Gw mau tau Jaman Prasajarah dari Kabupatén Lebak. Jelasin dalam bahasa sunda

Kabupatén Lebak mangrupakeun wewengkon anu palebah kidulna ti Propinsi Banten boga taneuh anu subur nu matak bisa didominasi ku lahan paranti nyawah. Kondisi ieu teu bisa lesot ti jaman baheula titinggaleun arkeologi di mana jejak patanian geus jadi pangaweruh ka alam Lebak. Sajaba harita aya jejak titinggaleun megalitikum nyaéta lumping batu jeung batu dakon di situs Gunung Anakan, situs Parigi Lebakbinong jeung situs Pasir Nangka. Rupa-rupa tutuwuhan bisa subur di dinya utamana paré tepi ka bisa matak masyarakat Lebak ngayakeun Upacara Sérén Taun, hartina upacara ieu bisa diayakeun lantaran geus panén nyawah di wilayah tani.

Pitunjuk lain kitu kaayaanana aktipitas anu nyantol kalawan nyawah mangsa kapungkur ogé ditampa ti tinggalan jaman mégalitikum. Salah sahijina nyaéta lumpang batu. Wangun lumpang batu ngageuing dina wangun pakakas kanggo ngokolakeun siki paré sarta dawam dilengkepan kalawan pakakas penumbuknya anu disebut kalawan halu. Lamun ditempo kana sumber artépak, aya pitunjuk tina guha nu neundeun anjun atawa tembikar. Ieu hartina nuduhkeun banda nu mangrupakeun urut tatani, geus kitu aya ogé kapanggih coét jeung mutu. Ku ayana coét jeung mutu hartina karuhun di dinya geus ngaregepkeun aktipitas nyieun kadaharan nu asalna tina nyawah.

Sebutan mégalitikum dicokot ti peristilahan Yunani Kuno, megas hartina ageung sarta lithos hartina batu. Wedal mimiti dipaké kanggo panyebutan dina wangunan kalawan ngagunakeun batu ageung. Hal mekar séjén kana ngaran mégalitikum ogé dimaksadkeun kana objek anu asalna ti batu alit boga tujuan jang pemujaan nini aki karuhun. Perkara kasebat miboga istilah mégalitikum ngabalukarkeun karancuan peristilahan sarta penunjukan objék mégalitikum. Identipikasi titinggaleun mégalitikum angger dipaké mantesna jang tinggalan mégalitum nu mana ukuranana gedé atawa leutik anu nyantol kalawan pupujieun arwah karuhun.

Inpormasi ngeunaan kaayaan mégalitikum di Banten ditampa ti saurang kontrolir J.W.G. Prive (taun 1896). Wewengkon timuan mégalitikum ditampa di Bayah Banten mangrupi struktur mégalitikum anu disebut kalawan Lebak Cibedug. Struktur mégalitikum anu ditampa diwangun ti wangunan tépas, menhir, sarta batu pasagi (tetralith). Data lain ditampa dumasarna ti Frierich (1855) waktos kitu kaayaanana arca mégalitikum jeung pundén berundak di Sajira, Lebak. Data tinggaleun mégalitikum dumasar ti Groeneveldt (taun 1887) sarta Vordermen (taun 1894). Tapak mégalitikum di wewengkon Ténjo mangrupi arca mégalitikum di wewengkon Sangyangdékdék mangrupa arca jeung pundén berundak, sarta di Pulo Panaitan mangrupa sababarahahiji arca mégalitikum.

Dumasar data panalungtikan Bale Arkeologi Jawa Kulon, sebaran mégalitikum di wilayah Banten utamana Lebak, ditampa di Kacamatan Curugbitung, Maja, Sajira, sarta Cibeber. Di Kacamatan Curugbitung, timuan menhir ditampa di loka Kenyang Kolot Candi, Buyut Omas, Keramat Cidadap, Rangga Wulung, sarta Buyut Mangenteung. Tinggalan mégalitikum séjén mangrupi dolmén di situs Keusik Nangka Batu pendak geulang di loka Cawenek, sarta timuan lumpang batu di situs Gunung Anakan.

Wilayah Kacamatan Maja aya tinggalan mégalitikum mangrupi ménhir di situs Mbah Rama Gading, Ki Demang, Buyut Nalangbaya, Juhut, Cipariuk, sarta situs Cikapas. Kacamatan lain nyaéta di Kacamatan Sajira sarta Cibeber kacatet timuan menhir, arca polinesia, pundén, lumpang batu, pipisan, sarta gandik. Timuan ménhir ditampa di situs Sukajaya atawa Buyut Gempor, Mekarsari atawa Nyi Buyut Sampi, situs Cibungur atawa Buyut Karap, situs Cibeber atawa Parigi Ciherang, Marung Banten 2 atawa Gunung Handelem. Nu lainna, aya timuan ménhir sarta pundén berundak ditampa di situs Marung Banten1 atawa Cibujangga sarta timuan pundén berundak ngahiji jeung lumpang batu ditampa di situs Hegarmanah atawa Parigi Lebakbinong.