Uochodze (pol. "Ochodze", miym. "Ochotz", 1936-1945 "Frühauf") – wiejś we Gōrnym Ślōnsku, we ôpolskim krysie, we gminie Kōmprachcicy. Ôd 2009 roku we wsi ôbowiōnzuje podwōjne polsko-miymiecke mianowaniy. Charakteristicnyn ôbiyktyn we Ôchodzach je drewianny kojśćōł świyntego Mourcina ze 1702 roku. Do 1941 roku stoł uōn we Kōmprachcicach, kej bōł przekludzōny na nowy plac. Wiejś Kōmprachcicy wcejśni (1935) wybudowała nowou świōntynia pod wyzwaniym świyntego Frańcika. We wsi je tes dynkmal postawiōny we 1930 roku ku pamiyńci miyskajńcōw ftorzi padli we Wielkej Wojnie (1914-1918) We wercie ôbejzdrzyniou je tes kaplica-zwōnica ze 1878 roku i bozoumanka (krziz) ze 1861 roku. W cyntrōm wsi je kacma postawiōnou we 1882 roku. Nad dwiyrzōma do kacmy wisi stary wapyn Ôchōdz. Do Ôchōdz jejździ autobus nōmer 8 fyrmy MZK Opole. Wele Ôchōdz (uod połedniowo-zachodniej strōny) przełajzi autobana A4. Do dzisia ôstały stare miōna roztomajtnich placōw we wsi a nauokoło ni. Gesichta Ôchōdz. 17.11.1295: Napisany bōł noudouwniejsy znany dokumynt ftory spōminou ô Ôchodzach. Stoji we niyn ize wiejś, ftorou wtyncous zwiała sie `Ochodze, płaci ziourniyn kojściołowi wy Krzōncycach (wtyncous Chremchicz) (uoficjalne miōno tera: Chrząszczyce). 1300: Wiejś płaci kojściołowi we Krzōncycach (wtyncous Chremchicz) dziejsiyńcina śtyrōma zortōma ziourniou. Ôchodze je wymianowane jako Ochoss. 1536: Wiejś kupujōn braciou Buchta do kupy ze Dōmeckyn. W tyn cajsie Ôchodze i Dōmecko sōn jednōn wśōn. 1564: Wiejś mianuje sie Ochoze. 1687/88: Wiejś je wymianowanou jako Villa Ochodz. 1702 : Postawiyniy barokowego kojścioła świyntego Mourcina we Kōmprachcicach (poświyncyniy: 1703 rok). Nieskorzi (1941) tyn kojśćōł bōł ôzebrany a postawiōny we Ôchodzach. 1723: Ôchodze je jus ôddziylnōn wśōn. 1736: S tego roku pochodzi piyrsou znanou landkarta, na ftorej idzie snojś Ôchodze (Principatus Silesiae Opoliensis). Ôd ni autoryn je Johann Wolfgang Wieland. 1742-1936: Wiejś mou miōno Ochotz. 1783: Wiejś Ôchodze przinoulezy do Koschützkyego. 1807: Armijou ôd Napoljōna przełajzi drōgōn Sydelskōn w rychtōnku ôd Nyse ku Ôpolu, bez teryn, ftory dzisiej noulezy do Ôchōdz. 1814: Spoulōł sie kojśćōł we Krzōncycach (wtyncous Chrzamtzütz), ftory bōł kojściołyn parafijalnyn dlou Ôchodzanōw. 1845: W Ôchodzach miyskou 372 ludzi, s tego 17 wanielikōw. W tyn cajsie we punocnej tajli Ôchōdz stoł mōn. 10.04.1847: Zwolniyniy Ôchodzanōw ôd frounu. 1865: Postawiyniy drewiannego krziza na Pastuszyńcu (wele dzisiejsej fojerwery). 1868: Gmina kupuje ôd Kaspra Barōna bauplac i jedna morga ôgroda. Na tyn bauplacu mou stanōńć skoła. 1878: W cyntrum wsi, przi drōdze, ftorou dzisiej zwiy sie `ul. Średnia, pobudowanou bōła kaplica poświyncōnou Matce Boskej. 1881: Zacynou fōnkcjyrować skoła we Ôchodzach. Wcejśni Ôchojdzke skolourze musiały łajzić do skoły na Pucniku (Simsdorf; wele 3 km ôd cyntrum Ôchōdz). 1882: Postawiōnou bōła kacma we Ôchodzach. Stoji uōna do dzisia. 1887: Ôtwarciy bany ze Ôpolou do Nyse. Kōnsek tej bany, do kupy s placyn dzie piyrwej bōł przistanek Polnisch Neudorf / Polska Nowa Wieś (po ślōnsku: Nowowiejś), przełajzi dzisiej bez teryn, ftory noulezy do Ôchōdz. 1889: Wiejś Ôchodze (wtyncous Ochotz) zacynou przinoulezeć do parafije Kōmprachcice (wtyncous Comprachtschütz). 1890: W Ôchodzach miyskou 570 ludzi. Po ślōnsku/polsku radźōło 399, po miymiecku 33, a po ślōnsku/polsku i miymiecku 138. 1891: Postawiyniy kaplicki dlou świyntej Any Samotrzeciej przi sioseji pod Kōmprachcicōma. 1900: W Ôchodzach miyskou 611 ludzi. Po ślōnsku/polsku radźōło 574 , po miymiecku 15, a po ślōnsku/polsku i miymiecku 22. 1904: Postawiyniy piyrsego krziza na kierchōwku we Ôchodzach. Jego fōndatoryn bōł Johann Hollek. 1910: Piyrsy telefōn w Ôchodzach (u feśtra Kupki). 1911: Postawiyniy murowanegio krziza na Zoupōciu (dzisiej: `ul. Prószkowska). Wcejśni na tyn placu ôd niepamiyntnych casōw stoł drewianny krziz. 1913: Piyrse koła we wsi. W Ôchodzach piyrse koło mioł rechtōr Hugo Pissarczyk, a druge sołtys Stefan Wenzel. 