Jabarkan Sajarah dari Peradaban Maya dalam bahasa sunda

Saméméh abad ka 10 Peradaban ti Mesoamerika kalér, ninggalkeun monumén batu sarta média séjén nu nyésa nepi ka kiwari kalawan geus ditafsirkeun ku arkéolog sarta epigraf modérn.  Dina sajarah peradaban, bangsa Maya nyicingan daérah méksiko kidul kiwari Yucatan Guatemala. Maranéhna mibanda pangaweruh nu onjoy dina widang élmu falak/béntang, sistem pananggalanna sampurna sarta ngitung béntang nu kacida rumit. Élmu astronomi bangsa Maya buhun ieu mangrupa kamotékaran  élmu pangaweruh nu kasebut luar biasa, dibandingkeun jeung élmu géometri na urang mesir atawa élmu filosofi urang Yunani.

Tayalian candi kukulcan nu wanguna kawas piramida mibanda hambalan sarta buruan lega, jangkuna nepika 24 méter ieu wangunan diadegkeun ngahaja pikeun tujuan astronomi sarta lambang pamujaan. Di ieu komplek ogé mibanda dua cenotes (sumur alam) baheulana sok dipaké pamiceunan wadal, cenah baheula suku Indian Maya sok ngasupkeun wadal ka jero éta sumur.

Dina widang tatanén Peradaban Maya bisa disebutkeun ninggalkeun warisa nu gedé hargana, tayalian élmu ngeunaan tatanén kentang, jagong, kadelé, jeung karét  nepi ka kiwari éta komoditi téh jadi sumber ékonomi di loba nagara. Baheula Peradaban Maya mitembeyan tatanén ku jalan ngabukbak heula leuweung, tatangkalana dikumpulkeu di hiji tempat nu kapanasan panon poé sangkan garing tuluy waé diduruk. Cara tatanén nu kieu ogé dipiwanoh nepi ka kiwari, mono kultur tayalian tatanén nu ngan saukur melak sarta miara sarupa pepelakan béda jeung tumpang sari.

Peradaban Maya buhun runtag dina taun 900, Mangsa karajan Azték kumawasa kurang leuwih taun 1500 SM daérah na nglimpudan kota Méksiko (kiwari) nelah ogé daérah Meso-Amerika. Peradaban Maya tumpur ninggalkeun artepak-artepak nu masih kénéh weuteuh, sabab musababna tacan kanyahoan kapastianna nepi ka kiwari naha diserang ku musuh atawa keuna ku wabah panyakit.