iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფრანცე პრეშერენი

ფრანცე პრეშერენი (; დ. 3 დეკემბერი 1800, ვრბა — გ. 8 თებერვალი 1849, კრანი) — სლოვენი პოეტი. წერდა სლოვენურ და გერმანულ ენებზე.

დაიბადა სოფელ ვრბაში, სლოვენია. დედის სურვილის მიუხედავად არ გახდა მღვდელი და სწავლობდა ფილოსოფიასა და სამართალს. 1846 წელს გახსნა საადვოკატო კანტორა კრანში. თავისუფალ დროს დაკავებული იყო საზოგადოებრივი საქმიანობით და წერდა ლექსებს.

გარდაიცვალა 1849 წელს ციროზის შედეგად.
ვახტანგ გოგუაძე

ვახტანგ გოგუაძე (დ. 14 თებერვალი, 1940, ლესა, ლანჩხუთის რაიონი — გ. 10 ივნისი, 2007, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, პარლამენტის სპიკერი, ფილოლოგი და ფილოსოფოსი. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1984), პროფესორი (1987).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1963 წელს.

1967–1985 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ესთეტიკის კათედრაზე. 1985–1992 წლებში იყო ამავე უნივერსიტეტის პრორექტორი იდეურ-აღმზრდელობით დარგში. იკვლევდა ადამიანის ფილოსოფიურ, სახელდობრ, ესთეტიურ პრობლემატიკას; ავტორია წიგნებისა: „ერი გულადი, პურადი“ (1977), „ადამიანი, როგორც ესთეტიკური ფენომენი“ (1980), „მე არც წარსულის, არც მომავლის არ მეშინია“ (1993). სხვადასხვა დროს იყო ეროვნული კონგრესის წევრი (1990). 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მშვიდობა“. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი ( თბილისი, ისნის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 1992 წელს იყო საქართველოს სახელმწიფო საბჭოს მდივანი, 2001–2007 წლებში იყო საქართველო-რუსეთის მეგობრობის კავშირის თავმჯდომარე.
ტენჯიკუ ტოკუბეი

ტენჯიკუ ტოკუბეი (; დ. 1612 — გ. 1992) — საუკუნის იაპონელი მოგზაური და მწერალი. მან იმოგზაურა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში და სამხრეთ აზიაში.

ტენჯიკუ დაიბადა 1612 წელს ვაჭრის ოჯახში სენდო-მაჩიში, ტაკასაგო-ჩოში, დღევანდელ ჰიოგოს პრეფექტურაში.

მოგზაური
1626 წელს 15 წლის ასაკში ტენჯიკუ დაიქირავა სავაჭრო გემის ეკიპაჟმა კიოტოში.

1627 წელს ტოკუბეიმ იმოგზაურა ჩინეთში, ვიეტნამში და სიმაში (დღევანდელ ტაილანდში). ის რაღაც დროით დარჩებოდა სიამში და შემდეგ ჰოლანდიელ მოგზაურ ჯან ჰუსტენ ვან ლოდესტეინის ერთ-ერთი ხომალდით გააგრძელებდა მოგზაურობას. მდინარე განგის საშუალებით, მან ასევე იმოგზაურა ინდოეთში და მაგადჰაში და უკან დიდი სიმდიდრით და დიდძალი ამბებით დაბრუნდა.

მის იაპონიაში დაბრუნებას და იზოლირებული პოლიტიკის გაცნობის შემდეგ, მან დაწერა ნაშრომი სახელად „ტენჯიკუ ტოკაი მონოგატარი“ თავის მოგზაურობებზე სხვა ქვეყნებში, რომელიც ძალიან პოპულარული გახდა იაპონიაში.

ტენჯიკუ ტოკუბეი გარდაიცვალა 80 წლის ასაკში თავის მშობლიურ ქალაქ ტაკასაგოში.

კაბუკის პერსონაჟი
ტენჯიკუ ტოკუბეიმ მონაწილეობა მიიღო პოპურალური სპექტაკლებში კაბუკიში და ძორურიში ჯადოქრის როლში, რომელიც საუკუნესა და საუკუნეში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა.

1795 წელს კუნიტარომ ითამაშა ტენჯიკუს მეუღლის როლი სპექტაკლში „ტენჯიკუ ტოკუბეი კიკიგაკი იორაი“, რომლის დროსაც ტოკუბეის როლს არაში კოროკუ თამაშობდა.
ივან ცანკარი

ივან ცანკარი (; დ. 10 მაისი 1876, ვრხნიკა — გ. 11 დეკემბერი 1918, ლიუბლიანა) — სლოვენიელი მწერალი, პროზაიკოსი, დრამატურგი, პუბლიცისტი.

დაიბადა 1876 წელს ვრხნიკაში, ლიუბლიანისს სამხრეთით მდებარე პატარა ქალაქში. იყო ღარიბი ოჯახის მერვე შვილი. 1882-1888 წლებში სწავლობდა დაწყებით სკოლაში, რომელიც წარმატებით დაამთავრა. შემდეგ ადგილობრივი მეცენატის წყალობით ლიუბლიანაში შევიდა რეალურ სკოლაში. 1896 წელს სასწავლების დამთავრების შემდეგ საინჟინრო საქმის შესასწავლად წავიდა ვენაში. ერთ თვეში გადავიდა ვენის უნივერსიტეტის სლავისტიკისა და რომანისტიკის ფაკულტეტზე. 1897 წელს დაბრუნდა ვრხნიკაში. 1898 წელს მცირე ხნით ცხოვრობდა პულაში, შემდეგ ისევ დაუბრუნდა ვენას. 1907 წელს მცირე ხნით კვლავ ბრუნდება სამშობლოში, წარუმატებელი საარჩევნი კამპანიის შემდეგ კი ისევ ავსტრიას უბრუნდება.

ივან ცანკარმა წერა სტუდენტობის დროს დაიწყო. მისი პირველი გამოქვეყნებული ნამუშევარი იყო ბალადა „ივან კაციანარი“ (, 1893).
ივანა კობილცა

ივანა კობილცა (; დ. 20 დეკემბერი 1861, ლაიბახი, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 4 დეკემბერი 1926, ლიუბლიანა, იუგოსლავიის სამეფო) — სლოვენიელი მხატვარი-რეალისტი და იმპრესიონისტი. ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ევროპის ისეთ ქალაქებში, როგორიცაა ვენა, სარაევო, ბერლინი, პარიზი, მიუნხენი. ცნობილია მისი პორტრეტები ნატურმორტისა და პასტორალის სტილში.

დაიბადა ლიუბლიანაში (მაშინდელი ლაიბახი). 1879-1880 წლებში მუშაობდა დუნაის აკადემიის გაერეაში. 1881-1891 წლებში ცხოვრობს და მოღვაწეობს მიუნხენში. 1891-1892 წლებში პარიზში ცხოვრობს. 1897 წლიდან სარაევოში ცხოვრობს. იყო პარიზის სამხატვრო გაერთიანების წევრი.

სლოვენიის ევროზე გადასვლამდე მისი პორტრეტი გამოსახული იყო სლოვენიური ტოლარის 5 000-იან კუპიურაზე.
ხოდინკის აეროდრომი

ხოდინკის აეროდრომი , ოფიციალურად ფრუნზეს სახელობის ცენტრალური აეროდრომი (: არა, : არა) — ყოფილი აეროდრომი რუსეთში. მდებარეობდა ქალაქ მოსკოვიდან ჩრდილო-დასავლეთით 7 კმ-ში ხოდინკის ველზე, საიდანაც მიიღო თავისი არაოფიციალური სახელი - „ხოდინკა“.

გამოიყენებოდა როგორც ექსპერიმენტული ავიაციის გამოსაცდელი და სამხედრო აეროდრომი. აქ მდებარეობდა მოსკოვის პირველი აეროპორტი. ამჟამად ტერიტორიაზე მიმდინარეობს საცხოვრებელი დასახლებების მშენებლობა.
იოჟე პლეჩნიკი

იოჟე პლეჩნიკი (, ; დ. 23 იანვარი, 1872, ლიუბლიანა — გ. 7 იანვარი, 1957, ლიუბლიანა) — სლოვენი არქიტექტორი. მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ლიუბლიანის არქიტექტურული სტილის ჩამოყალიბებაში. ასევე დიდი წვლილი მიუძღვის პრაღის არქიტექტურაში, იყო პრაჟსკი-ჰრადის არქიტექტორი.

პლეჩნიკი სლოვენიის არქიტექტურული სკოლის ერთ-ერთი დამარსებელია. მან განვითარდა ეროვნული რომანტიზმიდან ფუნქციონალიზმისაკენ. საუკუნეში, მისი გარდაცვალებიდან დიდი ხნის განმავლობაში არქიტექტორები არ ინტერესდებოდნენ მისი შემოქმედებით.
ვალენტინ ვოდნიკი

ვალენტინ ვოდნიკი (; დ. 3 თებერვალი, 1758, ზგორნია-შიშკა, სლოვენია — გ. 8 იანვარი, 1819, ლიუბლიანა) — სლოვენი პოეტი, ენათმცოდნე, რედაქტორი, ლიტერატურის კრიტიკოსი, მთარგმნელი, ფრანცისკანელების ორდენის მღვდელი. სლოვენიის ეროვნული აღორძნების მოღვაწე.

მიიღო სასულიერო განათლება. 1784 წელს გახდა მღვდელი. 1797 წელს გადასახლდა ლიუბლიანაში და გახდა გიმნაზიის მასწავლებელი. მისი როგორც პოეტის დებიუტი შედგა 1781 წელს.
მერტონ მილერი

მერტონ ჰოვარდ მილერი (; დ. 16 მაისი, 1923, ბოსტონი — გ. 3 ივნისი, 2000, ჩიკაგო) — ამერიკელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (1990) ჰარი მარკოვიცთან და უილიამ შარპთან ერთად. ეკონომიკის დოქტორი. კარიერის უდიდესი ნაწილი გაატარა ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ბიზნეს სკოლაში.

