iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შემადგენლობის წინსვლა

შემადგენლობის წინსვლა — სამანევრო პროცესი, რომლის დროსაც სამანევრო ლოკომოტივი (ან სხვა წევითი მოწყობილობა, მაგალითად, ჯალამბარი), წინ გაწევს რკინიგზის შემადგენლობას (ვაგონების ჯგუფს) დაშლისათვის დამხარისხებელი გორაკის გავლით (ნახევარგორაკით, მცირე სიმძლავრის გორაკით).

წინსვლის ტექნოლოგია
სამანევრო ლოკომოტივი მიემართება შემადგენლობისკენ გორაკის საწინააღმდეგო მხრიდან, ჩაებმება მას და შემადგენლობის ადგილზე დამაგრებითი მოწყობილობების (მაგალითად, სამუხრუჭე ბუნიკები) მოშორების შემდეგ გორაკიდან გაღებული სიგნალით ახორციელებს შემადგენლობის წინსვლას. შემადგენლობის წინსვლის წესს თითოეული სადგურისათვის ადგენს რკინიგზის განყოფილების უფროსი მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფისა და უსაფრთხოების ტექნიკის გათვალისწინებით. შემადგენლობის წინსვლის დასასრულად ითვლება შემადგენლობის დაშლის დასაწყისი. დამხარისხებელი გორაკის წარმადობის ასამაღლებლად, რომელსაც გააჩნია წინსვლის ერთი ლიანდაგი, რეკომენდირებულია განხორციელდეს შემადგენლობის თანმხლევი წინსვლა.
ზურგა

ზურგა — ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი ბორცვი დასავლეთ საქართველოში, ხობის მუნიციპალიტეტის ქვემო ჭალადიდის ადმინისტრაციული ერთეულის ტერიტორიაზე. მდებარეობს მდინარე რიონის მარჯვენა სანაპიროდან ჩრდილოეთით 1,5 კმ-ზე. მისი საერთო ფართობი 1800 მ²-ია, ხოლო სიმაღლე — 5,03 მეტრი. ამჟამად ბორცვზე თანამედროვე სამოსახლოებია.

1962 წელს ბორცვზე ჩატარდა ნაწილობრივი არქეოლოგიური გათხრები თ. მიქელაძის ხელმძღვანელობით. შედეგად დადასტურდა სამი კულტურული ფენა. სამივე ფენის ძირითადი ნივთიერი მასალა (კერამიკა) ერთმანეთთან გენეტიკურ კავშირშია და ევოლუციას განიცდის. ზურგა წარმოადგენს ცენტრალური კოლხეთისათვის დამახასიათებელ ტიპურ ძეგლს. წამყვან სამეურნეო დარგებს აქ განვითარებული მიწათმოქმედება და მეცხოველეობა წარმოადგენდა.

არქეოლოგიური ფენები
ქვედა ფენა, რომლის რადიოკარბონული მეთოდით განსაზღვრული აბსოლუტური თარიღი ძვ. წ. – საუკუნეებია, შეიცავდა ხის გადამწვარი ნაგებობების ნაშთებს. იატაკი საგანგებოდ დატკეპნილი თიხნარის იყო. აქვე აღმოჩნდა ხის დანახშირებული ძელი. ამ ფენაში ნაპოვნია მეტწილად შავად და მოვარდისფროდ გამომწვარი საშუალო და მცირე ზომის ჭურჭლის ფრაგმენტები. შავი ფერის ჭურჭელი უფრო მრავალფეროვანი იყო: ფრინველის მკერდისებური ყურიანი, ზოომორფული ყურიანი, პირმოყრილი ტოლჩები, თასები, პირმოყრილი და პირგადაშლილი თასები, ტოლჩები, ქოთნები, ქილები. თითქმის ყველა მათგანი ორნამენტირებულია ღაროვანი, წერტილოვანი კონცენტრული, ზოლურ-ლენტური და სხვა სახის მოჩუქურთმებით. ამავე ფენაში აღმოჩენილია ლითონის ნივთის ჩამოსასხმელი ყალიბის ცალი საგდული, ქვის ხელსაფქვავის ფრაგმენტები, კვირისტავი და ძვლის საპრიალებელი.

