Jabarkan Ngaleungitkeun "tujuh kecap" dari Piagam Jakarta dalam bahasa sunda

jmpl|Proklamasi Kemerdekaan Indonesia kaping 17 Agustus 1945

jmpl|Sidang Panitia Persiapan Kemerdekaan Indonesia kaping 18 Agustus 1945

Dina kaping 7 Agustus 1945, pamaréntah Jepang ngembara keun ngadegna  Panitia Persiapan Kemerdekaan Indonesia (PPKI). Salajengna, dina 12 Agustus, Soekarno diangkat salaku pupuhu ku Panglima Kelompok Ekspedisi Selatan Marsekal Medan Hisaichi Terauchi. Ngan opat ti salapan anu nandatangan Piagam Jakarta anu ngajadi anggota PPKI, tayalian Soekarno, Mohammad Hatta, Achmad Soebardjo, sareng Wahid Hasjim. Samemehna anggota PPKI ngarencana ngumpul dina 19 Agustus pikeun maheutkeun undang-undang dasar Indonesia. Ngan baé, dina kaping 6 jeung 9 Agustus 1945, kota Hiroshima jeung Nagasaki dibom atom ku Sekutu. Salajengna, dina 15 Agustus, Kaisar Hirohito ngabewarakeun yen Jepang geus nyerah ka Sekutu.

Soekarno jeung Hatta nganyatakeun kamerdékaan Indonesia dina ping 17 Agustus 1945. lajeng, dina isuk-isukna kaping 18 Agustus, PPKI ngariung deui pikeun nga-sahkeun undang-undang dasar Indonesia. Dina ieu gempungan, Hatta ngusulkeun sangkan tujuh kecap dina Mukadimah jeung Pasal 29 dihapus. Saperti anu dijéntrékeun engkéna ku Hatta dina bukuna Sekitar Proklamasi 17 Agustus 1945, dina peutingna kaping 17 Agustus, saurang opsir  kaigun (Angkatan Laut) Jepang nepungan tur ngémbarkeun ngeunaan yén golongan nasionalis ti ageman Kristen ti Indonesia Timur nampik kana tujuh kecap alatan dianggap diskriminatif utamana ka ageman minoritas, malahan maranéhna nembrakeun maksud hayang ngadegkeun nagara sorangan di luar Républik Indonésia umpamana ieu tujuh kecap henteu di pupus.

Hatta lajeng ngajéntrékeun usulan parobahanna: istilah "ketuhanan" baris  diganti ku "ketuhanan yang maha esa", kalayan istilah "Mukadimah" anu asalna tina bahasa Arab diganti jadi "Pembukaan". Ayat anu nerangkeun ngeunaan Présidén Indonésia kudu Muslim ogé dipupus. Saatosna usulan ieu ditarima, PPKI nyatujuan Undang-Undang Dasar Republik Indonesia dina poé éta kénéh, tur tujuh kecap téa pamustunganana di pupus atawa dileungitkeun. Wawakil ti Bali I Gusti Ketut Pudja ogé ngusulkeun sangkan kecap "Allah" diganti ku "Tuhan". Usulan éta ogé ditarima, tatapi nalika  konstitusi resmi dipublikasi, parobahan éta tacan ditempokeun.

Henteu pati dipikawanoh  sacara pasti naha PPKI nyaluyuan usulan Hatta kalawan henteu aya perlawanan ti golongan Islam. Di tempat sejen, komposisi anggota PPKI kacida béda jeung BPUPK: ngan 12% anggota PPKI anu asalna ti golongan Islam (samentara éta di BPUPK aya  24%). Ti salapan anu nandatangan Piagam Jakarta, ngan tilu anu hadir dina kumpulan  kaping 18 Agustus. Ka tilu anu hadir ieu lain ti  golongan Islam; Hasjim anu datang ti  Surabaya karék nepi ka Jakarta dina 19 Agustus. Sagédéngeun kitu, Indonésia mangsa éta nyingareupan ancapan ku datangna  pasukan Sekutu, alatan kitu anu jadi prioritas nya pertahanan nasional jeung upaya pikeun marjoang keun  aspirasi golongan Islam bisa ditunda saheulaanan nepika situasi aman. .

