iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოქტავა

ოქტავა ( — მერვე) — მუსიკალური ინტერვალი, სადაც თანაფარდობა ბგერების სიხშირეთა შორის არის 1:2.

ოქტავის ინტერვალი მოიცავს დიატონური ბგერათრიგის რვა საფეხურს, მაგალითად, «დო»-დან შემდგომ «დო»-მდე ან «რე»-დან შემდგომ «რე»-მდე და ა შ. ოქტავა აღინიშნება ციფრით 8.

არსებობს ოქტავის სამი ნაირსახეობა:

სუფთა ოქტავა — ინტერვალი შეიცავს რვა საფეხურს და ექვს ტონს.
შემცირებული ოქტავა — ინტერვალი შეიცავს რვა საფეხურს და ხუთნახევარ ტონს.
გადიდებული ოქტავა — ინტერვალი შეიცავს რვა საფეხურს და ექვსნახევარ ტონს.

გახმოვანება
დეკანის ზეგანი

დეკანის ზეგანი — ზეგანი ინდოსტანის ნახევარკუნძულზე, თანამედროვე ინდოეთის ტერიტორიაზე. ზეგანი მდებარეობს ინდოსტანის ნახევარკუნძულის შიდა ნაწილში, ჩრდილოეთით მას ესაზღვრება მდინარე ნარმადი, სამხრეთით - კავერი. ზეგნის სრული ფართობი 1 მლნ კმ²-ს შეადგენს. სამკუთხედის ფორმის დეკანის ზეგანი დახრილია აღმოსავლეთისკენ, რის გამოც მდინარეთა უმრავლესობა ბენგალის ყურეში მიედინება. პლატოს ჩრდილოეთით მდებარეობს ინდ-განგის ვაკე. დეკანი არის პრაკრიტის სიტყვა დაკჰინ ანგლიფიცირებული ვარიანტი, ხოლო პრაკრიტში სიტყვა შემოვიდა სანსკრიტიდან, რომელშიც ्ि (დაკშინა) სამხრეთს ნიშნავს
მარადიდი

მარადიდი — სოფელი აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, კირნათის თემში. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 100 მ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 328 კაცი.

ისტორია
ოსმალეთის იმპერიის მიერ დაპყრობის შემდეგ ზედა მარადიდის და ქვედა მარადიდის თემები შედიოდნენ ლაზისტანის სანჯაყის გონიოს ნაჰიეში. 1878 წლიდან გადაეცა რუსეთის იმპერიას და შევიდა ბათუმის ოკრუგის გონიოს უბანში. დასახლებული იყო ლაზებით. მცხოვრებთა რიცხვი დაახლოებით 590 კაცი. მოქმედებდა ორი ჯამე.

1886 წელს სოფელში გაიხსნა სასწავლებელი.

დემოგრაფია
ისტორიული ძეგლები
მარადიდის ჯამე
მაჭახლისპირი

მაჭახლისპირი — სოფელი აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში (აჭარისწყლის თემი). მდებარეობს მდინარეების მაჭახელისწყლისა და ჭოროხის შესართვათან. ზღვის დონიდან 240 მ, ბათუმიდან 23 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 175 კაცი. სოფელში დგას მაჭახელას ხიდი.

დემოგრაფია
მახვილაური

მახვილაური — სოფელი აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, შარაბიძეების თემში. მდებარეობს კახაბრის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 60 მ, ბათუმიდან 8 კმ. 2011 წლიდან სოფლის ნაწილი მოქცეულია ბათუმის ადმინისტრაციულ საზღვრებში (კახაბრის უბანი). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 593 კაცი.სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ნეოლითური ხანის ნამოსახლარი.

დემოგრაფია
კიმ კარდაშიანი

კიმ კარდაშიანი (, ; სრული სახელი: კიმბერლი ნეოლ კარდაშიან უესტი; დ. 21 ოქტომბერი, 1980, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) — სომხური წარმოშობის ამერიკელი ბიზნესმენი, მსახიობი და მოდელი. იგი ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც გავრცელდა მისი და ყოფილი შეყვარებულის, რეი ჯეის სექს-ფირები და ტელეარხზე ! ნაჩვენები რეალიტი შოუ მისი და მისი ოჯახის წევრების მონაწილეობით. მისი მამა რობერტ კარდაშიანი, გარდაცვლილია. კიმს ჰყავს ორი და: კლო და კორტნი კარდაშიანები. 2021 წლის 6 აპრილს მისმა ქონებამ 1 მილიარდ აშშ დოლარს გადააჭარბა.

