iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აფრიდონი

აფრიდონი — საუკუნის ნახევრის საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე. გიორგი -სა და თამარ მეფის მსახურთუხუცესი. წარმომავლობით „უგვარო“ — აზნაურის ყმა (ვასალი). დაწინაურდა გიორგი -ის მეფობის დროს, როდესაც ცენტრალური ხელისუფლება ატარებდა დიდგვაროვან ფეოდალთა შეზღუდვის პოლიტიკას. აფრიდონს სახელოდ (საგამგებლოდ) გადაეცა ქვაბულისძეთა ყოფილი მამული, სამეფო დომენად ქცეული თმოგვის ციხე-ქალაქი და მისი მიმდგომი ქვეყანა, აგრეთვე კლდეკარის ერისთავებისათვის დავით აღმაშენებლის მიერ ჩამორთმეული და სამეფო დომენად ქცეული თრიალეთი. თმოგვის მხარის პატრონობას მსახურთუხუცესი აფრიდონის მიერ ადასტურებს ზედა ვარძიის ეკლესიის ფრესკული წარწერა, სადაც იგი მოხატულობის ქტიტორად იხსენიება. აფრიდონის მეუღლის, ოსიყმის ასულ ხოშაქის მიერ 1178-1185 წლებში ქვემო ჯინისში ვარძიის ღმრთისმშობლის სახელზე აგებული ეკლესიის სააღმშენებლო წარწერაში იგი ასევე ერისთავ-ერისთავად და მსახურთუხუცესად იწოდება.

გიორგი -ის გარდაცვალებისა და თამარის მეფობის პირველივე წელს დიდგვარიანებმა შეუტიეს ცენტრალურ ხელისუფლებას, ლაშქრის მხარდაჭერით („თნევითა ლაშქართათა“) მოითხოვეს აღზევებულ „უგვარო“ ფეოდალთა გადაყება. თამარმა უკან დაიხია. აფრიდონს ჩამოერთვა მსახურთუხუცესობა და საგამგებლო ქვეყნები. მისი შემდგომი ბედი უცნობია.
აშოტ კუხი

აშოტ კუხი, (გ. 918, ტბეთი) — ერისთავთერისთავი, ბაგრატიონთა კლარჯეთის შტოს წარმომადგენელი, გურგენ კურაპალატის ძე. ტბეთის საკათედრო ტაძრის დამაარსებელი. მისი შეკვეთითაა დაწერილი ქართული ჰაგიოგრაფიული მწერლობის თვალსაჩინო ძეგლი სტეფანე მტბევარის "მიქელ გობრონის წამება".

გრაფინია უვაროვას ექსპედიციის დროს შავშეთში, ტბეთის ეკლესიის აღწერისას შეეცადნენ გაეხსნათ აშოტ კუხის საფლავი.
მამუკა ბარათაშვილი

მამუკა ავთანდილის ძე ბარათაშვილი — საუკუნის ნახევრის ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
1724 წელს რუსეთში გახიზნულ ვახტანგ -ს გაჰყვა ამალაში. ერთხანს ასტრახანში იყო. 1728 წელს რუსეთის მთავრობის მიერ შაჰ-თამაზთან წარგზავნილ დიპლომატიურ მისიაში მონაწილეობდა. 1730-იან წლებში ბარათაშვილი მოსკოვში იყო, სადაც 1731 წელს დაწერა პოეტური ტრაქტატი „ლექსის სწავლის წიგნი“ („ჭაშნიკი“). ეს თხზულება ქართული ლექსის შესწავლის პირველი ცდაა. ავტორი განიხილავს მხატვრული ნაწარმოების ფორმისა და შინაარსის ურთიერთობას, არკვევს ქართული ლექსის საზომებსა და აგებულებას. ბარათაშვილი ეხება პოეზიის დიდაქტიკურ ფუნქციასაც, განსაზღვრავს მის თემატიკას. მგოსნის ესთეტიკური შეხედულებანი პოეზიისუტილიტარისტული ხასიათის აღიარებითაა გაპირობებული.

1732 წელს ბარათაშვილმა ვახტანგ -ის ბრძანებით საგმირო-სათავგადასავლო თხზულების „რუსუდანიანის“ ( ს.) თავი გალექსა, რომელსაც „ჯიმშედიანი“ ეწოდა. ბარათაშვილმა განავითარა ძველი ქართული საკარო პოეზიის ტრადიციები — 1734 დაწერა 63-სტროფიანი ოდა „ქება მეფისა ბაქარისა“. მის კალამს ეკუთვნის ვახტანგ -ისადმი მიძღვნილი სახოტბო ლექსი „იამბიკო“. 1736 წელს ქართველი თავადაზნაურობის დავალებით, ბარათაშვილი პეტერბურგში რუსეთის იმპერატორ ანას ეახლა და ვახტანგ -ის სამშობლოში დაბრუნება სთხოვა. ვახტანგ -ის გარდაცვალების (1737) შემდეგ ბარათაშვილი რუსეთის ქვეშევრდომი გახდა. ბარათაშვილი ქართული ემიგრანტული მწერლობის თვალსაჩინო წარმომადგენელი იყო. მისი შემოქმედება განმსჭვალულია ღრმა სევდით, რაც სამშობლოს უნუგეშო მდგომარეობითა და პოეტის ტრაგიკული ცხოვრებითაა გამოწვეული. აქვს სატრფიალო-სამიჯნურო ლექსებიც.
საჩინო ბარათაშვილი

საჩინო ბარათაშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე საუკუნის ნახევარში, მეფე სიმონ -ის ერთგული მოხელე, 1565 წლიდან ბოქაულთუხუცესი, შემდგომ მეწინავე სადროშოს (სომხით-საბარათიანოს) სარდალი. სიმონ -ის დატყვევების შემდეგ (1569) ბარათაშვილი არ ემორჩილებოდა დავით -ს (დაუთ-ხანს), რისთვისაც, როგორც ჩანს, გადაუყენებიათ (დაახლოებით 1578 წელს, მეწინავე სადროშის სარდალი ყოფილა დავით -ის ბიძაშვილი ბაგრატ ბატონიშვილი). ბარათაშვილმა გელიყარის კლდიდან გადააგდო კახაბერ ყორღანაშვილი, რომლის ღალატითაც შეიპყრეს ყიზილბაშებმა სიმონ . 1587 წლის საბუთში ბარათაშვილი ცოცხლად იხსენიება.
ქაიხოსრო ბარათაშვილ-აბაშიშვილი

ქაიხოსრო ბარათაშვილ-აბაშიშვილი (გ. 1636) — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე საუკუნის ნახევარში.

1619 წლიდან იხსენიება ბოქაულთუხუცესად. 1625 ბოლოს მიიღო მეწინავე სადროშოს (სომხით-საბარათიანოს) სარდლობა და მეკობრისმძებნელის სახელო, 1626 ივნისში დაინიშნა თბილისის მოურავად. 1626 შემოდგომაზე აბას -მა დედოფლის (სიმონ -ის მეუღლის ჯაჰანბანუს) სახლთუხუცესად დანიშნა. ქაიხოსრო ადრე ლუარსაბ -ის მომხრე იყო, შემდეგ - სიმონ -ისა. 1625 გიორგი სააკაძეს მიემხრო, იმავე წლის ბოლოს ისევ სიმონ -ის მხარეზე გადავიდა. შემდეგ თეიმურაზ -ს ემსახურებოდა. 1633-იდან როსტომ მეფეს მიენდო, მაგრამ მალე მის წინააღმდეგ შეთქმულებაში მონაწილეობის გამო შეიპყრეს და სიკვდილით დასაჯეს.
ყაფლან ბარათაშვილ-ორბელიშვილი

ყაფლან ბარათაშვილ-ორბელიშვილი (გ. 1671) — ბარათაშვილთა ერთი შტოს, ორბელიშვილთა (გამოეყო 1536) წარმომადგენელი, ყაფლანიშვილთა გვარის ფუძემდებელი, "დიდი ყაფლანის" სახელით ცნობილი.

ქართლის სამეფოს მდივანბეგი (იხსენიება 1634-იდან) და სახლთუხუცესი (იხსენიება 1646-დან). 20-იანი წლების დასაწყისში, როდესაც ბარათა ბარათაშვილმა თავისი სახლიკაცები ამოწყვიტა, ბარათაშვილ-ორბელიშვილი ირანში გაიქცა. მონაწილეობდა მარაბდის ბრძოლაში (1625) ირანელთა მხარეზე. ერთგულობდა სიმონ -ს, როსტომსა და ვახტანგ -ს, რომელთაგან მრავალი ყმა-მამული მიიღო წყალობად. განაახლა ფიტარეთის მონასტერი, ააშენა და ყმებით დაასახლა 61 სოფელი, თავის მემკვიდრეებს დაუტოვა 80-მდე სოფელი. ჰყავდა ხუთი ვაჟი (პაპუნა, ასლანი, ვახტანგი, თამაზი, გიორგი), რომლებიც შემდეგ ქართლის სამეფოს დიდი მოხელეები გახდნენ, და ერთი ქალი როდამი (ვახტანგ -ის პირველი ცოლი). დასაფლავებულია ფიტარეთის მონასტერში.
გარსევან ჭავჭავაძე

გარსევან რევაზის ძე ჭავჭავაძე (დ. 20 ივლისი, 1757 — გ. 7 აპრილი, 1811) — ქართველი დიპლომატი, ქართლ-კახეთის სამეფოს ელჩი რუსეთის იმპერიაში, გეორგიევსკის ტრაქტატის დადების მონაწილე.

ბიოგრაფია
ჭავჭავაძე იყო ქართლ-კახეთის მეფის ეშიკაღასბაში და ყაზახის მოურავი. იყო ერთ-ერთი ხელმძღვანელი 24-კაციანი დელეგაციისა, რომელიც მონაწილეობდა 1783 წელს გეორგიევსკის ტრაქტატის დადებაში. 1784-1801 წლებში იყო ქართლ-კახეთის სამეფოს ელჩი რუსეთის იმპერიაში, მიუხედავად იმისა, რომ რუსულ ენას 1790-იან წლებამდე არ ფლობდა. იბრძოდა ქართლ-კახეთის საშინაო დამოუკიდებლობის შესანარჩუნებლად. გარსევან ჭავჭავაძის მეუღლე იყო გიორგი ავალიშვილის და მარიამ ავალიშვილი. მათ პეტერბურგში შეეძინათ ერთადერთი ვაჟი ალექსანდრე ჭავჭავაძე, რომელიც მნიშვნელოვან ფიგურას წარმოადგენდა მეცხრამეტე საუკუნის საქართველოში. 1788 წელს გარსევან ჭავჭავაძე დაბრუნდა სამშობლოში. 1795 წელს ის კვლავ რუსეთში იყო. 1796 წელს მონაწილეობდა რუსეთის ლაშქრობაში სპარსეთის წინააღმდეგ. 1797 წლის გაზაფხულზე მესამედ გაემგზავრა რუსეთში და 31 დეკემბერს პავლე -ს წარუდგინა ნოტა, რომლითაც ითხოვდა რუსეთის მთავრობისგან გეორგიევსკის ტრაქტატით ნაკისრ ვალდებულებათა შესრულებას. ერეკლე -ის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში ოჯახითა და ამალით, მხარს უჭერდა ქართლ-კახეთის სამეფოს რეფორმირებას იოანე ბატონიშვილის სჯულდების მიხედვით. 1800 წლის დასაწყისში კვლავ გაემგზავრა რუსეთში და პავლე -ს წარუდგინა გიორგი -ის საიდუმლო თხოვნა ქვეშევრდომობაში მიღების შესახებ.

1801 წელს ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ რუსეთის მთავრობამ ჭავჭავაძეს ნამდვილი სახელმწიფო მრჩევლის სტატუსი მიანიჭა და სანქტ-პეტერბურგში გადაასახლა. რუსეთთან შეერთების შემდეგ ჭავჭავაძე ითხოვდა ავტონომიას ქართლ-კახეთის სამეფოსთვის იმპერიის შემადგენლობაში. 1802 წლის ბოლოს ჭავჭავაძე საქართველოში ჩავიდა. ნოემბრიდან ის პოლიციის ფარული ზედამხედველობის ქვეშ იყო. 1803 წლის 14 ივნისს ის არჩეულ იქნა საქართველოს თავადაზნაურთა საკრებულოს წინამძღოლად. 1805 წელს მისი ვაჟი, ალექსანდრე ჭავჭავაძე მთიულეთის აჯანყებაში მონაწილეობის გამო გადაასახლეს ტამბოვში. მასთან ერთად გადაასახლეს გარსევან ჭავჭავაძეც. 1806 წლის ნოემბერში ის უკვე თავისუფალი იყო გადასახლებიდან და ცხოვრობდა პეტერბურგში. გარდაიცვალა იქვე 1811 წელს. დასაფლავებულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში.
ფრიდრიხ I ფონ შვარცენბურგი

გრაფი ფრიდრიხ ფონ შვარცენბურგი (; დ. დაახ. 1075 — გ. 5 ოქტომბერი, 1131) — კელნის ეპისკოპოსი 1100–1131 წლებში.

ბიოგრაფია
ფრიდრიხი იყო გრაფ ბერთოლდ ფონ შვარცენბურგის და მისი მეუღლის რიხარდისის ვაჟი.

განათლება მან ბამბერგში და საფრანგეთში მიიღო და ვიდრე იმპერატორი ჰაინრიხ მას კელნის ეპისკოპოსად დანიშნავდა მღვდელი იყო ბამბერგსა და შპაიერში. ფრიდრიხის ბრძანებით 1100 წელს დაწყებულ იქნა ფოლმარშტაინის ციხესიმაგრის მშენებლობა.