Kaputusan ngahapus tujuh kecap téa mawa ka handeueul pikeun  golongan Islam. Hadikoesoemo ngébréhkeun kaambekna dina rapat Majelis Tanwir Muhammadiyah di Yogyakarta sababaraha poé sabada sidang PPKI réngsé. Golongan Islam ogé ngarasa beuki henteu panuju sabada PPKI dina kaping 19 Agustus nolak usulan pikeun ngadegkeun Kamenterian Agama. Sanajan kitu, dibarung ku mimiti datang pasukan Sekutu, golongan Islam mutuskeun pikeun ngajadikeun persatuan nasional demi mempertahankan kamerdekaan Indonesia jadi prioritasna saheula anan.

Sawala ngeunaan Piagam Jakarta dina masa panangguhan UUD 1945

Pameredih ti partai Islam sangkan ngaku kana Piagam Jakarta

Sabada Walanda ngaku kana kamerdékaan Indonésia, dina 27 Désémber 1949, UUD 1945 digantikeun ku Undang-Undang Dasar Republik Indonesia Serikat. Tapi teu kungsi lila, dina 17 Agustus 1950, Republik Indonesia Serikat dibubarkeun tur Undang-Undang Dasar Sementara Republik Indonesia diberlakukeun. Abikoesno Tjokrosoejoso, anu kungsi jadi bagian tina Panitia Sembilan, nyieun hiji  pamflet dina taun 1953 judulna Ummat Islam Indonesia Menghadapi Pemilihan Umum. Di kaca kahiji, aya tulisan Piagam Jakarta mangrupa cita-cita anu baris dipajuangkeun.

Nalika Désémber 1955, Indonésia ngayakeun pemilihan umum pikeun milih anggota Konstituante, tayalian lembaga anu tugasna pikeun ngarumuskeun konstitusi anyar. Piagam Jakarta jadi hiji topik anu penting pikeun anggota-anggota ieu lembaga. Konstituante anu aya  diwangun ku 514 anggota, kalawan 230 diantarana atawa (44,8%) asalna ti blok Islam, sésana tayalian ti blok kebangsaan. Blok Islam, diwangun ku  dalapan partéy ( Nahdlatul Ulama, Masyumi, Partéy Syarikat Islam Indonesia, Persatuan Tarbiyah Islamiyah,  katut opat partéy leutik lianna), Mibanda pamadegan yén mupus  tujuh kecap dina Piagam Jakarta mang rupa keun hiji kasalahan anu ngan ukur diantepkeun ku golongan Islam di PPKI kulantaran kaayaan genting mangsa éta ogé alatan Soekarno geus jangji yén majelis anu dipilih rakyat baris ngaréngsékeun ieu masalah engkéna. Abdoel Kahar Moezakir, anu mangsa éta geus ngagabung jeung Partéy Masyumi, boga anggapan di pupusna tujuh kecap mangrupakeun hiji "pangkhianatan" anu geus ngancurkeun Pancasila sorangan alatan  asas-asas anu dianggap mawa pangaruh  akhlak mulia anu geus medalkeun Pancasila kalahka dipupus. Partéy Masyumi (anu mibanda 112 anggota oge mangrupakeun partéy Islam panggedéna di Konstituante) sarua nungtut kana pangakuan resmi pikeun Piagam Jakarta.

Janji pangakuan dina  mimiti taun 1959

Saheulaanan anggota Konstituén teu sapuk kana undang-undang dasar anu anyar, Jenderal Abdul Haris Nasution nembrakkeun pamanggih dina 13 Februari 1959 yén Tentara Nasional Indonesia (TNI) "naratas usaha" pikeun balik deui ka UUD 1945. Numutkeun pamanggih anggota Konstituante ti Partéy Masyumi Djamaluddin Datuk Singomangkuto ogé teolog Belanda B.J. Boland, Soekarno ngadeudeul balikna ka UUD 1945 sangkan manéhna bisa ngalaksanakeun gagasan demokrasi terpimpinna. Nincak 19 Pébruari, Kabinét Djuanda nyaluyuan sapinuhna "Putusan Dewan Menteri ngeunaan prakna ngalaksanakeun Demokrasi Terpimpin dina raraga mulang deui ka UUD 1945". Ieu putusan nyebutkeun yén  UUD 1945 bisa ngajamin dina prakna ngalaksanakeun demokrasi terpimpin. Salian kitu, putusan ieu ogé nyebutkeun yén pikeun nyumponan aspirasi golongan Islam,  Piagam Jakarta diaku kabeneranna. Dibagian  katerangan ogé disebutkeun  ngeunaan balik deui  kana  UUD 1945 nyaéta pikeun mulangkeun sakabéh  poténsi nasional, kaasup dijerona golongan Islam. Nya kusabab ieu, pangakuan Piagam Jakarta geus ditafsirkeun salaku usaha pikeun némbongkeun itikad hadé sakumna pamingpin  Darul Islam di Jawa Kulon, Sulawesi Kidul, jeung  Acéh, kitu deui  politikus-politikus Islam séjén anu  simpatik kana ideologi anu dipajuangkeun ku  Darul Islam. Sawatara éta, pikeun malikeun  UUD 1945, Soekarno geus sapagodos jeung  kabinét ngeunaan anjeunna baris biantara diharepkeun Konstituante di Bandung kalawan ngajak maranéhna pikeun nyatujuan UUD 1945.

Dina 3 jeung 4 Maret 1959, Dewan Perwakilan Rakyat (DPR) dibéré kasempetan pikeun nanyakeun ka kabinét patali kaputusan Déwan Mentri, jeung pamaréntah bakal ngajawab patarosan ieu dina tulisan. Sajumlah wawakil partéy Islam ménta katerangan ngeunaan Piagam Jakarta. Anwar Harjono ti  Partéy Masyumi ditanya naha Piagam Jakarta bakal boga kakuatan hukum kitu ogé konstitusi atawa ngan diaku salaku dokumén sajarah wungkul. Perdana Menteri Djuanda Kartawidjaja ngajawab yén sanajan Piagam Jakarta teu bagian tina UUD 1945, éta piagam tetep jadi dokumén sajarah anu kacida pentingna dina perjuangan bangsa Indonésia sarta rumusan Mukadimah UUD 1945. Achmad Sjaichu ti Nahdhlatul Ulama ogé nanya "Naha pangakuan Piagam Jakarta hartina pangakuan salaku dokumén sajarah wungkul atanapi aya konsékuénsi hukum, nyaéta kecap Ketuhanan dina Mukadimah UUD 1945 ngandung harti 'Iman ka Alloh kalayan kawajiban ngalaksanakeun syariatna', sangkan dina dasarna bisa dijieun undang-undang anu tiasa diadaptasikeun kana hukum Islam pikeun anu ngagemna?" Djuanda ngajawab yén "pangakuan ayana Piagam Jakarta salaku dokumén sajarah pikeun Pamaréntah ogé hartina pangakuan pangaruhna dina UUD 1945. Jadi pangaruh anu dimaksud lain ngeunaan Bubuka UUD 1945 waé, tapi ogé ngeunaan pasal 29 UUD 1945, anumana pasal nu saterusna kudu jadi tatapakan pikeun kahirupan hukum dina widang agama."

Lajeng, kaping 22 April 1959, Soekarno ngadugikeun biantara di payuneun Konstituante di Bandung. Dina biantarana ieu, anjeunna umajak sangkan UUD 1945 dilaksanakan deui. Ngeunaan Piagam Jakarta, anjeunna ogé mertélakeun yén éta piagam dijiwaan ku  "amanat penderitaan rakyat". Pamendakna, "Piagam Jakarta ngawengku sakabéh amanat kasangsaraan  rakyat anu disebatkeun ku si kuring tadi: hiji masyarakat anu adil jeung makmur, hiji nagara kesatuan anu ngawangun républik, hiji badan pamusawarahan perwakilan rakyat." anjeuna ogé nepikeun  yén Piagam Jakarta tayakian hiji "dokumen historis" nya ku sababiahna  "ngabaladahan sarta  mangaruhan" UUD 1945. Nya ku dasar ieu, Soekarno nepikeun baris  nepikeun naskah Piagam Jakarta sacara resmi di hareupeun Konstituante. Salajengna anjeunna ngabéwarakeun  yén saupama  Konstituante nyaluyuan kana ieu katangtuan-katangtuan, ieu katangtuan baris dingaranan  "Piagam Bandung", Salajengna ieu piagam baris sacara resmi ngaku Piagam Jakarta salaku hiji dokumen historis.

Debat ngeunaan Piagam Jakarta di Majelis Konstituante

Dina sidang Majelis Konstituén salajengna, Pamimpin Islam sakali deui ngaguar masalah Piagam Jakarta. Salah sahijina nyaéta Saifuddin Zuhri ti  Nahdlatul Ulama nu engkéna bakal jadi Menteri Agama. Anjeunna meredih ka pamaréntah pikeun nyatakeun yén Piagam Jakarta ngagaduhan makna hukum sareng tiasa dianggo salaku sumber hukum pikeun nyebarkeun hukum Islam pikeun umat Islam. Di sisi anu sanésna, wawakil ti partéy Kristen Indonesia, Johannes Chrisos Tomus Simorangkir, nétélakeun yén Piagam Jakarta ngan ukur mangrupa dokumén sajarah anu miheulaan Mukadimah UUD 1945, kukituna Piagam Jakarta henteu  tiasa dijadikeun sumber hukum. Abdoel Kahar Moezakir ngarasa handeueul yén Piagam Jakarta diangkat deui henteu jadi konstitusi, tatapi ngansaukur pangbeberah pikeun golongan Islam. Wawakil ti Persatuan Tarbiyah Islamiyah jeung partéy Syarikat Islam Indonesia ngébréhkeun yén baris ngadeudeul  balikna deui ka UUD 1945 lamun téa mah Piagam Jakarta dijadikeun  Pembukaan UUD 1945. Wawakil ti Partéy Syarikat Islam Indonesia ogé meredih sangkan tujuh kecap anu aya dina  Piagam Jakarta ogé ditambahkeun kana pasal 29 UUD 1945.

Padungdengan ngeunaan Piagam Jakarta nepi ka puncakna nalika Zainul Arifin ti Nahdlatul Ulama nepikeun biantarana dina 12 Méi 1959. Numutkeun anjeuna, anu saleresna janten tatapakan Républik Indonésia sanés ‘ ’Pembukaan UUD 1945’ ‘, tapi Piagam Jakarta, marrgi nya ieu piagam anu tos ngabaladah muka jalan kana Proklamasi Kemerdekaan Indonesia. Anjeuna ogé ngagunakeun Surah An-Nur 24:35-36:  ngeunaan cahaya dina Piagam Jakarta diibaratkeun salaku cempor anu jadi sumber cahaya pikeun UUD 1945 katut nyaangan jalan anu baris ditaratas ku bangsa Indonésia. Kualatan kitu, anjeuna mibanda kayakinan yén Piagam Jakarta geus sapantesna diaku jadi norma dasar nagara jeung parundang-undangana. Ieu pamanggih meunang panampik ti anggota Konstituante Partéy Komunis Indonesia, M.A. Khanafiah, anu mibanda pamadengan cenah Piagam Jakarta ngan saukur rarancang Pembukaan UUD 1945 anu tacan kungsi meunang pa-ngasah ti lembaga resmi mangsa harita, tayalian PPKI.

Dina 21 Méi, Perdana Menteri Djuanda ngajawab rupa-rupa patarosan anggota Konstituante  anu patali sareng biantarana Soekarno dina 22 April. Anjeuna ngajéntrékeun sanajan pangakuan Piagam Jakarta salaku dokumen historis lain ngandung harti ieu piangam mibanda kakuatan hukum, piagam ieu diaku geus ngajiwaan UUD 1945, utamana Pembukaan jeung  Pasal 29. Salajengna anjeuna ngébréhkeun rarancang Piagam Bandung anu ngébréhkeun éta pangakuan. Aya parbédaan antawis versi 21 Méi  sareng versi anu didugikeun dina sasih Pebruari sareng April. Versi sasih Pébruari mung ngangken kana ayana Piagam Jakarta, samentawis versi April nambihkeun hiji katerangan yén Piagam Jakarta téh salahsahiji dokumen historis. Versi Méi malihan nambihkeun yén Piagam Jakarta mibanda harti penting dina gumelarna UUD 1945. Versi Méi masih teuacan jadi pangbeberah  kahoyong golongan Islam. Dina 26 Méi, aranjeuna meredih nambihkeun tujuh kecap kajero Pembukaan jeung Pasal 29 UUD 1945. Ngan, dina 29 Méi, usulan ieu henteu hasil meunang pangrojong ti dua pertilu  anggota Konstituante: ngan 201 ti 466 anggota (atanapi mung 43,1%) anu ngarojong éta usulan. Antukna, golongan Islam nolak ngarojong mulang deui kana  UUD 1945.

Sabada mulangdeui ka UUD 1945

Dekret Presiden 5 Juli 1959 sareng Memorandum 1966

Alatan gagalna Konstituante dina ngarumuskeun konstitusi anyar, Soekarno dina kaping 5 Juli 1959 ngaluarkeun hiji  dekret anu ngabubarkeun Konstituante sareng mulangkeun deui UUD 1945. Di jéro dekret ieu ogé mibanda hiji katerangan "Bahwa kami berkeyakinan bahwa Piagam Jakarta tertanggal 22 Juni 1945 menjiwai Undang-Undang Dasar 1945 sareng  ieu mangrupi hiji kaitan jeung  Konstitusi tersebut." Ieu katerangan bijil ku pangrojong ti inohong Nahdlatul Ulama Muhammad Wahib Wahab, anu salajengna diangkat salaku Menteri Agama. Dina  22 Juni 1959, DPR sacara aklamasi nyebutkeun Indonesia baildeui ka UUD 1945.

Dina 22 Juni 1963, poé gumelarna Piagam Jakarta pikeun anu munggaran dipieling. Jénderal Abdul Haris Nasution, mangsa éta ngajabat salaku Menteri Pertahanan, ngabéwarakeun yén Piagam Jakarta "loba meunang ilham tina hikmah 52 ribu surat-surat ti alim ulama katut pamingpin-pamingpin Islam" anu dialamatkeun ka Jawa Hokokai. Lajeng, dina 5 Juli 1963 (opat taun sabada dikaluarkeunna Dekret 5 Juli 1959), Soekarno macakeun naskah Piagam Jakarta  kalawan saatosna Pembukaan UUD 1945 pikeun mintonkeun aya pakaitna éta dua dokumen.

Lajeng, dina 5 Juli 1966, Dewan Perwakilan Rakyat Gotong Royong (DPRGR, salah sahiji lembaga jieunan Soekarno dina mangsa demokrasi terpimpin) ngaluarkeun hiji mémorandum ngeunaan sumber tertib hukum Republik Indonesia. Majelis Permusyawaratan Rakyat Sementara (MPRS) teras  menerima baik eusi  éta memorandum dilebetkeun kana Katetepan Nomor XX/MPRS/1966. Di jero éta memorandum mibanda katerangan ngeunaan peranan historis Piagam Jakarta dina mangsa ngabaladah nyieun  UUD 1945: "Penyusunan Pembukaan Undang-Undang Dasar 1945 sesungguhnya dilandasi oleh jiwa Piagam Jakarta 22 Juni 1945, sedangkeun Piagam Jakarta éta ditatapakan ogé ku jiwa pidato Bung Karno dina 1 Juni 1945, anu kawentar salaku Pidato Lahirnya Pancasila." dina waktu anu sarua, memorandum ieu ogé mertélakeun yén Pembukaan Undang-Undang Dasar 1945 sareng Pancasila teu kenging dirobah ku sahawaé ogé, kalebet ku MPR, alatan "merubah isi Pembukaan berarti pembubaran Negara". Numutkeun cendekiawan Muslim Indonesia Mujiburrahman, lamun dibandingkeun sareng Pancasila, kadudukan Piagam Jakarta dina memorandum ini teu jelas sareng lemah, mung piagam ini masih disebatkeun ku éta memorandum.

Pameredih dina ngalarapkeun Piagam Jakarta ku kelompok Islam

Numutkeun golongan kabangsaan sareng  partéy-partéy lain-Islam Pangakuan Piagam Jakarta ku Dekret 5 Juli 1959 dititenan yen Piagam Jakarta ngan disebut di palebah pertimbangkeun, matakna teu mibanda kakuatan hukum.

Pulitikus ti Nahdlatul Ulama Saifuddin Zuhri, anu kapeto jadi Menteri Agama dina taun 1962, ngabéwarakeun dina taun 1963 nalika miéling tepung taun Piagam Jakarta nyebatkeun  piagam ieu geus jadi cukang lantaran ayana Révolusi Nasional Indonésia, mibanda status konstitusional, sareng pangaruhna kana sagalla rupi parundang-undangan sareng kahirupan ideologis bangsa. Salaku Menteri Agama, anjeuna nyobian nataran tur ngalelempeng yén pikeun ngalaksanakeun Dekret 5 Juli 1959. Dina mangsa mieling tepung taun ka-40 Nahdlatul Ulama (31 Januari 1966), diayakeun hiji pawai, kalawan pesertana nyepengan spanduk anu nungtut biknadeui Piagam Jakarta. Dina bulan anu sarua, Majelis Permusyawaratan Ulama Daerah Istimewa Aceh ngarumuskeun hiji rarancangan Pedoman Dasar. Pasal 4 Pedoman Dasar ieu mertelakeun yén tujuan organisasi maranéhna tayalian pikeun ngahijikeun sakabeh ulama jeung umat dina raraga pikeun ngalarapkeun Piagam Jakarta sareng ngalarapkeun syariat Islam pikeun Muslim di ieu provinsi.

Pulitikus Muslim Mohamad Roem nyandak sikep anu langkung moderat. Dina hiji biantarana anu didugikeun di Médan dina Februari 1967, anjeuna  negeskeun yén umat Islam wajib ngalarapkeun syariat Islam leupas tina naon  tujuh kecap diasupkeun ka lebet Pembukaan UUD 1945 atanapi  Dekret 5 Juli 1959. numutkeun anjeuna, ieu kawajiban sanes kawajiban umum, nanging kawajiban agama, sareng dina ngalarapkeuna ieu kawajiban gumantung ka masing-masing pribadi. Salajengna, nalika sidang MPRS dina Maret 1968, golongan Islam meredih sangkan Piagam Jakarta ogé dilebetkeun kana Garis-Garis Besar Haluan Negara (GBHN), tapi ieu ogé  gagal margi ayan panampik ti golongan militér, Kristen, sareng kabangsaan.

Padungdengan antawis golongan Islam sareng Kristen pakait kana makna historis Piagam Jakarta

Sabada sidang MPRS dina Maret 1968, padungdengan ngeunaan Piagam Jakarta balikdeui kana puncakna ku dipewdalkeuna artikel-artikel ku golongan Kristen sareng Islam. Majalah Katolik Peraba medalkeun sajumlah artikel anu ngiritik argumén anu ngadukung Piagam Jakarta. Dina salah sahiji artikel disebut, Partéy Katolik boga pamanggih yén Piagam Jakarta henteu kingsi mibanda kakuatan hukum alatan éta piagam mung sakadar rarancang Pembukaan UUD 1945. Partéy Katolik malah mengutip Sayuti Melik (salah sasahiji anggota PPKI) anu ngajelaskeun yén teu aya buktos Panitia Sembilan kungsi nanda tangan rarancang Pembukaan anu dirumuskeun dina 22 Juni 1945, sareng  mung Mohammad Yamin anu nyebat rarancang ieu kalawan sebutan Piagam Jakarta. Kusabab kitu, numutkeun Partéy Katolik, teuaya anu salah ngeunaan putusan PPKI pikeun mupus tujuh kecap. ngeunaan sareng Dekret 5 Juli, Partéy Katolik nafsirkeun kecap "menjiwai" salaku kajelasan yén Pembukaan UUD 1945 asalna tina Piagam Jakarta. Sanajan kitu, Partéy Katolik ngajelaskeun yén istilah ieu henteu ngajadikeun tujuh kecap salaku bagian tina sistem hukum Indonésia, alatan dimana ieu diasumsikeun bener, tangtuna Piagam Jakarta lain menjiwai, tatapi malah ngaganti Pembukaan UUD 1945. Sagigireun éta, pikeun Partéy Katolik, maké frasa "kami berkeyakinan" nandakeun yén éta kayakinan ngan kayakinan Soekarno wungkul sareng hente mibanda kakuatan hukum.

Redaksi majalah Peraba ogé nyebutkeun yén pihak anu nungtut diakuna Piagam Jakarta geus papalingpang jeung persatuan jeung kasatuan bangsa. Maranéhna ogé negeskeun yén Proklamasi Kamerdékaan Indonésia henteu aya kaitanna sareng Piagam Jakarta. Aranjeuna  nempo kana sajarah nalika Soekarno sareng Hatta diiwat sareng  didesek ku para pamuda pikeun sagancangna ngaproklamasikeun kamerdékaan. Ieu pemuda-pamuda henteu hayang kemerdékaan Indonésia disangkutpautkeun jeung Jepang, Matakna maranéhna nolak ngalarapkeun Piagam Jakarta pikeun macakeun proklamasi, alatan éta piagam mangrupikeun hasil tina badan jieunan Jepang, BPUPK.

Dilain tempat, pulitikus-pulitikus Muslim nyoba nembongkeun yén Proklamasi Kemerdékaan Indonésia teu  bisa dileupaskeun tina Piagam Jakarta. Inohong Muslim Hamka boga pamanggih yén saméméh Piagam Jakarta, gerakan kamerdékaan Indonésia kabagi jadi dua golongan, Tayalian Islam jeung kabangsaan. Keduana henteu silih hormat, jeung Hamka mibanda kayakinan yén kompromi Piagam Jakarta-ieu anu bisa ngaraketkeun kadua golongan ieu jadi ngahiji. Ngan, tujuh kecap dijero Piagam Jakarta saterusna malah dipupus sapoé sabada kamerdékaan. Pikeun Hamka, ieu téh hiji lampah anu teu jujur malahan bisa disebutkeun curang ti golongan kabangsaan. Samentaawis éta, Menteri Agama Indonésia Muhammad Dahlan nepikeun hiji biantara anu danget ieu jadi Piagam Jakarta dina taun 1968 anu ngajelaskeun yen piagam Jakarta ieu mangrupikeun hiji lengkah nuju kamerdékaan anu saterusna jadi pangrojong  jeung sumber inspirasi bangsa Indonésia enggoning ngajaga kamerdékaan. Dahlan ogé boga kayakinan yén eusi Proklamasi Kamerdékaan Indonésia sajalan jeung eusi Piagam Jakarta, jeung anjeuna ogé ngaku yén piagam éta sabenerna hiji tanda akhirna  tina pergerakan kamerdékaan Indonésia dina abad ka-20. Sagigireun éta, Dahlan nandeskeun yén Dekret 5 Juli 1959 jeung  Memorandum DPRGR anu geus ditarima ku MPRS dijadikeun Piagam Jakarta salaku sumber hukum.

Pa anggi ti pihak militér ngeunaan  Piagam Jakarta ogé henteu buleud atawa kabagi dua. Abdul Haris Nasution, anu geus jadi pupuhu MPRS, nyebatkeun dina hiji seminar anu diayakeun  di Kota Malang, Jawa Wétan, dina Juli 1968 yén anjeuna éta henteu panuju kana gagasan ngadegna nagara Islam, tapi anjeunna ngarojong kana karep umat Islam pikeun  mulangkeun  Piagam Jakarta. Ngan, nalila Pamuda Mahasiswa tur Pelajar Islam hoyong merayakan hari jadi Piagam Jakarta dina taun 1968, maranéhna henteu meunang widi ti Panglima Komando Daérah Militér Jayakarta. Pamaréntah nalika éta ogé ménta ka sakumna pagawé  negeri sipil sangkan henteu ngaluarkeun atawa nyieun pamanggih naon waé ogé ngeunaan Piagam Jakarta sarta maréntah ka manéhna  sangkan ulah milu aub dina ngarayakeun poé jadi Piagam Jakarta. Dina taun salajengna, Panglima Komando Daérah Militér XII/Tanjungpura Kolonél Soemadi ngalarang ngarayakeun poé jadi Piagam Jakarta alatan ceuk pamanggihna ideologi nagara geus jéntré aya dina jeroeun   Pembukaan UUD LL1945.

Usaha ngalarapkeun Piagam Jakarta ngaliwat paraturan undang-undangan

Tisaprak  tungtung taun 1960-an, wawakil-wawakil ti golongan Islam  mimiti mitembeyan ngalarapkeun eusi  Piagam Jakarta ngaliwatan paraturan undang-undang. Ngan, aranjeunna kedah  nangtukeun naon  hartina kawajiban ngalaksanakeun syariat Islam. Aya saurang mantan aktivis Masyumi wastana Mohammad Saleh Suaidy nyebutkeun cenah dina panungtung taun 1960-an, Piagam Jakarta bisa dilaksanakeun kujalan : (1) ngarengsekeun rarancang hukum rimbitan/ perkawinan Islam anu masih kénéh dipadungdengkeun di DPR; (2) Ngatur krmpelan jeung  pangbagian zakat jeung lamun ieu sistem réngsé, rarancang undang-undang ngeunaan zakat bisa  diusulkan ka DPR; (3) Ngahijikeun kurikulum sakabéh pasantrén sa Indonésia; (4) ngaronjatkeun kaefisienan sareng koordinasi dakwah; (5) Ngahirupkeun deui Majelis Ilmiah Islam pikeun ngamekarkeun konsép -konsép penting dina jero agama Islam.

