Dezenformasyon Bülteni 130

İddia: “AYM Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, Merkez Bankası
Başkanı ve Rektör Atama Yetkilerini İptal Etti” İddiası
“YKS Soruları Sınavdan Önce Sosyal Medya
Platformlarında Paylaşılmış” İddiası
“Türk Üniversiteleri QS Derecelendirmesini Manipüle
Etmek için Verilerle Oynadı” İddiası
“Milli Eğitim Bakanlığı, Okullarda Gölge Sınıfı Oluşturup
Yabancı Uyruklu Öğrencilere Karne Verecek” İddiası
“Dışişleri Bakanlığı Açıklamasında ABD’nin Başkenti
Yanlış Yazıldı” İddiası
“Ruanda’dan Turizm İş Birliği için Gelenlerin Hepsi Genç
ve Erkek” İddiasıyla Paylaşılan Fotoğraflar
“Türkiye’nin Sondaj Gemilerinden Biri Olan Abdülhamid
Han, Kule Yüksekliği Sebebiyle Boğazlardan Geçemiyor”
İddiası
˿
˿
˿
˿
˿
˿
˿
Sayı: 130
Dezenformasyon
Bülteni
“AYM Cumhurbaşkanı
Erdoğan’ın, Merkez
Bankası Başkanı
ve Rektör Atama
Yetkilerini İptal Etti”
İddiası
Bazı basın yayın organlarında
yer alan, “AYM Cumhurbaşkanı
Erdoğan’ın, Merkez Bankası Başkanı
ve rektör atama yetkilerini iptal etti”
iddiası doğru değildir.

DMM İncelemesi: Anayasa Mahkemesi, 703
sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin
(KHK) iptali istemiyle yapılan başvuruyu
karara bağlamıştır.
Yüksek Mahkeme düzenlemenin tümünün
iptal edilmesi istemini reddederken,
düzenlemede yer alan bazı hükümlerin
iptalini kararlaştırmıştır.
Bahse konu KHK ile 2375 hükümle ilgili
düzenleme yapılmıştır. AYM’nin kararında
bu hükümlerin sadece bazılarında iptal
kararı verilmiştir.
Kamuoyunda da yankı bulan rektör
ve Merkez Bankası Başkanı atamaları
konusundaki iptal kararları, “KHK ile
değil kanunla düzenlemesi gerektiği”
gerekçesiyledir. Dolayısıyla esas bakımından
bir iptal söz konusu değildir.
Mahkeme, kararların bugünden itibaren
12 ay sonra yürürlüğe girmesine karar
vermiştir. Dolayısıyla mevcut uygulamalar
açısından bir değişiklik bulunmamaktadır.
Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu
Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine
Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
yürürlüktedir.
Rektör atamaları da Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası’nın 130. ve 2547 sayılı Yüksek
Öğretim Yasası’nın 13. maddeleri uyarınca
zaten Cumhurbaşkanı tarafından
yapılmaktadır.

Değerlendirme: Yanlış

İddia: “YKS Soruları
Sınavdan Önce
Sosyal Medya
Platformlarında
Paylaşılmış” İddiası
Bazı sosyal medya hesaplarından
paylaşılan görsellerle ilgili,
“YKS soruları sınavdan önce
sosyal medya platformlarında
paylaşılmış” iddiası doğru değildir.

DMM İncelemesi: Yapılan araştırmalar
neticesinde, paylaşılan ekran görüntüsü ve
fotoğrafların 2024 Yükseköğretim Kurumları
Sınavı (YKS 2024) ile herhangi bir ilgisinin
bulunmadığı belirlenmiştir.
Bahse konu birçok görselin, Ortaöğretim
Genel Müdürlüğü (OGM) Materyal web
sitesindeki deneme sınavları veya bazı özel
eğitim kuruluşları tarafından hazırlanan
deneme sınavı kitapçıklarından alındığı
tespit edilmiştir.
Yine geçtiğimiz yıllarda benzer iddialarla
dolaşıma giren bazı görsellerin yeniden,
Değerlendirme: Yanlış

İddia: “sorular çalındı veya satıldı” gibi iddialarla
paylaşıldığı görülmektedir.
“Türk Üniversiteleri
QS Derecelendirmesini
Manipüle Etmek için
Verilerle Oynadı” İddiası
Bazı basın yayın organlarında
yer alan, “Türk üniversiteleri QS
derecelendirmesini manipüle etmek için
verilerle oynadı” iddiası doğru değildir.

