iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიკოლოზ I (რუსეთი)

ნიკოლოზ (ნიკოლოზ პავლეს ძე რომანოვი) (რუს.: ) (დ. 6 ივლისი [ ძვ. სტ. 25 ივნისი ], 1796, გატჩინის სასახლე, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 2 მარტი [ ძვ. სტ. 18 თებერვალი ], 1855, სანქტ-პეტერბურგი) — პოლონეთის ბოლო გვირგვინნაკურთხი მეფე 1825-1830 და რუსეთის იმპერატორი 1825-1855 წლებში.

ადრეული ცხოვრება და გზა ძალაუფლებისკენ
ნიკოლოზი დაიბადა გატჩინის სასახლეში, გატჩინაში, პავლე -ისა და მარია ფიოდოროვნას ოჯახში. დაბადებიდან 5 თვის შემდეგ გარდაიცვალა ბებიამისი ეკატერინე , მამამისი გახდა რუსეთის იმპერატორი, ხოლო დედამისი რუსეთის დედოფალი. იყო ალექსანდრე -ის უმცროსი ძმა, რომელიც იმპერატორი 1801 წელს გახდა.

1817 წლის 13 ივლისს ნიკოლოზი დაქორწინდა ჩარლოტა პრუსიელზე (1798-1860), რომელსაც მოგვიანებით, მართლმადიდებლობის მიღების შემდეგ ეწოდა ალექსანდრა ფიოდოროვნა. ჩარლოტას მშობლები იყვნენ პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ და ლუიზა მეკლენბურგ-შტრელიცელი.

ვინაიდან ნიკოლოზს ორი უფროსი ძმა ჰყავდა, ნაკლებად სავარაუდო იყო, რომ ოდესმე რუსეთის მმართველი გახდებოდა. თუმცა, რადგანაც ალექსანდრეს და კონსტანტინეს არ ჰყავდათ კანონიერი ვაჟები, ნიკოლოზს საშუალება ექნებოდა, რომ ერთ დღესაც იმპერატორი გამხდარიყო. 1825 წელს ალექსანდრე ტიფისგან სრულიად მოულოდნელად გარდაიცვალა. კონსტანტინემ, რომელიც იმ დროს ვარშავაში იმყოფებოდა, უარი თქვა სამეფო ტახტზე. იმავე წლის 25 დეკემბერს ნიკოლოზმა გამოსცა მანიფესტი გამეფებასთან დაკავშირებით, რასაც მოჰყვა დეკაბრისტთა აჯანყება ნიკოლოზ -ის ჩამოგდების მიზნით. ნიკოლოზმა მალევე შეძლო მომხდარი აჯანყების ჩახშობა.

წინაპრები
ნიკოლოზ -ის წინაპრები
ნატალია გონჩაროვა (მხატვარი)

ნატალია სერგეევნა გონჩაროვა (დ. 4 ივნისი, 1881 — გ. 17 ოქტომბერი, 1962) — რუსი ფერმწერი კუბო-ფუტურისტი და თეატრალური დიზაინერი.

ბიოგრაფია
ნატალია გონჩაროვა დაიბადა სოფელ ნაგაევოში, ტულასთან ახლოს, რუსეთი, 1881 წელს. თავდაპირველად მოსკოვის სამხატვრო აკადემიაში სკულპტურას სწავლობდა, თუმცა შემდეგ (1904) ფერწერაზე გადავიდა. მასზე დიდი გავლენა რუსული ხალხური ხელოვნების პრიმიტიულმა ასპექტებმა იქონია, რაც კარგად ჩანს მის ადრინდელ ნამუშევრებში, სადაც ის ამ ელემენტებს ფოვიზმსა და კუბიზმს უკავშირებს. მეუღლესთან, მიხაილ ლარიონოვი, ერთად ის აყალიბებს მიმდინარეობას „რაიონიზმი“. რევოლუციამდელი რუსეთის ავანგარდის პოპულარიზაციაში მთავარი წვლილი სწორედ მათ ეკუთვნის. მათი ორგანიზებით მოეწყო გამოფენა „ვირის კუდი“ (1912) მოსკოვში და იმავე წელს მიუნხენში.

გაერთიანება „ვირის კუდი“ შეიქმნა ევროპულ ხელოვნებასთან გასამიჯნავად და დამოუკიდებელი თანამედროვე ხელოვნების რუსული სკოლის ჩამოსაყალიბებლად. თუმცა ფუტურიზმის გავლენა საკმაოდ ძლიერია გონჩაროვას გვიანდელ ტილოებში. თავდაპირველად ხატებითა და ეთნიკური რუსული პრიმიტივიზმით გატაცებული გონჩაროვა რუსეთში სახელს ითქვამს მისი ფუტურისტული ნამუშევრებით, როგორიცაა „ველოსიპედისტი“ და გვიანდელი რაიონისტული ტილოებით. გაერთიანების წევრები, როგორც მოსკოვის ფუტურისთა ლიდერები, ხშირად აწყობდნენ პროვოკაციულ ლექცია-საღამოებს მათი იტალიელი კოლეგების მსგავსად.

გონჩაროვა ასევე ჩართული იყო გრაფიკულ დიზაინში — წერდა და ხატავდა ილუსტრაციებს ფუტურისტული სტილის წიგნებისთვის.

გონჩაროვა ავანგარდული ჯგუფი წევრი იყო მისი დაფუძნებიდან (1911). 1915 წელს მან საბალეტო კოსტუმების და სცენების დიზაინზე დაიწყო მუშაობა ჟენევაში. 1921 წელს პარიზში გადადის, სადაც ის რამდენიმე სცენას აწყობს სერგეი დიაგილევის „ “-თვის.

