iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კურჟიმი

კურჟიმი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. კურჟიმი ბრნო-ვენკოვის რაიონში მდებარეობს და ამ რაიონის ყველაზე დიდი ქალაქია მოსახლეობით.

სახელწოდება
დასახლების სახელწოდება მამაკაცის პირად სახელ „კურჟიმიდან“. ქალაქის სახელწოდება „კურჟიმის სამფლობელოს“ ნიშნავს. დიალექტური ფორმა „კორჟიმი“ გვხვდება 1226 წლის უძველეს წყაროში (ჩაწერილია როგორც „“).

გეოგრაფია
კურჟიმი ქალაქ ბრნოდან ჩრდილოეთით, დაახლოებით 12 კილომეტრში მდებარეობს. მისი მუნიციპალური ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი ბობრავას მთიანეთშია, აღმოსავლეთი მცირე ნაწილი კი დრაჰანის მთიანეთში ვრცელდება.

ისტორია
კურჟიმი პირველად ისტორიულ წყაროებში მეფე ოტოკარ -ის ქარტიაში, 1226 წელს არის ნახსენები. ამ დოკუმენტის მიხედვით სამეფო ოჯახი კურჟიმში მდებარე წმინდა პეტრესა და პავლეს ეკლესიისთვის გადასახადების გადახდის ვალდებულებას იღებდა. დასახლება სავარაუდოდ საუკუნეში პრჟემისლების მიერ ტერიტორიის დაკავების დროს დაარსდა. 1464 წლიდან 1527 წლამდე კურჟიმი ბოსკოვიცელი დიდგვაროვნების საკუთრება იყო, შემდეგ კი ნეკეშების ოჯახმა შეიძინა. 1547 წლიდან ის ქალაქ ბრნოს ეკუთვნოდა. 1570 წელს კურჟიმი საბაზრო ქალაქად გადაკეთდა, მაგრამ მოგვიანებით ეს ტიტული დაკარგა. ოცდაათწლიანი ომის დროს ის რამდენჯერმე დაარბია შვედეთის არმიამ. კურჟიმი საბაზრო ქალაქად კვლავ გამოცხადდა 1785 წელს, 1964 წელს კი სრულფასოვანი ქალაქის სტატუსი მოიპოვა.

ეკლესიის გვერდით მდებარე შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე 1592–1594 წლებში რენესანსის ეპოქის სასახლედ გადაკეთდა. დღეს კურჟიმის ციხესიმაგრეში სკოლაა განთავსებული, ხოლო მისი ეზო კულტურული მიზნებისთვის გამოიყენება.
ირჰაზერ II-ის წარმონაქმნი

} ') — შუა იურული გეოლოგიური ფორმაცია ირჰაზერის ჯგუფიდან ნიგერის აგადეზის რეგიონში. ფორმაციიდან ორნითოპოდების ნამარხი კვალი გამოვლინდა. დინოზავრი სპინოფოროზავრუსი ცნობილია ამ ფორმაციიდან.
ირჰაზერის ჯგუფი მოიაზრება ზემოდან გადაფარავ ტიურენის ფორმაციასთან ერთად, ორივე ფორმაცია ადრე განეკუთვნებოდა ადრეული ცარცული პერიოდის ხანას.
მოცემულ ფორმაციაში შემდეგი ნამარხები გამოვლინდა:
ელაფროსავრუს იგუიდიენსისი

ორნიტოპოდა ინდეტი.

პარავიპუს დიდაქტილოიდესი

სპინოფოროზავრი ნიგერენსისი
მეგალოზავროიდები
გალილეი (მთვარის კრატერი)

კრატერი გალილეი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იტალიელი ფიზიკოსის, ასტრონომის, ფილოსოფოსისა და მათემატიკოსის, გალილეო გალილეის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი 15.99 კმ, სიღრმე — 2.56 კმ.

კრატერი წრიული ფორმისაა მკვეთრი კიდეთი, რომლის ალბედოც უფრო მაღალია, ვიდრე მიმდებარე რელიეფის. კლდის ნამსხვრევები განლაგებულია კიდეს შიდა ფერდობის ძირში. კიდეს საშუალო სიმაღლე 0.60 კმ. კრატერის აუზს აქვს ბრტყელი ფსკერი ცენტრში მცირე აწევით. მორფოლოგიური მახასიათებლების საფუძველზე, კრატერი კლასიფიცირდება, როგორც კრატერი (სახელი დაერქვა ამ კლასის ტიპიური წარმომადგენლის, ბიოს კრატერის მიხედვით).

სატელიტური კრატერები
დ’ალამბერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დ’ალამბერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ფილოსოფოსისა და მათემატიკოსის, ჟან ლერონ დ'ალამბერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი 233.55 კმ-ია, სიღრმე — 3.11 კმ.

