iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნუევა-ვისკაია

ნუევა-ვისკაია (ილოკ: ; ტაგ: ) — ფილიპინების ერთ-ერთი პროვინცია. მდებარეობს კაგაიანის რეგიონში ( რეგიონი), კუნძულ ლუსონზე. პროვინციის დედაქალაქია ბაიომბონგი. დასავლეთიდან ბენგეტი ესაზღვრება, ჩრდილოეთიდან — იფუგაო, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — ისაბელა, აღმოსავლეთიდან — კირინო, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — აურორა, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთიდან — პანგასინანი. კირინოს პროვინცია ნუევა-ვისკაიას 1966 წელს გამოეყო.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება ნუევა-ვისკაია წარმოდგება ბისკაიის (რომელსაც ესპანელები ვისკაიას უწოდებდნენ, ბასკები კი — ბისკაიას) პროვინციის დასახლებიდან. ქალაქის გერბის მარჯვენა ნაწილში გამოსახული სიმბოლო სწორედ ესპანეთში მდებარე პროვინციაზე მიუთითებს.

ისტორია
დღევანდელი ნუევა-ვისკაიის ტერიტორიები ადრე კაგაიანის პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა. ნუევა-ვისკაიაში პირვლეი მისიონერები დომინიკელთა ორდენის წარმომადგენლები იყვნენ, რომლებიც იქ 1607 წელს ჩავიდნენ. 1609 წელს რელიგიური ორდენის პირველი დასახლება პროვინციის სამხრეთ ნაწილში დაარსდა. 1702 წელს მისიონერების დასახლება კარაბალოს მთების ძირში, ბურუბურში შეიქმნა (დღევანდელი არიტაოს ბარანგაის ტერიტორიაზე). ნუევა-ვისკაიის მოსახლეობა მასობრივად სწორედ აქ მონათლეს.

1839 წელს კაგაიანის მერის, ლუის ლარდისაბალის, შემდეგ კი ფილიპინების გენერალური გუბერნატორის გადაწყვეტილებით ნუევა-ვისკაიის პროვინცია შეიქმნა. 1841 წლის 10 აპრილს მიღებული სამეფო დეკრეტის თანახმად ნუევა-ვისკაიის პროვინცია დღევანდელ ნუევა-ვისკაიას, კირინოს, მთის პროვინციას და ისაბელისა და აურორის პროვინციების დიდ ნაწილს მოცავდა.

თანამედროვე ხანა
1971 წელს 6394-ე რესპუბლიკური აქტის მიღების შემდეგ კირინო, რომელიც ნუევა-ვისკაიის ქვეპროვინცია იყო, ისაბელის პროვინციას გამოეყო და დამოუკიდებელ პროვინციად ჩამოყალიბდა.

გეოგრაფია
ნუევა-ვისკაია ჩრდილოეთ ლუსონის სამი დიდი მთიანეთითაა გარშემორტყმული და მეტწილად მთიანი პროვინციაა. გარდა მთიანი და ბორცვებით დაფარული რელიეფისა, პროვინციის ნაწილი ვაკეებითა და ხეობებითაა დაფარული. პროვინციის დასავლეთით კორდილიერის მთები მდებარეობს, აღმოსავლეთით — სიერა-მადრეს მთები, ხოლო სამხრეთით — კარაბალოს მთები. პროვინცია (და მთლიანად კაგაიანის ხეობა) ცენტრალური ლუსონის ვაკეებიდან კარაბალოს მთებითაა გამოყოფილი.

პროვინციის ფართობია 3 975.67 კმ². კაგაიანის ხეობის ყველაზე სამხრეთით მდებარე პროვიცნია 268 კმ-თაა დაშორებული ეროვნული დედაქალაქის რეგიონიდან.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ნუევა-ვისკაია 15 მუნიციპალიტეტისგან შედგება. ბაიომბონგი პროვინციის დედაქალაქი და მთავარი საგანმანათლებლო ცენტრია, ბამბანგი (სოფლის მეურნეობის კერა) და სოლანო (ფინანსური რაიონი) მთავარი კომერიციული ცენტრებია, ხოლო კაიაპა საზაფხულო დედაქალაქი და ბოსტნეულის მწარმოებელი მთავარი მუნიციპალიტეტია. ყველა მუნიციპალიტეტი 1 საკანონმდებლო რაიონშია გაერთიანებული.

გეოგრაფიულად ნუევა-ვისკაიის დასავლეთი ნახევარი კორდილიერის მთებითაა დაფარული, ხოლო აღმოსავლეთი ნახევარი — კარაბალოსის მთებით, სიერა-მადრესა და კორდილიერის მთების შეერთების წერტილით. ნუევა-ვისკაიასა და კორდილიერის კულტურული და გეოგრაფიული ჰარმონიის გამო მათ გასაერთიანებლად რიგი ნაბიჯები გადაიდგა, თუმცა ეს საკითხი კონგრესში არ წარუდგენიათ.

ბარანგაები
პროვინციის 15 მუნიციპალიტეტი 275 ბარანგაისგან შედგება. სოლანოში მდებარე როხასის ბარანგაის ყველაზე მეტი მოსახლეობა ჰყავს (2010 წლის აღწერით), ხოლო ყველაზე მცირე მოსახლეობა სანტა-ფეში მდებარე სანტა-როსის ბარანგაიშია.
გიორგი ბერიძე (ჰობოი)

გიორგი ბერიძე (დ. 12 მაისი, 1939, ოზურგეთი — გ. 21 ნოემბერი, 2020) — ქართველი მუსიკოსი, პედაგოგი.

