ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
واليس او فوتونا

والیس او فوتونا هیواد په انګلیسي د آرام سمندر په سویل کې د فیجي او ساموا ترمنځه د فرانسې هیواد اړوند مستعمره ده. د والیس او فوتونا پلازمینه ماتا اوتو او مساحت یې ۲۶۴ کیلومتره مربع دی. تاریخ جغرافیه ایداري وېش کلتور
توکلاو

توکیلاو په انګلیسي توکلاو په معنی د شمال باد د آرام سمندر په سویل کې د ۱۵۰۰ وګړو درلودلو سره یو کوچینی ټاپویز هیواد دی. ایداري وېش کلتور تاریخ جغرافیه
تونګا

تونګا په انګلیسي د آرام سمندر په سویل کې د اسټرالیا هیواد ختیځ لورته له ۱۷۰ ټاپوګانو جوړ هیواد دی. د یاد هیواد پلازمینه د نوکوالوفا ښار دی. تاریخ جغرافیه ایداري وېش کلتور
تاور ماتان رواک

تایور ماتان رواک په انګلیسي زوکړه ۱۰ اکتوبر ۱۹۵۶م کال د ختیځ تیمور پخوانی جنګی قمندان او له ۲۰۱۲ د مې میاشتی راهیسی د ختیځ تیمور هیواد دریم ولسمشر دی. جنګي ونډه ولسمشریزه
د اسټرالیا هیواد آیالاتونه

د استرالیا هیواد د آیالاتونو نوملړ اسټرالیا له مرکزي سیمې سره په اته ایداري برخو آیالاتونو ویشل شوې ده. نیو ساوټ ولز مرکز سیډني کوینزلنډ مرکز بریزبن سویلي اسټرالیا آیالات مرکز ایډلایډ تاسماني آیالات مرکز هوبارټ ویکتوریا آیالات مرکز ملبورن لویدیځه اسټرالیا مرکز پرت د اسټرالیا شمالي سیمه مرکز داروین د اسټرالیا مرکزي سیمه مرکز کانبیرا
سیډني

سیډنی په انګلیسي د اسټرالیا هیواد او استرالیا لوې وچې ترټولو لوی ښار او همدارنګه د اسټرالیا د نیو ساوټ ولز آیالات مرکز مرکز دی. ولسوالۍ تاریخ کلتور
د اسټرالیا لویه وچه

د استرالیا لویه وچه اسټرالیا براعظم په انګلیسي د نړۍ پرمخ پنځمه لویه مساحت لرونکې لویه وچه ده. آسټراليا لويه وچه هیوادونه ملانزي ختیځ تیمور فیجي اندونیزیا نوې کالدونیا نوې پاپوا ګینه سولومون ټاپوګان وانواتو اسټرالیا نیوزیلنډ میکرونزي ګوام کیریباتي مارشال ټاپوګان شمالي ماریانا ټاپوګان د میکرونزي فدرال ټاپوګان ناورو پالایو پلینزي د امریکا ساموا کوک ټاپوګان د فرانسې پولینزي نیوی پیت کرن ټاپوګان ساموا توکلاو د تونګا پاچاهي تووالو والیس او فوتونا ښارونه ژبې
ملبورن

ملبورن په انګلیسي له کانبیرا نه وړاندی د اسټرالیا پلازمینه وه. ملبورن ښار اوس مهال د ۲۰۱۸م کال د اکتوبر میاشتی د سرشمیرنې له اړخه د ۵ میلیونه وګړو درلوداو سره د اسټرالیا دوهم ګڼ نفوسه ښار دی. تاریخ کلتور
بریزبن

بریزبان په انګلیسي د اسټرالیا هیواد په کویزلنډ آیالات کې ګڼ نفوسه ښار دی. جغرافیه کلتور
کانبیرا

کانبرا انګلیسي د اسټرالیا پلازمینه ده. کانبیرا د استرالیا د غیر سمندر غاړو ښارونو له ډلی ترټولو لوی چې د سیډني سویل لویدیځ لورته په ۳۰۰ کیلومترې کې پروت دی. جغرافیه تاریخ
ایډلایډ

آډلایډ ایډلیډایدلید په انګلیسي د اسټرالیا په سویل کې د سویلي اسټرالیا آیالات مرکز دی. د ۲۰۱۷م کال د جون میاشتې د معلوماتو له مخی اډلیډ ښار ۱۳۳۳۹۲۷ وګړي لرل. جغرافیه کلتور
پرت

پرت اسټرالیا په انګلیسي د اسټرالیا هیواد د لویدیځه اسټرالیا آیالات مرکز دی. پرت ښار د استرالیا هیواد څلورم لوی ښار دی چې د سیډني په ۳۸۰۰ کیلومترې کې موقیعت لري. تاریخ کلتور
نړیوال ساعت

اوسنې بڼه. نړیوال وسلونکی ساعت په انګلیسي د نړیوالو ساعتونو وختونو د ډله بندې یو معیار دی.
هوبارټ

هوبارت په انګلیسي د تاساني آیالات یو مرکز او بندري ښار دی. د هوبارت ښار بنسټ په ۱۸۰۲م کال کې ایښودل شوی. تاریخ کلتور
داروین

داروین په انګلیسي د اسټرالیا هیواد د شمالي سیمې آیالات مرکز دی. تاریخ جغرافیه
نیو ساوټ ولز

نیو ساوټ ولز آیالات نوی سویلي ولز په انګلیسي د اسټرالیا هیواد ختیځ آیالات دی. د نیو ساوټ ولز مرکز د اسټرالیا ترټولو لوی ښار سیډني دی. جغرافیه تاریخ سرچينې
کوینزلنډ

کوینزلنډ آیالات په انګلیسي د اسټرالیا هیواد شمال ختیځ کې پروت آیالات دی. د کوینزلنډ آیالات شمال او ختیځ لورو ته آرام سمندر پروت دی د ایاد آیالات مرکز بریزبن ښار او ۱۲۱۹۹۴ کیلومتره سمندر غاړی لري. جغرافیه تاریخ
سویلي اسټرالیا آیالات

سویلي اسرالیا په انګلیسي د اسټرالیا هیواد سویل کې پروت آیالات دی. د یاد آیالات مرکز د ایډلایډ ښار دی. جغرافیه تاریخ
تاسماني

تاسماني آیالات تاسمانیا آیالات په انګلیسي د اسټرالیا هیواد په سویل لویدیځ کې پروت ټاپو دی. د تاسمانی آیالات مرکز د هوبارټ ښار دی. تاریخ جغرافیه
ویکتوریا آیالات

ویکتوریا اسټرالیا په انګلیسي د اسټرالیا هیواد په سویل ختیځ کې پروت آیالات دی. د ویکتوریا آلات مرکز د ملبورن ښار دی. تاریخ جغرافیه
لویدیځه اسټرالیا

لویدیځ اسټرالیا آیالات په انګلیسي د اسټرالیا هیواد ترټولو لوی آیالات دی چې د یاد هیواد دریمه برخه مساحت جوړوي. د لویدیځه استرالیا آیالات مرکز د پرت ښار دی. تاریخ جغرافیه
ګانګنام سټایل

ګانګنام سټیل سندره کوریایي سندره په انګلیسي په کورایي یوه کوریایی سندره چې د ځانګړې ګډا او ویډیو په خاطر یو وخت د یوټیوب د لیدل شویو د ویډیو ګانو په سرکی وه. سندرغاړی
فضا

په پورتنی تصویر کې ۲۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ دوه ټریلیونه کهکشانونه موجود دي. فضا جهان هغه څه چې د انسانانو سره د ننۍ ټکنالوژې په مرسته د لیدلو وړ دي. مونږ په فضا جهان کې سپوږمۍ زمونږ له نړۍ سارې نه ۲۸۴۴۰۰ کیلومتره فاصله لري یعنی که مونګه د یوه موټر سره چې په یو ۱ ساعت کې ۱۰۰ کیلومتره مساحت ووښي سپوږمۍ ته حراکت وکړو نو ۱۶۰ ورځې شپې به وخت ونیسی ترڅو مونګه ترټولو نږدی سیارې یعنی سپوږمۍ ته ورسیږو. په دوهم قدم کې ځمکې ته نږدی مریخ دی چې څولسیزې کیږي انسانان پرې څیړنې کوي مریخ د ځمکې په ۲۲۵۰۰۰۰۰۰ کیلومترې کې موقیعت لري چې د لمر د سرعت پر آساس ۲۵ ثانیې له ځمکې سره فاصله لري، یعنی که مونږ و غواړو چې مریخ ته یو صوتي پیغام ولیګو نو ۲۰ دقیقې وخت به ونیسی ترڅو مریخ ته ورسیږي او ۲۰ دقیقې وخت نیسی ترڅو بیرته ځمکې ته راورسیږي. وویجر یو سپوږمکې چې په ۱۹۷۷م کال کې د ناسا له خوا د څیړنو لپاره فضا ته استول شوی په ثانیه کې ۱۷ کیلومتره مساحت وښی چې کابو ۴۳ کاله کیږي لا خپل فعالیت ته ایدامه ورکوی د ځمکې سره د ۱۳۸ نجومي واحدونو په فاصله کې چې یو نجومي واحد د ځمکې او لمر د فاصلې په اندازه دی موقیعت لري که وویجر ۱ په ثانیه کې ۱۷کیلومتره مزل وښلو سره خپل سفر ته ایدامه ورکړئ نو ۳۰۰۰۰ کاله وخت به ونیسی ترڅو ورت وریځ ته ورسیږي. له دی وروسته باید د لمر سرعت سره محاسبه وشي چې ترټولو تیز سرعت لري. یو لمریز کال د ۹۴۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ نه آشاریا څلور کیلومترو سره برابر دی یعنی له وویجر یو نه وروسته ځمکې ته نږدی د له محلي ستورو څخه یادونه کولی شو چې له یادو ستورو څخه د الفها ستوری ځمکې ته ترټولو نږدی ستوری دی چې د ځمکې سره په ۴۲ لمریزه کاله فاصله کې موقیعت لري یعنی که وویجر یو هلته روان شي نو ۷۰ زره کاله وخت به ونیسي ترڅو هلته ورسیږي. له محلی ستورو له فاصلي وروسته ځمکې ته نږدی د شیدو لار موقیعت لري چې د ټولې شیدو لار جوړښت ۱۰۰۰۰۰ لمریزه کاله پراخوالی لري. په یاد کهکشان کې د لمر په اندازه ۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ میلیارده ستوري او همدارنګه له ۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ میلیاردو ډیرې سیارې شتون لري له دی وروسته فاصله کې د کهکشانانو سیمه ییز ګروپ موقیعت لري چې پراخوالی یې ۱۰۰۰۰۰۰۰ میلیونه لمریځه کاله دی، له دی ټولو ورهاخوا د سنبلې لوړه برخه نومې له کهکشانونو جوړه برخه ده چې له ۱۰۰ ډوله ډیر کهکشانونه پکې شتون لري ددی سنبلې پراخوالی ۱۱۰۰۰۰۰۰۰ میلیونه لمریزه کاله دی. د سنبلې لوړه برخه لا زمونږ د لیدلو وړ فضا آخر ندی له دی وروسته د لاناکیا لوړه برخه راځی چې پکې ۱۰۰۰۰۰ زره کهکشانونه پراته دي یاده لوړه د ځمکې سره په ۵۲۰۰۰۰۰۰۰ میلیونه لمریزه کاله فاصله کې پرته ده. له هغه وروسته زمونږ د ټکنالوژې پرمټ د لیدلو وړ وروستې برخه پورتنی تصویر دی چې پکې ۲۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ټریلیونه کهکشانونه پراته دي په ساده اصتلاح زمونږ د نړۍ د سمندر د شګو نه ډیرې سیارې پکې شتون لري. اړوند مخونه فضایي موجودات لمريز غونډال د شیدو لار وویجر پروګرام ستورپوهنه کهکشان د ناسا ماموریتونه وویجر یو وویجر دوه د لمر سرعت کهکشان ځمکه یوهانس کپلر کپلر تلسکوپ آکیله او جامباتیستا جودیکا کوردیلیا دوهم بروس کاندلس د شمسي نظام څیړلو لومړنې هڅې د کویپر کمربند نجومي واحد نجومپوهنه
د اسټرالیا شمالي سیمه

د اسټرالیا شمالي قلمرو په انګلیسي د اسټرالیا په شمال کې پرته سیمه ده چې لا تر اوسه د یوه آیالات حق نه لري بلکی یوه سیمه شمیرل کیږي. جغرافیه تاریخ
د اسټرالیا مرکزي سیمه

د استرالیا پلازمینې سیمه د اسټرالیا له اته آیالاتونو څخه ترټولو کوچینی هغه دی. تاریخ جغرافیه
سلطانه راضیه

سلطانه راضیه غوري په انګلیسي د ایلتتمش لور وه چې په بدایون کې پیداشوې وه. نوموړی د ډهلي په واکمنې کې یواځینې ښځینه او مسلمانه واکمنه تیره شوې. سلسله تاریخ
سووا

سووا په استرالیا لویه وچه کې پروت د فیجي هیواد پلازمینه او لوی ښار دی. تاریخ جغرافیه
نورالله

د اسلام لوی فتوحات: ۱:د عربستان فتحه ۶۲۱-۶۳۳ م ۲:د اجنادین د جنګ فتحه ۶۳۴ م ۳:دیرموک د جنګ فتحه ۶۳۶ م ۴:د القادیسیه د جنګ فتحه ۶۳۶ م ۵:د نهاوند د جنګ فتحه ۶۴۲ م ۶:د مصر فتحه ۶۴۲ م ۷:د خراسان فتحه ۶۳۶-۶۵۴ م ۸: دشمالي افریقا فتحه ۶۴۲-۶۹۹ م ۹:د نرکستان فتحه ۷۰۵-۷۱۷ م ۱۰:د سند فتحه ۷۱۱-۷۱۷ م ۱۱: د اسپانیه فتحه ۷۱۱-۷۱۷ ۱۲:دهند فتحه ۱۰۰۱-۱۰۲۴ م ۱۳:د القدس فتحه ۱۴:داسلامبولقسطنطنیه فتحه ۱۴۵۳
جورج کونروټ

جورج کونروت په انګلیسي زوکړه ۲۶ډسمبر ۱۹۴۷م کال د فیجي هیواد ولسمشر دی. کار سیاست
اندامان او نیکوبار ټاپو

آندامان او نیکوبار په بنګالي ژبه هند په سمندر کې د هند اړوند ټاپوګان دي. تاریخ جغرافیه
جوکو ویدودو

جوکو ویدودو په انګلیسي زوکړه ۲۱ جون ۱۹۶۱م کال د ۲۰ له اکتوبر ۲۰۱۴م کال راهیسی د اندونیزیا هیواد ووم ولسمشر دی. شخصیت کار
نومیا

نومئا په فرانسوي په آرام سمندر کې د نوې کالدونیا هیواد پلازمینه ده. نومیا ښار په ۲۰۰۹م کال کې ۹۷۵۷۹ وګړي لرل. تاریخ جغرافیه
جټ لی

جت لی جیټ لیجیت لی جیټ لی اصلی نوم لي لیانجي په چینایي په انګلیسي زوکړه ۲۳ افریل ۱۹۶۳م کال پکن چین یو چینایی ماډل تمثیل کونکی فلم مسول او د اووشو په ورزشي رشته کې رزمی کار ورزشمار دی. فلمونه ژوند
پورټ مورسب

پورټ موریسب پورت مورسب په انګلیسي په استرالیا لویه وچه کې د پروت هیواد نوې پاپوا ګینه پلازمینه ده. تاریخ جغرافیه
داوید ووناګی

داوید ووناګي د استرالیایی هیواد سولومون ټاپوګان هیواد ولسمشر والی دی.
هونیارا

هونیارا په انګلیسي د د سولومون ټاپوګانو هیواد پلازمینه ده. هونیارا ښار په ۲۰۱۷م کال کې ۸۴۵۲۰ وګړي لرل. جغرافیه تاریخ
تالیس وبید موسیس

تالیس وبید موسیس په انګلیسي له ۶ د جولای ۲۰۱۷م کال راهیسی د استرالیایی هیواد وانواتو منتخب ولسمشر دی. کار دنده
پورت ویلا

پورټ ویلا په آرام سمندر کې پروت د وانواتو پلازمینه او لوی ښار دی. پورت ویلا ښار ۳۶۹۰۰ وګړي لري. تاریخ جغرافیه
اوکلنډ

اوکلند په انګلیسي د نیوزیلنډ هیواد لوی او ګڼ نفوسه ښار دی. د اوکلنډ سیمه ولایت یونیم میلیونه او د اوکلنډ ښار کابو ۵۰۰ زره وګړي لري. تاریخ جغرافیه
جاسیندا آردرن

جاسیندا کاتی لاوریلل اردن جاسیندا اردرن په انګلیسي زوکړه ۲۶ جون ۱۹۸۰م کال د نیوزیلنډ هیواد لومړې وزیره او د نوی ځیلاند هیواد د کاګر ګوند رئیسه ده. کار ژوند
مایوري ژبه

مایوري ژبه یاهم ته ریو مایوري د نیوزیلنډ هیواد د بومي وګړو ژبه ده چې د انګلیسي ترڅنګ په په یاد هیواد کې رسمی ده. ویونکي
د نوی ځیلاند ډالر

د نیوزیلنډ ډالر په انګلیسي کوډ د نیوزیلنډ هیواد رسمي اسعار پیسې دي چې د نوی ځیلاند هیواد د مرکزی بانک له خوا وړاندی کیږي. ارزښت
وویجر یو

وویجر ۱ په انګلیسي: ۱ یوه فضایي بیړې څیړنیزه بیړۍ ده چې د وویجر دوه نه ۱۶ ورځې وروسته په ۵ سپټمبر ۱۹۷۷م کال د ناسا له خوا فضا ته د څیړنو لپاره و استول شوه. وویجر یو اوس هم ۲۰۲۰م کال د ناسا لرې څیړنیزه شبکه سره اړیکه لری یاده څیړنیزه بیړۍ د بشر په تاریخ کې ترټولو ډیر واټن وښونکی له ځمکې لری بیړۍ ده چې په ۲۵ د سپټمبر ۲۰۱۸م کال یې د لمر سره فاصله ۱۴۲۳۱ فضایی وحده ۲۱۲۸۹ بیلیون کیلومتره فصاصله لرله. وویجر یو لومړنۍ بیړۍ ده چې د ستورو منځ سیمې محل ته ځان رسوی. وویجر یو په ثانیه کې ۱۷ کیلومتره چټکتیا لري. دنده
وویجر دوه

وویجر ۲ په انګلیسي: ۲ د ستورو ترمنځ یوه فضایی څیړنیزه بیړۍ ده چې په ۲۰ د اګسټ ۱۹۷۷م کال د ناسا د وویجر پروګرام په چوکاټ کې د شمسی نظام نه بهر د ستورو ترمنځ د سیارو د څیړنی لپاره استول شوې. ووبجر دوه ۷۲۲کیلوګرامه وزن لري چې تر ۱۰ د افریل ۲۰۲۰م کال پوری یې ۴۲ کاله ۷ میاشتې او ۲۱ ورځې د ماموریت پوره شوې او لاهم د معلوماتو رالیګلو ته ایدامه ورکوی. په ۱۴ د سپټمبر د ۲۰۱۳م کال وویجر ۲ ۱۰۲۷ نجومی واحدونه ۳۱۵۰بیلیونه کیلومتره فاصله وښلې وه. ماموریت
تتوم ژبه

تتوم ژبه په اسټرالیا لویه وچه کې د پروت هیواد ختیځ تیمور رسمي ژبه ده. ویونکي
لویدیځ تیمور

لویدیځ تیمور د تیمور ټاپو لویدیځې برخې ته چې د اندونیزیا هیواد ختیځ سوندای ولایت جوړوی لویدیځ تیمور ویل کیږي.
تیمور ټاپو

تیمور ټاپو د تیمور سمندر په شمال او د آسیا په لویدیځ کې پروت ټاپو دی. د تیمور ټاپو ختیځه برخه د ختیځ تیمور هیواد او لویدیځه برخه د اندونیزیا هیواد ختیځ سوندای ولایت جوړوی. وېش
ختیځ سوندای

ختیځ سوندای ولایت سوندای ولایت په اندونیزیایي ژبه د سویلي آسیا د تیمور ټاپو په لویدیخه کې د اندونیزیا یوه آیالات دی. ولسوالۍ تاریخ
کوپانګ

کوپانګ په اندونیزیایي ژبه د تیمور ټاپو په لویدیځ برخه کې د اندونیزیا هیواد ختیځ سوندای ولایت مرکز دی. تاریخ
اېندونېزيايي ژبه

اېندونېزیایي ژبه په اندونېزیایي د اندونیزیا هېواد رسمي ژبه ده. سرچينې
ادی کالو

ادي کالو د اسټرالیایي هیواد ګوام سیمه ییز والی ولسمشر دی.
هاګاتنیا

هاګاتنیا په آرام سمندر کې د امریکا متحده آیالاتونو اړوند سیمې ګوام په لویدیځ سمندر غاړی کې پرته پلازمینه ده. تاریخ جغرافیه
ددیدو

ددیدو په انګلیسي په آرام سمندر کې پروت د امریکا متحده آیالاتون اړوند سیمې ګوام یوه ولسوالۍ ده چې د نور هیواد په کچه پکې ډیر شمیر وګړي میشت دي. تاریخ جغرافیه
تامونینګ

تامونیګ په انګلیسي د ګوام هیواد اړوند یوه ولسوالۍ ده چې د انتونیو بی وان پټ هوایی ډګر یې ترڅیرمه پروت دی. تاریخ جغرافیه
انتونیو بی وان پټ هوایی ډګر

د انتونیو بی وان پت نړیوال هوایی ډګر په انګلیسي . د ۳۰۵۳ متره اوږد هوایی لیکې او کوډ درلودلو سره په ګوام د ۲۰۰۶م کال جوړ هوایی ډګر دی. سرچینې
یونا

یونا ګوام په انګلیسي په آرام سمندر کې د ګوام هیواد اړونده یوه ولسوالۍ ده چې ۵۱۸ کیلومتره مربه مساحت او ۶۴۸۰ وګړي لري. تاریخ جغرافیه
تانیتي ماماو

تانیتی ماناو زوکړه ۱۶ سپټمبر ۱۹۶۰م کال د کیریباتي هیواد ولسمشر دی. شخصیت
تاراوا

تاراوا ټاپو په انګلیسي په آرام سمندر کې ټاپو او همدارنګه د کیریباتي هیواد پلازمینه ده. تاریخ جغرافیه
یوهانس کپلر

یوهانس کپر په الماني زوکړه ۲۷ ډسمبر ۱۵۷۱م کال المان مړینه ۱۵ نوامبر ۱۶۳۰م کال رګنسبورګ یو المانی ریاضی پوه او پیژندل شوی ستور پیژندونکی وو. نوموړی د ستور پیژندنې علم پلار بلل کیږی. نظریې
کپلر تلسکوپ

کپلر هوایی بیړۍ د ناسا له خوا جوړه شوې بیړۍ ده چې زموند د شمسي نظام د لمر څیرمه سیارو څیړنه وکړئ. د کپلر بیړۍ فضا ته توغول د څیړنو اصلی هدف په شمسی نظام کې ځمکې ته ورته سیارو موندل او څیړل دی چې د ژوند شرایط ولري. لاسته راوړنې
په پښتو کې د ستاینوم یا صفت اوړون

د نوږي جنس او شمېرنوم عدد له مخې د ځینو ستاینومونو اوړون ۱ د هغو ستاينومونو نرينه بڼه، چې په یو بېواک غږ پای ته رسېږي، په یه او ډېرګړي مفرد جمع کې یو ډول پاتې کېږي یا نه بدلېږي . خــو ښځينه بڼه یې په دواړو حالتونو کې یو او ډېرګړی کې بدلېږي. مخکې له دې چې پر دغې سکالو رڼا واچوو، نو لومړی بايد پر دې پوه شو، چې ستاينوم او بېواک غږ څه ته وايي. ستاينوم هغه وییکه کلیمه ده، چې د نومونو اکر او څرنګوالی تشريح کوي لکه ښکلی، کوچنی، نری، ستر، لوی، سور، تور، ناسم، سم او داسې نور. ستاینوم د څنګه دیدهدي؟ پوښتنه ځوابوي. بېواک یا کانسوننټ غږونه هغه غږونه دي، چې د دوی د ادا پر وخت د هوا جریان خنډېږي - یانې د هوا جریان پر وړاندې خنډ او مانې رامنځته کېږي. بېواک غږونه: چ جخڅځغهـګډدکمنڼتټلبپیسشښوبېواک و ؤرړږژز حفثقصضذطظ د سکالو رڼاوي وضاحت لپاره یوه بېلګه، چې څنګه په بېواک غږ پای ته رسېدونکي ستاینومونه نرينه بڼې لپاره نه بدلېږي او ښځينه لپاره بدلېږي: فرمول: نرينه یوګړی: ار اصلي حالت نرينه ډېرګړی: ار حالت ښځينه یوګړی: ار حالت ه ښځينه ډېرګړی: ار حالت ې که سم د بېلګې په توګه راواخلو: نرينه یوګړی: سم لکه: سم ځواب نرينه ډېرګړی: سم لکه سم ځوابونه ښځينه یوګړی: سمه لکه: سمه خبره ښځينه ډېرګړی: سمې لکه: سمې خبرې دوې معلومې استثناوې: ۱ شین نرينه ډېرګړی یې پر شنه بدلېږي. ۲ تریخ نرينه ډېرګړی یې پر تراخه بدلېږي لاندېنی لښتیلیک جدول يؤ څو نورې بېلګې وړاندې کوي: ستر - ستر - ستره - سترې خوښ - خوښ - خوښه - خوښې لوړ - لوړ - لوړه - لوړې تور - تور - توره - تورې کلک - کلک - کلکه - کلکې ویښ - ویښ - ویښه - ویښې ۲ په زورکی چې یوازېنی خپلواک غږ دی پای ته رسېدونکي ستیانومونه هم په نرینه يو اوډ ېرګړي کې يو شان پاتې کېږي، لکه: ښه، ویده، سپېره، تېره نرينه یړګړی: ښهویدهسپېره.. په زورکي نرينه ډېرګړی: ښه ویدهسپېره.. په زورکي ښځينه یؤګړی: ښه ویده سپېره په زور .. ښځينه ډېرګړی: ښېویدېسپېرې .. که چېرې په هغه ستاينوم کې، چې په بـېواک غږ پای ته رسېدلي وي، تر بېواک غږ مخکې اوږد یا لنډ واو راغلی وي، نو په هغوی کې د یوې ډلې نرينه ډېرګړی مذکر جمع بدلېږي او بله ډله یې بیا پورتنۍ لومړنۍ قاعدې پورې اړه لري. د هغې ډلې، چې نرينه ډېرګړی يې بدلېږي، و پکې پر ا اوړي او په پای کې یې زورکی ه راځي. که د خوږ شربت بېلګه راواخلو: ږ يو بېواک غږ دی او تر ږ مخکې اوږد و راغلی. دلته که د خوږ نرينه جمع لیکل وغواړو، نو خواږه راځي. دلته و پر الف اوښتی او په پای کې يې زورکی ۀ راغلی. دا و یې په ښځينه یو او ډېرګړي کې هم ورکېږي. نور داسې ستاینومونه دا لاندېني دي. نرینه م. - نرينه ج. - ښځينه م. - ښځينه ج. زوړ - زاړه - زړه - زړې ووړ - واړه - وړه - وړې لوند - لانده - لنده - لندې کوږ - کاږه - کږه - کږې موړ - ماړه - مړه - مړې سوړ - ساړه - سړه - سړې روڼ - راڼه - رڼه - رڼې ړوند - ړانده - ړنده - ړندې کوڼ - کاڼه - کڼه - کڼې پوخ - پاخه - پخه - پخې خور - خواره - خوره - خورې پروت - پراته - پرته - پرتې درون - درانه - درنه - درنې دروند - درانده - درنده - درندې دوه ورته ستیانومونه، چې داسې اړول کېږي سور رنګ او تود ګرم دي. نرينه یو - نرينه ډېر - ښځينه يو - ښځينه ډېر سور - سره - سره - سرې تود - تاوده - توده - تودې دويمه ډله چې لومړنۍ قاعدې پورې اړه لري - يانې نرينه يو او ډېرګړی یې شان پاتې کېږي: نرينه یو - نرينه ډېر - ښځينه يو - ښځينه ډېر تور - تور - توره - تورې لوی - لوی - لويه - لویې ډوب - ډوب - ډوبه - ډوبې جوړ - جوړ - جوړه - جوړې روغ - روغ - روغه - روغې سمسور - سمسور - سموره - سمسورې ليکوال: کامران منګل
د لمر سرعت

د لمر تیز والی د لر سرعت د ننۍ ټکنالوژې پرمټ ترټولو ګړندی سرعت دی بشر یې محاسبه په لاسکی لري. زمونږ نړیواله یوه ثانیه د لمر د سرعت پر آساس له ۲۹۹۷۹۲۴۵۸ کیلومترو سره برابره ده یعنی لمر په یوه ثانیه په یاده اندازه ګړندی توب لري. د لمر عمر ترواک لاندی سیمه
آکیله او جامباتیستا جودیکا کوردیلیا

دوه ایټالوي ورونه جودیکا-کوردیګلیا. آشیلی او ګیان باتیستا جودیکا کوردیګلیا په ۲۰۱۱م کال کې. اکیله او جامباتیستا جودیکا کوردیلیا په انګلیسي - دوه ایټالوی ورونه وو چې له ۱۹۵۰ تر ۱۹۶۱ کلونو ترمنځ یې د امریکا او پخوانی وروی اتحاد ترمنځ د سړې جګړې پرمهال چې دواړه لوري له ځمکې بهر د فضا په څیړلو سپوږمۍ ته د انسان پر استولو په سیالې بوخت وو دوي په خپل کور کې د یوې غږ صبتونکی ماشین چې چې له ځمکې بهر سیګنالونو د کشف کولو لپاره وه بریالي شوی وو. یادو ورونو د ماشین په مرسته وکولای شوه چې یو شمیر سیګنالونو کشف کړی چې یو له هغوی د روسی ستور مزلی چې لا ترننه یې د روسی حکومت سفر پټ ساتلی غږ ضبت کړ. نوموړی د ژوند په وروستیو شیبو کې د مرسنتې غوښتنه کوی مرسته غواړی او وایې چې د ګرما احساس کوی تنفس نه شی اخیستلای او د فضایې بیړی په بیروننې برخه کې اوور وینې. د آشیلی او ګیان باتیستا جودیکا کوردیګلیا آنتن. ژوند آشیلا زوکړه ۱۹۳۳ مړینه ۲۰۱۵م کال او ورور یې جیووانی باتیستا زوکړه ۱۹۳۹م کال خپله د د غږ ضبتولو ماشین آلات یې د ۱۹۵۰م کلو په وروستیو د تورین ښار بهر په یوه پوځې خرابه پوسته قرارګاه کې لرل. دوی ادعا کوله چې د خپلو ماشینونو په مرسته یې د هغه وخت هوا ته د امریکا او شوروی اتحاد د هوایی بیړیو سپوږمکیو غږیز سیګنالونه کشف کړي.
د شمسي نظام څیړلو لومړنې هڅې

