iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დავით სერგეენკო

დავით სერგეენკო (დ. 25 სექტემბერი, 1963, თბილისი) — ბავშვთა და მოზარდთა კარდიოქირურგი და რეანიმატოლოგი. 2012 წლის 25 ოქტომბრიდან 2018 წლის 15 ივლისამდე იყო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი. 2018 წლის 15 ივლისიდან 2019 წლის 18 ივნისამდე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი.

ბიოგრაფია
დამთავრებული აქვს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, ასევე სწავლობდა ბოსტონისა და ბერლინის სამედიცინო სასწავლებლებში. დავით სერგეენკო ბოლო დრომდე, წლების მანძილზე, ხელმძღვანელობდა საჩხერის სამედიცინო ცენტრს, რომელსაც სრულად აფინანსებს ბიძინა ივანიშვილი.
მინიჭებული აქვს სახელმწიფო სერტიფიკატი ანესთეზიოლოგია-რეანიმატოლოგია, კრიტიკული მედიცინის დარგში. ფლობს ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებს. ჰყავს მეუღლე და 2 შვილი.

მოღვაწეობა
1987 — დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი, 1991 წელს - მოსკოვის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტი - ინტენსიური თერაპიის მიმართულებით.
1995–1997 — საქართველოს სპორტის დეპარტამენტი. სამედიცინო სამსახურის უფროსი
1992–1993 — საქართველოს შეიარაღებული ძალები. საავიაციო დანაყოფის ექიმი.
1989–1992 — ექიმი-ნეონატოლოგი. რუსთავის სამშობიარო სახლი
1987–1989 — ექიმი-ინტერნი , სოხუმის ბავშვთა საავადმყოფო
2002–2006 — - სამედიცინო მენეჯერი.
2001 — პედიატრიული კარდიორეანიმაცია. ჰარვარდის სამედიცინო სკოლა, ბოსტონის ბავშვთა საავადმყოფო
1999 — მაისი-ივლისი, ანესთეზია - ინტენსიური თერაპიის კვალიფიკაცია. ბერლინის გულის ინსტიტუტი.
1997–2006 — ჯოენის სამედიცინო ცენტრი- ანესთეზიოლოგ-რეანიმატოლოგი.
2006–2012 — საჩხერის სამედიცინო ცენტრის გენერალური დირექტორი.
2006 — ივლისი, გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების სასწავლო კურსი. თბილისი, საქართველო.
2005 — ივნისი, გადაუდებელი სამედიცინო დახმარება პედიატრიაში. თბილისი, საქართველო.
2003 — ოფშორული მედიცინის კვალიფიკაცია. აბერდინი, გაერთიანებული სამეფო.
2012–2018 — საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი.
2020 — საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (საბურთალოს მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. საბურთალოს რაიონის მაჟორიტარი.
სურო

სურო — მცენარეთა გვარი სუროსებრთა (არალიისებრთა) ოჯახისა. მხოხავი ბუჩქებია, მოსაკიდი ფესვებით ხეებზე, კლდეებზე, ხისა და ქვის კედლებზეა აყოლილი. აქვთ მარადმწვანე ტყავისებრი პრიალა ფოთლები, მარტივ ქოლგა ყვავილედად შეკრებილი მწვანე ყვავილები, მომრგვალო, შავი კენკრა ნაყოფი. ყვავილობას შემოდგომაზე იწყებს და იანვარ-თებერვლამდე აგრძელებს. ნაყოფმსხმოიარობს ზამთარში. დაჩრდილული ადგილებისა და ტყეების მცენარეებია.

გვარში 15 სახეობაა, საქართველოში იზრდება 3: კოლხური სურო უმთავრესად დასავლეთ საქართველოშია გავრცელებული, აღმოსავლეთში მხოლოდ ქართლში გვხვდება, საქართველოს ფარგლებს გარეთ — ჭანეთში და ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. მისი მიწაზე გაფრთხმული ყლორტების ფოთლები სქელია, ფართო კვერცხისებრი, ხოლო ძირში გულისებრი, სანაყოფე ყლორტებისა — რომბისებრი. იზრდება კოლხურ და წიწვოვან ტყეებში.

ჩვეულებრივ სუროს აქვს დანაკვთული სამკუთხაკვერცხისებრი ფოთლები, რომლის ზემო მხარეზე თეთრი ძარღვებია. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. აგრეთვე კავკასიის, შუა ევროპის, ხმელთაშუაზღვისპირეთის, მცირე აზიისა და ირანის ტყეებში.

