iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბერდიანსკის ბრძოლა

ბერდიანსკის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთისა და უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს შორის უკრაინაში რუსეთის შეჭრის სამხრეთ უკრაინის კამპანიის დროს. სამხრეთის ფრონტის რუსულმა ჯარებმა მარიუპოლის მოალყეების დასახმარებლად მიმავალ გზაზე დაიკავეს საპორტო ქალაქი ბერდიანსკი.

ფონი
მას შემდეგ, რაც რუსულმა ძალებმა მელიტოპოლი დაიკავეს, წაიწიეს ჩრდილო-აღმოსავლეთით ტოკმაკისკენ, რომელსაც ალყა შემოარტყეს, და აღმოსავლეთით ბერდიანსკისკენ (მარიუპოლისკენ მიმავალ გზაზე, რომელსაც აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანიის ფარგლებში თავს დაესხა დონეცკის სახალხო რესპუბლიკის რუსული ძალები.

ბრძოლა
26 თებერვალს რუსეთის ჯარებმა დაიკავეს ბერდიანსკის პორტი და ბერდიანსკის აეროპორტი.

27 თებერვალს რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ალყა შემოარტყეს ბერდიანსკს. იმავე საღამოს, დაახლოებით 18:00 საათზე, გავრცელდა ინფორმაცია, რომ რუსი ჯარისკაცები ქალაქში შევიდნენ. დაახლოებით 22:00 საათზე ბერდიანსკის მერი ოლექსანდრ სვიდლო იტყობინებოდა, რომ რუსულმა ძალებმა ყველა ადმინისტრაციული შენობა დაიკავეს. ქალაქში შენიშნეს რუსული ბუკის სარაკეტო სისტემები.

28 თებერვალს ზაპორიჟიის საოლქო სახელმწიფო ადმინისტრაციამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსულმა ჯარებმა ბერდიანსკზე კონტროლი მოიპოვეს და ქალაქის პოლიციის განყოფილება დაიშალა, ადგილობრივმა ხელისუფლებამ, სავარაუდოდ, უარს თქვა რუსებთან თანამშრომლობაზე. რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ დაადასტურა, რომ რუსულმა ჯარებმა ქალაქი აიღეს. ბრძოლის დროს, ადგილობრივი ხელისუფლების ცნობით, ერთი ადამიანი დაიღუპა და ერთი დაიჭრა. რუსები მარიუპოლისკენ დაიძრნენ, რათა შეერთებოდნენ აღმოსავლეთის კამპანიას და ბლოკადაში მოექციათ ქალაქი. მარიუპოლამდე მიღწევით, სამხრეთის კამპანიის ძალებმა სახმელეთო კავშირი დაამყარეს ყირიმსა და დონეცკის სახალხო რესპუბლიკას შორის.

ასევე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ბრძოლის შემდეგ რუსეთმა ხელში ჩაიგდო რვა უკრაინული სამხედრო გემი.

14 მარტის ცნობით, ბერდიანსკის პორტში შევიდა რუსული სადესანტო გემები. მრავალ გემს შორის აღსანიშნავი იყო „რაპტორის“ კლასის საპატრულო კატერი. 21 მარტს ზაპორიჟიის ოლქის გუბერნატორმა ოლექსი სტარუხმა განაცხადა, რომ რუსულმა ჯარებმა ბერდიანსკის პორტში დაიკავეს ათასობით ტონა მარცვლეულით დატვირთული ხუთი გემი.

სადესანტო გემის დაბომბვა
24 მარტს უკრაინულმა ძალებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ მათ ბალისტიკური რაკეტით დარტყმა მიაყენეს „ალიგატორის“ კლასის რუსულ სადესანტო ხომალდ „სარატოვს“ (თავდაპირველი ინფორმაციით, ეს გემი „ორსკი“ იყო). შედეგად, ხომალდს ცეცხლი მოედო, თავად „სარატოვი“ აფეთქდა და რუსული ფლოტის კიდევ ორი ხომალდიც დააზიანა, რომლებმაც შემდეგ პორტი დატოვეს.
ფილისქვისებრი სოკო

ფილისქვისებრი სოკო  — სოკოს სახეობა ძარღვასოკოსებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას, ევროპასა და აზიას.

ერთი წყარო მას დაბალი ხარისხის საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, ხოლო მეორე წყარო საკვებად უვარგისად მწარე გემოს გამო. იზრდება ნიადაგზე — ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულ-შემოდგომით.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა ბუნებისმეტყველმა კარლ ლინემ 1753 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ნიდერლანდელმა მიკოლოგმა მარინუს ანტონ დონკმა 1933 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ნაყოფსხეული 7—25(30) სმ სიგრძეში და 2-6 სმ სისქეში. ფილის ქვას მოაგონებს, ზედა ნაწილი გაგანიერებული, ბრტყელია, ძირისკენ წვრილდება. ნორჩობაში ზედაპირი გლუვია, მოგვიანებით სიგრძივ დაღარული. თავიდან ღია ყვითელია, შემდგომში ჟანგმიწისფერ-ყვითელი, ხელის დაჭერისას მოწითალო ხდება.

რბილობი — თეთრი, ნორჩობაში მკვრივია, ოდნავ ელასტიური და უხეში. ასაკთან ერთად რბილდება. სუსტად გამოხატული სასიამოვნო სუნითა და მომწარო გემოთი.

სპორების ფხვნილი — თეთრი. სპორები — წაგრძელებულ-კვერცხისებრი ან ელიფსისებური, 9—16×5—10 მკმ. ბაზიდიუმი თითისტარისებრ-ცილინდრული, 80-120 6-10 მკმ.

გავრცელება და ეკოლოგია
იზრდება ნიადაგზე — ფოთლოვან და შერეულ ტყეში, როგორც წესი დიდ ჯგუფებად, იშვიათად ერთეულებად. მიკორიზას უპირატესად წარმოქმნის წიფელთან. ურჩევნია კირიანი ნიადაგი.

გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას, ევროპასა და აზიას. ბევრ რეგიონში წიფლის ტყეებზე ანთროპოგენურმა ზემოქმედებამ ფილისქვისებრი სოკოს ნაყოფიერების მკვეთრი შემცირება გამოიწვია. იგი შეტანილია რუსეთის, უკრაინის, მაკედონიის, მოლდოვის, პოლონეთის, უელსის, ბელგიის, ჩეხეთის, ლიეტუვისა და ნიდერლანდების გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

სეზონი — აგვისტოდან ნოემბრამდე.

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
ერთი წყარო მას დაბალი ხარისხის საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, ხოლო მეორე წყარო საკვებად უვარგისად მწარე გემოს გამო. საკვებად იხმარება მხოლოდ ნორჩობაში, ახალი.

კვლევებმა აჩვენა, რომ ფილისქვისებრ სოკოს გააჩნია ანტიოქსიდანტური მოქმედება. იგი მეტად ჰგავს მისივე გვარის წარმომადგენელ სახეობებს — ენასოკოსა და კომბალა სოკოს.

გალერეა
ლევანთიქოფრუს ხიდი

ლევანთიქოფრუს ხიდი — ხიდი თურქეთში, რომელიც ხეობის სათავისაკენ მეხუთე ხიდია. საკუთრივ სოფლის სახელში ლე-პრეფიქსია, ვან-სავანე. ე. ი. სავანეთი. ასე, რომ ფუძე ქართულია. ლევანეთი ამ სატრანზიტო გზაზე დასასვენებელი პუნქტის არსებობაზე მიგვითითებს. ნაგებობა მოგვიანებით აღდგენილ-შეფუთულ-გამაგრებულია. მისი ნახევარწრიული თაღის ბოლოები ორივე მხარეს ეყრდნობა მდინარისაკენ წინწამოზიდულ ბურჯებს. ხიდის სიძველის ნიშნები ჩანს მარჯვენა ბურჯის წყობაში. საკმაოდ საინტერესოა მზიდი კამარების ქვების არქიტექტონიკა. თაღის წყობაში კარგად დამუშავებული მოგრძო და საშუალო ზომის ქვების მონაცვლეობით იკვრება მთელი თაღი.
იოლ-დერეს პირველი ხიდი

იოლ-დერეს პირველი ხიდი — ხიდი თურქეთში, ჩავუშლუ-იოლდერეს ხერთვისიდან 50 მ-ის დაშორებით. მისი თაღი არ გამოირჩევა გეომეტრიული სიზუსტით და გვიანდელ, ე. წ. ტიუდორების თაღს ემსგავსება. სტატისტიკური მონაცემები: ხიდის სიგრძე — 18,30 მ, სიგანე — 2,80 მ, სიმაღლე წყლის დონიდან კეხამდე — 5,60 მ. ხიდის ორივე ბურჯი კლდოვან რელიეფშია ჩასმული.
იოლ-დერეს მეორე ხიდი