1963 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ჰობოი).

პირველადი მუსიკალური განათლება მიიღო თბილისის „ნიჭიერთა ათწლედში“, რომელიც დაამთავრა 1958 წელს (ჰობოი), ამავე წლიდან იყო საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის ჰობოისტი, კონცერტმაისტერი. 1975 წლიდან იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, 1992 წლიდან — პროფესორი, 1990-2014 წლებში იყო ჩასაბერ საკრავთა კათედრის გამგე, 2006 წლიდან — ასოცირებული პროფესორი. თანამშრომლობდა საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიურ და კამერულ ორკესტრებთან. მონაწილეობდა საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის, ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის, საქართველოს სახელმწიფო კამერული ორკესტრი მუშაობისას ქართველ კომპოზიტორთა ყველა ნაწარმოების, აგრეთვე სხვა რეპერტუარის შესრულებაში. გასტროლებით მოგზაურობდა: სსრკ, ავსტრია, გერმანია, დიდი ბრიტანეთი, იტალია, პოლონეთი, საფრანგეთი, უნგრეთი, შვეიცარია, ჩეხეთი თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრთან, საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრთან, საქართველოს სახელმწიფო კამერულ ორკესტრთან ერთად. ჰყავდა ლაურეტი მოწაფეები: გ. ქობულაშვილი, დ. ჭუმბურიძე, გ. გვანცელაძე, ქ. ტიღაშვილი, ნ. მაჭავარიანი.

გიორგი ბერიძე გარდაიცვალა კორონავირუსით.
ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1983: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
ტიბეტის კულტურა

ტიბეტის კულტურა წინა ბუდისტურ ეპოქაში წარმოდგენილი იყო ბონის კულტურით, როდესაც ტიბეტის უძველესი მოსახლეობა აღიარებდა შამანიზმს.  თაყვანს სცემდა ბუნების სულებსა და წინაპრებს.

მრავალი საუკუნის განმავლობაში ტიბეტურ კულტურაზე გავლენა მოახდინა   ინდურმა და ჩინურმა კულტურებმა, რაც  განსაკუთრებით აისახა მხატვრობასა და არქიტექტურაში.  ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი იყო ბუდიზმი, რომელიც ინდოეთში წარმოიშვა. ჩინური ცივილიზაციის  გავლენა აისახა არქიტექტურის, ფერწერის ელემენტებში და ე.წ. "ჩაის კულტურაში".

არქიტექტურა და სახვითი ხელოვნება
ტიბეტის ხელოვნების მნიშვნელოვანი ძეგლები შექმნილია ფეოდალურ ხანაში.  შუა საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლები პირქუში და მონუმენტურად  ლაკონურია. მთის მწვერვალებზე აშენებდნენ ციხესიმაგრე-ციხედარბაზებს (ძონგები). საკულტო ნაგებობებს მიეკუთვნება ჩორტენები (სუბინგარები) -ლამების აკლდამები, მემორიალური ნაგებობები და მონასტრები. შუა საუკუნეების სასახლეთა დამახასიათებელი ნიმუშია სასახლე-ციხესიმაგრე პოტალა ლჰასაში. საცხოვრებელი წარმოადგენდა გეგმით ოთხკუთხა ციხესიმაგრის ტიპის ნნაგებობას. ტიბეტში შუა საუკუნეებში  სახვითი ხელოვნება ემორჩილებოდა ბუდისტურ (ლამაისტურ) დოგმატიკას.  ძირითადად ვითარდებოდა მონასტრებში, სადაც იქმნებოდა კედლის მხატვრობა., ხატები „ტანკა“. შუა საუკუნეების ქანდაკების ნიმუშია კლდეში გამოკვეთილი, შეღებილი საკულტო რელიეფები, ღვთაებათა ხის, თიხის, ან ლითონის ქანდაკებები.

გასული საუკუნის 80-იანი წლებიდან ტიბეტელებმა საერთაშორისო ძალისხმევით დაიწყეს გადარჩენილი მონასტრების აღდგენა. ექსპერტები ტიბეტელებს ასწავლიან, თუ როგორ უნდა აღადგინონ შენობები და მონასტრები.

თითქმის მე-20 საუკუნემდე შემოინახა დეკორატიული გამოყენებითი ხელოვნების ტრადიციები: ქარგვა, ბრინჯაოს საკულტო და საყოფაცხოვრებო ნივთების დამზადება, ხალიჩების ქსოვა და სხვა.

