iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარი დორო

მარი დორო ( ინგლ.   დაბ. მარი კეტრინ სტიუარტი (ინგლ. ) დ, 25 მაისი, 1882 დანკანონი, პენსილვანია, აშშ - გ. 9 ოქტომბერი, 1956, ნიუ-იორკი, აშშ.) —ამერიკელი მუნჯი კინოს მსახიობი.

ბიოგრაფია
მარი დორო დაიბადა დანკანონში, პენსილვანია, რიჩარდ ჰენრი სტიუარტისა და ვირჯინია უივერის ოჯახში, გახლდათ ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწის პატრიკ ჰენრის პირდაპირი შთამომავალი. ადრეული ასაკიდან გოგონა მღეროდა გუნდში. მონაწილეობას ღებულობდა სხვადასხვა მუსიკალურ წარმოდგენებში. მან სამსახიობო კარიერა სან – ფრანცისკოს თეატრის სცენაზე დაიწყო 1903 წელს. ნიუ – იორკში გადასვლის შემდეგ კი ცნობილი თეატრის პროდიუსერის ჩარლზ ფრომანის მფარველობის ქვეშ მოექცა. მისი შეთავაზებით, მსახიობმა წარმატებული კარიერა გაიკეთა ბროდვეიზე, ასევე გამოდიოდა ლონდონში. ინგლისში გასტროლების დროს მარი დორომ ითამაშა მაშინ ჯერ კიდევ  უცნობ მოზარდ ჩარლი ჩაპლინთან ერთად, რომელიც მასზე იყო შეყვარებული. მოგვიანებით, როდესაც ჩაპლინი ცნობილი გახდა, ისინი ერთმანეთს  ამერიკის შეერთებულ შტატებში შეხვდნენ, მარი დორომ აღიარა, რომ არაფერი ახსოვდა.

დოროს თეატრალური მოღვაწეობა დასრულდა ჩარლზ ფრომანის გარდაცვალებით 1915 წელს, რის შემდეგაც მსახიობმა კინოში გადაინაცვლა, მომდევნო რვა წლის განმავლობაში იგი  თხუთმეტ ფილმში გადაიღეს. მონაწილეობდა  ფილმებში: "დრიადი" (1916), "ნორა ფლინის სიყვარული" (1916), "ოლივერ ტვისტი" (1916) და "ბეატრისი" (1921).

მარი დორო ცოტა ხნით იყო დაქორწინებული ვოდევილისა და მუნჯი კინოს მსახიობ , რომელსაც დაშორდა 1922 წელს.  ამის შემდეგ მსახიობი აღარ გათხოვილა.

1920-იანი წლების დასაწყისში მარი დოროს  ჰოლივუდზე იმედი გაუცრუვდა. იგი დაბრუნდა ბროდვეიზე, მაგრამ  იქ მხოლოდ ერთ დადგმაში მიიღო მონაწილეობა. მსახიობმა 1924 წელს დატოვა შეერთებული შტატები და ევროპაში  დამკვიდრდა. იქ მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე ფილმში იტალიასა და დიდ ბრიტანეთში.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში დაბრუნების შემდეგ მარი დორო  კარჩაკეტილ ცხოვრებას ეწეოდა.. ერიდებოდა მეგობრებთან და ნაცნობებთან კონტაქტსაც კი. მისი გაუცხოება  იმ დონემდე მივიდა, რომ მსახიობი კვირაში ოთხჯერ მაინც იცვლიდა საცხოვრებელს.  დორო დიდ დროს უთმობდა სულიერ საკითხებს, ხშირად დადიოდა ნიუ- იორკის გაერთიანებულ სასულიერო სემინარიაში.

მარი დორო გარდაიცვალა ნიუ-იორკში 1956 წელს 74 წლის ასაკში გულის უკმარისობით. დაკრძალეს მშობლიურ ქალაქ დანკანონში, პენსილვანია. მისი ნების თანახმად, მისი ქონება 90 000 აშშ დოლარი გადაეგზავნა ამერიკის შეერთებული შტატების მსახიობების ფონდს.

1960 წლის თებერვალში ჰოლივუდის დიდების ხეივანში   მარი დოროს სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა. ამჟამად, მისი მონაწილეობით თხუთმეტი ფილმიდან მხოლოდ ოთხია შემორჩენილი.

მარი დორო ჰგავდა შავგვრემან თოჯინას დრეზდენიდან, რომელიც კრიტიკოსმა უილიამ ვინტერმა აღწერა, როგორც „პიკანტური სილამაზის, მკვეთრი ინდივიდუალობის და იშვიათი გამომსახველობის ახალგაზრდა მსახიობი.  ის იყო ნიჭიერი, ლამაზი და დამოუკიდებელი ვარსკვლავი. რამდენიმე შემორჩენილი უხმო  ფილმი მისი მონაწილეობით გვიჩვენებს ბუნებით დაბადებულ ნიჭიერ მსახიობს, რომელიც ყოველთვის ვერ იღებს საუკეთესო როლებს.“
ჯავანშირ გულიევი

ჯივანშირ რაჰიმ-ოღლუ გულიევი  — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი, აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ჯავანშირ გულიევი დაიბადა 1950 წლის 22 ნოემბერს ქალაქ ნუხაში (ახლანდელი შეკი). 1967 წელს დაამთავრა საშუალო რუსული სკოლა, 1968 წელს კი — შეკის მუსიკალური სასწავლებელი. იმავე წელს ჩააბარა უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის ხალხური საკრავების ფაკულტეტზე. ორი წლის შემდეგ კონსერვატორიის კომპოზიტორების საკომპოზიციო ფაკულტეტზე ჩაირიცხა და 1975 წელს დაამთავრა გამოჩენლი კომპოზიტორის, პროფესორ ჯევდეტ გაჯიევის კლასი.

ჯევანშირ გულიევმა ჯერ კიდევ სტუდენტობის დროს დაიწყო თავისი ექსპერიმენტები მუსიკის სფეროში. უკვე მეორე კურსზე დაწერილ „პირველ კვარტეტში“ მან შეძლო ახალი მუსიკალური სტილის გამოვლინება, ეროვნული მუსიკის თანამედროვე კომპოზიციური ხერხებით სინთეზირება, რაც მისი შემოქმედების მთავარი შემოქმედებითი პრინციპი გახდა მომავალში. ნამუშევარმა პუბლიკაში დიდი ინტერესი გამოიწვია და „ეროვნულობისა და თანამედროვეობის“ თემა დიდი ხნის განმავლობაში მსჯელობისა და დავის მიზეზი გახადა. იგი გაჟღერდა არაერთ კონსერვატორულ კონფერენციაზე იმდროინდელ სსრკ კომპოზიტორთა კავშირში და დიდი ინტერესი გამოიწვია. ჯავანშირ გულიევის ერთ-ერთი მთავარი მიღწევაა ის, რომ ის არის თანამედროვე დამოუკიდებელი აზერბაიჯანის პირველი სამხედრო ჰიმნის ავტორი. სიმფონიურ ორკესტრში მან პირველად ჩართო საზი და ზურნა და ისინი ძირითად ინსტრუმენტებად გამოიყენა. ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში, 1973 წელს მან მუშაობა დაიწყო აზერბაიჯანის რადიოსა და ტელევიზიის ხმის რეჟისორად და ამ თანამდებობაზე იმუშავა 17 წლის განმავლობაში.
ცრუყვითელი ხახვი

ცრუყვითელი ხახვი — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ამარილისისებრთა ოჯახისა. აქვს კვერცხის ფორმის ბოლქვი. ღერო სიმაღლეში 10–25 სმ-ია. ფოთოლი 4-ია, ფორმით ძაფისებური, ნახევრად ცილინდრული, დაღარული, ყვავილედი მცირეყვავილიანია, მეჩხერი, გადაშლილი. გვირგვინი მოთეთრო-ყვითელია, იშვიათად – მოვარდისფრო. ყვავის და ნაყოფს იძლევა ივნის-ივლისში. გავრცელებულია სამხრეთ კავკასიასა და ახლო აღმოსავლეთის დასავლეთ ნაწილში. საქართველოში გვხვდება აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილში. იზრდება მთის ქვედა სარტყლიდან ზედა სარტყლამდე ქვიან და ღორღიან ადგილებში.
ემილი დეივისი

სარა ემილი დეივისი (დ. 22 აპრილი, 1830, საუთჰემპტონი, ინგლისი — გ. 13 ივლისს, 1921, ჰემპსტედი, ინგლისი) — ინგლისელი ფემინისტი, სუფრაჟისტი და გირტონის კოლეჯის მთავარი დამფუძნებელი.

ბიოგრაფია
ემილი დეივისი, სასულიერო პირის ჯონ დეივისა და მასწავლებლის მერი ჰოპკინსონის ქალიშვილი, დაიბადა საუთჰემპტონში, ინგლისში, 1830 წელს. მან თავისი ახალგაზრდობის უმეტესი ნაწილი გეითსედში გაატარა, სადაც მისი მამა ჯონ დეივისი რექტორად მუშაობდა.დეივისი ემზადებოდა მედიცინაში. 1860-62 წლებში მან დაწერა სტატიები "ქალი ექიმები" და "მედიცინა, როგორც პროფესია ქალებისთვის". გარდა ამისა, მან "დიდად გაამხნევა" მისი მეგობარი ელიზაბეტ გარეტი სამედიცინო სწავლების პროცესში.დეივისი შეუერთდა ქალთა ემანსიპაციის კამპანიას ქალბატონ ბოდიშონთან და ელიზაბეტ გარეტთან ერთად. დოროთეა ბეილთან და ფრენსის მერი ბუსთან ერთად მან მისცა ჩვენება სკოლის საგამოძიებო კომისიის წინაშე (1864–68), რომლის მიზანი ქალების საუნივერსიტეტო გამოცდებზე დაშვება იყო. ემილი აგრეთვე მონაწილეობდა ჯონ სტიუარტ მილის 1866 წლის პეტიციის ორგანიზებაში, ბრიტანეთის პარლამენტში.იმავე წელს მან დაწერა წიგნი სახელწოდებით "ქალთა უმაღლესი განათლება".

