iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯექსონ მარტინესი

ჯექსონ მარტინესი (; დ. 3 ოქტომბერი, 1986) — კოლუმბიელი ფეხბურთელი. ასპარეზობს კოლუმბიის ეროვნულ ნაკრებსა და საფეხბურთო კლუბ „ატლეტიკო მადრიდში“. პირველ კლუბში, „მედელინში“ თავის გამოჩენის შემდეგ მექსიკაში 64 მატჩი ითამაშა და 33 გოლი შეაგდო, „პორტუში“ 133 თამაშში 92 გოლი გაიტანა, მათ შორისაა ჩემპიონთა ლიგაში ნათამაშებ 24 მატჩში გატანილი 13 გოლი. მონაწილეობდა 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე და სამი გოლიც გაიტანა.
ქაფურის ხე

ქაფურის ხე — მარადმწვანე ხე დაფნისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 20 — 50 მეტრს აღწევს. ტყავისებრი ფოთლები და პატარ-პატარა მოთეთრო ყვავილები აქვს. მწიფე ნაყოფი მუქი ლურჯია. ყვავის მაის-ივნისში, ნაყოფი მწიფდება ოქტომბერ-ნოემბერში.

ბუნებრივად იზრდება ჩინეთსა და იაპონიაში წმინდა ან შერეული კორომების სახით, მთებში ზღვის დონიდან 2000 მეტრამდე ადის. ტენისა და სითბოს მოყვარულია. ყველა ნაწილი შეიცავს ქაფურის ზეთს, რომლისგანაც იღებენ ქაფურს. საქართველოში საუკუნის 70-იან წლებში შემოიტანეს შავი ზღვის სანაპიროზე.
სელსო ემილიო ფერეირო

სელსო ემილიო ფერეირო მინგესი (დ. 6 იანვარი, 1912 — გ. 31 აგვისტო, 1979) — გალისიელი აქტივისტი, მწერალი, პოეტი და პოლიტიკური ჟურნალისტი.

ფერეირო მსახურობდა ესპანურ ჯარში ფრანსისკო ფრანკოს დიქტატურის პერიოდში. სწავლობდა სამართალს, აქვეყნებდა სტატიებს ჟურნალ-გაზეთებში. წერდა გალისიურ და ესპანურ ენებზე. მისი ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ნაშრომია „ “ („ქვის გრძელი ღამე“), პოეზია რომელიც აღწერდა ფრანკოს რეჟიმის ანტი-გალისიურ პოლიტიკას. გარდაიცვალა გალისიაში.
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 2015

მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 2015 — მთავარი პროფესიონალური რეიტინგული ტურნირი სნუკერის სამყაროში. გაიმართა 2015 წლის 18 აპრილიდან 4 მაისის ჩათვლით შეფილდში, კრუსიბლის თეატრში (ინგლისი). იგი იყო სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატის 78-ე გათამაშება და 2014-2015 წლების სნუკერის სეზონის უკანასკნელი ტურნირი. ბოლო სამი წლის განმავლობაში პირველად ტურნირს სპონსორობას გაუწევს , რომელიც ტურნირს აგრეთვე 2009—2012 წლებში სპონსორობდა. ტურნირის ფინალს უხელმძღვანელა ოლივიერ მარტელი, რომელიც პირველი ბელგიელი გახდა, ვინც ეს გააკეთა. მაგრამ მეორე რაუნდში 9:13 დამარცხდა ენტონი მაკგილთან და გამოეთიშა ტურნირს. იგი კრუსიბლის წყევლის ქვეშ მოექცა, რადგან მსოფლიო ჩემპიონატზე პირველი გამარჯვების მოპოვების შემდეგ ვერ მოახერხა ჩემპიონის ტიტულის დაცვა.

ტურნირის შეჯამება
კვალიფიკაცია
ყოფილი მსოფლიო ჩემპიონები პიტერ ებდონი, სტივ დეივისი, და კენ დოერტი საკვალიფიკაციო რაუნდებში დამარცხდნენ, ისევე როგორც ამ ტურნირის ექვსგზის ფინალისტი ჯიმი უაიტი.

პირველი რაუნდი
კრუსიბლის თეატრში პირველი რაუნდის დებიუტანტები იქნებიან კრეიგ სტიდმანი, ენტონი მაკგილი, სტიუარტ კერინგტონი, და კურტ მაფლინი.

გამარჯვებული: £300 000
ფინალისტი: £125 000
ნახევარფინალი: £60 000
მეოთხედფინალი: £30 000
უკანასკნელი 16: £20 000
უკანასკნელი 32: £12 000
უკანასკნელი 48: £9 000
უკანასკნელი 80: £6 000

არასატელევიზიო უმაღლესი ბრეიკი: £1 000
სატელევიზიო უმაღლესი ბრეიკი: £10 000
ჯამში: £1 364 000

მთავარი ტურნირი
ქვემოთ მოცემული შედეგები თითოეული რაუნდისთვისა. ზოგიერთი მოთამაშის სახელის გასწვრივ ფრჩხილებში მოთავსებული რიცხვი აღნიშნავს მათ ადგილს მიმდინარე მსოფლიო რეიტინგში (თითოეულ ტურნირში მონაწილეობს 16 საუკეთესო მოთამაშე რეიტინგის მიხედვით და დამატებით საკვალიფიკაციო რაუნდიდან გასული 16 მოთამაშე). პირველი რაუნდის კენჭისყრა გაიმართა -ში 2015 წლის 16 აპრილს, უკანასკნელი საკვალიფიკაციო რაუნდის დასრულებიდან ერთი დღის შემდეგ.

კვალიფიკაცია
კვალიფიკაციის 3 რაუნდი გაიმართა 2015 წლის 8—15 აპრილს შეფილდში, -ში (ინგლისი). ყველა მატჩი შედგებოდა 19 ფრეიმისგან.

პირველი რაუნდი
მეორე რაუნდი
მესამე რაუნდი
სენჩერი-ბრეიკები
საკვალიფიკაციო ეტაპი
მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე გაკეთდა 83 სენჩერი-ბრეიკი:

140, 136, 123, 104 ტომ ფორდი
140, 116 კრეიგ სტიდმანი
140 დეივიდ მორისი
139, 138, 126, 125, 112 რობინ ჰალი
139, 114 გრემ დოტი
137, 134, 132 ზან ანდა
135 ტონი დრაგო
134, 134 ენდრიუ ჰიგინსონი
134, 109 სემ ბაირდი
134 სკოტ დონალდსონი
133, 100 იუ დელუ
132, 111 მარკ დევისი
131, 123 ტეპჩაია უნ-ნოოჰი
131, 106 მარკ კინგი
131 სიაო გუოდონი
130, 123 დავიდ გილბერტი
129, 120 დეშავატ პოომიაენგი
129 ბენ ვულასტონი
127 ენტონი მაკგილი
125, 110, 106, 102 ფერგალ ო'ბრაიენი
122, 108, 100 კურტ მაფლინი
122 ტიან პანგფეი
122 ჯეიმი ჯონსი
120, 118 ადამ დაფი
120, 110 ჯეკ ლისოვსკი
117 იგორ ფიგუირედო

116 მაიკლ უაიტი
116 ჯეიმი ბარნეტი
115, 113, 110, 103 ლიან ვენბო
115 რაიან დეი
115 ლაიამ ჰაიფილდი
113, 100 როდ ლოულერი
113 ლი ჰანგი
113 ჯო სუეილი
111, 103 ჯიმი რობერტსონი
110 ალან მაკმანუსი
108 ზოუ იუელონგი
108 ნოპონ საენგხამი
107 კრის ვაკელინი
106 პიტერ ლაინსი
106 ჯიმი უაიტი
105, 104 რობერტ მილკინსი
105 ეშლი კარტი
105 სტიუარტ კერინგტონი
101 მაიკლ ლესლი
101 მაიკლ ჰოლტი
101 მეტიუ სელტი
101 რობი უილიამსი
100 თანავატ თირაპონგპაიბოონი
100 ლუკა ბრესელი
100 დერილ ჰილი
კოტეს სამეფო

კოტეს სამეფო — საუკუნეში შრი-ლანკის ტერიტორიაზე არსებული სამეფო, რომლის ცენტრსაც დღევანდელი კოლომბოს გარეუბანი შრი-ჯაიავარდენეპურა-კოტე წარმოადგენდა. მისი მმართველი პარაკრამაბაჰუ იყო ბოლო ადგილობრივი წარმომავლობის მეფე რომელმაც მთლიანი შრი-ლანკის ერთი ხელისუფლების ქვეშ გაერთიანება შეძლო.

ეტიმოლოგია
ტერმინი კოტე სინჰალზე ნიშნავს ციხე-სიმაგრეს. ის მომდინარეობს ინდო-არიული ფუძიდან კოტა, რომელიც აღნიშნავს სიმაგრეს ან გამაგრებულ დასახლებას. ითვლება რომ მისი დასახელება წარმოდგა გამპოლის მეფის ალაკესვარას მიერ დაარსებული ციხე-სიმაგრიდან.

დაარსება
გამპოლის სამეფოს მინისტრის ალაკესვარას (1370–1385) მიერ ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში დაარსებული ციხე-სიმაგრეში 1412 წელს პარაკრამაბაჰუ –მ დედაქალაქი გადაიტანა, რაც კოტის სამეფოს დაარსებად ითვლება.
იან ტეემანტი

იან ტეემანტი (; დ. 24 სექტემბერი, 1872, პაატსალუ — გ. 24 ივლისი, 1941, ტალინი) — ესტონელი სახელმწიფო მოღვაწე. ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი 1925–1927 წლებში და 1932 წლის თებერვალ-ივლისში.

1914-1940 წლებში მუშაობდა ტალინში ადვოკატად. 1919-1925 წლებში ადვოკატთა კოლეგიის თავჯდომარეა. მეორე, მესამე, მეოთხე და მეხუთე მოწვევის რიიგიკოგუს წევრი. ორგზის ესტონეთის მთავრობის მეთაური.

1940 წელს დააპატიმრეს შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის წარმომადგენლებმა. სავარაუდოდ გარდაიცვალა ან დახვრიტეს 1942 წელს პატიმრობაში ტალინის ცენტრალურ ციხეში.
ელისაბედ უნგრელი

ელისაბედ უნგრელი (, ; დ. 7 ივლისი, 1207 — გ. 17 ნოემბერი, 1231, მარბურგი) — უნგრელი პრინცესა არპადების დინასტიის წარმომადგენელი. უნგრეთის მეფის ანდრაშ -ის ქალიშვილი. თიურინგიის ლანდგრაფი. კათოლიკური ეკლესიის წმინდანი.

