iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მატიკო ჰასეგავა

მატიკო ჰასეგავა (, ჰასეგავა მატიკო; დ. 30 იანვარი, 1920 — გ. 27 მაისი, 1992) — იაპონელი მანგას ხელოვანი და ერთ-ერთი პირველი ქალი მანგაკა. 1946 წელს მან შექმნა საკუთარი სერიალი სასაზე-სანი, რომელიც 1949 წელს გაზეთ ასაჰი შიმბუნის საშუალებით ეროვნული მასშტაბით გავრცელდა და ყოველდღიურად გამოდიოდა 1974 წლის თებერვლამდე, როდესაც ჰასეგავამ გადაწყვიტა პენსიაზე გასვლა. მოგვიანებით მატიკო ჰასეგავამ წარმატებით გამოაქვეყნა რამდენიმე ნამუშევარი ჟურნალებსა და გაზეთებში, მათ შორის:

სასაზე-სანი (; 1946–1974)
იჯივარუ ბაა-სანი (; „ცელქი ბებია“, 1966–1971)
ეპურონ ობა-სანი (; „დეიდა“, 1957–1965)

მისი კომიქსები პირველი იყო, რომლებმაც თანმიმდევრული ოთხპანელიანი განლაგება გამოიყენეს, რაც მოგვიანებით მანგის სტანდარტად იქცა.

ჰასეგავა არასოდეს დაქორწინებულა და ცხოვრობდა უფროს დასთან, მარიკოსთან ერთად. ორივე მათგანი ხელოვნების კოლექციონერი იყო და მათი კოლექცია დღეს ჰასეგავა მატიკოს ხელოვნების მუზეუმში არის განთავსებული. ორმა დამ დააარსა საგამომცემლო კომპანია შიმაიშა, რომლის მეშვეობითაც მისი კომიქსების დაახლოებით 20 მილიონი ჯიბის ფორმატის ასლი გამოიცა.

ჰასეგავა გარდაიცვალა გულის უკმარისობით 1992 წლის 27 მაისს, 72 წლის ასაკში. ცხოვრების ბოლო პერიოდში მან შეწყვიტა საზოგადოებასა და ტელევიზიით გამოჩენა. მისი გარდაცვალების ამბავი დაკრძალვის შემდეგ 35 დღის განმავლობაში არ გასაჯაროვდა, როგორც ეს მის ანდერძში იყო მითითებული.

სასაზე-სანი
სასაზე-სანი — პოპულარული ომისშემდგომი კომიქს-სერიალი, რომელიც ასახავდა გამოგონილი იაპონელი ოჯახის დიასახლისის, სასაზე-სანის ყოველდღიურ ცხოვრებას. 1955 წელს სერიალი გადაკეთდა რადიოდრამად, ხოლო 1969 წელს — კვირეულ ანიმაციურ სერიალად, რომელიც 2024 წლის მდგომარეობით კვლავ გრძელდება.

ჰასეგავა ჩართული იყო სასამართლო დავაში ავტობუსების კომპანიასთან, რომელმაც არასანქცირებულად გამოიყენა სასაზე-სანი და მისი პერსონაჟები სარეკლამო გამოსახულებებში, ასევე ბიზნესის სახელწოდებაში „სასაზე-სანის ტურები“. ამ საქმის შედეგად იაპონიაში გაფართოვდა საავტორო უფლებების დაცვა გამოგონილი პერსონაჟებისთვის, როგორც დამოუკიდებელი იდენტობებისთვის.

რჩეული კომიქსები ინგლისურად ითარგმნა სახელწოდებით - („სასაზე-სანის საოცარი სამყარო“).

