iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კამილ დუ გასტი

კამილ დუ გასტი (30 მაისი, 1868 – 24 აპრილი, 1942) — მშვენიერი ეპოქის სამი პიონერი ქალი ავტომრბოლელიდან (ჰელენ ვან ზუილენთან და უზესის ჰერცოგინია ანნა დე როჩქოურტ დე მორტემარტთან ერთად) ერთ-ერთი.

დუ გასტი ცნობილი იყო როგორც: „საფრანგეთში ყველაზე მდიდარი და შემდგარი ქვრივი“ და წარმატებული სპოტსმენი - საფაერო ბუშტებით ფრენაში, პარაშუტით ხტომაში, მოფარიკავე, ტობოგანისტი, მოთხილამურე, თოფის და პისტოპეტის მსროლელი, ცხენების მწვრთნელი ასევე საკონცერტო პიანისტი და მომღერალი. მსოფლიოში მეორე ქალი რომელმაც საერთაშორისო ავტო რბოლაში ფინიშამდე მისვლა შეძლო (პირველი ჰელენ ვან ზუილენი იყო).

მოგვიანებით ის საფრანგეთში ცნობილი გახდა საქველმოქმედო საქმიანობით. ის ცხოვრების ბოლომდე იყო -ის (ცხოველთა მიმართ სისასტიკის პრევენციის საზოგადოება, ) პრეზიდენტი. მისი კამპანია ძაღლების ბრძოლის წინააღმდეგ ჩამშლელ პირდაპირი მოქმედებებსაც მოიცავდა. ზრუნავდა პარიზის სოციალურად დაუცველი ქალების და ბავშვების ჯანმრთელობაზე. თავის საქველმოქმედო საქმიანობას მეორე მსოფლიო ომში გერმანიის მიერ პარიზის ოკუპაციის დროსაც აგრძელებდა.

მისი აქტიური საზოგადოებრივი და სპორტული ცხოვრების სტილი 1910 წლის ტრავმულმა გამოცდილებამ შეცვალა, როდესაც მისმა ქალიშვილმა მემკვიდრეობის მისაღებად მისი მოკვლა სცადა. ღამით მისსავე სახლში თავს შეირაღებული ბანდა დაესხა რომლებისგანაც თავის დაცვა შეძლო. ამის შემდგომ მან თავი მაროკოში საფრანგეთის მთავრობის სამუშაოებს, ცხოველების დაცვას, გაჭირვებულ ქალებს და ობლებს მიუძღვნა.

1902 წელს ოჯახური სასამართლო პროცესზე, მამამისის და ძმის წარმომადგენელმა მაიტრ ბარბოუმ ის დაადანაშაულა, რომ ამ ნახატზე იყო გამოსახული. კამილამ საპასუხოდ იურიდიული ზომები მიიღო. მიუხედავად იმისა, რომ მარია რეალდმა და ჰენრი ჯერვემაც დაადასტურეს მისი "უდანაშაულობა" მაინც წააგო.

ფემინიზმი
კამილ დუ გასტი ფემინისტი იყო და ზრუნავდა ქალთა უფლებების დაცვასა და ემანსიპაციაზე. პირველი მსოფლიო ომის მერე გახდა საფრანგეთის ადამიანის უფლებების ლიგის ვიცე-პრეზიდენტი. მის როლი ქალების სპორტში ჩრთულობაში და მისი მიღწევები განხუილული 1921 წელს საფრანგეთის ქალთა უფლებების ლიგის მიერ გამცემულ წიგნში: -: 1870–1920.

გამოდიოდა ხარების ბრძოლის წინააღმდეგ, რომელიც საფრანგეთში არალეგალური იყო თუმცა დამრღვევების მიმართ ადმინისტრაციული სანქციების გატარება არ ხდებოდა. კამპანია მოიცავდა პარიზში კონკორდის მოედანზე მასობრივ საპროტესტო გამოსვლებს. 1930 წლის 29 მაისს მან მოაწყო ხარების ბრძოლის წინააღმდეგ დემონსტრაცია მელუნში რომელიც ორგანიზებული იყო როგორც ადგილობრივი სკოლებისთვის სახსრების მოძიების კამპანია. ამ ფორმით შეაღწიეს არენაზე, სადაც სასტვენის ნიშანზე 40 ახალგაზრდა არენაზე ჩახტა სასტვენებით. მათ მიყვა 400 დემონსტრანტი ბოლის გამშვები მაშხალებით. შედეგად პოლიციას მოუწია არენის ევაკუაცია.
სანდრა სტეინგრაბერი

სანდრა სტეინგრაბერი (; დ. 1959, ილინოისი, აშშ) — ამერიკელი ბიოლოგი, მწერალი და კიბოსთან ბრძოლაში გამარჯვებული. სტეინგრაბერი წერს და კითხულობს ლექციებს ეკოლოგიის კავშირზე კიბოსთან და გარემო ფაქტორებზე, რომლებიც ხელს უწყობენ რეპროდუქციული ჯანმრთელობის პრობლემებს.

