iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ელიმუსი

ელიმუსი — ბალახოვან მცენარეთა გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი მცენარეებია, სიმაღლეში 2 მეტრამდე, ჩვეულებრივ, წარმოქმნიან ხშირ კორდებს. თავთუნები (2–9 ორსქესიანი ყვავილით) სათითაოდ სხედან ყვავილედის ღერძზე, იშვიათად 2–3-ად, და წარმოქმნიან 30 სმ-მდე სიგრძის რთულ თავთავს. ცნობილია 100-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ორივე ნახევარსფეროს არატროპიკულ სარტყლებში და ტროპიკების ზოგიერთ მთიან რაიონში. ბევრი ელიმუსი ძვირფასი საკვები მცენარეა, ზოგიერთი სახეობა წარმატებითაა კულტივირებული.
ფარიდ მამედოვი

ფარიდ მამედოვი (; დ. 30 აგვისტო, 1991, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი. 2013 წელს მალმეში გამართულ ევროვიზიის კონკურსზე წარადგინა აზერბაიჯანი სიმღერით „ “ და დაიკავა მეორე ადგილი დანიის შემდეგ.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება და კარიერა
მამედოვი დაიბადა ბაქოში, ასიფ მამედოვის, პრფესიონალური ძიუდოისტისა და მოყვარული როკერის და მაია მამედოვას, საბჭოთა ტანმოვარჯიშის ოჯახში. ფარიდ მამედოვი სწავლობდა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში

ბავშვობიდანვე მღეროდა ბულბულის ანსამბლიში, რომელსაც აიბანიზ ჰაშიმოვა ხელმძღვანელობდა. მრავალი წლის მანძილზე იყო ანსამბლის სოლისტი. 8 წლის ასაკიდან დაინტერესდა სოულითა და ჯაზით. მისი თქმით სტივი უანდერი იყო ის ვინც მასზე დიდი გავლენა მოახდინა.

მამედოვი არის ავტორი სიმღერისა (მოდი ჩემთან), ერთ-ერთი სიმღერის, რომელიც მან შეასრულა აზერბაიჯანის ევროვიზიის შესარჩევი ტურის დროს.

2013 წელს მონაწილეობა მიიღო „ოქროს გრან პრის“ საერთაშორისო ჭიდაობის ტურნირის გახნის ცერემონიაზე.

2015 წელს მონაწილეობდა 2015 წლის ევროპული თამაშების დახურვის ცერემონიაზე სადაც საბინა ბაბაევასთან ერთად შეასრულა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ჰიმნი.

ევროვიზია
2013 წლის მარტში ფარიდმა მოიგო აზერბაიჯანის ეროვნული შესარჩევი კონკრუსი ევროვიზიისთვის და მიიღო მონაწილეობა ამავე წელს გამართულ რიგით 58-ე ევროვიზიის კონკურსზე რომელიც 2013 წლის მაისში, შვედეთის ქალაქ მალმეში გაიმართა. მამედოვი გახდა პირველი მამაკაცი რომელიც წარადგენდა აზერბაიჯანს ამ კონკურზე. მისი გამოსვლა დადგა ბერძენმა ქორეოგრაფმა ფოლკას ევანგელინოსმა რომელსაც აქამდე დადგმული ქონდა საკის რუვასის და ანი ლორაკის გამოსვლები. აზერბაიჯანმა დაიკავა მე-2 ადგილი. 10-ჯერ მიიღო 12 ქულიანი შეფასება და დაიკავა და ჯამში 234 ქულა მიიღო.

ევროვიზიის შემდეგ
2016 წლის ასაკში ფარიდ მამედოვი ფარულად, არასაჯაროდ დაქორწინდა ქალზე სახელად ნიგარი. წვილი მალევე გადავიდა საცხოვრებლად ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში, სადაც მათ 2019 წლის იანვარში პირველი შვილი შეეძინათ. მამედოვს ჯამში გამოშვებული აქვს ოთხი სინგლი: „ “ (2012), „“ (2013), „ “ (2013) და „ “ (2014).
საბინა ბაბაევა

საბინა ბაბაევა (; დ. 2 დეკემბერი, 1979, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი. 2012 წელს წარადგინა აზერბაიჯანი ბაქოში გამართულ ევროვიზიაზე. მოახერხა ფინალში გასვლა. 2012 წლის 26 მაისს ფინალში რიგით მე-13 ნომრად გამოვიდა სიმღერით „ “. საბოლოო ჯამში დაიკავა მე-4 ადგილი.

ევროვიზია 2012
საბინამ დაამთავრა ბაქოში მდებარე ასაფ ზეინალის მუსიკალური სკოლა, ვოკალური ხელოვნების განხირთ. მან მონაწილეობა მიიღო ქვეყანაში და მის გარეთ ჩატარებულ არაერთ კონკურში. ის ცნობილია მისი იმით რომ შეასრულა სიმღერა „ “, 2003 წლის აზერბაიჯანული ტელესერიალის „ “-ის თემის (გახსნითი) სიმღერა. მას არაერთხელ მიუღია აზერბაიჯანის ევროვიზიის შესარჩევ ეროვნულ კონკურსზე. მიონაწილეობას იღებდა 2008 წლიდან ევროვიზიაზე გასვლამდე..

საბინამ ევროვიზიაზე აზერბაიჯანის წარმომადგენლად არჩევამდე ევროვიზიაზე საქართველოს წარმომადგენელ ანრი ჯოხაძესთან ერთად ჩაწერა სიმღერა „სიყვარულის თამაში“.

მისი სარეკლამო ტურნეს ფარგლებში საბინა გამოვიდა ლონდონში, ამსტერდამსა და ბუდაპეშტში. ევროვიზიის ფინალში მიიღო 150 ქულა და დაიკავე მე-4 ადგილი. ფინალში იყო რიგით მე-13 გამომსვლელი. მან აგრეთვე მიიღო მარსელ ბეზანსონის პრესის ჯილდო ევროვიზიის ფინალში შესრულებული სიმღერისთვის „ “.

ევროვიზიის შემდეგ
2012 წელს ბაბაევა ჩაირიცხა ბაქოს მუსიკალურ აკადემიაში საშუალო სკოლის შემდგომ პროგრამაზე.

2014 წელს საბინა ბაბაევა იყო აზერბაიჯანის ხმის მიცემის პროცესის სპიკერი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე კოპენჰაგენში, დანიაში. მან წარადგინა აზერბაიჯანის მიერ სხვა კონკურსანტებისთვის მიცემული ქულები.

პირადი ცხოვრება
ის 2012 წლის ევროვიზიაზე მყოფ ერთ-ერთ კონკურენტზე, ბრიტანელ ენჯელბერტ ჰამპერდინკზე აცხადებდა რომ ის მისი ერთ-ერთი ფავორიტი მომღერალია. ამასთანავე გამოთქვა მასთან ერთად დუეტის ჩაწერის სურვილი.

2012 წლის 30 ივლისს ცნობილი გახდა, რომ ბაბაევა დაინიშნა ჯავიდან შარიფოვზე, ექვსი წლით უმცროს მამაკაცზე, რომელიც ტელეკომპანია –ს პროგრამების დირექტორთი და რეალითი შოუს –ის ყოფილ მონაწილეა. გავრცელებული ინფორმაციით, წყვილი ერთმანეთს ერთი წლის მანძილზე ხვდებოდა. საბინა ბაბაიევამ უარყო ეს ინფორმაცია. მიუხედავად მისი ამრეაქციისა, ქორწილი 26 სექტემბერს მართლაც შედგა. 2016 წლის დასაწყისში ბაბაევას შეეძინა შვილი.
სოფუ მეჰმედ-ფაშა

სოფუ მეჰმედ-ფაშა (; გ. აგვისტო, 1649, მალქარა, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დეფტერდარი 1636 წლიდან 1639 წლამდე, ასევე დიდი ვეზირი 1648-1649 წწ.

მურად -ის მმართველობის პერიოდში მეჰმედ-ფაშა დეფტერდარად იყო დანიშნული. 1648 წელს, იანიჩარების აჯანყების შედეგად მიიღო დიდი ვეზირის წოდება. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სულთან იბრაჰიმის სიკვდილით დასჯაში, წყაროების თანახმად პირადად მიიღო მონაწილეობა ხსენებულ პროცესში. ქიოსემ სულთანთან არსებული დაძაბულობის გამო სოფუ მეჰმედ-ფაშა ვერ ახერხებდა წარმატებით მართვას. თანამდებობაზე დანიშვნიდან 9 თვეში, სწორედ ქიოსემ სულთნის ბრძანებით მას ჩამოართვეს ვეზირის ტიტული და მალქარაში გადაასახლეს, სადაც რამდენიმე თვეში სიკვდილით დასაჯეს.
ამირან ქადეიშვილი

ამირან ქადეიშვილი (დ. 4 მარტი, 1936, ოზურგეთი — გ. 6 ოქტომბერი, 2021, თბილისი) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი. ხელოვნების ქურუმის ჯილდოს მფლობელი (2018).