გარდაიცვალა 1962 წელს პარიზში.
ლუიშემი

ლიუისჰემი — შიდა ლონდონის უბანი. დაარსდა 1966 წელს ყოფილი ლონდონის საგრაფოს ორი უბნის — ლიუისჰემისა და დეპტფორდის შეერთების შედეგად.

ლიუისჰემში მდებარეობს ევროპის ყველაზე დიდი პოლიციის განყოფილება. 1698 წელს რუსეთის ცარი პეტრე გემთმშენებლობას სწავლობდა დეპტფორდში.

ლიუისჰემის ფართობია 35,15 კმ², მოსახლეობა — 303 536 კაცი.

უბნები
ცნობილი პიროვნებები
ნატაშა ბედინგფილდი — მომღერალი
ჯუდ ლოუ — მსახიობი
ჰენრი უილიამსონი — მწერალი
ილიკო ქურხული

}, თბილისი ― გ. 24 სექტემბერი, 1954, თბილისი] — ქართველი მოხეტიალე მუსიკოსი (მევიოლინე, მესტვირე, მომღერალი).

ბიოგრაფია
1904-1906 წლებში სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიაში ვიოლინოს სპეციალობით (ხელმძღვანელი ბ. სიბორი). აქედანვე დაიწყო მისი, როგორც მოხეტიალე მუსიკოსის მოღვაწეობა. თავდაპირველად ასრულებდა კლასიკური სავიოლინო ლიტერატურულ ნიმუშებს (პატარა პიესებს), შემდეგ რეპერტუარში შეიტანა ქართული ხალხური მელოდიები. შემოიარა რუსეთისა და უკრაინის მრავალი ქალაქი, აგრეთვე ბელორუსი, ბალტიისპირეთი, პოლონეთი, ფინეთი.

1913 წელს დაბრუნდა საქართველოში; ფეხით შემოიარა მთელი საქართველო, გამოდიოდა ეზოებში, კლუბებში, სკოლებში. 1921-1927 წლებში იმოგზაურა თურქეთსა და ბალკანეთის ქვეყნებში, სოფიაში ბულგარულ ენაზე გამოსცა წიგნი ქართული ხალხური სიმღერების შესახებ. ერთხანს პარიზშიც ცხოვრობდა. 1927 წლიდან კვლავ საქართველოშია და განაგრძობს მუსიკალურ მოღვაწეობას. პერიოდულად გამოდიოდა მესტვირე ბ. ბურდულაძესთან ერთად. მუშაობდა ქართულ ხალხურ საკრავების (განსაკუთრებით სტვირის) გაუმჯობესებაზე. ეწეოდა ლიტერატურულ მუშაობას.
პირველი ინტიფადა

პირველი ინტიფადა პალესტინელებსა და ისრაელელებს შორის 1987-დან 1993 წლამდე (როდესაც ოსლოს შეთანხმებით პალესტინის ეროვნული მმართველობა ჩამოყალიბდა) მომხდარი ძალადობრივი ინციდენტების სერიაზე მიუთითებს. ამ მოვლენათა სერიას ხშირად ასევე „ქვათა ომს“ უწოდებენ. მეორე ინტიფადა, აგრეთვე ცნობილი როგორც "ალ-აქსა ინტიფადა", გრძელდებოდა 2000-იდან 2005-ის დასაწყისის ჩათვლით.
ჯონ მალკოვიჩი

ჯონ გევინ მალკოვიჩი ( დ. 9 დეკემბერი, 1953, კრისტოფერი, ილინოისი) - ამერიკელი მსახიობი, პროდიუსერი და დირექტორი. მისი ოჯახი ბენტონის საღამოს ახალი ამბების და ჟურნალის „ “ გამომცემლები იყვნენ ბენტონში, ილინოისი. მათი ოჯახი შტატში ცნობილია, როგორც ილინოისის გარემოს დაცვის მოძრაობის ერთ-ერთი დამფუძნებელთაგანი.

ბიოგრაფია
დაიბადა კრისტოფერში, ილინოისი, ხორვატიული წარმოშობის კათოლიკურ ოჯახში. ბავშვობაში მსუქანი ბიჭი ყოფილა, თუმცა საშუალო სკოლის ბოლო წლებში სისტემატური ფიზიკური ვარჯიშით ათლეტური აღნაგობა მიუღია. სწავლობდა ილინოისის სახ. უნივერსიტეტში ეკოლოგიის ფაკულტეტზე. თუმცა შემდეგ შეიცვალა სწავლის საგანი თეატრალურზე, ერთ-ერთი პროფესორის მიერ მისთვის გაკეთებული კომენტარის პასუხად, რომ მისგან მსახიობი ვერ დადგებოდა. მალევე, კოლეჯიდან წასვლის შემდეგ, მალკოვიჩი თავის სარჩენად მცირე-ანაზღაურებად სამსახურთა სერიას იცვლის - მუშაობს სასკოლო ავტობუსის მძღოლად, მღებავად, საკანცელარიო ნივთების მაღაზიის თანამშრომლად და ა. შ.

1976 წელს მალკოვიჩი ჩიკაგოს (ილინოისი) სტეპენვულფის თეატრალური კომპანიის აკრედიტებული წევრი ხდება. 1983 წელს ნიუ-იორკში გადადის და სპექტაკლში „ნამდვილი დასავლეთი“ იღებს მცირე როლს. 1984-ში ბროდვეიზე დასტინ ჰოფმანთან ერთად სპექტაკლში „კომივოიაჟორის სიკვდილი“ ჩნდება. სპექტაკლის სატელევიზიო ფილმად გადაღების შემდეგ მალკოვიჩი ამ როლისთვის ემმის ჯილდოს იღებს. საფილმო დებიუტს ის ფილმში „ადგილები გულში“ აკეთებს (1984), რომლისთვისაც ის აკადემიის ჯოლდოზე იქნა წაყენებული დამხმარე როლში საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის. 1994 წელს ოსკარზე იყო წაყენებული იგივე კატეგორიით ფილმში „ “. მიუხედავად იმისა, რომ ის სატიტულო როლს ასრულებს ჩარლი კაუფმანის სცენარით გადაღებულ ფილმში „იყო ჯონ მალკოვიჩი“, აქ ის საკუთარი სახელის მქონე გამოგონილ პერსონაჟს ანსახიერებს, რაზეც მთავარი გმირის შუა სახელი „ჰორაციო“ მიუთითებს. მალკოვიჩს კამეო როლი აქვს ფილმში „ადაპტაცია“, ასევე კაუფმანის დაწერილი სცენარით. მალკოვიჩის სადირექტორო დებიუტი “ ” 2002 წელს გამოდის.

მალკოვიჩი ბოლო მრავალი წლის განმავლობაში საფრანგეთში ცხოვრობს მის ფრანგ მეგზურ ნიკოლეტა პეირანთან და ორ შვილთან (ამანდინ და ლევი) ერთად. 2005 წლის 4 აპრილს ილინოისის სახ. უნივერსიტეტში სიტყვით გამოსვლისას მას საზეიმოდ გადასცეს თეატრის დიპლომი. 1970-იანებში უნივერსიტეტში სწავლისას მას საბოლოო სადიპლომო გამოცდა აშშ კონსტიტუციაში არ ჩაუბარებია. დიპლომის მისაღებად მას ეს გამოცდა გაუუქმეს. მალკოვიჩი ერთგული რჩება კომპანიისა, რომელმაც მას პირველი შანსი მისცა სამსახიობო კარიერაში, ის ხშირად ბრუნდება სტეპენვულფის თეატრში, სადაც ის დღესაც სპექტაკლებში მონაწილეობს, როგორც მსახიობი ან დამდგმელი-რეჟისორი.

ფილმოგრაფია
ჰეზბოლა

საკუთარი სახელი ჰეზბოლა ყურანიდან ნასესხები ფრაზაა და ნიშნავს „ღმერთის პარტიას“.

პოპულარული სახელია ისლამური ორგანიზაციებისთვის:

ჰეზბოლა (ლიბანი) — შიითური პოლიტიკური პარტია და მილიცია, რომელმაც დიდი წვლილი გაიღო ლიბანიდან ისრაელის განსადევნად; მათ ბევრი ერი ტერორისტულ აცქიებში სდებდა ბრალს;
ჰეზბოლა (თურქეთი) — ქურთების ისლამური სუნიტური დაგჯუფებაა თურქეთში;
ჰეზბოლა (ერაყი) — შიითური პოლიტიკური პარტია, რომელიც სადამ ჰუსეინის რეჟიმის წინააღმდეგ გამოდიოდა წარსულში სამხრეთ ერაყის ბაზებიდან;
ქურთთა რევოლუციური ჰეზბოლა — ერაყის ქურთთა ისლამისტური დაჯგუფება, დაფუძნებული 1983 წელს და გაუქმებული 2002-ში;
ჰეზბოლა (ირანი) — პოლიტიკური მიმართულება ირანში.
მიკა ჰაკინენი

მიკა პაული ჰაკინენი (; დ. 28 სექტემბერი 1968, ვანტაა, ფინეთი) — ფინელი ფორმულა 1-ის მრბოლელი (1991-2001), ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი (1989 და 1999) და ვიცეჩემპიონი (2000).

ბიოგრაფია
მიკა ჰაკინენი დაიბადა 1968 წლის 28 სექტემბერს ქალაქ ვანტააში ჰარი და აილი ჰაკინენების ოჯახში. 1991 წლიდან მიკა ცხოვრობს მონტე-კარლოში, თუმცა სახლები აქვს ფინეთსა და საფრანგეთში.

მიკა ჰაკინენი ავტორბოლებში მონაწილებიბს 1987 წლიდან.

ფორმულა ერთი
ლოტუსი (1991–1992)
მაკლარენ ფორდი (1993)
მაკლარენ პეჟო (1994)
მაკლარენ მერსედესი (1995–2001)
1995 წელს ავსტრალიის გრან-პრიზე მიკის მანქანას საბურავი გაუსკდა და მისი ბოლიდი მაღლი სიჩქარით შეეჯახა კედელს. მრბოლელმა თავის ქალის მოტეხლობა მიიღო და რამდენიმე ხანი იმყოფებოდა კომაში. გამოჯანმრთელების შემდგომ მან კვლავ გააგრძელა ავტორბოლის კარიერა. ფორმულა ერთში.

 (2005–2007)
2004 წელს დაბრუნდა ავტოსპორტში ჩემპიონატზე. 2007 წელს სეზონის დამსრულებისთანავე მიიღო ავტოსპორტიდან წასვლის გადაწყვეტილება. აღნიშნულ სეზონზე მოიგო სამი რბოლა და სამი სეზონი.

