Coba jelasin Taréh dari Ureuëng Salar dalam bahasa aceh dong

Nibak haba reusam Salar, ureuëng Salar nakeuh aneuk cucoë sukèë Turk Oghuz di Tureuki Saljuq. Narit Salyr meuhareutoe “ureuëng nyang barangkapat mantöng sabé geu’ayön peudeung, tumbak, ngon palèë” . Watèë masa Tang, sukèë Salyr udép bak wilayah sagoë ceuë China, oh dudoë geupinah u barat u Asia Teungoh.

Dua syédara Haraman ngon Ahman, èndatu sukèë Salar nyang na jinoë phôn tinggai bak wilayah Samarqand. Dua syédara nyoë dilèë geupeumulia atawa geupeu’ampôn lé rakyat nibak meuseujid-meuseujid wilayah nyan, oh dudoë duwa syédara nyoë geudéngki lé raja ngon ulèëbalang wilayah nyan nyang keuneuleuh jih nakeuh raja nyan geusèksa duwa droë nyoë. Aleuh nyan, 2 droë nyoë deungon 18 droë nyang seutia ngon awak nyan geuwèh deungon cara geupuduëk tanoh, ië di nanggroë, ngon Mushaf bak saboh unta, seubagoë peutunyok jalan u timu, geumita wilayah baro mangat tinggai han pinah lé. Awak nyan geujak rod siblah tunong gunong-gunong Tian Shan bak ceulah Jiayuguan aleuh nyan geujak cit rod wilayah Suzhou, Ganzhou, Ningxia, Qinzhou, Gangu, oh dudoë geupiyoh bak Ganjiatan (lam Wilayah Xiahe jinoe).

Aleuh nyan na lom 40 droë nibak Samarqand nyang geuseutöt tanda gaki kawôm nyang ka leupah away – awak nyoë geujak rod barôh Tian Shan sampoë geutamöng u Qinghai. Awak nyoë geujak rod ranto Qinghai ngon Hunan u Wilayah Guide jinoë, 12 droë dari awak nyan tinggai di sinan. 28 droë teuk mantöng geujak lom laju ngon dudoë meurumpok deungon awak Haraman bak wilayah Ganjiatan, lheuh nyan kawôm nyoë geujak lom u Wilayah Xunhua (nan wilayah jih jinoë). Oh ka jula, unta awak nyan geupluëng, teuma awak nyoë geumita unta nyan ngon sulôh. Singoh jih, awak nyoë geu’ék u saboh glé nyang na thoë di sinan mangat jeuët kalon hoë ka unta nyan geupluëng. Aleuh geutrön, awak nyoë geukalon tanoh disinan leupah basô ngon geupiké gèt tinggai di sinan. Si’at aleuh nyan, awak nyoë meurumpok mata ië ngon geukalon unta nyang gadoh nyan ka geuduk di binèh ië. Awak nyoë cok tanoh ngon ië di sinan ngon geukèra, dari sinan keuh awak nyoë teupeu bahwa tanoh ngon ië jih saban lagèë tanoh ngon ië nyang geumèë lé awak nyan di Samarqand. Dua kawôm nyoë dudoë tinggai bak Wilayah Xunhua nyoë. Masa meugantoë, awak nyoë meucawoe deungon sukèë Tibet, Hui, China Han, ngon Mongol nyang ka away na di sinan, awak nyoe keuneulheuh jih jeuët keu sukèë Salar jinoë.

Bak masa prang Genghis Khan, sukèë nyoë geuturi deungon nan sukèë Salyr dari Khurasan. Sidroë ulèë balang Salyr geuseutuju panglima-panglima jih Aqman ngon Qaraman jeuët keu teuntra nyang geubayeuë bak laskar prang Mongol. Bak haba nyoë, sukèë Salyr Turkmen nyoë geupinah sabab teuntra Mongol ka geupeuhancô Keurajeun Khwarizm. 40 thôn oh lheuh Genghis Khan kuasa ateuh Khwarizm, panglima Salyr Aqman ngon Qaraman geuseutöt prang Genghis Khan geukeupông Diaoyu nibak Sichuan, saboh kuta kong bak masa Song.

Bak thon 1781, teuntra Qing geusrang sukèë Salar nyang geubeurontak nyang haséjih jeuët keu bala keu Salar. Trök 40% di bileuëng mandum sukèë Salar watèë nyan maté bak prang nyan. Kira jih 1/3 di bileuëng sukèë Salar jeuët peugah haba lam bahsa droëjih. Le ureuëng Salar nyang jeuët geumarit bahsa Tibet ngon bahsa China. Bahsa nyoe na nyang peugah meuhubong ngon bahsa Turkmen.