Saya mau tau Sejarahna dari Rékayasa génétik. Jelaskan dalam bahasa sunda

Organisme nu dihasilkeun ngaliwatan rékayasa genetik dianggap dirobah genetik sarta éntitas anu dihasilkeun disebut kan disebut genetically modified organism (GMO). Organisme transgenik munggaran nyaéta baktéri anu diproduksi ku Herbert Boyer sareng Stanley Cohen di 1973. Rudolf Jaenisch nyiptakeun sato transgenik munggaran nalika anjeunna nyelapkeun DNA asing dina mencit di 1974. Perusahaan munggaran fokus kana rékayasa genetik, Genentech, diadegkeun dina 1976 sareng ngamimitian ngahasilkeun  protéin manusa. Insulin manusa anu dirobih sacara genetik munggaran diproduksi taun 1978 sareng baktéri anu ngahasilkeun insulin dikomersilkeun dina taun 1982. Kadaharan anu dirobih sacara genetik parantos dijual ti taun 1994, sareng munculna tomat ti Flavr Savr. Flavr Savr direkayasa pikeun boga umur rak leuwih panjang, tapi ayeuna lolobana pepelakan GMO dirobah pikeun ngaronjatkeun daya tahan ka serangga jeung herbisida. GloFish, sato transgenik munggaran, dijual di Amérika Serikat dina bulan Désémber 2003. Dina 2016, geus aya salmon nu geus dirobah ku hormon pertumbuhan.

Mecenghulna pepelakan anu di komersil keun sacara genetik parantos nyayogikeun kauntungan ékonomi pikeun para patani di seueur nagara, tapi ogé janten sumber kontroversi. Ieu parantos aya ti saprak mimitina, lapangan uji kahijina dirusak ku aktivis anti-GMO. Sanaos aya konsensus ilmiah yén pangan anu diturunkeun tina pepelakan GMO henteu nyababkeun résiko anu langkung ageung pikeun kaséhatan manusa tibatan tuangeun konvensional, kasalametan pangan GMO tetep janten pusat kritik. Aliran gén, dampak kana organisme non-target, kontrol suplai kadaharan sarta hak cipta intelektual ogé tunduk kana debat. Masalah ieu nyababkeun ngembang keun kerangka pangaturan, anu di mimitian dina taun 1975. Perjangjian internasional ogé di satujuan dina taun 2000, nyaéta Protokol Cartagena ngeunaan Biosafety. Unggal nagara geus ngembangkeun sistem pangaturan sorangan ngeunaan GMOs, ditandaan ku bédana antara Amérika Serikat jeung Éropa.

DNA bisa diasupkeun langsung kana organisme inang atawa kana sél nu lajeng ngahiji atawa hibridisasi jeung inang.Prosés ieu ngandelkeun téknik asam nukléat rékombinan pikeun ngabentuk kombinasi anyar bahan genetik nu bisa diwariskeun dituturkeun ku incorporation bahan boh sacara teu langsung ngaliwatan sistem vektor atawa langsung ngaliwatan micro-injection, macro-injection atawa micro-encapsulation.

Rékayasa genetik biasana henteu kalebet kawin silang tradisional, fértilisasi in vitro, induksi polyploidy, mutagenesis sareng téknik fusi sél anu henteu nganggo asam nukléat rékombinan atanapi organisme anu dirobih sacara genetik dina prosésna. Nanging, sababaraha definisi rékayasa genetik kalebet pembiakan selektif. Kloning jeung panalungtikan sél stem, sanajan teu dianggap rékayasa genetik,  masih raket patalina jeung rékayasa genetik bisa dipaké barengan prosés ieu. Biologi sintétik nyaéta widang élmu anu muncul anu ngajadikeun rékayasa genetika langkung maju ku cara ngenalkeun bahan anu disintésis sacara artifisial kana hiji organisme.