iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნოდარ აბესაძე

ნოდარ აბესაძე (დ. 9 მარტი, 1924, ჭიათურა — გ. 6 აპრილი, 1995) — ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის საავიაციო ტექნიკუმი 1942 წელს. საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის (საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, შემდეგ კი ტექნიკური უნივერსიტეტი) სამთო ფაკულტეტი სამთო ინჟინრის სპეციალობით 1947 წელს, იმავე წელს სწავლა განაგრძო ასპირანტურაში, რომელიც დაამთავრა 1950 წელს. 1961-1972 წლებში
იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სასწავლო ნაწილის უფროსი. 1973-1995 წლებში იყო სამთო ფაკულტეტის მაღაროს სტაციონალური დანადგარების, სამთო მანქანების და ტრანსპორტის კათედრის დოცენტი; პარალელურად იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის სწავლული მდივანი.
შანშე ერისთავი

შანშე (პავლე) იასეს (აღაბაბას) ძე ერისთავი (დ. 1765 — გ. 1831) — თავადი, ქსნის ერისთავთა საგვარეულოდან.

იყო ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფის გიორგი -ის ეშიკაღასბაში. 1800 წლიდან იყო დიდი შულავერის მოურავი. ქართლ-კახეთის ანექსიის შემდეგ რუსეთის იმპერიის სამსახურში შევიდა. ჰქონდა პოლკოვნიკის წოდება. 1803 წლიდან ბორჩალოს მაზრის თავად-აზნაურთა წინამძღოლი იყო. 1811 წელს პირადად შეაიარაღა 200 კაცი და მოქმედებდა რუსებთან ერთად ლეკების წინააღმდეგ. ორჯერ აირჩიეს თბილისის მაზრის თავად-აზნაურთა წინამძღოლად. ერთგული სამსახურისათვის რუსეთის იმპერატორმა პავლე -მა დააჯილდოვა ბრილიანტებით მოჭედილი ოქროს საათით და სათუთუნეთი, ალექსანდრე -მა კი — ოქროს ხმლით და წმ. ანას ხარისხის ორდენით. გარდაიცვალა 1831 წლის სექტემბერში. დაკრძალეს იკორთაში.

შანშეს ცოლად ჰყავდა ელენე, თავად იოანე ორბელიანის ასული (დ. 1785 — გ. 1817, შემდეგ — მარიამ ზაქარიას ასული (აბაშიძე?). ჰყავდა 6 შვილი — იასე, მელანია, ელიზბარი, დიმიტრი, ალექსანდრე და გრიგოლი.
ყველის ბუზი

ყველის ბუზი — მწერი ორფრთიანების რიგისა. სხეულის სიგრძე 4,5 მმ-მდეა. შავი და ბრჭყვიალაა. გავრცელებულია ყველგან, განსაკუთრებით თევზრეწვის რაიონებში. დედალი დამარილებულ თევზზე, იშვიათად ძველ ყველზე (აქედან სახელწოდება), ქონზე და მისთანაზე დებს 40–120 კვერცხს. ადამიანის ორგანიზმში მოხვედრილი ბუზის მატლი იწვევს ნაწლავის მწვავე აშლილობას (იხ. მიაზები). ბრძოლის ღონისძიებები: სათავსოების დამუშავება ინსექტიციდებით, ცხელი ორთქლით, ქლორიანი კირით და სხვ.
სიჩიოვკური ჯიში

სიჩიოვკური ჯიში — მსხვილი რქოსანი საქონლის სახორცე-მერძეული მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია რუსეთის სმოლენსკის ოლქის სიჩიოვკისა და სხვა რაიონების კოლმეურნეობებსა და საბჭოთა მეურნეობებში, ადგილობრივი საქონლის სიმენტალურ ჯიშთან შეჯვარების გზით. დამტკიცებულია 1950 წელს. ჩალისფერი ან ჩალისფერ-ჭრელია. კუროს მასაა 850–1000 კგ, ფურისა — 500–600 კგ. მონაწველი ლაქტაციის პერიოდში 3500–4500 კგ რძეა, ყველაზე მეტი — 9000–10 000 კგ. რძის ცხიმიანობა 3,8—3,9%-ია. მოშენებულია სმოლენსკის, ტვერის, კალუგის, ბრიანსკის, რიაზანის და სხვა ოლქებში.
მაიკლ პეიჯი

მაიკლ „ვენომ“ პეიჯი (ინგ. „“ ; დ. 7 აპრილი, 1987), — ინგლისელი შერეული საბრძოლო ხელოვნების პროფესიონალი მებრძოლი. ამჟამად ის აბსოლუტური საბრძოლო ჩემპიონატის ქვემსუბუქ და საშუალო წონით კატეგორიებში ასპარეზობს.

