iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტეტრაფტორეთანი

1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანი, ფრეონი, -134 , 134 გენეტრონი , სუვა 134 ან -134 , წარმოადგენს მაცივარ აგენტს, ჰალოგენალკანს რომლის თერმოდინამიკური თვისებები ახლოსაა ფრეონ -12 (დიქლორდიფტორმეთანი), მაგრამ ოზონის დაშლის ნაკლები პოტენციალით. მისი ფორმულაა 2 3, და დუღილის ტემპერატურაა -26,3 ° (-15,34 °) ატმოსფერული წნევის პირობებში.

გამოყენება
1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანი არის ინერტული აირი, მას გამოიყენებენ ძირითადად როგორც "მაღალტემპერატურული" მაცივარ აგენტს საყოფაცხოვრებო სამაცივრო დანადგარებში და მანქანის კონდიციონერებში. ამ დანადგარებში 1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანის გამოყენება დაიწყეს 1990 წლის დასაწყისში, ეკოლოგიური თვალსაზრისით უფრო მავნე -12-ის ჩანაცვლების დროს. გამოიყენება სხვა სფეროებში: პენოპლასტების წარმოებაში, როგორც გამხსნელი, საწვავი, სამკურნალო პრეპარატების მიწოდებისათვის (მაგალითად, ბრონქოლიტიკები) და ჰაერის გასაშრობად, ტენის გასაძევებლად შეკუმშულ ჰაერში. 1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანი ასევე გამოიყენება კომპიუტერების გასაცივებლად.

ცოტა ხნის წინათ, 1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანის გამოყენება და წარმოება შეიზღუდა, მისი წვლილის გამო კლიმატის შეცვლაში. ევროკავშირში აიკძალა 2011 წლიდან ყველა ახალ ავტომობილებში მისი გამოყენება. საავტომობილო მრეწველობის ინჟინერთა საზოგადოებამ წამოაყენა წინადადება 1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანი (-134), ავტომანქანების ჰაერის კონდიციონირების სისტემებში შეიცვალოს ახალი ფტორქიმიური მაცივარ აგენტით -1234 (3=2). კალიფორნიამ შეიძლება აკრძალოს ასევე 1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანიანი ბალონების გაყიდვა ფიზიკურ პირებზე, რათა თავიდან აცილებულ იქნას კონდიციონერების არაპროფესიონალერი ჩატვირთვა.

ისტორია
1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანი პირველად გაჩნდა 1990-ია წლების დასაწყისში დიქლორდიფტორმეთანის (-12)ჩასანაცვლებლად, რომელსაც ახასიათებდა ოზონის ფენის დაშლის მაღალი პოტენციალი.
კვლევებმა აჩვენეს რომ 1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანის კონცენტრაცია დედამიწის ატმოსფეროში ბოლო 10 წლის განმავლობაში მნიშვნელოვნად გაიზარდა, 2001-2004 წლების კვლევებით კი მისის რაოდენობა გაორმაგდა. მას გააჩნია ოზონის ფენის დაშლის უმნიშვნელო პოტენციალი. გლობალური დათბობის პოტენციალი 100-წლის = 1430.

უსაფრთხოება
1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანის ცეცხლის ალთან ან 250 °-ზე (482 °) მეტად გახურებულ ზედაპირებთან კავშირისას, შეხებისას წარმოიქმნება დაშლის შედეგან მიღებული ტოქსიკური აირების ორთქლები, მათ შორის ფტორწყალბადი და კარბონილური ჰალოგენიდები.[10] 1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანის 50 (სასიკვდილო კონცენტრაცია 50% საცდელი ობიექტისათვის) ვირთხებისათვის წარმოადგენს 1,500 გრ/მ³, რაც მას შედარებით არატოქსიკურს ხდის. მაგრამ, ის აიროვან მდგომარეობაში უფრო მკვრივია ვიდრე ჰაერი, და ფილტვებიდან აძევებს ჰაერს. ამან შეიძლება გამოიწვიოს დახრჩობა, თუ კი დიდი ხნით ვისუნთქავთ მას. ეს არის მთავარი მიზეზი რომელიც იწვევს სიკვდილიანობას ფრეონების გამოყენებისას.
1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანის აეროზოლის ბალონების გადაბრუნებისას, აქვს გამყინავი ჭავლის (სპრეი) ეფექტი. წნევის ქვეშ 1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანი იკუმშება სითხედ, რომელიც აორთქლებისას შთანთქავს სითბური ენერგიის მნიშვნელოვან რაოდენობას. შედეგად, მისი ტემპერატურა იქნება ყველა შესახები საგნის ტემპერატურაზე მნიშვნელოვნად დაბალი, აორთქლების დროს. ამან შეიძლება გამოიწვიოს გაყინვა კანით შეხებისას, ან დაბრმავება თვალებთან კონტაქტით.
იაკუიბა

იაკუიბა — ქალაქი სამხრეთ ბოლივიაში, ტარიხას დეპარტამენტში, გრან-ჩაკოს პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს არგენტინის საზღვრიდან სამ კილომეტრში, ზღვის დონიდან 620–680 მეტრზე. წარსულში ქალაქი არგენტინის სალტის პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა, მაგრამ 1900 წელს ბოლივიას გადაეცა.

