ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ټوپک مادل ٥٨

ټوپک مادل۵۷ په چکی: د ۳۹۷،۶۲ یو بریدکونکي اوټوماټیک ټوپک دی چی د چکوسلواکیا په جمهوریت کې د ۱۹۵۸ کال څخه تر ۱۹۸۸ کال پورې جوړېده. تر ۱۹۸۸ پورې ۹۲۰،۰۰۰ وسلې جوړې شوې وې. نوموری وسله په ۵۰ کلو کی د یرژي چېرماک لخوا طرح شوه. نوموړي وسله شوروي مرمی ۳۹۷،۶۲ کار اخلي. په اوس وخت کی ټوپک مادل ۵۸ د چېک او سلواک د وسله والو ځواکونو او پولیسو په لاس کی دي. دغه وسله تر ۱۹۸۸ کال پورې آسیایی،افریقایی هېوادونو ته هم صادر شوي وه تاریخ د سړی جگړې په وخت کې یوازې د چکوسلواکيا جمهوریت او شوروی اتحاد د شرقي بلوک د هېوادونو څخه ول چې خپلې وسلې د خپلو پوځونو او دوستو وسله والو ځواکونو لپاره یی جوړول. په ۱۹۴۵ کال کی تر جگړې وروسته په چکوسلواکيا او شوروي اتحاد کی د نازي بريدکوونکي ټوپک د اکتشاف پېل شو. کله چی په چکوسلواکيا کی د شوروی مرمی د کارولو پېل شو نو د نوی بريدکونکي ټوپک اکتشاف هم پېل شو او په ۱۹۵۶ کال کی په برنو په ښار کی څو ټوپکونو جوړ شول. نوموړي وسله د اېکسپو په نندرتون کی په ۱۹۵۸ کال کی هم قدرداني شوه. د ټوپک توصيف ټوپک ماډل ۵۸ یوه لاسي وسله ده چی د لرگی او پولاد څخه جوړ شوي ده. د ټوپک لوله څلور د راسته پېچ کرښې لری. د لوله داخلی سطح د کرومین په واسطه پوښل شوي ده. ټوپک مادل ۵۸ د گاز د فشار په مرسته چی باروت تر چاودنو وروسته رامځ ته کېږی، ویشتل کيږی.د گلنگدان سیستم یی یو خاصی خوځوونکی مکانیزم لری. نوموړي خوځوونکی مکانیزم گلنگدان د گولی د ډز په وخت کې د گاز اخیستلو د سیستم لخوا بندېږی. د مرمی کالیبر یی ۷،۶۲ م.م. دی. دغه ټوپک کولای سی په جاغور کې ۳۰ یا ۳۲ مرمی ولری. د ټوپک چی ثابت قنداغ لری د ټوپک ماډل ۵۸پ په نوم یادېږی . ټوپک چی د کت کېدونکی قنداغ ولری د ټوپک ماډل ۵۸وې په نوم یادیږی او عسکران ورته وایی. نوموړي ماډل د چتربازانو لخوا کار شوي دي. دغه ټوپک کېدلای سی تر عصری کولو وروسته بم انداز، لیزر انداز او څراغ نصب وکړی. عکسونه سرچینې چېکي وسلې ټوپکونه
ماشيندار مادل ٦١

ماشیندار مادل ۶۱ په چیکی ژبې کې: چی د لړم ماشیندار په نوم یاد شوي دي یو مشهور چېکوسلواکی او چېکي ماشیندار دی چی د۱۹۶۱ کال څخه تر ۱۹۹۴ کال پورې په چېکړسلواکیا چېک جمهوریت کی د په ښار کی او په یوگوسلاویا کی د لایسنس په اساس جوړېده. تر اوسه پورې ۲۱۰،۰۰۰ ماشیندارونه جوړ شوی دی چی په ځانگړي ډول افریقا او آسیا ته صادر شوی دی. پېژندنه ماشیندار مادل ۶۱ یوه خپل کاري خود کاري، په خپله چارجېدونکي لاسی وسله ده چی غیر قفل شوي گلنگدان او کت کېدونکی قنداغ لرِی او لویه یی شپږ درکونه لري. دغه ماشیندار د گاز د فشار په مرسته چی باروت تر چاودنو وروسته رامنځ ته کېږی، ویشتل کېږی دغه وسله یو یو گولۍ یا جرعه ویشتلای سی. تاريخ ماشیندار مادل ۶۱ په ۱۹۶۰ کال کی د چېکوسلواکیا دفاع وزارت د غوښتنو په اساس د مهندس لخوا طرح شو.نوموړي وسله په ځانگړي ډول د پولیسو او وسله ولالو ځواکونو لپاره طرح او جوړه شوه خو په اوس وخت کی دغه وسله د مخالفینو ځواکونو او نورو ترهگرو ډلو په لاس کی هم شته. د ماشیندار توصیف ماشیندار مادل ۶۱ یو کوچنی وسله ده چې د لرگی او پولاد څخه جوړېږی. هغه ماشیندار د گاز د فشار په مرسته چی باروت تر چاودنو وروسته رامنځ ته کېږی، ویشتل کېږی. هغه ماشیندار کت کېدونکی قنداغ لری. ماشیندار کولای سی په جاغور کې ۱۰ یا ۲۰ گولی ولری. د ماشیدار ډولونه ماشیندار مادل ۶۱ اساسی ماډل دی چی د۱۹۶۱ کال څخه تر۱۹۹۰ کال پورې جوړېده. د مرمی کالیبریی ۷،۶۵ ماشیندار مادل ۶۴ دغه ماډل د ۱ ۹۶۴ کال څخه تر ۲۰۰۰ کال پورې جوړېده. د مرمی کالیبر یی ۹ م.م. برونینگ وو. ماشیندار مادل ۶۵ دغه ماډل د ۱۹۶۵ کال څخه تر۲۰۰۵ کال پورې جوړېده. د مرمی کالیبر یی۹ م.م. وو ماشیندار مادل ۶۸ دغه ماډل د ۱۹۶۸ کال څخه جوړېږی. ماشیندار مادل ۸۳ دغه ماډل د ۱۹۸۳ کال څخه جوړېږی او مرمی کالیبر یی ۹ م.م. ماکاروف ماشیندار مادل ۹۱ یو نیمه خود کاري ماشیندار دی چی د ۱۹۹۱ کال څخه تر ۱۹۹۴ کال پورې جوړېده. سرچینې دا هم وگور ماشیندار اېوو - ۳ ماشیندارونه چېکي وسلې
ټوپکچه ماډل ٧٥

ټوپکچه ماډل ۷۵ په چیکی کې: یوه نیمه اتوماتیک لاسي وسله ده چې د چکسلواکیا په جمهوریت کې د ۱۹۷۵ کال څخه تر ۱۹۹۲پورې جوړېده. د چکوسلواکیا تر تقسیم وروسته په ۱۹۹۳ کال کی د ټوپکچې جوړول د چېک په جمهوریت کې ادامه ورکوی. نوموړي ټوپکچه په ځانگړي ډول د چېکی وسله والو ځواکونو او د پولیسو لخوا کارېږي. او د چېک په جمهوریت کې تر ټولو گڼ شميېر لرونکې لاسي وسله ده ټوپکچه ماډل ۷۵ ټوپکچه ماډل ۷۵ د پولاد څخه جوړېږي خو د وسلې عصري مادلونه کولای سی پلاستیکی برخې ولری. د ټوپکچې گلنگدان سیستم چی په چکوسلواکیا کی طرح شوي دی د څخه دی او د دغو سیستمونو څخه تر ټولو گڼ شمیر لرونکی دی. دغه ټوپکچه په جاغور کې ۱۵ مرمی لری. وزن یی ۱۰۰۰ گرامونه دی او د مرمی کالیبر یی ۹ م.م. پارابلوم دی. د تومانچې عصری ماډلونه کولای سی د ۴۰ سمیس ویسن د مرمی کالیبر ولری. د ټوپکچې ماډلونه څې زیټ ۷۵ - څې زیټ ۷۵ پې -- څې زیټ ۸۵ - سرچینې ټوپکچې چېکي وسلې
سوخوی سو ٣٧

سوخوی سو-۳۷ په روسی:- په انگریزی: - د سوخوی سو-۳۵ عصری شوی یوه ښکاری الوتکه ده چی د نوی هوایی تکنولوژی د آزمویلو لپاره طرح شوه. د سوخوی شرکت په ۱۹۹۶ کی د سو-۳۷ دوی الوتکې جوړې شوې مگر یوه الوتکه په ۱۹۹۸ کال کی په نندارتون کی د الوتنې په وخت کی د نقص په سبب خراب شوه. ځانگړنې د الوتکې ډول :ازمایښتی ښکاری الوتکه دالوتکې د سورلی شمېره: ۱ پيلوټ جوړونکى شرکت:سوخوی د ماشینونو محرکه ځواک : ۲ - اوږدوالى:۲۲،۲متره سور:۱۵،۵متره جگوالى:۶،۴متره خالص وزن:۱۷۵۰۰ كيلو گرامه له بارسره اخري وزن:۳۴۰۰۰ كيلو گرامه د چټکتيا اخري حد : ۲۴۵۰ كيلو متره په ساعت کې له ځمکې څخه په لوړه ارتفاع کې الوتنه: ۱۸۰۰۰ متر په يوه ساه الوتنه په هوا کې بې له تېل سون ټوکواخيستلو: ۴۰۰۰ كيلومتره وړونکې وسلې: ۸۰۰۰ كيلو گرامه سرچینې ترجمه سوخوی الوتکې
ايبوپروفېن

ايبوپروفېن په انگرېزي: غیر ستروئیدی درمل دی چې د سپک او متوسط دردونو، پارسوب، د سکلیټی عضلاتو د گډوډيو د علاج لپاره ور څخه کار اخيستل کېږي. تاريخ تر ۶۰ کلو کی داکټرانو د دردونو او ريوماتايډ ارترايټس د علاج لپاره یوازې درملونه چی سالیسیلیک اسید او ستروئیدونه لري، کارول. دغه درملونه د انسانانو پر معدې باندی آزار ور کونکی تاثیر لري. د دی لپاره په ۵۰ کلو کی پروفېسور . د بوټس په شرکب کی د په ښار کی یو قوی غیر ستروئیدی او د معدې لپاره غیر آزار ور کوونکي درمل جوړ کړ. دغه نوی درمل په ۱۹۶۱ کال کی ثبت شو. په اوس وخت کی ايبوپروفېن د نړي تر ټولو گن شمیر لرونکی او استعمالور غیر ستروئیدی مسکن دي. مېکانيزم ايبوپروفېن د انسانانو په بدن کی د سیکلواکسیجېناز اېنزیم او بندوی او د پروستاگلندینونو او نورو التهاب کونکی توکو د جوړولو کم کوی. ايبوپروفېن ترخوړلو وروسته د هاضمې د سیستم څخه وينو ته حذبېږي. نوموړي درمل د وينو په پلازما کی د پروتئينونو سره بندېږي تړل کېږي او تر ټولو زیات تمرکز غلظت یی په وینه کی تر ۴۵ دقیقو وروسته اوج ته ورسېږي. دغه درمل په ینه کی په غیر فعلی توکو تبدیل شوی دی او تر دوو ساعتو وروسته د بدن څخه د متیازی سیستم په مرسته جلا شوی دی. څنگ اغېزې ماشومان چې له يو کال څخه لوی وي د تبې او درد په خلاف د ایبوپروفین څخه کار اخلي. دغه درمل په هغو کسانو کې چې د معدې پیپټیک زخم لري مضاد استطباب دی. که ناروغ ته د معدې او کولمو ستونزې د دې درملو د کارولو له سبب پېښېږي نو باید ایبوپروفین بې له ځنډه ورباندی قطع شي. که ناروغ د ایبوپروفین حساسیت ولري نو ور کول ئې مضاد استطباب دی. اندازه د درملنې په سر کې ۴٠٠ ملیگرامه درې یا څلور وارې په ورځ کې له خواړو وروسته ور کول کېږی. وروسته بيا کېدلای شی چې د اړتيا پر وخت دغه اندازه تر ٢۴٠٠ میلیگرامه پورې په ورځ کې لوړ شی. ماشومانو ته په ورځ کې ٢٠ میلیگرامه د بدن د هر کیلو وزن په حساب توصیه کېږی. د غټانو لپاره ددی درملو تعقیبیه اندازه په ورځ کې ١٢٠٠-٦٠٠ میلیگرامه پورې دی. په داروخانې کې د ٢٠٠ ،۴٠٠ او ٦٠٠ میلیگرامونه گولیو، شربت د ماشومولپاره او شاف هم پیدا کېږی. درمل چې ایبوپروفین او افدرین شامل کوی د گریپ د علاج لپاره استعمالېږی. افدرین طبیی ماده ده چې د ټوخو او زکامو د علاج لپاره کارېږی. د دغه درمل په هغو کسانو کې چې د رړې مرض لری مضاد استطباب دی. حامله ښځو ته اجازه نه ده چې ايبوپروفېن وخوری. انځورتون سرچینې طب مسکنونه
ديکلوفيناک

دیکلوفیناک په انگرېزي: د غیر ستروئیدی درملونو څخه دی چی د دردونو، تبو او التهابونو دعلاج د پاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. نوموړي مسکن د اوسټوارترايټس، پوښتورگو تيږه، ريوماتايډ ارترايټس او حیض دردونو د علاج لپاره هم کارېدلای سی. تاریخ دیکلوفیناک په ۱۹۶۰ کال کی په سويس کی د . . . . په اوس وخت کی په شرکت کی د او لخوا جوړ شو او په اوس وخت کی د مسکنونو څخه گن شمیر لرونکی درمل دی چی د گولی،ملهم، جل پيچکاري، پلاستر او شاپ په شکلونو کی جوړ شوی دی. مېکانيزم دیکلوفیناک د فېنیل آسېتیک اسیډ یو مشتق دی چی د انسانانو په بدن کی د سیکلواکسیجېناز اېنزیم بندوی او د پروستاگلندینونو او نورو التهاب کونکی توکو د جوړولو کم کوی. نوموړي درمل د دردونو او تبو پر ضد او د پیوندی نښلوونکي انساج پر جوړولو باندي ښه آغېزه لري. دیکلوفیناک د وينو په پلازما کی د پروتئينونو سره بندېږي تړل کېږي او تر ټولو زیات تمرکز غلظت یی په وینه کی تر دوو ساعتو وروسته اوج ته ورسېږي. دغه درمل تر دوو ساعتو وروسته د بدن څخه د متیازی سیستم په مرسته جلا کېږي. څنگ اغېزې دغه درمل په هغو کسانو کې چې د معدې پیپټیک زخم لري مضاد استطباب دی. که ناروغ ته د معدې او کولمو ستونزې د دې درملو د کارولو له سبب پېښېږي نو باید دیکلوفیناک بې له ځنډه ورباندی قطع شي. که ناروغ د دیکلوفیناک حساسیت ولري نو ور کول ئې مضاد استطباب دی. دیکلوفیناک د ماشونو او اميدوارو ښځو د پاره مناسبه نه ده. اندازه ددی درملو تعقیبیه اندازه په ورځ کې ۵۰ ۱۵۰ میلیگرامه پورې دی. دا درمل د ورځی درې واره يوه يوه گولۍ خوړل کېږي. ماشومانو ته په ورځ کې ۲ میلیگرامه د بدن د هر کیلو وزن په حساب توصیه کېږی. سرچینې درمل مسکنونه
کاموف کا ٥٠

کاموف کا ۵۰ په روسی : - یو روسي بریدکونکی هلیکوپتر دی چې د تانکونو، زره پوښ موټرونو هلیکوپترونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. دغه هلیکوپتر کولای سی د باران په وخت کې جگړه وکړی. نوموړی هلیکوپتر په شوروی اتحاد کې په ۱۹۸۰ کال کې طرح شو او لمړی الوتنه یی په ۱۹۸۲ کال کې تر سره شوه. روسی پوځ د دغی هلیکوپتر څخه په رسمی ډول د ۱۹۹۵ کال څخه کار واخیست شوروی پوځ د ۱۹۷۲ څخه د میل می ۲۴ د هلیکوپترونو څخه کار واخست. مگر د افغانستان جگړي په وخت کې - شورویان نظر ته ورسېدل چی د میل می ۲۴ هلیکوپتر د عصری د جگړو د پاره ډېر زوړ دی. دغه هلیکوپتر نکړای سول په شپه کې والوزی او د دی په سبب په ۱۹۸۰ کی د نوي عصري جنگي هلیکوپتر انکشاف پېل شو. نوموړي مخفي پروژه د - نوم درلودله. پېژندنه کاموف کا - ۵۰ د ۷،۶۹ ټنو دوو جټ ماشينونو یو پیلوټ او قوي زره پوښ لرونکی جگړه یی هلیکوپتر دی چی د مځکنی ځواکونو د هوایی ملاتړ لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي. نوموړي هلیکوپتر دوه متوازي څرخونه او عصري جنگي تجهيزات لري. اکثره زیات نه زیات سرعت یی ۳۵۰ کیلومتر په ساعت کی دی. برېښنایی تجهيزات یی د راډار، د انفرارېډ چلوونکی سیستم اود چلونې بصري سیستم څخه جوړ شوي دی. د هلیکوپتر د تنې په منځ کی دوه ورزونه پروت دی چی پر هغو باندی د تانک پر ضد توغندی، د الوتکو پر ضد توغندی او راکتي لانچرونه نصب شوي دي. د کاموف کا - ۵۰ ډولونه - - - - ځانگړنې د هلیکوپتر ډول: د بریدکونکی هلیکوپتر د هلیکوپتر د سپرلی شمېر: پیلوټ جوړونکی شرکت: کاموف د ماشینونو محرکه ځواک: اوږدوالی: ۱۶ متره سور:۷،۳۴ متره جگوالی:۴،۹۳ متره څټکتیا اخری حد: ۳۵۰ کیلومتره په ساعت کې سرچینی - روسي هلیکوپترونه
تور-ام۱

تور ام ۱ - د منځی توغولو د مځکې نه هوا ته یو ډول د راکټ سیستم دی چې د الوتکې او توغندیو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږی. دغه راکټی سیسټم د پوځي قطعاتو د ساتنی لپاره کارېږی . د تور ام ۱ د راکټ سیسټم د ۱۹۸۶کال راهیسی په روسییه کې او د ۱۹۹۸ څخه د چین په ولوسی جمهوریت کې جوړېږی. توصیف د تور د توغندی د سیستم یوه ډله د نهو نقلیه وسیلو څخه تشکیل کېږی چې په هغه کې څلور جنگی موټرونه، یو د قومندان موټر او څلور د توغندی وړونکی موټرونه دی. یو جنگی موټر اته توغندی یو تعقیب کونکی رادر او یو برید کونکی رادر لری. د موټر حداکثر سرعت ۷۰ کلومتره په ساعت کې دی. رادر د تور د توغندی سیستم یو کوهیرنټ ـ ایمپولس - رادر دی. د رادر د څارکولو ساحه ۲۵ کیلومتره ده. رادر کولای سی ۴۸ هدفونه وڅاری. برید کونکی رادر برید کونکی رادر د کوهیرنټ ـ ایمپولس - یو ډول رادر دی. دغه رادر کولای سی دوه هدفونه وڅاری او پر دوو هدفونو برید وکړی. توغندۍ هر جنگی موټر اته توغندی لری. هره توغندۍ د جامدو سون موادو په واسله حرکت کوی. د الوتکې ویشتونکي توغندی
برنو

برنو په چېکی: په آلمانی: په لاتینی: په عبری: دچېک د جهوریت دویم لوی ښار دی چی د سهیلی موراویا کی د سویټاوا او سوراټکا د سیندونو تر منځ پروت دی. برنو د موراویا مهم مرکز هم دی. مساحت یی ۲۳۰،۲۲ کیلومترو مربع او ۴۰۰ زره نفوس لري.په برنو کی عالی محکمه پروته ده او د دی لپاره برنو د چېک جمهوریت د قضایی قوه مهم مرکز دی. برنو ۳۳ پوهنځی لری. شپیلبرک کلا او مقدس پتر او پاول کلیسا د برنو مهم یادگارونو څخه دی چی پر غونډی باندی پروت دی. تاریخ برنو په ۱۱ پېړۍ کی جوړ شو. په دی وخت کی سکې وهل هم پېل شو او لمری ادبی ذکر د دغی ښار په باره کی د ۱۰۹۴ کال څخه دی. په ۱۳ پېړۍ کی د شپلبرک گوتی کلا جوړه شوه. په ۱۳۲۴ کال کی د مقدس مریم کلیسا د ملکې الشکا ریچکا لخوا تاسیس شوه. په ۱۶۴۳ او ۱۶۴۵ کلو کی د دریش کلو په جگړې کی برنو د سویډن د پوځ لخوا محاصره شوه. په ۱۷۷۷ کال کی په برنو کی د اسقف مقر جوړ شو. په ۱۷۴۲ کال کی دغه ښار د پروسی پوځ لخوا بیا محاصره شوه. په ۱۸۰۵ کال کی برنو ناپليون بوناپارت لخوا ونیول شو. د چېک جمهوريت ښارونه
رانيتيدين

رانیټیډین درمل دی. چه د د ځیگر سوز او د معدی قرحه د علاج لپاره مصرفېږی. رانیټیډین په معدی کې د معدې اسيد تولیدول لنډوی او پر معدی ښه تاثیر لری. ناروغ چه د معدی سرطان لری نو هغه ناروغ رانیتیډین نه خوری. ماشوم ته اجازه نه ده چه رانیټیډین وخوری. دا دارو د ورځی دوه واره يوه يوه گولۍ وخورئ. طب درمل
پاراستامول

پاراسیتامول په انگرېزي: چې کيميايي نوم يې اسيتامينوفېن دی، د د ډلې يو داسې درمل دی چه د دردونو او تبې د علاج لپاره استعمالېږی. پاراسیتامول د گریپ د پاره هم کارېږي. مېکانيزم پاراسیتامول په مرکزی عصبی سیسټم کې د سایکلو اوکسیجیناز انزیم د محدودولو سبب گرځی، چې په دې کار سره د درد او تبی ضد اغېزه له ځانه پرېږدی دا چې په نور بدن کی نوموړی انزیم نه نهی کوی نو له دی امله یی د التهاب د پاره اثر کمزوری دی. څنگ اغېزې د پوستکې اندفاعات، د ونې گډوډۍ، حاد پانکریاتیت، د ځیگر آفتونه او په ډېره لږه اندازه د پښتورگو آفتونه نه همدا وجه ده چې د ځیگر او پښتورگو په آفتونه کې ناروغانو ته په احتياط سره ور کول کېږی. اندازه لويانو ته د خولې له لاری نیم څخه تر يو گرام هر څلور يا شپږ ساعتونه وروسته ور کول کېږی. چه په ورځ کښې تر ټولو زیاته اندازه تر څلورو گرامو پورې رسېږی. د ماشومانو عمر ته په کتو سره ٦٠ نه تر ٢٥٠ میلیگرامه هر څلور يا شپږ ساعتونه وروسته ور کول کېږی. په درملتونو کښې د ١٢٥ او ٥٠٠ میلی گرمه گوليو او د ١٠٠ او ٥٠٠ شاف او د ١٢٥ شربت پیدا کېږی. درمل چه پاراسیتامول او کوفین لری خصوصا د درونو د علاج لپاره مصرفېږی. کوفین طبیعی ماده ده. د پارسیتامول اثر د کوفین په مرسته قوی کېږی. درمل چه افیدرین او پاراسیتامول لری خصوصا د گریپ د علاج لپاره ټاکل کېږی. دغه درمل اميدواره ښځو ته ټاکل شوی نه دی. ماشوم ته چه له ١۴ کالونه څخه لوی وی دغه درمل ور کولای شی. کیمیائي جوړښت پاراستامول يا پيراسټمول کې کاربن، هائډروجن، نائټروجن او آکسيجن يي۔پدې کې کاربن،هائډروجن او آکسيجن ځانله ټلوگې يي کوم يي چي دا نائټروجن په مرستې سره د نورو کاربنونو،هائډروجن، آکسيجن سره تړلې يي۔ طب درمل مسکنونه
پېښور

پېښور یا پېخور اردو: پشاور؛ هندکو: پشور د خېبر پښتونخوا ایالت اوسنۍ او د معاصر افغانستان پخوانۍ پلازمېنه، ستر ښار او د قبايلي سيمو د فېډرالي نظام مرکز ګڼل کیږي. د کوشانيانو پاچا کنېشکا په ۲ مه ميلادي پېړۍ کې د پوشکالاوتي اوسنۍ چارسده نه پوروشاپوره اوسيني پېښور ته خپله پلازمېنه ولېږدوله. د پېښور اوسنی نوم هم د سانسيکرت ژبي د پوروشاپوره چي مانا يې د سړو ښار دی څخه اخیستل سوی دی. پیښور د خپل لرغونتوب له کبله د پخوانۍ ګندهارا او بودیزم مرکز ګڼل کیږي. دغه ښار د لرغوني اریانا اوسني افغانستان له جغرافيې سره تړلې هغه سیمه وه چي د تجارتي، اقتصادي او سیاسي موخو لپاره په ستره کچه ترې ګټه اخیستل کېده. د کوشان واکمنۍ پخواني پاچا په لمړۍ زیږدیزه پېړۍ کي پېښور د خپلي پلازمیني په توګه کارول او دغه ځای تر پنځمي زیږدیزي پېړۍ پوري د بودایي راهبانو یو ستر مرکز وو. په زیږدیز کال کي پېښور د اسلامي لښکر له لوري فتحه او خلکو یې اسلام له دین سره اشنا سول. تر اسلامي فتحه وروسته یادي سیمي د بېلابیلو واکمنیو په سیاسي اړ و دوړ کي مهم رول ولوباوه، او ددې ځای افغان قومونه د ختیځو او لویدیځږ واکمنیو ترمنځ د سپر په توګه کارېدل. په هند کي د مغولي دولت پر مهال د پېښور خلکو د پښتونخواه د نورو قبایلو ترڅنګ د خپلواکۍ په مبارزه باندي لاس پوري کړ او لسګونه کلونه یې له مغولو سره په جګړو او نښتو کي تېر کړه، څو چي په افغانستان کي د هوتکیانو او بیا ابدالیانو واکمني منځ ته راغله او د هیواد دغه ستراتیژیکه سیمه یې بیرته د پخوا په ډول پخپل ځان پسي ونښلول. تر احمد شاه بابا وروسته پېښور د افغانستان د ژمنۍ پلازمیني په توګه کارېدی او ترهغه وخته یې یاده چاره سرته رسول، څو چي د انګرېزانو له لوري په کال کي اشغال او لاندي سو. انګرېزانو ددې ځای تر نیولو وروسته خپل نفوذ د افغانستان په لوري پراخه کړ او افغانان یې بیا هیڅکله پرېنښودل چي پېښور بیا ځلي خپل کړي. د پېړۍ په وروستیو کي کله چي انګرېزانو پر افغانستان باندي د ډیورنډ نامنلې کرښه په زوره وتپل پېښور هم ددې ناولي تړون یوه برخه وګرځېدی او بریتانیا تر کال پوري په لاس کي اخیستی وو. تر کال وروسته پېښور د انګرېزانو له لوري په غیر قانوني او ظالمانه توګه نوي جوړي سوي مستعمرې پاکستان ته وسپارل سو، او د افغانانو له سختو نیوکو سره سره د نوي پاکستان برخه وګرځېدل. پاکستان ددې ځای په اشغال سره نه یوازي د افغانستان قانوني حق لاندي کړ، بلکي په کال کي د روسانو تر یرغل وروسته دا ځای د افغانستان پر وړاندي د دسیسو لوی مرکز وګرځېدی او د افغان مجاهدینو ترڅنګ د پاکستان، سعودي عربستان، امریکا متحده ایالاتو، غربي هیوادونو او چین استخباراتو پکښي خپلي سیاسي او فوځي موخي سرته رسولې. د لسیزي په وروستیو کي پاکستان داځل د مجاهدینو پر ځای د طالبانو مرسته پیل کړه او پېښور یې د افغانستان د اسلامي جمهوري دولت په وړاندي د یوې سیاسي او استخباراتي موخي لپاره پرله پسې استعمال کړ. د افغانانو د لسګونو کلونو مبارزې سره سره اوس هم نړیوال دې ته نه دي چمتو سوي ترڅو پېښور او ډیورنډ کرښه بیرته افغانستان ته وسپاري او دغه سیمه لاهم د پاکستان په لاس کي ده. تاریخ جغرافیه کلتور ژبه څرنګه چي پېښور له آره د اریایانو په پښتني ټبر پوړي لري، پر همدې اساس یې رسمي ژبه پښتو او اکثریت یې پښتانه دي. سرچينې
محمد عثمان روستار تره کی

پوهنوال دوکتور محمد عثمان روستار ترکی په ۱۹۴۲ ز. کال کې د کابل ښار په يوې سنتي کورنئ کې سترگې رڼې کړي. زده کړې محمد عثمان روستار تره کي خپلې منځوۍ زده کړې په ۱۹۶۱ ز. کال کې د استقلال په لېسه کې پای ته رسولي او په ۱۹۶۵ ز. کال کې د کابل پوهنتون د حقوقو له پوهنځي نه د سياسي علومو په څانگه کې ترسره کړي. تر دې وروسته يې په ۱۹۷۰ ز. کال کې په همدې څانگه کې د فرانسې د هېواد د ليون په پوهنتون نه د دوکتورا بری ليک لاس ته راوړی. دندې چاپ شوي آثار محمد عثمان تره کی د گڼ شمېر آثارو او ليکنو ليکوال دی. نوموړي په پښتو، دري او فرانسوي ژبو گڼ کتابونه ليکلي او خپاره کړي دي چې ځينې يې په دې توگه دي: حمايت پرنسيب های حقوق بشر در قوانين اساسی شرق ميانه و قريب تيزس دوکتورا به زبان فرانسه. فوتوکوپی . فرانسه . فدراليزم و رژيم های سياسی فدرال آماده چاپ بزبان دری. کابل . اصول کلی حقوق اساسی ليبرال و سوسياليست. کتاب درسی بزبان دری. آماده چاپ. کابل . رژيم های سياسی ليبرال و سوسياليست کتاب درسی بزبان دری. آماده چاپ. کابل . تاريخ سياسی اروپا کتاب درسی بزبان دری.آماده چاپ. کابل حقوق مقايسوی کار کتاب درسی بزبان دری.آماده چاپ. کابل زندان پلچرخی، دوزخ استعمار روس در افغانستان بزبان دری. ترجمه به انگليسي.چاپ پشاور . ساختار های قدرت از نظر جامعه شناسی سياسی در افغانستان به السنه پشتو و دری.چاپ پشاور . محاکمه جنايت کاران جنگ در افغانستان السنه پشتو،دری و انگليسی.چاپ پشاور . گلچين مقالات پشتو ، دری . چاپ کابل . افغانان
ناپروکسين

ناپروکسېن سوډيم په انگرېزي: يو غير سټيرويډي ضد تسپودي درمل يا دی چې د درد، تبې، تسپود او شخوالي په کمښت کې کارېږي چې د لاندې ناروغو حالتونو سره رامېنځ ته شوي وي لکه: اوسټوارترايټس د پوښتورگو تيږه ريوماتايډ ارترايټس سورياټيک ارترايټس گاوټ مېکانيزم ناپروکسېن د انسانانو په بدن کی د سیکلواکسیجېناز اېنزیم بندوی او د پروستاگلندینونو او نورو التهاب کونکی توکو د جوړولو کم کوی. ناپروکسين ترخوړلو وروسته د هاضمې د سیستم څخه وينو ته حذبېږي. نوموړي درمل د وينو په پلازما کی د پروتئينونو سره بندېږي تړل کېږي او تر ټولو زیات تمرکز غلظت یی په وینه کی تر دوو ساعتو وروسته اوج ته ورسېږي. دغه درمل تر ۱۲ ساعتو وروسته د بدن څخه د متیازی سیستم په مرسته جلا شوی دی. ناپروکسېن انځورتون طب مسکنونه
سيلدينافيل

سيلدينافيل په انگریزي: یو درمل دي چی د ډگې نعوظ د علاج لپاره ور کول کېږی. دغه درمل د فائيزر د درملو جوړولو صنعت له خوا جوړېږی. دغه درمل په نړی کې د وياگرا په نوم یادېږی . مصاد استطباب که نارينه په فشار خون مبتلا کېږی يا د زړه ناروغي لری نو د هغی نارینه لپاره د سيلدينافيل مصرفول منع دی. اندازه نارینه د جنس اتصال مخکې يو گولی ور کوی . دغه درمل د نسخې په مرسته اخیستل کېږي. نارینه کولای سی په درملتون کی د ۲۵ ميليگرمه، ۵۰ ميليگرمه او ۱۰۰ ميليگرمه گوليو رانسی . طب درمل
مور شیدی

ماشوم ته د مور شیدې ورکول مور اوماشوم دواړو ته گټه لري د افغانستان د عامې روغتيا وزارت وايي، نويو زېږېدلو ماشومانو ته د مور شيدې ورکول كولی شي، چي مور او ماشوم له خطرناكو ناروغيو وژغوري او د ماشومانو مړينه را كمه كړي. د افغانستان د عامې روغتيا وزارت د مور په شيدو د ماشوم د تغذيې اونۍ د يكشنبې په ورځ په كابل كې ونمانځله د عامې روغتيا وزير ډاكټر سيد محمد امين فاطمي په جوړې شوې غونډه كې د هېواد پرټولو ميندو غږ وكړ، چي ماشوم ته دې د هغه د زېږېدو له شيبې څخه تر دوه كلنۍ پورې د خپلو سينو شيده وركړي او په دې توگه دې د ځان او ماشوم ژوند وژغوري. ډاكټرفاطمي، نوي زيږيدلي ماشوم ته د مور د شيدو د اهميت په هكله وويل: که د زېږن په لومړي ساعت کې مور خپل نوي زېږېدلي ماشوم ته خپلې شيدې ورکړي، نو ۲۲ فیصده د ماشوم د مړينې په کچه کې ټیټوالی راځي. که ماشوم ته د مور د شیدو په ورکولو کې یو ساعت تاخیر راشي، ۳۰ فیصده د ماشومانو د مړینې چانس زیاتیږي. ډاكټر فاطمي په دې ټينگار وكړ چي، د دولت مربوط ارگانونه بايد د هېواد په مركزاو ولايتونوكي، د روزنيزو پروگرامونو او نورو مرستو له لارې د هېواد ميرمنې د مور د شيدو په اهميت پوه كړي. د عامې روغتيا وزارت دا هم وايي، په هېواد كې دېرشو كلنو جنگونو، ټولنيزو ناخوالو، طبيعي پيښو او اقتصادي ستونزو، له ډېروميرمنو دغه چانس اخيستی، چې خپلو ماشومانو ته دې په منظمه توگه خپلې شيدې وركړي دهمدې له امله د هېواد ډېر ماشومان او ميندې په ناروغيو اخته شوي دي. په افغانستان كې د يونيسف يا د ماشومانو لپاره د ملگرو ملتو د وجهي صندق مسوول گوپال شرما وويل، دوى غواړي چې، په دې برخه كې د خپلو تېرو مرستو په دوام، د هېواد په مركز او ولايتونو كې ميندو ته يو لړ روزنيز پروگرامو نه پيل كړي او مرستې ورسره وكړي: يونسف په دې برخه کې د افغانستان دولت سره خپلې مالي او تخنیکي مرستې جاري ساتي. يونسف ژمنه کوي چې په دې هېواد کې به ماشوم ته د مور د شیدو په هکله يوه ستراتیژي جوړه او په پلي کېدو کې یې ورسره مرسته وکړي. د عامې روغتيا د وزارت چارواکي دا هم وويل چې دوى د هېواد په ليرې پرتو سيمو كې بيوزلو ميندو ته يوه اندازه خوراكي مواد وررسولي او هڅه كوي چې په دې هكله له بهرنيو موسسو مرستې ترلاسه او دا لړۍ جاري وساتي
شهزاده شاهد

د مولوي شهزاده شاهد حياء خان زوی د کنړونو ولايت د څوکۍ ولسوالۍ د دېوه گِل د درې د سيري کلي اوسيدونکی په کال ١٣٤١ لمريزکې زيږيدلی. زده کړې لومړنۍ زده کړې يې د ملا محمد زيد په منځنۍ ښونځي کې ترسره کړي او بيا د پښتونخوا د حديقه العلوم په جامعه پوهنتون کې خپلې زده کړې د لېسانس په کچه ترسره کړي . په ١٩٩٢ ز.کال کې له فارغېدو وروسته په همدې جامعه کې د استاد په توگه وظيفه اجرا کړې. په ١٣٦٨ ل.کال کې د کونړ ولايت په څوکۍ ولسوالۍ کې يو ديني مرکز جوړ شو چې تراوسه پورې يې گڼ شمېر علماء او حافظان ټولنې ته وړاندې کړي دي. په ۲۰۰۲م، ز. منځمهالې اضطراري لويه جرگه او د اساسي قانون په لويه جرگه کې د کونړ نماينده، د کونړنو ولايت د مرافعي ريس او د کابل ولايت د مرافعي ريس په توکه وظيفي اجراکړي او په ١٣۸۴ کال ټاکنو کې د کنړ ولايت څخه په تر ټولو ډيرو رايو په اخستلو سره د هيواد په ولسي جرگه کې د خلکو استازيتوب کوي. ديني عالمان مولويان د افغانستان د ولسي جرگې غړي د شمالي ټلوالې غړي
ویرا غیر فعال څارونکی سیستم

ویرا غیر فعال څارونکی غونډال په چېکی : یو ډول اېلېکترونیکی غونډال دی چې د چېک په جمهوریت کې جوړېږی . دغه څارونکی غونډال د الوتکو او نورو موخو د څارلو لپاره کارېږی.د ویرا غیر پوځي ماډل په هوایي سرویس کې کارېدلای شي. دغه غونډال د سمندري سرویس د څارولو لپاره هم کار کولای شي. دغه څارونکی غونډال اېسټونيا، پاکستان او امریکا ته لېږل شوي . چېک حکومت غوښتل چې د ویرا څارونکی غونډال د چېن هېواد ته هم ولېږدي، خو امریکایی حکومت پر چېکي سیاستوالو سیاسي فشار وغورځاوه او چېک سیاستوالان اړ شول چې له دغه سوداگري څخه ډډه وکړي. څارونکی غونډال د غیر فعال څارونکي غونډالونه د چېک په جمهوریت کې د ۱۹۵۵ز. کال څخه جوړېږي او د ویرا غیر فعال څارونکي غونډال د هغو غونډالونو څخه وروستي موډل يا بڼې دي. د ویرا غیر فعال څارونکی غونډال د ۱۹۹۴ ز. کال څخه راپه دېخوا جوړېږي اود چېکي پوځ په ۱۹۹۵ز. کال کې له دغه غونډال څخه په رسمي توگه کار واخیست. د ویرا غیر فعال څارونکی غونډال د درې اې اس ام دانتنونو او یو قبلولو مرکز څخه يي بڼه رامنځته شوې. د انتن وزن ېې ۲۵ کیلوگرام دی. دغه غونډال کولای شي ۳۰۰ موخ ييزې نښې وڅاري. دغه غونډال کولای شي د الوتکې رادارونه، دهواپېژندنې رادارونه، آی اېف اېف غونډال او د تاکتیک د هوایي چلوونکي غونډال وڅاري. د وېرا څارونکی غونډال څخه اېلکټرومگنېټېک برېښنايي مقناتيسي سیگنالونه راووځي او د شمېرپوهنې په مرسته د الوتکې او نورو اهدافو موقعت تعینوي. دا پدې مانا چې کله د دښمن الوتکه په جگړې کې خپل رادار یا بل الېکټرونیکي غونډال پرانيزي نو ویرا څارونکی غونډال د دغې الوتکې شتونځای مومي او ملي پوځ کولای شي دغه الوتکه په نښه کړي. په اوس وخت کې ۶ د ویرا موډلونه يا بڼې ېې جوړېږي . ویرا اې پي غیر پوځي موډل دی چې په هوایي سرویس کې کارېږي. ویرا اېي پوځي موډل دی چې د سوداگريز لېږد لپاره ټاکل شوي. ویرا اسام پوځی موډل دی چې د چېک په جمهوریت کې استعمالېږي. ویرا پې ۳ ډې دغه موډل په هوایی ډگر کې کارېږي. ویرا ها ام اس ویرا آی اس څې بې دا هم ولولۍ د چېک پوځي تخنيک
سورة الأنعام

سورة الأنعام عربي: سورة الأنعام د قران شريف شپږم سورت دی. دا سورة ۱۶۵ آيتونه لري. دا سورة په مکه کې نازل شوې ده او ۱۶۵ آيتونه لري. د دې سورة اهمې موضوعگانې توحيد، د قيامت ورځ، جنت او دوزخ دي. په همدې سورة کې د ابراهيم پيغمبر کيسه هم راغلې، چې د خپل په عقلي دلايلو يې د اسماني اجرامو د پرستښ نه ډډه کوي او د الله وخوا ته مخ کوي او د الله عبادت کوي، او په همدې سورة کې پر ابراهيم پيغمبر باندې د وحيو يادونه هم راغلې. قران قراني سورتونه
سورة الفاتحة

سورة الفاتحة يا سورت الفاتحه د قران لومړنۍ سوره ده. سورة الفاتحة مکي سورة دی چې له ۷ آيتونه لري. دا سورة په گڼ شمېر نورو نومونو هم نومول شوې چې د سورة االحمد، سورة حمد، په نامه هم ياده شوې. ژباړه بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ د الله په نوم چې رحمان او رحيم دی الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ټوله ثنا ستاينه يوازې الله ته ده چې د ټولو کايناتو رب دی. الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ رحمان او رحيم دی مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ د جزا د ورځې خاوند دی إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ موږ همدا ستا عبادت کوو او همدا ستا نه مرسته غواړو اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ موږ ته سمه لاره وښيه صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ د هغو کسانو لاره چې تا پرې پېرزوينه کړې ده چې غوسه پرې نه ده شوې او بې لارې شوې نه دي سرچينې قران کريم - د قيام الدين کشاف ژباړه قران قراني سورتونه
سورة المائدة

سورة المائدة د قرآن پينځمه سوره ده. قران قراني سورتونه
سورة الأعراف

سورة الاعراف د قران اوومه سوره ده. قران قراني سورتونه
سورة التوبة

سورة التوبة د قرآن نهمه سوره ده. قران قراني سورتونه
سورة يونس

سورة يونس د قرآن لسمه سوره ده. قران قراني سورتونه
سورة هود

سورة هود د قرآن ۱۱ مه سوره ده. قران قراني سورتونه
مېگ ۲۹

مېگ ۲۹ په روسی : - د جت یوه ښکاری روسی الوتکه ده چې دجگړه کولو لپاره د دښمن د الوتکو په خلاف پکارېږی. مېگ ۲۹ کولای سی پر هوایی هدفونو د راکتونو په مرسته او پر ځمکنی هدفونو د ماشیندار او بمونو په مرسته برید وکړی. مېگ ۲۹ د ۱۹۷۷ راهیسی جوړېږی او په اوس وخت کې تر ټولو زیاته کاریدونکی ښکاری الوتکه ده. د مېگ ۲۹ تر ټولو عصری ماډلونه چې د مېگ ۲۹ م او مېگ ۲۹ ک په نوم یادېږی، په ۱۹۹۲ کال کې جوړ شول. توصیف مېگ ۲۹ د جت الوتکه ده چې د یو پیلوټ د پاره جوړه شوی ده. یوازې د تمرین ماډل یی چې د مېگ ۲۹ یو بی په نوم یادېږی کولای سی دوه پیلوټان ولری. نوموړی الوتکه د پولاد او تیتان څخه جوړېږی. په الوتکه کې د اوبو د فشار د پیلوټ سیستم نصبېږی مگر د مېگ عصری ماډلونه د فلی بی وایر د پیلوټ سیستم لری. په الوتکه کې یو د - رادار نصبېږی هغه رادر کولای سی لس هدفونه تعقیب کړی. د پیلوټ کابین په مخه کې د انفرا رید سینزور نصبیږی و دغه سینزور د گلولو په حالت کې پر دښمن هدف باندی د پټ یرغل لپاره کارېږی. وسلې د مېگ ۲۹ ښکاری الوتکه کولای سی د روسی تر ټولو عصری وسلې ولری. د پیلوټ کابین د ښی لور ته د ۳۰ م.م. ماشیندار نصبېږی. هره الوتکه کولای سی شپږ راکتونه توغندې یا بمونه ولری مگر د مېگ عصری ماډلونه کولای سی اته راکتونه یا بمونه ولری. ځانگړنې د الوتکې ډول : ښکاری الوتکه دالوتکې د سپرلی شمېره: پيلوټ، جوړونکى شرکت: میکویان گورگیویچ د ماشینونو محرکه ځواک : - اوږدوالى:۱۷،۳متره سور:۱۱،۴متره جگوالى:۴،۴متره خالص وزن:۱۰۹۰۰ كيلو گرامه له بارسره اخري وزن:۱۶۶۰۰ كيلو گرامه د چټکتيا اخري حد : ۲۴۵۰ كيلو متره په ساعت کې له ځمکې څخه په لوړه ارتفاع کې الوتنه: ۱۸۰۰۰ متر په يوه ساه الوتنه په هوا کې بې له تېل سون ټوکواخيستلو: ۱۴۰۰ كيلومتره وړونکې وسلې: ۶۰۰۰ كيلو گرامه مېگ الوتکې روسی الوتکې
د افغانستان ولايتونه

افغانستان له ولایتونو څخه تشکیل شوی. د افغانستان، ولایتونه لومړني اجرائیوي تقسیمات دي. هر ولایت ځانته څو ولسوالۍ او یو مرکز لري. ولایتي اداری د هغو والیانو له خوا اداره کېږي چې د هېواد ولسمشر له خوا ټاکل کېږي له هر ولایته بیا دوه سناتوران د مشرانو جرگې لپاره غوره کېږي. یو یې د ولایتي شورا له خوا د څلورو کلونو لپاره ټاکل کېږي، او دویم یې بیا د ولسوالیو شوراگانو له خوا د درېیو کلونو لپاره غوره کېږي. شمال لوېديز او شمال ختيځ ولايتونه په سره رنگ او لوېديز او مرکزي ولايتونه په زرغون رنگ او ختيز، سوېل لوېديز او سوېل ختيز ولايتونه په شنه رنگ په نښه شوي. باندنۍ تړنې د افغانستان ولايتونه د افغانستان ولايتونه افغانستان
سوخوی سو ٢٧

سوخوی سو ۲۷ په روسی : -د جت یوه یرغل کوونکی الوتکه ده چې د دښمن د الوتکو د منځه وړولو لپاره کارېږی. سوخوی سو ۲۷ کولای سی په شپه کې او د باران په وخت کې جگړه وکړی.دغه الوتکه د ۱۹۸۲ کال څخه د روسیې په هېواد کې او د ۱۹۹۶ کال څخه په چین کې جوړېږی. د چین الوتکې د جی-۱۱ په نوم یادېږی. تاریخ د امریکایی الوتکې اېف-۱۵ - تر جوړولو وروسته شوروي اتحاد غوښتل چه نوی ښکاري الوتکه جوړه کړي. د الوتکې لومړی ماډل په ۱۹۷۷ کال کې جوړ شو. د سوخوی لمړی الوتنه د می په میاشت کې عملی شوه. مگر په ۱۹۸۱ کال کې د سوخوی سو ۲۷ جوړښت پر مختگ وکړ او الوتنه یی د مارچ په میاشت کې عملی شو. د سوخوی سو ۲۷ جوړولو کار په ۱۹۸۲ کال کې د کونسومولسک په ښار کې پېل وکړ. د جی ۱۱ الوتکه جی ۱۱ په چینی: د سوخوی یو ډول ښکاری الوتکه ده چې په چین کې د ۱۹۹۴ کال څخه جوړېږی. د چین ولوسی جمهوریت په ۱۹۹۲ کال کې په روسیه کې ۲۶ الوتکې رانیول او تر رانیولو وروسته یی بیا د ۲۴ نورو الوتکو سپارښ ور کړ. په ۱۹۹۴ کال کې چین ته اجازه وه چه ۲۰۰ الوتکې جوړی وکړی او چین روسیی ته ۱،۲ میلیارد ډالره ورکړه. په اوس وخت کې د چین په ولوسی جمهوریت کې دوی د سوخوی د الوتکو ماډلونه جورېږی چې د جی ۱۱ای - او جی ۱۱بی - په نومونو یادېږی. توصیف دغه الوتکه د المونیم او تیتان څخه جوړېږی. د رادار پوښ یی د تیتان او لیتیوم څخه دی. په سوخوی سو ۲۷ کې د فلی بی وایر سیستم نصبېږی. په الوتکه کې یو رادر نصبېږی. نوموړی رادر کولای سی لس الوتکې هدفونه وڅاری. سوخوی سو ۲۷ کولای سی پر دوې هدفونو یوځل برید وکړی. د پیلوټ کابین په مخه کې د انفرارید سینزور نصبیږی او دغه سینزور د گلولو په حالت کې پر هدف باندی د پټ یرغل لپاره کارېږی. سوخوی سو ۲۷ دوه د ټوربو جت ماشینونه لری. هر ماشین ۱۵۴۰ کیلوگرامه وزن لری. وسلې د سوخوی سو ۲۷ په الوتکه کې یو ماشیندار نصبېږی چه د مرمی کالیبر یی ۳۰ م.م. دی. سوخوی سو ۲۷ کولای سی د فضایی جکړو لپاره لس راکتونه توغندې ولری. د راکت وسلې ښکاری الوتکه سوحوی سو-۲۷ کولای سی د روسی تر ټولو عصری هوا نه هوا ته رهبری شوی توغندې ولری. دغه توغندې د الوتکې تر تنې او تر وزرې لاندی نصبېږی. د توغندو د رسادلو ساخه کولای سی د ۶۰ کم.ځخه تر ۱۶۰ کم. أورې واوسی. دغه رهبری راکت د الوتکې د رادار په مرسته یا د اینفراریډ د وړانگې شعاع په مرسته رهبری کېږی. - - تر ټولو عصری د هوا نه هوا ته رهبری شوی توغنده ده چې رهبری سیستم یی رادری دی. د توغندې رسیدو ساحه ۱۲۰ کلومتره ده. - - د هوا نه هوا ته یوه رهبری شوی توغنده ده چې د انفرارېد رهبری سینزور لری. ځانگړنې د الونکې ډول: ښکاری الوتکه جوړونکی شرکت: سوخوی د الوتکې د سپرلې شمېره: اوږدوالی: سور: جگوالی: خالص وزن: له بارسره اخری وزن: د ځټکتیا اخری حد:.....کیلومتره په ساعت کې له ځمکې څخه په لوړه ارتفاع کې الوتکه ....متر په یوه ساه الوتنه په هوا کې بی له تېل سون ټوکو اخیستلو .......کیلومتره وړونکی وسلې:.....کیلوگرامه عکسونه سرچینې ترجمه سوخوی الوتکې چینايي الوتکې روسي الوتکې
ادوزي

ادوزي د پښتنو د سړبني په ټو لنيزې ډلې پورې يوه اړونده قبېله ده چې دپنج پای څانگې پورې اره لري٠ددغې قبېلې شمېر پنځه زره کو رنۍ ښودل شوي دي،خو د شوروي مشهور اتنو گرافر ستا نيشفسکي د اتنو گرافيکو معلو ما تو له مخې دشلمې پېړۍ په نيمايي کې ددوی شمېر١٣٠ زره تنه ښودل شوی دی چې زياتره يې د کندهار د معروف په ولسوالۍ، د روزگان ولايت ددهراود په ولسوالۍ او همداراز د هلمند ولايت د گرمسير په ولسوالۍ کې مېشته دي. سرچينې پښتني قبيلې و پيژنئ، دکتو رلطيف ياد پښتانه ټبرونه
امام علي رحمانوف

امام علي رحمان يا امام علي رحمانف، امامعلي رحمان په ۱۹۹۲ عیسوی کال د پخوا نی شوروي د ړنگیدولو څخه وروسته کله چی د تاجیکستان لمړنی مشر تابه رحمان نبیف استعفا ته مجبور او د واکه څخه لری شو، د تاجیکستان د عالی شورا د ریاست باندی وټاکل شو . امام علی رحمانف تر دی دمخه لاهم د تاجیکستان د کرهڼی دسازمان ریس وو . اما علی رحمان په ۱۹۹۴ عیسوی کال کی د تا جیکستان په ولسمشری باندی وټاکل شو . او پسله پنځو کالو په ۱۹۹۹ عیسوی کال کی د دوم ځل لپاره د اوو کالو په موده د ولسمشری دنده یی په غاړه واخیستل . خو د قانون پربنسټ یوه کس د دری پلا دپاره نسوای کولای چی ولسمشر ی باندی وټاکل شی . په ۲۰۰۳ عیسوی کال د تاجیکستان اساسی قانون د ځینو اصلاحاتو د پاره یوی پراخی ټولټاکڼی ته پریشودل شو . چی په دغه اصلاحاتو کی یوه هم دا ووچی امام علی رحمان و کولای سی بیا هم ولسمشری باندی وټاکل شی . د چارواکو په وینا په دغه ټولټاکڼی رفراندوم کی ۹۶٪ خلگ گډون کری وو . خو د حکومت مخالفین دا ونه منله او او پر دغه کار باندی نیوکی وکړلی او دا چی په دغه ټولټاکڼی کی د خلگو واټونه د پوره پوهی پر اساس ورکړ شوی نه وو. د تاجیکستان هېوادمشران هېوادمشران
سيمټيکس

سیمټیکس په انگرېزي: یوه پلاستيکي چاودونکې ماده ده چې په چکسلواکیا کې د ۱۹۵۴ کال څخه جوړېده . دغه چاودونکي توکي په اوس وخت کې د چېک په جمهوریت کې د برنو په ښار کې جوړېږي. سیمټیکس په پوځ کې او په کان کې کارېږی. سیمټیکس هم د ترهگرو لخوا کارېږي. د سیمټیکس ډولونه سیمټیکس د پینټریټ او هیکسوژن څخه تشکیل کېږی. دغه چاودونکې ماده کولای شي د سور رنگ یا نارنجي رنگ ولري .سیمټیکس چې په پوځ کې کارېږي د سیمټکس اېچ يا د چيکي ژبې په وينگ تلفظ ورته ها وايي په نوم یادېږي. دغه د سیمټکس ډول د ۱۹۶۴ کال څخه راهيسې جورېږي. سیمټیکس ها په ځانگړي ډول تر ۱۹۸۱ ز. کال پورې لیبیا ته لېږدېدل . له ۱۹۸۱ز. کال وروسته د چکسلواکيا حکومت د لېږد مخه ونيوله. سیمټیکس ۱ اې یو ډول سیمټیکس دی چې یوازې د استخراج لپاره کارېږي. تاریخ ليبيا تر ټولو لوی د سیمټیکس اخیستوونکی و. ليبيا چې د سیمټیکس لویه زېرمه لرله دغه چاودونکي توکي د ایرلېنډ جمهوري پوځ ته ورکړه . په ۱۹۸۶ز. کال کې امریکا پر ليبيا برید وکړ. د دی له کبله په ۱۹۸۸ز. کال کې ترهگرو په امریکایي الوتکه کې د سیمټیکس تقریبا ۴۰۰ گرامه توکي پټ کړل او د الوتنې په وخت کې سیمټیکس وچاودېدل . امریکا د دغه برید څخه وروسته لیبیا تورنه کړه . منابع چاودېدونكى مواد
پینټریټ

پینټریټ په انگرېزی : د نیتروژن ترکیبونو څخه یوه غښتلی چاودونکي ماده ده چی د په نومونو هم لري. دغه چاودونکی توگه په ځانگړي ډول د بمونو او پلاستیکی چاودونکی موادو د جوړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. خو دغه توگه په طب کی د زړه رنځونو د علاج لپاره هم کارېږي. پینټریټ لمړی ځل په ۱۸۹۱ کال کی په آلمان کی د بېړنهارډ ټولېنز لخوا جوړ شو او آلمانی پوځ دغه چاودونکی ماده د ۱۹۱۲ کال څخه کارېده. د نړۍ دویمه جگړې په وخت کی پینټریټ د بمونو او ماینونو د جوړولو لپاره استعمالیده. توصیف پینټریټ یو د بلور سپینه ماده ده چې په اسیتون کې ویلېږی. پینټریټ دښورې تيزاب اود کوهول استېر څخه جوړېږی.نقطه ذوب یی ۱۴۱،۴ درجې دی د چاودونکی سرعت یی ٨٣٥٠ متره په ثانیه کې دی.د چاودونکی انېرژی یی ٥٨١٠ کیلو جاله په کیلو کې دی د چاودونکی حرارت یی ٤٢٣٠ درجې ده د پینټریټ جوړول چاودېدونكى مواد
تکړښت

تکړښت یا سپورټ هر هغه تمرين يا فعاليت چې دخوښۍ، تفريح، وختتېری او د توجه د اړونې لپاره کېږي. هر هغه فعاليت چې لږ و ډېر تند جسماني زور يا حرکت ايجابوي. دغه فعاليت به يا عضوي بنسټ لري او يا به ځينې قاعدې ورته ايښول شوي وي. همدرانگه دغه فعاليت به يا د کورونو او کوچنيو ساحو څخه دباندې وي، لکه: فوټبال ، ښکار، وزلوبه... او يا به په همدغو ساحو کې وي لکه: باسکټبال، بولېنگ، سکواش، او نور. د وديز تکړښتونه د افغانستان دوديز تکړښتونه لکه:نښه ويشتل، توپ ډنډه ، ډبره غورځول، لوړخېزوهل، وزلوبه، ښکار، غونسی، ملي اتڼ، نېزه وهنه، غيږنيونه، خوسی او داسې نور. تکړښت
ساتنه

ساتنه په لاندې مفاهيمو کې کارېږي: چاپيريال چاپېريال ساتنه
ملتون

ملتون انگریزي: د سوداگریز سازمان یو بڼه ده. ملتونونه
د افغانستان هوايي ځواک

د افغانستان هوایي ځواک د افغانستان د هغو ځواکونو څخه دی چې د دې هېواد په ملي امنیت کې اړین رول لوبوي . د افغانستان هوایي ځواک په ۱۹۲۴ زېږيز کال کې جوړ شو . په ۱۹۸۰زېږيز کال کې چې کله د افغانستان د خلق پرچم ډيموکراتيک جمهوريت د روس په ملاتړ جوړ شو، نو روسيې خپل عصري وسلې او الوتکې د افغانستان حکومت ملاتړ لپاره ورکړې . په دې وخت کې د افغانستان په جگړه يیزو درندو وسلو کې د مېگ ۱۵،مېگ ۲۱، سوخوی سو-۷، سوخوی سو-۱۷، سوخوی سو-۲۰ الوتکې او د ميل می ۸ چورلکې شاملې وې . په ۱۹۷۶ زېږيزکال کې د بگرام په ښار کې پوځي هوایي ډگر جوړ شو. د ۱۹۷۹زېږيز کال په ډسمبر کې روسي پوځ پر افغانستان برید وکړ او مهم ډگرونه یې ونیول. تر جگړې وروسته د افغانستان ډېرې الوتکې ړنگې شوې. په ۲۰۰۶ زېږيزکال کې د افغانستان هوایي ځواک د امریکایي اشغالگر پوځ او د ناټو د هېوادونو په مرسته بیا جوړ شو. تاریخ د افغانستان هوایی ځواک په ۱۹۲۴ زېږيزکال کې د امير امان الله خان لخوا جوړ شو . دغه هوايي ځواک او الوتکې د کورنۍ جگړې په وخت د بچه سقا لخوا په کال ۱۹۲۸زېږيز کې ويجاړ شو . په ۱۹۶۰ زېږيز کال کې دمېگ ۱۵ الوتکې افغانستان ته ولېږدول شوې او په ۱۹۷۷ زېږيز کال کې چکسلواکیا د اېرو ال-۳۹ الباتروس الوتکې د افغانستان هوایی ځواک ته ورکړې. په ۱۹۸۰ کال کی د افغانستان د پوځی الوتکو شمیر ۴۰۰ ته ورسېدلې. د افغانستان د جگړې په وخت کې روسي پوځ افغانستان ته عصري بریدگرې چورلکې ولېږلې. روسي پوځ د میل می- ۲۴ چورلکو څخه د مجاهدینو له منځه وړلو لپاره کار اخیست. روسي پوځ په دې جگړې کې ۳۳۳ چورلکې له لاسه ورکړې. ۲۰۰۸ د افغانستان هوایي ځواک په ۲۰۰۸ کال کې بیا جوړ شو. ۲۰۲۱ د افغانستان هوایي ځواک په ۲۰۲۱ کال د اګست په میاشت کې بیرته لمنځه ولاړې او ځینې روزل شوې پیلوټانو هیواد پرېښودی. د افغانستان پوځ افغانستان
اېمل زاخېل

اېمل زاخېل يو افغان سندرغاړی، سندرې جوړونکی او کمپوزر دی. نوموړی د افغانستان د نامتو سندرغاړي او هارمونيم غږونکي استاد محمد دين زاخېل او د پېژندل شوې سندرغاړې مېرمن قمرگلې ځوی دی. پښتو ځوان سندرغاړى ايمل ذاخيل د سندرو کمپوزر ، د سندرو د شعر ليکونکى او ښه آرمونيه غږونکى د خداى بخښلي استاد دين محمد ذاخيل او پښتو درنې سندرغاړې ميرمن قمر گل زوى دى . ايمل ذاخيل د پښتو موسيقي لپاره يوه ښکلې ډالى ده چې همدا اوس د ساحل په نامه په خپله لمړنۍ سي ډي کار کوي. د ايمل ذاخيل سندرو د خپلو هنري کارونو په لمړيو کې د افغانانو زړونه وړي دي او د خپل هنري ژوندانه لپاره دا هيله لري چې سولې او مينې ته خپل هنري ژوند قربان کړي. ايمل ذاخيل په دري او پښتو ژبو سندرې وايي. مخينه زده کړې د موسيقۍ په ډگر کې دندې لاسته راوړنې سرچينې باندنۍ تړنې - . - . . . . . . . . . افغان سندرغاړي پښتانه سندرغاړي
بخت زمينه

بخت زمينه په انگرېزي: زوکړه؟ - مړینه ۱۳۶۰ لمريز کال، کابل د افغانستان يوه پښتنه سندرغاړې وه. مخينه بخت زمينه په کونړ ولايت کې زېږېدلې وه. هغه په خپلې ښکلا او خواږه غږ ډېره ژر اوڅاره شوه او د ډېرو اورېدونکیو په زړونو کې يې د یوې ښې او تکړه سندرغاړې په توگه ځای ونيو. تر اوسه په پښتو موسیقۍ کې څوک پیدا نشو چې د هغې ځای په پښتو پاپ موسیقۍ کې ونيسي. مړينه بخت زمينه د ببرک کارمل د واکمنۍ پر مهال پر ۱۳۶۰ لمريز کال د نامالومو وسله والو له خوا په کابل ښار کې ووژل شوه. د ځينو سندرو سربيتونه يې ۱- ما له تا جدا کوينه. ۲- زما ياري ده ډېره سخته. ۳- زما خوږه جانانه، جار مې شه له تانه. ۴- بي دیلداره مې، نه دی ژوند په کار. ۵- زما د مینې یاره. ۶- راشه راشه یاره، راشه زما خواله. ۷- خلقي اختر دی مزه دار. ۸- پښتو ټپې. ۹- ښایسته ځان مې جور کړی په هنر. ۱۰- اې سربازه یاره، خېژه په مورچل باندې. انځورتون اخځليک ۱- افغان سندرغاړي پښتنې سندرغاړې
بريالی ولي

بريالی ولي يو افغان سندرغاړی دی. افغان سندرغاړي پښتانه سندرغاړي پښتانه سندرغاړي
جواد غازيار

جواد غازيار يو افغان سندرغاړی دی. سندرغاړي افغان سندرغاړي
رحيم شاه

رحيم شاه انگرېزي: يو پښتون سندرغاړی دی، خو هغه يواځې په پښتو ژبه نه بلکه په اردو، پنجابي او سندهي ژبو هم سندرې وييلي.. نوموړي د سندرو وييلو پيل له پېښور ښار نه کړی خو دم مهال په کراچۍ کې مېشت دی او په همدغه ښار کې خپل هنري فعاليت ترسره کوي. په دې وروستيو کې رحيم شاه په يوې مرکه کې دا خبره په ډاگه کړه چې رحيم شاه د هغه اصلي نوم نه دی، او په اصل کې دا د هغه د مشر ورور نوم دی. د سره په يوه مرکه کې هغه دا هم ووييل چې د هغه اصلي نوم محمد خان دی. نوموړی دم مهال په پاکستان، افغانستان او په غربي نړۍ کې د پښتنو تر مېنځ يو ډېر مشهوره سندرغاړی دی. مخينه د رحيم شاه اصلي نوم محمد رحيم دی. هغه په ۳ د اپرېل، ۱۹۷۴ ز. کال کې په کراچۍ ښار کې زېږېدلی ، خو پلارنی ټاټوبی يې سوات دی، رحيم شاه په خټه پښتون دی . په هند کې مينه وال کله چې ر حيم شاه د هارون پاچا پښتو سندره په اردو ژبه د پهلې تو کبي کبي غم تا په نامه ووييله نو دا سندره دومره مشهوره شوه چې گڼ شمېر مينه وال يې په هند کې پيدا کړل، چې بيا وروسته همدا سندره د هندي سندرغاړي الطاف راجا له خوا کاپي ووييل شوه. د رحيم شاه همدغه سندره د ده د شهرت او نوم وېستلو سبب شوه چې اوس هم په هند کې گڼ شمېر مينه وال لري. رحیم شاه په افغانستان کې رحیم شاه په بي بي شیرینی او ماما دۍ سندرو سره ډیر د افغانستان خلکو زرو کې ځاي ونېوو.رحیم شاه ډیر خلک په افغانستان کې پیژني او هغي سره مينه لري. رحيم شاه او د لاهورپنجابوزمه فلمونه نن سبا رحيم شاه پنجابي وزمه بازاري فلمونو ته سندرې جوړوي چې يو شمېر پښتانه ېې د هنر بدنامي بولي . رحيم شاه داسې خلکو ته سندرې په خپل غږ کې وايي چې د پښتنو د هنر ناوړه استازيتوب کوي . دغه وگړي په لاهور کې د پاکستاني حکومت په مالي مرسته د پښتنو د پنجابيانو سره ورته والي په موخه همډوله فلمونه جوړوي چېرې چې د پښتنو کولتور او دود سره په ټکر برسېره، اسلامي پولو ته هم پکې درناوی نشته. دغه ډول ناوړه د عياشي پر بنسټ جوړ شوي فلمونه د لاهور د اوسېدونکي آسف خان په نامه يو پخواني د پېښوري فلمونو لوبگر لخوا جوړېږي . آسف خان او زوی ېې ارباز خان دېته د آزادۍ او پرمختگ نوم ورکوي. د همدې له کبله په ډېرو پښتنو کې د رحيم شاه د پخواني هنر ارزښت ندی پاتې . د يوټيوب په پانه کې د يادو شويو فلمونو هرې ويډيو يي سندرې ته خلکو په ډېره کچه گيلې ، ماڼې او غندن لیکونه لیکلي . د همدې يوه بېلگه ېې په دغه تړنه د رحيم شاه سندره او د لاهور پنجاب وزمه فلم په کېکاږلو لیدلی شۍ . مشهورې سندرې بې وفا ډنگا ډتا غم چم چم چنا جهولا هغه همدا ټوټه په ځانگړې ډول خپلې مور لپاره وييلې پايل غنم رنگې ماما دی ډېسکوگرافي البمونه تر دې دمه د رحيم شاه ثبت شوي البمونه په لاندې ډول دي: غم - لومړنی البم سبا رو ليلا پيرا چنا پيار نهي ملتا يارانه چېرچا ماما دی جولای باندنۍ تړنې د رحيم شاه رسمي وېبپاڼه سرچينې د ۱۹۷۶ زېږېدنې ژوندي خلک پښتانه د پښتو ژبې سندرغاړي سندرغاړي افغان سندرغاړي
رفيق شينواری

محمد رفيق شينواری د خيبر پښتونخوا يو پخوانی سندرغاړی او کمپوزر و. پښتانه سندرغاړي افغان سندرغاړي
رحيم غمزده

رحيم غمزده ۱۹۳۶ ز. - ۱۶ د دېسمبر، ۲۰۱۱ ز په انگرېزي: يو افغان سندرغاړی او شاعر و چې په پښتو ژبه يې گڼ شمېر سندرې وييلي. هغه د ورپېښې سرطاني ناروغۍ په پايله کې ومړ. مخينه زده کړې دندې هنري ژوند وتلې سندرې ته زما يار نه شوې سندرغاړي افغان سندرغاړي
زرڅانگه

زرڅانگه يوه پښتنه سندرغاړې د خیبرپختونخوا د پښتنو ټولنه د پاکستان نه ده.زر څانگه پښتو موسیقي او سنډرو لويه شاهزادگي نوم خپل کرۍ دی. هغه په کال کې په ظفر ماماخیل په یو اورکې کلي کې د مروت د خیبر پختونخوا کې زیږدلي ده.په کال کې هغي واده وکرو.زرڅانگه څلور لورگانۍ او دو زمن لري او فقط دوهم زوي د هغي په نامه د شهزاده موسقی نرۍ ته پښه ایښي ده.زرڅانگه تل ویلي چي هغه د فولکلور موسقي سره مینه لري ځکه هغه ایل چي د خلک او ولس د هغي سندو سره مینه لري څه چي د د دیورند کرخي لر او بر دي۰که افغانستان دۍ که پاکستان وخیبر .څانگه د خپل خبرو کې دي باندي څرگندول کوي چي زه هیڅ کله موسقي د کاغذ او کتاب د لوری نه زده کووم ځکه هغه فولکلور دي . بهرنۍ تړنې د زرڅانگې مرکه کی ريکارډ لخوا سرچینې پښتنې سندرغاړې افغان سندرغاړي سندرغاړي
شمس الدين مسرور

شمس الدين مسرور يو افغان سندرغاړی دی. سندرغاړي افغان سندرغاړي
طاهر شباب

طاهر شباب په انگرېزي: يو افغان سندرغاړی دی. سندرغاړي افغان سندرغاړي
ارين خان

آرین خان په افغانستان کې د پښتو ژبې یو له څوانو سندرغاړو څخه دی چې په څنگ کې یی یو تکړه فلمي لوبگر ،او لوبغاړی هم دی . نوموړی په ۱۹۸۰ زیږیز کال د مارچ په ۷مه نېټه د ننگرهار ولايت د جلال آباد په ښار کې زیږدلي دی. آرین خان لکه میليونو نور افغان کډوال په افغانستان کې د کورنیو جکړو له لامله کډې ته اړ شو چې له خپلې کورنی سره د پاکستان په لور ولاړ . او بیا هلته د پېښور په ښار کې میشت شو. . سرچينې افغان لوبگران افغان سندرغاړي پښتانه سندرغاړي
امير محمد افضل خان

امير محمد افضل خان ۱۸۱۱ - ۱۸۶۷ د امير دوست محمد مشر زوى وو . محمد افضل د خپل پلار له مړينې نه درې كاله وروسته د افغانستان واك له خپل ورور امير شېر علي خان نه ونيو . دده له مړينې نه وروسته امېر شېرعلي خان بېرته د افغانستان امير شو . د افغانستان پاچايان افغانان حکومت محمد افضل خان د هژل پلار امير دوست محمد خان له مړینې ۳ کاله وروسته له خپل ورور امیر شیر علی خان څخه قدرت په لاس کې واخیست، نوموړی د یو کال سلطنت وروسته ومړ. د نومړی له مړینې وروسته حکومت امير محمد اعظم خان ته پاتې ش. کورنۍ شخصیت
سلطان علاوالدين غلجی

سلطان علاوالدين خلجی غلجی مړينه ۱۳۱۶ ز په هند کې د افغان کورنۍ دويم پاچا وو . مخينه علاوالدين خلجي له ۱۲۹۶ د ۱۳۱۶ کال تر پايه په هند کې پاچا وو . پر پلاز کېناستل د علاوالدين سوبې د نویو مسلمانانو له منځه وړل مارکيټي قاعدې وروستي کلونه د واکمنۍ ازرونه اخځونه د ۱۳۱۶ ز.ک. مړينې د غلجيو دور پښتانه د بوغمې نه مړه شوي کسان د هند پاچايان
امير محمد اعظم خان

امير محمد اعظم په ۱۸۶۷ ز كال كې د امير محمد افضل له مړينې نه وروسته د افغانستان پر پلاز كېناست . دى څه كم او زيات يو كال پاچا وو . له ده نه وروسته په ۱۸۶۸ ز كال كې امير شېر علي خان د افغانستان پاچا شو او امير محمد اعظم له خپل وراره امير عبدالرحمان خان سره ايران ته وتښتېد . سلطنت امیر محمد اعظم خان د خپل ورور امير محمد افضل خان له مړینې وروسته په ۷ د اکتوبر ۱۸۶۷ز کالواک ته ورسید. د اعظم خان له مړینې وروسته امیر شیر علی خان د دویم ځل لپاره واک ته ورسید. شخصیت کورنۍ امیر محمد اعظم خان چې د امير دوست محمد خان زوی او د بارکزیو له کورنۍ څخه وو. د افغانستان پاچايان افغانان
پښتو رسنۍ

پښتو رسنۍ پښتو ورځپانې پښتو مجلې پښتو تلويزون پښتو راډيو پښتو فلم، پښتو انټرنټ او پښتو ، چې په افغانستان لومړۍ او په پاکستان دويمې سترې او مهمې رسنۍ بلل کېږي. لومړني پښتو شعرونه پښتو نه یوازې د یوې ژبې نوم دی، بلکې په دې کې د پښتنو ټول دودونه، قوانین او ارزښتونه هم شامل دی. تر کومه ځايه پورې چې د پښتو ژبې په تاريخ پورې اړه لري، د زرگونه کلونه مخکې وخت پکې راځي، خو مونږه د یوې کره ليکل شوې شاعری څرک په ۱۳۹ لېږديز کال کې مومو. اما، دا په دې مانا نده چې لدې څخه مخکې دلته کومه شاعري نه وه. شاعري وه. خو نه په یوه کره ليکلې بڼه. شاعرانو تر ډېره شعرونه په شفاهي ډول ويلي او بيا وروسته د شاعر پيروانو او مينه والو د هغه شرونه يادي کړي هم دی. د یو او دوه نسلونو خو به داشعرونه یاد ول خو بيار وروسته ورو ورو د خلکو له ذهنونو وتلي. پښتو نثر .. . . . . . . -- . . . . . . . .. . . . - . . . . . -- . پښتو اكادمي او پښتو ادبيات پښتو ورځپاڼي د پښتو ورځپاڼو تاريخ پښتو نړيوال راډيو سټشنونه د امريكا غږ راډيو د بي بي سي راډو د چين نړيواله راډيو د شانګهاي راډيو د روسيه غږ مسكو راډيو د المان غږ راډيو تلويزون د پښتو تلويزيون مخينه پښتو فلمونه د پښتو فلم تاريخ د پښتو فلم صنعت دا هم وگورئ د پښتو ژبي د سندرغاړو لړليك د پښتو ژبي تلويزونونو لړليك د افغاني سندرغاړو لړليك سرچينه پښتو
د پښتو ژبي د سندرغاړو نوملړ

ابراهيم محمود احمد خان ارباب شاه ازرا ناز استاد ايوب اشرف گلزار اکاخېل اکبر حسين الماس خليل امجد خان امين الفت انعام انور خيال بخت زمينه بختيار خټک بريالی صمدي بهرام جان مومن خان بيلتون پير محمد تاج علي خان جانس خان جمعه گل خوشخوی حضرت باز حکيم جان ځاځی حيات گردېزی خالد خان خالد مالک خان زمان خان قرباغی خان ولي دروېش کاکړ دمساز مروت دولت قرباغی رحمان خان رحيم شاه رسول بادشاه رشيد خان رضوان منور رفيق شينواری زرڅانگه زرشاد علي زرين زيا خټک زيک افريدی ښاپېرۍ نغمه سبز علي خان سجاد سرپاز کوچی سردار يوسفزی سرفراز خان اپريدی سلما شاه سنگين اپريدی سيد علم شاز خان شالو شبنم شفيع محمد شکيلا ناز شمال شهباز خان صاحب زاده صديق مقبول ظفر اقرار عبدالخالق عزيز عبدالروف کندهاری عبدالله دوران عبيدالله جان کندهاری عظمت گل عظيم خان عمران خان عمران شاه فرزانه ناز فضل ربي فې خان فيضا فياض قديم قندي کوچۍ کشور سلطان کفايت شاه گل حسرت گل زمان گلاجان گلرېز تبسم گلزار علم گل محمد گلکی کمال گرديزی کمال مسعود لطيف جان بابی ليلا ماسټر رحيم گل مشال ماه جبين قزلباش محمدالله کټوازی مختار مسعود اختر مسعود کمال منگل ميرويس نازيه اقبال نصرالله نصير خان نظير محمد نعمت الله ارگانی نور محمد کوچی نياز ولي نېک پادشاه ځدران هارون پاچا هدايت الله هما همايون حيرت همايون هيکل وږمه عبیدالله کندهاری قمرگله مومن خان بیلتون سندرغاړي کرن خان
تورموروس

په لرغونو زمانو كې د افغانستان يوه نوميالۍ او مېړنۍ ټولواكمنه توموروس تهموروس نومېده . د هېروډوټ په كتاب كې د يوه پښتون قوم نوم د ماساگيت په نامه ، چې جنگيالي او مېړني خلك دي ، ياد شوى ، چې له امو جيحون نه دې خواته اوسي . دوى او سكائيان يو قوم بلل كيږي . سكا خو هماغه ساك دى چې اوس هم شته ، بيا يې ساكستان جوړ كړ او خلك يې سكزي وو . ماساگيت د دوى اړوند يو قوم دى . د هېردوډوت له قوله ، خزر او د قفقاز ختيځه خوا كې پراخې سيمې دي ، چې پاى يې څرگند نه دى . ددغو سيمو ډېره برخه د ماساگيت هستوگنځى دى ، چې د پارس پاچا كوروش غوښتل هغه لاندې كړي . په دغه مهال د ماساگيت ټولواكمنه ، چې تورموروس نومېده ، د خپل مېړه له مړينې وروسته د پادشاهۍ پر پلاز ناسته وه . دا ډېره باتدبيره او مېړنۍ ښځه وه . كوروش هغې ته پيغام واستاوه ، چې غواړي له دې سره واده وكړي ، خو سم ځواب يې تر لاسه نه كړ ، ځكه ټولواكمنه پوهېده ، چې د كوروش قصد دا نه دى ، بلكې غواړي ، چې د هغې هېواد لاندې كړي . كله چې ټولواكمنې منفي ځواب وركړ ، نو كوروش وليدل چې دده مطلوب تر لاسه نه شو ، هغه وو چې نظامي او د جگړې لاره يې غوره كړه . ټولواكمنې تورموروس كوروش ته داسې پيغام واستاوه : اى پادشاه تاته نصيحت كوم ، له دې كاره لاس واخله ، ځكه په هېڅ توگه ته پخپل مقصود نشې بريالى كېداى . پخپل قوم او ملت چې حكومت كوې ، خوشال اوسه او زما سلطنت زما خلكو ته پرېږده . افسوس چې زما خبره به ونه منې ، نو واوره ، كه غواړې له ماساگيتانو سره خپل طاقت وازمويي ، نو پل پر رود مه جوړوه ، چې گران چار دى . زما لښكرې به له رود نه درې ورځې لاره شاته ولاړې شي او ته وړاندې راشه! يا دغومره لار ته شاته ولاړ شه ، چې زه درشم! كوروش له خپلو مشاورينو سره مشوره وكړه . په پاى كې كوروش ته خپلو مشاورينو مشوره وركړه ، چې پرېږده دا درې ورځې لار شاته ولاړه شي . كوروش چې د يوې ورځې لاره ووهله ، څه لښكر يې هلته پرېښود . پخپله بېرته د سيند په لوري ولاړ . د ماساگيت لښكرو پر دغو پارسي لښكرو حمله وكړه ، ټول يې مړه كړل . سپارگاپيښ د ټولواكمنې زوى د ماساگيت د لښكرو مشر او سپاه سالار وو . هلته يې وليدل ، چې ښه خواړه او مشروبات دي ، هغه يې له خپلو سپاهيانو سره وخوړل ، مست او خراب شول ، په دې وخت كې پارسيان راغلل او شاهزاده ، چې حالت يې خراب وو ، ونيوه . كله چې شاهزاده په سد راغى ، ويي ليدل چې اسير دى ، ځان يې له غيرته مړ كړ . كله چې ټولواكمنه د خپل زوى له مرگه خبره شوه ، له خپل ټول طاقت سره په كوروش باندې راغله او سخته جگړه ونښته . د كوروش لښكرو ماته وكړه او پخپله كوروش اسير شو ، چې په افسانوي توگه يې مړ كړ . دغې محترمې ملكې د پسونو او غوايو له وينو ، چې په هماغه ورځ قصابانو حلال كړي وو ، يو لوى لوښى ډك كړ او امر يې وكړ ، چې د كوروش سر په وينو كې ډوب كړي . بيا يې كوروش ته وويل : وڅكه ظالمه چې وينې دې ډېرې خوښېدې ! د كوروش سر تر هغو په وينو كې وو ، څو چې يې ساه وخته . دا د ايران يا پارس لومړنى لوى پادشاه دى ، چې د افغانانو په لاس ومړ . له نېكه مرغه دغه پښتانه قومونه اوس هم له خپلو نومونو سره شته او د دوى د جيحون دواړو غاړو ته اوسېدل . دا د غزنويانو تر مهال پورې همداسې وو . په دې ډول په وياړ سره ويلاى شو ، چې زموږ په هېواد كې دغسې يوې مېړنۍ او هېوادپالې ټولواكمنې پاچاهي كړې ، چې نوم يې بايد د تل لپاره په تاريخ كې ژوندى پاتې شي . اخځونه قدرت الله حداد فرهاد ، د افغان ملي تاريخ ، ۶۱۷ - ۶۱۸ ، ۶۶۷ مخونه ، د ساپي د پښتو څېړنو او پراختيا مركز د ۱۳۸۳ لمريز كال چاپ . دا هم وگورئ سكائيانساكان د افغانستان نوميالي افغانان پښتانه