ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
گوگل

گوگل په انگرېزي: د ټټر هغه مرکزي برخه ده چې زړه پکې ځای پر ځای شوی. دا د ټټر هغه تشه ده چې په کونېکټيف ووب نسج پوښلې ده او د زړه تر څنگ د زړه لوی رگونه او شريانونه، ټراکيا، فرېنېک وژی عصبي رشته، توراسيک ډکټ، تايموس او د ټټر لېمفاوي غدې پکې ځای پر ځای شوي. اناتومي ټټر
خيبر دره

د خیبر دره یا د خیبر کوتل یوه دره ده چی د هندوکش په غرونو کی پرته ده. دغه دره د تړی تر ټولو مشهور دره ده. د خیبر دره د افغانستان څخه د پاکستان سرحد ته رسېږی . دغه دره په تر ټولو نری ځای کی یوازې ۳ متره سور لری او اوږدوالی یی ۵۳ کلومتره دی. په پخوانۍ زمانه کی د خیبر دره مهم تجارتی سړک وو. تاریخ په پخوانيو پېرونو کی يرغل کوونکوپوځونو د خيبر دره د لوی افغانستان ته د ننوتلو د پاره کاروله. په لرغوني پير کی د سکندر پوځ د خيبر له درې څخه پر هند بريد پيل کړی. په ۹۶۳ زېږيز کال کې د محمود غزنوي پوځونه د خيبر د دری له لارې د افغانستان څخه هند ته ورغلل. په ۱۵۰۵زېږيزکال کې ظهير الدين بابر د خيبر د درې له لارې د افغانستان څخه هند ته راغی او په هند کې يی د مغولود پاچايۍ بنسټ کېښود. په ۱۸۴۲ کال کی د جگرې په وخت کی د خيبر په دره کی ۱۶۰۰۰ انگرېزی سرتيري ووژل شول. په ۱۸۷۹ کال کی انگرېزیانو د خیبر په درې کی بو سړک جوړ کړل. په ۱۹۲۰ کال کی هلته د اورگاډی پټلی جوړه شوه. په اوس وخت کی د خیبر د دری څخه د تجاری مالونو لېږدونو لپاره کار اجیستل کېږی. د جگړې په دوره کی دغه دره د پاکستان څخه افغانستان ته د وسلو د قاچاقولو لپاره کارېده. افغانستان هندوکش
ولسي جرګه

ولسي جرګه د افغانستان د ملي شورا پارلمان لاندېنۍ خونه ته ویل کېږي دخلكو د استازو هغه جوړښت دى، چې د قوانينو د طرحې، تصويب او د هغوداجرا د څارنې لپاره د خلکو له خوا د مستقيمو، پټو او ازادو رايو په واسطه غوره کېږي او يو له درې گونو قواوو د دولت څخه ده، چې د اساسي قانون په رڼا کې رامنځته شوې ده. دا هم ولولئ د افغانستان ولسي جرگه تاريخي اسناد
القلويد

د القلوید مواد د طبیعی توکو څخه د نیتروجن آزوت قلوی ترکیبونه دی چه په نباتونه کی وی. د القلوید مواد ډېر زهرلرونکی توکې دی او د دی لپاره خلکو په پخوانیو زمانو کی د القلوید مواد د زهر ور کولو یا مسموم کولو لپاره کارول. په اوس وخت کی القلوید په طبابت کی کارېږی د القلوید مواد په طبیعت کی د مالگی ترکیب لری. د القلوید د مواد تقسیمول د القلوید مواد د کیمیایی ترکیبونو په مطابق تقسیمېدلای سی. لوبیلین ، کونیین ، نیکوتین د هغو موادو څخه دی چی د کیمیا ترکیب یی تر ټولو ساده دی. دغه القلویدونه کولای سی په لابوراتور کی جوړ کړی. نیکوتین یو ډول خطرناک نشه یی توکه ده چی په تنباکو کی دی. نیکوتین پر عصبی مرکزی سیستم آغېزه لری. دغه توکه په بدن کی رنگونه تنگوی، پر زره اثر پریږدی، د وینی فشار زیاتوی، د حامله گی ضد توکو د استعمال په وخت کی خطر زیاتوی او انزولینی د اغېزی کولو تاثیر کموی. د تروپان د القلوید مواد دغه القلویدونه د کیمیا مخصوص ترکیب لری چی د تروپان په نوم یادېږی. د هغو القلویدونو څخه آتروپین ، هیوسڅآمین او كوكايين تر ټولو مشهور دی. آتروپین یو درمل دی چی د عضلاتو د ښخو د علاج لپاره کارېږی. آتروپین هم د سترگو په طبابت کی کارېږی. دغه درمل په سترگو کی کسی پراخوی. كوكايين یوه خطرناک نشه یی توکه ده. د تریاکو القلویدی مواد دغه د القلوید مواد د تریاک څخه جوړېږی. تریاک درې ډول د القالوید مواد لری چی د مورفين، کودیین او پاپاوېرین په نومونو یادېږی. مورفين یو ډول نشه یی توکه ده چی د دردونو د علاج لپاره کارېږی. کودیین یو ډول نشه یی توکه ده چی د دردونو او توخی د علاج لپاره کارېږی. پاپاوېرین یو ډول درمل دی چی د عضلاتو د ښخی د علاج لپاره کارېږی. د پورین د القلوید مواد تیوبرومین، تیوفیلین، کوفین د پورین د القلوید مواد دی چی په فهوه، کاکاو او چای کی دی. د پورین القلویدونه هم په طبابت کی کارېږی. تیوفیلین یو درمل دی چی د سالنډی مرض د علاج لپاره کارېږی. کوفین یوه توکه ده چی په قهوه او چای کی دی. هغه توکه پر عصبی مرکزی سیستم آغېزه لری. چای تقریبا ۴٪ کوفین لری.کوفین په طبابت کی استعمالیږی. دغه توکه د پاراسیتامول آغېزه زیاتوی. د خینین القلوید خینین یو ډول د القلوید توکه ده چی خوند یی ډېر تریخ دی او د مالاریا د علاج لپاره کارېده. په اوس وخت کی په نړی کی خیینین د څښلو د مایعاتو سره کدېږی. رېسېرپین رېسېرپین یو ډول القلوید دی چه د وینود فشار او سخیزوفرېنی د علاج لپاره کارېږی. ال اس دی ال اس دی یو ډول د القلوید توکه ده چی د تور غنم د چڼیاسی څخه جوړېږی. ال اس دی یو نشه یی توکه ده چی هزیان څرکندوی. دغه نشه یی توکه ۵۰ کال مخکی په طبابت کی کارېده. په اوس وخت کی د ال اس دی جوړول په اروپا او امریکا کی غیر قانونی دی. ایرگوتامین او ایرگومېترین اېرگوتامین او ایرکومېترین د القلویدو توکې دی چی چی د تور غنم د چڼیاسی څخه یا په لابوراتوری کی جوړېږی. اېرگوتامین یو درمل دی چی د نیم سری د علاج لپاره کارېږی.هغه درمل په بدن کی رنگونه تنگوی. د ایرگوتامین آغېزه د کوفین په مرسته زیاتېدلای سی. طبیعی توکې د القلوید مواد
آتروپين

آتروپين يو انټيکولينرجيکي درمل دی. دا د تروپان د القلويد توکه ده چې د آتروپا بېلاډونا يا په نبات کې دی. آپروپين په پخوانۍ زمانې کې د مسموم کولو لپاره کارېده. دغه توکی په اوس وخت کې په طبابت کې کارېږي. د آتروپا بېلاډونا بوټی آتروپا بېلاډونا يو زهرجن بوټی دی چې په اروپا او لويديځې آسيا کې شين کېږي. دغه بوټی عموما په ځنگل او غرونو کې شين کېږي. آتروپا پېلاډونا کولای شي له ۱،۲٪ تر ۱،۵٪ د آتروپين د توکي محتوی ولری. آتروپين په ريښه، پاڼو او نسل کې دی. په طبابت کې آتروپين ډېر زهرجن توکی دی چې په طبابت کې کارېږی. آتروپين د سپاسموليټيک او پاراسيمپاټوليتيک آغېزې لرونکي په توکو کې شمېرل کېږي. دغه درمل د عضلاتو د درملنې لپاره کارېږي. آتروپين هم د سترگو کسي پراخوي او د دې لپاره د سترگو په طبابت کې هم کارېږي. دغه درمل په پيچکاري او څاڅکې کې جوړېږي. د القلوید مواد درمل
نیکوتین

نيکړتين يو ډول زهرلرونکی د پيريډين د القلويد توکه ده چی هم د نړی تر ټولو زياته استعمال وړ نشه ئی توکه ده. نيکوتين يوه طبيعي توکه ده جی د تنباکو په نبات کی دی. د تنباکو نبات تنباکو يو نبات دی چی په امريکا کی کرل کېږی. مگر دغه نبات په اوس وخت کی په ټول نړۍ کی کرل کېږی په اوس وخت کی په دنيا کی تقريبا يو سل د تنباکو ډولونه دی مگر د ويرجيني تنباکو تر ټولو زيات کرلونکی د نباتو ډول دی. لمړی د تنباکو نباتونو په اروپا کی په ١٥٦٠ کال کی کرل شول. د تنباکو نبات کولای سی له ۰،۱٪ تر ۱،۵٪ د نیکوتینو محتوی ولری. نيکوتين نيکوتين په ١٨٢٨ کال کی کشف شو. نيکوتين يو بي رنگ مایع دی چی خوند یی تریخ دی. دغه توکه په اوبو او کهول کی حلېږی. نیکوتین د سیگریتو د څکولو په مرسته بدن ته داخل کوی. نیکوتین پر عصبی مرکزی سیستم آغېزه لری. دغه توکه په بدن کی رنگونه تنگوی، د ادرېنالین او نورادرېنالین جوړول زیاتوی، پر زره اثر پریږدی، د وینی فشار زیاتوی، د حامله گی ضد توکو د استعمال په وخت کی خطر زیاتوی او انسولين د اغېزی کولو تاثیر کموی. د القلوید مواد
کوفین

