iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიკო ყიასაშვილი

ნიკო ალექსანდრეს ძე ყიასაშვილი (დ. 8 ივლისი, 1926, თბილისი ― გ. 14 მარტი, 1996) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1979). თსუ-ის ინგლისურ ენის კათედრის გამგე (1970-1981), ინგლისური ფილოლოგიის კათედრის გამგე 1984 წლიდან. საზღვარგარეთის თანამდეროვე ლიტერატურული პროცესების სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის ხელმძღვანელი 1980 წლიდან, შექსპირის საერთაშორისო ასოციაციის საპატიო წევრი და მისი აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი (1971-იდან).

ეკუთვნის ნაშრომები ინგლისური რენესანსის პერიოდისა და თანამედროვე ლიტერატურასა და თეატრზე: "შექსპირი" (1959), "შექსპირის სამყაროში" (1966), "ჯ. ჯოისის ცნობიერების ნაკადის მეთოდის ზოგიერთი თავისებურება" (1971), "შექსპირი და საუკუნის ინგლისური ლიტერატურა" (1973, 1974, რუსულ და გერმანულ ენებზე), "კლასიკის ადაპტაციის პრობლემა" (1975), "ნესტორის ეპიზოდი როგორც "ულისეს" პარადიგმა" (1978, გერმანულ ენაზე), «"ქვეყანა სცენაა" როგორც "ჰამლეტის" სტრუქტურული ელემენტი» (1979, 1981, ქართულ და რუსულ ენებზე), "შექსპირი და საუკუნის მექანისტური ცივილიზაცია" (ოლბანი, აშშ, 1979, ინგლისურ ენაზე), "ქართული რიჩარდ " (ვაშინგტონი, 1980, ინგლისურ ენაზე). ეკუთვნის თარგმანები: ჯ. ჯოისის "ჯაკომო ჯოისი" (1969, ქართულ და რუსულ ენებზე), ჰ. პინტერის "დარაჯი" (1975), ჯ. ჯოისის "ულისე" (წიგნი , 1983), შეადგინა და გამოსცა კრებული "ქართული შექსპირიანას" 5 ტომი (1959-1979).

მისი საერთო რედაქციით, წინასწიტყვაობითა და შენიშვნებით გამოდის შექსპირის თხზულებათა პირველი სრული კრებული ქართულ ენაზე (ტ. 1, 1983, ტ. 2, 1985).
ცამეტი (ფილმი)

ცამეტი — გელა ბაბლუანის კინოფილმი დაწერილი და გადაღებული 2005 წელს. ეს ფილმი ბაბლუანის სრულმეტრაჟიანი ფილმის სარეჟისორო დებიუტი იყო. ფილმი ასევე დებიუტი გახდა რეჟისორის ვაჟი გიორგი ბაბლუანისთვის, რომელიც პროტაგონისტი სებასტიანის როლს ასრულებს. ფილმი გადაღებულია შავ-თეთრად, ნუარის სტილში, სიუჟეტი თანდათან იძაბება და კულმინაციას მთავარ სცენაში აღწევს. ზოგიერთი კრიტიკოსის შედარებით ეს ნამუშევარი ამერიკელი რეჟისორი დევიდ ფინჩერის სტილს წააგავს. თბილისში ფილმის პრემიერა 2006 წლის 11 მაისს მოეწყო. თავად ბაბლუანმა გადაიღო ფილმის ფერადი გადამუშავებული ვერსია 13, რომელშიც მონაწილეობა მიიღეს სემ რაილიმ, მიკი რურკმა და ჯეისონ სტეტჰემმა.

სიუჟეტი
ფილმი აღწერს ოცი წლის სებასტიანის ცხოვრებას, რომელიც სამშენებლო სამუშაოთი არჩენს მის ქართულ იმიგრანტ ოჯახს ჩრდ. საფრანგეთის ზღვისპირა დასახლებაში. მას სახლის სარემონტოდ ქირაობს მამაკაცი სახელად გოდონი, რომელიც კრიმინალურ საქმეებში გახვეული ნარკომანია. გოდონის დოზის გადამეტებით გარდაცვლის შემდეგ, მისი ქვრივი სებასტიანს ატყობინებს, რომ ნამუშევრის საფასურის გადახდას ვერ შეძლებს. სებასტიანი ყურმოკვრით იგებს გოდონის დავალებაზე, რომელიც მას სიკვდილის გამო შეუსრულებელი დარჩა, თუმცა ამ საქმის დეტალების არაფერი იცის. ის იპარავს კონვერტს საქმის ინსტრუქციებით. კონვერტში მატარებლის ბილეთია პარიზში, სასტუმროს ჯავშანი და ნიშანი 13. სასტუმროში ჩამოსულს უცნობი ურეკავს და დამატებით ინსტრუქციებს აძლევს. დანიშნულების ადგილას მისულ სებასტიანს მძღოლი ხვდება და მიჰყავს დავალების ადგილას, სადაც ის სწრაფად ხვდება ამ დავალების შინაარსს თუმცა უკან დახევის შანსი უკვე აღარ აქვს.

ჯილდოები
ფილმს მიღებული აქვს მსოფლიო კინოს ჟიურის პრიზი 2006 წლის სანდენსის კინო-ფესტივალზე. ასევე მიღებული აქვს ორი ჯილდო ვენეციის 62-ე კინო ფესტივალზე. კინოკრიტიკოსთა ასოციასიებმა , და ფილმს 5-დან 4 ვარსკვლავი მიანიჭა.
სერგეი პროკოფიევი

სერგეი პროკოფიევი ( დ. 15 აპრილი, 1891, სონცოვკის მამულში, ეკატერინოსლავთან, ახლანდელი დნიპრო, უკრაინა — გ. 5 მარტი, 1953, მოსკოვი) — უკრაინაში დაბადებული ეროვნებით რუსი, საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი კომპოზიტორი. გარდა რამდენიმე ცნობილი ნაწარმოებისა, აგრეთვე ცნობილია, როგორც სიმფონიური ზღაპრის „პეტია და მგელი“ ავტორი. მისი მშობლები განათლებული და ინტელიგენტი ადამიანები იყვნენ. ბავშვი თავიდან მუსიკალურ გარემოცვაში იზრდებოდა. დედა კარგად უკრავდა ფორტეპიანოზე და სერგეის პირველი მუსიკალური შთაბეჭდილებებიც მასთან არის დაკავშირებული. გარდა ამისა დედამ შეასწავლა მას ფრანგული, გერმანული და ინგლისური ენები. მამა კი ასწავლიდა არიტმეტიკას, გეოგრაფიას, ისტორიას. პროკოფიევმა ადრე გამოავლინა მუსიკალური ნიჭი. 9 წლის სერგეიმ მოსკოვში, საოპერო თეატრში მოისმინა ოპერები: შარლ გუნოს „ფაუსტი“, ალექსანდრე ბოროდინის „თავადი იგორი“, ნახა პეტრე ჩაიკოვსკის ბალეტი „მძინარე მზეთუნახავი“ და სახლში დაბრუნებისთანავე საკუთარ სიუჟეტზე დაწერა ოპერა „გოლიათი“. ოპერაში მთავარ პარტიებს ახლობლები ასრულებდნენ. მუსიკისდამი ასეთი მისწრაფებისა და სიყვარულის გამო, მშობლებმა გადაწყვიტეს სერგეი რომელიმე ცნობილი მუსიკოსისთვის ეჩვენებინათ. ამ მიზნით 1902 წელს გამოჩენილ კომპოზიტორთან სერგეი ტანეევთან ჩაიყვანეს მოსკოვში. ეს უკანასკნელი აღფრთოვანებული დარჩა ბავშვის იშვიათი მუსიკალური ნიჭით და მშობლებს ურჩია დაეწყოთ სერიოზული მეცადინეობა ჰარმონიასა და მუსიკის ლიტერატურაში. სწორედ ტანეევის რეკომენდაციით,პროკოფიევმა მეცადინეობა დაიწყო ახალგაზრდა მუსიკოსთან რეინგოლდ გლიერთან, რომელიც იმხანად სონცოვკაში ცხოვრობდა.
1904 წელს პროკოფიევი შედის პეტერბურგის კონსერვატორიაში. მან ბრწყინვალედ ჩააბარა მისაღები გამოცდები და კომისიის აღფრთოვანება გამოიწვია. პროკოფიევმა კონსერვატორია 1909 წელს დაამთავრა კომპოზიციის, ხოლო 5 წლის შემდეგ, საფორტეპიანო განხრით. განსაკუთრებული მონაცემებისთვის ოქროს მედალი და ანტონ რუბინშტეიის სახელობის პრემია - საკონცერტო როიალი მიიღო. მომდევნო წლებში პროკოფიევი ხშირად მართავდა კონცერტებს, როგორც პიანისტი.
50-იანი წლების დასაწყისში კომპოზიტორი ბევრს ავადმყოფობდა. უმეტესად ცხოვრობდა აგარაკზე მოსკოვის მახლობლად. მასთან ხშირად ჩადიოდნენ მეგობრები, თაყვანისცემლები. პროკოფიევი გარდაიცვალა მოსკოვში 1953 წლის 5 მარტს, 61 წლის ასაკში, დაკრძალულია ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე.

შემოქმედება
ოპერა
„მადალენა“
„მოთამაშე“
„სამი ფორთოხალი“
„ცეცხლოვანი ანგელოზი“
„სემიონ კოტკო“
„ჯვრისწერა მონასტერში“
„ომი და მშვიდობა“
„ამბავი ნამდვილ ადამიანზე“

ბალეტი
„ტრაპეცია“
„უძღები შვილი“
„დნეპრზე“
„რომეო და ჯულიეტა“
„კონკია“
„ქვის ყვავილი“

ორკესტრისთვის
სიმფონია № 1
სიმფონია № 2
სიმფონია № 3
სიმფონია № 4
სიმფონია № 5
სიმფონია № 6
სიმფონია № 7
„ალა და ლოლი“
„პეტია და მგელი“

მუსიკა კინოფილმებისთვის
1934 : „პორუჩიკი კიჟე“
1936 : „პიკის ქალი“
1938 : „ალექსანდრე ნეველი“
1941 : „პარტიზანები უკრაინის სტეპებში“
1942 : „კატოვსკი“
1942 : „ტონია“
1943 : „ლერმონტოვი“ (ვ.პუშკოვთან ერთად)
1945 : „ივანე მრისხანე“
პიეტა