ადრეული ცხოვრება
სტეინგრაბერი ჩვილობის ასაკში იშვილეს. იგი გაიზარდა და ბავშვობის უმეტესი ნაწილი გაატარა ტეიზველის ოლქში, ილინოისში. დედამისი მიკრობიოლოგი იყო, მამა კი კოლეჯის პროფესორი. მშობლებმა პატარა ასაკიდანვე ჩაუნერგეს ინტერესი მდგრადი განვითარებისა და ორგანული სოფლის მეურნეობის მიმართ.

20 წლის ასაკში სტეინგრაბერს განუვითარდა შარდის ბუშტის კიბო. მის რამდენიმე წიგნში, იგი აღწერს აშკარა კიბოს კლასტერს მის მშობლიურ ქალაქსა და ოჯახში.

კიბოს რემისიის შემდეგ სტეინგრაბერმა დაასრულა ბაკალავრიატი ბიოლოგიაში ილინოისის ვესლეანის უნივერსიტეტში. იგი რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა საველე მკვლევარად, საბოლოოდ, დოქტორის ხარისხი ბიოლოგიაში მიჩიგანის უნივერსიტეტში მიიღო. იგი ასევე ფლობს მაგისტრის ხარისხს ინგლისურში, რომელიც მან ილინოისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიიღო.

კარიერა
სტეინგრაბერი მუშაობდა კორნელის უნივერსიტეტის ფაკულტეტზე და არის საპატიო მოწვეული მეცნიერი ინტერდისციპლინარულ და საერთაშორისო კვლევების განყოფილებაში ითაკას კოლეჯში, ითაკაში, ნიუ-იორკში. იგი იმყოფებოდა საველე ვიზიტით ილინოისის უნივერსიტეტში, რედკლიფ/ჰარვარდში და ჩრდილო-აღმოსავლეთ უნივერსიტეტში, და მუშაობდა პრეზიდენტ ბილ კლინტონის მკერდის კიბოს ეროვნულ სამოქმედო გეგმაზე.

აქტივიზმი
სტეინგრაბერი , თავის 1997 წლის წიგნში , სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო დაბინძურების აღწერილობებს აზავებს ანეკდოტებითა და სამეცნიერო და სამედიცინო ლიტერატურის მონაცემებით, რათა შეაფასოს კავშირი გარემო ფაქტორებსა და კიბოს შორის. სტეინგრაბერი აკრიტიკებს დისბალანსს კიბოს გენეტიკური მიდრეკილების კვლევების დაფინანსებასა და გარემოსდაცვითი წვლილის შესწავლას შორის. წიგნში ნათქვამია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ცოტა რამის გაკეთება შეგვიძლია ჩვენი გენეტიკური მემკვიდრეობის შესაცვლელად, ბევრი რამ შეიძლება გაკეთდეს იმისათვის, რათა შემცირდეს ადამიანის ზემოქმედება გარემო კანცეროგენებზე.

2013 წლის 18 მარტს, სტეინგრაბერი ცხრა სხვა მომიტინგეებთან ერთად დააკავეს, რადგან გადაკეტა ბუნებრივი აირის ობიექტში შესასვლელი, იმისათვის, რომ გაეპროტესტებინა " ". ჯარიმის გადახდაზე უარის თქმის შემდეგ მან და " 12"-ის ორმა წევრმა 15-დღიანი სასჯელი მიიღეს. გათავისუფლებამდე სანდრამ 10 დღე გაატარა ერთ-ერთი ოლქის ციხეში.

პირადი ცხოვრება
სანდრა ცხოვრობს ნიუ-იორკში მეუღლესთან ჯეფ დე კასტროსთან, მოქანდაკე და ხელოვნების რესტავრაციის სპეციალისტთან, და ორ შვილთან ერთად. 2019 წლის ივლისში, სანდრა სტეინგრაბერმა თავის ესსეში განაცხადა, რომ ის არის გეი, მისი განცხადების დღე კი დაამთხვია დღეს.
ლანო-ესტაკადო

ლანო-ესტაკადო — პლატო აშშ-ში, ტეხასისა და ნიუ-მექსიკოს საზღვრის გასწვრივ. წარმოადგენს მაღალი ვაკეების სამხრეთ დაბოლოებას. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მდინარე კანეიდიანის ხეობა, აღმოსავლეთით „ვაკეების რღვევა“, სამხრეთით ედუარდზის პლატო, დასავლეთით მესკალეროს ქედი. იდეალურად ბრტყელი პლატოს სიმაღლე იცვლება ზღვის დონიდან 900 მ-დან (სამხრეთ-აღმოსავლეთით) 1500 მ-მდე (ჩრდილო-დასავლეთით).

