iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რიჩი მაკ-კოუ

რიჩარდ „რიჩი“ ჰიუ მაკ-კოუ (; დ. 31 დეკემბერი, 1980) — ახალზელანდიელი ყოფილი პროფესიონალი მორაგბე. ის კაპიტნობდა ეროვნულ ნაკრებს, „ოლ ბლექსს“, მის მიერ ჩატარებული 148 მატჩიდან 110-ში და ნაკრებთან ერთად მოიგო ორი მსოფლიოს თასი, 2011 და 2015 წლებში. მაკ-კოუ იყო პირველი ახალზელანდიელი მორაგბე, რომელმაც ნაკრებში 100 მატჩი ჩაატარა და პირველი მორაგბე მსოფლიოში, რომელმაც 100 მატჩი მოიგო. დღეისთვის ის უელსელი ალუნ უინ ჯოუნსის (149 კეპი) შემდეგ არის მსოფლიოში ყველაზე მეტი — 148 კეპის (1 მატჩი ნაკრებში=1 კეპი) მფლობელი მორაგბე. ეს იყო მსოფლიო რეკორდი, რომელიც მას ეკავა 5 წლის მანძილზე, სანამ ჯოუნსმა 2020 წლის 31 ოქტომბერს გადაუსწრო. მაკ-კოუს აღებული აქვს არაერთი სხვა ჯილდო.

მაკ-კოუ ძირითადად 7 ნომრის (მღლეტელი) პოზიციაზე თამაშობდა, თუმცა ასევე შეეძლო 6 ნომრის (მარბიელი) და 8 ნომრის (შემკვრელი) პოზიციებზე თამაში. მაკ-კოუს სანაკრებო დებიუტი შედგა ირლანდიის წინააღმდეგ მატჩში 2001 წელს, რომელშიც ის მატჩის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა. მაკ-კოუს ბოლო თამაში ნაკრების კვართით შედგა 2015 წლის მსოფლიო თასის ფინალში ავსტრალიის წინააღმდეგ, რომელშიც ახალმა ზელანდიამ გაიმარჯვა და მაკ-კოუმ, როგორც კაპიტანმა, მსოფლიოს თასი აღმართა.
ახალაიები

ახალაიები — ქართული გვარი. საქართველოში ცხოვრობს 3777 ახალაია (1986 ქალი და 1791 კაცი). ახალაიები ძირითადად სახლობენ სამეგრელოში (ზუგდიდი, ჩხოროწყუ, მარტვილი, სენაკი, განარჯიის მუხური, ქვემო ჩხოროწყუ, დიდი ჭყონი, საჯიჯაო, ინგირი, ხობი, ნაგვაზავო, ქვემო ქვალონი, ნაკიანი, ახუთი, დოშაყე, ნარაზენი, ზანა, ზედა ნაგვაზავო, ნარაზენი, ჯაფშაქარი).
აჭარაბეთ არენა

აჭარაბეთ არენა — სტადიონი ბათუმში, საქართველოში. ბათუმის „დინამოსა“ და საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების საშინაო მოედანი. მისი მშენებლობა 2018 წელს დაიწყო და 2020 წლის ივლისში დასრულდა. ტევადობა — 20 000 ადამიანი. პირველი მატჩი ამავე წლის 21 ნოემბერს, ბათუმის „დინამოსა“ და გორის „დილას“ შორის შედგა. 2021 წლის 7 მაისს დასრულდა ჰიბრიდული მინდვრის საფარის მოწყობა. სტადიონი „ “-მა ააშენა. მშენებლობა 141 მილიონი ლარი დაჯდა. 2021 წლიდან მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში სტადიონის სახელი აჭარაბეთ არენა იქნება.
იცხაკ ჰერცოგი

იცხაკ ჰერცოგი (დ. 22 სექტემბერი, 1960) — ებრაელი პოლიტიკოსი. ისრაელის არჩეული პრეზიდენტი. თანამდებობას დაიკავებს 2021 წლის 9 ივლისს. 2018-2021 წლებში ებრაული სააგენტოს თავმჯდომარე. 2013-2018 წლებში იყო ისრაელის ოპოზიციის ლიდერი. არის ისრაელის მეექვსე პრეზიდენტის, ხაიმ ჰერცოგის ვაჟი.

ისრაელის პრეზიდენტი
2021 წლის 19 მაისს ჰერცოგმა დააანონსა, რომ იქნებოდა ისრაელის პრეზიდენტობის კანდიდატი 2021 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. 2021 წლის 2 ივნისს ქნესეთის მიერ არჩეული იქნა ისრაელის პრეზიდენტად.
პრიტვირაჯსინგ როპუნი

პრიტვირაჯსინგ როპუნი (დ. 24 მაისი, 1959) — მავრიკელი პოლიტიკოსი. მავრიკის პრეზიდენტი 2019-2024 წლებში. 2010-2019 წლებში იყო მავრიკის პარლამენტის წევრი. 2016-2017 და 2017-2019 წლებში – მავრიკის ხელოვნებისა და კულტურის მინისტრი. 2014-2017 წლებში სოციალური ინტეგრაციისა და ეკონომიკური გაძლიერების მინისტრი.
სევილიის მუნიციპალიტეტები

სევილიის პროვინცია შედის ანდალუსიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 106 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

სევილიის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 10 კომარკაში: ბახო-გვადალკივირი, ვეგა-დელ-გვადალკივირი, კამპანია-დე-კარმონა, კამპანია-დე-მორონ-ი-მარეჩა, სევილია, ლოს-ალკორესი, სიერა-ნორტე-დე-სევილია, სიერა-სურ-დე-სევილია, ელ-ალხარაფე და ესიხა.

