iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მექანიკური ფორთოხალი (რომანი)

მექანიკური ფორთოხალი — ენტონი ბერჯესის 1962 წელს გამოცემული დისტოპიური რომანი. მოქმედება ხდება ახლო მომავლის ინგლისურ საზოგადოებაში, რომელიც ქმნის ახალგაზრდების ექსტრემისტული ძალადობის სუბკულტურას. თინეიჯერი პროტაგონისტრი, ალექსი მოგვითხრობს საკუთარი ძალადობრივი საქციელებისა და მისი გამოცდილების შესახებ სახელმწიფოს წარმომადგენლების მისი გამოსწორების მცდელობის შესახებ. წიგნი ნახევრად დაწერილია რუსულის გავლენის მქონე არგოზე, რომელსაც ჰქვია „ნადსატი“. ბერჯესის მიხედვით ის დაიწერა სამ კვირაში.

2005 წელს „მექანიკური ფორთოხალი“ შევიდა ჟურნალი „ “-ის 1923 წლის შემდეგ დაწერილ 100 საუკეთესო ინგლისურენოვანი რომანის სიაში, და ის დასახელდა „ “-ისა და მისი მკითხველების მიერ, როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო საუკუნის 100 რჩეული ინგლისურენოვანი რომანიდან. წიგნის ორიგინალი ხელნაწერი განთავსდა მაკმასტერის უნივერსიტეტის უილიამ რიდის სამმართველოს არქივისა და კვლევების კოლექციაში, ჰამილტონში (კანადა), მას შემდეგ რაც ინსტიტუტმა დოკუმენტები მოიპოვა 1971 წელს.

ანალიზი
გარემოებები
მექანიკური ფორთოხალი დაიწერა ქალაქ ჰოვში, მაშინ ერთ-ერთ ძველ საზღვაო ქალაქში. ინგლისი ამ პერიოდში მოიცვა არასრულწლოვანთა დანაშაულის შიშმა. ბერჯესი ამბობდა, რომ რომანის ინსპირაცია იყო მისი პირველი ცოლი ლინის ცემა  ამერიკელი მთვრალი მოსამსახურეების ბანდის მიერ, რომლებიც ინგლისში იყვნენ განლაგებულნი მეორე მსოფლიო ომის დროს. მოგვიანებით ქალმა ბავშვი მოიშორა. თავისუფალი ნების მის გამოძიებაში, წიგნის სამიზნე, როგორც ჩანს, არის ბიჰევიორიზმი, რომლის პიონერებიც იყვნენ ისეთი ფიგურები, როგორიცაა ფრედერიკ სკინერი.

სათაური
ბერჯესმა სათაურის წარმოშობის სამ გზას გვთავაზობს:
მან ბევრჯერ მოისმინა ფრაზა „ისეთი უცნაური, როგორც „მექნიკური ფორთოხალი“ („ “) ლონდონის პაბში 1945 წელს და გადაწყვიტა, რომ ეს იყო კონკური საკუთარი თავის გამოხატვა. მექანიკურ მარმელადში, ესეში, რომელიც 1972 წელს გამოქვეყნდა „-ში“, ის ამბობს, რომ ეს ფრაზა გაიგონა, რამდენიმეჯერ ამ შემთხვევის შემდეგ. ის ასევე განმარტავდა სათაურს უილიამ ევერსონის კითხვაზე პასუხში სატელევიზიო პროგრამის, „ - ის“ დროს 1972 წელს: „მოკლედ, სათაურს აქვს ძალიან განსხვავებული მნიშვნელობა, მაგრამ მხოლოდ კონკრეტული თაორბისთვის ლონდონელი კოკნეიებისა. ეს არის ფრაზა, რომელიც მე გავიგონე რამდენიმე წლის წინ და ძალიან შემიყვარდა, მინდოდა მისი გამოყენება წიგნის სათაურად. მაგრამ თვითონ ფრაზა მე არ შემიქმნია. ფრაზა „ისეთი უცნაური, როგორც მექანიკური ფორთოხალი“ არის კარგი ძველი აღმოსავლეთ ლონდონის ჟარგონი და ჩემი აზრით, მისი ახსნა არ არის საჭირო. ახლა, რა თქმა უნდა, მე ვალდებული ვიყავი მემეცა მისთვის დამატებითი მნიშვნელობა. მე მივუსადაგე დამატებითი განზომილება. მე განვიზრახე გაერთიანება ორგანულის, ცოცხალისა და ტკბილისა - სხვა სიტყვებით, რომ ვთქვათ, სიცოცხლე, ფორთოხალი - და მექანიკურის, ცივის, დისციპლინირებულისა. მე ისინი ერთად დავალაგე ამ სახის ოქსიმორონში, ამ მომჟავო-მოტკბილო სიტყვაში“. მიუხედავად ამისა, არანაირი სხვა ჩანაწერი ამ გამონათქვამისა იქნა გამოყენებული 1962 წლამდე.
მისი მეორე განმარტების მიხედვით, ეს იყო სიტყვებით თამაში მალაიზიური სიტყვა „“-დან, რაც კაცს ნიშნავს. რომანი არ შეიცავს არცერთ მალაიზიურ სიტყვასა ან კავშირს.
მექანიკური ფორთოხალის შემოქმოდების დასაყის ჩანაწერებში: პიესა მუსიკით, მან დაწერა, რომ სათაური იყო მეტაფორა „... ორგანული ერთუელისთვის,რომელიც სავსეა წვენით, სიტკბოებითა და სასიამოვნო სურნელით და გადაიქცა მექანიზმად“.
კირდასოვო

კირდასოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 833 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 24 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 73 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99%).
კრასნაია-ბაშკირია (აბზელილოვოს რაიონი)

კრასნაია-ბაშკირია — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 929 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 6 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (46%).
როსტოვის ტელეანძა

როსტოვის ტელეანძა — ტიპური სატელევიზიო და რადიო ანძა. მდებარეობს დონის როსტოვის რკინიგზის რაიონში ბარიკადების ქუჩაზე. ტელეანძა არის როსტოვის ყველაზე მაღალი ნაგებობა. მისი სიმაღლე შეადგენს 195 მეტრს. მისი მოქმედების ზონაში შედის როსტოვის აგლომერაცია 2,2 მლნ მოსახლეობით და მოიცავს ისეთ მსხვილ ქალაქებს როგორცაა ბატაისკი, აზოვი და აქსაი.

ისტორია
ტელემაუწყებლობის ეპოქა დონის როსტოვის ტერიტორიაზე 195 მეტრიანი ტელეანძის მშენებლობის შემდეგ დაიწყო. ანძა ააწყო მოსკოვის მეტალის კონსტრუქციების ინსტიტუტმა. მისი მშენებლობა მიმდინარეობდა ორი წელი და დასრულდა 1958 წლის 2 აპრილს. საცდელი ტელემაუწყებლობა დაიწყო უკვე მეორე დღეს 1958 წლის 30 აპრილიდან.

თანამედროვე მდგომარეობა
გისოსებიანი ფოლადის სტრუქტურა დგას ბეტონის ოთხ საყრდენზე. ტელეანძა მონაცვლეობით შეღებულია წითელი და თეთრი საღებავით. ღამე ანძის განათება ხდება ლაზერების გამოყენებით.

ჯერ კიდევ 2000-იან წლებში ჟურნალისტები წერდნენ, რომ ტელეანძას ესაჭიროება სასწრაფო რემონტი. მისი გადახრა სიმძიმის რერძიდან ხუთჯერ აღემატება ნორმას.

ალტერნატივები
1998 წელს დონის როსტოვის ქალაქთმშენებლობის საბჭომ მოიწონა როსტოველი სერგეი კივენკოს იდეა, რომელმაც შეიმუშავა ახალი სატელევიზიო ანძის პროექტი, რომელსაც უწოდა „პენტაშპილემი“. პენტაშპილის სიმაღლე 315 მეტრი უნდა ყოფილიყო. მშენებლობისათვის გამოიყო ადგილი ყოფილი აეროპორტის რაიონში. მთელი მშენებლობის საერთო ღირებულება შეფასდა 60-დან 90-მდე მილიონ დოლარად.
სამხრეთის მუჰაფაზა

სამხრეთის მუჰაფაზა — ლიბანის ერთ-ერთი მუჰაფაზა. ადმინისტრაციული ცენტრი — სიდონი. უმაღლესი ადგილია ზღვის დონიდან 1000 მ. ადგილობრივი მოსახლეობა რელიგიურად მრავალფეროვანია: შიიტები, სუნიტები, მართლმადიდებლები, მარონიტები და პროტესტანტები. ზამთარში უმეტესად თოვლიანი და წვიმიანია. ზამთრის საშუალო ტემპერატურა 4°. ზაფხული ძირითადად ნოტიოა. ზაფხულის საშუალო ტემპერატურაა 30°. მუჰაფაზის მთავარი ქალაქებია სიდონი, ტვიროსი და იეზინი.

