Jabarkan Sajarah dari Naha dalam bahasa sunda

Numutkeun legénda Irosetsuden, ngaran Naha asalna tina kecap Naba, sebutan pikeun batu gedé anu bentukna siga suung anu aya di kota ieu. Batu éta lila-lila ngaleutikan sarta kapendem di jero taneuh sairing jeung parobahan cara ngucapkeun Naba jadi Naha, jeung ngaganti cara nulisna maké aksara kanji.

Salian ti kapanggihna artéfak ti Jaman Batu, di Naha ogé kapanggih tumpukan kulit kerang (kaizuka) ti jaman Jomon, sarta duit logam Cina. Tembikar nu kapanggih ku ahli arkéologi nuduhkeun yén wewengkon anu kiwari disebut Kota Naha téh geus mangrupa pusat padagangan anu ramé di kapuloan Jepang jeung Semenanjung Koréa sahenteuna ti abad ka-11 Maséhi. Sanajan taun diadegkeunna ieu kota minangka kota palabuan teu dipikanyaho pastina, ngan kota Naha kira-kira geus jadi kota pelabuan nu ramé ti saprak ngahijna Karajaan Ryukyu di awal abad ka-15..

Baheulana, Naha mangrupa kota leutik anu awalna ti kota palabuan di muhara Walungan Kokuba jeung Palabuan Tomari di muhara Walungan Asato. Puseur dayeuh kerajaan baheulana aya di Shuri. Naha ti baréto geus jadi puseur padagangan anu ramé kalawan Asia Wétan jeung Asia Tenggara. Ayeuna, legana kota ieu beuki nambahan sanggeus digabung jeung kota sarta désa di sakurilingna, kaasup urut puseur dayeuh Shuri, jeung kota puseur studi Cina Kumemura.

Di abad patengahan, wewengkon kota Naha ngan ngawengku pulo leutik anu ngaranna Ukishima anu aya di muhara Walungan Kokuba jeung Walungan Asato. Pangwangunan Ukishima dimimitian ku raja nu kahiji Karajaan Ryukyu anu ngaranna Shō Hashi (Shang Bazhi). Anakna, Raja Shō Kinpuku ngawangun tanggul nu panjangna 1 km pikeun dijadikeun jalan ti Ukishima ka puseur dayeuh Shuri di daratan Pulo Okinawa. Jalan éta diaranan . Pangwangunanna dimaksudkeun pikeun nyambut kadatangan utusan ti Dinasti Ming. Sanggeus lalu lintas antara Ukishima jeung Shuri jadi lancar, palabuan beuki mekar tuluy jadi hiji kota.

Salaku wewengkon palabuan utama oikeun padagangan antarbangsa, Naha dibagi jadi distrik wétan jeung distrik kulon anu duanana aya di beulah kidul-kulon Ukishima. Pasar langit terbuka anu ramé baheulana aya di haureupeun Puseur Padagangan Oyamise anu dipiboga ku pamaréntah Karajaan Ryukyu. Babaraha kuil Shinto jeung kuil Buddha ogé diwangun bareng jeung pangwangunan imah pajabat jeung kadutaan. Wangunan Tenshikan mangrupa tempat pikeun para pejabat Cina anu keur namu di Okinawa.

Dua bénténg (Mie Gusuku jeung Yarazamori Gusuku) diwangun pikeun mertahankeun palabuan ti serangan wokou (wakō). HIji pulo leutik anu aya di basisir palabuan dijadikeun Omono Gusuku anu dipaké jadi gudang piekun barang-barang dagangeun..

Di Pulo Okinawa, aya palabuan Tomari anu jadi palabuan utama padagangan antarpulau di Kapuloan Ryukyu. Pajabat administrasi di Tomari ogé tanggung jawab ngumpulkeun sarta ngurus kapal-kapal ti Kapuloan Amami anu mawa upeti pikeun dibayarkeun ka Karajaan Ryukyu..

