Tolong jelaskan mengenai Kalendar tradisi masyarakat Kadazandusun dalam bahasa melayu

Kalendar (sebutan dalam bahasa Dusun "timb̲agos") merupakan satu sistem pengiraan masa menggunakan hari dan bulan. Tarikh sesuatu hari ini ditentukan berpandukan kepada objek astronomi seperti bulan dan matahari. Ada beberapa jenis kalendar yang wujud di dunia ini iaitu kalendar merasaskan kepada peredaran matahari (solar), kalendar berasaskan kepada peredaran bulan, kalendar berasaskan kepada peredaran bulan dan matahari (lunisolar). Kalendar solar merupakan kalendar yang dipengaruhi oleh matahari contohnya kalendar Gregorian, kalendar Julian, kalendar Baha'i, kalendar Kubti, kalendar Iranian, kalendar zoroastrian, dan kalendar Thai. Manakala bagi kalendar yang berasaskan peredaran bulan pula ialah contohnya kalendar Islam. Kalendar Lunisolar pula boleh dilihat pada kalendar yahudi, kalendar Cina, kalendar tibet, kalendar Hellenic, kalendar Babilon dan sebagainya.

Seperti kalendar-kalendar masyarakat lain yang wujud di dunia, masyarakat Kadazandusun juga tidak terkecuali mencipta satu konsep kalendar yang digunakan sehari-hari agar pekerjaan atau aktiviti yang dilakukan itu teratur dan tersusun dengan baik. Kalendar Kadazandusun tergolong dalam kalendar lunisolar iaitu masih dipengaruhi oleh peredaran bulan dan matahari juga dipengaruhi oleh faktor budaya iaitu kegiatan pertanian. Ini menunjukkan masyarakat kadazandusun zaman tradisional sudah mengetahui akan sistem astronomi bagi peredaran bulan dan juga matahari yang juga dikaji secara menyeluruh oleh tamadun-tamadun lain diseluruh dunia.

Namun kalendar tradisi masyarakat Kadazandusun ini tidak di lahirkan dalam bentuk buku atau pun tulisan hanya sahaja diingati turun temurun. Kalendar Kadazandusun bukan sahaja berfungsi sebagai panduan pengiraan hari dan bulan tetapi juga terpancar nilai kehidupan masyarakat Dusunik/momogunic yang amat menghargai masa, kesungguhan melaksanakan tanggungjawab [kitonggungan], membudayakan amalan gotong royong [mogitaatabang] dan juga teraplikasi pada hormat [mamaantang] hubungan dengan dengan alam [linungung do tawan].