ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
فريد احمد مزدک

فريد احمد مزدک ۱۹۵۸ ز. - په انگرېزي: د ډاکتر نجيب الله د واکمنۍ پر مهال د وطن گوند دمرستيال ريس او د سياسي بيرو غړی و.دی هم د خلق، پرچم په پېر کې د کيڼ اړخو مارکسيسټ پاله پرچمۍ ډلې کمونيسټ غړی دی. د ده ټوله کورنۍ د ببرک کارمل د حکومتولۍ څخه تر نجيب الله پورې په سياسي، پوځي او ټولنيزو چارو کې ښکېله وه او وروڼه ېې هم د کمونيسټي بيرو غړي و چې د نورو وروڼو نومونه ېې يار محمد يار، رفيع اله ، فردين ، فولاد او بنياد په نوم ياد شوي. مخينه فريد مزدک د فقير محمد زوی دی. زده کړې دندې سیاسي لوری په کودتاه کې لاس فرید احمد مزدک د ډاکتر نجیب الله په حکومت کې یو لوړ پوړی گوندي چارواکی ، د وطن گوند مرستیال د ۱۳۷۱ لمریز کال په وري میاشت کې له خپلو نورو گڼ شمېر گوندي ، حکومتي او پوځی چارواکیو سره یو څای د سولې پلان پرضد راپورته شو او د ډاکتر نجیب الله د حکومت پرضد يې کودتاه وکړه . ده په دغه کودتاه کې کارنده برخه درلوده . د ډاکتر نجیب الله په حکومت کې د نورو هغو لوړپوړيو چارواکيو ، چې د ملگرو ملتو د سولې پلان د شنډولو لپاره راپورته شول او پر کودتاه يې لاس پورې کړل ، نومونه دا دي : د وطن گوند د مرکزي گومېټې د سیاسی بیرو غړی محمود بريالی ، د وطن گوند د مرکزي کومېټې د سیاسی بیرو غړی نجم الدین کاویاني ، د بهرنیو چارو وزیر عبدالوکيل ، د دفاع وزیر مرستیال او د کابل گارنیزون بولندوی ستر جنرال محمد نبي عظیمي ، د ۵۳ فرقې بولندوی برید جنرال عبدالرشيد دوستم ، جنرال عبدالحق علومي اوس مړ شوی دی تورن جنرال محمد عزیز حساس ، جنرال اصف دلاور ، د ځانگړي گارد بولندوی جنرال سید اعظم سید ، جنرال امیر محمد ، د دولتي امنیت وزارت مرستیالان جنرال یار محمد او جنرال باقر فرین ، د وطن گوند د مرکزی کومېټې غړی شفیق الله توده يي ، ډاکتر ضمیر ، انجنیر نعمت، ادینه سنگین او ځینې نور . دوی د ۱۳۷۱ ۱۹۹۲ ز کال د وري په میاشت کې د ډاکتر نجیب د حکومت پرضد کودتاه ترسره کړه او د ملگرو ملتو د سولې پروگرام يې ناکام کړ . له کودتاه وروسته حالت د ډاکتر نجیب الله او د سولې پروگرام پرضد کودتاه په پایله کې د نظار شورا واک و ځواک ته ورسېده . جهادي مشران د دې پر ځای چې په هېواد کې کورنۍ جگړې ته پایټکی کېږدي ، خپلمنځي اختلافات لرې کړي او په غمځپلي افغانستان کې د سولې لپاره هلې ځلې وکړي ، دوی په خپلو منځو کې د واک و ځواک پر سر په جگړو لاس پورې کړ . د هېواد په بېلابېلو برخو کې جگړې روانې وې ، هر تنظیم هڅه کوله چې د خپل اغېز ساحه پراخه کړي . د هېواد په پلازمېنه کابل کې د په لسگونو زرو بې گناه افغانانو وینې وبهېدې . ښځې کونډې ، ماشومان یتیمان او سپین ږیري په بې رحمۍ سره د ټوپکونو ، ماشینگڼو او د توپونو گولیو خوراک شول . د خلکو په ناموس تېری وشو . ژبنيو تعصبونو ته لمن ووهل شوه ، د پښتو او پښتون په نامه د خلکو پر سرونو مېخونه ووهل شول ، حکومتي ، د خلکو شتمنۍ او شته لوټ او تالا شوې ، داسې یو جهالت او توره دوره راغله ، چې ټوله نړیواله ټولنه ورته حیرانه پاتې شوه . جهادي مشرانو د ځینو بهرنیو هېوادو لکه ایران ، پاکستان ، اوزبکستان ، تاجکستان او روسیې په لارښوونه د خپل ولس تباه کولو او خپل هېواد لا ورانولو ته ملاوې ټینگې وتړلې . په افغانستان کې د دغې تورې دورې د راتگ یو تر ټولو ډېر مسوول کس هم فرید احمد مزدک دی . اخځونه د وطن گوند غړي د شمالي ټلوالې غړي د افغانستان د کمونيست پرچم ډلې سياستوال افغان کمونيستان افغان کميونيسټي واکمنان د افغانستان د خلق پرچم د ډيموکراټيک گوند سياستوال د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال د شورای نظار غړي
نړيواله ټولنه

نړیواله ټولنه په انگرېزي: یوه سیاسي نومونه اصطلاح ده ، چې په سیاستپوهنه کې ، د دولتي شخصیتونو په ویناوو او همدا راز په رسنیو کې ، د نړۍ د هېوادو ترمنځ د دوه اړخیز تړاویز غونډال سېستم د ځیرلو مشخصولو لپاره ډېره کاریږي . د نړیوالې ټولنې نومونه کله کله د شتو نړیوالو سازمانونو ، لکه د ملگرو ملتو سازمان ، چې د ځمکې د غونډاري کرې ټول هېوادونه يې سره یو موټی کړي دي ، لپاره هم کاریږي . سیاستپوهان د نړیوالې ټولنې په اړه نړیواله ټولنه د سیاستپوهانو په خبرو کې اخځونه نړېوالې اړيکي نړيوال قانون د ټولنو ډولونه
محمد عزيز حساس

تورن جنرال محمد عزیز حساس د ډاکتر نجیب الله د حکومت د دفاع وزارت یو جگپوړی جنرال وو . دی یو له هغو جنرالانو څخه دی ، چې د ۱۳۷۱ ل کال په وري او د ۱۹۹۲ ز کال په اپرېل میاشت کې يې د ملگرو ملتو سازمان د سولې پلان پرضد کودتاه کې کارنده برخه درلوده . زده کړې دندې تورن جنرال محمد عزیز حساس یو مهال د حربي پوهنتون بولندوی وو . په کودتاه کې لاس جنرال عزیز حساس د پرچم گوند یو کلک پلوی وو . دی وروسته له خپلو نورو ملگرو لکه.... له هېواد نه مهاجر کېدل جنرال محمد عزیز حساس اوسمهال په سویډن کې ژوند کوي . اخځونه افغان جنرالان د ۱۳۷۱ لمريز کال د کودتا غړي د شورای نظار غړي د شمالي ټلوالې غړي افغان کمونيستان د شمالي ټلوالې غړي د افغانستان د کمونيست پرچم ډلې سياستوال د افغانستان د خلق د ډيموکراټيک گوند سياستوال د افغانستان د خلق پرچم د ډيموکراټيک گوند سياستوال د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال
اصف دلاور

جنرال اصف دلاور د ولسمشر ډاکتر نجیب الله د حکومت د دفاع وزارت ستر درستیز وو . دی یو له هغو جگپوړو افسرانو او چارواکو څخه دی ، چې د ۱۳۷۱ ز کال د وري د میاشتې په کودتاه کې يې کارنده برخه درلوده. زده کړې دندې د ډاکتر نجیب الله د حکومت پرضد کودتاه کې کارنده برخه اخځونه افغان جنرالان د ۱۳۷۱ لمريز کال د کودتا غړي افغان کمونيستان افغان کميونيسټي واکمنان د افغانستان د خلق پرچم د ډيموکراټيک گوند سياستوال د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال د شورای نظار غړي
د پارس‌ آباد ولسوالۍ

پارس آباد ولسوالۍ د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالۍ ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د پارس آباد ښار دی. دا هم وگورۍ د ايران ولسوالۍ سرچينې د ايران د ولايتونو گيتاشناسي اطلس د اردبيل ولايت د ايران ولسوالۍ
ال-۱۵۹ الکا

ال-۱۵۹ الکا په چېکي گې: - له غږ نه کم د جټ یوه حربي الوتکه ده چی د مځکې هدفونو د منځه وړلو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي.د ال-۱۵۹ الوتکه کولای سی په شپه کی او د باران په وخت کی جگړه وکړي. دغه الوتکه کولای سی مځکی او هوایی هدفونو له منځه ورکړی. تاریخ د ال-۱۵۹ الکا حربی په ۱۹۹۴ کال کی طرح شوه. لمړي الوتنه یی په ۲.۸.۱۹۹۴ کی عملی شوه. په اوس وخت دغه الوتکه یوازې د چېک هوایی ځواک او هنگری هوایی ځواک په جگړیزو تجهیزاتو کې شامل دي. وسلې د ال-۱۵۹ الکا الوتکه کولای سی د ناټو د ستندرت وسلې ولری د وسلو وزن کولای سی ۲،۳۴۰ کلوگرامو ته ورسېږی. هره الوتکه ۶ توغندی یا بمبونه لری. سرچینې ژباړه چېکي الوتکې
افغانان (آسټراليا)

