iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
უდიური ენა

უდიური ენა, უდური ენა — კავკასიურ ენათა ოჯახის, ნახურ-დაღესტნურ ენათა ჯგუფის, ლეზგიურ ენათა ქვეჯგუფის ერთ-ერთი ენა.

იგი იყოფა ორ დიალექტად — ნიჯურ და ვართაშნულ (ოღუზურ) დიალექტებად . უდიურ ენაზე ლაპარაკობს 8 440 ადამიანი.

უიდური ენა ითვლება უმწერლობო ენად, თუმცა დღეისათვის არსებობს ენის დამწერლობის შექმნის მცდელობები. ამჟამად, უდიური ენის გავრცელების არეალი შემოიფარგლება სამი სოფლით: სოფ. ზინობიანით (საქართველო, ყვარლის მუნიციპალიტეტი), სოფ. ოღუზით (ყოფ. ვართაშენი) (აზერბაიჯანი, გაბალის (ყოფ. კუტკაშენის) რაიონი), სოფ. ნიჯით (აზერბაიჯანი, გაბალის რაიონი). უდიური ენა ძირითადად გამოიყენება სახლში — თუმცა ყველა უდი კარგად ფლობს იმ ქვეყნის ოფიციალურ ენას, სადაც ცხოვრობს — საქართველოში უდები ასევე ლაპარაკობენ ქართულად, რუსეთში რუსულად, ხოლო აზერბაიჯანში — აზერბაჯანულად.

უდიური ენა კავკასიის ალბანეთის უძველესი ენაა. უდიური ენის დამწერლობისათვის მნიშვნელოვან ფაქტს პროფ. ი. აბულაძის მიერ „ალბანური ანბანის“ აღმოჩენა წარმოადგენს. მისი შემდგომი გამოკვლევა ჩატარდა ა. შანიძის მიერ („ “ („ენიმკის მოამბე“, , ნაკვ. , თბილისი, 1938 წ.), თუმცა ამ საკითხის განხილვა დღესაც გვხვდება სხვადასხვა სამეცნიერო ნაშრომში (იხ. ზ. ალექსიძე „ალბანური ენის გრამატიკული და ლექსიკური აღწერა (წინასწარი შენიშვნები“) (ენათმეცნიერების ძიებანი, , თბილისი, 2001), „კავკასიის ალბანეთის დამწერლობა, ენა და მწერლობა“ (თბილისი, 2003), რ. ლოლუა ”კავკასიის ალბანური ანბანის რიგის დადგენისათვის” (თბილისი, 2007) და სხვ.)

დიალექტები
უდიურ ენას გააჩნია ორი დიალექტი — ნიჯური და ვართაშნული (ოღუზური). ნიჯური დიალექტი იყოფა სამ ქვედიალექტად — ქვემო, შუა და ზემო, თუმცა სამივე ქვედიალექტი გადასახლებების გამო შეერწყა ერთმანეთს. ვართაშნული დიალექტი ასევე იყოფა ორ ქვედიალექტად — იგულისხმება ვართაშნული და ოქტომბრული. მათი დაყოფა უფრო პირობითია, რადგანაც უდების გადასახლება ზინობიანში (ყოფილ ოქტომბერში) მოხდა ვართაშნიდან 1922 წელს.

დამწერლობა
დღეს უდიურ ენას არ გააჩნია დამწერლობა, თუმცა ისტორიულად კავკასიურ ალბანურ ენას (რომლის ახლო ნათესავია ძველუდიური ენა) ჰქონდა 52 ასოსგან შემდგარი ანბანი. ამ ანბანის გამოყენებით ითარგმნა ბიბლია, ალბანურ ენაზე იმართებოდა ღვთისმსახურება, თუმცა შემდგომ ენა და დამწერლობა გაქრა.

დამწერლობის ვარიანტები
კირილიცის გამოყენებით
ლათინურის გამოყენებით
მონსერატი

მონსერატი — დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორია, რომელიც მდებარეობს მცირე ანტილის ტერიტორიაზე კარიბის ზღვაში. კუნძულის ზომები მიახლოებით არის 16 კილომეტრი (10 მილი) სიგრძე და 11 კილომეტრი (7 მილი) სიგანე, სანაპირო ხაზის სიგრძე შეადგენს 40 კილომეტრს (25 მილი). ქრისტეფორე კოლუმბმა ამ კუნძულს სახელი დაარქვა 1483 წელს თავისი მოგზაურობის პერიოდში, კუნძულს ეწოდა ესპანეთში არსებული მონსერატის მთების სახელი. მონსერატის ზედმეტსახელი არის ზურმუხტის კუნძული კარიბებში.