بروس مک کندلس د یو فضایی سفر د اجرا پر مهال د شاتل چلنجر هوایی بیړۍ له کابین څخه څو متره لری. نومړی چې له خپلې بیړۍ څخه بیرون له هیڅ شی وصل ندی له یو لاسی کنټرول څخه د خپل ځان ښودلو پروخت کار اخلي. ستورمزلی هغه چاته ویل کیږی چې د ځمکې څخه بیرون په یو فضایی سفر تلی وي.
دوهم بروس کاندلس

دوهم بروس کاندلیس په انګلیسي ۸ جون ۱۹۳۸م کال بوسټون مرګ ۲۱ ډسمر ۲۰۱۷م کال د هیواد اړوند یو ستورمزلی وو چې په اس ټی اس-۴۱بی او اس ټی اس۳۱ ماموریتونو کې یې برخه لرله. ماموریتونه ژوند
یوری ګاګارین

یوری الکس یویچ ګاګارین لومړنی ستورمزلی په روسي په نړیواله کچه لومړنی روسی ستورمزلی وو چې وی شول کولی په ۱۲ د افریل ۱۹۶۱م کال د ۱۰۸ د قیقو لپاره د ځمکې مدار نه په کامله توګه راتاو شي اما ویل کیږي له دی وړاندی هم پخوانی شوروی اتحاد یو شمیر ستورمزلي لیګلي وو چې په فضایی بیړنیو کې د تخنیکي ستونځو له بیرته ځمکې را ستانه نه شول. د ۱۹۵۰ نه تر ۱۹۶۱ کلونو ترمنځ د امریکا او پخواتی شوروی اتحاد ترمنځ د سړې جګړې پرمهال دواړو هیوادونو کوښښ کوه چې فضا د انسان په لیګلو سره لومړی ځای خپل کړې په یاد وخت کې دوه ایټالوي ورونه د خپل غږ صبتلو ماشین په مرسته پدی توانیدلی وو چې د یو شمیر روسی ستورمزلو غږونه پداسی حال کې صبت کړئ چې په یوه فضایی بیړی د سفر پرمهال په روسي ژبه له مرکزه د مرستی غوښتنه کوی او مري اما د پخوانی شوروی اتحاد حکومت د خلکو ترمنځ د خپل باور ساتلو لپاره یاد غږونه او رپوټونه رد کړي وو. کار ژوند
د کویپر کمربند

د کویپر کمربند د جرمونو تصویر د لمر بیروننۍ برخې د ۶۰ نجومي وادونو په فاصله کې له لمر سره. ۱ د جنورې ۲۰۱۵م کال آسماني د کویپر کمربند نارنجي ویشلي دیسکونه شنه سانتورونه خړ د مشتري تروجان او سره ګازي غونډالونه. کویپر کمربند د کویپر حلقه په انګلیسي د اول ځل لپاره د هالنډي ستور پیژندونکی جرارډ کویپر له خوا وړاندی شوې.
نجومي واحد

نجومي واحد کوډ او د اندازه کولو واحد دی. د ځمکې او لمر دوره چې کابو ۱۵۰۰۰۰۰۰۰ کیلومتره برابر د ۹۳۰۰۰۰۰۰ مایله دی یو نجومي واحد شمیرل کیږي.
ویشلی دیسک

ویشلي دیسکونه په انګلیسي زمونږ په شمسي نظام کې لرې پرته سیمه ده چې پکې د سیارو کوچینې پرتې دي چې یو ډول فرانپتوني بدنې اجسام دي.
سانتورونه

سانتور د سیارو ټوټي په انګلیسي یو ډول نامعلوم مدار لرونکي بدنې جسمونه دي چې د مشتري او نیپټون ترمنځ د لمر څخه ګرځي.
د مشتري تروجان

کوچینې سیاري شمسي نظام او مشتري. : : - د مشتروجان تروجان په انګلیسي د کوچینیو سیارو یوه ډله ده چې په خپل مدار کې د لمر او مشتري نه ګرځي.
ماجورو

جاجورو په انګلیسي د مارشال ټاپوګانو ولسمشریزې پلازمینه ده. ماجورو ښار په ۲۰۰۴م کال کې ۲۵۴۰۰ وګړي لرل. تاریخ جغرافیه
داوید کابوا

داوید کابوا پښه انګلیسي زوکړه ۱۹۵۱م کال د مارشال ټاپوګانو ولسمشر دی. کار شخصیت
کیننت کیدي

کیننیت کیدی په انګلیسي زوکړه ۱۹۷۱م کال د مارشال ټاپوګانو د ولسی جرګې رئیس دی. تاریخ جغرافیه
رالف تورس

رالف تورس په انګلیسي زوکړ ۶ اګسټ ۱۹۷۹م کال د شمالي ماریانا ټاپوګانو والی دی. کار شخصیت
سایپان

سایپن په اسپانوي په آرام سمندر کې د د اړوند سیمه ده. تاریخ جغرافیه
ميکرونزي فدرالي ايالات

د میکرونزي فدرال آیالاتونه په انګلیسي دامریکا متحده آیالاتونو سره تړلی یو خپلواک هیواد دی. میکرونزي هیواد ۷۰۲ کیومتره مساحت او ۱۰۴۹۳۷ وګړي لري پلازمینه یې د پالیکیر ښار دی. تاریخ جغرافیه ایداري وېش کلتور
پالیکیر

پالیکیر په انګلیسي د میکرونزي ټاپوګانو فدرال آیالاتونو پلازمینه ده.
یارن

یارن یارین په انګلیسي په آرام سمندر کې پروت د ټاپوییز هیواد ناورو پلازمینه ده. یارن ښار ټول ۸۰۰ وګړي لري. تاریخ جغرافیه
دنیګومودو

دینیګومودو په انګلیسي په آرام سمندر کې پروت د ناورو هیواد لوی ښار دی. یاده سیمه ښار ۱۸۰۴ وګړي او ۰۹ کیلومتره مساحت لري. تاریخ جغرافیه
ناورويي ژبه

نایوریي ژبه د استرونزیایي ژبو له کورنۍ څخه ده چې کابو ۶۰۰۰ زره ویونکي لري. یاده ژبه د انګلیسي ترڅنګ د ناورو هیواد رسمي ژبه ده چیرته چې د یادې ژبې ډیریې وګړي میشت دي. اړوند مخونه
استرونزیایي ژبې

استرونزیایی ژبې په نړۍ او په خاصه توګه د آرام سمندر په هیوادونو کې د ژبو له کورنیو څخه یوه کورنۍ ده چې ۱۲۶۹ ژبې لري. یاده کورنۍ په دوولسو برخو ویشل شوې. سرچينې
مالایي ژبې

مالایي-پلینزیایي ژبې د استرونزیایي ژبو له کورنۍ څخه یوه برخه ده چې کابو ۳۸۶ میلیونه ویونکي لري جې ترډیره په آرام سمندر او سویل ختیځ آسیا کې میشت دي. اړوند مخونه
ساموایي ژبه

ساموي ژبه د پلینزیایي ژبو له کورنې څخه ده چې د امریکا ساموا او خپلواکه ساموا کې پری خلک ګړیږي ام همدارنګه په دواړو یادو سیمو کې رسمي ژبې دي. کورنۍ
پاګو پاګو

پاګو پاګو په انګلیسي په آرام سمندر کې د پرتو ټاپوګانو د امریکا ساموا پلازمینه ده. تاریخ جغرافیه
توګیولا تولافانو

توګیولا تولافانو په آرام سمندر کې د امریکا ساموا سیمې آیالات والی دی.
سيف الدين محمد

سلطان علاوالدين غوري د شنسباني سوري غوري پادشاه په ختيځ تاريخ كې د جهانسوز په نامه پېژندل شوى دى . دى يو مېړنى افغان او د ډېرو صفاتو خاوند وو . لكه اديب ، عالم ، پهلوان او ځوانمرد . ...د غور پادشاهانو د سلطان سنجر سلجوقي رعايت كاوه او هر كال يې وسله ورلېږله ، علاوالدين غوري هغه بنده كړه . علاوالدين هم د جگړې لپاره چمتو شو . سلطان سنجر يو هوښيار او مېړنى سړى وو . هرات ته نږدې د ناب په سيمه كې سره مخامخ شول . د غور د لښكر ښي لاس ته شپږ زره كسان د سنجر خواته واوښتل او په دې توگه د علاوالدين غوري لښكر مات شو او دى د سلطان سنجر په لاس كې كېښوت . كله چې د سلطان سنجر خلكو افسرانو د علاوالدين پښو او لاسونو ته ځنځيرونه واچول ، ده وويل : يو مطلب لرم ، چې بايد يو په يو سلطان سنجر ته وويل شي . خبره سنجر ته ورېسېده ، هغه ورته وويل ، چې مطلب دې وايه ! علاوالدين وويل : ماته داسې زولنې او ځنځيرونه راوړئ ، چې زما په نظر كې وو ، چې سلطان سنجر به پرې تړم . سنجر وپوښتل ، هغه څه ډول وو ؟ علاوالدين غوري په ځواب كې ورته وويل ، ما تاته د سپينو او سرو زرو ځنيځيرونه راوړي وو ، ځكه چې ته پادشاه يې ، په هر حالت كې بايد له عادي خلكو توپير ولري . كله چې سلطان سنجر هغه د سپينو او سرو زرو ځنځيرونه او شاهانه جامې ولېدي ، له ځان سره يې فكر وكړ ، چې دغسې يو سړى د دوستۍ دى ، نه د دوښمنۍ . نو سلطان سنجر پر علاوالدين غږ وكړ ، علاوالدينه ته زما ورور يې ، زما څاروى او خزانه درسره يوسه ، گټه يې اخله ، كه غزان مې مات كړل ، بېرته به يې وغواړم ، كه هغوى زه ماته كړم ، ښه به دا وي چې ته يې وخوري ، چې د هغه لايق يې . سلطان علاوالدين له ډېر مال او څارويو سره فيروزكوه ته راستون شو . له سلطان علاوالدين غوري نه وروسته دده زوى سيف الدين محمد پادشاه شو . دى يو ښه منظر ، عادل ، جواد او پر خلكو زړه سواندى پادشاه وو . اخځونه سمول قدرت الله حداد فرهاد ، د افغان ملي تاريخ ، ۲۳۱ - ۲۳۳ مخونه ، د ساپي د پښتو څېړنو او پراختيا مركز د ۱۳۸۳ لمريز كال چاپ .
اواروا

آواروا په انګلیسي په آرام سمندر کې پراته د کوک ټاپوګانو پلازمینه ده. تاریخ جغرافیه
د چرګانو انتاني برونشیت ویروس

د چرګانو عفوني انتاني برونشیتویروس د چرګانو کرونا ویروس د کرونا ویروس له ډولونو څخه یو دی.
انساني ۲۲۹ یی کرونا ویروس

انساني کرونا ویروس ۲۲۹ یی د کرونا وریده له کورنۍ څخه یو ډول دی.
پاپیت

پاپتی په انګلیسي په آرام سمندر کې د فرانسې پولینزي ټاپوګانو مرکز دی. تاریخ جغرافیه
سپوټنیک-۱

سپوټنیک ۱ سپوتنیک-۱ په روسي د نړۍ پرمخ د انسان جوړه شوی لومړنۍ هوایی بیړې راکټ وو چې په ۴ اکتوبر ۱۹۵۷م کال هواته وتوغول شو.
رامین جوادی

رامین جوادی په الماني زوکړه ۱۹۷۴ دویسبورګ المان یو نیمه ایرانی الاصله المانی دی چې اوس مهال په امریکا کې ژوند کوی. د نوموړی مور المانې او پلار یې یو ایرانی مهاجر وو. دویسبورګ، لویدیځ آلماناوس آلمان ګیتار فیلمي موسیقي سندر ساز تهیهکننده موسیقی ۱۹۹۸ تراوسه کارونه
د اورلمبه ګاز دی ؟

د اورلمبه ګاز دی ؟ که هو! نو ولي يې نه شو ساتلای او انتقالولای ؟ که نه ! نو بيا کوم ډول ماده دی ؟ ليکوال:پوهنيار عمران لايق ساینس پوهان هر هغه څه چي حس شي ماده پيژني نو په دې اساس د اور لمبه ماده بللای شو ځکه چي ليدل کيدای او هم لمس کیدای شي. ساینس پوهانو د موادو مختلفو حالتونو ته په کتو ماده په څو ډولونو ویشلې چې ځيني يې آن له بیګ بينګ نه شېبه وروسته او بليک هول دننه هم د مادې حالت څيړي خو په ټوله کي ماده دوه ډولونه لري چي يو يې کتلوي او بل يې ساحوي بلل کيږي. د کتلوي مادې تشکيلونکي ذرات په سکون حالت کي اندازه کيدای شي او د ساحوي مادې ذرات نه شي اندازه کيدای همدا سبب دی چې کتلوي ماده ساتلای او انتقاليدلای شي اما ساحوي ماده نه ساتلای او نه انتقاليدلای شي، همدارنګه ساحوي ماده په يواځي ځان نه شي رامنځته کیدای بلکي يوې منبع ته ضرورت لري داسي حال کي چې کتلوي ماده پرته له منبع په خپله هم شتون لرلای شي . د کتلوي مادې تشکيلونکي ذرات اټومونه، ماليکولونه ، راډيکالونه اوايونونه کيدای شي مګر ساحوي ماده هيڅ دا ډول ذرات نه لري. کتلوي ماده پنځه فزيکي حالتونه لري چې جامد ،مايع ،ګاز ،نيوټروني او پلازما دي. لومړنيو دريو حالتونو سره ټول بلد يو ،په نيوټروني حالت په جامد د دوامداره زيات فشار له امله رامنځته کيږي او دې حالت کي اټومونه يواځي نيوټرونونه لري ځکه يې نيوټروني حالت بولي . دا حالت په نيوټرون ستورو کي موندل کيږي ځکه په دغو ستورو د کالونو سخت بيروني فشار له امله د دوی په اټومونو کي د مدارونو الکټرونونه هستې ته نږدې شوي، د هستې لخوا جذب او بالاخيره د هستوي تعامل له مخي ټول الکټرونونه د پروټونو سره يو ځای شوي او په نيوترو بدل شوي چي ددې ډول ستورو جوړښت نیوټروني حالت کي دی. په پلازما حالت کي د مادې اټومونو خپل الکټرونونه له لاسه ورکړي او په ايونيک حالت کي شتون لري دغه حالت بيا له هغو ګازاتو څخه رامنځته شوی چې د لمر شاوخوا شتون لري ځکه لمر په خپله سطحه کي تقريبا ۶۰۰۰ سانټي ګراډ تودښه لري او د همدې تودوښې څخه الکټرونونه انرژي اخلي او له اټومونو څخه فرار کوي چې په نتېجه کي ګاز په پلازما بدليږي دلته که اټومونه يواځي د وروستي مدار الکټرونونه له لاسه ورکړي ، سړه پلازما او که ټول الکټرونونه له لاسه ورکړي ګرمه پلازما يې بولي. د کتلوي مادې دغه دوه فزيکي حالتونه د ځمکي په مخ په عادي حالت کي شتون نه لري اما لابراتوارونو کي د هغوي تشکيلول ممکن دي او شوي دي. د اورلمبه تودوښه او رڼا ده چې د موادو چټک اکسيديشن له امله رامنځته کيږي . د اورلمبه په يواځي ځان نه شي ساتل کيدای او نه هم له يوه ځايه بل ځای ته انتقاليدلای شي همدارنګه اور لمبه د يوې منبع پرته په يواځي ځان نه شي رامنځته کيدای، د هغې رامنځته کولو لپاره د احتراق عمليې ته اړتيا ده چې د موادو د اکسیدیشن له امله رامنځته کيږي نو په دې اساس د اورلمبه ساحوي ماده دی او هغې ته د کتلوي مادې لکه ګاز ، پلازما او.... نه شو ويلای. ددې ترڅنګ غږ، سیوری ، مقناطسي ساحه، د سيارو تر منځ د جذب قوه ، پيریان او پرښتې ټول ساحوي مواد دي.
د رادار د کشف سیمه پراخونکی

داسې الوتکه، بېړۍ، اوبتل، ټانک او یا بکتربند چې د رادار سټېشن پکې نصب وي او د پوځ چار چاپېره سیمه کې د رادار د کشف سیمه پراخوي تر څو یې له ناڅاپه برید وژغوري په ځانګړې توګه له ناڅاپه هوایي برید څخه. د رادار د کشف سیمه پراخونکی په داسې وسایلو هم مجهز وي کوم چې د خپل پوځ الوتکې، ټانکونه، بېړۍ او داسې نور پېژني. د انګلستان په انګریزۍ کې د رادار د کشف سیمه پراخونکي ته نوم اخلي. جلا رادار وي او د یوه ځواک چار چاپېره د رادار د کشف سیمه پراخوي. که په الوتکه کې وي د نوم هم ورته اخیستل کیږي.
د الوتکې مهمات

د هوایي پوځ په ژبه کې وسلې ته وایي د بېلګې په توګه په الوتکه کې نصب بمونه، توغندي، راکټونه او ماشیندارې. هره الوتکه د وسلو ځانګړی وزن انتقالوي او دا اصطلاح د وسلو هغه وزن ته کاریږي چې الوتکه یې ځان کې انتقالوي او یا د وسلو هغه وزن ښي چې الوتکې بمبار کړې وي. په دې وسلو کې له هوا څخه ځمکه ویشتونکې، له هوا څخه د سمندر په سطحه کې بېړۍ په نښه کوونکې، د اوبتل ویشتونکې او په هوا کې د بلې الوتکې ویشتونکې وسلې شاملې وي. د وزرو او د الوتکې د تنې لاندې د وسلې نښلونې ځای ته وایي او په الوتکه کې پټ د بم ځای ته نوم اخلي. ډېر مهمات وخت لري او که چېرې له خپل وخت څخه زیات ځلې الوتکه کې انتقال شي نو پیلوټ او الوتکې ته خطر پیښولای شي. د وخت محدودیت لامل یې د نښلونې ځای کې د الوت او ناستې پر وخت لړزه ده.
څرخ وزرې الوتکه

وزرو ته یې نومونه اخلي، د خپلو وزرو په ذریعه پورته تګ کوي. په کوم ځای چې پرې یا وزرې نصب کیږي د په نامه یادیږي، په ځینو کې دوه پرې او ځینو کې څو دانې وي. الوتنه څرخونو ته د هوا په عکس العمل کوي. په چورلکه کې یو یا څو څرخونه نصب کیدای شي. بېلګې یې دي. که چېرې ترکیبي وي نو ممکن د مخکې لور ته سرعت لپاره پکې اضافي ماشین نصب وي.
د با ثباته وزرو الوتکه

لوتونکی ماشین دی، د خپلو وزرو په ذریعه الوتنه کوي، پورته تګ کوي او د پورته تګ لامل یې د وزرونو شکل، له هوا سره تړاو لرونکی مخکې لور ته سرعت وي. له څرخ لرونکې الوتکې سره توپیر لري، په څرخ لرونکې الوتکه کې وزرې د څرخ شکل لري، له وزرو ټپونکې الوتکې سره هم توپیر لري. د با ثباته وزرو لرونکې الوتکې بېلګې له لوړ ځای څخه د ټوپ وهنې لپاره وزرونه، په هوا کې د وزرو غونډونکې الوتکې یا هره هغه الوتکه چې په وزرو کې مورفېنګ سیستم لري. د - ډول کې یې وزرونه خوځښت کوونکې هوا د ارتفاع اخیستلو لپاره کاروي. د - ډول ماشین لري او مخکې لور ته د خوځښت ځواک له ماشین څخه ترلاسه کوي. الوتنه یې پیلوټ کوي او یا په بورډ کې کمپیوټر لري او له لرې کنټرول کیږي، ځینې یې د کمپیوټر په ذریعه خودمختاره دي او د انسان له کنټرول پرته الوتنه کوي.
په کور کې جوړه شوې الوتکه

په انګرېزۍ کې ورته - نومونه هم اخلي. د هغه کس جوړې کړې الوتکې ته وایي چې له الوتکو سره مینه لري خو مسلک یې نه وي. په استرالیا، برازیل، متحده ایالتونو، نیوزلنډ او سوېلې افریقا کې کور کې جوړه کړې الوتکه راجستر کیږي او د الوتنې لپاره تجربوي جواز ورکول کیږي. ځینې محدودیتونه هم لري او د جوړونکي موخه باید یوازې خلاقیت او د الوتکو په اړه پوهه وي په ځینو هیوادونو کې یې سوداګریزه موخه غیرې قانوني ده. په متحده ایالتونو کې جوړونکی د الوتکې د تنې د ترمیم لپاره د سند غوښتنه هم کولای شي. په کور کې زیاتې جوړې شوې الوتکې له یوې تر څلورو پورې چوکۍ لري، زیاتې یې سپورتي دي. د جوړونې میتود یې ساده وي. تنه یې له لرګي، وسپنې او د لرګي له تختو جوړه وي خو په ځینو الوتکو کې فایبري ښیښې، کمپوزیټ او د المونیم تخنیکونه کارېدلي. په کور کې له لرګي الوتکه جوړول په کور جوړه شوې الوتکه له داسې توکو جوړیږي چې د الوتنې لپاره سپک خو کلک وي. تر ټولو لمړۍ کور کې جوړې شوو الوتکو کې لرګی کارېدلی وو. په الوتکه کې تر ټولو عام کارېدونکی لرګی د نښتر لرګی دی. د لرګیو نښلولو لپاره اېپوکسي سریښ کاریږي. کله چې چوکاټ جوړ شي د الوتکې په پولي اېسټر - پوښل کیږي. د دې ډول دیزاین ګټه دا ده چې جوړونکی ډېرو پېچلو او پرمختللو وسایلو ته اړتیا نلري او په ډېرو ساده ابزارو لکه اره، سوان، رېګمال او داسې نورو یې جوړولی شي. له لرګي او کمپوزیټ کور کې الوتکه جوړول په دې ډول الوتکه کې وزن لرګی په ځان اخلي، لرګی یې په سپنج پوښلی وي. ښیښه او کاربني فایبر هم پکې کارېدلې وي. په کور کې له وسپنې الوتکه جوړول په کور کې له وسپنې جوړې شوې الوتکې کې د الوتکو تخنیکونه کاریږي. جوړونه کې یې د وسپنې پرې کوونه، وسپنې ته شکل ورکوونه، د مفصلونو لپاره ځای جوړونه او نښلونه شامل دي. ځینې شرکتونه یې مخکې له مخکې جوړ چوکاټونه هم پلوري کوم چې یوازې نښلولو ته اړتیا لري. کومې الوتکې چې له کمپوزیټ جوړې وي هم دې ډول تخنیکونو ته اړتیا لري. له وسپنې جوړې شوې الوتکې یا د المونیم له څادر جوړې وي، یا د المونیم له تونل جوړې وي او یا هم د فولادو ویلډ شوی تونل وي. کومې چې د تونل جوړښت لري په پولي اېسټر یا نورو توکو پوښ ته اړتیا لري. له کمپوزیټ توکو کور کې جوړه شوې الوتکه له کمپوزیټ توکو جوړ شوی جوړښت ډېر وخت فایبري ښیښه، کاربن فایبر او کم وخت کېولر وي، له جوړښتي پلاستیک سره ترکیب کې وي ډېری وخت اېپوکسي یا وینیلسټر وي. جوړښتي پلاتیک یې د مایع شکل کې وي او د پرزو د نښلونې لپاره کاریږي.
هوا او فضا کې د الوتنو مطالعه

په ساینس، انجنیري او سوداګري کې د انسان هڅه ده چې په اتموسفېر کې الوتنې وکړي همدې چارې ته یې نوم اخلي او همداسې له اتموسفیر بهر فضا کې د الوتنې هڅو ته یې وایي. اېروسپېس ادارې د الوتنې لپاره څېړنې، طرحه، جوړونه او له جوړولو وروسته په عمل کې الوتنې ترسره کوي. په هوا او فضا کې فعالیت ډیر متنوع دی لکه سوداګریز فعالیت، صنعتي او یا پوځي فعالیت. د اصطلاح له سره توپیر لري. د مانا له یوې سطحې پورته هوا ته وایي.
الوتنه

یو بهیر دی د کوم له مخې چې یو توکی اتموسفیر کې او یا له اتموسفیر بهر، سطحې سره له اړیکې پرته خوځښت کوي. که مونږ چېرې داسې ایروډاینامیک لېفټ کوم چې د خوځښت له ځواک سره تړاو لري او د بالاستیک خوځښت یا پورته لورته د خوځښت ځواک تولید کړو دا چاره ترسره کولای شو. الوتنه طبیعي الوتونکي لکه مرغان، اسمان څکالی، حشرې کولای شې، همداسې د انسان اختراع کړي ماشینونه هم الوتنه کولای شي لکه الوتکې، چورلکې، بالون، هوایي بېړۍ، راکټونه او توغندي. د الوتنې مطالعه کوي او په دوه څانګو وېشل شوې رشته ده : د څانګه د هغو ماشینونو مطالعه کوي چې هوا کې الوتنه کوي، د هغو ماشینونو مطالعه کوي چې له اتموسفیر بهر الوتنه کوي په دې کې بالاستیک هم شامل دي.
موریس مولېټ

موریس د ۱۸۶۱۱۹۲۶ کلونو ترمنځ د شرکت شریک بنسټګر وو. په ۱۸۹۶ کې یې له سره او ځینو نورو ټولنو سره یوځای شو تر څو د په نامه شرکت جوړ کړي. دې شرکت په پیل کې د سپورت او ګرزندویی لپاره بالونونه جوړول. په ۱۸۹۹ کې یې د شرکت نوم ته بدل کړ او د فرانسې له هوايي کلب سره د تولید دوامداره قراردادونه وکړل. د دې ترڅنګ یې د بالون لپاره مجله جوړه کړه او د بالونونو انځورګري یې پکې خپرول له مجلو یې نامتو ده. په ۱۹۱۱ کې یې د خپل شرکت نوم ته بدل کړ او له دې وروسته یې د الوتکو او هوایي بیړیو په جوړونه پیل وکړ د شرکت ډیر تولید یې په لمړۍ نړیواله جګړه هم کارېدلی.
هوایي بېړۍ

هوایي بېړۍ ته د مدیریت وړ یا هدایت کېدونکی بالون هم وایي. د ایروستات یو ډول دی. په داخل کې له هوا څخه په سپک ګاز ډک وي او د همدې ګاز په مرسته الوتنه کوي. مخکې په هوایي بېړیو کې د هایډروجن ګاز کارېده او لامل یې سپکوالی، ښه الوتنه او په اسانۍ پیدا کېدنه وه. هیلیوم ګاز هم تقریبا د هایډروجن په اندازه سپک دی او د سپکوالي تر څنګ د اور اخیستو وړتیا نلري خو د هایډروجن په پرتله کم پیدا کېدونکی او قیمته دی. د هیلیوم زیاته اندازه په متحده ایالتونو کې موندل شوې او په همدې هیواد کې تر نورو زیات په هوایي بېړیو کې کارېدونکی ګاز دی. له ۱۹۶۰لسیزې را په دیخوا په ډېرو هوایي بېړیو کې د هیلیوم ګاز کارېدلی خو په ځینو کې ګرمه هوا هم کارېدلې. د هوایي بېړۍ په داخل کې یوازې یوه د هوا کیسه وي او یا هم د هوا کیسه یې د ګاز له وړو حجرو جوړه شوې وي. په هوایي بېړۍ کې انجن هم موجود وي، سپرلۍ پکې وي او د توکو د انتقال لپاره هم ځای لري. هوایي بېړۍ درې عمده ډولونه - - لري. د - ډول ته یې نوم هم اخلي په دې ډول بیړیو کې کیسه یوازې په ګاز پړسېدلې وي او کیسه یو نرم پوښ لري، دوېم ډول - یې د ګاز په فشار پړسېدلې وي کیسه او د کیسې پوښ وي خو نیم پوښ یې جامد جوړښت لري لکه د هوایي بېړۍ څوکه او لاندې برخه کې، درېم ډول یې په ګاز پړسېدلې کیسه لري خو کیسه یې یو جامد جوړښت پوښلي وي او د زیات وزن پورته کولو لپاره په داخل کې د ګاز څو حجرې لري. درېم ډول یې په لمړي ځل جوړه کړې او تولید ته یې ادامه ورکړې او له همدې امله ورته نوم هم اخلي. هوایي بېړۍ لمړۍ الوتکې وې کومو کې چې د هدایت وړ سستم وکارېده. له ۱۹۴۰لسیزې مخکې یې کارېدنه د مختلفو موخو لپاره ډېره عامه وه. کله چې په الوتکو کې وړتیاوې زیاتې شوې نو د هوایي بېړیو کارونه کمه شوه. د کمېدو دوېم لامل یې بې شمېره پېښې وې.
د انګلستان د هوایي بېړیو نوملړ

د انګلستان هوایي بېړۍ د فرانسې او جرمني له بېړیو وروسته پاتې وې. لمرۍ هوایي بېړۍ یې سټېنلي سپېنسر جوړه کړه کومې چې لمړۍ الوتنه د ۱۹۰۲ کال د سپټمبر په ۲۲ وکړه. لمړۍ الوتنه یې ۳۰ مایله ۴۸ کیلومتره د لندن له کرسټال پېلس تر رویسلیپ پورې او د الوتنې پر وخت یې له ځان سره د ماشومانو د خوړو اعلان لېږدوه. وروسته ارنېسټ ویلوز پرمختللې هوایي بېړۍ جوړې کړې لمړۍ یې خپله لومړنۍ الوتنه د ۱۹۰۵کال د اګسټ په ۵ نېټه ترسره کړه. انګلستان فکر وکړ چې که چېرې د د بېړیو طرحه نقل کړي نو ډېر به ګټور وي. په ۱۹۱۱ کې یې نقل وکړ او بلاخره د الوتنې پروخت هوایي بېړۍ له کاره ولوېده. وروسته تر ۱۹۱۴ کال پورې دانګلستان پوځ د څار لپاره هوایي بېړۍ جوړې کړې. په لمړۍ نړیواله جګړه کې یې سمندري ځواک وکارولې. د لمړۍ نړیوالې جګړې په پای کې د هوایي بیړیو پوځي کارونه پای ته ورسېده خو سوداګریزه کارونه یې پیل شوه. له ۱۹۷۰ لسیزې را په دیخوا بیا ځلې انګلستان هڅه وکړه چې د هوایي بېړیو په صنعت کار پیل کړي او په هوایي بېړیو کې له ورځې سره برابره ټکنالوجي، د تنې د جوړولو نوي مواد او نوې طرحې وکاروي.
بې لکۍ الوتکه

بې لکۍ الوتکه د لکۍ عمودي برخه او څنګونو کې افقي برخې نلري. د ایرو ډاینامیک او د فعالیت ثبات یې په اصلي وزرو کې ځای شوی یا شامل وي خو په ځینې الوتکو کې یوازې عمودي برخې لري. د بې لکۍ الوتکې نظریاتي یا تیوریکي ګټې کم ده لکه په . - الوتکو کې . تر ټولو بریالی ترتیب یې په الوتکه کې ده او همداسې ناسا ادارې - الوتکه د څیړنو لپاره جوړې کړې چې بې لکۍ ترتیب پکې کارېدلی.
عمودي ثبات رامنځته کوونکی

املا یې هم لیکل کیږي. د لکۍ عمودي برخې ته انګرېزۍ کې نوم هم اخلي. دا برخه په بمونو، توغندیو او الوتکو کې معمولا د تنې د پای په برخه کې وي. د لکۍ د عمودي برخې موخه څنګ لور ته د بې اختیاره ښوېدو یا خوځښت مخنیوی وي د الوتکې، توغندي یا راکټ په سیده تګ کې مرسته کوي. په الوتکه کې د لکۍ عمودي برخه معمولا پورته لور ته لوړه شوې وي او په انګرېزۍ کې ورته نوم هم اخلي. د لکۍ عمودي برخه په هغو سپورتي موټرو کې هم نصب وي چې لوړ سرعت لري. ځینې الوتکې د لکۍ عمودي برخه د تنې په پای کې په لاندې برخه کې لري دې ډول الوتکو کې د لکۍ عمودي برخه یا لنډه وي او یا د تاوېدو وړ وي او ډېر وخت یې پیلوټ د ناستې په وخت کې څنګ لور ته تاووي تر څو ناسته ممکنه کړي. په ځینو الوتکو کې د لکۍ له پاسه وي او په ځینو کې د لکۍ د افقي برخې لاندې وي. د عمودي برخې وروسته پای د په نامه یادیږي د خوځېدو وړ وي او پیلوټ یې په مرسته په الوتکه کې د څرخېدنه ترسره کوي. د لکۍ عمودي برخې له پاسه یا په داخل کې هم موجود وي. په ټولو هغو جیټ الوتکو کې چې درې ماشینونه لري د لکۍ په عمودي برخه کې یې موجود وي.
د چټکې خبرتیا او کنټرول الوتکې

یو سیستم دی یا هم په الوتکه کې ځای پر ځای شوی د رادار سټیشن دی. دا سیستم د الوتکو، د پوځي قطار د ټانکونو او موټرو او د بېړیو د پیدا کولو لپاره کاریږي. له دې پرته په دې الوتکو څارنه او د دښمن د پوځي قطعو موقیعت او په نښه کول هم ترسره کیږي. کله چې لوړه الوتنه کوي په ځمکه کې د نصب رادار په پرتله له ډېر لرې د دښمن او خپل پوځ الوتکې پېژني. ځمکنی پوځ له ناخبره او ناڅاپه د دښمن له برید څخه خبروي.
نظامي الوتکه

هره د ثابت یا بې خوځښتو وزرو الوتکه - او یا هم هر د څرخي وزرو الوتکه - کومه چې د پاڅون کوونکي یا قانوني پوځ لخوا د هر ډول عملیاتو او یا خدماتو لپاره کاریږي. پوځي الوتکو کې جنګي او غېرې جنګي الوتکې شاملې وي. کومې الوتکې چې چې د جګړې لپاره نه کاریږي بیا هم د ځان د دفاع لپاره اسلحه پکې موجوده وي. جنګي الوتکې د فعالیت او دندې له مخې په څو ډولونو وېشل شوي لکه جنګ کوونکې الوتکې، د څو موخو لپاره جوړې شوې الوتکې، جنګ کونکې بم غورزونکې الوتکې، برید کوونکې او بم غورزونکې
تجربوي الوتکه

تجربوي الوتکه هغې الوتکې ته وېل کیږي چې تر اوسه یې الوتنه په بشپړ ډول ثابته شوې یا ازموېل شوې نه وي. دا نوم ډېر وخت هغې نوې هوایي ټکنالوجۍ ته کاریږي چې په الوتکه کې د ازموینې یا تجربې لپاره اضافه شوې وي. تجربوي الوتکه اصطلاح هغې الوتکې ته کاریږي چې د الوتنې تجربوي تصدیق یا سند لري. په متحده ایالتونو کې هغو الوتکو ته دا اصطلاح کاریږي چې په کور کې جوړې شوې الوتکې وي. پام مو وي چې د څېړنې الوتکه له پورته یادې شوې الوتکې سره توپیر لري. د څېړنې الوتکې د ساینسي مطالعو لپاره کاریږي لکه د هوا په اړه څېړنې جیو فزیکي سروې یا نقشه جوړونه
د سوداګریز راپور لیکنه

موخه : د سوداګریزې ستونزې په ګوته کول ۱ اجرایي لنډیز : د مدیریتي لنډیز په نامه هم یادیږي. په دې لنډیز کې د راوپور ټول لنډیز لیکل کیږي او که چېرې لوستونکی یې ولولي پرتله د بشپړ راپور له لوستلو په ټول راپور پوهیږي. په دې لنډیز کې مقدمه، موخه، میتودولوجي، بحث، پایله او سپارښتنه شامل وي. او یاد اجزا لوستونکی په ټول راپور پوه کوي. ۲ مقدمه : لکه څرنګه چې راپور د ستونزې په ګوته کولو لپاره وي له همدې امله د ستونزې په اړه لنډه مخینه په مقدمه کې لیکل کیږي چې څرنګه پیل شوې، کله او څه وشو، ۳ د مالوماتو را ټولونه : د راپور پایله مو ستاسې لخوا کارول شوي مالومات ټاکي. که چېرې د مالوماتو سرچینه مو د اعتبار وړ نه وي او یا مو مالومات په کافي اندازه ګټور نه وي نو لوستونکی به یې په لوست کې علاقه ونلري. په راوپور کې باید د اعتبار وړ مالومات راټول شوي وي. له غېرې رسمي سرچینو هېڅکله کار مه پکې اخلئ. ۴ د مالوماتو څېړنه او یا تعبیر : له هرې سرچینې د ترلاسه کړو مالوماتو په اړه باید لوستونکی ته د پایلو اعتبار تشرېح کړئ، د مالوماتو نیمګړتیاوې اوحدود ورته وښیئ. که چېرې مالومات مو ناقص وي نو ټول بهیر مو د خطر په معرض کې لویږي او ممکن تاسې اړ شی چې هر څه بیا له پیل څخه وکړئ. له همدې امله دا برخه ډېره اړینه ده. خو که چېرې دا برخه په مناسبه طریقه لیکل شوې وي نو تاسې ته د بل حیاتي پړاو لار پرانیزي. ۵ پایلې ته رسېدنه : د سوداګرۍ په اړینو عناصرو باندې د یوه تغیر کوونکي د اغیز د پوهېدو لپاره باید تاسې خپله سوداګریزه پوهه وکاروئ. بېلګه : د کار کوونکي، چلند، تولید، قیمتونو، بازار، عامه انځور، پلور، ګټې او تسوې ترمنځ خپلمنځي اړیکه موجوده وي. تاسې باید دلته خپله څېړنیزه او د ارزونې وړتیا د ځانګړو کړنو د ارزښت او ربط په قضاوت وښیئ له هغه څه سره یې تړاو وښیئ کوم چې د سوداګرۍ بریا ټاکي او ستونزه حل کوي. په دې مانا چې تاسې د یو یوې ستونزې ګټه او تاوان په ګوته کوی او په مدیریت کې د ښه کېدو هڅه کوی او د تعقیب لپاره د کړنو تر ټولو ښه لار غوره کوی. ۶ سپارښتنه کول : کله مو چې پورته برخو کې ګټې او تاوانونه په ګوته کړل. په دې برخه کې د سم غوراوي یا انتخاب سپارښتنه وکړئ. دا برخه له احساساتو یا نظریاتو نه وي جوړه بلکې د ګټې او تاوان پرتله کوونه وي. د منفي اغیز لرونکي پر ځای مثبت بدیل وي. ۷ د موخو بیا طرحه : معمولا پورته څېړنې ښي چې ځینې موخې د شرکت لپاره زیان اړونکې او یا هم نه ترلاسه کېدونکې دي او یا یې د ترلاسه کولو مصرف ډېر زیات دی. په دې برخه کې باید سمارټ موخو ته ځای ورکړل شي په دې برخه کې ځینې وخت د نوي تولید وړاندیز یا طرحه، د ادارې بیا تشکیل، نوي بازار ته داخلېدنه او داسې نور شامل وي. ۸ سرچینې : په دې برخه کې اداره ستاسې مالي، فزیکي او د توکو سرچینو ته کتنه کوي. ۹ بودیجه : په دې برخه کې باید دا ولیکئ چې د کومو موخو لپاره څومره، په څه، کله او څرنګه باید مصرف شي. احتمالي پلان او پټو لګښتونو ته پکې پام وکړئ. ۱۰ کاري یا عملیاتي پلان پلي کوونه : په دې برخه کې ولیکئ چې څرنګه دې وړاندیز شوي پلان پلي شي. ۱۱ د کنټرول میکانیزم او دوامداره ښه والی :
په اقتصاد کې منطقي

په عامه ژبه کې منطقي هغه کس ته وایي چې هوښیار وي، په روښانه توګه خپل پیغام بیانوي او په اسانۍ د بل په پیغام پوهیږي په خپلو خبرو کې یې سالم فکر مل وي. منطقیتوب، عقلانیت او یا معقولیت ته وایي او په اقتصاد کې یو اقتصادي استازی د خپلې یا د بل د هوساینې او ښه والي لپاره لار ټاکي او د همدې لارې لپاره روښانه توضیح ورکوي او له دې وروسته هر اخیزو مالوماتو ته کتنه کوي کوم چې د هوساینې یا ښه والي لپاره مطلوب وي.
په اقتصاد کې (Significant)

په عامه ژبه د مانا د پام وړ، مانا لرونکی او اړین ده. په اقتصاد ارزونې کې په اقتصاد کې د احصایې تخنیک کارونه ده. او مانا یې ممکن امکان ونلري، او که چېرې ووایو نو ممکن امکان لري مانا لري. بېلګې یې لاندې وګورئ.
په اقتصاد کې (Biased)

په عامه ژبه کې متعصب او تعصب کولو دواړو ته وایي خو اقتصادي ارزونه کې د یو څه پر بل څه باندې د اغیز ارزونې ته وایي د بېلګې په توګه د لږ نه لږ یا حد اقل معاش پر استخدام کولو یا کار ګمارنې باندې اغیز. نو کله وایو چې ده ؟ کله چې د یو څه په اړه فرضي ارزونه وشي او د لاسته راوړنې لپاره اټکل شوی وي خو ارزونه او د ارزونې لپاره کارېدلی تخنیک د تمې خلاف راووځي نو دلته دواړه ارزونه او تخنیک ګڼل کیږي.
په اقتصاد کې (Dummy)

په عامه ژبه کې کم عقل یا نا لایقه او چپ کس ته وایي، بله مانا یې مجسمه ده کومه چې د کالیو په دوکان کې ولاړه وي او جامې ور اغوستل شوې وي درېمه مانا یې نانزکه یا ګوډۍ ده. په اقتصاد کې ته رجوع کوي باینري ورایبل د یوه ځانګړي کیفیت شتون یا نشتون ښودلو لپاره کاریږي د بېلګې په توګه په دې مانا ده چې یو کس نر ده د نرتوب جنسیت ښودونکی ده. دلته یې مانا کمعقل نا لایقه نر یا د نر مجسمه نده.
په اقتصاد کې کرایه (Rent)

په عامه ژبه کې کرایه د یوې شتمنۍ موقتي کارونې په بدل کې نغدو ته وایي د بېلګې په توګه د موټر کرایه، د کور کرایه. په اقتصاد کې هغه ټولې د پیسو ورکړې دي چې د یوه تولید مالک یا د تولید عامل فکتور ته ورکول کیږي دا پیسې له قیمت څخه زیاتې وي او موخه یې د فکتور یا عامل په تولید بدلول وي. په بله مانا هغه پیسې دي چې تولید کوونکي ته د تولید له لګښت پرته اضافي ورکول کیږي تر څو تولید کوونکی د تولید لپاره وهڅوي. او د په توګه لیکل کیږي.
په اقتصاد کې پانګونه او سرمایه

په ورته وخت کې مالي اقتصاد پوهان پانګونه عاید لرونکې شتمنۍ لکه ته کاروي خو ماکرو اقتصاد پوهان پانګونه د ثابتې پانګونې لپاره کاروي ثابته پانګونه په یوه ځانګړې موده کې د تازه تولید شوو تولید کوونکو تجهیزاتو، تعمیر او یا نورو فزیکي شتمنیو پېرنې ته وایي. د موجوده انبار پانګه د وخت له تېرېدو سره د موجوده انبار ټولونې ته وایي. په عامه ژبه او په مالي اقتصاد کې د پانګونې مانا یوه ده او دواړو کې عاید لرونکې شتمنۍ لکه ته کاریږي. مالي اقتصاد پوهان سرمایه هغې بسپنې یا مالي سرچینې ته وایي چې د یوې ځانګړې چارې لپاره ټاکل شوې وي او یوه سوداګري یې د توکو پېرلو لپاره کاروي تر څو خلکو ته خدمات او یا تولید شوي توکي ورکړي. ماکرو اقتصاد پوهان سرمایه تولید کوونکو تجهیزاتو ته کاروي لکه تعمیر او نورې ټولې فزیکي شتمنۍ.
په اقتصاد کې د (Money) مانا

په اقتصاد کې هغې شتمنۍ ته وایي چې ډېره زیاته وي او هغه شتمنۍ ده چې په اسانۍ سره په نغدو بدلیږي. پرته د وخت له اندازې د کچې لپاره اسعار ډالر یا نور اسعار دي. په کې چې څه موجود دي د هغې لپاره په اقتصاد کې مختلف تخنیکي تعریفونه موجود دي. د د کچې لپاره عامه کچه کوونه ده. که چېرې داسې ووایو چې هغه انجلۍ ډېرې زیاتې پیسې لري نو د اقتصاد په ژبه کې داسې وېل کیږي چې هغه انجلۍ زیاته مالي شتمنۍ لري، په اقتصاد کې د دې جملې مانا یوازې دا نده چې هغه انجلۍ ډېره داسې شتمنۍ لري چې په اسانۍ په نغدو بدلېدونکې ده بلکې دا مانا هم لري چې له دې شتمنۍ یې عاید دېر کم یا صفر ده. د په تخنیکي تعریف کې ندي شامل. غېرې مالي شتمنۍ لکه تعمیر او ځمکه ممکن پکې شامل شي. که چېرې داسې ووایو چې هغه انجلۍ هره ورځ ډېرې پیسې ګټي د اقتصاد په ژبه ورته عاید ویل کیږي.
په اقتصاد کې د (Unemployed) مانا

د کار اقتصاد پوهان خلک په درې ګروپونو وېشي یو هغه خلک چې اوس کار کوي حتا که کار یې پوره ورځ هم نه وي او نیمه ورځ کار کوي ورته وایي؛ دوېم ګروپ ته د نوم کاروي او دا خلک کار نکوي خو په کار پسې ګرځي، کار یې موندلی وي د کار لپاره یې وړاندیز کړی وي او د ځواب په انتظار وي او یا هم د کوم موقتي پوسټ لپاره منتظر وي موقتي پوسټونه چې کار کوونکی ناروغ او یا هم رخصت وي بل کس یې د لنډ مهال لپاره پر ځای ګمارل کیږي. کوم خلک چې کار نکوي او په کار پسې هم نه ګرځي په اقتصاد کې نه ګڼل کیږي، که دا خلک مخکې په کار پسې ګرځېدل او په کار پسې ګرځېدو ستومانه کړي وي او په کار پسې له ګرځېدو لاس په سر شوي وي هم نه ګڼل کیږي. خو په عامه ژبه او یا هم ډکشنري کې د مانا ټول هغه کسان دي چې کار نلري.
زراعتي اقتصاد – کرنیز اقتصاد

د تخصص، وېش او کارېدونکو توکو د سرچینو د کارېدنې مطالعه ده، له دې د لاسته راوړل شوي تولید مطالعه ده. په پرمختیایي اقتصاد کې اړین رول لري، که چېرې د کرنې محصول د ملت له اړتیا څخه اضافه شي په اقتصاد کې د ټکنالوجۍ او سوداګرۍ د ودې راز ګڼل کیږي. مونږ کولای شو ووایو چې که چېرې د یو هېواد زېات خلک په کرنې خپلې اړتیا پوره کوي نو د عوایدو منځنۍ کچه یې کمه ده خو دا په دې مانا نده چې د هېواد زېات خلک په کرنه بوخت دي نو هېواد بې وزله ده. خو داسې ویلای شو چې یو هېواد بې وزله ده ځکه ډېری خلک یې په کرنه خپل ژوند مخکې وړي لکه افغانستان او د پورتنۍ بېلګې لپاره هسپانیا او یونان چې ډیری خلک یې په کرنه بوخت دي مګر هېوادونه یې بې وزله ندي او د اروپا نیمه زراعتي اړتیا پوره کوي همداسې فرانسه او جرمني یې هم لویې بېلګې دي.
د کرنیزو محصولاتو سوداګري

د کرنې اړوند سوداګرۍ ته وایي. د عصري ملي اقتصاد یوه برخه ده چې د فایبر او خوړو تولید، د تولید بهیر او وېش پکې شامل ده. په لوړه کچه صنعتي شوو ملکونو کې د کرنې بنسټیز فعالیت له فارم څخه جلا ترسره کیږي لکه د کرنې د تجهیزاتو تولید، سرې او تخم. همداسې په ځینې ملکونو کې له کرنې څخه د خوړو د تولید بهیر، د کرنیزو محصولاتو ساتنه او وېش هم له کرنیزو فارمونو څخه جلا شوی. پورته ټولې جلا شوې چارې په ځانګړې توګه ترسره کیږي او د سوداګرۍ شکل لري. ډېری دا ډول شرکتونه میکانیزه شوې طریقې او کمپیوټري ټکنالوجي کاروي.
سیاسي اقتصاد

سیاسي اقتصاد د تولید او سوداګرۍ مطالعه ده، د تولید اوسوداګرۍ له قانون، دود، حکومت، ملي عاید او شتمنۍ سره د اړیکې مطالعه ده. سیاسي اقتصاد د دیسپلین په توګه په ۱۸ پېړۍ کې د اخلاقو له فلسفې سرچینه واخیسته. د سیاسي اقتصاد تر ټولو لمړنۍ چارې د انګلستان پوهانو لکه ادم سمېت ، توماس مالتس او ډېوېډ ریکارډو ته منسوب شوي خو ځینې پوهان ګمان کوي چې د دې دیسپلین لمړنۍ چارې د فرانسې فزیوکراتانو پېل کړي. د ۱۹ پېړۍ په پای کې په تدریجي توګه اقتصاد لفظ کارېدنه د سیاسي اقتصاد پر ځای پېل شوه په دې مانا چې مخکې اقتصاد ته سیاسي اقتصاد نوم اخیستل کېده. په اوس وخت کې اقتصاد یوازې د اقتصاد مطالعې ته وایي او په سیاسي اقتصاد کې بیا ټولنه، سیاست او د سیالیو چلند هم ورسره مطالعه کیږي. که چېرې سیاسي اقتصاد د اقتصاد همانیزه یا مترادف په توګه ونه کارول شي نو ممکن ډېر مختلفه مانا ولري. له علمي نظره ممکن د مارکسیستی څېړنو ته رجوع وکړي، په دودیزه اصطلاح کې ممکن هغې مشورې ته رجوع وکړي چې اقتصاد پوهان یې حکومتونو ته ورکوي.
مشري

یوه اداره د خلکو له ګروپ یا ډلې جوړه شوې وي. په دې اداره کې تر ټولو بنسټیز همغږي، د ادارې د موخو په لور د ډلې د هڅو او فعالیتونو لارښوونه او کنټرول وي. دا ټول بهیر په مشري تر سره کیږي. مشري د چلند یو ډول دی. د مشري مانا مشري خلک دې ته هڅول دي چې تاسې تعقیب کړي، خلک په خپله خوښه د یوې چارې ترسره کولو ته هڅول دي، د پرېکړو لپاره کومې چې نور پلي کوي واک کارول دي، د یو کس په داخل کې د خبرو اترو له لارې نفوذ کول دي. د همدې خبرو اترو له لارې یو مشر د خپلو ملاتړو په چلند کې اوږدمهاله بدلون رامنځته کوي. اړینه نه ده چې لوړپوړی دې واوسي، ډېری خلک کوم ځانګړی تعریف شوی رول نلري خو مشران وي. مشري د خبرو اترو له لارې داسې انګېزه ورکوونه ده چې د نورو په چلند اغیز لري. اغیزمنه مشري دوه اړخیزه بهیر دی. یو مشر ممکن په یوې ډلې تحمیل شوی وي، ممکن په رسمي توګه ګمارل شوی وي، په غېرې رسمي توګه ټاکل شوی وي، ممکن په طبیعي توګه وړتیا لري او نورو مشر منلی وي. مشري په ځینو حالتونو کې پوهې، تجربې او شهرت ته اړتیا لري، په ځینو حالتونو کې شخصي ځانګړتیاو ته اړتیا لري، د واک کارولو او پلي کولو په طریقې پوهېدو ته اړتیا لري. مشري د یو کس ملکیت نه دی. مشر د خپلو ملاتړو درې برخو ته کتنه کوي : ارتیاوې، چلند او شخصي ځانګړتیاو ته.