Jabarkan Sajarah dari Nagari dalam bahasa jawa

Nagari wis ana sadurungé kamardikan Indonésia. Karajan Pagaruyung sajatiné minangka fèdherasi nagari-nagari kang dumunung ana ing Minangkabau. Kamungkinan gedhé sistem nagari uga wis ana sadurungé Adityawarman ngadegaké karajan mau.

Ing mangsa panjajahan Walanda pamaréntah kolonial ngowahi tatanan papréntahan nagari supaya njurung papréntahan. Kerapatan Nagari didadèkaké minangka lembaga papréntahan paling cendhèk. Penghulu-penghulu kang biyèné mimpin nagari kanthi bebarengan saiki kudu milih salah siji ing antarané minangka Kepala Nagari.

Ing taun 1914 diwetokaké Ordonansi Nagari kang mbatesi anggota kerapatan nagari mung ing pengulu kang diakoni pamaréntah Indhiya Nèderlan.

Sawisé proklamasi kamardikan sistem nagari iki diowahi supaya luwih cocog karo kaanan jaman. Ing taun 1946 dianakaké pamilihan langsung ing saindhenging Sumatra Kulon kanggo milih anggota Dewan Perwakilan Nagari lan Wali Nagari. Calon-calon kang dipilih ora diwatesi ing penghulu waé. Parté pulitik uga olèh ngajokaké calon. Ing kanyatan akèh anggota Dewan Perwakilan Nagari lan Wali Nagari kapilih kang saka anggota parté. Masyumi dadi parté kang ndominasi. Sajeroning mangsa perang kamardikan diwangun uga organisasi pertahanan tingkat nagari, yaiku Badan Pengawal Negeri lan Kutha (BNPK). Badan iki diadegaké saka inisiatif Chatib Sulaiman.

Kabinet Natsir taun 1951 mbekokaké Dewan Perwakilan Rakyat ing provinsi Sumatera Tengah kang uga nyakup wewengkon Sumatra Kulon saiki. Kanthi mangkonostatus dewan perwakilan tingkat nagari dadi ora cetha.

Taun 1974 Gubernur Harun Zain mutusaké ngangkat Kepala Nagari minangka pelaksana papréntahan lan Dewan Perwakilan Rakyat Nagari minangka lembaga lègislatif paling cendhèk. Nanging kaputusan iki umuré ora dawa. Kanthi anané Undhang Undhang Nomer 5 Taun 1979 bab Pamaréntahan Désa, sistem Nagari diilangaké, lan jorong ditingkataké statusé dadi désa. Kadudukan Wali Nagari dibusak lan administrasi papréntahan dilakokaké déning para Kepala Désa.

Sanajan mangkono nagari isih dipertahanaké minangka lembaga tradhisional. Perda No. 13 1983 ngatur bab madegé Kerapatan Adat Nagari (KAN) ing saben nagari kang lawas. Nanging KAN dhéwé ora duwé kakuwasan formal.

Owah-owahan péta pulitik nasional kang kadadéan sabanjuré mbangkitaké manèh semangat masarakat Sumatra Kulon kanggo mbalèkaké papréntahan Nagari. Kanthi anané Otonomi Laladan ing taun 2001, istilah "Nagari" lan kaistiméwaané digunakaké manèh ing Sumatra Kulon.