iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კუნძული პიჯონი (სენტ-ლუსია)

კუნძული პიჯონი — 44 ჰექტარის ფართობის კუნძულია, რომელიც მდებარეობს გროს-აილეტში, სენტ-ლუსიის ჩრდილოეთ რეგიონში. კარიბის ზღვაში ქვეყნისგან იზოლირებული კუნძული 1972 წელს ხელოვნურად შეუერთდა მატერიკის დასავლეთ სანაპიროს ხელოვნურად შექმნილი ხიდით. ორი მწვერვალისგან შემდგარი კუნძული ისტორიული ადგილია მრავალი ციხესიმაგრით, როგორიცაა მე-18 საუკუნის ბრიტანული ციხესიმაგრე და ფორტ როდნი, რომლებსაც ბრიტანელები იყენებდნენ მეზობელი მარტინიკიდან ფრანგული გემების დასაზვერად. 1979 წელს მას ეროვნული პარკი ეწოდა, ხოლო 1992 წელს კვლავ ეროვნული ღირსშესანიშნაობა გახდა სენტ-ლუსიის ეროვნული ტრასტის კონტროლის ქვეშ. დღეს კუნძული პიჯონი სენტ-ლუსიის ჯაზ-ფესტივალის სახლი და მთავარი ადგილია.

ისტორია
არავაკებისა და კარიბების არტეფაქტები დაახლოებით ჩვენი წელთაღრიცხვით 1000 წლით თარიღდება. მე-16 საუკუნის შუა ხანებში ფრანგმა მეკობრემ, ფრანსუა ლე კლერკმა, კუნძული მტრედი თავის ბაზად გამოიყენა. ნათანიელ ურინგი აქ 1722 წელს დაეშვა.
1779-დან 1782 წლამდე ადმირალმა ჯორჯ როდნიმ კუნძული პიჯონი აიღო და ფორტ როდნი ააშენა. მკაფიო ხედვის ზონის დასადგენად, როდნიმ კუნძულ პიჰჯონზე ყველა ხის მოჭრა ბრძანა. უმაღლესი მწვერვალიდან, სიგნალის ბორცვიდან, როდნი მარტინიკაზე ფრანგული საზღვაო ბაზას, ფორტ როიალს,აკვირდებოდა. 1782 წელს ადმირალი როდნი კუნძული პიჯონიდან ფრანგული ფლოტის წინააღმდეგ გასალაშქრებლად გაემგზავრა, რომელიც მან დაამარცხა.

1808 წელს აშენდა ორი ყაზარმა სამზარეულოთი, რომლებიც გამოიყენებოდა 1901 წლამდე. გარდა ამისა, 1808 წელს აშენდა მეთაურის საცხოვრებელი და ოფიცერთა სასადილო.
როდნის 1780 წლის კირის ღუმელი 1920-იან წლებში ვეშაპის ზეთის დასამუშავებლად გადაკეთდა და ასე 1926 წლამდე მუშაობდა.: 80 : 21–22
ფრანკლინ რუზველტმა ეს ტერიტორია -თი 1940 წლის 8 დეკემბერს მოინახულა. აშშ-ს საზღვაო ძალებმა 1941 წელს რედუიტში ააშენეს საზღვაო საჰაერო სადგური კარიბის ზღვის ბრძოლისთვის ,ბაზების გამანადგურებლების შეთანხმების ფარგლებში და კუნძული საკომუნიკაციო სადგურად გამოიყენეს. 18 -5 კატალინას ესკადრილია გერმანული წყალქვეშა ნავების პატრულირებას ახორციელებდა. სადგური 1947 წლის 1 ივნისს გაუქმდა.: 24–25
კუნძული მატერიკთან 1971 წელს, ხიდით დაუკავშირდა.: 22
ვარსკვლავი და ნახევარმთვარე

ვარსკვლავი და ნახევარმთვარე უძველესი სიმბოლოა, რომელიც ფართოდ არის გავრცელებული აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვისა და ცენტრალური აზიის რეგიონებში. დღეს ის ყველაზე უკეთ ცნობილია, როგორც ისლამის ერთ-ერთი საყოველთაოდ მიღებული სიმბოლო, თუმცა ეს სიმბოლო ადრეულ მუსლიმურ თემში არ გამოიყენებოდა.

ვარსკვლავისა და ნახევარმთვარის სიმბოლიკა სხვადასხვა უძველეს ხალხში გვხვდებოდა. მესოპოტამიაში მსგავსი გამოსახულებები ცნობილია, მაგალითად, შუმერის მეფე ურ-ნამუს (ძვ. წ. საუკუნე) სტელადან. მოგვიანებით, ეს სიმბოლო გამოჩნდა მმართველ ხაშტანის მონეტებზე ცენტრალურ აზიასა და ინდოეთში და საუკუნეებში და ასევე ფართოდ გამოიყენებოდა სასანიანთა იმპერიის დროს.

ვარსკვლავისა და ნახევარმთვარის სიმბოლო არ გამოიყენებოდა ადრეულ მუსლიმურ თემში. მუჰამედის დროს და მომდევნო საუკუნეებში მუსლიმები იყენებდნენ მარტივ, ერთფეროვან დროშებს - შავ, თეთრ ან მწვანე - გამოსახულებებისა და წარწერების გარეშე.

ამ სიმბოლოს გავრცელება ისლამურ სამყაროში, ძირითადად, ოსმალეთის იმპერიას უკავშირდება. საუკუნეში ოსმალურმა სახელმწიფომ ოფიციალურად მიიღო წითელი დროშა თეთრი ვარსკვლავითა და ნახევარმთვარით (ცნობილია, როგორც „აი-ილდიზი“). დროთა განმავლობაში, ეს სიმბოლო მიიღეს არაერთმა სახელმწიფომ, რომლებიც ყოფილი ოსმალეთის იმპერიიდან წარმოიშვნენ ან კულტურულ გავლენას განიცდიდნენ, მათ შორის ტუნისმა, ალჟირმა და ლიბიამ. საუკუნეში ვარსკვლავი და ნახევარმთვარე სხვა ქვეყნების დროშებზეც გამოჩნდა, როგორიცაა აზერბაიჯანი, პაკისტანი, მალაიზია, მავრიტანია და უზბეკეთი. საუკუნის შუა პერიოდიდან ეს სიმბოლო სულ უფრო ხშირად განიმარტება, როგორც მუსლიმური სამყაროს საერთო სიმბოლო.

სიმბოლური ინტერპრეტაციით, რომელიც განსაკუთრებით გავრცელებულია ლიბიის სამეფოში, ნახევარმთვარე ასოცირდება მუსლიმური მთვარის კალენდრის ახალი თვის დასაწყისთან და ჰიჯრას - მოციქული მუჰამედის მექადან მედინაში გადასახლებას - ახსენებს. ამრიგად, ვარსკვლავი იმედის, რწმენის სინათლისა და სახელმწიფოს ღირსების სიმბოლოდ აღიქმება, რომელიც გზას ანათებს და სიბნელეს ამარცხებს.
ჯასპრიტ ბუმრაჰი

ჯასპრიტ ჯასბირსინგ ბუმრაჰი (დ. 6 დეკემბერი, 1993) — ინდოელი კრიკეტისტი, რომელიც თამაშობს ინდოეთის ეროვნულ ნაკრებში თამაშის სამივე ფორმატში. იგი ითვლება თანამედროვეობის ერთ-ერთ საუკეთესო ბოულერად. ბუმრაჰი არის პირველი ბოულერი ისტორიაში, რომელმაც დაიკავა პირველი ადგილი -ის (კრიკეტის საერთაშორისო საბჭო) რეიტინგში სამივე ფორმატში ერთდროულად.

2024 წლის 20 მსოფლიო ჩემპიონატზე მან გადამწყვეტი როლი ითამაშა ინდოეთის გამარჯვებაში და დასახელდა ტურნირის საუკეთესო მოთამაშედ.

ადრეული ცხოვრება
ჯასპრიტ ბუმრაჰი დაიბადა ამჰედაბადში, გუჯარათის შტატში, პენჯაბელი სიქების ოჯახში. იგი მხოლოდ 5 წლის იყო, როდესაც მამა, ჯასბირ სინგჰი გარდაეცვალა. იგი დედამ, დალჯიტ ბუმრაჰმა გაზარდა, რომელიც სკოლის დირექტორის მოადგილედ მუშაობდა. სწორედ სასკოლო გუნდში დაიწყო ბუმრაჰმა კრიკეტის თამაში.

კარიერა
ბუმრაჰს დებიუტი გუჯარათის გუნდში 2012-2013 წლების სეზონში შედგა. 2013 წელს იგი შენიშნა "მუმბაი ინდიანსის" სკაუტმა და ყოფილმა მწვრთნელმა ჯონ რაიტმა. მას შემდეგ ბუმრაჰი ამ კლუბის ერთგული წევრია და გუნდთან ერთად ხუთჯერ გახდა ინდოეთის პრემიერ ლიგის ჩემპიონი.

მისი საერთაშორისო დებიუტი 2016 წლის იანვარში, ავსტრალიის ტურნეს დროს შედგა. მან მალევე მოიპოვა აღიარება თავისი უჩვეულო სათამაშო სტილით. 2018 წელს სამხრეთ აფრიკის წინააღმდეგ შედგა მისი დებიუტი ტესტ-კრიკეტში, სადაც მან პირველივე წელს რეკორდული რაოდენობის ვიკეტი აიღო.

სათამაშო სტილი
ბუმრაჰი ცნობილია თავისი არატრადიციული და სპეციფიკური მოძრაობით . მას აქვს ძალიან მოკლე გარბენი, თუმცა გამოიმუშავებს დიდ სისწრაფეს (საშუალოდ 142 კმ/სთ, მაქსიმალური — 153 კმ/სთ). მისი მთავარი იარაღია ე.წ. "იორკერები" — ბურთები, რომლებიც პირდაპირ მოწინააღმდეგის ფეხებთან ეცემა, რაც მათ მოგერიებას თითქმის შეუძლებელს ხდის.

კრიკეტის ლეგენდამ, ვასიმ აკრამმა, ბუმრაჰს იორკერებს მსოფლიოში საუკეთესო უწოდა.

