Gduńsk, "kv. Gdúnjsk" (pòl. "Gdańsk", łac. "Gedania" abò "Dantiscum", miem. "Danzig") - je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą Pòrénkòwi Pòmòrsczi ôs kaszëbsczi miészëznë. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze Bôłtu, przë ùbiedze rzeczi Wisłë. Jegò pòrénkòwi part je na Zëławach ë Wislóny Sztremlëznie, a zôpadny na ùrzmach Kaszëbsczi Wëżawë. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. VII wiek - pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd Bôłtu X wiek - pòwstôł òbarny gard Pòmòrzanów 970-980 - Mieszkò I òpanôwôł Pòrénkòwą Pòmòrską 997 - prasczi biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze "Gyddanyzc" w żëwòce swiãtégò Wòjcecha 1013 Gduńsczé Pòmòrzé òstało przëłączoné do kùjawsczégò biskùpstwa Gduńsczé Pòmòrzé òdzwëskało samòbëtnosc òd Pòlsczi 1047 - pòlsczi ksyżëc Kadzmiérz I Òdnowicél przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa 1093 - pòlsczi ksyżëc Władisłôw I Herman wëdôł rozkôz spôleniô gardów w Gduńsczi Pòmòrsce 1120 - Bòlesłôw Krzëwògãbi dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama 1236 - Lubecczé gardowé prawo 1308 - Krzëżôcë zajãlë gard 1361, 1378, 1411, 1416 - rëchawë procëm Krzëżôkom 1454 - Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców Prësczi Zrzeszë 1457 - Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla Kadzmierza ë miono "Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk" 15 séwnika 1463 - gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju 19 rujana 1466 - znôw w Pòlsce pò tornsczim spòkòju 18 czerwińca 1568 - 13 frajbitrów z Gduńska napadło na kaszëbsczich lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón 1807-1815 - Wòlny Gard Gduńsk Napòléòna 1904 - Gduńskô Pòlitechnika 1920-1939 - Wòlny Gard Gduńsk 1929 rokù bëłë m.jin. tu sarcësté mrozë (s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji ) 1 séwnika 1939 - òbarna Westerplatte ë zôczątk II Swiatowi Wòjnë 28 strëmiannika 1945 - przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) 1970 - sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce (Gòdnik 1970) 22 séwnika 1980 - w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "Solidarnosc" 2008 - òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska Kaszëbi z rozmajitich strón W strumiannikù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 zł Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Ekònomijô. Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy - kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). Sambòr I Mscëwòj I ksyżã Swiãtopôłk II Wiôldżi ksyżã Mscëwòj II biskùp Moritz Ferber malownik Vredemann de Fries (1527-1606) pisôrz, teoreta lëteraturë Marcën Opitz (1597-1639) architekta Ôbram van dem Block architekta Antón van Obbergen bòtanik, kùpc Jakùb Breyne ("Jacobus Breynius Gedanensis" ùr. 1609 – ùm.1657) astronóma Jan Heweliusz (1611-1687) fizyk Gabriel Fahrenheit (1686-1736) pisôrka Luiza Gottschedin (1713-1750?) malownik Daniel Chodowiecki (1726-1801) pisôrka Johanna Schopenhauer ( 1766-1838) filozófa