iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფრენსის პარკერ შეპარდი

ფრენსის პარკერ შეპარდი ( დ. 10 მაისი, 1897 — გ. 25 აპრილი, 1985) — ამერიკელი გეოლოგი, რომლის წყალქვეშა კანიონების პიონერულმა გამოკვლევებმა საფუძველი ჩაუყარა წყნარი ოკეანის ზღვის გეოლოგიას. იყო სედიმენტოლოგთა საერთაშორისო ასოციაციის პრეზიდენტი (1958–1963). შეპარდმა ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი 1919 წელს და ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხით ჩიკაგოს უნივერსიტეტი 1922 წელს.

ჰარვარდში სწავლისას მასზე გავლენა მოახდინა რეჯინალდ ოლდუორთ დეილიმ, ხოლო ჩიკაგოში როლინ დენიელ სოლზბერიმ და როლინ თომას ჩემბერლინმა. როგორც ჩანს, იგი როლინ თომას ჩემბერლინის დიდი გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, ვინაიდან მისი დისერტაციის თემა კლდოვანი მთების ღარსა და შემდეგი დეკადის განმავლობაში, ძირითადად, სტრუქტურული გეოლოგიის საკითხებს მიეძღვნა. 1922–42 წლებში იყო ილინოისის უნივერსიტეტის ასისტენტ-პროფესორი და პროფესორი. პროფესიული ცხოვრების დიდი ნაწილი გაატარა სკრიფსის ოკეანოგრაფიის ინსტიტუტში, სადაც 1948 წელს ზღვის გეოლოგიის პროფესორად აირჩიეს. მუშაობდა აგრეთვე აშშ-ის საზღვაო ძალების სამეცნიერო დაწესებულებებში. 1951–57 წლებში ხელმძღვანელობდა ამერიკის ნავთობის ინსტიტუტის მიერ ორგანიზებულ მექსიკის ყურის ნალექების კვლევას.

1966 წლიდან კალიფორნიის უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორია. მისი ძირითადი ნაშრომებიდან აღსანიშნავია: „ზღვის გეოლოგია“ (1948) და „წყალქვეშა კანიონები და ზღვის სხვა ხეობები“ (1966). შეიმუშავა ზღვის ნატეხი ნალექების კლასიფიკაცია ქვიშიანი, ალევრიტული და თიხოვანი ფრაქციების თანაფარდობაში; შეისწავლა ტურბიდიტული ნაკადები და კონტინენტური შელფები, აგრეთვე ნატეხი მასალის დიფერენციაცია. შეიმუშავა რიფების ტიპიზაცია, აღწერა და შეისწავლა წყალქვეშა კანიონები. წყალქვეშა კანიონების სათავეების სიღრმის ცვლილების კვლევებმა მოგვცა კონკრეტული არგუმენტი, თუმცა ტურბიდიტული ნაკადებითა და სედიმენტური ჩამომეწყრებით მათი ჩამოყალიბების არადამაჯერებელი მტკიცებულება.

ფრენსის პარკერ შეპარდი 220 სამეცნიერო ნაშრომისა და 10 წიგნის ავტორია. თანამედროვე ზღვის გეოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელია, რის გამოც ფართოდ არის ცნობილი როგორც „ზღვის გეოლოგიის მამამთავარი“.

დაჯილდოებულია ლონდონის გეოლოგიური საზოგადოების უოლასტონის მედლითა (1966) და სედიმენტოლოგთა საერთაშორისო ასოციაციის სორბის მედლით (1978). სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი (1978).
აბდურაჰმან ფატალიბეილი

აბდურაჰმან ფატალიბეილი (; ; დ. 12 ივნისი, 1908 — გ. 22 ნოემბერი, 1954) — საბჭოთა არმიის მაიორი.

ბიოგრაფია
საბჭოთა კავშირი
აბდურაჰმან ფატალიბეილი დაიბადა 1908 წლის 12 ივნისს, სოფელ დუდანგაში (ახლანდელი შარურის მახლობლად, ნახიჩევანი). სწავლობდა ბაქოს სხვადასხვა საჯარო და სამხედრო სასწავლებლებში. მოგვიანებით გადავიდა ლენინგრადში, სადაც შეუერთდა კომუნისტურ პარტიას, სამხედრო საინჟინრო სკოლაში ჩასაბარებლად, სადაც სამი წლის განმავლობაში სწავლობდა.

1936 წელს ფატალიბეილი კომუნისტური პარტიიდან გარიცხეს იმის გამო, რომ იცრუა თავისი სოციალური წარმომავლობის შესახებ და თავი გლეხად გამოაცხადა. მოგვიანებით მან მონაწილეობა მიიღო 1939 წლის საბჭოთა-ფინეთის ომში, რის გამოც მიიღო წითელი ვარსკვლავის ორდენი. ის მაიორი გახდა 1941 წელს, მაგრამ 1941 წლის სექტემბერში

1953 წელს მან დაიწყო მუშაობა -ს მიერ დაფინანსებულ რადიო თავისუფლებაში, მიუნხენში, სადაც იგი გახდა აზერბაიჯანული განყოფილების უფროსი. 1954 წლის სექტემბერში ბელორუსი მწერლის ლეონიდ კარასის ცხედარი მიუნხენის მახლობლად მდინარე ისარში იპოვეს. ორი თვის შემდეგ (24 ნოემბერს) ფატალიბეილი მიხეილ იზმაილოვის ბინაში მკვდარი იპოვეს. მიუხედავად იმისა, რომ საბოლოოდ არ დადასტურებულა, კაგებე ორივე შემთხვევაში ეჭვმიტანილი იყო. ბეშირ ალიზადე, რომელიც რადიო თავისუფლებაში ფატალიბეილთან ერთად მუშაობდა, გარდაიცვალა 16 იანვარს 2016 წელს ნოი-ულმიში.
ისრაფილ აშურლი

ისრაფილ აშურლი (; დ. 1969 წლის 16 იანვარი, ბაქო, აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მთამსვლელი, ყინულზე ცოცვის კომისიის აღმასრულებელი მდივანი (2010-2017), რომელიც არის -ს (ცოცვის და მთამსვლელობის საერთაშორისო ფედერაცია) დაქვემდებარების ქვეშ. ასევე ის არის ახალგაზრდული კომიტეტის პრეზიდენტი (ახალგაზრდული კომისია 2012-2016 წწ.), აზერბაიჯანის მთამსვლელთა ფედერაციის პრეზიდენტი (2010-2016 წწ.), მთამსვლელობისა და მთამსვლელობის ევრო-აზიის ასოციაციის პრეზიდიუმის წევრი ( 2011 წლიდან) და ყინულზე ცოცვის საერთაშორისო მსაჯი.

ისრაფილ აშურლი არის პირველი აზერბაიჯანელი, რომელსაც დაპყრობილი აქვს ჰიმალაის ის მთები, რომელიც რვა ათასზე მეტი სიმაღლისაა: ჩომოლუნგმა (2007), კანგჩენჯუნგა (2011), ლოცე (2019) და მანასლუ (2019). ის არის აზერბაიჯანის პირველი წევრი -ში (2007), ასევე პირველი ,,თოვლის ლეოპარდი" აზერბაიჯანული ალპინიზმის ისტორიაში (2009) და ჩრდილოეთ პოლუსის პირველი დამპყრობელი (2009).

ისრაფილი არის აზერბაიჯანის ალპური კლუბის / თანადამფუძნებელი.

2009 წლის 4 მარტს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით, ისრაფილ აშურლი დაჯილდოვდა თარაგის (პროგრესი) მედლით.

ის არის ასევე ალპინისტური ორდენის ,,ედელვაისის" და ხარისხის კავალერი.

ბიოგრაფია
ისრაფილ აშურლი დაიბადა 1969 წლის 16 იანვარს ქალაქ ბაქოში. ის არის ბაქოს მე-6 სკოლის კურსდამთავრებული. მან დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობის აკადემიის ენერგეტიკული ფაკულტეტი.

1991 წელს ისრაფილ აშურლიმ შექმნა კომპანია ,,ინსოლი", რომელიც 1998 წლიდან ახორციელებს სატელეკომუნიკაციო აღჭურვილობის დამონტაჟებას მობილური და სადენიანი ოპერატორებისთვის. კომპანიას აქვს ოფისები: რუსეთში, ყაზახეთში, აზერბაიჯანში, ყირგიზეთში. ისრაფილი არის კომპანია -ის მმართველთა საბჭოს წევრი, მმართველი კომპანია „ინსოლ კონსალტინგის“ აღმასრულებელი დირექტორი, შვეიცარიული კომპანია -ის ვიცე-პრეზიდენტი რუსეთში, ბალტიისპირეთის ქვეყნებსა და დსთ-ში.