იოლ-დერეს მეორე ხიდი — ხიდი თურქეთში, მდინარე იოლ-დერეზე, ხეობის სიღრმეში, ზღვის დონიდან 106 მ-ზე. იგი კარგადაა დაცული. თაღი დამუშავებული და ოდნავ ტრაპეციული მოყვანილობის ქვების რიგებითაა შეკრული. ხიდის სავალი ნაწილი ბრტყელი ფილებითაა მოგებული. ხიდის თაღი აბსოლუტური ნახევარწრეა. მისი ფუძეები არაა გადაზრდილი ვერტიკალურად აღმართულ ბურჯებში და უშუალოდ კლდოვან რელიეფს ეყრდნობა. სტატისტიკური მონაცემები: ხიდის სიგრძე — 14,60 მ, სიგანე — 2,55 მ, სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან — 5,50 მ, ფუძეებს შორის მანძილი — 9 მ, ფუძეთა სიგანე — 2,47 მ.
უშენოდ მგონი მოვკვდები

უშენოდ მგონი მოვკვდები — რეჟისორ ლევან თუთბერიძის მიერ 2010 წელს გადაღებული ქართული ფილმი. პროექტი ეროვნული კინოცენტრის კონკურსის გამარჯვებულია.

სიუჟეტი
ფილმს საფუძვლად უდევს აკა მორჩილაძის რომანი ფალიაშვილის ქუჩის ძაღლები.
ფილმი პარალელური მონტაჟით მოგვითხრობს ორი თბილისელი ახალგაზრდა ყმაწვილის, სუსხიანი ზამთრის, ერთი დღის ამბავს. ზაზა მწერალია, მამუკა კრიმინალი. ისინი ერთმანათს არ იცნობენ. ერთს შურისძიების წყურვილი ამოძრავებს, მეორეს — სასიყვარულო, რაინდული გრძნობები. ორივე ცდება, რადგან მათი ამბიციური გადაწყვეტილებები ბედთან თამაშს ჰგავს... გადაიკვეთება თუ არა მათი გზები?

როლებს ასრულებენ
გიორგი ზანგური — ზაზა
ირაკლი სანაია — მამუკა
ია სუხიტაშვილი — ქეთა
შორენა ბეგაშვილი — ნინაკა
მიშა გომიაშვილი — რომა
ლევან ხურცია — პეტრუჩიო
კახა კინწურაშვილი — რიგლი
ლალი მესხი — ზაზას დედა
სანდრო ჯანგირაშვილი — დათუშკი
ალექსანდრე ცურკანი — სლავა
ივანე გოგიტიძე — ქემელა

გადამღები ჯგუფი
რეჟისორი — ლევან თუთბერიძე
სცენარის ავტორი — აკა მორჩილაძე
ოპერატორი — გიორგი შველიძე
ხმის ოპერატორი — გაიოზ კიკნაძე
კომპოზიტორი — ნუკრი აბაშიძე
მხატვარი — ვაჟა ჯალაღანია

ჯილდოები და პრემიები
მოსკოვის საერთაშორისო კ/ფესტივალი, მთავარი კონკურსი კინოშოკი-დსთ
ბალტიის კინოფესტივალი, მთავარი კონკურსი
რცხილისძირა

რცხილისძირა — სოკოს სახეობა ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ყველა სახით. იზრდება ფოთლოვან ტყეში ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. მიკორიზას უპირატესად ქმნის რცხილასთან, იშვიათად სხვა ფოთლოვან ხეებთან. ვიზუალურად მეტად წააგავს არყისძირას.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა ფრანც კალენბახმა 1929 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიენიჭა 2017 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 7-14 სმ, ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, შეკეცილი კიდეებით, დაჭმუჭნული ზედაპირით. შემდეგში ბალიშისებრია, დახეთქილი ზედაპირით, კანი მშრალი, მქრქალი, ნესტიან ამინდში მბრწყინავი ზეთისხილისფერ-მურა ან ყავისფერ-ნაცრისფერი ელფერით.

რბილობი — თეთრი, რბილი, ფეხში ბოჭკოვანია, სიბერეში უხეშია, გაჭრისას იღებება მოვარდისფრო-იისფრად, შემდეგ ნაცრისფრად, თითქმის შავამდე. სასიამოვნო სუნითა და გემოთი.

მილაკოვანი შრე — თავისუფალი, ამოკვეთილი ფეხთან. მილები ვიწრო, რბილი, ოდნავ წყალ-წყალა. ფორები წვრილი, მომრგვალო-კუთხოვანი. ზედაპირი თეთრი ან ქვიშისფერ-ნაცრისფერი.

ფეხის სიგრძე — 5-13 სმ, სისქე — 4 სმ-მდე. ცილინდრული ან ძირისკენ თითისტარისებრ გასქელებული. ზედა მხარეს ზეთისხილისფერ-ნაცრისფერია, ქვედა მხარეს — მომურო, ზედაპირი ქერცლიანი. ქერცლები ასაკთან ერთად ფერს იცვლის მოთეთროდან ღია-ყვითლამდე, მოგვიანებით მუქი მურა.

