iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იულია ჰუნიადი დე კეთელი

იულია ჰუნიადი დე კეთელი (; დ. 26 აგვისტო, 1831, ვენა, ავსტრიის იმპერია — გ. 19 თებერვალი, 1919, ვენა, გერმანული ავსტრია) — უნგრელი არისტოკრატი. სერბეთის მთავრის მეუღლე 1860-1868 წლებში როგორც მიჰაილო ობრენოვიჩ -ის ცოლი.

ბიოგრაფია
იულია დაიბადა 1831 წლის 26 აგვისტოს ვენაში, უნგრელი არისტოკრატების ოჯახში. იგი იყო კეთელის გრაფ ფერენც ჰუნიადისა და მისი მეუღლის, ძველი წარჩინებული გვარის წარმომადგენელ გრაფინია იულიანა ზიჩის ქალიშვილი. მას სულ სამი ძმა ჰყავდა: ლასლო, კალმანი და ვილმოსი.

1853 წლის 1 აგვისტოს, 21 წლის იულიანა ჰუნიადი ცოლად შერთეს სერბ დიდგვაროვან მიჰაილო ობრენოვიჩს, სერბეთის მთავრის ვაჟს. 1860 წლის 26 სექტემბერს მისი მამამთილის, მილოშ ობრენოვიჩის გარდაცვალების შემდეგ ტახტი მიჰაილომ დაიკავა, რითაც იულია სერბეთის მთავრის მეუღლე გახდა. იულიანა სერბებში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა თავისი ერთგულების გამო კათოლიკური რელიგიის მიმართ და მისი მაღალი და უცხოური წარმომავლობის გამო, რადგან წინამორბედი მთავრის ცოლები ძირითადად დაბალი ფენიდან გამოსული სერბი ქალები იყვნენ.

მთავარი მიჰაილო არ ყოფილა ერთგული ქმარი და მას სულ მცირე ერთი უკანონო ვაჟი ჰყავდა. ვინაიდან დადგინდა, რომ იულიანა უნაყოფო იყო, მთავრობამ მთავარს ცოლთან გაშორება, საყვარელ კატარინა კონსტანტინოვიჩზე ქორწინება და უკანონო ვაჟის მემკვიდრედ გამოცხადება მოსთხოვა, თუმცა მიჰაილომ ამაზე უარი თქვა. 1867 წელს ამ წინადადების გამო მიჰაილომ პრემიერ-მინისტრი ილია გარასანინი თანამდებობიდან მოხსნა. მიუხედავად ამისა, იგი კატარინასთან უერთიერთობას განაგრძობდა, რომელმაც იულიანა რამდენჯერმე საჯაროდ დაამცირა. ამის საპასუხოდ იულიანამაც გააბა რომანი ჰერცოგ კარლ ფონ არენბერგთან. აღსანიშნავია, რომ კარლ ფონ არენბერგი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა ელიზაბეთ ბავარიელის მეორე თაობის ბიძაშვილი.

1868 წლის 10 ივნისს მთავარმა მიჰაილომ თავის საყვარელთან და დასთან ერთად ბელგრადის ქუჩებში გასეირნება გადაწყვიტა. სეირნობისას მათ ცეცხლი გაუხსნეს, რა დროსაც ადგილზევე გარდაიცვალნენ მთავარი მიჰაილო და მისი და, პრინცესა ანკა, კატარინა კი სერიოზულად დაიჭრა. როგორც შემდგომში გაირკვა, ეს მკვლელობა ობრენოვიჩების მტრის, კარადორდევიჩის დაკვეთილი იყო. ვინაიდან მიჰაილოს იულიანასთან შვილი არ ჰყოლია, სერბეთის ტახტი მისმა ძმისწულმა მილანმა დაიკავა, რომელიც შემდგომში სერბეთის მეფე გახდა მილან -ის სახელით.

მიჰაილოს მკვლელობიდან რამდენიმე თვეში მისი საყვარელი კატარინა ცოლად გენერალ ბლაზნავაკს გაჰყვა. მას შემდეგ, რაც მეფე მილანი თავის ცოლს, დედოფალ ნატალია ობრენოვიჩს გაშორდა, კატარინამ სამეფო კარზე პირველი ქალბატონის პოსტი დაიკავა. თავად იულიანამ განაგრძო სასიყვარულო ურთიერთობა კარლ ფონ არენბერგთან, რომელზეც 1876 წლის 16 იანვარს დაქორწინდა კიდეც. ამით იგი არენბერგის ჰერცოგინია და რეკლინგჰაუზენის პრინცესა გახდა. ქორწინების შემდეგ კარლი და იულიანა ვენაში, ავსტრიის სამეფო კარზე გადასახლდნენ.

იულიანა გარდაიცვალა 1919 წლის 19 თებერვალს ვენაში, 87 წლის ასაკში, უშვილოდ.
ნესტან-დარეჯანი (ქართლის დედოფალი)

ნესტან-დარეჯანი, ნესტანჯარი, (ჩანს 1556–1612) — ქართლის სამეფოს დედოფალი, სიმონ -ის მეუღლე, კახთა მეფის ლევანის ქალიშვილი მეორე ქორწინებიდან. მის შესახებ ცნობები ძირითადად დაცულია ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში.

