Gw mau tau Jamahiriyah Arab Libya dari Muammar Khadafi. Jelasin dalam bahasa sunda

Dina kaping  2 Maret 1977, Muktamar Umum Rakyat netepkeun "Deklarasi Pendirian Wewenang Rakyat" tina desekan ti  Khadafi. Maranéhna ngabubarkeun  Républik Arab Libya jeung ngaganti ku Jamahiriyah Arab Libya (, ), anu mangrupikeun  prakna tina "negara rakyat" anu dijieun ku  Khadafi. Panji anyar anu kelirna hejo dijadikeun bandéra  nagara anu anyar. Sacara resmi, Jamahiriyah mangrupakeun hiji  nagara démokrasi langsung jeung rakyat marentah ngaliwatan 187 Muktamar Asasi Rakyat anu ngalibatkeun sakabéh jalma déwasa di Libya dina prakna nyokot hiji kaputusan nasional. Muktamar ieu laju ngirim wakilna ka Muktamar Umum Rakyat ani diayakeun unggal taun jeunh disiarkeun langsung di televisi. Dina dasarna, Muktamar Rakyat mibanda wewenang pang luhurna di Libya, sarta sagala kawijakan penting anu diusulkeun ku pajabat pamaréntah atawa ku Khadafi sorangan kudu  disaluyuan ku  Muktamar. Khadafi jadi Sekretaris Jénderal Muktamar Umum Rakyat, sanajan manéhna tuluy mundur tina jabatan ieu dina awal taun 1979 sarta ngangkat dirina salaku "Pamingpin Révolusi".

jmpl|kiri|200px|Bandéra Libya (1977 – 2011)

Sok sanajan sacara resmi kadali politik aya dina leungeun Muktamar Rakyat, kanyataanna kakawasaan masih dicepeng ku pamingpin pulitik anu geus aya saméméhna di Libya. Padungdengan masih jadi hal anu langka, kiti deui kaputusan-kaputusan gedé anu aya patalina jeung  ékonomi ogé  pertahanan disingkahan atawa diobrolkeun saliwat; ayana Muktamar Umum Rakyat leuwih kawas "stempel" pikrun kabijakan-kabijakan Khadafi. Arang langka Muktamar Umum Rakyat nolak kana kawijakan Khadafi, sanajan kitu ogé sakapeung aya anu hasil maranéhna nolak usulanna; conto, nalika Khadafi boga pamadegan sangkan sakolah dasar dibubarkeun, alatan manéhna ngarasa lamun atikan di imah leuwih hadé  pikeun barudak, Muktamar Umum Rakyat henteu sapagodos jeung ieu gagasan. Sakapeung Khadafi netapkeun undang-undang henteu ngaliwatan parsatujuan Muktamar, contona nalika   manéhna hayang ngijinan pikeun kaum awéwé  asup ka militer. Aya ogé manehna maréntahkeun ngayakeun  pemilu sabadana nyaho yén Muktamar baris netapkeun undang-undang anu teu sapamahaman jeung manéhna. Khadafi nyebutkeun cenah  Muktamar minuhan sakabéh  kabutuhan pulitik  Libya, matakna organisasi pulitik lain dianggap henteu diperlukeun; sakabéh golongan anu henteu meunang ijin (kaasup partéy pulitik, asosiasi profésional , sarikat buruh, jeung golongan awéwé dilarang). Sanajan kitu, Ronald Bruce St. John anu tayalian  saorang pakar ngeunaan Libya niténan yén  sistem Jamahiriyah masih tetep "ngalaksanakeun sistem perwakilan jeung partisipasi kalawan tingkatan anu saméméhna tacan kungsi  aya di Libya."

