iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კურსების წმინდა გიორგის ეკლესია

კურსების წმინდა გიორგის ეკლესია —არქიტექტურული ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, სოფელ კურსებში.

აღწერა
კურსების ქაშვეთის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია მდებარეობს ქვედა კურსების სასაფლაოს ტერიტორიაზე. იგი წარმოადგენს მოზრდილი ზომის დარბაზულ ეკლესიას, ხუთწახნაგა შვერილი აფსიდით. დასავლეთიდან ორ სვეტზე დაყრდნობილი სამსართულიანი სამრეკლო-კარიბჭით, რომელიც 8 სვეტზე დაყრდნობილი რვაწახნაგა ფანჩატურით ბოლოვდება. ეკლესია ნაგებია მოყვითალო ფერის კარგად გათლილი ეკლარის ქვით. ეკლესია დგას ორსაფეხურიან დაბალ ცოკოლზე. ინტერიერი ნათდება სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში დატანებული ორ-ორი სწორკუთხა ღიობითა და ასევე აღმოსავლეთ შვერილ აფსიდაზე არსებული შედარებით მოზრდილი ზომის სამი თაღოვანი ღიობით. სამხრეთის და ჩრდილოეთის სარკმლები სწორკუთხა მოჩარჩოებაშია ჩასმული, რომელსაც ტალღური რელიეფური ორნამენტი შემოუყვება, ხოლო თავზე სამკუთხა ფრონტონი ადგას. რაც შეეხება აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლებს მათ ხუთზოლად შემოვლებული რელიეფური მოჩარჩოება აქვთ. შვერილი აფსიდის ხუთივე წახნაგს დეკორატიული თაღედი გადაუყვება, რომლებიც ორწყვილ ლილვს ეყრდნობიან. სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადის ცენტრში ეკლესიაში შესასვლელი კარის სწორკუთხა ღიობებია გაჭრილი. ორივე კარის მოჩარჩოება დეკორატიულ ელემენტებს შეიცავს, ჩრდილოეთის კარის თავზე ცრუ ლუნეტია გამოყვანილი რომლის თავზეც კარნიზის ქვეშ კარგად ნათალი რელიეფურ ზედაპირიანი სწორკუთხა ფილაა ჩასმული, რომელზეც წმინდა გიორგის ცხენზე ამხედრებული გამოსახულებაა მხედრული წარწერით, სადაც ეკლესიის შემომწირველი მოიხსენიება და თარიღიცაა მითითებული: 1853 წელი, 20 სექტემბერი. რაც შეეხება სამხრეთის კარის მოჩარჩოებას აქ ვხვდებით ორ პილასტრზე დაყრდნობილ სამკუთხა ფრონტონს, რომლის ქედზეც სამ სადგამიან სწორკუთხედში ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა, რომელიც მცენარეული ორნამენტებით არის შემკობილი. სამრეკლოს პირველი სართული როგორც უკვე ვახსენეთ ორ სვეტსა და ეკლესიის დასავლეთ კედელს ეყრდნობა. მეორე სართულს სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადზე თითო მცირე ზომის ოთხკუთხა სარკმლები აქვს დატანებული. მეორე სართული გაფორმებულია სამკუთხა ფრონტონებისა და ჯვრის რელიეფური გამოსახულებით. ხოლო მესამე სართულზე რვაწახნაგა ფანჩატურის სვეტებს შორის ჭვირული მოაჯირებია ქვისგან ამოყვანილი. სამრეკლო კარიბჭის გავლის შემდეგ ეკლესიის დასავლეთ კედელზე ტაძარში შესასვლელი ცენტრალური კარის სწორკუთხა ღიობია დატანებული, რომლის თავზეც ასევე ნახევარწრიული ფორმის ცრუ ლუნეტია გამოსახული.
გუადალუპე-ეტლა

გუადალუპე-ეტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 929 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 20.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 4.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 681.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს მაისს შევიდა.
ნასარენო-ეტლა