ისრაფილ აშურლი ალპინიზით მას შემდეგ დაინტერესდა, რაც „ინსოლი“ შეიქმნა. ეს მოხდა, როგორც მან თქვა შემთხვევით. 1999 წელს ის იყო ეგზოტიკურ ტურისტულ ლაშქრობაში ჰიმალაის კანჩენჯუნგას (8586 მ) ძირში. მან თქვა: „როდესაც ადამიანები მთაში მიდიან, ორი არჩევანი აქვთ. არ მოსწონთ მთები და საერთოდ აღარ მიდიან იქ, ან ისე მოსწონთ, რომ ცდილობენ რაც შეიძლება მალე ისევ დაბრუნდნენ აქ. ჩემს შემთხვევაში ეს მეორეა".

ექსპედიციები
2000 წელს, კანგჩენჯუნგას ძირთან ვიზიტის დროს, აშურლის დიდი ინტერესი გაუჩნდა ალპინიზმის მიმართ. მომდევნო შვიდ წელიწადში ის გახდა მეცხრე ადამიანი, რომელმაც დაასრულა -ის გამოწვევა.

2003 წელს ისრაფილი ავიდა ლაფჩის მთაზე (6017) რუს ალპინისტ ვლადიმერ შატაევთან ერთად. 2007 წელს აშურლი სერგეი კოფანოვთან ერთად ავიდა ევერესტზე. 2011 წელს ის ავიდა კანგჩენჯუნგაზე რუს ალპინისტ ალექსეი ბოლოტოვთან და ნიკოლაი ტოტმიანინთან ერთად. 2013 ისრაფილი იყო ნანგა პარბატის ექსპედიციის მონაწილე. ექსპედიცია შეწყდა ტერორისტული თავდასხმის გამო. 2014 შიშაბანგმას ექსპედიციის საშუალებით ის ავიდა 6800 მ-მდე და თუმცა სვლა შეწყვიტა ფილტვის შეშუპების გამო.
შახრიარ მამედიაროვი

შახრიარ მამედიაროვი (; დ. 12 აპრილი, 1985 წელი, სუმგაითი, აზერბაიჯანის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — აზერბაიჯანელი ჭადრაკის დიდოსტატი. 2021 წლის სექტემბრის მონაცემებით, ის აზერბაიჯანის ნომერ პირველი, ხოლო მსოფლიოში მე-11 მოჭადრაკეა. მისი საუკეთესო შედეგი 2820, მას ხდის ჭადრაკის ისტორიაში ყველა დროის მეექვსე ყველაზე მაღალრეიტინგულ მოთამაშედ.

მამედიაროვი მონაწილეობდა კანდიდატთა ტურნირში 2011 წელს (გამოვარდა მეოთხედფინალში), 2014 წელს (მეოთხე ადგილი) და 2018 წელს (მეორე ადგილი). ის ორგზის იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონია (2003 და 2005 წწ.) და 2013 წელს იყო მსოფლიოს ჩემპიონი რაპიდში. ის არის ორგზის გამარჯვებული ტალის მემორიალში (2010 ერთობლივი და 2014 ბლიცი) და შამკირის ჭადრაკში (2016 და 2017), ასევე 2018 წლის ბიელის საჭადრაკო ფესტივალის გამარჯვებული, სადაც მან დაამარცხა მოქმედი მსოფლიო ჩემპიონი მაგნუს კარლსენი.

პირადი ცხოვრება
შახრიარის მშობლები აზერბაიჯანის ზანგილანის რაიონიდან არიან. 1980 წელს მისი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ქალაქ სუმგაითში, აზერბაიჯანი, სადაც დაიბადა შახიარი. მისი პირველი ჭადრაკის მასწავლებელი მამამისი იყო, რომელიც ყოფილი მოკრივეა და გარკვეული ხნის განმავლობაში ასწავლიდა კრივს შახრიაარს. მამედიაროვს ჰყავს ორი და, ზეინაბ მამედიაროვა და ტურკან მამედიაროვა, რომლებიც ასევე ჭადრაკის დიდოსტატები არიან. მამედიაროვი 2012 წელს დაქორწინდა, მაგრამ მალევე განქორწინდა. ის ხელახლა დაქორწინდა 2017 წლის ივლისში.

პროფესიული ჭადრაკის კარიერა
2003 წელს მან მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში. მან გაიმეორა თავისი გამარჯვება 2005 წელს და გახდა ერთადერთი ორგზის ჩემპიონი. 2005 წელს მამედიაროვმა ევროპის საკლუბო თასზე იასპარეზა და ყველა მონაწილეს შორის მეორე ყველაზე მაღალი რეიტინგი ჰქონდა ვასილი ივანჩუკის შემდეგ. მამედიაროვმა 2006 წლის თებერვალში მოსკოვში აეროფლოტის ღია პირველობაზე მან პირველი ადგილი დაიკავა 6½/9 ქულით.