გირტონის კოლეჯი
1869 წელს დეივისმა და მისმა მეგობრებმა ჰიჩინში გახსნეს ქალთა კოლეჯი, რომელიც 1873 წელს გადავიდა კემბრიჯში, როგორც გირტონის კოლეჯი. იგი იყო კოლეჯის ხელმძღვანელი 1873–1875 წლებში. ემილის იდეები განათლებაზე საკმაოდ კონსერვატიული იყო და ამან მას კონფლიქტი მოუტანა ბარბარა ბოდიშონთან. ემილის სჯეროდა, რომ მის სტუდენტებს კონცენტრირება უნდა მოეხდინათ ისეთ ტრადიციულ საგნებზე, როგორიცაა კლასიკა და მათემატიკა, ხოლო ბოდიჩონი უპირატესობას ანიჭებდა სასწავლო გეგმის უფრო რადიკალურ მიდგომას. ისინი ასევე არ ეთანხმებოდნენ ერთმანეთს სტუდენტთა დისციპლინის საკითხში. ემილი მკაცრ რეჟიმს ემხრობოდა, ხოლო ბარბარე უფრო ლიბერალურ მიდგომას. ემილი ასევე ამტკიცებად, რომ ახალი კოლეჯი ინგლისის ეკლესიასთან უნდა ყოფილიყო დაკავშირებული.

შემდგომი წლები
1889 წელს ემილი უბრუნდება სუფრაჟისტების კამპანიას. ის დიდ როლს ასრულებდა ხმის უფლების მქონე საზოგადოებათა ეროვნულ კავშირში . დეივისის დაჟინებული ბრძოლა ქალთა თანაბარი განათლებისთვის ასევე მნიშვნელოვანი იყო ნიუნჰემის კოლეჯის დაარსებისას. 1906 წელს იგი ხელმძღვანელობდა დელეგაციას პარლამენტში. იგი ცნობილი იყო იმით, რომ ეწინააღმდეგებოდა ბოროტმოქმედ და ძალადობრივ მეთოდებს, რომელსაც იყენებდა სუფრაჟისტების ნაწილი, რომელსაც პანკჰარსტი ხელმძღვანელობდა.ემილის ასევე ჰქონდა უთანხმოება - ის ხელმძღვანელობასთან. ის მხარს არ უჭერდა იდეას, რომ ყველა ზრდასრულ ადამიანს უნდა ჰქონოდა ხმის მიცემის უფლება და 1912 წელს მან დატოვა თანამდებობა, როდესაც ორგანიზაციამ გადაწყვიტა ლეიბორისტული პარტიისთვის სრული მხარდაჭერა მიენიჭებინა.

ემილი დეივისი გარდაიცვალა ჰემპსტედში, ლონდონი, 1921 წლის 13 ივლისს.
აბას აღალაროვი

აბას ფარჰად-ოღლუ აღალაროვი  — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა მოკრივე, სსრკ-ს წარმოადგენდა ნახევრადმსუბუქ წონით კატეგორიაში (57 კგ-მდე). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი და საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი, საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი. ბაქოში არსებული საზოგადოება „დინამოს“ წევრი. სსრკ-ში 1937 წლის ჩემპიონატის ფინალისტი. რინგზე გამოსვლის დასრულების შემდეგ ის გახდა „ბურევესტნიკი“-სა და „დინამო“-ს მწვრთნელი. აბას აგალოროვი რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტის ჰასან ბექ აღალაროვის შთამომავალი იყო. აბას აღალაროვი აზერბაიჯანული ბოქსის ფუძემდებლად ითვლება. ის ასევე აზერბაიჯანის ფიზიკური კულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტის ბოქსის კათედრას ხელმძღვანელობდა.

მეხსიერება
2004 წელს აბას აგალოვის ხსოვნის პატივსაცემად, 8-დან 11 დეკემბრამდე ბაქოში, ნაციონალურ ოლიმპიური კომიტეტის სპორტულ კომპლექსში, ჩატარდა საერთაშორისო ტურნირი კრივში. შეჯიბრებაში აზერბაიჯანიდან, რუსეთიდან და საქართველოდან 80 სპორტსმენი მონაწილეობდა. ტურნირში 57 კილოგრამის წონით კატეგორიაში, რომელშიც თავის დროზე აბას აღალაროვი გამოდიოდა, ქართველმა სპორტსმენმა კობა ფხაკაძემ გაიმარჯვა და სპეციალური ჯილდო მიიღო. 2008 წელს აბას აღალაროვის ხსოვნის პატივსაცემად, 18-დან 21 დეკემბრამდე ბაქოში კიდევ ერთი საერთაშორისო ტურნირი ჩატარდა, რომელშიც უკვე 100 სპორტსმენი მონაწილეობდა 8 ქვეყნიდან: ინგლისიდან, შოტლანდიიდან, უელსიდან, რუსეთიდან, ყაზახეთიდან, უზბეკეთიდან, საქართველოდან და აზერბაიჯანიდან.

