Jabarkan Sujarahipun dari Masjid Agung Syuhada Pelaihari dalam bahasa jawa

Ing wekdal rumiyin, ing kampong Pelaihari, sampun madeg satunggaling papan ngibadah ingkang boten dipunmangertosi kapan yasan punika sepisanan dipunyasa. Wangunan punika mapan wonten ing pinggiring dano ingkang mapan wonten ing Jalan Pusaka Pelaihari. Wangunan punika dipunyasa kanthi kontruksi kayu ulin, papan, saha kanthi atap sirap kanthi ukuran 7 x 7 mèter. Papan kanggé ngibadah punika ingkang asring dipunsebat masjid ingkang ugi dados papan kempalipun para pejuang kamardikan Indonésia, kanggé papan ngibadah saha ngatur strategi perjuangan.

Pamarentah Walanda boten naté curiga bilih ing salebeting yasan punika wonten sakempalan rakyat Pelaihari ingkang nembé ngatur siyasat perang nglawan Walanda. Ngantos perang kaping kathah yasan masjid punika boten naté kebikak kedhokipun kanggé papan ngatur serangan dhateng bètèng Walanda.

Sasampunipun jaman kamardikan, peran masjid ngalami éwah-éwahan inggih kanggé papan sarana ngibadah jamaahipun. Jamaah MAsjid Agung Syuhada ingkang tambah terus langkung kathah dadosaken masjid punika dipundandosi dipundamel langkung ageng.