Jabarkan Sejarah dari Sekolah Menengah Kebangsaan Tunku Ampuan Durah dalam bahasa melayu

Sekolah ini adalah sebuah sekolah Melayu Menengah Tinggi yang pertama di Negeri Sembilan. Pembentukannya hasil dari Laporan Razak 1957. Sekolah ini telah dibuka secara rasmi pada 18 Januari 1959. Antara tahun 1956 hingga 1964 hanya terdapat 10 buah sekolah Melayu di Negeri Sembilan. Ramai tokoh terbilang lahir dari sekolah ini .

Bermula dengan menumpang Sekolah Menengah aliran Inggeris, iaitu di Sekolah Menengah Kebangsaan King George V, Jalan Hose (kini Jalan Zaaba), Seremban. Bermula dengan jumlah pelajar seramai 77 orang sahaja pelajar tingkatan satu, 9 orang guru di bawah penyelia En. Shaharuddin Bin Ishak. Pada tahun 1960, seramai 84 orang pelajar baru telah masuk menjadikan bilangan pelajar kesemuanya seramai 161 orang, iaitu 88 orang lelaki dan 73 orang perempuan. Pada tahun 1961 jumlah pelajar telah meningkat menjadi 243 orang terdiri daripada 145 orang lelaki dan 75 orang perempuan. Memandangkan jumlah pelajar yang semakin bertambah, manakala kemudahan bilik darjah yang terhad di sekolah menengah KGV, maka pelajar tingkatan dua Sekolah Melayu ini telah ditumpangkan pula di Sekolah Kebangsaan Channer Road (kini Sekolah Kebangsaan Seri Kelana), Seremban. 2 Blok asrama lelaki dan perempuan yang lama telah dijadikan bilik darjah Pada tahun 1961 juga pelajar kumpulan pertama daripada sekolah ini telah menduduki peperiksaan Sijil Rendah Pelajaran.

Pada tahun 1966, semua pelajar Sekolah Menengah Melayu yang menumpang di Sekolah Menengah Kebangsaan King George V dan Sekolah Kebangsaan Channer Road dipindahkan ke bangunannya sendiri di kawasan seluas 4 hektar di kilometer 5, Jalan Sikamat, Seremban, kekal hingga sekarang. Pada waktu itu sekolah ini hanya mempunyai dua blok bangunan dua tingkat untuk bilik darjah (kini dikenali blok Temenggung dan blok Syahbandar), dua blok asrama (asrama lelaki dan prempuan), satu blok makmal sains dan satu bilik masakan.

Sekolah ini telah dirasmikan pada 29 Mac 1969 oleh DYMM Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan, Tuanku Ja’afar ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman DMN, DK (BRUNEI). Dengan siapnya 2 Blok tambahan untuk dijadikan asrama Putera dan Puteri (asrama lelaki dan perempuan) baru, pada tahun 1984, ketika Sambutan Jubli Perak atau Ulangtahun ke -25 Sekolah Menengah Kebangsaan Tunku Durah (SMKTD) sekolah ini telah dinamakan secara rasminya dengan nama baru iaitu Sekolah Menengah Kebangsaan Tunku Ampuan Durah (STAD) bersempena dengan nama DYMM Tunku Ampuan Durah permaisuri kepada Tuanku Munawir, Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan yang ke 9. Blok lama asrama lelaki dan perempuan pula dijadikan bilik darjah tambahan, Dengan itu identitinya sebagai Sekolah Melayu telah lenyap seiring dengan perkembangan arus pendidikan di Malaysia.

Sekolah ini memulakan kelas tingkatan enam pada tahun 1969. Inilah julung kalinya tingkatan enam aliran Melayu diadakan di Negeri Sembilan. Seramai 35 orang pelajar telah diterima masuk. Sembilan orang daripada sekolah ini sendiri manakala yang lain daripada sekolah aliran Melayu seluruh Negeri Sembilan. Pada tahun itu juga sekolah ini telah menerima seramai 15 orang pelajar tingkatan satu dari Sabah. Pada tahun 1975, telah diwujudkan pula kelas aliran Sains tingkatan 6 dengan perintisnya seramai 35 orang pelajar. Apa yang membanggakan ialah seramai 13 orang pelajar daripada kumpulan pertama mengambil Sijil Tinggi Persekolahan (STP) aliran sains itu telah berjaya melanjutkan pelajaran ke universiti tempatan.

Semasa sekolah ini mula-mula berpindah ke bangunannya sendiri, di tapaknya sekarang, sekolah ini cuma mempunyai dua blok bangunan dua tingkat (blok Temenggung dan blok Syahbandar yang mengandungi 15 bilik darjah, satu blok bangunan setingkat mengandungi 4 bilik makmal sains dan satu bilik jahitan. Bangunan tambahan dua blok bangunan dua tingkat (blok Bendahara dan blok Laksamana) siap dibina pada tahun 1984. Dewan Kuliah “Seri Budiman” yang boleh memuatkan seramai 120 orang pula dibina pada tahun 1998 di dalam blok bangunan tingkatan 6 sekarang.

Pada mulanya sekolah ini tidak mempunyai kemudahan padang sekolah yang sempurna. Pada tahun 1979 tanah seluas 11 ekar disebelah kawasan sekolah ini telah diperoleh dan dijadikan padang sekolah hingga sekarang. Selain itu sebuah surau bangunan kayu dua tingkat telah dibina pada tahun 1982 yang dapat menampung kira-kira 200 orang jemaah. Keadaan bangunan surau kayu yang berusia lebih 20 tahun telah uzur dan digantikan dengan surau bangunan batu yang lebih selesa pada tahun 2001.

Pada 2001 berlaku perubahan drastic dalam perkembangan bangunan sekolah. Bangunan tambahan 3 buah blok banguan 4 tingkat telah dibina iaitu blok Panglima, blok Biduanda dan blok Bentara. Kini pada tahun 2006, Sekolah Tunku Ampuan Durah telah mempunyai 7 blok bangunan kesemuanya iaitu blok Temenggung , Syahbandar, Biduanda, Bendahara, Laksamana, Bentara dan blok Panglima dan mempunyai 44 buah kelas yang digunakan untuk dua ssi pagi dan petang. Pembinaan blok tambahan ini pada awalnya dijangkakan dapat menyediakan tempat kepada semua pelajar belajar dalam satu sesi, tetapi memandangkan jumlah kemasukkan pelajar yang ramai sekolah ini masih dijalankan dalam dua sesi. Tingkatan satu dan dua belajar pada sesi petang, tingakatan tiga, empat, lima, enam rendah dan enam atas belajar pada sesi pagi. Selain itu Dewan Sekolah juga telah siap pada akhir tahun 2001. Dewan Besar Tunku Ampuan Durah telah dirasmikan oleh YAB Dato Seri Utama Tan Sri Hj. Mohd. Isa B. Dato Hj. Abdul Samaad, Menteri Besar Negeri Sembilan pada waktu itu. Sebuah bangunan yang menempatkan makmal komputer juga disiapkan pada tahun yang sama.

Sekolah ini juga menyediakan kemudahan asrama untuk pelajar lelaki dan pelajar perempuan. Pada awalnya ada dua blok bangunan dua tingkat, satu untuk pelajar lelaki dan satu untuk pelajar perempuan. Pada tahun 1967, pelajar asrama terdiri daripada 64 orang lelaki dan 76 orang perempuan. Pada tahun 1992 asarama dapat menampung seramai 450 orang pelajar lelaki dan perempuan. Pada tahun 2000 asrama ini menempatkan seramai 138 orang pelajar lelaki dan 194 orang pelajar perempuan. Kini pada tahun 2006 pelajar asrama seramai 237 orang.

Bilangan guru sekolah ini bertambah mengikut pertambahan pelajar. Pada tahun 1959, bilangan guru hanya seramai 9 orang kerana bilangan pelajar pada masa itu hanya seramai 77 orang. Pada tahun 1967 ada seramai 37 orang guru dan 815 orang pelajar. Pada tahun 1989 bilangan guru dan pelajar meningkat dua kali ganda, bilangan guru menjadi 86 orang dan jumlah 135 orang dengan bilangan pelajarnya seramai 2064 orang. Jumlah pelajarnya seramai 1626 orang. Kini pada tahun 2006 bilangan gurunya mencapai 125 orang.

Kakitangan bukan akademik juga berkembang mengikut perkembangan sekolah. Pada tahun 1968 hanya terdapat seorang kerani, seorang pembantu pejabat dan dua orang pembantu makmal. Pada tahun 1988 terdapat seorang kerani kanan, seorang kerani, 2 orang pembantu pejabat, 8 orang pembantu makmal dan 13 orang pekerja am. Kini perjalanan sekolah telah dibantu oleh seorang ketua Pembantu tadbir, seorang ketua Pembantu makmal, 3 orang pembantu tadbir, 3 orang pembantu makmal, 2 orang Penyelia asrama, 2 orang pembantu tadbir, 3 orang pembantu makmal, 2 orang Penyelia asrama, 2 orang pembantu tadbir rendah, seorang pembantu makmal rendah, 8 orang pembantu am rendah dan 6 orang pekerja rendah awam.

Dari tahun 1959 hingga kini,sekolah ini telah ditadbir oleh 16 orang pengetua.  Pada tahun 1959 hingga 1966 sekolah ini ditadbir oleh pengetua Sekolah Menengah Kebangsaan King George V kerana pada masa itu sekolah ini menumpang di sekolah tersebut. Seorang guru aliran Melayu telah dilantik sebagai penyelia. Beliau ialah Encik Shaharuddin B. Ishak.