Tolong jelaskan mengenai Sistem koordinat geografi dalam bahasa melayu

Sistem koordinat geografi membenarkan setiap lokasi di dunia ditentukan oleh tiga koordinat dalam sistem koordinat sfera yang dijajarkan dengan paksi putar Bumi.

Dimensi pertama dan kedua: Latitud dan longitud

Meminjam daripada teori-teori Babylonia kuno yang kemudian dikembangkan oleh Ptolemy, pemikir dan ahli geografi Yunani yang termasyhur, satu bulatan penuh dibahagikan kepada 360 darjah (360°).

Latitud (singkatan: Lat.) ialah sudut pada pusat sistem koordinat di antara mana-mana titik di permukaan bumi dengan satah khatulistiwa. Garis yang mengaitkan titik-titik yang terletak pada latitud yang sama melakarkan bulatan-bulatan sepusat pada permukaan bumi, dan dipanggil keselarian. Setiap kutub ialah 90 darjah: kutub utama ialah 90° U, manakala kutub selatan ialah 90° S. Keselarian latitud 0° dipanggil "khatulistiwa", satu garis hayalan yang membahagikan bumi menjadi Hemisfera Utara dan Hemisfera Selatan.

Longitud (singkatan: Long.) ialah sudut timur atau sudut barat pada pusat sistem kordinat di antara mana-mana titik di permukaan bumi dengan satah satu garis utara-selatan sembarangan (di antara kedua-dua kutub geografi). Garis yang mengaitkan titik-titik yang terletak pada longitud yang sama dipanggil meridian. Kesemua meridian merupakan separuh bulatan gedang dan adalah tidak selari: mengikut takrif, kesemua garis ini bertemu di kutub-kutub utara dan selatan. Garis yang merentasi (bekas) Balai Cerap Diraja, Greenwich (berhampiran dengan London di United Kingdom) ialah Meridian Perdana, garis rujukan longitud-sifar antarabangsa. Meridian antipod Greenwich merupakan kedua-dua 180° B dan 180°T.

Dengan menggunakan kedua-dua sudut ini, kedudukan mendatar untuk mana-mana lokasi di Bumi boleh ditetapkan. Umpamanya, Baltimore, Maryland di Amerika Syarikat mempunyai latitud 39.3° Utara, dan longitud 76.6° Barat (). Oleh itu, suatu vektor yang dilukis dari pusat bumi ke titik 39.3° di utara khatulistiwa dan 76.6° di barat Greenwich akan merentasi Baltimore.

"Jejaring" latitud/longitud dikenali sebagai gratikul (garis unjur) biasa. Terdapat juga gratikul melintang pelengkap (iaitu gratikul yang dianjakkan sebanyak 90° supaya kutub-kutubnya terletak pada khatulistiwa mendatar), dengan kesemua trigonometri sfera akhirnya mendasarkannya.

Secara tradisi, darjah dibahagikan kepada minit (1/60 darjah yang diberikan simbol ′ atau "m") dan saat (1/60 minit yang diberikan simbol ″ atau "s"). Terdapat beberapa format untuk darjah, dengan kesemuanya mengikut urutan Lat-Long yang sama: