iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შამილ ფათულაევი

შამილ სეიფულა ოღლუ ფატულაევ-ფიგაროვი (; 24 დეკემბერი, 1928, დერბენტი, დაღესტნის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ — 9 მარტი, 2015, ბაქო, აზერბაიჯანი) — საბჭოთა და აზერბაიჯანის არქიტექტორი, არქიტექტურის ისტორიკოსი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არქიტექტორი (1979).

ბიოფრაფია
1953 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი, 1959 წელს - ასპირანტურა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის არქიტექტურისა და ხელოვნების ინსტიტუტში. 1963 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, ხოლო 1979 წელს - სადოქტორო დისერტაცია 1990 წელს მიენიჭა პროფესორის აკადემიური წოდება. 1989 წელს აირჩიეს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის შესაბამის წევრად, ხოლო 2014 წელს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ნამდვილ წევრად არქიტექტურის სპეციალობით.

1993 წლიდან - აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქიტექტურისა და ხელოვნების ინსტიტუტის არქიტექტურისა და ქალაქგეგმარების ისტორიისა და თეორიის განყოფილების გამგე გახლდათ.

მან მოამზადა 15 ფილოსოფიის დოქტორი და 4 მეცნიერებათა დოქტორი. ავტორია 100-ზე მეტი პუბლიკაციისა და 9 მონოგრაფიის ძირითადი არქიტექტურული სტილისა და ეროვნული არქიტექტურული ტრადიციების შესახებ.
ყაიურ იუნუსი

ყაიურ გაბილ ოღლუ იუნუს (; დ. 26 მარტი, 1948, ამირჯანი, ბაქო, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2015).

ბიოგრაფია
იუნუს ყაიური დაიბადა 1948 წლის 26 მარტს სოფელ ამირჯანში. სკოლის დამთავრების შემდეგ 1971 წელს დაამთავრა სამხატვრო კოლეჯი. 1977 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია.

1980 წელს მიიღეს აზერბაიჯანის ხელოვანთა კავშირში და სსრკ ხელოვანთა კავშირში.

ჯერ კიდევ ბავშვობაში იუნუსი მხატვარ სატარ ბაჰლულზადეს სახელოსნოში სტუმრობდა და მუშაობის პროცესს აკვირდებოდა. ამრიგად, იგი გახდა სატარ ბაჰლულზადეს სტუდენტი და შეისწავლა ხელოვნების სხვადასხვა სტილები.

იუნუსის ნამუშევრებში ასახულია რელიგიური და ფილოსოფიური შეხედულებები, ასევე სილამაზის სიყვარული. მიუხედავად იმისა, რომ მის შემოქმედებაში დიდი ადგილი უჭირავს პეიზაჟებს, მხატვარს პოპულარობა სწორედ ქალების პორტრეტებმა მოუტანა. იუნუსის შემოქმედების უპირველეს კულმინაციად ითვლება ქალების გამოსახულებები.
ოქტაი შიხალიევი

ოქტაი იუსიფ ოღლი შიხალიევი — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული მხატვარი (1982), აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (1992).

ბიოგრაფია
ოქტაი შიხალიევი დაიბადა 1931 წლის 3 სექტემბერს ბაქოში. 1947-1952 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლაში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა. 1952 წელს შიხალიევი შევიდა ლენინგრადის მუხინის უმაღლეს სამხატვრო სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1958 წელს.

1958 წელს შიხალიევმა მოიპოვა რესპუბლიკური ახალგაზრდული ფესტივალის ოქროს მედალი და მიენიჭა პირველი ხარისხის დიპლომი.
ჰარაპის მუზეუმი

ჰარაპის მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი, რომელიც განთავსებულია პაკისტანის პენჯაბის პროვინციის ქალაქ ჰარაპაში. იგი მდებარეობს ჰარაპის რკინიგზის სადგურიდან დაახლოებით 7 კილომეტრში და ქალაქ საჰივალიდან 17 კმ-ზე დასავლეთით.

მუზეუმი დაარსდა 1926 წელს, როგორც რეგიონალური მუზეუმი და 1967 წელს გადავიდა თავის დღევანდელ შენობაში,

ისტორია
ინდის ცივილიზაცია
ინდის ხეობის ცივილიზაცია იყო ბრინჯაოს ხანის ცივილიზაცია, რომელიც არსებობდა ძვ. წ. 3300 წლიდან ძვ. წ. 1300 წლამდე პერიოდში იმ რეგიონებში, სადაც დღეს მდინარე ინდი და მისი შენაკადები – ჯელუმი, ჩენაბი, რავი, სატლეჯი და ბეასი მდებარეობს. დღემდე აღმოჩენილია მისი ოთხასამდე ძეგლი. ჰარაპა და მოჰენჯო-დარო იყო მისი მთავარი ურბანული ცენტრები. ეს ცივილიზაცია ასევე ცნობილია როგორც ჰარაპული ცივილიზაცია. 1831 წელს შოტლანდიელი სამხედრო ოფიცერი და დიპლომატი ალექსანდრე ბერნსი ეწვია ამ ძეგლს. დიდი ბრიტანელი ალექსანდრე კუნინგჰემი, რომელიც შემდეგ გახდა ინდოეთის არქეოლოგიური სამსახურის დამფუძნებელი და გენერალური დირექტორი 1861 წელს, ორჯერ ჩავიდა ამ ძეგლის მოსანახულებლად - 1853 და 1856 წლებში. მისი მონაცემებით მთელი ძეგლის პერიმეტრი დაახლოებით 3 კმ იყო (5 კმ, თუ მიმდებარე სივრცეებიც ჩაითვლებოდა). მან აღმოაჩინა, რომ ზოგიერთი ბორცვი უკვე გათხრილი იყო და მისი აგურები გამოიყენებოდა ლაჰორი-მულტანის რკინიგზის მშენებლობისთვის.

