ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
وېسټ اېنډيز

وېسټ اېنډیز د شمالي امریکا د لویې وچې یوه فرعي سيمه ده چې د شمالي اتلانتیک سمندر او کارابین سمندر لخوا محاصره دی. په ویسټ انډیز کې د ۱۳ خپلواک ټاپو هېوادونه ، ۱۸ تړلې سیمې او نورې خپلواکې سیمې شاملې دي چې په درېوو لویو ټاپوګانو کې موقعیت لري چې لوی انتيل ، کوچنی انتيل او لوکايي ټاپوګان نومیږي. د وېسټ اېنډیز په سیمه کې ټول هغه ټاپوګان شامل دي چې په انتيل کې موقعیت لري، په بېله بیا بهاماس او د تورکېش کايکوس ټاپوګان چې په شمالي اتلانتیک سمندر کې موقعیت لري. نن ورځ، د وېسټ انډیز د اصطلاح پر ځای، د کارابین اصطلاح ډېره کارول کیږي، که څه هم کارابین کې د مرکزي امریکا یا سوېلي امریکا ځینې هېوادونه هم شامليږي چې د کارابين سمندر ساحل سره تړلي دي، لکه د بیلیز ، ګیانا ، سورینام ، فرانسوي ګیانا هېوادونه او ځينې ټاپويي هېوادونه لکه ټرینیډاډ او ټوباګو او برمودا ، چې جغرافيوي موقعيت يې له د وېسټ اېنډيز له درېوو ټاپوګانو بهر دی، خو له وېسټ اېنډيز سره ورته کلتور لري. تاریخ په ۱۹۴۲ کې، کریسټوفر کولمبس ، د لومړني اروپايي په توګه، دې ټاپوګانو ته خپل راتګ ثبت کړ. تاریخ پوهان په دې باور دي چې هغه لومړی کس و چې د بهاماس په خاوره کې یې پښه کېښوده. د امریکا وچې دې سیمې ته د کریسټوفر کولمبس له لومړیو سفرونو وروسته، اروپایانو دې سیمې ته د وېسټ اېنډیز نوم ورکړ چې، ترڅو له اصلي هند یانې هند او ختیځ اېنډیز لکه سوېلي اسیا او سوېل ختیځې اسیا څخه یې توپیر وشي. د شپاړسمې پېړۍ په پای کې، فرانسوي ، انګلیسي او هالنډي سوداګرو د کارابین سمندر کې خپل عملیات پیل کړل او د اسپانیا او پرتګال اړوند بېړیو او ساحلي سیمو يې بريد وکړ. دوی اکثرا د اسپانيا له کنټرول لرې سیمو کې پناه اخیستله او خپلې کښتۍ یې تنظیمولې ، له هغې ډلې د کوچني انتيل ټاپوګان ، د سوېلي امریکا شمالي ساحل، د اورینوکو ساحل او د مرکزي امریکا اتلانتیک ساحل سيمې يادولی شو، په انتيل کې، دوی په ۱۶۲۴ کې د سینټ کیټس او په ۱۶۲۶ کې بارباډوس په نوم استعماري اډه جوړه کړه. د ۱۷مې پېړۍ په مینځ کې د شکر انقلاب په جریان کې، په زرګونو افریقایي غلامان اړ شول چې په کښتونو او فابریکو کې کار وکړي. چې وروسته دا افريقايي غلامان هم د ځايي استوګنو وګړو سره نسلاً يوځای شول. هېوادونه د ټاپوګانو په توپير سره لوی انتيل انگلستان امریکا متحده ايالات انتيل انگلستان د هالنډ سلطنت هالينډ انگلستان هالينډ فرانسه فرانسه انگلستان وېنزوېلا هالينډ فرانسه فرانسه هالينډ هالينډ ایالات متحده وېنزوېلا فدرالي انحصاري سيمې وېنزوېلا ټاپوګان انگلستان اړوندې پوښتنې ختیځ هند سرچينې اړوندې پوښتنې کروم ویل جیسي. د غلامانو او شکر څخه ډیر: د ټرانس امپیریل کیریبین او د هغې د نفوس وروستۍ تاریخچه. د کمپاس تاریخ مخونه . هیګمن بیري د کیریبین لنډ تاریخ. ۲۰۱۱ د مارتین ټوني کیریبین تاریخ: له استعمار څخه دمخه اصلي اصل
تبلیغ

د تبلیغ لغوي معنی خپرول، خپرول یا ویشل دي او نوم یې جواني یا جواني دی لکه: هلک بلوغ یا بلوغ ته رسیدلی وي. د خبرو اترو، ارتباط او تبلیغ کولو معنی د مطلوب پای یا مطلوب حد ته رسیدو، رسولو، رسولو او رسولو ته ویل کیږي، که هغه حد یا پای یو ځای، وخت یا اخلاقي ټاکل شوی موضوع وي. دا معنی په بیان کې مبالغه کوي، کوم چې کلمه د حقیقي معنی له حدودو څخه بهر اخلي. د اسلام تبلیغ یا د تبلیغ بهیر یو ستر اسلامي رسالت دی چې اسلام یې په انساني ژوند کې خپل وجود او هویت جوړ کړی دی. سرچينې اسلام
آيسو ۶۳۹-۲ کوډونو لړليک

آيسو ۶۳۹-۲ کوډونو لړليکد نړۍ د ۴۶۴ بېلابېلو ژبو ۳ حرفي ژبکوډونه دي چې هر يو يې د بشر د تاريخ د يوې ژبې استازيتوب کوي، چې په ۱۹۹۸ کال کې د آيسو ۲-۶۳۹ ستندرد په توګه وړاندې شوي دي چې په لاندې جدول کې د آيسو ۱-۶۳۹ دوه حرفي ژبکوډونو سره په مقايسوي ډول ښودل شوي دي. اړوند ليکنې آيسو ۶۳۹-۱ کوډونو لړليک آيسو ۶۳۹-۳ کوډونو لړليک يونيکوډ ژبکوډ آيسو ۲-۶۳۹ سرچينې آيسو ۶۳۹
ژبکوډ

ژبکوډ یو کوډ دی چې ژبو ته عددي یا لیک پېژندونکي یا کټګورۍ ګوماري. دا کوډونه د کتابتون راټولولو تنظیم کولو، ډاټا ښودلو، یا د ژبنوم د کوچنۍ بڼې په توګه په کمپیوټر کې ځايولو او ژباړلو لپاره کارول کيږي. پښتو ژبه معمولاً د او په تورو سره ښودل کيږي. اړوندې پوښتنې د کرکټر کوډ کول آيسو ۶۳۹ یونیکوډ سرچينې د کانګریس په کتابتون کې د ژبې کوډونو لیست ژبې
شېرعلي اپريدی

شېرعلي اپريدي د مارچ په ۱۱، ۱۸۷۲ کې مړ شوی يو پښتون هندي سرتېری و، چې په قتل محکوم شو او د انډامان ټاپو د پورټ بلير په جزايي کالونۍ کې بندي شو. هغه د ۱۸۷۲ کال د فېبرورۍ په ۸ مه د هند د وایسرای لارډ مایو د وژلو له کبله مشهور شو، برېتانوي سرچینو هغه بې ډاره سرتېري بللو او د هر ډول خطرناکو عملياتو ترسره کولو لپاره به يې هغه ټاکه . لومړنی ژوند شېرعلي چې د اپريدي پښتنې قبيلې سره تړاو لري، په ۱۸۶۰ لسيزه کې د پنجاب په پوليسو کې د برېتانوي حکومت لپاره کار کړی دی. هغه د خیبر ایجنسۍ د تیرا درې څخه راغلی و او د پېښور کمشنر لپاره یې کار کاوه. هغه په امبالا کې په استعماري پوځ کې د سپرو ځواکونو په لیکو کې دنده ترسره کوله. هغه د ۱۸۵۷ کال د هند د بغاوت په جریان کې په روهیلکنډ او اوده کې د صدارت په لښکرو کې دنده ترسره کړې. هغه په پېښور کې د سپاره سرتېري په توګه دنده ترسره کوله او د رینل ټیلر لپاره یې د سپاره شوي آرډرلي په توګه کار کاوه، چې شېرعلي ته یې آس، تومانچه او سند ورکړی و. شېرعلي د خپلو ښو اخلاقو له امله په اروپایانو کې مشهور و او د ټیلر د ماشومانو پالنه یې کوله. شېرعلي اپريدي يو غل چې د ده اس او مېرمنې تښتولو هڅه يې کوله، وژلی وو.افریدي یو غل وژلی وو چې د هغه د څاروي او میرمنې د غلا کولو هڅه یې کوله، هغې ته د دې وژنې په مقابل کې بښنه او عفوه وشوه. اندامان ته ترانسپورت په ۱۸۶۷ کې، حیدر چې د هغه د دوښمنانو څخه و په پېښور کې په رڼا ورځ د خپلې خور د ځورونې په تور وواژه. که څه هم هغه د بې ګناهۍ غوښتنه وکړه، هغه په ۲م اپریل ۱۸۶۷ کې د مرګ په سزا محکوم شو. د استیناف په جریان کې، د هغه سزا د یوه قاضي، ډګروال پولاک لخوا د عمر قید ته کمه شوه او هغه د انډامان او نیکوبار ټاپوګانو ته د بندي په توګه ولېږل شو، ترڅو خپله سزا پوره کړي. هلته د تګ څخه وروسته د ده د ښه چلند له کبله نوموړي ته اجازه ورکړل شوه چې په پورټ بلیر کې د حجام نايي په توګه کار وکړي. د لارډ میو وژنه ریچارډ بورک، د میو شپږم ارل ، د ۱۸۶۹ څخه د هند وایسرای ، د ۱۸۷۲ په فېبرورۍ کې د انډامان او نیکوبار ټاپوګانو څخه لیدنه کوله. دا جزيره د هند د مجرمينو او سياسي بنديانو لپاره د برېتانیا د جزا کالونۍ په توګه کارول کېده لارډ میو د دې جزيري د مرکز د مقرراتو مسودې کې د پام وړ رول درلود. د فېبرورۍ په اتمه چې کله وايسراي تقريباً خپله معاينه بشپړه کړې وه او د ماښام په اوو بجو خپلې کۍتۍ ته راروان وو چې ليډي مايو هم په انتظار ولاړه وه نو شېرعلي اپريدی راښکاره شو او هغه يې په چړو ووهلو. شېرعلي سمدستي د دولسو امنيتي کسانو لخوا ونيول شو. لارډ میو ډېر ژر مړ شو. دا پېښه، چې د جزيرې د مسؤلينو پام يې ځانته راجلب کړ، د هیریټ د غره په لمن کې پېښه شوه. وروسته د وايسراي وژنې، د هند د لوړ پوړي چارواکي، چې د برېتانوي واکمنۍ لخوا ټاکل شوي وو، په ټوله برېتانيا او برېتانوي هند کې د ټکان څپې راوپارولې. شېرعلي اپريدي غوښتل د خپلې سزا د غچ په توګه دوه برېتانوي وګړي، سپرنټنډنټ او وايسراى ووژني، چې د ده په اند د ده په حق کې يې زياتی کړی و. هغه ټوله ورځ انتظار وکړ او یوازې ماښام یې د وایسرای د وژلو فرصت وموند. هغه وویل چې د خدای په امر یې وژلی دی. هغه په ساده ډول د انځور لپاره ودرېد. په همدې وخت کې ځینې جهادي الهام لرونکي بندیان د اندامان په زندان کې وو، خو انګرېزانو د وایسرای په وژلو کې د دې بندیانو هیڅ تړاو ونه موند. شېرعلي اپريدی په مرګ محکوم شو او د وائپر ټاپو په زندان کې د ۱۸۷۲ کال د مارچ په ۱۱مه په دار وځړول شو. داهم وګوره محمد عبدالله هند سرچينې کتابتون فام داس : د اندامان ټاپوګان. پروفیسور سین د انضباطي سزا: د اندامان ټاپوګانو کې استعمار او محکوم ټولنه. د اکسفورډ پوهنتون پریس. بهرنۍ اړیکې مړينې وېشنيزه : پښتانه
چنيچي ډریگن

چنيچي ډریگن د بیسبال مسلکي ټیم دی چې په ناګویا کې میشته دی ، د جاپان په چوبو سیمه کې لوی ښار. ټیم د نیپون مسلکي بیسبال مرکزي لیګ کې لوبیږي. دوی نهه ځله د مرکزي لیګ پاینټ او دوه ځله د جاپان لړۍ ګټلې ده. دوی د ۲۰۰۷ آسیا سیالیو کې هم اتلان وو. بهرنی سایټ جاپان
سوېلي اسيايي ژبې

سوېلي اسيايي ژبې چې استرواسيايي ژبې یا مون-خمیر يې هم بولي د ژبو یوه لویه کورنۍ ده چې د اېندوچینا او د هند ، بنګله دېش ، نیپال او سوېلي چین ځینې برخو ژبې په بر کې نيسي، نن ورځ، په نړۍ کې د سوېلي اسيايي ژبو ۱۱۷ مېلیونه ویونکي شته. د دې ژبو څخه، یوازې ویتنامي ، خمري او مون اوږد لیکل شوی تاریخ لري، او یوازې ویتنامي او خمر ژبې په ویتنام او کمبوډیا کې رسمي ژبې ګڼل کيږي. د مون ژبه هم په میانمار او تایلینډ کې د یوې اصلي ژبې په توګه پېژندل شوې. وا ژبه په میانمار کې د وا ایالت رسمي ژبه هم ده. سينتالي هم د هند له ۲۲ ټاکل شویو ژبو څخه یوه ده. د دې کورنۍ نورې ژبې د لږکیو ډلو لخوا ویل کیږي او رسمي حیثیت نه لري. ایتھنولوګ د ۱۶۸ اسټرونیایی ژبې راپېژني. دا ژبې ديارلس څانګې جوړوي او ښايي د شومپن د ژبې د حساب له مخې څوارلس څانګې، چې غړيتوب يې په بشپړه توګه نه دی منل شوی، چې په دوو ډلو وېشل شوي دي، مون-خمر او مونډا . نورې وروسته ډلبندۍ دا ژبې په درېوو څانګو وېشي مونډا، اټومي مون - خمر او کاهسي - خامويي یا ځینې وختونه ټولې ډلې د مون - خمر فرعي څانګې لاندې ځای په ځای شوي او دا نوم د کورنۍ نوم ګڼي. د اسټرواسیا ژبې په سوېل ختیځه آسیا کې او د هند، بنګله دېش، نیپال او ختیځې آسیا په برخو کې وېشل شوي او د نورو ژبو لخوا یو له بل څخه جلا شوي دي. داسې برېښي چې سوېل ختیځه آسیا د انډامان ټاپوګانو پرته د دې ژبواصلي ټاټوبي وي ، او ګاونډي کورنۍ لکه کرا ډای ، هونګ مین ، استرونزیایي ژبې ، او د چین - تيبېتي ژبې وروسته د کډوالۍ له لارې دې سيمې ته رالېږدول شوي دي. ژبې د دې ژبو ډلبندي کولو یوه عامه لاره په لاندې ډول ده: مونډا شمالي مونډا کورکو خرواري سوېلي مونډا خاریه-جوانګ مونډای کوراپوت مون-خمر ختیځه مون - خمر خمر کمبوډیايي پيري باهناري کوټويي ویټي د ویتنامي په شمول شمالي مون - خمر کیهاسي میګالایا ، هند پالايونګي خمويي سوېلي مون - خمر مون اسلي مالایا نیکوبار ټاپوګان اړوندې پوښتنې دراویډي ژبې استرونزیایي ژبې سرچينې . د ژبپوهنې پالونټولوژي او آسټرواسیاټیک ونډه. په لارنټ ساګارت، راجر بلینچ او الیسیا سانچیز-مزاس، ایډز کې. د ختیځ آسیا خلک: د لرغونپوهنې، ژبپوهنې او جینیات سره یوځای کول. - لندن: روټلج کرزن. زبانهای آستروآسیایی در دانشنامهٔ بریتانیکا - :: - - :
اچيني ژبه

اچيني يا اچيه يي ژبه بهسا اچيه د مالېزیا - پولینیسي ژبو له ډلې يوه ژبه ده چې د اندونېزیا په سوماترا ټاپو کې د آچيني وګړو له خوا ويل کيږي، په ځانګړې توګه د مالېزیا ک په کداح او يان ښارونو کې ۳.۵ مېليونه وګړي پرې خبرې کوي. سرچينې
ويوکی چلوونکی

ويوکی چلوونکی يا د کمپیوټر هارډویر یا سافټویر یو ډول دی چې د کمپیوټر لیکلو یا کمپیوټر ترمیم لپاره کارول کیږي. نن ورځ، د کلمو پروسس کولو مختلف پروګرامونه کاروونکو ته ډېرې وړتیاوې ورکوي - پرته له لیکلو؛ په متن کې د انځورونو او انځورونو اضافه کول او تنظیم کول، د ناسمو لیکنو چېک کول او سمول، د پاڼو ترتیبول، د متن چاپول، او نور يې د بېلګې په توګه يادولی شو. البته، د ويوکي چلوونکي خورا مشهور سافټویر د مایکروسافټ ورډ په نوم یادیږي. دا سافټویر د کلمې پروسس کولو خورا مشهور سافټویر دی ځکه چې دا د مایکروسافټ وینډوز عملیاتي سیسټمونو نصب شوي وي يا يې په اسانۍ نصبولی شئ. اړوندې پوښتنې ګوګل ډاکس
مسعود پزشکیان

مسعود پېزيشکیان يو ايرانی سياستوال، د ایران لومړنی اذري تورک ولسمشر او روغتيايي ډاکټر دی، هغه په ۱۳۳۳۰۷۰۷ لمريز کال د ختیځ آزربايجان په ولايت کې زېږېدلی، نوموړي وروسته له هغه چې ابراهيم رييسي د ایران پخوانی ولسشمر د الوتکې د لوېدلو په پېښه کې مړ شو ځان يې ولسمشريزو ټاکنو ته نوماند کړ چې په دوهم پړاو ټاکنو کې بریالی شو، همدا راز نوموړي د ۱۳۸۰ لمريز کال څخه تر ۱۳۸۴ لمريز کال پورې د ايران د روغتيا د وزير په توګه هم دنده ترسره کړې. مسعود پزشکیان د ایران د نهم ولسمشر په توګه دنده ترسره کوي، ولسمشري په ايران کې د رهبرۍ وروسته دويم لوی مقام دی، چې د دې مقام لپاره هرو پينځو کلونو کې يوځل ټاکنې کېږي. د لومړي مقام لپاره د مشرانو جرګه چې مجلس خبرګان ورته ويل کېږي د سپین ږیرو او مذهبي مشرانو لخوا لومړي مقام ته د ایران رهبر ټاکل کېږي، دا مهال د ایران لومړنی مقام لرونکی هېواد مشر سید علي خامنهيي دی. شخصي ژوند مسعود پزشکیان د ایران په ختيځ ازربایجان ولايت کې په يوې تورک ژبې کورنۍ کې زېږېدلی. نوموړی بيا د دندې ترسره کولو په اوږدو کې د تبريز پوهنتون د رييس په توګه ګومارل شوی چې بيا وروسته سياسي ډګر ته راغی او په بېلابېلو برخو کې فعاليتونه ترسره کړي. سياسي تګلارې نوموړی ځان د ايران د مذهبي مشر علي خامنهيي يو وفادار کس ګڼي، په يوې رسنۍ کې هغه د خبريال يو پوښتنې په ځواب کې وايي چې تر هرڅه وړاندې د مذهبي مشر علي خامنهيي يو عسکر دی او د هغه لاره به تعقيبوي او هره خبره به يې مني. ولسمشريزو ټاکنو ته نوماند کېدل د ۱۴۰۳ لمريز کال په اوږدو کې کله چې د ايران پخوانی ولسشمر سيد ابراهيم رييسي د ازربایجان ولايت په سيمه کې د الوتکې لوېدنې په پېښه کې خپل ژوند له لاسه ورکوي په ايران کې نوي ټاکنې رامينځ ته کېږي چې په بهير کې يې نوموړی مسعود پېزيشکیان ځان نوماندوي. په لومړي سر کې د پراخ تبلیغاتو او رسنيو کې د ګډون او خبرو له لارې ډېر شهرت ترلاسه کوي، د ايران د پخواني ولسمشر حسن روحاني د بهرنیو چارو وزير جواد ظریف نوموړي ته په پراخه کچه تبلیغات کوي او خلک رابولي چې نوموړي ته رايه ورکړي. په لومړي پړاو ټاکنو کې نوموړی ترټولو ډېرې رايي ترلاسه کوي چې بېرته د يوه بل مخکښ سيال سعيد جليلي سره دوهم پړاو ته يې ټاکنې غځېږي، چې په پايله کې د ميليونه رایو په ګټلو سره د دې هېواد ولسشمر ټاکل کېږي. سرچینې
تحصيلي بورس

سکالرشيپ يا بورسيه د زده کوونکو يا محصيلينو سره د لګښتونو مرستې ته ويل کېږي، هغه هېوادونه چې له اقتصادي پلوه کمزوري يا ناامنيو ځپلي وي نو د نورو هېوادونو علمي مرکزونه ورسره د زده کړو د لګښتونو په برخه کې مرستې کوي. ترلاسه کول هغه هېوادونه چې د ناامنیو له امله يې اقتصاد کمزوری شوی وي، اوسېدونکو ته يې د زده کړو لګښتونه هم يو سرخوږی دی. نو له همدې امله د نورو هېوادونو علمي مراکز او پوهنتونونه له دوی سره مرستې کوي، وېزې ورته لېږي د خپل هېواد پوهنتونونو ته يې ورغواړي، د ژوند چارو او درسونو په برخه کې ورته اسانتیاوې برابروي او په وړیا توګه د زده کړو زمینه ورته برابروي. دا مهال افغانستان، اوکراین، سوريه، يمن، فلسطين او څو نور... هغه هېوادونه دي چې هر کال يې محصلين په زرګونو بورسیه یا سکالرشيپونه ترلاسه کوي. د یادونې وړ ده؛ ښايي ډېر داسې هېوادونه شتون ولري چې اقتصاد يې پياوړی وي خو بياهم په بېلابېلو دلايلو محصلين يې د نورو هېوادونو بورسې ترلاسه کولو ته زړه ښه کوي. ډولونه تحصيلي بورسونه زیاتره حکومتي دي چې ټول لګښتونه يې د دوی پرغاړه دي خو ځينې داسې شخصي پوهنتونونه هم شتون لري چې د خيريه ټولنو او بنسټونو په مرسته د نورو هېوادونو محصلينو ته بورسونه ورلېږي. موده هر بورس يوه ټاکلې موده لري، ځينې يې کلنۍ او ځينې يې میاشتنۍ وي، د ټاکلي مودې پای ته رسېدو وروسته محصلين بېرته خپل هېواد ته استول کېږي. خو په ځينو هېوادونو کې داسې هم کېږي چې محصل د دايمي استوګنې غوښتنه وکړي. سرچینې انګرېزي ويکيپېډيا او د پژواک خبري رسنۍ
اروزګان پوهنتون

اروزګان پوهنتون د افغانستان د سویلي اروزګان ولایت اړوند په مرکز ترینکوټ کي یو دولتي پوهنتون دی. دا پوهنتون په رسمي ډول د ۲۰۱۲ کال د مارچ په ۲۸مه نېټه پرانستل سو. د ارزګان پوهنتون اوس مهال د ښووني او روزني او کرني پوهنځۍ لري. په ارزګان ولایت کي د زده کړو لپاره ډېر شمېر زده کوونکي شتون لري، خو د پوهنیزو موادو نشتون ددې ولایت زدکړیالان نورو ولایتونو ته اړ ایستلي دي.
ترينکوټ هوايي ډګر

ترينکوټ هوايي ډګر دري : میدان هوایي ترینکوت د ترینکوټ ښار سوېل ته د . کیلومتره په فاصله کي د کندهار ترینکوټ پر لویه لاره پروت هوایي ډګر دی. یاد هوايي ډګر د افغانستان د ترانسپورت او ملکي هوايي چلند وزارت تر سرپرستۍ لاندي یو کورنی هوایی ډګر دی چي د ارزګان ولایت خلکو ته چوپړتیاوي وړاندي کوي. ترینکوټ هوایي ډګر د سمندر له سطحي فوټه پورته جوړ سوی دی، او د اصلي ځغاستي ځای یې په فوټه کي ډیزاین دی. هوایی ډګر د مسافرینو یو واحد ټرمینل او یو جلا پوړیز لوړ کنټرول برج لري. په ډګر کي دننه د دفاع وزارت د هوايي اډې سره نږدې څو چورلکې ، د الوتکو د تمځای ځایونه او بېلابیلي ودانۍ هم شتون لري چې د افغان وسله والو ځواکونو لخوا د ترتیب سویو نظامي او وختي بیړنیو مرستو لپاره کارول کیږي. ترينکوټ ته نور نږدې لوی هوايي ډګرونه په شمال کي د ګاونډي دایکندي ولایت د نیلي هوايي ډګر ، په سوېل ختیځ کي د زابل ولایت د قلات هوايي ډګر ، په سوېل کي د کندهار د احمدشاه بابا نړیوال هوايي ډګر ، په سوېل لوېدیځ کې د لښکرګاه د بست هوايي ډګر او د فراه هوايي ډګرونه دي.
چشت شریف

چشت شریف د چشتي شریف یا چشت په نوم هم یادیږي د افغانستان په هرات ولایت کي د هري سیند په شمالي څنډه کي پروت یو ښارګوټۍ دی. یاد ښارګوټۍ د چشت شریف ولسوالۍ اداري پلازمینه یا مرکز دی.
دانګمي ژبه

دانګمي ژبه د کوايي ژبې له کورنۍ څخه يوه ژبه ده چې د ګانا په سوېل ختيځ کې ویل کیږي او شاوخوا ۸۰۰۰۰۰ ویونکي لري. دا ژبه د نایجر - کانګويي ژبو یوه څانګه ده او د ګا ژبې ته خورا نږدې ده. د ګا ژبه او دانګمي ژبه په ګډه د کوايي ژبې د کورنۍ د ګا-دانګمي څانګه جوړوي. سرچينې
کوايي ژبې

کوايي ژبې ، چې ډېری وختونه د نوې کاوایي په نوم هم یادیږي، د ژبو يوې کورنۍ په اړه يې وړانديز شوی - مګر تر اوسه پورې د ژبې د کورنۍ په توګه ثبوت شوې نه ده . دا ژبې په سوېل ختیځه عاج ساحل ، سوېلي ګانا او مرکزي توګو کې ویل کیږي. د دې ژبو د کورنۍ نوم د جرمني ژبپوه ګوتلوب کراوزه لخوا غوره شوی، او په ذکر شویو ژبو کې د نوم مانا خلک ده. سرچينې .-- .-:-:.--:.-- . .-:-:--:.-- .---:.-- .---:.-- .--:..-- .- -:.-- .- --:-:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:- ويکيپېډيا ګډونوال .انګليسي ويکيپېډيا ۳۰ اګست ۲۰۱۵.
اکولي وينګ

اکولي د سوېلي لوو ژبه ده چې د سوېلي سوډان او شمالي یوګانډا کې د میګوی کاونټي کې د اکولي خلکو لخوا په اګاګو ولسوالۍ ، امورو ولسوالۍ ، ګلو ولسوالۍ ، کټګوم ولسوالۍ ، نوویا ولسوالۍ ، لاموو ولسوالۍ ، پاډر ولسوالۍ او اومورو ولسوالۍ کې ويل کيږي. سرچينې کتابتون کرزولارا، د اکولي ژبې مطالعه. ګرامر او لغتونه. د افریقایي ژبو او کلتورونو نړیوال انستیتیوت. لندن نیویارک ټورنټو: د اکسفورډ پوهنتون پریس. کیچنګ، ارتور لیونارډ د اچولي ژبې یو ګرامر ګرامر لومړی خپور شوی . لندن: شیلډن پریس کمپالا: د یوګانډا کتاب پلورنځی. روت ګلیک؛ کلیو کریپر؛ کلیفورډ ایچ پراټور؛ په یوګانډا کې ژبه د فورډ بنسټ د ژبې سروې ټوک. لندننیویارک وغیره د اکسفورډ پوهنتون پریس. --- لوا پورې تړلې کينډۍ کينډۍ:د ويکيپېډيا بڼه او فعاليت مالندرا، الفریډ یو نوی اچولی ګرامر . کمپالا: ایګل پریس. د هیتټرسټ ریکارډ اچولی د پیل کونکو لپاره: ګرامر، اچولی انګلیسي، انګلیسي اچولی . لندن: پیلاتو کتابونه. --- لوا پورې تړلې کينډۍ کينډۍ:د ويکيپېډيا بڼه او فعاليت ، اچولي متلونه . نیروبي: هاینمن کینیا. ، د لاینو سندره او د اوکول سندره . د افریقی لیکوالو لړۍ ، . لندن: هاینمن تعلیمي. جینټ لاکیربر کوونو لیب اکولي انټرو اکولي اکسنټډ آرتوګرافي . لندن: . - لوا پورې تړلې کينډۍ کينډۍ:د ويکيپېډيا بڼه او فعاليت بېرونۍ تړنې د نړیوال ریکارډونو شبکې څخه د اچولي نمونه واورئ د راډیو - په لوو کې د شمالي یوګانډا څخه د راډیو خپرونې
اديګي ژبه

اديګي ژبه ژبه یا اديګيه په انگرېزي: د قفقازي ژبو د شمالي قفقازي ډلې څخه يوه ژبه ده چې په منځني ختیځ او قفقاز کې د شاوخوا پنځه سوه زره ویونکو له خوا ويل کيږي. په اصل کې، د دې ژبې ویونکي د قفقاز د ادیګيا خلک وو چې بېلابېلو ځايونو ته کډوال شوي دي، نن ورځ، د دې ژبې ويونکي په روسیه ، اردن ، تورکیې ، اسراییل ، امریکا ، مقدونیه او عراق کې ژوند کوي. په تېرو وختونو کې، دا ژبه د پارسي رسم الخط سره په داسې طریقه لیکل شوې وه چې د اديګي لپاره جوړ شوی و. د ۱۹۲۷ کې دوی لاتیني ليکدودته مخه کړه او نن ورځ دا په سیریلیک ليکدود لیکل کیږي. د لیکلو طریقه سرچينې ژبې
یار محمد خان الکوزی

یارمحمد خان الکوزی بن عبدالله خان له ۱۸۲۹ تر ۱۸۴۲ پوري د هرات د سلطنت وزیر او له ۱۸۴۲ تر ۱۸۵۱ پوري د همدغه ولایت واکمن وو. نوموړی په ۱۷۹۰ زیږدیز کال کي د الکوزي په ټبر کي زېږېدلی دی. یار محمد خان په کي د هرات وزیر وټاکل سو، او په کي یې د خپل امیر کامران شاه دراني له ګوښه کولو وروسته د هرات واکمني په لاس کي واخیستل. یار محمد په ۱۸۵۱ کال کي تر خپل مرګ مخکي د هېواد پولي د چهار ولایت او لشکر جنګوي سیمو پوري پراخه کړې. -
چهار ولایت

چهار ولایت پښتو : څلور ولایتونه د افغانستان په شمال کي یوه تاریخي سیمه وه چي د نن ورځې فاریاب ، جوزجان او سرپل ولایتونه یې په ځان کي رانغاړل. دا ځای په سیمه کي د څلورو پخوانیو خاناتو نوم ته منسوب دی، چي میمنه ، سرپل، شبرغان او اندخوی نومېدل. په یاده سیمه کي ميمنه په دوديزه توګه د خانانو تر ټولو پياوړې او اغېزناکه ګڼل کېده. د معلوماتو له مخي د چهار ولایت د نفوس اکثریت ازبک ټبر وو.
محمد علي بېګ

محمد علي بیګ ؟- پارسی : محمد علي بیگ د بامیان ولایت یو تاجک جنګسالار او سیمه ییز واکمن وو. نوموړی د سیغان او بامیان په ولسوالیو کي واک درلود، او د هزاره ګانو په وړاندي د هغوی د غلام کولو، سوداګرۍ او سخت چلند له کبله پیژندل سوې څېره وه. جګړې محمد علي بيګ په باميانو چي هغه وخت د مير يزدان بخش تر واک لاندي وو او د هزاره جات په نورو برخو کي په ګڼو بريدونو کي برخه درلوده. نوموړي به له جګړو وروسته هزاره ګان د غلامانو په توګه نيول او بيا به يې د کندوز په ميرانو او د بخارا په واکمنانو باندي پلورل. محمد علي وروستیو کلونو کي په بامیانو کې په بریالیتوب سره نفوذ وکړ او د هزاره ګانو د مشر میر یزدان بخش په وژلو یې د بامیانو د ټول ولایت واک په لاس کي واخیست.
افغان ترکستان

افغان ترکستان ، چي د سویلي ترکستان په نوم هم یادېږي، د افغانستان په شمال کي یوه سیمه ده چې د پخواني شوروي جمهوریتونو ترکمنستان ، ازبکستان او تاجکستان سره پر پوله باندي پرته ده. په ۱۹مه پېړۍ کي دلته د ترکستان په نوم یو ولایت شتون درلود چي پلازمینه یې مزار شریف وو. دغه ولايت د اوسنيو بلخ ، کندز ، جوزجان ، سرپل او فارياب څخه جوړ او په کي د قطغان-بدخشان ولایت د ترکستان له ولایت څخه بیل سو. د افغان ترکستان ټوله خاوره په شمال ختیځ کي د امو دریا سره د کوکچې سیند له نښلېدو څخه نیولې بیا په سوېل لوېدیځ کي د هرات تر ولایت پوري څه باندي اوږده او د تزاري روسیې له پولي څخه د هندوکش تر پوري په منځني پلنوالي سره پرته وه. په دې توګه یاده سیمه له شاوخوا مساحت څخه جوړه وه چي دا تقریبا د افغانستان د پخواني سلطنت دوه پر نهمه برخه کېدل. ځمکپوهنه د افغان ترکستان سیمه د کرني له پلوه بې وزله ده او پرته له دې چي د سیندونو په دره کي راسي، د سویل لور غرنۍ بڼه لري ، مګر د کراکم دښتې په لور په ناپاکو کثافاتو او څړځایونو کي ورګډیږي. ددې ولایت په ختیځ کي یو مهال د کندز ، تاشکرګان ، بلخ او اکاچې خاني او په لویدیځ کي د سرپل ، شبرغان ، اندخوی ښار او میمنې څلور خانۍ یا چهار ولایت څلور ولایتونه شامل وه.
روستاق، افغانستان (کلۍ)

روستاق دری : رستاق د افغانستان په تخار ولایت کي یو کلۍ او د رستاق ولسوالۍ مرکز دی.
سُرخ کوتل

سور کوتل چي د چشمه شیر یا د سر چشمه په نامه هم یادیږي، یو لرغونې سیمه ده چي د باختر د سیمي په سویل کي کوم چي د پلخمري څخه د په فاصله کي پرته ده موقعيت لري. یاد سیمه په لرغوني افغانستان کي د کوشانیانو د واکمنۍ پرمهال د یادګاري ودانیو څخه ګڼل کیږي. په سرخ کوتل کي لوی عبادتځایونه، د کوشان واکمنانو پژي او د سورخ کوتل لیکنه چي د کوشاني واکمنۍ د تاریخ یوه برخه په ګوته کوي ټول شتون لري. د رباتک لیکنه چي د کوشان د کورنۍ د نسب په اړه د پام وړ نښې پکښي شتون لري هم د یادي ساحې څخه بهر په روباتک کلي کي موندل سوي دي. د سرخ کوتل ساحه د افغانستان د لرغونپوهني فرانسیس دډیلیګیشن پروفیسور شلمبرګر لخوا د او ترمنځ کشف او په لرغوني افغانستان کي د کوشان امپراتورۍ اصلي ځای وګڼل سو. د دې سیمي ځیني پژي مجسمې د افغانستان ملي موزیم چي د کابل موزیم په نوم هم یادیږي ته ولیږدول سوې او پاته یې د افغانستان د کورنۍ جګړې پر مهال په بشپړه توګه لوټ سوې. د سرخ کوتل تر ټولو مشهوره اثار د سور کوتل لیکونه، د پاچا کنیشکا پژۍ او د اور د قربانۍ ځای دي. د پاچا یاد لرغونۍ پژۍ د ۲۰۰۱ کال د فبرورۍ مارچ په میاشتو کي د طالبانو د عکس العمل په ترڅ کې ویجاړه سول، خو د فرانسوي محافظه کارانو له خوا بیا ورغول سوه. د لرغوني افغانستان اریانا دغه درې اثار اوس مهال د افغانستان په ملي موزیم کي نندارې ته ایښودل سوي دي.
د روسیې د پوهنتونونو نوملړ

د روسيې فدراسيون يو له هغو هېوادونو څخه دی چې د لوړو زدکړو په برخه کې ډېر پرمخ تللی. د نړۍ خورا لوی پوهنتونونه په دې هېواد کې شتون لري چې زیاتره يې د دې هېواد په پلازمېنه مسکو کې دي. سرچينې بهرنۍ تړنې
قطغن-بدخشان ولایت

قطغن-بدخشان ولایت دری : ولایت قطغن بدخشان یو ولایت و چي د افغانستان په شمال ختیځ کي یې موقعیت درلود. دغه ولایت په ۱۸۹۰ کال کي هغه مهال رامنځ ته سو کله چي د قطغن او بدخشان ولسوالۍ له افغان ترکستان ولایت څخه جلا او د ولایت اداره یې په کابل کي د شمال زون ادارې ته وسپارل سوه. په کي بدخشان ولایت د بغلان ، پلخمري ، دوشي ، دهنه غوري ، خان اباد ، اندراب ، کندز ، حضرت امام او تالقان ولسوالۍ په ځان کي رانغاړلي وې، خو په همدغه کال د قطغن-بدخشان ولایت نور له منځه یوړل سو او له هغه وخت راهیسي یاده سیمه په څلورو جلا جلا ولایتونو لکهبدخشان ، بغلان ، کندز او تخار باندي ووېشل سوه.
د امپراتوریو هدیره

د امپراتوریو هدیره یو ځانګړی شعار دی چي د افغانستان سره تړاو لري. دا شعار په اصل کي د څو تاریخي مثالونو څخه سرچینه اخلي او دا ښیي چي بهرني قدرتونه لکه لويه برتانیه، شوروي اتحاد او په دې وروستیو کي متحده ایالات د نظامي بریا په ترلاسه کولو کي څنګه پاته راغلل. تاریخ له تاریخي پلوه په نولسمه او شلمه زیږدیزه پېړۍ کي لویي بریتانیې، د شلمي پېړۍ په وروستیو کي شوروي اتحاد او ورپسې متحده ایالات او ددوی نظامي ملاتړي هیڅکله ونه توانېدل چي دغه هیواد خپل کړي، خو له بله د سیاست په ډګر کي یاد هیوادونه د افغانستان په وړاندي ډېر بریالي بریښي او له لسګونو کلونو راهیسي یې د خپلو ګټو په پار دلته سیاسي، اقتصادي او نوري سیالۍ په ښه توګه مخته وړي دي.
مولوي حبيب الله اغا

مولوي حبيب الله اغا د افغانستان د پوهنې وزير دی. نوموړۍ حبيب الله اغا ددې ترمخه د کندهار د علماوو شورا رییس وو چي د افغانستان د امیر المؤمنین مولوي ھیبت الله اخوندزاده د نژدې ملګرو او وفادارانو څخه دی. دا هم وګورئ سرچينې
رادولفزل ام بودنسي

رادولفزل ام بودنسي رادولفزل ام بودنسي د جرمني په بادن-وورتمبرګ ایالت کې یوه ښکلی ښارګوټۍ دی، چې د بودنسي په شمال لویدیځ ساحل کې موقعیت لري. دا ښار د طبیعت، تاریخ او کلتور له پلوه ځانګړی دی. دلته د رادولفزل لنډ پېژندل: رادولفزل ام بودنسي رادولفزل ام بودنسي د جرمني په بادن-وورتمبرګ ایالت کې یو ښکلی ښار دی چې د بودنسي په شمال لویدیځ ساحل کې پروت دی. دا ښار د ۳۲،۰۰۰ څخه زیات نفوس لري او د کونستانس ولسوالۍ دریم لوی ښار شمېرل کېږي. رادولفزل د طبیعت او روغتیا لپاره مشهور دی، په ځانګړي توګه د میټناو ټاپو لپاره چې د روغتیايي مرکزونو او طبیعي ساتنې سیمو په توګه پېژندل کېږي. جغرافیه رادولفزل د بودنسي په شمال لویدیځ ساحل کې پروت دی، چې د زلر زيسي او ګنادن سي په منځ کې موقعیت لري. دا ښار د کونستانس څخه ۲۰ کیلومتره شمال لویدیځ او د زینګن څخه ۱۰ کیلومتره ختیځ ته پروت دی. تاریخ رادولفزل په منځنیو پیړیو کې تاسیس شوی او د هابسبورګانو تر واک لاندې و. دا ښار د ۱۹۷۵ کال د جنورۍ په ۱ نېټه د لوی ښار مقام ترلاسه کړ. اقتصاد رادولفزل یو مهم صنعتي مرکز دی چې په ځانګړي توګه د ماشیني سیسټم، موټرو د پرزو جوړونې، او د ټوکر او خوراکي توکو صنعتونو کې فعالیت کوي. کلتور او سیاحت رادولفزل د سیلانیانو لپاره یو محبوب ځای دی. دلته د میټناو ټاپو، د ښار تاریخي مرکز، او د مختلفو کلتوري او تفریحي فعالیتونو لپاره ځایونه شتون لري. جدول ځانګړتیا معلومات هېواد جرمني ایالت بادن-وورتمبرګ ولسوالۍ کونستانس نفوس ۳۲،۰۴۳ د ۲۰۲۲ کال د ډسمبر ۳۱ نېټه سیمه ۵۸.۵۵ کیلومتره مربع لوړوالی ۴۰۴ متره پوستی کوډ ۷۸۳۱۵ تلفوني کوډ ۰۷۷۳۲ موټر نمبر ویب پاڼه .
زینګین هوهنتویل

د جرمني په بادن-وورتمبرګ ایالت کې یوه مهمه ښارګوټۍ ده چې د هګاو په زړه کې موقعیت لري. دا ښار د خپل تاریخي او طبیعي ښکلا له امله مشهور دی. دلته د په اړه یو لنډه بیوګرافي: د جرمني په بادن-وورتمبرګ ایالت کې پروت دی او د کونستانس ولسوالۍ دویم لوی ښار دی. دا ښار د هګاو په سیمه کې موقعیت لري او د هوهنتویل غر په څنګ کې پروت دی، چې د دې ښار یو مهم نښه ده. د خپل صنعتي پرمختګ او تاریخي ځایونو له امله مشهور دی. جغرافیه د هګاو په سیمه کې پروت دی، چې د بودنسي شمال لویدیځ ته موقعیت لري. دا ښار د کونستانس څخه ۳۰ کیلومتره شمال لویدیځ او د سویس سرحد ته نږدې پروت دی. تاریخ په منځنیو پیړیو کې تاسیس شوی او د ۱۹۵۶ کال د اپریل په ۱ نېټه د لوی ښار مقام ترلاسه کړ. دا ښار د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال د بمبارۍ له امله زیانمن شو، خو وروسته یې بیا رغونه وشوه. اقتصاد یو مهم صنعتي مرکز دی چې په ځانګړي توګه د موټرو جوړونې، ماشین جوړونې، او د خوراکي توکو صنعتونو کې فعالیت کوي. کلتور او سیاحت د سیلانیانو لپاره یو محبوب ځای دی. دلته د هوهنتویل غر، د ښار تاریخي مرکز، او د مختلفو کلتوري او تفریحي فعالیتونو لپاره ځایونه شتون لري. جدول ځانګړتیا معلومات نوم هېواد جرمني ایالت بادن-وورتمبرګ ولسوالۍ کونستانس نفوس ۴۹،۴۴۱ د ۲۰۲۲ کال د ډسمبر ۳۱ نېټه سیمه ۶۱.۷۷ کیلومتره مربع لوړوالی ۴۲۹ متره پوستی کوډ ۷۸۲۲۴ تلفوني کوډ ۰۷۷۳۱ موټر نمبر ویب پاڼه . مشهور ځایونه هوهنتویل غر، د ښار تاریخي مرکز اقتصاد موټرو جوړونه، ماشین جوړونه، خوراکي توکي تاریخ په منځنیو پیړیو کې تاسیس شوی، د ۱۹۵۶ کال د اپریل په ۱ نېټه د لوی ښار مقام ترلاسه کړ
شټوکاخ

شټوکاخ ښار چې په بادن-وورتمبرګ ایالت کې، په جرمني کې موقعیت لري. دا ښار د - په ولسوالۍ کې پروت دی او د فریدریششافن څخه شاوخوا ۲۰ کیلومتره لرې دی. د تاریخي او اقتصادي اهمیت له مخې په دې سیمه کې ځانګړی ځای لري. تاریخ په لومړي ځل د مې پیړۍ په پیل کې ذکر شوی و. دا ښار د منځنیو پیړیو په دوران کې د مهم تجارتي لارې په ترڅ کې پروت و او په دې وجه یې د سوداګرۍ او اقتصاد په برخه کې پراختیا وکړه. د ۱۸۰۵م کال د پرسیبرګ تړون وروسته، د بادن دوکالي برخه شو. جغرافیه د دریا د شاوخوا پراخې او شنه سیمې کې پروت دی. دا ښار د ساحل له مخې ښه انځور لري او د سیاحانو لپاره یوه مشهوره سیمه ده. ښار د اوبو ښایسته منظرو او طبیعت لپاره مشهور دی. اقتصاد د اقتصاد په عمده توګه د صنعت، سوداګرۍ، او ګرځندوی پر بنسټ ولاړ دی. ښار د کوچنیو او متوسطه صنایعو لپاره مناسب چاپیریال لري او د جرمني په سویلي سیمه کې د سوداګرۍ مهم مرکز ګڼل کېږي. کلتور او سیاحت د فرهنګي او تاریخي ځایونو له مخې هم مشهور دی. په ښار کې تاریخي کلیساوې، موزیمونه، او د منځنیو پیړیو معماري جوړښتونه لیدل کیږي. هر کال په ښار کې د کلتوري او تاریخي فیستیوالونه او نورې فرهنګي پیښې ترسره کېږي چې د سیاحانو توجه ځان ته راجلبوي. ځانګړتیامعلومات هېوادجرمني ایالتبادن-وورتمبرګ ولسوالۍ- مساحت۶۹.۷۴ کیلومتره مربع نفوس۱۷۵۷۶ د ۲۰۲۰ کال د احصایې له مخې پوسټ کوډ۷۸۳۳۳ د تلیفون کوډ۰۷۷۷۱ رسمي ویب پاڼه
کونستانز پوهنتون

کونستانز پوهنتون په ۱۹۹۶ زېږديز کال کې تاسیس شو چې د جرمني د کونستانز ولسوالۍ کې موقعیت لري او د په نامه یادېږي. دا پوهنتون د څېړنې او تدریس په برخه کې نړیوال شهرت لري او د بېلابېلو علمي څانګو پوهنځي لري. دا پوهنتون د جرمني د غوره پوهنتونونو څخه دی او په ۲۰۰۶ زېږديز کال کې د جرمني د غوره پوهنتونونو په سیالۍ کې بریالی شوی دی. پوهنتون دوه غوره څېړېیز مرکزونه لري: د ټولنیز چلند پرمختللي مطالعې مرکز او د نابرابرۍ سیاست: ادراکات، ګډون او پالیسۍ. دا مرکزونه د پوهنتون د بین المللي او بین الرشتوي څېړنو لپاره فعال دي. کونستانز پوهنتون د نړیوالو همکاریو او د زده کوونکو د تبادلې پروګرامونو ته ځانګړې پاملرنه کوي. کونستانز پوهنتون د اروپایي پوهنتونونو نوښت کې برخه اخیستې ده، چې د سرحدونو څخه هاخوا زده کړه، تدریس او څېړنې ممکنه کوي. په دې پوهنتون کې په سل ګونو افغانانو په شمول په ځانګړي توګه پښتانه زدکړیالان په زده کړو بوخت دي. سرچينې
توت لینګین ښار

توت لینگین ښار د جرمني هېواد - په ایالت کې موقعیت لري او یې د ولسوالۍ مرکز دی. دا ښار د مې پېړۍ شاوخوا تاسیس شوی او اوس مهال شاوخوا نفوس لري. د طبي وسایلو د تولید لپاره نړیوال شهرت لري او د صنعتي پرمختګ له امله پیژندل کېږي. په کې د تاریخي ودانیو او ځایونو څخه یو شمېر شتون لري، لکه د قلعه چې په مې پېړۍ کې جوړه شوې وه. په کال کې د ښار یوه لویه برخه د اور له امله ویجاړه شوه، خو وروسته په کلاسیک سټایل کې بیا جوړه شوه. د طبیعت سره نږدې اړیکه لري او د ښکلو منظرو او پارکونو څخه برخمن دی. او د سیلانیانو لپاره مهم ځایونه دي. دا ښار د سیلانیانو لپاره یو مهم ځای دی او هر کال ګڼ شمیر خلک دلته راځي. اقتصاد یې په عمده توګه د طبي وسایلو تولید او صنعتي شرکتونو پورې تړلی دی. د ښار صنعتي پرمختګ او د طبي وسایلو تولید د دې ځای اقتصاد ته وده ورکړې ده. ژباړه :صدیقي
زینګین روغتون Singn Krankenhaus

هیګاو-بودنسي کلینیک روغتون زینګین ښار -- په کال کې تاسیس شو او په ، -، جرمني کې موقعیت لري. دا روغتون د بسترونو او شاوخوا کارکوونکو سره یو منځنی روغتون دی. روغتون د مرکزي روغتیا خدمتونه وړاندې کوي او د بیلابیلو طبي څانګو پراخه پوښښ لري، لکه د ښځو کلینیک، د زړه ناروغیو کلینیک، د ماشومانو او ماشومانو یورولوژي کلینیک، د نیورولوژي او سټروک یونټ، او د عمومي جراحي کلینیک. -- د --- یوه برخه ده، چې د ، ، او روغتونونه پکې شامل دي. په کال کې د - په توګه تاسیس شو او په کال کې د روغتون سره یوځای شو. په کال کې د - سره یوځای شو، چې یو نیورولوژي تخصصي روغتون او د بیا رغونې مرکز دی. سرچینې -- - . --
سازمان

سازمان يا تنظيم په انګرېزي: د خلکو یوه ډله چې په یو منظم او همغږي بڼه سره کار کوي تر څو یوه ټاکلي هدف ته ورسېږي یا د یو مشخص هدف د ترلاسه کولو لپاره د خلکو عمدي ترتیب او جوړښت ته سازمان ویل کېږي. ځانګړتیاوې عمدي جوړښت بېل هدف انسانان د سازمان سرچینې بشري منابع انساني منابع: د مدیریت وړتیا او کاري وړتیا. مالي سرچینې: د روانو او اوږد مهاله کارونو د ملاتړ لپاره پانګه اچونه. فزیکي شتمني: خام توکي، کار ځایدفتر تولیدي اسانتیاوي، ودانۍ او تجهزات. معلومات: د کاروني وړ ډېټا او معلوماتي اړیکي. د مدیریت او سازمان ترمنځ توپير سازمان د فعالیتونو یوه بېلګه ده چې پکې پلان جوړونه، پرېکړه کول، تنظیمول، رهبري کول او کنټرول ترسره کېږي. د یوې ادارې سرچینو ته لارښونه کېږي چې بشري، مالي، فزیکي او مالوماتي سرچينې په مشخصه او ګټوره توګه د سازمان د هدفونو د ترلاسه کولو لپاره وکارول شي. مدیریت د کاري فعالیتونو د ادغام د همغږۍ پروسه ده، تر څو د نورو خلکو سره په اغېزمنه او اغېزناکه توګه بشپړه شي. او پلان جوړونه، تنظیمول، کارمندان، رهبري کول د بشري او نورو سرچینو کنټرول ترڅو د سازمان هدفونه په ګټوره توګه او لږو سرچینو مصرفولو ترلاسه کړي. مدیریت د نورو د کاري فعالیتونو همغږي کول او تنظیمات کول دي تر څو د دوی فعالیتونه په موثره او تاثیر کوونکې توګه بشپړ کړي. مدیریت د دې لپاره هڅه کوي: د کمو سرچینو مصرف لوړ موثریت. لوړ هدف ترلاسه کول لوړ تاثیر ورته ليکنې سرچینې
انسټيټوټ

انستیتیوت يا مؤسيسه په انګرېزي: په پښتو ژبه ټولنه هم ورته ويل کېږي خو د خلکو څخه جوړې ټولنې سره توپير لري، د سازمان په څېر مثال لري چې د ځانګړو موخو لپاره جوړ شوی. د بیلګې په توګه؛ د يوې ځانګړي تګلارې مخته وړل. انسټیټیوټونه په ډېرو برخو وېشل شوي، ځينې د فيلمونو او سندرو په برخه کې فعاليت لري. ځينې ټولنې يا انستيتوتونه د بې وزلو انسانانو سره مرستې کوي چې خیریه ټولنه ورته ويل کېږي، خو په زیاترو برخو کې انسټیټیوټ د پوهنتونونو څېړنيزو مرکزونو ته هم ويل کېږي چې هغه هم خپل ځانګړی سيسټم او تګلارې لري. لغات پېژندنه انسټیټیوټ د انګرېزي ژبې يو لغات دی، زیاتره په دې باور دي چې دا لغات د فرانسوي ژبې څخه انګرېزي ژبې ته راغلی دی، خو په اصل کې دا د ژبپوهنې له اړخه يوه طبعي پروسه ده چې ژبې له يو بله زېږېدلي. د دې لغات پښتو ژباړه ټولنه يا مؤسسه ده، مؤسسه خپله د عربي ژبې څخه پښتو ژبې ته راغلی چې اوس عام شوی، او د ژبپوهنې له اړخه دا لغات د پښتو ژبې اصلي لغات دی، کله چې له يوې بلې ژبې څخه يو لغات په يوې ژبې کې عام شي نو د هغې ژبې ملکیت شو. موخې او ډولونه انسټیټیوټ يا ټولنې خورا ډېر ډولونه لري، خو په ټوله کې يو او اصلي مفهوم يې د سازمان او سیسټم معنا لري. د سيسټم په څېر يوه تګلاره چې يوه ځانګړې موخه لري انسټیټیوټ ورته ویل کېږي. د بېلګې په توګه په افغانستان کې د خيريه ټولنو موخې؛ چې د بې وزلو خلکو سره مرستې کوي ټولنې يا مؤسسې ورته ويل کېږي. همدا راز ځينې څېړنيز مرکزونه چې د روغتيا او چاپېريال ساتنې په برخه کې ځانګړي تګلارې لري، د سينما لوبغاړي چې د فلم جوړونې تګلاره لري، د سندرو ويوونکې ډله چې د ټولو موخه سندرې ويل دي، دې ټولو ته مؤسسه يا انسټیټیوټ ويل کېږي. ورته ليکنې سېسټم، سازمان، ټولنه، خیریه ټولنه سرچينې د انګريزي ويکيپېډيا ژباړه او د ګووګل څخه راټول شوي معلومات او همدا راز د طلوع نيوز له ويب سايټ څخه د انځور کاپي کول.
خیریه ټولنه

خیریه ټولنه د بې وزلو انسانانو سره د مرستې کولو یو خپلواک او غیرحکومتي سازمان دی.
د حرمینو سرپرست (خادم)

د دوو سپېڅلو جوماتونو سرپرست مخفف یا د دوو مقدسو ښارونو ساتونکی یو شاهي لقب دی چي د راهیسي د سعودي عربستان د پاچاهانو لخوا په رسمي توګه کارول کیږي. دا لقب په تاریخي توګه له سلګونو کلونو راهیسي د ډیرو مسلمانو واکمنانو لکه د ایوبیانو ، مملوکانو ، عثمانیانو او د حجاز واکمنانو له لوري کارول کېدی. خادم الحرمین لقب ځیني وختونه د اسلام د حقیقي خليفه د ټاکني لپاره استعمالېدی، خو په عمومي توګه یې هغه حاکم ته اشاره کول چي په اسلامي نړۍ کي یې د دوو سپیڅلو جوماتونو د ساتني او سرپرستۍ دنده په غاړه درلوده. دغه دوه مسجدونه عبارت له الحرام جومات یا کعبې شریفي او د پیغمبر له جومات څخه دي. . د حرمینو محافظین په اسلام کي ترټولو پیاوړي او نفوذ لرونکي اشخاص او د اسلام د سني څانګي او همدارنګه په نړۍ کي ترټولو پیاوړی مسلمان او عرب واکمن ګڼل کیږي.
موټرولا

موټرولا انګلیسي : د امریکا په متحده ایالاتو کي یو ملي مخابراتي شرکت وو چي په شامبرګ، ایلینوس کي یې فعالیت کاوه. دا شرکت په کي د ګالون ساختماني همکارۍ په نامه د دوو وروڼو پاول او جوزف ګالوین لخوا رامنځ ته سو، او په ۱۹۴۷ کي یې خپل نوم موټورولا ونوماوه. د . میلیارده ډالرو له لاسه ورکولو وروسته یاد شرکت د جنوري په څلورمه نېټه، کال کي په دوو خپلواکو عامه شرکتونو، او باندي ووېشل سو. موټرولا د بې سیم شبکې تجهیزات او ډیزاین لکه د سیلولر لیږد بیس سټیشنونه او سیګنال امپلیفیرونه پلورل. دا شرکت د کور او نشراتي شبکې په محصولاتو کي د سیټ ټاپ بکسونه ، ډیجیټل ویډیو ریکارډرونه ، او د شبکي تجهیزات هم درلودل چي د ویډیو خپروني، کمپیوټر، ټیلفوني، او لویي کچي تلویزیونونو فعالولو لپاره کارول کېدل. د موټرولا د بې سیمه تلیفون هینډسیټ څانګه د ګرځنده تلیفونونو په برخه کي ډېره مخکښه وه. موټرولا په وروسته کي د ګوګل د خلاصي سرچینې ګرځنده عملیاتي سیسټم په کارولو باندي په سمارټ موبایلونو تمرکز وکړ.
کارېليايي ژبه

کارېليايي یوه فينلينډي ژبه ده چې په عمده توګه د روسیې په کارېليا جمهوریت کې ويل کيږي، د ژبپوهنې له نظره، دا ژبه د فينلينډي ژبې هغه وينګونو سره نږدې تړاو لري چې په ختیځ فنلینډ کې ويلي کيږي، ځینې فينلينډي ژبپوهان حتی دا ژبه د فينلينډي ژبې يو وينګ ګڼي. کارېليايي ژبه باید د سویل ختیځ فينلینډ له ژبو سره يو شان ونه ګڼل شي ، کوم چې ځینې وختونه په فينلینډ کې د کاریلا اسموریت کارېليايي وينګ په نوم یادیږي. کارېليايي ژبې لپاره معياري ليکدود نشته او له همدې امله هر لیکوال په دې ژبه کې د خپلې وينګ پر بنسټ لیکي. په دې ژبه کې بېلابېل لیکل شوي شکلونه راڅرګند شوي، له هغې ډلې: شمالي کارېليايي ، اولونیټس کارېليايي ، توېر کارېليايي او لودې يادولی شو. د لیکلو دا ټول ډولونه، پرته له توېر کارېليايي، په لاتیني ليکدود د کارېليايي تورو سره سم لیکل شوې. په تېرو وختونو کې، سیریلیک لیکدود هم د دې ژبې د ليکلو لپاره کارول شوی دی. ډلبندي کارېليايي ژبه د یورالیک ژبې کورنۍ د فنیک څانګې پورې اړه لري او د فينلینډي ژبې سره نږدې تړاو لري. د فينلينډي او کارېليايي ژبو تر څنګ اېستونیايي ژبه او نورې فرعي ژبې چې د بالتیک سمندر په سیمه کې ويل کيږي د فينلينډي ژبو په فرعي څانګه کې شاملې دي. جغرافیایي وېش کارېليايي ژبه د ۱۰۰۰۰۰ وګړو لخوا ویل کیږي چې په عمده توګه د روسیې په کارېليا جمهوریت کې ژوند کوي. په فينلينډ کې شاوخوا پنځه زره کسان په دې ژبه خبرې کوي. سرچينې .-- .-:-:.--:.-- . .-:-:--:.-- .---:.-- .---:.-- .--:..-- .- -:.-- .- --:-:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۴. ژبه
کوميکي ژبه

کوميکي ژبه د تورکي ژبو د کورنۍ يوه ژبه ده، چې په روسیه او ترکیه کې شاوخوا ۴۲۰ زره ویونکي لري، په ځانګړې توګه د داغستان او شمالي اوسېتیا په سیمو کې. کوميکي ژبه د ازربايجاني تورکي ژبې او درګوا ژبې او همدارنګه د روسي ژبې تر اغېز لاندې ده. پخوا دا ژبه د فارسي الفبا په ليکدود ليکل کېده، دا ژبه د چټک ګواښ کته ګورۍ کې قرار لري. له ۱۹۲۷ څخه، ۱۹۳۷ پورې، لاتیني الفبا د دې ژبې لیکلو لپاره غوره شوه او بالاخره، په ۱۹۳۷ کې، سیریلیک ليکدود د کوميکي ژبې رسمي ليکدود شو. د کوميکي ژبې لومړنۍ چاپي ټولګه یولداش نومېده چې په ۱۹۱۷ کې خپره شوه. په ۱۹۱۷زېږديز کې د روسیې له انقلاب وروسته یې د لینن یولو لینن لاره تر نامه لاندې د ۵ ټولګو چاپ او په اوونۍ کې درې نوبت خپل کار ته دوام ورکړ. لیکلار د سیریلیک ليکدود یو ډول چې د ۱۹۳۷ راهیسې د دې ژبې لیکلو لپاره کارول کيږي. سرچينې ژبې ژبه
لېزګياني ژبه

لېزګياني ژبه د قفقازي ژبو يوه شمال ختیځه داغستاني څانګې، يوه ژبه ده چې ډېر ویونکي يې د روسیې فدراسیون د داغستان جمهوریت په سوېل کې او د اذربایجان جمهوریت په شمال کې ژوند کوي. د لېزګياني ژبې ویونکي ته لېزګيانيان وايي چې د قفقاز له اصلي قومونو څخه دي. د ويناوالو شمېر د ۱۹۹۶زېږديز کال د اټکل له مخې د لېزګياني ژبې ویونکو ټولټال شمېر نږدې۵۰۰،۰۰۰ تنه دی چې ۲۵۷،۰۰۰ تنه يې په روسيه او ۱۷۱،۰۰۰تنه يې د اذربایجان جمهوريت کې ژوند کوي او لږ شمېر يې بيا په ګورجستان ، قزاقستان ، قرغزستان ، تورکیه ، تورکمنستان ، اوزبکستان او اوکراین کې ژوند کوي. د لېزګياني ژبې شمېر بهرنۍ لینک د لیزګي ژبې لپاره د نسلولوګ راپور کې بایگانیشده سرچينې ژبې
لومبارد ژبه

لومبارد ژبه د رومي ژبو له څانګو څخه یوه اندو اروپايي ژبه ده چې په اروپا کې له درې نیم ميلیونو څخه ډېر خلک پرې خبرې کوي . دا ژبه په شمالي اېټالیا او سويټزرلينډ کې عامه ده. دا ژبه څو وينګونه لري. دا ژبه په دوو وينګونو وېشل شوې ده، ختیځه لومبارد او لوېدیځه لومبارد . سيسلي ګاليک هم ځینې وختونه د لومبارد ژبې په توګه معرفي کیږي. په یاد ولرئ چې لومبارد ژبه د لومباردي ژبې څخه توپیر لري. لومبارد ژبه د رومي ژبو یوه کورنۍ ده چې په اېټالیا او سویس کې ویل کیږي، خو لومباردي ژبه یوه الماني ژبه ده چې یوازې په اېټالیا کې ویل کیږي. سرچينې ويکيپېډيا ګډونوال . انګلسي ويکيپېډيا ۲۴ جون ۲۰۱۸. ژبه
شپیګل ورځپاڼه

د شپیګل ورځپاڼه شپیګل ورځپاڼه د جرمني یو مشهور او معتبره خبرونه مجله ده چې په ۱۹۴۷ کال کې د رودولف اوګسټین لخوا تاسیس شوه. دا مجله په هامبورګ کې خپرېږي او د جرمني په مطبوعاتي تاریخ کې ځانګړی ځای لري، په ځانګړې توګه د مطبوعاتو د ازادۍ لپاره د مبارزې په برخه کې. د شپیګل ورځپاڼه په اوونۍ کې یو ځل خپرېږي او د سیاسي، اقتصادي، او ټولنیزو موضوعاتو په اړه ژورې څېړنې او راپورونه وړاندې کوي. دا مجله د خپلو افشاګریو او د سیاسي رسوایو په اړه د راپورونو له امله مشهوره ده.
اواري ژبه

د اواري ژبه په يوه قفقازي ژبه ده چې نه يوازې د داغستان په آواري سيمو کې، بلکې د داغستان او آذربایجان د ځينو سرحدي سيمو وګړي هم پرې خبرې کوي، يو شمر اواريان په ترکیه او سوريه کې کډوال هم دي. اواري لیکدود اواري ژبه په خپل ليکدود کې له عربي تورو په لږ څه توپير سره کار اخلي، د بېلګې په توګه: دوی د كاف توري لپاره لاندې درې ټکي ڮ ږدي، تر ډېره وخته کتابونه او اخبارونه په عربي حروفو چاپېدل، تر دې چې شوروي حکومت اړ شو چې په عربي ژبه یوه دولتي ورځپاڼه جوړه کړي، ځکه داغستانیان په روسي ژبه نه پوهېدل او نه يې هم روسي ليکدود کاراوه. دغه ورځپاڼه څو کاله په عربي ژبه د داغستان اخبار تر نامه لاندې چاپ شوه او د روسي زار فرمانونه او ممانعتونه يې چاپ کړل. په دې توګه، عربي ژبه او د هغې توري تر ۱۸۶۱ مېلادي کال پورې د آوارايانو په په ليکنو کې موجود وو،تر هغې چې پیټر کارلوویچ اسلر د سیریلیک ليکدود ته عربي توري بدل کړل. په ۱۹۲۸ زېږديز کال کې، د آوري ليکدود سیریلیک الفبا څخه لاتیني الفبا ته بدله شوه. په ۱۹۳۸ زېږديز کال کې، اواري الفبا د روسي لیکونو پر بنسټ لیکل شوې. په دې توګه، د داغستان ډېرې هغه ليکنې چې په عربي ژبه لیکل شوې وې له منځه یوړل شوې. اوسنۍ اواري الفبا: د اواري ژبې د ځینو جملو بېلګې سرچينې ژبې
رسول پهلوان

جنرال رسول پهلوان په افغانستان کي د ازبک ملیشو ټوپکسالار او د ازبک مشر عبدالمالک پهلوان ورور وو. رسول پهلوان د افغانستان په شمال فاریاب ولایت کي زیږیدلی دی، او د ۱۹۹۶ کال د جون په میاشت کي په مزارشریف کي د یوه کمین په ترڅ کي ووژل سو. د رسول پهلوان ورور عبدالمالک پهلوان چي هغه وخت د ازبک جنګسالار رشید دوستم ترلاس لاندي وو، دوستم یې د خپل ورور په وژنه تورن او د غچ اخیستو په موخه یې له طالبانو سره پټي خبري پیل کړې.
جاده میوند

جاده میوند یا میوند څلور لارۍ د افغانستان په پلازمینه کابل کي یوه لویه لاره ده. دلته یو پراخه بولیوارډ د په شاوخوا کي د یو عصري اصلي سړک په توګه جوړ سو. که څه هم د کابل ښار له هغه وخت راهیسي پرله پسې لوی سوی دی، خو جاده میوند بیا هم د ډیری اوسیدونکو لپاره د پیر او پلور ځای دی، دا ځکه چي یاده سیمه هر څه لري او د ډیرو پخوانیو بازارونو لکه منډیي او نورو سره نښتې ده. نوم او تاریخ د جاده میوند نوم په پېړۍ کي د انګرېز افغان هغه نښتي ته ورګرځي چي د کندهار ولایت په میوند ولسوالۍ کي رامنځ ته او انګريزي لښکرو پکښي ماته وخوړه. یاده جاده په افغانستان کي د کورنیو جګړو پر مهال ډېره سخته زیانمنه سول.
جورج بوروز

برید جنرال جورج رینالډز سکاټ بروز ۱۸۲۷-۱۹۱۷ د افغان-انګلیس د دوهمې جګړې په ترڅ کي د میوند په ویجاړونکې جګړه کي د برتانوي او هندي ځواکونو قوماندان وو. نوموړي په زیږدیز کال کي د افغانستان د کندهار ولایت په میوند ولسوالۍ کي له افغان مجاهدینو څخه سخته ماته وخوړه او لوی شمېر لښکر یې پر میدان له منځه ولاړی.
بادن-بادن سپا ښار

بادن-بادن سپا ښار د بادین-ویرټیمبرګ په جنوب لویدیځ کې پروت دی او د خپلو طبيعي حمامونو له کبله مشهور دی. دغه ښار د رومیانو په وخت کې تاسیس شو او د خپلو ګرمو اوبو له کبله یې شهرت ترلاسه کړ. په بادن-بادن کې ګڼ شمېر سپا د اوبو ګرم خونې- د اوبو میلې مرکزونه شته چې د سیلانیانو لپاره ځانګړی جاذبه لري. دغه ښار د خپلو کلتوري او هنري فستیوالونو لپاره هم مشهور دی. بادن-بادن په اقتصادي لحاظ هم پرمختللی دی او ګڼ شمېر سیلانیان دلته راځي.
کارلسروهه ټیکنالوژۍ انیسټیټیوټ

کارلسروهه ټیکنالوژي انسټیټیوټ کارلسروهه ټیکنالوژي انسټیټیوټ د بادین-ویرټیمبرګ په کارلسروهه ښار کې یو مهم تعلیمي مرکز دی. دغه انسټیټیوټ په ۱۸۲۵ کال کې تاسیس شو او د انجینرۍ، ساینسي او ټیکنالوژي په برخه کې ځانګړی شهرت لري. د جرمني په تعلیمي ادارو کې یو مخکښ مرکز دی او د ګڼ شمېر څېړنو او پروژو په ترسره کولو کې مخکښ دی. دغه انسټیټیوټ د سیمې او نړۍ په کچه ګڼ شمېر ساینسپوهان او انجینیران روزلي دي
رودولف اربر

رودولف اربر رودولف آربر د بادین-ویرټیمبرګ یو مشهور انجینیر دی. هغه د ۱۹۳۷ کال په نومبر میاشت کې زېږېدلی او د انجینرۍ په برخه کې یې ډېرې مهمې څېړنې او اختراعات کړي دي. آربر د ګڼ شمېر تخنیکي پروژو مشري کړې او د خپلې علمي کارنامې له کبله په نړیواله کچه پېژندل شوی دی. د هغه اختراعات او څېړنې د ټیکنالوژي په پرمختګ کې مهم رول لري. رودولف آربر د ګڼ شمېر علمي او تخنیکي جایزو ګټونکی دی.
مانهایم څلی

مانهایم څلی د بادین-ویرټیمبرګ ایالت په مانهایم ښار کې پروت دی. دا څلی، چې د ښار په زړه کې پروت دی، د مانهایم د کلتوري او تاریخي شتمنۍ یوه مهمه برخه ده. مانهایم څلی د ۱۸۸۶ او ۱۸۸۹ کلونو ترمنځ جوړ شو او د خپلې ځانګړې معمارۍ او ښکلا له کبله په ټول جرمني کې شهرت لري. مانهایم څلی د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې جوړ شو او د خپلې اوبو زیرمې لپاره یې استعمالېده. دغه څلی د خپلې ځانګړې معمارۍ او ښکلا له کبله د مانهایم ښار یو له مهمو سمبولونو څخه ګڼل کیږي. څلی د ګوتیک او نیوکلاسیک معماري ځانګړتیاوې لري چې د سیمې د معمارۍ کلتور ښیي. مانهایم څلی ۶۰ متره لوړوالی لري او د اوبو یو لوی ټانک لري چې د ښار اوبه تامینوي. د څلي په سر کې یو ښکلی ګنبد دی چې د لرګیو او مسو څخه جوړ شوی دی. د څلي په شاوخوا کې یو ښکلی پارک پروت دی چې د سیلانیانو او محلي خلکو لپاره د تفریح یو مهم ځای دی. مانهایم څلی د سیلانیانو لپاره یوه مهمه جاذبه ده او هر کال زرګونه خلک د دې تاریخي ځای لیدو لپاره راځي. په څلي کې د اوبو نندارتونونه او د شپې څراغونه یوه ځانګړې ښکلا لري. د مانهایم څلی د تاریخي ودانیو په فهرست کې شامل دی او د سیمې د کلتوري میراث یوه برخه ګڼل کېږي.
د احمد خیلو جګړه

د احمد خېلو جګړه د افغان-انګلیس د دوهمې جګړې په ترڅ کي وسوه. یاده جګړه د ۱۸۸۰ کال د اپرېل په ۱۹ مه د افغانستان په مرکزي برخه کي د کندهار او کابل تر منځ په لویه لاره کي د افغان قبایلو او برتانوي امپراتورۍ د پوځیانو تر منځ ترسره سول. د ۱۸۸۰ کال د مارچ په ۲۷ نیټه ډګر جنرال ډونلډ سټوارټ د ۷۲۰۰ کسیز ځواک سره د افغانستان په سویل کي له کندهار څخه کابل ته روان سو، تر څو په افغانستان کي د برتانوي قومندان جنرال رابرټز ملاتړ ته ځان ورسوي. د ۱۸۸۰ کال د اپرېل پر ۱۹ نېټه د احمد خېلو کلي ته په فاصله کي هغه ځای چیري چي سړک تنګ سوی وو، د غونډیو په اوږدو کي د شاوخوا څخه تر پوري د افغانانو یو ځواک ځای پر ځای سوی وو او همدغه د بریتانوي لښکر لپاره ګواښ رامنځ ته کړ. سیمي ته د رسېدو سره سم کله چي سټیوارټ د جګړې لپاره خپل سړي ځای په ځای کول پیل کړل، د افغان قومونو یوه ډله له غرونو رابهر او برید یې وکړ. یاد برید تر مکمله چریکي بڼه درلوده او چي څنګه افغانانو یرغل وکړ سمدستي پر شا ولاړه. د وسایلو د نشتون له کبله افغانانو ته درنه مرګ ژوبله واوښته، او له څخه تر پورې شهیدان سول، خو برتانوي او هندي ګډ فوځ یوازي مړي او ټپیان ورکړه. تر برید وروسته انګریزان مخ په وړاندي ولاړه او غزني ښار یې وپرځاوه. دې بریا په افغانستان کي د بریتانوي لښکر مورال سخت قوي کړ او په کابل کي خوشالۍ ترسره کړې. د ۱۸۸۰ کال د اګست په میاشت کي کله چي برتانوي ځواکونو کندهار ته د تګ پر مهال له احمد خېلو تېرېدی، هلته یې د انګریزي پوځیانو قبرونه چي یوازي یې هډوکي یې پراته وه وموندل.
احمد خیل

احمد خیل د لوی افغانستان یا اوسني پاکستان د خیبر پښتونخوا د لکی مروت ولسوالۍ یو ښارګوټی او مشهوره سیمه ده.
سر ډونالډ سټوارټ

فیلډ مارشال سر ډونالډ مارټین سټیوارټ، لومړی بارونیټ مارچ مارچ په بریتانوي هند کي د هندي پوځ یو لوړ پوړی افسر وو. نوموړي په کي د شمال لویدیز سرحد ته د اکا خیل په عملیاتو کي جګړه وکړه، ورپسې یې په کي د هندي بغاوت په ځواب کي برخه واخیستل او د انډامان ټاپوګانو د جزایي تصفیې د قوماندان په توګه د دندي ترسره کولو وروسته یې د انګلیس - افغان په دویمه جګړه کي د کویټي د فوځ د قومندان په توګه دنده سرته ورسول. د کویټي د قومندانۍ په دنده کي هغه د بولان له لاري کوټې ته لاړ او له هغه ځایه یې د په جنوري کي ځان کندهار ته ورساوه. سټیوارټ د ۱۸۸۰ کال د مارچ په میاشت کي له کندهار څخه کابل ته یو ستونزمن تګ وکړ، او په لاره کي یې د احمد خېلو او ارزو تر جګړو وروسته د افغانستان په شمال کي ستره پوځي او ملکي قومانده په لاس کي واخیسته. هغه د ۱۸۸۱ کال د اپریل په میاشت کي د هند لوی درستیز او په ۱۸۹۳ کال کي د هند د بهرنیو چارو د وزیرانو د شورا غړی سو.
فریډریک رابرټس (لومړی ارل رابرټس)

فیلډ مارشال فریډریک سلیګ رابرټس، لومړی ارل رابرټس سپټمبر - نومبر د برتانیا د ویکټوریا دورې جنرال وو چي د خپل وخت یو له خورا بریاليو برتانوي نظامي قوماندانانو څخه ګڼل کېدی. رابرټس د هندوستان په انګلیسي-آیرلینډ کي وزېږېدی، او د ختیځ هند شرکت په اردو کي یې تر ګډون وروسته د هند په بغاوت کي د ځوان افسر په توګه دنده ترسره کړه چې په ترڅ کي د خپلي زړورتیا له کبله د ویکتوریا کراس جایزه ترلاسه کړه. نوموړی وروسته برتانوي اردو ته واستول سو او د ابیسینیا په سفر او د انګلیس - افغان دوهم جنګ کي یې پراخه شهرت ترلاسه کړ. رابرټس د دوهم بویر جنګ په جریان کي د یو کال لپاره د برتانوي ځواکونو د مشرتوب دمخه د هند د لوی قوماندان په توګه هم دنده ترسره کړل. د کوچني قد یاد شخص رابرټس د خپلو سرتیرو او لوی شمېر برتانوي خلکو لپاره د بابس په نوم پیژندل کیدی او په داسي وخت کې د برتانیې د مخکښو پوځي شخصیتونو په توګه وپېژندل سو کله چي د برتانوي امپراتورۍ واک اوج ته ورسید. رابرتس پخپل وخت کي د برتانوي اردو لپاره یو سمبول بلل کېدی.
گيلمن وزير

ګيله من وزير يو شاعر او د پښتون ژغورنې غورځنګ د مرکزې کمېټې غړی وو، د هغه اصلي نوم حضرت نعيم وو، هغه د شمالي وزیرستان رزمک د اسېد خېلو اوسېدونکی وو، د هغه نږدې ملګرو او د پښتون ژغورنې غورځنګ غړو په ادعا هغه د آیاسآی غړو له خوا په سر وهل شوی وو چې وروسته له درو ورځو وروسته د ز کال د جولای پر لسمه د اسلام آباد په يوه روغتون کې يې ساه ورکړه. شخصي ژوند سياسي تګلاره د پښتون ژغورنې غورځنګ د فعالیتونو او احتجاجونو سره سم ګیله من وزیر هم رسنیو او ټولنیزو رسنیو ته راووت. د پښتون ژغورنې غورځنګ وايي چې په پاکستان کې د پښتنو د حقونو لپاره مبارزه کوي. ګيله من وزير د ډیورنډ کرښه جبري او تپل شوې کرښه ګڼل، تل يې د افغانستان درې رنګه بیرغ ځان سره ګرځاوه او د خپل بېرغ په توګه يې ورته کتل، په همدې توګه د پاکستان حکومت او په څانګړي توګه د غړو له ده سره حساسيت درلود او په بېلابېلو ډولونو يې ځوراوه. هغه په بحرين هېواد کې کار کاوه او پيسې يې ګټلې له څو وخته وروسته بيا خپلې کورنۍ ته ستنېده. د پاکستان حکومت د هغه پاسپورټ بلاک کړی وو او له هېواد څخه پر وتلو يې بنديز لګولی وو، د همدې امله هغه په خپل هېواد کې پاتې شو او د پښتون ژغورنې غورځنګ سره یې فعاليت کاوه. د پاکستان حکومت په څو څو ځله هغه بندي کړی وو او هر وخت یې په دوامداره توګه اخطارونه ورکول چې د افغانستان له بيرغ او ملاتړه تېر شي او د پاکستان د تجزيې خوبونه پرېږدي. خو هغه له خپل حق غوښتنې تېر نشو او تل يې ويل چې په پاکستان کې د پښتنو حق خوړل کېږي او ځورول کېږي. په ټولنیزو رسنيو کې د هغه يوه ويډيو لاس پرلاس کېږي چې پکې ښکاري د پاکستان بيرغ ته د خپل بيرغ نوم ورکوي؛ د هغې په وضاحت ګیله من پښتين په ټولنیزو رسنيو کې وايي چې د پاکستان حکومت له خوا مجبور شوی وو چې هغه ویډيو واخلي. وايي کله چې په دوبۍ کې مې د پاسپورټ نېټه پای ته ورسيدل د افغانستان پاسپورټ مې نشو ترلاسه کولای نو اړ شوم چې بېرته د پاکستان سفارت ته ورشم هلته يې راته ویل چې بیرغ د افغانستان ګرځوې او پاسپورټ د پاکستان غواړې؟ وايي راته ویل يې که زموږ پاسپورټ غواړې باید له دې کارونه په شا شې او په ټیک ټاک کې يوه ويډيو جوړه کړې چې د پاکستان ملاتړی يې. ګیله من وايي زه ډېر اړ وم کور کې مو د تره جنازه پرته وه باید ځان مې ژر کور ته رسولی وای، نو دغه کار مې وکړ. شاعري مړينه وروسته له هغه چې نوموړی په اسلام آباد کې د ناپېژانده کسانو لخوا پر سر وهل شوی وو په روغتون کې د درې ورځو بې هوښۍ وروسته د ۲۰۲۴ زېږېديز کال د جولای پر لسمه یې ساه ورکړه. مړينې ته يې غبرگونونه د هغه مړينې ته د پښتنو د پاڅون او راټولېدلو يووالی په تاريخ کې بېساری وو، د نړۍ په ګوټ ګوټ او بېلابېلو هېوادونو کې خلکو په پراخه توګه لاريونونه وکړل او له کورونو راووتل. د افغانستان، پښتنونخوا، سوېلي پښتونخوا بلوچستان ټولو پښتنو دې موضوع ته غبرګونونه وښودل او له کورونو راووتل. همدارنګه دا موضوع د ډېرو ورځو لپاره د ټولنيزو رسنيو ګرمه او ټرېنډ موضوع وه. د ګيله من وزير مړینې ته د افغانستان پخواني ولسشمرانو ډاکټر اشرف غني، حامد کرزي او همداراز د پرځول شوي جمهوريت لوړپوړو چارواکو غبرګونونه وښودل. سرچینې