iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საგუბერნიო სახლები

საგუბერნიო სახლები — ისტორიული შენობების კომპლექსი, რომელიც აშენდა 1717-1725 წლებში. სახლები წარმოადგენს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტს. მდებარეობს პეტროვსკაიას და მაკაროვსკაიას ქუჩებზე. მათი მშენებლობის ბრძანება გაიცა 1714 წლის 10 მარტს. სახლების მშენებლობა უმოკლეს ვადებში მოხდა. ისინი აშენდა სტანდარტული დიზაინის მიხედვით, კერძოდ სამი სართული, მაღალი სარდაფებით. თუმცა, სამუშაოები გადაიდო, პირველი სახლები აშენდა მხოლოდ 1717 წელს და მუშაობა დასრულდა მხოლოდ 1725 წელს. ფრიდრიხ ბაუნშტეინის გარდაცვალების შემდგომ არქიტექტორი გახდა და სახლების პროექტი შეიმუშავა მისმა თანაშემწემ ჰ. კონრადმა.

საგუბერნიო სახლები გადაკეთდა 1810-1827 წლებში, სწორედ ამ დროს დაიკარგა დიზაინი. სახლი აშენდა, 1832-1833 წლებში, სწორედ აქ იყო განთავსებული აფთიაქი. რეკონსტრუქციის პერიოდში, სახლების კედლები ნაწილობრივ აღადგინეს და სამსართულიანი შენობა ააშენეს. ხელისუფლების გადატრიალების შემდგომ პროვინციული სახლი ქრონსტატის სამხედრო პორტის მეთაურის სახლი გახდა. პროვინციული სახლების უმრავლესობას საცხოვრებელი დანიშნულება აქვს. საგუბერნიო სახლების ფასადები მოპირკეთებულია ჰოლანდიური ფილებით. სულ პროექტის ფარგლებში აშენებული იქნა თერთმეტი საგუბერნიო სახლი. საგუბერნიო სახლების მშნებლობის პერიოდში, ამ სახლების ნაცვლად, დასავლეთის მხარეს ალექსანდრე მენსიკოვის იტალიური სასახლე აშენდა.
გაზელი დორკასი

გაზელი დორკასი — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა.

აღწერა
არც ისე დიდი ზომის ანტილოპაა. მისი სხეულის სიგრძეა 90–110 სმ, სიმაღლე მინდაოში 55–65 სმ, მასა 15–23 კგ, რქების სიგრძე მამლებს 25–38 სმ და დედლებს 15–25 სმ, კუდის სიგრძე 15–20 სმ. როგორც უდაბნოს ბინადარს, თავისი ქვიშისფერი შეფერილობა საკმაოდ კარგად ნიღბავს. სხეულის ქვედა ნაწილი თეთრია, გვერდები — ოდნავ მოწითალო.

გავრცელება
გაზელი დორკასი გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში, ისრაელში, ლიბანში, იორდანიაში, სირიაში, ერაყში, დასავლეთ საუდის არაბეთსა და იემენში.

ცხოვრების ნირი
შეუძლია საერთოდ არ დალიოს წყალი, რადგან მისთვის სითხის მთავარი წყაროა ნამი მცენარეებზე, რითაც იკვებება, და მცენარეები, რომლებიც ღეროში ინახავენ წყალს.

დაცვის სტატუსი
არაბულ ქვეყნებში სპორტული ნადირობის ობიექტია (ნადირობენ ვერტმფრენითა და მანქანით), რის გამოც -ის წითელ ნუსხაში შესულია, როგორც მოწყვლადი სახეობა.
ბნელი მატერია

ბნელი მატერია — მატერიის ფორმა, რომელიც გალაქტიკებისა და სამყაროს უდიდესი სტრუქტურების ფორმირებას ახდენს. ის ჩვეულებრივი მატერიის ნაწილაკებს ერთმანეთისკენ იზიდავს. ბნელი მატერია დიდი აფეთქების პირველივე წამს წარმოიქმნა. როგორც ცნობილია, დაკვირვებადი სამყაროს 27% სწორედ ბნელი მატერიისგან შედგება.

