ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
روژومبرک کلا

روژومبرک کلا په چیکی: یوه مشهوره گوتی کلا ده چی د چېک په جمهوریت کی د چسکی کروملوف په ولسوالي کی د ولتاوا د سیند تر نژدې پرته ده. دغه کلا د روژومبرک د اشرافو کورنۍ تر ټولو پخوانۍ مقر دی. په اوس وخت کی د روژومبرک کلا د چېک جمهوریت د ملی یادگرونو څخه دی. تاریخ روژومبرک کلا په ۱۲۵۰ میلادی کی د وک ۱ لخوا جوړه شوه. دغه کلا تر ۱۳۰۲ کال پورې د روژمبرک د کورنۍ مهم مقر وو. په دی وخت کی د کلا تر نژدې یو ښار چی په اوس وخت کی د په نوم یادېږې هم جوړ شو. دغه کلا د سور گل په مطابق چی د اشرافو د کورنۍ نغښه وه، نوم شوی ده. د روژومبرک کورنۍ د روژومبرک کورنۍ د چېکی اشرافو د پخوانی کورنیو څخه ول چی په جنوبی بوهیمیا کی یی حکومت کوله. ویتک ۱ د کورنۍ بنسټ ایښودونکی وو چی په ۱۱۹۴ کال کی مر شو. په دی وخت کی دغه کورنۍ د ویتکوفسی کورنۍ په نوم یادېده. کله چی وک ۱ په ۱۲۵۰ کال کی د روژومبرک کلا جوړه کړه نو خپل کورنۍ ته یی د روژومبرک نوم ورکړ. دغه نوم په پښتو ژبې کی د گلابی کلا معنی لري. د چېک جمهوريت يادگارونه
سچين رمېش ټنډولکر

سچين رمېش ټنډولکر په انگرېزي : د هند د کرکټ ملي لوبډلې يو نامتو لوبغاړی دی .دی په کال ۱۹۷۳م زېږيز د اپرېل په ۲۴مه نېټه د مهاراشترا په ايالت کې د بمبيي په ښار کې زېږېدلی . د هند تر ټولو لوړ ملي نښان بهارت رتنا گټونکی سچين ټنډولکر د هند يو هراړخواله د کرکټ پخوانی لوبغاړی په ځانگړې توگه ډېر هوښیار ه بټسمن ډنډه کاروونکی دی . ده کرکټ ته په يوولس کلنۍ مخه کړې وه او خپله لومړنۍ د اوږدمهال لوبه چې ټسټ مېچ ورته وايي د پاکستان پر مقابل په ۱۶کلنئ کې وکړه . مخينه زده کړې د نوموړي کورنی ژوند د نړېوال ځايتابه مخينه پرمختگ او نوميالیتوب ته رسېدل د لوبې پازوالي يا کپتاني له لوبې گوښه کېدنه سرچينې
رودلف ۲ هابسبورگ

رودلف ۲ هابسبورگ په چیکی: د هابسبورگ د کرنۍ څخه یو مشهور چېکی پاچا، هنگری پاچا ، کروواسی پاچا او رومی امپراطور وو چی د ۱۵۷۶ کال څخه تر ۱۶۱۱ کال پورې یی حکومت کاوه. پلار یی امپراطور ماکسمیلیان دوهم او مور یی مریم اسپانی وه. د رودلف ۲ ژوند رودلف دوهم په ۱۵۵۲ کال کی په وین کی زیږیدلی وو. په ۱۵۶۴ کال کی د زده کړی لپاره اسپانیا ته ولاړ. رودلف تر ۱۵۷۱ کال پورې د اسپانی امپراطور فیلیپ دوهم په کورنۍ کی ژوند او زده کاوه. په ۱۵۷۱ کال کی هغه وین ته راستن شو. په دی وخت کی هنگری پاچا یانوش دوهم مر شو . پاچا مکسملیان پر هنگری اشرافو باندی سیاسی فشار وچاوه او پسر یی رودلف دوهم په ۱۵۷۲ کال کی د پرېشپورک په ښار کی هنگری پاچا د هنگری اشرافو لخوا وتاکل شو. په ۱۵۷۵ کال کی رودلف دوهم چېکی پاچا شو چېکی اشرافو غوښتل چی رودلف دوهم او کورنۍ یی پراگ ته ولار شی خو په دی سال کی د رودلف پلار ماکسمیلیان وفات شو او رودلف رومی امپراسطور هم وتاکل شو او په وین کی یی خپل مقر جوړ کړ. په ۱۶ پېړۍ کی عثمانی امپراطوری پر اروپا یرغل وکړ او څو حصو یی ونیو. امپراطور رودلف له عثمانی یرغل نه ویر شو او د دی لپاره په ۱۵۸۳ کال کی یی خپل مقر د وین څخه پراگ ته انتقال کړ او پراگ د هابسبورگ امپراطوری سیاسی، علمی او ثقافتی مرکز شو. رودلف ۲ هنر او علم ډیر خوښ کړ او د دی لپاره هنرمندان او پوهان د نړی د بیلو بیلو سیمو پراگ ته راتلل. رودلف په پراگ کی ښایسته او قیمتی ټولونه ټول کړ او د هنرمندانو او پوهانانو څخه یی ملاتړ وکړ. په دی وخت کی په پراگ کی مشهور ستوری پړهانو منجمان، کیمیا پوهانو ژوند کول. په ۱۵۹۳ کال کی د هابسبورگ امپراطوری او عثمانی سلطنت په منځ کی جگړه پېل شوه او په دی وخت کی رودلف ۲ په باو اخته شو. رودلف ۲ هابسبورگ په ۱۶۱۱ کال کی وفات شو او مقبره یی د مقدس ویټوس په کلیسا کی پرته ده. چېکي واکمنان
واتسلاف ۱

واتسلاف ۱ په چیکی: دپښیمیسل د کورنی څخه یو مشهور چېکی حکمران وو چی د ۱۲۳۰ کال څخه تر ۱۲۵۳ کال پورې په چېکی پاچایی کی یی حکومت کاوه. پلار یی پښیمیسل اوتاکار۱ او زوی یی پښیمیسل اوتاکار ۲ وو. د واتسلاف ۱ ژوند واسبلاف ۱ په ۱۲۰۵ کال کی په پراگ کی زیږیدلی وو. هغه د کوچنوالی څخه په روانی رنځ ایدیوسنکرازی اخته شوه. په دی وخت کی چېکی پاچا یوازې د چېکی اشرافو لخوا انتخاب کېدلای سی. د دی لپاره پاچا پښیمیسل اتاکار ۱ پر چېکی اشرافو باندی سیاسی فشار وچاوه او واتسلاف ۱ په ۱۲۱۶ کال کی د چېکی اشرافو په ټولنې کی په چېکی پاچا وتاکل شو. رومی امپراطور فریدریش ۲ چی د دی کاره خبر شو، پر دغی تاکنې یی اعتراف وکړ. کله چی واتسلاف ۱ د پښیمیسل اتاکار ۱ تر وفات وروسته په ۱۲۳۰ کال کی پر شاهی تخت کښیناست نو هغه د خپل مور په تاثیر کی وو. پاچا واتسلاف په چېکی پاچایی کی د شعر، ثقافت او هنر څخه ملاتړ کاوه. واتسلاف ۱ د ښکار سره هم ډیر مینه درلود خو د یوې پښې په سبب یی سترگه له لاسه ورکړی. په ۱۲۳۱ کال کی اتریشی ځواکمن فریدریش بانبرک پر چېکی پاچایی باندی یرغل وکړ او یوه مهمه کلا بیتوف یی ونیو. خو په دی وخت کی فریدریش بانبرک رنځور شو او فریدریش مجبور شو چی اتریش ته ولار سی. په ۱۲۳۶ کال کی واتسلاف ۱ پر اتریش باندی برید وکړ او وین او شمالی اتریش یی ونیو. تر جگړې وروسته فریدریش بانبرک د واتسلاف ۱ سره سوله وکړه او د واتسلاف ۱ زوی ولادیسلاف د فریدریش د خورزې سره واده وکړه. په ۱۲۴۱ کال کی تاتاری ځواکونو پر مرکزی اروپا برید وکړل او چو حصو یی ویچاړ وکړل. واتسلاف ۱ د جرمنی اشرافو سره تاتاری برید توقف وکړ. په دی وخت کی اگتایی خان مړ شو او تاتاری قوماندان باتو خان مجبور شو د اروپا څخه قراقورم تاتاری پایتخت ته ولار سی. واتسلاف ۱ په ۱۲۵۶ کال کی د پوچاپلی په ښار کی له دنیا تېر شو. مقبره یی په پراگ کی د آگنېس په صومعه کی پرته ده. چېکي واکمنان
البرخت فون والدشتاین

البرخت فون والدشتاین په چېکی: د چېکی اشرافو څخه یو مشهور پوځی سالار او سیاستدان وو چی د دېرش کلو د جگړې په وخت کی د کاتولیکی او امپراطوری ځواکونو اعلی قوماندان وو. البرخت فون والدشتاین په ۱۶۳۴ کال کی په خیانت متهم شو او د خب په ښار کی د امپراطوری افسرانو لخوا ووژل شو. د البرخت فون والدشتاین ژوند البرخت فون والدشتاین د هېژمانیسې په ښار کی په ۱۵۸۳ کال کی د اشرافو په کورنۍ کی زیږیدلی وو. پلار یی ویلېم والدشتاین وو چی د چېکی پروتستانتی مذهبی د ډلې عضو هم وو. هغه د پلار تر وفات وروسته د خپل کاکا په کورنۍ کی ژوند کاوه او په ۱۵۹۹ کال کی زده کړي لپاره د الدورف پوهنتون ته ولاړ. خو په ۱۶۰۰ کال کی البرخت د بدسلوک په سبب مجبور شو چی پوهنتون خوشی وکړي. البرخت فون والدشتاین د پادووا ښار ته ولاړ او په دی ښار کی یی ریاضی او ستوری پوهنه نجومی زده وکړه. کله چی البریخت په ۱۶۰۴ کال کی پراگ ته راستن شو نو امپراطوری عسکر شو. په دی وخت کی د عثمانی سلطنت په خلاف جگړه بیا پېل شوه او البریخت په دی جگړې کی په هنگری کی زخمی شو. په دی وخت کی البرخت فون والدشتاین په باو هم اخته شوه. په ۱۶۰۶ کال کی هغه په کاتولیکی دین شو. د چېکی اشرافو قیام په ۱۶۱۸ کال کی په اروپا کی د دریش کلو مذهبی جگړه پېل شوه. په دی کال کی چېکی اشراقو د هابسبورک د امپراطور په خلاف قیام وکړل. البرخت فون والدشتاین غوښتل چی د امپراطور سره مرسته وکړی او د دی لپاره په هالنډ کی یی پوځ جوړ کړ او وین ته ولاړ. په ۱۶۲۰ کال کی چیکی اشراف د امپراطوری پوځ لخوا ماته وخورله او البرخت فون والدشتاین د چېکی اشرافو مال لاس ته ورغلل. پروتستانتی ائتلاف په ۱۶۲۵ کال کی البرخت فون والدشتاین د کاتولیکی لیگ د هابسبورک امپراطوری پوځ اعلی قوماندان شو . په دی وخت کی ډېنمارک، هالنډ، انگلستان او سویډن د هابسبورک په خلاف مذهبی ائتلاف جوړ کړل او د هابسبورک پر امپراطوری یی یرغل وکړل. په ۱۶۲۵ کال کی ډېنمارکی پاچا کریستیان چی د پروتستانتی ائتلاف قوماندان وو د خپلو ځواکونو سره د هابسبورک پر امپراطوری باندی برید وکړ خو پوځ یی د البرخت فون والدشتاین لخوا ماته وخوړله. په ۱۶۳۰ کال کی سویډنی پاچا گوستاو ادلف ۲ لوی پوځ جوړ کړ او د ساکسونی پوځ سره یی پر لایپسیک برید وکړ. په ۱۶۳۱ کال کی گوستاو ادلف ۲ د برایتنقلد په جگړې کی کاتولیکی پوځ ته ماته ورکړه. د هابسبورک امپراطور فردیناند ۲ غوښتل چی البرخت فون والدشتاین بیا د امپراطوری پوځ قوماندان شو خو البرخت د باو د رنځ په سبب مجبور شو چی د امپراطور د غوشتنې څخه انکار وکړي. په ۱۶۳۱ کال کی سویدنی پوځ پراگ ته ورسېده. په ۱۶۳۲ کال کی البرخت فون والدشتاین بیا د کاتولیک لیگ قوماندان شو. په دی وخت کی د البرخت رنځ دریمې مرحلې ته ورسېده او باو پر عقل یی باندی ډېر اغېزه کاوه. هغه نسوای کولای خپل پوځ رهبري وکړي. په دی وخت کی په وین کی د البرخت د سیاسی مخالفینو د خنایت په هکله یو خبر توسعه ورکړه. کله چی د هابسبورک امپراطور د دی خنایت خبر شو نو د البرخت فون والدشتاین د بندولو یی امر وکړ. په دی وخت کی د والدشتاین پوځ په بوهیمیا کی د خب په ښار کی وو. په ۲۲ فبرایر امپراطوری افسران خب ته ورسېدل او والدشتاین په ملمستیا یی دعوت وکړ. مگر البرخت فون والدشتاین د رنځ په سبب ملمستیا ته و نه رسېده. په دی سبب امپراطوری افسران د البرخت فون والدشتاین کور ته راغلل او پر البرخت فون والدشتاین یاندی یی یرغل وکړل. په دی برید کی البرخت فون والدشتاین ووژل شو. چېکي پوځي افسران
ملي د لوړو زده کړو موسسه

ملي د لوړو زده کړو موسسه ملي د لوړو زده کړو موسسه په افغانستان کې له خصوصي ښوونیزو موسسو څخه گڼل کیږي چې په ۱۳۹۱ کال کې رامنځته کړای شوې ده. دغې موسسې د ۱۳۹۱ کال په وږي کې د افغانستاند لوړو زده کړو له وزارته د خپل فعالیت جواز ترلاسه کړی دی. د کار پیل دغې موسسې خپل لومړنی کانکور د ۱۳۹۱ کال په تلې کې خپل لومړنی کانکور پر لار واچاوه او د حقوقو او سیاسي علومو، معالجوي طب پوهنځیو او د روغتیایي علومو د انسټیټیوټ له پاره یې ۱۸۷ تنه محصلین جذب کړل. دغې موسسې د کانکور دوهم دور د ۱۳۹۲ کال په وري میاشت کې پر لار واچاوه چې د هغه پر بنسټ ۴۰۸ تنو په پورته پوهنځیو کې د زده کړې له پاره لار ومونده. تحصیلي رشتې دغه موسسه په لاندې رشتو کې محصلین مني: معالجوي طب حقوق او سیاسي علوم طبي انسټیټیوټ طبي ټکنالوجۍ ستوماتولوژي عالي قابلگۍ عالي نرسنگ سرچینې اړوند تړاوونه د افغانستان د پوهنتونونو لړلیک
چسکی کروملوف (ماڼۍ)

د چسکی کروملوف ماڼۍ په چیکی: یوه لویه ماڼۍ ده چی د د چېک په جمهوریت کی پرته ده او د جنوبی بوهیمیا تر ټولو لویه او مشهوره ماڼۍ هم ده.دغه ماڼۍ د ۱۹۸۹ کال څخه د د چېک جمهوریت د ملی یادگارونو څخه دی او د ۱۹۹۲ کال څخه د یونسکو په فهرست کی هم شته. سرچينې د چېک جمهوريت يادگارونه
اکدي واکمنۍ

اکدي واکمنۍ د ۲۳۳۴ کال ق.م. څخه تر ۲۱۵۴ کال ق.م. پورې د فرات او دجله د سیندونو په منځ کی یوه پخوانۍ سامی واکمنۍ وه پلازمېته یی اکاد وه او رسمی ژیه اکادي ژبه وه چی د مېخي لیکدود په مرسته لیکل کېده. اکدي واکمنۍ د پخوانی واکمنیو څخه وه چی په ۲۳۳۰ کال ق.م. کی د سارگن اکاد لخوا جوړه شوه. تاریخ په ۲۳۳۴ کال ق.م. د بین البحرین په سیمې کی څو د ښار دولتونه پراته ول دغه ښارونه په اوس وخت کی د کيش، اوروک، اور، امت، لاگاش ، ماري او ابلا په نومونو یادېږي او د سومېري حکمرانانو په لاس کی ول. په ۲۳۳۴ کال ق.م. د کيش یو کارمند سیاسی او پوځی قدرت حاصل کړ. په ۲۳۴۰ کال کی دغه کارمند چی په اوس وخت کی سارگن اکدي په توم یادېږي د سومېر حکمران شو. سارگن اکاد په بین النهرین کی په تاریخ کی لمړنی د مرکزیت دولت جوړ کړ. سارگن اکاد نوی پایتخت اکاد هم تاسیس کړ. سارگن اکاد د حکومت په وخت کی اکدي واکمنۍ پراخه کړه. په دی وخت کی علام او دیلمون د سارگن لاس ته ورغلل. د سارگن لمسۍ نرام سین د خکومت په وخت کی د کدي واکمنۍ اوج ته ورسېدله. په دی وخت کی سوریه، قبرس او ترکیه هم ونیول شول. په ۲۱۴۰ ق.م. اکدي واکمنۍ د گوتیانو لاس ته ورغله او په ۲۱۱۶ ق.م. د اور حکمران اتوحیکال د گوتیانو واکمنۍ ته ماته ورکړه. تر جگړې وروسته بین النهرین د اور واکمنۍ لاس ته ورغله. سرچينې پخوانی هېوادونه
تعبیه شوی چاودیدونکی وسیله

تعبیه شوی چاودیدونکی وسیله په انگرېزي: یا ځای پر ځای شوي چاودیونکي توگي یو ډول بم دي چی دودیزي نظامی طریقي په خلاف په نورو طریقو جوړېږي او کارېږي. نوموړي چاودیدونکي توکي کېدلای سی ځان وژونکي بم په شکل کار وکړي لکه په ځان پورې تړلی ځاي پر ځاي سوي چاودونکي توکي، دغه راز د لېري څخه کنترل سوی ځاي پر ځاي چاودېدونکي توکي په موټر کی ځاي پر ځاي سوي چاودېدونکي توکي تعبیه شوی چاودیدونکی توکي، چاودونکي شکل لرونکي مردک او د فشار په مرسته چاودېدونکي وسیله هم په دی ډلې کی راځي. دغه چاودونکی وسله په ځانگړي ډول په کورنیو جگړو او ځایی جگړو کی د مخالفینو ډلو لخوا کارېږي. چاودونکي شکل لرونکي مردک آر لیکنه: چاودونکي شکل لرونکي مردک چاودونکي شکل لرونکي مردک د هغو چاودونکي بمی سیستمونو یا په زره سوری کوونکی مردکونو څخه دی چی د زره پوښ د موټورونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. تعبیه شوی چاودیدونکی وسیله تعبیه شوی چاودیدونکی وسیله یو ډول بم دي چی چاودېدونکي او آتشگیر توگې لري. دغه چاودېدونکي وسیله د موټرونو، تانکونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه بم پوځی چاودېدونکی مواد لکه هیکسوجن، اوکټوجن، تی ان تی، پینټریټدرلودلای سی خو اکثریت بمونه د غیر پوځي چاودېدونکی توگو لکه امونيم نايټرېټ او هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين څخه چوړ شوی دی. هر چاودېدونکی وسیله عادتا د ۲ یا ۵ برخو څخه جوړ شوی ده. د هغو برخو څخه چاودېدونکی ماده چی د توپخانې مرمری یا صنعتی چاودېدونکی توکو څخه جوړ شوی ده، اصلی برخه ده. خو څو بمونه د مایع شوی گاز محتوي درلودلای شی. په دی وسیلې کی انرژي منبع او د سویچ صندوق هم شته. دغه چادونکي وسیله په ځانگړي ډول د پوځی موټورونو لکه هاموي او کم زره پوښ موټورونو لکه او پانډور د منځه وړولو لپاره تر ټولو آغېزمنده ده. دغه ډله موټور اواره شاسی لري چی د چاودنې قدرت وجذبوي. خو په اوس وخت کی خاصی موټورونه چی د یا - په نوم یادېږي جوړېږي. دغه ډله زره پوښ موټرونه خاصی شاسی لری چی د توري په شکل جور شوي دی. دغه خاصی شاسی کولای شی د چاودنې قدرت وکږوي. سرچیني چاودېدونكى مواد شوبلې ضد وسلې
امونيم نايټرېټ

امونيم نايټرېټ په انگرېزي: د نیتروژنو د ترکیبونو څخه دی چی د کیمیایی فورمول یی دی. امونيم نايټرېټ د بلور سپینه ماده ده چی په اوبو، مټهانول، آسیټون او اټهانول کی ویلېږي. امونيم نايټرېټ صنعتی کرهڼی سره کود ده چی د غنم، اوربشي، تور غنم،کچالو او سارایی اوربشي د پارو اچولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. نوموړي توگه د اوریا څخه جوړېږي. امونيم نايټرېټ د صنعتی چاودونکي توگې د جوړولو لپاره هم کارېدلای شي. تولید امونيم نايټرېټ د يوريا څخه جوړېدلای شي ۱ ۲ امونيم نايټرېټ په کرهڼې کی امونيم نايټرېټ په ځانگړي ډول د نباتاتو وده په وخت کی د کود ورکولو لپاره کارېږي. نوموړي کود چی نیتروژن ولری د نباتانو د خواړو او احیا کولو لپاره هم کارېږي. امونيم نايټرېټ په دولومیت کی هم گډېږي. دغه ډله کود په ځانگړي خاورو ته چی د مگنیزیم مختوی ۰،۴ ٪ لري، ورکول کېږي. نوموړي مخلوط د پسرلي څخه تر اوړی پورې ورکول کېږي او د کچالو، انگور، حبوباتو د کود ورکولو لپاره کارېږي. چاودونکي توگه امونيم نايټرېټ د چاودونکي توگو په فهرست کی هم شته. د دی لپاره دغه توگه د صنعتی چاودونکي مواد لپاره هم کارېږي. امونيم نايټرېټ د جوړولو ډېر آسان او ارزان دی او د دی په سبب دغه چاودونکي توگه په افغانستان او عراق کی د مخالفینو ډلو لخوا کارېږي. امونيم نايټرېټ چی د سوځیدو توگو د بېلگی په توگه: نفت مخلوط شوی دی، ډېر آغېزمندي چاودونکي ترکیب دی. د چاودونکي توکو تولید تاسو باید د چاودونکي ترکیب د جوړولو لپاره ۷٪ نفت او ۹۵٪ امونيم نايټرېټ ولرئ وروسته امونيم نايټرېټ په تفت کی گډ وکړئ. کله چی امونيم نايټرېټ په تفت کی گډ شوي دی نو دغه ترکیب اوسپنی لوښی ته ورکړئ. دغه چاودونکی ترکیب نسبتا مستقر دی او حساسیت یی کم هم دی. د انفجار سرعت یی د ۱۱۰۰ مترو په ثانیه کې څخه تر ۲۷۰۰ مترو په ثانیه کې پورې دی. خو کله چی غوارئ دغه چاودونکی ترکیب فیر کړئ نو تاسو باید قوی ډیټونیټر کار وکړئ. دغه بم د پوځی چاودونکی توگې لکه پینټریټ یا هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين په مرسته فیرولای شي. کله چی پوځی چاودونکی توگي نه لرئ نو پنځه گرامو د هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين څخه کار واخلئ. چاودېدونكى مواد
هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين

هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين په انگرېزي: یا د چاودونکي موادو څخه دي چی د ډیټونیټرونو د جوړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. کیمیایي فورمول یی دی. توصیف هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين په ۱۸۸۵ کال کی د ډرسډېن په ښار کی په آلمان کی جوړ شو. هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين د پروکسیدو د ترکیبونو څخه بلوری کریسټالي یوه سپینه توگه ده چی په اوبو او عضوي محلولونو اتهانول کی ویلېږي. نوموړي توگه مستقر او حساسیت ده. کثافت یی د هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين تولید هایډروجن پاړوکسایډ ۴۵ گ. د ښیښه لوښی ته ورکړ. په دی لوښی کی اروټروپین ۱۴ گ. چی د جامد الکول یا هکسامین په نومونو هم یادېږي زیات کړ. د اروټروپین تر ویلېږلو وروسته سیټرک ایسد ۲۱ گ. په دی محلول کی زیات کړ. دغه لوښی د محلول سره په یخ کی سړه وکړ. د محلول حرارت یاید د ۰ څخه تر ۱۰ درجو پورې واوسی. وروسته تاسو باید تقریبا ۳ ساعتونه دغه محلول سړه وکړ او گډ کړ. تر ۳ ساعتو وروسته د محلول گډ کولو قطع وکړ. کله چی په محلول کی کړیسټالونه جوړ شوي نو تاسو دغه کړیسټالونه د محلول څخه تجرید کړ. وروسته تاسو کولای سی دغه کړیسټالونه خشک وکړي. چاودېدونكى مواد
پانډور زره پوښ موټر

پانډور زره پوښ موټر په انگرېزي: د ۲۲ ټنو څو مقصدېز زره پوښ موټر دي چی په اتریش کی د سټېیر شرکت لخوا جوړېږي. نوموړي زره پوښ موټر کولای شی په سخته ساخه یا ځای په غرونو او صحرا کی حرکت وکړي او د ناټو پوځونو په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل هم دي. تاریخ او توصیف د پانډور زره پوښ موټر د جوړولو په ۱۹۸۵ کال کی پېل شو. په دی وخت کی په اتریش کی لومړي د شاسی زره پوښ موټر جوړ شو. په ۲۰۰۱ کال کی داو عصري شوي زره پوښ موټرونه چی د پانډور ۲ په نوم یادېږي جوړ شول. د پانډور زره پوښ کولای شی د ۱۴،۵ م.م. مرمی او په زره شوي کوونکي توغندیو د برید څخه مقاومت وکړي. عسکران په افغانستان کی پر موټرونو باندي خاصی پنجرې نصب کوي چی دبرېښنا دجريان لار برید کوونکی توغندی ویچاړ کړي او د دی لپاره د مردکو ویچاړ کوونکی انرجي کم شوي دی. د بېلگی په توگه: کله چی وسله وال پر دغی موټر باندي ۱۰۰ د آر پي جي-۷ مردکونه ویشتل وکړي نو دغه خاصی پنجره ۶۵ د آر پي جي-۷ مردکونه ویچاړ وکړي. جگړه ای تجهیزات پانډور زره پوښ موټر کولای شی د ۳۰ م.م. یا ۱۲۰ م.م. ماشیندار ولري. نوموړي موتر پرته د هغو وسلو څخه اسرائیلی رهبري شوی توغندي هم درلودلای شی. نوموړي موټر کولای شی ۱۴ عسکران انتقال وکړي. د کارپوهانو په نظر د پاندور زره پوښ او وسلې ډېر کمزوري دي. سرچینې پوځي گاډي
ام – ۵۳/۵۹

ام ۵۳۵۹ په چېکي: چی د څرمښكى په چېکي: په نوم هم یادېږي د لنډ توغولو د مځکې نه هوا ته یو ډول پخپله څرخېدونكى توپ دي چی د چورلکو او الوتکو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي. تاریخ ام ۵۳۵۹ د ۳۰ میلیمټرو پخپله څرخېدونكى توپ د چکوسلواکيا په جمهوريت کی د ۱۹۵۹ کال څخه تر ۱۹۶۲ کال پورې د چکوسلواکي پوځ لپاره جوړېده. دغه وسله لیبیا او یوگوسلاویا ته هم صادره شوه. توصیف ام ۵۳۵۹ د مځکې نه هوا ته یوه وسله ده چی د مځکنی اهدافو د منځه وړولو لپاره هم کارېدلای سی. نوموړي توپ د پراگا وې ۳ اس د زره پوښ پر شاسي باندي نصب شوي دي ویشتونکی ارتفاع یی د -۲ درجو څخه تر ۸۵ درجو پورې دي. د توپونو واټن ویشتونکی ۳۰۰۰ متره دي. د الوتکې ویشتونکي وسلې چېکي وسلې
ډانا مادل ۷۷ لیري ویشتونکي توپ

ډانا مادل ۷۷ لیري ویشتونکي توپ په چېکي: د ۱۵۲ میلیمترو پخپله څرخېدونكى او پخپله چارجېدونکی لیري ویشتونکي توپ دي چی د مځکني پوځونو د توپخانې ملاتړ لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. نوموړي توپ د چکوسلواکیا په جمهوریت کی د ۱۹۸۰ کال څخه تر ۱۹۸۹ کار پورې جوړېده. تاريخ ډانا مادل ۷۷ لیري ویشتونکي توپ په ۱۹۶۹ کال کی په سلواکیا کی د ترېنچین په ښار کی طرح شو او لمړني توپ په ۱۹۷۲ کال کی جوړ شو او لمړنی ازمیښت یی په ۱۹۷۲ کال کی ترسره شوه. تر ۱۹۸۸ کال پورې ۷۰۰ توپونه جوړ شول او د چکوسلواکیا پوځ ۳۶۴ توپونه لاس ته ورغلل. دغه توپ پولنډ، لیبیا او شوروی اتحاد ته صادر شو او پولنډي پوځ د ۲۰۰۱ کال څخه ډانا مادل ۷۷ لیري ویشتونکي توپ په افغانستان کی هم کاروي. د چکوسلواکیا تر تقسیم وروسته په ۱۹۹۳ کال کی په سلواکیا کی ډانا توپ عصري شوي مادل چی زوزانا په نوم یادېږي جوړ شو. توصیف ډانا مادل ۷۷ توپ د ۱۵۲ میلیمترو لیري ویشتونکي توپ دي چی د پر ټاټرا ۸۱۵ شاسی باندي نصب شوي دي او واټن ویشتونکي یی ۱۸،۷ کیلومترو دي. پرته له لیري ویشتونکي توپ نه پر موټر باندي د ۱۲،۷ م.م. د الوتکې ويشتونکي ماشیندار هم نصب شوي دي. زوزانا مادل لیري ویشتونکي توپ زوزانا مادل لیري ویشتونکي توپ د ۱۵۵ میلیمټرو عصري شوي ډانا مادل ۷۷ لیري ویشتونکي توپ دي چی په ۱۹۹۷ کال کی په سلواکیا کی جوړ شو. د زوزانا توپ واټن ویشتونکي ۳۹ کیلومترو دي. چېکي وسلې
سټروپ ۲

سټروپ ۲ په چیکي: د دورگې پخپله څرخېدونكى د الوتکو ویشتونکي وسله ده چی د الوتکو، چورلکو، بې پیلوټه الوتکو او بلو هوایی اهدافو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي نوموړي وسله د چکوسلواکیا په جمهوریت کی په ۱۹۸۷ کال کی طرح او جوړه شوه خو تر ۱۹۹۶ کال پورې یوازې یوه وسله جوړه شوه .تر ۱۹۹۶ کال وروسته په سلواکیا او چېک جمهوریت کی د دغي وسلې ترقي ادامه شوه. توصیف سټروپ ۲ د الوتکو ویشتونکی سیستم د ۳۰ م.م. یو روسي توپ، د ۷،۶۲ ماشیندار او د الوتکو ویشتونکي توغندی لري چی د د ټاټرا ۸۱۵ پر شاسی باندي نصب شوي دي او ټول وزن یی ۲۷ ټنو ته رسېږي. د توپ واټن ویشتونکي ۴۰۰۰ مټرو او د توغندیو واټن ویشتونکي ۴۲۰۰ مټرو دي. سټيکس سټيکس په چیکي: د چکوسلواکیا تر تقسیمولو وروسته د چېک په جمهوریت کی د الوتکو د ویشتونکي سیستم پروژه ادامه شوه او څو کلو وروسته سټیکس د الوتکو ویشتونکي پخپله څرخېدونكى سیستم جوړ شو. نوموړي د الوتکو ویشتونکي سیستم د ۳۵ م.م. سویسی توپ لري چی د د ټاټرا ۸۱۵ پر شاسي باندي نصب شوي دي. هر موټر کولای شی د الوتکو په خلاف رهبري شوي توغندۍ ولري. بړامس بړامس په سلواکي: د الوتکو ویشتونکي پخپله څرخېدونكى سیستم دي چی د ۹۰ کلو کی په سلواکیا کی جوړ شو. نوموړي وسله د ۳۰ م.م. د الوتکو ویشتونکي روسی توپ ، د ۱۲،۷ م.م. ماشیندار او د الوتکو ویشتونکي توغندۍ ایگلا لري چی د د ټاټرا ۸۱۵ پر شاسي باندي نصب شوي دي. بړامس گاډي قوي زره پوښ لري چی د ۱۲،۷ م.م. مرمی څخه مقاومت وکړي. سرچینې چېکي وسلې
پارسیمن

پارسیمن یو سُرخ رنگہ میوہ دہ چی پاکستان،سپین ،چائنہ او نورو ملکونو کی ملاویژی۔
بوړاپ غیر فعال څارونکی سیستم

بوړاپ غیر فعال څارونکی سیستم په چیکي: یا - یو برېښنايي څارونکی غونډال دی چې د هوا، سمندر او مځکنيو ټاکونکو موخو د څارولو، تعقیبولو او پېژندلو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. نوموړي سیستم کولای شي د ویرا غیر فعال څارونکی سیستم سره همکاري وکړي. بوړاپ غیر فعال څارونکی سیستم یوازې د چېک پوځ په لاس کې دی. بوړاپ غیر فعال څارونکی سیستم په ۹۰ زېږديزو کلونو کې د چېک په جمهوریت کی د ټېسلا پارډوبيڅې په چیکي: په شرکت کې طرح شو او د چېک پوځ د دغه برېښنايي سیستم څخه په رسمي ډول د ۱۹۹۹ ز. کال څخه راهیسې کار اخلي. توصیف بوړاپ غیر فعال څارونکی سیستم د دؤو آنتنونو او دؤو مرکزونو څخه جوړ شوی دی چې د الوتکو رادارونه، دهواپېژندنې رادارونه، آی اېف اېف سیستم او د تاکتیک د هوایي چلوونکي سیستم وڅاري.د بوړاپ هر تمځای د آنتن او برېښنایی مرکز څخه جوړ شوی چې د د ټاټرا ۸۱۵ پر شاسی باندې نسب شوي دي. د هغو انتنونو په منځ کی باید د ۷۰ کیلومتره واټن واوسی او څارونکي واټن یې ۴۵۰ ۵۰۰ کیلومتره دی. نوموړی څارونکی سیستم کولای شي ۲۰۰ موخيزې نښې وڅاري. د فريکونسۍ پوښښ يې ١-١٨ کيلوهتزه دى، که څه هم جوړوونکي له ٠.٥ څخه تر ٤٠ کيلوهرتزه پورې لا غوره وړتيا وړاندې کوي. په معمول ډول د ٥٠٠ کيلوهرتزو په پوښښ سره د کتنې کرښه محدوده وي. دا هم وگورئ ویرا غیر فعال څارونکی سیستم تامارا غیر فعال څارونکی سیستم سرچینې د چېک پوځي تخنيک
رېويسوړ رادار

رېويسوړ رادار په چيکي: دوه بعدي خوځېدونکی رادار دی چې د الوتکو، چورلکو او بې پیلوټه الوتکو د څارلواو پېژندلو لپاره ورڅخه کار اخېستل کېږي. نوموړی رادار د چېک په جمهوریت کې د پاردوبيڅې په چيکي: په ښار کې د رېټيا شرکت لخوا جوړېږي. رېويسوړ رادار په ۲۰۰۹ کال کې طرح شو. د چېک پوځ غواړي نوموړي رادار په ۲۰۱۴ کال کې رانیسي. توصیف رېويسوړ رادار کوچنی رادار دی چې د شخصي پوځي گاډي په مرسته انتقالولای شي. د رادار انتن لوړوالي ۶،۵ متره دي. د څارونکی واټن یی د ۱۹ کیلومتره څخه تر ۲۵ کیلومتره پورې دي. نوموړي رادار کولای شي د الوتکو ویشتونکي توغندی آر پي اس ۷۰ سره همکاري وکړي. سرچینې د چېک پوځي تخنيک
اس دي دي رادار

اس دي دي رادار په چيکي: یا - د غیر فعال څارونکي سیستم دي چی د راډیو اېلېکترونيکي اکتشافو او څارولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. نوموړي سیستم کولای سی دښمني سمندري، هوایی او مځکني راډیو اېلېکتونيکي سرچینې وڅاري او څېړنه وکړي. اس دي دي رادار د چېک په جمهوریت کی جورېږي. توصیف اس دي دي د رادار ستراتیژیکي سیستم چی د ړامېټ شرکت په چیکي: لخوا جوړېږي. نوموړي سیستم د ټاټرا ۸۱۵ لخوا انتقالولای سی. د فريکونسۍ پوښښ يې ۰،۳ ۰،۱ گیگاهتزه دى، که څه هم توليدکوونکى له ۰،۸ څخه تر ۸ گیگاهرتزه پورې د ظرفيت انتخاب هم پېشنهاد کوي او د ۶٠٠ کيلومتترو ۳۶۰ درجو په پوښښ سره د کتنې کرښه محدوده وي. نوموړي رادار د بوړاپ غیر فعال څارونکی سیستم او بلو څارونکي سیستمونو سره همکاري کولای سی. اس اس دي رادار د چېسکې بوډېويڅې په چېکي: په ښار کی د راډیو اېلېکترونیکي مبارزو د پوځي ډلې په لاس کی دي. سرچینې د چېک پوځي تخنيک
اس ټي – ۶۸ یو سی زټ څارونکي رادار

اس ټي ۶۸ یو سی زټ په چېکي: - د درو بعدونو منځ واټنه یو پخپله څرخېدونكى روسی څارونکي رادار دي چی د چېک په جمهوریت کی د چېک پوځ لپاره د ړېټيا شرکت لخوا عصري شو. نوموړي څارونکي رادار د الوتکو ویشتونکي سیستمونو سره د همکاري تعاونو لپاره ټاکل شوی دی. تر ۲۰۱۳ کال پوري په روسیې کی ۱۰۰۰ رادارونه جوړ شوي وو. توصیف اس ټي ۶۸ یو په ۷۰ کلو کی په شوروي اتحاد طرح او جوړ شو او يه ۹۰ کلو کی د چېک په جمهوریت کی عصري شو. نوموري رادري سیستم د هوایی اهدافو د څارولو او اکتشافو لپاره ور څخه کار اخيستل کېږي. دغه رادار د کامپیوټر لري چی د الوتکو ویشتونکی توغندیو رهبري وکړي او کولای سی پر دښمنی الوتکو باندي د توغندیو په مرسته برید وکړي. اس ټي ۶۸ رادار کولای سی ۱۰۰ هوایی اهدافو د ۳۶۰ درجو په سمت کی وڅاري. د زیات ته زیات پالس قوت یی ۳۵۰ کیلو واټو ته رسېږي. نوموړي رادار د -۵۰ درجو څخه تر ۵۰ د حرارت درجو پورې کار کولای سی. دغه سیستم کولای سی هوایی اهدافو چی د ۰،۱ متر د انعکاس سطح لري وڅاري. نوموړي سیستم د ټاټرا ۸۱۵ لخوا انتقال شوي دي. سرچینې د چېک پوځي تخنيک روسي رادارونه
ملکه رضيه

ملکه رضيه - په اوردو ژبه جلالۃ الدین رضیہ سلطانه د هند يوه نامتو پښتنه وه. چې د هند لويې وچې باندې خپل پلار څخه وروسته په کال ۶۳۴ هجري يې درې کاله ، درې مياشتې او شپږ ورځې سلطنت وکړ . دغه ملکه د پخواني افغانستان د لرغونو غوري پاچاهانو له سلسلې څخه ده . مخينه ملکه رضيه يا رضيه سلطانه د شمس الدين التمش لور ده . پخپل پلار له ځامنو ډېره گرانه وه . شمس الدین التمش د لوی هند لرغونی پاچا و چې په کال ۶۰۷م هجري کې د ډهلي په تخت کېناسته. د سلطان شمس الدین التمش ټبر د غور ولایت پښتانه وه چې په دغې سیمې يې ډېر اوږد حکومت کړی . دی د سلطان قطب الدین ایبک زوم و. ملکه رضيې خپل تخلص يا وروستی نوم ٫٫شرينه٬٬ غوره کړی و. پاچا التمش د ښو صفاتو خاوند و او تل به يې خلکو سره انصاف په پام کې ساته . زده کړې تاريخپوهان وايي چې سلطانه رضيه پخپل پلار ډېره گرانه وه او د همدې گرانښت له کبله يې تر ځامنو ډېره گڼله . دېته یې پلار پخپل ژوندوني د مېړنتوب د تورې د زده کړې هنر او پوځي تعلیم ورکاوه . ددې برسېره يې لیکل او لوستل ، سپارلۍ نښه ویشتل يې د نارینه پشان ورښودلي وه . دغې مېرمنې ديني زده کړې درلودې ، قرآن عظيم الشان يې په ښه توگه زده و او هر وخت به يې په جگ غږ قرات کاوه . ملکې رضيې ټول هغه صفات چې په يوه پاچا کې وي درلودل يې ، برسېره پر پښتو خبرو يې لیک او لوست پر هندي ، فارسي او تورکي هم کولای شول . د خپل پلار په ژوندوني يې د سلطنت اداري چارې پر مخ وړلې . دا مېرمن شاعره هم وه او شعرونه یې په فارسي او تورکي لیکل . د پښتنو پاچايانو د دود له مخې تل ادارات د لاس لاندې وگړو ته د خدمت له کبله د هغوی د پوهاوي پر بنسټ د اړوندو توکمونو په ژبو پرمخ بوول .دې هم خپل د پلار پر دود خلکو سره ښه چلند لاره او غریبو خلکو څخه به یې د هغوی هر ډول عریضې او غوښتنې اورېدلې او خلکو سره به يې د مهربانۍ او عدالت لار خپله کړې وه . سلطنت ته رسېدل تر سلطان شمس الدین التمش وروسته دده زوی رکن الدین فېروز شاه باچا شو ، خو دا چې دی ځوان هلک و او د پښتنو د شاهنشاهۍ کارونه يې نشوای کولی نو هغه مهال پشتانه مشاهیر او لوی پوړي مشران ، لکه ملک اعزالدین دبدوان سالار ، ملک علاّالدین شېرخانی د لاهور حاکم، ملک سيف الدین کوچی د هانسي حاکم ، ملک اعزاز الدین د ملتان والي ، تاج الدین غوري ، بهاالدین حسن غوري ، ملک کریم الدین او همدا رنگه نورمشران راټول شول او رکن الدین فېروز شاه يې تر شپږو مياشتو او اتلسو ورځو وروسته معزول کړ. او دده پر ځای يې دده مشره خور رضيه سلطانه يې د هند په شاهنشاهۍ ومنله . دغه مېرمنه د لومړۍ خور په ۱۸مه کال ۶۳۴ هجري د ډهلي په تخت کېناسته . دغې مېرمنې به د خپل پلار په توگه په سلطنتي تخت کېناسته او د خلکو عرض او داد یې اورېده . ډېره هوښياره او عادله پښتنه وه . د جنگ په ډېرو ډگرونو کې بريالۍ او فتحه يې موندلې ده رضيې د سیمې د هېواد وزارت خواجه مهدي غزنوي ته ورکړ چې يو لوی فاضل پښتون و . په ده باندې يې د دود له مخې نظام الملک نوم کېښود . ملک سيف الدین ایبک یې سپه سالار کړ او هغه قوانین او اصول چې ددې پلار پر مهال کې وه او ثواعد و ضوابط يې بلل بېرته یې نافذ کړل او عدالت ته يې مخه کړه . سکه وهل دې پخپل نامه سکه ووهله او پر سکې يې داسې لیکلي و: پر يوې خوا يې داسې لیکل شوي و : عمد هّ النسوان ملکه زمان سلطان رضيه بنت شمس الدین التمش . او پر بلې خوا يې داسې لیکلي و : ضرب بلد هّ ډهلي سنه ۶۳۴ جلوس مړينه دغه مېرمن د لومړۍ خور په ۲۵مه کال ۶۳۷م هجري په ډېره مېړانه مړه شوې ، ځینې بیا وايي چې په درېنۍ ورځ سې شنبې د ربیع الاخر ۲۵مه په ۶۳۸ هجري کې مړه شوې سرچینې پښتانه پښتنې ملکې افغانې ملکې افغانان
گما اس ۱ ای رادار

گما اس ۱ ای په روسي:- د درو بعدونو گرځېدونکی رادار دي چی په روسیې کی ۲۰۰۰ کال کی طرح او جوړ شو او روسی پوځ د دغی رادار څخه په رسمی ډول د ۲۰۰۳ کال څخه کار اخلي. نوموري رادري سیستم د هوایی اهدافو د څارولو او اکتشافو لپاره ور څخه کار اخيستل کېږي او د ۴٠٠ کيلومتتره په پوښښ سره د کتنې کرښه محدوده وي. هر رادار کولای سی ۱۰۰ اهدافو وڅاري او قیمت یی ۵۰۰ میلیونه ر. دي نوموړي رادار د روسی پوځ د سرچینو په مطابق کولای سی الوتکې چی د رادار شعاوې جذب کوي، وڅاري او اکتشاف کړي. سرچینې روسي رادارونه
ذبيح الله شفق

ذبيح الله شفق ١٩٨٣ ز. - ١٣٦٢ په انگرېزي: يو پښتون افغان ليکوال، خبريال، ژباړن او ايډيټر دی. هغه د الفت، افاق او پښتونخوا غږ مجلو پخوانی پازوال او د ټول افغان د وېبپاڼې او پيکټ راډيو د خبريال په توگه هم پاتې شوی. دم مهال هغه په پېښور کې د آزادي راډيو د پښتو څانگې د خبريال په توگه دنده ترمخ بيايي. مخينه ذبيح الله شفق پر ١٩٨٣ ز. کال زېږېدلى دى. زده کړې لومړنۍ زده کړې يې د پېښور په بېلابېلو پاکستاني او افغان ښوونځيو کې ترسره کړې، پر ٢٠١٠ م کال کې يې د خيبر پښتونخوا ايالت د پېښور له پوهنتونه په پښتو ادبياتو کې د لېسانس . سند ترلاسه کړى او پر ٢٠١٣ م کال کې يې له همدې پوهنتونه په نړېوالو اړيکيو کې د ماسټرۍ سند ترلاسه کړى. ددې ترڅنگ نوموړي د پېښور له انستيتيوت څخه په معلوماتي ټکنالوژۍ او اداره او تجارت کې ډيپلوم هم ترلاسه کړى. شفق همداراز په يو شمېر ژورنالېستيکو ورکشاپونو او غونډو کې هم گډون کړى دى. دندې ذبيح الله شفق له ٢٠٠١م کال راهيسې په مطبوعاتي ډگر کې پر کار بوخت دى. نوموړي په چاپي رسنيو کې نزدې ١٠ کاله کار کړى دى. شفق له الفت مجلې، افاق مجلې، پښتونخوا غږ مجلې، ليکوال مجلې، سپرغۍ مجلې او همداراز د خيبر پښتونخوا او افغانستان په يو لړ نورو مجلو کې د ايډيټر، خبريال او ژباړن په توگه نزدې ٨ کاله کار کړى دى. ذبيح الله شفق په ٢٠١٠ م کال کې د پولې پولې راډيو پيکټ راډيو سره د خبريال په توگه په ژورنالېستيکو کارونو هم لاس پورې کړى او په مذهبي، کلتوري، ټولنيزو او سياسي چارو يې راپورونه چمتو کړي. سربېره پر دې نوموړى ددغې راډيو د مجلې بارډر لاين د ايډيټر په توگه يې هم دنده ترسره کړې ده. نوموړي همداراز په ٢٠١١م کال کې د يو کال لپاره په اسلام اباد کې په ملل متحد . کې هم د رسنيو د کارډينوټور دنده ترسره کړې ده. شفق ددې ترڅنگ د نړېوال جال انټرنېټ پر مخ د لومړۍ پښتو ويېباڼې سره د خبريال او د د ايډيټر او چلوونکي په توگه هم پاتې شوى. هغه له ډېرې مودې راهيسې د بېلابېلو مجلو لپاره په خيبر پښتونخوا کې د سياسي سرگرميو او کلتوري پروگرامونو په اړه د خبرونو او راپورونو په پوښښ کې کارنده ونډه اخيستې. د ذبيح الله شفق ډېرى سياسي ليکنې او ژباړې په الفت، کاوون، سپرغۍ، افاق، ليکوال، پښتونخوا غږ، لمبه او نورو پښتو مجلو په دې سربېرو په هېواد او له هېواده دباندې په نوموتو مجلو او ورځپاڼو کې خپرې شوي دي. ذبيح الله شفق د ٢٠١٣ ز. کال له جولايي میاشتې راهيسې په پېښور کې د ازادۍ راډيو خبريال دی. نوموړى د پېښور او قبايلي سيمو په ترينگلو او ستونزمنو حالاتو کې خپله دنده په ډېره مېړانه او صداقت ترسره کوي. آثار ذبيح الله شفق د خبريال ترڅنگ تکړه ليکوال و ژباړن هم دى، چې ډېرى سياسي ليکنې او ژباړې يې د هېواد او نړۍ په بېلابېلو پښتو مجلو، اخبارونو او وييباڼو کې چاپ او خپرې شوي دي. د هغه چاپ اثار دا دي: د ارواښاد صاحب شاه صابر کليات سريزه، سمون او اوډنه په خيالونو کې نغمې د پښتو د نوموتو شاعرانو د شعرونو غورچاڼ ناچاپه اثار د ورکې خزانې لټون د ماشومانو ناول په پاکستان کې د ترورېزم څلوېښت کاله د ترورېزم په اړه مفصله څېړنه جهاد افغان، دفاع پاکستان د سياسي ليکنو ټولگه حال د ويلو لايق نه دى..... په اخبار کې د چاپ شويو کالمونو ټولگه افغان خبريالان
ماگيون

ماگيون په چيکي: د چکوسلواکیا یوه مصنوعي اکتشافي سپوږمۍ وه چی د اېنټر کسموس د پروگرام په ترځ کی د چکوسلواکیا د علومو اکاډيمي لخوا د یونوسفېر، مگنېتوسفېر او وان آلن کمربند د اکتشافو لپاره جوړه شوه. د ۱۹۷۸ کال څخه تر ۱۹۹۶ کال پورې ۵ مصنوعي سپوږمی جوړې شوې چی مځکني مدار ته وتوغول شوې. ماگیون ۱ ماگيون ۱ د چکوسلواکیا د مصنوعي سپوږمیو څخه لمړني اکتشافي مصنوعي سپوږمۍ وه چی په ۲۸ اکتوبر ۱۹۷۸ کال کی د پلېسټسک د راکټ د توغولو میدان څخه مځکني مدار ته وتوغول شوه. ماگيون ۱ د ۱۴ نومبر يه ۱۹۷۸ کال کی د فضایی پېړۍ څخه جدا شو او د یونوسفېر د اکتشاف یی پېل کړ. په ۱۹۸۱ کال کی د ماگیون ۱ د اکتشافو کار پاي ته ورسېده. ماگيون ۱ د منشور شکل درلود. وزن یی ۱۵ کیلوگرامه وو. په دی منشور کی ټیلی میټری ټرانسميتر نصب شوي وو چی د فريکونسۍ پوښښ يې ۱۳۷ کيلوهتزه وه. ماگیون ۲ ماگیون ۲ د ۶۵ کیلوگرامو اکتشافی سپوږمکۍ وه چی د ۲۸ سبتمبر په ۱۹۸۹ کال کی مځکني مدار ته وتوغول شوه په دی سپوږمکۍ کی اېلېټرو - مقناطیسی سامانونه - او - او راډیو - سپکټرومټر - - نصب شوې دی چی د مگنېتوسفېر د اکتشافو لپاره کارېده. ماگیون ۳ ماگیون ۳ په ۱۸ دسمبر ۱۹۹۱ کال کی د پلېسټسک د راکټ د توغولو میدان څخه مځکني مدار ته وتوغول شو. وزن یی ۵۲ کیلو گرامه وو. په ۱۹۹۲ کال کی د ماگيون ۳ د اکتشافو کار پاي ته ورسېده. ماگیون ۴ ماگيون ۴ د ماگيون سپوږمکۍ څخه یوه اکتشافي سپوږمکۍ وه چی په ۱۹۹۵ کال کی د انتېربال د پروگرام په ترځ کی د پلېسټسک د راکټ د توغولو میدان څخه مځکني مدار ته وتوغول شوه. وزن یی ۵۹ کیلوگرامه وو او شکل یی کروی وو. ماگيون ۴ د کرې مغناطيسي میدان اکتشاف کړ. ماگیون ۵ ماگيون ۵ د ماگيون سپوږمکۍ څخه وروستی اکتشافي سپوږمکۍ وه چی په ۲۹ اگست ۱۹۹۶ کال کی د پلېسټسک د راکټ د توغولو میدان څخه مځکني مدار ته وتوغول شوه. وزن یی ۶۲ کیلوگرامه وو او شکل یی کروی وو. ماگيون ۵ په ځانگړي ډول د اېلېکټرونونو او آینونو حرارت د ۳۰۰ کیلومتره په لوړوالی کی اکتشاف کړ. په دی سپوږمکۍ کی پرته له تحلیلي سامانونو نه کمرې نصب شوې دي چی د قطبی شفق د څارولو او اکتشافو لپاره کار اخیستل کېدلې. په ۲۰۰۲ کال کی د ماگيون ۵ د اکتشافو کار پاي ته ورسېده. سرچینې وېشنيزه: مصنوعي سپوږمۍ
ټاټرا ۸۱۳

ټاټرا ۸۱۳ په چیکي: یو باوړونکي موټر دي چی د چکوسلواکیا کی د ۱۹۶۷ کال څخه تر ۱۹۸۲ کال پورې جوړېده. نوموړي باوړونکي موټر چي د ۱۰۰ ټنو باوړ کشولای سی،په ځانگړي ډول د پوځ لپاره جوړېده. خو څو موټورونه په سنگين صناعت کی تر اوسه هم کارېږي. تر ۱۹۸۲ کال پورې ۱۱،۷۵۱ باوړونکي موټرونه جوړ شول چی آلمان، رومانيا او هندوستان ته هم صادر شول. ټاټرا ۸۱۳ د د شاسيونو سره چوړ شو. توصیف ټاټرا ۸۱۳ د ۱۴ ټنو باورونکي موټر دي چی خاصي شاسي لري. دغه شاسی چی د شمزۍ شاسي په نوم هم یادېږې په ۱۹۲۳ کال کی د هنز لېدوينکا لخوا د باوړونکی موټورونو لپاره طرح او جوړ شو. نوموړي شاسی په اوس وخت کی د نړۍ تر ټولو ښه شاسی دي. ټاټرا گاډي
قمر راهي

قمر راهي زوکړه ۱۹۲۴ زېږدي کال - مړینه ۲۰۱۳ ز کال د ډيسمبر ۲۶، مردان د پښتو ژبې يو ليکوال او شاعر وو. مخينه د پښتو ژبې نوميالى شاعر، اديب او کالم لیکونکی قمر راهي پر ۱۹۲۴ ز کال زېږېدلی وو. قمر راهي د خپل ځانگړي سبک هغه شاعر وو چې ټول ادبپال يې ادبي هڅو ته د قدر په سترگه گوري او په ادبي موضوعاتو کې يې خبرې مستقل وزن درلود. نوموړي په پښتو کې درې کتابونه ځله، څيره او مشال ليکلي دي چې دريواړه کتابونه ځانگړی ادبي مقام لري او د پښتو شعر مينه وال ورته په درانه نظر گوري. د ارواښاد قمر راهي د شهرت لامل د هغه لوړ علمي شخصيت، ادبي نقد، په تول پوره شاعري او د پښتو علمي ادبي مجله قند دی. قند د پښتو هغه علمي ادبي مجله وه چې د قمر راهي تر مشرۍ لاندې خواو شا درې لسيزې وړاندې د مردان د شوگر ملز له لوري خپرېده او د خپل وخت د تکړه او وتليو ليکوالو علمي لیکنې، مقالې او شعرونه پکې خپريدل. د دې ترڅنگ قند په علمي ادبي موضوعاتو او شخصيتونو ځانگړې گڼې هم خپرولې. د شعر بېلگې يې داسې حالاتو کې تش سر خو پټول هم نه دی ما سره غم د پښتونخوا دی پښتانه ورکېږي مړینه شاعر او لیکوال ارواښاد قمر راهي له ډېره وخته راهيسې ناروغ وو او د دغې ناروغۍ له لامله يې د ۲۰۱۳ ز کال د ډيسمبر پر ۲۶ د پنجشنبې پر ورځ د ٨٩ کالو په عمر په مردان کې له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې. د نوموړي جنازه د ډيسمبر پر ۲۷ د جمعې پر ورځ د خيبر پښتونخوا ایالت د مردان سيمې د پيرانو ډاگې کلي کې پخپله پلرنۍ اديره کې خاورو ته وسپارل شوه. اروا يې ښاده او جنت یې ځای شه. چاي شوي نښيرونه يې ۱- ځله شعري ټولگه. ۲- څېره شعري ټولگه. ۳- مشال شعري ټولگه. اخځليک ۱- ۲- پښتانه ليکوال پښتانه شاعران افغاني ليکوال پښتانه افغانان
مړاپ زره پوښ گاډي

مړاپ زره پوښ گاډي په انگرېزي: د ماینونو او غلچکيو بریدونو په وړاندې مقاومت کوونکي پوځي موټر دی چی په مختلفو جگړو کی د وسله والو ځواکونو لخوا کارېږي. یو موټر تقریباً د ۱۹ ټنو څخه تر ۴۰ ټنو پورې وزن لري اوزره پوښ یی د ۶ کیلوگرامه ټي ان ټي د چاودنو سره مقاومت کوي دغه زره پوښ موټر خاصی شاسی لری چی د توري په شکل جور شوي دی. دغه شاسی د تعبیه شوی چاودیدونکی وسیلې تر چاودنې وروسته د چاودنې قدرت وکږوي. د یوه موټر به یې د څلور سوه زره امریکایي ډالرو نه نیولې تر اوو سوو زرو ډالرو پورې کیږي دا هم ولولۍ وېگا زره پوښ موټر سرچیني پوځي گاډي
دوشکا (د الوتکو ويشتونکي ماشيندار)

دوشکا په روسي: - د الوتکو ویشتونکي ماشیندارونو څخه دي چی په روسیې کی د ۱۹۳۸ کال څخه راهیسی جوړېږي. نوموړي وسله په ۱۹۴۶ کال کی عصري شوه. دوشکا ماشیندار پرته له روسیه نه په چکوسلواکیا، چین، پاکستان او رومانیا کی د لائسنس په اساس هم جورېږی. تاریخ دوشکا د الوتکو ويشتونکی ماشیندار په ۳۰ کلو کی په شوروي اتحاد کی د سکښتگرانو طرح کوونکي گئورگی اشپاگین او دیاکتارېف طرح شو. مرمی کالیبر یی ۱۲٫۷۱۰۸ دي. نوموړي وسله د هوایی او مځکني اهدافو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېدلای سی. د الوتکې ویشتونکي وسلې
حسن جان مدني

مولانا حسن جان مدني د پښتونخوا د چارسدې يو وتلى ديني عالم و. هغه د ياسين زيو په کلي کې پيدا شوى و. د نوموړي کورنۍ په سيمه کې وتلې ديني او پېژندل شوې کورنۍ وه. د ارواښاد مولانا حسن جان مدني پلار مولانا علي اکبر جان د سيمې وتلى عالم و. لومړنۍ زده کړې ارواښاد مولانا حسن جان مدني خپلې لومړنۍ زده کړې د خپلې سيمې له ديني علماوو څخه پيل کړې او له څه ديني زده کړو وروسته د اکوړه خټک سيمې ته د زده کړې لپاره لاړ او هلته يې په جامعه اسلاميه کې زده کړې پيل کړې. هلته له زده کړو کولو وروسته د مدينې منورې وتلي پوهنتون ته لاړ او هلته يې خپلو زده کړو ته دوام ورکړ. د مدينې منورې له نړيوال پوهنتون څخه په اعلى درجه بريالى شو. دا چې مولانا حسن جان په مدينه منوره کې په نړيوال پوهنتون کې زده کړې کړې وې، نو ځکه يې د نورو په څېر له خپل نوم سره مدني تخلص غوره کړ. کله چې مولانا حسن جان له مدينې منورې څخه په بريالۍ توگه فارغ شو، نو د پېښور په پوهنتون کې يې د اسلامي علومو په څانگه کې په ايم اى کولو کې د سرو زرو ميډال وگاټه او له نوموړي پو هنتون څخه گولډ مډلست فارغ شو. دندې له دې وروسته مولاناحسن جان په اکبر دارالعلوم کې د ښوونکي دنده پيل کړه او تر څنگ يې د چارسدې د شوگر ملز په جامع جومات کې خطابت هم پيل کړ. کله چې د پېښور په صدر کې مشهور جومات دروېش جوړ شو، نو مولانا حسن جان د نوموړي جومات د خطيب په توگه وټاکل شو او په همدې جومات کې په جوړه شوې مدرسه جامع امدادالعلوم کې شيخ الحديث وټاکل شو او په نوموړې مدرسه کې يې د حديثو په ښودنه پيل وکړ. ددې تر څنگ يې د اکوړ خټک په دارالعلوم حقانيه کې ، چې د اوس وخت وتمې او منلې مدرسه ده هم د ښوونکي دنده ترسره کوله. د مولانا حسن جان اخلاق او تبعيت مولانا حسن جان د غوره خويونو او ښو اخلاقو خاوند و، تل يې نرم تبعيت درلو. له ډله ييزو اختلافاتو څخه يې ډډه کوله او همدا لامل و، چې په ټولنه کې نوموړى د يو ستر او غوره عالم په توگه پېژندل کېدو. مولانا حسن جان د اسلامي نړۍ وتلى مقرر و او د پښتونخوا له بېلابېلو سيمو څخه د هرې جمعې په ورځ په زرگونو خلک په صدر کې د دروېش جومات ته د نوموړي د تقرير د اورېدو لپاره راتلل او د نوموړي تقرير يې اورېد. مولانا حسن جان په اسلامي علومو کې زيات معلومات درلود او د اسلامي تاريخ له وتليو تاريخپوهانو شمېرل کېدو. مولانا حسن جان د اسلامي نړۍ پر ډېرو هېوادونو گرځېدلى و او همدا لامل و، چې د اسلامي نړۍ په اړه يې ډېر مالومات درلودل. کله چې مولانا حسن جان د مدينې منورې په نړيوال اسلامي پوهنتون کې زده کوونکى و، نو هماغه وخت يې د مسلمانانو د لومړۍ قبلې ليدل هم کړي وو او بيت المقدس ته تللى و. مولانا حسن جان د سپېڅلي قران حافظ هم و او د روژې په مبارکه مياشت کې به يې په ترويح کې ختم هم کاوه. مړينه يو څو کسانو مولانا حسن جان د نکاح کولو لپاره خپلې سيمې ته وغوښتلو، کله چې حسن جان هلته لاړو نو هغوي پرې ډزې وکړې او مولانو صېب په حق ورسېدو. ديني عالمان مولويان پښتانه پوهان
فضل قادر انډيوال

فضل قادر انډيوال د پتنگ زوى د غلام گل لمسى او د عبدالقادر کړوسى دى . د کال دحوت کب د مياشتې په اوولسمه نېټه د شنبې پر سهار د ننگرهار ولايت د روداتو ولسوالۍ د حصارک په لوى کلي کې زېږېدلى دى ،خپله لومړنۍ زده کړه يې د جلال اباد د ميا عمر نمبر اول ،دويم او عبدالوکيل ښوونځيو کې کړې ،بيا د نورو د ډېرو افغانانو په څېر يې د کوزې پښتونخو ا پېښور ته هجرت کړى او دلته يې د ابو عبيده بن جراح په مدرسه کې يو کال زده کړه کړې او بيا د پېښور د صدر په لويې ديني مدرسې جامعه امدادالعلوم الاسلاميه کې خپلې ديني زده کړې بشپړې کړي او کې پگړۍ تړلې ده . د مدرسې په مهال کې يې شعر ليکنې ته لاس واچوه او ورسره ورسره يې دپېښور يواځينۍ پښتو ورځپاڼې وحدت او د حزب اسلامي د گوند اړوند ارگان شهادت سره يې قلمي اړيکې ټينگې کړې او د همدغې اړيکو له لارې يې مطبوعاتو ته لار ومونده له ،چې د سهار ورځپاڼې سره يې د خبريال او سمونکي په توگه کار پيل کړ او د نژدې يو کال څخه وروسته د پېښور څخه دويمې پښتو ورځپاڼې خبرونه سره د خبرونو په څانگه کې يې د کار بهير گړندى وساته او نژدې شپږ کاله يې ورسره تېر کړل ،چې هم د خبريال په صفت خپلې مطبوعاتي دندې ته ادامه ورکوي ،خو د پښتون پوسټ ورځپاڼې سره ،چې د د اکتوبر په دولسمه يې گڼه نوې خپره شوه د خبرونو د څانگې د مشر په توگه کار کوي ،د نوموړي ادبي ،سياسي ،تولنيزي ،فرهنگي ،ليکنې د ورځپاڼې سرليکنې هم په بېلابېلو خپرې شوي ،همدارنگه يې د سهار په ورځپاڼه کې د ځوانانو هېنداره مخ چلولى او په کې به يې د ځوان غږ په نامه کالم ليکه او د خبرونه په ورځپاڼه کې يې د تړون کالم ليکلى ،چې ادبي ،سياسي او فرهنگي موضوعگانې په کې د وخت د شرايطو په پام کې نيولو سره څېړلي دي .
توپک ماډل ۵۲

توپک ماډل ۵۲ په چیکي: . د ۷،۶۲ م.م. یو پخپله چارجېدونکی توپک دي چی د ۱۹۵۲ کال څخه تر ۱۹۵۹ کال پورې په چکوسلواکيا کی جوړېده. چېکي وسلې
شکودا ۲۸ ټې اړ سولاریس

شکودا ۲۸ ټې اړ سولاریس په چیکی: د درو اکسلو یو برېښناگاډي یا ترالي بس دي چی د ۲۰۰۸ کال څخه راهیسی د شکودا اېلېکتریک د چېک جمهوريت او سولاریس بس پولنډ په همکاري کی جوړېږي. تاریخ شکودا ۲۸ ټې اړ سولاریس په ۲۰۰۸ کال کی د حمل او نقل چېکی شرکتونو د غوښتنو په اساس طرح او جوړ شو. شکودا برېښناگاډي
ټاټرا ټې – ۳

ټاټرا ټې ۳ په چیکي: د چېکي ټرامونو څخه دي چی په پراگ کی د ۱۹۶۰ کال څخه تر ۱۹۹۷ کال پورې د جوړونکي شرکت لخوا جوړېده. تر ۱۹۹۷ کال پورې ۱۴،۰۰۰ ټرامونه جوړ شوي او نوموړي ټرام د دی لپاره د نړۍ تر ټولو گڼ شمیر لرونکي او مشهوره ترانسپورټي وسيله ده. ټاټرا ټې ۳ په ځانگړي ډول شوروي اتحاد ته صادر شو خو څو واگنونه په اوسیېک،سارايوو، کمنیټس، شورين، پيونگيانگ او گلاټسي کی لیدل کېدلای شی. توصیف ټاټرا ټې ۳ د څلورو اکسلو یو لوري ټرام دي چی د پولاد او پلاستیکي توگو څخه جوړ شوي دي. په ټرام کی څلور برېښنایی ماشينونه نصب شوي دي چی د ۱۶۰ کیلو واټو قوا لري. زیادت نه زیادت سرعت یی ۶۵ کیلومترو په ساعت کی دي. تاریخ د ټاټرا ټې ۳ لومړني ټرام په ۱۹۶۰ کال کی جوړ شو. په دی کال کی لمړني ازمايښتونه هم پېل شول. په ۱۹۶۱ کال کی لمړني ټرام په پراگ کی د خدمت لپاره حاضر وو. خو په ۱۹۶۲ کال کی د یو تصادف په سبب د ټرام ترانسپورتي کار وځنډېد. په اوس وخت کی نوموړي ټرامونه د چېک په جمهوريت کی په پراگ، برنو، اوستراوا، پلزن، اولوموڅ لیبېرېڅ او موسټ کی خدمت کوي. ټرامونه ټاټرا ټرامونه
شکودا ټي – ۱۵

شکودا ټي ۱۵ په چيکي: د چېکي ټرامونو څخه دي چی د ۲۰۰۹ کال څخه راهیسی د لخوا د پراگ او پلزن ترافيک ترانسپورت لپاره جوړېږي. تر اوسه پورې ۸۲ ټرامونه جوړ شوي دي. نوموړي ټرام په ۲۰۱۰ کال کی لاتویا ته هم صادر شو. ټرامونه
نوی اتلانتېس

نوی اتلانتېس په انگرېزي: د فرانسېس بيکن يو اثر دی چې په ۱۶۲۴ ز. کال کې يې خپور کړی دی. فرانسيس بېكن همدا اثر تر خپلې مړينې دوه كاله مخكې خپور كړ. په دې كتاب كې يې يوه جادويي ټاپو شرحه كړه، چې اوسېدونكو يې پر خپل نفس د حاكميت توان درلود. د دې ټاپو اوسېدونكي د ډېر هوښ او ځيركتيا له كبله د يوې لويې خوښۍ څښتنان او نېكمرغه وگړي گڼل شوي دي. پر هغه ځاى داسې كسان واكمني كوي، چې د حكومت په چارو بلد او پوه وي. د غوړه مالۍ او رشوت خوړلو ريښې وچې او واكمنان يې د لياقت او وړتيا له مخې ټاكل شوي دي. سوداگر او بانك لرونكي نه شي كولاى چې عام وگړي استثمار او بېځايه گټه ځنې پورته كړي. يوازې فيلسوفان او پوهان دي چې د خلكو خدمت ته يې ملاوې تړلي او چمتو دي. خلكو په خپلو منځو كې د جنگ جگړې پرځاى، د طبيعت د توانونو تسخيرولو ته لستوڼي بډوهلي دي. د فرانسيس بېكن په اوتوپيا كې حرص او بخل له منځه وړل شوى او د جنگ جگړې په نوم څه نه شته. هېڅوك د خپل گاونډي پر حق خېټه نه شي اچولاى او د نورو خلكو مال او شتمنۍ ته لاس نه شي غزولاى. په دې توگه شتمني او ثروت په ډېره ښه او منصفانه توگه د خلكو په منځ كې وېشل شوي او ټولو وگړو دا اقتصادي اصل منلى او په كار يې اچولى، چې: زموږ سوداگري د جواهراتو، ورېښمو، قيمتي ډبرو او درملو سوداگري نه ده، بلكې زموږ سوداگريز مال د خداى لومړنى مخلوق، يانې رڼا ده. موږ منلې چې په دې رڼا به ټوله نړۍ روښانوو. په دې توگه وينو چې په اوتوپيا كې يو ځانگړى ټولگى جوړ شوى او د رڼا د سوداگرو نوم لري او عبارت دى له هغو فيلسوفانو او پوهانو چې په ټوله نړۍ كې گرځي او نوى فكر، عدالت او مهرباني به خپروي. په دې توگه د اوتوپيا د فيلسوفانو او پوهانو په لارښوونه د نړۍ ټول اوسېدونكي د نېك غوښتلو او همكارى روحيه مني.
ټاټرا کا ټي – ۸

ټاټرا کا ټي ۸ په چیکي: د درو برخو، دوو سمتي ټیټي غولي چېکي ټرام دي چی په پراگ کی د لخوا د ۱۹۸۶ کال څخه تر ۱۹۹۳ کال پورې جوړېده. تر اوسه پورې ۱۹۹ ټرامونه جوړ شوي چی شمالي کوریا او یوگوسلاویا ته هم صادر شوي دي . تاریخ ټاټرا کا ټي ۸ د اتو اکسلونو ټرامونو څخه دی چی په ۱۹۸۴ کال کی طرح او جوړ شو. په ۱۹۸۶ کال کی دس ټرامونه جوړ شول او په ۱۹۸۹ کال کی د ټاټرا کا ټي ۸ د سېریال تولید پېل شو. په اوس وخت کی مسافران په دي ټرامونو کی د سارایوو، پيونگيانگ، پراگ، برنو، پلزن، کوشیڅې، ولگوگراد او اوستراوا په ښارونو کی سپرېدلای شی. په ۲۰۰۳ کال کی عصري شوي ماډل چی ټیټي غولی لري جوړ شو. ټاټرا ټرامونه
لوکوموټيف ۳۸۰

لوکوموټيف ۳۸۰ په چیکي: د څو مقصدونو درو سیسټمونو برېښنایی برقي لوکوموټيف دي چی د ۲۰۰۸ کال څخه تر ۲۰۱۱ کال پورې د چېک په جمهوريت کی د لخوا جوړېده. دغه لوکوموټيف دشخصي واگنونو د وړلو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. نوموړي لوکوموټيف د ۲۵ کیلو ولټو ۵۰ هېرټزو، ۱۶ کیلو ولټو ۱۶ هېرټزو په ریل برقي شوي سړکونو کی سفر کولای شی. دغه لوکوموټيف په یوه ساعت کی ۲۰۰ کیلومتره تېز سفر کوي او طاقت یی ۷،۲ مېگا واټ دي. هر لوکوموټيف برېښنایی ډينامیکی برېکونه لري. تاريخ لوکوموټيف ۳۸۰ د شرکت د غوښتنو په اساس په ۲۰۰۴ کال کی طرح او جوړ شو او تر اوسه پورې ۲۰ لوکوموټيفونه جوړ شوي دي. لوکوموټيفونه شکودا لوکوموټيفونه
لوکوموتيف ۱۸۰

لوکوموتيف ۱۸۰ په چیکي: د ۱۲۰ ټنو شپږو اکسلونو یو برقي برېښنايي لوکوموټيف دي چی د سنگین بار د وړلو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. تر اوسه پورې څلور لوکوموټيفونه جوړ شوي دي. تاریخ لوکوموټيف ۱۸۰ په ۱۹۸۴ کال کی د شکودا پلزن د ټرن جوړونکي شرکت لخوا طرح شو خو لمړي ماډلونه په ۱۹۹۴ کال کی جوړ شول. لوکوموټيفونه
ال – ۴۱۰

ال ۴۱۰ په چيکي: - د دوو څرخو باروړونکي او مسافروړونکي الوتکه ده چی د چېک په جمهوريت کی د طرحی شرکت لخوا جوړېږي. د ۱۹۶۹ کال څخه تر اوسه پورې ۱۴۰۰ الوتکې جوړ شوي دي. چېکي مسافروړونکي الوتکې دا هم وګورئ سرچینې
معمولي څوڅ

څوڅ انګليسي: په لاتینی: د تي لرونکي ځناورو څخه دی چی د گرمسېلو په سمندرونو کی ژوند کوي.څوڅ په ځانگړي ډول په جمیعت کی ژوند کوی. هر د څوڅونو جمیعت معمولا د ۱۵ ځناورانو څخه جوړ شوي دي. توصیف نوموړي ځناور مړزگه تنه لري، وزن یی ۲۳۵ کیلوگرامه ته رسېږي ، اوږدوالى یی د ۱،۸ مترو څخه تر ۲،۶ مترو پورې وي او د لمبو سرعت یی ۳۵ کیلومتره په ساعت کی ته رسېدلای سی. د څوڅ عمر ۳۰ کلو ته رسېدلای سی. هر څوڅ د بلو څوڅونو سره د بایوسونار په مرسته مخابره کوي او کوچنی کباب ښکار کوي. څوڅونه
بوتل پزی څوڅ

بوتل پزی څوڅ په انگرېزی: په لاتین کی: د څوڅونو څخه دی چی په مدیترانې سمندر، تور سمندر او اتلانتيک سمندر کی ژوند کوی. نوموړي څوڅ په ځانگړي ډول کبان، نرم تنان، قشریات او کوچنی شارکونه ښکار کوي. توصیف بوتل پزی څوڅ د بلو څوڅونو څخه تر ټولو مشهور دي. دغه څوڅ معمولا په دولفيناريومونو کی هم مشق او روزل کېږي. نوموري څوڅ په ډلو کی ژوند کوی هر ډله ۱۵ اعضا درلودلای سی. د لمبو سرعت یی ۵۰ کیلومتره په ساعت کی ته رسېږي. نوموړي څوڅ هر ورځ ۷ کیلوگرامو د کبانو څخه خوړلای سی. څوڅونه
وژونکی نهنگ

وژونکی نهنگ په انگرېزي: په لاتین: د تی لرونکی ژویو څخه دی چی په سوړ سمندر کې لکه شمالي قطبي سمندر ژوند کوي. نوموړی نهنگ په ځانگړي ډول کبان، سپی لاهو ، سپین نهنگان، کيشپونه، او د نورو سمندري ژويو ښکار کوي. څلور وژونکي نهنگان کولای شي نیلی نهنگ ښکار کړي. نهنگان
نیلي نهنگ

نیلي نهنگ په انگرېزی: په لاتين: د سمندري تي لرونکي ځناورانو څخه دي چی په هندي سمندر، اتلانتيک سمندر اوغلی سمندر ژوند کوي. نوموړي نهنگ د نړی تر ټولو لوی ځناور دي چی اوږدوالي یی ۳۰ متره دی او وزن یی ۲۰۰ټنو ته رسېږي. نیلي نهنگ د سمندري ځناورانو څخه تر ټولو سریع هم دي چی د لمبو سرعت یی ۵۵ کیلومتره په ساعت کی ته رسېږي. نوموړي سمندری ځناور هر ورځ څلور ټن د فشریاتو څخه خوړلای سی. په اوس وخت کی د نړی په سمندرونو کی د نیلی نهنگ د شکار کولو په سبب یوازې ۵۰۰ تنه نيلي نهنگان ژوند کوي. نهنگان
هارپي

هارپي په لاتين: د غوښه خوړونکو مرغانو څخه دي چې د شکری ډوله مرغانو په کورنۍ او د هارپي په جنس پورې اړه لري. نوموړي مرغه په سهيلي امريکا کې ژوند کوي. توصیف هارپي په سهيلی امريکا کی تر ټولو ستره څيرونکي مرغه دي چی په ۱۷۵۸ کال کی د طبیعت سامانه په کتاب کی د کارل فون لینې لخوا توصیف شو. نوموړي مرغه په ځانگړي ډول بيزوگان،طوطيگان او د نورو جنگلي ژویو ښکار کوي. د هارپي وزن ۹ کیلوگرامه دي ، د الوتنې سرعت یی ۸۰ کیلومتره په ساعت کی دی او د وزرونو پلنوالي یی د ۱،۷۶ مترو څخه تر ۲،۲ مترو پورې دي. باز ډوله مرغان شکری ډوله مرغان
فلېپيني عقاب

فلېپيني عقاب په لاتين: د غوښه خوړونکو مرغانو څخه دي چې د شکری ډوله مرغانو په کورنۍ او د گوربت عقاب په جنس پورې اړه لري.نوموړي مرغه یوازې په فلېپين کی د غرونو په جنگل کی ژوند کوي او بيزوگان، موږک پړانگان او د نورو جنگلی ژویو ښکاري کوی. اوږدالي یی ۱۲ متره او وزن یی ۷ کیلوگرامه دی. نوموړي عقاب لمړي ځل په ۱۸۹۶ کال کی د ویلیام روبرټ گرانډ لخوا توصيف شو. د هغو وخت څخه د فلېپيني عقابانو شمېر کم شوي دی او په اوس وخت کی فيلېپينی عقاب د عقابانو څخه ترټولو نادر او په خطر کی اچول شوي څيرونکي مرغه ده. په ۲۰۱۰ کال کی په طبيعت کی ۱۸۰ فلېپيني عقابان ژوند کول. باز ډوله مرغان شکری ډوله مرغان
هندي څمڅه منگور

هندي چمچه مار یا هندي څمڅه منگور په لاتين: په انگرېزي: د زهرجن منگورانو څخه دی چی په ځانگړي ډول په هندوستان کی ژوند کوي. نوموړي مار په هندوستان کی ترټولو خطرناک خزنده بلل کېږي. د څمڅه بدن اوږدالی ۱ متر وی خو ماران چی د بدن اوږدالی ۲ مترو ته رسېږي هم شته. څمڅه مار معمولا خوله لگوونكى ژوى لکه موږک، نیلی چونگښگان، مرغان ښکار کوي. نوموړي مار هگۍ اچوونکی ځناور دی چی هر سال ۱۲ - ۳۰ هگی درلودلای شی او د څمڅې بچگان تقريبا تر ۴۸ ورځونو وروسته پیدا کېږي. زهر د هندي څمڅه منگور زهر د عصبي زهرونو څخه دي چی پر عصبي سیستم او زړه باندي وژونکي آغېزمنده لري. هر بلغ د هندي څمڅه منگور تر برید وروسته تر دوو ساعتونو پوري مړ کېدلای شی. منگوران
نهنگی شارک

نهنگی شارک یا لوی شارک یا کوسه نهنگ په لاتين: په انگرېزي: د پلانکټون خوړونکي شارکانو څخه تر ټولو لوی او عظيم شارک دي چی په استوائی سمندرونو کی ژوند کوي. توصیف نهنگي شارک د غضروف د کبونو څخه دی چی اوږدوالي یی د ۸ مترو څخه تر ۱۸ مترو پورې وی او عمر یی ۱۵۰ کلو ته رسېدلای سی. د نوموړي شارک پوستکي پنډوالي ۱۰ سانتيمتر دی او د حولې ارتوالى یی ۲ مترو ته رسېږي. د لمبو سرعت یی ۵ کیلومتره په ساعت کی ته رسېږي. شارکان
لوي سپين شارک

لوي سپين شارک په لاتين: په انگرېزي: د شارکانو څخه دی په ساحلي اوبو کی ژوند کوي. نوموړي شارک په ځانگړي ډول ټونانان، توره کب یا شمشیر ماهي يوډول لوى سمندري كب چې اوږد تيره ور بوزلري، څوڅان، سمندري خوگونه ښکار کوي. سپين شارک کولای سی پر انسان باندي هم برید وکړي. تاریخ لوی سپين شارک په ۱۷۵۸ کال کی د یو مشهور سويډني ځناور پوه کارل فون لينې لخوا توصیف شو. د لوی سپين شارک علمی نوم دي چی د یوناني ژبې څخه اخیستل شوي دی او په پښتو کی د تیز غاښونو شارک معني لري. لوی سپين شارکان د میوسن په وخت کی ژوند کړي وو او لمړنی فسلونه یی د ۱۶ میلیونو کلو مخکې جوړ شوی وو. توصيف لوی سپين شارک د غضروف د کبونو څخه دي چی د ۷ متره اوږدوالي لري. وزن یی ۳۴۰۰ کیلوگرامو ته رسېږي او د لمبو سرعت یی ۵۰ کیلومتره په ساعت کی دي د لوی سپين شارک ښځيته هر کال معمولا ۱۴ جوانکان لري. شارکان
شين شارک

شين شارک په لاتين: په انگرېزي: د ۲۰۰ کیلوگرامه د ریکوئیم شارکانو څخه یو ډول شارک دي چی په استوايی او معتدلي سمندرونو کی ژوند کوي او خالمخالی کبان د شمالي اتلانتیک یو ډول خوراکي کب، شاه کبان هیرنگ او رأسقدميات ښکار کوي. شارکان
فضل کريم فضل

فضل کريم فضل د شمشاد شخصي تلويزون بنسټگر او مشر دی.