Jabarkan Mula Bukanipun dari Janger dalam bahasa jawa

Ing abad 19, ing Banyuwangi wonten jinis teater rakyat ingkang dipun namani Andhé-Andhé Lumut amargi lampahan ingkang dipun péntasaken inggih punika lampahan Andhe-Andhe Lumut. Saking tradhisi lisan, pelopor miyosipun Janger punika Mbah Darji, saking Dhusun Klembon, Singanegaran, kitha Banyuwangi. Mbah Darji puniku bakul lembu ingkang asring wongsal-wangsul Banyuwangi-Bali, lan saking ngriku panjenenganipun kasengsem ing seni teater Arja sarta panjenenganipun tetepungan kalih seniman musik ingkang naminipun Singabali ingkang manggèn ing Penganjuran. sakaing bauran antaranipun Teater Ande Ande Lumut, kanthi unsur beksan Bali kalihan gamelan, mila miyos ingkang dipun arani Damarwulan Klembon utawi Janger Klembon. Teater Janger Banyuwangi minangka salah satunggaling kagunan hibrida, nalika unsur Jawa lan Bali kepanggih dados setunggal. Gamelan, busana saha gerak tari punika dipunpendhet saking kabudayan Bali, nanging lampahan saha basanipun dipunpendhet saking kabudayan Jawi. Basa ingkang dipun ginakaken ingggih punika basa Jawa Tengah, basa teater Kethoprak. Ananging nalika guyon, migunakake basa pawucalan. Lampahan cariyos kasebat sejatinipun kapundhut saking Serat Damarwulan kang dianggep ngécé masyarakat Banyuwangi, nanging aèngipun malah ngrembaka.

Kagunan ingkang nyuplik sawetawis cariyos saking kasusastran Damarwulan Minakjingga ing Surakarta kalihan Yogyakarta dipun wastani kagunan Langendriyan. Wujudipun kesenian Langendriyan punika kados seni beksan opera ingkang mligi nindakaken beksan sakral ing saben kraton, antawisipun Surakarta lan Ngayogyakarta. Amargi kagunan Langendrian asring katingal ing karaton Karaton Kasunanan Surakarta lan Kraton Kasultanan Ngayogyakarta. Pramila kanthi boten langsung kagunan puniki ugi srawung kalihan tiyang Walandi ingkang sami dados tamu wonten kraton. Seni pagelaranan opera lan beksan Jawi lajeng narik kawigatèn para pandemen, utamanipun tiyang Walandi. Amargi, nyuguhaken beksan ingkang saé lan alur cariyos ingkang nengsemaken. Amargi minat Walandi dhumateng seni Langendriyan inggil, tundhonipun Brandes (juru ilmu budaya saking Walandi) nyerat malih naskah Damarwulan Minakjingga lan kasebaraken dhateng saperangan wwewengkon, kalebet Banyuwangi. Bènten kalihan Surakarta lan Ngayogyakarta, kagunan Langendriyan kagantos nami rikala Walandi ngutus Arya Suganda dados bupati ing Banyuwangi. Bupati ingkang asalipun saking tlatah Surakarta puniki kepéngin kagunan Langendriyan dados seni pagelaran ing Banyuwangi. Amargi boten kersa niru persis, lajeng kagantos nami kesenian Janger.