კვლევის ისტორია
ბნელი მატერიის ჰიპოთეზა 30-იან წლებში შვეიცარიელმა ასტრონომმა ფრიც ცვიკიმ გამოთქვა. მან ის სიჩქარეები გაზომა, რომლითაც გალაქტიკები ბრუნავენ დედამიწიდან 321 მილიონი სინათლის წლით დაშორებული ვერონიკას თმების (გალაქტიკების ერთობლიობა) ცენტრის ირგვლივ. ცვიკმა გამოიანგარიშა, რომ თუ ამ გროვის მასა, მისი ხილული გალაქტიკების მასაზე მეტი არ იქნებოდა, გალაქტიკები დიდი ხნის წინ გაიფანტებოდნენ. მისი ვარაუდით, ის ფაქტი, რომ „ვერონიკას თმები“ მილიარდობით წლების განმავლობაში არსებობდა, იმას ნიშნავს, „რომ სამყაროში ბნელი მატერია გაცილებით უფრო მაღალი სიმკვრივის მქონეა, ვიდრე ხილული მატერია“. შემდეგმა კვლევებმა აჩვენა, რომ გალაქტიკები არასდროს ჩამოყალიბდებოდნენ, თუ ბნელი მატერიის მიერ განპირობებული გრავიტაცია პირველად სუბსტანციებს ერთად არ შეაგროვებდა, როდესაც სამყარო ახალგაზრდა იყო.
ადრიანეს კარიბჭე

ადრიანეს კარიბჭე — ტრიუმფალური თაღი თურქეთში, ქალაქ ანთალიაში. კარიბჭე რომის იმპერატორის ადრიანეს პატივსაცემად იყო აგებული, რომელმაც მოინახულა ანთალია 130 წელს. ერთადერთი შემოსასვლელი კარიბჭეა, რომელიც დღემდე შემოინახა. პირველად ის აღწერა ირლანდიელმა ჰიდროგრაფმა ფრენსის ბოფორტმა 1817 წელს.

არქიტექტურა
ადრიანეს კარიბჭე შედგება ორი ფასადისგან, სამი შესასვლელი თაღისაგან და ასევე შედებოდა კოშკებისგან, რომლებიც ორივე მხარეს იდგნენ. კარიბჭე დაახლოებით 8 მეტრის სიმაღლისაა. ჩრდილოეთ კოშკის ქვედა ნაწილიც რომაული დროით თარიღდება, მაგრამ მისი ზედა ნაწილი საუკუნის პირველ ნახევარში სელჩუქ სულთან ალაედინ ქეიყუბად   დროს გადაკეთდა და არაბულ წარწერას შეიცავს თავდაპირველად, კარიბჭე შედგებოდა ორი დონისგან. ზედა დონეზე ცოტა რამაა ცნობილი, თუმცა მიაჩნიათ, რომ იმპერატორისა და მისი ოჯახის წევრების ქანდაკებები აქ იყო განთავსებული.

საინტერესო ფაქტები
ადრე ადრიანეს კარიბჭე ქალაქის კედელში შედიოდა და მრავალი წლის განმავლობაში არ გამოიყენებოდა. სავარაუდოდ ამ მიზეზით, სტრუქტურა კარგად არის შემონახული. 1950-იან წლებში კედლები გაანადგურეს და 1959 წელს კარიბჭეს რეკონსტრუქცა ჩაუტარდა. ტროტუარი ამოიღეს, რათა რომაული ეპოქის გზა გამოჩენილიყო, რომელიც ახლა უკვე ჩანს მინის საფარის ქვეშ.

რეკონსტრუქციისას ბრინჯაოს ასოები აღმოაჩინეს კარიბჭეზე, რომლებიც ადრიანეს პატივსაცემი წარწერის ნაწილი იყო. 2017 წლიდან ასოები გადაეცა სხვადასხვა მუზეუმებსა და კერძო კოლექციებს მთელს მსოფლიოში. ცხრა ასო არის ვენაში, ორი ბერლინში, ხოლო ზოგი ინგლისში: ბრიტანეთის მუზეუმში ლონდონში და აშმოლის მუზეუმში ოქსფორდში.
აზერბაიჯანის ახალგაზრდობის დღე

აზერბაიჯანელი ახალგაზრდობის დღე — საზეიმო დღე აზერბაიჯანში, დაარსებული 1997 წელს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით. ბრძანების მიხედვით 1-ლი აზერბაიჯანული ახალგაზრდული ფორუმის დღე, რომელიც ჩატარდა 2 თებერვალს გამოცხადდა აზერბაიჯანელი ახალგაზრდობის დღედ.

ისტორია
1996 წლის 2 თებერვალს აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს ინიციატივით, ასევე აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით ჩატარდა აზერბაიჯანელი ახალგაზრდების პირველი ფორუმი. ფორუმში მონაწილეობა მიიღეს 2000-მდე ახალგაზრდა მონაწილემ რესპუბლიკის ყველა რეგიონიდან.

დადგენილი ტრადიციის თანახმად, დღესასწაული ყოველ სამ წელიწადში ერთხელ ტარდება. რამდენიმე თვით ადრე, მთელი ქვეყნის მასშტაბით ტარდება რაიონული და ქალაქის კონფერენციები. ამ კონფერენციების დროს ირჩევენ ფორუმის წევრ დელეგატებს, ტარდება ახალგაზრდობისა და სპორტის ადგილობრივი განყოფილებების უფროსების საანგარიშო მოსმენები, რომლებიც თავიანთი რაიონისა და ქალაქის ახალგაზრდებს აცნობებენ მათ მიერ გაწეულ სამუშაოს.

მიზნები და ამოცანები
ფორუმში ახალგაზრდული დელეგატები შეფასებას აძლევენ მთავრობის მუშაობას ახალგაზრდობის განვითარების მიმართულებით და მათი წინადადებების, ინიციატივებისა და იდეების საფუძველზე იქმნება ახალგაზრდული პოლიტიკის პროგრამები.

ზოგადად, ფორუმის იდეაა ახალგაზრდა დელეგატების წინადადებების, შეფასებისა და კრიტიკის საფუძველზე მომდევნო სამი წლის განმავლობაში ახალგაზრდული აქტივობების ჩამოყალიბება.
2018 წელი აზერბაიჯანში

2018 წელს განხორციელებული მნიშვნელოვანი მოვლენები აზერბაიჯანში:

„აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის წელი“
„ნახიჩევანი გამოცხადდა ისლამური კულტურის დედაქალაქად“

თებერვალი
9 თენერვალი

აზერბაიჯანის თეოლოგიის ინსტიტუტის დამკვდრება

მარტი
15 — 17 მარტი

 ბაქოს გლობალური ფორუმი

აპრილი
5 აპრილი

მიუმხრობლობის მოძრაობის მინისტრთა კონფერენციის გახსნა

9 აპრილი

საპრეზეიდენტო არჩევნები აზერბაიჯანში

18 აპრილი

აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ინაუგურაცია

21 აპრილი

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ახალი შემადგენლობის დამტკიცება

27 — 29 აპრილი

2018 წლის აზერბაიჯანის გრან-პრი

მაისი
14 მაისი

ბაქოს საერთაშორისო ზღვის სავაჭრო პორტის კომპლექსის გახსნა

28 მაისი

აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის 100 წლის იუბილე

29 მაისი

სამხრეთის გაზის დერეფნის გახსნა

ივნისი
5 ივნისი

 ველოსპორტის  მსოფლიო ჩემპიონატის გახსნის ცერემონია

26 ივნისი

აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების აღლუმი 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით

სექტემბერი
15 სექტემბერი

ბაქოს გათავისუფლების 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი აღლუმი

21 სექტემბერი

აზერბაიჯანის პარლამენტის 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი სესია

20 — 27 სექტემბერი

2018 წლის ძიუდოს მსოფლიო  ჩემპიონატი

ოქტომბერი
25 — 26 ოქტომბერი

 ბაქოს საერთაშორისო ჰუმანიტარული ფორუმი

ნოემბერი
1 ნოემბერი

მოსახლეობა: 9 967 730

15 ნოემბერი

ბრინჯაოს ხანის უძველესი თამაშის კვალის აღმოჩენა, რომელიც დაახლოებით 4 ათასი წლისაა
გიორგი არველაძე

გიორგი არველაძე (დ. 10 ივლისი, 1978, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
1999 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი, და 2000 წელს — მაგისტრატურა.

2004-2005 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “. საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი 2005-2006 წლებში. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი 2006-2008 წლებში. 2009-2012 წლებში იყო ტელეკომპანია „იმედის“ დირექტორი. „ლიბერთი ბანკის“ გენერალური დირექტორი 2013 წლიდან.
საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია

საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია — საქართველოს პრეზიდენტისათვის საქართველოს კონსტიტუციითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრული უფლებამოსილებების განხორციელების ხელშემწყობი და მაორგანიზებელი ორგანო. საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტაცია შეიქმნა 2004 წლის 14 თებერვალს, საქართველოს პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის №60 ბრძანებულებით. ადმინისტრაცია თავისი საქმიანობისას ხელმძღვანელობს საქართველოს კონსტიტუციით, საქართველოს კანონმდებლობით, დებულებითა და საქართველოს პრეზიდენტის სხვა სამართლებრივი აქტებით. ადმინისტრაციის სტრუქტურასა და საქმიანობის წესს განსაზღვრავს საქართველოს პრეზიდენტი. 2019 წლის 14 მაისიდან საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოვალეობას ნათია სულავა ასრულებს, აღნიშნული პოსტის დაკავებამდე ნათია სულავა ადმინისტრაციის ყოფილი უფროსის ლაშა ჟვანიას ერთ-ერთი მოადგილე იყო.

საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსები
ეკატერინე შარაშიძე

ეკატერინე შარაშიძე (დ. 1 თებერვალი, 1974, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი 2008-2009 წლებში, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი 2008 წლის 2 ნოემბრიდან 9 დეკემბრამდე.

ბიოგრაფია
ეკატერინე შარაშიძე დაიბადა 1974 წლის 1 თებერვალს, ქალაქ თბილისში. სკოლის ოქროს მედალზე დამთავრების შემდეგ ეკატერინე გაემგზავრა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც მომდევნო 15 წელი დაჰყო. მან ფრიადზე დაამთავრა ბაკალავრიატი სენტ ჯოზეფის, ასევე პენსილვანიის უნივერსიტეტში (1991–1995). დაიცვა ბაკალავრის ხარისხი ეკონომიკაში, ინგლისურ ენასა და ხელოვნების ისტორიაში; შემდეგ - მაგისტრის ხარისხი სახელმწიფო მართვაში ჰარვარდის უნივერსიტეტის მმართველობის კენედის სკოლაში (1997–1999) და ასევე მაგისტრის ხარისხი ბიზნეს ადმინისტრირებაში ემ-აი-თის სლოუნის მენეჯმენტის სკოლაში (1999–2001). 2006 წლის ნოემბერში ეკატერინე შარაშიძე დაინიშნა საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსად. აღნიშნულ დანიშვნამდე იგი იყო საქართველოს პრეზიდენტის სპეციალური მრჩეველი ეკონომიკური განვითარებისა და პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების სფეროში.
თეიმურაზ ჯანაშია

თეიმურაზ ჯანაშია (დ. 20 ივნისი, 1969, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი 2009 წლის 26 ნოემბრიდან 2010 წლის ივნისამდე. სახელმწიფოს დაცვის გენერალ-მაიორი.

1993 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი საავტომობილო გზებისა და აეროდრომების მშენებლობის სპეციალობით; 1999 წელს კი - თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი სამართალმცოდნეობის სპეციალობით.

1994 წლიდან მუშაობდა უშიშროების სტრუქტურებში. 2004 წელს პრეზიდენტის დაცვის უფროსი გახდა.

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“.
პიტერ ბოდერტი

პიტერ ბოდერტი (; დ. 1730 ან 1733, მიდელბურგი — გ. 6 მაისი, 1795, უტრეხტი) — ნიდერლანდელი ექიმი და ნატურალისტი. იურისტისა და პოეტის, პიტერ ბოდერტ უფროსის (1694—1760) ვაჟი, თავის მხრივ პიტერ ბოდერტს ჰყავდა ვაჟი, ისიც პიტერ ბოდერტი („უმცროსი“; 1766—1805), ისიც პოეტი.

დაამთავრა უტრეხტის უნივერსიტეტი, 1764 წლიდან აქვე ასწავლიდა. 1768–1775 წლებში მიმოწერა ჰქონდა კარლ ლინესთან, შემონახულია მათი 14 წერილი. ახლოს იცნობდა ალბერტ შლოსერს და დატოვა ერთობლივი კუნსტკამერის აღწერა. 1783 წელს გამოაქვეყნა საძიებელი ედმე ლუი დაბანტონის „ილუსტრირებული ცხრილების“ მიმართ, სადაც მან შესთავაზა, ლინეს მიყოლვით, ბინომიალური ნომენკლატურა სახეობებისათვის, აღწერილი ჟორჟ ბიუფონის მიერ; მრავალი ამ სახელებიდან დღესაც გამოიყენება. 1785 წლის ნაშრომ „ “-ში პირველად შემოიღეს ბინომიალური სახელები ძუძუმწოვრებისათვის, მათ შორის ორი ამომწყდარი ცხოველისათვის: კვაგა და ტარპანი.
შოკი

შოკი ( — ბიძგი, დარტყმა) — მწვავე, სიცოცხლისათვის სახიფათო მდგომარეობა, რომელიც ვითარდება რაიმე ზეძლიერი ზემოქმედების შედეგად და ახასიათებს ორგანიზმის ყველა ფიზიოლოგიური სისტემის მოქმედების პროგრესიული დარღვევა. შოკი შეიძლება გამოიწვიოს ტრავმამ (ტრავმული შოკი), დამწვრობამ (დამწვრობის შოკი), ოპერაციამ (ოპერაციის შემდგომი შოკი), სისხლის შეუთავსებლობამ (ჰემოლიზური შოკი), ანაფილაქსიამ (ანაფილაქსიური შოკი), გულის ფუნქციის დარღვევამ (კარდიოგენული შოკი), ქსოვილთა და ორგანოთა იშემიამ (იშემიური შოკი), სისხლის დიდი რაოდენობით დაკარგვამ და სხვა.

შოკი პირველად აღწერა ფრანგმა ქირურგმა ა. ლედრანმა (1737), რუსეთში — ნ. პიროგოვმა (1870). შოკის კლინიკური გამოვლინება მრავალნაირია; ყველაზე მეტად დამახასიათებელია მწვავე სისუსტე და არტერიული წნევის პროგრესული დაქვეითება.

შოკის განვითარების მექანიზმები ჯერ კიდევ არ არის ბოლომდე შესწავლილი. ნეიროფლექსური კონცეფციით, შოკს იწვევს ტკივილის მძლავრი იმპულსი, რომელიც ჯერ აღაგზნებს, შემდეგ კი თრგუნავს ნერვულ სისტემას. ჰემოდინამუკური კოცეფციის მიხედვით შოკის განვითარებაში წამყვანი ფაქტორია ცირკულაციაში არსებული სისხლის მოცულობის შემცირება, რის შედეგადაც ირღვევა ქსოვილების სისხლით მომარაგება; ტოქსემიური კონცეფციის მიხედვით შოკის მიზეზია სისხლში ქსოვილოვანი წარმოშობის ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების მოხვედრა, რის გამოც ირღვევა ადგილობრივი და სისტემური სისხლის მიმოქცევა და სხვა. როგორც ჩანს, ყველა ზემოჩამოთვლილ ფაქტორს გარკვეული მნიშვნელობა აქვს შოკის განვითარებაში.

ზეძლიერი ნერვული სტიმულებით (ან ტოქსიკური ნივთერებებით) ნერვული სისტემის პირველადი მკვეთრი გააქტივება იწვევს კატექოლამინების ჭარბი რაოდენობით გადასროლას სისხლში, რაც, თავის მხრივ, იწვევს კანის, კუნთების, თირკმელების, მუცლის ღრუს სისხლძარღვების სპაზმს და კლინიკურად ვლინდება კანის საფარვლის სიფერმკრთალითა და გაცივებით, გუგების შევიწროებით, სახეზე ცივი ოფლით და სხვა. ქსოვილებისათვის სისხლის მიწოდების შემცირება დაკავშირებულია სისხლში ანაერობული ცვლის პროდუქტების, ბიოგენური ამინების, კანინების დ ასხვათა დაგროვებასთან, რაც სხვა ჰუმორალურ ფაქტორებთან ერთად (მაგალითად, ჟანგბადის პარციალური წნევის დაქვეითება და სხვა) ხელს უწყობს ნერვული სისტემის მარეგულირებელი ფუნქციების შემდგომ მოშლას. მომდევნო სტადიებში შოკის პათოგენეზის წამყვანი ფაქტორებია ჰიპოქსია, სისხლძარღვოვანი ტონუსის დაცემა, ქსოვილთა მიკროცირკულაციის მოშლა, შემდეგ კი უჯრედოვანი მეტაბოლიზმის უხეში დარღვევა, რასაც მოსდევს უჯრედების მემბრანების დაზიანება. შოკის შემოდგომ მიმდინარეობას ართულებს წვრილ სისხლძარღვებში სისხლის შეგუბება, სისხლძარღვებში ერითროციტების შეწებება, კორონარული სისხლის ნაკადის შემცირება, გულის მწვავე უკმარისობა და სასიცოცხლო ორგანოების ფუნქციის მოშლა. დამახასიათებელია კანის ცინოზი, ძაფისებრი პულსი, არტერიული წნევის მკვეთრი დაცემა, გახშირებული ზერელე სუნთქვა, ცნობიერების დაკარგვა და სხვა.

ტერმინ „შოკს“ იყენებენ აგრეთვე ფსიქიკის განსაზღვრული მდგომარეობის, მძიმე ნერვული ტრავმის (ფსიქიკური ან ემოციური შოკი) აღსანიშნავად.

