Friedrich Wilhelm von Reden (rodz. 23 marca 1752 we Hameln, um. 3 lipca 1815 we Bukowcu) – przedsiymbiorca a polityker, ôd 1786 mioł titel hrabiji, we srogij tajli spoczontkowoł ajnflus bergmōństwa na Ślōnsku. Biografijo. Rodźōł sie we Hameln we familiji dworskigo urzyndnika, kery dziołoł tyż we bergmōństwie we gōrach Harz. Ksztołćōł sie ôgōlniy na uniwersytetach we Gytyndze i Halle, niyskorzi bergmōńskigo fachu uczōł sie akademijach we Clausthal i Freiburgu. Wiela rozy ôdwiydzoł Wielgo Brytanijo, kero bōła zuōnaczōno dynastycznōm unijōm ze Prusōma. Ze podporōm ōnkla, wybitnygo szpecjalisty ôde bergmōństwa, barona Friedricha Antona von Heynitza ôstoł ministrym ôde bergmōństwa a hutnictwa. Ze nominacyji von Heynitza we 1779 ôstoł mianowany dyrechtōrym ślōnskigo Wyższygo Urzyndu Bergmōńskigo. Niyskorzi ôpracowoł plan sztalowanio przemysłu lo Ślōnska. Chcioł zbajstlowoć place na paliwo lo hutnictwa żelaza a kolorowych mytali, skuli tygo państwo Pruske mioło sie uniyzależnić ôde importu tygo, mocka używanych lo zbrojeniowyj produkcyji. Używany wuōnczas drzewny wōngel pobiyroł wiela drewna, skuli tygo napoczynto sie zastanowiać na kej dugo to stykniy. Krōm tygo wōngel a koks dowoł lepsze wyroby hutnicze. Reden, podobniy kej kedyś Jorg Hohenzollern we XVI stoleciu, nim zaczōn przistympować do swojich planōw, piyrwy sprowadźōł na Ślōnsk nojlepszich fachowcōw ze przodnich ôśrodkōw bergmōńskich we Ojropie, nojbarzi ze Wielgij Brytaniji, kreju, kerym downi sie fascynowoł. Wroz ze fachowcōma przibōła na Ślōnsk nowoczesno technika. We preludjōm uprzemysłowiynio bergmōństwa wōnglowygo nojwybitniyjszo rola ôdergroł sprowadzōny ze Brabantu (teroźni tajla Belgiji) żydowskigo pochodzynio inżynier Salomon Isaac. Skuli polecynio Redena zuōnaczōł uōn geologiczne badanio na Gōrnym Ślōnsku a ôddyknōł we 1790 sroge tajle wōngla wele wsi Łagiewniki a Zobrza. Jedynym problemym lo Redena bōł brak kapitałōw. Cołki ciynżar inwestycyjny nowych grub poloz ôd państwa pruskigo. Powstoły wuōnczas gruby państwowe, nowoczesne, kere podug Redena mioły być mustrym lo prziszłych prywatych grub. Przodnimi ôdbiorcōma wōngla ze państwowych grub mioły być piyrwy huta srebra a ołowio "Freidrich" we Strzibnicy wele Tarnowskich Gōr, wuōnczōno we 1784. Niyskorzi zaś dwie nowoczesne huty żelaza, ôbie mianowane Königshütte, we placach nojlepszich lo państwowych wōnglowych grub, wuōnczōnych we 1791: gruby "Königin Luise" we Zobrzu a "Prinz Karl von Hessen" wele wsi Łagiewniki. Kole gruby "Königin Luise", pod Gliwicōma zuōnaczōno huta, we kerej 10 października 1796 piyrszy roz na wschōd ôd Łaby użyto koks lo wytopiynio surōwki, zaś we lotach 1797-1802 wele gruby wuōnczas już "König" (po przemianowaniu gruby "Königin Luise") zuōnaczōno huta, wuōnczas jedno ze nojnowocześniyjszych we Ojropie, mianowano - "Krōlewsko Huta". Lo rozwoju metalurgiji von Reden tyż sprowadźōł fachowcōw ze Wielgij Brytaniji. Nojbarzi znōmym je John Baildon, kery zbajstlowoł piece we hutach we Gliwicach i Krōlewskij Hucie. Zaprojektowoł tyż transzportowe cesty wodne. We 1802 po śmiyrci Heinitza kerowoł Departamyntym Bergmōństwa i Hutnictwa. Po pokananiu Prus bez Francyjo Reden ôstoł we urzyndzie, beztuż co nojsamprzōd złożōł przisiynga Napoleōnowi. Skuli tygo tyż po pokoju we Tylży, we 1807 ôstoł wyciepany ze roboty. Reszta żywobocio spryndźōł na Dolnym Ślōnsku, we Bukowcu (miym. "Buchwald") , kaj we 1815 umrził. Uod 1802 ôrzyńōny bōł ze Friederikōm Karolinōm von Reden, krōm tygo niy mioł bajtli. Dynkmal we Chorzowie. We 1852, skiż 50-lecio piyrszego wielkego pieca we Krōlewskij Hucie zbajstlowano Redenowi dynkmal, kerygo autorym bōł Theodor Erdmann Kalide. We 1939 ôstoł uōn uszkodzōny, niyskorzi po roku uōnygo ôdbudowano, atoli po II światowyj wojniy po zajyńciu Chorzowa bez Polokōw zaś wyciepano. 6 września zbajstlowano na ringu we Chorzowie dynkmal, kerygo autorym bōł August Dyrda. Dokonoł uōn rekonstrukcyji piyrszego dynkmala Teodora E. Kalide. Mieści sie sam szrajbka we polskij godce, kero we tumaczynio ôznoczo : Piotr Greiner: "Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu. " z. 314-316 Glywicy