პაკისტანური რუპია

პაკისტანის რუპია ( ნიშანი :₨; კოდი : ) — პაკისტანის ოფიციალური ვალუტა 1948 წლიდან.

მონეტები და ბანკნოტები გაიცემა და კონტროლდება ცენტრალური ბანკის, კერძოდ პაკისტანის სახელმწიფო ბანკის მიერ . დანაწევრებამდე მონეტებს და ბანკნოტებს აკონტროლებდა ბრიტანეთის ინდოეთის ცენტრალური ბანკი, კერძოდ ინდოეთის სარეზერვო ბანკი .

მას შემდეგ, რაც შეერთებულმა შტატებმა დოლარი შეაჩერა 1971 წელს, ქაღალდის ვალუტის ნებისმიერ ძვირფას ლითონად გადაკეთება, პაკისტანის რუპია, ფაქტობრივად, უზარმაზარი ფულია . ბრეტონ ვუდსის სისტემის დანგრევამდე, ვალუტა ფიქსირებული გაცვლითი კურსით შეადგენდა აშშ – ს დოლარს საერთაშორისო ვაჭრობისთვის და მას უმაგრებდა აშშ – ს ოქრო. ვალუტა მოთხოვნილებით გადაიქცა ოქროსთვის.

პაკისტანურ ინგლისურ ენაში, რუპიის დიდი ღირებულებები სხვადასხვა სახელწოდებებით გამოიხატება მაგ: ლახი (100,000); კრორა (10 მილიონი); არაბული (1 მილიარდი); ხარაბი (1000 მილიარდი).

ისტორია
სიტყვა რუპიია მომდინარეობს სანსკრიტული სიტყვიდან რუპია, რაც ნიშნავს ,,დადნობილ ვერცხლს, ვერცხლის მონეტას", ზედსართავი სახელი ნიშნავს ,,მოხერხებულს", უფრო სპეციფიკური მნიშვნელობით ,,ჭედური, შთამბეჭდავი". რუპაია გამოიყენებოდა შერ შაჰ სურის შემოღებული მონეტის აღნიშვნისთვის მისი მმართველობის პერიოდში ( ახ . წ . 1540 - 1545).

პაკისტანის რუპია მიმოქცევაში შევიდა პაკისტანში 1947 წელს ბრიტანული რაჯის დაშლის შემდეგ. თავდაპირველად, პაკისტანი იყენებდა ბრიტანეთის ინდოეთის მონეტებს და ბანკნოტებს, რომლებზეც უბრალოდ ,,პაკისტანი" იყო დაბეჭდილი. ახალი მონეტები და ბანკნოტები გამოიცა 1948 წელს. ინდური რუპიის მსგავსად, იგი თავდაპირველად დაყოფილი იყო 16 ანად, თითოეული 4 ფაისად ან 12 ფაიდ . 1961 წლის 1 იანვარს ვალუტა ათობიტ სისტემაზე გადავიდა, ხოლო რუპია დაყიყო 100 ფაისად, იმავე წელს მას სახელი გადაერქვა და პაისე (მრ. პაისა) დაერქვა. პაისას მონეტები 1994 წლიდან აღარ გამოიცემა.

მონეტები
1948 წელს, მიჭრა მონეტები რომლებიც იყო 1 პაისის, 1/2, 1 და 2 ანნას, 1/4, 1/2 და 1 რუპიის ღირებულების. 1961 წელს მოჭრა მონეტები, რომელთა ღირებულება იყო 1, 5 და 10 პაისა. 1963 წელს შემოიტანეს 10 და 25 პაისას ღირებულების მონეტები, შემდეგ წელს კი 2 პაისას ღირებულების. 1979 წელს ხელახლა შემოვიდა 1 რუპიის მონეტა, რასაც მოჰყვა 2 რუპიის მონეტის მოჭრა 1998 წელს და 5 რუპიის მონეტის 2002 წელს. 2 პაისას მონეტა ბოლოს მოჭრეს 1976 წელს, ხოლო 1 პაისას ღირებულების მონეტამ წარმოება შეწყვიტა 1979 წელს. 5, 10, 25 და 50 პაისას წარმოება კი - 1996 წელს შეწყდა. 2 რუპიის მონეტის ორი ვარიანტი არსებობს. 2007 წელს ერთი და ორი რუპიის ღირებულების მონეტების მასალა შეიცვალა და ალუმინი გახდა.