სპორების ფხვნილი — მურა, სპორები — 10-20×5-7 მკმ, თითისტარისებრი.

ცვალებადობა
ქუდის ფერი ძლიერ ვარირებს — ყავისფერ-ნაცრისფერი, ჟანგმიწისფერი, ფერფლისფერი, ზოგჯერ ღია, მოთეთრო.

მსგავსი სახეობები
ეკოლოგია და გავრცელება
იზრდება ფოთლოვან ტყეებში ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად. მიკორიზას უპირატესად ქმნის რცხილთან, იშვიათად სხვა ფოთლოვან ხეებთან — არყი, თხილი, ვერხვი და სხვა.

გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

გავრცელებულია საქართველოშიც. რცხილისძირა შესულია ნორვეგიისა და ნიდერლანდების გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

სეზონი — ივნისიდან ოქტომბრამდე.

გამოყენება
საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი, შემწვარი, მოხარშული, გამხმარი, დამარილებული და დამარინადებული. ხშირად ჭიანდება. საჭმელად უმჯობესია ნორჩი ეგზემპლარები.

გალერეა
მოასირ სკლიარი

მოასირ ჯეიმი სკლიარი (; დ. 23 მარტი, 1937 — გ. 27 თებერვალი, 2011) — ბრაზილიელი მწერალი და ფიზიკოსი. მისი შემოქმედების ცენტრალური თემაა ებრაული იდენტობის კვლევა დიასპორის პირობებში, კერძოდ კი ბრაზილიაში მცხოვრებ ებრაელთა მაგალითზე.

ბიოგრაფია
დაიბადა რიუ-გრანდი-დუ-სულის ქალაქ პორტუ-ალეგრიში, ებრაელების ოჯახში, რომლებიც ბრაზილიაში ბესარაბიიდან 1919 წელს ემიგრიდნენ. განათლება მედიცინის განხრით მიიღო. თავდაპირველად პორტუ-ალეგრიში ებრაულ საავადმყოფოში მუშაობდა, მოგვიანებით კი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროში ტუბერკულოზის პრევენციისა და მკურნალობის განხრით განაგრძნო მუშაობა.

შემოქმედება
ნაყოფიერი სამწერლო კარიერის მანძილზე სკლიარმა პორტუგალიურ ენაზე 100-ზე მეტი წიგნი გამოაქვეყნა. ავტორი არაერთ ჟანრში მოღვაწეობდა, ეს იყო მოთხრობა, რომანი, საყმაწვილო ლიტერატურა, საბავშვო წიგნები თუ ესეები.

სკლიარის რომანი „კენტავრი ბაღში“ (1985) იდიშის ეროვნულმა წიგნის ცენტრმა შეიყვანა სიაში „თანამედროვე ებრაული ლიტერატურის 100 საუკეთესო ნაშრომი“. ერთ-ერთ ებრაულ ჟურნალთან ინტერვიუში სკლიარმა კენტავრის მეტაფორულ დატვირთვაზე ისაუბრა: „კენტავრი ორმაგი იდენტობის სიმბოლოა, რომელიც ბრაზილიის მსგავს ქვეყანაში ებრაელთა კულტურულ ნიშან-თვისებებს ასახავს. სახლებში იდიშზე ვსაუბრობთ, გეფილტე თევზს მივირთმევთ და შაბათს ავღნიშნავთ, ქუჩაში კი ფეხბურთს ვთამაშობთ, სამბას ვცეკვავთ და პორტუგალიურად ვსაუბრობთ. ყოველივე ამის შემდეგ კი სწორედ კენტავრებად ვგრძნობთ თავებს.“

სკლიარის წიგნები არაერთ ენაზეა თარგმნილი, მათ შორის ინგლისურად, გერმანულად, ფრანგულად, შვედურად, ესპანურად, იტალიურად, ებრაულად, ქართულად და დანიურად. მისი თარგმნილი პროზა იუნესკოს თარგმანების საერთაშორისო ბიბლიოგრაფიაშია შესული.

ქართულ ენაზე თარგმნილია მისი რომანი „კაფკას ლეოპარდები“.

აღიარება
2003 — აირჩიეს ბრაზილიის ლიტერატურის აკადემიის უვადო წევრად
2009 — სან-პაულოს ლიტერატურულ პრემიაზე წარდგენილი იყო წლის საუკეთესო წიგნის კატეგორიაში
2010 — იყო სან-პაულოს ლიტერატურული პრემიის ჟიურის წევრი
მომწვანო-წითური აბლაბუდიანი სოკო

მომწვანო-წითური აბლაბუდიანი სოკო — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას (კანადა).

