Jabarkan Sakola Kautamaan Istri dari Lasminingrat dalam bahasa sunda

Nalika janten garwa Bupati Garut RAA Wiratanudatar VIII, Lasminingrat ngeureunkeun aktivitas kapangarangannya. Manéhna tuluy konsentrasi di widang atikan pikeun kaum awéwé Sunda (Moriyama, 2005: 243). Ti saprak budak Lasminingrat miboga cita-cita ngamajukeun kaum hawa ngaliwatan atikan.

Obsesina ieu laksana dina taun 1907. Sabot éta anjeunna ngadegkeun Sakola Kautamaan Istri di rohang gamelan Pendopo Kabupatén Garut. Di sakola ieu Lasminingrat maké kurikulum. Henteu disangka, dina 1911 sakolana ngembang. Jumlah muridnya ngahontal 200 jelema, sarta lima kelas diwangun di palebah pendopo. Sakola ieu pamustunganana meunangkeun pengesahan ti pamaréntah Hindia Walanda dina 1913 ngaliwatan akta nomer 12 tertanggal 12 Pebruari 1913. Dina 1934, cabang-cabang Keutamaan Istri diwangun di dayeuh Wetan Garut, Bayongbong, sarta Cikajang.

Di sakola Keutamaan Istri, murid-muridna diajari cara masak, ngarapikeun pakéan, kukumbah, ngaput pakéan, sarta sagala hal anu aya patula-patalina reujeung kahirupan rumah tangga. Tujuanana, sangkan jaga waktu nalika rumaja sarta nikah, maranéhanana bisa méré kabagjaan pikeun salaki sarta anakna, ogé migawé sorangan naon waé anu aya patula-patalina reujeung laki-rabi.

Kalungguhan Bupati Garut saterusna dipangku ku R.A.A. Suria Kartalegawa, anu masih alona. Pamustunganana Raden Ayu Lasmingrat ngalih ti pendopo ka hiji imah di Regensweg (ayeuna Jalan Siliwangi). Imah anu badag ieu (ayeuna jadi Yogya Department Store). Nepi ka yuswa 80 taun manéhna aktip kénéh, sanajan henteu langsung dina dunya atikan.

Lasminingrat dipikawanoh minangka sosok anu paduli ka batur. Dina catetan sajarah, manéhna mangrupa salah saurang inohong anu ngarojong Dewi Sartika pikeun ngadegkeun sakola pikeun kaum awéwé dina 1904. nalika Dewi Sartika meunang kasulitan dina ménta idin ka Bupati Bandung R.A.A. Martanagara pikeun ngadegkeun sakola. Bupati sok nampik maksud Dewi Sartika kasebut. Lain taya alesan Bupati Bandung nampik kahayang Dewi Sartika.

Numutkeun sejarawan Universitas Padjadjaran, Nina Herlina Lubis, dina bukuna Kahirupan Kaum Menak Parahiangan, ramana Dewi Sartika diasingkeun ka Ternate lantaran dituduh kalibet percobaan pembunuhan ka Bupati Bandung sarta pajabat Walanda di Bandung, dina umurna anu kakara salapan taun. Alatan kajadian éta, Bupati Bandung nganggap Dewi Sartika nyaéta anak musuh pulitikna. Mangka ti éta, paméntana sok ditampik.

Nempo hal ieu, Lasminingrat turun kalawan bantuan salakina. Manéhna ménta salakina méré bongbolongan ka Bupati Bandung sangkan maksud Dewi Sartika anu baris ngadegkeun sakola kalaksana. Sanggeus nyarita dibarengan RAA Wiratanudatar VIII, Bupati Bandung mikeun idin ka Dewi Sartika. Dina Januari 1904, Dewi Sartika ngadegkeun Sakola Istri di Bandung. Lasminingrat sarta Dewi Sartika satemena mindeng méré piwurung lir ibarat indung ka anak. Maranéhanana utamana silih mikeun pangrojong perjuangan pikeun ngamajukeun kaum awéwé.

Dina mangsa pamaréntahan Jepang, Sakola Kautamaan Istri éta digantian ngaranna jadi Sekolah Rakyat (SR) sarta mimiti narima lalaki. Saprak taun 1950, SR kasebut robah jadi SDN Ranggalawe I sarta IV anu dikokolakeun Dinas Pendidikan dan Kebudayaan Kabupatén Daerah Tingkat II Garut. Taun 1990-an nepi ka kiwari robah deui jadi SDN Regol VII sarta X.