მიღწევები და აღიარება
-ის წლის ტესტ-კრიკეტისტი: 2024 წელი.

 : 2024 წლის მსოფლიოს საუკეთესო კრიკეტისტი.

20 მსოფლიო ჩემპიონი: 2024 წელი.

 -ის ჯილდო: სამგზის მფლობელი (2018-19, 2021-22, 2023-24).

პირველი ადგილი -ის რეიტინგში: სამივე ფორმატში (ტესტი, , 20).

პირადი ცხოვრება
2021 წლის 15 მარტს ბუმრაჰი დაქორწინდა მოდელსა და ტელეწამყვან სანჯანა განესანზე. 2023 წელს წყვილს შეეძინა ვაჟი. ბუმრაჰი ინდოეთის ერთ-ერთი ყველაზე ძვირადღირებული ცნობილი სახეა; მისი ბრენდული ღირებულება 100 მილიონ რუპიას აჭარბებს.
ტომას დე ბერლანგა

}]] 1534 წლის 11 თებერვალს, პაპმა კლემენტ -მ იგი პანამის ეპისკოპოსად დანიშნა. 1534 წლის 17 მაისს კორიის ეპისკოპოსმა დაპყრობის შემდეგ ტერიტორიის გაყოფასთან დაკავშირებით.

1535 წლის 10 მარტს მან მოგზაურობის დროს აღმოაჩინა გალაპაგოსის კუნძულები, როდესაც ძლიერმა დინებებმა გემი კუნძულებისაკენ გარიყა. მან თავისი თავგადასავლისა და აღმოჩენის შესახებ წერილი გაუგზავნა საღვთო რომის იმპერატორ კარლ -ს და ესპანეთის მეფეს. 1537 წელს ბერლანგამ თავისი ეპარქია დატოვა.
ყადირ ხუმი

ყადირ ხუმი ― ისტორიული ადგილია არაბეთის ნახევარკუნძულის ჰიჯაზის რეგიონში, რომელიც მდებარეობს მექასა და მედინას შორის, ხუმის ტბის მახლობლად. ყადირ ხუმის ტერიტორია მდებარეობს თანამედროვე საუდის არაბეთის ალ-ჯუფას რეგიონში. ამ ადგილმა განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა ისლამურ ტრადიციაში მოციქული მუჰამედის მიერ გამოსამშვიდობებელი მომლოცველობის შემდეგ თავისი თანამგზავრებისთვის წარმოთქმული ქადაგების გამო. ამ ქადაგების დროს, რამდენიმე წყაროს თანახმად, ალი იბნ აბუ ტალიბი თავის მემკვიდრედ და სულიერი ავტორიტეტის (ვილაია) მატარებლად გამოაცხადა.

ეტიმოლოგია
სიტყვა „ყადირი“ არაბულად სიტყვასიტყვით „პატარა ტბორს“ ან „მდინარეს“ ნიშნავს, ხოლო „ხუმი“ ადგილის სახელია. ამრიგად, „ყადირ ხუმი“ „ხუმის პატარა ტბორს“ ან „ხუმის მდინარეს“ ნიშნავს.

ისტორია
ყადირ ხუმის მოვლენების შესახებ ინფორმაცია მოხსენებულია მრავალ მუსლიმურ ისტორიულ და ჰადისურ წყაროში. ამ მოვლენის შესახებ ჰადისი მოხსენიებულია როგორც სუნიტურ, ასევე შიიტურ ტრადიციებში, მათ შორის ისეთ კრებულებში, როგორიცაა საჰიჰ ალ-ბუხარი, საჰიჰ მუსლიმი და ჯამი ატ-ტირმიზი. ირანელი თეოლოგის, ჯაფარ სუბჰანის თქმით, ყადირ ხუმის შესახებ ჰადისი გადმოცემულია მოციქული 110 საჰაბი, 89 თაბიინის და 3500-ზე მეტი სუნიტი მეცნიერის სახელით. ისლამური წყაროები ასევე ახსენებენ, რომ ალის სტატუსის გამოცხადებამდე, მოციქულმა წარმოთქვა სიტყვები, რომლებიც ცნობილია როგორც ჰადისი ალ-თაქალაინი („ორი მნიშვნელოვანი რამის ჰადისი“). მასში მან გამოაცხადა, რომ მუსლიმურ თემს ორ საგანძურს უტოვებდა: ალაჰის წიგნს - ყურანს - და თავის ოჯახს, აჰლ ალ-ბეიტს. ტრადიციის თანახმად, მოციქულმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს ორი საგანძური განკითხვის დღემდე არ გაიყოფოდა და მორწმუნეებს მოუწოდებდა, დაეცვათ ისინი, რათა არ გადაუხვიონ ჭეშმარიტ გზას. მიუხედავად იმისა, რომ წყაროების უმეტესობა ამ ჰადისის წაკითხვას ყადირ ხუმს უკავშირებს, ზოგიერთი ვერსია ვარაუდობს, რომ ის სხვა ადგილებშიც იკითხებოდა, მაგალითად, არაფატის მთაზე, მედინასთან ან ტაიფიდან დაბრუნების შემდეგ.

