iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლაზარობა

ლაზარობა — ამინდის გამოსაწვევი რიტუალი, რომელიც სხვადასხვა სახით გავრცელებულია საქართველოს ყველა კუთხეში. ძლიერი გვალვის ან წვიმების დროს ქალები ამზადებდნენ თიხის თოჯინას, დაატარებდნენ სოფელ-სოფელ და მღეროდნენ ლაზარეს საგალობელს. დამხვდურები ჩამომვლელებს წყალს გადაასხამდნენ ან ნაცარს მიაყრიდნენ, იმის მიხედვით, თუ როგორი ამინდის გამოთხოვა უნდოდათ. ჩამოსვლისას ისინი აგროვებდნენ სხვადასხვა სანოვაგეს, თოჯინას წყალში გადააგდებდნენ და საერთო სუფრას გამართავდნენ. კახეთში, რაჭა-ლეჩხუმსა და იმერეთში თოჯინას „გონჯოს“ ეძახდნენ, თუშეთში — „საწვიმარა გუჯას“, მესხეთ-ჯავახეთში „კოტიკოტიას“, სამეგრელოში „ბოჭყუდიას“, „ძიძიკვაკვას“, „ძივოუს“. ზოგან თოჯინის მაგივრად გამურულ ბიჭს ან ქალწულს ჩამოატარებდნენ. ლაზარეს საგალობლის ტექსტებში ღვთაება მხოლოდ მამრობითი ჩანს, თუმცა თოჯინები, ისევე როგორც მისი როლის ცოცხალი შემსრულებლები, ქალიც იყო და მამაკაციც. ღვთაების ბუნება სინკრეტულია, იგი, გარდა ამინდის განმგებლობისა, აგრარულიცაა. საგალობელთა ტექსტებში ლაზარესთან ერთად მოიხსენიება ელია და წმინდა ბარბარე. ამინდის გამოთხოვის რიტუალი ძვ. მსოფლიოს მრავალი ხალხის ყოფაში გვხვდება, ამავე დროს ლაზარობაში შემორჩენილია ძვ. აგრარული ღვთაების კულტმსახურების ელემენტები, რომელთა ანალოგიური ფაქტები მრავლადაა დამოწმებული ხმელთაშუა ზღვისა და ეგეოსის ზღვის ძველ კულტურებში, სახელწოდება „ლაზარე“ ქრისტიანულია და მოგვიანებით დამკვიდრდა. ქართულ ზეპირსიტყვიერებაში ცნობილია ი. ჯავახიშვილის, ქ. სიხარულიძის, ჯ. ნოღაიდელისა და სხვების მიერ ჩაწერილი პოეტური ტექსტები, რომლებიც ლაზარობის დროს სრულდებოდა: „ლაზარე-წვიმის მომყვანი“, „ლაზარე — დარის მომცემი“, „ლაზარე“ და სხვა.
Into the West (სიმღერა)

„ “ — ფრენ უოლშის, ჰოვარდ შორისა და ენი ლენოქსის მიერ დაწერილი სიმღერა ფილმისათვის „ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება“.

სიმღერის ტექსტიდან გამომდინარე, ეს არის გალადრიელის გალობა მათთვის, ვინც მიემგზავრება ზღვის მიღმა. სიმღერის რამდენიმე სტრიქონი აღებულია წიგნის „ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება“ ბოლო თავიდან.

კომენტარებსა და დოკუმენტურ ფილმში, რომელიც შეტანილია ფილმის „ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება“ გახანგრძლივებულ გამოცემაში რეჟისორი პიტერ ჯექსონი ამბობს, რომ სიმღერის შთაგონებად იქცა კიბოს დაავადებით გარდაცვლილი ახალი ზელანდიელი რეჟისორი კემერონ დანკანი. სიმღერის პრემიერა გაიმართა დანკანის დასაფლავებაზე.

ოსკარის 76-ე დაჯილდოებაზე სიმღერამ გაიმარჯვა კატეგორიაში საუკეთესო ორიგინალური სიმღერა.

სიმღერა გამოიცა აშშ და ევროპაში სარეკლამო სინგლის სახით. მასში აგრეთვე შეტანილია ამავე სიმღერის აკუსტიკური, შემოკლებული და ალბომის ვერსიები.

