Jabarkan Èksplorasi srengéngé dari Srengéngé dalam bahasa jawa

Montor mabur ulang-alik ingkang kaping sepindhah kasil mlebet dhumateng orbit srengéngé inggih punika Pioneer 4. Pioneer 4, ingkang dipunluncuraken tanggal 3 Maret 1959 déning Amérika Sarékat, dados pionir salebetipun sajarah èksplorasi srengéngé. Kasilipun Pioneer 4 dipunterasaken déning paluncuran Pioneer 5-Pioneer 9 salaminipun 1959-1968 ingkang panci gadhah tujuan kanggé nyinaoni prakawis srengéngé. Nalika tanggal 26 Mèi 1973, stasiun njawi akasa Amérika Sarékat kanthi nama Skylab dipunluncuraken kanthi mbeta 3 awak. Skylab mbeta Apollo Telescope Mount (ATM) ingkang dipungunakaken kanggé mundhut langkung saking 150.000 gambar srengéngé.

Montor mabur ulang-alik sanèsipun, Helios I kasil ngorbit dumugi nggayuh let 47 yuta km saking srengéngé (nglabeti orbit Merkuri). Helios I teras mubeng kanggé mesthèkaken sadaya pérangan montor mabur pikantuk gunggung panas ingkang sami saking srengéngé. Helios I gadhah tugas ngempalaken data-data prakawis srengéngé. Montor mabur ulang-alik asil karya sesarengan antawisipun Amérika Sarékat lan Jerman punika operasinipun wiwit 10 Dhésèmber 1974 dumugi akir 1982. Helios II dipunluncuraken tanggal 16 Januari 1976 lan kasil nggayuh let 43 yuta km saking srengéngé. Misi Helios II rampung wulan April 1976 nanging dipunnengké kémawon tetep wonten ing orbit.

Solar Maximum Mission dipundhesain kanggé nglampahaken observasi aktivitas srengéngé mliginipun bintik lan latu srengéngé nalika srengéngé wonten ing périodhe aktivitas maksimum. SMM dipunluncuraken déning Amérika Sarékat tanggal 14 Fèbruari 1980. Salaminipun lelampahanipun, SMM naté ngalami karisakan nanging kasil dipunleresaken déning awak montor mabur ulang alik Challenger. SMM teras wonten ing orbit bumi salaminipun nglampahaken observasi. SMM ngempalaken data dumugi 24 November 1989 lan kobong nalika mlebet malih dhumateng atmosfèr bumi tanggal 2 Dhésèmber 1989.

Montor mabur ulang alik Ulysses inggih punika asil proyèk internasional kanggé nyinaoni kutub-kutub srengéngé, dipunluncuraken tanggal 6 Oktober 1990. Éwadéné Yohkoh inggih punika montor mabur ulang alik ingkang dipunluncuraken kanggé nyinaoni radhiasi ènèrgi inggil saking srengéngé. Yohkoh wujud asil karya sesarengan Jepang, Amérika Sarékat, lan Inggris ingkang dipunluncuraken tanggal 31 Agustus 1991.

Misi èksplorasi srengéngé ingkang paling misuwur inggih punika Solar and Heliospheric Observatory (SOHO) ingkang dipunkembangaken déning Badan Antariksa Amérika Sarékat (NASA) nyambut damel sesarengan kaliyan Agènsi Njawi Angkasa Éropa (ESA) lan dipunluncuraken tanggal 12 Dhésèmber 1995. SOHO gadhah tugas ngempalaken data struktur internal, prosès fisik ingkang dumados, sarta pamundhutan gambar lan dhiagnosis spèktroskopis srengéngé. SOHO dipunpanggènaken ing let 1,5 yuta km saking bumi lan taksih operasi dumugi sapunika.

Misi èksplorasi paling énggal saking NASA inggih punika montor mabur ulang alik kembar kanthi nama STEREO ingkang dipunluncuraken tanggal 26 Oktober 2006. STEREO gadhah tugas kanggé nganalisis lan mundhut gambar srengéngé salebetipun wangun 3 dhimènsi. Solar Dynamics Observatory Mission inggih punika misi èksplorasi NASA ingkang nembé wonten pangembangan lan sampun dipunpublikasikaken wulan April 2008. Solar Dynamics Observatory Mission dipunkintenaken bakal ngorbit kanggé nyinaoni dhinamika srengéngé ingkang ngambah aktivitas srengéngé, évolusi atmosfèr srengéngé, lan prabawa radhiasi srengéngé dhumateng planit-planit sanès.

Srengéngé minangka simbol kapitadosan lan kabudayan

Srengéngé sampun dados simbol wigatos ing kathah kabudayan salamipipun peradhaban manungsa. Salebetipun mitologi ingkang dipungadhahi déning manéka bangsa ing donya, srengéngé gadhah peranan ingkang wigatos sanget ing salebetipun kagesangan masarakatipun. Srengéngé dipuntepangi kanthi nama ingkang bèntèn-bènten ing saben kabudayan lan asring ugi dipunsembah minangka déwa.

Peran srengéngé ing manéka kabudayan lan kapitadosan

Ra (utawi Re) punika dipunsembah minangka Déwa Srengéngé ugi pangripta ing kabudayan Mesir Kuna. Ing hieroglif, srengéngé dipungambaraken minangka satunggiling cakram. Ra nyimbulaken paningalan langit saéngga asring dipungambaraken minangka cakram ingkang wonten ing sirah manuk falkon utawi cakram mawi swiwi. Déwa Ra dipunpitados nitih kréta perang nglintasi langit ing wektu siyang. Déwa Ra ugi dipungambaraken minangka panjagi pharaoh utawi Raja Mesir. Sasanèsipun punika Ra dipungambaraken minangka déwa ingkang sampun sepuh lan manggèn ing langit kanggé ngawasi donya.

Salebetipun mitologi India, srengéngé dipunsebat kanthi nama Surya. Sasanèsipun minangka srengéngé punika piyambak, Surya ugi dipuntepangi minangka déwa srengéngé. Tembung surya asalipun saking basa Sansekerta sur utawi svar ingkang gadhah akir gadhah sinar. Surya dipungambaraken minangka déwa ingkang nyipeng kaseimbangan ing lumahing bumi. Panyembahan srengéngé sampun dipunlampahaken déning panganut kapitadosan Hindhu salaminipun éwonan taun. Sapunika pèngetan riyaya srengéngé mlethèk taksih dipunlangsungaken ing pinggiran Kali Gangga ingkang wonten ing kitha paling suci ing India, kitha Benares. Surya Namaskar utawi pangurmatan dhuateng srengéngé inggih punika satunggiling obahan wigatos salebetipun yoga.

Helios inggih punika déwa srengéngé salebetipun mitologi Yunani. Helios dipunsebat ugi minangka Sol Invictus ing kabudayan Romawi. Sasanèsipun punika Helios ugi wujud sisih sanès saking Apollo. Dipuncariyosaken Helios inggih punika déwa ingkang nganggé makutha halo srengéngé lan nitih kréta perang nuju dhumateng akasa. Helios inggih punika déwa ingkang kanggungan tanggel waler maringi cahya dhumateng swarga lan bumi kanthi cara nyandhet srengéngé ing kréta ingkang dipuntitih.

Bangsa Inca nyembah déwa srengéngé ingkang namanipun Inti, minangka déwa paling inggil. Déwa Inti dipunpitados nganugerahaken peradhaban Inca dhumateng putranipun, Manco Capac, ingkang ugi wujud raja bangsa Inca ingkang sepindhah. Bangsa Inca nyebat dhirinipun minangka putra-putri srengéngé. Saben taun bangsa Inca maringaken pasembahan asil panèn kanthi gunggung ingkang ageng kanggé upacara-upacara ingkang sesambetan kaliyan panyembahan srengéngé.

Déwa srengéngé ingkang dipunsembah déning bangsa Maya inggih punika Kinich-ahau. Kinich-ahau inggih punika pamimpin pérangan lèr.

Suku Aztec nyembah Huitzilopochtli, ingkang wujud déwa perang lan simbul srengéngé. Saben dinten Huitzilopochtli dipuncariyosaken migunakaken sinar srengéngé kanggé ngusir pepeteng saking langit, nanging saben ndalu déwa punika pejah lan pepeteng dhateng malih. Kanggé maringi kakiyatan dhumateng déwaipun, bangsa Aztec nyaosaken pasembahan jantung manungsa saben dinten.

Shintoisme wujud agami ingkang gadhah inti dhumateng panyembahan srengéngé ingkang taksih wonten ing Jepang. Jepang gadhah jejuluk "Nagara Srengéngé Mlethèk".

