iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფლოიდ კრემერი

ფლიდ კრემერი ( ; დ. 27 ოქტომბერი, 1933 — გ. 31 დეკემბერი, 1997) — ამერიკელი პიანისტი, რომელიც „ნეშვილ საუნდის“ ერთ-ერთი არქიტექტორი იყო. მან პოპულარიზაცია გაუწია ე. წ. ფორტეპიანოზე ნოტების სრიალის სტილს, რომლის დროსაც ერთი ნოტი მეორეზე სრიალით გადადის. ეს ერთგვარი გადახვევა იყო 1950-იანი წლების ბოლო გაბატონებული "პერკუსიული" დაკვრის სტილიდან.

კრემერი ლუიზიანაში დაიბადა და არკანზასში გაიზარდა. პიანინოზე დაკვრა თავად ისწავლა. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მშობლიურ ქალაქ შრივპორტში დაბრუნდა, სადაც პიანისტად მუშაობდა რადიო შოუსთვის „ლუიზიანა ჰეირაიდ“. კრემერი ნეშვილში 1955 წელს გადავიდა. იმ პერიოდში ქანთრის მუსიკაში ფორტეპიანოს აკომპანემენტი მოდაში შემოდიოდა და მომდევნო ორი წელიდაწი და საკუთარი თქმით „დღე და ღამე საფორტეპიანო სესიებში“ მონაწილეობდა. სულ მცირე ხანში კრემერი ერთ-ერთი ყველაზე დატვირთული სტუდიური მუსიკოსი გახდა ამ ინდუსტრიაში, უკრავდა რა ისეთი ვარსკვლავებისთვის, როგორიც იყვნენ ელვის პრესლი, ბრენდა ლი, პატსი კლაინი, ჯიმ რივზი, ედი არნოლდი, როი ორბისონი, დონ გიბსონი და მრავალი სხვა. პრესლის პირველი ნაციონალურ ჰიტში „ “ კრემერის ფორტეპიანოს აკომპანემენტი ჟღერს. მიუხედავად ამისა, კრემერი მხოლოდ სტუდიური მუსიკოსი დარჩა და თითქმის უცნობი იყო ყველასთვის, გარდა ინდუსტრიის ინსაიდერებისა.
სიმაღლე (გეომეტრია)

სიმაღლე - პერპენდიკულარის მონაკვეთი, დაშვებული გეომეტრიული ფიგურის წვეროდან (მაგალითად: სამკუთხედის, პირამიდის, კონუსის) მის ფუძეზე ან ფუძის გაგრძელებაზე, აგრეთვე ამ მონაკვეთის სიგრძე. პრიზმის, ცილინდრის, სფერული ფენის, ფუძის პარალელურად წაკვეთილი პირამიდისა და კონუსის სიმაღლეა მანძილი ზედა და ქვედა ფუძეებს შორის. ნებისმიერი სამკუთხედის სამივე სიმაღლე ან ის წრფეები, რომლებზეც ისინი მდებარეობენ, გადაიკვეთება ერთ წერტილში, რომელსაც ორთოცენტრს უწოდებენ. სიმაღლე გეომეტრიაში აღინიშნება ლათინური ასოთი - .

: '
სიონი ბოლნისი (საფეხბურთო კლუბი)

„სიონი“ ბოლნისი — ქართული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ბოლნისიდან. დაარსდა 1936 წელს. საქართველოს უმაღლეს ლიგაში გამოდის 1995 წლიდან.

ისტორია
საფეხბურთო კლუბი „სიონი“ საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში 1995 წლიდან გამოდის. თავდაპირველად საშუალო დონეზე თამაშობდა, 2000-იან წლების დასაწყისში კი „სიონში“ ინვესტიციები ჩაიდო და 2003 წელს ბოლნისური კლუბი საქართველოს თასის ფინალში გავიდა და თბილისის „დინამოსთან“ დამარცხდა ანგარიშით 1–3. ვინაიდან „დინამო“ ამავე წელს საქართველოს ჩემპიონიც გახდა და ჩემპიონთა ლიგაზე თამაშის უფლება მოიპოვა, „სიონმა“ თასის მფლობელის ეგიდით უეფა-ს თასის საკვალიფიკაციო ეტაპზე იასპარეზა, თუმცა კლუბი პირველივე ეტაპზე გამოეთიშა ასპარეზობას სლოვაკეთის „პუხოვთან“.

2004 წელს ბოლნისის „სიონს“ ჩემპიონობის რეალური შანსი გაუჩნდა, თუმცა საქართველოს ჩემპიონატის „ოქროს მატჩში“ „ვიტ ჯორჯიასთან“ სკანდალურად დამარცხდა და მეორე ადგილიც ჩამოერთვა.

