Coba jelasin Asal-usul dari Gejog Lesung dalam bahasa jawa dong

Ing basa Jawi, "gejog" utawi "kothèkan" tegesipun nuthuk. Déné “lesung” inggih punika pirantos tetanèn ingkang awujud wadhah kanggé pari ingkang badhe dipun tumbuk utawi dipun tutu. Lesung dipun damel saking kayu ingkang dipun ukir dados alur utawi rongga kados wujud prau. Alu inggih punika pirantos ingkang dipun anggé numbuk pari ingkang wujudipun kayu dawi kanthi dhiameter astanipun tiyang dewasa. Dolanan lesung wau lajeng dipun arani "gejog" utawi "kothèkan".

Kagunan Gejog Lesung Ngayogyakarta ingkang sampun dipun tepang turun-temurun ngantos atusan warsa punika dipun pitados asalipun saking mitos utawi legéndha ingkang wonten ing masarakat agraris Yogyakarta. Paling boten wonten kalih folklor lokal ngenani mitos utawi legéndha ingkang gegandhengan kaliyan dolanan Gejog Lesung.

Kaping sepisan, mitos babagan raseksa jahat ingkang namanipun Lembu Culung (Bathara Kala) ingkang dipun hukum déning Bathara Wisnu. Gembung (badan) kaliyan sirah raseksa dipun pisahaken déning Cakra, senjata ampuh Bathara Wisnu. Badanipun dhawah ing siti lajeng ebah dados lesung. Déné sirahipun malah dhawah ing toya suci saengga gesang salaminipun lajeng kumambang ing awang-awang nguntal maneka barang. Dipun cariyosaken menawi grahana punika kedadosan amargi srengéngé/rembulan dipun untal déning cangkemipun sirah raseksa kasebat. Tiyang-tiyang lajeng nggebuki "badan dedadosan" raseksa ing lesung supados piyambakipun ngedalaken srengéngé/rembulan supados grahananipun rampung.

Kaping kalih, legéndha kadadosan Candhi Sèwu kaliyan Candhi Prambanan. Kanggé nolak usulipun Bandung Bandawasa, Rara Jonggrang nyuwun supados ndamel sèwu candhi ing setunggal dalu. Amargi kakiyatan gaib kaliyan pitulunganipun bangsa jin, Bandung Bandawasa meh kasil ngrampungaken sèwu candhi, nanging gagal amargi dumadakan swasana ketingal padhang kaliyan kapireng suwanten gejogan lesung dipun iringi suwanten jago ingkang nandakaken sampun wanci enjang sanadyan sejatosipun taksih dalu. Swasana enjang kadadosan amargi muslihat Rara Jonggrang ingkang ngejak para tani mbakar damèn kaliyan numbuki pari utawi dolanan Gejog Lesung.

Gejog Lesung Ngayogyakarta ugi dipun gandhengaken kaliyan sajarah mlebetipun kagunan kethoprak dhateng Yogyakarta sawetawis abad kaping 20. Amargi dipun mainaken kanthi iringan “gejog lesung” mila kethoprak ingkang dipun damel déning Pangeran Wreksadiningrat (Kabupatèn Surakarta) dipun arani “Kethoprak Lesung”. Kagunan Kethoprak Lesung lajeng ngrembaka dados Kethoprak Mataram ingkang dipun iringi gamelan Jawi jangkep.