ბიოგრაფია
ნესტან-დარეჯანი იყო კახთა მეფის ლევანისა და მისი მეორე ცოლის, შამხლის ასულის ქალიშვილი. საბუთებში პირველად 1556 წელს იხსენიება.

1578 წელს ქართლში მუსტაფა ლალა-ფაშას სარდლობით ოსმალები შეიჭრნენ. დაუთ-ხანი თბილისიდან გაიქცა. სპარსეთის შაჰი მუჰამად ხუდაბანდა იძულებული გახდა სიმონი გაეთავისუფლებინა, რათა მისი ავტორიტეტი და შესაძლებლობები ოსმალებთან დაპირისპირებაში გამოეყენებინა. სამშობლოში დაბრუნებისთანავე სიმონი სათავეში ჩაუდგა გამათავისუფლებელ ბრძოლას. ამასთანავე მან შეიპყრო შინაური მტრები, მათ შორის, ბარძიმ ამილახვარი. ამილახვარმა და ქსნის ერისთავმა შეწყალება ითხოვეს, რაზეც სიმონ მეფე ნესტან-დარეჯანის თხოვნით და მათი სათავადოების ტერიტორიის შეკვეცის პირობით დათანხმდა.

ამასობაში, ალექსანდრე კახთა მეფე კვლავ განაგრძობდა სიმონისა და ნესტან-დარეჯანის მტრობას. 1580 წელს ის მოულოდნელად თავს დაესხა დიღომში ჯარის გარეშე მდგომ სიმონს, რომელმაც გაქცევით უშველა თავს. ალექსანდრემ ნესტან-დარეჯანი დაატყვევა და, ვახუშტის ცნობით, „იავარჰყო დედოფალი დაჲ თჳსი და ნიფხავი მისი ააცუა შუბსა ზედა და წარვიდა: იკადრა უკადრო, არა ჯერ საყოფი, ვითარცა ავაზაკმან“. გაუგონარი შეურაცხყოფით განრისხებულმა სიმონმა სასწრაფოდ იძია შური: ჭოტორთან შეება ალექსანდრეს, დაამარცხა იგი და კახი დიდებულები ტყვედ წამოიყვანა. სიმონის მღელვარე მეფობა 1600 წელს ოსმალთა მიერ მისი შეპყრობით დასრულდა. ქართლის ტახტზე მისი ვაჟი გიორგი ავიდა. ნესტან-დარეჯანი მოესწრო მისი შვილისა და მეუღლის სიკვდილს. 1611 წელს დედოფალმა ტყვეობაში გარდაცვლილი სიმონის ნეშტი, რომელიც ვაჭარმა დიაკვნიშვილმა სტამბულიდან ჩამოასვენა, სვეტიცხოველში დაკრძალა. ნესტან-დარეჯანის სახელით გაცემული უკანასკნელი საბუთი 1612 წლით თარიღდება. ამის შემდეგ ნესტან-დარეჯანის შესახებ ცნობები არ მოიპოვება.
დრაგა ობრენოვიჩი

დრაგა ობრენოვიჩი (; დ. 11 სექტემბერი, 1866, მორავიჩა, სერბეთი — გ. 11 ივნისი, 1903, ბელგრადი, სერბეთი) — სერბი არისტოკრატი. სერბეთის დედოფალი 1900-1903 წლებში როგორც მეფე ალექსანდრე -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
დრაგა დაიბადა 1866 წლის 11 სექტემბერს სერბეთში. იგი იყო არანდელოვაკის პრეფექტ პანტელია მილიჩევიჩ ლუნიევიკასა და მისი მეუღლის, ანდელია კოლიევიჩის მეოთხე ქალიშვილი და მეექვსე შვილი შვიდიდან. მას ორი ჰყავდა ორი ძმა: ნიკოლა და ნიკოდიე, და ოთხი და: ჰრისტინა, დინა, ანა და ვოიკა. დრაგას დედა დიპსომანიაკი იყო, ხოლო მამამისი ლუნატიკური ასილუმიით გარდაიცვალა.

უცნობია, თუ როდის დაქორწინდა დრაგა სვეტოჟარ მაშინზე, თუმცა ცნობილია, რომ იგი 1886 წელს დაქვრივდა და მისი პირველი ქმარი თორმეტი წლით უფროსი იყო მეორეზე. ასევე ცნობილია, რომ სვეტოჟარი წარმოშობით ჩეხი იყო, ხოლო საქმიანობით სამოქალაქო ინჟინერი.

როგორც ცნობილია, დრაგა თავდაპირველად დედოფალ ნატალია ობრენოვიჩის სეფექალი იყო, რა დროსაც გაიცნო პრინცი ალექსანდრე. მას შემდეგ, რაც მეფე მილანი დედოფალ ნატალიას გაშორდა, დრაგა სამეფო კარზე დარჩა, როგორც პრინცის საყვარელი. მოგვიანებით, ალექსანდრემ უარი განაცხადა უცხოელ პრინცესაზე ქორწინებაზე და დრაგაზე დაინიშნა.