მომდევნო, შუა ფენა განეკუთვნება გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ადრინდელ ეტაპს (თ. მიქელაძის პერიოდიზაციით). იგი წარმოადგენს ყვითელი ფერის წმინდა თიხნარს, რომელშიც აღმოჩენილია მრავალფეროვანი მასალა. ამ ფენაში ჭარბობს მოვარდისფროდ გამომწვარი ჭურჭელი. ჩნდება ჭურჭლის ახალი ფორმებიც. ქვედა ფენის ფორმები პრინციპულად შენარჩუნებულია, მაგრამ ორნამენტი ოდნავ შეცვლილია და კომპოზიციურად გამარტივებული. აქვე აღმოჩნდა ქვის დაკბილული შტამპი, რომლითაც თიხის ჭურჭელზე ორნამენტი გადაჰქონდათ, აგრეთვე ნამგლის კაჟის ჩასართები.

ზედა ფენა (ძვ. წ. – საუკუნეები, ძველკოლხური პერიოდი) ქვიშანარევ ყვითელ თიხნარს წარმოადგენდა. მასში გამოვლინდა წითლად გადამწვარი ბათქაშის შრე და თიხის სხვადასხვა ჭურჭლის ნატეხები. ზედა ფენა უფრო ღარიბულ მასალას შეიცავდა, მაგრამ მასში შეიმჩნევა ორივე წინამორბედი ფენის ჭურჭლის ფორმებთან დაკავშირებული ტენდენციები.
ზურგიანი კოშკი

ზურგიანი კოშკი — კოშკის ერთ-ერთი სახე, რომლისთვისაც დამახასიათებელია მომრგვალებული უკანა მხარე („ზურგი“) და ჩვეულებრივი, ოთხკუთხა მოხაზულობის წინა მხარე. ქართული ხუროთმოძღვრების ისტორიის კონტექსტში პირველად ყურადღება მიაქცია პარმენ ზაქარაიამ.

გვხვდება შიდა ქართლის ხეობათა ზემო წელზე, მთაში, მდინარეების: ქსნის (უკანუბანი, ქარჩოხი, წინკიბე, ალავერდი), რეხულის (ქოროღო), მეჯუდის (ბიყარი), პატარა ლიახვის (სიათა, ვანათი), სკრის (კოშკები) ხეობებში. განსაკუთრებით გავრცელებულია მთიულეთსა და ხევში, ხადას (ქოროღოს, იუხოს, ცეცხლისჯვრის, კაიშაურის, ქალაქეთისა და სხვ. კოშკები), არაგვის (ჟინვალი, ზემო მლეთა), თერგის (გერგეტი და ხურთისი) ხეობებში. ამ ტიპის კოშკების ქრონოლოგია დროის დიდ მონაკვეთს მოიცავს. ზოგი მათგანი ადრინდელსა და განვითარებულ შუა საუკუნეებსაც მიეკუთვნება.
სან-ხოსე-ტეაკალკო

სან-ხოსე-ტეაკალკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 436 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.7 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 36 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 178.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1995 წლის 18 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ხოსე-ტეაკალკო. სახელი ეწოდა იოსებ დამწინდველის პატივსაცემად. ტეაკალკო შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ქვის კანოე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29052.
სან-ხუან-უაკცინკო

სან-ხუან-უაკცინკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 688 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.7 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 4.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 671.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1995 წლის 11 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ხუან-უაკცინკო. სახელი ეწოდა იოანე ღვთისმეტყველის პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29053.
სან-ლორენსო-ასოკომანიტლა

სან-ლორენსო-ასოკომანიტლის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 689 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 4.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 264.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1995 წლის 2 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ლორენსო-ასოკომანიტლა. სახელი ეწოდა წმინდა ლორენსოს პატივსაცემად. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ადგილი, სადაც მჟავე წყალი ვრცელდება“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29054.
სან-ლუკას-ტეკოპილკო

სან-ლუკას-ტეკოპილკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 077 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 28.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 106.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1995 წლის 2 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ლუკას-ტეკოპილკო. სახელი ეწოდა ლუკა მახარებლის პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29055.
სან-პაბლო-დელ-მონტე