ყადირ ხუმის მოვლენას ისლამის ძირითად სკოლებში სხვადასხვა ინტერპრეტაცია აქვს. შიიტურ ტრადიციაში ეს იმამატის დაწესების პირდაპირ ღვთაებრივ მითითებად და ალი იბნ აბუ ტალიბის მუსლიმური თემის ხელმძღვანელობის ლეგიტიმურ უფლებად ითვლება. ზულ-ჰიჯჯას მე-18 დღე შიიტურ კალენდარში მნიშვნელოვან რელიგიურ დღესასწაულად აღინიშნება. სუნიტურ ტრადიციაში, რომელიც აღიარებს ქადაგებას და რიგი ჰადისების ავთენტურობას, ეს სიტყვები ძირითადად ალის მაღალი სულიერი სტატუსისა და სათნოებების დადასტურებად არის განმარტებული, მაგრამ არა როგორც მისი ყველა მუსლიმანის პოლიტიკურ ან რელიგიურ ლიდერად დანიშვნა.
ვისპიპუურო

ვისპიპუურო ― ცივი ფაფა, რომელიც მზადდება წითელი მოცვითა და ლიმონით. გავრცელებულია ფინეთში, ნორვეგიაში, შვედეთში, ლატვიასა და ესტონეთში.

ვისპიპუურო საბავშვო საუზმედ მიიჩნევა, თუმცა იშვიათად მიირთმევენ დესერტადაც. მისი ძირითადი ინგრედიენტები სემოლინა, წითელი მოცვი და შაქარი ან სხვა დამატკბობლებია.

კერძის შვედურ ვარიანტში წითელი მოცვის ჯემს იმავე წყალში უმატებენ, რომელშიც სემოლინა მოხარშეს, ვინაიდან ტექსტურა უნდა იყოს გლუვი, კენკრის პატარა ნაჭრების გარეშე. ალტერნატიულად, სემოლინის დამატებამდე კენკრისგან პიურესაც ამზადებენ. მიღებული ნაზავის გაგრილების შემდეგ, ფაფას თქვეფენ მსუბუქი, მუსის მსგავსი კონსისტენციის მიღებამდე.

ზოგჯერ, ფაფით სავსე ქვაბს ნახევრამდე ავსებენ ცივი წყლით და ხელის მიქსერით თქვეფენ, რათა მომზადების პროცესშივე გაგრილდეს. დესერტს, როგორც წესი, სურვილისამებრ უმატებენ რძესა და შაქარს. შესაძლებელია სხვა კენკრისა და ხილის გამოყენებაც, როგორიცაა: წითელი მოცხარი, შტოში, გარგარი, ხურტკმელი და მარწყვი.

კერძს ნორვეგიულად „რუსე“ ეწოდება, რომელიც შესაძლოა აღნიშნავდეს მის ფერს ათქვეფის შემდეგ, ან მიუთითებდეს იმაზე, რომ დესერტი რუსეთიდან მომდინარეობს.
ესტონეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში

ესტონეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში — ყოველწლიური ტურნირი, რომელიც ტარდება ესტონეთის უძლიერესი მოჭადრაკის გამოსავლენად.

არაოფიციალური ჩემპიონატები
ესტონეთში პირველი არაოფიციალური ჩემპიონატი 1903 წელს ჩატარდა, რომელიც ტალინის (მაშინდელი რეველი) საჭადრაკო კლუბის მიერ იყო ორგანიზებული.

ოფიციალური ჩემპიონატები
მრავალგზის ჩემპიონები
მამაკაცთა ჩემპიონები
ქალთა ჩემპიონები
ვასილი სტეპანოვი

ვასილი სერგეის ძე სტეპანოვი ( დ. 14 იანვარი, 1986 ) — რუსი მსახიობი, რომელმაც დებიუტი გააკეთა ბონდარჩუკის ფილმში „დასახლებული კუნძული", მაქსიმ კამერერის როლში (გახმოვანებული მაქსიმ მატვეევის მიერ).

ბიოგრაფია
ვასილი სტეპანოვი დაიბადა მოსკოვში, რუსულ ოჯახში, სადაც მამა მილიციონერი იყო, დედა კი გამყიდველი. სასკოლო არდადეგებს უმეტესად სოფელში, ბებიასთან ატარებდა. დაამთავრა ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის კოლეჯი პედაგოგიური კვალიფიკაციით. ვასილი არის ხელჩართული ბრძოლის მრავალგზის კანდიდატ-ოსტატი, მიუხედავად იმისა, რომ მწეველია გამოცდილებით.

2017 წლის 10 აპრილს სტეპანოვი, დეპრესიულ მდგომარეობაში ყოფნისას, გადახტა მოსკოვში, დავიდკოვსკაიას ქუჩაზე მდებარე ბინის კორპუსის მე-5 სართულის ფანჯრიდან. მან მიიღო მრავალი მძიმე დაზიანება და მოტეხილობა.