ადრეული ცხოვრება
კიმ კარდაშიანი დაიბადა 1980 წლის 21 ოქტომბერს, ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში, ის არის რობერტ კარდაშიანისა და კრის ჯენერის საერთო შვილი. კარდაშიანს ჰყავს ორი და: კლო და კორტნი კარდაშიანები, და უმცროსი ძმა რობ კარდაშიანი. კიმის დედა ჰოლანდიური, ინგლისური, ირლანდიური და შოტლანდიური ფესვებისაა, მისი მამა კი მესამე თაობის სომეხი ამერიკელი იყო. მისი მშობლები ერთმანეთს 1991 წელს დაშორდნენ, მისი დედა იმავე წელს დაქორწინდა 1976 წლის ზამთრის ოლიმპიურ ჩემპიონ კეიტლინ ჯენერიზე, ამ ქორწინების შედეგად კიმს ჰყავს ნახევარძმები: ბარტონი, ბრენდონი, ბროდი და ნახევარდები: ქეიზი, კენდალი და კაილი. ის სწავლობა მერიმაუნთის უმაღლეს სკოლაში, ეს არის კათოლიკე გოგონათა სასწავლებელი ლოს-ანჯელესში.

რელიგია
კიმ კარდაშიანი ქრისტიანია, ის თავის თავს „ძალიან რელიგიურ ადამიანს“ უწოდებს. 2019 წლის 30 ოქტომბერს, სომხეთში, ეჩმიაძინის მონასტერში მისი სამი უმცროსი შვილი ბაპტისტად მოინათლა.

პირადი ცხოვრება
2000 წელს 19 წლის ასაკში დაქორწინდა მუსიკალურ პროდიუსერ დეიმონ ტომასზე, რომელსაც 2004 წელს დაშორდა. 2011-2013 წლებში დაქორწინებული იყო ამერიკელ -ს კალათბურთელ კრის ჰამფრისზე. 2014 წელს დაქორწინდა ამერიკელ რეპერ კანიე უესტზე რომელთანაც 4 საერთო შვილი ჰყავს. მათი მესამე და მეოთხე შვილი სუროგაციით დაიბადა. 2021 წლის აპრილის მონაცემებით კარდაშიანის ქონება 1 მილიარდ ამერიკულ დოლარს შეადგენს.
ეთიოპიის იმპერატორები

ეთიოპიის იმპერეტორები (ამჰარულად: , იკითხება როგორც: ნაგუსა ნაგასტ, "მეფეთ-მეფე") იყვნენ ეთიოპიის მემკვიდრეობით მმართველები, 1974 წელს მონარქიის გაუქმებამდე. იმპერატორი იყო როგორც ქვეყნის ასევე მთავრობის ხელმძღვანელი, როგორც სასამართლო ასევე საკანონმდებლო აღმასრულებელი ხელისუფლებით აღჭურვილი პირი. ფაქტობრივად ეს იყო ავტოკრატია.
დაშთ-ი-მარგო

დაშთ-ი-მარგო — უდაბნო ავღანეთში, ჰელმანდისა და ნიმრუზის პროვინციების სამხრეთ ნაწილში. ესაზღვრება კაშის და რეგისტანის უდაბნოები. მდებარეობს ზღვის დონიდან 500–700 მეტრზე, ხოლო ფართობი შეადგენს 150 000 კმ²-ს. უდაბნო შედგება ქვიშისა და კლდოვანი ვაკეებისაგან.

დარი ენაზე „დაშთ“ ნიშნავს ვაკეს, ხოლო „მარგო“ მკვდარს.
იუდეის უდაბნო

იუდეის უდაბნო — უდაბნო ახლო აღმოსავლეთში, ისრაელისა და პალესტინის ტერიტორიებზე, მკვდარი ზღვის დასავლეთით. ხშირად მას მოიხსენიებენ ასევე, როგორც იეშიმონი.

უდაბნო წარმოადგენს იუდესი მთების აღმოსავლეთით მდებარე მორფოლოგიურ სტრუქტურას. გადაჭიმულია ნეგევის უდაბნოს ჩრდილო–აღმოსავლეთიდან მის აღმოსავლეთით, ბეით–ელის დასახლებამდე. მთავრდება იორდანიის ველზე, მკვდარ ზღავსთან. იუდეის უდაბნოს კვეთს მრავალი დამშრალი მდინარე და ბევრი ღრმა კანიონი.
ნეფუდი

ნეფუდი, იგივე ალ–ნეფუდი, ან-ნაფუდი (, ან-ნაფუდი არაბულად აღნიშნავს „დიუნას“

ნეფუდის უდაბნოსათვის დამახასიათებელია უეცარი, ძლიერი ქარები, რომლებიც წარმოქმნის დიდ, ნამგლის ფორმის დიუნებს. ნალექი აქ წელიწადში ერთხელ ან ორჯერ მოდის. ზოგიერთ დაბალ არეალში, მაგალითად ჰიჯაზის მთების სიახლოვეს, მრავლადაა ოაზისი, სადაც მოყავთ ქერი, ხილი, ბოსტნეული. ნეფუდი დეჰნას უდაბნოს საშუალებით უკავშირდება რუბ–ელ–ხალის უდაბნოს.
ნეგევი

ნეგევი – უდაბნო და ნახევრად უდაბნო რეგიონი ისრაელის სამხრეთში. აქ მცხოვრები არაბები მას ალ-ნაქაბს უწოდებენ, ხოლო სახელწოდება „ნეგევი“ ებრაულიდან მოდის და „მშრალს“ ნიშნავს. ბიბლიაში სიტყვა სამხრეთის მიმართულებას აღნიშნავს.