2008 წლის მონაცემებით, ქალაქში ცხოვრობდა 100 900 ადამიანი. საზღვრის სიახლოვეს მდებარეობის გამო, იაკუიბა დეპარტამენტის მთავარი სავაჭრო ცენტრია. არგენტინის ქალაქ სალვადორ-მასასთან ერთად, წარმოქმნის კონურბაციას.
კილიაკოლიო

კილიაკოლიო — ქალაქი ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტში, კილიაკოლიოს პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს ქალაქ კოჩაბამბიდან 13 კმ-ით დასავლეთით.

2001 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 74 980 ადამიანს შეადგენდა და იგი ბოლივიის ერთ-ერთი სწრაფად მზარდი ქალაქია ელ-ალტოსა და ლა-პასის შემდეგ.

ყოველი წლის აგვისტოში, ქალაქში იმართება ფესტივალი, რომელიც უამრავ ტურისტს იზიდავს. სწორედ ტურიზმია მისი შემოსავლის ერთ-ერთი ძირითადი წყარო.

თანამედროვე არქიტექტურის გვერდით, კილიაკოლიოში წარმოდგენილია პოსტ-კოლონიური არქიტექტურა.
ვილიასონი

ვილიასონი — ქალაქი ბოლივიის უკიდურეს სამხრეთში, ბოლივია-არგენტინის საზღვართან, პოტოსის დეპარტამენტში. მდებარეობს ლა-პასიდან 678 კმ-ის დაშორებით, ზღვის დონიდან 3 400 მეტრზე, არგენტინის საზღვართან.

2005 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 28 045 ადამიანს შეადგენდა.

ვილიასონი ტიპური სასაზღვრო ქალაქია. ხასიათდება გაცხოველებული ვაჭრობით, ლეგალურით თუ კონტრაბანდით. ქალაქში ფასები საკმაოდ დაბალია, რის გამოც, აქ საყიდლებზე არგენტინის ხუხუის პროვინციის მოსახლეობაც დადის.
კამირი

კამირი — ქალაქი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტში, კორდილიერას პროვინციაში. მდებარეოპბ მდინარე პარაპეტის სანაპიროზე ხეობაში, რომელიც სამი მხრიდან გორაკებითა შემოსაზღვრული, მეოთე მხრიდან კი აგუარაგუეს მთათა სისტემით.

ქალაქში კლიმატი ტროპიკულია. საშუალო წლიური ტემპერატურა 22.9 ° -ია. ნოემბრიდან აპრილამდე ტენიანი სეზონია, ხოლო ოქტომბრიდან მაისამდე - მშრალი.

2010 წლის მონაცემებით, კამირის მოსახლეობა 33 705 ადამიანს შეადგენს.
რია

რია, რიასი — ყურე, რომელიც წარმოიქმნება ზღვის ინგრესიის შედეგად. წარმოადგენს ზღვის წყლით დაძირულ რელიეფის ფორმას, რომლის ყველაზე ღრმა ადგილი მდებარეობს შესართავისპირა რაიონში. ხშირად წარმოდგენილია როგორც გრძელი კონუსისებური მოყვანილობის ყურე.

რია ფორმირდება იმ ადგილებში, სადაც ზღვის დონე აღემატება ხმელეთის დონის სიმაღლეს; ამასთანავე მის განვითარებას ხელს უწყობს ან ზღვის დონის ევსტატიკური შეცვლა (რომელიც გამოიხატება ზღვის დონის გლობალური მომატებით), ან ზღვის დონის იზოსტატიკური ცვლა (ხმელეთის წყლით დატბორვით). ასეთ შემთხვევაში, ხეობა, რომელიც აქამდე იმყოფებოდა ზღვის დონემდე, იძირება ამ უკანასკნელით.
რია შესაძლებელია ესტუარის სახით მოგვევლინოს. ხშირად იგი წააგავს სკანდინავიაში არსებულ ფიორდებს, თუმცა ამ უკანასკნელისაგან განირჩევა უპირველეს ყოვლისა, შედარებით მცირე სიდიდით. ამასთანავე მათ სიღრმესა და სიგანეს აქვთ ზრდის პოტენციალი. ყველაზე მატად რია დამახასიათებელია ესპანეთის ჩრდილოეთ-დასავლეთ სანაპიროსთვის (გალისია).