ბოლნისური კლუბის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული გამოდგა 2005-2006 წლების სეზონი: სიონმა, კახაბერ ცხადაძის თავკაცობით საქართველოს ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. ჩემპიონთა ლიგის პირველ საკვალიფიკაციო ეტაპზე გუნდმა აზერბაიჯანის „ბაქო“ დაამარცხა და მეორე ეტაპზე გავიდა, სადაც ბულგარულ „ლევსკისთან“ დამარცხდა ორი მატჩის ჯამში.

ევროთასებზე
შემადგენლობა 2014/2015
მონაცემები ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას.

2014/2015 წლის ტრანსფერები
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან
მუქი შრიფტით — ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზამთრის სატრანსფერო ფანრჯისას.

მიღწევები
საქართველოს უმაღლესი ლიგა
ჩემპიონი: 2005–2006
მესამე ადგილი: 2013–2014
საქართველოს თასი
ფინალისტი: 2002–2003
საქართველოს სუპერ თასი
ფინალისტი: 2005–2006
საქართველოს საბჭოთა თასი
თასის მფლობელი : 1986
პირველი ლიგა
ჩემპიონი: 1994–1995

მწვრთნელები
გიორგი სულაშვილი (2002–2004)
ხვიჩა ქასრაშვილი (2005)
კახაბერ ცხადაძე (დეკემბერი 2005–აგვისტო 2006)
ოთარ კორღალიძე
თეიმურაზ მახარაძე
გიორგი ყიფშიძე (ივლისი 2010–მარტი 2011)
ხვიჩა კასრაშვილი (მარტი 2011–201?)
ვახტანგ ჩაგელიშვილი (ივლისი 2011–201?)
ლევან ბაჯელიძე (სექტემბერი 2011–იანვარი 2012)
არმაზ ჯელაძე (აგვისტო 2012–მაისი 2013)
გიორგი კიკნაძე (ივნისი 2013-ოქტომბერი 2013)
ვლადიმერ ბურდული (ოქტომბერი 2013–)

ბომბარდირები სეზონის მიხედვით
შირვანის სახანო

შირვანის სახანო — ნახევრად დამოუკიდებელი ფეოდალური პოლიტიკური ერთეული, რომელიც შეიქმნა საუკუნეში აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში (ახლანდელი აზერბაიჯანის ტერიტორია) ირანის ხელისუფლების დასუსტების შედეგად. იარსება 1748-1820 წლებში.

ირანის მიერ შირვანის სამეფოს დაპყრობის შემდეგ მას მართავდნენ ირანელი ბეგლარბეგები. საუკუნის ნახევრის დასასრულს ირანის ხელისუფლების წინააღმდეგ ბრძოლის დროს შირვანის ერთ ნაწილში დამკვიდრდნენ ნადირ-შაჰის ყოფილი მოხელეები, შემახაში — ხანჩობანის ტომის სარქერთა გვარის წარმომადგენლები, ძმები მოჰამედ სეიდ-ხანი და აღასი-ხანი.

შირვანის სახანო სხვა სახანოებთან შედარებით ეკონომიკურად ერთ-ერთი ძლიერი სახანო იყო, სამხედრო თვალსაზრისით კი — სუსტი. სახანოებს შორის პირველობისათვის გაჩაღებულ ბრძოლაში ხშირად სხვისი (განსაკუთრებით ყუბის სახანოს) მორჩილი იყო. მიუხედავად ამისა, შირვანის სახანოს მმართველებმა მაინც შეძლეს პოლიტიკური თავისთავადობის შენარჩუნება. 1805 წელს შირვანის სახანო რუსეთს შეუერთდა. 1820 წლამდე იარსება შირვანის სახანოს სახელით, ხოლო 26 სექტემბრიდან მუსტაფა-ხანის გაქცევის შემდეგ ალექსი ერმოლოვმა სახანო გააუქმა და აიყვანა სახაზინო მართვაზე.

შირვანის სახანოში განვითარებული იყო აბრეშუმის წარმოება და სპილენძის დამუშავება.
აზერბაიჯან-ხორვატიის ურთიერთობები

ხორვატია-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — ხორვატიასა და აზერბაიჯანს შორის განვითარებული საგარეო ურთიერთობები. ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1995 წლის 26 იანვარს. ხორვატია ურთიერთობებს აწარმოებს აზერბაიჯანთან ანკარაში არსებული საელჩოს მეშვეობით. ორივე ქვეყანა არის ევროსაბჭოს წევრი.

