iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მაღლობი

მაღლობი — დედამიწის ზედაპირის მონაკვეთი, რომელიც მეზობლად მდებარე ზედაპირთან შედარებით ამაღლებულია. მაღლობის აბსოლუტურ სიმაღლეს პირობითად 200 მ-ზე ზევით მიიჩნევენ და უპირისპირებენ დაბლობს.

ჩვეულებრივ, მკვეთრად გამოხატული კალთები არ გააჩნია. დაბლობებისგან გამოირჩევა არა მარტო სიმაღლით, არამედ უფრო მშრალი სივრცითაც. მაღლობი ხმელეთის მაკრორელიეფის დადებითი ფორმაა, რომელიც ირგვლივ არსებულ ვაკე ტერიტორიაზე მაღალია. დამახასიათებელია ბორცვიანი ან ვაკებექობიანი რელიეფი.

ფართო გაგებით მაღლობი ეწოდება რელიეფის ნებისმიერ დადებით ფორმას, რომელშიაც განასხვავებენ მაღალ ნაწილს, კალთებსა და ძირს. გამოყოფენ ბრტყელთხემიან, ტალღოვან და ბორცვიან მაღლობებს. მაღლობი როგორც წესი, წარმოიქმნება აკუმულაციის მსვლელობისას ან მდინარეების მიერ აზევებული ვაკეების დანაწევრებისას. აღსანიშნავია ლავრენტის მაღლობი, სტავროპოლის მაღლობი, პოდოლსკის მაღლობი, ვალდაის მაღლობი და სხვა. საქართველოში გამოსარჩევია იმერეთის მაღლობი.
გამელსტადის ეკლესიის სოფელი

გამელსტადის ეკლესიის სოფელი (შვედ. ) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი შვედეთში, ქალაქ ლულეოს სიახლოვეს, ბოტნიის ყურის ჩრდილოეთ კიდესთან. წარმოადგენს საუკეთესოდ შემონახულ ნიმუშს დასახლების იმ ტიპისა, რომელიც ერთ დროს ფართოდ იყო გავრცელებული მთელ ჩრდილოეთ სკანდინავიაში.

სოფლის ცენტრში მდებარეობს ადრეული საუკუნის ეკლესია, რომელიც გარშემორტყმულია 424 ხის სახლით. სახლები მხოლოდ კვირა დღეს და დღესასწაულებზე გამოიყენებოდა — ისინი საცხოვრებლით უზრუნველყოფდნენ მიმდებარე დასახლებებიდან ჩამოსულ მომლოცველებს, რომლებსაც დიდი მანძილისა და რთული სამგზვრო პირობების გამო იმავე დღეს არ შეეძლოთ სახლებში დაბრუნება.
დუალისტური მონარქია

დუალისტური მონარქია — მმართველობის ფორმა, მონარქია, სადაც ძალაუფლება ფორმალურად გადანაწილებულია მონარქსა და პარლამენტს შორის მონარქის სასარგებლოდ. მონარქის ძალაუფლება მხოლოდ საკანონმდებლო სფეროშია შეზღუდული, თუმცა მას აქვს პარლამენტის ინიციატივების ბლოკირების შესაძლებლობები. აღმასრულებელი ხელისუფლება მონარქისა და მის მიერ დანიშნული მთავრობის ხელშია თავმოყრილი.

მონარქიის დუალისტური ხასიათი ისაა, რომ აქ ერთდროულად ორი ძლიერი ხელისუფლებაა: მონარქის მემკვიდრეობითი ხელისუფლება და ხალხის მიერ არჩეული პარლამენტი. მონარქი და პარლამენტი აკონტროლებენ ერთმანეთს. სასამართლო ხელისუფლება ეკუთვნის მონარქს, მაგრამ იგი შეიძლება მეტ-ნაკლებად დამოუკიდებელიც იყოს. დუალისტური მონარქიის დროს მონარქს აქვს კანონებზე ხელის მოწერის უფლება, იგი სარგებლობს აბსოლუტური ვეტოს უფლებით. მონარქს უფლება აქვს მიიღოს ბრძანების სახის აქტები, ზოგიერთ შემთხვევაში, კანონებშიც შეიტანოს ცვლილებები მის მიერ მიღებული ბრძანებებით. მონარქს აგრეთვე უფლება აქვს დაითხოვოს პარლამენტი. მონარქი ნიშნავს მინისტრებს, აყალიბებს მთავრობას და ამაში იგი არ უწევს ანგარიშს პარლამენტს, მთავრობა კი, თავის მხრივ, პასუხისმგებელია მხოლოდ მონარქის წინაშე.
ჩინკი

ჩინკი, ჩინგი — საფეხურიანი, ძნელმისადგომი ფლატე, რომელსაც შემოზღუდავს პლატო ან მაგიდა შემაღლება. გავრცელებულია ძირითადად ყაზახეთსა და შუა აზიის დასავლეთ ნაწილში. აქვს სხვადასხვა წარმოშობა. არსებობს ეროზიული, დენუდაციური და ტექტონიკური გენეზისის ჩინკი. მისი სიმაღლე ზოგჯერ 300-350 მ-ია. ამ მხრივ, აღსანიშნავია უსტიურტის პლატოს ჩინკი. უსტიურტის ჩინკებზე ყველაზე ინტენსიურია გრავიტაციული მოძრაობები იქ, სადაც იგი წარეცხილია ზღვის მიერ, რომელსაც მიაქვს ჩამომცურები მასალა, რაც ხელს უწყობს ექსპოზიციის განახლებას.

