iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საცავი (2021 წლის ფილმი)

„საცავი“ (; თავდაპირველად — ) — 2021 წლის ესპანური მოქმედებითი-სათავგადასავლო ფილმი. მთავარ როლებში მონაწილეობენ: ფრედი ჰაიმორი, ასტრიდ ბერჟე-ფრისბი, სემ რაილი, ლიამ კანინჰემი, ლუის ტოსარი, აქსელ შტაინი, ხოსე კორონადო და ფამკე იანსენი.

სიუჟეტი
გაერთიანებულ სამეფოში მცხოვრები გენიოსი ინჟინერი სახელად ტომი, რომელმაც სასწავლებელი ახლახან დაამთავრა, დაინტერესდება ესპანეთის ბანკით, რომლის საცავიც 100 წელზე დიდი ხნის წინ ააშენეს. საცავს არ გააჩნია სტრუქტურული გეგმა და მისი უსაფრთხოების სისტემა მოიცავს მიწისქვეშა მდინარეს, რომელიც მას გატეხვის შემთხვევაში წყლით ავსებს. როცა ტომი გაიგებს, რომ ლეგენდარულ დაკარგულ საგანძურს ბანკის საცავში 10 დღის განმავლობაში შეინახავენ, ის ბანკში შესაჭრელად ხელოვნების ნიმუშებით მოვაჭრე ვოლტერ „კანინჰემთან“ ერთად კარგად გათვლილ გეგმას შეიმუშავებს. ბანკში შესაჭრელად მათ მხოლოდ 90 წუთი აქვთ, როცა ბანკის პერსონალი 2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ყურებით იქნება გართული, რასაც ესპანეთის ბანკის წინ მდებარე უზარმაზარ ეკრანზე აჩვენებენ.

მსახიობები
წარმოება
ფილმის გადაღებები მიმდინარეობდა მადრიდსა და მის მიმდებარე ტერიტორიებში, ესპანეთის ზღვისპირა რეგიონებსა და ინგლისში.
ჰაიმორმა ინტერვიუს დროს თქვა, რომ „მოხარული ვარ ესპანეთში დაბრუნებით და ჟაუმესთან ერთად ამ მშვენიერ პროექტზე მუშაობით.“

გამოსვლა
„საცავი“ 2021 წლის 15 იანვარს ბრაზილიისა და ტაივანის თეატრებში გამოვიდა.
ეზეთხან ურუიმაგოვა

ეზეთხან ურუიმაგოვა (დ. 12 დეკემბერი, 1905, დიქორა — გ. 15 მაისი, 1955, ორჯონიკიძე) — ოსი მწერალი, წერდა რუსულ ენაზე. იყო პედაგოგოი. 1948 წელს გამოაქვეყნდა პირველი წიგნი რომანისა „ოსები“. ამ დაუმთავრებელი ტრილოგიის მეორე წიგნი გამოვიდა 1956 წელს. ასევე ავტორია პიესების, მოთხრობების, ნარკვევების და პუბლიცისტური სტატიებისა.
აკაკი ურუშაძე

აკაკი ურუშაძე (დ. 27 ოქტომბერი, 1918, თბილისი — გ. 1989) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1966), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1979).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1940 წელს. 1943 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1968 წლიდან იყო კლასიკური ფილოლოგიის კათედრის გამგე. იკვლევდა ბერძნულ-ქართული კულტურულ–ლიტერატურული და ენობრივი ურთიერთობის საკითხებს; ავტორია მნიშვნელოვანი გამოკვლევებისა კლასიკური ფილოლოგიის დარგში: „ძველი კოლხეთი არგონავტების თქმულებებში“ (1964), „ქართული კულტურის კერა ბულგარეთში“ (1969), „ბერძნულ-რომაული და ქართული მეტრიკის საკითხები“ (1980). მასვე ეკუთვნის ბერძნულ-ლათინურენოვან ავტორთა თხზულებების თარგმანები გამოკვლევებითა და კომენტარებით: აპოლონიოს როდოსელის „არგონავტიკა“ (1948; 1970), პლუტარქეს „რჩეული პარალელური ბიოგრაფიები“ (, 1987, 1974), ქსენოფონტის "მოგონებები სოკრატეზე" და "სოკრატეს აპოლოგია" (1973), ჰორაციუსის „პოეტური ხელოვნებისათვის“ (1981) და სხვა.
ნათელა ურუშაძე

ნათელა ურუშაძე (დ. 11 ოქტომბერი, 1923, ქუთაისი — გ. 5 თებერვალი, 2013) — ქართველი თეატრმცოდნე, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1976), პროფესორი (1979), ღირსების ორდენის კავალერი (1998).

