Czôrnogóra (serb./czôrnogórsczi jãzëk: "Црна Гора", "Crna Gora") – państwò w pôłniowòpòrénkòwi Eùropie, na zôpadze Bałkańsczégò Półòstrowù. Na pôłniowim zôpadze mô przistãp do Adriaticczégò Mòrza. Na zôpadze grańczi z Chòrwacją, na nordowim zôpadze z Bòsnią, òd nordowégò pòrénkù z Serbią (òd pòrénkù téż z dzélowò midzënôrodno ùznónym Kòsowò) , òd pôłniowégò pòrénkù z Albanią. Czôrnogóra ògłosëła pełną samòstójnotã 3 czerwińca 2006 rokù. Wczasni bëła dzélã kònfederatiwnégò Państwòwégò Związkù Serbie i Czôrnogórë (serb. "Državna Zajednica Srbija i Crna Gora"). Òd 2017 nôleżi do NATO. Ùżiwô eùro, nie bãdącë równak nôleżnikã eùroconë. Stolëcą i nôwikszim gardã je Pòdgòrica. Historiczną i kùlturalną stolëcą Czôrnogórë je Cetinje. Geògrafiô. Pòłożenié. Leżi w pôłniowòpòrénkòwi Eùropie, na zôpadnëch Bałkanach, pòmidzë Adriaticczim Mòrzã i Serbią. całownô: 13.812 km² wiéchrzëzna lądu: 13.452 km² wiéchrzëzna wòdów: 360 km² môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 162. òglowô długòsc wszëtczich grańców: 680 km państwa, z jaczima mô grańce: Albaniô 186 km, Bòsniô i Hercegòwina 242 km, Chòrwacjô 19 km, Kòsowò 76 km, Serbiô 157 km Brzegòwô liniô. Czôrnogóra mô kòntinentalną brzegòwą liniã długòscë 293,5 km. Długòsc pieglëszczów – 73 km. W skłôd Czôrnogórë wchôdô 14 mòrsczich òstrowów. Klimat. Czôrnogóra leżi w conie strzódzemnomòrsczégò klimatu. Je tuwò gòrąco i sëchò òb lato i jeséń, òb zëmã je dosc chłodno, bënë kraju je baro snieżësto. Ùsztôłcenié terenu. Teritorium Czôrnogórë mòżna pòdzelëc na trzë rëmie: ùbrzég Adriaticczégò Mòrza, dosc plaskati westrzédni dzél (dze leżą dwa nôwikszé gardë Pòdgòrica i Nikšić) i górsczi systemë pòrénkù Czôrnogórë.   strzédnô wësokòsc: 1 086 m n.r.m. nôniższô wësokòsc: 0 m n.r.m. (Adriaticczé Mòrze) nôwëższi czëp: 2 522 m n.r.m (Bobotov Kuk) rolné gruńtë 57,9% (w tim 33,7% òrnëch gruńtów) lasë 31,6% (w 2011) wielëna lëdztwa: 614 249 (wôrtoscë szacowóné na lëpińc 2018) môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 169. Lëdze i spòlëzna. Etniczné karna. Wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù nôrodnoscowi skłôd w Czôrnogórze wëzdrzôł w taczi hewò spòsób:  Czôrnogórcë — 47,28% westrzód lëdzy, chtërny òkreslelë swòją etniczną przënôleżnosc Serbòwie — 30,20 % Bòsniacë — 9,16 % Albańczicë — 5,16 % Mùzułmanie — 4,28% Cëgónie — 1,06 % Chòrwacë — 1,02% Jãzëczi. Òficjalnym jãzëkã je ód 2007 „czôrnogórsczi jãzëk”. Do 1992 rokù państwòwim jãzëkã Czôrnogóry był jãzëk serbòchòrwacczi, a tej – „serbsczi jãzëk ijekawsczégò dialektu”. Tak pòzwóny „czôrnogórsczi jãzëk” je pò richtoscë jednym òd standartizowónëch wariantów serbòchòrwacczégò jãzëkòwégò systemù i je wzôjno zrozëmiałi z serbsczim, chòrwacczim i bòsniacczim jãzëkã. W òglowim spisënkù z 2011 rokù mieszkańcë Czôrnogórë wëmieniwelë taczé rodné jãzëczi: serbsczi — 44,67% czôrnogórsczi — 38,51% bòsniacczi — 6,17% albańsczi — 5,49% serbòchòrwacczi — 2,11% cëgańsczi — 0,85% chòrwacczi – 0,47% Religijné karna. Wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù 74% lëdztwa słëchô do prawòsławnégò Kòscoła. 19,62% lëdztwa je mùzułmanama, 3,53% słëchô do katolëcczégò Kòscoła. mieskô pòpùlacjô: 66,8% (w 2018 r.) wikszé miesczé westrzódczi: Pòdgòrica 150 977 mieszkańców, Nikšić 56 970, Herceg Novi 19 536, Pljevlja 19 489, Bar 17 727 (wedle òglowégò spisënkù z 2011 rokù) òficjalnô pòzwa: Czôrnogóra (serbs., czôrnog. : "Црна Гора / Crna Gora") pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika stolëca: Pòdgòrica czasowô cona: UTC+1 państwowé swiãto: 13 lëpińca (Dzéń Państwòwòscë) nôrodny himn: „Oj, svijetla majska zoro” ("Ò jasnô majowô rzozo") prezydent Milo Đukanović (òd 20 maja 2018) premier Duško Marković (òd 28 lëstopadnika 2016) Pòliticzny system. Ùstawòdôwczô władza. Władzã ùstawòdôwczą sprôwiô jednojizbòwi parlament – Zéńdzenié Czôrnogórë ("Skupština Crne Gore"), jaczi skłôdô sã z 250 nôleżników wëbiérónëch na sztërëlatną kadencjã. Czôrnogóra w „The World Factbook”