ლანო-ესტაკადო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 400 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 240 კმ-ზე. საერთო ფართობი 97 000 კმ² ანუ მეტი ვიდრე ინდიანა და კიდევ 12 შტატი. მთლიანად ან ნაწილობრივ უკავია ტეხასის შტატის 33 ოლქისა და ნიუ-მექსიკოს 4 ოლქის ტერიტორია.

უკავია კანეიდიანის, სამხრეთის რედ-რივერის, ბრაზოსისა და კოლორადოს ზემო დინებათა აუზები. სუსტად დანაწევრებული სემიარიდული ვაკეა. მიო-პლიოცენური ასაკის ფლუვიალური ქვიშებით, თიხებით, ლამითა და ხრეშით აგებული ოგალალის ფორმაცია საფუძვლად უდევს პლატოს დიდ ნაწილს. განვითარებულია კარსტი.

ლანო-ესტაკადო ოდესღაც ცნობილი დიდი ამერიკული უდაბნოს ნაწილია. მდინარე კანეიდიანის ქმნის პლატოს ჩრდილოეთ საზღვარს, რომელიც მას მაღალი ვაკეების დანარჩენი ნაწილისგან გამოჰყოფს. აღმოსავლეთით დაახლოებით 100 მ სიმაღლის ციცაბო კლიფი — კეპროკ-ესკარპია, რომელიც გაწოლილია ტეხასში ლანოსა და პერმული ასაკის ვაკეებს შორის; დასავლეთით ვრცელდება მდინარე პეკოსის აღმოსავლეთი ბოლო — მესკალეროს ესკარპი. სამხრეთით მკვეთრი ფიზიკური საზღვარი არ გააჩნია, ქალაქ ბიგ-სპრინგის სიახლოვეს გადადის ედუარდზის პლატოში.

გაბატონებულია ცივი სემიარიდული კლიმატი, ხანგრძლივი ცხელი ზაფხულითა და ცივი ზამთრით. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წლიურად არ აღემატება 580 მმ-ს, ხოლო დასავლეთ ნაწილში 360 მმ-ს. მაისიდან ოქტომბრის ჩათვლით მოდის ნალექების წლიური რაოდენობის 80%. ატმოსფერული ნალექები ერთადერთი განმეორებით-განახლებადი წყლის რესურსია. ურწყულ მიწათმოქმედებას სირთულეს უქმნის ზაფხულის მაღალი ტემპერატურის ხარჯზე აორთქლებული ნალექების დიდი რაოდენობა. იცის ტორნადო. ოგალალის წყლიანი ჰორიზონტი რეგიონის მტკნარი წყლის მთავარი რესურსია. ნიადაგი ნაყოფიერია; მოჰყავთ ხორბალი, მარცვლოვანი სორგო, სიმინდი, არაქისი, მზესუმზირა, ვაზი, ბოსტნეული კულტურები. არის საძოვრები, მოშენებულია მსხვილი რქოსანი საქონელი. გაბატონებულია კალიჩე, რომელიც პორტლანდცემენტის საწარმოებლად გამოიყენება. მოიპოვება ნავთობი და ბუნებრივი აირი. ევროპელთაგან პირველმა ლანო-ესტაკადო აღწერა ესპანელმა კონკისტადორმა ფრანსისკო ვასკეს დე კორონადომ 1541 წელს.

1998 წელს ლანო-ესტაკადოს რეგიონში ცხოვრობდა 447,781 ადამიანი, ხოლო 2050 წლისთვის ეს მაჩვენებელი 586,156-მდე გაიზრდება. პროგნოზის თანახმად, რეგიონის მოსახლეობის თითქმის 80% თავს მოიყრის მდინარე ბრაზოსის აუზში. არახელსაყრელი კლიმატური პირობებისა და იზოლაციის გამო მოსახლეობის ზრდის ტემპი შენელებულია. მნიშვნელოვანი ქალაქებია ლაბოკი, ამარილო, ოდესა და მიდლენდი.
მაია გრძელიძე

მაია გრძელიძე (დ. 1964, სოფელი დიმი, ბაღდათის რაიონი) ― ქართველი ინჟინერი, პროფესორი (2014).

ბიოგრაფია
მაია გრძელიძე 1964 წელს სოფელ დიმში, ბაღდათის რაიონში დაიბადა. 1987 წელს ქუთაისის ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი დაამთავრა, სპეციალობით "ტყავის ნაკეთობათა ტექნოლოგია" და მიენიჭა ტყავის ნაკეთობათა ინჟინერ–ტექნოლოგის კვალიფიკაცია. იმავე წლიდან დაიწყო მუშაობა "ტყავის ნაკეთობათა ტექნოლოგიის" კათედრაზე ასისტენტად. 2002 წელს დაასრულა ქუთაისის ტექნიკური უნივერსიტეტის ასპირანტურა „ფეხსაცმლისა და ტყავსაგალანტერეო ნაკეთობათა ტექნოლოგიის“ მიმართულებით და დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „აპარატურისა და ასორტიმენტის კლასიფიკაციის მეთოდის შემუშავება ოპტიმალური ფეხსაცმლის შერჩევის დიაგნოსტიკისთვის“.

