iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
უილიამ რამზაი

სერ უილიამ რამზაი, რემზი (; დ. 2 ოქტომბერი, 1852, გლაზგო — გ. 23 ივლისი, 1916, ჰაი-უიკომი) — ინგლისელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი (1913). ბრისტოლის უნივერსიტეტისა (1880) და ლონდონის უნივერსიტეტის კოლეჯის (1887-1913) პროფესორი, რომლის პირველი შრომები მიეძღვნა მოლეკულურ ფიზიკას (იკვლევდა ბროუნის მოძრაობას, ნივთიერების კრიზისულ მდგომარეობას). განსაზღვრა თუთიის ატომური მასა (1884). დაასინთეზა პირიდინი აცეტილენისა და ციანწყალბადისაგან (1887). შექმნა ზედაპირული დაჭიმულობის სიდიდის მიხედვით მოლეკულური მასის განსაზღვრის მეთოდი (1893). ჯონ უილიამ რელეისთან ერთად აღმოაჩინა არგონი (1894). გამოყო ჰელიუმი (1895). მ. ტრევერზთან ერთად აღმოაჩინა კრიპტონი, ქსენონი და ნეონი (1898). ამ შრომებისათვის რამზაის მიანიჭეს ნობელის პრემია (1904). 1910 წელს გამოიგონა მიკროსასწორი (სიზუსტე 10-9). რამზაის უკანასკნელი შრომები მიეძღვნა ელემენტების რადიოაქტიურ გარდაქმნებს.
ჩარლსტონი

ჩარლსტონი , ცეკვა, რომელსაც სახელი სამხრეთ კაროლინის ქალაქი ჩარლსტონის პატივსაცემად დაერქვა. ამ რიტმმა აშშ-ის მუსიკალურ მეინსტრიმში გავრცელება ჰპოვა ბროდვეის შოუს „' “ პრემიერის შემდეგ. ამ შოუში ჯეიმზ ჯონსონის დაწერილი სიმღერის „ჩარლსტონი“ პრემიერა გაიმართა, რომელიც მყისვე ჰიტი გახდა.

მიუხედავად აფროამერიკული წარმოშობისა ჩარლსტონი თავბრუდამხვევი წარმატებით სარგებლობდა ამერიკული საზოგადოების ფართო წრეებში 1920-იან წლებში. თუმცა დასაწყისში ჩარლსტონი პროვოკაციულ, ამორალურ ცეკვად ითვლებოდა.
ანდრეი კობილა

ანდრეი კობილა (; დ. ? - გ. 1351) — ივანე კალიტას პერიოდის მოსკოველი ბოიარი, რომანოვების დინასტიის პირველი ისტორიული დამოწმებული წინაპარი.

 საუკუნეში, როდესაც მრავალი მოსკოველი ბოიარი საკუთარ წარმომავლობას დასავლურ ფესვებს უკავშირებდნენ, გაჩნდა ვარაუდი ივანე კალიტას სამსახურში პრუსიიდან კობილას ჩამოსვლაზე. გვიანდელი გენეალოგიები კობილას საგვარეულოს უფრო აზვიადებენ და მას განთქმული პრუსიელი მიწათმფლობელი გლანდ კამბილას შვილად იხსენიებენ. შემდგომ გამოკვლევათა მთელი რიგი დიდი ან მცირე ვარაუდით კობილას წარმოშობას ნოვგოროდს მიაწერენ, პრუსიული ფესვებით.
ხაკასეთი

ხაკასეთი — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ციმბირის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. დედაქალაქი - აბაკანი. დაარსდა 1992 წელს. შედგება 5 საქალაქო ოკრუგისა და 8 რაიონისაგან.

გეოგრაფია
მდებარეობს აღმოსავლეთ ციმბირის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ენისეის მარცხენა სანაპიროზე. უკავია მინუსინსკისა და ჩულიმ-ენისეის ქვაბულების ნაწილი. რესპუბლიკას ესაზღვრება ტუვა, კრასნოიარსკის მხარე, კემეროვის ოლქი და ალთაის რესპუბლიკა.