افغانان يا غانز د هغو اوښبانانو ډله وه چې له ۱۸۶۰ ز. نه تر ۱۹۳۰ ز. کال پورې د آسټراليا د لرو پرتو سيمو په موندنو کې د افغانستان نه د انگرېزانو سره تللي وه. که څه هم چې په ټوليزه توگه افغانان بلل کېدل خو په دغو کې ټول د افغانستان له هېواد نه نه وه راغلي؛ په دغو کې ځينې يې د برتانيوي هند د شمالي سيمو نه راغلي خلک هم وه چې د اوسني پاکستان برخه ده. همدغو راغلو افغانانو په آسټراليا کې د اسلام د دين په خپرولو کې اهمه ونډه درلوده. د دغو افغانو اوښبانانو لومړنۍ ډله د ۱۸۶۰ ز. کال د جون په مياشت کې مېلبورن ته راورسېدل، دا يوه ۸ کسيزه ډله وه چې ۲۴ اوښان يې هم د ځان سره لرل. د دغو اوښبانانو سفر د ولز اېکسپېډيشن يا سفر په نامه يادېږي. تر دغه سفر دمخه هم افغانان آسټراليا ته راغلي وي او داسې راپورونه هم خپاره شوي چې آن په ۱۸۳۸ ز. کال کې د لومړنيو افغانانو جوپه آسټراليا ته راغلې وه چې هغه مهال د دوی سره اوښان نه ول. په هغه وخت کې د لرو پرتو سيمو د تگ راتگ يوازينۍنقليه اوښان وه او د دې سبب دا وه چې اوښانو د آسټراليا د بېدياني او وچ اقليم کې پرته له دې چې د اوبو او د خوړلو کومه ستونزه ورسره وي، سفر کولای شو چې همدا چاپېريال د اسانو او نورو څارويو لپاره ډېر يو ستونزمن چاپېريال وه. البته دا هغه مهال وه چې په آسټراليا کې موټر نه وه راغلي. نن هم د آسټراليا د اوښانو لوی شمېر د هماغو اوښانو پاتې شوونکي دي. که څه هم چې افغانانو د ليري واټن د تگ راتگ په سفررونو کې ډېره اهمه ونډه او مرسته کړې خو هماغه مهال هم د دوی سره د توکميز چلند له مخې بد سلوک کېده او د دې بد سلوک سبب د هغوی گروهه، د هغوی ظاهري بڼه او د لېږد رالېږد دوديزو کارکوونکو ترمېنځ کاري رقابتونه ول. اوسمهال د هماغو افغانانو د ياد د تازه کولو په پار د اډېلايډ او ډاروين د سيمو تر مېنځ چلېدونکی اورگاډی د غان په نامه يادېږي. د يادولو وړ خلک د يادولو وړ افغانان او يا هم د افغانانو له زوزاتو نه حنيفه دين دوست محمد دا هم وگورۍ افغان آسټراليايان سرچينې باندنۍ تړنې . . . . . د آسټراليا توکميزې ډلې په آسټراليا کې اسلام د آسټراليا تاريخ اوښبانان
اېرو ال-۳۹ الباتروس

ال-۳۹ الباتروس په چکي ژبه کی: - د جټ د مشق یوه پوځي الوتکه ده چی د پوځي پیلټانو د مشق کولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي. دغه الوتکه د پوځی هوایی عملیاتو لپاره هم کارېدلای سی. تاریخ د ال-۳۹ الوتکه په ۱۹۶۸ کال کی طرح شوه او لمړی الوتنه یی په ۴.۱۱.۱۹۶۸ کې عملی شوه. دغه الوتکه چی د ۱۹۷۰ کال څخه تر ۱۹۹۷ کال پوری جوړېده په ځانگری کی د وارشو ټرون د هوایی ځواکونو لپاره ټاکل کېده. په ۱۹۷۷ کال کی د ال-۳۹ الوتکې افغانستان ته صادر شوي. د افغانستان هوایی ځواک دال-۳۹ الوتکې د ۱۹۷۷ کال څخه تر ۲۰۰۱ کال پورې کاراوه. سرچیتې ژباړه چېکي الوتکې
مير تشيال تمځی

د مير تشيال تمځى ساليوت ۸ په روسي ژبه کې - د شوروي اتحاد او وروسته بيا د روسيې هغه تشيال تمځى وو ، چې په تشيال كې د ځمكې په مدار كې درول شوى او يو پېچلى گڼ دنديز ، پوهنيز څېړنيز كومپلېكس وو . د ۲۰۰۱ ز كال د مارچ پر ۲۳ نېټه دغه تمځى د ارام سمندر په اوبو كې وغورځول شو او په اوبو كې ډوب كړاى شو . د جوړوېدو تاریخ د مير تشيال تمځي د جوړېدو پروژه پر ۱۹۷۶ ز كال په پام كې ونيول شوه ، هغه مهال ، كله چې د اېن پي او اېنېرگييا يا د تشيال سامان الاتو د توليدولو مؤسسې داسې تخنيكي وړانديز وكړ چې په مدار كې دې داسې يو تشيال تمځي ودرول شي ، چې ډېر بشپړ او اوږد مهاله وي . د ۱۹۷۸ ز كال په اگسټ كې د نوي تشيال تمځي يوه بېلگه توليد شوه . د ۱۹۷۹ ز كال په فبرورۍ كې ، كله چې د نوي نسل تشيال تمځيو د توليد كارونه پيل شول ، نو د تشيال تمځي د مهم بلاك ، د داخلي جوړښتونو ، سامان الاتو او مهمو پرزو د جوړلو كارونه هم پيل شول . خو د ۱۹۸۴ ز كال پر پيل ټول ځواك د بوران پروگرام ته ځانگړى شو او په خپله د تمځي جوړولو كار په ټپه ودرېد . وروسته د شوروي اتحاد د كمونيست گوند د مركزي كومېټې د منشي گريگوري رومانوف لاسوهنې مرسته وكړه او دا دنده يې وسپارله چې د كمونيست گوند د مركزي كومېټې د ۲۷ كنگرې تر جوړېدو پورې دې د تمځي جوړولو كار پاى ته ورسيږي . مدار ته توغول او په کار پیل کول د میر تشیال تمځي مركزي بلاك له جوړېدو وروسته ، دغه تمځی د ۱۹۸۶ ز كال د فبرورۍ پر ۲۰ مدار ته وتوغول شو . وروسته د لسو كلونو په اوږدو كې نور مودولونه يو په بل پسې ورواستول شول او له تمځي سره ونښلول شول . له ۱۹۹۵ ز كاله راهيسې بهرنيانو دغه تمځي ته الوتنې كولې . بايد وويل شي چې له ۱۹۹۵ ز كاله مخكې هم بهرنيانو دغه تمځي ته الوتنې كړې او هلته يې پوهنيزې څېړنيزې چارې ترسره كړې دي . همدا راز دغه تمځي ته ۱۵ تشيال ډلو الوتنه وكړه چې له دغه شمېر نه يې ۱۴ نړيوال او د داسې هېوادو تشياليونو په كې گډون درلود لكه سوريې ، بلغاريا ، افغانستان ، فرانسې ۵ ځلې ، جاپان ، لويې برتانيا ، اتريش ، جرمني دوه ځلي، سلواكيا ، كاناډا . لومړني افغان تشیالیوني عبدالاحد مومند هم پر ۱۹۸۸ ز کال همدغه تشیال تمځي ته الوتنه کړې او په هغه کې يې پوهنیز - څېړنیز کار کړی وو . د مير شاتل پروگرام په اډانه كې دغه تشيال تمځي ته د اتلانتيس تشيال بېړۍ په واسطه ۷ تشيال ډلې ولاړې ، چې يوه يې د ايندېوور او بله يې د ډيسكاوېري په نامه يادېدې . د دغو ټولو تشيال ډلو په بهير كې ۴۴ ستوريونو نوموړي تشيال تمځي ته سفرونه كړي دي . د تشیال تمځي له منځه وړل د ۱۹۹۰ يمو ز كلونو په پاى كې په تشيال تمځي كې ډېرې ستونزې رامنځته شوې ، او هغه دا چې كله به يې كومه اله له كاره ووته او كله به يې هم كوم غونډال . څه موده وروسته د روسيې حكومت داسې څرگنده كړه چې د تمځي پر له پسې رغاوونه ډېر لگښت غواړي . په پاى كې داسې پرېكړه وشوه چې د مير تشيال تمځى دې راښكته كړاى شي او په اوبو كې دې وغورځول شي . تر ۲۰۰۱ ز كاله پورې د مير تشيال تمځي د استهلاك هغې دورې په پرتله چې په لومړي سر كې دده لپاره ټاكل شوې وه ، له درې گرايه نه هم ډېر خدمت كړى وو . هغه وو چې د ۲۰۰۱ ز كال د مارچ پر ۲۳ د ارام سمندر په سويلي برخه كې په ټاكلې سيمه كې ، د فيدجي ټاپوگانو ته نږدې په اوبو كې راوغورځول شو او ډوب كړاى شو . د مير په تشيال تمځي كې د نړۍ له ۱۲ هېوادو نه ۱۰۴ تشياليونو كار كړى دى . اخځونه په تشیال کې لومړنی افغان ، د محمد طاهر کاڼي راټولونه او ژباړه ، د ۱۳۹۰ لمريز ۲۰۱۱ ز کال چاپ . كيهاني سټېشن
شاه جهان

شهابالدین محمد شاه جهان چي د هندوستان دګورګاني مغولی امپراطورۍ پنځم واکمن بلل کیږي په زیږدیز کال کي دجنوري پر نیټه وزېږېدی . دشاه جهان پلار جهانګیر اونیکه یې اکبر نومېدی چي پخپله زمانه کي دهند تر ټولو ستر واکمن وو. شاه جهان دخپل نیکه غوندي ډیر هنرپالونکی شخص وو اودخپلي واکمنۍ په دوران کي یې دخپلي ګراني میرمني په یاد دتاج محل غوندي یوښکلۍ ځای جوړ کړ چي نن ورځ هم دنړۍ په عجایبو کي شمېرل کیږي . ددې سربېره یې دهند په دهلي او لاهور غوندي لویو ښارونو کي یوشمېر ښایسته اوپه زړه پوري عمارتونه جوړ اوګټي اخیستني ته وسپارل . دشاه جهان دواکمنۍ رسمي دوره له زیږدیز څخه پیل او پر زیږدیز پای ته رسیږي . په یاده دوره کي شاه جهان دهند هیواد ته دومره پرمختګ ورکړ چي په سیمه کي یې د چین او شاوخوا هیوادونه هم شاته پرېښودل . شاه جهان دخپل سلطنت په دیرش کلنه دوره کي مذهبي ازادۍ اود هند هنري پرمختګ ته بې حده ژمن وو . نوموړی ترخپلي واکمنۍ مخکي دممتازمحل په نامه یوې مېرمني باندي مین او واده یې ورسره وکړ . ممتازمحل له شاه جهان سره اتلس کاله ژوند تېر کړ اوپه یادوه موده کي ددوی څورلس زامن پیدا سول . پرشاه باندي خپله مېرمن دومره ګرانه وه چي په هر سفرکي به یې ورسره بېول اوکله چي په زیږدیز کال کي هغه وفات سول شاه جهان یې په یاد کي دتاج محل په نوم لوی عمارت جوړ کړ . دشاه جهان کورنۍ په دې ډول ده : دنوموړي مور جګات ګوسین اوپلار یې جهانګیر نومېدی . څلور مېرمني یې د قندهاري بیګم، ممتازمحل، اکبرابادی بېګم او عزالنساء بېګم نومېدې دغه لمړۍ قندهاری بېګم یې د افغانستان په کندهار ولایت کي پیدا سوې ده . او اولادونه یې عبارت وه له جهانآرا بیگم دارا شکوه شاه شجاع روشنآرا بیگم اورنگزیب مراد بخش گوهرآرا بیگم ...... او نورو څخه شاه جهان په زیږدیز کال کي له یوسختي ناروغی سره مخ اود زامنو ترمنځ یې دواک پر سر شخړي رامنځ ته سوې چي په پایله کي اورنګزیب پرخپلو وروڼو غښتلی سو اوپلار شاه جهان یې هم له واکمنۍ څخه لیري او زندان ته واچاوه . زندان ته ترتګ وروسته شاه جهان یوازي اته کاله نور ژوند وکړ اوپه زیږدیز کال کي دجنوري پر نیټه وفات سو . مغولو پاچايي
جلال الدين محمد اکبر