რაიონები
რელიგიური შემადგენლობა
შიიტები - 50%.
სუნიტები - 40%.
ქრისტიანები - 10%.
პალას-ოტელი (დონის როსტოვი)

პალას-ოტელი — ძველი ხუთსართულიანი სახლი დონის როსტოვში. საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი.

მისამართი: დონის როსტოვი, ბუდიონოვსკის პროსპექტი, სახლი 43/53.

ისტორია
დონის როსტოვში ბუდიონოვსკის გამზირისა და უშკინის ქუჩის გადაკვეთაზე სამსართულიანი სახლი ააგეს 1880-იან წლებში კუშნარიოვის თამბაქოს ფაბრიკისთვის. 1914 წელს „კუშნარიოვის ამხანაგობა“ ასლანიდების თამბაქოს ფაბრიკასთან ერთად შეუერთდნენ ასმოლოვის თამბაქოს ფაბრიკას, რომელიც მდებარეობდა ყაზანის (ამჟამად გაზეთის) შესახვევში. 1914-1915 წლებში გადააკეთეს ამპირის არქიტექტურულ სტილში არქიტექტორ არუთიუნ ზაკიევის პროექტის მიხედვით.

შენობის გადაკეთების შემდეგ მასში სასტუმრო გაიხსნა. სასტუმროში იყო 70 ორ და სამ ადგილიანი ნომრები, დიდი სასადილო დარბაზი. დარბაზის ცენტრში შადრევნით. სასადილოს დარბაზის შესასვლელთან კედელში ჩაყოლებული იყო დიდი აკვარიუმი თევზებით, რომელიც ასევე შედიოდა რესტორნის მენიუში. აკვარიუმის ფართობი იყო 8 კვ. კმ.

1914 წელს ფეშენებელურ სასტუმრო პალას-ოტელში შეცერდა იმპერატორი ნიკოლოზ ოჯახთან და ტახტის მემკვიდრესთან ერთად.

1918 წლის 23 მარტიდან 4 მაისამდე პალას-ოტელში განთავსებული იყო დონის საბჭოთა რესპუბლიკის მთავრობა. 1918 წლის მაისში თეთრების მიერ დონის როსტოვის დაკავების შემდეგ შენობაში კვლავ სასტუმრო გაიხსნა. 1919 წლის 13 ივნისს სასტუმროს ვესტიბიულში მოკლეს ყუბანის რადას ხელმძღვანელი ნიკოლაი რაიბოვოლი.

1920 წელს შენობაში განათავსეს პირველი ცხეონასანი არმიის შტაბი. მოგვიანებით კი, ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქი.

თანამედროვე ეტაპზე შენობა გადაკეთებულია. დააშენეს ორი სართული დაგანათავსეს ფედერალური სახელმწიფო დაწესებულება - რუსეთის ფედერაციის თავდაცვის სამინისტროს სამხრეთ რეგიონული დეპარტამენტის სამართლებრივი უზრუნველყოფა.
როსტოვის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი

როსტოვის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი — თოჯინების თეატრი დონის როსტოვში. დაარსებულია 1935 წელს.

თეატრის ისტორია
როსტოვის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი ერთ-ერთი უძველესია ქვეყანაში. მათი ისტორია იწყება თოჯინების თეატრის მსახიობებით, რომლებიც ბავშვებისთვის კონცერტებს მართავდნენ ჯერ კიდვ საუკუნის 20-იანი წლებისთვის. მათ რიგებში შედიოდნენ: მ. კუშარენკო, ნ. სმირნოვა, ა. დორა და სხვ. ისინი თამაშობდნენ ისე წარმატებულად, შთამაგონებლად და ტალანტურად, რომ აზოვ-შავი ზღვის მხარის კომკავშირმა გადაწყვიტა მათ ბაზაზე დაეარსებინათ თოჯინების თეატრი. პირველი მაყურებლები თეატრმა 1935 წელს მიიღო. მათ სპექტაკლებზე დადიოდა დონის როსტოვის სხვადასხვა თაობის წარმომადგენლები. უკვე დიდებს შვილები და შვილიშვილები დაჰყავდათ თავიანთი ბავშვობის თეატრში.