1106 წელს მან იმპერატორ ჰაინრიხ -ის მხარე დაიჭირა რომის წინააღმდეგ კონფლიქტში, თუმც უკვე 1114 წელს ფრიდრიხმა მხარე შეიცვალა და ანდერნახთან გამართულ ბრძოლაში დაამარცხა იმპერატორი. 1122 წელს ვორმსის კონკორდატის მიხედვით იგი იტალიის ერცკანცლერად და მრჩევლად დაინიშნა.

1125 წლის 24 აგვისტოს იმპერატორის არჩევნებზე ფრიდრიხ ფონ შვარცენბურგმა მხარი ლოთარ -ეს დაუჭირა, რითაც დაუპირისპირდა შვაბიის ჰერცოგ ფრიდრიხს. მთელი რიგი ციხესიმაგრეების აგებით მან კელნის საეპისკოპოსო სამხრეთის მხრიდან საიმედოდ გაამაგრა. მაგ., 1118 წელს აგებულ იქნა ვოლკენბურგის ციხესიმაგრე და ე.წ. „როლანდის კუთხე“, რომლებიც აკონტროლებდნენ მდ. რაინს.

ფრიდრიხ ფონ შვარცენბურგი გარდაიცვალა 1131 წლის 5 ოქტომბერს მის მიერ აშენებულ ვოლკენბურგის ციხესიმაგრეში. იგი დაასაფლავეს ზიგბურგის სააბატოში.
კურტ ფონ ჰამერშტაინი

ბარონი კურტ გებჰარდ ადოლფ ფილიპ ფონ ჰამერშტაინ-ექუორდი (დ. 26 სექტემბერი, 1878, ჰინრიხსჰაგენი, მეკლენბურგ-შტრელიცი — გ. 24 აპრილი, 1943, ბერლინი) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, „ვერმახტის“ გენერალი და „ვიდერშტანდის“ წევრი.

ბიოგრაფია
ჰამერშტაინ-ექუორდი სამხედრო ტრადიციების მქონე ოჯახში დაიბადა. 20 წლის ასაკში იგი ლეიტენანტის წოდებით ქვეითთა მე-3 გვარდიულ პოლკში დაიწყო მსახური. პირველ მსოფლიო ომში იგი გენერალურ შტაბში მსახურობდა. 1918–1929 წლებში იგი რაიხსვერში მსახურობდა. 1929 წელს ჰამერშტაინ-ექუორდს გენერალ-ლეიტენანტის სამხედრო წოდება მიენიჭა და დაინიშნა რაიხსვერის სამინისტროში არმიის განყოფილების (იგ. გენშტაბი) შეფად.

1930 წელს რაიხსპრეზიდენტმა პაულ ფონ ჰინდენბურგმა მას ინფანტერიის გენერლის წოდება მიანიჭა და დანიშნა სახმელეთო ჯარების ხელმძღვანელობის შეფად.

ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ჰამერშტაინ-ექუორდი ცდილობდა პოლიტიკურად ნეიტრალური რაიხსვერის შენარჩუნებას. მისი ეს მცდელობა უშედეგოდ დასრულდა და 1934 წლის 31 იანვარს მან თანამდებობდა დატოვა. მის ადგილზე დაინიშნა გენერალ-ლეიტენანტი ვერნერ ბარონი ფონ ფრიჩი.

მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში ჰამერშტაინ-ექუორდი დაუბრუნდა სამხედრო სამსახურს და 1939 წლის 9 სექტემბერს გენერალ-მაიორის წოდებით «არმიათა განყოფილება „ა“-ს ჩაუდგა სათავეში. ომის ფართო მასშტაბით გავრცელებისათვის ხელი რომ შეეშალა იგი ცდილობდა ფიურერი თავისი არმიების აღლუმზე მიეწვია კიოლნში, იქ დაეპატიმრებინა და მოეკლა. მისი ეს გეგმა აუსრულებელი დარჩა.

იმავე წლის სექტემბერში ჰამერშტაინ-ექუორდი საბოლოოდ დაითხოვეს სამხედრო სამსახურიდან, თუმც ვაჭარ ნიკოლაუს-კრისტოფ ფონ ჰალემის საშუალებით „ვიდერშტანდის“ აქტიური წევრი დარჩა. იგი გარდაიცვალა 1943 წელს კიბოს დაავადებით.
სიოგუნი

სიოგუნი (; სეიი ტაისიოგუნის შემოკლებული სახელწოდება, სიტყვასიტყვით — დიდი მხედართმთავარი, რომელიც იმორჩილებს ბარბაროსებს) — თავდაპირველად იაპონიის იმპერიის სამხედრო წოდება იყო და იმ ჯარების სარდლებს ანიჭებდნენ, რომლებსაც 794-დან 811-მდე კუნძულ ჰონსიუს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში გზავნიდნენ ემისების დასამორჩილებლად.

1192 წელს სიოგუნის წოდება მიენიჭა მინამოტოს ფეოდალური სახლის მეთაურს მინამოტო იორიტომოს. ამ დროიდან სიოგუნს უწოდებდნენ იაპონიის სამხედრო-ფეოდალურ გამგებლებს (რომლებიც მართავდნენ ქვეყანას იმპერატორის სახელით) მინამოტოს (1192-1333), ასიკაგას (1335(1338)-1573), ტოკუგავას (1603-1867) ფეოდალური დინასტიებიდან.
კარლ XV

კარლ (დ. 3 მაისი, 1826, სტოკჰოლმი — გ. 18 სექტემბერი, 1872, მალმიო) — შვედეთის და ნორვეგიის მეფე 1859-1872 წლებში.

ბიოგრაფია
მშობლები
კარლი შვედეთის მეფის ოსკარ -ის და მისი მეუღლის ჟოზეფინა დე ბოჰარნეს უფროსი ვაჟი იყო.

მეუღლე
მას მეუღლედ ჰყავდა პრინც ვილჰელმ ფრიდრიხ კარლ ფონ ორანიენ-ნასაუს ქალიშვილი ლუიზე ფონ ორანიენ-ნასაუ.

შთამომავლობა
ლუიზა ჟოზეფინა (დ. 31 ოქტომბერი, 1851 — გ. 20 მარტი, 1926) — დანიის მეფის ფრედერიკ -ეს მეუღლე.
ბასილი ბაგრატის ძე

ბასილი ბაგრატის ძე — საუკუნის ნახევრის ქართველი მწერალი. ზოგიერთი ქართველი ისიტორიკოსის მიერ მიჩნეულია ბაგრატ -ის ძედ. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 9 ივნისი (27 მაისი).

მოღვაწეობდა ხახულის ლავრაში. მის ლიტერატურულ მემკვიდრეობას ჩვენამდე არ მოუღწევია. გიორგი მცირის თქმით, იგი ყოფილა „მოძღუარი და განმანათლებელი ქუეყანისა ჩუენისა“ და იოანე ბაგრატიონის „კალმასობაში“ დამახასიათებელია როგორც ღვთისმეტყველებასა და ფილოსოფიაში განსწავლული მწიგნობარი, მთარგმნელი, „რიტორ-მომთხრობელი და მაღალ ფრასასა ზედან დამთხზველი“, მასვე უწოდებდნენ „ქართველთა ეკლესიათა სამკაულს“. შემდგომ ბასილი ათონის მთაზე გადასულა და იქ დაუწერია „გალობანი წმიდისა მამისა ეფთჳმესნი“. გარდაიცვალა იქვე, ივერთა მონასტერში.
ბასილი (XI საუკუნე)

ბასილი — საუკუნის ქართველი კალიგრაფი. გადაწერა გრიგოლ ღვთისმეტყველის თხზულებათა კრებული (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი -1), რომლის ერთ-ერთ ანდერძში ვკითხულობთ: „ლოცვა ყავთ უღირსისა და ფრიად ცოდვილისა უცბად მჩხრეკალისა ბასილისათჳს“. კრებული ლამაზი ნუსხურით, ნაკლებად გადაბმული, მკაფიო ასოებით არის ნაწერი. ოსტატი ყოველი თხზულების დასაწყისს საზედაო ასოებითა და კარგად მოფიქრებული ფერწერული სამკაულით აფორმებს. ფურცლის ჩარჩოები დახვეწილი გეომეტრიული ფორმისაა. ხელნაწერს თევდორე ჟორდანია 1031-ით ათარიღებს.
ბასილი ეზოსმოძღვარი

ბასილი ეზოსმოძღვარი — – საუკუნეების ქართველი მოღვაწე, თამარ მეფის ეზოსმოძღვარი.

ბასილი იხსენიება თამარის ე. წ. მეორე ისტორიკოსის თხზულებაში, რომელსაც ივანე ჯავახიშვილმა პირობითად „ცხოვრება მეფეთ მეფისა თამარისი“ უწოდა, ხოლო მის ავტორად თავად ბასილი მიიჩნია. ზოგი თანამედროვე ისტორიკოსი არ იზიარებს ამ აზრს.
ბასილ III

ბასილი ვაჩეს ძე — საუკუნის ქართველი მწერალი და საეკლესიო მოღვაწე, კათოლიკოსი (დაახლოებით 1090-1100).