პასტუხოვის სუროს მიწაზე გართხმული ყლორტების ფოთლები მომრგვალოკვერცხისებრია, მთლიანი ან დანაკვთული, მხოხავი ყლორტებისა — მოგრძოკვერცხისებრი. იზრდება ფოთლოვან ტყეებში. საქართველოში გავრცელებულია ქართლსა (საგურამოს ქედი) და კახეთში, გვხვდება აგრეთვე აზერბაიჯანში და ირანში კასპიისპირეთში. სამივე სახეობა კარგი თაფლოვანი მცენარეა.
აფროდიზიაკი

აფროდიზიაკები  — ნივთიერები, რომელნიც ასტიმულირებენ ან აძლიერებენ სქესობრივ ლტოლვას ან მოქმედებებს. ეს მიიღწევა ან ფსიქიკური გზით, წარმოსახვაზე ზემოქმედებით, ან ფიზიკური საშუალებებით, მათრობელი სასმელებით და გამაღიზიანებლებით. უკანასკენლის სახეობის აფროდიზიაკებს მიეკუთვნებიან მძაფრი ნივთიერებები, რომლენიც კანტარიდინს შეიცავენ და შარდსადენი მილის ანთებას იწვევენ (ესპანური ბუზი, მაისის ხოჭო, ). ამავე მიზნით ადრე მიირთმეოდა სანელებლები (ზაფრანა, კოჭა, დარიჩინი), ასევე მუშკი და სურნელოვანი ფისი. ყველა ეს ნივთიერება საზიანოა ჯანმრთელობისთვის, განსაკუთრებით მძაფრი ნარკოტიკული ნივთიერებები.

აფროდიზიაკის ანტონიმია ანაფროდიზიაკი, რომელიც ხელს უშლის სექსუალური სიამოვნების მიღებას ან ახშობს ლტოლვას.

ეტიმოლოგია
სახელი აფროდიზიაკი მოდის სექსუალურობისა და სიყვარულის ძველბერძნულ ქალღმერთ აფროდიტესაგან.

პროდუქტები
სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ქვეყნებში აფროდიზიაკებს ყველაზე განსხვავებულ ნივთიერებებს და პროდუქტებს მიაკუთვნებდნენ. ყველაზე ხშირად მათ მიაკუთვნებენ შემდეგებს:

ალოე ვერა

ავოკადო
ანისული
არტიშოკი
ბანანი
ვანილი
სოკოები
დურიანი
ჟენშენი
ქვირითი
ილანგ-ილანგი
კოჭი
მოცვი
კედრის თხილი
მარწყვი
ცხენის ხორცი
ქოქოსი
დარიჩინი
კრევეტები
ზღვის კომბოსტო
ბოლოკი
მანგო
მარციპიანი
მარულა
თაფლი
მიდია (მოლუსკი)
ნუში
მური (სურნელოვანი ფისი).
სტაფილო
ზღვის კამბალა
მუშკი
ზეთისხილის ზეთი
ყვავილის მტვერი
ხორბლის ღივი
ნიახური
არაჟანი
სატაცური
თირკმელა სოკო (ტრიუფელები)

ტირამისუ
კამა
ლოკოკინები
ხამანწკა
ინდის ხურმა (ფინიკი)
პირშუშხა
ნიორი
ზაფრანა
შოკოლადი
კვერცხი

ფერომონები
ფერომონები, ან მასტიმულირებელი სუნები, აძლიერებენ ლტოლვას გრძნობის რეცეპტორებზე ზემოქმედებით.

პოპერსები
ალკილნიტრიტები, უფრო ცნობილნი, როგორც პოპერსები გამოიყენებიან სექსუალურ პრაქტიკაში, სიამოვნების გაზრდის და გახანგრძლივებისთვის, ფართო გაგებით შეიძლება აღინიშნოს, როგორც აფროდიზიაკი.

როგორ მოქმედებენ აფროდიზიაკები
აფროდიზიაკების უმრავლესობას მაღალი კვებითი ღირებულება აქვს და მრავალ ვიტამინსა და მიკროელემენტს შეიცავს, ხელს უწყობს ძალების აღდგენას და შეიცავს ნივთიერებებს, რომელნიც ადამიანში სასქესო ჰორმონების გამოყოფას უწყობს ხელს. ზოგი პროდუქტი უფრო მარტივად მოქმედებს — ზრდიან რა სასქესო ორგანოების მგრძნობელობას, მათში სისხლმიმოქცევის გაზრდით.
სურსათი

სურსათი (თურქ.) — ლაშქრის შესანახავი ხარჯი. ფეოდალური ვალდებულება აზერბაიჯანში, სომხეთში, შუა აზიასა და საქართველოში (— საუკუნეების დასაწყისი). ამ პერიოდის წყაროებიში სურსათი გვხვდება ორგვარი მნიშვნელობით:
რაითების მიერ სასმელ–საჭმლისა და ფურაჟის მიწოდება საერთოდ ჯარის მთავარი ძალებისათვის საჭიროების მიხედვით;
მალო ჯეჰათის ნაწილი, რომელიც აიღებოდა მარცვლეულით და განკუთვნილი იყო დივანისათვის (შირვანის სახანოში). ბუხარის სახანოში სურსათი ნიშნავდა საერთოდ ჯამაგირს სამხედრო და სამოქალაქო მოხელეებისათვის. იგი მოიცავდა სურსათ–სანოვაგეს, ფურაჟს და ფულს. სურსათი „ოსმალობა“ –„ყიზილბაშობის“ დროს ჩნდება ქართლში ( საუკუნის 20–30–იანი წლები).
ვლადიმერ მარღანია

