iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იაპონური პალეოლითი

იაპონური პალეოლითი (იაპ. კიუსეკი ძიდაი?) — პერიოდი იაპონიის ისტორიაში დაწყებული ძვ. წ. 40 ათასწლეულიდან ძვ. წ. 12 ათასწლეულამდე. პერიოდი გრძელდებოდა იაპონიის არქიპელაგზე ადამიანების გაჩენიდან ძიომონის პერიოდის ნეოლითური იარაღების გაჩენამდე. გეოლოგიის თვალსაზრისით იაპონური პალეოლითი თანხვდება პლეისტოცენსა და გამყინვარების პერიოდს.

ამ პერიოდში იაპონია კონტინენტს ვიწყო ყელებით უერთდებოდა, ხოლო იაპონიის ზღვა ხმელეთს შორის მოქცეული ზღვა იყო თანამდეროვე იაპონიას, მანჩურიასა და კორეას შორის. უძველესი იაპონიის მოსახლეობა მონადირეობითა და შემგროვებლობით ირჩენდა თავს და პირველ ქვის სამუშაო იარაღებს უხეშად ამუშავებდა. არქეოლოგების მიერ ნაპოვნია ცალ ხელში დასაჭერი ისრები, დანები და საფხეკები.

ამ პერიოდის იაპონიის მოსახლეობის ანთროპოლოგიური შემადგენლობა ბუნდოვანია. ამ პერიოდში ჯერ არ არსებობდა კერამიკული ნაკეთობები, შესაბამისად მას ასევე კერამიკულამდელ კულტურასაც უწოდებენ.
ჩერკასის ოლქი

ჩერკასის ოლქი — ოლქი ცენტრალურ უკრაინაში, რომელიც მდებარეობს მდინარე დნეპრზე. ოლქის დედაქალაქია ჩერკასი. 2007 წლის აღწერით, ჩერკასის ოლქში ცხოვრობს 1 231 207 ადამიანი (2017), მათ შორის 93,6% უკრაინელია, ხოლო 5,4% რუსი.

დედაქალაქი — 1 (ჩერკასი)
რაიონები — 20;
დასახლებები — 855;
სოფლები — 824;
ქალაქები — 31;
სასოფლო საბჭო — 525.
ათეშგაჰი

ათეშგაჰი — მაზდეანური ტაძარი, ძველი ქართული წყაროებით ცეცხლის საგზებელი. განსაკუთრებით გავრცელებული იყო - საუკუნეების ირანში. ძველი ქართული წყაროების მიხედვით ათეშგაჰები საქართველოშიც იყო, მათ შორის ნიქოზში, ლოპოტას ხევში, ნეკრესში, მცხეთაში. შუა საუკუნეების ათეშგაჰი შემორჩენილია თბილისში, რომელიც ათეშგას სახელითაა ცნობილი.
ახზარიტი

ახზარიტი (ებრაულად) — მძიმე ჯავშანტრანსპორტიორი, რომელიც შექმნილია ცაჰალის მიერ.

შექმნის ისტორია
ახზარიტი შემნილია საბჭოთა -54-55-ის ბაზაზე, რომელიც ნაალაფარად დარჩა ისრაელს ისრაელ არაბების ომის შემდეგ. ტ-55-ის ძველი კოშკურა ამოიღეს. შასი უკან გადააკეთეს ჯარისკაცების ნაკვეთურად კარებთან ახლოს. საბჭოთა დიზელის ძრავის მაგივრად დააყენეს უფრო ძლიერი დიზელის ძრავით და ასევე შიდა მოწყობილობებიც გააძლიერეს ჯავშანტრანსპორტიორი კი შეიქმნა 1988 წელს

შეიარაღება
შესაძლებელია აღჭურვო 3 ცალი 12,7მმ ტყვიამფქრევევით, ერთ ერთი კი, რომელიც კონტროლდება კაბინიდან, რომელიც შექმნილია რაფაელის თავდაცვის სისტემების მიერ, მისი სტანდარტული შეიარაღება არის 12,7მმ და 7,62მმ ტყვიამფრქვევები .

შეიარაღებული კონფლიქტები
მისი პირველად ბრძოლაში ჩაბმა მოხდა 2000 წლის სექტემბერში მეორე ინფიდას ომში. ასევე მონაწილეობდა 2006 წლის მეორე ლიბანის ომში. ბოლოს კი 2008-2009 ღაზას კონფლიკტში.
დნიპროპეტროვსკის ოლქი

დნიპროპეტროვსკის ოლქი — ოლქი ცენტრალურ უკრაინაში, ქვეყნის ყველაზე მნიშვნელოვანი სამრეწველო რეგიონი. ოლქის დედაქალაქია დნიპრო. ოლქის მნიშვნელოვანი ქალაქებია: დნიპრო, კრივი-რიჰი, კამიანსკე და ნიკოპოლი.

დედაქალაქი — 1 (დნიპრო)
რაიონები — 22;
დასახლებები — 1504;
სოფლები — 1438;
ქალაქები — 66;
სასოფლო საბჭო — 288.

დემოგრაფია
2004 წლის აღწერით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 3,493,062 მოსახლეს, რომელიც მთელი უკრაინის მოსახლეობის 5.3%-ია.

2001 წლის აღწერით, დნიპროპეტროვსკის ოლქში შემდეგი ეთნიკური ჯგუფის ხალხი ცხოვრობს:

უკრაინელები - 79.3%,
რუსები - 17.6%,
ბელარუსები - 0.8%,
ებრაელები - 0.4%,
სომხები - 0.3%,
აზერბაიჯანელები - 0.2%,
მოლდოველები - 0.12%,
ბოშები - 0.11%,
თათრები - 0.11%,
გერმანელები - 0.11%,
სხვები - 0.95%;

მშობლიური ენები:
უკრაინული ენა – 67%,
რუსული ენა – 32%,
სხვა ენები – 1%.
დონეცკის ოლქი

დონეცკის ოლქი — ოლქი აღმოსავლეთ უკრაინაში. მისი დედაქალაქია დონეცკი.

ოლქის აღსანიშნავი ქალაქებია: სლოვიანსკი, ჰორლივკა, კრამატორსკი, მაკიივკა, მარიუპოლი, ენაკიევე.

დედაქალაქი — 1 (დონეცკი)
რაიონები — 18
დასახლებები — 1,283
სოფლები — 1,124
ქალაქები — 159

დემოგრაფია
2004 წლის მონაცემებით, დონეცკის ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 4.7 მილიონ მოსახლეს, რომელიც უკრაინის სრული მოსახლეობის 10%–ია. დონეცკის ოლქი არის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული რეგიონი ქვეყანაში.

2001 წლის აღწერით, დონეცკის ოლქში ცხოვრობენ შემდეგი ეთნიკური ჯგუფები: უკრაინელები — 2,744,100 (56.9%), რუსები — 1,844,400 (38.2%), ბერძნები - 77,500 (1.61%), ბელარუსები — 44,500 (0.92%), ყირიმელი თათრები — 19,200 (0.4%), სომხები — 15,700 (0.33%), და ებრალები - 8,800 (0.18%).[3]

2001 წლის აღწერით ოლქში მცხოვრები მოსახლეობის 74.9% ლაპარაკობს რუსულ ენაზე, 24.1% – უკრაინულ ენაზე, ხოლო 0.13% – სომხურ ენაზე.
იაპონიის დროშა

იაპონიის დროშა თეთრი დროშაა ცენტრში დიდი წითელი დისკოთი (რომელიც ამომავალ მზეს წარმოადგენს). დროშის ოფიციალური სახელი იაპონურად არის ნისეეკი (?, "მზის დროშა"), თუმცა მას უმეტესად ჰინომარუს (?, "მზის წრე") უწოდებენ. ლეგენდის თანახმად, ამ დროშის ტრადიცია დასაბამს საუკუნეში იღებს, იაპონიაზე მონღოლების შემოსევების დროიდან. დროშა ბუდისტმა ბერებმა უბოძეს იაპონიის იმპერატორს, რომელიც მზის ქალღმერთის შთამომავლად ითვლებოდა. დროშამ სახელმწიფო სტატუსი მიიღო 1868 წლიდან ეროვნული რესტავრაციის ეპოქაში.
გინძა

გინძა — უბანი ჩუოში, ტოკიო, იაესუსა და კიობაშის სამხრეთით და შინბაშის ჩრდილოეთით. ცნობილია, როგორც ძვირფასი მაღაზიების უბანი უნივერსამებით, სალონებით, რესტორნებითა და ყავახანებით. ფუფუნებით ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული საყიდლების უბანი მსოფლიოში.