ნასარენო-ეტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 293 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 4.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 998.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
მაგდალენა-აპასკო

მაგდალენა-აპასკო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 888 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 27 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 292.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 15 მარტს შევიდა.
რეიეს-ეტლა

რეიეს-ეტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 370 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 22.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 12 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 364.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-აგუსტინ-ეტლა

სან-აგუსტინ-ეტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 168 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 55.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 75.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ანდრეს-საუტლა

სან-ანდრეს-საუტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 326 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 20.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 69.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 76.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
მიშელ ბარნიე

მიშელ ჟან ბარნიე (; დ. 9 იანვარი, 1951, ლა-ტრონში, იზერის დეპარტ.) — ფრანგი პოლიტიკოსი, საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი 2024 წლის 5 სექტემბერიდან.

დაამთავრა პარიზის კომერციის უმაღლესი სკოლა (1972). 1970-იანი წლების დასაწყისიდან იყო სახელმწიფო სამსახურში. სხვადასხვა დროს იყო ე. წ. გოლისტური მიმართულების პოლიტიკური ორგანიზაციების („დემოკრატების კავშირი რესპუბლიკისთვის“, „კრება რესპუბლიკისთვის“, „სახალხო მოძრაობის კავშირი“, „რესპუბლიკელები“) წევრი. 1978-1993 წლებში არჩეული იყო საფრანგეთის ეროვნული კრების წევრად სავოიის დეპარტამენტიდან. 1994-1995 წლებში იყო საფრანგეთის გარემოს დაცვის მინისტრი, 1995-1997 წლებში — ევროპული საქმეების მინისტრი-დელეგატი, 2004-2005 წლებში — საგარეო საქმეთა მინისტრი, 2007-2009 წლებში — სოფლის მეურნეობისა და თევზის მრეწველობის მინისტრი.

ბარნიეს ასევე მუშაობდა შიდა ბაზრისა და მომსახურების ევროპულ კომისრად 2010-2014 წლებში, ევროპის სახალხო პარტიის ვიცე-პრეზიდენტად 2010-2015 წლებში, იყო ევროკავშირის დელეგაციის ხელმძღვანელი ევროკავშირიდან დიდი ბრიტანეთის გასვლასთან დაკავშირებულ მოლაპარაკებებში 2016-2021 წლებში. 2024 წლის სექტემბერში, საფრანგეთის რიგგარეშე საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა ბარნიე საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრად დანიშნა. ბარნიე ცნობილია, როგორც პრო-ევროპული მიმართულების, ნეოლიბერალური ეკონომიკური შეხედულებების მქონე კონსერვატორი პოლიტიკოსი.
სან-ფრანსისკო-ტელისტლაუაკა

სან-ფრანსისკო-ტელისტლაუაკა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 856 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 193 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 71.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ფელიპე-ტეხალაპამი

სან-ფელიპე-ტეხალაპამი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 231 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 99.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 82.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ხერონიმო-სოსოლა

სან-ხერონიმო-სოსოლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 730 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 220.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 12.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ხუან-ბაუტისტა-ატატლაუკა

სან-ხუან-ბაუტისტა-ატატლაუაკა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 424 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 421.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 3.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ხუან-ბაუტისტა-გელაჩე

სან-ხუან-ბაუტისტა-გელაჩე ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 692 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 52.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 128.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ხუან-დელ-ესტადო

სან-ხუან-დელ-ესტადო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 807 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 132.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 21.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
იოსებ მარუაშვილი

იოსებ მალაქიას ძე მარუაშვილი (დ. 1877, სოფელი თავასა, ახლანდელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1931, თბილისი) — ქართველი სოციალ-დემოკრატი, ტოპოგრაფი და გეოდეზისტი. დამოუკიდებლობის პერიოდში იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. ლევან მარუაშვილის მამა.

