Jabarkan Sajarah dari Balong Kramat Cigugur dalam bahasa sunda

Balong Cigugur mangrupa balong kramat titilar Raja Sunda Galuh Pakuan Prabu Resi Guru Darmasiksa Sanghyang Wisnu anu maréntah (1175 - 1297 M).

Prabu Darmasiksa junun mawa Karajaan Sunda ka puncak kajayaan sarta junun ngahijikeun deui Karajaan Galuh sarta Pakuan ka hiji pamaréntahan, Wewengkon Karajaan Sunda wayah éta ngawengku Lampung, Banten, Jawa Kulon nepi ka Walungan Cipamali.

Prabu Darmasiksa sajaba saurang raja ogé mangrupa saurang resi anu arif sarta wijaksana sarta junun ngababarkeun ajaran Sanghyang Siksa Kandang Karesian, Kundangeun Urang Reya (ngeusi ajaran budi pekerti anu luhur) anu sawatara abad saterusna dilaksanakeun ku turunanna nyaéta Sribaduga Maharaja Jaya Dewata (Prabu Siliwangi), Raja Pakuan Pajajaran.

Dina mangsa Prabu Darmasiksa maréntah pengembangan élmu kanyaho sarta kabudayaan di Tatar Sunda ngembang pesat hal éta ditandaan kalayan diadegkeunna Kabuyutan (Puseur Élmu Kanyaho, Pangobatan, sarta Kabudayaan) di ampir sakumna wewengkon Karajaan Sunda.

Séwang-séwang Mandala dipingpin ku saurang Wiku/ Resi ku kituna mindeng ogé disebut Désa Kawikuan.

Salah sahiji Mandala/Kabuyutan kasebut nyaéta  Kabuyutan Cigugur Kuningan anu dipimpin ku saurang Resi ngaranna Ki Gede Padara.

Mandala/Kabuyutan anu dikramatkan umumna ditempatkeun dina tempat-tempat kritis anu dijagaan di antarana Asal Cinyusu, Gunung, Pasir, Sisi Walungan, sarta tempat-tempat kritis séjénna.

Tujuan nempatkeunana nyaéta pikeun nangtayungan tempat-tempat kasebut sangkan tetep kajaga kelestarianna.

Prabu Resi Guru Darmasiksa maréntah karajaan Sunda Galuh Pakuan salila 122 taun di mana 12 taun mimiti dipigawé di Saunggalah (Kabupatén Kuningan ayeuna) sarta saterusna sanggeus éta pindah ka Pakuan (Bogor ayeuna).

Salah sahiji Mandala anu tahan sarua persis kawas aslina nepi ka ayeuna nyaéta Kabuyutan Kanékés (Baduy, Banten).

Sawatara Mandala/Kabuyutan anu aya di Kabupatén Kuningan anu ayeuna geus robah fungsi jadi Obyek Wisata di antarana Obyek Wisata Cigugur, Obyek Wisata Talaga Remis, Obyek Wisata Paniis, Obyek Wisata Balong Dalem, Obyek Wisata Cibeureum, Obyek Wisata Cibulan, Obyek Wisata Balong Darmaloka, sarta Loka Kebon Balong Sangkanhurip.

Prabu Resi Guru Darmasiksa pohara panjang umur alatan anjeunna ngagem prinsip hirup anu pohara luhung nyaéta Ajaran kasundaan.

Sunda sorangan hartina bodas bersih/maléncrang, ajaran kasundaan anu dianut ku Prabu Darmasiksa nyaéta kumaha ngajaga haté sarta pikiran salawas maléncrang bébas tina sipat kasirikan sarta sipat-sipat négatif anu barisa mawa mamala ka umat manusa.

Sanghyang Siksa Kandang Ng Karesian Kundangeun Urang Reya ngajarkeun manusa pikeun nyurtian ngeunaan Ethos kasundaan nyaéta luhurna budi pekerti anu alus sarta sacara prinsip bisa dipahaman minangka 5 etos Kabudayaan Sunda ny aéta Cageur (Cageur Jasmani sarta Rohani), Bageur (Alus sarta Luhung paripolahna, sok ngajaga ajén-ajén integritas sarta kamanusaan), Bener (Ngajaga ajén-ajén bebeneran universal sarta sok milaku jujur), Singer (Mawas diri sarta henteu songong), sarta Pinter (Pandéi/Calakan mibanda pikiran anu panjang sarta sok mipikir positif).