Jelaskan Manéka Warni Wayang dari Wayang dalam bahasa jawa

Werna wernining wayang ing tanah Jawa

Wayang Bèbèr inggih punika wayang ingkang dipundamel saking kain utawi kulit lembu ingkang awujud bèbèran (lembaran). Saben bèbèran punika nggambaraken satunggal adégan cariyos. Manawi sampun rampung dipunlakonaken, bèbèrane dipungulung malih. Wayang punika dipundamel jaman krajan Majapait. Wayang punika pinangka saking Pacitan lan Gunungkidul. Wayang punika dipundamel kanthi kuwat ing bab rong dimènsinipun kanthi kagunan lukis ing kanvas. Tiyang-tiyang ingkang nglestantunaken wayang punika inggih punika: Musyafiq kanthi damel wayang bèbèr ingkang narasinipun paraga-paraga wayang, Suhartono kanthi langkung nyiptakaken figur wayang ingkang corakipun dhékoratif lan ornamèntik, Agus Nuryanto damel wayang bèbèr kanthi saking awujud wayang purwa lajeng dipunabstraksi saking rèalitas gesangipun manungsa ing saben dintenipun.

Wayang Kulit Wayang mau didamel saking cucal/kulit kebo utawi wedhus kang ditatah kanthi permati, ugi disungging/dicèt, lan digapit. Manéka jinis wayang kulit dipérang dados 2. Miturut géografis/asal daérahipun lan miturut ceritanipun, Miturut géografis/asal daerahipun contonipun Wayang Gagrag Yogyakarta/Mataraman, Wayang Gagrag Cirebon, lan Wayang Gagrag Surakarta. Manawi Miturut ceritanipun, contonipun Wayang Kulit Purwa, Wayang Kulit Madya, Wayang Kulit Gedhog, Wayang Kulit Dupara, Wayang Kulit Suluh, lsp.

Wayang klithik sinebut uga Wayang Krucil ya iku wayang kang digawè saka kayu, kang wujudè padha karo wayang kulit. Wayang iki duwé ciri khas ya iku yèn ta ditanggap ora nganggo gedhebog tancepané nanging nganggo kayu kang wis dibolong-bolongi. Carita kang kerep ditanggapkè ya iku nyaritakakè Damarwulan lan Majapait.

Wayang iki campurane wayang golèk lan wayang kulit. Praupane kaya wayang kulit nanging digawé saka kayu. Amarga saka kayu, awake wayang tanpa cempurit. Pagelarane ora nganggo kelir/layar. Debog kanggo tancepan diganti nganggo kayu kang wis dibolongi, jenenge slanggan. Wayang iki wis arang digelar.

Wayang Golèk ugi kathah tiyang ingkang mastani wayang Tengul. Wayang punika dipundamel saking kayu lan dipunrasuki kados manungsa. Sumbering cariyos dipunpundhut saking sajarah kados ta cariyos Untung Suropati, Batavia, Sultan Agung, Banten, Trunajaya, lsp. Cariyos wayang punika ugi saged dipunpundhut saking dongèng nagari Arab. Manawi péntas ingkang dados ciri khasipun wayang golék inggih punika boten nganggé kelir utawi layar kados ta wayang kulit.

Wayang Gedhog: Wayang punika wujudipun mèh sami wayang kulit. Ingkang dipundamel kirang langkung warsa 1400-an. Sumbèripun cariyos saking cariyos ratu ing Jawa, ing antaranipun Banten, Singasari, Mataram, Kadhiri, lsp. Wayang punika namung saged pinanggih wonten musiyum.

Wayang Menak inggih punika wayang saking kayu ingkang dipundamel persis (kawangun) tiyang. Cariyosipun inggih punika babagan dakwah Islam kados ta: Wong Agung Jayengrana, Imaryana, lan Umarpadi.

Wayang Kancil: Wayang punika ugi dipunwastani wayang Dupara. Wayang ingkang dipundamel saking lulang. Cariyosipun sèrinipun Kancil.

Wayang Wahyu: Wayang punika dipunciptakaken déning Bruder L. Timotius Wignyosubroto, FIC. tanggal 2 Fèbruari 1960, sumber carita wayang saking Alkitab utawi Injil. Wayang punika kanggé nyiaraken agama Katulik dhumateng sadengah umat ing Tanah Jawa.

Wayang Jemblung: Wayang saking kayu ingkang dipundamel persis (kawangun) tiyang. Wayang punika sumebar wonten ing laladan pasisir lor, Blora, lan Cepu. Cariyosipun babagan Cacad kados kethoprak.

Wayang Wong: Wayang ingkang dipunparagaaken déning tiyang ingkang wonten tarinipun. Sumbering cariyos saking Ramayana lan Mahabarata. Paguyuban ingkang misuwur kanthi pagelaran wayang wong inggih punika Ngèsthi Pandawa (Semarang), Sriwedari (Surakarta), Barata (Jakarta).