პირველი გათხრები
 საუკუნის დასაწყისში ინდოეთის არქეოლოგიური სამსახურის არქეოლოგები ოფიციალურად გაგზავნეს ამ ძეგლზე (ასევე მოჰენჯო-დაროში) გამოსაკვლევად. ინდოელმა არქეოლოგმა დაია რამ საჰნიმ ჩაატარა პირველი გათხრები ძეგლზე 1921-1925 წლებში. გათხრების მეორე ეტაპი 1926-1934 წლებში განახორციელა ასევე ინდოელმა არქეოლოგმა მადჰო სარუპ ვატსმა. 1937 წელს კიდევ ერთი, მესამე რაუნდი ჩაატარა ნილაკანტა შასტრიმ. 1944-1946 წლებში ბრიტანელმა არქეოლოგმა მორტიმერ უილერმა გათხარა სანგრები.

დამოუკიდებლობის შემდეგ
პაკისტანის მმართველობის პერიოდში, მუჰამად რაფიკ მუგალმა ჩაატარა გათხრები ჰარაპზე 1966 წელს, რომლითაც კიდევ უფრო გაიზარდა ხელმისაწვდომი ინფორმაცია. 1967 წლის 26 მარტს მუზეუმი გადაიტანეს თავის დღევანდელ შენობაში, რომელიც გახსნა განათლების, ჯანდაცვის, შრომისა და სოციალური კეთილდღეობის მინისტრმა კაზი ანვარულ ჰაკემ. 1986-2001 წლებში ამერიკულმა არქეოლოგიურმა მისიამ ძეგლზე განახორციელა ჰარაპის არქეოლოგიური კვლევის პროექტი, პაკისტანის მთავრობის არქეოლოგიისა და მუზეუმების დეპარტამენტთან თანამშრომლობით, სადაც ერთ-ერთი თანადირექტორი იყო პენსილვანიის უნივერსიტეტის პროფესორი ჯორჯ დეილზი.

კოლექცია
მუზეუმს აქვს ორი საგამოფენო დარბაზი, რომლებიც მოიცავს სხვადასხვა არტეფაქტებს, რომლებიც აჩვენებენ ინდის ხეობის ცივილიზაციის ხელოვნების, რეწვის და ტექნოლოგიის ევოლუციასა და განვითარებას. ამჟამად გამოფენილია 30 ვიტრინა. ნაგულისხმევი ობიექტები მოიცავს სპილენძისა და ბრინჯაოს ნაკეთობებს, თიხის ფიგურებს, სათამაშოებს, სკელეტებსა და იარაღს, რომლებიც დამზადებულია სპილენძის, ნიჟარებისა და თიხისგან.
ბაჰავალნაგარი

ბაჰავალნაგარი — ქალაქი პაკისტანში, პენჯაბის პროვინციის ბაჰავალნაგარის რაიონის დედაქალაქი. ქალაქი ბაჰავალნაგარი არის ამავე სახელწოდების რაიონისა და თეჰსილის (ადმინისტრაციული ერთეული პაკისტანში) ცენტრი. ბაჰავალნაგარი არის პაკისტანის 39-ე ყველაზე დიდი ქალაქი მოსახლეობის რაოდენობით 2023 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით. ბაჰავალნაგარის ძველი სახელი იყო როჯანვალი/უბჰა. 1904 წელს ბაჰავალნაგარი უწოდეს ბაჰავალ ხან -ის, ბაჰავალპურის სამთავროს მმართველის პატივსაცემად, ბაჰავალპური მოიცავდა დღევანდელ ბაჰავალპურის, ბაჰავალნაგარისა და რაჰიმ-იარ-ხანის რაიონებს. ქალაქი მდებარეობს ლაჰორიდან 262 კმ-ზე სამხრეთით და დაახლოებით 175 კმ-ზე აღმოსავლეთით ბაჰავალპურიდან. მდინარე სუტლეჯი გაედინება ქალაქის ჩრდილოეთით დაახლოებით 6 მილის დაშორებით.

ისტორია
ბაჰავალნაგარი, რომელიც თავდაპირველად ცნობილი იყო როჯანვალის სახელით, წარმოადგენდა პატარა დასახლებას, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე ქოხისა და უბნისგან. სოფელი როჯანვალი დღესაც არსებობს რკინიგზის სადგურიდან დაახლოებით 1,5 მილის დაშორებით. ბაჰავალნაგარი მდებარეობს დელი-მულტანის ისტორიულ გზაზე, რომელიც აშენებული იყო ინდოეთის მუსლიმი იმპერატორის, შერ შაჰ სურის მიერ. ბაჰავალნაგარის ირგვლივ მდებარე რეგიონი ყოფილი მუღალის იმპერიის მულტანის პროვინციის ნაწილი იყო.

1895 წელს აქ დაარსდა რკინიგზის სადგური და დაარქვეს როჯანვალის რკინიგზის სადგური. იგი იყო კვანძი ბაჰავალნაგარსა და ბატინდას შორის და ახლა აკავშირებს ამრუკასა და ფორტ-აბას. დაყოფამდე იგი იყო ძალიან დატვირთული კვანძი. მატარებლები მიემართებოდნენ ყარაჩიდან დელისკენ და პირიქით ბაჰავალნაგარის გავლით. აქ იყო ლოკომოტივების დეპო და ორი სარეკრეაციო ინსტიტუტი.

განათლება
ბაჰავალნაგარის წიგნიერების დონე 25 %-ზე ნაკლებია, ხოლო უმუშევრობის დონე 25 %-ზე მაღალია. რადგან ამ ქალაქში წიგნიერების დონე არაა საკმარისი, სახელმწიფო ინსტიტუტები მოსახლეობას სთავაზობენ თავიანთ მომსახურებას წიგნიერების დონის ასამაღლებლად. ბაჰავალნაგარში ასევე მდებარეობს ისლამის უნივერსიტეტის სამხარეო კამპუსი.

სპორტი
ჰაიდერის სტადიონი არის, როგორც ქალაქ ბაჰავალნაგარის, ისევე ბაჰავალნაგარის რაიონის უდიდესი სტადიონი.

კლიმატი
ბაჰავალნაგარს აქვს სემი-არიდული კლიმატი ძალიან ცხელი ზაფხულებითა და მსუბუქი ზამთრებით. ნალექები ძირითადად მოდის მუსონების სეზონში ივნისიდან სექტემბრამდე, თუმცა ზოგჯერ წვიმს თებერვლიდან აპრილამდე პერიოდშიც. წლების განმავლობაში, გლობალურმა კლიმატურმა ცვლილებებმა ისეთივე გავლენა მოახდინა ბაჰავალნაგარზე, როგორც დედამიწის ნებისმიერ სხვა ადგილზე. მუსონი შეიძლება ძლიერი იყოს და გამოიწვიოს წყალდიდობები.
ოქროსფერი მეჭვავია

ოქროსფერი მეჭვავია — ფრინველი მეჭვავიასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძეა 250–300 მმ, მასა დაახლ. 200 გრამი. აგებულება პროპორციულია, ნისკარტი სწორი, შედარებით მოკლე. ტანის ზედა ნაწილი ოქროსფერ-ჭრელია; ქვედა — შავი, ზედა ნაწილისგან გამოყოფილია ვიწრო თეთრი ზოლით, რომელიც შუბლიდან იწყება და კისრის გავლით გვერდებზე გადადის. დედალი უფრო მკრთალია, მუცელზე თეთრი ლაქებით; ზამთარში შავი ფერი იცვლება ოქროსფერ-კვამლათი. იღლიის ბუმბულები თეთრია.

ოქროსფერი მეჭვავია ბუდობს ევრაზიის ჩრდილოეთ ნაწილში, გრენლანდიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილიდან იაკუტიის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილამდე. ბინადრობს მთების სუბალპურ სარტყელში, ტუნდრაში, ტყეტუნდრაში; ტორფის ხავსებიანი ჭაობებით სამხრეთში აღწევს ტყის ზონის სიღრმეში. იზამთრებს სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, კასპიის ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე. ძირითადად იკვებება უხერხემლო ცხოველებით. მონოგამიური ფრინველია. ბუდობენ განცალკევებულ წყვილებად, ზამთარში გუნდებად არიან. ბუდეს არაღრმა ორმოს სახე აქვს, რომელიც ამოფენილია მცირეოდენი ხავსით, ფოთლებითა და ბალახით. დებს 4 კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი. გამოჩეკიდან თითქმის უმალვე ნაშიერები ბუდეს ტოვებენ.
თევზჭრიალასებრნი

