Gw mau tau Rekonstruksi dari Le Havre. Jelasin dalam bahasa jawa

Kitha palabuhan Le Havre kénging risak ingkang parah ing sadangunipun kènging memala nalika kadadosan Perang dunya kaping kalih. Kados kitha-kitha pasisir sanèsipun ing Prancis, palabuhan Le Havre saged dipunrebat lan dipunkuaosi déning nagara Jerman ing taun 1940. Èwunan masarakat sami ngungsi dhateng pos-pos pengungsèn, dhateng kitha-kitha ing sakéring tengenipun lan ing papan pengungsen samantara ing sadangunipun wekdal punika. Sapérangan ageng warga milih kanggé ngungsi ing wekdal énjing mumun kanthi mlampah, mawi pit onthel utawi nganggé grobak, lan namung purun wangsul ing wekdal siyang sasampunipun pihak Sakuthu ngebom laladan mau saking udara. Anggènipun ngancuraken kitha Le Havre, puncakipun inggih nalika wonten pertepuran Normandia. Ing tanggal 5 lan 6 Dhésèmber 1944, wadyabala Sekuti miwiti seranganipun kanggé mbébasaken kitha. Sapérangan ageng, saking 132 bom dipunjeblugaken wonten ing kitha punika ing salebeting perang, lan kaanan punika asring dipungambaraken minangka pajeblug wesi lan geni. Ing pungkasanipun, kitha punika saged dipunbebasaken saking jajahanipun Jerman ing tanggal 12 Dhésèmber 1944.

Le Havre ingkang minangka kitha palabuhan ingkang paling ageng nomer kalih ing Prancis, kénging risak ingkang ageng tinimbang kitha sanès ing nagara punika. Langkung saking 90% saking kitha punika inggih ancur tumemen ingkang kasisa namung runtuhan bangunannipun. Sedaya yasan publik ingkang wigati ing punjering administrasi kalebet bursa saham, bale kitha, lan kantor pos, saha gréja, kalih griya sakit, sekolah, toko-toko, lan perumahan ugi sami remuk. Plabuhan punika inggih sampun boten saged dipun-ginakaken malih amargi bangké kapal kasebar mblokir saluranipun lan ugi boten wonten akses tumuju dhateng dermaga. Kebakaran ingkang ageng njeblug ing kitha punika ing dinten-dinten salajengipun, ngancuraken punapa sakedhik ingkang kasisakaken saking makna sujarahipun. Listik saha toya ing kitha punika sampun dipunicalaken amargi dipunbom déning RAF, saéngga tugas kanggé nyirnakaken geni ingkang mburap-mburap boten saged dipuntindakaken. Ing pungkasaning perang, cacahipun warga sipil ingkang tiwas inggih dumugi 500 tiyang, 12.500 yasan ancur lan 80.000 tiyang boten gadhah papan dumunung. Sapérangan ageng wosing bumi punika ugi dipunkeruk ngantos telas, margi ingkang asli dipunbusak saking memori fisik. Sapérangan ageng saham perumahan ing pinggiran sisih lor lan wétan Aplemont lan Graville sampun sadaya dipunbubrah lan dpunremuk. Tugas kanggé ndandosi malih lan ngrekonstruksi kitha punika badhé mbetahaken rencana ingkang ageng, saé punika saking pihak lokal utawi saking pihak Paris piyambak. Lan sapunika inggih sampun dumugi tahap ngrencanakaken lan damel kabijakan kanggé ndandosi kitha Le Havre ingkang risak.

Satunggaling pamanggih lan rencana kanggé ndandani kitha Le Havre supados tatanan ruwang kithanipun langkung saé inggih sampun dipunsamektakaken tebih-tebih dinten sadèrèngipun wonten peran dunya kaping kalih. Pamarèntah Prancis sampun netepaken bilih saben kitha ingkang cacahipun warga langkung saking 10.000 tiyang kedah dipunwontenaken satunggaling rencana kanggé ndandosi lan ngrembakakaken kitha punika supados langkung saé malih. Kalebet ugi palabuhan Le Havre punika ingkang kedah tumemen rekaos njangkepi sadaya kekirangan ingkang taksih kathah ing kitha-kitha ing Éropah ing wekdal punika. Sasampunipun jaman révolusi indhustri ing abad kaping sangalas, gunggungipun warga kitha punika tambah langkung kathah tanpa manggihaken kaanan kitha ingkang nembé dipuntata malih. Wontenipun baku ingkang radi medèni bab resikipun lingkungan lan kaanan gesangipun warga ingkang wonten, ndadosaken latar ing sangajenging griya langkung ciyut, kathah polusi udara, lan basement ing sakitering lingkungan perumahanipun warga kènging banjir. Anggènipun ngrencanakaken kanggé nata kitha dhedhasar wontenipun spekulasi properti ingkang ngasilaken kualitas konstruksi andhap saking yasan-yasan lan margi ing kitha punika. Wonten sakedhik pangrembakan ingkang kadadosan nalika perang inggih punika kanthi wontenipun pamanggih lan panyaruwé wontenipun rencana kanggé nindakaken sanitasi ingkang badhé dipunsamektakaken déning pihak swasta. Pamarèntah Vichy ugi ngawontenaken malih master plan ing sadangunipun perang kanggé yasa mali kitha ingkang sapun risak ing taun 1941 ing sak ngandhapipun lembaga CRI kanggé ngrekonsruksi kitha punika, déné ingkang dipuntunjuk kanggé mandhegani lampahing prakawis kanggé nata kitha punika inggih Felix Brunau.  Amargi kitha Le Havre punika sampun risak lan bubrah total, mila rencana ingkang sampun dipunsusun punika lajeng dipunsimpen malih dumugi tanggal 16 Dhésèmber 1944, nalika pamarèntah Prancis maujud kamentrian rekonstruksi lan perncanaan (MRU) kanggé ndandosi kitha ingkang sampun risak parah punika. Perkawis ingkang medal salajengipun inggih punika bab kanggé damel perumahan samentara ing tanah pribadinipun ingkang lajeng badhé dipunpadosi dalan tengahipun kanthi medal saking pamaréntahan lan kedah ngurbanaken nagara kanggé nguaosi sadaya prakawis ingkang wonten.

Auguste Perret (1874–1954), satunggaling arsitèk formatif ingkang ugi minangka ingkang dados designer tata rancang kitha dipunparingi tugas kanggé ngawasi rekontruksi punjering kitha lan ngrampungaken anggènipun nata kitha ing sasi Januari 1945 déning Raoul Dautry saking MRU. Dewan kitha Le Havre nyuwun supados Brunau damel pérangan perencanaan ing tim ingkang ngrancang kanggé nata kitha punika, nanging lajeng sapérangan wekdal candhakipun malah nilar tugasipun amargi piyambakipun gadhah prakawis babagan idé kreatif kanggé nata kitha kaliyan Perret. Kanthi tradhisional dipunyasa wonten ing sak nginggiling siti ingkang minangka tilas rawa-rawa, déné grid énggal Le Havre ingkang dipunangen-angen déning Perret inggih badhé dipunangkat déning beton ingkang kandelipun 3,5 mèter. Sanajan ta rencana punika boten saged dipunkasilaken amargi wragad ingkang dipunbetahaken ageng sanget lan ugi bahan ingkang dipun-ginakaken kanggé yasa kitha punika kira, mila tilasing ambruking yasan ing kitha punika lajeng dipun-ginakaken kanggé ningkataken punjering kitha. Anggènipun ngginakaken beton kanggé lulangipun sadaya yasan ing kitha punika lajeng prakawis punika ingkang meksakaken kekiyataning karakter lan dominasi palabuhan. Kanthi akses relatif bébas kanggé siti lan ruanganipun, Perret lan timipun ingkang kapérang saking 60 arsitèk lan perencana kitha gadhah kaprigelan kanggé napsiraken turahan ambanipun kitha kados ingkang dipunbetahaken kémawon.