فارياب ولايت

فاریاب ولایت د افغانستان په شمال لویدیځ کې موقیعت لرې چې شمال ته له ترکمنستان سویل ته غور ولایت ختیځ ته جوزجان او سرپل او لویدیځ لورته د بادغیس ولایت سره ګډه پوله لرې. د فاریاب نفوس په ۲۰۰۹ میلادی کال کې ۰۰۰۹۰۰ تنه اټکل شوی وو او یاد ولایت ۲۹۳۲۰ کیلومتره مربع مساحت لرې. تاریخ د تاریخې نظره د فاریاب نوم په اصل کې د سیند غاړه په معنی ده د دې ښار پخوانى نوم ميمنه وه او اوس دغه نوم د دغه ولايت په مرکز بدل شوى دى. وروسته د فارسیانو د تګلارې سره سم د میهنې ولایت نوم یا په همدې معنی دسیند غاړه اه په فاریاب بدل شو. په افغانستان کې د دې ولایت نوم اوس هم د میمنه په نوم یادیږي، د خلکو په منځ کې دود دی چې یو کلی د سمندر بلې غاړې ته د موقعیت له امله د بحر چپه بلل کیږي. فاریاب یا میمنه په ۱۷۴۸ کال کې د احمد شاه دراني له خوا چې د دغه ولایت د یوه سړي پر وړاندې د جرم په تور له شاه څخه خوشې او بېرته ونیول شو. او د دراني امپراتورۍ برخه شوه. د افغان-انګلیس د دریو جګړو په ترڅ کې چې په اوومه او لسمه پېړۍ کې وشول، سیمه له انګرېزانو ازاده شوه. د شاه امان الله په ۹۰مه اداره کې د اصلاحاتو په ترڅ کې. د فارياب سيمه د ميمنې په نوم ياده شوې وه، چې وروسته بيا د پارسيانو، چې د ايران برخه وه، د فارسیوانان توکميزو تعصبونو له كبله تپل شوې وه. د دې ولایت نوم له فارسۍ څخه فاریاب ته بدل شو، چې پخوا د مزارشریف پلازمېنه ګڼل کېده. په ۱۹۶۴ کال کې فاریاب ولایت شو او له میمنې څخه فاریاب ته. خو د دغه ولايت خلک لا هم د ميمنې په نوم پېژني خلک په کې د صوبې نفوس وو. د اټکل له مخې چې په کې جوړ شوی؛ د دغه ولایت ډېری نفوس ازبک او پښتانه دي، ورپسې لږ شمېر پارسي وګړي دي چې مهاجرین پارسیانو له خوا د پارسي کولو له تګلارې وروسته د هرات او بادغیس له فارسي ژبو قومونو او ایراني مهاجرینو څخه جوړ شوي دي. پښتانه او ازبکان اکثریت دی. دستانت د فاریاب په مرکز او جنوب کې ژوند کوي، په داسې حال کې چې د ازبک او ترکمن د ازبکستان و ترکمنستان مهاجرین د دغه ولایت شمال اوسیدونکي دي. د فاریاب ولایت اوسیدونکي زیاتره په ازبکي او پښتو خبرې کوي. د ازبکستان ازبکان و د ترکمن خلک د ترکمنستان که مهاجرت کول وه. کې اکثره په پښتو خبرې کوي. په کې د یوناما د والیتي راپور له مخې، قومي جوړښت په لاندې ډول دی: ازبک ٪، پښتانه ٪ ، نور توکمونه .٪ اړوند احصایې دي جوړول په فارياب کې د سرود په نوم د اوبو يو بند شته چې د پښتونکوټ ولسوالۍ او ميمنې ښار اوسېدونکو ته د څښاک او کرنيزې اوبه برابروي. په المار ولسوالۍ کې د برېښنا او اوبو وزارت له بودجې څخه د یوه کال راهیسې د دغه بند د جوړولو چارې پیل شوې او د څلورو نورو بندونو سروې هم بشپړه شوې ده. د ۲۰۰۴ کال په مې میاشت کې د میمنې هوايي ډګر ترکمنستان ته د الوتنې منظم پروګرام پیل کړ. د والیت د سړک زیربنا په کې د یو پاخه سړک پرته په بشپړ ډول خرابه شوې وه. د اندخوی او اقينې تر منځ د اورګاډي لنډه نړيواله اړيکه ده، چې بيا په اتمراد کې د ترکمن ترکمنستان اورګاډي له شبکې سره وصلېږي. ولسوالۍ المار ولسوالۍ اندخوی ولسوالۍ بېلچراغ ولسوالۍ بل چراغ ولسوالۍ پښتون کوټ ولسوالۍ خانه چارباغ ولسوالۍخان چارباغ ولسوالۍ دولت آباد ولسوالۍ فارياب خواجه سبز پوش ولسوالۍ شیرین تګاب ولسوالۍ قرغان ولسوالۍ قرمگل ولسوالۍ قرم قل ولسوالۍ قيصار ولسوالۍ کوهستان ولسوالۍ فارياب ګرزیوان ولسوالۍ میمنه اقتصاد کرنه او مالداري د فارياب ولايت عمده اقتصادي فعاليتونه دي. په هرصورت، فاریاب د خپلو اوبدل شویو غالۍ او کلیمونو لپاره مشهور دی، چې په دودیز ډول د میرمنو واکمني لري. دغه ولايت د طبيعي ګازو سترې زيرمې لري، چې د اورګاډي پټلۍ د نشتوالي له امله کمې دي. د دولت آباد په سیمه کې د مالګې کانونه هم شته او د مرمر ډبرو ځینې کانونه چې ویل کیږي د عبدالرشید دوستم اړوند دي د پستې ځنګلونه چې کیفیت لرونکي پستې تولیدوي او د خوندور رنګ او خوند له امله شهرت لري د فاریاب له اقتصادي سرچینو څخه دي. افغانستان د امو سیند د نفتو د بند د جوړولو لپاره د چین د نفتي موادو له ملي شرکت سره یو تړون لاسلیک کړ، چې تمه ده په راتلونکو دوو لسیزو کې به میلیاردونه ډالره عاید ولري. په دې تړون کې په شمالي ولایتونو سرپل او فاریاب کې د تېلو د تصفیې کارخانې کېندل او جوړول شامل دي او په څو لسیزو کې د افغان حکومت له خوا د تېلو د تولید لومړنی نړیوال تړون دی. د چین د نفتو ملي شرکت د ۲۰۱۰ کال په اکتوبر میاشت کې د افغاني تیلو تولید پیل کړ او په همدې میاشت کې یې د فاریاب ولایت په اندخوی او پښتونکوټ سیمو کې د ګازو سترې زیرمې کشف کړې. انګور فاریاب ولایت په روان کال کې د انګورو ۵۰ ډوله حاصلات لري چې له ۱۶ زره هکتاره باغونو څخه یې ۶۰ زره ټنه انګور ترلاسه کړي چې د تېر کال په پرتله ۱۰ سلنه زیاتوالی ښيي. د فاریاب د کرنې ریاست په ۱۹۹۶ کال کې په ۴۰ هکتاره د انګورو باغ جوړ کړی او ټاکل شوې چې ۲۰ زره هکتاره ته لوړ کړي. دا هم وگورۍ د فارياب لرغوني اوسيدونکي افغانستان د افغانستان ولايتونه