1953–1985 წლებში მოღვაწეობდა ოზურგეთის წუწუნავას სახელობის თეატრში და თეატრ „ძველი სახლის“ სცენაზე. 1970 წლიდან მუშაობდა კინოში, სხვადასხვა ჟანრის ფილმებში. მის მიერ შესრულებული როლებია: ნიკოია („სემირამიდას ბაღები“, ს. დოლიძე, 1970), კვეგვე ტარბა („მთვარის მოტაცება“, თ. მელიავა, 1973), კურა-მუჰამედი („ციმბირელი პაპა“, გ. კალატოზიშვილი, 1973), ჭოლა („პირველი მერცხალი“, ნ. მჭედლიძე, 1975), ნიკო („გაქცევა გათენებისას“, ს. დოლიძე, 1975), ხირხალა („სიყვარული ყველას უნდა“, გ. შენგელაია, მ. ჭიაურელი უმცროსი, 1980), კობიძე („სახლი ლესნაიაზე“, ნ. სანიშვილი, 1980), ერმილე მამალაძე („მევლუდი“, ნ. სანიშვილი, 1985), მმართველი („წინამორბედი“, ი. კვაჭაძე, 1988). მონაწილეობა აქვს მიღებული ფილმებში: „კავკასიის ტყვე“ (გ. კალატოზიშვილი, 1978), „როგორ ვიცხოვრო უშენოდ“ (გ. მგელაძე, 1980), „თბილისი, პარიზი, თბილისი“ (ლ. აბაშიძე, 1980), „ჟამი მოქცევისა“ (ნ. ომიაძე, 1982), „სათნოებათა კიბე“ (ნ. წულაძე, 1986) და სხვ.

რესურსები ინტერტეტში
ამირან ქადეიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია
შაჰან არზრუნი

შაჰან არზრუნი (; დ. 8 ივნისი, 1943) სომეხი — კლასიკური პიანისტი, ეთნომუსიკოლოგი, ლექტორი, კომპოზიტორი, მწერალი და პროდიუსერი, რომელიც ცხოვრობს ნიუ-იორკში .

ადრეული ცხოვრება და განათლება
გამოჩენილი სომხი პიანისტი შაჰან არზრუნი, რომლის გვარი ეკუთვნის ძველ სომეხ თავადაზნაურობას, დაიბადა სტამბულში, თურქეთში, 1943 წლის 8 ივნისს. მისი მამა არის სტეპან ჯირაირ არზრუნი, ხოლო დედა მარიამ კალპაკი. კომპოზიტორი სირვარტ კალპაკიან კარამანუკი მისი დედის დეიდაა, რომელმაც არზრუნი 4 წლის ასაკში წაახალისა, რომ ფორტეპიანოზე დაეკრა; არზრუნი საჯარო სივრცეში პირველად გამოჩნდა ხუთი წლის ასაკში. მან მიიღო ზოგადი განათლება ესაიანში და გეტრონაგანში სომხურ ლიცეუმებში და დაამთავრა სტამბოლის მუნიციპალური კონსერვატორია (ახლანდელი სტამბულის უნივერსიტეტის სახელმწიფო კონსერვატორია), სადაც სწავლობდა ფორტეპიანოს ფერდი სტაცერთან, ხოლო ჰარმონიას რაშიტ აბედთან ერთად.

ის ნიუ-იორკში გადავიდა 1964 წელს, ჯულიარდის მუსიკის სკოლაში სწავლისთვის, მას სკოლაში კალუსტ გულბენკიანის ფონდის სტიპენდიით უნდა ესწავლა. იქ მისი მთავარი მასწავლებლები იყვნენ საშა გოროდნიცკი, რომელიც ფორტეპიანოს ასწავლიდა, ფელიქს გალიმირი კამერულ მუსიკას, ჯოზეფ ბლოხი საფორტეპიანო ლიტერატურას, ხოლო ჰოლ ოვერტონი კომპოზიციას. არზრუნმა დაამთავრა ჯულიარდი, მიიღო ბაკალავრის ხარისხი 1967 წელს, ხოლო მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხი 1968 წელს. დოქტორანტურის სწავლა ასევე ნიუ იორკის უნივერსიტეტში გადაწყვიტა.

კარიერა
შეერთებულ შტატებში მცხოვრები მოტივირებული არზრუნი განუწყვეტლივ იკვლევს თავისი სომხური მემკვიდრეობის მუსიკალურ ფესვებს. იგი იკვლევს ტრადიციულ სომხურ მუსიკას, ჩაწერილი აქვს სომხური საფორტეპიანო მუსიკის სამ-დისკიანი ანთოლოგია. ასევე თანაპროდიუსერია ინსტრუმენტული და ვოკალური სომხური მუსიკის რვა დისკიანი კომპლექტის. არზრუნმა ასევე გამოაქვეყნა ნაშრომები და მოაწყო სიმპოზიუმები ისეთი დაწესებულებებისათვის, როგორიცაა ჰარვარდის უნივერსიტეტი, კოლუმბიის უნივერსიტეტი და მიჩიგანის უნივერსიტეტი. იგი ასევე ავტორია რამდენიმე სტატიისა და აკადემიური ჟურნალისა, დაწერილი აქვს -ის ლექსიკონის რამდენიმე გამოცემა და შუა საუკუნეების ლექსიკონი.

