iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შილდის ღვთაების ეკლესია

შილდის ღვთაების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ შილდის ცენტრში, ილია ჭავჭავაძის ქუჩაზე. ჩრდილოეთი შესასვლელის ზემოთ არსებული ექვსსტრიქონიანი წარწერის თანახმად ძეგლი აშენებულია 1865 წელს, გიორგი, სოლომონ ასაბაშვილის და ივანე ლომოურის მიერ.

აღწერა
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია აგურით. შენობას ორი შესასვლელი აქვს. ჩრდილოეთი კედლის შუაში და დასავლეთ კედელში ორივე კარი გარედან და შიგნიდან თაღოვან შეღრმავებაშია ჩასმული. ეკლესიის ვრცელი დარბაზი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ღერძზე განიერი, მაღალი ნახევარწრიული თაღით გადახურული სარკმელია. აფსიდში ოთხი თაღოვანი ნიშაა. მათგან ორი, რომლებიც სარკმლის აქეთ-იქით, ერთმანეთის სიმეტრიულადაა მოწყობილი, გეგმით ნახევარწრიულია, ხოლო ორი სწორკუთხა. მათ შორის ერთი სარკმლის ქვემოთაა, მეორე - აფსიდის ჩრდილოეთი გვერდის ბოლოსთან. თითო თაღოვანი ნიშაა, ერთმანეთის მოპირდაპირედ, გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, ეკლესიას კიდევ ხუთი თაღოვანი სარკმელი აშუქებს: ერთი -დასავლეთით, შესასვლელის ზემოთაა, ორ-ორი კი - ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში. აფსიდის იატაკი ოდნავ შემაღლებულია და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს. აფსიდს მთელ სიგრძეზე საფეხური გასდევს, რომლის შუაში მოწყობილია ტახტი.
დარბაზის გრძივი კედლები დანაწევრებულია სამ-სამი ერთსაფეხურიანი პილასტრითა და მათზე გადაყვანილი საფეხურით შეღრმავებული სამ-სამი თაღით. პილასტრების გასწვრივ სამსაფეხურიანი კრონშტაინებია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა.

ეკლესიას დასავლეთი მხრიდან მიდგმული აქვს გეგმით კვადრატული, სამსართულიანი სამრეკლო, რომლის პირველი სართული განიერი მაღალი თაღებითაა გახსნილი. თაღები გადაყვანილია ოთხივე კუთხეში მდგარ ოთხკუთხა ბოძებზე. სართული გადახურულია გუმბათოვანი კამარით. პირველი სართულის მსგავსადაა გადაწყვეტილი მეორე სართულიც, მაგრამ, პირველთან შედარებით, იგი ოდნავ დაბალია, გადახურვის გარეშე. ორივე სართულის თაღების ქუსლებთან გამოყოფილია სამსაფეხურიანი იმპოსტები. მესამე სართული შიგნიდან წრიული, გარედან ექვსწახნაგიანი ფანჩატურია. ფანჩატურის წიბოებს, მთელ სიმაღლეზე, სამ-სამი ნახევარსვეტი ასდევს, რომლებიც დაყრდნობილი ანალოგიური ლილვებისგან შედგენილ ჰორიზონტალურ სარტყელზე თითოეულ წახნაგში თითო, ვიწრო, მაღალი, თაღია, თაღებს გარედან ლილვებით შედგენილი განიერი საპიე ევლება. ფანჩატურს ზედა ნაწილი მონგრეული აქვს.

ეკლესიის ფასადები ერთსაფეხურიანი პილასტრებითა და მათზე გადაყვანილი თაღებითაა დანაწევრებული. გრძივ ფასადებზე ექვს-ექვსი თაღია, აღმოსავლეთ ფასადზე - სამი, დასავლეთ ფასადზე კი - ორი. თაღების ქუსლებთან გამოყოფილია სამსაფეხურიანი იმპოსტები. აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონზე სამი შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. სამრეკლოს პირველი სართულის სამივე ფასადზე, თაღებს ზემოთ, მოწყობილია მშვილდისებრი თაღით გადახურული ნიშა, რომლის ორივე მხარეს თითო შეღრმავებული რომბია.
ფასადებს აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნი ასრულებდა . ეკლესია დარბაზული იყო, ღარისებრი კრამიტით.
შილდის ზეგაანის ღვთისმშობლის ეკლესია

შილდის ზეგაანის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 10 კილომეტრის მანძილძე, ნასოფლარ ზეგაანის ტერიტორიაზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვით და აგურით.

შესასვლელი ორია: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან, კარები გარედან თაღოვანია, შიგნიდან — სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. თითო მსგავსი სარკმელი გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილშია — ერთმანეთის პირდაპირ, ხოლო ერთი — დასავლეთ აფსიდში. სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით თითო ოთხკუთხა ნიშაა. საკურთხეველი საფეხურითაა შემაღლებული და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი.