პირადი ცხოვრება
1998 წელს დაქორწინდა ერიე ჰონკანენზე. 2000 წლის 11 დეკემბერს შეეძინათ შვილი ჰიუგო რონანი, 2005 წლის 12 მაისს — ქალიშვილი აინა ჯულია. 2008 წელს წყვილი დაშორდა. 2010 წლის 30 ნოემბერს მიკის და მის მეგობარ გოგონას მარკეტა რემეშოვას შეეძინათ ქალიშვილი ელა.

გამარჯვებები
მოპოვებული გრანპრები

საიტი
9|მიკა მიკა ჰაკინენი -ში
ვანტაა

ვანტაა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ფინეთში, უუსიმაას პროვინციაში. მდებარეობს ფინეთის ყურის სიახლოვეს, მდინარე ვანტან-იოკის ნაპირზე, ჰელსინკიდან 19 კილომეტრში. ჰელსინკთან, ესპოოსთან და კაუნიაინენთან ერთად შეადგენს დიდი ჰელსინკის შიდა ბირთვის ნაწილს. 2015 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით ვანტააში ცხოვრობდა 212,473 ადამიანი. ვანტაა ჰელსინკის ქალაქ-თანამგზავრია.
ესპოო

ესპოო (ფინ.: []; შვედ.: ) ჰელსინკის გარეუბანი და ფინეთის სიდიდით მეორე ქალაქია. იგი ვანტაასთან, კაუნიაინენთან და სხვა გარეუბნებთან ერთად ქმნის ჰელსინკის მეტროპოლიას.

ესპოოს ფართობია 528 კმ², მოსახლეობა 230.000 კაცი, აქედან 8,8% შვედურად მოლაპარაკე. ესპოოში მდებარეობს ნოკიას შტაბ-ბინა და ჰელსინკის ტექნიკური უნივერსიტეტი. აქ დაიბადა ფორმულა 1-ის პილოტი კიმი რაიკონენი.
ჩარლზ დიკენსი

ჩარლზ ჯონ ჰუფემ დიკენსი (, ფსევდონიმი - „ბოზ“ , დ. 7 თებერვალი, 1812, ლენდპორტი, ჰემფშირი — გ. 9 ივნისი, 1870, გედს-ჰილი, კენტი) — ვიქტორიანული ერისა და ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ინგლისელი მწერალი, რომლის რომანებისა და მოთხრობების ბეჭდვა არასდროს შეწყვეტილა.

ჩარლზ დიკენსის შემოქმედება ბრწყინვალე ფურცელია ინგლისის კრიტიკული რეალიზმის ისტორიაში. მის სახელთან დაკავშირებულია მთელი ეპოქა ინგლისური ლიტერატურის განვითარებაში. ჩარლზ დიკენსი დაიბადა საზღვაო უწყების მოსამსახურის ოჯახში. მან ბავშვობიდანვე იგემა ცხოვრების სიდუხჭირე. ოჯახი მუდამ სიღარიბეში იმყოფებოდა. ვალების გადაუხდელობის გამო მომავალი მწერლის მამა ჩასვეს მოვალეთა ციხეში, საიდანაც თავი დააღწია მოულოდნელად. დიკენსი 10 წლიდან მუშაობდა ვაქსის ფაბრიკაში. ბავშვობაში მიღებული განათლება არ ატარებდა რამდენადმე სისტემატურ ხასიათს. ის მუშაობდა სასამართლოსა და პარლამენტის რეპორტიორად. სამსახურმა ხელი შეუწყო მას ცხოვრებისეული გამოცდილების გამდიდრებაში. ბავშვობისა და სიჭაბუკის მძიმე წლები მან შემდგომ აღწერა თავის რომანებში - „დევიდ კოპერფილდი“ და „პაწია დორითი“.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
დაიბადა პორტის მცირე მოხელის ოჯახში. სიღარიბის გამო ვერ შეძლო სკოლის დამთავრება, თუმცა ბავშვობაში ინტენსიურად იყო დაკავებული თვითგანათლებით (კითხულობდა დანიელ დეფოს, ჰენრი ფილდინგის, ტობაიას სმოლეტისა და სხვების რომანებს). მამის გაკოტრების შემდეგ მუშაობდა ლონდონის ვაქსის ქარხანაში, კანცელარიის მწერლად, პარლამენტის სტენოგრაფად (1831-დან), რეპორტიორად. 1833 წლიდან ფსევდონიმით „“ ლონდონის ჟურნალებში აქვეყნებდა ნარკვევებსა და მოთხრობებს, რომლებიც შემდეგ შევიდა წიგნში „ “ (1836). ბევრს მოგზაურობდა (აშშ, 1842, 1867–68; იტალია, 1844–45; შვეიცარია, 1846, და სხვ.), 1846 წელს დააარსა გაზეთი „ “, გამოსცემდა ლიტერატურულ-მხატვრულ ჟურნალებს „სახლის საკითხავი“ („ “, 1850-დან), „მთელი წლის განმავლობაში“ („ “, 1859-დან). ჰქონდა სამსახიობო ნიჭიც, 1858 წლიდან კითხულობდა საკუთარ თხზულებებს; 1860 წელს დასახლდა ლონდონთან ახლოს მდებარე მამულში.
ოთხი მართლმორწმუნე ხალიფა

ოთხი მართლმორწმუნე ხალიფა ( ალ-ხულაფა'უ-რ-რაშიდუნი) სუნიტური ტრადიციის მიხედვით იყვნენ პირველი ოთხი ხალიფა, რომლებიც იდეალური მუსლიმი მბრძანებლის სიმბოლოებად ითვლებიან. ისინი მაჰმადის ახლო თანამებრძოლნი იყვნენ და ძალაუფლება მემკვიდრეობით არ მიუღიათ.