მკურნალობა
ტარდება შოკის საწინააღმდეგო სასწრაფო ღონისძიებანი იმისდამიხედვით, თუ რამ გამოიწვია შოკი და განვითარების რომელ სტადიაშია; ტკივილგამაყუჩებელი საშუალებანი, სისხლისა და მისი შემცვლელების გადასხმა, ჟანგბადით თერაპია, ჰორმონები, ვიტამინები და სხვა.
ბნელი ენერგია

ბნელი ენერგია — ენერგიის ფორმა, რომელიც მთელ სამყაროშია გავრცელებული. როგორც ცნობილია, ის სამყაროს გაფართოებას აჩქარებს. ბნელი ენერგია არის ყველაზე მიღებული ჰიპოთეზა სამყაროს გაფართოების აჩქარების ასაღწერად. დაკვირვებადი სამყაროს 68% სწორედ მისგან შედგება.

ისტორია
ტერმინი „ბნელი მატერია“ ასტროფიზიკოსმა მაიკლ ტერნერმა დაამკვიდრა, როდესაც 1998 წელს ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ სიჩქარე, რომლითაც სამყარო ფართოვდებოდა, როგორც ჩანს, აჩქარებას უნდა განიცდიდეს. ამ დასკვნამდე ასტრონომები ფეთქებადი ვარსკვლავების განსაკუთრებული კლასის შესწავლისას მივიდნენ. ისინი საკმაოდ კაშკაშაა. შორ მანძილზე ჩანან და კარგი ნათება აქვთ, რის გამოც ისინი ვარგისია შორეულ გალაქტიკებამდე მანძილის გაანგარიშებისთვის. გალაქტიკების ურთიერთმიზიდულობა სამყაროს გაფართოებას ამუხრუჭებს, ამიტომ ასტრონომები მისი ტემპის შენელებას ვარაუდობდნენ. ამის ნაცვლად, სრულიად საპირისპირო რამ დაადგინეს: სამყარო სულ უფრო სწრაფად ფართოვდება ბოლო 5–6 მილიარდი წლის მანძილზე.
სუხოზანეტის სახლი

სუხოზანეტის სახლი — ისტორიული შენობა სანქტ-პეტებურგის ცენტრში. მდებარეობს ნევის პროსპექტზე.

სამსართულიან კორპუსს ახასიათებს მკაცრი ფასადით. შენობაში განთავსებულია რამდენიმე ნომერი. სახლი გამორჩეულია შიდა ინტერიერით, რომელიც ხელოვნური მარმარილოთი არის მოპირკეთებული. ოთახები მაღალ დონეზე არის გაფორმებული. პირველი ცნობილი შენობა აშენებული საუკუნის დასაწყისში, ეს იყო ვაჭარ ა. შემიაკინის ქვის სახლი, მოგვიანებით სახლი შეიძინა გენერალმა ი. ო. სუხოზანეტმა, მისთვის 1820 წლის ბოლოს შენობა აღადგინა არქიტექტორმა დ. ი კვადრიმ. შიდა ინტერიერი მოეწყო 1835-1838 წლებში არქიტექტორებმა დ. ი. ვისკონტისა და ს. ს. შუსტოვის მიერ. 1910-1911 წლებში ინტერიერის ნაწილი შეიცვალა არქიტექტორის პ. ს. ბარიშნიკოვას მიერ. 1974 წლიდან ამ შენობაში განთავსებულია „ჟურნალისტის სახლი“. 2000-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო შიდა ინტერიერის რესტავრაცია. აღსანიშნავია, რომ 2011 წელს შენობას დანგრევის საფრთხე შეექმნა. მონიტორინგისთვის შესწავლილ იქნა შენობის მმდგომარეობა, ჩატარებული სამუშაოების შემდგომ ტექნიკური ექსპერტიზის ცენტრის მიერ ჩატარებული კვლევის შედეგად შენობას მიენიჭა 16 გეოდეზიური მარკა.

2011 წლის იანვარში ხელახალი კვლევის შედეგად გამოვლინდა მთელი რიგი პრობლემები. ანატოლი მორგუნოვმა, სანქტ-პეტერბურგის საინფორმაციო ცენტრის დირექტორმა დაადასტურა ბზარების არსებობა შენობაზე.
შოტკის დიოდი

შოტკის ბარიერული დიოდი (სახელწოდება მიიღო გერმანელი მეცნიერის ვ. შოტკის პატივსაცემად, რომელმაც 1938-1939 წლებში შექმნა ასეთი დიოდების თეორიის საფუძვლები) — ლითონ-ნახევრადგამტარის კონტაქტის ფუძეზე დამზადებული ნახევრადგამტარიანი დიოდი.