DMM İncelemesi: 7 Haziran 2024 tarihinde
2024 YKS öncesi adayları ve kamuoyunu
manipüle etme amacıyla İstanbul Teknik
Üniversitesi (İTÜ) ve Orta Doğu Teknik
Üniversitesi’nin (ODTÜ), dünya genelinde
önde gelen üniversiteleri sıralayan
Quacquarelli Symonds (QS) kuruluşuna
derecelendirmeye etki edecek veri
gönderdiği yönündeki iddia gerçeği
yansıtmamaktadır.
Değerlendirme: Yanlış

İddia: Bazı basın yayın organlarında
sadece üniversitelerin beyanını doğru kabul
yer alan, “Türk üniversiteleri QS etmemektedir.
derecelendirmesini manipüle etmek için
verilerle oynadı” iddiası doğru değildir. QS, iletilen verileri incelemekte, önceki
yılda iletilen verilerle karşılaştırmakta, açık
kaynaklardan ulaşılabilecek verileri kontrol
etmekte ve dikkat çekici farklılıklar tespit
edilmesi halinde üniversitelerden açıklama
ve kanıt talep etmektedir.
Quacquarelli Symonds (QS), üniversiteleri
2022 yılına kadar altı (6) ana kriter
kapsamında değerlendirmiştir.
Bunlar;
• Akademik İtibar (%40)
• İşveren İtibarı (%10)
• Fakülte/Öğrenci Oranı (%20)
• Fakülte Başına Atıf (%20)
• Uluslararası Öğretim Üyesi Oranı (%5)
• Uluslararası Öğrenci Oranı (%5) olarak
belirlenen kriterlerdir.
2022 yılından itibaren ise mevcut
kriterlere üç (3) yeni kriteri daha ekleyerek
güncelleme yapan QS, değerlendirme
kapsamını 9 kriter olarak belirlemiş ve
genişletmiştir.
Uluslararası araştırma ağı, istihdam
sonuçları ve sürdürülebilirlik göstergeleri
eklenerek değerlendirme kriterlerinin
ağırlıkları da güncellenmiştir.
Bu kapsamda üniversiteler 2023 yılından
itibaren;
• Akademik İtibar (%30)
• İşveren İtibarı (%15)
• Öğretim Üyesi - Öğrenci Oranı (%10)
• Öğretim Üyesi Başına Atıf Sayısı (%20)
• Uluslararası Öğrenci Oranı (%5)
• Uluslararası Öğretim Üyesi Oranı (%5)
• Sürdürülebilirlik (%5)
• Uluslararası Araştırma Ağı (%5)
• İstihdam Sonuçları (%5) olmak üzere dokuz
(9) göstergeye göre değerlendirilmeye
başlanmıştır.
“Milli Eğitim
Bakanlığı, Okullarda
Gölge Sınıfı
Oluşturup Yabancı
Uyruklu Öğrencilere
Karne Verecek”
İddiası
Bazı basın yayın organlarında yer
alan ve sosyal medyada paylaşılan,
“Milli Eğitim Bakanlığı, okullarda
gölge sınıfı oluşturup yılda bir
kez bile okula gelmeyen yabancı
uyruklu öğrencilere karne verecek”
iddiası doğru değildir.

DMM İncelemesi: 2023-2024 eğitim öğretim
yılının ilk döneminde İstanbul’daki çeşitli
okullardan nakil olarak 12 yabancı uyruklu
öğrenci gelmiştir.
Nakil geldikten sonra sürekli devamsızlık
yapan öğrenciler için bugüne kadar
hiçbir not girişi yapılmamıştır. Söz konusu
öğrencilere karne düzenlemesi yapılması da
söz konusu değildir.
İlgili öğrenciler, E-Okul sisteminde kayıtlı
oldukları için sistem üzerinde sınıf tekrarı
yazan boş karneler görünebilmektedir.
İlk dönem not almamış ve bugüne kadar
herhangi bir not verilmemiş öğrencilerin
12. sınıf puanları oluşmayacağı için sınıf
geçmeleri mümkün değildir.
Sınıf geçemeyen öğrenciye diploma
düzenlenmesi de söz konusu değildir.
Kamuoyunu manipüle etmeye yönelik asılsız
iddialara itibar etmeyiniz.

Değerlendirme: Yanlış

İddia: “Dışişleri Bakanlığı
Açıklamasında
ABD’nin Başkenti
Yanlış Yazıldı” İddiası
Bazı sosyal medya hesaplarında
paylaşılan, “Dışişleri Bakanlığı
açıklamasında ABD’nin başkenti
yanlış yazıldı” iddiası doğru değildir.

DMM İncelemesi: Türk Dil Kurumu’na göre,
Türkçeye yerleşmiş olan bazı yabancı
kökenli kişi ve yer adları, Türkçe okunuşuna
göre yazılmaktadır. Bu nedenle ABD’nin
başkenti Washington D.C. değil, ‘Vaşington’
şeklinde yazılmaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti’nin ABD’deki
büyükelçilik binasındaki tabelasında ve
büyükelçiliğin resmi internet sitesinde
de “Vaşington” şeklindeki yazım
kullanılmaktadır.

Değerlendirme: Yanlış

İddia: “Ruanda’dan Turizm
İş Birliği için
Gelenlerin Hepsi
Genç ve Erkek”
İddiasıyla Paylaşılan
Fotoğraflar
Bazı sosyal medya hesaplarından
paylaşılan bir fotoğrafla ilgili,
“Ruanda’dan turizm iş birliği için
gelenlerin hepsi genç ve erkek”
iddiası doğru değildir.

DMM İncelemesi: Bahse konu görüntülerin
Türkiye ile Ruanda arasında yapılan
turizm iş birliğiyle herhangi bir ilgisi
bulunmamaktadır.
İddia edilenin aksine ilgili fotoğrafın, 2018
yılında Afganistan uyruklu 6 bin 846 kaçak
göçmenin ülkelerine gönderilmesi sırasında
çekildiği tespit edilmiştir.
Kamuoyunu manipüle etmeye yönelik
dijital mecralarda üretilen dezenformasyon
kampanyalarına itibar etmeyiniz.

Değerlendirme: Yanlış

İddia: “Türkiye’nin Sondaj
Gemilerinden Biri
Olan Abdülhamid
Han, Kule
Yüksekliği Sebebiyle
Boğazlardan
Geçemiyor” İddiası
Bazı basın yayın organlarında,
“Türkiye’nin sondaj gemilerinden
biri olan Abdülhamid Han, kule
yüksekliği sebebiyle boğazlardan
geçemiyor” iddiasıyla yapılan
haberler manipülasyon içermektedir.

DMM İncelemesi: Türkiye’nin diğer sondaj
gemileri Fatih, Yavuz ve Kanuni’nin
Çanakkale ve İstanbul Boğazı’ndan geçişi
için Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni
Yönetmeliği’ne uygun şekilde kuleleri
sökülmekte ve ulaştığı limanda tekrar
birleştirilmektedir. Gerekli durumda
Abdülhamid Han sondaj gemisinin geçişi
için de aynı yöntem uygulanabilecektir.
Dolayısıyla Abdülhamid Han gemisinin
boğazlardan geçememesi söz konusu
değildir.
İlgili yönetmelik çerçevesinde hava çekimi
58 metre ve daha yüksek olan gemiler
İstanbul Boğazı’ndan, hava çekimi 70 metre
ve daha yüksek olan gemiler ise Çanakkale
Boğazı’ndan geçememektedir.
Asılsız iddialara itibar etmeyiniz.

Değerlendirme: Yanlış