Jabarkan Bédana jeung koki dari Koi dalam bahasa sunda

Koki nu dimekarkeun di China leuwih ti sarébu taun kaliwat tina bibit pinilih lauk emas Prussian pikeun mutasi kelir. Ku alpukahna Dinasti Song (960–1279), kelir konéng, oranyeu, bodas, sarta beureum-jeung-bodas geus dimekarkeun. Koki (Carassius auratus) jeung Prussian carp (ssius gibelio) ayeuna dianggap béda spésiés . Koki nu diwanohkeun ka Jepang dina abad ka 16  sarta ka Éropa dina abad ka 17. Koi, sanajan, anu dimekarkeun tina lauk emas di Jepang taun 1820an. Koi nyaéta lauk emas nu dilindeukkeun (Cyprinus carpio) that nu dipilih atau dipisahkeun pikeun kelir; maranéhna lain spésiés anu béda, tapi subspésiés, sarta baris  balik deui kana kelir aslina dina sababaraha generasi lamun diantepkeun bébas baranahan.

Ilaharna, koki condong leuwih leutik batan koi, sarta mobanda rupa-rupa wangun awak sarta konfigurasi cécépét jeung buntut. Variétas koi condong mibanda wangun awak nu ilahar, tapi mibanda variasi kelir sarta pola kelir. Maranéhna ogé mibanda  barbels nu nonjol dina biwir. Sababaraha variétas koki, saperti koki ilahar, koki komét, jeung shubunkin, mibanda wangun awak sarta kelir nu mirip jeung koi, sarta baris hésé ngabédakeun koi mangsa can sawawa sarta. Ti mimiti koki jeung koi anu dimekarkeun ti spésiés lauk emas nu béda, sarta maranéhna bisa silih pijah (kawin), turunan maranéhanana steril.

Kaséhatan, ngropéa, sarta umur panjang

Lauk emas nyaéta lauk nu kuat, sarta koi neruskeun ngaropéa kakuatan. Koi nyaéta lauk cai tiis, bisa hirup dina suhu antara 15-25 °C (59-77 °F), tapi ulah lila teuing, tiis, suhu usum tiis; sistim kakebalan awak maranéhna kacida lemah di handapeun suhu 10 °C. Balong koi biasana jerona saméter atawa leuwih nu baris haneut mangsa usum panas, di mana di daérah nu mibanda usum tiris nu leuwih, balong ilaharna mibanda minimal jerona . Konstruksi balong koi geus dimekarkeun ku paternak koi pikeun ngaronjatkeun kualitas koi pikeun pasanggiri.

Kelir-kelir koi nu caang jadi sasaran dahareun prédators; Kohaku nu mibanda kulit bodas marupakeun sasaran kadaharan pédator di balong nu héjo poék. Kuntul, cangkakak, séro, rakun, ucing, ajag, badgers, jeung landak maranéhna kabéh sanggup méakeun lauk di balong. Balong nu kontruksina alus boga aréa nu jero supaya herons teu bisa ancrub ka balong, beungeut cai nu cukup luhur ti balong supaya sato mamalia teu bisa asup ka balong, sarta tatangkalan nu ngarumpuyuk ngahalangan panénjo sakur nu ngaliwat. Mun perlu masang ram kawat di luhureun balong. Balong hias biasanga aya kompa jeung sistim filter balong supaya cai tetep hérang jeung beresih.

Koi nyaéta lauk omnivora, jadi ngadahar rupa-rupa dahareum, kaasup kacang polong, saladah jeung samangka. Parab koi  dirancang heteu ngan saukur pikeun gizi saimbang, tapi ngambang nepi ka bisa ngadorong maranéhna pikeun ngojay ka luhur beungeut cai. Mangsa maranéhna keur dahar, koi bisa dipariksa pikeun parasit sarta borok. Alami, koi barangdahar di handap kalayan adaptasi wangun sungut pikeun hal éta. Sababaraha koi mibanda kacenderungan pikeun barangdahar lolobana ti handap, jadi produsén parab nyieun parab campuran ngerelep jeung kombinasi ngambang. Koi apaleun ka jelema nu sok maraban maranéhna sarta ngumpul deukeut maranéhna. Maranéhna bisa dilatih pikeun nyapluk parab tina leungeun jelema. Dina usum tiis, sistem pancernaan maranéhna lalaunan baris eureun, sarta maranéhna dahar saeutik pisan. Maraban teu disarankeun mangsa suhu turun di handapeun  .  Nafsu dahar maranéhna balik deui dina mangsa cai jadi haneut dina usum semi.

Koi geus dilaporkeun ngahontal umur 100–200 taun.  Hiji koi  scarlet nu dingarangan "Hanako" dipibanda ku sababaraha individu , nu panungtungan  nyaéta  Dr. Komei Koshihara. Bulan Juli 1974, hiji atikan ngeunaan panalungtikan umur lauk, salah sahiji  koi dilaporkeun yén Hanako umurna nepi ka 225 taun. Sacara otoritatif umur anu ditarima pikeun spésiés kurang ti 50 taun.