ფოტოგალერეა
აზერბაიჯანის ტალახის ვულკანები

აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში 700-დან 300-ზე მეტი მოქმედი ტალახის ვულკანია. ტალახის ვულკანები წარმოშობით უკავშირდება ნავთობისა და გაზის საბადოებს. ტალახის ვულკანების ნაკვეთებზე აღმოჩენილია გაზის კონდენსატისა და ნავთობის მდიდარი საბადოები. ყველაზე ცნობილი და ხშირად მონახულებადი ვულკანები მდებარეობს ქალაქ გობუსტანის მახლობლად.

ტალახის ვულკანების დაცვა
2007 წელს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2007 წლის 15 აგვისტოს ბრძანების თანახმად, შეიქმნა ბაქოსა და აბშერონის ნახევარკუნძულის ტალახის ვულკანების ჯგუფის სახელმწიფო ბუნებრივი ნაკრძალი. სახელმწიფოს მეთაურის განკარგულების თანახმად, დაიწყო ნაკრძალის საზღვრების დადგენა და მასზე დებულებების შემუშავება. ამას გარდა, განკარგულება ასევე მიუთითებდა ბაქოსა და აბშერონის ვულკანების მომცველ ტერიტორიაზე სამშენებლო სამუშაოების აღკვეთისათვის დაუყოვნებელი ზომების მიღებას.

ბუნებრივი ძეგლი-ვულკანების დასაცავად ვულკანებთან ახლოს მდებარე რაიონული სამმართველოები და ეკოლოგიის კომიტეტები იქნა ჩართული. ვულკანის მისასვლელებთან დამონტაჟებულია გამაფრთხილებელი წარწერები, რომლებიც იუწყებიან, რომ ბუნების ძეგლები სახელმწიფოს დაცვის ქვეშ იმყოფება და კატეგორიულად აკრძალულია მისი დაბინძურება, დაზიანება, მშენებლობის განხორციელება და სხვა სახის სამუშაოების წარმოება.

ბუნებრივი ძეგლები
1982 წელს აზერბაიჯანი რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის № 167 გადაწყვეტილებით, გობუსტანში მდებარე ვულკანებს ბეიურ კენიზდაგს,

აირანტეკენს, დაშგილსა და ლოგბატანში მდებარე ვულკან ლოკბატანს ბუნებრივი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

2007 წელს შექმნილი სახელმწიფო ბუნებრივი ნაკრძალის ტერიტორიაზე მდებარე ბაქოსა და აბშერონის ნახევარკუნძულის ტალახის ვულკანების ჯგუფიდან 52 ტალახის ვულკანს მიენიჭა სახელმწიფო ნაკრძალის სტატუსი.

გალერეა
აზერბაიჯანული ზღაპრები

აზერბაიჯანული ზღაპრები — აზერბაიჯანელი ხალხის ზეპირი შემოქმედების ნაწარმოებები. ისინი თავიანთი შინაარსით მრავალფეროვანია. აზერბაიჯანულ ზღაპრებში აისახა აზერბაიჯანელი ხალხის წარსული, მისი სულიერ-მორალური და საზოგადოებრივ-ფილოსოფიური შეხედულებები. რიგი ბრწყინვალე ზღაპრების წამყვანი მოტივი (ისეთების, როგორიცაა „სიმანი“) ადგილობრივი და უცხოტომელი მჩაგვრელების წინააღმდეგ ბრძოლაა. ზღაპრებმა დღევანდლამდე შემოინახეს უძველესი ხალხური ტრადიციები და ადათ-წესები. ისინი ასახავენ აზერბაიჯანის ბუნებას, მის მწვანე მდელოებსა და საძოვრებს, დიდებულ მთებს, მოჩუხჩუხე მდინარეებს, ყვავილოვან ბაღებსა და მრავალ სხვა სურათებს.

აზერბაიჯანული ზღაპრების ისტორიიდან
აზერბაიჯანული ხალხური ზღაპრების ფანტასტიკური მოტივები მოსჩანს ოგეზური საგმირო ეპოსის «დედე გორგუდის წიგნი» («ჩემი ბაბუა კორკუტის წიგნი») ზოგიერთ ეპიზოდში.

აზერბაიჯანული ზღაპრების პერსონაჟები
აზერბაიჯანში ბავშვთა შორის ყველაზე პოპულარული პოზიტიური ზღაპრის გმირი არის ჯირტდანი, რაც აზერბაიჯანულად ნიშნავს "პატარა ჯუჯას". მრავალი ზღაპარია შექმნილი ჯირტდანის შესახებ, რომელიც გამოირჩევა ეროვნული ორიგინალობით, ჭკუამახვილობით, გამბედაობითა და სიმამაცით. ამავე დროს ის შეიძლება იყოს ზარმაცი, ტყეში შეშის მოსატანად მიმავალი სოფლის ბიჭები.

