Jabarkan Pendirian Republik China (ROC) dari Taraf politik Taiwan dalam bahasa melayu

Sehingga pertengahan 1990-an, pendirian Republik China adalah bahawa dirinya merupakan sebuah negeri berdaulat secara de jure. "Republik China," menurut takrifan kerajaan Taiwan, meliputi tanah besar dan pulau Taiwan.

Sehingga tahun 1991, apabila Presiden Lee Teng-hui mendakwa bahawa kerajaan akan tidak lagi mencabar pemerintahan Komunis di tanah besar, kerajaan ROC yang diperintah Kuomintang sentiasa menegaskan dirinya selaku kerajaan sah China yang tunggal. Mahkamah-mahkamah di Taiwan tidak pernah menerima kenyataan Presiden Lee, terutamanya disebabkan Majlis Kebangsaan (yang sudah dibubarkan) tidak pernah mengubah sempadan kebangsaan secara rasmi. Penting sekali, Republik Rakyat China memberi amaran bahawa perubahan sempadan kebangsaan boleh menjadi "bunga-bunga kemerdekaan Taiwan". Tugas mengubah sempadan kebangsaan kini memerlukan pindaan perlembagaan yang diluluskan oleh Yuan Perundangan serta diratifikasi oleh majoriti mutlak semua pengundi ROC yang berkelayakan, yang dibayangkan akan memberi laluan kepada serangan ketenteraan oleh PRC.

Sebaliknya, walaupun perlembagaan Republik China yang diisytiharkan pada tahun 1946 tidak menjelaskan wilayah-wilayah yang diliputinya, namun kerangka perlembagaan tersebut pada tahun 1925 ada menyenaraikan wilayah-wilayah ROC satu demi satu tidak termasuk Taiwan, kerana Taiwan ialah sebahagian wilayah de jure Jepun kesan Perjanjian Shimonoseki tahun 1895. Perlembagaan itu juga menetapkan dalam Perkara I.4, bahawa "wilayah ROC merupakan wilayah asal yang ditadbirnya; melainkan dibenarkan oleh Majlis Kebangsaan, maka ia tidak boleh diubah."  Bagaimanapun, pada tahun 1946, Sun Fo, anak lelaki Sun Yat-Sen dan menteri Yuan Eksekutif ROC, melaporkan kepada Majlis Kebangsaan bahawa "terdapat dua perubahan wilayah, iaitu: (1) pelepasan wilayah dan (2) pengilhakan wilayah baru. Pelepasan wilayah ini termasuk kemerdekaan Mongolia, sementara pengilhakan wilayah termasuk penuntutan semula Taiwan. Kedua-duanya merupakan contoh perubahan wilayah." Jepun melepaskan segala haknya terhadap Taiwan dalam Perjanjian San Francisco pada tahun 1951 dan Perjanjian Taipei 1952 tanpa penerima yang jelas. Meskipun ROC terus memerintah Taiwan setelah kerajaannya dibawa ke Taiwan atas Arahan Am No.1 untuk menerima penyerahan kalah Jepun, namun tiadanya mesyuarat Majlis Kebangsaan ROC bagi melakukan perubahan wilayah mengikut perlembagaan ROC, namun Perkara-Perkara Tambahan Perlembagaan Republik China pernah menyatakan Taiwan sebagai "Wilayah." Maka itu, ramai penyokong kemerdekaan menunjukkan bahawa perlembagaan ROC sebenarnya menafikan kesahan dirinya mentadbir Taiwan.

Majlis Kebangsaan yang kini tidak wujud lagi ini pernah meluluskan pindaan perlembagaan yang mengurniakan hak tunggal untuk melaksanakan kedaulatan Republik melalui pilihanraya Presiden serta seluruh Perundangan dan juga melalui pemilihan untuk meratifikasi pindaan perlembagaan ROC, kepada warga-warga "Kawasan Bebas Republik China" yang merangkumi wilayah-wilayah yang dikuasainya. Selain itu, Bab I, Perkara 2 Perlembagaan ROC menyatakan bahawa "Kedaulatan Republik China terletak di tangan seluruh rakyat." Bagi sesetengah pihak, ini bererti bahawa perlembagaan itu menyiratkan bahawa kedaulatan ROC adalah terhad kepada kawasan-kawasan yang dikuasainya sekalipun jika tiada pindaan perlembagaan yang menjelaskan sempadan-sempadan ROC secara langsung.