Kaping 22 Mei 1967, Departemén Agama ngusulkeun Rarancang Undang-Undang ngeunaan Paraturan Perkawinan Ummat Islam ka DPRGR. Di palebah pedaran, aya hiji  pernyataan yén ku ayana  Dekret 5 Juli 1959, Piagam Jakarta dianggap salaku bagian tina undang-undang dasar. Ngan, dina Februari 1969, Fraksi Partéy Katolik di DPRGR nepikeun panampik kana rarancang ieu  undang-undang. Maranehna ngaluarkeun hiji  memorandum anu nyieun hiji  dikotomi antawis  nagara kabangsaan atawa nagara Islam. Nurutkeun papadegan maranéhna, lamun seug ieu rarancang undang-undang nepi ka  disahkeun, hartina dadasar nagara  bakal di ganti ku  Piagam Jakarta. Antukna Présidén Indonésia mangsa éta  Soeharto nyabut ieu rarancang undang-undang dina Juli 1973.

Dina mangsa Orde Baru, sagemblengna pamarentah  usaha pikeun  ngamalkeu  ideologi Pancasila, matakna maranéhna henteu méré lolongkrang pikeun ngabahas deui ngeunaan Piagam Jakarta. Nincak taun 1973, sakabeh Partéy Islam dihijikeun sato ngan sapartéy, tayalian  Partéy Persatuan Pembangunan (PPP). Dina taun 1980-an, pamarintah Orde Baru ogé ngawajibkeun sakabéh Partéy politik pikeun ngajadikeun Pancasila salaku  asas tunggal.

1988: ngawangun paradilan agama jeung kasieunan ka Piagam Jakarta

Nalika taun 1988, pameréntah ngajengkeun Rarancang Undang-Undang Paradilan Agama. Partéy Demokrasi Indonesia katut  fraksi Partéy  kabangsaan lianna ngarasa hariwang yén pamaréntah ngaliwatan ieu rarancang  undang-undang baris ngalarapkeun syariat Islam. Teolog Yesuit Franz Magnis-Suseno ngawawadian yén tujuan mupus kecap tina  Pembukaan UUD 1945 dimaksudkeun pikeun meunang kacindekan yén moal aya saha ogé anu maksa keun kahayangna ka golongan séjén. Dina awal Juli 1989, Konferensi Waligeréja Indonésia (KWI) ogé Persekutuan Geréja-Geréja di Indonesia (PGI) nepikeun paménta sangkan  sakumna warga Muslim bisa kalawan bébas milih paradilan sipil atawa agama, alatan numutkeun maranéhna bedana antawis  Pancasila sareng Piagam Jakarta tayalian dina Pancasila henteu ngawajibkeun  ngalaksanakeun syariat Islam.

Soeharto ngajawab kana kitik ku hiji  jawaban cenah rarancang undang-undang ieu ngan ukur hayang ngalaksanakeun gagasan Pancasila jeung UUD 1945, ogé numutkeun anjeuna rarancang undang-undang ieu henteu aya kaitana sareng Piagam Jakarta. Para tokoh Muslim juga menampik keterkaitan antara rancangan undang-undang peradilan agama dengan Piagam Jakarta. Mohammad Natsir nyebutkeun yén golongan Kristen geus nembikeun hiji sikep  anu henteu toléran kana aspirasi-aspirasi umat Islam tisaprak dikaluarkeunna  "ultimatum" pikeun mupus tujuh kecap dina Piagam Jakarta dina kaping 18 Agustus 1945. Numutkeun pamanggihna, lamun  aspirasi umat Islam terus-terusan dihalangan ku panampik golongan Kristen, umat Islam bisa Boga rasa kawas  warga kelas dua.

Ditempat séjén, cendekiawan Muslim Nurcholis Madjid bisa paham naha golongan Kristen nepikeun panolakanna. Numutkeun anjeunna, kacuriga ngeunaan Rarancang Undang-Undang Paradilan Agama mangrupakeun upaya pikeun ngawujudkeun Piagam Jakarta anu pucuk tigirangna aya trauma pulitik di waktu katukang. Lajeng anjeuna umajak  ka salarea pikeun mohokeun  éta trauma mangsa harita  kalawan nempokeun kana rarancang undang-undang éta salaku hiji prosés Nasional. Fraksi Angkatan Bersenjata Republik Indonesia (ABRI) ogé nepikeun  yén aranjeunna ogé  bisa paham kaka kasieun masyarakat kana éta rarancang undang-undang jeung Piagam Jakarta, alatan aranjeunna ogé nitenan yén dina sajarahna geus aya sababaraha kajadian anu tumiba  dina usaha  pikeun ngaganti   ideologi Pancasila ku  agama.

Tungtutan mulangkeun deui Piagam Jakarta dina mimiti Reformasi (1999–2002)