Coba ceritain soal Wong Suryani dalam bahasa jawa

Wong Suryani (Syriac: ܐܫܘܪܝܐ‎), uga diarani Chaldo-Assyrians lan Syriacs (deleng jeneng-jenengé wong Kristen Suryani), yaiku sawijining golongan etnorelijiyus asli Wétan Tengah. Akèh-akèhé wong Suryani nuturaké basa Neo-Aramia, kang subpérangané kalebu Lor-Wétan, Tengah, lan Neo-Aramia Kulon, sarta uga basa liyané, gumantung karo nagara kang didunungi. Wong Suryani nganggep padha tumurun saka wong-wong mawa kabudayan tuwa ing Mésopotamia kuna udakara taun 2500 SM. Kabudayan iku minangka salah siji kang tuwa dhéwé sadonya.

Wewengkon kang tanah wutah getihé wong Suryani iku, ing wektu iki minangka pèrangané Irak Lor, Turki Kidul-Wétan, Iran Lor-Kulon lan Suriah Lor-Wétan. Akèh-akèhé wis padha ngalih menyang wewengkon liyané kalebu Amérika Lor, Levant, Ustrali, Éropah, Ruslan lan para Kaukasus sasuwéné abad kapungkur. Émigrasi disebabaké karo kadadéan-kadadéan kaya déne génosidha déning Kakaisaran Ottomansasuwéne Perang Donya I, Rajapati Masal Simélé ing Irak ing taun 1933, Révolusi Iran ing 1979, Niti Al-Ba'ath lan Nasionalisme Arab ing Irak lan Suriah kaya ta kampanyé Al-Anfal kang diayahi Saddam Hussein lan tuwuhing Nagara Islam kang neluk sapérangan gedhé Lebak Niniwé.

Wong Suryani akèh-akèhé agamané Kristen, kang pituhu marang tata ngibadah liturgi Kristen ing Suriah Wétan lan kulon. Gréja-gréja kang madegaké tata ibadahé Suriah Wétan kalebu Gréja Suryani Wétan, Gréja Kuna Wétan, lan Gréja Katulik Chaldean, kang umaté akèh-akèhé nuturaké basa pérangan Lor-Wétaning Aramia Wétan. Déné gréja-gréja tata ibadahé Suriah Kulon, yaiku Gréja Ortodoks Suryani lan Gréja Katulik Suryani, akèh-akèhé nuturaké basa pérangan Tengah lan Kulon.

Sing paling anyar, yaiku Perang Irak 2003, lan Perang Sipil Suriah kang wiwit ing taun 2011 uwis ngèngseraké brayan Suryani enggon-enggonan, amarga wong-wongé uwis ngalami panyiya-nyiya étnis lan relijiyus kang ditindakaké karo ékstrimis Muslim. Watara sakyuta wong-wong Irak, utawa luwih, kaya kang dilapuraké déning Pasarékatan Bangsa-Bangsa uwis minggat saka Irak awit panelukan, amèh 40 persèn iku wong-wong Suryani sanajan para Suryani amung nglimputi watara 3 persèn saka demografisé Irak sadurungé perang. Miturut lapuran 2013 déning panggedhé Motwa, amung ana watara 300.000 wong-wong Suryani kang isih dedunung ana Irak.