Wangunan lan bendha ingkang sesambetan kaliyan srengéngé

Jam srengéngé ingging punika saprangkat piranti ingkang dipunpigunakaken minangka panedah wekdal dhedhasar ayang-ayang gnomon (batang utawi lèmpèngan panenger) ingkang éwah teras panggènanipun selaras kaliyan paobahan bumi dhumateng srengéngé. Jam srengéngé ngrembaka ing antawisipun kabudayan kuna Babylonia, Yunan, Mesir, Romawi, Cina, lan Jepang. Jam srengéngé paling sepuh ingkang naté kapanggih déning Chaldean Berosis, ingkang gesang watawis 340 SM. Sapérangan artèfak jam srengéngé sanèn kapanggih ing Tivoli, Italia taun 1746, ing Castel Nuovo taun 1751, ing Rigano taun 1751, lan ing Pompeii taun 1762.

Stonehenge ingkang wonten ing Wiltshire, Inggris, gadhah pilar watu paling ageng ingkang dipunsebat Heelstone nengeri posisi mlethèkipun srengéngé tanggal 21 Juni (posisi srengéngé tepat ing lèr bumi).

Observatorium kuna ingkang dipunyasa kanggé Déwa Ra taksih saged kapanggih ing Luxor, satunggiling kitha caket Kali Nil ing Mesir. Éwadéné El Karmak inggih punika kuil ingkang ugi dipunyasa kanggé Déwa Ra lan mapan ing lèr-wétan Luxor. Atusan obelisk Mesir ingkang gadhah fungsi minangka jam srengéngé ing jamanipun ugi saged kapanggih ing Luxor lan Heliopolis (kitha srengéngé).

Salah satunggil yasan misuwur ingkang dipundhèdhikasikaken kanggé Surya dipunyasa nalika abad kaping 13 kanthi nama Surya Deula (Candhi Srengéngé) ingkang wonten ing Konarak, India.

Pilar Intihuatana ingkang wonten ing kawasan Machu Picchu inggih punika yasan ingkang dipundegaken déning bangsa Inca. Nalika tengah dinten saben tanggal 21 Maret lan 21 September, posisi srengéngé bakal wonten mèh tepat ing sainggiling pilar saéngga boten badhé wonten ayang-ayang pilar sakedhik kémawon.Sacred Place. 2010. Macchu Pichu [terhubung berkala]. http://www.sacredsites.com/americas/peru/machu_picchu.html [dipunaksès tanggal 22 Juni 2011] Ing wekdal punika masarakat Inca bakal ngawontenaken upacara ing papan kasebat amargi masarakat kasebat pitados bilih srengéngé nembé dipuniket ing langit. Intihuatana dipunpigunakaken kanggé nemtokaken dinten ing pundi dumados equinox (laminipun siyang sami kaliyan ndalu) lan périodhe-périodhe astronomis sanèsipun

Bangsa Maya misuwur kanthi kalèndher isi 365 dinten lan 260 dinten ingkang dipundamel dhedhasar pangamatan astronomis, kalebet dhumateng srengéngé. Kalèndher 365 dinten punika dipunsebat Haab, éwadéné kalèndher 260 dinten dipunsebat Tzolkin.

Kalèndher Aztec dipunpahat ing sainggilipun satunggiling watu wangun bunderan. Isinipun inggih punika 365 siklus kalèndher dhedhasar srengéngé lan 260 siklus ritual. Kalèndher watu Aztec punika sapunika dipunsimpen ing National Museum of Anthropology and History ing Chapultepec Park, Mexico City.

Srengéngé ugi sampun dados objèk ingkang nengsemaken kanggé pelukis lan panulis misuwur donya. Claude Monet, Joan Miro, Caspar David Friedrich (irah-irahan lukisan: Woman in Morning Sun-Wanita salebetipun Srengéngé Éjang, lan Vincent van Gogh (irah-irahan lukisan: Another Light, A Stronger Sun-Cahya Sanès, Srengéngé ingkang Langkung Kiyat) inggih punika sapérangan pelukis ingkang naté ndadosaken srengéngé minangka objèk lukisanipun. Éwadéné Ralph Waldo Emerson lan Friedrich Nietzsche inggih punika panulis lan filsuf ingkang naté damel cariyos, puisi, ugi tembung-tembung mutiara kanthi subjèk srengéngé.