iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვინ გაყიდა კურდღელი როჯერი

ვინ გაყიდა კურდღელი როჯერი — 1988 წლის ფენტეზის ჟანრის ამერიკული კომედიური ფილმი
, რომლის რეჟისორია რობერტ ზემეკისი, ხოლო სცენარის ავტორები - ჯეფრი პრაისი და პიტერ სიმენი. ფილმში შერწყმულია ნახატი ანიმაცია და ცოცხალი კადრები. იგი ეფუძნება გერი კ. ვულფის რომანს „ვინ გაატარა ცენზურაში კურდღელი როჯერი?“, რომელშიც მოქმედება მიმდინარეობა ანიმაციური გმირებით დასახლებულ რეალურ სამყაროში.

ფილმში მთავარ, კერძო დეტექტივ ედი ველიანტის როლს ასრულებს ბობ ჰოსკინსი. იგი იძიებს მკვლელობას, რომელშიც თითქოს გარეულია ანიმაციური პერსონაჟი კურდღელი როჯერი. ფილმში ასევე მონაწილეობენ: ჩარლზ ფლეიშერი (როჯერის გახმოვანება), კრისტოფერ ლოიდი (მოსამართლე დუმი, მტერი), ქეთლინ ტერნერი (ჯესიკას, როჯერის ცოლის გახმოვანება) და ჯოანა კესიდი (დელორესი, დეტექტივის მეგობარი).

 -მა ფილმის გადაღების უფლება 1981 წელს შეიძინა. გადაღებამდე ჯეფრი პრაისისა და პიტერ სიმენის მიერ დაიწერა სცენარის ორი ვერსია. ამის შემდგომ ისინი წარუდგინეს სტივენ სპილბერგსა და მის კომპანიას , რათა დაფინანსება მოეპოვებინათ.

ზემეკისი ფილმის გადასაღებად აიყვანეს კანადელ ანიმატორ რიჩარდ უილიამსთან ერთად, რომელსაც უნდა ეზრუნა ანიმაციურ სცენებზე. წარმოება ლოს-ანჯელესიდან სტუდიაში , ინგლისში გადაიტანეს. გადაღებისას ბიუჯეტი გაიზარდა და ძირითად სცენებს უფრო ხანგრძლივი დროის განმავლობაში იღებდნენ, ვიდრე დაგეგმილი იყო.

როდესაც ფილმი გამოვიდა 1988 წლის 22 ივნისს, ფინანსური წარმატებისა და დადებითი მიმოხილვების გამო, მან გამოიწვია დაინტერესება ამერიკული ანიმაციის ოქროს ხანით და ამერიკულ ანიმაციაში ახალი ეპოქა დაიწყო, კერძოდ - დისნეის რენესანსი.

2016 წელს ფილმების ეროვნულმა რეესტრმა „კურდღელი როჯერი“ აირჩია კონგრესის ბიბლიოთეკაში შესატანად, როგორც „კულტურულად, ისტორიულად ან ესთეტიკურად მნიშვნელოვანი ნამუშევარი“.
ჩაგუანასი

ჩაგუანასი — უდიდესი და სწრაფადმზარდი ქალაქი ტრინიდადი და ტობაგოში, კუნძულ ტრინიდადზე. მდებარეობს კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში, პორტ-ოვ-სპეინიდან სამხრეთით 18 კილომეტრში. ქალაქის განვითარებას ხელს უწყობს შაქრის სამრეწველო ცენტრები. ქალაქის მოსახლეობა 2008 წლის მონაცემებით დაახლოებით 100 000 ადამიანს შეადგენდა.
როკრუის ბრძოლა

როკრუის ბრძოლა — ბრძოლა საფრანგეთის არმიასა (სარდალი პრინცი კონდე) და ესპანეთის ჯარებს (სარდალი ფრანსისკო დე მელო) შორის საფრანგეთის ქ. როკრუის მახლობლად, 1643 წლის 19 მაისს, ოცდაათწლიანი ომის (1618-1648 წწ.) დროს. ესპანეთის ჯარები გარს ერტყნენ საფრანგეთის ციხესიმაგრე როკრუას. მოწინააღმდეგის ზურგში ფრანგთა კავალერიის გადამწყვეტი დარტყმის შედეგად ესპანეთის დაქირავებული ქვეითი ჯარი განადგურდა. როკრუასთან გამარჯვებამ საფრანგეთს ესპანეთის ნიდერლანდისაკენ გაუხსნა გზა და ელზასის აღების საშუალება მისცა.
ბეოვულფი (2007 წლის ფილმი)

ბეოვულფი — 2007 წლის ფენტეზის ჟანრის ამერიკული ფილმი, რომლის სცენარის ავტორები არიან ნილ გეიმენი და როჯერ ევერი. მისი რეჟისორია რობერტ ზემეკისი. ფილმი ეფუძნება ამავე სახელწოდების ძველ ინგლისურ ლეგენდას. იგი გადაღებულია მოძრაობის დაჭერის ტექნოლოგიით - იგივე მეთოდით, რომელიც ზემეკისმა მანამდე გამოიყენა ფილმზე „პოლარული ექსპრესი“ მუშაობისას. ფილმში როლებს ასრულებენ: რეი უინსტონი, კრისპინ გლოვერი, ანჯელინა ჯოლი, ენტონი ჰოპკინზი, რობინ რაიტი, ჯონ მალკოვიჩი და ბრენდან გლისონი.