2006 წლიდან აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის „გამოყენებითი დიზაინისა და მსუბუქი მრეწველობის ნაკეთობათა ტექნოლოგიის“ დეპარტამენტში მუშაობს. სამეცნიერო მუშაობის პროფილის და ინტერესების სფეროს წარმოადგენს: საქართველოს მოსახლეობის ტერფების ანთროპრომეტრიული კვლევა და სტატისტიკური ანალიზი, მოზარდთა ტერფების პათოლოგიები და მათი აღმოფხვრის გზების ძიება, ტერფის ზომითი დიაგნოსტიკა და ზომითი ასორტიმენტის აგების მეთოდები, ორთოპედიული ფეხსაცმლის დამზადების ტექნოლოგიური თავისებურებანი, სტატისტიკური მონაცემების კომპიუტერული დამუშავება, ნაწარმის კომპიუტერული მოდელირება და ტექნიკური ანგარიში, ტყავის ნაკეთობათა, როგორც მატერიალური კულტურის ნაწილის ევოლუციის კვლევა და სხვა.

2006 წელს მაია გრძელიძემ დეპარტამენტის მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსთან არსებული ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტი თემაზე: „საქართველოს სამხედრო ფორმირებებისთვის სპეცფეხსაცმლის შემუშავება“. იგი თემის მეცნიერ-კონსტრუქტორი და მენეჯერი იყო.

2007 წელს მისმა ჯგუფმა კიდევ ერთი გრანტი მოიპოვა თემაზე: „პათოლოგიური ტერფების მქონე ბავშვებისათვის სამედიცინო-პროფილაქტიკური ფეხსაცმლის შემუშვება“, რომლის ავტორი, მენეჯერი და წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი თავად იყო. მაია გრძელიძე სულ 7 საგრანტო სამეცნიერო პროექტის შემსრულებელია. ასევე არის 2025 წელს შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის საგრანტო კონკურსში გამარჯვებული პროექტის "ქართული მატერიალური კულტურის შეუსწავლელი ობიექტის – ტყავის ნაკეთობების ევოლუციის სისტემური კვლევა და ანალიზი" სამეცნიერო ხელმძღვანელი.

მაია გრძელიძეს გამოქვეყნებული აქვს 200 სამეცნიერი სტატია, 5 მონოგრაფია, ეკუთვნის ოთხი გამოგონება და 27 სასწავლო-მეთოდური სახელმძღვანელოს ავტორია. არის ტექნიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (2002). მინიჭებული აქვს დოქტორის აკადემიური ხარისხი (2006), ასოცირებული პროფესორი (2010 წ), პროფესორი (2014). 2015 წლიდან არის ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო–ტექნოლოგიური ფაკულტეტის დეკანი.

2017 წ. პროფესიული და უმაღლესი განათლების დარგობრივი საბჭოების ადმინისტრაციული მხარდაჭერისა და შესაძლებლობების გაძლიერების ხელშეწყობის პროგრამის დარგის ფასილიტატორი.

2020 წლიდან არის განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამების აკრედიტაციის ექსპერტთა კორპუსის წევრი. 2021 წლიდან – განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებების ავტორიზაციისა და პროფესიული მომზადების/პროფესიული გადამზადების პროგრამის დარგის ექსპერტი.
მხევლის წიგნი

მხევლის წიგნი — კანადელი მწერლის, მარგარეტ ეტვუდის, ფუტურისტული დისტოპიური რომანი, გამოქვეყნდა 1985 წელს. ნაწარმოებში მოქმედება მიმდინარეობს ახლო მომავალში, ახალ ინგლისში, პატრიარქალურ, ტოტალიტარულ სახელმწიფოში, გილეადის რესპუბლიკაში. მთავარი პერსონაჟია ქალი სახელად ფრედისა, იგი მხევალთა კასტას მიეკუთვნება, რომელთაც მამაკაცებისთვის – გილეადის მმართველი კლასისთვის – ბავშვების გაჩენა ევალებათ.

რომანი იკვლევს ქალთა დაქვემდებარებას პატრიარქალურ საზოგადოებაში, ქალების გავლენისა და ინდივიდუალობის დაკარგვას, ქალთა რეპროდუქციული უფლებების შეზღუდვას და ასევე იმ სხვადასხვა საშუალებებს, რომლითაც ქალები წინააღმდეგობის გაწევას და ინდივიდუალობისა და დამოუკიდებლობის მოპოვებას ცდილობენ. რომანის სათაური მომდინარეობს ჯეფრი ჩოსერის „კენტერბერიული მოთხრობებიდან“, რომლის მონაკვეთებიც სწორედ ასეა დასათაურებული („ვაჭრის წიგნი“; „რაინდის წიგნი“; „პასტორის წიგნი“ და ა. შ.).

