iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლეიტონ მისტერი

ლეიტონ მარისა მისტერი (; დ. 9 აპრილი, 1986, ფორტ-უერთი,ტეხასი,აშშ) — ამერიკელი მომღერალი, მსახიობი და მოდელი. გოგონას ყველაზე დიდი პოპულარობა მოუტანა ბლერ უოლდორფის როლმა სერიალ ჭორიკანაში.

ლეიტონი 2010 წელს ასევე გამოჩნდა ფილმში „მე მივდივარ - არ იტირო“ და 2011 წელს ტრილერში „ოთახის მეზობელი“.

ცხოვრების ადრეული წლები
ლეიტონ მისტერი დაიბადა 1986 წლის 9 აპრილს ფორტ-უერთში.გოგონას დედა, მამა, პაპა და დეიდა 1982 წელს დააკავეს მარიხუანას კონტრაბანდის და გავრცელების ბრალდებით.ლეიტონის დაბადებიდან სამი თვის შემდეგ შემდეგ მისი დედა კონი ისევ დაბრუნდა ციხეში და ლეიტონი დარჩა თავის ბებია–პაპასთან.. ლეიტონს ჰყავს უფროსი ძმა დუგლას მისტერი და უმცროსი ძმა – ლექს მისტერი.

კარიერა
ლეიტონი 11 წლის ასაკში გადავიდა ნიუ იორკში საცხოვრებლად, სადაც მუშაობა დაიწყო მოდელად ""-სთან, შემდეგ კი მუშაობდა ფოტოგრაფ სოფია კოპოლასთან. მისი ტელედებიუტი შედგა 13 წლის ასაკში, 1999 წელს, როდესაც მან მონაწილეობა მიიღო სერიალში კანონი და წესრიგი.

ფილმოგრაფია
ფილმები
ტელესერიალები
დისკოგრაფია
სინგლები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბელგიაში

2013 წლის მონაცემებით ბელგიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 11 ძეგლია.

სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 911 ძეგლია შეტანილი. მათ შორის 0,8 % ბელგიის ძეგლებია. ყველა მათგანი კულტურული კრიტერიუმებითაა შეფასებული, მათგან 3 ობიექტი წარმოადგენს კაცობრიობის შემოქმედებითი გენიის შედევრს.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
დასავლეთი თრაკია

დასავლეთი თრაკია ან უბრალოდ თრაკია (, , ) საბერძნეთის ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, მდინარეებს მესტასა და მარიცას შორის. მაკედონიასა და ეპირუსთან ერთად მას არაფორმალურად 'ჩრდილოეთ საბერძნეთს' უწოდებენ. მას აღმოსავლეთი თრაკიისგან (რომელიც მდინარე მარიცადან იწყება და მოიცავს თურქეთის ევროპულ ნაწილს) განსასხვავებლად ასევე ბერძნულ თრაკიადაც მოიხსენიებენ. კიდევ არსებობს ჩრდილოეთი თრაკიაც, რომელიც ბულგარეთში მდებარეობს.

თრაკია დაყოფილია სამ პერიფერიად (ყოფილი პრეფექტურები): კსანტი, როდოპე და ევროსი.

დემოგრაფია
თრაკიის დაახლოებითი ფართობია 8,578 კმ² ხოლო მოსახლეობა 368,993 (2006). მათგან ორ მესამედზე მეტი ორთოდოქსი ქრისტიანი ბერძენია, ხოლო დანარჩენი დაახლოებით 120,000 არის მუსლიმანური უმცირესობა. მათგან უმეტესობა (67%) არის თურქი, ხოლო დანარჩენი არიან პომაკები (მუსლიმანი სლავების ჯგუფი) რომლებიც ძირითადად რეგიონის მთიან მხარეში ცხოვრობენ. მცირე ეთნიკური ჟგუფი რომა ც (ბოშების ჯგუფი) სხვა მათი ეროვნების ადამიანებისგან განსხვავებით ძირითადად მუსლიმანურია. ცივი ომის დასრულების შემდეგ 1990-იან წლებში საბერძნეთმა განიცადა იმიგრაციის დიდი ტალღა, რომლებიც სამუშოს ძირითადად ურბანულ ტერიტორიებზე ეძებდნენ, თუმცა თრაკიას ეს პროცესები ნაკლებას შეეხო.

პოლიტიკა
თრაკიის მუსლიმანური უმცირესობა თურქეთსა და საბერძნეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დაძაბვის მიზეზი იყო. თურქეთი რეგიონის ყველა მუსლიმანს მიიჩნევს თურქული უმცირესობის წარმომადგენლად. ხოლო საბერძნეთი განიხილავს ყველას როგორც განსხვავებული ეთნიკური წარმომავლობის რელიგიურ უმცირესობებს (ლოზანის სამშვიდობო ხელშეკრულების ფარგლებში). ათენი არ აღიარებს თურქულ ან სხვა რომელიმე უმცირესობას ეთნიკურობის მიხედვით.