სან-პაბლო-დელ-მონტეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 82 688 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 59.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 385.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1832 წლის 14 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-პაბლო-დელ-მონტე. სახელი ეწოდა პავლე მოციქულის პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29025.
სანკტორუმ-დე-ლასარო-კარდენასი

სანკტორუმ-დე-ლასარო-კარდენასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 432 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.3 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 99.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 95.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1935 წლის 28 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანკტორუმი. სახელი ეწოდა პრეზიდენტ ლასარო კარდენას დელ რიოს პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29020.
სანტა-ანა-ნოპალუკანი

სანტა-ანა-ნოპალუკანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 952 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 9.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 864.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1995 წლის 2 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტა-ანა-ნოპალუკანი. სახელი ეწოდა წმინდა ანას პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29056.
სანტა-აპოლონია-ტეაკალკო

სანტა-აპოლონია-ტეაკალკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 636 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 579.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1995 წლის 9 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტა-აპოლონია-ტეაკალკო. სახელი ეწოდა აპოლონია ალექსანდრიელის პატივსაცემად. ტეაკალკოს სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ქვის კანოე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29057.
სამუხრუჭე მაგისტრალი

სამუხრუჭე მაგისტრალი — ჰაერგამტარის სისტემა, რომელიც მდებარეობს ვაგონის ან მატარებლის ძირში (უპირატესად), რომელშიც მიეწოდება ჰაერი ლოკომოტივის კომპრესორიდან და ხელს უწყობს მატარებლის დამუხრუჭებას. ასევე სამუხრუჭე მაგისტრალს მიეკუთვნება დამაბოლოებელი კრანები (სარქველიანი ან სფეროსებრი ტიპის), სამეულები გამყოფი კრანებით და შემაერთებელი სახელურები.

კონსტრუქცია
პნევმატური სამუხრუჭე სისტემის სამუხრუჭე მაგისტრალი წარმოადგენს ლითონის მილს გარე დიამეტრით 42,0 მმ (1948 წლამდე შიდა დიამეტრი იყო 28,4 მმ).
დიამეტრის გაზრდამ საშუალება მოგვცა:
შემცირდეს მილში ჰაერის მოძრაობის წინააღმდეგობა ტურბულენტური მოძრაობიდან (28,4 მმ-ანი დიამეტრი) ლამინარულზე (32,0 მმ დიამეტრი) გადასვლის შედეგად
დაჩქარდეს მატარებლის სამუხრუჭე ქსელის დატენვის პროცესი (განსაკუთრებით გრძელშემადგენლობიანის)
შემცირდეს სამუხრუჭე მაგისტრალში წნევის სხვაობა მატარებლის თავში და ბოლოში
შემცირდეს დამუხრუჭების პროცესი.

წნევა სამუხრუჭე მაგისტრალში დამოკიდებულია მატარებლის ტიპზე, რადგან სამგზავრო მატარებლისთვის ის შეადგენს 4,5 — 5,2 კგ/სმ².
მაგისტრალური მილის ბოლოებს, რომლებიც გამოდიან ვაგონის ძარის წინა კოჭების წინ, აქვთ ხრახნი, რომელზეც მოჭერილია დამაბოლოვებელი კრანები, დაფიქსირებული სახელურით. დამაბოლოვებელი კრანები განკუთვნილია სამუხრუჭე მაგისტრალის დასაკეტად ვაგონების გადახსნამდე და თითოეული ვაგონის სამუხრუჭე მაგისტრალის შესაერთებლად მატარებლის ერთიან სამუხრუჭე მაგისტრალში. მატარებლის ბოლო (საწყის) ვაგონის გარე ბოლოზე ის უნდა იმყოფებოდეს დაკეტილ მდგომარეობაში. დამაბოლოვებელ კრანებთან შეერთებულია ვაგონებსშორისი დრეკადი შემაერთებელი სახელურები თვითამხსნელი თავებით, ჩამოკიდებული ჩახსნილ მდგომარეობაში საკიდარზე. სამუხრუჭე მაგისტრალის შუა ნაწილში არსებობს სამეული გამყოფი კრანებით, რომლის მეშვეობითაც ჰაერგამანაწილებელიდან უერთდება მილი გამყოფი კრანით. სამგზავრო ვაგონების სამუხრუჭე მაგისტრალზე არსებობს სამი დამატებითი სამეული სტოპ-კრანებთან შესაერთებლად, რომლებიც მდებარეობენ ვაგონის ძარაში. სატვირთო ვაგონებში გადამყვანი მოედნების გარეშე სტოპ-კრანები არ არსებობს. სამუხრუჭე მაგისტრალების ჰერმერტულობის ასამაღლებლად ხრახნიანი შეერთების ნაცვლად იყენებენ მილების აირპრესულ შედუღებას ან ხრახნს ახვევენ.
რაუფ ბუნდუნი