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი 1945 წელს და მოსკოვის ა. ლუნაჩარსკის სახელობის ინსტიტუტი 1948 წელს. ამავე წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს თეატრალურ ინსტიტუტში.

ნაშრომები
მიხეილ თუმანიშვილი : წ.1 (თანაავტორი). - თბილისი, ტერა - ინკოგნიტა, 2004. - 216გვ.. - : 99928-0-897-7
სახლი სათამაშო : ანბანი და ამბავი თეატრისა (ავტორი). - თბილისი, დია, 1999. - 192გვ. - : 99928-42-37-7
მედეა ჯაფარიძე (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1993
მეორე სიცოცხლე : სანდრო ახმეტელი (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1987
ვალერიან გუნია : ქართველი მსახიობის ცხოვრება და მოღვაწეობა (ავტორი). - თბილისი, საქ. თეატრ. საზ-ბა, 1987.
წავიდეთ თეატრში (ავტორი). - თბილისი, განათლება, 1986
ქართული თეატრის ამბავი, თბილისი, ნაკადული, 1983
ფარნაოზ ლაპიაშვილი, თბილისი, 1982
დავით კაკაბაძე, თბილისი, 1979.
თეატრი, თბილისი, 1977
მსახიობის ხელოვნება, თბილისი, ხელოვნება, 1976
ქართული სათეატრო კრიტიკა, თბილისი, ხელოვნება, 1973
არჩილ ჩხარტიშვილი : რეჟისორის ცხოვრება და შემოქმედება (ავტორი). - თბილისი, 1971
ელენე ახვლედიანი თეატრში, თბილისი, მერანი, 1968.
ვეფხისტყაოსანი და ქართული სასცენო ხელოვნება, თბილისი, ლიტერატურა და ხელოვნება, 1967
სესილია თაყაიშვილი, თბილისი, ხელოვნება, 1962
ცაცა ამირეჯიბი : მონოგრაფია (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1958
ვერიკო ანჯაფარიძემ თბილისი, ხელოვნება, 1957
ფრიდრიხ შილერი ქართულ სცენაზე (ავტორი). - თბილისი, 1956
ბერნარდო ალბერტო უსაი

ბერნარდო ალბერტო უსაი (დ. 10 აპრილი, 1887, ბუენოს-აირესი — გ. 21 სექტემბერი, 1971, ბუენოს-აირესი) — არგენტინელი ფიზიოლოგი, არგენტინის ბიოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი, ბუენოს-აირესის უნივერსიტეტის პროფესორი (1910), მედიცინის დოქტორი (1911), ბუენოს-აირესში ბიოლოგიის და ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტის დამაარსებელი და მისი დირექტორი 1943-1955 წლებში. 1947 წელს მიიღო ნობელის პრემია ლაურეატები ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში და გახდა პირველი არგენტინელი მეცნიერი, რომელმაც ნობელის პრემია მიიღო. იყო აშშ-ის, ლონდონის და სხვა სამეცნიერო საზოგადოებების და აკადემიების წევრი. მისი შრომები ეხება ფიზიოლოგიის და ენდოკრინოლოგიის საკითხებს.
სევასტოპოლის დაცვა (1854-1855)

სევასტოპოლის დაცვა (1854-1855) — ყირიმის ომის ნაწილი. 1854 წლის 13 სექტემბრიდან 1855 წლის 27 აგვისტომდე რუსეთის იმპერიის შავი ზღვის ფლოტი ცდილობდა სევასტოპოლის დაცვას საფრანგეთის, ინგლისის, ოსმალეთის და სარდინიის ჯარებისგან.

რუსეთი ქალაქს იცავდა 14 აფრიანი სახაზო ხომალდით, 12 ფრეგატით და 40 ათასიანი გარნიზონით. სევასტოპოლის დაცვას ხელმძღვანელობდა ვიცე-ადმირალი ვ. კორნილიოვი, ხოლო მისი დაღუპვის შემდეგ ვიცე-ადმირალი პ. ნახიმოვი. მოკავშირეების განკარგულებაში იყო 89 სახაზო ხომალდი და ფრეგატი და 170 ათასი კაცი. მოკავშირეთა ჯარებს სარდლობდნენ ინგლისელი გენერალი ჯ.ფ. რაგლანი და ფრანგი გენერალი ფ. კანრობერი.