ფილმოგრაფია
კინო
2008: მუქი პლანეტა ნაწილი 1 — მაქსიმ კამერერის როლში
2009: მუქი პლანეტა ნაწილი 2 — მაქსიმ კამერერის როლში
2012: ჩემი ბიჭი — ანგელოზის როლში
2013: — დიქტორის როლში
2018: ტანკისტები
2018: ვინ არის შემდეგი, მოსჩვენებებო? — მარკის როლში

ტელევიზია
2011: სადაზღვევო საქმე — არტიომის როლში
2011: სოკრატეს კოცნა — კოსტიას როლში
2012: დიდი ხანი გავიდა — წამყვანის როლში
ჩერნოვიცე (პელჰრჟიმოვის რაიონი)

ჩერნოვიცე — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ვისოჩინის მხარეში, ქალაქი პელჰრჟიმოვის რაიონში მდებარეობს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ჩერნოვიცე 9 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება:

ჩერნოვიცე
ბენეშოვი
დობეშოვი
პანსკე-მლინი
რიტოვი
სტრჟიტეჟი
სვატავა
ვაცკოვი
ვლკოსოვიცე

სახელწოდება
დასახლების თავდაპირველი სახელწოდება იყო ჩრნეიოვიცე. ეს სახელწოდება წარმოიშვა პირადი სახელისგან „ჩრნეი“. თავდაპირველი სახელწოდება ნიშნავდა „ჩრნეის ხალხის სოფელს“. საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო სახელწოდება „ჩერნოვიცეს“ გამოყენება.

გეოგრაფია
ჩერნოვიცე პელჰრჟიმოვიდან დასავლეთით, დაახლოებით 20 კილომეტრში მდებარეობს, ხოლო იჰლავადან დასავლეთით, 44 კილომეტრითაა დაცილებული. ქალაქი გაშენებულია კრჟემეშნიკის მთიანეთში. მისი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 730 მეტრია ზღვის დონიდან. ქალაქში გაედინება პატარა მდინარე ჩერნოვიცკი-პოტოკი. ქალაქის გარშემო რამდენიმე მცირე თევზსაშენი ტბორია.

ისტორია
ქალაქი საუკუნის პირველ ნახევარში, მნიშვნელოვან სავაჭრო გზაჯვარედინზე დაარსდა. იგი ხოუსტნიკის ციხეს ეკუთვნოდა და როჟმბერსკების სამფლობელოს ნაწილი იყო. ჰუსიტური ომების დროს ქალაქი რამდენჯერმე გაანადგურეს. 1597 წელს ჩერნოვიცე მაგდალენა მალოვცოვამ შეიძინა და კამენიცე-ნად-ლიპოუს მამულებს მიუერთა. დამოუკიდებელი ჩერნოვიცეს სამფლობელო კი 1641 წელს მარტინ ინდრჟიხმა ჩამოაყალიბა.

ქალაქის სხვა მნიშვნელოვანი მფლობელები იყვნენ ვხინიცელი კინსკები, შტერნბერგები (რომლებმაც ჩერნოვიცე დროებით ჟიროვნიცეს სამფლობელოს შეუერთეს) და შონბურგები. თავისი არსებობის განმავლობაში ჩერნოვიცე არაერთხელ დაზარალდა ხანძრებისგან — მხოლოდ 1611–1857 წლებში მომხდარი დიდი ხანძრების დროს სულ მცირე 350 სახლი დაიწვა.

ჩერნოვიცე ისტორიულ წყაროებში ქალაქად პირველად 1586 წელს მოიხსენიება. ოფიციალური ქალაქის სტატუსი კი მან 1991 წელს მიიღო.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქის მოედნის მთავარი ღირსშესანიშნაობა წმინდა ჯვრის აღმსარებლის ეკლესიაა. იგი საუკუნეში გოტიკური არქიტექტურით აშენდა, მოგვიანებით ბაროკოს სტილში აღადგინეს. ეკლესიის გვერდით მდებარეობს სამრეკლოს კოშკი.

ჩერნოვიცეს ციხესიმაგრე გვიანი ნეოკლასიკური შენობაა, მის გარშემო ვრცელი პარკია გაშენებული. დღეს მასში სოციალური დაცვის ინსტიტუტია განთავსებული.

ცნობილი ადამიანები
ვოიტეხ ბელოჰრობსკი (1839–1869) — მწერალი
ალოიზ ირაკი (1848–1907) — კათოლიკე სასულიერო პირი
მარტა კოტოვა (1929–2017) — აქტივისტი
მარიე შაფეროვა-ჰოლეშოვსკა (1891–1975) — მწერალი
რუდოლფ შენბახი (1906–1955) — ბიზნესმენი
მილოშ ტიხი (დაბ. 1966) — ასტრონომი

დაძმობილებული ქალაქები
ჩერნოვიცე ერთ ქალაქთან არის დაძმობილებული:
ბიგლენი, შვეიცარია
სირსალისის ნაპრალები

სირსალისის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -18, -74). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ სირსალისის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). სირსალისის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
კენიის ჩემპიონატი ჭადრაკში

კენიის ეროვნული ჩემპიონატი ჭადრაკში — ყოველწლიური ინდივიდუალური საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც, ჩვეულებრივ, დეკემბერში ტარდება და მას ატარებს კენიის ჭადრაკის ფედერაცია. ის წლის მთავარი მოვლენაა და წარმოადგენს საკვალიფიკაციო ეტაპს საჭადრაკო ოლიმპიადებისა და სრულიად აფრიკული თამაშებისთვის.