1869 წელს, მიიწვიეს სტეინვეის ფორტეპიანოზე დასაკრავად, მეტროპოლიტენი ხელოვნების მუზეუმში, მუზეუმის ისტორიული ინსტრუმენტების კოლექციის ასი წლისთავის აღსანიშნავად. 2001 წელს, ვაშინგტონში, მან წაიკითხა ლექცია სომხური ლიტურგიკული საგალობლების შესახებ აშშ-ს კონგრესის ბიბლიოთეკის მოწვევით.

არზრუნი გამოჩნდა რამდენიმე სატელევიზიო და რადიო გადაცემაში, მათ შორისაა: , და –ის არაერთი სპეციალური გადაცემაში; არზრუნს რამდენჯერმე გამოსვლა ჰქონდა თეთრ სახლში, ასევე ბრიტანეთის, დანიის, შვედეთისა და ისლანდიის სასამართლოებში. 2008 წელს მას მიენიჭა სომხეთში ერევნის კომიტასის სახელმწიფო კონსერვატორიის "საპატიო პროფესორის" ჯილდო. 2015 წელს შაჰან არზრუნი დაჯილდოვდა პრეზიდენტის მოვსეს ხორენაცის მედლით, სომხეთის რესპუბლიკის უმაღლესი კულტურული ჯილდოთი.

2017 და 2019 წლებში ესტუმრა სომხეთის სხვადასხვა პროვინციების სამწვრთნელო ახალგაზრდა მუსიკოსებს და საშემსრულებლო სოლისტებს. მგზავრობისას ის გაჩერდა ძველ, შორეულ მონასტრებში, შეისწავლა და გადაიღო ადგილის ფოტოები. ეს დოკუმენტაცია ამჟამად ემყარება სტატიების სერიას, რომელიც ყოველთვიურად პაროსში, სტამბულში ქვეყნდება.

-19 პანდემიის გამო, შაჰან არზრუნი კონცერტებს ინტერნეტ სივრცეში მართავს სლოგანით, „ერთად სომხეთისთვის“, შემოსული თანხებით ფინანსურად ეხმარება სომხეთს.
არზუ ალიევა

არზუ ილჰამ კიზი ყურბანოვა (ქორწინებამდე—ალიევა) (აზერ.არზუ ; 1989 წლის 23 იანვარი, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი კინოპროდიუსერი, რეჟისორი, საზოგადო მოღვაწე. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის  ქალიშვილი.

ბიოგრაფია
აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევისა და მისი მეუღლის, აზერბაიჯანის პირველი ვიცე -პრეზიდენტის მეჰრიბან ალიევას უმცროსი ქალიშვილი, ჰეიდარ ალიევის შვილიშვილი.

არზუ ალიევა თავის უფროს დასთან, ლეილასთან ერთად სწავლობდა შვეიცარიასა და დიდ ბრიტანეთში.

2011 წლის 3 სექტემბერს  ბაქოში გაიმართა არზუ ალიევას და  სამედ ყურბანოვის ქორწილი. სამედ ყურბანოვი (დ. 1988 წელს) გახლავთ ერთადერთი ვაჟი რუსეთში მოღვაწე ცნობილი  ბიზნესმენის, აზერბაიჯანის ყოვლისმომცველი კონგრესის ერთ-ერთი დამფუძნებლის აიდინ ყურბანოვის, რომელიც გარდაიცვალა 2003 წელს. სამედ ყურბანოვი დაიბადა და გაიზარდა მოსკოვში, დაამთავრა რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტი (უნივერსიტეტი) და ამჟამად დაკავებულია საოჯახო ბიზნესით.

წყვილს ორი შვილი ჰყავს: აიდინი (დაიბადა 2012 წელს) და აზიზა (დაიბადა 2016 წელს).

პროფესიული საქმიანობა
არზუ ალიევა დაკავებულია აზერბაიჯანული კინოს წარმოებით (დოკუმენტური ფილმები „მიზანი — ბაქო“. „როგორ წააგო ჰიტლერმა ომი ნავთობისთვის“ (2015), „იკლასის ვაჟი“ (1918)). როგორც რეჟისორმა, მან გადაიღო დოკუმენტური ფილმი „ “ („უკანასკნელი თავშესაფარი უცხო ქვეყანაში“, 2016), რომელიც ეხება მუსავათისტური  რესპუბლიკის დამფუძნებელს, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის თავმჯდომარეს (1918-1920) ალიმარდან- ბეი თოპჩიბაშევს.

ქონებრივი მდგომარეობა
ვაშინგტონ პოსტის 2010 წლის მონაცემებით, ლეილა თავის დასთან არზუსთან და ძმასთან ჰეიდართან ერთად ფლობდა უძრავ ქონებას დუბაიში, რომლის ღირებულება დაახლოებით 75 მილიონი აშშ დოლარია.

„რადიო თავისუფლების“ ( / ) აზერბაიჯანული გამოცემის ჟურნალისტების მიერ ჩატარებული გამოძიების შედეგების თანახმად, არზუ  და მისი და ლეილა  აკონტროლებენ აზერბაიჯანულ მობილურ კომპანია „“-ს.

არზუ თანამფლობელია  ჰოლდინგური კომპანია - ის „ჯიბის“ ბანკის -ის, რომელმაც პრივატიზაციის დროს შეიძინა სახელმწიფო ავიაკომპანია - ის მომსახურების  სერვისები.

ბრიტანული სასამართლოს ცნობით, ლეილა და არზუ ალიევები ეჭვმიტანილები არიან ფულის გათეთრებაში. გამომძიებლების ყურადღება მიიპყრო ლონდონში ძვირადღირებული — 60 მილიონი ფუნტის ღირებულების უძრავი ქონების შეძენის მცდელობებმა. გაზეთ „გარდიანი“ ცნობით, საუბარია ლონდონის რაინბსრიჯში მდებარე ორ ბინაზე, რომლებიც დედოფლის რეზიდენციის — ბუკინგემის სასახლის უშუალო სიახლოვეს მდებარეობს. მათი შეძენის მიზნით, დაგეგმილი იყო ოფშორული კომპანიის გამოყენება.

არზუ ჩართულია საქველმოქმედო საქმიანობაში. ის მუშაობს ბაბუის ჰეიდარ ალიევის სახელობის ფონდში, რომელსაც ხელმძღვანელობს მისი დედა მეჰრიბან ალიევა.
ვაგარშაკ აკობიანი

ვაგარშაკ აკობიანი (; დ. 1 იანვარი, 1991, წაღკაძორი, სომხეთის სსრ, სსრკ) — სომეხი თურქოლოგი და პოლიტიკოსი. სომხეთის მე-7 მოწვევის ეროვნული კრების წევრი 2019 წლიდან. საპარლამენტო ფრაქცია „ჩემი ნაბიჯი ალიანსის“ წევრი. ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატი. აკობიანი მცირე ხნის განმავლობაში იყო სომხეთის დიასპორის მინისტრის მოადგილე (2018 წლიდან 2019 წლის 14 იანვამდრე).

ბიოგრაფია
ვაგარშაკ აკობიანი დაიბადა 1991 წლის 1 იანვარს, წაღკაძორში, სომხეთის სსრ-ში, სსრკ-ში.

განათლება
1997–2007 წლებში აკობიანი სწავლობდა წაღკაძორის სკოლაში. 2007–2011 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე. არის თურქოლოგიის ბაკალავრი. 2013 წელს დაამთავრა სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის საერთაშორისო სამეცნიერო საგანმანათლებლო ცენტრის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. მიიღო ორიენტალიზმის მაგისტრის ხარისხი. 2013–2016 წლებში აკობიანი სწავლობდა სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის საერთაშორისო სამეცნიერო და საგანმანათლებლო ცენტრის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის ასპირანტურაზე. არის ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (ფილოსოფიის დოქტორი; .).

სოციალური და პოლიტიკური მოღვაწეობა
2012 წელს აკობიანმა დააფუძნა ახალგაზრდა სომეხ პოლიტიკოსთა ასოციაცია. 2015–2016 წლებში იყო ერევნის ფრანგული კოლეჯისა და ევროპის რეგიონული აკადემიის ლექტორი. 2018 წლიდან 2019 წლის 14 იანვრამდე იყო სომხეთის დიასპორის მინისტრის ასისტენტი. 2018 წლის 9 დეკემბრიდან არის სომხეთის ეროვნული კრების წევრი, საპარლამენტო ფრაქცია: „ჩემი ნაბიჯი ალიანსი“. არჩეული იქნა მე-10 საარჩევნო ოლქიდან (კოტაიქის პროვინცია). არის ბაჰრეინ-სომხეთის, ეგვიპტე-სომხეთის, საფრანგეთი-სომხეთის, ირანი-სომხეთის, ყაზახეთი-სომხეთის, ქუვეითი-სომხეთის, ყირგიზეთი-სომხეთის, მონღოლეთი-სომხეთისა და სომხეთ-ტაჯიკეთის საპარლამენტო მეგობრობის ჯგუფის წევრი. სომხეთის რესპუბლიკის ეროვნული ასამბლეასისა და რუსეთის ფედერალურ ასამბლეას შორის თანამშრომლობის საპარლამენტო კომიტეტისა და სომხეთის რესპუბლიკის ეროვნულ ასამბლეასა და ბელარუსის რესპუბლიკის ეროვნულ ასამბლეას შორის თანამშრომლობის საპარლამენტო კომიტეტის წევრი. ვაგარშაკ აკობიანი არის ფრანკოფონიის საპარლამენტო ასამბელის წევრი. სომხეთის ეროვნული კრების 11 დეპუტიტსაგან შემდგარი რეგიონული და ევრაზიული ინტეგრაციის მუდმივმოქმედი კომიტეტის წევრი.