სიმღერების სია
უოლ-სტრიტი

უოლ-სტრიტი — მომცრო ზომის ვიწრო ქუჩის სახელი მანჰეტენის ქვემო ნაწილში ქალაქ ნიუ-იორკში, რომელიც ბროდვეის ისტ-რივერის სანაპიროსთან აკავაშირებს. ითვლება ქალაქის ფინანსური რაიონის ისტორიულ ცენტრად. ქუჩის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟა. გადატანითი მნიშვნელობით ასე უწოდებენ როგორც თავად ბირჟას, ასევე აშშ-ის მთელ საფონდო ბაზარს.

ნიუ-იორკის მსხვილი საფინანსო ინსტიტუტების უმრავლესობას საკუთარი შტაბ-ბინა უოლ-სტრიტზე უკვე აღარ აქვს. ეს ინსტიტუტები უკვე ქვემო და მიდთაუნ მანჰეტენის სხვა რაიონებში გადავიდა, ასევე კონექტიკუტისა და ნიუ-ჯერსის შტატებში. ერთ-ერთმა ბოლო საფინანსო მასტოდონტმა, რომელსაც შტატ-ბინა ამ ქუჩაზე ჰქონდა, , საკუთარი შენობა უოლ-სტრიტის №60-ში გერმანულ ბანკს მიყიდა 2001 წლის ნოემბერში.
ლაილჭალა

ლაილჭალა — მდინარე მესტიის მუნიციპალიტეტში, ენგურის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს სვანეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, იწყება ლაჰილის მყინვარიდან, ზღვის დონიდან 2425 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 11 კმ, აუზის ფართობი 59,5 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მყინვარული და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა - შემოდგომა-ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 3,7 მ³/წმ.
ლაინასებრნი

ლაინასებრნი — ფრინველთა ოჯახი წეროსნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 16-63 სმ აღწევს, მასა მერყეობს 30 გ-იდან (პაწაწა ქათამურა) 3,2 კმ-მდე (ნოტორნისი). ფართოდ არიან გავრცელებული ტრიპიკულ და ზომიერ სარტყლებში. ბინადრობენ გაბარდულ წყალსატევებში, ნესტიან მინდვრებზე. ცუდად ფრენენ (ზოგი სულ ვერ ფრენა). მონოგამებია. ბუდეს იკეთებენ მიწაზე, იშვიათად წყალზე. იკვებებიან მცენარეული და ცხოველური საკვებით. ცნობილია ლაინასებრთა 119 სახეობა, რომლებიც გაერთიანებულია 51 გვარში. მათგან ყოფილ სსრკ-ში გვხვდება 7 გვარის 11 სახეობა, საქართველოში კი — 8. ამათგან მობუდარია ღალღა, მელოტა (რომელიც ზამთრობს კიდეც), წყლის ქათამი, ქათამურა. მიმოფრენია ლაინა, პატარა ქათამურა, პაწაწა ქათამურა. უწინ აქვე ბუდობდა ხონთქრის ქათამი, რომელიც ამჟამად აღარ გვხვდება. ზოგიერთ ლაინასებრს სარეწაო მნიშვნელობა აქვს.
ჰუნები

ჰუნები — აზიიდან ევროპაში შეჭრილი ძველი ხალხი. პირველად იხსენიებიან იმ წყაროებში, რომლებიც მათ მიერ დაახლ. 375 წელს ოსტროგუთების გაერთიანების განადგურებას ეხება (ოსტროგუთების მეთაური იყო ერმანარიხი). მანამდე, აღმოსავლეთიდან დაძრულმა ჰუნებმა დაიმორჩილეს ჩრდილოეთ კავკასიაში და დონზე მცხოვრები ალანები. ევროპის ახალი წელთაღრიცხვის პირველი საუკუნეების მოვლენების აღწერისას ანტიკურ ავტორებთან მოხსენიებული უნები და ჰუნები დღეს როგორც თანაჟღერადი სიტყვები ისე განიხილება და მათი ერთმანეთთან გაიგივება არ არის ასახული ჰუნების დროინდელ წყაროებში. ჰუნების ხუნუსთან კავშირის ჰიპოთეზას მრავალი მეცნიერი იზიარებს, თუმცა უტყუარი მტკიცებულებები არ არსებობს. უთუოა მხოლოდ მათი კუთვნილება მონღოლოიდური რასისადმი, ცხოვრების მომთაბარე წესი და ცენტრალური აზიის ოლქებთან კავშირი. ჰუნების ენა ცნობილი არ არის, შეფასებების ნაწილის თანახმად, ის მიეკუთვნებოდა თურქული ენების ძველ ფენას. არსებობს ჰიპოთეზები ჰუნების უგრებისადმი კუთვნილების შესახებ.

ალანებისა და გუთების აღმოსავლეთ ჯგუფის დამარცხების შემდეგ, ჰუნებმა დაიმორჩილეს აღმოსავლეთ ევროპის სამხრეთი ნაწილის რიგი ძველი ხალხები და საუკუნის ბოლოსკენ აქ წამყვანი სამხედრო და პოლიტიკური ძალა გახდნენ, უმნიშვნელოვანესი როლი შეასრულეს ხალხთა დიდი გადასახლების საწყის ეტაპზე. 370-იან წლებში ჰუნების ყველაზე მსხვილ გაერთიანებას ხელმძღვანელობდა ბალამბერი. გუთებთან და ალანებთან ერთად, ჰუნების გარკვეული ჯგუფი შევიდა ალათეუსისა და საფრაქსის გაერთიანებაში. 379 წელს ერთ-ერთი ამ ან სხვა გაერთიანების ჰუნები დაამარცხა იმპერატორმა თეოდოსიუს -მა, რომელმაც ისინი 388 და 394 წელს უზურპატორებთან ბროლაში გამოიყენა. 394/395–398 წლებში ჰუნები შეიჭრნენ ბალკანეთში, სამხრეთ კავკასიაში და სირიამდე მიაღწიეს. საუკუნის დასაწყისში ქვემო დუნაისპირეთში ყველაზე ძლიერი იყო ჰუნების გაერთიანება ულდინის მეთაურობით (მათ ემორჩილებოდნენ სკირები და დუნაისპირეთის სხვა ძველი ხალხები). რომაელი მხედართმთავარი სტილიქონი ჰუნების რაზმებს იყენებდა რადაგაისის სამხედრო გაერთიანების, ასევე ვესტგუთების წინააღმდეგ საბრძოლველად. დაახლ. 405–408 წლებში ჰუნებთან მძევლის სახით ცხოვრობდა აეციუსი. 408–409 წლებში ჰუნები შეიჭრნენ აღმოსავლეთ რომის იმპერიაში, თუმცა აქ მათი თავდასხმები მოიგერიეს. იმპერატორ ჰონორიუსის კარზე მსახურობდა ჰუნების რაზმი (ამოხოცეს 409 წელს). არსებობს ცნობები ასევე ჰუნების მმართველ დონატუსის, რომელიც დაახლ. 412 წელს რომაელთა მონაწილეობით მოკლეს, და „ბელადებს შორის პირველის“ ქარატონის შესახებ. დაახლ. 415–420 ან 421 წელს ილაშქრეს ირანში.

ბიზანტიურ ისტორიოგრაფიაში ტერმინი „ჰუნები“, საკუთრივ ჰუნების გარდა, ევროპის რიგი სხვა მომთაბარე ხალხების აღსანიშნავადაც გამოიყენებოდა, მაგალითად, უნგრელების. კულტურული ფასეულობების მანადგურებელი შეუბრალებელი ველური ჰუნების სახე გავრცელდა შუა საუკუნეების ქრისტიანულ ლიტერატურაში, შეითვისეს ახალი დროის მწერლებმა, ასახვა ჰპოვა სახვით ხელოვნებასა და კინემატოგრაფიაში.
ალექსანდრე ლაისტერი

ალექსანდრე ფილიპეს ძე ლაისტერი (დ. 17 აპრილი [ძვ. სტ. 4 აპრილი], 1884, სოფელი ახტა, ერევნის გუბერნია — გ. 1 თებერვალი, 1941, თბილისი) — რუსი გეოგრაფი, პროფესორი (1932), კავკასიის თვალსაჩინო მკვლევარი.

ბიოგრაფია
1907 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტი. 1923 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისში, იყო საშუალო სკოლის გეოგრაფიის მასწავლებელი და კითხულობდა ლექციებს ამიერკავკასიის კომუნისტურ უნივერსიტეტში. 1937 წლიდან თსუ-ის ქვეყანათმცოდნეობის კათედრის პროფესორი. 1939–1941 წლებში ამავე კათედრის გამგე, 1913–1929 წლებში რუსეთის გეოგრაფიის საზოგადოების კავკასიის განყოფილების სწავლული მდივანი და მისი პერიოდული გამოცემების რედაქტორი, 1931–1934 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის კავკასიისმცოდნეობის ინსტიტუტის საბუნებისმეტყველო განყოფილების სწავლული მდივანი. გრიგოლ ჩურსინთან ერთად გამოაქვეყნა „კავკასიის გეოგრაფია“ (1924), და „ამიერკავკასიის გეოგრაფია“ (1929).
ლაიშურა

ლაიშურა, მდინარე საქართველოში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, ხანისწყლის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს მესხეთის ქედის კალთაზე, 2220 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 23 კმ, აუზის ფართობი 117 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა - ზაფხულსა და ზამთარში. წყალმოვარდნები - შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 3,13 მ³/წმ.
ლაკბე

ლაკბე — მდინარე გურჯაანისა და საგარეჯოს მუნიციპალიტეტებში, ივრის მარცხენა შენაკადი. იწყება გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 935 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 32 კმ, აუზის ფართობი 235 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე.
ლაკლაკიძეების ჭედური ხატი

ლაკლაკიძეების ჭედური ხატი — საუკუნის ქართული ჭედური ხელოვნების ძეგლი, მოოქრული ვერცხლის ხატი (80×64 სმ). შესრულებულია ლაკლაკიძეთა ოჯახის (ჩორჩანელების განშტოება) დაკვეთით, ზარზმის მონასტრისათვის. ცენტრში გრავირებული ორნამენტის ფონზე გამოსახულია ღვთისმშობელი და ყრმა იესო, რომელთა სახეები ფერწერულია. განსაკუთრებით საინტერესოა ფართო ჩარჩოზე (13 სმ) მაღალი რელიეფითა და დიდი პროფესიული ოსტატობით შესრულებული ქრისტესა და ღვთისმშობლის ცხოვრების ამსახველი მრავალფიგურებიანი კომპოზიციები. საუკუნიდან ინახებოდა შემოქმედის მონასტერში. 1924 წლიდან ძველი ქართული ხელოვნების მუზეუმში. ამჟამად ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმშია.

ხატი განხილულია ბაქრაძისა და კონდაკოვის ნაშრომებში, ასევე შეტანილია დიმიტრი ერმაკოვის კატალოგშიც (№121).

ხატს თან ახლავს მოხდენილი ასომთავრულით შესრულებული ვრცელი საქტიტორო წარწერა, რომელიც ოთხივე მხარეს შემოუყვება ცენტრალურ გამოსახულებას ჩარჩოს შიდა ვიწრო დაფერდებაზე. წარწერიდან ირკვევა, რომ ხატის შემწირველი არის „გლახაკი ეპრაქსია“, დედა „ერისთავთ ერისთავისა მირიანისა და ხურციკისა“ – ლაკლაკისძეთა საგვარეულოდან.

ხატის საქტიტორო წარწრა:
ლაკუმურაშდუდი

ლაკუმურაშდუდი — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიისა და წალენჯიხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ეგრისის ქედის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ხობისწყლის სათავესთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3111 მ. ლაკუმურაშდუდზე რამდენიმე პატარა მყინვარია. აგებულია ბაიოსური პორფირიტებით. მთის კალთების უმეტესი ნაწილი შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
კეთილი იმედის კონცხი

კეთილი იმედის კონცხი (; , , ) — აფრიკის სამხრეთით მდებარე კონცხი; მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში კაპის ნახევარკუნძულზე, კეიპტაუნის სამხრეთით. მისი კოორდინატებია: 34°21′29″ ს 18°28′19″ ა .

გეოგრაფია
ეს კონცხი არ არის აფრიკის უკიდურესი სამხრეთი წერტილი, თუმცა აფრიკის კონტინენტის სანაპირო ამ ადგილას პირველად უხვევს აღმოსავლეთით, ხსნის რა გასასვლელს ატლანტის ოკეანიდან ინდოეთის ოკეანისკენ. ეს ასევე არ არის კაპის ნახევარკუნძულის უკიდურესი სამხრეთი წერტილი (ეს არის კეიპ პოინტი).

ისტორია
1488 წელს კეთილი იმედის კონცხი აღმოაჩინა პორტუგალიელმა მკვლევარმა ბართოლომეუ დიაშმა და მას ქარიშხლის კონცხი (პორტ. ) დაარქვა. თუმცა პორტუგალიის მეფე ჟუან -მ მას სახელი გადაარქვა, ვინაიდან გამართლებულად იმედოვნებდა, რომ ეს კონცხი ინდოეთისკენ გზას გახსნიდა.

1497 წელს ვასკო და გამა კეთილი იმედის კონცხის შემოვლით პირველი ევროპელი გახდა, რომელიც ამ გზით ინდოეთის ოკეანეში მოხვდა.
ლალვერი

ლალვერი — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4350 მ. ლალვერი აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. ახასიათებს ნივალური ლანდშაფტი. მისასვლელი გზაა სამხრეთიდან სამხრეთი წანერის მყინვარით (მდინარე ენგურის აუზი), ჩრდილოეთიდან — ბეზენგის მყინვარით (მდინარე ბეზენგის ჩერეკის აუზი).
კივუს კონფლიქტი

კივუს კონფლიქტი — შეიარაღებული კონფლიქტი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიასა და აჯანყებულ დაჯგუფებებს შორის, რომელთაც ლორან ნკუნდა ხელმძღვანელობდა.

ლორან ნკუნდა კონგოს მეორე ომის განდგომილი კონგოს დემოკრატიული მოძრაობის წევრი იყო (1998-2002 წლები). 2003 წელს ომის ოფიციალური დასასრულის შემდეგ ნკუნდა ახალ ინტეგრირებულ ეროვნულ არმიას შეუერთდა, ხოლო 2004 წელს გენერლის პოსტზე დააწინაურეს. თუმცა ის მალევე განუდგა მთავრობას და ჯარის ნაწილთან ერთად მასისის ტყეს შეაფარა თავი ჩრდილოეთი კივუს პროვინციაში.
ლამაზი ტბა

ლამაზი ტბა — ტბა საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სამსრის ქედზე, ზღვის დონიდან 2808 მ სიმაღლეზე. მყინვარული წარმოშობისაა. წყლის სარკის ფართობი 0,11 კმ², აუზის ფართობი 1,48 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 16,5 მ, მოცულობა 1,25 მლნ. მ³. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. მაღალი დონე აქვს ზაფხულში, დაბალი — ზამთარში. ქვაბული ციცაბო ფერდობებით ხასიათდება. ტბის ნაპირები სუსტადაა დანაწევრებული. წყალი სუსტად მინერალიზებულია, სუფთა და გამჭვირვალეა. ახასიათებს დონეების მცირე სეზონური რყევა.
ლამარია

ლამარია — მარცვლეულის ნაყოფიერების, მეწველი საქონლისა და ხელსაქმის მფარველი სვანური ქალღვთაება. მისი კულტი აღმოცენდა ძველი აგრარული ქალღვთაებისა და ქრისტიანული მარიამ ღვთისმშობლის კულტის შერწყმის შედეგად. ქრისტიანობის გავლენით ქალღვთაების ძველი სახელი გაქრა და შესაბამისი ქრისტიანი წმინდანის სახელით შეიცვალა. სვანების წარმოდგენით, ლამარიას ღვთაებათა პანთეონში უკანასკნელი ადგილი ეჭირა. ლამარიას დღეობები ძირითადად ახალი წლისა და ადრესაგაზაფხულო დღესასწაულთა ციკლს ემთხვეოდა. მის სახელობაზე დიასახლისი სპეციალურ კიდობანში ინახავდა საუკეთესო მარცვლის ფქვილს, რომელსაც ლამარიას კულტმსახურების დროს იყენებდნენ. მაგალითად, ახალი წლის ციკლის ერთ-ერთ დღესასწაულზე, შუშხვამის ღამეს აცხობდნენ საგანგებო, შუაში გახვრეტილ, დისკოსებურ ქიმებიან კვერს, რომელიც ოჯახის წევრთა კეთილდღეობისათვის იყო განკუთვნილი და წლის ბოლომდე კერის თავზე ეკიდა. ლამარიას სახელობისად ითვლებოდა საგაზაფხულო დღეობა ლილაშუნე-თესლობა. ამ დღეს აცხობდნენ ხარისა და სახვნელის გამოსახულების კვერებს, აწყობდნენ ტაბლაზე ან სპეციალურ მრგვალ კვერზე, ე. წ. კალოზე, და ლამარიას წირავდნენ.
ლუნა-9

„ლუნა-9“ — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1966 წლის 31 იანვარს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, მოეხდინა მთვარის ზედაპირზე რბილი დაშვება.

ისტორია
1966 წლის 31 იანვარს 11:41:37 დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, 4-საფეხურიანი რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-9. მთვარისკენ ტრაექტორიაზე გაყვანის შემდეგ მისი მასა იყო 1583 კგ. 1966 წლის 3 თებერვალს 18:45:30 დროით სადგურმა პირველად ისტორიაში შეასრულა მსუბუქი დაჯდომა მთვარის ზედაპირზე ქარიშხლების ოკეანის რაიონში, კავალიერის კრატერის ჩრდილო-აღმოსავლეთით (კოორდინატები სხვა მონაცემით ). სადგურთან განხორციელდა რადიოკავშირის 7 სეანსი, რომლის საერთო ხანგრძლივობამ 8 საათი შეადგინა. ამ სეანსების განმავლობაში სადგური დედამიწას გადასცემდა მთვარის ზედაპირის სურათებს.
ლამბეოზავრები

ლამბეოზავრები , ცარცული პერიოდის დიდტანიანი (5 მ-მდე სიგრძის) დინოზავრების ქვეოჯახი. ლამბეოზავრების თავი მოკლე, მაგრამ მაღალი, ნაირგვარი ფორმის ქედით იყო აღჭურვილი. ყბის უკანა ნაწილზე მაღალი და ვიწრო კბილები ჰქონდათ, წინა ნაწილი კი მოკლე ნისკარტად იყო ქვეული. იკვებებოდნენ მცენარეებით. წინა კიდურები ჩვეულებრივ უკანა კიდურებზე მოკლე იყო, მაგრამ სხვა ორ ფეხზე მოსიარულ დინოზავრებთან შედარებით უკეთ განვითარებული. წინა კიდურების მტევნის კიდურა თითებს შორის კანის აპკი იყო გაჭიმული, უკანა კიდურებზე კი ჩლიქები ჰქონდათ განვითარებული. ცხოვრობდნენ წყალში. ცურავდბებ ძირითადად გრძელი და ღონიერი კუდის მეშვეობით. ლამბეოზავრების ნაშთები აღმოჩენილია სამხრეთ ყაზახეთში, კანადაში, სახალინზე, ჩინეთში და სხვაგან.
არქანჯელო ლამბერტი

არქანჯელო ლამბერტი — იტალიელი მისიონერი, თეატინელთა ორდენის ბერი, ქ. ნეაპოლის მკვიდრი. 1630-1649 წლებში რომის კათოლიკური სარწმუნოების პროპაგანდის კონგრეგაციის დავალებით ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საქართველოში, ოდიშის სამთავროში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, 1654 წელს, გამოაქვეყნა წიგნი "სამეგრელოს აღწერა", რომელშიც მოცემულია საუკუნის შუა წლების ოდიშის სამთავროსა და საერთოდ საქართველოს პოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიკური ვითარების, ყოფისა და კულტურის, ადგილობრივი წეს-ჩვეულებებისა და ქვეყნის ბუნებრივი სიმდიდრეების ვრცელი მიმოხილვა. არქანჯელო ლამბერტის ნაშრომი ამ სახის პირველი თხზულებაა საქართველოს შესახებ, იგი გასული საუკუნის დასაწყისში ითარგმნა ქართლად, 1938 წელს მეორეჯერ გამოიცა. იგი საუკუნის საქართველოს ისტორიის პირველხარისხოვანი წყაროა და მკვლევართა დიდი ყურადღებით სარგებლობს. არქანჯელო ლამბერტს ეკუთვნის აგრეთვე მეორე ნაშრომი „წმინდა კოლხიდა“, რომელშიც ავტორი ეხება ოდიშის სამთავროს სარწმუნოებრივ მდგომარეობას. ეს წიგნი ქართულად სრულად ითარგმნა 2020 წელს.

ზოგიერთი ცნობით, არქანჯელო ლამბერტი თავისი დროისთვის საკმაოდ დახელოვნებული ექიმი და მხატვარიც ყოფილა.
ლამბლია

ლამბლია ჟიარდია — უმარტივესი პარაზიტული ცხოველი შოლტოსანთა კლასისა. მისი სხეულის სიგრძე 10-20 მკმ აღწევს. ზურგის მხარე ამობურცულია, მუცლისა — ჩაზნექილი და ქმნის მისაწოვარს. აქვს 2 ოვალური ბირთვი, 4 წყვილი შოლტი. პარაზიტობს ადამიანის (უმთავრესად ბავშვების) ნაწლავებში, განსაკუთრებით თორმეტგოჯაში. იშვიათად ნაღვლის ბუშტსა და სადინარში. იწვევს ლამბლიოზს. -ს გვარის სხვა სახეობები ძუძუმწოვრის (თაგვი, ბოცვერი) და ამფიბიების (1 სახეობა) ნაწლავებში.
ლამინარიასნაირნი