აიძულოს იგი ზურგით ატარონ, თუმც შეუძლია იყოს ძალიან ძლიერი და აზერბაიჯანული ზღაპრების პოპულარულ სხვა პერსონაჟთან - დივასთან (მონსტრი, გიგანტი) შეხვედრისას, პატარა ჯირტდანი ლომის გამბედაობასა და სიმამაცეს იძენს და ბიჭებს შორის ყველაზე ძლიერი და მოხერხებული ხდება.

აზერბაიჯანული ზღაპრების ტიპები
თავისი დატვირთვითა და შინაარსით აზერბაიჯანული ზღაპრები სამ ტიპად იყოფა: "ზღაპრები ცხოველებზე", "ზღაპრები უბრალო ხალხზე" და "ჯადოსნური ზღაპრები".

აზერბაიჯანულ ფოლკლორში ცხოველთა სამყაროს შესახებ ზღაპრები შედარებით მცირე რაოდენობისაა. მათში მოქმედი პირების მიხედვით, ისინი იყოფა ორ მთავარ ჯგუფად: ზღაპრები, რომელთა პერსონაჟებიც მთლიანად ცხოველებისაგან შედგება და რომლებშიც ცხოველებიც და ადამიანებიც მონაწილეობენ. ამ ზღაპრების უმეტესობა ძალიან მოკლე, დიდაქტიკური და მახვილგონივრულია. მათში, ისევე როგორც იგავ-არაკებში, ცხოველებში იგულისხმება ადამიანები. ასეთი ზღაპრების საყვარელი ხერხია ორი ურთიერთსაპირისპირო თვისების ალეგორიული დაპირისპირება: მელია — მგელი, ტურა — მამალი, დათვი — ლომი და ა. შ..

აზერბაიჯანული ზღაპრები საზღვარგარეთ
გერმანიაში აზერბაიჯანის საელჩოს ინიციატივით, ბერლინის გამომცემლობა « . »-ში დღის შუქი იხილა წიგნის «აზერბაიჯანული ხალხური ზღაპრები» მეორე გამოცემამ. წიგნის ავტორი და მთარგმნელი აზერბაიჯანმცოდნე ლილიანა გრიმია. აზერბაიჯანი მან პირველად ვენაში გაიცნო, აზერბაიჯანელი მხატვრების გამოფენაზე. წიგნში შევიდა ჩვიდმეტი აზერბაიჯანული ხალხური ზღაპარი და აბდულა შაიგას იგავი «მელას მომლოცველები».
ბალაბურის ციხე-სიმაგრე

ბალაბური — ლენკორანის რაიონის ტერიტორიაზე შვიდი ციხე-სიმაგრიდან ერთ-ერთი.

ციხე-სიმაგრე ადგილობრივი მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლია. ბალაბურის ციხე ლენკორანიდან სამხრეთ-დასავლეთით 6 კმ-შია, სოფელ ბალაბურთან, ტალიშის მთების ძირას და მოიცავს 1 ჰექტარი ფართის ტერიტორიას. პირველი ინფორმაცია ციხე-სიმაგრის შესახებ 1869 წელს ისტორიკოსმა საიდალ კაზიბეკოვმა მოგვცა. მოგვიანებით, 1926 წელს, ჟურნალ «აზერბაიჯანის არქეოლოგიური კომიტეტის სიახლეები»-ს მეორე ნომერში აზერბაიჯანელმა არქეოლოგმა ისა აზიმბეკოვმა მოიხსენია ციხე სტატიაში «ლენკორანის ტერიტორიის სიძველეები».

არქეოლოგმა ჰათემ კასამანლიმ აჩვენა, რომ 1967 წელს, ციხის ძირას აღმოსავლეთით, დაახლოებით 100 მეტრში, წყლის არხისთვის, დაბლობზე ღრმა თხრილი ამოთხარეს.

არქეოლოგმა ფარმან მახმუდოვმა, რომელიც ამ ტერიტორიას 1960-იან წლებში იკვლევდა, 200-ზე მეტი ქვის ყუთი აღმოაჩინა. ამჟამად სასაფლაოს ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი საკარმიდამო ტერიტორიის სახით გადაეცა მოსახლეობას. სახელმწიფო, როგორც ძეგლს, ტერიტორიის მხოლოდ მცირედ ნაწილს იცავს. ისტორიაში არის ძეგლების დიდი რაოდენობა, ცნობილი როგორც «თალიშ-მუგანის კულტურა», რომელთა შესწავლა უკვე 100 წელია, რაც მიმდინარეობს. ამ პერიოდში დადგინდა, რომ ამ ძეგლების გავრცელებამ მოიცვა მუგანისა და ლენკორანის ფერდობები თალიშის მთებში. ეს არის გვიანი ბრინჯაო - ადრეული რკინის ხანა, ე. ი. მეორე ათასწლეულის მეორე ნახევარი ჩვენს ერამდე - პირველი ათასწლეულის პირველი ნახევარი (ჩვ. წ. აღ-მდე 1400-500). სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ამ ისტორიული სიმდიდრის მატარებლებს, რომლებიც ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 3400-2500 წლების პერიოდიდან მომდინარეობდნენ, ჰქონდათ მაღალგანვითარებული კულტურა, ეკონომიკა, პოლიტიკური და სამხედრო ურთიერთობები ახლო აღმოსავლეთის დიდ სახელმწიფოებთან.
აგაბალა გულიევი

გულიევი, აგაბალა ჰაჯიგულუ ოღლი (, დაბ. 1862, კეშლია) — ბაქოელი მეცენატი და ქველმოქმედი.

