Saya mau tau Pengecualian dari World Trade Organization. Jelaskan dalam bahasa sunda

Upaya ngaliberalisasikeun dagangan bisa ngabalukarkeun pacéngkadan  jeung kapentingan masarakat, contohna tayalian pelestarian lingkungan hidup atawa kapentingan ékonomi linna. Tah ku kituna, hukum WTO mibanda pasal-pasal "mahiwal" nu ngabenerkeun simpangan ti aturan-aturan dasar WTO dina kaayaan nu tangtu pikeun kapentingan masyarakat. Kajaba dina Pasal XX GATT jeung XIV GATS, contona  panyalindungan moral masyarakat atawa panyalindungan kahirupan manusa, sasatoan, atawa tatangkalan. Kapentingan pikeun ngajaga kaamanan nasional ogé bisa kapanggih di Pasal XXI GATT Jeung Pasal XIV bis GATS. Samentara éta, Pasal XII Jeung XIX GATT sakumaha ogé Pasal X Jeung XII GATS ngawengku kapentingan-kapentingan ékonomi, salaku conto panyalindungan industri doméstik tina karugian parna disababkeun ku ngaronjatna  impor pohara  gancang tur ngadadak henteu dinyana.

Dina hubungan kalawan iwal (pangacualian) anu umum dikandung dina GATT Jeung GATS, anggota WTO biasana tiasa ngaliwat Léngkah munggaran pikeun menerkeun ieu kawijakan, nyaéta bukti kawijakan  éta bener dimaksudkeun pikeun jadi pangjaga kapentingan anu patali. Salaku conto, patalina jeung Pasal XIV GATS, Panél dina perkara US–Gambling narima argumén ti Amérika Serikat kawijakan éta ngawatesan judi bisa dibenerkeun pikeun ngajaga moral masyarakat, jeung "moral masyarakat" ieu  didéfinisikeun ku Panel salaku "standar tindakan bener jeung salah anu dipiara ku  atawa dina perantara hiji komunitas atawa bangsa." Badan Banding sapuk jeung ieu  kaputusan . Ngan, upaya pikeun ngagunakeun Pasal XX GATT jeung Pasal XIV GATS mindeng teu buleud/  gembleng alatan ayana chapeau (mukadimah) dijero kadua pasal éta. Chapeau ieu mertélakeun yén tindakan dilaksanakeun ku anggota WTO pikeun ngajaga kapentingan anu tangtu teu diwenangkeun nalika tindakan éta kaasup salaku diskriminasi anu samarangan atawa henteu bisa dibenerkeun, atawa  umpama tindakan ieu mung sakadar kedok pikeun  ngawatesan  dagangan internasional. Kagunaan tina chapeau ieu tayalian pikeun nyingkahan panyalahgunaan, dina kanyataana  chapeau ieu malah ngahalangan tur ngabatalkeun  loba  upaya pikeun ngabenerkeun tindakan panyalindungan. Contona, dina perkara US–Gambling, pamustunganana Amérika Serikat dipeunteun geus ngalanggar hukum WTO sabab maranéhna  ngidinan jasa tarohan balap kuda Anu disadiakeun ku sababaraha pausahaan Amérika Serikat, jadina Amérika Serikat dianggap geus lumaku tindakan diskriminatif. Sawatara éta, dina perkara US–Shrimp, tindakan panyalindungan ka penyu salaku sumber daya alam nu bisa béak (saluyu sareng  Pasal XX(g) GATT) ogé ditolak alatan dipeunteun mibanda sikep diskriminatif.

Hukum WTO ogé nyayagikeun iwal (pangacualian) dina wujud parjangjian dagang régional, tayalian parjangjian anu diatur ku nagara-nagara nutangtu pikeun leuwih nguatkeun usaha integrasi ékonomi. Contona saperti  Kawasan Perdagangan Bébas Perbara, Parjangjian Perdagangan Bébas Éropa Tengah, jeung Mercosur di Amérika Kidul. Dina ranah WTO, "parjangjian dagang régional" ogé bisa mibanda sipat bilateral, contona tayalian  Parjangian Pardagangan Bébas Amérika Serikat-Kolombia atawa Parjangjian Pardagangan Bébas Uni Éropa Koréa Kalér ) . Dina dasarna parjangjian-parjanjian sarupa ieu ngajadi pengecualian/ngiwalkeun pikeun asas MFN, alatan nagara anu kagabung dina parjangjian pardagangan bébas kawas Kieu méré sababaraha  kauntungan anu katarima ku  mitra dagangna, ngan henteu ka anggota WTO anu lian. Pasal XXIV GATT jeung Pasal V GATS sarua ogé mengizinkan netepkeun parjangjian dagang régional anu ngadegkeun sarikat pabéan atawa kawasan prrdagangan bébas. Salian kitu, dina tanggal 28 Novémber 1979, nagara anggota GATT ngaluarkeun hiji kaputusan ngeunaan Enabling Clause anu ngidinan Parlakuan husus jeung béda (Special and Differential Treatment) pikeun nagara sumedeng mekar. Enabling Clause ieu ayeuna bagian tina GATT 1994. Salah sahiji  contona tayalian perlakuan anu leuwih nguntungkeun  pikeun nagara berkembang sajan hal ieu papalingpang tina asas MFN, nyadiakeun dasar hukum ka nagara berkembang pikeun ngabentuk "parjangjian dagang preferensial" nyaliara, sarta méré preferensi dagang tambahan ka nagara anu tinggaleun. Dina kanyataanana, ayeuna aya seueur parjangjian dagang di tingkat régional, Dugi ka Laporan Sutherland dina taun 2004 nyebatkeun:

Walaupun begitu, MFN masih Z qawa'id sdg tetap menjadi kewajiban yang harus dijalankan oleh semua anggota WTO.