ბიოგრაფია
1894 წელს იოსებ მარუაშვილმა დაამთავრა ქუთაისის სამიწათმზომლო სასწავლებელი. იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი.

მარუაშვილი 1904–05 წლებში რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობის გამო დააპატიმრეს. მუშაობდა საქართველოს მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატში გადასახლებათა განყოფილების გამგედ.

აწარმოებდა ტრიანგულაციას კავკასიის მხარის სხვადასხვა რეგიონში, ჩრდილოეთ კავკასიაში (რუსეთი), აფხაზეთსა და ბორჯომის მხარეში, არაგაწის მასივზე (სომხეთი) და სხვა.

1904 წელს მარუაშვილი კურორტ გაგრის მფლობელის, ოლდენბურგის პრინცის დავალებით ხელმძღვანელობდა ე. წ. „ალპური გზის“ (სიგრძე 37.9 კმ) მშენებლობას, რომელიც გაგრიდან მთა მამძიშხაზე (ზღვის დონიდან 1866.9 მ) ადის.

თავდაპირველად გზა წარმოადგენდა ხვეულ სერპანტინს. 1967 წლიდან დაიწყო ამ გზის კეთილმოწყობა, გაფართოება და საბოლოოდ ასფალტით გამაგრდა.

ალექსანდრე ოლდენბურგის ბრძანებით გზის მე-16 კმ-ზე დაიდგა მარუაშვილის მემორიალი ქვაში რუსულად ამოკვეთილი წარწერით.

ამჟამად ქვაში ნაკვეთი გვარი „მარუაშვილი“ განგებაა დაზიანებული. ამოძირკვულია გვარის ბოლო ხუთი ასო: , , , , ანუ გვარის დაბოლოება -„შვილი“. შემორჩენილია გვარის პირველი ხუთი ასო: , , , , („მარუა“).

იოსებ მარუაშვილი იყო გაგრის კლიმატური სადგურის კეთილმოწყობის ერთ-ერთი მონაწილე, რის გამოც მას დიდად აფასებდა ალექსანდრე ოლდენბურგი.

1905 წლის მარტიდან რსდმპ გაგრის ორგანიზაციას სათავეში ჩაუდგა იოსებ მარუაშვილი და ილია ჩიჩკანი. 31 ივლისს გაგრიდან 10 ვერსტში მათ მოაწყვეს ანტისახელმწიფოებრივი კრება სამასი მეგრელისა და აფხაზის მონაწილეობით. მარუაშვილის ძმამ აღმართა წითელი დროშა წარწერით „ძირს თვითმპყრობელობა, გაუმარჯოს თავისუფლებას!“.

დემონსტრანტებმა წაიწიეს გაგრის მიმართულებით, თუმცა გზაში კაზაკებმა გაფანტეს. მარუაშვილი და ჩიჩკანი ლეონიდ შერემეტევსკის ბრძანებით დააპატიმრეს. გაგრაში დაიწყო ვნებათაღელვა, დაიხურა დახლები და მაღაზიები. აჯანყებულები დაკავებულების განთავისუფლებას ითხოვდნენ, ჯგუფებად იკრიბებოდნენ პრინც ოლდენბურგის „ციხე-სიმაგრის“ ირგვლივ, რამაც შერემეტევსკის დაკავებულების გათავისუფლება აიძულა.

1905 წლის 11 სექტემბერს შერემეტევსკის მოთხოვნით მარუაშვილი და ჩიჩკანი გაგრიდან გაასახლეს, ხოლო ადგილობრივმა მოსახლეობამ მხურვალედ გააცილა ისინი მარსელიეზას თანხლებით. მარუაშვილი და ჩიჩკანი გემით ბათუმის მიმართულებით წავიდნენ.

იოსებ მარუაშვილი პროფესიით იყო მიწის მზომელი, ხოლო მისი შვილი გამოჩენილი გეოგრაფი ლევან მარუაშვილი.
ფილიპ სიდნი

სერ ფილიპ სიდნი (; დ. 30 ნოემბერი, 1554, პენზჰერსტი, კენტის საგრაფო — გ. 17 ოქტომბერი, 1586, არნემი, ნიდერლანდები) — ინგლისელი მწერალი, სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. წარმოშობით არისტოკრატიული ოჯახიდან იყო. განათლება მიიღო ოქსფორდის უნივერსიტეტის კრაისტ-ჩერჩის კოლეჯში. 1572–1575 წლებში მოგზაურობდა ევროპაში; პარიზში გახდა ბართლომეს ღამის თვითმხილველი. 1577 წელს დაინიშნა ელჩად საიმპერატორო კარზე პრაღაში, ამავდროულად (1576 წლიდან) იკავებდა სამეფო სუფრაჯის თანამდებობას ელისაბედ ტიუდორის კარზე. 1583 წელს მიიღო რაინდის წოდება. მონაწილეობდა ესპანეთის ნიდერლანდებში მიმდინარე ომში; გარდაიცვალა ბრძოლაში მიღებული ჭრილობით. დაკრძალულია ლონდონში.

სიდნი არის ინგლისური აღორძინების ლიტერატურის ერთ-ერთი უდიდესი წარმომადგენელი. მოგვევლინა სონეტის ფორმის ოსტატად პოეტურ ციკლში „ასტროფილი და სტელა“ („ “, გამოქვეყნდა 1591 წელს), რომელშიც აისახა ფრანჩესკო პეტრარკასა და „პლეადის“ ფრანგი პოეტების გავლენა, ხოტბა შეასხა მიწიერ სიყვარულს; მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ინგლისური სონეტის განვითარებაზე, მათ შორის ედმუნდ სპენსერისა და უილიამ შექსპირის შემოქმედებაზე. დიდი პოპულარობით სარგებლობდა სიდნის პროზიმეტრის ფორმით დაწერილი რომანი „არკადია“ („“, გამოქვეყნდა 1590 წელს, გარდაცვალების შემდეგ), რომელიც აერთიანებდა პასტორალური და რაინდული რომანების ნიშნებს. რადიკალურ პურიტანიზმთან პოლემიკაში შეიქმნა ტრაქტატი „პოეზიის დაცვა“ („ “, ან „ “, გამოქვეყნდა 1595 წელს, გარდაცვალების შემდეგ), რომელიც ინგლისური ჰუმანიზმის მანიფესტია, სადაც სიდნიმ პოეზია ისტორიასა და ფილოსოფიაზე მაღლა დააყენა.
ლევონ ვარდანიანცი

ლევონ არსენის ძე ვარდანიანცი (, ; დ. 28 სექტემბერი, 1893, ეკატერინოდარი, ახლანდ. კრასნოდარი, რუსეთი, — გ. 18 მაისი, 1971, ლენინგრადი, ახლანდ. სანქტ-პეტერბურგი) — სომეხი გეოლოგი. სომხეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1945). გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1939), პროფესორი (1940).

დაამთავრა დონეცკის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი (1918). 1926 წლიდან მუშაობდა სსრკ გეოლოგიურ კომიტეტში. ვარდანიანცის კვლევები ეძღვნება კავკასიის, შუა აზიის, აღმოსავლეთ ევროპის გეოლოგიურ აგებულებას და გეოლოგიურ მეცნიერებათა (კრისტალთა ოპტიკის, მინერალოგიის, პეტროლოგიის) თეორიულ საკითხებს. შეისწავლა ცენტრალური კავკასიონის გვიანდელი იურული და კაინოზოურ-მეოთხეული ნალექების სტრატიგრაფიის, ტექტონიკის, სეისმოტექტონიკისა და გეოლოგიური განვითარების ისტორიის საკითხები, მეოთხეული გამყინვარების სტადიები კავკასიაში, დევდარაკის მყინვარი, ჩრდილოეთ კახეთის მაგმური წარმონაქმნები, მამისონის სპილენძის გამოვლინება და სხვ. შეადგინა კავკასიის მილიონიანი მასშტაბის გეომორფოლოგიური, სტრატიგრაფიული, ტექტონიკური, სეისმოტექტონიკური, პეტროგრაფიული რუკები (1935–1967). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
კონსტანტინე ვარდელი

