Jabarkan Sastra propagandha dari Sastra Jawa jaman Jepang dalam bahasa jawa

Jepang njajah Indonésia suwéné udakara 3,5 taun. sanajan kena dipindhakaké mung saumuré jagung, nanging penjajahan mau nuwuhaké panandhang kang luwih saka kad tumrap bangsa Indonésia. Akèh wong kang nandhang lara bèri-bèri amarga kurang pangan, nganggo sandhangan saka goni amarga sandhangan kang salumrahé larang banget, lan isih akèh panandhang liyané kang disangga déning bangsa Indonesia wektu semana.

Menawa katandhing karo penjajahan sakdurungé, penjajahan Jepang tetéla luwih kejem. Lan manèh, sadhégah bab kang magepokan karo pulitik, ékonomi, sosial, lan kabudayan diawasi tenanan. Layang kabar kang awujud ariwarti utawa kalawarti basa Walanda lan basa dhaérah, kalebu basa Jawa, dibrèdhel (ora oleh metu manèh). Kalawarti basa Jawa kaya ta Panjebar Semangat lan Kadjawèn, kang nalika penjajahan Walanda minangka udyana (taman) kiprahé sastra Jawa uga dibrèdhel. Balé Poestaka, bebadan kang kalebu peng-pengan nyithak lan ngetokaké buku-buku kasusastran Jawa, uga ditutup. Kanthi mengkono, ing wiwitané penjajahan Jepang, sastra Jawa kena diumpamakaké lumebu ing pepeteng banjur semaput utawa klenger, nanging ora mati.

Amrih gampang anggoné ngendhalèni Nuswantara, Jepang kepéngin ngilangi basa Walanda lan basa dhaérah, kalebu basa Jawa. Kanggo gantiné, Jepang mulangaké basané marang murid-murid ing sekolahan-sekolahan lan marang warga masarakat ing padésan utawa ing kampung-kampung. Ananging, pepénginané Jepang iku ora kasil kanthi becik. Jepang banjur rumangsa yèn tumindak arep ngilangi basa dhaérah iku klèru amarga basamau bisa dianggo piranti nyebar propagandha marang masarakat, luwih-luwih masarakat padésan. Mulané, Jepang banjur mènèhi papan mirunggan kanggo ngemot tulisané para pangarang sastra Jawa ing kalawarti Pandji Poestaka, ya iku kalawarti kang bakuné nganggo basa Indonésia.

Kanggo ngurusi tulisan utawa karangan basa Jawa kang bakal dipacak ing Pandji Poestaka mau, Jepang matah uwong, kaya ta Subagio Ilham Notodijoyo, Poerwadi Atmodihardjo, lan Poerwadarminta. Wong-wong kuwi mau sabanjuré didadèkaké pegawé. Wong-wong kang kasebut iku kalebu pangarang (panitra) basa lan sastra Jawa kang peng-pengan. Ora mokal yèn tulisan kang dimot ing kalawarti mau akèh-akèhé ya tulisané wong-wongan mau. Mula kondhangé pangarang sastra Jawa ing Pandji Poestaka kuwi diarani "wong njero" amarga kang nulis ya pegawéné kalawarti kuwi mau. Ananging, kepiyé waé Pandji Poestaka kuwi kena diarani "juru slamet" tumrap ing sastra Jawa.

Para panitra sastra Jawa ing jaman penjajahan Jepang kuwi kena dipindhakaké wong siji apengawak loro. Sepisan, pangarang mau dadi pegawéné Jepang kang ditrapi jejibahan nyebar propagandha supaya masarakat gelem ngéwangi ngadhepi Sekutu. Kapindhoné, pangarang mau uga pérangané bangsa Indonésia kang lagi nggayuh kamardikan. Mula, asil karyané pangarang iku diangkah bisa dadi pamecut tumrap masarakat supaya gregeté nggayuh kamardikan mau saya makantar-kantar. Supaya slamet sakabèhé, rékadaya iki tansah sinamun ing karang-karangané. Tata lairé nyèngkuyung Jepang anggoné ngadhepi perang karo Sekutu, nanging sajatiné duwé karep nggugah lan ngobong semangaté masarakat Indonésia supaya aja nganti kendho anggoné nggayuh kamardikan.