Gw mau tau Nyusuté wates dari Kakaisaran Bizantin. Jelasin dalam bahasa jawa

Sawisé Maurice dipatèni Phocas, Khosrau nyoba naklukaké provinsi Mesopotamia Romawi. Phocas, sawijining pemimpin ora populèr kang dideskripsikaké dumadi "tiran" ing sumber-sumber Romawi Wétan, ya iku target konspirasi-konspirasi senat. Dhèwèké dilèngsèraké ing taun 610 déning Heraklius. Sawisé Heraklius kuwasa, bala wadya Pèrsi terus ndesek nganti lumebu Asia Cilik. Dhèwèké madeki Damaskus lan Yerusalem, sarta mindhahaké Salib Sejati menyang Ctesiphon. Heraklius nglancaraké serangan walesan kanthi ciri perang suci. Bala wadya Romawi Wétan perang kanthi nggawa citra acheiropoietos Kristus dumadi panji militèr. Bala wadya Pèrsi kasil diancuraké ing pertempuran di Ninewe taun 627. Ing taun 629, Heraklius mbalikaké Salib Sejati menyang Yerusalem ing upacara kang agung. Perang iki nyuda kakuwatané Romawi Wétan lan Sassaniyah Pèrsi, sarta nggawé kaloroné ringkih karo serangan Muslim Arab kang lagi bangkit ing mangsa iku. Bala Wadya Arab kasil ngancuraké wadya Romawi Wétan ing Pertempuran Yarmuk taun 636, lan Ctesiphon tiba ing taun 634.

Bala Wadya Arab, kang wus naklukaké Suriah lan Levant, terus nyerang Anatolia, lan antara taun 674 nganti 678 ngepung Konstantinopel. Armada Arab kasil diusir nganggo geni Yunani lan perang senjata sasuwéné telung puluh taun disetujui antara kamaharajan karo Kekhalifahan Umayyah. Serangan marang Anatolia terus kalaksanan lan agawé écepet matiné budaya urban klasik. Panduduk-panduduk akèh kang mbèntèngi manèh wewengkon-wewengkon kang luwih cilik ing njero bètèng kutha lawas, utawa pindhah menyang bètèng-bètèng kang paling cedhak. Agungé Konstantinopel uga nyusut, saka 500.000 penduduk dumadi 40.000-70.000 waé, kang disebabaké amarga Konstantinopel kélangan sumber gandum ing taun 618 wayah Mesir direbut déning Pèrsi (provinsi iki bisa direbut manèh taun 629, nanging akhiré dikuasani déning Arab ing taun 642).

Panarikan wadya ing Balkan kanggo tempur nglawan Pèrsi lan Arab ing wétan wus mbukak lawang kanggo ngambakaké wewengkon bangsa Slavia. Akibaté, kaya ing Anatolia, akèh kutha nyusut dadi pamukiman kabèntèng kang cilik. Pada taun 670-an, bangsa Bulgaria dhidhesek menyang kidul kali Donau karo bangsa Khazar. Wadya Romawi Wétan kang dikirim kanggo mbubaraké pemukiman-pemukiman anyar iki dikalahaké ing taun 680. Konstantinus IV sabanjuré iku nandatangani prajanjèn karo khan Bulgaria Asparukh, lan nagara Bulgaria anyar éntuk kedaulatan saka pérangan suku-suku Slavia kang sadurungé ngakoni kekuasaan Romawi Wétan. Ing taun 687–688, kaisar Yustinianus II mimpin èkspèdhisi nglawan Slavia lan Bulgaria kang cukup kasil.

Kaisar Heraklius pungkasan, Yustinianus II, nyoba ngancuraké kakuwatan aristokrasi prakuthon mawi perpajekan lan panunjukkan "wong njaba" ing kalungguhan-kalungguhan administratif. Dhèwèké dilèngserké ing taun 695, lan golèk perlindungan menyang bangsa Khazar, banjur Bulgaria. Ing taun 705, Yustinianus II bali menyang Konstantinopel bebarengan wadya khan Bulgaria, Tervel. Dhèwèké ngrebut manèh takhta, lan madekaké rezim teror kanggo musuh-musuhé. Yustinianus II dilèsèraké menéh ing taun 711, saéngga paripurna Dinasti Heraklius.

Dinasti Isauria tumeka mangsa Basil I munggah singgasana

Leo III kasil ngusir serangan Muslim taun 718, lan pikantuk kamenangan kanthi bantuan saka khan Bulgaria, Tervel, kang kasil matèni 32.000 prajurit Arab karo tentarané. Panerusé, Konstantinus V, éntuk kamenangan ing Suriah elor, lan nglemesaké kakuwatan Bulgaria.

Ing taun 826, Arab ngrebut Kréta lan nyerang Sisilia, nanging ing 3 September 863, jendral Petronas kasil pikantuk kamenangan gedhé ing pertempuran nglawan Umar al-Aqta, emir Melitene. Ing ngisoré kapemimpinan kaisar Bulgaria Krum, anceman Bulgaria njedhul manèh, nanging ing taun 814, putra Krum, Omortag, rerukun karo Kamaharajan Romawi Wétan.

Abad kawolu lan kasanga rempeg karo kontroversi lan perpecahan religius akibat ikonoklasme. Ikon-ikon ora diéntuki karo Leo III lan Konstantinus V, ngakibataké pamberontakan kang dilancarkan déning ikonodul (pandukung ikon) ing sakabèhing kamaharajan. Saka upaya Maharani Irene, Konsili Nicea Kaloro dikempulaké taun 787, lan negesaké upama ikon bisa dihormati nanging ora disembah. Pada taun 813, Leo V ngukuhaké manèh kebijakan ikonoklasme, nanging Maharani Theodora mulihaké pamujan ikon karo bantuan Patriark Methodios ing taun 843. Ikonoklasme ngambakaké jurang kapecahan antarané Wétan lan Kulon, kang saya èlèk ing mangsa skisma Photios, wektu Paus Nikolas I nentang pangangkatan Photios dadi patriark.