ტიბეტის ლიტერატურა
ტიბეტის ლიტერატურას 1300 წელზე მეტი ხნის ისტორია აქვს.ტიბეტის წერილობითი ლიტერატურის წარმოშობა დაკავშირებულია ბუდიზმის გავრცელებასთან ( ს. ). საუკუნის შუა წლებში სანსკრიტიდან ითარგმნებოდა ბუდისტური ტექსტები, იქმნებოდა ორიგინალური ნაწარმოებებიც. ამავე პერიოდში შეიქმნება ძველი ინდური პოემის „რამაიანას“ ტიბეტური ვერსიაც. - საუკუნეებში ერთიანი სახელმწიფოს დაშლამ განაპირობა ლიტერატურის დეზინტეგრაცია. ლიტერატურა ვითარდებოდა სხვადასხვა ბუდისტურ სექტებსა და მონასტრებში. კაჯუდ-პას სექტის წევრი იყო პოეტი მილარეპა (1040-1123). კადამ-პას სექტის წევრები ქმნიდნენ ფსიქოლოგიურ ტრაქტატებს, საკიაპას წევრები -თხზულებებს ბუდიზმის ეზოტერული მოძღვრების, ლოგიკის, შემეცნების თეორიის, ლიტურგიისა და დოგმატიკის საკითხებზე. - საუკუნეებში ჩამოყალიბდა ტიბტის ლიტერატურის ტრადიციული სახე: თარგმნილი თხზულებები (ბუდისტური კანონი). ტიბეტელ ავტორთა ორიგინალური თხზულებები-რელიგიურ-ფილოსოფიური ტრაქტატები, ისტორიული შრომები (ბუდიზმის ისტორია), ჰაგიოგრაფიები (ცხოვრებანი და ბიოგრაფიები), თხრობითი-დიდაქტიკური (სწავლებანი, დარიგებანი) და ეპისტოლური თხზულებები.

 საუკუნეში მე-6 დალაი-ლამამ ცანჯან-ჯამცომ (1683-1706) შექმნა საერო ლირიკული პოეზია, მთუმცა ეს ტრადიცია არ გაგრძელდა.   საუკუნის 50-იან წლებამდე ტიბეტში საერო ლიტერატურა აღარ არსებობდა.    - საუკუნეებში ტიბეტის ლიტერატურის განვითარებაში მონაწილეობდნენ ხალხები, რომლებმაც ლამაიზმი მიიღეს (მონღოლები და ა.შ)
შანტანუ (მაჰაბჰარატა)

შანტანუ - ინდური ეპოსის "მაჰაბჰარატას" პერსონაჟი. ქურუს მეფე, ბჰარატას რასის და მთვარის დინასტიის შთამომავალი, პანდავების და კაურავების დიდი დიდი ბაბუა. ის მეფე პრატიპას უმცროსი ვაჟი იყო, მაგრამ მისმა უფროსმა ძმებმა ტახტი დაუთმეს. ყველაზე მეტად ცნობილია, როგორც ბჰიშმას - უძლიერესი მეომრის მამა.

ბიოგრაფია
წყევლა
წინა ცხოვრებაში ის იქშვაკუს დინასტიის ძლიერი მეფე მაჰაბჰიშა იყო. მას მრავალი კეთილშობილი თვისება გააჩნდა და სიკვდილის შემდეგ სამოთხეში მოხვდა, სადაც საშუალება მიეცა ეწვია ბრაჰმას სასახლეში, სადაც დევები და განგა იყვნენ. სანამ ისინი ბრაჰმას თაყვანს სცემდნენ ქარმა დაუბერა, განგას ტანსაცმელი ააფრიალა და მისი ტანი გამოაჩინა. ყველამ იმწამსვე თავი დახარა გარდა მაჰაბჰიშას, რომელიც განგას შესჩერდა. ამ საქციელისთვის ბრაჰმამ ის დაწყევლა და დედამიწაზე მოკვდავად დააბრუნა განგასთან ერთად, რომელმაც მეფის საქციელი მოიწონა. განგას სამოთხეში დაბრუნება მხოლოდ მაჰაბჰიშას გულის გატეხვის შემდეგ შეელებოდა. მაჰაბჰიშამ ქურუს მეფის შვილად დაბადება ისურვა და ბრაჰმამ სურვილი აუსრულა.

დედამიწაზე
მეფე პატიპა განგის ნაპირზე მედიტირებდა, როდესაც ულამაზესი ქალი მარჯვენა ფეხზე დააჯდა და ცოლობა შესთავაზა. მეფემ უარი უთხრა, რადგან ცელიბატის ფიცი ჰქონდა დადებული, თანაც ტრადიციულად კაცის მარჯვენა ფეხზე მისი ქალიშვილი ან რძალი ზის. მან ქალს თავისი ვაჟის ცოლობა შესთავაზა, ის დათანხმდა. ეს ქალი განგა იყო. მეფეს შეეძინა ვაჟი შანტანუ. ძმებმა შანტანუს ტახტი დაუთმეს.

შანტანუმ მდინარე განგის ნაპირზე მშვენიერი ქალი (განგა) დაინახა და ცოლობა სთხოვა. იგი დათანხმდა, მაგრამ ერთი პირობით: შანტანუ არასდროს არ შეეკითხებოდა მას მისი ქმედებების მიზეზებს. შანტანუ დათანხმდა, ისინი დაქორწინდნენ და მათ ვაჟი შეეძინა, მაგრამ მისი დაბადებიდან ცოტა ხანში განგამ ის მდინარეში დაახრჩო. შანტანუ ვერ ეკითხებოდა მას მიზეზებს და განგამ მიყოლებით შვიდი ვაჟი დაახრჩო. ბოლოს გულმოკლულმა მეფემ მერვე ვაჟის დახრჩობა არ გაუშვა. განგამ აუხსნა, რომ მისი რვა შვილი დაწყევლილი იყო - მერვე შვილის წყევლა დედამიწაზე ხანგრძლივი უცოლშვილო ცხოვრება იყო. განგამ მერვე ვაჟი - ბჰიშმა გასაზრდელად ცაში აიყვანა და გაუჩინარდა. სხვადასხვა სამყაროში მან ბჰიშმა ბრძენებს მიაბარა და საბოლოოდ მამამისთან დააბრუნა დედამიწაზე, რადგან ახლა ის მეფობისთვის მზად იყო.