ვლადიმერ მარღანია (დ. 8 თებერვალი, 1928, დრანდა, აფხაზეთის სსრ, ამიერკავკასიის სფსრ, სსრ კავშირი — გ. 6 სექტემბერი, 1958, აძუბჟა, საქართველოს სსრ) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, მეკარე. სხვადასხვა დროს იცავდა სოხუმის „დინამოს“, სტალინოს „შახტიორის“, თბილისის „დინამოს“ და საბჭოთა კავშირის ოლიმპიური საფეხბურთო ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1952).

ბიოგრაფია
ფეხბურთის თამაში დაიწყო 1945 წელს. თბილისში გადმოსვლამდე თამაშობდა სოხუმის „დინამოსა“ და სტალინოს „შახტიორის“ შემადგენლობაში. თბილისის „დინამოში“ ასპარეზობისას (1947–1958) ჩაატარა საკავშირო ჩემპიონატის 212 შეხვედრა. არის საბჭოთა კავშირის პირველობის ორგზის ვერცხლისმედალოსანი 1951, 1953 წლებში და 1950 წლის გათამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი. სამჯერ შეიყვანეს საბჭოთა კავშირის 33 საუკეთესო ფეხბურთელთა სიაში. ჰელსინკის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე საბჭოთა კავშირის ოლიმპიურ ნაკრებთან ერთად. ვლადიმერ მარღანია 30 წლის ასაკში ავტოკატასტროფაში დაიღუპა.

ფაქტები
სამჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში.

გამოირჩეოდა სანიმუშო რეაქციითა და ეფექტური ნახტომებით. ითვლება თავისი დროის ერთ-ერთ უძლიერეს მეკარედ.

1956 წლის პირველ სექტემბერს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით საქართველოს სს რესპუბლიკაში ფიზიკური კულტურისა და სპორტის განვითარების საქმეში აქტიური მონაწილეობისა და 1956 წლის სსრ კავშირის ხალხთა სპარტაკიადაზე მაღალი სპორტული მიღწევებისათვის ვლადიმერ ჩიჩინოს ძე მარღანია დაჯილდოვდა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით.

1968 წელს თბილისის „დინამოს“ სტადიონის რადიორედაქციამ გამოაცხადა კონკურსი-კითხვარი, რომელსაც უნდა გამოევლინა საქართველოს ფეხბურთელთა სიმბოლური ნაკრები 1921 წლიდან 1968 წლამდე. რადიორედაქციამ მიიღო 780 საკონსკურსო წერილი. მიღებული წერილების საფუძველზე ვლადიმერ მარღანია 380 ხმით აღნიშნული სიმბოლური ნაკრების შემადგენლობაში მოხვდა. გამოკითხვის შედეგად, საქართველოს 1921–1968 წლების სიმბოლურ ნაკრებში შევიდნენ: მეკარე: ვლადიმერ მარღანია; მცველები: ვლადიმერ ელოშვილი, ნიაზ ძიაპშიპა, მურთაზ ხურცილავა, გივი ჩოხელი; ნახევარმცველები: გიორგი სიჭინავა, შოთა იამანიძე; თავდამსხმელები: სლავა მეტრეველი, ბორის პაიჭაძე, ავთანდილ ღოღობერიძე, მიხეილ მესხი.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ვიცე-ჩემპიონი: 1951, 1953
ბრინჯაოს პრიზიორი: 1950
სანაკრებო
საქართველოს სსრ ნაკრები

ვიცე-ჩემპიონი: 1956
ინდივიდუალური

№3: 1950, 1951, 1953
მერაბ ჟორდანია

მერაბ ჟორდანია (დ. 3 სექტემბერი, 1960, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი და მწვრთნელი, რომლის კარიერაც 1980-1992 წწ. მოიცავს. კარიერის დასრულების შემდეგ იყო საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტი. 2010 წლიდან კი ჰოლანდიური ვიტესის პრეზიდენტი იყო, სანამ გუნდის აქციების სამართავი პაკეტი არ გაყიდა.

მან თავისი ბომბარდირული თვისებები მთლიანად წარმოაჩინა ლანჩხუთის გურიაში, საიდანაც შემდეგ ევროპულ გუნდში სცადა გადასვლა, მოსკოველი მეგობრების მეშვეობით, მან მიმართა ისლანდიურ კლუბს, რომელსაც ჰოლანდიელი მეპატრონეები ჰყავდა, სამ თვიანი სინჯების შემდეგ საბოლოოს კუნძულელებმა მისი დატოვება გადაიფიქრეს.