ისტორია
უბანს 1612 წელს, ედოს პერიოდში, აქ გახსნილი ვერცხლის მონეტების ზარაფხანის სახელი ეწოდა. თანამედროვე გინძა 1872 წელს გაშენდა, დიდი ხანძრის შემდეგ. ამ პერიოდში ეს უბანი წარმოშობით ირლანდიელი არქიტექტორი ტომას უოტერსის დაპროექტებული ორ- ან სამსართულიანი ჯორჯის ეპოქის სტილის აგურის სახლებით გაშენდა, სავაჭრო დუქნებით გარდიგარდმო ქუჩაზე შინბაშის ხიდიდან კიობაშის ხიდამდე ჩუოს სამხრეთდასავლეთ ნაწილში. ამ ევროპული სტილის შენობათა უმრავლესობა ამჟამად აღარ არსებობს, თუმცა ზოგიერთი ძველი შენობა დღესაც დგას, რომელთა შორის ყველაზე ცნობილია ვაკოს შენობა მისი საათის კოშკით.

გინძა პოპულარული ადგილი ხდება შაბათ-კვირას, როდესაც ჩრდილოეთ-სამხრეთის მთავარი არტერია მანქანებისთვის დაკეტილია. მოძრაობის შეზღუდვა 1960-იან წლებში დაიწყეს რიოკიჩი მინობეს მმართველობის პერიოდში.
კოტ-დ’ივუარის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

კოტ-დ’ივუარის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები (, მეტსახელად სპილოები ) — ეროვნული ნაკრები, რომელიც კოტ-დ’ივუარს წარმოადგენს რაგბის საერთაშორისო მატჩებში და ტურნირებში. ეროვნული ნაკრები პირველად შეიქმნა 1990 წელს. გუნდი ყოველწლიურად მონაწილეობს აფრიკის თასის გათამაშებებში და მსოფლიო რაგბის კილასიფიკაციით აღიარებულია მესამე იარუსის გუნდად. 2011 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ტურნირზე ეროვნული ნაკრები ნახევარფინალამდე მივიდა, სადაც ჩაატარა ორი მატჩი ნამიბიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ, პირველი შინ ფრედ დამთავრდა, ხოლო მეორე სტუმრად წააგო. კოტ-დ’ივუარს მხოლოდ ერთხელ – 1995 წელს აქვს მონაწილეობა მიღებული რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც ჯგუფში ბოლო ადგილი დაიკავეს. რაგბი უფრო მეტად პოპულარულია კოტ-დ’ივუარის სკოლის მოსწავლეებს შორის, მაგრამ ქვეყანაში მორაგბეთა საერთო რაოდენობა საკმაოდ მცირეა: სულ დარეგისტრირებულია საასპარეზო ასაკის მხოლოდ 14 კლუბი და 470 მორაგბე.
დიდი ხავლეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

დიდი ხავლეთის ღვთისმშობლის ეკლესია - არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდ ხავლეთში, მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (74,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია. ნახევარწრიულ აფსიდში ორი პატარა სწორკუთხა ნიშია. დასავლეთ კედელზე შემორჩენილია სარკმლის წირთხლის ფრაგმენტი, ხოლო მიწიდან 1,8 მეტრის სიმაღლეზე - შეკიდული საბჯენი თაღის კრონშტეინი.
დიდი ხავლეთის წმინდა მარინეს ეკლესია

დიდი ხავლეთის წმინდა მარინეს ეკლესია - არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდ ხავლეთში, მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით ცაცხვნარში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (7,85,9 მ)ნაგებია ქვიშაქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია დაახლოებით 0,7 მ სიმაღლეზე ნახევარწრიული აფსიდის სამხრეთი გვერდი და დარბაზის სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთი ნაწილი. ირგვლივ მობნეულია საპირე ქვები, ერთ-ერთი დიდი ზომის ქვა სარკმლის ღიობის ძირია.
თაგვეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

თაგვეთის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ თაგვეთში, მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით 300-400 მ-ზე, მუხნარში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. ეკლესია დანგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ ნახევარწრიული აფსიდის სამხრეთის მხარე.