20.03.1921: Plebiscit na Gōrnym Ślōnsku. W Ôchodzach welować mōgło 464 ludzi, ze tego 366 miyskało we Ôchodzach i bōło urodzōnich we Ôchodzach, 89 bōło urodzōnich we Ôchodzach ale sam nie miyskało, 9 miyskało we Ôchodzach, nale urodzyni byli kaj ińdzi. Welowało 459 ludzi. Za Polskōm bōło 121, za Miymcōma 338. 1925: Piyrse trzi auta we wsi. W Ôchodzach piyrsy auto kupiōł Junghofer, druge Hollek, a trzecie Hieronymus Wenzel. 1929: W Ôchojdzkej skole zacynou fōnkcjyrować pocta. 1930: (1) Postawiōny bōł dynkmal pod Kōmprachcicōma ku pamiyńci Ôchodzanōw ftorzi padli wy piyrsej wojnie światowej (Wielkej Wojnie). Dunkmal finansjyrowały gdowy, ftore straćōły na wojnie swojich chopōw. Wele dynkmalu Ôchodzanie posadziyli lousek. (2) W lutyn utworzōnou bōła spōłka, ftorou miała dokludzić do wsi śtroum. Realizacyjou całego projektu klapła dziewiyńć miejsiyncy nieskorzi. Piyrse byrny we Ôchodzach napocły świycić swourtego listopada. 1931: (1) W Ôchodzach przi wykopowaniu pnioukōw snojdzōne bōły strzybne rzymske pijōndze. Bōło to dziejś wele 100 klebzoukōw ze lout 69-197 po Krystusie. (2) Zacynou fōnkcjyrować fojerwera we Ôchodzach. Piyrsym kiyrownikyn a ôrganizatoryn fojerwery bōł Mikołaj Langner, na ftorego padali Lyngzik. 1933: Postawiyniy drugygo krziza na kierchōwku we Ôchodzach. Fōndatoryn bōł Anton Cebulla. 1935: (1) Pobudowaniy dōmu dlou naucicielōw (dzisiejse przedskoly). (2) Ôzbudowaniy Ôchojdzkej skoły do dzisiejsej srogojści. 20.05.1936-1945: Wiejś mianuje sie Frühauf - tak jak wcejśni ôchojdzkou feśtrownia. 1939: W Ôchodzach miyskou 1066 ludzi. 1941: Barokowy kojśćōł świyntego Mourcina je przekludzōny ze Kōmprachcic (wtyncous Gumpertsdorf) do Ôchōdz (Frühauf) do tajle wsi, na ftorōn ludzie goudali Wygōn. Poświyncyniy: 14.12.1941. 1941-1945: Farourzyn w Ôchodzach bōł Gustaw Punde. 1945: Polskou administracyjou douwou wsi miōno `Ochodza. 1.09.1945-14.08.1953: Kiyrownikyn skoły w Ôchodzach bōł Paweł Gleńsk. 1945-1954: Farourzyn w Ôchodzach bōł Eryk Puchała. 1946: Dziynki interwyncyji kiyrownika skoły, ftoryn bōł wtyncous Paweł Gleńsk, wiejś zacynou mianować sie Ochodze - gynau tak jak sie zwiała blank na pocōntku. W Ôchodzach miyskou 958 ludzi. 30.01.1947: Ô nowyn miōnie wsi pise polski cajtōng "Trubuna Robotnicza". 15.08.1953-31.08.1955: Kiyrownikyn skoły we Ôchodzach bōł Zenon Rolski. 26.06.1953: W Ôchodzach piyrsy rouz snojdzōnou bōła stōnka. 1954-1959: Farourzyn we Ôchodzach bōł Jan Różalski. 1.09.1955-1970: Kiyrownickōn ôchojdzkej skoły bōła Helena Szumańska. 1957: Utworzōne bōło Koło Gospodyń Wiejskich we Ôchodzach. 1959-2006: Farourzyn we Ôchodzach bōł Henryk Zając. 1960: Parafijou Ôchodze krōm świyntego Mourcina wybiyrou za patrōnka Matka Boskōn Krōlowōn Świata. Ôd tego roku w Ôchodzach świycōne bōły dwa ôdpusty: 31.05 (Matki Boskej Krōlowej Świata) a 11.11 (św. Mourcina). Nieskorzi piyrsy ôdpust bōł przecouwniynty na 22.08. W 1960 roku we Ôchodzach miyskało 1030 ludzi (s tego 503 chopōw). 1965: Do Ôchōdz napocynou jejździć autobus nr 8 ze Ôpolou. We wsi miyskou 1118 ludzi (540 chopōw). ôd 1970: Kiyrownikyn skoły we Ôchodzach je Henryk Wrześniewski. 1977: W Ôchodzach napocynou fōnkcjyrować przedskoly. 1979: Pocōntek budowy nowej fojerwery w Ôchodzach. 1986: Ôtwarciy nowej fojerwery w Ôchodzach. Tego samego roku starou fojerwera bōła ôzkopanou. 1987: Ôchojdzkou fojerwera dostała nowe auto (Star-244). 1994: (1) Pobudowanou bōła nowou kaplica wele kojścioła w Ôchodzach (poświyncyniy: 9.06.1994). (2) Wiejś wybudowała waserlajtōng. 1995: Ôchodzanie fajerowali 700 rokōw wsi. 6.04.1997: Przi sioseji w lejsie miyndzy Ôchodzōma a Pruskowyn ginie trzuch chopcōw z Ôchōdz. 16.12.2000: Ôtwarty bōł ôdcinek autobany A4 ôd Prōndōw aze do Dōmbrōwki (21.4 km). Ôd niego mały kōnsek przełajzi zduz połedniowo-zachodniej granice Ôchōdz. 2006-2010: Farourzyn w Ôchodzach bōł Piotr Burczyk. uod 2010: Farourzyn w Ôchodzach je Erwin Kuzaj. 2012-2015: Budowa kanalizacyje w Ôchodzach. 10.11.2013: Poświyncyniy dynkmalu upamiyntniajōncego myjśliwich ze Ôchōdz. Tyn dynkmal stoji pod lasyn wele śpilplacu. 