აღსანიშნავია, რომ თავდაპირველად რია ეწოდებოდა მხოლოდ ესპანეთის სანაპიროებზე არსებულ უბეებს, ხოლო შემდგომ ამ ტერმინს ფართო მნიშვნელობა შეეძინა.
ქლორდიფტორმეთანი

ქლორდიფტორმეთანი იგივე დიფტორმონოქლორმეთანი — ფრეონი, წარმოადგენს ჰიდროქლორფტორნახშირბადს . ეს არის უფერო თითქმის უსუნო აირი, უფრო ცნობილია როგორც -22, -22. წინათ ჩვეულებრივ გამოიყენებოდა როგორც საწვავი და კონდენციონერებში. ახლა მისი გამოყენება კონდენციონერებში შეწყვეტილია მისი ზემოქმედების გამო ოზონის ფენაზე და როგორც ძლიერი სასათბურე აირი. 22 გამოიყენება როგორც უნივერსალური შუალედური პროდუქტი ფტორორგანულ ქიმიურ მრეწველობაში, მაგალითად ტეტრაფტორეთილენის წარმოებისათვის.

წარმოება
ქლორდიფტორმეთანი მიიღება ქლოროფორმისაგან:

3 + 2 → 2 + 2 

22 ძირითადად გამოყენება ტეტრაფტორეთილენის მისაღებად. ამ გარდაქმნისას გამოიყენება პიროლიზი, რათა მოხდეს დიფტორნახშირბადის დიმერიზება:

2 2 → 24 + 2 

ასევე გამოიყენება სამედიცინო ლაბორატორიებში.
 22-ის პიროლიზი ქლორფტორმეთანთან ერთად იძლევა ჰექსაფტორბენზოლს.

გარე სამყაროზე ზემოქმედება
ქლორდიფტორმეთანი გამოყენებულ იქნა როგორც ალტერნატივა ოზონის ფენის დამშლელი მაღალაქტიური ფრეონების -11 და -12 მაგივრად, მისი შედარებით დაბალი ოზონის დაშლის პოტენციალის გამო - 0,055, ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია ქლორშემცველ - ჰალოიდალკანებში. მაგრამ, ასეთი დაბალი ოზონის დაშლის პოტენციალიც არ ითვლება უკვე უსაფრთხოდ და მისაღებად. მონრეალის ოქმის მიხედვით ეტაპობრივად განხორციელდება ოზონის დაშლის მაღალ პოტენციალი ფრეონების შეცვლა პოტენციალის უფრო დაბალ მაჩვენებლიანი მაცივარ აგენტებით როგორებიცაა პროპანი (-290), -410 (დიფტორმეთანისა და პენტაფტორეთანის აზეოტროპული ნარევები), -507 , - 134 (1,1,1,2-ტეტრაფტორეთანი) და -409 .
ქლორდიფტორმეთანის დამატებით ეკოლოგიურ პრობლემას წარმოადგენს ის რომ მას გააჩნია გლობალური დათბობის პოტენციალი, რომელიც შეადგენს 1810 (1810-ჯერ მეტი, ვიდრე ნახშირბადის დიოქსიდს), ისეთებს როგორებიცაა -410 გააჩნიათ მაღალი გლობალური დათბობის პოტენციალი, მაშინ როცა პროპანს (-290) აქვს მხოლოდ - 3.
2010 წლიდან დაწყებული აშშ-ში, -22-ის წარმოება და იმპორტი შეზღუდული იქნება 25%-ით ვიდრე 1989 წლის მაჩვენებლები. -22-ის ახალი წარმოება ან იმპორტი იქნება შესაძლებელი მხოლოდ იმ დანადგარებისა და აგრეგატებისათვის რომლებიც წარმოებული იყო 1/1/2010-მდე.
2010 წლის 1 იანვრიდან, -22-ის წარმოება, იმპორტი, გაყიდვა ან -22-ის ახალი დანადგარებისათვის გამოყენება უკანონოდ ითვლება. 2015 წელს, -22-ის წარმოება და იმპორტი შეზღუდული იქნება 10%-ით ვიდრე 1989 წლის მაჩვენებელი, ხოლო დანარჩენ ქვეყნებში 2020 წელს აიკრძალება მისი წარმოება და იმპორტი.

ფიზიკური თვისებები
მას გააჩნია ორი ალოტროპია: კრისტალური 59 -ზე დაბლა და კრისტალური 59 -ზე მაღლა 115.73 -მდე.
ყინულოვანი ფარი

ყინულოვანი ფარი, აგრეთვე ცნობილი როგორც კონტინენტური მყინვარი — სქელი და ვრცელი საფარული მყინვარი, რომელსაც ახასიათებს მნიშვნელოვანი სისქე (1000 მ-ზე მეტი) და დიდი ფართობი (50 ათ. კმ²-ზე მეტი). შედარებით მცირე ზომის ვრცელი მყინვარი კლასიფიცირებულია როგორც ყინულქუდი.

ამჟამად, არსებობს მხოლოდ ორი ყინულოვანი ფარი: ანტარქტიდის და გრენლანდიის. გრენლანდიის ყინულოვანი ფარის ყინულის სისქე 3,4 კმ აღწევს, ხოლო ანტარქტიდის ყინულოვანი ფარის ყინულის სისქე 4,7 კმ-მდეა. ყინულის ფარისებრი ფორმა და მოძრაობის მიმართულება არ არის დამოკიდებული ფსკერის რელიეფზე. ცენტრალური, ყველაზე უფრო ამაღლებული ნაწილიდან (კვების არე) ყინული პერიფერიისაკენ რადიალურად განედინება და წარმოქმნის შელფურ მყინვარებს ან აისბერგებს.

