Jelaskan 2. Prasasti Tugu dari Kabupatén Lebak dalam bahasa sunda

Prasasti ieu nyaritakeun ngeunaan mimiti nyieun Walungan Cabdrabaga ku Rajadirajaguru sarta penggalian saluran walungan anu namina Gomati, paosna 11-12 kilometer meunang Purnawarman. Katerangan anu beunang ti Prasasti Tugu mikeun pitunjuk yen Karajaan Tarumanegara ngalakonan penggalian eta pikeun ngajauhan musibah alam mangrupi caah sarta usum nu kacida garingna anu lumangsung dina usum halodo. Sajarah kapanggihna Prasasti Tugu Prasasti Tugu kapanggih di Lembur Batutumbuh, Desa Tugu, anu kiwari asup kana wilayah Kalurahan Tugu Kidul, Kacamatan Koja, Jakarta Kaler.

Sabot kapanggih, prasasti ieu kakurub handapeun taneuh mangkaning ngan haturan tungtungna wae anu katémbong. Dina 4 Maret 1879, Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen atawa ayeuna mah jelema nyahona Musium Nasional, ngayakeun rapet pupuhu anu ngabahas ngeunaan penemuan Prasasti Tugu. Dina rapet kasebat, J.A. van der Chijs ngusulkeun supaya batu prasasti ieu dipindahkeun ka musieum. Saprak 1911 dugi kiwari, Prasasti Tugu diteundeun di Musium Nasional Indonesia, Jakarta.

Eusi handap ieu unggel ti Prasasti Tugu dina Basa Sansekerta:

pura rajadhirajena guruna pinabahuna khata khyatam purim prapya candrabhagarnnavam yayau,pravarddhamane dvavingsad vatsare sri gunau jasa narendradhvajabhutena srimata purnavarmmana,

prarabhya phalguna mase khata krsnastami tithau caitra sukla trayodasyam dinais siddhaikavingsakaih,

ayata satsahasrena dhanusamsasatena ca dvavingsena nadi ramya gomati nirmalodaka,

pitamahasya rajarser vvidaryya sibiravanim brahmanair ggo sahasrena prayati krtadaksina,

Lamun ditarjamahkeun ka Basa Sunda kira-kira kawas kieu: Tiheula (walungan anu namina) Candrabhaga anggeus dikali ku maharaja anu megah sarta ngabogaan leungeun gancang sarta kiat, (nyaéta Raja Purnawarman) pikeun ngocorkeun caina ka laut, sanggeus (walungan ieu) dugi di karaton karajaan anu kasohor. Di jero warsih ka-22 ti tahta Anu Megah Raja Purnawarman anu sohor kakawasaanana margi kapinteran sarta kebijaksanaannya bisa nyieun robah kaayaan panji saniskanten raja, (mangka ayeuna) manéhna nitah deui ngadongkar walungan anu permai sarta caina hérang. Gomati ngaranna, sanggeus walungan éta ngocor di keur taneuh panyicingan Sang Pendeta Nenekda (Sang Purnawarman).

Pagawéan ieu dimulai dina dinten anu sae, ping 8 paro-sonten sasih Phalguna sarta disudahi dina dinten ping 13 paro-caang sasih Caitra,janten ngan 21 dinten wae,nuju galian eta paos na 6.122 tumbak (11 km). Salametan kanggo na dipigawe ku para brahmana dibarung 1.000 ékor sapi anu dijeujeuhkeun kalayan kolot karuhun. Hartos Prasasti Tugu aya saruana jeung eusi ti Prasasti Tugu dibandingkeun kalawan prasasti patilasan Tarumanegara liana. Di jerona disebutkeun wasta dua walungan anu kakoncara di Punjab, nyaéta Walungan Candrabhaga sarta Gomati, anu ngabalukarkeun cai tepi ka ngocor kaluar. Ceuk sababarahahiji panaliti, ieu dumasar kana musibah banjir tapi acan bisa ditangtukeun kabeneranana.