iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
უკანახოს პირველი საცხოვრებელი სახლი

უკანახოს პირველი საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ელიაგზაში, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკუთვნის მამუკა ბობღიაშვილს. სახლი ორსართულიანია და ფერდობზე ტერასულადაა განლაგებული. ნაგებია სიპი ქვით, წყობა მშრალია. პირველ სართულზე გომური (7,8 5,9 მეტრი), მცირე ზომის საქალებო (3 2,9 მეტრი) და წინკარია (დარიფანი). გომურს სამხრეთიდან (წინკარიდან) შესასვლელი და ერთი პატარა სარკმელი აქვს. დანარჩენი კედლები ყრუა. კედლების გასწვრივ მოწყობილია ბაგა. იატაკზე მოგებულია სიპი ქვის ფილები. გადახურვის ხის კოჭები ქვის კვადრატულ სვეტს ეყრდნობა. საქალებოს მხოლოდ ერთი კარი აქვს სამხრეთით, აღმოსავლეთიდან ეკვრის წინკარი. იგი სამხრეთით მთლიანად გახსნილია. მეორე სართულზე ოთახი (7 5,8 მეტრი) და საბძელია (6,6 5 მეტრი). ამ სართულის სამხრეთ ნაწილი პირველი სართულის წინკარის, საქალებოსა და გომურის სამხრეთ ნაწილზე დგას, ჩრდილო ნაწილი მთის ფერდობზეა. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან, დაფერდებული ეზოდანაა, კარი გომურის იატაკიდან 3 მეტრ სიმაღლეზეა გაჭრილი. აღმოსავლეთით პატარა სარკმელი და ნიშია, დასავლეთით ორი პატარა ნიში. სამხრეთ კედელი ფიცრულია. ამ კედელში გაჭრილი კარით საცხოვრებელი საბძელს უკავშირდება. საბძელში თივა ზევიდან, საცხოვრებელი ოთახის თავზე დადგმული მეორე საბძლიდან იყრება. სახლის სახურავი ხის ბოძებზე დაწყობილ კოჭებს ეყრდნობა. სახლის ჩრდილოეთით, 1,5 მეტრზე, ფერდობზე დგას ეგრეთ წოდებული „საფრის კალო“ - გადახურული კალო, რომლის თავზეც მესამე საბძელია. სამივე საბძელს თივის ორფერდა სახურავი აქვს.
ველისციხის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

ველისციხის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ველისციხის ჩრდილო–აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე, ჩაჩაანთ უბანში. განეკუთვნება გავნითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (53,6 მეტრი), ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. გარე კუთხეებში საგანგებოდ შერჩეული, დაკუთხული მსხვილი ქვებია გამოყენებული. წყობა ირეგულარულია. 2003–2004 წლებში ადგილობრივ მოსახლეობას დაზიანებული ეკლესია შეუკეთებია: აღუდგენიათ კედლების ზედა ნაწილები და ეკლესიის ხის კოჭებზე გამართული ღარიანი კრამიტის ორკალთა სახურავით გადაუხურავთ.

შესასვლელი ორია: დასავლეთიდან და სამხრეთდან. ორივე კარი ქვის ბრტყელი ფილით გადახურულია თარაზულად. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც მაღალი, სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო საშუალო ზომის სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხევლის ბაქანი დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია. აფსიდი დარბაზისგან მოკლე მხრებითაა გამოყოფილი. იატაკი მოლესილია ცემენტის ხსნარით. კონქის თაღი რიყის ბრტყელი ქვის თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობოდა.

ეკლესიის სახურავის კეხის შუა ნაწილზე დადგმულია თუნუქით შემოსილი ხის ოთხწახნაგა ფანჩატური, რომელზეც რკინის ტოლმკლავა ჯვარია აღმართული.
საკრამულოს ღვთისმშობლის ეკლესია

საკრამულოს ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ საკრამულოს სამხრეთ-დასავლეთით, 2 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული ფორმის შვერილი აფსიდით. ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია სამხრეთი და დასავლეთი კედლების მცირე ნაწილები, აფსიდის სამხრეთი გვერდის ნახევარი და ჩრდილოეთ კედლის ნაშთი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია, რომლის დასავლეთით შემორჩენილია პილასტრის მცირე ნაწილი.

