ბაქირქოის ფსიქიატრიული ჰოსპიტალი

ბაქირქოის ფსიქიატრიული ჰოსპიტალი სრული დასახელება ბაქირქოის მაზჰარ ოსმანის ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და ნევროლოგიური დაავადებების საგანმანათლებლო და კვლევითი ჰოსპიტალი — ჯანდაცვის სამინისტროს ფსიქიკური ჯანმრთელობის ჰოსპიტალი, მდებარეობს ბაქირქოის რაიონში, სტამბოლში, თურქეთი. ჰოსპიტალი დასახელებულია მაზჰარ ოსმანის სახელზე, რომელიც ასევე ითვლება თურქეთში თანამედროვე ფსიქიატრიის დამაარსებლად.

ისტორია
იგი დაარსდა დოქტორ მაზჰარ ოსმანის (1884–1951) ინიციატივითა და ჯანდაცვის მინისტრ რეფიქ საიდამის (1881–1942) დამტკიცებით რეშადიეს ყაზარმის ტერიტორიაზე ბაქირქოიში, სტამბოლში, 1924 წლის 15 ოქტომბერს. იგი იყო ტოპტაშის თავშესაფრის გაგრძელება, რომელიც მდებარეობდა ათიქ ვალიდეს კომპლექსში უსქუდარში, ქალაქის აზიურ მხარეს. მას შემდეგ, რაც ფსიქიატრიული ჰოსპიტალი ბაქირქიოში დასრულდა 1927 წლის 15 ივნისს და ყველა სტაციონარული პაციენტი გადაიყვანეს, ტოპტაშის თავშესაფარი დაიხურა.

ბაქირქოის დაწესებულება თავდაპირველად ეწოდა სტამბოლის ფსიქიკური აშლილობებისა და ნევროლოგიის ჰოსპიტალი (თურქულად: - ). ჰოსპიტალი შემდგომ განავითარეს ფაჰრეთინ ქერიმ გოქაიმ (1900–1987), შუქრუ ჰაზიმ ტინერმა, აჰმეთ შუქრუ ემედმა და იჰსან შუქრუ აქსელმა (1899–1987), რომლებიც ყველანი იყვნენ მაზჰარ ოსმანის სტუდენტები. ჰოსპიტალის მთავარი დეპარტამენტები იყო ფსიქიატრია, ნევროლოგია და ნეიროქირურგია. მაზჰარ ოსმანი, რომელიც მსახურობდა ჰოსპიტალის მთავარ ექიმად 1940 წლამდე, პირველია თურქეთში, რომელმაც გამოიყენა ტვინის ქირურგია.

1940-იანი წლების განმავლობაში თურქეთში ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესებასთან ერთად, პაციენტთა რიცხვი გაიზარდა 3,000-დან 5,000-მდე. სახელმწიფო ბიუჯეტის უკმარისობის გამო, სხვა ინსტიტუტების დაარსება შეუძლებელი იყო. ამ პირობებმა გამოიწვია ისეთი მდგომარეობა, რომ ბევრ სტაციონარულ პაციენტს ერთი და იგივე საწოლი უწევდა გაეზიარებინა. შედეგად, ჰოსპიტალში მოკვდაობა გაიზარდა.

საავადმყოფოს კომპლექსმა განიცადა სტრუქტურული გაუმჯობესებები, როგორიცაა ლანდშაფტის მოწყობა და შენობების რეკონსტრუქცია. შიდა ეზო შემოიფარგლა 4,000 მ (13,000 ფუტი) სიგრძის კედლით. ეზოში მოთავსდა ოგუსტ როდენის ცნობილი ქანდაკების „მოაზროვნის“ ასლი, რომელიც გახდა ფსიქიატრიის სიმბოლო თურქეთში. ზოგიერთ პალატას მეორე სართული დაემატა.

1960-იან წლებში თანამედროვე ფსიქიატრიული მეთოდები დაინერგა. სტაციონარული პაციენტები წახალისდნენ მიეღოთ მონაწილეობა ხელოსნური და გარე სპორტული აქტივობების ახლად დაარსებულ სხვადასხვა ვორქშოფებში. ჩამოყალიბდა სამი ტიპის მკურნალობის პირობები: ღია კარის, ნახევრად ღია კარის და დახურული კარის მომსახურებები. არსებული ზეგადატვირთული საწოლების პრობლემის მოსაგვარებლად, სტამბოლში გაიხსნა ფსიქიკური ჯანმრთელობის ამბულატორია, რომელსაც შემდეგ წლებში ქალაქის სხვადასხვა ნაწილებში მეტი განყოფილების გახსნა მოჰყვა.