მონსერატის დედაქალაქია პლიმუთი, ეს ქალაქი განადგურებული იქნა 1995 წლის 18 ივლისს ვულკანის ამოფრქვევის შედეგად. ქვეყნის დე-ფაქტო დედაქალაქია ბრეიდსი. 2018 წლის აღწერის შედეგად კუნძულზე ცხოვრობს 4649 ადამიანი, მოსახლეობის დიდი ნაწილი იმსხვერპლა 1995 წელს კუნძულზე ვულკან სუფრიერ-ჰილსის ამოფრქვევამ. მონსერატის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს . . ბრამბლის აეროპორტი.
პლიმუთი (მონსერატი)

პლიმუთი — დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის მონსერატის დე-იურე დედაქალაქი. ეს დასახლებული პუნქტი მდებარეობს კარიბის ზღვის სანაპირო ზოლში.

1995 წელს ქალაქის სიახლოვეს არსებულმა ვულკანმა სუფრიერ-ჰილსმა გააქტიურება დაიწყო, ვულკანურმა ფერფლმა და ლავამ ქალაქის ტერიტორია სრულიად დაფარა, აქ მცხოვრები ყველა მოსახლე დაიღუპა. პლიმუთში ამჟამადაც არავინ არ ცხოვრობს.

მონსერატის დედაქალაქი გადატანილი იქნა კუნძულის ჩრდილოეთით არსებულ ქალაქ ბრეიდსიში.
ინტურისტ-პალასი (სასტუმრო)

ინტურისტ-პალასი – სასტუმრო საქართველოში, ქალაქ ბათუმში. მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, შავი ზღვის სანაპიროზე.

სასტუმრო ინტურისტის შენობა 1939 წელს აიგო, აკადემიკოს ალექსეი შჩუსევის პროექტით. იგი ორჯერ გადაკეთდა 1979-80 და 2006 წლებში.

1927-დან 1939 წლამდე აქ განთავსებული იყო ინტურისტის სააგენტო, რომელიც შემდეგ ინტურისტის განყოფილებად გარდაიქმნა და ემსახურებოდა ინდივიდუალურ კლიენტებს სხვადასხვა ქვეყნებიდან. სასტუმროში უცხოვრია 450,000-ზე მეტ უცხოელ ტურისტს, პოლიტიკოსს, დიპლომატს, ბიზნესმენს და სპორტსმენს. სასტუმროში ასევე გამართულა საერთაშორისო კონფერენციები და ფორუმები.

2016 წელს სასტუმროს შენობა შეიძინა კომპანია მეტრო ჰოლდინგმა და დღეს იგი მაღალი კლასის სასტუმროს წარმოადგენს.

სასტუმრო 5 სართულიანი და აქვს 150 ნომერი, შიდა და გარე აუზი, სპა და ფიტნეს გამაჯანსაღებელი ცენტრი, კაზინო, ორი რესტორანი, საუნა, თურქული აბანო.
ბრეიდსი (მონსერატი)

ბრეიდსი (ბრეიდს-ისტეიტი, ) — დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის სოფელი კუნძულ მონსერატზე, 1998 წლიდან ბრეიდსი არის ამ კუნძულის დე-ფაქტო ადმინისტრაციული ცენტრი.. სოფელში ცხოვრობს 1000 ადამიანი.

ბრეიდსის ადმინისტრაციული ცენტრის სტატუსი მიენიჭა 1995 წელს ვულკან სუფრიერ-ჰილსის ამოფრქვევის შემდეგ, რომელმაც გაანადგურა დედაქალაქი პლიმუთი.
დიდი რიფტული ხეობა

დიდი რიფტული ხეობა ან აღმოსავლეთ აფრიკის რიფტული ხეობა — ერთ-ერთი უმსხვილესი რღვევის ხაზი აღმოსავლეთ აფრიკაში. გადაჭიმულია თითქმის 6 000 კმ-ზე ჩრდილოეთი სირიიდან ცენტრალურ მოზამბიკამდე. რღვევის ხაზის სიგანე მერყეობს 30-100 კმ-ის ფარგლებში, ხოლო სიღრმე რამდენიმე ასეულიდან ათას მეტრამდე. ჩამოყალიბდა აფრიკისა და არაბეთის ტექტონიკური ფილების საზღვარზე მათი მოძრაობის შედეგად.
ნაკურუს ტბა

ნაკურუს ტბა — ტბა აფრიკაში. მდებარეობს ცენტრალურ კენიაში, აფრიკის რღვევის ხაზში, ქალაქ ნაკურუს სამხრეთით. სიტყვა „ნაკურუ“ მასაის ენაზე ნიშნავს „მტვერს“ ან „მტვრიან ადგილს“. ტბის ტერიტორიაზე მდებარეობს ნაკურუს ტბის ეროვნული პარკი.

ნაკურუს ტბის ეროვნული პარკი
ნაკურუს ტბის ეროვნული პარკი (188 კმ²) შეიქმნა 1961 წელს ნაკურუს ტბის ირგვლივ, ქალაქ ნაკურუს სიახლოვეს. პარკი განთქმულია მისი ასობით ათასი (ხშირად მილიონობით) ვარდისფერი ფლამინგოთი, რომლებიც ტბის ნაპირას ბუდობენ. ტბის მეჩხერი სანაპიროს ცნობა ხშირად თითქმის შეუძლებელია მასზე ვარდისფერი მასის მუდმივი მოძრაობის გამო. ფლამინგოების რაოდენობა ტბაზე მერყეობს წყლისა და საკვების მდგომარეობის მიხედვით. მათზე დაკვირვების ყველაზე მოხერხებული წერტილია ბაბუნ-კლიფი („მაიმუნების კლდე“). პარკის მთელი პერიმეტრი შემოღობილია და მასში დაცულია სხვა ცხოველებთან ერთად, გადაშენების პირას მყოფი როტშილდის ჟირაფები, შავი და თეთრი მარტორქები.

პარკის ტერიტორია მცირე ხნის წინ გაზარდეს შავი მარტორქებისთვის საჭირო ნაკრძალის შესაქმნელად. ამისთვის საჭირო შეიქმნა დამატებითი ელექტრიფიცირებული ღობის დაყენება მათი ბრაკონიერებისგან დასაცავად. პარკის ჭაობიანი 12.1 კმ პერიმეტრი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც სოისამბუს კერძო რეზერვაციას ესაზღვრება, მომავალში გაფართოების კანდიდატია, რაც მარტორქებისა და სხვა ნადირთათვის ტბა ნაივაშასკენ ერთადერთ ბუნებრივ გასასვლელს წარმოადგენს.

პარკში 2009 წლისთვის 25-ზე მეტი შავი მარტორქა, რაც უდიდესია ქვეყანაში, და 70 თეთრი მარტორქა იყო. 1977 წელს ამ პარკში დასავლეთ კენიიდან გადმოიყვანეს როტშილდის ჟირაფები. ჩვეულებრივი წყლის თხები მეტად გავრცელებულია. მტაცებელთა შორის არიან ლომები, ფოცხვრები და ლეოპარდები. ეს უკანასკნელი ბოლო დროს უფრო ხშირად ჩნდება. პარკში ასევე ბევრია დიდი ზომის პითონი, რომლებიც ხშირ ტყეში ბუდობენ და მათი ნახვა ხშირად შეიძლება გზის გადაკვეთის მომენტში ან ხეებზე დაკიდულად.

ფლამინგოების გარდა ტბაზე მრავალი სხვა სახის ფრინველი ბინადრობს, მათ შორის მეთევზე არწივი, გოლიათი წერო, თავჩაქუჩა ყანჩა, შავი არწივი და სხვა.
მასაი-მარა

მასაი-მარა – ნაკრძალი აფრიკაში. მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთ კენიაში და წარმოადგენს სერენგეტის ეროვნული პარკის ჩრდილოეთის გაგრძელებას. სახელწოდება მიიღო რეგიონის ტრადიციული მაცხოვრებლების მასაისა და ნაკრძალში გამავალი მდინარის მარას მიხედვით. ნაკრძალის ფართობია 1510 კმ². ნაკრძალის ლანდშაფტი ძირითადად სავანაა.

ნაკრძალში აქტიურად ხდება ანტილოპა გნუს ყოველწლიური მიგრაცია, რომლის დროსაც გადაადგილდება დაახლოებით 1,3 მლნ გნუ.
სენ-პიერი (ქალაქი)

სენ-პიერი — საფრანგეთის ზღვისიქითა გაერთიანების სენ-პიერი და მიკელონის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქი. სენ-პიერის აღმოსავლეთი ნაწილი გაშენებულია ატლანტის ოკეანის სანაპირო ზოლში. 1967 წლისათვის აქ ცხოვრობდა 4,6 ათასი ადამიანი, ხოლო 2022 წლის მონაცემებით აქ სახლობს — 5223 ადამიანი.

სენ-პიერში მდებარეობს კუნძულის უდიდესი პორტი. განვითარებულია მეთევზეობა.

