Rybnik je miasto we połedniowyj Polsce, we ślōnskim wojewōdztwie, kole 20 km ôd granice z Czeskōm Republikōm. Je miastym z prawami krysu a tyż siydzibōm władze rybnickigo krysu. Miyszko sam 136 tysiyncy ludzi (2021) a społym z miastami Żory, Jastrzymbie, Wodzisłōw a inkszymi tworzi pōłmilijōnowo aglōmeracyjo (uob. Rybnicki Wōnglowy Ôkryng), co jeji przedugszyniym na połedniu je ôstrawsko, a na pōłnocy katowsko aglōmeracyjo (GOP). Leży na terynie historycznego Gōrnego Ślōnska przi zestōmpiyniu rzyk Rudy i Nacyny. Podug geomorfologicznego potajlowanio je położōny na Rybnickij Placie, co je czynśćōm Ślōnskij Wyżyny. Przi cynzusie we 2011 zadeklarowało 27% miyszkańcōw Rybnika i 41,5% miyszkańcōw rybnickigo krysu ślōnsko norodowość. Historyjo. Miano miasta pochodzi ôd staroślōnskigo słowa "rybnik" (inakszy: stow). Uōnego downo historyjo je skuplowano ze rybiorstwym, w ôkolicy była przōdzij siyła stowōw. Przipōmino to aji rybnicki wapyn: ôbrozek ryby na modrym szildzie. Miasto założyli na przełōmie XIII a XIV stolycio podle magdeburskigo prawa wele downijszyj rybiorskij ôsady. Piyrszo pisano zmianka ô nim pochodzi z roku 1308.   Rybnik bōł ôd swojich zaczōntkōw tajlōm Raciborskigo Ksiynstwa. Do roku 1336 w nim regyrowała ślōnsko lynijo Piastōw, niyskorzij Przemyślidy; jednego czasu było tyż skuplowane z Ôpawskim Ksiynstwym (1336–1377). Ôd roku 1327, kej Leszek Raciborski słożōł cuzamyn ze inkszymi ślōnskimi kśōnżyntami lynny hołd Janowi Luksemburskimu, noleżoł tyn land pod Ziymie Czeskij Korōny. W roku 1352 powstało Rybnicke Sztandowe Państwo, kere nojdużyj przinoleżało familijōm Lobkowicōw (1557–1682) a Wyngerskich (1682–1788). Po piyrszyj ślōnskij wojnie przegranyj ôd Habsburgōw w 1742 Rybnik sie społym ze wiynkszośćōm Ślōnska stoł tajlōm pruskigo sztatu. W 1788 było Rybnicke Sztandowe Państwo przedane przimo pruskimu krōlowi Fridrichowi Wilymowi II. W 1818 sie Rybnik stoł siydzibōm krysu. Podle "Topograficznego ôpisanio Ślōnska" z roku 1865 mioł 3169 miyszkańcōw, z tego 58% godało w dōma po miymiecku, a 42% po polsku (abo ślōnsku). Wielki przełōm w historyji do tego czasu prowincyjōnalnego miasteczka a bauerskigo regijōnu nastoł po wybudowaniu ajzynbanowyj sztreki (1855) a skirz rozwoju industryje we drugij połowie XIX stolycio. W 1890 staro hamernia w Paruszowcu – założōno jeszcze ôd Wyngerskich – była przebudowano na moderno huta "Silesia", co sie niyskorzij stała sławno skuli produkcyje gorkōw, bechrōw i inkszych statkōw. W 1880 Jakob Müller zuōnaczōł w cyntrum Rybnika browarnia, a w 1899 powstała fabryka maszin do grubōw niyskorzij znōmo pod mianym "Ryfama". Wōngle fedrowali na srogo skala ôd roku 1896 w Chwałowicach ("Donnersmarck-Grube", niyskorzij "KWK Chwałowice") a Niydobczycach ("Römer-Grube", niyskorzij "KWK Rymer"), potym tyż ôd roku 1916 w Boguszowicach ("Blücher-Schächte", niyskorzij KWK "Jankowice"). W 1886 ôtwarli ansztalt do psychicznie niymocnych, dlo kerego bōł postawiōny wielki kōmpleks neogotyckich budōnkōw na pōłnoc ôd cyntrum miasta. Za gōrnoślōnskigo absztimōngu po piyrszyj światowyj wojnie 71% miyszkańcōw Rybnika zawelowało za tym, coby ôstać w Miymcach, ale miasto tak by tak przikuplowali w 1922 ku Polsce (w rybnickym krysie za Polskōm było 65% welujōncych). Rybnicki krys bōł miyndzy wojnami jednym z dziewiyńciu krysōw autōnomicznego ślōnskigo wojewōdztwa. Granica sztatōw przebiegała yno pora kilometrōw na pōłnocny zachōd ôd miasta, teroźnio dzielnica