იმ მონაკვეთბზე, სადაც ზღვამ დაიხია, გრავიტაციული შლეიფები ამაგრებენ კალთას, რითაც კონტრფორსის როლს ასრულებენ და ჩინკიც შეკრულია. დამახასიათებელია ფენების სუსტი ვარდნა პლატოს სიღრმეში, რაც ანელებს მის ნგრევას. გავრცელებულია ყაზახეთის, თურქმენეთისა და უზბეკეთის ტერიტორიებზე. შუა აზიის მთიან რაიონებში ჩინკებს უწოდებენ მაღალ თოვლიან მთებს. ჩინკი შუა აზიის რეგიონული ტერმინია. მის ნაპრალებში ბინადრობს მანული.
საქართველოს კანონი

საქართველოს კანონი მიიღება საქართველოს გამგებლობაში არსებულ ნებისმიერ საკითხზე, თუ საქართველოს კონსტიტუციით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

საქართველოს კანონის ადგილი სხვა ნორმატიულ აქტებს შორის
საქართველოს კანონს საქართველოს ნორმატიულ აქტთა იერარქიაში ადგილი უკავია საქართველოს ორგანული კანონის შემდეგ:

საქართველოს კანონის მიღება
საქართველოს კანონი მიღებულად ითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს დამსწრეთა უმრავლესობა, მაგრამ არანაკლებ პარლამენტის სრული შემადგენლობის ერთი მესამედისა. მიღებული კანონპროეტი შვიდი დღის ვადაში გადაეგზავნება საქართველოს პრეზიდენტს პრომულგირებისთვის, რომელსაც იგი ხელს აწერს და აქვეყნებს ათი დღის ვადაში ან მოტივირებული შენიშვნებით უბრუნებს პარლამენტს. თუ პრეზიდენტი კანონპროექტს დააბრუნებს, პარლამენტი კენჭს უყრის პრეზიდენტის შენიშვნებს. შენიშვნათა მისაღებად საკმარისია ხმათა ის რაოდენობა, რაც გათვალისწინებულია ამ კანონის მისაღებად. თუ შენიშვნები მიღებულია, კანონპროექტის საბოლოო რედაქცია გადაეცემა პრეზიდენტს, რომელიც შვიდი დღის ვადაში ხელს აწერს და აქვეყნებს მას. თუ პარლამენტმა არ მიიღო პრეზიდენტის შენიშვნები, მაშინ კენჭი ეყრება კანონპროექტის პირვანდელ რედაქციას. კანონი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სიითი შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეხუთედი. თუ პრეზიდენტი დადგენილ ვადაში არ გამოაქვეყნებს კანონს, მას ხელს აწერს და აქვეყნებს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე.

კანონის ძალაში შესვლა
კანონი ძალაში შედის მისი ოფიციალურ ორგანოში გამოქვეყნებიდან მეთხუთმედე დღეს, თუ ამავე კანონით სხვა ვადა არ არის დადგენილი.
საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტი

საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტი არის კანონის ძალის მქონე ნორმატიული აქტი, რომელიც გამოიცემა საქართველოს კონსტიტუციით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტი არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს საქართველოს კონსტიტუციას, კონსტიტუციურ კანონს, კონსტიტუციურ შეთანხმებას, საერთაშორისო ხელშეკრულებასა და შეთანხმებას, ორგანულ კანონს.

საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტის ადგილი სხვა ნორმატიულ აქტებს შორის
საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტს აქვს კანონის ძალა და ნორმატიული აქტების იერარქიაში ადგილს იკავებს კანონის გვერდზე:

საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტის მიღება
საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტი ძალაში შედის ოფიციალურად გამოქვეყნების შემდეგ, დეკრეტში მითითებული მომენტიდან, და მოქმედებს მასში აღნიშნულ დრომდე, მაგრამ არა უგვიანეს საგანგებო მდგომარეობის დამთავრებისა, თუ იგი არ იქნა გაუქმებული საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტით. საქართველოს პრეზიდენტი დეკრეტს გამოცემიდან 48 საათის განმავლობაში წარუდგენს საქართველოს პარლამენტს. საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტი საგადასახადო და საბიუჯეტო საკითხებზე ძალაში შედის ოფიციალურად გამოქვეყნების შემდეგ, დეკრეტში მითითებული მომენტიდან. საქართველოს პრეზიდენტი სახელმწიფო ბიუჯეტის დამტკიცების თაობაზე დეკრეტს დასამტკიცებლად წარუდგენს ახალარჩეულ პარლამენტს მისი უფლებამოსილების ცნობიდან ერთი თვის ვადაში. საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტი საგადასახადო და საბიუჯეტო საკითხებზე ძალას კარგავს, თუ ახალარჩეული პარლამენტი პირველი შეკრებიდან ერთი თვის განმავლობაში არ დაამტკიცებს მას.
საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი

საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი — კანონის ძალის მქონე საკანონმდებლო აქტი, რომელიც განსაზღვრავს პარლამენტის უფლებამოსილების განხორციელების წესს, პროცედურასა და პარლამენტის შინაგან სტრუქტურას. იგი სავალდებულოა პარლამენტის ყველა წევრისათვის, კომიტეტისათვის, საგამოძიებო და სხვა დროებითი კომისიისათვის, საპარლამენტო ფრაქციისათვის, უმრავლესობისა და უმცირესობისათვის, ინტერფრაქციული ჯგუფისათვის, აგრეთვე საქართველოს კონსტიტუციითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრულ ფარგლებში — საქართველოს პრეზიდენტისათვის, მთავრობისათვის, პარლამენტის კონტროლისადმი დაქვემდებარებული ყველა ორგანოსათვის, დაწესებულების, ორგანიზაციისა და თანამდებობის პირისათვის, აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების ხელისუფლების ორგანოებისა და თანამდებობის პირებისათვის, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებისა და თანამდებობის პირებისათვის.

საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი არის კანონის ძალის მქონე — მას საქართველოს ნორმატიულ აქტთა იერარქიაში ადგილი უკავია საქართველოს კანონისა და საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტის გვერდით, შესაბამისად, იგი მზადდება და მიიღება საქართველოს კანონის მომზადებისა და მიღებისათვის დადგენილი წესის მიხედვით და მიღებულად ითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სხდომაზე დამსწრეთა უმრავლესობა, მაგრამ არანაკლებ პარლამენტის წევრთა სრული შემადგენლობის ერთი მესამედისა, თუმცა კანონისგან განსხვავებით, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტს ხელს აწერს და აქვეყნებს პარლამენტის თავმჯდომარე.
კანონი (ნორმატიული აქტი)

კანონი — სახელმწიფოს უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს მიერ განსაკუთრებული წესით მიღებული აქტი, რომელიც არეგულირებს უმნიშვნელოვანეს საზოგადოებრივ ურთიერთობებს. კანონები ყველაზე გავრცელებული ფორმაა, რომლის მეშვეობითაც უნდა დადგინდეს კონსტიტუციურ-სამართლებრივი ნორმების უმეტესი რაოდენობა, რომლებიც მიიღება კონსტიტუციის დებულებებისა და პრინციპების საფუძველზე და მათ განსავითარებლად. კანონები, მათში არსებული ნორმების მნიშვნელობის მიხედვით, იყოფა კონსტიტუციურ, ორგანულ და ჩვეულებრივ კანონებად. ჩვეულებრივი კანონები, თავის მხრივ, იყოფა საკოდიფიკაციო და მიმდინარე კანონებად.

კონსტიტუციური კანონი არეგულირებს საზოგადოების ან სახელმწიფოებრივი ცხოვრების მხოლოდ ცალკეულ დარგებს, თუმცა თავისი იურიდიული ძალისა და მიღების წესით არაფრით არ განსხვავდება კონსტიტუციისგან. კონსტიტუციური კანონით მოქმედ კონსტიტუციის ტექსტში შედის ცვლილებები ან დამატებები, რის შემდეგ ის წყვეტს დამოუკიდებელი ნორმატიული აქტის სახით არსებობას.

ორგანული კანონი საქართველოს კონსტიტუციური სამართლის სპეციფიკური წყაროა. ორგანული კანონის მიღება პირდაპირ არის გათვალისწინებული კონსტიტუციაში. ორგანული კანონის არსი ისაა, რომ იგი ასე ავსებს კონსტიტუციას, არ ცვლის მის ძირითად პრინციპებს და არ ეხება მის სიღრმისეულ აზრს.

