iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბოგდან მიშენკო

ბოგდან მიშენკო (; დ. 29 დეკემბერი, 1994, ჰერონიმოვკა, უკრაინა) — უკრაინელი ფეხბურთელი, პოზიციით მარჯვენა მცველი. ამჟამად იცავს „დინამო თბილისის“ ღირსებას.

კარიერა
საკლუბო
ახალგაზრდული კარიერა დაიწყო პოლტავის „მლოდიში“. 2012 წელს კონტრაქტი გააფორმა დონეცკის „მეტალურგთან“. 2014 წლამდე ითამაშა ახალგაზრდულ გუნდში, ძირითად გუნდში გაატარა ერთი, 2014-15 წლების სეზონი და 9 მატჩში მიიღო მონაწილეობა (7 მატჩში შეცვლაზე შემოვიდა). უკაინის პრემიერ ლიგაში მისი დებიუტი შედგა 2014 წლის 3 აგვისტოს, ლვივის „კარპატის“ წინააღმდეგ. სეზონის დასრულების შემდეგ გამოიძახეს უკრაინის ახალგაზრდულ ნაკრებში. ნაკრებში ჩატარებულ პირველივე მატჩში მიიღო ტრავმა, რის გამოც 6 კვირა გაუცდა. 2015 წლის ივლისში დონეცკის „მეტალურგი“ გაკოტრდა, რის გამოც მიშენკო უკლუბოდ დარჩა.

თავისუფალი აგენტის სტატუსით, სინჯებზე იმყოფებოდა ხარკოვის „მეტალისტში“. 2015 წლის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრისას შეუერთდა მოლდოვურ „მილსამის“, სადაც ნახევარი სეზონი დაჰყო და 8 მატჩში მიიღო მონაწილეობა. 2016 წლის იანვრიდან ამავე წლის ივლისამდე უკლუბოდ იყო, შემდეგ შეუერთდა ჩერნიჰივის „დესნას“. უკრაინის დონით მეორე ჩემპიონატში მოასპარეზე კლუბში გაატარა ნახევარი სეზონი, ჩაატარა 11 მატჩი (4 მატჩი ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და შეცვალეს, 7 მატჩში შეცვლაზე შევიდა). 2017 წლის იანვრიდან „დინამო თბილისის“ ფეხბურთელია.

სანაკრებო
2015 წლის ივნისში, მიშენკო, უკრაინის ახალგაზრდული ნაკრების მწვრთნელმა, სერგეი კოვალეცმა ვალერი ლობანოვსკის ხსოვნისადმი მიძღვნილ ჩემპიონატზე გასამართი მატჩებისთვის მიიწვია. ამ ტურნირში უკრაინის გუნდმა მეორე ადგილი დაიკავა, მიშენკომ მხოლოდ 1 მატჩში შეძლო მონაწილეობის მიღება, მოლდოვის წინააღმდეგ, იგი მოედანზე 54-ე წუთზე შევიდა, 59-ე წუთზე გოლის გატანა მოახერხა. მე-60 წუთზე მიიღებული მძიმე ტრავმის გამო მოედნის დატოვება მოუწია.
ბაიაზიდი (აჰმედ I-ის ვაჟი)

შეჰზადე ბაიაზიდი (; დ. 1 დეკემბერი, 1612, სტამბოლი — გ. 27 ივლისი, 1635,იქვე) — აჰმედ -ისა და მაჰფირუზ ჰატიჯე სულთნის შვილი. ოსმალეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრე 1623-1635 წლებში.

ბიოგრაფია
ბაიაზიდი დაიბადა 1612 წელს, თოფქაფის სასახლეში,სტამბოლში, სულთან აჰმედისა და მაჰფირუზ ჰატიჯე სულთნის ოჯახში. 1617 წელს მამა გარდაეცვალა და სულთნის ტახტზე მისი უნარშეზღუდული ბიძა, მუსტაფა ავიდა. ბაიაზიდი თავის ძმებთან ერთად გამოკეტილი იყო თოფქაფის სასახლის ჰარამხანაში. მუსტაფა 3 თვეში ჩამოაგდეს და 1618 წელს ტახტზე ბაიაზიდის უფროსი ძმა, ოსმან ავიდა, თუმცა ოსმანიც მალევე გადააყენეს და მოკლეს, 1622 წლის მაისში. სულთნის ტახტი კი ისევ შეშლილ მუსტაფას ერგო. მისი მეორე მმართველობა წელიწადსა და 4 თვემდე გაგრძელდა. 1623 წელს ქიოსემ სულთნის მომხრე იანიჩრებმა მეორედ ჩამოაგდეს მუსტაფა და მის მაგივრად მისი ძმისშვილი და ბაიაზიდის უფროსი ძმა, მურად აიყვანეს. ბაიაზიდი, როგორც უფროსი უფლისწული ტახტის მემკვიდრედ დასახელდა. მას მურადთან კარგი ურთიერთობა ჰქონდა. ის სარგებლობდა ძმის ნდობით და ხშირად იღებდა მისგან სასახლიდან გასვლის უფლებას. 1633 წელს მონაწილეობა მიიღო ირან-ოსმალეთის ომში.1634 წელს, სულთნის ლაშქრობაში ყოფნის დროს, ტახტის მცველადაც კი იყო დანიშნული სტამბოლში. თუმცა მურად -მ თავისი ეჭვებისა და ტახტის დაკარგვის შიშის გამო მისი ძმების თავიდან მოშორება გადაწყვიტა. 1635 წელს ერევნის დასალაშქრად მიმავალმა სულთანმა ბაიაზიდისა და მისი ძმის, შეჰზადე სულეიმანის სიკვდილით დასჯა განიზრახა. 27 ივლისს ბრძანება აღსრულდა. შეჰზადე ბაიაზიდი თავის ძმასთან ერთად დაკრძალეს მამამისის სახელობის ცისფერი მეჩეთის მავზოლეუმში.

პოპულარულ კულტურაში
2015 წელს დაწყებულ თურქულ ისტორიულ სერიალში დიდებული საუკუნე: ქიოსემი შეჰზადე ბაიაზიდის როლს ასრულებს ბერქ ფამირი (როგორც პატარა ბაიაზიდი) და იღით უჩანი (როგორც ზრდასრული ბაიაზიდი).
ვიტამინი E

ვიტამინი — წარმოადგენს ანტიოქსიდანტურ საშუალებას. მას აქვს უნარი დაიცვას სხვადასხვა ნივთიერებები ზეჟანგვითი ცვლილებებისგან, თრგუნავს ცილების, ნუკლეინის მჟავების და სტეროიდების ცვლას.

დადებითი თვისებები
კუნთების ქმედუნარიანობის შენარჩუნებისათვის, სისხლძარღვოვანი და ენდოკრინული სისტემისათვის;
იცავს გულისა და ნერვული დაავადებებისაგან, მოწევის და დაბინძრებული ჰაერის მავნე ზემოქმედებისაგან;
ახალგაზრდული იერის შენარჩუნებისათვის, უჯრედების დაბერების პროცესის შენელებისათვის;
აფართოებს სისხლძარღვებს;
იცავს ფილტვებს ჰაერის დაბინძურებისაგან;
სისხლის ტრომბების გაჩენას აფერხებს;
დამწვრობის მოშუშებას აჩქარებს;
მოქმედებს როგორც შარდმდენი საშუალება და შეუძლია სისხლის წნევის დაწევა;
იცავს ნაყოფს მუცლისმოწყვეტისაგან.
კორორის შტატი

კორორის შტატი — შტატი პალაუს რესპუბლიკაში. მდებარეობს კუნძულ ბაბელდაობის სამხრეთ-დასავლეთით. შტატის ტერიტორიაზე განლაგებულია ქვეყნის ძირითადი კომერციული ცენტრები. იგი შედგება რამდენიმე პატარა კუნძულისგან, რომელთაგან ყველაზე დიდია კორორი (იგივე ორეორის კუნძული).

კორორის შტატში 2015 წლის მონაცემებით ცხოვრობს 11 444 ადამიანი, რაც შეადგენს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის 65 %-ს. შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია ქვეყნის ადრინდელი დედაქალაქი (2006 წლის 7 ოქტომბრამდე) და ყველაზე უფრო დიდი ქალაქი კორორი, რომლის მოსახლეობა 2007 წლის მონაცემებით შეადგენს 10 500 ადამიანს. 2006 წლის 7 ოქტომბერს მის ნაცვლად ქვეყნის დედაქალაქად ოფიციალურად გამოცხადდა ქალაქი ნგერულმუდი.

ისტორია
პირველი ევროპელი სტუმარი კორორის, ბაბელდაობის და პელელიუს კუნძულებზე იყო რუი ლოპეს დე ვილიალობოსის ესპანური ექსპედიცია 1543 წლის იანვრის ბოლოს. ეს სამი კუნძული ექსპედიციამ რუკაზე დაიტანა, როგორც (ესპანურად — რიფები). 1710 წლის ნოემბერში და დეკემბერში ეს სამი კუნძული პატარა აფრიანი გემ -ით ხელახლა მოინახულა და გამოიკვლია ესპანურმა მისიონერულმა ექსპედიციამ სერჟანტ-მაიორ ფრანსისკო პადილიას ხელმძღვანელობით. ორი წლის შემდეგ კუნძულები დეტალურად შეისწავლა ესპანურმა ექსპედიციამ საზღვაო ოფიცერ ბერნარდო დე ეგოის მეთაურობით.

