კონიცა

კონიცა — ქალაქი იანინის ნომში, ეპირი, საბერძნეთი. მდებარეობს დედაქალაქ იანინას ჩრდილოეთით, ალბანეთის საზღვართან ახლოს. კონიცა მდებარეობს ზაგოროხორიის სახელით ცნობილი სოფლების ჯგუფის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ქალაქი ამფითეატრის ფორმით არის გაშენებული პინდოსის მთათა სისტემის მთის ფერდობზე, საიდანაც გადაჰყურებს იმ ველს, სადაც მდინარე აოოსი ერწყმის მდინარე ვოიდომატისს.

კონიცა წარმოადგენს რეგიონულ ცენტრს პინდოსის რამდენიმე პატარა სოფლისთვის და გამოირჩევა მრავალი მაღაზიით, სკოლით და საჯარო სამედიცინო ცენტრით.

ეკონომიკის ძირითადი ასპექტებია სოფლის მეურნეობა და ტურიზმი. ის პოპულარული საწყისი წერტილია იმ ტურისტებისა და მოლაშქრეებისთვის, რომელთაც სურთ: პინდოსის მთების დათვალიერება; ჯომარდობა (რაფტინგი) მდინარე აოოსზე და პარაპლანით ფრენა. კონოცის განსაკუთრებით საინტერესო ადგილები, როგორებიცაა ვიკოს-აოოსის ეროვნული პარკი, ტიმფისა და სმოლიკასის დრაკონის ტბები და კავასილას გოგირდის აბაზანები, ხელს უწყობს რეგიონში ტურიზმის ზრდას.

ეტიმოლოგია
თავად ქალაქი ბერძნულად ცნობილია როგორც კონიცა , ხოლო მის ირგვლივ მდებარე სოფლებს ხშირად კონიცოხორიას უწოდებენ, რაც ნიშნავს „კონიცის სოფლებს“. ქალაქი ცნობილია: ბულგარულად — , ალბანურად — , მეორე (სლავური) თეორია ამტკიცებს, რომ სახელი სლავური წარმოშობისაა, სიტყვებიდან (ცხენი) და (მიწა), რაც ნიშნავს ცხენების ქვეყანას (ანუ „ცხენების მიწას“).

ქალაქი კონიცა პირველად მისი თანამედროვე სახელით მოხსენიებულია იანინას ქრონიკაში 1380 წელს. ქრონიკაში აღნიშნულია, რომ კონიცას ციხესიმაგრის დაცვა გააძლიერა ადგილობრივმა ეპიროსის დესპოტმა, მოსალოდნელი თავდასხმის გამო. საუკუნეში კონიცა ოსმალეთის მმართველობის ქვეშ მოექცა და იანინის სანჯაყის ნაწილი გახდა. ქალაქი იყო კაზას (ოსმალური რაიონი) ადმინისტრაციული ცენტრი, რომლის საერთო მოსახლეობა, 1881/1882 წლების ოსმალეთის გენერალური აღწერის მიხედვით, შეადგენდა 16 570 ადამიანს, მათ შორის: 15 838 მართლმადიდებელი ბერძენი, 1 429 მუსლიმი და 3 ებრაელი.

ოსმალეთის მმართველობის პერიოდში ზოგიერთი ადგილობრივი ბერძენი მიწათმფლობელი ისლამზე მოექცა, რათა შეენარჩუნებინა თავისი მამულები. ესენი შეადგენდნენ გავლენიან და ძლიერ ჯგუფს ამ მხარეში, რომლებიც ცხოვრობდნენ კონიცას ზედა ნაწილში ქრისტიანების გვერდით. მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტიანები უმრავლესობას შეადგენდნენ კონიცას ზედა ნაწილში, კონიცას ქვედა ნაწილში იყო მუსლიმური უმრავლესობა, რომელიც ძირითადად შედგებოდა მუსლიმი ალბანელი ლტოლვილებისგან ახლომდებარე დასახლებებიდან და რეგიონებიდან, როგორებიცაა ლესკოვიკი, კოლონია და ფრაშერი (დღეს ალბანეთში მდებარეობს). ადგილობრივი ბერძენი ელიტის ნაწილი ისლამზე სწორედ იქ მოინათლა თავისი სოციალური სტატუსის შესანარჩუნებლად. ქალაქის ორივე უბანში ადგილობრივი მუსლიმი და ქრისტიანი მოსახლეობა მხოლოდ ბერძნულად საუბრობდა.

