Kamu bisa jelasin ke aku soal Manuel Alegre dalam bahasa tetun?

Manuel Alegre de Melo Duarte moris iha 12 fulan-Maiu 1936 iha Ágeda, fatin ida iha Portugál norte. Bainhira nia foin-sa'e nia tama ba Universidade Koímbra nian. Koímbra ne’e maka sidade universitária naran boot liu hotu iha Portugál, universidade ne’e komesa kedas tinan atus hitu liubá. Iha-ne’ebá nia serbisu iha organizasaun barak, nia organiza no halimar teatru, nia ukun no hakerek iha jornál ho revista oioin eskolante sira nian, no nia nia sai aktivista pro-demokrasia ne’ebé importante. Iha otas ne’ebá Portugál sei ukun rain barak, maibé organizasaun oioin mosu tiha ona iha kolónia sira iha Áfrika atu ezije ukun-rasik an. Tanba ne’e funu foin hahú. Na’i-ulun faxista sira iha Lizboa komesa haruka soldadu barabarak atu luta hasoru organizasaun sira ne’e. Mane klosan sira hotu iha Portugál tenke tama ba tropa atu ba funu. Estadu mós bolu ativista sira, tanba ulun-boot sira fiar katak kuandu foin-sa'e sira ne’e funu iha Áfrika sira sei lakon sira-nia ideias. Iha tinan 1962 Manuel Alegre mós tenke tama ba soldadu no Estadu haruka nia ba rai-Angola. Iha rain ne’e nia koko atu organiza revolta militár ida hasoru ditadura no funu koloniál. P.I.D.E., hanesan Intel rejime faxista nian, haruka nia ba dadur-fatin ida naran S. Paulo de Luanda durante fulan neen nia laran. Iha kadeia laran nia koñese Luandino Vieira ho hakerek-na’in  sira seluk husi Angola. Bainhira nia sai tiha ona husi tropa, no fila fali ba Portugál, nia labele buka fatin atu hela tuir nia hakarak, tenke hela de’it iha fatin ne’ebé intel sira hatene. Iha tinan 1964 nia halai ba li’ur tanba rejime faxista atu kaer fali nia.

Iha li’ur ativista pro-demokrasia sira hili nia atu sai membru lider F.P.L.N. – Frente Patriótica de Libertação Nacional nian. Organizasaun ne’e, Jenerál Humberto Delgado maka ukun. Nia ema boot iha movimentu ne’ebé hasoru ditadura no uluk nia kandidatu ba eleisaun iha Portugál, maibé eleisaun ne’e la loos, rejime faxista maka kontrola rezultadu. Manuel Alegre hela iha Arjél (sidade-inan rai-Arjélia nian) durante tinan sanulu nia laran no nia serbisu maka’as iha rádiu rezisténsia nian, naran A voz da liberdade (Lian liberdade nian), ne’ebé ema bele rona iha Portugál nia laran. Liutiha Revolusaun Kravu nian iha 25 fulan-Abril 1974, ne’ebé remata tiha ditadura, nia ba fila fali ba Portugál, nia tama ba Partido Socialista no nia sai deputadu Asembleia Repúblika Portugál nian. To’o agora nia sei polítiku ema hotuhotu respeita.

Nia hakerek livru barabarak iha nia moris, livru poezia ho proza. Iha tempu ditadura nian kantór barak hananu ninia poema sira ne’ebé ko’alia kona-ba liberdade ho rezisténsia.