლიუდიანსკის რაიონის ნაწილი. სიგრძე დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ, ბაიკალის სამხრეთ-დასავლეთი წვერიდან მდინარეების შილკასა და არგუნის შესართავამდე, დაახლოებით 1200 კმ-ია. სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ პატომისა და ჩრდილოეთ ბაიკალეთის მთიანეთიდან რუსეთის სახელმწიფო საზღვრამდე მონღოლეთთან და ჩინეთთან 1000 კმ-მდეა.

იმიერბაიკალეთის რელიეფი განისაზღვრება დასავლეთ ნაწილში ხამარ-დაბანის, ჯიდინსკის და ბარგუზინსკის მაღალი მთების მონაცვლეობით, რომელიც აღმოსავლეთით და სამხრეთით გადადის შუა მთიან ზოლში (მალხანსკი, იაბლონოვი, ჩერსკი, დაურსკი, მოგოიტუჩოჩოვსკი, ნერჩინსკი, შილკინსკი, არგუნსკი, ოლეკმინსკი სტანოვიკი, ვიტიმის პლატო და სხვა) და მთათაშორისი აუზები (გუსინოოზიორსკაია, ბარგუზინსკაია, ვერხნეანგარსკაია და სხვ.). ჩრდილოეთ იმიერბაიკალეთში, სტანოვოს ზეგანის ძლიერად დაშლილი მაღალმთიანი ქედებია მყინვარებით.

კლიმატი მკვეთრად კონტინენტურია (+ ციმბირის ანტიციკლონი). ზამთარი გრძელი და მკაცრია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა მერყეობს -23°-დან სამხრეთით -33°-მდე ჩრდილოეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით, რეგისტრირებული აბსოლუტური მინიმუმით -58°.

ზაფხული თბილია, მაღალმთიანეთში გრილი. ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 10 °-დან 20 °-მდე აუზებში, მთებში 5 °-დან 7 °-მდე დაახლოებით 2500 მ სიმაღლეზე. ზაფხულის მაქსიმალური ტემპერატურა ივნისში და ივლისის დასაწყისში საშუალოდ 40-45 ° აღწევს.

ნალექების რაოდენობა იზრდება სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთისაკენ და აუზებიდან (300 მმ) ქედების მწვერვალებამდე (წელიწადში 1000 მმ-მდე).

იმიერბაიკალეთის მდინარეები მიეკუთვნება ამურის, ლენას და ბაიკალის აუზებს, მათგან ყველაზე დიდია ვიტიმი, ოლეკმა, სელენგა, ჯიდა, შილკა, არგუნი.

იმიერბაიკალეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი ეკუთვნის ტაიგის ზონას, სამხრეთიდან ესაზღვრება ტყე-სტეპები და მშრალი სტეპები. მთა-ქვაბულოვანი რელიეფი იწვევს ჰორიზონტალური და მაღალმთიანი ზონალური ლანდშაფტების ერთმანეთში გადახლართვას. სამხრეთ-აღმოსავლეთ იმიერბაიკალეთის დაბალი მთების, დაბლობების და აუზების ნაწილი ბალახოვან სტეპებს აქვს დაკავებული. მთათაშორისი აუზების გარეუბანები და მთის ფერდობების ქვედა ნაწილი 1200 მ-მდე დაფარულია მთის ტყე-სტეპებით (არყის, ცაცხვისა და ასპენის ტყეები იკვეთება სტეპების მონაკვეთებით), 1200-დან 1900 მ-მდე არის მთიანი ტაიგა. გვხვდება ციმბირული კედარი, 1600 მ ზემოთ იწყება ლიქენის ტუნდრა, იმიერბაიკალეთის სამხრეთ ნაწილში — ფოთლოვან-არყოვანი და ფიჭვის ტყეები.

იმიერბაიკალეთის ფაუნა ძალიან მდიდარია. სტეპებისთვის დამახასიათებელი მღრღნელების გარდა, ტყეებში ცხოვრობენ ჩლიქოსნები, ბეწვიანი და სხვა ცხოველები. მსხვილი მტაცებლები ძალიან მრავალფეროვნადაა წარმოდგენილი. გარდა ყველგან გავრცელებული მგლების, სამურავებისა და დათვებისა, აქ გვხვდება ვეფხვები, რომელთა ძირითადი დიაპაზონი მდებარეობს აღმოსავლეთით.

იმიერბაიკალეთში არის იმიერბაიკალეთის ეროვნული პარკი, ბაიკალის, ბარგუზინსკის,სოხონდინსკის და დაურსკის ნაკრძალები.

იმიერბაიკალეთის გეოლოგია უკიდურესად მდიდარია. არის უკვე განვითარებული სამთო და მადნეულის საბადოები. ასევე არის ბევრი აღმოჩენილი, მაგრამ არა შესწავლილი მინერალური საბადო.
ფიმბულვინტერი

სკანდინავიურ მითოლოგიაში ფიმბულვეტრი (ან ფიმბულვინტერი) — რაგნაროკის მოვლენების მომასწავლებელი. ეს ნიშნავს „დიდ ზამთარს“. ძველ ინგლისურში ის გამოითქმის როგორც "".

მოკლე შინაარსი
ფიმბულვინტერი, არის მკაცრი ზამთარი, რომელიც წინ უსწრებს სამყაროს დასასრულს და წყვეტს მთელ სიცოცხლეს დედამიწაზე. ფიმბულვინტერი არის სამი ზამთარი ზედიზედ, როდესაც თოვლი მოდის ყველა მხრიდან, ყოველგვარი შუალედური მზის გამოსვლის გარეშე. უთვალავი ომი მოჰყვება.

მოვლენა აღწერილია პირველ რიგში პოეტურ ედაში. "ლექსში ", ოდინი უსვამს კითხვას ვაფშრუდინირს, თუ ვინ გადაურჩება კაცობრიობდან ფიმბულვინტერს. ვაფშრუდინირი პასუხობს, რომ ლიფი და ლიფრასირი გადარჩებიან და რომ ისინი იცხოვრებენ ჰოდმიმის ჰოლტის ტყეში.

მითოლოგია შეიძლება დაკავშირებული იყოს 536 წლის ვულკანურ ზამთართან, რამაც გამოიწვია ტემპერატურის შესამჩნევი ვარდნა ჩრდილოეთ ევროპაში. ასევე არსებობს რამდენიმე პოპულარული იდეა იმის შესახებ, აქვს თუ არა კავშირი მითოლოგიის კონკრეტულ ნაწილს კლიმატის ცვლილებასთან, რომელიც მოხდა სკანდინავიურ ქვეყნებში სკანდინავიური ბრინჯაოს ხანის დასასრულს ჩვ.წ. 650 წლიდან.

დანიაში, ნორვეგიაში, შვედეთსა და სხვა სკანდინავიურ ქვეყნებში ტერმინი ფიმბულვინტერი ნასესხებია ძველი ნორვეგიიდან უჩვეულოდ ცივი და მკაცრი ზამთრის აღსანიშნავად.

ეტიმოლოგია
ფიმბულვინტერი მომდინარეობს ძველი სკანდინავიურიდან, რაც ნიშნავს "საშინელ, დიდ ზამთარს". პრეფიქსი "ფიმბულ" ნიშნავს "დიდებული/დიდი", ამიტომ სიტყვის სწორი ინტერპრეტაცია არის "დიდი ზამთარი".
სეროტონინის უკუმიტაცების შერჩევითი ინჰიბიტორი

სეროტონინის უკუმიტაცების შერჩევითი ინჰიბიტორი — ნარკოტიკების კლასი, რომლებიც ჩვეულებრივ გამოიყენება როგორც ანტიდეპრესანტები ძირითადი დეპრესიული აშლილობის, შფოთვითი აშლილობისა და სხვა ფსიქოლოგიური მდგომარეობების სამკურნალოდ.

-ები ზრდიან ნეირომედიატორი სეროტონინის დონეს უჯრედის გარეთ, პრესინაპტიკურ უჯრედში რეაბზორბციის (ხელახალი შეწოვა) შეზღუდვით. მათ აქვთ სხვადასხვა დონის შერჩევითობა სხვა მონოამინი გადამტანების მიმართ. სუფთა -ებს ახასიათებს ძლიერი მიერთების ხარისხი სეროტონინის გადამტანთან და სუსტი მიერთების ხარისხი ნორეპინეფრინისა და დოფამინის გადამტანებთან.