კრატერის კიდე მნიშვნელოვნად ეროზიული და დაფარულია მრავალჯერადი დარტყმებით მისი სიცოცხლის განმავლობაში. კიდეს სიმაღლე მიმდებარე რელიეფიდან 2.08 კმ-ს აღწევს. შიდა ფერდობის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს დიდი კრატერი აკრავს, რომლისგანაც აღმოსავლეთით ფართო ნაპრალია გადაჭიმული. კრატერის აუზის ფსკერი გლუვია, მოფენილია სხვადასხვა ზომის მრავალი კრატერით. სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ფსკერი უხეშია, დაფარული სლიფერის კრატერის ფორმირების დროს გამოტყორცნილი ქანებით. აუზის ცენტრალურ ნაწილში რამდენიმე არაღრმა ღარია განლაგებული.

სატელიტური კრატერები
ადოლფ კეტლე

ლამბერ ადოლფ ჟაკ კეტლე (; დ. 22 თებერვალი, 1796, გენტი — გ. 17 თებერვალი, 1874, ბრიუსელი) — ბელგიელი მათემატიკოსი, ასტრონომი, მეტეოროლოგი და სოციოლოგი; მეცნიერული სტატისტიკის ერთ-ერთი შემქმნელი. მათემატიკისა და ასტრონომიის პროფესორი ბრიუსელში (1819). 1820 წლიდან ბელგიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ხოლო 1834 წლიდან მდივანი. 1832 წლიდან თავის მიერ დაარსებული ასტრონომიული და მეტეოროლოგიური ობსერვატორიის დირექტორი ბრიუსელში. 1841-1874 წლებში მისივე ინიციატივით შექმნილი ბელგიის ცენტრალური სტატისტიკური კომისიის თავმჯდომარე; „ელემენტარული ასტრონომიის“ ავტორი. კეტლე პოზიტივიზმის პოზიციებიდან ამტკიცებდა, რომ სოციალური ცხოვრება და ფიზიკური მოვლენები ექვემდებარება ერთი რიგის კანონებს და ამიტომ ისინი მათემატიკური სტატისტიკის ზუსტი მეთოდებით უნდა შეისწავლონ. კეტლემ წამოაყენა ისეთი „საშუალო ადამიანის“ ცნება, რომელსაც საშუალო ფიზიკური, ინტელექტუალური და მორალური მონაცემები აქვს. კეტლემ დაამტკიცა, რომ ზოგიერთი მასობრივი საზოგადოებრივი მოვლენა (შობადობა, სიკვედილიანობა, ბოროტმოქმედება და სხვა) ემორჩილება განსაზღვრულ კანონზომიერებებს. კეტლეს ნაშრომი „ადამიანისა და მისი უნარის განვითარების შესახებ ანუ სოციალური ფიზიკის ცდა“ მარქსმა შეაფასა როგორც „ჩინებული სამეცნიერო შრომა“.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს კეტლე.
კეტლე (მთვარის კრატერი)

კრატერი კეტლე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბელგიელი მათემატიკოსის, ასტრონომის, მეტეოროლოგისა და სოციოლოგის ადოლფ კეტლეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი 54.77 კმ, სიღრმე — 2.41 კმ.

კვეტელეთის კრატერს აქვს მრავალკუთხა ფორმა, ოდნავ წაგრძელებული ჩრდილო-დასავლეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით და მნიშვნელოვნად დაზიანდა თავისი ხანგრძლივი არსებობის განმავლობაში. კრატერი გასწორებულია და დაფარულია სხვადასხვა ზომის მრავალი კრატერით, რომელთაგან ყველაზე აღსანიშნავია წრიული კრატერი რკალის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში; რკალის შიდა დახრილობა მნიშვნელოვნად ვიწროა დასავლეთ ნაწილში პერიმეტრის დანარჩენ ნაწილთან შედარებით. კრატერის რგოლის სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ დაახლოებით 1.17 კმ-ია, კრატერის მოცულობა 2469.51 კმ³. კრატერის თასის ფსკერი ბრტყელია, დასავლეთისკენ გადახრილი, თასის ცენტრში პატარა, შესამჩნევი თასის ფორმის კრატერია.

სატელიტური კრატერები
სსრკ-ის ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში ქალთა შორის 1979

სსრკ-ის მე-5 ჩემპიონატი ქალთა შორის საერთაშორისო შაშში ჩატარდა 1979 წელს თბილისში (საქართველოს სსრ) წრიული სისტემით. მასში მონაწილეობა მიიღო 16-მა სპორტსმენმა. მოგებისთვის ენიჭებოდა 1 ქულა, ყაიმისთვის ½ ქულა და წაგებისთვის 0 ქულა.

