ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
زرنج

زرنج یا زرنگ د افغانستان د سرحدي ښارونو څخه یو ښار دی چي د افغانستان په سوېل لویدیځ کي د ایران هیواد ته په ۲ کیلومټره فاصله کي موقعيت لري. یاد ښار د نیمروز ولایت پلازمینه او له تاریخي پلوه د لرغوني افغانستان او سیستان په تاریخونو کي ځانګړی ځای لري. زرنج د کال د سرشمېرني له مخي تنه نفوس لري او له اقتصادي اړخه د افغانستان هغه ښار ګڼل کیږی چي ایران له افغانستان او مرکزي اسیا، سویلي اسیا او ختیځه اسیا له منځني ختیځ سره نښلوي. تاریخ د لرغوني افغانستان د تاریخونو پر اساس زرنج ښار شاوخوا کاله مخینه لري، او د پخواني افغان واکمن یعقوب لیث صفار د زېږېدلو ځای هم دی. زرنج سیستان نیمروز ولایت
پاچا گل وفادار

پاچاگل وفادار ۶ د مارچ، ١٩۴۳ د افغانستان د پخوانی جمهور رئیس سردار محمد داود خان د واکمنی په دوره کی لمړی د سرحداتو وزیر وو چی بیا هند کې سفیر وټاکل شو. مخينه زده کړې دندې سرچينې د باچاگل وفادار سره مرکه افغان وزيران
د پښتنو او بلوڅو د پیوستون ورځ

له پښتنو او بلوڅو سره د پیوستون ورځ چې د سنبلې په نهمه هر کال د افغانستان د قومونو او قبایلو وزارت له خوا لمانځل کیږی. په ۱۳۲۸ کال کې په کابل کې د یوې سترې غونډې په ترڅ کې چې د لر او بر قومي مشرانو او سیاسي گوندونو استازو په کې گډون کړی وو، د وږې نهمه د لر او بر پښتنو او بلوڅو د پیوستون د ورځې په نامه ونومول شوه. پخوا به د وږې نهمه په ډېرو شاندارو مراسمو نمانځل کېده، خو د ډاکټر نجیب الله د حکومت تر سقوط وروسته دغه ورځ له پامه ورغورځول شوه او په وروستیو څو کلونو کې د سرحدونو او قبایلو چارو وزارت له خوا یوازې د یوې تشریفاتي غونډې په بڼه نمانځل کېږي. په داسې حال کې چې له یوې خوا لر او بر پښتانه په لوی لاس افراطیت او جگړې ته هڅول کېږي او له بلې خوا یو شمېر مغرضو کړیو د دغه واحد قوم په جلا کولو پسې راخیستې ده، نو افغان حکومت باید د داسې ملي او تاریخي ورځو له نمانځنې څخه د لر او بر افغانانو په پیوستون او همغږۍ کې د یوه فرصت په توگه کار واخلي. پښتانه او بلوڅ د تاریخ په اوږدو کې له یو بل سره نږدې پاتې شوي دي، گډ دیني، فرهنگي او تاریخي مشترکات لري، د لر او بر دښمنان به هېڅکله ډیورنډ کرښې ته څېرمه پراته وروڼه قومونه سره جلا نه شي کړای. بلوڅ،بلوچستان او افغانستان بلوڅان چی د تاریخ په اوږدو کی د پښتنو وړونو سره ښی نږدی اونه ماتیدونکۍ روابط او خپلوی لرونکۍ خلگ دی ، یو بل په غم شریک خلگ پاتی شوی دی، پښتانه وړونه د بلوڅانو د دشمنانو په ماتولو کی تل ددوی سره ډیری مرستی کړی چی کولای شو د قاجاریانو په مقابل د بلوڅانو جنگونو ته او همدا راز د انگریزانو جنگونو ته اشاره وکړو چی پښتون د بلوڅ سره تل یوځای پاتی شوی دی ، دا خلگ دواړه د مشترک فرهنگ او کلتور لرونکی خلگ دی ، بلوڅ خلگ افغانستان هیواد د خپل لپاره محفوظ او خپل ټاټوبۍ بللی دې، افغان واکمنان د تاریخ په اوږدو کی ددوی نه سیاسی ملاتړ کړی دی.خو د افغانستان دولت په دی وروستیو کی د یوی معاهدی پر اساس هوکړه کړی چی ټول بلوڅ فعالین او مشران په نیمروز ،هلمند، کندهار او فراه کښی په نښه کړی، چی دا به بلوڅو لپاره ډیره لویه ضربه وی او د بلوڅو آزادی غوښتونکی هڅی د تل لپاره مړي کړی. پښتانه بلوڅان پښتونستان بلوچستان
د مغولو امپراتوري

د مغولو امپراتوري په مغولي: د ۱۲۰۶ کال څخه تر ۱۳۶۸ کال پورې په آسيا او ختيځي اروپا کې د انسانانو په تاريخ کې تر ټولو ستره او قدرتمنده واکمنی وه. مساحت یی ۳۳ میلیونه کیلومتره مربع وو او په دی واکمنی کی تقريبا ۱۰۰ میلیونه ننه ژوند کول. د واکمني نفوس په ځانگړي ډول د مغولي، تورکي او تونقوزي قبیلو څخه جوړ شوي وو. د مغولو د امپراتوري بنسټ ایښودونکی تېموجن وو چې د مغولو قبيلې یی ټول کړ او په ۱۲۰۶ کال کې د چنگېز خان د مغولو خانانو تر ټولو لوي واکمن په توگه وټاکل شو. کله چې تېموجن چنگېز خان شو نو پر چین، مرکزي آسيا، ايران، قافقاز او اروپا باندي یی بريد وکړ. په ۱۲۴۱ کال کې د مغولو پوځ مجارستان ته ورسېده.مغولیانو غوښتل چی مصر ۱۲۶۰، ویټنام، اندونيزيا او جاپان ۱۲۷۴ ، ۱۲۸۱ ونیو خو پوځ یی ماته وخوړله. کله چی په ۱۲۶۰ کال کې د چنگېز خان لمسی قوبلاي خان د ټولو مغولیانو واکمن شو. خو د جغتای خانات او د طلايي اورډا خانات د قوبلاي خان ټاکنه رد کړل او د قوبلاي خان تر مړينې وروسته په ۱۲۶۴ کال کی د مغولو ټول امپراطوري پای ته ورسېده او په څلورو خاناتو چغتایي خانات، د ایلخانانو واکمني، یوآن خانات او د طلايي اورډا خانات تقسیم شو. دا هم وگورئ چنگېز خان هولاکو خان قوبلاي خان مغول د مغولو پېښلیک د مغولو تاریخ د مغولو امپراتوري تاریخ پېښلیک
قوبلای خان

قوبلاي خان په مغولي: د مغولو د خانانو څخه یو مشهور سالار، حکمران، د تولي خان زوي ، چنگېز خان لمسی او د يوآن کورنی بنسټ ایښودونکی وو چې د ۱۲۶۰ کال څخه تر ۱۲۹۴ کال پورې یی حکومت کاوه.قوبلاي خان په ۱۲۱۵ کال کی زيږيدلی وو. پلار یی تولای خان وو. په ۱۲۵۱ کال کی قوبلاي خان د شمالي چين والي او پوځي قوماندان شو. په ۱۲۶۰ کال کې د مونکو خان تر مرينې وروسته قوبلاي خان د مغولوعالي واکمن شو. په ۱۲۶۰ کال کی قوبلاي خان پر سونگ امپراطوري بريد وکړ او په ۱۲۷۹ کال کې سونگ امپراطوري ماته وخوړله. کله چې چين د مغولو په لاس کې وو نو قوبلای خان د چینايي واکمنانو په خطوط د يوآن امپراطوري کورنی جوړ کړ. په ۱۲۶۹ کال کی د قوبلاي خان په هدایت نوي رسمي ليک پهاگ پا جوړ شو او بوديزم د رسمي دین په توگه وټاکل شو. خو قوبلاي خان د عيسويت څخه هم ملاتړ کاوه. د قوبلاي خان تر مړینې وروسته د مغولو امپراطوري زوال ته ورسېده. د مغولو امپراتوري
زیب منتظر مسید

زیب منتظر مسید ۱۳۴۲ ل ل کال ۱۹۶۳ ز کال، وزیرستان يو افغان پښتو ژبی شاعر او ليکوال دی. مخينه زیب منتظر مسید د جهانزیب شمنخیل مسید زوی او د فرقه مشر محمد رمضان خان شمنخیل لمسی دی. هغه پر ۱۳۴۲ لمريز او ۱۹۶۳ زیږدیز کال د اکتوبر میاشتې پر ۱۰ نېټه په وزیرستان کې زیږیدلی دی. نوموړې په قوم لمرگل خېل مسید دی. لومړنۍ زده کړې یې په خوشال خان لېسه کې تر سره کړې دي، بیا د لوړو زده کړو لپاره د پخواني شوروي اتحاد د وزبکستان سوسیالیستي جمهوریت تاشکند ښار ته ولاړ او پر ۱۹۸۹ ز کال یې د تاشکند د البیروني په نوم د پوليتخنیک د انستیتوت نه د مهندسي په څانگه کې د ماسترۍ دیپلوم تر لاسه کړ. دندي له ۱۹۹۱ زیږدیز کاله تر ۱۹۹۳ ز کاله یې د ازبکستان غږ تاشکند راډیو له پښتو څانگې سره د ژباړونکي او ویاند په توگه دنده ترسره کړې ده. په ۱۹۹۳ زیږدیز کال کې د اوکراین هېواد ته مهاجر شو او په ۱۹۹۸ ز کال کې پاکستان ولاړ. په ۲۰۰۳ کال کې هېواد ته راستون شو او د تر ۲۰۰۵ ز کاله یې د حنوبي حوضې د ټاکنو په دوتر کې دنده ترسره کړې ده. د ۲۰۱۰ ز کاله راهيسې په افغانستان کې د ملگرو ملتو د مرستندوی دوتر یوناما سره دنده ترسره کوي. نوموړی د انځورگرۍ تر څنگه، شاعري او لیکوالي هم کوي او دمجسمه جوړونې سره هم بلد دی. د انځورگرۍ په اړه نوموړی په خپله فېسبوک پاڼه کي ليکي د انځورگرۍ سره مي د مکتب له وخته مینه او علاقه درلوده او وخت نا وخت به مي انځورونه ایستل. د انځورگرۍ په برخه کي مي کومې ځانگړي زده کړې نه دي کړې، خو د اماتور په توگه مي انځورگري کړې ده. انځورگري د خپل فکر، خیالاتو او سوچ د بیان لپاره یوه اغېزمنه وسیله گڼم او هغه مې کړې ده چې پخپلو انځورونو کې د هېواد او ولس درد او ولولې انځور کړم. تر اوسه مي خپل کوم انځورونه د نندارتون په بڼه نندارې ته نه دي وړاندې کړي، خو هوډ لرم چې په نژدې وخت وکولای سم د خپلو انځورونو نندارتون جوړ کړم تر څو زما د انځورگرۍ مینه وال وکولای سي هغه د نژدې نه وگوري او خپل نظر راسره شېریک کړي. په انځورگرۍ کي زیاتره د پنسل انځورگري خوښوم، خو د اوبلنو رنگونو، رنگه پینسلونو او غوړينو رنگونو نه هم کار اخلم. زما انځورونه زیاتره د پورټریټ بڼه لري چي په الیکټرونيکي رسنیو کي خپاره سوي او له نیکه مرغه مینه والو ډېره مینه راکړې او هڅولې یې یم.. چاپ شوي نښيرونه يې ۱- اوکا شعري ټولگه، د ۲۰۰۵ ز کال چاپ. ۲- ویښې شپې شعري ټولگه. ۳- جگړه له روسي ژبې پښتو ژبې ته ژباړه. ۴- غښتلي وگړي له روسي ژبې پښتو ته ژباړه. اخځليک ۱- ۲- پښتانه شاعران پښتانه ليکوال افغاني ليکوال پښتانه افغانان افغان انځورگر
کمپیوټري جراحي

