Jabarkan Pangwangunan jeung Kamekaran dari Karajaan Sriwijaya dalam bahasa sunda

Teu acan aya bukti fisik ngeunaan Sriwijaya anu kapanggih. Karajaan ieu jadi puseur niaga jeung mangrupa nagara maritim, namung karajaan ieu teu ngagedéan kakawasaana si luar wilayah kapuloan Asia Tenggara. Sababaraha ahli masih madungdengkeun kawasan nu jadi puseur pamaréntahan Sriwijaya, salian éta mungkin karajaan ieu biasa mindahkeun puseur pamaréntahanna, namung kawasan nu jadi puseur dayeuh angger diparéntah langsung ku pangawasa, sedengkeun wewengkon pangrojongna diparentah ku dātu.

Kakaisaran Sriwijaya geus aya ti 671 saluyu jeung catetan I Tsing, di prasasti Kedukan Bukit di taun 682 dipikanyaho imperium ieu di handap kapamingpinan Dapunta Hyang. Di abad ka-7 ieu, urang Tionghoa nyatet yén aya dua karajaan nyaéta Malayu jeung Kedah jadi bagéan kamaharajaan Sriwijaya. Dumasar prasasti Kota Kapur anu angkana taun 686 kapanggih di pulo Bangka, kamaharajaan ieu geus ngawasa bagéan kidul Sumatera, pulo Bangka jeung Belitung, nepi ka Lampung. Prasasti ieu ogé nyabutkeun yén Sri Jayanasa geus nyieun ekspedisi militer keur ngahukum Bhumi Jawa anu teu babakti ka Sriwijaya, kajadian ieu babarengan jeung runtagna Tarumanagara di Jawa Kulon jeung Holing (Kalingga) di Jawa Tengah nu kamungkinan sabab serangan Sriwijaya. Sriwijaya mekar jeung bisa ngandalikeun jalur paniagaan mariti di Selat Malaka, Selat Sunda, Laut China Kidul, Laut Jawa, jeung Selat Karimata.

Ekspansi karajaan ieu ka Jawa jeung Semenanjung Malaya, ngajadikeun Sriwijaya ngontrol dua puseur paniagaan utama di Asia Tenggara. Dumasar observasi, kapanggih sésa candi-candi Sriwijaya di Thailand jeung Kamboja. Di abad ka-7, palabuan Cham di beulah wetan Indochina mulai ngalihkeun loba padagang ti Sriwijaya. Keur nyegah hal éta, Maharaja Dharmasetu nyieun serangan ka dayeuh-dayeuh basisir Indochina. Dayeuh Indrapura di sisi sungai Mekong, di mimiti abad ka-8 aya di handap kakawasaan Sriwijaya. Sriwijaya neruskeun dominasi ka Kamboja, nepi raja Khmer Jayawarman II, nu ngadegkeun imperium Khmer, megatkeun hubungan jeung Sriwijaya di abad nu sarua. Di ahir abad ka-8 karajaan di Jawa Holing aya di handap kakawasaan Sriwijaya. Nurutkeun catetan, dina mangsa éta ogé wangsa Sailendra migrasi ka Jawa Tengah jeung boga kawasa di dinya. Di abad ieu oge, Langkasuka di semenanjung Melayu jadi bagéan karajaan. Di masa salajengna, Pan Pan jeung Trambralinga, nu ayana di beulah kalér Langkasuka, ogé aya di handap pangaruh Sriwijaya.

Sanggeus Dharmasetu, Samaratungga jadi panerus karajaan. Anjeunna ngawasa dina périodeu 792 nepi 835. Teu jiga Dharmasetu nu ekspansionis, Samaratungga teu ngalakukeun ekspansi militer, namung leuwih milih keur nguatkeun pangawasaan Sriwijaya di Jawa. Salila masa kapamingpinanna, anjeunna ngawangun Candi Borobudur di Jawa Tengah nu réngsé di taun 825.