რომანისთვის ეტვუდმა 1985 წელს მიიღო კანადის გენერალ-გუბერნატორის პრემია, ხოლო 1987 წელს არტურ კლარკის პრემიის პირველი ლაურეატი გახდა. „მხევლის წიგნი“ აგრეთვე წარდგენილი იყო ნებულასა და ბუკერის პრემიებზე 1986 წელს. წიგნის მიხედვით 1990 წელს ფილმი, 2000 წელს ოპერა, ხოლო 2017 წელს სატელევიზიო სერიალი გადაიღეს.

რომანის მომდევნო ნაწილი, „აღთქმები“, 2019 წელს გამოქვეყნდა.
ვილენ გაბაშვილი

ვილენ გაბაშვილი (დ. 3 ნოემბერი, 1936, თბილისი) — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი. 1997 წელს გადაეცა ღირსების ორდენი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1936 წლის 3 ნოემბერს. დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა უნივერსიტეტში. 1960 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს 1 სამშენებლო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურსმშენის“ სისტემაში - უბნისა და საამქროს უფროსად, სამუშაოთა მწარმოებლად, მშენებელ ოსტატად; 1960–1965 წლებში რკინაბეტონის კონსტრუქციების ქარხანაში მთავარ ინჟინრად; 1965–1966 წლებში იყო ამავე ტრესტის ქიმიური და მეტალურგიული მრეწველობის ობიექტების სამშენებლო სამმართველოს მთავარი ინჟინერი; 1967–1969 წლებში ტრესტის მთავარი ინჟინრის მოადგილე; 1971–1972 წლებში ტრესტ „საქმშენინდუსტრიის“ მმართველი; 1972–1977 წლებში იყო საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის მშენებლობის განყოფილების ინსტრუქტორი;
1979–1981 წლებში რესპუბლიკის უმნიშვნელოვანეს სამშენებლო ობიექტებს კურირებდა; სწავლობდა სსრკ სახალხო მეურნეობის აკადემიაში; 1981–1988 წლებში იყო საქართველოს მშენებლობის მინისტრის პირველი მოადგილე; 1966–1967 წლებში მივლინებით იყო სამუშაოდ საზღვარგარეთ მონღოლეთის, 1969–1971 წლებში ერაყისა და 1977–1979 წლებში იემენის მნიშვნელოვან მშენებლობებზე; 1988–1992 წლებში იყო სსრ კავშირის სავაჭრო წარმომადგენელი იემენში, ხოლო 1992–1995 წლებში - საქართველოს მინისტრთა საბჭოს მრჩეველი; 1998–2002 წლებში მუშაობდა სს არქიტექტურის საერთაშორისო ცენტრ „სუხანოვის“ გენერალურ დირექტორად; 2002 წლიდან მოსკოვის საერთაშორისო უნივერსიტეტის პრორექტორია; დაჯილდოებულია საქართველოსა და სსრკ ორდენებითა და მედლებით, იემენის რესპუბლიკის „ერთგულების“ ორდენით.
სერგო დუმბაძე

სერგო დუმბაძე (დ. 20 აპრილი, 1937, ბაკო, ხულოს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორ-ემერიტუსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), პროფესორი.

ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

მუშაობდა პედაგოგად ხულოს რაიონის სოფელ თხილვანის არასრულ საშულო სკოლაში; 1970 წელს პედაგოგიურ ინსტიტუტში იწყებს მუშაობას კათედრის ლაბორანტად, შემდეგ იყო უფროსი მასწავლებელი, კათედრის დოცენტი, პროფესორი, კათედრის გამგე და ფაკულტეტის დეკანი. მან დაწერა წიგნი „სელიმ ხიმშიაშვილის სტრატეგიული მიზანი და მისი განხორციელების გზები“. მეცნიერმა განსაკუთრებით დიდი დრო დაუთმო მეორე მსოფლიო ომში აჭარიდან წარგზავნილთა გმირობის გაშუქებას „აჭარა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში“. ნაშრომი „წარუშლელი ფურცელი“, ეძღვნება ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ღვაწლს მეორე მსოფლიო ომის წლებში; 2007 წელს გამოცსა მონოგრაფია „ისინი იბრძოდნენ ავღანეთში“ - ავღანეთში მებრძოლი ქართველების შესახებ, ხოლო 2004 წელს საქართველოში პირველად გამოაქვეყნა მონოგრაფია „კავშირგაბმულობა და ფოსტა აჭარაში“, რომელშიც ამ დარგის ხელმძღვანელთა და თანამშრომელთა ღვაწლი წარმოაჩინა; ავტორია პუბლიცისტური წერილებისა: „სოფელი ბაკო“ - ისტორიულ-ეთნოგრაფიული დახასიათება, „სელიმ ხიმშიაშვილი - საქართველოს ერთიანობისათვის წამებული რაინდი“, „იტალიელი მეცნიერი აჭარის შესახებ“, „დედაენის როლი საქართველოს ერთიანობისათვის ბრძოლაში“, „აბუსერისძე ტბელის თხზულების ზოგიერთი გეოგრაფიული სახელის შესახებ“, ეტიმოლოგიურად ახსნილია „ხიხა“, „ხიხათა“, „ხიხანი“, „შუარტყალა“, „ხიხაძირი“, „ქოჩახი“, „ერდო“ და სხვა.

