ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
سميع الله تړون

سميع الله تړون يو پښتون شاعر دی. مخينه يم د پلار نوم مې حاجي مکرم خان او د نيکه نوم مې محبوب دی په ۱۳۵۹ لمريز کال د کونړ ولايت د وټه پور ولسوالۍ د کرمول په کلي کې زيږېدلی يم کله چې له وطن نه د مهاجرو کاروانونه پېل شول نو مونږ هم ددغې کاروانونو سره ملگری شول او د باجوړ په پنډغالو کی مو واړول لومړی زده کړی می هم هلته پوره کړي او کله چی بېرته وطن ته راستانه شو نو په پېل کې می په خپل کی کې مدرسه شروع کړه او د قرانکري حفظ می هم شروع کړ خو لږ وخت وروسته هغه مدرسه بنده شوه او زه هم اسداباد ته راغلم او د عمراخان په لېسه کی شامل شوم د ليسي په دوران کي می د پښتو ادب سره ډيره مينه وه او کله کله به مو په ليسه کی ادبی مشاعری هم جوړولی په ۱۳۷۴ کال کی می په شعر ليکلو پېل وکړ او تخلص می هم پر ځان تړون کېښود په ۱۳۷۸ کال کي مي ثانوي زده کړی بشپړی کړی او سم دواره د ننگرهار پوهنتون ته د کانکور د ازموينې لپاره ولاړم په کانکور کی د حقوقو پوهنځي ته بريالی شوم او ښه په شوق مي د حقوقو پوهنځی ولوست زده کړې د پوهنځي په جريان کي د شعرونو دوه کتابونه چی د يوه نوم تاته دي درپاتې وي او د بل نوم زه دې نور نوم په ژبه نه اخلمه له چاپه راوتلي وو خو ددې ترڅنگ مي د خوځښت په نوم يوه تونده سياسي مجله هم چلوله چی په سيمه د پوره شهرت درلودونکې وه کله چی له پوهنځی فارغ شوم نو يو شمير دندی مي هم اجرا کړی چی د هغې له جملی نه يوه دنده می د کونړ د غازي اباد ولسوالۍ دنده وه چی زه هلته ولسوال وم خو خپل فرهنگی کارونه می تر اوسه دوام لري په اوس وخت کی مي د شعرونو بل کتاب د بلا لاس په نوم له چاپه راوتلی دی او د خپل ورځني ژوند لپاره په تجارت بوخت يم دندې باندنۍ تړنې په ويکي شعرونه کې د سميع الله تړون شعرونه پښتانه پښتانه شاعران افغانان افغان شاعران
شېنگن تړون

شینګن تړون شینګن هیوادونه په انگرېزي: هغه تړون چې له مخې یې د غړیو اروپایي هیوادونو تر منځ پوله لری کیږي او وگړي یې پرته د ویزی له لرلو څخه له یوه هیواده بل هیواد ته تلای شي. دغه تړون په ۱۹۸۵ زیږدیز کال کې د پنځو اروپایي هیوادونو تر منځ په لوگزامبورگ کې د بلجيم، فرانسه ،لویدیز المان، هالنډ او لوگزامبورگ تر منځ لاسلیک شو او نور هیوادونه هم په پړاویز ډول له دې تړون سره وتړل شول چی اوسمهال ۲۵ هیوادونه د دغه تړون غړیتوب لري. د شنگن تړون غړي هیوادونه
لومړنی عقل

عقل اول یا لومړنی عقل د اسلامي فلسهې یوه اصطلاح ده چې د څښتن تعالی له ذات څخه د لومړنی څیز د صدور په مانا ده.د لومړنی عقل اصطلاح اشراقي فیلسوفان کې په لومړنۍ رڼا نور اول او نږدی رڼا نور اقرب په نومونو هم یاد شوې دی.. فارابی ابي نصر فارابی د السیاسة المدنیة په کتاب کې د عقلونو شمېره د اسمانی افلاکو د شمېر هومره ښودلي او هغه یې په پرېښتو تطبیق کړی دي. دې د آراء اهل المدینة الفاضلة نومي کتاب کې هم عقلونه لس گڼي. پدې کتاب کې لیکي: له لومړي تعالی څخه د دویم وجود لومړی عقل فیضان کوي او دا دویم داسې جوهر دی چې نه په جسمانی جوهر کې دی او نه هم په ماده کې. د لومړی الله تعالی له وجود څخه تجلی، د لومړني عقل تجلی ده، چې په ځان کې د تعقل او فکر کولو توان لري او هم په خپل پنځوونکی کې. له لومړي عقل څخه دویم عقل هم فیضان کوي د هغه له شتون څخه لومړنی اسمان پیدا کېږي. پايڅوړ سرچینې حسن معلمی او نور ۱۳۸۵، تاریخ فلسفهٔ اسلامی، دفتر برنامهریزی و تدوین متون درسی، قم: د اسلامی علومو نړیوال مرکز. قدردان قراملکی، محمدحسن ۱۳۸۱، حقیقت وحی، تجربهٔ دینی یا عرفانی؟، قبسات، شمارهٔ ۲۵، صص ۵۱-۶۵. اسلامي فلسفه فلسفي ویي
ماسټر علي حيدر

ماسټر علي حیدر ماسټر علی حیدر د موسیقۍ تکړه کمپوزر دی، په ۱۹۶۶ کال د خوږگیاڼو په سره قلعه کلی کې زیږېدلی دی، وروسته پېښور ته کډه شو، تر دولسم ټولگي پورې زده کړې یې په پېښور کې کړی دی. لس کلن و چې د پېښور راډیو تلوېزیون څخه یې سندرې پیل کړې، د ستونې د عملیات نه وروسته یې نه شو کولای چې سندرې ووایی نو ځکه یې د موسیقۍ زده کړې ته لاس واچوه. د موسیقۍ په برخه کې یې زده کړې له بختیار استاد، لکمشي کانټ او لعل جان استاد څخه کړې دی. لومړۍ سندرې چې ماسټر صیب ورته موسیقي جوړه کړې ده بیا د عشق دریاب راوخوت چلې چلې او مړې سترگې او مړه کاته دي. دا چې ښاغلي علي حیدر له ډېر کوچنیوالي څخه سندرې ویلې له دې وجې نوموړي ته د ماسټر نوم ورکړی شو. پښتانه سندرغاړي
برکي برک ولسوالۍ

برکي برک ولسوالۍ د افغانستان د لوگر ولایت یوه ولسوالی ده چې د همدغه ولایت په لویدیځ کې پرته ده. نوموړې ولسوالۍ په لویدیځ او شمال لویدیځ لوري کې دوردگ ولایت او دد پل علم له ښاره سره ، په شمال او ختیځ کې له د خروار او په سویل کې د څرخ سره گډه پوله لري. د ۲۰۰۶ کال د یوې سرشمیرنې له مخې ددې ولسوالی د وگړو شمیر تنو ته رسیده او د دې ولسوالې مرکز هم د برکي برک ښارگوټی دی. برکي اوبدلو ته وايي او په هزاره جاتو کې یو ډول اوبدل شوي شال ته هم وايي،چې په لاسونو اوبدل شوی وي . برکي برک دلوگر یوه ولسوالۍ ده،چې دسجاوند تاریخي سیمه هم په کې پرته ده.ددې سیمې دنوم ایښودلو تاریخ داسې دی،چې په دغه سیمه کې دولس اورمړي کورنۍ میشته شوې او دغو کورنیوددې سیمې له اصلي اوسیدونکو سره خپلوي پیل کړه او په خپلو کې ېې سره وادونه وکړل.په دې مانا چې دغه دولس اورمړي کورنۍ دلته واوبدلې شوې.ځکه نو دغې سیمې ته دبرکي برک نوم نسبت ورکړل شو.اورمړیان په لوگر اوپیښور کې استوگن دي.په پیښور کې اورمړوسټاپ په نامه اوس هم یوځای شته ده .۲۱ برکی دبرگیستان له بڼې څخه رغیدلې ده چې داورمړ دقوم دویم نوم دی په افغانستان کې اته سیمې دبرکي په نامه هم شته دي چې ټولې یې داورمړي قوم زیږندځایونه دي دبیلگې په توگه په سرپل کې برکي په فاریاب کې برکي په پنجشیر کې برک برگیستان په غزني کې په لوگر کې برکی راجان او برکی برک د کابل په دهبوري او شهرآرا کې برکی په نامه ځایونه په کاڼي گروم کې برگیستان یوه سیمه ده. دغه قوم داریایي ژبو له ډلې څخه ځانته بیله ژبه درلوده،چې اورمړي ژبه بلل کیده.خو دامهال داژبه ژوندۍ نه ده،مړه شوې ده.او ځای ېې پښتو ژبې نیولی. برکي برک هغه لرغوني سیمه ده،چې هلته ابومسلم خراساني خښ دی. ۲۵-۳۵ه دنوموړي زیارت په همدې سیمه کې ده.۲۲دابومسلم خراسانی زیارت دبرکي برک دپل جوگي په سیمه کې دی،چې ورکې دابو مسلم خراساني ژوند او پیژندنه په ډبره کې کښل شوی دی. په اټکل گمان سره داسې ویل کیږي،چې ابو مسلم خراساني له لوگر څخه و.خو په دې اړه علمي څیړنې نه دي تر سره شوي. د لوگر ولسوالۍ
شکېبا څانگه آماج

شکېبا څانگه آماج د ۱۳۵۶ لمريز کال د سلواغې د مياشتې په دولسمه نېټه د سهار په درې نيمو بجو د کابل په ښار کې د انجينر محمد ربي آماج په کور کې وزېږېده. دا چې د مشر ورور نوم يې احمد شکېب وو، نو د څانگې نوم هم د هغې ورور ته ورته شکېبا کېښودل شو. پښتنې
ذکيه ذکي

ذکيه ذکي يوه افغانه ژورنالېسته وه، چې د افغان سولې راديو مشره او خاونده وه. نوموړې رادیو د پروان ولايت د جبل سراج ولسوالۍ څخه خپرونې کوي. ذکيه ذکي په ۱۳۸۶ لمريز کال کې په خپل کور کې چې په جبل سراج ولسوالۍ کې پروت دی، ووژل شوه. افغانې خبريالې
کرېشنا