ცოლის და ვაჟის დაკარგვით დაჭმუნებულმა შანტანუმ რელიგიური პრაქტიკების შესრულება დაიწყო და მალე უძლიერესი მმართველი გახდა. წლების შემდეგ მან მდინარე გაბგას ამღვრევა შეამჩნია და ახალგაზრდა ვაჟი დაინახა, რომელმაც მდიბარე აამღვრია. შანტანუ მიხვდა, რომ ეს მისი შვილია და განგას დაუძახა - ქალღმერთმა მოუყვა, რომ ბიჭი ციურ სამყაროში უძლიერეს ბრძენებთან გაზარდა მეფობისთვის. გახარებულმა შანტანუმ ვაჟი - ბჰიშმა ტახტის მემკვიდრედ გამოაცხადა.

ერთხელ, მოგზაურობისას, მან მეთევზეს ქალიშვილი - სატიავატი დაინახა და ერთი დანახვით შეუყვარდა. მან მამამისს ქორწინებაზე ნებართვა სთხოვა, ის დაეთანხმა იმ პირობით, რომ სატიავატის შვილები მემკვიდრეები გახდებიან. შანტანუმ დიდი მწუხარებით უარი უთხრა, მაგრამ ბჰიშმამ მამის ბედნიერებისთვის ტახტი დათმო. მადლიერმა შანტანუმ შვილს საკუთარი სიკვდილის მართვის უნარი უბოძა. მას და სატიავატის ორი ვაჟი შეეძინათ.
შვიცური ჯიში

შვიცური ჯიში — მსხვილი რქოსანი საქონლის სახორცე-მერძეული მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია შვეიცარიაში, შვიცის კანტონში (აქედან სახელწოდება). კარგად ეგუება ადგილობრივ პირობებს. საქართველოში აპრობირებული და აკლიმატიზირებული ჯიშია. შვეიცარიიდან დმანისის რაიონში საუკუნის 60-იან წლებში შემოიყვანეს. გამოირჩევა კარგი სარძეო და სახორცე პროდუქტიულობით, მტკიცე ძვალეულით, მაგარი ჩლიქებით და საძოვრების კარგი გამოყენების უნარით. მსხვილი ცხოველია — ფურის სიმაღლე მინდაოში 135–137 სმ-ია, კუროსი 138–142 სმ; აქვს ჰარმონიული აგებულება, მოკლე ფეხები და გრძელი შუბლი. შეფერილია მურად, ზურგზე გასდევს ღია „ღვედი“. ფურის ცოცხალი მასაა 480–550 კგ, კუროსი 850–950, ახალშობილისა 33–40 კგ, 18 თვის ასაკში 332–355 კგ. მონაწველი 4000–4500 კგ-ია, ცხიმიანობა 3,8–3,9%-ს შეადგენს, შეიცავს 3,2–3,3% ცილებს; სანაშენე მეურნეობებში ფური იწველის 5500 კგ-მდე, ცხიმიანობა და ცილები შესაბამისად 3,9–4,0% და 3,3–3,4%-ია.

ჯიშმა მონაწილეობა მიიღო კავკასიური წაბლა ჯიშის შექმნაში. საქართველოში მისი საუკეთესო სულადობა ჰყავს თელეთის სანაშენე მეურნეობას.
აბჰიმანიუ (მაჰაბჰარატა)

აბჰიმანიუ — ინდური ეპოსის, „მაჰაბჰარატას“ პერსონაჟი. მესამე პანდავას პრინცის, არჯუნას და იადავას პრინცესის, სუბჰადრას ვაჟი. ითვლება, რომ იგი ვარშას, ჩანდრას ვაჟის ავატარია. ბავშვობიდან აბჰიმანიუს ნათესავები ზრდიდნენ დედის მხრიდან, ბიჭის განდევნილი მამა მისი მოზარდობის პერიოდში დაბრუნდა. აბჰიმანიუ დაქორწინდა უტართოზე, მატისის პრინცესაზე. კურუკშეტრას ომის დროს აბიჰმანიუ მამის მხარეს იბრძოდა. ომის მეცამეტე დღეს ახალგაზრდა მეომარი სასტიკად მოკლეს. მისმა ვაჟმა პარიკშიტმა შტო ამოწყვეტისგან იხსნა.

ბიოგრაფია
ყრმობა
აბჰიმანიუს არჯუნას, მესამე პანდავას პრინცის და სუბჰადრას, შრი კრიშნას დის და იადავის პრინცესის ვაჟი იყო. ტამილური ფოლკლორის თანახმად აბჰიმანიუმ დედის მუცელში ჩაკრავიუჰის (ლაბირინტის ფორმის საომარი ფორმაცია „მაჰაბჰარატიდან“) შესახებ გაიგო, მაგრამ მხოლოდ მასში შესვლა ისწავლა. მაჰაბჰარატაში აბჰიმანიუ ამას უბრალოდ არკუნასგან იგებს.

მას შემდეგ, რაც იუდიშტირამ კამათლების თამაში წააგო ყველა პანდავა დრაუპადისთან ერთად დროებით განიდევნა. ამ პერიოდში სუბჰადრა თავის ძმებთან იყო დვარკაში, სადაც ოჯახის წევრებთან ერთად შემდგომში აჰჰიმანიუ გაზარდა. ბალარამამ, პრადიუმნამ და კრიშნამ ის მეომრად გაზარდეს. ბალარამამ აბჰიმანიუს რაუდრას მშვილდი აჩუქა. პანდავასის განდევნჯს დროს დასრულების შემდეგ დურიოდჰანა არ დათანხმდა მათი სიმდიდრისა და ქონების დაბრუნებაზე. პანდავებს ქონების ძალით დაბრუნება უწევდათ. ომის დაწყებამდე ცოტა ზნით ადრე ვირატამ არჯუნას მისი ქალიშვილის — უტარას ცოლობა შესთავაზა, მაგრამ არჯუნა ადრე მისი მასწავლებელი იყო და უარი უთხრა, მაგრამ უტარას აბჰიმანიუზე ქორწინება შესთავაზა. აბჰიმანიუ დათანხმდა და უტარა ცოლად შეირთო.

კურუკშეტრას ომი
ომში აბჰიმანიუ მამის მხარეზე იბრძოდა. პატარა ასაკის მიუხედავად ომში მან დიდი სიმამაცე გსმოიჩინა. მან მოკლა რუკმარტა, ბრიჰადბალა, ლაქსმანა (დურიოდჰანას შვილი), დუშმანარა (დუშიასანას მეორე ვაჟი), ექვსი მრჩეველი და კარნას შვიდი ძმა, შალიას ვაჟები და ა.შ. არაპირდაპირ მოკლა კარნა, შალია, დურიოდჰანა, დუშასანა, ვრიშასენა და ა.შ. ერთობლივ შეტევებში მშვილდით. ის ასევე იბრძოდა ისეთი ძლიერი მეომრების წინააღმდეგ, როგორც ბჰიშმა და ბაგადატა.

ომის მეცამეტე დღეს არჯუნა სუშარმამ და ტრიგარტასმა სამხრეთით გადაიყვანეს. მისი არყოფნით ისარგებლეს დურიოდჰანამ და მისმა მოკავშირეებმა და შეადგინეს იუდაშისტას ხაფანგში მოქცევის გეგმა, რაც ომს ადვილად შეაჩერებდა დიდი მსხვერპლის გარეშე. კაურავას ჯარმა დრონაჩარიას მეთაურობით შექმნა ჩაკრავიუჰას ფორმაცია. აბჰიმანიუმ იცოდა როგორ უნდა შესულიყო მასში, მაგრამ არ იცოდა გასასვლელის პოვნა. ის მახეში გავიდა, თან ბიძები გაჰყვნენ. ჩარავიუჰას კიდესთან ახლოს აბჰიმანიუმ ლაკმანა, დურიოდჰანას ვაჟი მოკლა. შვილის მკვლელობით განრისხებული დურიოდჰანა დრონაჩარიას უბრძანებს შეცვალოს გეგმა აბჰიმანიუს მოსაკლავად, მაგრამ აბჰიმანიუს მოჰყვა დარჩენილი ოთხი პანდავა. ჯაიადრატამ ოთხივე დაამარცხა, დრუპადაც გაჩერდა და ხაფანგში აღმოჩნდა. აშვატამამ და კრიტავარმამ დაამარცხეს დრიშტადიუმნა და უპაპანდავები, და დატოვეს აბჰიმანიუ მარტო. ის ფორმაციის ცენტრში მოხვდა, სადაც ერთდროულად რამდენიმე მეომარი დაესცა თავს, რაც ომის წესების წინააღმდეგ იყო. მათ შორის იყვნენ დრონა, დუშასანა, აშვათამა, კარნა, შაკუნი, დურიოდჰანა კრიპა, კრიტავარმა ვრიშასენა და მრავალი სხვა. ის ყველას მამაცად შეებრძოლა და ბევრი მოკლა, მაგრამ მას იარაღი გაუტეხეს და ფეხზე ადგომისას მოკლეს, რაც ასევე არ შეესაბამებოდა სამართლიანი ბრძოლის წესებს.
კასპიის სალამურა

კასპიის სალამურა — უყბო თევზი სალამურასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევროპაში, კასპიის ზღვის აუზში. მამრების საშუალო სიგრძეა 36 სმ, მდედრისა 37 სმ. მაქსიმალური სიგრძე 55 სმ აღწევს, მასა 206 გრამს. ბინადრობს მტკნარ და ზღვის წყლებში. სიცოცხლის მანძილზე მხოლოდ ერთხელ ტოფობს (5–6 წლის ასაკში); მარტიდან ივნისამდე მტკნარ წყალში ყრის – ცალ ქვირითს. ტოფობის შემდეგ მწარმოებლები იღუპებიან. იკვებება მცენარეულობით, დეტრიტით, წვრილი ორგანიზმებითა და სხვა თევზებით. მინგეჩაურის წყალსაცავის აგებამდე საქართველოში მრავლად იყო, დღეისათვის იშვიათად გვხვდება. ცოცხლობს 6 წლამდე. ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხაში შეტანილია როგორც საფრთხესთან ახლოს მყოფი სახეობა.
არჯუნა (მაჰაბჰარატა)

არჯუნა - ინდური ეპოსის "მაჰაბჰარატას" პროტაგონისტი და რამდენიმე სხვა ტექსტის პერსონაჟი. ეპოსში ის პანდავას ხუთი პრინცისგან მესამეა. სახელი "არჯუნა" მიგვანიშნებს მის თეთრ კანზე და სუფთა ხელებზე, ის ცნობილია სხვა სახელებითაც, მაგ. განდივადჰარი, მაჰაბაჰუ და სხვა.

