Jabarkan Miturut Perkembangan dari Beksan Didong dalam bahasa jawa

Wonten ing perkembanganipun, didong boten namung dipuntingalaken nalika dinten-dinten ageng agama Islam, nanging ugi ing upacara-upacara adat kados ta palakrama, khitanan, yasa omah, panen raya, penyambutan tamu lan sanès-sanèsipun. Para pe-didong nalika mentasaken limrahipun milih tema ingkang jumbuh kaliyan upacara ingkang dipuntindakaken. Ing upacara palakrama tuladhanipun, badhé dipunaturaken cangkriman ingkang ngemot aturan adat palakrama. Kanthi makaten, pe-didong kedah nguwaosi kanthi saestu babagan adat palakrama. Kanthi cara makaten kawruh masarakat babagan adat saged karumat. Aji-aji ingkang mehh cures badhé dipunpatdosi malih déning para ceh saperlu kesenian didong.

Penampilan didong ngalami éwah-éwahan sabibaripun Jepang mlebet ing Indonesia. Sikap pamaréntah Jepang ingkang keras katingal ngobrak-abrik wujud kesenian punika. Nalika iku, didong dipun-ginakaken minangka srana palipuran tumrap bala Jepang ingkang dumunung ing tlatah Gayo. Bab punika maringi inspirasi tumrap masarakat Gayo saperlu ngrembakaken didong ingkang syairipun boten namung babagan bag-bab religius lan adat istiadat, nanging ugi prakawis sosial ingkang sipatipun protes tumraping penjajahan Jepang. Sabibaripun jaman proklamasi, seni pertunjukan didong dipundadosaken minangka srana tumrap pamaréntah kanggé njembatani informasi dumugi ing désa-désa mliginipun ing bab nedahaken babagan Pancasila, UUD 1945 lan semangat bela nagara. Kajawi punika, didong ugi dipun-ginakaken saperlu ngrembakakaken semangat kegotong-royongan, mliginipun saperlu madosi dana kanggé yasa sekolah, madrasah, masjid, ugi pambangunan kreteg. Nanging, nalika periode 1950-an nalika wonten pergolakan DI/TII kesenian didong naté mandheg amargi dipunlarang déning DI/TII. Akibat dipunlarangipun didong, saéngga medal sawijining kesenian énggal ingkang dipunsebut "saer", ingkang bentukipun meh sami kaliyan didong. Bedanipun didong kaliyan "saer" namung ing wujud unsur gerak lan jogèd. Tepukan tangan ingkang minangka unsur wigato ing didong boten dipunleresaken ing "saer".

Sapunika didong medal malih kanthi lirik-lirik ingkang meh sami kaliyan nalika jaman Jepang, inggih puika wujud protes. Bedanipun, sapunika protesipun katujukaken tumraping pamaréntah ingkang netepaken Acèh minangka Daerah Operasi Militer, saéngga damel kuciwaning masarakat. Protes anti kekerasan saestunipun boten namung kadadosan ing kesenian didong, nanging ugi ing bentuk-bentuk kesenian sanès ingkang wonten ing Acèh.