2019, 2021, 2022 და 2023 წლებში ღია განყოფილებაში პირველი პრიზის სახით ავტომობილი გათამაშდა.

გამარჯვებულები
კუბის ჩემპიონატი ჭადრაკში

კუბის საჭადრაკო ჩემპიონატი — ყოველწლიური ეროვნული საჭადრაკო ტურნირი კუბაში. საუკუნის მეორე ნახევარში, კუბის ჩემპიონად აღიარებული იყო სელსო გოლმაიო სუპიდე, მას შემდეგ, რაც მან 1862 წელს დაამარცხა ფელიქს სიკრე. 1912–1937 წლებში ჩემპიონატი ტარდებოდა „დიუარის თასის“ სახელით. 1922 წელს მარია ტერესა მორა გახდა პირველი ქალი, რომელმაც აღნიშნული თასი მოიგო.

მამაკაცთა ჩემპიონატი
ქალთა ჩემპიონატი
ფელიპე კოდალოსი

ფელიპე კოდალოსი (დ. 1790 — გ.1849) — ცენტრალურამერიკელი გენერალი და პოლიტიკოსი. 1823 წლის 7 მაისიდან 25 მაისამდე იგი იყო ელ-სალვადორის შტატის პოლიტიკური ხელმძღვანელი ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში და ქვეყანას მართავდა, როგორც სამხედრო მეთაური.

კოდალოსი 1822 წლის 22 ნოემბრიდან 1823 წლის 7 მარტამდე მსახურობდა გვატემალის პროვინციის კაპიტან-გენერლად, აგუსტინ დე იტურბიდეს მექსიკის იმპერიის დაქვემდებარებაში. როდესაც მექსიკელი გენერალი ვისენტე ფილისოლა, რომელიც პასუხისმგებელი იყო ცენტრალურ ამერიკაში მექსიკის ხელისუფლების დამყარებაზე, მექსიკაში დაბრუნდა, მან თავისი მოადგილე, კოდალოსი, ელ-სალვადორის სამხედრო მეთაურად დანიშნა.

1823 წლის 25 მაისს ქალაქ სან-სალვადორის თვითმმართველობა აჯანყდა და მოსთხოვა კოდალოსსა და მის 500 მექსიკელ და გვატემალელ ჯარისკაცს ქალაქის ევაკუაცია. ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო საკონსულტაციო ხუნტამ პოლკოვნიკ ხოსე რივასის ხელმძღვანელობით. 1823 წლის 1 ივლისს ელ-სალვადორმა, ცენტრალური ამერიკის დანარჩენ ნაწილთან ერთად, მექსიკის იმპერიისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
მარიანო პრადო

მარიანო პრადო ბაკა (დ. 1776 — გ. 1837) — ცენტრალურამერიკელი იურისტი და ელ-სალვადორის ოთხგზის ლიბერალი მეთაური იმ პერიოდში, როდესაც ქვეყანა ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა (1823–24, 1824, 1826–29 და 1832–33 წლებში).

ბიოგრაფია
დაიბადა ნიკარაგუაში, ხოსე დე ლა ტრინიდად პრადოსა და კლარა ბაკას ოჯახში. პრადო ადრეულ ასაკში ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად ელ-სალვადორში, სან-ვისენტეში გადავიდა. მან რამდენიმე წელი იმსახურა „ფიხო დე ბანდერას“ პოლკში, თუმცა მოგვიანებით სამოქალაქო სამართლის კარიერის გაგრძელება გადაწყვიტა. იურისტის ხარისხი 1797 წელს მიიღო. იგი გახდა სან-ვისენტეს საქალაქო საბჭოს წევრი, სადაც ფლობდა მნიშვნელოვან სასოფლო მამულებს. 1809 წლის 30 ივნისს მან სან-ვისენტეში იქორწინა ენგრასია ვასკონსელოსზე.

პრადო არ ემხრობოდა 1811 წლის რევოლუციას. 1821 წელს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, იგი წინ აღუდგა ელ-სალვადორის პროვინციის გაერთიანებას მექსიკის იმპერიასთან. იგი იყო პოლიტიკური პარტიის, მოგვიანებით „ეკსალტადოდ“ წოდებულთა ერთ-ერთი თვალსაჩინო ფიგურა. 1822 წლის პროვინციულ კონგრესში იგი დეპუტატი იყო. როგორც სან-სალვადორის პოლიტიკურმა ხელმძღვანელმა, მან მოაწყო სამოქალაქო მილიცია იმ პერიოდში, როდესაც დედაქალაქს გვატემალიდან შემოჭრის საფრთხე ემუქრებოდა (ელ-სალვადორი გამოეყო გვატემალას, რათა თავიდან აეცილებინა მექსიკის შემადგენლობაში შესვლა). 1823 წლის 7 თებერვალს დამცველებმა სან-სალვადორის ევაკუაცია მოახდინეს. უკანდახევისას პრადომ ერთ-ერთი სამხედრო კოლონის სარდლობა ჩაიბარა. ისინი მინ მის მამულში, „სანტა კატალინაში“ (სან-ვისენტეს მახლობლად) დაბანაკდნენ, შემდეგ კი მარში ჰონდურასისკენ განაგრძეს. მალევე ისინი გუალსინსეში დანებდნენ.