ისტორია
თანამედროვე ხაკასეთის ტერიტორია დასახლებული იყო პალეოლითის დროიდან. საუკუნეში მონღოლების შემოსევებმა მოსპო ტომობრივი კავშირები, დაანგრია სარწყავი არხების ქსელი, რის გამოც მოსახლეობა მიწათმოქმედებიდან კვლავ მესაქონლეობას და ნადირობას დაუბრუნდა. საუკუნეში ჩამოყალიბდა ფეოდალური სამთავროები, რომლებიც საუკუნეში რუსეთის იმპერიაში შევიდნენ. გაძლიერდა მოსახლეობის ჩაგვრა, მაგრამ შეწყდა მონღოლი და ჯუნღარიელი ფეოდალების თავდასხმები. საუკუნის შუა ხნებში ჩაისახა კაპიტალისტური ურთიერთობები, დაიწყო ოქროს მოპოვება. საუკუნის დასაწყისში განვითარდა ქვანახშირის მრეწველობა. 1918-1923 წლებში ხაკასეთის ტერიტორია რუსეთის სამოქალაქო ომმა მოიცვა. 923 წელს შეიქმნა ხაკასეთის ეროვნული მაზრა, რომელიც 1925 წელს ოკრუგად გადაკეთდა, ხოლო 1930 წელს შეიქმნა ხაკასეთის ავტონომიური ოლქი კრასნოიარსკის მხარეში. საბჭოთა პერიოდში განვითარდა ქვანახშირის და რკინის მოპოვება, ხე-ტყის დამუშავება, მეცხვარეობა. 1992 წელს შეიქმნა ხაკასეთის რესპუბლიკა, რომელიც რუსეთის ფედერაციის სუბიექტია.

მოსახლეობა
ხაკასეთის რესპულიკის ეროვნული შემადგენლობა 2002 წლის აღწერის მიხედვით არის ასეთი:

კულტურა
ხაკასები საუბრობენ ხაკასურ ენაზე. ხაკასური ფოლკლორის მნიშვნელოვანი ძეგლებია „ალთინ არიგი“, „ალბინჟი“ და სხვა. - საუკუნეებში აქ არსებობდა დამწერლობა. ხაკასურ ენაზე დამწერლობა შეიქმნა 1926 წელს. 1927 წელს გამოიცა პირველი ხაკასური წიგნი. ხაკასების ტრადიციული საცხოვრებელია მრგვალი ფორმის კარვები. განვითარებულია ხეზე კვეთა და ქარგვა.
შუ

შუ (ეგვ. „სიცარიელე“, იგივეა, რაც ბერძნული - ეოსი, აპოლონი) — მზით გასხივოსნებული სივრცის ღმერთი ეგვიპტურ მითოლოგიაში, ქალღღმერთ ნეფთისის ძმა, ტეფნუტის ქმარი, მზის ღმერთ რას (რეს) ან ატუმის ძე.

დახასიათება
ატუმ-რამ (გაიგივებული შემქმნელი ღმერთების ერთსახეობა) ეს და-ძმა შექმნა უშუალოდ თავისი თავიდან, ქალის გარეშე, როგორც ზევსმა ათენა. შემდეგ შუმ ეგვიპტურ კოსმოგონიაში შეასრულა ძალზე დიდი საქმე, რაც სხვა დროსა და რეგიონში სრულქმნა პოლინეზიელთა ღმერთმა ტანე-მახუტამ (იხ. პოლინეზიური მითოლოგია): პირველმა გაყო დედ-მამა, ცა და მიწა. მხრებით აზიდა ცის თაღი, ხელ-ფეხით მიწას (დედას) დაებჯინა და გააჩერა. ცა იყო ნუტი, მიწა - გები (კები). ცათა მეუფე ხელებით აკავებდა ციურ ძროხას, რომელზედაც მეფობის დასარულს მზის ღმერთი რა დაჯდა. შუ განსახიერებაა შუქის, უფრო შუადღის მზისა, მტერთა შემმუსვრელია სხივთა შუბით. რას შემდეგ შუ მიიჩნეოდა ცისა და მიწის, ზღვათა და ქვესკნელის ჩინებულ ღმერთად, რომელიც მრავალათასწლოვანი მეუფების შემდეგ ცად ამაღლდა.

ხელოვნებაში
გამოსახულებებში დამჯდარი კაცი, ხელები მაღლა აუწევია, ცის თაღს აკავებს ან ლომისთავიანი კაცია ან მთლიანად ლომი, ომის ღმერთ ანხურის თანხლებით დგას ან ლომებს მოჰყავთ ეტლით, რასაც ტახის სახე აქვს. სარკოფაგზე ცას ეჭიდება, რომ ასწიოს დედამიწიდან. ქანდაკებებზეც იგივე მოტივია, ცას შესდგომია, როგორც შემდეგ ბერძენთა ატლანტი. ტინისში ბერძენ თოთთან და ხონსთან ერთად სცემდნენ თაყვანს. ასევე ნილოსის დელტასთან. შუს ორეულია ომის ღმერთ ანხური ("ცის შემკავებელი"). შუ ცხრა ჰელიოპოლისელ ღმერთთა პანთეონის წევრია. ღმერთების დინასტიის ჟამს ეგვიპტესაც განაგებდა. საერთოდ, ჰაერის, შუქისა და სუნთქვის ღმერთიცაა, ე.ი. სიცოცხლის წყარო. შეერია სხვა ღმერთებს (ჰოროსს, ხონსს).
ხონსუ

ხონსუ, ხონსი (ეგვ. „მოარული“) — ეგვიპტელთა მთვარის ღმერთი, სამების მესამე წევრი.: მამა — ამონი, დედა — მუტი, შვილი ხონსი. ესაა ქალაქ თებეს დიდი სამება, განსაკუთრებით დიდი თაყვანისცემის საგანი იყო რამზეს -ს დროს (მე-20 დინასტია).