ჯილდოები
მე-8 ბუნგეიშუნჯუს მანგას ჯილდო — სასაზე-სანი (1962)
მეწამული ლენტის მედალი (1982)
მე-4 ტოკიოს კულტურული ჯილდო (1988)
ძვირფასი გვირგვინის ორდენი, კლასი (1990)
განათლების მინისტრის ჯილდო — მე-20 იაპონიის კარიკატურისტთა ასოციაციის ჯილდოებზე (1991)
მე-10 ხალხის ღირსების ჯილდო (1992)
სპეციალური პრემია — ტეზუკა ოსამუს კულტურული პრიზების გადაცემის 24-ე ცერემონიალზე (2020)
ჰირაცუკა რაიტო

ჰირაცუკა რაიტო (; ისტორიული ორთოგრაფიით ; დაბადებისას ჰირაცუკა ჰარუ ; დ. 10 თებერვალი, 1886 — 24 მაისი, 1971) — იაპონელი მწერალი, ჟურნალისტი, პოლიტიკური აქტივისტი, ანარქისტი და ფემინისტური მოძრაობის პიონერი იაპონიაში.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ჰირაცუკა რაიტო დაიბადა ტოკიოში მაღალჩინოსანი სამოქალაქო მოხელის ოჯახში, როგორც მეორე ქალიშვილი. 1903 წელს სწავლა დაიწყო იაპონიის ქალთა უნივერსიტეტში , სადაც განიცადა ევროპული ფილოსოფიის თანამედროვე მიმდინარეობების, აგრეთვე ძენ ბუდიზმის ძლიერი გავლენა და თავადაც გახდა მისი ერთგული მიმდევარი.

სეიტო და ფემინისტური მოძრაობა
1908 წელს ჰირაცუკამ სცადა ორმაგი თვითმკვლელობა თავის მასწავლებელთან, მწერალ მორიტა სოჰეისთან ერთად, ტოჩიგის მთებში, ნასუშიობარაში. წყვილი ცოცხალი იპოვეს, თუმცა შემთხვევამ ფართო საზოგადოებრივი სკანდალი გამოიწვია.

1911 წელს, ნარუმის ქალთა ინგლისურ სკოლაში მუშაობის პერიოდში, ჰირაცუკამ დააარსა იაპონიის პირველი ექსკლუზიურად ქალთა ლიტერატურული ჟურნალი სეიტო . ჟურნალის პირველი ნომერი იწყებოდა ცნობილი ფრაზით: „დასაწყისში ქალი მზე იყო“ , რაც შინტოს მზის ქალღმერთ ამატერასუს უკავშირდებოდა და ქალთა სულიერი დამოუკიდებლობის იდეას გამოხატავდა.

ჟურნალის საწყისი ლიტერატურული ფოკუსი მალევე გაფართოვდა და მოიცვა ქალთა უფლებებთან დაკავშირებული საკითხები, მათ შორის ქალის სექსუალობა, უბიწოება და აბორტი. ავტორებს შორის იყვნენ იოსანო აკიკო და სხვა ცნობილი ინტელექტუალები. მედიის კრიტიკისა და სახელმწიფო ცენზურის მიუხედავად, სეიტო იქცა იაპონიის ქალთა მოძრაობის ცენტრალურ პლატფორმად.

პოლიტიკური აქტივიზმი
1918–1919 წლებში ჰირაცუკა ჩაერთო ინტელექტუალურ დებატებში დედობისა და ქალთა ეკონომიკური დამოუკიდებლობის შესახებ, რაც შემდგომში ცნობილი გახდა, როგორც დედობის დაცვის კამათი . ამ დისკუსიებში მონაწილეობდნენ იოსანო აკიკო, იამაკავა კიკუე და იამადა ვაკა.

1920 წელს ჰირაცუკამ იჩიკავა ფუსაესთან ერთად დააარსა ქალთა ახალი ასოციაცია , რომლის ძალისხმევით 1922 წელს გაუქმდა კანონი, რომელიც ქალებს პოლიტიკურ საქმიანობაში მონაწილეობას უკრძალავდა. მიუხედავად ამისა, ქალთა საარჩევნო უფლება იაპონიაში მოგვიანებით დამკვიდრდა.

1963 წელს ჰირაცუკამ, ნოგამი იაეკოსა და მხატვარ ივასაკი ჩიჰიროსთან ერთად, დააარსა იაპონიის ქალთა ახალი ასოციაცია , რომელიც დღემდე აქტიურ ორგანიზაციად რჩება.