დოკუმენტები
2005 წელი

ხორვატიაში აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ოფიციალური ვიზიტის კომუნიკე, ზაგრები, 10-12 ივნისი, 2005.
აზერბაიჯანისა და ხორვატიის მთავრობების შეთანხმება კულტურული თანამშრომლობის შესახებ, ზაგრები, 10 ივნისი, 2005 წელი.
ხორვატიის საგარეო საქმეთა და ევროპასთან ინტეგრაციის სამინისტროსა და აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ურთიერთთანამშრომლობის პროტოკოლი, ზაგრები, 10 ივნისი, 2005 წელი.
ხორვატიის ნაციონალური ავიახაზებისა და აზერბაიჯანის ნაციონალური ავიახაზების მემორანდუმი თანამშრომლობის შესახებ ზაგრები, 10 ივნისი, 2005 წელი.
აზერბაიჯან-იაპონიის ურთიერთობები

აზერბაიჯან-იაპონიის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და იაპონიას შორის. აზერბაიჯანმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა სსრკ-სგან 1991 წლის 30 აგვისტოს, ხოლო იაპონიამ დამოუკიდებლად სცნო 1991 წლის 28 დეკემბერს. დიპლომატიური ურთიერთობა ქვეყნებს შორის დამყარდა 1992 წლის 7 სექტემბერს. აზერბაიჯანის საელჩო ტოკიოში გაიხსნა 2005 წლის 12 ოქტომბერს. იაპონიის საელჩო ბაქოში გაიხსნა 2000 წლის 21 იანვარს. აზერბაიჯანი არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა. იაპონია დამკვირვებელია ევროსაბჭოში და თამნამშრომლობს ეუთოსთან.
აზერბაიჯან-პაკისტანის ურთიერთობები

პაკისტან-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და პაკისტანს შორის. აზერბაიჯანმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა სსრკ-სგან 1991 წლის 30 აგვისტოს, ხოლო პაკისტანი იყო მეორე ქვეყანა (თურქეთის შემდეგ), რომელმაც აზერბაიჯანი დამოუკიდებლად სცნო. დიპლომატიური ურთიერთობა ქვეყნებს შორის დამყარდა 1992 წელს. პაკისტანი იყო პირველი ქვეყანა რომლის საელჩოც გაიხსნა ბაქოში, მოქმედებს აზერბაიჯანის საელჩო ისლამაბადშიც. პაკისტანი აღიარებს აზერბაიჯანის ტერიტორიულ მთლიანობას და მთიან ყარაბაღს განიხილავს, როგორც აზერბაიჯანის რეგიონს.
აზერბაიჯან-გაერთიანებული სამეფოს ურთიერთობები

გაერთიანებული სამეფო-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო ლონდონში. გაერთიანებულ სამეფოს აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა.

ისტორია
გაერთიანებული სამეფო-აზერბაიჯანის ურთიერთობები იწყება 1920 წლის 18 იანვარს, როდესაც ბრიტანეთის ექსპედიცია ლიონელ დანსტერვილის ხელმძღვანელობით გაიგზავნა ბაღდადიდან ბაქოში, ნავთობის საბადოების საკუთარი კონტროლის ქვეშ მოქცევის მიზნით, რომელიც მანამდე გერმანიისა და ოსმალეთის იმპერიის კონტროლქვეშ იყო. ფაქტობრივად ამ პერიოდში გაფორმდა დიპლომატიური ურთიერთობა აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და ბრიტანეთის იმპერიას შორის კავკასიაში ბრიტანეთის უმაღლესი კომისრის საშუალებით, რომელიც თბილისში იმყოფებოდა.
აზერბაიჯან-უკრაინის ურთიერთობები

უკრაინა-აზერბაიჯანის ურთიერთობები წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და უკრაინას შორის. 1918 წლამდე ორივე ქვეყანა იყო რუსეთის იმპერიის ნაწილი, ხოლო 1991 წლამდე სსრკ-ს ნაწილი. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1992 წელს. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო კიევში. უკრაინას აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოს, ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის, დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობისა, სუამისა და შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციისა.
აზერბაიჯან-ლატვიის ურთიერთობები

ლატვია-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და ლატვიას შორის. აზერბაიჯანმა ლატვიის დამოუკიდებლობა ცნო 1991 წლის 30 აგვისტოს. ლატვიამ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ცნო 1991 წლის 8 იანვარს. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1994 წლის 11 იანვარს. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო რიგაში. ლატვიას აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა.
აზერბაიჯან-ყაზახეთის ურთიერთობები

ყაზახეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და ყაზახეთს შორის. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1992 წლის 27 აგვისტოს აზერბაიჯანს აქვს საელჩო ნურ-სულთანში. ყაზახეთს აქვს საელჩო ბაქოში, 1994 წლის 16 დეკემბრიდან. ორივე ქვეყანა წევრია დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობისა და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა.
შირვანული თანგა