ეკონომიკა
ბოლო წლებში თრაკიის ეკონომიკა სოფლის მეურნეობაზე სულ უფრო ნაკლებად დამოკიდებული ხდება. რამდენიმე მაღალი ტექნოლოგიების ინდუსტრია ჩამოყალიბდა რეგიონში. ეგნატიას გზას რომელიც რეგიონში მდებარეობს, მის განვითარებაში დიდი წვლილი შეაქვს. ტურიზმი თანდათან ძალას იკრებს და წამყვანი ძალა ხდება რეგიონში. როდოპების მთიანეთში ზამთრის ტურიზმის განვითარების პოტენციალიც არსებობს.
თეკლა (საკუთარი სახელი)

თეკლა — ქალის სახელი. მნიშვნელობის მხრივ უკავშირდება ძველბერძნულ ენას, ნიშნავს "ღვთის დიდებას": ამ სახელის პირველ ნაწილს შეადგენს თეოს - "ღმერთი", მეორე ნაწილია კლეოს - "დიდება". მისივე ვარიანტებია თეკლე (ერეკლე მეფის უმცროს ქალიშვილს ხუმრობით თეკლე-ბიჭს ეძახდნენ).

ცნობილი წარმომადგენლები
წმინდა თეკლა მაგ: თეკლა ჰქვია ერთ ცნობილ ბავშვს რომელიც არის თეკლა შაინიძე ის ძალიან პოპულარულარულია და ვიდეოებით მან სახელი გაითქვა გადადით თეკლა შაინიძე ვიკიპედია და შეამოწმეთ თეკლას ცოდნა და ყველაფერი შეიტყვეთ მის მიერ
ბლეიკ ლაივლი

ბლეიკ კრისტინა მისტერი (; დ. 25 აგვისტო, 1987, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. გოგონას ყველაზე დიდი პოპულარობა მოუტანა სერენა ვან დერ ვუდსენის როლმა სერიალ „ჭორიკანაში“. მან ასევე ითამაშა ფილმებში: „ჩაჭრილები“, „მოგზაური შარვლების კავშირი“, „პიპა ლის პირადი ცხოვრება“, „ქურდების ქალაქი“ და „მწვანე ლამპარი“.

ცხოვრების ადრეული წლები
ბლეიკ ლაივლი დაიბადა 1987 წლის 25 აგვისტოს ტარზანაში, კალიფორნიაში. მამა — მსახიობი ერნი ლაივლი, დედა — ნიჭიერების მოძიების მენეჯერი ელეინ ლაივლი. ბლეიკის ორი ძმა (ერიკი და ჯეისონი) და ორი და (ლორი და რობინი) ჰყავს, ყველანი მშობლების კვალს გაყვნენ და გასართობ ბიზნესში მოღვაწეობენ. ბლეიკი გაიზარდა, როგორც სამხრეთელი ბაპტისტი. ის ყველაზე პატარაა 5 და-ძმიდან..

კარიერა
ბლეიკმა სამსახიობო კარიერა დაიწყო 11 წლის ასაკში,1998 წელს,როდესაც ითამაშა ფილმში „“, რომელიც მისმა მამამ დააპროდიუსერა. ამის შემდეგ, ბლეიკი დაბრუნდა სასწავლად სკოლაში, მაგრამ 2004 წელს ისევ შეწყვიტა სწავლა ფილმის „მოგზაურ შარვლების კავშირში“ გადასაღებად. ბრიჯიტის როლის კასტინგისთვის ბლეიკიმ გაუგზავნა თავისი სურათი ნებისმიერი მონაცემის გარეშე, პროდიუსერებმა იფიქრეს, რომ ეს ხუმრობა იყო, მაგრამ როდესაც იგი მოვიდა მოსმენებზე, განაჩენი კარგად ჩანდა - იგი იმდენად შესაფერისი იყო ამ როლისთვის რომ დიდი შემოწმებები არც გაუვლია. ფილმში ბრიჯიტ ვრილენდის – მისი გმირის მამას თამაშობს მისი ნამდვილი მამა.

ამ ფილმის შემდეგ,მან ასევე ითამაშა ფილმებში „სიმონი ამბობს“, ჩაჭრილები“, „ელვისი და ანაბელი“, და ა.შ. ბლეიკისთვის ყველაზე წარმატებული აღმოჩნდა სერენა ვან დერ ვუდსენის როლი სატელევიზიო სერიალში „ჭორიკანა“.

ფილმოგრაფია
ფილმები
სერიალები
კულტურისა და მეცნიერების სასახლე

კულტურისა და მეცნიერების სასახლე (პოლონურად , შემოკლებით ) - ყველაზე მაღალი შენობა ვარშავასა და პოლონეთში. შენობა მერვე ადგილზეა ევროპის კავშირის უმაღლეს შენობებს შორის, ხოლო 187-ზე მსოფლიოში.