ხელოვნებაში
ხატავდნენ და აქანდაკებდნენ ზეზე მდგარი მამაკაცის სახით, შუბლზე მთვარის დისკო ჰქონდა. ამონის-ძე სხვა ღმერთბეშიც გათქვიფეს (ჰოროსი, თოთი, შუ), როგორც ღმერთთა შემწე და მრჩეველი, ბოროტების მტერი. მისი დიდი ტაძარი კარნაკში (ძვე. წ. აღ-ით 1290 წ.). ჩინებულად გადაურჩა საუკუნეთა ქარტეხილს, და თუმცა, სიდიდით იმდენად არ გამოირჩევა (52 მეტრი სიგრძის დარბაზი), შესანიშნავია მისი „სხივოსანი არქიტექტურა, კედლებისა და სვეტების რელიეფური სამკაულები, ქანდაკებათა რიგის ძალა და ღირსება“.

წარმოდგენები
შუმერულ მითოლოგიაში ენლილისა და ნინლილის ძე ნანარი, შუქის ღმერთი, ციურ საძოვრებზე დადის, თანავარსკვლავედები დაჰყვებიან როგორც საძოვარზე გაშვებული ხატები, წვრილი ვარსკვლავები კი ტატნობზე მიმოფანტული მარცვლებია. ეს წარმოდგენები საფუძვლად უდევს შუმერ-აქადური კოსმოგონიის საოცარი კალენდრისა და ზოდიაქოს უძველეს ნიმუშებს.
შრი-ლანკის სამოქალაქო ომი

შრი-ლანკის სამოქალაქო ომი — შეიარაღებული კონფლიქტი შრი-ლანკის ცენტრალურ მთავრობასა და ტერიტორიულ დაჯგუფება „თამილის ვეფხვებს“ შორის. სამხედრო მოქმედებები გარკვეული შესვენებებით 1983 წლიდან მიმდინარეობდა და დაახლოებით 80 ათასი ადამიანი იმსხვერპლა. დიდი ბრიტანეთისაგან დამოუკიდებლობის მიღების (1948) შემდეგ შრი-ლანკის პოლიტიკურ ცხოვრებაში წამყვანი ადგილი ეთნიკურმა სინგალელებმა დაიკავეს და დაიწყო ტამილების უმცირესობის დისკრიმინაცია. ამ ორ ეთნიკურ ჯგუფს შორის დაპირისპირება საბოლოოდ 1977 წელს სისხლისღვრაში გადაიზარდა. 1976 წლიდან არსებობს ტამილების სამხედრო ორგანიზაცია „თამილ ილამის განთავისუფლების ვეფხვები“, რომელიც თამილის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნისთვის იბრძვის. 1983 წლის ივლისში თამილის მებრძოლებმა ქ. ჯაფნაში სახელმწიფო პატრულზე იერიში მიტანეს, რამაც საპასუხო რეაქცია გამოიწვია ტამილების ხოცვა-ჟლეტის სახით.

2009 წლის 18 მაისს თამილის ვეფხვების ლიდერი ველუპილაი პრაბჰაკარანი მოკლეს საავადმყოფოდან გაქცევისას. თამილის ვეფხვები დათანხმდნენ ცეცხლის შეწყვეტას და ჩაბარდნენ ხელისუფლებას რითაც ამ ქვეყნის 25-წლიანი სამოქალაქო ომი დასრულდა.
მოწამლული სარტყელი

მოწამლული სარტყელი — ართურ კონან დოილის მოთხრობა, რომელიც „დაკარგული ქვეყნის“ არასიუჟეტურ გაგრძელებას წარმოადგენს. „მოწამლული სარტყელი“ გამოქვეყნდა 1913 წელს.

სიუჟეტი
ეს ამბავი თავს გადახდა „დაკარგული ქვეყნის“ მთავარ გმირებს: ჟურნალისტ ედუარდ მელოუნს, პროფესორ ჯორჯ ედუარდ ჩელენჯერს, ლორდ ჯონ როქსტონს, პროფესორ სამერლისა და ასევე პროფესორი ჩელენჯერის ცოლს. ამბავი იწყება იმით, რომ რედაქტორი მელოუნს ინტერვიუს ასაღებად აგზავნის პროფესორ ჩელენჯერთან, რომელსაც დილის გაზეთში გამოქვეყნებული ჰქონდა სკანდალური წერილი იმის შესახებ, რომ დედამიწას დიდი საშიშროება ემუქრებოდა. მელოუნს ისედაც გადაწყვეტილი ჰქონდა ჩელენჯერთან მისვლა დაკარგული ქვეყნის აღმოჩენის 3 წლის თავის აღსანიშნავად.

