iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლურჯი ხავერდი (ფილმი)

„ლურჯი ხავერდი“ — 1986 წლის დეტექტივი, თრილერი და ფსიქოლოგიური საშინელებათა ფილმი. მისი რეჟისორი და სცენარისტია დეივიდ ლინჩი. მთავარ როლებში არიან კაილ მაკლაქლენი, იზაბელა როსელინი, დენის ჰოპერი და ლორა დერნი. ფილმის სახელწოდება დაფუძნებულია იმავე სახელის მქონე 1951 წელს გამოშვებულ სიმღერაზე.

ფილმი მოგვითხრობს ახალგაზრდა კაცის ამბავს, რომელიც ავადმყოფი მამის მოსანახულებლად მშობლიურ ქალაქში დაბრუნებული მინდორში დაგდებულ ადამიანის მოჭრილ ყურს აღმოაჩენს.

70-იანების მიწურულს და 80-იანების დასაწყისში კინოსტუდიები ფილმს ბლოკავდნენ მისი მკვეთრად ნუდისტური და ძალადობრივი სცენების გამო.

როლებში
გამოხმაურება
1986 წელს „ლურჯი ხავერდი“ ამერიკაში პოპულარული გახდა და მან მალევე ამერიკული კლასიკის როლი დაიმკვიდრა. გვიანდელ 80-იანებსა და ადრეულ 90-იანებში, ფილმის -ზე, -სა და -ზე ჩაწერის შემდეგ, იგი ამერიკის უფრო ფართო აუდიტორიამ იხილა და დეივიდ ლინჩმა ჰოლივუდის მეინსტრიმ კინოში დაიკავა ადგილი, ხოლო დენის ჰოპერი ისევ გამოჩნდა კინოსამყაროში. ჰოპერის პერფორმანსმა ფრენკ ბუტის როლში, დიდი გავლენა მოახდინა პოპკულტურაზე, მისი შთაგონებით შეიქმნა უამრავი კულტურული რეფერენსები თუ პაროდიები.

ფილმის ბნელმა, ეროტიკულმა და სპეციფიკურმა სტილმა საფუძველი დაუდო ლინჩის სხვა ნამუშევრებსაც, როგორებიც არის „ტვინ პიკსი“ (1990-1991), „მულჰოლენდ დრაივი“ (2001).

მემკვიდრეობა
„ლურჯი ხავერდს“ ხშირად უწოდებენ 80-იანების ერთ-ერთ საუკეთესო ფილმს, ამერიკული სიურეალიზმის ერთ-ერთ საუკეთესო ნიმუშს და ერთ-ერთ საუკეთესო ნამუშევარს დეივიდ ლინჩის კარიერის განმავლობაში. -მა ფილმი 100 საუკეთესო ფილმის სიაში შეიყვანა.

„ლურჯს ხავერდს“ ბევრი სხვადასხვა ჯილდო აქვს აღებული. ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი არის ოსკარი, რომელიც 1987 წელს დეივიდ ლინჩმა საუკეთესო რეჟისორის კატეგორიაში მოიპოვა.

ფილმით ინსპირირებულმა პოპ-მომღერალმა, ლანა დელ რეიმ 2012 წელს ბობი ვინტონის სიმღერის, "ლურჯი ხავერდის" ქავერი ჩაწერა. ვიდეო კლიპში ჩანს დეივიდ ლინჩის გავლენა. ვიდეოში დელ რეი დოროთი ვალენის როლს ასახიერებს.

იზაბელა როსელინიმ 1987 წელს -ში საუკეთესო ქალი მსახიობის კატეგორიაში გაიმარჯვა. დენის ჰოპერმა და დეივიდ ლინჩმა 1987 წელს ლოს-ანჟელესის კინოკრიტიკოსების ასოციაციის ჯილდო მოიპოვეს, საუკეთესო რეჟისორისა (ლინჩი) და საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობის (ჰოპერი) ნომინაციებში.
ჯული უოლტერსი

დეიმ ჯულია მერი უოლტერსი (; დ. 22 თებერვალი, 1950) — ინგლისელი მსახიობი, კომიკოსი და ავტორი. არის ოთხი „ბრიტანული აკადემიის სატელევიზიო ჯილდოს“, 2 „ბრიტანული კინოაკადემიის ჯილდოს“, ორი „საერთაშორისო ემის ჯილდოს“ და ოქროს გლობუსის მფლობელი. საუკეთესო პირველხარისხოვანი როლისა და საუკეთესო მეორეხასისხოვანი როლისთვის ორჯერ არის ნომირებული ოსკარზე.