აკობიანი არის პოლიტიკური პარტია „საზოგადოებრივი კონტრაქტის“ წევრი.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
ვაგარშაკ აკობიანი არის მრავალი სამეცნიერო სტატიის ავტორი.

პირადი ცხოვრება
აკობიანი არის დაუოჯახებელი. არ ჰყავს შვილი.
სურენ პაპიკიანი

სურენ პაპიკიანი (; დ. 26 აპრილი, 1986, სტეფანავანი, სომხეთის სსრ, სსრკ) — სომეხი პოლიტიკოსი, ისტორიკოსი, მასწავლებელი. სომხეთის ვიცე-პრემიერი 2021 წლიდან. 2018-2019 წლებში სომხეთის ტერიტორიული ადმინისტრირებისა და განვითარების მინისტრი. 2019-2021 წლებში სომხეთის ტერიტორიული ადმინისტრირებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი. სომხეთის რევოლუციის ერთ-ერთი წამყვანი ფიგურა. 2021 წლის 15 ნოემბრიდან სომხეთის თავდაცვის მინისტრი.

ბიოგრაფია
სურენ პაპიკიანი 1986 წლის 26 აპრილს დაიბადა სტეფანავანში. 2003-2010 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე (სწავლის დროს გაწვეული იქნა ჯარში). ისტორიის ბაკალავრი, პედაგოგი. 2010-2012 წლებში კვლავ სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე. პაპიკიანი არის ისტორიის მაგისტრი. 2009-2011 წლებში პაპიკიანი ხელმძღვანელობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის სტუდენტურ სამეცნიერო საზოგადოებას. 2012-2016 წლებში სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის დიპლომისშემდგომ კურსზე. 2010-2016 წლებში იყო ერევნის 54 საჯარო სკოლის ისტორიის მასწავლებელი.. 2011-2018 წლებში მუშაობდა კუანტიმის კოლეჯში, მასწავლებლად. 2017-2018 წლებში ერევნის ქალაქის საბჭოს ექსპერტი იელკის ფრაქციიდან. 2018 წელს იყო მოძრაობა „ჩემი ნაბიჯის“ წევრი-ინიციატორი და სომხეთის აპრილ-მაისში მომხდარი არაძალადობრივი სომხეთის რევოლუციის მონაწილე.
ის არის პარტია „საზოგადოებრივი კონტრაქტის“ გამგეობის თავმჯდომარე. ნიკოლ ფაშინიანის პირველ კაბინეტში 2018-2019 წლებში იკავებდა სომხეთის ტერიტორიული ადმინისტრირებისა და განვითარების მინისტრის თანამდებობას. 2019-2021 წლებში ფაშინიანის მეორე კაბინეტში დაინიშნა სომხეთის ტერიტორიული ადმინისტრირებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრად. ჯამში მინისტრის თანამდებობას იკავებდა 2018 წლის 12 მაისიდან 2021 წლის 2 აგვისტომდე. 2021 წლის 2 აგვისტოს, ფაშინიანის მესამე კაბინეტში სურენ პაპიკიანი დაინიშნა სომხეთის ვიცე-პრემიერის თანამდებობაზე.. სურენ პაპიკიანი 2021 წელს იყო პარტია „საზოგადოებრივი კონტრაქტის“ საპარლამენტო საარჩევნო, პროპორციული სიის წევრი. არის პარტია „საზოგადოებრივი კონტრაქტის“ დამფუძნებელი წევრი.

ჯილდოები
2011 წელს ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტურმა საბჭომ პაპიკიანი ვერცხლის მედლით დააჯილდოვა. 2016 წელს კი მან მიიღო სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს გარეგინ ნჟდეს სახელობის ჯილდო.

პირადი ცხოვრება
დაუოჯახებელია. არ ჰყავს შვილი.
რიტა სარქისიანი

რიტა ალექსანდრი სარქისიანი , ქალიშვილობის გვარია დადაიანი (; დ. 6 მარტი, 1962, ხანქენდი, ყარაბაღი, საბჭოთა კავშირი ― გ. 20 ნოემბერი, 2020, ერევანი, სომხეთი) — სომხეთის პირველი ლედი 2008-2018 წლებში, როგორც პრეზიდენტ სერჟ სარქისიანის მეუღლე. სომხეთის პრემიერ-მინისტრის მეუღლე 2007-2008 და 2018 წლებში.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება
რიტა ალექსანდრი დადაიანი დაიბადა 1962 წლის 6 მარტს აზერბაიჯანში მდებარე ყარაბაღის ავტონომიური მხარის დედაქალაქ ხანქენდში. იგი სომეხი სამხედროების ოჯახში დაიბადა, თუმცა მათზე ბევრი არაფერია ცნობილი.