کوفين د پورين د القلويدونو څخه يو ډول القلويد دی چی په قهوه او چای کی دی. چای کوی سی ۴٪ د کوفینو محتوی ولری.کوفين يو د کريسټال سپين پوډر دی چی خوند ئی تريخ دی. کوفین په خلوروفرم او الکهول کی حلېږی. کوفین هم د درمل جوړولو لپاره کارېږی. تاريخ کوفين لمړی ځل په ١٨١٩ کال کی د قهوو د دانو څخه جوړ شو او دغه توکه په ١٨٩٥ کال کی په لابوراتوری کی جوړ شو. کوفین په طبابت کی کوفین پر عصبی مرکزی سیستم تشویق آغېزه لری. دغه توکه د پاراستامول آغېزه په ماغزې کی زیاتوی. د دی لپاره درملونه د دردونو د علاج لپاره د کوفین محتوی لری. مخدره مواد د القلوید مواد
افدرين

افدرين په انگرېزي: د القلويد د موادو څخه يو درمل دی چې د افدرا له بوټي جوړېږي. دغه توکه په طبابت کې کارېږي او په اوس وخت کې په آزمېښتون کې جوړېږي. افدرين د کرېستال سپين توکه ده چې خوند يې تريخ دی. افدرين د سېمپاټومېمېټيک درمل دی چی پر عصبی مرکزی سیستم آغېزه لری. افدرین هم د زکام د علاج لپاره کارېږی. تاريخ د افدرا نبات په پخوانیو زمانو کی په چین کی د علاج لپاره کارېده. دغه نبات په چین کی د په نوم یادېږی. د افدرا نبات یو نبات دی چی په آسیا، اروپا او امریکا کی شنه کېږی. دغه نبات عموما په وچ ډاگ کې شنه کېږی. په نړی کی تقریبا ۶۵ د افدرینو ډولونه دی. په اوس وخت کی افدرین په لابوراتاری کی جوړېږی. د مخدره جوړول د چېک په جمهوریت کی نشیان د افدرین څخه یو خطرناکه نشه یی توکه جوروی چه په نړی کی د پېرویټین په نوم یادېږی. دغه نشه یی توکه د پیچکاری په مرسته بدن ته داخلېږی. دغه نشه یی توکه هم دچېک د جمهوریت څخه اروپا ته قاچاقوی. پېرویټین پر عصبی مرکزی سیستم آغېزه لری. نشیان د پېرویټین تر استعمالو وروسته هېڅ ستړیا نه احساسوی. طب درمل مخدره مواد د القلوید مواد
سويټزرلينډ

سویس چې رسمي نوم یې د سویس کنفدراسیون دی په لویدیځه اروپا کې پروت هیواد دی. چې د شمال له لوري د آلمان، له ختیځ څخه د اتریش او لیختن اشتاین، سویل کې له ایټالیا او په لویدیز کې له فرانسه سره ګډه پوله لري. سویس ۰۰۰۰۰۰۸ نفوس او ۲۸۰۴۱ کیلومتره مربع مساحت لرې د حکومت ډول یې فدرال دی چې له ۲۶ کانتونونو څخه جوړ شوی دی هر کانتون ځانته ایداري جوړښت لرې. پلازمینه یې د برن ښار دی او نور مهم ښارونه یې زوریخ، جینیوا او بازل دي. سویس په نړۍ کې یوله بډایه هیوادونو څخه شمیرل کیږی چې د هر وګړې کلنی عاید یې ۰۰۰۳۹ ډالر دي. دا هیواد څلور رسمی ژبي لري چې عبارت دي له فرانسوي، الماني، ایټالوي او رومانیایي. سویس د نړۍ په سطحه یو بی طرفه هیواد شمیرل کیږې چې له ۱۸۱۵م کال را پدیخوا په هیڅ جګړه کې نه دی ښکیل شوی ددی ترڅنګ په یاد هیواد کې د نړۍ زیات شمیر سازمانونه هم شتون لرې لکه سره میاشت، نړیوال سوداګریز سازمان د اروپایی ټولنی دوهم دفتر نړیوال سازمان او د فوټبال لوبی مرکزی دفتر فیفا هم پدی هیواد کې شتون لرې. لوی ښارونه زوریخ جینیوا بازل برن جغرافیه سویس په منځنۍ اروپا کې موقیعت لري چې ټول مساحت یې ۲۸۵۴۱ کیلومتره مربع ته رسیږي، همدارنګه یاد هیواد له المان، فرانسه، ایټالیا، اتریش او لیختن اشتاین سره ګډه پوله لري. سویس نړیوالو اوبو ته لار نه لري اما کولي شي د راین سیند نه په ګټې اخییتلو سره تر بازل ښار پوري خپل تجارتي مالونه له همدي سیند له لاری سمندر ته ورسوي. اداري ویش د سویس هیواد ولایتونو نوملړ د سویس هیواد د کانتونونو نوملړکانتون سویس چې د اروپا لوی وچې په منځ کې پروت دی ولایتونه لرې چې عبارت دی له: بیرن کانتون آفنڅل یننر هودن بازل لاندشافت بازل شتادت آفنڅل اوزر هودن کانتون ګلاروس کانتون نید والدن کانتون اوب والدن کانتون اوري کانتون یورا کانتون شاپ هاوزن کانتون څوګ کانتون شویڅ کانتون نوینبورګ کانتون ګراو بوندن کانتون زوريخ کانتون وادت کانتون تورګاو کانتون سنګالن کانتون جینیوا لوزرن کانتون تیثین کانتون سولوتهورن کانتون والیز کانتون فریبورګ کانتون آرګاو کانتون تاریخ د سویس هیواد بنسټ په ۱ اګست ۱۲۹۱م کال ایښودل شوی دی، یاده ورځ په سویس کې ملي رخصتي د سویس هیواد د زوکړئ ورځ وي. کلتور سویس کابو ۸ میلیونه وګړي لري چې له ډلی نه ۲۵ سلنه مهاجرین جوړوي. اوسمهال په یاد هیواد مې څلور رسمي ژبي الماني، فرانسوي، ایټالوي او رومانیایي دي. اقتصاد له اقتصادي پلوه سویس د نړۍ یوله بډایه هیوادونو څخه دی چې د هروګړي کلنی عاید یې ۸۰۰۰۰ ډالره دی. سیاسی جوړښت سویس د لومړی ځل لپاره په ۱۲۹۱ کال کې له دري ولایتونو کانتونکانتونونو څخه شویڅ اوري اوب والدن څخه جوړ شو، اوس مهال یاد هیواد په ۲۶ ایداري برخو ویشل شوی دی. سرچينې د اروپا هېوادونه سويس هېوادونه
ښايستو

ښايستو د استاد سعد الدين شپون څلورم ناول دى استاد شپون تر دې وړاندې د شين ټاغي ، گټيالي او سمڅې ياران په نامۀ درې ناولونه کښلي او خپارۀ کړي و . کلونه پخوا د بوډا او سيند په نامۀ ناول له انگريزي د دوى په قلم پښتو ته ژباړل شوى . د استاد شپون د لنډو کيسو ټولگه ، د بنگي غاړه او د شعرونه مجموعې هم خپرې شوې دي د استاد نثر د ډيرو په وينا خوږ دى او خپل سبک لري . پښتو کتابونه
ايمن الظواهري

أیمن الظواهری په عربی: أيمن محمد ربيع الظواهري زېږېدنه:۱۹ یونو ۱۹۵۱ د مصر ډاکتر،شاعر او د القاعدې مشر دی. أیمان الظواهری په مصر کی پیدا شو. پلار یی د درملپوهنی استاذ وو. کله چه آیمان الظواهری په القاهره کی د طبابت په پوهنتون کی زدکړه کوله نو د الاخوانو المسلمونو غړی وو. په ۱۹۷۵ کال کی ایمان د الجهاد الاسلامی تنظیم غړی شو. افغانستان په ۱۹۷۹ کال کی شوروی پوځ پر افغانستان یرغل وکړ او أیمان الظواهری افغانستان ته ولاړ. هغه په افغانستان کی د مجاهدینو سره د شوروی پوځ په خلاف جگړه کوله. هغه په جگړه کی د اسامه بن لادین ملاقات وکړ. القاعده
عبدالله عزام

شهید عبدالله عزام ۱۹۴۱ ۱۹۸۹ د فلسطین سنی مذهبی پوه، د لښکر طیبه بنسټ ایښودنکی او د اسامة ابن لادین مشاور وو چی په افغانستان کې د شورویانو پر ضد یی جگړه کاوه او د افغانانو د مجاهدینو سره مرسته کاوه. هغه په ۱۹۸۹ کال کی په پېښور کی په شهادت ورسېده. ژوند شهید عبدالله عزام په فلسطین کی په جنین کي زيږيدلی وو. په ۱۹۵۰کی شهید عبدالله عزام د اخوان المسلمون سره یوځای شو.په ۱۹۶۶ کال کی د قرآن د رده کړي لپاره دمشق ته ولاړ او د اخوان المسلمون ترجمان شو. طيبه لښکر القاعده
ټېمېلين اټومي برېښناکوټ

د ټېمېلین اټومي برېښناکوټ په چیکی کې: یا یوه اټومي د برېښناکوټ دي چی د چېک په جمهوریت کی پرته ده او د جېک تر ټولو لوی اټومي برېښناکوټ دی. دغه اټمی برېښناکوټ د چېک د جمهوریت په سهیل کې د ټېمېلین کلی ته نژدې پروت دی. په اوس وخت کې په دی اټومي برېښناکوټ کې ۱۰۰۰ کارکونکی کار کوي. د ټېمېلین اټومي برېښناکوټ دوه د ۲۰۰۰ اوبو اټمی رېاکتورونه لری. سرچینه اټومي تخنيک چېک جمهوريت
ټول افغان

ټول افغان انټرنټي پته د انټرنټ پر مخ افغانه يوه علمي، خبري، هنري او ادبي وېبپاڼه ده چې د بحث د فورم تر څنگ د وېبلاگونو د ثبت اسانتياوې هم برابرې کړي. دا افغاني انټرنټي پاڼه له ۲۰۰۲ ز. کال نه راپدېخوا د خپلو فعالو ليکوالو او داوطلبانو لخوا چلېږي. د دې وېبپاڼې بنسټگر د کمپيوټر ساينس د څانگې کارپوه، شېرزاد کامه وال دی. پدې وروستيو کالونو کې د افغانستان د پخواني هېوادمشر حامد کرزي د جنگسالار مرستيال قسیم فهیم لخوا گواښل شوې وه او په ډله ییزه توگه د افغانستان د اطلاعات او کولتور د وزارت لخوا دې وېبپاڼې او د بېنوا په وېبپاڼې د ناڅرگندو دلايلو له مخې بنديز لگېدلی و چې د افغانستان د رسنيو د قانون او د بيان د آزادۍ څخه سرغړونه بلل کېږي . اوسمهال مالومه نده چې دغه بندیزونه لرې شوي که نه . د پاڼې بنسټگړ د دغې پاڼې بنسټگر په جرمني کې مېشت يو افغان سولگرپوه ښاغلی شېرزاد کامه وال نومېږي . د پاڼې په هکله نور مالومات باندنۍ تړنې : . : - : - . : .-. : : : -- : -- : -- : ---... ... . : .. : :: سرچينې افغاني وېبپاڼې
عافيه صديقي