ნაშრომები
მარუმადო იორი ( — „ხედვა მრგვალი ფანჯრიდან“)
„დასაწყისში ქალი მზე იყო“ 
„გზა, რომლითაც ვიარე“ 
„დედობის რენესანსი“ 
„სიყვარული და ქორწინება“ 

კულტურული მემკვიდრეობა
2014 წლის 10 თებერვალს -მა აღნიშნა ჰირაცუკა რაიჩოს 128-ე დაბადების დღე.
შაპი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შაპი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ერნსტ ხლადნის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1994 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 55.79 კმ, სიღრმე — 2.43 კმ.

სატელიტური კრატერები
შაპის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ჩაულა (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჩაულა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა კალპანა ჩაულას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2006 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 14.25 კმ, სიღრმე — 2.3 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჩაულას კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ჰოპმანი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰოპმანი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იოზეფ ჰოპმანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 87.84 კმ, სიღრმე — 2.82 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰოპმანის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ჰამესონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰამესონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მილტონ ჰამესონის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 4.34 კმ, სიღრმე — 0.75 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰამესონის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ჯარვისი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჯარვისი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონავტის, გრეგორი ჯარვისის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1988 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

სახელწოდება
კრატერის სახელწოდება მომდინარეობს, მისი ეპონიმის — გრეგორი ჯარვისის მიხედვით. შესაბამისად, კრატერის ქართული სახელწოდებაა „ჯარვისი“ და არა „იარვისი“, როგორც ეს 2009 წლის მთვარის ზედაპირის სახელწოდების რუსული ნომენკლატურული რიგის მიხედვითაა .

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 41,22 კმ, სიღრმე — 2,21 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჯარვისის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
იანი (მთვარის კრატერი)

კრატერი იანი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მამაკაცის შოტლანდიური სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 1.51 კმ, სიღრმე — 0.28 კმ.

სატელიტური კრატერები
იანის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
შაჰინაზი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შაჰინაზი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ქალის თურქული სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 15.99 კმ, სიღრმე — 2.56 კმ.

სატელიტური კრატერები
შაჰინაზის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
შეპლი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შეპლი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჰარლოუ შეპლის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 24.82 კმ, სიღრმე — 1.9 კმ.

სატელიტური კრატერები
შეპლის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
შერინგტონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შერინგტონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჩარლზ სკოტ შერინგტონის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 18.8 კმ, სიღრმე — 1.74 კმ.

სატელიტური კრატერები
შერინგტონის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
შულეიკინი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შულეიკინი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მიხეილ შულეიკინის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 14.67 კმ, სიღრმე — 2.36 კმ.

სატელიტური კრატერები
შულეიკინის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
შტერნფელდი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შტერნფელდი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა არი შტერნფელდის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1991 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 109.8 კმ, სიღრმე — 2.88 კმ.

სატელიტური კრატერები
შტერნფელდის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
პიტერ გრინი

პიტერ გრინი (; დ. 8 ოქტომბერი, 1965, მონტკლერი, ნიუ-ჯერსი - გ. 12 დეკემბერი, 2025, ქვემო ისტ-საიდი, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, რომელიც ცნობილია თავისი სახასიათო პერსონაჟებით. მისი ყველაზე ცნობილი როლებია ფილმებში „მაკულატურა“ და „ნიღაბი“.

ბიოგრაფია
პიტერ გრინი დაიბადა 1965 წლის 8 ოქტომბერს. 15 წლის ასაკში მან მიატოვა საშუალო სკოლა, დატოვა სახლი და ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად. ლი სტრასბერგის თეატრისა და კინოს ინსტიტუტში ჩაბარებამდე და სამსახიობო კარიერის დაწყებამდე, ის პიცის კურიერად და სატვირთო მანქანის მძღოლად მუშაობდა. დამთავრების შემდეგ, მცირე ხნით თეატრშიც გამოდიოდა.