წასვლის წინ მელოუნს მოუვიდა დეპეშა ჩელენჯერისაგან, რომელში ეწერა: „წამოიღეთ ჟანგბადი“. შემდეგ აღმოჩდნა, რომ ასეთი დეპეშა სამერლისაც და როქსტონსაც მიეღო. სამივემ შეასრულა დაკისრებული „მისია“. შემდეგ სამივე ერთად გაემგზავრა მატარებლით ჩელენჯერის სახლისკენ. მატარებელში უცნაური ამბები გადახდათ თავს: სამივე ძალიან აღგზნებული იყო, ერთმანეთს ეჩხუბებოდნენ და სისულელეებს აკეთებდნენ: ლორდ ჯონი რაღაცას ყვებოდა უცნაურ ხარზე, პროფესორი სამერლი ხმით ბაძავდა სხვადასხვა ცხოველებსა თუ ფრინველებს, ხოლო მელოუნმა ამ ყველაფრის ხილვის შემდეგ ტირილი მორთო. როდესაც ისინი ჩელენჯერთან ჩავიდნენ, მან უთხრა, რომ ყველაფერი ეს აღგზნებულობა და სულელური საქციელი იმის ბრალი იყო, რომ დედამიწა შევიდა მოწამლულ სარტყელში და ყველა ადამიანისთვის გარდაუვალი იყო ჯერ სულელურად მოქცევა და შემდეგ სიკვდილი, ისინი კი, შეასაძლოა ჰერმეტიულად დახურული ოთახითა და ჟანგბადის ბალონებით გადარჩენილიყვნენ. ისინი ასეც მოიქცნენ. ერთი დღე-ღამე ისხდნენ ოთახში აკვირდებოდნენ როგორ ეკიდებოდა ცეცხლი სახლებს, როგორ იხოცებოდა ხალხი, ფეთქდებოდა მატარებლები. ბოლოს მათ ჟანგბადი გაუთავდათ და გადაწყვიტეს, რომ გაგუდვით სიკვდილს ისევ მოწამვლით სიკვდილი სჯობდა, მათ გატეხეს ფანჯარა და... არაფერი მოხდა, დედამიწა გამოსულიყო მოწამლული სარტყელიდან.

მეგობრებმა გადაწყვიტეს ლონდონში ჩასვლა და იქაურობის დათვალიერება. როდესაც ჩავიდნენ ნახეს, რომ ლონდონი მომკვდარიყო, ყველგან ხალხის გვამები იყო. ლონდონის ქუჩებში სიარულისას ერთ-ერთ ფანჯარაში შეამჩნის თეთრი ცხვირსახოცი. მათ მაშინვე შეაჩერეს მანქანა და იმ სართულისკენ აირბინეს, სადაც თეთრი ცხვირსახოცი დაინახეს და როდესაც იქ შევიდნენ, დაინახეს მარტოხელა მოხუცი ქალბატონი, რომელსაც ასთმა ჰქონია და ჟანგბადი ჰქონდა გამოწერილი და როდესაც ჰაერის უკმარისობა უგვრძნია აუღია ჟანგბადის ბალონი ჩაუსუნთქვია და ასე გაუტარებია მთელი ღამე. ქალბატონი მხოლოდ იმაზე დარდობდა, რომ მისი ერთადერთი სარჩო, რკინიგზის აქციები დაკარგული იყო. მეგობრებმა წასვლამდე ქლბატონს ყველაფერი საჭიროთი მოამარაგეს და ერთ-ორ დღეში დაბრუნებას დაპირდნენ.

შემდეგ წავიდნენ ერთ-ერთ ძველ ეკლესიაში, სადაც ძველი ზარის რეკვა დაიწყეს, რათა სხვა გადარჩენილებიც ეპოვათ. დიდი წვალების შემდეგ არავინ გამოეხმაურათ და გადაწყვიტეს ჩელენჯერის სახლში დაბრუნება. შემდეგ დღეს როცა ფანჯარაში გაიხედეს დაინახეს როგორ ცოცხლდებოდა ხალხი და ცხოველები. გაირკვა რომ ეს სიკვდილი კი არა, არამედ მოკლე კომა იყო, რომლის სიკვდილისაგან გარჩევა ძალიან ძნელია. ამის შემდეგ ჩელენჯერთან ერთი ამერიკელი ჟურნალისტი მოვიდა, რომელსაც წარმოდგენაც არ ჰქონდა რაც მოხდა იმის შესახებ. პროფესორმა ჩელენჯერმა მას ყველაფერი აუხსნა, რის შემდეგაც ეს გაზეთების მთავარ თემად იქცა.
ჯუდი ვაისი

ჯუდი ვაისი (დ. 31 მაისი, 1972) — პოპულარული გერმანელი მომღერალი არა მარტო გერმანიის, არამედ ევროპის მასშტაბითაც. იგი ცნობილი გახდა 1996 წელს ანდრეა ბოჩელთან ერთად შესრულებულ სინგლით „ “ (სიცოცხლე შენთვის).