2006 წლის ოქტომბერში მან მოიგო დახურული ჭადრაკის ტურნირი -ში 4½/6 ანგარიშით, დაამარცხა ჯუდიტ პოლგარი. 2009 წელს მან მოიგო -ი 10/11 ქულთ. 2010 წელს ბაქოში პრეზიდენტის თასზე ვლადიმერ კრამნიკთან და გატა კამსკისთან ერთად პირველი ადგილი დაიკავა. 2013 წლის ივნისში მამედიაროვმა მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი სწრაფ ჭადრაკში, ანგარიშით 11½/15.

2014 წლის ნოემბერში მან მეორედ მოიგო ტალის მემორიალი. 2016 წლის ივნისში მამედიაროვმა მოიგო შამკირის მე-3 ტურნირი. მან ბოლო ორ ტურში დაამარცხა ორივე ლიდერი ფაბიანო კარუანა და ანიშ გირი. მან ტაიბრეიკში კარუანა დაამარცხა, რითაც სატურნირო გამარჯვება მოიპოვა. 2017 წლის აპრილში მამედიაროვმა ზედიზედ მეორედ მოიგო ვუგარ გაშიმოვის მემორიალი 5½/9 ანგარიშით. 2018 წლის აპრილში მან მონაწილეობა მიიღო გაშიმოვის მემორიალის მეხუთე ტურნირზე და მეოთხე ადგილზე დაასრულა ანგარიშით 4½/9 (+1–1 = 7). 2018 წლის 28 მაისიდან 7 ივნისამდე მან მონაწილეობა მიიღო ნორვეგიის ჭადრაკის მეექვსე ტურნირზე და დაასრულა იგი მეშვიდე ადგილზე 3½/8 ქულით (+0–1=7).
ჭობისხევის მაცხოვრის ეკლესია

ჭობისხევის მაცხოვრის სახელობის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭობისხევში.

ჭობისხევის მაცხოვარი სამეკლესიან ბაზილიკას წარმოადგენდა, შემდეგ გადაუკეთებიათ, რაც აქაური დასახლების სიძველეს კარგად უჩვენებს. ჭობისხევის მაცხოვრის ეკლესიის შესახებ ძალზედ მწირი ცნობები მოგვეპოვება. ამ მხრივ მეტად მნიშვნელოვანია საუკუნის შუა ხანების ქაიხოსრო და ედია ავალიშვილების გაყოფის წიგნი, რომლის მიხედვითაც ვიგებთ,რომ ქაიხოსრო წილად ხვდა ჭობისხევს მღვდელი ჯაფიაშვილი. დოკუმენტში დასახელებული მღვდელი, დიდი ალბათობით ჭობისხევის მაცხოვრის ეკლესიაში მსახურობდა. დღესდღეობით ჭობისხევის მაცხოვარი მოქმედი ეკლესიაა.
ვაშლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია

ვაშლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყვიბისის პირდაპირ მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე მდებარე ვაშლოვანის სასაფლაოზე. აგებულია საუკუნეში.

ეკლესია დარბაზულია. შესასვლელი დასავლეთის მხრიდან აქვს. ტაძარი დროთა განმავლობაში მოიშალა და დაინგრა. 2001-2003 წლებში ეკლესიას ჩაუტარდა აღდგენითი სამუშაოები. ტაძრის მიმდებარე ტერიტორიაზე დგას ექვსკუთხა ფორმის ქვაზე წრეში ჩასმული ტოლფერდა ჯვარი.
მალხას ამოიანი

მალხას ამოიანი (დ. 22 იანვარი, 1999) — სომეხი ბერძნულ-რომაული სახეობის მოჭიდავე. 2021 წელს მოიგო ოქროს მედალი ოსლოში, ნორვეგიაში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე. ამავე წელს პოლონეთის დედაქალაქ ვარშავაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი.

კარიერა
ბერძნულ-რომაული სტილით ჭიდაობაში ჩაერთო 2005 წელს სპორტულ-საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „დინამოს“ სპორტულ დარბაზში, მწვრთნელების ჰამლეტ ოჰანისიანისა და აზატ ამოიანის ხელმძღვანელობით. ის არის ევროპის ორგზის ჩემპიონის, მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონისა და 2008 წლის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედლის პრიზიორის, რომან ამოიანის ძმისშვილი. 2017 წლის ივნისში, დორტმუნდში გამართულ ახალგაზრდულ ჭიდაობაში ევროპის ჩემპიონატზე, 74 კგ-მდე წონით კატეგორიაში გამოსვლისას, მალხას ამოიანმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა, დაამარცხა ბულგარელი კრასიმირ პლამენოვ-კრუმოვი, ანგარიშით 7:4. იმავე წლის აგვისტოში, ფინეთში გამართულ ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, 66 კგ-მდე წონით კატეგორიაში, ფინალში დამარცხდა ირანელ ამინ კავიანეჯადთან ანგარიშით 3:3. ამით მსოფლიოს ახალგაზრდული ჩემპიონატის ვერცხლის მედალოსანი გახდა. 2018 წელს რომში ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე მალხასმა ბრინჯაოს მედალი მეორედ მოიპოვა.

2020 წელს მოიგო ვერცხლის მედალი ბელგრადში, სერბეთში გამართულ ჭიდაობის მსოფლიო თასზე. 1/8 ფინალში ანგარიშით 6:0 დაამარცხა სერბი ალექსანდარ მაქსიმოვიჩი. მეოთხედფინალში დამაჯერებლად, ანგარიშით 12:0 დაამარცხა მოლდოველი ვალენტინ პეტიცი. ნახევარფინალში ანგარიშით 7:0 დაამარცხა თურქი ჯენგიზ არსლანი. ფინალში დამარცხდა უნგრელ ბალინტ კორპაშისთან.

2021 წლის ოსლოში, ნორვეგიაში გამართულ ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატზე 72 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ოქროს მედალი. 1/16 ფინალში დაამარცხა ნორვეგიელი ჰავარდ იორგენსენი, ანგარიშით 8:0. მისი მეტოქე შემდეგ ეტაპზე იყო ლიეტუველი კრისტუპას შლეივა, რომელიც ანგარიშით 5:0 დაამარცხა. ნახევარფინალში დაუპირსპირდა ირანელ მოჰამად რეზა მოხტარისთან, რომელიც დაძაბულ ბრძოლაში, ანგარიშით 10:6 დაამარცხა. ფინალში დაამარცხა რუსეთის ჭიდაობის ფედერაციის წარმომადგენელი სერგეი კუტუზოვი (3:1).

2021 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი ვარშავაში, პოლონეთში გამართულ ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატზე, 72 კგ წონით კატეგორიაში. 1/16 ფინალში დაამარცხა ხორვატი ალენ ფოდორი, ანგარიშით 9:0. შემდეგ ეტაპზე მისი მეტოქე იყო უკრაინელი მაქსიმ იევტუშენკო, ანგარიშით 5:0. ნახევარფინალში დაამარცხა პოლონელი მოჭიდავე რომან პაჩურკოვსკი (6:0). ფინალში დამარცხდა საქართველოს წარმომადგენელ შმაგი ბოლქვაძესთან, ანგარიშით 1:4. 2021 წელს მოიგო სკოპიეში გამართული ევროპის 23 წლამდელთა ჩემპიონატი, 72 კგ წონით კატეგორიაში.
ღვთის დაზავება

„ღვთის დაზავება“  — კათოლიკური ეკლესიის მიერ – საუკუნეებში მიღებული დადგენილება დასავლეთ ევროპის ქვეყნებსა და მხარეებს შორის ომის სავალდებულო შეწყვეტის შესახებ შედარებით ხანგრძლივი ვადით (3 წლამდე). პირველად კლიუნის მონასტერმა გამოაცხადა საფრანგეთში საუკუნის მიწურულს. 1027, 1041 და სხვა წლების საფრანგეთის საეკლესიო კრებებზე დაწვრილებით შეიმუშავეს „ღვთის დაზავების“ სავალდებულო შესასრულებელი წესები. 1095 წელს კლერმონის საეკლესიო კრებამ პაპ ურბან -ის მოთხოვნით განიხილა და კიდევ ერთხელ დაამტკიცა „ღვთის დაზავების“ პირობები და სავალდებულოდ აქცია ყველა ქრისტიანისათვის. 1179 წლიდან „ღვთის დაზავება“ კათოლიკური ეკლესიის კანონიკურ ნორმად იქცა.
აფხაზეთის ასსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭო

აფხაზეთის ასს რესპუბლიკის მოწვევის უმაღლესი საბჭო — აფხაზეთის ასსრ-ის მეექვსე მოწვევის უმაღლესი წარმომადგენლობითი და საკანონმდებლო ორგანო 1963-1967 წლებში.