სევილიის პროვინციის ფართობია 14 036 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 942 389 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია სევილია, რომელიც მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ესიხა (978,73 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — კასტილიეხა-დე-გუსმანი (2,06 კმ²) .

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ხავიერ სავიოლა

ხავიერ პედრო სავიოლა ფერნანდესი (; დ. 11 დეკემბერი, 1981) — არგენტინელი ყოფილი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. წარმოადგენდა როგორც „ბარსელონას“, ისე მადრიდის „რეალს“. იყო ერთ-ერთი იმ გამონაკლისთაგანი, ვისაც სხვადასხვა დროს ამ ორივე კლუბში თამაშის შესაძლებლობა მიეცა. 2004 წელს ხავიერი ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელად დასახელდა 100-ის 125 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში. თავისი წინაპრების გამო, მას ასევე აქვს ესპანეთის მოქალაქეობა (2004 წლიდან). რვა სეზონის განმავლობაში ლა ლიგის 196 თამაში და 70 გოლი დააგროვა. კარიერა დაიწყო და დაასრულა „რივერ პლეიტში“.

თამაშის სტილი
სავიოლა გამოირჩეოდა სისწრაფით, დრიბლინგით და გოლის გატანის შესაძლებლობით თითქმის ნებისმიერი შეტევითი პოზიციიდან. იყო ნიჭიერი და ნაყოფიერი თავდამსხმელი. მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში, სავიოლას მეტსახელად ეწოდებოდა (ესპანურად — „კურდღელი“) მისი გარეგნობის გამო, და ასევე (ესპანურად — „პატარა ბავშვი“).

თავისი სათამაშო კარიერის განმავლობაში, სავიოლამ მოიგო ლიგის ტიტულები არგენტინაში, ესპანეთში, პორტუგალიასა და საბერძნეთში, ასევე მოიგო უეფას თასი. თავისი ქვეყანა წარადგინა 2006 წლის მსოფლიო თასზე და 2004 წლის კოპა ამერიკაზე, სადაც არგენტინა ფინალში გავიდა. სავიოლამ ასევე მოიგო ოქროს მედალი 2004 წელს, ათენში გამართულ ოლიმპიადაზე.

მიღწევები
ინდივიდუალური
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
ანდრეას კრისტენსენი

ანდრეას კრისტენსენი (; დ. 10 აპრილი, 1996, ლილეროდი, დანია) — დანიელი ფეხბურთელი. „ბარსელონასა“ და დანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მცველი.

სანაკრებო კარიერა
2015 წლიდან არის დანიის ნაკრების წევრი, ნაკრების მასიურით 2017 წლის 14 ნოემბერს 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში გამართულ მატჩში გაუტანა ირლანდიის ნაკრებს. დანიის ნაკრებმა შეხვედრა ანგარიშით 5–1 მოიგო. კრისტენსენმა მონაწილეობა მიიღო 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
ჩელსი: (5)
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2020–21
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2021
უეფა-ს ევროპა ლიგა (1): 2018–19
ინგლისის ასოციაციის თასი (1): 2017–18
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2022

ბარსელონა:(5)
ლა ლიგა (2): 2022–23, 2024–25
ესპანეთის თასი (1): 2024–25
ესპანეთის სუპერთასი (2): 2022–23, 2024–25
დავით და სერგო კლდიაშვილების სახლ-მუზეუმი

დავით და სერგო კლდიაშვილების სახლ-მუზეუმი — ქართველი მწერლისა და დრამატურგის დავით კლდიაშვილისა (1862–1931) და მის ვაჟის, მწერლის სერგო კლდიაშვილის (1893–1986) სახლ-მუზეუმი საქართველოში, იმერეთში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა სიმონეთში. აქ დაცულია მამა-შვილის ცხოვრებასა და მოღვაწეობასთან დაკავშირებული მასალები: ავეჯი, ხელნაწერები, სამოსი, ჭურჭელი, სხვადასხვა პერიოდის გამოცემები, ფოტო და დოკუმენტური მასალა.

დაფუძნდა 1945 წელს, გაიხსნა 1949 წელს. სახლ-მუზეუმის მთლიანი ფართობია 267 მ², მათ შორის მუდმივი ექსპოზიციისა — 180 მ². დიდი ცისფერი იმერული ოდა დგას სოფლის შემაღლებულ ადგილზე, ხეებით გარშემორტყმულ გორაკზე. სახლში 1862 წელს დაიბადა და 1931 წელს გარდაიცვალა დავით კლდიაშვილი.