ნეგევის უდაბნო ისრაელის ტერიტორიის თითქმის ნახევარზე მეტს მოიცავს. მისი ფართობი 13 000 კმ²–ია და ისრაელის ტერიტორიის 55 %–ს შეადგენს. გააჩნია ამობრუნებული სამკუთხედის ფორმა, რომლის დასავლეთითაც სინაის ნახევარკუნძული მდებარეობს, აღმოსავლეთით კი არაბაჰის ველი. ნეგევი კულტურული და გეოლოგიური მრავალფეროვნებით გამოირჩევა. უდაბნოს ტერიტორიაზე მდებარეობს სამი უდიდესი კანიონის ტიპის ვულკანური კრატერი – მახტეშ-რამონი, მახტეშ-გადოლი და მახტეშ-კატანი.

ნეგევი ქვიანი, კლდოვანი უდაბნოა. აქ დომინირებს ყავისფერი, ერთმანეთში გადადის კლდოვანი მთები, დამშრალი მდინარეები და ღრმა კრატერები. ტერიტორიას ხუთ განსხვავებულ ეკორეგიონად ყოფენ: ჩრდილოეთი, დასავლეთი, ცენტრალური ნეგევი, მაღალი პლატო და არაბაჰის ველი.

ნეგევის უდანოს მთელი ტერიტორია წარმოუდგენლად მშრალია. ამის ძირითადი მიზეზი ისაა, რომ ის საჰარის აღმოსავლეთით მდებარეობს. მაღალ ტემპერატურას კი მისი ჩრდილოეთ განედის 31-ე პარალელზე მდებარეობა განაპირობებს. ნალექების რაოდენობა ივნისიდან ოქტომბრამდე ნულის ტოლია.
მიხეილ ტეტიაევი

მიხეილ მიხეილის ძე ტეტიაევი ( დ. 23 სექტემბერი, 1882, ნიჟნი-ნოვგოროდი, — გ. 11 ოქტომბერი, 1956, ლენინგრადი) — რუსი გეოლოგი. გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1935), ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტის პროფესორი (1930).

ბიოგრაფია
მიხეილ ტეტიაევი დაიბადა ქალაქ ნოვგოროდში. 1900 წელს ჩააბარა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე, თუმცა 1901 წელს სტუდენტურ მოძრაობაში მონაწილეობისათვის სასწავლებლიდან გარიცხეს და ჯარისკაცად განაწესეს. იმავე წელს აღადგინეს სასწავლებელში, მაგრამ 1903 წელს უნივერსიტეტიდან კვლავ გარიცხეს და ჩამოართვეს ხელახლა ჩაბარების უფლება. 1903 წელს საზღვარგარეთ გაემგზავრა, 1904 წლიდან სწავლობდა ლიეჟის უნივერსიტეტის სამთო სკოლის ტექნიკურ ფაკულტეტზე, ხოლო 1912 წელს საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. 1912 წელს რუსეთში დაბრუნდა და გეოლოგიურ კომიტეტში დაიწყო მუშაობა. 1919–25 წლებში გეოგრაფიული ინსტიტუტის გეომორფოლოგიის კათედრის გამგეა, 1921–24 წლებში პეტროგრადის ექსკურსიული ინსტიტუტის საბუნებისმეტყველო-ისტორიული განყოფილების ხელმძღვანელი.

1949 წლის 10 მაისს დააპატიმრეს. 1950 წლის 28 ოქტომბერს გეოლოგთა „კრასნოიარსკის საქმის“ მიხედვით მიესაჯა 25 წლით შრომა-გასწორების ბანაკი, სადაც გეოლოგად მუშაობდა. იყო „ენისეისტროის“ მთავარი გეოლოგი. 1954 წლის 31 მარტიდან რეაბილიტირებულია.

