iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაერთიანებული სამეფოს დროშა

დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს დროშა (ოფიციალურად გაერთიანებული დროშა, გავრცელებული სახელი იუნიონ ჯეკი) — გაერთიანებული სამეფოს ოფიციალური სახელმწიფო დროშა მოყოლებული 1801 წლიდან. შექმნის ისტორია საუკუნეებს ითვლის, დროშის თავდაპირველი ოფიციალური სახე შეიქმნა 1606 წელს წმინდა გიორგის ინგლისის დროშისა და წმინდა ანდრიას შოტლანდიის დროშის გაერთიანებით, ხოლო მოგვიანებით კომპოზიციას დაემატა წმინდა პატრიკის ირლანდიის დროშა. გაერთიანებული სამეფოს დროშის პროპორცია შეადგენს 1:2. დიდი ბრიტანეთის არმიის დროშა შეიქმნა 1707 წელს, იყენებს 3:5 პროპორციას.

ისტორია
 - საუკუნეებში ევროპაში ფართო პოპულარობა მოიპოვა თქმულებამ წმინდა გიორგის შესახებ. რომლის თანახმად წმ. გიორგიმ თავისი მამაცობით და ჯვრის საოცარი ძალით დათრგუნა მრისხანე გველეშაპი და გაათავისუფლა კერპთაყვანისმცემელი მეფის ქალწული, მეფემ მადლიერების ნიშნად ქრისტიანობა მიიღო.

კათოლიკური ეკლესია ამ ლეგენდას ალეგორიულად ხსნიდა, რომლის მიხედვითაც ქალწული განასახიერებდა კათოლიკურ ეკლესიას, გველეშაპი კი იყო კათოლიციზმის მტრული ძალების — სარკინოზების (არაბების) და ზოგადად მაჰმადიანების სიმბოლო. წმინდა გიორგის სახით მათ სურდათ დაენხათ, რაინდთა ქრისტიანული ლაშქარი, რომელთაც ჯვარითა და მახვილით უნდა მოექციათ ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე მაჰმადიანები და კერპთაყვანისმცემლები. შუა საუკუნის ფერმწერები წმინდა გიორგის გამოსახავდნენ გველეშაპის გამგმირავ რაინდად თეთრ ფონზე, რომელზეც წითელი ჯვარი იყო გამოსახული.

}

მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობის ერთ-ერთმა წინამძღოლმა - ინგლისის მეფე რიჩარდ ლომგულმა წმინდა გიორგი თავის მფარველად აირჩია, ხოლო მისი ფარის ფერთა შეხამება გადაიტანა ინგლისის გემების დროშებზე. ასე გაჩნდა ბრიტანეთის დროშის საფუძველი — თეთრი ტილო წითელი ჯვრით.

ინგლისის ჩრდილოეთით, იმავე ბრიტანეთის კუნძულზე ჯერ კიდევ საუკუნეში ჩამოყალიბდა დამოუკიდებელი სახელმწიფოს - შოტლანდიის სამეფო. საუკუნიდან მოყოლებული ინგლისი ბევჯერ შეეცადა შოტლანდიის დამორჩილებას, მაგრამ უშედეგოდ.

1603 წელს ელისაბედ -ის გარდაცვალებით დასრულდა ტიუდორთა მმართველობა, ინგლისის ტახტი მისი ანდერძის თანახმა კანონიერად ერგო მაირია სტიუარტის ვაჟს, შოტლანდიის მეფეს ჯეიმზს. ამიერიდან განხორციელდა ინგლისის და შოტლანდიის გაერთიანება საერთო გვირგვინის ქვეშ. ჯეიმზის მეფობის დაწყებიდან ცოტა ხანში დადგა, სამეფო დროშის საკითხი. არც ინგლისელებს და არც შოტლანდიელებს სურდათ უცხო დროშის ქვეშ ყოფნა. 1605 წელს მეფე იძულებული გახდა, გამოეცა საგანგებო ბრძანება, რომელშიც ნათქვამი იყო:

ერთ სიბრტყეზე მოათავსეს ინგლისური თეთრი დროშა წმინდა გიორგის სწორი წითელი ჯვრით და შოტლანდიის ლურჯი დროშა, ირიბი თეთრი, ე.წ წმინდა ანდრიას ჯვარი.

ამ დროშას მაშინ ოფიციალურად ეწოდა „სამეფო ფერთა დროშა“. მოგვიანებით მას უწოდეს „მეფე ჯეიმზის გაერთიანებული დროშა“ ან შემოკლებით „ “ - „გაერთიანებული ჯეკი“.

დღევანდელი სახე ბრიტანეთის დროშამ 1801 წელს მიიღო, როცა „იუნიონ ჯეკს“ კიდევ ერთი ჯვარი დაემატა — ეს იყო წმინდა პატრიკის ირიბი წითელი ჯვარი თეთრ ფონზე, რაც ოფიციალურად ირლანდიელთა კათოლიკურ სიწმინდედ იყო მიჩნეული. წმინდა პატრიკმა საუკუნეში ირლანდიაში შეიტანა ქრისტიანობა.

ამრიგად თანამედროვე „იუნიონ ჯეკი“ დიდი ბრიტანეთის სამ ნაწილს — ინგლისის, შოტლანდიის და ირლანდიის ძველი შუასაუკუნოებრივი ემბლემების შერწყმას წარმოადგენს.
უილიამ თეკერეი

უილიამ თეკერეი (დ. 18 ივლისი, 1811 – გ. 24 დეკემბერი, 1863) — საუკუნის ინგლისელი რომანისტი. იგი ცნობილი იყო თავისი სატირული ნაშრომებით, მათ შორისაა ამაოების ბაზარი, რომელიც ინგლისური საზოგადოების პანორამულ სურათს წარმოადგენს.

ბიოგრაფია
უილიამ თეკერეი დაიბადა კალკუტაში, ინდოეთში. იგი იყო რიჩმონდ თეკერეის და ანა ბეკერ ტეკერეის ერთადერთი შვილი. მამამისი, რიჩმონდ თეკერეი (დ.1 სექტემბერი, 1781 – 13 სექტემბერი, 1815) მსახურობდა სამხრეთ ინდოეთის კომპანიაში.

უილიამის მამა გარდაიცვალა 1815 წელს, რამაც გადააწყვეტინა დედამისს, რომ უილიამი 1816 წელს დაებრუნებინა ინგლისში (თვითონ კი ინდოეთში დარჩა). უილიამმა განათლება მიიღო ჩარტერჰაუსის კერძო სასწავლებელში. ავადმყოფობის გამო 1829 წლის თებერვლამდე გადაიდო მისი ჩარიცხვა ტრინიტის კოლეჯში, კემბრიჯში.
კოჭიო

}

ქართული ეკლესიის ჩრდილოეთით მდებარეობს სომხური ეკლესია. ყველა არსებული საარქივო დოკუმენტი იმაზე მეტყველებს, რომ 1863 წლამდე კაჭიოში არაა სამრევლო ეკლესია. ყველაზე ადრეული ჩანაწერი, რომელშიც წმ. მინასის სახელობის სომხური ეკლესია იხსენიება, თარიღდება 1867 წლით: „...აღეშენა ქვით და დაიფარა ხით“. 1896 წელს მისი აღდგენა მოხდა.

1899 წლის ცნობილმა მიწისძვრამ ორივე ძეგლი საგრძნობლად დააზიანა. დღესდღეობით ძეგლები დაზიანებულ მდგომარეობაშია.

დემოგრაფია
გურჯისტანის ვილაიეთის დავთრის დროის კაჭიო 17 კომლიანი სოფელია, ხოლო 1870 წელს მასში ირიცხება 12 კომლი.

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 421 ადამიანი.
ზაკვი

ზაკვი — სოფელი საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ბალხო, ბუღაშენი, გომანი, ზაკვი, თირკნა, ოლავერდი).

მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, სამსარის მთის დასავლეთით, ზღვის დონიდან 1700 მ სიმაღლეზე, ახალქალაქიდან 16 კმ-ში. სოფელში მოიპოვება ვულკანური წიდა.
ისტორია
ზაკვი მდებარეობს ისტორიულ ზემო ჯავახეთში. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის” (1595) მიხედვით შედიოდა ხერთვისის ლივის ტყე-ჯავახეთის ნაჰიეში. მაშინ იქ ქართველების 7 კომლი ცხოვრობდა. მისდევდნენ მემინდვრეობას (ხორბალი, ქერი, ჭვავი), მესაქონლეობას (ცხვარი, ღორი), მებოსტნეობას, მეფუტკრეობას, მოჰყავდათ სელის თესლი (საზეთედ) და გადასახადის სახით იხდიდნენ 10 000 ახჩას. 1705–1706 წლებში ზაკვი წარმოადგენდა ვინმე მეჰმედიის ზეამეთს (საკარგავს), საიდანაც მას 21 630 ახჩა შემოსავალი ჰქონდა.

1829 წლის ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულებით, ზაკვი ჯავახეთთან ერთად რუსეთის იმპერიაში შევიდა. ამის შემდეგ რუსეთის მთავრობამ ერზერუმიდან გადმოასახლა სომხები. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა არაგვის სასოფლო საბჭოში, მოქმედებდა მეცხოველეობის მეურნეობა.