შირვანული თანგა, ვერცხლის მონეტა, მოჭრილი საუკუნეში შირვანში (აზერბაიჯანი) თემურლენგის მაღალხარისხოვანი ვერცხლის მონეტის მიხედვით. მასა 6,2 გ. დროთა განმავლობაში მასა კლებულობდა და ფარიხ იესარის მმართველობის დროს (1462-1500) 1,90-1,75 გ-მდე დაეცა. მონეტის შუბლზე და ზურგზე არაბული ზედწერილებია. შირვანული თანგის განძები აღმოჩენილია საქართველოშიც: სოფელ საქობოში (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი) საუკუნის ნახევარში შემახასა და ბაქოში მოჭრილი შირვანული თანგები; სოფელ თამარაშენში (ცხინვალის რაიონი), რომელთაგან ყველაზე გვიანდელი მონეტა 1462-1463 წლებით თარიღდება; დუშეთის მუნიციპალიტეტში საუკუნის ნახევრის შირვანული თანგები, რომლებიც მოჭრილია ბაქოში, დარუბანდსა და შემახაში და ქართული მონეტები; სოფელ ალში (ხაშურის მუნიციპალიტეტი) ხალილულა -ისა (1417-1462) და ფარუხ იესარის დროს მოჭრილი შირვანული თანგა, რომელთაგან ყველაზე გვიანდელი მონეტა 1492-1493 წლებით თარიღდება.
ხურამიტები

ხურამიტები, ხურამდინები (სპარს. ხურამდინ „ბედნიერი, სასიამოვნო სარწმუნოების მიმდევრები“) — რელიგიური მოძღვრების მიმდევრები და ანტიარაბული სოციალურ-პოლიტიკური მოძრაობის მონაწილენი ადრე შუა საუკუნეების ირანში, აზერბაიჯანში, ცენტრალურ აზიასა და სომხეთში. უკავშირდება მაზდაკიზმისა და მანიქეიზმის მოძღვრებას. ხურამიტები დუალისტები იყვნენ. სამყაროს საფუძვლად მიაჩნდათ სინათლე, სწამდათ სულის გარდასახვა, ნათელხილვის მუდმივობა და, რომ ყველა წინასწარმეტყველი შთაგონებულია ერთი ღვთაებრივი სულით; ერიდებოდნენ ადამიანის შეურაცხყოფას და სისხლის ღვრას. ხურამიტები მონაწილეობდნენ აბუ მუსლიმის აჯანყებაში 747-750 წლებში, სუმბატ მოგვის აჯანყებაში 755 წელს. ხურამიტების დროშით მიმდინარეობდა „წითელბაირაღიანთა“ აჯანყება 778-779 წლებში, მუკანას აჯანყება საუკუნის 70-80-იან წლებში, ბაბექის აჯანყება საუკუნეში. უკანასკნელად იხსენიებიან საუკუნის ნახევარში აზერბაიჯანსა და ჰამადანის მხარეში.
ბაბექის აჯანყება

ბაბექის აჯანყება, დიდი სახალხო ანტიფეოდალური და ანტიარაბული აჯანყება აზერბაიჯანსა და დასავლეთ ირანში. ბაბექის წინამძღოლობით დაახლოებით 816-817 წლებში. მისი მთავარი მონაწილენი იყვნენ ხურამიტების მოძღვრების მიმდევარი გლეხები და ხელოსნები, რომლებიც იბრძოდნენ არაბთა ბატონობის, ფეოდალური ექსპლოატაციისა და გაბატონებული რელიგიის — ისლამის წინააღმდეგ. მათ ბევრი წვრილი მიწათმფლობელიც მიემხრო. შეიქმნა ძლიერი ლაშქარი, რომლის ცხენოსანი ჯარი 20 ათას მხედარს ითვლიდა. 819-827 წლებში აჯანყებულებმა დაამარცხეს არაბთა 6 ლაშქარი. მტრის გარნიზონების განდევნის შემდეგ ისინი დაეუფლნენ მთელ აზერბაიჯანს და ირანის ზოგიერთ პროვინციას. აჯანყებამ სომხეთისა და საქართველოს ზოგი რაიონიც მოიცვა. ბაბექის მომხრეთა რიცხვმა 300 ათას კაცს მიაღწია. ერთ ხანს არაბთა სახალიფომ აჯანყებულებს სერიოზული წინააღმდეგობა ვერ გაუწია, რადგან ბიზანტიასთან ომითა და ეგვიპტეში აჯანყების (830-833) ჩახშობით იყო დაკავებული. 833 წელს ბიზანტიასთან დაზავების შემდეგ, ხალიფა მუთასიმმა (833-842) მთელი ძალები აჯანყებულთა წინააღმდეგ მიმართა. 834 წელს ქ. ჰამადანთან ბრძოლაში აჯანყებულებმა მძიმე დამარცხება განიცადეს (არაბული წყაროების მიხედვით, დაახლოებით 60 ათასი კაცი დაკარგეს). 835 წელს ხალიფამ არაბთა ჯარის სათავეში გამოჩენილი სარდალი, უსრუშანის მმართველი ჰაიდარ იბნ კავუს აფშინი დანიშნა. აჯანყებულები თანდათან კარგავდნენ ძალებს. ფეოდალები, რომლებიც პირველ ხანებში მიემხრნენ აჯანყებას, თანდათან ჩამოშორდნენ მას. ბაბექის მომხრეები ბოლოს ბაძის ციხეში (თალიშის მთები, ყარაბაღი) გამაგრდნენ. ბაბექმა ბიზანტიის იმპერატორს არაბების წინააღმდეგ ერთობლივი ბრძოლა შესთავაზა. 837 წელს ბიზანტიის ლაშქარი შეება არაბებს, მაგრამ აჯანყებულთა მდგომარეობა ამით არ შემსუბუქებულა. მძიმე ბრძოლების შემდეგ, 837 წლის შემოდგომაზე არაბებმა ბაძი აიღეს. მიუხედავად დამარცხებისა, ბაბექის აჯანყებამ დაასუსტა სახალიფო და დააჩქარა მისი დაშლა.
ბაბექი