ფილმის პრემიერა ბრიტანეთსა და აშშ-ში 2007 წლის 16 ნოემბერს გაიმართა. იგი ნაჩვენები იყო 3, , 3 და სტანდარტულ 2 ფორმატებში.
კილდერის საგრაფო

კილდერი — საგრაფო ირლანდიის აღმოსავლეთით. შედის ლენსტერის პროვინციის შემადგენლობაში. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი — ნეისი. მოსახლეობა — 209,955 ადამიანი (მე-7 ადგილი საგრაფოებს შორის; 2011 წლის მონაცემები).

გეოგრაფია
საგრაფოს ფართობია 1693 კმ2. ამ მაჩვენებლით ის იკავებს 24-ე ადგილს 32 ირლანდიურ საგრაფოს შორის. ლენსტერის 12 საგრაფოს შორის ის მერვეა ფართობით და მეორე — მოსახლეობით. კილდერი ესაზღვრება კარლოუს საგრაფოს სამხრეთით, ლიშისა და ოფალის საგრაფოებს დასავლეთით, მითის საგრაფოს ჩრდილოეთით, დუბლინსა და უიკლოუს საგრაფოს კი — აღმოსავლეთით.

ფიზიკური გეოგრაფია
საგრაფოში გადის სამი დიდი მდინარე: ბაროუ, ლიფი და ბოინი.

ალენის ჭაობის — ირლანდიის უდიდესი ჭაობის — დიდი ნაწილი, 243 კმ2, მდებარეობს კილდერის საგრაფოს ტერიტორიაზე (მოიცავს ტერიტორიის 14%-ს). ეს ჭაობი ასევე იჭიმება მითის, ოფალის, ლიშისა და უესტმითის საგრაფოების ტერიტორიებზე.
ელ-ტამბოს კანტონი

ელ-ტამბო — კანტონი ეკვადორში, კანიარის პროვინციაში. მდებარეობს პანამერიკული გზატკეცილის გასწვრივ, ხეობაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ელ-ტამბო. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 8 251 ადამიანს შეადგენდა. მათი დიდი ნაწილი მეტისები ან შერეულია.

კანტონიდან დაახლოებით 30 წუთის სავალ მანძილზე მდებარეობს ქალაქი ინგაპირკა, სადაც დღემდე შემორჩენილია ინკების შენობათა ნანგრევები, რომელიც უდიდესია ეკვადორში ინკების ძეგლებს შორის.
ლაუთის საგრაფო

ლაუთი  — საგრაფო ირლანდიის აღმოსავლეთით. შედის ლენსტერის პროვინციაში. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი — დანდოლკი. მოსახლეობა — 122,897 ადამიანი (მე-18 ადგილი საგრაფოებს შორის; 2011 წლის მონაცემები).

გეოგრაფია
ტერიტორიის ფართობია 820 კმ2 (32-ე ადგილი) — ეს არის ყველაზე პატარა ისტორიული საგრაფო ირლანდიაში.
რონსევალის ბრძოლა (778)

რონსევალის ბრძოლა — ბრძოლა ბასკებსა და კარლოს დიდის ფრანკთა ჯარებს შორის. გაიმართა 778 წლის 15 აგვისტოს რონსევალთან (დასახლებული პუნქტი და ხეობა დასავლეთ პირენეებში, ესპანეთის პროვინცია ნავარა). ბასკებმა, რომლებიც არაბების მოკავშირეებად გამოდიოდნენ, სარაგოსის წარუმატებელი ალყის შემდეგ გაანადგურეს უკანდახეული ფრანკთა ჯარების არიერგარდი. ბრძოლაში დაიღუპა მხედართუფროსი როლანდი.
საზოგადოება

საზოგადოება, იგივე ადამიანთა საზოგადოება — ერთმანეთთან სხვადასხვა ურთიერთობით ან ვირტუალური ტერიტორიით დაკავშირებულ ადამიანთა საზოგადოება. ასეთ საზოგადოებებს ახასიათებს სოციალური ურთიერთობები ინდივიდუალებს შორის, რომელთაც გამორჩეული კულტურა აერთიანებთ. სოციალურ მეცნიერებებში, დიდი საზოგადოება ვლინდება სტრატიფიცირებით და/ან ქვეჯგუფების დომინირებადი მოდელებით.
როსბახის ბრძოლა

როსბახის ბრძოლა — ბრძოლა პრუსიისა და საფრანგეთ-ავსტრიის ჯარებს შორის. გაიმართა 1757 წლის 5 ნოემბერს სოფ. როსბახთან (საქსონია) შვიდწლიანი ომის (1756-1763 წწ.) დროს. საფრანგეთ-ავსტრიის ჯარებს (სარდალი შარლ დე როგან-სუბიზა და იოსებ ფრიდრიხ ჰილდბურგჰაუზენი) ხელსაყრელი პოზიციები ეკავათ მიუხელნის სიმაღლეებზე (ლაიფციგის სამხრეთით), ხოლო პრუსიის არმია (სარდალი ფრიდრიხ დიდი) განლაგდა ბედრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, შემდეგ გადაინაცვლა უფრო ხელსაყრელ პოზიციებზე როსბახსა და ბედრას შორის. მოკავშირეთა ჯარებმა ეს მანევრი უკანდახევად მიიჩნიეს და შეუდგნენ პრუსიელების მარცხენა ფლანგის შემოვლას სალაშქრო წესით. ფრიდრიხ სწრაფი მარშით მოწინააღმდეგისაკენ გაემართა და მოულოდნელად კავალერიით იერიშზე გადავიდა. მოკავშირეთა ჯარები განადგურებულ იქნენ.
უიკლოუს საგრაფო