ლამინარიასნაირნი — წაბლა წყალმცენარეების რიგი. ზოგჯერ გიგანტური, ჩვეულებრივ 10-15 მ სიგრძის ზღვის წყალმცენარეებია. თალუსი შედგება ერთი ან რამდენიმე მსხვილი ფოთლისებრი ფირფიტისა და მარტივი ან დატოტვილი საყრდენისაგან, რომელიც რიზოიდებით ან ბალიშისებრი წარმონაქმნით ემაგრება წყალქვეშა ქვებს. განვითარების ციკლში კარგად არის გამოხატული თაობათა მორიგეობა.

ლამინარიასნაირნი ცხოვრობენ ზომიერ და ცივ წყლებში. ცნობილია 100-მდე სახეობა. ყველაზე დამახასიათებელი და მნიშვნელოვანია ლამინარის გვარი (ზღვის კომბოსტო). ლამინარია შეიცავს ცილებს, ცხიმებს, ნახშირწყლებს, იოდსა და მიკროელემენტებს. გამოიყენება მრეწველობასა და მედიცინაში. ხმარობენ საკვებად, სასუქად, მისგან იღებენ ალგინის მჟავასა და მანიტის სპირტს.
ახალი ეპოქა (გაზეთი)

„ახალი ეპოქა“ — ყოველდღიერი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გაზეთი საქართველოში.

პირველი ნომერი გამოვიდა 2000 წლის 4 ივლისს. „ახალი ეპოქა“ იყო პირველი ფერადი გაზეთი საქართველოში. გაზეთის რედაქტორი იყო ჟურნალისტი თეიმურაზ მეტრეველი.

გაზეთი „ახალი ეპოქა“ ჟურნალ „ომეგასთან“ და ტელეკომპანია „იბერიასთან“ ერთად შედიოდა კომპანია „ომეგა ჯგუფში“, რომლის დამფუძნებელიც არის ბიზნესმენი და საზოგადო მოღვაწე, 1999–2003 წლის მოწვევის საქართველოს პარლამენტის წევრი ზაზა ოქუაშვილი.
ლამპარი

„ლამპარი“ — ქართული ყოველდღიური გაზეთი, სოციალურ-დემოკრატიული პარტიის ლეგალური ორგანო. გამოდიოდა 1906 წელს თბილისში გაზეთ „ელვის“ ნაცვლად. გამოვიდა 54 ნომერი. გაზეთში იბეჭდებოდა მრავალრიცხოვანი კორესპონდენცია, უმთავრესად რაიონებიდან. თანამშრომლობდნენ ვ. დარჩიაშვილი, ლ. ნათაძე, ს. ჯუღელი, ფ. მგელაძე, ს. ესაძე და სხვები. რედაქტორი-გამომცემელი — კ. თავართქილაძე. „ლამპარი“ დაიხურა ითბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით. მის ნაცვლად გამოვიდა გაზეთი „სიმართლე“.
პრიმატები

პრიმატები — ძუძუმწოვრების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 13-15 სმ-დან 175 სმ და მეტს, მასა 60-100 გრ-დან 180 კგ აღწევს. აქვთ კარგად განვითარებული ხუთთითიანი კიდურები. ცერი მოძრავია და დანარჩენ თითებს უპირისპირდება. თითის ბოლო ფალანგებზე არის ფრჩხილები (გამონაკლისია ტუპაიები). აქვთ ლავიწი, იდაყვი და სხივის ძვლები ერთმანეთს არ ეზრდება. ბეწვი უმეტესად სქელია, კარგად განვითარებული, ნახევრად მაიმუნებს თივთიკიც აქვთ. შეფერილობაში უმეტესად კაშკაშა ტონები ჭარბობს. თვალბუდეები საფეთქლის ფესოსაგან გამოყოფილია ძვლოვანი რგოლით ან ტიხრით. ნახევრად მაიმუნების თავის ტვინი თითქმის მოკლებულია ღარებსა და ხვეულებს, კარგადაა განვითარებული ყნოსვის წილანები, ნახევარსფეროები ნათხემს მხოლოდ ნაწილობრივ ფარავენ. მაიმუნებისა და ადამიანის ტვინის ნახევარსფეროები, რომლებიც მთლიანად ფარავენ ნათხემს, მრავალრიცხოვან ღარებსა და ხვეულებს შეიცავენ. ყნოსვის წილანები სუსტადაა გამოხატული, მხედველობის მიდამოები კარგად განვითარებულია. პრიმატებს უმეტესად ბინოკულარული (მაიმუნებისა და ადამიანის, ამის გარდა, ფერადიც) მხედველობა აქვთ. თავის ტვინის ძლიერი განვითარების გამო ტვინის ქალას მოცულობა დიდია. ქალას სახის ნაწილი დაგრძელებულია. კბილების სისტემა ჰეტეროდონტული (საჭრელები, ეშვები, მცირე და დიდი ძირითადი კბილები) და დიფიოდონტურა (სარძევე და მუდმივი კბილები). ადამიანსა და ცხვირვიწრო მაიმუნებს 32 კბილი აქვთ, ნახევრად მაიმუნების უმეტესობას და კაპუცინისებურებს — 36. პრიმატებს აქვთ ნაღვლის ბუშტი, კარგად განვითარებული ბრმა ნაწლავი. უმდაბლესი პრიმატის საშვილოსნო ორრქიანია, უმაღლესისა — მარტივი. პრიმატების უმრავლესობის პლაცენტა დისკოიდურია.

თანამედროვე პრიმატებს ყოფენ 2 ქვერიგად: უმდაბლესი პრიმატები ანუ ნახევრად მაიმუნები და უმაღლესი პრიმატები ანუ მაიმუნები . მათში გაერთიანებულია 12 ოჯახის 57 გვარი და 200 სახეობა. გავრცელებული არიან უმთავრესად აფრიკაში (მადაგასკარის ჩათვლით), აზიის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში, მალაის არქიპელაგის მრავალ კუნძულზე, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში (გიბრალტარში).

პრიმატები ბინადრობენ უმთავრესად ხეებზე. (ბაბუინები, ზოგიერთი ტუპაია და ლემური — ძირითად მიწაზე). აქტიური არიან დღისით. ტერფმავალი ცხოველებია, ქმნიან ჯოგებს; იშვიათად გვხვდებიან წყვილებად ან ერთეულებად. იკვრბრბიან შერეული საკვებით, უფრო მცენარეულობით, იშვიათად მწერებსაც ჭამენ. მრავლდებიან მთელი წლის მანძილზე. შობენ ერთ ნაშიერს, უმდაბლესი პრიმატები — 2-3 ნაშიერს.

ნამარხი ადამიარების მსგავსი მაიმუნები ცჰნდებიან მხოლოდ ოლიგოცენურ ეპოქაში. განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს დრიოპითეკების სხვადასხვა სახეობათა ნაშთები, რომლებიც ევროპის მიოცენურ ნალექებშია ნაპოვნი. მათ ადამიანის მსგავსი ადამიანებისა და ადამიანის საერთო წინაპრად მიიჩნევენ.

პრიმატების პრაქტიკული მნიშვნელობა შედარებით მცირეა, თუმცა აბორიგენები მრავალი მათგანის ხორცს საკვებად იყენებენ. ტყავისაგან სხვადასხვა ნაკეთობას ამზადებენ. მაიმუნებს დიდი მნიშვნელობა აქვთ ბიოლოგიური და სამედიცინო ექსპერიმენტებისთვის. ზოგიერთი მათგანი შეტანილია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის „წითელ წიგნში“.
ნახევრად მაიმუნები

ნახევრად მაიმუნები , ძუძუმწოვრების ქვერიგი პრიმატების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 13-70 სმ აღწევს, მასა 60-100 გ-დან 2 კგ-მდე მერყეობს. ზოგს გრძელი კუდი აქვს, ზოგს — მოკლე ან სულ არ გააჩნია. წინა კიდურები უკანაზე მოკლეა. ცერი მოძრავია და უპირისპირდება დანარცჰენს (გამონაკლის შეადგენენ ტუპაიასებრნი). ბეწვი სქელი, კაშკაშა. გავრცელებული არიან ტროპიკულ აფრიკაში, მადაგასკარზე, აზიაში და მალაის არქტიკულ კუნძულებზე. ქვერიგში 6 ოჯახის (ტუპაიასებრნი, ლემურისებრნი, ინდრისებრნი, ხელფეხასებრნი, ლორისებრნი და გრძელფეხასებრნი) 50-მდე სახეობაა. მეხეური ცხოველებია, შობენ 1-3 ნაშიერს. მრავალი მათგანის რაოდენობა (განსაკუთრებით მადაგასკარზე) მკვეთრად შემცირდა.