ჯილდოები
იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგთა კავშირის მედალი და საპატიო სიგელი
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს საპატიო სიგელი
ნატო ჭყონია-ნიკოლი

ნატო ჭყონია-ნიკოლი (დ. 19 აპრილი, 1959, კიევი) — ქართველი მომღერალი.

დაამთავრა ბათუმის მუსიკალური სასწავლებელი და ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1984 წლიდან იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საოპერო სტუდიის სოლისტი (მეცო-სოპრანო) და კონსერვატორიასთან არსებული ექსპერიმენტული მუსიკალური სკოლის პედაგოგი. 1990–1991 წლებში გაიარა სტაჟირება მოსკოვის დიდ თეატრში. 1986–1991 წლებში ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. 1992–1995 წლებში საოპერო ხელოვნების დაოსტატების კურსები გრაცის საოპერო თეატრის წამყვანი სოლისტი. 1996 წელს მიანიჭეს ავსტრიის მოქალაქეობა ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის. გამოდის მსოფლიოს წამყვან საოპერო სცენებზე: ლა სკალა, ბერლინის, დრეზდენის, ფლორენციის, ვენის. 1994–2008 წლებში გამოდიოდა ევროპის უმნიშვნელოვანეს საოპერო ფესტივალებზე: ზალცბურგის, ბად-ხერსფელდის, მიორბიშის. 2001 წლიდან არის გრაცის კონსერვატორიის პროფესორი, 2005 წლიდან ვოკალური განყოფილების გამგე. 2013 წელს ავსტრიის ქალაქ გრაცში დააარსა ვოკალისტთა საერთაშორისო ფესტივალი „ “, რომელის ფარგლებში ტარდება საერთაშორისო კონკურსი, აგრეთვე მასტერკლასები და გალაკონცერტები მსოფლიოს გამოჩენილი მომღერლების მონაწილეობით. არის „ “-ს ვიცეპრეზიდენტი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. 2014 წელს კონკურსზე დაწესდა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია. ქართული რეპერტუარი: ნანო, ეთერი, ნათელა(ზაქარია ფალიაშვილი „დაისი“, „აბესალომ და ეთერი“). კამერულ–ვოკალური ნაწარმოებები: ოთარ თაქთაქიშვილის, ალექსი მაჭავარიანის. ანდრია და მელიტონ ბალანჩივაძეების, რევაზ ლაღიძის რომანსები. სხვა რეპერტუარი: კარმენი (ბიზე „კარმენი“), ოქტავიანი, კომპოზიტორი, ჰეროდიადა (რიხარდ შტრაუსი „ვარდების კავალერი“, „არიადნა ნაქსოსზე“, „სალომე“), დალილა(სენ–სანსი „სამსონი და დალილა“), ორფეოსი(კრისტოფ ვილიბალდ გლუკი „ორფეოსი და ევრიდიკე“), ლოლა, ლუჩიას დედა(მასკანი „სოფლის პატიოსნება“), შარლოტა(მასნე „ვერტერი“), სუძუკი(პუჩინი „ჩიო-ჩიო-სანი“), მინონი(ტომა „მინონი“), ფენენა, ამნერისი, ემილია, აზუჩენა, მადალენა, ბრანგენა, ვალტრაუტა, ფრიკე, ოლგა, ლარინა, გუვერნანტი ქალი, პოლინა, აგრეთვე დვორჟაკის, მოცარტის, ვერდის „რეკვიემი“, მალერის №2, №3 სიმფონიები. გასტროლები: მრავალი საკონცერტო ტურნირი მსოფლიოს წამყვან საოპერო დარბაზში. მიღებული აქვს კარმენის პარტიის საუკეთესო ინტერპრეტაციისათვის პრესტიჟული პრემია (გერმანია, 1994). საოპერო მომღერალ ლამარა ჭყონიას ქალიშვილი და მოწაფე.
ნინა ალოვერტი

ნინა ალოვერტი (; დ. 1932, ლენინგრადი) — ბალეტის ფოტოგრაფი და მწერალი. ცხოვრობს შეერთებულ შტატებში, საბჭოთა კავშირიდან ემიგრაციის შემდეგ 1977 წელს.

ალოვერტი იყო 1986 წლის ემის ჯილდოს მფლობელი, პროგრამის ფოტოგრაფი . 2003 წელს მან მოიგო საერთაშორისო საბალეტო პრიზი, ბენუა დე ლა დანსის "დიპლომი ორი დიდი კულტურის ერთმანეთთან დაახლოებისთვის".

