Coba ceritain soal Naskah mawi iluminasi dalam bahasa jawa

Naskah mawi iluminasi inggih punika naskah ingkang ngandhut tèks ingkang dipunimbuhi rerenggan kadosta inisial, marjinalia, ugi gambar miniatur. Ing tetegesan ciyut, istilah punika namung miturut naskah-naskah ingkang kagungan rerenggan wujud gambar kanthi sepuhan emas ugi perak; ananging ing salebeting pacelathon sabendinten punapa déné ing salebeting kajian ilmiah modhéren, istilah punika dipunginakaken minangka sebatan umum tumrap sedaya naskah ingkang kagungan rerenggan utawi kangungan ilustrasi ingkang dipunanggit ing donya kilèn. Naskah-naskah sijinis ingkang dipunanggit ing Wétan tebih ugi Mesoamerika kawastanan "naskah bergambar". Naskah-naskah Islam saged kasebat ngemu iluminasi, ilustrasi, utawi gambar, nadyan awit dasaripun sampun dipunyasa utawi dipundamel mawi tèknik-tèknik ingkang sami kaliyan naskah-naskah kilèn. Artikel punika njlèntrèhaken ngenani sajarah, tèknik, sosial, tuwin ékonomi saking naskah ingkang mawi iluminasi; kagem pembahasan ngenani sajarah kagunannipun, saged mirsani miniatur punika.

Naskah-naskah mawi iluminasi langkung sepuh piyambak ingkang sintas mijil saking kinten-kinten 400 dumugi 600 tahun Masèhi, dipunanggit ing Krajan Tiyang Ostrogoth ugi Kekaisaran Romawi wétan. Iluminasi ing salebeting naskah-naskah punika boten kémawon ngemu utawi kagungan nilai kagunan tuwin nilai sajarah ingkang nginggil, ananging ugi sampun nduwèni (jasa), sampun njagi ugi nglestantunaken (mata rantai) utawi urut-urutan melèk aksara ingkang dipunbentuk kaliyan tèks-tèks ingkang boten mawi iluminasi. Tanpa wontenipun daya nyambut damel saking para-para juru carik asrama ing ujung Abad Antik punika, sapérangan ageng karya sastra Yunani ugi Romawi kirang langkung sampun musna saking Éropa. Kados ingkang sampun-sampun, pola sintas salah satunggaling karya tulis punika saèstu katemtokaken dening mupangatipun kagem saglintir tiyang Kristen ingkang melèk aksara. Iluminasi ing naskah-naskah, minangka salah satunggaling cara kagem mulyakaken dhokumèn-dhokumèn kuno, sampun paring pambiyantu nglestantunaken kawontenan ugi nonjolaken nilai informasi saking naskah-naskah punika, salaminipun wekdal nalika golongan panguwasa sampun boten malih nguwaosi basa-basa ingkang dipunginakaken salebeting naskah-naskah punika.

Sapérangan ageng naskah  mawi iluminasi ingkang sintas mijil saking Abad Pertengahan, ananging taksih kathah ugi ingkang sintas saking Abad Pembaharuan utawi Abad anyar, sesarengan kaliyan saglintir naskah mawi iluminasi ingkang mijil saking ujunging Abad Antik. Sapérangan ageng naskah punika ngemu wos ngenani tèks-tèks bab agama. Awit saking punika, mliginipun wiwit abad kaping-13, tèks-tèks sékulèr pun ugi saya kathah ingkang dipunanggit mawi iluminasi. Sapérangan ageng naskah mawi iluminasi dipunyasa mawi bentuk kodhèks, ingkang nggantosi bahan mawi bentuk gulungan. Sakedhik sanget sisa-sisa naskah mawi iluminasi ing papirus ingkang sintas, amargi papirus punika boten saged awèt sanget kadosta vélum utawi perkamèn. Sapérangan ageng naskah saking Abad Pertengahan, ingkang wujud iluminasi punapa déné ingkang boten, dipunserat wonten ing perkamèn (limrahipun dipunyasa saking kulit pedhèt utawi anak lembu, biri-biri, utawi ménda, ananging kathah dredah ingkang dipunanggep penting supados saged dipuniluminasi ugi dipun serat wonten ing perkamèn ingkang mutunipun inggil (saé) inggih punika kawastanan vélum.

Wiwit ujunging Abad pertengahan, naskah-naskah wiwit dipun tulis wonten ing dluwang utawi kertas. Buku-buku cithak (generasi perdana) kadhangkala dipunanggit kanthi nglonggaraken wekdal dhumateng rubrik-rubrik saha miniatur-miniatur, utawi dipunparingi inisial-inisial rerenggan, utawi rerenggan wonten ing marjin halaman punika. Ananging pamanggihing tèknik cithak dadosaken iluminasi ing karya-karya tulis saya dangu saya kirang. Naskah-naskah mawi iluminasi taksih dipunasilaken terus ing kawitan abad kaping-16, ananging langkung sekedhik cacahipun. Sapérangan angeng naskah-naskah mawi iluminasi ing kawitan abad kaping-16 dipunanggit amargi panyuwunan saking tiyang-tiyang sugih punika. Naskah inggih punika salah satunggaling barang ingkang kagungan kathah sintas saking Abad Pertengahan; wonten éwonan cacahipun. Naskah-naskah punika inggih minangka spèsimèn-spèsimèn ingkang saé piyambak saking lukisan Abad Pertengahan ingkang mampu sintas ugi ingkang paling karawat, langkung malih, kadhang lukisan-lukisan ingkang natos dipunanggit ing kathah panggènan saha wekdal ing salebeting sajarah.