iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თეიმურაზ მამაცაშვილი

თეიმურაზ მამაცაშვილი (დ. 10 ნოემბერი, 1942) — ქართველი დიპლომატი.

ბიოგრაფია
თეიმურაზ მამაცაშვილი დაიბადა 1942 წლის 10 ნოემბერს, თბილისში. 1965 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკის და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი; 1973 წელს მოსკოვის საკავშირო საგარეო ვაჭრობის აკადემია, საგარეო ვაჭრობის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1965 წლის მაისადან, ამავე წლის ოქტომბრამდე იყო თბილისის ავტომატიზაციის და ხელსაწყოთმშენებლობის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-მუშაკი; 1965-1970 წლებში თბილისის მეტროლოგიის ინსტიტუტის უფროსი ინჟინერი; 1974-1977 წლებში სსრკ-ს სავაჭრო წარმომადგენლობის ავსტრალიაში, უფროსი ინჟინერი; 1977-1989 წლებში ლიცენზინტორგის წარმომადგენელი, სსრკ-ს საგარეო ვაჭრობის საკავშირო ორგანიზაცია "ლიცენზინტორგი", ფირმა "ლიცენზმაშის" დირექტორი; 1989-1992წლებში სსრკ-ს სავაჭრო წარმომადგენლობა იაპონიაში; 1992-1993 წლებში დამოუკიდებელი საქართველოს საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების მინისტრი; 1995-2004 წლებში საქართველოს მმართველი ევროპის რეკონსტრუქციის და განვითარების ბანკში; 1995-2004 წლებში საქართველოს პირველი ელჩი დიდი ბრიტანეთის და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში, პირველი ელჩი ირლანდიის რესპუბლიკაში, მუდმივი წარმომადგენელი საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციაში; 1997-2004 წლებში იყო დამკვირვებელი ნავთობით დაბინძურების საერთაშორისო საკომპენსაციო ფონდში. მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი.
ცვლადი დენი

ცვლადი დენი — ელექტრული დენი, რომელიც პერიოდულად იცვლის მიმართულებას და დროთა განმავლობაში მუდმივად იცვლის სიდიდეს, განსხვავებით მუდმივი დენისგან , რომელიც მხოლოდ ერთი მიმართულებით მიედინება. ცვლადი დენით მიეწოდება ელექტროენერგია შენობებს და შესაბამისად ეს არის ელექტროენერგიის ფორმა, რომელსაც ჩვეულებრივ იყენებენ ნებისმიერი ტექნიკის დენცქვიტაში შეერთებისას. აბრევიატურა და ხშირად გამოიყენება ცვლადი და მუდმივი დენის მაგიერ.

ალტერნატიული დენის ტალღის ფორმა უმეტეს ელექტრონულ სქემაში არის სინუსოიდი. ზოგიერთ შემთხვევაში სხვა ტალღის ფორმებიც გამოიყენება, როგორიცაა სამკუთხა ან კვადრატული ტალღები.

გადაცემა, განაწილება და საყოფაცხოვრებო ელექტროენერგიის მიწოდება
ელექტროენერგია ნაწილდება ცვლადი დენის სახით, რადგანაც ძაბვა შეიძლება გაზრდოს და შემცირდეს ტრანსფორმატორის მეშვეობით. ეს შესაძლოს ხდის ელექტროენერგიის ეფექტურ გადაცემას მაღალ ძაბვაზე, რაც სადენის წინაღობის შედაგად დანაკარგებს ამცირებს და შემდეგ გარდაიქმნება უფრო დაბალ, უსაფრთხო ძაბვაზე საყოფაცხოვრებო მოხმარებისთვის. ენერგიის დანაკარგები (_{\ }) სადენში არის დენის კვადრატისა და სადენის წინაღობის ნამრავლი, რომელიც აღწერილია ფორმულით:

_{\ } = ^2 \, .

ეს ნიშნავს, რომ ენერგიის ფიქსირებული ოდენობის სადენზე გადაცემისას დენის განახევრება (ძაბვის გაორმაგება) დანაკარგებს მეოთხედამდე ამცირებს.

გადაცემული ენერგია ტოლია დენისა და ძაბვის ნამრავლის:

_{\ } = \, .