29.10.2015: Umar Henryk Zając, ftory w latach 1959-2006 bōł w Ôchodzach za farourza. Miōna roztomajtnich placōw w Ôchodzach i wele Ôchōdz. Zoudne ze miōnōw san ôpisanich niy mou charakteru ôficjalnego. Tak goudajōn abo goudali starzi Ôchodzanie. Miōna te ôstały do dzisia, yno nie wszyjske ś nich wszyjscy pamiyntajōn. Adlerka (drōga). Tak sie zwiy drōga ftorou zacynou sie we lejsie przi kōjńcu ôd drōgi co mou tera ôficjalne miōno ul. Górna. Kludzi na połedniowy zachōd, miyndzy Ôpolskōn a Granicnōn (Ćmawōn). Miōno wezło sie ôd tego ize piyrwej ôrły miały przi tej drōdze gniouzdo. Na plac dzie bōło te gniouzdo ludzie ze Ôchōdz padajōn `Adlerwiza. Ameryka. Ôchodzanie ftorzi mieli piyrwej swojy pola daleko ôd cyntrum wsi, w strōna Kotuloukōw, zaniyn na niy zajechali ze kalymbōma, to nierouz i bez godzina casu pomudziyli. Bestōs goudało sie ize na na tyn plac je tak daleko choby do Ameryki. Padało sie "Mōmy pole na Ameryce", "Byli my na Ameryce" abo "Jadymy na Ameryka nasiyc trouwy". Tukej i tukej je pokouzanou Ameryka knypsniymtou ze satelity. Antek (Antkownia) W 1906 roku we lejsie, przi drōdze Ôpolskej, jake 3 kilomejtry ôd Zidlōngu, kej sie jedzie ze Ôchōdz do Przichoda, bōły postawiōne chaupy dlou gojnego a dlou lejśnich robotnikōw. Bez jakiś cas miyskoł tan gojny na ftorego padali Antek. Skuli tego do dzisia sie goudou: "Byli my wele Antka", "Tyn las je za Antkyn", "Nazbiyrołch grzibōw przed Antkyn", "Byli my u Antka", atd. Jak Ôchodzanie goudajōn "za Antkyn" abo "przed Antkyn", to zouwdy idzie ô to ize to je "za Antkyn" abo "przed Antkyn" kej sie jedzie ze Ôchōdz ku Przichodowi. Na polskich landkartach Antkownia je zmianowanou jako Dębowiec. Tak wyglōndou Antkownia ze wiyrchu, a tukej idzie nia snojś na landkarcie. Biołou (drōga). Drōga we lejsie ftorou kludzi na połedniowy zachōd, miyndzy Szydelskōm a Zielōnōn. Bodejś miōno wezło sie ôd tego ize na tej drōdze na kōniec zimy zawdy dugo lezoł śniyg. Brōniouk. Tak goudajōn na teryn wele Podlejsiou, ôd strōny Ôchōdz. Miōno wezło sie ôd miōna familije ftorou tukej piyrwej miyskała. Bōmby. W 1944 roku jedyn amerikajński fliger wele Ôpolou dostoł ślag ôd miymieckej artileryje. Coby kej noudali zalecieć ściepnōn we lejsie wszyske bōmby jake wiōz. Śleciały uōne po lewej strōnie drōgi Ćmawej (jak sie jedzie ze Ôchōdz), niedaleko ôd Dziywki. Jako ze bōły to dojś ciynske bōmby, po kozdej ôstoła we ziymi srogou dziura ftorou ze casyn przemiyńōła sie we stouwek. Pouran rokōw nieskorzi wy tich stouwkach sło chytać welce. Do dzisia na las dzie sōn te stouwki padou sie "Bōmby". Ludzie goudajōn: "jadymy na Bōmby", "byli my na Bōmbach", atd. Co do tego amerikajńskygo fligra, to ôszczaskoł sie uōn we Ringwitz (teraski: Rzymkowice), a ôd niygo piloci byli wejźniyńci do miymieckej niewole. Cerwiōny Krziz. Tak sie goudou/goudało na krzizōwka przi drōdze ôpolskej (miyndzy Krapkowiōnkōn a Przichodyn, wele 1.5 km ôd Gerlachwize) abo na krziz ftory tan bōł postawiōny i stoji do dzisia. Cerwiōny Krziz ze wiyrchu widać tukej. Idzie go snojś tes na tej landkarcie, dzie je zmianowany jako Rothe Kreuz. Goudou sie: "jadymy na Cerwiōny Krziz / za Cerwiōny Krziz", "trefiyli my sie na Cerwiunyn Krzizu", "byli my na Cerwiōnyn Krzizu", atd. Ćmawou (drōga). Zacynou sie we Ôchodzach we lejsie, niedaleko ôd połedniowej granice wsi, po prawej stōnie ôd siuseje. Kludzi uōna na połedniowy zachōd. Miōno wezło sie ôd tego ize piyrwej przi tej drōdze rosły feste wysoke strōmy i bestōs zawdy bōło tan ćmawo. Na Ćmawōn padajōn tes Granicnou, skiś tego ize za autobanōn, po lewej strōnie drōgi je gmina Prōszkōw [uoficjalne miōno tera: Prószków], a po prawej gmina Tylowice [uoficjalne miōno tera: Tułowice]. Cyrnik. Jak sie wyjyzdzou ze Ôchōdz siusejōn ôd połedniou, we strōna Pruskowa, to po lewej strōnie je śpilpac. Za śpilplacyn zacynou sie drōga ftorōn idzie zajechać na Podlejsiy. Na pocōntku tej drōgi, po jeji prawej strōnie, przed drugōn wojnōn stoła festelnie fajnou chaupa wy ftorej miyskoł wachmajster co bōł kiyrownikyn ôd wachtyrzōw ôd bōnkrōw we lejsie. Na tyn plac Ôchodzanie do dzisia goudajōn Cyrnik, a miōno te wezło sie ôd miōna tego wachmajstra co tan piyrwej miyskoł. Po drugej wojnie chaupa na Cyrniku bōła ôzebranou, a hnet wszysko ś ni pokradzōne a poswozōne na