Jabarkan Sugandoi dari Tadau Kaamatan dalam bahasa melayu

Sugandoi merupakan salah satu pertandingan terkenal semasa sambutan perayaan Pesta Kaamatan selain daripada Unduk Ngadau. Pada masa dahulu kala, Sugandoi adalah "semangat’ yang diseru oleh Bobohizan dan ditinggalkan di dalam sebuah tempayan besar yang dikenali sebagai ‘Kakanan’ oleh suku Kadazan Tangaah. Sugandoi juga dikatakan sebagai entiti yang boleh menjaga kebajikan sesebuah keluarga yang menjaganya melalui satu upacara yang dinamakan ‘Moginakan’, yang mana semangat ini akan memberikan nasib yang baik kepada keluarga tersebut termasuklah dalam faktor kesihatan dan rezeki dalam bentuk makanan. Turut dijelaskan oleh seorang Canselor UMS menurut Sugandoi ialah;Sugandoi merupakan mantera yang didendang oleh Bobolian untuk memuja ‘semangat’ yang memberi rezeki. Ini konsep kerohanian tradisional mengikut naratif tersendiri tiap sub-etnik yang pelbagai itu. Secara am, Sugandoi itu seakan-akan persembahan kidung istimewa untuk satu semangat kudusKetika upacara ritual bagi memuja Sugandoi, Bobohizan akan mengucapkan mentera (inait/rinait) yang dikenali sebagai ‘Monugandoi’. Mentera tersebut berupa nyanyian yang kedengaran seolah-olah memuji sang pencipta (Kinoingan) termasuklah juga ‘Sugandoi’. Maka tidak hairanlah mengapa mereka menamakan pertandingan menyanyi dalam bahasa KadazanDusun itu sebagai ‘Sugandoi’.

Pertandingan Sugandoi diadakan pada setiap bulan Mei sempena bulan menyambut Pesta Menuai (Kaamatan) atau ‘Tadau Kaamatan’ di setiap daerah di negeri Sabah dan beberapa pusat KDCA di Semenanjung Malaysia seperti Lembah Klang, Pulau Pinang dan Johor. Pada Masa kini, Sugandoi bertujuan mencungkil bakat-bakat nyanyian yang ada di Sabah tanpa mengira peringkat umur iaitu kanak-kanak, dewasa atau golongan veteran. Bagaimanapun, lazimnya penyertaan ini hanyalah kepada mereka yang berdarah atau berketurunan (KadazanDusun dan Murut (KDM) sahaja, biasanya dibahagikan kepada 4 (empat) kategori iaitu;