Jabarkan Kaedah Ilmu dari Falsafah India dalam bahasa melayu

Sistem Sankhya hanya menerima tiga Pramāṇa atau sumber ilmu yang sah iaitu: pratyaksa (pengalaman terus), anumana (inferensi), dan sabda (keterangan lisan). Dengan menggunakan prinsip 'daripada yang dilihat kepada yang tidak dilihat atau daripada yang diketahui kepada yang tidak diketahui,' falsafah Sankhya telah merumuskan semua realiti alam ini kepada dua perkara asasi dan abadi: Prakṛti (juga dikenali sebagai pradhana dan avyakta) iaitu alam dan benda-benda bukan hidup, dan Purusha (jiwa atau roh).

Alasan yang lazimnya diberikan untuk kesimpulan ini dinamakan sebagai 'Satkaryavada,' iaitu prinsip bahawa kesan (= karya) telah wujud (= sat) dalam sebab (= karaṇa). Contohnya, semasa periuk dibuat daripada tanah, periuk telah pun wujud secara potensi dalam tanah. Ini kerana sesuatu tidak boleh wujud daripada kekosongan.

Pemakaian prinsip ini dalam kehidupan seharian manusia ialah bahawa semua objek mempunyai tiga sifat-sifat utama - suka, duka dan tidak peduli. Menurut Sankhya, tiga sifat-sifat ini tentu dihasilkan oleh tiga unsur asasi. Sifat-sifat ini dinamakan guṇa - sattvaguṇa (menyebabkan suka atau kegembiraan), rajoguṇa (menyebabkan duka dan penderitaan), dan tamoguṇa (tidak menyebabkan suka atau duka). Setiap guṇa ini menggambarkan keadaan realiti fizikal yang berlainan. Sattva mewakili segala kesucian dan kebaikan, dan ia menghasilkan ilmu dan kebahagiaan. Rajas pula bersifat sentiasa aktif dan ia bertanggungjawab untuk menyebabkan keinginan dan impian, dan seseorang perlu sentiasa aktif untuk mencapainya. Tamas pula menyebabkan kelembaban, kemalasan dan mendorong tidur.

Ketiga-tiga sifat ini wujud bersama-sama dan tidak boleh dipisahkan. Apabila tiga guṇa ini yang sentiasa bergelora wujud dalam keadaan tenang, seimbang, meskipun aktif atau sentiasa bertindak, ia menjadi Prakṛti atau Pradhāna. Dalam kata lain, Prakṛti ialah ketiga-tiga guṇa ini dalam keadaan keseimbangan.

Prakṛti merupakan unsur bahan material yang asas, jirim purba yang menyebabkan alam semesta ini. Prakṛti adalah jaḍa iaitu ia tidak mempunyai kesedaran. Sebaliknya, Puruṣa atau roh merupakan benda hidup yang mempunyai kesedaran sebagai intipatinya. Puruṣa adalah abadi, kekal suci dan kekal tersisih dan merangkumi segala-galanya. Roh tidak terkira, sama seperti benda-benda hidup yang tidak terkira.