Gw mau tau Kontroversi dari Pramoedya Ananta Toer. Jelasin dalam bahasa jawa

Nalika Pramoedya dianugerahi Bebungah Ramon Magsaysay, 1995, diwartakaké yèn udakara 26 tokoh sastra Indonésia nulis surat 'protès' menyang yeyasan Ramon Magsaysay, nélaaké yèn ora setuju Pramoedya kang dituding minangka "juru wicara sisan algojo Lekra kang paling galak, ngantem, nggasak, mbantai lan ngganyang" nalika dhémokrasi terpimpin, ora patut diwènèhi bebungah lan nuntut supaya pakurmatan kang dianugerahaké marang Pramoedya dicabut.

Nanging sawatara dina manèh, Taufik Ismail minangka pemrakarsa, ngralat pemberitaan iku. Jaréné, dudu nuntut 'pencabutan', nanging ngélingaké 'sapa Pramoedya iku'. Ujaré, akèh wong kang ora ngerti 'réputasi peteng' Pram mbiyèn. Lan penganugerahan pakurmatan Magsaysay dianggep sawijining kacerobohan. Nanging pihak liyané, Mochtar Lubis malah ngancam arep mbalèkaké bebungah Magsaysay kang dianugerahké marang awaké ing taun 1958, yèn Pram pancèn tetep arep dianugerahi bebungah kang padha.

Lubis uga kandha, yèn HB Jassin uga arep mbalèkaké bebungah Magsaysay kang tau ditampa. Nanging tibaké sajeroning pemberitaan sabanjuré, HB Jassin malah nyatakaké bab kang béda banget karo pratélané Mochtar Lubis.

Sajeroning opini-opininé ing médhia, para penapak asma petisi 26 iki ngrasa minangka kurban kaanan pra-1965, lan nuntut pertanggungan jawaban Pram, supaya ngaku lan njaluk ngapura tumrap peran ora kapuji ing 'jaman paling peteng tumrapé kreativitas' nalika iku. Pram, ujaré Mochtar Lubis, mimpin penindhesan sakpadha seniman kang ora sepaham.

Sawetara iku Pramoedya dhéwé nganggep yèn tulisan lan pidhatoné nalika pra-1965 iku ora luwih mung 'golongan polemik biyasa' kang olèh dièloni sapa waé. Pram ora ngakoni yèn mèlu aksi-aksi kang 'kliwat adoh'. Dhèwèké uga ngrasa difitnah, nalika didakwa mèlu ngobong buku barang. Malah dhèwèké nyaranaké supaya perkarané digawa ning pangadilan waé yèn pancèn materiné cukup. Yèn ora cukup, ya digawa waé ning forum kabuka, nanging dhèwèké kudu diwènèhi kesempatan kanggo njawab lan mbéla diri.

Wiwit Orde Baru kuwasa, Pramoedya ora naté éntuk kabebasan nyuwarakaké suarané dhéwé, lan wis bola-bali dhèwèké diserang lan dikroyok kanthi kabuka ing koran.

Nanging ing paparan pelukis Joko Pekik, kang uga tau dadi tahanan ing Pulo Buru, dhèwèké nyebut Pramoedya minangka 'juru-tulis'. Pagawéan juru-tulis kang dimaksud déning Joko Pekik ya iku Pramoedya olèh pagawéan saka punggawa Pulo Buru dadi tukang ketiké. Malahan miturut Joko Pekik, nasib Pramoedya luwih apik tinimbang lumrahé tahanan kang ana. Statusé minangka tokoh seniman kang déning médhia disebar-luasaké kanthi internasional, ndadèkaké Pram urip kanthi fasilitas kang lumayan-apa manèh yèn ana tamu saka 'njaba' kang rawuh, mesti Pramoedya kang dadi 'bintangé'.