پاکستانیان د القاعدې پاکستاني غړۍ د افغانستان په جگړه کې ښکېل کسان د کراچی اوسېدونکي زده کړې هغه په امریکا کې د ادراکي عصبي علومو په برخه کې زده کړې کړې او په کې یې د برانډیس پوهنتون څخه دوکتورا ترلاسه کړې. له القاعدې سره مرسته عافیه صدیقي د خالد شیخ محمد سره تړاو لرلو تورنه ده چې د سپټمبر د یولسمې د بریدونو طرحه کوونکو څخه یو دی. د ۲۰۰۳ کال په مارچ میاشت کې د شیخ محمد خالد لخوا د القاعدې لپاره د مالي مرستیالې په توګه نومول شوې وه او د پي بي ای د پوښتنو لپاره غوښتل شوي لیست کې شامله شوه. د صدیقي مدافع وکیل وویل نیول او محاکمه کول د ۲۰۰۳ زېږديز کال راهیسې، هغه تر هغه وخته پورې ورکه شوه تر هغو چې د افغانستان په غزني ولايت کې د سوډيم سيانور له لوښو او د بم جوړولو له نوټونو سره يو ځای ونيول شوه. صدیقي د ۲۰۰۸ کال د سپتمبر په میاشت کې د نیویارک په فدرالي محکمه کې د قتل د هڅې او په غزني کې له امریکایي چارواکو سره د خبرو پر مهال د وهنې او زخمي کولو تور ولګول شو چې ګواکي پر امریکايي چارواکو يي د بريد پلان درلود، خو صدیقي دا تورونه ردوي. د ۲۰۱۰ کال په لومړیو کې له ۱۸ میاشتو بند وروسته په ۸۶ کاله بند محکومه شوه. د ۲۰۱۰ کال د جنورۍ په ۲۱ مه د صدیقي مدافع وکیل د لاهور های کورټ سترې محکمې ته د صدیقي د نیول کیدو اسناد وړاندې کړل. کورنۍ هغې په ۱۹۹۵ کال کې له امجد محمد خان سره واده وکړ، درې اولادونه یې پيدا شول او په ۲۰۰۲ کال کې یې له خپل خاوند څخه طلاق واخیست. دهغی کورنۍ يي دخوشې کولو لپاره ډیرې هڅې وکړې حتي القاعده شبکې د يوه امريکايي وګړي په مقابل کې د عافيي صديقي د تبادلې غوښتنه وکړه همدارنګه طالبانو هم د يوه امريکايي جنرال په بدله کې د تبادلې غوښتنه وکړه داعش هم ددوه امریکايي وګړو په بدله د امریکا له حکومت څخه د تبادلې غوښتنه وکړه خو د امریکا حکومت هېڅ کله عا فیه صدیقي تبادله نکړه. د ۲۰۰۳په فبروري کې، هغې د عمار البلوشي علي عبدالعزیز علي سره واده وکړ.
افغان بسکېټ

افغان بسکېټ د نيوزيلاند د يو دوديز بسکېټ نوم دی چې له کوکوا پوډرو، کوچي، اوړو او جوارو چې په سر يې د چاکلېټ کريم او چارمغز وي جوړېږي. د دغه بسکېټ د لومړنۍ ريسيپي او د لومړي ځل جوړېدو ځای او د نوم د ايښودلو په اړه مالومات نشته، خو همدا ريسيپي بيا د نيوزيلاند د اېډمونډز د پخلي د کتاب په ډېرو چاپونو کې راغلې. سرچينې باندنۍ تړنې د افغان بسکېټ د جوړولو ريسيپي خوراکتوکي
افغان بېسيم

افغان بېسيم په افغانستان کې یوه د ټليفوني خصوصي شبکه ده، چې په افغانستان کې د خصوصي ټليفوني شبکو له لومړنيو هغو څخه گڼل کېږي. افغان بېسيم مخابراتي شرکت لومړنۍ مخابراتي شرکت دى چې په افغانستان کې يې د گرځنده تلېفون خدمتونه دود کړل. دا شرکت توانېدلى د افغانستان په سلو کې ٨٥ برخو ته خپل خدمتونو پراخه کړي. د دغه شرکت رييس امين رامين وايي، اوس په دې شرکت کې ٣٥٠٠ تنو ته په مستقيمه توگه د کار زمينه برابره شوې او زرگونه نور په غير مستقيم ډول په دې شرکت کې کار کوي. دا شرکت په مايکروويف او جي پي ار اس سيستمونو سمبال دى. د موبايل له لارې خلکو ته د انټرنټ اسانتيا هم لري، چې د مياشتې ١٠٠٠ افغانۍ لگښت ورباندې راځي. دا مهال په افغانستان کې د افغان بيسيم، روشن ، ام ټي ان او اتصالاتو دخصوصي او افغان ټيلي کام نيمه دولتي مخابراتي شرکتونه فعاليت لري. د وروستني نوښت نېټه، د ۲۰۱۰ کال د سپټمبر د میاشتې ختم د جی - ایس ـ ایم گډونوال د سی دی ایم یی گډونوال ثابت ټلیفونونه د ټليفون لرونكوفيصدى پانگه اچونه په ميليون امريكايى ډالرو مخابراتي بيس سټېشنونه ترپوښښ لاندې نفوس د افغانستان د موبايل کمپنۍ
پلزېن

پلزن په چیکی: د چېک د جمهوریت یو صنعتی ښار دی چی د هېواد په لویدیځ کی پروت دی او د بلزن د سیمې مرکز هم دی. د ښار مساحت تقریبا ۱۳۷،۶۵ کلومتره مربع ده . بلزن په اوس وخت کی ۱۷۰،۰۰۰ نفوس لری. پلزن هم د ثقاثت کلتور ښار دی. په دی ښار کی یو پوهنتون او د اسقف مقر پروت دی. د پلزن په ښار کی د نړی تر ټولو مشهور بیر مشروب جوړېږی. سرچينې د چېک جمهوريت ښارونه
اولوموڅ

اواوموڅ په چېکي: یو مشهور او تاريخي ښار دي چې د چېک په جمهوريت کې په موراويا کې پروپ دي. مساحت یی ۱۰۳،۳۶ کيلومتره مربع دي او تقريبا ۱۰۰،۰۰۰ نفوس لري. په دي ښار کې د پالاڅکي پوهنتون، لوړه محكمه، د څېړنو کتابتون پروت دي. نوموړي ښار د لوی اسقف مقر هم لري. دا هم وگورئ د مقدس واتسلاف کليسا د مقدس تثليث ستون سرچینې ترجمه د چېک ویکی د چېک جمهوريت ښارونه اواوموڅ
رومانیایي ژبه

رومانیایي ژبه په رومانیایي: ، تلفظ: لیمبه رومانا یوه رومي ژبه ده چې له ۲۴ څخه تر ۲۸ میلونه وگړي ویونکي لری چی په اصل کې د رومانیا او مولدوا څخه دي. همدارنگه رومانیایي ژبه د رومانیااو مولدوا په هیوادونو کې او د سربستان د وویوودینا ولسوالی کې رسمي ژبه ده. په مولدوا کې همدا ژبه د مولدوي ژبې په نوم یادیږي چې په اصل کې دا هماغه رومانیایي ژبه ده او یواځي په خجونو کې یی توپیر دی، او رومانیایي ژبه د ځینو ادارو او ټولنو کې هم رسمي ژبه ده لکه: د لاتین اتحادیه او اروپایي اتحادیه. ژبې
براشوف

براشوف د رومانيا يو ښار او د براشوف ولايت اداري مرکز دی. رومانیا د رومانیا ښارونه
لونگ

لونگ يو وږمين بوټی دی چې د مسالې او درملو په توگه هم کارېږي. لونګ هغه دانه ده چې توریا قهوهیي رنګ لري او په انګریزي کې ورته وايي چې په اومه حالت کې تر ډېره شنه او سره ښکاري. دا بوټی تر ډیره د هند په سویل، اندونیشیا او ملیشیا کې شهرت لري او ډېر پخوا ترې کار اخیستل شوی دی. ویل کېږي چې په اندونیشیا او ملیشیا هېوادونو کې خلک د لونگو سگرټ هم څکوي. د آسیا په سویلي هېوادونو کې تر ډېره خلک د نورو مسالو سره یو ځای په خوړو کې له لونگو کار اخلي او په ټېره بیا له لونگو د عطرو، چای، درملو او کریمونو په جوړولو کې کار اخلي چې خوشبویه شي. د افغانستان په پښتني سیمو لکه خوست، لوگر، پکتیا، پکتیکا، غزني، کندهار، زابل، ننگرهار، لغمان او کونړ کې خلک او په تیره بیا کوچیان لونگ د ښکلا او خوشبویې لپاره کاروي. په یادو ولایتونو کې پېغلې او ناوې له لونگو امیلونه او ځونډي جوړوي چې بیا یې پر کمیس ټومبي. له لونگو جوړ شوي امیل ته په پښتو کې لونگین وایي چې په پخوا وختونو کې لونگين د ناوې د پسول يوه لازمي برخه وه. په خوست کې کله چې ناوې د خاوند کور ته ځي نو د لونگو دوې وړې کڅوړې د ډالۍ په توگه ورکوي. باید وویل شي چې لونگ تیز بوی لري او په کوم صندوق کې چې وریښمینې جامي پرتې وي او ورسره لونگ ایښودل شوي وي، هغه جامې له چينجيانو او پويه څخه خوندي وي. لونگ په پښتو لنډيو کې سپوږمیه سروهه راخیژه - یار د لونگو لو کوي گوتې ریبینه لونگ کرمه لو به گډ کړم - چې لو مې گډ کړ یاره تا به راولمه دا ته چې ولاړې مساپر شوې - د شنو لونگو کښت به څوک ریبي مینه بارانه مه اوره لږ تم شه - لیلا لونگ په درمندو شیندلي دینه که چا لونگ لېدلې نه وي - پېغله خولې کړ د لونگو بوی یې ځینه په غرونو تورې لړې راغلې - ښکته یې یووړل د لونگو درمندونه خاونده بیا دې پسرلۍ کړو - له وچه ډاگه د لونگو بوی راځینه خلک مې توره توره بولي - تور خو لونگ دي پاچاهان یی بویوینه ټینگه مې مه نیسه په غیږ کې - سبا به بوی د لونگین درڅخه ځینه د لونگین په لړ راخیژه - په اوږۍ شپه کړه د چارگل وکړه سیلونه تور لونگین په ژړا راغى - ماته روپۍ په سينه ځاى نه راکوينه یار که مې تور دی څه پیغور دی - تور خو لونگ دی باچاھان یې بویوینه هلک چې تور وي لونگين وي - نجلۍ چې توره وي بنگړي دې خرڅوينه ته چې راځې ما به خبر کړې - چې په پالنگ درته لونگ وغوړومه ما په سینه لونگ کرلي - که لو مې گډ کړ یاره تا به راولمه کشمالي وکرئ عالمه - نجونې مغروره شوې لونگ نه بویوینه پلار مې لونگ کرلي نه دي - چې هره ورځ به درته من، من درلیږمه سبا به بیا بازار ته لاړ شې - د لونگین ځونډي دې کم راوړي دینه مخې ته راغله راته ژاړي - د لونگین نه مې ځونډي شلېدلي دینه زما جانان له رنگه تور دی - په څلویښتۍ کې مور لونگ ورکړي دینه چې په لونگو دې مشهور کړم - اوس په سینه ټالونه راکړه گني مرمه د لونگین جانان لپاره - خپلو پټو کې د لونگو باغ کومه له رنگه توره غنمرنگه - توره لونگه لیونۍ درپسې شومه په سينه يو لالی ځايېږي - زه لونگين او لالی دواړه ځايومه دا نیمه شپه ده غله لگیږي - د لونگین مېرمنې وشمېرہ لړونه د زنې خال دې داسي ښکاري - لکه مستو ته چې لونگ پرېوتي وینه ماته لونگ په چیلم کښيږدئ - ناکارې بنگې د يار غم نه غولوينه د لونگین امېل به جوړ کړم - زه مې لالی د زرگر نه محتاجومه بنگ يې پخپله یار له ورکړل - بیا يې نارې کړې چې مې یار لېونی شونه دا نیمه شپه بوی د لونگو - لکه د عطرو بارانونه شوي دینه انځورتون اخځليک ۱- د ليکوال لطيف ياد فېسبوک پاڼه.
د ډيورنډ کرښه (کتاب)

د حبيب الله غمخور ليکل شوی کتاب دی چي لا تر اوسه په چاپي بڼه نه دی راوتلۍ. کتابونه
د بست پوهنتون

د بست پوهنتون د افغانستان د سوېلي ولايت هلمند په لشکرگاه ښار کې موقعيت لري. د دې پوهنتون بنسټ په ۱۶ د سېپتمبر، ۲۰۰۹ ز. کال کې ايښودل شوی. د بست پوهنتون له ۴۰ نه ډېر زده کوونکي لري او تر اوسه پورې يوازځينۍ د کرهڼې فاکولته لري چې په فعاله توگه خپلې چارې پرمخ بيايي. سرچينې د افغانستان پوهنتونونه پوهنتونونه
ابو زر جمهير قايني

امير ابو منصور قسيم د ابراهيم زوی مشهور په بزرجمهير قايني يا بزرگمهر قايني د سلطان محمود غزنوي له امرانو څخه ؤ، په عربي او دري يې ښه شعر وايه. ثعالبي په تتمة التيمه کې د ده يادونه کوي. سرچينې لباب الالباب - ۱۳۳ چهار مقاله - ۲۸ المعجم في معايير اشعار العجم - ۱۳۵ د دهخدا لغتنامه - ۳۸۷ تاريخ ادبيات در ايران - ۱۵۷۰ شاعران
د نوښار پښتو ادبي جرگه

د نوښار پښتو ادبي جرگه په پښتونخوا کې د پښتو لومړنی بشپړه ادبي ټولنه ده چې د پښتو څو تنو خواخوږو اديبانو جوړه کړه د ټولنې د جوړېدلو کال ارواښاد خلیق ۱۹۳۳ زېږيز کال ښودلی خو په يوې بلې لیکنې کې ېې ۱۹۱۳ زېږیز کال هم کښلی . په ۱۹۵۸ زېږیز کال استاد اجمل خټک په دې برخه کې د رهبر په يوې گڼه کې له ارواښاد خلیق څخه د دقیقې نېټې په باب غوښتنه وکړه که څه هم هغه وخت دوی څه ونه کښل خو په ۱۹۶۸ زېږیز کال کې ېې په زه او زما زمانه کې د ۱۹۲۳ زېږیز کال د اپرېل میاشت ددې جرگې د جوړېدلو نېټه وښوده . د دې جرگې دندې د پښتو ادبي جرگې ځانگړې کړنلاره نه ده خپره شوې خو د جوړېدو هدف ېې روښانه دی او هغه دا چې جرگې د پښتو ژبې د ودې ادبي پرمختگ نوی او ملي ادب د پرمختيا او په پښتو کې د ادبي غونډو او مشاعرو دودول او د پښتو د لويو اديبانو نمانځل و. ارواښاد خلیق ددې جرگې د جوړېدلو د پرېکړې په ترڅ کې په ضمني ډول د جرگې دندې هم ښيي او لیکي : ٫٫ د نوښار صدر په يوې کافي کې څلور پينځه پښتانه زلميان ناست و د چايو د ورچلېدو خبرې کېدې، خبرو کې خبره راغله چې د دنيا د هرې ژبې د اديبانو، شاعرانو ، بزمونه او انجمنونه شته د خپلې ژبې ترقي او ترویج د ملک يو لوی خدمت گڼلی شي نو د پښتو چې د لکونو ننگيالیو پښتنو مورنۍ ژبه ده د دې ولې داسې بزمونه باید نه وي؟ ٬٬ خیر پرېکړه وشوه چې د پښتوژبې د پرمختگ او بهبود لپاره دې يوه داسې جرگه جوړه شي او د پښتو په هره جُثه کې دې د روح اچولو کوښښ وکړی شي، همدغه وخت د پښتو ادبي جرگې د نوښهر وجود ته راغی . سرچينې
مرکه د پښتو

کله چې د خپلواکۍ له ترلاسه کېدو وروسته د هېواد د هر اړخيز پرمختگ، تحول او بدلون لپاره پلانونه جوړ شول، ادارې رامېنځ ته شوې او قوانين راووتل. د پښتو ملي ژبې د روزنې، پالنې او رسمي کېدنې ضرورت هم احساس شو، د وخت ټولواک اعلی حضرت غازي امان الله خان له پښتو سره شخصاً زياته علاقه وښوده او سربېره پر دې چې په خپله يې په پښتو خبرې کولای شوې ويې غوښتل چې د هېواد دا ملي او لرغونې ژبې له درلودلو نه ناممکن دی، همدا وو چې د پوهنې وزارت په چوکاټ کې يې د پښتو مرکه چې مرکه د پښتو يې نوم پرې کېښود، جوړه او د پښتو مرکې فاضلو غړو د پښتو روزنې او پالنې له پاره ليچي وغړلې. د پښتو مرکې بنسټ که څه هم د پښتو مرکې د تاسيسېدو ټاکلې نېټه نه ده معلومه خو د هغه وخت د اساسي تشکيلاتو نظامنامې ۳۵ څخه څرگندېږي چې دا مرکه د اماني دورې په لومړنيو تشکيلاتو کې شامله او د پوهنې وزارت له درې گونو رياستونو نه د يوه ځانگړي رياست په توگه رامېنځ ته شوې وه او همداراز يوازينۍ پښتو او پښتو پښويه کتابونه چې يو په ۱۳۰۱ ل. کال او بل په ۱۳۰۲ ل. کال خپاره شوي، څرگندېږي چې پښتو مرکې په دې کلونو کې په خبلو اساسي کارونو پيل کړی ؤ او د خپل کار لومړنۍ مېوه يې د يوازينۍ پښتو په نامه ټولنې ته وړاندې کړې ده. پښتني هڅوب
کویټ

کوېټ د منځني ختيځ يو هېواد دی. دا هېواد د سعودي عربستان، بحرين، متحده عربي امارات او عراق سره زمکنۍ پولې لري. همداراز يو اړخ ته سمندري غاړه هم لري چې لور يې فارس خليج ته غځېږي او له همدې لارې ايران سره هم نښتی دی. تاریخ کلتور جغرافیه اقتصاد سرچينې د فارس خليج هېوادونه
افغان فلم

افغان فلم چې د افغان فلم د سازمان په نوم هم یادیږی دا په افغانستان د فلم جوړولو لمړنې دولتي کمپنې ده چې په کال ۱۹۶۸ کې منځته راغلې او اوسنې ریس یې لطیف احمدي دی. افغان سينما
غلام سرور ناشر

غلام سرور ناشر ۱۹۲۲ ۱۹۸۴ يو پښتون سوداگر او د شېر خان ناشر وراره ؤ. هغه د کندوز د سپين زر د پختې د فابريکې ريس هم پاتې شوی. نوموړی په افغانستان کې د سپين زر د هوټلونو بنسټ ايښودونکی دی. دا د ده او د ده د نيکونو د زيار او کوښښ په نتيجه وه چې کندوز د افغانستان يو له بډايه او شتمنو ولايتونو په کتار کې وشمېرل شو. نوموړي د ناشر کتابتون او موزيم د بنسټ ډبره هم ايښې، دا هم څرگند و چې هغه يو ماهره عکاس ؤ او د هنرونو راغونډونکی هم پاتې شوی. په ۱۹۷۳ ز. کال کې د سردار محمد داؤد خان د کودتا په وخت کې ناشر د شخصي فيوډال په توگه بندي شو. خو په ۱۹۷۹ ز. کال کې چې کله ناشر له بنده خلاص شو نو بيا اروپا ته ولاړ او هلته په انگلستان او بيا وروسته جرمني کې تر ۱۹۸۴ ز. کال تر مړينې همالته مېشت ؤ. هغه دوه ښځې درلودلې چې ترې ۹ اولادونه پاتې دي. سرچينې افغانان څوک څوک دي خروټي افغان سوداگران پښتانه د ۱۹۱۹ زېږېدنې د ۱۹۸۴ مړينې
د لور موندنې نړيوال غونډال

د لور موندنې نړيوال غونډال يا جي، پي، اېس د سپوږمکۍ يو نړيوال لور موندونکی دی، چې په هر مهال او د کال په هر څپرکي کې سم موقعيت او په وخت مالومات ښيي. دغه د ځای موندلو غونډال په ټولو وختونو کې او په هر ځای کې، که پر ځمکه وي او که ځمکې ته نږدې وي، او په هغه ځايونو کې چې د سټلايت د موقعيت موندلو څلور يا زياتو سپوږمکيو لپاره د لېدو بې بندښته لوری شتون ولري، مالومات برابروي. مصنوعي سپوږمۍ
د ماد واکمني

د مادیانو واکمنې مادیان په مېخي ليک: په یوناني کې: په ۶ پېړۍ مخکزېږد کې یوه واکمني وه چي د مرکزي اسیا پر یو شمېر هیوادونو لکه افغانستان، ایران، عراق او شاوخوا سیمو یې واکمني کول. پلازمېنه یې هگمتانه نومېده او مادي ژبه یې رسمي ژبه وه. دغه واکمني په ۵۵۳ کال مخکې تر میلاد د کوروش ۲ تر قیام وروسته پای ته ورسېده. تاریخ تقریبًا ۲۰۰۰ کاله مخزېږد ایران د مادیانو قبیلو لخوا آباد شو. په ۶ پېړۍ کې د مادیانو او اریایانو قبیلو په دې سیمې کې ستره واکمني جوړه کړه. په دې وخت کې دغه واکمني د تور سمندر څخه تر افغانستان پورې پرته وه. سرچینې د ایران تاریخ د ایران امپراتورۍ او پاچاهۍ
اسلام شاه سوري

اسلام شاه سوري د پښتون شاهنشاه شېر شاه سوري زوی دی چې په سليم شاه او تر پاچايي دمخه يې اصلي نوم جلال خان ؤ. د شېرشاه سوري تر مړينې وروسته څنگه چې د ده مشر ورور شهزاده عادل خان له مرکزه ليري د رنټهور په کلا کې ؤ نو د شېرشاهي دولت مخورو او مشرانو شهزاده جلال خان چې په پټنه کې ؤ د کالنجر کلا ته راوغوښت او په ۹۵۲ هـ کال د پاچايي پر تخت کېناوه، سکه او خطبه يې د ده په نامه جاري کړه او ځان ته يې د اسلام شاه خطاب وټاکه او خپل مشر ورور ته يې وليکل چې: ما د فتنې او آشوب د آرامولو او د سپاه د ساتلو دپاره دا جرات کړی دی، خو په حقيقت کې يې د امر له اطاعته بل منظور نشته هغه ؤ چې شاهزاده عادل خان هم له رنټهوره راغی او په آگره کې سره يو ځای شول او اسلام شاه خپل ورور شهزاده عادل خان ته يې ووييل چې تر اوسه پښتانه له تفرقې څخه ساتل شوي دي اوس يې تا ته سپارم، مشر ورور انکار وکړ او اسلام شاه يې تر لاس ونيوه پر تخت يې کښېناوه او لومړی ده ورته مبارکي ووييله او بيا د ده نورو ملگرو سر ورته ټيټ کړ. اسلام شاه تر ۹۶۰ هـ. کال پورې په ډېره مړانه پاچايي وکړه، او څو جگړې چې يې د مخالفينو سره وکړې په ټولو کې بريالي ؤ. غلام حسين خان طباطبايي په سيرالمتاخرين کې ليکي چې: د افغانستان نوميالي
دارالامان ماڼۍ

د دارالامان ماڼۍ د افغانستان له تاریخي یادګارو له جملی څخه ده چې د کابل ښار له مرکز نه تقریبا اته کیلومتره سوېل لویدیځ لوري ته د چهاردهی په ساحه کي د دارلامان د عمومی جادې په پای، د قورغ د غره په لمنو کي د تاج بیګ ماڼۍ ته نژدی د مرحوم غازی امان الله خان په وخت کي جوړه سویده . د دارلامان د ماڼۍ د جوړیدو په وخت کي د افغانستان او آلمان ترمنځ ښو سياسي اړیکو وجود درلود . د جوزف برکس په ابتکار د ښارونو او کورجوړولو په برخه کي د آلمان د دولت تنه مهندسان او انجنیران کابل ته راغلل او د دې قصر په جوړولو کي افغان کارګرانوبرخه درلوده. د دې ماڼۍ د جوړولو کار د والتر هارتن په نوم آلمانی انجنیر په هجری لمریز کال کې پیل کړ او په کال کي یې کار تکمیل سو. نوموړی قصر له وړو او لویو اتاقو نه تشکیل سوی وو چي د اماني دورې ټولي دولتي دستګاه له هغه نه استفاده کوله. تارېخچه د دارلامان ماڼۍ د د قوس په چي د میلادی کال سره برابردی او دوخت د فواید عامی یا ټولګټو وزارت پکې واقع وو، د برښنا د شارتی له امله یی دریم منزل وسوځېدی، چي بیرته ترمیم سو، او وروسته د وخت د عدلیې وزارت ترې استفاده کوله. د سردار محمد داود خان د کال د اساسي قانون د تصویب لویه جرګه پدې قصر کي جوړه سوې وه . د حفيظ الله امين په واکمنۍ کي د هیواد د جمهوری ریاست دستګاه یوځل بیا د دارلامان قصر ته ولیږدول سوه ، څو چي د د جدي په د شورویانو د یرغل په وخت کې ماڼۍ اور واخیست . د هجری لمریزي د شپیتمي لسیزي په کلونو کي د افغانستان د دفاع وزارت له همدې ماڼۍ نه استفاده کوله او د کال د حوت د میاشتی د مي ورځي کودتا کوم چي د دکتور نجیب الله پروړاندی د جنرال شهنواز تڼي له خوا پیل سوې وه ډیره تاوانی سوه مګر ژر بیرته ترمیم سول. د اویایمې هجري لمریزي لسیزي په لومړیو کې چې مجاهدینو له خوا د قدرت په سر کورنی جنګونه وسول ، د افغانستان دغه تاریخی بنا یوځل بیا ډیره سخته زیانمنه سوه او کله چي د وخت د دفاع وزارت چې احمد شاه مسعود د دفاع وزیر وو. د گلبدين حکمتيار او عبدالعلي مزاري له ګډې غونډی نه اطلاع حاصل کړه په دې قصر باندی یې دوه ځلي بمباری وکړه چي په پایله کي یې قصر په کنډوالو بدل کړ. پاته دې نه وي چې حکمتیار او مزاری یوازی لس دقیقی مخکی له نوموړی ځای نه وتلی ول. له تر پوری پورته یاده سوې ماڼۍ متروکه او د استفادې وړ نه وه. د کال د غبرګولی په لسمه ورځ د افغانستان د اسلامی جمهوریت ولسمشر اشرف غني احمدزی د افغانستان له بودجی نه د شپاړس میلیونه امریکایی دالرو په مصرف سره رسما پیل کړ او د افغانستان د ښاري پراختیا د عالی کمیسیون لومړنۍ غونډه یې د نوموړي ودانۍ په کنډوالو کي جوړه کړه. انځورتون سرچينې
د غيرت چيغه

د غيرت چيغه د اجمل خټک د شعرونو هغه کتاب دی چې د انقلابي شعرونو په لرلو سره په پښتنو کې يې نوم وېستلی پښتو کتابونه پښتو شعري ټولگې
نړۍ

نړۍ ، د ځمکې غونډاری کره د نړۍ په نامه ياديږي . د ځمکې پر سر د ټولو هېوادونو د ټولگې لپاره هم د نړۍ نوم کاريږي . اخځونه ځمکه
چمبل

چمبل علمي نوم: د ګلانو يو ډول دی چې د نړۍ په معتدله سيمو کې شنه کيږي. دا ګل لنډه ساقه او بانجاني رنګ لري، يا ځينې يې بانجاني او زېړ ګډوله رنګه لري، گلی است با ساقهای کوتاه و رنگ آن بنفش، یا ترکیبی از زرد و بنفش است. دا بوټی په سيمه ييزه طبابت يوناني دواګانو کې هم کارول کيږي. دا ګل په ګرمه هوا کې مړاوی کيږي او له منځه ځي. گلونه
د جمشید پلاز

د جمشید پلاز په پارسی: تخت جمشید یو پخوانی ښار وو چی د فارس په ولایت کی په ایران کی تر شیراز نژدې پروت دی. دغه ښار داریوش ۱ لخوا تاسیس شو. د جمشید پلاز د هخامنشیانو کورنی پایتخت وو. په ۳۳۰ کال عیسوی مخکی د جمشید پلاز د اسکندر مقدونی لخوا خراب شو. په ۱۹۷۹ کال کی د جمشید پلاز د څلی شو. د جمشید پلاز د هخامنشیانو واکمني
پړکمشر

پړکمشر یوه پوځي رتبه ده او هغه چاته ویل کيږي چې له شلو نه تر دېرشو کسان یې تر لاس لاندې وي. پوځي وييونه
تورن

تورن یا ټولی مشر، هغه منصبدار چې په رتبه کې له لمړۍ بريدمن څخه پورته او له جگتورن څخه ټيټ وي پوځي وييونه
ډگرمن

ډگرمن یا غونډ مشر، له کنډک مشر نه يوه رتبه پورته، د کنډک يا غونډ بولندوی، له څلور مې ملکي رتبي سره برابر ه پوځي رتبه ده. پوځي وييونه
ډگروال

ډگروال یا ليوا مشر، له ډگرمن نه يوه رتبه پورته، د غونډ يا ليوا بولندوی، له دريمې ملکي رتبې سره برابره پوځي رتبه ده. سرچينه پوځي وييونه
تورن جنرال

تورن جنرال د قول اردو بولندوی د ملکي اولې رتبې سره معادل دی پوځي وييونه
ډگر جنرال

ډگر جنرال په تورن جنرال پسې عسکري لقب، له تورن جنرال نه يوه رتبه لوړ عسکري منیبدار. پوځي وييونه
محمد شهزاد محمدي

محمد شهزداد محمدي په انگرېزي: د افغانستان د کرېکټ د ملي لوبډلې اوپنر بېټسمين او وېکېټ ساتونکی دی. شهزاد محمدي چي د افغانستان ملي ټيم تکړه او خطرناکه اوپنر او فعال ويکيټ ساتونکی بلل کيږي، د افغانستان لپاره يې ديري لوبي کړيدي، چي د لوبو نور معلومات يې په لاندي ډول دي: مکمل نوم: محمد شهزاد محمدي زېږنځای د زېږېدني ځای: ننگرهار - افغانستان عمر: ۲۸ کاله پنځوس اووريزه: لوبي: منډي: لوړ ترينه منډي په يوه لوبه کي: ۱۳۱ اوسط د منډو: شل اووريزه: لوبي: ۴۴ منډي: ۱۲۸۷ لوړ ترينه منډي په یوه لوبه کي: ۱۱۸ اوسط: ۳۰ د افغانستان د کريکټ ملي لوبډله د کريکټ لوبغاړي د افغانستان د کريکټ لوبغاړي
ميرويس اشرف

ميرويس اشرف په انگرېزي: د کرېکټ د افغان ملي لوبډلې يو لوبغاړی دی. د افغانستان د کريکټ لوبغاړي
شاهپور ځدراڼ

شاهپور ځدراڼ په انگرېزي: د افغانستان د کرېکټ د ملي لوبډلې يو توپ اچوونکی دی. دا هم وګورئ سرچینې د افغانستان د کريکټ لوبغاړي
محمد کبير خان

محمد کبير خان په انگرېزي: د افغانستان د کرېکټ د ملي لوبډلې روزونکی دی. د افغانستان د کريکټ لوبغاړي
نصرت الله نصرت

نصرت الله نصرت يد افغانستان د کرېکټ د ملي لوبډلې يو لوبغاړی دی. هغه د ۲۰۱۰ ز. کال د کرېکټ په ۲۰ اوريزو نړېوالو لوبو کې گډون کړی و. د افغانستان د کريکټ لوبغاړي
رحمت عزيز چترالي

رحمت عزيز چترالي په انگرېزي: شاوخوا ۴۵ کاله وړاندې دملکنډ ايجنسۍ دچترال د تحصيل تورکھو، کھوت کې نړۍ ته راغلي دي. رحمت عزيز چترالي په پاکستان کې يو د کھواري ژبې ، اردو او چترالي ژبې شاعر، ادب عالم، صحافي، ساینسدان او د پاکستان څلویښت ژبي سافټوير انجينير دي . لاس ته راوړنې .ډاکټر عبدالقدير خان گولډميډل .پرائډ آف دي نيشن گولډميډل سافټويئر پاکستان ژبي سافټوير چاپ شوي آثار گلدان رحمت -اوردو شعري ټولگه گلدستہ رحمت -کھوار شعري ټولگه صدايے چترال- کھوار ليکنې پاکستان اور ډاکٹر عبدالقدير خان گل افشانيات اقبال - اوردو ژباړه چترالي ليکوالان چترالي ليکوالان
سيما ثمر

ډاکټره سيما ثمر د افغانستان د حزب وحدت د گوند غړې ده. تر ټولو ناندريزه لا دا چې د افغانستان د بشر د حقوقو د کميسيون رياست هم ورپه غاړه دی. افغان جنگسالاران افغان سياستوال د شمالي ټلوالې غړي هزاره سياستوال سياستوال لوېديځپاله سياستوال لوېديځپاله افغانان
حبيبه سهرابي

حبیپه سهرابي د باميان په ولایت کې د والي په توگه دنده لري . دا د افغانستان د کرزي دحکومت لخوا والي مقرره شوې . افغان واليان
عبدالعلي مزاري

عبدالعلي مزاري په انگرېزي: د اسلامي حزب وحدت مشر دی و چې د روسانو په وړاندې جگړه يې د ايران په مالي او پوځي مرستو پرمخ بووله او وروسته له دې چې په افغانستان کې جهادي حکومت رامېنځ ته شو او په کابل ښار کې د بېلابېلو تنظيمونو تر مېنځ جگړې کېدلې، نو مزاري هم په دغه جگړه کې ښکېل و او د ده تر مشرۍ لاندې د حزب وحدت جنگياليو گڼ شمېر بې گناه افغانان زورولي او وژلي دي. مخينه مزاري په کال ۱۹۴۶ ز کې د نانوای په کلي کې د بلخ ولايت په چارکنت ولسوالئ کې زېږېدلی .عبدالعلي يو عام سړی و خو کله چې ايرانيانو سره ېې تماس ونيو نو دی ېې د شيعه ايزم په ولولو کې د سنيانو په مقابل کې ودراوه . دی د مزار شريف په ولایت کې کال ۱۹۴۶م زېږيز زېږېدلی. عبدالعلي مزاري د سخت دريځو شيعه هزاره گانو مشر و چې ېې د حزب وحدت په نامه ېې ډله جوړه کړه . دغه ډله برسېره پر ۸و نورو د ايران د استخباراتو په مرسته خپل فعاليتونه په افغانستان کې کول. د افغانستان په کورنيو جگړو کې يو تر ټولو بې پرنسيپه کړنو بنسټگره ډله حزب وحدت ، او حزب جنبش ملي چې د اوزبک جنگسالار رشید دوستم وه او د احمد شاه مسعود په مرسته د عبدالرب رسول سياف حزب شمېرل کېږي . ددې ډلو په مقابل د عبدالرب رسول سياف ، برهانالدين رباني او احمد شاه مسعود غړو د بې شمېره افغانانو کورونه ړنگاو زورواکيو ته ېې لاره اواره کړه .ددې برسېره حزب اسلامي د حکمتيار د سخت دريځه اوزبکانو د ډلې مشر رشيد دوستم او مزاري ترمنځ منځگړی شو او سره يولاس په کابل کې د دريو نورو ډلگيو په مقابل وجنگېدل . زده کړې مزاري خپلې زده کړې له مدرسې پیل کړې وې او بيا وروسته ېې د ايران هېواد په قُم ولایت کې ترسره کړي دي . وروسته د ۱۹۷۹ز د روسيې د اشغال څخه عبدالعلي مزاري د النصر ډلې په نامه ېې بنسټ کېښود . وروسته بيا د ايران په مرسته د نهو شيعه گانو ډلې يوځای شوې او د وحدت ډلگۍ په چوکاټ کې راټولې شوې چې د مشر په توگه ېې عبدالعلي مزاري ونوماوه . مړينه مزاري د مارچ په ۱۲مه کال ۱۹۹۵ زېږيز په چاراسيا سيمه کې چې د کابل څخه ۲۵ کيلو مټرئ کې پروت دی د طالبانو لخوا اله ونيول شو کله چې مزاري غوښتل د رباني د جنگياليو څخه د لوېديځې سيمې خوا وتښتي . دی د رباني په پلوئ جگړه مارو تر هغه په جگړه کې وساته تر څو طالبان پرې راورسېدل او دی ېې ژوندی ونيو. دندې د افغانستان د کورنيو جگړو پر مهال د حزب وحدت ډلگئ مشر سياسي نظر د مزاري ټينگار پدې و چې هزاره گان ۲۵ سلنه د افغانستان د وگړو شمېره جوړوي ، او حزب وحدت د دوی د حقوقو ملاتړې ډلگۍ بلل کېږي . مزاري پدې هم ټينگار لاره چې يو په څلورو د ولسي جرگې سيټونو څخه دې د دوی هزاره ډلو ته ورکړل شي . کله چې برهان الدين رباني په کال ۱۹۹۲ ز کې د افغانستان د جهادي ډلو په مشرئ ولسمشر شو نو ېې د کورنيو چارو وزارت د امنيت څانگه ېې د وحدت ډلې ته ورنه کړه او داېې رده کړه چې مزاري د هغه مرستيال خدایداد هزاره ېې په هغه پوسټ گوماره . نو په همدې باندې د مزاري ډلې غړو او د رباني خوا د ډلې غړو کابل کې اخ و ډب پیل کړ چې نورې اووه چوراو چپاول پیل کړ او کابل کې د ۵۰۰۰۰ څخه زیاتو وگړو په مرگ ژوبلو تمامه شوه. باندنۍ تړنې سرچينې افغان جنگسالاران
کريم خليلي

محمد کریم خلیلي د افغانستان د اوسیني اسلامي جمهوریت د جمهوري ریاست دویم مرستیال دی. او د ۱۹۹۰ کلونو د ایران پلوؤ وحدت په نامه گوند فعاله غړی پاتې شوی دی. مخینه کریم خلیلي په ۱۳۲۹ لمریز کال کې د میدان وردگ ولایت اړوند د بهسودو ولسوالۍ د لومړۍ برخې په سیمه کې نړۍ ته سترگې پرانیستې. لومړنۍ زده کړې یې په خپله سیمه او ددیني علومو او اسلامي معارفو په برخه کې یې خپلې لوړې زده کړې د کابل په ښارکې سرته ورسولې. محمد کریم خلیلي د۱۳۵۷ لمریز کال دثور د اوومې نیټې له کودتا وروسته خپله مبارزه ، سیاسي او فرهنگي فعالیتونه په منظمه او سازمان موندلې بڼه پیل او له ۱۳۶۶ لمریز کال څخه د مجاهدینو تر بریالیتوب پورې یې د افغانستان د اسلامي ائیتلاف دشورا د غړي او ویاند په توگه دنده ترسره کړې ده. محمد کریم خلیلي د مجاهدینو د حکومت په لومړنۍ کابینه کې دمالیې د وزیر په توگه وټاکل شو او په کابل باندې د طالبانو له تسلط وروسته یې د هغوی پر خلاف د هېواد په مرکزي جبهو کې د مقاومت رهبري په غاړه واخیسته. محمد کریم خلیلي د موقتې ادارې له جوړیدو راپه دیخوا دافغانستان داسلامي جمهوریت د جمهوررئیس د دویم مرستیال په توگه دنده ترسره کوي. هزاره گان افغانان هزاره سياستوال افغان سياستوال افغان جنگسالاران د شمالي ټلوالې غړي
اکرم ياري

اکرم یاري یو سیاستوال او په افغانستان کې د پرمختللی ځوانانو سازمان بنسټ ایښودونکی و. اکرم یاري د عبدالله خان زوي د افغانستان په غزني ولايت کې د جاغوري په ولسوالۍ کې زیږیدلی دی. يادښتونه هزاره گان هزاره سياستوال زېږېدنې مړينې
احمد ولي اڅکزی

احمدولي اڅکزی د ۱۹۸۱ زېږدي کال د اکتوبر ۱۰ په انگرېزي: د قاموسونه ټکی کام يا . د پروژې بنسټگر، ليکوال، سیند ليکونکی، د راډيو يو اماتور ژورنالست او څېړونکی دی. کورنۍ احمدولي اڅکزی په توبه اڅکزۍ کې زېږېدلی دی. دی پښتون دی او د اڅکزو د ترهټ زو د معدادزيو په کورنۍ پورې تړاو لري چې د ډيورنډ کرښې پر دواړو اړخونو ودان دي . احمدولي اڅکزی د حاجي شاولي خان اڅکزي زوی د پښتو او پاړسي ژبو د شاعر مرزا محمد ايوب خان لمسی او د غازي مېداد خان اڅکزي کړوسی دی. زده کړې احمدولي اڅکزي تر لسو کالو څخه زيات وخت ديني زده کړې کړي دي او د دې تر څنگ يې د لسم ټولگي پورې د سويلي پښتونخوا په ښار کوټه کې ښوونځی لوستی دی. د ده پلار دی د لوړو زده کړو لپاره المان ته ولېږه، چې ده د باکلوريا د بري ليک له ترلاسه کولو وروسته د انجينرۍ په پوهنځي کې لوړې زده کړې پېل کړې. اڅکزی د ۲۰۰۲ م کال راهيسې د المان غږ دويچه وېله راډيو په پښتو څانگه کې د ژورنالست په توگه کار کوي. د دې تر څنگ نوموړي د دويچه وېله راډيو د الماني او د سويلي آسيا د انگريزي او اوردو ژبو د ځانگړو څانگو او د المانۍ راډويو سره هم همکاري کړېده. اڅکزی د خپلې مورنۍ ژبې پښتو تر څنگ په انگريزي، الماني، اردو، روسي او پاړسي هم خبري کولی شي. دی تر يوې کچې په هسپانياوي، سانسکرېټ او پنجابي ژبو هم پوهيږي. قاموسونه ټکی کام احمدولي اڅکزی چې د ۲۰۰۱ م زېږدي کال راهيسي د پښتو ژبې د پانگې په راټولولو بوخت دی او ورباندې څېړنه کوي، په ۲۰۰۳ م زېږدي کال يې د قاموسونه ټکی کام انټرنټي پروژې بنسټ کېښود. په دغه انټرنټ پاڼه کې تر اوسه پورې څه ورباندې پنځوس پښتو قاموسونه ځای پر ځای شوي دي چې پکې د پښتو مشهوره قاموسونه لکه پښتو تشريحي قاموس، درياب او افغان قاموس هم شامله دي. ده په قاموسونه ټکی کام کې څه ورباندې يو لک او اتيا زره مصرعې ،پښتو شعرونه هم راټول کړي دي چې لا ورباندې کار روان دی. پداسې حال کې چې قاموسونه ټکی کام د پښتو ويونو او سيندونو يوه بېسارې پانگه ده نو دغې پاڼې او د پاڼې بنسټگر په گڼ شمېر پښتنو ځوانانو کې ډېر مينه وال پيدا کړي دي. اڅکزي سره په څنگ کې يو شمېر نورو افغان ځوانان چې په اروپا او د نړۍ په نورور لويو وچو کې مېشت دي هم خپلې هلې ځلې کړي دي او د قاموسونه پروژې په بډاينه کې د هغوی رول د يادولو وړ دی . د وېبپاڼې په تخنیکي اړخ کې د مصطفی سادات چې د ريښتوني افغان وېب پاڼه چلوونکی پاتې شوی په نیوزيلېنډ کې اوسېږي هم د يادولو وړ دی . اڅکزي په ۲۰۱۰ م زېږدي کال د آزادۍ راډيو سره په يوه مرکه کي وويل چي ده د پښتو ژبې په لسگونو زره داسي ويونه راټول کړي دي چي تر اوسه پوري په هيڅ پښتو قاموس کي نه وه خو پښتانه يې په خپلو ليکونو او خبرو کې کاروي. باندنۍ تړنې قاموسونه ټکی کام سرچينې پښتانه ليکوال افغاني ليکوال پښتانه افغانان
سيدال سخندان

سيدال سخندان يو افغان شاعر او د ماويستانو د ډلې يو فعال سياسي غړی و. افغان سياستوال
موسی خان

موسی خان د پاکستان هزاره سياستوال او د پاکستان د پوځ مشر څلورم قوماندان و. انځورتون بهرنۍ تړن هزاره گان
امسټرډام

امسټرډام د هالنډ پلازمېنه او لوی ښار دی. دا ښار په شمالي هالنډ او د هالند نېډېرلند پر لوېدیځ کې د امستل د رود له غاړې پروت دی. په دیارلسمې پېړۍ کې د دغه رود په غاړو بندونه په هالنډۍ - جوړ شول چې دې څخه د دغه ساحې نوم امسټرډام شو. د امسټرډام نامتو د لیدوړ ځایونه ، ، ، ، ، ، ، سره څراغونه او د نشې چرسو او ماریوانا د څکولو کافیانې دي. چې دغه دوو د هالنډ دود د څه نړیوالو په سترگو کې راکښته کړی خو هالنډیان دې ته په نورموله سترگه گوري او بله برخه یې پر ویاړي. بر سېره پر دې امسټرډام دوه نړیوال پوهنتونه او ډېر شمېر خپلواکه انستیتوتنه چې غټ یې د امسټرډام د لوړو زده کړو ښوونځی دی؛ لري. پېښلیک دا پلندۍ ولاړ اوبو او واښو سیمه په ۱۰۰۰ زېږېدیز کې د امستلې چې د امستل د سیند څخه اخیستل شوی ټکی دی په نامه یادېده. له اوترېخته دامسټرډام سهیل ته پروت ښار بزگرو د امستلې په خوا د ځمکې څخه د کار اخیستل پیل کړل. چې تر اوبو لاندې پرته ځمکه هم وچه او کار ترنه واخیستل شي، دوی ابو ته بندونه جوړ کړل. دې سیمې وده وکړه تر څو چې په دیارلسمې پېړۍ کې د ای د رود او د زاودر زې چې د ودن سمندرگي یوه برخه وه په غاړه بندونه جوړ شول. وروسته امستېل رود څه سمبال او څه نور پسې وکندل شو چې د سوداگرۍ لوی بنسټ وگرځېد. د ښار لومړنی بندر چې دمرک د غټې لارې تر څنگ وو، جوړ شو. په کابو ۱۳۰۰ زېږېدیز کې امسټرډام په رسمي توگه لکه یو اروپايي او په پینځلسمه پېړۍ کې لکه یو د سوداگرۍ نړیوالو ښار وپېژندل شو. په ۱۵۷۰ زېږېدیز کې د امسټرډام وگړو شمېر تر ۳۰۰۰۰ لږ ول. په ۱۶۲۲ زېږېدیز کې دا شمېر تر ۱۰۰۰۰۰ او د اولسمې پېړۍ په پای کې تر ۲۰۰۰۰۰ واوښت. چې د هغه وخت د اروپا له غټو ښارونو سره لکه لندن او پاریس پرتله کېدای شوای. د دغه وگړیزه لویوالي سره ښار هم له پلان سره لوېده. د ویالو کانالونو پر غاړو کورونه، د سوداگرې ودانۍ او گدامونه جوړ شول چې د ښار په پرمختگ کې یې لوې ښیگڼې درلودې. وگړشمېرنه په ۱ د جنوري د ۲۰۱۲ کې امسټرډام ۷۹۰.۰۰۰ تنه وگړي درلودل. دا ښار یو گڼ ولسه ښار دی چې ۵۰،۵ پر سلو کې وگړي بهرني دي. دغه بهرني د ۱۷۷ ټبرو ملیتونو څخه راټول شوي دي. ځمکپوهنه امسټرډام په شمالي هالنډ کې پروت دی. دا ښار ۹۰ ټاپوگانې او ۱۵۳۹ پلونه لري. د دغه سیمې وچه ۲ متره د اوبو تر کچ لوړه ده او ۲۱۹،۳۳ کیلو متره مربع یې پراخوالی دی چې په یو متر مربع کې یې ۴۷۵۱ تنه ژوند کوي. اقليم امسټرډام سمندرۍ اوبو هوا لري چې شمالي سمندر سترې اغېزې پر کوي. د ژمي ساړه یې تر صفر درجې نه ټیټېږي او اوړی یې برابر تود او لنډ دی. په هوا کې یې لندبل گډ دی په دې وجه ډېر وخت ورېځ او اورښت لري. کله هم دا اورښت توند او تکړه شي نو بیا د ښار په چاپېریال کې د پمپونو په مرسته اوبه سمندر ته لېږدول کېږي. هالنډ د نړۍ د هېوادونو پلازمېنې
د باميان پوهنتون

باميان پوهنتون د افغانستان په مركزي ولایت باميان کې پروت پوهنتون دي چې په ١٣۷۵ هـ ش کال کې يې بنسټ ايښودل شوی. جوړښت د باميان پوهنتون فعلاً دوه پوهنځي لري: د زراعت پوهنځی، څلور څانگې لري: مالداري، جيولوژي، باغداري، اگرانومي. د ښوونې اوروزنې پوهنځی، وه څانگې لري: کيميا، بيولوژي، دري، فزيک، رياضي، ټولنپوهنه، تاريخ. داهم وگورئ د افغانستان د پوهنتونو لړليك سرچینې پوهنتونونه د افغانستان پوهنتونونه
د پروان پوهنتون

د پروان ولایت اوسنۍ پوهنتون د لمړی ځل لپاره په ۱۳۴۰ کال کی د یو مستعجل دارالمعلمین په توگه په پروان کی جوړ شوی وو. په ۱۳۷۸ کی دا انستیتوت د پیداکوژۍ د انستیتوت نوم ورکړل شو. او دا مهال د پروان پوهنتون تری جوړ شوی دی. چی په ۲۰۰۶ کال کی تأسیس شو. او دری پوهنځۍ لری. د اقتصاد پوهنځۍ د کرهڼی پوهنځۍ د تعلیم تربیی پوهنځۍ د افغانستان پوهنتونونه پوهنتونونه
د پکتيا پوهنتون

د پکتيا پوهنتون د دغه ولايت په پلازمېنه گردېز کې دی. د دې پوهنتون بنسټ په هجري لمريز کال چې ۲۰۰۴ ز. کال سره سمون خوري؛ د افغانستان دلوړوزده کړو دوزارت محترم مقام په وړانديز اودافغانستان اسلامي جمهوري دولت دمحترم مقام په منظوری اېښودل شوی. د ۲۰۰۹ ز. کال تر مارچ مياشت پورې دغه پوهنتون خپله ودانۍ د ښوونکي د روزنې پوهنځي سره شريکاوه.. خو اوس دا پوهنتون يوه ۳ پوړيزه ودانۍ لري.. تر دم گړئ دوه پوهنځي د ښوونې او روزنې او کرنې په نامه لري ،چې پکې شاوخوا ١٢٠٠ زده کړيال په لوړو زده کړو بوخت دي ، د هېواد په کچه محروم پاتې شوى پوهنتون دى. تر کال پورې دپکتيا پوهنتون په چوکاټ کې يواځې دوو پوهنځيو دکرنې پوهنځې اودښوونې اوروزنې پوهنځی فعاليت درلود، مګر په کال په پيښور ښار کې د آريانا خصوصي پوهنتون له خپلو دريو پوهنځيو معالجوي طب، انجينري، حقوق اوسياسي علوم سره په پکتيا پوهنتون کې مدغم شو. سږکال کې دژبې اوادبياتوپوهنځی هم فعال شواوراتلونکې کال کې به اقتصادپوهنځی اوشپې پوهنځی هم دپکتيا پوهنتون په چوکاټ کې فعاليت پيل کړي. سږکال دمحصلانومجموعي شمېر تنوته رسېږي چې تنه پکې اناث دي. د کال دتشکيل له مخې داستادانويا علمي کادردغړوشمېر تنوته رسېږي چې له دې جملې تنه دماسترۍ دپروګرامونولپاره ننې اوبهرته لېږل شوي اود تنوپه شمېرکې استادان دماسترۍ ددورې له ختمولووروسته بيرته راستانه شوي اوپه پوهنتون کې په تدريس مصروف دي. په پکتيا پوهنتون کې عمومي او مسلکي کتابتون؛ معلوماتي تکنالوژي مرکز؛داستادانولپاره دمسلکي انکشاف مرکز؛ بريښنائي کتابتون؛ درسي ټولګي اودهرپوهنځی لپاره تدريسي تعميرونه شتون لري. دساينسي مضامينولپاره دښوونې اوروزنې په پوهنځی کې لابراتوارایجاداوفعال دی. پوهنځي د پکتيا پوهنتون د ښوونې او روزنې پوهنځي کې د پښتو ژبې او ادب څانگه، د تاريخ او جغرافيې څانگه، د کيميا او بيولوژي څانگه ، د رياضي او فزيک څانگه او د دري څانگه شتون لري چې ددې پوهنځي د ټولو زده کوونکو شمېر په ١٣٨٩ ل کال کې شاوخوا ٥١٥ کسان و، چې له دې څخه ٢١٣ زده کړيال يوازې پښتو ژبې او ادب څانگه لري تېر کال چې په ښوونې او روزنې پوهنځي کې پښتو څانگه نوې منځ ته راغلې و، يوازې يې ٦ فارغ زده کړيال درلودل، سږ کال ١١ کسان لري او راتلونکى ١٣٩٠ کال به ددې پوهنتون پښتو څانگه ٣٢ زده کړيال ټولنې ته تقديم کړي. سرچينې د افغانستان پوهنتونونه پوهنتونونه
باختر پوهنتون

باختر پوهنتون د افغانستان يوه خصوصي تعليمي اداره دهچې عبدالطیف روشان لخوا تاسیس شوی. د افغانستان پوهنتونونه پوهنتونونه
مريم د لوړو زده کړو موسسه

مريم د لوړو زده کړو موسسه يو خصوصي تعليمي بنسټ دی چې په کابل کې د لوړو زده کړو آسانتياوې برابروي. د افغانستان پوهنتونونه افغانستان
د باميانو بودايي پژۍ

د باميان مجسمې چي يوه يې ٥٣ ميتره او بله يې ٣٥ ميتره جګوالۍ لري. باميان څه ده، او دا بتان څنګه په باميانو کي جوړ شوی؟، باميان د يوه غره په څنګ كې د واقع سيمې لپاره استعمالېږي، چي له دوو اجزاوو څخه جوړي ده، چې يو بام ده او بل يې يان. د بام جز، چې يې د رڼا معنى لري، تاسو په فارسي كې په بامداد او بامدادان كې دا وينئ، چې د سهار په معنى استعمالېږي او يان جز، چې يې دى د ځاى معنى ښندي، باميان يعنې نوراني ځاى. او دا بتان تقريبا ۱۸۰۰ كاله دمخه دلته جوړ شوي دي او د بودايي دين پيروان به لكه مسلمانان، چې حج ته ځي، دغسې د دغه بتانو د زيارت لپاره راتلل. او کله چي د کوشاني سلسلې ستر امپراتور کنيشکا طاهرد بودايې مذهب لاره خپله کړل او په اوله ميلادي پېړۍ کي په افغانستان کي ګريک بوديک تمدن را شين شو، نو گريکو بوديک تمدن د افغانستان پر لرغونی ټولنه هر اړ خيز تاثيرات وښندل ،د نوموړي مدنيت اثرات په افغانستان کي محدود پاته نه شول بلکي دجاپان ، کوريا ،او چين څخه بيا تر اوسني ايران او سيستان پوري ، دسريلانکا او هند څخه بيا تر سير دريا اوتاجکستان پوري ټولي سيمي تر خپلي اغيزي لاندي راوستي وې ، د نړۍ له بيلا بيلو سيمو څخه به د مذهبي مراسمو د پر ځای کولو په نيت زيات شمير راهبان ،زايرين او سيلانيان په افغانستان کي د ودان شوو بودايې زيارتونو او عبادت ځايونو په ځانگړي ډول د باميان لرغوني او د بو دايې پير متبرک ځای ته د ليدو کتو په نيت سفرونه کول . اوس يې صرف البوشاکه سته، نور نو طالبانو په ميلادي کال کي په داسي حال کي چي تلوېزوني کامرې او عکاسۍ ممنوع وي، بيا هم عکاسي ځيني کېدل و نړول شوې. ويجاړيدل دا پژۍ د ملا عمر په حکم له منځه ولاړه، او د د پوښتنې په ځواب کې د ملا محمد عمر جواب په لاندې توګه وو: سرچینۍ
مريخ

په لمريز غونډال كې، مريخ سمبول: له لمر څخه د واټن له مخې څلورمه او تر عطارد وروسته دوهمه كوشنۍترينه سياره ده. د لرغوني روم له ادبياتو څخه يې د جگړې د خداى نوم پر ايښى دى. مريخ زياتره د سرې سيارې په نامه هم يادېږي ځكه چې پر مخ يې د اوسپنې اكسايډ شتون مريخ ته سوربخن رنگ وركړى دى. مريخ يوه ځمكوزمه سياره ده چې نرۍ هواوېجه لري او کندې ، درې، دښتې، او قطبي كنگلنۍ خولۍ يې موږ ته د ځمكې او سپوږۍ هغې را په يادوي. د مريخ چورلیزه موده او موسمي کړۍ د ځمكې له هغې سره ورتهوالی لري. د درست لمريز غونډال دوهم جگ غر چې المپس نومېږي په مريخ كې دى چې جگوالى يې كابو ۲۲ كيلو مترو ته رسېږي او د مريخ تر ټولو جگ غر دى. د مارينر په نامه يوه دره لري چې د لمريز غونډال له غټو درو څخه ده او اوږدوالى يې كابو ۴۰۰۰ كيلو متره، پراخوالى يې ۲۰۰ كيلو متره، او ژوروالى يې ۷ كيلو متره دى. په شمالي نيمه كره كې، هوار بورياليس ډنډ د سيارې ۴۰ تر پوښښ لاندې راولي. مريخ د فوبوس او ډيموس په نامه دوې پېژندل شوي سپوږمیانې لري چې كوشنۍ او غير منظم شكلونه لري. دا كېداى شي چې ۵۲۶۱ يوريكا ته ورته سيارهوزمې وي. په ۱۹۶۵ كال كې مريخ ته د مارينر ۴ تر لومړۍ كاميابې الوتنې پورې ډېر كسان د مريخ پر مخ د بهاندو اوبو پر شتون گوماني وه. لمريز غونډال لمريز نظام ستوري ستورپوهنه ستورپېژندنه تشیالپوهنه فضاء تشیال
لمر

لمر سمبول: هغه ستورۍ دی چی د لمريز غونډال په منځ کی قرار لری. تقریبا کروی او گرد شکل لری. او د پلازما او وودل شوی مگنیټی ساحی څخه تشکیل شوی دی. قطر یی ۱۳۹۲۰۰۰ کیلومتره دی چی د څمکی څخه ۱۰۹ څله لوی دی او کتله یی ۲۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ کیلوگرامه ده چی د څمکی څخه ۳۳۰۰۰۰ څله لویه ده. د کیمیاوی اړخه دری پر څلور برخه یی هایدروجن څخه جوړه شوی ده او پاتی برخه یی تقریبا په ټولیز ډول سره هیلیوم دی. دلمر نوم او د هغه منشأ په انگریزی کی ورته وایی چی پخوا وختونو کی په زړه انگریزی کی ورته ویل کیده چی د جنوب معنی تری اخستل کیږی، په جرمنی ژبو کی د جرمنی خدایانو په نامه چی ورته به یی یا ویل یادیده. په لاتین کی ورته وایی، پدی آخری وختونو کی د ستورپیژندونکی لخوا دا کلمه د ورځی د اوږدوالی لپاره استعمال شوی ده چی یوه ورځ ۲۴ ساعته ۳۹ دقیقی او ۳۵،۲۴۴ ثانیی اوږدوالی لری. دلمر مشخصات لمر د - ستورو د سلسلی څخه دی او د لمریز نظام ۹۹،۸۵ سلنه جوړوی. کابو بشپړ کروی شکل لری مگر په قطبونو کی وتلی برخه لری چی د هغه قطر د منځنیو خطونو څخه د ۱۰ کیلومترونو په اندازه توپیر کوی. داخل یی د پلازما څخه جوړ شوی دی معنی یی دا چی لمر جامد ندی. منځنی برخی یی نسبت د قطبونو څخه سریع حرکت کوی. دی نوع دوران ته اشتقاقی دوران یا وایی. د لمر هسته د ۲۰ څخه تر ۲۵ سلنی د لمریزی شعاع په اندازه په داخل کی پرته ده. کثافت یی ۱۵۰ گرامه پر سانتی متر مکعب سره دی چی د اوبو د کثافت څخه ۱۵۰ څله لوی دی. او پدی ځای کی حرارت ۱۵،۷ میلیونه کالوین دی. مگر د لمر په سطح باندی حرارت ډیر کم دی چی مقدار یی ۵۸۰۰ کالوینه ته رسیږی. دلمر کیمیاوی جوړښت لمریز دورانونه دژوند دوران د لمر ړڼا وېشنيزه:تشیالپوهنه لمريز نظام لمريز غونډال ستوري ستورپوهنه ستورپېژندنه فضاء تشیال