-ები ბევრ ქვეყანაში ყველაზე ფართოდ გამოწერილი ანტიდეპრესანტებია.. -ების ეფექტურობა დეპრესიის მსუბუქ ან ზომიერ შემთხვევებში სადავოა და შეიძლება იყოს ან არ იყოს გადაწონილი გვერდითი ეფექტებით, განსაკუთრებით მოზარდთა პოპულაციაში.

სამედიცინო გამოყენება
-ების ძირითადი გამოყენება უკავშირდება ძირითად დეპრესიულ აშლილობას. თუმცა, ისინი ხშირად ინიშნება ისეთი შფოთვითი აშლილობისთვის, როგორიცაა სოციალური შფოთვითი აშლილობა, გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა, პანიკური აშლილობა, ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა , კვებითი აშლილობა, ქრონიკული ტკივილი და, ზოგიერთ შემთხვევაში, პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა . ისინი ასევე ხშირად გამოიყენება დეპერსონალიზაციის აშლილობის სამკურნალოდ, თუმცა განსხვავებული შედეგებით.

დეპრესია
ანტიდეპრესანტები რეკომენდებულია ჯანმრთელობისა და ზრუნვის ბრწყინვალების ეროვნული ინსტიტუტის მიერ, როგორც მძიმე დეპრესიის პირველი რიგის მკურნალობა და მსუბუქი და ზომიერი დეპრესიის სამკურნალოდ, რომელიც გრძელდება ისეთი კონსერვატიული ღონისძიებების შემდეგ, როგორიცაა კოგნიტური თერაპია. ისინი რეკომენდაციას აძლევენ მათ რუტინულ გამოყენებას მათთვის, ვისაც აქვს ქრონიკული ჯანმრთელობის პრობლემები და მსუბუქი დეპრესია.
თეთრი ტბა (ტომსკი)

თეთრი ტბა — ტბა ტომსკის ისტორიულ ცენტრში, ვოსკრესენსკის (კვირის) მთაზე, ოქტომბრის რაიონში.

ისტორია
 საუკუნის დასაწყისამდე ტბაში წყალი სუფთა იყო და ხალხში სამკურნალოდ ითვლებოდა. დიდი ხნის განმავლობაში ტბა მიმდებარე ტერიტორიის მცხოვრებთათვის სასმელი წყლის წყარო იყო. მისგან წყალს ხანძრის ჩასაქრობადაც იღებდნენ. ამიტომ, 1839 წლის აპრილში, ტომსკის ქალაქელების ჯგუფმა უმაღლეს მმართველს შესჩივლა, რომ წინა წლის სექტემბერში ტბა გათხრილ ორმოში გაუშვეს. ტომსკის დუმის ნებართვით მოეწყო კაშხალი, რომელმაც ტბაში წყლის დონე აღადგინა.

1870-იან წლებში ტბა გაღრმავდა, ჩამოყალიბდა ჩვეულებრივ ოვალურად, ტორფიანი კუნძული ამოიღეს შუიდან, დარგეს ხეები. ზაფხულში ტბაზე საბანაოებს აწყობდნენ, ზამთარში კი — საციგურაო მოედნებს.

1907 წელს, ა. კ. ზავიტკოვის წინადადებით, ქალაქის მთავრობამ განიხილა წინადადება ტბის შევსების და მის ადგილას ბაზრის მოედნის მოწყობის შესახებ.

1914 წელს ბოტანიკური ბაღის მთავარმა მებაღემ პ. მ. ფლოსოვმა შეადგინა ტბის მიმდებარე ტერიტორიის ბაღის გეგმა.

1940 წელს ტბის ნაპირას მოეწყო პარკი, დაირგო აკაციის, ალვის, ვაშლის, კედრისა და ნაძვის ბუჩქები; დამონტაჟდა ლენინის, სტალინის, ვოროშილოვის, ჩაპაევის სკულპტურები, სკულპტურული ჯგუფები „პარტიზანები“, „მესაზღვრე ძაღლით“.

დიდი სამამულო ომის დროს ტბის გამოყენება ქარხანა „ტომკაბელმა“ (ამჟამად „ციმბირკაბელი“) დაიწყო, როგორც ტექნიკური რეზერვუარის. 1950-იან წლებში დაბინძურებული წყალი გაუშვეს, ფსკერი გაწმინდეს. ტბის ირგვლივ დაირგო ნეკერჩხლის ხეები.