იმპერატორ აგუსტინ დე იტურბიდესა და თავად მექსიკის იმპერიის დაცემის შემდეგ, ელ-სალვადორმა სუვერენიტეტი დაიბრუნა. პრადოს ეკავა სან-სალვადორის პოლიტიკური ხელმძღვანელის თანამდებობა და თავმჯდომარეობდა სან-სალვადორის პროვინციის საკონსულტაციო სამთავრობო ხუნტას. იგი მართავდა ქვეყანას, როგორც დროებითი მეთაური 1823 წლის 17 ივნისიდან 1824 წლის 22 აპრილამდე. მეორე, ხანმოკლე პერიოდით, იგი შტატის დროებითი აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურად მსახურობდა 1824 წლის 1 ოქტომბრიდან 13 დეკემბრამდე.

ამას მოჰყვა მესამე ვადა 1826 წლის 1 ნოემბრიდან 1829 წლის 30 იანვრამდე. ამ პერიოდში (1826 წელს) ელ-სალვადორმა გაწყვიტა ურთიერთობა ფედერალურ მთავრობასთან ქალაქ გვატემალაში. ელ-სალვადორი კვლავ გახდა გვატემალიდან შემოჭრის სამიზნე სამოქალაქო ომში, რომელიც 1829 წლამდე გაგრძელდა.

მარიანო პრადო ჩაანაცვლა ხოსე მარია კორნეხომ, კონსერვატორმა, რომელმაც ელ-სალვადორი ფედერაციიდან გამოიყვანა. ამას მოჰყვა ფედერალური ჯარების კიდევ ერთი შემოჭრა ფრანსისკო მორასანის მეთაურობით. მორასანმა დაამხო კორნეხო და პრადო კვლავ დააბრუნა ხელისუფლებაში. მისი მეოთხე ვადის განმავლობაში, რომელიც 1832 წლის 25 ივლისიდან 1833 წლის 1 ივლისამდე გაგრძელდა, მოხდა ინდიელთა აჯანყება ანასტასიო აკინოს წინამძღოლობით. სან-ვისენტეს ეკლესიაში აკინო ნონუალკოსების მეფედ ეკურთხა.
ხუან ვისენტე ვილიაკორტა

ხუან ვისენტე ვილიაკორტა დიასი (დ. 22 იანვარი, 1764 — გ. 1 ნოემბერი, 1828) — ცენტრალურამერიკელი პოლიტიკოსი. 1823 წლის 10 ივლისიდან 1824 წლის 15 მარტამდე იგი იყო იმ ტრიუმვირატების წევრი, რომლებიც მართავდნენ ცენტრალური ამერიკის ფედერაციულ რესპუბლიკას. 1824 წლის 13 დეკემბრიდან 1826 წლის 1 ნოემბრამდე მას ეკავა ელ-სალვადორის მეთაურის თანამდებობა, იმ პერიოდში, როდესაც ქვეყანა ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენელი შტატი იყო.

ვილიაკორტა იყო იმ ასამბლეის წევრი, რომელიც 1821 წელს სან-სალვადორში შეიკრიბა. იგი იყო ცენტრალური ამერიკის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის ერთ-ერთი ხელმომწერი და 1823 წელს ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვინციების დამფუძნებელი კონგრესის წევრი. 1823–24 წლებში იგი შედიოდა ფედერაციის უმაღლესი აღმასრულებელი ხელისუფლების (პირველი და მეორე ტრიუმვირატების) შემადგენლობაში.

ვილიაკორტა ელ-სალვადორის მეთაური 1824 წლის 13 დეკემბერს გახდა. მისი მოადგილე მარიანო პრადო იყო. ვილიაკორტამ 500 ჯარისკაცი გაგზავნა ფედერალური პრეზიდენტის, გენერალ მანუელ ხოსე არსეს დასახმარებლად ნიკარაგუაში აჯანყების ჩასახშობად. 1825 წლის 20 აპრილს მან შემოიღო „ბეჭდიანი ქაღალდი“, ბეჭდების გამოყენება ისეთ ოფიციალურ დოკუმენტებზე, როგორიცაა კონტრაქტები, სასამართლო დადგენილებები, საკუთრების მოწმობები და სხვა. ბეჭდებისთვის დაწესდა გადასახადი. იმავე თვეში მან დაგმო გვატემალის არქიეპისკოპოსის, ფრაი რამონ კასაუს ი ტორესის ნაწერები, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა მამა ხოსე მატიას დელგადოს აღიარებას სან-სალვადორის არქიეპისკოპოსად. შედეგად, ფედერალურმა პრეზიდენტმა არსემ გააფრთხილა კასაუსი, რის შემდეგაც ამ უკანასკნელმა შეწყვიტა თავდასხმები დელგადოზე.