1992-1998 წწ. იგი დინამოს პრეზიდენტი იყო. ხოლო 1998 წლის ბოლოსათვის მან სფფ-ის პოსტზე ნოდარ ახალკაცი შეცვალა, რომელიც 1990 წლიდან მოყოლებული იყო დაკავებულ თანამდებობაზე. 2002 წელს ხელმეორედ იქნა არჩეული ფედერაციის პრეზიდენტად.

რამდენიმეჯერ დაკავებული იქნა საეჭვო ფინანსური მაქინაციების გამო (2002-2003 წ.წ.), თუმცა 700 000 ლარის გადახდის შემდეგ ის ციხიდან გაათავისუფლეს. 2005 წელს ის დაკავებული თანამდებობიდან გადადგა.

ვიტესი
2010 წელს შეიძინა ნიდერლანდების ერედივიზიონის კლუბი ვიტესი. კლუბს მიზნად საჩემპიონო და ევროსარბიელის ამბიცია დაუსახა. თუმცა მედიასაშუალებებლი აქტიურად წერდნენ იმაზე, რომ სინამდვილეში კლუბი რომან აბრამოვიჩის მიერ იქნა შეძენილი და ჟორდანია უბრალოდ პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა. იმავე წელს ნათელი გახდა, რომ ვიტესი ჩელსის ფარმ-კლუბი იქნებოდა, სადაც ახალგაზრდა ფეხბურთელები დახვეწდნენ საკუთარ შესაძლებლობებს.

2013 წლის ოქტომბრის ბოლოს მან კლუბი წარმოშობით ქუთაისელ რუს-ებრაელს, ჩიგრინსკის მიყიდა.
გიორგი დემეტრაძე

გიორგი დემეტრაძე (დ. 26 სექტემბერი, 1976, ლანჩხუთი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი თავდამსხმელი. პირველი და ერთადერთი ქართველი ფეხბურთელი, რომელმაც მოახერხა ორი უცხო ქვეყნის ბომბარდირობა და პირველი და ერთადერთი ქართველი ვინც ორჯერ გახდა უცხო ქვეყნის ბომბარდირი.

საკლუბო კარიერა
გიორგიმ 1994 წელს კონტრაქტი გააფორმა თბილისის „დინამოსთან“, მას შემდეგ რაც 2 სეზონი გაატარა თელავის „კახეთში“. „დინამო“ შემადგენლობაში გახდა უმაღლესი ლიგის ბომბარდირი.

1997 წელს დემეტრაძე გადავიდა როტერდამის „ფეიენორდში“, სადაც ტრავმამ შეზღუდა მისი სათამაშო დრო, ნიდერლანდებში გატარებული ერთი სეზონის შემდეგ გადავიდა რუსულ კლუბ ვლადიკავკაზის „ალანიაში“, რომელთან ერთადაც 1999 წელს გახდა რუსეთის პრემიერ ლიგის ბომბარდირი. 2000 წელს გადავიდა კიევის „დინამოში“ და გახდა უკრაინის ჩემპიონი. ამ პერიოდში მან ხელიდან გაუშვა აშკარა საგოლე მომენტი „მანჩესტერ იუნაიტედის“ წინააღმდეგ ჩემპიონთა ლიგაში, რასაც ინგლისელების შეჯიბრიდან გამოთშვა შეიძლებოდა მოყოლოდა.

2006 წელს, „რეალ სოსიედადში“ გატარებული ერთი სეზონის შემდეგ გიორგი დბრუნდა რუსეთში, სადაც ნახევარი სეზონი გაატარა მოსკოვის „ლოკომოტივში“, ხოლო მეორე ნახევარი „ალანიაში“.

2003 წელს დაბრუნდა ისევ უკრაინაში და თამაში განაგრძო დონეცკის „მეტალურგში“, სადაც 2,5 სეზონი გაატარა, მეორე სეზონში კი ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი გახდა 18 გატანილი ბურთით, ამ შედეგით იგი შეიქმნა პირველი ქართველი ფეხბურთელი, რომელმაც მოახერხა 2 უცხო ქვეყნის ბომბარდირობა და ასევე პირველი ქართველი, ვინც ორჯერ გახდა უცხო ქვეყნის ბომბარდირი. 2005 წლის შუაში იგი გადავიდა „ალანიაში“ მესამედ. ალანიის უმაღლესი ლიგიდან დაქვეითების შემდეგ კონტრაქტი გააფორმა თელ-ავივის „მაკაბთან“. 2005 წელს მას მოუწია სამ სხვადასხვაენოვან გუნდში თამაში. 2007 წელს იგი დაბრუნდა უკრაინაში, ამჯერად კიევის „არსენალში“. ერთი წლის შემდეგ გააფორმა ერთწლიანი კონტრაქტი საფეხბურთო კლუბ „ბაქოსთან“.