ისტორია
1963-1967 წლების განმავლობაში სულ ჩატარდა აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს შვისი სესია.

მმართველი რგოლი
აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს ხელმღვანელობა შემდგენაირად დაკომპლექტდა:
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე — მუშნი ლავრენტის ძე ხაშბა;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე — ნადეჟდა იასონის ასული ჯახუა;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე — ივანე სტეფანეს ძე გორდიენკო.

აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი შემდგენაირად დაკომპლექტდა:
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე — ბაგრატ ვასილის ძე შინკუბა;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე — ვლადიმერ დიმიტრის ძე ტანია;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე — აკაკი ამბროსის ძე ძაძუა;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივანი — შამილ ნიკოლოზის ძე ლაკობა;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის წევრები: მიხეილ თემურის ძე ბღაჟბა, გობრონ ანდრონიკეს ძე ჯოხთაბერიძე, კონსტანტინე მელენტის ძე ლაზარიდი, მაიმო მიხეილის ასული მაზიკასი, ტაისია პეტრეს ასული მალიგინა, ხუტა პავლეს ძე მანჯგალაძე დ ზაქარია გევორქის ძე ტოფჩაიანი.

სესიები
 სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სესია მოწვეულ იქნა 1963 წლის 22 აპრილს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პირველი (22 აპრილს დილის) სხდომა გაიმართა

ამით დაამთავრა მუშაობა აფხაზეთის ასსრ-ის მეექვსე მოწვევის პირველმა სესიამ.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
 სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სესია მოწვეულ იქნა 1964 წლის 20 იანვარს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პირველი (20 იანვარს დილის) სხდომა გაიმართა.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
 სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სესია მოწვეულ იქნა 1965 წლის 18 იანვარს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
 სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სესია მოწვეულ იქნა 1965 წლის 3 აგვისტოს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
 სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სესია მოწვეულ იქნა 1966 წლის 17 იანვარს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
 სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სესია მოწვეულ იქნა 1966 წლის 10 ოქტომბერს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
 სესია
აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს სესია მოწვეულ იქნა 1967 წლის 23 იანვარს სოხუმის დრამატული თეატრის შენობაში.

პირველი (23 იანვარს დილის) სხდომა გაიმართა 11 საათზე.

ამით დაამთავრა მუშაობა აფხაზეთის ასსრ-ის მეექვსე მოწვევის მეშვიდე სესიამ.

პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
1967 წლის 23 მარტს:
1967 წლის 6 აპრილისთვის დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია.
ტიუშენების აჯანყება

ტიუშენების აჯანყება ( — ტყის ხალხი, სავარაუდოდ, შუაფრანგ. სიტყვიდან — კორომი, პატარა ტყე) — გლეხთა ანტიფეოდალური აჯანყება ცენტრალურ და სამხრეთ საფრანგეთში საუკუნის 60–80-იან წლებში. დაიწყო 1363 წელს ოვერნში, 80-იან წლებში ძალიან დიდი ტერიტორია მოიცვა (ოვერნი-ლანგედოკი, პუატუ, ლიმუზენი, რუერგი, პროვანსი, დოფინე), სადაც აჯანყებულები 1382–1384 წლებში ფაქტობრივად განაგებდნენ მდგომარეობას. მოძრაობას შეუერთდა მრავალი პატარა ქალაქის მცხოვრები, მსხვილი ქალაქების (მონპელიე, ტულუზა, კარკასონი, ნარბონი, ნიმი, ბო-კერი) ხელოსნები. ტიუშენების აჯანყება ძირითადად მიმართული იყო საგადასახადო ტვირთის წინააღმდეგ, რომელიც ძლიერ გაიზარდა ასწლიანი ომის (1337–1453) დროს. ტიუშენებმა უარი განაცხადეს გადასახადების გადახდაზე, დახოცეს გადასახადის ამკრეფნი, გაძარცვეს და დაანგრიეს ფეოდალთა ციხესიმაგრეები, მამულები, ებრძოდნენ დიდგვაროვანთა რაზმებს და ინგლისელ დამპყრობლებს. 1384 წელს აჯანყებულთა მთავარი ძალები გაანადგურეს; ცალკეული რაზმები მოქმედებდნენ 1390 წლამდე.
მყინვარული ნაპრალი

მყინვარული ნაპრალი — მყინვარის მოძრაობის შედეგად ყინულის მასაში წარმოქმნილი ვერტიკალური ან ციცაბოდ დახრილი ნაპრალები. განასხვავებენ განივ, გასწვრივ და დიაგონალურ მყინვარულ ნაპრალებს. განივი მყინვარული ნაპრალი წარმოიქმნება მყინვარის მოძრაობის გზაზე არსებული მკვეთრი გარდატეხის ადგილზე, გასწვრივი — მყინვარის ენის გაფართოებით, ხოლო დიაგონალური მყინვარული ნაპრალი გლეტჩერის შუა და კიდურა ნაწილების უთანაბრო წინსვლით.

