Jelaskan Asal-usuling jeneng dari Barabudhur dalam bahasa jawa

Ing basa Jawa, papan pamujan kuna ingaran candhi; mula wong enggonan ngarani "papan pamujan Barabudhur" minangka Candhi Barabudhur. Tembung candhi ngemu teges kang amba kang kanggo ngarani manéka yasan kuna kaya ta gapura lan patirtan. Ana déné, asal-usuling jeneng Barabudhur ora cetha, kaya déné jeneng lugu papan-papan pamujan kuna ing Indonésia liyané kang ora kaweruhan. Jeneng Barabudhur kapisan ditulis Raffles ing layangé kang asesirah The History of Java. Raffles nulis bab siji yasan aran Barabudhur, tur iya ora ana layang kang luwih lawas kang nulisaké jeneng iku. Siji-sijiné layang basa Jawa kang bokmanawa magepokan amarga nyebutaké budhur minangka siji yasan panyepèning para pandhèrèk Buddha ya iku layang Nagarakretagama kang diripta ing 1365 déning Mpu Prapanca, siji pujangga Buddha ing Majapait.

Akèh-akèhé, candhi kawènèhan jeneng kang padha karo jeneng désa ing sacedhaké. Yèn manut tata basa Jawa lan kawènèhan jeneng kang padha karo jeneng désa ing sacedhaké, ya iku Désa Bara, yasané kuduné aran "Budhur Bara". Raffles ngira yèn Budhur bokmanawa gegayutan karo tembung Jawa Buda (tegesé "kuna")—mula ngarani "Bara kuna". Dhèwèké uga penemu yèn jenengé bokmanawa asal saka tembung bara kang tegesé "agung" utawa "luhur"; ana déné budhur ngemu teges "Buddha". Mangkonoa, ana arkéolog kang panemu yèn budhur asal saka tembung Jawa bhudhara ("pagunungan").

Panemu liya bab asal-usuling jenengé teka saka arkéolog Walanda aran A.J. Bernet Kempers kang panemu yèn Barabudhur iku saka tembung Wiyara Beduhur utawa Wihara Buddha Uhr ing basa Sangsekerta kang wis ngalami owah-gingsir miturut ilat Jawa. Tembung Buddha-Uhr bisa ateges "kuthaning para pandhèrèk Buddha"; ana déné panemu liyané manèh ndeduga asalé saka tembung Jawa Kuna beduhur kang isih kanggo ing basa Bali kang ateges "papan kang dhuwur", asal saka tembung dhuhur utawa luhur. Kanthi mangkono, Barabudhur ateges wiyara Buddha kang kapernah ing papan kang dhuwur utawa ing gumuk.

Yasa lan kepyaking yasan Buddha kang kramat—dinuga Barabudhur—kasebut ing prasasti cacah loro kang tinemu ing Kedhu, Kabupatèn Temanggung. Prasasti Karangtenah, katiti-mangsa 824, nyebutaké siji yasan kramat aran Jinalaya (jagating wong kang kasil nelukaké kekarepan kadonyan lan nggayuh pepadhang), dikepyakaké Pramodhawardhani minangka anak wadon saka Samaratungga. Prasasti Tri Tepusan, katiti-mangsa 842, nyebutaké palemahan sima (palemahan kang kaluwaraké saka pajeg) kang diwènèhi Sri Kahulunnan (Pramodhawardhani) kanggo mesthèkaké siji kamulan aran Bhūmisambhāra bisa karagadan lan karumat. Kamulan asal saka tembung "mula", kang ateges "papan sangkan", minangka siji yasan kramat kanggo memuja leluhur, ya iku bokmanawa wong-wong Syailéndra. Casparis panemu yèn patembungan Sangsekerta Bhūmi Sambhāra Bhudhāra kang tegesé "pagunungan sapuluh tataran laku utama boddhisattwa" minangka jeneng lugu saka Barabudhur.