Coba jelasin Sejarah dari Tagal dalam bahasa melayu dong

Tagal dan bombon ialah perkataan bahasa Kadazandusun bagi jangan. Sistem ini merupakan amalan tradisi masyarakat tempatan di Sabah dan wujud sejak zaman nenek moyang mereka. Pada asalnya, sistem tagal ini digunakan untuk memulihara hutan oleh masyarakat tempatan. Namun begitu, sistem ini telah diamalkan oleh masyarakat pinggir sungai sebelum sistem ini diformalkan.

Usaha membangunkan sistem ini secara formal telah bermula sejak lewat tahun 1990-an dan pernah diamalkan di Tuaran pada tahun 1987 dan 1991 di Kota  Belud. Jabatan Perikanan Negeri Sabah (DOF) telah memperluaskan sistem tagal di seluruh negeri Sabah sejak tahun 2003 secara formal. Sistem ini dikawal di bawah peraturan kampung pelaksana yang kemudiannya di bawah Undang-undang adat dan Enakmen Perikanan Darat dan Akuakultur 2003. Pesalah sistem ini boleh dikenakan sogit atau denda atau dipenjara sehingga dua tahun. Sogit dikenakan sebanyak seekor kerbau bagi kesalahan pertama dan bagi kesalahan kedua, pesalah akan dirujuk ke Mahkamah Anak Negeri.