შედეგად, ენერგიის გადაცემა მაღალ ძაბვაზე ითხოვს ნაკლებ დანაკარგების გამომწვევ დენს, ვიდრე იგივე ენერგიის გადაცემა დაბალ ძაბვაზე. ენერგია ძირითადად გადაეცემა ასობით კილოვოლტზე გადამცემ კოშკებზე, შემდგომ გარდაიქმნება ათობით კილოვოლტამდე ქვედა დონის სადენებზე გადასაცემად და ბოლოს გარდაიქმნება 100 - 240 ვოლტამე საყოფაცხოვრებო გამოყენებისთვის.
ჯუმბერ თითმერია

ჯუმბერ თითმერია (დ. 20 თებერვალი, 1939, ზუგდიდი — გ. 2 იანვარი, 2007) — ქართველი კრიტიკოსი, მთარგმნელი, მწერალი, პუბლიცისტი, ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
1962 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი.

1973-1975 წლებში იყო ალმანახ „კრიტიკის“ და ჟურნალ „საბჭოთა ხელოვნების“ პასუხისმგებელი მდივანი. 1985-1987 წლებში საქართველოს მწერალთა კავშირთან არსებული მხატვრული თარგმანისა და ლიტერატურული ურთიერთობების მთავარი სარედაქციო კოლეგიის პასუხისმგებელი მდივანი. 1996 წლიდან იყო გაზეთ „კრიმინალური ქრონიკის“ მთავარი რედაქტორი. გამოქვეყნებული აქვს ლიტერატურულ კრიტიკული წერილების კრებულები, შემდგენელია კრებულებისა: „იაკობის სამრეკლო“, „აკაკის სამრეკლო“ და სხვა. თარგმნა შუკშინის მოთხრობების კრებულები: „მგლები“ და „წყენა“, გრანინის „მიზნის არჩევა“, საუკუნის იაპონელი მწერალი ქალის სეი სიონაგონის რომანი „მარტოობის ჟამის ჩანაწერები.“ საუკუნის ნახევრისა და საუკუნის დასაწყისის იაპონელი მწერალი ქალის ნიძიოს რომანი „საჩუმათო ამბავი“, ტოლსტოის „რა არის ხელოვნება?“ და „მოთხრობები, ნამდვილი ამბები, იგავ-არაკები“, ედიგეის „თვითმკვლელის დღიური“ და ხმელნიცკაიას „რა თქვა მიცვალებულმა“, ქალანთარიანის რომანი „მარათონი“, სალვადორ დალის „ერთი გენიოსის დღიური“ და სხვა. მიღებული აქვს ფრიტოფ ნანსენის საპატიო მედალი.

ჯილდოები
1999 - ღირსების ორდენი
ალექსანდრე მურადაშვილი

ალექსანდრე მურადაშვილი (დ. 1890 — გ. 1956) — ქართველი მომღერალი და რეჟისორი.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე მურადაშვილი (ედუარდ ბლანი) დაიბადა 1890 წელს, 1908 წელს იგი შევიდა ხარკოვის სამედიცინო ინსტიტუტში. 1910 წელს წავიდა პარიზში რათა დაეხვეწა თავისი ხმა. მამამ მას ყველანაირ დახმარებაზე უარი უთხრა რადგან ალექსანდრეს მიზნების სრული წინააღმდეგი იყო, მაგრამ ალექსანდრე არ დანებებულა და განაგრძო მიზნებისკენ სწრაფვა. 1915 წლამდე ეუფლებოდა ვოკალურ ხელოვნებას პარიზში, შემდეგ მილანში. როდესაც სწავლა დაამთავრა გამოდიოდა მაროკოს, ჟენევის, ტუნისის საოპერო დარბაზებში. 1919 წლიდან 1956 წლამდე იყო პარიზის ოპერის წამყვანი, ბარიტონი, რეჟისორი. პარიზში მას ფსევდონიმად ედუარდ ბლანს ეძახდნენ. ალექსანდრე მურადაშვილი გარდაიცვალა 1956 წელს. მისი ძმა — ლევანი მურადაშვილი საზღვარგარეთ გამოჩენილი მოქანდაკე იყო, თავიდან ის პარიზში ხოლო შემდეგ აშშ-ში გადასახლდა. ლევანმა მსოფლიო გამოფენაზე მოიპოვა ოქროს მედალი. მეორე ძმა — კონსტანტინე მურადაშვილი 40 წლის მანძილზე მღეროდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში, მან დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1925 წელს.
ომარ გუგეშაშვილი

ომარ გუგეშაშვილი (დ. 30 მარტი, 1941, ლაგოდეხი) — ქართველი მოჭიდავე ბერძნულ-რომაულ სახეობაში, მწვრთნელი. სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი (1982, თემურ ყაზარაშვილის აღზრდისთვის). საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზკულტურის ინსტიტუტი. მუშაობდა რუსთავში მწვრთნელად. მან აღზარდა არაერთი რესპუბლიკური, საკავშირო და საერთაშორისო ჩემპიონი და პრიზიორი. 2021 წლის აპრილში რუსთავის ცენტრალურ პარკში, ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელის, ომარ გუგეშაშვილის სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა. ვარსკვლავის გახსნის საზეიმო ცერემონია ომარ გუგეშაშვილის 80 წლის იუბილეს დაემთხვა.
სოსო აბაშიძე

სოსო აბაშიძე (დ. 17 აპრილი, 1953, ვაშლოვანი — გ. 2013) — ქართველი მწერალი, პოეტი, პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი 1975 წელს. მისი პირველი ლექსები დაბეჭდილია ახალგაზრდა ავტორთა კრებულში „ყვავილობა“. ავტორია წიგნებისა: „გააღეთ კარი“, „ჟამი ფრთის გასწორებისა“, „ლიტერატურული წერილები“, „გახელილი სარკმელი“, „გუმბათი ცასთან“, „ლექსები“ (1990), „სალამი ჩემო“, „ლექსები“ (1994), „დრო მიჰქრის“, „ლიტერატურული წერილები“ (2004) და სხვა. ასევე შექმნა მრავალი სატელევიზიო საავტორო გადაცემა. სხვადასხვა პერიოდში მუშაობდა: საქართველოს ტელე-რადიოს კორესპონდენტად, საქართველოს ტელე-რადიოს ბიუროს ხელმძღვანელად აჭარაში, აჭარის ტელე-რადიოს დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილედ.
იური ანუა

გიორგი ანუა (დ. 6 აგვისტო, 1934 — გ. 5 ივლისი, 1993) — ქართველი ინჟინერი, საზოგადო მოღვაწე)

ბიოგრაფია
იური (გიორგი) დიმიტრის ძე ანუა. დაიბადა 1934 წლის 6 აგვისტოს, ოჩამჩირეში. დაამთავრა მოსკოვის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტი ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაციით 1955 წელს. ამავე წლიდან სწავლა გააგრძელა ასპირანტურაში, რომელიც დაამთავრა 1957 წელს. შრომითი საქმიანობა სამშენებლო სფეროში დაიწყო 1960 წლიდან ტყვარჩელში, მაღაროს მშენებელ ოსტატად; იყო ოჩამჩირის მოძრავ-მექანიზებული კოლონის მთავარი ინჟინერი, შემდგომ მისი უფროსი; გასული საუკუნის 70-იან წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტ "სპეცმშენის" სამშენებლო სამმართველოს უფროსად და მისი ხელმძღვანელობით აშენდა "გაგრა-ბიჭვინთისა" და "გუდაუთა-ახალი ათონის" ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობების კომპლექსები; 1980 წელს დაინიშნა აფხაზეთის შავი ზღვის სანაპირო ზოლის ნაპირგამაგრებითი სამუშაოების გაერთიანების დირექტორად; 1984 წლიდან სათავეში ედგა, მისი ინიციატივით შექმნილ, აფხაზეთის სასოფლო საბინაო-კომუნალური მეურნეობის გაერთიანებას "აფხაზსოფკომუნბინმეურნეობა", რომელსაც ხელმძღვანელობდა 1993 წლამდე; მონაწილეობდა არაერთი კულტურულ-ისტორიული ძეგლის აღდგენაში საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში; ამ მხვრივ განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს კომანის (ქ. სოხუმის მახლობლად) საერთაშორისო მნიშვნელობის უნიკალური სამონასტრო კომპლექსის აღდგენა-რესტავრაცია; 1993 წელს, სეპარატისტების მიერ გაღვივებული ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის დროს, ის სოფელ კამანში მოკლეს და დაკრძალულია მის მიერ აშენებული ეკლესიის მახლობლად.
ქრისტეფორე არაქელოვი

ქრისტეფორე არაქელოვი (დ. 6 ნოემბერი, 1915, ჩარდახლო, შამქორის რაიონი, აზერბაიჯანი — გ. 1995) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, მუსიკოსი, პედაგოგი, ხელოვნებათმცოდნე.