1959 წლის 29 აგვისტოს ტბის შუაში გაკეთდა შადრევანი — თეთრი შროშანის ფორმის, ტომსკის სამოქალაქო საინჟინრო ინსტიტუტის მასწავლებლის ვ. ვ. გორევის პროექტით.

1978 წლის ნოემბერში თეთრი ტბის სანაპიროზე, პარკში დამონტაჟდა ტომსკის მკვიდრის, საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირის, კოსმონავტ ნიკოლაი რუკავიშნიკოვის ბრინჯაოს ბიუსტი.

ეტიმოლოგია
ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად, საუკუნის დასაწყისში, ეუშტინის მთავრის ტაიანის ჯარისკაცებს, რომლებიც დიდი ხნის განმავლობაში იგერიებდნენ სტეპის ვარიაგების შემოტევებს, მოულოდნელად თავს დაესხნენ ბოროტი სულები და სერიოზული დაავადებები მოუტანეს. უბედურებისგან თავის დაღწევა მხოლოდ ადამიანის მიერ საკუთარი სისხლით ტბის გაცოცხლებით იყო შესაძლებელი. ეს გააკეთა მთავრის ქალიშვილმა, მშვენიერმა ტომამ, რომელმაც ხანჯალი მკერდში დაირტყა. მის ფეხებთან წყალი ადუღდა, გათეთრდა და ავადმყოფი მეომრები განიკურნენ ამ წყლით. გამოჯანმრთელებულებს კი საშუალება მიეცათ, მტრები არ შემოეშვათ ქალაქში. ამის შემდეგ ტბას თეთრი უწოდეს.

სხვა ლეგენდის თანახმად, მას სახელი ეწოდა ტბას გარშემო შემოვლებული თეთრტანიანი არყის ხეების მიხედვით.

წარმოშობის თანამედროვე ვერსია ვარაუდობს, რომ რუსეთში დიდი ხანია თეთრს ეძახიან სუფთა, ანკარა წყლის წყაროებს.
ცინკოგრაფია

ცინკოგრაფია ( და ... გრაფია) — კლიშეს დამზადების ფოტომექანიკური ხერხი. გამოსახულების ნეგატივის პირი გადააქვთ შუქმგრძნობიარე შრით დაფარულ თუთიის ან მაგნიუმის შენადნობების ფირფიტაზე, რომლის ზედაპირის ამოჭმით მიიღება რელიეფური საბეჭდი ელემენტები.

1850 წელს ცინკოგრაფია პირველად გამოიყენა ფრანგმა ფ. ჟილომ, რომელმაც დამუშავა ჟილოტიპიის ხერხი. 1862 წელს ინგლისელმა გ. ჯეიმზმა ხელით შესასრულებელი სამუშაო პროცესები შეცვალა ფოტოპირგადაღებით. ამ ახალ ხერხს უწოდეს ფოტოცინკოგრაფია.
ცენტრისკენული ძალა

ცენტრისკენული ძალა — მატერიალურ წერტილზე მოქმედი ძალა, რომელიც მიმართულია მისი ტრაექტორიის მთავარი ნორმალის გასწვრივ სიმრუდის ცენტრისაკენ (წრეწირზე წერტილის მოძრაობისას — წრეწირის ცენტრისაკენ). ცენტრისკენული ძალა გამოისახება ფორმულით:

\{}=\{ \{}^2}{}, სადაც არის მატერალური წერტილის მასა, — მისი სიჩქარე, — ტრაექტორიის სიმრუდის რადიუსი.

ცენტირსკენული ძალის მოქედებით თავისუფალი მატერიალური წერტილი მრუდწირულად მოძრაობს. წრფივი მოძრაობისას ცენტრისკენული ძალა ნულის ტოლია.
ცენტრიდანული ძალა

ცენტრიდანული ძალა — ძალა, რომლითაც მოძრავი მატერიალური წერტილი მოქმედებს სხეულზე (ბმაზე), რომელიც ზღუდავს წერტილის მოძრაობას და აიძულებს მას იმოძრაოს მრუდწირულად. რიცხობრივად ცენტრიდანული ძალა ტოლია \{}=\{ \{}^2}{\} (სადაც არის მატერალური წერტილის მასა, — მისი სიჩქარე, \ — ტრაექტორიის სიმრუდის რადიუსი) და მიმართულია მთავარი ნორმალის გასწვრივ სიმრუდის ცენტრიდან ტრაექტორიისაკენ (წერტილის წრეწირზე მოძრაობისას — წრეწირის ცენტრიდან). ცენტრიდანული ძალა და ცენტრისკენული ძალა რიცხობრივად ერთმანეთის ტოლია და მიმართულია ერთმანეთის საწინააღმდეგოდ ერთი წრფის გასწვრივ, მაგრამ მოდებულისა სხვადასხვა სხეულზე როგორც ქმედებისა და უკუქმედების ძალები.
ასკანია-ნოვა

ასკანია-ნოვა — ნაკრძალი სამხრეთ უკრაინაში, ხერსონის ოლქში. ფართობი დაახლ. 110 კმ², ბიოსფერულ პოლიგონთან ერთად — 330 კმ²-ზე მეტი. 1828 წელს დაარსდა როგორც მეცხვარეობის მსხვილი მეურნეობა; მაშინვე ჩაეყარა საფუძველი პეიზაჟური დაგეგმარების პარკს. 1874 წელს მიწათმფლობელ ფრიდრიხ ფალც-ფაინის ორგანიზებით მოეწყო სამოყვარულო ზოოპარკი. 1898 წელს იოზეფ პაჩოსკის ინიციატივით სამეურნეო სარგებლობიდან გამოყვეს ველის ნაკრძალი მონაკვეთი. 1919 წელს ასკანია-ნოვა ეროვნულ ნაკრძალ პარკად გამოცხადდა, 1921 წელს — სახელმწიფო ველის ნაკრძალად, რომლის მიზანი იყო ყამირი წივანა-ვაციწვერიანი ველის ბუნების შენარჩუნება და შესწავლა, ასევე ცხოველთა და მცენარეთა ძვირფასი სახეობების აკლიმატიზაცია. ნაკრძალთან შეიქმნა სამეცნიერო საველე სადგური, ზოოპარკი, ბოტანიკური ბაღი და ზოოტექნიკური სადგური სანაშენე მეურნეობით. 1932 წელს ასკანია-ნოვას ბაზაზე დაარსდა ცხოველთა ჰიბრიდიზაციისა და აკლიმატიზაციის საკავშირო ინსტიტუტი [შემდგომში. უკრაინის მ. ივანოვის სახელობის ველის რაიონების მეცხოველეობის ინსტიტუტი („ასკანია-ნოვა“)]. დიდი სამამულო ომის დროს ნაკრძალს მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა: დაიკარგა სამეცნიერო და საარქივო მასალა, ზოოპარკში დაიღუპა ცხოველთა სულადობის 80%.

ასკანია-ნოვა უნიკალური კომპლექსია, რომელიც მოიცავს ნაკრძალი ყამირი ველის ევროპაში ერთადერთ მასივს, სააკლიმატიზაციო ზოოპარკსა და სარწყავ დენდროპარკს (ფართობი დაახლ. 2 კმ²). ნაკრძალის ველის ფლორა, რომლის ძირითად ნაწილს მარცვლოვნები შეადგენენ, მოიცავს 400-ზე მეტ სახეობას (მ.შ. დაახლ. 70 — იშვიათი და გადაშენების საფრთხეში მყოფი, დაახლ. 40 — ენდემური). ასკანია-ნოვას ფაუნა დამახასიათებელია სამხრეთის მშრალი ველებისათვის. ძუძუმწოვრებს შორის მრავლადაა მცირე თრია, საზოგადოებრივი მემინდვრია, ადგილ-ადგილ — რუხი კურდღელი. უფრო იშვიათად გვხვდება რუხი ზაზუნა, ველის თაგვანა, დიდი მიწის კურდღელი, ჩვეულებრივი ზაზუნა; რეაკლიმატიზებულია ველის ვირზაზუნა. ყამირ ველზე ბუდობს 20-მდე სახეობის ფრინველი, ყველაზე მრავალრიცხოვანია ტოროლა, მეღორღია, მწყერი, კირკიტა, გვხვდება სავათი, ველის არწივი, რუხი წერო, თვალჭყეტია.

