Gw mau tau Penempatan awal dari Sejarah Wilayah Ibu Negara Australia. Jelasin dalam bahasa melayu

Apabila sempadan penempatan New South Wales telah ditentukan, Dataran Limestone telah dibuka kepada peneroka. Geran tanah yang pertama di rantau ini telah dibuat untuk Joshua John Moore pada tahun 1823, dan penempatan di kawasan itu bermula pada 1824 dengan pembinaan rumah ladang oleh penternak di atas apa yang kini merupakan Semenanjung Acton. Moore secara rasmi membeli tapak itu pada tahun 1826 dan menamakan hartanah itu Canberry, atau Canberra, walaupun beliau tidak pernah melawatnya. Tuntutan beliau ke atas sebidang tanah seluas  terkandung banyak kawasan North Canberra masa depan.

Bersebelahan dengan sempadan timur tanah tuntuan Moore ialah penempatan Duntroon, diduduki oleh James Ainslie bagi pihak Robert Campbell. John Palmer telah diberikan tanah di rantau ini, yang telah diambil oleh anaknya George pada tahun 1826. Beliau telah menubuhkan Palmerville berhampiran Ginninderra Creek pada  1829, dan "Squire" di Gungahlin telah disiapkan pada tahun 1861. Palmerville di daerah Ginninderra merupakan tapak sekolah pertama di rantau ini, dan beroperasi dari 1844 hingga 1848. Sekolah pertama di Canberra masa depan dibuka di Estet Duntroon, bersebelahan dengan Gereja St John di kawasan yang akan menjadi pinggir bandar Reid pada abad ke-20. Gereja pertama di Canberra, St John, telah dikhususkan dan dibuka untuk kegunaan pada tahun 1845.

Dataran Tuggeranong, terletak  selatan Sungai Molonglo, mula-mula dihuni pada 1827 oleh Peter Murdoch. Rumah Ladang Waniassa  Rumah Ladang (juga dikenali sebagai Rumah Ladang Tuggeranong) telah diwujudkan pada tahun 1836 oleh Thomas McQuoid, dan bangunan pertama estet Lanyon, dimiliki oleh John Lanyon dan James Wright, telah dibina pada tahun 1838. Tharwa telah dihuni pada tahun 1834; rumah ladang di kawasan ini ialah Cuppacumbalong, ditubuhkan oleh James Wright pada tahun 1839. Tharwa ialah penempatan rasmi tertua di ACT, setelah diisytiharkan pada tahun 1862.

Peneroka selanjutnya berpindah ke selatan ke kawasan yang kini merupakan Taman Negara Namadgi. William Herbert membuat tuntutan ke atas sebahagian daripada Lembah Orroral pada satu ketika di antara tahun 1826 dan 1836, manakala semasa tahun 1830-an Garrett Cotter didiami apa yang kemudiannya dinamakan sebagai Lembah Sungai Cotter, untuk menghormatinya. Dari lewat 1830-an, Rumah Ladang Boboyan dan stesen telah ditubuhkan. Gudgenby telah dihuni di tahun 1840-an awal dan Rumah Ladang Gudgenby telah didirikan sekitar masa ini. Menjelang 1848 kebanyakan lembah utama kawasan Namadgi itu sudah dihuni.

Buruh banduan telah digunakan secara meluas di rantau ini, dan bushranger pertama di kawasan itu ialah banduan yang melarikan diri. John Tennant, bushranger yang paling awal dan paling terkenal di rantau ini, tinggal di tempat persembunyian yang kini dikenali sebagai Gunung Tennant, belakang Tharwa. Dari 1827 beliau menyerbu rumah ladang tempatan, mencuri stok, makanan dan harta benda sehingga dia ditangkap pada tahun 1828; Beliau kemudiannya digantung di Sydney untuk kesalahannya itu. Undang-undang di rantau ini membawa kepada pelantikan majistret residen pertama pada  1837 – Allured Tasker Faunce, yang juga dikenali sebagai "Ironman Faunce" sejak zamannya sebagai majistret di Brisbane Water. Majistret menyelia hal-hal perundangan dan lesen arak dikeluarkan kepada beberapa pertubuhan, projek pertama ialah Elmsall Inn di estet Duntroon yang pada tahun 1841.

Kemasukan besar penduduk dan aktiviti ekonomi berlaku sekitar kerubut emas tahun 1850-an, terutamanya Kiandra kerubut 1859–60. Kerubut emas mendorong pewujudan komunikasi antara Sydney dan rantau ini dengan gerabak Cobb & Co, yang mengangkut mel dan penumpang. Pejabat-pejabat pos pertama dibuka di Ginninderra pada tahun 1859 dan di Lanyon tahun berikutnya. Aktiviti bushranger berterusan dengan kerubut emas: Penyamun kelahiran Australia Ben Hall dan juga Clarke bersaudara aktif di kawasan itu, yang menyasarkan gerabak surat dan pengangkutan emas.

Terence Aubrey Murray dilahirkan di Ireland pada tahun 1810 dan datang ke Sydney dengan bapanya, seorang pesara pegawai tentera, dan adik-beradiknya pada tahun 1827. Pada tahun 1837, dia memperoleh stesen bebiri Yarralumla, mengambil kediaman dalam gaya rumah ladang Georgian Yarralumla, yang dia perluaskan. Beliau telah dipilih tanpa bertanding untuk mewakili sekitar Daerah-daerah Murray, King dan Georgiana dalam sebahagian Majlis Perundangan pertama pada tahun 1843. Dengan penubuhan kerajaan bertanggungjawab pada tahun 1856, Murray menjadi ahli pertama Dewan Undangan, mewakili pengundi Southern Boroughs – termasuk Queanbeyan berdekatan – dan pada tahun 1859 beliau telah dipilih untuk mewakili Argyle – yang merangkumi satu lagi hartanah pastoral beliau, Winderradeen, di kawasan Collector, utara Canberra.

Akta Tanah Robertson dan Akta Penempatan Dekat mengubah mekanisme untuk memberikan pemilikan tanah dan mencetuskan pemecahan hartanah besar di New South Wales. Dalam tahun 1860-an, berikutanundang-undang kerajaan yang baru, petani kecil digelar "pemilih" dipindahkan ke kawasan yang akan menjadi ACT, mengambil bidang (biasanya lebih kecil) tanah yang wujud di antara pemilik ladang-ladang yang kaya dan berwibawa.

Semasa zaman penjajahan, sebelum penubuhan ACT, masyarakat Eropah Ginninderra, Molonglo dan Tuggeranong menetap dan mengusahakan tanah sekitarnya, memelihara biri-biri sebagai ternakan utama tetapi juga menternak kuda dan menanam bijirin. Kawasan ini juga dikenali sebagai daerah Queanbeyan/Yass, sempena kedua-dua bandar-bandar terbesar di kawasan itu. Perkampungan Ginninderra dan Tharwa berkembang untuk memberi perkhidmatan kepada masyarakat pertanian tempatan. Pada tahun 1882, tanah pemberian pertama di kampung Hall - dinamakan sempena penggembala awal Henry Hall - telah dijual. Menjelang 1901, ia adalah sebuah bandar utuh dengan penginapan, pembuat koc, tukang besi, pemotong daging, tukang kasut, pembuat pelana, penghasil tenusu dan dua kedai.

Pada tahun 1886, ahli agronomi William Farrer, menubuhkan ladang penyelidikan 'Lambrigg' di tebing Murrumbidgee selatan masa kini Tuggeranong. Farrer bereksperimen dengan gandum tahan karat dan kemarau; jenis itu yang dia biakbakakan telah digunakan secara meluas oleh penanam Australia, dan dia kemudiannya dikreditkan dengan mewujudkan Australia sebagai pengeluar utama. Tharwa Bridge, jambatan tertua yang masih ada di rantau ini, telah dibuka pada tahun 1895 dan merupakan lintasan pertama di atas Sungai Murrumbidgee. Menjelang 1911, apabila rantau berada di bawah kawalan persekutuan, penduduk telah berkembang kepada 1,714 peneroka.