რიტამ ხანქენდშივე დაამთავრა ადგილობრივი საშუალო სკოლა, რის შემდეგაც სწავლა იქვე გააგრძელა ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელობის მუსიკალურ სასწავლებელში. განათლების დასრულების შემდეგ იგი ხანქენდში მუშაობდა საბავშვო ბაღში, მუსიკის მასწავლებლად. რამდენიმე წელში მან სამსახური მიატოვა და სომხეთის დედაქალაქ ერევანში გადასახლდა, სადაც მუშაობა აღარც გაუგრძელებია.

ქორწინება და შვილები
ერევანში ცხოვრებისას რიტამ დამწყები პოლიტიკოსი, სერჟ სარქისიანი გაიცნო. 1983 წელს რიტა და სერჟი დაქორწინდნენ. ქორწინების შემდეგ მან ქმრის გვარი მიიღო და რიტა სარქისიანი გახდა. მათ სულ ორი ქალიშვილი შეეძინათ: ანუში და სატენიკი, მათგან კი ოთხი შვილიშვილი გაუჩნდათ: მარიამი, რიტა, არა და სერჟი.

პირველი ლედი
ჯერ კიდევ 2007 წლის აპრილში რიტას ქმარი, სერჟ სარქისიანი სომხეთის პრემიერ-მინისტრი გახდა, რითაც დაიწყო რიტას პოლიტიკური ცხოვრება. იგი პრემიერ-მინისტრის მეუღლის თანამდებობაზე სულ ერთ წელს დარჩა, 2008 წლის 9 აპრილს კი სერჟი პრეზიდენტად აირჩიეს და რიტა სომხეთის რიგით მესამე პირველი ლედი გახდა.

პირველი ლედის ამპლუაში იგი ერთობ აქტიური იყო. რიტა სარქისიანმა მალევე დააარსა საქველმოქმედო ფონდი , რომელიც ეხმარებოდა ლეიკემიითა და სხვა მძიმე დაავადებებით დაავადებულ ბავშვებს, ასევე აუტიზმისა და არაგილის ეროვნულ ფონდებს. 2010 წლიდან რიტა ამ ფონდის სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარეც ხდება

პირველი ლედობისას იგი ასევე ხელმძღვანელობდა სომხეთში არაერთი საერთაშორისო კონკურსის ჩატარებას. ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კონკურსი იყო არამ ხაჩატურიანის კლასიკური მუსიკის საერთაშორისო კონკურსი. აგრეთვე აღსანიშნავია ერევნის საერთაშორისო მუსიკალური ფესტივალი, რომელსაც სომხეთის ეროვნული ფილარმონიული ორკესტრი მასპინძლობდა.

უკვე 2018 წლის 9 აპრილს სერჟის პრეზიდენტობის ვადა ამოიწურა და რიტამაც დაკარგა პირველი ლედის პოზიცია, თუმცა იმავე წლის 17 აპრილს სერჟი ისევ პრემიერ-მინისტრი ხდება, თუმცა არა დიდი ხნით. მან ეს პოსტი 2018 წლის 23 აპრილს დაკარგა.

გარდაცვალება
რიტა სარქისიანი -19-ით გარდაიცვალა 2020 წლის 20 ნოემბერს ერევანში, 58 წლის ასაკში. მის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით სამძიმარი გამოხატა მოქმედმა პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა და რიტაზე ასეთი რამ განაცხადა: „მან ჩაატარა ღირებული სოციალური და საზოგადოებრივი საქმიანობა, რომელიც მიზნად ისახავდა ქვეყანაში კულტურული ცხოვრების ხელშეწყობას...“. ხოლო თავად პრეზიდენტი არმენ სარქისიანი პირადად ეწვია სერჟს მწუხარების გამოსახატად.
შარიფ შარიფოვი

შარიფ შარიფოვი (, ; დ. 11 ნოემბერი, 1988, განუხი, ჩაროდინსკის რაიონი, დაღესტანი) — ხუნძური წარმოშობის აზერბაიჯანელ-რუსი მოჭიდავე. 2011 წელს მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი და მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში, 84 კგ წონით კატეგორიაში გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი. ფინალში დაამარცხა პუერტო-რიკოს წარმომადგენელი ხაიმე ესპინალი.