აბდულ რაუფ ბუნდუნი (; დ. 14 იანვარი, 1937) — მავრიკის მესამე ვიცე-პრეზიდენტი 2002 წლიდან 2007 წლამდე. იგი მავრიკის ეროვნულმა ასამბლეამ ხუთი წლის ვადით 2002 წლის 25 თებერვალს აირჩია. ამ თანამდებობის დაკავებამდე იგი მავრიკის ელჩი იყო საფრანგეთში. იგი ასევე ორჯერ იყო მავრიკის ეროვნული ასამბლეის წევრი: 1967-დან 1976 წლამდე და 1995-დან 2000 წლამდე. 1969-დან 1975 წლამდე იგი იყო ახალგაზრდობისა და სპორტის მინისტრი, ხოლო 1969 წელს სივუსაგურ რამგულამმა საპარლამენტო მდივნად დანიშნა. 1976 წელს იგი გახდა მავრიკის ენერგეტიკის მინისტრი. გარდა ამისა, იგი თავმჯდომარეობდა განვითარების სამუშაოების კორპორაციას .

კარიერა
მისი პირველი პროფესია საჯარო მოხელეობა იყო, თუმცა პოლიტიკაში წასვლის მიზნით თანამდებობიდან გადადგა. ბუნდუნი 1976 წელს საზოგადოებრივი დამხმარის ოფიცრად მსახურობდა. მან განათლება პარიზში, ლონდონსა და მავრიკში მიიღო. 1969 წელს იყო პორტ-ლუის მუნიციპალური მრჩეველი, მოგვიანებით კი კატრ-ბორნის მერი. 1971-დან 1976 წლამდე იგი ფრანგულენოვანი პარლამენტარების ასამბლეის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი იყო. იგი ხელმძღვანელობდა მავრიკის დელეგაციას, რომელმაც 1975 წელს ინდოეთში ერთა თანამეგობრობის საპარლამენტო ასოციაციის გენერალურ ასამბლეაში მიიღო მონაწილეობა და იყო იმ დელეგაციის წევრი, რომელიც 1976 წელს აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის სამიტს დაესწრო. 2010 წელს გამოიცა მისი ბიოგრაფია „ბედისწერის ფრთებზე: ა. რაუფ ბუნდუნი“, რომელიც ბჰისმა დევ სიბალუკის მიერაა დაწერილი. 2006 წელს ინდოეთის მთავრობამ მას პრავასი ბჰარატია სამანის პრესტიჟული ჯილდო გადასცა.
ბარლენ ვიაპური

პარამასივუმ პილაი „ბარლენ“ ვიაპური (დ. 1945/46) — მავრიკელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, რომელიც მავრიკის მეხუთე ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 2016 წლის აპრილიდან 2019 წლის ნოემბრამდე.

ადრეული ცხოვრება
ბარლენ ვიაპური მანამდე მსახურობდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში მავრიკის რესპუბლიკის უმაღლეს კომისრად. ვიაპური რამდენჯერმე იყო ამ ორგანიზაციის პრეზიდენტი. იგი არის პარტია „ბოევიკური სოციალისტური მოძრაობის“ წევრი.

მას შემდეგ, რაც ამინა გურიბ-ფაკიმი თანამდებობიდან გადადგა, იგი ასრულებდა მავრიკის პრეზიდენტის მოვალეობას 2019 წლის 26 ნოემბერს საკუთარ გადადგომამდე.

ჯილდოები

ინდოეთის ოკეანის ვარსკვლავისა და გასაღების ყველაზე გამორჩეული ორდენის დიდი ოფიცერი
ფერნანდო პერეირა

ფერნანდო „კობო“ პერეირა — სან-ტომე და პრინსიპის სამხედრო ძალების მაიორი და სან-ტომე და პრინსიპის ყოფილი პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.

სახელმწიფო გადატრიალება
2003 წლის 16 ივლისს მან უხელმძღვანელა სახელმწიფო გადატრიალებას ფრადიკე დე მენეზეშის არჩეული მთავრობის წინააღმდეგ, მაშინ როდესაც პრეზიდენტი ქვეყნიდან იყო გასული. ერთი კვირის შემდეგ, შეთანხმების საფუძველზე, მან დათმო ძალაუფლება.

ოჯახი
პერეირა „წარმოშობით შერეული, კაბო-ვერდული და ანგოლური წარმოშობისაა“.

იგი ათი შვილის მამაა.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1937

აშშ-ის 1-ლი ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა ნიუ-იორკში 1937 წლის თებერვლიდან აპრილამდე.

ავადმყოფობის გამო მერი ბეინმა ვერ შეძლო ბოლო პარტიის თამაში ე. უეართთან, თუმცა გარკვეული მიზეზების გამო პარტია ჩაითვალა არა წაგებად, არამედ არშემდგარად. უილიამ დეივიმ ტურნირი ავადმყოფობის გამო დატოვა (იმ მომენტისთვის მისი შედეგი იყო 3 მოგება და 3 წაგება) და ბოლო სამი პარტია წაგებად ჩაეთვალა. ზუსტად რომელი სამი თამაში იყო ეს, უცნობია.

სატურნირო ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1941

აშშ-ის მე-4 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — სატიტულო მატჩი მონა მეი კარფსა და ადელ რივეროს (ბელჩერი) შორის, რომელიც გაიმართა ნიუ-იორკის „მარშალის საჭადრაკო კლუბში“ 1941 წლის 16 ნოემბრიდან 7 დეკემბრამდე.

ადელ რივერო მატჩის დაწყებამდე ერთი დღით ადრე გათხოვდა და გამოდიოდა გვარით — ბელჩერი. ეს იყო ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც აშშ-ის ჩემპიონის ტიტული გათამაშდა მატჩის ფორმატით. მატჩში გათამაშდა 8 პარტია. კენტიან პარტიებში თეთრი ფიგურებით თამაშობდა ბელჩერი. მოთამაშეებმა გაიყვეს საპრიზო ფონდი (197 დოლარი) და თითოეულმა მიიღო 98,50 დოლარი. მატჩის არბიტრი იყო ლ. უოლტერ სტივენსი.

მატჩის შედეგები
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1946

აშშ-ის მე-7 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა ნიუ-იორკში 1946 წლის 26 ოქტომბრიდან 16 ნოემბრამდე. ტურნირის დირექტორი იყო კეროლაინ დ. მარშალი, ხოლო დირექტორის ასისტენტი — მისის ედით ლ. უეართი. პარტიები შაბათ-კვირას ჩენინის აუდიტორიაში იმართებოდა. ტურნირის გამარჯვებული და აშშ-ის ჩემპიონი მესამედ გახდა მონა მეი კარფი.

სატურნირო ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1951

აშშ-ის მე-9 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა ნიუ-იორკში 1951 წლის 20 ოქტომბრიდან 4 ნოემბრამდე.

ტურნირის გადამწყვეტი პარტია — ბეინი - გრესერი — შეჯიბრის დასრულებამდე ერთი ტურით ადრე გაიმართა. ტურნირის ერთი ტური ჩატარდა უესტ-ორინჯში (ნიუ-ჯერსი), „ლოგ კაბინის“ საჭადრაკო კლუბში, ხოლო ერთი — ნიუ-იორკის „ლონდონ ტერასის“ საჭადრაკო კლუბში. დანარჩენი ტურები გაიმართა „მარშალის საჭადრაკო კლუბში“. ტურნირის დირექტორი იყო კეროლაინ მარშალი, ხოლო მისი ასისტენტი — ედით უიარტი.

სატურნირო ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1953

აშშ-ის მე-10 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა ნიუ-იორკში 1953 წლის 5-დან 19 დეკემბრამდე.