ოდა ხუთოთახიანია. ამათგან სამში გამოფენილია მწერლის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ექსპონატები. მესამე ოთახი მემორიალურია, სადაც დგას საწოლი, რომელზეც გარდაიცვალა დავით კლდიაშვილი. ყველაფერი შემონახულია პირვანდელი სახით. შენობა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლია (საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2007 წლის №3/181 ბრძანება).
მეორე სქესი

„მეორე სქესი“ — ფრანგი ეგზისტენციალისტის, სიმონ დე ბოვუარის, 1949 წლის წიგნი, რომელშიც იგი განიხილავს და დეტალურად აანალიზებს ისტორიის მანძილზე ქალთა მიმართ დამოკიდებულებას. ბოვუარი წიგნს 14 თვის მანძილზე, 1946 წლიდან წერდა. მან ნაწარმოები ორ ნაწილად გამოაქვეყნა, ესენია: „ფაქტები და მითები“ და „მიღებული გამოცდილება“. წიგნის რამდენიმე თავი პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში
 (ქართ. ახალი დროება).

„მეორე სქესი“, რომელიც ბოვუარის ყველაზე გახმაურებული ნაშრომია, ფემინისტური ფილოსოფიის მთავარ ნაშრომად და ფემინიზმის მეორე ტალღის საწყის წერტილად მიიჩნევა.
დენი ბოილი

დენიელ ფრენსის ბოილი ( დ. 20 ოქტომბერი, 1956) — ინგლისელი კინო-ტელე და თეატრის რეჟისორი და პროდიუსერი. ცნობილია თავისი კინონამუშევრებით „არც ისე ღრმა საფლავი“ (1994), „ჩხერკეთელაობა“ (1996) და მისი სიკველით „2“ (2017), „სანაპირო“ (2000), „28 დღის შემდეგ“ (2002), „მზის ნათება“ (2007), „ღარიბი მილიონერი“ (2008), „127 საათი“ (2010), „სტივ ჯობსი“ (2015), „გუშინ“ (2019). მისმა სადებიუტო ფილმმა „არც ისე ღრმა საფლავი“ მოიპოვა საუკეთესო ბრიტანული ფილმის ნომინაციაში. ბრიტანეთის კინოინსტიტუტმა ფილმი „ჩხერკეთელაობა“ ყველა დროის საუკეთესო 100 ბრიტანულ ფილმთა შორის მე-10 პოზიციაზე განათავსა. ბოილის 2008 წლის ფილმი „ღარიბი მილიონერი“ როგორც ათწლეულის ყველაზე წარმატებული ბრიტანული ფილმი ნომინირებული იყო ოსკარის 10 ჯილდოზე, საიდანაც ერგო 8, მათ შორის ოსკარი საუკეთესო რეჟისორისთვის. მოიპოვა აგრეთვე ოქროს გლობუსი და საუკეთესო რეჟისურისთვის. 2012 წელს იყო ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ცერემონიის გახნის სამხატვრო ხელმძღვანელი.
სერჟ გენსბური

სერჟ გენსბური (დ. 2 აპრილი, 1928 — გ. 2 მარტი, 1991) — ფრანგი მუსიკოსი, მომღერალი, სიმღერების ავტორი, მწერალი, კინორეჟისორი და მსახიობი.

სიცოცხლის მანძილზე გენსბური ფრანგული პოპის მთავარ ფიგურად ითვლებოდა. იგი ცნობილი იყო პროვოკაციული და სკანდალური ნამუშევრებით, რაც საფრანგეთში საყოველთაო მითქმა-მოთქმასა და საზოგადოებრივი აზრის გაყოფას იწვევდა. გენსბური ჟანრობრივად მრავალფეროვანი შემოქმედებით გამოირჩეოდა, მისი მუსიკა მოიცავდა ჯაზს, შანსონს, --ს, ისევე, როგორც როკს, ფანკს, რეგსა და ელექტრონიკას. მუდმივად ცვალებადი მუსიკალური სტილი და ინდივიდუალიზმი კონკრეტული კატეგორიისადმი მის მიკუთვნებას შეუძლებელს ხდიდა, თუმცა მისი მემკვიდრეობა დღემდე მტკიცედაა შენარჩუნებული და ხშირად მას მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან პოპ-მუსიკოსად მიიჩნევენ.

