iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სანიტარია

სანიტარია (< — ჯანმრთელობა), სანიტარული საქმე — ტერმინი, რომელიც იხმარებოდა ჯანმრთელობის დაცვის იმ დარგის აღსანიშნავად, რომელიც პრაქტიკულად ამუშავებს და ატარებს სანიტარულ-ჰიგიენურ და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებებს. თანამედროვე გაგებით (1960 წლიდან) ამ პრობლემათა სამეცნიერო დამუშავება ევალება ჰიგიენას, ხოლო სანიტარულ-ჰიგიენური და ეპიდსაწინააღმდეგო ღონისძიებების ორგანიზაცია და ცხოვრებაში გატარება — სანიტარულ-ეპიდემიოლოგიურ სამსახურს.
რელიგიის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმი

რელიგიის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმი — მუზეუმი სანქტ-პეტერბურგში. 2000 წლიდან განთვსებულია მისამართზე: ფოსტის ქუჩა 14/5. 1932-2000 წლებში განთავსებული იყო ყაზანის ტაძარში. 2000 წელს ეკლესია დაუბრუნეს რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.

რელიგიის ისტორიის მუზეუმი ერთადერთია რუსეთში და ერთ-ერთი მსოფლიოს რამდენიმე მუზეუმს შორის, რომლის ექსპოზიცია წარმოგვიდგენს რელიგიის დაარსებისა და განვითარების ისტორიას. მუზეუმის ექსპონატების რაოდენობაა 180 000-ზე მეტი, რომელთაგან უძველესი თარიღდება ძვ. წ. საუკუნით.

ისტორია
მუზეუმი დაარსდა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის სისტემაში მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის 1930 წლის 7 სექტემბრისა და საბჭოთა კავშირის ცენტრალური კომიტეტის სამდივნოს 1931 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით. მუზეუმის ექსპოზიცია ძირითადად ეფუძნებოდა ანტი-რელიგიურ გამოფენას, რომელიც გაიხსნა 1930 წელს ლენინგრადის ზამთრის სასახლის დარბაზებში. მუზეუმის ოფიციალური გახსნა ყაზანის ტაძარში შედგა 1932 წლის 15 ნოემბერს. მუზეუმის შექმნის ინიციატორი და მისი პირველი დირექტორი გახდა ცნობილი რუსი რელიგიის ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი და ანთროპოლოგი ვლადიმირ ბოგორაზი (1865-1936 წწ.). მუზეუმის ფუნქციონირებაში და ორგანიზაცაში არანაკლები როლი ითამაშა მიხაილ შახნოვიჩმა, რომელსაც ეკავა მუზეუმის დირექტორის თანამდებობა 1944-1960 წლებში. 1976-1986 წლებში მუზეუმის დირექტორი იყო იაკობ კოჟურინი.

1991 წელს რელიგიის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმს გადაეცა გრაფ სერგეი იაგუჟინსკის ყოფილი სახლი, რომელიც შემდეგ ეკუთვნოდა ფოსტისა და ტელეგრაფის სამინისტროს. 1980 წელს სახლი მოამზადეს კაპიტალური რემონტისთვის. სახლის რესტავრაცია მიმდინარეობდა 1992-2000 წლებში. შენობა არის რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

მუდმივი ექსპოზიციები
ამჟამად რელიგიის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმში დამთვალიერებლებისათვის გახსნილია მუდმივი ექსპოზიციები: რუსული მართლმადიდებლობის ისტორია, კათოლიციზმი, პროტესტანტიზმი, აღმოსავლეთის რელიგიები: ბუდიზმი, იუდაიზმი, კონფუციანელობა, დაოსიზმი, სინტოიზმი და ისლამი.

2012 წლის 26 აპრილიდან მუზეუმში მოქმედებს შემდეგი ექსპოზიციები: არქაული რწმენის, ძველი მსოფლიოს რელიგიების: პოლითეიზმი, იუდაიზმი და მონოთეიზმის დაარსება, ქრისტიანობა.

2011 წლის თებერვლიდან მუზეუმში გახსნილია სპეციალური საბავშვო განყოფილება. ეს არის ინტერაქტიული კომპოზიცია ორიენტირებული საბავშვო აუდიტორიაზე.
ზამთრის პირველი ხიდი

ზამთრის პირველი ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს პირველ და მეორე ადმირალტეიტის კუნძულებს. არის საუკუნის საინჟინრო მშენებლობის ძეგლი. ხიდის სიგრძეა - 19,4 მეტრი, სიგანე - 21,2 მ.

მდებარეობა
მდებარეობს მილიონერების ქუჩის ღერძზე. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ახალი ერმიტაჟი და სასახლის მოედანი.

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს ერმიტაჟის ხიდი, ხოლო ქვედა მიმართულებით - ზამთრის მეორე ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურია „ადმირალტეისკაია“.