სხვადასხვა დროს თეატრს ხელმძღვანელობდნენ ცნობილი რეჟისორები: ბორის სახნოვსკი - კონსტანტინ სტანისლავსკის მოსწავლე და ლეონიდ სტელმახოვიჩი - ვსევოლოდ მეიერჰოლდის მოსწავლე.

35 წლის განმავლობაში თეატრის მხტვრული ხელმძღვანელი იყო ს. ობრაზცოვას მოსწავლე ვლადიმირ ბილკოვი.

თეატრის არსებობის პერიოდში დაიდგა ხუთი ათასზე მეტი სპექტაკლი.

თეატრის გამოსახლების ისტორია
თეატრის ამჟამინდელი შენობა ააშენეს1960-იანი წლების შუა ხანებში ყოფილი ბერძნული ეკლესიის ადგილზე. ახალი თეატრის შენობი აგება დაიწყეს ეკლესიის ფუნდამენტზე და ნაწილობრივ გამოიყენეს დანგრეული ეკლესიის შემორჩენილი კედელიც. თოჯინების თეატრის შენობიდან გამოსახლების იდეამ პირველად გაიჟღერა 2000-იანი წლების დასაწყისში. ამ იდესი დაბადება განაპირობა იმან, რომ თეატრი მდებარეობდა ყოფილი ეკლესიის ადგილზე.

2016 წლის დასაწყისში გუბერნატორის მოადგილემ ს. ბონდარევმა განაცხადა, რომ შენობა გადაეცემოდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას, ხოლო თეატრი არაუგვიანეს 2019 წლის 30 ოქტომბრისა უნდა გადავიდეს წითელარმიელთა ქუჩაზე მდებარე შენობაში.
როსტოვის ზოოპარკი

როსტოვის ზოოპარკი — ერთ-ერთი უდიდესი ზოოპარკი რუსეთში. მდებარეობს დონის როსტოვში.

როსტოვის ზოოპარკი არის იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი სახეობების კონსერვაციის პროგრამის წევრი, ასევე -ის — განსაკუთრებული ცხოველების საერთაშორისო საინფორმაციო სისტემის წევრი. ზოოპარკის განსაკუთრებული ზონაა პარკის ტერიტორია, რომელიც პოპულარულია ქალაქის მოსახლეობას შორის და აქტიურად გამოიყენებენ დასვენებისათვის.

ისტორია
ზოოპარკი დაარსდა 1927 წლის ივნისში სემიონ ბუდიონის სახელობის სკოლის ცოცხალი კუთხის ბაზაზე. მის დაარსებაში დიდი წვლილი შეიტანეს სკოლის მოსწავლეებმა და მასწავლებლებმა (ამჟამად დონის როსტოვის სკოლა № 43, ბუდიონოვსკის პროსპექტი, 64).

1927 წლის 26 ივნისს სკოლის ტერიტორიაზე გაიხსნა ზოოლოგიური ბაღი მასობრივი დათვალიერებისათვის. 1929 წელს სკოლის კოლექცია გადაიტანეს ქალაქის გარეუბანში სადაც გამოუყვეს გარკვეული ტერიტორია. ზოოპარკის პირველი დირექტორი გახდა ვლადიმირ კეგელი - სკოლის მასწავლებელი და ბუნების წრის დამაარსებელი.

1930 წელს ზოოპარკში შეიყვანეს ეგზოტიკური ცხოველები: სპილო, ლომი, ვეფხვი, პუმა, ლეოპარდი, ნიანგი, ზღვის ლომი, პითონი, მაიმუნები, თუთიყუშები, ლამები, სირაქლემა. ისინი ჩამოართვეს კერძო ზოოპარკის მფლობელს ანატოლი ფილატოვს საგადასახადო დავალიანების გამო.

1935 წელს ზოოპარკმა მიიღო სირაქლემა ემუს ბარტყი. 2009 წლის 5 სექტემბერს როსტოვის ზოოპარკმა მიიღო 4 სპილო ბერლინის ზოოპარკიდან. 20 წლის მანძილზე ზოოპარკში არ ჰყოლიათ სპილო. სწორედ ამიტომ იგი გადაცვალეს თეთრ დათვში, მაგრამ ეს ისტორია აქ არ დასრულებულა. 2010 წელს ზოოპარკში მოულოდნელად დაიბადა დედალი სპლიყვი, როგორც ჩანს გადმოცემის მომენტში დედა სპილო უკვე მაკედ იყო.