کمپیوټري یا روباټ جراحي له هغو عملیاتو څخه عبارت ده چې له انسانه پرته په کمپیوټر یا روباټیک ماشینونو د جراحۍ عملیه ترسره شي. د كمپيوټري روباټ په واسطه د جراحي عملياتو د ترسره كولو په ډگر كې تركيه، د يو زيات شمېر اروپايي هېوادونو ترمېنځ مخكښ هېواد بلل كيږي. تركيه پدې برخه كې خپلې تجربې د منځني ختيځ او اروپايي هېوادونو سره شريكوي. پدې لړ كې په استانبول كې د اجه بادام د روغتون د يورولوژۍ د څانگې مشر پروفيسور دوكتور علي رضا كورال، د اسپانيا د هېواد نه ۸۰ تنو راغلو ډاكټرانو ته د روباټ په واسطه د عملياتو د ترسره كولو په اړه يو علمي سيمينار جوړ كړ. پدې سيمينار كې د روباټ په واسطه د پروستات د سرطان د عملياتو، د مثانې او پختورگو د عملياتونو په اړه د يو شمېر اروپايي هېوادونو ډاكټرانو ته نظري او عملي زده كړې وركول كيږي. كورال څرگنده كړه چې د كمپيوټري روباټ په واسطه د جراحي عملياتو په برخه كې تركيه په اروپا او نړۍ كې مخكښ هېواد دى. د كورال په وينا د ۲۰۱۳ كال راهيسې تر اوسه پورې يې د اروپايي هېوادونو سلگونو ډاكټرانو ته زده كړې وركړي دي. په تركيه كې د داوينچي د روباټ په واسطه ۱۳۰۰ عملياتونه ترسره شوي دي چې ۱۱۰۰ يې د پروستات د سرطان عملياتونه دي. پاتې ۲۰۰ يې د يورولوژۍ د د نورو برخو عملياتونه دي. دا شمېره په اروپا كې سار نه لري. د پروفيسور كورال په وينا په تركيه كې د طب د زده كړو او امكاناتو چارې د هرې ورځې په تېرېدو سره پراختيا مومي. تړلې لیکنې سرچینې طب جراحي طب جراحي عملیات کمپیوټري عملیات روباټیک عملیات
د پساوند ولسوالۍ چاودنه

د پساوند ولسوالۍ چاودنه هغه پېښه ده چې د ۱۳۹۴ لمریز کال د غویي ثور په ۳۰مه نیټه وشوه چې په پایله کې یې ۸ تنه افغانان ووژل شول او دوه نور سخت ټپیان شول. پساودن د غور ولایت یوه ولسوالۍ ده چې نوموړي خلک له اړوندې ولسوالۍ څخه د فیروزکوه ښار څخه بېرته راگرځېدل. یاد خلک اړوند ښار ته د حج مبارکې فریضې د ادا کولو لپاره تللي ول چې د نوملیکنې وروسته بېرته خپلو کورونو ته راگرځېدلي وه. یاده پېښه د پساوند ولسوالۍ په هورت وزیر سیمه کې رامنځته شوه. د غور ولایت ویاند عبدالحی خطیبي وایي چې دا خلک د حج فریضې اداکولو لپاره نوملیکنې ته تللي ول چې بېرته راگرځېدو پر مهال پرې چاودنه وشوه چې پایله کې یې ۸ تنه ووژل شول او دوه نور یې شدید ټپیان شول. هغه زیاته کړه چې: دا ماین د طالبانو له خوا د نظامي وسیلو د له منځه وړلو لپاره کیښودل شوی و چې ددې هېوادوالو موټر پرې برابر شو او ټول یې ووژل. وسله والو طالبانو تردې دمه ددې پېښې په اړه څه نه دي ویلي. طالبان وسله وال طالبان افغان وژنه بمي چاودنې غور ولایت پساوند ولسوالۍ
کتاب

کتاب د هغې کاغذي پاڼو څخه عبارت دی چې یو متن په کې لیکلی وي او په یوه پوخ کې سره تړلي وي. کتابونه په مختلفو کچو وي. رحلي، وزیري او جیبي یې له مشهورو هغو څخه دي. د نړۍ کوشنی کتاب چې تر دې دمه موندل شوی، هغه د انجیل یوه نسخه ده چې د اصفهان په د یوې کلیسا په موزیم کې اېښودل شوې. د کتاب له نورو بڼو څخه ډیجیټلي کتاب دی چې د سافټویرو په وسیله جوړېږي او بله نمونه یې پي ډي اېف ډیجیټلي کتاب دی. د ناچاپو کتابونو بله بڼه د غږیز کتاب ده.
د چین ښيښه یي پول

د چین ښيښه یي پول د . مترو په اوږدوالي اوږد پول دی چې د چین هېواد په چونگ پېنگ ښار کې د سیلانیانو د پام را کښلو لپاره د یوه غره پر څوکه جوړ کړی دی. په دې پول څه باندې ۶ مېلیونه ډالره لگښت راغلی. په دې پول په یوه ځل ۲۰۰ کسان تگ راتگ کولای شي چې د د یوه کس ټېکېټ ۱۰ ډالره ټاکل شوی. دغه پول، چې شکل یې د اس نال نعل په څېر دی، د غرونو د یوې څوکې په يوه کونج کې جوړشوی دی. هغه وگړي چې زړونه يې کمزوري وي پر دغه پله نشي تللی، څوک چې زړور وي یا د لوی زړه خاوند وي په ډاډه پرې تللی شي. دې پل باندې هغه کسان تللی شي چې ډار یا بېره نه پېژني. د دغه ، متره لوړ پل پرسر باندې چې گرځئ يوازې ستاسو د پښو لاندې ډبله ښيښه به ترسترگو کيږي چې زرگونه فيټه ژوره منظره ورلاندې ليدلی شئ. په دغه پله باندې دوه سوه وگړي قدم وهلی او له دغه پرمختگه خوند اخيستلی شی. د دغه پله کار د تیر کال په مارچ مياشت کې پیل شوی و او سږ کال پای ته ورسيد. دا هم وگورئ سرچینې پولونه اریانوونکي پولونه چین د چین پولونه انجینیري
نجیب میقاتي

نجیب میقاتي د لبنان پخوانی لومړی وزیر او د دغه هېواد تر ټولو شتمن کس دی. نوموړی د ۱۹۵۵ زېږدیز کال د نومبر په ۲۴ نېټه د لبنان په طرابلس کې زېږېدلی دی. میقاتي د ښوونځي تر بشپړولو وروسته لوړې زده کړې د بیروت په امریکايي پوهنتون کې کړې دي. ده له همدې پوهنتون څخه د سوداگریزې ادارې په برخه کې ماسټري هم ترلاسه کړې ده. میقاتي لا پر لوړو زده کړو بوخت و چې له خپل مشر ورور طحا سره په گډه یې د اېم ون په نوم یوه کمپنۍ جوړه کړه. په لومړنیو وختونو کې د دې کمپنۍ تمرکز پر ساختماني چارو و. په لبنان کې د کورنیو جگړو په اوج کې میقاتي او ورور یې له شرایطو په استفادې خپل فعالیتونه د مخابراتو برخې ته وغځول او د اېنوېسټ کام په نوم کمپنۍ یې جوړه کړه. دې کمپنۍ په لږ وخت کې ډېر پرمختگ وکړ او په لبنان کې د مخابراتي خدماتو پر ستره کمپنۍ بدله شوه. دې کمپنۍ وروسته د دوبۍ او لندن د ونډو بازارو ته هم لاره وموندله. میقاتي د سوداگرۍ په برخه کې تر یو لړ بریالیتوبونو وروسته په خپل هېواد کې سیاست ته مخه کړه. په ۱۹۸۹ زېږدیز کال کې د لومړي ځل لپاره د فواید عامې او ټرانسپورټ د وزیر په توگه وټاکل شو. نوموړي تر ۲۰۰۴ کال پورې پر دغه پوست د دریو کابینو پر مهال کار وکړ. دی په ۲۰۰۰ زېږدیز کال کې له طرابلس څخه د لبنان پارلمان ته بریالی شو، خو د ترانسپورټ وزارت پر څوکۍ هم پاتې شو. په ۲۰۰۵ کال کې کله چې د لبنان پخواني لومړي وزیر عمر کرامي د رفیق حریري تر وژنې وروسته استعفی وکړه، میقاتي د موقت لومړي وزیر په توگه وټاکل شو. میقاتي په ۲۰۱۱ زېږدیز کال کې و وروسته له دې چې د سعد حریر د حکومت ۱۰ وزیرانو او ده خپله استعفی وکړه د اتم د مارچ په نوم د یوه اېتلاف له لوري د لومړي وزیر د څوکۍ لپاره کاندید شو. د اتم د مارچ په نوم په دغه اېتلاف کې له نوموړي سره حزب الله، وليد جنبلاط او ميشال عون ملگري وو. نوموړی د دویم ځل لپاره د ۲۰۱۱ زېږدیز کال د جنورۍ په ۱۲ مه نېټه د لبنان د لومړي وزیر په توگه وټاکل شو. میقاتي د ۲۰۱۳ زېږدیز کال د مارچ په ۲۲ مه نېټه د سوریې د ولسمشر بشارلاسد د ملاتړو او مخالفینو د فشار او د ټاکنو د قانون پر سر د رامنځته شوې شخړې له کبله استعفی ورکړه. د میقاتي د کمپنیو د گروپ تر جتر لاندې د اېنویسټکام په نوم د مخابراتي کمپنۍ ډېری ونډې یې په ۲۰۰۶ زېږدیز کال کې د سویلي افریقا پر ستره مخابراتي کمپنۍ اېم. ټي. اېن پر پنځه نیم میلیارده ډالره وپلورلې. د اېم ون گروپ چې د هغه وراره یې چلوي اوسمهال د مخابراتو، املاکو، ترانسپورټ، بانکدارۍ، گاز او تېلو په برخو کې ونډې لري. د فوربس مجلې د ۲۰۱۵ زېږدیز کال د مې د ۱۵ نېټې د شمېرو له مې نجیب میقاتي دری اعشاریه دری میلیارده ډالره پانگه لري چې په دې توگه د میلیاردرانو په نړیوال نوملړ کې ۵۳۴ ام او په خپل هېواد لبنان کې لومړنی ځای لري. ده واده کړی، دری اولادونه لري او د لبنان په پلازمېنه بیروت کې ژوند کوي. وېشنيزه:عرب سوداگر لبنانيان عرب وزیران لبناني وزیران لومړي وزیران سوداگر
د نشه یي توکو قاچاقبرانو لیست

