Jabarkan Tilem salila 16 abad dari Pompeii dalam bahasa sunda

Dua kota nu kakubur keusik gunung téh lila-lila kapopohokeun. Herculaneum kapanggih taun 1738, sedengkeun Pompeii 1748. Sabenerna mah éta dua kota téh geus kagali taun 1599, ku arsiték nu ngaranna Fontana, nalika keur ngagali saluran anyar pikeun walungan Sarno, tapi ari bener-bener digalina (pikeun ngabongkar éta ruruntuk kota) mah kakara leuwih ti 150 taun ti harita. Raja Charles VII ti Dua Sisilia ngarojong pisan kana ieu tarékah, malah nalika anjeunna geus jadi raja Spanyol. Ékskavasi taun 1860 dipingpin ku Giuseppe Fiorelli. Anjeunna pisan nu boga ide pikeun nyuntikkeun plaster kana lolongkrang nu ditinggalkeun ku awak nu alancur, antukna bisa némbongkeun kaayaan para korban Vesuvius sagemblengna.

Aya nu nyebutkeun (tanpa bukti) yén Fontana (nu munggaran manggihan ruruntuk kota téa) téh manggihan sababaraha frésko érotik/jorang titinggal Pompeii. Ngan, ku sabab harita mah karya sarupa kitu téh dipahing pisan, anjeunna lajeng ngubur deui éta titinggal arkéologis. Kamungkinan ieu bukti dina laporan nu ngagarali salajengna, nu nyebutkeun yén situs éta téh geus aya nu kungsi ngadatangan, sarta geus dikubur deui.

Rohangan sawala, balong, paimahan, sarta sababaraha vila nu kagali horéng loba nu kawilang weuteuh kénéh. Di deukeut Pompeii kapanggih aya hiji hotél nu legana 1.000 méter persegi; ayeuna katelah "Grand Hotel Murecine".

Pompeii téh mangrupa hiji-hijina kota kuna nu struktur topografis sagemblengna weuteuh, tanpa modifikasi atawa tambahan. wangunan-wangunana teu sumebar dina 'tata kota' sakumaha nu sok katempo di kota-kota Romawi, sabab kaayaan taneuhna nu teu rata, tapi jalanna lalempeng, luyu jeung tradisi Romawi; dibalay ku batu poligonal nu diaping ku toko-toko jeung paimahan di sisina.

Karuksakan alatan lini, longsor, jeung gunung bitu

Salah sahiji nu keur ditalungtik kiwari téh ngeunaan struktur wangunan nu keur dijieun dina mangsa gunung bitu (ruksak alatan lini taun 62). Sababaraha lukisan heubeul nu ruksak sigana geus diganti ku nu anyar. Pangna nepi ka sapuluh taun lilana téh, sigana mah, ku sabab sapanjang sapuluh taun éta mah kota Pompeii téh terus-terusan digedér ku lini (vulkanik), nu ditungtungan ku bituna gunung Vesuvius.

Dina mangsa munggaran digali, lapisan lebu gunung téh tétéla loba ngubur manusa. ku sabab lapisanana téh kawilang teuas, Giuseppe Fiorelli boga akal ngeusian lolongkrang urut manusa téh ku plaster, antukna hasilna mangrupa dedegan manusa pangeusi Pompeii nu teu bisa ngejat tina hujan lebu (tingal  ,  ,  ). Dina sababaraha hasil mah katémbong pisan kaayaan soak nu karandapan ku éta korban.

Para ahli géologi ngagunakeunkarakteristik magnétik batu, talawéngkar, jeung pasésaan nu aya di Pompeii pikeun ngaduga-duga suhu aliran piroklastik nu ngubur ieu kota. Hasilna nunjukkeun yén awan lebu téh suhuna nepi ka 850 °C nalika kaluar tina sungut Vesuvius. Pas nepi ka kota mah suhuna turun nepi ka kurang ti 350 °C, antara 240 jeung 340 °C (Cioni et al., 2004).