کلتوري امپرياليزم (انحصارطلبي/ټولواکمني/لوړتیا غوښتنه)

کلتوري امپرياليزم چې د کلتوري استعمار په نوم هم پېژندل کېږي، د امپرياليزم کلتوري اړخونه په بر کې نيسي. په دې ځای کې له امپرياليزم څخه موخه د زيات پياوړي تمدن په حق کې، د تمدنونو تر منځ د نابرابرو اړيکو جوړېدل او ساتل دي. په همدې بنسټ کلتوري امپرياليزم په يوې کمزورې ټولنې د يو کلتور چې عموماً له سياسي اړخه د يو ځواکمن هېواد اړوند وي تپل او وده ورکول دي. دا په صنعتي يا سياسي او اقتصادي توګه د اغېزناکو هېوادونو د کلتوري لوړتيا بڼه غوره کولای شي، کوم چې عمومي کلتوري ارزښتونه تر اغېز لاندې راولي او په نورو ځايونو کې مدنيتونه معياري نړیوال کول کوي. د کلتوري امپرياليزم اصطلاح په ځانګړي ډول په تاريخ، کلتوري مطالعو او له استعمار وروسته تيورۍ کې موندل کېږي. عموماً د سپکاوي په معنا کارول کېږي او ډېر ځله ورسره د دا ډول اغېز د ردولو غږ ورسره ملګری وي. شونې ده چې کلتوري امپرياليزم ډول ډول بڼې خپلې کړي، لکه یوه رويه، يوه رسمي تګلاره يا پوځي عمل تر دې اندازې چې دا هر يو يې کلتوري برتري بیا عملي کوي. شالید او تعريفونه که څه هم د اکسفرډ په انګليسي قاموس کې د روسانو کلتوري امپرياليزم ته په اشارې د ۱۹۲۱ يادونه کوي، جان ټاملنسن د دې موضوع په اړوند په خپل کتاب کې ليکلي چې چې دا اصطلاح په ۱۹۶۰ز لسيزه کې منځ ته راغلی دی او لږ تر لږه له ۱۹۷۰ز لسيزې راهيسې د څېړنې مرکز ګرځېدلی. د رسنيو امپراليزم، جوړښتي امپرياليزم، کلتوري اتکا او تسلط، کلتوري هممهالۍ، برېښنايي استعمار، نظرياتي امپرياليزم او اقتصادي امپرياليزم په څېر اصطلاحات ټول د همدې کلتوري امپرياليزم د بنسټيز تصور د بیانولو لپاره کارول شوي دي. د جيفري هرليهي-ميرا د تبصرې تر مخې کلتوري امپرياليزم يوه داسې پروسه ده چې موخه يې طبيعي کورنيو ټولنو ته د يرغلګرو ټولنو د کلتوري نښو لېږدول دي. د کلتوري نېواک په پروسه کې ډېر ځله درې بېلا بېلې، خو يو پر بل پسې مرحلې شاملې وي: هرليهي-ميرا، جيفري. ۲۰۱۸.له امريکايي مطالعاتو وروسته: د نړیوالې استثناء پر ميراث بيا فکر کول. . مخ.۲۴ په داسې حال کې چې درېيم پړاو په پرله پسې ډول دوام لري، کلتوري امپرياليزم خاصيت لري چې په تدريجي ډول د کشالو ښکار وي او په پرله پسې ډول د لانجو ښکار دی، او په طبيعي ډول نيمګړی دی. د دې علم الموجودات جزوي او نيمګړی ترتيب د حقيقت او هڅو يو ضمني مفهوم خپلوي او ډېر ځله ناکامېږي تر څو وکولای شي د اجتماعي شتون نورې بڼې له منځه يوسي. د دې موخې د تر لاسه کولو لپاره، د کلتوري مديريت دا طرحې هڅې کوي چې د نښو په جوړو شويو دايرو کې اوسېدونکي ګوښه کړی، د دې لپاره چې هغوی بالاخره په ځينو حالتونو کې له څو نسلونو څخه وروسته نور کلتورونه پرېږدي او نوې نښې وپېژني. د دې مداخلو پراخه مطلوبه پايلې خپله د ځمکې د شريک ملکيت منلو په توګه بيانېدای شي د هغو سازمانونو په استازولۍ چې انځورونه خپروي او مالي مرستې وړاندې کوي. بېلا بېل پوهان دا اصطلاح له ځانګړې رسنۍ سره تړي. د امريکايي رسنيو نقاد هربرټ شلر ليکي: اوسمهال د کلتوري امپرياليزم تصور د هغو پروسو ټولګه په ښه طريقه بيانوي، د کومو پروسو په مټ چې يوه ټولنه نوي نړيوال نظام ته راوړل کېږي، او دا چې د واکمن نظام مسلط مرکز جوړښتونو له ارزښتونو سره د مطابقت، يا آن د ودې ورکولو په موخه د ټولنيزو ادارو د جوړولو په برخه کې څه ډول د دې ټولنې واکمنه طبقه خپل لور ته متوجه کوي، تر فشار لاندې يې نيسي، اړ کوي يې او کله کله رشوت ورکوي. عامې رسنۍ د فعاليت کوونکو ماشينونو خورا ښه بېلګه ده، له کوم څخه چې د نفوذ په عمل کې کار اخستل کېږي. د پام وړ کچې نفوذ لپاره خپله رسنۍ هم بايد د مسلطننوتونکي ځواک په واک کې شي. دا چاره اکثراً د خپرونو د سوداګريز کولو په مټ تر سره کېږی. ټام ميک فيل د برېښنايي اليکترونيکي استعمار تعريف په دې ډول کړی چې دا د مواصلاتي هارډوير، بهرنی توليد شوی سافټوير، له انجنيرانو، تخنيکرانو او اړوندو معلوماتي پروتوکولونو د وارداتو په مټ جوړه شوې انحصاري اړیکه ده، کومه چې د بهرنيو اصولو، ارزښتونو او هيلو يوه مجموعه منځ ته راوړي، کوم چې په بېلا بېلو درجو کې، کورنيو کلتورونو او د ټولنيز کولو پروسو ته بدلون ورکولای شي. له بلې خوا پال سيو-نام لي په دې اند دی چې د مواصلاتي امپرياليزم تعريف د هغه پروسې په توګه کېدای شي، په کومه کې چې د ډله يیزو رسنيو پر هارډوير او سافټ وير د ملکيت او واک تر څنګ، په يو هېواد کې د مواصلاتو نورې سترې بڼې په يواځې ځان يا په شریکه سره د بل هېواد د واکمنۍ تابع ګرځېدلې وي، او په اصلي ارزښتونو، اصولو او کلتور ضررناکې اغېزې پرېباسي. د اوګن په باور د رسنیو امپرياليزم ډېر ځله د داسې يو عمل په توګه تشريح کېدای شي، د کوم تر مخې چې متحده ايالات او لويديځه اروپا ډيری رسنيز محصولات تولیدوي، لومړی يې له داخلي پلور څخه ګټه تر لاسه کوي او بيا د درېیمې نړۍ په هېوادونو کې د دې محصولاتو لپاره د هغې هېوادونو په پرتله، له هغه نرخ څخه په ډېر کم نرخ بازار پیدا کوي چې همدا هېوادونه په کور دننه د دا ډول محصولات د تولید لپاره بايد هغه لګښتونه وزغمي. ډاوننګ او سربرني محمدي وايي چې امپرياليزم پر يو هېواد د زیات پياوړي هېواد نېواک او واکمني ده. کلتوري امپرياليزم د هغه پروسې د ابعادو ښودنه کوي، کومه چې له اقتصادي ګټې اخستنې او پوځي ځواک څخه هاخوا اوړي. د نېواک په تاريخ کې دا معنا چې د امپرياليزم هغه بڼه په کومه کې چې د مستعمرې حکومت نېغ په نېغه د بهرنيانو له خوا پر مخ وړل کېږي، د درېیمې نړۍ د ډېرو هېوادونو تعليمي او رسنيز نظام د برتانيې، فرانسې يا امريکا د نقل په توګه جوړ شوي دي او د همدوی ارزښتونه له ځانه سره لري. لوېديځو اعلاناتو لا زيات نفوذ کړی، لکه د معمارۍ طرز او طريقه او د سينګار ډولونه. په ډېر مهارت، خو په ځواکمنتيا سره، دا پیغام ورکړل شوی چې لوېديځ کلتورونه د درېیمې نړۍ له کلتورونو څخه لوړ دي. د دې وينا اړتيا نه شته چې دا ټول ليکوالان په دې خبره يوه خوله دي چې کلتوري امپرياليزم د امپريالستي قوتونو په داخل کې د ځينو خاصو کړيو ګټې پالي، ډېر ځله د هغو ټولنو په زيان وي چې موخه ګرځېدلې وي. د کلتوري امپرياليزم موضوع په پراخه کچه د مواصلاتو له مطالعې څخه سر راپورته کړی دی. په هر حال، کلتوري امپرياليزم په نړيوالو اړيکو، انسان پېژندنې، زده کړې، تاريخ، ادب او لوبو په ډګرونو کې د ښکارندې د تشريح لپاره د پوهانو له خوا د يو چوکاټ په توګه کارول شوی دی. سرچينې