Jabarkan Biografi dari Fyodor Dostoyevsky dalam bahasa jawa

Fyodor punika anak angka kalih saking pitung sadhèrèk ingkang miyos saking pasangan Mikhail lan Maria Dostoyevsky. Boten lami sasampunipun ibunipun tilar donya amargi tuberkulosis ing taun 1837, piyambakipun lan sadhèrèkipun Mikhail dipunkintun dhateng Akademi Tèknik Militèr ing St. Petersburg. Bapanipun, satunggiling ahli bedhah militèr ingkang sampun pènsiun, ingkang nyambut damel minangka dhokter ing Griya Sakit Mariinsky kanggé tiyang-tiyang miskin ing Moskwa, tilar donya taun 1839. Éwadéné boten dipunmangertos sebabipun, tiyang-tiyang yakin bilih Mikhail Dostoyevsky dipunpejahi déning wong tani-petaninipun piyambak, ingkang jaréné dados duka nalika Mikhail mendem lan salajengipun tumindak kekerasan. Tiyang-tiyang punika ngupados nahan panjenenganipun, lajeng ngesokaken vodka dhateng tutukipun saéngga panjenenganipun klelep. Satunggiling cariyos sanès nelakaken bilih Mikhail séda amargi sebab-sebab alamiah, lan satunggiling  juragan siti tangganipun ngripta cariyos ngenani pambrontakan wong tani punika supados panjenenganipun saged mundhut hartanipun kanthi regi mirah.

Dostoyevsky dipunkintun dhateng Akademi Tèknik Militèr St. Petersburg lan amargi panjenenganipun boten patiya pinter ing matematika, mata wulangan ingkang dipunsengiti, mila panjenenganipun boten kasil kanthi saé ing sekolah punika. Kosokwangsulipun, panjenenganipun langkung musataken kawigatosan marang sastra. Tokoh pujaanipun punika Honore de Balzac lan ing taun 1843 panjenenganipun malah mertal salah satunggiling karya paling agengipun Balzac, Eugenie Grandet dhateng basa Ruslan. Watara wekdal punika Dostoyevsky wiwit nyerat fiksinipun piyambak lan ing taun 1846, karyanipun ingkang sepindhah, satunggiling novèl cekak kanthi wangun layang, Tiyang-tiyang Miskin, pikantuk sambetan saé, khususipun déning kritikus liberal, Vissarion Belinsky, kanthi pangalembananipun ingkang misuwur sanget, "Satunggiling Gogol ingkang énggal sampun mijil!"

Dostoyevsky dipuncipeng lan dipunkunjara tanggal 23 April 1849 amargi katut ing kagiyatan révolusionèr nglawan Tsar Nikolai I. Tanggal 16 November taun punika penjenenganipun dipundhawahi paukuman pati amargi kagiyatan anti pamaréntahan ingkang kakait kaliyan satunggiling golongan intelèktual liberal, Bunderan Petrashevsky. Sasampunipun éthok-éthok dipunukum pati—netranipun dipuntutup lan panjenenganipun dipunpréntah ngadeg ing njawi ingkang asrep hawanipun sinambi nengga kanggé dipuntembak mati déning satunggiling regu tembak, paukuman Dostoyevsky dipunalihaken dados sapérangan taun dipunkintun dhateng pambuwangan kanggé nyambut damel peksa ing satunggiling kamp pakunjaran katorga ing Omsk, Siberia. Epilepsiipun ingkang sampun dangu dipuntandhang, sansaya mundhak ing wekdal punika. Panjenenganipun dipunbébasaken saking pakunjaran taun 1854, lan dipunwajibaken lelados ing Resimen Siberia. Dostoyevsky nelasaken gangsal taun salajengipun minangka satunggiling kopral (lan ing wurinipun lètnan) ing lebet Barisan Batalyon Résimèn kaping 7 ingkang dipuntugasaken ing bètèng Semipalatinsk ing Kazakhstan.

Pupunika dados titik walik ing kagesangan pangarang punika. Dostoyevsky nilar gagasan-gagasan idhéalipun sepindhah lan dados satunggiling tiyang Kristen lan panentang kiyat nihilisme lan sosialisme atèis. Piyambakipun ing wurinipun nglampahi  reréncangan ingkang anèh kaliyan pangarang konservatif, Konstantin Pobedonostsev. Piyambakipun wiwit njalin sesambetan, lan ing wurinipun palakrama kaliyan Maria Dmitrievna Isaeva, randha satunggiling kenalanipun ing Siberia.