უკანასკნელ მყინვარულ ეპოქაში ლავრენტის ყინულოვანი ფარი ფარავდა ჩრდილოეთ ამერიკის დიდ ნაწილს, პატაგონიის ყინულოვანი ფარი სამხრეთი ამერიკის სამხრეთ ნაწილს, ხოლო სკანდინავიის ყინულოვანი ფარი ევროპის ჩრდილოეთ ნაწილს. გამყინვარების რამდენიმე ცენტრის ყინულების შერწყმის შედეგად წარმოქმნილი საფარული მყინვარი შეიძლება განხილული იყოს არა როგორც ყინულოვანი ფარი, არამედ როგორც ვალკეული ფორმა — მყინვარული საფარი.

უკანასკნელი გამყინვარების მაქსიმუმის დროს გრენლანდიის, ლავრენტისა და ევრაზიის ყინულოვანი ფარები და მოტივტივე შელფური მყინვარები გაერთიანდნენ გიგანტურ პანარქტიკულ ძველმყინვარულ საფარში, რომლის მოცულობა 50 მლნ. კმ³ შეადგენდა.

განასხვავებენ მიწისზედა ანუ საკუთრივ კონტინენტური და ზღვის ანუ კონტინენტურ-კუნძულოვანი ტიპის ყინულოვან ფარებს. პირველი ტიპის ყინულოვანი ფარის წინა კიდე ხმელეთზეა გაწოლილი და ზღვიურ ნაწილებს მოკლებულია, ხოლო მეორე ტიპის ყინულოვანი ფარის კიდეები ზღვას აწყდება. ყინულოვანი ფარის დინამიკა აღწერს ყინულოვანი ფარის მოძრაობას.

ყინულოვანი ფარი დიდი მასის წყალობით სიღრმეში ასობით მეტრზე ჭყლეტს ლითოსფეროს ქვედა რაიონებს; ყინულოვანი ფარების სიმძიმის გამო გრენლანდიის ზოგიერთი ნაწილი, ზღვის დონიდან 300 მ-ით, ხოლო ანტარქტიდის ზოგიერთი რაიონი 2500 მ-ით დაბლა მდებარეობს. დათბობისას ყინულოვანი ფარის ნაწილები კარგავენ კავშირს კვების ცენტრებთან.
ბერმეხო (ქალაქი)

ბერმეხო — ქალაქი ბოლივიაში, ტარიხას დეპარტამენტში. მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთში, არგენტინის საზღვართან, მდინარე ბერმეხოს მარჯვენა სანაპიროზე. რეგიონი მდიდარია ნავთობითა და გაზით. 2008 წლის აღწერის მონაცემებით, ბერმეხოს მოსახლეობა 28 285 ადამიანს შეადგენს.

კლიმატი ტროპიკულია, საშუალო წლიური ტემპერატურით 22.18 ° . ქალაქი ოფიციალურად დაარსდა 1956 წლის 8 დეკემბერს.
ავსტრია-იტალია-საფრანგეთის ომი

ავსტრია-იტალია-საფრანგეთის ომი ან მეორე ომი იტალიის დამოუკიდებლობისათვის — ომი ერთი მხრივ საფრანგეთ–სარდინიასა და მეორე მხრივ ავსტრიის იმპერიას შორის. იტალიისათვის ეს ომი ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ხასიათს ატარებდა და რისორჯიმენტოს – იტალიის გაერთიანების – ნაწილს წარმოადგენდა. ავსტრიას ლომბარდია-ვენეციის ოლქი ეკავა და ამით ხელს უშლიდა იტალიის გაერთიანებას, რამაც ხელი შეუწყო ომის დაწყებას.

წინაპირობები
საფრანგეთის მხრიდან ომი ნაპოლეონ -ის დინასტიური ინტერესებით და მისწრაფებებით იყო ნაკარნახევი – დაეპყრო ახალი ტერიტორიები და განემტკიცებინა საფრანგეთის გავლენა ჩრდილოეთ იტალიაში. 1858 წლის 20 ივლისს ნაპოლეონი საიდუმლოდ შეუთანხმდა პიემონტის სამეფოს (სარდინიის) პრემიერს კამილო კავურს (პლომბიერის შეთანხმება). შეთანხმების ამ ცნობილი აქტით საფრანგეთი უნდა დახმარებოდა პიემონტის სამეფოს ლომბარდია-ვენეციის სამეფოს ავსტრიის უღლისაგან გათავისუფლებაში, რის კომპენსაციად იტალიისაგან სავოიასა და ნიცას ითხოვდა.