fōrach do Ôchōdz. Na zdjyńciu ze satelity Cyrnik je dziejś tukej. Po lewej strōnie widać siusejan a ze wiyrchu po lewej śpilplac. Djoubelski Krzipop. Jak bōła wojna zibcich-ajnōnzibcich ze Francyjōn (1870-71), to we lejsie niedaleko ôd Ôchōdz francuske niewolniki kopali głamboki a syroki krzipop co kludziuł ze tego lasa aze do glajzōw do Sidlowa. Tyn krzipop bōł potyn nafolowany wodōn, po ftorej kōnie ćōngły poswiōnzowane do kupy śtamy do Sidlowa. Ze zaśtopowanōn wodōm krzipop wyglōndoł hnet choby takou majnksou rzycka i nie sło go przeskocyć. Nieftorzi ludzie padali ize uōn je taki syroki a głamboki, bo go sami djoubli wyciepali. Stōnd sie wezło miōno Djoubelski Krzipop. Na nieftorich polskich landkartach Djoubelski Krzipop zmianowany je jako `Wytoka. Wlatuje uōn do rzyki ftorou teraski zwiy sie `Ścinawa Niemodlińska, a piyrwej miała miōno `Stainau. Durśtik. Tak Ôchodzanie padajōn na kōnsek lasa wele Ôchōdz ftory w rychtōnku SE-NW ôśćōngou sie po ôbu strōnach drōgi Ôpolskej (uod Adlerki aze do Kurejki) a w rychtōnku NE-SW miyndzy piyrsōn a drugōn alejkōn za autobanōn A4 (jak sie jedzie ôd feśtrownie). Durśtik znany je ze swojich ganstich jagodzinewiōw. Pozōr: ślizyk lasa ôd autobany aze do piyrsej aleje za ńōn nie je zalicany do Durśtiku. Dziywka. W lejsie wele Ôchōdz, po prawej strōnie ôd drōgi Ćmawej (jak sie jedzie ôd Ôchōdz), w XIX st. jedyn feśter zatuk swoja dziywka i tan nia zakopoł. Bez noc jeji muter sie to wszysko śńōło i skuli tego ta dziywka tan na drugi dziyń bōła snojdzōnou, a faśtra za to sōnd ukouroł śmierćōn. Ôd tego casu do dzisia na kōnsek lasa wy ftoryn to sie stało ludzie padajōn `Dziywka. Jak sie ftojś pytou "Dzie jedzies?", to goudajōn: "Na Dziywka". Abo: "Dziejś bōł?" "Na Dziywce". Gansirynek. Piyrwej wele ôchojdzkej fojerwery bōł stouwek ze ftorego fojermany brali woda kej sie we wsi cojś chyćōło. Hnet kozdy dziyń prziłajźōły sie do tego stouwku ćōmplać gansi a kacki ze chaupōw douokoła. Bestōs do dzisia na plac przi fojerwerze padajōn Gansirynek. Padou sie "trefić (kogo) na Gansirynku", "iś na Gansirynek", atd. W pojstrzodku tego zdjyńcia idzie snojś Gansirynek a ôchojdzkōn fojerwera. Drōga ftorou kludzi ze zachodu na wschōd zwiy sie teraski ul. Średnia, drōga co idzie na punoc to je ul. Stawowa a ta co kludzi na połedniy mou miōno ul. Hibnera. Na teryn wele Gansirynku, niekiedy do kupy ze Gansirynkyn, padajōn Pastusyniec abo Pastuszyniec. Gerlachwiza. W lejsie miyndzy Ôchodzōma a Przichodym, jake 6 kilomejtrōw ôd ôchojdzkej feśtrownie, we 1919 roku dwa roupsiki zaszczelyli feśtra ftory sie zwioł Paul Gerlach (i miyskoł przi Cournyn Krzizu). Dzisiej stoji na tyn placu dynkmal ftory dała postawić gdowa po Gerlachu. Na łōnka dzie tyn dnkmal stoji a las wele ni padajōn Gerlachwiza (miym. Wiese=łōnka). Gerlachwiza je rozlygowanou miyndzy drōgōn Biołōn a Zielōnōn. Wele Gerlachwize swōj pocōntek mou rzyka Pruskowiōnka (uoficjalne miōno: Prószkowski Potok; dō ni wlatuje Rynna). Na nieftorich polskich landkartach Gerlachwiza zmianowanou je jako `Łąka Gerlacha. Goudou sie: "Jadymy na Gerlachwiza", "Byli my na Gerlachwizie / na Gerlachwizi", "Jadymy bez Gerlachwiza / wele Gerlachwize". Gminka. Tak sie zwiy teryn po lewej strōnie drōgi ze Zoupōciou na Likowiec. Przed drugōn wojnōn i krōtko po wojnie bōł san kopany scyrk. Bestōs ôstała po tyn kopaniu srogou dziura wy ftorej ôchojdzke bajtle bez zima jejźdźōły na sōnkach a na sijach. Potyn plac ze tōn dziurōn kupiōła gmina Kōmprachcice. Teraski Gminka je jus zasutou rostomajtnymi chaśōma i abfalōma, zarojśniynntou strōmōma, a douokoła stoji pot. Gminka knypsniyntou ze satelity idzie ôbejzdrzeć tukej. Granicnou (drōga). Cytej: Ćmawou. Grobla (Groblou). Jescy na pocōntku XX st. we lejsie na połedniowo-zachodniyn kraju Ôchōdz bōły stouwki ze rybōma przi ftorich lōngło sie kans kackōw. Miyndzy piyrsōn a drugōn wojnōn wyciepane bōły krzipopy (ftore kludźōły bez Likowiec do Rynny) coby wysusyć las a łōnki douokoła. Skuli tich krzipopōw niy ma jus dzisiej stouwkōw ô ftorich goudka. Ale do dzisia ôstała grobla ftorou piyrwej bōła miyndzy niymi. I bestōs na tyn teryn do