1826 წელს ვილიაკორტამ დაამტკიცა საკანონმდებლო ორგანოს დეკრეტი, რომელიც სამხედრო აკადემიაში ჩარიცხვისას უპირატესობას ანიჭებდა იმ პირთა შვილებს, რომლებიც სამშობლოს დაცვისას დაიღუპნენ 1811, 1814, 1822 და 1823 წლებში. 1826 წლის ოქტომბერში მან 300 ჯარისკაცი გაგზავნა გვატემალაში ფედერალური პრეზიდენტის, მანუელ ხოსე არსეს დასახმარებლად. მისი მმართველობის პერიოდში ელ-სალვადორში გამოიცემოდა გაზეთი „ “ (პოლიტიკურ-სავაჭრო ყოველკვირეული).

ხუან ვისენტე ვილიაკორტა 1828 წლის 1 ნოემბერს გვატემალაში გარდაიცვალა.
ხოსე დამიან ვილიაკორტა

ხოსე დამიან ვილიაკორტა კანიასი (დ. 1796 — გ. 11 ივნისი, 1860) — სალვადორელი პოლიტიკოსი და იურისტი, რომელიც 1830 წელს მსახურობდა ელ-სალვადორის მეთაურად, როდესაც ქვეყანა ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა. მას ასევე ეკავა ელ-სალვადორის ვიცე-მეთაურის თანამდებობა 1829-დან 1832 წლამდე, იყო ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტი 1835 წელს და უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე 1851-დან 1857 წლამდე.

ბიოგრაფია
ხოსე დამიან ვილიაკორტა კანიასი დაიბადა 1796 წელს საკატეკოლუკაში, სან-სალვადორში, რომელიც იმ დროს ახალი ესპანეთისა და ესპანეთის იმპერიის ნაწილი იყო. მისი მშობლები იყვნენ ესტებან გაბრიელ დე ვილიაკორტა და მარია ინიასია დე კანიასი. იგი სწავლობდა ქალაქ გვატემალაში, სან-კარლოსის უნივერსიტეტში, რომელიც სამოქალაქო სამართლის ლიცენციატის ხარისხით დაამთავრა. იგი ასევე სწავლობდა კანონიკურ სამართალს. მან იქორწინა ფრანცისკა დე ლა კოტერაზე.
ვილიაკორტა იყო ელ-სალვადორის დამოუკიდებლობის მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. 1824 წელს იგი იყო დამფუძნებელი ასამბლეის წევრი, რომელმაც შეიმუშავა ელ-სალვადორის პირველი კონსტიტუცია. თავისი კარიერის გარკვეულ ეტაპზე ვილიაკორტა ასევე მსახურობდა ელ-სალვადორის უზენაესი სასამართლოს პროკურორად.

ვილიაკორტა იყო ელ-სალვადორის ვიცე-მეთაური მეთაურ ხოსე მარია კორნეხოს დროს 1829 წლიდან 1832 წლამდე. ამ პერიოდში, 1830 წლის 16 თებერვლიდან 4 დეკემბრამდე, იგი ასრულებდა ელ-სალვადორის მეთაურის მოვალეობას. 1832 წელს ვილიაკორტა დააპატიმრა ფრანსისკო მორასანმა, ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის პრეზიდენტმა (რომლის წევრიც ელ-სალვადორი იყო) და მისი ექსტრადიცია მოხდა გვატემალაში. საბოლოოდ იგი დაბრუნდა ელ-სალვადორში და 1835 წელს აირჩიეს ეროვნული ასამბლეის დეპუტატად. 1835 წლის 8-დან 22 მაისამდე მას ელ-სალვადორის ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა. ამის შემდეგ მან დატოვა ელ-სალვადორი გვატემალაში საკუთარი ბიზნესის სამართავად, სადაც 1840 წელს უარი თქვა შეთავაზებაზე, გამხდარიყო ცენტრალური ამერიკის პრეზიდენტი. ვილიაკორტა ელ-სალვადორში 1843 წელს დაბრუნდა. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იგი მუშაობდა სამართლის პროფესორად ელ-სალვადორის უნივერსიტეტში, იყო მისი ვიცე-რექტორი, მოგვიანებით კი რექტორის მოვალეობის შემსრულებელი.

ვილიაკორტა მსახურობდა უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ 1851 წლიდან 1858 წლამდე. თავისი უფლებამოსილების პერიოდში მან ხელი შეუწყო ქალაქ ნუევა სან-სალვადორის დაარსებას. ეს ქალაქი გამიზნული იყო სან-სალვადორის შესაცვლელად ელ-სალვადორის დედაქალაქის თანამდებობაზე 1854 წლის მიწისძვრის შემდეგ. 1856 წლის დეკემბერში მან უზენაესი სასამართლოს შტაბ-ბინა ნუევა სან-სალვადორში გადაიტანა. მან უარი თქვა პრეზიდენტ ხერარდო ბარიოსის ბრძანებაზე, გადაეტანა სასამართლო კოხუტეპეკეში, რის გამოც მას სიკვდილით დასჯა მიესაჯა.

ვილიაკორტა გარდაიცვალა ნუევა სან-სალვადორში, ელ-სალვადორში, 1860 წლის 11 ივნისს. იგი დაკრძალეს ძველ ბელენის ეკლესიაში.