გეოგრაფია
კუნძული კორორი ხიდებით შეერთებულია სამ მეზობელ კუნძულზე:
კუნძულ ნგერეკებესანგის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს პალაუს მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მეორე ქალაქი მეიუნსი, რომელშიც ცხოვრობს 1200 ადამიანი.
მალაკალის კუნძულზე მდებარეობს კორორის პორტი.
კორორის კუნძული კორორი-ბაბელდაობის ხიდით ასევე დაკავშირებულია კუნძულ ბაბელდაობზე მდებარე აირაის შტატთან, სადაც მდებარეობს პალაუს საერთაშორისო აეროპორტი.

კორორის შტატში ყოფილი დედაქალაქისა და ქალაქ მეიუნსის გარდა არსებობს 11 სოფელი.

დამეგობრებული ქალაქები
მანადო, ინდონეზია
დავაო, ფილიპინები
გილროი, აშშ
პოლიაკოვის სახლი

პოლიაკოვის სახლი — საუკუნის პირველი ნახევრის სახლი ტაგანროგის ცენტრში, როსტოვის ოლქი. მდებარეობს პეტროვსკის ქუჩა № 74-ში. პეტროვკის ქუჩის ანსამბლი პოლიაკოვის სახლთან ერთად შედის რუსეთის ფედერაციის კულტურული რეგიონული მნიშვნელობის მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაში.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვსკის ქუჩა № 74.

ისტორია
1812 წლის სამამულო ომის მონაწილემ გიორგი ბენარდაკმა 1810-ანი წლების დასასრულსა და 1820-იანი წლების დასაწყისში თავისთვის აიშენა ერთსართულიანი სახლი ვარვაციევის შესახვევის (ამჟამად ლერმონტოვის შესახვევის) მხრიდან. ამ სახლში ცხოვრობდა მისი ოჯახი სანქტ-პეტერბურგში გადასვლამდე და მშობლების გარდაცვალებამდე. ბენერდაკის კუთვნილი სახლი პეტროვსკაიას ქუჩაზე და მამული აზოვის ზღვის სანაპიროზე საერთო ღირებულებით 5,5 ათასი მანეთი, 1874 წელს შეიძინა მსხვილმა მეწარმემ და მიწათმფლობელმა იაკობ სოლომონის ძე პოლიაკოვმა. ტაგანროგში პოლიაკოვი დაკავებული იყო რკინიგზის გაყვანით დონის როსტოვიდან, აფინანსებდა რკინიგზის სადგურის შენობის მშენებლობას, იყო დონის საადგილმამულო ბანკის დამაარსებელი და სანქტ-პეტერბურგ-აზოვისა და აზოვი-დონის კომერციული ბანკების თანადამფუძნებელი. პეტერბურგელი არქიტექტორების მიწვევის შედეგად მან გააფართოვა თავისი სახლი და მასში დააფუძნა დონის საადგილმამულო ბანკი. სახლის გადაკეთებაში მონაწილეობდა ტაგანროგის სამშენებლო კომიტეტის წევრი ე. ალეინიკოვი. მოგვიანებით ააშენეს მინაშენი, რომელიც აკავშირებდა აღნიშნულ სახლს მეზობელ სახლთან.

1918 წელს მოახდინეს ბანკის ნაციონალიზაცია, რის შემდეგ ი. პოლიაკოვის სახლს იკავებდნენ სხვადასხვა ადმინისტრაციული დაწესებულებები: სამაზრო აღმასკომი, საქალაქო აღმასკომი, ლენინის რაიონის აღმასკომი. გერმანელთა ოკუპაციის წლებში ქალაქის მაგისტრატი. 1989 წლიდან შენობა ფორმალურად გადაეცა სამხატვრო გალერეას მეორე კორპუსის ხარისხში, მაგრამ მასში ფაქტობრივად განთავსდა საბავშვო შემოქმედების საქალაქო სახლი.

აღწერა
ორსართულიანი სახლი აგებულია ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში, თუმცა შეიცავს კლასიციზმისა და ბაროკოს ელემენტებსაც. ფასადი სიმეტრიულია. პირველი სართული რუსტირებულია. ცენტრალური ნაწილის ფასადზე პილასტრებია.
მარი ანა ფოქსი

მარი ანა ფოქსი (დ. 9 დეკემბერი, 1947 — გ. 9 მაისი, 2021) — ფიზიკური ორგანული ქიმიკოსი და უნივერსიტეტის ადმინისტრატორი. ის იყო პირველი ქალი, რომელმაც როლის ჩრდილო კაროლინის უნივერსიტეტში აღმასრულებელი მეთაურის თანამდებობა დაიკავა. 2004 წლის აპრილში ფოქსი სან-დიეგოს კალიფორნიის უნივერსიტეტის კანცლერი გახდა. 2010 წელს მან მეცნიერების ეროვნული მედალი მიიღო.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ფოქსი დაიბადა კანტონში, ოჰაიოს შტატში. დაამთავრა ნოტრ-დამისა და დართმუზის კოლეჯები, ქიმიის მიმართულებით. 1977 წელს შეუერთდა ტექსასის უნივერსიტეტის ფაკულტეტს, 1994 წელს კი ამავე უნივერსიტეტის კვლევის განყოფილების ვიცე-პრეზიდენტი გახდა.