პიეტა — ძველრომაულ მითოლოგიაში მშობლების მიმართ შვილის სიყვარულის განსახიერება. ლეგენდის მიხედვით, სიკვდილმისჯილი მამა (თუ დედა) ქალიშვილს ძუძუთი გამოუკვებავს და სიცოცხლე გაუხანგრძლივებია. პიეტას გამოსახავდნენ ქალის სახით, მისი ატრიბუტებია ბავშვები და წერო. პიეტას უწოდებენ აგრეთვე იესო ქრისტეს დატირების სცენებს (ღვთისმშობელი და მკვდარი ქრისტე). პიეტას სახელით არის ცნობილი მიქელანჯელოს განთქმული კომპოზიცია.

ხუთი საუკუნის განმავლობაში, მსოფლიოს მრავალი კუთხიდან უამრავი ადამიანი ჩადიოდა იტალიის დედაქალაქ რომში, წმინდა პეტრეს ტაძარში ქალწული მარიამის მკლავებზე დასვენებულ ქრისტეს ქანდაკების სანახავად. მე-15 საუკუნიდან მოყოლებული, ეს ქანდაკება არაერთი მხატვრის შეგონების წყაროდ იქცა. იგი ტოსკანის თეთრ მარმარილოშია გამოკვეთილი.
ფილიპე

საკუთარი სახელი ფილიპე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ფილიპე — ქართველი ჰიმნოგრაფი
ფილიპე — ქართველი ოქრომქანდაკებელი
ფილიპე — მაკედონიის მეფე
ფილიპე — ქალაქი მაკედონიაში

აგრეთვე ესპანეთის მეფეები:
ფილიპე (ესპანეთი)
ფილიპე (ესპანეთი)
ფილიპე (ესპანეთი)
ფილიპე (ესპანეთი)

იხ. აგრეთვე ფილიპი
სან-მარკოსის ეროვნული უნივერსიტეტი

სან-მარკოს ნაციონალური უნივერსიტეტი ( , ან მოკლედ ) საზოგადოებრივი უნივერსიტეტი პერუს დედაქალაქ ლიმაში. პერუელთა მიერ უნივერსიტეტი ყველაზე პრესტიჟულ უმაღლეს სასწავლებლად და წამყვან სამეცნიერო კვლევით ცენტრად ითვლება.

ისტორია
დაფუძნდა 1551 წელს, ერთ-ერთი უძველესი უნივერსიტეტია მსოფლიოში და უძველესი ლათინურ ამერიკაში მეხიკოს ნაციონალურ უნივერსიტეტთან ერთად, რომელიც იმავე წელს დაარსდა, როგორც ახალი ესპანეთის სამეფო უნივერსიტეტი. სან-მარკოს ისტორიული კამპუსი ლიმას ცენტრში მდებარეობს, თუმცა ძირითადი აკადემიური ღონისძიებანი და სწავლება მიმდინარეობს თანამედროვე სიუდად უნივერსიტარიაში.

უნივერსიტეტის გამოჩენილი კურსდამთავრებულები
ბერნარდო ო'ჰიგინსი
ვალენტინ პანიაგუა
ლუის ალბერტო სანჩესი
მანუელ სკორსა
ხულიო ტელო
აბრაამ ვალდელომარი
მარიო ვარგას ლიოსა
ფიოდოროვი

საკუთარი სახელი ფიოდოროვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსი ფიოდოროვი — სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე;
ევგენი ფიოდოროვი — გეოფიზიკოსი;
ევგენი ფიოდოროვი — ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი;
ევგრაფ ფიოდოროვი — რუსი კრისტალოგრაფი;
ივანე ფიოდოროვი — წიგნთბეჭდვის ფუძემდებელი რუსეთსა და უკრაინაში;
სერგეი ფიოდოროვი — ქირურგი.
ფიშერი

საკუთარი სახელი ფიშერი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ემილ ჰერმან ფიშერი - გერმანელი ქიმიკოსი და ბიოქიმიკოსი
ერნსტ ოტო ფიშერი - გერმანელი ქიმიკოსი
თეოდორ ფიშერი - გერმანელი არქიტექტორი
იოშკა ფიშერი – სახელმწიფო მოღვაწე
ირვინგ ფიშერი - ამერიკელი ეკონომისტი და სტატისტიკოსი
კუნო ფიშერი - გერმანელი ფილოსოფიის ისტორიკოსი
რობერტ ფიშერი - ამერიკელი მოჭადრაკე
ჯონ არბათნოტ ფიშერი - ბარონი კილვერსტონი
ჰანს ფიშერი - გერმანელი ქიმიკოსი და ბიოქიმიკოსი
ფლემინგი

