iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბათაკათ ციხე-სახლი

ბათაკათ ციხე-სახლი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახიელის ცენტრალურ ნაწილში, ფერდობზე, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ციხე-სახლი გეგმით სწორკუთხა სამსართულიანი ნაგებობაა, რომელიც ზემოთკენ თანდათან ვიწროვდება. ნაგებია კლდის ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. წყობის რიგების სწორხაზოვნება დაცულია. დაზიანებულია, ჩანგრეულია ბანი და სართულშუა გადახურვები. პირველი სართული საქონლის სადგომია. თაღიანი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთ კედელში ორი პატარა სარკმელი და ერთი სათოფურია. დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში რამდენიმე სწორკუთხა ნიშია.

მეორე სართული საცხოვრებელია. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს, კარი თაღოვანია. სართულის ჩრდილოეთ კედელში ორი სარკმელი და ერთი სათოფურია, დანარჩენ კედლებში თექვსმეთი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიში, მესამე სართული სათავდაცვოა. მის კედლებში ორ-ორი სათოფურია მოწყობილი, აღმოსავლეთისაში დამატებით ორი თაღოვანი სარკმელიცაა. სახლის კედლებზე შემორჩენილია სართულშუა ხის გადახურვის კოჭების ბუდეები. სართულები ერთმანეთს უკავშირდებოდა გადახურვაში დატოვებული ხვრელებით.
ზოუი დეშანელი

ზოუი დეშანელი (ინგლ. ; დ. 17 იანვარი, 1980, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, მოდელი და მომღერალი. სახელი გაითქვა კომედიური ჟანრის ფილმებსა და სერიალებში მონაწილეობით, თუმცა განსაკუთრებული პოპულარობა ჯესიკა დეის როლმა მოუტანა, რომელსაც ასრულებს სერიალში „ახალი გოგონა“. ამ როლისათვის იგი ნომინირებული იყო ემისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოებზე.

ბავშვობა და განათლება
ზოუი დეშანელი დაიბადა 1980 წლის 17 იანვარს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში. იგი წარმოშობით არის შვეიცარიელი, ნიდერლანდელი, ინგლისელი, ირლანდიელი და ფრანგი.

მან ლოს-ანჯელესში მდებარე სანტა მონიკას სკოლა დაამთავრა, სადაც მეგობრობდა მომავალ ვარსკვლავებთან: ჯეიკ ჯილენჰოლსა და კეიტ ჰუდსონთან. ამის შემდეგ ზოუიმ უმაღლესი განათლება ჩრდილოდასავლეთის უნივერსიტეტში მიიღო.

კარიერა
ზოუი დეშანელის სამსახიობო დებიუტი 1998 წელს შედგა სერიალში „ვერონიკას კარადა“ შესრულებული ელენას როლით. 2005-13 წლებში იგი ახმოვანებდა ანიმაციურ-სერიალ „ამერიკელ მამიკოს!“, რასაც 2008-2013 წლებში მოჰყვა ანიმაციურ-სერიალ „სიმპსონებში“ მერი სპუკლერის გახმოვანება.

2009 წელს სერიალში „ძვლები“ შეასრულა მარგარეტ უიტესელის ეპიზოდური როლი. ამავე წელს სამერ ფინის როლი შეასრულა ფილმში „ზაფხულის 500 დღე“. ამას მოჰყვა 2011 წელს შესრულებული ნატალის როლი ფილმში „ჩვენი იდიოტი ძმა“ და იმავე წელს შესრულებული ბელადონას როლი ფილმში „თქვენო უდიდებულესობავ“.

2011 წელს იგი დაამტკიცეს -ის სერიალ „ახალი გოგონას“ მთავარ — ჯესიკა დეის როლზე. სერიალის გადაღებები 2018 წლამდე მიმდინარეობდა და ჯესიკას როლმა მას განსაკუთრებული პოპულარობა და აღიარება მოუტანა. ამ როლისათვის იგი წარდგენილი იყო ემისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოებზე.

გარდა მსახიობობისა, იგი აქტიურად საქმიანობს, როგორც მომღერალი. 1998 წლიდან დღემდე მას გამოშვებული აქვს შვიდი ალბომი და ჩაწერილი აქვს თოთხმეტი სინგლი. აღსანიშნავია, რომ სიმღერების უმეტესობას ზოუი დეშანელი თავადვე წერს.

პირადი ცხოვრება
ზოუი დეშანელს ალერგია აქვს კვერცხზე, სოიაზე, რძესა და ხორბლის წებოვანაზე. ჯანმრთელობისა და ფიგურის შესანარჩუნებლად იგი ვეგანი გახდა, თუმცა თავიდან ძალიან გაუჭირდა ბევრი საკვების ერთდროულად უარყოფა.

2008 წლის დეკემბერში იგი დაინიშნა მუსიკოს ბენ გიბარდზე, რომელზეც 2009 წლის 19 სექტემბერს დაქორწინდა ვაშინგტონში. 2011 წლის 1 ნოემბერს ზოუიმ განაცხადა, რომ წყვილი ერთმანეთს დაშორდა, რაც 2012 წლის 12 დეკემბერს მათი განქორწინებით დასრულდა.

2015 წლის იანვარში იგი მეორედ დაინიშნა პროდიუსერ ჯეიკობ პეჩენიკზე. 2015 წლის ივნისში ზოუი და ჯეიკობი დაქორწინდნენ. მათ ორი საერთო შვილი ჰყავთ: ელზი ოტერი (დაიბადა 2015 წლის ივლისში) და ჩარლი უოლფი (დაიბადა 2017 წლის მარტში). 2019 წელს დეშანელმა და პეჩენიკმა გაშორების შესახებ დააანონსეს, თუმცა ჯერ კიდევ ქორწინებაში არიან. ცნობილია, რომ ქმრის რწმენის გამო დეშანელმა იუდაიზმი მიიღო.
ხაიალა აბდულა

ხაილა აბდულა ( დ. 13 ივლისი, 1993) — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, ქალთა შორის საერთაშორისო გროსმაისტერი (2015).

კარიერა
2010 წელს, ქალაქ ბათუმში ჩატარებულ 18 წლამდე ასაკის გოგონებისთვის ევროპის ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიგო. მომდევნო, 2011 წელს, აზერბაიჯანის 18 წლამდე ასაკის გოგონების ჩემპიონატზე ოქროს მედალი, ხოლო 20 წლამდე გოგონებისთვის ჩატარებულ ჩემპიონატზე კი ვერცხლის მედალი მოიპოვა.

2012 წლის აზერბაიჯანის 20 წლამდე ქალთა ჩემპიონატზე მეორედ მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2013 და 2014 წლებში ქალთა შორის ჭადრაკში აზერბაიჯანის ჩემპიონი გახდა.

მონაწილეობდა ეროვნული გუნდის შემადგენლობაში 2014 წლის მსოფლიო ჭადრაკის ოლიმპიადაზე ნორვეგიაში და 2013 წელს პოლონეთში, აგრეთვე 2015 წელს მონაწილეობა მიიღო ევროპის ჩემპიონატზე ისლანდიაში. 2016 წელს ბაქოში გამათულ ჭადრაკის 42-ე მსოფლიო ოლიმპიადაზე აზერბაიჯანის მეორე გუნდის შემადგენლობაში მიიღო მონაწილეობა.

2010 წელს ხაილა აბდულას ქალთა შორის საერთაშორისო ოსტატის წოდება, ხოლო 2015 წელს ქალთა შორის საერთაშორისო გროისმესტერის წოდება მიენიჭა.

რეიტინგი
ფიდეს 2017 წლის მარტის ოფიციალური მონაცემების თანახმად, ხაილა აბდულა 2241 ქულით აზერბაიჯანელ ქალ მოჭადრაკეთა შორის მეცხრე ადგილზეა, ხოლო „ 100 2017“-ზე 320-ე ადგილზე იყო.
არანისის პირველი ნამოსახლარი

არანისის პირველი ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არანისის ტერიტორიაზე. ადგილ შარნეულში, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირას. თარიღდება ძვ. წ. ათასწლეულით.

1984 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. მიწის ზედაპირიდან 1,45 მეტრ სიღრმეზე, თხრილში, გამოვლინდა ცილინდრული მოყვანილობის ორმო რომელშიც აღმოჩნდა მტკვარ-არაქსის კულტურისათვის დამახასიათებელი თიხის ჭურჭლის ნატეხები, ცხოველების ძვლები და სხვა. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
აინურ სოფიევა

აინურ სოფიევა (; დ. 19 ივლისი, 1970) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ოჯახის, ქალთა და ბავშვთა საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

ცხოვრება
აინურ სოფიევა დაიბადა ქალაქ კახში. 1977 წელს ჩაირიცხა კახის პირველი საშუალო სკოლის მეორე კლასში, რომელიც ოქროს მედლით 1986 წელს დაამთავრა.

1986 წელს ჩაირიცხა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე. 1991 წელს დაამთავრა უმაღლესი განათლება წარჩინებით. 1997-2001 წლებში, მან ასევე მოიპოვა სამართალმცოდნის ხარისხი ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

1998-დან 2000 წლამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის მოსახლეობის შრომისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში უფროსი და შემდეგ უფროსი იურისტის მრჩეველად. იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მილი მეჯლისის თავმჯდომარის მოადგილე. 1974 წელს დაკავდა ჭადრაკით. 6 წლის ასაკში გახდა რაიონის ჩემპიონი, 14 წლის ასაკში გოგონათა შორის და 15 წლის ასაკში ქალთა შორის აირჩიეს აზერბაიჯანის ჩემპიონად, ხოლო 16 წლის ასაკში გახდა სსრკ-ის ჩემპიონი. 20 წლის ასაკში გახდა სტუდენტთა შორის მსოფლიოს ჩემპიონი (2 ოქროს მედალი), იმავე წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 1993 წელს მან მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე და მოიგო მრავალი საერთაშორისო ტურნირი. 1990 წელს გახდა აზერბაიჯანის პირველი საერთაშორისო გროისმესტერი და პირველი საერთაშორისო გროისმესტერი ისლამურ სამყაროში. 2002 წლიდან 2007 წლამდე აზერბაიჯანის ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდენტი იყო.

2007 წლის მარტიდან არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ოჯახის, ქალთა და ბავშვთა საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

ოჯახი
აინურ სოფიევა დაქორწინებულია ფეხბურთელ იუნის ჰუსეინოვზე და ორი შვილი ჰყავს.
აფაგ შიხლი

აფაგ შიხლი (; დ. 25 ივნისი, 1969, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი ექიმი, მწერალი, პუბლიცისტი, თარჯიმანი, საერთაშორისო მწერლებისა და პუბლიცისტების ასოციაციის, ევროაზიის მწერალთა გაერთიანების, რუსეთისა და აზერბაიჯანის მწერალთა გაერთიანების წევრი, რუსეთის პოეზიის აკადემიის და აზერბაიჯანის ჟურნალისტების გაერთიანების წევრი. 2015 წლის იანვრიდან აზერბაიჯანის მწერალთა გაერთიანების მოსკოვის ბიუროს ხელმძღვანელია.

ცხოვრება
აფაგ შიხლი დაიბადა 1969 წლის 25 იანვარს, აზერბაიჯანის სსრ-ის დედაქალაქ ბაქოში, მეცნიერთა ოჯახში. წარმოშობით არის ყაზახის რაიონის სოფელ იქინჯი-შიხლიდან, შიხლინსკების საგვარეულოდან. 1984 წელს, 15 წლის ასაკში დაამთავრა №12 საშუალო სქოლა ოქროს მედალზე, შემდეგ კი ჩააბარა ნერიმანოვის სახელობის აზერბაიჯანის სამედიცინო უნივერსიტეტის მეორე პროფილაქტიკის ფაკულტეტზე. 1990 წელს მეორე პროფილაქტიკის ფაკულტეტის წარჩინებით დაამთავრა და 2000 წლამდე 15 ნომრიანი -ის მეხუთე განყოფილებაში ექიმ-თერაპევტათ მუშაობდა.

დღეისათვის რუსეთში, ქალაქ მოსკოვში ცხოვრობს.

2011 წლიდან საერთაშორისო მწერლებისა და პუბლიცისტების ასოციაციის, 2012 წლიდან ევრაზიის მწერალთა გაერთიანების, რუსეთის მწერალთა გაერთიანების და რუსეთის პოეზიის აკადემიის, 2013 წლიდან აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა გაერთიანების წევრია.
ალიაღა ვაჰიდი

ალიაღა ვაჰიდი (; დ. 17 თებერვალი, 1895, ბაქო, რუსეთის იმპერია — გ. 1 ოქტომბერი, 1965, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — საბჭოთა-აზერბაიჯანელი პოეტი, აზერბაიჯანის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1943), აზერბაიჯანის სახელმწიფო პრემიის ლაურიატი.

აზერბაიჯანის რესბუპლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2019 წლის 7 მაისის 211-ე დადგენილებით, ალიაღა ვაჰიდის ნაწარმოებები აზერბაიჯანის რესპუპლიკის სახელმწიფო სიმდიდრედ გამოცხადდა.

ბიოგრაფია
ალიაღა ვაჰიდი 1895 წლის 17 თებერვალს ქალაქ ბაქოში დაიბადა. სწავლა დაიწყო მეჩეთთან არსებულ მედრესეში, რომელიც ვერ დაასრულა. ახალგაზრდობაში ბაქოს „-“-ს მეჯლისში მიიღო მონაწილეობა, ამ პერიოდში აზერ იმამალიევის, მუნირის და სხვა მწერალთა გავლენით დაიწყო ლექსების წერა. თავის სატირულ ლექსებში მან გააშუქა სოციალური პრობლემები, უსამართლობა, ჩაგვრა და ა.შ. მისი პირველი წიგნი გამოიცა სახელწოდებით „გაუმაძღრობის შედეგი“.

აზერბაიჯანში საბჯოთა ხელისუფლების მისასალმებელ რევოლუციურ პროპაგანდებში აქტიურად მონაწილეობდა, დაწერა მრავალი ლექსი, სადაც ადიდებდა ახალ ცხოვრებას („ჯარისკაც და მუშა მეგობრებს“, „რას ნიშნავს სკოლა“, „ამაღლდი ჩემო ანგელოზო“ და ა.შ.). თანამშრომლობდა გაზეთ „“-თან და ჟურნალ „ “-თან. იგი თავის ლექსებში მკაცრად აკრიტიკებს სიახლეების ხელშემშლელ პირებს. სამოქალაქო ომის პერიოდში დაწერილ ნაწარმოებებში ალიაღა ვაჰიდი სამშობლოს სიყვარულს, მტრისადმი სიძულვილს და გამარჯვებისადმი ნდობას ქადაგებდა. როგორც ფუზულის ტრადიციების მიმდევარი, ვაჰიდი თანამედროვე აზერბაიჯანულ ლიტერატურაში ღაზალური ჟანრის თვალსაჩინო წარმომადგენელია. მისი ღაზალები გამოირჩევა პოეტური ენის სიმარტივით, ფოლკლორული და ჰარმონიული ნიშნებით და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მომღერლების რეპერტუარში. მან თარგმნა ნიზამის, ხაგანის, ფუზულის, ნავის და სხვების ღაზალები აზერბაიჯანულ ენაზე.

გარდაიცვალა 1965 წლის 1 ოქტომბერს ბაქოში.

ალიაღა ვაჰიდის ქანდაკება თავდაპირველად ფილარმონიის ბაღში დადგეს, მოგვიაენებით, რეკონსტრუქციის დროს იჩერი-შეჰერში გადაიტანეს.

რეპრესია
ალიაღა ვაჰიდი ალკოჰოლურ სასმლებზე დამოკიდებული პირი არ იყო, თუმცა რეპრესიის პერიოდში, თავი რომ დაეხწია რეპრესიას, თავი გამოიჩინა, როგორც ალკოჰოლზე დამოკიდებული. ერთხელ, როდესაც მირჯაფარ ბაგიროვს სარეპრესიოდ გამზადებული პირთა სია მისცეს, ალიაღა ვაჰიდის სახელიც იყო. მირჯაფარ ბაგიროვმა მისი სახელი გადახაზა და თქვა, რომ ის მთელი დღე მთვრალია და მისი არსებობა ზიანის მომტანი არ არის. ალიაღა ვაჰიდს გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ცუდ პირობებში უცხოვრია. ამასთან დაკავშირებით ლექსიც კი აქვს დაწერილი. მოგვიანებით, 1951 წელს კი მირჯაფარ ბაგიროვმა მას ოროთახიანი სახლი აჩუქა.

ფილმოგრაფია
„ახალი ჰორიზონტი“ (ფილმი, 1940)
„გეზელხანი“ (ფილმი, 1991)
იზაბელ ნევილი

იზაბელ ნევილი (; დ. 5 სექტემბერი, 1451 — გ. 22 დეკემბერი, 1476) — ინგლისელი არისტოკრატი და ნევილების გვარის წარმომადგენელი. „მეფეების შემქნმელად“ წოდებული უორვიკის ერლ რიჩარდ ნევილის უფროსი ქალიშვილი. ინგლისის დედოფალ ანა ნევილის და. კლარინსის ჰერცოგინია როგორც მეფე ედუარდ -ისა და რიჩარდ -ის ძმის, ჯორჯ პლანტაგენეტის მეუღლე.

ბიოგრაფია
იზაბელი დაიბადა 1451 წლის 5 სექტემბერს უორვიკის სასახლეში, ინგლისში. იგი იყო რიჩარდ ნევილ უორვიკისა და მისი მეუღლის, გრაფინია ანა ბეშამპის უფროსი ქალიშვილი. მას მხოლოდ ერთი უმცროსი და ჰყავდა — ანა ნევილი.

1461 წელს ინგლისის ტახტი იზაბელის მამის მამიდაშვილმა, ედუარდ იორკელმა დაიკავა. 1469 წელს იზაბელ ნევილი ედუარდ -ის უმცროს ძმაზე, კლარინსის ჰერცოგ ჯორჯ პლანტაგენეტზე დანიშნეს. ამ ქორწინებას თავად მეფე ედუარდი ეწინააღმდეგებოდა, რადგან არ სურდა თავისი ძმა „მეფეების შემქმნელად“ წოდებულ უორვიკს დაახლოვებოდა, რომელიც მასზე განაწყენებული იყო. მეფესა და უორვიკს შორის ჩამოვარდნილი უთანხმოების მიზეზი ის იყო, რომ უორვიკი წლების განმავლობაში აწარმოებდა მოლაპარაკებებს რათა ედუარდი საფრანგეთის მეფე ლუი -ის ცოლის დაზე, პრინცესა ბონა სავოიელზე დაექორწინებინა, რასაც საფრანგეთთან ურთიერთობების დათბობა უნდა მოჰყოლოდა, თუმცა ედუარდმა მოულოდნელად იქორწინა ინგლისელ, განათხოვარ და ორშვილიან ქალ ელისაბედ ვუდვილზე.

მეფის წინააღმდეგობის გამო, 1469 წლის 11 ივლისს იზაბელი და ჯორჯი საიდუმლოდ დააქორწინეს. მათ ჯვარი იორკის არქიეპისკოპოსმა ჯორჯ ნევილმა დასწერა. დასაქორწინებლად ისინი საფრანგეთში ჩავიდნენ. ინგლისიდან საფრანგეთისაკენ მიმავალ გზაზე, კალესთან ახლოს იზაბელს მშობიარობა დაეწყო, თუმცა ამ ამბავს საშინელი შტორმი დაერთო. მას მშობიარობა ძალიან გაურთულდა, რის გამოც მკვდარი ბავშვი გააჩინა.

ანა ნევილისა და პრინცი ედუარდის ქორწინების შემდეგ ჯორჯ კლარინსელი მიხვდა, რომ მარგარიტა ანჟუელი ტახტზე თავის ვაჟს დასვამდა, რის გამოც ჯორჯი და იზაბელი ამ კავშირიდან გავიდნენ და კვლავ ედუარდ -ის მხარეს გადავიდნენ.

1470 წელს მარგარიტა ანჟუელმა და რიჩარდ უორვიკმა ჩამოაგდეს ედუარდ და ტახტზე ისევ ჰენრი დასვეს. სულ რამდენიმე თვეში, 1471 წელს ედუარდმა ჩამოაგდო ჰენრი, ბრძოლაში მოკლა პრინცი ედუარდი, თავი მოჰკვეთა რიჩარდ უორვიკს და შემდეგ ჩუმად მოკლა მეფე ჰენრი , დედოფალი მარგარიტა კი საფრანგეთში გაიქცა. მალევე იზაბელმა თავისი დაქვრივებული და, ანა ნევილი თავის მაზლს, გლოსტერის ჰერცოგ რიჩარდ იორკელზე დააქორწინა.

იზაბელ ნევილი გარდაიცვალა 1476 წლის 22 დეკემბერს 25 წლის ასაკში, მეოთხე ბავშვის გაჩენიდან ოთხ თვეში. ამის შემდეგ მისი ქმარი აღარ დაქორწინებულა. მისი ქმარი დარწმუნებული იყო, რომ იზაბელი დედოფალმა ელიზაბეთ ვუდვილმა მოწამლა, რომელსაც ხშირად სდებდნენ ბრალს ჯადოქრობაში, ამიტომაც ჯორჯი მეორედ აჯანყდა, თუმცა სამეფო არმიასთან ბრძოლაში დამარცხდა. ჯორჯ კლარინსელი 1478 წლის 21 ოქტომბერს, 28 წლის ასაკში ედუარდ -ის ბრძანებით ღალატის გამო სიკვდილით დასაჯეს. აღსანიშნავია, რომ მან თავისი სიკვდილის გზა თავად აირჩია და მისი სურვილისამებრ იგი ფრანგული წითელი ღვინით სავსე კასრში დაახრჩეს. მოგვიანებით სიკვდილით დასაჯეს იზაბელის ორივე გადარჩენილი შვილიც.

შვილები
მკვდარშობილი ბავშვი (1470);
მარგარეტი (1473-1541), სალისბურის გრაფინია. ცოლად გაჰყვა სირ რიჩარდ პოლს, რომელთანაც შეეძინა ხუთი შვილი. იგი ჰენრი -ის ბრძანებით დასაჯეს სიკვდილით;
ედუარდი (1475-1499), უორვიკის ერლი. იგი სიკვდილით დასაჯეს ჰენრი -ის ბრძანებით;
რიჩარდი (1476-1477), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ციხიებნი

ციხიებნი — არქიტექტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახიელის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 300 მეტრზე. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეების დასასრულით. გაშენებულია ციცაბო ფერდობზე, ტერასულად. მის თავში შეინიშნება კოშკის ნაშთი. ნასოფლარის ტერიტორიაზე ზედაპირულად დიდი რაოდენობით მოიპოვება თიხის ჭურჭლის ნატეხები, ანაკრეფი მასალა, ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
კორონიდა

კორონიდა — აპოლონის საყვარელი და ერთ-ერთი სტიქიური ძალის ნიმფა ბერძნულ მითოლოგიაში. იგი ლაპითელთა მეფის, ფლეგიასის ქალიშვილია. სხვა ვერსიით, მისი მამა იყო აზანი, არკადიის მეფე. მისი ვაჟი, ასკლეპიოსი, არის ბერძნული მედიცინის ღმერთი. ორსულობის დროს მან უღალატა აპოლონს მოკვდავ მამაკაცთან, სახელად ისქისთან, რის გამოც არტემიდამ ამ საქციელისთვის დასაჯა და ისარი ესროლა. როცა ისრით სასიკვდილოდ დაჭრილი კორონიდა კოცონზე იწვოდა, აპოლონმა გადაარჩინა მათი შვილი საკეისრო კვეთით, თუმცა საყვარლის შველა ვეღარ მოახერხა. ამის გამო ფლეგიასმა აპოლონს არ აპატია ასულის შერცხვენა. კორონიდა გარდაცვალების შემდეგ თანავარსკვლავედად გადაიქცა, ხოლო ჩვილი აპოლონმა გასაზრდელად კენტავრ ქირონს მიაბარა, რომელმაც ექიმობა და ნადირობა ასწავლა.

მითოლოგია
კორონიდა (ზოგჯერ ხსენებული როგორც ეგლე) იყო ფლეგიასის და კლეოფემას ასული, ლაპითელთა პრინცესა.

ერთ დღეს აპოლონი შეხვდა კორონიდას და დანახვისთანავე შეუყვარდა. მათ ერთად კორონიდას სახლში ღამე გაატარეს, რის შემდეგაც კორონიდა დაფეხმძიმდა. ერთხელ, როდესაც აპოლონი ღვთიური მოვალეობის შესასრულებლად იყო წასული, კორონიდას შუყვარდა მოკვდავი ისქისი, ელაუტას ვაჟი. მამის გაფრთხილებების მიუხედავად, იგი ფარულად დაწვა მასთნ. აპოლონმა ამ ამბის შესახებ გაიგო თავისი წინასწარმეტყველობის ძალებით. განრისხებულმა ისრით განგმირა ისქისი, თუმცა ვერ გაბედა თავისი საყვარლის მოკვლა. სამაგიეროდ ამის ძალა გააჩნდა არტემიდას, აპოლონის ძმას, რომელმაც ისრების მოკლა კორონიდა იმ უპატივცემულობის გამო, რომელიც მან თვისი ძმის წინაშე გამოიჩინა. კორონიდამ მიიღო თავისი სასჯელი, მაგრამ გამოხატა მძიმე მწუხარება ჯერ კიდევ არგაჩენილი შვილის მოსალოდნელი სიკვდილის შესახებ.

აპოლონმა, გაიაზრა რა ეს საფრთხე, შეეცადა კორონიდა განეკურნა, მაგრამ უშედეგოდ. არ სურდა მისი არდადბადებული ბავშვის ტანჯვა, ამიტომ გაუჭრა კორონიდას მუცელი და გადაარჩინა ბავშვი. მან ჩვილს სახელად ასკლეპიოსი დაარქვს და გარკვეული დროის განმავლობაში თვითონ ზრდიდა და ასწავლიდა სამკურნალო მცენარეების შესახებ. მოგვიანებით, აპოლონმა ვაჟი მიანდო ქირონს, ბრძენ კენტავრს, რომელმაც გააგრძელა მისი სწავლება მედიცინასა და ნადირობაში.

ყორანი და კორვუსის თანავარსკვლავედი
ოვიდიუსის თანახმად, როდესაც კორონიდა ფეხმძიმედ იყო, აპოლონმა შესამოწმებლად მას თეთრი ყორანი მიუჩინა სანამ წავიდოდა. ყორანმა, მას შემდეგ რაც ისქისისა და კორონიდას ურთიერთობის შესახებ გაიგო, მაშინვე აპოლონს აცნობა. მართალია აპოლონმა მოკლა მოკვდავი ისქისი, თუმცა, დაბეზღების გამო ყორანი დასაჯა და გააშავა. სწორედ ამიტომ, ყორნები დღეს შავები არიან.

კულტი და ასტრონომია
კორონიდა ძველ საბერძნედში ასკლეპიოსის დედად ითვლებოდა. პავსანიას თქმით, მისი ხის ქანდაკება იდგა სიკიონის ასკლეპიონში. ასკლეპიოსისადმი შეწირვის დროს, ეს ქანდაკება გადაიტანეს ათენას ტაძარში, სადაც მის პატივსაცემად ასრულებდნენ შესაბამის რიტუალებს.

ბერძნები ყორნის თანავარსკვლავედში მუდამ ხედავდნენ კორონიდას. კორონიდა ეწოდა 1976 წლის 4 იანვარს აღმოჩენილ მთავარი სარტყლის ახალ ასტეროიდს.
მარეხ გოძიაშვილი

მარეხ გოძიაშვილი (დ. 30 დეკემბერი, 1926 — გ. ოქტომბერი, 2017) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
მარეხ გოძიაშვილი დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1948 წელს.

დები იშხნელების პოპულარულობის შედეგად, ორმოცდაათიან წლებში ბევრი აკუსტიკური დუეტი, ტრიო და კვარტეტი წარმოიქმნა. გამოჩნდნენ ახალი მუსიკოსები, მათ შორის რა თქმა უნდა იყო მარეხ გოძიაშვილი, რომელიც სწორედ ამ სასიმღერო ფორმატს გაჰყვა და ის თანამედროვე ქართული მუსიკის ერთ-ერთ მთავარ განშტოებად აქცია.

1953 წლიდან იყო საქართველოს ფილარმონიის სოლისტი. სწორედ ამავე წელს დაარსდა ვოკალურ–საკრავიერი ტრიო, რომელსაც დიდხანს ხელმძღვანელობდა. ის ქართველ კომპოზიტორთა მრავალი სიმღერის პირველი შემსრულებელი გახლდათ. მარეხ გოძიაშვილს დიდი წვლილი მიუძღვის ქართული ქალაქური სიმღერის პროპაგანდაში. ის ხშირად მართავდა კონცერტებს სსრკ-ის ქალაქებში და საზღვარგარეთ. მათ შორის იყო: დიდი ბრიტანეთი, ლუქსემბურგი, ეგვიპტე, ინდოეთი, კუბა, იტალია, საფრანგეთი, ესპანეთი, თურქეთი და სხვა.

მარეხ გოძიაშვილის მიერ შესრულებული სიმღერებიდან პოპულარობით სარგებლობდა – მილორავას „ყვავილებში დამეკარგე“, „შემირიგდი“, გოგი ცაბაძის „გამოღმით შენ ხარ“, მისი საკუთარი „წაღვერი და თბილისი“ და „მაგნოლია“ (იოსებ ნონეშვილის ლექსებზე).

მომღერალი 1957 წელს მოსკოვის ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა და 1959 წლის ვენის ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა მსოფლიო ფესტივალის ლაურეატი გახდა.

გამორჩეულია მარეხ გოძიაშვილის და ტრიო „ლილეს“ შესრულებული სიმღერები.

აღსანიშნავია, რომ მარეხ გოძიაშვილს ჰქონდა სასიამოვნო ტემბრის ხმა. ის იყო ნამდვილი ეროვნული კოლორიტის, განსაკუთრებით კი ქალაქური ფოლკლორის გრძნობით დაჯილდოებული. მის მიერ შექმნილ ტრიოს განსაკუთრებული ღვაწლი მიუძღვის ქართული ქალაქური სიმღერის საუკეთესო ნიმუშების პროპაგანდაში. მასთან ერთად აღნიშნულ ტრიოში მღეროდნენ: კოტე მაკარიძე და ამირან ებრალიძე.

მარეხ გოძიაშვილის სიმღერებიდან აღსანიშნავია და დღემდე პოპულარულია „გაზაფხული“, „გამიგონია“. ასევე გამორჩეული და პოპულარულია დღესაც - „წაღვერი და თბილისი“, რომლის არაერთი ვერსია არსებობს ქართული ესტრადის მომღერლების მიერ შესრულებული, მაგალითად ნინო ჩხეიძის ვარიანტი.

1990 წელს მომღერალს მიენიჭა საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის წოდება.

მარეხ გოძიაშვილი 1998 წელს ქართული მუსიკალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი წვლილისთავის, დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით, 2010 წელს კი მიენიჭა თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება. მასთან ერთად ეს წოდება, ამ წელს არაერთმა ცნობილმა ქართველმა მუსიკოსმა მიიღო, მათ შორის აღსანიშნავია თეიმურაზ წიკლაური.

მარეხ გოძიაშვილი გარდაიცვალა 2017 წელს, 90 წლის ასაკში.
თამარ გურგენიძე

თამარ გურგენიძე (დ. 31 აგვისტო, 1940) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1984), შოთა რუსთაველის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა რუსეთის ქალაქ, ვორონეჟში. დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალური ფაკულტეტი 1963 წელს. ჯერ კიდევ კურსის სტუდენტმა 1961 წელს თბილისის ოპერის სცენაზე შეასრულა ოლგას პარტია.

1963 წლიდან იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი და წარმატებით ასრულებდა მეცო–სოპრანოს წამყვან პარტიებს, რომელთაგან აღსანიშნავია: მარინა მნიშეკი (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი“), კანიო (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), კარმენი (ბიზეს „კარმენი“), დედა (თაქთაქიშვილის „მთვარის მოტაცება“), კატო (დავითაშვილის „ქაჯანა“), ამნერისი, აზუჩენა, ებოლი (ვერდის „აიდა“, „ტრუბადური“, „დონ კარლოსი“), ლოლა (მასკანის „სოფლის პატიოსნება“), ლუჩია (გია ყანჩელის „და არს მუსიკა“), ბარბალე (ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტე“).

თამარ გურგენიძე ეწეოდა სასცენო მოღვაწეობასაც. აღსანიშნავია მის მიერ შესრულებული ვოკალური ციკლები, მათ შორის გამორჩეულია: შუმანის „ქალის სიყვარული და ცხოვრება“, დეფალიას „7 ესპანური სიმღერა“, მუსორგსკის „უმზეოდ“ და „სიკვდილის სიმღერები და ცეკვები“, ასევე განსაკუთრებით აღსანიშნავია თაქთაქიშვილის „5 ვოკალური პოემა“ და სხვა.

თამარ გურგენიძე ფლობს ლამაზი ტემბრის მეცო-სოპრანოს ყველა რეგისტრს, გამოირჩევა ფრაზირების განსაკუთრებით მაღალი კულტურით, ასევე ფართო ვოკალურ-არტისტული დიაპაზონით და მიმზიდველი სცენური გარეგნობით.

1984 წელს ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის მიენიჭა საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება.
თამარ დაფქვიაშვილი

თამარ ვლადიმერის ასული დაფქვიაშვილი (დ. 21 დეკემბერი, 1908, თბილისი, — გ. 5 თებერვალი, 1994, იქვე) — ქართველი პიანისტი, პედაგოგი, პროფესორი (1966), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966).

ბიოგრაფია
თამარ დაფქვიაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია საფორტეპიანო სპეციალობით 1929 წელს. 1932-1935 წლებში ოსტატობას სრულყოფდა ლენინგრადის კონსერვატორიაში ნიკოლაევისა (ფორტეპიანო) და ბრიკ-ირადოვას (კამერული ანსამბლი) კლასებში. 1929 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე (1935-1937 წლების გარდა) პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის კონსერვატორიაში, 1966 წლიდან პროფესორი. მისი მოსწავლეებიდან აღსანიშნავია ვაჟა ჩაჩავა.

ეწეოდა აქტიურ საშემსრულებლო საქმიანობასაც. საშემსრულებლო მეთოდიკის საკითხებზე ლექციებს კითხულობდა თბილისსა და საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებში. თამარ დაფქვიაშვილმა პირველმა ჩაატარა საქართველოში სონატური კონცერტების ციკლი ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსათვის. სწორედ მანვე შეადგინა „უცხოურ–ქართული მუსიკალური ტერმინოლოგია“ (1948 წელს), „მუსიკალურ ტერმინთა ლექსიკონი“ (1955 წელს). იგი ასევე, ავტორია ნაშრომისა – „კამერულ საკრავიერი ანსამბლები და საანსამბლო შესრულების ძირითადი პრინციპები“, რომელიც გამოიცა 1988 წელს რუსულ ენაზე. მას ეკუთვნის ნაშრომი, მოგონებები გამოჩენილ ქართველ მუსიკოსებზე. იგი წლების განმავლობაში იყო საზოგადოება „ცოდნის“ ერთ-ერთი გამორჩეული და მთავარი წევრი. დაფქვიაშვილის დაკვრას ახასიათებდა გამორჩეულად მუსიკის სიფაქიზე, ნაწარმოების სტილისტურ თავისებურებათა მკვეთრი და ღრმა ცოდნა. გარდაიცვალა 1994 წელს, 85 წლის ასაკში.