უიკლოუ  — საგრაფო ირლანდიის აღმოსავლეთით. შედის ლენსტერის პროვინციაში. დედაქალაქი — უიკლოუ, უდიდესი ქალაქი — ბრეი. მოსახლეობა — 136,448 ადამიანი (მე-15 ადგილი საგრაფოებს შორის; 2011 წლის მონაცემები).

გეოგრაფია
ტერიტორიის ფართობი — 2,024 კმ2 (მე-17 ადგილი). საგრაფოს ტერიტორიაზე მდებარეობს უიკლოუს მთები, მათი უმაღლესი წერტილია მთა ლუგნაკილა (925 მ).
სატელევიზიო რეკლამა

სატელევიზიო რეკლამა — ამა თუ იმ ორგანიზაციის დაკვეთით და ანაზღაურებით დამზადებული სატელევიზიო პროგრამის ფორმა, რომელიც ატარებს ერთგვარ გზავნილს, რომელიც, თავის მხრივ, პროდუქტისა თუ სერვისის რეკლამას ითვალისწინებს. სარეკლამო დანართები წარმოადგენს კერძო სატელევიზიო არხების შემოსავლის წყაროს. სატელევიზიო რეკლამების უმეტესობის ხანგრძლივობა მერყეობს რამდენიმე წამიდან რამდენიმე წუთამდე და არსებობს ვრცელი პროგრამის ფორმატის სარეკლამო ბლოკებიც. ტელევიზიის არსებობის პირველი წლებიდან ასეთი ტიპის რეკლამები გამოიყენება სხვადასხვა ნაწარმის, სერვისისა და იდეის წარსადგენად.
კარლ ბენცი

კარლ ფრიდრიხ ბენცი (დ. 25 ნოემბერი, 1844 — გ. 4 აპრილი, 1929) — ძრავების გერმანელი დიზაინერი, რომელიც ითვლება ბენზინის ძრავიანი პირველი ავტომობილის შემქმნელად. მისი თანამედროვეები, გოტლიბ დაიმლერი და ვილჰელმ მაიბახი, ასევე მუშაობდნენ მსგავს გამოგონებებზე და არაფერი იცოდნენ სხვის გამოგონებაზე, თუმცა ბენცმა საკუთარი ნაშრომი პირველმა დააპატენტა, ისევე, როგორც ყველა პროცესი, რომელმაც შიდაწვის ძრავა ავტომობილისათვის მისაღებ დეტალად აქცია.
ფრანკენუინი (2012 წლის ფილმი)

ფრანკენუინი — 2012 წლის ფენტეზის ჟანრის თოჯინური 3 ფილმი, რომლის რეჟისორია ტიმ ბარტონი. იგი არის ბარტონის ამავე სახელწოდების 1984 წლის მოკლემეტრაჟიანი ფილმის ახალი ვერსია, რომელიც თავის მხრივ, ნაწილობრივ ეფუძნება მერი შელის წიგნზე დაფუძნებულ „ფრანკენშტეინს“.

ისევე, როგორც ორიგინალური ფილმები, „ფრანკენუინი“ შავ-თეთრ ფერებშია გადაღებული. ეს არის ბარტონის რიგით მეოთხე თოჯინური ფილმი და პირველი მათ შორის, რომელიც არ არის მიუზიკლი. ფილმის სიუჟეტის მიხედვით ბიჭუნა ვიქტორის ძაღლი სპარკი იღუპება, მაგრამ იგი იყენებს მეცნიერებას, რათა გააცოცხლოს საყვარელი ცხოველი.

„ფრანკენუინი“ არის პირველი შავ-თეთრი და თოჯინური ფილმი, რომელიც გამოვიდა 3 ფორმატში. მისი დისტრიბუტორია . ფილმი 2012 წლის 5 ოქტომბერს გამოვიდა. მან დადებითი შეფასებები და შემქმნელებს საშუალო შემოსავალი მოუტანა. ფილმი ნომინირებული იქნა ოქროს გლობუსზე საუკეთესო სრულმეტრაჟიანი ანიმაციის ფილმისათვის და -ზე საუკეთესო ანიმაციური ფილმისათვის, ისევე, როგორც ოსკარზე საუკეთესო ფილმისათვის ანიმაციასთან დაკავშირებულ ყველა კატეგორიაში.
აბედათის ციხესიმაგრე

აბედათის ციხე-დარბაზი — შუა საუკუნეებში აგებული ციხესიმაგრე სოფელ აბედათში, (მარტვილის მუნიციპალიტეტი). ერთ-ერთი ვერსიით, ლეგენდარული „ონოგურისი“.

