Jelasin soal Tugu Yogyakarta  dalam bahasa jawa dong

Tugu Yogyakarta inggih punika salah satunggalipun monumèn utawi tugu ingkang wonten ing Yogyakarta. Tugu Yogyakarta dados simbul Kutha Ngayogyakarta ingkang paling misuwur. Yuswanipun tugu punika sampun langkung saking tigang abad lan gadhah makna ingkang ageng minangka saksi sajarah Kutha Ngayogyakarta.

Tugu Yogyakarta kalebet satunggalipun tugu utawi menara ingkang asring dipunangge minangka simbul/lambang saking Kutha Ngayogyakarta. Tugu punika dipunyasa déning Hamengkubuwana I, pangarsanipun Karaton Yogyakarta. Miturut kapitayanipun tiyang Yogyakarta, tugu punika gadhah makna simbolis lan dados garis ingkang asipat magis amargi dados penghubung Laut Kidul, Karaton Yogyakarta, lan Gunung Merapi. Wangunan tugu punika nggambaraken Manunggaling Kawula Gusti, manunggalipun kawula kaliyan punggawa kanggé ngusir penjajah. Semangat mangunggal punika dipunsebat golong gilig cetha kagambar ing wangunan tugu punika, tiangipun awujud gilig (silinder) lan pupusipun awujud golong (bulat), ngantos pungkasanipun dipunparingi nama Tugu Golong-Gilig. Wontenipun tugu punika ugi dados patokan arah nalika Sultan Yogyakarta badhé ngawontenaken meditasi, ingkang ngadhep pupusipun Gunung Merapi.

Wangunan Tugu Yogyakarta nalika nembé dipunyasa awujud cagak silinder ingkang mucuk manginggil, sisih wangunan ingkang ngandhap awujud pager ingkang ngubengi tugu, lan sisih pupus utawi pucukipun awujud bundher. Nalika nembé dipunyasa tugu punika gadhah inggil 25 méter.

Taun 1889, tugu punika dipunrenovasi pamarintah Walanda. Tugu punika dipunrenovasi ing sadayanipun. Nalika samanten tugu dipundamel awujud pasagi (pasagi) kanthi saben sisihipun tugu dipunparingi prasasti ingkang isinipun sinten kemawon ingkang ndhèrèk ngrenovasi tugu punika. Pupusipun tugu dipun-gantos dados lancip boten kados wiwitanipun ingkang awujud bundheran. Inggilipun tugu ugi dipunkirangi, inggih punika namung gadhah inggil 15 méter utawi langkung endhèp tinimbang wiwitanipun. Awit prastawa punika, tugu punika dipunsebat De Witt Paal utawi Tugu Pal Pethak.

Sejatosipun rénovasi tugu nalika samanten namung taktik Walanda kanggé ngirangi raos manunggal kawula kaliyan rajanipun. Nanging, ningali perjuangan kawula lan rakyat Yogyakarta ingkang tetep ageng sasampunipun renovasi tugu punika, pungkasanipun usaha Walanda punika boten saged kasil.