iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლიმანი

ლიმანი ( — ნავსაყუდელი, უბე) — გეგმაში კლაკნილი, წაგრძელებული ყურე, დაბალი ნაპირებით; წარმოიშობა ზღვის მიერ ვაკის მდინარეთა შესართავების ან სანაპირო ჩადაბლებების დატბორვით. ლიმანი შეიძლება იყოს ზღვისკენ ღია (უბე) და ზღვისგან დახურული (ცელით გამოყოფილი). ლიმანში ჩვეულებრივ ილექება წვრილმარცვლოვანი ქვიშა, ალევრიტები და თიხა, აგრეთვე ხშირად ორგანული ნივთიერება, რომელიც დასაბამს აძლევს საწვავი ფიქალის, ნახშირისა და ნავთობის ბუდობებს.

ლიმანი წარმოიქმნება სანაპირო ზოლის დაძირვის შედეგად. ლიმანში მშრალი ჰავისა და ზედაპირული ჩამონადენის სიმცირის პირობებში დამლაშებული ლამიანი ნალექი გროვდება, რომელსაც ხშირად სამკურნალოდ იყენებენ. ცხელ კლიმატურ პირობებში ლიმანში გროვდება ალუმინისა და რკინის ოქსიდები, რომლებიც ბოქსიტების ბუდობებს ქმნიან.

ზრდის შესაბამისად, ზვინულები აზევებულია ზღვის დონეზე და წარმოშობს ყრილებსა და ცელებს. ტერმინი ლიმანი ზოგჯერ ესტუარის სინონიმად გამოიყენება.

მოქცევას მოკლებული ზღვის ნეიტრალური ნაპირის ტიპი, რომელიც მდინარეთა შესართავებთან დატბორვით წარმოიქმნება ლიმანური ნაპირის სახელწოდებითაა ცნობილი. ხასიათდება კლაკნილი, ვიწრო, ციცაბო აბრაზიულ ნაპირებიანი უბეებით.
ნიკეა

ნიკეა (ბერძ. , თურქ. ) — ძველი ბერძნული და ბიზანტიური ქალაქი მცირე აზიაში. დღეს იზნიქი, ქალაქი და რაიონი თურქეთის ბურსას პროვინციაში. ქალაქი მდებარეობს იზნიქის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა ბიზანტიური ციხესიმაგრის კედლები. 1922 წლამდე ქალაქში შემონახული იყო მოზაიკით მორთული მიძინების ეკლესია, მცირე აზიაში ბიზანტიური ხელოვნების ყველაზე მნიშვნელოვანი ნიმუში. 1922 წელს დანგრეულ იქნა თურქეთის ხელისუფლების მიერ.

ქალაქის ისტორია
ქალაქის დაარსების ზუსტი თარიღი უცნობია. თავდაპირველი ქალაქი, რომელიც ანკორეს, ან ჰელიკორეს სახელით იყო ცნობილი, დაანგრიეს მიზიელებმა. ძვ. წ. 316 წელს აღადგინა ანტიგონე ცალთვალამ და თავის პატივსაცემად უწოდა ანტიგონია (ბერძ. ). ძვ. წ. 301 წელს ქალაქი გადავიდა თრაკიის მეფის, ლისიმაქეს ხელში, რომელსაც მან თავისი ცოლის, ნიკეას პატივსაცემად ნიკეა უწოდა.

ქალაქმა დიდი როლი ითამაშა ქრისტიანობის განვითარებაში. მასში ჩატარდა ორი მსოფლიო საეკლესიო კრება:

325 წელს — ნიკეის პირველი საეკლესიო კრება
787 წელს — ნიკეის მეორე საეკლესიო კრება

1078 წელს ქალაქი გადავიდა თურქი სელჯუკების ხელში. 1097 წლის ჯვაროსნებისა და ბიზანტიელების ალყის შემდეგ, ქალაქი კვლავ ბიზანტილებების ხელში დაბურნდა (1330 წლამდე).

1204—1261 წლებში ქალაქი ნიკეის იმპერიის დედაქალაქია.

დაახლოებით 1330 წელს ქალაქი დაიპყრეს თურქებმა და შევიდა ოსმანთა იმპერიის შემადგენლობაში. იმ დროიდან ქალაქი ატარებს თავის ამჟამინდელ სახელწოდებას – იზნიქი.
ხუანა-ასურდუი-დე-პადილიას პროვინცია

ხუანა-ასურდუი-დე-პადილია — პროვინცია ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. მისი ფართობი 4 185 კმ²-ია. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის 2012 წლის მონაცემების თანახმად, მოსახლეობა შეაგდენს 24 855 ადამიანს, სიმჭიდროვე 7.09 კმ²-ზე.

ხუანა ასურდუი დე პადილია იყო ბოლივიელი გმირის, მანუელ ასენსიო პადილიას მეუღლე. ისინი ერთად იბრძოდნენ საუკუნეში ესპანელი კოლონისტების წინააღმდეგ.

პროვინცია შედგება ორი მუნიციპალიტეტისგან. დედაქალაქია ასურდუი.
ბელისარიო-ბოეტოს პროვინცია

ბელისარიო-ბოეტო — პროვინცია ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. ფართობი შეადგენს 2 000 კმ²-ს. მდებარეობს დეპარტამენტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება სანტა-კრუსისა და კოჩაბამბის დეპარტამენტებს, რომელთაგანაც მდინარე რიო-გრანდე გამოყოფს. ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის 2006 წლის მონაცემების თანახმად, მოსახლეობა შეაგდენს 12 728 ადამიანს, სიმჭიდროვე 6.36 კმ²-ზე.

პროვინცია შედგება მხოლოდ ერთი მუნიციპალიტეტისაგან. დედაქალაქია ვილია-სერანო.
ახალშენი (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

ახალშენი (ყოფ. ანდრეევკა — გადაერქვა 1944 წლის 5 იანვარს) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში, მდინარე დასავლეთის გუმისთის მარცხენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: აძიბჟარა, გუმა, მთისკალთა, ოჭუბურე, სათავე, შუბარა, ცუმური). ზღვის დონიდან 480 მ, შავი ზღვიდან 13 კმ, სოხუმიდან 22 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
აღდარა

აღდარა , სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ზემო ეშერის თემი), მდინარე გუმისთის მარჯვენა ნაპირზე, აფხაზეთის მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 360 მ, შავი ზღვიდან 7 კმ, სოხუმიდან 18 კმ., ზემო ეშერადან 7 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეციტრუსეობა. ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
აღურაფსთა

აღურაფსთა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ფსხუს თემი), მდინარე ბავიუს (ბზიფის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 870 მ, სოხუმიდან 60 კმ., ფსხუდან 6 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა და მეფუტკრეობა. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ
გუმა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

გუმა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ახალშენის თემი). 1881-1943 წლებში ეწოდებოდა მიხაილოვსკოე, 1943-1996 წლებში — შრომა.

მდებარეობს მდინარეების დასავლეთის გუმისთისა და აღმოსავლეთის გუმისთის წყალგამყოფზე, ზღვის დონიდან 380 მ, სოხუმიდან 23 კმ. სოფლის მიდამოებშია გუმის მღვიმოვანი.
გუმისთა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

გუმისთა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (გუმისთის თემი), შავიზღვისპირა დაბლობზე, მდინარე გუმისთის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 10 მ, სოხუმიდან 6 კმ. 1737 წლის დასავლეთ საქართველოს რუკაზე დატანილია მდინარე „გუმუსტა“ (გუმისთა). როგორც ირკვევა, გუმა, როგორც მხარე 1737 წელს უკვე არსებობდა. „გუმისთა“ აღნაგობით ქართულ ენობრივ სამყაროს ეკუთვნის, ფუძე სიტყვა „გუმ“ ქართულია, -თა ქართულ გეოგრაფიულ სახელთა მაწარმოებლი სუფიქსია. გუმისთა გუმის//გუმას მდინარეს ნიშნავს. 1886 წელს სოფელი გუმისთის უბანში შედიოდა, უბნის ბოქაულის ადგილსამყოფელი კი სოხუმში იყო. 1923 წელს გუმისთის თემი მისივე მაზრის შემადგენლობაშია. 1930 წელს გუმისთის სასოფლო საბჭოში 8 სოფელი იყო, ხოლო 1949 წელს – 4 სოფელი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ელვა

ელვა — გიგანტური ელექტრული განმუხტვა ატმოსფეროში, რომელსაც თან სდევს ქუხილი. ელვას წინ უსწრებს ღრუბლის დაელექტროება, სხვადასხვა ნიშნით დამუხტული ნაწილაკების განცალება და მნიშვნელოვანი მოცულობის მუხტების წარმოქმნა.

უარყოფითი მუხტი უპირატესად ღრუბლის ფუძის არეში გროვდება, დადებითი კი — ზემოთ, დედამიწის ზედაპირი ინდუქციით დადებითად იმუხტება. განარჩევენ წრფივ, ბრტყელსა და ბურთისებრ ელვას.

ყველაზე უკეთ შესწავლილია წრფივი ელვა (განსაკუთრებით ღრუბელსა და დედამიწას შორის). ზონაში, სადაც ელექტრული ველის დაძაბულობა მიაღწევს კრიზისულ მნიშვნელობას, ჰაერის თავისუფალი ელექტრონები დიდი სიჩქარით მიისწრაფვის დედამიწისაკენ და ჰაერის ატომებთან შეჯახებით იწვევს დარტყმით იონიზაციას. ეს პროცესი ზვავისებურად ვრცელდება და წარმოიქმნება ელვის ლიდერი, რომელიც წარმოადგენს თერმოიონიზებულ მაღალ გამტარობის მქონე არხს. ლიდერის თავი დიდი სიჩქარით (5.107 მ/წმ) ვრცელდება დედამიწამდე და გაკვალულ არხში პირველ ლიდერს მიჰყვება მეორე და ხდება მეორე განმუხტვა.

განმუხტვის რიცხვა შეიძლება 50-ს მიაღწიოს, უფრო ხშირად კი 2-3-ია, დროის ინტერვალი 0,01 წმ არ აღემატება. პირველი ლიდერი უფრო ძლიერია და განშტოებული. ბურთისებრი ელვა ძალზე იშვიათია, ნელა გადაადგილდება და დედამიწასთან შეხებისას ხშირად ფეთქდება. მისი ბუნება ნაკლებადაა გამოკვლეული.

ბრტყელი ელვა წარმოადგენს განმუხტვას, რომელიც მოიცავს ღრუბლის მნიშვნელოვან ნაწილს. ელვის დარტყმამ (მეხის დაცემა) შეიძლება გამოიწვიოს ნგრევა, ლითონის გადნობა, ხანძარი, ადამიანის მსხვერპლი. ელვისგან დაცვა შესაძლებელია მეხსარიდით.
ოქროს ციებ-ცხელება (ფილმი)

ოქროს ციებ-ცხელება — 1925 წლის მუნჯი კომედიური ფილმი, რომლის სცენარისტი, პროდიუსერი, რეჟისორი და მთავარი როლის შემსრულებელია ჩარლი ჩაპლინი. ფილმში ჩაპლინი განასახიერებს ყველასთვის კარგად ნაცნობ პერსონაჟს მაწანწალას. ფილმში ასევე თამაშობენ ჯორჯია ჰეილი, მაკ სვეინი, ჰენრი ბერგმენი და სხვა.

1942 წელს ჩაპლინმა გადაამონტაჟა ფილმი და დაამატა კადრსმიღმა საავტორო ტექსტი, საკუთარი მუსიკალური გაფორმებით. რასაც კარგი გამოხმაურება მოჰყვა და მიიღო ამერიკული კინოაკადემიის ჯილდო ნომინაციაში საუკეთესო მუსიკის ჩანაწერი.

აშშ-ს გარეთ ფილმზე საავტორო უფლებები ვრცელდება 2047 წლამდე (70 წელი ჩაპლინის სიკვდილიდან), ხოლო კანადაში 2027 წლამდე (50 წელი ჩაპლინის სიკვდილიდან).

გალერეა
ახალი დროება (ფილმი)

ახალი დროება — 1936 წლის ჩარლი ჩაპლინის ფილმი, სადაც მისი პერსონაჟი მაწანწალა ცდილობს გაუძლოს თანამედროვე, ინდუსტრიალიზებულ მსოფლიოში ცხოვრებას. ჩარპლინთან ერთად ფილმში თამაშობენ პოლეტ გოდარდი, ჰენრი ბერგმენი, ტაინი სენდფორდი, ჩესტერ კონკლინი და სხვა. სცენარისტი და რეჟისორია ჩაპლინი.

1989 წელს კონგრესის ბიბლიოთეკამ „ახალი დროება“ მიიჩნია „კულტურულად მნიშვნელოვნად“ და გადაწყვიტა მისი დაცვა აშშ-ის ეროვნული ფილმების რეესტრში.
ქარბუქი

ქარბუქი — ძლიერი ქარის მიერ თოვლის გადატანა ნიადაგის ზედაპირიდან ან თოვლის საბურველიდან. განარჩევენ ქარბუქის შემდეგ სახეობებს : ქარახვეტს (ქარის სიჩქარე აღწევს 5 მ/წმ, არ თოვს), ქვედა
ქარბუქს (ქარის სიჩქარე ჩვეუილებრივ 5-10 მ/წმ, არ თოვს) და საერთო ან ზედა ქარბუქს (ქარის სიჩქარე 10 მ/წმ-ზე მეტია, ძლიერ თოვს).
სალიკური სამართალი

სალიკური სამართალი — ეს სახელი წარმოდგება სალიელი ფრანკებისაგან. ფრანკები ორ დიდ ტომობრივ გაერთიანებად იყოფოდნენ სალიელ (სალი – კელტურად ზღვას ნიშნავს) და რიპუარელ ფრანკებად (რიპა – მდინარეს ნიშნავს, იგულისხმება რაინი). სამართლის კოდექსი. დოკუმენტის ენაა ვულგარული ლათინური. სალიკური სამართლის კრებული შედგენილია საუკუნის დასასრულსა და საუკუნის დასაწყისში, სავარაუდოდ, ხლოდვიგ -ის მიერ. თავისი მნიშვნელობა დაკარგა საუკუნეში.

დოკუმენტი შედგება ორი პროლოგის, ორი ეპილოგისა და ძირითადი ტექსტისაგან. იგი დაყოფილია ტიტულებად ანუ თავებად რომელშიც ჩამოთვლილია დანაშაულები და მათი შესაბამისი სასჯელები. დღეისათვის „სალიკური სამართლის“ სამოცამდე ხელნაწერია შემორჩენილი.
ერნანდო-სილესის პროვინცია

ერნანდო-სილესი — პროვინცია ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. მდებარეობს დეპარტამენტის ცენტრში. ესაზღვრება ტარიხას დეპარტამენტს. მისი ფართობია 5 473 კმ². ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის 2006 წლის მონაცემების თანახმად, მოსახლეობა შეაგდენს 39 177 ადამიანს, სიმჭიდროვე 7.16 კმ²-ზე. მოსახლეობის 98.2% ლაპარაკობს ესპანურად, 11.3% კეჩუაზე,, 0.3% აიმარაზე და 12.3% სხვა ადგილობრივ ენებზე. მათგან 93.2% კათოლიკეა, 4.1% პროტესტანტი.

სახელი ეწოდა ბოლივიის პრეზიდენტის 1926-1930 წლებში, ერნანდო სილეს რეიესის პატივსაცემად.

პროვინცია შედგება ორი მუნიციპალიტეტისგან. დედაქალაქია მონტეაგუდო.
ხაიმე-სუდანიესის პროვინცია

ხაიმე-სუდანიესი — პროვინცია ჩრდილო-დასავლეთ ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. მისი ფართობი 3 738 კმ²-ია. ესაზღვრება პოტოსისა და კოჩაბამბის დეპარტამენტებს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 55 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ 110 კმ-ზე. სახელი ეწოდა ბოლივიის დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლის - ხაიმე-დე-სუდანიესის პატივსაცემად (1772-1832).

2012 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 39 009 ადამიანს, სიმჭიდროვე 9 კაცი კმ²-ზე.

პროვინცია შედგება ოთხი მუნიციპალიტეტისგან. დედაქალაქია სუდანიესი.
ლუის-კალვოს პროვინცია

ლუის-კალვო — პროვინცია ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. ესაზღვრება სანტა-კრუსისა და ტარიხას დეპარტამენტებს, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით პარაგვაის რესპუბლიკას. დასავლეთიდან-აღმოსავლეთით გადაჭიმულია 165 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 225 კმ-ზე. საერთო ფართობი 13 299 კმ²-ია. სახელი ეწოდა ბოლივიელი მუსიკოსის, ლუის კალვოს საპატივაცემოდ.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 23 180 ადამიანს. მათი 96.1% ლაპარაკობს ესპანურად, , 9.2% კეჩუას ენაზე, 0.4% აიმარაზე, და 26.1% სხვა ადგილობრივ ენებზე. 91.8% კათოლიკეა, 4.1% პროტესტანტი.

პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან. დედაქალაქია ვილია-ვაკა-გუსმანი.
ნორ-სინტის პროვინცია

ნორ-სინტი — პროვინცია სამხრეთ დასავლეთ ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. ესაზღვრება პოტოსის დეპარტამენტს. დასავლეთიდან-აღმოსავლეთით გადაჭიმულია 115 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 115 კმ-ზე. საერთო ფართობი 7 983 კმ²-ია.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 74 949 ადამიანს, მათგან 44.8% 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. მოსახლეობის 63.9% ლაპარაკობს ესპანურად, , 79.6% იცისკეჩუას ენაც, 0.5% აიმარაზე. 91.3% კათოლიკეა, 6.9% პროტესტანტი.

პროვინცია შედგება ოთხი მუნიციპალიტეტისაგან. დედაქალაქია კამარგო.
ოროპესის პროვინცია

ოროპესა — პროვინცია ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. ესაზღვრება პოტოსისა და კოჩაბამბის დეპარტამენტებს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთით გადაჭიმულია 40 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 110კმ-ზე. საერთო ფართობი 3 943 კმ²-ია.

2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 241 376 ადამიანს, სიმჭიდროვე 61.2 კმ²-ზე. მათი 39.6% 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. მოსახლეობის 82.2% ლაპარაკობს ესპანურად, , 69.3% კეჩუას ენაზეც, 1.7% აიმარაზე. 92.0% კათოლიკეა, 5.1% პროტესტანტი.

პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან. დედაქალაქია სუკრე.
სუდ-სინტის პროვინცია

სუდ-სინტი — პროვინცია ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. ესაზღვრება პოტოსისა და ტარიხას დეპარტამენტებს. დასავლეთიდან-აღმოსავლეთით გადაჭიმულია 130კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 65 კმ-ზე. საერთო ფართობი 5 484 კმ²-ია.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 25.244 ადამიანს. მათი 46.0% 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. მოსახლეობის 96.6% ლაპარაკობს ესპანურად, , 21.7% კეჩუას ენაზეც, 0.5% აიმარაზე და 0.5% გუარანზე. 64.0% წერა-კითხვის მცოდნეა. 85.5% კათოლიკეა, 11.8% პროტესტანტი.

პროვინცია შედგება სამი მუნიციპალიტეტისაგან. დედაქალაქია კამატაკი.
ტომინის პროვინცია

ტომინა — პროვინცია ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში, ესაზღვრება სანტა-კრუსის დეპარტამენტს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთით გადაჭიმულია 75 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 110 კმ-ზე. საერთო ფართობი 3 947 კმ²-ია.

2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 37 482 ადამიანს. მათი 47.3% 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. 54.5% წერა-კითხვის მცოდნეა. მოსახლეობის 77.4% ლაპარაკობს ესპანურად, , 54.0% კეჩუას ენაზე, 0.3% აიმარაზე. 95.0% კათოლიკეა, 2.5% პროტესტანტი.

პროვინცია შედგება ხუთი მუნიციპალიტეტისაგან. დედაქალაქია პადილია.
იამპარაესის პროვინცია

იამპარაესი — პროვინცია ბოლივიაში, ჩუკისაკის დეპარტამენტში. ესაზღვრება პოტოსის დეპარტამენტს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთით გადაჭიმულია 50 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 55 კმ-ზე. საერთო ფართობი 1 472 კმ²-ია.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 30 472 ადამიანს. მათი 45.0% 15 წელზე ნაკლები ასაკისაა. მოსახლეობის 34.9% ლაპარაკობს ესპანურად, , 98.5% -თვის მშობლიური კეჩუას ენაა, 0.2% აიმარაზე. 46.7% წერა-კითხვის მცოდნეა. 94.7% კათოლიკეა, 2.7% პროტესტანტი.

პროვინცია შედგება ორი მუნიციპალიტეტისაგან. დედაქალაქია ტარაბუკო.
შახტარი დონეცკი (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი შახტარი დონეცკი — უკრაინული კლუბი, ქალაქ დონეცკიდან. კლუბს მოგებული აქვს უამრავი საშინაო ტიტული და წარმატებით გამოდის ევროტურნირებზეც. საერთაშორისო ასპარეზზე ყველაზე მნიშვნელოვანი ჯილდო შახტარმა 2009 წელს მოიპოვა, როდესაც გახდა უეფას თასის უკანასკნელი გათამაშების გამარჯვებული.

ისტორია
კლუბი 1936 წლის მაისში დაარსდა და იგი ცნობილი იყო, როგორც "სტაკანოვიტე". გუნდმა პირველი არაოფიციალური შეხვედრა გამართა "დინამო ოდესას" წინააღმდეგ, 12 მაისს, 1936 წელს, ბალიტსკის სტადიონზე. ეს მატჩი დონეცკელებმა 2:3 დათმეს. პირველი ოფიციალური მატჩი დიდი იმედგაცრუება იყო დონეცკელებისთვის, რომელიც მათ 1:4 დათმეს "დინამო ყაზანის" წინააღმდეგ.

სტადიონი
"შახტარი" მის თამაშებს რსკ ოლიმპისკის სტადიონზე თამაშობდა. ახალი სტადიონის მშენებლობა დასრულდა და გაიხსნა 2009 წლის 29 აგვისტოს. სტადიონი 50.145 ადამიანს იტევს. "უეფამ" ამ სტადიონს 5 ვარსკვლავი მიანიჭა. "შახტარის" უძველესი სტადიონი 1936 წელს აშენდა და 4–ჯერ მოხდა მისი რეკონსტრუქცია. ამჟამად ამ სტადიონზე თამაშობს "შახტარის" მეორე (სარეზერვო) გუნდი.

ლოგოები და ფერები
კლუბის პირველი ლოგო შეიქმნა 1936 წელს, რომელიც ლურჯ–წითელ ფერებში იყო. როდესაც კლუბმა სახელი შეიცვალა 1946 წელს, ლოგო გადააკეთეს და გამოიყენეს შავი და თეთრი ფერები. ლოგო იყო წრის სახით და შუაში ეწერა "დონეცკის შახტარი". კლუბის სახელი ბევრგანაა გამოყენებული რუსულად. ამიტომ მას სხვადასხვა ქვეყნებში ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც შახტიორი . 1989 წელს მხატვარმა ვიქტორ სავილოვმა კლუბს შესთავაზა ახალი ლოგოს პროექტი, რომელშიც გამოყენებული იყო ბურთი და მოედანი. 8 წლის შემდეგ კლუბმა ისევ შეიცვალა ლოგო (1997). 2008 წელს სტადიონის პრეზენტაციაზე კლუბმა წარმოადგინა ახალი ლოგო.

ჯილდოები
უეფა-ს თასი: 1
2009

უეფა-ს სუპერ თასი: 1
2009

თანამეგობრობის თასი: 4
1996, 1997, 1998, 2002

უკრაინის ჩემპიონატი: 8
2001–02, 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13

უკრაინის თასი: 8
1995, 1997, 2001, 2002, 2004, 2008, 2011, 2012

უკრაინის სუპერ თასი: 4 (რეკორდი)
2005, 2008, 2010, 2012

სსრკ-ის თასი: 4
1961, 1962, 1980, 1983

სსრკ-ის სუპერ თასი: 1
1983
დიუნი

დიუნი — ქვიშიანი ბორცვი ან ბორცვები, რომელიც წარმოიქმნება მცენარეულობით გაუმაგრებელ ქვიშიან ზედაპირზე ზღვის, ტბისა და მდინარის ქვიშიან სანაპიროზე. უდაბნოს ბარხანისაგან განსხვავებით, დიუნის ქარპირა შეზნექილი კალთა დამრეცია (8–20°), ქარზურგა გამოზნექილი კალთა — ციცაბო (32–40°), სიმაღლე 5–30 მ, ზოგჯერ 100 მ აღწევს.

დიუნის გასწვრივ პროფილი ასიმეტრიულია. დიუნი გადაადგილდება გაბატონებული ქარის მიმართულებით ათიოდე მეტრის სიჩქარით წელიწადში. დიუნების წარმოქმნის საუკეთესო ადგილია მოძრავი ქვიშებით დაფარული ვაკე ადგილები, სადაც ღია ქვიშიანი სივრცე ყოველთვის დაფარულია ქვიშის სერებითა და სხვადასხვა სიდიდისა და ფორმის ბორცვებით.

მოძრავ დიუნებს დიდი ზიანი მოაქვთ: ისინი ფარავენ მინდვრებს, ბაღებს, სოფლებსა და პატარა ქალაქებსაც კი. მათი მოძრაობის შესაჩერებლად მიმართავენ ეგრეთ წოდებულ ქვიშების გამაგრებას, რაც ძირითადად მასობრივად დანერგილ ხეებსა თუ ბუჩქნარებში გამოიხატება. ასეთ შემთხვევაში მცენარეული ფესვები ამაგრებენ ქვიშას და ქარი ვეღარ ახერხებს მათ გადატანას.

დიუნების ნელი გადაადგილების პროცესს გაბატონებული ქარის მიმართულებით დიუნების მიგრაცია ეწოდება. საზღვარგარეთის ლიტერატურაში დიუნი საერთო ტერმინია ქარის მიერ შექმნილი ქვიშიანი რელიეფის ფორმისათვის — უდაბნოებში, ზღვის ნაპირებზე, მდინარეთა ჭალებში და ა.შ.

დიუნები წარმოიქმნება სხვადასხვა განედზე კლიმატური პირობების დამოუკიდებლად, რითაც განსხვავდება არიდული პირობებისათვის დამახასიათებელი ბარხანებისაგან. დიუნებსა და ბარხანებს შორის მორფოლოგიური განსხვავება განისაზღვრება ბუნებრივი პირობებით. დიუნები გავრცელებულია ევროპაში, აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში და სხვა.
ჯინ ვებსტერი

ჯინ ვებსტერი (; სრული სახელი — ალისა ჯეინ ჩანდლერ ვებსტერი ; დ. 24 ივლისი, 1876 — გ. 11 ივნისი, 1916) — ამერიკელი მწერალი. ცნობილი გახდა წიგნით „გრძელფეხება მამილო“.

ბიოგრაფია
ჯინ ვებსტერი დაიბადა 1876 წლის 24 ივლისს, ფრედონიაში, ნიუ-იორკის შტატში. იგი ანა მოფეტ ვებსტერის და ჩარლზ ლუთერ ვებსტერის უფროსი შვილი იყო. ჯინ ვებსტერის დედა მარკ ტვენის ძმისშვილი იყო, ხოლო მამა — ტვენის ბიზნეს-პარტნიორი და ჩარლზ ლ. ვებსტერის 1884 წელს დაარსებული საგამომცემლო კომპანიის გამომცემელი. თავდაპირველად, ბიზნესი წარმატებული აღმოჩნდა და როცა ალისა ხუთი წლის იყო, მისი ოჯახი ნიუ-იორკში, ლონგ-აილენდზე გადავიდა ცსაცხოვრებლად. თუმცა, გარკვეული დროის შემდეგ, გამომცემლობა პრობლემების წინაშე დადგა და მარკ ტვენთან ურთიერთობა გაუარესდა. 1888 წელს, ჩარლზ ვებსტერის ჯანმრთელობის გაუარესების გამო, მათი ოჯახი კვლავ ფრედონიაში გადავიდა საცხოვრებლად. 1891 წელს, ჯინ ვებსტერის მამამ წამლების გადაჭარბებული დოზის მიღებით თავი მოიკლა. პანსიონში, მის ოთახის მეზობელსაც ალისა ერქვა, რის გამოც, ვებსტერმა საკუთარ ახალ სახელად თავისი მეორე სახელის, ჯეინის ვარიაცია — ჯინი აირჩია. ლედი ჯეინ გრეის სკოლა მან 1896 წლის ივნისში დაამთავრა და ერთი წლით, კვლავ ფრედონიის სახელმწიფო კოლეჯში დაბრუნდა. კურსის ფარგლებში, იგი მზრუნველობამოკლებულ და უსახლკარო ბავშვთა დაწესებულებებს ესტუმრა. ამ პერიოდში მიღებული გამოცდილება მისი წიგნების — გრძელფეხება მამილოს და როცა პეტი სკოლაში შევიდა-ს დაწერის შთაგონების წყარო გახდა. ვებსტერი გატაცებული იყო მოგზაურობით. ამასთანავე, იგი მონაწილეობდა რეფორმატულ მოძრაობაში — ციხის და ობოლთა თავშესაფრების რეფორმების გატარებაში. მისი პირველი რომანი — როცა პეტი სკოლაში შევიდა 1903 წელს გამოქვეყნდა. 1908 წელს, ჯინ ვებსტერი შეხვდა იურისტ გლენ ფორდ მაკკინს, რომელზეც შვიდი წლის განმავლობაში საიდუმლოდ იყო დანიშნული. გლენ ფორდ მაკკინი ქორწინებაში იყო და 1915 წლის ივნისში განქორწინდა, ამავე წლის 7 სექტემბერს კი — ცოლად ვებსტერი შეირთო. 1903-1915 წლებში, ჯინ ვებსტერმა რვა რომანი, მრავალი გამოუქვეყნებელი მოთხრობა და პიესა დაწერა.

ჯინ ვებსტერი გარდაიცვალა 1916 წლის 11 ივნისს, მშობიარობის შემდგომი გართულების შედეგად. გარდაცვლილის საპატივცემოდ, ვებსტერის ქალიშვილს ჯინი დაარქვეს.
დეპრესია (მეტეოროლოგია)

დეპრესია (ლათ. – დათრგუნვა) — შედარებით სუსტი ატმოსფერული წნევის მეტეოროლოგიური არე. არსებობს პერიოდული და მუდმივი წარმოქმნილი დეპრესიები, რომლებიც მსოფილიოს სხვადასხვა მხარეებშია გავრცელებული.
პერიოდული დეპრესიული მოვლენები ფიქსირდება ავსტრალიაში, ახალ გვინეაში, ინდონეზიაში, ალეუტის კუნძულებზე; ხოლო მუდმივი – ეკვატორულსა და სუბპოლარულ არეებში. მეტეოროლოგიურ დეპრესიას წარმოადგენს ასევე ციკლონი, რომელიც მოძრავი დეპრესიაა.

კარგად არის ცნობილი ალეუტის დეპრესია, რომელიც მდებარეობს წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში ალეუტის კუნძულების მახლობლად. ატმოსფეროს მოქმედების ერთ-ერთი ცენტრია. ზაფხულში თითქმის ქრება (გადაინაცვლებს პოლარული აუზის სიღრმეში). იანვარში მის ცენტრში წნევა 1000 მბ-ზე ნაკლებია.

მისი ანალოგია ატლანტის ოკეანეში წარმოქმნილი ისლანდიის დაბალი წნევის არე, რომელიც განსაკუთრებით კარგად ზამთარშია გამოხატული, როდესაც წნევა დეპრესიის ცენტრში 996 მბარ-ზე ნაკლებია. ცნობილია ასევე აზიის დეპრესია.
ეროზია

ეროზია — წყლის ნაკადის დამანგრეველი ზემოქმედება კალაპოტის ამგებელ ქანებსა და ნიადაგზე. გაპირობებულია წყლის ჭავლის და ნაკადში ატივტივებული მყარი მასალის უშუალო მექანიკური მოქმედებით კალაპოტზე. აღნიშნული პროცესები, ჩვეულებრივ, ერთდროულად მიმდინარეობს. ნაკადის ეროზიულ უნარს განსაზღვრავს წყლის მასა, დინების სიჩქარე და მყარი მასალის რაოდენობა.

ხანგრძლივი ეროზიული მოქმედების შედეგად ნაკადი გამოიმუშავებს ისეთ გასწვრივ პროფილს, რომლის დახრილობა მატულობს შესართავიდან სათავისაკენ. ესაა წონასწორობის პროფილი, რომლის ქვემო წერტილს ეროზიის ბაზისი ეწოდება.

ეროზიის ბაზისის დაწევა იწვევს ეროზიის გაძლიერებას, აწევა კი — შენელებას. ეროზიის შედეგად დედამიწის ზედაპირზე წარმოიქმნება ხაზობრივი გავრცელების მქონე ეროზიული ფორმები — ხრამი, ხევი, ხეობა, კანიონი და სხვა.

ეროზიის ზემოქედება რელიეფის მსხვილ ელემენტებზე (ქედი, მთის მასივი) იწვევს მათ დანაწევრებას და ეროზიული რელიეფის შექმნას, რელიეფის დანაწევრების სიღრმეს განსაზღვრას დედამიწის ქერქის ტექტონიკური მოძრაობის ხასიათი. ფართო გაგებით ეროზია მოიცავს ეგზოგენური პროცესების დამანგრეველ ზემოქმედებას. ეროზიულ პროცესებს მოყვება ეროზიული რელიეფის შექმნა, რომელიც მსოფლიოში საყოველთად არის გავრცელებული. გამონაკლისს არც საქართველო წარმოადგენს.

საქართველოში ეროზიული რელიეფი მეტად ფართოდაა გავრცელებული. ეროზიული ფორმების უქონლობა მხოლოდ ისეთ სივრცეებს ახასიათებს, სადაც ამჟამად აკუმულაცია მიმდინარეობს (კოლხეთის დაბლობის შუა, დაოჭაობებული ნაწილი). კავკასიონის მაღალ ნაწილებში და ანტიკავკასიონის უმაღლეს მასივებზე ისინი გარდაქმნილია ყინულის მექანიკური მოქმედებით და ნაწილობრივ ამოვსებულია მყინვარებითა და ფირნის მინდვრებით, ხოლო კირქვულ სუბსტრატზე მათ კარსტული დრენაჟის შედეგად წყლის ნაკადი დაუკარგავთ და „მკვდარი ხეობების“ სახით გვევლინებიან. ასეთი რელიქტური ეროზიული ხეობები, კარსტული მხარეების გარდა, სხვა რეგიონებშიცაა მდინარეული მოტაცებებისა და ჰავის გამშრალების შედეგად.

ცნება ეროზია შემოიღო ამერიკელმა გეოლოგმა გროვ კარლ ჯილბერტმა 1877 წელს.