Coba jelasin Aturan ngeunaan aksés pasar dari World Trade Organization dalam bahasa sunda dong

jmpl|ka|250px|Terminal peti kemas di Pelabuhan Antwerpen. Ngumpulkeun bea impor tina barang impor dasarnamah teu dilarang ku WTO, tapi nagara anggota dirojong pikeun saeutik demi saeutik ngurangan tarif nu ditagihkeun.

Nagara-nagara mikabutuh aksés pasar sangkan ieu widang dagang barang jeung  jasa bisa  lumangsung lancar, tapi aksés pasar ka hiji nagara mindeng dihalangan ku rupa-rupa cara, naha ku tarif atawa non-tarif. Sacara umum, aya opat jinis aturan WTO anu pakait sareng aksés pasar, nyaéta aturan ngeunaan béa impor, paraturan ngeunaan béa jeung pungutan-pungutan biaya séjén, paraturan ngeunaan watesan sacara kuantitatif, sarta paraturan ngeunaan halangan non-tarif lianna.

Dina dasarna, ngumpulkeun béa  téh impor teu dilarang, kumaha ogé, tarif nu ditagihkeun ku nagara ieu teu bisa ngaleuwihan wates pangluhurna tina anu geus  diatur dina daptar konsési masing-masing.. Daptar konsési kudu sajalan jeung aturan dasar GATT jeung henteu bisa ngurangan kana kawajiban anggota. Sabagian gedé daptar konsési dijieun kujalan nurutkeun Harmonized Commodity Description and Coding System(disingkét "Harmonized System"). Strukturna sorangan sacara umum diwangun ku Bab I anu eusina konsési konsési tarif pikeun produk pertanian jeung salian ti pertanian, Bagian II ngeunaan konsési préferensial, Bagian III ngeunaan konsési ngeunaan tindakan lian ti tarif, sarta Bagian IV ngeunaan komitmen husus ngeunaan bantuan doméstik jeung subsidi ékspor pikeun  produk pertanian. Pikeun katerangan leuwih lengkep, tempo .

Sawatara kitu, anggota anu hayang ngarobah atawa narik daptar konsésina kudu ngaliwatan hiji prosedur dina Pasal XXVIII:1 GATT. Dina dasarnya, ieu anggota kudu ngalaksanakeun babadamian jeung anggota lian anu dianggap mibanda kapentingan anu gedé ku ayana parobahan anu baris dilakukeun. Ganti rugi dina wujud konsési anyar biasana perlu dibikeun. Ngan, umpamana babadamian henteu tinemu jalan kaluar, anggota anu hayang robah atawa nyabut daptar konsési aranjeunna bébas ngalakukeun éta luyu jeung Pasal XXVIII:3(a) GATT. Pikeun leuwih jéntré, tempo .}} unggal anggota WTO gaduh daptar konsésina nyalira iwal pikeun anggota nu jadi bagian tina hiji sarikat pabéan (contona nyaéta nagara anggota Uni Éropa anu teu boga daptar konsési sorangan, tapi maranéhna nuturkeun daptar konsési nu disusun ku Uni Éropa). daptar ieu mibanda "konsési dagang", nyaéta komitmen anu geus dicandak ku hiji anggota Pikeun henteu ngangkat tarif aranjeunna di luhur angka anu geus sapuk, atawa dina basa séjén, aranjeunna geus "meungkeut" tarif aranjeunna dina angka éta. Hukum WTO Nyaliara mengajak anggotana Pikeun terus ngarempugkeun geusan ngurangan tarif anu nguntungkeun sadaya pihak, jeung hasil tina rundingan ieu ogé bakal diasupkeun kana daptar konsési anggota anu aya patalina. Sanajan daptar konsési netepkeun tarif maksimal, batas tarif Pikeun rupa-rupa produk mindeng pisan leuwih luhur tibatan béa masuk anu saleresna ditetepkeun; dina hal ieu, Badan Banding dina perkara Argéntina –Textiles jeung pakéan (1998) ngécéskeun yén  anggota diidinan maké béa anu leuwih handap tibatan tarif maksimum.

Patali jeung "bea Jeung pungutan-pungutan séjén", Badan Banding dina perkara India–Additional Import Duties geus ngartikeun istilah ieu salaku "bea Jeung pungutan anu sanés béa impor biasa". Salaku conto, Panél dina perkara Dominican Republic–Safeguard Measures manggihan éta "tindakan kaamanan" anu dilaksanakeun ku pajabat béa cukai Republik Dominika merupakeun "béa jeung pungutan séjén", Sabab kawijakan ieu henteu kaasup "bea masuk biasa". "Tindakan ngamankeun" (dumasarkeun kana Pasal XIX GATT) mangrupa gantungan  konsési dagang pikeun  waktu nu tangtu lamun aya kanaékan impor anu teu ka duga tianggalna malah nepi ka ngancam bakal ngakibatkeun karugian parna ka produsén jero negeri, Jeung tindakan ngamankeun nu dibadamikeun dina perkara éta nyaéta  netepkeun béa masuk samentara anu gedéna 38% pikeun impor kantong palastik polipropilena. Conto lian nu bisa  kapanggih dina  perkara-perkara di Panel jeung Badan Banding nyaéta béa tambahan pikeun hiji barang anu geus kaancikan béa masuk, deposit anu geus dibayar pikeun kaamanan  ngimpor barang, atawa biaya pabéan euweuh wates maksimum. Pasal II:1(b) GATT sorangan maréntahkeun yén jinis béa ieu  teu meunang ngaleuwihan béa nu geus dilarapkeun ka "tanggal parjangjian ieu" atawa béa anu dikuatkeun dijero undang-undang nu lumaku pikeun tanggal éta. Kusabab istilah anu teu jelas "tanggal parjangjian Ieu", sakumna anggota WTO geus sapuk di sapamahaman ngeunaan tapsiran tina Pasal II:1(b) GATT 1994 () yén unggal anggota dina hal ieu wajib pikeun nyatet tarif anu meungkeut pangluhurna  nu bakal  tumiba kana  unggal béa atawa  pungutan lianna dina daptar konsési aranjeunna.

