iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბინი ფელდშტეინი

ელიზაბეტ გრირი "ბინი" ფელდშტეინი (; დაიბადა 24 ივნისს, 1993 წელს, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. მან პირველად მოიპოვა აღიარება კომედიურ ფილმში "მეზობლები 2"(2016), კომედიურ-დრამატული ფილმში "ლედი ჩიტი" (2017) და კომედიურ ფილმში "" (2019). მან მოიპოვა ნომინაცია ოქროს გლობუსის დაჯილდოებაზე საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის - ფილმი კომედია ან მიუზიკლი. ფელდშტეინი ასევე გამოჩნდა ბროდვეის მიუზიკლში „გამარჯობა, დოლი! (2017–2018) და საშინელებათა-კომედიური სერიალში "რა ვქნათ ჩრდილებში" (2019).

ადრეული ცხოვრება
ფელდშტეინი ლოს-ანჯელესში დაიბადა, შარონ ლინის - კოსტუმების დიზაინერისა და მოდის სტილისტის და რიჩარდ ფელდშტეინის ოჯახში, რიჩარდი '- ის ტურ-ბუღალტერი იყო. ფელდშტეინი ებრაელია. ის ყველაზე უმცროსია მისი დედმამიშვილებიდან; მისი ძმა არის მსახიობი ჯონა ჰილი; მისი უფროსი ძმა, 5-ის მენეჯერი ჯორდან ფელდშტეინი (1977–2017), ის მოულოდნელად გარდაიცვალა თრომბისგან 40 წლის ასაკში. მისმა ძიძამ ფელდშტეინს მეტსახელად "ბინი" დაარქვა, როდესაც ის ჩვილი იყო, მას შემდეგ კი სულ ბინის ეძახდნენ. იგი დადიოდა ჰარვარდ-ვესტლეიკის სკოლაში ლოს-ანჯელესში და - ში, ნიუ-იორკის თეატრის ბანაკში. ის და კინომსახიობი ბენ პლეტი საუკეთესო მეგობრები იყვნენ საშუალო სკოლადან. მან დაამთავრა ვესლეიანის უნივერსიტეტი 2015 წელს სოციოლოგიის განხრით.

კარიერა
ფელდშტეინის დებიუტი 2002 წელს შედგა, როცა მონაწილეობა მიიღო კომედიურ სერიალში ჩემი ცოლი და ბავშვები. 2012 წელს მან ითამაშა მეგანის როლი მუსიკალური ტელევიზიის შოუში, მედისონ ჰაიში. 2015 წელს ფელდსტეინი სტუმრად გამოჩნდა - ის კომედიურ სერიალში ნარინჯისფერი ახალი მესამე შავის მესამე სეზონში. იმავე წელს მან ითამაშა ანას როლი კომედიურ ფილმში "გულშემატკივართა გოგონა". ფელდშტეინმა აღიარება უფრო მნიშვნელოვანი როლით მოიპოვა კომედიურ ფილმში „მეზობლები 2: სორტის აღზევება“, სეთ როგენისა და ზაკ ეფრონის გვერდით. ფილმი გამოვიდა 2016 წლის 20 მაისს. ფელდსტეინმა ასევე შეასრულა ლიდია ჰარისის როლი - ს სერიალ - ში, მან ასევე მონაწილეობა მიიღო - ის სიტკომში & . 2016 წლის 18 ოქტომბერს ცნობილი გახდა, რომ ფელდშტეინი ითამაშებს მინი ფეის 2017 წლის ბროდვეის ფილმში , ! მისმა შესრულებამ კრიტიკოსების პოზიტიური შეფასება დაიმსახურა. ფელდშტეინმა ითამაშა უიტნი კამინგსი კომედიურ ფილმში "ქალი ტვინი", რომლის პრემიერა შედგა კინოფესტივალზე 2017 წლის ივნისში. მან ასევე ითამაშა სირშა რონანის და - ის გვერდით, გრეტა გერვიგის "ლედი ჩიტში", რომელმაც მოიპოვა კრიტიკოსთა აღიარება 2017 წელს. ფილმმა მიიღო ნომინაცია ოსკარის საუკეთესო ფილმისთვის. მსახიობებთან ერთად, იგი ნომინირებული იყო კინომსახიობთა გილდიის პრემიაზე ფილმის მსახიობების შესანიშნავი შესრულებისთვის. 2019 წელს ფელდშტეინს განმეორებითი როლი შეასრულა, როგორც ჯენა, სატელევიზიო საშინელებათა კომედიური სერიალის . ასევე 2019 წელს მან ითამაშა ოლივია უაილდის სარეჟისორო დებიუტში, საშუალო სკოლის კომედიაში . მისმა შესრულებამ ფართო კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა და ნომინაცია მიიღო ოქროს გლობუსის პრემიაზე საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის - ფილმი კომედია ან მიუზიკლი. 2020 წელს, მან მიიღო მონაწილეობა გრეის სლოუნის მემორიალურ საავადმყოფოში, ახალ სტაჟიორად ტეს ანდერსონად, - ს სამედიცინო დრამატულ სერიალში გრეის ანატომია. ფელდშტეინმა განაცხადა, რომ მისი ოცნება იყო ბავშვობიდან ამ სერიალში გამოჩენა.