მოკავშირეებმა ქალაქის დაბომბვა დაიწყეს 5 ოქტომბერს როგორც ზღვიდან, ასევე ხმელეთიდან, მაგრამ დიდ წინააღმდეგობას წააწყდნენ და იძულებული გახდნენ უკან დაეხიათ. დაიწყო ქალაქის ხანგრძლივი ალყა. მათ იერიში იერიშზე მიჰქონდათ და განუწყვეტლივ ბომბავდნენ ქალაქს. განსაკუთრებული ბრძოლა იყო საკვანძო პოზიციის, მალახოვ-კურგანის დასაკავებლად, რომლის პირველი რედუტი მოკავშირეებმა მაისის ბოლოს დაიკავეს. აგვისტოს ბოლოს მოკავშირეებმა მიწასთან გაასწორეს თავდაცვითი სიმაგრეები. რუსეთის არმიამ ყურის მარცხენა ნაპირიდან ჩრდილოეთისკენ დაიხია და 28 აგვისტოს ინგლისის და საფრანგეთის ჯარებმა ქალაქის სამხრეთ ნაწილი დაიკავეს. ბრძოლაში მოკავშირეებმა დაკარგეს 71 ათასი კაცი, რუსებმა 10 ათასი.
ისლამ რზაევი

ისლამ თაფდიგ-ოღლუ რზევი (; დ. 11 ნოემბერი, 1934, სოფ. სარდალი, ფუზულის რაიონი — გ. 26 იანვარი, 2008, ბაქო) — ჰანენდე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1989).

ბიოგრაფია
ისლამ თაფდიგ-ოღლუ რზევი დაიბადა 1934 წლის 11 ნოემბერს აზერბაიჯანის ფუზულის რაიონის სოფელ სარდარში. პირველადი განათლების მიღების შემდეგ, ჩააბარა ბაქოში არსებულ ასაფა ზეინალის სახელობის მუსიკალურ ტექნიკუმში. აქ ისლამ რზაევი ეზიარა ჰანენდეს ხელოვნებას საყოველთაოდ ცნობილი ოსტატის, სეიდ შუშინსკის კლასში. ამ პერიოდში მისი როგორც მომღერლის ჩამოყალიბებაში დიდი გავლენა მოახდინეს გამოჩენილმა შემსრულებლებმა ზულფი ადიგეზალოვმა და ჰაგიგათ რზაევამ.

საბოლოოდ ისლამ რზაევმა დაამთავრა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ადრეული ასაკიდან მრავალი წლის განმავლობაში იყო მუსლიმ მაგომაევის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. „მუღამის თეატრის“ ერთ-ერთი შემქმნელი ისლამ რზაევი 1988 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ამ თეატრშივე მუშაობდა მხატვრული ხელმძღავნელის რანგში.

ისლამ რზაევი არის ყარაბაღის ჰანენდეს სკოლის გამოჩენილი წარმომადგენელი და ღირსეული გამგრძელებელი.უნიკალური ტალანტის და დიდი შრომისმოყვარეობის წყალობით დროის მოკლე პერიოდში დაიმსახურა აღიარება, როგორც შემსრულებელმა და მოიპოვა მსმენელთა სიყვარული. მან ღირსეულად გააგრძელა საკუთარი წინამორბედების ტრადიციები ხელოვნებაში. მთელი თავისი შემოქმედებითი მოღვაწეობის განმავლობაში მიისწრაფოდა მუღამის კლასიკური სტილის შესრულების შენარჩუნებისაკენ და დიდი ღვაწლი შეტანა შეძლო ამ საქმეში, სახალხო მუსიკის ყველა ნიუანსის ღრმად მგრძნობი ისლამ რზაევი წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე გამოკვეთილ ოსტატს, რომელმაც კიდევ უფრო გაამდიდრა ნაციონალური მუსიკალური განძი. აზერბაიჯანის ხანენდეს სკოლაში, რომელსაც უძველესი ისტორიული ფესვები აქვს, დაიკავა რა ღირსეული ადგილი, მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ამ მუსიკალური მიმდინარეობის განვითარებაში.

აზერბაიჯანული მუსიკალური ხელოვნებაში შეტანილი დამსახურებისათვის ისლამ რზაევს მიენიჭა რიგი ჯილდოები, მათ შორის აზერბაიჯანის დამოუკიდებელი რესპუბლიკის მაღალი ჯილდო — ორდენი „შოხრატი“.

გარდაიცვალა 2008 წლის 26 იანვარს, 74 წლის ასაკში.
სევასტოპოლის დაცვა (1941-1942)

სევასტოპოლის დაცვა (1941-1942) — მეორე მსოფლიო ომის ნაწილი. მიმდინარეობდა 1941 წლის 30 ოქტომბრიდან 1942 წლის 4 ივლისამდე.

1941 წლის 25-27 ოქტომბერს გერმანიის არმიამ გაარღვია საბჭოთა არმიის დაცვა პერეკოპის ყელზე და ყირიმში შეიჭრა. საბჭოთა 51-ე არმიამ მძიმე ბრძოლებით დაიხია ქერჩისკენ, ხოოლო ზღვისპირეთის არმიამ იალტისა და სევასტოპოლისკენ. 30 ოქტომბრიდან ნოემბრამდე სევასტოპოლის გარნიზონი საკუთარი ძალებისთ იცავდა თავს. 9 ნოემბერს მას შეუერთდა ზღვისპირეთის არმია. სევასტოპოლის დაცვის რაიონის სარდლად დაინიშნა ვიცე-ადმირალი ფ. ოქტიაბრსკი. ჯარების რიცხვი შეადგენდა 55 ათას კაცს, მათ შორის 29 ათასი სახმელეთო ფრონტზე.