ეკლესიას სამხრეთიდან ეკვრის ნანგრევებად ქცეული, აფსიდიანი ვიწრო მინაშენი, რომელსაც შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონდა.
დავით და ტირიჭანის წამება

„დავით და ტირიჭანის წამება“ — ძველქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება, რომელშიც აღწერილია სომხეთში, ბასიანის ხევში, საუკუნის ნახევარში მომხდარი ტრაგედია: წარმართი ბიძის მიერ მცირეწლოვანი ქრისტიანი დისწულების, ძმების — დავითი და ტირიჭანის — წამებისა და დახოცვის ამბავი. თხზულება მიჩნეულია საუკუნის ქალკედონელი სომეხი ანონიმი ავტორის მიერ ქართულად დაწერილ ძეგლად.
პავლეურის ნამოსახლარი

პავლეურის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პავლეურის აღმოსავლეთით, 5 კილომეტრზე, სვიანის ველზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

ნამოსახლარზე გადიოდა გზა, რომელიც მთიულეთის არაგვის ხეობას მოკლე გზით აკავშირებდა მდინარეების - ხორხისა და ფშავის არაგვის ხეობებთან და შემდგომ თიანეთთან. ნამოსახლარი ოვალური გალავნით ყოფილა შემოზღუდული. შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. შენობები ნაგებია კლდის ნატეხი ქვითა და დუღაბით. ნამოსახლარის ნაგებობათა განლაგება და სიმჭიდროვე მიუთითებს იმაზე, რომ იგი მცირე სავაჭრო-სახელოსნო დასახლება იყო.
უკანახოს მეორე საცხოვრებელი სახლი

უკანახოს მეორე საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ვაკისსოფელში, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სახლი ორსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვის მშრალი წყობით. პირველი სართული ყრუკედლებიანი გომურია (8,5 6 მეტრი), რომელსაც შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან მიშენებული წინკარიდან, ეგრეთ წოდებული დარიფნიდან (5,6 1,6 მეტრი) აქვს. გომური მეორე სართულს მხოლოდ თივის ჩასაყრელი მცირე ხვრელით (საკომი) უკავშირდება. მეორე სართული - საცხოვრებელია. შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან აქვს, მეორე სართულის წინკარიდანაა (7,6 2,1 მეტრი). ამ მხარეს ერთი კარი და ორი ფანჯარაა. ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კედლებში თითო პატარა ნიშია. საცხოვრებელ ოთახზე (9,3 7,6 მეტრი) სამხრეთ-დასავლეთიდან მიშენებულია სამეურნეო სათავსი (7 3,8 მეტრი), რომელსაც საცხოვრებელი კარით უკავშირდება. სათავსს სამხრეთ-დასავლეთით შესასვლელი და ფანჯარა აქვს. ჩრდილო-დასავლეთით ორი ნიშია, ჩრდილო-აღმოსავლეთით - ერთი. ამავე კუთხეში ქვევრია. იატაკი დატკეპნილი მიწისაა. სართულშუა გადახურვა და ბანური სახურავი ხის კოჭებს ეყრდნობოდა. სახლის უკან, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ფერდობზე, დგას ქვით ნაგები გადახურული კალო (საფრის კალო), რომლის იატაკი საცხოვრებლის იატაკის დონეზე 3 მეტრით მაღლაა. კალოს თავზე მდგარა მეორე საბძელი, რომელსაც თივის ორფერდა სახურავი ჰქონდა.
ფუძისანგელოზის ჯვარი