სახელწოდება
1738 წლიდან ხის კოჭებიან ხიდს უწოდეს გერმანული ხიდი ამ რაიონში მდებარე გერმანული დასახლების გამო. 1770 წლიდან 1828 წლამდე ეწოდებოდა მილიონერების ხიდი, ზამთრის ხიდი ეწოდებოდა 1829-1930 წლებში, ხოლო 1940 წლიდან ეწოდება ზამთრის პირველი ხიდი.

ისტორია
პირველი ხის მუცლიანი ხიდი აღნიშნულ ადგილზე ააშენეს 1718-1720 წლებში, ძალიან მალევე ზამთრის სასახლეში არხის გაყვანისთანავე. საუკუნის შუა წლებში შეცვალეს სამმალიანი ქვის ხიდით. 1783-1785 წელს ამ ადგილზე გადაიტანეს გრანიტის თაღოვანი ხიდი წითელი არხიდან, რომელიც აგებული იყო 1768 წელს. სავარაუდოდ პროექტის ავტორები იყვნენ არქიტექტორები იგნაციო როსი და იური ფელტენი. სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ტ. ი. ნასონოვი.

1955 წელს ხიდზე მიმდინარეობდა სარემონტო სამუშაოები „“-ის ინჟინრის ბ. ბ. ლევინის პროექტის მიხედვით. რესტავრაციის პერიოდში ნაწილობრივ შეცვალეს ხიდის სავალი ნაწილი.

კონსტრუქცია
ხიდი ამჟამად ერთმალიანი და თაღოვანია. ხიდის ფასადი მოპირკეთებულია გრანიტის ფილებით. მოაჯირებად გამოყენებულია გრანიტის ყრუ პარაპეტები. ხიდის სავალი ნაწილი ასფალტ-ბეტონისაა, ტროტუარებზე გრანიტის ფილებია დაგებული. ხიდის სიგრძეა - 15,5 მეტრი, ხოლო სიგანე - 28,5 მ.
ზამთრის მეორე ხიდი

ზამთრის მეორე ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში, ზამთრის არხზე. ერთმანეთთან აკავშირებს პირველ და მეორე ადმირალტეიტის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 20,5 მეტრი, სიგანე - 10 მ. ხიდის სახელწოდება ცნობილია 1940 წლიდან.

მდებარეობა
მდებარეობს მდინარე მოიკის მარჯვენა სანაპიროზე. № 31 და 35 სახლებს შორის. დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს ზამთრის პირველი ხიდი. უახლოესი მეტროსადგურია „ადმირალტეისკაია“.

ისტორია
1940 წელს სასახლის მოედანზე სადღესასწაულო დემონსტრაციების ჩასატარებლად ააგეს ხის კოჭებიანი ერთმალიანი ხიდი.

1964 წელს ხიდი გადააკეთეს და გახდა ერთმალიანი, თაღოვანი და იგი რკინაბეტონით ააგეს. პროექტი ავტორი იყო ვ. ს. ქსენოფონტოვი, ხოლო არქიტექტორი ლევ ალექსანდრეს ძე ნოსკოვი.

კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანი და თაღოვანია. მალები შესრულებულია ლენტის სახით რკინა-ბეტონისაგან. ხიდის საყრდენები მონოლითური რკინა-ბეტონითაა აგებული. მოპირკეთებულია გრანიტის ფილებით. ხიდის სიგრძეა - 20,5 მეტრი, ხოლო სიგანე - 10 მეტრი. ხიდის ფასადი მოპირკეთებულია ვარდისფერი გრანიტით. მოაჯირებად გამოყენებულია გრანიტის ყრუ პარაპეტები. გზის სავალი ნაწილი და ტროტუარები ასფალთ-ბეტონისგანაა დამზადებული.

გარეგნულად ხიდი იმეორებს მეზობელი ზამთრის პირველი ხიდის სახეს, რომელიც ზამთრის არხის ანსამბლს ასრულებს.
ერმიტაჟის ხიდი

ერმიტაჟის ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში, ზამთრის არხზე. ერთმანეთთან აკავშირებს პირველ და მეორე ადმირალტეიტის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 22,1 მეტრი, სიგანე - 15,2 მ. ერმიტაჟის ხიდი არის უძველესი ქვის ხიდი სანქტ-პეტერბურგში.

მდებარეობა
მდებარეობს სასახლის სანაპიროს ხაზზე ერმიტაჟის თეატრისა და დიდ ერმიტაჟს შორის.

უახლოესი მეტროსადგურია „ადმირალტეისკაია“, „ნევის პროსპექტი“ და „გოსტინი-დვორი“.

ისტორია
პირველი ხის ზურგიანი (გასახსნელი) ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1718-1720 წლებში, მალევე მას შემდეგ, რაც გაიყვანეს არხი პეტრე -ის ზამთრის სასახლესთან. ხიდის პროექტი შეადგინა ჰერმან ვან ბოლესმა. ხიდი იყო კოჭებიანი და სამმალიანი. შუა გასახსნელი მალა შედგებოდა ორი ფირფიტისაგან. საუკუნენახევრის განმავლობაში ხდებოდა ხიდის დროდადრო გადაკეთება. ქვის ხიდი ააშენეს 1763-1766 წლებში და გახდა ქალაქში პირველი ქვის ხიდი.

1934 წელს ხიდის აგურის ჭერი შეიცვალა რკინაბეტონით. ერმიტაჟის ხიდის გადაკეთების პროექტი შეიმუშავა „“-ის ინჟინერმა არიადნა საპარშტეინმა და არქიტექტორმა კ. დმიტრიევმა.

დაახლოებით 1950 წელს რეკონსტრუქციის პერიოდში აღადგინეს პანდუსების არქიტექტურული დეკორი.

ხიდი ამჟამად ერთმალიანი და თაღიანია, საყრდენები მოპირკეთებულია გრანიტის ფილებით. მოაჯირებად გამოყენებულია გრანიტის ყრუ პარაპეტები. ხიდის ტროუტუარებს აქვთ საფეხურები.

ხიდი გამოყენებულია რამდენიმე ცნობილი რუსი მხატვრის ნახატებში.
საშუალო ზაზუნა

საშუალო ზაზუნა — მღრღნელების გვარი ზაზუნასებრთა ოჯახისა. გავრცელებული არიან ევრაზიაში. ერთ-ერთი სახეობა — სირიული ზაზუნა შინაურ ცხოველებში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარულია.

ბოლო კვლევებმა აჩვენა, რომ ყველა სხვა შესწავლილი ძუძუმწოვრისაგან განსხვავებით, ამ გვარის ორ სახეობას (სირიულ და ბრანდტის ზაზუნებს) არ გააჩნიათ ფერადი მხედველობა.

სახეობები
ნათურა Filament LED

ნათურა (ინგლ. ) — შუქ-დიოდურ ჩხირებიანი ნათურა, რომელიც ვიზუალურად ჩვეულებრივ ვარვარის ნათურას ჰგავს. შუქდიოდური ჩხირები (ძაფები) ნათურაში მიმაგრებულია დენგამტარ მავთულებზე, ელექტროდებზე, რომლებიც თავისმხრივ მიმაგრებულია მინის იზოლატორზე, ვარვარის ნათურის ანალოგიურად. ასეთ ნათურებს უმეტესად აქვთ ტიპური, გავრცელებული ცოკოლი და გამოიყენება ვარვარის ნათურებისთვის განკუთვნილ სანათ მოწყობილობებში.
ისტორია
შუქ-დიოდური ჩხირებიანი ნათურა პირველად 2008 წელს დამზადდა, იაპონური კომპანია -ის მიერ, ტრადიციული ვარვარის ნათურის იმიტაციის მიზნით. მოგვიანებით ბევრმა სხვა კომპანიამაც დაიწყო მსგავსი ცვლად დენზე მომუშავე ნათურების დამზადება, რომლებიც იყო სხვადასხვა კონფიგურაციის, სიმძლავრისა და ცოკოლის მქონე.
კონსტრუქცია
შუქ-დიოდური ძაფი (ჩხირი) შედგება მინის ფუძისგან, რომელიც დაფარულია ლუმინოფორით და ლუმინოფორებისა და ვერცხლისწყლის ნარევით. მსგავსი შუქ-დიოდები წყვილ-წყვილადაა ჩართული მიმდევრობით, რითაც ძაბვა ნაწილდება 2-2 შუქ-დიოდზე. ეს ამცირებს ენერგოდანახარჯებს, იძლევა შუქ-დიოდის მაღალ ვოლტაჟზე მუშაობის საშუალებას და ზრდის მის ეფექტურობას.

გალერეა
წყარო
სუვოროვის ძეგლი (სანქტ-პეტერბურგი)

სუვოროვის ძეგლი — რუსი სამხედრო მოღვაწის, გენერალისიმუს ალექსანდრე სუვოროვის ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში.

მდებარეობს სუვოროვის მოედანზე, მარსის ველისა და სამების ხიდის პირდაპირ, მარმარილოს სასახლისა და გრაფ სალტიკოვის სახლს შორის.

ისტორია
ალექსანდრე სუვოროვის ძეგლი იმპერატორ პავლე -ის სურვილის შესაბამისად, რომლის მეფობის პერიოდშიც მან დაარულა თავისი ცნობილი იტალიური კამპანია, რის გამოც მიიღო ტიტული „იტალიის თავადი“.