გრინმა თავდაპირველად, 1990-იანი წლების დასაწყისში, რამდენიმე როლი მიიღო კინოსა და ტელევიზიაში. ის ყველაზე მეტად ცნობილია როლებით ფილმებში „ნიღაბი“ (დორიან ტირელი), „მაკულატურა“ (ზედი) და „ჩვეულებრივი ეჭვმიტანილები“ ​​(რედფუტი).

პიტერს ფილმების უმეტესობაში შესრულებული აქვს ბოროტმოქმედების როლები: განგსტერები, ნარკოდილერები, მკვლელები, ყოფილი პატიმრები და კორუმპირებული პოლიციელები.

კინოში მუშაობის გარდა, გრინი არაერთ მუსიკალურ ვიდეო-კლიპში გამოჩნდა.

პიტერ გრინი 2025 წლის 12 დეკემბერს, 60 წლის ასაკში, მანჰეტენის ქვემო ისთ საიდზე მდებარე საკუთარ ბინაში გარდაიცვალა.
ანდრია ფუტკარაძე

ანდრია ფუტკარაძე (დ. 11 ივნისი, 2013) — ქართველი მომღერალი. კარიერა დაიწყო საბავშვო მუსიკალური შოუს, „რანინას“ მეშვიდე სეზონში გამარჯვების შემდეგ. მოგვიანებით, გაიმარჯვა 2024 წლის საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში სიმღერით „დედას“ („ “), რითაც გახდა მეოთხე ქართველი კონკურსანტი, რომელმაც მოიგო საბავშვო ევროვიზია.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ფუტკარაძე დაიბადა ბათუმში, საქართველოში, 2013 წლის 11 ივნისს. სიმღერა ორი წლის ასაკში დაიწყო. ოთხი წლის შემდეგ გახდა ვოკალური ანსამბლის „ზღვის შვილების“ წევრი. 2024 წლის მონაცემებით, ის ბათუმის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის სამუსიკო სკოლაში ფორტეპიანოს განხრით სწავლობდა.

მისი დედა, შორენა აბაშიძე, ემიგრანტია და ცხოვრობს ბრუკლინში, ნიუ-იორკში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რის გამოც ფუტკარაძე ბებია-ბაბუამ გაზარდა. როგორც თავად მომღერალი ამბობს, მისი მშობლები მაშინ დაშორდნენ როცა იგი სამი წლის იყო და ამის გამო მამა საზღვარგარეთ წავიდა.

2024–2025: „რანინა“, საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი და შოუებში მონაწილეობა
ფუტკარაძემ პროფესიული მუსიკალური კარიერა 2024 წელს დაიწყო, როდესაც მონაწილეობა მიიღო საბავშვო ტალანტ შოუს „რანინას“ მეშვიდე სეზონში. მან საბოლოოდ მოიგო ეს კონკურსი.

2024 წლის 30 ივლისს, მომღერალი ოფიციალურად გამოცხადდა საქართველოს წარმომადგენლად საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2024-ზე მადრიდში, ესპანეთი. მისი სიმღერას მოგვიანებით დაერქვა "დედას" და წარდგენილი იქნა მუსიკალურ ვიდეოსთან ერთად 13 ოქტომბერს., ხოლო ოფიციალური გამოშვება 22 ოქტომბერს შედგა ასევე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ სცენაზე მომღერალთან ერთად გაბრიელ მაჩაბელიც წარსდგებოდა. 16 ნოემბერს, საბავშვო ევროვიზიის პირდაპირ ეთერში, ფუტკარაძემ მოიგო კონკურსი, საერთო ჯამში 239 ქულით ის გახდა მეოთხე ქართველი კონკურსანტი, რომელმაც მოიგო საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი.

საქართველოში დაბრუნებიდან რამდენიმე დღეში, ფუტკარაძე და დედამისი საფრანგეთში გაფრინდნენ, რათა ესარგებლათ დისნეილენდ პარიზის საგზურით, რომელიც მან „რანინაში“ გამარჯვების გამო მიიღო, როგორც პრიზი.

ოთხი თვის შემდეგ, 2025 წლის მაისში, მომღერალი გაემგზავრა ბაზელში, შვეიცარია, სადაც მან შეასრულა სიმღერა „თავისუფლება“ მარიამ შენგელიასთან ერთად, ქალაქში გამართული ქართული კულტურის დღის ფარგლებში, რომელიც ორგანიზებული იყო შვეიცარიაში საქართველოს საელჩოს მიერ საგარეო საქმეთა და კულტურის სამინისტროების მხარდაჭერით.

2025 წლის ივნისში ცნობილი გახდა, რომ იგი იქნებოდა ერთ-ერთი სტუმარი ირენა სანტორის „ვისტულას ხმები“-ს საერთაშორისო ფესტივალზე ჩეჰოცინეკში, კუიავო-პომერანიის სავოევოდო, პოლონეთი, რომელიც 12-დან 16 აგვისტომდე გაიმართება.
თევდორე პეტრუშევსკი

თევდორე თომას ძე პეტრუშევსკი (; დ. , პეტერბურგი — გ. , იქვე) — რუსი ფიზიკოსი, სანქტ-პეტერბურგის საიმპერატორო უნივერსიტეტის დამსახურებული პროფესორი და სახელმწიფო მრჩეველი (1878 წლიდან).

გამოიგონა არაერთი ოპტიკური ინსტრუმენტი. მისი ნაშრომები ძირითადად ელექტრომაგნეტიზმსა და ოპტიკას ეხება. ის მრავალი რუსი ფიზიკოსის მენტორი იყო.

ბიოგრაფია
თევდორე პეტრუშევსკი დაიბადა ძველი ბერძენი კლასიკოსების მთარგმნელისა და კომენტატორის ოჯახში. გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ თევდორე გადავიდა პეტერბურგის უნივერსიტეტში და ცნობილ ასტრონომ ა. სავიჩთან ერთად გაგზავნილ იქნა ხერსონის გუბერნიაში მზის დაბნელებაზე დასაკვირვებლად. ხერსონიდან დაბრუნების შემდეგ პეტრუშევსკი ასწავლიდა ფიზიკას სხვადასხვა გიმნაზიებში ჯერ პეტერბურგში და შემდეგ კიევში. 1862 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე „მაგნიტისა და ელექტრომაგნიტის პოლუსების განსაზღვრის ხერხი“ და მიიღო ფიზიკის მაგისტრის ხარისხი, რის შემდეგ დაიწყო ფიზიკის ლექციების კითხვაპეტრებურგის უნვერსიტეტში; ჯერ ფიზიკის კათედრის პროფესორის ლენცის თანაშემწედ, ხოლო ლენცის გარდაცვალების შემდეგ — კათედრის პროფესორად. 1865 წელს პეტრუშევსკიც იცავს დისერტაციას თემაზე „ნორმალური მაგნიტების შესახებ“, რის შემდეგაც ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა და დაინიშნა ფიზიკის კათედრის გამგედ. პეტრუშევსკი ფიზიკის კათედრას განაგებდა 1901 წლამდე.

პეტრუშევსკიმ ძალზედ ბევრი გააკეთარუსეთის სამეცნიერო საზოგადოების ორგანიზაციისათვის.მისი ინიციატივით და უშუალო ხელმძღვანელობით პეტერბურგის უნივერსიტეტთან შეიქმნა რუსეთის ფიზიკური საზოგადოება, რომელიც შემდეგში გადაკეთდა რუსეთის ფიზიკა-ქიმიის საზოგადოებად. 1872-1901 წლებში პეტრუშევსკი ამ საზოგადოების უცვლელი თავმჯდომარეა, ხოლო 1901 წლიდან გარდაცვალებამდე ამ საზოგადოების საპატიო თავმჯდომარე.

ამ საზოგადოებას ფიზიკის განვიტარებისთვის რუსეთში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა. საკმარისია აღინიშნოს, რომ პეტრუშევსკის გარდაცვალებამდე ფიზიკის განყოფილებამ 274 სხდომა ჩაატარა. საზოგადოებამ დასტამბა სხდომებზე გამოტანილი შრომების 36 ტომი, ჩატარდა რუს ფიზიკოსთა რამდენიმე ყრილობა და ა. შ.

