Jelaskan Politik dari Turki dalam bahasa melayu

Turki ialah republik berpresiden sejak 9 Julai 2018. Semenjak penubuhan republik pada tahun 1923, Turki telah mengembangkan tradisi sekular yang utuh. Perlembagaan Turki mentadbir kerangka undang-undang negara, dan menggariskan rukun-rukun utama kerajaan serta menetapkan Turki sebagai negara unitari yang terpusat.

Presiden Republik ialah ketua negara yang pokoknya berperanan istiadat. Presiden dipilih untuk penggal lima tahun oleh pilihan raya langsung. Abdullah Gül dipilih sebagai presiden oleh undian parlimen pada 28 Ogos 2007, mengganti Ahmet Necdet Sezer.

Kuasa eksekutif dilaksanakan oleh Perdana Menteri dan Majlis Menteri-Menteri yang membentuk pemerintahan, manakala kuasa perundangan pula terletak di tangan parlimen ekadewan, iaitu Perhimpunan Kebangsaan Agung Turki. Para menteri selalunya tetapi tidak semestinya ahli parlimen.

Cabang kehakiman pula bebas daripada badan eksekutif dan perundangan, dan Mahkamah Perlembagaan ditugaskan untuk memastikan kepatuhan undang-undang dan dekri-dekri negara dengan perlembagaan. Majlis Negara ialah tribunal muktamad bagi kes-kes pentadbiran, sementara Mahkamah Rayuan Tinggi pula sama untuk kes-kes lain.

Perdana menteri dipilih oleh parlimen secara undi percaya dalam kerajaan dan selalunya merupakan ketua parti politik yang paling banyak kerusinya di parlimen. Perdana menteri sekarang ialah bekas datuk bandar İstanbul, Recep Tayyip Erdoğan, dari parti AKP yang memenangi majoriti mutlak kerusi parlimen di pilihan raya umum 2002 yang diadakan ekoran krisis ekonomi tahun 2001, dengan 34% undian.

Pada tahun 2007, selepas AKP mempertahankan majoriti di Parlimen pada pilihan raya umum, timbulnya beberapa peristiwa yang menyentuh dasar sekular negara dan peranan kehakiman dalam cabang perundangan. Antaranya ialah pemilihan Abdullah Gül sebagai Presiden, yang pernah terlibat dengan parti-parti Islamis; serta cadangan kerajaan untuk memansuhkan larangan bertudung dalam universiti yang dibatalkan oleh Mahkamah Perlembagaan, menyebabkan parti pemerintah didenda dan hampir diharamkan.

Hak mengundi sejagat untuk kedua-dua jantina telah dilaksanakan di seluruh Turki sejak tahun 1933. Setiap warganegara Turki yang mencapai usia 18 tahun berhak untuk mengundi. Pada tahun 2004, terdapat 50 parti politik yang berdaftar di negara. Mahkamah Perlembagaan boleh menarik balik pembiayaan awam parti politik yang didapatinya anti-sekular atau pemisah, ataupun mengharamkan kewujudannya sama sekali.

Terdapat 550 orang ahli parlimen yang dipilih untuk penggal empat tahun oleh sistem perwakilan berkadar senarai parti dari 85 daerah pemilihan yang mewakili 81 wilayah pentadbiran di Turki (İstanbul terbahagi kepada tiga daerah pilihan raya, manakala Ankara dan İzmir masing-masing dibahagikan kepada dua kerana jumlah penduduknya yang ramai). Untuk mengelakkan parlimen tergantung yang boleh mendatangkan perpecahan politik yang berlarutan, hanya parti-parti yang meraih sekurang-kurangnya 10% undian yang dibuang dalam pilihan raya parlimen negara yang mendapat hak pewakilan dalam parlimen. Disebabkan had minimum ini, dalam pilihan raya 2007 hanya tiga parti yang memasuki parlimen secara rasmi (berbanding dua pada tahun 2002).