მონაწილეობა აქვს მიღებული მრავალ ფილმში, მათ შორისაა: ბრიტანული კომედია „პირადი მომსახურება“ (1987), მიუზიკლი-კომედია „ “ (1991), „დაიკო ჩემო და“ (1994), დრამა „ბილი ელიოტი“ (2000), ჰარი პოტერის ფილმების სერია (2001-2011), ბრიტანული კომედია „გოგონები კალენდრიდან“ (2004), კომედიური-დრამა „მართვის გაკვეთილები“ (2006), 2007 წლის ბრიტანულ-ირლანდიური ბიოგრაფიული რომანტიკული დრამა, „გახდე ჯეინი“, მიუზიკლი „მამა მია“ (2008) და მისი გაგრძელება „მამა მია 2“, ამერიკული ანიმაცია „მამაცი“ (2012), „პადინგტონი“ (2014) და მისი გაგრძელება „პადინგტონის თავგადასავალი 2“, რომანტიკული დრამა „ბრუკლინი“ (2015), ბიოგრაფიული რომანტიკული დრამა „კინოვარსკვლავები ლივერპულში არ კვდებიან“ (2017) და 2018 წლის მიუზიკლი, „მერი პოპინსი ბრუნდება“. 2001 წელს ითამაშა სამ აქტიან პიესაში, „ყველა ჩემი ვაჟი“ და მოიგო ლაურენს ოლივიეს ჯილდო საუკეთესო მსახიობისთვის.

სატელევიზიო გადაცემებში უოლტერსი ხშირად გამოჩენილა ამერიკელ მსახიობთან, ვიქტორია ვუდთან ერთად. მათ ერთად მონაწილეობა აქვთ მიღებული სხვადასხვა სატელევიზიო სერიალებში, მათ შორის არის: „ვუდი და უოლტერსი“ (1981), „პატი და მარგარეტი“ (1994), „“ (1998-2000) და სხვა. სხვა მსახიობებთან შედარებით, უოლტერს ყველაზე მეტჯერ აქვს მოგებული ბრიტანული აკადემიის სატელევიზიო ჯილდო, საუკეთესო მსახიობისთვის. 2009 წელს მონაწილეობა მიიღო ბრიტანულ ფილმში, „მოკლე დროით დარჩენა შვეიცარიაში“. ამ როლის შესრულებისთვის, ჯული დაჯილდოვდა საერთაშორისო ემის ჯილდოთი.

ადრეული ცხოვრება
ინგლისელი მსახიობი ჯული მერი უოლტერსი დაიბადა 1950 წლის 22 თებერვალს, ბირმინგემში, ინგლისში. არის მერი ბრიჯეტის და ირლანდიელი კათოლიკე კლერკის, თომას უოლტერსის ქალიშვილი. მამის მხრიდან, მისი ბაბუა ტომას უოლტერსი იყო ბურების მეორე ომის ვეტერანი, რომელიც 1915 წელს, პირველ მსოფლიო ომში მოკლეს. უოლტერსი ოჯახთან ერთად სტეფორდშირში ცხოვრობდა. არის ხუთი შვილიდან ყველაზე უმცროსი. დაწყებითი განათლება მიიღო „წმინდა პოლის გოგონების სკოლაში“, ხოლო შემდეგ ისწავლა „ჰოლი ლოდჯის გოგონების გრამატიკის სკოლაში“. 18 წლის ასაკში ექთნად მუშაობდა „დედოფალი ელისაბედის საავადმყოფოში“. მოგვიანებით შეწყვიტა ექთნობა და სწავლა დაიწყო „მანჩესტერის პოლიტექნიკურ დრამის სკოლაში“ (ახლა მანჩესტერის თეატრის სკოლა). 1970-იან წლებში მუშაობდა ლივერპულის ერთ-ერთი თეატრის კომპანიაში.

პირადი ცხოვრება
ჯული უოლტერსი გრენტ როფიზე დაქორწინდა 1997 წელს. წყვილს ჰყავს ერთი ქალიშვილი, სახელად მეიზი მეი როფი, რომელიც დაიბადა 1998 წლის 26 აპრილს. ცხოვრობენ ინგლისის ერთ-ერთ სოფელში, პლაისტოვიში.

უოლტერსი 2018 წელს დიაგნოზირდა მსხვილი ნაწლავის კიბოს მესამე სტადიით. დასჭირდა ქირურგიული ჩარევა, ჩაუტარდა ქიმიოთერაპია. რაც იმას ნიშნავდა, რომ 2020 წლის ფანტაზიური დრამის, „მწვანე ბაღის“ რამდენიმე ეპიზოდში ვერ მიიღებდა მონაწილეობას და გამოტოვებდა „მამა მია 2“-ის პრემიერას.
შაო-შიენ ჰუ

შაო-შიენ ჰუ (ჩინ. ; დ. 8 აპრილი, 1947, მეის პროვინცია, გუანდონგი, ჩინეთის რესპუბლიკა) — ტაივანელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდუსერი და მსახიობი. ტაივანის ახალი ტალღის მოძრაობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

ადრეული ცხოვრება და კინო-კარიერა
ჰოუს ოჯახი ჩინეთის სამოქალაქო ომის დროს (1945-1949) ტაივანში გადასახლდა, სადაც მან თავისი ბავშვობა გაატარა. სწავლობდა ტაივანის სახელმწიფო ხელოვნების აკადემიაში, სადაც სწავლა 1972 წელს დაასრულა და 1970-იანების ნახევრამდე, სანამ სცენარისტობას და რეჟისორის ასისტენტობას დაიწყებდა, გამყიდველად მუშაობდა.

1980 წელს ჰუმ თავისი სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო, სახელად „საყვარელი გოგო“ . დროთა განმავლობაში, სტილის ჩამოყალიბების შემდეგ, მისი ფილმები გამოირჩეოდა ნარატივის ეპიზოდური მოყოლით, ხშირად უსიტყვო მოქმედებებით, რომლებიც ჰუს ნამუშევრებში ხშირად დიალოგების მაგივრობას წევენ.

მიუხედავად მისი წარმატებული პროექტებისა და თავის ქვეყანაში პოპულარობისა, დასავლეთის აუდიტორიამ იგი მხოლოდ 2007 წელს გაიცნო, როცა ფრანგული ფილმი, „წითელი ბუშტის ფრენა“ გამოუშვა. ისტორია გვიყვება ჩინელი მოსწავლის შესახებ, რომლის დედაც გზააბნეული ხელოვანი და მარტოხელა დედაა (მის როლს ჟულიეტ ბინოში ასრულებს).

ჰუს ჯამში დაწერილი აქვს ოცდაერთი ფილმის სცენარი, აქედან გადაიღო რვა. იგი თანასცენარისტია ედვარდ იანგის ფილმისა „ტაიბეის ისტორია“, სადაც თავად ასრულებდა ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟისა და პროტაგონისტის, ლუნის, როლს.

სტილი
ჰუს ფილმების ერთ-ერთი თვისება თხრობის სიმოკლეა. უპირატესობას ანიჭებს ვიზუალურ გამოსახულებას. ხშირად იყენებს იმპროვიზაციას, ხოლო მსახიობებს მის ფილმებში მკვეთრად ნატურალისტური შესრულება ახასიათებთ. იგი არ იყენებს ტიპურ ნარატიულ ლოგიკას და ხშირად მის ფილმებში ქრონოლოგია არეულია.

ჰოუს ფილმების ჯილდო მიუღიათ ისეთ მნიშვნელოვანი კინოფესტივალებზე, როგორიც არის ვენეციის კინოფესტივალი, კანის კინოფესტივალი, ბერლინის კინოფესტივალი, ჰავაის საერთაშორისო კინოფესტივალი. 1990 წელს ამერიკელი და საერთაშორისო კრიტიკოსების მიერ იგი „დეკადის საუკეთესო რეჟისორად“ გამოცხადდა.

ჰუმ მიიღო ჯილდო კანის კინოფესტივალზე საუკეთესო რეჟისორის ნომინაციაში ფილმისთვის „ასასინი“ (2015).

ჰქონია სამსახიობო გამოცდილებაც. იგი ჩნდება ტაივანური ახალი ტალღის ერთ-ერთი გამორჩეული რეჟისორის, ედვარდ იანგის 1984 წელს გამოსულ ფილმში, „ტაიბეის ისტორიაში“. იგი ლუნის, ბეისბოლის ვარსკვლავის როლს ასრულებს. მას თავისი შეყვარებული მიატოვებს და ცდილობს, იპოვოს გზა ტაიბეიში. ჰოუს ასევე ჰქონდა პატარა როლი 2013 წელს გამოშვებული ჩინურ კომედიურ ფილმში, „ახალგაზრდული სტილი“, რომელიც თინეიჯერების შესახებ გვიყვება.
ანა ბუჩუკური

ანა ბუჩუკური (დ. 5 აპრილი, 1990) — ქართველი პოლიტიკოსი. მუშაობდა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციაში, ადამიანის უფლებათა სამდივნოს (სამსახური) უფროსის თანამდებობაზე. საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი 2020 წლიდან.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, სამართალმცოდნეობის სპეციალობით. 2009-2010 წლებში იყო სახალხო დამცველის აპარატის პრაქტიკანტი. 2011 წელს იყო სსპ-განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის აკრედიტაციის ექსპერტი. 2011-2012 წლებში იყო სახალხო დამცველის აპარატის მართლმსაჯულების დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტი. 2012-2014 წლებში იყო იუსტიციის სამინისტროს ადმინისტრაციის მრჩეველი. 2014-2015 წლებში იყო სახალხო დამცველის აპარატის ანალიტიკური დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტი. 2014 წლიდან არის „ნიუ-ვიჟენ“ უნივერსიტეტის პროფესორის ასისტენტი. 2015-2017 წლებში იყო სსიპ-განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის სამართალ შემოქმედების სამმართველოს უფროსი. 2017 წელს იყო ეკონომიური და მდგრადი განვითარების სამინისტროს პარლამენტთან ურთიერთობის სამმართველოს უფროსი. 2017-2018 წლებში იყო შსს-ს იურიდიული დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. 2018-2019 წლებში იყო შსს-ს ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილე. 2020 წელს იყო საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის ადამიანის უფლებათა სამდივნოს უფროსი. 2020 წელს იყო პრემიერ-მინისტრის აპარატის უფროსის მოადგილე. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. არის საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის წევრი.

სამეცნიერო ნაშრომები
„საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა და მისი ნორმატიული გამოყენების შესაძლებლობა“; -ის „სტუდენტური სამართლებრივი ჟურნალი“; 2014.
„საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულა - ძირითადი კანონის მეტაიურიდიული თუ ნორმატიული ნაწილი?“; სამაგისტრო ნაშრომი; თსუ; 2013.
„ბიკამერალიზმის დილემები“; კ. ყურაშვილი, კ. ჩოკორაია, ა. ბუჩუკური; კონსტიტუციონალიზმის კვლევისა და ხელშეწყობის რეგიონული ცენტრის მეცხრე გამოცემა; ბათუმი; 2011.
ეთიოპიური კალენდარი

ეთიოპიური კალენდარი ( — ' ) — კალენდარი, რომელსაც გამოიყენებენ ეთიოპიაში. იგი გამოიყენება ასევე ეთიოპიისა და ერიტრეის მართლმადიდებელი ეკლესიების, ერიტრეის კათოლიკური და ევანგელისტური ეკლესიების მიერ.

კალენდარი დაფუძნებულია უფრო უძველეს, კოპტურზე, რომელიც თავის მხრივ წარმოიშვა ძველი ეგვიპტის კალენდრიდან, მაგრამ მსგავსება აქვს იულიუსის კალენდართან: იყენებს დამატებით დღეს ყოველ ოთხ წელიწადში. ეთიოპიის კალენდრით წელიწადი იწყება 30 აგვისტოს თუკი ის წელი ნაკიანია, მაგრამ ჩვეულებრივი წლის შემთხვევაში 29 აგვისტოს. კოპტური კალენდრის მსგავსად, ეთიოპიის კალენდარიც შედგება 12 თვისაგან, რომელთაგან თითოეული 30-დღიანია, თუმცა ასევე აქვს ხუთი დამატებითი დღე წლის ბოლოს.

ეთიოპიის კალენდარში წლების ათვლა იწყება ახალი წელთაღრიცხვის 8 აგვისტოდან, იულიუსის კალენდრის მიხედვით. ამრიგად, ეთიოპიაში ახალ ათასწლეული 2008 წლის 29 აგვისტოს (ახ. სტილით 11 სექტემბერს) დაიწყო.

თვეები
კოხიწვერის ანგელოზის ეკლესია

კოხიწვერის ანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩეკურაანთგორის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, კოხიწვერის მთაზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7,85,8 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვის თარაზული წყობით. აფსიდის მხრების, შესასვლელის წირთხლების და გარეთა კუთხეების წყობაში გამოყენებულია შირიმიც, ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, მორღვეულია კედლების ზედა ნაწილები და სამხრეთ-დასავლეთ კუტხე, ჩამოშლილია ფასადთა მოპირკეთების მნიშვნელოვანი ნაწილი. გარედან სწორკუთხა, ხოლო შიგნიდან თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია გაჭრილი. აფსიდის ჩრდილოეთის გვერდი ნახევარწრიულია, სამხრეთისა - ნალისებრი. აფსიდის ღერძზე გარეთკენ შევიწროებული სარკმელია. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია ორსაფეხურიანი მხრებით. მათგას სამხრეთისას შირიმის თაროსებრი იმპოსტი შემორჩა. დარბაზის გრძივ კედლებზე ნატეხი ქვით ნაწყობი თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია.
ჩაბანოს ეკლესიის კომპლექსი

ჩაბანოს ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩაბანოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კმ-ზე, ტყეში. კომპლექსში შედის ეკლესია, კოშკი და გალავანი. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7,34,9 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: ჩამოშლილია გარეგანი მოპირკეთების უმეტესი ნაწილი და სახურავის საფარი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მომრგვალებულკუთხეებიანი სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, რომლის ორივე მხარეს თითო კვადრატული ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ტრაპეზის ქვაა მიდგმული. თითო სწორკუთხა სარკმელი სამხრეთით და დასავლეთითაა. საკურთხეველი გადახურულია არაწესიერი ფორმის კონქით. კონქის შირიმის ქვით ნაწყობი შეისრული თაღის ქუსლებთან გამოყოფილია შირიმის მარტივი პროფილის იმპოსტები. შეისრული ფორმისაა კამარაც, რომელიც მსგავსი ფორმის ერთ შეკიდებულ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. დარბაზის გრძივ კედლებზე ყრუ შეისრული თაღებია. ჩრდილოეთით ორი ასეთი თაღია, სამხრეთით - ერთი ეკლესია შიგნიდან შელესილია.

ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 2 მეტრზე დგას ნატეხი ქვით ნაგები გვიანი შუა საუკუნეების ზურგიანი კოშკი (3,853,7 მეტრი). რომელიც ზურგით ფერდობშია შეჭრილი. კოშკის გვერდის კედლები და ზურგის ნაწილი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. სამხრეთის სწორ კედელში (სიმ. 6,5 მეტრი) თაღოვანი შესასვლელია, მის ზემოთ კი — მეორე სართულის მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელი. მეორე სართულის კედელი შიგნიდან პირველის მიმართ რამდენადმე შეთხელებულია, რაც სართულშუა გადახურვის კოჭების დასაყრდნობ საფეხურს ქმნის. კოშკს ორფერდა სახურავი ჰქონია. წრიული მახაზულობის გალავნის ფრაგმენტებიიღაა შემორჩენილი.
კვირიას ხატი (ჭურჭელაურები)

კვირიას ხატი — საკულტო ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭურჭელაურების ჩრდილოეთით, ტყეში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. ხატი ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ნაშენი მასიური ნაგებობაა (1,15 1,15 მ, სიმ, 1,85) . აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში პატარა სწორკუთხა ნიშებია. ხატს საფეხუროვანი პირამიდის ფორმის სახურავი აქვს.
მანავის დედა ღვთისმშობლის მეორე ეკლესია

მანავის დედა ღვთისმშობლის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მანავში, სოფლის ჩრდილოეთით, ნასოფლარ თარაქის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და ქვიშაქვით. წყობაში გამოყენებულია სრულიად დაუმუშავებელი ლოდები. წყობა ირეგულარულია. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლები 1-1,5 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. თითქმის მთლიანადაა დანგრეული დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნახევარი. ეკლესიის შიგნით და კედლებზე ამოსულია ხეები. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა.

აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, აგურით ნაწყობი, დადაბლებული პროპორციების მქონე, შიგნით და გარეთ შეისრული თაღით დახურული სარკმელია, რომელიც გარეთკენ მკვეთრად ვიწროვდება. სარკმლის ორივე მხარეს აფსიდის ბოლოებთან ახლოს თითო ნიშაა მოწყობილი, რომელთა გადახურვა ერთმანეთზე მიყრდნობილი ორი თხელი ქვითაა გამოყვანიი. მსგავსი ნიშაა ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში, იგი სიმაღლით 1 მეტრამდეა და იატაკის დონიდან იწყება.
ზემო ყანდაურის ყველაწმინდის ეკლესია

ზემო ყანდაურის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ყანდაურის ჩრდილო-დასავლეთით. ძეგლი განეკუთვნება საუკუნეს.

ძეგლი ძლიერადაა დაზიანებული, სრულიადაა განადგურებული ეკლესიის სამხრეთ კედელი, ხოლო დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლები მხოლოდ 1.8-2 მეტრის სიმაღლემდეა შემორჩენილი, ეკლესიის შიდა სივრცეში ამოსულია მოზრდილი ხე.

ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანნაა. ის დარბაზულია, სიგრძეში 7,7 და სიგანეში 4,5 მეტრი და მას არ გაააჩნია აფსიდი, ეკლესია ნაგებია ნატეხი ქვების არაწესიერი წყობებით. ძეგლის დასავლეთ და აღმოსავლეთ კელდებში ჩართულია საფლავის ლოდები.
გორანის ამაღლების ეკლესია

გორანის ამაღლების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის მიდამოებში, დიდ ვაკეებად წოდებულ ადგილში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

ეკლესია თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. შემორჩენილია: სამხრეთ კედელი, აფსიდის სამხრეთ გვერდი და დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილი. კედლები ნაგებია ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით - კირის დუღაბზე. შემორჩენილია წირთხლების მიხედვით. შესასვლელი სამხრეთიდან ყოფილა.
საყარაულოს სამაროვანი

საყარაულოს სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის ჩრდილოეთით, მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, ნასოფლარ საყარაულოს დასავლეთით. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით - საუკუნეებს. 1963 წელს, გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი დ. მუსხელიშვილი). გათხრილია 10 ქვაყრილიანი ორმოსამარხი, რომლებიც სტრატიგრაფიულ ჭრილში ორ იარუსადაა განლაგებული. სამარხებსა და კულტურულ ფენაში მოპოვებული ნივთების მიხედვით ირკვევა, რომ სამაროვანი ფარავს ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარს, რომელიც მიწის ზედაპირიდან 2-2,5 მეტრის სიღრმეზეა. სამარხეული მასალის (ბრინჯაოს სამაჯურები, საწვივე რგოლები, რკინის შუბისპირი, ლეგა ჭურჭელი და სხვა) მიხედვით, სამაროვნის ქვედა იარუსი განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით - საუკუნეებს. ზედა იარუსის სამარხები კი - ძველი წელთაღრიცხვით - საუკუნეებს. სიონის წყალსაცავის მაქსიმალური შევსებისას სამაროვანი წყლით იფარება. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
გაბმულის წმინდა გიორგის ეკლესია

გაბმულის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის მიდამოებში, დაახლოებით 3 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება - საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, თანადროული მინაშენით სამხრეთიდან. ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. მთლიანადაა დანგრეული. შემორჩენილი კედლები გარედან მიწითაა დაფარული და მხოლოდ ალაგ-ალაგ ჩანს. შიგნით კედლებიდან შედარებით უკეთ ჩანს ჩრდილოეთ კედლის ფრაგმენტი. აღმოსავლეთით იკითხება აფსიდის მოხაზულობა.

მინაშენი მიწითაა ამოვსებული. მოჩანს მხოლოდ დასავლეთ კედლის ნანგრევი. ეკლესიის გარშემო, დიდ ფართობზე, ქვებია მიმოფანტული. მათ შორის, აქა-იქ შირიმის ქვებიცაა.

ეკლესიას გარს ევლებოდა გალავანი (შემორჩენილია ფრაგმენტები), რომელსაც შესასვლელი ჩრდილოეთით ჰქონია.
უკუღმართის ეკლესია

უკუღმართის ეკლესია — არქეოლოგიური, არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის ჩრდილოეთით, ნასოფლარ უკუღმართის აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ამჟამად დაფარულია წყლით. დარბაზული ეკლესია (6,44,3 მეტრი) ნაგები იყო შირიმის ნათალი ქვითა და კირის დუღაბით (კედლები შემორჩენილი იყო 1,2-1,5 მეტრის სიმაღლეზე). ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთ კედელში ჰქონდა მოწყობილი. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე შემორჩენილი იყო სარკმლის ძირი. 1964 წელს, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი დ. მუსხელიშვილი) ნასოფლარზე ჩაატარა მცირე გათხრები. ნანგრევთა შორის საყურადღებო იყო საცხოვრებელ კომპლექსში მოზრდილი თახჩებიანი დარბაზით, რომელსაც შემოვლებული ჰქონია გალავანი.
ბურდიანის მთავარანგელოზის ეკლესია

ბურდიანის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ბურდიანის ზემოთ (ჩრდილო დასავლეთით), სამიოდე კილომეტრზე, ტყეში. თარიღდება, სავარაუდოდ გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ძეგლი მცირე ზომის, დარბაზული ეკლესიაა (53,65 მეტრზე), ნახევარწრიული აფსიდით და ერთადერთი შესასვლელით დასავლეთიდან, რომელიც გარედან თაღითაა დასრულებული, შიგნით კი თარაზული გადახურვა აქვს.

ეკლესიის კედლების დიდი ნაწილი ნაგებია წვრილი რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობაში, ალაგ-ალაგ, ჩართულია მოზრდილი ზომის, ქვიშაქვის სრულიად დაუმუშავებელი ქვები. გარეთა კუთხეები კი მეტნაკლებად დამუშავებული ქვიშაქვის ლოდებითაა გამოყვანილი.

მოგვიანებით ეკლესია მნიშვნელოვნად შეუკეთებიათ, რომლის დროსაც გარეთა კედლების საპირე წყობის დიდი ნაწილი აღუდგენიათ. საუკუნის ნახევარში ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ ჩატარებული რემონტის დროს, შიგნით, კედლების დიდი ნაწილი ცემენტის და ქვიშის ხსნარით შეულესავთ და შენობა ღარისებრი კრამიტით დაუბურავთ, რომელიც ხის მსხვილ ტოტებზეა დაწყობილი.

ეკლესიის ინტერიერი განათებულია აფსიდში გაჭრილი ერთადერთი სარკმლით. იგი გარეთკენ შევიწროვებულია. აქვს თარაზული გადახურვა და შიგნითკენ მკვეთრად დახრილი ძირი. სარკმლის გარეთა ღიობი გამოკვეთილია შირიმის ერთ ქვაში, რომლთაც წყობაში თავდაყირა ჩასმული ( დიდი ალბათობით - შეკვეთების დროს), რის გამოც სარკმელს ძირი მომრგვალებული აქვს, ზემოდან კი თხელი, რიყის ქვა ხურავს. აფსიდის სამხრეთ გვერდში მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშაა. ერთი მსგავსი, მაგრამ ოდნავ მომცრო ნიშა, რომელიც აშკარად გვიანდელია, დარბაზის ჩრდილოეთ კედლეშიცაა. აფსიდი გადახურულია ოდნავ დადაბლებული პროპორციების კონქით, რომლის თაღის მოხაზულობა სრულ ნახევარ წრეზე ოდნავ ნაკლებია. მსგავსი ფორმა ჰქონდა კამარასაც (მნიშვნელოვანი ნაწილი აკლია). ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებული ყოფილა.
მანავის ეკლესია

მანავის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მანავში, სოფლის ჩრდილოეთით, ოთხიოდე კილომეტრის მანძილზე, ნასოფლარ თარაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განაპირას, სწორ ადგილზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყის ქვითა და ქვიშაქვის ნატეხი ქვით, ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმიც. ძლიერ დაზიანებულია: შენობას გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილები დანგრეული აქვს. შემორჩენილი კედლებიდან ყველაზე დიდ სიმაღლეზე ჩრდილოეთ კედელი დგას.

აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე გაჭრილია განიერი, გარეთკენ შევიწროვებული სარკმელი. აფსიდის ორივე გვერდში თაღოვანი ნიშაა, რომლებიც იატაკის დონიდან იწება. ორივე ნიშის გვერდით თითო პატარა, სწორკუთხა ნიშაცაა. დარბაზის გრძივი კედლები პილასტრების გარეშეა. გარედან ეკლესიის შემორჩენილი კედლები სადაა. სამხრეთ ფასადის წყობაში ჩატანებულია შირიმის საკმაოდ დიდი, სრულიად დაუმუშავებელი ქვა.
კოჭბაანის მესამე ეკლესია

კოჭბაანის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ კოჭბაანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ნასოფლარ ჭეხილას ტერიტორიაზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (5,73,7 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. ქვა შეურჩევლად, ირეგულარულად არის დაწყობილი. კუთხეები, როგორც ეს სამხრეთ აღმოსავლეთით და სამხრეთ დასავლეთით კუთხეების შემორჩენილი ნაწილებიდან ჩანს, ამოყვანილი ყოფილა შირიმის ტლანქად დამუშავებული ქვებით. შირიმითაა გამოყვანილი საკურთხევლის სარკმლის გარეთა ღიობიც. ალაგ-ალაგ გამოყენებულია ნატეხი ქვაც. აღმოსავლეთ ფასადის ზედა ნაწილში, ფრონტონის ძირის დონეზე, წყობაში, ჩატანებულია ქვიშაქვის სრულიად დაუმუშავებელი ლოდი (სიგრძე - 1,6 მ, სიმაღლე - 0,8 მ) კედლები გარედან მობათქაშებული ყოფილა. შენობა ძლიერაა დაზიანებული: ჩამონგრეული კამარა. დანგრეულია გრძივი კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილები, გახეთქილია ჩრდილო აღმოსავლეთ კუთხე და აღმოსავლეთ კედელი. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს ზედა ნაწილები მონგრეული აქვს; გარედან სამხრეთ კედელი, დაახლოებით 1 მეტრ სიმაღლეზე ქვებითა და მიწითაა დაფარული, ინტერიერში დგას საკმაოდ დიდი ხე. შესასვლელი სამხრეთიდანაა (შემორჩენილია წირთხლების ქვედა ნაწილი). აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდიაა, რომელიც დადაბლებული პროპორციული კონქითაა გადახურული. კონქს თაღისა და წყობის ცენტრ. ნაწილი ჩამოშლილი აქვს თუმცა, თაღს ორივე ქუსლი შემორჩა, რ-თა მიხედვით ჩანს, რომ თაღი ნალისებრი ყოფილა აფსიდში თაღოვანი სარკმელი და მცირე ზომის , ორი ოთხკუთხა ნიშაა, რ-ებიც სარკმელის ოროვე მხარესაა განლაგებული. სარკმელი ორივე მხრიდან თაღოვანია და როგორც შიგნიდან გარეთ, ისე ზემოთკენ, ოდნავ ვიწროვდება. სარკმლის გარეთა თაღი შირიმის ერთ ქვაშია გამოკვეთილი. აფსიდი გრძივი კედლებიდან გამოყოფილია განიდრი მხრებით, ისინი რიყის მოზრდილი ქვითაა ნაწყობი და დასრულებულია რიყის ქვისავე კაპიტელებით რომლეებიც მხრების მიმართ ოდნავაა გამოშვერილი. შიგნით ეკლ. შელესილი ყოფილა. აფსიდში ნალესობის შემორჩენილი ფრაგმენტებიდან ზოგიერთზე. საღებავის კვალი შეიმჩნევა. ეკლესიის სამხრეთ ფასადის წინ ძლიერ მაღალი მიწაყრილია, რაც ადრე ამ ადგილას რაღაც ნაგებიბების არსებობაზე უნდა მიგვანიშნებდეს (შესაძლოა ეკლესიის ამ მხრიდან მინაშენი ეკვროდა)თუმცა, გასუფთავების გარეშე, მისი არსებობის შესახებ შესაძლოა მხოლოდ ვივარაუდოთ.
სიონის ციხე

სიონის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, ნაცისკარის ხევის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილია წრიული გალავნის (დიამეტრი დაახლოებით 25 მეტრი) კედლის წყობის 4-10 რიგი. კედლის სისქეა 1 მეტრი. გალავნის შიგნით რამდენიმე სწორკუთხა შენობის (64 მეტრი; 53 მეტრი და ასე შემდეგ) ნაშთი ჩანს. მათგან სამი გალავანზეა მიშენებული. ერთ-ერთ შენობაში ჩადგმულია რამდენიმე ქვევრი. შენობები ღარიანი კრამიტით ყოფილა გადახურული. ნანგრევებში მრავლად ჩნდება გვიანდელი შუა საუკუნეების, აგურისფრად გამომწვარი, უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნატეხები.