Jelaskan Kajian mtDNA dari Kadazan-Dusun dalam bahasa melayu

Kajian Maternal atau Matrilineal merupakan ujian salasilah DNA bagi menjejak keturunan daripada sebelah ibu dengan menggunakan DNA mitokondria (mtDNA) yang didapatkan daripada luar sel nukleus yang bebas daripada kombinasi kromosom-Y. Menurut kajian Kee Boon Pin terbitan tahun 2014, hasil keputusan kelompok-haplo mtDNA daripada 150 orang sukarelawan warga Kadazandusun daripada seluruh Sabah memberikan keputusan sebanyak 9 jenis kelompok-haplo (haplogroup) induk, dengan Haplogroup M mencatatkan jumlah frekuensi terbanyak (60/150 40%). Diikuti oleh Haplogroup R (26/150 17.33%), Haplogroup E (22/150 14.67%), Haplogroup B (20/150 13.33%), Haplogroup D (9/150 6%), Haplogroup JT (6/150 4% ), Haplogroup N (4/150 2.67%), Haplogroup F (2/150 1.33) dan Haplogroup HV (1/150 0.67%). Mutasi genom selama ribuan tahun telah memecahkan lagi Haplogroup mtDNA induk ini kepada beberapa subkategori-haplo dengan ribuan variasi subkelompok-haplo. Subkelompok-haplo daripada haplogroup induk M yang didapati dari kajian ini ialah: M7b1'2'4'5'6'7'8 (22%), M7c3c (12.67%), M31a2 (0.67%), dan M80 (3.33%). Subkelompok-haplo daripada haplogroup induk E: E1a1a (8%), E1b + 16261 (4.67%), dan E2 (2%). Subkelompok-haplo daripada haplogroup induk B: B4a1a (3.33%), B4b1 (1.33%), B4b1a + 207 (3.33%), B4c2 (0.67%), B4j (0.67%), B5a (2%), dan B5a1d (1.33% ). Subkelompok-haplo daripada haplogroup induk D: D4s (1.33%), dan D5b1c1 (4.67%). Untuk Haplogroup induk F, H, JT, R dan N pula, terdapat hanya 1 subkelompok-haplo yang didapati bagi setiap haplogroup induk: F1a4a1 (1.33%), HV2 (0.67%), JT (4%), R9c1a (17.33%), N5 (2.67% ). Kajian Kee Boon Pin ini juga mengesahkan kajian S.G Tan yang menyatakan perkaitan hubungan genetik mtDNA kaum Kadazandusun dengan suku Paiwan, yang juga merupakan salah satu etnik orang asli di Taiwan, melalui mtDNA kelompok-haplo induk N. Namun begitu, S.G. Tan juga mengatakan bahawa jumlah keputusan mtDNA kelompok-haplo N daripada warga Kadazandusun ini terlalu kecil untuk mewakili keseluruhan masyarakat Kadazandusun, seterusnya menjadi tidak relevan untuk dijadikan poin bahas dalam mengaitkan etnik Kadazandusun sebagai warga migrasi daripada Taiwan. Menurut S.G. Tan dalam kajiannya yang diterbitkan pada tahun 1979, etnik Kadazandusun mempunyai hubungan genom mtDNA yang dekat dengan etnik lain yang terdapat di Borneo, Semenanjung Malaysia dan Filipina; termasuklah etnik Iban, Bisaya, Ifugao, Jakun, Dayak Kalimantan, dan Tagalog.

Menurut Ken-ichi Shinoda di dalam kajiannya yang diterbitkan pada November 2014, etnik Bunun pula memiliki kelompok-haplo (haplogroup) mtDNA induk B(41.5%), F(30.3%), E(23.6%), M(3.4%) dan N(1.1%). Walaupun etnik Kadazandusun ada berkongsi kelompok-haplo mtDNA dengan etnik Bunun dan Paiwan di Taiwan, penanda kelompok-haplo M yang mencatatkan frekuensi tertinggi (majoriti besar) dan frekuensi kecil bagi kelompok-haplo B, E, F dan N (tidak cukup signifikan untuk mewakili keseluruhan etnik Kadazandusun) dalam genetik etnik Kadazandusun sudah cukup untuk menyangkal teori kedatangan etnik Kadazandusun daripada Taiwan. Kajian Kee Boon Pin juga ada menyebut tentang kepelbagaian dan variasi maklumat mtDNA pada etnik Kadazandusun yang telah terhapus (depleted) pada mtDNA etnik Bunun, yang juga memberikan gambaran usia mtDNA etnik Kadazandusun yang lebih tua berbanding dengan mtDNA etnik Bunun. Antaranya variasi M7b1'2'4'5'6'7'8 yang unik dan wujud hanya di Borneo, dengan usia mutasi lebih daripada 12,700 tahun dan yang tertua di Asia Tenggara. Subkelompok-haplo M7b1'2'4'5'6'7'8 ini juga telah menyebar di sekitar wilayah Borneo dan membentuk beberapa siri mutasi baru dalam genetik beberapa etnik; Malaysia(etnik orang asli Jakun di Johor dan Pahang), Brunei(etnik Dusun), Filipina(etnik Tagalog dan Visaya), dan Indonesia(stok etnik Dayak di kepulauan Riau).