Kamu bisa jelasin ke aku soal Seulat Malaka dalam bahasa aceh?

Seulat Malaka nakeuh saboh seulat nyang na lam lungkiëk peuët boh wilayah atawa kayém geukheun ngon Semenanjung Malaysia (Thailand, Malaysia, Singapura) dan Pulo Ruja (Indônèsia).

Lam bideuëng ekonomi ngon strategi, Seulat Malaka nakeuh salah saboh ra'uëh niaga nyang that utama di dônya, karab saban ngon Terusan Suez atawa Terusan Panama. Seulat Malaka geupeuhah rot jak antara La'ôt Hindia ngon La'ôt Pasifik seureuta geupeuhubông lhèe boh nanggroë di dônya: India, Indônèsia ngon Rèpublik Rakyat Cina.

Hana kureuëng nibak 50.000 kapai nyang geulingkeuë Seulat Malaka lam tiëp thôn, geu angkôt na sa weuëk limöng ngon sa weuëk peuët barang niaga la'ôt dônya. Na dum siteungöh minyeuk nyang geuangkôt lé kapai tanker geulingkeuë seulat nyoë; bak thôn 2003, dum jih nakeuh rab trôh 11 juta barel minyeuk lam siuroë, saboh keunira nyang that meuhat keuneuk di ék 'oh geuingat rayeuek that meulakèe bhaih nyan nibak nanggroë Tiongkok. Bah pih meuseubab ngon bideuëng cit 1,5 mil la'ôt bak titék paléng ubeut, nyang na di Seulat Phillips toë neugara Singapura, lalu lintaih kapai lam seulat nyoë jeuet keu salah saboh dari meukeumat rot nyang peunténg di dônya.

Bandum nyan jeuet keu seubab wilayah seulat nyan nakeuh saboh neuduëk lanun, ngon nyang la,én nibak nyan lagèe (mungkén cit) terorisme. Lanun di Seulat Malaka nakeuh kawan peurompak la'ôt nyang that ceubeuëh dari masa jameun kon' lam riwayat nanggroë Melayu Raya that le kisah lanun nyang na lam ceunatét hikayat atawa lam teunuléh raseumi tarèh nanggroë. Bhaih lanun nyan jeuet ke peukara nyang that meu kri'et lawét nyoë, saweuëb peukara jeuheuet nyan ka di ék dari 25 go keujadian bak thôn 1994 sampoë na bak puncak 220 go bak thôn 2000. Ngon na leubèh nibak 150 go keujadian lanun bak thôn 2003. Bandum nyan nakeuh meujumeulah sa weuëk lhèe neubuët jeuheuët lanun bak thôn 2003. Meubagoë cara geusatoh lé aseuka la'ôt Indônèsia, Malaysia ngon Singapura bak geupeuseuleusoë peukara nyan, antara la'én ngon keurija saban lhèe boh neugara nyan keu geutamah patroli la'ôt di seulingka seulat nyan bak buleuën nam thôn 2004.

Nyang that jeuët keu teumakôt dum ureuëng nakeuh neubuët terorisme nyang that mungkén meu keujadian meunyoë na saboh kapai raya nyang geubajak ngon geupeukaram bak titék nyang paléng deuë ngon ubeut di Seulat Malaka (lhôk lungkiëk ubeuet nyan cit 25 m bak saboh titék) meunyoë nyan meukeujadian nakeuh that yo teuh keu meutôp rot jak kapai-kapai niaga, ngon meuseubab jeuet keu gabuëk mandum peukara niaga ban saboh dônya.