კარიერა
ფოქსი იყო ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, სამეცნიერო კვლევითი საზოგადოება „ -ის“ პრეზიდენტი. 1969 წელს ნოტრ-დამის კოლეჯის დასრულების შემდეგ მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხი მოიპოვა, დართმუზის კოლეჯის დასრულების შემდეგ კი 1974 წელს ფილოსოფიის დოქტორი გახდა. მოგვიანებით, 1998 წელს ფოქსი ჩრდილოეთ კალიფორნიის შტატის უნივერსიტეტის მეთორმეტე კანცლერი გახდა. ის უნივერსიტეტის პირველი ქალი აღმასრულებელი მეთაური იყო 2004 წლის ივლისამდე.

ჯორჯ ბუშის გუბერნატორობის პერიოდში ტეხასში ფოქსი ბუშის მეცნიერების დარგის მრჩევლის თანამდებობას იკავებდა.

პირადი ცხოვრება
ფოქსი დაქორწინებული იყო ქიმიის პროფესორ ჯეიმზ უაიტსელზე. ისინი ხუთი შვილს ზრდიდნენ, საკუთარი წინა ქორწინებებიდან.

გარდაიცვალა 2021 წლის 9 მაისს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.

ჯილდოები
აგნეს ფეი მორგანის კვლევითი ჯილდო (1984 წელი)
გარვან-ოლინის მედალი (1988 წელი)
ჰავინგას მედალი (1991 წელი, პირველი ქალი ვინც ეს ჯილდო მიიღო.)
მეცნიერების ეროვნული მედალი (2010 წელს)
ოთმერის ოქროს მედალი (2012 წელს)
კარლ ჰაინრიხ როზენბუში

კარლ ჰაინრიხ ფერდინანდ როზენბუში ( დ. 24 ივნისი 1836, აინბეკი, — გ. 20 იანვარი 1914, ჰაიდელბერგი) — გერმანელი პეტროგრაფი და გეოლოგი. ძირითადად მუშაობდა პეტროგრაფიის დარგში. სწავლობდა გეტინგენისა და ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტებში. 1869 წელს ფრაიბერგის სამთო აკადემიაში მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი. 1873 წლიდან სტრასბურგის უნივერსიტეტის, 1878-1908 წლებში ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის მინერალოგიისა და გეოლოგიის პროფესორი, 1888 წლიდან, ერთდროულად, — ბადენის გეოლოგიური კომიტეტის დამფუძნებელი და დირექტორი. როზენბუშის ძირითადი შრომები შეეხება ქანების ოპტიკური კვლევის მეთოდებსა და თეორიული პეტროგრაფიის საკითხებს. როზენბუში მაგმური ქანების მრავალფეროვნებას მაგმის დიფერენციაციით ხსნიდა. გამოყო ქანთა მეტამორფიზმის სხვადასხვა ტიპები. 1886 წელს შემოგვთავაზა ტერმინი დინამომეტაროფიზმი. გააუმჯობესა პოლარიზაციული მიკროსკოპი. როზენბუშის სახელი ეწოდა იშვიათ მინერალს — როზენბუშიტი.
ლუკა ლოჩოშვილი

ლუკა ლოჩოშვილი (დ. 25 მაისი, 1998, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, გერმანული „ნიურნბერგის“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების მცველი. 2024 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

საკლუბო კარიერა
გამოდიოდა თბილისის „დინამოს“ ასაკობრივ გუნდებში. მისი დებიუტი ძირითად გუნდში 2016 წლის 18 ნოემბერს, თბილისის „ლოკომოტივის“ წინააღმდეგ ჩატარებულ მატჩში (4–0) შედგა. ჯამში 2016 წლის სეზონში ჩაატარა 5 მატჩი, შეუცვლელად. 2017 წლის შეკრება ძირითად გუნდთან ერთად გაიარა.

2022 წელს ლოჩოშვილი იტალიის სერია -ს კლუბ „კრემონეზეში“ გადავიდა.

2025 წლის 12 ივლისს საქართველოს ნაკრების ცენტრალურმა მცველმა გერმანიის მეორე ბუნდესლიგაში, მსოფლიო ჩემპიონატების ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირის მიროსლავ კლოზეს ხელმძღვანელობით მოასპარეზე „ნიურნბერგთან“ გააფორმა კონტრაქტი. ლუკა ლოჩოშვილის ტრანსფერი „ნიურნბერგმა“ იტალიური „კრემონეზედან“ ერთ მილიონ ევროდ გამოისყიდა.