1890 წელს დაიწყო ფ. ბროკჰაუზისა და ი. ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონის გამოცემა. ამასთან დაკავშირებით პეტრუშევსკი მიწვეული იყო ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა განყოფილების მთავარ რედაქტორად. პეტრუშევსკი ამ საპატიო მოღვაწეობას აგრძელებდა მთელი სიცოცხლის მანძილზე.

თევდორე პეტრუშევსკი გარდაიცვალა 1904 წლის 17 თებერვალს. დაკრძალულია სმოლენსკის მართლმადიდებლური სასაფლაოზე.
სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1981

სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1981 — პირადი პირველობა საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების შედგენაში.

შეჯიბრი ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე (ნახევარფინალში) მსაჯებმა თითოეულ განყოფილებაში შეარჩიეს 20 საუკეთესო კომპოზიცია. მათი ავტორები გადავიდნენ ფინალში, სადაც განიხილეს მათი ხუთი ნაწარმოები. კომპოზიციებს აფასებდნენ 15-ბალიანი სისტემით. კოლექტიური ნაწარმოებისთვის ქულები მიენიჭა ყველა წარმდგენ თანაავტორს. ჯამში, ჩემპიონატში მონაწილეობა მიიღო 70 ავტორმა 554 კომპოზიციით, რომლებიც გამოქვეყნდა 1975—1976 წლებში. ტურნირის მთავარი მსაჯი იყო რაფაელ კოფმანი.

ორსვლიანი ამოცანები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 27 ავტორის 149 ამოცანა, ფინალში კი — 10 ავტორის 42 ამოცანა. ორსვლიანი ამოცანების მსაჯი იყო ვიქტორ მელნიჩენკო.

სამსვლიანი ამოცანები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 25 ავტორის 126 ამოცანა, ხოლო ფინალში — 10 ავტორის 44 ამოცანა. სამსვლიანი ამოცანების მსაჯი იყო ვიქტორ ჩეპიჟნი.

მრავალსვლიანები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 26 ავტორის 126 ამოცანა, ხოლო ფინალში — 11 ავტორის 39 ამოცანა. მრავალსვლიანი ამოცანების მსაჯი იყო ვაცლავ გებელტი.

ეტიუდები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 28 ავტორის 165 ეტიუდი. ფინალში — 10 ავტორის 35 ეტიუდი. ეტიუდების მსაჯები იყვნენ: ალექსანდრ სარიჩევი და რაფაელ კოფმანი.
დიმიტრი პეტრუშევსკი

}, სოფ. კობრინოვო, კიევის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 12 დეკემბერი, 1942, ყაზანი) — რუსი ისტორიკოსი, მედიევისტი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1929).

ბიოგრაფია
1886 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტი. სწავლობდა ი. ლუჩიცკისთან. ლექციებს კითხულობდა მოსკოვში, ვარშავაში, პეტერბურგში, ივანოვოში. 1906 წლიდან მოსკოვის უნივერსიტეტის პროფესორია. პეტრუშევსკი იყო რუსული მედიევისტიკის სოციალურ-ეკონომიკური მიმართულების წარმომადგენელი. განიცადა ისტორიული მატერიალიზმის გავლენა. მის ნაშრომში „უოტ ტაილერის აჯანყება“ ნაჩვენებია აჯანყების ანტიფეოდალური, პროგრესული ხასიათი, მაგრამ ამ დროის სოციალურ-ეკონომიკური ურთიერთობანი ნაადრევად მიაჩნია კაპიტალისტურ ურთიერთობებად. იკვლევდა დასავლეთ ევროპაში ფეოდალიზმის გენეზისის პრობლემასა და ინგლისში ფეოდალიზმის და ფეოდალური სახელმწიფოს განვითარების თავისებურებებს ( საუკუნის დასასრულამდე). ფეოდალიზმს განიხილავდა, როგორც მხოლოდ პოლიტიკურ დაწესებულებას, რომელიც არ იყო დაკავშირებული სამეურნეო ცხოვრების ფორმებთან.
ოლიმპიური მუზეუმი

ოლიმპიური მუზეუმი — ოლიმპიური მოძრაობის მუზეუმი, რომელიც ლოზანაში მდებარეობს.