teraska sie padou `Grobla abo `Groblou. Goudou sie: "iś na Grobla", "być na Grobli", "śpacyrować po Grobli", atd. Judynberg. Piyrwej Ôchodzanie a Kōmprachcanie Judynbergyn zwieli gōrka wy Kōmprachcicach ftorou je rozlygowanou wele granice ze Ôchodzōma. Starzi ludzie padajōn ize bodejś jescy przed piyrsōn wojnōn Zydy mieli san swoje trefy i stōnd sie wezło miōno Judynberg. Bez drugōn wojna na Judynbergu bōła kisgruba wy ftorej niewolniki ze Rusyje dobywali scyrk do stawianiou kōmpraskich kaserńōw. Dzisiej na placu tej kisgruby je pole a douokoła rosnōn lejśne strōmy. Ze Judynbergu do cyntrum Ôchōdz je blizy kej do cyntrum Kōmprachcicōw, bestōs kans ludzi stōnd łajzi do kojścioła do Ôchōdz. Goudou sie: "iś na Judynberg", "miyskać na Judynbergu". Na Judynbergu mou tes swojy zdrzōdło krzipop Studźōnka ftory wlatuje do Rynny. Kotulouki. Jak Kotulla po piyrsej wojnie kupiōł pole na Ameryce do kupy ze kōnskyn lasa to zacōn tan kopać piousek a scyrk. Na doły ftore po tyn kopaniu ôstały ludzie padali Kotulowe Doły abo ajnfach Kotulouki. Nieftorzi goudali tes Kotuloły. Potyn Ôchodzanie, Kōmprachcanie a Nowowsianie zacli do Kotuloukōw wyciepować roztomajtne klamorstwo i maras, bestōs Kotulowe Doły sōn jus dzisiej feste zasute. A do tego zarosły strōmōma co sie same wysioły. Bez dugi cas tes chopcy tan krajzowali na kołach a na mopkach. Jak ftojś zbiyrou grziby we lejsie wele Kotulowich Dołōw, to goudou sie ize to je na Kotuloukach, przi Kotuloukach abo wele Kotuloukōw. Ja sie jedzie ze Ôchōdz na flugplac do Nowejwsi, to sie przejyzdzou bez Kotulouki Tukej idzie ôbejzdrzeć Kotulouki knypsniynte ze satelity. Krzizōwka. Krzizōwka to je cyntrum Ôchōdz. Słazōn sie tan nouwazniejse drōgi we wsi. Wele krzizōwki stoji kacma, sōn tes trzi sklepy i bozoumanka (krziz). Piyrwej bōł tukej ôstani przistanek ôd lińje autobusowej nōmer 8. Teraski je uōn przecouwniynty na plac przed Zidlōngym, tan dzie słazōm sie ul. Myśliwska a ul. Leśna. Krzizōwka je we pojstrzodku tego zdjyńcia. Drōga co idzie ze połedniou na punoc zwiy sie ul. Opolska (nieftorzi padali tes na nia Uochodzōnka), drōga ôd Krzizōwki na zachōd zwiy sie ul. Myśliwska (kludzi na Zidlōng), a drōga ôd Krzizōwki na wschōd mou miōno ul. Średnia i kludzi wele Gansirynku na Zoupōciy. Na zdjyńciu widać jescy jedna drōga co idzie ôd krzizōwki na połedniowy zachōd. To je teraski ul. Górna i idzie ńōn zajechać na pocōntek Adlerki. Kōntnik. Tak sie zwiy tajla Ôchōdz miyndzy siusejōn (połedniowou tajla) a drōgōn co sie zacynou za skołōn (jak sie jedzie ôd Krzizōwki na połedniy). Kurejka (drōga). Tak sie zwiy drōga we lejsie ftorou zacynou sie wele Zidlōngu i kludzi na połedniowy zachōd, miyndzy Zielōnōn a Ôpolskōn. Likowiec. Jak sie jedzie ze Ôchōdz na Dōmecko wele kierchōwka, to nouprzōd przejyzdzou sie bez Zoupōciy, kole Gminki, a dali, przed Pucnikym, je Likowiec. Piyrwej na Likowiec padali Lipowiec skiś tego ize rosło tan fol lipōw. Nieskorzi, nie wiadōmo camu, Lipowiec bōł przemianowany na Likowiec. Inksymi uzywanymi miōnōma sōn: Lynkowiec (uod `lynkać sie) i Ôchojdzki Przewōz. Jak jescy w Ôchodzach nie bōło skoły, dziejcka musiały łajzić piechty bez Likowiec do skoły na Pucniku (3 kilomejtry ôd cyntrum Ôchōdz). Padajōn ludzie, ize rouz, jescy w XIX st., bōła bardzo srogou zima. Piyńcioro ôchojdzkich skolourzōw sło ze Pucnika dodōm. Jak przełajżyli prawie bez Likowiec, to wrouz zrobiōła sie wijatyka a mrok. Zacōn tak feste suć śniyg ize nic nie bōło widać. A stoł tan taki stary ruby strōm (jedni goudajōn ize tu bōł toupōl, a drudzy ize lipa), do ftorego sło rajń wlyjź. I uōni, wszyscy piyńcie, skludziyli sie do tego strōma. Radzōn ludzie, ize bodejś to te dziejcka uratowało ôd zasuciou ôd śniega. Nieskorzi, jak śniyg jus nie su, jechoł tich skolorzōw łowić jedyn ôchojdzki bamber a jak jich snoud wy tyn strōmie na Likowcu, to jich prziwiōz dodōm na saniach. Uod tego casu, zawdy jak nasuło kans śniega, to ftojś s kōńmi na saniach wojźōł skolourzōw z Ôchōdz na Pucnik, a popołedniu juzajś jich prziwojźōł nazoud do wsi. Dzisiej tego starego strōma na Likowcu jus niy ma, ale wisi tan świynty ôbrouzek. Bez