ტრანსპორტი
სენ-პიერის აეროპორტი არის სენ-პიერი და მიკელონის საერთაშორისო აეროპორტი. ის რომელიც მდებარეობს დასახლება სენ-პიერს სამხრეთით. მას ემსახურება სენ-პიერის ავიაცია, რომელიც ფრენებს მიკელონის და რამდენიმე კანადური აეროპორტის მიმართულებით ახორციელებს.
ბორის I

ბორის ან ბორის-მიხეილ ბულგარელი (გ. 2 მაისი, 907) — ბულგარეთის მეფე 852-889 წლებში, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 მაისი, ახალი სტილით — 15 მაისი. 865 წელს ქრისტიანობა ოფიციალურ რელიგიად გამოაცხადა. გაქრისტიანების შემდეგ კი ბიზანტიის იმპერატორ მიხეილ -ის პატივსაცემად მიიღო მეორე სახელი.
კენიის პრემიერ-მინისტრი

კენიის პრემიერ-მინისტრი – კენიის მთავრობის მეთაურის თანამდებობა. აღნიშნული პოსტი არსებობდა 1963-1964 წწ. ხოლო შემდეგ აღდგენილ იქნა 2008 წლის დასაწყისში, მას შემდეგ, რაც 2007 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებმა ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი და არეულობა გამოიწვია. საერთაშორისო შუამავლების ჩარევის შედეგად 2008 წლის 18 თებერვალს მიიღეს ეროვნული თანხმობის და შერიგების აქტი, რომლის მიხედვითაც პრეზიდენტის თანამდებობას ინარჩუნებდა მვაი კიბაკი, ხოლო არჩევნებში დამარცხებული რაილა ოდინგა ინიშნებოდა პრემიერ-მინისტრად. 2008 წლის 17 აპრილს ეროვნულმა ასამბლეამ ოდინგა პრემიერ-მინისტრად დაამტკიცა.

პრემიერ-მინისტრების სია
ჯომო კენიატა (1963-1964 წწ.)
რაილა ოდინგა (2007–დან)
სან-ხუანი (პუერტო-რიკო)

სან-ხუანი  — ამერიკის შეერთებული შტატების ტერიტორიის პუერტო-რიკოს დედაქალაქი და ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მუნიციპალიტეტი. 2000 წლის აღწერით ცხოვრობს 433 733 ადამიანი, მოსახლეობით ეს არის 42-უდიდესი ქალაქი რომელიც შედის შეერთებული შტატების იურისდიქციაში. სან-ხუანი დაარსებული იქნა ესპანელი კოლონისტების მიერ 1521 წელს, ამ დასახლებას მათ უწოდეს სიუდად პუერტო რიკო („მდიდარი პორტ ქალაქი“). პუერტო-რიკოს დედაქალაქი არის მეორე უძველესი ევროპული დასახლება ამერიკაში, დომინიკელთა რესპუბლიკის დედაქალაქის სანტო-დომინგოს შემდეგ. რამდენიმე ისტორიული შენობა მდებარეობს სან-ხუანში, მათ შორის ყველაზე გამორჩეული არის ქალაქის ყოფილი თავდაცვის ისეთი ციხესიმაგრეები როგორებიცაა, ფორტ-სან-დელ-მორო და ფორტ-სან-კრისტობალი, აგრეთვე ერთ-ერთი უძველესი შენობაა ლა-ფორტელეზე, ეს არის უძველესი აღმასრულებელი სახლი რომელიც უწყვეტად გამოიყენებოდა ამერიკაში.

ამჟამად სან-ხუანში არის პუეტო-რიკოს ყველაზე მნიშვნელოვანი ნავსადგური. ქალაქი კუნძულის წარმოების, ფინანსური, კულტურული და ტურისტული ცენტრია. აქ არის დედაქალაქის სტატისტიკური ფართი, მათ შორის, სან-ხუანი და მუნიციპალიტეტები: ბაიამონი, გუაინაბო, კატანო, კანოვანასი, კაგუასი, თოა-ალტა, თოა-ბაჯა, კაროლინა და ტრუხილო-ალტა. აქ ცხოვრობს დაახლოებით 2 მილიონი მოქალაქე, რომლებიც პუერტო-რიკოს მასახლეობის თითქმის ნახევარს შეადგენენ. სან-ხუანი მასპინძელია მრავალი მნიშვნელოვანი სპორტული მოვლენის, 1966 წელს აქ გაიმართა ცენტრალური ამერიკის და კარიბების თამაშები, 1979 წელს პან-ამერიკული თამაშები, 2006 და 2009 წლებში მსოფლიო ბეისბოლის თამაშები და კარიბის კუნძულების სერია.

თავდაპირველად, ქალაქ სან-ხუანს ეწოდა პუერტო-რიკო, რაც ნიშნავს „მდიდარ პორტს“, ეს სახელი ცოტა მოგვიანებით მთელ კუნძულს ეწოდა. დედაქალაქის და კუნძულის სახელები მოგვიანებით ერთმანეთისგან განცალკევდა.