მიხეილ ტეტიაევის ძირითადი შრომები ეხება ტექტონიკის თეორიულ საკითხებს. შემოგვთავაზა ტექტონიკური მოძრაობის კლასიფიკაცია, რომელშიც გამოყო ტექტოგენეზის 4 ფორმა: რყევითი, მაგმური, ნაოჭა და მიკრორყევითი. ტეტიაევი თვლიდა, რომ ტექტოგენეზისში მთავარ როლს თამაშობს ვერტიკალური მოძრაობის მიმართულება, რასაც აკავშირებდა დედამიწის ნივთიერებების შეკუმშვისა და გაგანიერების სავარაუდო მოვლენებთან. მისი აზრით, ვერტიკალურ რყევით მოძრაობას აქვს უნარი შექმნას დანაოჭების ყველა ცნობილი ფორმა. განავითარა მოძღვრება ფენთაწარმოქმნის შესახებ და შემოგვთავაზა გეოსინკლინური პროცესების ორიგინალური სქემა.

ტეტიაევმა სხვადასხვა ასაკის ნაოჭა ზონების გამოყოფის საფუძველზე ერთ-ერთმა პირველმა შექმნა სსრკ გეოტექტონიკური დარაიონების სქემა (1933). მისი სახელობისაა ქედი მთვარეზე. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენითა და მედლებით.

თხზულება
 , 2 ., . ., 1941.
სირიის უდაბნო

სირიის უდაბნო — სტეპებისა და ნამდვილი უდაბნოს კომბინაცია არაბეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. მისი ფართობი შეადგენს 200 000 კვადრატულ მილს (321 868,8 კმ²-ს).

სირიის უდაბნო გეოგრაფიულად არაბეთის უდაბნოს ნაწილია. მოიცავს თანამედროვე სირიის, ერაყის, იორდანიისა და საუდის არაბეთის ტერიტორიებს. დასავლეთით ესაზღვრება მდინარე ორონტესის ხეობა, აღმოსავლეთით კი მდინარე ევფრატი. ჩრდილოეთით, სირიის ტერიტორიაზე, უდაბნოს ენაცვლება სირიის ერთ–ერთი ყველაზე ნაყოფიერი მიწები. სამხრეთით გადადის არაბეთის ნახევარკუნძულის სხვა უდაბნოებში. სირიის უდაბნოში ბევრი ოაზისია, მათ შორის გამორჩეულია პალმირა. აღსანიშნავია, რომ სირიის დედაქალაქი დამასკოც სწორედ ამ ოაზისში მდებარეობს. უდაბნოში ბანიდრობენ სირიული ზაზუნები.

ისტორიულად, ეს ტერიტორია დასახლებული იყო ბედუინთა ტომებით, რომლებიც აქ დღემდე სახლობენ, ძირითადად ოაზისების მიმდებარე დასახლებებში.
თიჰამა

თიჰამა — არაბეთის ნახევარკუნძულის ვიწრო, სანაპირო რეგიონი წითელ ზღვაზე. ამჟამად ის საუდის არაბეთისა და იემენის შემადგენლობაში შედის. ფართო გაგებით, თიმაჰა წარმოადგენს მთელ სანაპირო ზოლს დაწყებულს აკაბის ყურედან, დამთავრებულს ბაბ-ელ-მანდების სრუტესთან, მაგრამ უფრო ხშირად ამ სახელით მხოლოდ ამ ტერიტორიის სამხრეთ ნახევარს მოიხსენიებენ.

შედგება ქვიშის დიუნებისა და ვაკეებისგან, რომლებიც საკმაოდ მშრალია, ამიტომ რეგიონში მხოლოდ რამდენიმე ოაზისი მდებარეობს. რეგიონი მოიცავს მნიშვნელოვან ურბანულ ცენტრებს: ჰოდეიდა, მოჩა, ზაბიდი – იემენში და ჯიზანი, ალ-კუნფუდჰა და ალ-ლითი საუდის არაბეთში.

ბოლო დროს, თიჰამას სამ რეგიონად ყოფენ: ჩრდილოეთი ნაწილი, შუა ნაწილი და სამხრეთი ნაწილი. შუა და სამხრეთი ნაწილები მიეკუთვნება არაბეთის ნახევარკუნლის სანაპირო ნისლიან უდაბნოს ეკორეგიონს.

თიჰამაში ტემპერატურა ერთ-ერთი ყველაზე მაღალია მთელ დედამიწაზე. ნორმალური ზაფხულის დღის ტემპერატურა 43°-ია, ტენიანობა 40-60%. ასეთ პირობებთან შეგუება მხოლოდ ადგილობრივებს შეუძლიათ.
დევნა (ფილმი)

დევნა — 1998 წლის ბრიტანული ფილმი, რომლის რეჟისორი და სცენარისტია კრისტოფერ ნოლანი. ის არის ნოლანის პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი. სურათი მოგვითხრობს ახალგაზრდა მამაკაცის შესახებ, რომელიც უთვალთვალებს ჩვეულებრივ გამვლელებს ლონდონის ქუჩებში.