1980-იან წლებში აქცენტი გაკეთდა ამბულატორიულ მომსახურებაზე ამბულატორიული ფსიქიატრიული თერაპიის განყოფილების დაარსებით, როგორც პაციენტთა მზარდი რიცხვის წინააღმდეგ ღონისძიება. სტაციონარული პაციენტთა რიცხვი შეძლებდა შეზღუდული ყოფილიყო საწოლში ყოფნის დროის შემცირებით სწრაფი გამოკვლევისა და ეფექტური მკურნალობის მეშვეობით, ასევე უკეთესი მდგომარეობის მქონე პაციენტთა გარე პირობებში გამოსვლით. მთავარი ექიმი ილდირიმ აქტუნას (1930–2007) ძალისხმევამ ფინანსური სახსრების მოძიებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ჰოსპიტალის სამკურნალო და ჯანდაცვის დაწესებულებების გაუმჯობესებაში. ამასთანავე, საავადმყოფოში სამეცნიერო საქმიანობაც დაიწყო.

1990-იან წლებში სამეცნიერო საქმიანობა, რომელიც წინა ათწლეულში დაიწყო, გაგრძელდა, როდესაც ახალი სერვისები და აღჭურვილობა შემოვიდა, რაც ამრავალფეროვნებდა სპეციალიზაციის სფეროებს ფსიქიატრიაში, ნევროლოგიასა და ნეიროქირურგიაში. „საერთაშორისო ბაქირქიოის დღეები“ ორგანიზდებოდა და საერთაშორისო დონეზე აიყვანა.

დღეს
2000-იანი წლები დამახასიათებელი იყო მრავალი ახალი განყოფილების დაარსებით, როგორიცაა განწყობის აშლილობის, ნარკომანიის მკურნალობის, ძილისა და ეპილეფსიის კვლევისა და ფსიქოზური აშლილობის ცენტრები, ასევე ბავშვებისა და მოზარდების, მოზარდებისა და ახალგაზრდა ზრდასრულების სამკურნალო და საგანმანათლებლო ცენტრები.

ამჟამად ბაქირქოის ფსიქიატრიული ჰოსპიტალი არის ქვეყნის უდიდესი და ყველაზე განვითარებული ჯანდაცვის დაწესებულება ფსიქიკური აშლილობებისა და ნევროლოგიის მიმართულებით. ეს ასევე მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ინსტიტუტია კლინიკურ კვლევაში. ექიმ-ასისტენტები განათლება იღებენ ნევროლოგიურ კლინიკაში 1927 წლიდან განყოფილების დაარსების დროიდან.[3] ათი აკადემიური პერსონალი მსახურობს ნევროლოგიურ კლინიკაში.

მუზეუმი
ჰოსპიტალი მასპინძლობს 2008 წელს გახსნილ მუზეუმს. იგი წარმოადგენს ჰოსპიტალის ისტორიას დოკუმენტებითა და ფოტოებით ქრონოლოგიური წესრიგით. გამოფენილია მაზჰარ ოსმანის პირადი ნივთები, მისი წიგნები და მისი 1934 წლის ქირურგიული ოპერაციების ჟურნალი. სხვა ექსპონატებს შორის არის იძულების პერანგი, რომელიც გამოიყენებოდა პაციენტის შეზღუდვისთვის თავისთვის ან სხვებისთვის ზიანის მიყენების თავიდან აცილების მიზნით, ელექტროშოკის მოწყობილობა, რომელიც გამოიყენებოდა ელექტროკონვულსიურ თერაპიაში და წამლის ბოთლები, რომლებიც ადრეულ წლებში იყენებდნენ.

მუზეუმი ღიაა საზოგადოებისთვის სამუშაო დღეებში 10:00-15:30 საათებში ადგილობრივი დროით, ხოლო შესვლა უფასოა.

ცნობილი პაციენტები
აფიფე ჟალე (1902–1941), მსახიობი
აიჰან ქარტალი (1966–2000), მოძალადე და ბავშვის მკვლელი
იავუზ იაფიჯიორლუ (დაიბადა 1967 წელ), სერიული მკვლელი
ბილი ჰეიზი (მწერალი)