ჩვეულებრივი კანონები არეგულირებენ სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი ცხოვრების ცალკეულ სფეროებს.
მორფოსტრუქტურა

} — ფორმა და ლათ. — აღნაგობა) — საბჭოთა გეოგრაფიული ტერმინი დედამიწის ზედაპირის რელიეფის აღსანიშნავად, რომლის ჩამოყალიბებაში ენდოგენური და ეგზოგენური ძალების ხანგრძლივი ზემოქმედების დროს წამყვან როლს თამაშობდა ენდოგენური პროცესები. მორფოსტრუქტურების მორფოლოგიური განსხვავებები განპირობებულია ცალკეულ მონაკვეთებზე დედამიწის ქერქის აგებულებისა და გეოლოგიური ისტორიის თავისებურებებით. ყველაზე დიდი (პლანეტური) მორფოსტრუქტურები შეესატყვისება დედამიწის ქერქის უდიდეს ერთეულებს — კონტინეენტებს, ოკეანური ღრმულებს და სხვა. პლანეტური (ე.ი. გეოტექტურული) მასშტაბის მორფოსტრუქტურები განიყოფება უფრო დაბალი რანგის ტექტონიკური სტრუქტურების შესატყვის მორფოსტრუქტურებად, როგორებიცაა ცალკეული მაღლობები, ქედები, მთის მასივები, ღრმულები და სხვა. ტერმინი მორფოსტრუქტურა შემოგვთავაზა საბჭოთა გეოგრაფმა ინოკენტი გერასიმოვმა 1946 წელს.
მორფოსკულპტურა

} — ფორმა და ) — საბჭოთა გეოგრაფიული ტერმინი რელიეფის მცირე ფორმების აღსანიშნავად, რომელთა ჩამოყალიბება ძირითადად დაკავშირებულია ეგზოგენურ პროცესებთან. მორფოსკულპტურებს მიეკუთვნება მდინარეული ხეობები, მყინვარული, კარსტული, ეოლური და რელიეფის სხვა ფორმები. მჭიდროდ არის დაკავშირებული გეოლოგიურ სტრუქტურებთან და დედამიწის ზედაპირის პროცესებთან. ეგზოგენური პროცესები გამოიმუშავებენ მსხვილი რელიეფის ფორმების სკულპტურულ დეტალებს. რელიეფის სპეციფიკური ფორმები — მორფოსკულპტურები ქმნინ გეომორფოლოგიური ლანდშაფტის განსაკუთრებულ იერსახეს. ტერმინი გეოტექტურა შემოგვთავაზა საბჭოთა გეოგრაფმა ინოკენტი გერასიმოვმა 1946 წელს.
ზედსართავი სახელი

ზედსართავი სახელი — მეტყველების ნაწილი, რომელიც დაერთვის არსებით სახელს და გამოხატავს არსებითი სახელით გამოხატული საგნის თვისებას. დაესმის კითხვა „როგორი?“.

ქართულ ენაში ზედსართავი სახელი მსაზღვრელად გამოიყენება და ამით განსხვავდება წინადადებაში ის არსებითი სახელისაგან. ზედსართავი სახელი მაგალითებია: მაღალი, დაბალი, გრძელი, მოკლე, „თბილი“, „ცივი“ და ასე შემდეგ.

ზედსართავი სახელი როგორც მეტყველების ნაწილი
ზედსართავი სახელი ენათმეცნიერებაში როგორც მეტყველების ნაწილი სამი კრიტერიუმის მიხედვით ხასიათდება:
1. ზოგადი ლექსიკურ-გრამატიკული მნიშვნელობა არის საგნის ნიშანი.
2. ზედსართავი სახელის მორფოლოგიური ნიშან-თვისებები განისაზღვრება რიცხვისა და ბრუნვის (ბევრ ენაში აგრეთვე გრამატიკული სქესის, სულიერისა და უსულოს) მორფოლოგიური კატეგორიების მიხედვით, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მათ დამოუკიდებელი მნიშვნელობები არსებითი სახელთან დგომის გარეშე არ გააჩნიათ და მხოლოდ შეთანხმების ფუნქციას კისრულობენ.
3. ზედსართავის სახელის საბაზისო სინტაქსური ფუნქცია სუბსტანტივური წინადადების წევრთან განსაზღვრების გამოხატვაა. გარდა ამისა, ის შეიძლება შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილად იდგეს წინადადებაში.

ზედსართავის ორი ტიპი
ზედსართავ სახელებში ორი ჯგუფი გამოიყოფა: ვითარებითი და მიმართებითი.

ვითარებითი არსებითი სახელი აერთიანებს პირველად ზედსართავებს (მაღალი, შავი, მჭლე...), ხოლო მიმართებით ჯგუფში კი მეორადი (დერივაციული აფიქსებით ნაწარმოები) სახელები ერთიანდება. მიმართებითი, ანუ დერივაციული აფიქსებით ნაწარმოები ზედსართავი სახელების წარმომქმნელი, ანუ (დერივაციული) ელემენტებია -იან (მაგ., ხავსიანი), უ-ო (უთმო) და უ-ესი.

ვითარებით ზედსართავებს ხარისხი ეწარმოებათ (მაღალი – უმაღლესი, უმჭლევესი...), მიმართებითებს, გარდა იშვიათი გამონაკლისისა, ხარისხი არ ეწარმოებათ, მაგ.; არ შეიძლება უთმოესი ან უუთმოესი, უხავსიანესი და სხვა; თუმცა არსებობს გამონაკლისებიც: გონი – გონ-იერ-ი – უ-გონიერ-ეს-ი, ჭკუა – ჭკვ-იან-ი – უ-ჭკვიან-ეს-ი და სხვა.

არსებითსა და ზედსართავს შორის ტრანსლაცია
ქართულ ენაში არსებით და ზედსართავ სახელებს შორის ხშირია ტრანზიცია (არსებითი სახელიდან ზედსართავ სახელში გარდასვლა ფორმის შეუცვლელად და პირიქით).

ადიექტივაცია
ზოგადად, რომელიმე მეტყველების ნაწილის ქცევას ზედსართავ სახელად ენათმეცნიერებაში ეწოდება ადიექტივაცია (ანუ (ქართ.) გაზედსართავება), უფრო ზუსტად, უკვე გაზედსართავებულ არსებით სახელს კი დესუბსტანტივირებულ (განარსებითებულ, ნაარსებითალ) ზედსართავს უწოდებენ.

სუბსტანტივაცია
ზოგადად, რომელიმე მეტყველების ნაწილის ქცევას არსებით სახელად ენათმეცნიერებაში ეწოდება სუბსტანტივაცია (ანუ (ქართ.) გაარსებითსახელება), უფრო ზუსტად, უკვე გაარსებითებულ ზედსართავ სახელს კი დეადიექტივირებული (განზედსართავებული) არსებითი სახელი ჰქვია.
ლაპონია

ლაპონია — ვრცელი, მთიანი, ველური ბუნების არეალი ჩრდილოეთ შვედეთის პროვინცია ლაპლანდიაში. 1996 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. არეალს დაცული ტერიტორიის სტატუსი ჯერ კიდევ საუკუნის ადრეული წლებიდან აქვს.

ტერიტორიის მთლიანი ფართობი 9400 კმ²-ია და წარმოადგენს მდოფლიოს უდიდეს სახეუცვლელ ბუნებრივ რეგიონს, რომელიც დღესაც ადგილობრივებით, ჩრდილოეთის ირმების მეჯოგეობის მიმყოლი სამის ხალხით, იგივე ლაპებითაა დასახლებული. მათ მიერ საძოვრებად არეალის მხოლოდ რამდენიმე ნაწილი გამოიყენება. ტერიტორიის სიდიდის გამო, არეალის გეოგრაფია ძალზედ ცვალებადია, ჭარბობს მთები, მდინარეები და ტბები. ბუნების ყოველ ნაკრძალსა თუ ეროვნულ პარკს აქ თავის განმასხვავებელი მახასიათებლები გააჩნია.

ტერიტორიის 95% დაცულია როგორც ეროვნული პარკი ან ბუნების ნაკრძალი. მოიცავს მუდუსის, სარეკის, პადელანტის და სტორა-სიოფალეტის ეროვნულ პარკებს, ასევე სიაუნიას და სტუბას ბუნების ნაკრძალებს.
სტორა-ალვარეტი

სტორა-ალვარეტი — კირქვიანი ვაკე შვედეთის კუნძულ ელანდზე. ნიადაგში წვრილი ნაწილაკებისა და -ის მარღალი შემცველობის გამო, აქ გავრცელებულია ვეგეტაციათა დიდი ასორტიმენტი, მათ შორის მრავალი იშვიათი სახეობა. 2000 წელს, სტორა-ალვარეტი მისი ექსტრაორდინალური ბიომრავალფეროვნებისა და პრეისტორიის გამო, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. აღნიშნული ფორმაციის ფართობი 260 კმ²-ია და წარმოადგენს ამგვარ არეალებს შორის უდიდესს ევროპაში, ამავე დროს, მოიცავს კუნძულის 1/4-ს. ზოგადად გავრცელებული შეხედულების საწინააღმდეგოდ, სტორა-ალვარეტი ხეებს ნამდვილად არაა მოკლებული; პირიქით გავრცელებულია იშვიათი ჯიშის დაბალი ტანის ხეები, რომლებიც პიგმეის (ქონდრისკაცი) ტყის მონათესავეა.

კირქვული ვაკე ადრეული გამყინვარების პერიოდში მყინვარების შედეგად წარმოიქმნა, ხოლო თავად კირქვები 500 მლნ წლის წინ წარმოიქმნა ზღვაში, იმაზე უფრო სამხრეთით, ვიდრე ახლა მდებარეობს კუნძული. ოლანდის ნაწილი ბალტიის ზღვიდან მხოლოდ 11 000 წლის წინ ამოიზიდა, როდესაც უკანასკნელმა მყინვარებმა დნობა დაიწყო. მომდევნო რამდენიმე ათასწლეულის მანძილზე, ყინულის უმეტესი ნაწილი დადნა და კუნძულზე პირველი ძუძუმწოვრები და ადამიანები გამოჩნდნენ, რომლებიც მატერიკიდან ელანდთან დაკავშირებულ ყინულის ხიდს გამოუყვნენ. სულ ბოლოს, შიშველ კირქვაზე მცენარეთა გავრცელებისა და ქარის მიერ მოტანილი დეპოზიტების წყალობით, ნიადაგი წვრილი ნაწილაკებით დაფარა (ორი სმ სიღრმის), რამაც დღეს არსებული ალვარის ფორმაცია წარმოქმნა.
დამბლდორის არმია

დამბლდორის არმია (, შემოკლებით დ.ა.) — სტუდენტური ორგანიზაცია ჯოან როულინგის მიერ შექმნილი ჰარი პოტერის რომანების სერიიდან. მისი დამაარსებლები იყვნენ ჰარი პოტერი, რონ უისლი და ჰერმიონ გრეინჯერი. ორგანიზაციის მიზანი იყო ჰოგვორტსის ზედამხედველ დოლორეს ამბრიჯისგან ფარულად ბნელი ხელოვნების წინააღმდეგ დაცვის შესწავლა და ამბრიჯის რეჟიმისათვის წინააღმდეგობის გაწევა.

წევრები
ნევილ ლონგბოტომი
ნევილ ლონგბოტომი იყო ჰოგვორტსის მაგიისა და ჯადოსნობის სკოლის ერთ-ერთი მოსწავლე, გრიფინდორელი. მართალია, ნევილი ჰარის, ჰერმიონისა და რონის საუკეთესო მეგობარი არ ყოფილა, მაგრამ მაინც მეგობრობდნენ. ნევილის საყვარელი საგანი იყო ჰერბოლოგია. ის ამ საგანს გაჰყვა და გახდა ჰოგვორტსში ჰერბოლოგიის პროფესორი.

მისი საძულველი მასწავლებელი იყო სევერუს სნეიპი, ხოლო საძულველი საგანი - მისივე საგანი. სევერუსი მას ყოველთვის უადგილო შენიშვნებს აძლევდა. მართალია, ნევილს ამ საგანში ნიჭი არ ჰქონდა, მაგრამ სნეიპი მას კიდევ უფრო უფუჭებდა საქმეს. გაკვეთილების დროს ჰერმიონი მისი საუკეთესო დამხმარე იყო.

ნევილს ჰყავდა გომბეშო, რომელიც მუდმივად ეკარგებოდა. ლონგბოტომს ძალიან ცუდი მეხსიერება ახასიათებდა.
ინვერსია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ინვერსია შეიძლება აღნიშნავდეს:

ინვერსია — ამა თუ იმ ენისთვის დამახასიათებელი სიტყვათრიგის შეცვლა
ინვერსია — ცენტრის მქონე და რადიუსიანი წრეწირის მიმართ გარდაქმნა
ინვერსია — ქრომოსომის სტრუქტურის ცვლილება
ინვერსია — რელიეფის შეცვლა
ინვერსია — ტემპერატურის ანომალიური ცვლილება
ინვერსია — გეოსინკლინის განვითარების სტადია
ინვერსია (ენათმეცნიერება)

ინვერსია ( — გადასმა) — ამა თუ იმ ენისთვის დამახასიათებელი სიტყვათრიგის შეცვლა. მაგ., თანამედროვე ქართულისათვის ჩვეულებრივია მსაზღვრელის დასმა საზღვრულის წინ, მაგ., „გულსაკლავი დაცინვა“; მაგრამ შასაძლებელია რიგი შეცვალონ: „...და შეწყვიტე, თუ ღმერთი გწამს, ეგ დაცინვა გულსაკლავი“ (გ. ტაბიძე).

ქართულ წინადადებაში სიტყვათა განლაგება არ არის მტკიცე (გრამატიკულად შეპირობებული), მაგრამ მაინც არსებობს ჩვეულებრივი რიგი: ქვემდებარე — წინადადების თავში, შემასამენელი — ბოლოში. დანარჩენი წევრების განლაგებაც მეტ-ნაკლებად განსაზღვრულია.

2. ქართული გარდამავალი ზმნის უღვლილებაში — სუბიექტურ და ობიექტურ პირთა ნიშნების ფუნქციების ურთიერთშენაცვლება მწკვრივთა (ნაკვთთა) სერიაში; გავაკეთე — გამიკეთებია; წამიყვანა — წავუყვანივარ.
მაგიური ობიექტები (ჰარი პოტერი)

აქ წარმოდგენილია მაგიური ობიექტების სია, ჯოან როულინგის მიერ შექმნილი ჰარი პოტერის რომანების სერიიდან.

ჰორკრუქსი
ჰარი პოტერის წიგნების სერიის მიხედვით ჰორკრუქსი შავი მაგიის ნაწილია. ის იქმნება უკვდავების შესაძენად. იგი არის სულის ნაწილი, შენახული რაიმე ნივთში. ჰორკრუქსის შექმნა შესაძლებელია სულის გახლეჩით, თუმცა დარჩენილი ნაწილი ძალზედ მყიფე ხდება.

სულის კვლავ აღდგენა შესაძლებელია მონანიებით, თუმცა ამან შეიძლება გამანადგურებელი ტკივილი მიაყენოს სულის პატრონს. მისი განადგურება შესაძლებელია გამანადგურებელი ძალის მქონე ნივთით. ამის შემდეგ ჰორკრუქსი ვეღარ აღდგება.

სანამ იგი მთელია, მას აქვს უნარი მის ახლოს მყოფ ჯადოქარში გადავიდეს და მას დაეუფლოს, თუნდაც მასში მიძინებული ბოროტი ჯადოქარი აღადგინოს. ჰორკრუქსს ადამიანის საპირისპირო ბუნება აქვს. თუ ადამიანის სხეულის განადგურების შემდეგ სული მაინც ხელუხლებელი რჩება, ჰორკრუქსის სხეულის (ნივთის) განადგურების შემდეგ ის ნადგურდება. იმისათვის, რომ ადამიანმა იგი შეიყვაროს, ის მზადდება ფასდაუდებელი ნივთისაგან.

ჰორკრუქსების სია
ლორდ ვოლდემორის ჰორკრუქსებია:
ინვერსია (გეომორფოლოგია)

ინვერსია (შებრუნებული რელიეფი) — რელიეფის შეცვლა დენუდაციის შედეგად და გეოლოგიური სტრუქტურების საწინააღმდეგო რელიეფის ფორმების წარმოქმნა (მაგ., ანტიკლინზე გამომუშავებული მდინარის ხეობა, სინკლინზე — ქედი). ეროზიულ-დენუდაციური რელიეფია. რელიეფის ინვერსია — ინვერსიული რელიეფის ფორმირების პროცესია, რომელიც გამოწვეულია დენუდაციის სხვადასხვა ფაქტორებით.
ისლანდიის ადმინისტრაციული დაყოფა

ისლანდიის ადმინისტრაციული დაყოფა — ისლანდია არის უნიტარული სახელმწიფო, რომელიც იყოფა 62 მუნიციპალიტეტად. მუნიციპალიტეტები წარმოადგენს ერთადერთ ადმინისტრაციულ ერთეულს, რომელ დონეზეც ხორციელდება ადგილობრივი თვითმმართველობა. ისლანდია ასევე პირობითად იყოფა რეგიონებად სტატისტიკური მიზნებისთვის, ხოლო საარჩევნო მიზნებისთვის იქმნება საარჩევნო ოლქები.

საარჩევნო ოლქები
2003 წლამდე ისლანდიის საარჩევნო ოლქები დაყოფილი იყო რეგიონების მიხედვით, მაგრამ კონსტიტუციაში შესწორების თანახმად შეცვლილი იქნა 6 საარჩევნო ოლქად.

რეგიონები
ისლანდია იყოფა რვა რეგიონად, რომელიც ძირითადად გამოიყენება სტატისტიკური მიზნებისათვის.

მუნიციპალიტეტები
ისლანდიაში არსებობს 62 მუნიციპალიტეტი, რომლებიც არეგულირებენ უმრავლესობა ადგილობრივ საკითხებს, როგორიცაა სკოლები, ტრანსპორტი და ზონირებას.

ისტორიული დაყოფა
ისლანდია ადრე იყოფოდა 23 ოლქად, რომლებიც ახორციელებდნენ სხვადასხვა ხელისუფლებას, მათ შორის: ადგილობრივი პოლიცია, გადასახადების აკრეფა, ბანკროტად გამოცხადება და სამოქალაქო ქორწინება.
ისლანდიის მუნიციპალიტეტები

ისლანდიის მუნიციპალიტეტები  — ისლანდიის ადმინისტრაციული ტერიტორიები, რომელთა თვითმმართველობის უფლება დაფიქსირებულია ისლანდიის კონსტიტუციაში. ამჟამად ისლანდიაში არის 62 მუნიციპალიტეტი.

ისტორია
ისლანდიაში პირველად მუნიციპალიტეტები წარმოიქმნა საუკუნეში, როდესაც სოფლები გაერთიანდნენ კომუნებად, რომელთა მთავარი მიზანი იყო გაჭირვებული ოჯახების დახმარება. საუკუნეში დაიწყო ფორმირება სათემოებმა და განსხვავება ქალაქსა და სოფელს შორის წაიშალა.

ისლანდიის დამოუკიდებლობის შემდეგ მუნიციპალიტეტებმა მიიღეს უფრო ფართო ავტონომია, მაგრამ ეფექტიანი მუშაობისთვის ხელისუფლებამ პატარა თემები გააერთიანა უფრო დიდ თემებთან. თუმცა თემების გაერთიანება შეიძლება რეფერენდუმის მეშვეობით, მაგრამ თუ თემში მცხოვრებთა რიცხვი შეადგენს 50 ადამიანზე ნაკლებს, მაშინ რეფერენდუმი საჭირო არ არის.

ისლანდიაში მუნიციპალიტეტების რიცხვი მცირდება. 1950 წელს ისლანდიაში 229 მუნიციპალიტეტი იყო, 1995 წელს 170, 2000 წელს 124 ხოლო 2010 წელს 76-მდე შემცირდა.

მმართველობა
ისლანდიის მუნიციპალიტეტები იმართება მუნიციპალიტეტის საბჭოს მიერ, რომელიც შედგება 5-დან 15-მდე წევრისაგან. საბჭო აირჩევა პირდაპირი წესით 4 წლის ვადით. მუნიციპალიტეტებში მმართველი ორგანოებია არის აღმასრულებელი კომიტეტი და მერი, რომლის სახელწოდება განსხვავდება საქალაქო და სასოფლო მუნიციპალიტეტებში. მერს ირჩევს საბჭო ერთი წლის ვადით. მერად შესაძლოა დაინიშნოს როგორც საბჭოს წევრი, ისე სხვა პირი.

მუნიციპალიტეტები სია
მეცხრე ლეგიონის არწივი (ფილმი)

„მეცხრე ლეგიონის არწივი“, ორიგინალურად უბრალოდ „არწივი“ — როზმერი სატკლიფის „მეცხრე ლეგიონის არწივის“ წიგნის მიხედვით გადაღებული ფილმი, რომლის მსოფლიო პრემიერა გაიმართა 2011 წლის 10 თებერვალს.

სიუჟეტი
ჩვენი წელთაღრიცხვით მეორე საუკუნე. ახალგაზრდა მარკუს ფლავიუს აკვილა რომიდან დიდი ბრიტანეთის კუნძულებისკენ მიდის. იგი თავის მონასთან, ესკასთან ერთად შოტლანდიის მთებისკენ მიეშურება. მას სურს იპოვოს 15 წლის წინ დაკარგული მეცხრე ლეგიონი, რომელსაც მამამისი მეთაურობდა. გმირს გზად ველური ტომები და მოულოდნელი საფრთხეები ხვდება. აკვილა წინ მიიწევს, მისი მიზანია იპოვოს დაკარგული მეომრების კვალი, ლეგიონის სიმბოლო გადაარჩინოს და აღადგინოს საკუთარი ოჯახის ღირსება.

როლებში
გრიმეტონის რადიოსადგური

გრიმეტონის რადიოსადგური (შვედ. ) — დაბალი სიხშირის გადამცემი რადიოსადგური შვედეთში, ვარბერგის მუნიციპალიტეტში. მას მხოლოდ ერთი მანქანური გადამცემი გააჩნია და შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

გადამცემი 1922-1924 წლებში აშენდა. ოპერირებს 17,2 კილოჰერც სიხშირეზე, მიუხედავად ამისა, რომ ის დაგეგმილია 40 კჰც სიცშირის ფარგლებში. გამომსხივებელ ელემენტს წარმოადგენს 127 მეტრის სიმაღლის ფოლადის ანზაძე ჩამოკიდებული მავთული.

გრიმეტონის სადგური ასევე გამოიყენება მოკლეტალღოვანი გადაცემებისთვის, და ტელემაუწყებლობისათვის. 1950-იან წლებამდე, ის გამოიყენებოდა ტრანსატლანტიკური რადიოტელეგრაფებისთვის, რომლებსაცი ის ნიუ-იორკში გზავნიდა. 1960-იანი წლებიდან 1996 წლამდე ის შვედეთის წყალქვეშა ფლოტს ემსახურებოდა.

1968 წელს, სადგურში დამონტაჟდა მეორე გადამცემი, რომელიც იგივე ტერიტორიას ემსახურებოდა რასაც მანქანური გადამცემი, მაგრამ მასში გამოყენებული იყო ტრანზისტორისა და ელქეტრონის ლამპის ტექნოლოგიები. 1996 წელს, უკვე მოძველებული მანქანური გადამცემია ხმარებიდან ამოიღეს. მაგრამ, იმის გამო, რომ ის საკმაოდ კარგ მდგომარეობაშია, ეროვნულ მონუმენტად გამოაცხადეს და ზაფხულობით მისი მონახულება ყველას შეუძლია.

დღეისათვის, გადამცემს მხოლოდ სპეციალურ შემთხვევებში ამუშავებენ, მაგალითად ალექსანდერსონის დღეს, როდესაც მისი საშუალებით მორზეს ანბანს გადასცემენ.