ძეგლის მრგვალ გრანიტის კვარცხლბეკზე განთავსებულია წარწერა: „იტალიის თავადი, გრაფი სუვოროვ-რიმინსკი. 1801 წ.“

ძეგლის ავტორია მოქანდაკე მიხაილ კოზლოვსკი, რომელიც მასზე მუშაობდა 1799 წლიდან 1801 წლამდე. კვარცხლბეკზე გამოსახულია ფელდმარშალ სუვოროვის ფიგურა მარსის ალგორიული ფორმის შესაბამისად, რომელსაც მარჯვენა ხელში უკავია ხმალი, ხოლო მარცხენაში ფარი, აცვია ანტიკური ტანსაცმელი. ალექსანდრე სუვოროვის ფიგურა დამზადებულია ბრინჯაოსაგან. ამის გამო ზოგჯერ აღნიშნავენ, რომ ძეგლს არ აქვს პირდაპირი პორტრეტული კავშირი ფელდმარშალთან და წარმოადგენს „დიდი მხედართმთავარის“ ეპიკურ-ჰეროიკულ ხასიათს. ძეგლის საზეიმო გახსნა შედგა 1801 წლის 17 მაისს.

სუვოროვის ძეგლი არის რუსეთში პირველი ძეგლი, რომელიც მიეძღვნა არასამეფო ოჯახის წევრს. მანამდე რუსეთში ძეგლებს უდგამდნენ მხოლოდ მეფეებსა და იმპერატორებს.

სუვოროვის ძეგლის მოდელი დაცულია მოსკოვის ტრეტიაკოვის გალერეაში.

თავდაპირველად ფელდმარშალის ძეგლი განათავსეს საპირისპირო მხარეს თანამედროვე მარსის ველზე. 1818 წელს ალექსანდრე -ის მეფობის პერიოდში კარლ როსის წინადადებით გადაიტანეს თანამედროვე ადგილზე.
შავი ყუთი

შავი ყუთი — ტერმინი მეცნიერებაში, კომპიუტერულ ტექნოლოგიასა და ინჟინერიაში, რომლითაც აღინიშნება მოწყობილობა, სისტემა ან ობიექტი, რომელიც აღქმულია მასში შემავალი (საწყისი) და გამომავალი (გადამუშავებული) ინფორმაციის ჭრილში, მუშა პროცესის ცოდნის ან გაგების გარეშე, მისი სირთულიდან ან დასახულის ამოცანისთვის უმნიშვნელოობიდან გამომდინარე. ამ გაგებით, ტრანზისტორს, ალგორითმს, ან სულაც ადამიანის თავის ტვინს შეიძლება ვუწოდოთ შავი ყუთი, რადგან ინფორმაციის დამუშავება ბუნდოვანია (შავია).

შავი ყუთის სისტემა, როგორც წესი გამოისახება ინფორმაციული ნაკადების დიაგრამის სახით, შავი ყუთით ცენტრში. შავი ყუთის საპირისპირო სისტემას, სადაც შიდა კომპონენტები ან მუშა პროცესის ლოგიკა დამკვირვებლისთვის ცნობილია ან გასაგებია, უწოდებენ თეთრ ყუთს.
ჩვეულებრივი ნაძვი

ჩვეულებრივი ნაძვი ან ევროპული ნაძვი — წიწვოვანი მცენარე ფიჭვისებრთა ოჯახისა. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილო-აღმოსავლეთ ევროპაში, მცირედ — ალპებში, კარპატებში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულის მთიან ნაწილებში, აგრეთვე საქართველოშიც. სიმაღლეში 30 მ-ს აღწევს (იშვიათად 50 მ-ს). აქვს კონუსისებური ფორმა. წიწვები (ფოთლები) სიგრძეში 1–2,5 სმ-მდეა, რომელთა სიცოხლე ექვს და მეტ წელს გრძელდება. გირჩა 15 სმ სიგრძისა და 4 სმ სიგანისაა, თესლი კვერცხისებური-წამახვილებული ფორმისა და 4 მმ სიგრძისაა. ჩვეულებრივი ნაძვი თესლს იძლევა 20–60 წლის ასაკიდან, 4–5 წელიწადში ერთხელ. ცოცხლობს საშუალოდ 250–300 წელი, მაგრამ არსებობს უფრო ხნიერი ნაძვებიც (მაგ. 468 წლის).
ახალი კალედონიის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი (2018)

2018 წლის 4 ნოემბერს ახალ კალედონიაში ჩატარდა დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი. მოქალაქეებს უნდა აერჩიათ ან ისევ საფრანგეთის შემადგენლობაში ყოფნა ან დამოუკიდებელი სახელმწიფოს წარმოქმნა. დამოუკიდებელი სახელმწიფოს წარმოქმნას მხარი არ დაუჭირა ახალი კალედონიის მოსახლეობის 56,40%-მა, ხოლო დამოუკიდებლობას — 43.60%-მა. საბოლოო ჯამში ახალი კალედონია ისევ საფრანგეთის შემადგენლობაში დარჩა.

დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი კიდევ ჩატარდება 2020 წელს და თუ ახალი კალედონიის მოსახლეობა ისევ საფრანგეთის შემადგენლობაში დარჩენას აირჩევს, მაშინ ახალი კალედონიის კონგრესის ერთი მესამედი 2022 წელს იმსჯელებს იმაზე, რომ ჩატარდეს თუ არა რეფერენდუმი თავიდან.
რუსელ დე ბაიოლი

რუსელ დე ბაიოლი ( ან — სიტყვასიტყვით ფრანგების შვილი ; გ. 1077) — ნორმანდიელი ავანტიურისტი. ცნობილია, როგორც ბიზანტიის იმპერატორ რომანოზ -ის მიერ დაქირავებული და მის სამსახურში მყოფი მხედართმთავარი. მოიხსენიება აგრეთვე ურსელუს დე ბალიოლის, როსცელინის, როსკელინ დე ბეელის სახელით, ანა კომნენე მას ურსელიუსს უწოდებს.

ანა კომნენეს ალექსიადაში იგი პირველად 1071 წელს, მანასკერტის ბრძოლაში მოიხსენიება, რა დროსაც იგი რონამოზს ეხმარებოდა, მაგრამ თავისი სამხედრო ძალა ბრძოლაში არ ჩართო, რამაც საბოლოოდ ბიზანტიელთა სასტიკი დამარცხება გამოიწვია. ამის მიუხედავად, იგი იმპერიის სამსახურში დარჩა და მოგვიანებით მცირე აზიაში გაიგზავნა 3000 კაციან მძიმედ შეიარაღებულ ფრანგო-ნორმანდიულ კავალერიასთან ერთად. მან მოახერხა გალათიის ნაწილის დაპყრობა და ეს ტერიტორიები დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოაცხადა თავისი მმართველობის ქვეშ (1073), როგორც ჩანს, სამხრეთ იტალიელი ნორმანდიელების მაგალითზე. დედაქალაქად აქცია ანკარა, დღევანდელი თურქეთის დედაქალაქი. დაამარცხა იოანე დუკას არმია და გაანადგურა ქალაქი ქრისოპოლისი. მიხეილ -მ დახმარება თურქ-სელჩუკებს სთხოვა ტერიტორიების ნაწილის სანაცვლოდ. ტუტუშ შემოთავაზებას დათანხმდა. რუსელი თავის რაზმებთან ერთად არმენიაკონის თემის ტერიტორიაზე გაიქცა და მიადგა ამასიას. ადგილობრივებმა, კონსტანტინოპოლისაგან სიშორის გათვალისწინებით, დე ბაიოლს ფული გადაუხადეს, რათა დაეცვა ისინი თურქთა შემოსევებისაგან. თუმცა, ალექსი კომნენოსის ინტრიგების შედეგად, რუსელი 1074 წელს ღალატით შეიპყრეს.

1077 წელს გაათავისუფლეს გამოსასყიდის სანაცვლოდ და გაგზავნეს აჯანყებულ ნიკიფორე ბოტანიატესთან საბრძოლველად. თავდაპირველად დაამარცხა კიდეც, მაგრამ მოგვიანებით თვითონაც მას ნიკიფორეს შეუერთდა. იმპერატორმა დასახმარებლად ისევ თურქ-სელჩუკებს მიმართა, რომლებმაც დაამარცხეს რუსელი და დაატყვევეს. იგი კონსტანტინოპოლში გადაიყვანეს, სადაც სიკვდილით დასაჯეს.
კატრინ დე ვალუა (1428-1446)

კატრინ დე ვალუა (; დ. 1428 — გ. 13 ივლისი, 1446) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე შარლ -ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის ქალიშვილი. ბურგუნდიის ჰერცოგ შარლ გულადის პირველი მეუღლე.

ბიოგრაფია
კატრინი დაიბადა 1428 წელს საფრანგეთში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე შარლ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანჟუელის ასული. 1435 წელს, საფრანგეთსა და ბურგუნდიას შორის გაფორმებული სამშვიდობო ხელშეკრულების საფუძველზე, კატრინი დანიშნეს ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ -ის ვაჟზე, შაროლუას გრაფ შარლ დე ვალუაზე. 1438 წელს შარლი თავისი დელეგაციით ეწვია პარიზს, რათა თავისი საცოლე პირველად ენახა. 1439 წლის 11 ივნისს, წმინდა ომარის სახელობის სააბატოში ისინი ოფიციალურად დაინიშნენ, ხოლო 1440 წლის 19 მაისს, ბლუაში შედგა მათი ქორწინება. პატარძალი ამ დროს 12 წლის იყო, ხოლო სიძე 7-ის. ცხადია მათ შვილები არ ჰყოლიათ. საბედნიეროდ, შარლსა და კატრინს მეგობრული ურთიერთობა ჩამოუყალიბდათ, თუმცა მათი მცირეწლოვანებიდან გამომდინარე სხვადასხვა საძინებლებში ეძინათ და ორივე მათგანზე შარლის დედა, ბურგუნდიის ჰერცოგინია ისაბელ პორტუგალიელი ზრუნავდა. კატრინი მეტად დახვეწილი, ინტელიგენტი, გულკეთილი და ეშხიანი იყო, რის გამოც მან მალევე მოხიბლა სამეფო კარი. ასევე მას მიეწერება ბურგუნდიის სამეფო კარზე ეტიკეტის შემოღება და დიდი ბიბლიოთეკის გახსნა. თუმცაღა, ქვემო ქვეყნების (თანამედროვე ბელგია-ჰოლანდია) მკაცრმა კლიმატმა სერიოზულად შეარყია კატრინის ჯანმრთელობა. 1446 წელს მას იმ ეპოქაში განუკურნებელი დაავადება, ტუბერკულოზი დაუდგინეს, რითაც გარდაიცვალა ამავე წლის 13 ივლისს, 17-18 წლის ასაკში. ვინაიდან მასთან შვილები არ ჰყავდა, შარლი მეორედ დაქორწინდა იზაბელ დე ბურბონზე.
იზაბელ დე ბურბონი