د نشه یي توکو نړیوال قاچاقبرانو لیس هغه لیست دی چې د د مۍ په ۲۲مه نیټه ۲۰۱۵ز کال په رسنیو کې افشا شو. په دې لیست کې چې ۸ صبح ورځپاڼې کې هم خپور شوی دا راغلي چې ځینې قاچاقبران د افغانستان د ځینې امنیتي اورگانو د مشرانو، او رییسانو له خوا د بډو په اخېستو بېرته خوشې شوي دي. ورځپاڼه کې د حاجی بالته، حاجی لعل جان اسحاقزی، حاجی جمعهخان، حاجی باخچو، حاجی عزیزالله علیزی، حاجی بختاور، حاجی آغا جان علیزی، حاجی بندو، حاجی بهاوالدین، حاجی عبدالعزیز، حاجی بشر، سید وزیرشاه، اسماعیل سفید، حاجی فتح محمد، مولوی محمد اسحق، امان افغان، ملا عبدالقادر، عبدالقدوس، خانمحمد، حبیبالله و عبدالشکور د نشه یي توکو ستر قاچاق وړونکي گڼل شوي دي. ځینې ددې قاچاق وړونکو څخه د افغلنستان د ځانگړو ځواکونو په عملیاتو کې نیول شوي دي. مگر ځینې قاچاق وړونکي د قضایه قوی په حکم له زندانه خلاص شوي او ارتې تڼۍ گرځي. په دې زندانه خلاصو شویو کې: حاجی باخچو، چې د ننگرهار ولایت اوسېدونکی دی او جمعهخان نیمروز ولایت اوسېدونکی دی، له نیولو ورورسته امریکا ته لېږدول شوي دي او اوس هلته زنداني دي. د هرات ولایت یو بل قاچاق وړونکی چې د بچه پمپ په نامه مشهور دی، سید وزیر شاه نومیږي. دا قاچاق وړونکی هم په ښار کې ارتی تڼۍ گرځي او هیڅ څوک یې نشي نیولی. داسې اوازی دي چې ددې قاچاق وړونکي اړیکې له نامتو ټوپکسالار اسماعیل خان سره دي، چې د هغه په نظامي ملاتړ د نشه یي توکو کاروبار کوي.
کریم اغا خان

کریم اغا خان، زوکړه۱۳ ډسمبر ۱۹۳۶ د اسماعيلي شیعه گانو اوسنی امام دی چې د نزاریه ډلې پورې تړلی دی. د نظاریه ډلې لارویان تقریبا ۱۵ مېلیونه وگړي تشکیلوي چې د شیعه گانو ۱۰٪ مجموعه جوړوي. اغا خان د اسماعیلي ډلې څلوېښتم امام دی چې ځان د علي بن ابي طالب او فاطمه زهرا د لور نهه څلوېښتم نسل څخه گڼي. دی د خپل پلار له مړینې وروسته په ۲۰ کلنۍ کې ۱۹۵۷ امامت ته ورسېډ. نوموړۍ په هاروارډ پوهنتون کی د اسلام تاریخ په برخه کی زده کړی دی. سرچینې رسمی ژوند لیک شیعه گان اسماعیلیان د شیعه گانو امامان
کپیټالیزم او سوسیالیزم اقتصادي نظامونه

د کپیټالیزم او سوسیالیزم اقتصادي نظامونه هغه نظامونه دي چې د بشر په لاس جوړ شوي دي. لومړی پانگه واله نظام د پانگه والې پیداېښت: په منځنیو پیړیو کې د هغو ټولنیزو او اقتصادي حاکمه ظروفو نتیجه ده چې په اروپایي ټولنې واکمني درلوده، په مادي برخه کې پرې د اشرافو، زمکه والو فیوډالۍ، پاټکۍ واکمنه وه او په معنوي او روحاني برخه کې د کلیسا د دیني رجالو او شخصیتونو د متناقضو افکارو سلطه وه، کلیسا د اشرافو طبقې په چوپړ کې قرار درلود. درېیمه طبقه د بزگرانو وه، ددغه غبرگونی سلطې په سیوري کې د شخصي ازادۍ ناری اوچتی شوی. سرچینې
غلا (وټه)

غلا په پټه توگه له خوندي ځای او یا له ساتونکې څخه د بل چا مال اخستل دي. پدې شرط چې نصاب ته ورسیږي چې له لس شرعي روپیو څخه عبارت دي. په پورته نصاب باندې په یو حدیث کښې صراحت هم شوې دی، نبي ص فرمایلي دي لا قطع فیما دون عشرة دراهم یعنې: د لسو درهموڅخه په کم مقدار کښې دلاس قطعه نشته. هغه غلا چې شرعي غلا ده، داسې تعریف کیږي چې څوک محروز ساتل شوې پردې مال مال په پټه سره واخلي نو دا کار په شرع کښې د غلا په نامه یادیږي. ب: د غلا شرعي حکم: د الله تعالی په کتاب ، نبوي سنتو او د امت په اتفاق سره حرامه ده الله تعالی فرمایلي دي والسارق والسارقة فاقطعوا ایدیهما جزاء بما کسابا نکالا من الله والله عزیزحکیم المائدة۳۸ یعنې:او غل که ښځه وي او که نارینه د دوی لاسونه پریکړئ دادهغو د خپلې گټې بدله ده اودالله له لوری د عبرت وړ سزا ده الله پرټولو غالب دی اوهغه د پوهې او حکمت څښتن دی . همدا رنگه نبي ص په یو حدیث کې ویلي دي لعن الله السارق یسرق البیضة فتقطع یده ععنې الله تعالی دې په هغه غله لعنت وکړي چې د هگۍ په غلا لاس پورې کړي او بیا یې لاس غوڅ کړی شي . همدارنگه هغه ټولنه چې په هغې کې لسگونه چپاولگر،دغلاگرو بانډونه او ظالم وگړي وجود لري د دغې ټولنې حالت به څنگه وي؟ په دغه شان ټولنه کې هغه څوک چې کار کوي د خپل کار له ثمرې څخه نه برخمن کیږي او یو شمیر کسان چې هیڅ کار نه کوي د نورو د زیار او کار میوه په جیبونو کې اچوي. سرچینې
ايکۍ

يکۍ چي د سيکې يا تورو پيسو په نامه هم يادېږي او په په انگرېزي: يا د پيسو فلزي بڼې ته وايي. دا ډول پيسې په گڼ شمېر هېوادونو کې دود دي. ايکۍ د لرغونو وختونو څخه دود دي.
سکه

سکه د حقيقي په مانا دی همداراز هر هغه څه ته چې له يوې اصلي منشا يې مالومه وي هم وييل کېږي. د ساري په توگه سکه ورور، سکه خور، مطلب دا چې د يوې مور او پلار څخه. د سکه بډنوم متضاد نوم ته ناسکه وايي.
ستره موراویا واکمني

کې ستره موراویا واکمني يا د مويميرانو واکمني په چېکی: په لاتين: د ۸۳۳ کال څخه تر ۹۰۶ کال پورې په منځنۍ اروپا کې د لويديځې سلاوي قبيلو تر ټولو لویه او قدرتمنده واکمني وه چې په بوهيميا، سلواکيا او مجارستان هېوادونه یې ځان کې رانغښتل. د ستره موراويا د واکمني بنسټ ایښودونکی مویمير ۱ وو. د ستره موراويا د واکمني نوم لمړني ځل د بیزانس امپراتور کونسټانټین ۷ په یو اثر - د واکمني ادارهکې یاد شوي وو. تاريخ په ۸ پېړی کې آواريانو واکمني د فرانکياو لخوا ويجاړ شو او آواريانو قبيلو د قومو خلکوسره يو ځاي شول. په منځني اروپا کې د مويمير واکمني او نيټرايي واکمني جوړې شوې او واکمنانو یی عیسويت ومنل. په دی وخت کې مسيحيت د شرقي فرانک واکمني څخه منځني اروپا ته د فرانکو کشیشانو لخوا پراخ کېده. خو فرانکو کشیشانو يوازې په لاتيني ژبې خطبې ويل او مذهبي کتابونه په لاتين کې هم ليکل شوي وو. په ۸۳۳ کال کی نيټرايي واکمني د مويمير ۱ لخوا ونيول شو او نيټرايي واکمن پريبينا مجبور شو چی د شرقي فرانک واکمني ته تېښته وکړي. په ۸۳۳ کال کی د ستره موراويا واکمني هم منځ ته راغلی او خلکو مسیحيت ومنل. په ۸۶۰ کال کې واکمن روستيسلاف د پاپ نيکلاس ۱ څخه غوښتنه وکړي چی مذهبي پوهان د ستره موراويا ته است کړي. خو پاپ چی د فرانکيانو پلوي وو نو د روستيسلاف غوښتنه یی رد کړ. د دي لپاره روستيسلاف د بیزانس امپراتور ميخاييل ۳ ته استازان هم ولېږل او په ۸۶۳ کال کی بيزانسی مذهبي پوهان كيرلس وميټوديوس د ستره موراويا ته ورسېدل. كيرلس وميټوديوس په ستره موراويا کې نوي مذهبي ژبه جوړ کړل او انجل په دي ژبې یی هم ترجمه کړه. نوموړي پوهانو هم نوي ليکدود جوړ کړل چې په اوس وخت کی د گلاگوليتي الفبا په نوم پېژندل کېږي. چېک جمهوريت
د جوردان گاوس میتود