მსახიობები
ჯერემი თეობალდი - ახალგაზრდა მამაკაცი
ალექს ჰაუ - კობი
ლუსი რასელი - ქერათმიანი
ჯონ ნოლანი - პოლიციელი
დიკ ბრედსელი - მელოტი ბიჭი
გილიან ელ-კადი - სახლის მეპატრონე
ჯენიფერ ენჯელი - მიმტანი
ნიკოლას კარლოტი - ბარმენი
დარენ ორმანდი - ბუღალტერი
გაი გრინუეი - #1
ტასოს სტივენსი - #2
ტრისტან მარტინი - კაცი ბარში
რებეკა ჯეიმზი - ქალი ბარში
პოლ მეისონი - სახლის მეპატრონის მეგობარი
დევიდ ბოვილი - სახლის მეპატრონის მეუღლე

კამეოები აქვთ ასევე ფილმის პროდიუსერ ემა თომასს და კომპოზიტორს, დევიდ ჯულიანს.

გადაღება
დევნის რეჟისორი კრისტოფერ ნოლანი, ასევე, არის ფილმის სცენარისტი, ოპერატორი, მემონტაჟე და ერთ-ერთი პროდიუსერი. გამომდინარე იქიდან, რომ ნოლანმა ფილმი გადაიღო ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის კინოსაზოგადოების დახმარებით, ფილმი თავიდანვე ჩაფიქრებული იყო დაბალ-ბიუჯეტიან სურათად. მისი ბიუჯეტი მხოლოდ $6,000-ს შეადგენდა.

გადაღებები მიმდინარეობდა ლონდონში. ძირითადი სცენები გადაიღეს ნოლანის მეგობრების და მშობლების სახლებში. გადაღებების მიმდინარეობის დროს მისი მშობლების სახლი გაქურდეს და რამდენიმე ნივთი, რომელიც სიუჟეტის მიხედვით ფილმში დაიკარგა, სინამდვილეშიც მოიპარეს. საერთო ჯამში სურათის გადაღებას მთელი წელიწადი დასჭირდა, რადგან გადაღების შესაძლებლობა მხოლოდ შაბათობით ჰქონდათ.
მეფეთსადგომის ეკლესია

მეფეთსადგომის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თვალადში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8 5,9 მ), ნაგებია თლილი ქვით, კამარის საბჯენი თაღი აგურისაა, ხოლო კამარა რიყის ქვის. შესასვლელი ორია: დასავლეთ კედლის ცენტრში; მეორე – ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის ორივე მხარეს - სწორკუთხა ნიშები. თითო სარკმელი სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. ეკლესიის სახურავი ორფერდაა. გადახურულია ღარიანი კრამიტით.
თვალადის სამების ეკლესია

თვალადის სამების ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თვალადში. თარიღდება საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (7,6 5,1 მ), ნაგებია ნატეხი და უხეშად დაკუთხული ქვებით, წყობაში ურევია რიყის ქვაც. ოდნავ შეისრული ფორმის თაღიანი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ერთი შესასვლელი ჩრდილოეთ მხრიდანაც არის. ნახევარწრიული, მცირე სიღრმის აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, თითო ასეთივე სარკმელი სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. აფსიდის სამხრეთ ნაწილში პატარა ნიშია. დარბაზთან შედარებით აფსიდი საგრძნობლად დაბალია. დარბაზის კედლები შელესილია.
ჭყონდიდი

ჭყონდიდი (მეგრულად „დიდი მუხა“) — წარმართული სალოცავი ხე-კერპი ძველ საქართველოში, „ხე-მცენარეთა თაყვანისცემის საუკეთესო დამამტკიცებელი საბუთი ძველ საქართველოში“, აღმართული იმ ადგილას, სადაც მარტვილის ეკლესიის სატრაპეზო აშენდა მას შემდეგ, რაც ეს მუხა „ამოჰკვეთა ანდრია მოციქულმა, ოდეს მეგრელნი მოაქცია“. ტაძარში ჩაყოლებული წარმართული საკერპო ტაძრის ქვები და ქანდაკებანი ანტიკური ხანის სარიტუალო დანიშნულების არქეოლოგიური მონაპოვარია. ჭყონდიდის მუხას მთელი ეგრისი სცემდა თაყვანს. მისი გაშლილი ტოტების ჩრდილში ხდებოდა დედისერთა ყრმის მსხვერპლად შეწირვის ცერემონიალი - მზისა და მთვარის კეთილი ნებით, თუთაშხას (ორშაბათს, მთვარის დღეს). თათბირზე უხუცესნი ყრმას შეარჩევდნენ და ბჟას დღას (მეგრ. მზის დღეს, კვირას, სვან. მიჟ-ლადეღ) საზეიმო ვითარებაში ეტლით მიყვანილ ყრმას სწირავდნენ მუხას (ჭყონს), ერთადერთ ცნობილ ხე-კერპს საქართველოში (თუმცა სვანეთში, სოფლის მოედანზე, სვიფზე მუდამ იდგა ხოლმე რომელიმე დიდი ხე, რომელსაც აგრეთვე წმინდა ხედ თვლიდნენ). ეს იყო მაშინ, როცა საქართველოში კერპთა, ბომონთა თაყვანისცემის დიდი ტრადიცია იყო. თაყვანს სცემდნენ განსაკუთრებით მუხას, ურთხელას, ფიჭვს, ცაცხვს. მუხის თაყვანისცემის ნიმუშია ჭყონდიდი. ეს დიდი მუხა, „საქართველოს დოდონი“, მდგარა იმ ალაგას, სადაც ახლა მარტვილის ძველი ტაძარია. მუხის ძირთან აღმართული ტაძრის წინ ფოთლის შრიალში ხალხი ღმერთს შეჰღაღადებდა.
არალყუმი