თევზჭრიალასებრნი  — თევზების ოჯახი ლოქოსნაირთა რიგისა. სხეულის სიგრძე 4-დან 100 სმ-მდეა (ჩვეულებრივ 50 სმ), აქვთ წაგრძელებული ფორმა; კანი შიშველია, ხშირად დაფარულია შხამიანი ლორწოთი. დინგზე აქვთ ულვაშების 4 წყვილი. ზურგისა და მკერდის ფარფლები შეიარაღებულია ბასრი და დაკბილული ეკლები, რომელთა ნაჩხვლეტი მტკივნეულია. ანალური ფარფლი მოკლეა, ცხიმის ფარფლი კარგადაა განვითარებული. ცნობილია 20-მდე გვარის 250-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან აფრიკისა და აზიის მტკნარ წყლებში. ფარფლების დაკბილული სხივების შესახსრებებით შეუძლიათ გამოსცენ ჭრიალის მსგავსი ხმა, ასევე შეუძლიათ შეფერილობის ინტენსივობის შეცვლა. იკვებებიან ბენთოსით, კიბოსნაირებით, მოლუსკებით, ზოგიერთი — ქვირითით. მცენარეთა ფესვებზე ან სპეციალურად ამოთხრილ სოროში დაყრილ ქვირითს იცავს მამრი. მცირე ზომის სახეობები ჰყავთ აკვარიუმებში.
ნასუჰი ბუხარი

ნასუჰი სალიმ ალ-ბუხარი ( 1881, დამასკო, ოსმალეთის იმპერია — 1 ივლისი, 1961, დამასკო, სირია ) — სირიელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, მოქმედი პირი. სირიის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი, სირიის პრემიერ მინისტრი, სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდა რიგ სამინისტროებს.

ბიოგრაფია
პირადი ცხოვრება
ნასუჰი ბუხარი დაიბადა და გაიზარდა დამასკოში, პოლიტიკური აქტივისტების ოჯახში. მისი მამა, სალიმ ალ-ბუხარი, იყო რელიგიური ლიდერი, ამავე დროს, ეწეოდა ანტისამთავრობო საქმიანობას, რის გამოც დააპატიმრეს 1915 წელს. ნასუჰის ძმა ჯალალი იყო ეროვნული აქტივისტი. იგი სიკვდილით დასაჯა ოსმალეთის ხელისუფლებამ 1916 წელს.

სწავლობდა სტამბოლის სამხედრო აკადემიაში, შემდეგ მსახურობდა ოსმალეთის არმიაში, ეკავა რამდენიმე ოფიციალური თანამდებობა მექასა და მედინაში . პირველი მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა რუსეთის ფრონტზე, ტყვედ ჩავარდა და ციმბირში გადაასახლეს. მან გაქცევა მოახერხა და მანჯურიის, ჩინეთისა, იაპონიის გავლით შეერთებულ შტატებში გადავიდა, ხოლო იქიდან სტამბოლში დაბრუნდა. გარკვეული პერიოდის მერე კვლავ წავიდა რუსეთის ფრონტზე, შემდეგ პალესტინაში გაემგზავრა, სადაც ომის დასრულებამდე მეთაურობდა დივიზიას.

პოლიტიკური საქმიანობა
ოსმალეთის იმპერიის დამარცხების შემდეგ იგი გახდა მეფე ფეისალის მოკავშირე, რომელმაც მცირე ხნით მართავდა სირიას. ის ჯერ მსახურობდა ალეპოში არმიის ნაწილებში, შემდეგ ხელმძღვანელობდა სამხედრო კონსულტაციების ბიუროს და 1920 წლის იანვარში დაინიშნა ეგვიპტეში სამხედრო ატაშედ. მისი კაიროში ყოფნის დროს საფრანგეთის ჯარებმა დაიკავეს დამასკო და გამოცხადდა საფრანგეთის სამანდატო რეჟიმი.

ნასუჰი ბუხარს ეკავა მაღალი თანამდებობები სირიის ხელისუფლებაში. იყო სამხედრო საქმეთა მინისტრი ჰაკი აზემის მთავრობაში (1920 წლის დეკემბერი — 1922 წლის ივნისი), სოფლის მეურნეობის მინისტრი აჰმად ნამის მთავრობაში (1926-1928), პრემიერ მინისტრი ჰაშიმ ალ-ათასის პრეზიდენტობის დროს (1939), განათლების მინისტრი და თავდაცვის მინისტრი სადალაჰ ალ-ჯაბირის მთავრობაში პრეზიდენტ შუქრი კუათლის დროს. (1943 წლის აგვისტო — 1944 წლის ნოემბერი). ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად ყოფნისას მისი საქმიანობის ერთ-ერთ ძირითად მიმართულებას წარმოადგენდა ფრანგულ მხარესთან წინასწარი მოლაპარაკებები ამ უკანასკნელის მიერ სირიის დამოუკიდებლობის 1936 წლის ხელშეკრულების რატიფიცირებასთან დაკავშირებით. მან უარყო საფრანგეთის მოთხოვნები (კერძოდ, საფრანგეთის სამხედრო ინფრასტრუქტურის ნაწილის უზრუნველყოფა) და როდესაც მოლაპარაკებების წარმოების პროცესში ვერ შეძლო, ჩიხიდან გამოსვლა, გადადგა. 1939 წლის 7 ივლისიდან 9 ივლისამდე იყო სირიის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.

1945-1946 წლებში აქტიურ მონაილეობას იღებდა სირიის არმიის შექმნაში და დაჟინებით მოითხოვდა საყოველთაო გაწვევის შემოღებას, მაგრამ მის მიერ შემოთავაზებული ზომები უკიდურესად არაპოპულარული იყო, რამაც შეასუსტა მისი პოლიტიკური პოზიციები.

