ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
زرغونه ادې

زرغونه ادې په قام اڅكزۍ د كندهار د يوه كلي ده چې تقريباً څليرويشت كاله دمخه ژوندۍ او د وطن د استقلال د گټلو په كال يې د وطن د مدافعې په فداكارۍ كي ښه برخه اخيستې وه. د خپل پښتون مېړه زمري خان بابا سره چې كله شهيد سو، دې پښتنې ادې د زمري خان بابا په توره د هغه قاتل مړ كئ. دا مېرمن د توريالۍ پښتنې تورپېكۍ خواښې او د ريدي خان چې د تورپېكۍ زلمى مېړه و، مور ده. د دې پښتنې نارې ريدي خان زلمي چې غوښته يوازى جنگ ته ولاړ شي د ده مور او پلار د ده له قصده ډېر په قهر سول او وې ويل چي: موږ پښتانه نه يو چې ته به ځې او موږ به پاتېږو؟ د ده پلار زمري خان بابا وويل: زويه زه پښتون يم، پښتون!. . . زما لا د پخوا ډېر ارمان په زړه كي دى هو زه سپين ږيرى يم، سترگي مي ښه نه ويني، پر ملا كړوپ يم، لاس مي رېږدي، مگر آيا سپين ږيرتوب نو زما څخه پښتونوالى وركواى سي؟ آيا زه به نو پاته سم؟ يه، يه زويه! زه كورټ نه پاتېږم؟ په دې وخت كي زرغونه ادې د ريدي خان بوډۍ مور چې سپيني پيچي يې پرمخ ښكارېدلې راغله زوى ته يې وويل: رېديه زويه!. . . ستا خيال دى چې يوازي ته زلمى يې، زورور يې هاى، په ځان مغروره! ته به د جنگ پر ميدان توري وهې، زه به پاتېږم؟ را تېره سوه، رېدى يې پر تندي مچ كئ وې ويل: زويه! ټول به يو ځاى سره ځو، چې ځانونه تر وطن قربان كړو! نو دا ناره يې وكړه: ټوله به ځو د جنگ ميدان ته نه چې پېغور د كوم غليم را پاته سينه د جنگ په ميدان كي زرغونې ادې په رېږدولي آواز ناري كړه: توري به نكړئ نو به څه كړئ؟ چي مو شيدې د پښتنې رودلي دينه حق به هيڅكله در پل نه كړم څو د غيلم په وينو سره نه كړې لاسونه د دې مېرمني نوره كيسه د طلوع افغان د كال په لمړۍ شماره كي لوستلاى سئ. پښتنې مېرمنې نوميالۍ پښتنې
مېرمن زرغونه

د پټي خزانې ليكونكي دا مېرمن داسي معرفي كوي او شرح حال يې په دې ډول ليكي: زرغونه د ملا دين محمد كاكړ لور وه، په پنجوايي كي اوسېده، او له پلاره يې تحصيل د علومو وكا او د فصاحت احكام يې زده كړل، او د فصحاو اشعار يې ولوستل، زرغونه په حباله د سعدالله خان نورزي وه، چې توريالي زامن يې درلود، او ټول د علم او هنر خاوندان و. ماته هسي نقل وكا زما پلار چي: زرغونې د شيخ مصلح الدين سعدى رحمآالله عليه د بوستان كتاب ټول په پښتو نظم كا، او نوم يې و بوستان د پښتو چې دا كتاب يې په سنه هـ قدسي پاى ته ورساوه او ټول نكات عارفه، او نصايح حكيمانه يې په پښتو كړل. علاوه پردې زرغونې نور اشعار او غزلونه هم وويل، او په زمره د فصحا يې شهرت وكا، هسي چې موزونانو د روزگار به يې اشعار لوستل، او د پښتو په بوستان بې سيركا، او گلونه د پند او نصيحت به يې ټولول. هسي وايي: چې زرغونه كمال داره ښځه وه. خط يې هم خورا ښه و، او كاتبانو به يې له حسن خط، اقسام د خط زده كول. زما پلار هسي وويل: چې په سنه هـ ما د زرغونې په خط بوستان د پښتو وليد، چې خپل اشعار يې په خپل ښه خط هسي كښلي و، چې ملغلري يې خط ته عاجزي كا. او دغه حكايت له هغه كتابه زما د پلار رحمآالله عليه په ياد و، چې زه يې په خزانه كي كاږم: حكايت له بوستانه څخه اورېدلې مي قصه ده چي له شاتو هم خوږه ه د اختر په ورځ سهار بايزيد چې و، رويدار له حمامه را وتلئ په كوڅه كي تېرېدلئ ايرې خاوري چا له بامه را چپه كړلې نا پامه مخ او سر يې شو ككړ په ايرو په خاورو خړ بايزيد په شكر كښو سو د خپل مخ په پاكېدو سو چي زه بل يم د بل اور چي په اور كي سم نسكور له ايرو به څه بد وړمه يا به لږ شكوه كومه هو، پوهانو ځان ايرې كړ له لويني يې ځان پرې كړ څوك چې ځان ته گوري تل خداى ته نسي كړاى كتل لويي تل په گفتار نه ده لو خبره په كار نه ده تواضع به دي سر لوړ كا تكبر به دي تل ځوړ كا
مېرمن زيبايي

مېرمن زېبايي د مولانا جامي معاصره وه او مولانا صاحب هم دا مېرمن ستايلې ده. د دې نور حالات معلوم نه سول خو څرگنديږي چې ښه شاعره وه . دا بيت د دې دى: قامت شيوهْ رفتار چو بنياد كند سرور ايندهْ خود سازد و آزاد كند شاعرانې
زينبه

مېرمن زينبه د ملي پښتون قائد حاجي ميرويس خان لور ده، چې د دې مېرمني شرح حال هم په پټه خزانه كي ليكل سوى دى او له هغه ځايه يې عيناً را نقل كوو: . . . بي بي زينبه د حاجي ميرخان عليين مكان لور وه، چې له كوچنيوالي يې په حرم كښي د عصمت او عفت لوست وكا، پسله هغه چې قرآنكريم يې ولوست د احكام اسلامي او فقه كتابونه يې هم ولوستل، او د فارسي مشهور كتب يې ضبط كړل، استاد د علومو يې ملا نور محمد غلجى دى، چې ډېر عمر يې مخدراتو ته د حرم درس لوستلي دى. هسي روايت كا: چې بي بي زينبه ډېره هوښياره او په مهماتو د امورو عالمه ښځه ده، او د پادشاه جمجاه شاه حسين په اموروكي تدبير كا او هركله په راى صايب مشكلات د امورو حل كا، او پادشاه د زمان يې په خبرو عمل كا، او نصايح يې اوري. دا درشهوار د صدف عصمت ښه ښه شعرونه هم وايي، او د موزونانو او شاعرانو قدركا، دواوين د شعراوو، هركله لولي، او له مضامين شيرين يې كام شيرين كا، عمر په عبادت د خداى او تلاوت د قرآن شريف تېروي، او مخدراتو د حرم د پادشاه ته درس او كښل او لوستل ورښيي، نقل كا: چې د شاه محمود جنت مكان د مرگ حال كندهار ته راورسېد نو د پادشاه خاندان عاليشان ټول غمجن سول او مخدراتو د حرم ساندي او غلبلې كا. بي بي زينبي چې واقعه د ورور د وفات واورېدله، ډېره غمجنه شوه او په تلاوت د قرآن او لمانځه يې تسكين وكا د نتلي زړه او هسي ويرنه يې په وير د خپل ورور مرحوم وويله، چې زه يې دلته رانقل كوم، خداى تعالى دي ټول خاندان عاليشان د پادشاه ظل الله ژوندى ولري او خوښ. پښتنې شاعرانې
سار پراجني

دا مېرمن د ويدا د پېر - ق م شاعره ده چې خواږه اشعار يې ويلي . د دې مېرمني شعر د ريگويدا په لسم كتاب او سرود كي ليدل سوى دى. دلته يې نمونه ترجمه كوو: دا نرغويى لمر ټكيالى او چرگي راغلى او د مور مخ ته په شرق سپېدو كي ولاړ دى او د خپل پلار اسمان خوا ته پر مخ ځي. كم وخت چې سا باسي او ننه باسي د ځليدونكو كرو په اوږدو كي خو ځيږي. دا نرغويي د آسمان له يوه سره تر بل سره ځلېږي. هغه مرغه لمر ته سرود وركړى سوى دى چې گهيځ د سپېدو چاودلو په وخت پر دېرشو مملكتو حكومت وكړي. شاعرانې
سونو نېگم

سونو نيگم ۳۰ د جولای، ۱۹۷۳ ز. - په هندي: ، په انگرېزي: يو هندی سندرغاړی دی چې نه يوازې په هند کې بلکه د هند نه دباندې په ډېرو هېوادونو کې يې نوم اېستلی. نوموړي د هندي ژبې تر څنگ په گڼو نورو ژبو کې يې هم سندري وييلي. د ١٩٧٣مکال د جولاى په ٣٠مه د هند په فريد اباد کې زېږېدلى دى. په اردو، پنجابي، هندي، مرهټي، انگرېزي او د هند په نورو سيمه ييزو ژبو يې سندرې ويلي دي. له ١٩ کلنۍ يې سندرې ويل پيل کړي دي. نوموړى هغه وخت زيات مشهور شو، چې له خپل پلار سره يوځاى يې پر سټېج په دې سندره کې برخه واخيسته: کيا هوا تېرا وعده، وه قسم وه اراده هندي سندرغاړي
ترابلس