მშენებლობა
სასახლის მშენებლობა დაიწყო სტალინის ბრძანებით, 1952 წელს და დასრულდა 1955 წელს. სასახლე აშენდა, როგორც საბჭოთა კავშირის საჩუქარი პოლონელი ხალხისადმი. მასზე მუშაობდა 3500-მდე საბჭოთა მშენებელი, რომლებიც ვარშავის ახალ გარეუბანში, ვოლაში, ადგილობრივი მოსახლეობისგან გამოყოფით დაასახლეს. შენობა სტალინური ამპირის მაგალითია და არქიტექტურულად ჰგავს იყო იმავე პერიოდში მოსკოვში აშენებულ შვიდი დობილისს კომპლექსს, განსაკუთრებით კი მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შენობას. თუმცა არქიტექტორმა ლევ რუდნევმა მასში პოლონური ელემენტებიც შეიტანა, მაგალითად კრაკოვის, ლუბლინისა და ზამოსცის რენესანსის სტილის სასახლეებიდან.

სასახლე 1955-1957 წლებში ევროპაში ყველაზე მაღალი შენობა იყო. მას იოსებ სტალინის სახელობის კულტურისა და მეცნიერების სასახლე ეწოდებოდა, თუმცა დესტალინიზაციის შემდეგ სტალინის სახელი ჩამოსცილდა.

გახსნიდან მალე სასახლემ უმასპინძლა ახალგაზრდობისა და სტუდენტობის მეხუთე მსოფლიო ფესტივალს. 1967 წელს სასახლეში გაიმართა როლინგ სტოუნზის კონცერთი, ეს იყო დასავლური როკ-ჯგუფის რკინის ფარდის აღმოსავლეთ მხარეს გამართული პირველი კონცერტი 1985 წელს კი სასახლეში ლეონარდ კოენის კონცერტი შედგა.

2000 წელს შენობას დაამატეს ოთხი საათი, თითოეული 6,3 მეტრი რადიუსისა და ამჟამად ის მსოფლიოში სიმაღლით მეორე საათიანი კოშკია.

დამოკიდებულება
სასახლეს ბევრი მოწინააღმდეგე გამოუჩნდა. ბევრ პოლონელს სძულდა შენობა, რადგან ის საბჭოთა კავშირის დომინირების სიმბოლოდ აღიქმებოდა. პოლონეთი 1989 წელს საბჭოთა კავშირის გავლენისაგან გათავისუფლდა, შესაბამისად, შენობამ დაკარგა სიმბოლური მნიშვნელობა. ნეგატიური დამოკიდებულება დღეს უკვე იშვიათად გვხვდება. მოწინააღმდეგეთა სხვა არგუმენტი იყო ის, რომ შენობამ დაარღვია ძველი ვარშავის ესთეტიკური იერსახე. თუმცა დროთა განმავლობაში ვარშავის ცენტრში საკმაოდ ბევრი ცათამბჯენი აშენდა, შესაბამისად, შენობა აღარ ქმნის დისონანსს, არამედ ჰარმონიულად დგას სხვა ცათამჯენებს შორის.

ვარშავის მოსახლეობა სასახლეს დღემდე მეტსახელებით მოიხსენიებს: "პეკინი" (შემოკლების, -ის გამო), "მასხარა" (პოლონური სიტყვა მასხარა, , ჰგავს სიტყვა სასახლეს - ), "სტალინის შპრიცი" ან "რუსული საქორწინო ტორტი" ძველი ანეკდოტის თანახმად, ქალაქის საუკეთესო ხედი სასახლიდან ჩანდა, რადგან ამ შემთხვევაში თავად სასახლე არ გამოჩნდებოდა (ხუმრობის ორიგინალი, ეიფელის კოშკის შესახებ, ეკუთვნის ფრანგ მწერალს, გი დე მოპასანს).

თანამედროვეობა
დღეისათვის სასახლე ქალაქის ყველაზე დიდი ღირსშესანიშნაობაა. მისი 30-ე სართული კი ცნობილი ტურისტული დანიშნულების ადგილია: აქედან ჩანს ქალაქის პანორამები. შენობაში განთავსებულია ოფისები, მაღაზიები, საგამოფენო დარბაზები, უნივერსიტეტი, კინოთეკა, რამდენიმე კინოთეატრი, თეატრი და მუზეუმი, აგრეთვე საკონფერენციო დარბაზი 3000 ადამიანზე.
ელენე (ბაგრატ IV-ის მეუღლე)

ელენე არგიროსი, ელენე არგიროპულენა (; დ. დაახლ. 1018 — გ. დაახლ. 1032/1033) — ბიზანტიის იმპერატორის რომანოზ -ის ძმის მაგისტროს ბასილ არგიროსის ქალიშვილი, საქართველოს მეფის ბაგრატ -ის პირველი მეუღლე..