11 ნოემბერს გერმანიის სარდლობამ თავი მოუყარა 4 ქვეით დივიზიას და სხვა ნაწილებს, სულ 60 ათასამდე კაცს. და განაახლა შეტევა სევასტოპოლზე იალტის საავტომობილო გზის გასწვრივ. 21 ნოემბერს გერმანიამ შეტევა შეწყვიტა და თავდაცვაზე გადავიდა. ნოემბრის ბოლოს და დეკემბრის ახევარში სევასტოპოლის დაცვას დაემატა 388-ე მსროლელი დივიზია და სამარშო შევსება. 17 დეკემბერს გერმანიის და რუმინეთის ჯარებმა შეტევა განაახლეს. მათი მიზანი იყო ჩრდილოეთ უბეზე გასვლა. 20 დეკემბერს გერმანიის ჯარები მიზანთან ახლოს იყვნენ. სევასტოპოლის დაცვა გაძლიერებულ იქნა 79-ე ბრიგადით, 23-24 დეკემბერს 345-ე მსროლელი დივიზიით და სატანკო ბატალიონით, ხოლო 28 დეკემბერს 386-ე დივიზიით. გერმანიის ჯარებმა უკა დქაიხიეს. ამაში თავისი წვლილი შეიტანა ქერჩ-ფეოდოსიის სადესანტო ოპერაციამ. 1-4 იანვარს კონტრშეტევით საბჭოთა ჯარებმა მოწინააღმდეგე საწყის პოზიციებზე დააბრუნეს.

1942 წლის მაისში საბჭოთა ჯარების მიერ ქერჩის დატოვების შემდეგ სევასტოპოლის დაცვა გაჭირდა. გერმანიამ დაიწყო ქალაქის საჰაერო და საარტილერიო დაბომბვა და ბლოკადა ზღვიდან. სევასტოპოლთან გერმანიამ თავი მოუყარა 10 ქვეით დივიზიას, 1 მოტორიზებულ ბრიგადას და სამ პოლკს, სულ 200 000 კაცი. სევასტოპოლში იყო 7 მსროლელი დივიზია, 4 ბრიგადა და სამი პოლკი, სულ 106 ათასი კაცი. 7 ივნისს გერმანიამ შეტევა განაახლა და 18 ივნისს გავიდა ჩრდილოეთ უბეზე, 29 ივნისს გადალახა ჩრდილოეთ უბე და აიღო საპუნ-მთა. 30 ივნისს ბრძოლები გაიმართა მალახოვ-კურგანზე, ქალაქის მისადგომებთან. 1 ივლისს საბჭოთა ჯარმა დაიწყო ევაკუაცია, ნაწილი ქერჩის სრუტის გადალახვით კავკასიონის სანაპიროზე გადავიდა, ნაწილი კი პარტიზანებს შეუერთდა. გერმანიისა და რუმინეთის ჯარებმა დაკარგეს 35 ათასამდე კაცი, ხოლო საბჭოთა კავშირმა 300 ათასზე მეტი.
იგორ სევერიანინი

იგორ სევერიანინი (დ. 4 მაისი, 1887, პეტერბურგი — გ. 20 დეკემბერი, 1941, ტალინი) — რუსი პოეტი, მოღვაწეობა დაიწყო 1904 წლიდან. პოპულარობა მოუტანა კრებულმა „მეხთამტეხი თასი“ (1913). მისი კრებულებია „ოქროლირა“ (1914), „ანანასები შამპანურში“ (1915), „პოეზოანტრაქტი“ (1915). იყო ეგოფუტურიზმის ლიდერი. 1918 წლიდან წავიდა ემიგრაციაში. 1913 წელს თ. სოლოგუბთან ერთად პოეზიის საღამოები გამართა თბილისში, ქუთაისსა და ბათუმში.
ინამ ქერიმოვი

ინამ იმდად-ოღლუ ქერიმოვი — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის მინისტრი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული მოქალაქეებისათვის სამსახურისა და სოციალური ინოვაციების გაწევის სახელმწიფო სააგენტოს ყოფილი თავმჯდომარე (2012–2018).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1977 წლის 6 ივნისს ქალაქ ბაქოში. 1984–1994 წლებში სწავლობდა ბაქოს ჰუმანიტარულ გიმნაზიაში. 1994–1995 წლებში სწავლა გაააგრძელა რიჩმონდის საშუალო სკოლაში (ინდიადას შტატი, აშშ). 1995 წელს ჩააბარა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტზე. 1998–2000 წლებში მიიღო ბაკალავრის ხარისხი სტრასბურგის უნივერსიტეტში სამართლის დარგში, 2000–2002 წლებში — მაგისტრის ხარისხი საფრანგეთში სორბონას უნივერსიტეტში სამართლის დარგში.