ისტორია
სოფელი აბედათი მდებარეობს მდინარე აბაშის მარჯვენა სანაპიროზე. აბედათის ციხის ტერიტორიაზე გასულ საუკუნეში, პარმენ ზაქარაიას ხელმძღვანელობით, ჩატარდა არქეოლოგიური გათხრები. ციხის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური ნაშთები მრავლად იპოვეს. პარმენ ზაქარაია ვარაუდობდა, რომ ნოქალაქევის ,,საკონტროლო ზონაში’’ იყო აგებული აბედათის ძველი ციხე, ონოგურისი და მას - საუკუნეებით ათარიღებდა, ხოლო აბედათის უკვე შუა საუკუნეებში აგებული ციხე-დარბაზსა და კოშკს დადიანების საგვარეულოს მიაკუთვნებენ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 130 მეტრზე.

არქეოლოგიური გათხრები
ციხის ტერიტორიაზე ჩატარებული გათხრების შედეგად დადგინდა, რომ იგი მინიმუმ სამი ფენისგან შედგება, არქიტექტურული მასალა ძირითადად ადრეფეოდალური ხანისაა. ფლეთილი ქვით ნაგები ციხე ორი გალავნისგან შედგება, მთავარი გალავანი, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია 10-12 მეტრი სიმაღლისაა, გალავნის ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი კედლები მომრგვალებულია და უერთდება სამხრეთის გალავანს. ციხის სამხრეთისა და აღმოსავლეთის მონაკვეთები, მთის რელიეფის შესაბამისად, მეორე გალავნითაა შემოფარგლული. ფერდობს მიმყოლი ეს მეორე გალავანი ზემოდან მიწის დონეზეა დარღვეული. ფერდობზე გამავალი გალავანი მასში ჩართული კოშკით, ციხის თავდაპირველ ფენას უნდა მიეკუთვნებოდეს. ციხის დათარიღება, ცხადია - საუკუნით შეიძლება, მაგრამ იგი ალბათ მთელ შუა საუკუნეებში მოქმედი იყო ვიდრე საუკუნის ბოლომდე. ამ ხნის განმავლობაში მას მრავალი დიდი და მცირე გადაკეთება განუცდია. გალავნის ტერიტორიაზე გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ელინისტური ხანის ძვ. წ. - საუკუნეების კერამიკული მასალა, ასევე დასავლეთ საქართველოს - საუკუნეების კირმანეული და - საუკუნეების თურქული ვერცხლის მონეტები და ჩიბუხები.

ციხის შიგნით, აღმოსავლეთის კედელში ჩაშენებულია ეკლესია, რომელიც არ უნდა იყოს ციხის თანადროული. თავდაპირველად ციხეს შეუძლებელია საკუთარი ეკლესია არ ჰქონოდა, მაგრამ აღმოჩენილი ეკლესია უფრო გვიანდელია და პარმენ ზაქარაიასა და თამილა კაპანაძის აზრით საუკუნის უნდა იყოს. იგი საშუალო ზომის დარბაზული ნაგებობაა, ნაშენი ოდნავ დამუშავებული ქვით. საშენად ძირითადად გამოყენებულია მოთეთრო კირქვა. ეკლესია წინა საუკუნის ბოლოს განუახლებიათ და იატაკი მოუწყვიათ კარგად თლილი ქვით. ეკლესიას დასავლეთით სწორკუთხა კარიბჭე აქვს და შესასვლელიც კარიც მხოლოდ ამ მხრიდან არის.

ციხე ამჟამად კეთილმოწყობილია, ეკლესია მოქმედია. დასავლეთის კედელთან აგებულია ძველი სტილის მეგრული ოდა.
ოგიუსტ მარიეტი

ფრანსუა ოგიუსტ ფერდინან მარიეტი (დ. 11 თებერვალი, 1821 — გ. 19 იანვარი, 1881) — ფრანგი მეცნიერი, არქეოლოგი და ეგვიპტოლოგი, წარწერათა აკადემიის წევრი (1878) ეგვიპტის სიძვილეთა დეპარტამენტის დამაარსებელი (შემდეგში სიძველეთა უმაღლესი საბჭო),ეგვიპტის მუზეუმის რესტავრატორი და დიზაინერი.

ბიოგრაფია
მთავრობის მისიით, 1850 წელს, მარიეტი ეგვიპტეში ჩავიდა. მას ლუვრის მუზეუმისთვის კოპტური, სირიული, არაბული და ეთიოპური მანუსკრიპტებისა და პაპირუსების მოძებნა და შეძენა ევალებოდა.

1851 წელს გათხრების დროს მემსფისში აღმოაჩინა სერაპისის ტაძარი. 1854-1858 წწ. ლუვრის ეგვიპტური განყოფილების მცველი იყო.

1858 წელს დაბრუნდა ეგვიპტეში სადაც დააარსა და ხელმძღვანელობდა "სიძველეთა სამსახურს" და ეგვიპტის მუზეუმს. ტანისის, მემფისის, საკარის, მედუმის, აბიდოსის, თებესა და ჯებელ-ბარკალის გათხრების დროს აღმოაჩინა მრავალი მნიშვნელოვანი წარწერა, ძველ ეგვიპტური ხელოვნებისა და მატერიალური კულტურის ძეგლი.

