Jabarkan Sujarahipun dari Candhi Sari dalam bahasa jawa

Miterat asiling panalitèn, candhi sari dipunyasa nalika abad kaping wolu Masehi, ing jaman jumenengipun ingkang nata Rakai Panangkaran, satunggal wekdal kaliyan dipunbangunipun candhi kalasan. Candhi Sari punika wujud bangunanipun radi sami kaliyan candhi kalasan ing pérangan arsitekturipun utawi reliefipun. Gegayutan ing antawisipun kalih candhi punika dipunandharaken wonten ing prasasti kalasan ing taun 700 saka utawi 788 M.

Ing salebeting prasasti kalasan dipunandharaken bilih para penasehat agama wangsa Syailendra sampun paring panyaruwé dhateng Maharaja Tejapurnama Panangkarana ingkang punika dipungambaraken inggih Rakai Panangkaran, kanggé yasa yasan suci kanggé papan muja Dewi Tara saha damel satunggaling biara kanggé para pandhita Buda. Kanggé papan muja Dewi Tara mila dipunyasa Candhi Kalasan]], déné kanggé biara para pandhita Buda dipunyasa Candhi Sari.

Candhi Sari dipunyasa ginanipun kanggé asrama utawi griya, ingkang punika katingal saking sadaya wujud utuhipun pérangan-pérangan candhi ing njawi saha lebetipun. Candhi Sari punika kalebet yasan candhi agama Buda ingkang katitik saking wontenipun stupa ing pérangan pucuk candhi.

Candhi Sari kala rumiyin sampun naté ical amargi kependhem ing wlahar gunung Merapi ingkang njeblug ageng ing mangsanipun lan nembé kapanggih malih ing purwakaning abad 20 kanthi kaanan rusak banget. Candhi Sari sapisan dipundandosi ing antawisipun taun 1929 dumugi taun 1930.

Ing tahap punika, miterat Kempers ahli arkeolog, ngandharaken bilih asiling pugaran yasan candhi kirang maremaken amargi dèrèng saged damel candhi kados wujud aslinipun. Punika dipunjalari amargi kanthah pérangan candhi ingkang ical. Kajawi punika, nalika sepisanan kapanggih, wonten pérangan-pérangan yasan candhi ingkang sampun risak amargi sampun sepuh sanget lan pérangan punika boten dipundamel saking watu.

Nalika abad 19, ing sakitering candhi tebihipun kirang langkung 130 mèter saking Candhi Kalasan kapanggih prithilan candhi, ingkang dipunanggep dados papan dunungipun para pendheta. Candhi Sari ingkang sapunika saged dipuntingali, ingkang papan dunungipun boten tebih saking Candhi Kalasan ingkang dipunanggep dados kumpulan candhi ingkang ical.