2002–2004 წლებში მუშაობდა კონსულტანტად, ხოლო 2004–2012 წლებში — მთავარ კონსულტანტად აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში. 2005–2012 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კომისიის მდივნად კორუფციასთან ბრძოლაში.

2005–2012 წლებში უძღვებოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დელეგაციას კორუფციასთან მებრძოლ სახელმწიფოთა ჯგუფში .

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2012 წლის 7 სექტემბრის განკარგულებით, დაინიშნა პრეზიდენტთან არსებული მოქალაქეთა მომსახურებისა და სოციალური ინოვაციების სახელმწიფო სააგენტოს თავმჯდომარედ.

არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტურიზმის საბჭოს წევრი, რომლის შემადგნელობაც აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2016 წლის 27 დეკემბრის № 1179 დადგენილების საფუძველზე „მთელი რიგი ღონისძიებები აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ტურიზმის განვითარების შესახებ“ იქნა მიღებული.

არის კომისიის წევრი, რომლის შემადგენლობაც დამტკიცდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2016 წლის 13 ივნისის № 2199 დადგენილებით „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაშიდამატებითი ღონისძიებების შესახებ ბიზნესგარემოს კეთილგანწყობის ატმოსფეროს მატებისა და საერთაშორისო რეიტინგებში ქვეყნის პოზიციების შემდგომი გაუმჯობესების შესახებ“.

არის ეკონომიკური რეფორმებისა და კომუნიკაციების ანალიზის ცენტრის დამკვირვებელი საბჭოს წევრი, რომლის შემადგენლობაც დამტკიცდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2016 წლის 20 აპრილის № 1984 დადგენილებით.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2018 წლის 21 აპრილის განკარგულებით დანიშნული იქნა სოფლის მეურნეობის მინისტრად.

სორბონას უნივერსიტეტში მიღებული აქვს სამართლის დოქტორის ხარისხი . ფლობს ინგლისურ, ფრანგულ, სპარსულ, და რუსულ ენებს. დაქორწინებულია, ჰყავს სამი შვილი.
თურღაის პლატო

თურღაის პლატო, თურღაის მაგიდა მხარე — პლატოსებური ამაღლება ყაზახეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სამხრეთ ურალის და მუღოჯარის მთებს (დასავლეთი) და ყაზახეთის წვრილგორაკებს (აღმოსავლეთი) შორის. მერიდიანულადაა გადაჭიმული 630 კმ-ზე, სიგანე დაახლოებით 300 კმ-ია, სიმაღლე 200–300 მეტრამდე მერყეობს. პლატოს ღერძულ ნაწილს გასდევს თურღაის ხეობა.
ანდრია სევერნი

ანდრია სევერნი (დ. 28 აპრილი, 1913, ტულა — გ. 1987) — რუსი ასტროფიზიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1968). 1935 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტ. 1938-1946 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო ასატრონომიურლ ინსტიტუტში. 1946 წლიდან მუშაობდა ყირიმის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში. 1952 წლიდან იყო მისი დირექტორი. მისი ძირითადი შრომები ეხება თეორიულ ასტროფიზიკას და მზის ფიზიკას. გამოიკვლია მზის ანთებანი, დაადგინა მათი კავშირი მზის ლოკალურ მაგნიტურ ველებთან. აღმოაჩინა მზის 160 წუთიანი პულსაცია, აღმოაჩინა ვარსკვლავთა სუსტი მაგნიტური ველები.
სამირ შარიფოვი

სამირ რაუფ-ოღლუ შარიფოვი (; დ. 7 სექტემბერი, 1961, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრის მოადგილე 2025 წლიდან, ყოფილი აზერბაიჯანის ფინანსთა მინისტრი (2006-2025).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1961 წლის 7 სექტემბერს. 1983 წელს დაამთავრა კიევის სახელმწიფო უნივერსისტეტის საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების ფაკულტეტი. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ბაქოში სსრკ-ის საგარეო ვაჭრობის სამინისტროს სისტემაში, შემდგომ სამხრეთ იემენში, ხოლო 1991-დან 1995 წლამდე — აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტში, ხელმძღვანელის მოადგილედ.

1995-დან 2001 წლამდე აზერბაიჯანის ეროვნული ბანკის სისტმაში მუშაობდა, 2000 წლიდან იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის ფონდის (არსნფ) აღმასრულებელი დირექტორი.

