iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი

წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო, ორდენი, რომელიც ენიჭება პირს საქართველოსთვის მოპოვებულ გამარჯვებებში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის. შემოღებულია 2004 წლის 24 ივნისის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანების შესაბამისად.

ორდენის პირველი კავალერი გახდა ამერიკის შეერთებული შტატების 43-ე პრეზიდენტი ჯორჯ უ. ბუში, რომელსაც ჯილდო გადაეცა თბილისში სტუმრობისას, 2005 წ. 10 მაისს.

აღწერა
წმინდა გიორგის გამარჯვების ორდენს ბოლნური ჯვრის ფორმა აქვს. არის ოქროსი, გაწყობილია მეწამული (წითელი) და თეთრი მინანქრით. ჯვრის ცენტრში გამოსახული მედალიონის მეწამულ (წითელ) მინანქარზე ამოტვიფრულია ვერცხლის წმინდა გიორგის გამოსახულება (გველეშაპის გამგმირავი მხედარი — სახელმწიფო გერბის გამოსახულება). ლენტზე დამაგრებული ორდენის საკიდი არის ფარი, რომელსაც ამშვენებს „ივერიული“ გვირგვინი (სახელმწიფო გერბის დეტალი) და ვაზის წნულის ორნამენტი. ფარის თეთრ (ვერცხლი) ველზე გამოსახულია მეწამული (წითელი) ჯვარი — წმინდა გიორგის ჰერალდიკური სიმბოლო. ლენტი არის ლივლივა თეთრი, შუაში მეწამული (წითელი) ზოლით. ორდენის თამასა თეთრია, შუაში მეწამული (წითელი) ზოლით. დიამეტრი 5,7 სმ-ია. ყელსაკიდი ორდენია.

წმინდა გიორგის გამარჯვების ორდენის ესკიზის ავტორია მხატვარი-ჰერალდიკოსი მამუკა გონგაძე.
2006 — ჯონ მაკ-კეინი;
2007 — ირაკლი ქუთათელაძე, ზურაბ ნოღაიდელი, ვალდას ადამკუსი, ლეხ კაჩინსკი;
2008 — ერეკლე კოდუა, ვლადიმერ გურგენიძე, ვახტანგ კიკაბიძე, გიორგი მებონია, ზურაბ ფოჩხუა, მამუკა გვასალია, ონისე ქისტაური, ავთანდილ ლომიძე, ნიკოლოზ ძებნიაური, შალვა ჯანაშვილი, გიორგი მარგიანი;
2009 — ვალდის ზატლერსი, ვიქტორ იუშჩენკო, ვიტაუტას ლანდსბერგისი, რონალდ ასმუსი, ჯონ ფრენსის ტეფტი, პეტრას ვაიტიეკუნასი, ჯო ბაიდენი, ელდარ შენგელაია, დევი ჭანკოტაძე, დავით ნაირაშვილი;
2010 — დავით ახალია, დავით ჩხარტიშვილი, რიჩარდ ჰოლბრუკი, ვანო ხუხუნაიშვილი, ტოომას ჰენდრიკ ილვესი, მარტ ლაარი;
2011 — ჯო ლიბერმანი, ქშიშტოფ ლისეკი, ვაცლავ ჰაველი, ნიკოლა სარკოზი, ალექსანდრე ლომაია, ანრი დე რენკური, მათიას იორში;
2012 — ანდრის ბერზინში, რამაზ ნიკოლაიშვილი, ვანო მერაბიშვილი, გიორგი კარბელაშვილი;
2013 — დავით ბაქრაძე, დავით ნინიძე, მოანა კარკასეს კალოსილი, ალექსანდრე ხეთაგური, იასეკ სარიუშ ვოლსკი, ვოლფრიდ მარტენსი, ჯინ შაჰინი, ანდრო ბარნოვი, კახა ბენდუქიძე, გიორგი პაპუაშვილი, კონსტანტინე კუბლაშვილი, ნიაზ დიასამიძე, დავით ბეჟუაშვილი, აბდულა გიული, რეჯეფ თაიფ ერდოღანი, ილჰამ ალიევი, ვიქტორ ორბანი, ანდრეი ილარიონოვი, გიგი წერეთელი, ვაჟა ორბელაძე, გელა ჩარკვიანი, ალექსანდრე ტუღუში, შამილ ქორთოშიძე, იაროსლავ კაჩინსკი, გარიკ კარამიანი, ბესიკ მჟავანაძე, მალხაზ წიქოძე, კობა ახვლედიანი, კობა ალექსიძე, უილიამ ჯეფერსონ კლინტონი;
2014 — ზურაბ ჟვანია, აზა ადამია, ალექსანდრე ადამია, ნათია ბაშალეიშვილი, ეკატერინე ბეჟანიშვილი, ნატო გიორგაძე, შალვა გოგიძე, თამარ დოლიძე, თინა ენუქიძე, ნინო თოიძე, ზაირა კიკვიძე, მანანა ლოლაძე, თამარ მამულაშვილი, მანანა მელქაძე, ვენერა მეტრეველი, მამუკა ნოზაძე, ინგა რუხაძე, გულნაზ სამარგულიანი, გია ქარსელაძე, შალვა ქვასროლიაშვილი, ელისაბედ ჭიპაშვილი, თამარ ჭოველიძე, მარინე ჭყონია, ნოდარ ჯანგირაშვილი, მზია ჯინჭარაძე;
2015 — დავით სერგეენკო;
დავით აღმაშენებლის ორდენი

დავით აღმაშენებელის ორდენი — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო, ორდენი, რომლითაც ჯილდოვდებიან სამოქალაქო, სამხედრო და სასულიერო პირები, სახელმწიფო მოღვაწეები ქართველი ერის წინაშე ღვაწლის, საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლისა და აღორძინების, საზოგადოების კონსოლიდაციის, დემოკრატიის დამკვიდრების საქმეში შეტანილი პირადი წვლილისათვის. ორდენი საქართველოს მეფის, დავით აღმაშენებლის (1089-1125) სახელობისაა. დამტკიცებულია 1992 წლის 24 დეკემბრის პარლამენტის დადგენილებით. დიზაინის ავტორია ემირ ბურჯანაძე. პირველი კავალერია საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია (1998).

აღწერა
დავით აღმაშენებლის ორდენს აქვს 40-მილიმეტრიანი მრგვლოვანი სილუეტი, რომელზეც გამოკვეთილია რომბი. რომბის წრიულ ჩაღრმავებაში გამოსახულია ასომთავრული „ა“-თი გარშემოწერილი ასომთავრული „დ“ და „თ“ (აღნიშნავს დავით აღმაშენებელს), ხოლო მათ თავზე ადგას სამეფო გვირგვინი. ორდენის ჰორიზონტალურ ღერძზე მოთავსებულია რვაქიმიანი ალმასისთვლიანი ვარსკვლავი. ორდენი მოძრავი ყუნწით უკავშირდება ოქროს ფირფიტისაგან დამზადებულ სამაგრს. რომბი ქართულ სიმბოლიკასა და საეკლესიო მხატვრობაში მამა ღმერთის სიმბოლოა და იისფერი ტონალობით გამოხატავენ, ამიტომ სამაგრზე გადაკრული ბაფთის თეთრ ფონზე (სიგანე — 27 მმ), დავით აღმაშენებლის მეფობის ოქროს ხანის აღსანიშნავად, გამოყენებულ ოქროსფერს (9 მმ) ორივე მხარეს 1,5 მმ დაცილებით ახლავს 2 მმ სიგანის იისფერი ხაზები.

ორდენის მფლობელები
1998 — ილია ;
ოქროს საწმისის ორდენი (საქართველო)

ოქროს საწმისის ორდენი — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო; ორდენი, რომლითაც ჯილდოვდებიან უცხოელი მოქალაქეები და მოქალაქეობის არმქონე პირები, რომელთაც განსაკუთრებული წვლილი შეიტანეს საქართველოს სახელმწიფოს აღმშენებლობაში, მისი ეროვნული უშიშროების ინტერესების, სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის დაცვაში, დემოკრატიული და თავისუფალი საზოგადოების ჩამოყალიბებაში, უცხოეთის სახელმწიფოებთან და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან ორმხრივად სასარგებლო ურთიერთობის დამყარებაში, საზღვარგარეთ საქართველოს მოქალაქეების უფლებების დაცვაში, ქართული კულტურის პოპულარიზაციაში, ქართული მეცნიერებისა და ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის. ორდენი მითიური ოქროს საწმისის სახელობისაა, რომელიც მდებარეობდა კოლხეთში, დღევანდელ დასავლეთ საქართველოში. ორდენი შემოღებულია საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებით 1998 წლის 26 ივნისს.

აღწერა
ოქროს საწმისის ორდენის ესკიზი შექმნილია
საქართველოში, ქ. თბილისში, 1997 წელს. მისი
ავტორები არიან: მხატვარი-ჰერალდიკოსი მამუკა გონგაძე და ჰერალდიკოსი მამუკა წურწუმია.

ოქროს საწმისის ორდენი არის 52-მილიმეტრიანი ოქროს ვარსკვლავი, რომელიც მიღებულია დიდი შვიდბოლოიანი და მცირე შვიდქიმიანი ვარსკვლავების გადაწვნით. ვარსკვალავი შედგება შვიდი 51.450-იანი სეგმენტისაგან.

— დიდი ვარსკვლავის ბოლოებში ჩასხმულია შინდისფერი მინანქარი, გადაწვნის ადგილებში მონაცვლეობით ჩასმულია 7 ლურჯი და 7 წითელი თვალი. ცენტრალური მედალიონის ირგვლივ არის 2 მმ სიგანის თეთრი ოქროს ტეხილი დეტალი. მედალიონში ამობურცულ ლურჯ მინანქარზე გამოსახულია ოქროს საწმისი თეთრი ოქროს რქებით. ვარსკვლავი ოქროს მოძრავი ყუნწით (10,5 10 მმ) უკავშირდება სამაგრის ზოლს. 1,1 მმ სისქის ოქროს რგოლი (გარე დიამეტრი – 15მმ) ხისტადაა დაკავშირებული სამაგრთან. სამაგრი არის ოქროს ორი გრიფონი (სიმაღლე – 16,5 მმ), ოქროს ფარით (7 12,2 მმ). ფარის ლურჯ მინანქარზე გამოსახულია ოქროს ემბლემა და დევიზის ლენტი (სიგრძე - 25,7 მმ; სიგანე – 3მმ), რომლის შინდისფერ მინანქარზე ოქროს ლათინური შრიფტით ამოტვიფრულია წარწერა – .

— ზედა ნაწილში აღნიშნულია
ორდენის სამნიშნა რიგითი ნომერი. შუა ნაწილში,
ქართული ორნამენტის თავზე ოქროთი ამოტვიფრულია წარწერა – „ღვაწლი საქართველოსათვის”,
ქვემოთ – ორდენის დამზადების წელი.
ორდენის ბაფთა ცისფერია (სიგანე - 34 მმ)
ორი ოქროსფერი ზოლით (სიგანე – 5 მმ).

ორდენის მფლობელები
1999 — სულეიმან დემირელი
2000 — გერჰარდ შრედერი
2001 — ჰეიდარ ალიევი და ხუან ანტონიო სამარანჩი
2002 — ელისაბედ 
2003 — ისლამ ქარიმოვი, რასულ გამზატოვი და კირსან ილუმჟინოვი
2007 — ბართლომე და ტოომას ჰენდრიკ ილვესი
2009 — კურშად თუზმენი, გაბრიელა ფონ ჰაბსბურგი, სერჟ სარქისიანი, ალაჰშუქიურ ფაშაზადე, მეთიუ ბრაიზა, ვიქტორ იუშჩენკო და მარი ენ ისლერ ბეგინი
2010 — ხავიერ სოლანა, სტრობე ტალბოტი და რეჯეფ თაიფ ერდოღანი
2014 — ჯეიმზ ეიმოსი
2015 — ბენ ჰოდჯესი და ხუან ეჩანოვე
2016 — ფილიპ ბრიდლოვი და ჯონ კოსტელო
2021 — ლეხ კონჩაკი
2022 — აბდულა
გოსტივარი

გოსტივარი (; ; ) — ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის პოლოგის რეგიონში. მდებარეობს შარ-პლანინას მთის ძირას.

მოსახლეობა
2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 35 847 კაცია. უჭირავს 1 341 კმ². მოსახლეობას შეადგენს ალბანელები (47,1 %), მაკედონელები (33,2 %), თურქები (12,7 %) და ბოშები (5,3 %).

ინფრასტრუქტურა
გოსტივარი ქვეყნის დიდი ქალაქთა რიცხვს მიეკუთვნება და გააჩნია კარგი სამიმოსვლო არტერიები მავროვოსაკენ, ტეტოვოსაკენ, სკოპიესაკენ, დებარისაკენ, კიჩევოსა და ოჰრიდის მიმართულებით. ქალაქს აქვს აგრეთვე შედარებით კარგად განვითარებული ინფრასტრუქტურა. 1995 წელს კოსტივარიდან ტეტოვოს მიმართულებით 28 კმ. სიგრძის ავტოსტრადა დააგეს.

ჩრდილოეთ მაკედონიის სარკინიგზო ხაზი გოსტივარიდან სკოპიესკენ მიემართება, ხოლო შემდეგ კი კიჩევოსაკენ. პეტროვიჩის საერთაშორისო აეროპორტი „პეტროვეცი“ მდებარეობს 100 კმ-ს დაშორებით.

სხვადასხვა
ქალაქის მახლობლად მდებარეობს სოფელი ვრუტოკი, რომელშიც მდინარე ვარდარი იღებს თავის სათავეს.
ტორბეშები

ტორბეშები — მაკედონელი ხალხის სუბეთნოსი, სლავურენოვანი მუსლიმანები. ტორბეშთა უმცირესობა ცხოვრობს მაკედონიასა და კოსოვოში. საუბრობენ მაკედონურ ენაზე. მათი რიცხვი სავარაუდოდ დაახლოებით 120 000-დან 200 000-მდე კაცს შეადგენს.

ტორბეშებს მაკედონელებისა და სერბებისაგან მათი რელიგიური კუთვნილების გამო განასხვავებენ, ხოლო ამავე რეგიონში მცხოვრები თურქებისა და ალბანელებისაგან კი ენობრივად.
ჰოლანდის გვირაბი

ჰოლანდის გვირაბი — საავტომობილო გვირაბი მდინარე ჰუდზონის ქვეშ, რომელიც კუნძულ მანჰეტენს აკავშირებს აშშ-ის კონტინენტურ ნაწილთან, კერძოდ, ნიუ-ჯერსის შტატის „ინტერსტეიტ 78“ მაგისტრალთან. გვირაბის თავდაპირველი სახელი იყო მდინარე ჰუდზონის საავტომობილო გვირაბი ან კანალ სტრიტის გვირაბი და ლინკოლნის გვირაბთან ერთად ერთ-ერთია ორი გვირაბიდან მდინარე ჰუდზონს ქვეშ. გვირაბს ამჟამად ისტორიული ძეგლის სტატუსი აქვს მინიჭებული, როგორც ერთ-ერთ ადრეულ ვენტილირებულ გვირაბსა და სამოქალაქო მშენებლობის მიღწევას.
ჭაობი (საფრანგეთის ისტორია)

„ჭაობი“ (ფრანგ. ), „ველი“ , საფრანგეთის რევოლუციის (1789-99) დროს იმ დეპუტატთა სახელწოდება, რომლებიც ეროვნულ კონვენტში უმრავლესობას წარმოადგენდნენ. სახელწოდება მიიღეს მუდმივად მერყევი პოლიტიკის გამო. თვითონ „ჭაობი“ არცერთ პოლიტიკურ დაჯგუფებას არ ეკუთვნოდა და უფრო გავლენიან დაჯგუფებას ემხრობოდა ხოლმე. „ჭაობის“ ცნობილი წარმომადგენლები იყვნენ ემანუელ სიეიესი, ანტუან ტიბოდო, პოლ ბარასი. „ჭაობი“ ჟირონდისტების მხარეზე იყო, შემდეგ იაკობინელებისა. 1794 წ. იაკობინელებს შორის მომხდარი განხეთქილების დროს ისინი რობესპიერს მიემხრნენ, თერმიდორული გადატრიალების დროს კი განუდგნენ მას.
თბილისობა

„თბილისობა“ — ყოველწლიური საშემოდგომო დღესასწაული ქალაქ თბილისში. პირველად აღინიშნა 1979 წლის 28 ოქტომბერს. 1990-იანი წლების დასაწყისში პაუზის შემდეგ, დღესასწაული 1997 წელს კვლავ განახლდა და მას შემდეგ ყოველწლიურ ტრადიციად იქცა.

ტრადიციულად, დღესასწაული ოქტომბრის ბოლო (ან ბოლოსწინა) შაბათ-კვირას ტარდება და ორ დღეს გრძელდება. ფესტივალის ფარგლებში ეწყობა სხვადასხვა კულტურული ღონისძიებები, სპორტული შეჯიბრებები, ქართული და ეთნიკური უმცირესობების ხალხური შემოქმედების კონცერტები და გამოფენა-გაყიდვები, სასოფლო-სამეურნეო ბაზრობები. გამოყენებულია ბერიკაობის, ყეენობის, თელეთობის, მაისობისა და სხვა ქართული დღესასწაულების ტრადიციები. ღონისძიებების ეპიცენტრია ძველი თბილისი — დედაქალაქის ისტორიული ნაწილი. ამავე დღეს სხვადასხვა სფეროში მოღვაწე გამოჩენილ ადამიანებს ენიჭებათ თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება.
ჭაპალა

ჭაპალა (ყოფ. ქოჩულო) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ნახიდურის თემში. მდებარეობს მდინარე მაშავერის მარჯვენა სანაპიროზე. ბოლნისიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1121 კაცი.

ღირსშესანიშნაობა
სოფელთან, მდინარეების მაშავერასა და ბოლნისისწყლის შუასაყარის მარჯვნივ 2-3 კმ-ზე, დგას შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე. ციხის ძირში ნასოფლარი და 2 ეკლესიის ნანგრევებია. იქვე, მდ. მაშავერაზე, ს. ქვის თაღიანი ხიდია.

დემოგრაფია
ჰაუპტვახტი

ჰაუპტვახტი — (გერმ. ) სპეციალური შენობა, სადაც დაპატიმრებულ სამხედრო მოსამსახურეს ათავსებენ. ყოფილ სსრკ-ის შეიარაღებულ ძალებში არსებობდა საგარნიზონო და საჯარისო ჰაუპტვახტი. ჰაუპტვახტში ათავსებენ დისციპლინარული წესით, სამძებრო ორგანოების მიერ დაპატიმრებულს, სამართალში მიცემულ სამხედრო მოსამსახურეს და მას, ვისაც სამხედრო ტრიბუნალმა ჰაუპტვახტი მიუსაჯა.
პეტრე ჭარაია

პეტრე გიორგის ძე ჭარაია (ფსევდონიმი პ. გიორგაძე) (დ. 12 ივნისი, 1861, სოფ. ეშქეთი, ახლანდ. ოჩამჩირის რაიონი, — გ. 2 დეკემბერი, 1919, იქვე) — ქართველი პედაგოგი, ლიტერატორი და ეთნოგრაფი.

სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში. მასწავლებლობდა აფხაზეთში, სამურზაყანოს (ძირითადად ახლანდ. გალის რაიონი) სოფლის სკოლებში. რუსეთის მმართველობის პერიოდში იცავდა ქართული ენის ინტერესებს და, მიუხედავად დევნა-აკრძალვისა, ბავშვებს ქართულ ენასა და ლიტერატურას ასწავლიდა. ზოგიერთ სკოლასთან საკუთარი სახსრებით გახსნა ქართული ბიბლიოთეკა. წერილებში ეხებოდა ქართული სალიტერატურო ენის განვითარების საკითხებს, სასკოლო ცხოვრებას. კარგად ფლობდა აფხაზურ ენას, იღვწოდა აფხაზებში წერა-კითხვის გასავრცელებლად; ქართულ პრესაში აქვეყნდებდა ეთნოგრაფიულ სტატიებს აფხაზეთისა და აფხაზების შესახებ („აფხაზეთი და აფხაზნი“, «ივერია», 1888, 6 აგვ.—6 სექტ., № 165-186).
ჭარ-ბელაქანი

ჭარ-ბელაქანი — საუკუნის მეოთხედში აღმოსავლეთ კახეთის ტერიტორიაზე (ისტორიული კაკ-ელისენი) დაღესტნელი ფეოდალების მიერ შექმნილი პოლიტიკური ერთეული; იგივეა, რაც გვიანდელი საინგილო. 1803 წელს ჭარ-ბელაქანი რუს-ქართველთა ჯარმა დალაშქრა და რუსეთის იმპერიის ქვეშევრდომობის მიღება აიძულა. 1830 წელს რუსეთმა უშუალოდ შეიერთა ეს ტერიტორია. 1830-40 წწ. ქმნიდა ჭარ-ბელაქნის ადმინისტრაციულ ოლქს, 1842-60 წწ. — სამხედრო ოლქს, 1860-1917 წწ. — ზაქათალის ოკრუგს. 1918-1921 წწ. შედიოდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში; მხარეზე პრეტენზიებს აცხადებდა მეზობელი აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა, შემდეგ — აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, რომელსაც სადავო მიწები საქართველოს ძალადობრივი გასაბჭოების შემდეგ, 1921 წელს, გადაეცა. ამჟამად მოიცავს აზერბაიჯანის ბელაქნის, ზაქათალისა და კახის რაიონების ტერიტორიას.
ჭარები

ჭარები — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტის ქსუისის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე).

მდებარეობს მდინარეების პატარა ლიახვისა და მეჯუდის წყალგამყოფი ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდ. ჭარებულის (მეჯუდის აუზი) ზემოთში, ზღვის დონიდან 1200 მ-ზე, ქ. ცხინვალიდან 15 კმ-ში.

ისტორია
სოფელი ჭარები ტრადიციულად ორ ნაწილად — ზემო ჭარებად (ლაფაჩები) და ქვემო ჭარებად (რაზმაანთკარი) — იყოფა. ლაფაჩები და ლაფაჩებისხევი მოხსენიებულია ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ ( ს. შუა ხანები). იოანე ბატონიშვილი (( საუკუნის მიწურული) ლაფაჩს წარსულში ქსნის საერისთავოს კუთვნილ იმ სოფლებს შორის იხსენიებს, რომლებსაც შემდეგ იულონ ბატონიშვილი ფლობდა. 1800-იანი წლებიდან 1922 წლამდე შედიოდა გორის მაზრის ტყვიავის უბნის მერეთის სასოფლო საზოგადოებაში.

1922 წელს, ადგილობრივი ქართული მოსახლეობის პროტესტის მიუხედავად, სოფელი ჭარები გადაეცა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქს. საუკუნის შუა ხანებში სოფლები ზემო და ქვემო ჭარები ცალ-ცალკე შედიოდა ცხინვალის რაიონში (ქსუისის სასოფლო საბჭო). ოლქის გაუქმების (1990) შემდეგ სოფელი ჭარები შედიოდა გორის რაიონში, 2006 წლიდან — ერედვის მუნიციპალიტეტში. სოფელი ძლიერ დააზიანა 1991 წლის მიწისძვრამ. 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომამდე პატარა ლიახვის ხეობის სხვა სოფლებთან ერთად იყო საქართველოს ხელისუფლების კონტროლქვეშ.

კულტურული მემკვიდრეობა
სოფელში შემონახულია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — - სს. ღვთისმშობლის დიდი სამნავიანი ბაზილიკა. შუა ნავი გვერდის ნავებზე მნიშვნელოვნად მაღალია. ინტერიერში სვეტების ორი წყვილია, რომლებზედაც ამოყვანილია კამარის საბჯენი თაღები. ჩრდილოეთ ნავის აღმოსავლეთ ნაწილში მომრგვალო სათავსია, რომელიც კარით უკავშირდება საკურთხეველს. საკურთხევლის აფსიდა შიგნით ნახევარწრიულია, გარედან — ხუთწახნაგა. შესასვლელი სამია — დას., სამხრ. და ჩრდ. მხრიდან. სამხრეთის კარის წინ სამ მხარეს თაღებით გახსნილი კარიბჭე იყო მიშენებული. ეკლესია გარედან შემოსილია სუფთა გათლილი მუქი წითელი ფერის ქვით. ფასადებზე შემორჩენილია მორთულობის ფრაგმენტები. შუა ნავის კამარა ჩამოქცეულია.

მოსახლეობა
2002 წლის აღწერით სოფელში იყო 126 მცხოვრები, ძირითადად ქართველები (92 %).
ჭარებულა

ჭარებულა — მდინარე საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, გორის მუნიციპალიტეტისა და „ცხინვალის რეგიონის“ ტერიტორიაზე, მდ. აძურის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ხარულის ქედის სამხრეთ კალთაზე 1505 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 33 კმ, აუზის ფართობი 127 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. დამახასიათებელია გაზაფხულის წყალდიდობა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 1,17 მ³/წმ.
ჭარელი

ჭარელი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედზე, ცხრაწყაროს უღელტეხილის სამხრეთ-დასავლეთით 5 კმ-ზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2635 მ. აქვს წაკვეთილი კონუსის ფორმა. აგებულია ზედაპლიოცენური ანდეზიტ-დაციტური ლავებით. მთა და მისი მიდამოები შემოსილია ალპური ბალახ-მცენარეულობით და საზაფხულო საძოვრებად არის გამოყენებული.
ჭართალი (არსიანის ქედი)

ჭართალი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არსიანის ქედის აღმოსავლეთ განშტოების — ღრმანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1557 მ. აგებულია გოდერძის წყების პიროკლასტებით. აქვს მახვილი, კონუსის ფორმის მწვერვალი და თანაბრად დახრილი, ზოგან კლდოვანი უბნების მქონე კალთები. მთის წვერო შემოსილია ბალახეულით, კალთები — მეორეული ტყით.
ჭართალი (ალევის ქედი)

ჭართალი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთისა და ახალგორის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ალევის ქედის თხემზე, მდინარე ქსნის მარცხენა შენაკადის — ალეურისა და არაგვის მარჯვენა შენაკადის — ჭართლისწყლის ზემოთების წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2284 მ. აგებულია ზედა-იურული და ქვედაცარცული მერგელოვანი ფიქლებითა და კირქვებით. მთას პირამიდის ფორმა აქვს, კალთები ციცაბოა, მწვერვალი — მახვილი. ჭართალი შემოსილია სუბალპური ბალახეულობით.
ჭართალი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

ჭართალი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე მთიულეთის არაგვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1200 მ, დუშეთიდან 30 კმ.

სოფელი ჭართლის თემის ცენტრია. თემში ასევე შედიან სოფლები: ბუჩაანი, დოლასქედი, ვაშლობი, ზენუბანი, მენესო, მუგუდა, სონდა, ჩიტაურები, ჯუღისი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 222 ადამიანი.
მაიკლ ბლუმბერგი

მაიკლ რუბენს ბლუმბერგი ( ; დ. 14 თებერვალი, 1942) — ამერიკელი ბიზნესმენი, ქალაქ ნიუ-იორკის მერი 2002-2013 წლებში. კარიერის განმავლობაში დემოკრატმა 2001 წლის ქალაქის მერის არჩევნებში კენჭი რესპუბლიკელების მანდატით იყარა და გაიმარჯვა. 2005 წელს იგი მეორე ვადით აირჩიეს. ამჟამად ფორბს 400 სიაში სიმდიდრით მერვე ამერიკელია $20 მილიარდ დოლარად შეფასებული ქონებით.