ترابلس په عربي: طرابلس الغرب د ليبيا پلازمېنه او د لبیا تر ټولو لوی ښار دی. مساحت یی ۴۰۰ کیلومترو مربع ده او ۱،۰۶۵،۴۰۵ نفوس لری. دغه ښار هم د لیبیا ثقافتی او سیاسی مرکز دی. دغه ښار د لیبیا په شمال کی په غرنی سیمه کی د متوسط سمندر ته تژدې پروت دی. د ښار تاریخ طرابلس په ۷ پیړی کی د فینیقیانو لخوا تاسیس شو. د ۱۰۵ کال عیسوی مخکی څخه تر ۷ پیړی پوری دغه ښار د رومانی امپراطوری په لاس کی وو. په ۷ پیړی کی طرابلس د عربی پوځ لخوا نیول شو. په ۱۵۵۱ کال کی طرابلس د عثماني پېر لاس ته ورغله. په ۱۹۱۱ کال کی دغه ښار د ایټالی پوځ لخوا نیول شو او د اټابی استعماری حکومت مرکز هم شو. د ۱۹۵۱ کال څخه طرابلس د لیبیا پلازمېنه دی. سرچينې ليبيا د هېوادونو پلازمېنې
شريا گوشل

شريا گوشل د هند له ځوانو او تکړه ښځينه سندرغاړو څخه ده چې دا مهال د شهرت په اوج کې ده. نوموړې د ١٩٨٤ز کال د مارچ په ١٢مه په هند کې زېږېدلې ده. تر ډېره فلمونو ته سندرې وايي، د اردو ژبې تر څنگ يې په بنگالي، مرهټي، پنجابي، تاميل او نورو ژبو هم سندرې ويلي دي. گوشل هغه وخت مشهوره شوه چې ديوداس فلم ته يې سندرې وويلې.
جگجيت سېنگ

جگجيت سېنگ ۸ د فبروري، ۱۹۴۱ ز. - ۱۰ د اکتوبر، ۲۰۱۱ ز. په پنجابي، هندي: د هند يو نامتو غزل بول، کمپوزر او موزيک ډايرکټر و. هغه د خپلې ماندينې چېترا سېنگهـ سره يو ځای په سندرې وييلو پيل وکړ او تر دې حده په غزل وييلو کې بريالی شو چې اوس د غزل د پاچا په نامه هم يادېږي. جگجيت سېنگ او چېترا سېنگهـ دواړه ډېر بريالي سندرغاړي ول او له ۱۹۷۰ ز. نه تر ۱۹۸۰ ز. پورې يې شهرت اوج ته رسېدلی وه. دوی دواړه د نوې غزل بولۍ مخکښان گڼل کېږي. جگجيت سېنگ د هندي ژبې تر څنگ په پنجابي، اردو، بنگالي، گجراتي، سېندي او نيپالي ژبو کې هم سندرې وييلي او په ۲۰۰۳ ز. کال کې يې د هند د ملکي خدماتو تر ټولو درېمه لوړه جايزه پدما بهوشان ترلاسه کړې. سرچينې هندي سندرغاړي
شمالي امريکا

شمالي امریکا په شمالي نیمه کره کې یوه لویه وچه ده او تقریباً په بشپړ ډول په لویدیځ نیمه کره کې پرته ده. دا د امریکا د یوه واحد براعظم، شمالي برصغیر په توګه هم بیان کېدای شي. چې شمال خوا ته یې د ارکټیک سمندر، ختیځ ته د اتلانتیک سمندر، سویل ختیځ ته د سویلي امریکا او کارابین سمندر او لویدیځ او سویل کې له ارام سمندر سره ګډه پوله لري. ځکه چې دا د شمالي امریکا په ټیکټونک پلیټ کې واقع دی، نو ګرینلینډ د جغرافیه له پلوه د شمالي امریکا برخه ده. شمالي امریکا شاوخوا مربع کیلومتره مربع میل مساحت لري، چې د نړۍ د ځمکې شاوخوا . سلنه جوړوي او د ټولې ځمکې شاوخوا سلنه جوړوي. شمالي امریکا د آسیا او افریقا وروسته د مساحت له مخې دریم لوی براعظم دی او د آسیا، افریقا او اروپا وروسته د نفوس له مخې څلورمه قاره پېژندل کېږي. په کې، د هغې نفوس په خپلواکو دولتونو کې نږدې میلیون نفوس اټکل شوی، چې د نړۍ د نفوس شاوخوا . سلنه جوړوي. شمالي امریکا ته د تیرې یخنۍ دورې په درشل کې د لومړي ځل لپاره د انسانانو له خوا نږدې څخه تر کاله دمخه د بیرینګ ځمکني پل څخه تیریدلو ور ورسیده. د هند په نامه دوره د شاوخوا کلونو دمخه د لرغونو یا میسو-هندي دورې پیل پورې اړه لري. کلاسیک مرحله تقریبا د څخه تر پیړیو پورې اړه لري. لومړني ثبت شوي اروپایان چې شمالي امریکا ته سفر کوي د ګرینلینډ پرته له میلاد څخه ۱۰۰۰ کاله وړاندې شاوخوا نورس و. په کې د کریسټوفر کولمبس راتګ د اتلانتیک تبادله رامنځته کړه چې پکې د کشف د دورې او د عصري دورې په لومړیو کې د اروپایی میشته خلکو مهاجرت شامل وو. د نن ورځې کلتوري او توکمیز نمونې د اروپایی استعمارانو، ځایی خلکو، افریقایي غلامانو، د اروپا، آسیا او سویلي آسیا څخه مهاجرینو او د دې ډلو د اولادونو ترمنځ تعامل منعکس کوي. سرچينې او ياداښتونه شمالي امريکا لويې وچې
توماس شېن کانېري

توماس شېن کانېري ۲۵ د اگسټ، ۱۹۳۰ - په انگرېزي: د هاليووډ يو تکړه لوبگر او پروډيوسر دی. نوموړی په آر کې د سکاټلنډ دى. هغه د اکاډمۍ يو ايوارډ، د بفتا دوه ايوارډونه يې گټلي دي. کانېري د جيمز بانډ په رول کې له څرگندېدو سره مشهور شو، چې د دې لړۍ په اوو فلمونو کې يې چې له ١٩٦٢ز تر ١٩٨٣ز څخه جوړ شول، ولوبېد. سکاتلندي لوبگران
انتوني هوپکينز

انتوني هوپکينز په انگرېزي: چې د ١٩٣٧ز کال د ډسمبر په ٣١مه زېږېدلى دى. د فلم تکړه ستورى يا لوبغاړى او د ټلويزيوني خپرونو د سټيج پروگرامونو ښه چلوونکى دى. د ٢٠٠٠ز کال د اپرېل په ١٢مه يې د امريکا تابعيت واخيست. د هغه مشهور فلمونه دي. برتانيوي لوبگران
سکايپ

سکايپ په انگرېزي کې: د کمپيوټر يو سافټوېر يا پروگرام دى، چې کارکوونکي يې کولاى شي له خپل مقابل لوري سره د د غږ او تصوير تماس ونيسي، دغه راز ليکنۍ خبرې اترې يا چټ وکړي. دغه پروگرام په وړيا ډول له انټرنټ څخه ترلاسه کېدى شي. د دې تر څنگ د دې پروگرام کارکوونکي کولاى شي په خپلو موبايل ټليفونونو کې هم دغه پروگرام وکاروي. په ځينو هېوادونو کې د دې پروگرام پر کارولو بنديز لگول شوى دى. په ٢٠١٠ز کال کې سکايپ ٦٦٣ مليونه راجسټر شوي کاروونکي درلودل. د سکايت پر مرکزي دفتر په لوکزامبورک کې دى. د ٢٠١١ز کال د مې په ١٠مه مايکروسافټ کمپنۍ ومنله چې د سکايپ مخابراتي خدمات به په ٨.٥ مليارده ډالره رانيسي. تر دې وروسته به د مايکروسافټ د يوې څانگې په توگه فعاليت لري. تاسو کولی شئ ترې ګټه واخلئ ، د ډانلوډ کولو لپاره لاندې لینک کلیک کړئ
ځانگړې محکمه

ځانگړې محکمه، يا اختصاصي محکمه په انگرېزي: په ٢٠١٠م کال کې د افغان ولسمشر حامد کرزي له لوري هغه وخت جوړه شوه، چې د ولسي جرگې په تېرو انتخاباتو کې د پراخو درغليو ادعاوې وشوې. د دې محکمې يوه دنده دا ده چې د دغو درغليو ادعاوې وڅېړي. دې محکمې د ٢٠١١ز کال د جون په ٢٣مه اعلان کړه، چې د تېرې سپټمبر مياشتې د ټاکنو٦٢ وکيلان دې له ولسي جرگې څخه ووځي. په دوى کې ١٤ تنه د مخکېنۍ ولسي جرگې وکيلان دي. پر دغو وکيلانو تور پورې شو، چې په تېرو ټاکنو کې يې په پراخه کچه درغلۍ کړي دي. د ولسي جرگې ټاکنې د ولسي جرگې تېرې ټاکنې د وږي يا سنبلې په ٢٧مه وشوې، پايلې يې د لړم په وروستيو کې اعلان شوې.د دې جرگې په ٢٤٩ څوکيو کې ٦٨ سيټونه د ښځو دي. دغو ټاکنو ته څه باندې ٢٥٠٠ کسانو چې څه باندې ٤٠٠ یي ښځې دي.
د سولې عالي شورا