მიანიჭეს ფაშობა. დაკრძალულია ეგვიპტის მუზეუმის ეზოში.
როჯერ II

როჯერ (, , ; 22 დეკემბერი 1095 — 26 თებერვალი 1154, პალერმო) — სიცილიის სამეფოს პირველი მეფე. მეფობდა 1130-1154 წლებში, წარმოშობით ნორმანი. სიცილიის გრაფის როჯერ -ის ძე, რობერტ გუისკარის ძმისშვილი. პაპობასა და ნორმან ბარონებთან ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ ქალაქების მხარდაჭერით თავისი ძალაუფლების ქვეშ გააერთიანა ნორმანთა სამფლობელოები სიცილიასა და სამხრეთ იტალიაში. 1139 წელს პაპი ინოკენტი იძულებული გახდა იგი მეფედ ეცნო. 40-იანი წლების ბოლოს დაიპყრო ტრიპოლი, ტუნისი 1147-1148 წწ. ბიზანტიელებს კ. კორფუ წაართვა. გაძარცვა კორინთი, თებე. მისი ცენტრალიზებული ფეოდალური სახელმწიფოს კონსტიტუციური საფუძვლები აისახა როჯერ -ის საკანონმდებლო აქტებში, სიცილიის ასიზებში.
მარიინსკი

მარიინსკი (1857 წლიდან), კიისკი (1856-1857 წლებში), სოფ. კიისკი ( საუკუნიდან-1856 წლამდე) — ქალაქი (1856-დან) რუსეთში, კემეროვოს ოლქის მარიინსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე კიიის (ობის აუზი) მარცხენა სანაპიროზე, კემეროვოდან 178 კმ-ში. ქალაქის რელიეფი ძირითად ვაკე. ჰავა მკვეთრად კონტინენტური. საშუალო წლიური ტემპერატურა − 0,1°. 2007 წლის 15 სექტემბერს მარიინსკში დაიდგა იმპერატორ მარიას მონუმენტი. ქალაქი ამ იმპერატორის სახელს ატარებს 2009 წლის 23 ოქტომბერს მარიინსკში დაიდგა ალექსანდრე მონუმენტი, რომელიც ბრინჯაოს კვარცხლბეკზე დგას. სოფელი კიისკი გაჩნდა საუკუნეში; 1856 წლიდან ქალაქია. 1857 წელს ეწოდა მარიინსკი. ქალაქში რუსი მწერლის ვლადიმირ ჩივილიხინის სახლ-მუზეუმია.
რუანდა-ურუნდი

რუანდა-ურუნდი — 1922–1946 წლებში ბელგიის გამგებლობაში შემავალი ერთა ლიგის სამანდატო ტერიტორია, ხოლო 1946-1962 წლებში გაეროს სამეურვეო ტერიტორია.

1962 წლის 27 ივნისს გაეროს გენერალური ასამბლეის სესიამ მიიღო გადაწყვეტილება რუანდა-ურუნდიზე მეურვეობის შეთანხმების შეწყვეტის შესახებ. 1962 წლის 1 ივლისს რუანდა-ურუნდის ტერიტორიაზე შეიქმნა დამოუკიდებელი სახელმწიფოები რუანდა და ბურუნდი.
რუდოლფ I ჰაბსბურგი

რუდოლფ ჰაბსბურგი (დ. 1 მაისი, 1218, სასბახი — გ. 15 ივლისი, 1291, შპაიერი) — გერმანიის მეფე 1273–1291 წლებში. ჰაბსბურგთა დინასტიის პირველი წარმომადგენელი, საფუძველი ჩაუყარა ჰაბსბურგთა ძლიერებას. 1276–1278 წლებში პრჟემისლ ჩეხს წაართვა ავსტრია, შტირია, კარინტია და კრაინა; ავსტრია და შტირია 1282 წელს თავის ვაჟს გადასცა. ცდილობდა ცენტრალური ხელისუფლების განმტკიცებას.
ტრიალიზმი

ტრიალიზმი — ფილოსოფიური პრინციპი, დუალიზმის პრინციპის ალტერნატივა, ფუძეს იღებს ბერძნულ-ლათინური ძირიდან ტრეს, ტრია _ რაც ნიშნავს სამს.

ფილოსოფიაში ტრიალიზმი პირველად შემოტანილი იქნა ჯონ კოტინგემის მიერ, როგორც დენე დეკარტის გონებისა და სხეულის დუალიზმის ალტერნატიული ინტერპრეტაცია. მისი ტრიალიზმი ინარჩუნებდა საწყის ორ სუბსტანციას (გონებას და სხეულს), მაგრამ შემოჰქონდა მესამე ატრიბუტი, გრძნობა, შეგრძნება, რომელიც აგრეთვე გონება-სხეულის ერთიანობაში შედიოდა. ეს საშუალებას აძლევდა მკვლევარს, რომ ცხოველები (თუმცაღა გონებას მოკლებულნი) განეხილა შეგრძნების უნარის მქონედ და არა უბრალო სხეულებრივ ავტომატებად.

