Jabarkan Sajarah dari Pondhok pesantrèn Tebu Ireng dalam bahasa jawa

Miturut carita para warga, jeneng Tebu Ireng saka kebo ireng. Miturut cariyosipun, nalika iku ana warga kang duwèni kebo kang duwèni kulit warna kuning (bulé atau albino). ing siji dina, kebo kala wau ilang. Sawisé digoleki sadina muput, banjur soréné nembé ketemu wis arep mati amarga kecebur rawa kang akèh lintahé. Sekujur awaké kebak lintah, mula kang asalé kulité kuning dadi ireng. Kedadèan iku gawé gègèr kang duwé kebo saha para warga ing kana banjur nggembor "kebo ireng...! kebo ireng...!". Wiwit iku, dukuh panggon ilangé kebo mau dikenal kanti jeneng dukuh kebo ireng. Nanging amarga ilaté wong jawa dukuh punika jenengé dados dukuh tebu ireng.

Pesantren Tebu Ireng diadegké déning Kyai Hasyim Asy'ari nalika taun 1899 M. Nalika iku ing taun 1899 Kyai Hasyim nembé kundur saking ngibadah haji ning Makkah, Kyai Hasyim mundhut tanahé dhalang ing dukuh Tebu Ireng kang dohé kira-kira 200mèter saka pabrik gula cukir. Ing dukuh iku Kyai Hasyim Asy'ari gawé omah saha gawé pondok kanggo para santriné. Pérangan ngarep digawé saka gedhèg, ruwang iku digawé kanggo panggon mulang para santri saha salat jama'ah. Banjur ingkang pérangan mburi digawé omah. Nalika pisanan, jumlah santriné mung wolu, saha telung sasi mengarep santriné tambah dadi wolulikur.

Wektu iki, Pesantrèn Tebu Ireng wus gedhé lan wus dadi pilihan para warga NU kanggo nyekolahaké anak-anaké.