Coba jelasin Kejatuhan dari Empayar Oyo dalam bahasa melayu dong

Ramai yang percaya kemerosotan empayar Oyo telah bermula seawal tahun 1754 dengan intrik dinasti dan rampasan kuasa istana yang ditaja oleh Perdana Menteri Oyo Gaha. Gaha, dalam usahanya untuk mendapatkan kuasa mutlak, bersekongkol dengan Oyo Mesi dan mungkin sedikit sebanyak Ogboni memaksa empat Alaafin berturut-turut untuk membunuh diri secara ritual selepas mereka diberikan telur burung nuri simbolik. Antara Jun dan Oktober 1754 sahaja, dua orang Alaafin telah dipaksa untuk membunuh diri oleh Gaha. Kerana itu, Alaafin Awonbioju menghabiskan 130 hari di atas takhta, manakala Alaafin Labisi hanya menghabiskan 17 hari di atas takhta. Pengkhianatan Gaha tidak berakhir sehingga 1774 semasa pemerintahan Alaafin Abiodun, Alaafin kelima yang berkhidmat. Gaha kemudiannya dihukum bunuh oleh Abiodun, tetapi ketidakstabilan yang telah ditimbulkan oleh tipu daya ini telah melemahkan lagi Oyo.

Alaafin Abiodun semasa pemerintahannya juga telah menjalankan kempen yang gagal menentang Borgu pada tahun 1783 dan Nupe pada 1789, kehilangan bersamaan dengan 11 dan 13 jeneral dan bala mereka masing-masing. Abiodun kemudiannya dibunuh oleh anakandanya sendiri Awole, yang kemudiannya menaiki takhta bapanya.

Peristiwa yang membawa kepada pemisahan Ilorin bermula pada tahun 1793. Ilorin ialah sebuah kem perang yang diketuai oleh Are-Ona Kakanfo Afonja. Afonja mengambil alasan dengan Awole apabila Awole mengarahkannya untuk menyerang rumah ibu Alaafin Abiodun, Iwere-Ile. Afonja, terikat dengan sumpah dan juga berhasrat untuk tidak jatuh di bawah kutukan daripada Alaafin sebelumnya yang menyatakan bahawa mana-mana Aare Ona Kakanfo yang menyerang Iwere-Ile (rumah bapanya) akan mati dengan menyedihkan, enggan mematuhinya. Punca selanjutnya berlaku pada 1795, apabila Awole mengarahkan Afonja untuk menyerang bandar pasar Apomu, sebahagian daripada Ile-Ife. Semua orang Alaafin, kerana kepercayaan Yoruba bahawa Ife adalah rumah rohani orang Yoruba, sebelum ini disuruh bersumpah tidak akan menyerang Ife. Afonja melaksanakan perintah Awole dan memecat Apomu, tetapi sekembalinya tentera dari kempen, dia berarak ke ibu kota Oyo-Ile (yang merupakan pantang larang), dan menuntut Awole turun takhta. Awole akhirnya melakukan ritual bunuh diri.

Selepas kematian Awole, berlaku perebutan takhta oleh ramai pesaing; ada yang dilaporkan telah menghabiskan masa kurang dari enam bulan di atas takhta; terdapat juga tempoh interregnum hampir dua puluh tahun di mana pelbagai puak tidak boleh bersetuju dengan calon. Kekosongan kuasa ini membawa kepada penguasaan komander tentera dan wilayah yang berkuasa seperti Adegun, Onikoyi dan Solagberu, Otun Are-Ona Kakanfo. Shehu Alimi, seorang ketua Fulani yang merupakan ketua penduduk Islam yang semakin ramai di Oyo, juga naik ke tampuk kuasa pada masa ini. Unsur-unsur baru ini telah kehilangan perhatian terhadap jawatan Alaafin kerana pelbagai perbalahan politik dan kekurangan pihak berkuasa pusat pada masa itu; keadaan ini akhirnya menyebabkan Afonja memisahkan Ilorin daripada Oyo pada 1817 dengan bantuan orang Islam Oyo. Pada 1823, selepas Afonja telah dibunuh oleh sekutunya yang dahulu, Shehu Alimi dan Solagberu (yang kemudiannya dibunuh oleh anak lelaki Alimi), Ilorin menjadi sebahagian daripada Kekhalifahan Sokoto. Pada masa Kapten Hugh Clapperton melawat Oyo-Ile pada 1825 semasa pemerintahan Alaafin Majotu, empayar itu sudah berada dalam kemerosotan. Pihak Clapperton merekodkan melalui banyak perkampungan Oyo yang dibakar oleh Fulani dari Ilorin manakala Majotu juga telah meminta bantuan raja Inggeris dan Oba dari Benin dalam menumpaskan pemberontakan Ilorin. Clapperton juga menyedari kekurangan kuda, walaupun Oyo terkenal sebagai pasukan berkuda yang hebat; ini mungkin ada kaitan dengan fakta bahawa kebanyakan askar empayar dan oleh itu pasukan berkuda ditempatkan di Ilorin di bawah arahan Afonja (dan kemudiannya pengganti Alimi).

Ilorin kemudian mengepung Offa dan mula menyerbu, membakar dan menjarah kampung di Oyo, dan akhirnya memusnahkan ibu kota Oyo-Ile pada tahun 1835.