ტბორებიანი პარკის შექმნამ ასკანია-ნოვა გადააქცია წყალსატევებთან და ტყის მცენარეულობასთან დაკავშირებული ფრინველების ბუდობისა და გადაფრენის დროს დროებითი გაჩერების მოსახერხებელ ადგილად. ზოოპარკში სხვადასხვა ქვეყნიდან შეკრებილია გარეული ცხოველების კოლექცია. განსაკუთრებით ბევრია ანტილოპები (გნუ, კანა, ნილგაუ, კუდუ, იმპალა და სხვ.); აგრეთვე წარმოდგენილია აფრიკული კამეჩი, ბიზონი, დომბა, ზებრა, ფაფრიანი ცხვარი, ლამა, ირემი და სხვ.; ფრინველებიდან — აფრიკული სირაქლემა, ნანდუ, ემუ, კაზუარი, გედი, ფლამინგო, წერო და სხვ. წარმატებით მრავლდება პრჟევალსკის ცხენი, ტარდება ჰიბრიდიზაციის ცდები, გამოიყენება გარეული ცხოველების ნახევრად თავისუფალი და თავისუფალი შენახვის მეთოდები. დენდროპარკში მშრალი სამხრეთის პირობებში წარიმართა 150-ზე მეტი სახეობისა და ფორმის ხის და ბუჩქის ხანგრძლივი აკლიმატიზაცია (მ.შ. იფანი, თეთრი აკაცია, თელა, ყუნწიანი მუხა, ცაცხვი, ცხრატყავა, იასამანი).
მუჰამედ ალი ჩოუდჰური

მუჰამედ ალი ჩოუდჰური (ურდუ ‎), დ. 15 ივლისი  1905, ჯალანდჰარი, პენჯაბი, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ.  2 დეკემბერი  1980, კარაჩი, პაკისტანი) — პაკისტანელი სახელმწიფო მოღვაწე, პაკისტანის პრემიერ მინისტრი (1955-1956 წწ).

ბიოგრაფია
მუჰამედ ალი ჩოუდჰური არეინების მიწისმესაკუთრეთა ტომს მიეკუთვნებოდა. მისი სახელის წინ დამატებული პრეფიქსი ჩოუდჰური აღნიშნავს მისი ოჯახის  მიწის მფლობელთა სტატუსს.

1925 წელს დაამთავრა პენჯაბის უნივერსიტეტი, მიიღო ქიმიის ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1927 წელს — ამავე უნივერსიტეტის მაგისტრის ხარისხი. 1928 წლამდე კითხულობდა ლექციებს ისლამურ კოლეჯში.

1928 წელს იგი შევიდა სახელმწიფო სამსახურში ბრიტანეთის კოლონიალურ ადმინისტრაციაში. ჯერ ბუღალტრად მუშაობდა აუდიტისა და ბუღალტრული აღრიცხვის სამსახურში, შემდეგ —  ბაჰავალპურის შტატის აუდიტის სამსახურში. 1936 წელს იგი გადაიყვანეს ბრიტანეთის ინდოეთის ფინანსთა მინისტრის, ჯეიმზ გრიგის პირადი მდივნის თანამდებობაზე, ხოლო 1945 წელს — პირველ ინდოელ ფინანსურ მრჩეველად . 1946-1947 წლებში გახლდათ -ის ორი მდივანიდან ერთ-ერთი, რომელსაც თავმჯდომარეობდა ლორდ მაუნტბატენი. მას ევალებოდა მუშაობა დოკუმენტზე  „განყოფილების ადმინისტრაციული შედეგები“.

ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფის შემდეგ მან არჩევანი პაკისტანის სასარგებლოდ გააკეთა. 1947-1948 წლებში იყო ფინანსთა მინისტრის მოადგილე, 1948-1951 წლებში — პაკისტანის მთავრობის გენერალური მდივანი. ამ თანამდებობაზე მან აქტიური წვლილი შეიტანა სამოქალაქო ბიუროკრატიის შექმნაში და ქვეყნის პირველი ფედერალური ბიუჯეტის მომზადებაში. 1951-1954 წლებში იყო ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრი.