მას ხშირად ახსენებდნენ, როგორც დამოუკიდებელ კანდიდატს 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის. ეს მოსაზრება მის მიერ 2007 წელს რესპუბლიკელთა პარტიის დატოვებამ განაპირობა. მან ეს ეჭვები საბოლოოდ გააქარწყლა ნიუ-იორკ ტაიმზის 2008 წლის თებერვალში გამოქვეყნებულ სარედაქციო წერილში, სადაც ის ამბობს: "მე ყურადღებით მოვუსმინე მათ, ვინ მაქეზებდა [არჩევნებში მონაწილეობისკენ], მაგრამ მე არა ვარ - და არ ვიქნები - პრეზიდენტობის კანდიდატი".

2008 წლის სექტემბერში გაჩნდა ცნობები, რომ ბლუმბერგი ცდილობდა კანონში ცვლილებების შეტანას, რათა შესაძლებლობა ჰქონოდა მესამედ ეყარა კენჭი მერის პოსტზე. 2008 წლის 2 ოქტომბერს ბლუმბერგმა გამოაცხადა, რომ აპირებდა კანონმდებლობაში შესაბამისი ცვლილების შეტანაზე მოთხოვნას. 23 ოქტომბერს ქალაქ ნიუ-იორკის საბჭომ მხარი დაუჭირა (29 მომხრე/22 წინააღმდეგი) მერისთვის მესამედ კენჭისყრის უფლებას და, შესაბამისად, ბლუმბერგს მომავალ არჩევნებში მონაწილეობის საშუალება მისცა.

ბიოგრაფია
მაიკლ ბლუმბერგი რუსული და პოლონური ჩამომავლობის ებრაულ ოჯახში დაიბადა წმ. ელისაბედის საავადმყოფოს სამშობიაროში, ბოსტონის ბრაიტონის უბანში, 1942 წლის 14 თებერვალს. მამამისი, უილიამ ჰენრი ბლუმბერგი, დაბადებული ჩელსიში, მასაჩუსეტსი, 1906 წელს, იყო ალექსანდრე ბლუმბერგის ვაჟი (რუსი ებრაელი იმიგრანტი და უძრავი ქონების მაკლერი). დედამისი, შარლოტ ბლუმბერგი, დაბადებული 1909 წელს ნიუ-ჯერსიში, იყო რუსი იმიგრანტი მამისა და ამერიკელი დედის ოჯახიდან. ის დღესაც ცოცხალია. ოჯახი ბოსტონის ოლსტონის უბანში ცხოვრობდა, სანამ ბლლუმბერგი ორი წლის გახდებოდა. მოზარდობის პერიოდი კი მან მედფორდში, ბოსტონის გარეუბანი, გაატარა.

ბლუმბერგმა უმაღლესი განათლება ჯონზ-ჰოპკინზის უნივერსიტეტში მიიღო, სადაც საძმოს წევრი გახდა. 1964 წელს მან ელექტრო საინჟინრო ფაკულტეტის ბაკალავრის ხარისხი მიიღო. მოგვიანებით მან ბიზნეს ადმინისტრაციის მაგისტრის ხარისხი მიიღო ჰარვარდის ბიზნეს სკოლაში.

1975 წელს ბლუმბერგმა ცოლად შეირთო იორკშირელი სუზან ბრაუნი. ამ ქორწინებიდან მას ორი ქალიშვილი, ემა (დ. 1979) და ჯორჯინა (დ. 1983) ჰყავს. 18-წლიანი ერთობლივი ცხოვრების შემდეგ ბლუმბერგი და ბრაუნი განქორწინდნენ. ამჟამად ბლუმბერგი ნიუ-იორკის შტატის საბანკო სუპერინტენდანტ დაიანა ტეილორს ხვდება.
შატო შენონსო

შატო შენონსო — ამავე სახელწოდების სოფელში მდებარე სასახლე, საფრანგეთის დეპარტამენტ ენდრი და ლუარაში, ლუარის ციხესიმაგრების ნაწილი. აშენებულია საუკუნეში ხიდის გალერეის გარეშე. სასახლე განთქმული იყო, როგორც ანრი -ის საყვარელი დიანა დე პუატიეს ბინა, რომელმაც ეს სასახლე მეფისგან საჩუქრად მიიღო. ანრის სიკვდილის შემდეგ მისმა ცოლმა ეკატერინე მედიჩიმ დიანას სასახლე ჩამოართვა შომონ-სიურ-ლუარის სანაცვლოდ. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში სასახლეში სამხედრო ჰოსპიტალი იყო განთავსებული.
ნინოსხევი