იზაბელ დე ბურბონი (; დ. 1434 — გ. 25 სექტემბერი, 1465) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ბურბონის ჰერცოგ შარლ -ისა და აგნეს ბურგუნდიელის ქალიშვილი. შაროლუას გრაფ შარლ დე ვალუას მეორე მეუღლე. ბურგუნდიის ჰერცოგინია მარია -ის დედა და კასტილიის მეფე ფილიპე -ის ბებია. აგრეთვე იყო ესპანეთისა და პორტუგალიის მეფე ფილიპე -ისა და საღვთო რომის იმპერატრიცა და ავსტრია-უნგრეთის დედოფალ მარია ესპანელის დიდი ბებია.

ბიოგრაფია
იზაბელის ცხოვრების შესახებ, არც თუ ისე ბევრი ცნობაა ჩვენამდე მოღწეული. იგი დაიბადა 1434 წელს და იყო ბურბონის ჰერცოგ შარლ -ისა და მისი ცოლის, აგნეს ბურგუნდიელის ქალიშვილი. აგნესი იყო ბურგუნდიის ჰერცოგ ჟან უშიშის ასული, რომელიც თავის მხრივ ძლევამოსილი ჰერცოგი და საფრანგეთის მეფე შარლ "შლეგის" რეგენტი იყო.

საფრანგეთი ამ დროს ასწლიან ომში იყო გახვეული, რომელშიც ვალუას დინასტიის წარმომადგენლები და ინგლისელები ლანკასტერები ერთმანეთს საფრანგეთის ტახტისათვის ებრძოდნენ. თავის მხრივ, ლანკასტერებიც იზაბელა ფრანგის შთამომავლები იყვნენ და ამიტომ ჰქონდათ პრეტენზია. ყოველივე ამას, ისიც დაემატა, რომ მალე თავად საფრანგეთში დაიწყო სამოქალაქო ომი — ბურგუნდიელებსა და არმანიაკებს შორის. ამ დროს მთელი ჩრდილოეთ საფრანგეთი, პარიზიანად ინგლისელთა ხელში იყო. ამგვარ სიტუაციაში თავის გადასარჩენად, ჰერცოგმა შარლ -მა თავის გადარჩენა ბურგუნდიელებთან დამოყვრებით გადაწყვიტა. 1446 წელს ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ -ის ერთადერთი ვაჟი, შაროლუას გრაფი შარლ დე ვალუას მეუღლე, პრინცესა კატრინ დე ვალუა გარდაიცვალა, რამაც ბურბონებს გზა გაუხსნა.

ბურბონებსა და ბურგუნდიელებს შორის საქორწინო მოლაპარაკებები მალევე გაჩაღდა. იზაბელისა და შარლის ქორწინება 1454 წლის 30 ოქტომბერს შედგა, ქალაქ ლილში. 1457 წლის 13 თებერვალს მან გააჩინა თავისი პირველი და უკანასკნელი ქალიშვილი, სახელად მარია, რომელსაც სახელი საფრანგეთის დედა-დედოფალ მარია ანჟუელის პატივსაცემად დაარქვეს. 1459 წელს იზაბელი გახდა საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და დედოფალ შარლოტა სავოიელის ვაჟის, პრინცი ჟაკის ნათლია, რომელიც მალევე დაიღუპა.

შარლის პირველი ცოლის მსგავსად, იზაბელიც ტუბერკულოზით გარდაიცვალა 1465 წლის 25 სექტემბერს, ანტვერპენში, 31 წლის ასაკში.
მარგარეტ იორკელი

მარგარეტ იორკელი (, ; დ. 3 მაისი, 1446, ფოტერინგეი, ინგლისი — გ. 23 ნოემბერი, 1503, მეხელენი, ფლანდრია) — იორკთა დინასტიის წარმომადგენელი. იორკის ჰერცოგ რიჩარდ პლანტაგენეტისა და ჰერცოგინია სესილი ნევილის ასული. ინგლისის მეფეების: ედუარდ -ისა და რიჩარდ -ის და. ბურგუნდიის ჰეცოგინია და ქვემო მიწების მონარქი 1468-77 წლებში როგორც შარლ გულადის მესამე ცოლი.

ბიოგრაფია
მარგარეტი დაიბადა 1446 წლის 3 მაისს ფოტერინგეის სასახლეში. იგი იყო იორკის მესამე ჰერცოგ რიჩარდ პლანტაგენეტისა და მისი ცოლის, სესილი ნევილის ქალიშვილი.

1468 წლის 3 ივლისს იგი ცოლად გაჰყვა ბურგუნდიისა და ქვემო მიწების ჰერცოგ შარლ დე ვალუას, რომელიც უკვე ორჯერ დაქვრივებული და ერთი ქალიშვილის მამა იყო. მიუხედავად იმისა, რომ მარგარეტსა და შარლს შვილები არ ეყოლათ, მათ ძალიან ძლიერი კავშირი ჰქონდათ, რამაც განაპირობა ბურგუნდიის კვლავ ინგლისის ბანაკში გადასვლა. ისტორიკოსები აღნიშნავენ იმასაც, რომ შარლ გულადსა და მის სიმამრს, რიჩარდ პლანტაგენეტს, ერთად სურდათ საფრანგეთის მეფე ლუი -ის დამხობა.

როდესაც იგი პირველად ჩავიდა ბურგუნდიაში, მას მაშინვე მიეგებნენ მისი ახალი ფრეილინები. ცნობილია, რომ მისი და შარლის ქორწილი საოცრად პომპეზური და მდიდრული იყო. მარგარეტმა სწორედ ასეთ საოცარ ფუფუნებაში გაატარა მთელი თავისი დარჩენილი ცხოვრება. ჩვენთვის ასევე ისიც ცნობილია, რომ მარგარეტს ძალიან უყვარდა თავისი გერი, მარია ბურგუნდიელი. ისინი ღვიძლი დედა-შვილივით იყვნენ, რაც იმითაც იყო გამოწვეული, რომ მარგარეტს საკუთარი შვილები არ ჰყავდა და მთელი თავისი ცხოვრება მას მიუძღვნა.

1477 წელს შარლ გულადი ლოთარინგიაში ბრძოლისას მოკლეს, რის შემდეგაც ბურგუნდიის ტახტზე მისი ქალიშვილი მარია ადის თავის ქმართან, მომავალში საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან ავსტრიელთან ერთად. ცნობილია, რომ მარიამ და მაქსიმილიანმა, თავიანთ ერთადერთ ქალიშვილს, სწორედ მარგარეტის პატივსაცემად დაარქვეს სახელი.

მას შემდეგ, რაც 1482 წელს მარია ცხენიდან გადმოვარდნის შედეგად დაიღუპა, მარგარეტი პირადად ზრუნავდა მარიას შვილების, ფილიპესა (მომავალში კასტილიის მეფე და ბურგუნდიის ჰერცოგი) და მარგარეტის (მომავალში სავოიის ჰერცოგინია, ნიდერლანდების შტატჰალტერი და ასტურიის პრინცესა) აღზრდაზე. აგრეთვე ცნობილია იმ დიდი გავლენის შესახებ, რაც მარგრეტმა მოახდინა ვარდების ომზე. თავის რძალთან, ელიზაბეთ ვუდვილთან ერთად იგი ცდილობდა მოეკლა მეფე ჰენრი და მის ნაცვლად ტახტზე თავისი ძმის შვილი, ვორვიკის ჰერცოგი დაესვა, თუმცა სულ ამაოდ.

მარგარეტი გარდაიცვალა 1503 წლის 23 ნოემბერს, 57 წლის ასაკში.
ალექსანდრე ბლოკის სახლ-მუზეუმი

ალექსანდრე ბლოკის სახლ-მუზეუმი — მუზეუმი სანქტ-პეტერბურგში. სანქტ-პეტერბურგის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმის ფილიალი.

ისტორია
მუზეუმი გაიხსნა 1980 წლის 28 ნოემბერს იმ სახლში, სადაც რუსი პოეტი ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე ბლოკი ცხოვრობდა 9 წელი 1912 წლიდან გარდაცვალებამდე, 1921 წლის აგვისტომდე. მისი გარდაცვალების შემდეგ პოეტის ბიბლიოთეკა, არქივი და პირადი ნივთების კოლექცია შეინახა მისმა ცოლმა ლიუბოვ ბლოკმა. მისი გარდაცვალების შემდეგ კი საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის რუსული ლიტერატურის ინსტიტუტს (პუშკინის სახლი), სადაც დროდადრო ახდენდნენ მის გამოფენას 1960-1970-იან წლებში.

მუზეუმი შედგება ორი ნაწილისაგან: მემორიალური ბინა მეოთხე სართულზე, რომელიც შექმნილია უნიკალური ავთენტური ნივთებით და აღჭურვილობით, რომელიც ეკუთვნოდა პოეტს. მეორე ნაწილი მდებარეობს მეორე სართულზე და მოგვითხრობს პოეტის ცხოვრებაზე და შემოქმედებაზე.

ოფიცერთა სახლში (ამჟამად დეკაბრისტების ქუჩა 57) ალექსანდრე ბლოკი ცხოვრობდა და ეკავა ორი ბინა 1912 წლის 24 ივნისიდან გარდაცვალებამდე. 1980 წელს პოეტის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით აღნიშნულ ოთახებში გაიხსნა მისი სახლ-მუზეუმი. მუზეუმში დამთვალიერებლებისათვის გახსნილია სამი გამოფენა - მემორიალური (ბინა № 21), ლიტერატურული (ბინა № 23) და ექსპოზიცია „ბლოკი და მისი გარემოცვა“, რომლის გახსნა შედგა 2008 წელს № 21 ბინაში.
ალექსანდრე პუშკინის სახლ-მუზეუმი (სანქტ-პეტერბურგი)

ალექსანდრე პუშკინის სახლ-მუზეუმი — მუზეუმი სანქტ-პეტერბურგში. ალექსანდრე პუშკინის სრულიადრუსული მუზეუმის ფილიალი. მუზეუმი მოგვითხრობს ალექსანდრე პუშკინის ცხოვრების უკანასკნელი წლების შეასხებ. მდებარეობს მისამართზე: 191186, სანქტ-პეტერბურგი, მდინარე მოიკის სანაპირო, სახლი 12.

ისტორია
თავადის ასულ სოფია ვოლკონსკაიას სახლში, მდინარე მოიკის სანაპიროზე ალექსანდრე პუშკინის ოჯახს ბინა ჰქონდა 1836 წლიდან. პოეტის გარდაცვალების შემდეგ სახლი არაერთხელ გადააკეთეს. მნიშვნელოვნად შეიცვალა სახლის არქიტექტურული სახე. 1924 წლის შემოდგომაზე პუშკინის ყოფილი ბინა გადავიდა პუშკინის წრის საზოგადოების „ძველი პეტერბურგის“ ხელში და დაიწყო მისი სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, რომელიც შემდეგ წლამდე გაგრძელდა. 1925 წლის 10 თებერვალს პოეტის აღდგენილ კაბინეტში შედგა კრება, რომელიც პუშკინის გარდაცვალების წლისთავს ეძღვნებოდა. პირველი მუზეუმი გაიხსნა რამდენიმე ოთახში 1927 წლის 13 თებერვალს, შემდეგ კი არსებითად გარდაიქმნა პუშკინის გარდაცვალების 100 წლისთავთან დაკავშირებით 1937 წლის 10 თებერვალს.

ამჟამად მუზეუმში შენახულია რამდენიმე ნამდვილი ავეჯი, რომლებმაც ათწლეულების შემდეგ კვლავ დაიკავა თავისი ყოფილი ადგილი. პოეტის საწერი მაგიდა და მისი საყვარელი ვოლტერს სავარძელი, ტროსტი და ჩიბუხი, სამელნე - ყველა ეს და სხვა ნივთები განთავსებულია კაბინეტში, რომელიც დღეს მოგვითხრობს ალექსანდრე პუშკინის შესახებ. პოეტის ცოლის, ნატალია გონჩაროვას ოთახში შესაძლებელია მისი პორტრეტის ხილვა, რომელიც შესრულებულია 1832 წელს ალექსანდრე ბრიულოვის მიერ. ასევე აქ შესაძლებელია მისი სუნამოს ფლაკონის, სამაჯურების და სხვა პირადი ნივთების ხილვა.

პუშკინისეული ავთენტური ნივთებიდან აღსანიშნავია პუშკინისა და მისი ოჯახის წევრების პორტრეტები. მუზეუმში ასევე დაცულია ნივთები, რომელიც დაკავშირებულია პოეტის დუელთან - ჟილეტი, თმის კულული, რომელიც შეიჭრა ივანე ტურგენევის თხოვნით, სამუილ გალბერგის მიერ შესრულებული გარდაცვლილის ნიღაბი, ასევე დივანი, რომელზეც 1837 წელს გარდაიცვალა პოეტი.

ქვედა სართულზე სადაც პუშკინის პერიოდში სამეურნეო ნაწილი იყო განთავსებული, ამჟამად განთავსებულია კომპოზიცია, რომელიც ეძღვნება პოეტის ცხოვრების უკანასკნელ თვეებს. ორ საშუალო დარბაზში წარმოდგენილია პუშკინის პერიოდის გრავიურები, აკვარელი და ლითოგრაფია. პოეტის მეგობრების პორტრეტები, პუშკინის ცოლის საქორწინო ფეხსაცმელები და ფარდაგის ფრაგმენტები. აქვე წარმოდგენილია მასალები, რომელიც მოგვითხრობს 1837 წლის 27 იანვრის დუელის შესახებ: 1836 წელს მიღებული ანონიმური პასკვილი, დუელის პირობა, რომელიც ხელმოწერილია ალექსანდრე პუშკინისა და ჟორჟ შარლ დანტესის სეკუნდანტების მიერ.