Ing taun 1860, panjenenganipun kundur dhateng St. Petersburg, lan ing mriku panjenenganipun nyerat sapérangan jurnal sastra ingkang gagal kaliyan rakanipun, Mikhail. Dostoyevsky sedhih sanget nalika èstrinipun tilar donya ing taun 1864, lan boten lami salajengipun sedhèrèkipun ugi tilar donya. Penjenenganipun dados lumpuh ékonominipun amargi utang bisnis lan kedah ngragadi randha rakanipun sarta yoga-yoganipun. Dostoyevsky klelep ing satunggiling depresi ingkang lebet sanget, panjenenganipun asring ndhatengi papan main lan kalah teras.

Dostoyevsky nandhang kacandhuan main ingkang parah lan akibat-akibatipun. Miturut  satunggiling cariyos Kajahatan lan Paukuman, kamungelan novelipun ingkang paling misuwur, dipunrampungaken kanthi kesesa sanget amargi Dostoyevsky sanget mbetahaken arta ing ngajeng saking panerbitipun. Piyambakipun praktis boten gadhah arta sakedhik kémawon sasampunipun telas-telasan main. Dostoyevsky nyerat Si Penjudi ing wekdal ingkang sami kanggé njangkepi satunggiling prajanjian kaliyan panerbitipun Stellovsky ingkang manawi piyambakpipun boten nampi karangan énggal, bakal ngeklaim sadaya hak ripta dhumateng sadaya seratan Dostoyevsky.

Kasurung déning pepénginan kanggé uwal saking para kredituripun ing lebet nagari lan ngunjungi kasino-kasino ing manca nagari, Dostoyevsky nindakaken kunjungan dhateng Éropah Kilèn.Ing mrika, piyambakipun ngupados ngrenda malih sesambetan tresnanipun ingkang lami kaliyan Apollinaria (Polina) Suslova, satunggiling mahasiswi anèm, sasampunipun sapérangan taun sadèrèngipun naté sesambetan. Nanging Suslova boten nampi lamaranipun. Dostoyevsky kuciwa, nanging boten lami salajengipun, piyambakipun kepanggih kaliyan Anna Grigorevna, satunggiling panulis sténo kanthi yuswa 20 taun, ingkang lajeng palakrama ing taun 1867. Periode punika wujud wekdal panulisan buku-bukunipun ingkang paling ageng. Saking taun 1873 dumugi taun 1881 piyambakipun males kagagalan-kagagalan jurnalistik sadèrèngipun kanthi nerbitaken satunggiling jurnal wulanan penuh kanthi cariyos cekak, sketsa, lan artikel prakawis prastawa énggal — Buku Dinan Pangarang.  Jurnal punika wujud suksès ageng. Dostoyevsky uga dipunmangertos sampung mangaruhi sarta dipunprabawai déning filsuf Ruslan misuwur, Vladimir Sergeyevich Solovyov, sapérangan malah nelakaken bilih Solovyov wujud prototipe saking tokoh Alyosha Karamazov.

Ing taun 1877 Dostoyevsky maringaken eulogi utami ing panguburan rencang caketipun, panyair Nekrasov, saéngga mijilaken kathah kontrovèrsi. Ing taun 1880, boten lami sadèrèngipun piyambakpipun séda, piyambakipun maringaken sesorah Pushkinipun ingkang misuwur ing upacara pangresmèn monumèn Pushkin ing Moskwa.

Ing taun-taun pungkasanipun, Fyodor Dostoyevsky mapan lami ing résor Staraya Russa ingkang langkung celak dhateng St Petersburg lan langkung mirah tinimbang résor-résor Jerman. Piyambakipun séda tanggal 28 Januari (O.S.), 1881 amargi panggetihan paru-paru ingkang dipunsebabaken déning serangan epilepsi. Dhisinipun dipunsarèkaken ing Pasaréyan Tikhvin ing Biara Alexander Nevsky, St. Petersburg, Ruslan. Sekawan dasa éwu tiyang Ruslan ngratapi lan dhateng ing panguburanipun.