ბაგრატისა და ელენეს შეუღლება შედეგად მოჰყვა ბაგრატ -ის დედის მარიამ დედოფლის დიპლომატიურ მისიას კონსტანტინეპოლში 1029-1030 წლებში. მარიამი საქართველოში სარძლოსთან ერთად დაბრუნდა. ბაგრატმა და ელენემ ჯვრისწერა ბანას ტაძარში გადაიხადეს. „მატიანე ქართლისას“ ცნობით:

გადმოცემით, ელენეს სახელთანაა დაკავშირებული ოქონის სასწაულთმოქმედი ხატის და სხვა ქრისტიანული სიწმინდეების, მათ შორის ქრისტეს ერთ-ერთი სამსჭვალის, საქართველოში ჩამოტანა. ელენე მალევე გარდაიცვალა. ბაგრატმა ცოლად ოსთა მეფის ასული ბორენა შეირთო.
საქსონური ბაღი

საქსონური ბაღი (პოლონურად ) - ვარშავის ერთ-ერთი ისტორიული ბაღი, პილსუდსკის მოედნის სიახლოვეს, შრუდმიეშციეს რაიონში.

ბაღის ადგილას თავდაპირველად მეფე სიგიზმუნდ ვაზას მიერ აშენებული ვარშავის თავდაცვითი კედელი მდებარეობდა. ბაღის გაშენება დაიწყო 1700 წელს, საქსონური წარმოშობის მეფის, ავგუსტ მკაცრის ბრძანებით. ბაღი ნაწილი იყო საქსონური ღერძის განაშენიანებისა, რომელიც ბაღის გარდა მოიცავდა მოედანს, სასახლეს, კარიბჭესა და სხვა ობიექტებს.

1727 წელს ბაღი საზოგადოებისთვის გაიხსნა და ევროპაში ერთ-ერთი პირველი საჯარო ბაღი გახდა. თავდაპირველად ბაროკოს სტილში გაშენებული ბაღმა საუკუნეში მან ინგლისური ბაღის სახე მიიღო. მეორე მსოფლიო ომის დაზიანდა ბაღი და მთლიანად დაინგრა საქსონური სასახლე. სასახლის ერთადერთ გადარჩენილ გალერეაში, ბაღის აღმოსავლეთ შესასვლელთან დღეს უცნობი ჯარისკაცის საფლავია.
შრუდმიეშციე

შრუდმიეშციე (; ქალაქის ცენტრი) — ქალაქ ვარშავის ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს მდინარე ვისლას მარცხენა მხარეს, მოსახლეობა 134,306 კაცი, მერი - ვოიცეხ ბარტელსკი.

რაიონში თავმოყრილია ეროვნული და მუნიციპალური ინსტიტუტების უმრავლესობა, კერძო კომპანიების ოფისები, უმაღლესი სასწავლებლები, თეატრები, რკინიგზის ადგურები: შრუდმიეშციე და ცენტრალური სადგური.

ღირსშესანიშნაობები
შრუდმიეშციეს მიეკუთვნება ვარშავის უძველესი უბნები: ძველი ვარშავა, ახალი ვარშავა, მარიენშტატი. გარდა ამისა, რაიონის ღირსშესანიშნაობებიდან აღსანიშნავია

ვარშავის სამეფო სასახლე - ვარშავის უძველესი შენობა ( საუკუნე)
სიგიზმუნდის სვეტი - ევროპის ერთ-ერთი უძველესი საერო ძეგლი (1644 წ.)
საქსონური ბაღი - ევროპის ერთ-ერთი უძველესი საჯარო ბაღი (1717 წ.)
ვარშავის უნივერსიტეტი - პოლონეთის უძველესი უმაღლესი სასწავლებელი (1809 წ.)
კულტურისა და მეცნიერების სასახლე - პოლონეთის უმაღლესი შენობა (234 მეტრი)
ბედნარსკის ქუჩა - ვარშავის უწვრილესი ქუჩა (5,3 მეტრი)
აირის მთები

აირის მთები, აგრეთვე ცნობილი როგორც აირის მასივი — მთების სამკუთხა მასივი ჩრდილოეთ ნიგერში, საჰარის უდაბნოს ტერიტორიაზე. წარმოადგენს მცენარეულობით დაფარულ ეკორეგიონს, რომლის სიმაღლეც ზღვის დონიდან 1830 მეტრია, ხოლო მთლიანი ფართობი 84 000 კმ². უდაბნოს შუაგულში, ზღვის დონიდან 500-900 მეტრზე მდებარე აირის პლატო წარმოქმნის კუნძულს, რომლის კლიმატიც სიცოცხლის მრავალგვარი ფორმის გავრცელებას უწყობს ხელს. აქ მრავლადაა მეცხოველეობისა და ფერმერული გაერთიანებები, ასევე გეოლოგიური და არქეოლოგიური ძეგლები. აღსანიშნავია რეგიონში მიმდინარე არქეოლოგიური გათხრები, რომლებმაც ნათელი გახადა მისი პრეისტორიული წარსული. აირის რეგიონში ერთ დროს ბინადრობდა საფრთხის ქვეშ მყოფი მოხატული სანადირო ძაღლი , რომელიც ადამიანთა დასახლების გამო ამჟამად ამ რეგიონიდან მთლიანად გამქრალია.

