Coba jelasin Kerajaan sendiri dari Sejarah Wilayah Ibu Negara Australia dalam bahasa melayu dong

Enakmen Akta Wilayah Ibu Negara Australia (Kerajaan Sendiri) 1988 pada 6 Disember 1988 menubuhkan rangka kerja untuk ACT berkerajaan sendiri. pilihan raya pertama bagi 17 anggota Dewan Undangan Wilayah Ibu Negara Australia telah diadakan pada  1989. Peruntukan Akta yang menubuhkan ACT sebagai wilayah berkerajaan sendiri dalam Komanwel Australia memulakan operasi pada 11 Mei 1989, serentak dengan persidangan pertama Dewan Undangan di 1 Constitution Avenue, Civic. Parti Buruh Australia membentuk kerajaan yang pertama di ACT, diketuai oleh Ketua Menteri Rosemary Follett, yang mencatat sejarah sebagai ketua kerajaan wanita pertama Australia. Walaupun sejak bermulanya pemerintahan sendiri, undang-undang ACT terus terpakai secara umum kepada Wilayah Jervis Bay di bawah seksyen 4A Akta Penerimaan Wilayah Jervis Bay 1915, ACT yang ditakrifkan di bawah Akta Swa-Kerajaan 1988 tidak termasuk Jervis Bay, yang terus ditadbirkan oleh Komanwel. Sejak tahun 1992, ahli-ahli Dewan telah dipilih oleh Hare-Clark sistem perwakilan berkadar daripada tiga pengundi berbilang ahli, yang menggantikan kaedah D'Hondt yang diubah suai digunakan dalam pilihan raya yang julung kali diadakan, di mana 17 orang wakil telah dipilih daripada pengundi di seluruh wilayah.

Manakala pengundi persekutuan ACT terutamanya dipegang oleh Buruh, Parti Liberal telah mendapatkan beberapa kedudukan di dalam Dewan ACT. Berbeza dengan pilihan raya negeri, Buruh telah memperoleh sekurang-kurangnya tujuh mata peratusan lebih daripada Liberal pada setiap pilihan raya persekutuan sejak 1990, dan purata mereka mendahului 15 peratus mata sejak itu.

Tahun-tahun awal pemerintahan sendiri adalah sukar dan tidak stabil. Majoriti penduduk ACT menentang pemerintahan sendiri dan telah ia dikenakan ke atas mereka oleh parlimen persekutuan, dan pada pemilihan pertama, 4 daripada 17 kerusi dimenangi oleh satu isu pihak anti kerajaan sendiri kerana undi protes oleh penduduk wilayah yang tidak puas hati, dan sebanyak 8 kerusi dimenangi oleh parti-parti kecil dan calon bebas. Follett dan Buruh memenangi hanya empat kerusi dan terpaksa membentuk kerajaan minoriti, kerana tujuh kumpulan telah diwakili secara keseluruhan. Sebahagian daripada wakil-wakil anti-kerajaan sendiri berusaha untuk mengganggu badan perundangan wilayah itu dari dalam, dan usul tidak percaya menggulingkan Buruh selepas hanya tujuh bulan. Trevor Kaine dan Liberal memerintah selama 18 bulan sebelum digulingkan, dan Buruh Follett itu kembali, kerajaan ketiga dalam 25 bulan. Pada tahun 1992, Buruh memenangi lapan kerusi, dan parti-parti kecil dan calon bebas hanya menang tiga. Kestabilan meningkat, dan pada tahun 1995, Kate Carnell menjadi sebagai Ketua Menteri Liberal yang pertama dipilih. Pada tahun 1998 Carnell menjadi Ketua Menteri yang pertama dipilih semula. Beliau dianggap sebagai pemimpin yang proaktif tetapi meletak jawatan pada tahun 2000 selepas dua calon bebas yang telah menyokong kerajaan minoriti beliau menarik balik sokongan mereka. Pada masa itu, beliau telah terlibat dalam kontroversi pembiayaan Stadium Canberra dan kematian akibat kemalangan yang disebabkan oleh letupan Hospital Royal Canberra. Buruh telah memenangi tiga pilihan raya sejak tahun 2001, dan pada tahun 2004 membentuk kerajaan majoriti pertama di negara ini, tetapi selepas pilihan raya 2008 telah dipaksa masuk ke dalam kerajaan minoriti dengan Greens.

Pada tahun 2006, kerajaan majoriti Buruh membuat perubahan besar kepada sistem pendidikan, menutup 23 buah sekolah di seluruh wilayah. Ini telah dibuat dalam menghadapi pembangkang awam yang berterusan, dan sejak itu, terdapat kempen dari parti-parti pembangkang dan masyarakat untuk membuka semula sebahagian daripada sekolah itu. Ini termasuk pilihan raya 2008, di mana ia merupakan satu topik utama.

Sejak penciptaan Tribunal Gelaran Pribumi Negara 1993, terdapat empat tuntutan berasingan untuk Gelaran Pribumi dibuat ke atas tanah beri hakmilik dalam ACT oleh wakil-wakil masyarakat Ngunnawal, in 1996, 1997, 1998 dan 2002. Dua yang pertama ini telah dihentikan selepas sampai ke perbicaraan Mahkamah Persekutuan, dan yang ketiga ditolak kerana tidak memenuhi ketentuan yang berlaku. Tuntutan keempat ditolak.

Pada tahun 2001, kerajaan ACT memeterai perjanjian kerjasama dengan masyarakat Orang Asli atas pengurusan Taman Negara Namadgi. Perjanjian itu tidak lagi wujud.

Pada 1990-an, beberapa aktiviti-aktiviti yang atau telah menyalahi undang-undang di negeri-negeri Australia yang lain dihalalkan di ACT. Ini termasuk penjualan bahan-bahan lucah bertaraf X (1989) dan pelacuran di rumah pelacuran (1992), walaupun rumah pelacuran hanya dibenarkan untuk beroperasi di pinggir bandar Hume, Mitchell dan Fyshwick. Penggunaan peribadi ganja telah dinyahjenayahkan pada tahun 1992 dan pengguguran telah dinyahjenayahkan pada tahun 2002. Pada tahun 2006, Kerajaan ACT cuba memperkenalkan undang-undang mengiktiraf kesatuan awam, tetapi ia telah ditolak oleh kerajaan pusat.