ბიოგრაფია
დაიბადა ჩარდახლოში, შამქორის რაიონში, აზერბაიჯანში. დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის თეორიულ–საკომპოზიციო ფაკულტეტი, ხოლო 1953 წელს ასპირანტურა. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ფოთის (1937–1939 წწ.) და თბილისის (1940–1966 წწ.) სამუსიკო სასწავლებლებში. 1950 წლიდან კითხულობდა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიაში მუსიკალური ნაწარმოებების ანალიზისა და ქართული ჰარმონიის კურსს. იგი სწავლობდა რუსულ–ქართული მუსიკალური ურთიერთობის საკითხებს, და ეწეოდა სარედაქციო მუშაობას. გარდა ამისა იგი არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა და კრიტიკული წერილის ავტორი. მონაწილეობდა მსოფლიო ომში. მიღებული აქვს სახელმწიფო და საბრძოლო ჯილდოები.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირი, წევრი (1963)

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1979 - საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1967 - საქართველოს დამსახურებული პედაგოგი
ომარ კიკვიძე

ომარ კიკვიძე (დ. 13 დეკემბერი, 1961, ქუთაისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1978 წლიდან იყო მუსხელიშვილის სახელობის ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომექანიკური ფაკულტეტის სტუდენტი. 1980 წლიდან სწავლა გააგრძელა და 1984 წელს დაამთავრა ბაუმანის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი, „მანქანების დინამიკა და სიმტკიცე“ სპეციალობით. 1989 წელს დაამთავრა მსტუ-ს ასპირანტურა „მყარი დეფორმირებადი სხეულების მექანიკა“ სპეციალობით.

1992-1995 წლებში იყო რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბლაგონრავოვის სახელობის მანქანათმცოდნეობის ინსტიტუტის დოქტორანტი. 1984-1986 წლებში იყო მუსხელიშვილის სახელობის ქუთაისის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტის მასალათა გამძლეობის კათედრის ასისტენტი. 1989-1992 წლებში ლითონების წნევით დამუშავების კათედრის გამგე. 2004-2006 წლებში მშენებლობის კათედრის გამგე. 1997-2005 წლებში სამაგისტრო სწავლების ფაკულტეტის დეკანი. 2006 წლიდან აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნვიერსიტეტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის დეპარტამენტის პროფესორი. 2011-2012 წლებში სამეცნიერო ჟურნალის „აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოამბე“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი. მოღვაწეობდა ესენოვის სახელობის კასპიის ტექნოლოგიებისა და ინჟინერინგის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მისი სამეცნიერო ინტერესთა სფეროა მყარი დეფორმირებადი სხეულების მექანიკა, ტექნილოგიური მექანიკა, მასალებისა და კონსტრუქციის ელემენტების არადრეკადი დეფორმირება, თერმოდრეკადი ღეროების გეომეტრიულად არაწრფივი ამოცანები, არაწრფივი-ბლანტი-განმტკიცებადი მასალების არხებში დინების გაანგარიშების მეთოდების დამუშავება, ფორმის მეხსიერების მასალებისა და კონსტრუქციის ელემენტების არადრეკადი დეფორმირების გაანგარიშება, სადაც, მასალის მდგრადობის ინტეგრალური პირობის საფუძველზე მიღებულია განმსაზღვრელი განტოლებები არადრეკადი დეფორმირებისათვბის თერმომექანიკური დატვირთვისას. გამოქვეყნებული აქვს 86 სამეცნიერო სტატია.

1997 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ფორმის მეხსიერების მქონე მასალებისა და კონსტრუქციის ელემენტების არადრეკადი დეფორმირების ანგარიში.“
ანა დანელია

ანა დანელია (დ. 13 ოქტომბერი, 1975, ლეხაინდრავო, მარტვილი) — ქართველი მათემატიკოსი.

ბიოგრაფია
ანა დანელია დაიბადა 1975 წელს, ლეხაინდრავოში. 1997 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა–მათემატიკის ფაკულტეტი. 1999-2006 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის თანამშრომელი. 2006 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასისტენტ–პროფესორი. მან ადრეულ ასაკში გამოავლინა მათემატიკური ნიჭი. 18 წლის ასაკში ჰქონდა მიღებული სამეცნიერო შედეგი რიცხვთა თეორიაში. მისი სამეცნიერო შრომები ეძღვნება ჰარმინიული ანალიზის პრობლემებს, კერძოდ შეუღლებულ ფუნქიებთან დაკავშირებით სხვადასხვა საკითხებს.
ნუგზარ ალექსიძე

ნუგზარ ალექსიძე (დ. 9 ივნისი, 1935, სენაკი) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი 1959 წელს.1973-2007 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის კათედრის გამგე. 1979 მიენიჭა პროფესორის წოდება. 1999 წლიდან საქართფველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბიოლოგიის განყოფილების აკადემიკოს-მდივნის მოადგილე. 300-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი აქვს გამოქვეყნებული, მათ შორის 8 სახელმძღვანელო, 4 მეთოდურიმითითება და მონოგრაფიები. შეყვანილია მსოფლიოს 500 გამოჩენილ მეცნიერთა სიაში.

ჯილდოები
2002 — პეტრე ქომეთიანის სახელობის პრემია
1996 — ღირსების ორდენი
1995 — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი
1990 — შრომის ვეტერანის მედალი
1976 — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი
გაი კავასაკი

გაი კავასაკი (დ. 30 აგვისტო, 1954) — ამერიკელი მწერალი, მარკეტოლოგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1954 წლის, 30 აგვისტოს ჰონოლულუ, ჰავაიში. მშობლები ჰონოლულუს მიღმა უბანში ცხოვრობდა, რომელსაც სახელწოდებაც კალიჰის ველი იყო. მისი მამა სახელად დიუკი, მეხანძრედ და სახელმწიფოს მუშაკად მუშაობდა ხოლო დედა კი დიასახლისი იყო. სწავლობდა ოილანის სკოლაში რომელიც დაამთავრა 1972 წელს, რის შემდეგადაც მან ჩააბარა სთენფორდის უნივერსიტეტში და დაამთავრა 1976 წელს, ფაკულტეტი: ბაკალავრის ხარისხი ფსიქოლოგიაში.

კარიერა
1983 წელს დაიწყო მუშაობა კომპანია , მისი თანამემამულე მაიკ ბოიჩის მეშვეობით, სადაც 4 წელი მუშაობდა. კავასაკიმ დატოვა 1989 წელს, თავისი მეტყველების და მწერლობის კარიერის გასაგრძელებლად. 1990 წელს მან დაწერა სვეტები რომლებიც წარმოდგენილი იყო ჟურნალ: და .
ოთარ შუბითიძე

ოთარ შუბითიძე (დ. 27 ივნისი, 1932, ქუთაისი, საბჭოთა კავშირი) — ქართველი გეოგრაფი, ინჟინერი, მკვლევარი.

ბიოგრაფია
დაიბადა და გაიზარდა ქუთაისში. ოდესის ჰიდრომეტეოროლოგიური ინსტიტუტი დამთავრებული აქვს ხმელეთის ჰიდროლოგიის სპეციალობით. 1976 წლიდან მუშაობდა კოლხეთის ჰიდრომეტეოროლოგიისა და გარემოს მონიტორინგის ცენტრის უფროსად. აგრეთვე იგი იყო ქუთისის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი. მისი კვლევის შედეგები ასახულია სამეცნიერო სტატიებში. 1970-იან წლებში აქტიურად მონაწილეობდა კოლხეთის დაბლობის სასოფლო-სამეურნეო ათვისების მეცნიერულ დამუშავებაში. ამ საკითხებზე, ქართველ მეცნიერებთან ერთად, გამოქვეყნებული აქვს ნაშრომები ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე. მუშაობდა დასავლეთ საქართველოს ბუნებრივი რესურსების რაციონალურად გამოყენების საკითხებზე, კერძოდ, მდინარეთა და ქარის ენერგეტიკულ რესურსები, რადიაციული ბალანსი და სხვ. გარდა ამისა, ჟურნალ-გაზეთებში ბეჭდავდა სამეცნირო-პოპულარული ხასიათის წერილებს კლიმატზე, ამინდის თავისებურებებზე, ეკოლოგიაზე და სხვ. იგი გახლავთ ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი. 1985 წელს დაცული აქვს საკანდიდატო დისერტაციის თემა „რიონის კალაპოტის პროცესები“.

ჯილდოები
1982 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
ალინა აბაშმაძე

ალინა აბაშმაძე (დ. 5 აგვისტო, 1945) — ქართველი რეჟისორი, ფილოლოგი.

ბიოგრაფია
ალინა აბაშიძე დაიბადა 1945 წლის 5 აგვისტოს, თბილისში. 1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი და 1974 წელს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. მუშაობდა "ქართულ ფილმში" რეჟისორის ასისტენტად. გადაიღო სატელევიზიო დოკუმენტური ფილი "ალექსი მაჭავარიანი" 1976 წელს, ქართლოსიანთა დინასტიის დამაარსებლის-ფარნავაზის ცხოვრების ერთი დრამატული მომენტი დაედო საფუძვლად "ქართული ფიმის" გაერთიანება "დებიუტში" დადგმულ ფილმს "ქართლოსიანთა საკურთხეველი".
კობა კიკნაველიძე

კობა კიკნაველიძე (დ. 16 ივლისი, 1966) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პედაგოგი.

1992 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი.