შიგნით ეკლესია გადახურულია შეისრული კამარით, რომელიც ორ საბჯენ თაღს ეყრდნობა, მათგან ერთი — დარბაზის შუაშია, ხოლო მეორე — დასავლეთ კედელთან. შუა თაღი მარტივი პროფილის კრონშტეინებზეა გადაყვანილი, ხოლო დასავლეთის — კუთხის პილასტრებზე. ფასადები შელესილია.
შილდის მეოთხე კოშკი

შილდის მეოთხე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელი შილდის ნასოფლარ ვეძისხევის შუაში, თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ზევითკენ შევიწროებული. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეებში შედარებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული. გარე კედლების ზედაპირი გასწორებულია ბათქაშით. კედლების ზემოთა ნაწილი — შეულესავია და საპირე ქვებიც შედარებით წვრილია.

კოშკის პირველი სართული სანახევროდ ნანგრევებითა და მიწითაა ამოვსებული. სართულის აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში მოწყობილია ორ-ორი შეწყვილებული სათოფური. დასავლეთ კედელში სამი სათოფურია. მათგან ერთი შეწყვილებულია, ორი — ცალმაგი.

კოშკში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, მეორე სართულის დონეზე. კარი გარედან თაღოვანია, გამოყვანილია აგურით. ხოლო შიგნიდან ფიცრული გადახურვა ჰქონია. შესასვლელის პირდაპირ, აღმოსავლეთი კედლის შუაში, აგურით ნაწყობი, გეგმით ნახევარწრიული, შეისრულთაღიანი ბუხარია. რომლის გვერდებზე თითო ცალმაგი სათოფურია. მსგავსი სათოფური დასავლეთის კედელში, სართულის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხესთანაცაა. ორი შეწყვილებული სათოფური — სამხრეთით, თითო-თითო კი — ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებშია. ჩრდილოეთ სათოფურის ორივე მხარეს თითო პატარა, შეისრულთაღიანი თახჩაა.

კოშკის მესამე სართულის აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი ცალმაგი სათოფურია. მათგან აღმოსავლეთ და დასავლეთ სათოფურებს შორის თითო სწორკუთხა თახჩაა მოწყობილი. ერთი მსგავსი თახჩა ჩრდილოეთ კედლის შუაშიცაა.

მეოთხე სართულის კედლები ნაწილობრივ დანგრეულია. აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი კედლების შუაში, თითო პარალელურწირთხლებიანი, თარაზულად გადახურული სარკმელია. დასავლეთ კედლის შუაში კი სწორკუთხა თახჩა. მის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. ორი სათოფურია აღმოსავლეთ კედელშიც — სარკმლის გვერდებზე.

კოშკის სართულშუა გადახურვა გამართული ყოფილა ხის ძელებზე.
ტარიფა

ტარიფა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, კადისის პროვინციაში, ანდალუსია. მდებარეობს პირენეს ნახევარკუნძულის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. მოსახლეობა 18 169 კაცი (2018).

ისტორია
თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ტარიფა იყო ერთ-ერთი რომაული დასახლება. თუმცა ახლა ფიქრობენ, რომ ეს დასახლება მდებარეობდა დღევანდელი ალხესირასის ტერიტორიაზე. მუნიციპალიტეტმა სახელწოდება თარიფ იბნ მალიქის შემოტევის შემდეგ მიიღო 710 წელს. ტარიფას მახლობლად მდებარე სოფელი ბოლონია ასევე დასახლებული იყო რომაულ ხანაში. სოფლის მახლობლად დღესაც გვხვდება რომაული ნანგრევები.

სამხრეთ ესპანეთის მუსულიმების მიერ დაპყრობის შემდეგ ქალაქში საუკუნეში ციხესიმაგრე შენდება. 1292 წელს იგი დაიპყრო კასტილიის მეფემ სანჩო -მ და ორი წლის შემდეგ მან წინააღმდეგობა გაუწია ჩრდილოეთ აფრიკის ისლამური ჯარების ალყას. მუნიციპალიტეტი წინააღმდეგობას უწევდა 1340 წელს მარინიდების კიდევ ერთ ალყას. ნახევარკუნძულის ომის მსვლელობისას ტარიფას ალყა შემოარტყეს ფრანგულმა ჯარებმა 1810 წლის 20 დეკემბერს და შემდეგ 1811 წლის 18 დეკემბერს. ორივე შემოტევისას ქალაქი დაიცვა ბრიტანულმა ჯარებმა გიბრალტარიდან, რადგან ესპანელები და ბრიტანელები მოკავშირეები იყვნენ ფრანგების წინააღმდეგ. 1811–1812 წლებშ ტარიფის ალყის დროს 3 000 დამცავი ჯარისკაცი ჰყავდა, რომელთაგან 1 200 იყო ბრიტანელი.
მარია ანა ავსტრიელი (1738-1789)

მარია ანა ავსტრიელი (; დ. 6 ოქტომბერი, 1738, ვენა, ავსტრია — გ. 19 ნოემბერი, 1789, კლაგენფურტი, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც შტეფანისა და ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას უფროსი ქალიშვილი.

