Gw mau tau Pemerolehan kuasa politik dari Dalai Lama ke-13. Jelasin dalam bahasa melayu

Pada tahun 1895, Thubten Gyatso mengambil alih kuasa pemerintahan daripada biara-biara yang sebelum ini mempunyai pengaruh besar melalui pemangku raja. Disebabkan oleh dua tempoh pengasingannya pada 1904–1909, untuk melarikan diri daripada pencerobohan British pada 1904, dan dari 1910 hingga 1913 untuk melarikan diri daripada pencerobohan China, beliau menjadi sedar akan kerumitan politik antarabangsa dan merupakan Dalai Lama pertama yang menyedari tentang kepentingan luar negeri. Dalai Lama, "diiringi oleh enam menteri dan seorang pengiring kecil" termasuk pembantu rapatnya, diplomat dan tokoh tentera Tsarong Dzasa, melarikan diri melalui Jelep La ke Sikkim dan Darjeeling, di mana mereka tinggal hampir dua tahun. Dalam tempoh ini dia telah dijemput ke Calcutta oleh Wizurai Lord Minto, yang membantu memulihkan hubungan dengan British.

Thubten Gyatso kembali ke Lhasa pada Januari 1913 bersama Tsarong Dzasa dari Darjeeling, tempat tinggal buangan. Kerajaan China yang baru memohon maaf atas tindakan dinasti Qing sebelum ini dan menawarkan untuk mengembalikan Dalai Lama kepada kedudukannya yang dahulu. Beliau menjawab bahawa dia tidak berminat dengan pangkat Cina, dan mengambil alih kepimpinan rohani dan politik Tibet.

Selepas kembali dari buangan di India pada tahun 1913, Thubten Gyatso mengambil alih kawalan hubungan luar dan berurusan secara langsung dengan Maharaja dan pegawai Politik British di Sikkim dan raja Nepal daripada membiarkan Kashag (parlimen) melakukannya.

Dokumen daripada arkib Kementerian Luar Rusia mengandungi hujah terperinci Dalai Lama ke-13 bahawa Tibet tidak pernah menjadi sebahagian daripada China.  Thubten Gyatso mengisytiharkan kemerdekaan dari China pada awal 1913 (13 Februari), selepas pulang dari India selepas tiga tahun dalam buangan. Beliau kemudian menyeragamkan bendera Tibet dalam bentuknya sekarang. Pada akhir tahun 1912, setem pos pertama Tibet dan wang kertas pertama dikeluarkan.

Thubten Gyatso membina sebuah kolej perubatan baharu (Mentsikang) pada 1913 di tapak hospital tradisional pasca revolusi berhampiran Jokhang.

Perundangan telah diperkenalkan untuk menentang korupsi pegawai, sistem percukaian negara telah diwujudkan dan dikuatkuasakan, dan pasukan polis telah diwujudkan. Sistem keseksaan telah disemak dan dibuat seragam di seluruh negara. “Hukuman besar dimansuhkan sepenuhnya dan hukuman dera dikurangkan. Keadaan hidup di penjara juga bertambah baik, dan pegawai telah ditetapkan untuk memastikan syarat dan peraturan ini dikekalkan."

Sistem pendidikan sekular diperkenalkan sebagai tambahan kepada sistem pendidikan agama. Thubten Gyatso menghantar empat pelajar yang menjanjikan ke England untuk belajar, dan mengalu-alukan orang asing, termasuk Jepun, British dan Amerika.

Dalam dekad terakhir hidupnya, atendan peribadi Dalai Lama, Thubten Kunphela bangkit berkuasa dan mengetuai beberapa projek penting untuk pemodenan di Tibet. Pada 1931, sebuah kompleks kilang baharu yang terdiri daripada kilang mata wang dan kilang peluru telah ditubuhkan di Trapchi, dengan mesinnya digerakkan oleh kuasa dari loji hidroelektrik pertama di Tibet. Rejimen tentera moden telah diwujudkan pada tahun yang sama, selepas konflik meletus di Tibet Timur.

Pada tahun 1930, tentera Tibet menyerang Xikang dan Qinghai dalam Perang China-Tibet. Pada tahun 1932, tentera Qinghai Muslim dan tentera Tentera Revolusioner Kebangsaan Han-Cina Sichuan yang diketuai oleh Jeneral Muslim China Ma Bufang dan Jeneral Han Liu Wenhui mengalahkan tentera Tibet semasa Perang Qinghai-Tibet berikutnya. Ma Bufang menyerbu tentera Tibet dan menawan semula beberapa daerah di wilayah Xikang . Shiqu, Dengke, dan daerah lain telah dirampas daripada orang Tibet. Orang Tibet ditolak kembali ke seberang sungai Jinsha. Ma dan Liu memberi amaran kepada pegawai Tibet supaya tidak berani menyeberangi sungai Jinsha lagi. Ma Bufang mengalahkan orang Tibet di Dan Chokorgon. Beberapa jeneral Tibet menyerah diri, dan diturunkan pangkat oleh Dalai Lama. Menjelang Ogos, orang Tibet kehilangan begitu banyak tanah kepada pasukan Liu Wenhui dan Ma Bufang sehingga Dalai Lama menelefon kerajaan British India untuk mendapatkan bantuan. Tekanan politik British menyebabkan Nanjing mengisytiharkan gencatan senjata. Gencatan senjata berasingan telah ditandatangani oleh Ma dan Liu dengan orang Tibet pada tahun 1933, menamatkan pertempuran.