გარდაიცვალა 24 წლის ასაკში. კანონიზებულია 1235 წელს, რომის პაპის გრიგოლ -ის მიერ. 1539 წელს რეფორმაციის პერიოდში მისი წმინდა ნაწილები გაიტაცეს, თუმცა რამდენიმე წელიწადში დააბრუნეს მარბურგში.

კათოლიკური ეკლესია ელისაბედ უნგრელს მოიხსენიებს 17 ნოემბერს.
ფარვანის პროვინცია

ფარვანის პროვინცია (დარი - , პუშტუ ‎) — ავღანეთის ოცდათოთხმეტიდან ერთ-ერთი პროვინცია (ვილაიეთი), მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჩარიკარი. ტერიტორია მოიცავს 5974 კმ²-ს 629 500 მცხოვრებით (2007 წლის მონაცემებით). მას ესაზღვრება ექვსი პროვინცია. დასავლეთით მას ესაზღვრება ბამიანის პროვინცია. მის შემადგენლობაში 2004 წლამდე შედიოდა ფანჯშირის ხეობა, რომელიც ამჟანად ცალკე რეგიონად არის გამოყოფილი. თავად ფარვანის პროვინცია წარმოადგენს ფართობით ერთ-ერთ ყველაზე მცირე რეგიონს, რომელსაც 27-ე ადგილი უკავია რეგიონთა შორის, ფართობის სიდიდით.

ფარვანის პროვინცია არის ამჟამად ერთ-ერთი ყველაზე უსაფრთხო რეგიონი. აქ მდებარეობს სტრატეგიული მნიშვნელობის ბაგრამის ავიაბაზა, რომელიც წარმოადგენს აშშ ყველაზე მსხვილ სამხედრო-საჰაერო ბაზას ავღანეთის ტერიტორიაზე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია იყოფა 10 ოლქად. ესენია:
ბაგრამი
გჰორბანდი
ჯაბალ-უსარაჯი
კოხი-საფი
სალანგი
სეიდ-კჰელი
სურკი-პარსა
ჩარიკარი
შეკჰ-ალი
შინვარი

ისტორია
ძვ. წ. აღ. ის 329 წელს ფარვანი დაუარსებია ალექსანდრე მაკედონელს, როგორც კავკასიის ალექსანდრია (შუა საუკუნეების კაპისა, თანამედროვე ბაგრამი). ეს იყო ერთ-ერთი ალექსანდრეს სეხნია ქალაქი მრავალ ქალაქ ალექსანდრიას შორის. მან ფარვანი დააარსა მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზების გადაკვეთაზე, რომელიც გაედინებოდა ჰინდიყუშის მთებზე, პაროპამისადის ქვეყანაში.

შენიშვნა: ანტიკურ ეპოქაში ჰინდიყუში აგრეთვე აღნიშნავდა კავკასიას, პარალელურად მისი დასავლური ექვივალენტის - კავკასიის მთების ევროპასა და აზიას შორის.

სხვადასხვა დროს პროვინცია გადადიოდა ხელიდან ხელში. ერთ დამპყრობელს მეორე ცვლიდა. მაგ: საუკუნეში ის დაიპყრეს არაბმა მუსლიმებმა, 1221 წელს პროვინციაში შემოიჭრა მონღოლთა ჯარი ჩინგიზ ხანის მეთაურობით, რომელმაც ბრძოლა გაუმართა ჯალალედინის ლაშქარს და დაამარცხა იგი. პროვინციის შესახებ ცნობები დაცული აქვს ცნობილ მაროკოელ მეცნიერსა და მოგზაურს იბნ ბატუტას, რომელსაც 1333 წლისათვის უმოგზაურია ამ ტერიტორიებზე.

მოგვიანებით, პროვინცია გადავიდა თემურიდების და დიდ მოგოლთა ხელში მანამდე, სანამ აჰმად შაჰ დურანმა იგი არ შემოუერთა დურანის სახელმწიფოს 1747 წელს.

1840 წელს ფარვანის პროვინცია გახდა ინგლის-ავღანეთის პირველი ომის საბრძოლო ადგილი, რომელშიც საბოლოოდ ინგლისელებმა გაიმარჯვეს.

ფარვანის თანამედროვე ისტორია დაიწყო აქ ტექსტილის წარმოების გაჩენასთან ერთად, როდესაც 1937 წელს ქალაქ ჯაბალ-სარაჯში აშენდა ფაბრიკა.

 საუკუნის 70-იან წლებში ქალაქი ჩათრეული აღმოჩნდა ავღანეთის ომში. ამ ტერიტორიაზე რამდენიმე უმწვავესი ბრძოლა გაიმართა ომის დროს.

1990-იან წლებში ქალაქი კვლავ მოექცა ბრძოლების ეპიცენტრში, ამჯერად ის გადაიქცა თალიბების ძლიერი წინააღმდეგობის ცენტრად.

გალერეა
ოტო შტრანდმანი

ოტო აუგუსტ შტრანდმანი (; დ. 30 ნოემბერი, 1875, ვანდუ — გ. 5 თებერვალი, 1941, კადრინა) — ესტონელი პოლიტიკოსი. ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი 1919 წელს და 1929-1931 წლებში.

კარიერა
1918 — იუსტიციის მინისტრი.
1918—1919 — ესტონეთის დროებითი მთავრობის სოფლის მეურნეობის მინისტრი. 1918 წელს დააპატიმრეს გერმანულმა საოკუპაციო რაზმებმა.
1919 წლის 9 მაისიდან 8 ნოემბრამდე  — პრემიერ-მინისტრი და სამხედრო მინისტრი.
1920—1921 — საგარეო საქმეთა მინისტრი.
1921 — რიიგიკოგუს თავმჯდომარე. პირველი, მეორე, მესამე, მეოთხე და მეხუთე მოწვევის პარლამენტის წევრი.
1924 — საგარეო საქმეთა და შემდეგ ფინანსთა მინისტრი.
1927—1929 —ესტონეთის ელჩი პოლონეთში, ჩეხოსლოვაკიაში და რუმინეთში.
1929—1931 — ესტონეთის მთავრობის მეთაური.
1933—1939 — ესტონეთის ელჩი საფრანგეთში, ბელგიაში, ესპანეთში და ვატიკანში.

1941 წელს მიიღო ცნობა, რომ გამოჩნდა ნკვდ-ს ძალები, რაც იმას ნიშნავდა გარდაუვალი იყო დაპატიმრება, შემდეგ კი თავი მოიკლა.
მაიდან-ვარდაკის პროვინცია

მაიდან-ვარდაკის პროვინცია (ვარდაგი, ვარდაკი; პუშტუ ‎, დარი ) — ავღანეთის ოცდათოთხმეტი პროვინციიდან (ვილაიეთიდან) ერთ-ერთი, მდებარეობს ქვეყნის ცენტრში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მაიდანშაჰრი. ტერიტორია მოიცავს 8 938 კმ² 581 800 მცხოვრებით (2007 წლის მონაცემებით).

პროვინციას სახელი დაერქვა პუშტუნური ტომის ვარდაკის პატივსაცემად.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია დაყოფილია 9 ოლქად. ესენია:

დაი-მირდადი
ჯაღატუ
ჯალრეზი
მაიდან-შარი
მარკაზი-ბიჰსუდი
ნირხი
საიდაბადი
ჰიზა-ი-ავალი-ბიჰსუდი
ჩაკი-ვარდაკი
თოფურიძე

საკუთარი სახელი თოფურიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე თოფურიძე — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
არჩილ თოფურიძე — მოქანდაკე
დიომიდე თოფურიძე — ეკონომისტი, პოლიტიკური მოღვაწე
ეთერ თოფურიძე — ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი
ელენე თოფურიძე — ფილოსოფოსი
ვალენტინ თოფურიძე — მოქანდაკე
ლირა თოფურიძე — ექიმი, პოლიტიკოსი
ნიკანდრ თოფურიძე — სამხედრო პირი
ნინა თოფურიძე-რუსია — პოლიტიკური აქტივისტი
ჯემალ თოფურიძე — მწერალი
ხალხოსნობა

ხალხოსნობა, ნაროდნიკობა — 1865-1891 წლებში რუსეთის იმპერიაში გავრცელებული მოძრაობა, რომელიც გლეხური დემოკრატიის ინტერესებს გამოხატავდა.

 საუკუნის 70-80 წლებში რუსეთში თავი იჩინა ეგრეთწოდებულმა ნაროდნიკობამ. ინტელიგენციამ მიზნად დაისახა გლეხებში გასვლა და მათ შორის თვითმპყრობელობის წინააღმდეგ მიმართული იდეების გავრცელება. ამ მოძრაობამ დიდი გამოხმაურება გამოიწვია საქართველოში. აქ მან კარგი ნიადაგი მოიპოვა. ამას ხელი შეუწყო იმ გარემოებამ, რომ მოსწავლე ახალგაზრდობის უმრავლესობა სოფლის ღვიძლი შვილები იყვნენ, სოფელს არ იყვნენ მოწყვეტილნი, იცოდნენ მისი ავ კარგი, კარგად იცნობდნენ მის მტერ-მოყვარეს, იცნობდნენ გლეხთა ტკივილებს. ქალაქიდან მიდიოდნენ სოფლად ხალხში, შეჰქონდათ ახალი აზრები და მიზნები.

ნაროდნიკების ერთმა ნაწილმა 1876 წელს ჩამოაყალიბა ორგანიზაცია „ზემლია ი ვოლია“ ("მიწა და თავისუფლება“), რომლის მიზანიც იყო სამეფო ხელისუფლების დამხობა. 1879 წელს ამ ჯგუფის ყველაზე რადიკალურმა წევრებმა დააფუძნეს „ნაროდნაია ვოლია“ („ხალხის ნება“). მათი მიზანი კი რეჟიმის წარმომადგენელთა განადგურება გახდა. 1881 წელს, სწორედ მათ მიერ მოწყობილი თავდასხმის შედეგად დაიღუპა რუსეთის იმპერატორი ალექსანდრე .
მორფუ

მორფუ /გიუზელიურთი  — ქალაქი კვიპროსში, მდებარეობს მორფუს ყურის ნაპირზე. 1974 წლიდან ექვემდებარება ნახევრად აღიარებული ჩრდილოეთი კვიპროსის რესპუბლიკის კონტროლს.