nyaéta jalan raya yang meulah Ukishima ti tenggara nepi kulon-kalér, tuluy ngabentuk kota témbok anu ngaranna Kumemura. Kota ieu mangrupa puseur studi sastra Cina klasik di Ryukyu salila mangabad-abad. Kumemura sacara turun tumurun dipercaya minangka kota yang diadengkeun ku 36 kulawarga bangsa Min anu dikirim ka Ryukyu ku Istana Kakaisaran Ming. Katurunan maranéhna jadi wawakil vasal, panarjamah, jeung anu nyieun kapal. Numutkeun sajarawan Uezato Takashi, Kumemura sacara eksklusif ngan dicicingan ku katurunan kulawarga bangsa Min. Nagn ti saprak Naha mekar jadi palabuan laut anu penting dina padagangan internasional, urang Cina séjénna anu utamana ti Fujian jeung wewengkon padagangan sapanjang basisir Cina kidul ogé ngilu cicing di Kumemura.. Di antara paninggalan utama budaya Cina di Kumemura nyaéta kuil Tao Tensonbyō di deukeut tungtung kalér Kume-Ōdōri. Dua kuil anu disebut Tenpigū Luhur jeung Tenpigū Handap muja déwa laut Tao anu ngaranna Tenpi, ngaran séjén: Matsu. Kuil Konfusianisme anu mangrupa hadiah ti Kaisar Kangxi diwangun di Kumemura di taun 1670-an. Salian ti éta di kota ieu aya sakola ajaran Konfusius Meirindō anu diadegkeun di taun 1718. Sanggeus ancur akibat Perang Dunia II, Meirindō, kuil Konghucu, jeung kuil Tenpigū diwangun deui dina urut lokasi Tensonbyō di Kume kalér, anu ayeuna disebut kuil Konfusius Shiseibyō.

Di beulah kulon-kalér Ukishima aya padumukan  anu cenah baheulana diwangun ku nu parindah ti Jepang. Blok padumukan urang Jepang ieu aya di deukeut jalan raya Wakasamachi-Ōdōri anu motong jalan Kume-Ōdōri, sarta ngahubungkeun Wakasamachi jeung Palabuan Tomari di daratan Okinawa. Di Wakasamachi aya sawatara kuil Buddha jeung Shinto, kaasup di antarana Kuil Naminoue, jeung kuil Zen Kōganji, sarta kuil-kuil anu muja Ebisu jeung Jizō. Di Wakasamachi ogé aya pamondokan anu baheulana husus dipaké ku padagang jeung wisatawan ti Kapuloan Tokara.

Di Pulo Okinawa, pasna di peuntaseun Walungan Kumoji anu misahkeun Okinawa jeung Ukishima aya wewengkon anu ngaranna Izumizaki. Wewengkon ieu teu boga fasilitas anu ngarojong kagiatan di palabuan, tapi ngan tempat panyicingan anu mimiti dicicingan ti saprak nambahna jumlah pangeusi anu nyababkeun ngaronjatna kabutuhan tanah. Di tungtung pamaréntah Karajaan Ryukyu, dataran leutak jeung Walungan Kumoji anu misahkeun Ukishima (Naha) ti Pulo Okinawa diréklamasi. Naha anu baheulana misah jeung daratan tungtungna ngahiji jeung Pulo Okinawa. Kume, Wakasa, jeung Tomari kiwari geus jadi bagian ti Kota Naha.

Armada ekspedisi Komodor Matthew C. Perry nganjang di Naha pas keur ngalampah ka Tokyo di taun 1853, Naha kungsi babaraha kali dianjangan ku kapal-kapal armada Amerika Serikat lainnya. Lukisan anu dijieun ku seniman resmi anu milu jeung ékspédisi tuluy sumebar kalawan téhnik litografi. Lukisan éta engkéna mangrupa gambaran anu boga ajén nu luhur ngeunaan kaayaan géografi jeung pangeusi Kapuloan Ryukyu di abad ka-19.

Sanggeus Karajaan Ryukyu digantikan ku pamaréntah Domain Ryukyu di taun 1872, Naha dijadikeun puser dayeuh Ryukyu. Tuluy, sanggeus dihapusna Domain Ryukyu di taun 1879, Karajaan Ryukyu runtuh, sarta Okinawa sacara resmi jadi bagian ti Jepang minangka Préféktur Okinawa. Kantor Préféktur Okinawa diadegkeun di Naha di taun 1879 ogé, sarta Naha geus resmi jadi pusat pamaréntahan. Dina kamekaranana, Naha dilegakeun sarta dihijikeun jeung wewengkon urut puseur dayeuh Shuri, Tomari, Kumemura, jeung kota-kota di sakurilingna.

Nalika Perang Dunya II, Naha jadi ruksak parah lantaran Serangan Udara 10 Oktober 1944 jeung Patempuran Okinawa. Istana Shuri ampir ancur kabéh ku kakuatan Marinir, Angkatan Darat, jeung Angkatan Laut Amérika Sarikat di taun 1945. Sanggeus Perang Dunya II, Préféktur Okinawa aya dina kawasa Amérika Sarikat sarta kakara dibalikkeun deui ka Jepang di tanggal 15 Méi 1972.