Jelaskan Tsunami dari Laut dalam bahasa melayu

Tsunami ialah satu bentuk ombak tidak biasa disebabkan oleh satu peristiwa berkuasa tidak kerap seperti gempa bumi bawah air atau gelongsoran tanah, hentaman meteorit, letusan gunung berapi atau tanah runtut ke dalam laut. Peristiwa-peristiwa ini boleh menaikkan atau menurunkan permukaan laut secara sementara di kawasan terjejas, biasanya sebanyak beberapa kaki. Tenaga keupayaan air laut tersesar bertukar menjadi tenaga kinetik, menghasilkan ombak cetek, tsunami, menjejari keluar pada halaju yang berkadar dengan punca kuasa dua kedalaman air dan lalu bergerak di lautan lepas dengan jauh lebih pantas daripada di pentas benua. Di laut lepas dalam, tsunami mempunyai panjang ombak sekitar , bergerak pada kelajuan melebihi  dan biasanya mempunyai ketinggian kurang daripada tiga kaki, maka tsunami ini kerap terlepas tanpa disedari pada peringkat ini. Sebaliknya, ombak permukaan lautan disebabkan oleh angin mempunyai panjang ombak sebanyak beberapa ratus kaki, bergerak sehingga  dan setinggi .

Peristiwa pencentus di atas pentas benua mungkin menyebabkan tsunami tempatan di bahagian daratan dan tsunami jauh yang bergerak merentasi lautan. Tenaga ombak lesap hanya secara beransur, tetapi tersebar di atas hadapan ombak, maka sebaik ombak menjejari pergi dari sumber, hadapannya menjadi lebih panjang dan tenaga purata mengurang, maka pesisir jauh akan, pada purata, dikenakan oleh ombak lebih lemah. Walau bagaimanapun, sebaik kelajuan ombak dikawal oleh kedalaman air, ombak itu tidak bergerak pada kelajuan sama di semua arah, dan ini mempengaruhi arah hadapan ombak–kesan yang dikenali sebagai biasan–yang boleh menumpukan kekuatan tsunami yang mara di sesetengah kawasan dan melemahkannya di kawasan lain menurut topografi bawah laut.

Sebaik tsunami bergerak ke dalam air lebih cetek kelajuannya menurun, panjang ombaknya memendek dan amplitudnya meningkat secara mendadak, bertingkah laku dalam cara sama dengan gelombang janaan angin di dalam air cetek, tetapi pada skala jauh lebih besar. Sama ada jurang atau rabung tsunami boleh tiba di pinggir laut dahulu. Dalam kes dahulu, laut berundur ke belakang dan meninggalkan kawasan subpasang surut dekat dengan pesisir terdedah yang menyediakan amaran berguna untuk orang di daratan. Apabila tiba, rabung biasanya tidak berpecah tetapi meluru ke daratan, membanjiri segala di laluannya. Banyak kemusnahan mungkin disebabkan oleh air banjir mengalir balik ke dalam laut selepas tsunami melanggar, mengheret puing dan orang bersamanya. Kerap beberapa tsunami disebabkan oleh peristiwa geologi tunggal dan tiba pada sela antara lapan minit dengan dua jam. Ombak pertama yang tiba di pesisir mungkin bukan yang terbesar atau paling memusnah. Sekali-sekala, tsunami mungkin bertansformasi menjadi bena, biasanya di teluk cetek atau di muara. Sistem amaran tsunami bergantung pada fakta bahawa ombak gempa bumi disebabkan oleh gempa bumi bergerakdi seluruh dunia pada sekitar  sejam, membolehkan kawasan terancam diberi amaran terhadap kemungkinan tsunami. Ukuran daripada satu rangkaian stesen pengukuran aras laut memungkinkan pengesahan atau pembatalan amaran tsunami.