Coba jelasin Jeuët keu khalifah dari Umar bin Khattab dalam bahasa aceh dong

Bak masa peumerintah Umar, kuwasa Islam ka jitimoh ngon that na bagah. Islam masa nyan ka meuhasé reubôt nanggroë Mesopotamia ngon na bacut wilayah Parsi dari jaroë wangsa Sasanid seureuta lom geureubôt Meusé, Palestina, Suriyah, Afrika Utara ngon Armenia dari jaroë bangsa Rôm.

Ban geusurat lam tarèh, le that prang rayeuk lam seujarah phôn Islam peuta'lôk dônya. Prang Yarmuk, nyang keujadian rab Damaskus bak thôn 636, 20 ribèe teuntra Islam ka geupeutalô teuntra Rôm nyang na jumeulah awaknyan 70 ribèe droë ngon prang nyan ka meuakhé keuh kuwasa Rôm di Asia Ubit blah rot tunong. Teuntra Islam la'én lam jumeulah nyang leubèh dit ka meuhasé cok meunang cit ateuëh teuntra Parsi nyang leubèh ramèe jumeulah jih lam prang Qadissiyah (thôn 636), di binèh kruëng Eufrat. Lam prang nyan panglima teuntra Islam Sa`ad bin Abi Waqqas ka geupeutalô teuntra Sassanid ngon meuhasé geupoh panglima Parsi nyang that jithèe, Rustam Farrukhzad.

Bak thôn 637, lheuëh geukeupông ngon trép banda Yerusalem, teuntra Islam dudoë asé geureubôt banda nyan. Umar ka neubri gunci keu tamong lam banda nyan keu peundita Sophronius ngon 'oh trôh watèe seumayang lé Umar han neutém seumayang lam geurija disinan. Umar neupiléh seumayang diteumpat nyang la'én. 55 thôn lheuëh nyan, Meuseujid Umar ka neupuga lé ureuëng Islam bak teumpat Umar neuseumayang yôh nyan.

Umar le that neupeugot reformasi administrasi nanggroë ngon neukalon ngon lisék that puë mantong nyang jeuët keu hajat ureuëng ramèe (rakyat), Umar ka neupeudong sistem administrasi khalifah bak mandum wilayah nyang ka neucok lé ureuëng Islam. Gobnyan geupeurintah keu peugot sensus ban sigom nanggroë Islam. Thôn 638 gobnyan ka geuparèntah peurayeuk ngon puga keulayi Meuseujid al-Haram di Mekkah ngon Meuseujid Nabawi di Madinah. Gobnyan ka geupeuphôn cit satoh proses kodifikasi hukôm Islam.

Umar geuturi ngon kri neu meuudép nyang biyasa mantong, hana neupeureumeun keu kri udép ureuëng meupangkat ngon meuareuta bak masa nyan, gobnyan neuhudép ban nyang ra'yat neuh udép hana leubèh nibak nyan.

Bak kira-kira thôn keu 17 Hijriah, thôn keu-peuët khalifah Umar, Umar ka geupeuteubiët peunutôh nyang nakeuh almanak Islam jeuët geukira ngon phôn geubileuëng bak keujadian hijrah.