მუზეუმი მდებარეობს ჟენევის ტბის სანაპიროზე, უშის მაღლობებზე. იგი მასპინძლობს სპორტულ ინფრასტრუქტურასთან და ოლიმპიურ მოძრაობასთან დაკავშირებული ხელოვნების ნიმუშების დროებით და მუდმივ გამოფენებს.

ექსპოზიცია
ლოზანას ოლიმპიური მუზეუმი 10 000-ზე მეტი ექსპონატით, მსოფლიოში უდიდესი ოლიმპიური სპორტის მუზეუმია. შენობაში სამ სართულზე განთავსებულია დროებითი და მუდმივი გამოფენები (ოლიმპიური სამყარო, ოლიმპიური თამაშები და ოლიმპიური სული).

მუზეუმის მიმდებარედ მდებარეობს თვალწარმტაცი პარკი, სადაც უამრავი სპორტული თემატიკის ქანდაკებაა განთავსებული, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია ფრანგი მხატვრის, ოგიუსტ როდენის „ამერიკელი სპორტსმენი“ და მისი თანამემამულის, ნიკი დე სენ-ფალის „ფეხბურთელები“.

მუზეუმის ისტორია
მუზეუმი დაარსდა 1993 წლის 23 ივნისს, საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტის, ხუან ანტონიო სამარანჩის ინიციატივით, რომელმაც ლოზანაში ოლიმპიური კვლევების მუზეუმისა და ცენტრის შექმნა გადაწყვიტა. ორი წლის შემდეგ, ოლიმპიურმა მუზეუმმა მოიპოვა „1995 წლის ევროპის მუზეუმის“ ტიტული. ეს ვიზიტორების რაოდენობის სიდიდით შვეიცარიაში მეორე მუზეუმია.

მუზეუმის არქიტექტორები იყვნენ მიგელ ესპინე (ინტერიერის), პედრო რამირეს ვასკესი და ჟან-პიერ კაენი (ექსტერიერის). შენობის არქიტექტურული სტილი კლასიკური მოდერნიზმია. მისი მარტივი, სუფთა ხაზები მარადიული ხასიათის მატარებელია, მაგრამ მრავალი სიმბოლო ოლიმპიური თამაშების სულისკვეთებასა და წარმოშობაზე მეტყველებს.

მუზეუმის შენობა ასევე საკონფერენციო ცენტრიცაა, რომელიც მოიცავს 180 ადგილიან მაყურებელთა დარბაზს და რამდენიმე საკონფერენციო დარბაზს, სადაც შესაძლებელია 700 ადამიანის მიღება ან სუფრის გაშლა 300 სტუმრისთვის.
ცერებრალური ამილოიდომა

ცერებრალური ამილოიდომა (ინგ. ) — თავის ტვინში ამილოიდური ცილის დაგროვების გამოვლინება. ამილოიდური მასები შედგება ბეტა-ამილოიდური ცილისგან და მდებარეობს უმეტესად თეთრ ნივთიერებაში, სისხლძარღვების გარშემო. მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე ახასიათებს ძლიერი ჰიპერინტენსიურობა. უმეტესად გვხვდება 30-50 წლის ასაკის ახალგაზრდებში. ცერებრალური ამილოიდომა კეთილთვისებიანია და, შესაბამისად, ქირურგიული რეზექცია ტარდება სიმპტომების სიმძიმიდან გამომდინარე.
არპინე ოვანესიანი

არპინე ოვანესიანი (, დ. 4 დეკემბერი, 1983, ერევანი) — სომეხი სახელმწიფო მოღვაწე, სომხეთის იუსტიციის მინისტრი (2015-2017), სომხეთის ეროვნული კრების და მოწვევის დეპუტატი (2012-2015, 2017-2019), სომხეთის ეროვნული კრების თავმჯდომარის მოადგილე (2017-2019).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1983 წლის 4 დეკემბერს, ერევანში, სომხეთის სსრ-ში, სსრკ. 2000–2004 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (ესუ) იურიდიული ფაკულტეტის ბაკალავრიატში, 2004-2006 წლებში — მაგისტრატურაში, ხოლო 2006-2009 წლებში — ასპირანტურაში. 2009 წელს დაიცვა დისერტაცია იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად თემაზე „უძრავი ქონება, როგორც სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობების ობიექტი“, მისი სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო ტარიელ ბარსეგიანი. 2003-2008 წლებში მუშაობდა სომხეთის იუსტიციის სამინისტროს აპარატში: 2003-2006 წლებში — სასამართლო-სამართლებრივი რეფორმების სამმართველოს სისხლის სამართლის აღსრულების სამსახურის რეფორმების განყოფილების პირველი კატეგორიის სპეციალისტად, 2006-2007 წლებში — წამყვან სპეციალისტად, ხოლო 2007-2008 წლებში — სამართლებრივი აქტების ექსპერტიზის სამმართველოს უფროსის მოადგილედ.

2015 წლის 4 სექტემბერს დაინიშნა სომხეთის იუსტიციის მინისტრად, ხოლო 2016 წლის 27 სექტემბერს ხელახლა დაინიშნა ამავე თანამდებობაზე.

2016 წლიდან არის სომხეთის რესპუბლიკური პარტიის აღმასრულებელი ორგანოს წევრი.

2017 წლის 2 აპრილს აირჩიეს მოწვევის ეროვნული კრების დეპუტატად სახელმწიფო საარჩევნო სიით, სომხეთის რესპუბლიკური პარტიიდან. იყო ამ პარტიის ფრაქციის წევრი, შედიოდა ეროვნული კრების სახელმწიფო-სამართლებრივ საკითხთა და ადამიანის უფლებათა დაცვის მუდმივ კომისიაში, აგრეთვე საგამოძიებო კომისიაში, რომელიც შექმნილი იყო სომხეთში ადამიანის უფლებების დაცვის დონის გამოსაძიებლად სამართალწარმოების ხელის შეშლის, სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევისა და სატელეფონო საუბრების კონფიდენციალურობის დარღვევის ფაქტებთან დაკავშირებით. 2017 წლის 19 მაისს აირჩიეს ეროვნული კრების თავმჯდომარის მოადგილედ. 2019 წლის 14 იანვარს მისი უფლებამოსილება შეწყდა ეროვნული კრების ახალი მოწვევის არჩევასთან დაკავშირებით.

არპინე ოვანესიანი არ არის გათხოვილი [1]. ფლობს ენებს: სომხურს, რუსულს და ინგლისურს.
აროზ ა ლა კუბანა

} ) — კუბური სტილის ბრინჯის კერძი, რომელიც პოპულარულია ესპანეთში, ფილიპინებსა და ლათინური ამერიკის ნაწილებში. მისი მთავარი ინგრედიენტებია ბრინჯი და შემწვარი კვერცხი. გარდა ამისა, შემწვარი ბანანი და პომიდვრის სოუსი იმდენად ხშირად გამოიყენება აროზაში, რომ ზოგჯერ ისინიც მთავარ ინგრედიენტებად მიიჩნევა.

სახელწოდების მიუხედავად, კერძი კუბურ სამზარეულოში არ არსებობს და მისი წარმოშობის ისტორია ზუსტად არ არის ცნობილი. შესაძლოა, ის შეიქმნა ესპანელების მიერ კუბური ტრადიციების არასწორი ინტერპრეტაციით – როდესაც კუბა ჯერ კიდევ ესპანეთის კოლონია იყო
, აქ ბრინჯს შემწვარ კვერცხთან ერთად ძალიან ხშირად მიირთევდნენ, ამიტომ, სავარაუდოდ, ესპანელებმა ეს ორი ინგრედიენტი ერთ კერძად ჩათვალეს.