შოტკის დიოდის დამზადებისას ნახევრადკრისტალის (, , , შედარებით იშვიათად ) გაწმენდილ ზედაპირს ვაკუუმური აორთქლების, კათოდური დამტვერვის ან ელექტროლიზური დალექვის მეთოდებით ფარავენ ლითონის (, , , და სხვა) თხელი შრით. შოტკის დიოდში ისევე, როგორც ელექტრონულ-ხვრელური გადასვლების მქონე დიოდში, წარმოიქმნება პოტენციალური ბარიერი, რომლის სიმაღლის ცვლილება გარეგანი ძაბვის ზეგავლენით იწვევს ხელსაწყოში გამავალი დენის ცვლილებას.

შოტკის დიოდის თავისებურებები: პოტენციალური ბარიერის საჭირო სიმაღლის მიღების შესაძლებლობა სათანადო ლითონის შერჩევით; მცირე ინერციულობა (10^{-11} წმ-მდე), მაღალ სიხშირეთა ხმაურის დაბალი დონე, დამზადების სიმარტივე და სხვა.

შოტკის დიოდს უმთავრესად იყენებენ ზემაღალი სიხშირის დიოდად, აგრეთვე გამოსხივების მიმღებად, ბირთვული გამოსხივების დეტექტორად, ტენზოგადამწოდად და ა. შ.
სალტიკოვის სახლი

სალტიკოვის სახლი — განცალკევებული სახლი. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში სამეფო სანაპიროზე. სახლის მშენებლობა დასრულდა 1788 წელს. მოგვიანებით, იგი რამდენჯერმე გადაკეთდა, ჩვენამდე მოღწეული შენობის პროექტი შეიმუშავა არქიტექტორებმა კვარინგმა, კარლ როსიმ, ჰარალდ ბოშემ და კ. ი. ლორენცზენმა. 1818-1828 წლებში, სახლის ტერიტორიაზე იყო ეკლესია. სალტიკოვის სახლი გამოირჩევა მდიდრული ინტერიერით. საუკუნეში, სალტიკოვის შთამომავლები არაერთხელ ცდილობდნენ სახლის აღდგენას. თუმცა 1843-1844 წლებში პროექტი შეცვალა არქიტექტორმა ბოშმა. ა. ვ. სუვოროვი ამ სახლს რამდენჯერმე ეწვია. 1812 წლის ზაფხულში მ. ი. კუტუზოვი ამ სახლში რუსეთის არმიის მეთაურად აირჩიეს, სამხედრო კოლეგიის პრეზიდენტ, მარშალ ნ. სალტიკოვის ოფისში. სალტიკოვის შთამომავლები სახლის მფლობელები 1917 წლამდე იყვნენ, მაგრამ ისინი აქ არ ცხოვრობდნენ, რადგანაც სახლი გაქირავებული ჰქონდათ დაახლოებით 90 წლის განმავლობაში უცხო ქვეყნის საელჩოებზე. ასე მაგალითად: 1829-1855 წლებში აქ იყო ავსტრიის საელჩო განთავსებული, 1855 წლიდან სახლის მესამე და მეოთხე სართული ეკუთვნოდა დანიის საელჩოს; 1863 წლიდან 1918 წლამდე შენობაში განთავსებული იყო ბრიტანეთის საელჩო. 1818-1823 წლებში, სასახლეში აღდგა ძირითადი კიბეები, დაარსდა სახლის ტაძარი და გაშენდა ბაღი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შენობა ეკუთვნოდა ინსტიტუტს.
ტომსკის აღდგომის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1789-1807
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 56.49395
| გრძედი = 84.9547
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ტომსკის აღდგომის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია ტომსკში. შენდებოდა 1789-1807 წლებში. ტაძრის მიხედვით სახელი მიიღო აღდგომის მთებმა, რომლის თხემზეც იგი მდებარეობს. ტაძარი აგებულია იშვიათი ციმბირული ბაროკოს სტილში.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ტომსკის ეპარქიას.

