Jabarkan Rundayan/Turunan dari Kabudayaan Sunda dalam bahasa sunda

-Bau Sinduk			:  Indung Bapana Gantung Siwur/Kait Siwur

-Gantung Siwur/Kait Siwur	:  Indung Bapana Udeg-udeg

-Udeg-udeg			:  Indung Bapana Janggawareng

-Janggawareng 			:  Indung Bapana Bao

-Bao				:  Indung Bapana Buyut

-Buyut 				:  Indung Bapana Nini

-Anak 				:  Indung Bapana Incu

-Gantung siwur/kait siwur	: Anakna udeg-udeg

-Bau sinduk			: Anakna gantung siwur/kait siwur.

-Emang				:  Adina Bapa/Indung (lalaki)

-Bibi				:  Adina Bapa/Indung (awéwé)

-Incu ti gigir			:  Incuna Adi

-Aki ti gigir			:  Adina/Lanceukna Aki/Nini (lalaki)

-Nini ti gigir			:  Adina/Lanceukna Aki/Nini (awéwé)

-Ua ti gigir			:  Anakna Lanceuk Aki/Nini

-Emang ti gigir			:  Anakna Adi Aki/Nini (lalaki)

-Bibi ti gigir			:  Anakna Adi Aki/Nini (awéwé).

-Adi Beuteung			:  Adina Pamajikan/Salaki

-Dulur Sabaraya		        :  Dulur pisan, anakna emang/bibi jeung ua

-Dulur Teges			:  Dulur enya saindung sabapa

-Indung Téré			:  Pamajikan Bapa lain anu ngalahirkeun urang

-Bapa téré			:  Salaki indung lain anu ngalantarankeun urang lahir

-Anak Téré			:  Anak sampakan ti lalaki/pamajikan

-Dulur Patétéréan		:  Anak indung/bapa téré

-Pangais Bungsu		        :  Lanceukna bungsu

-Baraya Laér			:  Baraya anu nurutkeun pancakaki geus jauh perenahna

-Teu Hir Teu Walahir		:  Teu baraya saeutik-eutik acan

-Bau-bau Sinduk		        :  Baraya kénéh sanajan geus laér

-Dulur Pét ku Hinis		:  Dulur teges

-Baraya				:  Sakur anu aya pancakakina

-Karuhun			:  Luluhur, jalma-jalma anu kungsi aya lilaHeulaeun urang, anu ngarundaykeun urang

-Mitoha   			:  Indung/bapana salaki atawa pamajikan

-Dahuan			        :  Salaki atawa pamajikanna lanceuk.

Informasi pangkolotna ngeunaan basa jeung aksara nu dipaké di wilayah Kepuloan Nusantara, kaasup Tatar Sunda, aya dina prasasti ti abad ka-5 Masehi. Dina éta abad digunakeun basa Sanksekerta jeung aksara Palawa pikeun nuliskeun sababaraha prasasti di Kalimantan Timur (Karajaan Kutai) jeung Tatar Sunda (Karajaan Tarumanagara).  Éta basa jeung aksara lain basa pituin tuluy dipaké pikeun nuliskeun dokumen resmi, henteu digunakeun pikeun komunikasi sosial. Jaman Karajaan Galuh jeung Karajaan Sunda, prasasti jeung naskah ditulis ngagunakeun dua basa jeung dua aksara, nyaéta basa jeung aksara Sunda kuna sarta basa jeung aksara Jawa kuna.

Basa Sunda resmi diaku minangka basa nu madeg mandiri ti mimiti taun 1841, dicirikan ku ayana (terbitna) kamus basa Sunda nu munggaran (kamus basa Belanda-Melayu jeung Sunda).  Kamus éta diterbitkeun di Amsterdam, disusun ku T. Roorda, Sarjana basa timur, sedengkeun kandaga kecapna mah dikumpulkeun ku De Wilde. Tuluy Roorda ngajieun pernyataan:

Basa Sunda minangka basa anu digunakeun dina pakumbuhan masyarakat, miboga sababaraha dialék gumantung daérahna, kayaning dialék Banten, Bogor, Parahyangan, jeung Cirebon.  Alatan kitu, basa Sunda ogé mibanda basa anu maneuh dina hartian basa lulugu minangka basa penganteur atawa basa nu baku dina pengajaran atawa dina pakumbuhan nyaéta basa nu aya di wilayah Priangan utamanya Bandung.  Dina basa Sunda aya anu disebut undak-usuk basa anu mangrupa padodan pikeun basa masarakat sunda.

Undak-Usuk basa Sunda gumelar antara abad ka-18 atawa 19 nalika datang pangaruh politik Mataram jeung pengaruh ti basa Jawa Kuna. Dina jaman harita, jaman urang dijajah Walanda, mémang dina pakumbuhan urang Sunda (cara pakumbuhan sakumna urang Indonesia) aya panta-panta sosial. Dalah kalungguhan masing-masing jalma ogé béda-béda nurutkeun hukum, da aya hukum anu khusus pikeun urang Walanda katut urang Barat, aya hukum husus pikeun utang Timur asing (Cina, Arab, Keling jsté). Ari urang pribumi jadi dadampar panghandapna. Tapi ku lantaran jumlahna pangréana, masih kénéh dibagi-bagi deui kana panta-panta: ménak, santana, somah atawa cacah kuricakan. Undak-usuk basa anu dijieun jeung diajarkeun dina abad ka-19 nepi ka awal ka-20, mémang luyu jeung kaayaan masyarakat Sunda harita anu dibagi dina tahap-tahap sosial.

Basa Sunda mibanda alat pikeun nuliskeunana nyaéta aksara Sunda, ogé dieuyeuban ku undak-usukna anu digunakeun nalika nyarita anu diluyukeun jeung tempat, jalma anu diajak nyarita jeung anu dicaritakeunana minangka silih ajénan anatara papadana.  Tétéla geuning basa Sunda téh mangrupa basa anu madeg mandiri, basa anu tumuwuh di lingkungan masarakat Sunda, basa nu kudu dijaga, kudu diriksa jeung diraksa ku sakumna urang Sunda minangka salah sahiji unsur budaya pikeun ngécéskeun yén “Basa Sunda Jati Diri Urang Sunda”.