მონა მეი კარფმა დაიბრუნა ჩემპიონის ტიტული, მას შემდეგ, რაც ბოლო ტურში შავი ფიგურებით დაამარცხა გიზელა გრესერი. მერი ბეინმა ტურნირში მონაწილეობა ვერ მიიღო სამსახურებრივი მოუცლელობის გამო. კეთრინ სლეიტერმა ტურნირის წინა დღეს საქმიანი შეხვედრის გამო გამო უარი თქვა მონაწილეობაზე. პარტიები იმართებოდა მარშალის, მანჰეტენისა და ლონდონ ტერასის საჭადრაკო კლუბებში. გამარჯვებულს გადაეცა ედით ლ. უიართისა და ჰერმან დიტმანის სახელობის თასები.

სატურნირო ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1955

აშშ-ის მე-11 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა ნიუ-იორკში 1955 წლის 23 აგვისტოდან 6 სექტემბრამდე.

ტურნირის პირველ ნახევარს ხელმძღვანელობდა ჰანს კმოხი (მანჰეტენის საჭადრაკო კლუბი), ხოლო მეორე ნახევარს — კეროლაინ მარშალი (მარშალის საჭადრაკო კლუბი). არბიტრებად მუშაობდნენ მაქს პეივი, ჯერემია დონოვანი და იზრაელ ალბერტ ჰოროვიცი. გიზელა გრესერმა და ნენსი როოსმა - ადგილები გაიყვეს. ტურნირის დებულებით, დამატებითი პარტიები (ტაი-ბრეიკი) არ გათამაშებულა. ჟაკლინ პიატიგორსკიმ მიიღო სპეციალური პრიზი ტურნირზე ნაჩვენები გამორჩეული თამაშისთვის. მერი ბეინმა, სონია გრაფ-სტივენსონმა და ევა არონსონმა მოწვევა მიიღეს, თუმცა ტურნირში მონაწილეობა ვერ შეძლეს; ისინი დე სერანომ და დებმა გენშელებმა ჩაანაცვლეს.

სატურნირო ცხრილი
ფედერიკო ტინოკო გრანადოსი

ფედერიკო ტინოკო გრანადოსი (დ. 21 ნოემბერი, 1868 — გ. 7 სექტემბერი, 1931) — კოსტა-რიკელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც კოსტა-რიკის 21-ე პრეზიდენტად იყო 1917 წლიდან 1919 წლამდე. მან ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო სახელმწიფო გადატრიალების გზით, დაამხო რა კონსტიტუციურად დანიშნული პრეზიდენტი ალფრედო გონსალეს ფლორესი, რომლის დროსაც ტინოკო სამხედრო და საზღვაო მინისტრის თანამდებობას იკავებდა. გადატრიალების შემდეგ მან ჩამოაყალიბა ერთპარტიული რეჟიმი და ქვეყანას დიქტატორის სტატუსით მართავდა. მისი მმართველობა 1919 წლამდე გაგრძელდა და კოსტა-რიკის ისტორიაში ბოლო სამხედრო დიქტატურა იყო.

ბიოგრაფია
ტინოკო დაიბადა 1868 წელს. 1898 წლის 5 ივნისს, სან-ხოსეში, მან ცოლად შეირთო მარია დე ლას მერსედეს ელოდია ფერნანდეს ლე კაპელენი. წყვილს შვილები არ ჰყოლია.

არმიაში კარიერის შემდეგ, იგი პრეზიდენტ ალფრედო გონსალესის კაბინეტში სამხედრო მინისტრად დაინიშნა. 1917 წლის 27 იანვარს მან და მისმა ძმამ, ხოსე ხოაკინმა, სახელმწიფო გადატრიალების გზით ძალაუფლება ხელში ჩაიგდეს და დაამყარეს რეპრესიული სამხედრო დიქტატურა, რომელიც ყოველგვარი ოპოზიციის განადგურებას ცდილობდა. მიუხედავად იმისა, რომ მისმა მთავრობამ მოიპოვა ზედა ფენების მხარდაჭერა პრეზიდენტ გონსალესის მიერ მიღებული სიმკაცრის ზომების გაუქმებით და 1918 წლის მაისში ომი გამოუცხადა გერმანიის იმპერიას, მან ვერ შეძლო ამერიკის შეერთებული შტატების აღიარების მოპოვება, სადაც პრეზიდენტი ვუდრო ვილსონი მხარს დამხობილ მთავრობას უჭერდა.

ხალხის უკმაყოფილება ტინოკოს წინააღმდეგ, რომელიც 1919 წლის 13 ივნისს დაიწყო, სწრაფად გამწვავდა, ხოლო მისი ძმა აგვისტოს დასაწყისში მოკლეს. 13 აგვისტოს ტინოკო ხუან ბაუტისტა კიროსის სასარგებლოდ გადადგა და ევროპაში დევნილობაში წავიდა. იგი 1931 წელს პარიზში გარდაიცვალა.

ტინოკოს მთავრობის ლეგიტიმურობასთან დაკავშირებული დავის გამო, კოსტა-რიკა არ გამხდარა ვერსალის ხელშეკრულების მხარე და ცალმხრივად არ შეუწყვეტია საომარი მდგომარეობა გერმანიასთან. ტექნიკური საომარი მდგომარეობა მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დასრულდა, მას შემდეგ რაც ქვეყანა პოტსდამის შეთანხმებაში ჩართეს. კოსტა-რიკამ გერმანიას ომი ხელმეორედ 1941 წლის 11 დეკემბერს გამოუცხადა.
ხუან ბაიუტისტა კიროს სეგურა

ხუან ბაიუტისტა კიროს სეგურა (დ. 18 იანვარი, 1853 — გ. 7 ნოემბერი, 1954) — კოსტა-რიკელი სამხედრო ოფიცერი, ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი, რომელიც კოსტა-რიკის 22-ე პრეზიდენტად იყო 1919 წლის აგვისტოდან სექტემბრამდე, ფედერიკო ტინოკო გრანადოსის გადადგომის შემდეგ. მისი მთავრობა არ აღიარა ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა მიერ, რის გამოც იგი იძულებული გახდა გადამდგარიყო.

ოჯახი და ადრეული წლები
ხუან ბაუტისტა კიროს სეგურა დაიბადა სან-ხუან-დე-ტიბასში, კოსტა-რიკაში, 1853 წლის 18 იანვარს, გენერალ პაბლო კიროს ხიმენესისა და მერსედეს სეგურა მასისის ოჯახში. მან პირველად ცოლად შეირთო ტერესა აგილარ გუსმანი (რომელიც 1899 წელს გარდაიცვალა), მაშინდელი სახელმწიფოს მეთაურის, მანუელ აგილარ ჩაკონის შვილიშვილი. 1900 წლის 4 ნოემბერს კი მან ჯვარი დაიწერა კლემენტინა კიროს ფონსეკაზე (1880–1953), ხოსე კიროს მონტეროსა და ფლორინდა ფონსეკა გუსმანის ქალიშვილზე.

სამხედრო და კერძო საქმიანობა
იგი გაჰყვა სამხედრო კარიერას და კოსტა-რიკის არმიის გენერლის წოდებას მიაღწია. ამასთანავე, იყო ფერმერი და მეწარმე, რის შედეგადაც სოლიდური კაპიტალი დააგროვა.

პირველი საჯარო თანამდებობები
რაფაელ იგლესიას კასტროს მეორე ადმინისტრაციის დროს იგი დაინიშნა პრეზიდენტობის მეორე კანდიდატად (შემცვლელად), ასევე ვაჭრობის, ომისა და საზღვაო საქმეთა მდივნად და ხაზინადარად.

მოგვიანებით იგი იყო დეპუტატი, პრეზიდენტობის მესამე კანდიდატად, კონსტიტუციური კონგრესის პრეზიდენტად და კოსტა-რიკის საერთაშორისო ბანკის პრეზიდენტად. 1919 წლის 19 აგვისტოს, როდესაც პრეზიდენტ ფედერიკო ტინოკოს დამხობა გარდაუვალი ჩანდა, კონგრესმა იგი პრეზიდენტობის პირველ კანდიდატად დაასახელა. 12 აგვისტოს პრეზიდენტმა ტინოკომ მას სთხოვა დროებით დაეკავებინა თანამდებობა. მისი პირველი ბრძანებები იყო ყველა საზოგადოებრივი თავისუფლების აღდგენა და ყველა პოლიტიკური პატიმრის გათავისუფლება.

რესპუბლიკის პრეზიდენტი
მან ოფიციალურად დაიკავა თანამდებობა 1919 წლის 20 აგვისტოს, მას შემდეგ, რაც ფედერიკო ტინოკოს გადადგა მიღებული. მისი მმართველობის ვადა 1923 წლის 8 მაისს უნდა დასრულებულიყო, თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ მისმა მთავრობამ ძალიან ფრთხილი მიდგომა აირჩია, ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობამ უარი თქვა მის სახელმწიფოს ლეგიტიმურ მეთაურად აღიარებაზე. შესაძლო შეიარაღებული ინტერვენციის საფრთხის წინაშე მყოფმა კიროსმა გადაწყვიტა თანამდებობის დატოვება და 20 სექტემბერს იგი ფრანსისკო აგილარ ბარკერომ შეცვალა.

სხვა საჯარო თანამდებობები
იგი მცირე ხნით იყო სამხედრო მდივანი პრეზიდენტ აგილარის დროს. ხულიო აკოსტა გარსიას ადმინისტრაციის პერიოდში, თავად აკოსტას რეკომენდაციით, კონგრესმა იგი დანიშნა საკონტროლო ოფისის პირველ ხელმძღვანელად, რომელიც პასუხისმგებელი იყო სამთავრობო შიდა კონტროლზე.

იგი გარდაიცვალა სან-ხოსეში 1934 წლის 7 ნოემბერს.
ბაზილიო ოლარა-ოკელო

ბაზილიო ოლარა-ოკელო (დ. 1929 — გ. 9 იანვარი, 1990) — უგანდელი სამხედრო ოფიცერი და უგანდის ეროვნული განმათავისუფლებელი არმიის ერთ-ერთი მეთაური. ამ არმიამ ტანზანიის ჯართან ერთად მოაწყო სახელმწიფო გადატრიალება, რომელმაც 1979 წელს იდი ამინი დაამხო. 1985 წელს იგი მცირე ხნით იყო მმართველი სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარე და უგანდის დეფაქტო მეთაური, მოგვიანებით კი ლეიტენანტ-გენერალი და შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი.

უგანდის სამოქალაქო ომის დროს, რომელიც მიმდინარეობდა უგანდის ეროვნულ განმათავისუფლებელ არმიასა (, რომელიც იმ დროისთვის ეროვნულ არმიას წარმოადგენდა) და იოვერი მუსევენის წინააღმდეგობის ეროვნულ არმიას შორის, პრეზიდენტმა მილტონ ობოტემ თავის წინააღმდეგ განაწყო ოფიცერთა კორპუსის დიდი ნაწილი (რომელშიც უმრავლესობას ეთნიკური აჩოლის წარმომადგენლები შეადგენდნენ), მათ შორის ოლარა-ოკელო და გენერალი ტიტო ოკელო. ამის მიზეზი გახდა ობოტეს მიერ არმიის შტაბის უფროსად თავისი თანამემამულე ლანგოს ეთნიკური ჯგუფიდან, ბრიგადის გენერალ სმიტ ოპონ აჩაკის დანიშვნა.

29 ივლისს გენერალმა ტიტო ოკელომ ჩაანაცვლა ოლარა-ოკელო სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობაზე, ხოლო თავად ოლარა-ოკელო ბრიგადის გენერლის რანგიდან ლეიტენანტ-გენერლამდე დაწინაურდა და შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლად დაინიშნა. იგი არმიას მანამ მეთაურობდა, სანამ 1986 წლის 26 იანვარს იოვერი მუსევენის „წინააღმდეგობის ეროვნულმა არმიამ“ ძალაუფლება არ ჩაიგდო ხელში. ოლარა-ოკელო ემიგრაციაში, სუდანში გაიქცა, სადაც ცხოვრობდა 1990 წლის 9 იანვრამდე — ხარტუმის ომდურმანის ჰოსპიტალში გარდაცვალებამდე.