Gw mau tau Urang Minangkabau jeung kiprahna dari Urang Minang. Jelasin dalam bahasa sunda

Urang Minang kasohor salaku kelompok nu boga atikan, ku kituna maranéhna sumebar di sakabéh Indonésia ogé nagara-nagara dina sababaraha macem profesi jeung kaahlian, antarana salaku politisi, panulis, ulama, pangajar, jurnalis, jeung padagang. Dumasar jumlah populasi nu relatif leutik (2,7% ti panduduk Indonésia), Minangkabau mangrupa salah sahiji bangsa nu suksés jeung loba nu geus kahontalna. Majalah Tempo dina edisi husus di taun 2000 nyatet yén 6 ti 10 tokoh penting Indonésia di abad ka-20 mangrupa urang Minang. 3 ti 4 urang nu ngadegkeun Républik Indonésia nyaéta putra-putra Minangkabau.

Kaberhasilan jeung kasuksesan urang Minang loba dihontal nalika di parantauan. Ti baheula geus angkat ngarantau ka sababaraha daerah di Jawa, Sulawesi, semenanjung Malaysia, Thailand, Brunei, nepi Philipina. Di taun 1390, Raja Bagindo ngadegkeun Kasultanan Sulu di Filipina kidul. Di abad ka-14 urang Minang ngalakukeun migrasi ka Negeri Sembilan, Malaysia jeung ngangkat raja keur nagri anyar éta ti kaum maranéhna. Raja Melewar mangrupa raja munggaran Negeri Sembilan nu diangkat di taun 1773. Di tungtung abad ka-16, ulama Minangkabau Dato Ri Bandang, Dato Ri Patimang, jeung Dato Ri Tiro, nyebarkeun Islam di Indonésia timur jeung ngaislamkeun Karajaa Gowa. Sanggeus huru-hara di Kasultanan Johor, di taun 1723 putra Karajaan Pangaruyung nu gelarna Sultan Abdul Jalil Rahmad Syah I nu sateuacanna ogé mangrupa Sultan Johor ngadegkeun Karajaan Siak di daratan Riau.

Kadatangan reformis Muslim nu nungtut élmu di Kairo jeung Mekkah mangaruhan sistim atikan di Minangkabau. Sakola Islam modérn Sumatera Thawalib jeung Diniyah Putri loba ngalahirkeun aktivis anu loba boga peran dina proses kamerdikaan, antarana A.R Sutan Mansur, Siradjuddin Abbas, jeung Djamaluddin Tamin.

Dina periode 1920 - 1960, loba politisi Indonésia boga pangaruh ti ranah Minangkabau. Jadi salah sahiji motor pajoangan kamerdikaan Asia, di taun 1923 Tan Malaka kapilih jadi wakil Komunis Internasional keur wilayah Asia Tenggara. Politis Minang séjénna Muhammad Yamin, jadi pelopor Sumpah Pemuda nu ngahijikeun sakabéh rakyat Hindia-Walanda. Di jero Volksraad, politisi asal Minang nu pangpentingna. Maranéhna antarana Jahja Datoek Kajo, Agus Salim, jeung Abdul Muis. Tokoh Minang séjénna Mohammad Hatta, jadi ko-proklamator kamerdikaan Indonésia. Sanggeus kamerdikaan, opat urang Minangkabau diuk salaku perdana menteri (Sutan Syahrir, Mohammad Hatta, Abdul Halim, jeung Muhammad Natsir), saurang présidén (Assaat), saurang salaku wakil présidén (Mohammad Hatta), saurang jadi pamingpin parlemen (Chaerul Saleh), jeung sababaraha jadi menteri, di antarana nu cukup kawentar nyaéta Azwar Anas, Fahmi Idris, jeung Emil Salim. Emil jadi urang Indonésia panglilana di kamentrian RI. Minangkabau, salah sahiji ti dua etnis salian etnis Jawa, nu ngabogaan wakil ti unggal kabinet pamaréntahan Indonésia. Salian ti pamaréntahan, di masa Demokrasi Liberal parlemen Indonésia didominasi ku politisi Minang. Maranéhna kagabung ka jero aneka macem partéy idéologi, islamis, nasionalis, komunis, jeung sosialis.

Di sagigireun ngajabat gubernur Sumatera Tengah/Sumatera Barat, urang-urang Minangkabau ogé diuk salaku gubernur di Indonésia. Maranéhna nyaéta Datuk Djamin (Jawa Barat), Daan Jahja (Jakarta]), Muhammad Djosan jeung Muhammad Padang (Maluku), Anwar Datuk Madjo Basa Nan Kuniang jeung Moenafri (Sulawesi Tengah), Adenan Kapau Gani (Sumatera Selatan), Eni Karim (Sumatera Utara), sarta Djamin Datuk Bagindo (Jambi).

Sababaraha partéy pulitik Indonésia anu diadegkeun ku politisi Minang. Pari jeung Partai Murba diadegkeun ku tan Malaka, Partai Sosialis Indonésia ku Sutan Sjahrir, PNI Baru ku Mohammad Hatta, Masyumi ku Mohammad Natsir, Perti ku Sulaiman ar-Rasuli, jeung Persatuan Muslim Indonésia ku Rasuna Said. Salian ngadegkeun partéy politik, politisi Minang ogé loba ngahasilkeun buku-buku nu jadi bacaan wajib ti aktifis pergerakan. Buku-buku bacaan utamana nyaéta, Naar de Republiek Indonesia, Madilog, jeung Massa Actie karya Tan Malaka, Alam Pikiran Yunani jeung Demokrasi Kita karya Hatta, Fiqhud Dakwah jeung Capita Selecta karya Natsir, sarta Perjuangan Kita karya Sutan Sjahrir.

Panulis Minang loba mangaruhan kamekaran basa jeung sastra Indonésia. Maranéna namekarkeun basa ngaliwatan sababaraha macem karya tulis jeung kaahlian. Marah Rusli, Abdul Muis, Idrus, Hamka, jeung A.A Navis boga karya ngaliwatan panulisan novel. Nur Sutan Iskandar novelis Minang séjénna, kacatet salaku panulis novel Indonésia nu pang produktif. Chairil Anwar jeung Taufik Ismail karyana ngaliwatan panulisan sajak. Sarta Sutan Takdir Alisjahbana, novelis sakaligus ahli tata basa, ngalakukeun modérnisasi basa Indonésia nepi bisa jadi basa persatuan nasional. Novel-novel sastrawan Minang saperti Siti Nurbaya, Salah Asuhan, Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck, Layar Terkembang, jeung Robohnya Surau Kami geus jadi bahan bacaan wajib keur siswa sakola ti Indonésia jeung Malaysia.

Salian ngaliwatan karya sastra, ngamekarkeun basa Indonésia ogé dilakukeun ku jurnalis Minang. Maranéhna antarana Djamaluddin Adinegoro, Rosihan Anwar, jeung Ani Idrus. Di sagigireun Abdul Rivai anu disebut salaku Perintis Pers Indonésia, Rohana Kudus nu medalkeun Sunting Melayu, jadi wartawan sakaligus nu boga koran awéwé munggaran di Indonésia.

Di Indonésia jeung Malaysia, disagigireun urang Tionghoa, urang Minang jeung kawentar salaku pangusaha nu punjul. Loba pangusaha Minang sukses bisnis di widang padagangan tekstil, rumah makan, hotel, pendidikan, jeung rumah sakit. Di antarana figur pangusaha sukses nyaéta, Abdul Latief (pemilik TV One), Basrizal Koto (nu ngabogaan paternakan sapi pangbadagna di Asia Tenggara), Hasyim Ning (pangusaha ngarakit mobil munggaran di Indonésia), jeung Tunku Tan Sri Abdullah (nu boga Melewar Corporation Malaysia).

Loba ogé urang Minang nu sukses di dunya hiburan, ti sutradara, produser, penyanyi, atawa artis. salah sahiji sutradara jeung produser aya Usmar Ismail, Asrul Sani, Djamaludin Malik, jeung Arizal. Arizal nepi ka jadi sutradara jeung produser film nu panglobana ngahasilkeun karya. Sakurang-kurangna 52 film jeung 8 sinetron dina 1.196 episode geus dihasilkeunna. Film-film karya sinéas Minang, saperti Lewat Djam Malam, Gita Cinta dari SMA, Naga Bonar, Pintar Pintar Bodoh, jeung Maju Kena Mundur Kena, jadi film panghadéna nu loba ditongton.

Pemeran jeung penyanyi Minang nu kawéntar di antarana nyaéta Ade Irawan, Dorce Gamalama, Eva Arnaz, Nirina Zubir, jeung Titi Sjuman. Seniman séjénna, ratu kuis Ani Sumadi, jadi pelopor dunya kuis di Indonésia. Karya-karya manéhna saperti kuis Berpacu Dalam Melodi, Gita Remaja, Siapa Dia, jeung Tak Tik Boom jadi salah sahiji acara favorit kulawarga Indonésia. Di sagigireun maranéhna, Soekarno M. Noer sarta putrana Rano Karno, mungkin jadi pagawé hiburan pangsuksesna di Indonésia, salaku aktor jeung sutradara film. Di taun 1993, Karno's Film usaha film bogana kulawarga Soekarno, produksi film seri kalawan peringkat pangluhurna sapanjang sajarah film Indonésia Si Doel Anak Sekolahan.

Di luar negeri, urang Minangkabau ogé dipikanyaho konstribusina. Di Malaysia jeung Singapura, antarana Tuanku Abdul Rahman (Yang Dipertuan Agung munggaran malaysia), Yusof bin Ishak (présidén munggaran Singapura), Zubir Said (komposer lagu kabangsaan Singapura Majulah Singapura), Sheikh Muszaphar Shukor (astronot munggaran Malaysia), Tahir Jalaluddin Al-Azhari jeung Adnan bin Saidi. Di nagri Walanda, Roestam Effendi nu ngawakilan Partai Komunis Walanda, jadi hiji-hijina urang Indonésia nu kungsi diuk salaku anggota parlemen. Di Arab Saudi, ngan Ahmad Khatib Al-Minangkabawi, urang non-Arab nu kungsi jadi imam besar Masjidil Haram, Mekkah.