კონსტანტინე პეტრეს ძე ვარდელი (დ. 5 მაისი, 1939, ლენინგრადი, — გ. 19 ივნისი, 2017) — ქართველი მევიოლინე. საქართველოს სახალხო არტისტი (1980).

დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფესორი ლევან შიუკაშვილის კლასი, 1963). 1966–1990 წლებში იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1984 წლიდან — პროფესორი). სტუდენტობიდან ჩართული იყო საკონცერტო საქმიანობაში. 1966 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო სიმებიანი კვარტეტის წევრია. ასრულებდა ქართველ, რუს და დასავლეთ ევროპის კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს. 1990-2005 წლებში იყო გერმანიაში, 1998 წლამდე მონაწილეობდა ლიანა ისაკაძის კამერულ ორკესტრში (პირველი ვიოლინო). პერიოდულად მართავდა კონცერტებს საქართველოში (სიმებიანი კვარტეტის შემადგენლობაში). 2005 წელს დაბრუნდა საქართველოში. ვარდელი შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო (1992) და ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის (1971) პრემიების ლაურეატია. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001).
ვარო ვარდიაშვილი

ვარო (ბარბარე) მათეს ასული ვარდიაშვილი (დ. 1888, სოფ. ვაქირი, ახლანდ. სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 იანვარი, 1962, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი (1939).

დაამთავრა ბოდბის წმინდა ნინოს ქალთა სასწავლებელი (1905). სხვადასხვა დროს მუშაობდა სოფელ ალექსანდროვკის (სიღნაღის მაზრა) სახალხო სკოლაში, ბოდბის საცდელ-სანიმუშო სახალხო სკოლაში და შვიდწლიან სანიმუშო სკოლაში, სიღნაღის ქალთა პროგიმნაზიაში რუსული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად, თბილისის ქალთა გიმნაზიაში ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. არის ავტორი სახელმძღვანელოებისა: „კლასგარეშე კითხვის ორგანიზაციისათვის” (1948), „სალიტერატურო ენის სიწმინდისათვის” (1954), „განმეორება — ცოდნის განმტკიცებისა და გაღრმავების აქტიური მეთოდი” (1951) და სხვ.
ნინო ვარდიაშვილი

ნინო მათეს ასული ვარდიაშვილი (დ. 12 მარტი, 1897, სოფელი ვაქირი, ახლანდელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 ნოემბერი, 1975, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, ქიმიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი (1955).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი (1927). 1915 წლიდან პედაგოგად მუშაობდა სოფელ კალაურის დაწყებით სკოლაში, 1916 წლიდან — სიღნაღის მარიამის პროგიმნაზიაში, 1917–1919 წლებში — ორკომპლექტიან უმაღლეს დაწყებით სასწავლებელში, 1920–1928 წლებში — თბილისის 21-ე შრომით სკოლაში, ხოლო 1928 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე — თბილისის პირველ საცდელ-საჩვენებელ სკოლაში (ახლანდელი თბილისის პირველი კლასიკური გიმნაზია) ქიმიის მასწავლებლად. ვარდიაშვილი იყო ნოვატორი მასწავლებელი, შემოქმედებითად იყენებდა სწავლებისა და აღზრდის მეთოდებს, მხარში ედგა მოსწავლეთა ქართული სიმღერის გუნდს, რომელიც თბილისის ოლიმპიადის ლაურეატი გახდა (1953). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები და ნ. კრუპსკაიას სახელობის პრემია (1967).
გალაპაგოსის ეროვნული პარკი

გალაპაგოსის ეროვნული პარკი — ეკვადორის პირველი ეროვნული პარკი. დაარსდა 1959 წელს, ამოქმედდა 1968 წელს. 1971 წელს შევიდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ეროვნული პარკი იკავებს გალაპაგოსის კუნძულების ფართობის 97%-ს. დარჩენილ სამ პროცენტს კი შეადგენს დასახლებული კუნძულები: სანტა-კრუზის კუნძული, სან-კრისტობალის კუნძული, ბალტრას კუნძული, ფლორეანას კუნძული და ისაბელას კუნძული.
მამძიშხა

მამძიშხა — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. სიმაღლე 1866.9 მ. მდებარეობს მამძიშხის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. აგებულია კირქვებით. განვითარებულია კარსტული რელიეფი. შემოსილია სუბალპური მდელოებით. მთის სიახლოვეს რამდენიმე პატარა ზომის ტბაა.

1904 წელს კურორტ გაგრის მფლობელის, ალექსანდრე ოლდენბურგის დავალებით ქართველ ტოპოგრაფსა და გეოდეზისტს იოსებ მარუაშვილს დაევალა 37.9 კმ სიგრძის ფაეტონური გზის მშენებლობა, რომელიც გაგრიდან მთა მამძიშხაზე ადის.

გააჩნია სამთო კურორტის ყველა უპირატესობა. მთიდან მოჩანს გაგრა და ბიჭვინთა.
დინარა ნოდია

დინარა ნოდია (დ. 23 იანვარი, 1931, თბილისი — გ. 30 აგვისტო, 2003) —
ქართველი მხატვარი-გრაფიკოსი და პედაგოგი. საქართველოს სახალხო მხატვარი (1981). ღირსების ორდენის კავალერი (1998).

ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. 1959 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში. 1959 წლიდან თანამშრომლობდა კინოში. დამდგმელი მხატვარია ფილმებისა: „დედის ხელი“ (1959), „გია მიდის ყამირზე“ (1963), „აღმაფრენა“ (1964), „გრიბოედოვის საჩუქარი“ (1965), „კედელი“ (1966), „პეპელა“ (1977). მონაწილეობა აქვს მიღებული ჯგუფურ გამოფენებში. მისი ნამუშევრები დაცულია: თბილისის ეროვნულ მუზეუმში, მოსკოვის პუშკინის სახელობის სახვითი ხელოვნების მუზეუმში, ტრეტიაკოვის გალერეაში, ყირგიზეთის სახვითი ხელოვნების მუზეუმში. იყო ჯგუფური გამოფენების მონაწილე.

ჯილდოები და აღიარება
1959 — ვენის ახალგაზრდული საერთაშორისო ფესტივალის დიპლომი
1961 — სსრკ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენა (ბრინჯაოს მედალი)
1966 — საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი
1975 — საქართველოს მხატვართა კავშირის მედალი წლის საუკეთესო ნამუშევრისთვის
1981 — საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი
1998 — ღირსების ორდენი
როდამ ჯანდიერი

როდამ ჯანდიერი (დ.5 მარტი, 1942, საბჭოთა კავშირი, გ.11 ივნისი, 2024, საქართველო) — ქართველი მუსიკოსი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში. 1965 წელს დაამთავრა ვ.სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია, სავიოლონო ფაკულტეტით. 1966 წლიდან არის თბილისის "ნიჭიერთა ათწლედის" და თბილისისსახელმწიფო კონსერვატორიის ვიოლინოს პედაგოგი. 2007 წლიდან ასოცირებული პროფესორი. ქართული რეპერტუარი: კონცერტები - გ. ბზვანელი (1969, პირველი შესრულება), რ. კემულარია (1970, პირველი შესრულება), ბალანჩივაძე პოემა ვიოლინოსა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1977, პირველი შესრულება), ა. მაჭავარიანი, ნ. გუდიაშვილი, მ. დავითაშვილი "პოემა" ვიოლინოსა და ორკესტრისათვის. კამერული ნაწარმოებები: ტ. ბაქრაძე სავიოლინო სონატა (1968, პირველი შესრულება), მ. დიაკვნიშვილი "ლირიკული ტრიპტიქი" (1988, პირველი შესრულება), ნ. გუდიაშვილი "პოემა", მისივე საფორტეპიანო ტრიო, რ. ათაბეგოვი სამი პიესა (1987, პირველი შესრულება). სხვა რეპერტუარი, კონცერტები: 20-მდე, მათ შორის: ბახი - და -, ბეთჰოვენი, ბრამსი, გლაზუნოვი, ერნსტი, ვენიავსკი, კაბალევსკი, კონიუსი, მენდელსონი, მოცარტი, პაგანინი 2, პროკოფიევი 1, ჩაიკოვსკი, შოსტაკოვიჩი 1, ბეთჰოვენის ათივე სავიოლინო სონატის ესტრადაზე პირველი და დღესდღეობით ერთადერთი ქართველი შემსრულებელი. იგი გახლდათ მევიოლინე, მოყვარული მხატვარი.

ჯილდოები
1960 - ამიერკავკასიის მუსიკოს-შემსრულებელთა კონკურსი, პრემია (ბაქო)
1957 - რესპუბლიკური კონკურსი, პრემია (თბილისი)
აზერბაიჯანული მანათის ნიშანი

აზერბაიჯანული მანათის ნიშანი (; : , სიმბოლო: ₼) — აზერბაიჯანის ფულადი ერთეულის, აზერბაიჯანული მანათის სიმბოლო. დამატებითი ასო-ნიშანი უნიკოდის სავალუტო ჯგუფში. ვიზუალურად წარმოადგენს ლათინური -ის მომრგვალებულ ვერსიას.

ისტორია
აზერბაიჯანული მანათის სიმბოლო — ₼, დააპროექტა რობერტ კალინამ 2006 წელს და სიმბოლო დაემატა -ს (+20) 2013 წელს, 2008-2011 წლებში დამატების წარუმატებელი წინადადებების შემდეგ. აზერბაიჯანული მანათის სიმბოლოს დიზაინი შთაგონებულია ევროს ნიშნის დიზაინით (€), რომელიც ეფუძნება მიკიტა ევსტიფეევის თავდაპირველ წინადადებას, და წააგავს ერთი ზოლიანი ევროს ნიშანს, რომელიც ბრუნავს საათის ისრის მიმართულებით 90°.

მოხაზულობა
სიმბოლო „₼“ არის სტილიზებული პატარა ლათინური ასო „“ ნახევარწრიულის სახით, რომელიც გადაკვეთილია ერთი ვერტიკალური ან დიაგონალური ხაზით. კონკრეტული სტილი დამოკიდებულია შრიფტზე, რომელიც გამოიყენება სიმბოლოების გამოსახატავად თითოეულ ბანკნოტზე.
მირჯავად ჯაფაროვი

მირჯავად მირგაფარ ოღლი ჯაფაროვი (; დ. 1965 წლის 20 ივნისი, სალიანის რაიონი) — აზერბაიჯანელი მუსიკოსი, უდის შემსრულებელი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018), ხალხური ცეკვის ანსამბლის „ჯენგის“ ხელმძღვანელი.

ცხოვრება და საქმიანობა
მირჯავად ჯაფაროვი დაიბადა 1965 წლის 20 ივნისს სალიანის რაიონში. 1974 წელს ჩაირიცხა სალიანის რეგიონის მუსიკალურ სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1979 წელს. 1982 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის კულტუროლოგიის ფაკულტეტზე, სადაც დაიწყო სწავლება მხატვრული ჯგუფის დირექტორად. 1983 წლიდან 1985 წლამდე მსახურობდა საბჭოთა არმიაში. სამხედრო სამსახურის დასრულების შემდეგ სწავლა განაგრძო და 1988 წელს წარმატებით დაამთავრა კოლეჯი.

მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა აზერბაიჯანული მუღმისა და ნაციონალური ჯაზის პოპულარიზაციაში. აზერბაიჯანის მუსიკალური კულტურის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის 2007 წელს მიენიჭა დამსახურებული არტისტის წოდება, ხოლო 2018 წელს გახდა აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი.

ის არის ჟიურის წევრი და მრავალი მუსიკალური კონკურსისა და ფესტივალის მონაწილე აზერბაიჯანში და მის ფარგლებს გარეთ.

2002 წელს მირჯავად ჯაფაროვი დაინიშნა ანსამბლ „ჯენგის“ ხელმძღვანელად. ანსამბლის პირველი კონცერტი 2013 წელს გაიმართა ბაქოს ჯაზ ფესტივალზე, ხოლო პირველი უცხოური წარმოდგენა შედგა 2014 წლის 14 მაისს პარიზში (საფრანგეთი).
ელდარ მიქაილზადე

ელდარ ჰიდაათ ოღლუ მიქაილზადე (; დ. 18 იანვარი, 1956, ამირჯანი) — აზერბაიჯანელი ხალიჩის მწარმოებელი და მხატვარი; აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018), სსრკ მხატვართა კავშირის (1986), რუსეთის მხატვართა კავშირის (2004) და იუნესკოს ხელოვანთა კავშირის წევრი; აზერბაიჯანული მანათის პირველი ჩანახატების ავტორი.

ბიოგრაფია
ელდარ ჰიდიათ ოღლუ მიქაილზადე ხალიჩების მხატვარი, გრაფიკოსი, დიზაინერი და მხატვარი, რომელიც ქმნის ორნამენტულ და ნარატიულ ხალიჩებს, დაიბადა ბაქოს სოფელ ამირჯანში 1956 წელს. დაამთავრა აზერბაიჯანის ა.აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლის ფერწერის ფაკულტეტი (1971-1975), სწავლობდა მის კედლებში აზერბაიჯანის დამსახურებულ არტისტ ჰაფიზ მამედოვთან, შემდეგ დაამთავრა აზერბაიჯანის ხელოვნების ინსტიტუტის მხატვრული ხალიჩების დამზადების ფაკულტეტი. აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი 1983 წლიდან, რუსეთის 2004 წლიდან და იუნესკოს ხელოვანთა საერთაშორისო ასოციაციის წევრი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი 2018 წლიდან.

1977 წელს მან თავისი პირველი მხატვრული ნამუშევარი მიუძღვნა მშობლიურ სოფელს და პატივისცემისა და სიყვარულის ნიშნად უწოდა „იენი ჰილა“.
1984 წლიდან დაიწყო პროფესიული საქმიანობა ხალიჩის მხატვრად.

მისი ნამუშევრები კერძო კოლექციებშია რუსეთში, დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთში, თურქეთში, საუდის არაბეთსა და ქუვეითში.
მიქაილ მირზაევი

მიქაილ შაჰველედ ოღლი მირზაევი (; დ. 1 იანვარი, 1947, აღსუ - გ. 3 ივნისი, 2006) — სცენარისტი, მკითხველი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (1991).

მიქაილ მირზა სკოლის დამთავრების შემდეგ გარკვეული პერიოდი მუშაობდა საგანმანათლებლო თეატრში.

მიქაილ მირზა ასევე აქტიურ როლს თამაშობდა აზერბაიჯანის სოციალურ-პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 1990-იან წლებში მიქაილ მირზამ განსაკუთრებული როლი შეასრულა სკვერის მოძრაობაში. ის იყო ერთ-ერთი მათგანი, ვინც 80-იანი წლებიდან იბრძოდა საბჭოთა სისტემის წინააღმდეგ.

მიქაილ მირზა გარდაიცვალა 2006 წლის 3 ივნისს.