გენსბურის ლირიკებში ხშირად გვხვდება სიტყვათა თამაში, იუმორისტური, პროვოკაციული, სექსუალური, სატირული და სუბვერისული დეტალებით, აგრეთვე სოფისტიკური რიტმები, მონდეგრინი, ონომატოპეა, სპუნერიზმი, დისფემიზმი და კალამბური. გენსბურმა 550 მეტი სიმღერა დაწერა, რომელთა სხვადასხვა არტისტების მიერ ჩაწერილი მრავალი ქავერ-ვერსია არსებობს. 1991 წელს, გულის შეტევით გარდაცვალების შემდეგ, გენსბურის მუსიკამ საფრანგეთში ცნობადობის უმაღლეს საფეხურს მიაღწია. ინგლისურენოვან სამყაროში მან აღიარება გაერთიანებული სამეფოს და აშშ-ის ჩარტებში სიმღერების „ '... “ და „ “ მოხვედრით მოიპოვა.
ხიზანიშვილები

ხიზანიშვილები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია საქართველოს შემდეგ დასახლებულ პუნქტებში: ბოლნისი, გომარეთი, გორი, დმანისი, ვარიანი, ზმ. ხანდაკი, თეთრიწყარო, თორტიზა, კავთისხევი, კაზრეთი, კასპი, კოდა, კოშკი, კრწანისი, მარაბდა, მარნეული, მაწევანი, მერეთი, მიქელწყარო, მცხეთა, ნიჩბისი, რატევანი, სასხორი, სურამი, ურბნისი, ქარელი, ქსანი, ძეგვი, ხაშური და ხოვლე. საქართველოში ცხოვრობს 2354 ხიზანიშვილი (1244 ქალი და 1110 კაცი).
ცვილიანასებრნი

ცვილიანასებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მარადმწვანე ან ფოთოლმცვივანი ბუჩქები და ტანდაბალი ხეებია. იზრდებიან მჟავე ჭაობიან ნიადაგებზე და ზღვისპირა ზოლში. ფოთლები უბრალოა, მთლიანკიდიანიდან და მეტ-ნაკლებად დაკბილულიდან ფრთისებრ-ჩაჭრილამდე, ხშირად თანაფოთლის გარეშე, ჩვეულებრივ — არომატული ჯირკვლებით, რომლებიც გამოყოფენ ცვილისებრ ნივთიერებას; განლაგებული არიან მორიგეობით. მათი ფესვების კოჟრებში აზოტმაფიქსირებელი ბაქტერიებია. ყვავილები ხშირად ერთსქესიანი, პატარა, ყვავილსაფარს მოკლებული და მჭადა ყვავილედში შეკრებილია. ნაყოფი ასევე პატარა და კურკიანასებრია, დაფარულია ჯირკვლებით ან ცვილისებრი ნაფიფქით. ოჯახში 3 გვარი და 60-მდე სახეობაა. კარგად არიან გავრცელებული ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონაში (ავსტრალიის გარდა). ცარცულ და უფრო გვიანდელ დანალექებში ხშირად გვხვდება ნამარხი ცვილიანები. ზოგი სახეობის ნაყოფი იჭმება, მისგან იღებენ მცენარეულ ცვილს, სამკურნალო ნივთიერებებს. ზოგიერთი სახეობა გამოიყენება ქვიშების გასამაგრებლად და დაჭაობებული ტერიტორიების გასამწვანებლად.

გვარები
ცვილიანა (გვარი)

ცვილიანა  — მცენარეთა გვარი ცვილიანასებრთა ოჯახისა. მცირე ზომის ხეები ან ბუჩქებია. აქვთ მორიგეობით განლაგებული მთლიანი ფოთლები, რომლებზეც განლაგებულია წვრილი არომატული ჯირკვლები. ყვავილები მარტოული ან თავთავისებრ ყვავილედში შეკრებილი, პატარა, ჩვეულებრივ მარტოული და ყვავილსაფრის გარეშეა. მტვრიანა 2-დან 20-მდეა; ნასკვი ზედა და ერთბუდიანია, შედგება ორი ნაყოფფოთოლისგან, აქვს ერთი თესლკვირტი. ნაყოფი კურკიანასებრია. 50-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროში. დეკორატიულ ბუჩქებად ზრდიან ამერიკულ სახეობებს . რამდენიმე ტროპიკულ სახეობას საჭმელად ვარგისი ნაყოფი აქვს.

თანამედროვე კვლევების თანახმად, სახეობათა ნაწილი ახალ გვარშია განთავსებული.
ცვილისებრი ცრუფარიანა

ცვილისებრი ცრუფარიანა  — მწუწნავი მწერი ცრუფარიანების ოჯახისა. გავრცელებულია ჩინეთში, იაპონიაში, კორეაში და რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთში. მამალი მატლები გამოყოფენ ცვილს, ათასობით სახლდებიან შერწყმულ კოლონიებად კვიდოს ან იფნის 3-წლიან ტოტებზე, კოლონიების სიგრძე — 20 მმ-ს, ხოლო ცვილის სისქე 7 მმ-ს აღწევს, დედლები სახლდებიან უფრო ახალგაზრდა ტოტებზე და ცვილს არ გამოყოფენ. მწერის სხეულის სიგრძე 10 მმ-მდეა, ამობურცული და ყავისფერია. აგვისტოში ცვილის ზედაპირზე პატარა ნახვრეტები ჩნდება, საიდანაც გამოდიან 3 მმ სიგრძის ფრთიანი მამლები. ამის შემდეგ ტოტებს ჭრიან და თერმული წესით აშორებენ ცვილს. ამგვარად მიღებული თეთრი ანუ ჩინური ცვილი ძველთაგანვე ცნობილი უძვირფასესი ნატურალური პოლიმერია. გამოიყენება მედიცინაში, კოსმეტიკაში და წარმოების მრავალ დარგში.
ბრაზილიური ცვილის პალმა

