არაგონა-გონძაგას სახლი

არაგონა-გონძაგას სახლი — ასევე ცნობილი როგორც პალაცო ნეგრონი, არის მეთექვსმეტე საუკუნის სასახლე რომში, იტალიაში. ერთ დროს ეს იყო კარდინალ სციპიონე გონზაგას რეზიდენცია. იმ პერიოდში მისი ბიძაშვილი ლუიჯი გონზაგა (შემდგომში წმინდა ალოიზიუსი) ასევე ცხოვრობდა იქ, ისევე როგორც პოეტი ტორკვატო ტასო 1587-დან 1590 წლამდე. მეცხრამეტე საუკუნეში იგი გალიცინების ოჯახს ეკუთვნოდა, ამიტომაც ასევე ცნობილია როგორც პალაცო გალიცინი.

შენობა მდებარეობს ვია დელა სკროფასა და პიაცა ნიკოზიას გადაკვეთაზე, კოლეჯიო კლემენტინოს გვერდით. თავდაპირველად იგი გვიანი რენესანსის სტილში იყო აშენებული, მაგრამ მეთვრამეტე საუკუნის შუა ხანებში ბაროკოს მორთულობები შეემატა.

არქიტექტურა
შენობის გეგმარება არათანაბარია, რათა სრულად დაიკავოს ქუჩის კუთხის ადგილმდებარეობა. ერთი შეხედვით ის მართკუთხედის ფორმისად ჩანს, მაგრამ უფრო ყურადღებით დათვალიერებისას ვლინდება, რომ სინამდვილეში არათანაბარი ხუთკუთხედია.

სასახლე შედგება ხუთი სართულისგან ნახევრად-სარდაფის ზემოთ. მისი სტილი ფართოდ ეფუძნება პალაცო ფარნეზეს; ქვედა სართულები გამოხატავს გვიანი რენესანსის არქიტექტურას, რომელიც რომსა და მთელ ლაციოში გვხვდება. მთავარი ფასადი შედგება ხუთი ღიობისგან. პირველი სართული შუაში გახსნილია პორტ-კოშერის შესასვლელით, რომელიც შიდა ეზოში გადის. არათანაბარი შენობის კუთხეები კვადრებითაა გამოკვეთილი, ხოლო თხელი პილასტრები ყოფს ხუთ ღობეს პირველი სართულიდან ზემოთ.

გარედან, პირველი სართული გამოირჩევა ზოლებიანი რუსტიკით (ძალიან მსგავსი რომის პალაცო ვიდონი კაფარელისა, რომელიც 1515 წელს აშენდა და რაფაელს მიეწერება), ხოლო ზედა სართულები გამოყვანილია ოქროსფერი კვადრებით. იმ დროის ჩვეულებისამებრ, პირველი სართული განკუთვნილი იყო მხოლოდ ცხენების, მსახურებისა და საოჯახო ოფისებისთვის. აქ, მეორე სართულზე, პიანო ნობილეზე, იყო მთავარი ოთახები. როგორც უმეტეს რენესანსის პალაცოებში, ზედა სართულებზე ასასვლელად არის ფართო ქვის კიბე, რომელიც შიდა კლაუსტრის მსგავსი ეზოდან ადის, რაც გამორიცხავდა ზედა სართულის კეთილშობილი მცხოვრებლების მიერ მდაბიო პირველი სართულის ოთახების მონახულების საჭიროებას.

პიანო ნობილე შეიცავს მთავარი მისაღები ოთახების ანფილადას; ამ ოთახების მნიშვნელობა გარედან აღნიშნულია ფანჯრების დიდი ზომით და მათი მონაცვლეობითი სეგმენტური და წაწვეტებული ფრონტონით.

მეორე სართული ესთეტიკურად გამოყოფილია პირველისგან ორმაგი ზოლით და სავსებით შესაძლებელია, რომ ამ ზოლის ზემოთ ყველაფერი გვიანდელი დამატებულია. თუ ეს ასეა, მაშინ სასახლე თავდაპირველად მიყვებოდა მარტივ ორსართულიან დიზაინს, რომელიც ასე მოსწონდა რაფაელს.

