Gw mau tau Sajarah dari Seoul. Jelasin dalam bahasa sunda

Pakampungan di wewengkon Walungan Han, tempat perenahna Séoul kiwari, geus mimiti ditempatan ti kira-kira taun 4000 SM.

Séoul munggaran kacatet minangka Wiryeséong, ibu kota Baékjé (ngadeg taun 18 SM) di béh kalér wétan wewengkon Séoul. Aya sababaraha pinding dayeuh nu nyésa di ieu wewengkon nu nuduhkeun tanggal harita. Pungnaptoseong, pinding béh wétan di saluareun Séoul, dipercaya ku balaréa minangka loka Wiryeéséong utama. Alatan Tilu Karajaan marebutkeun wewengkon nu stratégis ieu, kadali pindah ti Baékjé ka Goguryeo dina abad ka-5, sarta ti Goguryéo ka Silla dina abad ka-6.

Dina abad ka-11 Goryeo, nu ngaganti Silla Ngahiji, ngawangun hiji karaton usum panas di Séoul, nu dianggap "Ibu kota Kidul". Ti saprak harita, Séoul jadi hiji panganjrekan nu beuki leuwih lega.

Nalika Joseon ngaganti Goryéo, ieu ibu kota pindah ka Séoul (katelah ogé Hanyang sarta satuluyna Hanséong), nu tumuluy nepi ka runtagna ieu dinasti. Karaton Gyeongbok, nu diwangun dina abad ka-14, dipidangkeun minangka panyicingan karajaan tepi ka taun 1592. Karaton gedé lianna, Changdeokgung, diwangun taun 1405, dipidangkeun minangka karaton karajaan utama ti taun 1611 tepi ka 1872.

Tadina mah ieu kota téh sagemblengna dikurilingan ku pinding batu pikeun ngamankeun wargana tina sato galak, nu maling katut serangan ti luar. Ieu kota tuluy tuwuh ka saluareun éta pinding tur sok sanajan pindingna geus euweuh ogé (kajaba di sapanjang Gunung Bugaksan (북악산), di béh kalér wewengkon puseur dayeuh), gapurana mah nyésa kénéh di deukeuteun tengah kota Séoul, kaasup Sungnyémun (ilaharna kasohor minangka Namdaémun) katut Honginjimun (ilaharna kasohor minangka Dongdaémun). Salila dinasti Joséon, ieu gapura dibuka jeung ditutup unggal poé, dibarengan ku sora loncéng gedé di munara Bosingak .

Dina abad ka-19 ahir, sanggeus ratusan taun kaisolasi, Séoul muka gapurana keur urang deungeun tur mimiti dimodérenkeun. Séoul jadi dayeuh munggaran di Asia Wétan nu ngawanohkeun listrik di karaton karajaan, diwangun ku Edison Illuminating Company tur sapuluh taun sanggeusna Séoul nerapkeun ogé lampu jalan.

lolobana kamekaran Séoul nyaéta alatan perdagangan jeung nagara deungeun kayaning Perancis katut Amérika Sarikat. Contona baé, Seoul Electric Company, Séoul Electric Trolley Company, and Séoul Fresh Spring Water Company kabéhanana mangrupa pausahaan nu dipiboga babarengan ku Koréa katut Amérika. Dina taun 1904, salah saurang urang Amérika nu ngaranna Angus Hamilton ngadatangan ieu dayeuh tur nyarita, "Jalan di Seoul mah haradé, lalega, bareresih, pikatajieun tur saluran caina ogé ogé hadé. Lajur nu hareureut jeung kotor geus dilegaan, solokanana geus ditutup, atuh jalan rayana ogé geus dilalegaan. Seoul téh geus kairong bakal jadi dayeuh panghadéna, pangpikatajieun, jeung pangberesihna di wewengkon Wétan."

Sanggeus perjangjian anéksasi dina taun 1910, Kakaisaran Jepang ngajajah Koréa sarta ngaganti ngarang ieu dayeuh jadi Gyeongseong ("Kyongsong" dina basa Cina atawa "Kéijo" dina basa Jepang). Téhnologi Jepang diimpor, pinding dayeuh dipiceun, sababaraha gapura diancurkeun. Jalan diubinan sarta wangunan gaya Kulon diwangun. Ieu dayeuh diliberalisasi dina mangsa ahir Perang Dunya II.

Dina taun 1945 mah ieu dayeuh téh resmi dingarangan Séoul tur diputuskeun minangka kota istiméwa taun 1949.

Salila Perang Koréa, sababaraha kali Séoul pundah-pindah leungeun antara angkatan bersenjata Koréa Kalér nu dibéking ku Rusia/Cina, jeung Koréa Kidul nu dibéking ku Amérika Sarikat, nu nyababkeun ieu dayeuh ruksak parna sanggeusna perang. Ibu kota sawatara waktu mah dipindahkeun heula ka Busan. Ceuk salah sahiji perkiraan ngeunaan kaayaan ruksakna Séoul mah, sahanteuna 191.000 wangunan, 55.000 imah, katut 1.000 pabrik rata jeung taneuh. Katambah deui, banjir pangungsi geus asup ka Seul nalika perang, nyababkeun kamekaran jumlah pangeusi ieu dayeuh katut wewengkon mtropolitanana  nepikeun ka kurang leuwih 1.5 yuta jiwa taun 1955.

Sanggeusna perang, Séoul mimiti fokus kana ngarékonstruksi jeung ngamodérnisasi. Alatan ékonomi Koréa mimiti tuwuh kacida rongkahna ti saprak taun 1960-an, urbanisasi ogé beuki gancang sarta para pagawé mimiti narempatan Séoul katut dayeuh gedéliana. Ti taun 1970-an, ukuran wewengkon administratif Séoul beuki ngalegaan pisan alatan nyokot sababaraha kota leutik katut désa ti sababaraha county sabudeureunana.

Dumasar kana data sénsus taun 2012, populasi wewengkon Séoul geus kira-kira 20% tina total populasi Koréa Kidul, Séoul geus ngajadi puseurna ékonomi, pulitik katut budaya di ieu nagara, kalayan sababaraha pausahaan Fortune 500, kaasup Samsung, SK Holdings, Hyundai, POSCO katut LG Group nu kantor puseurna di dinya.

Séoul jadi tuan rumah Asian Games 1986 jeung Olimpiade Usum Panas 1988 sajaba ti mangrupa salah sahiji tempat Piala Dunya Maén Bal 2002.