1900 წელს, ქორწილამდე ცოტა ხნით ადრე, დედოფალ დრაგას სერბეთის სამეფო ოჯახისგან გადაეცა მილოშ დიდის სახელობის საპატიო ღირსების ორდენი.

1900 წლის 5 აგვისტოს ალექსანდრე -მა ცოლად შეირთო დრაგა ობრენოვიჩი, რითაც იგი სერბეთის დედოფალი გახდა. აღსანიშნავია, რომ არა მხოლოდ არისტოკრატია და სამეფო ოჯახი, არამედ სრულიად საზოგადოება ეწინააღმდეგებოდა მეფის დრაგაზე დაქორწინებას. სერბებში იგი განიხლიებოდა, როგორც „ბოროტი, მაცდური დედაკაცი, რომელმაც შეიპყრო ახალგაზრდა და სულელი მეფე“. დედა-დედოფალი ნატალია კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდა მათ ქორწინებას, რის გამოც ალექსანდრე მას გაძევებით დაემუქრა. იყო ჭორებიც, რომ უშვილო ალექსანდრე ტახტის მემკვიდრედ დრაგას ძმის დასახლებას აპირებდა. თავიანთი ხასიათის გამო, დრაგას ორივე ძმა საზოგადოებაში არაპოპულარობით სარგებლობდნენ.

უკანასკნელმა ჭორმა სერბებში დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია, რამაც შეთქმულებას ჩაუყარა საფუძველი. 1903 წლის 10 ივნისის ღამეს სერბ ოფიცერთა ჯგუფი შეიჭრა სამეფო სასახლეში კოლონელი დრაგუტინ დიმიტრიევიჩის ხელმძღვანელობით. თავდაპირველად მათ მეფე-დედოფალი ვერ იპოვნეს, თუმცა ისინი მოკვლის მუქარით შეშინებულმა დრაგას მსახურმა გასცათ. როგორც აღმოჩნდა, მეფე და დედოფალი თავიანთი საძინებლის კედელში ჩაშენებულ კარადაში იმალებოდნენ. ასევე არის მოსაზრება, რომ ისინი კი არ გასცეს, არამედ ალექსანდრემ კარი ცუდად დახურა და ოფიცრებმა შეამჩნიეს.

მთვრალმა ოფიცრებმა ნახევრად ჩაცმული მეფე და დედოფალი ძალით გადმოათრიეს კარადიდან და სასტიკად სცემეს, შემდეგ კი ადგილზევე მოკლეს 11 ივნისის გამთენიისას. ამ დროს დრაგა 38 წლის იყო, ხოლო ალექსანდრე 26-ის. ისინი ისე სასტიკად იყვნენ ნაცემები, რომ ცხედრების ამოცნობა გაჭირდა, რაც იმანაც განაპირობა, რომ დახოცილი მონარქების ცხედრები ოფიცრებმა აივნიდან სამეფო ბაღში გადაყარეს. მეორე დღესვე ჩაცხრილეს დრაგას ძმებიც.

1920 წელს დედოფალ დრაგა ობრენოვიჩის ცხოვრებაზე გადაიღეს ავსტრიული მუნჯი ფილმი სახელად „დედოფალი დრაგა“, სადაც მისი როლი მსახიობმა მაგდა სონიამ შეასრულა. 1932 წელს ამერიკელებმა მასზე გადაიღეს ფილმი, სახელად „ქალის ბრძანებები“, რომელშიც დრაგას როლი მსახიობმა პოლა ნეგრიმ შეასრულა.
მარია რუმინელი

მარია რუმინელი , აგრეთვე ცნობილია როგორც მარია იუგოსლავიელი (, ; დ. 6 იანვარი, 1900, გოთა, გერმანიის იმპერია — გ. 22 ივნისი, 1961, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთის სამეფო) — ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენების დინასტიის წარმომადგენელი. რუმინეთის მეფე ფერდინანდ -ისა და დედოფალ მარია ედინბურგელის ქალიშვილი. ჯერ სერბების, ხორვატებისა და სლოვენიელების, შემდეგ კი იუგოსლავიის დედოფალი 1922-1934 წლებში როგორც ალექსანდრე -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
მარია დაიბადა 1900 წლის 6 იანვარს გოთაში. იგი იყო რუმინეთის ტახტის მემკვიდრე ფერდინანდისა და მისი მეუღლის, პრინცესა მარია ედინბურგელის მესამე შვილი და მეორე ქალიშვილი. მისი და-ძმებიდან აღსანიშნავია რუმინეთის მეფე კაროლ და საბერძნეთის დედოფალი ელიზაბეტა. 1914 წელს მამამისი რუმინეთის მეფე გახდა ფერდინანდ -ის სახელით.

აღსანიშნავია, რომ პრინცესა მარია ახალგაზრდობაში ლამაზ ქალად მიიჩნეოდა და ძალიან ჰგავდა თავის დას, ელიზაბეტას. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ მარია თავის დედასა და დებთან ერთად ექთნად მუშაობდა.