جلال الدین محمد اکبر یا اکبر اعظام د نصرالدین همایون زوي، مشهور فاتخ او د مغولو دریم حکمران وو چي د مغولو پاچایی یی پراخ کړ. د اکبر اعظام حکومت جلال الدین محمد اکبر په ۱۵۵۶ کال کی د شاهی پر تخت کښیناست. په دی وحت کی یوازې پنجاب د مغولو امپراطوری په لاس کې وو. په ۱۵۶۰ کال کی د مغولو اردو پر جاپور او جودپور برید وکړ. مغولو پاچايي
سوخوی سو-۲۴

سوخوی سو-۲۴ په روسي کې:- د جټ برید کونکی او څارونکی شوروی روسی الوتکه ده چې د حرکت وړ وزرونه لری. دغه الوتکې څخه د مځکنې هدفونو د منځه وړولو لپاره کار اخیستل کېږي. تاریخ د سوخوی سو-۲۴ برید کونکی الوتکه په ۶۰ کلو کې طرح شوه. لمړی الوتنه یی په ۲.۷.۱۹۶۷ کې ترسره شوه او په ۱۹۷۱ کال کې شوروی پوځ د دغی الوتکې څخه په رسمی په ډول د ۱۹۷۲ کال کې کار واخیست. په ۸۰ کلو کې د سوخوی سو-۲۴ الوتکه د نژدې ختیځ او افریکایی هېوادونو ته صادر شوه. په اوس وخت کې دغه الوتکې د روسیې، سوریې، ایران، اوکرایین او لیبیا په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی. شوری اتحاد تقریبًا ۱۴۰۰ د سو-۲۴ الونکې جوړې کړې. دغه الوتکې په ځانگړی ډول د شوروی پوځ لخوا کارېدلې. د ایران عراق د جگړې په وخت کی شوروی اتحاد ۳۰ الوتکې عراق ته صادرې کړې. په ۱۹۹۱ کال کی کله چي د خلیج لمړنی جگړه پېل شوه نو عراق خپل الوتکې ایران ته ولېږل او ایرانی پوځ دغه عراقی الوتکې ضبط کړې. سوخوی الوتکې
اېف-۱۴

اېف-۱۴ ټامکټ په انگريزي:- جټ د متحرکو وزرونو لرونکې او بريد کونکي ښکاري الوتکه ده چې د سمندري، مځکنې او هوايي هدقونو د منځه وړولو لپاره کارېږي. امريکايي سمندري ځواک دغه ښکاري الوتکه د ۱۹۷۴ کال څخه تر ۲۰۰۶ کال پورې د پوځي او څارونکو عملياتو لپاره کارولې. په اوس وخت کې دغه الوتکه يوازې د ايران د هوايي ځواک لخوا کارېږي. تاريخ د اېف-۱۴ ټامکټ ښکاری الوتکه په ۷۰ کلو کې طرح شوې. لومړۍ الوتنه يې په ۲۱.۱۲.۱۹۷۰ کې ترسره کړې. امريکايي سمندري ځواک د دغې الوتکې څخه په رسمي ډول د ۱۹۷۴ کال راهسی کار اخلي. په ۱۹۷۶ کال کې اېف-۱۴ الوتکه ايران ته صادره شوه. د تروڼ له مخې امريکا هم عصري د فينکس رهبري شوی توغندی ايران ته ورکړی. امريکايي الوتکې
اېف-۱۵

اېف-۱۵ ایگل په انگرېزي گې: - د جټ یرغل کونکي ښکارې الوتکه ده چې د هوایی هدفونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. د اېف ۱۵ عصري موډلونه کولای سی پر مځکنې هدفونو هم برید وکړي. امریکایی هوایی ځواک دغه ښکاری الوتکه د ۱۹۷۴ کال راهیسی کار اخلی. په ۱۹۷۷ کال کې اېف-۱۵ الوتکه اسرائیل ته صادره شوه. اسرائیلی هوایی ځواک په اوس وخت کی ۷۵ د اېف-۱۵ الوتکې لري. په ۱۹۸۱ کال کې د اېف-۱۵ الوتکه جاپان او سعودی عربستان ته صادره شوه. عکسونه امریکایی الوتکې
عنزه

عنزه توغندۍ په اردو: عنزه ميرائل د مځکې څخه هوا ته لنډ واټن ويشتونکي لاسي راکټي سیسیم دی چی د هليکپترونو، الوتکو او نورو هوايي اهدافو د منځه وړلو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. نوموړي راکټي وسله په پاکستان کی د پنجاب په ولايت کی د کہوٹہ ریسرچ لیبارٹریز لخوا د ۱۹۸۹ کال څخه راهیسی جوړېږي. په اوس وخت کی عنزه توغندۍ د پاکستانی پوځ، مالازيایی پوځ، نصری مخالفینو ځواکونو او طالبانو په لاس کی ده. پېژندنه عنزه ۱ په ۱۹۸۹ کال کی د پاکستانی پوځ لپاره طرح او جوړ شو. نوموړي وسله په حقيقت کی د روسی راکټي سیستم - یو کاپي دی. عنزه ۱ په پاکستان کی د ۱۹۸۹ کال څخه تر ۱۹۹۸ کال پورې جوړېده او په دی وخت کی تقریبا ۱۰۰۰ راکتړنه جوړ شوي وو. عنزه ۲ د مځکې څخه هوا ته یو راکټي سیستم وو چی د ۱۹۹۴ کال څخه تر ۲۰۱۲ پورې جوړېده. نوموړي وسله د پاکستان او چین په همکاري کی جوړه شوي وه. نوموړي وسله انفرا ریډ رهبری شوي سیستم لري او واټن ویشتونکي یی د ۵۰۰ مترو څخه تر ۵۰۰۰ مترو پورې دی. تر ۲۰۱۲ کال پورې ۱۶۵۰ راکټونه جوړ شوي وو. عنزه ۳ د عنزه ۲ عصري شوي راکټي سیستم دی چی ۲۰۱۲ کال څخه راهيسی جوړېږي. پاکستاني وسلې د الوتکې ویشتونکي توغندی
بکتر شکن

د بکتر شکن توغندی په اردو:بکتر شکن میزائل په چینایی:-د ټانک ماتونکی یوه پاکستانی توغندی ده چی د ټانکونو او زره داره موټرونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه توغندی په حقیقت کې د - - سور غشي چینایی توغندی دی چې په پاکستان کی د لائسنس په اساس جورېږی. پاکستاني وسلې شوبلې ضد وسلې
زړه گراف

زړه گراف يا الېکټروکارډيوگرافي په انگرېزي: اي سي جي يا اي کې جي د الماني الېکټروکارډيوگرام لنډون د وخت په يوې ټاکلې مودې کې په ټټر او د بدن په نورو برخو کې د زړه د برېښنايي بهير د کچې موندنې کړنې او د همدغې کړنې تعبير ته وايي. دغه کړنه د الېکټرودونو، چې په بدن پورې نښلول کېږي، او د يوې باندنۍ الې په مرسته چې برېښنايي چارجونه د کاغذ په مخ کاږي ترسره کېږي. هغه ثبت شوی گراف چې د همدغې عمليې نه وروسته لاس ته راځي د الېکټروکارډيوگراف په نامه يادېږي او هغه کاغذ چې همدا گراف پرې کښل شوی وي الېکتروکارډيوگرام بلل کېږي. د دې نومونې آرپوهه دا څرگندوي چې همدا لغت د يوناني ژبې د الېکټرو، کارډيو او گراف د وييونو يو تړنگ نوم دی چې الېکټرو د برېښنايي کړنو، کارډيو د زړه او گراف د کښلو په مانا دی. اکثراً اي سي جي په انسانانو کې د زړه اړونده تشخيصي کتنو او يا هم په انساني زړه باندې د څېړنو په بهير کې کارېږي، خو په ژويو کې هم د ساينسي څېړنو په موخه کارېدای شي. سرچينې
مېگ ۲۵

مېگ ۲۵ په روسی کې: - د جت له غږ نه زیات یوه شوروي روسي برید کونکي ښکاري الوتکه ده چې د ۱۹۷۰ کال څخه تر ۱۹۸۵ کال پورې جوړېده. دغه ښکاري الوتکه د دښمن الوتکو د منځه وړولو او څارونکي عملیاتو لپاره کارېږي. د مېگ ۲۵ الوتکه کولای سی څلور رهبري شوي توغندی ولري او چټکتيا سرعت یی ۳،۲۵۵ كيلو متره په ساعت کې ته رسېږي. په اوس وخت کی دغه الوتکه د روسیي، سوریي، الجزایر ، ترکمنستان او قزاقستان په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی. د ایران-عراق د جگړې په وخت کی د مېگ ۲۵ الوتکې عراق ته صادرې شولې. په دی وخت کي تقریبًا ۱۴ د مېگ الوتکې نسکورې شوې. د خلیخ د لمړی جکړې په وخت کې امریکایی ځواک ۲ د مېگ الوتکې نسکورې کړلې. د ایران سرچینې په مطابق عراق څو الوتکې ایران ته ولېږل. په ۲۰۰۳ کال کې کله چې عراق د امریکایی پوځ لخوا نیول شو نو امریکایی عسکرانو ۲ د مېگ ۲۵ الوتکې د عراق په دښته کې پیدا کړلې. د میگ الوتکې
هريپور (پاکستان)

