Jabarkan Kapitadosan kejawèn dari Ratu Seganten Kidul dalam bahasa jawa

Kanjeng Ratu Kidul minangka tokoh lègendaris ingkang misuwur sanget wonten ing antawisipun masarakat Jawi kaliyan Bali. Piyambakipun kagungan kekiyatan dhateng ombak Samodra Hindia saking kraton wonten ing lebetipun samodra. Wonten ing mitologi Jawi, Kanjeng Ratu Kidul inggih menika dipundamel kaliyan Dewa Kaping Tiga . Piyambakipun ngatur alam kagesangan kados déné Dewi Pantun (Déwi Sri) sareng kaliyan déwi-déwi alam sanèsipun.

Miturut kapitadosan, piyambakipun dados mitra spiritual sultan saking Mataram kaliyan Yogyakarta, dipunwiwiti saking Panembahan Sénapati ngantos dumugi samenika. Piyambakipun ugi dados garwa spiritual Susuhunan Surakarta. Limrahipun para pangawas sejarah menika kathah ingkang nganggep menawi kapitadosan Kanjeng Ratu Kidul menika pancèn dipundamel kagem ngesahaken kekiyatan Dhinasti Mataram.

Kasunanan Surakarta nyebataken menawa Kanjeng Ratu Ayu Kencana Sari inggih menika Kanjeng Ratu Kidul. Piyambakipun dipunpitados menawi Kanjeng Ratu Kidul menika saged nggantos wujudipun dumugi pinten-pinten wujud wonten ing setunggal dinten. Sultan Hamengkubuwono IX nggambaraken pengalaman pepanggihan spiritual kaliyan Ratu; piyambakipun saged nggantos wujud kaliyan penampilan, minangka wanita enèm wonten ing wulan purnama, kaliyan minangka wanita sepuh wonten ing wekdal sanès.

Wonten ing kapitadosan tiyang Jawi, Kanjeng Ratu Kidul kagungan abdi ingkang setya asmanipun Nyai utawi Nyi Rara Kidul. Nyi Rara Kidul remen kaliyan warni ijem lajeng inggih dipunpitados kagem 'mendhet' tiyang ingkang ngagem rasukan warni ijem ingkang nembé wonten ing pasisir seganten kidul kagem dipundadosaken abdi utawi prajurit. Pramila, para plancong ing pasisir kidul Pulo Jawi, inggih menika wonten ing Pelabuhan Ratu, Pangandaran, Cilacap, ngantos Semenanjung Purwa wonten ing sisih wétan, mesthi mèngetaken supados boten ngagem rasukan warni ijem.