Coba jelasin Marius dan Sulla dari Sejarah Republik Rom dalam bahasa melayu dong

Gaius Marius, Pembaharu tentera (107 - 100 SM)

Menyusul skandal Gracchus, politik Rom menjadi satu campuran yang terdiri daripada bentuk-bentuk tradisional, kedemagogan, dan pengganasan gerombolan. Selain itu, Rom mendapati bahawa tanggungan tentera untuk tanah-tanah pemegangannya terlalu berat.

Perang Jugurthine (112 - 105 SM) yang tidak popular dan yang telah  dilaksanakan dengan buruk berlarutan di Numidia. Perang ini kemudian melancarkan kerjaya Gaius Marius dan membawa perubahan-perubahan yang asas kepada Republik.

Marius ialah seorang "novus homo" dari Arpinum yang mempunyai kekayaan dan sedikit pengaruh politik, tetapi bukan seorang ahli bangsawan Rom. Selepas berkhidmat sebagai pegawai yang tidak penting dalam Perang Jugurthine, Marius kembali ke Rom, dan menawarkan diri untuk pemilihan sebagai Konsul pada tahun 107 SM, berdasarkan janjinya untuk menamatkan Perang Jugurthine dalam tempoh setahun. Tanpa dijangka, Marius dipilih.

Ketika memperoleh kekonsulan, Marius memulakan pembaharuan-pembaharuan Maurius pada tahun 107 SM, walaupun Senat amat membantah perubahan-perubahannya. Pembaharuan-pembaharuan ini menyusun semula struktur taktik legion Rom, dan membenarkan perekrutan warganegara-warganegara yang miskin dan tidak mempunyai tanah ke dalam legion-legion dengan belanja negara. Askar-askar dimasukkan ke dalam angkatan tentera selama 20 tahun, dan diberikan ganjaran geran tanah pada akhir tempoh perkhidmatan. Ini menyebabkan perubahan sifat legion-legion, kerana askar-askar legion dari saat itu merupakan askar profesional yang bukan sahaja bertempur untuk "pencen" serta jeneral sendiri, tetapi juga untuk "negara". Dengan angkatan-angkatan tentera yang baru ini, Marius kembali ke Numidia sebagai komander Konsul.

Walaupun Marius tidak menamatkan perang itu dalam tempoh setahun, beliau dipilih sebagai Konsul untuk tempoh kedua tanpa kehadirannya (kedua-dua ini merupakan kekecualian yang amat luar biasa) untuk menghabiskan perang. Pada tahun 105 SM, Marius menewaskan Jugurtha yang ditangkap oleh Raja Bocchus I dari Mauretania dan diserahkan kepada Lucius Cornelius Sulla, salah satu daripada kuestor-kuestor Marius.

Berpulang ke Rom sebagai pahlawan tentera pada tahun 105 SM, Marius tiba untuk menangani akibat bencana Perang Arausio, serta keadaan wilayah Rom yang kini mudah diserang oleh penghijrah-penghijrah puak Cimbri dan Teuton. Dengan sungguh mengagumkan, Marius dipilih sebagai Konsul selama tiga tahun lagi (104 - 102 SM) untuk bertempur dalam Perang Cimbri. Marius membentuk legion-legion baru daripada sukarelawan-sukarelawan marhaen, memberikan mereka latihan, dan menewaskan puak Teuton dalam Perang Aquae Sextae pada tahun  102 SM. Beliau kemudian membantu Quintus Lutatius Catulus untuk menewaskan puak Cimbri dalam  Perang Vercellae pada tahun 101 SM.

Setelah menyelamatkan Rom, Marius dipilih sebagai Konsul untuk kali keenam pada tahun 100 SM, suatu kejadian yang tidak pernah berlaku dahulu. Bagaimanapun, Marius terbukti merupakan seorang Jeneral, dan bukannya seorang ahli politik. Selepas satu skandal politik yang malu mengenai Lucius Appuleius Saturninus, Marius menarik diri sama sekali daripada hidup politik awam.

Perang Sosial (91 - 88 SM)

Dengan persaraan Marius, laluan dibuka untuk kerjaya politik Lucius Cornelius Sulla. Sulla adalah seorang ningrat, serta ahli konservatif politik tradisional yang pernah berkhidmat di bawah Marius sebagai seorang pegawai yang cekap di Numidia dan Jerman. Bagaimanapun, terdapat permusuhan politik antara kedua-dua mereka, kerana Marius telah "menghina" Sulla dengan kegagalannya untuk memberikan penghargaan kepada Sulla untuk penangkapan Jugurtha.

Pada 91 SM, sebagai tribun dan pejuang untuk hak-hak sekutu Latin, Livius Drusus cuba meluluskan satu undang-undang untuk memberikan kewarganegaraan Rom yang penuh kepada semua sekutu Itali, khususnya mereka daripada Samnit. Peristiwa itu meletuskan pemberontakan Perang Sosial (Socii ialah bahasa Latin untuk "sekutu").

Yang ironiknya, dalam percubaan untuk menamatkan perang, Rom menawarkan kewarganegaraan penuh kepada mana-mana satu sekutu yang menghentikan pertempuran mereka. Kebanyakan sekutu berhenti bertempur, tetapi banyak lagi meneruskan pemberontakan mereka. Sebagai gerak balas, Gaius Marius kembali daripada persaraannya untuk mengetuai angkatan-angkatan Rom di Itali utara, sedangkan Lucius Cornelius Sulla mengetuai legion-legion Rom di Itali selatan, dan mereka menamatkan perang itu pada tahun 88 SM. Menyusul kemenangan bersama itu, Sulla menawarkan diri untuk pemilihan Konsul, dan dipilih.

Perang Mithridates pertama, dan perang-perang saudara Rom (88 - 83 SM)

Ketika Mithridates VI dari Pontus menakluki Bithynia selepas Perang Sosial bertamat dan membunuh berpuluh-puluh ribu warganegara Rom dalam peristiwa Vesper Asia, Senat memberikan kuasa pemerintahan Konsul kepada Sulla untuk menghantar sepasukan ekspedisi untuk menghadapi Mithridates bagi membalas dendam.

Gaius Marius tidak ingin kembali ke hidup tanpa dikenali ramai dan memberi rasuah untuk pelulusan sebuah rang undang-undang melalui Dewan Undangan Marhaen yang memberikannya kuasa pemerintahan untuk mengetuai angkatan-angkatan Sulla. Ketika Sulla terdengar ini semasa membentuk legion-legionnya di Itali selatan, beliau berpatah balik untuk menyerang Rom. Legion-legionnya menawan kota itu selepas sebuah pertempuran yang berpanjangan dan berdarah di jalanraya-jalanraya Rom, dan Marius terpaksa melarikan diri ke Afrika. Sulla kemudian bertolak untuk menghadapi Mithridates dan sekutunya.

Marius kemudian kembali ke Rom dengan Lucius Cornelius Cinna dan menawan kota itu dengan legion-legionya. Beliau melantikkan diri sebagai Konsul buat kali ketujuh, dan membunuh penyokong-penyokong Sulla  dengan kejam. Bagaimanapun, hanya beberapa minggu kemudian, Marius meninggal dunia disebabkan perdarahan otak besar-besaran. Cinna mengekalkan kuasanya, dan dengan takdir yang hampir lucu, memutuskan untuk tidak mengendahkan kewujudan Sulla sama sekali, malahan beliau menurunkan angkatan tentera kedua ke Pontus. Akhirnya, Sulla mengambil alih angkatan itu dan menggabungkannya dengan angkatan sendiri. Perang itu tamat dengan Perjanjian Dardanos pada tahun 85 SM.

Sulla kemudian kembali ke Rom dengan Legion-legionnya pada tahun 83 SM.

Kediktatoran Sulla (82 - 80 SM)

Cinna dibunuh oleh askar-askar sendiri ketika beliau mencuba berbaris

mereka untuk menghadapi legion-legion Sulla yang kembali dan oleh itu, meninggalkan Gnaeus Papirius Carbo dan penyokong-penyokong Maurius yang lain untuk menentang kepulangan Sulla. Pada tahun 83 SM, Sulla mendarat di Itali selatan, dan perang saudara Rom tercetus di kawasan luar bandar Itali. Perang ini berterusan selama satu tahun setengah, tetapi legion-legion Sulla (dibantu oleh Metellus Pius, Marcus Licinius Crassus dan seorang pemuda,  Gnaeus Pompeius Magnus) akhirnya menang, dan menawan kota Rom dalam Perang Pintu Dinding  Colline.

Sulla kemudian memulakan satu siri penyingkiran yang berdarah, dan mengenakan proskripsi  (proses untuk menonjolkan nama-nama orang yang dihukum mati dalam forum Rom) terhadap musuh-musuhnya. Perbuatan ini membenarkan Sulla mengekalkan ketakutan di kalangan mereka yang kini di bawah kuasanya dan mencegahkan sesiapa yang ingin berkomplot terhadapnya disebabkan oleh ketakutan bahawa namanya akan termuncul pada bila-bila masa dalam senarai-senarai yang terdasyhat. Orang-orang yang telah disenaraikan dilucuti daripada semua hak dan perlindungan undang-undang mereka, dengan harta-harta mereka (termasuk harta-harta keluarga) diimpaun, dan ganjaran diberikan untuk nyawa mereka. Beribu-ribu orang Rom yang menentang Sulla, termasuk juga orang yang mempunyai kekayaan yang didambakan oleh Sulla dan pengikut-pengikutnya, telah dibunuh dengan kecam dalam tempoh dua tahun.

Sulla dilantik sebagai diktator – rei publicae constituendae causa – dan memulakan penyusunan semula negara untuk mengembalikan kuasa kepada Senat Rom. Antara pembaharuan-pembaharuan perlembagaan yang lain, Sulla:

menyekatkan kuasa Dewan Perundangan Marhaen secara pesat;