მოსახლეობა ქალაქის ტერიტორიაზე ანტიკური პერიოდიდან ჩნდება. თანამედროვე მორფუს ჩამოყალიბება იწყება ბიზანტიური პერიოდიდან, როდესაც წმინდა მამანტის ეკლესიის გარშემო დასახლდა არაბთა ლაშქრობებს გაქცეული მოსახლეობა. 1426 წელს მორფუ გახდა მსხვილი ანტიფეოდალური აჯანყების ცენტრი. 1883 წლიდან ბრიტანულმა ადმინისტრაციამ მორფუს ქალაქის სტატუსი მიანიჭა. 1974 წელს დაიპყრო თურქულმა ძალებმა. ახალმა ადმინისტრაციამ ქალაქს სახელი გადაარქვა და უწოდა გიუზელიურთი.
კირენია

კირენია /გირნე  — ქალაქი კვიპროსში, მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროზე . 1974 წლიდან ექვემდებარება ნახევრად აღიარებული ჩრდილოეთი კვიპროსის რესპუბლიკის კონტროლს.

დასახლების კვალი ქალაქის ტერიტორიაზე ნეოლითის პერიოდში ჩნდება. ქალაქის ლეგენდარულ დამაარსებლად ითვლება არკადიელი ცეფეუსი. ქალაქი კირენია წერილობით ძეგლებში პირველად მოიხსენიება ეგვიპტის ფარაონ რამსეს -ის ეპოქაში. შემდეგ კირენია მეზობელ ლაპითოსთან ერთად ხდება მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი.
აია-ნაპა

აია-ნაპა  — საკურორტო ქალაქი კვიპროსში, მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.

სახელწოდება მომდინარეობს ვენეციური მონასტრისაგან, რომელიც მდებარეობს ქალაქის ცენტრში და სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „წმინდა ტყე“.

მოსახლეობა ქალაქის ტერიტორიაზე გაჩნდა ბიზანტიურ პერიოდში. საუკუნეში დააარსეს მონასტერი. 1970 წლის შემდეგ მცირე სასოფლო დასახლება მსხვილ ტურისტულ ცენტრად იქცა. ქალაქის ცენტრში მდებარეობს აია-ნაპის მონასტერი, რომელშიც ამჟამად მუზეუმია გახსნილი.
კვიპროსელი ბერძნები

კვიპროსელი ბერძნები  — კვიპროსის ეთნიკურად ბერძენი მოსახლეობა. შეადგენს ქვეყნის მოსახლეობის 80 %-ს. მათი უმრავლესობა მართლმადიდებელი ქრისტიანია და კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის მრევლია.

კვიპროსელი ბერძნები არიან აქაელებისა და მიკენელების შთამომავლები, რომლებიც კუნძულზე ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევარში დასახლდნენ. დროთა განმავლობაში ბერძენი ემიგრანტების რიცხვი მკვეთრად გაიზარდა და კვიპროსი ელინისტური სამყაროს განუყოფელი ნაწილი გახდა. 395 წელს რომის იმპერიის დაშლის შემდეგ კუნძულის ბერძენი მოსახლეობა მრავალი საუკუნის მანძილზე ბიზანტიის იმპერიის იურისდიქციის ქვეშ იმყოფებოდა. ამ პერიოდის მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო 431 წელს კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიის მოპოვება.

გარკვეული სირთულეების წინაშე დადგა ბერძენი მოსახლეობა კუნძულზე თურქების მოსვლის შემდეგ. საუკუნის ბოლოდან ბერძენი მოსახლეობა ლუზინიანების ფეოდალური საგვარეულოსა და შემდეგ ვენეციელების ზეწოლის ქვეშ აღმოჩდნენ, რომლებიც მართლმადიდებელი ეკლესიის წინააღმდეგ გამოდიოდნენ და დაუწესეს მათ გადასახადები. მნიშვნელოვნად შემსუბქდა ბერძნების ცხოვრება 1571 წელს, კუნძულის ოსმალების მიერ დაპყრობის შემდეგ. მიუხედავად თავისი პლიუსებისა ოსმალების ბატონობა იყო მძიმე და მნიშვნელოვნად შეცვალა ადგილობრივი კულტურა.

1960 წელს კვიპროსმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა. ხელისუფლებაში მოვიდა მთავარეპისკოპოსი მაკარიოს . კვიპროსელ ბერძნებში გავრცელდა ირედენტისტული მიმდინარეობა ენოზისი, რომელიც გახდა კუნძულზე თურქული ძალების შეჭრისა და მისი ჩრდილოეთი ნაწილის ოკუპაციის მიზეზი. შედეგად მოსახლეობა დაიყო ორ ნაწილად, ჩრდილოეთში მცხოვრებმა კვიპროსელმა ბერძნებმა მიატოვეს საცხოვრებელი ადგილი და დასახლდნენ ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში ან ევროპის ქვეყნებში.

