Coba jelasin Wiracarita Ramayana dari Balèt Ramayana Prambanan dalam bahasa jawa dong

Balèt Ramayana Prambanan iku sumberé carita saka Serat Rama, ya iku carita Ramayana ing sastra Jawa Anyar. Serat Rama iku anggitané Yasadipura I (1729-1802). Miturut Purbacaraka, Serat Rama wujudé macapat lan minangka buku basa Jawa Anyar kang prayoga dhéwé. Mangkonoa, Purbacaraka uga nyruwé manawa kang nganggit Serat Rama kurang nguwasani basa Jawa Kuna amarga pérangan-pérangan kang ora dingertèni kerep dibusek utawa dilintu.

Carita Ramayana ing Serat Rama béda saka carita mawa irah-irahan kang padha anggitané Walmiki kang ingaran carita Ramayana kang mulabuka (orisinil). Minangka gubahan, Serat Rama iku karya kang sumberé saka babon Ramayana kang tuwa dhéwé ing Indonésia, ya iku Kakawin Ramayana, kang tinulis ing basa Jawa Kuna mawa wujud kekawin. Kakawin Ramayana sumberé dudu saka carita Ramayana anggitané Walmiki, nanging saka Ravanavadha anggitané Bhatti saka Indhu. Ing Kakawin Ramayana saha balèt Ramayana Prambanan ora ana kāṇḍa (bab) kang kapisan, Balakāṇḍa, lan kang kapitu, Uttarakāṇḍa. Mula, caritané rampung sawisé Sinta ngambah geni saperlu nélakaké yèn dhèwèké iku suci. Purbacaraka wènèh panemu manawa Kakawin Ramayana inganggit sawisé Candhi Prambanan kayasa amarga kang nulis anggoné nulis ngangen-angen pacandhèn Siwah ing sangarepé.

Saliyané iku, carita réliyèp ing Candhi Prambanan ora mirib carita ing Kakawin Ramayana, nanging luwih mirib carita ing Hikayat Seri Rama kang tinulis ing basa Malayu. Serat Rama ana bédané saka carita ing réliyèp. Serat Rama kawiwitan mawa latar ing kraton lan carita bab mulabukané kulawarga Rahwana. Carita bab kulawargané Rahwana mau minangka cuwilan saka layang Arjuna Wijaya anggitané Empu Tantular. Réliyèp carita Ramayana ing Candhi Siwah lan Candhi Brahma nyaritakaké saka lairé Rama nganti adegé Kusa, anaké Rama kang lanang, minangka ratu ing Ayodya. Réliyèp Ramayana ing Candhi Siwah pinahat ing 24 babagan lan ngemu 42 jejer, déné ing Candhi Brahma pinahat ing 21 babagan lan ngemu 30 jejer.

Amarga asalé saka sumber kang béda, balèt Ramayana kang sumberé saka Serat Rama déné réliyèp Candhi Prambanan dinuga saka Hikayat Seri Rama, mungguh ing gelaran ana béda mligi ing pérangan pungkasan. Ing pérangan pungkasan, balèt Ramayana Prambanan béda saka carita Ramayana anggitané Walmiki. Balèt Ramayana Prambanan rampung mawa jejer temuné manèh Rama lan Sinta. Ing carita anggitané Walmiki, buku angka pitu nyaritakaké yèn wong Ayodya durung pracaya marang Sinta yèn dhèwèké isih suci. Rama kandha yèn Sinta kudu nuduhaké manawa dhèwèké isih suci ing arepé wong akèh kanthi ngucapaké sumpah. Wusana, Sinta kandha, "Ora kawayang wong lanang liya ing pangangenku, kajaba Rama. Muga Dèwi Pratiwi karsaa paring paseksèn lan ngulu ingsun. Ingsun kandha kang temen ing kéné lan ora ana garwa kang liya kajaba Rama. Muga Dèwi Pratiwi karsaa paring paseksèn lan ngulu ingsun." Bubar kandha mangkono, lemah banjur sigar lan muncul Dèwi Pratiwi kang ngrangkul Sinta lan nggawa dhèwèké lumebu ing jero bumi. Upayané Rama nyuwun Sinta dibalèkaké ora kasil. Ing pungkasé carita, Rama sèlèh kaprabon lan tanggenah Kusa lan Lawa dadi ratu Ayodya. Dhèwèké banjur bali menyang swarga dadi Wisnu.