2025 წლის 20 ივლისს ლუკა ლოჩოშვილმა სადებიუტო შეხვედრა ჩაატარა „ნიურნბერგში“, რომელიც ამხანაგურ შეხვედრაში ბილეფელდის „არმინიასთან“ მინიმალური სხვაობით 1–2 დამარცხდა.

2025 წლის 3 აგვისტოს ლუკა ლოჩოშვილმა პირველი ოფიციალური მატჩი ჩაატარა „ნიურნბერგში“, რომელმაც გერმანიის მეორე ბუნდესლიგის პირველ ტურში „ელვერსბერგთან“ სტუმრად 0–1 დათმო შეხვედრა. „ელვერსბერგის“ წინააღმდეგ მან შეუცვლელად ითამაშა.

სანაკრებო კარიერა
2021 წლიდან საქართველოს ეროვნული ნაკრების წევრია. 2024 წლის ევროპის ჩემპიონატზე „ჯვაროსნების“ მიერ ჩატარებულ ოთხივე მატჩში მიიღო მონაწილეობა.

სანაკრებო სტატისტიკა
ჯილდოები
ღირსების ორდენი: 2024
ფიფა-ს სამართლიანი თამაშის ჯილდო : 2022

ფაქტები
ფიფა-ს სამართლიანი თამაშის ჯილდო ლუკა ლოჩოშვილს ავსტრიის ბუნდესლიგაში გამოვლენილი სიმამაცის გამო გადაეცა. 2022 წლის 27 თებერვალს, „აუსტრია“-„ვოლფსბერგის“ შეხვედრაში, მეტოქე გუნდის ფეხბურთელს სამედიცინო ჯგუფის ჩარევამდე პირველადი დახმარება სწორედ ლუკა ლოჩოშვილმა აღმოუჩინა.
რუბანჩიკის სახლი

რუბანჩიკის სახლი — უძველესი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია საუკუნის მეორე ნახევარში. რუბანჩიკის სახლი არის როგორც არქიტექტურის ძეგლი, ასევე საოლქო საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით, რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

მისამართი: ტაგანროგი, ტურგენევის შესახვევი № 12.

ისტორია
რუბანჩიკის სახლი აგებულია 1873 წელს შემუშავებული პროექტის მიხედვით. მას პირველ სართულზე თაღოვანი შესასვლელი და ორი ფანჯარა აქვს, ხოლო მეორე სართულზე აივანი და სამი ფანჯარა. 1906 წლამდე სახლის მფლობელები იყვნენ სარანდინოს ოჯახის წარმომადგენლები, ხოლო [[1906 წლიდან [[1915]] წლამდე სახლს ფლობდა მ. ი. რუბანჩიკი.
აინბეკი

აინბეკი — ქალაქი გერმანიაში, ქვემო საქსონიაში. შედის ნორტჰაიმის რაიონის შემადგენლობაში. 1368 წელს ქალაქი გახდა ჰანზის სავაჭრო კავშირის წევრი. აინბეკს მნიშვნელოვანი ზარალი მიაყენა ოცდაათწლიანმა ომმა (1618-1648), რის შედეგადაც დაინგრა არა მხოლოდ საცხოვრებელი ნაგებობები, არამედ ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობა — ლუდსახარშები. 2015 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა 31,338 ადამიანს შეადგენდა.
ვიტამინი K

ვიტამინი — ბუნებაში არსებობს ორი ფორმით რომელსაც ადამიანი ითვისებს 1) 1 შეიცავს ბოსტნეული, ხილი და საკვების სხვა ფორმები. 2 მიიღება ნაწლავებში არსებული ბაქტერიული ფლორისგან. ვიტამინი აუცილებელია პროთრომბინის ფაქტორის, - ფაქტორის, - ფაქტორის სინთეზისთვის.

დადებითი თვისებები
 ვიტამინი ითვლება სისხლდენის საწინააღმდეგო ვიტამინად;
ხელს უწყობს ძვლის ქსოვილების რეგენერაციას და წარმოქმნას;
ხელს უწყობს ოსტეოკალცინის სინთეზს – ძვლის ქსოვილის ცილას, საიდანაც კრისტალიზირდება კალცი;
 ვიტამინი ახდენს ოსტეოპოროზის პროფილაქტიკას
აირაი

აირაი — შტატი პალაუს რესპუბლიკაში. მდებარეობს კუნძულ ბაბელდაობის სამხრეთ ნაწილში. შტატის ფართობია 44 კმ², ხოლო მოსახლეობის რაოდენობა 2015 წლის მონაცემებით შეადგენს 2455 ადამიანს, რაც ქვეყანაში მეორე მაჩვენებელია. მოსახლეობის სიმჭიდროვის მიხედვით იგი მეორეა ქვეყანაში. შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია ნგეტკიბი, მაგრამ ყველაზე უფრო დიდი დასახლებული პუნქტია აირაი, სადაც 2015 წლის აღწერის მონაცემებით ცხოვრობს 1928 ადამიანი. იგი ქვეყნის მეორე ქალაქია კორორის შემდეგ. შტატის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს ქვეყნის ყველაზე უფრო დიდი აეროპორტი — პალაუს საერთაშორისო აეროპორტი და კორორი-ბაბელდაობის ხიდით შეერთებულია უახლოეს კორორის კუნძულთან.
რუოკოს სახლი

რუოკოს სახლი — ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია საუკუნეში. სახლის მაცხოვრებლები დაკავშირებული იყვნენ მწერალ ანტონ ჩეხოვის ოჯახთან.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 100.

ისტორია
ორსართულიანი კუთხის შენობა ტაგანროგში აგებულია საუკუნეში. ამჟამად შენობა გადაკეთებულია. 1880-იანი წლების შუა პერიოდამდე სახლი ეკუთვნოდა ვაჭარ კონსტანტინე მუსურის, შემდეგ იგი მიჰყიდა იტალიელ დავიდ რუოკოს.

დავიდ რუოკო წარმოშობით იყო იტალიელი, ჰქონდა კარგი მუსიკალური სმენა, უკრავდა რამდენიმე მუსიკალურ ინსტრუმენტზე, ატარებდა მუსიკის გაკვეთილებს მდიდარი ტაგანროგელების ოჯახის წევრებისათვის, იყო ტაგანროგის საქალაქო ბაღის მუსიკალური ორკესტრის ხელმძღვანელი.

ტაგანროგში დავიდ რუოკომ ვიოლინოზე დაკვრა ასწავლა თავის შვილს ევგენის, რომელიც მოგვიანებით დაინიშნა ანტონ ჩეხოვის მეგობრის შვილ ევგენია საველევაზე. 1914 წლის 26 აგვისტოს მათ შეეძინათ შვილი ლუდმილა. ტაგანროგში გასტროლების დროს რუოკოს სახლში ჩერდებოდნენ გასტროლიორი მსახიობები. მწერალ ჩეხოვის მამამ, პავლემ დავიდ რუოკო მოიწვია თავისი შვილის ნიკოლოზის მოსასმენად, რომელიც უკრავდა ვიოლინოზე და ჰქონდა კარგი მუსიკალური ნიჭი.

1910-იანი წლებიდან სახლის მფლობელი იყო თავადი ნიკოლაი დემინი. დემინს სახლში გამართული ჰოქნდა ორანჟერეა და ყვავილების მაღაზია.

1912 წელს სახლი იჯარით აიღეს ვეტლიცკების ოჯახმა. სახლში ცხოვრობდა ტაგანროგის კომერციული სასწავლებლის გეოგრაფიის მასწავლებელი ვალენტინ ისაკოვიჩი.

ამჟამად შენობა გამოიყენება საცხოვრებლად.
ბერკელიუმი

ბერკელიუმი, ბერკლიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდის, ჯგუფგარეშე (ძველი კლასიფიკაციით მესამე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, ბ) ხელოვნურად მიღებული რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. განეკუთვნება აქტინოიდების ოჯახს. მისი ატომური ნომერია — 97, დნ (ბეტა) — 986 °, დუღ (ბეტა) — 2627 °, სიმკვრივე (ბეტა) — 13.25 გ/სმ3. ბერკელიუმი სინთეზირებულია ამერიკელი მეცნიერების გლენ სიბორგის, სტენლი ტომფსონისა და ალბერტ გიორსოს მიერ 1949 წელს, ციკლოტრონზე -ნაწილაკებით ამერიციუმის ჟანგის ^{241}23 დასხივების შედეგად. სახელი ეწოდა სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის — ქალაქ ბერკლის (კალიფორნია, აშშ) მიხედვით.

იზოტოპები და ვალენტობა
ცნობილია ბერკლიუმის იზოტოპები 243-250 მასური რიცხვებით. სხვა აქტინოიდებისგან განსხვავებით წყალხსნარებში ბერკლიუმი იცვლის ვალენტობას, ძირითადად კი 3-ვალენტოვანია.
ტაგანროგის სახაზინო სახლი

ტაგანროგის სახაზინო სახლი — უძველესი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია საუკუნის 30-იან წლებში. ტაგანროგის სახაზინო სახლი საოლქო საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით, რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 86.

ისტორია
ბერძნების ქუჩაზე მდებარე ორსართულიანი აგურის სახლი აგებულია 1830-იან წლებში. 1871 წელს ეს შენობა ეკუთვნოდა აზოვ-დონის კომერციულ ბანკს. სახლის პირველი მფლობელი იყო იტალიური წარმოშობის მუსიკოსი რუოკო, რომლის სახლშიც ხშირად ცხოვრობდნენ გასტროლებზე მყოფი მუსიკოსები და მსახიობები.

1873-1875 წლებში სახლის მფლობელი იყო პოლკოვნიკი ალექსანდრე რემი. 1880-იან წლებში სახლი გადადის მემკვიდრეობითი საპატიო მოქალაქის დიმიტრი კანდოიანაკი, ივან კანდოიანაკანის შთამომავალი, რომელმაც 1811 წელს იმპერატორ ალექსანდრე -ის ბრძანებით ტაგანროგის გარეუბანში მიიღო 110 დესეტინა მიწა.

1880-იანი წლების ბოლოდან სახლის მფლობელია იაკობ პოლიაკოვი, მეცენატი და ქველმოქმედი. 1910-იან წლებში შენობაში განთავსდა სახელმწიფო შემნახველი სალარო, რომლის მმართველიც ევგენი პროკოფიევი ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ამავე სახლში.

1898-1915 წლებში სახლში განთავსებული იყო საოლქო ხაზინა. ამჟამად ტაგანროგის სახაზინო სახლი საცხოვრებელია. ეზოს მინაშენში განთავსებულია ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიურო.

არქიტექტურა
ტაგანროგის ორსართულიანი სახაზინო სახლი აგებულია ნეოკლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. მეორე სართულის ფასადი გაფორმებულია პილასტრებით. ფანჯრები გაფორმებულია კარნიზებით. შენობის კუტხეები რუსტირებულია.
რაიმონ II ტრიპოლელი

რაიმონ ტრიპოლელი — ტრიპოლის გრაფი 1137-1152 წლებში.

რაიმონი იყო პონს ტრიპოლელის და სესილია ფრანგის ვაჟი. 1137 წელს იქორწინა ჰოდირნა ტრიპოლელზე, ბალდუინ -ის ქალიშვილზე. მამამისის გარდაცვალების შემდეგ მიიღო მისი მემკვიდრეობა. იგი ესწრებოდა ბრძოლას, სადაც პონსი დაიღუპა. მან ამ მარცხის მთავარ მიზეზად სირიელი ქრისტიანების ღალატი დაასახელა. ამიტომაც ბევრი მათგანი შეიპყრო და სასტიკად დასაჯა.

ერთი წლის შემდეგ, ალეპოსა და მოსულის ათაბაგმა ზანჯიმ ალყა შემოარტყა ბარინის ციხეს, რომელიც ტრიპოლის ტერიტორიაზე მდებარეობდა. რაიმონმა დასახმარებლად ფულკ იერუსალიმელს მოუწოდა, მაგრამ ზანჯიმ ისინი დაამარცხა და რაიმონი დაატყვევა. მან განაგრძო ალყა, მაგრამ დაიწყო მოლაპარაკებები მოწინააღმდეგეებთან, რადგან შეიტყო ჟოსლენ -ის, რაიმონ ანტიოქელის და იოანე -ის ანტიოქიაში ყოფნის ამბავი. საბოლოოდ მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ციხე ზანჯის ჩაბარდებოდა რაიმონის გათავისუფლების სანაცვლოდ.

1142 წელს რაიმონმა ჰოსპიტალიერებს გადასცა კრაკ-დე-შევალიე და მრავალი პატარა ციხე, და ისინი ტრიპოლის სამხედრო ძალად გამოაცხადა. ჰოსპიტალიერები დიდი ხნის მანძილზე იცავდნენ ტრიპოლის საგრაფოს აღმოსავლეთ საზღვრებს მუსლიმებისგან.

რაიმუნდი 1152 წელს მოკლა ორმა დაქირავებულმა მკვლელმა, სავარაუდოდ მისი ცოლის დავალებით.
პელელიუს შტატი

პელელიუს შტატი — შტატი პალაუს რესპუბლიკაში. მდებარეობს კუნძულ ბაბელდაობის სამხრეთ-დასავლეთით. შტატის ფართობია 13 კმ², ხოლო მოსახლეობის რაოდენობა 2015 წლის მონაცემებით შეადგენს 484 ადამიანს, რაც ქვეყანაში მესამე მაჩვენებელია. შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია კლოულკლაბედი. შტატის შემადგენლობაში ყველაზე დიდ პელელიუს კუნძულთან ერთად შედის რამდენიმე მომცრო კუნძული. მეორე მსოფლიო ომის დროს კუნძულზე მიმდინარეობდა ცნობილი ბრძოლა პელელიუსთვის.

გეოგრაფია
შტატის ყველაზე უფრო დიდი კუნძული პელელიუ მდებარეობს დაახლოებით 10 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით კუნძულ ანგაურიდან და 40 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით კუნძულ კორორიდან. შტატის ფართობია 13 კმ². 2015 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 484 ადამიანს, რაც ქვეყანაში მესამე მაჩვენებელია. შტატის მოსახლეობის უმრავლესობა ცხოვრობს შტატის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე დასახლებულ პუნქტ კლოულკლაბედში, რომელიც შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია. შტატში ადმინისტრაციული ცენტრის ჩათვლით სულ 4 სოფელია.