კვიპროსელი ბერძნები საუბრობენ ბერძნულ-კვიპროსულ დიალექტზე, რომელიც მცირედით განსხვავდება ახალი ბერძნული ენისაგან.
კვიპროსელი თურქები

კვიპროსელი თურქები  — კვიპროსის ეთნიკურად თურქი მოსახლეობა. შეადგენს ქვეყნის მოსახლეობის 20 %-ს. ამ ტერმინით აღინიშნება აბორიგენი კვიპროსელი თურქები და არა თურქეთიდან 1974 წლის შემდეგ ემიგრირებული მოსახლეობა. მათი უმრავლესობა ცხოვრობს კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში.

კვიპროსის ეთნიკური და კულტურული შემადგენლობა მნიშვნელოვნად შეიცვალა 1571 წლიდან, მას შემდეგ, რაც ოსმალეთის იმპერიამ დაიპყრო კუნძული. ოსმალებმა კუნძლზე თვიანთი რელიგია და კულტურა მიიტანეს. სულთან სელიმის ბრძანებით კუნძლზე გადასახლდა მცირე აზიის სანაპიროზე მცხოვრები 5 720 თურქი. მათი უმეტესობა ფერმერი იყო. გარდა ამისა, კვიპროსზე ბევრი სამხედრო მოსამსახურეც ჩავიდა, 12 000 ჯარისკაცი, 4 000 მხედარი და 20 000 ყოფილი სამხედრო და მათი ოჯახების წევრები.

თურქი-კვიპროსელების პირველი მნიშვნელოვანი ნაკადი კუნძულზე მოვიდა დიდი ბრიტანეთის მმართველობის პერიოდში (1881-1960 წწ.). დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ გადაწყდა, რომ ახალი მთავრობის შემადგენლობაში შევიდოდა 70 % ბერძენი, ხოლო 30 % თურქი, მიუხედავად იმისა, რომ ეს უკანასკნელნი, მოსახლეობის მხოლოდ 18 %-ს შეადგენდნენ. 1974 წელს, კვიპროსში თურქების შეჭრის შემდეგ, ქვეყანა ორ ნაწილად გაიყო. თურქების ძირითად საცხოვრებლად ქვეყნის ჩრდილოეთი ნაწილი იქცა, ხოლო ბერძნებისთვის — სამხრეთი.

ამჟამად კვიპროსელი თურქების უდიდესი ნაწილი ცხოვრობს ჩრდილოეთ კვიპროსში (179 000), ასევე დიდ ბრიტანეთში (150 000), თურქეთში (50,000), ავსტრალიაში (25 000), გერმანიაში (10 000), კანადაში (5 000), აშშ-ში (5 000), დაახლოებით 2 500 კვიპროსელი თურქი ცხოვრობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში.
გზა მაღალი საზოგადოებისაკენ (1959 წლის ფილმი)

გზა მაღალი საზოგადოებისკენ — 1959 წლის ინგლისური დრამატული ისტორიული ფილმი. ფილმი დაფუძნებულია ჯონ ბრეინის ამავე სახელწოდების რომანზე.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ ინგლისში. ფილმის გმირი 25 წლის დემობილიზებული სერჟანტი ჯო ლემპტონი, რომელმაც ბავშვობა გაატარა პროვინციულ ქალაქ დამფტონში, მუშაობას იწყებს ქალაქ უორლის მუნიციპალიტეტში. უორლი ჯოს სიმდიდრისა და მდგომარეობის მოპოვების ასპარეზად ესახება. ის მზადაა ყველაფრისთვის, რათა გამდიდრდეს და მიაღწიოს ელიტას. ამისთვის ის მოხიბლავს მეწარმე ბრაუნის ქალიშვილ სიუზენს და აცდუნებს მას. უორლიში ჯო გაიცნობს 33 წლის გათხოვილ ელის ეისგილს, რომელიც შეუყვარდება და რომელთანაც ფარულ რომანს გააბამს. ჯოს მზადაა დაივიწყოს კარიერა და ელისზე დაქორწინდეს, მაგრამ ელისს ქმარი განქორწინების საშუალებას არ აძლევს, სიუზენის მამა კი აიძულებს ჯოს სიუზენზე დაქორწინებას, რადგან ქალი ორსულადაა. ჯოს მოუწევს მიატოვოს ელისი, რომელიც ავარიაში იღუპება.

როლებში
ლორენს ჰარვი — ჯო ლემპტონი
სიმონ სინიორე — ელის ეისგილი
ჰიზერ სირსი — სუზან ბრაუნი
დონალდ ვულფიტი — მისის ბრაუნი
დონალდ ჰიუსტონი — ჩარლი სოუმსი
ჰერმიონ ბედელი — ელზბეთი

ჯილდოები
 საუკეთესო ფილმისთვის
 საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მთავარ როლში: სიმონ სინიორე
ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის: სიმონ სინიორე
ოსკარი საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის: ნილ პეტერსენი
კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის: სიმონ სინიორე
შავი ორფეოსი

შავი ორფეოსი — 1959 წლის ფილმი. წარმოადგენს ორფეოსის და ევრიდიკეს თემის ინტერპრეტაციას. გადაღებულია რიო-დე-ჟანეიროს ერთ-ერთ კვარტალ ლემეში.