ნინოსხევი ან ჭართლისხევი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში. მდინარე შრომისხევის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 39 კმ, აუზის ფართობი 195 კმ². სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2375 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარსა და ზაფხულში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 5,1 მ³/წმ. მდინარეზე არის ჩანჩქერი.
ჭარინდა

ჭარინდა — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების ნაკრისა და დოლრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადები) წყალგამყოფზე. მაქსიმალური სიმაღლეა ზღვის დონიდან 3581 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით, იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. დამახასიათებელია ალპური, სუბნივალური და ნივალური ლანდშაფტები.
არჩილ მოწონელიძე

არჩილ მოწონელიძე (დ. 25 ივლისი, 1945, ქუთაისი, საქართველოს სსრ) — ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 2007–2008 წლებში ეკავა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორის პოსტი. მშენებლობის დარგში სამეცნიერო ხარისხების მიმნიჭებელი საბჭოს წევრი. გამოქვეყნებული აქვს 128 სამეცნიერო შრომა და ერთი სახელმძღვანელო, „მშენებლობის მენეჯმენტი“. ფლობს რუსულ და ინგლისურ ენებს. დაჯილდოებულია საქართველოს პრეზიდენტის მადლობის სიგელით (2005 წელი). ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

1962 წელს დაამთავრა თბილისის 51-ე საჯარო სკოლა. ამავე წელს სწავლა გააგრძელა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტში სამშენებლო ფაკულტეტის, სამდინარო ნაგებობებისა და ჰიდროელექტროსადგურების ჰიდროტექნიკური მშენებლობის სპეციალობაზე. დაამთავრა 1968 წელს. 1971 წელს დაამთავრა ამავე ინსტიტუტის ასპირანტურა მასალათა გამძლეობისა და დრეკადობის თეორიის კათედრაზე. 1973 წელს ტექნიკის მეცნიერებათ კანდიდატის, ხოლო 1986 წელს ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა.
ასლანბეკ ბულაცევი

ასლანბეკ ბულაცევი (დ. 1963) — რუსეთის ფედერაციის უშიშროების სამსახურის უფროსი ოფიცერი, სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული მთავრობის პრემიერ-მინისტრი 2008 წლის 22 ოქტომბრიდან.

დაამთავრა ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ბუხჰალტრის სპეციალობით. 1986-2006 წლებში სხვადასხვა თანამდებობებზე მუშაობდა ჯერ საბჭოთა სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტში („კა-გე-ბე“), შემდეგ რუსეთის ფედერალური უშიშროების სამსახურში („ეფ-ეს-ბე“); წლების მანძილზე იყო ჩრდილოეთ ოსეთის უშიშროების ფედერალური სამსახურის ფინანსური დეპარტამენტის უფროსი. 2006-2008 წლ;ებში ჩრდილოეთ ოსეთის საგადასახადო სამსახურის ხელმძღვანელის თანამდებობა ეკავა.

2008 წლის ოქტომბერში დაინიშნა სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული მთავრობის პრემიერად მას შემდეგ, რაც ედუარდ კოკოითმა გადააყენა მთავრობა ასევე ყოფ. რუსი მოხელის იური მოროზოვის ხელმძღვანელობით. ბულაცევის დამტკიცებამდე პრემიერის მოვალეობას მოროზოვის პირველი მოადგილე ბორის ჩოჩიევი ასრულებდა.
ჭარნალი

ჭარნალი — მდინარე საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ჭოროხის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 12,3 კმ, მდინარის აუზის ფართობი 25,3 კმ². სათავე აქვს პონტოს ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე 1142 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. დამახასიათებელია წყალმოვარდნები მთელი წლის განმავლობაში, განსაკუთრებით შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 1,6 მ³/წმ.
ჭარნალი (ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი)

ჭარნალი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ჭარნალი, ზედა ჭარნალი, ავგია, ახალსოფელი). მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 120 მ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2330 კაცი. სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია მურვანეთი და მურვანეთი არქეოლოგიური ნაშთები. აჭარლების გვერდით სოფელში ცხოვრობენ ს. ნახ. აფხაზეთიდან გადმოსახლებული მუჰაჯირების შთამომავლები.

დემოგრაფია
ჭარტალი

ჭარტალი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (მოლითის თემი). მდინარე ჩხერიმელის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 720 მეტრი, ხარაგაულიდან 13 კილომეტრი, მარელისიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ. სოფელში არის თეთრი მარმარილოს კარიერი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 ადამიანი.