Mona (hišp. Isla de Mona) to je wyspa we archipelagu Portoryko (Wielge Antyle), třecio pod wzglyndym powieřchnie po guōwnyj wyspie Portoryko a Vieques. Znajduje sie bezma gynau we postřodku miyndzy wyspōma Hajiti a Portoryko, we Ciyśniniy Mona. Noležy do Portoryko, państwa stowařyšōnygo s USA. Mo ōng. 11 km na ôsi wschōd-zachōd a ōng. 7 km na ôsi pōunoc-pouednie. Zajmuje 57 km² placu. Je couko rezerwatym přirody a skiž tygo niy mo stouych miyškańcōw. Přebywajōm sam ino pracowniki Dypartamyntu Střodowiska a Surowcōw Naturalnych Portoryko, keryj to inštytucyji podlygo rezerwat. Wyspa bōua s anfanga pomiyškiwano bez Indjanerōw s plymienio Arawakōw, a niyskoři Taino kerych sam zastoua ekspedycyjo Kolōmba we 1493 roku. We 1502 Nicolás de Ovando prōbowou zauožyć sam stouo ôsada, kero pomiyškiwouo 2000 Hišpanōw, nale skiž tygo, co na wyspie bōuo za mauo placu a dostawy jodua přiuaziuy sam niyregularniy, ôsada ôpuščōno. Na wyspie pozostali jeji rdzyńni miyškańcy - Taino. Na wyspa zaglōndali Ynglandry, Francuzy a inkše nacyje kolōńjalne, nale aže po XIX wiek niy bōua kōlōnizowano, a bōua ino schrōniyniym lo piratōw a korsořōw. We XIX wieku bōuo sam eksploatowane guano, co pociepniynto we 1927. Ôd 1898 wyspa noležy do USA, kerym překozoua ja Hišpanijo. Amerikany postowiuy sam latarnia morsko, kero fōngowoua do 1976, a wōunčas postawiono autōmatyčno. W čos prohibicyje Mona bōua užywano kej baza bez přemytnikōw. Historyjo wyspy (we hišpańskij godce)