Jabarkan Kajadian di Karaton Bogor dari Pangéran Kornél (Pangeran Kusumadinata ) dalam bahasa sunda

Kajadian anu lumangsung di Karaton Bogor dina taun 1811, mangrupa bukti kana sipatna anu wani ngedalkeun kayakinanana sorangan, sanajan manéhna sadar yén hal éta ngandung bahaya pikeun dirina sorangan.

Dina mangsa éta, Walanda kapaksa mikeun kalungguhanana salaku pangawasa Jawa ka Inggris, anu lumangsung salila lima taun (1811 ‑ 1816). Sabot Lord Minto minangka Gubernur Jenderal Inggris di India ngayakeun ngalongok ka Jawa, di Karaton Bogor diayakeun sawala anu dihadiran ku para pajabat penting Éropa atawa Pribumi. Pangeran Kusumah Dinata anu mangsa éta umurna geus sepuh, hadir ogé dina sawala éta. Tapi nu béda jeung para pajabat pribumi séjén anu kasampak marahmay, nempokeun haté bungah kualatan ayana ganti anu dipertuan, Pangeran Kusumah Dinata katempo nguluwut waé. Para bupati anu séjén geus loba anu ngedalkeun jangji satia sarta pujian ka anu dipertuan anu anyar. Pangeran Kusumah Dinata minangka salah saurang bupati anu kakoncara, pamustunganana dipénta ogé nyarita.

Nurutkeun pengarang Memed Sastrahadiprawira, ieu pisan anu dikedalkeun ku Pangeran Kusumah Dinata dina mangsa harita, “Di Sumedang, lamun aya jelema rék maot, manéhna ngagero anak‑anak sarta incu‑cucunya, pikeun nyaritakeun kahadéan karuhuna sacara ngaruntuy. Kitu ogé kuring ngadéngé ti bapa kuring almarhum, yén geus leuwih ti 200 taun, karuhun kuring ngabdi ka urang Walanda sarta Kompeni anu geus migawé kahadéan haté ka karuhun kuring. Alatan éta kuring ngedalkeun mangrébu-rebu nuhun kana kahadéan urang Walanda sarta ngaharepkeun, mugia karajaan Walanda baris terus salamet sejahtera!”

Guaran éta ngabalukarkeun kahariwang alatan sakabéh jalma sadar yén dina mangsa hatita anu jadi anu dipertuan nyaéta Inggris anu geus ngéléhkeun Walanda. Muji Walanda di hareup satru anu cikénéh naklukeunana reujeung teu pisan-pisan wijaksana. Tapi tétéla kedalan Pangeran Kusumah Dinata éta meunang pujian ti saurang perwira Inggris anu ngaranna Rollo Gillepsie sarta Lord Minto ogé nyatakeun pangajén atawa kamani sarta kasatiaan Pangeran Kusumah Dinata ka Walanda. Manéhna jangji baris nepikeun hal éta ka pihak Walanda.