აირის მთები თავის მხრივ მოიცავს კლდოვანი პლატოდან აღმართულ ცხრა თითქმის წრიულ მასივს, რომლებსაც აღმოსავლეთით ტენერეს უდაბნოს დიუნები ესაზღვრება. მთებში აღრიცხულია მცენარეთა 430-ზე მეტი სახეობა.

1991 წლიდან, აირის მთებისა და ტენერეს უდაბნოს ტერიტორიებზე შექმნილი ბუნების ნაკრძალი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
სუკური

სუკურის კულტურული ლანდშაფტი მდებარეობს ნიგერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. მიიჩნევა კულტურული ლანდშაფტის თვალსაჩინო ნიმუშად, რომელიც გამოირჩევა თავის ჰიდის სასახლეებით, დატერასებული მინდვრებითა და სოფლებით, რომლებიც საუკუნეთა მანძილზე უცვლელი დარჩა.

სუკურში შეღწევადობა თითქმის შეუძლებელია და შესაბამისად ტურიზმი შეზღუდულია. 1999 წლიდან ლანდშაფტი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

ფერმერები დღემდე განაგრძობენ ტერასებზე ფეტვისა და სხვა მარცვლეულების მოყვანას. ტერასები ასევე გამოიყენება რიტუალებისთვის, აქ განლაგებულია ტაძრები და სამარხები.
მჭედლები დღემდე იყენებენ ტრადიციულ სამჭედლოებს, რათა გორაკებიდან უხვად მოპოვებული რკინისგან სხვადასხვა იარაღი დაამზადონ. სოფლის მეფე - ჰიდი, განსჯის დავებს და იღებს გადაწყვეტილებებს მთელი საზოგადოებისთვის. დიდია მისი სპირიტუალური როლიც - ის წინაპართა ყველა რელიგიური კულტისა და დღესასწაულის თავში დგას.

სოფლეში დგას ერთი ბაობაბის ხე, რომელთან მიახლოებასაც ადგილობრივები ტურისტებს არ ურჩევენ, რადგან მათი თქმით შემხები ჰერმაფროდიტად გადაიქცევა.
პინდოსი

} და ) — ქედი ბალკანეთის ნახევარკუნძულის დასავლეთში, საბერძნეთის ჩრდილოეთ ნაწილში და ალბანეთში. ყველაზე დიდი მთათა სისტემა საბერძნეთში. მდებარეობს თესალიასა და ეპირს შორის, ბორა-დაგის ქედის სამხრეთ-დასავლეთით. შედგება რამდენიმე ქედისაგან, გაყოფილი ღრმა მდინარის ხეობებით. გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთით 200 კმ-ზე. სიმაღლე 2000 მ-ზე მეტი, უმაღლესი წერტილი — მთა ზმოლიკასი — 2637 მ. აგებულია ძირითადად კირქვებით, ასპიდური ფიქლებით, ქვიშაქვებითა და ფლიშით. განვითარებულია კარსტი. პინდოსი წყალგამყოფია ბალკანეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილის, იონიისა და ეგეოსის ზღვებს შორის.

პინდოსის ფერდობზე — არის ტროპიკული ბუჩქები, შერეული და წიწვოვანი ტყეები.
დრინო

დრინო — მდინარე სამხრეთ ალბანეთსა და საბერძნეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ვიოსას შენაკადი. სათავე აქვს იანიანას პრეფექტურის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ეპირის მთებში. სიგრძე 84, აუზის ფართობი 1324 კმ². მიედინება სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთისაკენ, შემდეგ კვეთს ალბანეთის საზღვარს კტისმატის რაიონში.

სვლას აგრძელებს პირდაპირ ჩრდილო-დასავლეთისაკენ გოროკასტრს გასწვრივ და ჩაედინაება მდინარე ვიოსაში ტეპელენესთან ახლოს.

მდინარე დრინოს საშუალო წლიური ხარჯია 41,6 მ³/წმ.
თიამისი

თიამისი — მდინარე საბერძნეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სიგრძე 115 კმ, აუზის ფართობი 1800 კმ². სათავეს იღებს სოფელ კალპაკის სიახლოვეს, პინდოსის მთებში. ერთვის იონიის ზღვას იგუმენიცისა და საგიადას შორის, ალბანეთის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს. სახელწოდება „თიამისი“ ნაწარმოებია რეგიონ ჩამერიის სახელწოდებიდან. ძველ საბერძნეთში თიამისი მოხსენებული აქვს პავსანიუსს. რენესანსის ზოგიერთი სწავლული მიიჩნევდა, რომ მდინარე ტემზას სახელწოდება წარმოსდგებოდა თიამისის სახელწოდებიდან. თიამისი ცნობილია აგრეთვე გლიკისისა და კალამასის სახელწოდებებით.
ოსუნ-ოსოგბო

ოსუნ-ოსოგბო — წმინდა ტყე ნიგერიაში, ოსუნის შტატის ქალაქ ოსოგბოს შემოგარენში, მდინარე ოსუნის ნაპირების გასწვრივ.