ბრაზილიური ცვილის პალმა, კარნაუბის პალმა  — ერთლებნიანი მცენარე პალმების ოჯახისა. ველურად მზარდი და კულტივირებული მცენარეა. მისი სიმაღლე 10–12 მეტრს აღწევს. აქვს 2 მეტრამდე დიამეტრის მარაოსებრი ფოთლები. გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბრაზილიის, ბილივიისა და პარაგვაის სავანებში. ფოთლები დაფარულია 0,5 სმ-მდე სისქის ცვილის ფენით, რომელიც ნორჩ ფოთლებს წყლის ზედმეტი დაკარგვისაგან იცავს. ფოთლებს იყენებენ გადასახურად, წნავენ ჭილოფებს, ქუდებს, კალათებს და სხვა ნაკეთობებს; მერქანი გამოიყენება სამშენებლო მასალად. მაღალი ხარისხის მცენარეული ცვილის ერთ-ერთი ძირითადი წყაროა. 1 კგ ცვილის მისაღებად საჭიროა დაახლოებით 140 ფოთოლი. ცვილს იყენებენ ყოფაცხოვრებასა და ტექნიკაში. პალმის ნაყოფი, რომელიც ზომით ქლიავისოდენაა, საკვებად ვარგისია უმი და მოხარშული სახით.
მერებაშვილები

მერებაშვილები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია საქართველოს შემდეგ დასახლებულ პუნქტებში: ატენი, ახალი ნიჩბისი, ახალსოფელი, ბერბუკი, ბერშუეთი, გორი, დიდი ატენი, დიდი მეჯვრისხევი, დოესი, ვაზიანი, ზემო სობისი, ზემო ხანდაკი, თელეთი, თორტიზა, კარალეთი, კასპი, მეტეხი, მუხრანი, მცხეთა, ნიჩბისი, პატარა ქანდა, ქვახვრელი, სასხორი, ქვემო ნიჩბისი, ტყვიავი, ქსანი, ძეგვი, წინარეხი, ხელთუბანი და ხოვლე. საქართველოში ცხოვრობს 2740 მერებაშვილი (1448 ქალი და 1292 კაცი).
აშიყ ალასგარი

აშიყ ალასგარი (, ; დ. 1821 – 1926) — აზერბაიჯანელი აშუღი და აზერბაიჯანული ხალხური სიმღერების ავტორი. დაიბადა ერევნის სახანოს გოქჩას რაიონის სოფელ აღქილსაში (დღეს სოფ. აზატი).

ადრეული წლები
აშიყ ალასგარი დაიბადა 1821 წელს, გოქჩას რაიონის სოფელ აღქილსაში. მამამისი, ალმამადი დურგლად მუშაობდა. აგრეთვე, ის ასევე ცნობილი იყო, როგორც ლიტერატურათმცოდნე. ალმამადი, აგრეთვე კარგად ფლობდა პოეზიის ისეთ ჟანრებს, როგორიცაა „გერაილი“, „გოშმა“ და „ბაიათი“. არსებობს მოსაზრება, რომ ალმამადმა უდიდესი გავლენა მოახდინა აშიყ ალასგარზე.

აშიყ ალასგარი გაიზარდა დიდ და ღარიბ ოჯახში, რომელსაც ჰყავდა სამი ძმა და ორი და ერთად. ოჯახის უფროსი შვილი იყო. ოჯახში არსებული ფინანსური სირთულეების გამო, ალასგარი 14 წლის ასაკში იძულებული იყო მდიდარი მესაკუთრის, ქარბალაი გურბანის ფერმაში ემუშავა.

აშიყ ალასგარმა ბავშვობა სოფელ აღქილსაში გაატარა. მას განათლება მიღებული არ ჰქონდა. ამის მიუხედავად, მან შეძლო აშუღური ხელოვნების საიდუმლოებების შესწავლა მისი სოფლის მოხუცი აშუღებისგან. ალასგარი ჩუმი მსმენელი იყო და ის დიდი გატაცებით მონაწილეობდა თავის სოფელში გამართულ ბევრ ღონისძიებებში. ძლიერი მეხსიერებისა და ამბების თხრობის უნარის გამო, მას შეეძლო დაემახსოვრებინა იმ დროის თითქმის ყველა აშუღური მოთხრობები. მარცხენა ხელით უკრავდა საზზე.
გაბრიელ მარსელი

