Jabarkan Kaedah saintifik dari Kitab Optik dalam bahasa melayu

Kitab Optik ialah buku pertama yang menitikberatkan peranan ujikaji sebagai sebentuk pembuktian dalam penyelidikan saintifik. Keazalian istilah experiment (eksperiman) itu sendiri mungkin terdapat di dalam Kitab Optik. Ibn Al-Haitham menggunakan perkataan-perkataan Arab  i'tabara, 'itibar dan mu'tabir untuk merujuk kepada ujikajinya. Dalam proses terjemahan kitab ini ke dalam Latin, perkataan-perkataan Arab ini masing-masing diterjemahkan sebagai experimentare (atau experiri), experimentum dan experimentatar.

Roshdi Rashed menulis bahawa "dengan menampilkan penggunaan eksperimen dalam penyelidikan saintifik, Al-Haitham telah memainkan peranan penting terhadap pembetukan sains moden."

Dalam pengenalan kepada bukunya, beliau menggambarkan pendekatan menggunakan eksperimen berikut:

Ibn al-Haitham melihat kajian saintifiknya sebagai satu pencarian kebenaran:

Pendekatan beliau terhadap sains bereksperimen mendokong kebanyakan saranan beliau di dalam Kitab al-Manazir (The Optics; De aspectibus atau Perspectivae) dan melandaskan teori-teori beliau berkaitan penglihatan, cahaya dan warna, di samping kajian beliau terhadap katoptrik (cabang ilmu optik yang berkaitan dengan pemantulan cahaya oleh cermin) dan dioptrik (ilmu optik berkaitan pembiasan cahaya). Warisan peninggalan beliau dimajukan lagi melalui 'pembaharuan' kitab al-Manzil oleh Kamal al-Din al-Farisi (meninggal 1318 M) di dalam bukunya Kitab Tanqih al-Manazir (Semakan "Kitab al-Manazir" Ibn Al-Haytham).

Kajian Ibn al-Haitham termasuk terkaan bahawa "Cahaya bergerak hanya dalam garisan lurus semasa merentasi badan-badan lut sinar", sesuatu yang beliau dapat mentahkikkan hanya selepas berusaha bertahun-tahun.  Beliau berkata, "[Ini] dapat diperhatikan dengan jelas pada cahaya yang memasuki bilik gelap melalui lubang. ... cahaya yang memasuki boleh dilihat dengan jelas pada habuk yang memehui udara." Beliau juga menunjukkan terkaan itu dengan meletakkan sebatang kayu lurus atau seutas tali tegang di samping pancaran cahaya.

Ibn al-Haitham juga menggunakan kaedah kewahaman saintifik dan kritikan, dan menitikberatkan peranan empirisme. Selain itu beliau juga menerangkan peranan taakulan induktif dalam silogisme, dan mengkritik Aristotle kerana tidak menyumbang kepada kaedah induksi yang dianggap Ibn al-Haitham sebagai lebih hebat daripada silogisme. Ibn al-Haitham menganggap induksi sebagai keperluan asas bagi penyelidikan saintifik sebenar.

"Sains dan Islam", satu dokumentari baharu daripada BBC menggambarkan Ibn al-Haitham sebagai seorang ahli sains eksperimen yang pertama. Justeru dalam erti kata semasa, beliau juga merupakan ahli sains moden pertama dalam sejarah dunia.[] [Siaran BBC bertajukScience and Islam:The Empire of Reason].Kitab Optik ialah satu karya yang panjang kerana Ibn al-Haitham menulis dengan terperinci kedua-dua ujikaji yang telah dilakukan dan taakulan berkaitan penjelasan yang diberikan. Apabila memeriksa hipotesis bahawa cahaya hanya bergerak dalam garisan lurus, beliau bukan sahaja menguji untuk mengiakan hipotesis dengan melihat api lilin menggunakan tiub sempit yang didapati lurus; beliau juga menguji untuk mendapatkan keputusan sebaliknya, iaitu dengan menyekat tiub dan kemudian melihat ke dalamnya, justeru mencatatkan  bahawa tiada cahaya dapat dilihat apabila tiada laluan lurus. Keputusan-keputusan ini digabungkan secara logik dengan penemuannya berkaitan pembiasan cahaya, yakni saranan bahawa sementara cahaya bergerak dalam garisan lurus, ia juga mengubah arah apabila melalui satu bahantara ke dalam bahantara yang lain, misalnya udara dan air.

Terjemahan awal Eropah Kitab Optik diterjemahkan ke dalam bahasa Latin di antara abad ke -12 atau ke-13 Masihi. By the 14th century, Alhazen's Book of Optics was available in Italian translation, entitled Deli Aspecti. Terjemahan Latin kemudiannya dicetak oleh Friedrich Risner dalam tahun 1572, dengan judul berbunyi, Opticae thesaurus: Alhazeni Arabis libri septem, nuncprimum editi; Eiusdem liber De Crepusculis et nubium ascensionibus. Risner juga orang yang membuat variasi nama Ibn al-Haitham, Alhazen, yang sebelum itu dikenali sebagai Alhacen.

Karya ini menikmati darjat yang tinggi dalam Zaman Pertengahan. Karya-karya Ibn al-Haitham dapat ditemukan di dalam Bibliothèque nationale di Paris pada tahun 1834 oleh EA Sedillot. Manuskrip-manuskrip lain disimpan di perpustakaan Bodleian di Oxford dan di dalam perpustakaan Leiden.

Legasi Kitab Optik memulakan revolusi sains dalam bidang optik dan persepsi visual]], dan meletakkan asas optik moden, fizik dan psikologi bereksperimen. Oleh sebab itu ia diletakkan bersama-sama Philosophiae Naturalis Principia Mathematica karya Sir Isaac Newton sebagai satu daripada buku yang amat berpengaruh dalam sejarah fizik. Terjemahan Optik dalam bahasa Latin mempengaruhi karya-karya ahli sains Eropah terkemudian, seperti Robert Grosseteste, Roger Bacon, John Peckham, Witelo, William dari Ockham, Leonardo da Vinci, Francis Bacon, Rene Descartes, Johannes Kepler, Galileo Galilei, Isaac Newton, dan lain-lain.Richard Powers (University of Illinois), Best Idea; Eyes Wide Open , New York Times, April 18, 1999. Kitab Optik juga meletakkan asas pelbagai teknologi optik terkemudian, kaca mata, kamera, the teleskop dan mikroskop, mikroscopi, pembedahan retina, dan penglihatan robot.

Richard Powers menyatakan pendapat bahawa kaedah saintifik dan kewahaman saintifik Ibn al-Haitham dalam eksperimennya terhadap optik merupakan calon sebagai idea terpenting alaf kedua.

Selain pengaruhnya terhadap sains dan teknologi, Kitab Optik juga mempengaruhi beberapa aspek budaya Barat. Dalam bidang keagamaan, misalnya, John Wycliffe, pelopor intelek Pembaharuan Protestan, merujuk kepada Ibn al-Haitham apabila membincangkan "tujuh dosa besar" dengan menggunakan gambaran tujuh jenis cermin yang dianalisis dalam Kitab Optik ataupun nama Latinnya, De aspectibus. Dalam bidang kesusasteraan Kitab Optik dipuji di dalam buku Roman de la Rose karya Guillaume de Lorris' dan buku Geoffrey Chaucer,  The Canterbury Tales. Dalam seni khususnya, Kitab Optik mengasaskan teknik perspektif linear dan penggunaan alat optik pembantu dalam seni lukis Zaman Pembaharuan (lihat tesis Hockney-Falco di bawah). Lorenzo Ghiberti, seorang pelukis Zaman Pembaharuan banyak bergantung pada Ibn al-Haitham, dengan "banyak memetiknya secara verbatim [kata demi kata]" semasa merangka kisah seni dan perkara-perkara penting dalam seni di dalam penulisannya berjudul "Commentario terzo." Justeru, karya Ibn al-Haitham "berada di tengah-tengah pemikiran Ghiberti berkaitan seni dan estetik visual (tampak)" dan kebarangkalian "berada di tengah-tengah perkembangan perspektif buatan dalam lukisan awal Itali dalam Zaman Pembaharuan." Teknik perspektif linear juga digunakan di dalam carta-carta ilmu alam Eropah pada Zaman Penjelajahan, seperti carta Paolo Toscanelli yang digunakan oleh Christopher Columbus semasa dia menjelajah ke Dunia Baharu.

Robert S. Elliot menulis yang berikut tentang Kitab Optik:

Di dalam Pengenalan kepada Sejarah Sains, George Sarton, bapa sejarah sains, menulis:

Matthias Schramm menulis di dalam Ibn al-Haythams Weg zur Physik: