Coba jelasin Buët si uroë-uroë dari Dayah dalam bahasa aceh dong

Si uroë-uroë di dayah ureuëng meudagang di sinan geubeuët, meuulang, geujaga watèe seumayang meujama'ah ngon na neubuët la'én miseuëjih muhadharah, dala'é ngon geumeuseuraya bak uroë-uroë nyang ka meuteuntèe. Gurèe-gurèe geuseumeubeuët, peu ulang aneuk miët beuët. Di dayah na cit geu atô anggèeta keu geupeujak atôran lam dayah ngon geujaga keuamanan, nyang geukheun ngon haréh tugaih haréh nyan nakeuh neuseumeugoë tiëp-tiëp watèe lheëh masa istirahat. Ngon geuteurimong jamèe nyang trôh u dayah.

Neunguy nyang identik ngon ureuëng meudagang nyang agam bak dayah di Acèh nakeuh bajèe keumija ngon teulôk beulanga atawa nyang jinoe geukheun bajèe koko. Biasa jih geumeupinggang ija krông ngon geuseu'ôn kupiah. Dilèe kon meunyoe ureuëng nyan geutubiët nibak lampôh dayah hantom neusôk siluweuë panyang. Ka meubida bacut ngon jinoë, ka na jinoe ta kalon geusôk cit siluweuë panyang ija 'oh geujak u luwa dayah. Nyang hana ubah lom cit bhaih neuseu'ôn kupiyah, 'an jinoë neunguy kupiyah bak aneuk dayah nakeuh saboh cara keu geujaga martabat ureuëng meununtut ngon marwah gobnyan.

Neunguy nyang biyasa bak ureuëng inong bak dayah nakeuh neunguy nyang sopan ngon meutôp mandum tubôh. Biasa yôh thôn 90 u meuyub ureuëng nyan geusawak ija panyang nyang meutôp banmandum ulèe ngon tubôh. Meubida bacut cit ngon jinoe, nyang ka geunguy jeuleubab nyang rayek bak ulèe. Lam bhaih meutôp aurat nyan nakeuh hukôm jih saban, cit meubida bak cara geumeunguy.

Meurata ureuëng meudagang nyan bak dayah keu peuë geupajôh si uroë-uroë nakeuh peunajôh nyang geutaguën keudroe. Nyan bhaih maguën 'oh takalon le that nyang geumeupakat ngon meupadum-padum droë rakan geuh bak geumaguën lam saboh dapu. Keu beulanja geumeuripèe-ripèe breuëh ngon péng ubéna peuë nyang neupajôh. Bagi ureuëng meununtut bhaih peunajôh nakeuh nyang sederhana ngon jeuët keusihat tubôh, meujan-jan nacit 'oh watèe pré neubeuët bak malam-malam nyang ka meuteuntèe ladôm ureuëng neu meuripèe beulanja neupeugot peunajôh mamèh. Miseuëjih peunajôh mangat nyan lagèe cagruk (kulak) atawa geutaguën bu leumak. Peukateuën nyan geurasi nan bak dayah ngon meuleumak.

Kitab ngon èleumèe neubeuët di dayah

Neubeuët nyang neupeurunoë bak dayah di Acèh na keuh geubagi bak na padum-padum boh teuningkat.