د جوردان گاوس میتود د ړنگولو نامعلومه طریقه یو میتود دی چې د جبري خطي معادلو سیستم لپاره کارول کېږي، د معکوس ماټریسونو لپاره ډېر کارول کېږي. پرمختللی الگورېتم د معکوس ماټریس د پیداکولو لپاره : مستقیم حرکت د صفر د لاسته راوړلو الگاریتم د اصلي قطر څخه : . : : : : : : : : معکوس حرکت د صفر دلاسته راوړلو الگاریتم د اصلي قطر څخه : : : مثالونه : : : : . : . : : . : . : . : . : . سرچینې . : . - . . . . باندیني لینکونه : - - وېیشنیزه:د خصي معادلو د حلولو طریقې
خطی معادلاتو دستگاه

د یو نه خطي معادلو مجموعی ته د خطي معادلاتو دستگاه ویل کېږي. د مثال په توگه: دا یوه دستگاده چې د ۳ معادلو او ۳ مجهولو و و څخه جوړخ شوې ده. الجبر ریاضي خطي معادلی
اقتصادپوهنه

وټپوهنه انگريزي: یا اقتصاد پوهنه یوه ټولنیزه پوهنه ده چې د خدمتونو او توکو د تولید ویشنې او د لگښت زده کړې ته وایي. د اقتصادپوهنې موخه د وټو د کړنو د څرنگوالي ښودل او د وټیزو عواملو د تعامل څرگندول دي. چې همدارنگه د وټپوهنې تحلیلونه د ټولنې له لارې په سوداگري، مالیه او حکومت او همدارنگه په جرم، پوهنې ،کورنۍ،روغتیا، قانون، سیاست، مذهب، ټولنیزو بنسټونو، جگړې او ساینس کې تطبیقیږي. د اقتصاد علم په انگلیسي د ټولنیزو علومو یوه څانگه ده چې د تولید، توزیخ او موادو د مصرف او لگښت او خدمتونه تر څېړنې لاندې نیسي. د اقتصاد علم تمرکز په دې خبره دی چې د اقتصادي عواملو څه ډول تگلوري او تعامل کوي او مختلف اقتصادونه څه ډول کار کوي. په دې لار کې د اقتصادي تگلورو وېش شوی چې یو ته یې کوشنی اقتصاد او بل ته یې لوی یا ستر اقتصاد ویل کېږي. د اقتصاد بنستیزه عواملو، د فردي عواملو لکه کورنۍ او شرکتونه یا پېرودونکي او پلورونکي تر څېړنې لاندې نیسي. په مقابل کې ستر اقتصاد، ټولیز کلي اقتصاد چې د بیکارۍ لاملونه، تورم، اقتصادي پرمختگ او پولي و مالي سیاست تحلیلوي. د اقتصاد بله وېشنه چې په نړۍ کې رایجه ده، دا څانگه یې په اثباتي اقتصاد، په انگلیسي: تعریف کوونکی هغه څه چې دي د عادي اقتصاد په انگلیسي: له هغه څه دفاع چې باید واوسي؛ نظري اقتصاد د عملي اقتصاد په مقابل کې؛ عقلاني اقتصاد د رفتاري اقتصاد؛ یا د متداول یا د اصلي جریان اقتصاد په انگلیسي: ارتودوکس اقتصاد چې زیاتره د عقلانیت او فردپالنې او تعادل سره سر و کار لري او د بدعي اقتصاد په انگلیسي: چې راډیکاه دی او له سازمانونو، تاریخ او ټولنیز جوړښتونو سره سرو کار لري. اقتصادپوهنه اقتصاد عمومي وټپوهنه ټولنیزې پوهنې پوهنه
پير کامل

يو ناول دی چې عميره احمد ليکلی دی دې ناول کې د قاديانيانو خلاف کيسه ده چې څنگه يو کس د قاديانيت څخه بېرته اسلام ته راغلو۔د دې کتاب اصل موضوع د رسول الله ختم نبوت دی۔ کردارونه مرکزي کردارونه امامه - هغه جينئ کومه چې قاديانيت پرېږدي او اسلام ته راشي سالار سکندر - د امامه گاونډي هلک کوم چې ډېر مالداره وي نور لويه کردارونه وسیم - د امامه ورور جلال - يو ډاکټر او د زېنب ورور هاشم مبین - د وسيم او امامه پلار سکندر عثمان - د سالار پلار طیبه - د سالار مور او سکندر عثمان مېرمن سعد ظفر - د سالار ملگری ډاکټر فرقان - يو ښه مسلمان او ډاکټر ډاکټر سبط علی - د اسلامي علومو ماهر سعیده اما - د ډاکټر سبط علی تره
سيالکوټ

سيالکوټ د پاکستان يو ښار دی. انځورونه سرچينې د پاکستان ښارونه
کاشغر

کاشغر په چینایي کې کاشي د یو ښار نوم دی چې په چین جمهوریت کې پروت دی، او په چین کې ورته د اسلامي مرکز په توگه پیژندل کېږي، دی ښار کې اویغور مسلمانان ژوند کوي چې ددی ښار ۹۸ سلنه جوړوي، ددی ښار ټول نفوس ۳۵۰۰۰۰ تنه اټکل شوی دی. دا هم وګورئ سرچینې
نارا

نارا په جاپاني: د ۷۱۰ کال څخه تر ۷۹۴ کال پورې د جاپاني تاريخ یوه برخه وه چې د یاماتو تر وخت وروسته پېل شوه. ددې دورې په پیل کې مملکه گمهای د امپراتوري مقر د فوجيواراد ښار څخه د هی جوکیو ښار په اوس وخت کې نارا ته نقل کړه. په دې وخت کې بوديزم رسمي دین شو او د امپراتور شومو د حکومت په وخت کې ددې دین لویه پراختيا پېل شوه. سره له دې چې جاپانيانو بوديزم ومنلو خو لرغوني مذهب شینټو یې هم تر پاللو. تر ۷۵۲ کال پورې د جاپان په هر ولايت کې د نارینو او ښځينو صومعې جوړې شوې وی. په ۷۵۲ کال کې د تودایجی په صومعې کې د بودا لویه مجسمه جوړه شوه چې په اوس وخت کې د جاپان تر ټولو لویه مجسمه ده. ثقافت د نارا په وخت کې په ۸ پېړی کې لومړني تاريخي کتابونه لکه کوجيکي ۷۱۲ او نیهون شوکي ۷۲۰ وليکل شول. څرنگه چې په دې وخت کې مامورانو چينايي لیکدود کارولو نو ځگه نوموړي کتابونه په چينايي ژبې وليکل شول. په ۷۶۰ کال کې د شعرونو جونگ چې د مان یوشو په نوم پېژندل کېږي او ۴۵۰۰ شعره لري وليکل شو. سرچينې جاپان
ټانگ كورنۍ

ټانگ كورنۍ په چينايي: یوه امپراتوري کورنۍ وه چې د ۶۱۸ کال څخه تر ۹۰۷ کال پورې په چين کې یی حکومت کوله. په دي وخت کې د ټانگ واکمني په چين، ويتنام، ختيځي تورکستان هېوادونه یې ځان کې رانغښتل. پلازمېنه یی چخانگ آن په اوس وخت کې سي آن وو چی مساحت یی ۳۰ میله مربع وو. د ټاگ کورنی بنسټ ایښودونکی واکمن گاو تزو وو. ثقافت د ټانگ په واکمني کې د ټانگ حکومت په وخت کې ټوله واکمني بیا یو ځاي شوه، لمړني ادبي اکاډمي هم تاسيس شو، چينايي هنر او شعر اوج ته ورسېدل او په ۸۶۸ کال کې لمړني چاپ شوي کتاب جوړ شو. په دي وخت کې باروت د توپک دارو ، پورسېلان چيني لوښې هم کشف شو. او لمړنی کاغذي پيسې هم چاپ شوې وې. تاريخ په ۶۱۸ کال کې د سوييانو جنرال لي یوان وروستي د سوييانو امپراتور گونگ نړ کړ او چيني امپراتور شو. کله چې لي یوان چې د گاو تزو په نوم هم پېژندل کېږيد ټانگيانو امپراتور شو نو د ماليو اصلاحات یی اعلان کړ. په ۶۲۷ کال کې امپراتور تای تسونگ د چين اقتصاد او پوځ اصلاح وکړ او ويټنام، منځني آسیا او کوريا یی ونيو. په دي وخت کې د ټانگيانو پلازمېنه چخانگ آن د نړی تر ټولو لویه پلازمېنه وه او د ورېښم لار جوړ شو. امپراتور تای تسونگ د هنر او شعر د پراختيا څخه هم ملاتړ کاوه. سرچينې چينايي تاريخ
ویکیپېډیا:د افغانستان ویکي پروژه

. : . . . :. . . : . . . ! . . - . : : - : - : : - . . - : : : : : : : : : : : : : : : : : : :
د لوبی نظریه

د لوبی نظریه د تصمیم نیونی ستراتیژیکه مطالعه ده.
ژلاتین

یو ډول خوراکی مواد دی چی د حیوانات د هډوکی څخه جوړیږی، دا مواد په اسلام او یهودیت که حرام دی ، ځکه چی ډیرۍ یی د خوگ د هډوکو څخه جوړیږی یا هم د خوگ د غوښی سره تعلق لری. ژیلاتین په بعضو بسکیټونه کی هم شته . خوراکی موادو پرځای کارول گټي تاوانونه دا سلام له نظره
چوسون كورنۍ

چوسون كورنۍ یا ري كورنۍ په کوريايي: یوه پاچايي او وروسته امپراتوره كورنۍ وه چې د ۱۳۹۲ز کال تر ۱۹۱۰ز پورې يې په کوريا کې واکمني کوله. ددې واکمنۍ بنسټگر جنرال ئي سونگ گي و چې د گوريو واکمن یې مات کړ او خپله کوريايي پاچا شو. په ۱۹۱۰ز کال کې کوريا د جاپانيانو له خوا ونيول شوه. سرچينې
نيويارک

نيويارک د امريکې د رياستونو ولايتونه څخه يو دی۔ سرچينې
سېنېټر

د نړۍ په جموري هېوادونو کې چې دوه ايواني نظام وي په هغه کې د سېنېټ غړي ته سېنېټر ويلي کيږي۔سېنېټر د صوبائي يا ولايتي اسمبلۍ په تاييد سره ټاکلی کيږي او سېنېټ کې د ښځو لپاره سيټونه ځانگړی شوي وي۔
سنا

سنا په انگرېزي: په ولسواکو هېوادونو کې د دوه مجلسوجرگو نظام کې مشرانو جرگه وي، دا په هغه ولسواکو هېوادونو کې وي کومو کې چې لومړی وزيروزيراعظم د هېواد له ټولو مهم کس وي لکه پاکستان، هند، او داسې نور، خو هغه هېوادونه کومو کې چې هېوادمشر د هېواد مهم کس وي هلته سنا نه وي لکه افغانستان، چين، وغيره.
پاکستانيان

پاکستانيان د پاکستان د تابعيت لرونکو ته وييل کېږي. د پاکستانيانو تاريخ له کال څخه پيلېږي. پخوا دا سيمه د برتانوي هند، افغانستان، بلوچستان او کشمير برخه وه.
د چین لوی دیوال

د چین ستر دیوال تاریخ له میلاده مخکې له پینځمې تر اتمې پيړۍ پورې رسېږي چې د شمال له لورې د پرتو ملیتونو له هغو جملې نه د مغولو د حملو د مخنیوی لپاره جوړ شوی. دا دیوال د اور لپاره برجونه لری چې د خبر رسولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېدو او ور څېرمه کلاگانې چې د دوښمنانو اطلاعات به یې حاصلول. د دی دیوالو کار د هغه وخت امپراطور چین شي هوان په واسطه له میلاده مخکې تر کال پوری تکمیل شو. په هغه وخت کې د چین د دیوال اوږدوالی کیلومترو پوری رسیده چې وروسته د خان د سلسلی امپراطورانو په دوره کې د پورته یادشوی دیوال اوږدوالی لسو زرو کیلومترو پوری اوږد شو. له هغه وروسته د دی دیوال اوږدوالی زرو کیلومترو پوری ورسید چې د مځکې په شاوخوا د گرځیدو سره معادل دی. کوم دیوال چې اوس موجود دی د - زیږدیزو کلونو په منځ کې د چینیانو د مینگ سلسلی په وخت کې جوړ شوی دی چې اوږدوالی یی کیلومترو پوری رسیږی او د چین ولایتونو منځ کې پروت دی . دا دیوال په ډیر مهارت سره جوړ شوی دی چې غر او دیوالونه یو بل سره پیوند موندلی دی او په هغه وخت کې دښمن په هیڅ صورت کې له دیواله د باندی خوانه منځ خواته نفوذ نشو کولی. دیوال معمولا له خښتو او مستطیل شکلو تیږو نه جوړ شوی . د دیوال په منځ کې خاوری او شگی اچول شوی دی او لوړوالی یی مترو پوری رسیږی . د دیوال بر یا عرض باندی څلور آسونه غبرگ تیریدلای شی په ځینو ځایونو کې د دیوال بر - مترو پوری رسیږی د سلاح او غلو رسولو لپاره د یوال داخل کې زینی پورته شوی دی او د سرتیرو لپاره کوټی ، سلاح کوټونه او د غلو گدامونه او د دښمن په باب د خبر رسولو برجونه هم ورته جوړ شوی دی . البته د دی دیوالونو مقاومت په اوس وخت کې د دښمن د مخنیوی لپاره له منځه تللی خو خپل تاریخی ، معماری او توریستی ارزښت یی ساتلی دی. د دی دیوالونو جوړښت ځانته ابهت او خپل عظمت لری. چې دغرونو ترمنځ لکه یو ژوندی ښامار کوږ وږ غزیدلی دی او یوه زړه وړونکې صحنه یی ترسیم کړیده . چینایان وایی : هغوی چې د چین دیوال ته نه دی ختلی ، هغوی اتلان نه دی . د چینایانو یو پاچا هم خپل هدف ته ونه رسید ، ځکه چې په ډیرو ځایونو کې دیوال شکست کړی او مغولانو پر دوی حملی کولی. هرکال زرگونه گرځندویان یا توریستان او د نړۍ مشران د دی دیوال لیدلو ته ورځی . چینایان د خپلو نیکونو په دی تاریخی یادگار باندی ویاړی . د دی دیوال ځینی برخی ډیری ښی ساتل شوی دی له هغی جملی نه د بادلینگ دیوال چې بیجینگ ته نژدی ولاړ دی د سی ما تای دیوال او د موتیان یو دیوال چې د چین د دیوال ختیزه برخه ده او لومړنی دروازه نومیږی. د جایوگوان دروازه د دیوال په لویدیزه برخه کې موقعیت لری چې د گرځندویانو لپاره ډیره په زړه پوری دی او هر وخت له دی برخو نه لیدنه کوی. د چین دیوال په پخوا وختونو کې د میلیونونو چینایانو رنج ، زحمت او هوښیاری تجسم کوی چې د زرگونو کلونو په تیریدو لا له منځه ندی تللی او خپل زړه وړونکی ښایست یی ساتلی دی. په میلادی کال کې د چین دیوال دنړیوال فرهنگی میراث په جمله کې ثبت او د چین د ملت سمبول په حیث وپيژندل شو. له سپوږمکی نه د چین د دیوال یو اخیستل شوی تصویر. سرچينې
د متحده ايالتونه امريکې سيمې او ايالتونه

د امريکې متحده ايالتونو ټول ايالتونه او يو مرکزي پلازمينه واشنگټن ډي سي ده. نقشه ايالتونه وفاقي ولسوالۍ سيمې آبادې شوې سيمې غير آبادې سيمې سرچينې
د خداي نومونه

په هر دين کې د هغه وخت او ژبې له مخې د خداي لپاره بېلابېل نومونه استعماليږي۔ اسلام په اسلام کې خداي ته الله ويلي کيږي، د خداي نور نومونه هم په قرآن مجيد کې ذکر شوي دي چې هغه دا دي: عيسويت يهوديت سکهيزم جېنيزم هندويزم
د الله 99 نومونه

د الله رب العزت نومونه دا دي:
سند (لاسوند)

سند په انگرېزي: په عربي ژبه کې لاسوند ته وايي.
ټېکسلا

له راولپنډی څخه میله لرې، شمال لویدځ اړخ ته یو لرغونی ښار ودان دی، چې د ټېکسلا په نامه یادېږي. په ق م کې مقدوني سکندر په دې ښار خپله ولکه ټینگه کړه او تر پینځو ورځو پورې همدلته پاتې شو. د همدې ځای راجا امبهي د سکندر اطاعت ومنلو. له دې وروسته سکندر له راجا پورس سره د جگړې لپاره جهلم په اړخ وخوځېد. د باختر یوناني واکمنو دیمریس په ۱۹۰ مخزېږد کې د گندهارا سیمه ونیوله او ټېکسلا یې خپله پلازمېنه وټاکله. د موریه کورنۍ واکمن ستر اشوک د واکمنۍ پر مهال هم دا ښار د وخت له مشهورو سیمو څخه گڼل کېدو، چې د بودیزم د ښوونو ستر مرکز هم و. په اوومه عیسوي پېړۍ کې چینایي گرځندوی هیون سانگ دې ځای ته ورغلو. گرځندوی په خپل یونلیک کې ددې ځای د عظمت او لوړتیا یادونه کړې ده. په دې سیمه کې د گوتهک بڼه یو موزیم جوړ دی چې له عیسوي زوکړې پینځه پېړۍ مخکې د گندهارا هنر نمونې، لس زره سېکې چې ځینې یې یوناني پېر اړوندې دي، د سېلانیانو د لید لپاره اېښودل شوي دي. دا ښار په ۱۹۸۰ز کا د ملگرو ملتونو د یونېسکو ادارې له خوا د یونېسکو نړیوال میراث لړلیک کې شامل کړ. په ټېکسلې ښار کې د لرغونو توکو لپاره یو موزیم هم جوړ شوی چې د ټېکسلې موزیم په نامه یادېږي. په دې موزیم کې د بودیم او هندوییزم اړوند لرغوني توکي لکه سکې، د چونې او گچو بتان، گاڼه او داسې نور اشیاء د لیدونکو لپاره اېښودل شوي. انځورخونه پاکستان کې لرغوني یوناني سیمې د پاکستان تاریخ شاہراہ ریشم کے آباد مقامات د پاکستان لرغوني اثار پاکستان کې بودیزم گندھارا راولپېنډۍ اړوندې سیمې ټېکسلا د اسیا پوهنتونونه پاکستان کې د یونېسکو نړیوال میراث پاکستان کے شہر لرغوني اثار
کارګېل

کارگېل یو ښار او يوه سټراتيژيکه نقطه ده چې د هندي کشمير کې موقعیت لري. چې د لداخ سیمې د ولسوالۍ د مرکز په توگه کارول کېږي. د لیه او سري نگر یواځينۍ ځمکنۍ لاره له همدې ځایه تېرېږي. په سیاچن کې د هندي پوځیانو اکمالات او مرستې له همدې لارې تېرېږي. د کارگېل تر سیاچن لیاره د کال ۱۰ میاشتې په واورو پوښلې وي چې ایله ۲ میاشتې د تگ راتگ جوگه وي. هندي پوځ په همدې دوه میاشتو کې خپل خوراکي او غیر خوراکي مواد خپلو پوستو او سنگرونو ته رسوي. دا سټراټیژیکه سیمه یو وخت د پاکستان په ولکه کې وه، مگر د هند و پاکستان له خوا په ۱۹۹۸ز کال کې خونړۍ جگړه شوې چې يو بل ته د درنو تلفاتو په اړولو سره هند دا څوکه خپله کړه. د کارگېل سیمه له لیه څخه وروسته د لداخ ستر ښار دی، چې په ترتیب سره لودیځ کې ۶۰ کیلو متره، او له دراس او سري نگر څخه ۲۰۴ کیلو متره واټن لري. له ډلي څخه . کیلو متره واټن لري. سرچينې هند پاکستان سټراټيژيکې څوکې د هند و پاکستان جگړې
سين

س د پښتو ژبې ېوويشتم توری دی. د فارسي ژبې پینځه لسم او د عربي يوولسم توری گنل کېږي. پښتو عربي اردو فارسي
کوهمرد ولسوالۍ

کوهمرد ولسوالۍ د بامیانو ولایت یوه ولسوالۍ ده چې په ختیځ کې له ...، لودیځ کې له ...، شمال کې له .... او سوېل کې له ... سره سرحد لري. ددې ولسوالۍ مشهورې سیمې شپیشته... او داسې نورې دي. په دې ولسوالۍ کې یو شمېر لرغوني غارونه شته چې د لرغونپوهانو د څېړنو لپاره ډېره ښه موضوع کېدای شي، مگر د کورنیو جگړو له وجې تردې دمه هېڅ ډول څېړنې په کې نه دي شوي. لرغونپوهنه لرغوني ځایونه بامیان ولسوالۍ د بامیان ولسوالۍ افغانستان د افغانستان ولسوالۍ گرځندوی
حضرت محمد ویاړ

څېړنوال حضرت محمد ویاړ زوکړه ۱۳۲۷ لمريز لېږدي کال، خوست، لنډی کلی - مړینه ۱۳۹۴ د غبرگولي ۱۲، کابل، د افغانستان يو پښتو ژبی لیکوال او څېړونکی وو. زوکړه او زده کړې حضرت محمد وياړ د محمد وزير زوی پر ۱۳۲۷ ل ل کال د خوست په لنډي کلي کې دې نړۍ ته سترگې غړولې دي. لومړنۍ او منځنۍ زده کړې يې د غرغښت په لیسه کې سرته رسولې، وروسته د کابل پوهنتون د ادبیاتو او بشري علومو په پوهنځي کې شامل او پر ۱۳۵۲ ل کال يې د دغه پوهنځي له پښتو څانگې څخه د لیسانس بريليک دیپلوم تر لاسه کړ. دندې حضرت محمد وياړ پر ۱۳۵۲ ل کال په پښتو ټولنه کې د پلټونکي په توگه په دنده وگومارل شو. وروسته يې د کابل مجلې د مرستیال په توگه دنده پيل کړه. کله چې پر ۱۳۵۷ لمریز کال د افغانستان د علومو اکاډمي په اوسنۍ بڼه جوړه شوه، حضرت محمد ویاړ د دغې اکاډمۍ د علمي غړیتوب ویاړ تر لاسه او د پښتو ژبې او ادبیاتو په انستیتیوت کې يې په علمي څېړنو پیل وکړ. نوموړی پر ۱۳۶۹ ل ل کال د آزادو ټاکنو په ترڅ کې د ژبو او ادبیاتو مرکز د فولکلور او شفاهي ادبیاتو د څانگې د آمر په توگه وټاکل شو. بیا څه موده د دغې څانگې علمي غړی و، خو څو کاله دمخه یو ځل بیا د دغې څانگې مسوولیت ور وسپارل شو، چې تر اوسه په همدغې دندې بوخت وو. حضرت محمد ویاړ په خپل نږدې څلوېښت کلن فرهنگي ژوند کې افغاني فرهنگ په تېره بیا پښتو ژبې او ادبیاتو ته نه هېرېدونکي خدمتونه کړي دي. نوموړي په خپل فرهنگي ژوند کې ځانگړي آثار او مقالې کښلي، چې علمي، څېړنیز ارزښت لري او د دې ترڅنگ يې شاگردان هم روزلي او په وروستیو کلونو کې يې ځینو هندیانو ته هم د پښتو ژبې د زده کړې تدریس کړی دی. څېړنوال حضرت محمد ویاړ په دولتي رتبه کې د مافوق او علمي رتبه کې تر څېړنواله پورې رسېدلی وو. نوموړی پر دې سربېره، چې یو ښه څېړونکی او استاد وو، د غوره او نېکو اخلاقو خاوند هم وو؛ له دوستانو او همکارانو سره يې د یوه نږدې دوست او ورور په څېر کار او چلند کاوه. مړینه څېړنوال حضرت محمد ویاړ د ۱۳۹۴ ل کال د غبرگولي پر ۱۲ نېټه د زړه د ناروغۍ له کبله له دې نړۍ څخه سترگې پټې کړې او جنازه یې د مازدیگر پر ۴ بجو د کابل په تخنیکم په تڼي کوټ کې ترسره شوه. مړی یې د خپل کور ترڅنگ خاورو ته وسپارل شو. د ښاغلي ویاړ په جنازه کې د افغانستان د علومو اکاډمي معینانو، علمي او اداري غړو، د ارواښاد دوستانو، له خوسته راغليو خپلوانو، دوستانو او د تڼي کوټ اوسیدونکو گډون کړی وو. خاورو ته د هغه د جنازې تر سپارل کېدو وروسته يې پر کېڅ قبر ژوندليک ولوستل شو. ورپسې د افغانستان د اسلامي جمهوریت د هېوادمشر د خواخوږۍ او تسلیت رالېږل شوی پیغام د علومو اکاډمي د بشري علومو د برخې مرستيال ښاغلي سر محقق محمد اسلم افضلي ولوست. بیا د افغانستان اسلامي جمهوریت د اجرایوي رئیس عبدالله عبدالله د غمشریکۍ او تسلیت رااستول شوی پیغام د علومو اکاډمي څېړونکي او د کابل مجلې مسئول مدیر ښاغلي څېړندوی سید نظیم سیدي ولوست. په پای کې د علومو اکاډمي د سلاکار استاد رفیع، د علومو اکاډمي مالي او اداري مرستيال ښاغلي څېړنپوه حسین فرمند، د علومواکاډمي د ژبو او ادبیاتو مرکز سروال رئیس ښاغلي څېړنپوه سيد محي الدين هاشمي او ځینو نورو ښاغلو په لاس د گلو گېډۍ د ده پر قبر کېښوول شوه. چاپ شوي نښيرونه يې اخځونه پښتانه ليکوال افغاني ليکوال پښتانه افغانان
آباکان

آباکان ښار د روسیې جمهوریت پلازمېنو څخه یوه ده. تاریخ سپورټ د هوا حالات - . . . : روسیې جمهوریت پلازمېنې روسیه
د بدن سپږه

د بدن سپږه په لاتين: سپين خړ رنگ لرونکي موجودات دي چي د انسان د ويني د زبيښلو پواسطه خپل ژوند ته ادامه ورکوي .ددوي جسامت د ٢ څخه تر ٣ ملي ميتر دکونجتي دداني په اندازه دي. سپږې
د عینکو مېس کان

د عینکو مېس کان د افغانستان په لوگر ولایت کې موقعیت لري چې د نړۍ د مېسو ستره زېرمه په کې خوندي ده. دا کان د لوگر په شمال ختیځ او د کابل په جنوب کې د دنگو غرونو تر شا پروت دی چې په سیمه کې د مسو ستر کان پېژندل شوی دی. ددې کان د کیندنې تړونلیک له یوه چینایي شرکت سره د پخواني ولسمشر حامد کرزي په واکمنۍ کې ترسره شوی دی. له چینايي شرکت سره د افغانستان د کانونو وزارت د مخکیني لاسلیک شوي قرارداد پربنسټ، دغه شرکت پر دغې پروژې دوه میلیارده ډالر پانگونه کوي. د افغانستان د دولت اټکل دا دی، کله چې د عینکو مس کان تر ټولو لویه کچه تولید یعنې په کال کې یادو شووی ۲۵۰ زره ټنو ته ورسېږي، په نړیوالو بازارانو کې د مسو بیې ته په پام سره به د دولت کلنی عاید له ۳۰۰ تر ۴۰۰ میلیون ډالرو پورې ورسېږي. د افغانستان د کانونو او پیټرویلیم اوسنی وزیر داوود شاه سبا وايي، د عینکو مس کان قرارداد د دغه هېواد په گټه نه دی او مخکینی قرارداد به لاسلیک نه کړي. په لوگر ولایت کې د مس عینک د استخراج قرارداد د چین له اېم سي سي شرکت سره شوی و. دغه شرکت کابو پنځه کاله مخکې په عینکو مس کان کې خپل لومړني کارونه پیل کړي، خو د کانونو او پیټرولیم وزیر داود شاه صبا وايي، تر اوسه په دې کار کې هېڅ پرمختگ نه دی شوی: د عینکو مس قرارداد اوه کاله مخکې لاسلیک شو، او د شرکت ځینې دندې مشخصې شوې نه وې، له شاوخوا شپږو کلونو وروسته یې موږ ته د ارزونې یوه مسوده راواستوله، چې افغان حکومت ته هېڅ د منلو وړ نه ده، زه د یوه افغان په توگه تر مرگه چمتو نه یم چې لاسلیک یې کړم، ځکه چې گټه نه لري او د افغان ولس په گټه نه ده. ښاغلي صبا دا څرگندونې د افغانستان د ولسي جرگې په استجوابیه غونډه کې وکړې، خو ټینگار یې دا و چې په دغه وزارت کې په دې لویه کچه د کانونو دا ډول قرارداد ظرفیت نه شته. اوس موږ پوهېږو چې په کوم ځای کې ستونزه لرو او چېرې یې نه لرو. موږ د عینکو مس د پېچلي قراداد عملي کولو وړتیا نه لرو. باید بهرني شرکتونه راوغواړو او دا کار راته وکړي. موږ به د مس عینک پر قرارداد بیا له سره غور وکړو. موږ په کال کې د مس عینک کان د استخراج لپاره دېرش میلیون ډالر امنیتي لگښتونه لرو. همداشان، په مستقیم او نامستقیم ډول به له ۱۰ تر ۱۵ زرو پورې کاري بوختیاوې رامنځ ته شي. افغان چارواکي تمه لري چې ددې کان را ایستل به د هېواد د اقتصاد په غوړېدو کې مهمه اغېزه ولري. له چینايي کمپنۍ ایم سي سي سره په تړون کې د مسو او اوسپنې د ویلې کولو فابرېکې جوړول، تورخم او د افغانستان شمال ته د اورگاډي پټلیو جوړول او د حرارتي برېښنا فابریکې د جوړولو تر څنگ ځینې نور مهم ټکي هم شامل دي، چې کولای شي زرگونو افغانانو ته د کار زمینه هم برابره کړي. د عینکو مسو کان د لوگر په شمال ختیځ او د کابل په جنوب کې د دنگو غرونو تر شا پروت دی چې په سیمه کې د مسو ستر کان پېژندل شوی دی. دغو دنگو غرونو په خپل زړه کې ستره خزانه ساتلې ده. مس چې د ورځنۍ ټکنالوژۍ له پرمختگ سره لا نور هم ارزښتمن کیږي. د ځینو احصاییو له مخې د افغانستان د کاني زېرمو ارزښت شاوخوا درې تریلیونه اټکل شوی دی. دا هم وگورئ لوگر ولايت کانونه د حاجيگک د اوسپنې کان د لوگر ولايت سرچینې
دهيک ولسوالۍ

دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ د غزني ولایت ولسوالۍ اندړ ولسوالۍ واغظ ولسوالۍ جغتو ولسوالۍ غزنی خوږياڼو ولسوالۍ ده یک ولسوالۍ گيرو ولسوالۍ قره باغ ولسوالۍ مقر ولسوالۍ ناوه ولسوالۍ آب بند ولسوالۍ اجرستان ولسوالۍ رشیدان ولسوالۍ زنخان ولسوالۍ ګیلان ولسوالۍ خواجه عمري ولسوالۍ جاغوری ولسوالۍ ناور ولسوالي مالیستو ولسوالۍ
خوږياڼو ولسوالۍ

خوګیاڼې ولسوالۍ د غزني ولایت یوه ولسوالۍ ده چې وګړې لري د یادې ولسوالۍ ټول خلک په پښتو ژبه خبري کوې. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ د غزني ولایت ولسوالۍ اندړ ولسوالۍ دهيک ولسوالۍ جغتو ولسوالۍ خوږياڼو ولسوالۍ دواغظ ولسوالۍ گيرو ولسوالۍ قرباغ ولسوالۍ مقر ولسوالۍ جاغوري ولسوالۍ آب بند ولسوالۍ اجرستان ولسوالۍ ناوی ولسوالۍ زنخان ولسوالۍ گيلان ولسوالۍ
گيرو ولسوالۍ

ګیرو ولسوالۍ دغزنی ولایت د ولسوالیو څخه ده چې وګړي لري. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ د غزني ولایت ولسوالۍ اندړ ولسوالۍ دهيک ولسوالۍ جغتو ولسوالۍ خوږياڼو ولسوالۍ دواغظ ولسوالۍ گيرو ولسوالۍ قرباغ ولسوالۍ مقر ولسوالۍ جاغوري ولسوالۍ آب بند ولسوالۍ اجرستان ولسوالۍ ناوی ولسوالۍ زنخان ولسوالۍ گيلان ولسوالۍ
ناوی ولسوالۍ

دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ د غزني ولایت ولسوالۍ اندړ ولسوالۍ دهيک ولسوالۍ جغتو ولسوالۍ خوږياڼو ولسوالۍ دواغظ ولسوالۍ گيرو ولسوالۍ قرباغ ولسوالۍ مقر ولسوالۍ جاغوري ولسوالۍ آب بند ولسوالۍ اجرستان ولسوالۍ ناوی ولسوالۍ زنخان ولسوالۍ گيلان ولسوالۍ
روښان پوهنتون

روښان پوهنتون د خصوصي پوهنتونونو له ډلې یو پوهنتون دی چې د ننگرهار ولايت، جلالکوټ ښار د عامې روغتیا روغتون مخامخ موقعیت لري. دا هم وگورئ روښان پوهنتون الفلاح پوهنتون سپین غر پوهنتون سرچینې د افغانستان پوهنتونونه پوهنتونونه د ننگرهار پوهنتونونه د ختیځو ولایتونو پوهنتونونه
الفلاح پوهنتون

د الفلاح پوهنتون د خصوصي پوهنتونونو له ډلې یو پوهنتون دی چې د ننگرهار ولايت، جلالکوټ ښار د فضل حق مجاهد کوڅې ته مخامخ موقعیت لري. دا هم وگورئ روښان پوهنتون الفلاح پوهنتون سپین غر پوهنتون سرچینې د افغانستان پوهنتونونه پوهنتونونه د ننگرهار پوهنتونونه د ختیځو ولایتونو پوهنتونونه
سپین غر پوهنتون

د سپین غر پوهنتون د خصوصي پوهنتونونو له ډلې یو پوهنتون دی چې د ننگرهار ولايت، جلالکوټ ښار د امیر شهید بڼ ترڅنگ موقعیت لري. دا هم وگورئ روښان پوهنتون الفلاح پوهنتون سپین غر پوهنتون سرچینې د افغانستان پوهنتونونه پوهنتونونه د ننگرهار پوهنتونونه د ختیځو ولایتونو پوهنتونونه
واخي وګړي

واخي وگړي یا خیک چې په لر هنزه دره کې د گوجالي په نامه یادیږي، د افغاننستان د واخان سیمې یو لږکی توکم دی چې اسماعیلي دیني ډلې پورې تړاو لري. دا ډله د افغانستان، پاکستان په چترال او گوجل سیمو، تاجکستان، د چین په سینگیانگ ایالت کې اوسي. دوي په واخي ژبه خبرې کوي. د وگړو شمېر او ډیموگراپي د یوه نیمگړي اټکل له مخې د واخي وگړو شمېر د ۷۰۰۰۰ څخه ۱۰۰۰۰۰ ترمنځ اټکل شوی دی. د واخي وگړو توکم په څلورو هېوادونو کې پاشلی ژوند لري چې عبارت دي له: افغانستان، تاجکستان پاکستان او سینگیانگ شمال ختیځ چین. په چین کې واخي وگړي په رسمي توگه د سینگیانگ د تاجکو په نامه پېژندل شوي دي، په افغانستان کې د پامیريانو په نامه او همدارنگه په تاجکستان کې د تاجکي وگړو په توگه مگر یو ځانگړې پېژندگلو چې دپامیريانو په نامه ده هم لري. په پاکستان کې هم دوي ځانونه پامیري او گوجلي بولي. واخي وگړي د اغا خاني اسماعیلي ډلې په نزاري فرقی پورې تړلي دي. اقتصاد واخي وگړي په ټولیز ډول سره یو غرییزه مېشت توکم دی چې ډېری اقتصادي تکیه یې د مېښو او اسونو په څرولو باندې ده. ډېری واخي وگړي دوه استوگنځایونه لري چې یو یې د اوړي او بل یې د ژمي د اوسېدا لپاره جوړ کړی وي. دا کورونه په عمومي توگه له ډبرو او وخو جوړ وي. رسنۍ د پاکستان راډیو د گلگت سټېشن په واخي ژبه د صدوی بومی دونو د نړۍ د بام غږ په نامه خپرونه لري. د واخي ابیڅو کمپیوټري تدوین او اوډنه راټوله شوې او خپره شوې ده چې په دې کار سره به څېړونکو ته دا موکه په لاس ورشي چې د واخي ژبې شعر و شاعري، ادب او تاریخ د کتاب ژبې ته وسپاري. یادښتونه او سرچینې بهرنۍ تړنې واخي وگړي د افغانستان توکمي ډلې
کینډۍ:ابجدي ابیڅي

کینډۍ:د ابیڅو اړوند لیکدود عربي ژبه عربي ابجدي ابیڅي ابیڅي
کارل چاپېک

کارل چاپېک په چېکي: د چېک جمهوريت تر ټولو لوى ليکوال، ژباړن، د ډرامو ليکوال، خبريال، کره کتونکى او فيلسوف گڼل کېږي. نوموړي په چکسلواکيا کې د نړيوالو ليکوالو د ارگان قلم ټولنې يوه څانگه پرانيستله. نوموړى په چکسلوالکيا کې د پرانيستل شوې ټولنې د لومړني مشر ټي، جي، مساريک ملگرى و. له سفر سره يې زياته مينه وه. چاپېک لنډې کيسې وليکلې پيسې او نورې کيسې ناولونه، ډرامې، تمثيلي ټوټې او نور اثار يې وليکل. دۀ په خپل له سمندري سوسمارانو سره جگړه نومي ناول کې د فاشستي حکومت د زيانونو په اړه خبرې کړې دي. نوموړى د نمونيا په ناروغۍ اخته شو، د مونشن تړون تر لاسليکېدو شا و خوا درې مياشتې وروسته يې له دې نړۍ سترگې پټې کړې. د مونشن تړون: دغه تړون، د چکسلواکيا، جرمني، فرانسې، ايټاليا له خوا لاسليک شو١٩٣٨ د سپټمبر ٣٠مه هدف يې د اروپا په دې برخه کې د نازي پاڅون راکمول و- ژباړن چېکي ليکوالان
ياروسلاف سېفرت

ياروسلاف سېفرت په چېکي: د چکوسلواکيا ملک الشعراء گڼل کېده، چې په ادبياتو کې يې د نوبل جايزه هم اخيستې ده. نوموړى د شاعرۍ تر څنگ خبريال هم و. په ١٩٢٠ز کال کې سېفرت د يوې کمونيستي مهالنۍ خپرونې اډيټېر و، خو د لسيزې په پاى کې نوموړى د خپلو افکارو له لامله دې گوند څخه وايستل شو. په هغه وخت کې نوموړى د هنر په برخه کې په چک کې زيات مشهور و، په ځانگړي توگه د اوانگار هنر. تر ١٩٤٩ز کاله پورې نوموړي د سوشيل ډيموکراتيکو پلويانو ورځپاڼو او مجلو ته ليکنې کولې، وروسته يې يوازې شاعرۍ ته مخه کړه. دی ډېر پياوړى شاعر و، د ده هنر ډېر خلک حيران کړي ول. د ده ځينې ټولگې بلبل په خوارۍ سندره بولي ١٩٢٦ز، څراغونه مړه کړه ١٩٣٨ز، گلورينه خولۍ ١٩٤٥ز، مور ١٩٥٤ز، د نړۍ ټولې ښکلاوې ١٩٨١ نومېږي. نوموړي ته د نوبل جايزه په ١٩٨٤ز ورکړل شوه. چېکي ليکوالان لیکوالان شاعران خبریالان د نوبل گټونکي هنرمندان
عربي لیک

عربي لیک د عربي تورو څخه جوړ د بېلابېلو شکلونو او توريو يوه ټولگه ده. هر يو توری د ځانگړي غږ ښکارندوی دی چې د وينا ژبه پرې ليکل کېږي. د عربي ژبې د ښکلاپېژندنې طرز دی چې پښتو، اردو او فارسي ژبې ترې په لیکنۍ، خطاطۍ او نورو جوړښتونو کې اغیزمنې دي. عربي ابیڅي عربي ابیڅي د عربي ژبې د لیکنۍ ژبې توري دي. د عربي ژبې توري ۲۸ دي. د عربي لیک تاریخ عربي لیک له اسلامه مخکې له اسلامه وروسته عربي لیک برای نمومه در این خط ب، ن، ت، ثوی همانند هم نوشته میشدند و یاح، خ، ج و یاسوشهمانند بودند. د عربي لیک بڼې لمنلیک سرچینې سهم ایرانیان در پیدایش و آفرینش خط در جهان، دکتر رکنالدین همایونفرخ، انتشارات اساطیر. برجیان، حبیب، کتابت زبان های ایرانی، تهران، سروش، چاپ اول
بوهومېل هرابال

بوهومېل هرابال په چېکي: په پراگ کې د حقوقو له پوهنځي څخه فارغ شو، خو ټول عمر يې په بل ډگر کې کار وکړ: د رېلگاډو د پټلۍ د کارکوونکي، د رېلگاډو د اسانتيا برابروونکي، او دېته ورته کارونو کې مصروف شو. تر ١٩٦٣م کاله پورې مسلکي ليکوال نه و. د ده زيات کارونه په پراخه پيمانه د خپل ژوند ليک ليکل وو. د دۀ په ژوندوني د نوموړي زيات کتابونه د فلم په توگه راووتل، يو ليکل شوي فلم چې يې د رېلگاډو د دقيقې څارنې په اړه و، د اوسکار جايزه هم واخيسته. د هغه له مهمو اثارو څخه يو هم ١٩٥٩، ما د انگلنډ د پاچا په توگه خدمت وکړ ١٩٧١ چې په ١٩٨٠م کال چاپ شو دغه راز ډېر شور او تنهايي ١٩٨٠. چېکي ليکوالان
يوسېف شکوورېسکي

يوسېف شکوورېسکي په چېکي: د چېک جمهوریت اړوند لیکوال، ژباړن اېډېټر و. نوموړى چکي ليکوال، ژباړن او خپرندوى دى. تر دويمې نړيوالې جگړې وروسته يې پوهنتون پيل کړ، په انگرېزۍ او فلسفه کې يې زده کړې وکړی. دغه راز يې د ښوونکي او اډېټر په توگه هم کار وکړ، چې په ١٩٦٣م کال کې د يوه مسلکي ليکوال په توگه مشهور شو. په ١٩٦٩م کال نوموړى امريکا ته لاړ او په کورنل پوهنتون کې يې د لکچرر په توگه دنده پيل کړه. کله چې د چکسلواکيا رژيم د نوموړى د کتاب د بدلمنو جمهوريت پر خپرېدو بنديز ولگاوه، د نوموړي مېرمن په تبعيد کې ژوند غوره وباله. دوى په ټورنټو کې مېشت شول، هلته يې د جلا وطنو لپاره يو خپرندوى ارگان ايجاد کړ، دلته د چک ٦٨ خپرندويانو خپل کتابونه چاپ کړل، اکثره يې هغه کتابونه وو، چې په چکسلواکيا کې ورباندې بنديز لگېدلى و. په ١٩٩٣م کال کې دوى ٢٢٧کتابونه چاپ کړل، د شکوفريسکي ډېر مشهور کتابونه دا دي: ډارنان ١٩٤٩، د بدلمنو جمهوريت، د غرور موسم ١٩٧٥ او د امريکا ږغ ١٩٩٠. د نوموړي نوم دى، په چک جمهوريت کې د ځينو نورو اروپايي هېوادونو په څېر د په توگه تلفظېږي- ژباړن چېکي ليکوالان
ميلان کونديرا

ميلان کونديرا په چېکي: ١٩٢٩ز د چېک جمهوریت لیکوال او موسیقي پوه و چې په ۱۹۲۹ز کال زېږېدلی و. نوموړي په موسيقۍ پوهنه، فلم، ادبياتو او ښکلاپوهنه کې زده کړه وکړه، وروسته يې د پراگ په چارلز پوهنتون کې د نړيوالو ادبياتو تدريس پيل کړ. دوه ځلې د کمونيست گوند غړى شو او دواړه ځله ترې وايستل شو. په ١٩٧٠م کال کې د دې گوند مخالف شو. پنځه کاله وروسته رينز پوهنتون ورته وړانديز وکړ چې د څارونکي استاد په توگه ورسره کار وکړي، نوموړى په فرانسه کې پاته شو. په ١٩٨١م کال کې نوموړي د چکسلواکيا تابعيت بايلود او د فرانسې تابعيت ورکړل شو. چې په پاريس کې يې د پوهنتون تدريس پيل کړ، تر اوسه هورې ژوند کوي. نوموړي ځينې ناولونه وليکل: ټوکه ١٩٦٥، د هستۍ د نه زغملو سپکوالى ١٩٨٤، ابديت ١٩٩٠. د دې تر څنگ نوموړى ځينې شعري ټولگې هم لري، چې چاپ شوې دي. د چېک خلک چېک جمهوريت چېکي ليکوالان
گوریو

گوریو په کوريايي: ، په چينايي: د ۹۱۸ کال څخه تر ۱۳۹۲ کال پورې دكوريا په ټاپووزمې کې یوه واکمني وه.
د کارل پوهنتون

چارلز پوهنتون يا د کارل پوهنتون په چېکي: په لاتين: د لرغونو پوهنتونونو څخه یو مشهور اروپايي پوهنتون دی چې په پراگ کې موقعیت لري. نوموړي پوهنتون د ۱۷ پوهنځو څخه جوړ شوی دی چې په ځانگړي ډول په پراگ کې مقر لري. انځورتون د پراگ يادگارونه پراگ
گل شاخېل (کلی)

گل شاخېل د پکتيکا ولايت د اورگون ولسوالۍ یو کلی دی چې د وگړو شمېر یې ... اټکل شوی دی. دا هم ولولئ اورگون ولسوالۍ پکتیکا ولایت کلی سرچینې کلي د افغانستان کلي د پکتیکا کلي د اورگون کلي
خټک کلی

خټک کلی د پکتیکا ولایت د وازې خوا ولسوالۍ یو کلی دی چې د وگړو شمېر یې ... اټکل شوی دی. دا هم ولولئ اورگون ولسوالۍ پکتیکا ولایت کلی سرچینې کلي د افغانستان کلي د پکتیکا کلي د اورگون کلي
کینډۍ:تشيال تمځی

بهرنی تشیال بهرنى تشيال، چې تشيال هم بلل كېږي، هغه تشې سيمې ته ويل كېږي چې د ځمكې په گډون د هسكني توكو لكه ستورو، سپوږميو، سيارو، او سياره وزمو تر مېنځ شتون لري. تشيال په بشپړ ډول تش هم نه دى بلكې له كلكې تشې رغېدلى چې د ذرو ټيټ كثافت لري او تر څنگ يې د هايډروجن او هيليم پلازما ، برېښناطيسي وړانگې ، مقناطيسي ډگر ، نوټرينو ، تشيالي دوړه ، او تشيالي وړانگې لري. بنسټيزه تودوښه يې ۲.۷ كالوينه ده چې له لوى درز څخه د ځمكنۍ وړانگې له مخې ټاكل شوې ده. پلازما، چې د هايډروجن اټوم يې په هر مكعب ميټر كې تر يوه لږ دى او په تشيال كې د اسمانلارو تر مېنځ په مليونونو كالوينه تودوښه لري، په بهرني تشيال كې د باريوني توكو زياته برخه جوړوي چې له ځايي غونډونو يې ستوري او ستورټليځونه رامېنځته شوي دي. كتنو دا جوته كړې چې د زياتو ستورټلیځونو ۹۰ كتله ناڅرگنده بڼه لري چې تور توكى بلل كېږي او له نورو توكو سره د برېښناطيسي نه بلكې راكښنيز ځواك له لارې تعامل كوي. څېړنې دا ښيي چې په ليدوړه پينۍ كې د توكيزې انرژۍ - زياته برخه د تشيال تشه انرژي گڼل كېږي چې ستورپوهانو د تورې انرژۍ نوم پر ايښى دى. د پينۍ زيات ځاى د ستورټليځونو دننه تشيالونو نيولى دى، آن دا چې درست ستورټلیځونه کهکشانونه او ستور غونډالونه له سوچه تشياله رغېدلي دي. دا چې تشيال چيرې پيليږي كوم ټاكلى وېش نه لري. خو بيا هم د كارمان كرښه چې د سمندر له مخ څخه ۱۰۰ كيلو ميټره ۶۲ ميله لوړوالى لري په ټوليز ډول په تشيالني تړونونو او د هوا تشيالني خوندېينو لپاره د بهرني تشيال د پيل په توگه كارول كېږي. د نړيوال تشيالدوى اډانه طرح د بهرني تشيال تړون له خوا رامېنځته شوه چې د ملگرو ملتونو له خوا په ۱۹۶۷ كال كې تصويب شوه.
سکای لېب

د سکای لېب فضایي تمځای په انگلیسي د امریکې متحده ایالتونو یوه فضایي تمځای دی چې له دې څخه فضایي راکټونه د ځمکې په مدار راڅرخي. سکای لېب د په فضا کې د ناسا لومړۍ څېړنیزه تمځای و چې د ۱۹۷۳-۱۹۷۹ کلونو ترمنځ د ځمکې په مدار کې قرار درلود. انځورتون سرچینې د ویکي گډونوال، ، د انگلیسي ویکیپېډیا، خپلواکه پوهنغونډ. فضایي تمځایونه د امریکا فضایي تمځایونه د ناسا فضایي تمځایونه ناسا
تشيال تمځی

فضایي تمځای هغه تمځای وي چې فضايي بېړۍ او راکټونه په کې تم کېږي. ساینسپوهان د فضایي څېړنو لپاره په نوموړي تمځي کې د لنډ وخت لپاره مېشت کېږي او خپلې ساینسي څېړنې د همدې فضايي تمځي څخه ترسره کوي. په سماوي اجرامو، کهکشانونو، سپوږمۍ او د لمر په اړه څېړنې او انځورکښنې له همدې ځایه رهبري کېږي. تړلې لیکنې نړیوال فضايي تمځایونه د سالیوټ فضايي تمځایونه سرچینې د ویکي گډونوال، ، د انگلیسي ویکيپېډیا بهرنۍ تړنه د میر فضایي تمځي پېژندنه له بي بي سي ویب سایټ څخه د میر فضایي تمځای فضایي تمځایونه د روسیې فضایي تمځایونه پیلوټ لرونکي فضایي راکټونه د هوافضا مهندسي
تشيالي توغندي

فضایي راکټ له هغو څېړنیزو موخو څخه عبارت دی چې د ځمکې څخه د فضا پر لور د فضایي پیلوټانو یا ځینو ژوو سره د فضا پر لور توغول کېږي ترڅو په تشیال کې د نویو لاسته راوړنو د فضایي تمځایونو او مصنوعي سپوږمکیو په بیا جوړونه، رغونه کې مرسته وکړي. تړلې لیکنې نړیوال فضايي تمځایونه د سالیوټ فضايي تمځایونه سرچینې د ویکي گډونوال، ، د انگلیسي ویکيپېډیا بهرنۍ تړنه د میر فضایي تمځي پېژندنه له بي بي سي ویب سایټ څخه د میر فضایي تمځای فضایي تمځایونه د روسیې فضایي تمځایونه پیلوټ لرونکي فضایي راکټونه د هوافضا مهندسي