ბიოგრაფია
მერტონ მილერი დაიბადა ბოსტონში, მასაჩუსეტსის შტატში, ჯოელ და სილვია მილერების ოჯახში. მამა პროკურორი იყო, დედა დიასახლისი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მუშაობდა აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს გადასახადების კვლევის განყოფილებაში. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიიღო ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტში 1952 წელს. სამეცნიერო ხარისხის მიღების შემდეგ მისი პირველი ეკონომიკური თანამდებობა ლონდონის ეკონომიკის სკოლის ლექტორის ასისტენტობა იყო.
ედვარდ კოცბეკი

ედვარდ კოცბეკი (, დ. 27 სექტემბერი, 1904 — გ. 3 ნოემბერი, 1981) — სლოვენი პოეტი, პროზაიკოსი, დრამატურგი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე.

ეკლესიის ორღანისტის შვილი. ორი წელი სწავლობდა ღვთისმსახურებას მარიბორში, შემდეგ დაუფლა რომანულ ფილოლოგიას ლიუბლიანის უნივერსიტეტში. მისი ლექსების პირველი კრებული გამოვიდა 1924 წელს.

გარდაიცვალა 1981 წელს. მის სახელს ატარებს ქუჩები ლიუბლიანასა და ცელეში.
თემურ მაისურაძე

თემურ მაისურაძე (დ. 24 ივლისი, 1959, ასპინძა — გ. 5 მაისი, 2026) — ქართველი ავიაციის ინჟინერი, ბიზნესის ადმინისტრირების დოქტორი, აღმოსავლეთ ევროპისა და გრიგოლ რობაქიძის უნივერსიტეტების პროფესორი.

ბიოგრაფია
თემურ მაისურაძემ 1987 წელს დაამთავრა ნ. ჟუკოვსკის სახელობის აეროკოსმონავტიკის ხარკოვის უნივერსიტეტი (საავიაციო ინსტიტუტი) თვითმფრინავთმშენებლობის სპეციალობით.

1990 წელს დაამთავრა ქალაქ როსტოვის საკავშირო კვალიფიკაციის ინსტიტუტი. 2014 წელს დაამთავრა საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის ბიზნესის მართვის სკოლის დოქტორანტურა. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“, დარგობრივი ეკონომიკის და ეკონომიკური პოლიტიკი კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე, კომიტეტთან არსებული საინოვაციო საბჭოს თავმჯდომარე, აგრარული კომიტეტის წევრი, პრემიერ-მინისტრთან არსებული კვლევებისა და ინოვაციების საბჭოს წევრი. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 2014 წელს თემაზე: „უპირატესობის მენეჯმენტი“.

თემურ მაისურაძე არის 4 სამეცნიერო ნაშრომის, მონოგრაფიის, 163 ნოვაციის და გამოგონების ავტორი (ნოვაციების და გამოგონებების 80 % დანერგილია. მათი უმრავლესობა გამოიყენებულია სამხედრო ავიაციაში). 1998-2000 წლებში მიწვეული იყო იორდანიაში, ერაყში და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. არის ასოციაციის „ევროპული გამოკვლევები საქართველოს ინოვაციური განვითარებისთვის“ ექსპერტი. 1975 წლიდან 1990 წლამდე მუშაობდა თბილისის საავიაციაო საწარმოო გაერთიანებაში ამწყობი ზეინკლის პოზიციიდან წამყვანი კონსტრუქტორის პოზიციამდე შუალედური სწავლების პერიოდების გათვალისწინებით.
სრეჩკო კოსოველი

სრეჩკო კოსოველი (, დ. 18 მარტი 1904, სეჟანა — გ. 27 მაისი 1926, ტომაი) — სლოვენი პოეტი. ედვარდ კოცბეკთან ერთად ითვლება პირველი მსოფლიო ომის შემდომი პერიოდის მნიშვნელოვან პოეტად.

მამა სკოლის მასწავლებელი იყო. დედა ტრიესტელი მდიდარი ოჯახიდან იყო. 1922 წლიდან სწავლობდა ლიუბლიანის უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა ფილოსოფიას, რომანულ და სლავურ ფილოსოფიას. განიცდიდა რევოლუციური იდეების გავლენას. გარდაიცვალა 22 წლის ასაკში მენინგიტისაგან. 1927 წელს გამოვიდა მისი პირველი ლექსების კრებული.
ჩილეს ანტარქტიდული ტერიტორია

ჩილეს ანტარქტიდული ტერიტორია  — ჩილეს ტერიტორიულ-პოლიტიკური პრეტენზიების ერთობლიობა ანტარქტიდაში. ადმინისტრაციულად წარმოადგენს მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონის ანტარქტიკა-ჩილენას პროვინციის ანტარქტიკის კომუნას, რომელიც დაარსდა 1961 წლის 11 ივლისს.

მოსახლეობა — 115-120 ადამიანი (2011 წელი), ზამთარში მცირდება 80 ადამიანამდე.

ტერიტორია — დასავლეთის გრძედის 53° და 90°-ს შორის სექტორი, და სამხრეთის განედის 60°-დან სამხრეთი პოლუსამდე. ხმელეთის ფართობია — 1 250 257,6 კმ². მდებარეობს ანტარქტიდაში, ესაზღვრება:
ჩრდილოეთით — დრეიკის სრუტეს,
სამხრეთით, დასავლეთით და აღმოსავლეთით — ანტარქტიდის სხვა ნაწილებს.

ქვეყნების უმრავლესობა არ სცნობს ჩილეს სუვერენიტეტს ამ ტერიტორიაზე (იხ. შეთანხმება ანტარქტიდის შესახებ). არგენტინა და დიდი ბრიტანეთი ამ ტერიტორიის დიდ ნაწილზე თვითონ აცხადებენ პრეტენზიას. ამ ტერიტორიაზე პრეტენზიის გამოთქმის მომენტში მასზე უკვე პრეტენზია წამოყენებული ჰქონდათ არგენტინას და დიდ ბრიტანეთს.
ანტონ ტომაჟ ლინჰარტი

ანტონ ტომაჟ ლინჰარტი (; დ. 11 დეკემბერი, 1756, რადოვლიცა — გ. 14 ივლისი, 1795) — სლოვენიელი დრამატურგი და განმანათლებლობის ეპოქის ისტორიკოსი.

დაიბადა 1756 წელს რადოვლიცაში. სწავლობდა ლიუბლიანის იეზუიტების სკოლაში. 1870-იანი წლების ბოლოს გაემგზავრა ვენაში, სადაც დაეუფლა ეკონომიკურ მეცნიერებებს.

გარდაიცვალა 1795 წელს ლიუბლიანაში.
იოჟე ტოპორიშიჩი

იოჟე ტოპორიშიჩი (; დ. 11 ოქტომბერი, 1926, მოსტეცი — გ. 9 დეკემბერი 2014) — სლოვენი ლინგვისტი. ავტორია მრავალრიცხოვანი შრომებისა სლოვენურ ენაზე, მათ შორის „სლოვენური ენის გრამატიკა“. მონაწილეობდა „სლოვენიის სალიტერატურო ენის ლექსიკონის“ შედგენაში. მისი ბიბლიოგრაფია მოიცავს 700 წიგნს, სტატიას, რეცენზიას და ა. შ.

სხვადასხვა დროს მუშაობდა ლიუბლიანის, ზაგრებისა და ზადარის უნივერსიტეტებში, ასევე მუშაობდა აშშ-ში, რუსეთში, პოლონეთში. იყო სლოვენიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.
პირანი

პირანი  — ქალაქი სლოვენიაში. მდებარეობს ისტრიის ნახევარკუნძულზე, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე. მოსახლეობა 4 092 კაცი (2012).

ქალაქი მდებარეობს პირანის ყურის სანაპიროზე. ხორვატიის საზღვრიდან 7 კმ-ში და იტალიის საზღვრიდან 23 კმ-ში. პირანის ტემი ოფიციალურად ორენოვანია, სახელმწიფო ენასთან ერათად გავრცელებულია ასევე იტალიური ენა.

ქალაქში დაიბადა იტალიელი კომპოზიტორი და მევიოლონე ჯუზეპე ტარტინი.
ტრიგლავის ეროვნული პარკი

ტრიგლავის ეროვნული პარკი — სლოვენიის ერთადერთი ეროვნული პარკი. მოიცავ ტრიგლავის მთას, რომელიც წარმოადგენს ქვეყნის ერთ-ერთ ეროვნულ სიმბოლოს. ტრიგლავის მწვერვალი მდებარეობს ეროვნული პარკის ცენტრში, მისი სიმაღლე 2 864 მეტრია ზღვის დონიდან. ტრიგლავი არის შავი და ადრიატიკის ზღვების წყალგამყოფი.

პირველი დაცული ტერიტორია 14 კმ² ფართობით შეიქმნა 1924 წელს. მას შემდეგ ეროვნული პარკის ფართობი 40-ჯერ გაიზარდა და ამჟამად ეროვნული პარკის ფართობია 880 კმ².
ლიუბლიანის ჭაობი

ლიუბლიანის ჭაობი — ჭაობიანი მასივი ცენტრალურ სლოვენიაში. მდებარეობს ქალაქ ლიუბლიანიდან სამხრეთით. ჭაობის ფართობია 163 კმ², რაც სლოვენიის ტერიტორიის 0,8 %-ია.

ჭაობების ტერიტორიაზე მოსახლეობის დასახლების კვალი ჩანს ათასობით წლის წინ. 2002 წელს აქ აღმოაჩინეს მსოფლიოში ყველაზე ძველი ხის ბორბალი, რომლის ასაკიც 5 000 წელია. ეს ისტორიამდელი ნამოსახლარები 2011 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
ადელის მიწა

ადელის მიწა — აღმოსავლეთ ანტარქტიდის ტერიტორიის ნაწილი. განლაგებულია უილქსის მიწასა და ჯორჯ -ის მიწის სანაპიროებს (ა. გ. 136°11′ და 142°02′) შორის.

ტერიტორიაზე პრეტენზიას აცხადებს საფრანგეთი, საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების განსაკუთრებული სტატუსის მქონე ზღვისიქითა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული წარმონაქმნის — სამხრეთული და ანტარქტიდული ტერიტორიის ადმინისტრაციული ოლქია. ტერიტორიის საზღვრები გადის ანტარქტიდის სანაპიროზე წერტილებს შორის კოორდინატებით 66°12′ ს. გ. 136°11′ ა. გ. და 66°48′ ს. გ. 142°02′ ა. გ., ამ წერტილებიდან საზღვარი მიდის კონტინენტის სიღრმეში 2600 კმ-ზე თვით სამხრეთ პოლუსამდე. სანაპირო ხაზის საერთო სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 350 კმ-ს. ამ ტერიტორიას უკავია 432 ათას კმ²-ზე მეტი ფართობი, რომელიც თითქმის მთლიანად დაფარულია ყინულით.

სანაპირო 1837 წელს აღმოაჩინა ფრანგმა ზღვაოსანმა ჟიულ-სეზარ სებასტიენ დიუმონ-დ'იურვილმა და მან ამ ტერიტორიას (მიწას) თავისი მეუღლის პატივსაცემად უწოდა ადელი.

1956 წლის 12 იანვრიდან ტერიტორიაზე მოქმედებს მთელი წლის განმავლობაში მოქმედი მუდმივი ფრანგული სამეცნიერო-კვლევითი პოლარული სადგური — დიუმონ დ'იურვილი, რომელიც მდებარეობს ანტარქტიდის სანაპიროზე კოორდინატებით 66°40′ ს. გ. 140°01′ ა. გ., მოსახლეობა ზამთარში შეადგენს 33 ადამიანს და ზაფხულში 78 ადამიანს. პირველივე ფრანგული სადგური პორტ-მარტინი დაარსდა 1950 წლის 9 აპრილს წერტილში კოორდინატებით 66°49′04″ ს. გ. 141°23′39″ ა. გ., მაგრამ გაანადგურა ხანძარმა 1952 წლის 23 იანვარ 24 იანვრის ღამეს. პორტ-მარტინის ზამთრის მოსახლეობა შეადგენდა 11 ადამიანს 1950 წელს და 17 ადამიანს 1951 წელს.

საფრანგეთს ასევე ჰქონდა კიდევ ერთი პოლარული ბაზა — შარკოს სადგური, რომელიც მდებარეობს კონტინენტის სიღრმეში ანტარქტიდის ყინულოვან ფარზე 2400 მეტრ სიმაღლეზე, 320 კმ-ში სადგურ დიუმონ-დიურვილიდან, კოორდინატებია 69°22′ ს. გ. 139°01′ ა. გ. სადგური გაიხსნა 1957 წელს საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის წინ და იარსება 1960 წლამდე. სადგურის პერსონალი სულ შედგებოდა სამი ადამიანისგან. ბაზა უპირველეს ყოვლისა წარმოადგენდა თოვლში შეჭრილ სივრცეს, ძლიერი ქარისგან დასაცავად.

ადელის მიწა ორივე მხრიდან ესაზღვრება ავსტრალიის ანტარქტიდულ ტერიტორიას, კერძოდ კლარის სანაპიროს (უილქსის მიწის ნაწილი) დასავლეთით და ჯორჯ -ის მიწის აღმოსავლეთით.
პრედიამის ციხესიმაგრე

პრედიამის ციხესიმაგრე — სლოვენიის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ციხესიმაგრე. მდებარეობს ქალაქ პოსტოინადან 10 კმ-ში. ციხესიმაგრე ფარავს გიგანტური გამოქვაბულის შესასვლელს. მისი სახელწოდებაც ითარგმნება როგორც „გამოქვაბულის წინ მდებარე“. ციხესიმაგრე ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება 1274 წელს.

სლოვენიელებისათვის ციხეიმაგრე არის დამოუკიდებლობის, თვითმყოფადობისა და შეუპოვრობის სიმბოლო. 1990 წელს დასრულდა ციხესიმაგრის კოსმეტიკური რესტავრაცია. ამჟამად ციხესიმაგრეს აქვს ეროვნული მუზეუმის სტატუსი.
ნეგაუს ჩაფხუტი

ნეგაუს ჩაფხუტი — ძველი ალპური ჩაფხუტის ტიპი, რომელიც ანეკუთვნება ალპების ხალხების რომაელებთან ბრძოლის პერიოდს. სახელწოდება მიიღო 1811 წელს ავსტრია-უნგრეთის ნეგაუს ოლქში (ამჟამად ნეგოვა, სლოვენია) აღმოჩენის შედეგად. ამჟამად აღმოჩენილია დაახლოებით 340 ჩაფხუტი.

ჩაფხუტს ამზადებდნენ ბრინჯაოსაგან. ჩაფხუტის კედლის სისქე 1-3 მმ-ია. რამდენიმე შლემზე აღმოჩენილია წარწერები.
პრიმოჟ ტრუბარი

პრიმოჟ ტრუბარი (; დ. 9 ივნისი, 1508 — გ. 28 ივნისი, 1586) — სლოვენიელი გამომცემელი და რეფორმატორი.

დაიბადა 1508 წელს. ადრეულ ასაკში დაიწყო საეკლესიო ცხოვრება და გახდა მღვდელი. ამ პერიოდში სლოვენიაში გავრცელდა პროტესტანტული იდეები. 1530წლიდან პრიმოჟ ტრუბარი გახდა ახალი პროტესტანტული იდეების მქადაგებელი. ღვთისმსახურება დაიწყო სლოვენურ ენაზე. 1547 წელს პროტესტანტული იდეების გავრცელების გამო გააძევეს ქვეყნიდან და ცხოვრობდა გერმანიაში. იქ ცხოვრების პერიოდში, 1550 წელს, გამოსცა პირველი სლოვენური წიგნი „ანბანი“ („“), ხოლო 1551 წელს „მცირე კატეხიზმო“.

გარდაიცვალა გერმანიის ქალაქ ტიუბინგენში, სადაც დაკრძალეს დიდი პატივით.
პასპორტი (ფილმი)

პასპორტი — გიორგი დანელიას 1990 წლის საბჭოთა ფილმი. წარმოადგენს სსრკ-ის, ავსტრიის, ისრაელისა და საფრანგეთის კინემატოგრაფისტების ერთობლივ ნამუშევარს.

სიუჟეტი
ფილმის მოქმედება პერესტროიკის დროს ხდება. საბჭოთა კავშირიდან ძმის ნაცვლად შემთხვევით წასული მერაბი ავსტრიისა და ისრაელის გავლით სამშობლოში დაბრუნებას ცდილობს.

როლებში
ჟერარ დარმონი — მერაბ პაპაშვილი, ტაქსის მძღოლი/იაკობ პაპაშვილი, ბავშვთა გუნდის ქორმეისტერი (ორივე როლს ახმოვანებს მურმან ჯინორია)
ნატალია გუნდარევა — ინგა, იაკობის ცოლი
ოლეგ იანკოვსკი — ბორია ჩიჟი, საბჭოთა ემიგრანტი-ავანტიურისტი
არმენ ჯიგარხანიანი — სემიონ კლაინი, მძღოლი, წარსულში საბჭოთა მზვერავი
ევგენი ლეონოვი — საბჭოთა საელჩოს თანამშრომელი ვენაში
მამუკა კიკალეიშვილი — მოშე სეფიაშვილი, ქართველი ემიგრანტი, ყოფილი მილიციელი
ლეონიდ იარმოლნიკი — დოდი, ბორიას ამფსონი ისრაელიდან, ავანტიურისტი
ლევან ფილფანი — ვახტანგ პაპაშვილი, მერაბის და იაკობის მამა
იგორ კვაშა — მოსკოვის სინაგოგის მთავარი რაბინი
ლევან გაბრიაძე — მერაბის კოლეგა ტაქსოპარკიდან
აბესალომ ლორია — მატარებლის უფროსი
რუსლან მიქაბერიძე — მუსტაფა, თურქი
გურამ ლორთქიფანიძე
ეძოს რესპუბლიკა

ეძოს რესპუბლიკა — ხანმოკლე სახელმწიფო, რომელიც შეიქმნა 1869 წელს ტოკუგავას მიმდევრების მიერ იაპონიის თანამედროვე, დიდმოსახლეობიან კუნძულზე, ჰოკაიდოზე.

ისტორია
მეიძის რესტავრაციის დროს, ტოკუგავას ძალების ბოშინის ომში დამარცხების შემდეგ, შოგუნის ფლოტის ნაწილმა ადმირალ ენომოტო ტაკეაკის მეთაურობით ეძოს ჩრდილოეთ კუნძულზე (ახლა ცნობილია, როგორც ჰოკაიდო) გადაინაცვლა. მათ თან ახლდნენ რამდენიმე ათასი ჯარისკაცი და საფრანგეთის სამხედრო მრჩეველები ჟიულ ბრიუნეს მეთაურობით. ენომოტომ უკანასკნელად სცადა ხელი მოეწერა საიმპერატორო კართან, რომ დაერთოთ ნება განევითარებინათ ჰოკაიდო და მხარი დაეჭირათ სამურაების ტრადიციების შენარჩუნებას, რის პასუხადაც უარი მიიღო.

რესპუბლიკის შექმნა
ახალი სტილით 1869 წლის 27 იანვარს შეიქმნა დამოუკიდებელი „ეძოს რესპუბლიკა“, რომელსაც მხარს უჭერდა ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ შექმინილი სამთავრობო ორგანიზაცია. რესპუბლიკის პირველ პრეზიდენტად საყოველთაო არჩევნების შედეგად არჩეულ იქნა ენომოტო. ეს იყო პირველი არჩევნები აზიის ისტორიაში, სადაც ფეოდალური სტრუქტურა იმპერატორის და სამხედრო მთავარსარდლების ქვეშ მმართველობის ჩვეულებრივ ფორმას წარმოადგენდა. ჰაკოდატეს მოსამართლე ნაგაი ნაოიუკი ცდილობდა განეხორციელებინა დიპლომატიური მისიები რესპუბლიკის დედაქალაქში, რათა ეძოს მიღო საერთაშორისო დიპლომატიური აღიარება.

ეძოს რესპუბლიკას ჰქონდა თავისი საკუთარი დროშა, რომელზეც გამოსახული იყო ქრიზანთემა (საიმპერატორო კარის სიმბოლო) და წითელი ვარსკვალავი ლურჯი ფონით. ხაზინა მოიცავდა 180 000 ოქრო რიოს მონეტებს, რომელიც ენომოტომ დაიბრუნა ოსაკას სასახლიდან, მას შემდეგ, რაც 1868 წელს ტობა-ფუშიმის ბრძოლაში შოგუნი ტოკუგავა იოშინობუ გარდაიცვალა.

1868–1869 წლების ზამთრის დროს, ჰაკოდატეს სამხრეთ ნახევარკუნძულზე, გოროკაკუს ხუთკუთხა ციხესიმაგრის ჩათვლით, თავდაცვა გაძლიერდა. ჯარს ორგანიზება საფრანგეთ-იაპონიის ბრძანებით, მთავარსარდალმა ოტორი კეისუკემ გაუწია, რომელსაც ეხმარებოდა ფრანგი კაპიტანი ჟიულ ბრიუნე. ჯარი დაყოფილი იყო ოთხ ბრიგადად, რომელთაც სათავეში ფრანგი ოფიცრები ფორტანტი, მერლინი, კაზენუვე და ბოუფერი ედგათ. ბრიგადები იყოფოდა ორნახევრად რომელთაც იაპონელი ჯარისკაცები ხელმძღვანელობდნენ.

მარცხი იმპერიულ ჯარებთან
მალე საიმპერატორო ჯარებმა განამტკიცეს თავიანთი უფლებები იაპონიის კუნძულებზე და 1869 წლის აპრილში ჰოკაიდოში გაგზავნეს ფლოტი და 7 000 კაციანი ქვეითი ჯარი. საიმპერატორო ჯარებმა სწრაფადვე მოიგეს ჰაკოდატეს ბრძოლა და ალყაში მოაქციეს გოროკაკუს ხუთკუთხა ციხესიმაგრე. 1869 წლის 26 ივნისს ენომოტო დანებდა და 27 ივნისს ციხესიმაგრე ოფცერ კუროდა კიოტაკას გადასცა. კუროდამ დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა ენომოტოზე ბრძოლის დროს, რაც იმაში გამოიხატა, რომ მან იგი სიკვდილით არ დასაჯა. იმავე წლის 20 სექტემბერს კუნძულმა ამჟამინდელი სახელი ჰოკაიდო („ჩრდილოეთ ზღვის რაიონი“) მიიღო.

გალერია
მონტენეგროს სპორტი

მონტენეგროს სპორტის ძირითად მიმართულებებს წარმოადგენს ისეთი გუნდური თამაშები როგორიცაა: ფეხბურთი, კალათბურთი, წყალბურთი, ფრენბურთი და ხელბურთი. სხვა პოპულარული სპორტის სახეობებია: კრივი, ძიუდო, მაგიდის ჩოგბურთი, კარატე, ათლეტიკა და ჭადრაკი.

წყალბურთი ეროვნულ სპორტად მიიჩნევა. მონტენეგროს მამაკაც წყალბურთელთა ნაკრები მსოფლიოს ერთ ერთ საუკეთესო გუნდს წარმოადგენს. 2008 წელს წყალბუთელებმა ევროპის ჩემპიონატში ოქროს მედალი აიღეს, ხოლო 2009 წელს ცურვის საერთაშორისო ფედერაციის წყალბურთის მამაკაცთა მსოფლიო ლიგა მოიგეს. წყალბურთელთა გუნდი პრიმორაცი კოტორიდან, 2009 წელს ევროპის ცურვის ლიგის გამარჯვებული გახდა. წყალბურთელების შემდეგ მიღწევებით გამოირჩევა მონტენეგროს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები.
რობერტო პერეირა

რობერტო მაქსიმილიანო პერეირა (; დ. 7 იანვარი, 1991; სან-მიგელ-დე-ტუკუმანი, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად იჯარით ასპარეზობს ინგლისის პრემიერლიგის კლუბ „უოტფორდში“, ნახევარმცველის პოზიციაზე.

მიღწევები
იუვენტუსი
სერია (2): 2014-15, 2015-16
იტალიის თასი (2): 2014-15, 2015-16
იტალიის სუპერთასი: 2015; ვერცხლის პრიზიორი: 2014
უეფას ჩემპიონთა ლიგა: ვერცხლის პრიზიორი: 2014-15
კიტა ჩხენკელი

კიტა ჩხენკელი (დ. 8 ნოემბერი, 1895 — გ. 22 ოქტომბერი, 1963, ციურიხი) — ქართველი ენათმეცნიერი.

ბიოგრაფია
კიტა ჩხენკელი საქართველოს პირველი საგარეო საქმეთა მინისტრის, აკაკი ჩხენკელის ძმა იყო. მან ცხოვრების გზად მეცნიერება აირჩია და თავისი მოღვაწეობით შეძლო ევროპელები დაეინტერესებინა ქართველებითა და ქართული ენით. იგი დაიბადა სასულიერო ოჯახში. კიტამ 1912 წელს წარჩინებით დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია. მოსკოვის უნივერსიტეტში ეუფელბოდა სამართალსა და მსოფლიო ლიტერატურას 1913-1917 წლებში. საქართველოს მთავრობის სტიპენდიით 1920 წელს ჩაირიცხა გერმანიაში, ჰალეს უნივერსიტეტის ფილოსოფიის მიმართულებაზე. 1936 წელს მან ჰამბურგერის უნივერსიტეტში პოლიტეკონომიის დოქტორის ხარისხი მოიპოვა. ოცდაათიანი წლების მეორე ნახევარში ჩხენკელმა ჰამბურგის უნივერსიტეტის ენათმეცნიერების განყოფილებაში გადაინაცვლა და რუსული ენის შესახებ ლექციების წაკითხვა დაიწყო. მისი ახალი კოლეგები, ლინგვისტები ჩხენკელის მშობლიური ენის თავისებურებებითაც დაინტერესდნენ და რამდენიმე თვეში მას ქართული ენის კურსების ხელმძღვანელობაც დაავალეს. კიტა ჩხენკელის ლექციების წყალობით ქართული ენით დაინტერესებულთა წრე ყოველწლიურად იზრდებოდა. მოიპოვა საუკეთესო სპეციალისტის სახელი და ქართული ენის ლექტორად სხვა უნივერსიტეტებმაც მიიწვიეს. საბოლოოდ, ჩხენკელმა პოლიტეკონომიას ენათმეცნიერებაში მოღვაწეობა აირჩია. მან მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობის დროს დაიწყო მუშაობა ქართულ-გერმანულ ლექსიკონსა და ქართული ენის სახელმძღვანელოზე, მაგრამ მისი მასალები 1943 წელს ჰამბურგის დაბომბვას შეეწირა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ჩხენკელი შვეიცარიაში გადასახლდა და იქ განაგრძო ნაყოფიერი მოღვაწეობა. ციურიხის კონფედერაციულ უნივერსიტეტში მან ქართული სტამბა „ამირანი" დააარსა, სადაც გამოსცა „ვისრამიანის" თარგმანი, 1958 წელს დაბეჭდა ფუნდამენტური ნაშრომი „ქართული ენის შესავალი", რომელიც გერმანულენოვან სამყაროში დღემდე მიიჩნევა ქართველოლოგიის კლასიკურ სახელმძღვანელოდ. ციურიხის უნივერსიტეტში დააარსა ქართველოლოგიური კათედრა. ამავე უნივერსიტეტში ჩხენკელმა უამრავი მასალა შეაგროვა „ვეფხისტყაოსნის" აკადემიური გამოცემისა და ქართულ-გერმანული ლექსიკონის დასასტამბად. ქართულ-გერმანული ლექსიკონის გამოცემა 26 ნაკვეთად, რომლის პირველი ექვსი წიგნი ავტორის სიცოცხლეში გამოქვეყნდა, ხოლო მეშვიდეზე მუშაობის დროს კიტა ჩხენკელი გარდაიცვალა, საბოლოოდ 1974 წელს დასრულდა და იგი მნიშვნელოვან მოვლენად არის შეფასებული ქართველოლოგიის ისტორიაში.

კიტა ჩხენკელი 68 წლის ასაკში ციურიხში გარდაიცვალა ბრონქოპნევმონიით. დაკრძალეს იქვე. დღეისათვის საფლავი დაკარგულია. კიტა ჩხენკელის არქივი 2018 წელს გადაეცა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს.
დედოფალ მოდის მიწა

დედოფალ მოდის მიწა  — აღმოსავლეთ ანტარქტიდის ტერიტორიის ნაწილი. განლაგებულია კოტსის მიწასა და ენდერბის მიწის სანაპიროებს (ა. გ. 20° და ა. გ. 44°38') შორის. მასზე პრეტენზიას აცხადებს ნორვეგია და მისი დამოკიდებული ტერიტორიაა. ფართობი — დაახლოებით 2 500 000 კმ². სახელი დაერქვა ნორვეგიის დედოფლის მოდის პატივსაცემად (მთლიანი სახელია ; 1869 წლის 26 ნოემბერი — 1938 წლის 20 ნოემბერი).

ამ ტერიტორიის მნიშვნელოვან ნაწილზე (ახალი შვაბია) პრეტენზიას აცხადებდა მესამე რაიხი (1939 წლიდან). ნორვეგიამ პრეტენზიები ამ ტერიტორიაზე წამოაყენა 1938 წელს. 1939 წლის 14 იანვრის სამეფო ბრძანებით დაარსდა «ნორვეგიული სექტორი», ანუ «ბუვეს სექტორი», დასავლეთის გრძედის 20°-სა და აღმოსავლეთის გრძედის 44°38’-ს შორის. ამ ტერიტორიების მართვა დაევალა ვაჭრობის მინისტრს ოსლოში. დედაქალაქის საოლქო სასამართლოს კომპეტენცია გავრცელდა «ბუვეს სექტორზეც».

1961 წლიდან ტერიტორია მოექცა ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმების მოქმედების და სამხრეთი პოლარული რეგიონის სხვა საერთაშორისო შეთანხმებების ქვეშ, რომლებიც ნებას რთავენ მხოლოდ საკვლევ-სამეცნიერო სამუშაოების ჩატარებას. ამ შეთანხმებების შესაბამისად ნორვეგიის ტერიტორიული პრეტენზიები ს. გ. 60°-ის სამხრეთით არსებულ ყველა მიწაზე უვადოდ გაყინულია.

დედოფალ მოდის მიწის ტერიტორიაზე მოქმედებს რამდენიმე სამეცნიერო სადგური, მათ შორის რუსული «ნოვოლაზარევსკაია» და გერმანული „ნოიმაიერი “.