Jabarkan Wekdal pertunjukan Gejog Lesung dari Gejog Lesung dalam bahasa jawa

Kawit jaman riyin, natkala lesung namung satunggalipun pirantos kanggé numbuk pari, dolanan lesung biyasanipun dipun mainaken déning masarakat agraris, kalebet masarakat Yogyakarta ingkang ngarani Gejog Lesung. Dolanan lesung mujudaken raos bingahipun para tani amargi kathahipun kasil panen (pari) kaliyan minangka wujud raos sukur dumateng Dewi Sri ingkang dipun pitados minangka Dewi Pari. Ing antawisipun utawi salajengipun kagiyatan numbuk pari, para tani dolanan lesung sinambi nembangaken tembang Jawi. Gesangipun desa kanthi suwantenipun lesung ingkang rame kaliyan bingahipun para tani ingkang sami gotong-royong numbuk pari dipun gambaraken déning Ki Narto Sabdo, seniman wayang, ing tembang “Lesung Jumengglung” ingkang dipun anggit ing warsa 70-an.

Ing jaman riyin, tiyang padésan ugi dolanan gejog lesung kanggé kaliyan bebagyan wonten dalu, kususipun natkala padhang bulan. Tabuhan lesung ugi dipun mainaken laré-laré minangka hiburan kaliyan ugi ngiringi manéka warni dolanan ing padhang bulan.

Dipun wiwiti saking mitos Bathara Kala ingkang dipun warisaken turun-temurun, tiyang-tiyang sami dolanan Gejog Lesung natkala wonten grahana rembulan utawi grahana srengéngé. Nanging, sesarengan kaliyan perkembangan tingkat pendhidhikan umum, mitos ing dolanan Gejog Lesung sampun kathah dipun tilaraken. Sapunika dolanan Gejog Lesung natkala wonten grahana punika murni kagiyatan seni kaliyan namung kanggé hiburan.

Gejog Lesung ugi dipun mainaken minangka iringan musik ing macem-macem tradhisi Jawa ing Yogyakarta, kadosta ruwatan kaliyan saparan. Contonipun, Gejog Lesung dipun mainaken minangka pangiring ing tradhisi “Saparan Bekakak” ing Désa Ambarketawang, Kapanéwon Gamping, Kabupatèn Sleman, inggih punika upacara ngurmati kasetyanipun Ki kaliyan Nyi Wirasuta dumateng Sri Sultan Hamengkubuwana I.

Kagunan Gejog Lesung ing daérah sanèsipun

Seni Gejog Lesung kados ingkang wonten ing masarakat Yogyakarta, sejatosipun ugi sampun ngrembaka ing manéka daérah ing Indonesia, ingkang kondhang minangka negari agraris. Nanging, nama ingkang dipun ginakaken bènten-bènten midherek basa lokal.

Ing Kabupatèn Klathèn, Jawa Tengah, ingkang taksih caket kaliyan Daérah Istiméwa Yogyakarta, nama ingkang dipun ginakaken sami, inggih punika "Gejog Lesung". Ing Kabupatèn Kendhal, Jawa Tengah, kagunan punika dipun tepang kanthi nama "Gejlok Lesung". Ing Jawa Kilèn dipun arani "Lisung"; ing Jawa Wétan dipun arani "Seni Lesung"; ing Sumatra Kulon namanipun "Gandang Lasuang"; déné masarakat Bugis ing Wajo, Sulawesi Kidul nyebatipun musik "Padéndang Ogi".