Stodoły już była miymiecko. Po drugij światowyj wojnie Rybnik zaś przipod Polsce, teroz choby tajla ślōnsko-dōmbrowskigo/katowskigo wojewōdztwa. Spōczesne granice Rybnika sōm efektym administracyjnych pōmian we 70. latach XX wieku. Miyndzy rokym 1973 a 1977 przikuplowali ku niymu 13 gmin, w tym Chwałowice, Boguszowice a Niydobczyce, co ôd 50. lot były ôdrymbnymi miastami. Prziłōnczynie tych wszyskich miast, zidlōngōw a dziedzin spowodowało wartke zwiynkszynie liczby miyszkańcōw: ze 43 tysiyncy w roku 1970 na 122 tyśōnce w roku 1980. Tyż we 70. latach wybudowali w Rybniku elektrownia, a skirz nij powstało Rybnicke Jezioro na rzyce Rudzie. Ekōnōmiczno transformacyjo po 1989 była prziczynōm upodku siyły przedsiymbiorstw we industryjalnym mieście na czele ze hutōm "Silesia", kero zawarli w 1998. Do dzisio fōngujōm gruby "KWK Jankowice" a "KWK Chwałowice", jak tyż "Ryfama" przedano w 2010 spōłce "Kopex Machinery". Zabudowa we cyntrum miasta: klasycystyczny Stary Rathaus na Rynku z 1822 roku, teroz Miejske Muzeum; a modernistyczny Nowy Rathaus z 1928 roku; publiczne budōnki w neogotyckim stylu: downy lazaryt "Julius" (1869) z kaplicōm św. Juljusza (1894); starostwo (1884) ; głowno poczta (1905); Grundszula nōmero 9 – downo gimnazyjo (1910); kościoły: farny Matki Boskij Bolesnyj (1797–1801); Na Gōrce – piyrszy gotycki farny kośćōł przebudowany po roku 1797 na kierchowowo kaplica, obtoczo go park św. Jana Sarkandra na placu downego kerchofa; wanielicki przebudowany w 1791 ze zōmeckigo magazynu necōw do ryb; Krysowy Gyricht – klasycystyczny budōnek z roku 1789 zbudowany na placu downego rybnickigo zōmku; Bazylika św. Antōna z Padwy – nojwyższy kośćōł Gōrnego Ślōnska ze dwiyma 95-metrowymi wieżami zbudowany w neogotyckim stylu miyndzy rokami 1903 a 1906; Ansztalt do psychicznie niymocnych – neogotycki kōmpleks z roku 1886 na pōłnoc ôd cyntrum miasta; Gruba Ignacy w peryferyjnyj dzielnicy Niywiadōm – ôtwarto w 1792, ôd 1999 bergmański skanzyn ; Kolōnije familokōw z przełōmu XIX a XX stolycio w dzielnicach Paruszowiec, Chwałowice a Boguszowice; Rybnicke Jezioro – sztuczny wodny areał ô powiyrchni 4,5 km², co powstoł we 70. latach XX wieku społym ze elektrowńōm choby zdrzōdło wody do chłodzynio turbin; suży tyż rekreacyjnym cylōm, żeglorski sezōn sam two ôd kwiytnia do paździyrnika; Przirodniczo-landszaftowy kōmpleks Cysterske Kōmpozycyje Wielkich Rud – kōmpleks lasōw ô powiyrchni 493,87 km², co sie roztopiyrzo na pōłnoc i zachōd ôd Rybnika, a na uōnego wyglōnd miała bez stolycia ajnflus działalność cysterskigo klosztora Rudy (kole 10 km na pōłnocny zachōd ôd miasta) ; Transport. Z Rybnika dzisio jeżdżōm cugi we sztyrech rychtōnkach: Katowice, Bogumin, Racibōrz a Pszczyna/Biylsko-Bioło. Na terynie miasta fōnguje ôziym banhofōw a banowych halteszteli. Na głownym banhofie "Rybnik" sie zatrzimujōm aji miyndzynorodowe sznelcugi do Pragi, Wiednia, Warszawy a Budapesztu. W Rybniku je nojwiyncyj rōndōw w cołkij Polsce: do roku 2022 ich zbudowali 44. Na schōd ôd miasta kludzi autobana A1, keryj kōntynuacyjōm je czesko autobana D1. Miejsko kōmunikacyjo tworzi 40 lyniji ZTZ Rybnik. Jeżdzōm sam tyż niykere autobusy MZK Jastrzymbie. Dorsten (Miymcy) Eurasburg (Miymcy) Iwano-Frankōwsk (Ukrajina) Karwino (Czesko Republika) Larisa (Grecyjo) Liévin (Francyjo) Mazamet (Francyjo) Newtownabbey (Wielgo Brytanijo) Saint-Vallier (Francyjo) Wilyński ôkryng (Litwa) Bar (Ukrajina) Ôficjalno zajta miasta