ომის მსვლელობა
1859 წლის 29 აპრილს ავსტრიის წინააღმდეგ ომის დაწყებამ იტალიაში დიდი პატრიოტული აღმასვლა გამოიწვია (გარიბალდის აჯანყება; იტალიის გაერთიანება...). საფრანგეთ-პიემონტის გაერთიანებულმა არმიამ (საფრანგეთის 116 ათ. ჯარისკაცი, პიემონტის – 56 ათ. ჯარისკაცი) ნაპოლეონ -ის მთავარსარდლობით 4 ივნისს სასტიკად დაამარცხა ავსტრიის 170 ათასიანი არმია მაჯენტასთან. ავსტრიელებმა ლომბარდია დატოვეს.

მეორე დიდი დამარცხება იმპერატორ ფრანც-იოზეფ -ის სარდლობით, ავსტრიელებმა 24 ივნისს სოლფერინოსთან განიცადეს. წარმატებებმა ახალი რევოლუციური ტალღა წარმოშვა იტალიურ სახელმწიფოებში (პარმა, ტოსკანა, მოდენა, პაპის ოლქი). იტალიელი ხალხის მძლავრი რევოლუციური ტალღით დამფრთხალმა ნაპოლეონ -მ საომარი მოქმედებები შეწყვიტა.

1859 წლის 11 ივლისს საფრანგეთ-ავსტრიას შორის დაიდო დროებითი სეპარატული ზავი (ზავის პირობები დაამტკიცა 1859 წლის ციურიხის ხელშეკრულებამ), რომლითაც ავსტრია უარს ამბობდა მხოლოდ ლომბარდიაზე, ვენეცია კი კვლავ მას რჩებოდა. პიემონტთან 1860 წლის ხელშეკრულებით საფრანგეთმა დაპირებული სავოია და ნიცა მიიღო.

ომის სტატისტიკა
ტიკიპაია

ტიკიპაია — ქალაქი ცენტრალურ ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტში. მდებარეობს ქვეყნის მაღალმთიანეშთი, ზღვის დონიდან 2 649 მეტრზე, ტუნარის ეროვნული პარკის სამხრეთ კიდეზე, ქალაქ კოჩაბამბიდან 10 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. საშუალო წლიური ტემპერატურა 18 ° -ია.

2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 30 675 ადამიანს, აქედან 58.1%-ის მშობლიური ენა კეჩუაა.
სან-იგნასიო-დე-ველასკო

სან-იგნასიო-დე-ველასკო — ქალაქი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტში, ხოსე-მიგელ-დე-ველასკოს პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს სანტა-კრუს-დე-ლა-სიერადან 285 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით.

2005 წლის მონაცემებით, ქალაქში ცხოვრობდა 23.569 ადამიანი. წარმოადგენს პროვინციის უდიდეს ქალაქს. ყველაზე გავრცელებული ენაა ესპანური. ბრაზილიასთან სიახლოვის გამო, მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი პორტუგალიურად საუბრობს.

ქალაქი მნიშვნელოვანი ტურისტული ცენტრია. მის სიახლოვეს მდებარეობს ნოელ-კემპფ-მერკადოს ეროვნული პარკი. საშუალო წლიური ტემპერატურა 25 °-ია.
ვარნესი (სანტა-კრუსი)

ვარნესი — ქალაქი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტში, იგნასიო-ვარნესის პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს სანტა-კრუს-დე-ლა-სიერადან 30 კმ-ით ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 320 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 47 406 ადამიანს შეადგენდა. შედის სანტა-კრუს-დე-ლა-სიერას მეტროპოლიაში.

ქალაქს სახელი ეწოდა 1991 წელს, ბოლივიის დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლის, არხენტინ იგნასიო ვარნესის პატივსაცემად.
სორაიას ჩაქოლვა

სორაიას ჩაქოლვა (სპარს. ‎) — 2008 წლის ამერიკულ-სპარსული ფილმი, რეჟისორ საირუს ნაურასტეხის მძაფრსიუჟეტიანი დრამა. მთავარ როლებში მონაწილეობენ შოჰრე აგდაშლუ და მოჟან მარნო. ფილმში აგრეთვე მონაწილეობა მიიღო ჯეიმზ კევიზელმა.

ფილმი რეალურ ისტორიაზეა დაფუძნებული და გადაღებულია ფრანგ-ირანელი ჟურნალისტის ფრეიდონ საებჟამის ამავე სახელწოდების წიგნის (ფრანგ. ) მიხედვით. მსოფლიო პრემიერა გაიმართა ტორონტოში, საერთაშორისო კინოფესტივალზე.

სიუჟეტი
ფილმის მოქმედება ვითარდება 1980-იან წწ. ირანის ერთ-ერთ მოშორებულ სოფელში. ამ სოფელში ხვდება ჟურნალისტი, რომელსაც მიმავალ გზაზე მანქანა გაუფუჭდა. სოფელში მისვლისას იგი დახმარებას სთხოვს ადგილობრივ მცხოვრებს, რომელიც სოფლის მექანიკოსი იყო.
ამასობაში ჟურნალისტი სოფელში შეხვდება ზახრას, ქალს, რომელსაც სურს მოუყვეს წინა დღეს დატრიალებულ ტრაგედიაზე. ზახრა ჟურნალისტს შემზარავ ამბავს მოუყვება, რომელიც თავს გადახდა მის დისშვილს – სორაიას და თან სთხოვს ჟურნალისტს, რომ ეს ისტორია მთელ მსოფლიოს მოუთხროს.
ტუპისა

ტუპისა — ქალაქი ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 850 მეტრზე, ქალაქ პოტოსიდან 208 კმ-ით სამხრეთით. 2006 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 23 100 ადამიანს.

