ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
سليم راز

سليم راز ۱۳۱۸ لمريز لېږدي کال - ۱۴۰۰ ل ل کال، د ۱۹۳۹ ز کال د مارچ ۲۹ -د ۲۰۲۱ ز کال د می ۱۷، خيبر پښتونخوا د پښتو ژبې يو ليکوال او شاعر دی. مخينه سليم راز په ۱۹۳۹ ز کې د مارچ مياشتې په ۲۹ نېټه د خېبر بښتونخوا ايالت په دوابه سوکړ چارسده ولسوالۍ ضلع کې د ملک امان خان کره زېږېدلی دی.په قبیله یوسفزی ملکال ښاخ وو. هغه د خيبر پښتونخوا په شاعرانو او ليکوالو کې د يوه ادبي څېړونکي او کره کتونکي په توگه هم مشهور دی. نوموړي ته د پاکستان حکومت د هغه د ادبي خدمتونو په لړ کې د حسن کارکردگۍ صدارتي جايزه ايوارډ ورکړی او د نورو رسنيزو ادارو او فرهنگي تنظيمونو له خوا په يو شمېر جايزو نمانځل شوی دی. د ادبياتو اکاډېمۍ له خوا ورته د خوشال خان خټک جایزه ورکړ شوې ده. ښاغلي راز پښتو ادب ته هر ځايې اوږه ورکړې او په دغه لړ کې يې د افغانستان او سعودي عرب نه علاوه د يو شمېر نورو هېوادونو سفرونه هم کړي دي. په نوموړي پروفېسر حنيف خليل د سليم راز فکر، فن او شخصيت په نوم کتاب او د پېښور پوهنتون د جرنلزم د څانگې طالب علم رضوان الحق پرې د سليم راز پرسنالټي پروفائيل څېړنه مکمله کړې ده. د پښتو ادب په خدمتونو کې په ۱۹۸۷ ز کال کې او بيا په ۲۰۰۰ ز کال کې د پښتو د کاميابو نړيوالو کانفرنسونو کولو تاج هم سليم راز ته په سر شوی دی. گن اړخيز شخصيت سليم راز د ترقي پسند فکر خاوند، د انجمن ترقي پسند مصنفين پاکستان جنرل سيکتر او د پاکستان د ادپیاتو اکاډمۍ غړی دی. نوموړي په نظرياتي سياسي ډگر کې د ولس د جمهوري حقونو، قامي ربړو، خپلې خاورې د خپلواکۍ په تناظر کې د طبقاتي، معاشرتي فرق ختمولو سره، د خپل قلمي جهاد د لارې تل د ځپلې طبقې لپاره غږ پورته کړی، او د خپل پښتون قام وگړو غږ پورته کولو ته يې لومړيتوب ورکړی دی او خپله وايي چې انتها پسندانه او متعصبانه قام پرستي نه خوښوم. چې سفر مې تل د مينې سفارت دی زه د هاغه قافلې نمائنده يم سرحدونه مې نظر کې نه ځائيږي د نړۍ د هر وطن زه باشنده يم نوموړي په طالب علمۍ کې، چې د ډيره اسماعيل خان په کالج کې د ديارلسم جمات زده کړيال وو، د صحافت په ډگر کې د خپل کالج د گومل مجلې د لارې قدم اېښودی او بيا يې دغه دنده د پوځي امرانو په هغو دورونو کې مخ په وړاندې بیولې او په هغو مسلو يې قلم راپورته کړی، د کومو څخه چې به خلکو ډډه کوله. سليم راز د پښتو او اردو ژبې د گڼو رسالو او ورځپاڼو، چې پکې وحدت ورځپاڼه، عدل، شهباز حقيقت، معيار، ښکلا، ليکوال، اېکسپريس، مشرق، اج ائين او نورې شاملې دي، سټاف رپورټر، نيوز ايډيټر، مدير او کالم نگار پاتې شوی دی. مدني اکر چاپ شوي نښيرونه يې تر اوسه د ښاغلي سليم راز څه کم ۵۰ بېلابېل اثار چاپ شوي، چې د ځينو نومونه يې په لاندې ډول دي: ۱- د د زخمونو پسرلی شعري ټولگه. ۲- زه لمحه لمحه قتلېږم شعري ټولگه، د ۲۰۰۹ ز کال چاپ. ۳- تنقيدي کرښې کره کتنه، د کال غوره کتاب نوم يې گټلی دی. ۴- له باړې تر باړه گلۍ راپورتاژ، يونليک ۵- پاکستاني ادب ۱۹۴۷ تر ۲۰۰۸ز انتخاب پښتو ۶- پښتو ادب کښې سفرنامه څېړنه ۱۹۴۷ ت ۱۹۹۶ز چاپ کال ۲۰۱۵ ز ۷- ادب او تنقیدي مسایل نثر چاپ کال ۲۰۱۶ز ۸- رحمان بابا یوه فکري مطالعه نثر چاپ ۲۰۱۵ ۹- یقین نثر اردو ژبه چاپ کال ۲۰۱۶ز مړینه سليم راز د ۲۰۲۱ ز کال د می میاشتې پر ۱۷ نېټه کال له دې نبمگړې نړۍ د تل لپاره سترگې پټې کړې. اخځليک ۱- ۲- ۳- ۴- پښتانه پښتانه شاعران پښتانه ليکوال
شکيرا

کولمبيايۍ سندرغاړې شکېرا د ١٩٧٧م کال د فبرورۍ پر ٩مه نېټه زېږېدلې ده. هغه په ١٩٩٠ يمه لسيزه کې د کولمبايي او لاتينې امريکا د موسيقۍ په مرسته مشهوره شوه. هغه د هسپانوۍ ژبې تر څنگ په انگرېزي، پرتگالي، ايټاليايي، فرانسوي او ځينو نورو ژبو خبرې کولاى شي. هغې د غرب موسيقي له شرقي موسيقۍ سره گډه کړې ده. سرچينه د آزادۍ راډيو د اوونۍ سندره شکيرا
اناستاسيا

اناستاسيا شيکاگو سپټمبر یوه امريکايي سندرغاړې سندرليکواله او سينگارگره ده. البومونه - - - - - امريکايي سندرغاړې
زو – ۲۳ – ۲

زو ۲۳ ۲ په روسي کې: د الوتکو ویشتونکی توپونو څخه دی چی د الوتکو، هلیکوپترونو چورلکو او نورو هدفونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه توپ د مځکنی هدفونو پر ضد هم کارېدلای سی. دغه وسله په ۶۰ کلو کی په شوروي اتحاد کی طرح شوه او شوروي پوځ د ۱۹۶۵ کال څخه راهسی د رو ۲۳ ۲ توپ رسمی ډول کار اخلی. په اوس وخت کی دغه د الوتکو ویشتونکی توپ تر ټولو پراخه شوی وسله ده. توصیف د زو ۲۳ ۲ الوتکو ویشتونکی توپ د دوو ۲۳ م.م. د توپ لولو څخه تشکیل کېږي. د ټول وسلې وزن ۹۰۰ کیلوگرامه ته رسېږي. دغه توپ د ۱۵۰۰ مترو څخه تر ۲۵۰۰ مترو پورې واټن ویشتونکی وهلی سی. د زو ۲۳ ۲ د کارتوس وزن ۱۹۰ گرامه دی. دغه وسله د چېک په جمهوریت کی او په پولنډ، فېنلانډ او ایران کی عصری شوه. روسي وسلې د اور وسلې د الوتکې ویشتونکي وسلې
کړکۍ

کړکۍ د دېوال او ودانۍ یوه برخه ده چې انسان د پنځ طبیعت د پېښو څخه لکه: باران، واوره، ساړه، تودوخه... په سمه توگه ساتي. سر بېره پر دې په ودانۍ کې د هوا د وتلو او ننوتلو او د رڼا د پرېښودنې دنده هم سر ته رسوي. کړکۍ ډېر پخوا د سمیټو او د وسپنې څخه اوسمهال د لرکي، پولې ونیل كلورايډ او د المونیم یا الومېنيم څخه جوړېږي. کړکۍ ودانۍ
ايالت

ايالت په ټوليز ډول یوې خپلواکې ډلې یا ټولگې ته ويل کيږي چې په یوه ځانگړې سيمه کې په خپلواک ډول حکومت کوي د ولايت پر خلاف ايالتونه په خپلو کورنيو چارو کې په خپلواک ډول سره حکومتي چارې پر مخ بيايي او یواځې په بهرنيو چارو کې د مرکزي حکومت تابع دي خو بيا ولايتونه په خپلو ټولو چارو کې بايد د مرکزي حکومت تر امر لاندې کار وکړي. ځمکپوهنه
سميع الحق

مولانا سميع الحق د پاکستان د جماعت اسلامي گوند مشر، د دېوبندي مدرسې مشر او د طالبانو د غورځنگ سياسي او فکري ملاتړی دی. هغه د طالبانو په ديني او پوځي روزنه کې لوی لاس لري. سميع الحق د پاکستان د څارگرۍ ادارې آی اس آی غړی او خواخوږی او د پاکستان د ولسي جرگې غړی هم دی. نوموړی يو سخت دريزه پاکستانی دی چې د پاکستاني گټو لپاره د ډېرو اخلاقي او بشري معيارونو نه تېرېږي. هغه يو وخت په افغانستان کې د نجونو د ښوونځيو او تعليم په خلاف و او په همدې نظريه يې ډېر طالبان روزلي دي خو په پاکستان کې بيا د نجونو او د هلکانو تعليم يې د اسلام له فرايضو گڼل. د پاکستان د ولسي جرگې غړي
داسو میراژ- ۲۰۰۰

داسو میراژ-۲۰۰۰ په فرانسوي کې: د جټ برید کونکی فرانسوي ښکاري الوتکه ده چی د هوایی او منځنی اهدافو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه الوتکه کولای سی په شپه کې او د باران په وخت کې جگړه وکړی او تر ټولو فرانسوی رهبری شوی راکټونه او بمونه کارولای سی. تاریخ داسو میراژ- ۲۰۰۰ په ۷۰ کلو کې په فرانسې کی طرح او جوړ شو. تر ۱۹۷۸ کال پورې ۵الوتکې جوړې شوې او د میراژ- ۲۰۰۰ لمړي الوتنه د ۱۰ مارچ په ۱۹۷۸ کال کې تر سره شوه. فرانسوي هوایی ځواک دغه ښکاري الوتکه د ۱۹۸۴ کال څخه راهسی کاروي. داسو میراژ ۲۰۰۰ د ۱۹۸۶ کال څخه د ډوپلېر نوی راډار کاروی. دغه راډار کولای سی ۸ هدفونه وڅاري او پر ۴ هدفونو یوځل برید وکړی. سرچینه فرانسوي الوتکې میراژ الوتکې
سليكان ډای اکسايډ