წრიული ტურნირის შედეგების მიხედვით, სამმა სპორტსმენმა: მინსკელმა ელენა ალტშულმა, ლუდმილა სოხნენკომ და ვილნიუსელმა ლიუბოვ შაუსმა (ტრავინამ) თანაბარი რაოდენობის ქულები დააგროვეს. მათ შორის ჩემპიონის გამოსავლენად მატჩი უნდა გამართულიყო. ოჯახური მდგომარეობის გამო ლიუბოვ შაუსმა მასში მონაწილეობა არ მიიღო. მატჩი ალტშულისა და სოხნენკოს შორის ფრედ, 3 : 3 დასრულდა. ორივე სპორტსმენს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის ტიტული, ხოლო შაუსი ბრინჯაოს პრიზიორი გახდა.

ცხრილი
ჯოზეფ აშბრუკი

ჯოზეფ აშბრუკი (; დ. 4 აპრილი, 1918, ფილადელფია — გ. 4 აგვისტო, 1980) — ამერიკელი ასტრონომი.

ბიოგრაფია
ეშბრუკი დაიბადა ფილადელფიაში, პენსილვანიის შტატში. მან 1947 წელს ჰარვარდის უნივერსიტეტში დოქტორის ხარისხი მიიღო და 1946-1950 წლებში იელის უნივერსიტეტში, ხოლო 1950-1953 წლებში ჰარვარდის უნივერსიტეტში ასწავლიდა. იგი & -ში 1953 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა, რომელშიც 1954-1980 წლებში სვეტს „ასტრონომიული ალბომი“ წერდა; ის ასევე ჟურნალის რედაქტორი იყო 1964 წლიდან.

ეშბრუკი ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც ცეფეიდური ცვლადები შეისწავლა, როგორც გალაქტიკური მანძილების დადგენის ინსტრუმენტები. ის -ს დიდი ხნის წევრი იყო.

მან საუკუნეების წინანდელი დაკვირვებების ძველი არქივები გადაათვალიერა, რათა მარსის ბრუნვის პერიოდისთვის ძალიან ზუსტი მნიშვნელობა, წამის რამდენიმე მეათასედის სიზუსტით დაედგინა.

1948 წელს მან პერიოდული კომეტა 47/ეშბრუკ-ჯექსონი აღმოაჩინა.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად:
მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრვეს აშბრუკი;
მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ მცირე ცთომილს დაარქვეს (2157) აშბრუკი.
პიაცა ნიქოზიის შადრევანი

პიაცა ნიქოზიის შადრევანი — მდებარეობს იტალიის დედაქალაქ რომში, ამავე სახელწოდების მოედანზე. იგი მიიჩნევა რომის პირველ თანამედროვე შადრევნად.

ისტორია
შადრევანი 1572 წელს, აკვა ვირგოს აკვედუკის ხელახლა ამოქმედების შემდეგ აიგო. მისი პროექტის ავტორი ჯაკომო დელა პორტაა. თავდაპირველად იგი პიაცა დელ პოპოლოზე, ობელისკის გარშემო მდებარეობდა.

ხელახალი დიზაინი
1823 წელს, მას შემდეგ, რაც ძველი შადრევანი მოედნის მასშტაბებისთვის ზედმეტად პატარად მიიჩნიეს, ჯუზეპე ვალადიემ პიაცა დელ პოპოლოსთვის ახალი პროექტი შექმნა. იგი ობელისკის გარშემო განლაგებული ოთხი ლომის ფორმის პატარა შადრევნისგან შედგებოდა, რომელთა ნახვა დღესაც შესაძლებელია. ძველი შადრევანი კი მის ამჟამინდელ ადგილას — პიაცა ნიქოზიაზე გადაიტანეს. აღსანიშნავია, რომ ორიგინალური ნაგებობიდან მხოლოდ დიდი რვაკუთხა მარმარილოს აუზია შემორჩენილი.

ნარჩენები
თავდაპირველი დიზაინი მოიცავდა ოთხ ტრიტონს, თუმცა, გამოძერწვის შემდეგ, ისინი აუზის ზომასთან შედარებით ძალიან დიდად შეფასდნენ და ამიტომ შადრევან დელ მოროს ნაწილი გახდნენ.
დიოსკურიის შადრევანი

დიოსკურიის შადრევანი — შადრევანი, რომელიც მდებარეობს იტალიის დედაქალაქ რომში, პალაცო დელ კვირინალეს მოპირდაპირედ, იტალიის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენციის კვირინალის სასახლეში.

პირველად არსებული შადრევანი, რომელიც აღარ არსებობს, პაპის სიქსტუს მიერ 1588 წელს შეკვეთილი, დიოსკურების, კასტორისა და პოლუქსის ქანდაკებებით, რომლებიც რომის კონსტანტინე -ის აბაზანებიდან იყო, გადატანილია პიაცაზე, იმ ადგილიდან, რომელიც, სავარაუდოდ, ახლოს მდებარე იყო, რომელიც მის გვერდით მდებარეობდა.

1780-იანი წლების ბოლოს ანტინორიმ პაპი პიუს შეუკვეთა მოედნის უკეთესი განლაგების შესაქმნელად და შადრევანისა და დიოსკურების გადასატანად, დიზაინში ჩართო დიდი ობელისკი, რომელიც მარსის კამპუსიდან იყო გადატანილი.

გარკვეული დროის განმავლობაში, ეს ორიგინალური შადრევანი დაიკარგა და 1818 წელს პაპი პიუს შეუკვეთა ახალი, რომლის ნახვაც დღესაც შესაძლებელია და რომელიც დააპროექტა რაფაელ შტერნმა, რომელიც გამოიყენებოდა უძველესი გრანიტის რომაული ნიჟარის გამოყენებით, მე-16 საუკუნეში იპოვეს და დიდი აუზის თავზე იყო დამაგრებული. ის ორი ქანდაკების წინ დადგეს, მათ შორის ობელისკის.

1810 წელს რომში მოღვაწე მოქანდაკემ პაოლო ტრისკორნიამ დიოსკურების შემცირებული ასლები გაუგზავნა სანქტ-პეტერბურგში თავის თანამემამულეს ჯაკომო კვარენგი. ისინი ექვსი წლის შემდეგ სანქტ-პეტერბურგის მანეჟის წინ განთავსდნენ.
რაულ ასენსიო

რაულ ასენსიო დელ როსარიო (დ. 13 თებერვალი, 2003) — ესპანელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს ცენტრალური მცველის პოზიციაზე „ლა ლიგის“ კლუბ „რეალ მადრიდში“.

ადრეული ცხოვრება
კანარის კუნძულებზე, ლას-პალმასში დაბადებული ასენსიო ახალგაზრდული კარიერა ადგილობრივ გუნდ „ -ში“ დაიწყო, სანამ „ლას-პალმასში“ გადავიდოდა. ცამეტი წლის ასაკში ის „ლა ლიგის“ კლუბ „რეალ მადრიდის“ ახალგაზრდულ აკადემიაში ჩაირიცხა.

საკლუბო კარიერა
„ ინტერნასიონალში“ ხანმოკლე თამაშის შემდეგ, ასენსიო „რეალ მადრიდში“ დაბრუნდა და მათ სარეზერვო გუნდში თამაშობდა. იქ ის გუნდის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მოთამაშედ ითვლებოდა.

2024–25 წლების სეზონში, რადგან „რეალ მადრიდს“ დავიდ ალაბას და ედერ მილიტაოს ტრავმების გამო ცენტრალური მცველების დეფიციტი ჰქონდა, ასენსიო ძირითად გუნდში მიიყვანეს. 2024 წლის 9 ნოემბერს მან „ლა ლიგაში“ დებიუტი შეასრულა „რეალ მადრიდის“ შემადგენლობაში, როდესაც „ოსასუნასთან“ 4–0 მოგებულ მატჩში შეცვლაზე შევიდა. ორი კვირის შემდეგ, 2024 წლის 24 ნოემბერს, ასენსიომ „ლა ლიგაში“ დებიუტი შეასრულა სასტარტო შემადგენლობაში, „ლეგანესთან“ 3–0 მოგებულ მატჩში.

საერთაშორისო კარიერა
2025 წლის მარტში ასენსიო პირველად გამოიძახეს ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში 2024–25 წლების „უეფას ერთა ლიგის“ მეოთხედფინალური მატჩებისთვის ნიდერლანდების წინააღმდეგ.

თამაშის სტილი
ასენსიო ძირითადად ცენტრალური მცველის პოზიციაზე თამაშობს და აღწერილია, როგორც „ბურთთან გადამწყვეტი და შესანიშნავი ფიზიკური მომზადების მქონე“.

დაპირისპირება
2023 წლის სექტემბერში ასენსიო და „რეალ მადრიდ კასტილიისა“ და „რეალ მადრიდ “-ის კიდევ სამი მოთამაშე - ფერან რუისი, ხუან როდრიგესი და ანდრეს გარსია - დააკავეს იმ ბრალდებით, რომ ორმა მოთამაშემ გადაიღო და გაავრცელა სექსუალური აქტის ვიდეო, რომელშიც მონაწილეობდნენ ზრდასრული ქალი და არასრულწლოვანი, რომელმაც არ მისცა თანხმობა ჩანაწერზე. ასენსიოს, სავარაუდოდ, ვიდეოზე წვდომას და სხვა პირისთვის გავრცელებას აბრალებდნენ. 2025 წლის იანვარში ესპანურმა სპორტულმა ვებსაიტმა „-მ“ განაცხადა, რომ ასენსიო ამ საქმეზე გამოძიების ქვეშ აღარ იმყოფებოდა. თუმცა, 2025 წლის თებერვალში, ასენსიოს ადვოკატების საჩივარი გამოძიების დასრულების შესახებ გრან კანარიის სასამართლომ უარყო და ასენსიო კვლავ ბავშვთა პორნოგრაფიის ბრალდებით არის ბრალდებული.

