Gw mau tau Sajarah dari Taman Sajarah Nasional Chaco Culture. Jelasin dalam bahasa sunda

Tempat ieu mangrupa tempat mekarna budaya urang Chacoan ti mimiti taun 800-an sarta lumangsung nepi ka 300 taun. Kabudayaan urang Chacoan bisa kawilang maju di jamanna. Éta kabuktian ku gaya artsitékturna anu geus maju. Maranéhna nyieun gedong tina batu anu eusina mangratus-ratus kamar. Éta gedong jeung kamar-kamar téh geus dirancang ti mimiti. Ieu konstruksi téh malahan awét nepi ka mangabad-abad.

Salilal patengahan sarta ahir taun 800-an, imah-imah gedé anu diaranan Pueblo Bonito, Una Vida, jeung Peñasco Blanco diwangun, tuluy diwangun Hungo Pavi, Chetro Ketl, Pueblo Alto, jeung nu lianna. Struktur ieu biasana ngaoriéntasi ka arah panonpoé, bulan, jeung kardinal. Gurat pandang antara imahi-imah éta nagmungkinkeun pikeun komunikasi. Pananda astronomi anu canggih, fitur komunikasi, pakakas pikeun ngendalikeun cai, sarta gundukan taneuh ngurilingan imah maranéhanana. Wangunan ieu ditempatkeun di tempat anu dikurilingan ku gunung-gunung suci jeung tempat-tempat suci anu masih boga ma'na spiritual anu jero pikeun katurunan maranéhna.

Di taun 1050, Chaco geus jadi pusat upacara, administrasi, jeung ékonomi daérah San Juan. Lingkup pangaruhna lega pisan. Babaraha losin imah-imah gedé di Chaco Canyon anu dihubungkeun ku jalan ka 150 leuwih imah nu lianna di sakabéh wewengkon. Imah-imah éta kira-kira lain lembur, tapi mangrupa kota anu geus maju.

Di tuan 1100 jeung 1200-an, Chao mimiti robah nalika konstruksi anyar ngalaunann sarta lakon Chaco salaku puseur wewengkon ngagésér. Pangaruh Chaco ngalaju ka Aztec, Mesa Verde, Pagunungan Chuska, sarta puseur-puseur séjénna di kalér, kidul, jeung kulon. Tuluy jalma-jalma ngagésér ti Chaco, migrasi ka daérah anyar, tuluy papanggih jeung kabudayaan asing. Katurunan maranéhna nyaéta urang Indian Kalér-Kulon modéren.  Loba urang Indian anu mandang Chaco minangka tempat pangeureunan anu penting di jalur migrasi suci maranéhna, sarta mangrupa tempat pikeun dipihormat.

Di ahir abad ka-13, sakabéh imah-imah ieu ditaringgalkeun, ku sabab di daérah ieu geus euweuh deui cai. Hal éta anu nyababkeun urang Chacoa parindah ka Mesa Verde anu masih aya cai.

Chaco jadi bagian ti taman nasional (minangka monumén nasional) di taun 1907 sarta ditetepkeun jadi Loka Warisan Dunya di taun 1987.

Kiwari, urang Indian Pueblo di New Mexico ngaku-ngaku jadi katurunan urang Pueblo Kuna anu nyieun paradaban di Chaco Canyon.