Ślōnsko godka (ślōnski, ślōnsko mołwa; roz za kedy mianowano ôd jeji używoczōw: pō naszymu; wymowa podug Miyndzynorodowygo Fōnetycznygo Abecadła: ]) – godka, podug keryj godajōm rdzynne ludzie Gōrnygo Ślōnska a reliktowo tajla ludzi Dolnygo Ślōnska. We Norodowym Wszechuobecnym Wykozie we 2011 roku bez 509 tyśōncōw perzōnōw poświodczōło ślōnski jako dōmowo godka. Tajla ś nich przebywo za krejōma Polski - we Miymcach, Czeskij Republice a USA. Ślōnsko godka, podug SIL International, wrachowuje sie do grupy lechickij zachodniosłowiańskich godkōw. Nojbliższe ji godki to polsko, kaszubsko, godki sorbske (gōrno- a dolno-) a tyż czesko a słowacko. Ślōnsko mołwa ôdrōżnio sie ôd inkszych godek słowōma, fōnetykōm a ôrtografijōm. We polskij naukowyj literaturze dōminuje poglōnd, co etnolekt ślōnski je skupinōm gwarōw abo djalektōw/poddjalektōw we ramach polskij godki. Mianowaniy. We ślōnskij godce. Godka mo kupa roztōmajtych mianōw, używanych rzodzi lebo czyńści. W Internecu nojbarzi popularne je "ślōnsko godka". Drugim używanym tyż je przimiotnik "ślōnski", kery pochodzi ôd wyrażynio "jynzyk ślōnski" (samo słowo "jynzyk" je we tym znaczyniu rzodke) ; podaniy je we godce gōrno- a dolnosorbskij, kaj używo sie ôkryślyńōw "hornjoserbski" a "dolnoserbski", nale słowo godka mo sie tam jako "reč" a "rěc" a je babskij zorty). Roz za kedy trefio sie tyż pojstrzōd rodzimych ludzi używajōncych godki ôkreślynia: "pō naszymu", "ślōnsko rzecz", "prawiyniy", "rzōndzyniy", "ślōnsko mowa" (tyż "mołwa"). We polskij godce. Skiż tygo, co ślōnski niy mo statusa godki we przekōnaniu niykerych polskich godkoznowcōw, godo sie uō nij "dialekt śląski" (ślōnski djalekt) a roz za czas tyż "gwara śląska" (ślōnsko gwara). We inkszych godkach. Nojczyńści miano lo godki pochodzi ôd łacinskigo miana Ślōnska - "Silesia". Bestōż je na tyn przikłod "Silesian language" (angelsko godka), "Langue silésienne" (francusko godka), "Sziléziai nyelv" (madziarsko godka) a "Сілезька мова" (ukrajińsko godka). Niykere godki zaadaptowały miano zy miymieckigo "Schlesien", jako bajszpil "Šlešcina" (gōrnosorbsko godka), "Schlesisk" (norwesko godka) a "Шлезиски јазик" (macedōńsko godka). We czeskij godce pado sie "Slezský jazyk" abo "Slezština". Fōnologijo. Spōłgłoski. Systym spōłgłoskowy przedstowio sie fest podaniy na polsko godka: Samogłoski. We godce ślōnskij do sie normalniy wyrōżnić 7 samogłoskōw, nale we niykerych djalyktach sōm tyż jake samogłoski szpecyjolne. Podstawowo systema samogłoskowo rozrōżnio samogłoski [a], [e], [ɛ], [i], [ɔ], [o], [u], [ɨ], szkryflanych kej a, e, e, i, o, ō, u a y. Cieszyński djalekt, glywicki djalekt, kluczborski djalekt a ôpolski djalekt mojōm tyż nosowe y, ôznaczōne kej [ɨ̃]. Historyjo. Piyrszym hanszriftym, na kery sie przistowo, iże we nim ôstała użyto ślōnsko godka, je Ksiynga hynrykowsko (Hańcowy Festbuch). Padze tam wywołane zdanie "dai ut ia pobrusa a ti poziwai", kere ôznoczo "dej, dyć