Tolong jelaskan mengenai Nagara Maritim Indonésia dari Sujarah Maritim Nuswantara dalam bahasa jawa

Wis dimangertèni manawa Indonésia yaiku nagara kapulowan utawa archipelagic state. Tembung archipelago asring ditegesi minangka "kapulowan" yaiku arupa klumpukan pulo-pulo kang dipegat déning banyu sagara. Satemené ana béda pangertèn kang pokok antara kapulowan lan archipelago. Kapulowan ditegesi minangka klumpukan pulo, déné tembung "archipelago" mula bukané saka basa Latin yaiku "archipelagus" kang madeg saka rong tembung "archi" kang tegesé utama lan "pelagus" kang tegesé sagara, satemah duwèni teges "sagara utama". Tembung kasebut tumuju marang Laut Tengah ing jaman Romawi. Cekaké teges kang satemené saka tembung archipelago dudu "klumpukan pulo", nanging sagara  kang ana pulo-puloné. Konsèp archipelagic state (miturut lapisan) kang dirembakakaké ing Indonésia tumuju marang makna nagara kapulowan kudu diganti nganggo konsèp nagara bahari, yaiku nagara laut kang duwèni sakèh pulo.

Minangka nagara bahari, Indonésia ora mung duwé siji "laut utama" utawa jantungé laut, paling ora ana telung laut utama kang blegeraké Indonésia minangka lakucara (sistem) laut yaiku Laut Jawa, Laut Florès, lan Laut Bandha. Ana limang laladan komèrsil ing Asia Kidul Wétan ing abad 14 lan wiwitan abad 15. Kapisan, laladan Lémpong Banggala kang ngukupi Indhia Kidul, Sailan, Birma, lan Gisik Lor Sumatera. Kaloro, laladan Malaka. Katelu, laladan Laut Cina Kidul kang ngukupi Gisik Wétan Jasirah Malésia, Tailan, lan Viétnam Kidul. Kapapat, laladan Sulu kang ngukupi wewengkon Gisik Kulon Luzon, Mindoro, Cebu, Mindhanao, lan Gisik Lor Kalimantan. Kalima, laladan Laut Jawa, wewengkon Laut Jawa iki kaeluk jalaran dedagangan empon-empon, kayu gaharu, beras, lan liya-liyané antara Kulon kalawan Wétan kang ngatutaké Kalimantan Kidul, Jawa, Sulawesi, Sumatera, lan Nusatenggara. Kanthi mangkono laladan Laut Jawa kagayut déning jejaring lelayaran lan dedagangan sadurungé katekan Bangsa Kulon. Laut Jawa ora mung dadi laut utama kanggo Indonésia, nanging uga minangka laut inti kanggo Asia Kidul Wétan. Peran laladan Laut Jawa lan jejaring Laut Jawa isih bisa dideleng tumeka wanciné saiki.

Mangka ing babagan iki bangsa Indonésia ora dadi obyèk lelakon dedagangan kasebut, nanging wis mampu dadi subyèk kang bisa nemtokaké. Samubarang kang ora bisa sinebut peneran yèn saka manéka wewengkon ing Nuswantara bisa nyukupi manéka barang dagangan kang mirunggan supaya bisa jupuk pérangan sajroning lelakon lelayaran lan dedagangan. Malah ing jaman Keraton Sriwijaya lan Keraton Majapahit supitan Malaka minangka kori lelayaran lan dedagangan bisa dipandhégani déning bangsa Indonésia.

Ing jaman keraton-keraton Islam, jalur dedagangan antar pulo ing Indonésia (antara Sumatera-Jawa, Jawa-Kalimantan, Jawa-Maluku, Jawa-Sulawesi, Sulawesi-Maluku, Sulaswesi-Nusa Tenggara, lan sapanunggalané) dumadi pérangan kang bakuh sajronig dedagangan internasional. Malah Indonésia naté dadi paran utama dedagangan internasional, dudu nagara Cina. Kahanan kasebut luwih ngrembaka nalika wong-wong Éropah wiwit teka menyang Indonésia kanggo golèk empon-empon. Indonésia mampu dadi papan kang wigati kanggo para bakul saka saindhenging donya. Minangka akibaté, jalur dedagangan tumuju Indonésia ngalami owah-owahan. Bangsa Spanyol uga ngupiya supaya bisa tekan Indonésia kanthi nyebrangi Samodra Atlantik lan Pasifik.

Saka sakèhé jalur lelayaran lan dedagangan ing sagara Nuswantara, jalur lelayaran lan dedagangan kang ngliwati Laut Jawa kalebu kang paling regeng, lumrah jalaran Laut Jawa mapan ing tengah-tengah kapulowan Indonésia. Laut Jawa mung duwé ombak kang cilik tinimbang laut liya kang ana ing Indonésia, kaya ta Laut Cina Kidul, Samodra Hindhia, Samodra Pasifik, Laut Arafuru, Laut Bandha, lan liya-liyané. Kanthi mangkono Laut Jawa cocog kanggo lelayaran lan dedagangan. Laut Jawa uga duwèni kalungguhan kang wigati sajroning jalur-jalur dedagangan donyakang regeng antara Malaka-Jawa-Maluku, Laut Jawa gunané kanggo kreteg panggandhèng punjering dedagangan sadawané gisik yang rembaka jalaran lelayaran lan dedagangan ngliwati Laut Jawa. Kutha dagang kang ngrembaka kaya ta Banten, Batavia, Cirebon, Semarang, Demak, Rembang, Tuban, Pasuruan, Gresik, Surabaya, Probolinggo, Panarukan, Pamekasan, Buleleng, Lampung, Palembang, Banjarmasin, Pontianak, Sampit, Sambas, Makassar, Sumba, Kupang, Larantuka, lan sapanunggalané.

Lelayaran lan dedagangan Laut Jawa uga ngukup ing kutha-kutha liyané kaya ta Belawan Déli, Tanjung Pinang (Riau), Malaka, Singapur, Ternaté, Ambon, lan wewengkon Indonésia Wétan liyané. Cekaké anèng sujarah Indonésia, lelayaran lan dedagangan Laut Jawa ngukup lelayaran lan dedagangan ing Nuswantara, tegesé yaiku peran kang disandhang déning Laut Jawa ora bisa dianggep sepélé. Tegesé Laut Jawa duwé peran minangka kreteg lan panggayut jejaring lelayaran lan dedagangan ing Nuswantara, ranggèhané ngukupi pulo Jawa, Sumatera, Kalimantan, Sulawesi, kapulowan Nusa Tenggara, malah kapulowan Maluku, Papua lan pulo-pulo cilik liyané.

Sujarah Maritim lan Pariwicara Budaya

Indonésia naté katerak pirang-pirang pancakara, salah sawijiné kang ngancem kasawijèn bangsa yaiku anané kridha kanggo misahaké saka NKRI, kaya ta ing Acèh, Maluku, lan Papua. Apa baé kang nyebabaké, ora mareming ngenani gayutan kalawan punjer papréntahan lan dhaérah banget dadi bab kang wigati. Pepanthan kang cara mangkono ora becik kanggo riwayaté nagara Indonésia. Minangka sebab kang nalar gayutan antara punjer lan dhaérah kuduné adhedhasar saka kasarujukan tinamtu sajroning kasawijèn nasional. Kasawijèn bebrayan, pulitik, artatawidya, lan budaya kudu dadi landhesan gayutan antara wewengkon, bisa arupa kekancan lan tembayatan utawa arupa konflik lan cara ngrampungakéné.

Kahanan wewengkon uga bisa dadèkaké kupiya ngrampungaké pancakara lumantar sujarah maritim bisa lumaku rancag. Laut ngandhut owah-owahan kang bisa nyipta kasawijèn, gayutan antar manungsa lan antar bangsa lumantar angkudan, dedagangan, lan patemon budaya.

Laut ora mung minangka pamisah, nanging malah nyawijikaké pulo-pulo. Indonésia yaiku siji kasawijèn pulitik kang ngiket ewonan pulo lan atusan suku bangsa nuduhaké anané ngrembakané sujarah owah-owahan bab sambungan antar pulo, antar suku bangsa, lan antar bangsa. Ing tatanan iki laut kanthi kabèh angkudané mampu dadi sarana sesambungan utama. Lumantar sesambungan laut para panguwasa pribumi saka manéka laladan ing Indonésia bisa nglakoni sesambungan kalawan wong jaba. Saka sesambungan mau kacipta kupiya barter, dedagangan, lan budaya kang sabanjuré ngasilaké kasusilan kang samsaya maju. Majuning budaya kasebut katon saka tuwuhé kutha gisik kanthi palabuhan minangka punjer owah-owahan dedagangan, lelayaran, lan pariundhagi kapraonan sarta punjering pulitik.

Angkudan Laut lan Pariwicara Pepanthan Sosial

Leluhur Indonésia yaiku bangsa Austronésia kang tekané menyang kapulowan Nuswantara kira-kira wiwit 2000 taun sadurungé Masèhi. Mangsa tekané kalebu ing jaman néolitikum kang duwèni loro sub-kabudayan lan loro jalur panyebaran. Miturut asil panalitèn jembaré basa Austronésia (saka Madhagaskar ing kulon pulo Paska ing wétan, lan Formosa ing lor teka Selandhia Anyar ing kidul), satemah bisa didudut, wewengkon Indonésia yaiku étapé kaloro saka pindhahan bangsa Austronésia sabanjuré. Mligi ing Indonésia, jalaran bangsa Austronésia kasebut yaiku leluhur bangsa Indonésia. Iki ateges yèn kabudayan kang digawa menyang Indonèsia bisa dikandhakné minangka kabudayan Indonésia kuna (prasujarah), kang satemené dadi bongkot ngrembakané kabudayan Indonésia tumeka saiki. Luwih manèh yèn sebaran leluhur bangsa Indonésia bisa nyandhak pulo-pulo kang jaraké adoh banget saka asal bangsa kasebut, lan uga pinisah déning samodra kang jembar, bisa dipesthèkné para leluhur duwé piranti kang digunakakké kanggo nyebrangi laut, yaiku prahu. Leluhur bangsa Indonésia yaiku bangsa palaut kang mesthi waé duwé budaya maritim minangka kasil undhagi. Kaya ta: para leluhur duwé kawruh kang mumpuni bab laut, barat, mangsa, malah élmu falak (palintangan) minangka kawruh kanggo nuduhaké paran.

Salah sawijining barang prasujarah kang dianggo ing kagiyatan lelayaran antar pulo, malah uga dedagagan yaiku nekara prunggu. Anané jinis nekara modhèl lokal lan kang ana ing palemahan Asia Kidul Wétan digawa déning suku-suku kang neneka lumebu menyang manéka pulo ing Indonésia. Cihna ngenani nekara yaiku ditemokakéné cithakan kang digunakaké kanggo ngecor prunggu, kalebu cithakan nekara, minangka laladan prodhusèn utawa konsumèn, mangkono uga kanggo minangka pérangan jejaring lelayaran dedagangan lan lelayaran Asia Kidul Wetan, ing Indonésia ing jaman semana mesthi waé wis ngrembaka pepantha bebrayan kanthi pranata sosialé kang guna kanggo piranti ngatur sesrawungan sajroning bebrayan.

Salah sawijining panjurung anane sesambungan lelayaran lan dedagangan kanthi migunakaké prahu layar lan katir yaiku barat mangsa kang ing Indonésia diarani mangsa barat kulon lan mangsa barat wétan. Kanthi mangkono lelayaran nyebrangi Samodra Hindhia menyang wétan lan kulon, neguhaké anané sesambungan dagang kang luwih dhisik antara pirang-pirang pulo ing Indonésia kalawan Indhia tinimbang kalawan Cina. Kanggo jinis prahu kang kapeneran ana ing jaban Indonésia, bisa disebabaké panyebaran pangaribawa utawa pancèn digawa déning para wong kang neneka bangsa Indonésia.