სიცოცხლის ბოლო წლებში ნასუჰი ბუხარი ჩამოსცილდა პოლიტიკას. იგი გარდაიცვალა 1961 წლის 1 ივლისს.
გევხარ კაზიევა

გევხარ კაზიევა (; დ. 1887, ტფილისი — გ. 1960, ირანის აზერბაიჯანი) — პირველი პროფესიონალი აზერბაიჯანელი მსახიობი (პირველი როლი შეასრულა 1906 წელს). იგი გამოდიოდა ფსევდონიმით გეიარჩინი .

ბიოგრაფია
გევხარ კაზიევა დაიბადა 1887 წელს ტფილისში დიდგვაროვან ოჯახში. დაამთავრა ტფილისის ამიერკავკასიის გოგონათა ინსტიტუტი, მიიღო განათლება რუსულ და აზერბაიჯანულ ენებზე.

ბაქოში აზერბაიჯანული თეატრის მუზეუმში მოწყობილია კაზიევასადმი მიძღვნილი კუთხე.
ფრანსუა პიერ-ალიპი

ფრანსუა პიერ-ალიპი (11 აპრილი, 1886 წ. – 5 თებერვალი, 1956 წ.) — ფრანგი სამოქალაქო მოსამსახურე და თანამდებობის პირი, თავდაპირველად, კოლონიურ ადმინისტრაციაში, ხოლო მოგვიანებით - პრეფექტი.

ბიოგრაფია
პიერ-ალიპი იყო ფრანგული ინდოეთის დეპუტატის, ლუის პიერ-ალიპის (1846–1906 წწ.) ძმისშვილი (1881 წლიდან 1898 წლამდე).

კოლონიური ადმინისტრაცია
ფრანსუა პიერ-ალიპი შეუერთდა კოლონიურ ადმინისტრაციას 1906 წელს, როგორც რეიუნიონის გუბერნატორის შტაბის უფროსი, შემდეგ 1908 წელს საფრანგეთის დასავლეთ აფრიკაში ადგილობრივი საქმეების ჩინოვნიკი. მოგვიანებით, 1915 წლამდე პიერ-ალიპი ჟორჟ ბუსენოტთან ერთად აწარმოებდა პერიოდულ გამოცემას . 1914-1916 წლებში პიერ-ალიპი იყო სახელმწიფო მდივნის მოადგილე სახვითი ხელოვნების საკითხებში, ხოლო 1916–17 წლებში კოლონიების მინისტრის შტაბის უფროსის მოადგილე. 1918 წელს პიერ-ალიპი გახდა რესპუბლიკის კომისრის მოადგილე დასავლეთ აფრიკაში. 1922 წელს პიერ-ალიპი გაემართა ფრანგულ-აბისინური სინდიკატის ოფიციალური მისიით ეთიოპიაში და 1923 წელს დაბრუნების დროს, მონაწილეობა მიიღო ფრანგულ გუნდში, რომელიც მხარს უჭერდა ეთიოპიის წევრობას ერთა ლიგაში. 1924 წელს ფრანსუამ დააორგანიზა ვიზიტი საფრანგეთში იმპერატორ ჰაილე სელასიე -თან.

ფრანსუა გახდა ლევანტის უმაღლესი კომისრის დელეგატი პარიზში. შემდეგ, ვიშის რეჟიმის შინაგან საქმეთა მინისტრმა, ადრიენ მარკეტის გადაწყვეტილებით, ფრანსუა გახდა ჟირონის პრეფექტი 1940 წლის აგვისტოდან 1942 წლის მაისამდე. როგორც ანრი ფილიპ პეტენის მიმდევარი, ფრანსუამ შეიმუშავა ნაციონალური რევოლუცია, რომელშიც ბოშებს, კომუნისტებს და სხვებს ამუშავებდა ბანაკ დე მერინიაკის ბანაკში, შემდეგ კი ნაცისტურ გერმანიას გადასცემდა ჟირონდის სოჟის ბანაკში სიკვდილით დასასჯელად.

თუმცა, მოგვიანებით, ფრანსუა გააძევეს, ხოლო ომის დასასრულს, პასუხისმგებლობას გაექცა, რადგან 1946 წლის 21 ოქტომბერს ბორდოს სასამართლომ დაუსწრებლად გამოუტანა სასიკვდილო სასჯელი იმის გამო, რომ „ნებაყოფლობით ითანამშრომლა უცხო ძალების დაზვერვასთან ომის დროს“. მოგვიანებით, ფრანსუა დანებდა და გამოცხადდა სამხედრო პროკურატურაში რეჩერშ-მიდიში, პარიზში და 1955 წლის 20 თებერვალს პარიზის სამხედრო ტრიბუნალმა გაამართლა.
ფრანცისკის ორდენი
აქსარაის მუზეუმი

აქსარაის მუზეუმი — მუზეუმი აქსარაიში, აქსარაის პროვინცია, თურქეთი.