არის აზერბაიჯან-საფრანგეთის საერთაშორისო ეკონომიკური კომისიის თანათავმჯდომარე.

დაქორწინებულია, ჰყავს სამი შვილი.

2025 წლის 1 იანვარს იგი განთავისუფლდა ფინანსთა მინისტრის თანამდებობიდან და დანიშნა აზერბაიჯანის ვიცე-პრემიერად.
თურღაის ფაუნა

თურღაის ფაუნა, ინდრიკოთერიუმის ფაუნა — ოლიგოცენური ეპოქის, უპირატესად ხმელეთის ძუძუმწოვრების კომპლექსი ცენტრალური აზიის ტერიტორიაზე. სახელწოდება მომდინარეობს თურღაის ღარტაფისაგან, სადაც ალექსი ბორისიაკმა პირველად აღწერა ამ კომპლექსის ყველაზე დამახასიათებელი წარმომადგენელი გიგანტური მარტორქა — ინდრიკოთერიუმი.
სახავეთ მამედოვი

სახავეთ ამირხან ოღლი მამედოვი (; 23 ოქტომბერი, 1953, გიულაბლი — გ. 30 სექტემბერი, 1991) — აზერბაიჯანელი მომღერალი (ჰანენდე).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1953 წლის 23 ოქტომბერს, სოფელ გიულაბლიში, აღდამის რაიონში. 1971 წელს ჩააბარა ასაფა ზეინალის სახელობის მუსიკალურ სასწავლებელში. 1983-1988 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტში. 1991 წლის 30 სექტემბერს ავტოკატასტორფაში დაიღუპა.

შემოქმედება
1976 წლიდან იყო სახალხო-ინსტრუმენტალური ანსამბლი „ჰუმაიუნ“-ის სოლისტი. 1988 წელს გამოვიდა სახავეთ მამედოვის პირველი ფირფიტა. 1989 წელს მის მიერ იყო ორგანიზებული ანსამბლი „ყარაბაღი“. სახავეთ მამედოვს ხშირად უწოდებენ „აზერბაიჯანის ოქროს ხმას“ და „ყარაბაღის ბულბულს“. აზერბაიჯანის ხელოვნებაში მისმა შესრულებულმა მუღამებმა სამუდამოდ დატოვეს თავიანთი კვალი.
თურღაის ფლორა

თურღაის ფლორა — კომპლექსი პალეოგენური ზომიერად თბილი ფართოფოთლოვანი ფოთოლმცვივანი მცენარეებისა, რომლებიც გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ აზიაში, ევროპაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში. სახელწოდება წარმოდგება თურღაის ღარტაფისაგან (ყაზახეთი), სადაც 1929 წელს საბჭოთა პალეობოტანიკოსმა აფრიკან კრიშტოფოვიჩმა ოლიგოცენურ ნალექებში აღწერა ამ ფლორისათვის ყველაზე უფრო დამახასიათებელი მცენარეული კომპლექსის ნაშთები: ჭაობის კვიპაროზი, მეტასექვოია, ალვის ხე, წაბლი, წიფელი, თელა, არყის ხე, მურყანი, ძელქვა, კომპტონია, თხილი, კაკლის ხე, ნეკერჩხალი, კორპის ხე და სხვ. თურღაის ფლორა თანდათან გავრცელდა აზიიდან ევროპაში და გააფართოვა თავისი არეალი იმ დროისათვის ევროპაში გაბატონებული პოლტავური ფლორის ხარჯზე, მიოცენ-პლიოცენში ჩაანაცვლა იგი, თუმცა ამ ფლორის ზოგიერთი ელემენტი მაინც შეინარჩუნა. თურღაის ფლორის ცალკეული წარმომადგენელი (წიფელი, წაბლი, ნეკერჩხალი და სხვ.) დღემდე შემორჩა, როგორც ევროპის, ისევე კავკასიის ფლორას. მისი თანამედროვე ანალოგია ჩრდილოეთ ჩინეთის, იაპონიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთი სანაპიროს ფართოფოთლოვანი ტყეების ფლორა.
სევეროს ანტიოქელი

სევეროს ანტიოქელი — პალესტინელი მონოფიზიტი, ანტიოქიის პატრიარქი 512-518 წლებში. იყო სევერიანელების ერესის ლიდერი. ამტკიცებდა, რომ ქრისტეში ხორცი ღვთაებრივი ლოგოსის ბრწყინვალებაში გარდაისახება. ნაშრომში „კირილე ჭეშმარიტების მეგობარი“ მონოფიზიტებს ბრალს სდებს, რომ დაამახინჯეს კირილე ალექსანდრიელის მოძღვრება და მას მონოფიზიტად აცხადებს. ზაქარია რიტორმა დაწერა „სევეროსის ცხოვრება“. პირველად სევეროსის შრომებში გამოჩნდა ციტატები არეოპაგიტიკიდან და მითითება დიონისე არეოპაგელზე. ი. შტიგლმაირის ჰიპოთეზა სევეროსისა და დიონისე არეოპაგელის იგივეობაზე უარყოფილია.
სევეროურალსკი

სევეროურალსკი — ქალაქი რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქში. მდებარეობს ურალის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ვაგრანის ნაპირზე. არის რკინიგზის სადგური. მოიპოვება ბოქსიტები, რკინის მადანი, ამუშავებენ ხე-ტყეს. ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1944 წელს. ქალაქში მდებარეობს სევეროურალსკის პეტრესა და პავლეს ეკლესია. ქალაქთან მდებარეობს დენეჟკინ-კამენის ნაკრძალი.
ალიბაბა მამედოვი

ალიბაბა ბალაჰმედ-ოღლუ მამედოვი (; დ. 5 თებერვალი 1930, მაშთაგა, ბაქო — გ. 25 თებერვალი, 2022) — აზერბაიჯანელი მომღერალი, კომპოზიტორი და პედაგოგი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1989).

ბიოგრაფია
ალიბაბა მამედოვი დაიბადა 1930 წლის 4 თებერვალს ქალაქ ბაქოს საბუნჩინის რაიონში, სოფელ მაშთაგაში. იქვე დაამთავრა საშუალო სკოლა. მისი შემოქმედებითი ბიოგრაფია 1949 წელს ფილარმონიაში დაიწყო. 1953 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო სკოლაში ჩააბარა და 1958 წლის ჩათვლით სწავლობდა სეიდ შუშინსკის კლასში, ხოლო 1963 წელს ამავე სკოლაში დაიწყო პედაგოგიური საქმიანობა. 1968 წელს მაესტრო ნიაზის ინიციატივით ალიბაბა მამედოვმა ფილარმონიაში შეიქმნა სახალხო ინსტრუმენტების ანსამბლი „ჰუმაიუნი“.

1978-1988 წლებში იყო „აზკონცერტის“ სოლისტი.

2020 წელს მუღამების საერთაშორისო ცენტრში ჩატარდა ალიბაბა მამედოვის 90 წლისთავისადმი მიძღვნილი კონცერტი.
ალექსი სევერცოვი

ალექსი სევერცოვი (დ. 11 სექტემბერი, 1866 — გ. 19 დეკემბერი, 1936) — რუსი ბიოლოგი, ნიკოლოზ სევერცოვის შვილი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის (1920) და უკრაინის სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის (1925) აკადემიკოსი.

ბიოგრაფია
1890 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1902 წლიდან იყო კიევის უნივერსიტეტის პროფესორი, ხოლო 1911-1930 წლებში მოსკოვის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1930 წელს მისი ინიციატივით ჩამოყალიბდა ევოლუციური მორფოლოგიის ლაბორატორია, რომელიც 1935 წელს გარდაიქმნა ინსტიტუტად.სევერცოვის ძირითადი შრომები ეხება ხერხემლიან ცხოველთა ტავის მეტამერიას, წყვილი კიდურების წარმოქმნას, უმდაბლესი ხერხემლიანების ევოლუციას. სევერცოვმა წამოაყენა თეორია ხუთთთა კიდურების წარმოშობაზე წინაპრების 7-10 სხივიანი კიდურებიდან, რაც თავის მხრივ წარმოიშვა თევზისმაგვარი ფორმების მრავალსხივიანი ფარფლიდან. შეიმუშავა ფილოემბრიოგენეზის თეორია.
ჯაჰანგირ ბეგ ქაზიმბეგოვი

ჯაჰანგირ ბეგ ქაზიმბეგოვი (; დ. 15 მარტი, 1885 — გ. 17 იანვარი, 1955) — აზერბაიჯანის არმიის პოლკოვნიკი, განჯის აჯანყების (1920) ერთ-ერთი ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1885 წლის (სხვა წყაროებში 1894) 15 მარტს განჯაში. გიმნაზია დაამთავრა მშობლიურ ქალაქში. 1902 წელს სამხედრო სამსახური დაიწყო. სამი წლის შემდეგ მიიღო პირველი ჩინი — ხორუნჟი. არის პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. მეფის არმიაში თავისი სამხედრო კარიერა 1917 წელს დაასრულა პოდპოლკოვნიკის ჩინით.

1919 წლის იანვარში შევიდა ადრ-ის არმიაში. სამხედრო მინისტრის არტილერიის გენერალ მეჰმანდაროვის 14 იანვრის ბრძანებით, დაინიშნა 1-ლი ქვეითი დივიზიის მე-3 ქვეითი განჯის პოლკის მეთაურის განკარუგელებაში. სამხედრო უწყების 3 ივლისის № 276 ბრძანებით დაინიშნა მე-3 ქვეითი განჯის პოლკის მეთაურად.

სამხედრო განყოფილების 1920 წლის 24 მარტის № 167 ბრძანებით პოდპოლკოვნიკი ჯაჰანგირ ბეგი პოლკოვნიკის ჩინში იქნა გადაყვანილი.

არის განჯის აჯანყების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, რომელიც საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ იყო მიმართული. მას შემდეგ, რაც აჯანყებულებმა ქალაქზე კონტროლი აიღეს, ქაზიმბეგოვი დაინიშნა განჯის გარნიზონის უფროსად. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, მცირედი რაზმით დაიხია საქართველოში. აქედან ის ემიგრაციაში წავიდა თურქეთში. 1923 წელს ჩავიდა პოლონეთში და იმავე წელს გახდა პოლონეთის არმიის ოფიცერ-კონტრაქტორი. გაიარა პოლონეთის შეიარაღებული ძალების მსმენელთა კურსი, მეთაურობდა ბატალიონს და პოლკს.

მეორე მსოფლიო ომის წლებში ის გახდა აზერბაიჯანული ემიგრანტული მოძრაობის ერთ-ერთი აქტიური მონაწილე. სწორედ მას გამოეცხადა ნდობა გაეხსნა 1943 წელს ბერლინში გამართული აზერბაიჯანელთა ეროვნული ყრილობა.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ რაღაც პერიოდი იტალიაში ცხოვრობდა, შემდეგ თურქეთში დამკვიდრდა. გარდაიცვალა 1955 წელს ბერლინში, საიდუმლოებით მოცულ გარემოებაში.
მურმან შერვაშიძე

მურმან შერვაშიძე (დ. 1 ოქტომბერი, 1954, სოფელი ურეხი, ხელვაჩაურის რაიონი) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი.

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს აღორძინება“.
დიგერები

დიგერები — საუკუნეში ინგლისის რევოლუციის დროს უკიდურესი მემარცენე მიმართულების წარმომადგენლები. გამოხატავდნენ სოფლისა და ქალაქის უკიდურესად ღარიბი ფნის, განსაკუთრებით კი უმიწო და მცირემიწიანი გლეხების ინტერესებს. დიგერობა, როგორც იდეოლოგია ჩამოყალიბდა 1647-1649 წლებში. დიგერები გამოეყვნენ ლეველერებს და მათგან განსხვავებით თავიანთ თავს „ჭეშმარიტი ლეველერები“ უწოდეს. დიგერების იდეოლოგი ჯ. უინსტენლი მოითხოვდა „ჭეშმარიტ“ ანუ სოციალურ თანასწორობას, „თავისუფალი რესპუბლიკის“ შექმნას, სადაც არ იარსებებდა ექსპლუატაცია, მიწაზე იარსებებდა კოლექტიური საკუთრება და შრომა. მათი პროგრამა ითვალისწინებდა კოპიჰოლდის გაუქმებას, გლეხობისთვის წართმეული მიწების დაბრუნებას. ამ პროგრამის განხორციელება მეურნეობის ფეოდალური სისტემის სრულ გაუქმებას ნიშნავდა. ინგლისის გლეხობის დიფერენციაციის პირობებში დიგერების მოთხოვნები ვერ გახდა სოფლად მასობრივი მოძრაობის საფუძველი. 1649 წელს დიგერთა ერთმა ჯგუფმა სცადა კოლექტიურად დაემუშავებინა გავერანებული სათემო მიწა კობემის მახლობლად, სურეის საგრაფოში, მაგრამ ხელისუფლებამ მათ ხელი შეუშალა. 1650 წელს დიგერების მოძრაობას ბოლო მოეღო.
დიგესტები

დიგესტები, პანდექტები — იუსტინიანეს კოდიფიკაციის ძირითადი ნაწილი, რომაელი იურისტების თხზულებათა ნაწყვეტების სისტმური კრებული. დიგესტები მოიცავს პაპინიანეს, პაულუსის, ულპიანეს, გაიუსის, მოდესტინუსის და სხვათა თხზულებებს. შეადგინა კომისიამ ტრიბონიანეს ხელმძღვანელობით. გამოიცა 553 წელს. იყოფა 50 წიგნად, თითოეული წიგნი ტიტულებად, ხოლო ტიტული ფრაგმენტებად. უმთავრესად აწესრიგებს ქონებრივ, საოჯახო, მემკვიდრეობით და ვალდებულებით სამართლებრივ ურთიერთობებს. დიგესტები იქცა რომის სამართლის რეცეფციის წყაროდ.