Jabarkan Gelarna Wayang Beber Wonosari dari Wayang Beber Wonosari dalam bahasa sunda

KPA Kusumodilaga Sastromiruda nulis yén wayang beber mimiti dijieun ku Prabu Bratana ti Karajaan Majapahit dina taun1361.  Sajarawan deungeun ngaranna WP. Goenevelt manggihan hiji warta di Cina taun1416 anu nétélakeun yén pamentasan Wayang Beber geus umum dipintonkeun di wewengkon Jawa Wétan.  Sajarahwan séjén, Dr. Hazeu ngomong yén wayang beber aya sanggeus jelema mikawanoh pintonan bayangan.

Asal-muasal kapustakaan séjén ti Kitab Centhini nyebutkeun yén Wayang beber mimiti mekar di Karajaan Kediri. Awalna digambar dina luhureun daun lontar anu bentukna leutik kalayan nyokot carita tina relief Candi Penatarandi Blitar Jawa Wétan.

Dina mangsa pamaréntahan Raja Brawijaya pamungkas anu miboga putra R. Sungging Prabangkara nyieun hiji panyampurnaan wangun Wayang Beber tina daun lontar dirobah jadi dina keretas kalayan méré rupa-rupa kelir pakéan ku cet.  Ku kituna dina mangsa ahir Karajaan Majapahit kaayaan wayang beber beuki rame.

Saprak runtuhna karajaan Majapahit kalayan sengkala geni murub siniram jalma (1433/1511M), ku kituna Wayang Beber sarta kasenian séjénna dibawa ka Karajaan Demak.  Dina mangsa Sultan Demak Syah Alam Akbar I masih ngawasa, Wayang Beber masih dipintonkeun, tapi sawaréh pamiluna nampik alatan aya penggambaran jelema sarta aya pemujaan ka barang atawa roh anu geus maot.

Pikeun ngaleungitkeun gambaran anu kaambeu pamujaan ka déwa sarta ngaleungitkeun wujud gambar manusa, ku kituna para wali nyiptakeun wayang anu dicokot tina gambar jelema, sato anu distirilisasi sarta dijieun doyong.

Sunan Bonang di Demak nyiptakeun Wayang Beber Gedog jeung carita Panji Asmorobangun jeung Dewi Sekartaji.  Iringan musik anu dipaké nyaéta rebab, kendang, kenong sarta gong.  Kamekaran satuluyna, para wali nyieun deui wayang purwa tina bahan kulit ku kituna ngabalukarkeun wayang beber leungit nepi ka jaman Karajaan Mataram.

Saprak éta pisan, henteu matak olohok lamun sawatara dasa warsa tuluy wayang beber disangka geus punah.  Tapi lalampahan wayang beber terus timbul tikerelep waktu nepi di Karaton Mangkunegaran Solo di mana ayana wayang beber masih dibéla.  Tapi kitu duplikasi wayang beber anu dipigawé dibawa ka luar nagari.