2025 წლის მაისში სან ბარტოლომე დე ტირახანას საგამოძიებო სასამართლომ დაადასტურა, რომ რაულ ასენსიოს და მისი სამი ყოფილი თანაგუნდელის (ფერან რუისი, ხუან როდრიგესი და ანდრეს გარსია) წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე აღიძვრებოდა, რამაც სასამართლო პროცესის დაწყებას გაუხსნა გზა. მათ ბრალი ედებათ 16 წლის არასრულწლოვნის სექსუალური ხასიათის ვიდეოების 2023 წლის ივნისში მისი თანხმობის გარეშე ჩაწერასა და შემდგომ გავრცელებაში. სავარაუდო ინციდენტი კანარის კუნძულებზე მდებარე ღამის კლუბში მოხდა. ოფიციალური ბრალდებები მოიცავს „საიდუმლოებების გამჟღავნებას თანხმობის გარეშე და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დარღვევას“, „ვიდეოების გავრცელებას და გადაცემას მესამე პირებისთვის გაფრთხილების ან დაზარალებული მხარეების თანხმობის გარეშე“ და „არასრულწლოვანთა გამოყენებას პორნოგრაფიული მიზნებისთვის და ბავშვთა პორნოგრაფიული მასალის ფლობას“.

მიღწევები
ფიფას საკონტინენტთაშორისო თასი: 2024
ფიჭვის გირჩის შადრევანი

' - ყოფილი რომაული შადრევანი, რომელიც ამჟამად ამშვენებს ვატიკანის კედელში უზარმაზარ ნიშას კორტილე დელა პიგნასეს, რომელიც მდებარეობს ვატიკანში, იტალიაში.

აღწერა
ბრინჯაოს გირჩი თითქმის ოთხი მეტრის სიმაღლისაა. ოდესღაც ზემოდან წყალს აფრქვევდა. პიგნა თავდაპირველად იდგა პანთეონის მახლობლად, ისიდას ტაძრის გვერდით. შუა საუკუნეებში ის ძველი წმინდა პეტრეს ბაზილიკის ეზოში გადაიტანეს და შემდეგ, 1608 წელს, კვლავ ამჟამინდელ ადგილას გადაიტანეს.

ეზო, სადაც ის დგას, თავდაპირველად დონატო ბრამანტეს მიერ დაპროექტებული კორტილე დელ ბელვედერეს ნაწილი იყო, რომელიც პაპი ინოკენტი -ის სასახლის სიქსტეს კაპელასთან დასაკავშირებლად იყო შექმნილი. როდესაც ბრამანტე გარდაიცვალა, არქიტექტორმა პირო ლიგორიო დაასრულა პროექტი და ეზოს დასახურად კედელი და ნიშა დაამატა. ვატიკანის ბიბლიოთეკის მშენებლობამ კორტილე დელ ბელვედერე ორ ნაწილად გაყო. ეზოს ზედა ნაწილმა, კორტილე დელა პინიამ, სახელი შადრევნიდან მიიღო.

რიმინის შადრევანი
იტალიაში, რიმინიში, არსებობს კიდევ ერთი შადრევანი, რომელიც ცნობილია როგორც , რომელიც ასევე ძველი რომაული წარმოშობისაა, მაგრამ სრულად აღდგენილია. ამ შადრევნის გვირგვინის ფორმის ფიჭვის გირჩის ქანდაკება მხოლოდ 1807 წელს დამონტაჟდა, ჩაანაცვლა ნაპოლეონის არმიის მიერ დაზიანებული მე-16 საუკუნის წმინდა პავლეს ქანდაკება.

დანტეს „ღვთაებრივ კომედიაში“
თავის „ღვთაებრივ კომედიაში“ დანტე გიგანტის ნიმროდის თავის ზომას ამ შადრევნის მითითებით აღწერს:
პერიოდული გამოცემა

პერიოდული გამოცემა, პერიოდული ბეჭდვითი სიტყვა — იმ ბეჭდური გამოცემების ერთობლიობა, რომლებსაც უშვებენ დროის გარკვეულ მონაკვეთში. წარმოადგენს მასობრივი ინფორმაციისა და პროპაგანდის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საშუალებას. პერიოდული ბეჭდვითი სიტყვას განეკუთვნება გაზეთები, ჟურნალები, პერიოდული კრებულები და ბიულეტენები. მისი დამახასიათებელი ნიშნებია გამოცემის რეგულარულობა, ყველა გამოშვებისათვის ერთი სახელწოდების მიკუთვნება, რედაქტორის ან რედკოლეგიის, წლებისა და თარიღების, ნომრებისა და ტომების მითითება. გაზეთი შეიძლება გამოდიოდეს ყოველდღიურად, კვირაში ერთხელ, ორჯერ, სამჯერ, ხუთჯერ (არის ყოველთვიური გაზეთიც), ჟურნალები არის ყოველკვირეული, ორკვირეული, ყოველთვიური, ყოველკვარტალური.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 419

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 419 მიიღეს 1977 წლის 24 ნოემბერს, ბენინის სახალხო რესპუბლიკის წარმომადგენლის მოსმენის შემდეგ, საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა 405-ე რეზოლუცია (1977) და სთხოვა წევრ სახელმწიფოებს თანამშრომლობა იმ დაქირავებულთა გამოსაძიებლად, რომლებიც თავს დაესხნენ ბენინს წლის დასაწყისში.