ქალაქი სასოფლო-სამეურნეო ხეობაში მდებარეობს, რომელიც მთებითაა გარშემორტყმული. საშუალო წლიური ტემპერატურა 25 °-ია.

ტუპისა დაარსდა 1535-1536 წლებში და ასრულებდა ბაზის როლს დიეგო დე ალმაგროს ჩილეში ექსპედიციებისთვის.
უანგარეი

უანგარეი — საპორტო ქალაქი ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე, ნორთლენდის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1989 წლის ადმინისტრაციული რეფორმის შედეგად ქალაქ უანგარეის შეუერთდა ახლომდებარე რაიონები და შეიქმნა უანგარეის ოლქი. მიუხედავად ამისა უანგარეის ხშირად აღნიშნავენ როგორც ქალაქს. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 76 995 კაცს შეადგენს.
სან-ბორხა

სან-ბორხა — ქალაქი ჩრდილოეთ ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტში. წარმოადგენს ხოსე-ბალივიანის პროვინციის სან-ბორხას მუნიციპალიტეტის ცენტრს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 197 მეტრზე, მდინარე რიო-მანიკის მარცხენა სანაპიროზე.

საავტომობილო გზის საშუალებით, ქალაქი უკავშირდება დეპარტამენტის დედაქალაქ ტრინიდადს, რომელიც 240 კმ-ით დასავლეთით მდებარეობს. ასევე ემსახურება აეროპორტი.

2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 24 610 ადამიანს. მათი 17.7 % ადგილობრივი ინდიელია.
ვილიამონტესი

ვილიამონტესი — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ბოლივიაში, ტარიხას დეპარტამენტში. წარმოადგენს ვილიამონტესის მუნიციპალიტეტის ცენტრს.

მდებარეობს ზღვის დონიდან 390 მეტრზე, მდინარე პილკომაიოს მარცხენა ნაპირზე, დასავლეთით აკრავს ანდური სიერა-დელ-აგუარაგუეს მთათა სისტემა.

2007 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 20 000 ადამიანს.

1932–1935 წლებში ბოლივია-პარაგვაის შორის ჩაკოს ომის მიმდინარეობისას, ვილიამონტესი ბოლივიის არმიის მთავარ ბანაკს წარმნოადგენდა. ომის ფინალური ეტაპისასაც, დაცვის მთავარი ხაზი სწორედ ამ ქალაქზე გადიოდა.

რეგიონში აღმოჩენილია ნავთობისა და გაზის მარაგები.
კოტოკა

კოტოკა — ქალაქი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტში. მდებარეობს ანდრეს-იბანიესის პროვინციაში, დეპარტამენტის დედაქალაქ სანტა-კრუს-დე-ლა-სიერადან 16 კმ-ით აღმოსავლეთით.

2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 23 951 ადამიანს.

ყოველი წლის 8 დეკემბერს, ქალაქში იმართება რელიგიური დღესასწაული, რომელიც ეძღვნება მთელი აღმოსავლეთ ბოლივიის მფარველს, ქალწულ კოტოკას. დღესასწაულზე ყოველწლიურად მთელი ქვეყნიდან 200.000-მდე მომლოცველი ჩამოდის.
იაპაკანი

იაპაკანი — ქალაქი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტში. მდებარეობს მდინარე იაპაკანის დასავლეთ სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 295 მეტრზე, დეპარტამენტის დედაქალაქ სანტა-კრუს-დე-ლა-სიერადან 100 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ქალაქი დაარსდა 1953 წლის 23 აგვისტოს.

2008 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 21 622 ადამიანს.

იაპაკანის მიმდებარე ტერიტორიები მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებია. ძირითადი კულტურაა ბრინჯი.

ქალაქი სეისმურად საკმაოდ აქტიურ ზონაში მდებარეობს. 2010 წლის 23 იანვარს, აქ დაფიქსირდა 5.3 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა.
იზობუტანი

იზობუტანი — ფრეონი, (მეთილპროპანი, 2-მეთილპროპანი) (3)3 — ალკანების კლასის ნახშირწყალბადი, ნორმალური ბუტანის იზომერია (-ბუტანი). მისი ქიმიური ფორმულაა - 4 10.
მისი მოლური მასაა - 58.12 გრ/მოლ −1