ტრიალისტურად შეიძლება გაგებული იქნას რუსთაველის ეს ციტატა:

"გული, გრძნობა და გონება ერთმანეთზედა ჰკიდიან,
რა გული წავა, იგიცა წავლენ და მისკე მიდიან..."

ქრისტიანული ტრიალიზმი არის უკვე დოქტრინა, რომ ადამიანებს გააჩნიათ სამი ცალკე ძირითადი არსი (სხეული, სული, სამშვინველი _ , , ), რაც ეყრდნობა 5:23 1-ლ თესალონიკელთა მიმართ:

"ხოლო თავადმან ღმერთმან მშჳდობისამან წმიდა გყვენინ თქუენ ყოვლითა სრულებითა და ყოვლითა სიცოცხლითა, სული თქუენი, სამშჳნელი და გუამი უბიწოდ მოსლვასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა დაჰმარხენინ".

ახალი ქართულით:

"თვით მშვიდობის ღმერთმა წმიდა-გყოთ მთელი სისრულით, რათა თქვენი სული, თქვენი სამშვინველი და თქვენი სხეული უმწიკვლოდ იქნეს დაცული ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მოსვლისთვის".

ეს დოქტრინა სულს თვლის სხეულისა და სამშვინველის ერთობის წევრად, რაც მას უხეშად შეთავსებადს ხდის ფილოსოფიურ ტრიალიზმთან. მიუხედავად ამისა, ევანგელისტი კენეთ კოპლანდი კრიტიკის ცეცხლში გაატარა ჰენკ ჰეინგრაფმა იმის გამო, რომ ამ ევანგელისტმა სამების თითოეულ წევრზე გაავრცელა ტრიალიზმი და უკვე 9 არსი გამოუვიდა.
ლიპოპროტეიდები

ლიპოპროტეიდები — ცილისა და ლიპიდისაგან წარმოქმნილი კომპლექსები. შედის მცენარეული და ცხოველური ორგანიზმების ბიოლოგიური მემბრანების შემადგენლობაში და სხვა ფირფიტოვან სტრუქტურებში (ნერვული ღეროს მიელინურ გარსში, მცენარეთა ქლოროპლასტებში, თვალის ბადურის რეცეპტორულ უჯრედებში). თავისუფალი სახით ლიპოპროტეინებს შეიცავს სისხლის პლაზმა. ლიპოპროტეინები განსხვავდებია ქიმიური შემადგენლობისა და ლიპიდისა და ცილის კომპონენტის თანაფარდობით. ცენტრიფუგირებისას დალექვის სიჩქარის მიხედვით ლიპოპროტეინებს ყოფენ ოთხ მთავარ კლასად:
მაღალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინები — ფოსფოლიპიდები
დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინები — უმთავრესად ქოლესტეროლი
ძალიან დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეიდები — ტრიგლიცერიდები
ქილიმიკრონები
ჰესენის ბუზი

ჰესენის ბუზი — კოღოსებრი მწერი მეგალეების ოჯახისა. პურეული მარცვლოვნების საშიში მავნებელია. მისი სხეულის სიგრძე 2,5-3,5 მმ აღწევს, ფერად მუქი რუხი ან მურაა. გავრცელებულია ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, აზიაში. საქართველოში გვხვდება აღმოსავლეთ საქართველოს ზოგიერთ რაიონში, სადაც 2-4 თაობას იძლევა. მწერის ზრდასრული მატლები საშემოდგომო ხორბლის ჯეჯილზე, ძირნაყარზე და სარეველა მარცვლოვნებზე გამოიზამთრებენ, აპრილში ჭუპრდებიან და გამოფრენილი ბუზები კვერცხებს დებენ ფოთლის ზედა მხარეზე. მატლი წუწნის და აზიანებს ღეროს, რომელიც წვრილდება, იღუნება და იქცევა. ჰესენის ბუზი პირველად აღწერა თომას სეიმ 1817 წელს.

ბრძოლის ღონისძიებანი
ბუზების ფრენის პერიოდში ქლოროფოსის სუსპენზიის შესხურება, მეტაფოსის შეფრქვევა.
ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა

ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა  — მეორე სატელევიზიო სერიალი, რომლის მოქმედებაც მიმდინარეობს ვარსკვლავური გზის სამყაროში. სერიალის გადაღება დაიწყო ორიგინალური სერიალის შემქმნელმა ჯინ როდენბერიმ, მისი გარდაცვალების შემდეგ — 1991 წლიდან გააგრძელა რიკ ბერმანმა.

სიუჟეტი
სერიალის მოქმედება ვითარდება 2364—2370 წლებში, ასი წლის შემდეგ ორიგინალური სერიალიდან და მოგვითხრობს ფედერაციის კოსმოსური ხომალდის „ენტერპრაიზ -1701-“_ს მოგზაურობაზე კაპიტან ჟან-ლუკ პიკარის მეთაურობით. „ენტერპრაიზი“, უპირველეს ყოვლისა, სამეცნიერო ხომალდია, თუმცა ვარსკვლავური ფლოტის სხვა ხომალდები მსგავსად კარგად შეიარაღებული.