გაბრიელ ონორე მარსელი (; დ. 7 დეკემბერი, 1889 — გ. 8 ოქტომბერი, 1973) — ფრანგი ფილოსოფოსი, დრამატურგი, მუსიკის კრიტიკოსი და ქრისტიანული ეგზისტენციალიზმის წამყვანი ფიგურა, საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერი. მარსელის შემოქმედება, რომელიც ათეულობით წიგნსა და ოცდაათზე მეტ პიესას მოიცავს, ტექნოლოგიურად დეჰუმანიზებულ საზოგადოებაში თანამედროვე ადამიანის გადარჩენისთვის ბრძოლას ეხება. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ხშირად პირველ ფრანგ ეგზისტენციალისტად მოიხსენიება, იგი უარყოფდა მის ასოცირებას ისეთ ფიგურებთან, როგორიცაა ჟან-პოლ სარტრი. თავისი ფილოსოფიური პოზიციის განსაზღვრებისთვის იგი ამჯობინებდა ტერმინს ეგზისტენციის ფილოსოფოსი ან ნეო-სოკრატისტი. მარსელის ცნობილი ნაშრომია „ყოფის მისტერია“ (1951), რომელიც ორი ნაწილისგან შედგება.
ცვილის ხე

ცვილის ხე  — ფოთოლმცვივანი ხე თუთბოსებრთა ოჯახისა. სიმაღლით 10–12 მეტრია. აქვს რთული ფოთოლი და მოყვითალო ყვავილი. მისი სამშობლოა იაპონია, ჩინეთი, ჰიმალაი. ბუნებრივად ამათ გარდა გავრცელებულია კამბოჯაში, ჩრდილოეთ ინდოეთში, კორეაში, ლაოსში, მიანმარში, ტაილანდსა და ვიეტნამში. საქართველოში ინტროდუცირებულია 1896 წლიდან; იზრდება და ვითარდება კარგად. მცენარის ნაყოფი და თესლი შეიცავს ცვილს, რომელსაც იყენებენ სანთლის დასამზადებლად და შაქრის წარმოებაში. ყლორტების რძისებრი წვენი შეიცავს მაღალი ხარისხის ლაქს, რომელიც ხარისხითა და შემცველობით უახლოვდება ლაქის ხისაგან მიღებულს, ფოთოლი — მთრიმლავ ნივთიერებებს. დეკორატიულია, განსაკუთრებით შემოდგომით, როდესაც ფოთლები მუქ წითელ ელფერს ღებულობს.

გალერეა
ცვილის დიდი ჩრჩილი

ცვილის დიდი ჩრჩილი  — პეპელა ალურების ოჯახისა. ფრთების შლილი 22–35 მმ-ია. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში. კვერცხებს დებს სკების ფიჭებზე ან საწყობებში. ჩრჩილის მუხლუხი იკვებება ცვილით, ფიჭებში ღრღნის გასასვლელებს, რომლებსაც წნავს ქსელებით; ფიჭა ფუტკრისათვის და ცვილის გამოდნობისათვის გამოუსადეგარი ხდება. განსაკუთრებულ ზიანს აყენებს არეალის სამხრეთ ნაწილს. უპირატესად აზიანებს სუსტ ოჯახებს. საჭიროა, რომ ცარიელი ფიჭის ჩარჩოები შენახული იყოს ცივ და მშრალ ადგილზე. ბრძოლის ერთ-ერთი მეთოდია ჩარჩოების შებოლვა გოგირდით.
ირემაშვილები

ირემაშვილები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია საქართველოს შემდეგ დასახლებულ პუნქტებში: ბოლნისი, ბორბალო, ბულაჩაური, გორი, გოროვანი, დუშეთი, ერტისი, ვახტანგისი, თამარისი, იდლეთი, კავთისხევი, კაზრეთი, კასპი, კოდა, მცხეთა, ნაგლიანთკარი, ნიჩბისი, სასხორი, ქვემო ჩოჩეთი, ქვემო ხანდაკი, ძეგვი, წეროვანი და წვერი. საქართველოში ცხოვრობს 2150 ირემაშვილი (1129 ქალი და 1021 კაცი).
მშვილდოსნობა 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ტოკიოს 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მშვილდოსნობის ღონისძიებები ჩატარდება იუმენოშიმის პარკში. სულ დაგეგმილია ხუთი ღონისძიება. კორონავირუსის პანდემიის გამო ოლიმპიადა გადაიდო 2021 წლამდე.

კვალიფიკაცია
2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მშვილდოსნობისთვის ხელმისაწვდომი იყო 128 საკვალიფიკაციო ადგილი: 64 მამაკაცებისთვის და 64 ქალებისთვის. მშვილდოსნობის მსოფლიო ფედერაციამ საკვალიფიკაციო სტანდარტები გამოაქვეყნა 2018 წლის მარტში.

შეჯიბრის ფორმატი
სულ 128 სპორტსმენი მიიღებს მონაწილეობას 5 დისციპლინაში: კაცების ინდივიდუალური, ქალების ინდივიდუალური, კაცების გუნდური, ქალების გუნდური და შერეული გუნდური. შერეული გუნდური ღონისძიება 2020 წლისთვის დამატებული ახალი ღონისძიებაა.

ყველა დაგეგმილი ღონისძიება ჩატარდება მშვილდოსნობის მსოფლიო ფედერაციის მიერ დამტკიცებულ 70-მეტრიან დისტანციაზე და მისივე შემოღებული წესებით. შეჯიბრი, სავარაუდოდ, დაიწყება საწყისი სარეიტინგო რაუნდით, რომელშიც მონაწილეობას მიიღებენ თითოეული სქესის 64-ვე მშვილდოსანი. თითოეულმა მშვილდოსანმა უნდა ისროლოს სულ 72 ისარი და შედეგების მიხედვით მოხდება მათი გადანაწილება 1-დან 64-მდე.

სარეიტინგო რაუნდი ასევე გამოიყენება რეიტინგში ქალთა და კაცთა გუნდების 1-დან 12-მდე გასანაწილებლად, რა დროსაც თითოეული გუნდის წევრების ინდივიდუალური ქულების გაერთიანებით მიიღება ერთობლივი შედეგი. გარდა ამისა, სარეიტინგო ტურში დაგეგმილია 16 წყვილის შერჩევა შერეულ გუნდურ დისციპლინაში მონაწილეობის მისაღებად (ერებისთვის, რომლებსა ორივე, კაცი და ქალი სპორტსმენები ჰყავთ წარმოდგენილი; გაერთიანდება საუკეთესო კაცისა და საუკეთესო ქალის ქულები.

დაგეგმილია თითოეულ დისციპლინაში შეჯიბრის ჩატარება ოლიმპიური სისტემის ფორმატით, გარდა ნახევარფინალში დამარცხებულებისა, რომლებიც ბრინჯაოს მედლის მოსაპოვებლად შეეჯიბრებიან.

ინდივიდუალური დისციპლინები
ინდივიდუალურ დისციპლინებში, 64-ვე მონაწილე, სავარაუდოდ, მიიღებს მონაწილეობას პირველ ტურში. წილისყრა ჩატარდება სარეიტინგო რაუნდის შედეგების მიხედვით.

თითოეული მატჩის აღრიცხვა მოხდება მშვილდოსნობის ოლიმპიური რაუნდის გამოყენებით, რომელიც შედგება საუკეთესო ხუთი სეტისაგან, თითოეული სამ-სამი ისრით. თითოეული სეტების გამარჯვებული იღებს ორ ქულას, ხოლო თუ სეტში ქულები თანაბარია, თითოეული მშვილდოსანი მიიღებს ერთ ქულას. თუ ხუთი სეტის შემდეგ ანგარიში 5–5 იქნება, ტარდება თითო-თიო ისრის სროლა და გამარჯვებულად ცხადდება ცენტრთან უახლოესი ნასროლის ავტორი.

კაცების და ქალების გუნდური დისციპლინები
გუნდურ დისციპლინებში, რეიტინგის ოთხი საუკეთესო გუნდი მიიღებს გზავნილს მეოთხედფინალში. დარჩენილი რვა გუნდი, რომლებიც მე-5-დან მე-12-მდე პოზიციას დაიკავეს, მეოთხედფინალში დარჩენილი ოთხი ადგილისთვის იბრძოლებს.

აღრიცხვის სისტემა იგივენაირია, რაც ინდივიდუალურ დისციპლინაში.

შერეული გუნდური დისციპლინა
განრიგი
ყველა დრო წარმოდგენილია იაპონიის სტანდარტული დროის მიხედვით (+9).

მონაწილეობა
მონაწილე ერები
2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში 56 ქვეყნის მშვილდოსნები მონაწილეობდნენ, ანალოგიური რიცხვია მოსალოდნელი 2020 წელსაც. საკვალიფიკაციო ტურნირებს შორის იყო მშვილდოსნობის 2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატს, სხვადასხვა კონტინენტურ შეჯიბრს და საბოლოო საკვალიფიკაციო ტურნირს.

მონაწილეები
მედლები
მედალოსნები
მძლეოსნობა 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში მძლეოსნობის შეჯიბრები ჩატარდება თამაშების ბოლო ათი დღის განმავლობაში. ისინი უნდა გამართულიყო 2020 წლის 31 ივლისიდან 9 აგვისტომდე, იაპონიის ქალაქ ტოკიოში, ოლიმპიურ სტადიონზე. -19-ის პანდემიის გამო, თამაშები გადავადდა 2021 წლის 30 ივლისიდან 8 აგვისტომდე. ამ თამაშებზე მძლეოსნობა იყოფა სამ განსხვავებულ მიმართულებად ბილიკი და მოედანი, გზაზე რბენა და სპორტული სიარული. შეჯიბრები სულ ჩატარდება 48 დისციპლინაში, ერთით მეტში ვიდრე 2016 წელს (დაემატა შერეული ესტაფეტა).

