Gw mau tau Pariundhagi Lelayaran (Navigasi) dari Sujarah Maritim Nuswantara. Jelasin dalam bahasa jawa

Pariundhagi lelayaran yaiku kawruh kang kudu dikuwasani déning para juru layar. Bangsa Indonésia ping sepisan nggunakaké pariundhagi lelayaran nganggo pathokan barat. Kawruh bab barat darat lan barat laut dadi kawruh kang wigati kanggo para juru lelayaran. Saliyané iku para juru lelayaran uga wis suwé pana bab owahing mangsa. Kanthi mumpangataké owahing barat mula ing wulan Oktober, prahu-prahu padha mangkat saka Maluku menyang Makassar, Gresik, Demak, Banten, nganti Malaka lan kutha-kutha liya ing sisih kulon. Déné ing wulan Maret lelayaran menyang wétan bisa dilakoni kanthi mawa kapal barat. Panguwasan pariundhagi lelayaran migunani kanggo kagiyatan dagang antar pulo. Kaprigelan maca arus barat banget diperlokaké minangka pathokan kanggo lelayaran antar pulo. Barat iki kanthi langsung mangaribawani tradhisi lelayaran ing Nuswantara, satemah ing Laut Jawa tinepung arus mangsan.

Palaut pribumi ing wulan Juni nganti Agustus ngendelké barat ing Laut Cina Kidul kang tumiyup ngalor satemah bisa gampangaké lelayaran menyang Ayuthaya, Campa, Cina, lan nagara-nagara sisih lor. Kawruh bab arah menyang ngalor ora luwih tuwa timbang kawruh bab arah menyang kulon. Para palaut Nuswantara lelayar laut kang jembar mawa prahu gedhé, lan duwé kaprigelan maca samubarang sasmita minangka panuduh dalan. Nalika awan, srengéngé bisa dadi pathokan kanggo nuduhaké arah. Déné ing bengi nggunakaké lintang-lintang ing akasa kanggo nuduhaké arah lan duwé sesebutan mirunggan kanggo klumpukan lintang-lintang mau, kaya ta lintang mayang, lintang luku, lan liya-liyané.

Piranti lelayaran liyané yaiku kompas, kagunané yaiku sepisan kanggo biyantu nemtokaké paran lan papan miturut pandoming dom, kaloro kanggo nemtokaké ukuran dhuwuring srengéngé, utamané yèn prahu ana ing tengah-tengah samodra. Kapal uga kudu dijangkepi pethan kang kebak garis-garis mbujur lan malang. Kahanan iklim lan alam Indonésia gawé palaut nitèni sasmita ing pulo-pulo, gunung, lan tanjung manawa lelayaran turut gisik, lan ing wayah peteng migunakaké palintangan. Saka wedharan kasebut gamblang nuduhaké tingkat majuning lan mekaring pariundhagi lelyaran kang ora padha déné bangsa liyané. Nanging wis genah yèn juru layar Nuswantara wis ora gumun manèh marang pariundhagi lelayaran kang awujud kompas lan pethan.