სიუჟეტი
რიო-დე-ჟანეიროს მცხოვრები ორფეოსი ტროლეიბუსის კონდუქტორია და დანიშნულია მირაზე. კარნავალის დროს ის გაიცნობს ევრიდიკეს, რომელიც საკუთარი სოფლიდან შიში გამოა გაქცეული. მათ ერთმანეთი ერთი ნახვით შეუყვარდებათ. ევრიდიკე რიოში რჩება ბიძაშვილ სერაფინასთან, რომელიც ორფეოსისა და მირას მეგობარია. ევრიდიკე, რომელსაც სერაფინას კაბა აცვია და ორფეოსი გამომწვევ სამბას იცეკვებენ ერთდ. მას შემდეგ რაც ევრიდიკე ნიღაბს მოიხსნის, მისი სიცოცხლე საფრთხის ქვეშ დგება.

როლებში
მარპრესა დაუნი - ორფეოსი
ბრინ მელო - ევრიდიკე
მარსელ კამიუ - ერნესტო
ფაუსტო გუერძონი - ფაუსტო
ლერდეს დე ოლივეირა - მირა
ლეა გარსია - სერაფინა

ჯილდოები
ოსკარი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის
ოქროს გლობუსი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის
ოქროს პალმის რტო
გაქცევა შოუშენკიდან

გაქცევა შოუშენკიდან — 1994 წლის ამერიკული ფილმი, რომლის რეჟისორი და სცენარისტია ფრენკ დარაბონტი, პროდიუსერია ნიკი მარვინი, ხოლო მუსიკა ეკუთვნის ტომას ნიუმენს. მონაწილეობენ ტიმ რობინსი, მორგან ფრიმენი, ბობ განტონი, უილიამ სედლერი, კლენსი ბრაუნი, გილ ბელოუზი, ჯეიმზ უითმორი. ფილმი დაფუძნებულია სტივენ კინგის ნაწარმოებზე „რიტა ჰეიუორთი და გაქცევა შოუშენკიდან“. ფილმში მოთხრობილია ბანკირ ენდი დიუფრეინის ისტორია, რომელსაც ბრალს დასდებენ საკუთარი ცოლისა და საყვარლის მოკვლისთვის და მიუსჯიან სამუდამო პატიმრობას შოუშენკის ციხეში, რის შემდეგაც გადაწყვეტს ციხიდან გაქცევას.

1987 წელს დარაბონტმა სტივენ კინგისგან მოიპოვა ფილმის გადაღების უფლება, მაგრამ ფილმზე მუშაობა დაიწყო ხუთი წლის შემდეგ. მას შემდეგ, რაც კომპანია -მა დაამტკიცა დარაბონტის სცენარი, ფილმის წარმოებსითვის მას გამოეყო 25 მილიონი აშშ დოლარი და წინაწარმოება დაიწყო 1993 წლის იანვარში. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმში მოქმედება ვითარდება მენის შტატში, ფილმის გადაღებები მიმდინარეობდა 1993 წლის აგვისტოში მესფილდში, ოჰაიოს შტატში. მთავარი როლის შემსრულებლად მოიაზრებდონენ ტომ ჰენკსი, ტომ კრუზი და კევინ კოსტნერი.
ქაფუნა

ქაფუნა — ყვავილოვან მცენარეთა გვარი -ს ოჯახისა. მრავალწლოვანი ან ერთწლოვანი ბალახებია.

მრავალი გართხმული ღერო და წვრილი ფოთოლი აქვთ. პატარ-პატარა ერთ- ან ორსქესიანი ყვავილები ფოთლების იღლიებში აქვთ შეკრებილი კონებად. ქაფუნას 30-მდე სახეობა გავრცელებულია შუა და სამხრეთ ევროპაში, დასავლეთ აზიაში, სამხრეთ აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება 4 სახეობა. იზრდება ველისა და ნახევრად უდაბნოს, ტყის, სუბალპურ და ალპურ სარტყელში, კლდეებსა და ღორღიან ფერდობებზე, დასარეველიანებულ ადგილებში.
ქალიშვილის წყარო

ქალიშვილის წყარო — ინგმარ ბერგმანის 1960 წლის ამერიკული ფილმი. ფილმმა მიიღო ოსკარი და ოქროს გლობუსი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის.

სიუჟეტი
მე-14 საუკუნეში, შვედეთში მდიდარი მემამულეების ქალიშვილს გააუპატიურებენ და მოკლავენ თხის მწყემსები, როცა მისი ნახევარდა ცალთვალა მეწისქვილესთან რჩება ტყეში. ბედის უცნაურობით მკვლელები სწორედ ქალიშვილის მშობლებს სთხოვენ თავშესაფარს და საგზალს. მშობლები გაიგებენ რა სიმართლეს მათი ყოფილი მდგუმრების შესახებ, გადაწვეტენ სასტიკ შურისძიებას.