შენობის ადრეული არქიტექტურული ისტორია ცუდადაა დოკუმენტირებული. ცნობილია, რომ 1701 წელს არქიტექტორმა კარლო ფრანჩესკო ბიზაკერიმ დაამატა ზედა სართული. თუმცა, არქიტექტორი ან არ მუშაობდა თავის ჩვეულ სტილში, ან ის შემდგომში შეიცვალა, რადგან უმაღლესი სართული არ გამოირჩევა უფრო დიდი არქიტექტურული ღირებულებით, ვიდრე სხვა მრავალ პალაცოებზე მე-18 და მე-19 საუკუნეებში დამატებული სართულები.

შესაძლოა, ბიზაკერის ნამუშევარი შეიცვალა; დაახლოებით 1746 წელს შენობა შეიძინა ახლად გაკეთილშობილებულმა ნეგრონების ოჯახმა, რომლებმაც მფლობელობის შეძენიდან 1759 წლამდე გააუმჯობესეს მთავარი ფასადი, შექმნეს მისი დღევანდელი იერსახე. ამ სამუშაოებში შედიოდა მეორე სართულის ფანჯრების ბაროკული ფრონტონები და მეზონინის სართულის ფრონტონები. ეს უკანასკნელი მოირთო ნეგრონების საგვარეულო გერბის ქარქაშებითა და ისრებით, ხოლო პიანო ნობილეს ცენტრალურ ფრონტონს მიენიჭა განსაკუთრებული მნიშვნელობა ნეგროს თავის დამატებით ბარელიეფში, რაც ნეგრონების საგვარეულო გერბის ნაწილია.

შენობა აშენებულია ცენტრალური ეზოს გარშემო, რომელშიც სასახლის ორი შადრევნიდან ერთ-ერთი მდებარეობს. ეზოს შადრევანი გამოსახავს ქალწულ მარიამს; ეს არ არის შენობის თანადროული, და სავარაუდოდ, ის ჩაანაცვლა არსებული შადრევანი გალიცინების ეპოქაში, მოგვიანებით მე-19 საუკუნეში. მეორე შადრევანი მდებარეობს სასახლის გარე კუთხეში, რომელიც ვიწროვდება ვია დელა სკროფასა და პიაცა ნიკოზიას შესაყართან. ეს უფრო მარტივი უტილიტარული ვარცლის შადრევანია ცხოველებისა და ქუჩაში მყოფი ადამიანების გამოსაყენებლად. შენობაში წყლის მზა მომარაგება მოდიოდა ხელახლა გახსნილი აკვა ვერჯინეს აკვედუკიდან, რომელიც 1453 წელს აღადგინეს.

დაკავებულობა
შენობა ყველაზე აღსანიშნავად იყო კარდინალ სციპიონე გონზაგას რეზიდენცია, გონზაგას ოჯახის შთამომავლისა, რომელიც მართავდა მანტუას ჩრდილოეთ იტალიაში 1328 წლიდან. თუმცა, კარდინალი უპირველესად ცნობილია არა თავისი ღვთისმოსავობით ან კეთილშობილური კავშირებით, არამედ მეგობრობითა და მფარველობით პრობლემური პოეტის ტორკვატო ტასოსადმი და მხარდაჭერით, სხვა ოჯახის წევრების წინააღმდეგ, თავისი ბიძაშვილის წმინდა ალოიზიუს გონზაგასადმი. წმინდა ალოიზიუსი ცხოვრობდა შენობაში 1585 წლის 20 ნოემბრიდან, სანამ უარს იტყოდა თავის მიწიერ ქონებასა და წოდებაზე და შეუერთდებოდა იესოს საზოგადოებას. როგორც გონზაგასთვის, ისე ტასოსთვის, კარდინალის რეზიდენცია იყო თავშესაფარი გასაჭირის დროს.

კარდინალის გარდაცვალების შემდეგ 1593 წელს, შენობამ რამდენჯერმე შეიცვალა მფლობელობა და შესაბამისად, სახელიც. იგი გადავიდა კასატეს და ასტალი ო სტალიას ოჯახების ხელში, სანამ შეიძენდნენ ნეგრონები და ჩაატარებდნენ რენოვაციებსა და ცვლილებებს. ნეგრონების შემდეგ იგი გადავიდა ვეკიარელის ოჯახის ხელში. მეცხრამეტე საუკუნეში, იგი გახდა პრინც თეოდორ ალექსანდროვიჩ გალიცინის რეზიდენცია, პრინც ალექსანდრ მიხაილოვიჩ გალიცინის (1772-1821), რუსეთის ელჩის რომში, შვილის. დღეს, შენობის დიდი ნაწილი დაყოფილია ოფისებად და აპარტამენტებად. ის არ არის ღია საზოგადოებისთვის.