პირადი ცხოვრება
ფელდშტეინი გეია და ურთიერთობა აქვს ინგლისელ პროდიუსერთან ბონი ჩენს რობერტთან 2018 წლიდან
გივი ჩიღვინაძე

გივი ჩიღვინაძე (დ. 1960, მოხვა, საჩხერის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მწერალი.

დაიბადა 1960 წელს საჩხერის რაიონის სოფელ მოხვაში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. შემდეგ მუშაობდა გამომცემლობა „ნაკადულში“, იყო „სალიტერეტურო გაზეთის“ პასუხისმგებელი მდივანი, გაზეთ „შარავანდის“ პასუხისმგებელი რედაქტორი, გაზეთ „რაეოს“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე და გამომცემლობა „საუნჯის“ რედაქტორი.

მისი ლექსები, მოთხრობები და საბავშვო ნაწარმოებები იბეჭდება ქართულ საბავშვო ჟურნალ-გაზეთებში. არის ლიტერატურულ კონკურს „პენ-მარათონის“ ოთხგზის ფინალისტი და პრიზიორი, ლიტერატურულ კონკურს „ლექსების გამოფენის“ სამგზის ფინალისტი, წმინდა ნინოს სახელობის ფესტივალის ორგზის გამარჯვებული, გოდერძი ჩოხელის სახელობის ლიტერატურულ კონკურს „ერთგულების“ სპეციალური პრიზის მფლობელი, ლიტერატურულ კონკურს „ემიგრანტის წერილის“ გამარჯვებული, ლიტერატურულ კონკურს „თუთას“ ფინალისტი, საბავშვო ლექსების კონკურს „ბუკნაჭოს“ გამარჯვებული, იაკობ გოგებაშვილის პრემიის ლაურეატი.

გამოცემული აქვს თორმეტი წიგნი: მოთხრობებისა და ლექსების კრებულები, საბავშვო წიგნები და ისტორიული გამოკვლევები.
ანტონ ლორთქიფანიძე

ანტონ ლორთქიფანიძე (დ. 1847, ქუთაისის მაზრა - გ. 1894) — ქართველი იურისტი, საზოგადო მოღვაწე, ქუთაისის საჯარო ბიბლიოთეკის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწის, დიმიტრი ყიფიანის სიძე.

ბიოგრაფია
ანტონ ლორთქიფანიძე დაიბადა 1847 წელს, ქუთაისის მაზრაში. დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია და სწავლა გააგრძელა ოდესის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც დაასრულა 1872 წელს. ქუთაისში დაბრუნებულმა დაიწყო ბრძოლა ქართული თეატრის აღორძინებისათვის. მეუღლესთან, ელენე ყიფიანთან ერთად აქტიურად მონაწილეობდა ქუთაისის სათავადაზნაურო სკოლის ღარიბ მოსწავლეთა კომიტეტის საქმიანობაში, მატერიალურად არაერთხელ დახმარებია კერძო გიმნაზიის ღარიბ მოსწავლეებს; იყო ქუთაისის საბჭოს ხმოსანი დეპუტატი და ქალაქის თავის მოადგილე. საკუთარი ბიბლიოთეკის ფონდი უანგაროდ გადასცა ქალაქის გამგეობას, რითაც საფუძველი ჩაეყარა ქუთაისის საჯარო ბიბლიოთეკის შექმნას.
ჟაკ რივეტი

ჟაკ პიერ ლუის რივეტი (; დ. 1 მარტი, 1928, რუანი, საფრანგეთი — გ. 29 იანვარი, 2016, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი კინორეჟისორი და კინოკრიტიკოსი. ფრანგული ახალი ტალღის წევრი. რივეტმა თავისი კარიერის განმავლობაში გადაიღო ოცდაცხრა ფილმი, მათ შორის არის „კოლინი და ჯული სათევზაოდ მიდიან“ (1974) და „მშვენიერი ონავარი“ (1991).