Sabada ngabubarkeun lembaga-lembaga hukum anu saméméhna geus aya, Khadafi hayang sangkan  Jamahiriyah nuturkeun Alquran salaku landasan hukum; manéhna nembrakeun yén hukum "jieunan manusia" henteu alami sarta mibanda sipay diktator kukituna manéhna ngan ngijinkeun make hukum Allah. Manéhna ngarobah  pamadeganna dina waktu sataun kalawan ngumumkeun  yén hukum syariah henteu luyu pikeun Jamahiriyah alatan hukum ieu ngajamin ayana hak milik pribadi, matakna papalingpang jeung sosialisme anu dipedarna dina Buku Hijau. Balukar tina ieu omongan anu katempo saolah-olah nyajajarkeun kadudukan Buku Hijau jeung Alquran, sakumna ulama konservatif menuduh Khadafi syirik, antukna beuki nambahan kuat  perlawanan ka rezim manéhna . Dina Juli 1977, kajadian perang perbatasan jeung Mesir, jeung Mesir hasil ngéléhkeun Libya sanajan maranéhna éléh dina téknologi. Konflik ieu lumangsung saminggu saméméh panungtunganna kadua  pihak sadia nandatangan kasapukan daméy anu saksian ku sababaraha nagara Arab. Mesir jeung Sudan geus  sapamadegan pulitikna jeung Amerika Serikat, matakna Libya kasurung pamadegan ékonomina ka Uni Soviet sanajan henteu nepi pamadengan pulitikna. Bukti  pangakuan ku ngaronjatna hubungan dagang antara Libya jeung Uni Soviet, Khadafi di uleman ka Moskwa dina Desémber 1976; diditu, Khadafi ngobrol  jeung Leonid Brezhnev. Agustus 1977, Khadafi ngajugjug ka  Yugoslavia, didieu manéhna panggih jeung Josip Broz Tito anu mibanda hubungan leuwih dalit jeung manéhna.

Komite-Komite Révolusionér sarta upaya majukeun sosialisme: 1978–1980

Désémber 1978, Khadafi mundur tina  jabatanna salaku Sekretaris Jénderal Muktamar Umum Rakyat, jeung manéhna  ngabéwarakeun yén  manéhna hayang museurkeun perhatianna dina kagiatan révolusionér tibatan pamaréntahan; ieu mangrupakeun salahsahiji cara anyarna anu misahkeun aparat révolusi ti pamaréntahan. Sanajan manéhna henteuna ngalungguhan  jabatan resmi di pamaréntahan, manéhna nyokot  gelar "Pamingpin Révolusi " tur anger ngajadi panglima pangluhurna di angkatan bersenjata. Ahli sajarah  Dirk Vandewalle nyebutkeun cenah sanajan Jamahariya ditembongkeun salaku sistem demokrasi langsung, Libya tetep mibanda "sistem pulitik yanganu éksklusif dina prakna nyokot hiji kaputusan" anu  "kawates ku sababaraha urang kokolot sarta dipercaya" ku Khadafi.

Libya ogé mimiti usaha pikeun ngawujudkeun  sosialisme. Dina Maret 1978, peumeréntah ngaluarkeun pituduh pikeun  ngalaksanakeun redistribusi perumahan, sarta maranéhanana usaha mastikeun sangkan sakabéh jalma  déwasa di Libya mibanda hak milik kana imahna sarta henteu aya anu dijajah alatan pikeun mayar séwa. Kalolobaan kulawarga  dilarang mibanda imah leuwih ti hiji, sawatara éta hak-hak milik anu saméméhna diséwakeun disita ku nagara kalawan dijual kanu nyéwana ku harga anu murah alatan ayana subsidi gedé ti pamaréntah. Dina bulan Séptémber, Khadafi ngagero ka Komite-Komite Rakyat pikeun ngaleungitkeun  "birokrasi di sektor publik" sarta "kediktatoran sektor swasta"; Komite-Komite Rakyat tuluy nyokot kadali kana ratusan pusahaan jeung ngarobahna jadi koperasi pekerja anu dikokolakeun ku wawakil anggota  anu ka pilih .

Dina tanggal 2 Maret 1979, Muktamar Umum Rakyat ngumumkeun ayana pamisahan  pamaréntahan tina révolusi, kalawan sabadana  révolusi baris  "diwakilan" ku Komite-Komite Révolusionér anu anyar, anu gawé bareng jeung Komite-Komite Rakyat di sakolah-sakolah, universitas-universitas, sarikat-sarikat pekerja, lembaga kapolisian, jeung militér. Komite-Komite Révolusionér didominasi ku sakumna anu fanatik kana révolusi, anu kalolobaannana nonoman; komite ieu dipupuhuan  ku Mohammad Maghgoub jeung hiji Kantor Koordinasi Pusat anu puseurna di Tripoli, kalayan maranéhna ngayakeun gempungan  jeung Khadafi unggal taun. Anggota Komite-Komite Révolusionér dicokot tina   Muktamar Asasi Rakyat. Numutkeun Bearman, sistem komite revolusioner ngajadi "mékanisme penting (lamun henteu utama) anu dipaké [Khadafi] pikeun ngadalikeun  pulitik Libya." Komite-Komite Révolusionér ogé nyepeng kadali pers dina Oktober 1980, kalawan maranéhna nyitak majalah mingguan anu judulna Pawai Hijau (al-Zahf al-Akhdar). Maranéhna ditugaskeun pikeun nanggung jawab kana sumangetna  révolusi. Malahan maranéhna ogé ngalaksanakeun pangawasan sacara ideologis jeung mibanda peranan pikeun ngajaga kaamanan sarta néwak jeung ngahukum maranéhna luyu  jeung "hukum révolusi" (qanun al-thawra). Teu aya undang-undang anapon jaminan hukum dijero sistem ieu, anu matak sistem pangadil révolusionér sakapeung dilakukeun sambarangan sarta kasalahan ngabalukarkeun  dina ngalarapkeun  antukna nindes kabebasan sipil anu disebut "Teror Hijau."

Dina taun 1979, komite-komite ieu mimiti  ngabagikeun lahan di dataran Jefara, jeung program ieu lumangsung nepika  taun 1981. Dina Mei 1980, maranéhna mimiti ngalaksanakeun  kewijakan ngaredistribusikeun jeung ngawalatrakeun  kakayaan; umpamana salasaurang boga duit lobana leuwih ti 1000 dinar di rekening bankna, tah saleuwihna baris disita ku nagara. Taun kadieuna, Muktamar Umum Rakyat ngumumkeun yén pamaréntah baris nyokot kadali kana impor, ekspor, distribusi, jeung  pasar nagara baris ngaganti usaha-usaha swasta; balukarna, jumlah barang konsumén anu bisa dijuak ngarandapan  panurunan, jeung malahan  pasar gelap malah leuwih maceuh. Khadafi ogé ngarasa putus asa ku lilana perkembangan réformasi anu pakait jeung kaum istri, jeung  dina taun 1979, manéhna ngaluarkeun Formasi Perempuan Revolusioner salaku gaganti Federasi Perempuan Libya. Pada taun 1978, manéhna ngadegkeun Akademi Militér Awéwé  di Tripoli sarta umajak k sakumna kaum istri pikeun ngagabung. Ieu tidakan kontroversial matakna meunang panolak ti Muktamar Umum Rakyat dina Fébruari 1983. Khadafi keukeuh, sarta angger meunal panolak ti  Muktamar dina Maret 1984, manéhna nolak milu kana éta kaputusan sarta manéhna nyebutkeun "maranéhna anu nolak pelatihan jeung pemberdayaan kaum awéwé téh  agen imperialisme."

Balukar tina tindakan Jamahiriyah'' anu radikal, pamaréntah Khadafi dimusuhan ku jalma loba. Anu mindeng ngalawan téh ti kaum fundamentalis Islam anu kailhaman ku  Revolusi Iran 1979. Dina Fébruari 1978, Khadafi manggihan yén pupuhu intelijen militér boga niat rék nelasan manéhna, matakna Khadafi mimiti masrahkeun kapercayaan kaamanan ka étnis Qadhadhfa anu sarua jeung manéhna. Jalma-jalma anu ngarasa kaleungitan kakayaan atawa hartana alatan disita ogé milu ngalawan ka pamaréntahan Khadafi, katut sababaraha golongan oposisi anu di waragadan ku bangsa Barat ngaradeg  di pengasingan. Salah sahiji anu pang pentingna tayalian  Barisan Nasional untuk Keselamatan Libya anu ngadeg taun 1981 ku Mohammed Magariaf, ogé ngayakinkeun serangan-serangan ka pamaréntahan Libya. nu séjénna sebut waé al-Borkan mimiti nelasan  diplomat-diplomat Libya di luar negeri. Khadafi maréntahkeun sangkan ieu "anjing-anjing liar" ditelasan, antukna di pupuhuan ku Kolonel Younis Bilgasim, Komite-Komite Revolusionér ngadegkeun cabang-cabang di luar nageri pikeun nindés kegiatan anti-revolusi sarta mérénan tokoh-tokoh anu ngabangkang. Sanajan nagara-nagara  kawas Suriah jeung Israél ogé  mibanda golongan  anu nyasar tokoh-tokoh nutangtu, Khadafi téh saurang  anu teu biasa alatan manéhna wani  dihareupeun umum yén pamaréntahanna ngalakukeun hal éta; dina taun 1980, manéhna maréntahkeun sangkan sakumna anu   ngabangkang mulang deui ka lemah cai lamun teu hayang "dimusnahkeun dalah dimana waé ayana."

