Gw mau tau Pandemi dari Influenza. Jelasin dalam bahasa jawa

Tandha-tandha influenza manungsa dijlèntrèhaké kanthi cetha déning Hippocrates kurang luwih 2.400 taun kapungkur. Sanajan virus katoné njalari epidemi sadawané sajarah manungsa, data historis ngenani influenza angèl kanggo diinterprétasikaké, amarga gejalané bisa sakrupa karo tandha-tandha lelara ambegan liyané. Lelara iki mungkin wis nyebar saka Éropah menyang Amérika nalika kolonisasi Amérika déning wong-wong Éropah; amarga mèh kabèh warga Antilles mati déning epidemi kang mèmper karo influenza kang nyebar nalika taun 1493, sawisé tekané Christopher Columbus.

Lapuran pisanan kang nyakinaké ngenani pandemi influenza yaiku wabah nalika taun 1580, kang awalé ing Ruslan lan nyebar menyang Éropah liwat Afrika. Ing Roma, punjul 8.000 wong mati, lan sapérangan kutha Spanyol mèh kabèh cures. Pandemi terus lumaku kanthi sporadis tekan abad ka 17 lan 18, kanthi pandemi 1830-1833 kang mligi nyebar kanthi wiyar; pandemi mau nginfèksi kurang luwih saprapat saka warga kang kapapar.

Wabah kang paling misuwur lan paling matèkaké yaiku pandemi flu 1918 (pandemi flu Spanyol) (influenza jinis A, subtipe H1N1), kang dumadi antarané taun 1918 tekan 1919. Ora dikawruhi kanthi cetha sapira akèhé pati kang ditimbulaké, nanging prakirané watara 20 nganti 100 yuta wong. Pandemi iki diarani “pambantéyan médhis gedhé dhéwé sajeroning sajarah” lan mungkin wis matèni wong padha akèhé karo Pepati Ireng. Angka pepati kang gedhé banget iki disebabaké déning tingkat infèksi kang dhuwur banget ngancik 50% lan tingkat tandha-tandha kang abot banget, dinuga disababaké déning badai sitokin.  Tandha-tandha flu nalika taun 1918 ora biyasa banget nganti influenza ing awalé salah didiagnosis minangka mriyang dengue, kolera, utawa uga mriyang tifoid. Sawijining pangamat nulisaké, “Salah sawijining komplikasi kang paling abot yaiku panggetihan saka selaput lendhir, mligi saka irung, lambung, lan usus. Panggetihan saka kuping lan panggetihan petechia uga dumadi.”  Mayoritas pepati disababaké déning pneumonia bakterial, infèksi sékundhèr kang ditimbulaké déning influenza, nanging virus uga matèni wong kanthi langsung, nimbulaké panggetihan masif lan edema paru.

Pandemi flu 1918 (pandemi flu Spanyol) bener-bener mandonya, malah nyebar tekan Kutub Lor lan Kapuloan Pasifik kang adoh. Lelara kang abot banget matèni watara 2 nganti 20% saka panandhang kang kainfèksi, ora kaya tingkat pepati epidemi flu kang lumrahé mung 0,1%. Tandha-tandha liya saka pandemi iki yaiku kedadèyan iki sapérangan gedhé matèni wong diwasa enom, kanthi 99% pepati pandemi influenza dumadi ing wong-wong kanthi umur sangisoré 65, lan punjul setengahé umur 20 tekan 40 taun. Iki ora biyasa amarga influenza lumrahé paling matèkaké ing umur enom banget (sangisoré umur 2 taun) lan ing umur tuwa banget (sandhuwuré 70 taun). Mortalitas total saka pandemi 1918-1919 ora dikawruhi, nanging diprakirakaké watara 2,5% nganti 5% saka kabèh populasi donya wis mati amarga flu iki. Akèhé 25 yuta mungkin wis mati sajeroning 25 minggu pisanan; minangka tetimbangan, HIV/AIDS wis matèni 25 yuta panandhangé sajeroning 25 taun pisanan.

Pandemi flu kang dumadi sabanjuré ora duwé dampak gedhé banget. Pandemi mau yaiku Flu Asia 1957 (jinis A, galur H2N2) lan Flu Hongkong 1968 (Tipe A, galur H3N2), nanging wabah kang luwih cilik iki malah matèni mayuta-yuta wong. Ing pandemi kang dumadi ing samburiné antibiotik wis sumadiya kanggo ngendhalèkaké infèksi sékundhèr lan iku wis mbiyantu ngurangi mortalitas tinimbang Flu Spanyol 1918.

Virus influenza pisanan kang kasil diisolasi asalé saka unggas, nalika taun 1901 agèn kang nimbulaké lelara kang diarani “fowl plague” diliwataké lumantar filter Chamberland, kang duwé pori kang ukurané cilik banget kanggo diliwati déning bakteria. Etiologi influenza, famili virus Orthomyxoviridae, pisanan tinemu ing babi déning Richard Shope nalika taun 1931. Panemon iki banjur diumiluni déning isolasi virus saka manungsa déning saklompok panaliti kang dipanggedhèni déning Patrick Laidlaw saka Konsili Panalitèn Brtainia Raya nalika taun 1933. Nanging, nalika taun 1935, nalika Wendell Stanley pisanan ngristalisasikaké tobacco mosaic virus, sipat non sélulèr saka virus dikawruhi.

Laku signifikan pisanan sajeroning nyegah influenza yaiku dikembangaké vaksin virus mati kanggo influenza nalika taun 1944 déning Thomas Francis, Jr.. Iki wujud perkembangan saka karya Frank Macfarlane Burnet, sawijining wong Australia, kang nuduhaké yèn virus bakal kélangan virulènsiné nalika dhèwèké dikultur sajeroning endhog pitik kang wis dibagi. Aplikasi saka temon iki déning Francis mungkinaké dhèwèké lan tim panalitiné ing Universitas Michigan kanggo ngembangaké vaksin influenza pisanan, kanthi panjurung saka Angkatan Bersenjata Amérikah Sarékat. Dinas Katentaraan duwé katerlibatan ing panalitèn iki amarga pengalaman ing influenza nalika Perang Donya I, nalika èwonan wadya mati déning virus sajeroning étungan sasi. Dibandhingaké karo vaksin, perkembangan obat anti-influenza luwih alon, kanthi diwetokaké lisènsi amantadine nalika taun 1966, lan mèh telung puluh taun sabanjuré, golongan obat sabanjuré (inhibitor neruaminidase) dikembangaké.