მყინვარული ნაპრალი მუდამ წარმოიქმნება მყინვარის ერთსა და იმავე ადგილზე, მაგრამ ამ პროცესში ყოველ ჯერზე მონაწილეობენ ყინულის ახალი მასები, ხოლო ძველი ნაპრალი მათი წარმოქმნის ადგილიდან ყინულის გადაადგილებისას თანდათან შუშდება, ესე იგი ქრება ყინულის რეჟელაციის შედეგად. მყინვარული ნაპრალის სიღრმე ჩვეულებრივ 20–30 მ-ია და იშვიათად აჭარბებს 50 მ-ს. სიგრძე რამდენიმე ათეულიდან ასეულ მეტრამდეა, სიგანე ჩვეულებრივ, მეტრებით და იშვიათად, პირველი ათეული მეტრებით დაითვლება. ზამთარსა და გაზაფხულზე მრავალი მყინვარული ნაპრალი გადაფარებულია თოვლის ხიდით.

მყინვარის ტერმინუსთან მრავალი მყინვარული ნაპრალი ერთმანეთთან გადაკვეთილია, რითაც წარმოიქმნება ყინულის დაკბილული პინაკლები, რომელსაც სერაკები ეწოდება. ნაპრალი შეიძლება გადაფარებული იყოს თოვლით და გახდეს უხილავი, ხოლო მყინვარის მოძრაობისას სულაც გადაიხუროს. არსებობს ნაპრალის განსაკუთრებული ტიპი — ბერგშრუნდი, რომელიც წარმოიქმნება ფირნის ველის გათხელებული კიდის გასწვრივ, ცირკის ციცაბო ფერდობთან კონტაქტის ზოლში.

მყინვარული ნაპრალი ზოგჯერ გადაჭიმულია მყინვარის პარალელურად, მიუყვება მის სიგრძეს ან კვეთს მას. ღრმა, ციცაბო და ვიწრო მყინვარული ნაპრალები მთამსვლელებისთვის სერიოზულ ხიფათს წარმოადგენს. თოვლის ხიდი შერწყმულია გარემომცველ ლანდშაფტთან, რითაც ფარავს ნაპრალს. საკუთრივ თოვლის ხიდი ადამიანის წონას ჩვეულებრივ, ვერ უძლებს.

ნაპრალს უმეტესწილად გააჩნია ვერტიკალუირ კედლები. სიღრმე და სიგრძე დამოკიდებულია საკუთრივ მყინვარის ფიზიკურ პარამეტრებზე. არსებობს ღია და დახურული ტიპის ნაპრალი, რომელთაგან პირველი კარგად მოჩანს მყინვარის ზედაპირზე და ამიტომ ნაკლებად სახიფათოა მყინვარზე გადაადგილებისას, ხოლო მეორე, ვინაიდან უხილავია, შესაბამისად ხიფათის შემცველიცაა.

წელიწადის დროის, ამინდისა და სხვა ფაქტორების შესაბამისად, ნაპრალი შესაძლოა თოვლით იყოს გადაფარებული. ასეთ შემთხვევაში ნაპრალი არ ჩანს და გადაადგილებისას არსებობს თოვლის ხიდთან ერთად მასში ჩავარდნის საშიშროება. უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად მყინვარზე როგორც წესი, გადაბმით ხორციელდება გადაადგილება.
რაფიგ ბაბაევი

}
|დაბადების ადგილი =ბაქო, აზერბაიჯანი
|გარდ =

რაფიგ ფარზი ოღლუ ბაბაევი (; დ. 31 მარტი, 1937 წელი, ბაქო, აზერბაიჯანი – გ. 19 მარტი, 1994 წელი, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მუსიკოსი, კომპოზიტორი, დირიჟორი, ფილმებისთვის პარტიტურების ავტორი და აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (1993).

ბიოგრაფია
რაფიგ ბაბაევი დაიბადა 1936 წლის 31 მარტს ბაქოში, მუსიკალურ ოჯახში. რაფიგის მამა, ფარზი ბაბაევი, საბჭოთა ხელისუფლებამ დააპატიმრა და დედამ, შაჰბეიმმა, რაფიგი თავის სამ დასთან და ძმასთან ერთად მარტომ აღზარდა. რაფიგ ბაბაევმა პირველადი მუსიკალური განათლება მიიღო სპეციალურ მუსიკალურ სკოლაში (1943–1950), შემდეგ კი შევიდა ბაქოს ასაფ ზეინალის სახელობის მუსიკალური სკოლის ფორტეპიანოს კლასში (1950–1954). როგორც სკოლის მოსწავლე, ის მუშაობდა ინსტრუმენტული ანსამბლის მუსიკალურ ინსტრუქტორად და იყო დაინტერესებული ჯაზით. მის გამოსაშვებ საგამოცდო პროგრამაში კლასიკური მუსიკის გარდა შედიოდა ამერიკელი ჯაზის პიანისტის ბილ ევანზის კომპოზიციაც. ასე დაიწყო რაფიგ ბაბაევის, როგორც ჯაზის მუსიკოსის კარიერა.

1959 წელს მან დაამთავრა უზეირ ჰაჯიბეოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია. ის შემდეგ გახდა ჯაზ-ინსტრუმენტული ჯგუფის მუსიკალური მენეჯერი, რომელთანაც ერთად გაემგზავრა ტურნეზე საბჭოთა კავშირში. 1966 წელს მან გაიცნო მომღერალი რაშიდ ბეჰბუდოვი, რომელმაც დააარსა მუსიკალური თეატრი. რაშიდ ბეჰბუდოვმა მიიწვია რაფიგ ბაბაევი მუსიკალური თეატრის მუსიკალურ მენეჯერად და მათ ერთად მოამზადეს დრამატიზებული საკონცერტო პროგრამა. ამ პერიოდში რაფიგ ბაბაევი აგრძელებდა შემოქმედებით მოღვაწეობას ჯაზის ჟანრში და მონაწილეობდა ჯაზ-ფესტივალებზე.

1967 წელს რაფიგ ბაბაევის ანსამბლი გახდა ტალინში საერთაშორისო ჯაზ ფესტივალის ლაურეატი. 1978 წელს რაფიგ ბაბაევს მიენიჭა აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტის წოდება აზერბაიჯანის მუსიკალური კულტურის განვითარებაში შეტანილი დიდი დამსახურებისთვის. 1984 წელს ის მიიწვიეს სამუშაოდ აზერბაიჯანის სახელმწიფო მაუწყებლობის კომპანიის სიმფონიური ორკესტრის სამხატვრო მენეჯერად და მთავარ დირიჟორად. ამ პერიოდში რაფიგ ბაბაევმა დიდი პედაგოგიური მუშაობა ჩაატარა ახალგაზრდა ინსტრუმენტალისტი მუსიკოსებისა და ვოკალისტთა შესრულების დონის ამაღლებისთვის. რაფიგ ბაბაევმა შექმნა სოლისტების ანსამბლი, რომელიც დიდი პოპულარობით სარგებლობდა აზერბაიჯანში და ასევე სხვა ქვეყნებშიც. 1991 წელს რაფიგ ბაბაევმა შექმნა ფოლკლორული ჯაზ ჯგუფი ,,ჯანგი" და შექმნა ხმისჩამწერი სტუდია, რომელიც დაეხმარა ჯგუფს მუსიკალური პროექტების განხორციელებაში. ჯგუფს აქვს შექმნილი მრავალი კომპოზიცია ხალხური ინსტრუმენტების გამოყენებით, რომელიც ხასიათდება უჩვეულო ჰარმონიით და მელოდიურად აერთიანებს აღმოსავლურ და დასავლურ მუსიკალურ კულტურას.

რაფიგ ბაბაევი იყო კომპოზიტორთა კავშირისა და კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი. მას შექმნილი აქვს მრავალი ჯაზ კომპოზიცია, ნაწარმოები, სიმღერა, სხვადასხვა არანჟირება ხალხური სიმღერებისთვის, პარტიტურები 20-ზე მეტი ფილმისთვის. 1993 წელს რაფიგ ბაბაევს აზერბაიჯანის კულტურის განვითარებისთვის აზერბაიჯანის სახალხო არტისტის წოდება მიანიჭა. 1993 წელს ბაბაევის ჯაზ-ბენდი ჩავიდა კალიფორნიაში ლოს-ანჯელესსა და ბეი-რაიონში ტურნეზე.

რაფიგ ბაბაევი დაიღუპა 1994 წელს ბაქოს მეტროში აფეთქებების დროს.