აბუ-ბექრი 632-634
ომარ იბნ ალ-ხატაბი 634-644
უსმან იბნ აფანი 644-656
ალი იბნ აბუ ტალიბი 656-661

ქრონოლოგია
აბუ ბაქრი

აბდ ალ-ლაჰ იბნ უსმან ალსიდიკ აბუ ბაქრი, აბე-ბაქარი, აბი-ბაქრი (; დ. 573, მექა — გ. 23 აგვისტო 634, მედინა) — მუჰამედის სიმამრი და პირველი მუსლიმი ხალიფა 632-634 წლებში.

ბიოგრაფია
მუჰამედის სიკვდილის შემდეგ 632 წელს აბუ ბაქრი ომაიადების ტომის და ომარ იბნ ალ-ხატაბის დახმარებით მუსლიმთა ახალ მეთაურად იქნა არჩეული. მან პირველმა მიიღო ხალიფის ტიტული. აბუ ბაქრი მუჰამედის პირველ მიმდევართაგანი იყო, რომელიც 622 წელს მოციქულს თან ახლდა მექადან მედინაში (ჰიჯრა) გაქცევის დროს

მუჰამედის სიკვდილის შემდეგ არაბი ტომების კონსოლიდაცია დარღვეულ იქნა და გამოჩნდნენ ახალი "მოციქულები". თუმცა ეს ამბოხებები 633 წელს ხალიდ იბნ ალ-ვალიდის მიერ სასტიკად იქნა ჩახშობილი და მომდევნო წლებიდან დაიწყო არაბთა სისტემატიური შეტევები ბიზანტიისა და სასანიდური ირანის წინააღმდეგ. აბუ ბაქრი, როგორც რელიგიური მეთაურის გავლენა გადაიზარდა საერო ძალაუფლებაში და საფუძველი ჩაეყარა ხალიფატს. მის მემკვიდრე მის მიერვე დასახელებული ომარ იბნ ალ-ხატაბი იქნა არჩეული.
სადამ ჰუსეინი

სადამ ჰუსეინ აბდ ალ-მეჯიდ ალ-თიქრითი (; დ. 28 აპრილი, 1937, ელ-აუჯა, ერაყი — გ. 30 დეკემბერი, 2006, ბაღდადი, ერაყი) — ერაყის პრეზიდენტი 1979–2003 წლებში.

ბიოგრაფია
სადამ ჰუსეინი დაიბადა მეცხვარის ოჯახში, პატარა სოფელ ელ-აუჯაში, რომელიც მდებარეობს თიქრითიდან სამხრეთით 13 კილომეტრში. მამამისი მის დაბადებამდე ექვსი თვით ადრე დაიკარგა. მალევე კიბოსგან მისი 13 წლის ძმაც დაიღუპა. ამის შემდეგ სადამი იზრდებოდა დედის ძმასთან.

დედა ხელმეორედ დაქორწინდა, საიდანაც სადამს სამი ნახევარძმა შეეძინა. მამინაცვალი - იბრაჰიმ ალ-ჰასსანი ცუდად ექცეოდა. 10 წლის ასაკში სადამმა დატოვა ოჯახი და დაბრუნდა ბაღდადში ბიძასთან. მისი მომავალი მეუღლის მამა იყო მორწმუნე სუნიტი მუსლიმანი, ასევე 1941 წლის ინგლის-ერაყის ომის ვეტერანი. მოგვიანებით მისი ნათესავები თიქრითიდან მისი უახლოესი მრჩევლები გახდნენ. ბიძამისის დახმარებით დაამთავრა სკოლა ბაღდადში. სკოლის შემდეგ სამი წელი სწავლობდა ერაყის იურიდიულ სასწავლებელში, რომელიც მიატოვა 1957 წელს, 20 წლის ასაკში, რათა შეერთებოდა რევოლუციურ მოძრაობას. ამ პერიოდში ის მუშაობდა სკოლაში მასწავლებლად.
ჯოელ ჩენდლერ ჰარისი

ჯოელ ჩენდლერ ჰარისი, ჰერისი (; დ. 9 დეკემბერი, 1848, იტონტონი, ჯორჯიის შტატი — გ. 3 ივლისი, 1908, ატლანტა, იქვე) — ამერიკელი მწერალი. მისი შემოქმედება დაფუძნებულია აშშ-ის სამხრეთის აფრიკული მოსახლეობის ფოლკლორულ ტრადიციებზე. 1876-1900 წლებში გამოქვეყნდა ჰარისის პირველი ნარკვევები და მოთხრობები, შემდეგ - წიგნები „ბიძია რემუსი, მისი სიმღერები და ანდაზები. ძველი პლანტაციის ფოლკლორი“ (1881), „საღამოები ბიძია რემუსთან“ (1883), „მისტერ ბაჭია შინ“ (1895), „ბიძის რემუსი და ძმა ბაჭია“ (1906) და სხვები.
იოაჰიმ მიურატი

იოაჰიმ მიურატი (ფრანგ.: ) (დ. 25 მარტი, 1767, ლაბასტიდ-ფურტიურნიე, დღ. ლაბასტიდ-მიურა, საფრანგეთი — გ. 13 ოქტომბერი, 1815, პიცო, კალაბრია) — ნეაპოლის მეფე 1808–1815 წლებში, ნაპოლეონის სიძე და საფრანგეთის მარშალი.

სახელი
იოაჰიმ მიურატი ტრადიციულად დამკვიდრებული სახელის რუსული ფორმაა. სახელის მართებული ფორმაა ჟოაკენ მიურა.

ბიოგრაფია
1789
მიურატი სამხედრო სამსახურში შევიდა.
1796
ნაპოლეონის იტალიური ლაშქრობის დროს იგი მისი ადიუტანტი იყო.
1799
ნაპოლეონის ეგვიპტის ექსპედიციის დროს მიურატის კავალერიამ ბრწყინვალე გამარჯვებები მოიპოვა მამელუქების წინააღმდეგ ბრძოლაში და მას დივიზიის გენერლის სამხედრო წოდება მიენიჭა.
9 ნოემბერი — რევოლუციის წლის 18 ბრიუმერის გადატრიალებაში იგი ნაპოლეონის ერთგული მხარდამჭერი იყო.
1800
მიურამ იქორწინა ნაპოლეონის უმცროს და კაროლინაზე.
1804
ნაპოლეონმა იოახიმ მიურატი საფრანგეთის მარშალი გახადა.
1805
იგი იმპერიის პრინცის ხარისხში იქნა აყვანილი.
1806
15 მარტი — მიურატი, უკვე პრინცი და საფრანგეთის გროსადმირალი ბერგის და კლევეს დიდი ჰერცოგი გახდა.
1808
ნაპოლეონმა მიურატს ნეაპოლის სამეფო აჩუქა.
ახლად დანიშნულმა მეფემ მოდერნიზირება გაუკეთა სახელმწიფო აპარატს და მოაწესრიგა სოციალური და სასამართლო ინსტიტუტები.
1812
რუსეთზე ლაშქრობის დროს იმპერატორსა და მის საუკეთესო კავალერისტს შორის ბზარი გაჩნდა. ნაპოლეონი ეჭვობდა, რომ მიურატი მისი ხელისუფლების დამხობას აპირებდა.
1814
პირველი იმპერიის ბოლო დღეებში იგი შეეცადა კავშირი დაემყარებინა ავსტრიასთან, თუმც “100 დღიან” პერიოდში ისევ ნაპოლეონის მხარე დაიჭირა და დამარცხებულთა ბანაკში აღმოჩნდა. მისმა ავტორიტეტმა ნეოპოლში საგრძნობლად იკლო.
1815
მიურატი შეეცადა ნეაპოლისათვის დამოუკიდებლობის მოპოვებით მოსახლეობის თავის მხარეზე გადაბირებას, მაგრამ ეს ცდა მარცხით დამთავრდა. იგი დააპატიმრეს და სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს.
13 ოქტომბერი — ქალაქ პიცოში ბურბონი მეფის ფერნანდო -ის ბრძანებით იოახიმ მიურატი დახვრიტეს.

გერბები
ჩიჩილაკი

ჩიჩილაკი — ხის ფორმის რიტუალური საგანი, მზადდება საახალწლოდ მიკვლევა-მილოცვისათვის. გავრცელებული იყო დასავლეთ საქართველოში. არსებობდა ჩიჩილაკის რამდენიმე ნაირსახეობა, რომელთაგან განსაკუთრებით სრულყოფილი ჩანს გურული კალპიანი ჩიჩილაკი.

ჩიჩილაკს ამზადებდნენ თხილის მსხვილი ჯოხისაგან. ჯოხს ჯერ გაახურებდნენ მეტი დრეკადობისათვის, კანს გააცლიდნენ და მახვილი დანით ბოლოდან წვერისაკენ იწყებდნენ თხელი ბურბუშელების ათლას. ბურბუშელას წვერიდან ერთი გოჯის დაშორებამდე უწყვეტად გაიტანდნენ და ზეაკეცავდნენ. ოსტატი ასობით გრძელ ბურბუშელას აჭრიდა და აკეცავდა. მათ ჩიჩილაკის ან „ბასილას წვერი“ ერქვა. აკეცილ ბურბუშელებს შემდეგ ისევ ღერძზე გადმოფენდნენ და გამოვიდოდა ხის მსგავსი საგანი, რომელსაც ძირზე უმაგრებდნენ სადგარს. ზედა წვეროს ჯვარედინად ჩაჩეხავდნენ და შიგ ჯვრის სახედ ჩასვამდნენ წვერწამახულ ჯოხებს, რომელთა ბოლოებზე ჩამოაცვამდნენ ორ ბროწეულს ან ვაშლს, ორ სფერულ კვერცხს, ე. წ. ყვინჩილებს. ჩიჩილაკზე ჰკიდებდნენ გაპუტულ შაშვს, რომელისაც ფრთისა და ბოლოს ბუმბულს უტოვებდნენ. სამკაულს, ფერად ძაფებს, ფოჩიან კანფეტს. იმერეთში იცოდნენ ჩიჩილაკის ენდროთი შეფერადება.

ჩიჩილაკის ერთ-ერთი ატრიბუტია კალპი. კალპი მარადმწვანე სუროსაგან და წითელმარცვლიანი კურკანტელის ლერწებისაგან მოწნული რგოლია, რომელსაც ჩიჩილაკის ზემოდან ბურბუშელის შეკრების ადგილას დგამდნენ. კალპზე დებდნენ ყველითა და კვერცხით შეზავებულ გულამოჭრილ კვერცხს, ბოკელს, ზემოდან ადგამდნენ ყვინჩილებიან ჯვარს. კალპის დადგმა ჩიჩილაკისთვის აუცილებელი არ იყო. კალპის მსგავსად რაჭაში მზადდებოდა გვერგვი, რომელიც რიტუალში დამოუკიდებლად მონაწილეობდა.