ოსუნ-ოსოგბოს ტყე ბოლოა იმ წმინდა ტყეებს შორის, რომლებიც იორუბას ხალხის ქალაქების კიდეებს ერტყა მასიური ურბანიზაციის დასაწყისამდე. ყოველწლიურად იმართება ოსუნ-ოსოგბოს ფესტივალი, რომლის აღსანიშნავადაც უამრავი მომლოცველი ფეხით მოდის.

მისი გლობალური მნიშვნელობისა და კულტურული ღირებულების გამო, 2005 წელს ოსუნ-ოსოგბოს წმინდა ტყე იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

გალერეა
არაქთოსი

არაქთოსი (ბერძნ. ) — მდინარე საბერძნეთში (ეპირი). სათავე აქვს პინდის მთებში. სიგრძე 110 კმ. გაედინება არტის პრეფექტურაში და ასევე არაქთოსის კაშხალში, რომლის ფართობია 20 კმ². წყლით უზრუნველყოფს ეპირის დიდ ნაწილს.
მდინარე ქვიანია, შესართავი სანაპირო ვაკეა და იონიის ზღვას ერთვის მინდვრისა და ჭაობების რაიონში. საშუალო წლიური ხარჯი 61 მ³/წმ
(სხვა ცნობით 69,8 მ³/წმ).

წარსულში მდინარე არაქთოსი ითვლებოდა სასაზღვრო მდინარედ საბერძნეთსა და ეპირს შორის.
მოსაზღვრე ქალაქი იყო ამბრაკია დღევანდელი არტა.
არდა

არდა (ბულგ. , თურქ. , ბერძნ. , ) — მდინარე ბულგარეთის სამხრეთ და საბერძნეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. შესართავი თურქეთშია. მდინარე მარიცას მარჯვენა შენაკადი.
სათავე აქვს როდოპის მთებში. სიგრძე 290 კმ, აუზის ფართობი 5,795 კმ². დიდი ჩამონადენი თებერვალ მარტშია.
არდას ბულგარეთის მონაკვეთზე გაშენებულია სამი ჰიდროელექტროსადგური და საირიგაციო დამბები. სანაოსნოა ქვემო დინებაში. გამოიყოფა კარჯალის, სტუდენ კლადენეცისა და ივაილოვგრადის კაშხლები.

არდის ნაპირებზე გაშენებულია ქალაქები რუდოზემი, კირჯალი (ბულგარეთი).

2005 წლის 18 თებერვალსა და 1 და 7 მარტს დაფიქსირდა სამი მნიშვნელოვანი წყალდიდობა, რომელმაც ადგილობრივი რეგიონი ლაგუნად გადააქცია. წყლის ქვეშ მოექცა შენობების, საცხოვრებელი სახლების, გზებისა და სხვ. ობიექტების დიდი ნაწილი.

არდას პიკს სახელი ეწოდა (სამხრეთ შეტლანდის კუნძულები) მდინარე არდას მიხედვით.

გალერეა
კაცობრიობის აკვანი

კაცობრიობის აკვანი — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, გაუტენგის პროვინციაში, იოჰანესბურგიდან 50 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ტერიტორია იკავებს 47 000 ჰექტარს და მოიცავს კირქვულ მღვიმეთა კომპლექსს, რომელთა შორისაცაა სტერკფონტეინის მღვიმეები, სადაც 1947 წელს, დოქტორ რობერტ ბრუმისა და ჯონ რობინზონის მიერ აღმოჩენილ იქნა 2,3 მლნ წლის ადამიანის წინაპრის — ავსტრალოპითეკ აფრიკანუსის ნამარხები (ზედმეტსახელად მისტერ პლესი). აღმოჩენამ დაადასტურა 1924 წელს, რაიმონდ დარტის მიერ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილო-დასავლეთ პროვინციაში აღმოჩენილი ახალგაზრდა ავსტრალოპითეკ აფრიკანუსის თავის ქალის ნამდვილობა. ტერიტორიებზე გათხრები დღემდე გრძელდება.

სახელწოდება კაცობრიობის აკვანი ნათლად ასახავს იმ ფაქტს, რომ ამ ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ყველაზე ბევრი და ამავე დროს ყველაზე ძველი ჰომინიდების ნამარხები, რაც კი ოდესმე აღმოუჩენიათ. ზოგიერთი მათგანის ასაკი 3,5 მლნ წელია. საკმარისია აღინიშნოს, რომ მხოლოდ სტერკფონტეინში აღმოჩენილია ადრეული ჰომინიდების დღემდე სადმე ნაპოვნი ნამარხების მესამედი.

