Coba ceritain soal Sejarah Haiwan dalam bahasa melayu

Sejarah Haiwan ( Ton peri ta zoia historion, "Pertanyaan tentang Haiwan"; , "Sejarah Haiwan") adalh salah satu catatan biologi terulung yang dikarang oleh ahli falsafah Yunani kuno Aristoteles (Aristotle) yang pernah menuntut ilmu di Akademi Plato di Athens. Ia ditulis pada abad keempat SM; Aristoteles meninggal dunia pada 322 SM.

Secara umumnya dilihat sebagai karya perintis zoologi, catatannya dirangka oleh Aristoteles yang menjelaskan bahawa beliau sedang menyiasat apa (fakta sedia ada tentang ciri-ciri haiwan) sebelum menentukan mengapa (sebab terjadinya ciri-ciri haiwan). Oleh itu, buku ini adalah satu cubaan untuk menerapkan falsafah kepada sebahagian daripada alam semula jadi. Sepanjang karyanya, Aristoteles berusaha untuk mengenal pasti perbezaan baik antara individu mahupun antara rumpun. Sesebuah rumpun ditakrifkan apabila kelihatan bahawa semua ahli mempunyai set ciri membezakan yang sama; contohnya, bahawa semua burung mempunyai bulu, sayap dan paruh. Hubungan antara burung dan ciri-cirinya diiktiraf sebagai universal (diterima sejagat).

Sejarah Haiwan mengandungi banyak pemerhatian saksi mata yang tepat, khususnya biologi marin di sekitar pulau Lesbos, misalnya sotong mempunyai kebolehan menukar warna dan sesungut yang memindahkan sperma; anak ikan anjing tumbuh di dalam badan ibunya; dan ikan keli sungai jantan menjaga telur selepas betina pergi. Sesetengah penemuan ini telah sekian lama dianggap khayalan sebelum ditemui dan disahkan semula pada abad ke-19. Malah Aristoteles telah didakwa melakukan kesilapan, tetapi ada yang disebabkan salah tafsir teksnya, dan yang lain mungkin berdasarkan pemerhatian yang tulen. Bagaimanapun, beliau menggunakan bukti yang agak tidak kritis daripada orang lain, seperti pengembara dan penternak lebah.

Sejarah Haiwan mempunyai pengaruh yang kuat terhadap zoologi selama kira-kira dua ribu tahun. Ia terus menjadi sumber utama ilmu pengetahuan sehingga ahli-ahli zoologi pada abad ke-16, seperti Conrad Gessner, semuanya dipengaruhi oleh Aristoteles, mencatatkan kajian mereka sendiri tentang subjek itu.