Jabarkan Omong-omongan dhewe utawa nggrundel dari Pasinaonan Unggah-Ungguh Basa dalam bahasa jawa

Dene tuladhane basa Ngoko Lugu yaiku:

Bapak lagi turu ing kamar ngarep.

Aku tuku sego goreng cacahe ana enem.

Din, kowe mau apa wis mangan?

Basa Ngoko Alus utawa Ngoko Andhap

Basa Ngoko Alus utawa Ngoko Andhap yaiku basa kang pamore tembung-tembung Ngoko kacampuran karo tembung-tembung Krama Alus utawa Inggil. Basa Ngoko kanggo dhiri pribadhi, dene basa Krama kanggo wong liya. Ater-ater lan panambang sing gandeng ning tembung kriya ora dikramakake (panggah ngoko). Biasane Jejer, Wasesa, lan tembung panduwenan wong liya dikramakake, dene ‘kowe’ diganti panjenengan lan ‘aku’ tetep aku. Pigunane kanggo:

Omong-omongan karo wong kang statuse padha nanging kanthi rasa ngurmati

Omong-omongan karo wong kang statuse luwih dhuwur, nanging wis rumaket banget

Omong-omongan karo wong kang statuse luwih dhuwur nanging wis rumaket banget

Kanggo ngrasani wong liya sing pangkate luwih dhuwur

Dene tuladhane basa Ngoko Alus utawa Ngoko Andhap yaiku:

Sep, Bapakmu sesok kondur jam pira?

Iku lho, Bu Nina, lak dhahar kecapan, jan ora sopan!

Mbakyu, panjenengan mengko nitih apa?

Basa Krama Lugu utawa Krama Madya

Yen ngomongake basa Krama, berarti kabeh tembung-tembunge dikramakake, kari apa panjaluke, basa krama lugu utawa krama alus. Basa Krama Lugu utawa Madya iku ing tataran tembung jaman modern manggon ing tengah sawise basa Ngoko lan sadurunge basa Krama Inggil.  Ing kene ater-ater lan panambang dikramakake. Jejer, Wasesa, Lesan, lan Katrangan dikramakake, dene ‘kowe’  diganti sampeyan, lan ‘aku’ diganti kula. Nanging sing perlu dimangerteni, yen tembunge ora ana basa Krama Lugu bisa gunakake basa Ngoko Lugu wae, ora usah malah diganti basa Krama Alus. Pigunane kanggo:

Omong-omongan karo wong kang statuse luwih utawa padha lan wis kulina awor, padha dene ajen ingajenan nanging ora urmat banget

Omong-omongan karo wong kang statuse luwih ngisor nanging isih pengen ngurmati

Sesorah kang asipat umum, ora mawa unggah-ungguh marang wong utawa golongan tartamtu

Kanggo ngripta/ulis basa tinulis kang uga asipat umum

Dene tuladhane basa Krama Lugu utawa Krama Madya yaiku:

Ngapunten, niki sekulipun sampun dipuntedha kalih Bapak.

Yu Lastri, sampean napa sampun nate nedha sekul pecel Mbak Tinuk?

Ibu wau masak ulam kalih tigan.

Wewatone Basa Krama Lugu utawa Madya

Tembung ngoko sing ana kramane dikramakake