Pada tahun 1999, Presiden Lee Teng-hui mencadangkan teori dua negeri () iaitu kedua-dua pihak ROC dan PRC akan mengakui bahawa kedua-duanya merupakan dua negara berasingan yang menjalin hubungan deplomatik, kebudayaan dan sejarah yang istimewa, dan meraih sokongan padu dari dalam Taiwan. Bagaimanapun, ini mengungkitkan kemarahan PRC yang percaya bahawa Lee sedang menyokong kemerdekaan Taiwan secara senyap-senyap.

Chen Shui-bian yang menyandang jawatan Presiden dari tahun 2000 hingga 2008, menyokong sepenuhnya idea bahawa "Republik China ialah sebuah negara yang merdeka dan berdaulat" tetapi berpendapat bahawa "Taiwan ialah Republik China" dan bukan Republik Rakyat China. Kenyataan ini dibayangkan dalam Teori Empat Peringkat Republik China beliau. Namun oleh sebab perlunya mengelakkan peperangan menentang PRC, Presiden Chen mengelakkan diri dari mengisytiharkan kemerdekaan Taiwan secara rasmi. Penerbitan kerajaan membayangkan bahawa Taiwan memaksudkan ROC, sementara "China" memaksudkan PRC. Presiden Chen pernah berkali-kali enggan mendukung Prinsip Satu China yang digesa oleh PRC sebagai syarat rundingan. Oleh itu, terdapat cubaan memulakan semula rundingan separa rasmi melalui perumusan yang memaksudkan "sepersetujuan tahun 2002" atau "semangat 1992" tetapi gagal. Setelah menjadi pengerusi Parti Progresif Demokratik pada Julai 2002, Chen seolah-olah cenderung ke arah teori dua negeri pada awal Ogos 2002, apabila beliau menyatakan bahawa Taiwan mungkin akan "mengikut jalan Taiwan sendiri" serta "jelas sekali bahawa kedua-dua pihak seberang selat merupakan negara-negara berasingan." Kenyataan-kenyataan ini kuat dikecam oleh parti-parti pembangkang di Taiwan.

Pendirian kebanyakan penyokong kemerdekaan Taiwan adalah PRC ialah kerajaan tanah besar China, dan Taiwan bukan sebahagian China, dan Republik China (Taiwan) ialah kerajaan Taiwan yang bebas dan berautonomi. Parti Progresif Demokratik menyatakan bahawa Taiwan tidak pernah tergolong dalam bidang kuasa PRC, serta PRC tidak melaksanakan penguasaan terhadap 23 juta orang Taiwan di pulau ini.

Pokoknya, penyatuan semula lebih penyokongnya di kalangan "orang tanah besar" (keturunan orang-orang yang pelarian dari tanah besar selepas perang saudara), sementara sokongan terhadap kemerdekaan berakar umbi dalam kelompok "etnik" majoriti "Taiwan" (orang yang lama tinggal di pulau ini sejak sebelum perang saudara lagi). Namun begitu, kedua-dua pihak sudah mula cenderung ke arah kemerdekaan kesan ancaman ketenteraan yang menjadi-jadi dari PRC yang melancarkan misil ke arah Selat Taiwan dalam cubaan mengganggu pilihanraya presiden pada tahun 1996, dan kini (pada Jun 2008) mempunyai lebih 1300 buah misil yang disasarkan ke arah Taiwan.

China menjanjikan manfaat dan sokongan ekonomi kepada Taiwan, mencontohi penyatuan semula Hong Kong dan Macau, sekiranya Taiwan memilih untuk bersatu dengan PRC.

Pendirian negara-negara lain dan pertubuhan antarabangsa

Disebabkan sentimen anti-kommnis pada permulaan Perang Dingin, Republik China pada mulanya diiktiraf sebagai kerajaan sah China yang tunggal oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu dan kebanyakan negara Barat. Pada 9 Januari 1950, kerajaan Israel mengiktiraf Republik Rakyat China. Resolusi 505 Perhimpunan Agung Bangsa-Bangsa Bersatu yang diluluskan pada 1 Februari 1952 menganggap pihak komunis China sebagai pemberontak yang menentang Republik China. Namun, era 1970-an menyaksikan banyak negara mengalihkan pengiktirafan diplomatik dari ROC ke PRC. Pada 25 Oktober 1971, Resolusi 2758 diluluskan oleh Perhimpunan Agung PBB, yang melucutkan keanggotaan ROC lalu menggantikan tempatnya di Majlis Keselamatan dan pertubuhan-pertubuhan PBB yang lain kepada PRC. Resolusi tersebut mengisytiharkan bahawa "Wakil-wakil Kerajaan Republik Rakyat China merupakan satu-satunya wakil China yang sah kepada Bangsa-Bangsa Bersatu." Berkali-kali cubaan Republik China untuk menyertai semula PBB, tidak lagi mewakili seluruh China malah cuma penduduk wilayah-wilayah yang ditadbirnya, gagal melepasi jawatankuasa akibat siasah diplomasi oleh PRC yang mendakwa Resolusi 2758 telah menyelesaikan perkara ini.

PRC enggan menjalin hubungan diplomatik dengan mana-mana negara yang mengiktiraf ROC, tetapi tidak membantah hubungan ekonomi, kebudayaan dan sebagainya antara Taiwan dan negara-negara lain yang tidak membayangkan hubungan diplomatik. Oleh itu, kebanyakan negara yang menjalin hubungan diplomatik dengan Beijing pula membuka pejabat separa diplomatik di Taipei. Contohnya, Amerika Syarikat membuka Institut Amerika di Taiwan. Begitu juga, kerajaan di Taiwan turut membuka pejabat separa diplomatik di kebanyakan negara dengan pelbagai nama, paling banyak terdapat ialah Jabatan Kebudayaan dan Ekonomi Taiwan.

Amerika Syarikat, Kanada, United Kingdom dan Jepun semuanya menerima Dasar Satu China secara rasmi, iaitu pengiktirafan bahawa PRC secara teorinya merupakan kerajaan sah China yang tunggal. Namun begitu, Amerika Syarikat dan Jepun memperakui, bukan mengiktiraf, pendirian PRC bahawa Taiwan ialah sebahagian China. Bagi Kanada dan UK, persetujuan bertulis dua hala menyatakan bahawa kedua-dua pihak tersebut mengambil perhatian mengenai pendirian Beijing tetapi tidak memakai perkataan sokong. Pendirian kerajaan UK bahawa "masa hadapan Taiwan akan ditentukan secara damai oleh orang-orang di kedua-dua tebing Selat" pernah dinyatakan beberapa kali. Meskipun dakwaan PRC bahawa Amerika Syarikat membantah kemerdekaan Taiwan, Amerika Syarikat mengambil kesempatan daripada perbezaan tidak ketara antara "membantah" dan "tidak menyokong". Sebenarnya, kebanyakan besar kenyataan yang dikeluarkan Washington menyatakan bahawa pihaknya "tidak menyokong kemerdekaan Taiwan" dan bukannya berkata mereka "membantah" kemerdekaan. Oleh itu, AS kini tiada pendirian terhadap hasil politiknya, kecuali satu syarat jelas bahawa mestinya ada penyelesaian yang damai bagi perselisihan antara kedua-dua pihak seberang Selat Taiwan.  All of this ambiguity has resulted in the United States constantly walking on a diplomatic tightrope with regard to the China/Taiwan issue.

ROC menjalin hubungan diplomatik rasmi dengan 23 biah negara, kebanyakannya di Amerika Tengah dan Afrika. Takhta Suci juga mengiktiraf ROC, sebuah negeri yang majoriti penduduknya bukan beragama Hristian/Katolik, terutamanya untuk membantah apa yang dilihatnya sebagai penindasan penganut Katolik oleh kerajaan PRC di tanah besar China. Namun begitu, para diplomat Kota Vatican pernah berunding dengan ahli politik PRC sewaktu ketika kemangkatan Paus John Paul II, dengan harapan memperbaiki hubungan antara kedua-dua negara. Aapbila ditanya, seorang diplomat Vatican mencadangkan bahawa hubungan dengan Taiwan mungkin "boleh dikorbankan" sekiranya China sanggup menjalin hubungan diplomatik yang positif dengan Takhta Suci. Di bawah pentadbiran Paus Benedict XVI, pihak Vatican dan China makin menunjukkan tanda-tanda minat untuk menjalinkan hubungan, termasuk pelantikan biskop pro-Vatican dan Paus membatalkan kunjungan dari Dalai Lama.

Pada 1990-ab, berlakunya satu perebutan diplomatik yang mana PRC dan ROC berlumba-lumba untuk meraih sokongan diplomatik dari negara-negara kecil. Pergelutan ini kini semakin reda akibat pertumbuhan ekonomi PRC yang pesat dan timbulnya keraguan di Taiwan sama ada sokongan ini betul-betul memanfaatkan kepentingan ROC. Pada Mac 2004, Dominica mengalihkan pengiktirafan kepada PRC sebagai membalas budinya untuk pemberian bantuan. Bagaimanapun, pada akhir tahun 2004, Vanuatu menukar pengiktirafan dari Beijing ke Taipei untuk masa yang singkat, mengakibatkan Perdana Menteri negara terbabit dilucutkan jawatan lalu pulihnya pengiktirafan kepada Beijing. Pada 20 Januari 2005, Grenada bertukar pengiktirafan dari Taipei ke Beijing, sebagai membalas budi bagi pemberian bantuan berjuta-juta dolar (AS$1,500 untuk setiap warga Grenada).. Bagaimanapun, pada 14 Mei 2005, Nauru mengumumkan pemulihan hubungan diplomatik formal dengan Taipei setelah terhenti selama tiga tahun, yang ketika Nauru mengiktiraf PRC untuk masa yang singkat.

Pada 26 Oktober 2005, Senegal memutuskan hubungan dengan ROC lalu menjalinkan hubungan diplomatik dengan Beijing. Pada tahun berikutnya, pada 5 Ogos 2006, Taipei mengkhiri hubungan dengan Chad yang turut menjalin buhungan dengan Beijing. Sungguhpun beigtu pada 26 April 2007, Saint Lucia yang pernah memutuskan hubungan dengan Taiwan berikutan perubahan kerajaan pada Disember 1996, mengumumkan pemulihan hubungan diplomatik rasmi dengan Taipei. Pada 7 Jun 2007, Costa Rica memutuskan hubungan diplomatik dengan Taiwan untuk mengejar tanah besar juga. Pada Januari 2008, menteri luar Malawi melaporkan bahawa Malawi membuat keputusan untuk mengakhiri pengiktirafan diplomatik terhadap ROC, sekaligus mengiktiraf PRC.

Kini, negara-negara yang menjalin hubungan diplomatik rasmi dengan ROC termasuk:

Kesan tekanan berterusan oleh pihak PRC untuk melarang sebarang perwakilan ROC yang menandakan kenegaraan, pertubuhan-pertubuhan antarabangsa telah mengambil pelbagai dasar untuk menangani isu penyertaan Taiwan. Dalam sesetengah keadaan di mana hampir semua ahli PBB atau negeri berdaulat turut serta, seperti di Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), ROC telah disekat sama sekali, tetapi dalam keadaan lain seperti Pertubuhan Perdagangan Sedunia (WTO) dan Jawatankuasa Olimpik Antarabangsa (IOC), ROC dapat turut serta dengan memakai nama yang ganjil, contoh: "Taipei China" bagi APEC dan IOC, dan "Wilayah Kastam Berasingan Taiwan, Penghu, Kimmen dan Matsu" (selalu dipendekkan menjadi "Taipei China") bagi WTO. Isu nama Taiwan menarik perhatian ramai ketika Kejohanan Klasik Besbol Sedunia (WBC) 2006. Para penganjur pertandingan 16 pasukan ini berniat untuk menggelar Taiwan sebagai Taiwan, tetapi beralih kepada "Taipei China" akibat tekanan dari China. Rakyat Taiwan membantah tindakan tersebut dengan mendakwa bahawa WBC bukan sebuah acara IOC, tetapi dakwaan itu tidak diterima. Panduan nama-nama negara dan wilayah ISO 3166 mendaftarkan Taiwan (TW) secara berasingan dari Republik Rakyat China (CN), tetapi menyenaraikan Taiwan sebagai "Taiwan, Wilayah China" berdasarkan nama yang digunakan PBB kesan tekanan PRC. Dalam ISO 3166-2:CN, Taiwan juga dikodkan CN-71 di bawah China, maka menjadikan Taiwan sebahagian China dalam kategori-kategori ISO 3166-1 dan ISO 3166-2.

Isu tatanama yang mengelilingi Taiwan/ROC masih menjadi punca perbalahan di kalangan pertubuhan-pertubuhan bukan kerajaan seperti Lions Club, yang menghadapi kontroversi besar mengenai penamaan cawangannya di Taiwan.