„ორიგინალური სერიალისგან“ განსხვავებით, სადაც ძირითადი აქცენტი კეთდებოდა ახალი რასების აღმოჩანაზე, „შემდეგ თაობაში“ მეტი ყურადღება ეთმობა ურთიერთობას უკვე ცნობილ რასებთან. ასევე სერიების ნაწილი დაკავშირებულია ერთმანეთთან, მაგალითად პერსონაჟი „ქიუ“ მთელი სერიალის მანძილზე პერიოდულად ჩნდება სერიალში.

„ენტერპრაიზის“ ეკიპაჟისთვის, ისევე როგორც მთელი ფედერაციისთვის მთავარ მოწინააღმდეგეს წარმოადგენენ ბორგები - რობოტებად გარდაქმნილი ჰუმანოიდების რასა, რომელსაც მართავს ერთიანი გონება, ისინი საკუთარი რაოდენობის გასაზრდელად ახდენენ სხვა რასების ასიმილაციას. ბორგების იდეა იმდენად წარმატებული აღმოჩნდა რომ მოგვიანებით გამოყენებულ იქნა სერიალში ვარსკვლავური გზა: ვოიაჟერი .

როლებში
მთავარი გმირები
მეორეხარისხოვანი გმირები
ირლანდიის გეოგრაფია

ირლანდია (, , ლათ. ) — კუნძულოვანი სახელმწიფო ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდებარეობს ევროპაში სიდიდით მესამე კუნძულზე; ეს არის ორ დიდ ბრიტანეთის კუნძულს შორის დასავლეთით მდებარე. განლაგებულია 6° 20'—10° 20' დ. გრ.-სა და 51° 25'—55° 23' ჩ. გა.-ს შორის (უკიდურესი ჩრდილოეთი წერტილი — მალინ-ჰედის კონცხი). აღმოსავლეთით ესაზღვრება ირლანდიის ზღვა, აგრეთვე წმინდა გიორგის სრუტე და ჩრდილოეთის სრუტე; დასავლეთით, ჩრდილოეთითა და სამხრეთით — ატლანტის ოკეანე. მანძილი დასავლეთიდან აღმოსავლეთამდე — დაახლოებით 300 კმ, ჩრდილოეთიდან სამხრეთამდე — 450 კმ.

საერთო ფართობი — 70.280 კმ2.

დიდ ბრიტანეთთან საზღვრების საერთო სიგრძე — 360 კმ.

საზღვაო ხაზი: 1.488 კმ.

უმაღლესი წერტილი — მთა კარანტუილი 1.041 მ.

ირლანდიის სანაპიროები (განსაკუთრებით ჩრდილოეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით) კლდიანია, ძლიერ გაკვეთილი ყურეებით, რომლებიდანაც უდიდესებია გოლუეის ყურე, შენონის ყურე, დინგლის ყურე და დონეგალის ყურე დასავლეთით, ლოხ-ფოილი — ჩრდილოეთით. ირლანდიის სანაპიროებთან ახლოსაა მრავალი კლდიანი კუნძული.

ზედაპირი ძირითადად ვაკეა, შიგა რაიონებს იკავებს ფართო ცენტრალური დაბლობები, რომლებიც დასავლეთითა და აღმოსავლეთით კუნძულის სანაპიროებამდე აღწევს. კუნძულის კიდეებზე მცირე სიმაღლის მთები (უმაღლესი წერტილი — მთა კარანტუილი, 1041 მ) და ზეგნებია (უდიდესი — ანტრიმი ჩრდილო-აღმოსავლეთით).

ქვეყანაში ბევრია მდინარე და ტბა. ირლანდიას დასავლეთიდან აღმოსავლეთით კვეთს არხების რიგი. კლიმატი არის ზომიერი ოკეანური, ნოტიო; ზამთარი რბილია, ზაფხული — გრილი. რბილი კლიმატის წყალობით ირლანდია მთელი წლის განმავლობაში დაფარულია სიმწვანით, რითიც გახდა ცნობილი, როგორც ზურმუხტის კუნძული. ქვეყნის ტერიტორიაზე გვხვდება, როგორც ჩრდილოური და ალპური მცენარეები, აგრეთვე სამხრეთ ევროპისთვის დამახასიათებელი სახეობებიც.
კუბის გაორკეცება

კუბის გაორკეცება — უძველესი კლასიკური ამოცანა ისეთი კუბის აგების შესახებ, რომლის მოცულობა ორჯერ აღემატება მოცემული კუბის მოცულობაზე. კუბის გაორკეცების ამოცანას ხშირად უწოდებენ დელოსის ამოცანასაც, ვინაიდან კუნძულ დელოსის (ეგეოსის ზღვა) მოსახლეობის ეპიდემიისგან გადასარჩენად ორაკულმა მოითხოვა ორჯერ გაედიდებინათ კუბური შესაწირავი ისე, რომ არ შეეცვალათ მისი ფორმა. ამოცანა დაიყვანება \[3]{2} სიგრძის მქონე მონაკვეთის აგებამდე, რაც (როგორც ეს დაამტკიცეს საუკუნეში) შეუძლებელია მხოლოდ ფარგლისა და სახაზავის საშუალებით. ამოცანა ამოხსნადი იქნება, თუ მისი ამოხსნისთვის გამოვიყენებთ მაგალითად კონუსურ კვეთებს.
რუდოლფ II

რუდოლფ ჰაბსბურგი (დ. 17 ივლისი, 1552, ვენა — გ. 20 იანვარი, 1612, პრაღა) — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი და ავსტრიის ერცჰერცოგი 1576-1612 წლებში, ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. იმპერატორ მაქსიმილიან -ისა და მარია ესპანელის ძე.