Libya nyoba ngoméan hubunganna jeung  Amérika Serikat anu dipingpin ku Présidén Jimmy Carter mangsa harita, salah sahijina ku ngait haté dulurna, usahawan Billy Carter, tatapi dina tahun 1979, Amérika Serikat malah ngasupkeun Libya ka jero daftar "Negara Pendukung Terorisme". Hubungan maranéhna beuki goréng nalika  Démonstrasi ngaduruk  kadutaan besar Amérika Serikat di Tripoli salaku lambang solidaritas jeung para penyandera diplomat Amerika Serikat di Iran. Sataun ti harita , pesawat tempur Libya mimiti megatan pesawat tempur Amérika Sarikat anu hiber  di Laut Tengah, ieu jadi totondén ancurna hubungan di antara kadua nagara. Hubungan Libya jeung Lebanon ogé kelompok-kelompok Syiah di sakuliah dunya ogé beuki goréng alatan  leungitna imam Musa al-Sadr dina Agustus 1978 nalika manéhna  keur ngajugjug  Libya; Lebanon nuduh Khadafi geus nelasan atawa menjarakeun, tatapi manéhna nampik eta tuduhan . Sawatara éta, hubungan jeung Suriah ngahadéan, alatan Khadafi jeung Hafez al-Assad mibanda musuh anu sarua, tayalian Israél jeung  Mesir di sahandapeun pamingpin  Sadat. Tahun 1980, maranéhna ngagagas penyatuan Libya jeung Suriah, sarta Libya jangji baris ngalunasan hutang Suriah Lobana £1 miliar ka Uni Soviet; Sanajan Assad tungtungna ngabatalkeun éta rencana alatan tekenan gedé anu ditarimana, maranéhna duaan tetep jadi balad sakutu. Balad Libya anu lian nyaéta Uganda, dina taun 1979, Khadafi ngirimkeun 2.500 tentarana pikeun mantuan Uganda sangkan rezimna henteu turun Présidén Idi Amin ti serangan balesan Tanzania. Misi ieu  gagal; 400 tentara Libya palastra antukn sésana kapaksa  mundur. Khadafi engkéna baris ngarasa handeueul gawé bareng jeung Amin, malahan manéhna sacara trang-trangan ngiritik salaku  saurang anu  "fasis" jeung "pamér".

Pacengkadan jeung Amérika Serikat katut sekutunya: 1981–1986

Nincak taun 1980-an, Libya nyingareupan kasusah  ékonomi; ti tahun 1982 nepika taun 1986, kauntungan taunan Libya tina hasil minyakna  turun tina $21 miliar jadi $5,4 miliar. Khadafi museurkeun perhatian kana proyék-proyék irigasi, jeung dina taun 1983, dimimitian ngadegkeun proyék infrastruktur anu panggedena sarta pang mahalna dina sajarah Libya, tayalian nyieun susukan anu gedé; sanajan ieu  proyék rencanana baris réngsé dina ahir éta dasawarsa, tapi proyék ieu masih tacan  réngsé dina mimitian abad ka-21. Balanja militér dironjatkeun, tapi sagigireun éta anggaran pamaréntahan linna dipotong. Utang luar negeri Libya naik, satuluyna pamaréntahan mimiti ngalaksanakeun kawijakan ngahemat anggaran  pikeun ngarojong kamandirian;  Agustus 1985, Libya ngalakukeun déportasi gedé-gedéan ka sakumna pagawé bangsa deungeun, sarta sabagian loba ti maranéhanana asalna ti Mesir jeung Tunisia. Ancaman ti jero nagara tuluy ngaganggu  Khadafi; Dina Méi 1984, sagolongan milisi gagal yerang imahna Khadafi di Bab al-Azizia (teu kanyahoan naha maranéhanana aya patalina jeung Barisan Nasional pikeun Kasalametan Libya atawa Ikhwanul Muslimin), sabada ieu kajadian  5.000 urang anu barontak ditéwakan.