Nowe Atyny to bōła piyrszo wydano we Polsce yncyklopedyjo powszechno, keryj autorym bōł Benedykt Chmielowski. Mioła uōna dwa wydania, piyrsze we rokach 1745-1746 a druge, poszyrzōne a uzupełńōne, we lotach 1754-1764. "Nowe Atyny" to kōmpilacyjo srychtowano s prac wiyncyj kej 100 autoruw, ôd starożytności aże po autorōw wspułczesnych Chmielowskimu. Yncyklopedyjo ta niy mo ukłodu hasłōw podug alfabyta, yno ukłod wiecowy (podug tymatōw). Pochodzōm ś ni znōme cytaty, l. b. ""kōń, jaki je, kożdy widzi" abo "kozy - śmierdzōnco zorta gadziny"". Skiż tygo, co bōło we ni mynga ôpisanych fantastycznych stworōw, czarōw, zabobōnōw a inkszych sprow niyuznowanych bez nauka, bōła fest a fest krytykowano kej bajszpil na ciemnota kero panowoła za czasōw saskich.