ბერძნული სკოლა კონიცაში უკვე საუკუნის ბოლოდან ფუნქციონირებდა. მას ხელმძღვანელობდა გიორგიოს მოსტრასი, ბალანოს ვასილოპულოსის მოსწავლე. 1906 წლისთვის კონიცას კაზაში (რაიონში) იყო 31 ბერძნული სკოლა და 1 036 მოსწავლე. სკოლის ფუნქციონირება შეჩერდა ალი-ფაშას მმართველობის დროს, თუმცა მალევე კვლავ გაიხსნა კოსმას თესპროტოსის (ათანასიოს ფსალიდასის მოსწავლე) ინიციატივით. საუკუნიდან საუკუნის დასაწყისამდე, კონიცას თექე, ისევე როგორც სხვა ალბანელი ბექთაშების თექეები, იყო კულტურის, სწავლისა და ტოლერანტობის ფარული ცენტრი, მაგრამ ამავე დროს ალბანური ეროვნული აქტივიზმის ცენტრიც ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. ამ პერიოდში კონიცას ზოგიერთ მაცხოვრებელს განუვითარდა ეროვნული ცნობიერება, რის შედეგადაც ისეთი პირები, როგორებიც არიან ფაიკ კონიცა და მეჰმეთ კონიცა, მნიშვნელოვანი ფიგურები გახდნენ ალბანეთის ეროვნულ მოძრაობაში. მეორე მხრივ, ადგილობრივი ბერძენი მოსახლეობა ტოლერანტობას იჩენდა ალბანელთა იმ ქმედებების მიმართ, რომლებიც შოვინისტურ მიდრეკილებებს არ ავლენდა. დაახლოებით 1856 წლისთვის ქალაქში მუსლიმური უმრავლესობა იყო (62 %), თუმცა ისინი ძირითადად ბერძნულენოვანები იყვნენ, მაშინ როცა მთელ რაიონში ქრისტიანები შეადგენდნენ უმრავლესობას.

მოსახლეობის გაცვლა
1924 წლისთვის კონიცა იყო პატარა ქალაქი, რომელიც სულ 800 საცხოვრებელი სახლისგან შედგებოდა. აქედან 200 სახლი მიიჩნეოდა ალბანურ ან თურქულ სახლად. 1923 წელს საბერძნეთსა და თურქეთს შორის მიღწეული მოსახლეობის გაცვლის შეთანხმების შედეგად, კონიცას მუსლიმთა დაახლოებით 2/3 მიიჩნეს „წარმოშობით თურქებად“ და 1925 წელს თურქეთში გაემგზავრა. მუსლიმთა კიდევ ერთი ნაწილი კი ალბანეთში გადავიდა. მათი ადგილი დაიკავა დაახლოებით 1000-მა ბერძენმა, რომლებიც კაპადოკიიდან ჩამოვიდნენ.

მეორე მსოფლიო ომი
1940 წლის ნოემბრის დასაწყისში, მეორე მსოფლიო ომის დროს, ქალაქი ფაშისტური იტალიის შენაერთებმა დაიპყრო. ოკუპანტთა დანაყოფები, რომლებიც კონიცაში შევიდნენ, შედგებოდა დაახლოებით 150 მუსლიმი ალბანელისა და 12 იტალიელი ჯარისკაცისგან, რომლებსაც იტალიელი ოფიცერი ხელმძღვანელობდა. ისინი ძარცვავდნენ ქალაქს და შეიჭრნენ მაღაზიებში. 14 ნოემბერს, როდესაც იტალიელებმა ტერიტორია დატოვეს, მათ ადგილობრივი მოსახლეობის დაკავებები და გატაცებები დაიწყეს.

საბერძნეთის სამოქალაქო ომი
საბერძნეთის სამოქალაქო ომის (1946–1949) დროს რეგიონი ძირითად ბრძოლის ველად იქცა. 1947 წლის დეკემბერში კომუნისტურმა პარტიზანულმა შენაერთებმა უშედეგოდ სცადეს ქალაქის აღება. კომუნისტ პარტიზანებს ჰქონდათ შესაძლებლობა, უკან დაეხიათ და გადაჯგუფებულიყვნენ ალბანეთის სახალხო რესპუბლიკაში, შემდეგ კი განეხორციელებინათ განმეორებითი თავდასხმები კონიცაზე, თუმცა ბერძნულმა არმიამ მათ საბოლოოდ სძლია. მეორე მსოფლიო ომის შეტაკებების შედეგად, კონიცაში მუსლიმი ალბანელებით დასახლებული თითქმის ყველა შენობა განადგურდა. 1950-იან წლებში მუსლიმი მოსახლეობა დაახლოებით 70 ოჯახს შეადგენდა და დროთა განმავლობაში ეს რიცხვი კიდევ უფრო შემცირდა რამდენიმე ოჯახამდე. ეს მოხდა ქრისტიანობაზე მოქცევის ან მიგრაციის შედეგად, რათა დაქორწინებულიყვნენ მუსლიმ თანამორწმუნეებზე საბერძნეთის თრაკიაში.

ცნობილი ადამიანები
პაისი მთაწმინდელი — წმინდანი
კონსტანტინოს დოვასი — საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრი

გალერეა