Coba jelasin 3. Prasasti Kebon Kopi dari Kabupatén Lebak dalam bahasa sunda dong

Titinggaleun sajarah ieu boga ngaran Kebon Kopi sabab patali jeung wanca sabot prasasti kapanggih. Dina mangsa pangjajahan Waanda, para tuan taneuh keur ngalakukeun panebangan leuweung anu rek dialihpungsikeun minangka lahan perkebunan kopi. Prasasti Kebonkopi I (dingaranan kitu jang ngabedakeun ti Prasasti Kebonkopi II) atawa Prasasti Tapak Gajah (margi aya pahatan dampal suku gajah) mangrupa salah sahiji patilasan karajaan Tarumanagara. Prasasti ieu mintonkeun ukiran dampal suku gajah, anu mangrupa tunggangan raja Purnawarman, anu disaruakeun kalawan gajah Airawata, wahana Dewa Indra.

Prasasti Kebonkopi I ayana di Lembur Muara, kaasup wilayah Desa Ciaruteun Ilir, Cibungbulang, Bogor. Prasasti ieu kapanggih dina abad ka-19, sabot dipigawé penebangan leuweung kanggo lahan kebon kopi. Ku sabab éta prasasti disebut Prasasti Kebonkopi I. Wewengkon situs ieu mangrupa wewengkon pasamoan tilu walungan, nyaeta Walungan Ciaruteun di kidul, Walungan Cisadane di wétan, Walungan Cianten di kulon, sarta muara Walungan Cianten anu patepang kalawan Walungan Cisadane di kalér.

Lokasi ieu jarakna kira-kira 19 kilométer ka kulon laut ti puseur dayeuh Bogor lamun keur ka arah Ciampea. Kaayaan jalan nuju lokasi cekap nyukupan, nanging ti jalan gedé acan dilengkepan kalawan penunjuk jalan. Prasasti dipahatkeun di luhur hiji batu léah ti bahan andesit boga warna kecoklatan ukuranana luhur 69 cm, rubak 104cm sarta 164 cm. Di luhur batu dipahatkeun sapasang dampal suku gajah sarta ngapit sabaris seratan hurup Palawa dina Basa Sansekerta.

Dina taun 1863, Jonathan Rig, saurang Walanda, tuan taneuh nu boga perkebunan kopi di deukeut Buitenzorg (kiwari Bogor), ngalaporkeun manggih prasasti di taneuhna. Kapanggihna prasasti ieu dilaporkeun ka Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen. Margi éta pisan prasasti ieu disebut prasasti Kebon Kopi. Di wewengkon loka Ciaruteun kapanggih sababaraha prasasti nu matak aya ngaran Kebon Kopi I, aya oge Kebon Kopi II. Prasasti Kebon Kopi I nyaéta salah sahiji ti tilu prasasti di wewengkon ieu anu peryogi peunteunna jang nangtukeun kasajarahan Karajaan Tarumanagara (abad ka-5-7 Maséhi).

Dua prasasti lianna nyaéta Prasasti Ciaruteun sarta Prasasti Muara Cianten, duanana kapanggih henteu jauh ti prasasti ieu. Prasasti Kebon Kopi I sarta Prasasti Ciaruteun atos ditata sarta dibéré cungkup, hateup pendopo paranti ngiuhan. Di prasasti Kebon Kopi kacutat: Jayavisalasya tarumendrasya hastinah….Airwavatabhasya vibhatidam…Padadvayam. Seratan kasebat hartina dina Basa Sunda, “Di dieu kasampak sapasang dampal suku anu kawas Airawata, gajah pangawasa Taruma anu agung”. Sacara gurat badag, prasasti kahiji nyaritakeun tunggangan ti Raja Purnawarman anu mangrupakeun sato gajah.

Geus disebutkeun di luhur, aya deui Prasasti Kebon Kopi II anu geus kapanggih di lokasi anu kira-kira 1 kilométer ti lokasi ieu. Nanging kiwari prasasti Kebonkopi II geus leungit teu kanyahoan ku saha. Dina prasasti kadua, dicutat candrasengkala 458 Saka. Para sajarawan boga tapsiran yén candrasengkala atawa angka ieu ditulis tibalik. Sakuduna dicutat angka 854 sabab kaasup tanggal Saka (932 Maséhi). Karajaan Sunda can aya dina warsih 458 Saka, nanging dina ayeuna kaasup kénéh mangsa Karajaan Tarumanegara.

Prasasti kadua maké cara cutat kalawan Aksara Kawi sarta Basa Melayu Kuno. Pamakéan Basa Melayu Kuno ieu mangrupa salah sahiji pangaweruh ti Karajaan Sriwijaya di wewengkon Jawa Kulon. Bosch ngabandingkeun warsih 932 Masehi di Prasasti Keusik Muara ieu kalawan warsih 929 sabot kakawasaan pindah ti Jawa Keur ka Jawa Wetan. Paniliti Claude Guillot, ti lembaga Ecole francaise d’ Extreme Orient ngomong yén prasasti kadua ieu nyaritakeun ngeunaan pamadegan Karajaan Sunda.