د افغان دولت له وسلوالو مخالفانو سره دروغې جوړې او سولې لپاره د سولې د عالي شورا ٦٨ کسيز کميسيون چې ٨ يې مېرمنې او پخواني جهادي قوماندانان په کې دي. د دې شورا مشر پخوانى ولسمشر برهان الدين رباني و، کله چې رباني ووژل شو نو د هغه مشر زوی د هغه ځای ناستی شو. د دغه کميسيون ډيرى غږي هغه کسان دي چې د جهادي مشرانو خطاب ورته کيږي او د همدغو مشرانو د خپلمنځي جگړو له امله د ١٩٩٠ مو کلونو په نيمايي کې د ملا عمر په مشرۍ طالبانو وسلې ته لاس کړ او په سلو کې ٩٥ خاوره يې ونيوله . د سولې عالي شورا غړي د دغه پلاوى بشپړ فهرست په دې ډول دى : حضرت صبغت الله مجددي پروفيسور برهان الدين رباني پير سيد احمد گيلاني ايت الله شيخ محمد اصف محسني پروفيسور استاد عبدالرب رسول سياف حاجي محمد محقق سيد نورالله سادات سيد منصور نادري حاجي سليمان ياري محمد اسماعيل خان ډاکټر فاروق وردگ پوهاند نعمت الله شهراني ارسلا رحماني مولوي پيرمحمد روحاني حاجي محمد نعيم کوچى حاجي دين محمد ملا تاج محمد مجاهد مولوي محمدشاه عادل حاجي فضل کريم ايماق مولوي قيام الدين کشاف مولوي محي الدين بلوچ مولوي شفيع الله عارف خان نورزى څارنوال محمود دقيق عطالله خان لودين وکيل انورخان اسحق زى حسن تخاري مولوي عبدالحکيم مجاهد اسدالله وفا مولوي خدايداد قاضي محمد امين وقاد حبيب الله فوزي استاد محمد اکبري عبدالهادي ارغنديوال مولوي شهزاده شاهد محمد اسماعيل قاسميار اميرمحمد اغا فقير محمد خان محمد يوسف واعظي عبدالغني خان توخي سناتور شيرمحمد اخوندزاده حاجي امان الله اتمانزى رييس عبدالواحد باغراني خليفه قزل اياق مولوي قلم الدين انجنير ابراهيم سپين زاده حاجي موسى خان هوتک مولوي سالک زاده ساره سرخابي جميله حميدي حوا علم نورستاني ناجيه زيوري صديقه بلخي گلهار جلال ډاکټر گلالۍ نور صافى قمر خوستۍ عبدالحميد مبارز صديق احمد عثماني مودودي امين الدين مظفري سيد محمد امين طارق وکيل بازمحمد خان زرمتى عبدالخالق حسيني حاجي محمد داود زاهديار محمد هاشم فولاد مولوي جوره حاجي شيرين خان نورزى حاجي فضل کريم فضل سوله
محمد رفيع

محمد رفيع ۳۱ د جولای، ۱۹۸۰ ز. - په هندي: په انگرېزي: څلور لسيزې يې سندرې وويلې، يو ملي ايوارډ او شپږ يې د فلمونو د سندرو ايوارډونه اخيستي دي. په ١٩٦٧ز کال د هند د حکومت له لوري ونازول او وستايل شو. رفيع تر ٢٦٠٠٠ زياتې فلمي سندرې ويلي دي. له کلاسيکو سندرو رانيولې تر نيمه کلاسيکو، عشقي، قوالي غزل او د سندرو تر نورو ډولونو پورې. د هندي ژبې تر څنگ نوموړي د هند په نورو سيمه ييزو ژبو لکه پنجابي، کونکاني، بوجپوري، بنگالي، مراهټي، سندي، کناډي، گوجراتي، ليگو، ماغي او نورو ژبو هم سندرې ويلي دي. هندي سندرغاړي
د سولې نړيواله ورځ

په نړۍ کې د سولې تر نامه لاندې هرڅه غولول دي نور څه نشته. د سپټمبر ٢١مه په نړۍ کې د سولې د نړيوالې ورځې په توگه لمانځل کېږي. د دې ورځې په درناوي لنډمهاله اوربند اعلانېږي. دا ورځ په افغانستان کې هم لمانځل کېږي. په دې ورځ د ملگرو ملتونو او نورو نړيوالو ادارو له لوري ځانگړي پروگرامونه جوړېږي. د جگړې له ښکېلو خواوو غوښتل کېږي چې اوربند وکړي.
بست (خپرونه)

بست په هلمند کې لومړنۍ خپلواکه جريده ده چې په خپرونو يې پيل کړى دى. تر ٤٠ زياتې گڼې يې چاپ شوي دي او په وړيا ډول په هلمند او ورڅېرمه ولايتونو کې پر خلکو وېشل شوي دي. مسوول چلوونکى يې احمدشاه پاڅون او د امتياز څښتن يې صالح دى. مخينه د بست جريدې لومړۍ گڼه د ١٣٨٥ل کال د زمري په ٣١مه خپره شوه، چې د ٢٠٠٦ز کال د اگست له ٢٢مې سره برابرېږي. په پيل کې په څلورو مخونو کې په لويه کچه خپرېده، وروسته يې اندازه کمه او ٨ مخونو ته زياته شوه. په پيل کې يې چلوونکى غلام سخي نوريوال و، اوس يې احمدشاه پاڅون چلوي. د لومړۍ گڼې سرليکنه هلمند ته په دې وروستيو كې يوڅه پام واوښت چې د كلتوري ښېرازۍ لپاره يې څه هڅې وشوې، په سيمه كې څلور كاله وړاندې په لومړي ځل بست فرهنگي ټولنه فعاله شوه چې دغې ټولنې د پگړۍ په نامه يوه خپلواكه درې مياشتنۍ خپرونه چاپ كړه، د روغتيا رياست هم د روغتيا پلوشې تر نامه لاندې يوه درې مياشتنۍ مجله خپره كړه، په لښكرگاه كې درې ازادې راډيوگانې فعالې شوې، د هلمند په نامه مياشتني دولتي اخبار نوې بڼه خپله كړه او داسې نورې هڅې... چې دا دى موږ هم د بست مياشتني اخبار د خپراوي لپاره تابيا كوو. خو داسې ښكاري چې په كلتوري ساحه كې لا زياتو هڅو ته اړتيا ده، ځكه هلمند ولايت د مساحت په لحاظ د افغانستان لسمه برخه جوړوي، چې يو اعشاريه څلور مليونه نفوس لري، په كار وه چې په دغه ولايت كې د دولتي خپرونو تر څنگ خپلواكې او ازادې مجلې، ورځپاڼې او نورې خپرونې ډېرې واى، خو له بده مرغه چې دا برخه لا ډېره له پامه لوېدلې ده. خو بيا هم وينو چې ځينې بااحساسه ځوانان په دې برخه كې په هڅو بوخت دي، چې نورو ته د الهام يوه سرچينه گڼل كېږي، موږ د بست په نامه مياشتنى اخبار په دې نيت خپروو، چې وكړاى شو، په هلمند كې ځوان پښت ته د روزنې زمينه برابره كړو، ټولنيزو ستونزو ته د اوارۍ لار پيدا كړو، چې تر هرې مبارزې غښتلې بڼه لري او پايله يې تر ډېره پاتې وي. بست اخبار د بست فرهنگي ټولنې له خوا نه خپرېږي، خو له دغې فرهنگي ټولنې سره په تفاهم او ملگرتيا كې كار كوو. موږ په دې برخه كې پر ځوانو فرهنگپالو، په ځانگړې توگه د هلمند ولايت پر ځوانو ليكوالو او فرهنگيانو ږغ كوو چې بايد د خپل افغاني او اسلامي رسالت له مخې دغه اړخ ته پام وكړي او د خپلو كلتوري ارزښتونو د بيا ژوندي كولو په لار كې اوچت گامونه واخلي. پښتو رسنۍ
سيستان او بلوچستان ولايت

سيستان و بلوچستان په انگرېزي کې: د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی . مساحت یې کيلوميټر مربع ميل کیلومتره مربع ده او تقریبا نفوس لري. د سيستان و بلوچستان د ولایت پلازمينه د زاهدان ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو . تنه په يو مربع کيلوميټر کې تنه په يو مربع ميل کې اوسيږي.په دې ولايت کې ټول ولسوالۍ کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي دي. سیستان و بلوچستان په پارسی: استان سیستان و بلوچستان د ایران د ولاتونو څخه یو لوی ولایت دی چی د ایران په ختیځ کی پروت دی. مساحت یی ۱۸۱،۷۸۵ کیلومتره مربع ده. د سیستان و بلوچستان ولایت په ختیځ کی له پاکستان سره، په شمال ختیځ کی افغانستان سره، په شمال کی د جنوبی خراسان له ولایت سره او په لویدیځ کی د کرمان او هرمزکان له ولایتونو سره گډې پولې لری. مرکز یی د زاهدان ښار دی. دبلوڅ خلکو اعدامول او وژنه بلوڅان په ايران کې د خپلو انساني حقوقو څخه محروم دي، لکه؛ ۸۰ سلنه بلوڅان ښوونځي ته د تګ اجازه نه لري، که څه هم ايراني دي. حکومتې دندو عسکري، معلمي او داسې نورو... کې هيڅ د ونډې اخيستنې حق نه لري، په مورنۍ ژبه زده کړه خو کفر دی د ايران حکومت ته. د ايران حکومت تل بلوڅان په يو نوم وژنې او نسل يې ورک کوي ايران کې بلوڅان د سخت اقتصادي، علمي، او رواني ستونزو سره ځکه مخ دې چې حتا د زده کړي کولو حق يې لا تري اخيستی. نور ولولئ د ايران اداري وېش د ایران ولایتونه
فارس ولايت

د فارس ولایت په پارسی: استان فارس د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی چی د ایران په جنوب کی پروت دی. مساحت یی ۱۲۲،۵۰۸ کیلومتره مربع ده او تقریبا ۴،۳۳۶،۸۷۸ نفوس لری. د فارس د ولایت پایتخت شیراز دی. دغه ولایت په شمال کی د اصفهان له ولایت سره، په جنوب کی د هرمزگان له ولایت سره، په لویدیځ کی د بوشهر له ولایت سره او په ختیځ کی د یزد او کرمان د ولایتونو سره گډې پولې لری. د ایران ولایتونه فارس ولايت
هاليووډ

هاليووډ، هاليوډ په انگرېزي: په اصل کې د امريکا په لاس انجلس کې د يوې ولسوالۍ نوم دى، چې د لاس انجلس په شمال لوېديځ کې پروت دى. د خپل کلتوري پېژند او شهرت له مخې د فلمي سټوډيوگانو او د فلمي ستورو د سيمې په مرکز بدل شوى دى. دغه نوم د امريکا د سينما او فلمي توليداتو لپاره هم کارول کېږي. د هاليووډ نژدې ټول فلمونه په انگرېزۍ ژبه وي، چې په نړيواله کچه شهرت لري. هاليووډ
يزد ولايت

د یزد ولایت په پارسی:استان یزد د ایران ولایتونو څخه دی چی د ایران په مرکز کی پروت دی. مساحت یی ۱۲۹،۲۸۵ کیلومتره مربع ده او پایتخت یی یزد دی. د ایران ولایتونه
اټک ولسوالۍ

اټک ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۲۷۴،۹۳۵ وو. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
بهاولپور ولسوالۍ

بهاولپور ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۲،۴۳۳،۰۹۱ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
بهکر ولسوالۍ

بهکر ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۰۵۱،۴۵۶ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
چکوال ولسوالۍ

چکوال ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۰۸۳،۷۲۵ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
چنيوټ ولسوالۍ

چنیوټ ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۹۶۵،۱۲۴ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
دېره غازي خان ولسوالۍ

ډيره غازي خان ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۶۴۳،۱۱۸ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
فيصل آباد ولسوالۍ

فيصل آباد ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۵،۴۲۹،۵۴۷ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
گوجرانواله ولسوالۍ

گوجرانواله ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۳،۴۰۰،۹۴۰ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
گجرات ولسوالۍ

د گجرات ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت يوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۲،۰۴۸،۰۰۸ و. سرچينې د ګجرات ولسوالۍ یونین کونسلونه بھگوال د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
حافظ آباد ولسوالۍ

حافظ آباد ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۸۳۲،۹۸۰ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
جېهلم ولسوالۍ

جېلم ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۹۳۶،۹۵۷ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
قصور ولسوالۍ

قصور ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۲،۳۷۵،۸۷۵ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
خانيوال ولسوالۍ

خانيوال ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۲،۰۶۸،۴۹۰ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
خوشاب ولسوالۍ

خوشاب ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۹۰۵،۷۱۱ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
لاهور ولسوالۍ

لاهور ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۶،۳۱۸،۷۴۵ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
ليه ولسوالۍ

لیه ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۱۲۰،۹۵۱ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
لودهران ولسوالۍ

لودهران ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۱۷۱،۸۰۰ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
منډي بهاوالدين ولسوالۍ

منډي بهاوالدين ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۱۶۰،۵۵۲ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
ميانوالي ولسوالۍ

ميانوالې ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۰۵۶،۶۲۰ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
مولتان ولسوالۍ

ملتان ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۳،۱۱۶،۸۵۱ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
نارووال ولسوالۍ

نارووال ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۲۶۵،۰۹۷ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
ننکانه صاحب ولسوالۍ

ننکانه صاحب ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۴۱۰،۱۰۰ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
اوکاړه ولسوالۍ

اوکاړه ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۲،۲۳۲،۹۹۲ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
پاکپتن ولسوالۍ

پاکپتن ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۲۸۶،۶۸۰ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
رحيميار خان ولسوالۍ

رهيم يار خان ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۳،۱۴۱،۰۵۳ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
راجنپور ولسوالۍ

راجنپور ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۱۰۳،۶۱۸ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
راولپنډۍ ولسوالۍ

راولپنډۍ ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۳،۳۶۳،۹۱۱ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
ساهيوال ولسوالۍ

ساهيوال ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۸۴۳،۹۱۱ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
شېخپوره ولسوالۍ

شېخپوره ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۳،۳۲۱،۰۲۹ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
سيالکوټ ولسوالۍ

سيالکوټ ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۲،۷۲۳،۴۸۱ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
ټوبه ټيک سېنگ ولسوالۍ

ټوبه ټیک سېنگ ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۶۲۱،۵۹۳ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
ويهاړي ولسوالۍ

ویهاړي ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۲،۰۹۰،۴۱۶ و. سرچينې د پاکستان ولسوالۍ د پنجاب ولايت پاکستان
باک ولسوالۍ

باک ولسوالۍ د افغانستان د خوست ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۷،۶۷۵ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د خوست ولايت د افغانستان ولسوالۍ
ځاځي ميدان ولسوالۍ

ځاځي میدان ولسوالۍ د افغانستان د خوست ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۳،۱۹۷ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د خوست ولايت د افغانستان ولسوالۍ
سبري ولسوالۍ

سبري ولسوالۍ د افغانستان د خوست ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۸۹،۷۷۹ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د خوست ولايت د افغانستان ولسوالۍ
سپېره ولسوالۍ

سپېره ولسوالۍ د افغانستان د خوست ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۶،۶۸۵ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورئ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د خوست ولايت د افغانستان ولسوالۍ
شمال ولسوالۍ

شمال ولسوالۍ د افغانستان د خوست ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۳،۵۲۳ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د خوست ولايت د افغانستان ولسوالۍ
قلندر ولسوالۍ

قلندر ولسوالۍ د افغانستان د خوست ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱،۴۰۶ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د خوست ولايت د افغانستان ولسوالۍ
گوربز ولسوالۍ

گوربز ولسوالۍ د افغانستان د خوست ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۰،۷۵۱ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د خوست ولايت د افغانستان ولسوالۍ
نادرشاه کوټ ولسوالۍ

نادرشاه کوټ ولسوالۍ د افغانستان د خوست ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۷،۱۹۳ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د خوست ولايت د افغانستان ولسوالۍ
خوست (متون) ولسوالۍ

خوست ولسوالۍ د افغانستان د خوست ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۶۰،۲۱۴ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د خوست ولايت د افغانستان ولسوالۍ
تېره زي ولسوالۍ

تېره زی ولسوالۍ د افغانستان د خوست ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۷،۶۵۰ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د خوست ولايت د افغانستان ولسوالۍ
اکبر ايازي

اکبر ايازي په انگرېزي: چې د عمر ډېره برخه یې د ژورنالیزم په ډګر کې په فعالیت تېر کړی، په دې ډګر کې له پېژندل شویو څېرو ګڼل کېږي. نوموړی د امریکا ږغ اشنا راډیو او ازادۍ راډیو د افغانستان د څانګې مشر پاتې شوی دی. په وروستیو کې د ازادې اروپا- ازادۍ راډيو د اسيايي سرويسونو: افغانستان، ايران، پاکستان او عراق د څانگو مشر و. مخينه په کندهار کې زېږېدلى. د ځوانۍ په لومړیو کې د امریکا متحدو ایالتونو ته کډوال شو چې تر پایه یې همالته استوګنه غوره کړه. زده کړې اکبر ايازي په ١٩٧٦ز کال کې د کابل پوهنتون له اقتصاد پوهنځي څخه فارغ شو، د هند د نوي ډيلي له نهرو پوهنتون څخه په تخنيکي مديريت کې ډيپلوم واخيست. فعالیتونه ايازي امريکا ته تر مهاجرت مخکې په کابل کې د ملي راډيو ټلويزيون خبريال و، د شوروي يرغل پر مهال ١٩٨٠ز امريکا ته کډه شو او هلته يې له امريکا غږ راډيو سره کار پيل کړ. په ١٩٨٦ز کې د امريکا غږ راډيو د اسيا د څانگې مشر پروډيوسر شو او تر ٢٠٠٢ز کال يې په دې وظيفه کار وکړ. په ٢٠٠٥ز کال کې د ازادۍ مشر شو، وروسته يې د اسيايي څانگو مشر شو. د نوموړي گڼې مرکې په ، الجزيره او نورو رسنيو کې خپرې شوي دي. يو زوى او دوې لوڼې لري. مړینه اکبر ایازي د ۲۰۱۹م کال د اګست میاشتې پر ۲۶ مه د ورپېښې ناروغۍ له کبله په امریکا کې مړ شو. د آزادۍ راډيو خبريالان افغان خبريال
د افغانستان ملي راډيو تلويزون