კოლექცია
ზოოპარკი ერთ-ერთი უდიდესია რუსეთის ტერიტორიაზე, იგი მოიცავს 5 000 ცხოველს, 400 სახეობას, რომელთაგანაც 105 შეტანილია საერთაშორისო წითელ წიგნში, 33 - რუსეთის წითელ წიგნში, ხოლო 132 გადაშენების პირას მყოფ სახეობათა სიაში.

ზოოპარკში ასევე არის აკვარიუმის სექცია სადაც ცხოვრობს თევზების მრავალი სახეობა დაწყებული დონის თევზებიდან დასრულებული სამხრეთ ამერიკის იშვიათი თევზებით. ტერარიუმში არის ნიანგი სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიიდან, კუები, გველები შუა აზიიდან, აფრიკიდან, ამერიკიდან და ასევე სხვადასხვა ეგზოტიკურ ქვეწარმავლები.
ბენდელა

ბენდელა, ანუ რაინდი მინდორზე, რაინდი ბრძოლის ველზე — მიხო მოსულიშვილის ბიოგრაფიული რომანი ვახტანგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენის კავალერის, ფეხბურთელ ზაზა ბენდელიანის ცხოვრებაზე.

ეპიგრაფი
რომანს ეპიგრაფად უძღვის ნობელის პრემიის ლაურეატის, სალვატორე კვაზიმოდოს ლექსი, თარგმნილი ტარიელ ჭანტურიას მიერ:

.

შინაარსი
„ბენდელა, ანუ რაინდი მინდორზე, რაინდი ბრძოლის ველზე“ არის დოკუმენტური რომანი ვახტაგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენის კავალერზე, დიდებულ ფეხბურთელზე, ზაზა ჯუმბერის ძე ბენდელიანზე, რომლის შესახებ ოჯახის წევრების, ნათესავ-მეგობრების, მასწავლებლების, მწვრთნელების, ფეხბურთელების მონათხრობი ჩაიწერა, ამასთან უკვე გაყვითლებული გაზეთებიდან თუ ძველი წიგნებიდან სათანადო ცნობები შეკრიბა და ეს ყველაფერი ერთ დარდიან, მაგრამ მაინც მხნეობით აღსავსე წიგნად წარმოგვიდგინა მიხო მოსულიშვილმა.

წიგნში შესული წერილების, ნარკვევების, მოგონებების, ეტიუდების ავტორები არიან: სპორტის დამსახურებული ოსტატი გაიოზ ჯეჯელავა, მსოფლიოს მრავალგზის ჩემპიონი ჭადრაკში ნონა გაფრინდაშვილი, საქართველოს ოლიმპიური კომიტეტის თავმჯდომარე ჯანო ბაგრატიონი, აწ განსვენებული დიდი ფეხბურთელები: მიხეილ მესხი, დავით ყიფიანი, კახი ასათიანი; გამოჩენილი ფეხბურთელები: ალექსანდრე ჩივაძე, გივი ნოდია, ოთარ გაბელია, რევაზ ძოძუაშვილი, გიორგი სიჭინავა, ბორის სიჭინავა; დიდი მომღერალი, თბილისის "დინამოს" ყოფილი ფეხბურთელი ზურაბ სოტკილავა; ოლიმპიური ჩემპიონი ფეხბურთში გელა კეტაშვილი; საქართველოს სახალხო არტისტი კოტე მახარაძე; მწერლები: კონსტანტინე გამსახურდია, ჭაბუა ამირეჯიბი, ჯემალ ქირია, ჯუმბერ თითმერია, თემურ აბულაშვილი, ზაურ კალანდია, გურამ ოდიშარია; სახელგანთქმული მთამსვლელი გია თორთლაძე, რომელიც ბენდელასთან ერთად იბრძოდა აფხაზეთში; გამოჩენილი კომპოზიტორი ვაჟა აზარაშვილი, რომელმაც შეჰქმნა დიდებული ორატორია, "ბენდელა"; თავდაცვის მინისტრი, გენერალი დავით თევზაძე; გენერლები: გიორგი ყარყარაშვილი, კობა კობალაძე, თამაზ მენაბდე და სხვა მრავალი.