საკუთარი სახელი ფლემინგი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდერ ფლემინგი — ინგლისელი მიკრობიოლოგი
ვალტერ ფლემინგი — გერმანელი ჰისტოლოგი
იენ ფლემინგი — ინგლისელი მწერალი, ჯეიმზ ბონდის ლიტერატურული "მამა"
პაულ ფლემინგი — გერმანელი პოეტი
პიტერ ფლემინგი (მწერალი) — ბრიტანელი მწერალი
პიტერ ფლემინგი (სპორტსმენი) — ამერიკელი სპორტსმენი
ჯონ ემბროუზ ფლემინგი — ინგლისელი მეცნიერი რადიოტექნიკისა და ელექტრო ტექნიკის დარგში
ალგებრის ფუნდამენტური თეორემა

ალგებრის ფუნდამენტური თეორემა შემდეგში მდგომარეობს:

ერთი ცვლადის კომპლექსურ კოეფიციენტებიან მრავალწევრს გააჩნია ერთი მაინც კომპლექსური ფესვი. ე.ი. თუ კომპლექსურ კოეფიციენტებიანი მრავალწევრია, მაშინ არსებობს ისეთი კომპლექსური რიცხვი 0, რომ (0)=0.

სხვა სიტყვებით, კომპლექსურ რიცხვთა ველი ალგებრულად ჩაკეტილი ველია.
გოდელის არასრულობის თეორემები

გოდელის არასრულობის თეორემები - კურტ გიოდელის მიერ დამტკიცებული ცნობილი თეორემები მათემატიკურ ლოგიკაში.

გოდელის არასრულობის პირველი თეორემა
ნებისმიერი თავსებადი ფორმალური თეორიისათვის, რომელიც შეიცავს ძირითად არითმეტიკულ ჭეშმარიტებებს შეიძლება აიგოს არითმეტიკულ ფორმულა ისეთი რომ არც და არც "არა " არ არის მოცემული თეორიის თეორემა (ე.ი. არ არის დამტკიცებადი მოცემულ ფორმალურ თეორიაში).

სხვა სიტყვებით ნებისმიერი ასეთი თეორია არასრულია.

გოდელის არასრულობის მეორე თეორემა
ნებისმიერი საკმარისად მდიდარ ფორმალურ თეორიაში თეორემა ამავე თეორიის თავსებადობის შესახებ დამტკიცებადია, მაშინ და მხოლოდ მაშინ როცა ეს თეორია არათავსებადია.
კანტორის დიაგონალური არგუმენტი

კანტორის დიაგონალური არგუმენტი - ამ სახელით ცნობილია ხერხი რომელიც პირველად გეორგ კანტორმა გამოიყენა ნამდვილი რიცხვების სიმრავლის არათვლადობის დასამტკიცებლად.

მსგავსი მათემატიკური ტექნიკა გამოიყენება ქვემოთ მოყვანილი უფრო ზოგადი კანტორის თეორემის დასამტკიცებლად.

კანტორის თეორემა:
ნებისმიერი სიმრავლის კარდინალურობა მკაცრად ნაკლებია მისი ქვესიმრავლეების სიმრავლის კარდინალურობაზე.
კანტორის თეორემა

სიმრავლეთა თეორიაში კანტორის თეორემა — ნებისმიერი სიმრავლის ქვესიმრავლეთა სიმრავლე უფრო მაღალი კარდინალობისაა ვიდრე თვითონ ეს სიმრავლე. ანუ შეუძებელია არსებობდეს ფუნქცია სიმრავლიდან მის ქვესიმრავლეთა სიმრავლეში, რომლისთვისაც მნიშვნელობათა არე მთელი ქვესიმრავლეთა სიმრავლეა.

გეორგ კანტორმა ეს თეორემა, თავისი დამტკიცებით (რომელიც აქვეა მოყვანილი) გამოაქვეყნა 1891 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ მანამდე არსებობდა ნამდვილი რიცხვების სიმრავლის არათვლადობის სხვა დამტკიცებები, ეს დამტკიცება მათზე უფრო მარტივი აღმოჩნდა და დღემდე ნამდვილ რიცხვთა სიმრავლის არათვლადობა ამ დამტკიცების გამოყენებით ისწავლება.

დამტკიცება
ამ თეორემის დამტიკების ყველაზე გავრცელებული მეთოდი ცნობილია როგორც კანტორის დიაგონალური არგუმენტი. რადგან, როდესაც ამ მეთოდით ვამტკიცებთ რომ ნატურალურ რიცხვთა სიმრავლის ქვესიმრავლეთა სიმრავლე არათვლადია, იმ ფუნქციას, რომელიც არარსებობას ვამტკიცებთ კვადრანტში ვწერთ და მის დიაგონალზე განლაგებულ რიცხვებს განვიხილავთ.

უშუალოდ დამტკიცება კი ასეთია:

დავუშვათ არის განსახილველი სიმრავლე კი მის ქვესიმრავლეთა სიმრავლე. დავუშვათ თეორემის საწინააღმდეგო - რომ არსებობს ფუნქცია -დან -ში, რომელიც -ს თითოეულ ელემენტს ფარავს.

განვიხილოთ -ს შემდეგი ქვესიმრავლე.
=\\{\,\ : \\ \,\\}.

მაშინ სიმრავლე არის -ის მნიშვნელობათა არეში დაშვების თანახმად. ანუ = (სადაც -ს რომელიმე ელემენტია). გვაქვს ორი შესაძლო შემთხვევა:
\ ანუ -ს განმარტებით \\ . მაგრამ და ერთიდაიგივეა და არ შეიძლება თან ეკუთვნოდეს და თან არ ეკუთვნოდეს ერთსადაიმავე სიმრავლეს.
\\ ანუ -ს განმარტებით \ . ამ შემთხვევაშიც იგივე პრობლემას ვაწყდებით.

