Coba jelasin Kamekaran Mangsa Kiwari dari Kritik sastra Sunda dalam bahasa sunda dong

Kiwari, wangun esey jeung kritik sastra téh geus dalit jeung para pangarang, nepi ka hiji pangarang lian ti produktif narulis karya fiksi mangrupa carpon jeung puisi atawa carita nyambung téh ogé sok aya nu narulis esey deuih. Komo da majalah jeung surat kabar basa Sunda bener-bener méré  tempat pikeun nu sok narulis esey atawa kritik sastra.Majalah Mangle, majalah Cupumanik, jeung SKM Galura, méré  tempat anu cukup pikeun ngawadahan esey jeung kritik sastra. Di Mangle sok diwadahan dina rubrik “Kolom”, “Bahasan”, atawa rubrik husus suplemen kabudayaan “Dangiang”. Di Cupumanik kungsi aya rubrik husus “Panyungsi Sastra” tuluy dititipkeun dina rubrik “Lalayang Girimukti” atawa dina “Sempalan Cupumanik” . Dina SKM Galura, waktu diasuh ku Abdullah Mustappa jeung Usep Romli HM taun 90-an disadiakeun rubrik husus ”Golempang”, kaayeunakeun sabada diredaksian ku Eddy D Iskandar jeung Rosyid E Abby, disadiakeun rubrik “Esey” najan henteu sacara husus pikeun esey jeung kritik sastra Sunda, tapi sifatna umum,masalah naon bae, upamana sosial, politik, atikan, kawijakan pamaréntah, masalah kabudayaan, masalah kasenian, jsb.

Ti entragan taun 90-an nepi ka taun 2000-an muncul para pangarang esey atawa kritik sastra, boh nu dimuat dina Majalah Mangle, boh nu dimuat dina majalah Cupumanik atawa koran Galura. Mun nilik umurna mah, kawilang ngarora kénéh, malah aya nu masih status mahasiswa kénéh. Saha baé pangarang nu sok nulis esey atawa kritik sastra Sunda kiwari téh ? di antarana aya nu muncul ti komunitas sastra jeung budaya Sunda di lingkungan paguron luhur cara di UNPAD, nyaéta ti komunitas “Rawayan” jeung komunitas “Dangiang” saperti Teddy AN Muhtadin,Dian Hendrayana, Darpan, Cecep Burdansyah, Hawe Setiawan,jsb. Kitu deui di komunitas “Institut Nalar” Jatinangor” sok rajeun aya nu nulis esey atawa kritik sastra upamana Hikmat Gumelar. Ti lingkungan kampus jeung guru ogé kalan-kalan aya nu sok ngahajakeun nulis esey atawa kritik sastra upamana Agus Suherman, Chye Retty Isnendes, Deni Hadiansyah, jeung Hadi AKS.

Ti antara pangarang-pangarang entragan ngora nu ditataan bieu sigana mah perlu méré  perhatian husus ka Hawe Setiawan jeung Teddi AN Muhtadin, dua pangarang esey anu salian ti produktif nulis téh ogé tilikan-tilikanana daria tur ‘berbobot’ deuih. Hawe Setiawan, pangarang esey anu legok tapak genteng kadek dina urusan tulas-tulis, najan kaahlianana mah dina widang jurnalistik, lain ti jurusan Sastra Sunda, tapi kaparigelan nulis jeung gaya nembrakkeunana dipuji ku Abah Duduh Durahman. Ari Teddi AN Muhtadin mah geus puguh deui da manukna dina urusan ieu mah,lian ti akademisi; jadi dosen sastra Sunda di UNPAD téh kapan mingpin jeung ngasuh para pangarang ngora dina kmomunitas “Rawayan” anu mekelan jeung ngalatih kana kurung-karang jeung pangpangna mah mekelan wawasan seni budaya ka para anggotana ngaliwatan diskusi jeung sawala budaya. Lian ti nu dua bieu, aya deui mahasiswa nu kalawan rajin sacara otodidak ngulik sorangan diajar esey jeung kritik nepi ka maherna nyaéta Atep Kurnia. Tulisanana dimuat dina majalah Cupumanik, Mangle, Seni Budaya, jeung koran Pikiran Rakyat dina basa Indonésia. Malah salah sahiji eseyna nu dimuat dina majalah Seni Budaya anu judulna “Nasib Roman Sunda Ngepop” kapilih jadi pinunjul 1 Hadiah Sastra LBSS taun 2006.