ბიოგრაფია
ალოვერტი დაიბადა ლენინგრადში 1935 წელს. დაამთავრა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ხელოვნების მაგისტრის ხარისხით ისტორიაში. ისტორიითა და ბალეტით დაინტერესებულმა დაიწყო კარიერა კომედიის თეატრის მუზეუმის კურატორად. მუშაობდა ფოტოგრაფად კომისარევსკაიას და ლენსოვეთის თეატრში, ხოლო 1950-იანი წლების დასაწყისში - კიროვის ბალეტში (ახლანდელი მარიინსკი).

1977 წელს ალოვერტი გადავიდა შეერთებულ შტატებში. იგი იღებდა მიხაილ ბარიშნიკოვს კარიერის დასაწყისიდან, საბჭოთა კავშირიდან კანადაში გაქცევამდე. ბარიშნიკოვთან მუშაობა აშშ-ში გადასვლის შემდეგ განაახლა. აშშ-ში ყოფნისას იგი მუშაობდა -სა და -ში, როგორც თავისუფალი ფოტოგრაფი. რუსულმა გაზეთებმა შეერთებულ შტატებში, როგორებიცაა და , გამოაქვეყნეს ალოვერტის მიერ გადაღებული ბალეტის ფოტოები. მან გამოაქვეყნა თავისი ფოტოები მრავალ რუსულ ჟურნალსა და წიგნში, ასევე სხვა ქვეყნებში და გამართა სოლოგამოფენები ნიუ-იორკში, ლონდონში, პეტერბურგში და სხვა დიდ ქალაქში.

მუშაობდა ბევრ რუს ბალეტის მოცეკვავესთან, მათ შორის დიანა ვიშნევასთან, ჟანა აიუპოვასთან, ალტინაი ასილმურატოვასთან, იულია მახალინასთან, ფარუხ რუზიმატოვთან, ანდრის ლიეპასთან, ნატალია მაკაროვასთან, ნიკოლოზ ცისკარიძესთან, ალა ოსიპენკოსთან და ულიანა ლოპატისთან. აშშ-ში გადასვლამდე მან გადაიღო ბარიშნიკოვი საბჭოთა პრიმა ბალერინა ნატალია ბესმერტნოვას პარტნიორთან ჟიზელში.

ალოვერტმა ასევე გადაიღო მე-20 და 21-ე საუკუნეების რუსულ კულტურასთან დაკავშირებული მრავალი პიროვნება, მათ შორის სერგეი დოვლატოვი, ჯოზეფ ბროდსკი, ვლადიმერ ვისოცკი, მარინა ვლადი, მიხაილ კოზაკოვი, სოლომონ ვოლკოვი და ვლადიმერ ვოინოვიჩი.

2015 წელს ალოვერტმა, მოაწყო ფოტოგამოფენა სახელწოდებით - "ჩემი ძვირფასი მეგობრების მშვენიერი თვისებები", სამხატვრო გალერეაში ვლადივოსტოკში, 2016 წლის მარტში თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში, ბირობიჟანში, ებრაულ ავტონომიური რეგიონში. 2015 წლის 6 ნოემბერს მან მოხსენება წარუდგინა შორეული აღმოსავლეთის სამხატვრო აკადემიის თეატრალური განყოფილების სტუდენტებსა და პროფესორებს, რომლებსაც დაემატა ცნობილი რუსი ბალეტის მოცეკვავეების და მწერლების ფოტოები. მან ეს პრეზენტაცია ქალაქის საჯარო ბიბლიოთეკაში, ფართო აუდიტორიის წინაშე, წარადგინა.
ელენე ზაუტაშვილი

ელენე ზაუტაშვილი (დ. 28 ივლისი, 1931, თელავი) — ქართველი გეოგრაფი და მეცნიერი.

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით.

1957-1997 წლებში მუშაობდა ვახუშტი ბაგრტიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის კარტოგრაფიის განყოფილებაში უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1986 წლიდან — მეცნიერ თანამშრომლის თანამდებობაზე. სხვადასხვა წლებში მონაწილეობდა საველე ექსპედიციებში და კვლევისათვის აგროვებდა მასალებს. წლების მანძილზე მუშაობდა სოფლის მეურნეობის კარტოგრაფირების საკითხებზე. ამ და სხვა სახის რუკები შეადგინა და გამოსცა „საქართველოს ატლასში“ (1964) თანაავტორობით. მონაწილეობდა „კუბის ნაციონალური ატლასის“ (1971) გამოსაცემად მომზადებაში, „საქართველოს სსრ კურორტებისა და საკურორტო რესურსების ატლასის“ (1989), „კავკასიის ტურისტული ატლასის“ (1989), საქართველოს სასწავლო-გეოგრაფიული ატლასის (1992) რუკების შედგენაში. მუშაობდა ისტორიუილ კარტოგრაფიის საკითხებზე. მონაწილეობდა „საქართველოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ატლასის (მასალების)“ შედგენაში (1980). არის 35-ამდე სამეცნიერო ნაშრომი ავტორი. მონაწილეა საკავშირო და საერთაშორისო კონფერენციებისა (მოსკოვი, კიევი, ჩერნიგოვი, ტაშკენტი და სხვა). კარტოგრაფი.
სომატოსტატინი