კარიერის დასასრული
2010 წლის ივლისში დემეტრაძე დააკავეს ქართველმა სამართალდამცველებმა, ქურდულ სამყაროსთან კავშირის გამო. 2013 წლის 13 იანვარს მან ციხე პოლიტპატიმრის სტატუსით დატოვა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
ინდივიდუალური
უმაღლესი ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 1996–97 (26 გოლი)
ვახტანგ ძიძიგური

ვახტანგ ძიძიგური (დ. 10 ივნისი, 1945) — ქართველი ფეხბურთელი სამტრედიიდან. ცნობილი გახდა ლანჩხუთის „გურიაში“ და ამ კლუბის ისტორიაში ერთ-ერთი საუკეთესო ბომბარდირია, რომლის ანგარიშზე 147 გატანილი გოლია. მას კლუბთან ერთად არაერთი ჯილდო აქვს მოგებული. ძიძიგური კლუბში იმ პერიოდში მოხვდა, როდესაც გუნდი სერიოზული მიზნებისთვის მიიწევდა და ამ მიზანს კლუბმა 1980-იანი წლებისთვის მიაღწია. ამაში ვახტანგ ძიძიგურის ღვაწლი ფასდაუდებელია.

ვახტანგ ძიძიგური გარდაიცვალა 2003 წლის 20 აპრილს, 57 წლის ასაკში.
თეთრი გემი

თეთრი გემი — გემი, რომელიც ჩაიძირა ინგლისის არხში 1120 წლის 25 ნოემბერს ნორმანდიის სანაპიროსთან ახლოს. ხომალდზე დაახლოებით 300 მგზავრი იმყოფებოდა, თუმცა მხოლოდ ერთი ადამიანი გადარჩა. დაღუპულთა შორის იყო უილიამ ადელინი, ჰენრი -ის ერთადერთი კანონიერი ვაჟი და ინგლისის ტახტის მემკვიდრე. ადელინის სიკვდილმა გამოიწვია სამოქალაქო ომი ინგლისში, რომელიც ანარქიის სახელითაა ცნობილი.
ტრაპერი

ტრაპერი — ჩრდილოეთ ამერიკაში ბეწვიან ნადირზე მონადირე; ტრაპერები უპირატესად ხაფანგებით ნადირობენ.

ისტორია
ევროპელების მიერ ჩრდილოეთი ამერიკის ათვისებიდან მეცხრამეტე საუკუნის შუა ხანებამდე ბეწვიან ნადირზე ნადირობა განსაკუთრებულად იყო განვითარებული, რადგან ძვირფასი ბეწვი ვაჭრობასა და ექსპორტში ძირითად მასალას წარმოადგენდა.

მართალია, ბეწვეულის მოპოვება პროფესიად მიიჩნევა, ტრაპერთათვის ნადირობა შემოსავლის ერთადერთი წყარო არ ყოფილა. ეს განპირობებული იყო შინაური ცხოველების კონკურენციითა და ძვირფასი ბეწვის მქონე ნადირის იშვიათობით. ნადირის არაერთი სახეობა ლამის ბოლომდე განადგურდა, ამიტომაც ჩვენს დროში ბევრ ჯიშზე ნადირობა სასტიკად აკრძალულია. ეს მეტწილად მტაცებელ მხეცებს ეხება, ძირითადად კი ჟღალ ფოცხვერს, რომლის პოპულაციაც იმდენად შემცირებულია, რომ ნადირის და ნადავლის ბუნებრივი თანაფარდობა ირღვევა.

ცხოველთა დაცვის საზოგადოება მსგავსი ნადირობის წინააღმდეგ გამოდის, განსაკუთრებით კი ხაფანგებით ნადირობისა.
ალბინიზმი

ალბინიზმი (. — „თეთრი“; ასევე უწოდებენ აქრომიას, აქრომაზიას და აქრომატოზს) — კანის, თმის, თვალის ფერადი გარსის პიგმენტაციის თანდაყოლილი არქონა ადამიანებსა და ცხოველებში; მცენარეებში — მწვანე შეფერილობის უქონლობა, ზოგჯერ მხოლოდ ცალკეულ მონაკვეთებზე (ჭრელფოთლობა).

განარჩევენ სრულ და ნაწილობრივ ალბინიზმს. პიგმენტაციის ნაწილობრივ ან სრულად არმქონე ადამიანს ან ცხოველს ალბინოსი ეწოდება.
წარმოქმნის პრინციპები
დღესდღეობით მიიჩნევა, რომ ალბინიზმის მიზეზად ფერმენტ თიროზინაზის არქონა (ბლოკადა) გვევლინება, რომელიც მელანინის — ქსოვილის შეფერილობაზე პასუხისმგებელი განსაკუთრებული ნივთიერების — ნორმალური სინთეზისთვის არის აუცილებელი.
სუსხი

