Jabarkan Ajaran Samin (Saminisme) dari Kabupatèn Blora dalam bahasa jawa

Ajaran Kebathinan Samin. Miturut warga Samin ing désa Tapelan, Samin Surosentiko punika saged nulis saha ngraos aksara Jawa, katilik saking anané buku paninggalan ingkang tinemu wonten Tapelan wonten désa-désa liyané. Buku tilas Samin Surosentiko ingkang wonten ing désa Tapelan diarani Serat Jamus Kalimasada. Buku punika kapèrang dadi sawatara buku antarané Serat Uri-Uri Pambudi, yaiku buku ingkang isinipun ngupakara budi pekerti manungsa. Ajaran Kebatinan Samin Surosentiko apunjer wonten kawruh manunggaling kawula gusti utawa sangkan paraning dumadi ingkang dipunibaratakén warangka manjing cubriya. Kanggo nglawan Pemerentah Kolonial Walanda, Samin Surosentiko ngajak para pendhèrèké nulak mbayar pajeg, nulak ndandani dalan, nulak ronda wengi saha nulak makarya peksa/rodi. Perkara kanagaran uga winten Serat Pikukuh Kasajaten ajaran Samin Surosentiko, inggih punika nagara bakal kawentar saha wibawa manawi saged didadèkaké panggonan ngeyub kanggo wargané saha para warga tansah nguri-uri ngèlmu pangetahuan saha urip tentrem.

Geger Samin. Samin Surosentiko lair taun 1859, ing désa Ploso Kedhiren, Randublatung, Kabupatèn Blora. Ramanipun ingkang namanipun Radèn Surowijaya nanging luwih koncar kanthi tetenger Samin Sepuh. Jeneng asliné sakbeneré Radèn Kohar, nanging tembé mburi diowahi dadi Samin, jeneng ingkang luwih kemrakyat. Wiwit taun 1890, Samin Surosentiko nyebaraké ajarané wonten tlatah Klapadhuwur, Blora.kathah warga désa saubengé ingkang uga kepéncut marang ajarané, saéngga ing sajeroning wektu ora suwé wis akèh warga kang dadi muridé. Wektu punika Pemerentah Kolonial Walanda dèrèng pati ngrèwès amarga dianggep ajaran kebathinan biyasa utawa agama anyar ingkang boten mbebayani tumraping pemerentah kolonial. Ana ing taun 1903 Residen Rembang nglapuraké yèn ana sawatara 711 pendhèrèk Samin kang nyebar ana ing 34 désa ing Blora bagèan kidul saha Bojonegoro lagi padha nyebaraké ajaran Samin. Tekan titi wanci taun 1907 warga Samin sampun tambah ngrembaka dadi limang èwunan. Pemerentah Kolonial Walanda wiwit ngrasa was-was saéngga kathah pendèrèk Samin ingkang dicekel saha dikunjara. Nalika tanggal 8 Novèmber 1907, Samin Surosentiko diangkat déning pendhèrèké dadi Ratu Adil, kanthi gelar Prabu Panembahan Suryangalam. Patang puluh dina sawisé pemgangkatan mau Samin Suryosentiko dicekel déning Radèn Pranolo, Asisten Wedana Randublatung. Sawisé dicekel, Samin lan 8 pendhèrèké dibuang ning luar Jawa nganti sak tilar donyané ing taun 1914. Kanthi dicekelé Samin tibaké boten numpesaké Gerakan Samin. Tahun 1908, Wongsorejo, salah sawijining pendhèrèk Samin nyebaraké ajaran Samin wonten Madiun. wonten punika warga désa diasut supaya boten mbayar pajeg marang pemerentah Kolonial. Sidané Wongsorejo lan pendhèrèké uga dicekel saha dibuang wonten njabanipun pula Jawa. Tahun 1911, Surohidin, mantunipun Samin Surosentiko kalih Engkrak, salah sawijining pendhèrèké, nyebaraké ajaran Samin wonten tlatah Grobogan; déné Karsiyah nyebaraké ajaran Samin ing tlatah Kajèn, Pathi. Ana ing taun 1912 pendhèrèk ajaran Samin nyoba nyebaraké ajaran wonten tlatah Jatirogo, Tuban, nanging boten kasil. Tahun 1914, minangka pucuking Geger Samin, amarga Pemerentah Walanda ngunggahaké pajeg, malahan wonten sawatara tlalah kaya ta wonten Purwadadi, Madiun, Pathi saha Bojonegoro, wong-wong Samin sampun boten ngregani para Pamong Désa saha Pulisi. Tahun 1930 perlawanan Samin tumrap Pemerentah Kolonial mandheg amarga boten wonten figur pemimpin ingkang kuwat. Saking data ingkang tinemu wonten Serat Punjer Kawitan, disimpulaké manawi Samin Surosentiko inggih punika sawijining Pangèran utawa bangsawan ingkang nyamar dumados wong cilik kanggo ngumpulakén kakuwatan rakyat kanggo nglawan pemerentah Kolonial Walanda.