აღიზარდა ესპანეთის სამეფო კარზე. 1572 წელს დაბრუნდა ავსტრიაში. იმავე წელს, მამამისის ბრძანებით ეკურთხა უნგრეთისა და ხორვატიის მეფედ, ხოლო 1575 წელს მისი გავლენის ქვეშ მოექცა ბოჰემია. 1576 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ გახდა საღვთო რომის იმპერატორი და ჰაბსბურგთა მონარქიის მთავარი ერცჰერცოგი.

ოსმალების შიშით, 1583 წელს მან დედაქალაქი ვენიდან პრაღაში გადაიტანა. სწორედ ამ პერიოდში აღორძინდა პრაღა და ევროპის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ქალაქად იქცა. პრაღაში დაიწყო ახალი ალკოჰოლური სასმლის, ლუდის ჩამოსხმა. ლუდი რუდოლფს ძლიერ უყვარდა და მისი სმა ცხოვრების წესად აქცია.

მის დროს, 1591 წელს დაიწყო ცამეტწლიანი ომი უნგრეთში ოსმალების წინააღმდეგ, რომელიც 1606 წელს დასრულდა ჟიტვატოროკის ზავით. ზავის შედეგად საღვთო რომის იმპერატორსა და ოსმალეთის სულთანს შორის თანასწორი უფლებები აღდგა, ასევე თურქები თავს შეიკავებდნენ ავსტრიის მფლობელობაში მყოფ უნგრეთზე გალაშქრებაზე.

რუდოლფი ატარებდა კათოლიკური რეაქციის პოლიტიკას, რაც ჰაბსბურგთა სამფლობელოებში უკმაყოფილებას იწვევდა. 1604-1606 წლების მოძრაობამ იშტვან ბოჩკაის ხელმძღვანელობით აიძულა რუდოლფ ზოგიერთ დათმობაზე წასულიყო უნგრელი ფეოდალების მიმართ.

1609 წელს ხელი მოაწერა ე. წ. უდიდებულესობის სიგელს, რითაც ჩეხ ფეოდალებს რწმენის თავისუფლებას ანიჭებდა. 1608 წელს სულიერად ავადმყოფი რუდოლფ იძულებული გახდა თავისი ძმისათვის, მათესთვის დაეთმო ზემო და ქვემო ავსტრია, უნგრეთი და მორავია, ხოლო 1611 წელს ბოჰემიაც.

გარდაიცვალა 1612 წლის 20 იანვარს, ქალაქ პრაღაში, დაკრძალეს იქვე, ვიტუსის ტაძრის ეზოში. რუდოლფის უშვილობის გამო მის შემდეგ საღვთო რომის იმპერატორი გახდა მისი ძმა, მათე.
პინიასის კანტონი

პინიასი — კანტონი ეკვადორში, ელ-ოროს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პინიასი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 5 479 ადამიანს შეადგენდა. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 126 მეტრზე. ხშირად მას ზედმეტსახელად „ანდების ორქიდეას“ უწოდებენ, რადგან აქ უამრავი ორქიდეა იზრდება.

კანტონი შეიქმნა 1940 წლის 8 ნოემბერს.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირლანდიაში

2013 წლის მონაცემებით ირლანდიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 2 ძეგლია, რაც შეადგენს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საერთო რაოდენობის 0,2 %-ს (სულ იუნესკოს სიაში 981 ძეგლია). ორივე ძეგლი კულტურული ობიექტია, რომელთაგან ერთ-ერთი არის ადამიანური გენიის შედევრი (კრიტერიუმი ).

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.
გაბური სიდიბე

გაბური „გები“ სიდიბე ( დ. 6 მაისი, 1983) — ამერიკელი მსახიობი. მისი დებიუტი შედგა ფილმში „განძი“ (2009), სადაც შეასრულა კლარისა ჯონსის როლი, რომელმაც მოუტანა მას ნომინაცია ოსკარზე საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის. სიდიბე დაიბადა ნიუ-იორკში, დედამისის რიტმ-ენდ-ბლუზისა და გოსპელის შემსრულებლის — ელის ტენ რიდლისა და მამამისის წარმოშობით სენეგალელის — იბნოუ სიდიბეს ოჯახში. სწავლობდა მანჰეტენის საქალაქო სათემო კოლეჯში, სიტი-კოლეჯსა და მერსის კოლეჯში. სიდიბეს პოპულარობა მოუტანა შესრულებულმა როლმა ფილმში „განძი“, სადაც განასახიერა 16 წლის გოგონას სახე. ფილმმა მოიპოვა მრავალი ჯილდო, მათ შორის 2 ოსკარის პრემია. 2011 წელს მიიღო როლი ფილმში „როგორ მოვიპაროთ ცათამბჯენი“, ხოლო 2012 წელს გამოჩნდა ფილმში „შვიდი ფსიქოპათი“.

ფილმოგრაფია