დაძმობილებული ქალაქები
კარტახენა, კოლუმბია
ჰონოლულუ, ჰავაი, აშშ
ჯექსონვილი, ფლორიდა, აშშ
გვატემალა, გვატემალა
სან-ხუანი, ფილიპინები
სანტიაგო, დომინიკელთა რესპუბლიკა
სენტ-ჯორჯესი

სენტ-ჯორჯესი – გრენადის დედაქალაქი, მოსახლეობა 7500 ადამიანი (1999 წელი), ქალაქის აგლომერაციაში ცხოვრობს 33 000 ადამიანი. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს ძველი ჩამქრალი ვულკანი, სენტ-ჯორჯესს გააჩნია საკუთარი ნავსადგური, რომელსაც ნალისებრი ფორმა აქვს.

ქალაქი არის პოპულარული ტურისტული ადგილი, რაც იზიდავს ათასობით ტურისტს. იგი მნიშვნელოვნად განვითარდა ბოლო წლების განმავლობაში, ქალაქს გააჩნია მდიდარი ისტორია, კულტურა და ბუნებრივი სილამაზე. აქ არის ქვეყნის მთავარი უნივერსიტეტი — სენტ-ჯორჯესი.

ისტორია
სენტ-ჯორჯესი აშენებულია ფრანგების მიერ 1650 წელს. ქალაქში აშენებული სახლების უმრავლესობის სახურავი წითელი ფერის იყო. 1771 წელს აქ მოხდა დიდი ხანძარი, რამაც სახლების უმრავლესობა გაანადგურა. უკვე მოგვიანებით ეს ტერიტორია დიდი ბრიტანეთის შემადგენლობაში შევიდა.
გოგიტა გოგუა

გოგიტა გოგუა (დ. 4 ოქტომბერი, 1983, ჩხოროწყუ) — ქართველი ფეხბურთელი, ჩხოროწყუს „სამეგრელოს“ ნახევარმცველი.

კარიერა
საკლუბო
გოგიტა გოგუა ცხრა წლის ასაკში ბიძამ თბილისის ერთ-ერთ საფეხბურთო სექციაში შეიყვანა. მისი პირველი გუნდი იყო „21-ე საუკუნე“, შემდეგ თბილისის „დინამოშიც“ მოხვდა. იქ, გოგიტას თამაში არ აეწყო და ფეხბურთიდან 16 ასაკში წასვლის გადაწყვეტილება მიიღო.

სამი წლის შემდეგ ფეხბურთის მწვრთნელმა ჯემალ ჩიმაკაძემ გოგიტა ფეხბურთში დააბრუნა. გოგუამ ჩიმაკაძის ხელმძღვანელობით ვარჯიში განაახლა და საფეხბურთო კლუბ „თბილისში“ გადავიდა.

იმ დროს, თბილიურ კლუბს წვრთნიდა გიორგი დევდარიანი, რომელიც ენდო ახალგაზრდა ფეხბურთელს და ათამაშა. გოგუას თამაში რუსულ „ხიმკიში“ მომუშავე ანდრეი ჩერვიჩენკომ შეამჩნია და ქართველი ფეხბურთელი მიიწვია. თუმცა „ხიმკიში“ გადასვლის შემდეგ, გოგუას სათამაშო დრო არ მიეცა. სეზონის დასრულების შემდეგ ქართველი ფეხბურთელი ნალჩიკის „სპარტაკში“ გადავიდა და ერთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. ამავე დროს რუსებმა სეზონის ერთ-ერთ საუკეთესო ლეგიონერად და პრემიერლიგის საუკეთესო დებიუტანტად დაასახელეს. 2006 წლის სეზონში გოგუამ რუსეთის საფეხბურთო ჩემპიონატში 23 მატჩი ჩაატარა და 2 გოლი გაიტანა.

2006 წლის ბოლოს გუნდთან კონტრაქტი ამოეწურა. პრესაში განიხილებოდა გოგუას შოტლანდიურ „ჰართსში“ გადასვლა, თუმცა კომერციული ინტერესების გამო ეს ტრანსფერი ჩაიშალა. უთამაშებელმა ქართველმა ფეხბურთელმა კარიერის გაგრძელება ისევ რუსეთის პრემიერლიგაში, საფეხბურთო კლუბ „სატურნში“ გააგრძელა და სამწლიანი კონტრაქტიც გააფორმა. ამ გუნდის მაისურით სულ 15 მატჩი ჩაატარა.

2008 წლის დასაწყისში გოგიტა გოგუა ნალჩიკში დაბრუნდა და ისევ 3 წლიანი კონტრაქტი გააფორმა. 2009 წლის სეზონში კლუბმა საფეხბურთო კლუბ გროზნოს „ტერეკში“ გაანათხოვრა, ჩეჩნური კლუბის მაისური გოგიტამ 5-ჯერ მოირგო. 2010 წელს კვლავ ნალჩიკურ კლუბში დაბრუნდა და კარგი სეხონი ჩაატარა.

2011 წლიდან გოგიტა გოგუა რუსეთის პრემიერ ლიგაში ახალგადმოსულ ნიჟნი-ნოვგოროდის „ვოლგაში“ ასპარეზობდა, 2012 წელს კლუბთან შექმნილი პრობლემების შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და 2012 წლის იანვრიდან თამაში თბილისის „დინამოში“ განაგრძო, სადაც ერთ-ერთი წამყვანი ფეხბურთელი გახდა. იმავე წლის ივლისში გოგუა გორის „დილას“ შუერთდა და ერთი სეზონი გორის კლუბში გაატარა.

2013 წლის ივლისში გოგიტა სათამაშოდ ხაბაროვსკის „სკა-ენერგიაში“ გადავიდა.

სანაკრებო
გოგიტა გოგუას პირველი სანაკრებო თამაში იყო ლიეტუვასთან, სადაც ურიგო შთაბეჭდილება არ დაუტოვებია. ამას მოჰყვა მატჩები 2006 წლის მსოფლიოს შესარჩევ მატჩებში, საბერძნეთთან და თურქეთთან, ამ უკანასკნელში გოლიც გაიტანა. „ხიმკიში“ უთამაშებლობის მიუხედავად ეროვნული ნაკრების მწვრთნელები მაინც ენდობოდნენ, რადგანაც გოგუა ყოველთვის ბოლომდე იბრძოდა და მეტოქეს ტოლს არ უდებდა.

ევროპის 2008 წლის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში გოგუამ, მხოლოდ ორი თამაში ჩაატარა. სწორედ ამ დროს მოუვიდა კონფლიქტი ეროვნული ნაკრების მთავარ მწვრთნელ კლაუს ტოპმიოლერთან, რის შემდეგადაც გერმანელმა საერთოდ მოკვეთა ნაკრებიდან. გოგიტას არც არგენტინელი ექტორ კუპერი იძახებდა ნაკრებში. ნაკრების ახალმა მწვრთნელმა თემურ ქეცბაიამ 2010 წლის 3 მარტს გოგიტა გოგუა ესტონეთთან ამხანაგურ მატჩში გამოიძახა და პლეიმეიკერის პოზიციაზე ათამაშა.

სანაკრებო სტატისტიკა
თბილისის მერი

თბილისის მერი — ხალხის მიერ არჩეული პოლიტიკოსი, რომელიც 1991 წლიდან საქართველოს პრეზიდენტის მიერ ინიშნებოდა. 2006 წლის 12 ოქტომბერს თბილისის მერი თბილისის საკრებულოს მიერ იქნა არჩეული. 2010 წლის 30 მაისს საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები გაიმართა, სადაც საქართველოს ისტორიაში პირველად, თბილისის მერი პირდაპირი წესით იქნა არჩეული.

კომპეტენციები
ქალაქის მერი პასუხისმგებელია ქალაქის ბიუჯეტსა და სამთავრობო საქმიანობების სტრატეგიულ დაგეგმარებასა და განვითარებაზე მთელი თბილისის მასშტაბით. ქალაქის მერის გეგმები დაწვრილებით განიხილება თბილისის საკრებულოს მიერ. აღნიშნული გეგმების განხორციელება ხდება თბილისის მუნიციპალიტეტის სხვადასხვა სამთავრობო ორგანიზაციების მიერ.

თბილისის მერები
თბილისის ყოფილი მმართველები
ტფილისის ამირები
ტფილისის საამირო — არაბთა სახალიფოს ვასალური პოლიტიკური ერთეული საქართველოში, არსებობდა 736 - 1122 წლებში. არაბი ამირები თავიდან მთელ აღმოსავლეთ საქართველოს მართავდნენ, მაგრამ ქართველი ხალხის ბრძოლის შედეგად მათი სამფლობელო ნელ-ნელა შემცირდა. საუკუნის დასაწყისში საამირო მოიცავდა მხოლოდ ქართლს, ხოლო საუკუნიდან — ქალაქ ტფილისს და მის მიმდებარე მიწებს ქვემო ქართლის ტერიტორიაზე. საამირო საკუთარი დამოუკიდებლობისათვის ებრძოდა ქართულ სამეფო-სამთავროებს, ასევე სახალიფოს ცენტრალურ ხელისუფლებას. საამიროს სამი დინასტიის — შუაბიანთა, შაბანიანთა და ჯაფარიანთა წარმომადგენლები მართავდნენ.

1062 წლიდან 1068 წლამდე და ჯაფარიან ამირათა მმართველობის შემდეგ, თბილისის გაერთიანებული საქართველოს სამეფოსთან შეერთებამდე, 1080 წლიდან 1122 წლამდე, თბილისს ქალაქის ბერები განაგებდნენ. ამ პერიოდში, შოთა მესხიას აზრით, ტფილისში საქალაქო კომუნა („ქალაქის საბჭო“) არსებობდა.