ფუძისანგელოზის ჯვარი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლების - უკანახოსა და უბანს შორის, მთის ფერდობზე, ტყეში. სალოცავში შედის დარბაზი, საკოდე, საქვაბე და ეკლესია. დარბაზი ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობაა, რომლის ჩრდილო ნაწილი ფერდობშია შეჭრილი. სამხრეთიდან „დარბაზის კარია“ - ხელოვნურად ამაღლებული და მოსწორებული ადგილი. შესასვლელი დასავლეთ კედლის სამხრეთ კიდეშია გაჭრილი. სათავსის შუაში გადახურვის გასამაგრებლად ხის ბოძია დადგმული. იქვე მოწყობილია კერა. კედლების გასწვრივ ქვებზე შედგმული ფიცრის სკამებია. ჩრდილო, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თაროებია. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში საკოდეში გასასვლელი კარია. დარბაზი ნათდება სამხრეთ კედელში გაჭრილი სარკმლით. გადახურულია ორფერდა სახურავით. დარბაზზე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მიდგმულია საკოდე. ეს არის გეგმით ოთხკუთა ნაგებობა, რომლის კედლები რიყის ქვის მშრალი წყობითაა ამოყვანილი. შესასვლელი დარბაზიდან აქვს. სამხრეთ კედელში სარკმელია გაჭრილი. გადახურულია თუნუქის ორფერდა სახურავით. ეკლესია დარბაზიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთითაა. იგი გეგმით ოთხკუთხაა, ნაგებია ნატეხი ქვის მშრალი წყობით და ორივე მხრიდან შელესილია კირით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ეკლესია უაფსიდოა, აღმოსავლეთით, კედლის ღერძზე, სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ქვეშ ოთხკუთხა ტრაპეზია. გადახურულია თუნუქის ორფერდა სახურავით. ეკლესიას სამხრეთიდან მიშენებული აქვს ორფერდასახურავიანი საზარე - ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ამოყვანილი ორი კედელი, რომელთა შორის გადებულ ხის ძელზე ზარი კიდია. საქვაბე ეკლესიის დასავლეთითაა, ნაგებია ფიქლის მშრალი წყობით. გეგმით ოთხკუთხაა. სწორკუთხა შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს, რომლის წინაც მოწყობილია საქვაბის კარი - ხელოვნურად ამაღლებული და მოსწორებული ადგილი. სათავსის აღმოსავლეთ კედლის გასწვრივ ხის სკამი დგას. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში კერაა გამართული. შენობა გადახურულია ფიქლის ცალფერდა სახურავით.
ცროლის ანგელოზის ჯვარი

ცროლის ანგელოზის ჯვარი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანხადუს განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, მთის ფერდობზე. სალოცავში შედის დარბაზი, საქვაბე, საკოდე და სადროშე. დარბაზი ფიქლით ნაგები, გეგმით წაგრძელებული ოთხკუთხედის ფორმის შენობაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი თაღოვანია. შიგნით, ჩრდილო-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედლების გაყოლებაზე, ქვის სკამებია. შუაში კერაა. კედლებში ნიშებია დატანებული. ორფერდა, საფეხუროვანი გადახურვა ამჟამად ჩანგრეულია. საქვაბე და საკოდე ერთ შენობაშია მოქცეული. ნაგებია ფიქლით. საქვაბეში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთ კედლის გაყოლებაზე ქვის სკამებია მოწყობილი. სათავსის შუაში კერაა. ჩრდილო კედელთან ფიქლით ნაშენი ბოძია. აღმოსავლეთით პატარა სარკმელია გაჭრილი. საქვაბეს დასავლეთიდან მცირე ზომის საკოდე აკრავს, რომელსაც შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შესასვლელის წინ საკოდის კარია. კარის გვერდით - ეგრეთ წოდებული სახელოსნო, რომელიც მთლიანად დანგრეულია. ნაგებობა ორფერდა სახურავითაა გადახურული. სადროშე ფიქლით ნაშენი, ოთხკუთხა ფორმის კოშკისებრი ყრუ ნაგებობაა და ორსაფეხურიანი სახურავითაა გადახურული. სამხრეთის მხარეს, ერთიმეორის ზემოთ, ორი პატარა ნიში აქვს.
პავლეურის წმინდა გიორგის ეკლესია

პალვეურის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პავლეურში. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია, შემორჩენილია სწორკუთხა სამკუთხედის აღმოსავლეთ კედლის ნაწილი. სამკუთხედის ქვეშ გაითხარა უინვენტარო აკლდამა. ეკლესიას გარს ევლებოდა რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი.
ფხოველის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

ფხოველის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოველის ჩრდილოეთ განაპირას, მთის კალთის ბუნებრივად მოვაკებულ მცირე ფართობზე. განეკუთვნება საუკუნეს.