1980-იანებში მან საქმიანი ურთიერთობა წამოიწყო პროდუსერ მარტინ მარიგნაკთან, რომელიც შემდგომში რივეტის ყველა სრულმეტრაჟიანი ფილმის პროდუსერი გახდა. 2009 წელს გამოსული ფილმის, სახელწოდებით „პატარა მთის ირგვლივ“, შემდგომ, იგი პენსიაზე გავიდა და სამი წლის შემდეგ საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა, რომ რივეტი ალცჰაიმერით იყო ავად.

1960-იანების დასაწყისამდე იგი დაქორწინებული იყო ფოტოგრაფსა და სცენარისტ მარილუ პაროლინიზე.

კინო-კარიერა
სანამ რეჟისორი გახდებოდა, რივეტს მწერლისა და კინოკრიტიკოსის კარიერა ჰქონდა. 1950 წელს მან, ჟან-ლუკ გოდარმა, ფრანსუა ტრიუფომ და ერიკ რომერმა ერთად დააარსეს კინო-ჟურნალი . ჟურნალის წარუმატებლობის შემდეგ მათ გავლენიანი კინოჟურნალისთვის, „კაიერს დუ სინემასთვის“ დაიწყეს მუშაობა, რივეტი კი მალევე მისი მთავარი რედაქტორი გახდა. „კაიერს დუ სინემას“ მწერალთან, კლოდ შაბროლთან ერთად, იგი ფრანგული ახალი ტალღის შეუცვლელ წევრად იქცა. ამ მოძრაობაში დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ ფილმებში პირადი პოზიციების მკვეთრად დაფიქსირებასა და საავტორო კინოს.

რივეტმა მოკლემეტრაჟიანი ფილმების გადაღება 1950იან წლებში დაიწყო. 1961 წელს გამოუშვა სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმი „პარიზი ჩვენ გვეკუთვნის“ . 1966 წელს გამოუშვა „მონაზონი“, რომელმაც დიდი კომერციული წარმატება მოიპოვა, ხოლო საფრანგეთის მთავრობის მიერ გარკვეული დრო დაბლოკილი იყო ფილმში რომის კათოლიკური ეკლესიის მიმართ გამოხატული მკვეთრად ცინიკური დამოკიდებულების გამო. ფილმი დაფუძნებულია ფრანგი ფილოსოფოსისა და მწერლის, დენის დიდეროს წიგნზე. იგი ჰყვება ახალგაზრდა ქალის ისტორიას, რომელსაც ოჯახური პრობლემების გამო აიძულებენ, მონაზონი გახდეს.

რივეტის ყველაზე აღიარებული ფილმი არის „მშვენიერი ონავარი“ (1991), რომელიც კანის კინოფესტივალზე ოქროს პალმის რტოზე იყო ნომინირებული. რივეტს ჟიურის გრან პრი გადაეცა.

გარდაცვალება
რივეტი 2016 წლის 29 იანვარს პარიზში, საკუთარ სახლში, ალცჰაიმერის დაავადების გართულებებით გარდაიცვალა.

ფილმოგრაფია
დისჟეის ნამოსახლარი

დისჟეის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს აღმოსავლეთით, 4-5 კილომეტრის მოშრებით, დისჟეის მთაზე. გამოკვლეული თიხის ჭურჭლის მიხედვით თარიღდება ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევრით.

ძეგლი დააზიანა აქვე განლაგებულმა სამხედრო ნაწილმა, რომელმაც ძეგლის თავდაცვითი თხრილი გაჭრა და მთის ძირიდან თხემამადე სამანქანო გზა გაიყვანა.

ძეგლი 1980 წელს დაზვერა კახეთის არქეოლოგიურიმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით.

აქ მოგროვებული კერამიკისათვის დამახასიათებელია: ქვიშანარევი, მტკიცე კეცი, ლეგა გამოწვა, მოგლუვებული, თუმცა მაინც უხეში ხაოიანი ზედაპირი. ორი ფრანგმენტი დანარჩენებისაგან გამოირჩევა კარგად გაპრიალებული შავი ზედაპირით, თეთრი, წმინდა, ჩანართებიანი კეცით და წაბლისფერი შიდაპირით. არის ისეთი ლეგა ჭურჭელიც, რომლის ზედაპირიც კონცენტრული, ამოღარული ხაზებითაა დაღარული, ხოლო მხარზე მოკლე, ირიბი ნაჭდევები შემოსდევს. შეგროვებულ მასალაში ასევე არის პირგადაშლილი ლანგრის ფრაგმენტიც, რომლის კეცი, მეორადი გამოწვის გამო ვარდისფერია.
დიფსიზის ნამოსახლარი

დიფსიზის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 7-8 კილომეტრის მოშორებით, დიფსიზისხევის მარჯვენა მხარეზე. განეკუთვნება ძვ. წ. - ათასწლეულებს.

ძეგლი 1981 წელს აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. სერი რომელზეც ნამოსახლარი მდებარეობს დოდოქრის გაგრძელებაა. მისი ჩრდილოეთ მხარე ვაკეა, სამხრეთი ფლატიანია, ხოლო აღმოსავლეთი საკმაოდ დამბრეც ფერდობებს წარმოადგენს. ნამოსახლარი ფლატის პირასაა. იგი ნახევარწრიულია, შემოსაზღუდულია ხელოვნური თხრილით. გამაგრებული ყოფილა ქვის ზღუდითაც, რაზეც მიანიშნებს ველის დონეზე შემორჩენილი ქვის წყობები. ნამოსახლარის ცენტრში შემაჩლებული ქვის გროვაა. დავდაცვითი ზღუდის შიგნით, შემაღლებულ, ცენტრალურ ნაწილს ნახევარწრიულად ორ სიმეტრიულ რიგად შემოუყვება პატარა სათავსები. სათავსები აღსაიშნავი სიზუსტითაა ზომებსა და განლაგებაში.

ნამოსახლარს ჩრდილოეთით და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით ესაზღვრება საკმაიდ დიდი დასახლება. იგი სწორკუთხაა და ირგვლივ ხელოვნური, 1.7 მეტრის სიმაღლის მიწაყრილი აკრავს.

ნამოსახლარებზე აღმოჩნდა კარგად განლექილი და ქვიშანარევი თიხისაგან დამზადებული, ლეგა ფერის კონცენტრული ან წიწვისებრი ამოღარული ორნამენტით შემკული თიხის ჭურჭელი, ხელსაფრქვავის ფრაგმენტები, თოხები და ობსიდიანის ზოგჯერ რეტუშირებული ანტაკაცები.
დოდორქის ნამოსახლარი

დოდორქის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოში, დოდორქის ქედის დასავლეთ ნაწილში. ძეგლი თარიღდება ძვ. წ. ათასწლეულით.

ძეგლი აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. ნამოსახლარი სამი მხრიდან დაცულია ბუნებრივი ფლატით. ჩრდილოეთ ფერდობი ძლიერ დამრეცია და აქ შესამჩნევია ხეოვნური მიწაყრილი.

ნამოსახლარზე მოპოვებული ჭურჭლის უმეტესობა განლუქული თიხისგანაა დამზადებული, გამოყვანილია ჩარხზე, გამომწვარია მონაცრისფროდ, შემკულია ტალღისებრ-ზიგზაგურად ამოღარული ხაზებით. მცირე რაოდენობითაა წვრილი, თეთრმინარევიანი, წმინდა თიხისაგან დამზადებულიმ ძირითადად შავად გამომწვარი ჭურჭელი.

ნამოსახლარის შუაგულში შუა საუკუნეების საგუშაგო კოშკია, ხოლო ჩრდილოეთით, დაბლობზე 100 მეტრის მოშრებით, შესამჩნევია ქვის ერთრიგად მოყოლებული წრეები და მცირე ზომის ქვის გროვები. სავარაუდოა რომ ეს იყო ნამოსახლრის სამაროვანი.
მრავალწყლის გორასამარხები

მრავალწყლის გორასამარხები — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოდან 8 კილომეტრის მოშრებით, მრავალწყლის ხეობაში, რუსთავისაკენ მიმავალ გზაზე. განეკუთხვნება ძვ. წ. ათასწლეულის პირველ ნახევარს.

ძეგლი 1984 წელს აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. ძეგლზე გამოვლინდა თორმეტი გორასამარხი.