ისტორია
ტაძარი თავდაპირველად იყო ხის და მდებარეობდა ღვთისმშობლის მიძინების მამათა მონასტრის ტერიტორიაზე, რომელიც გაუქმდა 1626 წელს. იგი დააარსა ტობოლსკის პირველმა მთავარეპისკოპოსმა კიპრიანემ 1622 წელს. გადაწყვიტეს ხანძრების შედეგად მოძველებული ტაძარი გადაეკეთებინათ. 1789 წელს ეგორ დომონევსკიმ და პეტრე ბარანოვმა ჩაყარეს ტაძრის ფუნდამენტი, თუმცა მისი მშენებლობა ზოგჯერ მიეწერება ივან კაპროვსა და ივან ნედომოლვინუს. სამუშაოები დასრულდა 1807 წელს.

 საუკუნის დასასრულს ეკლესიის ცივი ზედა სართული მრევლის ფინანსებით გადააკეთეს თბილ სართულად.

1897 წელს განცალკევებით მდგარ სამრეკლოზე დაკიდეს ზარები, რომელთა საერთო წონაც 16 ტონა იყო.

1922 წელს საგუბერნიო აქტით დაიწყეს საეკლესიო ქონების დატაცება. 1930 წელს სამრეკლოდან ზარები ჩამოხსნეს და გააგზავნეს გადასადნობად.

1936 წლის 4 აგვისტოს ტაძარი დახურეს, მაგრამ 21 დღის შემდეგ მრევლის თხოვნით კვლავ გახსნეს, თუმცა 3 ნოემბერს ისევ დახურეს. 1937 წელს იყო ტაძრის დანგრევის მცდელობა, მაგრამ მხოლოდ ეკლესიის ღობე დაანგრიეს.

1980-1990 წლებში მიმდინარეობდა ფასადების რესტავრაცია, გაარემონტეს საკურთხეველი, აღადგინეს ტაძრის კანკელის კარკასი, გუმბათი და სახურავი. 2004 წელს ცნობილი ზარის ასლი ჩამოკიდეს კვლავ აშენებულ სამრეკლოზე.
ოფიცერთა სახლი (ტომსკი)

ოფიცერთა სახლი — ძველი შენობა ტომსკში, აგებულია 1898-1900 წლებში არქიტექტორ კონსტანტინ ლიგინის მიერ, გამოიყენება საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის.

ისტორია
ამ ადგილზე 1840-1850-იან წლებში მდებარეობდა ტომსკელი ოქროს მწარმოებელი მილიონერის ფილოსოფ გოროხოვის საკუთრება დიდი ბაღით. მოგვიანებით, ქონების მესაკუთრე გაკოტრდა და 1894 წელს მთავარ, ხის სახლი დაიწვა.

გამოთავისუფლებულ ადგილზე კომიტეტმა ა. ე. კუხტერინის, ნ. ი. ბელიაევის, ნ. პ. მეჟენინოვის, კ. კ. ლიგინისა და ი. ლ. ფუქსმანის შემადგენლობით გადაწყვიტა აეშენებინათ ქვის სახლი საზოგადოებრივი საჭიროებებისათვის.

კონსტანტინ ლიგინის მიერ აშენებულ სახლში განათავსეს ტომსკის საზოგადოებრივი კრება. ახალი შენობის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1900 წლის 12 იანვარს. აქ იკრიბებოდნენ ვაჭრები, ჩინოვნიკები, ინტელიგენცია. შენობას ჰქონდა ტომსკში ყველაზე დიდი ბიბლიოთეკა, საკონცერტო დარბაზი 1 000 კაცზე, სადაც იმართებოდა გასართობი თუ საქველმოქმედო ღონისძიებები. სახლის საკონცერტო დარბაზის სცენაზე რეგულარულად იმართებოდა კონცერტები, რომლებზეც გამოდიოდნენ ცნობილი რუსი მსახიობები ვერა კომისარჟევსკაია, რუსეთის თეატრების მსახიობები გრიგორ გე, მამონტ დალსკი, ვასილი დალმატოვი, მარია პეტიპა, კონსტანტინ ვარლამოვი, ასევე მომღერლები ლეონიდ სობინოვი, პავლე ორლენევი, ანასტასია ვიალცევა და სხვები.

ქალაქში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ საზოგადოებრივი კრება გადაკეთდა სამუშაო კლუბად. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს აქ განთავსებული იყო სამხედრო ჰოსპიტალი.

საბჭოთა მმართველობის პირველ წლებში შენობა გაარემონტეს და 1922 წელს აქ გაიხსნა დიდი საქალაქო თეატრი. შემდეგ აქ მუშაობდა კონოთეატრი. 1931 წელს შენობაში გაიხსნა წითელი არმიის სახლი, რომელსაც 1945 წლის 1 სექტემბრიდან ეწოდება ოფიცერთა სახლი.