سليكان ډاي اکسایډ یا سليکا هغه ماده ده چې په پنځ طبيعت کې د کرستال او غیرکرستال امورف په توگه موندل کېږي. سليكان ډاي اکسایډ د ښيښې په جوړولو کې بنسټيزه او اړین ځای لري. په همدې توگه د ودانۍ په گانگرېټ جوړونې کې او لکه ماليکولي ننوونی په برښنایي دستگاو ،ښیښو او د روغتیا په چارو کې کارېږي. کیمیا اکسایډ
سيد داود تړون

سيد داود تړون - ۱۹۸۰ ز. يو افغان پوځي افسر او د افغانستان د څارگرې ادارې مشر و. هغه د خلق د گوند غړی هم و. د افغانستان پخواني دولتي چارواکي هغه د ۱۴ د فېبروري، ۱۹۷۹ ز. کال کې د کابل هوټل په نښته کې د امريکا د پخواني سفير اډولف سپايک ډبز په وژل کېدو کې پړ گڼي. هغه د افغانستان د پخواني ولسمشر حفيظ الله امين د نژدې او باوري کسانو څخه و. د خلق د گوند غړي
لیلا داونز

کولمبيايۍ سندرغاړې لیلا داونز د ١٩٦٨ م کال د فبرورۍ پر ١٩ مه نېټه زېږېدلې ده. هغه په ١٩٩٤ يمه لسيزه کې د کولمبايي او لاتينې امريکا د موسيقۍ په مرسته مشهوره شوه. هغه د هسپانوۍ ژبې تر څنگ په انگرېزي، پرتگالي، ايټاليايي، فرانسوي او ځينو نورو ژبو خبرې کولاى شي. هغې د غرب موسيقي له شرقي موسيقۍ سره گډه کړې ده. سرچينه د آزادۍ راډيو د اوونۍ سندره لیلا داونز
داسو میراژ اف‌۱

داسو میراژ اف۱ په فرانسوي کې: د جټ برید کونکي فرانسوی ښکاري الوتکه ده چی د ۱۹۶۶ کال څخه تر ۱۹۸۳ کال پورې جوړېدله. دغه الوتکه کولای سی پر هوایی او مځکنی اهدافو برید وکړي. د ۱۹۶۶ کال څخه تر ۱۹۸۳ کال پورې ۷۲۰ الوتکې جوړې شوې. په ۷۰ کلو کی د داسو میراژ اف۱ ښکاري الوتکې ۱۳ هېوادونو ته صادرې شوې. فرانسوي الوتکې میراژ الوتکې
کوږوږ

کوږوږ څو ټوټه ټوټه کرښې چې د سيده خط په بڼه نه وي خو د یو بل سره گډ ټکي ولري، کوږوږ نومېږي. هندسه خط کوږوږ
مکډونالډز

مکډونالډز د نړۍ یو له سترو ځنځيره يزو خوړنځايونو رسټورانټونو څخه یو دي. چې په ۱۱۹ هېوادونو کې د استازوليو نماينده گيو په درلودلو سره هره ورځ ۶۸ ميليونه پېرودونکو ته خپلې چوپړتياوې رسوي. آر مرکز يي د امريکا په متحده ايالتونو کې دی. مکډونالډز
پېړۍ

پېړۍ د وخت کچه ده. یوه پېړۍ سل کاله گڼل کېږي. پېړۍ تل په دوو ۰۰ پای ته رسېږي او په ۰۱ پیل کېږي. پېړۍ سلو کالو دورې ته وايي۔ چې د لس لسيزو سره برابر ده۔ له دې پرته کليزه مياشتې او کال پيل تر هر سلو کلونو سليزې هم پېړۍ بلل کيږي.
خوړنځی

خوړنځای په انگريري: یو بنسټ یا ځای دی چې پېرودونکو ته د پيسو په بدل کې خواړه او څښاک برابروي. خوړنځايونه
عبدالروف ابراهيمي

عبدارووف ابراهبمي زوکړه زوکړه ۱۳۴۱لمریز کال کندز امام صاحب ولسوالۍ د دوه دورو لپاره د افغانستان د ولسي جرګې پخوانی رئیس وو. دندې د جهاد او انقلاب له بري وروسته پر ۱۳۷۲ ل کال د شيرخان بندر د سرحدي قوماندان په توگه وگومارل شو او ورپسې د شمال د درېيمې سرحدي فرقې د قوماندان دنده وروسپارل شوه. د طالبانو تر ماتې وروسته په ۱۳۸۱ کال کې د سرحدي لوا د قوماندان په توگه وټاکل شو او په همدې کال کې په بېړنۍ لويه جرگه کې د کندوز د خلکو استازی و. هغه پر ۱۳۸۴ ل کال د افغانستان د ملي شورا د پنځلسمې دورې د استازي په توگه وټاکل شو او د پنځو کالو لپاره په ولسي جرگه کې د کورني امنيت د کميسيون غړی و. په ۱۳۸۹ ل کال کې د ولسي جرگې په ټاکنو کې يوځل بيا د کندوز د خلکو استازی وټاکل شو او د ۱۳۸۹ ل کال د کب مياشتې په اتمه د ولسي جرگې د غړيو له لوري د يوې پنځه کلنې تقنيني دورې لپاره د دغې جرگې ريس شو. نوموړي واده کړی درې زامن او پنځه لوڼې لري. د نوموړي مشر زوی عبدالقادر ابراهیمي د بلخ پوهنتون محصل دی. عبدالروف ابراهیمي د ۱۳۴۱ لمریزکال د وري میاشت په شلمه د کندوز ولایت د حضرت امام صاحب په ولسوالۍ کې زېږېدلی . دی لوړې زده کړې نه لري خو د افغانستان د ولسي جرگې رئيس په ۱۳۸۹ لمریزکال وټاکل شو . مخينه د افغانستان د کورنيو جگړو پر مهال د حزب اسلامي يو جنگسالار غړی و او وروسته د جمعيت اسلامي سره يو ځای شو . زده کړې منځنۍ زده کړې یې د کندوز ولايت حضرت امام صاحب ولسوالۍ د باسوس په ښوونځي کې او ثانوي زده کړې یې په ۱۳۵۸ لمریز کال کې د کندوز ولایت د تخارستان په دیني مدرسه کې پای ته رسوولي. له هغې وروسته د کابل پوهنتون د ژبو او ادبیاتو پوهنځي ته شامل شو، خو تر څه مودې وروسته پر افغانستان د شوروي د يرغل له کبله د جهاد په لیکو کې ورداخل او د افغانستان د آزادۍ په موخه په بیلا بیلو جبهو کې وجنگید. دم مهال عبدالروف ابراهیمي د کابل پوهنتون د عربي ژبې په دیپارتمنت کې د لیسانس په ترلاسه کولو بوخت دی. د ۲۰۰۱م.زېږيز راروسته د جهاد او انقلاب څخه وروسته پر ۱۳۷۲ لمریز کال د شیرخان بندر د سرحدي قوماندان په توگه وگومارل شو او ورپسې د شمال د درېیمې سرحدي فرقې د قوماندان دنده وروسپارل شوه. د طالبانو تر ماتې وروسته په ۱۳۸۱ کال کې د سرحدي لوا د قوماندان په توگه وټاکل شو او په همدې کال کې په بیړنۍ لویه جرگه کې د کندوز د خلکو استازی و. عبدالروف ابراهیمي پر ۱۳۸۴ لمریز کال د افغانستان د ملي شورا د پنځلسمې دورې د استازي په توگه وټاکل شو او د پنځو کالو لپاره په ولسي جرگه کې د کورني امنیت د کمیسیون غړی و. په ۱۳۸۹ لمریز کال کې د ولسي جرگې په ټاکنو کې یوځل بیا د کندوز د خلکو استازی وټاکل شو او د ۱۳۸۹ لمریزکال د کب میاشتې په اتمه د ولسي جرگې د غړیو له لوري د یوې پنځه کلنې تقنیني دورې لپاره د دغې جرگې رییس شو. مدني حالت نوموړي واده کړی درې زامن او پنځه لوڼې لري. د نوموړي مشر زوی عبدالقادر ابراهیمي نومېږي او دم مهال د بلخ پوهنتون زده کړيال دی. سرچينې د افغانستان د ولسي جرگې وېبپاڼه د افغانستان د ولسي جرگې غړي
پير سيد احمد گيلاني

پير سيد احمد گيلاني د افغانستان د محاذ اسلامي د گوند مشر او يو پخوانی جنگسالار دی. د پیر سید احمد ګیلاني ژوند لیک زوکړه: پیرسید احمد ګیلانی په ۱۹۳۲ م کال د ننګرهار ولایت د سره رود په ولسوالۍ کې په یوه علم پروره کورنۍ کي دی نړي ته سترګي وغړولی. هغه د صوفیه قادریه د طریقت پیر یا رهبر وو، په افغانستان کې چې د د پلار سید حسن ګیلاني لومړنې کس وو چې د په عراق بغداد کې د د قادریه طریقت منځته راوړ و. په ۱۹۰۵ م کال دوی افغانستان ته راغلل او امیر حبیب الله خان ورته په ختیځ کې د ننګرهار سره رود ولسوالۍ کي د میشت کیدو ځآی ورکړه ، پیر سید احمد ګیلاني بیا کابل ته ولاړ او هغه خپلې زده کړې د کابل د امام ابوحنیفه په کالج کې دشریعاتو په برخه کې پیل کړی ، هغه د شریعاتودپوهنځې له ختمیدو مخکې دخپلې کورنۍ په غوښتنه د شاهي کورنۍ سره اړیکه ټینګه کړه او د امیرحبیب الله خان له لمسۍ عادله سره نکاح وکړه. دغه روحاني کورنۍ د طریقت تر څنګ بیا په سوداګري پیل وکړ په ۱۹۷۹ زیږدیز کال کله چې کمونستان قدرت ته ورسیدل ، پیر ګیلانی پاکستان ته مهاجر شول ،هلته یی د د محاذ - اسلامي ګوند جوړ کړ ، ددی ګوند دجوړیدو اصلي موخه په افغانستان کې د حقیقت لپاره مبارزه کول وو، محاذ اسلامي ګوند د هغو اوو نورورګوندونو په څیر په افغانستان کې د اتحاد شوروی په مقابل کې وجنګیده دغه ګوند په افغانستان او پاکستان افغان کډوالو کې د د پراخ نفوذ خاوند وو. د پیر سید احمد ګیلاني په رهبری د محاذ اسلامې ګوند په افغانستان کې د د طالبانو له قدرت رسیدلو وروسته، دهغو سره هم په مخالفت کې شو او دشمالي ټلوالوسره یوځای شول ، پیر د اسلامیزم او نشنلیزم سره په مخالفت کې واقع شو. ګیلاني دحامد کرزی په دوران کې د هغه له کلکو ملاتړو کوونکو څخه وو او دپیر په غوښتنه هغه طالب وسلوال چې په جګړه کې ښکیل نه وو ، په افغانستان کې د هستوګنې کیدو لپاره منځګړی شو ، پیر سیداحمد ګیلاني په ۱۳۹۳ لمریز د ولسمشري په ټاکنو کې د محمد اشرف غني څخه خپل ملاتړ اعلان کړ. پیر ګیلانی ۶ میاشتې وړاندې د سولې د عالي شورا د مشر په هیڅ وټاکل شو او دهغهې مذاکرات د د بین افغانی سولې لپاره دده په مشری دحزب اسالامي سره ښې پایلې درلودی. ماشومان: پیر سید احمد ګیلاني پنځه ماشومان لري چې په لاندې کرښو کې یی دندی او نومونه ذکر شوی دی: ۱.فاطمه ګیلاني --- د افغانستان د سرې میاشتې ټولنې مشره ۲.سید احمد ګیلاني ---- د مشرانو جرګي لومړي نایب ۳.مریم ګیلانی ---- د شمسه کلیوالو ماشومانو او عادله بنسټ ایښودونکی ۴.زهره ګیلاني--- د زیډ سوزني کالي جوړونې د برنډ منځته راوړونکې او مشره ۵.سیداحمد ګیلاني ---- په جوردان کې دافغاننستان لوی سفیر مړینه : پیر سید احمد ګیلانی د زړه د حملې له کبله د ۸۵ کالو په عمر په کابل کې د غازی امان الله خان په روغتون کې له دی نړۍ سترګې پټې کړی. روح یی ښاد فردوس جنت یی په نصیب شه! اخذلیکونه: ټولونه او ژباړه : ډاکټر ا . همدرد . : . : . . . ----. : . . : . . . ----. . . . : . : . . . ---. : . . : . . . ---. . . . : . . . ---. . : . : . . . ---. . . - . . -- جنگسالاران
غيرت بهير

غيرت بهير د حزب اسلامي د گوند غړی او د گلبدين حکمتيار زوم دی. نوموړی د پاکستان د استخباراتي چارواکو او آی اس آی سره نژدې اړيکې لري. افغان جنگسالاران
وپش

وپش يا ټين په انگريزي: د پېژندگلوي يوه ځانگړې شمېره ده چې د امريکا په متحده ايالتونو کې د ورکړېنې په موخه کارول کيږي. د وپش ويي له دريو تورو څخه جوړ شوي چې: و ـ ورکړېنه یا ورکړېنه ورکونکی پ ـ پېژندگلوی ش ـ شمېره چې د وپش مانا چې په انگريزي کې ورته ټين وايي مانا يي ده د ورکړينې یا ټکس ورکونکي د پېژندگلوی شمېره چې په دې سره ټکس ورکونکي کس ته د خپلو ورکړينو یا ټکسونو په ورکولو کې لا آسانيا راشي. ورکړېنه
ابسيډين

ابسيډين هغه توکی ښيښه ده چې د اورشیندې د ویلوب د ژر سړېدو څخه په لاس راځي او د اوبو کچه یې ۳ ۴ پر سلو کې وي. که چېرته د اوبو او کاربن دیاکسیډ د وتلو کچه ډېره شي نو - يو ډول ډبره به لاس ته راشي. د ابسیډین رنگ د هغه په ککړوالي پورې اړوند لري خو په ډېرو وختو کې تک تور رنگ او کله هم څه زرغون والی لري، که نری غوڅ شي نو بله خوا به ترې ښکاره شي. ډېر پخوا ابسیډین د خپلو تېرو کنجونو له وجې لکه اسلحه په جگړو کې کارېدو. اوسمهال د ودانۍ په چارو کې ورنه کار اخلي. لکه: د سیمټو په کلکېدو کې د اوبو تر لاندې ، د لمر د وړانگو گرځونکې ښیښې ته تور رنگ ورکول او داسې نور. ودانۍ ښیښه ابسیډین
کورنۍ

کورنۍ يوه ټولنيز بنسټ ته وييل کېږي. همداراز کورنۍ په لاندې مفاهيمو کې هم کارېږي. کورنۍ ټولنپوهنه - يوه ټولنيزه ټولگه ده چې د ښځې ، خاوند او ماشومانو نه جوړه شوې. کورنۍ ژوپوهنه - دا د ژويو د ډلبندۍ له مخې د ځانگړو ژويو کلاس يا ټولگی دی. کورنۍ بوټپوهنه - دا د هم ډوله بوټو يو ټولی دی. :
کاشي

کاشي یو نري د ښیښې پوښ دی چې لوښیو کټوې، د لمبلځي او د گوښه ځای د اړتیا شیان لکه لاس وینځی، کموډ د دېوال خښتو، د ځمکې د فرش خښتو، د بام خښتو کپریل او نورو د خټو پخ شویو شیانو ته د ساتنې، ښکلا او په اسانه د پاکېدنې په موخه، ورکوي. کاشي خټې ته کلک توب وربښې او د مایعاتو د ساتلو وړ یې گرځوي. د یوه خټن څیز کاشي کول په راز راز کیمیاوي پوډري توکونو کېږي. د دغه توکونو کچه د کاشي په رنگ اغزې لري. جوړېدنه د کاشي کولو توکي کټ مټ د ښیښې دي، سليكان ډاي اکسایډ یا سليکا چې په کورتز کې موندل کېږي دې سره د سرپو اكسايډ او فلدسپار سره میده اوړه کوي او اوبړن کوي او لوښی په کې ننه باسي. بیا یې په اورغالی کې تر هغه درجې اېږدې چې خټه د بڼې بدلون ته ونه رسېږي. رنگونه هر رنگ خپل اړوند لرونکی توکی لري: د بېلگه په توگه د شین او پوخ شین ته د كوبالټ اكسايډ ، د زرغون رنگ لپاره د کروم اكسايډ، د زېړ سور پوخ سور لا تر توره د اوسپنه د اكسايډ څخه کار اخلي. خټه کاشي
خټگري

خټگري هغه چلند دی چې ډبرې او یا خښتې د مسالې په مرسته سره یو ځای کېږي او یو دېوال جوړوي. خښته هغه توکی دی چې په خټگرۍ کې په اسانه پرې، مات او یو ځای کېږي. له همدې امله یې دېوالونو د خټگري ډېرې بڼې او د لگولو بافت ډولونه موندلې دي. چې بېلگه به یې داسې وي : په اوږدو نیمه خښته، بلاک ډوله بافت، په اوږدو څلورمه برخه مېلني، په اوږدوڅلورمه برخه خښته عمودي، صليب ډوله کښېنونه، په بر کښېنونه بافت، گوېته کښېنونه، وحشي کښېنونه او داسې نور. سرچينې د ودانيو جوړونه ۳ لیکوال: ديپلوم انجينېر اسدالله ملکزی خټگري
انجه

انجه په لاتين: - یو یوی لرونکي او درملي بوټي دي چی په ايران، اوزبکستان، افغانستان او هندوستان کې شنه کېږي. دغه بوټي د مسالې په توگه هم کارېږي. توصيف انجه یو درملي بوتي دي چی د په کورنی او د په چنس پورې اړه لري. اوږدوالي یی ۳ متره دي او قوي ریښې لري چی د مسالې په توگه کارېږي. گل یی شین - ژیړ رنگ لري. نوموړی بوټي خاصي بوی لري چی تر پخولو وروسته خوړينېږي نرمېږي. انجه د مې څخه تر سپټمبر پورې گل کوي. دغه بوټي په هندوستان او نورو هېوادونو کې خواړو ته پر ځاي پياز او هوږې ور کول کېږي. انجه په روغتيا کې انجه د درمل په توکه تقریبا ۲۰۰۰ کاله کار شوي ده. نوموړی پوتي پر هاضمې، انفلوانزا، برونشیت او سابندي ښه آغېزه لري او گاز ماتوونكى هم دی. شفا بښونکي نباتات بوټي
لوی ناب شېردل خان شاغاسي

لوی ناب شېردل خان شاغاسي د امير شېر علي خان د پاچايۍ په وخت کې يو لوی چارواکی او سيمه ايز سردار و. هغه د امير امان الله خان مورنی نيکه دی. په بله وينا هغه د امير حبيب الله خان خسر، د امير حبيب الله خان د ماندينې، عليا حضرت سرور سلطان بېگم پلار او د امير امان الله خان نيکه و. افغانان
راضيه بېگم

راضیه بېګم چې لقب يې نور السراج و، د امير حبيب الله خان او د سرور سلطانه بېگم لور او د امير امان الله خان خور وه. د امير حبيب الله خان کورنۍ
گڼ پوهيال

گڼ پوهيال، دگڼ علم پوهاند چې په انگرېزۍ کې ورته پوليمت وايي ، عربي کې ورته العلاّمةوایي او يوناني کې هم د پوليمتيس په نومونو يادېږي . دا لقب هاغه کس ته ورکول کېږي چې د چا د علم د وړتيا کچه پراخه غځېدلي پر رازو رازو علمونو ولاړه وي . په بله وینا دا لقب هاغه پوهاند ته ورکول کېږي څوک چې د علمونو په مختلفو څانگو باندې برلاسي او تجربه ولري . د پخوا پیرونو ساینسپوهان به علامه بلل کېدل ځکه چې د هغوی د پوهې وړتيا به د اړونده ساینسي پوهې څخه غځېدلې پراخه وه. د گڼپوهیالو پوهانو لړلیک د هغو گڼپوهانو لړلیک چې په د خپل پېر پر علومو برلاسي ول، چې دا ټول پوهان ډېری د تېرو زمانو اوسېدونکي ول. نومونه یې په لاندې توگه دي: په پرله پسې تاریخي ډول زوکړي ایمهوتپ فیثاغورس ارخوطس ارستو ارشمیدس چانگ هانگ ژوگا لیانگ ناگارجونه هیپاټیا اریابهاتا جعفر صادق جابر بن حیان محمد بن موسی خوارزمي جاحظ زریاب یعقوب کندي عباس بن فرناس ابوزید بلخي محمد زکریای رازي فارابي علي بن حسین مسعودي چاویندارا، پوځي بولندوی، هندي شاعر آویناهاواگاپوترا، شاعر، ویناوال، هندي موزیکپوه ابن هیثم ابوریحان بیروني ابن سینا ابن حزم شن کو، چيني پوهاند او علامه خیام ابوحامد محمد غزالي این باجه آچیریا هماچاندرا هیلدگارد ابن طفیل ابن رشد موسی بن میمون بدیعالزمان جزري فخر رازي دویم فریدریک، د روم سپېڅلی امپراتور خواجه نصیرالدین طوسي البرتوس ماگنوس ابن نفیس راجر بیکون قطبالدین شیرازي امیرخسرو دهلوي ابن بنای مراکشی لسان الدین خطیب ابن خلدون نیکولاس لئون باتیستا آلبرتی جلالالدین سیوطی لئوناردو داوینچی گیرلامو کاردانو متی ریچی اکبرشاه زائو گوناکیو گالیلئو گالیله جاهان شوراک رني ډیکارټ آتاناسیوس کریچر جوان کارامولا ی لبوکویتز بلز پاسکال رابرټ هوک اسحق نیوټن گوتفرید لایبنیتس بنجامین فرانکلین روده بزوایچ میخائیل لومونسف فریدریش دوم توماس جفرسون ساموئل تیلر کالریج یوهان ولفگانگ گوته توماس یانگ هیراگا جنای هرمان کراسمان هربرت اسپنسر هرمان فون هلمهولتز چاکدیش چندر بوز الکساندر برودین چارلز ساندرس پیرز تقی الدین شامی خوزه ریزال رابیندرانات تاگور ادوارد هلن آلن چارلز بروگرس فری آلبرت شوایتزر اروین شرودینگر فریدریش فون هایک ژان کوکتو ویلیام جیمز سیدیس ولادیمیر ناباکوف آندره مالرو پاول روبرسون جان فون نویمان جاکوب برونسکی هربرت سیمون ژاک فرسکو آیزاک آسیموف بوریس واین ډزمونډ موریس سید محمد نقیب ابن اتس روبرت آنتون ویلسون اومبرتو اکو کریستوفر اکویگبو جاناتان میلر ادوارد سعید جارد دایموند داگلاس هوشتفر هاملت ایساخانیل روان ویلیامز کنث رودگف الوک بهارگوا استیو جابز ناتان مایهرولد کریستوفر لایتفوت استیون هاوکینگ دا هم وگورئ علامه سرچینې اند
وحيد قاسمي

وحيد قاسمي په انگرېزي ژبه يو نوموتی سندرغاړی او د شمالي ټلوالې جنگيالي احمد شاه مسعود د نژدې ملگرو څخه يو ملگری يې دی. دی د فبروري په ۲۶مه نېټه کال ۱۳۳۹م لمریز چې د ۱۹۶۰م زېږدي سره سمون خوري د افغانستان پلازمېنه کابل کې د زوړ ښار په يوې سیمې چې خراباد نومېږي زېږېدلی . دی له نیکونو راپه دېخوا د سندرغاړي مخینه لري او په ختيځې سندارا کې يې ټوله کورنۍ مشهوره وه . مخینه وحید قاسمي د خرآباد د سیمې مسلکي محلي کوڅه يي سندرغاړو د کورنیو څخه يوې مشهورې کورنۍ قاسمي پورې تړاؤ لري . د ښاغلي وحید قاسمي پلرنی نیکه استاد محمد قاسم م.زېږدي يو د ختيځې سندارا نوموتی محلي سندرغاړی و چې وروسته په افغانستان کې د همدې هنر له کبله قاسمي کورنۍ مشهوره شوه او ده ته د ختيځې سندارا پوهه په هند کې پیاراخان په نوم مشهوره پخواني هندي سندرغاړي ورکړې وه . همدارنگه پلار يې يوسف قاسمي په افغانستان کې يو غزلبول و او ورپسې يې تره يعقوب قاسمي ډېر مشهوره غزلبول و چې په افغانستان کې يې خپل د پلار مسلک پر مخه کړي و. وحید قاسمي هم خپل د پلار مسلک ته په اماتور توگه دوام ورکړی او وروسته لدې چې د غزلبولې کورنۍ غړی و نو یې ډېرو مشهورو افغان هنرمندانو څخه د لوېديځې سندارا اساسات زده کړل چې دغو هنرمندانو کې يو ببرک وسا او سلیم سرمست شامل دي . زده کړې ښاغلي وحید قاسمي خپلې لومړنۍ زده کړې د سردار جانخان څخه پیل کړې بيا يې دوهمې پیلنۍ زده کړې تر دولسمه د نادريه په لېسې کې بشپړې کړي ، لومړی لوړې زده کړې يې د کابل پوهنتون د پاړسي ادبياتو له پوهنځي څخه د لسانس تر کچې رسولي . دندې دندې يې د افغانستان راډيو ټلویزيون کې په ۱۹۷۰م زېږدي کالونو کې د اماتور گیتارست او کیبورډ آلې غږوونکي په توگه پیل شوي او وروسته يې سندرو ته پیل هم کړی. اوسمهال په افغانستان کې د طلوع په نوم شخصي ټلویزيون څخه د تفریحي خپرونو جوړوونکی او سمونگر دی . سياسي فعالیت ښاغلي قاسمي له پخوا څخه د جنگسالار احمد شاه مسعود ملگری و خو تر ۲۰۰۱م زېږدي کاله په هنري چارو د يو غزلبول او سندرغاړي په توگه بوخت و . وروسته له هغه کله چې د شمالي ټلوالې د مشهورې ډلې نظار شورا جنگسالار احمدشاه مسعود د دوه خبريالانو په بڼه عربي اورپکو لخوا په ۹م د سپتمبر ۲۰۰۱ کې ووژل شو نو ده سياسي فعالیت د احمد شاه مسعود په پلوۍ خپل په سندرو کې پیل کړ او يوه ډېره مشهوره سانده يې هغه ته ورډالۍ کړه چې شعر او غږيزه يې ښايي پخپله ښاغلي قاسمي جوړ کړی وي . ستاینیزې سرچینې د وحید قاسمي شخصي وېبپاڼه د ۱۹۶۰ زېږېدنې ژوندي خلک تاجکيان د پاړسي ژبې سندرغاړي سندرغاړي د نظار شورا غړی افغان سندرغاړي
عبدالرحمان رحماني

عبدالرحمان رحماني يو افغان پښتو ژبی سندرغاړی دی. مخينه عبدالرحمان رحماني پر لېږديز لمريز کال په کندهار کې زېږېدلی دی. رحماني په اصل کې يو سوداگر وو او له ۱۳۵۰ ز کاله راهيسې يې سوداگري کوله، خو له موسيقۍ سره يې له پخوا څخه مينه درلوده. هغه د راډيو افغانستان او ټلويزیون په ارشيف کې د ۸۰ شاوخوا کې سندرې لري. رحماني د خپلو ډېری سندرو يانې ۹۰ سلنې سندرو کمپوزونه پخپله جوړ کړي دي. د دې تر څنگ يې نورو سندرو غاړو ته هم کمپوزونه جوړ کړي لکه نعمت الله کندهاري، بشير کندهاري، ښاپېرۍ نغمې او ځينو نورو سندرغاړو ته. رحماني پر ۱۳۹۴ لمريز کال د موسيقۍ په اړه يو کتاب ليکلی او چاپ کړی دی. دا کتاب د سندارا ډولونه او پيوندونه نومېږي. ښاغلي رحماني پر خپله فېسبوک پاڼه ليکلي چې د دې کتاب لوستل به هر چا ته د موسيقۍ په باب کافي معلومات ورکړي او سندرغاړو ته د يوه درسي کتاب ارزښت لري. کډوال کېدل سندرغاړی عبدالرحمان رحماني د ۱۳۷۱ ل کال، کله چې په هېواد کې جهادي تنظيمونه واک و څواک ته ورسېدل او کورنۍ جگړې له نوي زور سره ادامه ومونده، رحماني صاحب د يو گڼ شمېر نورو هېوادوالو په څېر دې ته اړوت چې له افغانستانه ووزي او هند ته ولاړ شي. اخځونه افغان سندرغاړي
معشوق سلطان

معشوق سلطان يوه پښتنه سندرغاړې ده. پښتنې سندرغاړې
سردار محمد عزيز خان

سردار محمد عزيز خان ۱۸۷۷ ز. - ۶ د جون، ۱۹۳۳ ز. يو افغان ديپلومات و. هغه د افغانستان د پاچا امير حبيب الله خان سکرتر او له ۱۹۱۷ ز. تر ۱۹۱۹ ز. پورې د افغانستان د باندنيو چارو وزير او د المان او روسيې لپاره د افغانستان سفير و. مخينه سردار محمد عزيز خان د سردار محمد يوسف خان او مستوره بېگم مشر زوی و. هغه د هند په دېره دهن کې پيدا شوی و. نوموړی لومړني ولسمشر سردار محمد داود خان پلار و. همداراز هغه د افغانستان د پاچا سردار محمد نادر شاه مشر ورور او د محمد ظاهر شاه تره هم و. هغه د خپل د تره سردار محمد آصف خان لور خورشيد بېگم سره واده کړی و او څلور ځامن او څلور لوڼې يې درلودې. ځامن سردار محمد داود خان سردار محمد شفيع خان په ماشومتوب کې مړ شوی سردار محمد رحيم خان په ماشومتوب کې مړ شوی سردار محمد نعيم خان لوڼې زوبيده بېگم د سردار غلام فاروق خان مېرمن معصومه خانم په ځوانۍ کې مړه شوې امنه خانم په ځوانۍ کې مړه شوې عايشه جان زده کړې سردار محمد عزيز خان په هند کې زده کړې ترلاسه کړي وې. مړينه سردار محمد عزيز خان چې کله په برلېن کې د افغاني محصلينو د لومړنۍ ډلې مربي په توگه مسافر و نو د يو افغان محصل چې نوم يې سيد کمال و، لخوا ووژل شو. د هغه مړی يې افغانستان ته راوړ او د مرنجان په غونډۍ کې خاورو ته وسپارل شو. افغان وزيران
ډولومیت