მთელ წიგნს თავიდან ბოლომდე გასდევს „ბენდელას“ მამის, ჯუმბერ ბენდელიანის ჟრუანტელის მომგვრელი მოგონებები, ფიქრები, მონოლოგები საკუთარ თავთან, თავის მეუღლესთან, შვილებთან, და, რასაკვირველია, ჩვენთან - მკითხველთან.

ჰიმნი
წიგნის ავტორმა მინიფეხბურთის ყოველწლიური, ტრადიციული ტურნირისათვის „ბენდელას თასი“ დაწერა ჰიმნი, რომელიც ეძღვნება აფხაზეთის ომის გმირს, ვახტანგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენოსანს, ოთხგზის საბჭოთა კავშირის ჩემპიონს ფეხბურთში, ზაზა ბენდელიანს.

.

ამ ლექსის მიხედვით კომპოზიტორმა ვაჟა აზარაშვილმა დაწერა სიმღერა „ბენდელა“, რომელიც პირველად შეასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ანსამბლმა „უნივერსიტეტმა“ რობერტ გოგოლაშვილის ხელმძღვანელობით. ამ ჰიმნის პრემიერა პრემიერა შედგა 2001 წლის 18 დეკემბერს, 22.00 საათზე, საქართველოს ტელევიზიის პირველ არხზე, გადაცემაში „ჩვენი ფეხბურთი“ (წამყვანი არმაზ მეტრეველი). ეს ჰიმნი შედის ვაჟა აზარაშვილის სი-დი ალბომში.

შეფასება
მწერალმა და კრიტიკოსმა ჯუმბერ თითმერიამ ასე შეაფასა წიგნი:

.

რომანის გამოცემები
2003 წ. — გამომცემლობა „საარი“
პალმეირაისი

პალმეირაისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 85 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 264 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,17 კმ²-ზე. ფართობი 1 499 182 კმ²-ია.
პასაჟენ-ფრანკა-დუ-პიაუი

პასაჟენ-ფრანკა-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 181 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 135 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,54 კმ²-ზე. ფართობი 820 280 კმ²-ია.
რეჟენერასანი (პიაუი)

რეჟენერასანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 164 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 133 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,03 კმ²-ზე. ფართობი 1 251 035 კმ²-ია.
სანტუ-ანტონიუ-დუს-მილაგრისი

სანტუ-ანტონიუ-დუს-მილაგრისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 240 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 059 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 62,12 კმ²-ზე. ფართობი 33 147 კმ²-ია.
სან-გონსალუ-დუ-პიაუი

სან-გონსალუ-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 270 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 837 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31,65 კმ²-ზე. ფართობი 150 215 კმ²-ია.
სან-პედრუ-დუ-პიაუი

სან-პედრუ-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 264 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 639 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,32 კმ²-ზე. ფართობი 518 288 კმ²-ია.
ალტუსი (პიაუი)

ალტუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 187 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 47 453 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 40,54 კმ²-ზე. ფართობი 957 655 კმ²-ია.
ბენედიტინუსი (პიაუი)

ბენედიტინუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 150 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 929 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,57 კმ²-ზე. ფართობი 788 584 კმ²-ია.
კოივარასი

კოივარასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 198 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 117 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 78,5 კმ²-ზე. ფართობი 485 496 კმ²-ია.
კურალინიუსი

კურალინიუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 126 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 413 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,09 კმ²-ზე. ფართობი 345 848 კმ²-ია.
დემერვალ-ლობანი

დემერვალ-ლობანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 112 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 352 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 61,24 კმ²-ზე. ფართობი 216 807 კმ²-ია.
ჟოზე-დი-ფრეიტასი

ჟოზე-დი-ფრეიტასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 138 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 42 559 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,11 კმ²-ზე. ფართობი 1 538 176 კმ²-ია.
როსტოვის იპოდრომი

როსტოვის იპოდრომი — იპოდრომი დონის როსტოვში, ერთ-ერთი უძველესი იპოდრომი სამხრეთ რუსეთში.

ისტორია
როსტოვის იპოდრომი თავის ისტორიას იწყებს საუკუნიდან.

რევოლუციამდე დონის სამხედრო ოლქში სწრაფი ტემპით ვითარდებოდა ცხენოსნობა, რომლითაც დაკავებულები იყვნენ, როგორც ადგილობრივი კაზაკები, ისევე ადგილობრივი მეწარმეები. ამ უკანასკნელებს სახელმწიფო ასევე სუფსიდირებას აძლევდა. 1880 წლისათვის დონის რეგიონში 89-მდე ცხენთსაშენი მდებარეობდა. ამავე პერიოდში ცხენოსანთა საზოგადოებები დაარსდა ნოვოჩერკასკში და დონის ნახიჩევანში. დოღი საკმაოდ პოპულარული გახდა ადგილობრივ მოსახლეობაში.

1890-იანი წლების პირველ ნახევარში საგუბერნიო ხელისუფლებამ ბალაბანოვოს ხეივანში გამოყო მიწის ნაკვეთი იპოდრომისათვის. როსტოვ-ნახიცევანის ცხენოსანთა საზოგადოების ძლიერების გამო მოედანი მალევე აღიჭურვა: აშენდა ორსართულიანი შენობა საზოგადოების საჭიროებებისათვის, ტრიბუნა, რამდენიმე თავლა, მოედანს შემოარტყეს მესერი. პირველი დოღი გაიმართა უკვე 1894 წელს. იპოდრომი პროფესიონალი ცხენოსნებისა და მოყვარულებისათვის გახდა ცხენების გამოცდის ადგილი. მათი უდიდესი ნაწილი დონის როსტოვში ჩამოდიოდა სხვადასხვა ადგილებიდან.

1925 წელს სარბენი ბილიკი გაზარდეს 1968 მეტრამდე. 1980-იან წლებში მოხდა იპოდრომის რეკონსტრუქცია. გაფართოვდა მაყურებელთა ადგილები. ააგეს რამდენიმე საჯინიბო.

თანამედროვე მდგომარეობა
პრივატიზაციის შემდეგ იპოდრომი ხელახლა მოაწყეს. ამჟამად მის შემადგენლობაშია 14 საჯინიბო, მათ შორის ორი ორსართულიანი. ტერიტორიას უჭირავს 28 ჰა. აქვს ორი სარბენი ბილიკი - საწვრთნელი და საპრიზო. დოღი იმართება ყოველ კვირას.
როსტოვის კომერციული ვაჟთა სასწავლებელი

როსტოვის კომერციული ვაჟთა სასწავლებელი — დონის როსტოვის ერთ-ერთი სასწავლებელი ოქტომბრის რევოლუციამდე.

ისტორია
1890-იანი წლების დასაწყისიდან დონის როსტოვში იმართებოდა დისკუსია ეკონომიკური პროფილის სასწავლებლის დაარსების შესახებ. 1891 წელს შეიქმნა ქალაქის კომერციული სასწავლებლის გახსნის პროექტი, რომელიც არ განხორციელებულა. მხოლოდ ათი წლის შემდეგ ვაჭართა საზოგადოების სახსრებით გაიხსნა როსტოვის კომერციული ვაჟთა სასწავლებელი, რომლის დირექტორიც გახდა ხარკოვის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული პეტრე ვერხოვსკი. 1902-1904 წლებში ვაჭართა ქველმოქმედებითა და სახსრებით ააგეს კომერციული ვაჟთა სასწავლებლის სამსართულიანი შენობა ნიკოლსკის (ამჟამად სოციალისტური) ქუჩისა და ბოგატიანოვის აღმართის გადაკვეთაზე. 1907 წელს გაიხსნა ქალთა ცალკე კომერციული სასწავლებელი და კომერციული განათლების საღამოს კურსები. როსტოვის კომერციული სკოლა აღჭურვილი იყო თანადროული ტექნიკით, ბიბლიოთეკით და სააქტო დარბაზით. იქვე იყოწმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის კარის ეკლესია.

ამ შენობებთანაა დაკავშირებული დონის როსტოვის უმაღლესი ეკონომიკური განათლების შემდეგი ისტორია. 1918-1920 წლებში აქ განთავსებული იყო დონის კომერციული ინსტიტუტი. 1920-1922 წლებში დონის სახალხო მეურნეობის ინსტიტუტი. 1931 წლიდან აქ მოქმედებს როსტოვის ფინანსურ-ეკონომიკური ინსტიტუტი (ამჟამად - როსტოვის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი).

ამჟამად როსტოვის კომერციული ვაჟთა სასწავლებლის შენობაში მოქმედებს როსტოვის სახელმწიფო სამშენებლო უნივერსიტეტი, რომელიც 2016 წლის 15 აპრილს შეუერთდა დონის სახელმწიფო ტექნიკურ უნივერსიტეტს. აღნიშნული შენობა არის რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ნომრით 6100040000.
ალექსეი შეინის ძეგლი

ალექსეი შეინის ძეგლი — რუსი სახელმწიფო მოღვაწის, გენერლის, ბოიარინის (1695 წლიდან) და პირველი რუსი გენერალისიმუსის (1696) — ალექსეი შეინისადმი მიძღვნილი მონუმენტი. მდებარეობს როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვში, რუსეთი.

ალექსეი შეინი მონაწილეობდა 1687-1689 წლების ყირიმის ლაშქრობებში და პეტრე დიდის ბრძანებით, ჩაახშო სტრელეცის აჯანყება. აზოვის მეთაურის თანამდებობაზე ყოფნის განმავლობაში მოგებული ბრძოლებისთვის, მას უმაღლესი სამხედრო წოდება მიენიჭა.

მონუმენტი გაიხსნა 2009 წლის 12 ივნისს. პროექტის ავტორები იყვნენ რუსეთის დამსახურებული მხატვარი მ. ლუშნიკოვი და რუსეთის მხატვართა კავშირი წევრ-კორესპონდენტი ვ. პ. მოკროუსოვი.

მისამართი: აზოვის ისტორიული ცენტრი, მოსკოვის ქუჩა, № 23

აღწერა
ალექსეი შეინის, პირველი რუსი გენერალისიმუსის, ბრინჯაოს ძეგლი, აზოვის ისტორიულ ცენტრში, კვარცხლბეკზე აღიმართა. გენერალს, ერთ ხელში ხმალი აქვს მოთავსებული, ხოლო ფეხით — ციხესიმაგრის ქვას ეყრდნობა. მონუმენტის სიმაღლე კვარცხლბეკთან ერთად, დაახლოებით, 5 მეტრია. სკულპტურაზე გამოსახულია წარწერა:

პეტრე დიდის ძეგლთან, აზოვის ციხესიმაგრესთან და ადგილობრივ ისტორიულ მუზეუმთან ერთად, შეინის მონუმენტი რუსეთისა და აზოვის ისტორიისადმი მიძღვნილ არქიტექტურულ კომპლექსს ქმნის.

ისტორია
1695-1696 წლებში პეტრე დიდმა წამოიწყო აზოვის ლაშქრობები ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. 1696 წლის ლაშქრობაში რუსეთის არმიას სარდლობდა ა. შეინი. ბრძოლების შედეგად რუსეთის არმიას ჩაბარდა აზოვის ციხესიმაგრე. მეორე ლაშქრობაში მიღწეული წარმატების გამო ალექსეი შეინს მიანიჭეს გენერალისიმუსის უმაღლესი სამხედრო წოდება. აზოვის არება იყო რუსეთის იმპერიის ერთ-ერთი პირველი წარმატებით დასრულებული სამხედრო მოქმედება საუკუნეში ოსმალეთთან ბრძოლის პერიოდში.
სტამბოლის ქართული კათოლიკური ეკლესია

სტამბოლის ღვთისმშობლის ქართული კათოლიკური ეკლესია — ლურდის ღვთისმშობლის სახელობის ქართულ-კათოლიკური ტაძარი სტამბოლში, შიშლის რაიონის, ფერიქოის უბანში; ბომონთის კვარტალში.

მოქმედია დღეისთვისაც. ერთ-ერთია მცირეოდენ ქართულ კათოლიკურ ეკლესიათაგან. აგებულია 1861 წელს, ქართველი კათოლიკე აბატისა და ეპისკოპოსის, პეტრე ხარისჭირაშვილის თაოსნობით. ფერიქოიშივე დააარსა მანვე დედათა და მამათა მონასტრები. შემდგომში, სტამბოლში მცხოვრებ ქართველ კათოლიკეთა რიცხვის შემცირების გამო, მრევლში მოიმატა თურქ და სომეხ კათოლიკეთა წილმა. ჯერ კიდევ 1950-იან წლებში ქალაქში 10 000-მდე მარტო კათოლიკე ქართველი ცხოვრობდა. ადნან მენდერესის პრემიერობისას, 1955 წლის სტამბოლის დარბევის შემდეგ ბევრმა აქაურმა ქართველმა დატოვა ქალაქი. დღესდღეობით სტამბოლის ქართულ-კათოლიკური თემი 200-დან 250-მდე კაცისაგან-ღა შედგება.