1922 წლი 8 ივნისს იგი მიათხოვეს სერბების, ხორვატებისა და სლოვენიელების მეფე ალექსანდრე -ს, რითაც მარია დედოფალი გახდა. მას ქმართან სულ სამი ვაჟი შეეძინა.

1934 წლის 9 ოქტომბერს, მარსელში მისი მეუღლე, მეფე ალექსანდრე მოკლეს, რის შემდეგაც ტახტი მისმა 11 წლის ვაჟმა, პეტარ -მ დაიკავა, რომელიც იუგოსლავიის უკანასკნელი მონარქი გახდა. აღსანიშნავია, რომ მარიას დედა-დედოფლის წოდება მხოლოდ 1941 წელს მიენიჭა. მას შემდეგ, რაც იუგოსლავიაში მონარქია დაემხო და კომუნისტური წყობა დამყარდა, სამეფო ოჯახმა დატოვა ქვეყანა. თავად მარია დიდ ბრიტანეთში გადასახლდა, სადაც იგი ლონდონთან ახლოს, ფერმაში ცხოვრობდა ჩვეულებრივი ცხოვრებით, სამეფო ეტიკეტის გარეშე.

როგორც ცნობილია, დედოფალი მარია ერთობ განათლებული ქალი იყო. იგი თავისუფლად საუბრობდა რამდენიმე ენაზე და ძალიან უყვარდა მხატვრობა, რაც ივა დესპიჩ-სიმონოვიჩმა ასწავლა. ასევე აღსანიშნავია, რომ მარიას თავისუფლად შეეძლო ავტომობილის ტარება, რაც ძალიან უჩვეულო იყო იმ დროის არისტოკრატიაში.

დედოფალი მარია გარდაიცვალა გადასახლებაში, 1961 წლის 22 ივნისს ლონდონში, 61 წლის ასაკში. თავდაპირველად იგი უინძორის სასახლეში დაკრძალეს, თუმცა 2013 წლის აპრილში სერბეთის მთავრობამ მისი გადასვენების იდეა წამოჭრა და ბრიტანულ მთავრობასთან მოლაპარაკებები დაიწყო. მარიას ნეშტი 2013 წლის 26 მაისს გადაასვენეს სერბეთში და დაკრძალეს ქალაქ ოპლენაკის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიაში.

აღსანიშნავია, რომ თავისი თავისუფალი და ქველმოქმედი ხასიათის გამო სერბებს იგი ძალიან უყვარდათ, რის გამოც მოგვიანებით ბელგრადში შექმნეს „დედოფალ მარიას ქუჩა“. ასევე მის სახელს ატარებს რამდენიმე სკოლა და საავადმყოფო სერბეთში.

შვილები
პეტარ (1923-1970), იუგოსლავიის მეფე 1934-1945 წლებში. ცოლად შეირთო პრინცესა ალექსანდრა ბერძენი, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
ტომისლავი (1928-2000), პირველად იქორწინა მარგარიტა ბადენელი, მასთან განქორწინების შემდეგ კი ლედი მერი ბონი. ჰყავდა ოთხი შვილი;
ანდრეი (1929-1990), პირველად იქორწინა კრისტინა მარგარეტე ჰესენელი, რომელსაც გაეყარა და ცოლად შეირთო კირა ლაინინგენელი, რომელსაც ასევე გაეყარა და იქორწინა ევა მარია ანდრეილკოვიჩი. პირველ ორ ცოლთან ჰყავდა ხუთი შვილი;
ალექსანდრა ბერძენი

ალექსანდრა ბერძენი (, ; დ. 25 მარტი, 1921, ათენი, საბერძნეთი — გ. 30 იანვარი, 1993, ბურგეს-ჰილი, დიდი ბრიტანეთი) — გლუქსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საბერძნეთის მეფე ალექსანდროსისა და დედოფალ ასპასია მანოსის ქალიშვილი. იუგოსლავიის უკანასკნელი დედოფალი 1944-1945 წლებში როგორც მეფე პეტარ -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ალექსანდრა დაიბადა 1921 წლის 25 მარტს ათენში. იგი იყო საბერძნეთის მეფე ალექსანდროსისა და დედოფალ ასპასია მანოსის ერთადერთი შვილი. მამამისი მის დაბადებამდე რამდენიმე თვით ადრე გარდაიცვალა მაიმუნის ნაკბენისგან. დედის მხრიდან იგი წმინდა სისხლის ბერძენი იყო, ხოლო მამის მხრიდან იგი გერმანული, ბრიტანული, რუსული და დანიური ფესვებისა იყო.

მას შემდეგ, რაც მეფე ალექსანდროსი გარდაიცვალა საბერძნეთს რეგენტის სტატუსით მართავდა ალექსანდრას დიდი ბებია, მეფე გეორგიოს -ის ქვრივი, დედოფალი ოლღა კონსტანტინეს ასული რომანოვა, რის შემდეგაც აღსდგა ალექსანდრას ბაბუის, მეფე კონსტანტინოს -ისა და დედოფალ სოფია პრუსიელის მმართველობა. მათ არ მოსწონდათ ალექსანდრას დედა, დედოფალი ასპასია, რადგან ყველას ერჩია, რომ მეფე ალექსანდროსს კონსტანტინოსის სხვა შვილების მსგავსად ევროპელი მონარქის შვილზე ქორწინებით გაემყარებინა მოკავშირეები, თუმცა მოგვიანებით ასპასიასა და სამეფო ოჯახის წევრებს შორის ურთიერთობა დათბა.

1944 წლის 20 მარტს ლონდონში ალექსანდრა დააქორწინეს იუგოსლავიის მეფე პეტარ -ზე, რომელიც იყო ბიცოლამისის, დედოფალ ელიზაბეტა რუმინელის დის, დედოფალ მარია რუმინელისა და მეფე ალექსანდრე -ის ვაჟი. სულ რაღაც ერთ წელიწადში, 1945 წლის 29 ნოემბერს იუგოსლავიაში მონარქია დაემხო და კომუნისტური წყობა დამყარდა, რის გამოც სამეფო ოჯახი ემიგრაციაში წავიდა დიდ ბრიტანეთში. ალექსანდრა და პეტარი დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ -ის კარზე დასახლდნენ, ლონდონში. ამ ამბამდე სულ ცოტა ხნით ადრე, 1945 წლის 17 ივლისს დაიბადა მათი ერთადერთი შვილი, პრინცი ალექსანდრე, რომელსაც სახელი მშობლების მამების პატივსაცემად დაარქვეს.

პეტარმა და ალექსანდრამ მთელი თავიანთი დარჩენილი ცხოვრება დიდ ბრიტანეთში გაატარეს. 1970 წლის 3 ნოემბერს, 47 წლის ასაკში გარდაიცვალა პეტარი, რის შემდეგაც ალექსანდრა ბურგეს-ჰილში გადავიდა, სადაც 1993 წლის 30 იანვარს, 71 წლის ასაკში გარდაიცვალა. იგი თავიდან უინძორის სასახლეში დაკრძალეს, თუმცა 2013 წლის მაისში მისი, მისი მეუღლისა და დედამთილის ნეშტები სერბეთში გადაასვენეს და ქალაქ ოპლენაკში, წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიაში დაკრძალეს.
ლუდმილა ტერ-პეტროსიანი

ლუდმილა ტერ-პეტროსიანი (დ. 20 დეკემბერი, 1948, სანქტ-პეტერბურგი, სსრკ; ) — სომხეთის პირველი ლედი 1991-1998 წლებში. სომხეთის მეორე პრეზიდენტის, ლევონ ტერ-პეტროსიანის მეუღლე. დააფუძნა არასამთავრობო ორგანიზაცია „ყველა სომეხი ქალის კავშირი“. ორგანიზაციის მიზანია ქალთა უფლებების დაცვა სომხეთში. ჰყავს ერთი შვილი, დავითი და სამი შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
დაიბადა სანქტ-პეტერბურგში, მისი ქალიშვილობის გვარია პლეკოვსკაია. მისი მამა იყო არმიის ოფიცერი და მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში, მისი დედა კი იყო — ექიმი. დაამთავრა ლენინგრაფის უნივერსიტეტის გერმანისტიკის ფაკულტეტი. 1972 წელს დაქორწინდა ლევონ ტერ-პეტროსიანზე. 1990-იან წლებში იგი გახდა სამოქალაქო აქტივისტი, რომელიც მუშაობდა ქალთა და ბავშვთა უფლებების დაცვაზე. მან მოაწყო ოთხი ქალთა საერთაშორისო კონფერენცია სომხეთში (1994, 2005, 2006, 2007).
მოძმანაანთ უბნის ნამოსახლარი და სამაროვანი

მოძმანაანთ უბნის ნამოსახლარი და სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არანისის ჩრდილოეთით, ხევის პირას, საცხოვრებელი სახლებისა და მეცხოველეობის ფერმის ტერიტორიაზე. თარიღდება - საუკუნეებით. 1973-1974 წლებში საცდელი გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ ძველი დაზიანებული მიწის სამუშაოების დროს.

გამოვლინდა ნამოსახლარის კულტურული ფენის მასალა, რომელიც მოწმობს იქ დასახლების არსებობას. აღმოჩნდა რამდენიმე ინდივიდუალური ორმოსამარხი, რომლებშიც მიცვალებული იწვა მოხრილი მარცხენა ან მარჯვენა გვერდზე, თავით დასავლეთისაკენ. აღმოჩენილია თიხის ჭურჭელი, მინის პატარა სანელსაცხებლე, ბრინჯაოს ზარაკები, რგოლი, ბეჭედი, პართული მონეტა და სხვა. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ლიან მორიარტი

ლიან მორიარტი (დ. 15 ნოემბერი, 1966) — ავსტრალიელი ავტორი. მწერალ ჟაკლინ მორიარტის უფროსი და.

კარიერა
სკოლის დასრულების შემდეგ მორიარტი რეკლამირებასა და მარკეტინგს სწავლობდა. შემდეგ მცირე ხნით საკუთარი კომპანია ჰქონდა, რის შემდეგაც თავისუფალ სარეკლამო ქოფირაითერად დაიწყო მუშაობა. 2004 წელს მაკკუორის უნივერსიტეტში მაგისტრის ხარისხის მოპოვების შემდეგ მისი პირველი რომანი სამი სურვილი გამოქვეყნდა.

მისი რომანის დიდი პატარა ტყუილები მიხედვით -მ სატელევიზიო სერიალი გადაიღო, რომელშიც რიზ უიზერსპუნი, ნიკოლ კიდმანი, შეილინ ვუდლი, ლაურა დერნი, ზოი კრავიცი და ალექსანდერ სკარშგორდი მონაწილეობენ. სერიალის პრემიერა 2017 წლის 19 თებერვალს გაიმართა.

მორიარტის რომანის ქმრის საიდუმლო მიხედვით ფილმის გადაღებაა დაწყებული. 2013 წელს რომანზე უფლებები -მა შეიძინა. მისი ბოლო რომანის, ცხრა სრულყოფილი უცნობი მიხედვით სატელევიზიო სერიალის გადაღება იგეგმება..
რობერტ ჰაინლაინი

რობერტ ჰაინლაინი (;; დ. 7 ივლისი, 1907 — გ. 8 მაისი, 1988) — ამერიკელი სამეცნიერო ფანტასტი ავტორი, საჰაერო ინჟინერი და საზღვაო ოფიცერი.

აიზეკ აზიმოვთან და ართურ კლარკთან ერთად წარმოადგენს ინგლისურენოვანი სამეცნიერო ფანტასტიკის ავტორთა „დიდ სამეულს“. 1974 წელს რობერტ ჰაინლაინი სამეცნიერო ფანტასტიკის მწერალთა გრანდმასტერად დასახელდა. მისმა ოთმა რომანმა ჰიუგოს ჯილდო მიიღო, ხოლო შვიდმა ნაშრომმა - რეტრო ჰიუგო. მის მიერ ინგლისურ ლიტერატურაში დამკვიდრდა ნეოლოგიზმები: გროკი, ვალდო, სპეკულაციური ლიტერატურა (ფანტასტიკა).

დაიბადა მისურიში. იგი გერმანელ-ამერიკელთა მეექვსე თაობას წარმოადგენდა. მსახურობდა სამხედრო-საზღვაო ძალებში, რადიო კომუნიკაციებში. მისი მეთაური ერნესტ კინგი იყო. მისმა ძმამ სამხედრო-საზღვაო ძალებში მთავარი გენერლის ჩინამდე მიაღწია. საზღვაო ძალებს ჰაინლაინმა 1934 წელს ტუბერკულოზის გამო დაანება თავი.

სამჯერ იყო დაქროწინებული. მისი ჰობი ქვის დამუშავება იყო.

ჰაინლაინის მთავარი სერიებია:
1. მომავლის ისტორიის სერია
2. ლაზარეს გრძელი სერია
3. 

ჰაინლაინი თავის შემოქმედებაში სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრული ელემენტების საშუალებით პროვოკაციულ სოციალურ და პოლიტიკურ იდეებს იკვლევდა და ცდილობდა განესაზღვრა, თუ რა გავლენას მოახდენდა სამეცნიერო პროგრესი საზოგადოების ფორმირებაზე. მწერლის შემოქმედებაში განმეროებადი სოციალური თემებია: პირადი თავისუფლებისა და ინდივიდუალიზმის მნიშვნელობა, სექსუალური ურთიერთობების ბუნება, პიროვნების ვალდებულება საზოგადოების წინაშე, ორგანიზებული რელიგიის გავლენა კულტურასა და ხელისუფლებაზე და საზოგადოების მიდრეკილება ნონკონფორმიზმის ჩახშობისაკენ.

ჰაინლაინს ეკუთვნის 32 რომანი, 59 მოთხრობა და 16 კოლექცია. მისი ნაშრომების მიხედვით 4 ფილმი, 2 სატელევიზიო სერიალი, რადიო სერიალების ეპიზოდები და სამაგიდო თამაშები შეიქმნა. ჰაინლაინის შემოქმედებაზე დიდი გავლენა მოახდინა რადიარდ კიპლინგის ნაშრომებმა. უცხო უცხოთა ქვეყანაში კიპლინგის „ჯუნგლის წიგნის“ მოდერნიზებული ვარიანტია. ცოლმა ჰაინლაინს ურჩია, რომ ბავშვი მგლების ნაცვლად, მარსელებს აღეზარდათ. ნაწარმოებში - „გალაქტიკის მოქალაქე“, ასევე კიპლინგის ნაშრომის - „კიმი“ - ელემენტები ვლინდება.

ჰაინლაინი აღნიშნავდა, რომ მასზე დიდი გავლენა იქონია ბერნარდ შოუს პიესებმა, რომელთა უმრავლესობაც წაკითხული ჰქონდა. ჰაინლაინმა უარყო რაიმე პირდაპირი გავლენა შოუს პიესისა - მათუსალას დაბრუნებასა და მის მათუსალას ბავშვებს შორის.