ამჟამად ნაეკლესიარზე ახალი ეკლესია დგას. ეკლესია დარბაზულია (85,2 მ) ეკლესიის მახლობლად აღმოჩნდა ქვიშაქვის ორნამენტირებული ფილა - ძველი ეკლესიის კანკელის ნაწილი. ფილაზე სიბრტყეში შეღრმავებით ორ გლუვ ლილვს შორის მოქცეული ჩუქურთმაა ამოკვეთილი. ორნამენტი შედგენილია ნასკვებით გადაბმული წრეებით, რომლებშიც ვარდულია ჩასმული. სტილისტური ნიშნებით ფილა - სს-ით თარიღდება.
ზემო ოსიაურის ზღუდერის წმინდა გიორგის ეკლესია

ზემო ოსიაურის ზღუდერის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ოსიაურში, მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთ ნაწილში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (10,35,8 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთითაა. ნახევარწრიული აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო ნიშია. დასავლეთით, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით თითო სარკმელია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომლის საბჯენი თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ზემოთ გამოსახულია ქვის რელიეფური ცხვრის თავი, ხოლო უფრო ზევით - რელიეფური ჯვარი.

ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთით 8 მეტრზე დგას ქვიშაქვის კვადრებით ნაგები, ცილინდრული კამარით გადახურული სამრეკლო (3,93,9 მ), რომელსაც აღმოსავლეთით და დასავლეთით თაღიანი შესასვლელი აქვს.
მიწობის წმინდა სტეფანეს ეკლესია

მიწობის წმინდა სტეფანეს ეკლესია, გოლას საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ მიწობში, მდებარეობს სოფლის სამხრეთით 1,5 კმ-ზე, მთის ფერდობზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება - საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (9,75,8 მ) ნაგებია ნატეხი ქვითა და ქვიშაქვის კვადრებით. ეკლესიას სამი თაღოვანი შესასვლელი აქვს: სამხრეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით. ნალისებრი აფსიდის ღერძზე ფართო თაღოვანი შეწყვილებული სარკმელია. სარკმლის გვერდებზე ორ-ორი ნიშია, რომელთაგან სამში კიდევ თითო პატარა სწორკუთხა ნიშია. აფსიდის ჩრდილოეთ ნაწილში ნიშებს ზემოთ კედლის სისქეში მოწყობილია პატარა სამალავი. დარბაზის გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედლის კუთხეებში კრონშტეინებზე დაყრდნობილი ორსაფეხურიანი შეკიდული პილასტრებია. გრძივი კედლების დასავლეთის მონაკვეთი ორჯერ მეტია აღმოსავლეთისაზე. პილასტრების პირველ საფეხურზე კედლის დეკორატიული თაღები იყო გადაყვანილი, ხოლო მეორეზე კამარის საბჯენი თაღები.

აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლები მოჩარჩოებულია გრეხილი ლილვით. ჩრდილოეთ კუთხეში ქვემოთ პატარა შეღრმავებული ჯვარია. დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის თავზე გამოსახულია სამსაფეხურიან ბაზისზე მდგარი რელიეფური ჯვარი. სამხრეთი შესასვლელი გადახურულია დიდი ზომის ნახევარწრიული ქვით, რომელიც ზემოდან გრეხილი ლილვითაა შემკული.
მიწობის ნაეკლესიარები

მიწობის ნაეკლესიარები — ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ მიწობში შემორჩენილია რამდენიმე ნაეკლესიარი:

ნათლისმცემლის ეკლესია - მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით 200 მეტრზე, მდინარე მიწობელას მარცხენა ნაპირზე. ეკლესია ნაგები იყო ქვიშაქვის არაწესიერი წყობით. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ კედლის მცირე ნაწილი. ამჟამად აქ სანთლის დასანთები მცირე ნიში დგას.

წმინდა გიორგის ეკლესია - მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით 100 მეტრზე. ფერდობზე. ნაგებობის გეგმა არ იკითხება.

წმინდა მარინეს ეკლესია - მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით, ფერდობზე. გეგმა არ იკითხება. ეკლესიის მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი. ნაეკლესიარზე ხეები და ბუჩქებია ამოსული. ირგვლივ რამდენიმე ქვიშაქვაა, რომელთაგან ერთ-ერთი გამოყენებულია ნიშად.
ჩერნიჰივი

ჩერნიჰივი, ჩერნიგოვი — ისტორიული ქალაქი ჩრდილოეთ უკრაინაში. ჩერნიჰივი არის ჩერნიჰივის ოლქის დედაქალაქი. ქალაქში გვხვდება თეატრები, კლუბები, ინსტიტუტები, სკოლები, კინოები და სხვა შემეცნებით-გასართობი დაწესებულებები.

დაძმობილებული ქალაქები
ჩერნიჰივის დაძმობილებული ქალაქების სია:
ჰომელი, ბელარუსი
მემინგენი, გერმანია
ტარნობჟეგი, პოლონეთი
ჰრადეც-კრალოვე, ჩეხეთი
უაგრე, ლატვია

გალერეა
ჩერნივცის ოლქი

ჩერნივცის ოლქი — ოლქი დასავლეთ უკრაინაში, რომელიც ესაზღვრება რუმინეთსა და მოლდოვას. ოლქის დედაქალაქია ჩერნივცი. 2015 წლის მონაცემებით ჩერნივცის ოლქის მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 910 000 კაცს.

მოსახლეობა და დემოგრაფია
2001 წლის აღწერის მიხედვით, ოლქის 75%–ს (689.1 ათასი) წარმოადგენენ უკრაინელები, 12.5%–ს (114.6 ათასი) – რუმინელები, 7.3%–ს (67.2 ათასი) – მოლდოველები, 4.1%–ს (37.9 ათასი) – რუსები.
ხარკივის ოლქი

ხარკივის ოლქი — ოლქი აღმოსავლეთ უკრაინაში.

დემოგრაფია
2001 წლის აღწერით, ხარკივის ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 2,895,800 მოსახლეს, მათგან 1,328,900 (45,9%) მამაკაცია, ხოლო 1,566,900 (54,1%) – ქალი.

ამავე წლის აღწერით, ხარკივის ოლქში ცხოვრობენ შემდეგი ეთნიკური ჯგუფის ხალხი:
უკრაინელები - 70.7%,
რუსები - 25.6%,
ბელარუსები - 0.5%,
ებრაელები - 0.4%,
სომხები - 0.4%,
აზერბაიჯანელები - 0.2%,
ქართველები - 0.15%,
თათრები - 0.14%,
სხვა - 2.1%,;

მშობლიური ენები:
უკრაინული 53.8%,
რუსული 44.3%,
სხვა ენები 1.9%.
ლუცკი

ლუცკი — ქალაქი უკრაინაში, ვოლინის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2009 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობ 209,2 ათ. კაცი. უკრაინის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი. პირველად ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება 1085 წელს.

დაძმობილებული ქალაქები
– ბრესტი – გორი – სიანტანი – ლუბლინი – ტორუნი – ოლშტინი – ჟეშუვი – ზამოსცი – ბელს-პოდლიასკი – ზამოსცი

ფოტოგალერეა
შალვა გედევანიშვილი

შალვა მიხეილის ძე გედევანიშვილი (დ. 23 თებერვალი, 1897, თბილისი — გ. 21 იანვარი, 1990) — ქართველი კინორეჟისორი და მსახიობი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

დაიბადა ცნობილი საზოგადო მოღვაწეების მიხეილ და ანასტასია გედევანიშვილების ოჯახში. მისი უმცროსი ძმა — დიმიტრი გედევანიშვილი იყო ფიზიოლოგი. კინოში მუშაობა დაიწყო 1922 წელს პარიზში, რენე კლერთან და აბელ განსთან. 1926 წელს დაბრუნდა საქართველოში. კინოფილმებში შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ექიმი რიკარდი („ამოკი“, 1927) კორნენტი ამილახვარი („არსენა“, 1937) თბილისელი ჩინოვნიკი („მაგდანას ლურჯა“, 1955) და სხვა. გადაიღო მხატვრული ფილმები „ქეთო და კოტე“ (1948, ვახტანგ ტაბლიაშვილთან ერთად) და „ზვიგენის კბილი“ (1959). გედევანიშვილი მუშაობდა მულტიპლიკაციურ კინოშიც („ნაზიკო“ 1956, „გმირი ერთი საათით“, 1954, „როგორ წარმოიშვა სახლი“, 1954; „ეშმაკის ჯვარცმა“ 1967 და სხვა). მასვე ეკუთვნის პირველი ქართული თოჯინური ფილმი „ნიკო და სიკო“ (1962).
ფილმოგრაფია
ფილმების დამდგმელი რეჟისორი
1948: „ქეთო და კოტე“ რეჟ. ვახტანგ ტაბლიაშვილთან ერთად
1950: „ნებიერი“ (ანიმაციური)
1953: „ურჩი თიკანი“ (ანიმაციური) რეჟ. თეიმურაზ მიქაძესთან ერთად
1954: „ყურშა“ (ანიმაციური) რეჟ. ვახტანგ ბახტაძესთან ერთად
1959: „ზვიგენის კბილი“
1961: „ნიკო და სიკო“ (ანიმაციური — პირველი ქართული თოჯინური ფილმი)
1963: „გმირი“ (ანიმაციური)
1965: „როგორ ააშენეს სახლი“ (ანიმაციური)