ფიზიკური თვისებები
იზობუტანი — უფერო, უსუნო აირია, იხსნება ორგანულ გამხსნელებში, წყალთან ერთად წარმოქმნის კრისტალოჰიდრატს. შედიან გაზის კონდენსატის (აირის კონდენსატის) და ნავთობის აირის შემადგენლობაში. საწვავი. ეკოლოგიური მაჩვენებლები და ხანძარსაშიშროება: საშიშროების კლასია - 4. ტრანსპორტირება და შენახვა: ასხამენ რკინიგზის ცისტერნებში, ასევე ბალონებში, შემცველობის მოცულობით 32-დან 120დმ3-მდე, კონტეინერებში და სხვა ჭურჭელში, რომლებიც გათვლილნი არიან 2 მპა წნევაზე. შევსების კოეფიციენტია - 1.0 კგ პროდუქტი, ჭურჭლის ტევადობის 1დმ3-ზე. გადააქვთ ყველანაირი ტიპის სატრანსპორტო საშუალებით. ინახავენ მზის სხივებისაგან დამცავ სასაწყობო შენობებში.

მიღება
მრეწველობაში იზობუტანი მიიღება ნავთობის ფრაქციების კატალიტიკური კრეკინგისა და ჰიდროკრეკინგის გზით, და მისი შემდგომი რექტიფიკაციით, ასევე -ბუტანის კატალიტიკური იზომერიზაციით.

კალიფორნიის, ლოს-ანჯელესის უნივერსიტეტის გენეტიკოსებმა გამოიყვანეს გენო-მოდიფიცირებული ბაქტერიები, რომლებიც მოიხმარენ ნახშირბადის დიოქსიდს და მის მაგივრად აწარმოებენ თხევად საწვავს იზობუტანის სახით. რეაქციისათვის ბაქტერიებს სჭირდებათ მხოლოდ მზის შუქი.

გამოყენება
მაცივარ აგენტი
გამოიყენება სამაცივრო მრეწველობაში როგორც მაცივარ აგენტი (აღნიშნავენ -600), განსაკუთრებით საყოფაცხოვრებო მაცივრებისათვის. არ შლის ოზონის ფენას. იზობუტანის გამოყენება იძლევა საშუალებას შემცირებულ იქნას ენერგომოხმარება. მაცივრებზე, რომლებიც მუშაობენ საწვავ - მაცივარ აგენტებით, რომელსაც მიეკუთვნება იზობუტანიც, ვრცელდება უსაფრთხოების დამატებითი მოთხოვნები. ისინი უნდა ჰქონდეთ ისეთი კონსტრუქცია, რომ მაცივარ აგენტის სისტემიდან დაუგეგმავი გაჟონვისას, ელექტრონული კვანძების ზონებში, სადაც შეიძლება აალება მოხდეს, არ უნდა დაგროვდეს იზობუტანის აფეთქებისათვის საჭირო რაოდენობის კონცენტრაცია.

სხვა გამოყენება
მაღალი ოქტანური რიცხვის (100) გამო იზობუტანი გამოიყენება როგორც შიგა წვის ძრავების საწვავთა კომპონენტი. ასევე იზობუთანი ხშირად გამოიყენება აეროზოლის ბალონების შემავსებლად

უსაფრთხოების მონაცემთა მასალა
ამ ქიმიურ ნივთიერებასთან მუშაობისას საჭიროა გარკვეული უსაფრთხოების ნორმების დაცვა. დაჟინებით გირჩევთ მიმართოდ ამისათვის უსაფრთხოების მონაცემთა მასალას და დაიცვათ იქ მოცემული მოთხოვნები და მიყვეთ მას.

სტრუქტურა და თვისებები
თერმოდინამიკური თვისებები
სითხის ორთქლის წნევა
მონაცემები მიღებულია -ის ქიმიისა და ფიზიკის სახელმძღვანელოდან 44 გამოცემა.
სუბდუქცია

სუბდუქცია — გეოლოგიური პროცესი, რომლის დროსაც ოკეანური ლითოსფერო დედამიწის მანტიაშია რეციკლირებული კონვერგენტულ საზღვრებზე. როდესაც ტექტონიკური ფილის ოკეანური ლითოსფერო კრებადია მეორე ფილის ნაკლებად მკვრივ ლითოსფეროსთან, უფრო მძიმე ფილა იძირება მეორე ფილასა და მანტიაში. არე, სადაც ეს პროცესი მიმდინარეობს ცნობილია სუბდუქციის ზონის, ხოლო მისი ზედაპირული გაშიშვლება თაღოვან-ღარიანი კომპლექსის სახელწოდებით. სუბდუქციის პროცესმა წარმოქმნა დედამიწის კონტინენტური ქერქის დიდი ნაწილი. ტიპურად, სუბდუქციის სიჩქარე წელიწადში სანტიმეტრებით განისაზღვრება, ხოლო კონვერგენციის საშუალო სიჩქარე ფილის საზღვრების გასწვრივ, წელიწადში დაახლოებით ორიდან რვა სანტიმეტრამდე. სუბდუქცია შესაძლებელია თუ ცივი ოკეანური ლითოსფერო ოდნავ უფრო მჭიდროა, ვიდრე ქვეფენილი ასთენოსფერო, როგორც ზემო მანტიაში არსებული ცხელი, ბლანტი შრე, გაწოლილი ცივი და მტკიცე ლითოსფეროს ქვეშ. სლები მანტიაში დიდწილად მისი წონის ქვეშ იძირება. მიწისძვრები, ჩვეულებრივ, სუბდუქციის ზონის გასწვრივ ხდება, სუბდუქციური ფილიდან გამოყოფილი ფლუიდები გადაფარებულ ფილაში ვულკანიზმის მამოძრავებელია. თუკი სუბდუქციური ფილა იძირება მცირე კუთხის ქვეშ, გადაფარებული ფილა ავითარებს დეფორმაციის სარტყელს, რომელსაც ახასიათებს ქერქული შესქელება, მთათაწარმოშობა და მეტამორფიზმი. მკვეთრი კუთხის ქვეშ სუბდუქციის დროს მიმდინარეობს რკალსიქითა აუზების ჩამოყალიბება.
ფილების ტექტონიკა