ჯუდიმ 5 წლის ასაკში დაიწყო ფორტეპიანოზე დაკვრა. 8 წლის ასაკში კი კონსერვატორიაში ჩაბარება ჰქონდა გადაწყვეტილი და ზრდასრულობის ასაკში ასეც მოიქცა. დაამთავრა ბერლინის კონსერვატორია სასიმღერო ინსტრუმენტალური განხრით. ასევე დაამთავრა ჰანს ეისლერის მუსიკის აკადემია. ჰყავს ქალიშვილი რომელიც დაიბადა 2000 წელს.
კონუნგი

კონუნგი — ძველსკანდინავიური ტერმინი, რომელიც პრაგერმანული --დან (თემის თავი) წარმოსდგება, (ამავე წარმომავლობისაა სლავური სიტყვა „“ (თავადი), რაც, თავის მხრივ, ნასესხობაა გერმანულიდან). ჩვეულებრივ, მონარქ-კონუნგს ეკუთვნოდა ერთი ან რამდენიმე ხომალდი, მეომრების რაზმი და მიწის მოზრდილი ნაკვეთი. ზოგიერთ შემთხვევაში, კონუნგს მიწა არ გააჩნდა, ამიტომაც, ხომალდზე ცხოვრობდა და მოგზაურ ცხოვრებას ეწეოდა. ასეთ კონუნგებს სეკონუნგს (ზღვის კონუნგს) უწოდებდნენ. როდესაც საქმე შუასაუკუნეების სკანდინავიას ეხება, ტერმინი კონუნგი, როგორც წესი, ქართულად „მეფედ“ ითარგმნება. მაგალითად შვედეთის მეფე მაგნუს ლადულოსი.
ფინეთის დიდი სამთავრო

ფინეთის დიდი სამთავრო — ტერიტორია, რომელიც 1809 წლიდან 1917 წლამდე რუსეთის იმპერიაში შედიოდა. ფინეთის დასახელება (თავდაპირველად შვედეთის, ხოლო 1809 წლიდან რუსეთის შემადგენლობაში) 1581 წლიდან 1917 წლამდე.

ისტორია
(1809-1862): 50 წლიანი ერთობის პერიოდი, როდესაც ფინეთის მმართველებმა შეძლეს რუსეთის დარწმუნება როგორც საკუთარ ასევე ხალხის ერთგულებაში.
(1863-1898): ეროვნული თვით შეგნების ზრდის 35 წლიანი პერიოდი. როდესაც აღდგა ფინეთის პარლამენტი და ფინური ენა უბრალო ადამიანების ენიდან ეროვნულ, შვედურის ტოლფასოვან ენად იქცა.
(1899-1917): რუსიფიკაციის 20 წლიანი პერიოდი, რამაც საბოლოოდ გააფუჭა ურთიერთობა რუსეთის იმპერიასა (შემდგომში საბჭოთა კავშირთან) და ფინეთს შორის.

მოსახლეობის რაოდენობა ფინეთის დიდი სამთავროში
1810: 863,000
1830: 1,372,000
1850: 1,637,000
1870: 1,769,000
1890: 2,380,000
1910: 2,943,000
1920: 3,148,000

ჰერალდიკა
ძირითადი სტატიები: ფინეთის დროშა, ფინეთის გერბი

გერბი თავიდან დაახლოებით 1580 წელს გუსტავ ვაზას სარკოფაგისთვის შეიქმნა. ეს გერბი იყო მიღებული ფინეთის დიდი სამთავროსთვისაც. გერბის საბოლოო სახე შემუშვდა საუკეუნეში (შეიცვალა აღმოსავლური ხმალის მდებარეობა).

1860-იან წლებში, ფენომანურ მოძრაობაში დაიწყო ფინურ დროშაზე საუბარი. 1863 წელს ეროვნული დროშის კანდიდატად რამდენიმე ვარიანტი იყო წარდგენილი. (იხ: ორი ძირითადი ვარიანტი იყო დროშები წეთელი-ყვითელით და ცისფერი-თეთრით. თუმცა არც ერთი კანდიდატი ფინეთის პარლამენტში დასამტკიცებლად არ გატანილა, შესაბამისად 1918 წელს, რუსეთისგან თავისუფლების მოპოვებამდე (როდესაც მიღებული იქნა ფინეთის თანამედროვე დროშა) ხალხი იყენებდა ნებისმიერ მათგანს მათი შეხედულების მიხედვით.
ვილჰელმ ოსტვალდი

ვილჰელმ ფრიდრიხ ოსტვალდი (დ. 2 სექტემბერი, 1853, რიგა — გ. 4 აპრილი, 1932, ლაიფციგი) — გერმანელი ქიმიკოსი და ფილოსოფოს-იდეალისტი. 1875 წელს დაამთავრა დერპტის (ტარტუს) უნივერსიტეტი. რიგის პოლიტექნიკური სასწავლებლისა (1882–1887) და ლაიფციგის უნივერსიტეტის (1887–1906) პროფესორი, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1896).

ოსტვალდის შრომებმა დიდი როლი ითამაშა ელექტროლიტური დისოციაციის თეორიის განვითარებაში. მან დაადგინა ოსტვალდის განზავების კანონი (1888), მან ანალიზურ ქიმიაში რეაქციები განიხილა როგორც იონებს შორის ურთიერთქმედება (1894). სწავლობდა აგრეთვე ქიმიური კინეტიკისა და კატალიზის საკითხებს; შეიმუშავა ამიაკის კატალიზური ჟანგვის საფუძვლები. 1887 ოსტვალდმა იაკობ ჰენდრიკ ვანტ-ჰოფთან ერთად დააარსა „ფიზიკური ქიმიის ჟურნალი“. ოსტვალდი ენერგეტიზმის ფუძემდებელია. ნობელის პრემია ქიმიის დარგში (1909).
ვიქტორ გრინიარი

ფრანსუა ოგიუსტ ვიქტორ გრინიარი (; დ. 6 მაისი, 1871 — გ. 13 დეკემბერი, 1935) — ფრანგი ქიმიკოსი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1926). გრინიარმა თავის მასწავლებელ ფ. ბარბიესთან ერთად მიიღო შერეული მაგნიუმ-ჰალოგენორგანული ნაერთები (ეთერების გარემოში) და გამოიყენა ისინი პრგანული ნაერთების მრავალი კლასის სინთეზისათვის. ამ მეთოდმა მალე ფართო გამოყენება ჰპოვა ქიმიის პრაქტიკაში (გრინიარის რეაქცია).

გრინიარი დიდ ყურადღებას აქცევდა ორგანულ ნაერთთა ნომენკლატურის საკითხების დამუშავებას. ნობელის პრემია პოლ საბატიესთან ერთად (1912).
ჩუვაშეთი

ჩუვაშეთი — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, არის საპრეზიდენტო, უნიტარული და დემოკრატიული რესპუბლიკა. აქვს თავისი კონსტიტუცია და კანონმდებლობა. სახელმწიფო ენებია ჩუვაშური და რუსული. დედაქალაქია ჩებოქსარი.

გეოგრაფია
მდებარეობს აღმოსავლეთ ევროპის მაღლობის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ვოლგის მარჯვენა სანაპიროზე. რესპუბლიკას დასავლეთიდან ესაზღვრება ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქი, ჩრდილოეთიდან რესპუბლიკა მარეთი ელ, არმოსავლეთიდან თათრეთი, სამხრეთიდან მორდვეთი და ულიანოვსკის ოლქი.

ისტორია
ჩუვაშეთის ავტონომიური ოლქი დაარსდა 1920 წლის 24 ივნისს. 1925 წლის 21 თებერვალს ეწოდა ჩუვაშეთის ასსრ, ხოლო 1992 წლიდან - ჩუვაშეთის რესპუბლიკა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ჩუვაშეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედის 21 რაიონი, 9 ქალაქი, 8 დაბა და დაახლოებით 1700 სოფელი. უდიდესი ქალაქებია: ჩებოქსარი (441,6 ათ. კაცი), ნოვოჩებოქსარსკი (126,3 ათ. კაცი), კანაში (47,3 ათ. კაცი).

მოსახლეობა
2002 წლის აღწერის მიხედვით ჩუვაშეთში ცხოვრობს 106 ეროვნების ადამიანი, მათი 3/4 ჩუვაშია, ხოლო 1/4 მეტი რუსი:
ღვთისმშობლის სარტყელი

ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სარტყელი – ჩამოტანილი იყო ბიზანტიის სამეფო ქალაქში.ეს უდიდესი სიწმიდე, რომელიც თავად ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელმა გადასცა წმიდა მოციქულ თომას, იერუსალიმში, კეთილმორწმუნე ქრისტიანთა ოჯახებში ინახებოდა შთამომავლობით.ძვირფას კიდობანში მოთავსებული სიწმინდე დააბრძანეს ყოვლადწმინდა ვლაქერნის ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარში, რომელიც მდებარეობს ე.წ. "ხალკოპრატიის" ადგილას, ანუ სპილენძის სავაჭრო ადგილას.მონასტერი თეოდეოსი მცირემ დააფუძნა. მრავალი წლის შემდეგ, ლევ ბრძენის მეფობის დროს, დედოფალი ზოია შეეპყრო ბოროტ სულს. იგი ღვთისმშობლის სარტყელთან შეხებით განიკურნა.გამოცხადებით ეუწყა მას ღვთისმშობლისაგან, რომ როგორც კი შეეხებოდა სარტყელს განიკურნებოდა.ამის შემდეგ წმინდა სარტყელის დიდების დღე აღინიშნება 31 აგვისტოს. სამეფო ქალაქში სარტყელი ზუსტად როდის მოიტანეს უცნობია. ერთ სვინაქსარში აღნიშნულია, რომ იუსტინეს მეფობის დროს ილიას საეპისკოპოსოდან არის მოტანილი, მეორეში კი – იერუსალიმიდან იმპერატორ არკადიის (395-408) მეფობის დროს.სარტყლის ნაწილები ინახება ათონის ვატოპედის მონასტერში, ტრირის მონასტერში და საქართველოში, კერძოდ სამეგრელოში, ზუგდიდის ისტორიულ–არქიტექტურულ მუზეუმში.
ცხოვრება ვარდისფერ ფერებში (ფილმი)

"ცხოვრება ვარდისფერ ფერებში" (ფრანგ. საერთაშორისო სახელწოდება: ) (ორიგინალი, ფრანგული სახელწოდება: , ქართულად: ბავშვი) — 2007 წლის ფრანგული ფილმი, რომელიც გადაღებულია სეზარის ჯილდოს ნომინანტი რეჟისორის – ოლივიე დაჰანის მიერ. ფილმი მოგვითხრობს ფრანგი მომღერლის – ედიტ პიაფის შესახებ.

ჯილდოები
ილმმა მიიღო ხუთი სეზარი, მათ შორის საუკეთესო ქალი მსახიობისათვის. ასევე მარიონ კოტიარმა დაიმსახურა ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ოსკარი გადაეცა მსახიობს ფრანგულენოვანი როლისათვის. ის ასევე არის პირველი ფრანგი მსახიობი, რომელმაც აიღო ბაფტა ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის და ასევე პირველია, რომელმაც მიიღო ოქროს გლობუსი კომედიაში ან მიუზიკლში უცხოენოვანი ფილმისათვის. ეს ფილმი ასევე გახდა პირველი ფრანგული ფილმი, რომელმაც აიღო ორი ოსკარი.

ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი ქალი: მარიონ კოტიარი
საუკეთესო გრიმი

საუკეთესო მსახიობი ქალი: მარიონ კოტიარი
საუკეთესო გრიმი და ვარცხნილობა: ჟან არჩიბალდი, დიდიე ლორენი
საუკეთესო კოსტუმების დიზაინი: მარიტ ალენი
საუკეთესო მუსიკა: კრისტოფერ განინგი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მიუზიკლსა და კომედიაში: მარიონ კოტიარი

სეზარი
საუკეთესო მსახიობი ქალი: მარიონ კოტიარი
საუკეთესო დიზაინი: ოლივიე რაუ
საუკეთესო ოპერატურა: ტეცუო ნაგატა
საუკეთესო ხმა: ლორენ ცაილინგი, პასკალ ვილარი, მარკ დოსნი, ჟან-პიერ ურიე
საუკეთესო კოსტუმების დიზაინი: მარიტ ალენი
ხოლმის ღვთისმშობლის ხატი

ხოლმის ღვთისმშობლის ხატი (8 სექტემბერი) – ბრძანდება ფსკოვის გუბერნიის ქალაქ ხოლმში. ხატს აქვს ჭრილობის ნიშნები: ერთი მარცხენა მხარეზე, მეორე ღვთისმშობლის მარჯვენა ხელზე. პირველი მშვილდისრის შედეგია, რომელიც თათარმა ესროლა. თათარი მყისვე დაბრმავდა. მეორე კი შუბის კვალია, რომელიც ურწმუნო მეომარმა სტყორცნა, რის გამოც თავი გვერდზე მოექცა.როდესაც ხოლმს შემოესია თათართა ხანი და ერთი შეტევით უნდა აეღო იგი, მაშინ თავადებმა ცრემლებითა და ვედრებით გამოაბრძანეს ხოლმის ღვთისმშობელი და პირით თათრებისაკენ დააბრძანეს. თათრები შეძრწუნდნენ. ხოლმის მთა ამაღლდა ღრუბლამდე და შეშინებულები უკუიქცნენ.ერთხელ მნათემ შენიშნა ტაძრიდან გამომავალი სინათლე და მიუახლოვდა მას. იქიდან მოისმოდა ანგელოზთა გალობა, რომლებიც ადიდებდნენ ღვთისმშობელს. გახსნა ტაძრის კარები და იხილა, რომ ნათელს გამოსცემდა ღვთისმშობლის ხატი.
დონის ღვთისმშობლის ხატი