ملي راډيو ټلويزيون په انگرېزۍ کې: د افغان حکومت يوازېنۍ رسنۍ ده چې ډېره سابقه لري. مرکزي دفتر يې په کابل کې دى. افغاني رسنۍ پښتو رسنۍ
امريکا غږ

د امريکا غږ په انگرېزۍ کې: چې د امريکا د فډرال حکومت د بهرنيو خپرونو يوازېنۍ رسنۍ ده، چې د امريکا د نشراتي بورډ يا تر څارنې لاندې فعاليت کوي. په ٤٤ ژبو خپرونې لري او په نړيواله کچه ١٢٣ مليونه اورېدونکي لري چې پښتو هم په کې شامله ده. د راډيويي خپرونو تر څنگ يې په دې وروستيو کې ټلويزيوني خپرونې هم پيل کړي دي. د ورځې يو ساعت پښتو او يو ساعت په دري ژبه ټلويزيوني خپرونې لري، چې د افغانستان د ملي راډيو ټلويزيون له لارې مازيگر مهال خپرېږي. د امريکا غږ پښتو خپرونې د امريکا غږ راډيو فعاليتونه د جهاد په کلونو کې خورا زيات شول. دې رسنۍ په ١٩٨٢ز کال کې په پښتو او دري ژبو خپرونې پيل کړې، په خپرونو کې يې د امريکا دريځ څرگنداوه او د بېلابېلو مسايلو په باب يې د امريکا د سياسي دريځ تمثيل کاوه. د نړۍ راډيوگانې
هاشم مهمند

هاشم مهمند هاشم مومند په انگرېزۍ: څو لسیزې یې د ژورنالیزم په ډګر کې فعالیت کړی و، د ازادۍ راډيو د پښتو او دري څانگو عمومي مشر و، په ۲۰۱۹م کال کې متقاعد شو. نوموړی په پښتو، دري، انگرېزي او جرمني ژبو پوهېږي. مخينه هاشم مهمند په ۱۳۲۷ هجري شمسي کال کې په کندهار کې زېږېدلی دی، چې اوس مهال د چک جمهوریت په پلازمېنه پراګ ښار کې ژوند کوي. زده کړې هاشم مهمند خپلې لومړنۍ زده کړې تر یوولسم ټولګي پورې د کندهار په احمدشاه بابا لېسه کې کړي، چې دوولسم ټولګی یې د کابل په حبیبیه لېسه کې لوستلی دی. نوموړی بیا په کابل پوهنتون کې د حقوقو او سیاسي علومو پوهنځی لوست. له ۱۹۷۲م کال وروسته یې هم په جرمني کې تحصیل ته دوام ورکړ. په ۱۹۸۹م کال د امریکا د متحدو ایالتونو د انډیانا ایالت د بلومنګټن ښار په پوهنتون کې دیوه تحقیقاتي پروګرام په چوکاټ کې ۱۰ میاشتې زده کړې وکړې. دندې هاشم مهمند د افغانستان په پلان او د بهرنیو چارو وزارت کې هم د لنډ وخت لپاره دنده ترسره کړې ده. هاشم مهمند له ۱۹۸۷م کال تر ۲۰۱۹م کال پورې په ازادې اروپا ازادۍ راډیو کې کار وکړ او د افغانستان د څانګې له موسسینو څخه ګڼل کېږي. فرهنګي فعالیتونه ښاغلی مهمند د جهاد په کلونو کې د خپلواکۍ وږمې د مجلې لس کاله مسوول مدیر و. ځینې اثار یې ترجمه کړي او لیکلي هم دي، چې ځینې یې خپاره شوي دي. کورنی ژوند هاشم مهمند واده کړی، دوه ماشومان لري. د آزادۍ راډيو خبريالان افغان خبريال
نادر شاه افشار

نادر شاه افشار یا نادر قلی بیگ یا تهماسپ قلی خان زېږېدنه:۱۶۸۸ دستگرد مړينه:۱۷۴۷ د افشار کورنی څخه یو مشهور فاتح او د ایران پادشاه حکمران وو. ژوند د تاریخ پوهانو په آند نادر شاه د ایران په شمال ختیځ کې په یو تورکمني کورنۍ کې زېږېدلی و. پلار یې یو فقیر بزگر و. د پلار تر مړينې وروسته د اوزبکانو په لاس وروزل شو. او تر څو کلو وروسته یی د اوزبک غلامۍ څخه تیښته وکړه او د لاروهونکو مشر شو. د نادر پوځی پر مختگ په ۱۷۱۹ کال کی افغانی حکمران میر محمود هوټکی پر ایران برید وکړ او د ایران څو برخې یی وونیو. په ۱۷۲۲ کال کی نادر قلی پیک د صفوی پوځ عسکر شو. تر څو کلنو وروسته نادر د صفوی پوځ قوماندان شو او په ۱۷۲۶ کال کی یی مشهد ونیول. په دی وخت کی اصفهان د افغانانو په لاس کی وو او د ایران سرحدی سیمی د روسیی او عثمانی ځواکونو له خوا نیول شوې وه. په ۱۷۲۹ کال کی نادر د افغانانو ځواکونو ته ماته ورکړه . نادر شاه په ۱۷۳۶ کال کی نادر د عثمانی پوځ ته ماته ورکړه او د ایران شاه پاچا شو. په ۱۷۳۸ کال کی د نادر شاه پوځ پر افغانستان برید وکړ او کندهار ، کابل او غزنی یی ونیو. تر لوی بری وروسته د نادر شاه پوځ د مغولو پر پاچایی برید وکړ . نادر د مغولو پوځ ته ماته ورکړه او لاهور او دهلی د نادر پوځ لخوا نیول شو او غټې خزانې د نادر لاس ته ورغلی. د کوه نور الماس او د طاووس تخت د هغو خزانو څخه تر ټولو مشهور دی. په ۱۷۴۰ کال کی د نادر پوځ اوزبکی ځواکونو ته ماته ورکړه . نادر شاه تر بری وروسته پر بحرین او عمان برید وکړ او د دغه هېوادونه د نادر شاه لاس ته ورغلل. په ۱۷۴۶ کال کی نادر شاه د عثمانی امپراطوری د تروڼ په اساس د نجف ښار د نادر لاس ته ورغی. نادر شاه په ۱۷۴۷ کال کی د قاجار او افشار د اشرافو لخوا وژل شو. انځورتون سرچینې ژباړه .: . د افشاريانو حکمرانان
عباس ۱

عباس ۱ یا ستر عباس په فارسی: عباس بزرگ د صفوی کورنی څخه یو مشهور ترک شاه پاچا وو چی د ۱۵۸۷ کال څخه تر ۱۶۲۹ کال پورې یی په پارس اوسني ایران کي حکومت کاوه. عباس د خراسان د ولایت یو والی حکمران وو چی په ۱۵۸۷ کال کی د کودتاه په مرسته د پارس شاه پاچا سو. د عباس حکومت کله چی عباس ۱ د شاهی پر تخت کښیناست نو خپل مقر یی د قزوین څخه اصفهان ته نقل کړ او ایران په پراخه کولو یی پیل وکړ. عباس د ازبکی خانانو په خلاف په جگړه پیل وکړ او دهغه پوځ پدی وخت کی کندهار هم ونیو. عباس هم د انگلستان او نورو اروپایی هېوادونو سره دیپلوماتیک اړیکې تنگی کړی او دا د دی لپاره چی د عثمانی ترکیی پر ضد د غرب سره په تژدې اریکو ځان پیاوړی کړی. په ۱۶۰۲ کال کی عباس د عثمانی امپراطوری په خلاف جگړې وکړه او تر جگړو وروسته تبریز، ایروان او کارس د عباس لاس ته ورغلل. په ۱۶۰۶ کال کی عباس د انگریز په مرسته خپل پوځ عصری کړ او د سیس د ښار جگړه کی یی عثمانی پوځ ته ماته ور کړه. په دی وخت کی آذربیجان، کردستان، موصل او بغداد لاس ته ورغلل. عباس د انگریز جنگی بیړیو په مرسته یی پوځ په فارس خلیج کی سمندری غله له منځه یوړه. د پرتگالی مستعمره هرمز یی هم ونیو. تر دغو کامیابیو وروسته عباس د مغلولو پر پاچایی برید وکړ او د ایران سرحد یی د اباسن سیند ته ورساوه. سرچینې ژباړه .: . چکی د ایران حکمرانان صفویان
کابل بانک