სოფელში ძველი ქართული ნაეკლესიარის ადგილზე ახალი მოზრდილი სომხური ეკლესია აშენდა. ეზოში დგას ქვაჯვარის ბაზისი. აქედანვეა წაღებული მეორე ბაზისი და ჯვრიანი ქვები, რომლებიც სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ნასოფლარზე გადაუტანიათ. სოფლის სამხრეთით, მდინარის მარცხნივ, კლდეში, გამოქვაბულია, რომელსაც ადრე სამალავად იყენებდნენ.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 386 ადამიანი.
თირკნა

თირკნა (ყოფ. დირკნალი) — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ზაკვის ადმინისტრაციული ერთეულის შემადგენლობაში. მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 1720 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ახალქალაქიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 112 ადამიანი.
ქარცები

ქარცები — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ოკამის თემში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1690 მეტრი, ახალქალაქიდან 20 კმ.

სოფელში დგას საუკუნის ეკლესიის ნანგრევები. ეკლესია შიგნიდან მოხატული იყო, ჰქონდა ლაპიდარული წარწერა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 110 ადამიანი.
კუმურდო (ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი)

კუმურდო — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (კუმურდო, კიროვაკანი). მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1740 მეტრზე, ახალქალაქიდან 14 კმ.

ისტორია
წყაროებში პირველად იხსენიება საუკუნეში. სოფელთან არის მუსტიეური ეპოქის ნამოსახლარი. სოფელში დგას 964 წელს აშენებული კუმურდოს ეკლესია. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა ოკამის მეხორცეობა-მერძევეობის მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1950 ადამიანი.
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის მასპინძლები

აქ მოცემულია ფიფა-ს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის მასპინძლების სია.

1930 წელი – ურუგვაი
1934 წელი – იტალია
1938 წელი – საფრანგეთი
1942 წელს არ ჩატარებულა მეორე მსოფლიო ომის გამო
1946 წელსაც არ ჩატარდა
1950 წელი – ბრაზილია
1954 წელი – შვეიცარია
1958 წელი – შვედეთი
1962 წელი – ჩილე
1966 წელი – ინგლისი
1970 წელი – მექსიკა
1974 წელი – გფრ (გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა)
1978 წელი – არგენტინა
1982 წელი – ესპანეთი
1886 წელი – მექსიკა
1990 წელი – იტალია
1994 წელი – აშშ
1998 წელი – საფრანგეთი
2002 წელი – სამხრეთი კორეა/იაპონია
2006 წელი – გერმანია
2010 წელი – სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
2014 წელი – ბრაზილია
ჩიაპასი

ჩიაპასი — შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, იუკატანის ნახევარკუნძულზე. დედაქალაქი ტუსტლა-გუტიერესი. ჩიაპასი მექსიკის შტატი გახდა 1824 წლის 14 სექტემბერს.

შტატს ესაზღვრება:

აღმოსავლეთიდან: გვატემალა.
ჩრდილო-დასავლეთიდან და დასავლეთიდან: ვერაკრუსის და ოახაკის შტატები.
ჩრდილოეთიდან:ტაბასკოს შტატი.
სამხრეთიდან: წყნარი ოკეანე

შტატის უდიდესი ქალაქია ტუსტლა-გუტიერესი. შტატი მოიცავს 118 მუნიციპალიტეტს.
ჩიუაუის შტატი

ჩიუაუა — ფართობით უდიდესი შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. დედაქალაქი — ჩიუაუა. შტატი დაარსდა 1824 წლის 6 ივლისს.

შტატს ესაზღვრება:

აღმოსავლეთიდან: კოაუილის შტატი.
დასავლეთიდან: სონორის შტატი.
ჩრდილოეთიდან:აშშ.
სამხრეთიდან: სინალოისა და დურანგოს შტატები.

შტატის უდიდესი ქალაქია სიუდად-ხუარესი. შტატი მოიცავს 67 მუნიციპალიტეტს.
კოაუილა

კოაუილა — შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. დედაქალაქი სალტილიო. შტატი დაარსდა 1824 წლის 7 მაისს.

შტატს ესაზღვრება:

აღმოსავლეთიდან: ნუევო-ლეონის შტატი.
დასავლეთიდან: დურანგოსა და ჩიუაუას შტატები.
ჩრდილოეთიდან:აშშ.
სამხრეთიდან: საკატეკასისა და სან-ლუის-პოტოსის შტატები.

შტატის უდიდესი ქალაქია ტორეონი. შტატი მოიცავს 38 მუნიციპალიტეტს.

ფლორა და ფაუნა
რელიგიური შემადგენლობა
კოლიმის შტატი

კოლიმა — ერთ-ერთი მცირე ფართობის მქონე შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. დედაქალაქი კოლიმა. შტატი დაარსდა 1856 წლის 9 დეკემბერს.

შტატს ესაზღვრება:

სამხრეთიდან: მიჩოაკანის შტატი.
ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან: ხალისკოს შტატი.
სამხრეთ–დასავლეთიდან: წყნარი ოკეანე.

შტატის უდიდესი ქალაქია მანსანილიო. შტატი მოიცავს 10 მუნიციპალიტეტს.
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ბომბარდირები

აქ მოცემულია ფიფა-ს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ბომბარდირების სია.

1930 წელი – გ.სტაბილე (არგენტინა) 8 გოლი.
1934 წელი – ო.ნეედლი (ჩეხოსლავაკია), ე.კონენი(გერმანია), და ა.სკიავიო(იტალია) თითოეულმა 4 გოლი გაიტანა.
1938 წელი – ლეონიდასი (ბრაზილია) 8 გოლი.
1942 წელი – მეორე მსოფლიო ომის გამო არ ჩატარებულა.
1946 წელი – მეორე მსოფლიო ომის გამო არ ჩატარებულა.
1950 წელი – ა.დ.მენდეზი (ბრაზილია) 9 გოლი.
1954 წელი – შ.კოშიჩი (უნგრეთი) 11 გოლი.
1958 წელი – ჟ.ფონტენი (საფრანგეთი) 13 გოლი.
1962 წელი – გარინჩა და ვავა (ორივე ბრაზილია), ლ.სანჩესი (ჩილე), ალბერტი (უნგრეთი), ერკოვიჩი (იუგოსლავია) და ვ.ივანოვი (სსრკ) თითოეულმა 4 გოლი გაიტანა.
1966 წელი – ეუსებიო (ბრაზილია) 9 გოლი.
1970 წელი – გ.მიულერი (გერმანია) 10 გოლი.
1974 წელი – ლიატო (პოლონეთი) 7 გოლი.
1978 წელი – მ.კემპესი (არგენტინა) 6 გოლი.
1982 წელი – პ.როსი (იტალია) 6 გოლი.
1986 წელი – ლინეკერი (ინგლისი) 6 გოლი.
1990 წელი – ს.სკილაჩი (იტალია) 6 გოლი.
1994 წელი – სალენკო (რუსეთი) და სტოიჩკოვი (ბულგარეთი) თითოეულმა 6 გოლი გაიტანა.
1998 წელი – დ.შუკერი (ხორვატია) 6 გოლი.
2002 წელი – რონალდო (ბრაზილია) 8 გოლი.
2006 წელი – მ.კლოზე (გერმანია) 5 გოლი.
2010 წელი – თომას მიულერი (გერმანია) 5 გოლი.
2014 წელი – ხამეს როდრიგესი (კოლუმბია) 6 გოლი.
დურანგოს შტატი

დურანგო — ერთ-ერთი უდიდესი შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქი დურანგო. შტატი დაარსდა 1824 წლის 22 მაისს.

შტატს ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან:ჩიუაუა.
სამხრეთიდან: ნაიარიტი.
აღმოსავლეთიდან: საკატეკასი და კოაუილა.
დასავლეთიდან: სინალოა.

შტატის უდიდესი ქალაქია დურანგო. შტატი მოიცავს 39 მუნიციპალიტეტს.
სიმო ჰაიჰა

სიმო ჰაიჰა (; დ. 17 დეკემბერი, 1905 — გ. 1 აპრილი, 2002) — ფინელი სამხედრო მოღვაწე, სნაიპერი, ზამთრის ომის ვეტერანი, მსოფლიო რეკორდის მფლობელი სნაიპერული შაშხანით მოკლულ მოწინააღმდეგეთა რაოდენობის მიხედვით (505).

ადრეული ცხოვრება და ზამთრის ომი
ჰაიჰა დაიბადა სოფელ რაუტიარვიში, რომელიც დღევანდელ რუსეთ-ფინეთის საზღვართან ახლოს მდებარეობს. საბჭოთა კავშირთან ომის დაწყებამდე იგი მონადირე და ფერმერი იყო. გადმოცემის თანახმად, მისი სახლი სავსე იყო სროლით შეჯიბრებებში მოგებული პრიზებით.

ზამთრის ომის დროს (1939-1940) ჰაიჰა ფინეთის არმიის რიგებში იბრძოდა წითელი არმიის წინააღმდეგ. ომის განმავლობაში მან დადასტურებული 505 საბჭოთა მებრძოლი მოკლა სნაიპერული შაშხანით. სნაიპერული შაშხანის გარდა იგი /-31-ს ტიპის ტყვიამფრქვევს იყენებდა, რომლითაც 200-ზე მეტი მოწინააღმდეგე გაანადგურა. ომის ასი დღის განმავლობაში ჰაიჰას მიერ მოკლულ საბჭოელთა რაოდენობა მინიმუმ 705-ს შეადგენს.

ტაქტიკა
ჰაიჰა სიმაღლით 1.60 მეტრი იყო, რის გამოც მისი სიმაღლისთვის შესაფერის საბჭოთა მოსინის შაშხანის ფინურ ვარიანტ /28-ს იყენებდა. საკუთარი პოზიციის დასამალად ოპტიკური სამიზნის მაგივრად ფინელი რკინის სამიზნეს იყენებდა, რის გამოც მას სროლისას თავის წამოწევა აღარ უწევდა. ბრძოლის დროს ჰაიჰა პირში თოვლს იდებდა რათა სუნთქვისას ორთქლი არ გამოეშვა. ომის პერიოდში ტემპერატურა −40 და −20 °-ს შორის მერყეობდა, ჰაიჰა მუდმივად თეთრ ფორმაში იყო ჩაცმული რათა თოვლში შეუმჩნეველი დარჩენილიყო.

საბრძოლო ჭრილობა
ჰაიჰას წარმატებები ფინელებმა ფსიქოლოგიური ბრძოლის იარაღად გამოიყენეს. ომის დროს რუსმა ჯარისკაცებმა მას „თეთრი სიკვდილი“ შეარქვეს. საბჭოელები მის მოსაშორებლად რესურსებს არ ზოგავდნენ და არტილერიის ცეცხლსა და სნაიპერებს იყენებდნენ.

1940 წლის 6 მარტს ბრძოლის დროს ჰაიჰა ყბაში დაიჭრა, ტყვია მოხვედრისას დაიშალა და ლოყიდან გამოვიდა. სიმო ჰაიჰამ გონება დაკარგა, თანამებრძოლის თქმით მას სახის ნახევარი აღარ ჰქონდა. გონება ფინელ სნაიპერს 13 მარტს, ზავის გაფორმების დღეს, დაუბრუნდა. ომის დასრულებიდან ცოტა ხნის შემდეგ სიმო ჰაიჰა ფელდმარშალმა კარლ გუსტავ მანერჰაიმმა კაპრალიდან პირდაპირ მეორე ლეიტენანტად დააწინაურა, ეს დაწინაურება დღემდე ყველაზე სწრაფ კარიერულ ზრდად რჩება ფინეთის შეიარაღებული ძალებში.

ომის შემდეგ
სიმო ჰაიჰას რამდენიმე წელი დასჭირდა მიღებული ჭრილებისაგან გამოსაჯანმრთელებლად, ტყვიამ მისი ყბის ნაწილი მთლიანად გაანადგურა. ჭრილობის მიუხედავად იგი სრულიად გამოკეთდა და ომის შემდეგ წარმატებული მონადირე და ძაღლების გამომზრდელი გახდა. ხშირად ნადირობდა ფინეთის პრეზიდენტ ურჰო კეკონენთან ერთად. სიცოცხლის ბოლო წლები რუსეთთან საზღვარზე მდებარე პატარა სოფელში გაატარა, სადაც 2002 წელს გარდაიცვალა.
ელექტრომაგნიტური ინდუქცია

ელექტრომაგნიტური ინდუქცია — ძაბვის გაჩენის მოვლენა ჩაკეტილ კონტურში, რომელსაც განჭოლავს დროში ცვლადი მაგნიტური ნაკადი.

მათემატიკური ფორმულირება
მაიკლ ფარადეიმ აღმოაჩინა, რომ ელექტრომამოძრავებელი ძალა (ემძ) რომელიც ჩაკეტილი გამტარის გასწვრიც იქმნება პროპორციულია მაგნიტური ნაკადის ცვლილების ტემპისა. ამასთან არ აქვს მნიშვნელობა, რით არის გამოწვეული ნაკადის ცვლილება – მაგნიტური ველის ცვლილებით თუ გამტარის მოძრაობით მაგნიტურ ველში.

ელექტრომაგნიტური ინდუქციის მოვლენა უდევს საფუძვლად ისეთი ხელსაწყობის მუშაობას, როგორიცაა ელექტრული გენერატორი, ელექტრული ძრავა, ტრანსფორმატორი და სხვა.

ფარადეის ინდუქციის კანონი ამტკიცებს, რომ:
\{} = -
ანგკორ-ვატი

ანგკორ-ვატი — ინდუისტური ტაძარი კამბოჯაში, ანგკორ-თომის მახლობლად. მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი საკულტო ნაგებობა. შედის ანგკორის ხუროთმოძღვრულ კომპლექსში. იგი აგებულია ღმერთ ვიშნუს სახელზე 1112-1152 წლებში, სურიავარმან -ის დროს, რომელიც აქვე უნდა იყოს დაკრძალული. შემდეგ იყენებდნენ ბუდისტები. საუკუნიდან აღარ მოქმედებს. ანგკორ-ვატის კოშკების სილუეტი გამოსახულია კამბოჯის ეროვნულ გერბზე. მისი ფართობია 2 კვ.კმ.

ანგკორ-ვატის მშენებლობას მეფე სურიავარმან მას შემდეგ შეუდგა, რაც მან პოზიციები გაიმყარა სამხედრო კამპანიის, დიპლომატიისა და მტკიცე შინაგანი ადმინისტრაციის დახმარებით. სურიავარმანმა კჰმერის მეფეთა ტრადიცია დაარღვია და (სავარაუდოდ ინდოეთის გავლენით, სადაც ამ დროს ვიშნავიზმი წამოვიდა წინ) ტაძარი ვიშნუს მიუძღვნა (და არა შივას). ს-დან დღემდე კი ტაძარი ბუდისტურია.

ანგკორ-ვატი ინდუისტური კოსმოლოგიის გრანდიოზული განსახიერებაა: მისი ცენტრალური კოშკები მერუს მთას, ღმერთების სახლს განასახიერებენ, ხოლო გარეთა კედლები _ მის გარშემო მყოფ სამყაროს. ტაძარი, რომელიც კჰმერის არქიტექტურის მაღალი კლასიკის წარმომადგენელია, კამბოჯის სიმბოლოდ იქცა და მის დროშაზეც კია გამოსახული.

ანგკორის ტაძრების უმეტესობისგან განსხვავებით, ანგკორ-ვატი დასავლეთისკენ არის ორიენტირებული, რაც მკვლევარებს აფიქრებინებს, რომ სურიავარმანმა ტაძარი თავისი სულის მოსახსენებლად ააგო. ამ შეხედულებას განამტკიცებს ისიც, რომ რელიეფები საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით არის განლაგებული, რაც ჩვეული თანმიმდევრობის დარღვევაა. თუმცა ანგკორის კომპლექსის რამდენიმე სხვა ტაძარსაც აქვს დასავლეთის ორიენტაცია და მეორე ვერსიით ეს შეიძლება იმას დავუკავშიროთ, რომ ისინი მიძღვნილია ვიშნუსადმი, რომელიც, გარკვეულწილად, დასავლეთთან იყო დაკავშირებული.

ანგკორ-ვატი კჰმერის არქიტექტურის იმ სტილის ჩინებული მაგალითია, რომელსაც ანგკორ-ვატის სტილს უწოდებენ. ს-სთვის კჰმერის არქიტექტორები ძირითად საშენ მასალად იყენებდნენ ქვიშაქვას. მთავარი ნაწილები სწორედ ქვიშაქვითაა ნაგები და ლატერიტი მხოლოდ გარეთა კედლისთვის და დაფარული სტრუქტურული ნაწილებისთვის გამოიყენებოდა.

ტაძარი დგას ქალაქის დონიდან ამაღლებულ ტერასაზე. ის გარშემორტყმულია სამი მართკუთხა გალერეით, რომელთაგან ყოველი მომდევნო წინაზე მაღალია. გალერეის კუთხეებში აღმართულია ოთხი გოპურა (კოშკურა), ხოლო ორი შიდა გალერეის კუთხეებში ასევე დგას გოპურები, რომლებიც ცენტრალურ კოშკურასთან ერთად კამათელზე დაწერილი ხუთიანის ფორმას ქმნიან.

ანგკორ-ვატის პოპულარობის ერთ-ერთი მიზეზი არქიტექტურასთან სინთეზში მყოფი დეკორია, რომლის ძირითადი ნაწილი რელიეფურ ფრიზებს წარმოადგენს. გარეთა გალერეის შიდა კედლები მორთულია რელიეფების მთელი სერიით, რომელიც ძირითადად მაჰაბჰარატასა და რამაიანას (ინდუისტური თხზულებების) ილუსტრაციას წარმოადგენს. აღმოსავლეთ გალერეაზე წარმოდგენილია ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სცენა "რძის ზღვის ამღვრევა", რომელზეც გამოსახულია 92 ასურა და 88 დევა. მათ შორის არის ვიშნუ, მის ქვეშ კუ (ვიშნუს ავატარი), ხოლო ზემოთ ასპარა და ინდრა.

ამ რელიეფს მოსდევს "ვიშნუ, რომელიც ამარცხებს ასურებს". ჩრდილოეთის გალერეა წარმოგვიდგენს კრიშნას გამარჯვებას ბანაზე და ინდუისტური ღმერთების ბრძოლას ასურებთან. ტაძრის კედლებზე შესრულებულია ასევე რელიეფები, რომლებიც კარის ცხოვრების სცენებს გადმოგვცემენ. ერთ-ერთ მათგანში თავად მეფეა გამოსახული. შემაღლებულ ტახტზე ფეხმორთხმით მჯდარს მიღების საათები აქვს, ხოლო მონა ქალები მარაოებითა და მზის ქოლგებით აგრილებენ.
ანგკორი