ბიოგრაფია
მარია ანა დაიბადა 1738 წლის 6 ოქტომბერს ვენაში. იგი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიასა და მისი მეუღლის, საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც შტეფანის უფროსი ქალიშვილი. თავისი უფროსი დის გარდაცვალებიდან უმცროსი ძმის, ერცჰერცოგ იოზეფის დაბადებამდე, მარია ანა 1740-1741 წლებში იყო ჰაბსბურგთა უზარმაზარი მონარქიის ტახტის პირველი მემკვიდრე. ოჯახურ წრეში იგი „მარიანას“ სახელით იყო ცნობილი.

მართალია იგი მეტად ინტელექტუალი იყო, თუმცა დაბადებიდანვე ჰქონდა ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები. განსაკუთრებულად აწუხებდა ზურგის პრობლემები, რაც შემდეგში ზურგის ტვინის სიმსივნეში გადაიზარდა. 1757 წელს მარია ანამ პნევმონია გადაიტანა, რამაც საგრძნობლად შეარყია მისი ისედაც სუსტი ჯანმრთელობა. მისმა ფიზიკურმა ნაკლოვანებებმა მისი ევროპელ მონარქზე დაქორწინება შეუძლებელი გახადა, უფრო დაბალი წოდების მქონე მამაკაცთან შეუღლებაზე კი ოჯახისაგან უარი მიიღო. იმ პერიოდის ევროპელი მონარქებისათვის ტახტის მემკვიდრის გაჩენა ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან მოვალეობას წარმოადგენდა, მარია ანას ჯანმრთელობა კი საეჭვოს ხდიდა მის ამ შესაძლებლობას.

დედოფალმა მარია ტერეზიამ, რომელმაც იცოდა, რომ მარია ანას გარდა კიდევ მრავალ მემკვიდრეს გააჩენდა, რომელთაც შემდგომში კარგად გამოიყენებდა პოლიტიკური კავშირებისათვის, თავისი უფროსი ქალიშვილის მდგომარეობის გამო სულაც არ მიეცა სასოწარკვეთას. მან გადაწყვიტა, რომ მარია ანასათვის სასულიერო განათლება მიეცა, რაც ისეთივე მნიშვნელოვანი იყო კათოლიკე მონარქთათვის, როგორც პოლიტიკური კავშირები. ამრიგად, დედის გადაწყვეტილებით მარია ანა თავის და-ძმასთან: მარია ელიზაბეთთან და მაქსიმილიან ფრანცთან ერთად იღებდა სასულიერო განათლებას.

მოგვიანებით მარია ანა თავის დასთან ერთად აღიკვეცა მონაზვნად და მონასტერში გადასახლდა, სადაც რამდენიმე წელიწადში დები ერთმანეთს დაშორდნენ და საკმაოდ პრესტიჟული დედათა მონასტრების აბატისები გახდნენ.

როგორც ცნობილია, მარია ანა მამის საყვარელი შვილი იყო, რადგან იგი მასავით იზიარებდა სამეცნიერო ინტერესებს. სწორედ მარია ანამ მიიღო 1765 წელს, ფრანც შტეფანის დაღუპვის შემდეგ მისი მონეტების კოლექცია. ასევე მან დაწერა წიგნი დედის პოლიტიკაზე და მამის ექსპერიმენტებზე ქიმიასა და ფიზიკაში. მოგვიანებით, იგნას ფონ ბორნის დახმარებით მან არქეოლოგია და მხატვრობაც შეისწავლა.

მარია ანა გარდაიცვალა 1789 წლის 19 ნოემბერს კლაგენფურტში, 51 წლის ასაკში.
სალცგიტერი

სალცგიტერი — დამოუკიდებელი ქალაქი გერმანიაში. მდებარეობს ქვემო საქსონიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ბრაუნშვაიგისა და ჰილდესჰაიმს შორის.

ისტორია
1942 წლის 31 მარტამდე, სალცგიტერს ერქვა იმ სოფლის სახელი სადაც ახლა სალცგიტერ-ბედი მდებარეობს. 1951 წელს დაბას გადაერქვა სახელი და დაერქვა სალცგიტერ-ბედი. სალცგიტერი წარმოიშვა საუკუნის დასაწყისში, მარილის საბადოს გარშემო, სოფელი ვერსტედტის ახლოს.
შილდის მესამე კოშკი

შილდის მესამე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ვეძისხევის სამხრეთ ნაწილში, სოფელი შილდიდან სოფელი ბარცანისკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს, გზიდან დაახლოებით 60 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ძირითადად სამხედრო დანიშნულებისა იყო. სავარაუდოდ, გამოიყენებოდა დროებით საცხოვრებლადაც.

კოშკი გეგმით კვადრატულია, ზემოთ ოდნავ შევიწროებული, შემორჩენილია სამი სართულის სიმაღლეზე. შენობა ნაგებია რიყის და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კედლების ზედაპირი შიგნიდან და გარედან გაწყობილია ბათქაშით. კოშკში შესასვლელი პირველ სართულზეა, დასავლეთიდან. კედელი კარის ადგილას დანგრეულია და შესასვლელს მხოლოდ თაღის ქუსლების და სამხრეთი წირთხლების მცირე ნაწილიღა შემორჩა. სართულის კედლებში ხუთი სათოფური და ხუთი სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. სათოფურებიდან ორი შეწყვილებულია, დანარჩენები — ცალმაგი. შეწყვილებული სათოფურები აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებშია, ხოლო ცალმაგებიდან ორი დასავლეთითაა, ერთი — ჩრდილოეთით. ნიშებიდან ორ-ორი აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი კედლების კიდეებთანაა, ერთი — სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდესთან. ნიშებს ფიცრული გადახურვა აქვს. ჩრდილოეთი კედლის შუაში გეგმით ნახევარწრიული, თაღოვანი ბუხარია, რომლის მოპირდაპირედ, ჭერთან, მცირე კვადრატული სარკმელია გაჭრილი.

პირველი სართულია კედელი სისქით რამდენადმე აღემატება მეორისას, რის გამოც სართულის მთელ პერიმეტრზე გადახურვის დონეზე შემორჩენილია დაახლოებით 10-12 სანტიმეტრის საფეხური, რომელზეც სართულის გადახურვის ხის ძელები იყო დაყრდნობილი.

მეორე სართულის კედლებში შვიდი შეწყვილებული და ორი ცალმაგი სათოფურია გაჭრილი.

მესამე სართულის კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი დანგრეულია. როგორც შემორჩენილი კედლების მიხედვით ირკვევა, აღმოსავლეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო განიერი ღიობი იყო მოწყობილი. მათგან აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის — სარკმლისაა, დასავლეთის — კარის, რომელიც გადიოდა ხის ძელებზე დაყრდნობილ ღია აივანზე. სართულის კედლებში სათოფურები და რამდენიმე ნიშაა დატანებული.
მარია კრისტინა ავსტრიელი (1742-1798)

მარია კრისტინა ავსტრიელი (; დ. 13 მაისი, 1742, ვენა, ავსტრია — გ. 24 ივნისი, 1798, ვენა, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც შტეფანისა და ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას შუათანა ქალიშვილი. ტეშენის ჰერცოგინია 1766-1798 წლებში. პრინც ალბერტ საქსონიელის მეუღლე. საღვთო რომისა და ავსტრიის ორი იმპერატორის: იოზეფ -ისა და ლეოპოლდ -ის, ასევე საფრანგეთის დედოფალ მარი ანტუანეტის და, ავსტრიის იმპერატორ ფრანც -ის მამიდა.

ბიოგრაფია
მარია კრისტინა დაიბადა 1742 წლის 13 მაისს ვენაში. იგი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიასა და მისი მეუღლის, საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც შტეფანის შუათანა ქალიშვილი. როგორც ცნობილია, მას ბავშვობიდანვე უყვარდა ხატვა. თავისი ცხოვრებიდან გამომდინარე იგი ძირითადად თავისი ოჯახის წევრებსა და ოჯახურ სცენებს ხატავდა.

როგორც ცნობილია, მარია კრისტინა თავისი ხასიათითა და თვისებებით ძალიან ჰგავდა დედას, რის გამოც იმპერატრიცა მარია ტერეზიას იგი შვილებიდან გამორჩეულად უყვარდა. სწორედ ამიტომ, საიმპერატორო კარზე მის ქორწინებას ძალიან სერიოზულად უდგებოდნენ.

მარია კრისტინას მამა 1765 წელს გარდაიცვალა. მას სურდა, რომ იგი თავის დისწულზე, სარდინიის პრინც ბენედიტო მარია მაურიციო სავოიელზე დაექორწინებინა. იგი ფრანც შტეფანის დის, დედოფალ ელიზაბეტ ტერეზა ლოთარინგიელისა და სარდინიის მეფე კარლო ემანუელე -ის უმცროსი ვაჟი იყო, რის გამოც მარია ტერეზიას ეს იდეა არ მოსწონდა, რის გამოც საქორწინო მოლაპარაკებები არც დაწყებულა.

როგორც ცნობილია, მარია კრისტინას რომანი ჰქონდა თავის რძალთან, ერცჰერცოგ იოზეფ ავსტრიელის ცოლთან, პრინცესა იზაბელა პარმელთან, რომელთაც ხანგრძლივი სასიყვარულო ურთიერთობა ჰქონდათ, თუმცა 1763 წელს იზაბელა მშობიარობას გადაჰყვა. აღსანიშნავია, რომ იზაბელამ გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე, დაბადებულ გოგონას თავისი საყვარელი მულის პატივსაცემად მარია კრისტინა დაარქვა, თუმცა ბავშვი მალევე დაიღუპა.

1759 წელს ავსტრიას საქსონიის, პოლონეთისა და ლიტვის მეფე ავგუსტ -ის ვაჟი პრინცი ალბერტი ეწვია, რომელიც მარია ტერეზიას ძალიან მოეწონა სასიძოდ. აღსანიშნავია ისიც, რომ ალბერტი მარია ტერეზიას ბიძაშვილის, დედოფალ მარია იოზეფა ავსტრიელის ვაჟი იყო. 1766 წელს მარია კრისტინა ავსტრიელი და პრინცი ალბერტ საქსონიელი დააქორწინეს. მარია ტერეზიამ ახლადდაქორწინებულებს მაშინვე უბოძათ ტეშენის ჰერცოგისა და ჰერცოგინიის წოდება.

ქორწინებიდან სულ ერთ წელიწადში, 1767 წლის 17 მაისს მარია კრისტინამ თავისი ერთადერთი შვილი, პრინცესა მარია კრისტინა ტერეზია გააჩინა, თუმცა იგი დაბადებიდან რამდენიმე საათში დაიღუპა. ამის შემდეგ მას ბავშვი აღარ გაუჩენია.

სასოწარკვეთილმა მარია კრისტინამ თავისი ძმის, იმპერატორ ლეოპოლდ -ისა და დედოფალ მარია ლუისა ესპანელის შუათანა ვაჟი, ერცჰერცოგი კარლ ლუდვიგი იშვილა და საკუთარი შვილივით აღზარდა. მის ამ გადაწყვეტილებას სიხარულით შეხვდა პრინცი ალბერტიც, რომელმაც მარია კრისტინასთან ერთად, გარდაცვალების შემდეგ ტეშენის საჰერცოგო სწორედ კარლ ლუდვიგს დაუტოვა.

როგორც ხელოვნების დიდმა მოყვარულმა, მარია კრისტინამ ტეშენის სასახლეში საოცარი კოლექცია შეაგროვა ხელოვნების ნიმუშებისა, რომელთა უმეტესობაც დღეისათვის მუზეუმებში ინახება. იგი 1798 წლის 24 ივნისს, მშობლიურ ვენაში ვიზიტისას გარდაიცვალა, 56 წლის ასაკში. მარია კრისტინა ავსტრიელი დაკრძალულია ჰაბსბურგთა საგვარეულო აკლდამაში, ვენაში.

გალერეა
აიდა მაკ-კინლი

აიდა საქსტონ მაკ-კინლი (; დ. 8 ივნისი, 1847, კანტონი, ოჰაიო, აშშ — გ. 26 მაისი, 1907, კანტონი, ოჰაიო, აშშ) — აშშ-ის პრეზიდენტის უილიამ მაკ-კინლის მეუღლე და აშშ-ის პირველი ლედი 1897 წლის 4 მარტიფან 1901 წლის 14 სექტემბრამდე.

ბიოგრაფია
იდა საქსტონი დაიბადა 1847 წლის 8 ივნისს ოჰაიოს შტატის ქალაქ კანტონში, იყო ბანკირ ჯეიმზ საქსტონისა და კეტრინ დეუოლტ-საქსტონის ოჯახის უფროსი შვილი. მისმა პაპამ, ჯონ საქსტონმა, 1815 წელს დააარსა კანტონში პირველი და დღემდე ერთადერთი გაზეთი „ “. აიდამ დაასრულა ბრუკ ჰოლის სემინარია და საშუალო სკოლა მედიაში, პენსილვანია. იდა ისეთი დახვეწილი, მომხიბვლელი და მიმზიდველი იყო უილიამ მაკ-კინლის შეუმჩნეველი არ დარჩენია 1867 წლის პიკნიკზე. აიდას პიროვნებით დაინტერესება მაკ-კინლიმ დაიწყო მას შემდეგ, რაც 1869 წელს აიდა დაბრუნდა ევროპული ტურნედან. მოგზაურობიდან დაბრუნების შემდეგ იგი მუშაობდა მამამისის ბანკში მოლარედ.

27 წლის უილიამ მაკ-კინლი დაქორწინდა იდა საქსტონზე, რომელიც ამ პერიოდისათვის 23 წლის იყო. ქორწინება შედგა 1871 წლის 25 იანვარს პირველ პრესვიტერიანულ ეკლესიაში, რომელიც ჯერ კიდევ მშენებლობის პერიოდში იყო. ქორწინების შემდეგ, რომელიც შეასრულეს ე. ბუკინგჰემმა და რევერენდ აინდსლიმ, წყვილი გაემგზავრა პატარძლის მშობლების სახლში და გაემგზავრა აღმოსავლეთ საქორწილო მოგზაურობაში.

ნერვიული ტემპერამენტის მქონე მისის მაკ-კინლი საბოლოოდ გატეხა და დააავადმყოფა დედისა და ორი მცირეწლოვანი შვილის გარდაცვალებამ. მას დაემართა ეპილეფსია და მთლიანად ქმარზე დამოკიდებული გახდა. ზოგჯერ მას არიდებდნენ საზოგადოებრივ ღონისძიებებს, მაგალითად მაკ-კინლის, როგორც გუბერნატორის პირველ ბალზე იგი არ იმყოფებოდა. სიცოცხლის ბოლომდე ინვალიდი იყო, მას უყვარდა ჩუსტების ქსოვა.

მაკ-კინლების წყვილს შეეძნათ ორი გოგო, მაგრამ ორივე გარდაიცვალა ბავშვობაშივე: კეტრინ მაკ-კინლი (25 დეკემბერი, 1871 - 25 ივნისი, 1875) გარდაიცვალა მუცლის ტიფისაგან. მეორე შვილი იდა მაკ-კინლი დაიბადა 1873 წლის 1 აპრილს და გარდაიცვალა ამავე წლის 22 აგვისტოს.

აშშ-ის პირველი ლედი
პრეზიდენტმა მაკ-კინკლმა სიფრთხილის ზომები მიიღო ცოლთან დაკავშირებით. ტრადიციის საწინააღმდეგოდ, ოფიციალურ სადილზე, ის მის გვერდით იჯდა და არა მაგიდის მეორე ბოლოს. აიდას ყველა პასუხისმგებლობა თავის თავზე აიღო ვიცე-პრეზიდენტ გარეტ ჰობარტის ცოლმა ჯენი ტატლ ჰობარტმა.

პრეზიდენტის ცოლისადმი ერთგულებაზე დედაქალაქში დაიწყეს საუბარი. „ვაშინგტონის ყველა ქმარს შორის პრეზიდენტი მაკ-კინლი ყველაზე რთულ სიტუაციაშია“ — წერდა ამერიკელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი, ოჰაიოლელი სენატორი მარკ ჰანა.

1901 წლის მაისში მისის მაკ-კინლი ქმართან ერთდ კალიფორნიაში გაემგზავრა, თუმცა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო სან-ფრანცისკოში ტური გადაიდო.

უკანასკნელი წლები
1901 წლის სექტემბერში, ბუფალოში ლეონ ჩოლგოშის მიერ მისი ქმრის მკვლელობის შემდეგ აიდა მაკ-კინლმა დაკარგა ცხოვრების სურვილი. იგი ქმრის დაკრძალვაზე არ იმყოფებოდა. მისი ცხოვრების დარჩენილი ექვსი წელი მასზე ზრუნავდა მისი და.

აიდა საქსტონ მაკ-კინლი გარდაიცვალა 1907 წლის 26 მაისს ოჰაიოს ქალაქ კანტონში. დაკრძალეს კანტონში ქმრისა და ორი შვილის გვერდით მაკ-კინლის მემორიალურ მავზოლეუმში.

სახლი სადაც აიდამ გაატარა ბავშვობა, დღემდე შემორჩენილია. ასევე შემორჩენილია სახლი სადაც ცოლ-ქმარი ცხოვრობდა 1878 წლიდან 1891 წლამდე. იგი აღადგინეს ვიქტორიანულ სტილში და 1998 წელს გახდა პირველი ლედის ეროვნული ისტორიული მუზეუმის ნაწილი.
მარია ელიზაბეთ ავსტრიელი (1743-1808)

მარია ელიზაბეთ ავსტრიელი (; დ. 13 აგვისტო, 1743, ვენა, ავსტრია — გ. 22 სექტემბერი, 1808) — ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც შტეფანისა და ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას შუათანა ქალიშვილი. საღვთო რომისა და ავსტრიის ორი იმპერატორის: იოზეფ -ისა და ლეოპოლდ -ის, ასევე საფრანგეთის დედოფალ მარი ანტუანეტის და, ავსტრიის იმპერატორ ფრანც -ის მამიდა.

ბიოგრაფია
მარია ელიზაბეთი დაიბადა 1743 წლის 13 აგვისტოს ვენაში. იგი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიასა და მისი მეუღლის, საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც შტეფანის შუათანა ქალიშვილი. ოჯახურ წრეში მას მოფერებით „ლაისლს“ უწოდებდნენ.

თავის დებთან შედარებით იგი ყოველთვის უფრო ლამაზად მიიჩნეოდა, თუმცა მას გარკვეული პრობლემები ჰქონდა ფსიქიკასთან დაკავშირებით. იგი თითქმის არაფრისადმი ამჟღავნებდა ინტერესს და ხშირად არაადეკვატური ქცევებიც ახასიათებდა, თუმცა გარეგნული მომხიბლავობის გამო დედამისი, დედოფალი მარია ტერეზია იმედოვნებდა, რომ მაინც მოახერხებდა მის გამოყენებას თავის პოლიტიკურ თამაშებში და მარია ელიზაბეთის დაქორწინებით კიდევ ერთ მოკავშირეს გაიჩენდა. თავდაპირველად მარია ტერეზია აპირებდა, რომ იგი პოლონეთის დაქვრივებული მეფის, ავგუსტ -თვის მიეთხოვებინა, თუმცა ეს ქორწინება რუსეთის იმპერატორის ჩარევის გამო არ შედგა. აღსანიშნავია, რომ ავგუსტის მარია ელიზაბეთზე 47 წლით უფროსი კაცი იყო და მანამდე ცოლად ჰყავდა მარია ტერეზიას ბიძაშვილი, დედოფალი მარია იოზეფა ავსტრიელი.

მას შემდეგ, რაც 1768 წელს საფრანგეთის დედოფალი მარია ლეშჩინსკა გარდაიცვალა, მარია ტერეზია მის ახლადდაქვრივებულ მეფე ლუი -სათვის მითხოვებას აპირებდა. ამავე წელს მარია ელიზაბეთს ჩუტყვავილა შეეყარა, რამაც გაანადგურა მისი სილამაზე. ამის გამო ფრანგებთან მოლაპარაკებები ჩაიშალა და მისი გათხოვებაც შეუძლებელი გახდა. აღსანიშნავია, რომ მარია ტერეზიამ საფრანგეთთან ალიანსი მაინც შექმნა, ოღონდ მარია ელიზაბეთისა და ლუი -ის ნაცვლად მან თავისი უმცროსი ქალიშვილი, მარია ანტუანეტა მიათხოვა ლუი -ის შვილიშვილს, დოფინ ლუი ავგუსტს (შემდგომში ლუი ).

ვინაიდან იგი ვეღარ გათხოვდებოდა, მარია ტერეზიამ გადაწყვიტა, რომ იგი თავის მეორე ქალიშვილ მარია ანასთან ერთად, რომელსაც ასევე ვერ ათხოვებდა, გაეგზავნა მონასტერში. ამრიგად, ორი და თავიდან ერთად აღიკვეცა მონაზვნად, თუმცა მომავალში დაშორდნენ ერთმანეთს, რადგანაც ორივე მათგანი საკმაოდ პრესტიჟული მონასტრების აბატისები გახდნენ.

1780 წელს მარია ტერეზია გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი დაიკავა მარია ელიზაბეთის ძმამ, იმპერატორმა იოზეფ -მ. მან თავისი დები, განსაკუთრებით კი მარია კრისტინა, გააძევა ავსტრიის საიმპერატორო კარიდან, რადგან როგორც თავად განაცხადა, „ქალების მმართველობის“ დასრულება სურდა. ამის გამო მარია ელიზაბეთი საერთოდ ვეღარ ჩადიოდა ვენაში, რის გამოც სამუდამოდ გადასახლდა მონასტერში. აქ ცხოვრებისას იგი საგრძნობლად გასუქდა და ჩიყვიც განუვითარდა.

1805 წელს მარია ელიზაბეთმა საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონ -ის შემოჭრის გამო დატოვა ინსბრუკი და ჯერ ვენაში, შემდეგ კი ლინცში გაიქცა. იგი სწორედ აქ, 1808 წლის 22 სექტემბერს გარდაიცვალა 65 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს ლინცის იეზუიტთა მონასტერში.
მარია იოჰანა გაბრიელა ავსტრიელი

მარია იოჰანა გაბრიელა ავსტრიელი (; დ. 4 თებერვალი, 1750, ვენა, ავსტრია — გ. 23 დეკემბერი, 1762, ვენა, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც შტეფანისა და ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას შუათანა ქალიშვილი. საღვთო რომისა და ავსტრიის ორი იმპერატორის: იოზეფ -ისა და ლეოპოლდ -ის, ასევე საფრანგეთის დედოფალ მარი ანტუანეტის და, ავსტრიის იმპერატორ ფრანც -ის მამიდა.

ბიოგრაფია
მარია იოჰანა გაბრიელა დაიბადა 1750 წლის 4 თებერვალს ჰოფბურგის სასახლეში, ვენაში. იგი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიასა და მისი მეუღლის, საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც შტეფანის შუათანა ქალიშვილი. თავისი მრავალი და-ძმიდან იგი განსაკუთრებულად ახლოს იყო თავის უმცროს დასთან, ერცჰერცოგინია მარია იოზეფასთან.