შიდა კედლები მთლიანად შელესილია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, განივი და გრძივი კედლების ზედა ნაწილები, კედლებზე და ინტერიერში მცენარეულობაა ამოსული. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა. ერთადერთი შესასვლელი თაღითაა გადახურული და ორივე მხრიდან კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. შიდა შეღრმავება ორჯერ უფრო ღრმაა, ვიდრე გარეთა შეღრმავება. ეკლესიას ხის ბრტყელი გადახურვა ჰქონია (შემორჩენილია კვალი). აღმოსავლეთით საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც ისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ორივე გვერდში სხვადასხვა სიგანის თითო ისრულთაღოვანი ნიშაა. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის დასავლეთ ნახევარში რომელშიც ნიშაა მოქცეული ჩრდილოეთ კედელთან ერთად მოგვიანებითაა აღდგენილი. აფსიდი გადახურული ყოფილა აგურით ნაწყობი კონქით (შემორჩენილია ქუსლის წყობის მცირე ნაწილი). ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით, ნატეხი ქვითა და კვადრატული აგურით, შიდა კედლები ძირითადად ქვისაა რაშიც გარკვეული ინტერვალებით ჩართულია აგურის (უმეტესწილად ორრიგად ნაწყობი) ჰორიზონტალური შრეები, კარ-სარკმელთა ღიობები, არქიტექტურული ელემენტები და კონტრასტული ნაწილები. გარედან განივი კედლების ზედა ნაწილები, კუთხეები და მორთულობის ელემენტები მთლიანად აგურითაა გამოყვანილი.

მოგვიანებით ჩრდილოეთ კედელი აღუდგენიათ ნატეხი ქვისა და რიყის ქვის შერეული წყობით, დარბაზის სამხრეთ კედლის შუაში. აგურით ამოყვანილი ერთსაფეხურიანი პილასტრია (ჩრდილოეთ კედელზე პილასტრი არ არის), საკურთხევლის სარკმლის გარდა თითო თაღოვანი სარკმელია სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში. შიგნით ეკლესია აგურის კამარით ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია ქუსლიუს წყობის ნაწილები). ეკლესია გარეგნულად ბევრად უფრო მეტყველია, ვიდრე მისი ინტერიერი. სამხრეთ ფასადს საფეხურით შეღრმავებული თანაბარი სიმაღლისაა და სიგანის, სამი სწორკუთხა არე ანაწევრებს, რომლეთა აგურის ხერხულა წყობის ერთსაფეხურიანი ლავგარდნით არის დასრულებული და ერთმანეთისგან აგურის ორსაფეხურიანი პილასტრებით გამიჯნული. თითოეულ არეში გამოყვანილა ისრულთაღიანი შეღრმავება, რომლის ზემოთ კედლის ზედაპირი აგურის ფიგურული წყობითაა შევსებული. განივი ფასადები თავისი გაფორმების სისტემით არსებითად ერთმანეთის იდენტურია. ორივე ფასადის ქვედა ნაწილში, ღერძის ორივე მხარეს, გამოყვანილია თითო ფართო და მაღალი შეისრულთაღოვანი შეღრმავება, რომლის ქვედა ნაწილში საფეხურით შეღრმავებული სადა ხერხულა ლავგარდნით დასრულებული არეა. თითოეული თაღის თავზე თითო მოზრდილი შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული, რომლებიც საკმაოდ მასიურ საფეხუროვან პოსტამენტზე დგას. თითო ანალოგიური ჯვარი ყოფილა გამოსახული ფრონტონის არვებშიც დასავლეთ ფასადის შეღრმავებას, რომელშიც კარია ჩასმული, ორსაფეხურიანი ფრიზი ამშვენებს. მის ქვედა საფეხურს კუთხით შვერილი აგურების რიგი ქმნის. ეკლესიის კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის ოთხსაფეხურიანი ლავგრანდით სამხრეთ ფასადზე შემორჩენილია დაახლოებით 1 მეტრის სიგრძის მონაკვეთი. რომელიც შედგება კუთხით შვერილი და ჩვეულებრივად დაწყობილი აგურის რიგების მონაცვლეობით.
დავით უფლისწული

დავითი (დ. 1595 — გ. 1609?) — ქართლის მეფის გიორგი -ის ძე.