სცენარის ავტორი ფილმებისა
1943: „სამი მეგობარი“ (ანიმაციური) ა. სტეფნაიასთან ერთად რეჟ. ვლადიმერ მუჯირი
1950: „ნებიერი“ რეჟ. შ. გედევანიშვილი
1965: „გმირი“ რეჟ. შ. გედევანიშვილი

გადაღებულია ფილმებში
1927: „ამოკი“ (ექიმი რიკარდი) რეჟ. კოტე მარჯანიშვილი
1929: „ჩემი ბებია“ რეჟ. კოტე მიქაბერიძე
1929: „საბა“ რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1934: „უკანასკნელი მასკარადი“ (ვოვა) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1937: „არსენა“ (კორნეტი ამილახვარი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1955: „მაგდანას ლურჯა“ რეჟისორები თენგიზ აბულაძე, რევაზ (რეზო) ჩხეიძე
1966: „ლონდრე“ რეჟ. თამაზ მელიავა
1966: „უყაიმო თამაში“ (ნუმიზმატი) რეჟ. იური ქავთარაძე
1971: „გათენების წინ“ რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე
1973: „მთვარის მოტაცება“ რეჟ. თამაზ მელიავა
1977: „სინემა“ რეჟ. ლიანა ელიავა
1978: „სათადარიგო ბორბალი“ რეჟ. ამირან დარსაველიძე
1980: „თბილისი, პარიზი, თბილისი“ რეჟ. ლეილა აბაშიძე
1982: „მე დავბრუნდები“ რეჟ. მერაბ თავაძე
1983: „მაცივარში ვიღაც იჯდა“ რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე
1984: „ჩემი დეიდა დუდუ (ექსკურსია)“ (ნიკოლოზი) რეჟ. ეთერ პაპუნაშვილი
1985: „ბატონი ავანტიურისტები“ რეჟ. ბიძინა ჩხეიძე
1988: „ჭა“ რეჟ. პავლე ჩარკვიანი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1950 : საპატიო ნიშნის ორდენი
1967 : საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
ოთარ ჩეჩელაშვილი

ოთარ ჩეჩელაშვილი (დ. 24 დეკემბერი, 1923, თბილისი — გ. 2 ივლისი, 1959) — საბჭოთა კავშირის გმირი, გვარდიის პოდპოლკოვნიკი. სკკპ წევრი 1944 წლიდან.

1940 წელს დაამთავრა თბილისის აეროკლუბი, 1941 წელს — ეისკის სამხედრო საავიაციო სასწავლებელი, 1956 წელს — სამხედრო-საჰაერო ძალების აკადემია. მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ყირიმის, ჩრდილოეთ კავკასიის, უკრაინის და ფრონტებზე. მონაწილეობდა ბერლინის აღებაში. მის ანგარიშზეა 178 საბრძოლო გაფრენა, საჰაერო ბრძოლაში ჩამოაგდო მტრის რამდენიმე თვითმფრინავი, მათ შორის 1 — ტარანით. საქართველოს სსრ მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, 7 სხვა ოდენითა და მედლებით.
ალის ღვთისმშობლის ეკლესია

ალის ღვთისმშობლის ეკლესიაჯაბა ლაბაძის ფოტო
ალის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალის ჩრდილო-დასავლეთით. დაზიანებულია — სახურავი, კედლების ნაწილი და ლავგარდანი ჩამონგრეულია.

ეკლესია გუმბათოვანია (14,510,9 მ) ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. შესასვლელი ორი აქვს — სამხრეთითა და დასავლეთით. გუმბათი საკურთხევლის კუთხეებს და დასავლეთის ორ თავისუფლად მდგარ ბოძს ეყრდნობა. გუმბათქვეშა და დანარჩენი თაღები და კამარები ისრულია. სამი საფეხურით ამაღლებული ღრმა საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდის სარკმლის გვერდებზე კვადრატული ნიშებია, ხოლო მათ ზემოთ — საიდუმლო სათავსებში ასასვლელი ხვრელები. ეს სათავსები მაღალია, გეგმით სწორკუთხა. მათ ქვეშ ასევე სწორკუთხა სამკვეთლო და სადიაკვნეა. დასავლეთის მკლავის კამარა დაკიდულ პილასტრზე გადასულ თაღზეა დაყრდნობილი. ჩრდილოეთ კედლის ნიშში სანათლავია. აფსიდის ღერძზე და სამივე მკლავში თითი სარკმელია, გუმბათის ყელში თორმეტი. ეკლესიის ინტერიერი შეთეთრებულია.

ეკლესიის ცოკოლი ერთი საფეხურითაა გამოწეული. ფასადებზე კარ-სარკმლის საპირეები ამოყვანილია აგურით. სამხრეთ ფასადზე უსწორო ქვაზე მზის საათია ამოკვეთილი. აღმოსავლეთ ფასადზე მარცხენა სარკმლის ქვემოთ გამოსახულია მარტივი ჯვარი. აგურის თორმეტწახნაგა პირამიდული გუმბათის წახნაგები გაწყობილია უწყვეტი თაღედით.

ეკლესიას 2006 წელს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ჯანიაურების ეკლესია

ჯანიაურების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალის გარეუბანში. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება საუკუნით. ძლიერ დაზიანებულია — კედლის ზედა ნაწილი და გუმბათი ჩამონგრეულია.

ეკლესია გუმბათოვანია (14,3×10,4 მ) ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ჰქონდა. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის სარკმლის ჩრდილოეთით მაღალი ისრულთაღიანი ნიშია, აფსიდის ზედა სამხრეთ ნაწილში საიდუმლო ოთახებში გასასვლელი ხვრელია. აფსიდის გვერდებზე სწორკუთხა სადიაკვნე და სამკვეთლოა. ორივე სათავსს თითო სარკმელი აქვს და ეკლესიის დარბაზს ღიობით უკავშირდება. მათ თავზე საიდუმლო ოთახებია. სამივე მკლავში თითო სარკმელია. ეკლესიის თაღები და კამარები ისრულია.

სამხრეთ ფასადზე შესასვლელი შემოსილია ქვით, რომელზეც გრეხილი ლილვებია გამოყვანილი, გვერდებზე ამოკვეთილია ექვსქიმიანი ვარსკვლავები.
უსანეთის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =უმოქმედო
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 42.097222
| გრძედი =43.643056
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=

უსანეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალის ჩრდილო-დასავლეთით. ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა (15,210,6 მ) ნაგებია ნატეხი ქვით, ზოგან ნახმარია თლილი ქვა. დაზიანებულია - ჩამონგრეულია სახურავისა და კედლის დიდი ნაწილი, ლავგარდანი. შესასვლელი სამხრეთით და დასავლეთითაა. ნავები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია ორი წყვილი ბოძითა და მათზე გადაყვანილი სამ-სამი თაღით. კამარები, კონქები და თაღები ყველგან ისრულია. თლილი ქვით გამოყვანილი თაღები პილონების მარტივ ქვის იმპოსტებს ეყრდნობა. საკურთხეველი ამაღლებულია. ნახევარწრიულ აფსიდში დიდი სწორკუთხა სარკმელია. აფსიდის გვერდებზე სამკვეთლო და სადიკავნეა, რომლებიც აფსიდს ღიობით უკავშირდება, ხოლო დარბაზს მაღალი თაღებით. ეკლესიის შუა ნავის დასავლეთ კედელში ერთი ოთხკუთხა სარკმელია. სამხრეთ ნავში და შუა ნავის ზედა ნაწილში - სამ-სამი. სამკვეთლოსა და სადიაკვნეს თითო სარკმელი აქვს. ჩრდილოეთი კედლის ნიშში სანათლავია.

სამრეკლო (4,24,2 მ) ეკლესიაზეა აღმოსავლეთიდან მიდგმული. იგი ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. ქვედა სართული სამ მხარეს გახსნილია თაღებით. პროფილირებული იმპოსტები და მათზე დაყრდნობილი ისრული თაღები ამოყვანილია აგურით. სართული პირამიდული გუმბათით გადახურული ექვსწახნაგა ფანჩატურია. ზარების დასაკიდი გადახურულია კონუსური გუმბათით. ფანჩატურის მასიურ ბოძებს მარტივი კაპიტელები და ბაზისები აქვს. აგურის ლავგარდნის ოთხი მწკრივიდან ორი დაწყობილია კბილანებად.

ეკლესიას და მის სამრეკლოს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
კლდისწყაროს წმინდა გიორგის ეკლესია

კლდისწყაროს წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ კლდისწყაროში, მდებარეობს სოფლის დასავლეთით, სასაფლაოზე. აგებულია 1894 წელს. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია ხის კამაროვანი გადახურვა, კედლების ზედა ნაწილი და ლავგარდანი.

ეკლესია დარბაზულია (137 მ), ნაგებია ქვიშაქვის კვადრებით. სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთით (გაგანიერებულია) და დასავლეთითაა. დასავლეთის შესასვლელს პატარა ცრუ ტიმპანი აქვს. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია. დარბაზის გრძივ კედლებში ორ-ორი ასეთივე სარკმელია. ეკლესიის კამარა და კონქი ხის იყო. შემორჩენილია კარგად გათლილი ქვის იატაკის ნაწილი. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებზე ფრონტონის წყობაში გამოსახულია ჯვარი. აღმოსავლეთით, ჯვრის მარცხენა მკლავის ქვემოთ, ეკლესიის აგების თარიღია ამოკვეთილი. სამხრეთის შესასვლელის თავზე აგურის წყობით გამოყვანილია ტოლმკლავა ჯვარი. კედლები დასრულებული იყო სამსაფეხურიანი ლავგარდნით.
ქემფერის წმინდა გიორგის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია = შიდა ქართლი
| რაიონი = ხაშურის მუნიციპალიტეტი
| კურთხევის_წელი = 2008
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება = დიახ
| ხუროთმოძღვარი = უცნობია
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი = დარბაზული ეკლესია
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1880
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები = დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =7,7 მ.
| სიგანე = 5,2 მ.
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა = ქვიშა-ქვა
| =
| =
| =
| =
| განედი = 42.221
| გრძედი = 43.3611
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ქემფერის წმინდა გიორგის ეკლესია – ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქემფერის დასავლეთით 600 მეტრზე, მთაზე, სასაფლაოზე. აგებულია 1880 წელს.

ეკლესია დარბაზულია (7,75,2 მ). ნაგებია ქვიშა-ქვის კვადრატული ზომის ქვებით. აქვს ორი შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. აღმოსავლეთ ფასადზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი ხოლო სამხრეთის შესასვლელის თავზე თითქმის მსგავსი ჯვარი, რომლის ბაზისზეც ეკლესიის აგების თარიღია ამოკვეთილი. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, სარკმელის მარცხნივ ორი ნიშია. საკურთხევლის ბაქანი წინწამოწეულია და ნახევარწრიული არდაბაგითაა დასრულებული.

თითო სარკმელია ასევე სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებში. დარბაზის გრძივ კედლებზე ორ-ორი მარტივი პილასტრია, რომელსაც ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებულია. შენობა დასრულებულიაქვიშაქვის ლავგარდნით. შენობას კრამიტის სახურავი აქვს.

ეკლესიისადმი შეწირულ ზარს ზედ წარწერა აქვს: როგორც წარწერიდან ირკვევა აქ ტაძრის აგებამდეც არსებულა წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, რომელიც, სავარაუდოა, უფრო მცირე ზომისა უნდა ყოფილიყო.
ნაბახტევის დედაღვთისა

ეკლესია დედაღვთისა - ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაბახტევის სამხრეთით ხელოვნურად მოვაკებულ ფერდობზე, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება - სს-ით.

ეკლესია დარბაზულია (53,8 მ) ნაგებია ნატეხი ქვით და ქვიშაქვით, განახლებული ნაწილები, აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადების ფრონტონები და ჩრდილოეთ სარკმლის წირთხლები აგურითაა ამოყვანილი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარს შიგნიდან სამი ქვისაგან შედგენილი ტრაპეციული გადახურვა აქვს, ხოლო გარედან არქიტრავული. ოთხკუთხა საკურთხევლის ბაქანი 0,5 მეტრითაა ამაღლებული. მის აღმოსავლეთ კედელში, რომელიც ბლაგვი კუთხით უერთდება ჩრდილოეთ კედელს, ერთ ვერტიკალზე ორი სარკმელია გაჭრილი, ქვედა თაღოვანია, ზედა - პატარა და კვადრატული. საკრთხევლის ჩრდილოეთ კედელში თაროა. დარბაზის ჩრდილოეთ კედელში ერთი ფართო სარკმელია. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. დასავლეთ ფასადზე კარის არქიტრავზე გამოსახულია ჩაღრმავებული აყვავებული ჯვარი. ჯვრის მარჯვნივ სომხური წარწერაა, ხოლო მარცხნივ - სამი პატარა ჯვარი. ფასდის ზემო ნაწილშიც ერთი ჯვარია გამოსახული.