کرېشنا په سانسکریټي ژبه د تور په مانا دی، او په هندوییزم کې یا کرېشن وېشنو د اتم اوتار تېر شوې دی. گووېند، گوپال، کرېشن کنهیا، بری او جگن ناتهـ په ډول ډول ستایننومونو هم ستایل شوې دی. کرېشنا د بهگتي ستر ښوواند هم گڼل کېږي. بهگوت گیتا د کرېشنا د لارښوونو لنډیز خلاصه گڼل کېږي. د کرېشنا راښکاره کېدنه پینځه زره کاله وړاندې د کورو کشترا په نامه یوه ستره جگړه کې وشو. ددې جگړې په لړ کې کرېشنا خپل نږدې ملگري او مرید ارجونا ته د ارواپوهنې، څښتن، او څښتن ته د رسېدنې درې لارې چارې یانې د پېژندگلو لار جنانا یوگا، عمل کارما یوگا، او مینه باکتی یوگا ور زده کړل. دا ښوونې د بگواد گیتا په کتاب کې چې د ډېری مذهبي هندو ډلو ټپلو سپېڅلې کتاب دی راغلي، چې دا بیا خپله د مهابهارات سترو حماسو څخه گڼل کېږي. دا بیا د رامایانا سره د هند له سترو حماسي منظومو څخه گڼل کېږي. ددې دوه منظومو او دارنگه د ځینو هندي پورانا په گروهه، کرېشنا د زمکې پر سر د د څښتن د راښکاره کېدنې وېشنو یا اوتار گڼل کېږي. په بگواد گیتا کې کرېشنا بیا بیا ځان د څښتن اعلی شخصیت او د ټولو کایناتو سرچیڼه ښکاره کوي. ارجونا د خپلو ویناوو په ځینو ځایونو کې له ده کرېشنا څخه غوښتنه کوي چې خپل اصلي او نړیوال جوړښت کې ځان راښکاره کړي، چې دا غوښتنه یې منل کېږي او کرېشنا خپله اصلي څېره راښکاره کوي. کرېشنا په نورو هندي متنونو کې د هندوییزم ځينې نور مذهبي متون شته چې په هغې کې هم د کرېشنا یادونه شوې، چې لدې ډلې څخه موږ د بگاواتا، پورانا شریماد بگواتا، د مهابهارتا منظومه اشعار، شري برهما بسامهیتا او نرادا باکتي سوترا نومونه یادولای شو. نورې سرچینې هم شته چې د کرېشنا یادونه پکې شوې لکه چایتنیا چاریتامریتا او شری بریهاد بگواتا مریتا دي، چې دا بیا د گودیا او ایشناوا له څانگو شمېرل کېږي. د څښتنوالي درې وجې د هندوییزم په مذهب کې د څښتن تعالی لپاره درې وجې پېژندلې کېږي. هندوان دا درې وجې د نورو د شتون سرچینه او بنسټ گڼي. دا درې وجې په لاندې ډول دي: ۱- برهمن: بې د څښتن له جوړښت څخه یوه وجه ده چې د لمر د رڼا په څېر هرځای کې خپره وي. د څښتن دا وجه د اوپنشادونو سکالو موضوع گڼل کېږي. ۲- پرام آتما: د هغه څښتن وجه چې د هرڅه په زړونو، اجزاوو، پدیدو او د هر انسان په زړه کې شتون لري. ۳- بهاگاوان: د داسې وجې لرونکې چې له مادی نړۍ پورته په خپل یوه روحاني چاپېریال کې ژوند کوي. کرېشنا بیا د همدې درېیمې وجې یا بگوان څخه دی. بهرنۍ تړن کریشنا هندوییزم هند د مهابهارت وگړي هندي فلسفه
روحانيت

روحانيت په انگرېزي: ، په عربي: الروحانية هر هغه څه ته پام او زيار کول دي چې اروا پورې اړوند وي. روحانيت زياتره پام هغو ابدي او تل تر تله ارزښتونو ته کوي چې د انسان، خلق او عالم ټوليز طبيعت تشرېح کوي. نو پدې توگه روحانيت له مادي طبيعت سره په جگړه کې وي. نو په غالب گومان روحانيت، د مېتافزيکي نظرياتو ايمان لرل په طبعي توان سره. يا په بله مانا: روحانيت هغه ژوره مانا او ارزښتونه دي چې خلک پرې ژوند کوي. سرچینې و مصادرها من الكتب العربية الروحانية فلسفي ویي
د علیت برهان

د علیت برهان چې د لومړي علت برهان ، د سببیت برهان او ستورپوهنه هم گڼل کېږي، د فلسفې له لرغونو مسئلو څخه گڼل کېږي. ددې ویي تقریبي مانا د د یو څیز اغیز په بل څیز باندې یا د مرتضی مطهری په وینا د یو واقعیت استناد په بل واقعیت باندې کولای شو. د بل تعریف په رڼا کې، د دوه څیزونو ترمنځ داسې اړیکه چې یو د بل پنځوونکې خالق وي، علیت نومول کېږي. لومړنی کس چې په پراخه توگه یې د علیت مفهوم په خپلو لیکنو کې مطرح کړ، اپلاتون او ارستو ول. ارستو د غایي علت په طرحې سره هڅه وکړه چې له علیت څخه د څښتن تعالی د شتون لپاره د یو برهان په توگه گټه پورته کړي. غایي علت چې مسلمان فیلسوفان یې د علتالعلل او غایةالغایات په نومونو هم یادوي، پدې بنسټ ده چې د نړۍ ټولگه له یو پیل مبدا څخه سرچینه اخلي، او د خپل بشپړتیایي یون په لړ کې د ډېرو وسیلو په شتون کې هم د یو موخې او مقصد پر لور درومي. لمنلیکونه سرچینې نشریه الكترونیكی پرسمان بهرني تړن . . . . . . . . . . -. - فلسفه علیت د څښتن د اثبات براهین
د فلسفې ليکلړ ليکنې (ا–ث)

آ سید جلال الدین آشتیانی آمیرزا مهدی آشتیانی آدام اسمیت ا سيد جمال الدين افغاني ارسطو قطب الدین اشكوری لاهیجی دیلمی اپیکتت اپیکور اسوالد اشپنگلر افلاطون امپدوکل انسلم انکساغورث اورلیوس اوتین ایزوکرات هربرت اسپنسر ویلیام اکام مارک اورل فردریک انگلس باروخ اسپینوزا دزیدریوس اراسموس جان اریجینا ابن رشد تئودور آدورنو ب بوعلی سینا بهمنیار ابوریحان بیرونی ابو معشر بلخی احمد بن سهل بلخی شهید بلخی فرانسیس بیکن یوحنا بن حیلان پ کارل پوپر ژان پل سارتر ت لئون تروتسکی
د فلسفې ليکلړ ليکنې (د–ږ)

د دشتكی دوانی - جلال الدین دنیس دیدرو سیمون دوبووار دکارت دمکریت ر ابن رشد قطب الدین رازی روح الله خمینی ابوعلی مسکویه رازی برتراند راسل دیده رو ژان ژاک روسو
د فلسفې ليکلړ ليکنې (س–ظ)

س سبزواری-ملا هادی سقراط شهید ابو سلیمان محمد سجستانی ابوالعباس سرخسی سهروردی سلرز ش شلینگ ملاصدرای شیرازی شهرزوری شیخ بهایی قطب الدین شیرازی ارتور شوپنهاور شهاب الدین سهروردي ط خواجه نصیر طوسی سید محمد حسین طباطبایی احسان طبری
د فلسفې ليکلړ ليکنې (ع–گ)

ف ابو نصر فارابی فیاض لاهیجی قمی لودویک فویرباخ فیشته میشل فوکو سید احمد فردید ک کندی حسن كرمانشاهی کنفسیوس امانول کانت ویلارد اورمن کواین علامه كمپانی گ ادموند گتیه
د فلسفې ليکلړ ليکنې (ل–ي)

ل لوکریتوس مارتین لوتر ژان لاکان جان لاک م میر داماد مرتضی مطهری میرفندرسكی شارل منتسکیو آناکسیماندر ملطی ابویحیی ابراهیم مروزی آناکسیمن میلتوسی کارل مارکس محمدتقی مصباح یزدی هربرت مارکوزه ن علی آقا نوری فردریش نیچه خیام نیشابوری ناصر خسرو علوی و ولتر لودویگ ویتگنشتاین ماکس وبر ه توماس هابس هگل جان هیک دیوید هیوم هراکلیتوس تړلې مضوعگانې د فلسفې تاریخ فلسفه
د فلسفې ليکلړ

دا د ابېڅو له مخې،د فلسفې يو ليکلړ دی. همدا ليکلړ دومره پراخه او اوږد دی چې په گڼو مخونو کې برخې برخې وېشل شوی. که د فلسفې کومې موضوع پسې گرځۍ نو، يواځې د اړوندې موضوع د پيل توري باندې وټوکۍ. که د فلسفې د مرکزي څانگو، ډگرونو، لوی فلسفي دودونو، د فلسفې بېلابېلو وختونو او پېرونو اړونده موضوع او سرليک پسې گرځۍ نو لاندې څېرمه سرليکونو کې د خپل مطلب ولټوۍ. د فلسفې تانبه
ختيځه فلسفه

ختيځه فلسفه د آسيا د بېلابېلو فلسفي مکتبونو له ډلې يو ځانگړی مکتب دی چې په ځان کې چينايي فلسفه، ايراني فلسفه، افغاني فلسفه، جاپاني فلسفه، هندي او کوريايي فلسفي څانگې رانغاړي. دا اصطلاح کله نا کله د بابل فلسفې او اسلامي فلسفې لپاره هم کارېږي، که څه هم چې دا وروستۍ نومېدلې فلسفي څانگې د غربي فلسفې له ډلې هم شمېرل کېږي. فلسفه
ښکلاپوهنه

ښکلاپوهنه د فلسفي پوهنو له ښوونخیو څخه یو ډگر دی. تړلې لیکنې فلسفه ختیځه فلسفه سرچینې فلسفه ښکلاپوهنه لویدیزه فلسفه فلسفي ښوونځي
لومړنۍ اسلامي فلسفه

لومړنۍ اسلامي فلسفه له دوه عمده جریاناتو سرچینه اخلي: د مشاء فلسفه آرنۍ لیکنه: د مشاء فلسفه ددې فلسفي ښوونځي اصلي استازی ابنسینا گنل کېږي. د اشراق فلسفه آرنۍ لیکنه: د اشراق فلسفه په اسلامي نړۍ کې د اشراق فلسفې بنستگر او سرچینه سهروردي گڼل کېږي.د اشراق فلسفې تر ډېره بریه ځان د طبیعیاتو او په ځانگړي توگه لرغوني ستورپوهنې څخه ځان خپلواک کړې او استدلالي فلسفه یې عرفان او معنوي سلوک ته ورنږدی کړې ده. په فلسفه کې د عرفاني تگلوري چې په خپل ضمن کې به یې عقل او عرفان ملگرتیا کوله، له دې سره سره به یې قلبي سلوک، داخلي مجاهداتو او د نفس تصفیې باندې ډېر زور راوړو چې دا مسائل د ابن عربي په پېر کې خپل اوج ته ورسېدل. کندي، فارابي، ابنرشد او ابنسینا به په فلسفه کې د ارستو منطقي تگلاره خپلوله. تړلې لیکنې ابنسینا شهابالدین سهروردي د اشراق فلسفه د مشاء فلسفه سرچینې - . --- فلسفه عرب کولتور اسلامي فلسفه د اسلام زرین پېر
د افغان پوځ رتبې

افغان ملي پوځ په انگرېزي ژبه : د افغانستان د خلکو ، د نظام ساتنې ملي گډ دفاعي وسلوال غونډال و چې د ملي پوځ په نوم ياد شوی . د افغان ملي پوځ د امير شېر علي خان په پېر کې رامنځته شوی او پخواني ملي نومونپوهنې په لاندې ډول دي . اړونده موضوعگانې پخوانۍ پوځي رتبې د افغانستان پوځ
ابراهيم

ابراهيم د الله يو پيغمبر او بنده و. هغه د اسلام، عيسويت او يهوديت د مذهبونو پلار هم گڼل کېږي. د اسلام پيغمبران پيغمبران
لوط

ًَُ ِْ ََ َِِِْ َََُْ َََِْ ََُْْ َُُِْ . ٥٤ ، ٥٥ ړ : ړ : ۍ ؟ ګ ښځ ؟ ګ . ډ څ ړ ، ، ، ، ځ ړ ځ ځ ډ ړ . ، ، ځ . ړ ڼ . ۍ ږ . ړ ښ : َََ َُ ٌُ َََ ِِّ ٌَُِ َِ َِّ َُِّ َُ َُِْ َُِْ . ٢٦ ړ : ړ : څښ . ړ، ټ ګ ، ګ ۍ ږ . ږ څ ړ ځ څ ، ، ږ څ . ښ ټټ څ ړ ځ ، ګ ډ ګ ، ګ ، ډ ، ډ ګ ، ړ څ . ګ ړ ډ ړ ړ ړ ړ ځ څ ړ . ړ ړ : َََُْ ََُّْ َِ َََِْ . ََََُ َ َََ َُْ َُُّْ ِْ ََُِْْ َْ َُْْ ٌَْ ََُ . ١٦٥ ، ١٦٦ ړ : څ ځ څ ړ ږ ښځ څ ، . ړ ګڼ ، ، ړڼ ، څ . ۍ ږ څ ، ړ ، څ ړ څ ، ګ ړ څ ، ږ ښ څ ړ ټګ ، : َُ َِْ َْ ََِْ َ ُُ ََََُّ َِ ََُِْْ . ١٦٧ ړ : : ! څ څ . ږ څ ړ. څ ، ړ . : ََ ََ َََ َِِْ َِّ َْ َُ َُِْ َ ٍُ ِْ ََُِْْ َُِّْ ٌَُ َََََُّ . ٥٦ ړ : ګ : . ړ ګ څ . ! څ ځ ړ څ ، څ څ ړ ؟ ! څ ۍ ګڼ ړ : َُُِْْ ِْ ََُِْْ َُِّْ ٌَُ َََََُّ . ٨٢ ړ : څ ګ څ . ړ څ ؟ ګ څ : َُِّْ ٌَُ َََََُّ ـــ ګ څ ګڼ ږ ځګړ ډ څ څ ځ ګڼ ږ ، ډ څ ؟ څ ځ ښ . ۍ ړ ډ ځ څ ږ . ګ ځ ګ ، ٤٠٠٠٠ . ږ ړ، ړ ږ ږ ــ ، ږ ړ ټ ړ ، ړ ځ ړ ډډ ړ، ړ . ړ : َََّ ََْ َُُُ ََِِْ َُِْْ َُ َِّ ُُِْ َِْ َِِ ََِْْ َِّ َََْ َُ ََِِ ۳۱ ََ َِّ َِ ًُ َُ َُْ ََُْ َِْ َِ ََََُُِّّ َََُْ َِّ َََُْ ََْ َِ ََِِْ ۳۲ َََّ َْ ََْ َُُُ ًُ َِ ِِْ َََ ِِْ ًَْ ََُ َ ََْ ََ ََْْ َِّ ََُُّ ََََْ َِّ ََََْ ََْ َِ ََِِْ ۳۳ . ٣١ ٣٣ ړ : ږ ړ ، : ږ ګ ، ګ ، : ، : ږ ، ږ ړ ښځ څ . ږ ځ څ ډ ښښ ځ ړ ، ډ ګۍ ، ښ ښ څ ښ . څګ ړ، ځ ګ ړ ښ ، ګ ډ څ ځګړ ډ ډ ښ ، ډ ړ ، څ څ ښ ځ ډ څ څ ړ، ړ ړ ړ ړ ، ۍ ۍ ړ ڼ ړ ږ ړ ، ډ ډ ړ څ ړ . څ ړ څګ ړ، ږ ښ څ ، ډ ګ څ څګ ړ ، : ږ ړ ، ، ګ . ښ ړ : َََّ ََْ َُُُ ًُ َِ ِِْ َََ ِِْ ًَْ َََ ََ ٌَْ ٌَِ ۷۷ َََُ َُُْ ََُُْ َِِْ َِْ َُْ َُ َََُْ ََِِّّ ََ َ َِْ ََُِ ََِ َُّ ََُْ َُْ ََُّ ََّ ََ ُُِْ ِ َِْ َََْ ُِْْ ٌَُ ٌَِ ۷۸ َُ ََْ ََِْ َ ََ ِ َََِ ِْ ٍَّ َََِّ َََُْ َ ُُِ ۷۹ ََ َْ ََّ ِ ُِْ ًَُّ َْ ِ َِ ٍُْ ٍَِ ۸۰ َُ َ ُُ َِّ ُُُ ََِّ َْ َُِ ََِْ ََِْ ََِِْ ٍِِْ َِ َِّْ ََ ََِْْ ُِْْ ٌََ َِّ ََََْ َُِّ َُُِ َ َََُْ َِّ ََُُِْ ُُّْ َََْ ُُّْ ٍَِِ . ٧٧ ٨١ ړ : ږ ، ګ ړ ګ : ځ ډ ، ډ ۍ ړ ، : ! ڼ ډ ، څ ږ ښ ؟ : ږ ږ ڼ څ ږ څ ږ ، : ړ . : ! ږ ږ ګ څ څ ګ ښځ څ ږ ږ ، ډ ؟ ړ، ږ ړ ، څ ، ړ ، ، ۍ ځ څ ځ ځ ږ ډ . َََْ ُُّْ ٍَِِ . څ ، ځۍ ښ ، ړ څ ځ . څ ړ ، ښ ځ ټ ړ ړ . ړ : َََْ ََُُ َْ َِِْ ََََْ ََُُْْ َُُ ََِ َُُِ . ٣٧ ړ : څ ړ ږ ګ ړ : څ . ټ ړ څ : . ځ ړ . . ړ . . ډ . ړ : َََّ ََ ََُْ َََْ َََِ َََِ ََََْْ َََْ ًََِ ِْ ٍِِّ ٍَُ . ٨٢ ړ : ږ ړ ښ ږ ډ ټ څ ړ . ځ : ََََُُْ ََُّْ َُِِْ . ََََْ َََِ َََِ ََََْْ ََِْْ ًََِ ِْ ٍِِّ . ٧٣ ، ٧٤ ړ : ټ ږ ړ ښ ړ، ډ ټ څ . ډ ډ ځ ځ ښ . ټ ړ څ : َِّ ََََْ ََْ َِ ََِِْ . ٣١ ٣٣ ړ : ښځ څ . : . ڼ ړ، ځ . ځ : ړ ځ ، ٤٠٠ . څړ ځ ځ . : ړ ړ ځ څ ګټ ځ . ګ ړ ، ښ ، څ ړ ، ړ، ټ ګ ړ . ږ ښځ څګ ړ ؟ ؟ ښځ ړ څګ ړ : ړ؟ څګ ؟ : ښځ ړ ځ څ ، څ ړ ړ ځ ښ ږ : ښځ څ ګ ړ . . ړ ټ ړ ، ړ ړ ځ . ړ : َََ َُّ ًََ ََِِّ ََُ َََْ ٍُ ََََْ ٍُ َََ ََْ ََِْْ ِْ ََِِ ََِِْ َََََُ ََْ َُِْ ََُْ َِ َِّ ًَْ ََِ َُْ ََّ ََ ََِِّ . ١٠ ړ : ږ ګ ړ ټ څ څ ړ : . ړ ځ ړ ټ څ ړ . څ . څ ړ ځ . : ١ ٨٢ : ړ: د اسلام پيغمبران پيغمبران
اسماعيل

اسماعيل عليه السلام د الله تعالی پيغمبر، د ابراهيم عليه السلام مشر زوی ؤ چې د مور نوم يې هاجره ده. کله چې ابراهيم عليه السلام له سارا سره نکاح وکړه، ابراهيم عليه السلام د کافرانو او بت پرستانو سره چې نمرود د هغوی په سر کې ځای درلود، له مقابلې نه وروسته حران څخه شام ته هجرت وکړ. څه مودې له خپلې مېرمن سارا او د هغې وينځې هاجرې سره مل له مصر نه فلسطين ته راغی. ابراهيم له الله تعالی نه د نېک زوی غوښتنه وکړه لکه په قران کريم کې چې راغلي: رب هب لي من الصالحين ژباړه الله تعالی ما ته نېک زوی وبخښې سارا چې د ابراهيم عليه السلام له هيلې خبره شوه خپله وينځه يې هغه ته په نکاح ورکړه ابراهيم د ۸۷ کالو ؤ چې اسماعيل عليه السلام وزېږېد، ابراهيم د الله تعالی په حکم خپله مېرمن هاجره او اسماعيل مکې ته بوتلل او هلته يې پرېښودل. له ابراهيم نه هاجرې پوښتنه وکړه چې موږ چا ته پرېږدې، هغه ځواب ورکړ، الله تعالی ته مو سپارم، هغې وويل چې موږ نه ضايع کېږو، کله چې اسماعيل تږی شو، هاجره د صفا غونډۍ ته وخته، تر څو اوبه پيدا کړي، اوبه يې و نه موندلې د مروه غونډۍ ته پورته شوله، اووه ځله يې دا عمل تکرار کړ، نو له دې کبله حاجيان د صفا او مروه تر منځ اووه ځله سعی کوي. ځينې تاريخ ليکونکي د اسماعيل عمر اووه کاله او ځينې نور وايي اسماعيل شيدې رودلې چې ابراهيم د ځان سره مکې ته بوتلل، هغه مکه چې هلته هېڅوک نه اوسېدل. کله چې د الله تعالی په امر له مځکې نه د زم زم اوبه راپورته شوې، هاجره ډېره خوشحاله شوه. هغه و چې د جرهم په نوم قبيلې په مکه کې سکونت غوره کړ، دوی په عربي ژبه خبرې کولې، کله چې اسماعيل داسې عمر ته ورسېده چې له خپل پلار سره مرسته کولی شي، نو الله تعالی ورته حکم کوي چې خپل زوی اسماعيل قرباني کړي، لکه په قران کې چې په دې اړه راغلي: فلما بلغ معه السعی قال يا بني اني اری في المنام اني اذبحک فانظر ماذا يری قال يا ابت افعل ما تؤمر ستجدني ان شاء الله من الصابرين ژباړه د اسلام پيغمبران پيغمبران
اسحاق

اسحاق علیه السلام د ابراهيم علیه السلام زوئ وو، او مور يې سارا نومېده. اسحاق علیه السلام دابراهيم علیه السلام دوهم زوئ وو چي ملائکو په ده سره ابراهيم علیه السلام ته زېرئ ورکړي وو. داسحاق علیه السلام دنسل څخه دبني اسرائيلو انبياء راغلي دي. سرچينې د اسلام پيغمبران پيغمبران
يحيی

يحيي په قرآن کې ياد شوي يو پيغمبر دي ، يحيي عليه السلام د زکريا عليه السلام ځوي وو۔ دا پيغمبر د بيت المقدس سره د بني اسرائيلو قبيلو ته ليږلي شوي وو۔ د اسلام پيغمبران پيغمبران
زکريا

ََََِّ ِْ ََ ََُّ َِّ َ ََِْ ًَْ َََْ َُْ ََِِْ . ٨٩ ړ : ړ ړ، : ! ږ ډ څ . ځ ، ، . ړ ځ ړ . ړ : ـ ۱ ُِْ ََِْ ََِّ ََُْ َََِّ ۲ ِْ ََ ََُّ ًَِ ًَِّ ۳ ١ ٣ ړ : ړ ړ ، ټ . ډ څ څ ځ څ ږ ږ . ډ څ ډ ړ . ړ ړ ږ ړ ځ ګ ښ ږ ډ ډ : ، ، ، ، .. ږ . ږ . ګ څ . : ږ ړ ږ . ړ . ږ ، . ځ . ږ ږ ړ ۍ ږ . ړ ځ . ځ ، ګ . ګ ، ۍ . ، ، ړ ړ څ . ړ . ړ ړږ. څ ټ ګۍ . . . ڼ ړ . ، څ ګ ، ټ ټ څ ړ ړ ړ ځ څڅ څ ډ . ړ څ ډ ، ډ . ګ . ږ . ځ ګ ګ ږ ځ څ ښ ړ څ ږ ډګ ړ ځ . ړ ږ . ړ : ََََِّ ِْ ََ ََُّ َِّ َ ََِْ ًَْ َََْ َُْ ََِِْ ََََْْ َُ ََََْ َُ ََْ ََََْْ َُ ََُْ َُِّْ َُ ََُُِ ِ ََِْْ ََََُْ ًََ ًَََ ََُ ََ ََِِ . ٨٩ ، ٩٠ ړ : ړ ړ، : ! ږ ډ څ . ږ ړ ښ ړ ، ږ ۍ ږ . ږ ړ ږ . ښ . ږ ړ څ ږ څ ځۍ ړ . : ۍ ږ ږ . . ۍ ږ ډ څ څ ډ ګ څ . . ږ څ ، ګ څ . ړ . څ ښ . ښ ړ : ََََََّ ََُّ ٍَُِ ٍََ َََََْ ًََ ًََ َََََّ َََِّ ََُّ َََ َََْ َََِّ ََِْْ َََ ََِْ ًِْ ََ َ ََُْ ََّ َِ ََ ََْ َُ ِْ ِِْ َِّ َِّ ََّ َُُْ َْ ََُ َِِْ ٍَِ . ٣٧ ړ : ړ ړ ړ ړ . : ! . : څ ، ښ . ښ ټ ګ . ړ . ږ ګ ړ څ ښ ړ څ ځ ځ ړ . ! ړ . ړ : ََُِ ََ َََِّ ََُّ ََ َِّ َْ ِ ِْ ََُْ ًَُِّّ ًََِّ ََِّ َُِ َُِّ . ٣٨ ړ : څ ښ : ! څ ړ ، . څ ښ ٩٩ ٩٨ . ړ ځ . ړ ړ ځ ړ ، ګۍ . ځ ، ټ ښ ړ څ . څ ږ . څ ټ ۍ ړ ! ، ګ ړ . ړ څ څ ځۍ څ . ؟ څ ړ ، ړ . : ـ ۱ ُِْ ََِْ ََِّ ََُْ َََِّ ۲ ِْ ََ ََُّ ًَِ ًَِّ ۳ ََ َِّ ِِّ َََ َُْْ ِِّ ََََْ َُّْ ًَْ ََْ َُْ ََُِِ َِّ ًَِّ ۴ َِِّ ُِْ َََِْ ِْ ََِ َََِ ََِْ ًَِ ََْ ِ ِْ ََُْ ًَِّ ۵ َُِِ ََُِ ِْ ِ ََُْ ََُْْ َِّ ًَِّ ۶ َ َََِّ َِّ ََُُِّ ٍَُِ ُُْ ََْ َْ ََْْ َُ ِْ َُْ ًَِّ ۷ ََ َِّ ََّ َُُ ِ ٌَُ َََِ ََِْ ًَِ ََْ ََُْ َِ َِِْ ًِِّ ۸ ََ َََِ ََ ََُّ َُ َََّ ٌَِّ ََْ َََُْ ِْ َُْ ََْ َُ ًَْ . ١ ٩ ړ : ړ ړ ، ټ . : ! ډ ړ ږ ښ ! . ږ څ ښځ څ ړ څ څ ړ . ږ : ! ږ ږ ړ څ . : ! ښځ ږ څ . : . : ، ړ څ . څ څښ ږ څ ړ . څګ ښ څ ښ ، ړ ، ګ ږ ړ ړ . ټ ړ . ړ . د اسلام پيغمبران پيغمبران
الياس

الیاس د بني اسرائیلو له خاندان څخه د خدای يو پېغمبر و، هغه د اخاب د پاچاهۍ په وخت کې د پاچاهانو په دوهم کتاب تنخ کې ذکر شوی او په نوې عهد نامې کې یې یادونه شوې کله چې هغه د عیسی مسیح سره بدل شوی و. چې هغه به د مسیح د دوهم راتګ دمخه راشي. په یوناني کې د هغه نوم الیاس دی او داسې انګیرل کیږي چې هغه هماغه الیاس دی چې په قرآن کې ذکر شوی. الیاس یو عبراني نوم دی او دا معنی لري زما خدای، څښتن. د دې نوم سمه یوناني او عربي بڼه الیاس یا ایلیا ده، او دا ځینې وختونه په عربي کې کارول کیږي. الياس د بني اسرائيل يو نبي او رسول وو سرچينې د اسلام پيغمبران پيغمبران
سليمان

سلیمان په عبراني کې: ؛ تلفظ: شلومو، په آرامي کې: ، د هغه څه له مخې چې د پاچاهانو په لومړي کتاب او د تاریخ په لومړي کتاب کې ذکر شوي، د اسراییلو د متحد سلطنت یو له پاچاهانو څخه دی، او د تاریخ په لومړي کتاب کې. تلمود یو له اته څلویښتو پیغمبرانو څخه دی، د داود زوی، او د اسراییلو د متحد سلطنت دریم پاچا دی چې په یوه سلطنت کې د ویشلو څخه مخکې د شمالي اسراییل، هغه سلطنت دی چې د اسراییلو د دولسو قبیلو لخوا اداره کیږي. ، او په جنوب کې د یهودا پاچاهي چې د یهودا د قبیلې د خلکو لخوا اداره کیده ، کوم چې د یهودیانو د لیکنو له مخې د دولسو قبیلو یوازینۍ پاتې قبیله ده. داسې انګیرل کیږي چې هغه له څخه تر پورې ژوند کړی او په کلنۍ کې مړ شوی. هغه د یهودي عقیدې له مخې مشهور و - د هغه د حکمت، شتمنۍ، لوی پاچاهۍ او یو شمیر ګناهونو له امله چې څښتن ورته سزا ورکړه. د بني اسرائيلو د سلطنت په وېشلو سره. د سلیمان نوم په زوړ عهد نامې کې د یو شمیر کیسو سره تړلی و، لکه د شیبا د ملکې سره د هغه ملاقات، چې په قرآن کې یې هم یادونه شوې، او د سلیمان د قضاوت کیسه چې د دوه میرمنو ترمنځ د ماشوم په اړه شخړه وه. د یهودي میراثونو له مخې، داسې انګیرل کیږي چې هغه لومړنی کس و چې معبد یې جوړ کړ او د هغه کیسه یې د جنین پاچا اشمادي سره په عبراني کې: . هغه د اسلام له پیغمبرانو څخه دی، د هغه څه له مخې چې د قرآن کریم په سورت سبا، سورت نمل، سورت البقره، سورت الانعام او سورت الانبیاء کې راغلی دی، په اختلاف سره. د عبراني کیسه اړخونه او په حکمت، شتمنۍ او پاچاهي باندې ټینګار کوم چې هیڅوک نه دی ورکړل شوی. د قرآن له مخې، سلیمان د مرغانو، حیواناتو او حشراتو منطق زده کړل، او د بادونو د کنټرول څرنګوالی یې زده کړل، او هغه جنان او ګابلین درلودل چې د هغه خدمت او اطاعت کولو لپاره جوړ شوي وو. له تاریخي اړخه د سلیمان وجود او په هغه انځور کې چې د تنخ او نورو دیني کتابونو لیکوالانو ښودلی، د لرغونپوهانو او انتروپولوژستانو ترمنځ د اختلاف خبره ده، په فلسطین کې د هغه یا د هغه د معبد هیڅ نښه نشته او نه هم شته. د تمدن په تاریخونو کې د هغه هر ډول یادونه چې ګمان کیږي په لرغوني مصر، اسوریه او فینیشیا کې د هغه ګاونډیان وو، یا هغه څوک چې باور کیږي ما د هغه سره په لرغوني یمن کې اړیکه ونیوله. سليمان یو الله تعالی د رسول و۔ د اسلام پيغمبران پيغمبران
داوود

داوود یا دېوېد په عبراني کې: ، په عصري عبراني کې تلفظ شوی: مانا لري محبوب. هغه د اسراییل د متحد سلطنت دویم پاچا دی - او د بنی اسرائیلو یو له پیغمبرانو څخه دی. د اسلام دین ته، پرته له دې چې هغه د یهودانو په عقیده کې، هغه یو پاچا ګڼل کیږي نه یو پیغمبر چې د ایش بوشیت یا شیبال څخه وروسته راغلی، د پاچا ساول څلورم زوی. هغه د اسراییلو د تاریخي پاچاهانو په منځ کې د ترټولو وړ او غوره پاچا په توګه بیان شوی، او همدارنګه یو جنګیالی او شاعر او د یهودي او عیسوي میراث هغه د ډیری زبورونو لیکوال ګڼي. د ډیوډ د غوښتنې په ځواب کې چې د خدای لپاره یو معبد یا کور جوړ کړي، خدای د داوود سره ژمنه وکړه چې د هغه شاهي کورنۍ به د تل لپاره ژوند کوي. له همدې امله، یهودان پدې باور دي چې د یهودي مسیح به د داود مستقیم اولاد وي، او عیسویان پدې باور دي چې د عیسی نسب بیرته داود ته ځي ځکه چې مریم د داؤد اولاد دی. د هغه د پاچاهۍ ماهیت د تناقض او بحث موضوع وه، د ډیری عصري انجیل پوهانو لخوا رد او دفاع شوې، مګر د داوود ژوند چې په عبراني انجیل کې لیکل شوی لاهم د یهودانو او عیسویانو ترمنځ په پراخه کچه منل شوی، او د هغه کیسه د لویدیځ لپاره مرکزي شوه. ټولنه ساؤل او داوود انځور کول د ریمبرانډ لخوا، د اوولسمې پیړۍ په مینځ کې. د موریتشاوس میوزیم هاګ، هالنډ. د هغه ژوند او د هغه د پاچاهۍ کیسه په عبراني انجیل کې په سمویل د څپرکي وروسته او سمویل، پاچاهان، پاچاهان ثبت شوي دي. تاریخ د داوود نورې کیسې د نورو جینالوژیکي او کورنۍ لیستونو پورې اړه لري. د اسلام پيغمبران پيغمبران
يعقوب

یعقوب په عبراني کې: یعقوب بن اسحاق بن ابراهیم دی، یو له هغو پیغمبرانو څخه دی چې په تورات او قرآن کې ذکر شوی دی، د ځینو روایتونو او قرآنی آیاتونو له مخې، یعقوب د خپل نیکه ابراهیم عليه السلام د دین پیروي کوله، له هغه وروسته د هغه اولادونو هم د ابراهيمي دين پيروي کوله .په تاریخي روایتونو کې راغلي دي چې هغه د کنعان په هېواد کې زېږېدلی او څه موده یې همالته ژوند کړی و، بیا د حران هېواد ته لاړ او هلته یې د خپلو دوو تره لورګانو سره واده وکړ، دوه لوڼې یې هم درلودې د وخت په تېرېدو سره هغه او د هغه ماشومان او پاتې مېرمنې د کنعان هېواد ته راستانه شول، هغه د خپل ژوند په پای کې مصر ته سفر وکړ، هغه تر مرګ پورې هلته ژوند وکړ او د هغه وصیت دا و چې د خپل پلار سره ښخ شي. د اسلام پيغمبران پيغمبران
يوسف

یوسِف د نوم مانا: هغه يې ډېروي د تنخ یهودي وگړو له ډلې نه يو وگړی وو چې د انجیل له مخې په عتيق پېر کې اوسېده. همداراز په قرآن کې هم د دې سړي يادونه د پيغمبر په توگه شوې او د مسلمانانو تر څنگ یهودان، عيسویان او مسلمانان يې د پیغمبر په توگه پېژني. هغه د یعقوب په دولسو ځامنو کې يوولسم ځوی وه.. د عبراني انجيل تر څنگ په نورو اسماني کتابونو کې يې هم کيسه راغلې. يوسف د خپلو وروڼو د حسادت په نتيجه کې د مريي په توگه پلورل کېږي، خو په مصر کې د مرييتوب نه تر ټولو لوی واکمن سړی ترې جوړېږي او د فرعون نه وروسته د پوره واک خاوند گرځي. کله چې د قدرت په څوکۍ کښېني نو بيا خپله ټوله کورنۍ مصر ته راولي او د گوشېن په زمکو کې مېشت کېږي. دا کيسه د اسراييلو او يهودو نه وروسته په اسلامي او لوېديځ کلتور کې ډېر اهميت لري. د عنيق پېر له مخې یوسف د یعقوب او راحیل ځوی دی چې د مړينې وروسته يې هډونه شچم کې خاورو ته سپارل شوي. د پوهنتونونو مورخين په دې عقيده دي چې د عتيق په پېر کې د يعقوب داستان د يوې لرغوني مصري کيسې د دوه وروڼو داستان پر بنسټ ليکل شوی که څه هم چې د عتیق پېر ليکونکي په دې کيسې کې په جادویی اړخونو او رنگونو انځورولو هڅه کړې خو بيا وروسته همدا کيسه شډله کړل شوې او په يوې نوې مانا راڅرگنده شوې. سرچينې د اسلام پيغمبران پيغمبران
شعيب

شعیب د یوه پیغمبر نوم و چې اصلي نوم یې اوثیرن بن صیقون بن عیفا بن ثابت بن مدین بن ابراهیم و. قران كريم کي د شعيب عليه السلام او د هغه د قوم ذکر په سوره اعراف، هود او شعراء کي په تفصيل سره شوى دى. شعيب عليه السلام ته د غوره تقرير كولو په وجه خطيب الأنبياء هم ويلى كيزي. د شعيب عليه السلام قوم حضرت شعيب عليه السلام ته نبوت په مدين يا مديان کي وركرل شو. مدين د يوي قبيلي نوم دى دا قبیله د حضرت ابراهیم علیه السلام د زوى مدين د نسل نه وه، كوم چي د ابراهيم علیه السلام د دريمي ميرمني قطورا نه پیدا شوی وو. مدين د خپلي ميرمني او زمنو سره د خپل ميرني ورور حضرت اسماعیل علیه السلام سره څنګ کي حجاز کی واړول. د همدي قوم د اوسيدو په وجه دي ښار ته مدين ويل كيږي. دا ښار نن هم د ختيځ اردن د معادن بندرگاه خوا ته موجود دى. د اسلام پيغمبران پيغمبران
موسی

موسی په ابراهيمي دينونو کې د خدای پيغمبر دی. هغه د عيسی پيغمبر نه دمخه راغلی و. د موسی ورور هارون هم د خدای پيغمبر و. د اسلام پيغمبران پيغمبران
ذوالکفل

حضرت ذوالکفل ع چي دځينو علماوو په قول داللهج نبي ګڼل سوی دی اوځیني یې فقط یوعابد شخص معرفي کوي دبني اسرائيلو له قوم څخه وو . دنوموړي په اړه الله ج په قرآن کریم کي فرمایلي دي : وَإِسْمَاعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا الْكِفْلِ كُلٌّ مِّنَ الصَّابِرِينَ یعني ذوالکفل دالله له هغه بندګانو څخه ووچي ډېر صبریې درلود . د ذوالکفل ژوند د ذوالکفل دژوندپه اړه ویل کيږي شاوخوا پنځه اویا کاله عمریې تېرکړی دی اوپه دغه موده کي یې دورځي له خوا روژه نیول اودشپې به یې عبادت کاوه. ذوالکفل دخپل دغه کارونوڅخه ماسېوا دخپلو خلکو لپاره دقضاء دنده پرمخ وړل اوډېر په عدل یې دانسانانو ترمنځ فیصلې کولې، ددې ترڅنګ یې داعادت هم درلودچي هیڅکله به نه په غوسه کېدی . شیطان چی کله د ذوالکفل په صبر، عدل اوښه والي باندي خبرسو غوښتل یې ذوالکفل په غوسه راولي اوهغه دښېګڼي صفت چي په نوموړي کي یې شتون درلود لمنځه یوسي خو ذوالکفل دشیطان په دام کي ونه نښتی اوداللهج په فضل سره یې دشیطان چالونه لمنځه یووړل . د ذوالکفل په اړه یوه بله خبره چي ځینو علماوو ذکرکړې ده هغه داچي نوموړي دحضرت ادریسع زوی وو او ترهغه وروسته یې چاري په غاړه درلودې . والله اعلم باالصواب د اسلام پيغمبران پيغمبران
مکي سورتونه

د سپیڅلي قرآن سورتووه د نزول له مخې په دوه ډلو وېشل کېږي چې مکي هغه چې په مکه معظمه کې نبي علیه السلام ته رالېږل شوي وي او بل یې مدني هغه دی چې نبي علیه السلام ته په مدینه منوره کې رالېږ شوي وي. ۲- یا په بل عبارت: مکي سورتونه هغه دي چې د نبوي هجرت څخه مخکې که هغه په مکه معظمه کې وي، مدینه، طایف... لنډه دا چې د مکې معظمې څخه بهر هرچېرې په نبي علیه السلام نازل شوي ويرالېږل شوي وي، مکي سورتونه یادېږي. قران
مدني سورتونه

د سپیڅلي قرآن سورتووه د نزول له مخې په دوه ډلو وېشل کېږي چې مکي هغه چې په مکه معظمه کې نبي علیه السلام ته رالېږل شوي وي او بل یې مدني هغه دی چې نبي علیه السلام ته په مدینه منوره کې رالېږ شوي وي په نومونو یادېږي. ۲- یا په بل عبارت: مدني سورتونه هغه دي چې د نبوي هجرت څخه وروسته که هغه په مکه معظمه کې وي، مدینه، طایف... لنډه دا چې له مدینې منورې څخه بهر هم په کوم ځای کې په نبي علیه السلام کوم سورت، آیت یا کومه بله برخه نازله شوي ويرالېږل شوي وي، مدني سورتونه یادېږي.
مقطعات

مقطعات حرفونه يا حروف مقطعات چې په عربي كې ورته حواميم، فواتح هم وايي، په قرآن كريم كې هغه استعمال شوي عربي ابجدي حرفونه دي، كوم چې د قرآن په ځينو سورتونو په سر كې راځي. مثلا: الــم، الــمــر، يــــس او داسې نور. د عربي ژبې داسې حرف نشته چې په هغه څېړنه نه وي شوي. مگر دا مقطعاتحرفونه، چې ددې په مانا يواځې الله تعالى پوهېږي. دا حرفونه د ۲۹ سورتونو په پېل كې راځي، او د شورى په سورت كې د دوهم ايت په ډول راغلي دي. مقطعات حروف نور ولولئ تجويد تلاوت فران
د قرآن حافظ

د قرآن حافظ هغه چاته ویل کېږي چې د تجوید له اصولو سره یې ټول قرآن کریم ۳۰ اجزاء یې حفظ په یاده یاد کړي وي. نامتو حافظان برکت الله سلیم عبدالباسط عبدالصمد شریم سدیس اړوندې لیکنې سرچینې اسلامي وییپانگه قرآن دین دیني وییپانگه قران اسلام
قاري

قاري د عربۍ ژبې لفظ دی چې معنی یې د لوستونکي ده. په دیني لحاظ بیا قاري هغه چا ته ویل کېږي چې د قرآن کریم تلاوت د تجوید او ترتیل له اصولو سره وکړي. دا اړینه نه ده چې د قرآنن کریم لوستونکی دې ارومرو حافظ وي. قرآن اسلام
جزء

جزء یوې برخې ته ویل کېږي چې په دیي وییپانگه کې بیا د قرآن برخو ته کارول کېږي. ټول قران کریم په ۳۰ اجزاوو چې په افغاني ټولنه کې د پاره او سیپاره ۳۰ پارو وېشل شوی، څخه مقصد دی. قرآن کله په اجزاوو ووېشل شو؟ د قرآن وېش په اجزاوو پارو باندې د لومړي ځل لپاره د عراق حاکم حجاج بن یوسف الثقفي په پېر کې ترسره او په ټوله اسلامي نړۍ کې خپور شو. د قرآن اجزاء البسملة أو الحمد لله د قرآن په سر کې - الفاتحة. د سيقول السفهاء- جزء، البقرة سورت. د تلك الرسل- جزء البقرة. د لن تنالوا البر كل الطعام- آل عمران سورت. د والمحصنات- النساء سورت. د لا يحب الله- جزء. النساء سورت. د لتجدن وإذا سمعوا- المائدة. د ولو أننا نزلنا- الأنعام. د قال الملأ- الأعراف. د واعلموا- الأنفال. د يعتذرون - التوبة. د ومامن دابة- هود. جزء وما أبرئ نفسي- يوسف. جزء الـر- الحجر. جزء سبحان- الإسراء. جزء قال ألم أما السفينة - الكهف. جزء اقترب للناس- الأنبياء. جزء قد أفلح- المؤمنون. جزء وقال الذين لا يرجون- الفرقان. جزء فما كان جواب قومه- النمل. جزء ولا تجادلوا- العنكبوت. جزء ومن يقنت- الأحزاب. جزء وما أنزلنا- يـس چې په يس جزء هم یادېږي. جزء فمن أظلم- الزمر. جزء إليه يرد- فصلت. جزء حـم- الأحقاف او همدارنگه د الأحقاف په جزء هم یادېږي. جزء قال فما خطبكم- الذاريات او هم د الذاريات جزء په نامه هم یادېږي. جزء قد سمع- المجادلة. جزء تبارك- المـلك. جزء عمّ- النبأ. دا هم وگورئ لقرآن جزء حزب وېشنیزه:قرآن وېشنیزه:علوم القرآن قرآن اسلام
تفسير

تفسير د تشرېح او څرگندولو په مانا ده چې د يو مطلب د پوهاوي وړ گرځوي. په اصل کې هغو تشريحاتو او څرگندونو ته وييل کېږي چې په قراني ايتونو ليکل کېږي. د تفسير ليکونکي ته مفسر وايي. د قرآن لومړنی تفسير مکتوب و مدون قرآن دی چې مفسر يې محمد بن جرير طبري دی. قرآن اسلام
سياسي وټه

سیاسي وټه په اصل کې د تولید، پیر او خرڅلاو زده کړه ته وایی او د دوی اړیکې له قانون ، گمرک او حکومت سره. وټه سیاسي وټه
بازارموندنه

بازار موندنه په انگرېزي: هغه بهیر دی په کوم کې چې ملتونونه کمپنې په توکو یا خدمتونو په وړاندې کولو کې د پیرودونکو گټه رامنځ ته کوي. بازارموندنه وټه
د ستنې طب

د ستنې طب د چين د دودیز طب يوه مهمه برخه تشکيلوي او څه د پاسه څو زره کاله تاريخ لري. په لومړنيو وختونو کې د ستنې طب يوازي د درملنې يوه وسيله گڼل کيده او وروسته د پرمختيا په بهير کې يي، يو ډول د پوهنې برخه غوره کړې . په لومړنيو وختونو کې د د ستنې طب آر ستن له ډبرو څخه جوړه شوي وه چه د دغه ډول ستن رامنځته کيدل له ننه نه تقريبأ له اتو زرو کالو نه تر څلورو زرو کالو پوري دي. وروسته د ميلاد نه د مخه ٧٧٠ کال - ٤٧٦ کال په چين کې د د ستنې مسلکي ډاکتر رامنځته شوي دي، د اړوندو اسنادو له مخې په هغه وخت کې نامتو ډاکتر هوان د ناروغۍ د علاج په وخت کې د ستنې مهارت استعمال کړي ؤ. د سي هان د سلسلې په دوره کې د ميلاد د مخه ٤٧٦ ٢٥ کال د اوسپنو د ويلي کولو د تخنيکونو په پرمختيا سره د فلزاتو څخه د ستني جوړول مروج شول. په دي وخت کې د ډبرو سين پر ځاي فلزي ستن تر استفادي لاندې راغلي ؤ او د درو مملکتونو په دوره کې د سوزني د علاج په باب يو مکمل اثار رامنځته شوي او د ميلاد په ٢٥٦ م کال او ٥٨٩م کال کې د سوزني طب په باب اثارونه په ښکاره توگه زيات شوي دي. دغه راز په دي دوره کې اړوند مهارتونه يي هم کوريا ، جاپان او نورو هيوادونه ته خپاره شوي دي. د چين د سوي تان د سلسلو په دوره کي ميلادي کال ٥٨١-٩٠٧ کال د ستنې طب لوي پرمختگ تر لاسه کړي او يو يو ډول خاص علم يي گرزيدلي ؤ. په شپاړلسمه پيړۍ کې د چين ستنې طب اروپا ته خپور شو. په ١٩٤٩ کال د نوي چين د جوړيدو نه وروسته په چين کې د ستنې طب په چارو کې ډيره پرمختيا ترلاسه شوې ده. اوس په ټول هيواد کې د چين د عنعنوي طب په څه د پاسه دوو زرو روغتونونو کې د ستنې طب څانگې شته ٠ دغه راز په چين کې د بدن د بيلا بيلو جهازونو ترمنځ د هماهنگۍ، د درد د کمولو ، دناروغۍ د مقاومت د اوچتولو او د نورو بيلا بيلو اړوندو څيړنو په هکله کې د سوزني مهارتونو د استعماليدو په برخه کې ډير ارزښناکې تجربي تر لاسه شوي دي. طب
ښوونپوهنه

ښوونپوهنه په انگرېزي: د ښوونې علم دی. ښوونپوهنه
پوهنتون

پوهنتون په انگرېزي: د لوړو زده کړو او څېړنو يو داسې انستيتوت دی چې د بېلابېلو پوهو او علومو د څانگو اکادميک بريليکونه د پوهنتون زده کوونکو ته ورکوي. پوهنتون داسې يو ځای دی چې د فارغېدو او د فارغېدو پورته زده کوونکو ته زده کړې ورکوي. د پوهنتون څانگو ته پوهنځي وايي. پېښليک لومړنى پوهنتون لومړنی پوهنتون په ۸۵۹ م کال کي د يوې مسلماني ښځي له خوا د تونس په فېز ښار کي تأسيس سو. د علم او پوهي د پراختيا له پاره کوښښ او تلاښ د مسلمانانو په نزد د زړه له کومي ارزښت درلود. په دې ملحوظ مسلمانه پېغله فاطمه فهري د اسلامي امت له پاره د يو تعليمي مرکز په تأسس پسې سوه. هغې یو تعليمي مرکز د القراوين تر عنوان لاندي د تونس هيواد په فېز ښار کښي تأسيس کړ او په ډېر لنډ وخت کي ئې دا مرکز د سياسي بحثونو په یو محل او یو ديني تعليمي مرکز بدل کړ. وروسته دغه مرکز پراختيا وموندله او د نورو مختلفو مضامينو په خاص ډول د طبعي علومو زده کړه ئې خپله کړه، چي دا مرکز په تاريخ کي لومړنی پوهنتون ګڼل کېږي. په دغه مرکز کي قرآن کريم، الهيات، فقه او قانون، د نثر او شعر زده کړه، د حساب علم، جغرافيه او طب تدریسېدل، اضافه پر دې، په دغه مرکز کي نور مضامين لکه، د ژبي قانون، د اسلام تاريخ، د کيميا اساسات او رياضیات هم ښودل کېدل. د تدريس لوړ کيفيت د زرګونو شاګردانو، محصلينو او عالمانو پښې د ټولي نړۍ څخه همدغه مرکز ته را کش کړې. په تېرو وختونو کي اسلامي نړۍ د موډرن او پرمختللي علم او دانش زانګو پېژندل کېدله، چي بې مثاله لاسته راوړني او اثار ئې له ځانه پرېئښي دي. پوهنتونونه
والي

والي په انگرېزي: د يو هېواد د ولايت تر ټولو لوړ حکومتي چارواکی چې يوه هېواد د دولتي چارو مسول وي . د يو ولايت د رسمي چارو لکه د امنيت ، اقتصاد او ټولنيزو پرمختياؤ سمبالگر وي. حکومت
ولسمشر

-- -::: -:-:-:-: : - -: ولسمشر د ولس او مشر له نومونو څخه جوړ يو تړنگنوم دی چې د ملي زعيم يا لارښود په مانا دی. يو وخت دا د جمهور ريس لپاره کارېده خو وروسته د کره کتنو څخه د ولسمشر پر ځای هېوادمشر د جمهور ريس لپاره غوره نوم وگڼل شو او د دې دليل دا دی چې ريس جمهور چې د ټاکنو له مخې ټاکل کېږي نو اړينه نه ده چې د ټول ولس په خوښه ټاکل شوی وي، خو د رايو په اکثريت گمارل کېږي. ولسمشر بيا په ټول ولس کې منل شوی رهبر وي چې هېڅوک يې د مشرۍ څخه منکر نه وي. د بېلگې په توگه مهاتما گاندي د هند ولسمشر يا ملي رهبر دی. ميرويس نيکه په خپل وخت کې د افغانستان ولسمشر يا ملي رهبر ومنل شو چې بيا يې د پارس د گورگين واکمنۍ وړاندې جگړه وکړه او د افغانستان بنسټ يې کېښوده.
مېخي ليکدود

مېخي ليکدود یو ډول ليکدود وو چې په پخوانی زمانی کې د رسمی یادښتتونو لپاره ورڅخه کار اخيستل کیده. د ميخي ليکدود څخه په ځانگړی ډول پهسومېر، بابل او ایران پارسا کې کار اخيستل کیده. په دی وخت کې مېخي ليکدود او هیروغلیف پخوانی مصر تر ټولو مهم توری ول. تاریخ په پخوانی زمانی کې ۳۰۰۰ زېږيز کال مخکی په منځنی ختیځ کې د پاچا کارمندانو دغه توری د تجارتی او رسمی یادښتونو لپاره کارول. په دی وخت کې لیکونکی عصری قلمونه او کاغذ نه لرل او د دی لپاره د نی په مرسته په خټین تختی کې لیکل کېدل. په تر ټولو پخوانو متنونو کې کاتبانو انځورونه نقاشی کول. مگر نقاشی کول د هر کاتب لپاره اسانه نه وو او د دی لپاره کاتبانو د لیک څخه کار اخيستل پیل کړل. هغه توری په اوس وخت کې د ميخي ليکدود په نوم یادېږی. تر ټولو پخوانی متن د ميخي ليکدود په مرسته چې په سومېر کې د ۳۰۰۰ زېږيز کال مخکی ولیکل شو. لیکونکی په پخوانی زمانی کې پهسومېر کې لیکونکی ډېر محترم انسانان ول. هر لیکونکی مخبور ؤ مدرسی ته ولاړ سی چې پکې مېخی لېکنه او د خټین تختی جوړول زده کړی. تر ټولو بریالی لیکونکی کولای شول د پاچا کاکونکی واوسی. دسومېر ژبه، د عکدی ژبه، د ایلام ژبه، دبابل ژبه، د ختوش ژبه او پارسی تر ټولو مشهوری ژبې دی چې د میخی تورو څخه یی کار اخيستل. د هېتی ژبه د هېتیانو پاچایی د ۱۷ پېړۍ څخه تر ۱۳ زېږيز مخکی پېړۍ پوری یوه پاچایی وه چې په ترکیه کې پرته وه. په ۱۹۰۶ کال کې په ترکیه کې د خاتوشا پایتخت کشف شو. د پاچا په ماڼی کې یو ارشیف وو چې پکې لس زره خټی تختی ولی. د هېتی لیکونکو په خپل متنونو کې د بابل او سومېر کلمو څخه کار واخيستل او د دی په سبب د هېتی ژبه د ژبپوهانو لخوا ترجمه کېدلای شوه. د ختوش لیکونکو د میجی لیک او هېروگلیف څخه په متنونو کې کار اخيستل. لرغونې پاړسي پاړسی یو ژبه وه چې د هخامنشیانو په پاچایی کې په هغه خبری کېدلی . د هخامنشی لیکونکو د ميخي ليکدود څخه په متنونو کې کار اخيستل. د هخامنشی لیک څخه داریوش ۱ د دوره څخه تر اردشیر ۳ تر دورې پورې کار واخيستل شو. د هخامنشی لیکونکو د هخامنشی د لیک څخه پر ماڼیو او د یادگادونو د سینگار د پاره کار اخیسته. په اوس وخت کې د هخامنشیانو ډېر یادگارونه چې په بیستون، تخت جمشید او گنج نامه کې پراته دی لرو. هغه یادگارونه د داریوش ۱ لخوا جوړ شول. مامورانو په پخوانۍ ایران کې هم د رسمی یادښتونو لپاره د ایلام او بابل د ژبو څخه کار اخيستل. د هخامنشی لیک ۳۶ توری لری چې پکې ۳ غږېز توری دی. هغه لیک پنځه خاص علامی چې خدای، اهورامازدا د خدای نوم ، پاچا، خاوره، وطن معنی ورکوی. لیک ژبنيز ليکدودونه
هېروگليف

هېروگليف یو ډول لیک وو چه په پخوانی مصر او ختوش کې د رسمی او مذهبی متنونو لپاره ور څخه کار اخیستل کېده. د هېروگليف لیک د عکسونو لیک دی چه ۳۰۰۰ عکسونه لری او تقریبا ۴۰۰۰ عیسوی کال مخکی جوړ شو. لیک
د مومنانو مور

ام المومنین یا د مومنانو مور یو داسې ستایننوم دی چې د محمد صلی الله علیه وسلم سپېڅلو مېرمنو ته کارول کېږي، ځکه چې هغوی د مېندو په څېر دي. د هغوي دریځ ډېر لوړ دی. د روایتونو له مخې د نبي علیه السلام له یوولس څخه تر دیارلس پورې مېرمنو نومونه موږ ته رارسېدلي دي. ددې مېرمنو ډېری برخه یې د نبي علیه السلام څخه په عمر کې سترې وی. دا ودونه زیاتره له کونډو، رنډو سره شوي چې خاوندان به یې په جهاد کې شهیدان شوي ول، او یا هم له هغو مېرمنو سره ودونه کړي چې له کومي نوموتې او سترې عربي قیبلې سره به یې تړاو درلود، ترڅو پدې توگه وکولای شي چې نومړوې قبیله د اسلام لور ته راوبولي. اسلام اسلامي ویيپانگه اسلامي پېښلیک عربي پېښلیک محمد صلی الله علیه وسلم اهل بیت سپېڅلی مېرمنې امهات المومنین
برزخ

برزخ د دوه څیزونو ترمنځ بېلوونکي ته وایي. په شرعي اصطلاح کې له برزخ څخه موخه د مړینې او قیامت تر ورځې منځني مهال دی. له مړینې وروسته ټول انسانان او پېریان له وعدې سره سم برزخ ته لېږدول کېږي. د برزخ په اړه قرآني وینا قرآن مجید کې الله تعالی داسې فرمایلي دي: حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِن وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ تردې چې له هغوي څخه به څوک مړ شي، نو هغه به وایي اې زما ربه! ما بېرته نړۍ ته ولېږه، چې زه په هغې نړۍ کې څه ښه کړه وړه وکړم چې ما پرېښي دي هېڅکله نه، دا هغه خبره ده چې هغه به یې په پښېمانۍ سره کوي او د هغه وړاندې به تر یوې ورځې پورې یوه پرده حایله وي کله چې ترهغې ورځې چې دې به له قبرونو پورته کړای شي. د برزخ نړۍ عالم برزخ یو څه اړیکه له دې نړۍ سره وي، او یو څه له ها بلې نړۍ سره. له دې نړۍ سره یې اړیکه پدې توگه ده، چې کله د مړي خپل خپلوان دده د ثواب لپاره صدقه و خیرات یا ذکر و اذکار کوي، نو ددې ثواب ته رسېږي او هغه آرام وي. له بلې نړۍ سره اړیکه یې داسې ده چې کوم آرامتیا یا عذاب چې په برزخ کې ورکول کېږي، هغه په وروستۍ ورځ مړي ته د آرامتیا او عذاب برخه وي. پدې اړه د الله تعالی فرمایي: النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا. او په برزخ نړۍ کې به هم دا خلک سهر و ماښام د جهنم اور ته وړاندې کېږي. سرچینې اسلام کلامپوهنه قرآني ویيپانگه اسلامي ویيپانگه کلامي ویيپانگه عربي وييپانگه قران
مونجو دېړو

مونجو داړو د سېند سیمې یو لرغونی کولتوري منځی تېر شوی دی. دا سیمه له لاړکانه څخه شل کیلو متره لرې او د سکهر سکر څخه ۸۰ کیلو متره سوېل لودیځ اړخ ته پرته ده. موین جو دېړو د سېندي ژبې ویي دی چې د مړو غونډۍ مانا ورکوي. دا سیمه د سېند له یو بل مهم منځي هړپه څخه ۴۰۰ میلو په واټن کې پرته ده. دا ښکار د اټکل له مخې ۲۶۰۰ مخزېږد کې ودان شوې او په ۱۷۰۰ مخزېږد کال د نامالومو لاملونو له لامله وېجاړ شو. مگر ځیني لرغونپوهان پدې گروهه دي چې د سېند د سیند مخ-بدلون، سېل، بهرني یرغل یا زلزلې مهم لاملونه کېدای شي. د مونجو دارو لرغونې ښار د برتانوي لرغونپوه سر جان مارشل لخوا په ۱۹۲۲ زېږد کال وموندل شو، او دده موټر تر نن ورځې پورې د موین جو دېړو موزیم ښکلا ده. مگر یو لړ پوهان پدې گروهه دي چې دا خبره ناسمه ده چې ددې لرغونی سمیې کندنې او موندنه د سر جان مارشل لخوا ترسره شوې. دوی وايي چې د هندي نیمې وچې له وېش نه مخکې هندي لرغونپوه آر کې بهنډر په ۱۹۱۱زېږد کال دا سیمه موندلې وه. د موین جو دېړو ساتندویه ټولنې رییس حاکم شاه بخاري وایي چې د لومړی ځل لپاره آر کې بهنډر د بودیزم د سپېڅلي مقام په توگه دې تاریخي سیمې ته پام وکړ، چې له هغې څخه یوه لسیزه وروسته سر جان مارشل دلته راغی او ددې ځای کیندنې یې پیل کړی. دا ښار په ډېر منظمه توگه ودان شوې وو، کوڅې یې پراخه او نېغې وی، او د باراني اوبو لپاره منظمه د وتو لاره وه. د اټکل له مخې تر ۳۵۰۰۰ پورې وگړي پکې اوسېدل. لرغونپوهانو په وینا دا ښار ۷ ځله وران او بیا ودان شوی، چې ددې وېجاړي وجه د سېند سیند سیلاوونه گڼل شوي. دا ښار د یونسکو لخوا په نړیوال کولتوري میراث کې شمېرل شوی. سرچینې سنډ اندوس لرغوني ځایونه نړیوال کولتوري میراث په پاکستان کې لرغونی هند لرغونپوهنه پاکستان نړیوال کولتوري میراث د سېند ښارونه پېښلیک پېښلیک پېښلیک
اشوک

د واکمنۍ پير۔۔۔ م ز د سویلی بهار-بهارت مکدھ واکمنۍ راجاچندر گپت لمسی اشوک تک چې ددې کورنۍ درېیم راجا وو، په ۲۷۲مخزېږد کال د واکمنۍ په گدۍ کېناست. دې له چندر گپت څخه هم زیات مشهور شو. دې په تاریخ کې د ستر اشوک په نامه مشهور شو، ځکه چط دې د خپل پیر له سترو او غښتلو راجاگانو څخه و. په ځوانۍ کې د جگړې ښه زړور و. ده داسې پتییلې وه چې د اړیسه کلېنگ سیمه به نیسم او په خپله واکمنۍ کې به یې راولم. پدې جگړه کې یې درې کاله ولگول، اړیسه ونیول شوه. په زرگونه ککرۍ وشیندل شوې. ددې زرگونه وژنو په اشوک واکمن بده اغیزه وکړه، په زړه کې یې رحم پیدا شو، او یو په یو یې طبیعت بدل شو. د هندوییزم په ځای یې بودیزم غوره کړ، نور یې د بودیزم پر بنسټونو د تگ هوډ وکړ، او له هېچا سره یې هم د جگړې نه کولو هوکړه وکړه. بودیزم یې د خپلې واکمنۍ رسمی دین ومانه، خپل نوم یې پریاد رشي یا د څښتن حبیب خوښ کړ. دا هم وگورۍ موریه واکمني چندرگپت باندنۍ تړنې موریه واکمني د هند پېښلیک هندي راجاگان بودیزم
پښتو ابېڅي

پښتو ابېڅې، لکه د پارسي او د اردو ژبې د ابېڅو په شان د عربي ژبې نه اشتقاق شوې ابېڅې دي چې د هغو غږونو او ځليزو ښکارندويي وکړي کوم چې يوازې په پښتو ژبه کې دي او په عربي ژبه کې نه موندل کېږي. دا هغه ابېڅې دي چې د ځينو تورو، ټکو او يا نښو په ځانگړي کېدو سره د څانگړو غږونو لپاره کارېږي. پښتو ابېڅې په پښتو ابېڅو کې داسې توري شته چې په عربي او يا هم د پارسي ژبې په ابېڅو کې نشته. د ساري په توگه، هغه توري : . : . . . په پښتو ابېڅو کې د عربي ژبې ۲۸ پور شوي توري او د پارسي ژبې ۳ پور شوي توري او شامل دي، پاتې ۱۲ توري د پښتو ابېڅو خپل ځانگړي توري دي. توري دلته لاندې په پښتو ژبه کې کارېدلي ۴۴ توري راغونډ شوي. د ابداليانو گړدود د په توري، د غلزيانو گړدود د او د يوسفزو گړدود د په تورو ښکاره شوي. آ . آس - ا . اسلام - . ا . كال - نيا - . ږ ښ - . : : : : : . ځ څ . ړ . ف پ. ۀ ه . ى . لرگى - . دوى - . ق ف ع ظ ط ض ص ح ث . ع ظ ط ض ص ح ث . ڊ څ - . څ . : . . ی گانې - كوئ - . . سرچينې . . باندنۍ تړنې پښتو ژبه
درما راجېکا

د درما راجیکا یوه ستره بودایي سټوپه ده چې د ټېکسلا پاکستان کې تردې دمه شتون لري. د اټکل له مخې دا سټوپه د موریه امپراتور اشوک په پېر کې کابو درېیمه مخزېږدې پېړۍ مخکې جوړه شوې ده. سټوپې د پاکستان لرغونپوهنیزه سیمې
د مسلمانانو د شمېر له مخې د هېوادونو لړليک

اسلام تر عيسويت وروسته د نړۍ دويم لوی مذهب دی. د ۲۰۰۹ ز. کال د يوې ډيموگرافيکې څېړنې له مخې، د نړۍ نژدې ۱،۵۷ بيليونه وگړي مسلمانان دي، چې په همدې توگه د دغه مذهب لارويان د ټولې نړۍ د وگړو د شمېر برخه جوړوي. اسلام په منځني ختيځ، په سهېلي افريقا او د آسيا په ځينو برخو کې له پخوا نه يو مسلطه مذهب دی. د مسلمانانو لويې ټولنې په چين، ختيځه اروپا او روسيې کې هم جوړې دي. د نړۍ په نورو برخو کې هم د مسلمانانو مهاجرو جوړې شوې ټولنې ليدل کېږي چې په دغو کې لوېديځه اروپا د يادولو وړ جغرافيايي سيمه ده. که څه هم چې د لوېديځې اروپا د ټولو وگړو له نه لږه برخه مسلمانان جوړوي خو په دغې سيمې کې د عيسوي مذهب نه وروسته د اسلام دين دويم لوی مذهب دی. د نړۍ په نژدې ۵۰ هېوادونو کې مسلمانان په اکثريت کې دي. د نړۍ د مسلمانانو نژدې مسلمانان د آسيا په لويه وچه کې مېشت دي، او له ميليونو نه ډېر مسلمانان په داسې هېوادونو کې لکه اندونېزيا د مسلمانانو د شمېر له مخې د نړۍ تر ټولو لوی اسلامي هېواد، چې په يوازې توگه د نړۍ د ټولو مسلمانانو . په همدې هېواد کې مېشته دي، پاکستان، هند، او بنگله دېش کې ژوند کوي. نژدې مسلمانان په عربي هېوادونو کې اوسېږي. په منځني ختيځ کې، غېر عرب هېوادونو لکه ترکيه او ايران د مسلمانانو لوی هېوادونه پېژندل شوي، په افريقا کې د مصر او نايجېريا په هېوادونو کې تر ټولو ډېر مسلمان وگړي ژوند کوي. د ۲۰۰۹ ز. کال په اکتوبر کې د پيو څېړنيز مرکز يوې ډېموگرافيکې څېړنې دا په ډاگه کړه چې په ټوله نړۍ کې نژدې . بېليونه وگړي مسلمانان دي، چې په همدې توگه د نړۍ په هرو ۴ وگړو کې يو وگړی مسلمان حسابېږي. د همدغې څېړنې په ترڅ کې دا هم په ثبوت ورسېدل چې د لېبنان په پرتله په جرمني کې ډېر مسلمانان موندل کېږي او همدا شان د سوريې په پرتله په چين کې ډېر مسلمانان مېشت دي. د پاملرنې وړ دا ده چې د پيو د څېړنيز مرکز لخوا د ترسره شوې څېړنې شمار به په ځينې ځايونو کې د عامو منل شويو ارقامو سره په لوی توپير کې وي. په داسې وخت کې د ځينو اټکلونو لپاره پکار ده چې د ځانگړي هېوادونو اړونده د مسلمانانو د شمېر ليکنې او شمار بايد په پام کې ونيول شي. د مسلمانانو اکثريت د سني مذهب لارويان دي، خو نژدې وگړي بيا د تشيع مذهب ډله جوړوي. لړليک هغه گڼ چې په لومړيو درېيو ستنو کې لاندې راغلي، همدا شمار د ۲۰۰۹ ز. کال د اکتوبر د مياشتې په ۸مه نېټه د پيو د څېړنيز مرکز لخوا د نړۍ د مسلمانانو د شمېر د ډيموگرافيکې څېړنې په ترڅ کې رابرسېره شوي. دا هم وگورئ مسلمانان مسلمانه نړۍ نور مذهبونه: مذهبونه د هېوادونو له مخې :: سرچينې باندنۍ تړنې - . : . : اسلام د هیوادونو له مخې
د اسیایي هیوادونو نوملړ

دا د خپلواکو او ناخپلواکو په گډون د اسیايي هیوادونو نوملړ دي. پدې نوملړ کې د آسیایي ۵۹ خپلواکو او نیمه خپلواکو په اړه لیکل شوي. -: ! بیرغ ! لنډ نوم ! رسمي نوم ! کورنی نوم ! پلازمینه ! نخشه - ابخازيا د ابخازيا جمهوريت ابخازي: ګرجي: سوخومي - افغانستان د افغانستان اسلامي جمهوریت پښتو: د افغانستان اسلامي جمهوریتدري: جمهوری اسلامی افغانستان کابل - ارمنستان د ارمنستان جمهوريت ایروان - آذربايجان د آذربايجان جمهوريت آذربایجاني ژبه باکو - بحرين د بحرين پاچايي مملكة البحرين عربي مانامه - بنگله دېش د بنگله دېش د خلکو جمهوريت بنګالي: ډاکه - بوتان د بوتان پاچايي دزونګخا: تیمفو - د هند په سمندر کې بریتانوی قلمرو د هند په سمندر کې بریتانوی قلمرو دیګو ګارسیا - برونای برونای دولت د استوګنی ځای مالایې: بروني دارالسلام سری بګاوان بندر - کمبودیا د کمبوديا پاچايي خمري: پنوم پن - چين د خلکو جمهوريت د چین د خلکو جمهوریت : دودیزه چینایي: بیجنګ - کریسمس ټاپو د استرالیا دوهمه ملکه الیزابت فلاینګ فیش کاو - کوکوس ټاپوګان د استرالیا دوهمه ملکه الیزابت لویدیځ آیسلنډ - قبرس د قبرس جمهوریت ترکي او یوناني ژبه نیکوزیا - ګرجستان د ګرجستان جمهوریت ګرجي ژبه تفلیس - هنکانګ هنکانګ ځانګړې ایداري سیمه دودیزه چینایط او انګلیسي ژبې : چینایی هنکانګ - هند د هند جمهوریت هندي ژبه نوی ډیلي - اندونیزیا اندونیزیا جمهوریت اندونیزیایي ژبه جاکرتا - ایران د ایران اسلامي جمهوریت فارسي: جمهوری اسلامی ايران تهران - عراق جمهوری عراق جمهورية العراق کوردي او عربي ژبه: كۆماری عێراق بغداد - اسرایل د اسرایل دولت عبري ژبه او عربي ژبه یورسلیم - جاپان جاپاني جاپاني ژبه توکيو - اردن د اردن هاشمی پادشاهي عربي ژبه المملكة الأردنية الهاشميه د اردن پلازمینه اومان - قزاقستان قزاقستان جمهوريت قزاقي او روسي ژبهژبې - استانه - شمالي کوریا کوریاد خلکو ولسمشریزه کوریایي ژبه- پیونګ یانګ - سویلي کوریا کوریا جمهوریت کوریایي ژبه سيول - کویټ کویټ دولت عربي ژبه دولة الكويت کویټ - قرغزستان قرغزستان جهوریت قرغزی: آسيايي هېوادونه آسيا
د تصوفي لارو لړلیک

اکبریه گنابادی اویسیه بدویهاحمدیه بکتاشیه پیرجمالیه تیجانیه جنیدیه چشتیه حروفیه حکمیه حلمانیه حیدریه خاکسار جلالی، معصومعلیشاهی، نورائی، عجم خرازیه خفیفه دسوقیه رفاعیه سباریه سبلیه سهروردیه جمالیه، جلالیه، زینبیه، خلوئیه، روشنیه سهلیه سیاریه شاذلیه جوهریه، وفاذیه، هاشمیه، عفیفه، قاسمیه شطاریه صفویه طیفوریه فارسیه قادریه بریلویه، کسنزانی کبرویه ذهبیهرضویه محاسبیه ملامتیهقصاریه قلندریه مولویه ارشادیه، پوستنشینان نعمتاللهی نقشبندیه نقطویه نوربخشیه نوریه یسیویه،جهمیه ، ملامتیه ، کرامیه ، اویسیه ، نجاریه ، ضراریه ، یونسیه ، ثوبانیه ، جنیدیه ، سهلیه ، حکیمیه ، خرازیه ، خفیفیه ، حروفیه ، بابائیه ، بکتاشیه ، معطلیه ، روحانیه ، سالمیه ، سوفسطانیه ، سباییه ، طبایعه ، طیفوریه ، قصاریه ، محاسبیه ، دهریه ، نوریه ، مرجعیه ، بهشمیه ، اباحیه ، اصولیه ، افلاکیه ، الهامیه ، حشویه ، باطنیه ، براهمه ، ثنویه ، حلاجیه ، حلمانیه ، حلولیه ، حمدونیه ، خرازیه ، خفیفیه ، واصلیه ، عمرویه ، نظامیه ، معمریه ، بشریه ، هشامیه ، مرداریه ، جعفریه ، اسواریه ، اسکافیه ، حدیثیه ، صالحیه ، جاحظیه ، شمامیه ، جبائیه ، کعبیه ، جارودیه ، راوندیه ، شبیریه ، تناسخیه ، رزامیه ، بیانیه ، تبریه ، بکریه ، افطمیه ، ابومسلمیه ، حماریه ، کلابیه ، نجدانیه ، عجارویه ، صفدیه ، اباضیه ، کیسانیه ، زیدیه ، جریریه ، قاسمیه ، هادویه ، ناصریه ، صباحیه ، قصاریه ، طیفوریه ، سهلیه ، فراضیه ، خفیثیه ، سیاریه ، عقبیه ، یعقوبیه ، نزاریه ، جهمیه ، خزرویه ، سبائیه ، حربیه ، ریاحیه ، خطابیه ، سمیطیه ، شیطانیه ، حشویه ، علویه ، باطنیه ، اسماعیلیه ، مجوسیه ، فلاطونیه ، فیثاغورثیه ، قرمطیه ، غالیه ، مغیریه ، شبیهیه ، منصوریه ، جناحیه ، خطابیه ، غاروسیه ، عظمیه ، واقفیه ، مفوضه ، نصیریه ، صباحیه ، علبانیه ، کربیه ، کاملیه ، مختاریه ، مخمسه ، مبارکیه ، نجدیه ، مریسیه و ... سرچینې مشکور، محمد جواد. فرق اسلامی. څلورم چاپ،د قدس رضوی ولایت خپرونې، ۱۳۸۴، ۶۷. تصوف