هريپور د خيبر پښتونخوا په شمالي برخه کې د هزاره ډويژن لومړنی صنعتی ښار دی چې اکثره صنعتي پارکونه يې د حطار په نامه انډسټريل اېريا ده. د هریپور سیمه وروسته د ایبټ اباد نه د صوبی یو تر ټولو زرغونه سیمه چی گڼ څنگلونه د اوبو ډیمونه او صنعتی پارکونه لری چی د سیمی ښکلا یی څو چنده کړی. په هریپور کی د آسیا په سطحه لوی د اوبو د بریښنابند چی د تربیله ډیم په نامه یادیږی په تحصیل غازی کی واقع ده.د سنټرل جیل په نامه مشهوره بندیخان لری چی د ریلوی روډ په څو کیلومتری کی واقع ده. او د خانپور په نامه پو ښکلی ډیم لری چی خلک پکی لامبی او هم د برق په جوړولو کی مهم رول لری.د سیمی په سظحه لوی روغتون لری چی د هر ډول مریضانو وړیا معاینه پکی کیږی. هریپور پخوا د ایبټ اباد ضلع سره يه یونوم یادیده چی بیا وروسته بیله ضلع شوه.شاهراه ریشم له هریپور ایبټ اباد،مانسهری او گلگت څخه تیریږی او تر چین پوری رسیږی. په هریپور کی میشته قومونه عبارت دی له پښتانه،اعوان،مغل،قریشی او ځینی نور. پښتانه له دود سره سم د ضلع په غرنیو سیمو کی اوسیږی. دافغان مهاجرینو یو لوی تعداد د هریپور د نفوس یوه برخه ده چی د نوموړی علاقی په کاروبار کی مهم رول لری. او د سیمی سره بی دریغه مینه لری. د اوسیدا څو لویی کالونی لری چی عبارت دی له کالونی کالونی او کالونی.
مېبېندازول

مېبېندازول په انگرېزي: يو بېنزيميدازول درمل دی چې د جانسن فارمسۍ شرکت لخوا د وېرموکس، اووېکس، انټي اوکس او پريپسېن سوداگريزو نومونو جوړېږي. دا درمل د جينجيانو د ناروغيو په درملنه کې کارېږي چې په دغو کې د ستن وزمه چينجيانو، گردي چينجيانو، اوږده چينجيانو، چنگک وزمه چينجيانو او قمچين وزمه چينجيانو ناروغيو درملنې شاملې دي. درمل
مېترونيدازول

مېترونيدازول په انگرېزي: يو نيترواميدازول انتيبيوتيک درمل دی چې په ځانگړې توگه د انېروب باکټريا او پروټوزوا په سبب د رامېنځ ته شوو انتاني ناروغيو درملنې کې کارېږي. مېترونيدازول د پروټوزوا ضد، باکټريا ضد او امېب وژونکی ځانتياوو نه برخمن دی. دا گولۍ د کلوسټرېډيم ډيفيشايل باکټېريا په معتدلو انتانونو کې د لومړۍ خوښې درمل گڼل کېږي. په امريکا کې دغه گولۍ د فېزر درمل جوړونکې کارخانې لخوا د فلاجېل په نوم جوړېږي. د سانوفي اوېنتيس د درمل جوړونکو لخوا د ټولې نړۍ لپاره د فلاجېل په نوم صادرېږي، په پاکستان او بنگله دېش کې، دا درمل د نيداجيل په نامه د سټار ازمېنتونونو لخوا بازار ته راوځي. په تايلنډ کې همدا درمل د مېپاجېل په نامه، د تاي ناخورن پاټانا فابريکې لخوا جوړېږي. په برتانيه کې د مېلفارم او الموس د فارمسي کارخانو لخوا هم دا انتيبيوتيک بازار ته راوځي. د مېترونيدازول درمل د لومړي ځل لپاره په ۱۹۶۰ ز. کال کې جوړ شول. همداراز د فنگېټنگ تومورونو اناباکټ، کېمبرېج روغتياساتنې اسانتياوې او روزاسيا روزېکس او مېتروجېل د گالدرما کارخانې لخوا د جلدي ناروغيو په درملنه کې د مېترونيدازول جېل نه گټه اخيستل کېږي. سرچينې انتي بيوتيکونه
مېگ ۲۳

مېگ ۲۳ په روسي کې: - د جېټ د متحرکو وزرونو لرونکې او برید کونکې ښکاري الوتکه ده چې د ۱۹۶۸ کال څخه تر ۱۹۸۵ کال پورې په شوروي اتحاد کې جوړېده. په اوس وخت کې دغه ښکاري الوتکه یوازې د سوېلي کوريا، الجزایر،اېتوپیا، سوریې په جگړیزو تجهیزاتو کې شامل دی. تاریخ د مېگ ۲۳ ښکاري الوتکه په ۱۹۶۵ کال کې طرح شوه. لمړي الوتنه یی په ۱۰.۶.۱۹۶۷ کې ترسره شوه. شوروی پوځ د دغې الوتکې څخه په رسمی په ډول د ۱۹۷۰ کال کې کار واخیست په دی کال کې هم لمړي الوتکې چکوسلواکیا، کوبا او آنگولا ته صادر شوې. مېگ ۲۳ په افغانستان کې د افغانستان هوایی ځواک د ۱۹۷۹ کال څخه تر ۱۹۸۹ کال پورې د مېگ ۲۳ الوتکې کارولې. مگر د دغو الوتکو چلونکی د شوروی د پوځ ځخه ول. د دغو الوتکو څخه د افغانستان د سرحد د څارلو لپاره کار اخیستل کېدلې. په ۱۹۸۷ کال کې د مېگ ۲۳ د پاکستان سرحد ته نژدې یوه پاکستاني الوتکه نسکوري وکړه. په ۱۹۸۸ کال کې یوه د مېک ۲۳ الوتکه د ایران سرحد ته نژدې ایرانی هلیکوپرونه نسکوري وکړه. د مېک ۲۳ وسلې د مېک ۲۳ په الوتکه کې یو د ۲۳ م.م. ماشیندار نصبېږي. هر الوتکه کولای شي پینځه رهبري شوي توغندی ولري. دغه الوتکه کولای شي هم پر مخکنی هدفونو برید وکړي. مېگ الوتکې
الماس

الماس یوه قیمتي ډبره ده. دا د کاربن یو ډول دي چې داخلی کریستالی شبکه یی ځانگړۍ شکل لری او د دی لپاره الماس د ډبرو څخه تر ټولو سختی ډبره ده. الماس لوړ د حرارت د انتقال قابلیت لری. بریلانت د حکاکۍ دپروسې وروسته چی دالماس دپاره خپلې ځانگړتېاوی لری ٫ الماس بيخی يو بل شکل تر لاسه کوی او د بريلانت فرانسوی کلمه ه چی د ځليدونکې مانا لری په نامه ياديږی. ريلانت کولای شو دالماسو دغمې پنامه هم يادکړو. دبريلانت غمې ارزښت دڅلور سی له مخی يانی دترسره شوو حکاکی کارونو دڅرنگوالې ٫ شفافيت، رنگ او قراط چی وزن ئی ښئی ٫ ټاکل کيږی. قيمتي ډبرې
اندروجن

اندروجن، چې د اندروجېنېک هورمون يا ټېسټويد په نامه هم يادېږي، د نارينوو جنسي هورمون او فعالو بيالوژيکي موادو څخه گڼل کېږي. دا د هر يوه نيوټرال يا ساينتېټېک مرکب، چې اکثراً يو سټيرويډ هورمون وي، يو غير سوداگريز نوم دی او د نارينه شمزۍ د ظاهري خواصو د ودې او ساتنې کنټرول او پارېدنه د دغه هورمون د رېسپټورونو سره تر تړلو وروسته رامېنځ ته کوي. دا هم وگورۍ د سټيرويډ لنډونونو لړليک اندرولوژي انټي اندروجن اېنډوکراين غونډال سرچينې اندروجنونه
پنجاب ولسوالۍ

پنجاب د باميان ولايت يوه ولسوالۍ ده چې د کال د اټکل له مخی وګړې لري.
غزني

غزني یو مهم ښار دي چې د افغانستان په ختیځ کې پروت دي. دغه ښار د غزني د ولایت مرکز دي او تقریبًا ۱۴۱،۰۰۰ نفوس لري. تاریخ د تاریخ پوهانو په نظر غزني په ۱۵۰۰ کال کې عیسوی سنې مخکې د هندوستاني راج پاچا لخوا جوړ شو. په ۶ پیړۍ عیسوی سنې مخکې دغه ښار د کوروش ۲ د پوځونو لخوا ونیول شو. د غزني ښار تر ۷ پیړۍ پورې د بودهزم د مرکزونو څخه وو. په ۶۸۳ کال کې د عرب اردو غرني ونیو او خلکو اسلامي مذهب قابل کړل. په ۹ پيړۍ کې غزني د غزنوي سلطنت پایتخت شو. د غزنویانو د حکمرانو محمود غزنوي د غزني په پایتخت کې یوه لویه کلا جوړه کړه. غزنی د اسلامي تمدن پلازمینه او د افغانستان تاریخي ویاړ: د لوی امپراطور او ستر فاتح سلطان محمود غزنوي د واکمنۍ پرمهال غزنی نه یوازې د ښارونو ناوې بلل کیده بلکې د اسلام خپرولو لوی مرکز هم وو. سلطان محمود غزنوي د افغانستان په اسلامي دوره کې لومړنی پاچاه وو، چې له اصفهان، عراق، همدان او طبرستان پورې او ختیځ ته د گنگا تر څنډو ، شمال ته یې تر سیر دریا او خوارزم پورې او همدارنگه جنوب ته د بلوچستان او کاتیار تر ساحې پورې لویه امپراطوري جوړه کړې وه. په غزنوي دوره کې اسلامي مدنیت ته وده ورکړل شوه، ښارونه، ماڼۍ، مدرسې، جوماتونه، کتابخانې، موزیمونه، پلونه، لارې او د اوبو بندونه جوړ شول. کرنې، مالدارۍ او لاسي صنایعو، نقاشۍ او معمارۍ او سوداگرۍ پرمختگ وکړ. د فرهنگ په برخه کې زیات شمیر پوهان لیکوالان، شاعران، ریاضیدانان، منجمین او د هر مسلک او فن کسان را غونډ شوي وو. د بیلگې په توگه البیروني، ابوعلي سینا، عبدالحی گردیزي، موفق هروي همدارنگه ددري او پارسي ژبې شاعران لکه فردوسي، فرخي سیستاني، عنصري، منوچهري، حکیم سنايي، ناصر خسرو بلخي او داسې نور. دا چې په ۲۰۱۳ میلادي کال کې غزنی د اسلامي نړۍ د اسلامي تمدن د پلازمینې په توگه نومول کیږي زموږ د هیواد لپاره یو لوی او تاریخي ویاړ دی. له ټولو هیوادوالو او په ځانگړي ډول د غزني د شریفو او متدینو خلکو څخه مې هیله داده، چې ددې سپیڅلي مرکز په ساتلو او لا پرمختگ کې نه ستړې کیدونکې هلې ځلې وکړي او زموږ دا ملي او تاریخي ویاړ ژوندی وساتي. غزني په ۱۳ پیړۍ کي د چنگېز خان لخوا خراب شو. په ۱۸۳۹ کال گې د افغان-انگرېز د لومړۍ جگړې په وخت کې غزني د انگرېزي بوځ لخوا ونیول شو. نور ولولئ د افغانستان ولسوالۍ د افغانستان ولايتونه سرچينې د افغانستان ښارونه
مزار شريف

مزار شريف د افغانستان څلورم لوی ښار دی چې د افغانستان په شمال کې پروت دی.دغه ښار د بلخ ولايت پلازمېنه يا مرکز دی. مزار شريف تقریبًا ۳۷۵،۱۸۱ نفوس لري او د بلخ د ولایت مرکز دي. په دی ښار کې مهم هوايی ډگر هم شته. په دي ښار کې په ځانگړي ډول ازبکان، هزارگان،او تاجکان ژوند کوي، خو ورسره ۴۵٪ کې پښتانه مېشت دي. د ۲۰۰۱م زېږدي را پدېخوا جوړ شوي حکومت جنگي واليانو د بلخ ولايت د ډېرو سيمو ولسواليو څخه په زرگونو پښتانه په زور زياتي او ژبنيز تعصب له کبله بې کوره کړل او ډېر شمېر پښتانه د اوزبکو رشيد دوستم او تاجک عظانور پشان جنگسالارانو ډلگيو لخوا ووژل شول.د مزار شریف په مرکز کې ښایسته لرغونی شین جومات پروت دی. نظر په دې مسجد کې د حضرت علي بن أبي طالب بلخي. تاریخ په پخواني وخت کې مزار شریف د وېشلي سيمه واکيو خراسان د حکمرانانو په لاس کې و. په ۱۷۵۰ کال کې احمد شاه دراني مزار شریف لاس ته راوړ. په ۱۸۷۰ کال کې انگرېزي ځواکونو پر کابل برید وکړ او د افغانستان پاچا امیر شېر علي خان د کابل څخه مزار شریف ته کډه شو. په ۱۹۷۹ ز.کال کې روسي پوځ پر افغانستان یرید وکړ او په مزار شریف کې یې لومړۍ لوېه پوځي اډه جوړه کړه. د ۱۹۹۰ ز.کال څخه تر ۱۹۹۷ کال پورې دغه ښار د جنرال عبدالرشید دوستم په لاس کې و. په ۱۹۹۷ ز.کال کې د طالبانو ځواک پر مزار شریف برید وکړ خو پوځ یې د شیعه گانو قوماندان جنگسالار عبدالمالک لخوا په چل ول سره ماته وخوړه او تقریبًا ۳۰۰۰ د طالبانو پوځيان ووژل شول. په ۱۹۹۸ز.کال کې د طالبانو ځواک بیا پر مزار شریف برید وکړ او مزار شریف یې ونیو. تر جگړې وروسته تقریبًا ۸۰۰ هزارگان د طالبانو لجوا ووژل شول. بيا د اکټوبر ۲۰۰۱م زېږدي کې چې کله امريکايانو د ايرانيانو او شمالي ټلوالې په سلا مشورې په سيمه بريد وکړ نو لومړی د ايرانيانو ډپلوماتان د امريکايانو سره يوځای مزار شريف ته ننوتل او هزارگانو جنگي ډلو باندې يې وسلې ووېشلې. نور ولولئ علي بن أبي طالب بلخي د افغانستان ولسوالۍ د افغانستان ولايتونه د افغانستان ښارونه
سمرقند

سمرقند په پارسي کې: سمرقند، په تاجیکي کې: په ازبکي کې: د ازبکستان دویم لوي ښار دي چې د ازبکستان په ختیځ کې پروت دي او د سمرقند ولایت مرکز دي. دغه ښار په ۱۴ پېړۍ کې د تیمور واکمنی پایتخت وو. د اوزبکستان ښارونه
دوشنبه

دوشنبه په تاجیکي کې: د تاجیکستان تر ټولو لوی ښار دي او د تاجیکستان پلازمېنه ده. دغه ښار نږدې ۶۷۹،۴۰۰ وگړي لري. دوشنبه د تاجیکستان په لویدیځ کې پامیر ته نژدي پروت دي. د دوشنبه په ښار کې د ورزب مشهور سیند بهیږي. تاریخ دوشنبه په ۷ پېړۍ کې جوړ شو. په ۹ پېړۍ کې دغه ښار د سامانیانو د حکمرانانو لخوا پراخه شوه. په ۱۳ پېړۍ کې دوشنبه د مغولو پوځ لخوا ونیول شو. په ۱۵ پېړۍ کې د تیمور لنگ پوځ دوشنبه ته ورسېده. په ۱۶ پېړۍ کې دغه ښار د بخاري خانانو لاس ته ورغی. په ۱۹۲۹ کال کې دوشنبه د تاجیکستان سوسیالستی جمهوریت مرکز شو او په دي ښار کې د اورگاډي سړک جوړ شو. په ۱۹۴۸ کال کې لمړي پوهنتون تاسیس شو . په ۱۹۹۱ کال کې د تاجیکستان جمهوریت اعلان شو او دوشنبه بیا د تاجیکستان مرکز شو. تاجیکستان د تاجيکستان ښارونه د نړۍ ښارونه اسیایي ښارونه د منځنۍ اسیا ښارونه
پامير

پامیر په تاجیکي کې: ، په قرقیزي کې: ، په پارسي کې: پامیر، په چینایی کې: - د غرونو لړۍ ده چې په مرکزي آسیا کې د هندوکش، قراقرم او تیان شان په چینایی کې: د غرونو په منځ کې پرته ده. مساحت یی ۱۲۰،۰۰۰ کلومترو مربع ده. پامیر د نړۍ دریم لویه د غرونو لړی ده او قونگور په چینایی کې: د پامیر تر ټولو لوړ غر دي. پامير د نړۍ چت يا بام په نوم د پامير د غرونو سلسله اوس هم نوې ده او خپل طبعي شکل د بدلېدو په حال کې ده. د پاميرغرونه د افغانستان په شمال کې دي چې د تاجکستان سره يې شريکوي د دې غرونو درې لوړې څوکې په تاجکستان کې دي. د پامير د غرونو څو سلسلې کرغزستان او د پاکستان په گلگت بلتستان کې هم شته. په جنوب کې دا د واخان په سيمه کې د هندو کش د غرونو لړۍ سره يو ځاې شي. په ختيځ کې دا د چين په خاوره هم غزېدلي دي. د دې غرونو لوړې څوکې ټول کال په واورو پټ وي، پکې سخت ساړه وي او هلته چې واورې ويلي کېږي، د څاروو څر ځايونه لري. د دې غرونو نه سکاره ويستل کېږي خو نورمنرالونه هم لري چې يوه يې د لاجوردو ډبره ده. د شپږم ميلادي پېړۍ راهيسې د چين بوداي راهبان هند ته د تلو لپاره دپامير د يوې خوا نه بلې ته اوړېدل او د ورېښمو شمالي لاره د پامير په غرونو کې د کاشغر نه خوجند ته تللې وه. د افغانستان دوه ولايتونه واخان او بدخشان د پامير په غرونو کې دي او د سر کل ډنډ د امو سيند يوه سرچينه ده. د دې غرونو په درو کې اوسېدونکي خلک پاميري ژبې وايي چې وخي، مونجي، شغني، سنگلاچي، اشکاشمي او ونجي د يادولو وړ دي. دا هم وګورئ سرچینې د خپرېدو نېټه ۱۸ جولاي - : افغانستان
ترچ مير

ترچ میر د هندوکش د غرونو تر ټولو لوی غر دي چې په شمالي پاکستان کې د افغانستان له سرحد څخه نژدې پروت دی. د ترچ میر لوړوالی ۷۷۰۸ متره ده. پاکستان هندوکش
نوشاخ

د نوشاخ نوشک غر د هندوکش دویم لوړ غر دی او د افغانستان تر ټولو لوړ غر دي. دغه غر د افغانستان په شمال ختیځ د پاکستان له سرحد څخه نژدې پروت دي. د نوشاخ د غر لوړوالي ۷،۴۹۲ متره ده. د لومړي ځل لپاره د جاپاني غره ختونکو ډله په کې څوکۍ ته ورسیده. له دې ډلې څخه توشیاکي ساکي او ګورو ایواتسوبو سرمشریزې ته ورسیدل. دغه خښته د افغانستان له عادي لارې ترسره شوه. مشهور افغان غره ختونکې فاطمه سلطاني او ذبیح افضلي د ۲۰۲۰ کال سرمشریزې ته رسېدلي دي. افغانستان هندوکش
قراقرم

قراقرم په اردو کې: سلسلہ کوہ قراقرم، په چینایی کې: د نړۍ دویم لویه د غرونو لړۍ ده چې په چین، هندوستان او کشمیر کې پرته ده. د کې ټو غر د قراقرم تر ټولو لوړ غر دی.
د کيلو کلاس اوبتل

د کیلو اوبتل په روسي کې: د ډیزل روسي شوروي پوځي تحت البحري بیړۍ ده چې د دښمن اوبتلونو او بيړییو دمنځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. دغه اوبتل د روبین د طراحي د شرکت لخوا د ۱۹۸۵ او ۲۰۰۵ کلونو تر منځ جوړېدې. د کیلو اوبتل په ۸۰ کلونو کې طرح شو او روسي بحري ځواک د دغه اوبتل څخه په رسمی ډول د ۱۹۸۵ کال څخه کار واخیست. په ۹۰ کلنو کې د کیلو اوبتل ایران، الجزایر چين، هندوستان، پولنډ، رومانیا او ویتنام ته صادر شو. د کیلو اوبتل د دوې تنې لري، د اوبتل باندینی تنه هدرودینمیکي ده او د خاصي مادې څخه جوړه شوی ده چی د حرکت په وخت کې د اوبو ډېر لږ مقاومت تشکیلوي. د اوبتل داخلي تنه د پولاد څخه جوړه شوی ده او په شپږ برخو تقسیم شوي ده. د کیلو اوبتل د ۳۰۰ مترو ژوروالي ته د ډوبیدو قابلیت لري. د محرک سیستم د کیلو اوبتل د محرک سیستم د ډیزل محرک، جنراتورونو، برقي محرک، بتیري او آبي څرخ د اوبو څرخ څخه جوړه شوي ده. د ډیزل محرک د جنراتورونه په حرکت راولی او دغه جنراتورونه د برقي محرک او بتیریونو لپاره بریښنا برق جوړوي. برقي محرک د بیړی څرخ په حرکت راولي. سونرونه د کیلو اوبتل یو سونر لري چې د بیړی د مخکني برخې او د اوبتل بدنی په منځ کې پروت دي. وسلې د کیلو اوبتل شپږ د ۵۳۳ م.م. تورپید اندازونه لري. د دغی تورپید اندازونو څخه کېدلای سی تورپیدونو، وړی توغندي او ماینونو فیر سی وویشتل سی. د هوایی هدفونو په ضد د ایگلا توغندۍ کاروی. روسي اوبتلونه
د اکولا اوبتل