Hukum WTO sorangan teu ngijinan ngawatesan kana kuantitatif barang. Kusabab ieu, sacara umum anggota WTO teu dimeunangkeun ngalarang ngimpor atawa ngékspor barang anu geus tangtu, jeung maranéhna ogé  teu bisa nerapkeun kuota kana barang. Pikeun dagangan jasa, aturan Ieu ngan lumaku pikeun séktor jasa anu geus diliberalisasi ku ieu anggota. Samentara éta, aturan nu kaopat mangrupa hiji kategori kalawan cakupan anu lega, contona nyaéta kirang transparansina hukum dagang, prakték dagang éta teu adil, prosedur pabéan, panyalindungan hak kakayaan intelektual goréng, tindakan sanitari jeung fitosanitari, atawa ayana halangan teknis. Aturan ngeunaan panyalindungan hak cipta intelektual, tindakan sanitari Jeung fitosanitari, Jeung hambatan teknis diatur ku parjangjian Nyaliara. Salaku conto, régulasi téknis anu dilarapkeun ku hiji  nagara kudu saluyu jeung prinsip MFN, Jeung anggota anu ngalarapkeun régulasi Ieu kudu mastikeun supados henteu nimbulkeun halangan dagang anu teu perlu.

Aturan ngeunaan prakték dagangan anu teu adil

Hukum WTO mibanda aturan-aturan husus ngeunaan prakték-prakték dagangan anu tangtu anu dianggap teu adil, tayalian subsidi jeung dumping. Subsidi diatur ku Pasal XVI GATT jeung ogé Parjangjian ngeunaan subsidi jeung tindakan imbalan (, disingket Parjangjian SCM). Numutkeun Parjangjian SCM, subsidi tayalian kontribusi keuangan ti pamaréntah atawa badan publik, atawa bantuan beubeunangan atawa harga dina wujud naon waé luyu jeung Pasal XVI GATT, anu méré kauntungan. Hukum WTO ngalarang sababaraha jinis subsidi, tayalian subsidi ékspor jeung  substitusi impor. Sabagéan gedé ti jinis subsidi lianna henteu dilarang, tapi subsidi-subsidi ieu kagolong salaku "subsidi nu bisa  ditindak" (actionable), kayaning subsidi anu bisa  ditolak ku anggota WTO dimana subsidi ieu  bisa nimbulkan "akibat-akibat ngarugikeun" (adverse effects) kana kapentingan éta anggota. Subsidi-subsidi ieu ngalimpudan subsidi anu ngabalukarkeun karugian pikeun industri doméstik nagara lian anu ngahasilkeun produk sarupa, subsidi anu bisa  ngabalukarkeun mupus atawa ngurangan kana kauntungan anu katarima sacara langsung anapon henteu langsung tina  GATT 1994, sarta subsidi anu ngabalukarkeun karugian parna. Lamun anggota anu masihan subsidi samodél ieu nampik pikeun nyabut atawa teu daék nyokot léngkah pikeun ngaleungitkeun balukarna anu ngarugikeun, anggota séjén anu ngarasa dirugikeun bisa nyokot tindakan balasan anu sarua jeung akibat tina éta subsidi. Di Parjangjian SCM sorangan  sabenerna masih aya jinis subsidi katilu, tayalian subsidi anu henteu bisa ditindak. Numutkeun pasal 8.2 Parjangjian SCM, subsidi-subsidi ieu ngalimpudan subsidi lingkungan hidup, subsidi panalungtikan, jeung subsidi pikeun pangwangunan daérah anu tinggaleun. Ngan, luyu jeung Pasal 31 Parjangjian SCM, subsidi ieu ngan lumaku lima tahun sabada parjangjian WTO sakabéhna mimiti dilarapkeun. Balukarna,aturan ngeunaan subsidi anu teu bisa ditindak ngan lumaku nepika tanggal 31 Désémber 1999, nya tisaprak harita subsidi-subsidi ieu kagolongkeun salaku subsidi anu bisa ditindak.

Samentawis éta, dumping tayalian prakték ngajual produk di pasar nagara séjén kalawan harga leuwih handap  tibatan harga anu lumaku di jero negeri. Saracara umum , dumping heteu dilarang u hukum WTO, tapi Pasal VI GATT jeung parjangjian Anti-Dumping méré izin anggota WTO pikeun nyokot béa anti-dumping lamun seug prakték dumping ieu  ngabalukarkeun atau ngancam baris ngadatangkeun karugain material kana produk anu diproduksi ku éta anggota .