ვარაუდობენ, რომ ეფრემ მცირის ძმა იყო. სწავლა-განათლება კონსტანტინოპოლში მიუღია. სამშობლოში დაბრუნებული შიომღვიმის სავანეში დამკვიდრებულა. მას ეკუთვნის ჰაგიოგრაფიული თხზულება „თხრობაჲ სასწაულთათჳს წმინდისა და ღმერთ-შემოსილისა მამისა შიოჲსთაჲ“ და „დასდებელი შიოჲსი“, რომლებიც შეიცავენ საქართველოს ისტორიისათვის საინტერესო მასალებს.
ბასილი საბაწმიდელი

ბასილი საბაწმიდელი — - საუკუნეების ქართველი მწერალი, ჰიმნოგრაფი. მოღვაწეობდა პალესტინაში, შესაძლოა თვით საბა განწმედილის (წმიდის) ლავრაშიც. მისი ჰიმნოგრაფიული თხზულება „დასდებელნი მამისა საბაჲსნი“ შეტანილია საუკუნის სინის მთის ხელნაწერში. დასდებლის კიდურწრილობაა „ბასილი“.

ავტორს გამოუყენებია საბა განწმენდილის „ცხოვრება“, რომელიც ქართულად საუკუნეში უნდა იყოს თარგმნილი.
ბასილი ზარზმელი

ბასილი ზარზმელი — - საუკუნეების ქართველი მწერალი და საეკლესიო მოღვაწე.

დაახლოებით 916-926 იყო ზარზმის მონასტრის წინამძღვარი. ბასილი ზარზმელმა თავისი ბიძის, საუკუნის ცნობილი საეკლესიო მოღვაწის სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებას მიუძღვნა ვრცელი ჰაგიოგრაფიული თხზულება „ცხოვრებაჲ და მოქალაქობაჲ ღმერთ-შემოსილისა და ნეტარისა მამისა ჩუენისაჲ სერაპიონისი“, რომელშიც სერაპიონის საქმიანობის გარდა, გადმოცემულია იმდროინდელი საქართველოს სოციალური ყოფის ამსახველი სურათები, სამხრეთ საქართველოს მონასტერთა (ზარზმა, ოპიზა, პარეხი, დიდი ზანავი და სხვა) მშენებლობა-აღორძინების ამბები. აღწერილია საზოგადოების სხვადასხვა ფენის ურთიერთობა, ეკლესიის როლი ქვეყნის ცხოვრებაში და სხვა.

ბასილი ზარზმელი თხზულებაში მოთხრობილი ზოგიერთი ამბის თვითმხილველია, ნაწილი ცნობებისა კი მას სერაპიონის მოწაფეთაგან შეუკრებია. „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრება“ პირველხარისხოვან ისტორიულ წყაროდაა მიჩნეული.

ბასილი ზარზმელის თხზულება ცნობილია მხოლოდ უცნობი ავტორის მიერ საუკუნეში შესრულებული მეტაფრასული რედაქციის მიხედვით, რომლის ერთადერთი, მოსე ჯანაშვილის მიერ მიკვლეული, ხელნაწერი საუკუნეს განეკუთვნება. არსებობს მოსაზრება, რომ სერაპიონ ზარზმელი და მისი ცხოვრების აღმწერი ბასილი ზარზმელი არიან არა - საუკუნეების, არამედ - საუკუნეების მოღვაწეები. ეს შეხედულება თვით თხზულებაშივე გადმოცემული ისტორიულ სურათს არ ეთანხმება და დაუსაბუთებელი ჩანს.
ფრედერიკსბურგი (ვირჯინია)

ფრედერიკსბურგი — დამოუკიდებელი ქალაქი, ვირჯინიის შტატში. ის დედაქალაქიდან დაშორიებულია — 50, ხოლო რიჩმონდიდან 55 მილით. 2000 წლის აღწერის მიხედვით მისი მოსახლეობა შეაგდენს 19, 278. ეკონომიკური ანალიზის ბიურო ფრედერიკსბურგს და მის მეზობლად მდებარე სპოტსილვანიის ოლქს აერთიანებს სტატისტიკური მონაცემების შეგროვებისას. ეს ქალაქი არის ვაშინგტონ-ბალტიმორის მეგაპოლისის ნაწილი.

ისტორია
ქალაქი მდებარეობს მდინარე რაპაჰანოკთან. 1714 წელს გუბერნატორმა ალექსანდრ სპოტსვუდმა დაასპონსორა გერმანელთა სამოსახლოს, გერმანას, აგება. შემდგომი გაფართოების მიზნით კოლონიუალურმა ასამბლეამ, 1720 წელს შექმნა ახალი ოლქი რომელსაც ეწოდა სპოტსილვანია (გუბერნატორის პატივსაცემად), ხოლო 1728 წელს დაარსდა ფრედერიკსბურგი. ქალაქს სახელი ეწოდა უელსის პრინცი ფრედერიკის პატივსაცემად. 1732 წელს, 1780 წლამდე, საოლქო სასამართლო გადატანილ იქნა ფრედერიკსბურგში. 1781 წელს ფრედერიკსბურგი საბოლოოდ ჩამოყალიბდა როგორც ქალაქი, მას ჰყავდა თავისი მერი, საბჭო და სასამართლო. 1879 წელს მას ოფიციალურად მიენიჭა ქალაქის სტატუსი.

1738 წელს ქალაქთან ახლოს დასახლდა ჯორჯ ვაშინგტონის ოჯახი. ვაშინგტნის დედა მერი მოგვიანებით ცხოვრობდა ფრედერიკსბურგში, ხოლო მისი და ბეთი ქალაქ გარეთ მდებარე პლანტაციაში. ამ ქალაქში ასევე ცხოვრობდნენ ამერიკის რევოლუციის გენერლები ჰიუ მერსერი და ჯორჯ უიდონი. ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი ჯეიმზ მონრო.

ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს ფრედერიკსბურგმა, მისი ადგილმდებარეობის გამო შეიძინა სტრატეგიული მნიშვნელობა. 1862 წლი 11–15 დეკემბერს, ფრედერიკსბურგის ბრძოლის დროს, ქალაქმა ძალიან დიდი ზიანი მიიღო. 1863 წლის 3 მაისს კიდევ ერთი ბრძლოა გაიმართა ქალაქთან ახლოს.

1908 წელს ქალაქში დაარსდა მერი ვაშინგტონის სახელობის უნივერსიტეტი.

გეოგრაფია
აშშ-ის სტატისტიკის დეპარტამენტის მონაცემების მიხედვით ქალაქის საერთო ფართობი შეადგენს 27.2 კვ² (10.5 მი.²). ქალაქს აღმოსავლეთით და სამხრეთით გარს არტყავს მდინარე რაპაჰანოკი; მდინარის გადაღმა არის სტრაფორდის ოლქი. ჩრდილოეთით და დასავლეთით მდებარეობს სპოტსილვანიის ოლქი.

დემოგრაფია
2000 წლის აღწერის მიხედვით ფრედერიკსბურგში ცხოვრობს 19 279 ადამიანი, 8 102 კომლი და 3 921 ოჯახი. მოსახლეობის 73.18% არის თეთრკანიანი მოსახლეობა, 20.41 შავკანიანი, 0.34% ადგილობრივი ამერიკელი (ე.წ. ინდიელები), 1.51% აზიელები, 4.57% სხვა რასის წარმომადგენლები, ხოლო 4.90% ლათინო ამერიკელები.

მედია
ფრედერიკსბურგის ყოველდღიური გაზეთი არის ფრი ლენს სტარი . გაზეთის პირველი ნომერი 1885 წელს გამოვიდა. არსებობს ასევე რამდენიმე ადგილობრივი რადიოსადგური.
კინგ-ჯორჯის ოლქი (ვირჯინია)

კინგ-ჯორჯის ოლქი — ოლქი რომელიც მდებარეობს ვირჯინიის შტატში. 2000 წლის მონაცემების მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა არის 16 803. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია კინგ-ჯორჯი.

ეს ოლქი არ არის ვაშინგტონ–ბალტიმორის მეგაპოლისის ნაწილი

აქ დაიბადა ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი ჯეიმზ მედისონი

ისტორია
კინგ-ჯორჯის ოლქი დაარსებულია 1720 წელს. ოლქს სახელი ეწოდა ინგლისის მეფის ჯორჯ –ის პატივსაცემად.

გეოგრაფია
აშშ-ის სტატისტიკის დეპარტამენტის მიხედვით ოლქის საერთო ფართობი შეადგენს 486 კმ². 466 კმ² არის ხმელეთი ხოლო 20 კმ² შეადგენს წყალს. მთლიანი ფართობის 4.15% არის წყალი.

ჩრდილოეთით მას ესაზღვრება მდინარე პოტომაკი, მდინარის მეორე ნაპირას არის ჩარლზის ოლქი. სამხრეთით კინგ-ჯორჯის ოლქს ესაზღვრება კაროლინის და ესექსის ოლქები; აღმოსავლეთით მდებარეობს ვესმორლენდის ოლქი ხოლო დასავლეთით სტაფორდის ოლქი.

დემოგრაფია
2000 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობს 16 803 ადამიანი, 6 091 კომლი და 4 525 ოჯახი.

მოსახლეობის 77.69% არის თეთრკანიანი, 18.73% შავკანიანი, 0.48% ადგილობრივი ამერიკელი (ე.წ. ინდიელები), 1.01% აზიელები, 2.09 სხვა რასის წარმომადგენლები, ხოლო 1.79% ლათინოამერიკელები.