د اکولا اوبتل په روسی کی: - یو روسي شوروي برید کونکي اټمي اوبتل تحت البحري بیړۍ دي چي د دښمن اوبتلونو ، پېړییو او مځکنی هدفونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه اټمي اوبتل د ۱۹۸۶ کال څخه تر ۲۰۰۹ پورې د سېوېرودوینسک او کونسومولسک په ښارونو کې جوړېده. تر ۲۰۰۹ کال پورې ۱۵ اوبتلونه جوړ شول. په اوس وخت کې د اکولا اوبتل د روسیې او هندوستان په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی. د محرک سیستم د محرک سیستم د اټومي بټۍ اټمي بټۍ د حرکت قوت ۱۹۰ مگا واټ دي، د ۳۵ مگاواتونو توربین او آبي ځرخ اوبو څرخ څخه جوړ شوی دی. د اټومي بټۍ بخار جوړوی او دغه بخار د توربین په حرکت راولی. وسلې هر اوبتل کولای سی د روسی عصری وسلې ولري. د اکولا اوبتل اته یا لس تورپید اندازونه لري. د دغی تورپید اندازونو څخه تورپیدونه او د پېړۍ پر ضد توغندی یا د مځکنی هدفونو پر ضد توغندی فیر سی. عکسونه روسي اوبتلونه
لادا اوبتل

د لادا اوبتل په روسي کې: د روسي ډیزلی څلورم نسل تخت البحري بیړۍ ده جې د اوبتلونو او بیړییو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي. دغه تحت البحري بیړۍ کولای سی خاص ځواکونه انتقال کړي. د لادا لمړي اوبتل په ۱۹۹۵ کال کې د روبین د طراحی شرکت لخوا طرح شو او روسی بحري ځواک د دغی اوبتل څخه په رسمی ډول په ۲۰۱۰ کال کې کار واخیست. د لادا اوبتل د سانکت پېتیربورگ په ښار کې جوړ شو. روسی بحري ځواک غواړي ۸ اوبتلونه رانسی. هر اوبتل شپږ توپیدو اندار لري او هر اوبتل کولای سی ۱۸ تورپېدونه یا د پېړۍ ماتونکی راکتونه ولري. روسي اوبتلونه
لافايټ جنگي بېړۍ

د لا فایټ جنگي بېړی په فرانسوي کې: د ۳،۵۰۰ ټنونو یوه فرانسوي جنگي بيړی ده چې د اوبتلونو، حربي بیړییو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېړي. دغه جنگي بېړی هم کولای سی پر هوایی هدفونو برید وکړي. فرانسوي بحري ځواک پنځه جنگي بیړی لري. په اوس وخت کې دغه بیړی هم د سینگاپور، د چین جمهوریت او سعودي عربستان په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی. تر ۲۰۱۰ کال پوري ۲۰ جنگي بیړی جوړې شوې. حربي بیړۍ
د ۰۵۲ بي جنگي بېړۍ

د ۰۵۲ بي جنگي بیړۍ په چینایی کې: د ۶،۵۰۰ ټنونو یوه چینایی جنگي بیړۍ ده چې د هوایی هدفونو، پوځي اوبتلونو او جنگي بيړییو د منځه وړولو لپاره کارېږی. دغه جنگي بیړۍ د چین د بحري ځواک په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی. د ۰۵۲ جنگي بیړۍ چي د وو خان - په نوم یادېږي د شانگ های - په ښار کې جوړه شوه. دغه حربي بیړۍ د الوتکو پر ضد ۴۸ راکتونه، د بیړی ماتونکي ۱۶ راکتونه، ۲ تورپید اندازونه او یو هلیکوپتر لري. د حربي بیړۍ د محرک سیستم د ډیزل محرک او دوو توربینونو څخه جوړ شوي دي. حربي بیړۍ
لښکرگاه

لښکرګاه په دري کې: لشکر گاه ښار د افغانستان د جنوبي ولایت هلمند مرکز دی. دا ښار د سیستان د پخواني ښار بُست تر څنګ پروت دی. د بُست پخوانی ښار د هلمند او ارغنداب سیندونو وصلځای ته نژدې پروت دی چې ځیني برخي یې لا اوس هم پاتي دي. تر ۱۹۵۳کال وروسته ددې پخواني ښار تر څنګ باراز مینځته راغی او په کال ۱۹۶۳۱۹۶۳م کې د لومړي ځل لپاره د امریکايي انجینیریانو لخوا د هلمند سیند ختیځي برخې ته د نوي ښار لښکرګاه لومړۍ دوانۍ جوړي شوې. په ۱۹۷۳ کال کې دې نوي ښار ۶۵۵ مغازې او دکانونه لرل چې پکې د اولیه ضروریاتو ټول مواد خرڅېدل. د خلج بازار ددې ښار له مشهورو بازارونو څخه دی چې د ښار له مرکز څخه په ۲۳ کېلومترۍ کې پروت دی. نور ولولئ د افغانستان ولسوالۍ د افغانستان ولايتونه د افغانستان ښارونه
ډېلي

ډېلي په هندي کې: په اردو کې:دہلی په پنجابي کې: د هندوستان شمال کې پروت دویم لوی ښار دی چې د دغه هېواد پلازمېنه ده. د ښار مساحت ۱،۴۸۳ کیلومتره مربع ده او ۱۶،۷۵۳،۲۶۵ نفوس لري. د ډېلي په ښار کې د جمنا مشهور سیند بهیږي.
جماران جنگي بېړۍ

جماران په پارسي کې:ناوشکن جماران د ۱۴۲۰ تنونو د موج د کلاس لمړي ایرانی جنگي پېړۍ ده چې د هوایی هدفونو، اوبتلونو، جنگي بیړییو د منځه وړولو لپاره کارېږي. دغه جنگي بېړۍ په ۲۰۰۹ کال کې جوړه شوه او ایراني بحري ځواک د دغی جنگي بېړۍ څخه په رسمی ډول د ۲۰۱۰ کال راهیسی کار اخلي. د جماران جنگي بېړۍ د بندر عباس په لنگر گاه کې جوړه شوه. وسلې د جاماران جنگي بېړۍ د نور د بېړۍ ماتونکي راکتونه، د نصر د بېړۍ ماتونکي راکتونه، د بېړۍ ماتونکي توپ، ۲ تورپید انرازونه او یو هلیکوپتر لري. د نور توغندۍ د نور توغندۍ د بېړۍ ماتونکي یوه عصري ایراني توغندۍ ده. دغه توغندی چی د سوځولو سوند جامدو موادو څخه جوړه شوی ده ۲۰۰ کیلومتره واټن وهلی شي. د نور توغندۍ په حقیقت کې د چینایی توغندۍ - کاپی دی او ایران دغه توغندۍ د لایسنس په اساس جوړوي. د محرک سیستم د جماران محرک سیستم د ډیزل محرکونو او جنراتورونو څخه تشکیل کېږي. د جماران د جنگي بېړۍ سرعت ۵۷ کیلومتره په ساعت کې ته رسېدېلای سی. سرچینې د جماران عکس د نور توغندۍ حربي بیړۍ
هانګ کانګ

هانگ کانگ په چینایي :، په انگرېزي : د چين انتظامي ښار دى. دا هېواد په سويل ختيځ کې تقريبا له ٣٢٥ ټاپوګانو څخه جوړ يو ښکلى ښار دى. دا ښار د وکټوريا په نوم هم يادېږي. د هانگ کانگ شمال ته د او پاتې درېيو خواوو سويل، ختيځ او لويديځ ته د سويلي چين سمندر پراته دي. هانگ کانگ ١٨٤٠-١٩٩٧ د جولاۍ تر لومړيو د انگلستان تر ولکې لاندې وو. د هانګ کانګ ښار پرخوالى ١٠٩٢ کيلومترو ته رسېږي. له اوبو سره ٧٠٧ ميله پوله لري. او د ښار تر ټولو ستر ټاپو دی. د هانگ کانگ بندر د ښار په شمال کې پروت دى، چې د اقتصاد او کاروبار ارزښتناک بندر دى. دلته له شلو ډېر غرونه شتون لري. چې لوړوالى يې ٥٠٠ مترو ته رسېږي. چې تر ټولو لوړ يې د تايېموشن غر په نوم يادېږي،چې لوړوالى يې ٩٥٧ مترو ته رسېږي. د شامجن سيند د هانگ کانگ مهم سيند دى. دا وړوکى سيند د ښار په شمال کې پروت دى، چې د ښار ٨٠ سلنه د څښلو اوبه له دې سيند نه اخیستل کیږې. کلنى اورښت په کې ٢،١٥٩ ملي متره ټاکل شوى دى،چې په گرمۍ کې گرم او مرطوب دى. د اوړی او منی په موسم کې دلته توپاني بادونه لگېږي، چې د سختو ورښتونو او سيلابونو لامل گرځي. سخت ورښتونه کرنېز پيداوار ډېر اغېزمن کوي، ځکه هانگ کانگ د کرنې له مخې وروسته پاتې دى. د هانگ کانگ په مونگ کوک سيمه کې، چې بندري او کاروباري سيمه ده په يو کيلو مټر کې ٤٠٠٠٠٠ کسان کار کوي. دا ښار د چين ٤٠ سلنه نفوس جوړوي. له شپږو څخه تر نهه کلنو ماشومانو ته په کې زده کړه وړيا ده. دلته اووه پوهنتونونه شتون لري، د هانگ کانگ پوهنتون چې ١٩١١ کې رغول شوى دى. تر ١٠٠٠٠ څخه زيات محصلين په کې زده کړه کوي. ماهي نيونه، د هانگ کانگ د اقتصاد ستره برخه جوړوي. هر کال دې ځاى ته له جاپان، تایوان، سنګاپور، اندونيزيا څخه تقريبا ١٣،٧ ميليونه سيلانيان راځي. په ٢٠٠٣ کال کې ددې ښار نفوس ٧٣٩٤١٧٠ وو. چې په هر کيلو مټر کې ٦٧٧١ تنه اوسېږي. تاریخ اقتصاد جغرافیه ایداري وېش کلتور سرچينې دچين ولسي جمهوريت
هلمند شېرزاد

هلمند شېرزاد ۱۹ د اگست، ۱۹۷۹ ز. ک - په انگرېزي: يو ځوان افغان شاعر دی چې له يو څه مودې راپدېخوا په پښتو ژبه شعرونه ليکي. مخينه هغه په ۱۹ د اگست، ۱۹۷۹ ز. کال کې د ننگرهار ولايت د شېرزادو ولسوالۍ د ملي خېلو په شورلاخېلو کلي کې زېږېدلی. د پلار نوم يې محمد آقا شېرزاد دی. زده کړې هلمند شېرزاد خپلې لومړنۍ زده کړې د نصرت په منځني ښوونځي چې اوس لېسه ده کې تر سره کړي بيا يې د تر ۱۲ ټولگي پورې د ننگرهار په عالي ښوونځي کې بشپړې کړي او په ۱۹۹۷ ز. کال کې له همدې لېسې بريليک ترلاسه کړی. هغه اوس خپلې لوړې زده کړې د وټپوهنې د بانک او فاينانس په برخه کې پرمخ بيايي. نوموړی متحل او د دوه ماشومانو پلار دی. دندې باندنۍ تړنې په ويکي شعرونه کې د هلمند شېرزاد شعرونه پښتانه شاعران
سراج الدين حقاني

