Coba jelasin Asalmuasal jeung mangpaat dari Roay dalam bahasa sunda dong

Roay asal mulana ti Benua Amerika, sahenteuna aya dua wilayah nyaéta Amerika Tengah (Meksiko, Guatemala) pikeun kultivar sikina anu laleutik, jeung Amerika Selatan (terutama Peru) pikeun kultivar mibanda siki galaledé. Réngsé mangsa jajahan bangsa-bangsa Barat, kacang roay nyebar ka sakuliah dunya.  Pamayang Spanyol mentasan  Pasifik ka Filipina, tah ti mimiti di dieu roay nyebar ka  Asia, Utamana ka pulo Jawa, Burma, jeung Mauritius.  Aya ogé nepi ka nagara Brazilia ku lantaran ayana jual beuli budak beulian nepikeun ogé ka Afrika, utamana wilayah kulon jeung tengah.

Dina ahir abad ka 19, ieu tangkal roay mimiti dipelak di Minahasa, patutur tutur dipelak ogé di pulo  Jawa beulah wétan, di dieu ieu pepelakan dimangpaatkeun pikeun ngiuhan atawa panutup taneuh supaya heunteu dipinuhan ku jujukutan anu sakirana bisa ngaganggu pepelakan séjéna gulma. Sanajan dianggap kurang mangpaat jeung hasilna dina ngajaga hama, roay diaggap mibanda mangpaat séjén nyaéta bisa jadi dipelak dina taneuh anu angar, kurang subur tur garing bisa gancang nutupan taneuh anu engkena bisa nimbulkeun ayana humus pikeun nyuburkeun taneuh.

Roay geus dipelak tibaheula kénéh tujuana pikeun ngahasilkeun pangan tambahan. Bisa disayur, sikina bisa diolah pikeun dahareun sambilan (snack) Kacang roay ogé sakapeung dicampur jeung béas pikeun dijieun sangu reumbeuy utamana di wewengkon  Nusa Tenggara Wetan bisa ogé digoréng nepikeun ka garing dijieun lawuh atawa deungeun  sangu, jagong, jeung sampeu biasana mah urang  Bali. Anu biasa dijadikeun sumber pangan tambahan biasana tina kultivar anu henteu mibanda  racun. Sikina bisa dijieun témpé ku jalan maké ragi. Buah anu ngorana dikulub pikeun sayuran  Sikina anu geus kolot, hususna kultivar kacang jawa, mibanda kandungan  asam sianida, Alatan éta  kudu diolah heula saméméh didahar. Bisa dikeueuman dina cai, dikulub, atawa dipeuyeum sangkan racuna leungit. Baheula mah, kacang roay ogé ku urang walanda rijsttaffel.

Siki tina sababaraha kultivar anu séjén ngan saeutik malahan mah hente ngandung racun  sianida sama sakali, anun gajadikeun gampang di olah.  Di Filipina, Siki Roay garing diolah pikeun dijieun tipung anu loba ngandung protein.

Daunna bisa dimangpaatkeun pikeun parab ingon-ingon/ternak. Dimangpaatkeun ogé pikeun budak leutik nyaéta ubar nyeuri beuteung ku jalan ngarieus daunna dicampur jeung  adas pulasari.  Bahan pikeun nyelep kadaharan nyaéta ku jalan ngarieus daunna dicampur jeung cai.