დასახლებები
დალგრინი
ფეირვიუ ბიჩი
ბასილი უჯარმელ-ჭყონდიდელი

ბასილი უჯარმელ-ჭყონდიდელი — საქართველოს სამეფოს მწიგნობართუხუცესი 1248-1265. მეფე დავით-ულუს საქართველოში არ ყოფნის დროს ბასილის სახელმწიფო მართვა ჰქონდა მინდობილი. ხელმძღვანელობდა საქართველოს მთავრობის იმ ღონისძიებათა შემუშავებასა და განხორციელებას, რომელთა მიზანი იყო საუკუნის შუა წლების დიდი ეკონომიური კრიზისის შენელება. ბასილის წინადადებით გაღარიბებულ მოსახლეობას დაურიგდა ეკლესიის კუთვნილი მიწების ნაწილი. ამ ნიადაგზე ბასილს გადაემტერნენ ეკლესიის მაღალი წრეები, რომლებმას მეფე დავით-ულუ დაარწმუნეს ბასილის ორგულობაში. ცრუ ბრალდების საფუძველზე ბასილი დააპატიმრეს და გაუსამართლებლად ჩამოახრჩვეს.
ბასილი ხანძთელი

ბასილი ხანძთელი — საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ჰიმნოგრაფი.

მოხსენიებულია გიორგი მერჩულის „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“. ყოფილა გრიგოლ ხანძთელის დედის მსახურის შვილი. აღიზარდა ხანძთაში, სადაც ერთხანს გრიგოლს მეჯინობეობას უწევდა („კარაულსა მამისა გრიგოლისსა ხედვიდა“), შემდეგ კი ხანძთის წინამძღვარი გახდა. გარდაიცვალა პარეხში, მიქელ პარეხელის სავანეში. ბასილი ხანძთელის აკროსტიქული საგალობლები შესულია მიქელ მოდრეკილის ჰიმნოგრაფიულ კრებულში.
გეტიზბერგის მიმართვა

გეტიზბერგის მიმართვა — აშშ-ის პრეზიდენტი აბრაჰამ ლინკოლნის ყველაზე ცნობილი სიტყვა და ერთ-ერთი ყველაზე ციტირებადი პოლიტიკური გამოსვლა აშშ-ის ისტორიაში. სიტყვა წარმოთქვა 1863 წლის 19 ნოემბერს პენსილვანიის შტატის ქალაქ გეტიზბერგში, ჯარისკაცთა ეროვნული მემორიალი-სასაფლაოს გახსნასთან დაკავშირებით, ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს, ოთხ-ნახევარ თვეში გეტიზბერგის ბრძოლიდან.

ლინკოლნის ფრთხილად აწონილი სიტყვა, რომელიც იმ დღის ცერემონიალზე თავდაპირველად მეორეხარისხოვნად ითვლებოდა, მყისვე გახდა ამერიკის ისტორიაში ყველაზე მნიშვნელოვანი მიმართვა. საკმაოდ მცირე, 300 სიტყვიან, მიმართვაში, რომელიც 3 წუთზე ნაკლებ ხანს გაგრძელდა, ლინკოლნმა წამოწია ადამიანთა თანასწორუფლებიანობის პრინციპები, დაუკავშირა რა ის დამოუკიდებლობის დეკლარაციას და განსაზღვრა სამოქალაქო ომი, როგორც არა ბრძოლა ამერიკის გაერთიანებისთვის, არამედ, როგორც „თავისუფლების ხელახალი დაბადება“, რომელიც მის ყოველ მოქალაქეს ნამდვილ თანასწორობას მოუტანდა.

დაიწყო რა სიტყვა ფრაზით „ოთხმოცდაშვიდი წლის წინ,“ ლინკოლნმა მიუთითა ამერიკის რევოლუციაზე და გეტიზბერგის სასაფლაო განსაზღვრა, როგორც არა მხოლოდ ომში დაღუპულთა დაკრძალვისთვის განკუთვნილი მიწის ნაკვეთი, არამედ წმინდა ამაღლების ადგილი ათასობით ადამიანთა ტანჯული სიცოცხლისა, გაწეული „მთავრობის ხალხის მიერ, ხალხით და ხალხისთვის“ გადასარჩენად.

მიუხედავად მიმართვის წარმოთქმის მნიშვნელობისა აშშ-ის ისტორიისა და პოპულარული კულტურისთვის, ამ სიტყვის ზუსტი ვარიანტი ჩვენამდე არ მოღწეულა. გეტიზბერგის მიმართვის ჩვენამდე მოღწეული ხუთი მანუსკირპტი განსხვავდება რამდენიმე დეტალში და ასევე მნიშვნელოვნად შორდება ამ სიტყვის თანამდეროვე საგაზეთო გადმოცემებს.