საბჭომ აღნიშნა ბენინის სურვილი, რომ დაქირავებული ჯარისკაცები დაექვემდებარონ კანონს და წევრი ქვეყნების დახმარებას ზიანის გამოსწორებისას. და ბოლოს, რეზოლუცია გენერალურ მდივანს ავალდებულებდა, გაეგრძელებინა რეზოლუციის შესრულების მონიტორინგი.

რეზოლუცია კენჭისყრის გარეშე მიიღეს.
ვავილოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ვავილოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა საბჭოთა მეცნიერ-ბოტანიკოსის, გენეტიკოსის, გეოგრაფისა და აგრონომის, ნიკოლოზ ვავილოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი 98.22 კმ-ია, სიღრმე — 2.85 კმ.

ახალგაზრდა ასაკის გამო, კრატერი პრაქტიკულად დაუზიანებელია. კრატერის კიდეს თითქმის წრიული ფორმა აქვს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ორი გამონაზარდით. კიდეს შიდა დახრილობაში შემორჩენილია ტერასის მსგავსი სტრუქტურის კვალი, განსაკუთრებით სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. კიდე მიმდებარე რელიეფზე 1.47 კმ-ზე მაღლა დგას, ხოლო კრატერის მოცულობა 9518.29 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი შედარებით ბრტყელია, თასის ცენტრიდან დასავლეთით გადახრილი ქედით, რომელიც ცენტრალური მწვერვალის ადგილს იკავებს. ცენტრალური ქედის შემადგენლობაა გაბრო-ნორიტ-ტროქტოლიტის ანორთოზიტი პლაგიოკლაზის შემცველობით 85-90% (1) და 80-85% (2); ანორთოზიტური გაბრო-ნორიტი და ანორთოზიტი. დაბალი ბორცვები მდებარეობს აუზის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.

კრატერს აქვს სხივების სუსტი სისტემა, რომელიც იწყება კრატერის დიამეტრის ერთი მესამედის ტოლი მანძილიდან რგოლის გარე დახრიდან და ვრცელდება ყველა მიმართულებით რამდენიმე კრატერის დიამეტრის ტოლ მანძილზე.

სატელიტური კრატერები
თეონ ალექსანდრიელი

თეონ ალექსანდრიელი (, ; დ. დაახლ. 335 – გ. დაახლ. 400) — გვიანი ელინისტური პერიოდის ბერძენი მათემატიკოსი, ფილოსოფოსი და ასტრონომი, რომელიც ცხოვრობდა ალექსანდრიაში. მან დაარედაქტირა ევკლიდეს „ელემენტები“ და დაწერა კომენტარები ევკლიდესა და კლავდიუს პტოლემეოსის ნაშრომებზე. მისი ქალიშვილი ჰიპათია ასევე ცნობილი გახდა, როგორც მათემატიკოსი, ასტრონომი და მექანიკოსი. სვიდის მიხედვით, თეონი იყო ალექსანდრიის ბიბლიოთეკის ადმინისტრატორი.

ბიოგრაფია
თეონი საუკუნეში ალექსანდრიაში ცხოვრობდა, ასწავლიდა ასტრონომიასა და მათემატიკას და ალექსანდრიის ცნობილ ბიბლიოთეკას ხელმძღვანელობდა. თეონის ცხოვრების შესახებ ძალიან ცოტა რამ არის ცნობილი. ის 364 წელს მზისა და მთვარის დაბნელებების წინასწარმეტყველებებსა და დაკვირვებებს აკეთებდა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ იმ დროს აქტიური იყო და, როგორც ამბობენ, თეოდოსიუს -ის მეფობის დროს ცხოვრობდა.

 საუკუნის რომაული ენციკლოპედია „სუდა“ თეონს „მუსეიონის კაცს“ უწოდებს. თეონის სკოლა ექსკლუზიური, პრესტიჟული და დოქტრინულად კონსერვატიული იყო. როგორც ჩანს, არც თეონს და არც მის ქალიშვილ ჰიპათიას არანაირი კავშირი არ ჰქონიათ მებრძოლ იამბლიქეელ ნეოპლატონისტებთან, რომლებიც ალექსანდრიის სერაპეუმში ასწავლიდნენ და პლოტინის ნეოპლატონიზმს ამჯობინებდნენ.

თეონი მათემატიკოს ჰიპათიას მამა იყო, რომელმაც სკოლის ხელმძღვანელის თანამდებობა მის შემდეგ დაიკავა. თეონმა თავისი კომენტარი „ალმაგესტზე“ ეპიფანეს სახელობის ბიჭს მიუძღვნა, რომელიც შესაძლოა მისი ვაჟი ყოფილიყო. გარდა ამისა, ალმაგესტის შესახებ თავის კომენტარში ის ამტკიცებს, რომ მისმა ქალიშვილმა ჰიპათიამ წვლილი შეიტანა ალმაგესტის წიგნის შექმნაში და აცხადებს, რომ „გამოცემა მოამზადა ფილოსოფოსმა, ჩემმა ქალიშვილმა ჰიპათიამ“.

