Gw mau tau Sajarah dari Y. Jelasin dalam bahasa sunda

Karuhun asal hurup Y mangrupa hurup Yunani upsilon.

Pamakéan hurup Y dina alfabét Latin berawal ti abad kahiji SM. Hurup éta dipaké pikeun nulis kecap pinjaman ti basa Yunani, ku kituna Y lain hurup pikeun nulis kosakata pituin basa Latin sarta biasana dilafalkan /u/ atawa /i/. Pelafalan anu kadua jadi umum dina mangsa klasik sarta dipaké ku loba jelema kajaba golongan terpelajar. Claudius, Kaisar Romawi ngawanohkeun hurup anyar ka dina alfabét Latin pikeun melambangkan naon anu disebut sonus medius (vokal pondok saméméh konsonan biwir), tapi kadangkala dina prasasti ditulis minangka hurup upsilon ti Yunani.

Dina mangsa Yunani Kuna, hurup Υ (Upsilon) melambangkan [u], saméméh pindah ka  (vokal hareup katutup buleud). Mulanya bangsa Romawi Kuna mengadaptasi hurup ieu jadi hurup V, pikeun nandakeun sada vokal /u/ sarta konsonan /w/, tapi henteu lila saterusna, ku alatan sebutan Ypsilon dina basa Yunani beranjak ka vokal /y/, mangka bangsa Romawi meminjam hurup Yunani kasebut luyu wangun asalna kaasup gurat vértikal di handapna, hususna pikeun menandai ngaran-ngaran sarta kecap-kecap pinjaman basa Yunani. Y dingaranan Y Graeca, 'Y Yunani'. Teu diragukan deui yén pelafalannya I Graeca, 'I Yunani', alatan penutur basa Latin hésé ngedalkeun vokal hareup , anu heneuweuh dina kosakata pituin basa Latin. Dina rungkun basa Roman, pelafalannya jadi ngaran anu umum: i griega dina basa Spanyol, i grec dina basa Perancis, sarta sajabana.

Hurup Y dipaké dina basa Inggris Kuna sarta Latin pikeun melambangkan foném /y/; tapi, aya anu menganalisa pamakéan ieu mangrupa kréasi pangsoranganna di Inggris kalayan ngagabungkeun V ka luhur I, tanpa nyambungkeun pamakéan hurup ieu dina basa Latin. Meureun ogé yén hurup Y, sanajan dingaranan Y Græca (dibaca [u gre:ka]) atawa 'u Yunani' sangkan dibédakeun ti /u/ dina basa Latin, tetep dianalisa minangka hurup V (disebut /uː/) di luhur hurup I (disebut /iː/). Mangka hurup Y digeroan [uː iː]; sanggeus /uː/ jadi /w/ sarta sanggeus pergeseran vokal gegedéan dina basa Inggris mangka sebutanana jadi /waɪ/.

Dina mangsa basa Inggris Pertengahan, kabunderan vokal /y/ (vokal hareup katutup "buleud") memudar ku kituna sadana jiga kalayan vokal /iː/ (vokal hareup katutup "teu buleud") sarta /ɪ/. Mangka ti éta, loba kecap anu awalna dieja jeung I saterusna dieja jeung Y, sarta kitu sabalikna. Penggantian sarupa lumangsung dina kosakecap Latin: kecap pituin silva ("kai") dieja jeung Y dina kecap Pennsylvania.

Kitu ogé, Y vokal dina basa Inggris Modérn dilafalkan jiga I, tapi basa Inggris modérn makéna ngan dina kecap-kecap nu tangtu, henteu kawas basa Inggris Pertengahan sarta mimiti Modérn. Hurup éta mibanda tilu pamakéan: gaganti upsilon dina kecap serapan ti basa Yunani (system; Yunani: σύστημα), di ahir kecap (rye, city; bandingkan cities, anu hurup pamustunganana nyaéta S), sarta dina kecap dasar bersuku kecap hiji kalayan ahir vokal (dy-ing).