ჰაინლაინი ჩართული იყო პოლიტიკაშიც. თავდაპირველად ლიბერალი იყო. 1934 წელს დემოკრატებთან თანამშრომლობდა, სინკლერის დამარცხების შემდეგ იგი ანტი-კომუნისტი დემოკრატი აქტივისტი გახდა. შემდეგში იგი კონსერვატიულ შეხედულებებს მიემხრო.
ემილი დეშანელი

ემილი დეშანელი (ინგლ. ; დ. 11 ოქტომბერი, 1976, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. ცნობილი გახდა დოქტორ ტემპრანს ბრენანის როლით -ის სერიალში „ძვლები“, რომელშიც იგი 2005-2017 წლებში მონაწილეობდა.

ბავშვობა და განათლება
ემილი დეშანელი დაიბადა 1976 წლის 11 ოქტომბერს ლოს-ანჯელესში. იგი არის კინო-რეჟისორ კეილებ დეშანელისა და მისი ცოლის, მსახიობ მერი ჯო დეშანელის (ქალიშვილობის გვარია უიერი) უფროსი ქალიშვილი. მას მხოლოდ ერთი უმცროსი და ჰყავს, ასევე მსახიობი ზოუი დეშანელის სახით. იგი წარმოშობით არის შვეიცარიელი, ნიდერლანდელი, ინგლისელი, ირლანდიელი და ფრანგი.

დეშანელმა ლოს-ანჯელესში დაამთავრა ჰარვარდ-უესტლეიკის სკოლა, რის შემდეგაც სწავლა ბოსტონის უნივერსიტეტში განაგრძო გამოყენებითი ხელოვნების განხრით, რის პარალელურადაც გადამზადება გაიარა პროფესიონალურ მსახიობობაში.

კარიერა
დეშანელის სამსახიობო დებიუტი 1994 წელს შედგა ფილმში „ეს შეიძლება შენ დაგემართოს“ შესრულებული ცხოველთა უფლებების დამცველი აქტივისტის როლით. ექვსწლიანი შესვენების შემდეგ ემილი დეშანელი კვლავ დაუბრუნდა მსახიობობას და უკვე 2000 წლიდან იგი აქტიურად ჩაება ამ საქმიანობაში. 2004 წელს იგი მიმღებში მომუშავე გოგონას როლში გადაიღეს ფილმში „ადამიანი ობობა 2“.

2005 წელს იგი პირველად დაამტკიცეს მთავარ როლზე. ამ დროს იგი კომპანია -ის სერიალში „ძვლები“ დაამტკიცეს მთავარ — ანთროპოლოგიის დოქტორ ტემპრანს ბრენანის როლზე, რომელიც -ის აგენტ სილი ბუთთან და სხვა ექსპერტებთან ერთად მუშაობს მოკლული ადამიანების გახრწნილი გვამების ამოცნობასა და მათი მკვლელობის საქმეების გახსნაზე. ამ როლმა ემილის განსაკუთრებული პოპულარობა და აღიარება მოუტანა. ტემპრანსის როლისათვის იგი შვიდჯერ იყო წარდგენილი სხვადასხვა სამსახიობო ჯილდოზე, თუმცა ვერცერთხელ გაიმარჯვა. სერიალის გადაღებები 2017 წელს დასრულდა.

„ძვლების“ პარალელურად იგი თამაშობდა ისეთ ფილმებში, როგორებიცაა: „ჩემი მფარველი ანგელოზი“ (2009, შეასრულა დოქტორი ფარკადის როლი) და „იდეალური ოჯახი“ (2011, შეასრულა შენონ კლერის როლი).

ტეპრანს ბრენანის პერსონაჟმა თავად სერიალის გარეთაც დიდი ასახვა ჰპოვა, რის გამოც ემილი ტემპრანსსა და საკუთარ თავს ახმოვანებს ისეთ ანიმაციურ-ფილმებსა და სერიალებში, როგორებიცაა: „კლივლენდის შოუ“, „ამერიკელი მამიკო!“ და „სიმპსონები“. 2019 წელს მან ფილმში „ცხოველების სამეფო“ შეასრულა ენჯელას როლი.

პირადი ცხოვრება
ემილი კათოლიკური წესებითა და რწმენით აღიზარდა, თუმცა თავად იგი შეხედულებებით აგნოსტიციზმის მიმდევარია. იგი ცხოველთა უფლებების აქტიური დამცველია, რის გამოც თავიდან ვეგეტარიანელი გახდა, დღეისათვის კი ვეგანია.

აღსანიშნავია, რომ მისი საუკეთესო მეგობარი მიკაელა კონლინია, მსახიობი, რომელიც მასთან ერთად ენჯელა მონტენეგროს როლს ასრულებს სერიალში „ძვლები“, სადაც ენჯელა და ტემპრანსიც საუკეთესო მეგობრები არიან.

2010 წლის 25 სექტემბერს ემილი დეშანელი დაქორწინდა მსახიობ დევიდ ჰორნსბიზე, რომელთანაც 2011 წლის 21 სექტემბერს პირველი, ხოლო 2015 წლის 8 ივნისს კი მეორე ვაჟი გააჩინა.
აზერბაიჯანის სამახსოვრო მონეტები

სამახსოვრო და საიუბილეო მონეტები გაიცემა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალური ბანკის მიერ ძვირფასი (ოქრო - 1, 3, 5, 10, 20, 50 კაპიკებისა და 50, 100, 500 და 1000 მანათების ნომინალებისგან, ვერცხლისფერი - 5 და 50 მანეთისა და პლატინისგან - 500 მანათის ნომინალებისგან) და ფუძე ლითონებისგან (სპილენძ-ნიკელის შენადნობი - 1 მანათის ნომინალი). მუჰამედ ფუზულის სიცოცხლისა და მოღვაწეობის 500 წლისთავისადმი მიძღვნილი პირველი მონეტა გამოიცა 1996 წელს.

ქვეყანაში ზარაფხანის არარსებობის გამო, ყველა მონეტა საზღვარგარეთ არის მოჭრილი: დიდ ბრიტანეთში, უკრაინაში, ავსტრიასა და პოლონეთში.

სტატისტიკა
2017 წლის მაისის მდგომარეობით, გაიცა 47 სახეობის სამახსოვრო მონეტა, მათ შორის 5 სპილენძ-ნიკელის შენადნობიდან, 4 - 925 ვერცხლისგან, 12 - 999 ვერცხლისგან, 1 - 900 ოქროსგან, 2 - 917 ოქროსგან, 22 - ოქროსგან 999 ნიმუში და 1 999 პლატინისგან.

მონეტები არაძვირადღირებული მეტალებისაგან
სპილენძ-ნიკელის შენადნობიდან მიღებული მონეტები, როგორც მტკიცებულება დიდი ბრიტანეთის სამეფო ზარაფხანაში, გამოიცა ცალკეულ ბლისტერებში. გამოიცა მსგავსი დიზაინის მონეტები ასევე ვერცხლი და ოქრო.

ავერსი: გერბი და სახელმწიფოს სახელწოდება, ორნამენტი 8-ნიშნიანი ვარსკვლავი და ნახევარმთვარე, ნომინალი.

რევერსი: შესაბამისი სპორტის სცენა და წარწერა აზერბაიჯანულად 2015 - ”ბაქო 2015 წლის პირველი ევროპული თამაშები”.

დენომინაცია: 1 მანათი. წონა: 28.28 გ დიამეტრი: 38.61 მმ. ტირაჟი: 1000 ცალი.

მონეტები ვერცხლისგან
"ევროპული თამაშების" სერია
მონეტები, რომლებიც დიდი ბრიტანეთის ზარაფხანაში იქნა მოჭრილი. გაიცემა ნაკრები ხის ყუთებში და ცალკეულ ყუთებში. მსგავსი დიზაინის მონეტები გამოიცა აგრეთვე სპილენძ-ნიკელის შენადნობიდან და ოქროდან.

ავერსი: გერბი და სახელმწიფოს სახელწოდება, ორნამენტი 8-ნიშნიანი ვარსკვლავი და ნახევარმთვარე, ნომინალი.

რევერსი: შესაბამისი სპორტის სცენა და წარწერები აზერბაიჯანზე. 2015 - ”ბაქო 2015 წლის პირველი ევროპული თამაშები”.

დენომინაცია: 5 მანათი. წონა: 31.21 გ დიამეტრი: 38.61 მმ. ტირაჟი: 200 ცალი.

სხვა სამახსოვრო მონეტები
ოქროს მონეტები
ოქროს ტირაჟის მონეტები
2006 წელს ავსტრიის ზარაფხანაში ოქროს მონეტები იქნა მოჭრილი.

ტირაჟი: თითოეული ნომინალის 50 მონეტა.

სერია "ჰეიდარ ალიევის 90 წლის იუბილე"
დიდი ბრიტანეთის სამეფო ზარაფხანაში ოქროს მონეტები იქნა მოჭრილი.

ავერსი: რუკა და სახელწოდება, გამოცემის წელი, ნომინალი

რევერსი: ჰეიდარ ალიევის პორტრეტი და ხელმოწერა, წარწერა აზერბაიჯანულად 90 ნახევარმთვარისა და 8 – წახნაგოვოანი ვარსკვლავის ფონზე.

რანტი: ამობურცული

სერია "ევროპული თამაშები 2015"
დიდი ბრიტანეთის სამეფო ზარაფხანაში ოქროს მონეტები იქნა მოჭრილი. გამოიცა ხის ყუთებში.

მსგავსი დიზაინის მონეტები ასევე გაიცა სპილენძ-ნიკელის შენადნობიდან და ვერცხლისგან.

ავერსი: გერბი და სახელმწიფოს სახელწოდება, 8-წახნაგოვანი ვარსკვლავის ორნამენტი და ნახევარმთვარე, ნომინალი.

რევერსი: სცენა შესაბამისი სპორტიდან და წარწერები აზერბაიჯანულად და ინგლისურად 2015 .

ნომინალი: 100 მანათი. მასა: 31,21 გ. დიამეტრი: 38,61 მმ. ტირაჟი: 500 ც.

სხვა სამახსოვრო მონეტები
მონეტები პლატინისგან