ერთი წყარო მას საჭმელ სოკოდ თვლის, იზრდება კირიან და თიხიან ნიადაგზე ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1801 წელს როგორც -. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1838 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 7-10 სმ, ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, შემდგომში — ამობურცული ან ბრტყელი, ლორწოვანია, აბლაბუდისებრი საბურველით. ნორჩობაში იასამნისფერია, შემდეგ — წითელ-ყავისფერი. ახასიათებს იასამნისფერი შეფერილობის კიდეები, რომელიც თანდათან ვარდისფერდება.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, კბილით დაღმავალი. ნორჩობაში ზეთისხილისფერია ან იასამნისფერი, ხშირად ორივე ფერის, ასაკთან ერთად ყავისფერდება, თუმცა კიდეებთან ხშირად იტოვებს იასამნისფერ შეფერილობას.

რბილობი — იასამნისფერი, შუაში — მოყვითალო, მჟავე-მომწარო გემოთი, განსაკუთრებული სუნის გარეშე.

ფეხის სიგრძე — 5-11 სმ, სიგანე — 1,2-1,8 სმ, ძირში ბოლქვივით გამსხვილებული, ფეხის უმეტესი ნაწილი იასამნისფრად არის შეფერილი, ქვედა ნაწილი ღვინისფერ-წითელია.

სპორების ფხვნილი — ჟანგისფერ-ყავისფერი. სპორები — 10,5-14×6-8 მკმ, ნუშისებრი, მეჭეჭებიანი ზედაპირით.

ეკოლოგია და გავრცელება
გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას, კერძოდ, ბრიტანეთის კოლუმბიას (კანადა). იშვიათი სოკოა, შესულია ევროპის ზოგიერთი ქვეყნის წითელ წიგნში. როგორც წესი იზრდება საკმაოდ დიდ ჯგუფებად შედარებით თბილ რეგიონებში, უპირატესად კირიან და თიხიან ნიადაგზე, ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში მუხისა და წიფლის ქვეშ, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

გალერეა
ზურაბ დოიჯაშვილი

ზურაბ დოიჯაშვილი (დ. 17 აგვისტო, 1963, თბილისი — გ. 14 თებერვალი, 2021, თელ-ავივი) — ქართველი მომღერალი და სიმღერების ავტორი, რომელმაც პოპულარობა მოიპოვა სიმღერებით — „მელიქიშვილის გამზირი“, „მენატრება თბილისი“, „ამოდი, მზეო“, „მიყვარს ყველაფერი ძველი“, „ფიფქის გოგონა“, „მარტი“, „ვერ აგისრულე რასაც დაგპირდი“ და სხვ. უკრავდა ფორტეპინოსა და გიტარაზე.

ბიოგრაფია
ზურაბ დოიჯაშვილი დაიბადა 1963 წლის 17 აგვისტოს თბილისში, პედაგოგი დედისა და მშენებელი მამის ოჯახში. პროფესიით თავადაც მშენებელი იყო.

მუსიკალური კარიერა 1990-იან წლებში დაიწყო. საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა სიმღერით „სად არ ვიყავი, სად არა“. დიდი პოპულარობა მოუტანა ზურაბ მანაგაძის სიმღერამ „მელიქიშვილის გამზირი“. გასტროლებს მართავდა საზღვარგარეთ, აგრეთვე მონაწილეობდა სხვადასხვა სატელევიზიო შოუებში, შესრულებული აქვს როლი ქართულ ტელესერიალში „ცხელი ძაღლი“.

2012-2015 წლებში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა მოსკოვში. 2018 წელს ფინანსური პრობლემების გამო დოიჯაშვილი ოჯახთან ერთად ისრაელში გადავიდა საცხოვრებლად. ისრაელში ჩასვლიდან რამდენიმე თვეში მას ამი­ოტრო­ფუ­ლი გვერ­დი­თი სკლე­რო­ზის დიაგნოზი და­უს­ვეს. ჯანმრთელობის გაუარესების გამო მომღერალი თვეების განმავლობაში თელ-ავივის ერთ-ერთ კლინიკაში მკურნალობდა.

გარდაიცვალა 2021 წლის 14 თებერვალს თელ-ავივში, ისრაელში, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ. 22 თებერვალს თბილისში გადმოასვენეს. დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე. იყო ისრაელის მოქალაქე.

დარჩა მეუღლე — ქეთი ვადაჭკორია და სამი შვილი.

2020 წლის დეკემბერში ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ ზურაბ დოიჯაშვილის სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა.

2021 წელს თბილისის ერთ-ერთ ქუჩას ზურაბ დოიჯაშვილის სახელი ეწოდა.
ვაჟა ჩაგუნავა

ვაჟა ჩაგუნავა (დ. 14 ოქტომბერი, 1937, თბილისი — გ. 2016) — ქართველი არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით.