არალყუმი — ასე უწოდებენ უდაბნოს, რომლის ადგილასაც ერთ დროს არალის ზღვა მდებარეობდა. მის სამხრეთით და დასავლეთით, უზბეკეთისა და ყაზახეთის ტერიტორიებზე მდებარეობს არალის ზღვის ნარჩენები.

უდაბნოს ქვიშა შეიცავს მარილს, ზღვის დეპოზიტებს, მინერალების ნაშთებს, რომლებიც არალის ზღვაში მორწყული მინდვრებიდან ჩაედინებოდა. უდაბნო აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჰაერის მასების ძლიერი გადაადგილების არეალში მდებარეობს, რის გამოც, პესტიციდები, რომლებიც ქარს მტვრის სახით გადააქვს, ანტარქტიდაშიც კი აღმოაჩინეს პინგვინების სისხლში. ეს მტვერი აღმოჩენილ იქნა ასევე გრენლანდიის მყინვარებში, ნორვეგიის ტყეებსა და რუსეთის ველებზე.
თვალადის წმინდა გიორგის ეკლესია

თვალადის წმინდა გიორგის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თვალადში. თარიღდება საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (9,4 6,1 მ), ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით, ზოგან კედლების წყობაში, სარკმლებისა და კარის თაღებზე გამოყენებულია აგური. ეკლესია დაზიანებულია. ორივე მხარეს თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთითაა. უჩვეულოდ ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სარკმელია. აფსიდის კედლებში სამი სწორკუთხა ნიშია. თითო სარკმელია ეკლესიის დანარჩენ სამ კედელში. ეკლესია შიგნიდან შელესილი და მოხატული ყოფილა. დარბაზი კამარით ყოფილა გადახურული.
თვალადის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

თვალადის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თვალადში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,1 6,25 მ), ნაგებია დიდი ზომის უხეშად დაკუთხული და პირმოსწორებული ქვებით. ოდნავ გაბრტყელებულ ნახევარწრიულ აფსიდში თაღოვანი სარკმელია, მის გვერდებზე - თითო სწორკუთხა ნიში. აფსიდის სატრიუმფო თაღი აგურითაა ამოყვანილი. თითო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი ეკლესიის დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშიც. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთით და ჩრდილოეთით. დარბაზი გადახურულია წვრილი ქვით ნაშენი ნახევარწრიული კამარით, რომელიც ერთსაფეხურიან პილასტრებზე დაბჯენილ თაღს ეყრდნობა. კედლები შელესილი ყოფილა. ფასადების კედლები დასრულებულია მარტივი პროფილის ლავგარდნით. დასავლეთ ფასადის ცენტრში ცისფრად მოჭიქული აგურით გამოყვანილია დიდი ზომის ჯვარი.
ფუნაგისის წმინდა გიორგის ეკლესია

ფუნაგისის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ იგოეთის სამხრეთ-დასავლეთით, ფერდობზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (7,1 4,8 მ), ნაგებია უხეშად დაკუთხული და პირგათლილი მოზრდილი ლოდებით. წყობაში ურევია რიყის ქვა და აგური. ეკლესია დაზიანებულია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. გარედან კარის ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია, შიგნიდან კარს 2,15 მეტრი სიგრძის არქიტრავის გათლილი ქვა ადევს. ნახევარწრიული აფსიდის კონქი გაბრტყელებულია. მას მარტივ კონსოლებზე დაყრდნობილი ასეთივე ფორმის სატრიუმფო თაღი აქვს. ნახევარწრიული კამარით გადახურული დარბაზი შელესილი და მოხატული ყოფილა.
ქალი სარკეში (სერიალი)

ქალი სარკეში — კოლუმბიური ტელესერიალი, რომელიც -ს მიერ 2004-2005 წლებში იქნა გამოშვებული.

