Hak awam dan politik itu apa sih? Jelaskan dalam bahasa melayu ya

Hak awam (sivil) dan politik merupakan hak yang melindungi kebebasan individu rakyat daripada pencabulan yang tidak wajar oleh sesebuah pemerintahan atau pertubuhan swasta ke atasnya serta memastikan keupayaan seseorang untuk menyertai kehidupan sivil dan politik negara tanpa berdepan dengan diskriminasi atau penindasan.

Hak-hak awam ini termasuklah memastikan integriti fizikal dan keselamatan rakyat; perlindungan daripada diskriminasi atas sebab-sebab seperti kecacatan fizikal atau mental, jantina, agama, kaum, bangsa, umur, orientasi seks, mahupun identiti jantina; serta hak individu seperti kebebasan berfikir dan bernurani, bersuara dan berekspresi, beragama, berakhbar, dan bergerak.

Hak-hak politik pula merangkumi keadilan asasi (keadilan berprosedur) dalam undang-undang, seperti hak tertuduh, termasuk hak untuk perbicaraan adil; proses pengadilan jujur; hak untuk menuntut tebus rugi atau legal remedy; dan hak-hak untuk menyertai masyarakat awam dan politik seperti kebebasan berpersatuan, kebebasan berhimpun, the kebebasan membuat petisyen, dan hak mengundi.

Hak awam dan politik merupakan komponen asli dan utama hak asasi manusia antarabangsa. Ia termaktub dalam bahagian pertama Perisytiharan Hak Asasi Manusia Sejagat 1948 (manakala bahagian kedua terdiri daripada hak ekonomi, sosial dan kebudayaan).

Istilah "hak awam" merupakan terjemahan daripada ungkapan ius civis dalam bahasa Latin yang bermaksud "hak warganegara". Sungguhpun warganegara Rom terdiri daripada yang bebas (libertas) dan yang abdi (servitus), namun mereka semua mempunyai hak di bawah undang-undang. Selepas keluarnya Dekri Milan pada tahun 313, hak-hak ini termasuklah kebebasan beragama. Doktrin undang-undang Rom punah sewaktu Zaman Pertengahan, namun tuntutan hak sejagat masih boleh dibuat berasaskan doktrin keagamaan. Menurut para ketua Pemberontakan Kett (1549), "semua yang abdi boleh dibebaskan, kerana Tuhan menjadikan mereka semua bebas dengan tumpahan darah-Nya yang berharga."