Likowiec leci tes ôchojdzko-dōmeckou granica. Goudou sie: "jadymy na Likowiec", "jadymy bez Likowiec", "byli my na Likowcu", "łajziyli my po Likowcu". Likowiec ze wiyrchu idzie ôbejzdrzeć tukej. Mōnek. Piyrwej (w XIX st.) we punocnej tajli Ôchōdz bōł mōn. Kśōnzka "Powiat opolski - szkice monograficzne" podouwou ize to bōł mōn wodny i stoł tan jus we 1845 roku. Ludzie we Ôchodzach rostomajtnie radzōn. Jedni padajōn ize richtich, ôchojdzki mōn bōł wodny, a woda broł ze krzipopa co tan je niedaleko i wlatuje do Rynny. Yno ze tyn krzipop niy mou za tela wody coby poradźōła krōńcić kołōma ôd mōna. Bestōs barzi wierzić trza tyn ftorzi radzōm ize to bōł wiatrouk i stoł na gōrce niedalako. Jak sie mōnourz Mourcinek ôbiejśōł, to pod Kōmprachcicōma, wele Rynny, we 1891 roku postawiōnou bōła kaplicka dlou świyntej Any. Ta kaplicka stoji do dzisia. Jescy przed piyrsōn wojnōn, kej rouz przisoł feste wiater, ôchojdzki mōn sie ôbalōł i jus zoudyn nazout go nie postawiōł. Przed piyrsōn wojnōm niedaleko ôd mōna bōła tes wypoulanou cegła. Na placu ze ftorego ceglourze brali glina zrobiōł sie stouwek ftory ôstoł do dzisia. Drōga ftorou kludźōła ôd siuseje do mōna teraski zwiy sie ul. Młyńska. Jak ftojś tan miyskou, to padajōn ize uōn "miyskou na Mōnku". Goudou sie tes "iś na Mōnek" abo "iś bez Mōnek". A tak wyglōndou Mōnek knypsniynty ze satelity. Pastusyniec (Pastuszyniec). Tak padajōn na teryn wele fojerwery i Gansirynku (abo tyn teryn do kupy ze Gansirynkyn). Plama. Tak goudajōn na teryn miyndzy Pōlkyn a glajzōma ftore kludzōn ze Ôpolou do Nyse. Podlejsiy. – pouran chaupkōw pod lasyn wele Nowej Kuźnie. Na polskich landkartach Podlejsiy je zmianowane jako Podlesie. Podlejsiy ze wiyrchu idzie ôbejzdrzeć tukej. Pōlko. Tak sie zwiy krzizōwka na pocōntku drōgi Szydelskej. Na zachōd ôd Pōlka je Plama, we rychtōnku punocnyn idzie zajechać do cyntrum Kōmprachcic. Na wschōd ôd Pōlka je siusejou. Rejmize/Ryjmize. Rejmiza abo Ryjmiza to je po ślōnsku taki lousecek miyndzy polōma abo łōnkōma. Douokoła Ôchōdz rojśnie kans małich louskōw, nale miōno Rejmize/Ryjmize je uzywane yno dlou tich louskōw ftore rosnōn miyndzy Ôdzodzōma a Dōmeckyn, tak barzi ôd punocnej strōny. Jak sie idzie na prostki ze Judynbergu we strōna Dōmecka, tak co Rynna sie mou po prawej strōnie, to za trzećōn ślojzōn (zastawōn) na Rynnie je nouprzōd Piyrsou Rejmiza, a dali Drugou i Trzeciou. Goudou sie: "iś na Rejmize", "iś bez Rejmize", "być my na Rejmizach", "łajzić my po Rejmizach". Tak widać Rejmize ze satelity. Ludzie we Ôchodzach a na Dōmecku spōminajōn ize jescy blank, blank piyrwej na Rejmizach a na Likowcu bōły sroge a feste głamboke zduchy (=bagna). Na tich zduchach, po lewej strōnie drōgi (jak sie jechało ze Dōmecka ku Kōmprachcicōn), usuty bōł śtucny beśōng na ftoryn stoł drewianny zōmek (abo dwōr). W tyn zōmku mioł miyskać grouf ze swojōn familijōn. Rouz bez noc zrobiōł sie feste ślyw ôd ftorego tyn zōmek zapoud sie pod ziymian ze całyn bogajstwyn i ludźmi ftorzi tan miyskali. Starzi Ôchodzanie radźōn ize do dzisia bez noc na tyn placu strousou. Na polach dzie tyn zōmek mioł stouć snojdzōne bōły kōnski starich zbōnkōw i inkse ficimatynta, nale do teraska zoudyn feste głamboko tan nie kopoł coby łowić rujinōw. Rynna (Uochodzōnka). Tak sie zwiy krzipop przi ftoryn wele siuseje (co leci ôd Pruskowa bez Ôchōdze aze do cyntrum Kōmprachcic) przełajzi ôchojdzko-kōmpraskou granica. Tak richtich to nouprzōd sōn dwie Rynny: Prawou Rynna i Lewou Rynna. Prawou Rynna mou swōj pocōntek we Ôchodzach przi Zidlōngu a przełajzi niedaleko ôd Skwarzisu. Lewou Rynna zacynou sie we louskach na Ameryce, miyndzy Zidlōngyn a Kotuloukōma. Lewou Rynna je dugsou ôd prawej, bestōs nieftorzi yno na nia goudajōn Rynna, a Rynnie Prawej nie douwajōn zoudnego miōna. Ôbie Rynny słazōn sie po zachodniej strōnie ôd siuseje i dali zwiōn sie jus ajnfach Rynnōn. Do Rynny wlatuje krzipop Studźōnka co sie zacynou na Judynbergu. Za kōjńcym Studźōnki na Rynnie sōn trzi małe ślojze (place dzie woda je zaśtopowanou), na ftore padajōn zastawy. Dali, za tymi trzōma zastawōma, Rynna leci bez Rejmize we strōna Dōmecka dzie wlatuje do Pruskowiōnki (uoficjalnyn mianyn ôd tej rzycki je Prószkowski Potok). Jescy przed drugōn wojnōn sło we Rynnie chytać ryby. Skōnd sie wezło miōno Rynna, gynau nie wiadōmo. Nieftorzi radzōn ize piyrwej tyn krzipop bōł wyciepany wy formie rynny bestōs tak a nie inacy sie zwiy. Prawou Rynna zacynou sie dziejś tukej. A totukej widać pocōntek lewej Rynny. Całou Rynna (uod zdrzōdła lewej Rynny aze do Pruskowiōnki) je dugou na jake 5 kilomejtrōw. Na nieftorich topograficnych landkartach Rynna i lewou Rynna majōn miōno `Moszczana. Skwarzis. Wele drōgi ftorou teraski mianuje sie ul. Leśna, ôd strōny Ameryki, piyrwej bōły bagna i kans torfu. Jak sie tyn torf rouz chyćōł, jescy przed piyrsōn wojnōn, to bez dugi cas sie hajcowoł i durch sie tan skwarzōło a smańdźōło. Ludzie bouli sie na tyn plac łajzić, bo przecyś to mōgło zynknōńć i mōgli by pod spodek wlecieć. Uochodzanie padali ize tan sie djoubły poulōn abo skwarzōn pod ziymiōn. Stōnd sie wezło miōno Skwarzis. Tukej je Skwarzis knypsniynty ze satelity. Niedaleko ôd Skwarzisu tes zacynou sie prawou Rynna. Stoletni Dōmb. Je to noubarzi znany strōm pod Ôchodzōma. Jak sie wele feśtrownie wiedzie na drōga Ôpolskou, to za autobanōn A4 a jake 700-800 mejtrōw przed Antkym (przed Antkowńōn) trza skrōńcić tukej w prawo. W lejsie po lewej strōnie drōgi stoji feste stary dōmb, na ftory jus przed piyrsōn wojnōn ludzie padali stoletni dōmb. Bestōs uōn jus baje mioł tera bez dwiesta rokōw. Goudou sie "jadymy na stoletni dōmb". Trza sam tes pedzieć ize kej sie pojedzie dali ôd drōgi Ôpolskej we strōna Sidlowa [uoficjalne miōno tera: Szydłów], to na kraju lasa stoji drugi stoletni dōmb, ftory bodejś je jescy starsy ôd tego Ôchojdzkygo. Studźōnka. Studźōnka je to krzipopek wy Kōmprachcicach dugi na jake 400-500 mejtrōw ftory mou swojy zdrzōdło na Judynbergu i wlatuje do Rynny. Ludzie padajōn ize rouz, jescy przed piyrsōn wojnōn, przijechoł tukej jedyn cowiek ftory mioł ślepego kōnia. I ôpōkoł tymu kōniowi ôcy ze studźōnkowego zdrzōdła. Bodejś tyn kōń zacōn zarouski widzieć. I kej sie to ôzesło, to ludzie ze wśōw douokoła zacli przijyzdzać san po woda na ôcy. Zdrzōdło ôd studźōnki jus wiela rokōw nie bōło ślōmowane i bestōs je tera blank zarojśniynte trouwōn, a kej desc nie padou, to ani niy ma we niyn wody. Przi zdrzōdle stoji strōm na ftoryn je powiesōny ôbrouzek ze Matkōn Boskōn. Śpitoul (Śpitoulik). W Ôchodzach nigdy śpitoula nie bōło i niy ma. Trza bōło zawdy jejździć na Pruskōw (piyrwej Proskau, teraski Prószków), tak wele 7 km na połedniowy wschōd ôd Ôchōdz. Jak ftojś jechoł ze Ôchōdz siusejōn we połedniowyn rychtōnku, to padali ize uōn "jedzie na Śpitoul". Skuli tego połedniowou tajla Ôchōdz mou do dzisia miōno Śpitoul. Sydelskou /Szydelskou (drōga). Tak sie zwiy drōga we lejsie ftorou zacunou sie przi Pōlku, kludzi wele Kotuloukōw i dali na połedniowo-zachodni zachōd, do Sidlowa [uoficjalne miōno tera: Szydłów]. Ludzie we Ôchodzach radzōn, ize bez lato 1807 roku ôd Neisse [teraski: Nysa] drōgōn Szydelskōn przełajźōła armijou ôd Napoljōna. Tabula. Jak sie jechało ze Krzizōwki na Zidlōng, to tan dzie zacynou sie drōga do feśtrownie bez kupa lout stoła zaruściałou tabula. Jak ftojś kumu pedzioł ize bańdzie na niygo cekoł "przi tabuli" abo "wele tabule", to bōło wiadōmo dzie to je. Ôchodzōnka. Tak sie padou (a) na krzipop Rynna (b) na siuseja ftorou kludzi ze Pruskowa bez Ôchodze do cyntrum Kōmprachic ; ta drōga mou dwa ôficjalne miōna: we Ôchodzach to je ul. Opolska, a we Kōmprachcicach ul. Ochodzka. Ôpolskou (drōga). Uopolskou zacynou sie wele ôchojdzkej feśtrownie i kludzi na połedniowy zachōd miyndzy Kurejkōn a Adlerkōn, nad autobanōn A4, bez Durśtik, wele Antka (po polsku: Dębowiec), bez Cerwiōny Krziz, aze do Przichoda. Miōno Uopolskou dali tej drōdze Przichodzanie ftorzi piyrwej ńōn jejździyli ze Przichoda bez Ôchodze na tourg do Ôpolou. Pozōr: drōga Ôpolskou we lejsie a siuseja ftorou sie teraski ôficjalnie zwiy ul. Opolska to sōn blank roztomajtne drōgi! Wypoulōnka. Jak sie jedzie ôd Ôchōdz drōgōn Ôpolskōn we strōna Przichoda, to za Antkyn je las ftory sie wyhajcowoł we 1943 roku. Na