Coba jelasin Peranan fatwa dari Fatwa dalam bahasa melayu dong

Fatwa memainkan tiga peranan penting dalam sistem perundangan Islam klasik:

menguruskan maklumat tentang Islam dengan membekalkan nasihat keundangan kepada warga Muslim, serta memberi kaunseling dalam perkara ibadat dan tatasusila;

menasihatkan mahkamah dalam perkara-perkara berkenaan syariah dengan memberi jawapan balas kepada kadi atau hakim;

memberi keterangan lanjut dalam hukum syariah, lebih-lebih lagi menggunakan karya perundangan yang pernah dikeluarkan oleh pengarang undang-undang yang menghimpunkan fatwa daripada ahli mufti ternama dan susunkan dalam sebuah pustaka.

Sebelum kewujudan sistem pengajian moden, pengajian undang-undang merupakan bidang pengajian yang terhebat di dunia Islam. Sejumlah kecil sarjana syariah mengawal selia tafsiran syariah dalam pelbagai soalan penting, daripada persoalan ibadat hingga perihal kewangan. Mufti yang bertauliah mesti sampaikan ilmu pengetahuan mereka dengan mengajar atau mengeluarkan fatwa, dan yang paling ideal ialah mufti yang cemerlang dalam bidang ilmiah dan nilai murni, dan mereka biasanya dihadap dengan rasa hormat kerananya.

Kadi biasanya minta pendapat seorang mufti yang lebih berpengetahuan apabila sesuatu kes mahkamah amat rumit untuk membuat keputusan. Keputusan fatwa selalunya ditegakkan dalam mahkamah, dan fatwa tersebut diabaikan hanya jika ada fatwa yang lebih kukuh untuk membela pihak lawan. Jika satu pihak dengan pertikaian tidak dapat peroleh fatwa untuk menyokong pihak mereka, mereka biasanya tidak akan bawa ia ke mahkamah, dan akan selesaikannya dengan satu sama lain ataupun tinggalkan dakwaan mereka. Kadangkala para mufti boleh diminta untuk berikan fatwa bagi keputusan mahkamah yang sudah lepas, sebagai proses rayuan tidak rasmi tetapi keleluasaan dan caranya berbeza dari zaman ke zaman. Proses penasihatan mufti dahulu adalah perkara yang boleh dilakukan di bumi Islam, tetapi di Al-Andalus perkara ini adalah wajib dan sebarang keputusan mahkamah tanpa seorang pakar undang-undang adalah tidak sah.

Pengarang undang-undang kumpulkan fatwa daripada mufti bertauliah tinggi dan meringkaskannya kepada norma undang-undang yang lebih padat untuk digunakan oleh kadi-kadi, dan memberi rumusan perundangan syariah untuk setiap mazhab. Pengarang undang-undang cari fatwa yang mencerminkan situasi masyarakat mereka dalam segi masa dan tempat, dan sering pendapat yang lebih baharu yang berkait dengan fahaman mufti dan ulama lama. Menurut kajian oleh Wael Hallaq dan Baber Johansen, himpunan fatwa dapat dan pernah memberi kesan dalam perkembangan syariah.

Di awal zaman Islam, peranan mufti, pengarang undang dan kadi tidak menyisihkan satu sama lain. Yakni seorang pengarang perundangan boleh mengajar undang-undang, adakan sesi fatwa dan menghakimi kes mahkamah sekali gus dalam satu hari, manakala waktu malam beliau dapat usahakan karya perundangannya. Individu yang dapat uruskan keempat-empat perkara ini dianggap pakar perundangan yang paling hebat.

Dari sudut kewajipan ibadat dan tatasusila, fatwa diiringkan dengan takwa (takut dan sedar bahawa Allah sentiasa memandang kita), lebih-lebih lagi dalam karya susastera kesufian. Fatwa boleh benarkan pilihan antara tafsiran syariah yang lembut atau tegas dalam sesuatu perkara, ataupun boleh menggunakan muslihat keundangan (حيل hiyal, حيلة atau helat) untuk membendung tafsiran yang lebih tegas, tetapi ia tidak diterima dari sudut pandangan takwa.