ის და იოზეფა გამუდმებით ერთად იყვნენ და შემდგომში განათლებასაც ერთად იღებდნენ. ერცჰერცოგინიები შეისწავლიდნენ: წერა-კითხვას, ლათინურს, უცხო ენებს, ისტორიას, გეოგრაფიას, სამხედრო არქიტექტურას, მათემატიკას, მუსიკას, ცეკვასა და გრამატიკას. მას შემდეგ, რაც სამი წელი შეუსრულდათ, ღრმადმორწმუნე დედის გავლენით შეისწავლიდნენ რელიგიასაც, თუმცა მხოლოდ კათოლიციზმს.

როგორც კი მარია იოჰანა გაბრიელას ათი წელი შეუსრულდა, დედამისმა მისი გათხოვებისა და თავის პოლიტიკურ თამაშებში ჩართვა მოისურვა. მარია ტერეზიასა და ესპანეთის მეფე კარლოს -ს შორის მრავალი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა თავიანთი შვილების საქორწინო მოლაპარაკებები. გადაწყვეტილი იყო, რომ მარია ტერეზიას შუათანა ასული, ერცჰერცოგინია მარია ამალია ავსტრიელი ცოლად უნდა გაჰყოლოდა კარლოსის ვაჟს, ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ -ს. ისინი დაინიშნენ კიდევაც, მაგრამ მოულოდნელად, კარლოს -მ ნიშნობა გააუქმა და მარია ამალია თავის შვილიშვილზე, პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ ფერდინანდზე დააქორწინა, შემდეგ კი განაცხადა, რომ თავისი ვაჟის, მეფე ფერდინანდის დაქორწინება მარია იოჰანა გაბრიელაზე სურდა. მარია ტერეზია ამ შეთავაზებას სიხარულით დასთანხმდა და მარია იოჰანას სასწრაფოდ დაუწყო იტალიაში გასათხოვებლად მომზადება, თუმცა მოულოდნელად, 1762 წელს ერცჰერცოგინიას ყვავილი შეეყარა და იმავე წლის 23 დეკემბერს გარდაიცვალა, 12 წლის ასაკში.

აღსანიშნავია, რომ მისი დაღუპვის მიუხედავად, მარია ტერეზიამ ფარ-ხმალი არ დაყარა და კარლოს -თან მოლაპარაკებები განაგრძო. შეთანხმდნენ, რომ ფერდინანდს ცოლად მარია იოჰანა გაჰყვებოდა, თუმცა 1767 წელს ისიც მოულოდნელად გარდაიცვალა, 16 წლის ასაკში. საბოლოოდ, ფერდინანდ -ს ცოლად მარია ტერეზიას უმცროსი ქალიშვილი მარია კაროლინა ავსტრიელი შერთეს, რომელიც ნეაპოლისა და სიცილიის დედოფალი გახდა და მრავალი შვილი გააჩინა.
ჩვეულებრივი სელაპი

ჩვეულებრივი სელაპი — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 1,6–1,9 მეტრი, მასა 60–150 კილოგრამი, მამალი დედალს მცირედ აღემატება. 60–80 სანტიმეტრის სიგრძისა და 8–12 კილოგრამის ნაშიერები, როგორც წესი, დედის მუცელშივე იცვენენ თეთრ ბეწვს და, სხვა სახეობის სელაპებისგან განსხვავებით, მუქი ფერის ბეწვით იბადებიან. საერთოდ შეფერილობის დიდი ცვალებადობა ახასიათებს, სქესობრივი დიმორფიზმი სუსტადაა გამოხატული. ზრდასრული სელაპები დაფარული არიან ყავისფერი, მოწითურო ან რუხი ბეწვით, არასწორი ფორმისა და სხვადასხვა ზომის მრავალი მუქი ლაქით, ზოგჯერ რგოლებსაც წააგვანან. ტანი სავსეა, წინა ფარფლები მოკლე და გრძელი, წვრილი, მოღუნული ბრჭყალებით შეიარაღებული. თავი მცირე ზომისა, დრუნჩი მომრგვალებული, ბოლოსკენ ქვევით ეშვება და -ის ფორმას ემსგავსება. ვიბრისები ღია ფერისაა, გაშვერილია წინ. ჩვეულებრივი სელაპი ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული სელაპია, ბინადრობს წყნარი და ატლანტის ოკეანეების ჩრდილოეთ ნაწილების ზომიერ და ცივ სანაპირო წყლებში, მათ შორის ყურეებსა და შიდა ზღვებში. ცნობილია მისი 5 ქვესახეობა. წყალშიც და ხმელეთზეც ცხოვრობენ მარტოდ ან მცირე ზომის შეთხელებულ ჯგუფებად. ჯვარდებიან სანაპიროებზე, ძალიან ფრთხილები და მფრთხალები არიან. იკვებებიან თევზით, თავფეხიანი მოლუსკებითა და კიბოსნაირებით. ისტორიულად ჩვეულებრივ სელაპს სარეწაო მნიშვნელობა აქვს, თუმცა დღეისათვის თითქმის არ მოიპოვებენ.