1965-1967 წლებში მუშაობდა საქართველოს საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამინისტროს თბილისის საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამმართველოს საპროექტო ბიუროში პროექტის მთავარ არქიტექტორად. 1967 წლიდან საპროექტო ინსტიტუტ „თბილქალაქპროექტის“ მე-4 არქიტექტურული სახელოსნოს ჯგუფის ხელმძღვანელი იყო. 1995-2001 წლებში პროექტის მთავარი არქიტექტორი. მისი ავტორობით შექმნილი და განხორციელებულია მრავალსართულიანი საცხოვრებელი შენობა თამარ მეფის გამზირზე (1969), 132-ბინიანი საცხოვრებელი სახლი ნიკოლაძის ქუჩაზე (1972), 16-სართულიანი საცხოვრებელი სახლი ატენის ქუჩაზე, 132-ბინიანი საცხოვრებელი სახლი იყალთოს გორაზე, 16-სართულიანი საცხოვრებელი სახლი (არქიტექტორთა კავშირისთვის) სიმონ ჩიქოვანის ქუჩაზე. ასევე, ინდივიდუალური სააგარაკო ვილები: ნატახტარში, მცხეთაში, კოჯორში, წყნეთში, ბეთანიაში, მარტვილში, საგურამოში, ციხისძირში, კახეთში. მისი პროექტით ჩატარებულია აკადემიკოს სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმის ოქროს ფონდის საგამოფენო დარბაზის რეკონსტრუქცია. მონაწილეობდა არქეოლოგიურ და ეთნოგრაფიულ ექსპედიციებში. ძეგლების აზომვითი სამუშაოების შესასრულებლად, როგორც მხატვარ-არქიტექტიორი.
ნოდარ ამაშუკელი

ნოდარ ამაშუკელი (დ. 7 ივლისი, 1957, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტი, არქიტექტურის სპეციალობით.

1982-1983 წლებში მუშაობდა საკავშირო საპროექტო ინსტიტუტ „კურორტპროექტის“ საქართველოს ფილიალში არქიტექტორად. 1983-1990 წლებში მუშაობდა საქართველოს ძეგლთა დაცვის სააგენტოს არქეოლოგიური კვლევის ცენტრიში არქიტექტორად. 1987-1991 წლებში შეთავსებით მუშაობდა ზურაბ წერეთლის შემოქმედებითი სახელოსნოს არქიტექტორად. 1991 წლიდან მუშაობა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში, არქიტექტურის ფაკულტეტის პედაგოგად. 1996 წელს მიენიჭა დოცენტის სამეცნიერო-პედაგოგიური წოდება, არქიტექტურის სპეციალობით. 1995-1997 წლებში იყო თბილისის საქალაქო საბჭოს კრწანისის რაიონული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის მთავარი არქიტექტორი. 1997 წელს არჩეულ იქნა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის მონუმენტურ-დეკორატიული ხელოვნების კათედრის გამგედ. 2003 წელს მიენიჭა პროფესორის სამეცნიერო-პედაგოგიური წოდება. 2018 წელს არჩეულ იქნა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტის დეკანად. საქართველოს კულტურის, მეცნიერებისა და განათლების სამინისტროს არქიტექტურისა და მშენებლობის მიმართულების უმაღლესი გნათლების დარგობრივი საბჭოს წევრია. 2012 წელს იყო ვენეციის მე-13 არქიტექტურის ბიენალეს კურატორი. 2014 წლიდან არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის პროფესორია. მისი მონაწილეობით დაპროექტებულ იქნა და აშენდა შემდეგი ობიექტები: სასტუმრო „ქარიშხალა“ დაბა ბაკურიანში, პიონერთა ბანაკი დაბა ქვიშხეთში, არქეოლოგიური მუზეუმი ვანში, თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის სასწავლო ბაზის პროექტი დაბა მისაქციელში, ნიკო ნიკოლაძის სახლ-მუზეუმის რეკონსტრუქცია ფოთში, დიმიტრი ყიფიანის სახლ-მუზეუმის რეკონსტრუქცია დაბა ქვიშხეთში, თოჯინების თეატრი თბილისში. 2002 წელს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით გამოცხადებული აქვს მადლობა. ავტორია მრავალი სტატიისა და პუბლიკაციის.

ჯილდოები
ღირსების მედალი
2022 — საქართველოს დამსახურებული არქეტექტორი
იორამ პავლიაშვილი

იორამ პავლიაშვილი (დ. 2 აგვისტო, 1913, ბოდბისხევი — გ. 9 აპრილი, 1989) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი (1965).

ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა თბილისის შრომის სკოლა ხოლო 1939 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეოგრაფიის სპეციალობით.

სამუშაოდ დატოვეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ტოპოგრაფია-კარტოგრაფიის კეთედრაზე. 1941-1945 წლებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1945 წელს მუშაობა დაიწყო ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, შეთავსებით გორის ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტში. 1957 წელს დანიშნეს გორის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის გეოგრაფია-ბიოლოგიის ფაკულტეტის დეკანად, ამ თანამდებობაზე თხუთმეტი წელი მუშაობდა. მის სადისერტაციო ნაშრომში გაშუქებულია ტაბაწყურის ტბის შესწავლილობის ისტორია, მისი აუზის ფიზიკურ-გეოგრაფიული დახასიათება. დიდი ადგილი აქვს დათმობილი ტბის სამეურნეო ათვისებას. შესრულებული აქვს 30-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. მათში გაშუქებულია აღმოსავლეთ საქართველოს ბუნებრივი პირობები. 1955-1980 წლებში იყო გეოგრფიული საზოგადოების გორის ფილიალის თავმჯდომარე, შემდეგ თავმჯდომარის მოადგილე. დაჯილდოებული იყო სამამულო ომში მონაწილეობისათვის ორდენებითა და მედლებით; მიღებული აქვს სსრ კავშირის გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო სიგელი (1977), საქართველოს უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების სამინისტროს საპატიო სიგელები (1973, 1978, 1980, 1985).

ორგანიზაციის წევრი
საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების გორის ფილიალი, თავმჯდომარე (1955-1980)

ჯილდოები
სახალხო განათლების წარჩინებულის სამკერდე ნიშანი
ზაპორიჟიის ბრძოლა

ზაპორიჟიის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება, რომელიც 2022 წლის 27 თებერვალს დაიწყო როგორც უკრაინაში რუსეთის შეჭრის სამხრეთის ოპერაციის ნაწილი. ზაპორიჟია (ზაპოროჟიე) ცენტრალური უკრაინის მთავარი ქალაქია მდინარე დნეპრზე.

ბრძოლა
26 თებერვალს რუსეთის 22-ე საარმიო კორპუსი ყირიმიდან ჩრდილოეთით დაწინაურდა და ზაპორიჟიის ატომურ ელექტროსადგურთან მიახლოება დაიწყო.

27 თებერვალს ზაპორიჟიის სამხრეთ გარეუბანში გარკვეული ბრძოლები დაფიქსირდა, თუმცა მსხვერპლის შესახებ ინფორმაცია არ გავრცელებულა. რუსეთის ძალებმა იმავე საღამოს დაიწყეს ზაპორიჟიის დაბომბვა. შეტაკებები დაფიქსირდა ზაპორიჟიის სამხრეთით მდებარე ქალაქ ვასილივკაში.

28 თებერვალს რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა ინფორმაცია ახლომდებარე ქალაქ ენერჰოდარის აღების შესახებ, რომელშიც ატომური ელექტროსადგური მდებარეობს. ენერჰოდარის მერმა უარყო, რომ უკრაინულმა ძალებმა ქალაქზე კონტროლი დაკარგეს. უკრაინის სამხრეთ-აღმოსავლეთის სამხედრო ადმინისტრაციამ 7 მარტს დაადასტურა, რომ ენერჰოდარი რუსული ძალების კონტროლის ქვეშ იყო.

19 მარტს რუსულმა ძალებმა ქალაქზე ისევ გახსნეს საარტილერიო ცეცხლი, რის შედეგადაც დაიღუპა 9 და დაშავდა 17 ადამიანი. ხელისუფლებამ გამოაცხადა, რომ ამის გამო 34-საათიანი კომენდანტის საათი დაწესდებოდა.

ზაპორიჟიაში ჩაჰყავდათ სხვადასხვა ადგილიდან, მათ შორის მარიუპოლიდან ევაკუირებული მშვიდობიანი მოსახლეობა.

18 აპრილს რუსეთმა საკვანძო ქალაქების დასაკავებლად ოლქში მძლავრი შეტევა წამოიწყო, საჰაერო დარტყმები მიიტანა ზაპორიჟიაზე.
სერჰი კურჩენკო

სერჰი კურჩენკო (; დ. 21 სექტემბერი, 1985, ხარკივი, უკრაინის სსრ) — უკრაინელი ბიზნესმენი, 2012 წლის დეკემბრიდან ხარკივის საფეხბურთო კლუბ მეტალისტის მფლობელი და პრეზიდენტი.