tyn las Ôchodzanie padajōn do teraska Wypoulōnka. Zielōnou (drōga). Tak goudajōn na drōga we lejsie ftorou kludzi na połedniowy zachōd, miyndzy Biołōm a Kurejkōm. Miōno wezło sie ôd tego ize na tej drōdze zouwdy rosło kans trouwy. Zastawa. Tak sie goudou na piyrsou ślojza na Rynnie, jake pu kilomejtra ôd Jydynbergu we strōna Dōmecka. Piyrwej bōł tan taki podugowaty stouwek do ftorego kans dziejckōw ze Ôchōdz jejźdźōło sie kōmpać. Jak łōnka wele Zastawy bōła ôsiycōnou, to fojermany przijyzdzali tan ibować abo plōmpać woda. Padou sie "być my na Zastawie", "iś/jechać na Zastawa", "Kōmpać sie na Zastawie/w Zastawie". Nieftorzi zastawōma zwali wszyske trzi ślojze na Rynnie. Zidlōng. Tak sie zwiy zachodniou tajla Ôchōdz, niedaleko ôd lasa. Miōno wezło sie ôd miymieckygo słowa Siedlung. Na Zidlōng nieftorzi padali tes `Teksas. Tukej idzie ôbejzdrzeć Zidlōng knypsniynty ze satelity. Ôficjalnyn miōnyn Zidlōngu teraski je Osiedle. Zoupōciy/Zoupōć. Tak goudajōn na tajla Ôchōdz przi drōdze ftorou zwiy sie teraski ul. Prószkowska. Douwnyn miōnyn zoupociou je `Zasiyłek. Uochodze na landkartach a zdjyńciach ze satelity. Google maps Zumi -landkarta Zumi - zdjyńciy Szukacz Targeo Landkarta ze kōjńca XIX st. (na dole, przi prawym kraju) Bodejś miōno Uochodze/Ochodze wezło sie ôd słowa ochodza/ochoza, ftore znacōło kōnsek landu, co ôd niygo granice bōły nacychowane bez ôbyńściy douokoła do kupy ze sōmsiadōma. Na Ôchodzanōw ludzie ze wśōw douokoła Ôchōdz goudali Kopsicry, Wystrachy abo Huraszouki. Kopsicry skiś tego ize jak Ôchodzanie grali w bala, to cansto mieli na gowach pouski ze wołny coby kudły jym do ôcōw nie włajźōły. Wystrachy skuli tego ize w Ôchodzach miyskało kans ludzi ftorzi mianowali sie Wystrach. A Huraszouki skiś tego ize Ôchodzanie mieli charakteristicnōn wymouwa dlou goski sz. Tan dzie normalnie na wsiach wele Ôpolou goudou sie `s, Interesantne fakty ô Ôchodzach, Ôchodzanach a ôchojdzkej goudce. w Ôchodzach sło usłyseć `sz. Dlou przikładu, goudało sie: szuszka, miszka, szyszka, do lasza. Ôchodzanie padali na Nowowśōnōw Ksiksouki. Śmiouli sie ize Nowowśōny goudajōm "Pseskocōła zaba pses ksipop i połōmała se ksiz", chociouz, prouda pedzieć, tańci gynau tak nie goudali. Jak ftojś ze Ôchōdz jedzie do Przichoda abo do wsi kajś wele Przichoda, to padajōm ize uōn "jedzie dudum" abo "jedzie do za lasam". Jak ftojś tan miyskou, to nieftorzi goudajōm, ize uōn "miyskou za lasam" abo "miyskou dudum". Je tak skuli tego ize Przichodzanie zamian "za lasym" goudajōm "za lasam", a zamian "dodōm" radzōm "dudum". A juzajś dlou ludzi ze Przichoda, to Ôchodzanie miyskajōm "za lasam". Bez noc ze Niedziele Wiylkanocnej na Piyńdziałek Wiylkanocny ôchojdzke karluse biylōm dziouchōm ôkna woupnyn. Jak dzioucha je robotnou, to rano, kej ludzie idōm do kojścioła, wszyske ôkna sōm jus blank wysnozōne i nic nie znać sieli ftojś tan bōł bez noc biylić. 29.07. 1921r. na Pruskowie (7 km ôd Ôchōdz) bōła zmierzōnou rekordowou tymperatura  40,2 °C. Za Miymca we starej ôchojdzkej fojerwerze bōł harest. Jak ftojś we Ôchodzach cojś nawynokwioł i bōł chycōny, to siandara go tan zawiyroł na 24 godziny a potyn juzajś na drugi dziyń wypuscoł dodōm. "Encyklopedia powstań śląskich" Opole 1982 J. Filipczyk, M. Goc, E.Matuszczyk, U. Zajączkowska, "Gmina Komprachcice" ISBN 83-901570-9-8. Kronika szkolna Ochodze. Szymon Koszyk, "Pogwarki opolskie. Wesołe goudki i statecne łosprouwki Bibljografijou. jako tez róztomajte śpiywki ze strón łodrzańskich. " Katowice 1959 J. Madeja (red.) "Powiat Opolski - szkice monograficzne" Opole 1969 Stanisława Sochacka (red.), "Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska, tom IX". Opole 1999 ISBN 83-7126-119-5 Henryk Zając, "Parafia w Ochodzach wczoraj i dziś". Gmina Kōmprachcice Ôchodze i plany dlou Ôchōdz na roki 2008-2015 Skoła w Ôchodzach Parafijou Ôchodze Fyrmy a instytucyje w Ôchodzach Zajta Willibalda Lellka uo Ôchodzach Jak sie piyrwej zwiały ôchojdzke drōgi? Stary ôchojdzki śtympel Skrabaniy a malowaniy jajcōw w Ôchodzach - 2006 Familijou Wystrach z Ôchōdz Stary brif z Ôchōdz - 1910 rok. Skany ôd tego brifa sōn san a tosan.