ჩიჩილაკის მსგავსად ხის ტოტების შემკობა და საჩუქრად მირთმევა სცოდნიათ საქართველოს სხვა კუთხეებშიც. ასეთი იყო სახადის განმგებელთათვის, „ბატონებისათვის“ მისართმევი ხე; საჩუქრებითა და ხილით შემკულ ხეს, „მაშხალას“ მიართმევდნენ ხოლმე ხევში ნეფე-დედოფალს. სვანეთში მიცვალებულის სახელზე აკეთებდნენ ე. წ. კამარას, რისთვისაც ზრდადასრულებული, ტანმაღალი ხის წვერს მიწამდე მოხრიდნენ და დაამაგრებდნენ, ხოლო ზედ სხვადასხვა შესაწირავს დაჰკიდებდნენ.

ჩიჩილაკი და სხვა რიტუალური ხეების რწმენა სათავეს იღებს ცხოვრების ხესა და ნაყოფიერებასთან დაკავშირებული იდეებიდან. ანალოგიური რწმენები გავრცელებულია ევროპის მრავალ ხალხში.
ნაპოლეონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელით ნაპოლეონი ისტორიაში ცნობილია შემდეგი პიროვნებები:

ნაპოლეონ — ფრანგთა იმპერატორი
ნაპოლეონ — რაიხშტატის ჰერცოგი
ნაპოლეონ — საფრანგეთის იმპერატორი
ნაპოლეონ ეჟენ ლუი ბონაპარტი — ნაპოლეონ -ს ძე

ნაპოლეონი — მუსლიმი რეპერი

ამ სახელს ატარებენ ასევე:

ნაპოლეონი — ფილმი
ნაპოლეონი — თევზი
ნაპოლეონი — ჯორჯ ორუელის ნაწარმოების "ცხოველთა ფერმა" გმირი ღორი სახელად "ნაპოლეონი"
ნაპოლეონი — ნამცხვრის ცნობილი სახეობა
ნაპოლეონი — სამფერა ნაყინი
ნაპოლეონი — ბრენდის ცნობილი მარკა
ნაპოლეონი — 20 ფრანკის ეკვივალენტი ოქროს მონეტა
ფლანერი ო’კონორი

მერი ფლანერი ო’კონორი (; დ. 25 მარტი, 1925 — გ. 3 აგვისტო, 1964) — ამერიკელი რომანისტი, მოთხრობების ავტორი და ესეისტი. მისი შემოქმედება 2 რომანს, 32 მოთხრობას და არაერთ რეცენზიასა თუ კომენტარს მოიცავს.

დაიბადა სავანაში, ჯორჯია; ედვარდ და რეგინა კლაინ ო’კონორთა ერთადერთი შვილი იყო. მამამისს 1937 წელს ლუპუსის დიაგნოზი დაუსვეს და 1941 წლის თებერვალში გარდაიცვალა. მამის სიკვდილი ღრმა კვალს ტოვებს ფლანერის ცხოვრებაში.

ბიოგრაფია
ფლანერი საკუთარ ბავშვობას ასე აღწერდა: „ბრტყელტერფა დედისერთა ბავშვი ‘თავი-დამანებე-თორემ-გიკბენ’ კომპლექსით“. ბავშვობაში ის ადგილობრივ გაზეთში გაწერეს ქათმის გამო, რომელსაც უკან სიარული შეეძლო. მისი თქმით „ეს იყო ყველაზე საუცხოო რამ, რაც კი ოდესმე გადამხდენია. მას მერე ყველაფერი დაღმა მიდის“.

ო’კონორი პიბოდის საშუალო სკოლას ამთავრებს 1942 წელს და შემდეგ ჯორჯიის სახელმწიფო ქალთა კოლეჯში (ამჟ. ჯორჯიის კოლეჯი და სახ. უნივერსიტეტი) შედის, სადაც ინგლისურსა და სოციოლოგიას სწავლობს (ამ ბოლოს, როგორც პერსპექტივას, ის საკუთარ ნოველებში ხშირად სატირიზებას უკეთებდა). 1946 წელს მიღებულ იქნა პრესტიჟულ „აიოვას მწერალთა სახელოსნოში“ .

1949 წელს ო’კონორი ხვდება და საბოლოოდ იღებს მოწვევას რობერტ ფიცჯერალდისა (ბერძნული ეპიკური პიესებისა და პოემების მთარგმნელი, მათ შორის „მეფე ოიდიპოსი“, „ოდისეა” და „ილიადა“) და მისი მეუღლის, სალისგან, მათთან სოფლად კონექტიკუტში საცხოვრებლად.

1951 წელს მასაც მამამისის მსგავსად ლუპუსის დიაგნოზს უსვამენ, რის შემდეგაც ის მამაპაპისეულ მამულში (ანდალუსია) ბრუნდება მილეჯვილში. აქ მას ყველანაირი სახის ფრინველით გადაჭარბებული გატაცება დასჩემდა და 100-მდე სხვადასხვა ფრინველი ჰყავდა. ის ზრდიდა იხვებს, ქათმებს, ბატებს და ნებისმიერი სახის ეგზოტიკურ ფრინველს, რომელზეც კი ხელი მიუწვდებოდა.

მიუხედავად იმისა, რომ საკმაოდ განკერძოებულ ცხოვრებას ეწეოდა, მისი ნამუშევრები გამოირჩევა ადამიანის ქცევის ნუანსების აღქმის შეუდარებელი სიღრმით.

ო’კონორი გარდაიცვალა 1964 წლის 3 აგვისტოს ბოლდვინის ოლქის საავადმყოფოში და დაკრძალულია მილეჯვილში, ჯორჯია.

კარიერა
ო'კონორს დაწერილი აქვს ორი რომანი და 32 მოკლე მოთხრობა, სხვა კომენტარებსა და შეფასებებს შორის. უილიამ ფოლკნერის მსგავსად სამხრეთელი მწერალი იყო, ხშირად წერდა სამხრეთულ გოთურ სტილში და ეყრდნობოდა რეგიონალურ გარემოსა და გროტესკულ ხასიათებს. დაბადებით კათოლიკეს, მისი წერა გამსჭვალულია ღრმა საკრალური ინფორმაციით. იდეა, რომ მსოფლიოს ღმერთის ხელი მართავს, ხშირად მის ნაწარმოებთა ლეიტმოტივია.
ტრისტან და კუნია

ტრისტან და კუნია ( დ. დაახლოებით 1460, ლისაბონი — გ. დაახლოებით 1540) — პორტუგალიელი ზღვაოსანი.

1504 წელს დანიშნეს პორტუგალიის პირველ ვიცე-მეფედ ინდოეთში, მაგრამ დროებითი სიბრმავის გამო ეს პოსტი არ დაუკავებია. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოგზაურობა განხორციელდა 1506 წელს, როცა მან 15 გემისაგან შემდგარი ფლოტით ინდოეთისაკენ მიმავალი სამხრეთული გზის გასწვრივ მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული გამოკვლევები და აღმოჩენები ჩაატარა. მან აღმოაჩინა კუნძულთა ჯგუფი ატლანტის ოკეანეში, რომელიც დღეს მის სახელს ატარებს — ტრისტან-და-კუნია, იმავე წელს არაბებს წაართვა კუნძული სოკოტრა, შეამცირა მათი გავლენა მადაგასკარზე, მოზამბიკზე, ბრავაზე და მიაღწია ინდოეთს. 1514 წელს შინ დაბრუნებული ტრისტან და კუნია რომის პაპ ლეო -ის დიპლომატი გახდა და დანიშნეს პორტუგალიის მეფის მანუელ -ის საიდუმლო მრჩევლად. ჰყავდა შვილი ნუნო და კუნია.
გმირი დედა (ორდენი)

„გმირი დედა“ — საპატიო წოდება და ორდენი, რომელიც დააწესა სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა 1944 წლის 8 ივლისს. „გმირის დედის“ წოდებას ანიჭებდნენ დედებს, რომელთაც შობეს და აღზარდეს 10 შვილი; ამასთანავე მათ გადასცემდნენ „გმირი დედის“ ორდენსა და სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის სიგელს. ორდენი — ვერცხლის სხივების ფონზე ამობურცული ოქროს ხუთქიმიანი ვარსკვლავი — მკერდის მარცხენა მხარეს მაგრდება წითლად მომინანქრებული ფიგურული ლითონის ფირფიტით. დაჯილდოებულის გარდაცვალების შემდეგ „გმირი დედის“ ორდენი, ორდენის წიგნაკი და სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის სიგელი სამახსოვროდ რჩება გარდაცვლილის ოჯახს.
ალფონსო XIII (ესპანეთი)

ალფონსო (დ. 17 მაისი, 1886 მადრიდი — გ. 28 თებერვალი, 1941 რომი) — ესპანეთის მეფე ბურბონთა დინასტიიდან. დედის, მარია კრისტინას რეგენტობით მეფობდა 1886-იდან, დამოუკიდებლად 1902–1931. ამერიკა-ესპანეთის ომის (1898) შემდეგ ესპანეთმა დაკარგა კუნძული კუბა და ფილიპინების კუნძულები. ატარებდა კოლონიურ პოლიტიკას. მასების გავლენით ალფონსო იძულებული იყო გაეტარებინა ბურჟუაზიული რეფორმები. იგი ახშობდა მუშათა მოძრაობას. უთანხმოება ჰქონდა კორტესთან. ხელი შეუწყო გენერალ პრიმო დე რივერას დიქტატურის დამყარებას (1923 წლის 13 სექტემბერი). 1931 რევოლუციის დაწყებისთანავე ტახტიდან ჩამოაგდეს და ესპანეთიდან გააძევეს.
ჰანს-ულრიხ რუდელი

ჰანს-ულრიხ რუდელი ( დ. 2 ივლისი, 1916, კონრადსვალდაუ, პოლონეთი — გ. 18 დეკემბერი, 1982, როზენჰაიმი, გერმანია) — გერმანელი სამხედრო და ანტიდემოკრატი პოლიტიკური მოღვაწე, მემარჯვენე-რადიკალი პუბლიცისტი, „ლუფტვაფეს“ პოლკოვნიკი და მსოფლიოში ცნობილი პილოტი-გამანადგურებელი, მესამე რაიხის უმაღლესი სამხედრო ჯილდოს „რკინის ჯვრის რაინდის ჯვარი ოქროს მუხის ფოთოლით, ხმლებით და ბრილიანტებით“ ერთადერთი მფლობელი.