სიუჟეტი
ხულიანა სოლერისათვის მარტოობა ცხოვრების მუდმივი ნაწილია. მას ნამდვილი სიყვარული არასოდეს წვევია. ხულიანა წესიერი, მომხიბვლელი, ჭკვიანი, თუმცა გარეგნულად შეუხედავი გოგონაა. მიუხედავად ამისა ბედისწერა მას ახალი ცხოვრების დაწყების შანსს აძლევს. დეიდა მერსედესი გოგონას ძველ, ჯადოსნურ სარკეს აჩვენებს. სარკე ხულიანას ულამაზეს ქალად გადააქცევს. თუმცა ამ სილამაზეს რამდენიმე მინუსი აქვს. პირველი ის, რომ ლამაზმა ხულიანამ სარკეში რომ ჩაიხედოს, სარკეში კვლავ მახინჯი გამოჩნდება და მეორე ის, რომ გოგონა მომხიბვლელი მხოლოდ დღისითაა, ღამე მას თავისი ნადვილი გარეგნობა უბრუნდება.

ხულიანა, მარიცა ფერერის სახელით, მუშაობას დაიწყებს კოსმეტიკურ კომპანიაში -ში, რომლის მფლობელია გაბრიელ მუტი. სამსახურში მარიცა გაიცნობს და შეუყვარდება კომპანიის მფლობელის შვილი მარკოს მუტი. თუმცა მარიცამ არ იცის, რომ მარკოსი გაბრიელის აყვანილი შვილია, ხოლო გაბრიელის ნამდვილი შვილი თავად არის.

მარიცა ფერერს სამსახურში უამრავი წინააღმდეგობის გადატანა უწევს. მას უპირისპირდება გაბრიელის ბოროტი მეუღლე ბარბარა მონტესინოსი. ბარბარა თავისი საყვარლის, ალბერტოს მეშვეობით ყველაფერს აკეთებს, რათა ქმრის ქონება ხელში ჩაიგდოს. იგი მარიცას უამრავ მახეს უგებს.

ერთ დღეს ბარბარა ცეცხლში დაიწვება და სრულად დამახინჯდება. მანამდე კი იგი სარკის საიდუმლოს შეიტყობს. ბარბარა სარკეს იპარავს და ისურვებს, მინდა მარიცა ფერერი გავხდეო. დამახინჯებული ბარბარა, ილამაზეს მარიცად იქცევა, ხოლო ულამაზესი მარიცა, კვლავ შეუხედავ ხულიანად გადაიქცევა.

როლებში
იგოეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

იგოეთის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ იგოეთის სამხრეთ-დასავლეთით. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (5,85 4 მ), ნაგებია უხეშად დაკუთხული და პირგათლილი მოზრდილი ლოდებით, წყობაში გამოყენებულია რიყის ქვაც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მცირე სიღრმის აფსიდის ღერძზე ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, მის ორივე მხარეს — თითო სწორკუთხა ნიში. კონქი ნაგებია რიყის ქვით. ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა. შეკეთების დროს სატრიუმფო თაღი კრამიტით ამოუყვანიათ.
ლაბაიძეები (ხულოს მუნიციპალიტეტი)

ლაბაიძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში (ღორჯომის თემი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ღორჯომისწყლის (აჭარისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1500 მ, ხულოდან 15 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 225 ადამიანი.
იგოეთის წითელი საყდარი

იგოეთის წითელი საყდარი – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ იგოეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, თბილისი-გორის გზის პირას, ქ. კასპის გადასახვევიდან 150 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. 1983 წელს ძეგლს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები.

ეკლესია დარბაზულია (10 6,15 მ), ნაგებია ძირითადად მუქი წითელი ფერის აგურით, წყობაში ჩართულია ნატეხი და რიყის ქვაც. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო სარკმელია, მის ორივე მხარეს - თითო ღრმა თაღოვანი ნიში. ორი სარკმელი სამხრეთ კედელშია, ერთი - დასავლეთისაში. გრძივი კედლები დანაწევრებულია ორსაფეხურიანი მასიური პილასტრით, რომლებსაც ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა.
მერჩხეთი

მერჩხეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში (ღორჯომის თემი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ღორჯომისწყლის (აჭარისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 1550 მ, ხულოდან 16 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 117 ადამიანი.
მინთაძეები (ხულოს მუნიციპალიტეტი)

მინთაძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში (ღორჯომის თემი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ღორჯომისწყლის (აჭარისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1200 მ, ხულოდან 16 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 175 ადამიანი.
პრეაჰ-ვიჰეარის ტაძარი

პრეაჰ-ვიჰეარის ტაძარი – ქმერების იმპერიის სატაძრო კომპლექსი. ეკუთვნოდა ღმერთ შივას. ტაძარი წარმოადგენს სადავო ტერიტორიას კამბოჯასა და ტაილანდს შორის. 2008 წლიდან ძეგლი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს.

2011 წლის 6 თებერვალს ტაძარი ნაწილობრივ დაზიანდა ტაილანდის არმიის მიერ განხორციელებული დაბომბვის შედეგად.