1122 წელს დავით აღმაშენებელმა აიღო თბილისი, წერტილი დაუსვა თბილისის საამიროს არსებობას და ქალაქი გაერთიანებული საქართველოს დედაქალაქად აქცია.

ტფილისის მმართველები საუკუნიდან 1801 წლამდე
ტფილისის ქალაქის თავები რუსეთის იმპერიაში
რამდენადაც ქალაქის საბჭოს შეძლებული მოსახლეობა ირჩევდა, ხოლო თბილისში ასეთთა შორის უმრავლესობას არაქართველები შეადგენდნენ, თბილისის ქალაქის თავებიც ხშირად არაქართველები იყვნენ რამდენიმე გამონაკლისის გარდა, როგორებიც იყვნენ დიმიტრი ყიფიანი და ვასილ ჩერქეზიშვილი. თბილისი შენდებოდა როგორც კავკასიის ადმინისტრაციის რუსული ცენტრი, ამიტომ თბილისის ხელისუფლებას რუსული იმპერიული პოლიტიკის გატარება ევალებოდა.

თბილისის მმართველები 1917-1921 წლებში
1917 წლის 30 ივლისს ჩატარდა დემოკრატიული არჩევნები, რომელიც პროპორციული სისტემით, საყოველთაო, თანასწორი, ფარული და პირდაპირი კენჭისყრის პრინციპით გაიმართა. ქალაქის თავად სათათბირომ აირჩია ნიკოლოზ ელიავა.

1919 წლის თებერვალში ჩატარდა თბილისის თვითმმართველობის პირველი არჩევნები დამოკიდებელ საქართველოში. ქალაქის თავის თანამდებობას ეწოდა მოურავი. 1919-1921 წლებში ქალაქის მოურავი იყო ბენიამინ ჩხიკვიშვილი.

საბჭოთა პერიოდი
1921-1991 წლებში საბჭოთა პერიოდში თბილისის მერის სახელწოდება იყო — თბილისის რევოლუციური კომიტეტისა და საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ხელმძღვანელი.
ზურაბ ჭიაბერაშვილი

ზურაბ ჭიაბერაშვილი (დ. 6 ივნისი, 1972, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და დიპლომატი.

ბიოგრაფია
1994 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფილოსოფიის სპეციალობით, ხოლო 1997 წელს — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1993-1997 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე გაზეთ „რეზონანსში“. 1997-1998 წლებში მუშაობდა საერთაშორისო საზოგადოება „სამართლიანი არჩევნების“ პრეს-მდივნად. 1998–2002 წლებში იყო ფილოსოფიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი, კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და მართვის ევროპულ სკოლაში . 2002 და 2003 წლების გაზაფხულის სასწავლო სემესტრების განმავლობაში იყო მიწვეული მკვლევარი ახალი სკოლის უნივერსიტეტში (ნიუ-იორკი, აშშ). 1999-2002 წლებში მუშაობდა ეროვნულ ბიბლიოთეკაში. 2002-2003 წლებში იყო საერთაშორისო საზოგადოება „სამართლიანი არჩევნების“ აღმასრულებელი დირექტორი.

პოლიტიკური კარიერა
აქტიურად მონაწილეობდა 2003 წლის საპარლამენტო არჩევნების დაკვირვებისა და შეფასების პროცესში. ორგანიზაციამ არჩევნები უარყოფითად შეაფასა. ვარდების რევოლუციის შემდეგ ჭიაბერაშვილი ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარედ დანიშნეს. მისი ხელმძღვანელობით ჩატარდა 2004 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები. 2004-2005 წლებში იყო თბილისის მერი.

2005 წლიდან დიპლომატიურ სამსახურშია. 2005-2010 წლებში იყო საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი ევროპის საბჭოში. 2011-12 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი შვეიცარიის კონფედერაციასა და ლიხტენშტაინში. 2012 წელს ორი თვის განმავლობაში ეკავა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის თანამდებობა. იმავე წლის ოქტომბერში დაინიშნა კახეთის გუბერნატორად.

2013 წლის 21 მაისს პროკურატურამ ზურაბ ჭიაბერაშვილი საბიუჯეტო თანხების გაფლანგვის ბრალდებით, საქართველოს ექს-პრემიერ ვანო მერაბიშვილთან ერთად დააკავა. 2014 წლის 17 თებერვალს სასამართლომ ის დამნაშავედ სცნო და 50 ათასი ლარი ჯარიმა მიუსაჯა.2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“. 2017 წელს მან სხვებთან ერთად დატოვა ნაციონალური მოძრაობა და დააარსა ახალი პარტია „ევროპული საქართველო“. 2021 წლის 12 თებერვალს განაცხადა „ევროპული საქართველოს“ დატოვების შესახებ.

პირადი ცხოვრება
ზურაბ ჭიაბერაშვილს ჰყავს მეუღლე ნინო ლაკვეხელიანი და ორი შვილი: გიორგი და მარიამი.
ექიმი გაშეს პორტრეტი

„ექიმი გაშეს პორტრეტი“ — ნიდერლანდელი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის სურათი, დახატული 1890 წლის ივნისში, გარდაცვალებამდე მცირე ხნით ადრე. პოლ გაშეს, ადამიანის, რომელიც უვლიდა ვან გოგს მისი სიცოცხლის ბოლოს, პორტრეტი გაიყიდა ქრისტის აუქციონზე 1990 წლის 15 მაისს, და მისმა ფასმა დაამყარა რეკორდი - $ 82.5 მილიონი დოლარი. 15 წლის განმავლობაში იგი ყველაზე ძვირადღირებული ნახატი იყო მსოფლიოში.

სიკვდილის შემდეგ, ვან გოგმა ტილო მემკვიდრეობით გადასცა თავის დას, რომელმაც თავის მხრივ 1897 წელს მიჰყიდა ნახატი კერძო კოლექციონერს. ნახატმა რამდენიმე მფლობელი შეიცვალა, სანამ იგი 1911 წელს შტეიდელის გალერეამ შეისყიდა. ნახატი რჩებოდა მაინის ფრანკფურტში, 1937 წლამდე. 1933 წელს, მას შემდეგ, რაც ხელისუფლებაში მოვიდნენ ნაციონალ-სოციალისტები, იგი შეინახეს საცავში. 1937 წელს, ე.წ. „დეგენერატული მხატვრობისგან“ მოშორების ტალღაზე, მოხდა ნახატის კონფისკაციაა. 1938 წელს, ჰერმან გერინგმა გადასცა ნახატი ამსტერდამელ დილერს, რომელმაც მიჰყიდა ეს ნახატი კერძო კოლექციონერს ზიგფრიდ კრამარსკის, რომელიც გაიქცა ომის დროს აშშ-ში. მომავალში, სურათი ხშირად იყო გამოფენილი მეტროპოლიტენ მუზეუმში.

1990 წელს, კრამარსკის ოჯახმა გაიტანა იგი აუქციონზე, სადაც იგი რეკორდულ თანხად გაიყიდა (82,5 მილიონი დოლარი). ნახატი იყიდა იაპონიელმა ბიზნესმენა რეი საიტომ, რომელმაც სერიოზული სკანდალი გამოიწვია, როდესაც მოითხოვა ნახატის მასთან ერთად კრემაცია (სიკვდილის შემდეგ იაპონიაში მიღებული ადამიანის კრემაცია, ანუ დაწვა). საბოლოოდ ამ სკანდალის გაუქმება მოხერხდა, ბიზნესმენის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ყოველივე ეს სურათის შესყიდვიდან სერიოზული ემოციური შოკით იყო გამოწვეული. სხვა ინფორმააციით, ყოველივე ეს იყო დეზინფორმაცია, რომლის მიზანი სურათის ორიგინალობის შემოწმება იყო. 1996 წელს, მფლობელის გარდაცვალების შემდეგ, ნახატი შეისყიდა საერთაშორისო საინვესტიციო ფონდმა, რომელმაც, თავის მხრივ, მალე გაყიდა იგი „უცნობის“ ხელში.
კარტოფილის მჭამელები

„კარტოფილის მჭამელები“ — ნიდერლანდელი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის, ნახატი, რომელიც მან 1885 წლის აპრილში, ქალაქ ნუენენში დახატა. ამჟამად იგი ინახება ვან გოგის მუზეუმში, ამსტერდამში. ეს არის პირველი ნახატი, რომელიც შეიქმნა მხატვრის ე.წ. „ნუენენურ პერიოდში“. თეოსადმი მიწერილ წერილში ვინსენტი ასე ხსნის სურათის არსს:

მსგავსი ნახატები
კარტოფილის მჭამელები ლიტერატურაში
ნახატის შექმნის ისტორია აღწერა ამერიკელმა მწერალმა, ირვინგ სტოუნმა, თავის ბიოგრაფიულ რომანში — წყურვილი სიცოცხლისა.
მზესუმზირები

„მზესუმზირები“ — ვინსენტ ვან გოგის ნახატების ორი ციკლი. პირველი ციკლი დაიხატა პარიზში 1887 წელს. იგი ეძღვნება მწოლიარე ყვავილებს. მეორე სერია დაიწერა ერთი წლის შემდეგ, ქალაქ არლში. მეორე სერია ეძღვნება მზესუმზირის თაიგულებს ლარნაკში. ორი პარიზული ნახატი შეიძინა ვან გოგის მეგობარმა, პოლ გოგენმა.

პარიზული სერია
არლის სერია