როლებში
მაქს ფონ სიდოუ — ტორე
ბრიგიტა ვალბერგი — მარიეტა
გუნელ ლინდბლუმი — ინგერი
ბრიგიტა პეტერსონი — კარინი
აქსელ დიუბერგი — გამხდარი მწყემსი
ტორ ისედალი — მუნჯი მწყემსი
ალან ედვალი — მათხოვარი
ქაფურა

ქაფურა — მცენარეთა გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, მეტწილად მაღალი ბალახებია. ფრთისებრი ან ფრთისებრ განკვეთილი ფოთლები და საგველასნაირ ყვავილედში შეკრებილი მოყვითალო-მოთეთრო, ვარდისფერი ან წითელი ყვავილები აქვთ.

20-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და სუბტროპიკულ სარტყლებში. საქართველოში გვხვდება ქაფურის 2 სახეობა პირველი იზრდება მშრალ მდელოებზე, ტყის პირებსა და ველებზე, მეორე — ჭაობებსა და დაჭაობებულ მდელოებზე, მდინარეებისა და ტბების ნაპირებზე. ქაფურის ყველა სახეობა თაფლოვანია.
განაჩენი ნიურნბერგში

განაჩენი ნიურნბერგში — 1960 წლის ამერიკული ფილმი ნიურნბერგის პროცესის შესახებ.

სიუჟეტი
ნიურნბერგში მიმდინარეობს ნაცისტების მიერ ჩადენილი დანაშაულების სასამართლო პროცესი. ისმინება იურისტების საქმეები, რომლებიც ნაცისტური რეჟიმის სამსახურში იყვნენ. მთავარი დამცველი ერთ-ერთი მსჯავრდებულის აღიარების შემდეგ აანალიზებს, რომ ნაცისტების დაცვით შეცდომას სჩადის.

როლებში
სპენსერ ტრეისი — სასამართლოს თავმჯდომარე დენ ჰეივუდი
ბერტ ლანკასტერი — დოქტორი ერნსტ იანინგი
მაქსიმილიან შელი — ჰანს როლფი
მარლენ დიტრიხი — ფრაუ ბერტჰოლტი
რიჩარდ ვიდმარკი — პოლკოვნიკი ტედ ლოუსონი
ჯუდი გარლანდი — ირენ ვალნერი
მონტგომერი კლიფტი — რუდოლფ პეტერსონი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: მაქსიმილიან შელი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: ები მენი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მსახიობი კაცი დრამაში: მაქსიმილიან შელი
საუკეთესო რეჟისორი: სტენლი კრამერი
ტრინკომალი

ტრინკომალი — ქალაქი შრი-ლანკაში; აღმოსავლეთი პროვინციისა და ტრინკომალის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქალაქ ჯაფნიდან სამხრეთით 113 მილის დაშორებით და ბატიკალოიდან ჩრდილოეთით 69 მილზე, იმავე სახელწოდების ნახევარკუნძულზე. მოსახლეობა შეადგენს 99 135 ადამიანს. გააჩნია საკმაოდ ხანგრძლივი ისტორია.
იოანის კაპოდისტრიასი

იოანის კაპოდისტრიასი (; დ. 11 თებერვალი, 1776 — გ. 9 ოქტომბერი, 1831) — საბერძნეთისა და რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე. რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი (1816–1822 ). საბერძნეთის პირველი პრეზიდენტი (1828–1831 ) და პრემიერ-მინისტრი (1827–1831 წწ.).

დაიბადა კუნძულ კორფუზე, სადაც ცხოვრობდა მამამისი ანტონი, რომელიც იყო ქალაქ კაპოდისტრიიდან (ამჟამად სლოვენიის ქალაქი კოპერი) გადმოსახლებული მოსახლეების შთამომავალი. იოანისმა დაამთავრა პადუის უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და მედიცინის ფაკულტეტი.

1816–1822 წლებში ეკავა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა. 1827 წლიდან გარდაცვალებამდე ეკავა საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრისა და პრეზიდენტის თანამდებობა.

კაპოდისტრიასი მოკლეს 1831 წლის 9 ოქტომბერს. თავდაპირველად დაასაფლავეს დამოუკიდებელი საბერძნეთის პირველ დედაქალაქ ნამფპლიონში. 6 თვის შემდეგ კი გადაასვენეს კუნძულ კორფუზე და დაკრძალეს პლატიტერის მონასტერში.
სახლი ტბასთან (ფილმი)

სახლი ტბასთან — რეჟისორ ალეხანდრო აგრესტის 2006 წლის ამერიკული ფილმი.

სიუჟეტი
2006 წლის ზამთარში ექიმი კეიტ ფორესტერი გრძნობს, რომ ცხოვრება უნდა შეცვალოს, ამის გამო ტოვებს თავის სახლს ტბასთან და სამუშაოდ ჩიკაგოს საავადმყოფოში გადადის. მაგრამ მას გული სწყდება ლამაზი და მისთვის საყვარელი სახლის დატოვებაზე. წასვლამდე, კეიტი საფოსტო ყუთში წერილს ტოვებს, რომელიც მომავალმა მცხოვრებმა უნდა წაიკითხოს.

როლებში
კიანუ რივზი — ალექს უაილერი
სანდრა ბულოკი — კეიტ ფორსტერი
კრისტოფერ პლამერი — საიმონ უაილერი
დილან უოლში — მორგან პრაისი
ებონ მოს-ბაკრაკი — ჰენრი უაილერი
ვილეკე ბვან ამელროი — მისის ფორსტერი
ლინ კოლინზი — მონა