ისტორია
ტაძრის მშენებლობა დაიწყო 893 წელს, ქმერების მეფის იაშოვარმან -ის (889–910) მეფობის დროს.
ბადაინ-ჯარანის უდაბნო

ბადაინ-ჯარანის უდაბნო — უდაბნო ჩინეთში. მდებარეობს განსუს, ნინსია-ხუეისა და შიგა მონღოლეთის პროვინციების ტერიტორიაზე. ფართობი შეადგენს 49 000 კმ²-ს.

უდაბნოში მდებარეობს უძრავი, უმაღლესი დიუნები მთელ დედამიწაზე. ზოგიერთი მათგანის სიმაღლე 500 მეტრია. გამოირჩევა მიწისქვეშა წყლების სიმრავლით. როგორც ანალიზებმა აჩვენა, ეს წყალი თოვლის ნადნობია და მოსულია ასობით კილომეტრით დაშორებული მთებიდან.

უდაბნო ასევე მოიცავს დიუნებს შორის მდებარე 100-მდე ტბას, რომელთაგან ზოგი მტკნარია, ზოგი კი ექსტრემალურად მლაშე. სწორედ ამ ტბების გამო ეწოდა უდაბნოს ეს სახელი და მონღოლურ ენაზე „უცნაურ ტბებს“ ნიშნავს. უდაბნოს ტერიტორიაზე გაედინება მდინარე რუო-შუი.
ჰამის უდაბნო

ჰამის უდაბნო — უდაბნო აზიაში, წარმოადგენს გობის უდაბნოს ნაწილს. მდებარეობს ტიან-შანისა და ნან-შანის მთათა სისტემებს შორის. დასავლეთით დაკავშირებულია ლოპის უდაბნოსთან.

მდებარეობს ზღვის დონიდან 1500 მეტრზე. უდაბნოს შუაგულის გადაკვეთა 130 კმ სიგრძისაა.

ჰამის მთავარი მახასიათებელია ტალღოვანი ვაკე, რომელზეც მიმოფანტულია ქვა-ღორღი და მწირი მცენარეულობა.

1879 წელს უდაბნო გადაკვეთა ნიკოლოზ პრჟევალსკიმ.
ყარაყუმი

ყარაყუმი (თურქმენ. , შავი ქვიშა) — უდაბნო ცენტრალურ აზიაში. გადაჭიმულია 350 000 კმ²-ზე და მოიცავს თანამედროვე თურქმენეთის 70 %-ს. მოსახლეობა ძალიან მეჩხერადაა გაფანტული, ერთი ადამიანი 6,5 კმ²-ზე. ნალექები საკმაოდ იშვიათია.

მდებარეობა
მდებარეობს კასპიის ზღვის აღმოსავლეთით, არალის ზღვამდე ჩრდილოეთით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდინარე ამუდარიასა და ყიზილყუმის უდაბნომდე. არალის ზღვის დაშრობასთან ერთად, უდაბნოს ფართობი იმატებს.

ჰიდროგრაფია
უდაბნოს კვეთს მსოფლიოში სიდიდით მეორე საირიგაციო არხი — ყარაყუმის არხი, რომელიც 1954 წელს აშენდა და რომლის სიგრძეც 1375 კმ-ია. მასში ყოველწლიურად 13-20 კმ³ წყალი გაედინება.

არქეოლოგია
ყარაყუმში მდებარე დიდი ბალკანის მთებში, არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ქვის ხანის ადამიანის ნასახლარები.

ეკონომიკა
უდაბნოში მდებარე მარისა და ტეჯების ოაზისებში მოყავთ ბამბა.

ტრანსპორტი
ყარაყუმის უდაბნოს კვეთს ტრანსკასპიური სარკინიგზო მაგისტრალი.

გეოლოგია
ყარაყუმის ტერიტორიაზე მდებარეობს ნავთობისა და ბუნებრივი აირის უდიდესი მარაგები.
აბაშისპირი

აბაშისპირი (ყოფილი საჩოჩიო) — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში. ნორიოს ადმინისტრაციული ერთეული.

გეოგრაფია
აბაშისპირი მდებარეობს კოლხეთის დაბლობის ცენტრალურ ნაწილში, ოდიშის დაბლობზე, მდინარე აბაშის (ტეხურის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს და მდინარეების, რიონისა და ნოღელას (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 20 მეტრზე. აბაშიდან დაშორებულია 1,5 კილომეტრით. 1915 წლისთვის შედიოდა კვათანას სასოფლო საზოგადოებაში.

სოფელ აბაშისპირს ესაზღვრება აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფლები: ჩრდილოეთით — ნორიო, სამხრეთით — ეწერი, დასავლეთით — სუჯუნა და აღმოსავლეთით — ქალაქი აბაშა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 262 ადამიანი.