ანუ ორივე შემთხვევას წინააღმდეგობაში შევყავართ. შესაბამისად ჩვენი საწყისი დაშვება ფუნქციის არსებობის შესახებ არასწორი იყო. რითიც თეორემა დამტკიცებულია.
ცორნის ლემა

ცორნის ლემა (იგივე კურატოვსკი–ცორნის ლემა) ყალიბდება შემდეგნაირად:

ყოველი ნაწილობრივ დალაგებული სიმრავლე, რომლის ნებისმიერ სრულად დალაგებულ ქვესიმრავლეს გააჩნია ზედა ზღვარი, შეიცავს ერთ მაინც მაქსიმალურ ელემენტს.

სიმრავლეთა თეორიაში ცორნის ლემა ეკვივალენტურია ამორჩევის აქსიომის, ანუ შესაძლებელია განხილულ იქნას ამ აქსიომის შემცვლელ აქსიომად.
ჯავა

ჯავა — დაბა საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ჯავის ქედის სამხრეთ კალთაზე, დიდი ლიახვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1040 მ სიმაღლეზე, ქალაქ ცხინვალიდან დაშორებულია 22 კმ-ით. დაბაში არის ადმინისტრაციული, კულტურის, განათლების და ჯანდაცვის (ბალნეოლოგიური დაწესებულებები) ობიექტები, მცირე საწარმოები.

ისტორია
 საუკუნის დასაწყისში ჯავის სამამასახლისოში შედიოდა სოფლები ნინიევკა (ნინია), ბუზალა, ბარსი, კოდობინა, პატარა გუფთა, ანძისი, ახალსოფელი და ჯირი (საკირე).

1921 წელს ჯავის თემი მასში შემავალი 23 სოფლით მიეკუთვნა სამხრეთ ოსეთის რევკომს. 1922 წელს გახდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი.

დაბა ჯავაში მდებარეობს ჯავის დედაღვთისას ეკლესია, ეკლესია (განვითარებული შუა საუკუნეები) და დედაღვთისას ეკლესია სასაფლაოზე.

კურორტი
ჯავა ადგილობრივი მნიშვნელობის ბალნეოლოგიურ-კლიმატური კურორტია. ძირითადი სამკურნალო ფაქტორია მინერალური წყალი „ძაუ“.

თბილისში არსებობს ჯავის ქუჩა.
კაცუკავა შუნშო

კაცუკავა შუნშო (დ. 1726 — გ. 19 იანვარი, 1793) — კაცუკავას სკოლის წამყვანი ხელოვანი. მას ხშირად მხოლოდ სახელით „შუნშო“ მოიხსენიებენ, ვინაიდან კაცუკავა მისი ოჯახის ხელოვნების სკოლა იყო. ის ედოში ჰაიკუსა და ხატვის სასწავლოდ ჩამოვიდა. მალევე სახელი გაითქვა მსახიობთა გამოსახულებების ლითოგრაფიებით, რომელთა ადრეული ნიმუშები 1760 წლით თარიღდება. არსებობს მოსაზრება, რომ გამომცემელი ჰაიაშია შიჩიემონი იგივე პიროვნება უნდა ყოფილიყო.
ქარზამეთი

ქარზამეთი — საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ერთი უდიდესი ერთნავიანი ეკლესიათაგანი საქართველოში. მდებარეობს მესხეთში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ნაგებია კარგად გათლილი ქვის კვადრების სწორი რიგებით. ადგილობრივი გადმოცემით იგი დაუმთავრებლადაა დარჩენილი. ეკლესიის სწორკუთხა სივრცე კედლის სვეტებით აფსიდა უჩვეულოდ ღრმაა. კედლებზე შემორჩენილია ლაპიდარული წარწერები. შესასვლელი სამხრეთით და დასავლეთით აქვს.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ისტორია
ვახუშტი ბატონიშვილს „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“-ში ქარზამეტსაც ახსენებს: „ამ ხევს ზეით მოერთვის მტკვარსვე ქარზამეთის ხევი. ამომდინარე მისვე მთასა და მომდინარე ეგრეთვე. ქარზამეთს არს მონასტერი გუნბათიანი , მდიდრად ნაშენი კეთილს ადგილს და აწ ცალიერი“. ცნობა აქ გუმბათიანი ტაძრის არსებობის შესახებ მცდარი უნდა იყოს, რადგან ჩვენს მიერ განხილული ეკლესია დარბაზულია, ხოლო მეორე ეკლესიის გადარჩენილი კვალი ასევე დარბაზული უნდა იყოს . „გიორგი ბოჭორიძის ცნობით, ქარზამეთის მეორე ეკლესია მდგარა სოფლის ქვედა ნაწილში. იგი ერთნავიანი შენობა ყოფილა 11,5 4.7 მ. შენახულია მარტო დუბაღი 0,5 მ. სიმაღლისა; ქვა სულ მოუცლიათ და აქვე მახლობლად, დასავლეთით სკოლა აუშენებიათ - 1928 წელს.“