ფილების ტექტონიკა ( — სამშენებლო) — საყოველთაოდ აღიარებული სამეცნიერო თეორია, რომლის თანახმად, დედამიწის ლითოსფერო შედგება რიგი მსხვილი ტექტონიკური ფილისგან, რომელთა ნელი მოძრაობა დაიწყო დაახლოებით 3.4 მილიარდი წლის წინ. მოდელი დაფუძნებულია კონტინენტური დრიფტის კონცეფციაზე, რომლის იდეა განვითარდა საუკუნის პირველი ათწლეულის განმავლობაში. ფილების ტექტონიკა გეომეცნიერთა მიერ საყოველთაოდ გახდა აღიარებული ზღვის ფსკერის სპრედინგის დამტკიცების შემდეგ, 1960-იანი წლების შუა ხანების ბოლოს.

დედამიწის ლითოსფერო, როგორც დედამიწის ყველაზე გარე, მყარი გარსი (ქერქი და ზედა მანტია), დაყოფილია შვიდ ან რვა ძირითად (განსაზღვრულობის მიხედვით) და მრავალრიცხოვან მცირე ფილად ან „ფირფიტად“. იქ, სადაც ფილები ერთმანეთს ხვდება, მათი ფარდობითი მოძრაობა განსაზღვრავს ფილების საზღვრის ტიპს: კონვერგენტულს, დივერგენტულს ან ტრანსფორმულს. მიწისძვრა, ვულკანური აქტივობა, მთათწარმოშობა და ღრმა ზღვის ღარის წარმოქმნა მიმდინარეობს ამ ფილების საზღვრის გასწვრივ. ფილების ფარდობითი მოძრაობა ტიპურად მერყეობს ნულიდან 10 სმ-მდე წელიწადში.

ტექტონიკური ფილები შეიცავს ოკენურ ლითოსფეროსა და მსხვილ კონტინენტურ ლითოსფეროს, რომლებიც დაფარულია საკუთარი ქერქით. კონვერგენტული საზღვრების გასწვრივ ორი ფილა ერთმანეთისკენ გადაადგილდება; დაკარგული მასალის ფართობი ზღვის ფსკერის სპრედინგით დაბალანსებულია ახალი (ოკეანური) ქერქის ჩამოყალიბებით დივერგენტული კიდეების გასწვრივ. ამგვარად, ლითოსფეროს გეოიდის ზედაპირის საერთო ფართობი მუდმივი რჩება. ფილების ტექტონიკის ასეთი პროგნოზი აგრეთვე მოიხსენიება, როგორც სარტყლის კონვეიერის პრინციპი. ადრინდელი, უარყოფილი იდეებიდან აღსანიშნავია თანდათანობითი შეკუმშვის (კონტრაქციის) ან დედამიწის თანდათანობითი გაფართოების ჰიპოთეზები.

ტექტონიკურ ფილებს მოძრაობის უნარი აქვთ, ვინაიდან დედამიწის ლითოსფეროს გააჩნია უფრო დიდი მექანიკური სიმტკიცე, ვიდრე ქვეფენილ ასთენოსფეროს. მანტიის გვერდითი სიმჭიდროვის ცვლილება კონვექციის შედეგია; ამის მიზეზია დედამიწის მყარი მანტიის ნელი, მცოცავი მოძრაობა. ითვლება, რომ ფილების გადაადგილებას იწვევს ზღვის ფსკერის მოძრაობა სპრედინგული ქედების გასწვრივ და ქერქის სიმჭიდროვის ცვლილება. სუბდუქციის ზონებზე შედარებით ცივი, მჭიდრო ოკეანური ქერქი „ჩაწოლილია“ ან მანტიაშია დაძირული ქვემოთკენ მანტიური უჯრედის კონვერგენტულ ფრთაზე. თითოეული ამ ფაქტორის შეფარდებითი მნიშვნელობა და ერთმანეთთან კავშირი გაურკვეველია და ჯერ კიდევ მრავალრიცხოვანი განხილვის საგანია.