პომპეია პლოტინა

პომპეია პლოტინა (გ. 121/122) — რომის იმპერატორ ტრაიანეს მეუღლე 98-დან 117 წლამდე. განთქმული იყო ფილოსოფიისადმი ინტერესით, სათნოებით, ღირსებითა და უბრალოებით.

განსაკუთრებული ზრუნვით ეპყრობოდა ეპიკურეიზმულ ფილოსოფიურ სკოლას ათენში, საბერძნეთში. მას ხშირად თვლიან ადამიანად, რომელმაც რომაელებს წინანდელზე უფრო სამართლიანი გადასახადები დაუწესა, გააუმჯობესა განათლება, ყურადღება დაუთმო გაჭირვებულებსა და უპოვრებს, და რომაულ საზოგადოებაში შემწყნარებლობისა და ტოლერანტობის დონე აამაღლა.
ადრეული ცხოვრება
პლოტინა ტეიადა ლა ვიეიაში (ესკასენა-დელ-კამპო), ესპანიის (თანამედროვე ესპანეთის) პროვინციაში გაიზარდა. შესაძლოა დაბადებულიყო ნემაუსუსში (ნიმში) (სამხრეთ საფრანგეთში), ნერონის ( 54-68) მეფობის დროს. ალტერნატიულად, ის შეიძლება 70-იანებშიც დაბადებულიყო.

ის იყო ქალიშვილი ლუციუს პომპეუსისა. შესაძლებელია, რომ სხვა ქალი ნემაუსუსიდან, ვინმე პომპეია ლ. ფ. მარულინა, მისი ნათესავი ყოფილიყო; ისტორიკოსი კრისტიან სეტიპანი ვარაუდობს, რომ მათი დედმამიშვილობის შანსებიც კი უნდა არსებობდეს. მისი საგვარეულო სახელის („პლოტინას“) მიხედვით, დედამისს პლოტია ან რაიმე მსგავსი ერქმეოდა. პომპეიში აღმოჩენილი წარწერა ვინმე ულპია პლოტინას ასახელებს, რაც შეიძლება მიანიშნებდეს, რომ პომპეია და ტრაიანე ერთმანეთთან ბიოლოგიურად იყვნენ დაკავშირებულნი. დედოფლის ბავშვობის შესახებ ძალიან ცოტა რამაა ცნობილი.
ქორწინება
პლოტინა ტრაიანეს ამ უკანასკნელის გამეფებამდე გაჰყვა ცოლად, და მათი ქორწინება ბედნიერი იყო. მათ არ ჰყოლიათ შვილები (ყოველ შემთხვევაში, რომ ჰყოლოდათ, მათ შესახებ წყაროებს ჩვენამდე არ მოუღწევია) სავარაუდოდ იმიტომ, რომ თავად ტრაიანეს მამაკაცები ბევრად მეტად იზიდავდა ვიდრე ქალები.

წყაროებზე დაყრდნობით, როდესაც პლოტინა, ტრაიანეს გამეფების შემდეგ საიმპერატორო სასახლეში შედიოდა, ის მაყურებლებს მიუბრუნდა და ფრთხილად გამოაცხადა: „მე შევდივარ ისეთი ქალი, როგორიც მსურს რომ ვიყო, როდესაც აქედან გამოვალ.“ დედოფალი ტრადიციული რომაელი მატრონას ცხოვრებით ცხოვრობდა, და ასოცირდებოდა წმინდა ქალღმერთებთან, როგორებიც იყვნენ ვესტა (რომის წმინდა ცეცხლის მცველი) და მინერვა (ომისა და სიბრძნის ქალღმერთი). 100 წელს ის ტრაიანემ ავგუსტას ტიტულით დააჯილდოვა, მაგრამ პლოტინა ამ ჯილდოზე მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში ამბობდა უარს. მისი გამოსახულება მონეტებზე 112 წლამდე არ გამოჩენილა.

ტრაიანეს სიკვდილი და ადრიანეს ტახტზე ასვლა
117 წელს ტრაიანე სასიკვდილო სარეცელზე, კილიკიაში, სელინუსში იწვა, როდესაც მან, გადმოცემით, დაწერა წერილი, რომელშიც ის პირადად გადასცემდა ადრიანეს იმპერიის მმართველობას. წერილს დედოფალი პლოტინა აწერდა ხელს, და როდესაც მან რომში ჩააღწია, ის მაშინვე მითქმა-მოთქმის საგანი გახდა. ჭორები ატიანუსისა და პლოტინას მრუშობის შესახებ სწრაფად გავრცელდა - ორივე მათგანი ძალიან ახლოს იყო ადრიანესთან და ისინი ტრაიანეს გარდაცვალებასაც ესწრებოდნენ - ხალხი ვარაუდობდა, რომ მათ წერილი გაეყალბებინათ, რომ ადრიანე ტახტით უზრუნველყოთ.

ანელის ფრაიზენბრუხი ამ ბრალდებას უარყოფს: „პლოტინა, მეორე საუკუნის მდუმარე მეუღლე, ამ ბრალდებებით ლივიას, აგრიპინა უმცროსსა და დომიციას იმ რომაელი სამეფო ოჯახის წარმომადგენელი ქალების გალერეაში შეუერთდა, რომლებსაც ქმრის სიკვდილის დაფარვაში ან შეთქმულებაში ედებოდათ ბრალი“. ფრაიზენბრუხი აღნიშნავს, რომ არსებობს მრავალი დამაჯერებელი ახსნა, თუ რატომ ჩაითვლება პლოტინას ხელმოწერა ამ დეკლარაციაზე ლეგიტიმურად: სულ ცოტა, ტრაიანე შესაძლოა ზედმეტად სუსტად ყოფილიყო თავად ხელის მოსაწერად. ფრაიზენბრუხი ასევე ამატებს, რომ ამგვარი ბრალდებები საუკუნეების განმავლობაში ატალახებდა მმართველთა მეუღლეების სხვანაირად სპეტაკ რეპუტაციას.

ატიანუსსა და მატიდიასთან ერთად, მწუხარე პლოტინა ტრაიანეს სხეულს სელევკიამდე, ხოლო მის ფერფლს რომამდე მიჰყვა.

პლოტინა ავადმყოფობით გარდაიცვალა და გაღმერთდა. მისი ფერფლი ტრაიანეს ფერფლს, ტრაიანეს სვეტის ძირში შეუერთდა. 123 წელს ადრიანემ მის პატივსაცემად ნიმიში, პროვანსში, ბაზილიკა ააგო.