سراج الدین حقاني زېږېدنه: ۱۹۷۳ یا ۱۹۷۷۱۹۷۸ د جلال الدین حقاني زوی او د حقاني شبکې مشر دي. نوموړی دا وخت د افغانستان د سرپرست حکومت د کورنیو چارو د وزیر په توګه دنده ترسره کوي. سراج الدین حقاني د افغان طالبانو په ډله کي د لوی نفوذ څښتن دی. سرچینې پښتانه
کندز

کندز په دري کې: قندوز د افغانستان پنځم لوي ښار دي چې د افغانستان په شمال کې پروت دي او د کندز د ولایت مرکز دي. دغه ښار ۲۴۷،۴۵۰ نفوس لري. په دي ښار کې په ځانگړي ډول پښتانه، تاجکان، هزارگان،ازبکان او عربان ژوند کوي. نور ولولئ د افغانستان ولسوالۍ د افغانستان ولايتونه د افغانستان ښارونه
عربان

عربان یو سامي قوم دي چې په شمالي افريقا او نژدې ختیځ کې ژوند کوي. دغه قوم تقریبًا ۴۲۲ میلیونه تنه لري. عربان ۹۰ په سلو کې مسلمانان دي او ۱۰ په سلو کې یی مسیحیان دي. د مسلمانانو په عربانو کې زیاتره خلگ سنی مسلمانان دي مگر د عربانو په منځ کې شیعه گان او اسماعیلیان شته. تاریخ تر عیسوي سینی ۲۰۰۰ کاله مخکې د عربانو ټولنه ډېر پرمځتللی ټولنه وه. عربانو اکثره د عربستان په ټاپو وزمي کې سیندونو ته نژدې ژوند کاوه او په دښتو کې یوازې کوچیانو په عربي کې: بدو ژوند کاوه. د عربانو ټولنه په قبایلو تقسیمېده. هر قبیله مشر لاره. دغه مشر د شیخ په نوم یادېده. دغه قبایلو په خپلو منځو کې په شخړو بوختي وي. دغه زمانه د جاهلية په نوم یادېږي. سرچینې عربان
د پاکستان په شمال لویدیځ کې جگړه

د پاکستان په شمال لویدیځ کې جگړه د پاکستاني پوځ او د پاکستاني طالبانو د غورځنگ، القاعدې، لشکر اسلام او د اوزبکستان د اسلامي غورځنگ یوه پوځي جگړه ده چې په پاکستان کې په ۲۰۰۴ کال کې پېل شوه او تر اوس روانه ده. تاریخ د تورې بوړې تر جگړې وروسته د طالبانو او القاعدې څو ډلې د افغانستان څخه پاکستان ته وتښتېدلې. په ۲۰۰۳ کال کې امریکایی حکومت د پاکستاني ولسمشر پروېز مشرف څخه غوښتنه وکړه چې پاکستانی پوځ وزیرستان ته ولیږي. د واڼې جگړه په ۲۰۰۴ کال کې د پاکستان د پوځ طالبانو او القاعدې په منځ کې لویه جگړه پېل شوه. په دې جگړې کې د طالبانو ځواک ماته وخوړله او په سلگونو وسله وال د پاکستان پوځ لخوا ونیول شول. د راه حق پوځي عملیه د سوات جگړه چې د راه حق عملیه هم په نوم یادېږي د پاکستاني ځواک یوه پوځي عملیه وه. په ۲۴ سپتمپر ۲۰۰۹ کې ۳۰۰۰ د طالبانو وسله والان د سوات دره ونیو او په دی سیمې کې یی شریعت علان وکړ. نژدې دوه میلیونه خلک د خپلو کورونو پرېښودو ته مجبور شول. په ۲۵.۱۰. ۲۰۰۴ کې پاکستاني پوځ پر سوات برید وکړ او نوی جگړه پېل شوه. په دی جگړې کې ۱۳۰ وسله والان ووژل شول. مرکزي قبایلي سیمې پاکستان
د خښتي پل جومات

د خښتي پل جومات د کابل تر ټولو لوي مسجد دي چې د کابل په مرکز کې پروت دي. دغه مسجد په ۱۸ پېړۍ کې جوړ شو او په ۱۹۶۰ کال کې د محمد ظاهر شاه لخوا بیا جوړ شو. د افغانستان جوماتونه
د عبدالرحمان جومات

د حاجي عبدالرحمان جومات چې د کابل په لوی مسجد هم مشهور دی، د افغانستان تر ټولو لوی جامع مسجد دی چې د کابل ښار په مېنځ کې پروت دی. دا جومات د ښار په زړه کې د سوداگريزو مرکزونو په گڼه گوڼه کې او د پښتونستان څلورلارې او پلازا هوټل ته نژدې پروت دی. په دې جومات کې په يوه وخت ۱۰۰۰۰ عبادت کوونکي لمونځ کولای شي. د دغه جومات ودانۍ د يوه افغان مهندس مير حفيظ الله هاشمي لخوا سکښتل شوې. د دغه جومات ودانېدو کار د ۱۹۹۰ کالونو په پای کې هغه مهال چې طالبانو د افغانستان د دولت واک چلاوه پيل شوی و او تر ډېرو کالونو پورې د دغه جومات پروژه د جگړو له امله وځنډېدله. . . . . سرچينې د افغانستان جوماتونه د کابل ودانۍ او جوړښتونه د ۲۱ مې پېړۍ جوماتونه
روزگان (مهالنۍ)

روزگان مهالنۍ د سويډن هېواد نه خپرېدونکې رسنۍ ده چې د دغې مهالنۍ چلوونکی حبيب الله غمخور دی. افغاني چاپي رسنۍ
زيار

زيار په کابل کې د يوې چاپي رسنۍ نوم دی. افغاني چاپي رسنۍ
ويسا (ورځپاڼه)

ويسا له کابل نه خپرېدونکې يوه ورځپاڼه ده. ویسا خپلواکه ملي ورځپاڼه ده، چې په ۱۳۸۵ ه ش کال کې یې د محب بیزار لخواه په کابل کې بنسټ کېښودل شو. ویسا د هېواد د پوهو، اهل نظرو کسانو لیکنې خپروي، له سرلیکنې پرته د نورو لیکنو سپیناوی پخپله د لیکوالو پر غاړه دی. ویسا د لیکنو د محتوا له خوندیتوب سره د لیکنو سمون خپل حق گڼي، رالیږل شوي مطالب نه مستردیږي. ویب سایټ: افغاني چاپي رسنۍ
وحدت (جريده)

وحدت په کابل کې خپرېدونکې يوه جريده ده. افغاني چاپي رسنۍ
ټاټوبی (اونيزه)

بشپړنوم:- ټاټوبی اوونيزه - تاسيس:- ۱۳۸۷ - لمريزکال - تاسيس کوونکی:- عبدالحليم حلميار - مرستيال:- عزت الله ذکي - رسمي ويب پاڼه:- ټاټوبی اوونيزه - کورپاڼه - د توزيع ښارونه:- کندهار ، کابل ، هلمند ، غزنی ، اروزگان ، زابل ، جلال اباد ، کويټه ، چمن او کچلاغ. ټاټوبی پلان لري چي خپل توزيع د افغانستان ټولو ولايتونو ته وغځوي. - دامتياز څښتن:- ټاټوبی تعليمي او تربيوي مرکز - بريښناليک پتې:- - - - د چاپ شمير:- ۱۰۰۰۰ گڼي - مرکزي دفتر:- کابل،افغانستان - ټاټوبی يوه اسلامي، خپلواکه ، ملي، سياسي، اجتماعي، او کلتوري بې پرې اوونيزه ده، چې په اوونۍ کې يوځل په پښتو ژبه اوپه ښکلي صحافت په ۱۲ مخونو کې په رنگه بڼه له چاپه راوځي. لوستونکي کولای شي دا اوونيزه په کابل ، کندهار ، ارزگان ، هلمند ، زابل ، غزني ، جلال اباد ، کوئټه ، کچلاغ او چمن ښارونو کښي د هرې اوونۍ د يکشنبې په ورځ ترلاسه کړي. ټاټوبی په بې پرې ډول يوازي حقايق تر لوستونکو پوري رسوي.دا اوونيزه د هېواد ملي منافعو ته ژمنه ده، د چا په پلوۍ او له حقايقو پرته څه ليکل د ټاټوبي اوونيزي د پاليسۍ سره هېڅ سمون نه لري. د ټاټوبی سرليکني او مقالې :- سياسي او ولسي اندېښنې! ايران ۳۰۰ تنه افغانان اعداموي! حقايق تل ترخه وي! په اوسنيو شرايطو کي د اولس دنده دښمن زموږ دماشومانو راتلونکى گواښي - د زړې لوبې نوی مخ پاکستان او دتروريزم په وړاندي اقدام ايران دوست دی كه دښمن ! دوسله والو طالبانو وروستۍ شېبې د زده کړې فرهنگ بايد وپالل شي افغان ولس نورد جگړې څخه کرکه لري د ولسي گڼ مېشتو سيمو په نښه کول څه مانا لري وروستی ولسي پاڅون د ستايني وړدی د زده کوونکو گناه څه ده ! ايرانيو قصابانو د افغانانو اعدام پيل کړی ! افغانستان دنړۍ سيال شو افغان ماشوم: خپل راتلونکي ته اندېښمن يم پرموږ دخپل کلتور احترام لازم دى راځۍ چي خپل هېواد سمسور کړو دايران پالېسي او دووه مخى سياست د عدل او انصاف تله درنه ده ! ستونزه په موږ کي ده ! افغاني چاپي رسنۍ ورځپاڼه
سخن جديد

سخن جديد په افغانستان کې خپرېدونکې يوه اوونيزه ده. افغاني چاپي رسنۍ
سور غر (اونيزه)