کابل بانک د افغانستان له لومړنيو خصوصي بانکونو گڼل کېږي. مخينه کابل بانک په افغانستان کې يو ستر سوداگريز بانک دى چې د ٢٠٠٤ کال د جون د مياشتې په ٢٧ نيټه يې په کار پيل کړى دى. کابل بانک د بانکي خدمتونو، د پېرودونکو شمېر، کارکونکو، نمايندگيو او نور اسانتياوو په برخه کې کار کوي. ښاغلى شير خان فرنود د کابل بانک مديره هيئت او خليل الله فروزي د دې بانک د عامل هيئت رئيس وو. کابل بانک په دی موده کې خپلې ۶۸ نمايندگۍ په۳۴ ولایاتوکی پرانستي ، چې ۲۸ څانگې په مرکز کې او ۴۰ نمايندگۍ په ولاياتو کې دي . په پام کې ده په نږدې راتلونکي کې کابل بانک خپلې ۱۱ نمايندگۍ د هېواد په ولاياتو کې پرانيزي، چې پدې توگه کابل بانک تل د پراختيا په حال کې دى او په پام کې لري چې ډير زر به د هېواد ټول ولايات خپل پوښښ لاندې راولي. او د بانکدارۍ فرهنگ يا دود د هېواد ټولو گليو او بانډو ته ورسوي تر څو د هېواد د اقتصاد دودې په برخه کې تل مخکښ وي. کابل بانک به په نږدې راتلونکي کې د ماشينونو له لارې خدمتونه د پلاستيکي مسکوکاتو را نيولو په موخه پېل کړي. چې پېرودونکو ته به پرته له لگــښت څخه ډول ډول خدمتونه په لاندې توله ترسره شي. د حسابونو پرانيستل بشپړ معلومات د بانکي صورت حساب په اړه خپل حساب ته د پيسو ډيره ول او اخيستل د پيسو ليږد راليږد د يوه حساب څخه بل بانکي حساب ته د انترنت له لارې بانکداري د موبايل له لارې بانکداري پېرودونکى اړ دى ،چې يوازې شبکې ته د تيلفوني پيغام ليږدولو لپاره لگښت ورکړي د محلي چکونو وصولول تر ٢٠١٠ز کاله پورې يې شېرخان فرنود د کابل بانک مشر و، وروسته تر هغه چې په بانک کې د مليونونو ډالرو په ارزښت د پراخو مالي درغليو او ناقانونه پورونو مسئله رسوا شوه، دغه خصوصي بانک د افغانستان بانک په کنټرول کې راوستل شو. د بانک په دياليه کېدو کې د ولسمشر د ورور محمود کرزي، د ولسمشر د مرستيال حسين فهيم او ځينو نورو کسانو نومونه هم اخيستل شوي دي. د پيسو نړيوال صندوق اندېښنې د پيسو نړيوال صندوق يا وايي تر هغو چې د کابل بانک ستونزه د افغان دولت له لوري اواره شوې نه وي، دغه مرستندوى صندوق له افغان دولت سره خپلې زياتې مالي مرستې ځنډوي. په داسې حال کې چې پر افغان چارواکو د کابل بانک د درغلیو د نه تصفیې له کبله چې په یو شمیرسیاستوالو پورې تړي کسان یې له شریکباڼو او پوروړو څه دي انتقادونه روان دي ، ددې هیواد د یو بل خصوصي بانک په اړه اندېښنې نوې دي . وال سټریټ ژورنال ورځپاڼه د یو شمیر داسې کسانو له خولې چې وايي له دې مسلې خبر دي وايي افغان چارواکي د دویم بانک په وړاندې د قانوني چلن پرسر نه دي موافق شوي . له هغې وروسته چې د پیسو نړیوال صندوق د تیر یوکال راهېسې افغانستان سره د کابل بانکي درغلیو پر سر د مرستو پروگرام ځنډولي ددې پروگرام د بیا پیل په هڅو کې د افغان حکومت بې غوري په ډاگه کوي . که چیرې د پیسو نړېوال صندوق د افغانستان سره د مرستو پروگرام پيل نه کړي د ډیرو مرستندویه هیوادونو پیسې افغانستان ته نه رسیږي ، ځکه هیوادونه د پیسو د نړېوال وجهي صندوق له پروگرام پرته په انفرادي توگه پیسې نه شي ورکولی . وال ستریټ ژورنال ورځپاڼه د نړيوال وجهي صندوق د یو ویاند له خولې وايي : په لنډه موده کې ، تمرکز د کابل بانک د ورکړیو پورونو پر راټولولو دی ، او ددې مطمینه کول دي چې د مرستو اضافي پیسې په نا پرې شويو پورونو کې ولاړې نه شي ، همدارنگه د مالي سیستم پر پیاوړتیا تمرکز دی چې هغه ستونزې بیا پېښې نه شي چې کابل بانک یې د ماتیدلو پولې ته ورسوه . خو افغان حکومت بیا د پیسو د نړېوال صندوق ددې غوښتونو ځواب ددې ادارې په تورنولو ورکړی او ویلي یې دي ، دا اداره له مالي مسایلو ډيره په سیاسي مسلو کې لیوالتیا لري . افغاني بانکونه کابل
شېرخان فرنود

شېرخان فرنود په انگرېزي: د کابل بانک پخوانى مشر چې په دې خصوصي بانک کې يې ٢٨.١٦ فيصده ونډه سهم درلود. فرنود د پامير هوايي شرکت مشر هم دى، چې خليل الله فېروزي، محمد فهيم او ځينې نور ورسره شريکان دي. د ٢٠١٠ز کال په نومبر کې د ورکړل شويو راپورونو پر اساس، د افغانستان بانک فرنود او فېروزي له دندو ليرې کړل. پر دوى دواړو بنديز لگېدلى چې له افغانستان څخه بهر سفر نه شي کولاى. شېرخان فرنود په خټه اوزبک دی ، او له آره د افغانستان د شمالي ولايت کندوز دی. زده کړې يې په مسکو، روسيې کې کړي. سوداگري يې هم له مسکو څخه پيل کړې. د يمو او يمو کالونو کې يې د مسکو نه په غير رسمي توگه د د پيسو د حوالې کاروبار کاوه. د هغه د پيسو حواله د تاجکستان او افغانستان تر منځ د هيروينو او اپيمو قاچاقبرانو لخوا وړل راوړل کېده. په ۱۹۹۸ ز. کال کې د مسکو د چارواکو لخوا د هغه د حوالې سوداگري د پيسو د وينځلو او د مخدره موادو د قاچاق په پيسو کې د ښکېلتوب په تور بند شو، او د سوداگرۍ د بندېدو دمخه فرنود له روسيې څخه تښتېدلی و. شېرخان فرنود په روسيې کې د شېرخان محمد مراد په نامه سوداگري فعاليت کاوه. فرنود يو مشهور قمارباز هم دی او ۲۰۰۸ کال د پوکر اروپا د قمار په نړيوالو لوبو کې يې گډون هم کړی و. پر ده د بنديزونو د لگېدو دمخه، هغه خپل ډېر وخت په دوبۍ کې تېراوه، فرنود په دوبۍ کې د پالم جميره په ښارگوټي کې د گڼ شمېر بنگلو او کورونو خاوند دی. سرچينې
هرمان ون رومپوې

هرمان ون رومپوې آلماني: د ١٩٤٧ز کال د اکتوبر په ٣١ په بروکسل کې زېږېدلى دى بلجيمي سياستوال دى چې د بلجیم د بودجې د وزير او لومړي وزير په توگه يې دندې ترسره کړي. رومپوې په ٢٠٠٩ز کال کې د اروپايي ټولنې د مشر په توگه وټاکل شو. نوموړي د بلجيم په کاتوليک لوون پوهنتون کې په فلسفه او اقتصاد کې خپلې لوړې زده کړې کړي دي. سرچينې
د رضوي خراسان ولايت

خراسان رضوی ولايت په پارسی: استان خراسان رضوی د ایران ولایتونو څخه یو ولایت دی چی د ایران په شمال ختیځ کی پروت دی. مساحت یی ۱۴۴،۶۸۱ کیلومتره مربع ده. پایتخت یی مشهد دی. د رضوي جراسان په ۲۰۰۴ کال کی د لوی خراسان تر تقسیمولو وروسته جوړ شو. د رضوي خراسان په شمال کی له ترکمنستان سره، په ختیځ کی له افغانستان سره، په جنوب کی د سهېلی خراسان سره، په لویدیځ کی د سمنان له ولایت سره سرحد لری. د رضوی خراسان ولایت په انگرېزي کې: د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی . مساحت یې کيلوميټر مربع ميل کیلومتره مربع ده او تقریبا نفوس لري. د خوراسان۔ رضاوي د ولایت پلازمينه د مشهد ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو . تنه په يو مربع کيلوميټر کې تنه په يو مربع ميل کې اوسيږي.په دې ولايت کې ټول ولسوالۍ کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي دي. نور ولولئ د ايران اداري وېش سرچينې د ایران ولایتونه د ایران ولایتونه د رضوي خراسان ولايت
د سهېلي خراسان ولايت

د سهېلي خراسان ولايت په پارسی: استان خراسان جنوبی د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی چی د ایران په ختیځ کی پروت دی. مساحت یی ۶۹،۵۵۵ کیلومتره مربع ده او پایتخت یی بیرجند دی. د سهېلي خراسان ولايت په شمال کی د رصوي خراسان له ولایت سره، په سهیل کی د سیستان او بلوچستان او کرمان له ولایتونو سره، په لویدیځ کی د یزد له ولایت سره او په ختیځ کی له افغانستان سره سرحد لري. خوراسان، جنوبي په انگرېزي کې: د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی . مساحت یې کيلوميټر مربع ميل کیلومتره مربع ده او تقریبا نفوس لري. د خوراسان، جنوبي د ولایت پلازمينه د بيرجند ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو . تنه په يو مربع کيلوميټر کې تنه په يو مربع ميل کې اوسيږي.په دې ولايت کې ټول ولسوالۍ کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي دي. نور ولولئ د ايران اداري وېش د ایران ولایتونه
بروکسل

بروکسل لا برسلز انگرېزي: ، فرانسوي: ، الماني: د بلجيم پلازمېنه ده، چې په بلجيم کې تر ټولو ستره ښاري سيمه هم گڼل کېږي. د بروکسل د ښاروالۍ په گډون د ښاروالۍ نورې ١٩ څانگې هم لري. د ناټو عمومي مرکز هم په همدې ښار کې دى. سرچينې د اروپا د هېوادونو پلازمېنې د اروپايي ښارونه پلازمېنې
کريمه فيض زاده رسولي