ბიოგრაფია
ყრმობა
არჯუნა დაიბადა, როდესაც ინდრამ, წვიმის ღმერთმა, კუნტის და პანდუს ვაჟი უბოძა. ოჯახი ქურუს სამეფოს სამეფო ოჯახის წევრი იყო. ძმებთან და ბიძაშვილებთან - კაურავებთან ერთად, მათ განათლებას თვალს ბჰიშმა ადევნებდა. ბავშვობიდან არჯუნა ბრწყინვალე მოსწავლე იყო და მის საყვარელ მასწავლებელს, მეომარ დრონას ძალიან უყვარდა. დრონა მას თავის უნიჭიერეს მოსწავლედ თვლიდა. არჯუნა ცნობილი გახდა, როგორც საუკეთესო მუსიკოსი, მოცეკვავე და მშვილდოსანი - მშვილდოსნობით მან დრაუპადის ხელი მოიგო. გამარჯვებით გახარებული ის დედამისთან მივიდა, მას კი ეგონა, რომ საქმე რაიმე მატერიალურ პრიზს ეხება და მოგებულის ძმებთაბ გაზიარება შესთავაზა. ამის, და ასევე უფროსი ვაჟის პირველ რიგში ქორწინების ტრადიციის გამო დრაუპადი ხუთივე ძმის ცოლი გახდა. ეს ინდურ ლიტერატურაში პოლიანდრიის იშვიათი მაგალითია.

ზრდასრულ ასაკში
იგი ორჯერ იყო განდევნილი, ჯერ ძმებთან შეთანხმების დარღვევის გამო - ისინი შეთანხმდნენ, რომ მათგან ერთ-ერთი თუ ცოლთან მარტო დარჩებოდა, სხვებმა ხელი არ უნდო შეუშალონ. არჯუნამ შეთანხმება შემთხვევით დაარღვია, სხვებს მისი განდევნაში წასვლა არ უნდოდათ. პირველი განდევნის დროს არჯუნა მონაწილეობდა ხანდავას ტყის დაწვაში და დაქორწინდა ულუპიზე, ჩიტრანგადაზე და სუბჰადრასაზე. ოთხი ცოლისგან არჯუნას ჰყავდა ოთხი ვაჟი, თითო ცოლიდან ერთი - შრუტაკარმა, ირავანი, ბაბრუვაჰანა და აბჰიმანიუ. ამ დროს მან ასევე გადაწვა ქანდავას ტყე - ამ ეპიზოდში მას და კრიშნას ტყეში მშიერი კაცი შეხვდათ და დახმარება სთხოვა. აღმოჩნდა, რომ ეს ცეცხლის ღმერთი აგნია და მის შიმშილს მხოლოდ ტყის გადაწვა მოკლავს, რასაც წვიმის ღმერთი ინდრა არ უშვებდა. ისინი შეებრძოლეს ინდრას და სხვა ღმერთებს, ასევე გველებს და დემონებს და ტყის განადგურება შეძლეს. რამდენიმე დღის შემდეგ ინდრა მათ მადლობას უხდის და ამბობს, რომ ღმერთებს ტყის დაწვის დაშვება უცნობმა ხმამ უბრძანა. პოემის ამ ნაწილს ბევრი ინტერპრეტაცია აქვს, მისი ზუსტი წარმოშობა და მნიშვნელობა გაურკვეველია.

მეორედ ის ძმებთან ერთად განიდევნა, როდესაც მისმა უფროსმა ძმამ ბიძაშვილთან თამაშში ტახტი და ცოლი წააგო. მეორე განდევნა თორმეტ წელს გაგრძელდა, მის დროს არჯუნამ მრავალი ღვთაებრივი იარაღი მოიპოვა. არჯუნა ასევე ერთი წელი მატის სამეფოში მალულად ცხოვრობდა საჭურისი ბრიჰანალას სახელით. განდევნის დასრულების შემდეგ მან თავისი მოსწავლე უტარი თავის ვაჟზე, აბჰიმანიუზე დააქორწინა. კურუხშეტრის ომის დაწყებამდე კრიშნამ მას წმინდა ცოდნა გაუზიარა. ომში არჯუნამ დაამარცხა და მოკლა მრავალი მეომარი, მათ შორის ბაგადატა, ჯაიადრატა და კარნა. ომის შემდეგ არჯუნა მოკლა მისმა ვაჟმა ბაბჰრუვაჰანამ, მაგრამ ულუპიმ ის დააბრუნა.
შრირანგამი

შრირანგამი (ტამ. ்ீ்்) — ინდუიზმის წმინდა ადგილი. კუნძული მდინარე კავერიზე, სამხრეთ ინდოეთში, ტამილნადუს შტატში, ქალაქ ტირუჩირაპალის მიდამოებში. ერთი მხრივ, შრირანგამს აკრავს მდინარე კავერი, ხოლო მეორე მხრივ -  მისი შენაკადი კოლიდამი.