ბაბექი, ფაფაქი (ნამდვილი სახელი ჰასანი; დ. დაახლოებით 789-800 — გ. იანვარი, 838) — სახალხო აჯანყების ბელადი აზერბაიჯანსა და დასავლეთ ირანში დაახლოებით 816-837 წლებში (ბაბექის აჯანყება).

ბიოგრაფია
დაიბადა ბილალაბადში (ირანის აზერბაიჯანი), წვრილი ვაჭრის ოჯახში. ბავშვობაში მწყემსობდა, მეაქლემედ დაჰყვებოდა ქარავნებს, თავრისში ხელოსნის შეგირდი იყო. მონაწილეობდა ხურამიტების მოძრაობაში. 816 წელს სათავეში ჩაუდგა ანტიარაბულ აჯანყებას. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ ალბანელმა ფეოდალებმა ბაბექი არაბებს გადასცეს, რომლებმაც ხალიფის თანდასწრებით სიკვდილით დასაჯეს.
ომარ ალ-ბაშირი

ომარ ჰასან აჰმად ალ-ბაშირი (; დ. 1 იანვარი, 1944) — სუდანის პრეზიდენტი 1989-2019 წლებში. 1989 წელს ალ-ბაშირმა ოფიცერთა ჯგუფით მოაწყო უსისხლო სამხედრო გადატრიალება, რომლის შედეგადაც სუდანის დემოკრატიულად არჩეული პრემიერ-მინისტრის, სადიქ ალ-მაჰდის მთავრობა დაამხო.

2004 წლის ოქტომბერში ალ-ბაშირის მთავრობამ დაასრულა სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი, მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი და სისხლიანი კონფლიქტი სამხრეთი სუდანისთვის შეზღუდული ავტონომიის მინიჭებით. ალ-ბაშირს ხშირად აკრიტიკებენ მისი მოქმედებისთვის დარფურის კონფლიქტის დროს, როდესაც სუდანის სამხედროების მიერ განხორციელებული ეთნიკური წმენდის შედეგად დაიხოცა 200,000-დან 400,000-მდე არაბი მოსახლე.

2008 წლის ივლისში საერთაშორისო კრიმინალური სასამართლოს ბრალმდებელმა ლუის მორენო-ოკამპომ ალ-ბაშირს ბრალი დასდო გენოციდში, ადამიანობის წინააღმდეგ დანაშაულებში და სამხედრო დანაშაულებში დარფურის კონფლიქტის დროს. 2009 წლის 4 მარტს საერთაშორისო სასამართლომ გასცა ალ-ბაშირის დაპატიმრების ორდერი, კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისა და სამხედრო დანაშაულების გამო, თუმცაა დაასკვნა, რომ მის გენოციდში დასადანაშაულებლად არ იყო საკმარისი საბუთები. ორდერი გაუგზავნეს სუდანის მთავრობას, რომელიც არ გამოთქვამს ალ-ბაშირის დაპატიმრების სურვილს. ალ-ბაშირი არის პირველი სახელმწიფოს მოქმედი ლიდერი, რომელზეც გაიცა დაპატიმრების სანქცია.
სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი

სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი — სამხედრო კონფლიქტი სუდანში, 1983 წლიდან 2005 წლამდე. თავისი ჰუმანიტარული შედეგებით ეს იყო ყველაზე ტრაგიკული კონფლიქტი საუკუნის მეორე ნახევარში. 2001 წლის ცნობებით 2 მილიონი ადამიანი გახდა ომით გამოწვეული სისხლისღვრისა და დაავადებების მსხვერპლი, ხოლო 4 მილიონი - ლტოლვილი..

სამხედრო მოქმედებები მიმდინარეობდა არაბებს (ჩრდილოეთით) და სსგმ-ს შორის (სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელი მოძრაობა; სამხრეთით). კონფლიქტი დაიწყო ნიმეირის მთავრობის ისლამიზაციის პოლიტიკის გამო და 2005 წელს ნაივაშის შეთანხმების ხელმოწერით დასრულდა.
აღმოსავლეთი კარელია

აღმოსავლეთი კარელია (ფინ -, რუს ) ტერიტორიის ნაწილი ჩრდილოეთ ევროპაში, რომელიც 1617 წლის სტოლბოვის შეთანხმების შედეგად რუსულ მართლმადიდებლურ ეკლესიას დაექვემდებარა. აღმოსავლეთი კარელია დასავლეთ, ანუ ფინური კარელიის მეზობელია (შვედური კარელია 1808 წლამდე). აღმოსავლეთ კარელიის დიდი ნაწილი ამჟამად რუსეთის ფედერაციაში შემავალი კარელიის რესპუბლიკის ნაწილია.

19 საუკუნეში ფენომანის ეროვნულ-ნაციონალურმა მოძრობამ აღმოსავლეთი კარელია შეაფასა, როგორც სლავებისა და სკანდინავიელებისგან დაუბინძურებელი ფინური ხალხების სამშობლო ტერიტორია. მეჩხერად დასახლებულ აღმოსავლეთ კარელიაში ხალხური თქმებისა და გადმოცემების შეკრებით ფინური ეროვნული ეპიკური ნაწარმოები კალევალა შეიქმნა.

აღმოსავლეთი კარელიის დაბრუნება და ე.წ. დიდი ფინეთის შექმნის იდეა განსაკუთრებით ომი-გაგრძელების დროს მუსირებდა ფინურ საზოგადოებაში, როდესაც ეს გერმანიის დახმარებით სავსებით შესაძლებლად ეჩვენებოდათ ჰელსინკიში. 1941-44 წლებში აღმოსავლეთ კარელიის დიდი ნაწილი ფინეთის სამხედრო ძალებმა დაიკავა, რასაც ადგილობრივი რუსულენოვანი მოსახლეობის იძულებით ჩართვა მოჰყვა როგორც საომარ მოქმედებებში "აგრესორი წითლების" წინააღმდეგ, ასევე მძიმე სამუშაოების შესასრულებლად განსაკუთრებით ზამთრის პირობებში. ომი-გაგრძელების დასრულების შემდეგ აღმოსავლეთ კარელიის დაპყრობის იდეა ხმამაღლა აღარ გახმაურებულა.
1918 წელს კარელიის გაყოფის შემდეგ აღმოსავლეთ და დასავლეთ კარელიებად რუსეთსა და ფინეთს შორის, ამ ტერიტორიაზე მცხოვრებ ეროვნულ უმრავლესობებს დაპირება მიეცათ, რომ მათი ეთნიკურ-კულტურული უფლებები დაცული იქნებოდა. თუმცაღა, ეს დაპირება არასდროს შესრულებულა, პირიქით, სტალინმა ეთნიკური ფინელების დევნა და მათი რუსიფიკაცია დაიწყო. კომუნიზმის დამხობის შემდეგ აღმოსავლეთ კარელიაში ფინური კულტურის აღორძინება ისევ დღის წესრიგში დადგა.
აზერბაიჯან-ირლანდიის ურთიერთობები

ირლანდია-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და ირლანდიას შორის. ირლანდიამ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ცნო 1991 წელს. დიპლომატიური ურთიერთობა კი დამყარდა 1994 წელს. ირლანდია დიპლომატიურ ურთიერთობებს ახორციელებს ანკარის საელჩოს მეშვეობით. აზერბაიჯანი დიპლომატიურ ურთიერთობებს ახორციელებს ლონდონის საელჩოს მეშვეობით. ორივე ქვეყანა არის ევროსაბჭო სრულუფლებიანი წევრი.
აზერბაიჯან-ესტონეთის ურთიერთობები

ესტონეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და ესტონეთს შორის. 1918 წლამდე ორივე ქვეყანა იყო რუსეთის იმპერიის ნაწილი, ხოლო 1991 წლამდე სსრკ-ს ნაწილი. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1992 წლის 20 აპრილს. ესტონეთი დიპლომატიურ ურთიერთობებს ახორციელებს ანკარის საელჩოს მეშვეობით. აზერბაიჯანი დიპლომატიურ ურთიერთობებს ახორციელებს რიგის (ლატვია) საელჩოს მეშვეობით. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა
აზერბაიჯან-ბულგარეთის ურთიერთობები

ბულგარეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და ბულგარეთს შორის. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო სოფიაში. ბულგარეთს აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოს, ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა და შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციის.

ბულგარეთმა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ცნო 1992 წლის 14 იანვარი. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1992 წლის 5 ივნისს.
აღდამი

აღდამი — ნაქალაქარი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ყარაბაღის ქედის ძირას.

აღდამი ძველთურქულად „მცირე ციხესიმაგრეს“ ნიშნავს. აღდამი დაარსდა საუკუნეში, ხოლო 1928 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი. იყო აღდამის რაიონის ცენტრი, საავტომობილო გზების კვანძი. 1974 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 22 ათას ადამიანს. ფუნქციონირებდა ყველ-კარაქის, ღვინის, საკონსერვო და საინსტრუმენტო ქარხნები, ორი ტექნიკუმი, სამედიცინო და სამუსიკო სასწავლებელი, დრამატული თეატრი. ქალაქი განადგურდა ყარაბაღის კონფლიქტის დროს.

გალერია
აზერბაიჯან-ბელარუსის ურთიერთობები

ბელარუს-აზერბაიჯანის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და ბელარუსს შორის. 1918 წლამდე ორივე ქვეყანა იყო რუსეთის იმპერიის ნაწილი, ხოლო 1991 წლამდე სსრკ-ს ნაწილი. დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1992 წელს. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო მინსკში. ბელარუსს აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის და დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის. აზერბაიჯანი არის ასევე ევროსაბჭოს წევრი, ბელარუსი კანდიდატია. ბელარუსი არის წევრი მიუმხრობლობის მოძრაობისა.
კრისტიან II

კრისტიან (, დ. 1 ივლისი, 1481, ნიუბორგი — გ. 25 იანვარი, 1559, კოლუნბორგი) — დანიის მეფე 1513, 13 აპრილიდან, ნორვეგიისა ამავე წლის 22 ივილისიდან 1524 5 აგვისტომდე (პირველად), 1531 წლის 29 ნოემბრიდან 1532 წლის 1 ივლისამდე (მეფე ფრედერიკ -ის ედგა ოპოზიციაში) და 1520 წლის 6 მარტიდან 1521 წლამდე შვედეთის. ოლდენბურგების დინასტიიდან. მეფე ჰანსისა და ქრისტინა საქსონელის ვაჟი. (1461–1521).
შირვანშაჰი

შირვანშაჰი — შირვანის მმართველთა წოდება შუა საუკუნეებში. პირველი მმართველები ამ წოდებით იხსენიებიან სასანიანების ირანის დროს. შირვანშაჰების იაზიდოდთა საგვარეულო (861-1382) სათავეს იღებს აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის მმართველ არაბ სამხედრო მოხელეთაგან: საუკუნიდან გვარის „საძველების“ მიზნით ისინი თავიანთ წარმოშობას სასანიანებს უკავშირებენ (იაზიდიდები, ქესრანიდები). ამით ენათესავება შირვანშაჰის საგვარეულო შტო — დერბანდი (1382-1538).
კრისტინა საქსონიელი

კრისტინა საქსონიელი (დ. 25 დეკემბერი, 1461, ტორგაუ — გ. 8 დეკემბერი, 1521, ოდენსე) — საქსონიის პრინცესა, დედოფალი დანიის, ნორვეგიისა და შვედეთისა.

ბიოგრაფია
მეფე ჰანსს 1478 წლის 6 სექტემბერს მისთხოვდა და დანიისა და ნორვეგიის (1483-დან 1513-მდე), ხოლო (1497-დან 1501-მდე) შვედეთის დედოფალი გახდა.

მას შეეძინა კრისტიან , ფრანსისკუსი, კნუდი და ელისაბეთი, რომელიც მოგვიანებით იოაჰიმ ნესტორს გაჰყვა ცოლად, ბრანდენბურგის ამომრჩეველს.

1497 წელს მისი მეუღლე შვედეთის მეფე გახდა, 1499 წელს კრისტინა შვედეთის დედოფლად აკურთხეს უფსალაში და 1500 წელს უკვე ამ ქვეყნის რეგენტი გახდა. როდესაც შვედეთში დანიის წინააღმდეგ აჯანყებამ იფეთქა, კრისტინა სტოკჰოლმში, ტრე კრონორის ციხესიმაგრეში მოექცა ალყაში. იგი 1502 წლის 9 მაისს დანებდა, როდესაც დანიელი ჯარისკაცების რიცხვი 1000-დან 70-მდე შემცირდა შიმშილისა და ავადმყოფობის გამო. როდესაც პოზიციები დასთმო, მან ლედი ინგებორგ ტოტი დაირქვა და მონაზვნად აღიკვეცა. კრისტინა სტენ სტურე უმცროსმა დააპატიმრა და ვედსტენის სააბატოში გამოკეტა 1503 წლამდე, ამის მერე იგი გათავისუფლდა და დანიაში დაბრუნდა.
გუსტავ III

გუსტავ (შვედ. , დ. 24 იანვარი [ძვ. სტ. 13 იანვარი], 1746 — გ. 29 მარტი, 1792) — შვედეთის მეფე (1771 წლის 12 თებერვლიდან). ადოლფ ფრედრიკისა და ლუიზა ულრიკა პრუსიელის ვაჟი; ცოლად სოფია მაგდალენა დანიელი ჰყავდა. ვაჟი: გუსტავ ადოლფი.

1772 წელს უსისხლო გადატრიალება მოაწყო თავისუფლების ერად წოდებული ლიბერალური რეფორმების შესაწყვეტად და ერთპიროვნული მონარქია აღადგინა.

მის წინააღმდეგ შეთქმულება 1792 წლის 16 მარტს სამეფო ოპერაში გასროლით დასრულდა: მიღებული ჭრილობისგან მეფე 13 დღის შემდეგ გარდაიცვალა სტოკჰოლმში.
შედადიანები

შედადიანები — ქურთული წარმოშობის ფეოდალური დინასტია არანსა და სომხეთში (დაახლოებით 951-1199). დააარსა მუჰამად იბნ შედადმა, რომელიც დვინში გაბატონდა. განძაში შედადიანების ძირითადი შტო მართავდა ქვეყანას საუკუნის 70-იანი წლებიდან 1075 წლამდე, ვიდრე სელჩუკები დაიპყრობდნენ. 1199 წელს ანისის საქართველოსთან შეერთების შემდეგ, შედადიანების დინასტიამ არსებობა შეწყვიტა.

იხილიეთ აგრეთვე
ანისის საამირო
სალარიდები

სალარიდები, მოზაფერიდები — ირანული წარმოშობის დინასტია აზერბაიჯანში საუკუნის ნახევარში. 971 წელს შედადიდებმა სალარიდები განდევნეს ირანიდან. სალარიდები შეცვალეს რავადიდებმა, რომლებმაც 981 წელს დაამარცხეს იბრაჰიმ სალარიდი და აზერბაიჯანის დედაქალაქად თავრიზი გამოაცხადეს. მათი მმართველობის პერიოდს ხშირად ირანულ ინტერმეცოსაც უწოდებენ.
ებრაული ენა (Hebraicum)

ჰებრაიკუმი ეწოდება გამოცდას ებრაულ ენაში. გამოცდაზე ჩამბარებელმა უნდა დაამტკიცოს, რომ შესწევს უნარი გაიგოს ძველი აღთქმის ებრაულად შესრულებული ტექსტები.

ჰებრაიკუმი, ისევე როგორც გრეკუმი, ან ლატინუმი წარმოადგენს გამოცდის ერთ-ერთ ტიპს, რომლის წარმატებით ჩაბარების გარეშე წარმოუდგენელია ევროპის მრავალი ქვეყნის უნივერსიტეტში სწავლის გაგრძელება თეოლოგიის, ძველი და ახალი ფილოლოგიების სხვადასხვა მიმართულებით.

ცნობა ამ ენაში გამოცდის ჩაბარების შესახებ წარმოადგენს მთავარ წინაპირობას რომელიმე სემინარში მონაწილეობის უფლების მისაღებად. თეოლოგიის, სიძველეთმცოდნეობის და ძველი ფილოლოგიისა და არქეოლოგიის ნაყოფიერი სწავლისათვის მეტად მნიშვნელოვანია ამ ენის საფუძვლების ელემენტარული ცოდნა მაინც.

საუნივერსიტეტო ჰებრაიკუმი
ჰებრაიკუმის ჩაბარება უნივერსიტეტში შიდა საუნივერსიტეტო საქმეა. გამოცდას იბარებს შესაბამისი ფაკულტეტის საგამოცდო კომისია და იგი შედგება კლაუზურისაგან, რომელშიც სტუდენტს მოეთხოვება ათპწკარიანი ტექსტის თარგმნა.

საეკლესიო ჰებრაიკუმი
საეკლესიო ჰებრაიკუმი არის საუნივერსიტეტო გამოცდა რომლის მიხედვითაც მტკიცდება ძველი აღთქმის ებრაულ ენაზე წაკითხვისა და გაგების უნარი.

საეკლესიო ჰებრაიკუმის ჩაბარება შეიძლება თეოლოგიური ფაკულტეტის სემინარ ამბროზიანუმზე ბადენ-ვიურტემბერგში. საეკლესიო ჰებრაიკუმს სცნობენ კათოლიკურ-თეოლოგიურ ფაკულტეტებსა და ზოგიერთ ევანგელისტურ-თეოლოგიურ ფაკულტეტზე.

ჰებრაიკუმის გამოცდას სახელმწიფო გამოცდის სტატუსი აქვს.