გაითხარა მეთორმეტე სამარხი, დიამეტრი 12 მეტრი, ყრილის სიმაღლე 70 სანტიმეტრი. სამარხი ორმო დაფიქსირდა სამარხის ყრილის ქვეშ, ცენტრალურ ნაწილში. სამარხის ჩრდილოეთ ნაწილში აღმოჩნდა მიცვალებულის ძლიერ დაზიანებული ჩონჩხი, რომელიც დასვენებული იყო მარჯვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით ჩრდილოეთისაკენ. თავთან გამოჩნდა ცხვრის მთლიანი ჩონჩხი, ზედა და ქვედა კიდურებთან კი მსხვილფეხა საქონლის ძვლები. მიცვალებულის მენჯთან იდო ბრინჯაოს რაპირა, აქვე აღმოჩნდა ბრინჯაოს დანა. თავის ქალის სამხრეთით, დანახშირებულ ფენაზე გამოჩნდა სადა და მორთული ოქროს ფირფიტები და ვერცხლის ოთხი საკინძი. სამარხის ორმოს იატაკზე მიმოფანტული იყო ოქროს ფირფიტების პატარა მილაკები, წერტილოვანი ორნამენტებით შერთული ოქროს სფერული მძივები, ობსიდიანის ოთხი იხრისპირი და ბრინჯაოს საკიდები. სამარხის სამხრეთ კედელთან იყო სამი შავპრიალა დერგი. პირველი დერგი შემკულია წეტილოვანი და ისრისებრი ორნამენტებით. ასევე მსგავსადაა შემკული მეორე დერგიც, მესამე დერგი კი წვრილი, თეთრი მინარევების შემცველი თიხითაა ნაძერწი.

სამარხის ორმოს დასავლეთ კედლიდან 50 მეტრის სიმაღლეზე, აღმოჩნდა ქვის მოწითალო ჯამი.

ძეგლიდან მოპოვებული მასალა ნახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმსა და სიღნაღის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.
წიწიხიდნის ეკლესია

წიწიხიდნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მანავის ჩრდილოეთით, ნასოფლარ შავქედის მიდამოებში, წიწიხიდნად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება, სავარაუდოდ, გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

დანგრეულია. კედლების დიდი ნაწილი დაშლილია და მიწითაა დაფარული, რის გამოც ეკლესიის გეგმა სრულყოფილად არ ვლინდება. ეკლესიის შიგნით და კედლებზე ხეებია ამოსული.

ეკლესია დარბაზულია, საშუალო ზომის. ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. შესასვლელი სამრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით ოდნავ ბრტყელი აფსიდია, რომელსაც ჩრდილოეთ გვერდი და ჩრდილო-დასავლეთ კუთხე შემორჩა.

ეკლესიის დასავლეთით, ორმოციოდათიოდე მეტრის მანძილზე, შემორჩენილია გეგმით კვადრატული, შირიმის სუფთად დამუშავებული კვადრებით ნაგები შენობა, რომლის დანიშნულების შესახებ დაბეჯითებით რაიმეს თქმა, გათხრა-გასუფთავების გარეშე, რთულია.

შენობა ძლიერაა დაზიანებული. ოთხივე კედელი დაახლოებით 3,7 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ინტერიერი მოზრდილი ხვებითა და მცენარეულობითაა ჩანერგილი. ერთადერთი შესასვლელი შენობის სამხრეთიდან, კედლის შუაში აქვს. გარედან იგი გადახურული ყოფილა მოზრდილი არქიტრავით. შენობის გეგმა სიმეტრიულია. სტრუქტურულად იგი გაყოფილია სამხრეთ, აღმოსავლეთ და დასავლეთის მიმართულებით წაგრძელებულ ნაწილად, რომლებიც ბოლოებში ერთმანეთისგან ყრუ კედლებით არის გამიჯნული, შუაში კი ერთმანეთს ერთვის. შენობის გვერდითი ნაწილები ვიწროა, თანაბარი სიგანის. შუა ნაწილი კი მათზე თითქმის სამჯერ უფრო განიერია. შენობის ოთხივე კედლის ღერძზე განიერი, გარეთკენ შევიწროებული სარკმელია. ოთხივე სარკმლიდან მხოლოდ ქვედა ნაწილიღაა შემორჩენილი. ყველას შიგნითკენ მკვეთრად დახრილი რაფა აქვს.

თუ როგორ იყო შენობის ნაწილები გადახურული არ ჩანს.
პატარძეულის ღვთისმშობლის ეკლესია (XX საუკუნე)

პატარძეულის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის სასაფლაოზე. აგებულია საუკუნის 80-იან წლებში. ძელი აქ მდგარი, სავარაუდოდ გვიანდელი შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესიის გეგმის მიხედვი, თანაც ისე, რომ განახლებული ეკლესიის კედლებში ძველი ეკლესიის შემორჩენილი ნაწილებია ჩართული. თავდაპირველი ეკლესია როგორც ეს შემორჩენილი ნაწილებიდან ჩანს, ნაგები ყოფილა ქვიშაქვის მოზრდილი ზომის, სრულიად დაუმუშავებელი ქვებითა და კირის დუღაბით. განახლებული ნაწილები ნაგებია ქვიშაქვით, რიყის ქვით და ცემენტის ხსნარით.

შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით აფსიდია, რომელშიც განიერი, უსახური სარკმელია მოწყობილი. ასეთივე სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. აფსიდის გვერდებში თითო შეისრულთაღოვანი ნიშაა. ეკლესია გადახურულია რკინა-ბეტონის, ორკალთა სახურავით, რომელიც გარედან ღარისებრი კრამიტითაა დახურული.
პალდოს გორასამარხები

პალდოს გორასამარხები — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პალდოს სამხრეთით, 2,5 კილომეტრზე. 1971 წელს, დაზვერვითი სამუშაოები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის გარდაბნის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელები - თ. ბუგინიაშვილი და შ. დედაბრიშვილი). დადასტურდა ქვაყრილიანი სამარხები (დიამეტრი - 30 მეტრი, სიმაღლე 1,4 მეტრი).
მრავალწყლის ნამოსახლარი

მრავალწყლის ნამოსახლარი (ასევე ცნობილი როგორც ჯანგირის ნამოსახლარი) — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოში. მრავალწყლისხევის მარცხენა მხარეს, აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით ქედის თხემზე, ხევიდან 150-200 მეტრის სიმაღლეზე. განეკუთვნება ძვ. წ. ათასწლეულის დასასრულს და ძვ. წ. ათასწლეულს.

1960-იან წლებში ძეგლი გამოიკვლია კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის და თ. ბუგიაშვილის ხელმძღვანელობით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია, სამხრეთ და დასავლეთ კედლები ეროზიულია სადაც, ჩამორეცხილია კულტურული ფენა.

ნამოსახლარი გამართულია სამხრეთ-დასავლეთით ოდნავ წაგრძელებულ ფერდობზე. ძეგლის დასავლეთით და სამხრეთით შემოსდევს ფლატე. ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ მხარეები საკმაოდ დამრეცი ფერდობებია. თხემის გაგრძელებაზე, აღმოსავლეთ და და დასავლეთ ნაწილში, ყველაზე ვიწრო ადგილას, ყელი ხელოვნურადაა გაჭრილი, რომელიც ნამოსახლარს მიუვალს ხდის.

ნამოსახლარზე ზედაპირულად აკრეფილი თხის ჭურჭლის უმეტესობა მონაცრისფროდაა გამომწვარი. გვხვდება ლეგა და ოდნად მოყავისფროდ გამომწვარი ჭურჭლის ფრაგმენტებიც. თხელკეციანი ჭურჭლის დასამზადებლად თიხაში შეურევიათ ქვიშა. ყვოველი მათგანი ჩარხზეა გამოყვანილი და კარგადაა გამომწვარი. უმეტესობას გადმოკეცილი ან ლილვისებრი პირი აქვს. ასევე გვხვდება ბრტყელი ან გადაშლილპირიანი ჭურჭელიც. კარგად ჩანს ჭურჭლის შესამკობი რელიეფური ხაზები, რომლებშიც, თავის მხრივ დატანილია ირიბი ბეჭდები. კოლექციაში ყურდღებას იქცევს ქვიშანარევი თიხისაგან დამზადებული, ლეგად გამომწვარი სამი ქვევრის პირი.
პალდოს გორასამარხი

პალდოს გორასამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პალდოს ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე. ქვაყრილიანი გორასამარხი (დიამეტრი - 20 მეტრი, სიმაღლე - 1,2 მეტრი) 1971 წელს, დაზვერა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის გარდაბნის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). სამარხის ყრილის ზედაპირზე აიკრიფა ობსიდიანის უსახო ანატკეცები.
ნათლისმცემლისხევის ნამოსახლარი

ნათლისმცემლისხევის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოში, ნათლისმცემლისხევის მარჯვენა მხარეს, ნათლისმცემლისხევის სამონასტრო კომპლექსიდან ჩრდილო-დასავლეთით 1 კილომეტრზე, განივი ტაფობის თავზე არსებული სერის შუა ნაწილზე, განეკუთვნება ძვ. წ. და ათასწლეულების მიჯნას.