დარბაზული ეკლესია დაუმთავრებელია, ორსაფეხურიანი ცოკოლის ზემოთ კედლების სიმაღლე დაახლოებით 2,1 - 2,2 მეტრია. ნაგებია ბაზალტის დიდი ზომის კარგად დამუშავებული ქვით. მშენებლობის შეწყვეტის მიზეზი უცნობია, როგორც ალექსანდრე ფრონელი აღნიშნავს „თლილი ქვის დიდებული ტაძარი დაუწვია მაწყვერელს (აწყურის ეპისკოპოსს), საჟენნახევარი აუტანია, მოსულან ოსმალნი და დარჩენილა ტაძარი დაუმთავრებელი .“ -ის ტომში დაახლოებით იგივეს გვიდასტურებს ექვთიმე თაყაიშვილი.

ქარზამეთის ეკლესიის ასაგებად ზეძირკველის ზემოთ გათლილი ქვის მხოლოდ ორი რიგის ამოყვანა მოუსწრიათ (როგორც ზემოთ ვახსენეთ ტაძრის ასაგებად დიდი ზომის ქვები იყო დამუშავებული). დაუსრულებელი ტაძრის მხატვრულ მხარეზე მსჯელობა ძნელია. სამხრეთის ფასადზე ქვის სამი კრონშტეინია, სავარაუდოდ აქ კარიბჭის და ეკვდრის აგება იყო დაგეგმილი. შესრულების მხრივ საფასადო ქვები დიდი სიზუსტითა დამუშავებული და ზეძირკველის ზედა საფეხურში ამოკვეთილ ღარში ზუსტადაა მორგებული. სამხრეთის კარი დანარჩენ ორზე განიერია. გარედან მას ქვაზე კვეთილი და გრეხილი ლილვებით შემოკავებული ზოლი შემოყვებოდა, რომელიც ტიმპანის ნახევარწრიულ მოხაზულობასაც შემოწერს. ტიმპანზე შესრულებული წარწერის ხასიათი (დაგრძელებული ასომთავრული ასოები), დეკორის შესრულების ოსტატობა, ტაძრის აგებას საუკუნის დასასრულზე ან საუკუნის დასაწყისზე მიგვანიშნებს. ჩვენი აზრით თარიღი შესაძლოა რამდენამდე საუკუნის დასასრულისკენაც გადაიწიოს.
ქართები

ქართები, იბერები — ისტორიული ქართლის (იბერიის) მოსახლეობის, ქართული ტომების აღმოსავლური შტოს სახელწოდება. ანტიკურ მსოფლიოში ქართები ცნობილი იყვნენ „იბერების“ ან „აღმოსავლეთის იბერების“ სახელით („დასავლეთის იბერებისაგან“, პირენეს მცხოვრებთაგან განსასხვავებლად). ლაპარაკობდნენ საკუთრივ ქართულ ენაზე, რომელიც ჩამოყალიბდა ქართველური ენების (ქართული, ზანური, სვანური) ფუძეენის დიფერენციაციის შედეგად.

ქართები უძველესი ხანიდან ცხოვრობდნენ აღმოსავლეთ, სამხრეთ საქართველოსა და დასავლეთ საქართველოს აღმოსავლეთის რაიონების ტერიტორიაზე.

თანამედროვე ტერმინი „ქართჷ“, რომელსაც თბილისის აღსანიშნავად იყენებენ მეგრელ-ჭანები, ლაზები, სვანები, ასევე აფხაზები („კარტ“), არის ძველი ქართლის რეგიონის სახეცვლილი ვარიანტი. თბილისს მემკვიდრეობით ერგო მცხეთის ზედსახელი „ქართი“, რომელიც ძველი ქართლის სამეფოს ქალაქის - მცხეთის ციტადელის თავდაპირველი სახელი იყო.

თბილისმა ეს დასახელება, საერთო აღმოსავლური დასახელებიდან - საუკუნეებში მიიღო, მაშინ როცა ქართ-მეგრულ-სვანურ-აფხაზურ-ლაზური საერთო სახელმწიფოს დედაქალაქი მცხეთიდან თბილისში გადავიდა.
ქართების სახელმწიფო

ქართების სახელმწიფო (1245-1389) — ფეოდალური სახელმწიფო, რომელიც დააარსა ქართების ირანული წარმოშობის დინასტიამ ჰერათის ოაზისისა და ღურის მთიანი ოლქის ტერიტორიაზე. ცენტრი - ქალაქი ჰერათი.

ქართების სახელმწიფო ჰულაგუიანთა ვასალი იყო, მაგრამ მისი გამგებლები დამოუკიდებლობისაკენ მიისწრაფოდნენ, ამიტომ ჰულაგუიანთა ჯარებმა ჰერათი მრავალჯერ დაარბიეს და გაძარცვეს. საუკუნის მეოთხედში, მონღოლთა ძალაუფლების შესუსტების შემდეგ, ქართებმა ფაქტობრივად დამოუკიდებლობას მიაღწიეს. მუიზ ალ-დინმა (1331-1370) დაიკავა თითქმის მთელი აღმოსავლეთი ხორასანი და ავღანეთის ნაწილი.

