Gw mau tau Dinasti Brooke dari Sejarah Sarawak. Jelasin dalam bahasa melayu

James Brooke memerintah kawasan itu dan meluaskan wilayah ke utara sehingga kematiannya pada tahun 1868. Beliau digantikan oleh anak saudaranya Charles Anthoni Johnson Brooke, yang seterusnya digantikan oleh anaknya, Charles Vyner Brooke, dengan syarat Charles Anthoni harus memerintah secara berunding dengan adik Vyner Brooke, Bertram Brooke. Kedua-dua James dan Charles Anthoni Johnson Brooke menekan Brunei untuk menandatangani perjanjian sebagai strategi untuk memperoleh wilayah daripada Brunei dan meluaskan sempadan wilayah Sarawak. Pada tahun 1861, Brunei menyerahkan wilayah Bintulu kepada James Brooke. Sarawak telah diiktiraf sebagai sebuah negeri merdeka oleh Amerika Syarikat pada tahun 1850 dan United Kingdom pada tahun 1864. Negeri ini mengeluarkan mata wang pertamanya, dolar Sarawak, pada tahun 1858. Pada tahun 1883, Sarawak telah diperluaskan ke Sungai Baram (berhampiran Miri). Limbang telah ditambahkan ke Sarawak pada tahun 1890. Peluasan terakhir Sarawak berlaku pada tahun 1905, apabila Lawas diserahkan kepada kerajaan Brooke. Sarawak dibahagikan kepada lima bahagian, sepadan dengan sempadan wilayah kawasan yang diperoleh oleh keluarga Brooke selama ini. Setiap bahagian diketuai oleh seorang Residen.

Sarawak menjadi negeri naungan British pada tahun 1888 semasa masih diperintah oleh dinasti Brooke. Keluarga Brooke memerintah Sarawak selama seratus tahun sebagai "Raja Putih". Mereka mengamalkan dasar paternalisme untuk melindungi kepentingan penduduk peribumi dan kebajikan keseluruhan mereka. Walaupun kerajaan Brooke menubuhkan Majlis Tertinggi yang terdiri daripada ketua-ketua Melayu yang menasihati para Rajah dalam semua aspek pemerintahan, dalam konteks Malaysia, keluarga Brooke dilihat sebagai penjajah. Majlis Tertinggi ialah dewan undangan negeri tertua di Malaysia, dengan mesyuarat Majlis Agung pertama berlangsung di Bintulu pada tahun 1867. Sementara itu, orang Iban dan orang Dayak yang lain diupah sebagai militia. Dinasti Brooke menggalakkan penghijrahan saudagar Cina untuk pembangunan ekonomi, terutamanya dalam sektor perlombongan dan pertanian. Ahli perniagaan Barat dilarang memasuki negeri itu manakala mubaligh Kristian dibenarkan. Lanun, perhambaan, dan pemburuan kepala diharamkan. Borneo Company Limited telah ditubuhkan pada tahun 1856. Ia terlibat dalam pelbagai perniagaan di Sarawak, seperti perdagangan, perbankan, pertanian, penerokaan mineral dan pembangunan.

Pada tahun 1857, 500 pelombong emas Cina Hakka dari Bau, di bawah pimpinan Liu Shan Bang, memusnahkan rumah keluarga Brooke. Brooke melarikan diri dan mengatur tentera yang lebih besar bersama-sama anak saudaranya Charles dan penyokong Melayu-Ibannya. Beberapa hari kemudian, tentera Brooke dapat memotong laluan melarikan diri pemberontak Cina, yang telah dikalahkan selepas dua bulan berperang. Keluarga Brooke kemudiannya membina sebuah rumah kerajaan baharu di tepi Sungai Sarawak di Kuching. Satu puak anti-Brooke di Mahkamah Brunei telah dikalahkan pada tahun 1860 di Mukah. Pemberontakan terkenal lain yang berjaya ditumpaskan oleh keluarga Brooke termasuk yang dipimpin oleh seorang pemimpin Iban bernama Rentap (1853–1863) dan seorang pemimpin Melayu bernama Syarif Masahor (1860–1862). Hasilnya, beberapa siri kubu telah dibina di sekitar Kuching untuk menyatukan kuasa Rajah. Ini termasuk Fort Margherita, yang telah siap pada tahun 1879. Pada tahun 1891, Charles Anthoni Brooke telah menubuhkan Muzium Sarawak, muzium tertua di Borneo. Pada tahun 1899, Charles Anthoni Brooke menamatkan peperangan antara suku di Marudi. Telaga minyak pertama telah digerudi pada tahun 1910. Dua tahun kemudian, Limbungan Brooke dibuka. Anthony Brooke dilahirkan pada tahun yang sama dan menjadi Rajah Muda pada tahun 1939.

Pada tahun 1941, semasa sambutan seratus tahun pemerintahan Brooke di Sarawak, satu perlembagaan baharu telah diperkenalkan untuk mengehadkan kuasa Rajah dan untuk membolehkan rakyat Sarawak memainkan peranan yang lebih besar dalam fungsi kerajaan. Walau bagaimanapun, draf itu termasuk perjanjian rahsia yang dibuat antara Charles Vyner Brooke dan pegawai kerajaan British, di mana Vyner Brooke menyerahkan Sarawak sebagai Tanah Jajahan Mahkota British sebagai balasan untuk pampasan kewangan kepadanya dan keluarganya.

Pendudukan Jepun dan pembebasan Bersekutu

Kerajaan Brooke, di bawah pemerintahan Charles Vyner Brooke, mendirikan beberapa landasan udara di Kuching, Oya, Mukah, Bintulu, dan Miri untuk persiapan sekiranya berlaku perang. Menjelang tahun 1941, Inggeris telah menarik pasukan pertahanan mereka dari Sarawak ke Singapura. Dengan Sarawak sekarang tidak dijaga, rejim Brooke memutuskan untuk mengamalkan dasar tanah hangus di mana pemasangan minyak di Miri akan musnah dan lapangan terbang Kuching akan dibiarkan selama mungkin sebelum dimusnahkan. Sementara itu, pasukan Jepun merampas Borneo British untuk menjaga sayap timur mereka dalam Kempen Tanah Melayu dan untuk memudahkan pencerobohan mereka ke Sumatera dan Jawa Barat. Pasukan pencerobohan Jepun yang diketuai oleh Kiyotake Kawaguchi mendarat di Miri pada 16 Disember 1941 (lapan hari selepas Kempen Tanah Melayu bermula) dan menakluki Kuching pada 24 Disember 1941. Pasukan Inggeris yang diketuai oleh Leftenan Kolonel C. M. Lane berundur ke Singkawang di Borneo Belanda, bersempadan dengan Sarawak. Setelah sepuluh minggu bertempur di Borneo Belanda, tentera Berikat menyerah pada 1 April 1942. Ketika Jepun menyerang Sarawak, Charles Vyner Brooke sudah berlepas ke Sydney, Australia, sementara para pegawainya ditangkap oleh orang Jepun dan ditahan di kem Batu Lintang.

Sarawak kekal sebagai sebahagian daripada Empayar Jepun selama tiga tahun dan lapan bulan. Sarawak, bersama dengan Borneo Utara dan Brunei, membentuk unit pentadbiran tunggal bernama Kita Boruneo (Borneo Utara) di bawah Tentera ke-37 Jepun yang beribu pejabat di Kuching. Sarawak dibahagikan kepada tiga wilayah, iaitu: Kuching-shu, Sibu-shu, dan Miri-shu, masing-masing di bawah Gabenor Wilayah Jepun masing-masing. Jepun mengekalkan jentera pentadbiran sebelum perang dan menugaskan Jepun untuk jawatan kerajaan. Pentadbiran pedalaman Sarawak diserahkan kepada polis peribumi dan ketua kampung, di bawah pengawasan Jepun. Walaupun orang Melayu lazimnya menerima orang Jepun, suku kaum peribumi lain seperti Iban, Kayan, Kenyah, Kelabit dan Lun Bawang mengekalkan sikap bermusuhan terhadap mereka kerana dasar seperti buruh wajib, penghantaran paksa bahan makanan, dan rampasan senjata api. Orang Jepun tidak mengambil tindakan tegas dalam mengekang penduduk Cina kerana orang Cina di negeri itu secara amnya tidak berpolitik. Walau bagaimanapun, sebilangan besar orang Cina berpindah dari kawasan bandar ke kawasan pedalaman yang kurang mudah diakses untuk mengurangkan hubungan dengan Jepun.

Tentera Bersekutu kemudiannya membentuk Unit Khas Z untuk mensabotaj operasi Jepun di Asia Tenggara. Bermula pada Mac 1945, komander Bersekutu telah dipayung terjun ke dalam hutan Borneo dan menubuhkan beberapa pangkalan di Sarawak di bawah operasi yang diberi nama kod "Semut". Ratusan orang asli telah dilatih untuk melancarkan serangan terhadap orang Jepun. Semasa pertempuran di Borneo Utara, tentera Australia mendarat di kawasan Lutong-Miri pada 20 Jun 1945 dan telah menembusi sejauh Marudi dan Limbang sebelum menghentikan operasi mereka di Sarawak. Selepas pengumuman penyerahan kalah Jepun secara rasmi, mereka menyerah kalah kepada tentera Australia di Labuan pada 10 September 1945. Ini diikuti dengan upacara penyerahan kalah rasmi di Kuching di atas kapal Korvet HMAS Kapunda Australia pada 11 September 1945. Kem Batu Lintang telah dibebaskan pada hari yang sama. Sarawak segera diletakkan di bawah Pentadbiran Tentera British sehingga April 1946.