Coba jelasin Jual beuli 'inah dari Riba dalam bahasa sunda dong

Aya sababaraha harti ngeunaan jual beuli 'inah anu ditepikeun ku sababaraha ulama. Harti anu pangkasohorna nyaéta hiji jalma ngajual barang sacara henteu langsung ka nu meuli, tuluy manéhna meuli deui ti nu meuli tadi sacara tunai kalawan harga anu leuwih murah. Tujuan tina ieu transaksi nyaéta keur ngakalan sangkan anu ngajual meunangkeun untung tina transaksi utang piutang.

Misalna, anu boga lahan tanah hayang diinjeuman duit ku si miskin. Lantaran harita kénéh manéhna teu boga duit sacara tunai, nu boga tanah ngomong ka si miskin, " Ieu tanah ku kuring dijual ka manéh sacara kiridit anu hargana 200 juta sarta kudu dilunasan dua taun ka hareup". Sabulan sanggeus éta, anu boga tanah ngomong deui ka si miskin, "Ayeuna kuring rék meuli deui éta tanah kalawan harga 170 juta sacara tunai".

Hartina, anu boga tanah ngan saukur ngakalan sangkan manéhna meunang untung. Manéhna hayang nginjeumkeun duit 170 juta kalawan duit nu kudu dibalikeun 200 juta, nepi ka manéhna boga untung 30 juta. Tanah ngan saukur jadi perantara, anu hayang ditéanganana mah ngan saukur untungna wungkul. Ieu anu disebut transaksi 'inah. Ieu hal kaasup kana riba lantaran unggal piutang anu ngadatangkeun kauntungan, éta kaasup riba.

Ngeunaan hukum jual beuli 'inah, para fuqoha béda pamadegan lantaran penggambaran éta jual beuli anu béda-béda. Imam Abu Hanifah, Imam Malik, jeung Imam Ahmad ngalarang éta jual beuli. Sedengkeun sakumaha anu disaurkeun ku Imam Asy-Syafi'i, anjeunna membolehkan ieu jual beuli lantaran anjeunna ngan saukur ningali tina akad sacara lahiriyah nepi ka nganggap rukunna geus kacumponan sarta henteu merhatikeun ayana niat lain nu aya satukangeun éta. Sawatara alesan anu ngaharamkeun ieu jual beuli nyaéta:

keur nutup rapet-rapet jalan riba. Lamun ieu jual beuli dihalalkeun, sarua waé jeung ngalalkeun transaksi nukeurkeun duit 200 juta ku 170 juta tapi anu salah sahijina katunda. Ieu hal sarua waé jeung riba.

Larangan jual beuli 'inah disebutkeun dina hadits,

إِذَا تَبَايَعْتُمْ بِالْعِينَةِ وَأَخَذْتُمْ أَذْنَابَ الْبَقَرِ وَرَضِيتُمْ بِالزَّرْعِ وَتَرَكْتُمُ الْجِهَادَ سَلَّطَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ ذُلاًّ لاَ يَنْزِعُهُ حَتَّى تَرْجِعُوا إِلَى دِينِكُمْ

“Jika kalian berjual beli dengan cara ‘inah, mengikuti ekor sapi (maksudnya: sibuk dengan peternakan), ridha dengan bercocok tanam (maksudnya: sibuk dengan pertanian) dan meninggalkan jihad (yang saat itu fardhu ‘ain), maka Allah akan menguasakan kehinaan atas kalian. Allah tidak akan mencabutnya dari kalian hingga kalian kembali kepada agama kalian” (HR. Abu Daud no. 3462. Syaikh Al Albani nyebutkeun yén ieu hadits shahih. Tingali ‘Aunul Ma’bud, 9: 242).

Jual beli muzabanah jeung muhaqolah

Muzabanah nyaéta unggal jual beuli dina barang anu teu dipikanyaho takaran, timbangan, atawa jumlahna ditukeruan jeung barang lain anu geus puguh takaranana, timbangan, jeung jumlahna. Contona nukeurkeun korma anu geus dikilo jeung korma anu masih kénéh dina tangkal. Di dieu aya riba lantaran henteu jelasna takarana dua korma anu bakal ditukeur. Padahal salah sahiji sarat lamun urang rék nukeuran barang ribawi nyaéta kudu sajenis, kudu tunai, jeung takaranna kudu sarua.

Ti ‘Abdullah bin ‘Umar radhiyallahu ‘anhuma, anjeunna sasauran,

أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ – صلى الله عليه وسلم – نَهَى عَنِ الْمُزَابَنَةِ . وَالْمُزَابَنَةُ اشْتِرَاءُ الثَّمَرِ بِالتَّمْرِ كَيْلاً ، وَبَيْعُ الْكَرْمِ بِالزَّبِيبِ كَيْلاً

“Rasulullah shallallahu ‘alaihi wa sallam melarang dari jual beli muzabanah. Yang dimaksud muzabanah adalah seseorang membeli buah (yang masih di pohon) ditukar dengan kurma yang sudah dikilo atau membeli anggur yang masih di pohon ditukar dengan anggur yang sudah dikilo” (HR. Bukhari no. 2185 dan Muslim no. 1542).

Muhaqolah nyaéta jual beuli kalawan nukeurkeun gandum anu masih kénéh jadi paré (anu aya dina mayang/bulir) jeung gandum anu geus bersih ku cara ngan saukur ditaksir takaranana. Lamun ieu hal kajadianana dina gandum/barang ribawi, maka aya riba lantaran dina patukeur-tukeur gandum jeung gandum deui kudu dina takaran anu sarua.

Ti Ibnu ‘Abbas radhiyallahu ‘anhuma, anjeunna sasauran,

نَهَى النَّبِىُّ – صلى الله عليه وسلم – عَنِ الْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةِ

“Nabi shallallahu ‘alaihi wa sallam melarang dari jual beli muhaqolah dan muzabanah” (HR. Bukhari no. 2187 dan Muslim no. 1536).

Tapi aya wangun jual beuli anu dihalalkeun padahal sarua jeung muzabanah ogé muhaqolah nyaéta anu disebut jual beuli 'aroya. 'Aroya nyaéta patukeur-tukeur korma baseuh jeung korma garing waktu aya pangabutuh.  Ibnu Hajar sasauran,

لَا تَجُوزُ الْعَرِيَّة إِلَّا لِحَاجَةِ صَاحِبِ الْحَائِطِ إِلَى الْبَيْعِ أَوْ لِحَاجَةِ الْمُشْتَرِي إِلَى الرُّطَبِ

“Tidak boleh melakukan transaksi ‘aroya kecuali dalam keadaan hajat yaitu si penjual sangat butuh untuk menjual atau si pembeli sangat butuh untuk mendapatkan kurma basah” (Fathul Bari, 4: 393).

Para ulama ngajelaskeun yén jual beuli aroyah bisa dilakukeun kalawan sarat:

bisa ditaksir pisabarahaeun korma baseuh lamun geus jadi garing.

Anu ditukeurkeun teu meunang leuwih ti lima wasaq (1 wasaq=60 sho, 1 sho= 2,176 kg, 1 wasaq= 130, 56 kg).

Dilakukeun ku jalma anu butuh kurma baseuh.

Jalma anu hayang kurma baseuh henteu boga duit, manéhna ngan ukur boga korma garing jeung manéhna bisa naksir  (Manhajus Salikin, 142).

Jual beuli daging jeung sato

Henteu meunang ngalakukeun jual beuli kawas kieu. Anu kudu dilakukeun nyaéta saméméhna éta sato kudu beresih tina tulang, sanggeus éta bisa ditukeuran jeung daging. Lamun aya leuwihna dina takaran atawa timbangan, maka hal ieu kaasup kana riba fadl. Contona jual beuli embé anu hirup kénéh ditukeuran jeung daging embé.

Ti Sa'id bin Al Musayyib, anjeunna sasauran.

أَنَّ النَّبِىَّ -صلى الله عليه وسلم- نَهَى عَنْ بَيْعِ اللَّحْمِ بِالْحَيَوَانِ

“Nabi shallallahu ‘alaihi wa sallam melarang dari jual beli daging dan hewan” (HR. Malik dina muwatho’na 2: 655, Al Baihaqi 5: 296, Hakim dina mustadroknya 5: 357.).

Al Baghowo nyebutkeun yén hadits Ibnul Musayyib sanajan mursal tapi dikuatan ku amalan sahabat. Imam Syafi'i sorangan nganggap hadits mursal ti Sa'id bin Al Musayyib

Tingali SyarhAs Sunnah 8: 77).

Jual beuli kredit ngaliwatan pihak katilu (leasing)

Jual beuli sacara krédit mimitina mah bisa salila henteu ngalakukeun hal anu dilarang. Tapi perlu diperhatikeun yén jual beuli krédit kudu ningali sababaraha kritéria. Lamun teu diperhatikeun, urang bisa asup kana riba. kritériana di antarana nyaéta:

barang anu dikiriditkeun geus jadi milik anu ngajual misalna bank. Contona krédit mobil, dina kondisi siga kieu, anu meuli bisa meuli éta mobil sacara krédit kalawan harga anu geus ditangtukeun tanpa ayana denda lamun telat mayar. Antara nu meuli jeung nu ngajual geus satuju iraha rék mayar cicilan, naha unggal bulan atawa sarupaning kitu. Dina ieu hal geus aya angsuran mimiti (DP) sarta sésana dibayarkeun di ahir.

Barangna lain milik anu ngajual (bank) tapi milik pihak katilu. Anu meuli ménta ka bank keur pangmeulikeun heula éta barang. Tuluy nu meuli nyieun kasapakatan jeung pihak bank yén manéhna bakal meuli éta barang ti bank. Tapi kalawan sarat, éta barang geus jadi milik bank, lain milik pihak katilu. Ku lantaran éta, anu ngajamin karuksakan jeung lain sajabana nyaéta bank, lain pihak katilu. Ayeuna, anu meuli bisa meuli éta barang ti bank kalawan harga anu geus disatujuan ku dua pihak. Tapi, ieu jual beuli kudu nyumponan dua sarat nyaéta hargana jelas di antara dua pihak, sanajan aya tambahan tina harga meuli bank ti pihak katilu; jeung euweuh denda lamun telat mayar cicilan. Lamun salah sahiji tina dua sarat éta henteu kacumponan, maka bakal kaasup kana riba. Anu kahiji, bisa jadi meuli hiji barang anu can dipasrahkeun sacara sampurna, hartina can jadi milik bank tapi geus dijual ka nu meuli. Ti Ibnu 'Abbas radhiyallahu 'anhuma, Rasulullah sasauran,

مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ

“Barangsiapa yang membeli bahan makanan, maka janganlah ia menjualnya kembali hingga ia selesai menerimanya.” Ibnu ‘Abbas mengatakan, “Aku berpendapat bahwa segala sesuatu hukumnya sama dengan bahan makanan.” (HR. Bukhari no. 2136 dan Muslim no. 1525)

Ibnu ‘Umar radhiyallahu ‘anhuma sasauran

كُنَّا فِى زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- نَبْتَاعُ الطَّعَامَ فَيَبْعَثُ عَلَيْنَا مَنْ يَأْمُرُنَا بِانْتِقَالِهِ مِنَ الْمَكَانِ الَّذِى ابْتَعْنَاهُ فِيهِ إِلَى مَكَانٍ سِوَاهُ قَبْلَ أَنْ نَبِيعَهُ.

“Kami dahulu di zaman Rasulullah shallallahu ‘alaihi wa sallam membeli bahan makanan. Lalu seseorang diutus pada kami. Dia disuruh untuk memerintahkan kami agar memindahkan bahan makanan yang sudah dibeli tadi ke tempat yang lain, sebelum kami menjualnya kembali.” (HR. Muslim no. 1527)

Atawa bisa jadi asup kana riba lantaran wangunna sarua jeung ngahutangkeun mobil ka nu meuli tuluy nyokot kauntungan tina hutang. Padahal para ulama geus satuju kana haramna kauntungan anu dicokot tina hutang piutang.

Jual beuli utang jeung utang

Wangunna nyaéta hiji jalma meuli hiji barang ka nu lain kalawan jangka waktu, tapi éta barang can dipasrahkeun. Nalika waktuna geus datang, barang anu dipesen can jadi waé, tuluy anu meuli ngomong, "Jual éta barang ka urang nepi ka cunduk ka waktuna, engké urang bakal méré leuwihna". Jual beuli kacumponan tapi can aya serah tarima barang. Wangun jual beuli ieu nyaéta ngajual hiji barang anu can aya jeung barang anu can aya ogé, sarta ayana riba lantaran dibarengan ku aya leuwihna.

Ti Ibnu 'Umar radhiyallahu 'anhuma, anjeunna sasauran,

أَنَّ النَّبِىَّ -صلى الله عليه وسلم- نَهَى عَنْ بَيْعِ الْكَالِئِ بِالْكَالِئِ

“Nabi shallallahu ‘alaihi wa sallam melarang dari jual beli utang dengan utang” (HR. Ad Daruquthni 3: 71, 72. Syaikh Al Alabni nyebutkeun yén ieu hadits dhoif sakumaha dina Dho'iful Jaami' 6061). Tapi harti ieu hadits bener sakumaha anu geus disatujuan ku para ulama yén teu meunang jual beuli hutang jeung hutang. Ku lantaran ieu dina jual beuli salam (duit heula karak barangna) lumaku aturan duit sacara utuh jeung tunal henteu meunang aya anu ditunda.