ډولومیت ته کلسیم مگنيزيم کاربونات هم وایي. کیمیاوي فورمول یي دی. د ډولومیت پیدایښ سم څرگند نه دی. خو څه پوهان په دې اند دي چې دا توکی په سمندر کې موندل شوې دي. په خړ، نسواري، زېړ نسواري ډوله، تور او بې رنگه لیدل کېږي. کلکتوب یې د ۳،۵ څخه تر ۴ او کثافت یې ۲،۸۵ دی. دغه توکی د ودانۍ د ښکلا او یا د اور په وړاندې لکه ډبرې کارېږي. ډولومیت د مگنیزیم اکسایډ دا پیدا کولو لپاره هم کارېږي. ډبره ډولومیت
سپيرونولکټون

سپيرونولکټون په انگرېزي: سوداگريز نومونه يې الډکټون، نووسپيروټون، الډکټازايډ، سپيرکټين، سپيروټون، وېروسپيرون يا بيرلکټون هم دي چې په عام توگه د سپيرو په نوم ورته اشاره کېږي، يو مدرر درمل دی او د انټي اندروجن يا اندروجن ضد درمل په توگه هم کارېږي. دا درمل په مصنوعي توگه په آزمېنتون کې جوړېږي او يو مصنوعي -لکټون درمل دی چې د پښتورگي د هورمون الډوسټيرون يو انټاگونيست سيال دی او د پوټاشيم سپمونکو مدررو درملو په ټولگي کې شمېرل کېږي. سپيرونولکټون په اصلي توگه د زړه د سکتې په درملنه کې، د لړمون د ناروغۍ په سبب د رامنځ ته شوي اسايټس په درملنه کې، د لږ-رينين له کبله د لوړ فشار، د هايپوکاليميا يا د پوتاشيم د کمښت، د دويم الډوسټېرونيزم د ساري په توگه د لړمون د سېروسېز او د کان ساينډروم لومړنی الډوسټېرونيزم په ناروغيو کې کارېږي. په يوازې توگه سپيرونولکټون يو ضعيفه مدرر درمل دی دا ځکه چې دا درمل د پښتورگو د نېفرونونو په ښکتنۍ ټولېدونکو نلکو اغېزه لري، دا د نېفرونونو هغه برخه ده چې په اطراح کېدونکو متيازو کې لږ بدلون راوستلای شي، خو دا درمل بيا د نورو مدررو درملو د يوځای کارېدلو سره اغېزمن ثابتېږي. د لوړ فشار په سلو ناروغانو کې يو کس د الډوسټېرون هورمون لوړه کچه لري چې په دغو کسانو کې د سپيرونولکټون د فشار ضد ځانگړنې د فشار ضد د نورو پېچلو درملو سره يوځای څوک يوځای کولی شي. د سپيرونولکټون د اندروجن ضد ځانگړنې په سبب دا درمل د هيرسوټيزم يا د ښځو په مخونو د وېښتانو د ليرې کولو او د دانو او بخارونو د ليرې کولو پخاطر د ملهم په توگه هم کارېږي. دا درمل د پولي سيستيک اوېري ساينډروم يا د تخمدان د څوسيستيکي ساينډروم په درملنه کې هم کارېږي. درمل
آرسېنيک

ارسېنیک کیمیاوي توکی دی چې په وگړیزه ژبه ورته د موږک وژنه وایي. یې کیمیاوي نښه ده. ۳۳ اتومه لري. نرم دی. خړ او زېړ رنگونه لري.د خړ خټنه ډېره د چار ساحه یې هم غټه ده. دغه توکی که تود شي په اکسیډ بدلېږي، چې د ارسېنیک اكسايډ ورڅخه جوړېږي، چې د اوږې بوی لري. ارسېنیک په څه گډونونو کې د وچ اکر څخه پرته له دې چې اوبه شي په غاز بدلېږي. د ارسېنیک پېښلیک ډېر پوهان په دې اند دي چې ارسېنیک البرتوس ماکنس په ۱۲۵۰ میلادي کې د لومړي ځل لپاره په خپلواکه توگه په لاس راووړ. خو دالبرتوس څخه ډېر د مخه یونانی او عربی کیمیا پوهانو ارسېنیک د سپین ارسېنیک له ترکیب څخه د نورو توکونو څخه جلا کړ اوخپلواکه بڼه یې ورکړه. د ارسېنیک کاروونه ارسېنیک یو زهري توکی دی. چې انسان ته زړه بدی، د گډې درد، قبص او د انسان مرکزي اعصاب ورانه وي. په لوېدیز کې ارسېنیک د وژونکی زهر نوم کټلی دی. په فرانسه کې ناپلیون بناپارت په دغه توکي ووژل شو. په چین کې دغه توکی دوه زره کاله را په دې خوا د او په روغنه کې کارېږي.اوسمهال په نورو روغتیاي چارو کې هم لکه د کارېږي. برسېره پر دې په کرنه کې هم د څه ناغوښتونکو حشراتو د تښتې او یا د منځه وړلو لپاره کار ورڅخه اخیستل کېږي. سرچينې - ویکیپېدیا ارسېنیک
د چېک پوځ

د چک جمهوریت پوځ د چک هیواد پوځ په چېکی ژبې کې: د چېک د وسله والو ځواکونو څخه دی چی د دی هېواد په امنیت کی مهم رول لوبوي. نوموړی پوځ د مځکني ځواکونو، هوايي ځواکونو او ولسمشر ادارې گارډ څخه جوړ شوي دي. د چېک د پوځ عالی قوماندان چېکي ولسمشر میلوش زېمان دی . د ۲۰۱۲ کال څخه د چېک پوځ لوی درستېز جنرال پېتر پاول دی. په اوس وخت کی دغه پوځ ۱۹۸۲۷ عسکران لري.د چېک جمهوریت د ۱۹۹۹ کال څخه د ناټو غړیتوبتوب لري د چېک پوځ اصلی جوړښت د چېک پوځ قوماندانو مرکز پراگ د هوایی ځواکونو قوماندانو مرکز د مځکني ځوانونو قوماندانو مرکز پوځي څارگره اداره نوموړي اداره یوازې د دفاع وزارت ته مسول دی تاریخ د چېک پوځ په ۱۹۹۳کال کې د چکوسلواک تر تقسیمولو وروسته جوړ شو. د چېک د جمهوریت په جگړه يیزو درندو وسلو کې ۱۶۴ تانکه، ۵۶۰ زړه پوښ موتوره، ۲۶۰ توپه، ۱۸۲ الوتکې او ۷۰۰ موتوره شامل دي. د ناټو د تروڼ په اساس د چېک پوځ د ناټو په پوځي عملیاتو کې کډون کوي او د دي لپاره د چېک پوځ په ۲۰۰۴ کال کې د ایساف د ځواکونو سره په اختفا یو ځاي شو. افغانستان د چېک عسکران په ځانکړي ډول د لوگر، وردگ او ننگرهار په ولایتونو کې کار کوي او همداراز د چېک پوځ د لوگر د ولایتي بیا جوړوني بیارغونې د ټیم په چوکاټ کې د دغه هېواد سره د ښوونځیو روغتونو او نورو عام المنغمه ودانیو په جوړولو کې مرسته کوي. د وردگ په ولایت کې د افغاني پولیسانو ته په روزنه کې برخه اخلي. د کابل په هوايي ډگر کې د امنیت په ساتلو کې هم مهم رول لري. په همدغه میدان کې یوه کوچنی پوځی روغتون هم لري چی په هغه کې د چېک او افغاني زخمي پوځیانو اعلاج او تداوي کېږي. د ننگرهار په ولایت کې د امنیتی چارو تأمینولو کې ونډ اخلي. سرچینې د چېک پوځ
د لوگر ولايت د بيارغونې ډله

د لوگر د ولایتي بیارغونې ټیم په چېکي ژبې کې: د چېک د دفاع وزارت او د بهرنیو چارو وزارت یوه پروژه ده. دغه ټیم یا ډله د لوگر په ولایت کی د ۲۰۰۸ کال څخه کار کوي او د ښوونځیو روغتونو او نورو عام المنغمه ودانیو په جوړولو کې مرسته کوي او د لوگر د حکومت سره همکاري کوي. د چېک جمهوریت د ولایتي بیارغونې ټیم هم ژمن دی چې په بېلابېلو برخو کې د خلکو له غوښتنو سره سم د بیارغونې کارونه ترسره کړي. د لوگر د ولایتي بیارغونې ټیم ۱۱ کارپوهان او ۲۹۲ عسکران لري. د لوگر د ولایتی بیارغونې ټېم څلورو اساسي مقصدونو ته د رسېدلو هڅه کوي چی هغه په لاندي ډول دي: د کرهڼې د چارو پرمختیا د پوهنې او روزنی د سطی لوړتیا د مځکو آبیاري خوړبولو په برخه کی پر مختگ د خوارو او غریبو خلگو د ژوند د کچی لوړتیا دا هم وگورئ لوگر ولايت د لوگر ولايت د چېک پوځ
ډيډانوسين

ډيډانوسين په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
زيډووډين

زيډووډين په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
لاميووډين

لاميووډين په انگرېزي کی: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
امټريسيټابين

امټريسيټابين په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. درمل
سټاووډين

سټاووډين په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
ټېنوفووير

ټېنوفووير په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
اباکاوير

اباکاوير په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
انډيناوير

انډيناوير په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
ريټوناوير

ريټوناوير په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
ساکويناوير

ساکويناوير په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
نېلفيناوير

نېلفياناوير په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
لوپيناوير

لوپيناوير په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
امپرېناوير

امپرېناوير په انگرېزي: يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي. دانټي رېټرووايرل درملونه
نولۍ

نولۍ په لاتين: د تی لرونکو ژويو څخه یو کورنی غوښه خوړونکی ژوي دي چې د په کورنی او د نولی په جنس پورې اړه لري. اوږدوالی یی ۵۰ سانتیمتره او وزن یی ۰،۷ - ۲ کیلوگرامه دي. د نولۍ نارینه د نولۍ ښځینې څخه لوی دي. نوموړی ژوی ۲۵۰۰ کاله مخکې د انسانانو په کورونو کې ژوند کړی وو. غوښه خوړونکی ژوي
شکوڼ

شکوڼ يو ژوی دی چې په پارسي کې ورته خارپشتک وايي. خوله لگوونكى ژوى
مماڼه

مماڼه يو ډول بوټی او د مېوې نوم دی. دا بوټی د افغانستان په غرنيزو سيمو کې موندل کېږي او خلک يې مېوه خوري. د دې بوټي ساينسي نوم دی. مېوې
خپگان

خپگان په انگرېزي: د ټيټ مزاج يو حالت او د هغو کړو وړو او چارو نه کرکه ده چې د سړي فکر، سلوک، احساسات او فيزيکي ښه اوسېدنه اغېزمنه کوي. د خپگان ناروغان اکثراً ځانونه خپه، اندېښمن، تش، ناهيلې، نامرستندويه، بې ارزښته، گرم، گنهگاره، ژر غصه کېدونکي او نارامه احساسوي. دا ډول وگړي په هغو کارونو او مشغولاوو کې ناپزړه پورتيا ښکاره کوي چې يو وخت دوی ترې خوند اخيسته. دوی اکثراً په خپل ژوند کې اکثراً يو ډول بې خوندي ويني. همداراز د دوی اشتها کمېږي او يا هم له حد نه ډېرېږي، دوی د خپل فکري تمرکز کمزورتيا احساسوي او د پېښو جزيات نه شي په ياد ساتلی، همداراز د پرېکړې او فېصلې توان هم نه لري او ډېر احتمال شته چې د دغې روحي ناروغۍ ناروغان د ځانوژنې هڅه وکړي. بې خوبي، له حد نه ډېر خوب، ستړيا، بې اېنرژۍ، دردونه، د هضمي نظام دردونه او ستونزې چې د درملنې په وړاندې مقاومت ښکاره کوي، د خپگان د ناروغۍ په نښو نښانو کې راځي. د ژوند د ناخوالو او ناوړو پېښو په وړاندې، د طبي حالتونو د يوې نښې په توگه، د ځينو درملنو د جانبي اعراضو په توگه د خپه مزاج لرل يو نورماله غبرگون دی خو خپگان د يو لړ رواني ناروغيو د يوې عامې نښې په توگه هم پېژندل کېږي. خپگان د ناروغۍ د نښې په توگه رواني ناروغۍ داسې يو شمېر رواني ناروغۍ پېژندل شوي چې خپه مزاج يې يوه اهمه علامه گڼل کېږي. د مزاج بې نظمۍ د يو ډله بې نظميو څخه دي چې په عمده توگه مزاجي اختلالونه دي. په دغو کو د خپگان سترې بې نظمۍ، چې په عامه توگه ستر خپگان او يا کلينيکي خپگان راځي، دغه حالت کې يو کس تر دوو اونيو په خپه مزاج کې وي او يا هم د خپل د ژوند په تقريباً ټولو کارونو کې لېوالتيا او پزړه پورتيا له لاسه ورکوي. همدا شان په هغو کسانو کې چې په خپگان اخته وي ډېستېميا يا د اوږدمهاله خپه مزاج يو حالت څرگند ليدل کېږي چې د ستر خپگان د شديد حالت د نښو نښانو سره سر نه خوري. يوه بله مزاجي بې نظمي، بايپولر بې نظمي يا دوه قطبي بې نظمي ده چې د غېرنورماله لوړې کچې اېنرژۍ د څپې، فکر او مزاج په توگه ظاهرېږي خو په دې کې هم د خپگان د څپو د څرک شونتيا شته. د مزاجي بې نظميو نه سېوا، څېرمه شخصيتي بې نظمي او سازشي بې نظمۍ هغه حالتونه دي چې د يوه پېژندلې پېښې يا اندېښمن ساز په وړاندې د يوه رواني ځواب په توگه، خپه مزاج له ځانه ښکاره کوي. دا يو داسې حالت دی چې اخري احساساتي يا د کړو وړو نښې نښانې پکې د پام وړ دي خو دا هم د ستر خپگان د معيارونو سره سر نه خوري. غير رواني ناروغۍ خپه مزاج د يو شمېر انتاني ناروغيو او فيزيولوژيکي ستونزو په پايله کې هم راڅرگندېږي چې په دغو کې اډيسن ناروغي، لايم ناروغي، ملټيپل سکلېروسېز، خوب سابندي او د زړه د رېتم د اختلال ناروغۍ راځي. خپگان اکثراً د هايپوتايرايډيزم له لومړنيو نښو نښانو نه يوه نښه ده. د ځينو ناروغيو درملنه هم د خپه مزاج سبب گرځي لکه د هپيټايټس سي درمل. سرچينې رواني ناروغۍ
اسماعيل سعادت

اسماعيل سعادت د بي بي سي راډيو د پښتو څانگې وياند او خبريال دی. د بي بي سي راډيو خبريالان
د اس وې ډې دراگونوف ټوپک

د اس وې ډې دراگونوف ټوپک په روسي ژبې کې: د نښانچی یو نیمه اوټوماتیک توپک دي چی په شوروي اتحاد کی په ۱۹۵۸ کال کې د یوگنیی دراگونوف لخوا د شوري پوځ لپاره طرح شو. روسی پوځ دغه نښانچي ټوپک ۱۹۶۳ کال څخه راهسی کاروي. د اس وې ډې دراگونوف ټوپک په ایران او چین کې هم جورېږي. توصیف د اس وې ډې دراگونوف ټوپک نیمه اوټوماټیک وسله ده. دغه ټوپک د گاز د فشار په مرسته چې د باروت تر چاودنی وروسته رانځته کېږی، ویشتل کېږی. د گلنگدان سیستم یی څرخ کوونکی دي. د مرمی کالیبر یی ۷،۵۲ ۵۴ م.م. دي. ټوپکونه روسي وسلې
جي اس ام

جي اس ام په انگريزي: آر چې مانا يې ده د گرځنده اړيکتياوو لپاره نړيوال غونډال، چې دا د گرځنده ټېليفونو لپاره یو نړيوال ستندرد دی چې د نړۍ د گرځنده ټيليفونو د بازار ۸۰ سلنه برخه جوړوي او د نړۍ په ۲۱۲ هيوادونو کې کابو ۳ ميليارده وکړي له دې ستندرد څخه گټه اخلي. د جي اس ام ستندرد
1G

یا لومړي نسل دا د جي اس ام د گرځنده ټيليفونو لمړۍ نسل دی چې په ۱۹۸۰ زېږديز کال وړاندې شو او یواځې گرځنده غږيزې چوپړتياوې یی درلودې. گرځنده مخابرات
د چېک د جمهوریت هوایي ځواک

د چېک د جمهوریت هوایي ځواک په چېکی ژبې کې: د چېک جمهوریت د هغو ځواکونو څخه دي چی د دې هېواد په ملي امنیت کې اړین رول لوبوي. د چېک د جمهوریت هوایی ځواک د چکوسلواکیې تر تقسیمولو وروسته په ۱۹۹۳ کال کی جوړ شو او په اوس وخت کی د چېک په جگړه يیزو درندو وسلو کې ۷۵ الوتکې او ۸۰ هلیکوپترونه چورلکې شاملې دي. د چېک په چمهوریت کی څلور پوځی هوایی ډگرونه دي چی د چاسلاف، پراگ، نامنېشټ او پښېروف په ښارونو کې پراته دي. د چېک جمهوریت د ۱۹۹۹ کال څخه د ناټو غړیتوبتوب لري. د چېک د هوایی ځواک قوماندان جنرال یرږي وېرنېر دي. تاریخ د چېک پوځ
اورمکۍ

اورمکۍ يو ډول خوځندکه ده. دا خوځندکه د کوکيو له ډلې شمېرل کېږي. اورمکۍ
کوکۍ

کوکۍ يو ډول خوځندکه ده چې د پسرلي په وخت کې په گلانو گرځي. کوکۍ
ثنا ساپۍ

ثنا ساپۍ په انگرېزي: د بي بي سي راډيو د پښتو څانگې خبرياله او ويانده ده.هغه په کابل کی دنیا ته راغله،هغی د خپل ژوند زیات وختونه په افغانستان کی په کندهار هلمند او جلال اباد کی تیر کړی او اوس مهال په برتانیا کی اوسیږی د بي بي سي راډيو خبريالان
عنايت الحق ياسيني

عنايت الحق ياسيني د بي بي سي راډيو د پښتو د څانگې يو وياند او خبريال دی. د بي بي سي راډيو خبريالان
شوبله

شوبله د زغره وال یو جنگي موټر دی چې د دښمن مځکني ځواکونو له منځه وړلو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. په اوس وخت کې ټانگ د مځکني ځواکونو د وسلو څخه تر ټولو آغېزه کوونکي وسله گڼل کېږي . تاریخ کله چې د ١٩١٦ کال د سپتمبر په پنځلسمه نېټه د بريتانيا او فرانسی گډو ځواکونو د سوم سيند په ناحيه کې د المان سره سخته جگړه کوله ، ناڅاپه يوولس افولادی هېوالا په ساعت د شپږو کيلو مترو په سرعت له بريتانوي مواضعو څخه الماني مواضعو ته مخه وکړه او په يو گوزار يې الماني پوځ ته ماته ورکړه، دغه هېولا ته چې په توپونو او ماشينگڼو مجهز وو ، ټانگ ويل کېده کله چې انگريزانو د ټانگ په جوړولو پيل وکړ، لومړنۍ نړيواله جگړه روانيده٠ د پوځي اسرارو د ساتلو لپاره د ازمويښتی تنه او شاسی په بېلا بېلو فابريکو کې جوړېدل، نو په هغه وخت کې دغه ډول موټر محاذ ته د اوبو وړلو لپاره موټوری شوبله ويل کېده چې په انگريزی ژبه شوبله د اوبو د زيرمی اله ده٠ له دی امله چې د نولسمی پيړۍ په اتمه لسيزه کې په المان کې لومړنی موټر جوړ شو او د فولادو د ويلی کولو نوی تکنالوژی هم مخترع شوه، بر سيره پر دی فولادی توپ او ماشينگڼ هم اختراع شو، نو د شوبله د جوړېدو لپاره مساعد تخنيکی شرايط رامنځته شول٠ دغه راز څرنگه چې د لومړنی نړيوالی جگړی په موده کې تدافعی مواضع پياوړی شوی، نو وسلو په ښه شان سره رول نشوای لوبولی، په داسی حال کې د جگړی د رکود د له منځه وړلو لپاره شوبله جوړ شو٠ پوښتنه دا ده چې ايا څوک د شوبله مخترع و؟ فرانسی ، بريتانيا ، روسيی او امريکا له ځان د شوبله لومړنی جوړونکی باله ٠ مثلا د روسيی د مشهور عالم منجيليف کشر زوی واسيلی منجيليف، د فرانسی جگتورن ليواشيور ، امريکايی هيولوک او اطريش بوشدن او داسی نورو ، خو ددوی له خوا وړاندی شوی د لايل کافی او ثابت نه وو٠ خو دا د نړيوالو ټولنې له خوا منلی او مسلم حقيقت دی چې په ١٩١٥ کال کې د بريتانيا له خوا جوړ شوی شوبله چې ماک يو نومېده، د لومړی ځل لپاره د سوم سيند په ناحيه کې استعمال شوی و٠ دغه شوبله په دوو ډولو ويشل شوی چې لومړنی ډول شوبله يو ديرش ټنه وزن درلود او څلور ماشينگڼونه او دوه توپونه نصب شول چې د شپږ وپاونه په وزن گولۍ ويشتلی شوی٠ د ماک يو بل ډول شوبله ديرش ټنه وزن درلود او په شپږو ماشينگڼونه مجهز و٠ ماک يو ډول شوبله نژدی اته متره اوږدوالی ، څلور اعشاريه دوه متره پلنوالی او دوه اعشاريه شپږ اته متره جگوالی درلود او په ساعت کې سرعت يې يوازی شپږ کيلو متره و٠ سون مواد يې يوازی نولس کيلو متره فاصله حرکت کولی شوی٠ که څه هم د سوم سيند په ناحيه کې د ماک يو شوبله د استعماليدو په اړه خبر په پراخه پيمانه خپريده، خو د لومړنی نړيوالې جگړی په موده کې د فرانسی، بريتانيا او المان له خوا د استعمال شويو شوبله ونو شمېر او ډوله ډېر کم وو٠ يوازی د دوهمی نړيوالې جگړی په موده کې په جنگی ميدان کې د شوبله ونو غونډ جمع شو٠ د دوهمی عمومی جگړی په موده کې د المان له خوا جوړ شوی ډېر دروند شوبله حتی يو سلواته اتيا ټنه وزن درلود او مخکينی زره يې دوه سوه ميليمتره پونډه وه او په نړۍ کې تر ټولو دروند شوبله نوميږي٠ د درېيمی لسيزی په لومړيو کلونو کې شوروی اتحاد د دوه اعشاريه اته ټنه په وزن کوچنی شوبله تی اوه ويشت جوړ کړ او پکې يوازی دوه تنه سپاره وو٠ خو له دی امله چې د شوبله د افع وسلی په تېره بيا د شوبله په ضد توغندی استعمال شوی ډېر دروند شوبله لا پخوا نه استعمال شوی٠ اوس په نړۍ کې ډېر دروند شوبله چې شپيته ټنه وزن لری، د بريتانيا له خوا جوړ شوي دي٠ خو د توپ له نظره د شوروی اتحاد له خوا جوړ شوی تی دوه اويا ډوله شوبله ډېر عصری دی٠ شوبلې
مرکاوا شوبله

مرکاوا په عبري ژبې کی: - یو اسرائیلی شوبله ده چی د مځکنی اهدافو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. په اوس وخت کې د مرکاوا ټانک د نړۍ تر ټولو ښه او قدرتمند ټانک دي. د ټانک تاریخ د مرکاوا ټانک په ۱۹۷۴ کال کی طرح شو. اسرائیلی دفاعی ځواک د مرکاوا ټانک رسمی ډول د ۱۹۷۹ کال څخه راهسی کار اخلي. د ټانک کارکوونکی د څلورو عسکرو څخه جوړ شوی دی. د مرکاوا اساسی جنگي سامان د ۱۰۵ م.م. د توپ څخه جوړ شوی دی. د ټانک وزن د ۶۳ تونونو ته رسېږي. دغه ټانک کولای سی ۶ عسکران انتقال کړی. شوبلې
ام۱ آبرامس

ام۱ آبرامس په انگرېزي کې: د امریکا اساسی جنگي ټانک دي چی د امریکایی پوځ لپاره په ۱۹۷۳ کال کې طرح او جوړ شو. امریکایی پوځ دغه ټانک د ۱۹۷۶ کال څخه راهسی کاروي. امریکایی پوځ ۱۰۰۰۰ د ام۱ آبرامس ټانکونه په لاس کې لري. دغه ټانک آسټراليا، مصر، سعودي عربستان او کوېټ ته هم صادر شو. امريکايي شوبلې
اسراييل لرغونتون

د اسراييلو په عبراني ژبه ، د ، د ، چې د ملي موزيم د اسراييلو بيت المقدس تاسيس په کال . مږ د بيت المقدس کې پروت دی په غره کې پاتې دي. بهرني سره د تړاو له امله د اسراييلو اسرايل
ټې-۷۲

ټې-۷۲ په روسي ژبې کې:- د جنگي ټانکونو څخه دي چی د ۱۹۷۱ کال څخه راهیسی د تیژنيي تاکیل په ښار کې په روسیې کې جوړېږي. په اوس وخت کې د ټې-۷۲ جنگي ټانک په نړۍ کی تر ټولو پراخه وسله ده چی په چېک جمهوریت، سربيا، هندوستان، رومانیا او پولنډ کې د لائسنس په اساس هم جورېږی. تر اوسه پورې تقریبًا ۲۰،۰۰۰ د ټې-۷۲ ټانکونه جوړ شوي دي. د ټې-۷۲ د زره پوښ پلن ۴۰۰ م.م. ته رسېدلای شي. د ټانک د عملې شمېره درې کسان دي قومندان، د ټانک چلوونکی، د وسلې چلوونکی تاریخ د ټې-۷۲ جنگي ټانک په ۱۹۷۱ کال کی په شوروی اتحاد کی طرح او جوړ شو. روسي پوځ د دغی ټانک څخه په رسمي ډول د ۱۹۷۳ کال څخه راهیسی کار اخلي. د ټې-۷۲ جنگي ټانک په ځانگړي ډول نژدې ختیځ ، پولنډ، چکسلواکیا، هند، رومانیا او یوگسلاويا ته صادر شول. وسلې هر ټانک د ۱۲۵ م.م. توپ، د ۷،۶۲ م.م. ماشیندار او د ۱۲،۷ م.م. د الوتکو ویشتونکي توپ لري. د ۱۲۵ م.م. د توپ څخه د ۱۲۵ م.م. مردکې او د ټانک ماتوونکي توغندی ویشتلای شي. روسي شوبلې
ټې-۸۰

د ټې-۸۰ جنگي ټانک په روسي ژبې کې: - یو شوروي روسي جنگي ټانک دي چی په ۱۹۷۶ کال کی د شوروي مځکني ځواکونو لپاره طرح او جوړ شو. د ټې-۸۰ جنگي ټانک د ۱۲۵ م.م. توپ، د ۷،۶۲ م.م. ماشیندار او د ۱۲،۷ م.م. د الوتکو ویشتونکي توپ لري. د ۱۲۵ م.م. د توپ څخه د ۱۲۵ م.م. مردکې او د ټانک ماتوونکي توغندی ویشتلای شي او د یورانیم مرمۍ هم کارولای سی. هر ټانک د لیزر انداز لری او د ټانک پر برج باندي د رسام مرمی سیستم نصبېږې او دغه ټانک د فیشنگونو د فیرولو په واسط د ټانک ماتونکی ټوغندییو لخوا د دغی ټانک د منځه وړلو مخنیوی کوي. روسي شوبلې
الخالد شوبله

د الخالد ټانک په اردو ژبې کی:الخالد ٹینک د پاکستان د پوځ تر ټولو عصري او آغېزه کوونکي جنگي ټانک دي. دغه ټانک په ۱۹۹۹ کال کی طرح او جوړ شو. پاکستاني پوځ د الخالد د ټانک څخه رسمی ډول د ۲۰۰۱ کال څخه راهیسی کار اخلي. د ټانک د عملي شمیره درې کاسان دي قومندان، د ټانک چلوونکی، د وسلې چلوونکی. هر ټانک د ۱۲۵ م.م. توپ، د ۷،۶۲ م.م. ماشیندار او د ۱۲،۷ م.م. د الوتکو ویشتونکي توپ لري. سرعت یی ۷۲ کیلومتره په ساعت کی ته رسېږي. د الخالد ټانک د زره پوښ بلن ۶۰۰ م.م. دي. پاکستاني شوبلې
کوډېکس

کودیکس یا چی په لاتین کی د خوړو د کتاب مطلب تری اخستل کیږی، د بین الملی معیارونو ، کاری میتودونو، لارښودونو او وړاندویزونو مجموعه ده چی د خوړو، د خوړو د تولید او د خوړو د محفوظیت په هکله سره یوځای شوی دی او نن ورځ د خوړو د نړیوال سازمان یا او روغتیا نړیوال سازمان یا په چوکاټ کی فعالیت کوی. په کودیکس کی لاندی مطالب تر بحث لاندی نیول شوی دی: د خوړو لیبل کول خوړو ته علاوه کیدونکی توکی خواړیزه کثافات زغوپرواژی د خطر ارزیابی دخوړو حفظ الصحه د تحلیل او نمونی اخستی میتودونه د کودیکس په برخه کی لاندی مشخص معیارونه وجود لری: د غوښی او دهغه اړونده محصولاتو معیار د ماهی او دهغه اړوند محصولاتو معیار د شیدو او اد هغه اړوند محصولاتو معیار دخاصو موخو لپاره د خوړو معیار د تازه او پروسس شویو میوو ، سبزیجاتو او د میوو د جوسونو معیار دحبوباتو معیار د شحمو او غوړیو معیار د متفرقه توکو معیار کوډېکس کتابونه
د الضرار ټانک

د الضرار ټانک په اردو کی:الضرار ٹینک د پاکستان د عصري جنکي ټانکونو څخه دي چی د ۱۹۹۰ کال څخه د پاکستاني پوځ لپاره جوړېږي. پاکستاني شوبلې
ایزو ۲۲۰۰۰

ایزو ۲۲۰۰۰ په انگرېزي کی: یو نړیوال معیار دی چی د د معیارونو د نړیوال سازمان یا په واسطه د خوړو دمحفوظیت په خاطر جوړ شوی دی. دا معیار کابو د ایزو ۹۰۰۰ سره یو شان او د هغه څخه اشتقاق شوی دی. دخواړه معمولا د یوزنځیر په توگه تولیدیږی او د دی زنځیر په اوږدو کی په هر یوه تولیدی یا پروسس کولو مرحله کی د مصابیت احتمال وجود لری. نو ددی په خاطر لازمه ده چی هغه کنترول شی او د هغه لاه لاری ټول مشتریان او مصرف کوونکی په امن کی و اوسی او ددی ترځنک د ډیرو لوړو مصرفونو څخه مخنیوی وشی. تاریخچه ایزو ۲۲۰۰۰ ورسته د هغه منځ ته راغی چی ایزو کمپنۍ غوښتل د انگلیسی او جرمنی هغه معیارونو څخه چی د خوړو د کیفیت لپاره جوړ شوی وو ، مقابله وکړی. اساس یی ټول د ایزو ۹۰۰۰ څخه اخستل شوی دی. د ایزو۲۲۰۰۰ معیار عناصر متقابل ارتباطات یا پالیسی د سیستم په توگه مدیریت ابتدایی اړتیاوی لکه ځای، اوبه، بریښنا او د هسپ اساسات د ایزو۲۲۰۰۰ معیار سره اړوند نور معیارونه ایزو ۲۲۰۰۰ د خوړ د محفظویت سیستم. د غذایی زنخیر په کمپنیو کی د خوړو د محفوظیت په خاطر استعمالیږی. ایزو ۲۲۰۰۱ د ایزو ۹۰۰۱ د استعمال لارښود دی چی په څه ډول سره په خواړیزه او اوبو په کمپنیو کی استعمال شی. ایروز ۲۲۰۰۲ په تولیدی ځایونو کی د خوړو د محفوظیت لپاره د اساسی غوښتنو یا ضروریات رهنما. ایزو ۲۲۰۰۳ د خوړو د محفوظیت د سیستم تفتیش رهنما دی. سرچینه د ستندرډ
د خوړو او کرنې سازمان

یا دخوړو او کرنې نړیوال سازمان د ملگری ملتونه په چوکاټکی کار کوی. او خپلو مبارزاتو ته د لوږی په برخه کی ادامه ورکوی. د خوړو نړیوال سازمان په پرمخ تللو او په پر مخ تلوونکو هیوادونو کی فعالیت لری. دا سازمان یوه ځیړنیزه، علمی او معلوماتی بڼه هم لری. په پرمخ تلوونکو هیوادونو کی د کرنې ، ځنگلاتو او ماهی روزلو او ماهی نیولو په برخه مرستی کوی تر ځایی خلک وکولای شی چی په دخواړیزامنیت څخه برخوردار شی. تاریخچه د خوړو د نړیوال سازمان د جوړیدو نظریه د لمړی څل لپاره په ۱۹ او ۲۰ پیړۍ کی منځ ته راغلی ده. په کال ۱۹۰۵ کی د می او جون په میاشتو کی په روم د ایټالیا په مرکز یو کنفراس نیول کیږی چی د هغه په ترځ کی د کرنې نړیوال انستیتوت جوړیږی. ورسته د امریکا د متحده ایالاتو رییس جمهور فرانکلین روزولیت په ۱۹۴۳کال کی د ملل متحد څخه غواړی چی د خوړو او کرنې نړیوال کنفرانس جوړ کړی. پدی کنفرانس کی د ۴۴ هیوادنو څخه استازی راغونډ شول د می د ۱۸ څخه تر ۳ د جون پوری د امریکی په ویرجینیا کی میشته شول. بیا ورسته د یوی بلی غوڼدی په ترځ کی د کاناډا په کیبیک ښار کی د اکتوبر په ۱۶ په کال ۱۹۴۵ کی د خوړو د او کرنې د نړیوال سازمان منځ ته راغی. تشکیلات مالی حمایت رهبری مدییت موقعیت فعالیتونه کرهڼيز سازمانونه
خواړه ساتنه

دخوړو محفوظیت یو علمی دیسپلین دی او د خوړو د تیارولو ، پروسس کولو او ذخیره کول لپاره داسی لاری چاری لټوی چی د خوړو څخه پیږیدونکی کمی کړی او یا د هغه مخنیوی وکړی او ددی تر ځنگ د نورو فزیکی ،کیمیاوی او بیولوژیکی خطرونو څخه هم په یو مناسبه توگه مخنیوی وشی تر ځو مصرف کوونکی تری په امن کی وی. دخوړو څخه پیږیدونکی ناروغی په ۲۰۰۳ کی د د روغتیا نړیوال سازمان د یو راپور له مخی ویل کیده چی یوازی په اوروپا ۳۰ سلنه د څخه پیږیدونکی ناروغی وی او په معمولا د خلکو په کورونو کی چی په کافی اندازه خاوړه پاک یا یخ نشی ساتلی نو په نارغیو اخته شوی وو او یا هم د خوړ څخه مثموم شوی وو. د روغتیا د نړیوال سازمان او د امریکی د ناروغۍ د کنترول دفتر وایی چی یوازی په امریکا کی هر کال کابو ۷۶ ملیونه د خوړو څخه پیږیدونکی ناروغۍ تشخیص کیږی. ددی ډلی څخه ۳۲۵۰۰۰ خلک درملتونونو او شفاخانو ته رسیږی او ۵۰۰۰ نفر یی مړه کیږی. عوامل د خوړو څخه ناروغۍ معمولا هغه منځ ته راځی چی خواړه په ناپاکه ډول سره تیار شی او یا ناپاکه لاسونه باندی لمس شی او یا هم د خراب کیفیت ابتدایی مواد ورسره گډ شی. پدی ټولو حالاتو کی ناروغۍ د ژوندیو موجوداتو په مرسته پیږیږی، پدی ډله کی بکتریا ، فنگوسونه ، ویروس ، پرازیت ،پریون څخه پیږیږی، علاوه ددی فزیکی او کیمیاوی عوامل هم شته چی د خوړو څخه د پیږیدونکو ناروغیو لامل کییږی. بکتریا بکتریا د خوړو څخه د پیږیدونکو ناروغیو ستر عامل بلل کیږی. مهمی بکتریا عبارت دی له ، ، : ، ، ، او نور. فنگوسونه فنگسونه هم د خوړو څخه پیږیدونکو ناروغیو کی ډیر مهم رول لری. فنگسونه په مستقیم ډول سره په انسان حمله نه بلکه دهغه د زهرو د تولید له امله چی په خوړو کی یی د مخه تولید کړی وی د انسان د مثمومیت او ځینی وخت د مړینی عامل کیږی. مهم فنگسی زهرونه په لاندی ډول دی. افلاټاکسین التروټاکسین سترینین ایرگاټامین فومونوزین وایرس دخوړو څخه هغه ناروغۍ چی منځ ته راځی ، ویروسی ناروغۍ دی او دریم مقام لری. دا ناروغۍ معمولا په پرمخ تللو هیوادونو کی ډیر لیدل کیږی. کابو ۵۰ سلنه قضیی په امریکا کی لیدل شوی دی. مهم ویروسونه چی د ناروغیو لامل کیږی د ننووایرس په نامه سره یادیږی. دی ورته نور وایرسونه هم وجود لری چی د روټاوایرس ، هیپاتایت ای په نامه سره یادیږی. د خوړو د محفوظیت سازمانونه او اداری د نړۍ په هر هیواد کی یوه اداره وړه ، یا لویه د خوړو د ساتنی لپاره وجود لری. د ځینی هیوادونو د خوړو د ساتنی یا محفوظیت اداری په لاندی ډول دی. دخوړو ساتنی اوروپایی چارواکی دخوړو ساتنی استرالیایی چارواکی د جرمنی د خوړو، کرهڼی ، او د مصرف کوونکو د ساتنی فدرالی وزارت د خوړو د ساتنی او معیارونو هندی اداره د کوریا د خوړو او کیمیاوی توکو اداره د امریکی د خوړو او کیمیاوی توکو اداره دخوړو دمحفوظیت معیاونه د خوړو د ساتنی لپاره په هر هیواد کی معیار یا هم یو کاری پروسیجر شتون لری. مگر په نړیواله کچه ځینی معیارونه شته چی د خوړو د ساتنی په برخه کی جوړ شوی دی. ځینی یی په لاندی ډول دی. په افغانستان کی دخوړو محفوظیت په افغانستان کی د خوړ ساتنه یا محفوظیت د روغتیا د وزرات دنده ده او ددی تر ځنگ د کرهڼی په وازرت کی هم یوه د خوړو د کنترول او تفتش اداره شته چی کله ناکله په مختلفو ځایونو کی د خوړو کنترول کوی. مگر د نورو هیوادونو په پرتله په افغانستان کی دخوړو محفوظیت ډیر کم دی او تر اوسه دقیق او قابل باور احصایی نشته چی هر کال څومره نفر د خوړو له مری او یا هم روغتونونو ته ځی. علاوه ددی په افغانستان کی د ملی معیارونو یوه اداره موجود ده مگر تر اوسه یی هیځ قانون د خوړو د ساتنی په برخه کی نه دی جوړ کړی. مآخذونه خواړه ساتنه