კურჩენკო ხარკივში დაიბადა და 2002-2008 სწავლობდა ჯერ ტექნიკურ უნივერსიტეტში, შემდეგ 2009-2011 კი იაროსლავ ბრძენის სახელობის ეროვნული სამართლის უნივერსიტეტში. კურჩენკომ თავისი კარიერა დაიწყო როგორც ბიზნესმენმა კომპანია „ექსპოგაზში“.
სისხლისსამართლებრივი დევნა
2014 წლის 6 მარტს ევროკავშირმა და კანადამ გამოაცხადეს, რომ კურჩენკო იყო უკრაინელი მაღალჩინოსნების სიაში, რომელთა მიმართ ფინანსური სანქციები დაწესდა. გარდა ამისა, კურჩენკო იმ უკრაინელებს შორის იყო, რომელთა ანგარიშები შვეიცარიამ გაყინა. თავად ბიზნესმენი მის წინააღმდეგ დაწესებულ სანქციებს ქონების წართმევის მცდელობას უკავშირებს. 2014 წლის 20 მარტს უკრაინის გენერალურმა პროკურატურამ სერჰი კურჩენკოზე ძებნა გამოაცხადა. მას სხვა პირებთან ერთად ბრალად ედება სახელმწიფო საწარმოს — სააქციო საზოგადოების „“ ქონების გაფლანგვა. უწყების ცნობით, „აღნიშნულმა პირებმა თხევადი გაზის ყიდვა-გაყიდვის უკანონო ბიზნეს ტრანზაქციებით განსაკუთრებით დიდი ზიანი მიაყენეს სახელმწიფოს ინტერესებს, მთლიანი ოდენობით — 1 მილიარდ ჰრივნაზე მეტი“. მედიის ცნობით, უკრაინის უმაღლესი რადის მიერ ვიქტორ იანუკოვიჩისათვის უფლებამოსილების შეჩერების შემდეგ კურჩენკო მოსკოვში გაიქცა.
ბორის რომანჩენკო

ბორის რომანჩენკო (; დ. 20 იანვარი, 1926, ბონდარი სუმის ოლქი , ხარკივის გუბერნია, უსსრ, სსრკ — გ. 18 მარტი, 2022, ხარკივი) — ბუხენვალდის, პეენემიუნდეს, დორასა და ბერგენ-ბელზენის საკონცენტრაციო ბანაკებიდან გადარჩენილი. დაიღუპა უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს.

1942 წელს, 16 წლის ასაკში, ბორის რომანჩენკო გერმანიის შეიარაღებული ძალების მიერ დეპორტირებული იქნა დორტმუნდში, სადაც ნახშირის მაღაროში იძულებითი შრომა მოუწია. მან გაქცევა სცადა, მაგრამ დაიჭირეს. 1943 წლის იანვარში იგი გაგზავნეს ბუხენვალდის საკონცენტრაციო ბანაკში. მოგვიანებით იძულებული გახდა ემუშავა -2 რაკეტების წარმოებაზე პეენემიუნდში. შემდეგ — მიტელბაუ-დორას საკონცენტრაციო ბანაკში და ბერგენ-ბელზენის საკონცენტრაციო ბანაკში. 1945 წლის გაზაფხულზე, იქიდან განთავისუფლების შემდეგ, რომანჩენკოს 1950 წლამდე აღმოსავლეთ გერმანიაში საბჭოთა არმიაში უნდა ემსახურა. მხოლოდ ამის შემდეგ მან შეძლო სამშობლოში დაბრუნება, სადაც სწავლობდა ხარკივის სამთო აკადემიაში, შემდეგ კი მუშაობდა უფროს ინჟინრად. რომანჩენკო იყო ბუხენვალდ-დორას ყოფილი პატიმრების საერთაშორისო კომიტეტის ვიცე-პრეზიდენტი (უკრაინიდან). 2015 წლის 12 აპრილს ბუხენვალდის საკონცენტრაციო ბანაკის სახელობის მოედანზე მან რუსულად წარმოთქვა ბუხენვალდის ფიცი: „ჩვენი იდეალი არის მშვიდობისა და თავისუფლების ახალი სამყაროს აშენება“ . -19-ის პანდემიის გამო რომანჩენკო თვეების განმავლობაში არ ტოვებდა ბინას. 2022 წლის 18 მარტს რუსული დაბომბვის დროს რაკეტა მოხვდა მრავალსართულიან შენობას, სადაც ის ცხოვრობდა. დაიწვა მისი ბინა. ჰყავდა ვაჟი და შვილიშვილი.

2022 წლის 22 მარტს გერმანიის ბუნდესტაგმა რომანჩენკოს ხსოვნას წუთიერი დუმილით პატივი მიაგო.