1600 წელს ოსმალების მიერ სიმონ -ის დატყვევების შემდეგ გიორგი -მ სიმონის გასათავისუფლებლად ძვირფასი გამოსასყიდით ელჩობა გაგზავნა სტამბოლში. მის შემადგენლობაში იყვნენ მცირეწლოვანი დავითი და მისი და გულჩარა. იმ დროს, როდესაც ქართველები სტამბოლში ჩავიდნენ, მდგომარეობა მეტად გართულდა: 1603 წელს დაიწყო ირან-ოსმალეთის ომი, ქართლი და კახეთი ირანის მოკავშირეები იყვნენ. გულჩარამ სცადა ირან-ოსმალეთს შორის შუამავლობა გაეწია და ამით მიეღწია საწადელისთვის. ამავე დროს ქართველები შეეცადნენ დიდი გავლენის მქონე საფრანგეთის ელჩის დე სალენიაკის დახმარებით გაეთავისუფლებინათ სიმონი. 1609 წლის 2 ნოემბერს დე სალენიაკმა საფრანგეთის მეფეს აცნობა ეს ამბავი და ასე დაახასიათა ქართველი უფლისწული: „ეს ახალგაზრდა ვაჟი ჯერ კიდევ არ არის 14 წლისა, მაგრამ მეტად ჭკვიანი და კეთილი ბუნებისაა“. შემდეგ ელჩი იუწყებოდა, რომ იმ ხანებში ოსმალებმა ტყვედ ჩაიგდეს ესპანელი უფლისწული და როცა მას გამაჰმადიანება შესთავაზეს, იგი ადვილად დათანხმდა. ამით წახალისებულმა სულთანმა დავითის გამაჰმადიანებაც გადაწყვიტა, ძვირფასი ტანსაცმელი და საჩუქრები მიართვა მას, მაგრამ ქართველმა უფლისწულმა განაცხადა, რომ თავს მოიკლავდა და არ გამაჰმადიანდებოდა. დავითის შემდგომი ბედი უცნობია.
ფასანაურის კოშკი

ფასანაურის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის დაბა ფასანაურის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 7-8 კილომეტრზე, ციხის ქედზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია (4,45 4,35 მეტრი; სიმაღლე 10,2 მეტრი), ოთხსართულიანი, ნაგებია კლდის ქვით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია ხის კოჭებზე მოწყობილი სართულშუა გადახურვა და სახურავი. სწორკუთხა შესასვლელი პირველი სართულის სწორ კედელშია. დასავლეთით, მიწის დონიდან 1,75 მეტრ სიმაღლეზე, კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. შესასვლელის ზემოთ, მეორე, მესამე და მეოთხე სართულზე, თითო სარკმელია. კოშკს სათოფურები არ აქვს.
ფასანაურის მემორიალი

ფასანაურის მემორიალი — ისტორიული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის დაბა ფასანაურის სამხრეთ ნაწილში. ქვით ნაგებ ოვალურ თაღზე მიმაგრებულია რკინის ჯაჭვი და ზარი. თაღის გარშემო განლაგებულ სიმბოლურ საფლავის ქვებზე ამოკვეთილია ომში დაღუპული 256 მეომრის გვარი. თაღქვეშ დასვენებულია რკინის ხმალი (სიგრძე 4 მეტრი) და ანთია მარადიული ცეცხლი.
დავით ქობაირეცი

დავით ქობაირეცი (დავით ქობერელი, დავით ახპატელი; ; გ. 1205, ახპატი) — სომეხი სასულიერო მოღვაწე და მწერალი, ე. წ. „ჩრდილო მხარეთა სომეხ მოძღვართა“ ერთ-ერთი მეთაური.

დაიბადა სოფელ ქობერში (ახლანდ. ლორეს პროვინცია). მოღვაწეობდა ახპატის მონასტერში. 1198-1203 წლებში იმოგზაურა კილიკიის სომხეთში, სადაც რომის საყდართან დაახლოებული სომეხი სასულიერო პირების წინააღმდეგ გამოდიოდა. მონაწილეობდა ლორისა (1205) და ანისის (1207) საეკლესიო კრებებში. ჩვენამდე მოაღწია მის მიერ დაწერილმა სასულიერო-საღვთისმეტყველო შინაარსის 15-მდე თხზულებამ.

1951 წელს მატენადარანის ხელნაწერთა ფონდში მიაკვლიეს საისტორიო თხზულების შემცველ დავით ქობაირეცის მოსახსენებელს (სომხ. ჰიშატაკარანს), რომელშიც გადმოცემულია საქართველოს მეფე გიორგი -ის წინააღმდეგ ორბელთა აჯანყების ამბავი. განსხვავებით სხვა სომეხი ისტორიკოსებისაგან (სტეფანოს ორბელიანი, ვარდან არეველცი და სხვ.) დავით ქობაირეცი ამ ამბების თანამედროვე და თვითმხილველია, რამდენადაც ლორე-ახპატის მიდამოები აჯანყების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კერა იყო და მოვლენები სომეხი ბერის თვალწინ ვითარდებოდა, მისი ცნობები ორბელთა აჯანყების შესახებ უფრო სარწმუნოა და საინტერესო დეტალებითაც ავსებს სხვა ავტორთა ინფორმაციას. დავითი საქართველოს ხელისუფლების მომხრეთა დასს უნდა ეკუთვნოდეს. იგი ქართველ დიდებულთა განზრახვას მეფის დამხობასა და სამეფოს გაყოფაზე, „ბოროტებას“ უწოდებს, ხოლო სტეფანოს ორბელიანის მტკიცებას, თითქოს ორბელები დემნა-დემეტრეს კანონიერი უფლების დასაცავად იყვნენ გამოსული, არ იზიარებს. პირიქით, მისი რწმენით, დიდებულებმა გადაიბირეს უფლისწული და იგი თავიანთ მედროშედ აქციეს.
ფასანაურის განძი

ფასანაურის განძი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, აღმოაჩინეს 1963 წელს, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე გაზსადენის გაყვანის დროს. განძი განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით საუკუნის მიწურულს და საუკუნის დასაწყისს. შეიცავს 15 დასახელების 141 ნივთს: იარაღს (ბრინჯაოს კოლხური ცული ცხოველის სკულპტურული გამოსახულებით, ისრისპირები, ფარის უმბონი). ტანსაცმელთან დაკავშირებულ ნივთებს (გრავირებული სარტყლის ფრაგმენტები, მშვილდსაკინძები, ხვია, ბრტყელი ზოომორფული ბალთა). სამკაულს (ხვია, სარდიონის მძივები, ძეწკვები, ირმის პატარა ქანდაკება), უნიკალურ გრეხილწელიან კოლხურ ცულს და სხვა. განძი დაცულია დუშეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.
ქიმბარიანის ზედა კოშკი

ქიმბარიანის ზედა კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის დაბა ფასანაურის ჩრდილო-დასავლეთით, ნასოფლარ ქიმბარიანის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება საუკუნეს. ნაგებია რიყის ქვით. კოშკი (3,8 4,6 მეტრი) ოთხსართულიანია. გარედან სწორკუთხაა, შიგნით ქვედა სართული წრიულია, ზედა სართულები კი - კუთხეებმომრგვალებული სწორკუთხედის ფორმისა. შესასვლელი პირველ სართულზეა, აღმოსავლეთიდან, მიწის დონიდან 4 მეტრზე. პირველი სართულის ქვეშ სარდაფია, პირველ სართულზე სამხრეთით და ჩრდილოეთით ორ-ორი სათოფურია, აღმოსავლეთით - სამი. მესამე სართულზე აღმოსავლეთით და დასავლეთით ერთმანეთის პირდაპირ სალოდეებიცაა. მეოთხე სართულზე სალოდეებისა და სათოფურების კვალია შემორჩენილი. სართულშუა გადახურვა ქვედა სართულებზე ქვისა იყო, ზედა სართულებზე - ხის. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთის ფასადზე, შესასვლელის წყობის ორ ქვაზე. თითო პატარა ტოლმკლავა ჯვარია ამოკაწრული.
ქიმბარიანის ქვედა კოშკი

ქიმბარიანის ქვედა კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის დაბა ფასანაურის ჩრდილო-დასავლეთით, ნასოფლარ ქიმბარიანის ტერიტორიაზე, ზედა კოშკის სამხრეთით, 100 მეტრზე. განეკუთვნება საუკუნეს. კოშკი (5 5 მეტრი) სამსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი პირველ სართულზეა, სამხრეთით, კარი სწორკუთხაა. კარის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. დანარჩენ კედლებში - ორ-ორი. პირველი სართულის ქვეშ ყრუკედლებიანი სარდაფია. მეორე სართულზე სამი შეწყვილებული და შვიდი ცალმაგი სათოფური. ამ სართულის ყოველ კედელში თითო ნისკარტა სალოდეცაა, რომელთა შვერილი ნაწილები ხის კონსოლებს ეყრდნობა. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე იყო გამართული. კოშკის ფასადები შელესილია. სამხრეთ ფასადზე, კარის მარჯვენა მხარეს, ნალესობაზე ხელის მტევნის ანაბეჭდია.
მახვილოს ციხე

მახვილოს ციხე — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფახვიჯთან ახლოს, ეგრეთ წოდებულ მახვილოს მთის წვერზე, სტრატეგიულად ხელსაყრელ ადგილზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ნაგებია ნატეხი ქვითა და დუღაბით. ციხე სხვადასხვა დონეზე განლაგებული და ერთმანეთზე მიდგმული ოთხი ნაგებობისგან შედგება. მათგან ჩრდილო განაპირა ნაგებობა გეგმით ტეხილი ფორმისაა, დანარჩენი სამი - კვადრატული (10 10 მეტრი). იგი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია ოთხივე ნაგებობის დასავლეთ კედელი (სიმაღლე 2,9-3,5 მეტრი) და განაპირა ნაგებობათა აღმოსავლეთ კედლების ფრაგმენტები. შესასვლელი ჩრდილო განაპირა ნაგებობის დასავლეთ კედელშია. კარი ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. მომდევნო, სამხრეთით მდებარე ნაგებობის დასავლეთ კედელში სწორკუთხა (5,3 4,2 მეტრი) კოშკია ჩართული (შემორჩენილია ქვედა, მასიური ნაწილი), რომელსაც დასავლეთიდან (თითქმის მთელ სიგრძელე) მომრგვალებული კონტრფოსი აკრავს.
ყოფჩისკარის კომპლექსი

ყოფჩისკარის კომპლექსი — არქეოლოგიური, არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქალილოს ჩრდილოეთით, 1,5-2 კილომეტრზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარცხენა შენაკადის ყოფჩურის ხეობაში. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. 1988 წელს გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). კომპლექსი შეიცავს ნანგრევებად ქცეულ სწორკუთხა კოშკს, პატარა დარბაზულ ეკლესიას და რამდენიმე ნაგებობის ნაშთს. კომპლექსს გარს ეკრა ლოდებით მშრალად ნაწყობი გალავანი, რომლის კვალი აქა-იქღაა შემორჩენილი. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა (5,5 3,8 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და დუღაბით. აქა-იქ გამოყენებულია შირიმის კვადრებიც. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი და ჩრდილო კედლის აღმოსავლეთ ნაწილი (სიმაღლე 0,6-0,8 მეტრი). შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით მოკლე მხრებით გამოყოფილი არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის აფსიდია, რომლის ღერძზე ნატეხი ქვით ნაგები ტრაპეზია (შემორჩენილია მცირე ნაწილი) მიდგმული. საკურთხევლის ბაქანი ეკლესიის იატაკის მიმართ ორი საფეხურითაა შემაღლებული. ქვედა საფეხურს შუაში სწორკუთხა ამბიონი აქვს. დარბაზის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში შემორჩენილია საკურთხევლისწინა ჯვრის კვადრატული ბაზისი. ჩრდილო კედელს მთელ სიგრძეზე დაბალი საფეხური გასდევს. ეკლესიის აღმოსავლეთით, 15 მეტრზე, გათხრილია კლდის ნატეხი ქვითა და შირიმის კვადრებით ნაგები აკლდამა, რომელშიც აღმოჩნდა 25 ჩონჩხი. გამოვლინდა მინის მძივები, ბრინჯაოს ბეჭდები, საყურეები, სამაჯურები და ღილები, რკინის ისრისპირი. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ხოსროს გორა

ხოსროს გორა — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბანის აღმოსავლეთით 5 კილომეტრზე. ცივ-გომბორის ქედის სამხრეთ ფერდზე. განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაო-რკინის ხანას. ნამოსახლარი გამართულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთით წაგრძელებული მთის ვიწრო ფერდზე. თხემი მოსწორებულია. ნამოსახლარს გარშემო თავდაცვითი თხრილი შემოსდევს.
რცხილის სერის ნამოსახლარი და სამაროვანი

რცხილის სერის ნამოსახლარი და სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1 კილომეტრზე რცხილის სერზე. ნამოსახლარი და სამაროვანი თანადროულია და განეკუთვნება ძვ. წ. ათასწლეულის მიწურულსა და ძვ. წ. ათასწლეულის დასაწყისს. ძეგლი მნიშვნელოვნადაა დაზიანებული. დანგრეულია სერის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილები. აღმოსავლეთ ნაწილი კი ძლიერაა გადარეცხილი. ნამოსახლარს დასავლეთიდან თავდაცვითი თხრილი შმოსდევს. ბორცვის მოსწორებულ თხემზე გაიწმინდა კედლის ნაშთებიძლიერაა დაზიანებული რიყის ქვის საძირკვლით. გამოვლინდა ორი ოთკუთხა სათავსო. დასავლეთით მდებარე სათავსს მოყვითალო თიხატკეპნილი იატაკი ჰქონდა. იატაკზე აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ფრანგმენტები. სათავსის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებთან ორი პატარა მრგვალი სამეურნეო ორმო აღმოჩნდა. დასავლეთ სათავსს აღმოსავლეთიდან მიდგმული ჰქონდა სამეურნეო ნაგებობა.საცხოვრებელი სათავსები და სამეურნეო ორმოები აღმოჩნდა ბორცვის ძირშიც. სამაროვანი მდებარეობს ნამოსახლარის სამხრეთით 200 მეტრზე. გაითხარა 15 ორმოსამარხი. სამარხები გაძარცულა. მიცვალებულები ესვენა მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე მოხრილი კიდურებით, თავით ჩრდილოეთისკენ.
ზურაბ გიგოლაშვილი

ზურაბ გიგოლაშვილი (დ. 1 ოქტომბერი, 1957, ქ. გორი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

სწავლობდა მოსკოვის კოოპერაციული ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დაუსწრებელ განყოფილებაზე. სხვადასხვა დროს გორის თბომეურნეობის ოპერატორი, საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალური კავშირის (ცეკავშირი) გორის ბაზის მუშა, გორის რაიონის მეჯვრისხევის სასოფლო საბჭოს მოლარე-მოანგარიშე, მეჯვრისხევის სასოფლო კოოპერატივის მაღაზიის გამგე, ამავე სოფლის მეფრინველეობის ფაბრიკის დასახლების სახლმმართველი. 1990-1991 წლებში საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, „მერაბ კოსტავას საზოგადოება“, ეკონომიკური რეფორმის კომისიის, კერძო საკუთრებისა და პრივატიზაციის ქვეკომისიის წევრი; ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ბიძინა გიორგობიანი

ბიძინა გიორგობიანი (დ. 8 დეკემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

1992 წელს დაამთავრა საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). სხვადასხვა პერიოდში იყო საქართველოს გარემოს დაცვის მინისტრი, სატყეო დეპარტამენტის დირექტორი და თბილისის მერიის ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურის უფროსი. გიორგობიანმა, საქართველო 2005 წელს დატოვა. 2007 წელს, მას დაუსწრებლად შეეფარდა 6 წლიანი პატიმრობა სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ბრალდებით. თავად ბიძინა გიორგობიანი თავს პოლიტიკურ დევნილად მიიჩნევდა.
დავით გოგაძე

დავით გოგაძე (დ. 16 მარტი, 1963, ქუთაისი) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი და 1988 წელს ასპირანტურა. 1984 წლიდან თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი და პოლიტიკური ისტორიის კათედრის მასწავლებელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა – თავისუფალი საქართველო“, ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი, საგარეო ურთიერთობათა კომისიის მდივანი; ხელი აქვს მოწერილისაქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).