ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
دشیدو بندسوی کانال

په انګریزۍ کې دې حالت ته دوه نور نومونه اخلي. د یوه یا څو هغو کانالونو بندېدو ته وایي چې د تي سر ته شیدې انتقالوي او بندېدل یې د ماسټیټیس حالت پیدا کوي ماسټیټیس روغتیايي حالت دی او په تي کې د پړسوب لامل کیږي. علایم یې په تي کې سیمه ایزه غوټه پیدا کېدل او د غوټې له پاسه سوروالی رامنځته کېدل دي. لامل یې د تي له ځینو برخو د شیدو نه تخلیه کېدل دي. د شیدو د نه تخلیه کېدو لامل کم وخت ماشوم ته تي ورکول، تنګ کالي اغوستل او تي ټپي کېدل او یا تي ته ضربه رسېدل وي. ځینې وخت یې ټینګې شوې شیدې هم بندوي. درملنه یې د شیدو په ویستلو او د بندېدو د لامل په سمون کیږي. لاملونه د شیدو بندول د مور د شیدو یوه عامه ستونزه ده او د یو شمیر دلایلو له امله رامینځته کیدای شي: د تي ورکولو پر مهال عامه رامنځته کېدونکې ستونزه ده مختلف لاملونه یې : کله چې په مناسبه توګه کوچنی شیدې نه روي تنګ سینه بند یا جامې اغوستل که چېرې تیان په پمپ له شیدو تخلیه کیږي او کمزوری پمپ وکارول شي که چېرې تیان له شیدو تخلیه نشي او په تیانو کې شیدې د ډېر ځنډ لپاره پاتې شي د تي سر تڼاکې کېدل که چېرې بدن زیاتې شیدې تولید کړي نو تیان پړسولی شي او د شیدو کانال بندولی شي نور لاملونه یې بې کچې ستړیا، زیات سپورت، بدن کې اوبه کمېدل او ماشوم د مور د شیدو په ځای نور خواړه ورکول دي نښې نښانې د شیدو بندیدل لاندې عام نښې لري : کمه تبه او تی عفوني کېدل د تي په یوه ځانګړې برخه کې درد په تي کې د پړسېدلې غوټې پیدا کېدل د شیدو ورور بهېدل د تي په سر وړه تڼاکې پیدا کېدل د تي پړسوب او سوروالی د تي په ځینو برخو کې تودوخه زیاتېدل که چېرې ماشوم ته د بند شوي کانال تی ورکړل شي ناخوښه او نا ارامه وي درملنه تر ټولو اغیزمنه درملنه یې د تي خالي کول دي. د خالي کولو لپاره یې پمپ کاریږي. له دې پرته که چېرې لاندې طریقې وکارول شي هم مرسته کوي : په تي کې غوټې شوې برخې ته نرم مساج ازادې جامې اغوستل د بوټو چای څکل تي ته ټکور ورکول پروټیولیټیک انزایم سرچینې
اریولر مرغړي

په انګریزۍ کې ورته نوم هم اخلي. د تي د سر چار چاپېره په اریولا کې د غوړو تولیدونکي مرغړي دي. تیلو ته ورته غوړ ترشح کوي تر څو د تیانو سرونه غوړ وساتي. جوړښت په اریولا خو ځینې وخت د تیانو په سرونو هم اریولر مرغړي ګرد بهر ته وتلی جوړښت لري. په اومیندوارۍ کې د پام وړ غټوالی پیدا کوي او شمېر یې زیاتیږي. په هر تي کې یې معمولا شمېر له ۴ تر ۲۸ پورې وي. دنده اریولر مرغړي غوړ ترشح کوي، غوړو ته یې طبي ژبه کې نوم اخلي. د غوړو دنده یې د تیانو سرونو ساتنه ده. په دې ترشح کې بوي لرونکی ترکیب هم موجود وي کوم چې ماشوم تي رودلو ته اشتیا کې کوي. که چېرې د تي سر تحریک شي نو ترشح کې بوي لرونکی ترکیب خپریږي. له سوریانو سره نږدې غوړ پوستکی یې د اریولا له نور پوستکي نرم وي. ممکن په ځینې ښځو کې بې کچې غوړ تولید کړي کوم چې خنثا روغتیایي حالت ګڼل کیږي په دې مانا چې د کومې ناروغۍ علایم نه دي مخینه په انګریزۍ کې یې دوه نور نومونه د له نوم اخیستل شوي چا چې یاد مرغړي په لمړي ځل په کال ۱۸۳۷ کې تشرېح کړي.
اسمان تير ۳۱ (الوتکه)

د اسمان تیر د لوړ وزر کاربن فایبر رڼا الوتکه ده چې د شرکت لخوا جوړه شوېده . کله چې شرکت له افلاس سره مخ شو نو طرحه یې په ۲۰۱۲ کې واخیسته. لمړۍ الوتنه یې د ۱۹۹۲ کال د جولای په ۱۳ کړې. د طرحې دنوي شرکت مالک یې په وزرو کې د تیلو لویې ټانکۍ اضافه کړې، ایروډاینامیک سیستم یې پکښي پر مختللی کړ، برېښنایي سیستم او جوړښتي عناصر یې پکښي بدل کړل. اوسمهال کې د څلورو کسانو د کابین جوړولو طرحه باندې هم کار روان دی. ځینې خلک یې د سپورت لپاره ترلاسه کوي. د پولو د څارنې لپاره هم کاریږي. د مختلفو موخو لپاره مختلف ډولونه لري طرحه او جوړښت پیلوټان : دوه اوږدوالی : ۷.۶۰ متره د وزرو پراخوالی : ۹.۶۸ متره لوړوالی : ۲.۵۶ متره د وزرو سطحه : ۱۳.۵ مترمربع وزن : ۶۵۰ کیلو ګرامه زیات نه زیات سرعت : په ساعت کې ۱۹۴ کیلو متره د پورته ختنې نرخ : په ثانیه کې ۴.۳ متره یا ۸۴۰ فټه پاور پلنټ : . سرچیني
ایروستات

نوم یې له دوه یونانۍ کلیمو ترکیب شوی. د مانا هوا ده او د مانا درېدنه ده. د هوا په پرتله سپکه الوتکه ده کوم چې د خپل الوت کوونکي ګاز په ذریعه پورته تګ کوي. دوه ډوله بالونونه دي یو ډول یې د ځواک په ذریعه الوت کوي د هوایي بېړۍ په نامه یادیږي او بل ډول یې له ځواک پرته الوت کوي او یوازې بالون نوم ورته اخیستل کیږي. ممکن تړل شوی وي او یا په هوا کې ازاد وي. د دې ډول الوتکو غلظت د اتموسفیر د هوا د غلظت په پرتله کم وي. یو یا څو نري پوښونه وي کوم چې په الوت کوونکي ګآز پړسول شوي وي. په هوایي بېړیو کې کوم پوښ چې ګاز لري په بهرني بل استر باندې د ساتنې لپاره پوښل شوی وي. په اتموسفیر کې افقي خوځښت نه کوي او له همدې امله پرې ایروستات نوم کېښودل شوی او همدا یې د هوا په پرتله درندو الوتکو سره کومې چې د الوتنې لپاره اېروډانامیک ځواک کاروي توپیر دی.
ډیکسامیتازون

د ۲۰۲۰ کال د جون په ۱۶ نېټه پېتر هار بای د اکسفورډ پوهنتون د طب په نوفیلډ څانګه کې پروفیسر د - هغو ناروغانو لپاره چې اکسیجن ورکول کیږي د ډیکسا میتازون ورکولو تصدیق وکړ. د انګلستان ټولټال ۲۱۰۴ ناروغانو ته به د ورځې یو ځل ۶ ملي ګرامه ډیکسا میتازون ورکړل شي. ډیکسا میتازون د اټوایمیون او پړسوب حالتونو کې له ډېره وخته کاریږي. سوداګریز نومونه یې او ځینې نور نومونه دي. کیمیاوي فورملو یې دی. یو ډول کورټي کوسټیرویډ درمل دي. د زیاتو حالتونو د درملنې لپاره کاریږي په دې حالتونو کې روتیک ستونزې، یو شمېر د پوستکي ناروغۍ، سخت حساسیت، استما یا سا لنډي، د سږو اوږدمهاله ناروغي، په کوچنیانو کې کروپ یا د حنجرې او قصبه الریه پړسېدنه او د سا لنډېدو لامل کېدنه، د مغز پړسوب، د سترګو له جراحي وروسته د سترګو درد، په نري رنځ کې له انتي بیوتیک سره شامل دي. که چېرې د لپاره وکارول شي نو له داسې درملو سره باید نسخه شي چې مینرالو کورټي کویډ اغیز لري لکه فلوډرو کورټیزون. له مودې مخکې د اولاد په زېږېدو کې هم کاریږي. ډیکسا میتازون د خولې له لارې خوړل کیږي، یا په عضله کې تذریق کیږي، او یا په رګ کې تذریق کیږي. په یوه ورځ کې اغیز کوي او اغیز یې تر درې ورځو پورې دوام کوي. که چېرې د اوږدمهال لپاره وکارول شي نو ممکن ژبه مرخیړي پیدا کړي د کاندیدا یو ډول په خوله او ژبه کې پیدا شي، ممکن د هډوکو له لاسه ورکولو لامل شي، په سترګو کې کټارکټ یا اوبه پیدا کړي او د کم لید لامل شي، پوستکي کې په ډېره اسانۍ شینوالی پیدا شي او یا هم په عضلاتو کې د کمزورتیا لامل شي. کومې ښځې چې خپلو بچیانو ته شیدې ورکوي دوي ته نه نسخه کیږي. ډیکسا میتازون د پړسوب ضد او د ایمني سیستم د فعالیت مخنیونکې ځانګړنې لري. په لمړي ځل په کال ۱۹۵۷ کې جوړ شوي او طبي کارونه یې په ۱۹۶۱ کې تصدیق شوې. په متحده ایالتونو کې یې د درملنې یو کورس تر ۲۵ ډالرو کم ارزښت لري، په هند کې بیا دا کورس تر ۲ ډالرو پورې موندل کیږي. د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې شته دي. په ۲۰۱۶ کې ۲۵۹ تر ټولو زیات نسخه شوي درمل وو. سرچینې
سپین پوستکي پلرونه

په افریقا کې د عیسویت خپرولو د ماموریت مامورینو ته سپین پوسته پلرونه وایي. ټولنه یې د افریقا د مامورینو ټولنې په نامه یادیږي. په فرانسوۍ کې سپینو پلرونو ته ویل کیږي. په دې ماموریت کې رسالتي یا پیغام رسونکي رومان کتولیک عیسویان موجود وي. بنسټ یې په ۱۸۶۸ کې چارلز لاویجري ایښی. د ټولنې چارې د عیسویت په اړه نورو ته زده کړه او د عیسویت تبلیغ دی تر ډېره په افریقا کې فعالیت کوي. په ۲۰۲۰ کال کې یې ۲۱۷ ټولنې لرلې، یادو ټولنو په ۴۲ هیوادونو کې تبلیغ کوه، تبلیغ کوونکي مامورین یې ۱۲۴۷ کسان وو، یاد کسان د ۳۶ مختلفو هیوادونو تابعیت لرونکي دي. تاریخ
د افغانستان د ماليې وزارت

د افغانستان د حکومت وزارتونه د افغان حکومت وزارتونه له ويکي ډيټا سره همغږي د پښتو ژبې مقالې د دري ژبې مقالې
آریانا سینما

آریانا سینما دري: سینما اریانا په کابل ، افغانستان کې یو فلمي سینما ده چې د کابل سیند په شمال کې د پښتونستان څلورلارې ته څېرمه موقعیت لري. دا له بهزاد سینما وروسته د کابل ښار په مرکز کې دوهمه لرغونې سینما بلل کیږي او یو له هغو څو پاتې شوو سینماګانو څخه ده چې عامه ملکیت ګڼل کيږي. تاریخ آریانا سینما په خپلو لومړیو ورځو کې د ښار یو مشهور تیاتر و. د نورو سیمه ایزو نښو په څیر، سینما د کابل د جګړې - په جریان کې ویجاړه شوه او په کې د طالبانو د واکمنۍ پرمهال تړلې او زیانمنه شوې وه. د طالبانو د نظام تر نسکورېدو وروسته د فرانسوي فلم جوړونکو یوې ډلې د سینما د بشپړولو لپاره یو میلیون ډالر مرسته وکړه. په ۲۰۰۲ کال کې کابل ته د سفر په ترڅ کې برنارډ هنري لیوي له صدیق برمک سره د سینما د بیارغونې په اړه خبرې وکړې. پاریس ته د بیرته راستنیدو په وخت کې، هغه په پاریس کې د ټولنې، د کلاډ لیلوچ او بوسنیایي دانیس تنوویچ سره د پروژې لپاره د بسپنو د راټولولو لپاره یوه ټولنه جوړه کړه. په کابل کې د سره په همکارۍ، دوی د کال په مارچ کې د سینما د بیارغونې کار بشپړ کړ د صدیق برمک په مرسته د ودانیو ترمیم او نوي تاسیسات ترسره شول. د ۲۰۱۰ کال په جنورۍ کې سینما ته څېرمه د یوه ځانمرګي برید له امله سينما ته يو ځل بيا زيان واوښت. تر پورې دا په کابل کې د څلورو سینماګانو څخه یوه پاتې ده چې لا هم فعالیت کوي او د موجودو څخه شاوخوا لیدونکي ترلاسه کوي، چې د افغانستان د سینما زوال منعکس کوي. آریانا سینما د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵ د کابل له سقوط مخکې فعاله وه، چې اوسنی حالت یې معلوم نه دی. دا هم وګوره د افغانستان سینما بهزاد سینما د ۲۰۱۰ کال په جنورۍ کې د کابل برید اخځليکونه د افغانستان سينماګانې په ویکیډاټا کې همغږي له عملياتي سيستم پرته د معلوماتو بکس نقشه چوکاټ
رحمانيه

طريقه عليه رحمانيه طريقه عليه رحمانيه وسيدنا مولانا حضرت شيخ سيد امحمد بن عبد الرحمن الازهري رضي الله عنه ته منسوبه ده. الجزایر په الجزاير کې، دا صوفي ورورنه پراخه ده، او ډیری پیروان ورسره تړلي دي. سرچینې تصوف اسلامي تصوف صوفیان
د پښتو لنډه کيسه لر او بر کيسه ليکوال

د لنډې کیسې پښتانه لیکوال د هغو ليکوال نوملړ چې پښتو لنډې کيسې یې لیکلي دي چې ځینې یې نورو ژبو ته هم ژباړل شوي دي، د ځينو نومونه دا دي : نور محمد تره کی، قلندر مومند، ميرمهدي شاه پاچا، ماسټر عبدالکريم، استاد سعدالدین شپون، استاد محمد صدیق پسرلی، هميش خليل، پيرمحمد کاروان، نصیر احمد احمدي، زيتون بانو ، سلطان محمد صابر، ډاکټر شېرزمان طايزی، پروفيسر هدايت الله خټک، درمحمد کاسي، غوث خيبري، مېرمن بلقيس، ساغر اپريدی، ډاکټر محمد اعظم اعظم، سعدالله جان برق، سحر يوسفزی، عبدالله جان مغموم، زاهده سبا، جمال رازي، اسدالله غضفنر، ایمل پسرلی، اجمل پسرلی، ګل الرحمان رحماني، رضا مومند، ډاکتر محب الله زغم، محمد اقبال اقبال، محب الله شوق، قيوم مروت، سلمی شاهين، عنايت الله ضيا، فاروق سرور، زرين انځور، پروين ملال، عارفه عمرلور، اکبر بری، عبدالخالق رشيد، اکبر کرګر، نظر پانيزی، بريالی باجوړی، لايق زاده لايق، نورالامين يوسفزی، مشتاق مجروح، عصمت قانع، صالح محمد صالح، علم ګل سحر، نذير احمد سهار، غزانور غزا، مېرمن عصمت بي بي ، م . ر . شفق ، حفيظ الله تراب، محمد اسماعیل څپه، مجيب الرحمن اميري، عبدالوکيل سوله مل شينواری، نعمان دوست ، بازمحمد عابد ، مېرمن صفيه حليم ، ډاکټر محمد اکبر يوسفزی، نصيب الله سيماب ، تاج الدين تاجور، اظهارالله اظهار، اورنګ زېب ارشاد ، ذبيح الله احساس، علي خېل درياب، سيده حسينه ګله، اسير منګل، نجيب عامر، وږمه سبا عامر، مېجر الطاف خټک، مراد شينواری او داسې نور ... دي چې پښتو لنډې کيسې يې لیکلي دي. دې مړي غرق رحمت کړي او ژوندو ته دې نور توان ورکړي چې يوه ورځ په نړۍ واله کچه د پښتو ژبې لنډه کيسه د لومړۍ درجې په کتار کې ودروي او لکه ټاګور چې په شعر کې واخيست دوی په کيسه کې د نوبل جايزه واخلي.
سيد راحت زاخيلي

سيد راحت زاخېلی د پښتو لنډې کيسې بنسټګر د سيد قريح الله زوی په ۱۸۸۴ز کال د کوزې پښتونخوا د نوښار په زاخېلو کې زېږېدلی و ، د وخت دوديز ديني او ادبي علوم يې لوستي و ، پياوړی ليکوال ، شاعر ، ژباړونکی ، ژورناليست ،مورخ او خطاط و . په پښتو ژبه او ادب کې د هنري ادبياتو په ځانګړې توګه د لنډې کيسې ، ناول ، ادبي ټوټې او طنز لومړنی بنسټګر او مخکښ ليکوال پېژندل شوی او بلل شوی دی . د نظم او نثر تر شلو زيات ليکلي اثار يې راپاتې دي چې د ځيونو نومونه يې د بېلګې په توګه راخلو: نتيجه عشق ناول تاريخ افغانستان پښتو افسانې داغونه شعري ټولګه لغات افغاني تاريخ بغداد قواعد خوشخطي قواعد پښتو د سعدي د ګلستان پښتوژباړه تحرير قافيه اونور... د غه پياوړی ليکوال ، شاعر ، تاريخ ليکوونکی او ژورناليست د ۱۹۶۳ز - ۱۳۴۱لمريز کال د مۍ په ۲۹مه نېټه له دې فاني نړۍ نه سترګې پټې کړې او د زاخېلو په هديره کې خاورو ته وسپارل شو .
اشرف خان هجري

اشرف خان هجري اشرف خان هجري د خوشحال خان تر ټولو مشر او نوميالی زوی دی ، چې په ۱۰۴۴هجري کې زېږېدلی دی . هجري په خپلو اشعارو کې خپل تخلص کله خټک ، کله روهي او زيات وخت هجري راوړی دی. کله چې د اشرف خان د مشرۍ وخت راغی ، نو هغه هم د مغلو له لاسه په ۱۰۹۲هجري کال د سيد امير خان صوبدار له خوا په پېښور کې په چل سره د سيدبهولا ل په کور کې ونيول شو او بندي هند ته واستول شو او د ګواليار او بېجاپور په بنديخانو کې څوارلس کاله بندي وساتل شو. د بند د سختو کړاوونو نه وروسته په ۱۱۰۶هجري کال په بند کې مړ شو . ازاد خان دده د مړينې پېښه داسې ښودلې ده : د هجرت زر سل شپــــــږ وو اشرف خان چې فوت شو ياره غم اندوه دده تاريخ دی که حســاب کړې ويې شمـــاره هجري خپله بده ورځ هغه وخت ژړلې وه چې په اټک باندې تېرېده : ما هــــالــــه ماتم د ځان وکړو په وينو چې اټک وته مې شا کړه په ژړا شوم هجري د اشعارو يو دېوان لري چې د هميش خليل له خوا ړومبی ځل په پېښور کې په ۱۹۵۸ز ترتيب او چاپ شوی دی. د هجري د دېوان قلمي نسخې په لندن ، هند ، پېښور او افغانستان کې ميندل شوي دي، دده د دېوان څخه مېجر راورټي په خپل اثر ګلشن روه کې خوښونې کړي دي . د هجري په دېوان کې غزلې ، بوللې ، څلوريزې ، پاړکي او د شعر نور ډولونه ليدل کيږي ، چې د اشعارو ټول بيتونه يې څلورنيم زرو ته رسېږي. اشرف خان په خپل دېوان کې د پښتو ځينې شاعران ياد کړي دي په دې ډول: ارزاني دولت د خپل دور بلبل وو نن يې وللی زمانې د شعـــر فـــــر دی د واصل له شعره څه وايم وچاته چې زما په مخ يې پورې د حال ور دی شاعران د پښتنو ګوياڅېره دي د مېرزا شعر شمله بلکې افســــر دی خوږ زبان يې په زمان شکرې لوني هغه وافا چې مستقر يې پېښور دی نن په دا دور که ښه شاعران غواړې که دوه درې تنــــــه د ګريو قلندر دی هجري د خپلې کورنۍ په شاعرانو کې قادرخان ، سکندر خان ، صدرخان د هنر او پوهې خاوندان بولي مګر د شعر لوی پېشوايان خوشحال او رحمان باباګڼي: قادرخان که بحر بولــم دروغ نـــــــه دي چې يې فکر د اصلي درو مصدر دی د سکندر شعر له څـــه ســــره مخی کړم طبيعت يې ډېر تـــــر دور منــــــور دی صدرخان ګوره عجب ګوهر شناس دی رحمان لا په دا هنــر د تورو غـــــر دی د هجري نور اثار تر اوسه پورې لا نه دي څرګند شوي .
سکندرخان خټک

سکندرخان سکندرخان د خوشحال خان په کورنۍ او زامنو کې د اشرف خان او عبدالقادر خان څخه وروسته د پښتو يو غښتلی او منلی شاعر ګڼل کيږي. سکندرخان په ۱۰۶۵س کال کې زېږېدلی دی ليکن په ځينو ليکنو کې د هغه د زېږېدو نېټه ۱۰۶۸س ښودل شوې ده . کوم وخت چې خوشحال خان په ۱۰۸۵سپوږميز کال کې تيرا ته تللی و ، نو هغه وخت سکندرخان اووه لس کالو زلمی او د خپل پلار کلک ملګری و، د سکندرخان د شاعرۍ پسرلی په ۱۰۹۰سپوږميز کال په غوړېدو راغلی دی او په همدغه کال يې د خپل دېوان او د ليلی مجنون مثنوي ليکلې ده ،لکه چې وايي: ما خپل عمر د شل دوه کالو حساب کړ چې تمام مې د ليلی مجــــنـون کتاب کړ د ما دوه ويشـــــــــت کالـــــه ســــــــن دی زر نــــــــــــــوي ســـــــن د هجــــــــــرت دی د سکندرخان د مړينې نېټه پوره نه ده څرګنده ، ده د دوو زامنو په مړينه غم او وير غمجن شعرونه ويلي دي چې وروسته د ويرنې په برخه کې ورته اشاره شوې ده. د سکندرخان اثار: ترکومه چې مونږ ته پته ده ، د سکندرخان په اثارو کې دغه وروسته کتابونه څرګند شوي دي: دېوان : په دې دېوان کې غزلې ، بوللې ، څلوريزې او پاړکي شته دي . دېوان د يوې قلمي نسخې له مخې چې د ښاغلي دوست محمد کامل په اهتمام او سريزه په ۱۹۵۳ز کال په پېښور کې په ښکلي صحافت چاپ شوی دی. د ليلی مجنون مثنوي: دغه اثر محمد عصام له ليلی او مجنون سره يو ځای په ۱۲۹۴سپوږميز کال په ډيلي کې چاپ شوی دی ، همدارنګه د سکندرخان د ليلی مجنون يوه قلمي نسخه د ډيلي په ملي موزيم کې خوندي ده او دغه نسخه د ټونک د نواب له کتابخانې څخه دلته راوړل شوې ده ، د سکندرخان دغه اثر په ۱۳۵۸سپوږميز کال د علومو اکاډمۍ له خوا د خوشحال د ۳۰۰ تلين کاليزې بين المللي سيمينار په وياړ چاپ شوی دی. د سکندر خان بل اثر د مهر او مشتري کيسه ده چې محمد بن احمد العطار تبريزي په ۷۷۸سپوږميز کال په پنځه زره بيته نظم کړې او ده په پښتو نظم اړولې ده. د دې کتاب يادونه مسټر راورټي په خپل اثر د پښتو ګرامر په سريزه کې کړې ده ، مګر په خپله کتاب اوس ورک دی . د سکندر خان د کلام نمونې د عشق په ګرانه لار کې مشتاقان کله په پښو ځي په سترګو په لېمه په سر په لاس نه ځي په زړو ځــــي که تله په خپل اختيار وی زه به يا سـره ســــاکن وم بنده سړی به هرچېرې د خپل څښتن په کــــــړوځي د مينې محبت نشتــــر مې هسې ځيګر پرې کــــــــړ چې وينې اوښې دواړه مې له سترګو تر لېمـــو ځي نارې مه وهــــــــــه نه اورم د يار په بېلتــــــــانـــــه کې رودونه سېـــــلابونه مې د ستـــــــرګـــــــو د اوبو ځي که کاڼي وي هم مات شي د سړي زړه دی د غوښو عاشق چې د اشنــــــا له ډېره غـــمــــــه په نارو ځي کباب د سکندر زړه دی د اشنا په بېلتـــــانـــــه کې چې بوي د ورتو غوښـــو هو د ده له ګفتګـــــو ځي مغنـــــي ګوتـــــې په ځـــــــــير ږدي په بم هم هم ســـــــاقــــــي شتـــــــه هم بهارو صنم هم ستا د عشق د غشي هسې ځای پرمار دی چې ريښــــــه پرې ايښوی نه شي مرهــم هم تا چې مخ ورتـــــــه ښکاره کړ لېونی شـــــــو پاس په غرونــــو په ســــرګرځـــي په ســـــم هم هغه راز د محبــــــت چې پټ لـــــــــه تـــــا دی زړه خبــــــر ورځنـــــې نه شـــــــــو قــــلــــــم هم د خوښۍ پيالــــه په لاس کې نــــن زمــــــا ده درد زحمـــــت راځنــــې وتښتـــېـــــده غم هم په لذت دې د سرو شونډو کوثر هيــــــڅ کـــړ د حيــــــات اوبـــــــه لا هــــــــــم د زمـــــــــــزم هم که ناستی د يـــــاره کــــوي په خاورو مـــومي باغ بهـــــــــــــــــــار د سکنـــــــــــدر دی ادم هم
د پښتو غزل پرمختګ او نوي پړاوونه

د پښتو غزل پرمختګ او نوي پړاوونه د شلمې عيسوي پېړۍ په دويمه نيمايي پېړۍ کې داسې حالات را جوړ شول چې له پښتنو نه يې يو ځل بيا د پاڅون او بيدارۍ غوښتنه کوله ، د انګريزي ښکېلاک خلاف په بېلابېلو سيمو کې پښتانه را پاڅېدل او د خپلې بقا جنګ يې پيل کړ او د يو مثبت بدلون غوښتونکي شول چې پښتنو ليکوالانو پکې فعاله ونډه درلوده . په غزل کې د دغو بدلونونو او انقلاب پګړۍ خدای بښلي امير حمزه شينواري ته ور په سر ده . ستا په اننګو کې د حمزه د وينو ســــره دي ته شوې د پښتو غزله ځوان زه دې باباکړم د حمزه غږ دی چې د خيبر له سيمې رااوچت شو لکه د برېښنا پړق په درسته پښتونخوا کې خپور شو ، د يو پراخه سبک بنياد يې کېښود او درې سوه کاله وروسته يې يو ځل بيا په خپلو صلاحيتونو پښتو غزل او ادب ته بابا پيداکړ ، حمزه يوځل بيا غزل په پښو ودراوه او د ژوندي پاتې کېدو اوبه يې ورکړې ، په داسې حال کې چې پښتو غزل د تنزل کوهي ته غورځېدلې وه ، حمزه د د غزل په ځمکه د پښتني رواياتو او پښتني فکر کر کړی ، که د تصوف مسئله وي او که د مينې سندرې وايي نو هم د پښتو رواياتو دايرې نه ماتوي. ښاغلی سمندر خان سمندر يو له هغو ليکوالانو څخه دی چې په خپلو فنا خدمتونو يې د پښتو ادب شمله هسکه کړې ، نوموړی د شلمې پېړۍ په غزل نګارانو کې لومړی هغه شاعر دی چې غزل ته يې هيئتي بدلون ورکړ ، په دې پير کې قلندر مومند هم هغه نامه ده چې پښتو غزل کې يې داخليت او خارجيت ته پوره ځای ورکړی. ته اغزي کړه زما او د ګل منځ کې زه په لاره کې قدم نه ږدم سينه ږدم قلندر مومند په غزل کې بله څېره ښاغلی صديق پسرلی دی ، پسرلي صاحب غزل ته يو ځل بيا د نازک خيالۍ جامه ور په غاړه کړه ، غزل يې ډېر خوږلني لري د درنو تورو له استعمال نه يې ځان ژغورلی ، پسرلي صاحب په غزل کې د ژوند هر حالت انځور کړی ځکه خو د غزل د ستوري لقب ورکړل شوی ، په همدې ترتيب د پښتو غزل په نويو پړاوونو کې برجسته څېرې راميدان ته شوي چې پښتو نوی غزل يې د معيارونو لوړو پوړونو ته ورساوه چې د دوی له جملې څخه يې د څو تنو نومونه يادوو، لکه : مرحوم ايوب صابر ، طاهر کلاچوي ، سيف الرحمن سليم ، همېش خليل، ښاغلی شمس القمر اندېش ، اکرام الله ګران ، ارواښاد خاطر اپريدی ، بازمحمد عابد ، نورالحبيب نثار ، عمر دراز مروت ، جلال امرخېل، سيدجېلاني جلان ، صاحب شاه صابر ، فضل ولي ناګار، ښاغلی قمر راهي ، سعدالله جان حيران ، سليم راز ، رحمت الله درد،و ډاکټر اسرار ، عبدالروف زاهد ، ډاکټر اعظم اعظم ، رحمت شاه سايل ، سعيد ګوهر ، خيرمحمد عارف، دروېش درانی ، پيرمحمد کاروان ، اظهارالله اظهار ، سعيد رهبر ، اسحاق ننګيال ، شيرحسن کمالزی ، رحيم داد همزولی ، اباسين يوسفزی ، محمود اياز ، خالد پښتون، رياض تنسيم ، سعميل جعفر ، زبير حسرت ،رازق فهيم ، ډاکټر خالق يار زيار ، قيصر اپريدی ، رومان سار ، شمس الزمان شمس ، راج ولي شاه خټک ، عبدالباري جهاني ، سيد شاه سعود ، لال پاچا ازمون، مصطفی سالک ، عبدالمالک بيکسيار ، اجمل اند، شرر ساپی ، ، عمر فاروق عادل، پروين ملال، حسينه ګل ، زينب سالک ، سلمی شاهين ، مريم اکمل ناصري ، ښاپېرۍ نغمه ، صفيه صديقي چې دې هر يو د غزل لپاره نه هېرېدونکي خدمتونه کړي او غزل د پايښت لپاره يې هلې ځلې کړي دي. لپه کې مې زخم دی سوری نه دی وينې ترېنه څاڅې اوبه نه څاڅي سيد شاه سعود ماټيټ ورته لېمه کړه زمـــا ســــر نه ټيټېده شايد چې په الفت کې هم افغان پاتې کېدم حمزه
ماپوچي ژبه

ماپودونګون دا د میپوچ ژبه ده، د امرینډ خلک چې د چیلي او ارجنټاین اوسني هیوادونو کې اوسیږي. مخينه او لرغونتوب سرچينې ژبې
د پير محمد کاروان لنډه پېژنده

د پير محمد کاروان لنډه پېژنده زوکړه : نوښتګر، غزلبول او غزلپال شاعراو ليکوال ښاغلی پيرمحمد کاروان د نورمحمد خان په کور کې ۱۳۳۸ ل کال د خوست ولايت د تڼيو د نريزې په کلي کې دې نړۍ ته سترګې سپړلي دي او همدلته يې خاپوړې کړي دي، د ماشومتوب بېلابېل پړاوونه يې وهلي او رالوی شوی دی. زده کړې : ښاغلی پيرمحمد کاروان لومړی د هغه چنار لاندې درس او ښوونې ته کېناست چې د ده زړه ورسره پيوند دی او دی ورسره څانګې څانګې وغځېده، چې ده ته بې پايه ګرانښت او درنښت لري، چې د ده په شعرونو کې راشين شوی دی ان تر دې چې د خپل يو هنري او شهکار اثر نوم يې هم نومولی دی. نورې زده کړې يانې له اووم ټولګي نه تر لسم ټولګي پورې يې د خوست په غرغښت عالي لېسه کې او پاتې نورې زده کړې يې د خوست په ميخانيکي لېسه کې بشپړې کړلې او په ۱۳۵۶ ل کال له نوموړې لېسې څخه سپين مخ بريالی راووت. ۱ : ۲ مخ دندې : ښاغلی کاروان د ميخانيکي لېسې تر فراغت وروسته د بغلان ولايت د پلخمري په نساجي فابريکه کې د فني او مسلکي مامور په توګه په رسمي ډول په دنده وټاکل شو او بيا د کندهار نساجي فابريکي ته تبديل کړای شو، نوموړي دغه دنده په ۱۳۵۸ ل کال پرېښوده او خپلې سيمې ته ولاړ چې هلته يې د ۱۳۵۹ ل نه تر ۱۳۶۹ ل کلونو ترمنځ د ښکېلا ګرو روسانو پر وړاندې په وسله وال جهاد لاس پورې کړ. د ۱۳۶۹ ل کال وروستيو کې د کوزې پښتونخوا پېښور ته ولاړ او د ازاد افغانستان د ليکوالانو د ټولنې غړی شو، لومړی د خپلواکۍ مجلې د کتونکې ډلې غړی او ورپسې د وفا اخبار مرستيال او د کتونکې ډلې غړی و. په ۱۳۷۳ ل کال د بي بي سي راډيو د نوي کور نوي ژوند ډرامې د ليکوالو په ډله کې پر دنده وګومارل شو چې تر اوسه همدغه دنده پرمخ وړي. ۱ : ۲ مخ د کاروان اثار : الف چاپ اثار: . له ماښامه تر ماښامه شعري ټولګه ۱۳۷۱ لمريز کال . چنار خبرې کوي شعري ټولګه ۱۳۷۶ لمريز کال . د ښاپېرۍ ورغوی شعري ټولګه ۱۳۷۹ لمريز کال . يو زرغون د نغمو سيند شعري ټولګه ۱۳۸۷ لمريز کال . له نرګسه تر نرګسه د لنډو کيسو ټولګه ۱۳۷۴ لمريز کال . غره ته روان سړی لنډو کيسو ټولګه ۱۳۸۳ لمريز کال . زرزري وزرې شعري ټولګه ۱۳۹۴ لمريز کال ۱ : ۵ مخ ب نا چاپ اثار : . مورې مورې تږی يم : نظمونه دي چې د مور لپاره ليکل شوي دي. . د ادبي نثرونو او شعرونو د کره کتنې په اړه يې يو کتاب برابر کړی ده. . د پښتو ډرامې يوه ټولګه يې هم چمتو کړې ده. . د لنډو کيسو درېمه ټولګه يې هم برابره کړې ده. ۱ : ۵ مخ ماخذونه اغېز، عبيدالله: ۱۳۹۴ ل کال، کاروان او چنار، پېښور، دانش تخنيکي څانګه خپرندوی پنهان، فضل محمود حاجي : ۱۳۸۱ ل کال، ادبي ارمغان، کوېټه، هېواد ادبي او کلتوري ټولنه خپرندوی . کاروان، پيرمحمد: ۱۳۷۱ ل کال، له ماښامه تر ماښامه شعري ټولګه ، پېښور، دانش تخنيکي څانګه خپرندوی . کاروان، پيرمحمد: ۱۳۷۶ ل کال، چنار خبرې کوي شعري ټولګه ، پېښور، دانش تخنيکي څانګه خپرندوی . کاروان، پيرمحمد: ۱۳۷۹ ل کال، د ښاپېرۍ ورغوی شعري ټولګه ، پېښور، دانش تخنيکي څانګه خپرندوی . کاروان، پيرمحمد: ۱۳۹۴ ل کال، زرزري وزرې شعري ټولګه ، پېښور، دانش تخنيکي څانګه خپرندوی . مسلم دوست، عبدالرحيم: ۱۳۸۸ ل کال، خوږه ژبه، پېښور، عنايت کتاب پلورنځی خپرندوی . همکار، محمد ابراهيم پوهنيار : ۱۳۸۷ ل کال، د بديع فن او پښتو شاعري، رڼا مرکز خپرندوی .
پیندرو

پیندرو په کردی: پێندرۆ د عراق د کردستان په سیمه کې یو کلی دی. د اربیل په ولایت کې، د ترکیې سره پولې ته نږدې، د بارزان شمال ته نږدې ۱۵۱۸ کیلومتره دی. دا د ۲۵۴۰ څخه ډیر نفوس لري او د میزوري کردانو په خاوره کې دی، د بارزاني کردانو له اوو قومونو څخه یوه ده. دا په یوه دره کې پروت دی چې د ټیټو څوکو لخوا محاصره شوی. د بوټین غر د پیندرو شمال ختیځ شاوخوا ۴ کیلومتره کې دی. سرچينې عراق کوردستان
لاري پيج

: . . . . . . . . . . . . . . . - - .
د قطر اقتصاد

د قطر اقتصاد د سړي سر له مخې په نړۍ کې یو له بډایه هیوادونو څخه دی، په عمومي توګه د نړۍ د او لپاره د نړۍ په درجه بندۍ کې د لسو بډایه هېوادونو په کتار کې ځای لري چې د نړیوال بانک ، ملګرو ملتونو ، او نړیوال وجهي صندوق لخوا راټول شوي. . د دغه هېواد اقتصاد د خپلو ګاونډیو هېوادونو،لکه سعودي عربستان او متحده عربي اماراتو له خوا له بندیزونو سره سره وده کړې ده. پټرولیم او طبیعي ګاز د قطر د اقتصاد بنسټیز توکي دي او د دولت د ټول عاید ٪ څخه ډېر، د ناخالص کورني تولید ٪ څخه ډېر، او د صادراتو عاید نږدې ٪ جوړوي. قطر په نړۍ کې د طبیعي ګاز درېمه لويه ثابته ذخیره لري او د طبیعي ګاز دوهم لوی صادرونکی هېواد دی . د انرژۍ سکتور د پټرولو پر بنسټ د صنعت له راڅرګندېدو دمخه، قطر یو غریب او بې وزله هېواد و. د تېلو او ګازو د ساحو موندنې په ۱۹۳۹ کال کې پیل شو په کې، د تېلو تولید او عواید په نه منونکي توګه زیات شول، قطر د نړۍ د بې وزلو هېوادونو له کتار څخه ووت او په نړۍ کې یې د سړي سر عاید ترټولو لوړ رديف خپل کړ. د قطر اقتصاد له ۱۹۸۲ څخه تر ۱۹۸۹ کلونو پورې په خرابېدو وو. اوپیک د نفتو صادرونکو هېوادونو سازمان له لوري د خامو تېلو په تولید کې ځينې بنديزونه،او په نړيوالو بازارونو کې د تېلو بيو ته د نه پاملرنې له کبله د تېلو په عوايدو کې کمښت راغی. په بدل کې بايد د قطر حکومت د لګښتونو پلانونه د ټیټ عاید سره سمون لپاره کم کړي وای. په پایله کې د ځایي سوداګرۍ د بحران له امله ډېری شرکتونو د بهرني کارمندانو د په ګوښه کولولاس پورې کړ. په لسیزه کې د اقتصاد د ښه کېدو سره، په قطر کې د بهرنیانو نفوس، په ځانګړې توګه د مصر او سویلي آسیا څخه، بیا وده کړې. د نفتو تولید به ډېر وخت په ورځ کې د بیرلو په لوړه کچه کې پاتې نشي، ځکه چې د پورې د نفتو ساحې د ډېرېدو اټکل کیږي. په هرصورت، د طبیعي ګاز لويې زېرمې د قطر شمال ختیځ ساحل کې موقعیت لري. دا د سمندري ګازو سيمې هم شايد د پام وړ تېل او کنډنسیټ زیرمې ولري. د مثال په توګه، د قطر انرژي دولتي شرکت په لسیزه کې د تېلو دوه سمندري ساحې وموندلې. په هغه وخت کې تولید خورا ګران و. په هرصورت، د ټېکنالوژیک پرمختګ د کلونو وروسته د تولید سبب شو. د ګاز زېرمې په ځانګړو تصفیه خانو کې د معمول تېلو محصولاتو ته تصفیه کیدی شي. لګښتونه به يې یو څه لوړ وي مګر دا د شرکتونو لپاره نن ورځ عادي خبره ده چې د ګاز کانډینیسټ هم وکاروي. د - او - بلاکونو لپاره په کې د تیلو سمندري تولید شاوخوا . ملیون بیرل و. د ګډو شرکتونو تاسیسات - : په کې د دې دریو ګډو تولیدي تاسیساتو څخه د تېلو ګډ تولید . ملیون بیرل و. د ګازو ساحو په څېر دلته ډېر ساحل بلاکونه شتون لري چې سپړنې ته اړتیا لري او کولی شي د تېلو تولید زیات کړي. نو د لوړوالی او په کې کمښت ځنډول کیږي. د تیلو د لوړو بیو سره دا تمه کیږي چې د تیلو او یا طبیعي ګاز ساحو د ساحل سپړنه به دوام ومومي. د په جون کې د تېلو تولید په ورځ کې شاوخوا بیرل ښکاري، د فبروري په پرتله یو څه کم دی چې په ورځ کې بیرل تولید شوی. که د قطر د ټولو مایعاتو په اړه ووايو نو په ورځ کې یو ملیون بیرل څخه ډېر دي. د قطر د ګازو ثابتې ذخیرې په نړۍ کې درېمه درجه ستر ګاز دي چې له څخه ډېر دی ټریلیون مکعب فوټ. د قطر اقتصاد په کې د شمالي ساحوي ګاز پراختیا چې د . ملیارد ډالرو ارزښت يې درلود د لومړي پړاو په بشپړیدو سره وده وکړه. په کې، د قطرګاز پروژې جاپان ته د مایع طبیعي ګاز صادرول پیل کړل. د شمال ساحوي ګاز پراختیا نور پړاوونه د ملیاردونو ډالرو په لګښت د پلان جوړونې او پراختیا په مختلفو مرحلو کې دي. په قطر کې د پټرولو صنعت د عرب ليګ اقتصاد د سوداګرۍ نړۍ وال سازمان او زه د قطر اقتصاد
رافیل نادال

رافیل نادال پریرا ماناکور ، بالیریک ټاپو ، د جون ، ، د رافا نادال په نوم پیژندل شوی، د هسپانوي مسلکي ټینس لوبغاړی دی چې د په درجه بندي کې څلورم ځای لري. سرچینې
ډله ییزې اړیکې

ډله ییزه اړیکه یا ډله ییز ارتباط د خلکو لویو برخو ته د ډله یزو رسنیو له لارې د معلوماتو د رسولو او تبادلې پروسه ده. معمولا د رسنیو د بېلابېلو بڼو سره د تړاو په مفهوم ده، ځکه چې له ټیکنالوژیو څخه یې د معلوماتو د خپرولو لپاره کارول کېږي، چې ژورنالیزم او اعلانات یې برخې دي. ډله ییز ارتباط د اړیکو له نورو ډولونو لکه د خپلمنځي اړیکو او سازماني اړیکو سره توپیر لري، ځکه چې ډله ییز ارتباط په ځانګړو سرچینو باندې چې ډېرو اخیستونکو ته معلومات لېږدوي، تمرکز کوي. د ډله ییز ارتباط زده کړې زیاتې په دې پورې اړه لري چې هغه خلک چې معلومات ترلاسه کوي، د ډله ییز ارتباط محتويات د دوی چلند، انګېرنه، نظر یا عاطفه څنګه متقاعد کوي یا په بل ډول څنګه یې تر اغېز لاندې راولي. معمولاً په یوه وخت کې ډېرو اخیستونکو ته د پیغامونو لېږد ډله ییز ارتباط بلل کېږي. خو په بشپړ مفهوم، ډله ییز ارتباط په سیمو او ټوله نړۍ کې د معلوماتو د پراخ جریان د پروسې په توګه انګېرل کېږي. د ډله ییز ارتباط له لارې، ډېرو هغو خلکو ته چې عموماً د معلوماتو له سرچینو څخه لرې وي، معلومات په چټکۍ سره لېږدول کېږي. ډله ییز ارتباط د ډله ییزو رسنیو لکه راډیو، ټلویزیون، ټولنیزو شبکو، بېلبورډونه، ورځپاڼو، مجلو، کتابونو، فلم او انټرنټ پرمټ ترسره کېږي. په دې اوسني دوران کې ډله ایز ارتباط د موضوعاتو په اړه د معلوماتو د چټک خپرېدو لپاره، اکثراً د سیاست او دودو موضوعاتو، کارول کېږي. د رسنیو او زموږ د کلتور تر منځ مهمې اړیکې موجودې دي، چې د ډله ییز ارتباط له لارې کارول کېږي، چې تضاد ته لاره هواروي او د مهمو مسئلو پر بنسټ خلک وېشي. د زده کړې څانګه ډله ییز ارتباط په ټولنیز ساینس کې د ارتباطي زده کړو فرعي څانګه ده. ډله ییز ارتباط هغه پروسه ده چې پر مټ یې یو فرد، د افرادو یو ډله یا سازمان یو پیغام جوړوي او د یو ډول رسنۍ له لارې یې ډېرو، نامعلومو، متنوع اخستونکو ته لېږدوي. دا پدې معنا ده چې د ډله ییز ارتباط اخستونکي زیاتره د بېلابېلو کلتورونو، چلند او د اعتقادي نظامونو څخه را منځ ته شوي دي. ډله ییز ارتباط عموماً له رسنیزو زده کړو سره اړیکه لري. په متحده ایالاتو کې د ډله ییز ارتباط زده کړې اکثراً د ژورنالیزم، د ټلویزیوني او د راډیويي خپرونو، فلم، عامه اړیکو، د شرکت یا د اعلاناتو د عملي کارونو سره تړاو لري. د رسنیو د بڼو تنوع ته په پام سره، د ډله ییز ارتباط زده کړې ټولنیزو رسنیو او نوو رسنیو ته چې د دودیزو رسنیو د سرچینو په پرتله د رېږدید یا فيډبک پياوړې بېلګې لري، پراخه شوې دي. د اړیکو تاریخ د هنر او لیکنو له تاریخ-وړاندې ډولونو څخه تر عصري ارتباطي مېتودونو لکه انټرنټ پورې رسي. ډله ییز ارتباط هغه وخت پیل شو چې انسانان و توانېدل پیغامونه له یوې واحدې سرچینې څخه ګڼ شمېر اخیستونکو ته ولېږدوي . ډله ییز ارتباط د تحت تر پوستکې لاندې د ستنې د موډل یا د جادويي مرمۍ تیوري په شان تیوریو څخه ډېړ عصري تیوریو لکه د کمپیوټر له لارې ارتباط ته وده کړې ده. سرچينې
د منځنۍ افریقا جمهوریت

د منځنۍ افریقا جمهوریت په سانګو ژبه کې: ،په فرانسوي ژبه کې: په منځنۍ افریقا کې په وچه کې چاپېر هېواد دی. شمال لور ته یې چاد، شمال ختیځ لور ته یې سوډان، سویل ختیځ لور ته سویلي سوډان، سویل لور ته یې د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت، سویل لوېدیځ لور ته د کانګو جمهوریت او لویدیځ لور ته یې کامرون پراته دي. د منځنۍ افریقا جمهوریت نږدې ۶۲۰۰۰۰ کیلومتره مربع ۲۴۰۰۰۰ مایل مربع مساحت لري پوښي. تر ۲۰۱۸ ز کال پورې، د دې هېواد نفوس نږدې ۴.۷ میلیونه وګړي اټکل شوی. تر ۲۰۲۲ ز کال پورې، د منځنۍ افریقا جمهوریت د کورنۍ جګړې شاهد دی چې له ۲۰۱۲ ز کال راهیسې روانه ده. د منځنۍ افریقا جمهوریت زیاتره برخه د سوډانو - ګیني چمنونو څخه جوړه ده، خو د دې هېواد په شمال کې د ساحل - سوډاني زون او په سویل کې د استوایی ځنګل زون څخه را منځ ته شوی دی. د هېواد دوه پر دریمه برخه د اوبنګي د سیند په حوزه کې ده چې کانګو ته بهېږي، په داسې حال کې چې پاتې دریمه برخه د چاري په حوزه کې ده، د چاد جهيل ته بهېږي. دا خاوره چې نن ورځ د منځنۍ افریقا جمهوریت دی، د زرګونو کلونو په اوږدو کې تر استوګنې لاندې دی، خو د هېواد اوسنۍ پولې د فرانسې له لوري وټاکل شوې، چې د استعمار په توګه یې د ۱۹ پېړۍ په وروستیو کې په دې هېواد واکمني کوله. په ۱۹۶۰ زکال کې د فرانسې څخه د خپلواکۍ له ترلاسه کولو وروسته، د منځنۍ افریقا جمهوریت د یو شمېر استبدادي مشرانو، د شاهي نظام د ناکامه هڅې په ګډون تر واک لاندې راغئ. په ۱۹۹۰ ز کال کې، ډیموکراسي غوښتنه په ۱۹۹۳ ز کال کې د لومړیو څو ګوندي ډیموکراتیکو ټاکنو لامل شوه. انګ فیلیکس پتاسې ولسمشر شو، خو وروسته د ۲۰۰۳ ز کال د جنرال فرانسوا بوزیزي په کودتا کې له واکه لرې شو. د منځنۍ افریقا جمهوریت د بوش جګړه په ۲۰۰۴ ز کال کې پیل شوه، خو په ۲۰۰۷ ز کال او بیا په ۲۰۱۱ ز کال کې د سولې د تړونو تر څنګ، کورنۍ جګړه په ۲۰۱۲ ز کال کې بېرته پیل شوه. کورنۍ جګړې د هېواد د بشري حقونو خراب ریکارډ ته دوام ورکړ. په دې کې د بېلابېلو ښکېلو وسله والو ډلو له لوري د پراخه او زیاتېدونکو سرغړونو، لکه په خپل سری زندان، شکنجه او د بیان پر ازادۍ او د خوځښت پر ازادۍ محدودیتونو ګډون درلود. د دې هېواد د پام وړ معدني زیرمو او نورو زیرمو تر څنګه، لکه د یورانیمو زیرمې، خام نفت، سره زر، الماس، کوبالټ، چاتراش لرګي، او د اوبو بریښنا، او همدارنګه پراخه کرنیزه ځمکه، د منځنۍ افریقا جمهوریت د نړۍ د لسو بې وزلو هېوادونو له ډلې څخه دی چې په ۲۰۱۷ ز کال کې په نړۍ کې د پېرود د ځواک په برابرۍ کې د کس پر سر ټیټه لري. په ۲۰۱۹ ز کال کې، د بشري پراختیا شاخص پر بنسټ، دا هېواد د بشري پراختیا کې په دوهمه ټیټه کچه کې و چې یوازې له نایجر څخه مخکې دی، یعني له ۱۸۹ هېوادونو څخه ۱۸۸ ځای لري. نوموړی هېواد د تعدیل شوي-نابرابرۍ د بشري پراختیا تر ټولو ټیټ شاخص درلود، چې د ۱۵۰ هېوادونو له ډلې په ۱۵۰ ځای کې و. د منځنۍ افریقا جمهوریت د اټکل له مخې تر ټولو غیرصحي هېواد هم دی او د ځوانانو لپاره تر ټولو بد هېواد ګڼل کېږي. د منځنۍ افریقا جمهوریت د ملګرو ملتونو، افریقایي ټولنې، د منځنۍ افریقا د هېوادونو د اقتصادي ټولنې، د انترنیشنل دی لا فرانکوفوني سازمان او د غیروابسته غورځنګ غړیتوب لري. رېښه د منځنۍ افریقا د جمهوریت نوم د افریقا په منځنۍ سیمه کې د دې هېواد له جغرافیوي موقعیت او د دې هېواد د حکومت له جمهوري بڼې څخه اخیستل شوی. له ۱۹۷۶ ز کال څخه تر ۱۹۷۹ ز کال پورې، دا هېواد د منځنۍ افریقا د سترواکۍ په توګه پېژندل کېده. د استعمار په دوره کې، د هېواد نوم اوبانګي شاري - و چې د اوبنګي سیند او چاري سیند څخه اخیستل شوی و. سرچينې
سید فضل الدین آغا

سید فضل الدین آغا يو افغان مجاهد او د افغانستان د ملي محاذ ګوند ګوند غړی وو. هغه د شوروي اتحاد پر خلاف په جګړې کې ځانګړی رول درلود. د هغه پر موټر په هغه وختونو کې چاودنه هم وسوه چي نوموړی يې سخت زخمي کړ. دا هم وګورئ سرچينې
تیمرګره

تیمرګره د پاکستان د خیبر پختونخواه د دیر اولس والۍ سرښار او لوي تجارتي مرکز بللی شي. دا ښار تر دري لکو زیاته ابادی لری او د پنجکوړي د مشهور سیند په غاړه اباد دی. د لرغوني اثارو د اندازي مطابق څلور زره کاله زوړ تاربخ لري چي دغه اثار ښاغلي احمد حسن داني صیب په کال نوولس سوه څلور شپیته کښی پلټلي او راسرګند کړي وو او د ګنداهارا ګریو ارټ تر عنوان لاندي په انټرنیټ موجود دي. دلته زیاتره پښتانه اتمان خیل، یوسفزي، ملیزي، سواتي او ګوجر اوسیږي ددی تر څنګ امکان لری چي تیمرګره ډویژن په نوم یو انتظامی علاقایی ډویژن هم جوړ شی
شهباز شریف

میا محمد شهباز شریف د پاکستان مسلم لیک نواز صدر او د پاکستان موجوده وزیزاعظم دی. ښاغلی شهباز شریف د خداي بخلي میا محمد شریف زوي او د پخوانی وزیراعظم نواز شریف کشر رور دے چي د پي ډي ایم په نامه د پاکستان د جمهوري سیاسي جماعتونو اتحاد د عمران خان د راپرزولو وروسته په جمع وزیراعظم جوړ کړے. شهباز شریف د مسلم لیګ نواز ډلي هغه سیاسی مشر ګڼلي شی چی د پاکستان فوځ ته نذدي او ډیز هم خیال سیاسی مشر دے
جانان ډرامه

جانان پښتو ډرامه دا پښتو ډرامه د نن نه شپګویشت کاله وړاندي په کال ۱۹۹۶ کښي پاکستان ټیلی وژن پیښور سنټر جوړه کړي او نشر کړي وه. هم دا جانان ډرامه وه چي نوموړي ستوري عالمزیب مجاهد پکښی خپل تل پاتي کردار د جانان په نوم ترسره کړے وو او هغه ورځ او دا ورځ چي عالمزیب مجاهد نن هم د جانان په نوم تر ټولو زیات پیژندلی شی که څه چي ښاغلی ددی وړاندي هم په سټیج او ټي وي ډرامو کښی کار کړي وو. د جانان پښتو ډرامی د مقبولیت لوي ثبوت هم دا دی چي نن هم په انټرنیټ ددي سرچ کوونکي او کتونکي د لکونو نه بلکي د ملینونو په شمیر شته. جانان پښتو ډرامه کښي د عالمزیب مجاهد تر څنګ سیدرحمان شینو، عمر ګل چنی خوندور کردارونه لوبولي وو. دا ډرامه خداي بخلي محمد اعظم اعظم لیکلی وه او فرمان الله جان راجوړه کړي وه. سمیع الله خاطر
جانان

جانان د پښتو ژبي ټکی دی چی د محبوب، معشوق، یار او زړه ته نذدي خوږ بنیادم د پاره کارول کیږی. په پښتو فولک داستانونو، شعرونو او ټپو کښي جانان تر ټولو زیات ستایل شوی او یا ي د جفا نه ګیلی مانی شوی. لکه یو څو ټپی او شعرونه دی چي جانان زما په سر جانان دے که زه تري بیل شم د کوڅو ملنګ به شینه د شونډو پاړ مي ورله یوڅۍ که جانان خداي رسول مني نو رابه شینه
ډیوه ریډیو

ډیوه ریډیو د امریکه غږ پښتو ژبي ته ځانګړی ریډیو سټیشن دے چي د واشنګټن ډي سی نه د کال ۲۰۰۶ راسي په پښتو ژبه نهه ساعته خپروني خپروي چي دری ساعته سحر او شپګ ساعته د ماخام شپګ بجو نه تر دولس بحو ادامه لري. ډیوه ریډیو په منځنو څپو او لنډو څپو ترڅنګ د انټرنیټ د لاري هم په ټوله دنیا کښي د خپلو بی طرفه خبرونو، تبصرو او مرکو په خاطر اوریدل کیږی. ډیوه راډیو په پاکستان او افغانستان کښي ګڼډ شمیر خبریالان لري او په واشنګټن کښي ي د مستقل کارکوونکو شمیر تر شلو زیات دی چي د یاد وړ پکښی رحمان بونیري،نوشیروان قلندر، نایله محمد، محمد عالمګیر، بهروزخان لالا، شعیب زاده، وکیل خان او سردارعلي ټکر شامل دي.
اوسلو هوايي ډګر

اوسلو هوايي ډګر د ناروې هيواد تر ټولو مهم او ستراتیژیک هوايي ډګر دی، چې ددې هېواد د پلازمېنه څخه لږ ليري د ګارديمون په سيمه کې موقعیت لري، ددې کبله ورته په ګارديمون هوايي ډګر هم ويل کېږي. نوموړی هوايي ډګر د تېزتلونکي رېل ګاډۍ د لارې د ددې هيواد د پلازمېنې اوسلو سره وصل دۍ، چي د هوايي ډګر څخه و اوسلو ته د خلګو د تګ وخت ډېر زيات لږوي. دا هم وګورئ سرچينې
سپنج باب سکویر پینټس

سپنج باب سکویر پینټس یو امریکایی انیمیشن کامیډي تلویزیون سلسله ده چې د سمندري ساینس ښوونکي او انیمیشن سټیفن هیلنبرګ لخوا د نکلوډین لپاره رامینځته شوې. دا سلسله د بیکني لاندې د افسانوي اوبو لاندې ښار کې د سرلیک کرکټر او د هغه د آبي ملګرو سفرونه تاریخي کوي. د پنځم ترټولو اوږده امریکایی انیمیشن سلسله په توګه، د دې لوړ شهرت دا د رسنیو فرنچائز کړی دی. دا په نیکلوډین کې د نشر لپاره ترټولو لوړ رتبه شوې سلسله ده او همدارنګه د پیراماونټ مصرف کونکو محصولاتو لپاره خورا ګټور ملکیت دی ، چې تر ۲۰۱۹ پورې یې له ۱۳ ملیارد ډالرو څخه ډیر سوداګریز عاید تولید کړی. د سلسله ډیری نظریات په انټرټیډال زون کې رامینځته شوي ، یو ناچاپ تعلیمي کتاب چې هیلنبرګ په ۱۹۸۹ کې رامینځته کړی ترڅو خپلو زده کونکو ته د سمندر لاندې ژوند په اړه درس ورکړي. هغه په ۱۹۹۶ کې د ټلویزیوني سلسله لپاره د سپنج باب سکویر پینټس رامینځته کول پیل کړل، او په ۱۹۹۷ کې، اوه دقیقې پیلوټ نیکلوډین ته واستول شو. د شبکې مسؤلینو غوښتل سپنج باب په ښوونځي کې ماشوم وي، مګر هیلنبرګ سپنج بوب ته ترجیح ورکړه چې یو بالغ شخصیت وي. هغه چمتو و چې په نکلوډین کې واک آوټ وکړي او سلسله پریږدي، مګر هغه د میرمن پف او د هغې د کښتۍ ښوونځي رامینځته کولو سره موافقت وکړ ، ترڅو سپنج بوب وکولی شي د بالغ په توګه ښوونځي ته لاړ شي. سرچینې بهرنۍ اړیکې کارتونونه
کام ایر

کام ایر د افغانستان تر ټولو لوی خصوصي هوايي شرکت دی. کام ایر په ۲۰۰۳ کې تاسیس شوی، اوه الوتکې او د ۱،۲۰۰ څخه ډیر کارمندان لري، په ټول افغانستان کې د ټاکل شوي کورني مسافر وړونکي خدمتونه او د منځنۍ آسیا، سویلي آسیا او منځني ختیځ ځایونو ته نړیوال خدمات وړاندې کوي. مرکز یې په پلازمینه کابل کې د کابل نړیوال هوایي ډګر دی. د افغانستان د اسلامي جمهوریت د سقوط له امله په هیواد کې ټول ملکي خدمات د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵ نیټه په موقتي توګه وځنډول شول. په هرصورت، کورني الوتنې د سپتمبر په ۵، ۲۰۲۱ بیا پیل شوې. نړیوالې الوتنې هم وروسته بیا پیل شوې. د بار بار الوتنې پروګرام د کام ایر د بار بار الوتنې پروګرام کې د اورنج میل په نوم د وفادارۍ غړیتوب شامل دی. سرچینې بهرنۍ اړیکې
ګیدړ او سپی

ګیدړ او سپی د ۱۹۸۱ امریکایی انیمیشن ملګري ډرامه فلم دی چې د والټ ډيسني پروډکشن لخوا تولید شوی او د ډینیل پی مانیکس لخوا د ورته نوم ۱۹۶۷ ناول پراساس دی. ۲۴م ډيسني انیمیشن فیچر فلم. سرچینې بهرنۍ اړیکې امریکایی فلمونه انیمیشن فلمونه
روبلوکس

روبلوکس د آنلاین لوبې پلیټ فارم او د لوبې رامینځته کولو سیسټم دی چې د روبلوکس کارپوریشن لخوا رامینځته شوی چې کاروونکو ته اجازه ورکوي د لوبو برنامه وکړي او د نورو کاروونکو لخوا رامینځته شوي لوبې لوبې وکړي. په ۲۰۰۴ کې د ډیویډ باسزوکي او ایریک کیسیل لخوا رامینځته شوی او په ۲۰۰۶ کې خپور شوی ، پلیټ فارم د ډیری ژانرونو کاروونکو لخوا رامینځته شوي لوبې کوربه کوي چې د برنامې ژبه لوا کې کوډ شوي. د روبلوکس ډیری تاریخ لپاره، دا نسبتا کوچنی و، دواړه د پلیټ فارم او شرکت په توګه. روبلوکس د ۲۰۱۰ لسیزې په دویمه نیمایي کې په چټکۍ سره وده پیل کړه، او دا وده د کوويډ-۱۹ وبا لخوا ګړندۍ شوې. روبلوکس د لوبې کولو لپاره وړیا دی ، د لوبې دننه پیرودونه د روبوکس په نوم د مجازی اسعارو له لارې شتون لري. د ۲۰۲۰ تر اګست پورې، روبلوکس د ۱۶۴ ملیون څخه ډیر میاشتني فعال کاروونکي درلودل، په شمول د ټولو امریکایی ماشومانو نیمایي څخه د ۱۶ څخه کم عمر. که څه هم روبلوکس په عمومي ډول د منتقدینو څخه مثبت بیاکتنې ترلاسه کړې، دا د هغې د اعتدال، مایکرو لیږدونو، او د ماشومانو په لور د ناوړه ګټه اخیستونکو کړنو لپاره د نیوکو سره مخ شوی. د لوبتکه کرښې د ۲۰۱۷ په جنوري کې، د لوبو جوړونکي جازوارز د روبلوکس کارپوریشن سره ملګرتیا وکړه ترڅو د لوبو مینیفیګرز تولید کړي د کارونکي لخوا رامینځته شوي مینځپانګې پراساس چې په پلیټ فارم کې د پراختیا کونکو لخوا رامینځته شوي. کوچني شکلونه د لیګو کوچني شکلونه سره ورته پښې او بندونه لري، که څه هم دوی د اندازې دوه چنده دي. کوچني شکلونه پښې او لوازم لري چې د تبادلې وړ دي. په سیټونو کې یو کوډ شامل و چې د مجازی توکو د خلاصولو لپاره کارول کیده ، په بیله بیا ړانده بکسونه چې تصادفي کوچني عکسونه لري. په ۲۰۱۹ کې، روبلوکس کارپوریشن د لوبو نوې کرښه خپره کړه، چې د روبلوکس ډیسټاپ لړۍ نومول شوې. په ۱۳ اپریل ۲۰۲۱، روبلوکس د هاسبرو سره ملګرتیا وکړه ترڅو د روبلوکس تیم لرونکي نیرف ټوپکونه او د روبلوکس تیم لرونکي انحصاري نسخه خوشې کړي. سرچینې بهرنۍ اړیکې
د ایران د یونېسکو د نړيوالو میراثونو فهرست

ښودل شوي په ایران کې د یونېسکو نړیوال میراث ځایونو فهرست دی: چغازنبیل د جمشید پلاز د نقش جهان مربع تخت سلیمان بم ارګ پسارګدا د سلطانیه ګمبد د بیستون کتیبه د ایران د ارمنستان د خانقاه ګروهونه د شوشتر تاریخي هیدرولیک سیستم د تبریز بازار د شیخ صفیالدین آرامګاه ایراني باغونه ګمبد قابوس د ګلستان ماڼی شهر سوخته میمند شوش ایراني قنات دشت لوت یزد په فارس کی سیمې د ساسانيانو لرغون پېژندنې منظره د کاسپین هیرکانین مخلوط ځنګلونه د ایران ترانس ریلوے اورامان ايران
ریو (۲۰۱۱ فلم)

ریو د ۲۰۱۱ امریکایی ۳ ډی کمپیوټر انیمیشن میوزیکل ساہسک کامیډي فلم دی چې د نیلي اسمان سټوډیو او د لخوا تولید شوی، او د کارلوس سالدانها لخوا لارښود شوی. سرلیک د برازیل ریو دی جینیرو ښار ته اشاره کوي چیرې چې فلم ترتیب شوی. په دې فلم کې د جیسي ایزنبرګ، این هیتاوی، لیسلي مان، روډریګو سانټورو، جیمین کلیمینټ، جورج لوپیز، ټریسي مورګن، ول. زه. یم او جیمي فاکس غږونه شامل دي. قیصه په ریو دی جنیرو کې، ماشوم مکاو، بلو، د سوداګرو لخوا نیول شوی او متحده ایالاتو ته قاچاق کیږي. په داسې حال کې چې د موز لیک، مینیسوټا له لارې موټر چلول، هغه لارۍ چې بلو لیږدوي په ناڅاپي توګه د بلو بکس په سړک کې غورځوي. یوه نجلۍ، لیندا، مرغۍ پیدا کوي او په مینه یې پورته کوي. پنځلس کاله وروسته، بلو یو کورني او هوښیار مرغۍ ده چې الوتنه نه کوي او د کتاب پلورنځي مالک لینډا سره آرام ژوند کوي. د نیلي څخه بهر، بې کاره برازیلي حیوانات پوه، تولیو، لیندا ته ورځي او تشریح کوي چې بلو د هغه د ډولونو وروستی نر دی، او هغه په ریو دي جنیرو کې د جیول په نوم یوه ښځه لري. هغه لینډا ته بلنه ورکوي چې بلو ته ریو ته راوړي ترڅو هغه او جیول وکولی شي خپل ډولونه خوندي کړي. لینډا د بلو او تولیو سره ریو ډی جنیرو ته سفر کوي او دوی بلو او جیول په انسټیټیوټ کې په یوه لوی پنجره کې پریږدي چیرې چې تولیو کار کوي. پداسې حال کې چې دوی د ډوډۍ خوړلو په حال کې دي، قاچاقبران انسټیټیوټ ته ننوځي او د پلورلو لپاره بلو او جیول غلا کوي. لینډا او تولیو هرچیرې د بلو لپاره ګوري ، څوک چې په ژول کې تړل شوی او په یوه بست کې پټ دی. په ورته وخت کې ، جیول او بلو د خپلو تښتونکو څخه تښتي او د مرغیو یوې ډلې سره ملګرتیا کوي چې د زنځیرونو څخه خلاصیدو کې ورسره مرسته کوي. دا کارنیوال دی او قاچاقبران او معنی کاکاټو، نایجیل، اراده نه لري چې بلو او جیول پریږدي، او د ګڼې ګوڼې په لارو کوڅو کې مرغۍ تعقیب کړي. سرچینې بهرنۍ اړیکې امریکایی فلمونه انیمیشن فلمونه
عبد الحكيم اسحاقزى

مولوي عبد الحكيم اسحاقزى چي د عبد الحكيم حقاني او عبد الحكيم شرعي په نامه هم پېژندل کېږي، په کال ۱۹۶۷ کي د کندهار ولایت په ميوند ولسوالۍ کې نړۍ ته سترګې وغړولې. هغه د ۲۰۲۱م کال د اګست د ١۵مې نېټې راهیسې د افغانستان اسلامي امارت د سترې محکمې مشر او د عدلیې وزیر دی. نوموړی د اسلامي امارت په تېره دوره کې ١٩٩۶- ٢٠٠١ هم د افغانستان اسلامي امارت د سترې محکمې مشر وو. نوموړۍ په قطر کې د طالبانو د خبرو اترو مشرتابه هم کوله. ښاغلی اسحاقزی د طالبانو د بنسټ ايښودونکو څخه دی، چي د اميرالمؤمنين ملا محمد عمر مجاهد د ډېرو نږدي کسانو څخه وو. فعالیتونه ښوونه نوموړي تر دې وروستيو پورې په دارلعلوم حقانيه کې د يوه ښوونکي په توګه دنده لرله او تر څنګ يې د پاکستان د بلوچستان د کوټې د ښار اسحاق آباد سيمه کې خپله مدرسه هم لري. قاضي د اسلامي امارت په لومړۍ دوره ١٩٩۶- ٢٠٠١ کې، د يو لارښود سره سره ده د استیناف محکمې او مرکزي دارالافتا مشري هم په غاړه لرله. کله چې مولوي هیبت الله اخندزاده اميرالمؤمنين وټاکل سو نو ښاغلي اسحاقزي ته د سترې محکمې مشري ور پر غاړه سوه. دپلوماسي په سپټامبر ٢٠٢٠م کې، نوموړۍ د طالبانو د قطر د يوويشت کسيزې ډلې مشر وټاکل سو، او شېر محمد عباس ستانکزی چې دده تر مخه ددې ډلې مشر وو ددې ډلې مرستيال مشر وټاکل سو. سرچينې
ایډیالیزم

په فلسفه کې د ایډیالیزم اصطلاح میتافزیکي لیدلوري په ګوته او تشرېح کوي، کوم چې ادعا کوي چې واقعیت د انسان له درک او ادراک نه د نه تشخیص وړ او نه بېلیدونکی دی. واقعیت یوه ذهني جوړونه ده چې له ایډیاګانو سره نږدې اړیکې لري. ایډیالیستي لیدلوري په دوو برخو وېشل کېږي: ۱ ذهني ایډیالیزم، دا وايي چې یو مادي شی یوازې تر هغه بریده پورې شته چې یو انسان هغه درک کولای شي او ۲ عیني ایډیالیزم، چې د یوې عیني خبرتیا شتون وړاندیزوي چې د انسان له خبراوي نه وړاندې او په خپلواکه توګه سره وجود لري، له همدې کبله د همدې شي شتون د انسان له درک څخه خپلواک دی. فیلسوف جورج برکلي وايي چې د یوه شي ماهیت دا ده چې درک شي. په مقابل کې، امانویل کانټ بیا وايي چې ایډیالیزم د شیانو په شتون پورې اړه نه لري، خو د مکان او زمان په څېر له شیانو څخه زموږ د بیاښودلو موډونه بیا هغه ټاکوونکي موارد نه دي چې په خپله شیانو پورې اړه لري، بلکې هغه د انسان د ذهن بنسټیزې ځانګړنې دي. د استعلايي ایډیالیزم په فلسفه کې، کانټ وړاندیز کوي چې د تجربې شیان د انسان په ذهن کې د لیدونکو شیانو پر شتون باندې ولاړ دی او په خپله د توکو ماهیت له انساني تجربې څخه بهر دی او نشي کېدای چې د ډلبندیو له کارولو پرلته یې تصور وکړو، کوم چې انساني تجربې ته د واقعیت جوړښت ورکوي. د معرفت پېژندنې له اړخه، ایډیالیزم د هر هغه څه د پېژندنې د امکان په اړه چې د انسان له ذهن نه خپلواک وي، له فلسفي شک او تردید سره مل دی. د هستې پېژندنې له اړخه، ایډیالیزم ادعا کوي چې د توکو شتون د انسان له ذهن سره تړاو لري؛ له همدې کبله د هستې پېژندنې ایډیالیزم د فزیکي پالنې او دوه ګونې پالنې لیدلوري ردوي، ځکه چې هر لیدلوری د انسان د ذهن لپاره د هستې پېژندنې اولویت قایل نه دی. د ماټریالیزم پر وړاندې، ایډیالیزم د خبراوي یا اګاهي اولویت د پدیدو د سرچینې یا اړتیا په توګه مطرح کوي. ایډیالیزم پر دې اند دی چې د ذهن اګاهي یا خبراوی د مادي نړۍ منشاء ده. هندي او یوناني فیلسوفانو هغه لومړني استدلالونه وړاندې کړل چې ویل یې د تجربې نړۍ له فزیکي نړۍ څخه د ذهن د درک له مخې ولاړ دی. هندو ایډیالیزم او یوناني نیوافلاطونیزم د یوې پراخې اګاهي لپاره د واقعي ماهیت په توګه پانانتیستي استدلالونه، د واقعیت د ریښتیني زمیني په توګه وړاندې کړل. په مقابل کې، د یوګاګارا مکتب، چې له میلاد را وروسته د په څلورمه پېړۍ کې د هند د ماهایانا بودیزم په منځ کې رامنځته شو، خپل ایډیالیزم یوازې ذهن یې تر زیاته بریده پورې د شخصي تجربې د پدیده اې تحلیلونو له مخې ودراوه. دا د ذهني تجربه ګرانو پر لورې یو چرخش و لکه جورج برکلي، چا چې ایډیالیزم په ۱۸مه پېړۍ کې په اروپا کې د ماټریالیزم پر وړاندې د شکاکانه استدلالونو په کارولو سره را ژوندی کړ. د امانویل کانټ په پیلیدو سره، جرمني ایډیالیستان لکه ګیورګ ویلهلم فریډریش هیګل، یوهان ګوتلیب فیشته، فریډریش ویلهلم جوزیف شلینک او ارتور شوپنهاور د ۱۹ مې پېړۍ پر فلسفې باندې مسلط وو. دغه دود، چې د ټولو پدیدو پر ذهني شخصیت یا ایډه ال باندې یې ټینګار درلود، د بریتانیا له ایډیالیزم نیولې تر پدیدارګرايي او اګزیسټانسیالیزم پورې ټول ایډیالیتسي او ذهني ښوونځي يې رامنځته کړل. سرچينې
ټرانسکرپشن (بیولوجي)

ته د د یوې برخې کاپي کولو بهیر ته ټرانسکرپشن ویل کېږي. داسې ویل کېږي چې مالیکولونو ته د ټرانسکرپ شوې برخې چې کولای شي پروټینونو کوډ کړي، پیغامرسوونکې تولیدوي. مالیکولونو ته د نورې کاپي شوې برخې د غیر-کوډ کوونکو ګانو په نامه یادېږي. په منځنۍ توګه، په یوه ځانګړي نسج کې د حجرو په څوګونو ډولونو کې، د مقدار د د مقدار پرتله له لس برابره هم زیات دی که څه هم د حجرو په ځینو ځانګړو ډولونو کې کېدای شي د ګانو شمېر له ګانو څخه زیات وي. په حجرو کې د ټولیز غورهوالی معتبر دی، که څه هم له ۲ سلنې څخه لږ د انسان جېنوم ته ټرانسکرپ کېدلای شي، په داسې حال کې چې کېدای شي د تيلرونکو لږ تر لږه ۸۰ سلنه جېنومي په فعاله توګه ټرانسکرپ شي د حجرو په یو یا څو ډولونو کې او ګومان کېږي د دغې ۸۰ سلنې له جملې څخه ډېري یې ګانې دي. او دواړه نوکلیک اسیدونه دي، چې د نوکلوتیدونو د قاعده جوړې، د مکمِله ژبې په توګه کاروي. د ټرانسکرپشن پر مهال، د لړۍ د یوې پولیمیرایز لهخوا لوستل کېږي، چې د اصلي ټرانسکرپت په نامه د یوه مکمِله، غیرموازي څانګه رامنځته کوي. ټرانسکرپشن په لاندې ټولیزو پړاوونو کې ترسره کېږي: د پولیمیرایز، د ټرانسکرپشن له یوه یا څو عمومي فکټورونو سره یوځای، پروموترې سره وصل کېږي. د پولیمیرایز د ټرانسکرپشن یو حباب رامنځته کوي، چې د مارپېچ دوه څانګې سره جلا کوي. دا د مکمِله د نوکلوتیدونو ترمنځ د هایدروجني اړیکې په پرې کولو سره ترسره کېږي. د پولمیرایز د نوکلوتیدونه اضافه کوي چې د یوې څانګې د نوکلوتیدونو مکمِل دي. د فاسفېت قند د استقامت، د پولیمیرایز په مرسته، د یوې څانګې جوړولو لپاره رامنځته کېږي. د د مارپېچ هایدروجني اړیکې شلېږي او د نوې ترکیب شوې څانګه ازادوي. که چېرې حجره یوه هسته ولري، کېدای شي لا زیاته پروسس شي. پهدې پروسس کې کېدای شي پوليادینالېشن، خولۍ کېښودنه او اتصال شامل وي. کېدای شي په هسته کې پاتې شي او یا د هستوي منفذونو د کمپلکس لهلارې سایتوپلازم ته ننوځي. که چېرې د غځونه د داسې یو مالیکول ته ټرانسکرپ شي چې یو پروټین کوډ کوي، نوموړې ته پیغامرسوونکې ویل کېږي؛ په خپل وار سره د ټرانسلېشن لهلارې د پروټین سنتیز لپاره د یوې نمونې په توګه عمل کوي. د نورې غځونې کېدای شي د انزایمي مالیکولونو ریبوزیمونه، کوچنۍ ذروي ، کوچنۍ هسته لرونکې ، لېږدوونکې او مایکرو په څېر کوچنیو غیر-کوډ کوونکو ګانو او همدا راز د ریبوزومي او اوږدې غیر-کوډ کوونکې په څېر لویو غیر-کوډ کوونکو ګانو ته ټرانسکرپ شي. په ټوله کې، د پروټینونو په سنتیز کولو، تنظیم او پروسس کولو کې مرستندوی واقع کېږي؛ نو لهدې امله د یوې حجرې دننه بنسټیزه وظیفوي ونډه لري. په ویروسپوهنه کې، د ټرانسکرپشن ګړنه کېدای شي د یوه مالیکول، د سنتیز د نومولو لپاره وکارول شي یعنې، د تکرار سره معادله ګړنه. د بېلګې په توګه، د یوې منفي حس لرونکې یوڅانګیزې د ویروس جېنوم کېدای شي د یوې مثبت حس لرونکي یوڅانګیزې لپاره یوه الګو وي. دا پهدې معنی ده چې په مثبت حس لرونکې څانګه کې د ویروسي تکثیر لپاره اړین ویروسي پروټینونو د ټرانزلېشن په موخه د لړۍ معلومات خوندي دي. دغه پروسه د یوه ویروسي تکرار کاپياخېستنې لهلارې ګړندۍ کېږي. په کې له ټرانسکرپشن وروسته بدلونونو کې د پولیمرایز ونډه د پولیمرایز، په کې له ټرانسکرپشن وروسته بدلونونو په څېر په ټولو پړاوونو کې ستره ونډه لري. څرنګه چې په شکل کې ښودل شوې ده یا هغه غځېدنه ده چې خپله بڼه بدلوي؛ دغه غځېدنه به د اتصال، پوښولو او پوليادینال کولو لپاره وکارول شي. سرچينې