کريمه فيض زاده رسولي په انگرېزي: د پښتو ژبې يوه تکړه ليکواله او شاعره وه چې گڼې لنډې کيسې يې ليکلې دي. هغه د پروين فيض زاده ملال خور وه چې په ځوانۍ کې يې له دې نړۍ سترگې پټې کړي. اثار زخمي شونډې شاعري پښتنې شاعرانې
سفارت

سفارت په انگرېزي: په يوه بل هېواد کې د يوه هېواد لنډمهاله يا اوږدمهاله نمايندگي ده. کله- کله د بهرنيو دولتونو سفير يا هم نور استازي په کې استوگن وي. د نړيوالو قوانينو د وين کنوانسيون پر بنسټ، د هېوادونو سفارتونه د هغوى د خاورې يا قلمرو برخه گڼل کېږي، کوربه هېواد د هېڅ ډول لاسوهنې يا يرغل حق نه ورباندې لري. سفارت د يوه بهرني دولت د نمايندگۍ ودانۍ ته کارول کېږي. په افغانستان کې سفارتونو ته جدي امنيتي تدابير نيول شوي وي. په ځينو مواردو کې پر سفارتونو بريدونه هم شوي دي. دیپلماسی
قونسلگري

کونسلگري يا کنسولگري په انگرېزۍ کې په بل هېواد کې د يوه هېواد ډيپلوماتيکه نمايندگي ده. په اصل کې د يوه هېواد اصلي نمايندگي سفارت چې په يوه بل هېواد کې وي، نور دفترونه يې په نورو ښارونو کې د کونسلگرۍ په نامه يادېږي. د کونسلگرۍ مشر ته کونسل وايي. په کونسلگرۍ کې هغه خدمات او چارې ترسره کېږي چې په يوه سفارت کې کېږي.
نصير احمد احمدي

نصير احمد احمدي په انگرېزي: يو ځوان ليکوال او خبريال دی. نوموړی په کيسه او ناول ليکنه کې ډېر برلاسى دى او يو شمېر کتابونه يې چاپ شوي هم دي. مخينه نصير احمد احمدي د فتح الله احمدي زوی په ۱۳۵۳ لمريز كال غزني ولايت په کره باغ کې زېږېدلى وه. زده کړې د نصير احمد احمدي په سيمه کې د زده کړې امکانات ډېر کم وو. د گڼو نورو پښتنو په څېر يې د زده كړ و پيل له الف نه د خپل كلي په جومات كې وكړ. دى لا كوچنى و چې په افغانستان کې سياسي بدلون راغى ا و حالات د هيواد په گوټ گوټ كې ترينگلي شول. دده كورنۍ دخپل كلي پريښ ودو ته اړ وتله ا و كابل ته يې كډه وكړه. په كابل كې يې د حبيبې له ليسې څخه په ښو نومرو بريليك تر لاسه كړ. دده ډيره هيله وه چې ور تر وره خپلې لوړې زده كړې هم بشپړې كړي خو حالاتو اجازه ورنه كړه. د طالبانو د حكومت پر مهال ايله په دې بريالى شو چې د كانكور په ازموينه كې برخه واخلي . د ازموينې په پايله كې د كندهار پوهنتون د كرنې پوهنځي ته بريالى شو خو د يو لړ ستونزو له امله يې زده كړې نيمگړې پاتې شوې. ليکوالي احمدي له مطالعې سره له پخوا مينه درلوده.ده به د ښوونځي پر مهال خپل ډېر وخت د ليسې په كتابتون كې تيراوه. په دې وخت كې احمدي له رسنيو سره كار پيل كړ او د يو خبريال په توگه راڅرگند شو. د خبريالۍ په ډگر كې يې د بي بي سي راډیو له تعليمي برخې سره كار پيل كړ، اوس هم په همدې اداره کې کار کوي. نصير احمد احمدي د خوږ ژبي كيسه ليكوال په توگه شهرت لري ا و لنډو كيسو او ناولونو يې د ډيرو كره كتونكو پام وراړولى دى. د احمدي د کيسو او ناولونو يوه ځانگړنه دا ده چې ډېر انځورونه په کې دي او کليوالي رنگ لري. چاپ شوي نښيرونه يې سړه سيلۍ د لنډو کيسو ټولگه د ۱۳۸۳ ل کال چاپ. مينه د لنډو کيسو ټولگه. په فلسفه کې تلپاتې پيښې ژباړه. بوډا او د لېوانو پلونه ناول د ۱۳۸۷ ل کال چاپ. د واورې سړى لنډې کيسې د ۱۳۸۸ ل کال چاپ . رڼا ناول د ۱۳۸۷ ل کال چاپ . بړبوكۍ ناول د ۱۳۸۸ ل کال چاپ. خونکار ناول د ۱۳۸۹ ل کال چاپ. راځئ کيسه وليکو تيوريکي نښير د ۱۳۹۰ ل کال چاپ . يوه خبره درته وکم ؟ ناول د ۱۳۹۱ ۲۰۱۲ ز کال چاپ . اغزن سيم ناول د ۱۳۹۱ ل کال چاپ . جوجو ناول د ۱۳۹۲ ل کال چاپ . مړینه: نوموړی د جولای پر ۱۰ مه نیټه کال ۲۰۲۱ میلادې کې د کرونا له ناروغۍ ومړ. اخځونه پښتانه ليکوال افغاني ليکوال پښتانه افغانان
بې پيلوټه الوتکه

بې پېلوټه الوتکه، ډرون انگرېزي: يا هم چې له ليرې په کنټرولېدونکې الوتکه هم پېژندل کېږي، بې پېلوټه هوايي واسطه ده. تر ډېره په پوځي برخه کې کارول کېږي، له پېلوټه پرته الوتنه کوي، پر سيمو الوزي او بمونه غورځولاى شي. له دغو الوتکو د پاکستان په قبايلي سيمو کې زيات کار اخيستل کېږي، چې دې مسئلې د امريکا او پاکستان ترمنځ اړيکې کړکېچنې کړې دي. تر ډېره دغه الوتکې په امريکا پورې اړه لري، چې اوس يې د پخوا په پرتله د کنټرول او کارولو سيسټم ډېر پرمختللى شوى دى. سرچينې ويکيپيډيا، انگرېزي برخه بې پيلوته الوتکې
بارکوال مياخېل

بارکوال مياخېل ۱۰ د فبروري، ۱۹۷۹ ز. - په انگرېزي: يو ځوان ليکوال، شاعر، ژباړونکى او خبریال دی. تر اوسه يې څو کتابونه چاپ شوي دي. د ١٩٩٧مېلادي کال په وروستيو کې يې په شعر ويلو پيل کړى، گڼ شمېر شعرونه يې ليکلي، د بېلابېلو شاعرانو د شعر پر مجموعو يې ليکنې کړي، چي اکثره يې نقد يا کره کتنه ده. ژباړې يې هم کړې دي. مخينه محمد کريم، چې په ادبي نړۍ کې يې خلک د بارکوال مياخېل په نامه پېژني، د عبدالوهاب مياخېل زوى، د ١٩٧٩ز کال د فبرورۍ په ١٠مه د سهيلي پښتونخوا د ږوب ژوب سيمې په گنج محله کې زېږېدلى دى. زده کړې - لومړنۍ او منځنۍ زدکړې يې د ږوب سيمې په ملېشه هاى سکول کې تر سره کړې دي، دوولسم ټولگى يې هم د ږوب له ډگري کالجه پاس کړى او څورلسم ټولگى يې له کوټې پوهنتونه پاس کړى دى او له همدې پوهنتونه يې په پښتو ادبياتو کې ماسټري هم کړې ده. دندې په ٢٠٠١مېلادي کال کې يې په پېښور کې له دانش خپرندويې ټولنې سره څه موده د پروف کتونکي په توگه کار کړى، وروسته يې څه دپاسه درې کاله په کوټه کې له صحاف نشراتي موسسې سره د پښتو کتابونونو د کمپوزوونکي او پروف کتونکي په توگه کار کړى. په دې موده کې يې د همدې خپرندويې موسسې له خوا خپرېدونکې دوې مياشتنۍ مجله پالنه هم چلوله، چي څلور گڼې يې د ده په مسوول مديريت کې خپرې شوې دي. په ٢٠٠٤مېلادي کال کې يې په کندهار کې په بېلابېلو ادبي او فرهنگي ادارو کې ټک ټوک کارونه وکړل او په همدې کال يې له کندهاره د بي بي سي راډيو د پښتو څانگې ادبي خپرونې پېلوځي ته هم څه موده د خبريال په توگه کار کړى. په ٢٠٠٥مېلادي کال کې يې په کوټه کې د لمر کمپوز کور په نامه د پښتو کتابونو د کمپوز اداره پرانيستله، گڼ شمېر کتابونه يې کمپوز کړل، په ٢٠٠٦مېلادي کال يې لمر خپرندويه ټولنه کتاب خپروونکې اداره پرانيستله، چي تر دې مهاله يې د دې ادارې له خوا ۱۰ کتابونه خپاره کړي دي. د ٢٠٠٧ مېلادي کال د جنورۍ له مياشتې راهيسې تر اوسه پورې په بلوچستان ايالت کې د ازادۍ راډيو د خبريال په توگه دنده تر سره کوي، په دې څه کم درې کلنه موده کې يې ازادۍ راډيو ته پر روانو چارو برسېره ادبي راډيويي مجلې ته سلگونه ادبي رپوټونه او مرکې هم ترتيب کړي دي. چاپ اثار د کاڼي اوښکې ژباړه: لنډې کيسې د لوېديځ دوه مخيتوب ژباړه دود رواج ژباړه: ناول د مينې زړى لومړۍ شعري ټولگه رنځور کليوال د لنډو کيسو لومړۍ ټولگه د څراغونو اوښکې د څلوريځو گډه ټولگه مغرور مېږى ژباړه: د ماشومانو کيسې په شاتو کې زهر د لنډو کيسو دويمه ټولگه تږې هيلې دويمه شعري ټولگه علم او تاریخ ژباړه ښامار ناول ساییں کمال خان شېراني ژباړه شهید ارمان لوڼی تالف لټان د لنډ کیسو دریمه ټولګه تړلې چیغې دریمه شعري ټولګه شین سترګې ژباړه: ناول پر هندوستان د انګریزانو واکمني ژباړه ناچاپ اثار د ادبي مقالو ټولگه د بېلابېلو ادبي او سياسي مرکو ټولگه آيا خبر ياست؟ ژباړه او ټولونه د نړۍ بېلابېلو مالومات څڅوبى د څلوريځو ټولگه د ژورناليزم په اړه کتاب. بېګانه وږمې منظمومې ژباړې باندنۍ تړنې په ويکي شعرونه کې د بارکوال مياخېل شعرونه په ويکي لنډو کيسو کې د بارکوال مياخېل لنډې کيسې سرچينې لمر ويبلاگ تاند ويبپاڼه پښتانه شاعران پښتانه ليکوال افغاني ليکوال پښتانه افغانان
بحرونه

د عربي عروض بحرونه شپاړس ټاكل شويدي چې پنځلس خليل بن احمد جوړ كړي او يو بحر متدارك ابوالحسن اخفش باندي زيات كړيدى. شپاړس بحرونه دا دى : بحر طويل: بيت په بحر طويل كي په څلور واره فعولن، مفاعيلن تمامېږي يعني داسي : فعولن مفاعيلن فعولن مفاعيلن مثال: فعولن مفاعيلن فعولن مفاعيلن مثال: دا بحر په عربي پوري مخصوص دى په پارسي كي ډېر لږ راځي. بحر مديد: په دې بحر كي بيت په څلور واره فاعلاتن فاعلن تمامېږي مثلاً : جامي بحر بسيط: ددې بحر بيت په څلور واره مستفعلن فاعلن تمامېږي مثلاً : جامي بحر سريع: په دې بحر كي بيت په دوه واره مستفعلن مستفعلن مفعولات تمامېږي مگر د زحافاتو په اثر اوړي چې يو ډول يې دادى : مفتعلن مفتعلن فاعلات مثلاً : بحر خفيف: ددې بحر بيت په دوه واره فاعلاتن مس تفع لن فاعلاتن تمامېږي مگر د زحافاتو په اثر اوړي چې يو ډول يې دادى : فعلاتن مفاع لن فعلا تن راځي لكه : بحر منسرح: منسرح آسان ته وايي، دا بحر په څلور واره مستفعلن مفعولات تمامېږي مگر د زحافاتو په اثر اوړي مفتعلن فاعلات مفتعلن راځي لكه: مجتث: په څلور واره مس تفع لن فاعلاتن تمامېږي، مگر د زحافاتو په اثر اوړي چې يو ډول يې دادى چې څلور واره مفاعلن فعالتن راشي لكه : بحر مضارع: د مشابه په معنى څلور واره مفاعيلن فاع لاتن راځي. او د زحافاتو په اثر اوړي يو ډول يې مفعول فاعلاتن څلور واره راځي : خاقاني بحر مقتضب: د پرېكولو معنا لري په دې بحر كي څلور واره مفعولات مستفعلن راځي او دا د منسرح عكس دى خو زحافات يې اوړي يو ډول يې فاعلات مفتعلن راځي لكه : بحر وافر: اته واره مفاعلتن راځي لكه : سيفى عروضى بحر كامل: اته واره متفاعلن راځي چې د زحافاتو په اثر اوړي او دوه واره متفاعلن ، مستفعلن، مستفعلان لكه : بحر هزج: په دې بحر كي اته واره مفاعيلن راځي لكه : بحر رجز: اته واره مستفعلن راځي لكه: بحر رمل: اته واره فاعلاتن راځي لكه: متقارب: اته واره فعولن راځي لكه: متدارك: اته واره فاعلن راځي لكه: تبصره د افاعيلو هر ركن د بيت يو جز دى او دبحرو بشپړ اجزا اته دي نو كه اته سره په يوه بيت كي راغلي وه هغه ته مثمن وايي، او كه شپږ جزو راغلي وي مسدس يې بولي، او كه څلور جزو راغلي وي مربع يې بولي، په عجمي ژبو كي مثلث او مثنى او موحد هم راغلي دي،مگر په عربي كي نشته او د هر بحر چې په اركانو كي تغير راغلى وي هغه بحر مزاحف بولي او كه تغير نه وي راغلى هغه سالم بولي. سرچينه بېنوا ادبي فنون پښتو ژبه
پښتو عروض

پښتو ملي شعرونه پر عربي عروضو نه برابرېږي، اوځكه چې پښتو آريايي ژبه ده نو داروپايي ژبو د اشعارو په شان د سيلاب او سيلابل له رويه پېژندل كېږي، يعني په هجايي صورت يې سم او ناسم سره بېلېږي، كه څه هم د پښتو ځينو شاعرانو د پاړسي ژبي د شاعرانو په څير خپل اشعار په زور او ستم برابر كړي مگر په عمومي او اساسي ډول هېڅ نه برابرېږي - دا ولي ؟ يو خو دا چې پښتو آريايي ژبه ده او عربي سامي ژبه ده او د دواړو ژبو خصوصيات سره بېل دي، بل دا چې په پښتو كي ابتداء په ساكن بيخي ډېره راځي، او دا په عربي كي هـيڅ جواز نه لري، او نه خليل بن احمد پخپلو عروضو كي د ابتداء په ساكن مراعات كړيدى، له دې څخه هم ښكاري چې خليل خاص د عربي ژبي دپاره عروض جوړ كړيدي نو كه د پښتو د بيت په سر كي ابتداء په ساكن راشي، تقطيع به يې څنگه كوو؟ ځكه نو بايد سېلاب وپېژنو: سېلاب يوې هجا ته وايي، هجا د خولې يو وار ښورېدل دي، يعني د حروفو ډېر والي يا لږوالى اهميت نه لري مثلاً : در، ور، پر،كه څه هم دوه توري دي مگر سېلاب يې يو دى، لكه لا داسي وي چې څلور توري يو سېلاب ولري لكه : ورور، ترور يا نور. دوه سېلابي كلمې لكه: اتر، خبر، زنه،پزه، گټل، وهل، درې سېلابي كلمې لكه زړه ور، مرور، كښېناستل، څلور سېلابي كلمې لكه : دړي وړي، لاندي باندي ترله وتل. پنځه سېلابي كلمې لكه وژلي شوي، خوړلي شوي. شپږ سېلابي كلمې لكه خبري اتري، يا نوري داسي كلمې، سېلاب چې وپېژانده شو نو دا هم ښكاره ده چې دپښتو د شعر په تقطيع كي فقط حركت او سېلاب اهميت لري د تورو ډېرښت ته نه كتل كېږي. سرچينه بېنوا ادبي فنون
مشهد

مشهد په پارسي: شهر مشهد د ایران لوی ښار دی چی د ایران په ختیځ کی پروت دی. او د رضوي خراسان د ولایت مرکز دی. د مشهد په ښار کی د امام رضا مقبره شته چی د شیعی مسلمانانو لپاره مهم مقدس ځای دی. د ښار تاریخ مشهد په ۸۲۳ کال کی تاسیس شو. په ۱۲۲۰ کال کی مشهد د مغولانو لجوا خراب شو. د نادر شاه د حکومت په وخت کی دغه ښار د ایران پایتخت شو. د ایران ښارونه د رضوي خراسان ولايت
گارډيان

گارډيان په انگرېزۍ: له بريتانيا خپرېږي. د ١٨٢١ز کال په بهير کې د جون اډوارډ ټايلور له لوري يې بنسټ کېښودل شو. لومړۍ گڼه يې د هماغه کال د مې مياشتې په ٥مه خپره شوه. په ١٨٣٦ز کال کې اوونيزه شوه، چې هره چهارشنبه يې نوې گڼه خپرېده، په ١٨٥٥ز کال کې ورځپاڼه شوه. نړېوالې ورځپاڼې سرچينې
اېکونومېسټ

ايکونوميست په انگرېزي: يوازې اوټيز مسايل نه څېړي، سياسي او نور عمده موضوعات هم په خپله لمن کې رانغاړي. په ١٨٤٣ز کال کې يې خپرونې پيل کړې.اوس هم له بريتانيا خپرونې کوي او انټرنټي پاڼه هم لري. نړېوالې ورځپاڼې
ډېلي ټيليگراف

ډيلي ټلگراف په انگرېزي: هر سهار له بريتانيا خپرېږي او په نړيواله کچه لوستونکي لري. په ١٨٥٥ز کال کې يې خپرونې پيل کړې. نړېوالې ورځپاڼې