დონის ღვთისმშობლის ხატი — ღვთისმშობლის ხატი, დაბრძანებულია მოსკოვში, დონის მონასტერში. მართლმადიდებელთა რწმენით, კულიკოვოს ბრძოლაში დიმიტრი დონელმა დიდი გამარჯვება მოიპოვა თათართა ხანზე, ამ ხატის შემწეობით. ამის შემდეგ ხატი თან ახლდათ რუს მეომრებს. ყოველ წელს ხატის ხსენების დღესასწაულს აღნიშნავენ ქალაქის ქუჩაბში ამ ხატის მსვლელობითა და გალობით.
საქართველოს საპატრიარქო

სრულიად საქართველოს საპატრიარქო — დაწესებულებათა ერთობლიობა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ფარგლებში, რომლებიც თავისი განყოფილებებითა და სამსახურებით ეხმარებიან სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს აღმასრულებელი ხელისუფლების განხორციელებაში. შესაბამისად, ექვემდებარებიან და ანგარიშვალდებულნი არიან მის წინაშე. საპატრიარქო კოორდინაციას უწევს ეპარქიებში მოქმედ მსგავს დაწესებულებებს. საქართველოს საპატრიარქო, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი.

საპატრიარქოს გააჩნია თავისი გამომცემლობა, რადიო და ტელემაუწყებლობა. საპატრიარქო, პატრიარქის რეზიდენციასთან ერთად, მდებარეობს დედაქალაქ თბილისში, ერეკლე -ის მოედანი №　1.
ალთაის მხარე

ალთაის მხარე — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ციმბირის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. დედაქალაქი — ბარნაული. დაარსდა 1937 წლის 28 სექტემბერს.

გეოგრაფია
სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ესაზღვრება ყაზახეთი, ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ნოვოსიბირსკისა და კემეროვოს ოლქები, სამხრეთ-აღმოსავლეთით კი ალთაის რესპუბლიკა.

მოსახლეობა
2010 წლის აღწერის მიხედვით ალთაიში ცხოვრობს:
აბსტრაქციონიზმი

აბსტრაქციონიზმი, აბსტრაქციონიზმი, უსაგნო ხელოვნება, ნონფიგურაციული ხელოვნება — საუკუნის დასაწყისში წარმოიშვა. ამ მხატვრული მიმდინარეობის მიმდევართა აზრით, ახალი ხელოვნება მხოლოდ მაშინ შეძლებდა მაყურებელზე ზეგავლენის მოხდენას, თუ ფერებს და ფორმებს სრული თავისუფლება მიეცემოდა, ანუ ისინი კონკრეტულ საგნებს არ გამოსახავდნენ. ამ დროს წარმოშობილი ფერების და ფორმების კომბინაციათა რაოდენობა უსაზღვროდ ბევრი შეიძლება იყოს, ისევე, როგორც ადამიანში წარმოშობილი ემოციებისა და განცდების სიმრავლე. აბსტრაქციონიზმი მთლიანად უგულვებელყოფს მხატვრობის საზოგადო და შემეცნებით ამოცანებს, ამის ნაცვლად მიზნად ისახავს „რეალობისაგან განწმენდილი“ სულიერი არსის, სუბიექტური ემოციისა და ქვეშეცნეული იმპულსების გამოხატვას. ის ეფუძნება მხატვრული ფორმის განყენებული ელემენტების (ფერის, ხაზის, მოცულობის) საშუალებით არასახვითი კომპოზიციების შექმნას. ეს კომპოზიციები ან რაციონალისტურად მოწესრიგებულია, ანდა ავტორის სტიქიურ გრძნობებსა და ფანტაზიას გამოხატავს.

აბსტრაქციონისტული ხელოვნების პირველი ფერწერული ნიმუშები შექმნეს გერმანიაში მომუშავე ექსპრესიონისტებმა: ვასილი კანდინსკიმ, პაულ კლეემ. პარიზელმა ორფისტებმა: რობერ დელონემ, ფრანსის პიკაბიამ, ფრანტიკეშ კუპკამ. იტალიელმა ფუტურისტებმა: ჯაკომო ბალამ, უმბერტო ბოჩინიმ და სხვ.

მეორე მსოფლიო ომის წლებში აშშ–ში შეიქმნა აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმის სკოლა (ჯექსონ პოლოკი, მ. ტობი), რომელიც ომის შემდეგ ბევრ ქვეყანაში გავრცელდა.მან თავის მეთოდად გამოაცხადა შემოქმედების ავტომატიზმი და შეუცნობლობა, ეფექტის გაუთვალისწინებლობა. ფერწერასა და გრაფიკაში დაინერგა ფერთა და ფაქტურის მოულოდნელი შეხამებანი, ქანდაკებაში–კომპოზიციისა და მასალის დამუშავების პარადოქსული უცნაურობა.

ვასილი კანდინსკი თვლიდა, რომ მთავარია არა სიუჟეტის, არამედ ერთგვარი სულიერი მდგომარეობის გამოხატვა. მხატვარი წერდა: „ახალმა ფერწერამ ხილულად უნდა აქციოს ის, რაც უხილავია“.