კვალიფიკაცია
2020 წლის მძლეოსნობის საკვალიფიკაციო სისტემა ინდივიდუალური ღონისძიებებისთვის არსებითად განსხვავდებოდა წინა ვერსიებისგან. იმის ნაცვლად, რომ ემყარებოდეს მხოლოდ საკვალიფიკაციო სტანდარტებს, ახალი საკვალიფიკაციო სისტემა ასევე დაფუძნებულია მსოფლიო მძლეოსნობის ფედერაციის რეიტინგს. საკვალიფიკაციო სტანდარტები ითვალისწინებს ამ ალტერნატიულ გზასაც, მაგრამ რეიტინგი საკმაოდ მაღალი უნდა იყოს და მხოლოდ განსაკუთრებული შედეგითაა შესაძლებელი ამ სტანდარტების დაკმაყოფილება. მას შემდეგ, რაც დაწესდა მონაწილეთა მაქსიმალური რაოდენობა ყოველი დისციპლინისათვის (წინა წლებისგან განსხვავებით, როდესაც ეს ემყარებოდა იმის, თუ რამდენი სპორტსმენი აკმაყოფილებდა საკვალიფიკაციო სტანდარტს), მსოფლიო რეიტინგი გამოიყენება თავისუფალი ადგილების შესავსებად, მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სტანდარტებზე დაფუძნებული მონაწილეები მთლიანად იქნებიან ადგილმიჩენილნი.

2021 წლის 2 ივნისს, მსოფლიო მძლეოსნობის პრეზიდენტმა სებასტიან კოუმ განაცხადა, რომ მისი თვალსაზრისით, დისციპლინათა უდიდეს ნაწილში სპორტსმენების 70 პროცენტი კვალიფიკაციას მიიღებდა გამსვლელი სტანდარტით. ეს აღემატებოდა იმ 50-პროცენტიან მაჩვენებელს, რომელსაც ახალი სისტემის შემუშავებისას ივარაუდებდნენ, მაგრამ ზრდა, სავარაუდოდ, გამოწვეული იყო გაფართოებული საკვალიფიკაციო პერიოდით, რომელიც გამოიწვია ოლიმპიური თამაშების გადავადებამ 2020 წლიდან 2021 წლამდე.

ესტაფეტების კვალიფიკაცია გარკვეულწილად მსგავსია წინა წლების ვარიანტებთან. რვა გუნდი შეირჩევა მძლეოსნობაში 2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შედეგებით, შემდეგ ემატება 2021 წლის მსოფლიო მძლეოსნობის ესტაფეტების ფინალისტები, თუკი ისინი სხვა ეგევე პიროვნებები არ არიან, და ზოგიც შეირჩევა თანადროული რეიტინგის მიხედვით; ჯამში სულ 16 გუნდი დისციპლინის მიხედვით. გარდა სპრტული სიარულისა და მარათონისა, ბილიკი და მოედნის ცხრა დისციპლინის შეჯიბრების ფინალები გაიმართება დილის სესიაზე, რათა ყველა სასაათო სარტყელში იყოს უზრუნველყოფილი მაქსიმალური ყურებადობა. 2019 წლის 16 ოქტომბერს, საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა გამოაცხადა, რომ დაგეგმილი იყო მარათონისა და სპორტული სიარულის ღონისძიებების საპოროში გადატანის შესახებ, რაც დაკავშირებული იყო სიცხის პრობლემასთან. ეს გეგმა ოფიციალურად 2019 წლის 1 ნოემბერს მას შემდეგ დამტკიცდა, რაც ტოკიოს გუბერნატორი იურიკო კოიკე დაეთანხმა სოკ-ის გადაწყვეტილება, მიუხედავად მისი აზრისა, რომ შეჯიბრებები ტოკიოში უნდა გამართულიყო.

მედლები
მედლების ცხრილი
კაცები
მიუთითებს, რომ სპორტსმენი მხოლოდ წინასწარ გარბენზე მონაწილეობდა და მედლები მიიღო.

ქალები
მიუთითებს, რომ სპორტსმენი მხოლოდ წინასწარ გარბენზე მონაწილეობდა და მედლები მიიღო.

შერეული
მიუთითებს, რომ სპორტსმენი მხოლოდ წინასწარ გარბენზე მონაწილეობდა და მედლები მიიღო.

მონაწილეობა
მონაწილე ერები

მონაწილეები
ისიდორე ოდიშვილი

ისიდორე ოდიშვილი (დ. 1902. 1943 წლიდან იყო უმაღლესი (უზენაესი) სასამართლოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 1942 წლის 5 იანვარს, როგორც სხდომის თავმჯდომარემ, გამამტყუნებელი განაჩენი გამოიტანა გიგლა ბერბიჭაშვილის მიმართ, რომელსაც ბრალი ედებოდა ცნობილი ქართველი საზოგადო მოღვაწის ილია ჭავჭავაძის მკვლელობაში. 1953 წელს მისი ავტორობით გამოიცა წიგნი -— წიწამურის ტრაგედია, რომელშიც განხილულია ილია ჭავჭავაძის მკვლელობის დეტალები.