2013 წელს პაისას სახელწოდების მონეტები მიმოქცევიდან ამოიღეს და მინიმალური სავაჭრო მონეტა 1 რუპია გახდა.

2019 წელს პაკისტანის მთავრობამ შრი გრუ ნანაქ დევ ჯი-ს 550-ე დაბადების დღეს და პაკისტანის ქართარპურის ახალი გურდვარას გახსნის პატივსაცემად შემოიღო 50 რუპიის ღირებულების მონეტა.

ბანკნოტები
1948 წლის 1 აპრილს ინდოეთის სარეზერვო ბანკმა და ინდოეთის მთავრობამ გამოაქვეყნეს დროებითი შენიშვნები პაკისტანის მთავრობის სახელით, მხოლოდ პაკისტანის შიგნით გამოსაყენებლად, ინდოეთში მისი მსყიდველუნარიანობის არსებობის გარეშე. ის დაბეჭდეს - ის მიერ ნასიკში, რომელიც შედგებოდა ინდური ბანკნოტების ფირფიტებისაგან, რომელზეც ამოტვიფრულია (არა გადაბეჭდილი) ინგლისურ ენაზე პაკისტანის მთავრობა ინგლისურად და პაკისტანის რესპუბლიკა - ურდუზე. წყლის ნიშანი მხოლოდ წინა მხარეს აქვს; ამ ბანკნოტებზე ხელს აწერდა ინდოეთის ბანკისა და ფინანსური ინსტიტუტების მაღალჩინოსნები.

რეგულარული მთავრობის საკითხები 1948 წელს დაიწყო 1, 5, 10 და 100 რუპიის ნომინალებით. მთავრობა აგრძელებდა 1 რუპიის გამოშვებას 1980-იან წლებამდე, მაგრამ კიდევ ერთი ბანკნოტის გაცემის პასუხისმგებლობა აიღო პაკისტანის სახელმწიფო ბანკმა 1953 წელს, როდესაც გამოსცა 2, 5, 10 და 100 რუპიის ბანკნოტები. 50 რუპია დაემატა 1957 წელს, ხოლო 2 რუპია შეიქმნა 1985 წელს. 1986 წელს შემოიღეს 500 რუპია, შემდეგ წელს კი - 1000. 1998 და 2002 წლებში 2 და 5 რუპია შეიცვალა მონეტებით. 2005 წელს დაემატა 20 რუპია, 2006 წელს კი 5000 რუპია. 1971 წლამდე პაკისტანის ბანკნოტები ორენოვანი იყო, რომელზეც დატანილი იყო ურდუ ტექსტის ბენგალური თარგმანი (სადაც ვალუტას რუპის ნაცვლად უწოდებდნენ ტაკას ), რადგან ბენგალური ენა იყო აღმოსავლეთ პაკისტანის (ამჟამად ბანგლადეში ) სახელმწიფო ენა.

ბანკნოტები განსხვავდება ზომისა და ფერის მიხედვით, უფრო დიდი ნომინალები უფრო გრძელია ვიდრე პატარა. ყველა შეიცავს მრავალ ფერს. ამასთან, თითოეულ კუპიურას აქვს ერთი ფერი, რომელიც ჭარბობს. ყველა ბანკნოტს აქვს წყლის ნიშანი უსაფრთხოების მიზნით. უფრო დიდი ნომინალის ნოტებზე, წყლის ნიშანი არის ჯინას სურათი, ხოლო პატარა ნოტებზე - ნახევარმთვარე და ვარსკვლავი. თითოეულ ბანკნოტში ასევე არის სხვადასხვა სახის უსაფრთხოების ძაფები.

სახელმწიფო ბანკმა დაიწყო ბანკნოტების ახალი სერიის წარმოება, რომელიც ეტაპობრივად ჩაანაცვლებს ძველი დიზაინის ახალი, უფრო უსაფრთხო კუპიურებით.