2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 86 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ნახევარ-ფინალში აბდულრაშიდ სადულაევთან დამარცხებამდე მოუგო ბი შენგფენგსა და ზბიგნიევ ბარამოვსკის. რეპეშაჟში შარიფოვმა დაამარცხა პედრო სებალიოსი და მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

2010 წელს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2011 წელს დორტმუნდში, გერმანიაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე 84 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2018 წელს 92 კგ წონით კატეგორიაში კასპიისკში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ფინალში ანგარიშით 1-2 დამარცხდა აბდულრაშიდ სადილაევთან. 2019 წელს მოიგო ბუქარესტში გამართული ევროპის ჩემპიონატი. ფინალში დაამარცხა პოლნელი მოჭიდავე ზბიგნევ ბარამოვსკი.

2011 წელს მოიგო სტამბოლში, თურქეთში გამართული მსოფლიო ჩემპიონატი. ფინალში დაამარცხა უკრაინის სახელით მონაწილე სპორტსმენი იბრაჰიმ ალდათოვი. 2009 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 84 კგ წონით კატეგორიაში, ჰერნინგში, დანიის სამეფოში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. 2019 წელს 97 კგ წონით კატეგორიაში ნურ-სულთანში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე შარიფოვმა ვერცხლის მედალი მოიპოვა. ფინალში დამარცხდა რუსეთის სახელით მოასპარეზე აბდულრაშიდ სადულაევთან, ანგარიშით 0-4.

2017 წელს ბაქოში გამართულ ისლამის სოლიდარობის თამაშებზე 86 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

მისი მწვრთნელები არიან ანვარ მაგომედგაჯიევი და ომარ კურამაგომედოვი. არის აზერბაიჯანული საჭიდაო კლუბი „ “-ის წევრი.

შარიფ შარიფოვს 2012 წელს მიენიჭა დიდების ორდენი. 2016 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის საპატიო დიპლომი. მას ასევე ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს მიენიჭა წლის საუკეთესო სპორტსმენის სტატუსი 2011 და 2012 წლებში.
იულია რატკევიჩი

იულია რატკევიჩი (; ლაინკა: ; დ. 16 ივლისი, 1985, მინსკი, ბელორუსიის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — ბელარუსში დაბადებული აზერბაიჯანელი ქალი მოჭიდავე. არის 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი (55 კგ წონით კატეგორიაში). კარიერის საწყის წლებში გამოდიოდა ბელარუსის სახელით.

კარიერა
2005 წელს რატკევიჩმა ბელარუსი სახელით მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი, ვარნაში, ბულგარეთში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. აზერბაიჯანში გადასვლის შემდეგ მოიგო 2009 ჰერნინგში, დანიის სამეფოში გამართული ერვოპის ჩემპიონატი და 2011 წელს დორტმუნდში, გერმანიაში გამართული ევროპის ჩემპიონატი. 2010 წელს რატკევიჩმა 55 კგ კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე (მოსკოვი, რუსეთი). 2013 წელს 59 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი (ბუდაპეშტი, უნგრეთი). 2014 წელს 60 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი (ტაშკენტი, უზბეკეთი). ფინალში დამარცხდა მონღოლ მოჭიდავე სუხეგინ ცერენჩიმედთან. 2015 წელს 58 კგ წონით კატეგორიაში მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი (ლას-ვეგასი, აშშ). 2012 წელს ევროპის ჩემპიონატზე დაიკავა მე-14 ადგილი (55 კგ წონითი კატეგორია). 2014 წელს კი მეშვიდე ადგილზე გავიდა (60 კგ წონითი კატეგორია).

2012 წელს რატკევიჩმა მონაწილეობა მიიღო ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, 55 კგ წონით კატეგორიაში. დაამარცხა ბერძენი მარია პრევოლარაკი, მაგრამ შემდეგ დამარცხდა იაპონელ საორი იოშიდასთან. ამის შემდეგ ის გადავიდა რეპეშაჟში სადაც ამერიკელი მოჭიდავე კელსი კემპბელი დაამარცხა. ბრინჯაოს მედლის ბრძოლაში დაამარცხა რუსი ვალიერა ჟოლობოვა. 2011 წელს 59 კგ წონით კატეგორიაში მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი (დორტმუნდი, გერმანია). 2016 წელს 60 კგ წონით კატეგორიაში მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი (რიგა, ლატვია).

ბატკევიჩმა აგრეთვე მიიღო მონაწილეობა რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ამჯერად ვერ მოახერხა მედლის მოპოვება. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დამარცხდა ტუნისელ მარვა ამრისთან. დაიკავა მე-5 ადგილი. 2013 წელს რატკევიჩმა მოიგო ყაზანში, რუსეთში გამართული ზაფხულის უნივერსიადა (59 კგ წონითი კატეგორია). ფინალში დაამარცა ამერიკელი მოჭიდავე ელისონ რაგანი.