Polsko, Polsko Republika (, IPA: /ˈpɔlska/) – państwo we szczodkowyj Ojropie, nad Bałtyckim Morzym. Je we dorzyczu Wisły a Ôdry. Stolicōm państwa je Warszawa. Noleży do Ojropejskij Unije, Sztrefy Schengen, Ôrganizacyje Zjydnoczōnych Norodōw, NATO a inkszych miyndzynarodowych ôrganizacyjōw. Miano. Miano "Polsko" je używane ôd XI stolecia. Pochodzi ôd miana słowiańskego plymiōna Polanōw kerzy miyszkali we Wielgopolsce. Dawnyj używano łacinskych mianōw "terra Poloniæ" – Polska ziymia lub tyż "Regnum Poloniæ" – Polske Krōlestwo. Gramatikowo miano "Polsko" ("Polska") składo sie ze dwōch tajli: rdzynia pol (uod „pole”), co ôznaczo ôtwarto przestrzyń lub tyż uprowne pole a przymiotniykowego formantu "-ska". Tyn formant je charakterystyczny dla słowiańskych a polskych mianōw przestrzynnych a miejscowych. Końcōwka wystympuje tyż we rodzimych mianach innych słowiańskych państwōw, np. Czesko Republika – "Česko", Słowacyjo – "Slovensko", Chorwacyjo – "Hrvatska". Gyszichta. Piyrsze znoki pojawienio sie czowieka we Polsce ôddykniynto we ôkolicach Wielgich Kōńczycōw na Ślōnsku Cieszyńskim (uokoło 800 tyśōncōw lot tymu) a we ôkolicach Strzygōnia na Dolnym Ślōnsku (bōły tam kamiynne werkcojgi ze uōn. 500 tys. lot tymu). Jako symboliczny anfang państwowości polskej uznowo sie jeji krzest, kery kśōnże polski Miyszko I dostoł we 966 roku. We granicach polskego kreju pode włodaniym Mieszka I były: Wielgopolsko, Mazowsze, tajla Pōmorza ze Gdańskem, Ślōnsk a Małopolsko. Piyrszym władcōm Polski, kery został koronowany, był syn Meszka I – Bolesław Chrobry. Bolesław przikuplowoł ku Polsce Łużyca, Morawa, Słowacyjo a Czerweńske Grōdy. We lotach 1010 a 1017 miymiecki kajzer Hajnel II Świynty napadoł na zachodnio tajla polskeho Ślōnska. We 1038 kśōnże czyski Brzetysław I napodł a prziłōnczōł tajla Ślōnska po lewyj zajcie Ôdry do Czechōw. Niyskorzi po 12 lotach krōl Kazimiyrz I Ôdnowiciel zdobōł zaś cołki Ślōnsk lo Krōlestwa Polskego. Do 1106 roku bōło wiela wojyn Polski ze Czechōma, potym s miymieckim cesarzym Hajnlym V. We 1138 testamynt Bolesława Krziwoustego napoczōn ôztajlowanie dzielnicowe Polski. Ślōnsk a lubusko ziymie dostoł jigo nojstarszi syn Władysław II Wygnaniec, Mazowsze dostoł Bolesław IV Kandrzawy, a zachodnio Wielgopolske dostoł Miyszko III Stary. 4 lipca 1569 we Lublinie Polsko a Litwa utworziły państwo Rzeczpospolita Ôbojga Norodōw. We latach 1648–1657 na Ukrajinie trwało powstania przeciwko Rzeczypospolityj. Uod 1795 Polska bōła pod zaborōma, a jeji terytoryjōm potajlowano miyndzy Rusyjo, Austrijo a Prusy. Ôd 29 listopada 1830 do 23 października 1831 trwoło powstanie listopadowe a ôd 22 stycznia 1863 do października 1864 trwoło powstanie styczńjōwe przeciwko Rusyji. Samostanowiyniy ôdzyskoła ôd Miymcōw a Austro-Wynger po kōńcu I wojny światowyj 11 listopada 1918. 1 września 1939 przez angrif Miymcōw na Polsko ôzpoczyła sie II wojna światowo. 17 września na Polsko ruszył Sojusz Socjalistycznych Sowieckich Republik. Warszawa kapitulacyjowało 28 września. Do 1945 Polsko było pod ôkupacyjōm miymieckōm. Ôd 1 do 3 października 1944 trwało powstanie warszawske. 1945–1989 bōł sam ôkres, kej u władzy bōły kōmōnisty, 1952–1989 mianowoło sie to Polsko Ludowo Republika. Ôd 1989 zaś ustrōj dymokratyczny. Ôd 1 moja 2004 Polsko je człōnkem Ojropejskij Unije. Geografijo. Polsko zajmuje 9. miejsce we Ojropie pod wzglyndym placu (312 696 km²) a 8. pod wzglyndym liczby ludzi (38 386 000). Na świocie Polsko zajmuje 69. miejsce pod wzglyndym placu a 36 pod wzglyndym liczby ludzi. Cołkowito dugość lōndowyj granicy Polski wynosi 3071 km. Dugość wybrzeża polskego wynosi aże 440 km. Nojwiynkszo gōra Polski sōm Rysy (2 499 m n.p.m.) we Tatrach. Polsko granica mo nastympujōncymi państwami: na zachodzie: (467 km) na połedniu: (796 km) (541 km) na wschodzie: (535 km) (418 km) na pōłnocy: (104 km) (ze ôbwodym kaliningradzkym, 210 km) a bez granica morsko (granica jedzinyj ekōnōmicznyj sztrefy) s Danijōm a Szwecyjōm. Podzioł administracyjny. Ôd 1 stycznia 1999 Polsko podzielōno je na: 16 wojewōdztw 380 krysōw, we tym: 66 grodzkich 314 ziymskich 2477 gminōw, we tym: 302 miejskich 638 miejsko-wiejskich 1537 wiejskich