რანგანათას ტაძარი
მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი ინდუისტური ტაძრის კომპლექსი, რანგანათას ტაძარი მდებარეობს შრირანგამში. ვიშნუსადმი მიძღვნილი რანგანათას ტაძარი ითვლება ამჟამად ყველაზე  დიდ მოქმედ  ინდუისტურ ტაძრად მსოფლიოში. სიდიდით იგი ჩამოუვარდება მხოლოდ ანგკორ- ვატის ტაძარს, რომელიც არ ფუნქციონირებს.

ტაძრის კომპლექსის მთლიანი ფართობია 631,000 მ 2 (63 ჰექტარი). ტერიტორია გარშემორტყმულია შვიდი ქვის კედლით და 21 გოფურით (გოფურამი)   ტაძრის ყველაზე მაღალი გოფურა არის 72 მეტრი სიმაღლის. როგორც ამბობენ,  მისი კენწეროდან  შრი-ლანკის სანაპირო ჩანს.

ტაძრის სამხრეთ გოფურა, რომელსაც რაჯაგოფურა  ეწოდება, 239.5 ფუტის სიმაღლეა და 2016 წლის მონაცემებით ყველაზე მაღალია აზიაში. რაჯაგოფურას მშენებლობა დაიწყო აჩიუტა დევა რაიას მეფობის დროს ვიჯაიანაგარის იმპერიიდან. თუმცა, მისი გარდაცვალების შემდეგ მშენებლობა შეჩერდა და 400 წლის განმავლობაში დაუმთავრებელი იყო. რაჯაგოფურას დასრულების მონუმენტური ამოცანა აიღო და წარმატებით შეასრულა  შრი ვედანტა დესიკა იათენდრა მაჰადესიკანმა შრი აჰობია მათის 44 – ე ჯეიარმა. მშენებლობა 8 წელი გაგრძელდა. მისი კურთხევა მოხდა  1987 წლის 25 მარტს.

კომპლექსის ტერიტორიაზე  არის მთლიანად ოქროსგან გაკეთებული გოფურა, რომელსაც ელექტრო ღობე იცავს. ახლოს იყიდება აბრეშუმის სარები, პირსახოცები და სხვადასხვა  ნივთები, რომლებიც გამოიყენება რელიგიური დანიშნულებისათვის.

შრირანგამში  მდებარეობს ჯამბუკეშვარის ტაძრის კომპლექსი, რომელიც აშენდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე საუკუნეში  შივას პატივსაცემად.

ეკონომიკა
ცნობილი ტაძრის წყალობით, შრირანგამს აყვავებული ეკონომიკა აქვს, რომელიც ეფუძნება ტურიზმიდან შემოსავალს. მომლოცველები ქალაქში ჩადიან  მთელი ინდოეთიდან და მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან. პილიგრიმთა რიცხვი  რიცხვი მნიშვნელოვნად იზრდება ისეთი ფესტივალების დროს, როგორიცაა ვაიკუნტა ეკადაში, ტამილური მარგაზის თვის დროს.

სკოლები
ქალაქში უამრავი სკოლაა, როგორც კერძო, ისე სახელმწიფო. ვაჟთა საშუალო სკოლა დაარსდა 1896 წელს და ყველაზე ძველია ქალაქში. ასევე ფუნქციონირებს გოგონების საშუალო სკოლა, რომელიც თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც ბიჭების. სწავლება მიმდინარეობს ძირითადად ინგლისურ ენაზე, თუმცა მოსწავლეებს სურვილისამებრ საშუალება აქვთ ტამილურ ენაზე ისწავლონ. ზოგიერთ სკოლაში ორივე ენაზე მიმდინარეობს სასწავლო პროცესი.

ტრანსპორტი
შრირანგამს აქვს რკიბიგზისა და ავტოსადგური. ვტობუსის გაჩერებიდან ტურისტებს შეუძლიათ ისარგებლონ ადგილობრივი ავტობუსებით, ტაქსებით, ავტო რიკშებით შრირანგამში წასასვლელად.

უახლოესი აეროპორტია ტირუჩირაპალის საერთაშორისო აეროპორტი. ტრიჩის აეროპორტს აქვს ფრენები ჩენაის, სინგაპურის, დუბაის, შარჯას, კოლომბოს, კუალა-ლუმპურის, მუმბაის მიმართულებით.

აგრეთვე იხილეთ
რანგანათას ტაძარი
ოპოიაზი

ოპოიაზი — რუსული ლიტერატურათმცოდნეობითი სკოლა, პოეტური ენის შემსწავლელი საზოგადოება 1916-1925 წლებში რუსეთში. ოპოიაზის პირველი თეორიული ნაშრომი იყო ვიქტორ შკლოვსკის „სიტყვის მკვდრეთით აღდგენა“ (1914) ასევე ოპოიაზის ნაშრომები იბეჭდებოდა გამოცემა „პოეტური ენის თეორიულ კრებულებში“ (-, 1916-1923). ოპოიაზის წარმომადგენლები იყვნენ ვიქტორ შკლოვსკი, ი. ტინიანოვი, ს. ბერნშტეინი, ბ. ეიხენბაუმი, რ. იაკობსონი. ოპოიაზი, როგორც ფორმალისტური მიმდინარეობის სკოლა, დაგმობილ იქნა მარქსიზმზე დაყრდნობით.
გჰატოტკაჩა (მაჰაბჰარატა)