1992-1993 წლებში თბილისის სამედიცინო აკადემია, ზოგადი ქირურგია, ექიმი-ინტერნი. 1993-1995 წლებში თბილისის უროლოგიის ინსტიტუტის, ორდინატორი. 1995-2000 წლებში უროლოგიის ეროვნული ცენტრი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2000-2011 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2003-2004 წლებში მანჰაიმის საუნივერსიტეტო კლინიკია უროლოგიის დეპარტამენტი. 2007-2009 წლებში კლინიკა „მერამედი“-ის ექიმი-უროლოგი. 2009-2011 წლებში კლინიკა „გიდმედი“-ის, ექიმი-უროლოგი. 2011-2017 წლებში იყო დასავლეთ საქართველოს ინტერვენციული მედიცინის ცენტრიში უროლოგი. 2017-2019 წლებში დასავლეთ საქართველოს ონკოლოგიის ცენტრში უროლოგი. 2011 წლიდან დასავლეთ საქართველოს ინტერვენციული მედიცინის ცენტრი, უროლოგია, განყოფილების ხელმძღვანელი. 2011-2015 სამედიცინო დირექტორი. 2015-2019 წლებში დასავლეთ საქართველოს ონკოლოგიის ცენტრი, სამედიცინო დირექტორი. 2015-2019 წლებში აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, მიწვეული სპეციალისტი. 2019 წლიდან ასისტენტ პროფესორი. კვლევის თემა: პროანგიოგენური ზრდის ფაქტორების ექსპრესია პროსტატის კიბოს დროს.
ჯემალ გაბაიძე

ჯემალ გაბაიძე (დ. 24 აგვისტო, 1948, ხიხაძირი) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში 1970 წლიდან. არმიიდან დემობილიზაციის შემდეგ მუშაობა დაიწყო სოფელ ფუშრუკაულის არასრულ საშუალო სკოლაში გეოგრაფიის მასწავლებლად. მუშაობდა ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში გეოგრაფიის კათედრის ლაბორანტად 1978 წლიდან. კათედრის მასწავლებლად 1980 წლიდან. 1982-1986 წწ. იყო ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის განყოფილების მაძიებელი, პროფესორ რ. კვერენჩხილაძის ხელმძღვანელობით. 1992-1993 წწ. გეოგრაფიის კათედრის მოადგილის მოვალეობას ასრულებდა. ნამუშევარი აქვს თემაზე „აჭარის ავტონომიური რესუბლიკის ტრანსპორტი და კავშირგაბმულობა“. გამოქვეყნებული აქვს 10-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. კითხულობს ლექციებს ტოპოგრაფია-კარტოგრაფიაში, საქართველოს ეკონომიკურ და სოციალურ გეოგრაფიაში და სხვ.
გულნარა სიხარულიძე

გულნარა სიხარულიძე (დ. 1951) — ქართველი მოცეკვავე. საქართველოს სახალხო არტისტი (1986).

ბიოგრაფია
1961-1969 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში. 1868 წელს (ჯერ კიდევ ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში მოსწავლემ) მუშაობა დაიწყო საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლში. შეასრულა ანსამბლის რეპერტუარის მრავალი წამყვანი პარტია ცეკვებში: „ყარაჩოხელი“, „ებრაული“, „ბერძნული“, „აზერბაიჯანული“, „სომხური“, „აფხაზური“, „ხევსურული“ და სხვა. 1982 წლიდან ეწეევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას.

ჯილდოები
1986 : საქართველოს სახალხო არტისტი
1995 : ღირსების ორდენი
მუდმივი დენი

მუდმივი დენი — ელექტრული მუხტის ცალმხრივი ნაკადი. ელექტროქიმიური ელემენტი არის მუდმივი დენის მშვენიერი მაგალითი. მუდმივი დენი შეიძლება გადიოდეს გამტარში, მაგალითად სადენში, მაგრამ ასევე შეიძლება გავიდეს ნახევარგამტარში, დიელექტრიკში (იზოლატორში) ანაც ვაკუუმშიც ელექტრონის ან იონის სხივის ფორმით. მუდმივი დენი მიედინება მუდმივი მიმართულებით, რაც განასხვავებს მას ცვლადი დენისგან. ამ ტიპის დენის ასაღწერად ადრე გამოიყენებოდა ტერმინი გალვანური დენი.

ინგლისურში ცვლადი და მუდმივი დენის მაგიერ ხშირად გამოიყენება აბრევიატურა და .

მუდმივი დენი შეიძლება იყოს მიღებული ცვლადი დენისგან რექტფიკატორის გამოყენებით, რომელიც შეიცავს ელექტრონულ ელემენტებს (ჩვეულებრივ) ან ელექტრომექანიკურ ელემენტებს (ისტორიულად), რომლებიც დენს მხოლოდ ერთი მიმართულებით დინების საშუალებას აძლევს. მუდმივი დენი ინვერტორის საშუალებით შეიძლება გარდაიქმნას ცვლად დენად.