سور غر اوونيزه د افغانستان د کندهار ولايت نه خپرېږي. سورغر د یوې ورځپاڼي په توګه په لومړي ځل په میلادي کال کي خپره شوه. دغه ورځپاڼه د پیل څخه په رنګه چاپ کي خپره شوه او په پښتو او انګلیسي ژبو یې سیاسي، کلتوري، علمي او مذهبي مطالب خپرول. سورغر په ميلادي کال کي د ټوټیټر حساب هم پرانیست چې ددغې ورځپاڼي مهم خبري سرټکي یې په انګلیسي ژبه خپرول خو تر یو کال وروسته یې فعالیت ودرېد. سورغر تر یوې مودې د یو لړ تخنیکي او مالي ستونزو له کبله خپروني ودرولې خو په میلادي کال کي د یوې اوونیزي په توګه راڅرګنده سوه. افغاني چاپي رسنۍ
شهادت (اونيزه)

شهادت د اسلامي حزب اوونيزه ده.دغه خپرونه پخوا له پېښور ښار څخه خپرېده اوس له کابل څخه خپرېږي. افغاني چاپي رسنۍ
شاخص (اونيزه)

شاخص د افغانستان د کابل ولايت نه يوه خپرېدونکې اوونيزه ده. افغاني چاپي رسنۍ
سرنوشت (ورځپاڼه)

سرنوشت له کابل نه يوه خپرېدونکې ورځپاڼه ده. افغاني چاپي رسنۍ
صحيفه (اونيزه)

صحيفه د ايران څخه د شعيه گانو لپاره خپرېده اوس له کابل څخه د شيعگانو لخوا يوه اوونيزه ده. افغاني چاپي رسنۍ
راه نجات (ورځپاڼه)

راه نجات د کابل نه يوه خپرېدونکې ورځپاڼه ده. افغاني چاپي رسنۍ
پلوشه (جريده)

پلوشه د يوې افغاني جريدې نوم دی. افغاني چاپي رسنۍ
نخست (اونيزه)

نخست يوه افغاني اوونيزه ده. افغاني چاپي رسنۍ
مشارکت ملي (اونيزه)

مشارکت ملي د يوې افغانۍ اوونيزې نوم دی. افغاني چاپي رسنۍ
مجاهد (اونيزه)

مجاهد اوونيزه د برهان الدين رباني لخوا تاسيس شوې چاپي رسنۍ ده چې د هغه گوند جمعيت او شورای نظار پورې اړه لري . دا پخوا له لاهور پاکستان څخه خپرېده د ۲۰۰۱ م زېږدي کال څخه وروسته کابل ته ولېږدول شوه او له کابل څخه خپرېږي. افغاني چاپي رسنۍ
معارف (اونيزه)

معارف له کابل نه يوه خپرېدونکې اونيزه ده. افغاني چاپي رسنۍ
ملي کرښه

ملي کرښه د يوې ۱۵ ورځنيزې خپرونې نوم دی. افغاني چاپي رسنۍ
اراده (ورځپاڼه)

اراده له کابل نه خپرېدونکې افغاني ورځپاڼه ده. افغاني چاپي رسنۍ
برخليک (اونيزه)

برخليک اوونيزه له کابل نه يوه خپرېدونکې چاپي رسنۍ ده. افغاني چاپي رسنۍ
جگړه (اونيزه)

جگړه اونيزه يوه افغانۍ رسنۍ ده. افغاني چاپي رسنۍ
کابلستان نوين

کابلستان نوين له کابل څخه خپرېدونکې سياسي رسنۍ ده . دغه اوونيزه د ښاغلي يونس قانوني د شخصي گوند لخواخپرېږي . افغاني چاپي رسنۍ
انسجام (اونيزه)

انسجام د يوه سياسي گوند خپروونکې پاڼه ده چې له کابل څخه يو ځل په اوونۍ کې خپرېږي. افغاني چاپي رسنۍ
ډلگۍ مشر

ډلگۍ مشر د لسو سرتېرو د ډلې مشر ته وييل کېږي. دا يوه پوځي رتبه ده. پوځي رتبې پوځي وييونه
بلوک مشر

بلوک مشر د دېرشو سرتېرو مشر ته وييل کېږي. دا يوه پوځي رتبه ده. په بله وينا د ۳ ډلگيو مشر ته بلوک مشر وايي. پوځي رتبې پوځي وييونه
ټولی مشر

ټولی مشر د ۹۰ سرتېرو مشر ته وييل کېږي. دا يوه پوځي رتبه ده او د درې بلوک يا د ۹ ډلگيو مشر ته هم ټولی مشر وايي. چې ۳ بلوکه يو ټولی جوړوي پوځي رتبې پوځي وييونه
کنډکمشر

کنډکمشر څوک چې د کنډک مشر وي، څوک چې د يوه بټيلين په راس کې وي، کنډکمشر ته نن جگړن وايي. کنډکمشر د ۲۷۰ سرتېرو ، د ۲۷ ډلگيو، د ۹ بلوکانو او د ۳ ټوليو مشر ته وييل کېږي. دا يوه پوځي رتبه ده. سرچينه پوځي رتبې پوځي وييونه
غونډ مشر

غونډ مشر د ۸۱۰ سرتېرو، د ۸۱ ډلگيو، د ۲۷ بلوکو، د ۹ ټوليو، ۳ کنډکو مشر ته وييل کېږي. دا يوه پوځي دنده ده. پوځي رتبې پوځي وييونه
لېوا مشر

لېوا مشر د ۲۴۴۰ پوځي سرتېرو، ۲۴۴ ډلگيو، ۸۱ بلوکو، ۲۷ ټوليو، ۹ کنډکونو او درې غونډونو مشر ته وييل کېږي. دا يوه پوځي رتبه ده. پوځي رتبې پوځي وييونه
فرقه مشر

فرقه مشر د ۷۳۲۰ پوځي سرتېرو، ۷۳۲ ډلگيو، درې لېواگانو، ۹ غونډونو، ۲۷ کنډکونو، ۸۱ ټوليو، ۲۴۳ بلوکونو مشر ته وييل کېږي. دا يوه پوځي رتبه ده. پوځي رتبې پوځي وييونه
پنسلين

پنسلين د بيټالکټام د انتي بيوتيکونو څخه دي د باکټريانونو مکروبونو له منځه وړولو لپاره کارېږي. دغه درمل له ۱۹۴۲ کال څخه په طبابت کې کارېږي. پنسلین په حقیقت کې يو اورگانیک تیزاب اسید دی چې د کیمیایي فورمول لري. تاریخ پنسلين په ۱۹۲۸ کال کې د الېکساندر فلېمینگ لخوا کشف شو. په دی وخت کې د الېکساندر فلېمینگ فنگسونه په پترى ديش کې واچول چې ستافلو کوکوس ئي له منځه يوړل چې وروسته دتحقيقاتو داثابته شوه چې په گرام مثبتو باکترياو باندې فوقالعاده تاثيرلرونکې دي چې دانسان او حيوان په بدن باندې هيڅ قسم زهري اثرات نلرى چې فلېمینگ دغه ماده د پنسلين نوم سره ونومول شو الېکساندر فلېمینگ پدى باندې ونه توانيده چې پنسيلين په خالص ډول سره لاس ته راوړي خو نوموړي اعلان وکړ چې هرکله پنسلين په خالص ډول سره لاس ته راشى نو کولاي شو چې دهغى نه په ترزيقى ډول استفاده وکړو . انگليسى بيوشمست ریسټړک دفلېمنگ کار تعقيب کړ او په ١٩٣٠ م کال کې کشف کړ چې پنسلين يو عضوي تيزاب دى چې په کلچر داسيدى چاپیریال کې دايترو څخه لاسته راځي . په کال ١٩٤٠ م کې د اوکسفورد په پوهنتون کې پنسلين په غير خالص شکل سره تهيه شو . پدي ترڅ کې وموندل شو چې ښه مواد دي او دشيموترافى له نظره دخاص اهميت وړ دي . په ١٩٤١ م کې دانگلستان او امريکا حکومتونه پدي اړه زياته دلچسپى وښوده او بلاخره په کال ١٩٤٩ کې پنسلين په خالص شکل سره لاسته راغى. د بېټا-لاکټاماز انتي بيوتيکونه
سټرېپټومايسين

سترېپتومیسین په انگرېزي: د امینوگلیکوسید د انتي بيوتيکونو څخه دي چې د نری رنځ د علاج لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي. تاریخ سترېپتومیسین دقوي انتي بيوتيکونو دجملى څخه گڼل کيږي چې د واکسمان او دهغه دهمکارانو په واسطه په ۱۹۴۲ کال کې د ستېپتومیسیس گریسېوس څخه لاس ته راوړل چې په گرام منفى باکترياو باندې تاثير لري نو په همدي لحاظ دهغه انتي بيوتيکونو سره چې په گرام مثبت اثر لري په يو ځايی توگه استعماليږي او دقوي انتي بيوتيک اثرات څرگندوی لکه که دپنسلينو سره یی يو ځاي استعمال کړو نو قوي سینېرگیستیک اثرات منځته راوړي . نری رنځ د امينوگلايکوسايډ انتي بيوتيکونه
جنټامايسين

جنټامايسين په انگرېزي: د امينوگلايکوسايډ د ډلې انټي بپوټپک دی. د باکټرياگانو مکروبونو له منځه وړولو لپاره کارېږي. دغه انټي بيوټيک په ځانگړي ډول د سټافېلو کوکس او يرسېنيا پېسټېس -طاعون د باکټرياگانو پر ضد اغېزه لري. جنټامايسين په ۱۹۶۳ کال کې د نیو جېرزي په ښار کې کشف شو. د جنټامايسين ماده د مايکرومونوسپورا پرپوري د باکټرياگانو څخه جوړي شوی او په گرام منفي باکترياو باندې اغېزه لري. د اغېزو مېکانيزم کارېدنه جنټامايسين په بېلابېلو انتاني ناروغيو کې چې مېکروب يې د جنټامايسين په وړاندې حساس وي کارېږي. دا درمل د نېمونيا، پليورايټس، پيريټونايټس اېمپيېما، مېننجايټس، سېپټېسېميا، د جراحۍ وروسته منتن ټپونه، اوسټيومايلايټس، له نوې زېږېدنې سره شديد انتانونه، د تريخي د کڅوړې تسپود، پروسټاټايټس، جلدي انتانونه، د پلوېس تسپودي ناروغي، اېنډوکارډايټس، ليسټېريوسېز، تولاريمي، بروسيلوزېس، طاعون، د سترگو انتانونه، بليفاريټ، ټولگړي انتانونه او همداراز د بولي لارې انتانونه لکه اوندن پايلونېفرايټس، سيسټايټس، يوريترايټس او د پروسټاټايټس په ناروغيو کې کارېږي. د امينوگلايکوسايډ انتي بيوتيکونه
ساهره شريف

ساهره شريف د افغانستان يوه ليکواله ، څېړونکې او د خوست ولايت په استازيتوب د افغانستان په ولسي جرگه کې وکيله پاتې شوې . مخينه زده کړې دندې چاپي اثار سرچينې