Szachmaty, szachy (uod pers. "شاه" (szach) – krōl) – sztrategiczny logiczny bretszpil na 64-polowyj planszy, na keryj stoji 16 biołych a 16 czornych figur. Pochodzi ze staroindyjskigo szpilu czaturanga, kero dała tyż poczōntek takim sztrategicznym szpilōm jak chińske Xiangqi, koryjańske Janggi abo japōńske siogi. Szachmaty trefiōły do Ojropy we 9. storoczu skuli ekspansyje Ōmajjadōw we Szpaniji. Figury dostały siyła a rola, jake znōmy do dzisioj, przi kōńcu 15. storoczo, a standaryzacyjo prawidoł ôdbōła sie we 19. storoczu. Dzisio we ôficjalnych turniyrach stosuje sie prawidła Miyndzynorodowyj Szachmatowyj Federacyje, kere ôpisujōm niy yno ruchy figurōw, nale tyż prawa ôd syńdźōw, prawidła zachowanio szpilerōw a kōntrola czasu.