1935 წელს რობერტ ბრუმმა სტერკფონტეინში პირველი ადამიანი-მაიმუნის თავის ქალა იპოვა და ამ ტერიტორიაზე მუშაობა განაგრძო. 1938 წელს, ახალგაზრდა მოსწავლემ, გრეტ ტერბლანშმა ბრუმის აღმოჩენილი თავის ქალა შეიძინა, რომელიც მოგვიანებით იდენტიფიცირდა, როგორც პარანთროპ რობუსტუსი . 1938 წელსვე, კრომდაარსა და სტერკფონტეინს შორის, სპილენძის საბადოში ადამიანი-მაიმუნის ერთი კბილი აღმოაჩინეს. 1948 წელს, გლადისვალში მუშაობდა ამერიკული ექსპედიცია, მაგრამ წარუმატებლად — მათ ერთი ნამარხიც კი ვერ იპოვეს. 1954 წელს, არეალში მუშაობა დაიწყო ს. კ. ბრაინმა. მისი სამ ათწლეულიანი შრომა დასრულდა იმით, რომ სვარტკრანსის მღვიმე აკვნის ტერიტორიაზე ჰომინიდების ნამარხების რაოდენობით მეორე უდიდესი არეალი აღმოჩნდა. აქ ასევე აღმოჩენილ იქნა ცეცხლის გამოყენების პირველი შემთხვევა, რომელიც 1 მლნ წლით თარიღდება.

კაცობრიობის აკვანში ჰომინიდთა ნაშთები აღმოჩენილია დოლომიტურ მღვიმეებში, რომლებიც იმავე დროს გახვეული იყო კირქვისა და სხვა დანალექების ნარევში. არაა გამორიცხული, ჰომინიდები მთელი აფრიკის მასშტაბით ცხოვრობდნენ, მაგრამ მათი ნაშთები აღმოჩენილია მხოლოდ იმ არეალებში, სადაც პირობებმა ნამარხების ფორმირებასა და შენარჩუნებას შეუწყო ხელი.
აქერონტი

აქერონტი — მდინარე საბერძნეთში, ეპირის სამხრეთით. სიგრძე 58 კმ. ერთვის იონიის ზღვას. მიედინება ვიწრო ხეობაში.

მითოლოგია
ძველი ბერძნების წარმოდგენით, აქ იყო საიქიოს კარიბჭე, ხოლო აქერონტი იყო „მარადიული ტანჯვის მდინარე“, რომელზეც უნდა გადასულიყვნენ მიცვალებულთა სულები. არქეოლოგიურმა გათხრებმა დაადასტურა, რომ აქერონტის ხეობაში იყო ნეკროპოლისიც.
მურანუვი

მურანუვი — საცხოვრებელი უბანი ვარშავაში, შრუდმიეშციეს რაიონში.

ეტიმოლოგია
მურანუვი, როგორც დასახლებული ადგილი, გაჩნდა საუკუნეში. ამ ადგილას სასახლე ედგა ვენეციელ არქიტექტორს, იოზეფ ბელოტის, რომელმაც საკუთარ სასახლეს მურანუვი უწოდა ვენეციის ახლოს მდებარე კუნძულის, მურანოს, გამო. აქედან მოდის უბნის სახელწოდება.

ისტორია
მეორე მსოფლიო ომამდე მურანუვი ებრაელებით დასახლებული უბანი იყო. ამან განაპირობა გეტოს სწორედ ამ უბანში შექმნა. ვარშავის გეტოს ტერიტორია ძირითადად ამ უბანს ემთხვეოდა. 1943 წელს, მორდეხაი ალენევიჩის ხელმძღვანელობით დაიწყო ვარშავის გეტოს აჯანყება. აჯანყება სასტიკად ჩაახშვეს, და უბანი მთლიანად დაანგრიეს. გადარჩა მხოლოდ რამდენიმე შენობა. 50-იან წლებში მოხდა მურანუვის ხელახალი განაშენიანება ერთიანი ურბანული გეგმით. ვარშავის გეტოს ნანგრევებზე გაშენდა საცხოვრებელი უბანი სოციალისტური რეალიზმის არქიტექტურით.

თანამედროვეობა
დღესდღეობით მურანუვი საცხოვრებელი უბანია, თუმცა აქ არის ვარშაველ ებრაელთა სამახსოვრო დაფები, ვარშავის გეტოს გმირების მონუმენტი, უმშლაგპლაცის მემორიალი. დაგეგმილია დაგეგმილია მეტრო სადგურ მურანუვის (ანილევიჩის და გენერალ ანდერსის ქუჩების გადაკვეთაზე) და პოლონელ ებრაელთა ისტორიის მუზეუმის აშენება.
მაიკლ კეინი

სერ მაიკლ კეინი (; დ. მორის ჯოზეფ მიკლუაიტ უმცროსი; 14 მარტი, 1933, ლონდონი) — ინგლისელი მსახიობი. მას ორჯერ აქვს მიღებული აკადამიის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში, ფილმებისთვის „ჰანა და მისი დები“ (1986) და „მეღვინეების წესები“ (1999). კეინი არის ერთ-ერთი იმ ორი მსახიობიდან, რომელთაც 1960-იანი წლებიდან 2000-იან წლებამდე მოყოლებული მიღებული აქვთ ოსკარის ნომინაცია ყოველ დეკადაში (მეორეა ჯეკ ნიკოლსონი). 2000 წელს დედოფალმა ელიზაბეთ -მ ის კინოში შეტანილი წვლილისთვის რაინდად აკურთხა.

ფილმოგრაფია
ორთაბალაგანის ჭა

ორთაბალაგანის ჭა — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბერჭილის ქედზე, მდინარე ჟოვეკვარის აუზში, ზღვის დონიდან 2270 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. 15 მ სიღრმის ჭა, ძირში დარბაზული გაფართოებით. გვხვდება ადგილობრივი წარმოშობის ნგრეული მასალა — ლოდები, ღორღი და სხვა. ჰავა სტატიურია. მშრალი. საჭიროა სპელეოლოგიური საჭურველი.
კოხტა ჭა

კოხტა ჭა — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არაბიკის მასივზე, მთა ხირკის დასავლეთით, მდინარე ბზიფის აუზში, ზღვის დონიდან 2380 მ სიმაღლეზე. ჭა გამომუშავებულია იურულ ცარცულ შრეებრივ კირქვებში. ჭის თაღური შესასვლელი ღრმა ძაბრის სამხრეთი მხარის ჩამოკვეთილ ფერდზეა გაჩენილი. შესასვლელთან, ფსკერის აღმოსავლეთ კუთხეში იხსნება შვეულკედლებიანი ჭა, რომლის სიღრმე 51 მ უდრის. არის ნაზვავი, თოვლისა და ფირნის ლაქები. ჰავა სტატიურია. მშრალია, წყალი იჟონება მხოლოდ წვიმებისა და თოვლდნობის პერიოდში. საჭიროა სპელეოლოგიური საჭურველი.
არშძახოს ჭა

არშძახოს ჭა — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე შავწყალას აუზში, სოფელ ბლაბურხვის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 590 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ შრეებრივ კირქვებში. 15 მ სიღრმის ჭა, საშუალო სიგანე 0,8-1,0 მ-ს აღწევს. მექანიკური ნალექებიდან გვხვდება დროებითი ნაკადების მიერ ჩატანილი ნაშალი მასალა. ჰავა სტატიური. საჭიროა სპელეოლოგიური საჭურველი.
არფხოს შახტი

არფხოს შახტი — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე მჭიშთის აუზში, ზღვის დონიდან 525 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. შახტს განიერი ჩასასვლელი აქვს (დიამეტრი 7-8 მ). ზედაპირიდან 35 მეტრზე შახტი აჩენს მოზრდილ საფეხურს და სწრაფად უკავშირდება უფრო მცირე სიღრმის შახტს.

შახტის სიღრმე 60 მ-ს აღწევს. ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება სტალაქტიტები, ფარდები და კალციტის ქერქგადაკრული უბნები; მექანიკურიდან დროებითი ნაკადების მიერ ზედაპირიდან ჩატანილი ნაშალი მასალა. ჰავა სტატიურია. ჩაედინება დროებითი ნაკადები. საჭიროა სპელეოლოგიური საჭურველი.
გელგელუკის მღვიმე

გელგელუკის მღვიმე, გელგელუკის ჭა — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არაბიკის მასივზე, მდინარე სანდრიფშის აუზში (გელგელუკის ხეობა), ზღვის დონიდან 2200 მ სიმაღლეზე.

გამომუშავებულია ქვედაცარცულ მასიურ კირქვებში. წარმოადგენს ვერტიკალური ჭებისა და მათი შემაერთებელი ძლიერ დახრილი ვიწრო და მაღალი დერეფნების სისტემას; სხვადასხვა დონეზე გამოეყოფა განშტოებები. მიწისქვეშ გაედინება ძლიერ მერყევი რეჟიმის მქონე ნაკადული. გამოკვლეული ნაწილის სიღრმეა 162 მ, ჯამური სიგრძე — 560 მ, მოცულობა — 84000 მ³. ადვილი შესაღწევია. ვარაუდობენ, რომ გელგელუკის ჭა მის მახლობლად მდებარე ილიუხინის სახელობის კარსტული მღვიმური სისტემის შემადგენელი ნაწილია.

მღვიმეში ბინადრობს მრავალფეხიანები: მატლი - , ხოჭოებიდან და სხვ.
სატობავის მღვიმე

სატობავის მღვიმე — კარსტული წარმონაქმნი საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. გამომუშავებულია ცარცულ კირქვებში. სატობავის მღვიმეთა კომპლექსი შედგება 3 ოვალური სათავისისაგან, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია შესასვლელთან არსებული ტერასული საფეხურით. მექანიკური ნალექებიდან გვხვდება გამოფიტვის ადგილობრივი მასალა. ჰავა სტატიურია.

მღვიმე ისტორიული მნიშვნელობისაა. მასში აღმოჩენილია ქვევრები, სასაფლაო (ადამიანთა ძვლები, ხელოვნური წყალსაცავი და სხვა).