„სუსხი“ — ქართულ ლიტერატურულ–მხატვრუული კარიკატურებიანი ყოველკვირეული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1913–1914 წლებში „ჭინჭრის“ შემდეგ და „ბეშტიას ჭინჭრის“ პარალელურად. სულ გამოიცა 9 ნომერი. რედაქტორ-გამომცემელი — მ. ლელაშვილი. კარიკატურები ეკუთვნის ვ. კილაძეს, შ. სანდროს (ს. შანშიაშვილი) და სხვა. „სუსხის“ გამოცემა აიკრძალა თბილისის სასამართლო პალატის გადაწყვეტილებით.
სერგო კუტივაძე

სერგო კუტივაძე (დ. 16 ოქტომბერი, 1944, ალმათი, ყაზახეთის სსრ — გ. 7 ივნისი, 2017, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფეხბურთელი და მწვრთნელი, პოზიციით ნახევარმცველი. თამაშობდა ქუთაისის „ტორპედოსა“ (1962–1966) და თბილისის „დინამოში“ (1967–1973), ასევე წვრთნიდა ორივე გუნდს. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1965), საქართველოს სსრ დამსახურებული მწვრთნელი (1976).

საკლუბო კარიერა
სერგო კუტივაძე 1944 წლის 16 ოქტომბერს ალმათიში დაიბადა. უძლიერესი დარტყმებით გამორჩეული ნახევარმცველი თამაშობდა ქუთაისის „იმერეთსა“ და „ტორპედოში“, თბილისის „დინამოში“. საკავშირო ჩემპიონატების სამგზის ბრინჯაოს პრიზიორი და თასის გათამაშების ფინალისტი, „ენძელას“ თასის მფლობელი. ქვეყნის ჩემპიონატებში გამართულ 247 შეხვედრაში გაიტანა 22 გოლი, მათ შორის თბილისის „დინამოში“ — 119 (13), ხოლო ქუთაისის „ტორპედოში“ — 128 (9).

სანაკრებო კარიერა
კუტივაძემ საბჭოთა კავშირის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში ჩაატარა მხოლოდ ერთი, ამხანაგური მატჩი, 1965 წლის 4 სექტემბერს იუგოსლავიის წინააღმდეგ.

სამწვრთნელო კარიერა
სხვადასხვა დროს მუშაობდა თბილისის „დინამოს“ მთავარი მწვრთნელის თანაშემწედ (1974–1982, 1984), კლუბის დირექტორად (1983) და მთავარ მწვრთნელად (ნოემბერი 1994 – თებერვალი 1995). რეგულარულად ესწრებოდა თანამეგობრობის თასის მატჩებს. 1997 წლის სექტემბრიდან ნოემბრამდე ასრულებდა ქუთაისის „ტორპედოს“ მთავარი მწვრთნელის მოვალეობას. 2007 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციაში.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1964
ბრინჯაოს პრიზიორი: 1967, 1969, 1971
საბჭოთა კავშირის თასი
ფინალისტი: 1970
გურამ ცხოვრებოვი

გურამ ცხოვრებოვი (დ. 14 ივლისი, 1938, ცხინვალი, საქართველოს სსრ — გ. 1998, ცხინვალი, საქართველო) — ქართველი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი, თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. იყო თბილისის „დინამოს“ (1957, 1964–1970), ქუთაისის „ტორპედოსა“ და საბჭოთა კავშირის ნაკრების წევრი. საბჭოთა კავშირის ნაკრებში ჩაატარა 7 მატჩი, საბჭოთა კავშირის უმაღლეს ლიგაში — 208 (6 გოლი). საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1964), მესამე პრიზიორი (1967) და თასის გათამაშების ფინალისტი (1970). იყო ცხინვალის „სპარტაკის“ მთავარი მწვრთნელი (1973–1974). საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1960).

1964 წლის 18 ნოემბრის „ოქროს მატჩის“ მონაწილე.

1997 წლის 25 სექტემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით საქართველოში ფეხბურთის განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისა და ახალგაზრდა სპორტსმენთა აღზრდის საქმეში მნიშვნელოვანი დამსახურებისათვის გურამ ცხოვრებოვი ღირსების ორდენით დაჯილდოვდა.

გარდაიცვალა 1998 წელს. დაკრძალულია სოფელ ტბეთში.

სანაკრებო კარიერა
ცხოვრებოვის დებიუტი საბჭოთა კავშირის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 1967 წლის 28 ივლისს, 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის საკვალიფიკაციო ეტაპზე პოლონეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ. ასევე იასპარეზა 1968 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე, სადაც სსრ კავშირის ნაკრებმა მეოთხე ადგილი დაიკავა.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1964
ბრინჯაოს პრიზიორი: 1967
საბჭოთა კავშირის თასი
ფინალისტი: 1970
ბრიტანეთის საადმირალო

ბრიტანეთის საადმირალო — დიდი ბრიტანეთის სამხედრო-საზღვაო უწყება; აგრეთვე — შენობების კომპლექსი უაიტჰოლზე, ლონდონში, სადაც ტრადიციულად მდებარეობს ბრიტანეთის საადმირალო.

თანამედროვე სტრუქტურა
საადმირალო (1964 წლიდან) არ არის დამოუკიდებელი უწყება. თანამედროვე საადმირალო კომიტეტი შედის დიდი ბრიტანეთის თავდაცვის საბჭოს შემადგენლობაში, რომლის თავმჯდომარეც არის თავდაცვის სახელმწიფო მდივანი  — თავდაცვის სამინისტროს თავკაცი . მასში შედიან, როგორც მოქალაქე პირები — მინისტრები, რომლებიც ამავდროულად სხვა ტიპის შეიარაღებული ძალების კომიტეტებშიც არიან გაწევრიანებულები, ასევე პროფესიონალი სამხედროები. ფორმალურად იკრიბებიან წელიწადში ორჯერ.

ყოველდღიურ საქმეებს აგვარებს სამხედრო-საზღვაო კომიტეტი, რომელშიც მინისტრები არ შედიან.
ედუარდ ადრიან უილსონი

ედუარდ ადრიან უილსონი (დ. 23 ივლისი, 1872, მონპელიე-ტერაცი, ჩელტენჰემი — გ. 29 მარტი, 1912, როსის შელფური მყინვარი, ანტარქტიდა) — ბრიტანელი პოლარეთის მკვლევარი, მეცნიერი-ზოოლოგი, ორნითოლოგი და ექიმი-ფიზიოლოგი, მხატვარი. რობერტ სკოტის ორი ანტარქტიკული ექსპედიციის მონაწილე. მისი ილუსტრაციები ჰამილტონის წვლილზე კლასიკურად ითვლება.

„ტერა-ნოვას“ ექსპედიცია
სკოტის ეროვნულ სამხრეთპოლარულ ექსპედიციაში უილსონი დანიშნეს სამეცნიერო რაზმის მეთაურად და დაავალეს მისი პერსონალის დაკომპლექტება. უილსონი იმყოფებოდა საექსპედიციო ხომალდის გემბანზე მისი კარდიფიდან გაცურვიდანვე, 1910 წლის 15 აგვისტოს.
ბრიტანეთის ანტარქტიკული ექსპედიცია (1901-1904)

ბრიტანეთის ეროვნული ანტარქტიკული ექსპედიცია 1901—1904 წლებში , ასევე ცნობილია სახელით ექსპედიცია „დისკავერი“  — რიგით მეორე ბრიტანული ექსპედიცია ანტარქტიდაში, რომელიც შედგა 60-წლიანი შესვენების შემდეგ. განკუთვნილი იყო თითქმის უცნობი კონტინენტის შესასწავლად. ექსპედიციის ხელმძღვანელი — რობერტ ფოლკონ სკოტი. ექსპედიციაში ასევე მონაწილეობა მიიღეს ანტარქტიკის მომავალმა დიდმა მკვლევარებმა — ერნესტ ჰენრი შეკლტონმა და ედუარდ ადრიან უილსონმა. ექსპედიციის მსვლელობისას გამოკვლეულ იქნა ანტარქტიდის სანაპიროები როსის ზღვის რაიონში. ექსპედიციამ მოიპოვა ფართო სამეცნიერო შედეგები ფიზიკური გეოგრაფიის, ბიოლოგიის, გეოლოგიის, მეტეოროლოგიისა და ზამთრის მაგნიტიზმის შესახებ. აღმოაჩინეს ანტარქტიკული ოაზისები, ასევე პინგვინების კოლონიები კროზიეს კონცხზე. სკოტმა, შეკლტონმა და უილსონმა მიაღწიეს 82° 11’ ს.გ.-ს სამხრეთპოლარული ლაშქრობის დროს. „დისკავერიზე“ ექსპედიციამ ბრიტანეთის ანტარქტიდაში შეღწევის ისტორიაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა. ამ ექსპედიციის გაგრძელებას წარმოადგენდა სკოტის ექსპედიცია „ტერა-ნოვა“.
სუსხიანი ჭინჭარი

„სუსხიანი ჭინჭარი“ — ქართული საოხუნჯო ალმანახი. გამოდიოდა თბილისში 1913 წელს „ახალი ჭინჭრის“ შემდეგ. სულ გამოიცა 2 ნომერი. გამომცემელი — მ. ლელაშვილი. დაბეჭდილია სატირულ-იუმორისტული ნაწარმოებები და კარიკატურები. კარიკატურები ეკუთვნის შ. ქიქოძეს, ოსკარ შმერლინგსა და გ. ზაზიაშვილს. „სუსხიანი ჭინჭრის“ შემდეგ გამოიცა „შხამიანი ჭინჭარი“.
ვიქტორიას მიწა

}

ვიქტორიას მიწა — ანტარქტიდის რაიონი, რომელიც შემოსაზღვრულია აღმოსავლეთიდან როსის ზღვითა და როსის შელფური მყინვარით, დასავლეთიდან — უილკსის მიწით. მდებარეობს 142° 170° ა. გ.-ს შორის და გადაჭიმულია სამხრეთით 78° ს. გ.-მდე. დასავლეთი ნაწილი წარმოადგენს მთიან პლატოს 4025 მ-მდე მწვერვალებით (ლისტერის მთა). ყინულის სიმძლავრე ვიქტორიას მიწის ცენტრალურ ნაწილში აღემატება 2000—2500 მ-ს.

