ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
خدايداد

ډگر جنرال خدايداد ۱۳۳۴ ه - د افغانستان د نېشه يي توکو سره دمبارزې پخوانی وزېر دی. مخينه ښاغلي خدايداد په کال ۱۳۳۴ هجري لمريز کې د دايکندي په ولايت کې نړۍ ته سترگې پرانيستې، لومړنۍ زده کړې یې دشهرستان په ښوونځي او ثانوي زده کړې یې د کابل په پوځي عالي ښوونځي کې سرته ورسولي. دی د حذب وحدت غړی او د مزاري له ماونينو څخه شمېرل کېږي. جنرال خدایداد خپلې لوړې زده کړې دافغانستان په ملي اکاډمۍ، د هندوستان په پوځي اکاډمۍ او د مسکو دفرونزای په پوځي اکاډمۍ کې ترسره کړې دي. جنرال خدایداد له ۱۳۵۶ هجري لمریز کال څخه تر ۱۳۷۱ هجري لمریز کال پورې د افغانستان دملي اردو په لیکو کې و چې په پوځي لوړو پستونو کې یې هم دنده ترسره کړې او د ۵۲ مډالونو او نښانونو په ترلاسه کولو بریالی شوی دی. ښاغلی خدایداد په کال ۱۳۷۱ هجري لمریز کې دمجاهدینو په لومړني حکومت کې دملي امنیت دوزیر په توگه وټاکل شو. لږ وروسته یې له دغې دندې استعغا وکړه او د بریتانیا هېواد ته یې سفر وکړ او هلته یې دمهاجرینو په منځ کې په سیاسي فعالیتونو پیل وکړ. جنرال خدایداد په ۱۳۸۴ هجري لمریز کې له نیشه یي توکو سره دمبارزې دوزارت دمعین او په کال ۱۳۸۶ هجري لمریزکې ددغه وزارت دسپرست په توگه وټاکل شو. ښاغلی خدایداد په کال ۱۳۸۷ هجري لمریزکې دافغانستان داسلامي جمهوریت دجمهورریس لخوا ولسي جرگې ته له نیشه یي توکو سره دمبارزې دوزیر په توگه معرفي چې دخلکو داستازو لخوا دباور دراې له ترلاسه کولو وروسته تر دې مهاله پر دغه څوکۍ کار کوي. ښاغلی خدایداد په پښتو، دري، انگلیسي او روسي ژبو پوهیږي. هزاره گان افغانان هزاره سياستوال افغان سياستوال افغان وزيران
فقه

د فقه مانا ده پوهه، فهم، په يو څه خبرتيا ده. یا په شرعي احکامو خبرتيا، او په اسلامی اصطلاح هغه علم ته وايي چې د داسې عبادتو اومعاملو متضمنه وي چې هغه دواړه د قرآن مجيد په کتاب او نبوي سنت کې راغلي وي. محمد ص به د خپل قوم لپاره د فقهې احکام له قرانه را ايستل او شرح کول به يې، د هغو تر رحلت وروسته ابوبکر صديق رض د پيغمبر ص پر اساس عمل کاوه او که به ستونزه ورپېښېده نو د پغمبر ص د خبرو د اورېدونکو څخه به يې مرسته غوښته او بې له دې به يې په خپله رايه عمل کاوه. مشهور تاريخي فقها عبدالرحمن بن عوف ،کعب بن ابی ،حذیفه یمان،زید بن ثابت ،سلمان فارسي،ابوالدردا، او ابوموسی اشعري دي. تر صحابه وو وروسته دغه علم تابعنيو ته انتقال شو.حنفي فقه، د اسلام د سترو فقهاوو د يوې لويې ډلې د څيړنو او زيارونو محصول دی چې لوی نابغه افغان ابوحنيفه ته منسوبه ده. دفقه درسی کتابونه منیه المصلی نورالایضاح القدوری کنزالدقائق مختصرالوقایه شرح الوقایه لمړی هدایه وروستی هدایی عالمگیری فتاوی لدرالمختار ردالمحتار فتاوی قاضی خان قتح القدیر الاختیار للتعلیل المختار فقه اسلامي حقوق
جميل کرزی

جمیل کرزی د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی. ژوندلیک جمیل کرزی د رحمت الله کرزی زوى د افغانستان د ولسمشر حامد کرزي وراره په ۱۳۵۴ هجري لمريز كال كې د کابل په ښاركې زيږيدلى دى. اصلي ټاټوبى يې د کندهار ولايت، اوس په كابل ښار كې استوگن دى. جمیل د افغانستان د ځوانانو د ملي پيوستون گوند عمومي رئيس. هغه يو زوى او يوه لور لري. سرچينې د افغانستان د ولسي جرگې غړي لوېديځپال پښتانه سياستوال افغان سياستوال افغان جنگسالاران د شمالي ټلوالې غړي لوېديځپاله سياستوال سياستوال پښتانه افغانان
بيدار ځاځى

بیدار ځاځى د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی دی. ژوندلیک بیدار ځاځى د الحاج نادر خان زوى په ۱۳۳۵ هجري لمريز كال كې د پکتيا ولايت د ځاځيو په ولسوالۍ كې زيږيدلى دى. اصلي ټاټوبى يې د پكتيا ولايت د ځاځيو ولسوالۍ دی خو اوس په كابل ښار كې استوگن دى. زده كړې د كابل پوهنتون داقتصاد پوهنځي ليسانس . پخواني دندې د اوبو اوبريښنا وزارت، افغان ملي بانک، پښتنې تجارتي بانک او د صادراتو پراختيا بانک كې يې په بيلابيلو بستونوكې دندې ترسره كړي دي. سرچينې پښتانه د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان پښتانه سياستوال افغان سياستوال
انور خان اورياخيل

انور خان اوریاخيل د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی دی. ژوندلیک انور خان د وکیل اسد الله خان زوى په ۱۳۳۵ هجري لمريز كال كې د کابل ولايت د قره باغ په ولسوالۍ كې زيږيدلى دى. اصلي ټاټوبى يې د قره باغ ولسوالۍ ده خو اوسنى ټاټوبى يې د کابل ښار دى. سرچينې د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان پښتانه سياستوال افغان سياستوال د شمالي ټلوالې غړي
نجيب الله کابلي

نجیب الله کابلي د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی دی. ژوندلیک نجیب الله کابلي په ۱۳۵۰ هجری لمريز كال كې د کابل ولايت په كاريزمير كې زيږيدلى دى. سرچينې د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان افغان سياستوال
سيد جان سهاک

سید جان سهاک د گل احمد زوی په كال ۱۳۱۱ لمريز كال كې د کابل ولايت په سروبي په ولسوالۍ كې زيږيدلى . اصلي ټاټوبى يې دسروبي ولسوالۍ ده، خو په کابل ښار کې اوسېږي . سرچينې پښتانه د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان پښتانه سياستوال افغان سياستوال د شمالي ټلوالې غړي
نعمت الله (ولسي جرگې غړی)

نعمت الله يو د کرزي حکومت د ولسي جرگې غړی دی. نوموړی له ـــــــــــــ ز تر ـــــــــــــــ ز د ولسي جرگې غړی دی ژوندلیک ډاکتر نعمت الله د حبیب زوى په ۱۳۴۴ هجري لمريز كال كې د کابل ولايت د سروبي ولسوالۍ د نغلو په كلي كې زيږيدلى دى. اصلي او اوسنى ټاټوبى يې دكابل ولايت د سروبي ولسوالۍ دنغلوكلى دى. پخوانۍ دندې د كابل ولايت د سروبي ولسوالۍ د روغتيايي مركز آمر، د كابل ولايت د عامې روغتيا رياست مرستيال او د عامې روغتيا وزارت د پلان رياست په چاپېريال كې کارکوونکی مامور. سرچينې پښتانه د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان پښتانه سياستوال افغان سياستوال
مصطفی کاظمي

سید مصطفی کاظمي د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی وو. ژوندلیک مصطفی کاظمي د سيد گل زوى په ۱۳۴۲ هجري لمريز كال كې د پروان ولايت د سرخ پارساپه ولسوالۍ كې زيږيدلى دى . زده كړې د ايران هيواد څخه د ټولنيزو علومو ليسانس . پخواني دندې د لومړني ملي امنيت د شورى غړى، دمؤقتې ادارې اوانتتقالي دورې د سوداگرۍ وزير اود اسلامي دولت د عالي شورى غړى، د ولسي جرگې غړى او د ملي اقتصاد د كميسيون رئيس. سياسي سابقه د اسلامي وحدت گوند دمركزي شورى غړى، د ملي اقتدار د گوند رئيس، د سياسي كميټې رئيس او د ملي جبهې وياند. مړینه نوموړې په ۱۳۸۶ هجري لمريز كال د عقرب د مياشتې په پنځلسمه نيټه كې د دندې د ترسره كولو په وخت كې د يوې ترهگریز برید له امله د بغلان په ولايت كې ووژل شو. سرچينې د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان افغان سياستوال افغان وزيران
داود هاشمي

سید داود هاشمي د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی دی. ژوندلیک داود هاشمي په ۱۳۳۸ هجری لمريز كال كې د کابل په ولايت كې زيږيدلى دى. اصلي او اوسنى ځاى يې د کابل ښار دى. سرچينې د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان افغان سياستوال د شمالي ټلوالې غړي
حسين عالمي بلخي

سید حسین عالمي بلخي د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی دی. ژوندليک حسین عالمي د سید میر آقا زوى په ۱۳۳۵ هجري لمريز كال كې د بلخ ولايت د چاركنت په ولسوالۍ كې زيږيدلى دى . اصلي ځاى يې د بلخ ولايت خو اوس په کابل ښار كې اوسيږي. پخواني دندې د علماوو د دارالانشا رئيس، د سوداگرۍ وزير، د اسلامي دولت د لارښوونې د عالي شورى غړى او دافغانستان د علماوو د مركزي شورى غړى . سياسي سابقه د اسلام د فداييانو د سازمان او د اسلامي انقلاب د متحدې جبهي د موسسينو څخه، د اته گونى ائتلاف وياند او د اسلامي وحدت گوند د مركزي شورى غړى، د اسلامي وحدت د گوند د تصميم نيونې دشورى مرستيال، د افغانستان د ژغورنې د متحدې جبهې د لارښوونې شورى غړى، د افغانستان نوين د گوند يو موسس ، د ملي تفاهم د جبهې يو موسس او د دغې شورى د لارښوونې جبهې غړى. سرچينې سادات د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان افغان سياستوال افغان وزيران
شينکۍ ذهين کړوخېل

ډاکټره شينکۍ ذهين کړوخېل د افغانستان په ولسي جرگه کې د کابل د خلکو استازې ده. هغه د افغانستان د ولسي جرگې يوه ښځينه غړې ده چې اوسمهال د دوهم ځل لپاره يې خپل ځان د ولسي جرگې ټاکنو ته کانديد کړی. نوموړې دا ځل بيا خپل ځان د کابل ولايت لخوا کانديد کړی. مخينه هغه د خاکجبار د ولسوالۍ د احمدزيو د قوم د مخور مشر ارواښاد غلام حسن خان كړوخېل لور ده. د نوموړې پلار په١٣٤٣ لمريز کال د کابل ولايت څخه د اساسي قانون د لويې جرگې منتخب وکيل وو. اغلې كړوخيل د خاكجبار ولسوالي اړوند د پلازمېنې كابل جنوب ختيځ ته په پراته ملاعمر نومي كلي كې زېږېدلې ده. نوموړې په ١٣٦٣ لمريزکال د کابل طب پوهنځي څخه تر فراغت وروسته پاکستان ته كډواله شوه. له ١٣٧٠ لمريز کال وروسته يې د افغاني ښځو تعليمي مرکز کې په رضا کارانه ډول د ټولنيزې کارکونکې په توگه لس کاله د بيوزلو ښځو او ماشومانو خدمت وکړ او بیا وروسته د همدغه مرکز مشره هم شوه. شینکۍ په ۱۳۴۱ هجري لمريز كال كې د کابل په ښار كې زيږيدلې ده. اصلي او اوسنى ځاى يې د كابل ښار دى . پخواني دندې په ټولنيزو او روغتيايې چار وكې بوخته وه. سرچينې پښتانه د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان پښتانه سياستوال افغان سياستوال ښځينه سياستوالې سياستوال افغان ښځينه سياستوالې
اېمل خان مومند

اېمل خان مومند انگرېزي: دی د افغانستان يو ملي اتل دی چې د موغلو د يرغل په وخت ېې له افغانانو څخه دفاع کړې . دی په ننگرهار ولایت کې زېږېدلی خو د زوکړې نېټه ېې نده مالومه . د مغلو د وخت د عالمگیر په وخت دی د افغانانو د لويو سالارانو څخه و. مخینه ملي اتل اېمل خان مومند د مومندرې په هزارناؤ کې اوسېده او ده ته د خپل قام د مشرتوب پگړۍ میاجان محمد صاحب چې د مومندو يو روحاني سړی و ، ورپر سر کړې وه. هغه وخت چې خوشحال خان خټک د هند د مغولي حکومت د متجاوزینو پر خلاف د هېواد دفاع ته ملا وتړله ، دا وخت ایمل خان په هزارناؤ کې اوسېده خو تر دې دمخه ېې په چکنور کې استوگنه لرله. ده به له هزارناؤ څخه تل د هند د مغولي حکومت د يرغلگرو د کاروانونو مخه نیوله او ډېر تاوانونه به ېې وراړول . مغولي حکومت هم څو ځلې د ده مقابلې ته لښکرې راولېږلې چې يو ځل ېې د ایمل خان کور هم وسوځاوه، خوشحال خان خټک ددې پېښې يادونه داسې کوي.. لکه څنگه چې ښکاره ده اېمل خان مومند او خوشحال خان خټک دواړه د يوې ملي موخې لپاره له يرغلگرو سره جنگېدل او په دې لاره کې ددوی دغه ملگرتيا د دريا خان په واسطه ټينگه شوې وه. اېمل خان مومومند چې د اېمل شاه په نامه ېې سکه وهله په خیبر کې د نومیالي پښتون او د پښتو د نامتو شاعر خوشال خان خټک په ملگرتیا د عالمگیر د پوځونو پر خلاف ډېرې جگړې کړي. حتی تر دې چې عالمگیر تر پنځو سختو جگړو او تقريباً د دواړو خواؤو د يو لک تنو تروژلو وروسته بیا هم ونه کړای شو چې د افغانانو غورځنگ له منځه يوسي . همداراز اېمل خان په لغمان کې له آغرخان سره هم خورا لويې جگړې کړي دي .لنډه دا چې اېمل خان مومند ملي مجاهد او په آزادۍ میئن شخصیت و . په پای کې د پښتنو دښمنانو په ټگۍ او د رشوت په زور د کوم خاین په لاس مېړني اېمل خان ته زهر ورکړل او شهید شو. په ځينو اثارو کې دده قبر د ننگرهار په چپرهار او په ځينو کې د پشددمایا په هدیره کې ښوول شوې ده. وروستیو څېړنو دا په ډاگه کړې ده چې د اېمل خان مومند قبر د لال پورې په چکنوريو کې دی ، چېرته چې نوموړی د ژوند لومړۍ شپې او ورځې تېرې کړي دي . د اېمل خان مومند د زوکړې او مړینې نېټې په يقیني توگه څرگندې نه دي خو دی د عالمگیر په وخت کې د خپل قوم مشر او له عالمگیر سره ېې ډغرې وهلې . د خوشال خان خټک له دې لاندې شعر څخه ښکاري چې دی تر خوشال خان خټک دمخه مړ شو ی دی . ددغه ملي اتل کورنۍ او اولادونه اوس هم په هزارناؤ کې اوسېږي چې په پاچا خېلو شهرت لري . اېمل خان دوه وروڼه درلودل چې مشر ېې بهادر خان مومند او کشر ېې فتح خان مومند نومېدل . برسېره پر خوشال خان چې په خپلو شعرونو کې ېې د ده د مېړانې يادونه کړې ډېرو نورو شاعرانو هم په خپلو شعرونو کې ستایلی دی. اروا دې ېې ښاده وي. سرچینه آريانا دايرهّ المعارف ۸۱۸مخ ــ ۸۱۹ مخ کابل افغانستان د افغانستان نوميالي اتلان
شهلا عطا

شهلا عطا د افغانستان په ولسي جرگه کې د کابل د خلکو استازې ده. مېرمن عطا په خپلواکه توگه يې ځان د افغانستان د ۲۰۰۹ کال د ولسمشرۍ ټولټاکنو ته کانديده کړې وه. ژوندلیک شهلا د سردار غلام صدیق لور په ۱۳۴۶ هجري لمريز كال د کابل په ښار كې زيږيدلې ده. اصلي ځاى يې د کندهار ولايت دى . اوس په كابل ښار كې ژوند كوي . سرچينې پښتانه د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان پښتانه سياستوال افغان سياستوال
ښاري انجنيري

ښاري انجنيري يا سېول انجنيري انگرېزي: د انجنيري مسلک له بنسټیزو څانگو څخه گڼل کیږي. سیول انجنیري د مختلفو مدني او صنعتي ودانیو او بناو د مطالعي ، ډیزاین، سروي او پلي کیدلو دنده په غاړه لري. مختلفي صنعتي او مدني ودانۍ، سړک، پل، د ریل پټلۍ، د اوبو ذخیري، د ساحي جیو تخنیکې او جیودیزکي سروي او نور د سیول انجنیري د بحث او څیړني اساسي ټکي تشکیلوي. او یا هم په بل عبارت : سیول انجنیري د انجنیري علم له بنسټیزو څانگو څخه گڼل کیږي چې د فزیکي قوانینو، ریاضیکې معادلو او میخانک څخه په گټه اخیستنې سره د بیلا بیلو مدنې ودانیو، بندونو ،پلونو، تونلونو،سړکونو او نورو ساختمانونو د ډیزاین ،ساختمان او ساتنې دنده په غاړه لري سیول انجنیران له موجوده منابعو لکه سرمایه،مواد ،بشري قوه او نورو څخه په گټه اخیستنې سره زیار باسې چې ساختمانې پروژه په ټاکلې موده کې د لگښتونو کمښت، چاپیریال ساتني،او فزیکې زیانونو له منځه وړلو په پام کې نیولو سره په ښه توگه بشپړه او گټه اخیستنې ته وسپاري سیول انجنیري د انجنیري علم تر نورو ټولو څانگو پخوانۍ،پراخه،ساده او مهمه څانگه گڼل کيږي چې د همدي علم د مور په نامه پیژندل شویده. سرچينې انجنیري سیول انجنیري
پژواک خبري اژانس

پژواک خبري اژانس په افغانستان کې لومړنى خپلواک خبري اژانس دى، چې د هېواد له گوټ گوټ څخه ورځنۍ پېښې تر پوښښ لاندې نيسي د پژواک کلمه په پښتو او دري ژبو کې د انعکاس په مانا ده. د پژواک ژورنالستانو د اژانس د نوم اېښودنې په اړه دزياتو غونډو په ترڅ کې هڅه وکړه، ترڅو داسې يو نوم وټاکي، چې ملي يوالى ټينگ او د اژانس د فعاليت موخه په ډاگه کړي، له همدې امله د پژواک کلمه د دې اژانس دنوم په توگه وټاکل شوه. پژواک د يوې ځانگړې پروژې په توگه د اساسي قانون د تاريخي لويې جرگې د پوښښ لپاره د ٢٠٠٣ زېږديز کال د د سمبر په مياشت کې په کار پيل وکړ او د ٢٠٠٤ کال د اپرېل په مياشت کې د يوه خپلواک خبري اژانس په توگه جوړ شو، چې مرکزي دفتر يې په کابل کې دى. دا مهال پژواک خبري اژانس ورځني خبرونه او فيچري راپورونه په پښتو ،دري اوانگليسي ژبو کورنيواو بهرنيو مينه والو ته چمتو کوي . پژواک داتو سيمه ييزو دفترونو او په هېوادکې دننه او بهر د خبريالانو د يوې پراخې شبکې په لرلو او همدارنگه د عاميانه ژبې په کارولو سره يو بې سارى خبري پوښښ لري . د پژواک په گډون کوونکيو کې د افغانستان وتلې راډيويي دستگاوې ، ټلويزيوني شبکې ، ورځپاڼې او اونيزې شاملې دي . دولتي اوخصوصي ادارې، نادولتي سازمانونه او له هېواد نه بهر موسسې ، چې دافغانستان له مسايلو سره علاقه لري، د پژواک خبري اژانس په خبري سرويس اتکا لري . پژواک په بشپړه توگه يوه خپلواکه اداره ده، ددې اژانس ټول مسوولين او کارکوونکي افغانان دي او د افغانانو له خوا اداره کيږي. پژواک په هيڅ يوې سياسي ډلې او يا کوم سوداگريز سازمان پورې تړلى نه دى . سرچينې افغاني رسنۍ
ميرويس ياسيني

ميرويس ياسيني چې د عبدالستار زوى دى په كال ۱۳۴۲ كې د ننگرهار ولايت په كامه ولسوالۍ كې زېږېدلى دى. د ۱۳۵۰ كال كودتاه پر مهال ښاغلى ياسيني خپلې كورنۍ سره پاکستان ته كډه شو او هلته يې خپلې زده كړې پيل كړې او د حقوقو او شرعياتو په برخه كې ماسټري ترلاسه كړې ده. همدا رنگه نوموړی د پخواني شوروي اتحاد پروړاندې د افغانستان د خلكو جهاد كې يې هم فعاله ونډه لرله. ياسيني د طالبانو د رژيم له راپرزېدو وروسته دننگرهار ولايت د سرې مياشتې د ریيس، د افغانستان د بهرنيو چارو وزارت د بهرنيو اړيكو رييس، د بېړنۍ لويه جرگې دغړي، د اساسي قانو د لويې جرگې دغړي او لومړى مرستيال او د مخدره مواده پر وړاندې د مبارزې ریيس په توگه بېلابېلې دندې ترسره كړي دي. اوس د افغانستان په ولسي جرگې کې د ننگرهار د خلکو استازی او ددې جرگې لومړی مرستیال دی. ښاغلي یاسینې د ۲۰۰۹ کال د ولسمشرۍ په انتخاباتو کې کاندید وو. سرچينې پښتانه د افغانستان د ولسي جرگې غړي افغانان پښتانه سياستوال افغان سياستوال د شمالي ټلوالې غړي
بادن ورتمبرګ

بادن ورتمبرګ په الماني - د المان هیواد هغه یوازینی آيالات دی چې د ټاکنو ټول پوښتنې په ترڅ کي منځ ته راغلی دی. د ۱۹۵۱ م مېلادي کال د ډسمبر د مياشتې په ۱۶ مه نېټه په دغه سيمه کې يوه ټول پوښتنه يا رېفرېنډم تر سره شو. ځايي ښځو او نارينو د خپلو رايو په اکثريت سره دې ته لاره هواره کړه چي د پخوانیو دریوو آيالاتونو بادن ورتمبرګ، ورټم بېرگ هوهن څولرن او د باډن د ايالت څخه يو نوی ايالت جوړ کړی شي. معنی دا چي درې واړه د باډن ورټم بېرگ په نوم سره يو ځای کړل سي. ددغه ايالت د منځ ته راتلو رسمي نېټه د ۱۹۵۲ م مېلادي کال د اپريل ۲۵ مه نېټه ده. ډېر عايدات اوکمه بې روزگاري وروسته له دې چي باډن ورټم بېرگ د نوي ايالت په ډول منځ ته راغلی، په ډېر لږ وخت کي دغه ايالت ډېر پر مخگ وکړی او اوس د المان په تر ټولو بريالي ايالتونو کي شمېرل کيږي. ددغه ايالت وگړي د ټول المان د اوسط په پرتله جگ معاشونه لري او د المان د نورو ټولو ايالتونو په پرتله دلته بې روزگاره انسانان کم دي. په ۲۰۰۸ م مېلادي کال پدغه ايالت کي ۴.۵ فيصده وگړي بې روزگاره وه او هغه پداسي حال کي چي د ټول المان په کچه اوسطا ۸.۲ فيصده وگړي بې روزگاره وه. بېله معياري الماني زموږ نور هر څه زده دي. دباډن ورټم بېرگ ایالت د نورو گڼ شمېر ځانگړتياو تر څنگ د ټولې اروپا پر سطح د نوي صنعتي ټېکنالوجۍ او علمي اوساينسي څېړنو له وجي منل سوی او پېژندل سوی دی. د اروپا د نورو ټولو سيمو په پرتله پدغه ايالت کي پر علمي او ساينسي څېړنو زياتي پيسې لگول کيږي. باډن ورټم بېرگ د ۲۰۰۷ م مېلادی کال راهيسي د غورو او فوق العاده پوهنتونونو د ځای د نوم درلودلو اعزاز لري. دباډن ورټم بېرگ د عايداتو تر ټولو مهمه څانگه د موټر جوړولو صنعت دی. دغه صنعت په علمي او ساينسي څېړنو کي هم زياته پانگونه کوي. نامتو موټر جوړونکي صنعتونه لکه ډايملر، پورشه او بوش په باډن ورټم بېرگ کي خپلي مرکزي نمايندگۍ لري. د باډن ورټم بېرگ په اقتصادي بريا کي د هغو متوسطه او کوچني تجارتي او کسبي شرکتونو لاس هم سته، چي پدغه ايالت کي کار کوي او د وگړو د ښه اقتصادي حالت سبب گرځي. علم او پوهه، صنعت او طبعي منظرې نفوس ۱۰.۷ مليونه احاطه ۳۵۷۵۰ کلوميتره مربع د ايالت پلازمېنه شټوټ گارټ د منځ ته راتلو نېټه ۲۵۰۴۱۹۵۲ مهمې اقتصادي څانگي ماشين جوړونه، موټر جوړونه ددغه ايالت د ښه معيار اصول د زياتو خلکو لپاره کشش لري. پدغه ايالت کي د المان بهترينه ريسټورانټونه، بېلا بېل مشروبات او يوه بډايه کلتوري ظهور اوصحنې تر څنگ قدرتي او طبعي ځايونه هم سته. په همدې وجه دغه ايالت ته زيات سېلانيان راځي. پداسي حال کي چي هر کال پدغه ايالت کي څلوېښت مليونه سېلانيان شپې کوي، د المان د بايرن ايالت نه وروسته دغه د المان تر ټولو زيات سېلانيان را جذبوونکی ايالت دی. په باډن ورټم بېرگ ايالت کي گڼ طبعي ځنگلات سته چي د تور ځنگلونو په نامه ياديږي. دغه ځنگلونه چيري چي په زړه پوري درې، غونډۍ، د بزگرو ښکلې کورونه، د گلونودرې مايناو او غايشه ناو سته، د سېلانيانو په راجذبولو کي ستر رول لوبوي. د گلونو د درې په نوم سېمي مايناو او غايشه ناو د ملگرو ملتونو د ټولنې يونېسکو لخوا د نړۍ وال کلتور ميراث ټاکل سوي دي. ددې تر څنگ ښارونه لکه هايډل بېرگ، ټيوبينگن، فرای بورگ او کونسټانڅ د سېلانيانو د توجه مرکز وي. سرچينې د المان ايالتونه المان
حبيب الله کلکاني

حبیب الله کلکاني ۱۸۹۰ـاوکټوبر ـ ۱۹۲۹ په انگرېزي: مشهوره د بچه سقاؤ په انگرېزي:- په نوم وروسته د هغه نه چې د ډيورنډ کرښې سره څېرمه پاړه چنار کې په غلا ونیول شو نو د يوولسو میاشتو په بند محکوم شو. خو څو ورځو تېرولو نه وروسته په مرموزه توگه خوشې شو او د افغانستان شمال شرقي سیمه د پروان او د کاپيسا ولایاتو ته ولاړ. په کاپيسا او پروان کې ېې څو اوزگاره کوڅه ډبو سره لاس يو کړ او غلا ېې خپل کسب وگرځاؤ. شخصیت بچه سقاؤ د امير امان الله خان د حکومت پر وخت په شمالي ولایاتو کې غلاوې، چور او تاړاکونه کول، پلار ېې يو عادي نالوستی سړی و، پلرنی ټاټوبی ېې د ترکمنستان خوا سیمه بلل شوې خو وروسته بیا د کلکان په سیمه کې افغانستان کې مېشت شول. بچه سقاؤ به د شپې کورونه لوټل او غلاوې به ېې کولې د ورځې به بیا په غرونو کې پټ و ، همداراز چا به چې ورسره مقاومت وکړ نو د خپلو غلو ملگرو سره يوځای به ېې سر ورپرې کړ او ایسته به ېې نورو ته د ډار به تکل وروښود. پاکستاني تاريخپوهان بچه سقا د پېښور د سيمې د انگرېزانو يو ملازم يا کاکوونکی گڼي . همدا رنگه زياتوي چې ده په پېښور کې سقاوې يا د نايي په دکان کې کار کاوه، همدا رنگه ځينې نورې سرچینې د سقاؤ د زوی تر شا د وخت د نقشبندي مجددي کورنۍ د غړو لاسونه گڼي. ددې جملې څخه يو د کلکان ملک محسن کلکاني يادېږي چې په خفا کې به ېې بچه سقاؤ ته لارښودنې کولې او پتنځايونه به ېې ورته ښودل چې د پولیس له منگولو نه به وساتل شو. همداسې ورو ورو د بچه سقاؤ ډله ډېرېده او د شمال ډېر خلک ېې په عذاب کړي و او په خلکو ېې دومره ډار ايښی و چې کله به د چا کورته د شپې مهل ورواووښت نو کس به ورته ډوډۍ او هرڅه ورکړل او د وخت پولیس او مقامات ېې نشوای خبرولای. د لړم په پای ورځو شپو کې چې کله د شینوارو تر منځ پاڅون رامنځ ته شوی و نو امان الله خان د ختيځ زون ته ډېر متوجه و ، په همدې وخت کې د وخت نه په گټې سره د سقاؤ زوی د شمالي لارو او د کابل تر منځ د لارو بندولو کوښښ پیل کړ. واک ته رسیدنه کله چې په افغانستان کې امان الله د وخت د پر مختللو هیوادو لکه ترکیه، ایران او تونس په څیر د شاهی نظام د درسي او دیمکراسي سیستم د پرمختګ جارې پیل کړې. بچای سقاو حبیب الله کانانی د نوړی پرضد پاڅون پیل کړ. که څه هم د کلکانی پاڅون شعار د امان الله خان حکومت د غیر اسلامي د جونو ښونځیو پرضد وو، اما ترډیره د تاجک قوم ملاتړ ددې لامل شوی وو چې نوموړی د یوه لومړنی تاجک په خېص قدرت ته ورسوی. مړينه بچه سقاو د حکومت د نه تجربې او په حکومت کې د نالوستو ډلو په راوستلو سره ډیره خلک وښل ټکول او بند خونو ته واچول، همدا د خلکو نارضایتي وه چې د محمد ظاهر شاه پلار محمد نادر شاه هیواد ته راغی او د کلکانی په اعدام سره یې د شاهي کورنۍ بنسټ کیښود. انځورتون سرچینې افغانستان در مسیر تاریخ میر غلام محمد غبار قیام بچه سقاو سقوط دولت قوس و جدي ۱۳۰۸ ـ ډسمبر و جنوري ۲۸ـ۱۹۲۹ ياغيان
محمد كبير حقمل

ښاغلی محمد کبير حقمل د پوليسو د متقاعد ډگروال محمد امين زوی دی چي د لوگر ولايت په مرکز د حصارک په کلي کې زيږيدلى او همالته لوى شوى دی. لومړنۍ او منځنۍ زده کړې ئې د خپل کلي په منځني ښوونځي کې تر. لسم او يوولسم ټولگي پوري د کلنگار په عالي ليسه او دوولسم ټولگى ئې د لوگر په مرکزيحضرت عمر فاروق عالي ليسه کې لوستي دي او په کال کې له همدې ليسې نه په لومړۍ درجه فارغ شوى دی. دعصري علومو تر څنگ يې دیني زدکړي هم تر یوې اندازې کړي دي . په کال ۱۳۸۱ کي د کانکور له آزموينې وروسته د کابل پوهنتون په ټولنيزو علومو پوهنځي کې زده کړې پيل کړي او په ۱۳۸۴ کال کې د نوموړې پوهنځۍ له لرغونپوهنې او اتنوگرافي څانگې څخه فارغ شوی دی. له ډيره کوچنیوالي څخه د شعر سره میني دې ته هڅولی چي اوس په روان شعر لیکلو کي برلاسی بریښي ويناوالي ئې هم له کوچنيتوبه خوښه وه او په دې برخه کې د کورنۍ په تيره بيا د خپل ښاغلي پلار له لوري ډير هڅول شوی دی،ښاغلی حقمل به د ښوونځۍ او ياهم دې ته ورته غونډو او پرواگرامونو کې ډيروخت د وينا والوپه لیست کي هم راته، ډيروخت ئې د خپلې ليسې او کله کله ئې د لوگر د ټولو زده کوونکو په استازيتوب په سترو غونډو کې وينا کوله او خپلو ښوونکو به په دې برخه کې ډير هڅاوه. د پوهنځي په دوهم کال کې ئې له چاپي رسنيو سره اړيکې ونيولې او د لومړي ځل لپاره ئې په ثبات اونيزه کې مقالې او شعرونه چاپ شوه . د پوهنځي په دريم ټولگي کې په لومړي ځل په ملي اصلاح دوه اوونيزېچې اوس اونيزه ده او بيا په چراغ ورځپاڼه کې په منظم ډول مطبوعاتي کار پيل کړ. په چراغ او هندوکش خبري آژانس کې ئې دوه کاله د پښتو څانگې د مسئول، ليکوال او خبريال په توگه کار وکړ او د ۱۳۸۵ کال په دوهمه مياشت کې ئې په ويسا ورځپاڼې کې کار پيل کړ. د ١٣٨٦ل کال تر سلواغې مياشتې ئې په ويسا ورځپاڼه کې کار وکړ. د ويسا ترڅنگ ئې نژدې د يوه کال لپاره د افغانستان او پاکستان د امن گډې جرگې د کميسيون د دارلانشا د رسنيو په دفتر کې کار وکړ او له هغې نه مخامخ بي بي سي ته ولاړی د ٢٠٠٧ کال له آگست نه ئې د بي بي سي په پښتو برخه کې کار پيل کړى دى او تر اوسه هم هلته په کار بوخت دی . ښاغلی حقمل چي تانده ځواني لري د لوړ استعداد او پوره زرکتیا څښتن دی دخپل ولس سره يې لیونۍ مینه يې له ورایه په خبرو کښي څرگندیږي او ددې تر څنگ رښتني ژورنالیزم ته ډیر ژمن دی . دا هم وگورئ لوگر ولايت سرچينې د بي بي سي راډيو خبريالان د لوگر ولايت
عايشه بنت ابي بکر

عايشه بنت ابي بکر چې د بي بي عايشه په نامه هم يادېږي د اسلام د وروستي پيغمبر محمد مېرمن او د ابوبکر صديق لور وه. دمور نوم يې زينب وو او داُم رومان په نامه ياديدله . حضرت بي بي عايشه رضي الله عنها دبعثت په څلورم كال زيږيدلې اوپه شپږكلنۍ كې يې له رسول الله صلى الله عليه سره نكاح شويده . يو روايت دادى چې ددې دنكاح غوښتنه پخپله پيغمبرصلى الله عليه وسلم كړې وه . خوديوه بل روايت له مخې ويل شوي چې كله دخدای جل جلاله نازولې استازې صلى الله عليه وسلم حضرت بي بي سوده په نكاح كړه نوحضرت ابوبكرصديق رضي الله عنه پيغمبرصلى الله عليه وسلم ته عرض وكړچې عايشه لومړنۍ انجلۍ ده چې له مسلمان پلاره زيږيدلې نوكه تاسې يې په خپله نكاح مشرفه كړئ!!! رسول الله صلى الله عليه وسلم ورته وفرمايل چې عايشه لاوړه انجلۍده خو حضرت ابوبكرصديق رضى الله عنه ورته وويل چې خيردى دواده لپاره به يې زه صبروكړم ترڅو لويه شي . هغه حضرت صلى الله عليه وسلم داخبره ومنله . دغه بي بي ترنبوي هجرت وروسته دنهو كلونو په عُمر واده كړى شوه . له عايشې رضي الله عنه نه ډيرى نبوي احاديث روايت كړل شويدي . دحديثو ځيني څيړونكي پدې باوردي چې په شرعي احكامو كې له دې څخه څلورمه برخه روايتونه شويدي . نوموړې بي بي ته خدای پاك بيسارى ذكاوت ورپه برخه كړى وو. هغې دتفسير حديثو دشريعت په اسرارو خطابت ادب او دنسبونو په فن كې لوى لاس درلود . دحضرت ابوبكر حضرت عُمر اوحضرت عثمان رضي الله عنهم دخلافت په پيرونوكې يې فتواگانې وركولې . حضرت عايشې رضي الله عنها نهه كاله له رسول الله صلى الله عليه وسلم سره تيركړل دپاك رسول صلى اللله عليه وسلم دوفات پرمهال دهغې عُمراتلس كاله وو. په اوه پنځوسم هجري كال كې نژدې دشپږشپيته كلونو په عُمر وفات شوه اود دې له وصيت سره سم په جنت البقيع كي دشپې خاوروته وسپارل شوه . قاسم بن مُحمد عبدالله بن عبدالرحمن عبدالله بن عتيق عبدالله بن زبير اوعُروه بن زبير رضي الله عنهم قبرته ورښكته كړه .دجنازې لمونځ يې دحضرت ابوهُريرة رضي الله عنه په امامت كې ترسره شو. دغه مهال نوموړى دمروان بن حاكم له لوري دمدينې منورې والي وو. دا هم وگوري اسلام څلور واړه ياران محمد د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې اسلام
خديجه بنت خويلد

د پلار نوم يې خويلد او د مور نوم يې فاطمه و. د بي بي خديجې کورنۍ د قصې په پشت کې له رسول الله صلى الله عليه وسلم سره يوځای کيږي. بي بي خديجه رضي الله عنها دقريشو يوه مشهوره هوښياره پاک لمنه او شتمنه ميرمن وه . دغه مبارکه بي بي په لومړي سرکي دزراره زوى ابوهاله ته واده شوي وه . له هغه نه يى دوه بچيان وو چې ديوه نوم يې هند اودبل داحارث وو.حارث هغه څوک وو چې دقريشوپه لاس په حرم کې په شهادت ورسول شو. هغه داسې چې کله په رسول الله صلى الله عليه وسلم گوزارونه کيدل نوموړى يى مخې ته ودريد. دخدای د دين د دښمنانو دتورو گوزارونه يې په خپل بدن واخستل او له آنحضرت صلى الله عليه وسلم نه يې دخپل ځان په بيه دفاع وکړه . چې دخپلې دغې قربانۍ له امله يې داسلام په لاره کې دلومړني شهيد تل پاتې وياړپه برخه شو. هندبيادفصاحت اوبلاغت په ډگرکې ښه نوم درلود . داحاديثوپه کتابونوکې درسول الله صلى الله عليه وسلم مبارکه څيره دهمده په روايت ترمونږ پورې رارسيدلې ده . دابوهاله له مړينې وروسته حضرت بي بي خديجة رضي الله عنها دعتيق بن عائذپه نکاح کې وه . له هغه نه يى يوازې يوه لور درلوده . دعتيق ترمړينې وروسته بيادغه پاکه بي بي دحضرت محمد مصطفى صلى الله عليه وسلم په نکاح کې راغله . دغې مبارکې بي بي له رسول الله صلى الله عيله وسلم سره پنځه ويشت کاله تيرکړل . له رسول الله صلى الله عليه وسلم څخه دبي بي مبارکي شپږ اولادونه وشول . دوه هلکان چې آن په کوچنيوالي کې وفات شول او څلورلوڼې چې نومونه يې دادي : فاطمه زينب رقيه اُم کلثوم . ددغې مبارکې بي بي په ژوندکې دخدای جل جلاله نازولې پيغمبر له بل چاسره نکاح ونکړله . بي بي خديجه رضى الله عنها دبعثت په لسم کال وفات اوپه حجون نومې ځای کې خاوروته وسپارل شوه. دا هم وگوري اسلام څلور واړه ياران محمد د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې اسلام
سوده بنت زمعه

سوده بنت زمعه چې د بي بي سودې په نامه هم پېژندل کېږي د اسلام د وروستي پيغمبر محمد مېرمن او د لومړنيو مسلمانانو ښځو نه شمېرل كيږي . دې هغه مهال له خپل ميړه سكران بن عمرو سره حبشې ته هجرت وكړ. يو روايت دادى چې سكران په حبشه كې مرتد شو اوعيسويت ته واوښت . بي بي سودې ورنه طلاق واخيست اومكې ته بيرته راغله سكران هماغلته په حبشه كې مړ شو . بل روايت دادی چې سوده رضي الله عنها دسكران په ملتيا مكې ته راغله اوڅو ورځې وروسته سكران وفات شو. له سكران څخه دسودې رضي الله عنها يو زوى وو چې عبدالرحمان نوميده او دجلولاء په وتلې جگړه كې په شهادت ورسيد. داُم المؤمنين بي بي خديجې رضي الله عنها له وفاته وروسته دسودې رضي الله عنها دپلارزمعه په خوښه اوشته والي كې ددې نكاح له حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وسلم سره وشوه . دغه مباركه بي بي دلوړې ونې او خورا ښې تنې ميرمن وه . لوى خدای جل جلاله ورسره ددغو اوصافو ترڅنگ فياضي سخاوت اطاعت اوفرمانبرداري هم ورپه برخه كړې وه . داُم المؤمنين سوده رضي الله عنها دوفات په كره نيټه كې اختلاف دى خو داخبره باوري ده چې دحضرت عُمر رضي الله عنه دخلافت پرمهال لاژوندۍ وه . دا هم وگوري اسلام څلور واړه ياران محمد د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې اسلام
صفيه بنت حيي

دنوموړې نوم زينب دپلار نوم يې حيي بن اخطب او دمور نوم يې ضره وو . كله چې په عربو كي دامام يا پاچا په نوم له ولجې څخه كومه ښه برخه بيله شوه هغه به دصفيي په نوم ياديدله حضرت زينب رضي الله عنها په همدې توگه دخيبر په وتلي غزا كي درسول الله صلى الله عليه وسلم په نكاح كي راغله ځكه خو هم دصفيي په نامه ياديدله . دحضرت صفيي رضي الله عنها پلار دبنو نضير ديهودانو رئيس او مور يې دبنو قريضه ديهودانو دمشر لوروه صفيه لومړى سلام بن مشكم ته واده شوه هغه طلاقه كړه بيا كنانه بن ابي الحقيق په نكا ح كړه كنانه دخيبر په غزا كي ووژل شو او صفيه بندي شوه كله چې دخيبر دجنگ بنديان راټول كړاي شول نو حضرت دحيۀ كلبي رضي الله عنه حضرت رسول الله صلى الله عليه وسلم ته عرض وكړ چې يوه مينځه وركړي رسول الله صلى الله عليه وسلم ته وفرمايل ورشه يوه خوښه كړه دحيۀ كلبي رضي الله عنه صفيه خوښه كړه چې پدې كې يو صحابي رسول الله صلى الله عليه وسلم ته ورغى او عرض يې وكړ چې تاسي دبنو نضير او بنو قريضه يهودو رئيسه حضرت دحيۀ كلبي ته وركړه ؟ هغه يواځي له تاسو سره ښايي . رسول الله صلى الله عليه وسلم حضرت دحيه رضي الله عنه ته يوه بله مينځه وركړه او صفيه يې ازاده او بيا يې نكاح ورسره وكړه چې دخيبر په لاره په صهبا نومي ځاي كي يې دواده مراسم تر سره شول . رسول الله صلى الله عليه وسلم له حضرت صفيي سره خورا مينه درلوده يوه ورځ يې وليده چې صفيه ژاړي نو رسول الله صلى الله عليه وسلم ورڅخه وپوښتل ولي ژاړې ؟ صفيي ورته وويل چې عايشه او زينب رضي الله عنهما وايي چې مونږ په ټولو بيبيانوكي غوره يو مونږ درسول الله صلى الله عليه وسلم سره په نكاح سر بيره دهغه دتره لوڼې هم يو . رسول الله صلى الله عليه وسلم ورته وفرمايل چې :تاهغوي ته ولي ونه ويل چې حضرت هارون عليه السلام زما پلار حضرت موسى عليه السلام زما تره او حضرت محمد صلى الله عليه وسلم زما خاونددى نو په څه شي تاسي له ماڅخه ښې كيدلای شي ؟ حضرت صفيه رضي الله عنها دهجرت په پنځوسم كال وفات شوې او دجنت البقيع په هديره كې خاورو ته سپارل شوي ده . انا لله وانان اليه راجعون . رضي الله عنها وعنهن . دا هم وگوري اسلام څلور واړه ياران د حضرت محمد مصطفی صلی الله عليه وسلم ژوندليک اسلام
ماريه قبطيه

ماريه القبطيه د رسول الله صلى الله عليه وسلم دليك په ځواب كې دمصر مقوقس دوه انجونې ماريه او نسرين هم له نورو سوغاتونو سره يوځای را واستولې او په ليك كي يې ليكلي وو چې دادواړه دقبطيانو وتلې انجونې دي . هغوی درسول الله صلى الله عليه وسلم حضورته تر راتلو دمخه لا مسلمانې شوې وې څنگه چې دا انجونې دواړه سره خويندې وې ځكه نو رسول الله صلى الله عليه وسلم ماريه ځان ته او نسرين حضرت حسان رضى الله عنه ته په نكاح وركړه . درسول الله صلى الله عليه وسلم ديوه زوی ابراهيم مور هم همدا ماريه قبطيه رضى الله عنهاوه . رضى الله عنها وعنهن . درسول الله صلى الله عليه وسلم دليك په ځواب كې دمصر مقوقس دوه انجونې ماريه او نسرين هم له نورو سوغاتونو سره يوځای را واستولې او په ليك كي يې ليكلي وو چې دادواړه دقبطيانو وتلې انجونې دي . هغوی درسول الله صلى الله عليه وسلم حضورته تر راتلو دمخه لا مسلمانې شوې وې څنگه چې دا انجونې دواړه سره خويندې وې ځكه نو رسول الله صلى الله عليه وسلم ماريه ځان ته او نسرين حضرت حسان رضى الله عنه ته په نكاح وركړه . درسول الله صلى الله عليه وسلم ديوه زوی ابراهيم مور هم همدا ماريه قبطيه رضى الله عنهاوه . رضى الله عنها وعنهن . ب- درسول الله صلى الله عليه وسلم اولادونه درسول الله صلى الله عليه وسلم داولادونو په شميره كي اختلاف دى خو په كوم روايت چې اتفاق راغلى په هغه كي درسول الله صلى الله عليه وسلم اولاد شپږ ښودل شوى دوه زامن او څلور لوڼي خو ابن اسحاق دطاهر او طيب په نامه هم درسول الله صلى الله عليه وسلم دوه نور زامن ياد كړي دي . يو روايت لا داهم دى چې دسول الله صلى الله عليه وسلم څلور لوڼي او اته زامن وو . دااتفاقي خبره ده چې له ابراهيم نه پرته درسول الله صلى الله عليه وسلم نور ټول اولادونه له ام المؤمنين حضرت خديجې رضى الله عنها څخه زيږيدلي وو . دا هم وگوري اسلام څلور واړه ياران د حضرت محمد مصطفی صلی الله عليه وسلم ژوندليک دا هم وگوري اسلام څلور واړه ياران محمد اسلام د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
لال پاچا ازمون

لال پاچا ازمون د ښاغلي وطنخېل شینواري ځوی دی. نوموړی د کابل پوهنتون د ژبو او ادبیاتو د پوهنځي استاد او په جلال اباد کې د امریکاغږ راډېو سره کار کوي. زده کړې دندې چاپی اثار سپېڅلی سفر يونلیک چاپکال م .ز له سپين غره څخه تر سپينې ماڼۍ د امريکا يونلیک چاپکال م.ز دلته زيږ پښتانه اوسييونليک چاپکال م.ز سرچينې
نواب اميرزى

ښاغلى نواب اميرزى په ١٩٤٦ کال کې د خوست د ټنيو د درگى منځني ښوونځي ته شامل شو. په ١٩٥٤ کال کې يې هغه پاى ته ورساوه اودنوروزده کړولپاره کابل ته ولاړ . په ١٩٥٧ کې د رحما ن بابا له عالي ليسې فارغ شو او د کرنې پوهنځي ته بريالى شو . هغه يې شپږمياشتې ولوستله او د خپل لياقت له برکته بهر ته د لوړو زده کړو لپاره د پيلوټى په رشته کې پخواني شوروي اتحاد ته وليږل شو . پيلوټي يې د اوکراين په جمهوريت کې شپږمياشتي ولوستله ، خو د غوږ ستونزه ورته پيدا شوه او له دې رشتې ووت او اقتصاد ته بدل شو چې پدې برخه کې يې ماستري ترلاسه کړه. بيرته خپل هيواد ته ستون شو او د اوبو او بريښنا په وزارت کې يې کار کاوه. وروسته چې حالات کړکيچن شول بيا له هيواده ووت او اووه کاله يې په دوبۍ کې په مساپرى کې تيرکړل. په پرديسۍ کې يې هم زيات شعرونه ليکلي دي اوددوبۍ سفرنامه يې هم چاپ شو. د حالاتو په ښه کيدو سره بيرته خپل هيواد ته ستون شو او د بيړنۍ لويې جرگې وکيل شو. له ١٣٨١ کاله راهيسې په خوست کې د تجارت د اتاق ريس دى او د خوست په پوهنتون کې دښوونکي په توگه هم افتخاري لوست ورکوي. د هيواد تکړه سندرغاړو يې له شعرونو سندرې جوړې کړې دي لکه مقرى چې وايي: شيرينه ياره کله به خپل وطن ته درشم همدا شان سندرغاړو خير محمد خندان ، محمدالله کټوازى ، نغمې او نورو يې شعرونه پخپلو سندرو کې پيلي دي . د ښاغلي اميرزي زيات شعرونه له وطن سره مينې ته ځانگړي شوي دي او د وطن ناخوالو تل ځورولى دى ، لکه چې وايي: دا اخترونه زموږ له کلي مرور تيريدل---دا ډير کلونه څه به لر او څه به برتيريدل.. ډير ناچاپ اثار هم لري چې يوه شعرې ټولگه او شپږ نثري کتابونه دي . سرچينه پښتانه شاعران
برېمن (ايالت)

برېمن الماني: ، انگرېزي: د المان یو ايالت دی. پداسي حال کي چي د بندري ښار، برېمن د اوسېدونکو شمېر ۶۶۰۰۰۰ دی، دغه د المان تر ټولو کوچنی ولايت دی. د بندري ښارونو د غړي ښارپه توگه د برېمن تجاران ډېر بډايه سوي وه. د ښار د خپلواکۍ سمبول هغه مجسمې ته ويل کيږي چي لس متره جگه ده او د ډبريز رولانډ نوم لري. د برېمن دغه نخښه تر اوسه پوري لا د ښار په مينځ کي ولاړه ده. دوه ښارونه برېمن او برېمرهافن د برېمن په ايالت کي د برېمن تر څنگ د برېمر هافن ښار هم شامل دی، کوم چي د برېمن په شمال کي په ۶۰ کلومترۍ واقع دی او په شمالي بحيره يو بندر لري. د ښارونو گډه ښاروالي په برېمن کي ده. برېمر هافن د هامبورگ وروسته د المان تر ټولو مهم بندري ښار او پدې توگه د هيواد د اقتصاد لپاره دويم مهم ښار دی. د اقتصاد لپاره اهم بندر په برېمن کي هر څلورم وگړی د بندر په برکت روزگار لري. د دغه ايالت د اقتصاد لپاره پخوا د کښتۍ جوړونې او اوسپنې صنعت ډېر مهم و خو اوس دغو څانگو خپل اهميت د لاسه ورکړی دی. د اروپا په کچه د ډايملر تر ټولو دويمه ستره نمايندگي په برېمن کي ده. په برېمن کي د کافې جوړولو او د يخی غذاو جوړولو صنعت هم ډېر اهم رول لوبوي. سرچينې د المان ايالتونه المان
براندېنبورګ

براندنبورګ په الماني: د المان یو ايالت دی. د براندنبورگ ايالت، د المان په شمال ختيځ کې پروت دی. دغه ايالت د جرمني پر پايتخت برلين باندی راگرځيدلی دی، او د ۲۹،۴۷۷ کيلومتره مکعبه مساحت په درلودلو سره د المان د ډيرو هوارو مځکو درلودونکو، ايالتونو څخه بلل کيږي . د دغه ايالت مرکز پوتسدام، پخوا د پرويس د پاچا هانو دربار ؤ. په دغه ځای کی بې شمېره ماڼۍ او شاهي پارکونه، د هغه وخت د طلايی وختونو شهادت ورکوي. د ښايسته معماريو په درلودلو، د ښه زيربنا له کبله او همدارنگه برلين ته د نژديوالی په خاطر، په دغه ايالت کی د ژوند کيفيت ډېر لوړ دی. لنډ معلومات نفوس: ۲،۵۰ ميليون مساحت: ۲۹۰۴۷۷کيلومتر مکعب ايالتي مرکز: پوتسدام د جوړېدو نېټه: ۳،۱۰،۱۹۹۰ مهمه اقتصادی څانگه: ثقيل صنعت د هواری مځکی يو پر دريمه برخه تر حفاظې اوساتنی لاندی ده. د دې کبله چی براندنبورگ لاس نه خوړلی او د پوره اوبو درلودونکی طبيعت لری، نو دغه ايالت ورځ په ورځ د ټوريستانو د علاقې وړ هم گرځي . ددغه ايالت يو پر دريمه هواره مځکه، د لاس نه خوړلی طبيعت په حيث ساتل کيږي . بې حسابه سيندونه، د درو زرو په شاوخواکی بحيرې،د زړودرختو کُندې او لوی ځنگلونه ، د چکر او تفريح دپاره سيلانیان او سياحان ځانته راجذبوي . دجرمني د پايتخت برلين پر شاوخوا، د دغه کمربند مهمه اقتصادی څانگه، د اوسپنی عنعنوي صنعت، دهوايی ترانسپورت تخنيک او کيمياوی صنعت دی .په اوس وخت کی نوې تکنالوژی لکه د چاپيریال ساتنی تخنيک او بيوـ تکنالوژی ، د نورو تر څنگ د ماکس پلانک او فراونهوفر بې حسابه انستيتونه په براندنبورگ کی موجود دي . د پرويسانو تاريخ د براندنبورگ نوم په هافل کی د برينابورگ څخه چی پاچا،هاينریش اول په۹۲۹ کی د سلاويانو څخه تصرف کی، اخيستل سوی دی . تر څوارلسمی پیړۍ پوری دغه ځای د جرمنی د پاچاهانو سيمه وه. په نولسمه او شلمه پيړۍ کی براندنبورگ د برلين سره یو ځای د آلمان او د پرويسيانو په سیاسی مرکز واوښتۍ . بلاخره په ۱۹۴۷کال کی پرويسيان د متحدينو د کنترول د شورا لخوا منحل سوه .براندنبورگ پر ناحيو باندی وويشل سو،يوه برخه يې ډي ـ ډي ـ آر يا شرقی آلمان ته ولاړه. د جرمني تر بيايوځای کېدو وروسته ،براندنبورگ د جرمنی د ايالت په حيث نوی تأسيس سو، يعنی د ۱۹۹۰ کال د اکتوبر پر دريمه د جرمني د بيا اتحاد په ورځ . سرچينې د المان ايالتونه المان
پرتلیزه ژبپوهنه

پرتلیزه ژبپوهنه یا پرتلیزه تحلیل د ژبپوهنې یوه څانگه ده چې د دوه متفاوتو ژبو د صفاتو، گډو وییونو، جوړښتونو، توپیرونو د مالومولو لپاره کارول کېږي. په تاریخي توگه دا پوهنه د ژبو د کورني تړنگ شجره ی نصب پېژندلو لپاره پکارېږي. سرچینې د ژبو پرتلیزه څېړنه . . . . . . --- بهرنې تړن بررسی مقابلهای پدیده در زبان فارسی و انگلیسی و چگونگی آموزش آن به فراگیران انگلیسی زبان ، حميد نوذريان ژبپوهنه
گړدود

په ژبپوهنه کې د یوې ژبې د گړېدنې هغه ځانگړي ډول ته وایي چې د یوې سیمې وگړي پرې گړېږي. تقریبا د نړۍ په هره ژبه کې، ډول، ډول وگړي له ډول، ډول گړدودونو سره موندل کېږي. د یوې ځانگړې ډلې گړېدنه د یو لړ قوانینو او ثابتو لارو چارو سره سم ترسره کېږي. ډېرې گړدودونه له جغرافیوي سیمو سره نېغ په نېغه اړیکه لري. که چېرې د یوې ژبې ویونکي د دوه مختلفو گړدودونو تلفظونه پداسې توگه وي چې یو بل په اسانۍ سره وپوهولې شي، نو پدې وخت کې بیا د گړدود په اړه خبرې کوو، او که چېرې دواړه ډلې له یو بل سره له ستونزو سره مخ شي، نو بیا د پدې وخت کې د یوې ژبې د دوه مختلفو گړدودونو خبره راځي چې د یو بل به گړدود په اسانه سره نه پوهېږي. د مثال په توگه د شینواری گړدود سرچینه انگرېزي ویکيپیډیا، ۲۰ گڼه، اکتوبر ۲۰۰۶ز. بهرنې تړن ژبه، گړدود، لهجه ژبپوهنه
شلماني

شلمانىد خيبر ايجنسئ د وادى شلمان سره تعلق لرى. د سيدا خان شنوارى سيدا خان شنوارى، لخوا شلمانى د مهمندو يوه فرع ده. خان روشن خان په خپل كتاب تذكره مخ ۳۷۹ كى ليكى شلمانى يوه افغانى قبيله ده دوى د شام د علاقو شلمان عيناب او بيسود جائداد درلود او د دغه شلمان بنو بختر وو. خو د بنى اسرائلو په جلاوطنئ كى ايران ته راغلو.خو زماد خپل تحقيق مطابق نن هم يو شلمان د شام او لبنان په پوله د شلال حيرا سره قريب واقع دئ. او يو شلمان په ايران كي د گېلان او كردستان سره قريب دي. په گېلان كي د رود شلمان په نوم د ايران يو لوي درياب هم شته. د دي نه نور مهم ثبوتونه هم شته خو په خپل وخت به بيان شى.شلمانى قبيله د تاريخ ليكونكى دشمن دلاسه په اكثرو كتابونو كي وروستئي پاتي شوى ده. او د هغي وجه د شلمانو د تعليم نشتوب وو او ساده توب وو. انجنئر فريد شهزاده خان شلمانى المملكةالعربيةالسعودية سرچینې خان روشن خان، تذكره سيدا خان شنوارى، : پښتانه ټبرونه
بي-٥٢ سټراټوفورټرېس

بوئينگ سټراټوفورټرس بي-٥٢ انگریزي: - بم غورځونکې الوتکې دي چې د دروند وزنه الوتکو په ډله کې راځي.کولاى شي بېلابېل هوايي ماموريتونه سرته ورسوي، دا الوتکې خورا ډېرې چټکې دي البته دصوت له سرعت څخه نه دي چتکې چې کولاى شي د ٥٠٠٠٠ فټه په لوړوالي الوتنه وکړي، او همدارنگه په دوديزو اوعصري بمونوسربېره د اتومي بمونو د وړلو اوغورځولو توان هم لري. بي ٥٢ ډوله الوتکې تر ٣٥ کالونو پورې د امريکا دعمله لرونکې دروند وزنې بم غورځونکې الوتکو په لړ کې ريکارډ ټينگ کړى و. دا بم غورځونکې الوتکې د دې ځواک لري چې اوسنۍ هر ډول وسلې لکه توغندي، راکټې او نورې بېلابېلې وسلې وتوغوي او وغورځوي. که چېرې د دې الوتکو بڼې لږ هم پرمختللې شي تر ٢٠٤٥ زېږدي کال پورې به د امريکا په اردو کې د تاريخ تېرې او پخواني ماډل الوتکې په توگه راڅرگندې نه شي. دې ستراتيژيکې بم غورځونکې الوتکې په هغه وخت کې ١٤١٦٠ کيلومتره واټن په يوه ساه طى کاوۀ نو ځکه د لويو وچو ترمنځ الوتکه يا کانټيننټل بلل کېده، خو لکه څنگه چې په هغه وخت کې په هوا کې سون توکي رسونکې الوتکې نه وې؛ نو اوس کولاى شي چې خورا ډېره اوږده الوتنه وکړي. مخینه دا الوتکه د په نامۀ چې د پټ لوزى مخفف دى هم يادېږي چې مانا يې بدرنگه غټ چاغ انډيوال دى. دې الوتکې خپله لومړنى الوتنه د ١٩٥٢ زېږدي کال د اپرېل په پنځلسمه نېټه تر سره کړه، ماډل الوتکې يې د ١٩٥٤ زېږدي کال د اگست په پنځمه لومړنى پرواز وکړ، ماډل الوتکه يې د ١٩٥٥ زېږدي کال د جنوري په پنځه ويشتمه په لومړي ځل والوتله، ماډل الوتکې يې د ١٩٥٦ زېږدي کال د مارچ په نهمه پرواز وکړ، تر دم گړۍ ٧٤٤ دانې الوتکې جوړې شوې دي. په دې الوتکه کې پر نورو شيانو سربېره ډېر په زړه پورې خبره داده چې د سون توکو ټانکۍ يې په وزرونو کې دي کله چې دا ټانکۍ خالي وي، نو هغه د چا خبره د ډېر لوړ سړي لاس هم نه ورسېږي خو کله چې تشې وي نو بيا يې چې د وزرونو لاندې تېرېږې بايد د سر سره پام وکړې چې د تېلو د ټانکۍ سره ونه لگېږي. تر اوسه پورې په ټوليز ډول ٧٤٤ بې ٥٢ ډوله الوتکې جوړې شوې دي، چې وروستى ماډل يې ماډل نومېږي چې په ١٩٦٤ کې يې خپله الوتنه وکړه. ځانگړنې بي ٥٢ ډوله الوتکې د بوئينگ شرکت جوړې کړې دي ، اته دانې - ماشينونه پکې کارېدلي دي،چټکتيا يې په ساعت کې٩٣٠کيلومتره ده ، پنځه نفره عمله لري ، د خطر په وخت کې پراشوټي سيستم هم لري، ټوټل بيه يې ٥٣،٤ ميليون ډالره ده. د کارولو ډول: درنده بم غورځونکې الوتکه د الوتکې د عملې شمېره: پنځه کسان ١ قوماندان، پيلوټ، د رادار افسر ، خنثى کوونکى، د الکټرونيک جنگ افسر جوړونکى شرکت: د بوئينگ شرکت نظامي څانگه وروستۍ بيه: ۵۳.۴ ميليون امريکايي ډالره محرکه ځواک: اته دانې پراټ اينډ ويټني ماډل -- ماشينونه اوږدوالى: ۴۸.۵ متره سور: ۶۵.۴ متره جگوالى: ۱۲.۵ متره خالص وزن: ۸۳۲۵۰ كيلو گرامه له بارسره اخري وزن: ۲۱۹۶۰۰ كيلو گرامه د چټکتيا اخري حد: ۹۳۰ كيلو متره په ساعت کې له ځمکې څخه په لوړه ارتفاع کې الوتنه: ۵۰۰۰۰ فټه په يوه ساه الوتنه په هوا کې بې له کوم سون توکواخيستلو: ۸۸۰۰ ميله يا ۱۴۱۶۰ كيلومتره وړونکې وسلې: ۳۱۷۱۰ كيلو گرامه بېلابېل بمونه،ماينونه او توغندي سرچينې بم غورځونکي الوتکې امريکايي بم غورځونکي الوتکې
گوزڼ

گوزڼ یا پولیو یوه انتاني ناروغي ده چی عصبي سیستم اغیزمن کوي او کله کله د فلج سبب گرځي. د پولیو ویروس د منتنو خوړو، د څښاک اوبو، ډکو متیازو او د لمبا ډنډونو له لیاری انسان ته انتقال مومي. په سلو کې ۹۰ د پولیو په ویروس اخته ناروغان هیڅ ډول نښی نښانی نه ښکاره کوي. په سلو کې ۵ ناروغان د منتن کیدو څخه ۲۱ ورځی وروسته ځینی نښی نښانی ښيي لکه کانگی، زړه بدوالی، سرخوږی او د گیډی درد. دغه ستونزی یواځی ۲-۳ ورځی دوام کوي. په سلو کې ۱ په ویروس اخته ناروغانو کې کیدای شي پورته یاد شوي نښی نښانی ډیری شدیدی وي او پدوی کې د اورمیږ شخوالی د لاسونو او پښو د عضلاتو شخوالی هم منځته راتلای شي چی دا د فلجي پولیو په نامه یادیږي. د فلجي پولیو د منځته راتگ خطر په هرو ۱۰۰۰ ناروغانو کې ۱ ښودل شوی. پدوی کې کیدای شي یوه عضله او یا د عضلاتو یو گروپ اخته شي. که چیری د عضلاتو یو گروپ په ناروغی اخته شي نو ژوند د گواښ سره مخامخ کولای شي د بیلگی په ډول تنفسي عضلات، د مری عضلات، د مثانی او کولمو عضلات. فلج کیدای شي د شپږو میاشتو په موده کې ښه شي خو ځیني ماشومان په تل پاتي گوزڼ اخته کیږي. هغه وگړي په ناروغی اخته کیږي چی له وړاندی معافیت نه وي ترلاسه کړی، پدی مانا چی واکسین شوي نه وي. د نړی نژدی ټول هیوادونه د پولیو د واکسین له برکته د لدی ویروسه پاک دي پرته له څلورو هیوادونو څخه چی پکې افغانستان، پاکستان، هند او نایجیریا شامل دي. واکسین ددغی ناروغی د مخنیوي لپاره یواځنی اغیزمنه لاره ده. درملنه د پولیو د ناروغی پر وړاندی کومه ځانگړی درملنه نشته یواځی نښی نښانی او اعراض د ناروغ د تکلیف د کمولو لپاره درمل ورکول کیږي. سرچينې ناروغۍ
ملټيپل ميولوما

ملټیپل میولوما انگریزي: یا ناروغۍ د طب کارپوهانو له خوا د نن هاجکین لېمفوم -- ناروغۍ د ډلې څخه شمیرل کیږي. نوموړې ناروغۍ د نن هاجکین لېمفوم د یوې ټیټې درجې خبیثې ناروغۍ په توگه پيژندل شوې ده. د ملټیپل میولوما ناروغۍ د هډوکو په ماغزو کې د خبیثو لمفوسایتونو - څخه منځ ته راځي. دغه لمفوسایتونه په پایله کې د پلازما په حجروکې موتیشن منځ ته راولي او د نیمگړېو پلازما حجرو کولوني تولید کوي. اخذونه ناروغۍ
کازمېکي وړانگې

کازمېکي وړانگې په انگریزي: کيهاني وړانگې دي چې د فضا څخه لکه لمر، کهکشان او دنورو ستورو یانې گالاکسي څخه راځي او دپروتونو، الفا ذرو، الکترونو او درند و هستو څخه جوړې شوې دي. کله چې نوموړې وړانگې او ذرې د ځمکې پر اتموسفير باندې و لگيږي، نو هلته د څه ناڅه پينځه ويشت کيلومترو په ارتفاع کې د هوا د مالېکولو سره هستوي تعا ملونه تر سره کوي، چې په پايله کې نورې هستوي ذرې په تېره بيا لکه میون ، پيون ، نيوترون او الکترونه منځ ته راځي. کله چې فضا ته ساينس پوهان په فضايې بيړۍ کې سفر کوي، نو ښايي چې د هغې د کاپسل جوړښت دومره کلک وټاکل شي، چې دنوموړو لوړ انرژي وړانگو لکه لس په طاقت د يوويښت الکترون ولټه د خطر څخه خوندي وساتل شي. دا ځکه چې ازمېينو وښووله چې د فضايي بيړی په کاپسل یانې باندنۍ سطحه کې د نوموړو زرو د لگيدلو په پايله کې، لږ څه لس زره گرې په يوه ساعت کې انرژي ډوز تو ليد کيږي. په داسې حال کې چې که ټول بدن ته په يووار سره شل گرې ورسيږي نو سمدلاسه سړی مړ کيږي. د بېلگې په ډول که څوک په الوتکه کې د لندن څخه تر نيويارک پورې يو ځل تگ او راتگ وکړي، نو هغه ته لږ څه سل مايکرو سيورت انرژي ډوزرسيږي . اخذونه د هستې فېزيک لکچرنوټ - پوهنوال ډاکتر نظر محمد سلطانزی ځدراڼ فېزيک
مايکل جېکسن

مايكل جكسن يا مايکل جوزېف جېکسن ۲۹ د اگسټ، ۱۹۵۸ ز. - ۲۵ د جون، ۲۰۰۹ ز په انگرېزي: يو نامتو امريكايي سندرغاړى او نڅاكوونكى و. دى د ټولو زمانو يو له ډېرو سترو سندرغاړو څخه گڼل كيږي . جېكسن د موسيقۍ په برخه كې د سترو برياوو په تر لاسه كولو سره د پاپ موسيقۍ د پاچا نوم گټلى دى . ده ځانگړې نه تكرارېدونكې بڼه درلوده ، چې هغه دده د شاپو توره خولۍ او پر ښي لاس سپين لاس ماغو وو . جكسن ۱۳ جايزې گټلې وې . نوموړي له کوچينوالي څخه د موسيقي په برخه کې له خپلو وروڼو سره يوځای د جکسن فايو په هنري ډله کې کار پيل کړی و. ده په اتيايمه زېږدي لسيزه کې دټريلر او بد په نوم سندرو له ويلو وروسته نړيوال شهرت وموند. دگينز په نوم دنړيوالو ريکارډونو د کتاب د راپور له مخې د مايکل جکسن دټريلر البوم چې په ۱۹۸۲ ز كال کې بازار ته راووت ۶۵ ميليونه کاپي وپلورل شو چې په نړۍ کې د موسيقي تر ټولو ډېر پلورل شوی البوم بلل کېږي . مايکل جکسن په تېرو کلونو کې د اخلاقي جنجالونواو مالي ستونزو له امله گوښه شوی و . نوموړی له مړينې نه شپږ کاله مخکې د يوه ۱۴ کلن ماشوم د جنسي ځورونې په تور بندي شو خو تر يوې پنځه مياشتنۍ جنجالي محاکمې وروسته محکمې هغه بې گناه وباله . مايکل جکسن د مايکل جوزف ، پاريس مايکل کاترين او پرينس مايکل دويم په نوم درې اولادونه درلودل . د مايكل جكسن مړينه د پاپ موسيقۍ نامتو ستوری مايکل جکسن د ۲۰۰۹ ز كال د جون په ۲۵ مه د پنجشنبې په ورځ د پنځوسو کلونو په عمر د امريکا د متحده ايالتونو په لاس انجلس کې ومړ . د ښاغلي جکسن ورور جرامين وايي ، داسې ښکاري چې مايکل جکسن به د زړه د ناروغۍ له امله مړ شوی وي . د هغه جسد له روغتون څخه په چورلکه کې عدلي طب ته د څېړنو لپاره وړل شوی وو . د ښاغلي جکسن د مړينې خبر له هغه وروسته خپور شو ، چې په هاليووډ کې له خپل کور څخه د مرستندويو ځواکونو له لوري د زړه د درېدو له امله يوه روغتون ته ورسول شو . د لاس انجلس ټايم ورځپانې په خپله وېبپاڼه کې راپور ورکړی وو ، چې د ښاغلي جکسن کور ته د مرستې د مامورينو د ورتگ پر مهال د جکسن ساه تنفس درېدلی وه . دا مهال د پاپ موسيقۍ ددغه نامتو ستوري مينه وال د روغتون او د ښاغلي جکسن د کور شاوخوا ته راغونډ شوي ول . مايکل جکسن يو شمېر روغتيايي ستونزې درلودې او تر درملنه لاندې و. د مايكل جكسن سپين لاس ماغو د پاپ موسيقۍ نامتو ستوري مايکل جکسن يو اوبدل شوی لاس ماغو د تېرې شنبې په ورځ د ۲۰۰۹ ز كال نوامبر په نيويارک کې په ٣٥٠ زره ډالرو وپلورل شو . مايکل جکسن خپل دا لاس ماغو د لومړي ځل لپاره په ١٩٨٣ کال د هغه د مشهورې سندرې مون واک ويلو پرمهال په لاس کړی و . پر دې سربېره د مايکل جکسن ٧٠ نور شخصي توکي هم په ډېره لوړه بيه پلورل شوي . د نوموړي هغه کورتۍ چې ١٩٨٩ کال کې يې د سندريز البوم خپراوي پرمهال اغوستې وه په ٢٢٥ زره ډالره او خولۍ يې په ٢٢ زره ډالرو وپلورل شوې . د نوموړي شخصي توکو ته د تېرې شنبې په ورځ په نيويارک ښار کې يو کوچنی نندارتون او د خرڅلاو ځای جوړ شوی و، چې گڼ شمېر مينه وال يې نندارې ته ورغلي ول . د ده د شخصي توکو وړاندې کوونکی دارين جولين وايي د ده تر ټولو ارزښتناکه شخصي توکی همدا لاس ماغو و، چې د سپوږمۍ پر سر کدم وهل سندرې پر مهال يې په لاس کړی و . جوليان وايي د جکسن شخصي توکو بيې د الوېس برېسلي او مارلين مونرو د شخصي توکو تر بيو ډېرې لوړې وې . د مايکل جکسن دا لاس ماغو د هانگ کانگ يوه سوداگر هافمن ما راونيوه، چې ټاکل شوې ده، د چين ماکاو ټاپو په يوه هوټل کې به يې نندارې ته وړاندې کړي . اخځونه امريکايي سندرغاړي
ظهير الدين محمد بابر

ظهير الدين محمد بابر د ۱۴۸۳ ز كال د فبرورۍ په ۱۴ زېږېدلى دى . دى د گوډ تېمور له اولادې څخه وو . د بابر پلار عمر شيخ ميرزا ، نيكه يې ابو سيد ميرزا ، غور نيكه يې سلطان محمد ميرزا ميرانشاه تېمور نومېده. مور يې كوتلوغ نيگور خانم نومېده ، چې د تاشكند د واكمن يونس خان لور وه . ده ته په ۱۲ كلنۍ كې له خپل پلار نه د فرغانې پلاز ورپاتې شو . دده پلار عمر شيخ ميرزا د ۱۴۹۴ ز كال د جون په ۹ د ۳۹ كلونو په عمر ووژل شو . بابر د ډېرو كلونو په اوږدو كې له نورو خانانو او زمكه والو فيوډالانو سره په خپلمځني جگړو كې بوخت وو . نوموړى په ۱۵۰۰- ۱۵۰۵ كلونو كې د مغولي خان شيباني له لاسه افغانستان ته وتښتېد او په كابل كې يې خپله واكمني ټينگه كړه . په ۱۵۲۶ ز كال كې يې د پښتنو د لښكرو په مرسته پر هند تېرى وكړ او هلته يې د مغولي پاچاهانو او امپراتورۍ بنسټ كېښود . نور بيا اخځونه د هند پاچايان مغولي واکمن
عارف خزان

عارف خزان ۱۳۳۰ ل كال د هرات ښار د افغانستان يو پښتو ژبې شاعر دی. مخينه عارف خزان د كرم خان زوى، پر ۱۳۳۰ لمريز كال د هرات په ښار كې زېږېدلى دى. زده کړې او ادبي کارندتياوې عارف خزان لا ماشوم وو چې له زده كړې سره يې مينه پيدا شوه. لومړى يې په خصوصي توگه په زده كړه پيل وكړ او وروسته بيا د د فراه ولايت د ابو نصر فراهي په لېسه كې شامل او خپلو زده كړو ته يې دوام وركړ. دی لا کوشنی وو، په درېيم ټولگي کې وو چې د فراه ولايت د سيستان په نامه ورځپاڼه به يې لوستله او د دغې ورځپاڼې له لارې يې له شعر او شاعرۍ سره مینه پيدا شوه. عارف خزان د ۱۳۵۲ لمريز كال نه راهيسې د كانو او صنايعو په وزارت كې كار كاوه. ده هممهال پر ۱۳۵۷ لمريز كال د افغان ستندرد مجلې د مسؤل مدير په توگه هم كار كړى دى. عارف خزان له ۱۳۵۴ لمريز كاله راهيسې شعر ليكي. دده شعرونه په ورځپاڼو، مجلو، مهالنيو او راډيو-ټلوېزيون كې خپاره شوي دي. همدا راز يې ځینې شعرونه ځینو سندرغاړو هم کمپوز کړي او د موسیقۍ په پردو کې يې زمزمه کړي دی. کله چې پر ۱۳۷۱ لمريز کال په هېواد کې حالات لا ډېر کړکېچن شول، نو عارف خزان هم لکه د نورو گڼ شمېر افغانانو په څېر دې ته اړوت چې له هېواده بهر ولاړ شي، نو هغه وو چې پاکستان ته ولاړ او د ۴ کالو شاوخوا کې يې هلته ژوند وکړ. نوموړی پر ۱۹۹۶ ز کال له پاکستانه لومړی تاشکند ته او بيا له هغه ځايه د همدغه کال په سيپټمبر مياشت کې مسکو ته ولاړ. عارف خزان د روسيې په پلازمېنه مسکو کې څو کاله د لېمه مجله مجلې پازول چلوونکی وو. دی پر ۲۰۰۵ ز کال له روسيې څخه امريکا متحدو ايالتونو ته ولاړ او هلته د بريلېنډ ايالت په بالتيمور ښار کې مېشت شو. چاپي اثار ۱- د سحر په غېږ كې، د شعرونو ټولگه ده، چې د افغانستان د ليكوالو ټولنې له خوا پر ۱۳۶۵ لمريز كال چاپ شوې ده. ۲- له برهوت نه، دا هم د عارف خزان د شعرونو دويمه ټولگه ده، چې د افغانستان د ليكوالو ټولنې له خوا په ۱۳۶۹ لمريز كال كې چاپ شوې ده. ۳- د لارو سره شپې، د عارف خزان د شعرونو درېيمه ټولگه ده چې پر ۱۹۹۸ ز كال په مسكو كې د لېمې مجلې د ادارې له خوا چاپ شوې ده. ناچاپه آثار د شعر څو بېلگې سرچينې ۱- د سحر په غېږ کې، د ۱۳۶۵ لمریز کال کابل چاپ. ۲- د لارو سره شپې ، ۱۹۹۸ زېږدي کال مسکو چاپ. ۳- پښتانه شاعران پښتانه افغانان
موهن لال

پوجاپوره جمیت موهانان موهن لال د ۱۹۵۷ کال د می په ۲۱ نېټه په پوني کې زېږېدلی دی، هغه په کیرالا او ټوله نړۍ کې پېژندل شوی دی، پوجاپوره جمیت اوس ۶۴ کلن سړی دی، مخ يې ډېر ګونځې شوی دی او د بوډا توب نښې پکې له ورايه ښکاري. زېږېدنې ماليالم سينما بهارتي فلمي ستوري هندوان هندو مذهبي لارښودان هند او پاکستان هند
بخارا

بخارا په پارسی کې: بُخارا ، په ازبکي کې: په تاجیکي کې: د ازبکستان يو له لرغونو ښارونو څخه دى ، چې د بخارا ولايت منځۍ هم ده . د بخار ښار په ساحه كې د لرغونپوهانو د شل مترو ژورو كېندنو په پايله كې د كورونو ، د ټولگټو ودانيو پاتې شوني ، د كور لوښي ، سيكې ، وسله او د زرگرۍ شيان موندلي ، چې له ميلاد نه مخكې په څلورمه پېړۍ پورې تړاو لري . د بخارا وگړي د بخارا تاريخ د بخارا د ليدلو وړ ځايونه اخځونه د اوزبکستان ښارونه