Jabarkan Balik menyang Indonésia dari Teuku Mohammad Hasan dalam bahasa jawa

Nalika taun 1933, Mr. T.M Hasan bali menyang Indonésia. Tekané ing pelabuhan Ulee Lheue, Kutaraja, buku-bukuné disita kanggo pemeriksaan amarga dicurigani ènèk buku paham pergerakan sing bakalé mbebayani kedudukané pamaréntah kolonial Walanda, khususé ing Acèh. Saksuwen ing Kutaraja, Hasan dadi Pegiat ing babagan Agama lan Pendhidhikan.

Ing babagan agama, panjenengané gabung karo organisasi Islam Muhammadiyah mingka konsul ing ngisore pimpinan R.O. Armadinata. Nalika era iki, Muhammadiyah wes kasil ngadegaké perkumpulane wanita ya iku Aisyiyah, Hizbul Wathan, lan salah sijining lembaga pendhidhikan saktingkat Hollandsch-Inlandsche School utawa HIS. Perkembangan salanjute, Muhammadiyah uga ngadegaké cabang-cabang ing sakpropirane kutha liya ing Acèh. Kacatet ing mangsa akir Papréntahan Walanda ing Acèh (1942), jumlah cabang Muhammadiyah ing Acèh cacahé 8 (wolu).

Saliyané aktif ing Muhammadiyah, Hasan uga aktif ing donya pendhidikan. Panjenengane mèlu mlopori ngadeke organisasi Atjehsche Studiefonds (Dana Pelajar Acèh) sing tujuane kanggo mbiyantu anak-anak Acèh sing pinter nanging ora mampu arep sekolah.

Saliyané iku, Hasan uga dadi komisaris organisasi pendhidhikan sing jenenge Perkumpulan Usaha Sama Akan Kemajuan Anak (PUSAKA). Tujuan organisasi iki ya iku kanggo ngadegaké salah sijining sekolah endek basa Walanda kaya Hollandsch-Inlandsche School.

Aktivitas kependhidhikan Hasan sing liyané ya iku ngadegaké Perguruan Taman Siswa ing Kutaraja tanggal 11 Juli 1937. Ing kepengurusan lembaga sing diprakarsai déning Ki Hajar Dewantara iki, Hasan dadi ketua karo sekretaris Teuku Nyak Arief. Sedela sawisé pembéntukane, Hasan ngirim utusane ya iku, T.M. Usman el Muhammady kanggo nemoni Ki Hajar Dewantara ing Yogyakarta. Tujuane ya iku ngarep supaya Taman Siswa njembarake jaringane, ya iku karo ngadegaké cabang ing Acèh. Miturut pangarepan mau, Majelis Luhur Taman Siswa ngirim telong guru ing Acèh, ya iku Ki Soewondo Kartoprojo karo istrine sing uga minangka guru lan Soetikno Padmosoemarto. Ing wektu sing cendak, Hasan lan pengurus Taman Siswa ing Kutaraja kasil mbukak 4

(papat) sekolah Taman Siswa ing Kutaraja, ya iku siji Taman Anak, Taman Muda, Taman Antara lan Taman Dewasa.