Jabarkan Sajarah dari Taman Sari Guwa Sunyaragi dalam bahasa jawa

Ing abad kaping 15, Kraton Cirebon ngedegaké pasanggrahan kanggo ngajaraké agama Islam, uga kanggo nggulawentah fisik lan mental para murid. Papan iku diarani Nur Giri Sapta Rengga kang dumunung ing bukit Amparan Jati kang uga kawentar kanthi aran Gunung Sembung. Nanging, saka Ong Tien Nio (garwané Sunan Gunungjati), Sunan Gunungjati lan anak putuné séda banjur disarékaké ing kono, Nur Giri Sapta Rengga wis ora trep manèh dadi panggonan kanggo nggulawentah. Nur Giri Sapta Rengga owah dadi saréan kulawarga kang saiki diarani Saréan Sunan Gunungjati. Buyuté Sunan Gunungjati kang jenengé Pangeran Emas Zainul Arifin banjur kepéngin yasa pasanggrahan anyar. Pangeran Emas Zainul Arifin rembugan karo Radèn Sepat saka Demak lan Pangeran Losari kanggo yasa pasanggrahan anyar iku. Banjur diyasa taman kang diarani Taman Sari Guwa Sunyaragi. Pambangunan taman iki kapérang dadi telung pèriodhe. Pèriodhe kang sapisan ya iku taun 1536 ing jaman jayané papréntahan Pangeran Emas Zainal Arifin. Nalika iku kasil yasa Guwa Pengawal, Guwa Lawa, Guwa Peteng, Guwa Kelanggengan, lan Guwa Padhang Ati. Pèriodhe kang kapindho ya iku ing jaman papréntahan Sultan Sepuh II Pangeran Jamalludin. Adhiné Pangeran Arya Carbon Kararangen iku ngambakaké taman ing taun 1703 lan kasil yasa Guwa Arga Jumut, Mandhe Beling, lan Bale Kambang. Déné pèriodhe kang katelu kadadèn ing jaman papréntahan Sultan Sepuh V Pangeran Syaifudin ing abad kaping 18. kanthi pitulungan arsitèk saka Cina. Ing pèriodhe katelu iki diyasa Guwa Pandhe Kemasan, Guwa Simanyang, lan Bangsal Jinem. Pambangunan ing pèriodhe kang katelu iki banjur ndadèkaké Taman Sari Guwa Sunyaragi nduwé fungsi loro. Kajaba kanggo pasanggrahan uga kanggo papan kang bisa dipadhakaké karo bètèng.