თეონი ყველაზე მეტად ცნობილია ევკლიდეს „ელემენტების“ გამოცემით. ამ გამოცემის უძველესი ხელნაწერი ვატიკანში ინახება. სხვა ხელნაწერებთან შედარებამ აჩვენა, რომ თეონმა მრავალ ადგილას სცადა ევკლიდეს ნაშრომის „გაუმჯობესება“, პირდაპირ შეიტანა ცვლილებები ორიგინალურ ტექსტში. ვარაუდობენ, რომ ევკლიდესადმი მიწერილი ნაშრომი „კატოპტრიკა“ ასევე წარმოადგენს თეონის გამოცემას.

მის სხვა ნაშრომებიდან დიდი ღირებულება აქვს მის კომენტარებს პტოლემეოსის ალმაგესტზე და პოეტ არატოს სოლიას ნაშრომებზე. ალმაგესტის შესახებ თავის კომენტარში თეონმა ახსნა შესთავაზა ბუნიობის პრეცესიის შესახებ.

თეონმა ასევე ახსენა დიოფანტეს და სხვა ავტორების დაკარგული ნაშრომები, რომლებიც მათ შინაარსს უკეთებს წარმოდგენას. რამდენიმე ბიოგრაფი ვარაუდობს, რომ თეონის ზოგიერთი კომენტარი მისი ქალიშვილის, ჰიპათიას მონაწილეობით დაიწერა.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს თეონ უმცროსი.
თეონ სმირნელი

თეონ სმირნელი (; დ. დაახლ. 70 – გ. დაახლ. 135) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი (შუა პლატონიზმის წარმომადგენელი), მათემატიკოსი და მუსიკის თეორეტიკოსი. იგი ცნობილია, როგორც ტრაქტატის „პლატონის კითხვისას სასარგებლო მათემატიკური საგნების განმარტება“ ავტორი — „მათემატიკური“ მეცნიერებების სფეროდან: არითმეტიკა, გეომეტრია, ჰარმონიკა („მუსიკა“) და ასტრონომია.

ბიოგრაფია
თეონის ცხოვრების შესახებ თითქმის არანაირი ინფორმაცია არ არსებობს, გარდა იმისა, რომ კლავდიუს პტოლემეოსი „ალმაგესტში“ (, 2, 275 და 296-299) ახსენებს მერკურის და ვენერას შესახებ დაკვირვებების სერიას, რომლებიც „თეონ მათემატიკოსმა“ იმპერატორ ადრიანეს მეფობის დროს, 127-132 წლებში გააკეთა. სმირნაში (თანამედროვე იზმირი) იპოვეს ქანდაკება, რომელიც „მღვდელმა თეონმა მამამისისთვის, პლატონური ფილოსოფოსის, თეონისთვის“ აღმართა; მისი სტილის საფუძველზე, ისიც იმპერატორ ადრიანეს მეფობის პერიოდით თარიღდება.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს თეონ უფროსი.
მონპარნასი, 19

„მონპარნასი, 19“ — 1958 წლის ფრანგული შავ-თეთრი ფილმი, ბიოგრაფიული დრამა, რომელიც გადაღებულია რეჟისორ ჟაკ ბეკერის მიერ.

სიუჟეტი
ფილმი ამედეო მოდილიანის სიცოცხლის ბოლო წლების ისტორიას მოგვითხრობს — 1917 წელს ჟანა ებუტერნთან, მის უკანასკნელ თანამგზავრთან შეხვედრიდან გარდაცვალებამდე, 1920 წლამდე მონპარნასზე, სადაც იმ დროს ხელოვნების აღზევების პერიოდი იყო. ჟანას გატაცება მისი „მოდი“-ს მიმართ ამადეოს ყველა ექსცესს გადაატანინებს. ალკოჰოლს, ხელოვნებისადმი გადაჭარბებულ სიყვარულს და ნამუშევრების კომერციული მიზნით გაყიდვაზე უარს ის გარდაუვლად დაცემისა და ტრაგიკული დასასრულისკენ მიჰყავს.

როლებში
ჟერარ ფილიპი - ამედეო მოდილიანი, მხატვარი
ანუკ ემე - ჟანა ებუტერნი
ლილი პალმერი - ბეატრის ჰასტინგსი
ლინო ვენტურა - მორელი, ხელოვნების დილერი
ჟერარ სეტი - ლეოპოლდ ზბოროვსკი
ლილა კედროვა - ანა ზბოროვსკა
მარიან ოსვალდი - ბერტე ვეილი
ფრანსუა ჟუ - რაიონის კომისარი
ლია პადოვანი - როზალი, კაფე „შეზ როზალის“ მფლობელი
იორი ბერტინი - ქეთრინი, მიმტანი კაფეში
დეიზი - მადამ სალომონი, კონსიერჟი
ჟან ლანიე - ბატონი ებუტერნი, ჟანას მამა
დენიზ ვერნაკი - მადამ ებუტერნი, ჟანას დედა
ჯენი კლერი - ირინე, მოახლე
ჰარი მაქსი - ექიმი
ფრენკ ედვარდსი - ვალტერ დიკსონი, ამერიკელი კოლექციონერი
შანტალ დე რიე - ქალბატონი დიქსონი
ჟაკ მარინი - ლუდსახარშის უფროსი
პიერ რიშარი - (ეპიზოდი) სამხატვრო სკოლის სტუდენტი
ანგელიტა ვასი

ანგელიტა ვასი — (უნგრ. [ ]; მე-15 საუკუნე – 1521 წლის შემდეგ) უნგრელი მოსამსახურე ფუა-კანდალელი ანას, ბოჰემიისა და უნგრეთის დედოფლის, ხოლო შემდეგ ანას ვაჟის, ლუი იაგელონის, უნგრეთის მეფის ფავორიტი.

ცხოვრება
იგი დაორსულდა მეფე ლუისგან და გააჩინა უკანონო ვაჟი, იანოშ (იოანე) ვასი, თვითწოდებული „უფლისწული იოანე“. იოანე არასოდეს ცნეს ოფიციალურად მეფის შვილად. მისი და დედის სახელები წყაროებში პოჟონის (ახლანდელი ბრატისლავა) პალატაში ნახსენებია როგორც იანოშ ვასი ან იანოშ ლანტჰოში, რამაც შეიძლება მიუთითებდეს იმ ფაქტზე, რომ იგი ჯერ დედის გვარს იყენებდა, შემდეგ კი თავისი პროფესიის სახელს ( ნიშნავს „ლირისტს“, „ბარდს“).

ანგელიტა ვასი დაქორწინდა უნგრელ არისტოკრატზე, მაგრამ მეტი შვილი აღარ ჰყოლია. გარდაიცვალა ქვრივად.
სსრკ-ის ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში ქალთა შორის 1975

სსრკ-ის ჩემპიონატი ქალთა შორის საერთაშორისო შაშში გაიმართა 1975 წლის 1-16 სექტემბერს, ქალაქ ბენდერში (მოლდავეთის სსრ) წრიული სისტემით. მასში მონაწილეობა მიიღო 14-მა სპორტსმენმა, მათ შორის იყვნენ 15-16 წლის მოჭადრაკეები სემიპალატინსკიდან, ნიჟნი ტაგილიდან და მოსკოვიდან.
ქვეყნის პირველი ჩემპიონი გახდა 17 წლის ლიუბოვ ტრავინა ვილნიუსიდან. მეორე ადგილზე გავიდა 16 წლის კიეველი ოლგა ბელიაევა, ხოლო მესამე ადგილზე მსოფლიო ჩემპიონი ელენა მიხაილოვსკაია გავიდა.

ცხრილი
ასტარტე

ასტარტე — ძველსემიტური (ფინიკიური) ნაყოფიერების, სიყვარულისა და დედობის ქალღმერთი, მეომრად წარმოდგენილი, პლანეტა ვენერას განსახიერება. შეესაბამება ასურულ-ბაბილონურ იშთარს. მისი კულტი გავრცელებული იყო უგარითსა და სიდონში, მაგრამ მითებში ასტარტეს თითქმის არ ახსენებენ. თაყვანს სცემდნენ ასევე სირიაში, პალესტინაში, ეგვიპტეში, მცირე აზიაში, კართაგენსა და კვიპროსში. ძველ ეგვიპტეში ზოგჯერ გაიგივებული იყო ქალღმერთ სეხმეტთან, რას ქალიშვილთან, სეთის ცოლთან. ელინისტური პერიოდის დროს გაიგივებული იყო ბერძნულ აფროდიტესთან და რომაულ იუნონასთან. ელინიზებული ვერსიის მიხედვით, ასტარტეს (აფროდიტეს) შეუყვარდა ადონისი და, როდესაც ეს უკანასკნელი დაიღუპა, მის გამო ჩავიდა ქვესკნელში. ცნობილია ასტარტეს გამოსახულებები, სადაც ის წარმოჩენილია შიშველი მხედრის სახით, რომელიც ისრებს ისვრის მშვილდიდან; ზოგჯერ ძროხის რქებითაც გამოსახავდნენ. მისი კულტის ერთ-ერთი თავისებურება იყო ე. წ. საკულტო პროსტიტუცია, რომელსაც ეწეოდნენ ქურუმი ქალები — იეროდულები. ბიბლიური წინასწარმეტყველები გაშმაგებით იბრძოდნენ ასტარტეს კულტის წინააღმდეგ.