გჰატოტკაჩა - ინდური ეპოსის "მაჰაბჰარატას" პერსონაჟი. სახელი "გჰატიტკაჩა" აღნიშნავს მის მელოტობას და თავის უცნაურ ფორმას. გჰატოტკაჩა პანდავა ბჰიმასა და დემონი ქალი ჰიდიმბის შვილია და ანჯანაფარვანის, ბარბარიკისა და მეგავარნას მამა. მისი მეორე ვაჟი ანჯანაფარვანი კირუკშეტრის ომში მონაწილეობდა. დედის გამო ის ნახევრად დემონია, რამაც მას რამდენიმე ზებუმებრივი შესაძლებლობა მიანიჭა, როგორიცაა ფრენის უნარი, ზომის გაზრდა ან შემცირება და უხილავობა. ის მნიშვნელოვანი მებრძოლი იყო პანდავას მხრიდან კურუკშეტრის ომში და მეთოთხმეტე ღამეს დიდი ზარალი მიაყენა კაურავას ჯარს. გჰატოტკაჩამ მოკლა მრავალი დემონი, მათ შორის დემონი ალამბუშა და მრავალი გიგანტური ასურა. იგი მოკლა კარნამ ინდრას ვასავი შაქტით - ღვთაებრივი იარაღით.

ბიოგრაფია
ყრმობა
გჰატოტკაჩას დემონი ქალის ჰიდიმბის და პანდავა ბჰიმას შვილია. ძმებთან და დედასთან ერთად მოგზაურობისას ლაქშაგრას თავის დააღწევად ბჰიმამ გადაარჩინა ჰიდიმბი თავისი ბოროტი ძმის, გან კამიაკას ტყის დემონთა მეფე ჰიდიმბასგან. გჰატოტკაჩას დაბადებიდან მალევე ბჰიმას ოჯახის დატოვება მოუწია ჰასტინაპურაში წასასვლელად. გატოტჩაჩა ჰიდიმბიმ გაზარდა. მამის მსგავსად მისი საყვარელი იარაღი გადა იყო. კრიშნამ მას ძღვენი მისცა - თვით კრიშნას გარდა მსოფლიოში ვერავინ შეძლებდა მის ჯადოქრობაში დამარცხებას. მისი ცოლი გახდა აჰილავატი, ხოლო მისი ვაჟები - ბარბარიკა, ანჯანაფარვა და მეგავარნა.

ჰიდიმბის თხოვნა
ერთ დღეს ჰიდიმბიმ გჰატოტკაჩას სთხოვა მისთვის ადამიანი მიეყვანა ქალღმერთ კალი მატასთვის შესაწირად. გზაზე გჰატოტკაჩას შენიშნა ბრაჰმანი ცოლთან და სამ შვილთან ერთად და ჰკითხა, რომელი მათგანი წაჰყვებოდა კალის მსხვერპლად. ბრაჰმინმა და მისმა ცოლმა საკუთარი თავები შესთავაზეს, მაგრამ ბოლოს წასვლაზე მათი მეორე ვაჟი დათანხმდა. მათთან ბჰიმა მივიდა და იკითხა თუ რა ხდებოდა. სიტუაციის გაგების შემდეგ მან გჰატოტკაჩას საკუთარი თავი შესთავაზა იმ პირობით, რომ ის ჯერ ორთაბრძოლაში დაამარცხებდა.

მრავალდღიანი ბრძოლის შემდეგ დაქანცული მებრძოლეები ჰიდიმბიმ შეაჩერა და უმხილა გჰატოტკაჩას რომ ბჰიმა მისი მამაა. გჰატოტკაჩა მამის ფეხებთაბ დაეცა, მან კი მოეხვია და შეაქო - აქამდე მას არასდროს არ ჰყოლია თანასწორი ოპონენტი და ის შვილით ამაყობდა. მან ასევე უკმაყოფილება გამოიჩინა ჰიდიმბის ადამიანების შეწირვის მიმართ.

კურუკშეტრას ომი
გჰატოტკაჩა პანდავების მხარეზს საბრძოლოდ მამამ გამოიძახა. გჰატოტკაჩა მნიშვნელოვანი მებრძოლე იყო და მტერს დიდი ზარალი მიაყენა თავისი ჯადოსნური ძალებით, კერძოდ ილუზიების შექმნით და მტრის დაშინებით და დაბნევით, განსაკუთრებით ღამე, როდესაც დემონები ძლიერდებიან და მამაცდებიან. მისი ილუზიების განქარვება მხოლოდ კარნას შეეძლო, თუმცა ის და ბევრი სხვა ძლიერი მეომარიც ილუზიების მიერ უკან გაბრუნებული ყოფილა. გჰატოტკაჩამ მოკლა რამდენიმე დემონი და გიგანტი.

სასიკვდილოს ის კარნამ დაჭრა ღვთაებრივი იარაღით, რომლის გამოყენებას არჯუნაზე აპირებდა. სიკვდილის წინ გჰატოტკაჩა ცაში აფრინდა, გადიდდა და დაცემისას ბევრი მეომარი გაჭყლიტა. კრიშნის თქმით სიკვდილის შემდეგ მან სამოთხეს მიაღწია.