მუზეუმი მდებარეობს სახელმწიფო გზაზე .750-ზე, რომელიც აქსარაის სამხრეთ თურქეთთან აკავშირებს. პირველი სამუზეუმო კოლექცია დაარსდა ზინჯირიე მედრესეში 1969 წელს. 2014 წელს გაიხსნა ახალი მუზეუმის შენობა. მუზეუმში დაცულია 15639 ექსპონატი.

მუზეუმს 10 200 კვადრატული მეტრი ღია და 2 400 კვადრატული მეტრი დახურული ფართობი აქვს. სამსართულიანი შენობის ზოგადი იერი ჰგავს აქსარაის სელჩუკურ გუმბათებს და ქალაქის აღმოსავლეთით მდებარე გეოლოგიურ ფორმირებებს.

მუზეუმში 15 639 ექსპონატია. მათ შორის არის აქსარაის სტელა — ხეთური ქარის ღმერთის რელიეფიანი წარწერის ქვედა ნახევარი, რომელიც შესრულებულია ლუვიურ ენაზე. გამოფენილია აგრეთვე ბიზანტიური ეპოქის 12 მუმია, მათ შორის 2 კატის მუმია.
ბრუნეის პარლამენტი

ბრუნეის საკანონმდებლო საბჭო (მალაიური: , ) — ბრუნეის საკანონმდებლო წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელიც არის ქვეყნის ეროვნული ერთპალატიანი პარლამენტი. საბჭო ყოველწლიურად იკრიბება მარტში, საკანონმდებლო საბჭოს შენობაში ბანდარ- სერი-ბეგავანში.

ფუნქციები
საბჭო მიჰყვება თანამეგობრობის სხვა პარლამენტების პრაქტიკას. საბჭოში წარდგენილი ყველა კანონპროექტი გადის სამ მოსმენას. თუმცა, ყველა კანონპროექტი საბჭოში წარდგენამდე წინასწარ უნდა იყოს დამტკიცებული კაბინეტის მიერ. კანონპროექტის მიღების შემდეგ მან უნდა მიიღოს სულთნის თანხმობა კანონპროექტის კანონად გადაქცევაზე.

შემადგენლობა
ბრუნეის პარლამენტის საბჭო შედგება სულთნის, მეფისნაცვლის, კაბინეტის მინისტრებისა და სამი ტიპის წევრებისგან: ტიტულების მქონე წევრები, ოლქების წარმომადგენლები და გამოჩენილი ბრუნეელების წარმომადგენლები. სულთნის გარდა ყველა წევრს ნიშნავს სულთანი ბრუნეის კონსტიტუციის 24-ე მუხლის შესაბამისად.

2017 წლის 13 იანვრიდან საბჭოში 33 წევრია, მათ შორის 13 კაბინეტის მინისტრი.

ისტორია
საკანონმდებლო საბჭო 1959 წელს შეიქმნა, რათა შეეცვალა ბრუნეის სახელმწიფო საბჭო, რომელიც არსებობდა 1907 წლიდან, 1959 წლის ბრუნეის კონსტიტუციის 23-ე მუხლის მიხედვით. მისი პირველი შეხვედრა შედგა ლაპაუში 1959 წლის 21 ოქტომბერს. 1984 წელს საბჭომ შეძლო 32 სხდომის ჩატარება; ბოლო — 21-ე შეხვედრა გაიმართა 1984 წლის 12 თებერვალს. სულთანმა ჰასანალ ბოლკიამ მეორე დღეს საბჭო დაშალა. შესაბამისად, საკანონმდებლო უფლებამოსილებები მთლიანად სულთანს ეკუთვნოდა.

ბრუნეის არ ჰქონდა საკანონმდებლო ორგანო 2004 წლის 25 სექტემბრამდე, როდესაც სულთანმა გადაწყვიტა საბჭოს აღდგენა ძველი სისტემის გამოყენებით. ბრუნეის კვლავ ჰქონდა საკანონმდებლო ორგანო. სულთანმა საბჭო ისევ დაითხოვა 2005 წლის 1 სექტემბერს და მეორე დღეს აღადგინა საბჭო ბრუნეის კონსტიტუციის შესწორებული ვერსიის საფუძველზე.

უახლესი საკანონმდებლო საბჭო მოწვეულ იქნა სულთანის მიერ 2004 წლიდან 2011 წლის 15 მარტამდე.

ოლქების მოადგილეებს სულთანი ნიშნავს სოფლის მეთაურთა და ქალაქების (მუკიმების) პინგიულებს შორის. რომლებსაც 2010 წლიდან ირჩევენ უშუალოდ მათი რეგიონის მოსახლეობა.

საკანონმდებლო საბჭოს შენობა
დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ეს იყო პირველი შემთხვევაა, როცა საბჭოს სხდომა 2008 წლის 4 მარტს პარლამენტის ახალ დიდ შენობაში გამართა, რომლის მშენებლობა დაიწყო 2005 წლის მარტში მე-8 ეროვნული განვითარების გეგმის მიხედვით. საკანონმდებლო საბჭოს ახალი შენობა სულთანმა საზეიმოდ გახსნა და დაათვალიერა საპატიო დაცვის, ბრუნეის სამეფო პოლიციის ძალების თანხლებით. საოფისე ფართის და საკონფერენციო დარბაზის გარდა, შენობას აქვს საბანკეტო დარბაზი, ბიბლიოთეკა, შეხვედრების დარბაზები, აუდიტორიები, სპორტული დარბაზი, ოთახები და სასადილო. მას ასევე შენობის წინ აქვს აღლუმი და პარკინგის კეთილმოწყობილი ტერიტორია და სამი ჰექტარი ტბა. საბჭოს თავჯდომარე, ჯუდინ ასარი, ამტკიცებდა, რომ ახალი სტრუქტურა დაეხმარება საბჭოს შეასრულოს თავისი მისია მთავრობისა და ქვეყნისთვის უკეთესი სერვისების მიწოდების პროცესში, განსაკუთრებით ის, რაც ეხება საიდუმლო საბჭოს, საკანონმდებლო საბჭოსა და მინისტრთა კაბინეტის სხდომებს.
ზაქარია ანჩელი

ზაქარია ანჩელი — საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ანჩელი მღვდელმთავარი.

ცნობილია გიორგი მერჩულის „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებიდან“, რომლის მიხედვითაც ზაქარია გამოირჩეოდა სიწმინდითა და სასწაულთმოქმედებით. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად, მოიხსენიება კლარჯეთის უდაბნოს ღირს მამათა და დედათა (– სს.) შორის 5 (18) ოქტომბერს.
თემო (ფილმი)

თემო — ქართველი რეჟისორის, ლევან ზაქარეიშვილის 1986 წლის მხატვრული ფილმი. ფილმი აღწერს ახალგაზრდების ცხოვრებას 80-იანი წლების საბჭოთა საქართველოში.

შინაარსი
სამხედრო-სავალდებულო სამსახურიდან დაბრუნებული თემო დამოუკიდებელი ცხოვრების დაწყებას ცდილობს. ამ გზაზე მას ბევრი განსაცდელი ხვდება — მამის გარდაცვალება, უახლოესი მეგობრის ტრაგიკული აღსასრული, უმუშევრობა, ოჯახური უსიამოვნებები. თუმცა, ცხოვრებისეული შეცდომები და სირთულეები თემოს პიროვნების ფორმირებასა და მორალური პრინციპების ჩამოყალიბებასაც განსაზღვრავს.

მოქმედი პირები და შემსრულებლები
მერაბ ნინიძე (თემო)
ლალი ანდრონიკაშვილი (ნინო)
გიორგი ფალავანდიშვილი (სანდრო)
ირაკლი აფაქიძე (გია)
მაია აბაიშვილი
გივი (გურამ) ფირცხალავა
ვლადიმერ ტყაბლაძე
ნანა შონია
კობა კობაიძე
ბაია (ბარბარე) დვალიშვილი
კუკური აბრამიშვილი
კოტე ებანოიძე
მზია ჯორბენაძე
ტატიანა ალიოშკინა
დავით დოლიძე
ნანა ჭელიძე
ილო ღლონტი
რუსლან მიქაბერიძე
მალხაზ ქვრივიშვილი
გიორგი (გოგა) პიპინაშვილი

რესურსები
ეროვნული ფილმოგრაფია
კორე (თანამგზავრი)

კორე , იუპიტერ , /2003 14 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაის ჯგუფში.

აღმოჩენა
აღმოაჩინა ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით 2003 წლის 8 თებერვალს. საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის კლასიფიკაციის მიხედვით, მან მიიღო დროებითი აღნიშვნა /2003 14.. 2007 წელს მას ეწოდა ქალღმერთ პერსეფონის ზედსახელი — „კორე“, ბერძნული მითოლოგიდან.

ორბიტა
კორე იუპიტერის ირგვლივ სრულ ბრუნვას აკეთებს საშუალოდ 24 543 000 კმ მანძილზე 779.2 დღეში. კორეს ორბიტის ექსცენტრიულობაა 0.325. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობა 145.0°-ია. იგი შედის პასიფაის ჯგუფში.

ფიზიკური მახასიათებლები
კორეს დიამეტრი დაახლოებით 2 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ით. იგი სავარაუდოდ შედგება სილიკატური ქანებისგან. ყველაზე ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0.04.
შოთა ბერეკაშვილი

შოთა ბერეკაშვილი (დ. 16 ოქტომბერი, 1974, თბილისი) — ქართველი ბიზნესმენი, საქართველოს მე-11 მოწვევის პარლამენტის წევრი, დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
განათლება
1995-2000 წლებში სწავლობდა კოლუმბიის უნივერსიტეტში, ნიუ-იორკი, აშშ. მიიღო ბაკალავრის ხარისხი პოლიტიკის მეცნიერებაში.

2001 - 2002 წლებში სწავლობდა კასს ბიზნეს სკოლაში (ლონდონი, გაერთიანებული სამეფო), სადაც მიიღო მაგისტრის ხარისხი: რისკების მენეჯმენტსა და კორპორატიულ ფინანსებში.

სამუშაო გამოცდილება
2000-2001 წლებში იყო ნიუ-იორკში ბაზირებული კომპანია .-ს პროექტის მენეჯერი. კომპანიის საქმიანობას წარმოადგენდა მწვანე პროექტების დაფინანსება აღმოსავლეთ ევროპასა და ლათინურ ამერიკაში.

2002-2003 წლებში მუშაობდა ლონდონში, -ის რაოდენობრივი ანალიტიკოსად (ძირითადი საქმიანობა: რეკომენდაციების მიცემა კორპორატიული ობლიგაციების შესყიდვა/განთავსება/გაყიდვის საკითხებში). კომპანია ეწეოდა კორპორატიული ობლიგაციებით ვაჭრობას.

2003-2011 წლებში იყო კომპანია --ის (მოსკოვი) თანადამფუძნებელი, მმართველი პარტნიორი. კომპანიის საქმიანობას წარმოადგენდა სამოქალაქო მშენებლობა-დეველოპმენტი. აღნიშნულ პერიოდში, კომპანია ძირითადად დაკომპლექტებული იყო 500-ზე მეტი, ემიგრაციაში მყოფი ქართველი ინჟინერ-ტექნიკური პერსონალით და სპეციალისტებით, რომლებიც უზრუნველყოფილი იყვნენ სამუშაო ვიზებით, საცხოვრებელი პირობებით და მაღალი ანაზღაურებით. აღნიშნულ პერიოდში კომპანიამ მრავალი სამშენებლო და დეველოპერული პროექტი განახორციელა ქალაქ მოსკოვში.

2012-2024 წლებში მუშაობდა კომპანია „ბიქეი ქონსთრაქშენში“ (თბილისი), იყო მისი თანადამფუძნებელი და მმართველი პარტნიორი. ბიქეი ქონსთრაქშენი არის ბიქეი ჰოლდინგში შემავალი, 30-წლიანი გამოცდილების მქონე, სამშენებლო კომპანია საქართველოში. კომპანიას უმუშავია ისეთ პროექტებზე როგორებიც არის სასტუმროები, სავაჭრო ცენტრები, საოფისე შენობები, საცხოვრებელი კომპლექსები, სპორტული დარბაზები და სხვა.

2021-2024 წლებში საქმიანობდა კომპანია „ბიქეი ჰოლდინგში“ (თბილისი, საქართველო). პოზიცია: თანადამფუძნებელი, მმართველი პარტნიორი. კომპანია აერთიანებს სამშენებლო კომპანიებს: „ბი-ქეი ქონსთრაქშენი“, დეველოპერულ კომპანია: „თეთრი კვადრატი“ და სამშენებლო კოლეჯი „კონსტრუქტ2.“ კოლეჯი „კონსტრუქტ2“ დაფუძნდა 2018 წელს განათლების სამინისტროსთან ერთად, კერძო და საჯარო პარტნიორობის პროგრამის ფარგლებში, რომელიც ყოველწლიურად ახორციელებს 200-250 პროფესიონალი სპეციალისტის მომზადება-ინტეგრაციას სამშენებლო სექტორიში.

2024 წლის 10 სექტემბერს, შოთა ბერეკაშვილი „ქართულმა ოცნებამ“ საარჩევნო სიის ოცეულში წარადგინა, მე-16 ნომრად. ამავე წლის ნოემბრიდან არის საქართველოს მე-11 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

ჰყავს მეუღლე, მაკა კვიციანი და 3 შვილი.
პასიფაე (თანამგზავრი)

პასიფაე, პაციფე , იუპიტერ , 1908 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის პასიფაე ჯგუფში. იგი რეტროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

აღმოჩენა
აღმოაჩინა 1908 წლის 27 იანვარს ბრიტანელი ასტრონომის ფილიბერ ჟაკ მელოტის მიერ გრინვიჩის სამეფო ობსერვატორიაში. თავდაპირველად მიენიჭა დროებითი აღნიშვნა 1908 . 1975 წელს მან მიიღო სახელი პასიფაე, კრეტის მეფის მინოსის მეუღლის, მინოტავრის დედის პასიფაის პატივსაცემად. 1955-1975 წლებში მას ზოგჯერ „პოსეიდონსაც“ უწოდებდნენ.

ორბიტა
პასიფაეს ორბიტას აქვს ძალიან დიდი ექსცენტრიულობა და ასევე ძალიან მიდრეკილია იუპიტერის ეკლიპტიკისა და ბრუნვის სიბრტყეებისკენ. თანამგზავრი ბრუნავს საპირისპირო მიმართულებით — ანუ იუპიტერის ბრუნვის საპირისპირო მიმართულებით. მიეკუთვნება პასიფაეს ჯგუფს — თანამგზავრების ჯგუფს მსგავსი პარამეტრების მქონე ორბიტებით. ზომით, ეს არის იუპიტერის ყველაზე დიდი უკუბრუნვიანი და არარეგულარული თანამგზავრი.