ვიქტორიას მიწა 1841 წლის იანვარში აღმოაჩინა ჯეიმზ კლარკ როსის ექსპედიციამ და სახელი ეწოდა დედოფალ ვიქტორიას პატივსაცემად. 1911–1914 წლებში რეგიონი გამოიკვლია დაგლას მოუსონის ექსპედიციამ.

რეგიონს ეკუთვნის ტრანსანტარქტიკული მთები და მაკ-მერდოს მშრალი ველები. ვიქტორიას მიწის ნაწილი განეკუთვნება როსის ტერიტორიას.
ედუარდ VII-ის ნახევარკუნძული

ედუარდ -ის ნახევარკუნძული, ან ედუარდ -ის მიწა, ან მეფე ედუარდ -ის მიწა — მსხვილი, ყინულით დაფარული ნახევარკუნძული ანტარქტიდაში, რომელიც აღმოაჩინეს 1902 წელს.

გეოგრაფიული მდებარეობა
ედუარდ -ის ნახევარკუნძული ადგილმდებარეობა:

ედუარდ -ის ნახევარკუნძული წარმოადგენს მერი ბერდის მიწის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს და გამოყოფილია როსის ზღვაში ზულცბერგერის ყურესა და როსის შელფური მყინვარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეს შორის. ედუარდ -ის ნახევარკუნძული სამხრეთ-დასავლეთით შემოსაზღვულია როსის შელფური მყინვარით, დასავლეთით — ოკუმის ყურით, აღმოსავლეთით — ზულცბერგერის ყურითა და საუნდერსის სანაპიროთი; ყველა მათგანი ძირითადად როსის ზღვასა და სამხრეთ ოკეანეშია მოქცეული.

ნახევარკუნძულის დასავლეთი სანაპირო — შირაზეს სანაპირო . ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით მდებარეობს სუინბერნის შელფური მყინვარი.
ფრედერიკ კუკი

ფრედერიკ ალბერტ კუკი (; , ჰორტონვილი, ნიუ-იორკი — , ნიუ-როშელი, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი ექიმი, პოლარეთში მოგზაური და ბიზნესმენი, რომელმაც განაცხადა, რომ კაცობრიობის ისტორიაში პირველმა მიაღწია ჩრდილოეთ პოლუსს 1908 წლის 21 აპრილს, რობერტ პირამდე ერთი წლით ადრე. ასევე ამტკიცებდა, რომ 1906 წლის 16 სექტემბერს პირველი ავიდა მთა მაკ-კინლის მწვერვალზე. 1909 წელს პირმა და კუკის რამდენიმე თანაშემწე მას ფალსიფიცირებულ მონაცემებში დასდეს ბრალი. დისკუსიები დღემდე გრძელდება.

1894—1913 წლებში იყო არქტიკული კლუბის მოქმედ წევრი, წარმოადგენს მის ერთ-ერთი დამაარსებელს. 1904 წელს იგი გახდა მკვლევრების კლუბის ერთ-ერთი თანადამაარსებელი (:: ), 1907—1908 წლებში ფ. კუკი აირჩიეს მის საპატიო პრეზიდენტად.
ლევ სუხოვი

ლევ ალექსანდრეს ძე სუხოვი (დ. 12 სექტემბერი, 1912 — გ. 7 ივლისი, 1981, თბილისი) — საბჭოთა ოპერატორი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966). 1936 წელს დაამთავრა „სახკინმრეწვთან“ არსებული ოპერატორის ასისტენთა კურსები და ამავე წლიდან მუშაობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“. გადაიღო ფილმები „მაგდანას ლურჯა“ (1956), „მამლუქი“ (1958), „განაჩენი“ (1959), „უდიპლომო სასიძო“ (1961), „აბესალომ და ეთერი“ (1966), „განგაში“ (1968). გადაღებული აქვს დოკუმენტური და სამეცნიერო-პოპულარული ფილმები.
დავით მაისაშვილი

დავით მაისაშვილი (დ. 18 თებერვალი, 1989) — ქართველი ფეხბურთელი, ცენტრალური ნახევარმცველი, რომელსაც ასევე შეუძლია დაცვის ცენტრში თამაში. ამჟამად იცავს ცხინვალის „სპარტაკის“ ღირსებას.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2008/2009
საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2009/2010
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2009/2010
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2010/2011