1955-1956 წლებში გახლდათ პაკისტანის პრემიერ-მინისტრი და თავდაცვის მინისტრი. მთავარი აქცენტი გაკეთდა პაკისტანის კონსტიტუციის შემუშავებაზე და მხარი დაუჭირა „ბოგრას ფორმულას“, მიუხედავად მისი კრიტიკისა მმართველი ელიტის ნაწილის მხრიდან. სწორედ მისი მმართველობის პერიოდში 1956 წლის 23 მარტს გამოქვეყნდა პაკისტანის კონსტიტუციის პირველი კოდექსი, სადაც ეროვნული სახელმწიფო გამოცხადდა ისლამურ რესპუბლიკად მმართველობის საპარლამენტო ფორმით. 1955 წელს აირჩიეს მუსლიმთა ლიგის პრეზიდენტად. თუმცა, მთავრობაში მის მიერ გატარებული საკადრო  ცვლილებების შემდეგ, რის შედეგადაც რამდენიმე ხელმძღვანელ თანამდებობა გადაეცა რესპუბლიკურ პარტიას და“ ავამის ლიგას“, „მუსლიმთა ლიგის“ ინიციატივით, საპარლამენტო უმრავლესობამ მის მთავრობას უნდობლობა გამოუცხადა. რესპუბლიკური პარტიისა და პრეზიდენტის ისკანდერ მირზას მხარდაჭერის მიუხედავად, ის იძულებული გახდა გადამდგარიყო.

გადადგომის შემდეგ მუჰამედ  ჩოუდჰური  გადავიდა კორპორატიულ სექტორში და მუშაობდა ეროვნულ ბანკში ეკონომისტად. 1957-1959 წლებში იყო ელჩი ჯერ ამერიკის შეერთებულ შტატებში, შემდეგ კი —იაპონიაში. 1956 წლამდე ის იყო მმართველი „მუსლიმთა ლიგის“ პარტიის წევრი. 1962 წელს იგი გახდა მემარჯვენე „ნიზამ-ი-ისლამის“ პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი. იგი იდევნებოდა „ მუსლიმთა ლიგის“ მიერ.

1967 წელს გამოაქვეყნა თავისი მემუარები.

მუჰამედ ალი ჩოუდჰურის უფროსი ვაჟი, ხალიდ ანვერი, გახდა ცნობილი იურისტი და კონსტიტუციური ექსპერტი, მსახურობდა იუსტიციის მინისტრად ნავაზ შარიფის მთავრობაში, ხოლო მისი უმცროსი ვაჟი, დოქტორი ამჯად აჰსან ალი გახდა ცნობილი ექიმი.

1982 წლის 2 დეკემბერს გული გაუჩერდა კარაჩის მამულში. იქვეა დაკარძალული.
ბიძინა იაკობაშვილი

ბიძინა იაკობაშვილი (დ. 14 მაისი, 1906, ჩიხა — გ. 1 ოქტომბერი, 1968) — ქართველი პედაგოგი, აგრონომი.

ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი.

1932-1933 წლებში იყო ოზურგეთის ჩაის საკავშირო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1941-1943 წლებში — ანასეულის ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1943-1946 წლებში — საქართველოს სასოფლო სამეურნეო ინსტიტუტის დირექტორი. 1961-1962 წლებში — სოფლის მეურნეობის მინისტრი. 1988 წლიდან გარდაცვალებამდე ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას უმაღლეს სასწავლებლებში. იკვლევდა ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების სელექციის საკითხებს. ავტორია სახელმძღვანელოების, მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
საპატიო ნიშნის ორდენი
შრომის წითელი დროშის ორდენი
ბადრი ბადრიძე

ბადრი ბადრიძე (დ. 22 ოქტომბერი, 1957, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1981–1982 წლებში მუშაობდა გორის ქალაქის საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში, 1982–1986 წლებში. ახალციხის რაიონის ქალაქ ვალეს მედიცინის სანიტარული ნაწილის ქირურგიულ განყოფილებაში, 1986–1988 წლებში იყო თბილისის ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის ინსტიტუტის ფილტვის ქირურგიის განყოფილების კლინიკური ორდინატორი, 1988 წლიდან ამავე განყოფილების ექიმი–ორდინატორი. ავტორია 9 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ფილტვებიდან სისხლდენისა და არასპეციფიკური ჩირქოვანი პროცესების მკურნალობას. არის ფილტვის ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ფილტვებიდან სისხლდენის სხვადასხვა მეთოდებით მკურნალობის შედარებითი შეფასება“ დაიცვა 1995 წელს.

ჯილდოები
1994 — მედალი „საბრძოლო დამსახურებისთვის“ 1992–1993წწ. აფხაზეთის ომში მონაწილეობისთვის