ისტორია
პირველი ევროპელი სტუმარი კორორის, ბაბელდაობის და პელელიუს კუნძულებზე იყო რუი ლოპეს დე ვილიალობოსის ესპანური ექსპედიცია 1543 წლის იანვრის ბოლოს. ეს სამი კუნძული ექსპედიციამ რუკაზე დაიტანა, როგორც (ესპანურად — რიფები). 1710 წლის ნოემბერში და დეკემბერში ეს სამი კუნძული პატარა აფრიანი გემ -ით ხელახლა მოინახულა და გამოიკვლია ესპანურმა მისიონერულმა ექსპედიციამ სერჟანტ-მაიორ ფრანსისკო პადილიას ხელმძღვანელობით. ორი წლის შემდეგ კუნძულები დეტალურად შეისწავლა ესპანურმა ექსპედიციამ საზღვაო ოფიცერ ბერნარდო დე ეგოის მეთაურობით. 1899 წელს ესპანეთ-ამერიკის ომში ესპანეთის დამარცხების შემდეგ მან პალაუ მიჰყიდა (პელელიუს ჩათვლით) გერმანიას, ხოლო 1914 წელს პალაუს კუნძულების მართვა გადავიდა იაპონიის ხელში.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, პელელიუსთვის ბრძოლაში მოხდა დიდი დაპირისპირება ერთის მხრივ აშშ-ს საზღვაო-ფეხოსან ჯარებს და აშშ-ს ჯარებსა და მეორეს მხრივ იაპონიის საიმპერიო ჯარებს შორის. ბრძოლები კუნძულისათვის საკმაოდ სამკვდრო-საციცოცხლო აღმოჩნდა, რადგან ამ დროისთვის იაპონელმა სამხედროებმა კუნძული გადააქციეს მძლავრ გამაგრებულ ზონად, თავისი კლდეებით და გამოქვაბულებით, რამაც ორივე მხრიდან დიდი მსხვერპლი გამოიწვია. ბრძოლებში დაიღუპა 2000-ზე მეტი ამერიკელი და 10 000 იაპონელი ჯარისკაცი, მაგრამ ყველას გასაკვირად, ადგილობრივ მკვიდრ მოსახლეობაში მსხვერპლი ფაქტობრივად არ ყოფილა, რადგანაც მოხდა მათი ევაკუაცია საბრძოლო მოქმედებების ადგილიდან პალაუს სხვა კუნძულებზე.

იმ ეპოქის ბევრი სამხედრო ნაგებობების ნანგრევები, როგორიცაა ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი, დღესაც ხელუხლებელია, ხოლო ბრძოლების დროს ჩაძირული გემები დღესაც სჩანს წყლის ქვეშ სანაპიროს მახლობლად. კუნძულზე დგას ძეგლები, როგორც დაღუპული ამერიკელი, ისევე დაღუპული იაპონელი ჯარისკაცების პატივსაცემად. პალაუს არქიპელაგში ამერიკელმა სამხედროებმა მოახერხეს მხოლოდ პელელიუს და ანგაურის კუნძულების ოკუპაცია. დედაქალაქი კორორი იაპონელთა ხელში დარჩა მეორე მსოფლიო ომის დასასრულამდე.

პელელიუს კუნძული 1947 წელს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გადაწყვეტილებით მოექცა წყნარი ოკეანის კუნძულების სამეურვეო ტერიტორიის შემადგენლობაში აშშ-ის მმართველობის ქვეშ. 1994 წლის 1 ოქტომბერს გამოცხადდა პალაუს დამოუკიდებლობა და პელელიუ გახდა შტატი ახალ ქვეყანაში. 2014 წლის აგვისტოში, პელელიუში შედგა წყნარი ოკეანის კუნძულების ფორუმის 45-ე სესია, სადაც მონაწილეობა მიიღო ფორუმის 15 წევრი სახელმწიფოს წარმომადგენელმა.
კეიმადა-ნოვა

კეიმადა-ნოვა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 410 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 738 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,32 კმ²-ზე. ფართობი 1 352 398 კმ²-ია.
რიბეირა-დუ-პიაუი

რიბეირა-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 055 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4,25 კმ²-ზე. ფართობი 1 004 227 კმ²-ია.
სანტუ-ინასიუ-დუ-პიაუი

სანტუ-ინასიუ-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 210 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 648 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4,28 კმ²-ზე. ფართობი 852 892 კმ²-ია.
სან-ფრანსისკუ-დი-ასის-დუ-პიაუი

სან-ფრანსისკუ-დი-ასის-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 415 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 567 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,06 კმ²-ზე. ფართობი 1 100 398 კმ²-ია.