ბიოგრაფია
აგაბალა გულიევი დაიბადა 1862 წელს ღარიბ ოჯახში, კეშლიას დასახლებაში. ადრეული ასაკიდან ქუთაბების გაყიდვით შოულობდა ფულს და ამით ეხმარებოდა მამას ოჯახის უზრუნველყოფაში. ცოტა უფრო მოგვიანებით, მოწიფულ ასაკში ფქვილითა და მარცვლეულით დაიწყო ვაჭრობა და ცოტა ხნის შემდეგ წისქვილი ააშენა. მოგვიანებით მას "წისქვილის მეფე" შეარქვეს.

იგი გახდა 1905 წელს ორგანიზებული მუსულმანური საქველმოქმედო საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი. მან ასევე დააარსა საზოგადოება ბაქო-ბათუმის ნავთობსადენის მშენებლობისათვის.

იგი იყო ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნაგებობის მფლობელი, სადაც ახლა აზერბაიჯანის არქიტექტორთა კავშირია განთავსებული. შენობა აშენდა 1899 წელს. შენობის არქიტექტორია ე. ი. სკიბინსკი. სასახლის ინტერიერი შექმნა მხატვარმა დუროვმა.
თიქმათაში

თიქმათაში — უღელტეხილი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის წალკისა და სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ჯავახეთის ქედზე, მდინარე ჭოჭიანის სათავეებთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2168 მ. მიდამოები აგებულია პლიოცენური ანდეზიტური ლავებით. დაფარულია სუბალპური მდელოებით. თიქმათაში წალკის მუნიციპალიტეტს აკავშირებს ნინოწმინდისა და ახალქალაქის მუნიციპალიტეტებთან.
თორის ქვაბული

თორის ქვაბული — მთიანი ქვაბული საქართველოში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის დასავლეთ ნაწილში. მოიცავს მდინარეების გუჯარეთისწყლისა და ბორჯომულის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადები) აუზებს. სამი მხრივ შემოსაზღვრულია თრიალეთის ქედის ტოტებით: ჩრდილოეთით — გვირგვინას ქედით, აღმოსავლეთით და სამხრეთით — ციხისჯვრის ქედებით, დასავლეთით კი ღიაა ბორჯომის ხეობისაკენ.

ქვაბული დანაწევრებულია ბორჯომულის, გუჯარეთისწყლისა და მათი მრავალრიცხოვანი შენაკადების ხეობებით. დამახასიათებელია რელიეფის ტექტონიკურ-ეროზიული და ნაირგვარი ვულკანური ფორმები. მეოთხეული პერიოდის ვულკანურმა პროცესებმა არსებითი როლი შეასრულა ქვაბულის ბუნებაზე. თორის ქვაბულის სხვადასხვა სახის ყომრალი ნიადაგი მეტწილად ტყითაა დაფარული, ძირითადად მუქწიწვოვნებით (სოჭი, ნაძვი) და წიფლით.

არის ნაძვნარ-ფიჭვნარი და ფიჭვნარ-ფოთლოვანი ტყეებიც, ზოგან — მარტო ფიჭვნარიც. გვირგვინასა და ციხისჯვრის ქედების თხემებზე სუბალპური მდელოებია. სუფთა ჰავა ბუნებრივი ტყეები, მინერალური წყლების სიუხვე, ლამაზი წყალსატევები განუმეორებელი თვალწარმტაცი ლანდშაფტი, თორის ქვაბულს მნიშვნელოვან ჯანმრთელობის კერად აქცევს.

თორის ქვაბულის ფარგლებშია კახისის ტბა, წეროს ტბა, დაბაძველის ტბები, აქ მდებარეობს ბალნეოლოგიური და კლიმატური კურორტები: ბორჯომი, ცემი, წაღვერი, ლიბანი, ბაკურიანი, ტბა და სხვა.
ლანდსკნეხტები

ლანდსკნეტხები  — გერმანულენოვანი დაქირავებული მეომრები გვიანი შუა საუკუნეების ევროპაში. ლანდსკნეხტთა რაზმები შედგებოდა შუბოსნების, მათი დამხმარე ფეხოსნებისა და წინა რიგებში მდგომი დოპელსოლდნერებისგან (სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „ორმაგი გასამრჯელო“). ამ უკანასკნელთა შეიარაღებაში საორხელო ხმალი (გერმ. ) ან არკებუზი იყო და წინა რიგებში ნებაყოფლობით დგომისთვის, რომელიც სიკვდილის მეტ რისკს შეიცავდა, ორმაგ თანხას იღებდნენ. ლანდსკნეხტები შეადგენდნენ საღვთო რომის იმპერიის ძირითად სამხედრო ძალას გვიანი მეთხუთმეტე საუკუნიდან მეჩვიდმეტე საუკუნის დასაწყისამდე.

ლანდსკნეხტების ბრძოლის სტილი და შეიარაღება ეფუძნებოდა შვეიცარიელი შუბოსნების მიერ დანერგილ მეთოდებს, რომლებიც ბურგუნდიელებმა საკუთარ თავზე იწვნიეს შვეიცარიის კონფედერაციასთან ომებისას. ლანდსკნეხტების ფორმირება დაიწყო მაქსიმილიან -მა, როდესაც მან 1486 წელს 6 000–8 000 დაქირავებული მეომარი შეკრიბა და ისინი გასაწვრთნელად ჰოენცოლერნის გრაფს გაუგზავნა. 1487 წელს გრაფმა მეომრები ბრიუგეში შვეიცარიელ ინსტრუქტორებს გააწვრთნევინა. ამ გაწვრთნილ ჯარს „შავი დაცვა“ ეწოდა და სწორედ ისინი მიიჩნევიან პირველ ლანდსკნეხტებად.

თავდაპირველად ლანდსკნეხტები სხვადასხვა ეროვნების შეიძლებოდა ყოფილიყვნენ, თუმცა მოგვიანებით სხვადასხვა მიზეზების გამო მაქსიმილიან ცდილობდა, ლანდსკნეხტთა რიგები თითქმის ყოველთვის ეთნიკური გერმანელებისგან დაკომპლექტებულიყო. რეკრუტების გაწვევა ძირითადად ხდებოდა შვაბიიდან, ელზასიდან, ფლანდრიიდან და რაინლანდიდან.

ლანდსკნეხტთა საბრძოლო წყობა შვეიცარიელებისგან იყო გადმოღებული. ბრძოლის ველზე ისინი კვადრატულ ფორმირებად ეწყობოდნენ, რომელიც ორმოციდან სამოცამდე რიგად ლაგდებოდა. პირველ ორ ხაზს შედარებით მძიმედ შეჯავშნული დოპელსოლდნერები ავსებდნენ, მათ შემდეგ იყვნენ მედროშეები, შემდეგ კი კვადრატული წყობაში მყოფი დანარჩენი ლანდსკნეხტები იდგნენ. კვადრატს ქმნიდნენ შუბოსნები და მათი დამხმარე მეალებარდეები. კვადრატის წინ და ზურგში ეწყობოდნენ მახვილოსნები, მეარკებუზეები იკავებნდნენ ფლანგებს. ყველაზე გამოცდილი ჯარისკაცები ფორმაციის ბოლოში დგებოდნენ.

ლანდსკნეხტთა შეიარაღებაში შედიოდა გრძელი შუბები, ალებარდები, საორხელო ხმლები და არკებუზები. რანგისა თუ ფორმირებაში პოზიციის განურჩევლად, ყველა ლანდსკნეხტს ასევე ჰქონდა ახლო ბრძოლისათვის განკუთვნილი მოკლე ხმალი, რომელსაც კაცბალგერი ეწოდებოდა.

ლანდსკნეხტები გამოირჩეოდნენ თავიანთი ფერადი ჩაცმულობით. ისინი ატარებდნენ საკმაოდ მდიდრულად დეკორირებულ უნიფორმებს, რომლებიც გაფორმებული იყო სხვადასხვა ფერის ზოლებით. მათ ეხურათ ბერეტის მგავსი, თუმცა უფრო განიერი, ბუმბულებით გაფორმებული ფერადი თავსაბურავები.

ლანდსკნეხტები ევროპაში ერთ-ერთ ყველაზე ელიტურ და გამორჩეულ დაქირავებულ საჯარისო ფორმირებად ჩამოყალიბდნენ და ეპოქის მრავალი დიდი ბრძოლის ბედი გადაწყვიტეს. ყველაფრის მიუხედავად, მოგვიანებით მათმა რეპუტაციამ ნელ-ნელა დაცემა დაიწყო, ამის ერთ-ერთი მიზეზი ესპანური ტერციოების გამოჩენაც იყო. საბოლოოდ, მეჩვიდმეტე საუკუნის ადრეულ წლებში ლანდსკნეხტები თანდათან გაუჩინარდნენ ევროპული ბრძოლის ველებიდან.
გვასალია

საკუთარი სახელი გვასალია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გურამ გვასალია — ქართველი ქირურგი
დემნა გვასალია — ქართველი დიზაინერი
მოსე გვასალია — ქართველი მწერალი
ნელი გვასალია — ქართველი არქიტექტორი
ომარ გვასალია — ქართველი რეჟისორი
რუსუდან გვასალია — ქართველი მუსიკოსი
ჯონდო გვასალია — ქართველი ისტორიკოსი
კლემენტინა ჩერჩილი

კლემენტინ ოგილვი სპენსერ-ჩერჩილი, ბარონესა სპენსერ-ჩერჩილი,(ინგლ. -, -  , ქალიშვ.— ხოზიერი (ინგლ. ) 1885 წლის 1 აპრილი - 1977 წლის 12 დეკემბერი) —ბრიტანეთის პრემიერ მინისტრის უინსტონ ჩერჩილის მეუღლე.

ბრიტანეთის იმპერიის დიდი ჯვრის ორდენის,  შრომის წითელი დროშის ორდენის  (სსრკ) ქალბატონი.

ბიოგრაფია
კლემენტინა დაიბადა 1885 წლის 1 აპრილს. იგი ოფიციალურად გადამდგარი პოლკოვნიკ ჰენრი მონტეგ ჰოზიერისა და ლედი ბლანში ჰენრიეტა ოგილვის ქალიშვილია, თუმცა მამასთან დაკავშირებით არსებობს ვერსიები.

კლემენტინა პირველად უინსტონ ჩერჩილს 1904 წელს .1908 წლის მარტში ისინი ერთმანეთს კვლავ შეხვდნენ კლემენტინას შორეული ნათესავის ლედი სენტ ჰეილერის მიერ გამართულ სადილზე. მათი პირველი მოკლე შეხვედრის დროს უინსტონმა აღიარა კლემენტინის სილამაზე და უნიკალურობა; ახლა, მის კომპანიაში გატარებული საღამოს შემდეგ, მომავალი პრემიერ-მინისტრი მოიხიბლა გოგონას მახვილი გონებით და ძლიერი ხასიათით.

1908 წლის 12 სექტემბერს უინსტონმა და კლემენტინმა იქორწინეს წმინდა მარგარეტის ეკლესიაში. თაფლობის თვე გაატარეს ბავენოში, ვენეციაში და ვევეშის ციხეში მორავიაში; ეკკლესტონის სკვერის 33 – ში ლონდონის სახლში დასახლამდე.

წყვილს ხუთი შვილი შეეძინა:

დიანა (1909-1963), რენდოლფი (1911-1968), სარა (1914-1982), მარიგოლდი (1918-1921) - გარდაიცვალა ორი წლის ასაკში; მერი (1922–2014).

მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი იყო ფონდის  « » პრეზიდენტი, რომელიც მოქმედებდა 1941–1951 წლებში და დიდ დახმარებას უწევდა საბჭოთა კავშირს მედიკამენტებით,  სამედიცინო აღჭურვილობითა და საკვებით საერთო ჯამში, ომის პერიოდში , ქალბატონ ჩერჩილის ფონდმა « »  8 მილიონ ფუნტ სტერლინგზე მეტი თანხა მოაგროვა (დაახლოებით 200 მილიონი თანამედროვე შეფარდებით).

1945 წლის მარტში, საბჭოთა კავშირის წითელი ჯვრის მიწვევით, კლემენტინე ჩერჩილი ჩავიდა სსრკ-ში და მოინახულა ლენინგრადი, სტალინგრადი, დონის როსტოვი, კისლოვოდსკი, პიატიგორსკი, ოდესა, იალტა და სხვა ქალაქები . კლემენტინა ჩერჩილი ყირიმიდან ოდესის გავლით გაემგზავრა მოსკოვში, სადაც დაჯილდოვდა შრომის წითელი დროშის ორდენით . იქ მან გამარჯვების დღე აღნიშნა.

კლემენტინა ჩერჩილმა მოსკოვის რადიოში 9 მაისს გაახმოვანა უინსტონ ჩერჩილის  ღია გზავნილი სტალინისადმი.

1955 და 1956 წლებში კლემენტინ ჩერჩილმა გაანადგურა ბრიტანელი მხატვრების მიერ შესრულებული მისი მეუღლის სამი პორტრეტი, რომლებიც ოჯახის კოლექციის ნაწილი იყო, რადგან თვლიდა, რომ მათ უინსტონ ჩერჩილის იმიჯის დისკრედიტაცია მოახდინეს. მათ შორისაა გრემ სატერლენდის კარგად ცნობილი "უინსტონ ჩერჩილის პორტრეტი".

ლედი სპენსერ-ჩერჩილი გარდაიცვალა ლონდონის სახლში, ნაინსტბრიჯის პრინც გეიტის 7 ნომერში, გულის შეტევით 1977 წლის 12 დეკემბერს 92 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს წმინდა მარტინის ეკლესიის სასაფლაოზე,  ბლეიდონში (ოქსფორდშირი),მეუღლის და შვილების და ნათესავების  გვერდით.

ჯილდოები
სახელმწიფო
ბრიტანეთის იმპერიის მეთაურის ხარისხის ორდენი (1918 წლის 1 იანვარი).
წმინდა იოანე იერუსალიმელის კომანდორის დის ხარისხის ორდენი (1942 წლის 19 ივნისი)
ბრიტანეთის იმპერიის ორდენი   (1946 წლის 13 ივნისი)
მიენიჭა ტიტული  ბარონესა სპენსერ ჩერჩილი ჩარტუელიდან კენტის საგრაფოში მთელი სიცოცხლის მანძილზე. (17 მაისი 1965)

უცხოური
შრომის წითელი დროშის ორდენი (სსრკ, 1945 წლის 12 აპრილი).