პეიჯი შერეული საბრძლო ხელოვნების საზოგადოებაში აღიარებულია თავისი არაჩვეულებრივი საბრძოლო სტილით, რომელიც წარმოიშვა თავისუფალი სტილის ქიქბოქსიდან და კონტაქტური კარატიდან. ის ასევე პროფესიონალურად ასპარეზობდა, როგორც ქიქბოქსიორი, მოკრივე და შიშველი მუშტებით მოკრივე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 7 აპრილს, 1987 წელს, ქალაქ ლონდონში. მამა ბრიტანული ტელეკომის თანამშრომელი, წარმოშობით ტრინიდადიდან, ხოლო დედა ექთანი, წარმოშობით იამაიკადან იყო. ჰყავს 9 დედმამიშილი, რომლებიდანაც 3 აყვანილია. პეიჯი სწავლობდა ქუინთის კინასტონის სკოლაში სენტ-ჯონ ვუდში. მისი ოჯახის თითქმის ყველა წევრი საბრძოლო ხელოვნებით იყო დაკავებული და მისთვის ბუნებრივი იყო, რომ იგი ამ მაგალითს გაყოლოდა. ის ვარჯიშობდა როგორც ბოქსზე ისე კიკბოქსინგზე. მას ამ სპორტის სახეობებში უამრავი ბრძოლა აქვს ჩანატარები, მაგრამ საბოლოოდ იგი ორგანიზაციას შეუერთდა 2012 წლის 4 თებერვალს.

-ის კარიერა
2023 წლის დეკემბერში, პეიჯმა უფასო სააგენტოს შემდეგ ხელი მოაწერა და გაწევრიანდა -ში. მან შეასრულა დებიუტი კევინ ჰოლანდის წინააღმდეგ, 2024 წლის, 9 მარტს 299-ზე. მან ორთაბრძოლა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოიგო, რის შემდეგადაც იგი დაუპირისპირდა იან გარის 2024 წლის 29 ივნისს, 304-ზე. ამ ორთაბრძოლაში კი იგი მსაჯების ერთუსლოვანი გადაწყვეტილების დამარცხდა.

პირადი ცხოვრება
პეიჯმა ზედმეტსახელი „“ თავისი კიკბოქს პარტნიორისაგან მიიღო, მარვინ ფრენსისისგან, რისი მიზეზიც ფილმი, ხუთი სასიკვდილო შხამი გახლდათ.

შერეული საბრძოლო ხელოვნების შედეგები
როდერიხ ერკერტი

როდერიხ ფონ ერკერტი (, რუსეთში — როდრიგ თედორეს ძე ერკერტი, ; დ. 15 დეკემბერი, 1821, კულმი, ახლანდ. ხელმნო, პოლონეთი, — გ. 12 დეკემბერი, 1900, ბერლინი) — გერმანელი ეთნოგრაფი.

დაიბადა პრუსიელი ოფიცრის ოჯახში. თავადაც პრუსიის ჯარში მსახურობდა, შემდეგ რუსეთის სამსახურში გადავიდა. 1860-იან წლებში მეთაურობდა ბრიგადას დასავლეთის მხარეში, შემდეგ დივიზიას ჩრდილოეთ კავკასიაში. 1884 წელს სამსახურიდან გადადგა გენერალ-ლეიტენანტის წოდებით და დასახლდა ბერლინში, სადაც სამეცნიერო საქმიანობით იყო დაკავებული. რუსეთში სამსახურის პერიოდში დაინტერესდა ეთნოგრაფიის და ლინგვისტიკის საკითხებით. მონაწილეობდა გუსტავ-თეოდორ პაულის რედაქტორობით გამოცემული მონუმენტალური ნაშრომის „რუსეთის ხალხების ეთნოგრაფიული აღწერილობის“ (რუსულ ენაზე, 1862) მომზადებაში. ერკერტის მონოგრაფია „კავკასია და მისი ხალხები“ (გერმანულ ენაზე, 1887) შეიცავს ეთნოგრაფიულ ცნობებს კავკასიის ხალხთა შესახებ, კავკასიის ენათა ლექსიკურ მასალას. მეორე შრომა „კავკასიური ძირის ენები“ (გერმანულ ენაზე, 1895) გამოცემულია ორ ტომად. მასში 545 სიტყვაა თარგმნილი თითქმის ყველა კავკასიურ ენაზე, მოცემულია ცალკეული ფრაზები და თითოეული ენის მოკლე გრამატიკული მიმოხილვა.
ჩხვიკთის ეკლესია

ჩხვიკთას ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩხიკვთაში.

აღწერა
ეკლესია დგას მდინარე ალგეთის მარჯვენა ნაპირზე, კაშხლის თავზე. დარბაზული ეკლესია ნაგებია ადგილობრივი ფლეთილი ქვით და შეპერანგებულია კარგად ნათალი კვადრებით. დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. სარკმლებიდან შემორჩენილია აღმოსავლეთის და დასავლეთის, რომლებიც თაღოვანი ყოფილა (საპირეები მოცლილია და იქვე ყრია). კედლები სრულდებოდა ლილვისა და წრეთარგისგან შედგენილი ქვის ლავგარდნით, რომელშიც როგორც ჩანს შეკეთების დროს, შერეული ყოფილა რამდენიმე ყვითელი ფერის ქვაც. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს ქვედა დონეზე ორი სწორკუთხა ნიშაა გაკეთებული. კონქის ფეხთან წყობის შემსუბუქების მიზნით და რეზონატორებად თიხის ჭურჭელია ჩასმული. კონქი გარეთ გამობერილ წრეთარგის ფორმის იმპოსტებზე გადაყვანილ თაღზეა დაბჯენილი. ასეთივე ფორმის თითო იმპოსტი დარბაზის გრძივი კედლების შუაშია გაკეთებული, რომლებსაც ეყრდნობოდა კამარის საბჯენი თაღი. ინტერიერის ნაშალი მასითა და ჯაგნარით დაფარვის გამო, რიგი დეტალები გაწმენდის გარეშე არ ირკვევა. ტაძრის ფასადები სრულად შემოძარცვულია პერანგისგან. ამიტომ მისი მორთულობის დეტალებიც არ ირკვევა. ერთადერთი რელიეფური ფილა დასავლეთ კედლის ძირში დევს, რომელიც ფრონტონის ქვას წარმოადგენს და რომელზეც მოცემულია საუკუნის რელიეფებისთვის მახასიათებელი კიდეებშეკბილული ჯვრის რელიეფური გამოსახულება.
საბაჰ ბაქო

საბაჰ ბაქო — პროფესიული საფეხბურთო კლუბი, რომელიც წარმოადგენს მასაზირის დასახლებას. კლუბი 2018-2019 წლების სეზონიდან მისლის პრემიერ ლიგაში თამაშობს. მასაზირის დასახლებაში მდებარე „ ბანკ რესპუბლიკა არენაზე “ საშინაო თამაშებს საბაჰი თამაშობს.

ისტორია
საფეხბურთო კლუბმა „საბაჰმა“ საქმიანობა 2017 წლის 8 სექტემბერს დაიწყო. 2017/18 წლების სეზონში აზერბაიჯანის დივიზიონში მოთამაშე "ლურჯ-თეთრებმა" სეზონი მე-5 ადგილზე დაასრულეს.

2018 წლის 12 მაისს, -ს სალიცენზიო კომისიის სხდომაზე გადაწყდა საფეხბურთო კლუბ „საბაჰს“ აზერბაიჯანის უმაღლეს ლიგაში მონაწილეობის ლიცენზიის მინიჭება.

2022 წლის დეკემბერში მურად მუსაევის ხელმძღვანელობით კლუბმა " სუმგაიტი " 6:0 დაამარცხა და აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის ისტორიაში ყველაზე დიდი გამარჯვება მოიპოვა.

2022-23 წლების სეზონში აზერბაიჯანს პრემიერ ლიგის ვერცხლის მედლები მოიპოვა და ისტორიაში პირველად გავიდა ევროპის თასზე.

2023-24 წლების სეზონი აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგა 3. ადგილი დაიკავა და კვლავ მოიპოვა ევროპის თასზე მონაწილეობის უფლება მე-2 გილზდეადგილზე გასვლით. მან აზერბაიჯანის თასის 1/4 ფინალში ყარაბაღთან ბრძოლა შეწყვიტა. აქ მიღებული 1-7 მარცხი ყველაზე დიდი მარცხი იყო კლუბის ისტორიაში.

კლუბის ლოგო და ფერები
საბაჰ-ის ლოგოში კლუბის სახელზე გამოსახული მზის სხივები წარმოადგენს ახალ დღეს, ახალ იმედებს და ახალ გამარჯვებებს. ფარი არის თავდაცვითი მონდომების და თამაშში გუნდის გოლის ხელშეუხებლობის გამოხატულება.

„საბაჰს“ ძირითადი ფერები შავი და ვარდისფერია. ვარდისფერი ფერი ასახავს მასაზირის ტბის ფერს.

მმართველი და სამეთვალყურეო საბჭო
საფეხბურთო კლუბი "საბაჰ" დამფუძნებელი " " ხელმძღვანელი იაგუბ ჰუსეინოვია . "საბაჰ" პრეზიდენტი მაგსუდ ადიგოზალოვია.

კლუბში ასევე მოქმედებს სამეთვალყურეო საბჭო . საბჭო შედგება 5 წევრისაგან - ფირუდინ გურბანოვი (აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განათლების მინისტრის მოადგილე), იგორ პონომარიოვი (აზერბაიჯანელი ყოფილი ფეხბურთელი და მწვრთნელი, 1988 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი, სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი), რაჰმან ჰაჯიევი (რეჟისორი). ვებგვერდი "1." და "ბაკინსკი რაბოჩიის" ხელმძღვანელი), რაუფ ხალილოვი (მფლობელი), იაგუბ ჰუსეინოვი (მფლობელი).

სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარეა ფირუდინ გურბანოვი.

ფორმა
კლუბი თავის შემადგენლობაში ლურჯ-თეთრ ფერებს იყენებს. საბაჰს მთავარი ფორმა ლურჯი-თეთრ-ლურჯია, ხოლო სარეზერვო ფორმა თეთრ-ლურჯი-თეთრია.

როდესაც კლუბი დივიზიონში თამაშობდა, იყენებდა ესპანური ფირმა "ჯომას" ტანსაცმლის კომპლექტს. "საბჰმა" პრემიერლიგაში გასვლის შემდეგ "ჯომა" იტალიური კომპანია "მაკრონით" ჩაანაცვლა. 2020 წლიდან გუნდი კომპანია „ნაიკის“ ტანსაცმლის კომპლექტს იყენებს.

წარმატებები
აზერბაიჯანის ჩემპიონატი

ვერცხლის მედალი (1): 2022/23
ბრინჯაოს მედალი (1): 2023/24

სტადიონი
საფეხბურთო კლუბი „საბაჰ“ საშინაო თამაშებს მასაზირის დასახლებაში მდებარე „ ბანკ რესპუბლიკა არენაზე “ ატარებს. „ბანკ რესპუბლიკა არენაზე“ 13 000 გულშემატკივარია.
სასახლის ქუჩა

სასახლის ქუჩა, „დვორცოვაია“ — ყოფილი ქუჩა თბილისში, გოლოვინის პროსპექტსა (ახლანდ. შოთა რუსთაველის გამზირი) და ერევანსკის მოედანს (ახლანდ. თავისუფლების მოედანი) შორის.

ქუჩის განაშენიანება დაიწყო საუკუნის 20-იან წლებში კავკასიის არმიის საოლქო შტაბის აგების (1824) შემდეგ. ისტორიკოს მაქსიმე ბერძნიშვილის ცნობით, თბილისის 1828 წლის გეგმის ექსპლიკაციებში ამ ქუჩას ეწოდებოდა არწრუნის ქუჩა. ის მიემართებოდა მთავარმართებლის (ნიკოლოზის) მოედნიდან კეთილშობილთა სასწავლებლელს (ახლანდ. შოთა რუსთაველის გამზირი №1) და არწრუნის სახლს შორის და უერთდებოდა ერივანსკის მოედანს. ქუჩას არწრუნის სახელი ერქვა, ალბათ, იმიტომ, რომ აქ იდგა ერემია არწრუნის სახლი, შემდგომში — ქარვასლა. საუკუნის 50-იან წლებში ქუჩას დაერქვა სასახლის ქუჩა კავკასიის მეფისნაცვლის სასახლის აქვე მდებარეობის გამო. ქუჩა დატანილია თბილისის 1867 წლის გეგმაზე.

 საუკუნის ბოლოს ეს იყო კეთილმოწყობილი მოკლე ქუჩა, სადაც განთავსებული იყო სხვადასხვა დანიშნულების შენობები, კერძო სახლები, მდიდრული მაღაზიები, კაფე-რესტორნები, სასტუმროები, ფოტოსახელოსნოები. სასახლის ქუჩის მარცხენა მხარეს შტაბის შენობის გაგრძელებაზე მდებარეობდა ქარვასლა (შემდგომში სათავადაზნაურო ბანკი) და სათავადაზნაურო თეატრი, ქუჩის მარჯვენა მხარეს — სასტუმროები „ევროპეისკიე ნომერა“ (მოგვიანებით „დვორცოვიე ნომერა“, „ერმიტაჟი“) და „სევერნიე ნომერა“, სარაჯიშვილის საცხოვრებელი სახლი, ქამოანთ სურბ-გევორქის საყდარი. სასახლის ქუჩა ერივანსკის მოედნის მხარეს თამამშევის ქარვასლასთან სრულდებოდა, საპირისპირო მიმართულებით — მეფისნაცვლის სასახლესთან.

საბჭოთა პერიოდში, 1923 წელს სასახლის ქუჩას კომინტერნის სახელი ეწოდა. 1930-იან წლებში რუსთაველის პროსპექტის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით სასახლის ქუჩა გაფართოვდა, აქ მდებარე შენობების ნაწილი დაანგრიეს, რის შედეგადაც რუსთაველის პროსპექტი უშუალოდ დაუკავშირდა იმდროინდელ ამიერკავკასიის ფედერაციის მოედანს (ახლანდ. თავისუფლების მოედანს).
სიერა-ნევადა

სიერა-ნევადა შეიძლება აღნიშნავდეს:

ქედები
სიერა-ნევადა — აშშ-ში
სიერა-ნევადა — ესპანეთში
განივი ვულკანური სიერა, აგრ. ცნობილი როგორც სიერა-ნევადა — მექსიკაში
სიერა-ნევადა-დე-ლაგუნას-ბრავასი — ჩილესა და არგენტინაში
სიერა-ნევადა-დე-მერიდა — ვენესუელაში
სიერა-ნევადა-დე-სანტა-მარტა — კოლუმბიაში

სხვა
სიერა-ნევადის ეროვნული პარკი — ესპანეთში
სიერა-ნევადის ეროვნული პარკი — ვენესუელაში
სიერა-ნევადა (ესპანეთი)

სიერა-ნევადა — მასივი სამხრეთ ესპანეთში, ანდალუსიის მთებში. სიმაღლე 3478 მეტრამდე (მთა მულასენი — პირენეს ნახევარკუნძულის უმაღლესი წერტილი). აგებულია დოლომიტებით, კირქვებით, კრისტალური ფიქლებით. მწვერვალები რამდენიმე თვის განმავლობაში თოვლითაა დაფარული. მთა მულასენზეა ევროპის ყველაზე სამხრეთით მდებარე მყინვარი. არის რკინის მადნის საბადო (ალკიფე).
კალანიშის ქვები

კალანიშის ქვები — ვერტიკალურად აღმართული ქვების (მენჰირების) კომპლექსი ლუის-ენდ-ჰარისის კუნძულზე (გარე ჰებრიდის არქიპელაგი, შოტლანდია), სოფელ კალანიშის სიახლოვეს. მოიცავს წრიულად განლაგებულ ქვებს, საიდანაც ოთხი მიმართულებით გამოდის ქვების რიგები, მ.შ. ერთი „ხეივანი“. წრის შიგნით არის ქვის მცირე ქვაყრილის (კეარნის) ნაშთი, რომელიც გაიძარცვა ძველ დროში.

1980 და 1981 წლების გათხრებმა აჩვენა, რომ წრე აღმართულია ძვ. წ. 2900–2600 წლებში, ანუ ინგლისის სტოუნჰენჯის მთავარი წრის აღმართვამდე. როგორც ჩანს, აღმართვის დროს მიმდებარე მიწებს უკვე ამუშავებდნენ, მაგრამ სამოსახლოს კვალი არ იკვეთება. წრის შემდეგ მის ცენტრში მალევე აღმართეს სამარხის ქვაყრილი. სამარხი გაძარცვეს ბრინჯაოს ხანაში, შესაძლოა ძვ. წ. ათასწლეულში, თუმცა ადგილი 1200–800 წლებამდე მაინც გამოიყენებოდა საკულტო დანიშნულებით. აცივებისა და ტენიანობის მომატებასთან ერთად ადგილი თანდათან დაიფარა ტორფით.

ძეგლის პირველი საკმაოდ ზუსტი აღწერა ეკუთვნის ჯონ მაკ-კალახს (1819). თავდაპირველად ჩანდა ქვის სვეტების მხოლოდ ზემო ნაწილი, ჯეიმზ მეთისონის მიერ ჩატარებული გათხრებით სრულად გამოჩნდა სხვა სვეტებიც და სამარხი. ქვების ნაწილი, როგორც ჩანს, დაკარგულია. ორი დაცემული სვეტი ხელახლა აღიმართა (1857, 1982).
ნურაგი

ნურაგი, ნურაგე — ძველი ქვის კოშკები კუნძულ სარდინიაზე. აქვთ წაკვეთილი კონუსის ფორმა, სქელი კედლები, ხშირად 2 და მეტი სართული, 20 მეტრამდე სიმაღლე. ჰქონდათ დაბალი კარი, შიდა კიბეები, ზედა ბაქანი. სხვადასხვა შეფასებით, ცნობილია 7–8 ათასი ნურაგი და მათი ნანგრევი; საერთო რაოდენობა სავარაუდოდ აღწევდა 20–30 ათასს. არსებობს რამდენიმე ნურაგისაგან შემდგარი კომპლექსები, მ.შ. ბასტიონებითა და კედლებით გამაგრებული; მათ სიახლოვეს ხშირად ფიქსირდება გეგმით მრგვალი დიდი ნაგებობების ქვის საძირკვლები. სპეციალისტების აზრით, ნურაგები გამოიყენებოდა დასახლების ელიტის საცხოვრებლად, თავდაცვისთვის და სხვ.
გრიგოლ ნაცვლიშვილი

გრიგოლ ნავლიშვილი (დ. 7 ივნისი 1913, სოფელი ბაში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 1996) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო და დამსახურებული არტისტი.

ბიოგრაფია
გრიგოლ ნაცვლიშვილი დიბადა სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაშში, 1930 წელს დაამთავრა ბათუმის საშუალო სკოლა და სწავლა განაგრძო თეატრალურ სასწავლებელში, რომელიც 2 წელში დაიხურა. ბათუმის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა გააგრძელა თბილისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში. 1933-1934 წლებში მუშაობდა სიღნაღისა და სოხუმის თეატრებში, 1938 წლიდან კი გახდა ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობი.

გრიგოლ ნაცვლიშვილი გარდაიცვალა 1996 წელს, დაკრძალულია ქუთაისში, მწვანეყვავილას პანთეონში.

როლები
უ. შექსპირის „ოტელო“ — კასიო
შ. დადიანის „გუშინდელნი“ — გრენგოლი
ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“ — ფერდინანდი
ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთელი“ — ამილახვარი
ს. შანშიაშვილის „გიორგი სააკაძე“ — ლუარსაბ მეფე
კ. გამსახურდიას „დიდოსტატის მარჯვენა“ — მელქისედეკ კათოლიკოსი

ფილმოგრაფია
1967: „ჩემი მეგობარი ნოდარი“ — ტიტე ვაჩაძე
1983: „ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი“ — იროდიონი
1983: „წიგნი ფიცისა“ — როსტომი, მამასახლისი
1987: „ანემია“
1988: „დახატული წრე“
1993: „ექსპრეს ინფორმაცია“

ჯილდოები და აღიარება
1960 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1980 — საქართველოს სახალხო არტისტი
პლაიასის კანტონი

პლაიასი (; გენერალ-ვილიამილი) — კანტონი ეკვადორში, გუაიასის პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით ესაზღვრება გუაიაკილის კანტონი, დასავლეთით სანტა-ელენას პროვინცია, ხოლო სამხრეთით წყნარი ოკეანე. კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პლაიასი, რომლის ოფიციალური სახელია გენერალ-ხოსე-დე-ვილიამილი, ან გენერალ-ვილიამილ-პლაიასი. კანტონის ფართობია 270,2 კმ2, ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 58 768 ადამიანს შეადგენს.
ლუნა Е-1 № 1

„ლუნა“ -1 № 1 , -ს მიერ ზოგჯერ იდენტიფიცირდება, როგორც ლუნა 1958  — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1958 წლის 23 სექტემბერს, მთვარისა და კოსმოსური სივრცის შესასწავლად. ეს იყო, სსრკ-ში მთვარეზე ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურის გაშვების პირველი მცდელობა.

ისტორია
1958 წლის 23 სექტემბერს 07:40:23 დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „ვოსტოკ-ლ“-ით («-») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური „-1 № 1“. მისიის მთავარ მიზანს წარმოადგენდა მთვარის ზედაპირზე მიღწევას, ასევე მანათობელი ნატრიუმის ღრუბლის გაშვებას (ხელოვნური კომეტის ეფექტის შესაქმნელად), რომელიც დედამიწიდან გამოჩნდებოდა და გამოიყენებოდა ორბიტის საკორექტირებლად. რაკეტა-მატარებლის ავარიის გამო, ასს „ლუნა“ დაიკარგა.
ლიზაბეტ სკოტი

ლიზაბეთ ვირჯინია სკოტი (დაბადებული როგორც ემა მაცო; დ. 29 სექტემბერი, 1922 — გ. 31 იანვარი, 2015) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოდელი. ნუარის კატეგორიის ფილმების „ყველაზე ლამაზი სახე 1940-იან და 1950-იან წლებში“. ბროდვეისა და ბოსტონში სპექტაკლ „ჩვენი კბილების კანში“ საბინას როლის დუბლირების შემდეგ გამოჩნდა ისეთ ფილმებში, „მართა აივერზის უცნაური სიყვარული“ (1946), „გზის გამოთვლა“ (1947), „უდაბნოს მძვინვარება“ (1947) და „ცრემლებისთვის ძალიან გვიანია“ (1949). მისი 22 ფილმიდან სამის გარდა ყველაში მთავარ როლს ასრულებდა. სცენისა და რადიოს გარდა, 1940-იანი წლების ბოლოდან 1970-იანი წლების დასაწყისამდე ტელევიზიაშიც გამოდიოდა.
ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი

ოთარ ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი — მრავალპროფილური სამედიცინო დაწესებულება თბილისში, დიღმის მასივის ტერიტორიაზე. ფუნქციონირებს 2003 წელიდან.

ცენტრი ჩამოყალიბდა 2002 წელს მსოფლიო ბანკის, იაპონიისა და საქართველოს მთავრობების ხელშეწყობით, ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის, კატასტროფისა და გადაუდებელი მედიცინის ცენტრების შერწყმით. მის შექმნას საფუძვლად დაედო მსოფლიო ბანკის მიერ საქართველოში წარმოდგენილი პროექტი, კერძოდ, თბილისში პერინატალური ცენტრის შექმნის აუცილებლობის შესახებ. ეროვნული სამედიცინო ცენტრი შეიქმნა ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის ცენტრის ბაზაზე, რომელიც 1981 წელს დაარსდა ოთარ ღუდუშაურის ხელმძღვანელობით, 1990 წელს განთავსდა ამჟამინდელ შენობაში და 1993 წელს ღუდუშაურის სახელი მიენიჭა. ცენტრი გაშლილია 320 საწოლზე (2024 წლის მონაცემებით) და აქვს სტაციონარული, ამბულატორიული, დიაგნოსტიკური და რეფერალური მომსახურება.
საერთაშორისო გეოფიზიკური წელი

საერთაშორისო გეოფიზიკური წელი — პერიოდი 1957 წლის 1 ივლისიდან 1958 წლის 31 დეკემბრამდე (18 თვე), რომლის განმავლობაში 67 ქვეყანა მთელ დედამიწაზე ერთიანი პროგრამითა და მეთოდიკით ატარებდა გეოფიზიკურ დაკვირვებებსა და გამოკვლევებს. საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის წინამორბედი იყო ადრე ჩატარებული ორი საერთაშორისო პოლარული წელი. საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ჩატარებას ხელმძღვანელობდა სპეციალური კომიტეტი, რომლის თავმჯდომარე იყო ს. ჩეპმენი. კვლევა გაგრძელდა 1959 წელს საერთაშორისო გეოფიზიკური თანამშრომლობის სახელწოდებით. საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ჩატარება დაუკავშირდა მზის აქტიურობის მაქსიმუმის პერიოდს; მის პროგრამაში შედიოდა რაეროლოგიური, მეტეოროლოგიური, ოკეანოგრაფიული, გლაციოლოგიური, მაგნიტური, გრავიმეტრიული და სეისმური დაკვირვებები; ინტენსიურად იკვლვედნენ ატმოსფეროს ზედა ნაწილს. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა ანტარქტიკის გამოკვლევას, სადაც სხვადასხვა ქვეყანამ დაკვირვებებისათვის ბაზები დააარსა (მაგალითად, სსრკ-ის ობსერვატორია „მირნი“ და სხვები). ჩატარდა ექსპედიციები ანტარქტიდის შიგა რაიონებში. ინტენსიური კვლევა მიმდინარეობდა ოკეანეებში. არქტიკაში მცურავ ყინულებზე სსრკ-მა და აშშ-მა გამართა რამდენიმე ობსერვატორია. საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მოვლენა იყო სსრკ-ის მიერ დედამიწის პირველი ხელოვნური თანამგზავრის გაშვება (1957 წლის 4 ოქტომბერი). საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის განმავლობაში ჩატარებულ დაკვირვებათა საფუძველზე მიღებულ იქნა მნიშვნელოვანი სამეცნიერო შედეგები ატმოსფეროს ფიზიკური, მეტეოროლოგიური, კოსმოსური სხივების ფიზის, დედამიწის მაგნეტიზმის, სეისმოლოგიის ოკეანოლოგიის, გლაციოლოგიისა და სხვა დარგში. მნიშვნელოვან აღმოჩენათა რიცხვს განეკუთვნება დედამიწის რადიაციული სარტყლების, სამხრეთ სიცივის პოლუსის, იონისფეროში იონიზაციის გადიდებული სიმკვრივის ღრუბლების, ოკეანის სიღრმეში ჩქარი დინებების, უცნობი ცხოველებისა და სხვათა აღმოჩენა. საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის პირველი მეცნიერული შედეგები შეაჯამეს საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ასამბლეაზე მოსკოვში 1958 წელს

მონაწილე ქვეყნები
საერთაშორისო გეოფიზიკური წელში მონაწილეობდნენ შემდეგი ქვეყნები:
საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ხეობა

საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ხეობა — მყინვარული ზედაპირის ჩადაბლება აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში, ა. გ. 55° და 80° შორის. მიმართულია პრიუდსისა და მეკენზის ყურეებიდან (თანამეგობრობის ზღვა) შეფარდებითი მიუწვდომლობის პოლუსისაკენ. სიგრძე დაახლოებით 1000 კმ, სიგანე თითქმის 600 კმ. ხეობის ჩრდილოეთი ნაწილი აღმოაჩინეს ამერიკის შეერთებული შტატებისა (1946–1947) და ავსტრალიის (1956–1958) ექსპედიციებმა; სამხრეთი ნაწილი პირველად გამოიკვლია ჰაერიდან საბჭოთა ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ 1957–1958 წლებში. სახელი ეწოდა საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის აღსანიშნავად.
ტაგნაგეთი

ტაგნაგეთი — ისტორიული სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლში (ალგეთის ხეობაში), ახლანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. ამჟამად ნასოფლარია, შემორჩენილია გვიანი შუასაუკუნეების არქიტექტურული კომპლექსის ნანგრევები, რომლებიც მდებარეობს დღევანდელ სოფ. ერტისსა და ღოუბანს შორის, მათ ჩრდილოეთით, კოჯრის მთის კალთაზე.

ტაგნაგეთი იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის („აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“) და იოანე ბატონიშვილის („ქართლ-კახეთის აღწერა“) ნაშრომებში, - საუკუნეების ისტორიული საბუთებში. 1721 წლის აღწერით სოფელში ითვლებოდა 2 მებატონე — სოლოღაშვილები, 1 მემამულე — აზნაური ტუსაშვილი, 2 უყმო აზნაური, 12 გამომღები და 10 ბოგანო ყმა.
ტაგნაგეთის კომპლექსი
ტაგნაგეთის კომპლექსი მოიცავს თავდაცვით კოშკს, კარის ეკლესიას, საცხოვრებელ ნაგებობებს. საცხოვრებელი ნაგებობებიდან მხოლოდ ფრაგმენტებია დარჩენილი.

ტაგნაგეთი კოშკი რვასართულიანი ოთხკუთა ნაგებობაა. ნაგებია ადგილობრივი რუხი ფერის ფლეთილი ქვით კირ-დუღაბზე, შიგადაშიგ გამოყენებულია აგური. სართულები ერთმანეთს ხის კიბით უკავშირდება. კარი გაჭრილია პირველი სართულის სამხრეთ-დასავლეთ კედელში, შესასვლელი თაღოვანია. ამავე კედლის სამხრეთ-დასავლეთ კედელში ჩატანებულია კერამიკული მილი. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა მოწყობილი, მთლიანად მხოლოდ სართულის იატაკია შემორჩენილი. მეორე სართულზე ბუხარი იყო მოწყობილი, მეოთხეზე კი აივანზე გასასვლელი. სათოფურების კონსტრუქცია სხვადასხვაგვარია.

კოშკის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს დარბაზული ეკლესია (9,80 5,90 მ.). ისიც ადგილობრივი რუხი ფერის ფლეთილი ქვითა და აგურითაა ნაგები. აღმოსავლეთით სწორკუთხედში ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება. ტაძრის გადახურვა წყვილ პილასტრს ეყრდნობოდა, თუმცა კამარა ამჟამად სრულად ჩამონგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ კონქის მცირე ნაწილი. ნაგებობას სამხრეთიდან აქვს ერთადერთი თაღოვანი შესასვლელი.
ზურაბ ერქვანია

ზურაბ დავითის ძე ერქვანია (დ. 14 ოქტომბერი, 1951, ქ. გაგრა) — ქართველი სახელმწიფო მოხელე, გენერალ-მაიორი (2000).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1974), მოსკოვის საკავშირო სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის უმაღლესი სასწავლებელი (1979), მოსკოვის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია (1991). საბჭოთა პერიოდში მუშაობდა კომკავშირულ და პარტიულ თანამდებობებზე, ძირითადად აფხაზეთში. 1993-1998 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს, ასევე თავდაცვისა და უშიშროების საბჭოს თავმჯდომარე (დევნილობაში), 1998-2003 წლებში — საქართველოს დაზვერვის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილე. 2003 წლიდან თადარიგშია. 2004-2005 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლებში უგზო-უკვლოდ დაკარგულ მებრძოლთა მოძებნისა და მათი ოჯახების წევრთა უფლებების დაცვის სახელმწიფო კომისიის თავმჯდომარედ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999) და მედლებით.
სკაუტინგი

სკაუტინგი — მსოფლიო ახალგაზრდული სოციალური მოძრაობა. სკაუტინგი იყენებს არაფორმალური განათლების პროგრამას, რომელიც ორიენტირებულია პრაქტიკულ გარე აქტივობებზე, როგორიცაა: კემპინგი, აკვატიკა, ლაშქრობა და სპორტი. სკაუტური მოძრაობის საყოველთაოდ აღიარებული მახასიათებელია სკაუტური ყელსაბამით და უნიფორმა. განმასხვავებელი ერთიანი ნიშნებია -- და , ასევე ღირსების სამკერდე ნიშნები და სხვა პატჩები.

1907 წელს ბრიტანული არმიის გენერალ-ლეიტენანტმა, რობერტ ბადენ-პაუელმა, მოაწყო სკაუტური ბანაკი ინგლისში, ბრაუნსის კუნძულზე. ბადენ-პაუელმა დაწერა წიგნი სკაუტინგი ბიჭებისთვის (ლონდონი, 1908), მისი ადრინდელი სამხედრო წიგნების საფუძველზე. სკაუტური მოძრაობა, როგორც სკაუტების, ასევე გოგონების გიდების (ზოგიერთ ქვეყანაში ეწოდა გოგონა სკაუტად) ჩამოყალიბდა მეოცე საუკუნის პირველ ათწლეულში. მოგვიანებით ახალგაზრდა სკაუტებისთვის შეიქმნა პროგრამები როგორიცაა, (1916) და (1918).

2024 წლის მონაცემებით სკაუტინგის მოძრაობა მსოფლიოს 216 ქვეყანაში 50 მილიონზე მეტ წევრს აერთიანებს.