ანგკორი – - საუკუნეების ხუროთმოძღვრული კომპლექსი ქ. სიემ-რეაპის მახლობლად კამბოჯაში. შეიქმნა ქმერების ფეოდალური სახელმწიფოს აყვავების პერიოდში. შემორჩენილია სატახტო ქალაქების იაშოდხარაპური (დაარსდა საუკუნის დასასრულს) და ანგკორ-თომის ( საუკუნის დასასრული და საუკუნე) ნანგრევები, ქვის ტერასები და სატაძრო ანსამბლები. ანგკორის ერთ-ერთი უდიდესი ანსამბლია ანგკორ-ვატი (1300 მ × 1500 მ, სიმაღლე 66 მ; დაახლოებით 113-1150 წლები). მთავარ ტაძარს გარს ერტყმის ტერასებად განლაგებული სვეტებიანი გალერეების 3 მწკრივი. ანგკორის კომპლექსში შედის აგრეთვე გეგმით კვადრატული ქ. ანგკორ-თომი (ფართობი 9 კმ²), რომლის ცენტრში აგებული ბაიონის ტაძრისაკენ ქალაქის კარებიდან ოთხი ქუჩა მიემართება. ბაიონის 54 კოშკი და ჭიშკრის 5 კოშკი შემკულია ადამიანის 2,4 მ-იანი სკულპტურული სახეებით. ანგკორში უხვად არის გამოყენებული ქვაში ნაკვეთი რელიეფი, ქანდაკება; ტაძრების გალერეების კედლები შემკულია ბატალური და საყოფაცხოვრები სცენების ამსახველი მოხატულობით.
მშენებლობა

მშენებლობა — მატერიალური წარმოების დარგი, რომლის დანიშნულებაა სამშენებლო და სამონტაჟო სამუშაოთა მთელი კომპლექსის შესრულება, ახალი საწარმოო და არასაწარმოო ძირითადი ფონდების ამოქმედება და არსებულის გაფართოება-რეკონსტრუქცია. მშენებლობის მზა პროდუქციას წარმოადგენს საექსპლუატაციოდ გამზადებული ნაშენი (სამრეწველო საწარმოები, საცხოვრებელი სახლები, საზოგადოებრივი შენობები, სხვადასხვა ნაგებობები). მშენებლობა უდიდეს გავლენას ახდენს საწარმოო ძალების განვითარებასა და გადაადგილებაზე. ქვეყნის საწარმოო პოტენციალის შექმნაზე, ხალხის ცხოვრების დონის მუდმივი აღმავლობის უზრუნველყოფაზე.
ბოიხელი

}
| მდებარეობა = ბალტიის ზღვა
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 7000
| სია =
| სიგრძე_კმ = 400მ
| სიგანე_კმ = 150მ
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა =
| სიმაღლე_მ =
| ქვეყნის სახელი =

ბოიხელი — დაუსახლებელი კუნძული გერმანიაში, ბალტიის ზღვაში. მდებარეობს კუნძულ რიუგენის შეგნით მოქცეულ დიდი იასმუნდის ყურეში და რიუგენის სანაპიროდან მხოლოდ ასი მეტრითაა დაშორებული. კუნძულის სიგრძე დაახლოებით 400 მეტრია, სიგანე – 150 მ, ხოლო ფართობი დაახლოებით 7 ჰა–ს უდრის. ბოიხელი ბრტყელი და უტყეო კუნძულია.

1940 წლიდან ბოიხელი გამოცხადებულია დაცულ ტერიტორიად აქ მობინადრე და გადამფრენი ფრინველების დასაცავად. კანონით მასზე გადასვლა აკრძალულია.
დავიდ ნ’გოგი

დავიდ ნ'გოგი (დ. 1 აპრილი, 1989) — პროფესიონალი ფრანგი ფეხბურთელი. არის შოტლანდიური როს ქაუნთის თავდამსხმელი.

ბიოგრაფია
დავიდ ნ'გოგი დაიბადა ჟენევილიეში 1989 წლის 1 აპრილს. ის არის საფრანგეთის მოქალაქე. მან თამაში დაიწყო დიდი ტრადიციების მქონე პარი სენ-ჟერმენში და 2006 წლის ივნისში 17 წლის ასაკში გააფორმა თავისი პირველი პროფესიული კონტრაქტი. ნ'გოგი ოჯახში ერთადერთი ფეხბურთელი არ არის მისი ბიძაშვილები ჟან ალენ და იანიკ ბუმსონგები საკმაოდ ცნობილი ფეხბურთელები არიან. ნ'გოგის თავდაპირველი საფეხბურთო კარიერა არც თუ შედეგიანი გამოდგა მაგრამ მიუხედავად თავის პირველ სეზონში 18 ჩატარებულ შეხვედრაში ერთადერთი გოლისა ის მაინც ბრწყინავდა ახალგაზრდულ ნაკრებებში და მის თამაშს ნაყოფიერად და შედეგიანად აფასებდნენ. 2007 წელს მან 19 წლამდელთა ნაკრების შემადგენლობაში ორი გოლი გაუტანა ინგლისელ ახალგაზრდებს, ამას შემდეგ მისი პირველი წარმატება მოყვა საფრანგეთის თასზე 2008 წელს, სადაც „პარი სენ ჟერმენმა“ იმარჯვა ამან კი პრაქტიკულად ნ'გოგს გზა გაუხსნა საფეხბურთო სამყაროსკენ

ლივერპული
ნ'გოგი „ლივერპულის“ შემადგენლობაში 2008 წლის 24 ივლისს ჩაირიცხა და 4 წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი სანაცვლოდ კი ფრანგებმა 1.5 მილიონი ფუნტი სტერლინგი მიიღეს. ამ ტრანსფერის შემდეგ ბენიტესმა ქება შეასხა ლივერპულის სელექციონერებს და განაცხადა რომ მათ იპოვეს ტექნიკური პერსპექტიული ფეხბურთელი, რომელიც არ ღირს ძვირი. ნ'გოგმა თავისი პირველი მატჩი „ლივერპულის“ შემადგენლობაში ვილიარეალის წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში ჩაატარა, ხოლო თავისი პირველი მერსისაიდული გოლი მომდევნო მატჩში რეინჯერსს გაუტანა წინა სასეზონო შეხვედრაში. ნ'გოგმა განაგრძო წარმატებულად სვლა და თავისი საჩემპიონთალიგო გოლიც გაიტანა პსვს წინააღმდეგ, ხოლო 3 მარტის დაპირისპირებაში სანდერლენდის.
ხუან პონსე დე ლეონი

ხუან პონსე დე ლეონი (; დ. 1474 — გ. ივლისი, 1521) — ესპანელი კონკისტადორი, პუერტო-რიკოს ტერიტორიაზე პირველი დასახლების დამაარსებელი, პუერტო-რიკოს პირველი გუბერნატორი და ფლორიდის აღმომჩენი. მისი სახელი უკავშიდება ფლორიდის ტერიტორიაზე მითური ახალგაზრდობის შადრევნის ძებნას. ლეგენდის თანახმად, სწორედ ახალგაზრდობის შადრევანთა ძებნისას იმოგზაურა მან ფლორიდაში, რითიც მისი პირველი ევროპელი მკვლევარი გახდა.

1493 წელს ქრისტეფორე კოლუმბთან ერთად მიიღო მონაწილეობა კოლუმბის მეორე მოგზაურობაში კარიბების მიმართულებით. 1508-1509 წლებში იმოგზაურა პუერტო-რიკოში, სადაც დააარსა დასახლება კაპარა, რომელიც დღეს პუერტო-რიკოს დედაქალაქია და სან-ხუანი ეწოდება. 1513 წელს საკუთარი სახსრებით გამართა ექსპედიცია და ფლორიდის აღმოსავლეთ ნაწილს მიაღწია. შემდგომი წლები ფლორიდის ტერიტორიაზე ახალგაზრდობის შადრევნის ძებნაში გაატარა. გარდაიცვალა 1521 წლის ივლისში ქალაქ ჰავანაში, კუბა.
ჯეიმზ კაუნსილმენი

ჯეიმზ ედუარდ კაუნსილმენი (დ. 28 დეკემბერი, 1920 — გ. 4 იანვარი, 2004) — ცურვის ამერიკელი სპეციალისტი, მსოფლიო რეკორდსმენებისა და ოლიმპიური ჩემპიონების მწვრთნელი, ინდიანის უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდის პროფესორი, აშშ-ის ოლიმპიური გუნდის მწვრთნელი. აღიარებულ იქნა ცურვის ისტორიაში ყველა დროის საუკეთესო მწვრთნელად. მისი აღზრდილები არიან მარკ სპიცი, ჯიმ მონტჰომერი და სხვა.
საისტორიო კრებული

„საისტორიო კრებული“ — საქართველოს სსრ ცენტრალური არქივის პერიოდული გამოცემა (რედაქტორი სარგის კაკაბაძე). გამოვიდა 4 წიგნი (1928 - და , 1929 - და ). „საისტორიო კრებულში“ გამოქვეყნდა ს. კაკაბაძის ნარკვევები საქართველოს ისტორიის სხვადასხვა საკითხებზე, ძველი ქართული აგიოგრაფიული ძეგლები და საისტორიო დოკუმენტები. ოთხივე წიგნს ერთვის კრიტიკისა და ბიბლიოგრაფიის განყობილება, რომელშიც დაბეჭდილია ს. კაკაბაძის რეცენზიები ქართველ მკვლევართა ისტორიის ნარკვევებზე. 1970-იან წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტმა „საისტორიო კრებული“ აღადგინა, მაგრამ შვიდი ნომრის გამოცემის შემდეგ პროცესი შეწყდა. 2011 ოქტომბერში გამოვიდა „საისტორიო კრებულის“ განახლებული გამოცემის პირველი ნომერი.