ქართების სახელმწიფო, რომელიც სხვადასხვა ფეოდალური სამფლობელოს ფორმალურ სამხედრო-ადმინისტრაციულ გაერთიანებას წარმოადგენდა, საუკუნის 80-იან წლებში დაიპყრო თემურლენგმა, რის შემდეგაც მალე შეწყვიტა არსებობა.
კაბუკი

კაბუკი — ტრადიციული იაპონური თეატრის ფორმა. კაბუკის თეატრი ცნობილია მისი დრამატურგიის სტილიზაციითა და შემსრულებელთა ზედმიწევნით დეტალური მაკიაჟით. კაბუკის იაპონურ დამწერლობაში იეროგლიფები მარცხნიდან მარჯვნივ ნიშნავს სიმღერას , ცეკვას , და ხელოვნებას . შესაბამისად კაბუკი ხშირად ითარგმნება, როგორც "სიმღერისა და ცეკვის ხელოვნება". თუმცა ეს იეროგლიფები ატეჯის მიეკუთვნება, რაც არ გამოხატავს ფაქტობრივ ეტიმოლოგიას, და სიტყვა კაბუკი, როგორც მიიჩნევა, წარმოებულია ზმნისგან "კაბუკუ", რაც ნიშნავს "გადახრას", ან "არა-ჩვეულებრივს", შესაბამისად კაბუკი შეიძლება ინტერპრეტირებული იყოს, როგორც "ავანგარდი" ან "უჩვეულო" თეატრი.

ისტორია
პირველი ნაბიჯები
კაბუკის ჟანრი ჩამოყალიბდა ხალხური ცეკვისა და სიმღერის საფუძველზე საუკუნის მიჯნაზე იაპონიაში. ფუძემდებლად ითვლება იძუმო ნო ოკუნი, რომელმაც 1602 წელს ქალაქ კიოტოს მახლობლად, პირველად წამოიწყო თეატრალიზებული ცეკვის ახალი სტილი. ახალმა ჟანრმა პოპულარობა ძალზედ მალე მოიხვეჭა და ოკუნის იმპერატორის სასახლეშიც კი იწვევდნენ. პარალელურად იქმნებოდა ახალი დასები, რომლებიც კონკურენციას უწევდნენ ერთმანეთს და რაც ხელს უწყობდა კაბუკის თეატრის ჩამოყალიბებას. თავდაპირველად დასები მხოლოდ სუსტი სქესის წარმომადგენლებით იყო დაკომპლექტებული და თეატრში დადგმული სცენები უხეშობით და გარყვნილობით გამოირჩეოდა. მრავალი მსახიობი ქალი ამორალურ ცხოვრებას ეწეოდა, რის გამოც კაბუკის ხშირად მოიხსენიებდნენ როგორც (იაპ. , "მომღერალი და მოცეკვავე კურტიზანების თეატრი").

ახალი პერიოდი
1629 წლიდან ქალებს აეკრძალათ კაბუკის სცენაზე თამაში და 1953 წლიდან იქ მხოლოდ მამაკაცები იღებენ მონაწილეობას. ქალების როლის შემსრულებელ მსახიობებს უწოდებდნენ ონაგატას ან ოიამას (იაპ. , "ქალური სტილი"). ამის გარდა არსებობს შესრულების კიდევ ორი სტილი:არაგატო (იაპ. , "უხეში სტილი") და ვაგატო (იაპ. , "ჰარმონიული სტილი").
კაბუკის მსახიობთა შორის არსებობს თეატრალური დინასტიები, რომლებიც სპეციალიზირდებიან კონკრეტული სტილის მიმართულებით. დღესდღეობით იაპონიაში, კაბუკი ინარჩუნებს ყველაზე პოპულარული თეატრალური დრამატული ჟანრის სტატუსს.
პართენონი

პართენონი — ძვ. წ. საუკუნეში ათენის აკროპოლისზე აგებული ათენას ტაძარი. იგი ყველაზე კარგად ცნობილი დღემდე მოღწეული ძველი ბერძნული ნაგებობაა და საყოველთაოდ ითვლება ბერძნული არქიტექტურის უნატიფეს ნიმუშად. მისი დეკორატიული სკულპტურები ბერძნული ხელოვნების მწვერვალს წარმოადგენს. პართენონი ძველი საბერძნეთისა და ათენის დემოკრატიის სიმბოლოდ ითვლება და ის მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდედისი კულტურული მონუმენტია.

შენობას ერქვა ქალღმერთ ათენას ტაძარი და მისი დღევანდელი სახელი მომდინარეობს ძველი ბერძნული სიტყვიდან პართენოს ( — ქალწული). პართენონმა შეცვალა ათენას ძველი ტაძარი, რომელიც ძვ. წ. 480 წელს სპარსელებმა გაანადგურეს. სხვა მრავალ ბერძნულ ტაძართა მსგავსად, პართენონს იყენებდნენ როგორც განძსაცავს და აქ ინახებოდა დელოსთა ლიგის საგანძური, რომელიც მოგვიანებით ათენის იმპერია გახდა.

ახ. წ. საუკუნეში პართენონი ღვთისმშობლის სახელობის ქრისტიანულ ეკლესიად გადაკეთდა. თურქების მიერ ათენის აღების შემდეგ ის მეჩეთად გადაკეთდა. 1687 წელს შენობაში განთავსებული თურქული ჯარების ამუნიცია ვენეციურმა ყუმბართმყორცნმა ააფეთქა; აფეთქებამ მძიმედ დააზიანა პართენონი და მისი სკულპტურები. საუკუნეში ლორდ ერგინმა ზოგიერთი გადარჩენილი სკულპტურა პართენონიდან გამოიტანა და ინგლისში წაიღო. ეს სკულპტურები, ცნობილი როგორც ელგინის მარმარილო, ამჟამად ბრიტანეთის მუზეუმშია გამოფენილი. კამათი საბერძნეთისა და ბრიტანეთის მთავრობებს შორის ელგინის მარმარილოს სამშობლოში დაბრუნების თაობაზე დღემდე გრძელდება.

პართენონი, აკროპოლისის სხვა შენობებთან ერთად საბერძნეთის ყველაზე პოპულარული ტურისტული არქეოლოგიური ძეგლია. საბერძნეთის კულტურის სამინისტრო ამჟამად ახორციელებს მასშტაბურ აღდგენით-სარეკონსტრუქიო სამუშაოებს ტაძარსა და მის შემოგარენზე.
გერმანიის მუზეუმი (მიუნხენი)

გერმანიის მუზეუმი ან დოიჩეს მუზეუმი (გერმ. ) ტექნოლოგიისა და მეცნიერების ერთ-ერთი უდიდესი მუზეუმია მსოფლიოში. მდებარეობს მიუნხენში და მას დაახ. 1,3 მილიონი დამთვალიერებელი ჰყავს წელიწადში. მუზეუმს ორი ფილიალი აქვს მიუნხენსა და მის ახლოს და ასევე ერთიც ბონში. დაარსდა 1903 წლის 28 ივნისს გერმანიის ინჟინერთა ასოციაციის თავყრილობაზე ოსკარ ფონ მილერის ინიციატივით. მას ერქვა "ნატურალური მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ხელოვნების ნიმუშთა გერმანიის საზოგადოების მუზეუმი".

მუზეუმის მთავარი შენობა მხოლოდ 1925 წელს გაიხსნა მდინარე ისარის კუნძულზე (ყოფილი კოლანსელი - ნახშირის კუნძული, რომელსაც შემდგომში მუზეუმის კუნძული დაერქვა). მიუნხენთან არსებული ორი ფილიალი არის:
ფლუგვერფტ შლაისჰაიმი (ყოფილი აეროპორტი), ამჟამად ავიანაკეთობათა მუზეუმი.
2003 წლიდან გაიხსნა ფერკერსცენტრუმ, რომელშიც ტრანსპორტის განვითარების დოკუმენტური მასალა ინახება. ის მდებარეობს მიუნხენის მესეგელენდეს (საგამოფენო ცენტრი) ძველ ადგილას.

დოიჩე მუზეუმის ერთი ფილიალი 1995 წელს ბონში გაიხსნა. მის ყურადღების ცენტრშია გერმანული ტექნოლოგია, მეცნიერება და კვლევა 1945 წლის შემდეგ.
ორსეს მუზეუმი

ორსეს მუზეუმი — სახვითი ხელოვნების მუზეუმი პარიზში. მდებარეობს მდ. სენის მარცხენა სანაპიროზე. მუზეუმში წარმოდგენილია ძირითადად 1848–1914 წლების ფრანგული ხელოვნების ნიმუშები: ფერწერული ტილოები, სკულპტურები, ავეჯი, სხვა ხელოვნების ნიმუშები და ფოტოები. მუზეუმს იმპრესიონისტთა და პოსტიმპრესიონისტთა მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო კოლექცია აქვს. ითვლება სახვითი ხელოვნების ერთ-ერთ უდიდეს მუზეუმად ევროპაში. 2019 წელს მუზეუმის დამთვალიერებელთა რაოდენობამ 3.6 მილიონს გადააჭარბა..

ორსეს მუზეუმი სპექტაკლებისა და კონცერტების გამართვის ადგილსაც წარმოადგენს. ამას გარდა, აქ იმართება კინოს წარმოშობისადმი მიძღვნილი ყოველწლიური ფესტივალი. პარიზის სხვა მუზეუმთა მსგავსად ორსე ორშაბათობით დაკეტილია.

ისტორია
1986 წელს ძველი გარ დ'ორსე გახდა დამაკავშირებელი ჯაჭვი ლუვრსა და პომპიდუს ცენტრს შორის, როცა ის რკინიგზის სადგურიდან მე-19 საუკუნის მეორე ნახევრისა და მე-20 საუკუნის დასაწყისის ხელოვნების მუზეუმად გადააკეთეს. აშენდა რა ვიქტორ ლალუს მიერ ორლეანის რკინიგზის კომპანიის შეკვეთით, სადგურისა და მისი სასტუმროს ინაუგურაცია 1900 წლის მსოფლიო ექსპოზიციის დროს მოეწყო.

მუზეუმი
დღეისათვის ორსეს მუზეუმში წარმოდგენილია ისეთი ოსტატების ნამუშევრები, როგორებიც არიან: