iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შვეიცარიის გეოგრაფიული ცენტრი

შვეიცარიის გეოგრაფიული ცენტრის კოორდინატებია მდებარეობს ობვალდენის კანტონში, ზაკსელენის მუნიციპალიტეტში. წერტილი 1988 წელს მასის ცენტრით დაამტკიცა შვეიცარიის ტოპოგრაფიის ფედერალურმა ოფისმა .

ვინაიდან ეს წერტილი ძნელად მისადგომია, აღმნიშვნელი ქვა 500 მეტრით სამხრეთ-აღმოსავლეთით განათავსეს. ქვაზე არსებულ სტელაზე ყოველწლიურად „წლის შვეიცარიელის“ კონკურსში გამარჯვებულის გვარსა და სახელს მიაწერენ.
ირკუტსკის წყალსაცავი

ირკუტსკის წყალსაცავი — წყალსაცავი მდინარე ანგარაზე, რუსეთის ირკუტსკის ოლქში. მდებარეობს აღმოსავლეთ ციმბირში, ზღვის დონიდან 457 მ სიმაღლეზე. შეიქმნა 1956-1959 წლებში ირკუტსკის ჰესის კაშხლით. ზედაპირის ფართობი 154 კმ², სიგრძე 55 კმ, სიგანე 7 კმ. მდინარე ანგარის შეგუბებით ბაიკალის ტბის საშუალო მრავალწლიური დონე 1 მეტრით ამაღლდა. ირკუტსკის წყალსაცავის ნაპირზეა ქალაქი ირკუტსკი. არის ყურეები. მოიპოვება თევზი.
ანზორ კიკნაძე

ანზორ კიკნაძე (დ. 26 მარტი, 1934, ბადიაური, საგარეჯოს რაიონი — გ. 17 ნოემბერი, 1977, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა ძიუდოისტი. ოლიმპიური თამაშების მესამე პრიზიორი (1964, ტოკიო), მსოფლიოს ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1967), ევროპის ოთხგზის აბსოლუტური ჩემპიონი (1962, 64, 65, 66), ორგზის მეორე პრიზიორი (1967, 68), ევროპის ოთხგზის ჩემპიონი გუნდურ შეჯიბრებაში (1963, 64, 65, 66), სსრ კავშირის ხუთგზის ჩემპიონი სამბოში (1961-65), საქართველოს ხუთგზის აბსოლუტური ფალავანი ქართულ ჭიდაობაში (1959–62, 64). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1964). პირველი საბჭოთა ძიუდოისტი, რომელსაც სდო-ს წოდება მიენიჭა. დაიღუპა 1977 წელს ავტოკატასტროფაში.

მიღწევები
ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი:1964 (ტოკიო; +80კგ)
მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1965 (რიო დე ჟანეირო; აბსოლუტური), 1967 (სოლტ ლეიქ სიტი; +93კგ)
ევროპის ჩემპიონი: 1962 (ესენი; აბსოლუტური), 1963 (ჟენევა; გუნდური), 1964 (ბერლინი; აბსოლუტური), 1964 (ბერლინი; გუნდური), 1965 (მადრიდი; აბსოლუტური), 1965 (მადრიდი; გუნდური), 1966 (ლუქსემბურგი; აბსოლუტური), 1966 (ლუქსემბურგი; გუნდური)
ევროპის ვიცე-ჩემპიონი: 1967 (რომი; აბსოლუტური), 1968 (ლოზანა; +93კგ)
ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1967 (რომი; გუნდური)

სსრკ ჩემპიონი სამბოში: 1961, 1962, 1963, 1964, 1965

საქართველოს აბსოლუტური ფალავანი ქართულ ჭიდაობაში: 1959, 1960, 1961, 1962, 1964
ანზორ კიკნაძის შედეგები 1964 წელს, ტოკიოს ოლიმპიადაზე:
 წრე, ჯგუფი: იობ გუველეუ (ჰოლანდია) - მოგება
 წრე, ჯგუფი: ჰერბერტ ნიმანი (გდრ) - მოგება
1/4-ფინალი: თავისუფალი იყო
1/2-ფინალი: ისაო ინოკუმა (იაპონია) - წაგება
ესტლანდია

ესტლანდია — ჩრდილოეთ ესტონეთის ისტორიული სახელწოდება.

 საუკუნის დამდეგს გერმანელმა და დანიელმა რაინდებმა დაიპყრეს; 1346—1561 წლებში ესტლანდია ეზელ-ვიკის საეპისკოპოსოში შედიოდა, ლივონიის კონფედერაციის დაშლის შემდეგ შვედეთის ფარგლებში მოექცა, ხოლო 1710 წელს რუსებმა დაიკავეს. 1783 წელს უკვე ესტლანდიის გუბერნიაა.

თანამედროვე ესტონეთში ესტლანდიად მიიჩნევა ჰარიუმაას, რაპლამაას, იარვამაას, ლიაენემაას, იდა-ვირუმაას, ლიაენე-ვირუმაასა და ჰიიუმაას მხარეები.

ისტორიის სხვადასხვა პერიოდში ტერმინი გამოიყენებოდა შემდეგი მნიშვნელობით:
დანიის სამფლობელო 1219—1346 წწ. თანამედროვე ჩრდილოეთი ესტონეთის ტერიტორიაზე.
ლივონიის ორდენის სამფლობელო ლივონიისავე კონფედერაციაში 1346—1561 წწ.
შვედეთის საკუთრება 1561—1721 წწ.
ესტლანდიის გუბერნია რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში 1721—1914 წწ.
საერთო ეროვნული კონგრესი

საერთო ეროვნული კონგრესი  — ლიბიის ერტპალატიანი საპარლამენტო ორგანო. აირჩიეს 2012 წლის 7 ივლისს.

8 აგვისტოს გარდამავალმა ეროვნულმა საბჭომ, რომელიც ქვეყანას მართავდა ლიბიის სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ, ოფიციალურად გადასცა ხელისუფლება საერთო ეროვნულ კონგრესს. საერთო ეროვნულმა კონგრესმა უნდა დაამტკიცოს მინისტრთა კაბინეტი და შეიმუშაოს კონსტიტუციის პროექტი.
მტკნარი წყალი

მტკნარი წყალი — დედამიწის ზედაპირზე გავრცელებული ბუნებრივი რესურსები, რომელიც გამოსაყენებლად ვარგისიანია. მტკნარ წყალს შეიცავს მყინვარული საფარი, მყინვარული გუმბათი, მყინვარი, ჭაობი, ტბორი, ტბა, მდინარე და სხვა გეოგრაფიული ობიექტი. როგორც წესი, დამახასიათებელია გახსნილი მარილების დაბალი კონცენტრაციები და სხვა საერთო მინერალიზაციის არსებობა. ზღვის წყლის საპირისპიროა. „მტკნარი“ ისეთ წყალს ეწოდება, რომლის მარილიანობა არ აღემატება 0,1 %-ს. პოლარულ რეგიონებში მდებარე მყინვარული მასივები და საერთოდ მყინვარები მცირე რაოდენობით შეიცავენ მტკნარ წყალს. მტკნარი წყლის მარაგის დაახლოებით 85-90% ყინულის სახით არის წარმოდგენილი. მისი წყარო შეიძლება იყოს ატმოსფეროს დანალექები, ნისლის, თოვლისა და წვიმის სახით. მტკნარი წყლის აღსანიშნავად, მარილიანი წყლისგან განსხვავებით, გამოიყენება ტერმინი „ტკბილი წყალი“.

მტკნარი წყლის მარაგი
დედამიწის ჰიდროსფეროს მტკნარი წყლის მარაგი:
პოზიტანო

პოზიტანო — სოფელი და კომუნა იტალიაში, კამპანიის რეგიონში, ამალფის სანაპიროზე. ძირითადი ნაწილი მდებარეობს ბორცვზე, რომელიც დაბლა, სანაპიროზე ეშვება.

ისტორია
შუა საუკუნეებში პოზიტანო ამალფის რესპუბლიკის პორტი იყო და ყვაოდა - საუკუნეებში. მაგრამ, საუკუნის შუა წლებში ქალაქს მძიმე ეპოქა დაუდგა და დასუსტდა. მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი ემიგრაციაში წავიდა, ძირითადად ავსტრალიაში.

 საუკუნის პირველ ნახევარში პოზიტანო მეთევზეთა ღარიბი სოფელი იყო. თუმცა, 1950-იანი წლებიდან მან დიდი რაოდენობით ტურისტის მიზიდვა დაიწყო, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც 1953 წლის მაისში, ჯონ სტაინბეკმა ამერიკულ მოდის ჟურნალ ' -ში პოზიტანოს შესახებ ესსე გამოაქვეყნა. „პოზიტანო სიღრმეში ცურდება“ — წერდა სტაინბეკი. „ეს ზღაპრული ადგილია, რომელიც არარეალური გეჩვენება როდესაც აქ ხარ, მაგრამ წასვლის შემდეგ ხვდები, რომ ის მართლა არსებობს“.

ღირსშესანიშნაობები
პოზიტანოში მდებარეობს სანტა-მარია-ასუნტის ეკლესია, რომლის გუმბათიც მაიოლიკის კრამიტითაა გადახურული; აქ ინახება საუკუნის ბიზანტიური ხატი შავი მადონა. ადგილობრივი თქმულების თანახმად, ეს ხატი მეკობრეებმა ბიზანტიუმიდან მოიპარეს და ხმელთაშუა ზღვით მოჰქონდათ. პოზიტანოს სიახლოვეს საშინელი შტორმი ამოვარდა და შეშინებულმა მეზღვაურებმა გაიგონეს ხმა, რომელიც ამბობდა: „, !“ (დაბლა, დაბლა). სასწაულებრივი ხატი გემიდან გადაიტანეს და მეთევზეთა სოფელში დააბრძანეს, ამის შემდეგ შტორმიც ჩადგა.

კულტურა
პოზიტანო რამდენიმე ფილმშია გადაღებული. მათ შორისაა „მხოლოდ შენ“ (1994), „ტოსკანის მზის ქვეშ“ (2003). პოზიტანოს ერთ-ერთ კაფეში, ჯგუფ როლინგ სტოუნზის წევრებმა მიკ ჯაგერმა და კით რიჩარდსმა დაწერეს სიმღერა „ “.

დღეისათვის, პოზიტანოს შემოსავლის მთავარი წყაროა ტურიზმი. განთქმულია ალკოჰოლური სასმელი — ლიმონჩელო (ლიმნის ლიქიორი), რომელიც მხოლოდ მთავარი ნავსადგურის სიახლოვეს, პატარა ფარდულში იყიდება.

გალერეა
შაჰ-თამაზის მეოთხე ლაშქრობა საქართველოში

შაჰ-თამაზის მეოთხე ლაშქრობა – ირანის შაჰის, სეფიანთა დინასტიის წარმომადგენლის თამაზ -ის საქართველოში ლაშქრობების ერთ-ერთი ეტაპი. ლაშქრობა გაიმართა 1554 წელს.

წინაპირობა
შაჰ-თამაზის ძირითადი ძალების გასვლისთანავე ლუარსაბ მეფემ ქართლში ჩაყენებული ყიზილბაშები გაწყვიტა და თბილისიც გაათავისუფლა. 1552 წელს სიონის ტაძრისთვის ბოძებულ სიგელში ლუარსაბ მეფე აღნიშნავს, რომ ჩვენ შევედით საქართველოს დედაქალაქში და

მიმდინარეობა
ლუარსაბის ასეთი წარმატებით შეშფოთებული შაჰ-თამაზი 1554 წელს ქვემო ქართლში, საბარათიანოში შემოიჭრა. ლუარსაბ მეფემ სათანადო თადარიგი დაიჭირა. მან მოსახლეობა ციხესიმაგრეებსა და მიუვალ მთებში გახიზნა, თვითონ ერთ-ერთ ციხეში გამაგრდა და იქიდან ქვეყნის თავდაცვას ხელმძღვანელობდა. სახიზრებისა და ციხესიმაგრეების წინააღმდეგ მებრძოლი ყიზილბაშები დიდ ზარალს ნახულობდნენ, მაგრამ მაინც შეუპოვრად იბრძოდნენ და ლუარსაბ მეფის ხელში ჩაგდებას ცდილობდნენ. შაჰ-თამაზის ჯარებმა თანდათანობით მთელი საბარათიანო დაიკავეს, მაგრამ ლუარსაბ მეფე მაინც ხელიდან გაუსხლტდათ და მისი შეპყრობა ვერც ამჯერად შეძლეს. ლუარსაბი შიდა ქართლში გადავიდა და ქვეყნის ამ ნაწილის გამაგრებას შეუდგა. ყიზილბაშებს აქაც დიდი ბრძოლების გადახდა დასჭირდათ. მათ ხელახლა დაიკავეს თბილისი, ააოხრეს მცხეთა და ბრძოლით გორისაკენ გაემართნენ, რადგან ლუარსაბ მეფე იქ ეგულებოდათ. მომხდურებმა შემუსრეს გორის ციხე, მაგრამ ლუარსაბი მაინც ვერ შეიპყრეს შაჰ-თამაზმა ჯარები მახლობელ ციხეებს შეუსია. მან აიღო წედისის ციხე და მთელი ძალით ატენისაკენ დაიძრა, რადგან შეიტყო, რომ აქ თავშეფარებული იყო ლუარსაბის დედა და ბევრი თავადის ცოლ-შვილი. ამათი ხელთ გდებით იგი თვით მეფის დამორჩილებასაც ვარაუდობდა.

ატენის ციხე მიუვალ კლდეზე იყო აღმართული და მისი აღება იერიშით შეუძლებელი შეიქნა. ციხეში მყოფმა ქართველებმა მრავალი ყიზილბაში ამოწყვიტეს. როგორც ისტორიკოსი აღნიშნავს თანაც ციხე ფარული წყალსადენით წყაროს წყლით მარაგდებოდა. მაგრამ ყიზილბაშებს აქ ერთი ქართველის სულმოკლეობამ უშველა. მათ შემთხვევით დაატყვევეს ციხიდან გამოსული დედოფლის მსახური კავთისხეველი ვინმე ბეთიაშვილი, რომელმაც სიკვდილის შიშით მტერს წყაროს სათავე უჩვენა. ყიზილბაშებმა ციხეს წყლის მიწოდება შეუწყვიტეს და უწყლობით შეწუხებული მეციხოვნენი ბოლოს და ბოლოს მტერს დანებდნენ.

ძვირფასი ტყვეების ხელთ გდებით გახარებული შაჰ-თამაზი აიყარა და სასწრაფოდ ირანისკენ გაეშურა. მას თან 30 000 ტყვე, მრავალი თავად-აზნაურის ოჯახობა და მეფის მოხუცი დედა მიჰყავდა. შაჰს იმედი ჰქონდა, რომ ამ ტყვეებით მეფე ლუარსაბზე ზემოქმედებას მოახდენდა. აჩაბეთის ციხეში მდგომმა ლუარსაბ მეფემ, როგორც კი გაიგო დედის დატყვევების ამბავი, დაედევნა უკუქცეულ მტრის ლაშქარს, რამდენიმეჯერ შეება კიდეც მის არიერგარდს, მაგრამ უშედეგოდ. ყიზილბაშებს დიდი ზიანი მიაყენა თუმცა, დედა და სხვა ტყვეები ვერ დაიხსნა. შაჰ-თამაზმა ისინი წინ გაუშვა და თვითონაც სასწრაფოდ გაეცალა ქართლს. ლუარსაბის დედამ მტერს თავი სამშობლოს წინააღმდეგ სამოქმედო იარაღად არ აქცევინა. დედოფალმა საწამლავი დალია და თავი მოიკლა. ამრიგად, შაჰ-თამაზს ლუარსაბ მეფის დამორჩილეის ეს ხერხიც ჩაეშალა.
ბათიმეტრიული რუკა

ბათიმეტრიული რუკა — იზობათების მეშვეობით წყალქვეშა რელიეფის ამსახველი გეოგრაფიული რუკა. იზობათებს, ჩვეულებრივ, სიღრმეების ნიშნულიც ემატება. წყალქვეშა რელიეფის გამოსახატავად სიღრმის საფეხურები განსხვავებულია ფერებით. ბათიმეტრიული რუკა საფუძვლად უდევს წყალსატევების ფიზიკურ-გეოგრაფიულ შესწავლას და სპეციალური დანიშნულების კარტოგრაფირებას. გამოიყენება ნავიგაციისათვის, სასარგებლო წიაღისეულების ძებნა-ძიებისა და თევზის რეწვის დაგეგმისათვის. ბათიმეტრიული მეთოდი პირველად გამოიყენა ჰოლანდიელმა მეცნიერმა პ. ანსელინმა ქალაქ როტერდამის გეგმაზე მდინარე მაასის სიღრმეთა აღსანიშნავად (1697). ბათიმეტრიული კარტოგრაფიის შემდგომი განვითარება დაკავშირებული იყო ექოლოტის საშუალებით წყალქვეშა რელიეფის მასობრივ კვლევა-ძიებასა და გეომორფოლოგიური ინტერპოლაციის მეთოდების გაუმჯობესებასთან.

მონაკოს ოკეანოგრაფიული ინსტიტუტი ხანგამოშვებით ბეჭდავს გაახლებული მონაცემებით შევსებულ ოკეანეების გენერალურ ბათიმეტრიულ რუკებს. ბათიმეტრიული რუკები აგრეთვე შესაძლოა გარდაიქმნას ბათიმეტრიულ პროფილად.
ჟენევის კანტონი

ჟენევის რესპუბლიკა და კანტონი (; ; ) — კანტონი შვეიცარიის ფრანგულენოვან ნაწილში, ქვეყნის უკიდურეს დასავლეთში. თითქმის ყველა მხრიდან შემოსაზღვრულია საფრანგეთის ტერიტორიით. შვეიცარიის სხვა რამდენიმე კანტონის მსგავსად (ტიჩინო, ნევშატელი და იურა), ჟენევას შვეიცარიის კონფედერაციაში რესპუბლიკის სახელით მოიხსენიებენ. ფართობი 282 კმ²-ს შეადგენს.

ჟენევის კანტონი შვეიცარიის უკიდურეს დასავლეთ კუთხეში მდებარეობს და ქვეყნის ერთ-ერთ ყველაზე კოსმოპოლიტურ რეგიონად მიიჩნევა. კანტონზე დიდი გავლენა მოახდინა ქალაქმა ჟენევამ, კალვინისტური რეფორმაციის ცენტრმა. შვეიცარიის კონფედერაციას შეუერთდა 1815 წელს.

კანტონის კონსტიტუცია 1847 წელს მიიღეს, თუმცა მას მერე რამდენიმეჯერ შეიცვალა. მთავრობას შვიდი წევრი ჰყავს, რომელთაც ოთხწლიანი ვადით ირჩევენ. ადმინისტრაციულად კანტონი 45 მუნიციპალიტეტად იყოფა.

2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 466 536 ადამიანს შეადგენს. 40% კათოლიკეა, 17% კი პროტესტანტი (2000 წ).

კანტონის ეკონომიკის უდიდესი ნაწილი ქალაქ ჟენევაში იყრის თავს. იგი ვაჭრობის, კომერციისა და ფინანსების ცენტრია. ასევე საერთაშორისო დონეზეა აღიარებული მისი, როგორც საფინანსო ცენტრის როლი. შვეიცარიის ბანკების უდიდესი ნაწილი სწორედ ჟენევაში იყრის თავს.
სანქტ-გალენის კანტონი

სანქტ-გალენი — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. მოიცავს 2 026 კმ² ტერიტორიას, მოსახლეობა კი 2011 წლის მონაცემებით 483 101 ადამიანს შეადგენს, რომელთა უდიდესი ნაწილი გერმანულენოვანია. დედაქალაქია სანქტ-გალენი.

სანქტ-გალენის კანტონი 1803 წელს ნაპოლეონ ბონაპარტეს მიერ ხელოვნურადაა შექმნილი სხვადასხვა ისტორიულ ტერიტორიებზე.

კანტონს ჩრდილოეთით კონსტანცის ტბა ესაზღვრება, სამხრეთით კი მდინარე რაინის ხეობაა გაწოლილი. სიმაღლე ზღვის დონიდან მერყეობს 398-3 251 მეტრს შორის. კანტონის ტერიტორიაზე არსებული მთები მოიცავს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის — გლარნის შეცოცების გარკვეულ ნაწილს.

სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობებს შორის მნიშვნელოვანია მერძევეობა. ვაკეებზე მოჰყავთ ხილი და აწარმოებენ ღვინოს. ინდუსტრიებს შორისაა ოპტიკური საქონლის, პიროტექნიკის, ქიმიკატებისა და ფარმაცევტული საქონლის წარმოება.

ადმინისტრაციულად კანტონი 86 მუნიციპალიტეტად იყოფა.
ლეონიდ კოლოტილო

ლეონიდ კოლოტილო ( დ. 16 დეკემბერი, 1958, ლენინგრადი) — რუსი გეოგრაფი და ისტორიკოსი. ბაიკალის ტბის მკვლევარი. 1984 წლიდან რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ნამდვილი წევრი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1999). მე-3 რანგის კაპიტანი (1989), რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების მეცნიერთა კავშირის წევრი (2005). სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოქტორანტი (2001). ავტორია 100-მდე სამეცნიერო ნაშრომისა. 1981 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის სამხედრო-საზღვაო ინსტიტუტი. ჩრდილოეთ ყინულოვანი, წყნარი, ატლანტისა და ინდოეთის ოკეანეებში ჩატარებული რამდენიმე ექსპედიციის მონაწილე. შეასრულა ფსკერის რელიეფის აგეგმვა, გამოსცადა ჰიდროფიზიკური აპარატურა. ბაიკალზე ჩატარებული ჰიდროგრაფიული ექსპედიციების მონაწილე 4 სეზონის განმავლობაში. 1983 წელს აღმოაჩინა ბაიკალის ახალი მაქსიმალური სიღრმე — 1642 მ, რომელიც რუკაზე 1992 წელს დაიტანეს. 1984 წელს ბაიკალზე აღმოაჩინა ახალი თავთხელი.
თბილისის საქალაქო სასამართლო

თბილისის საქალაქო სასამართლო — პირველი ინსტანციის სასამართლო საქართველოს საერთო სასამართლოების სისტემაში, რომელიც თბილისის მასშტაბით განიხილავს სამოქალაქო, სისხლისა და ადმინისტრაციული კატეგორიის დავებს.

სასამართლოს ისტორია
2005 წელის 5 მაისს საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 12 აპრილის №213 ბრძანებულებით ლიკვიდირებულ იქნა გლდანი-ნაძალადევის, ისანი-სამგორის, დიდუბე-ჩუღურეთის, კრწანისი-მთაწმინდისა და ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოები და შეიქმნა თბილისის საქალაქო სასამართლო, რომლის სამოქმედო ტერიტორია განისაზღვრა ქალაქ თბილისის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული საზღვრებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს შექმნასთან ერთად, სასამართლოში შეიქმნა სპეციალიზებული სასამართლო კოლეგიები: სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია, რომელიც 2008 წლის 3 მაისამდე განთავსებული იყო ქეთევან წამებულის №1-ში, ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგია, რომელიც 2008 წლის 19 ივლისამდე განთავსებული იყო დავით სარაჯიშვილის გამზ. №1ა-ში და სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგია, რომელიც სხვადასხვა დროს განთავსებული იყო: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მე-2 სართულზე, დავით აღმაშენებლის ხეივანი მე-12 კმ. №6-ში (სადაც პარალელურად მიმდინარეობდა სარემონტო სამუშაოები), უნივერსიტეტის ქ. №2-ში და ბოლოს — 2008 წლის 1 თებერვლიდან ისევ დავით აღმაშენებლის ხეივანი მე-12 კმ. №6-ში.

შენობაში შემომსვლელი ხვდება უზარმაზარ ჰოლში, სადაც სვეტებზე განლაგებულია ელექტრონული ტაბლოები, რის მეშვეობითაც მხარეები მოიპოვებენ ინფორმაციას მიმდინარე და შემდგომში ჩანიშნული პროცესების შესახებ. ჰოლში განთავსებულია მისაღები, სადაც მიიღება მოქალაქეთა და მხარეთა განცხადებები, შუამდგომლობები და საჩივრები. პირველ სართულზევეა მხარეთათვის განკუთვნილი საქმის გასაცნობი ოთახი და 14 სასამართლო დარბაზი, სათათბირო ოთახებით, სისხლის სამართლის საქმეთა განსახილველად. №1 სხდომის დარბაზი განკუთვნილი და მოწყობილია სპეციალურად, ნაფიც მსაჯულთა მონაწილეობით საქმის განსახილველად. სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიისათვის განკუთვნილი 17 სხდომის დარბაზი განთავსებულია შენობის მეორე სართულზე, ხოლო 8 სხდომის დარბაზი ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიისათვის — შენობის მეექვსე სართულზე. სხდომათა დარბაზები სრულად აკმაყოფილებს თანამედროვე მოთხოვნებს და აღჭურვილია უახლესი აპარატურით. დარბაზებში შესასვლელები მოწყობილია მოსამართლეებისათვისა და პროცესზე დამსწრეებისათვის ერთმანეთისაგან იზოლირებულად, ხოლო სისხლის სამართლის საქმეთა დარბაზებში, დამატებით, იზოლირებული შესასვლელი განკუთვნილია პატიმრებისათვის.
სვიატოი-ნოსის ნახევარკუნძული

სვიატოი-ნოსის ნახევარკუნძული — ბაიკალის ტბის უდიდესი ნახევარკუნძული მის აღმოსავლეთ ნაწილში. ბურიატიის რესპუბლიკის ნაწილი. ფართობი 596 კმ². სიგრძე 53 კმ, სიგანე 20 კმ. გართულებულია მთებით, ბორცვებით, ციცაბო ფერდობებითა და მრავალრიცხოვანი მდინარეებით. ვიწრო ყელი, რომელიც ნახევარკუნძულს აერთებს მატერიკთან, ყოფს ჩივირკუისა და ბარგუზინის ყურეებს. წარმოადგენს ბარგუზინის ქედის განტოტებას. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 1878 მ (მარკოვის მთა). არის ცხელი წყაროები, სიახლოვეს კუნძულებია. ყველაზე დიდი მდინარეა კრესტოვსკაია. არის დასახლებული პუნქტი კურბულიკი. განვითარებულია ხშირი ტყე.
ვლადიმერ სტოროჟენკო

ვლადიმერ სტოროჟენკო ( დ. 1953 — 1984) — საბჭოთა სერიული მკვლელი. მოქმედებდა ქალაქ სმოლენსკში და მის გარეუბნებში 1978-1981 წლებში. საერთო ჯამში თავდასხმა განახორციელა დაახლოებით 20-ჯერ, მოკლა 13 ადამიანი. მუშაობდა მძღოლად. პირველი მკვლელობა ჩაიდინა ქალაქ სმოლენსკის ისტორიულ ნაწილში, უსპენსკის საკათედრო ტაძრის სიახლოვეს. მოქმედების მოტივი იყო სექსუალური. კლავდა და აუპატიურებდა ქალებს. დააპატიმრეს 1981 წელს. მიუსაჯეს სასჯელის უმაღლესი ზომა — დახვრეტა. ვლადიმერის ძმა სერგეი სტოროჟენკო დანაშაულის დაფარვის ბრალდებით აგრეთვე დააპატიმრეს და მიუსაჯეს 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა და 3 წელი დამატებით მოიხადა სასჯელი გაქცევის გამო.
გელსონ ფერნანდესი

გელსონ ტავარეს ფერნანდესი (დ. 2 სექტემბერი, 1986, პრაია, კაბო-ვერდე) — შვეიცარიელი ფეხბურთელი, პორტუგალიური „სპორტინგის“ და შვეიცარიის ეროვნული ნაკრების დაცვითი ნახევარმცველი.

კარიერა დაიწყო შვეიცარულ „სიონში“ და პირველ გუნდში გადაიყვანეს 2004 წელს. 2007 წლის 14 ივლისს კონტრაქტი გააფორმა პრემიერ ლიგის კლუბ „მანჩესტერ სიტისთან“.

2012 წლის 4 ივლისს ფერნანდესმა ოთხწლიანი კონტრაქტი გააფორმა „სპორტინგთან,“ €25 მილიონი სატრანსფერო ღირებულებით.
შოთა ჩოჩიშვილი

შოთა ჩოჩიშვილი (დ. 10 ივლისი, 1950, ღვლევი, ქარელის რაიონი — გ. 27 აგვისტო, 2009) — ქართველი ძიუდოისტი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1972), ღირსების და ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენების კავალერი.

ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი (1972) და ბრინჯაოს პრიზიორი (1976), მსოფლიოს 1975 წლის ბრინჯაოს პრიზიორი, ევროპის 3-გზის ვერცხლის (1973, 1974, 1975) და ბრინჯაოს (1977) პრიზიორი. აგრეთვე საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ორგზის მეორე (1974, 1977) და ორგზის მესამე (1974, 1975) პრიზიორი, საქართველოს ორგზის აბსოლუტური ფალავანი ქართულ ჭიდაობაში (1972, 1977).

ბიოგრაფია
შოთა ჩოჩიშვილი პირველი ოლიმპიური ჩემპიონია ძიუდოში საბჭოთა კავშირიდან. 1972 წელს, სსრკ ჩემპიონატში, შოთამ მე-5 ადგილი დაიკავა და საოლიმპიადო ნაკრებში მხოლოდ სტანისლავ ივანოვის (სსრკ სამბისტთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი) დაჟინებული მოთხოვნით მოხვდა, რომელიც თვლიდა, რომ 93 კგ წონით კატეგორიაში, შიდა ჩემპიონატზე ნაჩვენები მე-5 ადგილის მიუხედავად, საუკეთესო სწორედ ქართველი ფალავანი იყო. 1989 წელს მონაწილეობდა შერეული ორთაბრძოლების იაპონიის ლიგაში, სადაც სუპერპოპულარულ იაპონელ ფალავანს ანტონიო ინოკისაც სძლია.

2011 წელს, სერიაში „ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები“ (პროექტის ავტორი და მთავარი რედაქტორი ელგუჯა ბერიშვილი) გამოიცა ნუგზარ შატაიძის წიგნი „შოთა ჩოჩიშვილი“. 2015 წელს შოთა ჩოჩიშვილი ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციის — — დიდების დარბაზის წევრი გახდა (გარდაცვალების შემდეგ). სპეციალური დიპლომი მის შვილს გადაეცა. ძიუდოისტი იყო მისი ვაჟი რამაზი, რომელიც ასევე აბსოლუტურ წონით კატეგორიაში ასპარეზობდა. 1996, 2001 და 2003 წლებში რამაზ ჩოჩიშვილი ევროპის ჩემპიონატებზე ბრინჯაოს მედლებს დაეუფლა, 1999 და 2000 წლებში თბილისის საერთაშორისო ტურნირი მოიგო, 1999 წელს კი მსოფლიო უნივერსიადის ვიცე-ჩემპიონი გახდა. ამას გარდა არაერთი მედალი მოიპოვა -ის ეგიდით გამართულ საერთაშორისო ტურნირებზე.

2008 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს ძიუდოს ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტის პოსტზე.

პერიოდიკა
ნიკოლოზ ფალავანდიშვილი

ნიკოლოზ (ნიკო) იოსების ძე ფალავანდიშვილი (დ. 1790 — გ. 1855) — ქართველი თავადი, რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოხელე, ბიბლიოფილი და ხელნაწერთა შემგროვებელი.

რუსეთის ადმინისტრაციის სამსახურში იყო დაახლ. 1804 წლიდან. 1812 წელს კურიერად გაიგზავნა იმპერატორ ალექსანდრე -თან, რათა ლენქორანის აღების ამბავი ეხარებინა. ფალავანდიშვილი ალექსანდრეს უკვე ევროპაში შეხვდა, ნაპოლეონის წინააღდმდეგ ლაშქრობის დროს, შეუერთდა არმიას და მოკავშირეთა ჯარებთან ერთად 1814 წელს პარიზში შევიდა. კავკასიის თავისებურებებისა და რუსული ენის კარგი ცოდნის გამო ნდობით სარგებლობდა რუსეთის მეფისნაცვალთა კარზე. 1832—1837 წლებში ფალავანდიშვილი იყო თბილისის სამოქალაქო გუბერნატორი. 1832 წელს ძმამ, იესე ფალავანდიშვილმა სცადა ნიკოლოზი ქართველ თავად-აზნაურთა შეთქმულებაში ჩაება, თუმცა ნიკოლოზისვე ზეგავლენით მან შეთქმულები გათქვა. 1853 წელს იყო მეფისნაცვლის მთავარსამმართველოს საბჭოს წევრი. ლუკა ისარლოვის მიერ ჩაწერილი ფალავანდიშვილის მოგონებები 1900 წელს დაიბეჭდა ჟურნალ „კავკაზსკი ვესტნიკში“.

ნიკო ფალავანდიშვილს ცოლად ჰყავდა (1834 წლიდან) მარიამ ლუარსაბის ასული ორბელიანი (დ. 1817 — გ. 1851). მათი ქალიშვილი მაკრინე დაქორწინდა თავად ალექსანდრე ესტატეს ძე ორბელიანზე.
წაღვლის განძი

წაღვლის განძი — არქეოლოგიური ძეგლი, აღმოაჩინეს ხაშურის მუნიციპალიტეტში, წაღვლი-საჩხერის საავტომობილო გზის პირას, მიწის სამუშაოების დროს, 1965 წელს. განძი ჩამარხული იყო საუკუნის ნახევარში (1735 წლის შემდეგ).

განძი შეიცავს შემდეგი სახის მონეტებს:
ანონიმური ტბილური ნახევარბისტიანი (1112 წ. ჰ - ახ. წ. 1700-1701 წწ.) — 1 ცალი
მეფე ვახტანგ -ის ნახევარბისტიანი (1120 წ. ჰ - ახ. წ. 1708-1709 წწ.) — 1 ცალი
მეფე სვიმონის მონეტები (1124 წ. ჰ - ახ. წ. 1712 წწ.) — 6 ცალი
მეფე ბაქარის ნახევარბისტიანი (1130 წ. ჰ - ახ. წ. 1717 წწ.) — 18 ცალი
ტბილური ნახევარბისტიანები (1148 წ. ჰ - ახ. წ. 1735-1736 წწ.) — 1 ცალი
სხვადასხვა მონეტები (1131 წ. ჰ - ახ. წ. 1718-1719 წწ.) — 12 ცალი

განძი დაცულია ხაშურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.
ცხეთის ეკლესია

ცხეთის ეკლესია — წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია ცაგერის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე.

არქიტექტურა
ეკლესია ქვით ნაგები ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესიის გეგმა მოგრძო სწორკუთხედშია ჩაწერილი. რვაწახნაგა გუმბათი ბემის კუთხეებსა და ორ მრგვალ ბოძს ეყრდნობა. აფსიდი შებრტყელებულია, პასტოფორიუმები სწორკუთხა. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთითა და სამხრეთით, შიგნიდან სწორკუთხა და გარედან ნახევარწრიული მოხაზულობის. ეკლესიის ყოველ მკლავში, სამკვეთლოში, სადიაკვნესა და გუმბათის თითოეულ წახნაგში სარკმელია გაჭრილი. ჯვრის მკლავები გადახურულია ნახევარწრიული კამარით, მკლავებშორისი სივრცეები კი ცალფერდად. ეკლესიის დეკორს დასავლეთით ქმნის შესასვლელის საპირე, ტიმპანში გოლგოთის ჯვარი, სარკმლის რელიეფებიანი საპირე, თავზე ჯვრის გამოსახულებით და ფრონტონის კეხში მოქცეული გადმოშვერილი ვერძის თავი. აღმოსავლეთით იგივე გაფორმების სისტემაა, შესასვლელის გამოკლებით. სამხრეთ ფასადის შესასვლელს ჯვრის მოხაზულობა აქვს მიცემული. ტიმპანში სამმაგი ჯვრის რელიეფია. მოურთავ გუმბათს ყელზე ლილვი შემოყვება. გუმბათქვეშა კვადრატისა და გუმბათის გარდა ფასადებს ამთავრებს მარტივი პროფილის (ლილვი-თარო) მქონე, მოურთავი ქვის კარნიზი. გუმბათქვეშა კვადრატს კარნიზი საერთოდ არ გააჩნია, გუმბათს კი ქართული აგურის ხუთსაფეხუროვანი „ხერხულა“ ლავგარდანი შემოუყვება. ეკლესია გადახურულია თუნუქის საბურველით. რესტავრირებულია 2012 წელს.
ფიროსმანი (ფილმი)

„ფიროსმანი“ — ქართული მხატვრული ფილმი, რომელიც ასახავს თვითნასწავლი მხატვრის, ნიკო ფიროსმანის ცხოვრებას.

სიუჟეტი
ნიკალა მირზაანიდან ქალაქში მიემგზავრება და მატარებლის გამყოლად იწყებს მუშაობას. მუშაობისას მცირეოდენ ფულს დააგროვებს და მაღაზიას გახსნის. ნიკალა ღარიბ-ღატაკთა მიმართ ხელგაშლილია, ამიტომ იძულებული ხდება, მაღაზია დაკეტოს და დუქნების მოხატვით ირჩენს თავს. ერთ-ერთ დუქანში პროფესიონალი მხატვრები ნიკალას ნამუშევრებს ნახავენ და მოიხიბლებიან. ისინი ფიროსმანს მოძებნიან და მხატვართა შეკრებაზე მიიწვევენ. პროფესიონალები ნიკალას ხელოვნებას არ აღიარებენ და გაზეთში მის კარიკატურას გამოაქვეყნებენ. მარტოსული და ავადმყოფი ნიკალა სიღატაკეში, კიბის ქვეშ დაასრულებს სიცოცხლეს.

როლებში
ავთანდილ ვარაზი - ნიკალა
ბორის წიფურია - დიმიტრი
ზურაბ ქაფიანიძე - უშანგი

პრიზები
ბრიტანეთის კინოინსტიტუტის პრემია, 1973
გრან-პრი „ოქროს ჰიუგო“ ჩიკაგოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე, 1974
აზოლოს საერთაშორისო კინოფესტივალის პრიზი, 1974