სომატოსტატინი, ცნობილი, როგორც ზრდის ჰორმონის მაინჰიბირებელი ჰორმონი , ასევე, სხვა რამდენიმე სახელით — პეპტიდური ჰორმონი, რომელიც არეგულირებს ენდოკრინულ სისტემას და გავლენას ახდენს ნეიროტრანსმისიაზე და უჯრედების გამრავლებაზე ცილაზე დაწყვილებულ სომატოსტატინის რეცეპტორებთან ურთიერთქმედებით და მრავალი მეორადი ჰორმონების დათრგუნვით. სომატოსტატინი აფერხებს ინსულინის და გლუკაგონის სეკრეციას.

სომატოსტატინს აქვს ორი აქტიური ფორმა, რომელიც წარმოიქმნება, ერთი პრეპროპროტეინის ალტერნატიული დაშლის შედეგად: ერთი შედგება 14 ამინომაჟვისგან,
მეორე 28 ამინო მჟავისგან.

ხერხემლიანებს შორის არსებობს ექვსი განსხვავებული სომატოსტატინის გენი, სახელად 1, 2, 3, 4, 5 და 6. ზებრათევზს აქვს ექვსივე.ადამიანებს აქვთ მხოლოდ ერთი სომატოსტატინი, .

წარმოება
საჭმლის მომნელებელი სისტემა
სომატოსტატინი გამოიყოფა დელტა უჯრედების მიერ საჭმლის მომნელებელი სისტემის რამდენიმე ადგილას, კერძოდ, პილორის ანტრუმში, თორმეტგოჯა ნაწლავში და პანკრეასის კუნძულებზე.

პილორის ანტრუმში გამოთავისუფლებული სომატოსტატინი პორტალური ვენური სისტემის მეშვეობით გადადის გულში, შემდეგ შედის სისტემურ ცირკულაციაში, რათა მიაღწიოს იმ ადგილებს, სადაც მას ექნება თავისი ინჰიბიტორული ეფექტი. გარდა ამისა, სომატოსტატინის გამოყოფა დელტა უჯრედებიდან შეიძლება იმოქმედოს პარაკრინული გზით. ჰიპოკამპუსში და ცალმხრივი ტრაქტის ტვინის ღეროს ბირთვში.

ფუნქციები
სომატოსტატინი კლასიფიცირდება როგორც ინჰიბიტორული ჰორმონი

წინა ჰიპოფიზი
ჰიპოფიზის წინა ჯირკვალში სომატოსტატინის ეფექტებია:
ზრდის ჰორმონის გამოყოფის დათრგუნვა (ამგვარად ეწინააღმდეგება ზრდის ჰორმონის გამომყოფი ჰორმონის ეფექტებს)
ფარისებრი ჯირკვლის მასტიმულირებელი ჰორმონის გამოყოფის ინჰიბირება
აინჰიბირებს ადენილილ ციკლაზას პარიეტალურ უჯრედებში
პროლაქტინის გამოყოფის ინჰიბირება

კუჭ-ნაწლავის სისტემა
სომატოსტატინი ჰომოლოგიურია კორტისტატინ-თან და თრგუნავს კუჭ-ნაწლავის ჰორმონის გამოყოფას
აფერხებს გლუკაგონის გამოყოფას ის ხშირად გამოიყენება გამოყენებას ღვიძლისა და თირკმელების პოლიკისტოზური დაავადებების დროს.

ლანრეოტიდი არის მედიკამენტი, რომელიც გამოიყენება აკრომეგალიისა და ნეიროენდოკრინული სიმსივნეებით გამოწვეული სიმპტომების სამკურნალოდ, განსაკუთრებით კარცინოიდული სინდრომით. ეს არის სომატოსტატინის ხანგრძლივი მოქმედების ანალოგი, ოქტრეოტიდის მსგავსად. ის ხელმისაწვდომია რამდენიმე ქვეყანაში, მათ შორის გაერთიანებულ სამეფოში, ავსტრალიასა და კანადაში და გასაყიდად დამტკიცდა შეერთებულ შტატებში სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციის მიერ 2007 წლის 30 აგვისტოს.

პასირეოტიდი, იყიდება ბრენდული სახელით , არის დამტკიცებული შეერთებულ შტატებსა და ევროკავშირში კუშინგის დაავადების სამკურნალოდ იმ პაციენტებში, რომლებმაც წარუმატებლად გაიარეს ან არ არიან დაშვებული ქირურგიული თერაპიისთვის. იგი შეიქმნა -ის მიერ. პასირეოტიდი არის სომატოსტატინი ანალოგური 40-ჯერ გაზრდილი აფინურობით სომატოსტატინის რეცეპტორთან სხვა სომატოსტატინის ანალოგებთან შედარებით.