Saya mau tau Politik dari Malaysia Timur. Jelaskan dalam bahasa melayu

Berbanding Malaysia Barat, parti politik di Sarawak dan Sabah bermula agak lewat. Parti politik pertama di Sarawak ini muncul pada tahun 1959 manakala parti politik pertama di Sabah muncul pada Ogos 1961. Sarawak mengadakan pilihan raya pihak berkuasa tempatan yang pertama pada tahun 1959 dan tidak mempunyai sebarang badan perundangan yang dipilih secara langsung sehingga 1970 . Sabah hanya mengadakan pilihan raya majlis daerah yang pertama pada Disember 1962 dan pilihan raya langsung pertama pada April 1967. Kedua-dua negeri itu baru dan mempunyai sedikit pengalaman dalam politik yang teratur dan kompetitif. Oleh itu, terdapat kemunculan dan kehilangan pesat parti-parti politik di Sarawak dan Sabah dalam tempoh yang singkat, dengan beberapa pihak mengambil langkah oportunistik untuk membentuk pakatan tanpa kesetiaan yang pasti kepada penjajaran politik tertentu. Komposisi etnik Malaysia Timur juga berbeza dengan Malaysia Barat. Orang asli di kedua-dua Sarawak dan Sabah tidak membentuk majoriti mutlak, manakala penduduk bukan peribumi di Malaysia Timur kebanyakannya terdiri daripada orang Cina sepenuhnya. Parti-parti politik di Sarawak dan Sabah sebahagian besarnya ditubuhkan berdasarkan garis komunal dan boleh dikategorikan secara kasar kepada parti-parti pribumi bukan Islam, pribumi Muslim dan bukan pribumi. Dengan sokongan kerajaan persekutuan Malaysia, parti asli Muslim di Sabah dan Sarawak diperkukuh. Di Sabah, parti asli Muslim United Sabah National Organisation (USNO) mula berpaut pada jawatan ketua menteri pada tahun 1965 dan kemudiannya mengukuhkan kuasanya pada tahun 1967. Di Sarawak, parti asli Muslim bernama Parti Bumiputera (yang kemudiannya bergabung semula menjadi Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak (PBB) memegang jawatan ketua menteri sejak 1970.

Pada tahun 1976, semua ahli parlimen Sabah dan Sarawak menyokong rang undang-undang parlimen Malaysia yang menurunkan taraf kedua-dua negeri daripada menjadi rakan kongsi sama rata kepada Malaya secara keseluruhan, kepada salah satu daripada 13 negeri dalam persekutuan.

Sejak 2008, Malaysia Timur memainkan peranan yang lebih penting dalam landskap politik negara. Kehilangan majoriti dua pertiga kerajaan Barisan Nasional (BN) di Malaysia Barat menyebabkan BN bergantung kepada ahli politik Malaysia Timur untuk berpegang teguh pada kuasa. Selepas tamatnya pilihan raya umum Malaysia 2013, terdapat pertambahan peruntukan menteri dan timbalan menteri untuk Malaysia Timur dalam Kabinet Malaysia daripada 11 daripada 57 portfolio dalam pilihan raya 2008 kepada 20 daripada 61 portfolio. Bagaimanapun, belum ada perdana menteri atau timbalan perdana menteri yang datang dari Malaysia Timur sejak penubuhannya pada 1963.

Sehingga 2012, Sarawak, Sabah dan Labuan memegang sejumlah 57 daripada 222 kerusi (25.68%) dalam parlimen Malaysia. Sejak 2014, Sarawak sedang giat mencari penurunan kuasa daripada kerajaan persekutuan Malaysia.

Pada Oktober 2018, kedua-dua ketua menteri Sabah dan Sarawak bermesyuarat untuk membincangkan matlamat bersama dalam menuntut daripada kerajaan persekutuan Malaysia berhubung hak yang ditetapkan dalam Perjanjian Malaysia 1963.

Pada Disember 2021, pindaan perlembagaan telah diluluskan untuk memulihkan status Sabah dan Sarawak sebagai rakan kongsi setara dengan Tanah Melayu, dengan 199 ahli Parlimen menyokong rang undang-undang pindaan itu tanpa pembangkang. Selain daripada memulihkan Perkara 1(2) kepada perkataan sebelum 1976, rang undang-undang itu mentakrifkan Hari Malaysia buat kali pertama dan mentakrifkan semula persekutuan dengan kemasukan Perjanjian Malaysia (MA63). Sebelum ini, hanya Hari Merdeka (hari kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu) ditakrifkan, dan persekutuan ditakrifkan hanya melalui Perjanjian Malaya 1957. Akta Perlembagaan (Pindaan) 2022 menerima perkenan diraja pada 19 Januari 2022 dan berkuat kuasa pada 11 Februari 2022.