Coba jelasin Sajarah dari Nagari dalam bahasa sunda dong

Nagari geus aya saméméh kamerdikaan Indonésia. Karajaan Pagaruyung dina dasarna mangrupa federasi nagari-nagari anu aya di Minangkabau. Jigana sistem nagari ogé geus aya saméméh Adityawarman ngadegkeun karajaan kasebut. Pariangan, Sumatera Kulon

Dina mangsa pangjajahan Walanda pamaréntah kolonial ngarobah tatanan pamaréntahan nagari sangkan ngarojong pamaréntahan. Kerapatan Nagari dijadikeun minangka lembaga pamaréntahan panghandapna. Penghulu-penghulu anu baheulana mingpin nagari sacara babarengan ayeuna dikudukeun pikeun milih salah sahiji di antara maranéhanana minangka Kepala Nagari.

Dina taun1914 dikaluarkeun Ordonansi Nagari anu ngawatesan anggota kerapatan nagari ngan ukur jadi penghulu anu diaku pamaréntah Hindia Walanda.

Sanggeus proklamasi kamerdikaan sistem nagari ieu dirobah sangkan leuwih luyu jeung kaayaan jaman. Dina taun1946 diayakeun pemilihan langsung di sakumna Sumatra Kulon pikeun milih anggota Déwan Wawakil Nagari sarta Wali Nagari. Calon-calon anu dipilih teu kawates ti golongan penghulu waé. Partéi pulitik ogé kaci ngusulkeun calon. Dina kanyataanana réa anggota Déwan Wawakil Nagari sarta Wali Nagari kapilih anu mangrupa anggota partéi. Masyumi jadi partéi anu ngadominasi. Dina mangsa perang kamerdikaan dijieun ogé organisasi pertahanan tingkat nagari, nyaéta Badan Pengawal Nagari dan Kota (BNPK). Badan ieu diadegkeun ku alpukahna Chatib Sulaiman.

Kabinét Natsir taun1951 ngabekukeun Déwan Wawakil Rahayat di propinsi Sumatera Tengah anu ogé ngawengku wewengkon Sumatera Kulon ayeuna. Ku kituna déwan wawakil tingkat nagari ogé statusna jadi henteu écés.

taun1974 Gubernur Harun Zain mutuskeun pikeun ngangkat Kepala Nagari minangka pelaksana pamaréntahan sarta Déwan Wawakil Rahayat Nagari minangka lembaga legislatif panghandapna. Tapi kaputusan ieu ngan sakeudeung. Ku diberlakukeunana Undang Undang Nomer 5 Taun 1979 ngeunaan Pamaréntahan Désa, sistem Nagari dihilangkan, sarta jorong dironjatkeun statusna jadi désa. Kalungguhan Wali Nagari dihapus sarta administrasi pamaréntahan dijalankeun ku para Kapala Désa.

Sanajan kitu nagari masih dipertahankan minangka lembaga tradisional. Perda No. 13 1983 ngatur ngeunaan ngadegna Kerapatan Adat Nagari (KAN) di unggal-unggal nagari anu heubeul. Tapi PAN sorangan henteu mibanda kakawasaan formal.

Parobahan peta pulitik nasional anu lumangsung saterusna ngabangkitkeun deui sumanget balaréa Sumatera Kulon pikeun ngajalankeun pamaréntahan Nagari. Ku lumakuna Otonomi Wewengkon dina taun2001, istilah "Nagari" reujeung kaistimewaanana dipaké di Sumatera Kulon.