მუდმივ დენს აქვს მრავალი დანიშნულება: ბატარეების დატენვა, არის კვების წყარო ელექტრონული სქემებისთვის, ძრავებისთვის, ფოტოდიოდებისთვის და სხვა. მუდმივი დენის საშუალებით მოწოდებული დიდი რაოდენობით ელექტროენერგია გამოიყენება ალუმინის დასადნობად და სხვა ელექტროქიმიური პროცესებისთვის. ასევე გამოიყენება ზოგიერთ რკინიგზაზე, განსაკუთრებით ქალაქებში.

ისტორია
მუდმივი დენი პირველად წარმოიქმნა 1800 წელს იტალიელი ფიზიკოსი, ალესანდრო ვოლტას ბატარეის, ვოლტას სვეტის მიერ. დენი როგორ მიედინებოდა ჯერ არ იყო ცნობილი. ფრანგი ფიზიკოსი ანდრე-მარი ამპერი ვარაუდობდა რომ დენი მოძრაობდა ერთი მიმართულებით, დადებითიდან უარყოფითისკენ. როდესაც ფრანგმა ინსტრუმენტების მწარმოებელმა იპოლიტე პიქსიმ ააშენა პირველი ელექტროდინამო 1832 წელს, მან აღმოაჩინა, რომ როდესაც გამოყენებული მაგნიტი გადიოდა მავთულის ხვევების გვერდით, ყოველ ნახევარ ბრუნვაში ელექტროენერგიის ნაკადი იცვლიდა მიმართულებას, წარმოქმნიდა ცვლად დენს. ამპერის შეთავაზების მიხედვით, პიქსიმ დაამატა კომუტატორი, სადაც ლილვის კონტაქტები და კომუტატორის „ფუნჯები“ ერთად მუშაობს როგორც ჩამრთველი, რათა წარმოქმნას მუდმივი დენი.
დეიმაქე

დეიმაქე  — პერსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან. ტრიკის (თესალიის) მმართველი. ოთხი ვაჟის მამა, ჰერაკლეს თანამგზავრები (ფრონიუსი, დემოლეონტი, ავტოლიკე და ფლოგიუსი), რომელიც წავიდა ამაძონის სარტყელის მოსაძიებლად და დარჩა იქ და მოგვიანებით შეუერთდა არგონავტებს. აპოლონიუსის ცნობით, მისი სამი ვაჟის სახელებია დეიმონტი, ავტოლიკუსი და ფლოგიუსი.
ავტოლიკე პიტანელი

ავტოლიკე პიტანელი (, დ. დაახ. ძვ. წ. 360 — გ. დაახ. ძვ. წ. 290) — ძველი ბერძენი ასტრონომი და მათემატიკოსი.

შრომები
ავტოლიკეს ეკუთვნის ტრაქტატები „მოძრავი სფეროს შესახებ“ და „აისისა და დაისის შესახებ“ . ორივე მათგანი ეხება სფერული გეომეტრიის საკითხებს, ასტრონომიაში გამოსაყენებლად. ეს ტრაქტატები არის უძველესი მათემატიკური ნაშრომები, რომლებიც დღემდე შემორჩა.

ავტოლიკე სწავლობდა ღერძის ირგვლივ თანაბრად მბრუნავ სფეროს და მასზე წრიულ მონაკვეთებს: მერიდიანებს, პარალელებს და ეკლიპტიკის დახრილ წრეს. თუმცა ახსნა წარმოებს წმინდა გეომეტრიული ენით და მასში ასტრონომიული ტერმინები არ გამოიყენება. ჰორიზონტის ცნების შემოღებით, ავტოლიკე განიხილავს სფეროს ზედაპირზე წერტილების მოძრაობას მასთან მიმართებაში. ჰორიზონტის სხვადასხვა პოზიციების შესწავლისას, როდესაც ის ღერძის პერპენდიკულარულია, გადის პოლუსებზე და დახრილია ღერძისკენ. ასევე შესწავლილია ეკლიპტიკაზე მდებარე წერტილების აღმა- და დაღმასვლები.

თარგმნები
ავტოლიკის ნაშრომები არაბულად ითარგმნა - საუკუნეების დასაწყისში, როდესაც აღმოსავლელი მეცნიერები პირველად დაინტერესნდენ ძველი ბერძნული თხზულებებით. ტრაქტატი „მოძრავი სფეროს შესახებ“ თარგმნა ისჰაკ იბნ ჰუნაინ ან-ნასრანიმ, ტრაქტატი „მზის ამოსვლისა და მზის ჩასვლის შესახებ“ — კუსტა იბნ ლუკა ალ-ბაალბაკიმ. აღნიშნული თარგმანები მალევე შესწავლილ იქნა ცნობილი მათემატიკოსის ტაბიტ იბნ ქორის მიერ. მოგვიანებით, საუკუნეში, ნასირ ად-დინ ატ-ტუსმა კომენტარი გააკეთა ავტოლიკის ნაშრომებზე.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის კრატერს ეწოდა მისი სახელი ავტოლიკე.
რაკეტა-მატარებელი

რაკეტა-მატარებელი — მრავალსაფეხურიანი (2-4) ბალისტიკური რაკეტა, რომლის დანიშნულებაა კოსმოსში დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრების, ავტომატური საპლანეტათშორისო კოსმოსური ხომალდებისა და სხვათა გაყვანა. ენერგეტიკული მახასიათებლებისა და სასარგებლო ტვირთის ორბიტაზე გაყვანის მიხედვით არის მსუბუქი (500 კგ-მდე), საშუალო (10 ტ-მდე), მძიმე (100 ტ-მდე) და ზემძიმე (100 ტ-ზე მეტი). რაკეტა-მატარებელის პირველ საფეხურებზე საწვავად უმეტესად ნავთს ან თხევად ჟანგბადს იყენებენ. მაღალი საფეხურის რაკეტულ ძრავებში — სათბობის მაღალდუღებად კომპონენტებს, აგრეთვე თხევად წყალბადსა და ჟანგბადს.

რაკეტა-მატარებლებს აქვთ შედარებით მცირე მასა და საწვავის დიდი მარაგი — 85-90% სასტარტო მასისა, რომელიც ათეულებიდან ათასეულ ტონამდე აღწევს. რაკეტა-მატარებლის მოძრაობის ხანგრძლივობა აქტიურ უბანზე შეიძლება 15-18 წთ-ს აღწევდეს.
ლევან მებონია

ლევან მებონია (დ. 23 ოქტომბერი, 1956, წალენჯიხა, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ინჟინერი და კავკასიის რეგიონში ერთ-ერთი უდიდესი ჰიდროელექტროსადგურის ენგურის კაშხლის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე.

განათლება
ლევან მებონიამ 1978 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკის ფაკულტეტი, მოგვიანებით 2014–2018 წლებში ამავე მიმართულებით აიღო დოქტორის ხარისხი. 1981 წელს გაიარა სარელეო დაცვისა და ავტომატიკის კურსი სანქტ-პეტერბურგში, კვალიფიკაციის ამაღლების კურსი გაიარა მოსკოვშიც, ხელმძღვანელი მუშაკების კვალიფიკაციის ამაღლების საკავშირო ინსტიტუტში 1985 წელს.

კარიერა
ადრეული კარიერა
1979–1981 წლებში მუშაობდა მშენებარე ენგურჰესის ელექტრო საამქროს ინჟინრად, შემდგომ 1981–1984 წლებში იყო ელექტრული ლაბორატორიის უფროსი, 1984–1991 წლებში მუშაობდა ენგურის ჰესების კასკადის საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსად. შემდგომ კი ენგურის ჰესების კასკადის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ, ხოლო 1992 წელს დაინიშნა „ენგურჰესის“ მთავარ ინჟინრად. 2001–2002 წლებში „ენგურჰესის“ დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი იყო, 2003 წლამდე კი დირექტორი. 2005 წლიდან არის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე.

წვლილი და მიღწევები
მისი დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარობის პერიოდში ჩატარდა ენგურჰესის რეაბილიტაციის პროექტი, რომელიც სიდიდიდან გამომდინარე, მიმდინარეობდა სამ ეტაპად, პირველი ეტაპი 2003-დან 2009 წლამდე გაგრძელდა. სწორედ ამ დროს სამი აგრეგატის რეაბილიტაცია მოხდა, დანარჩენ ელექტრომოწყობილობებს კი სარემონტო სამუშაოები ჩაუტარდა. გარდა ამისა, 2006 წელს, ენგურჰესის კაშხლისა და სადერივაციო გვირაბის რეაბილიტაციასთან ერთად, სხვა მნიშვნელოვანი სამუშაოები ჩატარდა. შესაბამისად, 2015 წელს რეაბილიტაციის სამი ფაზა დასრულდა, მეოთხე ეტაპი კი 2016 წელს დაიწყო და გარკვეული სამუშაოები 2020–2021 წლებშიც დაემატა. ამ ყველაფრის შედეგად ენგურჰესი და ვარდნილჰესი დღეს გამართულად მუშაობს.

ჯილდოები
ლევან მებონია არის ორგზის ღირსების ორდენის მფლობელი, მას 2009 წელს გადაეცა ვახტანგ გორგასლის მესამე ხარისხის ორდენი.