Jabarkan Kiprah di Mangsa Kamerdikaan dari Paguyuban Pasundan dalam bahasa sunda

Sanggeus pendudukan Jepang lekasan, Pamaréntah Républik Indonésia ngaluarkeun maklumat nomer X tanggal 3 Nopémber 1945 ngeunaan "pembentukan partai-partai politik". Nanjeurna partéi-partéi pulitik ku Pamaréntah Républik Indonésia ditempo minangka partisipasi aktip ti kahirupan balaréa dina berbangsa sareng bernegara sarta bisa nguatkeun perjuangan bangsa ngabéla kamerdikaan. Kaluarna maklumat kasebut ngabalukarkeun partéi-partéi di Indonésia hirup deui kawas Partéi Nasional Indonésia (PNI), Partéi Islam Masyumi, Partéi Buruh Indonésia, Partéi Rakyat Sosialis, sarta sajabana. Paguyuban Pasundan waktu éta henteu langsung aktip deui. Ieu utamana disababkeun alatan R. Oto Iskandar di Nata, anu dianggap minangka figur anu bisa mingpin deui Paguyuban Pasundan, leungit sacara misterius babarengan sawatara inohong kamerdikaan séjénna.

Tapi saterusna mecenghul hiji partéi anu cenah didalangan Walanda kalawan ngaranna Partéi Rakyat Pasundan (PRP) anu miboga visi anu henteu saluyu jeung Paguyuban Pasundan. Hal kasebut micu para anggota Paguyuban Pasundan pikeun ngahirupkeun balik organisasina. Mangka Paguyuban Pasundan nanjeur deui di Bandung, Yogyakarta, sarta Jakarta dina waktu ampir babarengan. Saterusna Bandung ditetepkeun minangka puseur Pangurus Pusat Paguyuban Pasundan kalawan pupuhuna R. S. Suradiradja.

Dina kongrés Paguyuban Pasundan tanggal 29-31 Januari 1949 di Bandung, diputuskeun pikeun ngarobah ngaran Paguyuban Pasundan jadi Partéi Kebangsaan Indonésia (PARKI) nu maksudna pikeun nambahan perjuangan di widang pulitik. Partéi kasebut saterusna milu pemilihan umum kahiji Républik Indonésia dina taun1955. Tapi suara anu dipibanda dina pemilu kasebut pohara leutikna. Éléhna dina pemilu kasebut ngabalukarkeun perpecahan di PARKI. Ahirna ngaliwatan referendum dina kongrés PARKI tanggal 29 Nopémber 1959, partéi kasebut mutuskeun pikeun ngarobah ngaranna jadi Paguyuban Pasundan.