ძეგლი აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. ნამოსახლარს ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან შემოსდევს, 8-10 მეტრის სიგანის, უსწორმასწორო ზედაპირის მქონე მიწაყრილი. ნამოსახლარზე აიკრიფა მცირე რაოდენობის არქეოლოგიური მასალა, რომლებიც დაცულია ქალაქ სიღნაღის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.
პატარძეულის ციხე-კოშკი

პატარძეულის ციხე-კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის სამხრეთ განაპირას, ჯიღაურიაანთ უბანში. ღვთისმშობლის ეკლესიის გვერდით, სამიოდე მეტრზე. თარიღდება საუკუნით.

კოშკი ცილინდრულია. ნაგებია რიყის, წვრილი ქვითა და კირის დუღაბით. შემორჩენილი იყო 2,5-3 მეტრ სიმაღლეზე. 1990-იან წლებში, ამ ადგილას მამათა მონასტრის დაარსების დროს, იგი თვთნებურად აღადგინეს და ამჟამად მონასტრის საჭიროებისთვის გამოიყენება.
პალდოს სამაროვანი

პალდოს სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პალდოს მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე, ივრის კაშხალთან. განეკუთვნება და ათასწლეულების მიჯნას. არქეოლოგი ი. გრძელიშვილის ცნობით, კაშხლის მშენებლობის დროს დაუზიანებიათ ოთხკუთხა ორმოებში გამართული სამარხები, რომლებშიც ადამიანის ძვლები და ბრინჯაოს მახვილები აღმოჩნდა.
მანავის წმინდა გიორგის ეკლესია

მანავის წმინდა გიორგის ეკლესია, ოდიშის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მანავის ჩრდილოეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყეში. სავარაუდოდ, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ადგილობრივთა მონაცემებით ეკლესია აუგიათ სამეგრელოდან გადმოსულ სტეფანიებს და დღესაც მათ სალოცავად ითვლება.

ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდოა. ნაგებია ქვიშაქვის ლოდებით, რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ქაოსურია. გამოყენებულია აგურიც. დაზიანებულია. ჩამონგრეულია კამარა, გრძივი კედლების ზედა ნაწილები, ალაგ-ალაგ, მონგრეული აქვს.

შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა, საკურთხეევლის აღმოსავლეთ კედელში ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი, რომლის ქვემოთ, კედელზე, ოთხკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. მსგავსი, ოღონდ ოდნავ უფრო პატარა ნაგებობა საკურთხევლის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კუთხეშიც დგას.

ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში ვიწრო პილასტარია, დასავლეთ ნაწილში კი - მცირე ზომის, ოთხკუთხა ნიშა.
მარიამჯვრის ნაგებობა

მარიამჯვრის ნაგებობა — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მარიამჯვრის ჩრდილოეთით, წმინდა გიორგის ფერდად წოდებულ ადგილში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილი კედლები ნაგებია რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. ნაგებობის ჩრდილოეთით საწნახელია, ხოლო სამხრეთით რიყის ქვითა და კირის ხსნარით ამოშენებული ღრმა და ფართო სამეურნეო ორმო.
წითლობისგორის ნამოსახლარი და სამაროვანი

წითლობისგორის ნამოსახლარი და სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, წითლობის გორის დასავლეთ კალთაზე განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაო, ადრინდელ რკინის ხანას.

ნამოსახლარზე აიკრიფა თიხის ჭურჭლის, ბათქაშისა და საშენი ქვის ნატეხები. სამაროვანი ნამოსახლარის თანადროულია. რომელზეც წლების ნადგურდებოდა სამარხები.
მარიამჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია

მარიამჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მარიამჯვრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ორიოდე კილომეტრზე, ტყეში.

ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდო. 1988 წელს სოფელში მაცხოვრებელ მამისაშვილებს ნაეკლესიარზე თანამედროვე სტანდარტის აგურითა და ცემენტით აუგიათ სრულიად უსახური ნაგებობა, რომელშიც ძველი ეკლესიის კედლების შემორჩენილი ნაწილებია გამოყენებული.
ნინიკელაანთ საყდარი

ნინიკელაანთ საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის დასავლეთით ხუთიოდე კილომეტრზე დიდცხვირის ჭალაში. სასახლეებად წოდებულ ადგილზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (9‚1×5‚9 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით და კვადრატული აგურით . კედლები, ძირითადად, რიყის ქვითაა ამოყვანილი (აქა-იქ ლოდებიცაა ჩაყოლებული) კონსტრუქციის ნაწილები (კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები) და არქიტექტორული ელემენტები აგურისაა. გარდა ამისა, აგური კედლების წყობაშიცაა ნახმარი, რითაც როგორც შიგნიდან ისე გარედან ალაგალაბ თარაზულად გამავალი რიგებია გამოყვანილი. ისინი კედლებს, მეტწილად, მთელ სიგრძეზე არ გაუყვება.

ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: დაზიანების ხასიათიდან გამომდინარე. გარეთა კედლების საპირე წყობის დიდი ნაწილი, სავარაუდოდ, ხელოვნურადაა შემოძარცული და სამშენებლო მასალად არის გაზიდული: ჩამოშლილია სახურავის საფარი, განგრეულია სამხრეთ კედელი. დაბზარულია სახურავზე ხეებია ამოსული ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან და ჩრდილოეთილდან სახურავის საფარი. განგრეულია სამხრეთით კედელი, ალაგ-ალაგ კედლები დაბზარულია, სახურავზე ხეებია ამოსული.

ეკლესიას ორის შესასვლელი აქვს დასავლეთით და ჩრდილოეთიდან ჩრდილოეთის შესასვლელიდან მხოლოდ გარედან გადახურვა აკლია. შიგნიდან ის ხის ძელებით, თარაზულადაა გადახურული. არმ-ით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე გაჭრილია განიერი გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული სარკმელი იგი შიგნიდან კილიხებრი, ხოლო გარედან შეისრული თაღითაა, იგი ხის ზელებით, თარაზულადაა გადახურული.

აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რის ღერძზე გაჭრილია განიერი, გარეთკენ მკვეთრედ შევიწროვებული სარკმელი. იგი შიგნიდან კილიხებრი, ხოლო გარედან შეისრული თაღითაა გადახურული, რომელთა წვერები თითქმის ერთ დონეზეა. მსგავსი სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. ეს უკანასკნელი იმდენად მაღლაა ატანილი, რომ თითქმის კამარაზეა მიბჯენილი აფსიდის გვერდებში. ერთმანეთის პირდაპირ, თითო ოთკუთხა ნიშაა, ნიშები შედარებით დაბლაა განლაგებული, მათგან ჩრდილოეთისა იატაკის დონეზეა, სამხრეთისა კი იატაკიდან ორმოციოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზეა. კონქი წესიერი ფორმისაა. მისი თაღი რკალისებრი ფორმისაა და აფსიდის მხრებს პირდაპირ, იმპოსტებს გარეშე ეყრდნობა, მსგავსი ფორმისაა კამარაც. კონქის თაღის გარდა. იგი ეყრდნობა კიდევ ორ საბჯენ თაღს მათგან ერთ-ერთი დარბაზის შუაშია მეორე დას კედელთან ორივე თაღი გადაყვანილია შეკიდულ პილასტრებზე. მათი ძირი ქვიშაქვის ქვებითაა გამოყვანილი. ჩრდილოეთ პილასტრის ქვემოთ იატაკიდან სამოციოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზე, სწორკუთხა გეგმის მქონე, ბრტყლად გადახურული ნიშაა. ინტერიერი გაჯით ყოფილა შელესილი. გარედან, საკურთხევლის სარკმლის გასწვრივ ფრონტონის არეში აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილი აგურის გამოსახულებაა, რომელიც ორსაფეხურიან კვარცხლბეკს ეყრდნობა. საკუთრივ ჯვრის მკლავები ერთი აგურის სიგანისაა. ზედა და ქვედა მკლავებში აგური თარაზულადაა დაწყობილი, განივ მკლავებში კი — შვეულად. დასავლეთ ფასადზე, ფრონტონის წვერთან, აგური, რაც ლავგარდის ნაშთს უნდა წარმოადგენდეს.
პატარძეულის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია

პატარძეულის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის ჩრდილოეთით, ოთხიოდე კილომეტრზე, შემაღლებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, აგურითა და კირის ხსნარით. შიგნით კედლები შელესილია. ეკლესიას ეტყობა გვიანდელი შეკთების კვალი. შესასვლელი ეკლესიაში სამხრეთიდანაა. კარი გარედან მთლიანად აგურითაა გამოყვანილი და ნახევარწრიული თაღი ხურავს. აღმოსავლეთით მცირე სიღრმის არაწესიერი აფსიდია, რომლის ღერძზე სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს მცირე ზომის ნიშაა. კამარა სხმულია. აღმოსავლეთით იგი კონქის თაღს ეყრდნობა. ეკლესიის იატაკი აგურით იყო მოგებული.

ეკლესიის ფასადები შელესილი ყოფილა. აგურით არის ნაწყობი ლავგარდანიც. 1990-იან წლებში, სოფლის მოსახლეობას ეკლესია გაურემონტებია და იგი ღარისებრი აგურით გადაუხურავს.