Artur Schopenhauer (1788-1860) kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu Lesser Giełdziński (1830-1910) gazétnik, apartnik Fric Jaenicke (Poguttke) (1885-1945) pisôrz, noblista Günter Grass (1927-2015) pòlitikôrz, noblista Lech Wałęsa (1943) pòlitikôrz, dzejopisôrz Donald Tusk (1957) wërzinôrz Jan de Weryha-Wysoczański (1950) first lady Jolanta Kwasniewska (1955) teatrownik Krzysztof Kolberger (1950-2011) szportówca Dariusz Michalczewski (1968) pisôrz, dzejopisôrz Jerzy Samp (1951) òkrãtownik Ludwik Prądzyński (1956) Minda Fôrwôter Nowô Bënowô Nierzejô Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje. Jiné. Przësłowié: Nié òd razu Kraków zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. Miona gardu w zdrojach. Jinsze miona gardu to téż: Gdańskò, Gdańsk, Gdôńsk, Gdąńskò. We zdrojach: "Gyddanyzc" 1000; "Kdanzc" 1148; "Danzko" 1180; "Gdanzc" 1188; "Gdantz" 1198 (kòpijô z XIII w.); "Danzk", "Gdanensis" (adj.) 1209; "Danzk" 1209 (kòpijô z XIII w.), "Danzc" 1209 (kòpijô z XIII w.); "Gdanizc" kòl 1220; "Dancek" 1224, "Danczk" 1224, "Gdanensis" (adj.) 1224; "Gedanensis" (adj.) 1235, "Gdancz" 1235 (fals. z XIV w.) ; "Gdansk" 1235; "Gdanzc" 1238; "Danzeke" 1248; "Danzk" 1263; "Danceke" 1263; "Gdanzke" 1267; "Dantzik" 1268, "Gedanck" (3x) 1268; "Gdansk" 1268; "Gedanensis" (adj.) 1271; "Danzceke" (2x) 1272; "Danczk" 1279, "Danense" (adj.) 1279; "Dancezc" 1281; "Gdanchek" 1283 (kòpijô z XIII w.), "Gdanchez" 1283 (kòpijô z XIII w.); "Danceke" 1285; "Gdanzeke" 1285; "Gedanensis" (adj.) 1289, "Gdancz" 1289; "Dantzk" 1290, "Gedanensis" (adj.) 1290; "Gdanzech" 1291; "Danzke" 1292 (kòpijô z XVI w.), "Dantzke" 1292 (kòpijô z XVI w.), "Danzig" 1292 (kòpijô z XVI w.), "Dantzig" 1292 ( kòpijô z XVI w.) ; "Danzich" 1294, "Gdanensis" (adj.) 1294; "Gdantzik" 1295; "Gedansk" 1298, "Gdanensis" (adj.) 1298; "Dansk" 1298; "Gedanensy" (adj.) 1298; "Gedanensi" (adj.) 1301; "Gedani" 1303; "Gdansco" 1310; "Danzik" 1310, "Danzich" 1310; "Dancz" 1323; "Gdantczk" 1325 (kòpijô z XV w.); "Danth" 1326–7; "Gdans" 1334 (kòpijô); "Danzk" 1342 (falsyfikat?); "Danczc" (1342, kòpijô z XV w.), "Gdanczk" (1342, kòpijô z XV w.), "Gdanczc" (1342, kòpijô z XV w.); "zu Dantzke" 1351 (kòpijô z XVII w.); "zu Dantzigke" 1357 (kòpijô), "Dantzke" 1357 (kòpijô); "Danck" kòl 1360; "Danske" 1387; "Gdanczk" 1434; "Gdansk" 1435; "Gdansko" 1457; "Dantzigk" 1471; "w gdanszkv" 1480; "Gdana" 1483; "Gdanysk" 1483; "Gdanum" 1510–29 ; "Gdańsk" 1565; "do Gdańska" 1565; "Gedanum" 1570; "do Gdańska" 1615; "pode Gdańskiem" 1615; "Gedanensi" (adj.) 1624; "do Gdańska" 1664; "Danzig" kòl 1790; "Gdańsk, niem. "Danzig" 1881; "Gdańsk, niem. "Danzig" 1951; "Gdansk" 1980; "Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk" (Cenôwa); "Gdônsk" (Ramułt), "Gdąnsk" (Ramułt), "Gdąńsk" (Lorentz), "Gdąńskò" (Lorentz), "Gdańsk" (Lorentz), "Gdańskò" (Lorentz); "Gduńskò" (Rospond) 1984; "Gdińsk" (Zëchta), "Gduńsk" (Zëchta), "Gdunsk" (Zëchta), "Gdóńsk" (Zëchta). Gdiniô Sopòt L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970)