jo pobrusza, a ty poczywej" (pol: "daj, niech ja pomielę, a ty odpocznij"). Bezto, co tyn zac barzi podany je na ślōnsko godka, pokozała sie starość, eli je to blank ślōnski abo polski, a jużci strzedniowieczny miszōng tych godek. Za piyrsze, miano "ligwa Sleziana" (ślōnsko godka) przekozało sie we chrōnice jydnygo żagańskygo klosztora, mianowanyj "Catalogus abbatum Saganensium" a kero ôstała naszkryflano za XIV wieka (postrzōd rokōma 1392 a 1422). Ślōnski dzisiej. W teroźnich czasach zaboczyć sie do chudoba a pomiyraniy ślōnskij godki pod ajnflusym polskij. Niykere gramatikowe kōnstrukcyje charakterystyczne lo ślōnskigo, miynio sie na wszechuobecny polski, ntp. miast "Być na wielaś rokōw stary" godo sie czynsto "Mieć ileś lot". Ślōnsko godka rygiōnalno mo sie tyż u niykerych kej godka ludzi bez ausbildōnga a niyuoklanych. Atoli ślōnsko godka tam, kaj je we użyciu, niy mo ôficyjalnygo statusa, to dziynki internecowi po prowdzie terozki ôdżywo. Brano je tyż do ryklamōw. Ze godki potocznyj ôddziylo sie typowy slang, powstajōm nowe ôkreślynia, kej na tyn przikuod "mobilniok" (pol. "telefon komórkowy") lebo "szlustydziyń" (pol. "weekend"). We 2007 zaczōn fungować ferajn Pro Loquela Silesiana, kery dowo se za cyl piastowaniy a prōmowaniy ślōnskij godki. Postrzōd jigo założycielōw je m.in. Bogdan Kallus, autor "Słownika gōrnoślōnskij godki", Mirosław Syniawa, kery we 2007 roku narychtowoł tekst internecowego dyktanda we ślōnskij godce, a Rafał Adamus, ekōnōmista ze Chorzowa. Słownictwo. Na formowaniy sie słownictwa godki ajnflus miały pożyczki ze godek: polskij, czeskij (a rodszy morawskij, fōngōjōncygo downij kej ôdrymbno godka), miymieckij (tajli s germańskigo djalyktu ślōnskigo, niźli ze standardowygo miymieckigo) a tyż słowackij. W godce ty przewożo zdrzōdłosłōw zachodnio-słowiański. Srogo tajla wyrażyńōw bliższo je rodszy godce staropolskij, a kōnkretniy sōmsiedniym djalyktōm wielgopolskimu i małopolskymu a godce dolnosorbskij, gōrnosorbskij i morawskij, kej wspōłczesnymu standardowymu polskimu. Krōm tygo, do sie tyż nolyźć słowa z takich godek, kej francusko, laszsko, łacina, słowacko, starowysokomiymiecko, strzedniowysokomiymiecko, strzednioniderlandzko a italsko. Słownictwo typowo ślōnske. Chocia tela godek mioło ajnflus na ślōnski, mo uōn tyż słowa, kere sōm typowo ślōnske. Niy ôbstały sie uōne we inszych godkach, djalyktach lebo gwarach, ôstały sie ino we ślōnskich. Godkoznowce za taky ôkryślynia uznowajōm miyndzy inkszymi "swaczyna", "kopruch", "starzik", "dokorzōnd" a inksze. Co wiyncyj, do sie tyż trefić jake słowa ślōnske we inkszych godkach. Towōm pożyczkōm we polski godce sōm ôkryślynia jodła, jako bajszpil "modro kapusta", "ciapkapusta" a "wodzionka" (wodźōnka) , nale sōm tyż take bez polskigo ôdpowiednika, ntp. "familok". Roz na kedy ajnfachowo stosuje sie tyż ślōnske gysztele, jako bajszpil "po ptokach" (pol. za późno). We wilamowickim majōm słowo "uöbroz", kere sie mo za polski ajnflus, nale we literackij godce niy ôkozuje sie prelabializacyjo, stōnd moge to być ôd ślōnskigo. Alfabyt ślōnskij godki. Już ôd somygo anfangu robōt nad ślōnskōm kodyfikacyjōm bōły problymy kej ôddoć głoski kere niy wystympujōm we polskij godce, a gynał ō a u pochodzōnce s prelabializacyje. Dowaniy sam ł kej we słowie ôko niy miało cweku, kej niy bōło tukej zachowane starodowne prawidło ô ł jako nachfolgera l welaryzowanygo. W Internecu, kej tyż i poza nim wywołany je nostympujōncy alfabyt: Atoli ten wariant szkryflanio je używany nojczyńści, istnijōm tyż inksze szrajbōngi, zawiyrajōnce np. v, ú, ũ a ô. Pojawiajōm sie uōne atoli sporadyczniy. Ôgōlniy, godka ślōnsko może być szkryflono 10 alfabytōma, co sōm gorzij lebo lepij widziane. Djalykty a zrōżnicowaniy rygiōnalne. Godka ślōnsko niy je wszandy jednako we wszyjskich tajlach Gōrnygo Ślōnska. Inakszy godo sie wele Cieszyna, inakszy – wele Ôpola. To, co je mianowone u użytkownikōw ślōnskigo "djalyktōma", bez niykerych godkoznowcōw polskich ôkreślo sie kej "gwary etnolektu ślōnskigo". Wspōłcześniy do sie wyrōżnić 7 ôdmion godki ślōnskij: cieszyńsko, gliwicko, jabłōnkowsko, kluczborsko, niymodlińsko, prōdnicko a ôpolsko. Ślōnski niy je jydnolity a na rōżnych ôbszarach kulturowo-historycznych do sie trefić zarōwno roztōmajte znoczynio tych samych słōw, kej a jejich rōżno wymowo. Niy wszyjske wiync cechy djalyktu ôpisane wystympujōm na wszyjskych jigo ôbszarach. Czynsto ale wystympujōm m.in. labializacyjo, mazurzyniy a jabłōnkowaniy. Kodyfikacyjo a godka literacko. Terozki trwo robota nade wytworzyniym literackij godki ślōnskij. Używany we Internecu waryjant ślōnskij godki je ôparty zauobycz na djalyktach, we kerych sie godo we becyrku Katowic a Gliwic. Uod lot 30. XX w. egzystuje już ślōnsko mikrogodka literacko – laszsko, ustandaryzowano bez frydeckigo pisorza Erwina Goja, wywołanygo kej Óndra Łysohorsky, nale zostoł ôparty na grōńcie pogranicznyj ślōnsko-morawskij gwary gōrnouostrawskij, beztōż niy je uōn reprezyntantym lo zespoła djalyktōw ślōnskych. Bibljoteka Kōngresu USA 18 lipca 2007 wepisała ślōnsko godka we regest godek świata. Ślōnsko godka ôstała tyż zaregistrowano we Miyndzynorodowy Ôrganizacyji Godkowyj, kaj przidano uōnyj kod ISO: "szl". Bōły to piyrsze kroki zdatne do stworzynio m.in. ślōnskij Wikipedyje. Bajszpil użycio godki. Wymowa we IPA:  /fʂɨjske luʥɛ rɔʣom ɕɛ sfɔbɔdnɛ a rovnɛ vɛ sfɔjim vɛrʨɛ a pravax som wonɛ wɔbdaʐonɛ filipɨm a sumɲɨɲɨm a majom pɔvin:ɔɕʨ vzglɨndɨm iŋkʂɨx jak brat s bratɨm pɔstɨmpɔvaʨ/ Alfabyt ślōnski Steuera Ślōnsko miymiecko godka Ô ślōnskij godce na portalu omniglot.com Kurs ślōnskij godki na angleskich Wikibooks Ślōnske Nowiny – piyrszy ślōnski serwis informacyjny Ślōnsko Eka – dykcjōnorz atp. Portal "Pro Loquela Silesiana" Jynzyk Sloonski Po naszymu - Teshen Silesian Slovník ponaszimu Pověsti slezského lidu () Ślōnski w katalogu ODP ()