ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
محمد يوسف هېواد دوست

محمد یوسف هیواددوست ۱۳۳۵ ل. - په انگرېزي: يو افغان ليکوال، ژباړونکی، ژورناليست او د تياتر او تمثيل يو پخوانی کارکوونکی دی. له ماشومتوب څخه يې د افغانستان راډيو ته لار موندلې او د افغانستان څخه د کډوالۍ تر وخته يې په د افغانستان په ملي راډيو ټلويزون کې بېلابېلې دندې ترسره کړي. د افغانستان څخه د باندې يې هم افغان ادب او هڅوب ته بېساري خدمتونه ترسره کړي او د يو شمېر چاپي رسنيو مسؤل مدير پاتې شوی. مخینه محمد یوسف هیواددوست د کارتوگراف گل احمد تره کی زوی دی. هغه په کابل ولایت کې زېږېدلی ، مور یې د کونړ د نورگل د سیمې وه. هېواد دوست متحل دی، د ژوندشريکه يې مېرمن فيضه هوسا نومېږي. دوی شپږ بچیان او تر اوسه درې لمسیان لري. زده کړې هېواد دوست خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده کړې په کابل کې بشپړې کړي او بیا یې د کابل پوهنتون د ادبیاتو پوهنځی پای ته رسولی. دندې له اته کلنۍ څخه يې په تېروخت کې دافغانستان د ملي راډيو تلويزيون د کوچنيانو د خپرونې ملکاری. په افغانستان کې يې د پښتو او دري ژبو د ليکوال په توگه د ژباړونکي، ژورناليست او د تياتر او تمثيل په ډگر کې کار کړی. د افغانستان په ملي راډيو تلويزون کې د روزنې ادارې،د پوځي خپرونو خبري څانگې چمتو کؤونکی او د هنر او ادبياتو په ادارو کې د کارکوونکي خبريال او پروډيوسر په توگه او يوه موده د هنر او ادبياتو د ادارې د لوی مدير په توگه کار کړی. هنري او فرهنگي کارونه په ماسکو کې د افغانستان د فرهنگ ټولنې او د افغانانو د کاري مرکز د جوړؤنکو شخصيتونو ملکاری پاتې شوی. په ماسکو کې د خپلو نورو ملگرو سره د لیمې مجله تاسیس، د اتحتد او عمل د جریدې موسس او پازوالي، په مسکو کې د افغان تلویزیون او راډیو د وياندي، په ډېنمارک کې له یو شمېر نورو فرهنگیانو سره د افغانستان د فرهنگ ټولنې بنسټ ايښودنه او د انتخابي مرستیالۍ دنده، بيا په ډېنمارک کې د خپلواکۍ په نامه د یوې جریدې تاسیس او اوس په ډېنمارک کې د یو ښوونځي ښونکی او ورسره جوخت د میرمن فیضیه هوسا سره په گډه د افغان غږ په نامه په اوونۍ کې دوه ورځې د راډیویي مجلې تاسیس او مشري دا ټول هغه هنري او فرهنگي فعاليتونه دي چې محمد يوسف هېواددوست ترسره کړي. سرچینې پښتانه خبريالان پښتانه ليکوال افغانان افغان لیکوال بهرني افغانان ډېنمارکي افغانان
اميتاببچن

اميتاببچن چې اصلي نوم يې اميتاب هريوناش بچن دی، د هندي سينما يو مشهوره ستوری دی چې له ۵۰ نه ډېرو فلمونو کې يې کار کړی دی. هغه ډېر تکړه هنرمند او سندرغاړی هم دی. د هندي فلمونو لوبگران
دليپ کمار

دليپ کمار چې اصلي نوم يې محمد يوسف خان دی، د هندي سينما يو پخوانی ستوری او هنرمند دی. هغه په خټه پښتون او پلرنی ټاټوبی يې پېښور دی. د هندي فلمونو لوبگران پښتانه لوبگران مخینه: یوسف خان د دسمبر پر ۱۱ نېټه کال ۱۹۲۲ میلادي کې د پېښوربرېتانوي هند په قیصه خواني کې زوکړی دی. نوموړی د غلام سرورخان او عایشه بېګم له دولسو اولادو څخه یو وو. د یوسف خان پلار د پېښور د مېوو سوداګر وو. نوموړی له خپل ملګري راج کپور سره په ګوانډیتوب کې ستر شو وروسته بیا په فلمي نړۍ کې سره ملګري وو. مخکنی ژوند: نوموړی د هند سنیما بالي ووډ ستر ستوری وو. نیمه پېړۍ یې پر یاده سنیما واکداري وکړه په سلګونو فلمونو کې کار وکړ تر ټولو مشهور فلم یې مغل اعظم وو. مړینه: دلیپ کمار د جولای پر ۷ مه نېټه ۲۰۲۱ میلادي کې ومړ. سرچینې:
وحيده رحمان

وحيده رحمان د هندي سينما يوه پخوانۍ ستورې ده. اغلې رحمان په گڼ شمېر هندي فلمونو کې کار کړی. هغه اصلاً د هند د جنوبي ولايت تاميل ندو يوه مسلمانه ده خو وروسته له دې چې ممبي ته راکډه شوې نو هلته يې بيا هندي زده کړې او په همدې توگه د باليووډ په فلمونو کې د ستورې په توگه يې په کار پيل کړی. د هندي فلمونو لوبگرانې
سونيل دت

سونيل دت چې اصلاً يې نوم سونيل بلراج دت و د هندي سينما يو پخوانی ستوری و چې په ډېرو فلمونو کې يې کار کړی او د خپلې اداکارۍ پخاطر يې ډېر انعامونه ترلاسه کړي. هغه په ۲۰۰۵ عيسوي کال کې مړ شوی. د هندي فلمونو لوبگران
شمي کپور

شمي کپور چې اصلاً يې نوم شمشېر راج کپور و د هندي سينما يو مشهوره اکټر او ډايرکټر و. هغه د ۲۰۱۱ عيسوي کال د اگست په ۱۴ نېټه مړ شو. د هندي فلمونو لوبگران
هېما مالېني

هېمامالېني د هندي سينما يوه تاميلۍ اداکاره ده چې په گڼ شمېر فلمونو کې يې کار کړی. هغه د دهرمېندرا ښځه او د سني دېول او بوبي دېول مور ده. سرچينې د هندي فلمونو لوبگرانې
ريشي کپور

ريشي کپور د هندي سينما بل ستوری دی. هغه د راج کپور زوی دی. په ډېرو فلمونو کې يې کار کړی او ډېر انعامونه يې هم ترلاسه کړي. د هغه ښځه هم د هندي سينما ستورې پاتې شوې. د هندي فلمونو لوبگران
ټټر

ټټر په انگرېزي: د انسانانو او يا ژويو د بدن هغه برخه ده چې د سر او گېډې ترمېنځ ځای پر ځای ده. اناتومي
ليکتوکي

لیکتوکي ټولو هغه اوزارونو ته چې د لیکلو او لیکنو په چارو کې ځینې کار اخیستل کیږي لکه: لیکاڼۍ، وچکښ، د دوتر توکي، لیکچې، لیکپاڼې، سریښ او داسې نور.. د دوتر توکي ليکتوکي
لیکاڼۍ

لیکاڼۍ یو اوزار د چې په سطح باندې د رنگ د کارولو لپاره کارول کیږي چې ډیری په پاڼې، د لیکلو او رسمولو لپاره. ليکاڼي ليکتوکي
ليکپاڼه

لیکپاڼه یا کاغذ یو ډول نازکه، د تاوېدو او کاتېدو وړ پاڼه ده چې د لرگي له وړو، زړو ټوکرانو او نورو فایبرلرونکو توکو څخه جوړیږي او له لیکپاڼې څخه په لیکلو، په رسمولو، یا په چاپولو کې ځینې کار اخیستل کیږي او همدا شان له لیکپاڼو څخه د کڅوړو یا پاکټ د جوړونې د موداو په توگه هم کارول کیږي ليکپاڼه ليکتوکي
الجبر

په ه ش کال دمامون الرشید په خلافت کی دخورازم یومشهورعالم چه محمدبن موسی نومیده جبرومقابلهپه نامه یو کتاب ولیکلو بیا نورو علماو ددی دنامه مقابله حذف کړه اوپه عوض کی یی ال په جبر داخل کړ الجبر تری جوړشو نوال په الجبر کی عوضی دی په عوض دمقابلی لیکل شوی دی عزیزاحمد الجبر
تیرانا

تیرانا په الباني: د البانیا هیواد پلازمېنه، او له سترو ښارونو څخه یو دی. تیرانا البانیا د نړۍ د هېوادونو پلازمېنې
کرښی

کرښی د کرښو د کښلو آله ده. کرښی په اصل کې کرښکاږی و چې د کرښې کاږلو د آلې په مانا ده او د آسانۍ لپاره کرښی شوی دی. کرښی يو نوم دی. ليکتوکي
پرېولنځی

پرېولنځي چې همدارنگه د ټټۍ، تشناب، چړبوبی او ځیونو نورو نومونو باندې هم یادیږي په کورونو او ودانیو کې هغه کوچنی خونه ته ویل کیږي چېرې چې انسان هلته خپل حاجت رفع کولای شي او همداشانې د مخ او لاسونو د پرېولو لپاره هم آسانتیاوې په کې شته. او د پرېولنځو له جوړولو څخه د انسان موخه د حاجت د ترسره کولو لپاره د یو روغتیایي ځای برابرول دی. پرېولنځي
دعوت وېبپاڼه

د دعوت وېبپاڼه په لومړی ځل کال ۲۰۰۵م زېږدي کې د په نوم پیل شوه، څه موده وروسته ېې پاڼه د لنډ مهال لپاره خپرونې ودرولې . په کال ۲۰۰۸م زېږدي کې ېې پاڼه په نوې بڼه بيا گړندۍ شوه او ترنن پورې ېې خپرونې د انټرنټ په مټ د په پته روانې دي . د دغه پاڼې پازوال ښاغلی طارق بزگر نومېږي . د پاڼې بنسټگر د دعوت وېبپاڼې بنسټ په ناروې کې مېشت يو افغان خبريال محمد طارق بزگر په کال ۲۰۰۵م زېږدي کې ايښی دی . د پاڼې په هکله بنسټيز مالومات د پاڼې په هکله بنسټيز مالومات د انټرنټ په مټ له دغې پاڼې څخه ترلاسه کېږي . د دعوت وېبپاڼې په هکله هم لانديني مالومات د پورتني تړنې څخه ترلاسه شوي . باندندۍ تړنې سرچينې پښتو رسنۍ
سباوون وېبپاڼه

د سباوون وېبپاڼه په لومړي ځل کال ۱۹۹۷م زېږدي کې د په پتې په لیکه شوه . دغه وېبپاڼه په پښتو او انگرېزي ژبو ليکنې خپرووي . پاڼه په لومړنيو پښتو وېبپاڼو کې شمېرل کېږي . د پاڼې بنسټگر د پاڼې په هکله نور مالومات باندنۍ تړنې : . : - : . : .. : : : -- : -- : -- : .. .. . : :: سرچينې
هېواد وېبپاڼه

د هېواد وېبپاڼه په لومړي ځل کال ۲۰۰۰م زېږدي کې د انټرنټ په مټ په لیکه شوه . دغه پاڼه د سويډن له هېواده خپرېږي . پاڼه په پښتو او انگرېزي لیکنې خپروي ، تر څنگ ېې ويډيويي توکي هم لري . د پاڼې بنسټگر د هېواد پاڼې بنسټ ايښودونکي درې افغان زده کړيالان دي . دغه درې زده کړيالان ښاغلی هېواد شېرزاد ، ښاغلی هارون وردگ ، او ښاغلی ننگيالی اباسين نومېږي . درېواړه په سويډن کې استوگنه لري . پښتو رسنۍ
د ۲ کا ۱۲ کوب راکټی سیستم

د ۲ کا ۱۲ کوب راکټی سیستم په روسی کې: د منځی توغولو د مځکې نه هوا ته یو ډول د راکټ سیستم دی چې د الوتکو، هلیکوپترونو او توغندیو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږی. دغه راکتی سیستم کولای سی په شپه کی او د باران په وخت کی جگړه وکړی او د ۲ کا ۱۲ کوب راکټی سیستم په ځانگری ډول د پوځي قطعاتو د ساتنی لپاره کارېږی. تاریخ د ۲ کا ۱۲ کوب راکټی سیستم په ۱۹۵۹ کال کی طرح شو او د ۱۹۶۵ کال څخه تر ۱۹۹۲ کال پورې جوړېده. شوروی پوځ د هغی راکټی سیستم څخه په رسمی ډول د ۱۹۶۵ کال څخه کار واخیست. توصیف د ۲ کا ۱۲ کوب د توغندی سیستم یوه ډله د پنځو قلیه وسیلو څخه تشکیل کېږی چی په هغه کې څلور جنگی او د توغندی وړونکی موټرونه او یو د رادر وړونکی موتر دی. هر د توغندی وړونکی موټر دری رهبری شوی راکټونه لری . هر راکټ د ۵۶ کیلوگرامو سروکی لری. هره توغندۍ د جامدو سون موادو په واسله حرکت کوی. د ۲ کا ۱۲ کوب رادر کولای سی شپږ هدفونه وڅاری او پر دوو هدفونو د توغندو په مرسته برید وکړي. د ۲ کا ۱۲ کوب ۲۴ کیلومتره واټن وهلی سی. د الوتکې ویشتونکي توغندی
گلومېرولونېفرايټس

گلومېرولونېفرايټس چې د گلومېرولر نېفرايټس په نامه هم يادېږي، د پښتورگو يوه ناروغي ده چې د پښتورگو د گلومېرولسونو او د پښتورگو د وينې د وړو رگونو د تسپود په بڼه راڅرگندېږي. دا ناروغي يوازې د هېماټويوريا په متيازو کې وينه او يا پروټينيوريا په متيازو کې پروتين سره سره د نورو ناروغيو په بڼه لکه نېفروټېک ساينډروم يا نفريټيک ساينډروم، د پښتورگو د عدم کفايې حاده حالت او د پښتورگو د عدم کفايې اوندنې بڼې په توگه راڅرگندېږي. سرچينې ناروغۍ
رنځېږن

يو رنځېږن يا پاتوجېن يوناني: پاتوس رنځ، ناروغي او - گيگنومای جېن- زه يې زېږوم يا انتاني جرثومې عاميانه، مېکروب يو داسې مايکرواورگانيزم يا مېکروب دی لکه ويروس، باکټريا، پريون او يا هم چڼاس چې په کوربه انسانانو، ژويو او بوټو کې د ناروغۍ سبب گرځي.
ووب

ووب د سلولونو يا ژونکو هغه تنظيم شوی بنسټيز پوړ دی چې د ژونکو او يوه بشپړ اورگانيزم ترمېنځ پروت دی. يو ووب د ژونکو يو جوړښت دی چې ضروري نه ده چې يو ډول ژونکې وي خو د يو آر يا اصل نه د زېږنده ژونکو يوه ټولگه ده چې يو ځانگړی عمل ترسره کوي. په عربي کې ووب ته نسج وايي او په پارسي کې بافت بلل کېږي. په انسانانو، ژويو او بوټو کې يو ډول ژونکې ووبونه رامېنځ ته کوي، بېلابېل ووبونه سره يو ځای يو اورگان رامېنځ ته کوي او بېلابېل اورگانونه سره يو ځای يو سيستم يا غونډال رامېنځ ته کوي چې په اخر کې گڼ شمېر غونډالونه د اورگانيزم د بشپړتابه سبب کېږي. په ژونپوهنه کې د ووبونو زده کړه د هسټالوژي يا ووبپوهنې په نوم يادېږي، د رنځپوهنې يوه څانگه چې په ووبونو کې د رامېنځ ته شوو رنځونو په اړه بحث کوي، د ووبرنځپوهنې په نوم يادېږي. ژونپوهنه
ووبپوهنه

ووبپوهنه په انگرېزي: د ووبونو د جوړښت او ډولونو يوه مايکروسکوپي زده کړه ده. ژونپوهنه پوهنه
ووبرنځپوهنه

ووبرنځپوهنه په انگرېزي: د ووبونو د رنځونو يوه مايکروسکوپي زده کړه ده چې په ووبونو کې د رنځونو رامنځ ته شوې نښې نښانې څېړل کېږي. په کلينيکي طبابت کې ووبرنځپوهنه د بايوپسي گانو د سالميت او غير سالميت په موندلو کې ډېره گټوره ده. ووبرنځپوهنه د رنځپوهنې يوه وړه څانگه ده چې د دغې پوهې په مرسته گڼ شمېر ژونپوهنيز سامپلونه د مايکروسکوپ تر لاندې څېړل کېږي چې د يو لړ پروسو له مخې د سالم او غير سالم تومور يا ووب پېژندنه پرې ترسره کېږي. ژونپوهنه پوهنه
وړانگپوهنه

وړانگپوهنه په انگرېزي: يا راډيولوژي د طب يوه څانگه ده چې د وړانگو په مرسته اخيستل شوي انځورونه په طبي پېژندنو او تشخيصونو کې مرسته کوي. همداراز دا څانگه د سرطاني ناروغيو په درملنه کې هم کارېږي چې د وړانگدرملنې په نوم يادېږي. درملگري پوهنه
وړانگدرملنه

وړانگدرملنه په انگرېزي: يا راډيوتېراپي د سرطاني ناروغيو د درملنې هغه څانگه ده چې د راډيواکټيفو وړانگو په مرسته د ناروغ درملنه پرې ترسره کېږي. طب وړانگپوهنه
درملنه

درملنه په انگرېزي: له يوناني: نه راوتلی چې هم ورته وايي د روغتيايي ستونزو د سمولو او د ناروغۍ د پېژندلو وروسته د چلندلارو د غوره کولو يوه هڅه ده. په طبي ډگر کې درملنه او معالجه د يوه عمل دوه نومونه بلل کېږي. په ساپوهنه کې د خبرو اترو له لارې د ناروغ د رواني حالت د درملنې چاره سادرملنه نومېږي. طب
بودېسونايد

بوديسونايد يو گلوکوکورټيکويډ سټېرويډ درمل دی چې د سالنډي او غېرانتاني رېنايټېس د حې تبې او نورو الرژيانو په گډون درملنې لپاره او د پزې د پوليپوسېز د مخنيوي لپاره کارېږي. د دې ترڅنگ دا درمل د کروهن ناروغۍ، او د کولمو د تسپودي ناروغيو په درملنه کې هم کارېږي. دا درمل د اسټرازېنېکا لخوا د پوزې د ساکاږونکي په توگه د رهېنوکورټ په نامه جوړېږي. په ډنمارک کې د رهېنوسول په نامه. د خولې د ساکاږونکي په توگه بيا د پلميکورټ په نامه صادرېږي په اسراييل کې د بوديکورټ په نامه د امالې او يا هم د خولې د کپسولو په توگه بيا د اېنټوکورټ په نامه جوړېږي. درمل
سالمېټېرول

سالمېټېرول د اوږدې اغېزې يو بيټا ۲ اډرېنرجېک رېسېپتورونو اگونېسټ درمل دی چې د سالنډي او کرونېک ابسټرکټيف پلمونېري يا د سږو د بندښت اوندنه ناروغۍ په درملنه کې کارېږي. درمل
سارا مونيت

سارا مونيت يوه امريکنۍ ناول ليکونکې او د لنډو کيسو ليکواله ده. امريکايي ليکوال
ورېځ

ورېځ يا ورېځې په اسمان کې د مايع بخاراتو ښکارېدونکې تودې دي چې د گڼېدو وروسته د ورښتونو په بڼه ځمکې ته راولېږي. ورېځ د ډېرو وړو یخو او ساړو څاڅکو ټولګه ده چې د اتموسفیر په ښکته ټروپوسفیر او منځنۍ طبقو کې جوړیږي. هغه عناصر چې د دې بخار په څېر ټولګې جوړوي هماغه عناصر دي چې د سیارې په سطحه مایعات جوړوي. د ځمکې په سیاره کې، ورېځې د اوبو له بخاراتو نه بلکې د یخ له کوچنیو څاڅکو څخه جوړې شوې دي. وریځې
پسرلی

پسرلی د کال له څلورو موسمونو څخه لومړی او د کال پېلېدونکی موسم دی چې د ژمي د پای او د اوړي د پيل تر مېنځ دی. پسرلی
ژمی

ژمی د لمريز کال د څلور څپرکيو له ډلې څلورم او ورستی څپرکی دی. دا هغه موده ده چې د مني د پای او د پسرلي د پيل ترمېنځ پرته ده. ژمی
منی

منی د لمريز کال د څلور څپرکيو له ډلې درېيم څپرکی دی چې د اوړي د پای او د ژمي د پيل په موده کې پروت دی. منی - منی د اوړي او ژمي تر منځ یو فصل ده . د مني فصل کې تودوخه په تدریجي شکل کمیږي. په امریکا کې ورته فال وایي ځکه چې دې فصل کې له ونو پاڼې غورزیږي. په شمالي نیمه کره کې دمني موده د داسې وخت تر منځ موده ګڼل کیږي چې شپه او ورز اعتدال لري یا په اوږدوالي کې مساوي وي چې په انګریزي کې ورته وایي سپټمبر ۲۲ یا ۲۳ او د ژمي نوم اخلي په دې معنی چې د کال تر ټولو لنډې ورځې ډسمبر ۲۱ یا ۲۲. په جنوبي نیمه کره کې منی د مارچ میاشتې د ۲۰ یا ۲۱ تر جون ۲۱ یا ۲۲ پورې موده ګڼل کیږي. یوازې په لوړ او منځني عرض البلد کې د اوړي او ژمي تر منځ د تودوخې لېږد ترسره کیږي؛ په استوایي سیمو کې د کال په دوران کې تودوخه کم تغیر کوي؛ په قطبي سیمو کې منی ډېر لنډ ده. په اروپایي ژبو کې د مني مفهوم د غلو د ریبلو سره تړلی. په دې موسم کې ډېر حیوانات د ژمي لپاره خواړه راغونډوي او کوم حیوانات چې نرم وېښته لري وېښته ېې ډبلیږي او اوږدیږي، ډېر مرغان د استوا خط په لور کډوال کیږي تر څو د ژمي سړې هوا څخه تیښته وکړي. منی
دوبی

دوبی د لمريز کال د څلورو څپرکيو له ډلې دويم څپرکی دی چې د پسرلي له پای او د مني د پيل په موده کې پروت دی. دوبی
موسم

موسم یکی از تقسیمات سال بر اساس تغییرات آبوهوایی، بومشناسی و تعداد ساعات روزروشنایی خورشید در یک منطقه مشخص در کرهٔ زمین است. در زمین، فصول نتیجه گردش زمین به دور خورشید و انحراف محوری زمین نسبت به دایرةالبروج است. در مناطق معتدل و قطبی، فصول با تغییراتی در شدت نور خورشید که به سطح زمین میرسد مشخص میشود، تغییراتی که ممکن است باعث خواب زمستانی جانوران و گیاهان یا مهاجرت جانوران به مناطق دیگر شود. فرهنگهای گوناگون تعداد و ماهیت فصول را بر اساس تغییرات منطقهای خود تعریف میکنند و به همین دلیل تعداد فصول در ملل گوناگون متفاوت است. فصلها اغلب برای جوامع کشاورزی اهمیت ویژهای دارند، که زندگی آنها حول محور زمان کاشت و برداشت میچرخد، و تغییر فصل اغلب با آیینها خاصی همراه است. تعریف تعداد فصلها هم تا حدی مربوط به فرهنگ هر ملت میشود. در هندوستان، از دوران گذشته تا به امروز، شش فصل یا به اصطلاح ریتو بر اساس گاهشمارهای مذهبی یا فرهنگی جنوب آسیا برای اهدافی مانند کشاورزی و بازرگانی بهوجود آمدهاست. موسمونه
ورځ

-- -::: -:-:-:-: : - -: :. - ورځ د يوه شواروز هغې برخې ته ویل کېږي چې لمر پکې روښان وي، رڼا کوي او لوېديلی نه وی. په بله وينا ورڅ د ۲۴ گړيو لمرينې برخې ته ويل کېږي. سرچينې وخت
شپه

شپه هغه مهالي موده ده چې د لمر پرېوتو وروسته د لمرين نور د کمښت او د لمر پورته کېدو سره د لمرين نور د ډېرښت تر مېنځ زېږي . وخت شپه
محراب

محراب په دېوال کې يو نيم دايروي تاق ته وييل کېږی. د جومات معماري
منبر

منبر په جوماتونو کې د خطبې وييلو يا وعظ کولو په وخت کې د امامت دريځ دی چې ملا پرې دريږي. د جومات معماري
جرمېن جېکسن

جرمېن جېکسن د مايکل جېکسن ورور او د جېکسن فايف د موسيقي ډلې يو سندرغاړی او گيتارېست دی. امريکايي سندرغاړي
وړکتون

وړکتون د ماشومانو د ښوونې او روزنې هغه مرکز دی چې د ښوونځي د تگ نه مخکې پکې ماشوم روزل کېږي. د وړکتون ګټۍ وړکتون د ټولو ماشومانو په تیره د هغو کورنیو لپاره چې میرمنې یې له کورنه بهر دنده لري ډیر ګټوردئ،
واټ بړاس ماشين

جمیز واټ لومړنی انسان و چې د بخار د ماشین په اختراع کولو سره ېې د نړۍ د پرمختگ کړکۍ پرانیسته. د واټ دغه اختراع د صنعت په برخه کې ډیر کارونه اسانه کړل، او د انجینرۍ اهمیت ېې په اوسنۍ زمانه کې په ډاگه کړ. د واټ لمړنۍ د بخار ماشین چې د د اوبو د تودولو - بخار کیدو په وسیله حرکت کوي، د هسپانیا په مادرید ښار کې نندارې ته ایښودل شویدی. د بخار ماشين
دېو انند

دېو انند د هندي سينما باليووډ يو پخوانی ستوری و چې په گڼ شمېر فلمونو کې يې لوبېدلی. دېو انند په ۳ د ډېسمبر ۲۰۱۱ کال په لندن کې د زړه د درېدلو له امله مړ شو. د هندي فلمونو لوبگران
يزيد بن معاويه

يزيد يا يزيد بن معاويه زېږون مړينه په عربي: يزيد بن معاوية بن أبي سفياند اموي خلافت دويم خليفه وو. نوموړي درې کاله خلافت وکړ چي ټوله موده يې له عيسوي کال نه د هغه تر مړينې زیږدیز کال پورې وغځېدله. ډېری مسلمانان د يزيد د واکمنۍ وخت په اسلامي خلافت کې د ظلم او بې عدالتۍ نه ډک وخت گڼي. يزيد د ټاکنو او يا هم د شورا له مخې خلافت ته نه وو رسېدلی بلکه هغه په زوره خپل ځان د پلار تر مرگ وروسته واکمن کړی و. یزید د معاويهؓ زوی وو، او په دې ډول هغه تړون چې د معاويه او حسن بن علي تر مېنځ شوی و د هغه تړون په خلاف يې ځان واکمن کړ او د کربلا په جگړه کې يې حسین بن علي د هغه د کورنۍ او پلويانو سره په ۱۰ د محرم په شهادت ورسول. امویان
میر محمد صدیق فرهنګ

محمد صدیق فرهنګ د سید حبيب مستوفي زوی په ۱۲۹۴ لمریز کال چې د ۱۹۱۵زېږديز کال سره سمون خوري، په کابل کې وزیږیده. مړینه واشنګټن ډي سي، امریکا نوموړی د د آریانا دائرات المعارف غړی د بریتانیکا پوهندغونډ او د فرانسې لاروس ته تاریخي لیکنې کولېې. صدیق فرهنګ د افغانستان د تاریخ په اړه د افغانستان په پنځه وروستیو پیړیو کې دوه تاریخي کتابونه لیکلي. مخينه میر محمد صدیق فرهنگ یو نوموتی سیاستوال او د پاړسي ژبې نوموتی لیکوال دی . سياست ورته له پلار ه په آر ورپاته دی . محمد صديق فرهنگ په ۱۳۳۱ ل.کال د غویي میاشت په هغه لاريونونو کې برخه درلوده چې د وخت په ولسي جرگه کې د غلام محمد غبار او عبدالرحمان محمودي د نه برياليتوب په هکله ترسره کېده . د وخت د حکومت لخوا د همدې کړنو له شامته جېل ته وغورځېد . د بند څخه خلاسېدو وروسته د زېرمو او صخنايعو په وزارت کې د وزير د مرستيال په توگه او بيا د ډاکټر يوسف د مشاور په توگه وگومارل شو . د صديق فرهنگ سیاسي مخنيه او آندونه په افغانستان کې ځنې کسان په دې گروهه دي چې نوموړی د کمونيزم په چوکاټ کې د کیڼ لاسو په خوا ولاړ و او د مسکؤ پاله پلوی دی. همدا رنگه نوموړی د کمونيسټي وټې په گروهو ولاړ هم و چې دغه آندونه ېې د نوموړي په مقالو کې څرگندېږي . صباح الدین کشککي د مير محمد صدیق فرهنگ د آندونو په هکله داسې لیکلي :- د کاروان مجله دفرهنگ سره تل مرکی کولی . سربیره پر دا چی هغوی د کین لاسو څیړو په حیث پیږندل سوی وو خو د هغوی اقتصادی نظریی د یوه اقتصادی کار پو او ماهر په توگه ډیر د استفادی وړ وو. فرهنگ په هم هغه مرکو کی تل ویل چی د فیوډالانو او نیمه فیوډالانو ترمنځ داړیکو په سبب ټول زمکی د واک وخاوندانو تر کنټرول لاندی بیله کړهڼی او بیله استفادی پاته سوی دی. د بل خوا تر کړهڼی لاندی زمکی هم په پوره توگه محصول نه ورکوی . کرونگرو ټول د خانانو تر استثمار لاندی دی او په ډاده زړه کار نکوی . نو ځکه اقتصادی بڼی ویجاړه کیږی . زده کړه مير محمد صديق فرهنگ د کابل ښار له استقلال لېسې څخه خپل د لومړنيو زده کړو بری لیک ترلاسه کړی . نورې لوړې زده کړې ېې ندي ترسره کړي . دندې ښاغلي فرهنگ وروسته له دولسمه د افغانستان په ملي بانک کې په کار پیل وکړ. په ۱۳۲۷ل. کال کې ېې د کابل په بلدیه سيمې کې د دولسمې ناحیې د وکیل په توگه وټاکل شو . یو څوموده د کابل د بلدیی د معاونت دندی یی په غاړه درلوده . محمد صدیق فرهنگ په ۱۳۳۰ ل. کال کې د وطن په نوم ونيزې ، مجلې د چلوونکي پازوال په توگه وټاکل شو. څه موده په بند کې و بيا وروسته د زېرمو او صخنايعو په وزارت کې د وزير د مرستيال په توگه او بيا د ډاکټر يوسف د مشاور په توگه وگومارل شو. چاپي اثار د نوموړي ډیری مقالې د روزگار په نوم يوې مجلې کې خپرې شوي. نوموړي د اسلام څخه وروسته د افغانستان د پېښلیک د درېيم ټوک ځینې برخو کې گوتې وهلي او د کمونسټانو د واک په موده کې ېې د افغانستان او برتانیې تر واک لاندې د هند ، د اړیکو په باب هم پرله پسې مقالې لیکلي دي چې بيا د نوموړي د ورور په زيار د افغان او انگرېز د دوهمې جگړې په نامه د چاپ په گاڼه پسولل شوي. امریکا کې د کډوالۍ پر مهال نومړي خپل تاريخي اثر د افغانستان په ورستیو پنځو پیړیو کې په نامه ولیکه . لومړی ځل د حکیم سنایي د چاپخونې له خوا په امریکا کې او دوهم ځل لپاره د انجینير مایار نومي کس په مرستې سر له نوي په پېښور کې چاپ شو او په ۱۳۷۱ لمریز کال کې د اسماعیلیانو له خوا د ایران دقُم په ښار کې چاپ او خپور شو . سرچينې
سيد قاسم رښتيا

سید قاسم رښتیا د افغانستان د برېښنا پخوانی وزير و. هغه د سید حبیب خان زوی ؛ په ۱۲۹۴لمریز کال کی په کابل کی وزیږید. او هم هلته په کابل کې خپل لوست يې دلیسی تر پای پوری ورسول. په ۱۳۱۰لمریز کال د مطبوعاتو په مدیریت کی په کار باندی پیل کړل. وروسته دفرانسی دژباړونکی په توگه دپست او ټلگراف په عمومی امریت کی کار کاوه . او بیا په ۱۳۱۲ لمریز کال کی دکابل په ادبی ټولنی کی د ژباړونکی په حیث وټاکل سو. په ۱۳۱۶ لمریز کال کی دهغه مهال حکومت د کابل د ادبی ټولنی نوم یی په - پښتو ټولنه - باندی بدل او هغه ټولنه یی د افغانستان دعلومو په اکادمی کی شامل کړل. او ارواښاد قاسم رښتیا د دغه ټولنی د نشراتو د آمریت دنده په غاړه واخیست. په ۱۳۱۷ لمریز کال کی دپښتوټولنی معاونت ته ورسید. په ۱۳۲۸کال کی چی دمطبوعاتو خپلواک ریاست بنسټ کیښودل سو ښاغلی رښتیا د مطبوعاتو د ریاست دریس په توگه و ټاکل سو . په ۱۳۲۳ لمریز کال کی چی محمد هاشم په کابینه کی د مطبوعاتو دریاست و صلاح الدین خان سلجوقی ته ورکړل سو ؛ قاسم رښتیا د هغه د کفیل په حیث وټاکل سو او یه هم دغه کال کی محمدظاهرشاه په هیواد کی دمعارفو د دوم درجی نشان یی وهغه ته ورکړل. ښاغلی رښتیا یو څو موده په چکسلواکیا ؛ مصر او جاپان کی دافغانستان د استازی وو. اوپه ۱۳۴۲ لمریز کال کی دمطبوعاتو او د مالیی د وزارت دنده یی په غاړه درلود. رښتیا د خپل ځوانی څخه د لیکوالی سره یی ډیره مینه درلوده او ډول ډول مقالی یی لیکل ؛ د هغه په لس گونو مقالی په مختلفو مجلو او ورځپاڼو ؛ په تیره بیا د انیس په ورځپاڼه او د آریانا په مجله کی خپره سوی دی. د انیس د ورځپاڼی سریزی - دسیاست راتلونکی - په نامه چی ډیره موده خپره کیدل درښتیا په قلم ؛ خو په یو مستعاره نوم سره څپریدل. هغوی دکمونستی کودتا څخه وروسته دافغانستان څخه کډواله او امریکی ته پناه یوړه او دعمر تر پایه پوری هلته پاته سو. ارواښاد قاسم رښتیا په ۱۳۷۷لمریز کال دامریکی په متحده ایالاتو کی له دنیا څخه ولاړ. ليکلي آثار د خیرخانی د کوتل لرغونی آثار ـ دژوزف هاکن دکتاب ژباړه - ۱۳۱۶- کابل دری وفاداره ملگری - د کوبرن د کتاب ژباړه - ۱۳۱۷ - کابل د مورون روژ پټه مینه - د اورکزی لابون د کتاب ژباړه - کابل - بیتا افغانستان په نولسم پیړی کی - کابل ۱۳۴۶ افغانستان او سید جمالدین افغان - کابل ۱۳۵۵ د افغانستان تراژدی نادرشا څنگه واک ته ورسیدل د سید قاسم سیاسی خاطرات ـ ۱۳۱۱تر ۱۳۷۱ افغان وزيران افغان سفيران
هېماټويوريا

هېماټوريا په انگرېزي: په متيازو کې د وينې ښکاره کېدلو ته وييل کېږي. هېماټوريا د پښتورگو د ناروغيو تر څنگ د سپوخسې او د پروستات او د متيازو د مجرا په هرې برخې کې د ناروغۍ او يا هم جراحت په سبب راڅرگندېږي.
پروټينيوريا

پروټينيوريا په انگرېزي: په متيازو کې د پروټينو راوتلو ته وييل کېږي. پروټينيوريا د پښتورگو د ناروغيو يوه علامه ده.
رېبز

رېبز په انگرېزي: يا جارو د پاک کارۍ يو اوزار دی چې د دوړې د لرې کولو په مقصد کارېږي.
تبر

تبر د لرگو ماتولو يو اوزار دی چې په پخوانيو وختونو کې د وسلې په توگه هم کارېدلی. اوزارونه
کارل ۴

کارل ۴ په چیکی کې: د لوگزامبورگ د کورنۍ څخه یو مشهور چېکی پاچا او د مقدس روم د امپراطوری حکمران ؤ چی د ۱۳۴۶ کال څخه تر ۱۳۷۸ کال پورې یی حکومت کاوه. د کارل ۴ د حکومت په وخت کی د چېک پاچایی ثقافتی او سیاسی مهم مرکز شو. هغه د پراگ د پلازمېنې په پراخولو پېل وکړ او په دی ښار کې یی ښایسته یادگارونه جوړ کړل. کارل ۴ همداراز ادبی اثرونه ولیکل چی زیاتره یی په لاتینې ژبې دی. ژوند او زده کړي کارل ۴ په ۱۳۱۶ کال کې په پراگ کې زېږېدلی ؤ. پلار یی چېکی پاچا یان لوگزامبورگ او مور یی الیشکا پږېمیسلوونا ؤ. کارل په ۱۹۲۳ کال کې د زده کړي لپاره فرانسې ته ولاړ. کارل ۴ په پاریس کې د فرانسې پاچا د ترلې چی نوم یی بلانکا و سره واده وکړه. کارل د ۱۳۳۰ څخه تر ۱۳۳۱ پورې په لوکزامبورگ کې ژوند کاوه او په ۱۳۳۱ کې د لوکزامبورگ حکمران شو او په ۱۳۳۳ کال کې د چېک پاچایی ته ولاړ. د چېک پاچا په ۱۳۳۳ کال کې کارل ۴ پراگ ته ورسېده مگر د چېک هېواد د چېک د اشرافیانو په لاس کې ؤ او د پاچایی کلا ویجاړه شوی وه. کارل ۴ د اشرافیانو د ملاتړ په مرسته نوی مقر جوړ کړ او د پراگ په پراخولو یی پېل وکړ. په ۱۳۴۴ کال کې په پراگ کې د لوی اسقف مذهبی مرکز او د مقدس ویټوس کلیسا جوړې کړې او د کارل۴ په سپارښتنې نوی پاچایی تاج جوړ شو. په ۱۳۴۷ کال کې په پراگ کې چېکی پوهنتون جوړ شو چی په اوس وخت کې د کارل پوهنتون یا د چارلز پوهنتون په نوم یادېږي. دغه پوهنتون په مرکزی اروپا کې تر ټولو پخوانۍ پوهنتون دی. په ۱۳۴۷ کال کې د پراگ ته نژدې د کارلشتین کلا جوړه شوه چی د چېک امپراطوری د تاج د پټولو لپاره کارېده. په ۱۳۵۶ کارل ۴ یو مهم اساسی قانون ولیکه. په ۱۳۵۷ کال کې په پراگ کې یو مشهور پل جوړ شو چی په اوس وخت کې د کارل پل یا د چارلز پل په نوم یادېږي. د کارل ادبی اثر د کارل ژوندلیک په لاتنی ژبې کې: په چېکی ژبې کې: د پاچا کارل ۴ ادبی اثرونو څخه دی چی د په لاتینې ژبې کې لیکل شوی دی. په دی اثر کې پاچا د خپل ژوند په هکله لیکی او خپل زوی ته نصیحت ورکوی. وفات کارل ۴ د نومبر په ۱۳۷۸ کال کې له دنیا تېر شو. مقبره یی په پراگ کې د مقدس ویټوس په کلیسا کې پرته ده. انځورتون سرچینې چېکي واکمنان
یان هوس

یان هوس په چیکی کې: یان هوس ۱۳۷۱ ۱۴۱۵ یو مشهور چېکی مسیحی خطیب او د پراگ د چارلز پوهنتون استاد او کشیش ؤ. یان هوس په خپل اثرونو کې پر کاتولیکی روحانیونو نیوکه انتقاد وکړه او په خطبو کې یی اعلان کاوه چی کاتولیکی روحانیونه او چېکی اشرافیان د خدای د دستورونو په مطابق ژوند نه کوی او د دی په سبب خلکو نسوای کولای د دغو روحانیونو درناوی وکړی. پاپ او کتولیکی روحانیونه په یان هوس باندی د کافر تهمت وکړ او په ۱۴۱۵ کال کې یان هوس په اور کې وسوځل شو. ژوند یان هوس په ۱۳۷۱ کال کې د هوسینېڅ په کلی کې زېږېدلی ؤ. په ۱۳۹۸ کال کې د پراگ د چارلز پوهنتون استاد شو او په ۱۴۰۰ کال کې کشیش شو. د ۱۴۰۲ کال څخه تر ۱۴۱۳ کال پورې یان هوس د پراگ په مرکز کې په کلیسا کې وعظ کاوه. هوس په خطبو کې په پاپ او اشرافیانو نیوکه کوله. د دی لپاره پاپ خاص قانون اعلان کړ. د دی قانون په مطابق هېڅا نسوای کولای په پراگ کې جطبې او جنازې مراسِم تر سره کړی. یان هوس مجبور شو چی کلی ته ولاړ سی او په کلی کې یی غریبو خلکو وعظ کاوه. په ۱۴۱۵ کال کې کتولیکی روحانیونه یان هوس د روحانیونو ټولنې ته دعوت کړ. روحانیونو یان هوس ته وویل چې په دی ټولنې کې کولای سی د خپل نظرونه دفاع وکړي. کله چې یان هوس ټولنې ته ورسېد نو روحانیونو هغه ونیو او بندی یی کړ. د یان هوس تر وفات وروسته د چېک په پاچایی کې مذهبی انقلاب پېل شو. د یان هوس اثرونه یان هوس په ځانگړی ډول مذهبی کتابونه په چیکی او لاتینی ژبو کې ولیکل. هغه هم د چیکی ژبې لیکنه آسانه کړه. یان هوس په کتابونو کې د کتولیک د مشرانو په سراښتوب انتقاد کوی او غریبو خلکو ته وایی: هر مذهبی مشر چې د خدای د قانون درناوی نه کوی نو دستورونه یی د خلگو د قبول وړندی. په دی وخت کې هر انسان چې گناه وکړه کولای سول د پاپ چخه ننواته بخښنه رانیسی. عسکران یا اشرافیان چې د پاپ څخه ننواتې رانیسی کولای سول وژنه وکړی او په ښځو جنس تیري وکړی او یان هوس ددغه ننواتی په رانولی ډیړه سخته نیوکه کوله. سرچینې د چېک مذهبی لیکوالان
سپوږمۍ اکسير

ډاکټره سپوږمۍ اکسير په انگرېزي ژبه: يوه افغانه ده چې په ننگرهار ولایت کې زېږېدلې .هغې په دې وروستيو کې په کاناډا کېد سولې خوځښت پیل کړی او په افغانستان باندې د يرغل په خلاف ېې خپل غږ د يوې ټولنې له لارې اوچت کړی. آغلې ډاکټره سپوږمۍ اکسير ټولنيزه کارکوونکې او لیکواله ده برسېره پر دې د افغانان د سولې لپاره د خوځښت بنسټگره هم ده . مخينه ډاکټره سپوږمۍ اکسير د څلورو کلو وه چې لکه نورو افغانانو پشان خپلې کورنۍ سره کډوالۍ ته اړ شوې او په کال ۱۹۸۹ زېږدي کې له پېښور څخه بيا د کاناډا هېواد په لور ټولې کورنۍ سره لکه د نورو پشان کډوال شوي . زده کړې ډاکټرې سپوږمۍ اکسير خپلې لومړنۍ او لوړې زده کړې ټولې په کاناډا هېواد کې ترسره کړي . خپله ډاکټري ېې د تعلیم او نړېوال پرمختيايي بهير په برخه کې د ټورنټو له پوهنتون څخه ترلاسه کړې . چاپ شوی اثار له لرې واټنه د افغانو کليوالو ښځو غږونه په انگرېزي ژبه . - باندنۍ تړنې د سنډي راډيو سره د ډاکټرې سپوږمۍ اکسير مرکه
بقراط

بقراط د لرغوني يونان يو نامتو طبيب او فيلسوف و چې د طب پلار بلل کېږي. فيلسوفان
اسکلېپيوس

-- -::: -:-:-:-: : - -: : - اسکلېپيوس په لرغونې يونان مذهب کې د طبابت او درملنې خدای بلل کېده. د درملگرۍ پېښليک
د پاکستان د هوايي ډگرونو لړليک

په دې مخ کې د پاکستان د ملکي هوايي ډگرونو، پوځي اډو او نورو وړو هوايي ډگرونو لړليک راغلی. په پاکستان کې نژدې ۱۳۹ هوايي ډگرونه دي. د پاکستان تر ټولو لوی هوايي ډگر د کراچۍ په ښار کې د جناح نړيوال هوايي ډگر دی. په دغه هوايي ډگر کې په يوه وخت ۴۲ الوتکې الوتنې او ناستنې کولای شي. همداراز دا هوايي ډگر د مسافرينو ۱۶ ورونه لري. هر کال له همدغه هوايي ډگر نه ۶ ميليونه مسافرين سفرونه کوي. خو دا هوايي ډگر پخپله په يوه کال کې تر ۱۲ ميليونه مسافرينو سفري برداشت لري. د دې تر څنگ د لاهور، اسلام اباد، پېښور او کوټې نړيوال هوايي ډگرونه د پاکستان په کورنيو الوتنو کې ډېره ونډه لري. د پاکستان ټول ملکي هوايي ډگرونه د پاکستان د ملکي هوايي چارواکو لخوا چلېږي. په دغو کې د سيالکوټ نړيوال هوايي ډگر چې د پاکستان او د لوېديځې اسيا لومړنی شخصي هوايي ډگر دی په شخصي توگه کورنيو او نړيوالو الوتنو ته ځانگړی شوی چې د همدغه هوايي ډگر خاوند د سيالکوټ د سوداگرۍ او صنعت څانگه ده. د پاکستان ټول پوځي هوايي ډگرونه د پاکستان د هوايي ځواک لخوا اداره کېږي خو په دې کې پرته له داهميال پوځي هوايي اډې چې په راولپېنډۍ کې او د تربېلا پوځي هوايي اډه هغه هوايي ډگرونه دي چې د پاکستان د پوځ لخوا اداره کېږي. لړليک ملکي . د هوايي ډگر نومونه په زغرد دا ښکاره کوي چې هوايي ډگرونه د سوداگريزو الوتنو لپاره ځانگړې شوي. د هوايي ډگرونو تر ټولو لوی ترافيکي بهير . . دا هم وگورۍ : - : : يادښتونه سرچينې -- باندنۍ تړنې : . هوايي ډگر - هوايي ډگر
لاکهيډ مارتين آر کيو ۱۷۰ سېنټينل

لاک هیډ مارټین آر کیو ۱۷۰ سنټینل په انگرېزي: - یوه څارگره بې پيلوټه الوتکه ده چې د امریکې د هوایي ځواک لخوا کارېږي. د مالوماتو له مخې دغه ډله الوتکې کولای شي په ډېره لوړه ارتفاع کې شاوخوا ۵۰ زره فوټو پورې والوزي. دا کولای شي چې په هوا کې د څو ساعتو لپاره ودرېږي. گڼ حساس وسایل لري چې مخابراتي تماسونه، کیمیاوي وسایل او په ځانگړي ډول د ایران په برخه کې د اټومي وسلو ځای معلومولای سي دا الوتکۍ په ځمکه کې په سخته اراضي کې د داسې متحرکو تصاویرو د اخیستو قابلیت لري چې د خلکو او شیانو خوځښت په کې معلومېږي او دا هغه قابلیت دی چې سټلایټ یې نه لري. سرچینې بې پيلوته الوتکې
د زیات شوي ارزښت ورکړېنه

د زیات شوي ازرښت ورکړېنه انگریزي: - هغه ورکړېنه ته ویل کیږي چې د یوه محصول په ارزښت باندې ور اضافه کړای شوې وي. او د هر محصول د تولید وروسته د پېرلو پر مهال د پېرودونکي لخوا ادا کیږي. ورکړېنې د زیات شوي ارزښت ورکړېنه
وړانگه

وړانگه يو نوم دی چې د يو شمېر مفاهيمو له مخې کارېږي: خلک: وړانگه د ښځينه نوم په توگه په هندسه کې: وړانگه هندسه په فيزيک کې: وړانگه آپټېکس په طبابت کې: اکس وړانگه دا هم وگورۍ پلوشه
سرطانپوه

سرطانپوه په انگرېزي: د سرطاني ناروغيو متخصص يا څانگپوه دی چې د طبابت د عمومي زده کړو تر څنگ د سرطاني ناروغيو د پېژندنې ماهر گڼل کېږي. درملگري
د صرافی ماشین

د صرافی خپلچاری ماشین انگریزي: او یا هم په لڼد سره د صرافی ماشین هم ورته ویل کیږي، هغه خپلچاری تیار کړی شوی ماشین چې په کې د ځانگړي کارټ څخه په گټې اخیستنې سره نه یوازې د بانک پېرودونکی کولای شي چې نغدې پیسې له خپل گڼون څخه وباسي، بلکه د دې ماشین په وسیله کولای شي چې نورې د بانکوالی چارې هم ترسره کړي. لکه: د پیسو خوندي کول، په گڼون کې د پیسو د کچې مالومول او داسې نور. بانکونه خپلچاري بانکوالی
باور کارډ

باور کارټ په انگرېزي: يا بانکي کارت هغه ارزښتمن سند وي چې د کارت خاوند د دې جوگه کوي چې هر ځای کې وغواړي نو خپل د اړتيا سره سم نغدې پيسې له خپل بانکي گڼون نه وباسي. همداراز د باور کارت په مرسته په انټرنټي هټيو، بازارونو، او سفري دفترونو کې بېلابېل توکي، او ټکټونه وپېري. د بانکوالی وییونه او اوزار
ډېبټ کارډ

ډېبټ کارډ ته بانک کارډ یا چک کارډ هم ویل کیږي، دا په حقیقت کې یو پلاستیکي کارډ ده چې بانکې گڼوڼ ته لاسرسي اسانه کوي ، د توکو د پیر او پلور پر مهال د نغدو پیسو پر عوض هم کاریدلی شي. کچیرې وغواړو د انټرنیټ پر مرسته توکي و پيرو نو په څینو ځانگړو مواردو کې کارډ پورې اړوند گڼوڼ نمبر څخه استفاده کوو چي د کارت فزیکي موچودیت ته هم اړتیا نه وي. د ۲۰۰۰ میلادي کال له نیمایی نه را پدیخوا نوښتگرو مؤسسو دا چاره نوره هم اسانه کړې او په یوه ښار یا هیواد کې ویشل شوې کارډونه په بله ساحه یا هیواد کې هم د کاریدو وړ دي. د ډیبټ کارډ په مرسته پیسې له یوه ځایه بل ځای ته بې له دې چې بیرته را وگرځي لیږلې کیږي او هم د کارډ په شان له خپل گنوڼ څخه د پیسو د ایستلو او ایښودلو لپاره کارول کیږي. ځینو هیوادونو کې بانکونه په دې ډول معاملو یا ترانزکشنونو باندی لږ حق الزحمه وضع کوي ، په انگلستان کې تاجران دا ډول چاره مني ځکه دوي غواړی پيسی یی خوندي وی خو عادي مشتریان بیا له دې کاره معاف دي ، همدا شان ډیر خرڅونکي د کوچنیو بانکي معاملو لپاره ډیبټ کارډ نه مني ځکه د جنس گټه د بانکي حق الزحمې په واسطه له مینځه ځي او دا کار خرڅونکي ته بی گټې تمامیږي. د بانکوالی وییونه او اوزار
ډئيزم

ډئيزم یا خدای پالنه چې په انگرزي ژبه : گڼي، هغه ښوونځی و چې په ۱۷مې زېږدي پېړۍ کې راووت او په ۱۸مه زېږدي پېړۍ کې بېرته له منځه ولاړه. ډئيزم چې د عقلي فلسفې اړخ ېې بولي ، د منځنيو پېړيو په اخلاقي ښوونو کې ځانگړی ځای درلود ، دا هغه مهال و چې د کلیسا ډېر سخت دريځ په لوړ حد کې و . يو شمېر خلکو ورو ورو فلسفې ته مخ وراړاوه . له همدې کبله دغه فلسفي ښوونځي کې په ډېره څرگنده توگه دا ښودل کېږي چې خدای د کايناتو له خلق کولو وروسته د نړۍ په چارو کې کار او دخالت نه لري . د ډئيزم آند او مخينه ډئيزم د ساينسي ودې په پېړۍ کې رامنځته شوې هغه مفکوره وه چې په ډېره څرگنده توگه دا ښودل کېدل چې خدای د کايناتو له پيدايښت څخه وروسته د نړۍ په چارو کې کار او دخالت نه لري . او د نړۍ د پيدا کوونکي او نړۍ تر منځ تړاؤ په هکله بحث کېده . د ډئيزم د فلسفې دغه وينا څه نا څه د جبريوونو په وړاندې د اختياريوونو له استدلال سره ورته والی لري، چې هغوی هم وايي : خدای وروسته د کايناتو له خلق څخه يواز د هغه د بنده گانو د غوښتنې په صورت کې مرسته کوي . پرته له هغه د قيامت تر ورځې پورې چ د هغوی د اعمالو په اړه قضاوت کوي . د هغوی په دنياوي چارو کې کار نه لري ، دا ځکه چې دا نړۍ او په هغې کې ژوند کول يو آزمايښت دی ، تر څو هر وگړی د هغوی د پيغمبرانو د لارښوونو په عملي کولو کې چې رالېږل شوي دي ، خپل متابعت وښيي. او د کلیسا د چارواکو تابعت کول چې عوام غولوونکي دي ، نه يوازې ضرور نه دي ، بلکې له هغو سره مبارزه دیني او وطني دنده ده . د ډئيزم ښوونځی او په باب ېې نيوکې د ډئيزم ښوونځی چې عقلي بڼه او د عقل لوري ته ېې اوښتون درلود ، دین ېې له نويو اړخونو څخه تر څېړنې لاندې ونيو . تر کومه ځايه چې ېې د نيوکو اړخ دی ډئيزم هغه ښوونځی بلل شوی چې بېلابېلو بڼو باندې تعریف شوی دی ، ځينې ېې لومړني ، ځينې ېې دوهم ځل له سره او منحرف شوي تعریفونه يادوي . په ټولټال دغه ښوونځی تر يوه بريده پېچلتيا او ابهامات لري . دلته يو شمېر هغه تعريفونه راوړل کېږي چې ډئيزم ېې ښودلی دی. په دې باندې عقيده لرل چې د انسان عقل پرته له دې چې الهام ، وحيې او مذهب ته ژمن وي ، د خدای په موجوديت اقرار وکړي . دغه ټکی په اتلسمه پړۍ کې يانې د روڼآنده په نوم غورځنگ د پير په کلونو کې ډېر پلويان درلودل. د خدای د شتون په هکله بحث ډئيزم د هغه په اصلي مانا سره په واحد خدای عقيده لرل او يو ديني عمل دی چې يوازې په طبعي عقل ، نه په فوق طبعي وحې ولاړ وي . ډئيزم د هغه په ډېره پېژندل شوې مانا سره دا څرگندوي چې خدای يوه اوچته موجوده نړۍ پيدا کړې ده ، خو بيا وروسته لکه له ملک څخه د يوه ورک مالک په شان ېې هغه پرېښې ده او خپله په خپلو کارو لگيا دی . ډئيزم د مذهب په توگه د لومړي ځل لپاره د ډئيست کلمه په څرگنده توگه د کالوينيسټي نظريه ورکوونکي پېره ويرت له خوا د ده په هغه يو کتاب کې څرگنده شوه چې نوم ېې د مسيحيت جوړښت و . دا کتاب په ۱۵۶۴م زېږدي کې لیکل شوی . نوموړي د دغه کتاب په دوهم ټوک کې لیکي : ما اورېدلي دي چې زه له هغې ډلې څخه يم چې ځانونه ډيستان بولي ، دا هغه نوې کلمه ده چې دوی د الحاد په مقابل کې کارولې ده . په يوه بل ځای کې ډيست داسې تعريفوي : ډيست هغه څوک دی چې د ځمکې او جنتونو د خالق په توگه په خدای باندې گروهه ولري ، خو د عيسی او د هغه د ښوونو څخه منکر وي او له وحې شوي دین څخه کومه تلقي ونه لري . سرچينې د آريانا دايره المعارف چاپکال ۲۰۱۰م زېږديز فلسفه لویدیځه فلسفه معاصره فلسفه فلسفي وییپانگه
څښاک

څښاک هغه اوبلنباب څیزونو ته ویل کیږي چې یوازې د انسان د مصرف لپاره تیار کړای شوي وي. او څښاک د انسانانو د بنسټیزو اړتیاوو له پوره کوله سربېره د بشري ټولنې د هڅوب یوه برخه هم جوړوي. څښاک خوراک او څښاک
رڼا ترين

رڼا ترين په انگرېزي: يوه افغانه سياستواله او ټولنيزه کارکوونکې ده. نوموړې د حاجي فدا محمد لور او پر ۱۳۵۰ لمريز ۱۹۷۱ ز. کال د کندهار ولایت په ډنډ ولسوالۍ کې زېږېدلې ده . زده کړې اغلې رڼا ترين خپلې لومړنۍ زده کړې د ملالۍ په لومړني ښوونځي کې تر اتم ټولگي پورې سرته رسولې دي . بیايې نورو زده کړو ته په نسوان لېسه کې ادامه ورکړه او دغه لېسه يې پر ۱۳۶۷ ز کال پای ته ورسوله . اوسمهال په کابل کې د دري ژبې ادبیاتو په پوهنځي کې زده کړې ترسره کوي . دندې رڼا ترين د لېسې تر پای ته رسولو وروسته د افغانستان د لوړو زده کړو په موسسو کې د عمومي سکرترۍ دندې ترسره کړي . نوموړې پر ۲۰۰۵ او ۲۰۱۰ ز کلونو دوه ځلې د افغانستان د پارلمان نوماندې شوې . رڼا ترين په ۲۰۰۷ - ۲۰۱۰ ز کلونو د کندهار ولایت د ښځو چارو د ريسې په توگه هم دنده ترسره کړې ده . رڼا ترين د ۱۳۸۹ لمريز کال د کب مياشتې په لومړۍ نېټه د ۲۰۱۰ ز کال د افغانستان د پارلمان د مشرانو جرگې ته د انتصابي سناتورې په توگه هم غوره شوې . اوسمهال هم د اوسيني حکومت په مشرانو جرگه کې د کندهار ولایت د سناتورې په توگه دنده لري . رڼا ترين او سياسي هلې ځلې په کندهار ولایت او د هېواد په سويلي سیمو کې ښځو ته د ژوند په بېلابېلو اړخونو کې د کار زمينه برابروي ، د هغوی پر وړاندې د زورزیاتي او تاوتريخوالي د له منځه وړلو ، د هغوی لپاره د ښوونې او روزنې او د زده کړې په ډگر کې د اسانتياو د برابرولو په لاره کې هلې ځلې کوي . په اوسينۍ مشرانو جرگه كې د كندهار د خلکو استازې ده ، په ۲۰۱۱ زېږدي کال د هېواد په سویل كې د ښځو د بشري حقوقو په برخه کې د كال د غوره مېرمنې په توگه د حکومت له خوا ونمانځل شوه. نوموړې د ملگرو ملتونو د سياسي دفتر يوناما او د يوه نړيوال ښوونيز مركز له لورې په گډه د ښځينه استعدادونو د پیاوړتیا په برخه کې هم وستايل شوه. همدا رنگه د افغان كاناډا په ټولنېز او مركز كې په همدې اړه په کال ۲۰۱۱ ز جوړه شوې غونډه کې د ښځينه حقونو د تحقق په لاره كې يوه مبارزه ښځه وبلل شوه. اخځونه افغان سياستوال
پراناف مېستري

پراناف مېستري ۱۹۸۱ز. هند دودانيو د نخشې انجنيري په څانگه کې يو هندی زده کوونکی دی چې په کمپيوټري نړۍ کې ېې د شپږم حس په نوم حسگر پنځولی . دی د اېم آی ټي مېډيا لب څانگه کې د پي اېچ ډي کانديد څېړونکی دی . د اېم آي ټي څخه مخکې د يو اېکس څېړنې په کار مايکروسافټ سره ېې دنده ترسره کوله . دی په هند کې پالانپور سيمه کې زېږېدلی . زده کړې پراناف مېستري خپل لسانس بری لیک د کمپيوټر ساينس په انجنيري برخه کې د نرما پولتخنيک انسټټيوټ احمد آباد څخه ترلاسه کړی . نوموړی د ساينسي ډگر په مېډيا آرټ کې ماسټري د اېم آی ټي څخه ترلاسه کړې او بله ماسټري ېې د آی آی ټي بمبی په ډيزاين برخه کې ترلاسه کړې . د کمپيوټر په برخه کې پنځونې ښاغلي پراناف د کمپيوټر حسگر موږک پنځولی ، هوښيار نښلنملپاڼه چې پلټل کېږي ، د يادښت په توگه پکار وړل کېږي ، او پيغام پرې ساتي پنځولی ، داسې يو کښی ېې د ۳. ډي لپاره پنځولی چې د کمپوټر پر مخ ورباندې رسمونه وېستل کېږي او يوه د گوگل پشان نخشه ېې پنخولې . ترلاسه کړي جايزې سرچينې
واتسلاف هاول

واتسلاف هاول ۵ اکتوبر، ۱۹۳۶ ۱۸ دېسمبر ۲۰۱۱ په چېکي: يو چېکی شاعر، ليکوال او سياستوال و. هغه له ۱۹۸۹ - ۱۹۹۲ پورې د چېکسولواکيا ۱۰ او وروستنی ولسمشر هم پاتې شوی و. د چیک ولسمشران
آيفون

آيفون د اېپل شرکت لخوا د جوړشوي سمارټفون د لړۍ نوم دی. د لومړي نسل آيفون په ۲۹ د جون، ۲۰۰۷ کال کې د امريکا او اروپا بازار ته راووت. آيفون
مايکروسافټ آفېس

مايکروسافټ آفېس يو کمپيوټري سافټوير دی چې د متن ليکلو، ايډټ کولو په هدف جوړ شوی. دا سافټوير د مايکروسافټ لخوا جوړ شوی او د وېنډوز او مېک په چليز غونډالونو کې کار کوي. مايکروسافټ
کيم جونگ ايل

کيم جونگ ايل ۱۶ د فېبروري ۱۹۴۱۲ ۱۷ د ډېسمبر، ۲۰۱۱ د سهېلي کوريا د کارگر گوند مشر او د نومېدلي هېواد ولسمشر و چې د خپل پلار تر مړينې وروسته واکمن شو او تر خپلې مړينې يې په سهېلي کوريا خپل واک چلاوه. د سهېلي کوريا ولسمشران
چارلېز ډيکېنز

چارلېز جان هوفام ډيکېنز ۷ د فبروري، ۱۸۱۲ ۹ د جون ۱۸۷۰ يو انگرېز ناول ليکونکی و چې د ملکه وېکټوريا د واکمنۍ په وخت کې يې ډېر شهرت ترلاسه کړی و. چارلز جان هفام ډېکنز، د هنرونو د شاهي ټولنې غړی؛ د ۱۸۱۲ کال د فبروري له ۷ څخه د ۱۸۷۹ کال د جون تر ۹ پورې یو انګلیسي لیکوال او ټولنیز نیوکه کوونکی نقاد و. نوموړي د نړۍ ځینې غوره افسانوي څېرې یا لوبغاړي رامنځ ته کړل او د زیاتو کسانو له خوا د وېکټوریا دورې ترټولو لوی ناول لیکونکي ګڼل کېږي. د نوموړی اثارو د هغه د ژوند په اوږدو کې بې ساری شهرت ترلاسه کړ او په شلمه پېړۍ کې، نقادانو او پوهانو هغه د یو ادبي نابغه په توګه یاد کړ. د نوموړي ناولونه او لنډې کیسې نن ورځ په پراخه کچه لوستل کېږي. نوموړي چې په پورټسموت کې نړۍ ته سترګې پرانیستې، په ۱۲ کلنۍ کې ښوونځۍ پرېښوده ترڅو د بوټانو د تورلو په فابریکه کې کار وکړي چې په دې وخت کې یې پلار د پور ورکونکو په زندان کې بندي و. هغه له دریو کلونو وروسته ښوونځي ته راستون شو، چې ورپسې یې د ژورنالیست په توګه ادبي دنده پیل کړه. ډېکنز شل کاله یوه اونیزه مجله ایډیټ کړه، ۱۵ ناولونه، پنځه حکایتونه، سلګونه لنډې کیسې او غیر افسانوي مقالې یې ولیکلي، لیکچرونه یې ورکړل او په پراخه کچه یې لوستل وکړل، یو نه ستړی کېدونکی لیکونکی و او د ماشومانو د حقونو، ښوونې او روزنې او نورو ټولنیزو اصلاحاتو لپاره یې په کلکه مبارزه کوله. د ډېکنز ادبي بریا په ۱۸۳۶ کال کې د د پېکوېک یادښتونه په سریالي پرلپسې خپرونو پیل شوه، د چې یوه خپرندویه پدیده وه - په څلورمه برخه کې د سیم ویلر د کرکټر څېرې له معرفي کولو څخه لویه مننه - چې د پېکوېک سوداګریز ارزښت او پایله یې ځلانده کړه. په څو کلونو کې ډېکنز یوه نړیواله ادبی څېره شو، چې د خپل خلق، طنز او د شخصیت او د ټولنې د ژور لید له امله مشهور شو. د هغه ناولونه، چې زیاتره یې په میاشتنیو یا اوونیزو برخو کې خپرېدل، د داستاني افسانو په سریالي خپرونو کې، چې د ناول خپرولو وېکتوریایي برلاسې بڼه شوه، مخکښ شو. په خپلو سریالي خپرونو کې د ځوړنده نا معلوم پای پر مټ یې لوستونکي ځوړند بې پایلې ساتل. د برخو تګلارې ډېکنز ته اجازه ورکړه چې د خپلو مخاطبینو غبرګون و ارزوي او هغه ډېری وختونه د ورته فیډبیک پر بنسټ خپل داستان او د لوبغاړي پرمختګ ته بدلون ورکاوه. د بېلګې په توګه، کله چې د هغه د مېرمنې د پښو ډاکتر په هغه تګلاره خواشیني څرګنده کړه په ډیویډ کاپرفیلډ کې آغلې ماوچر د خپلې ناتوانۍ په ښودلو کې وکاروله، ډېکنز په مثبتو ځانګړتیاو کرکټر ته وده ورکړه. د هغه داستانونه په کره توګه جوړېدل او هغه زیاتره د موضوعي پیښو عناصر په خپلو داستانونو کې ځای پر ځای کول. د بې سواده بې وزلو خلکو لویو ډلو به په انفرادي ډول پیسې ورکولې ترڅو دوی ته هره نوې میاشتنۍ برخه ولوستل شي، چې د لوستونکو ډلو لپاره هڅې او هیلې پرانیستې وي. د نوموړي د ۱۸۴۳ کال حکایت، چې د کرسمس کرول تر نوم لاندې و، په ځانګړي ډول مشهور پاتې دی او په هر هنري نسل کې خپل تطابق ته دوام ورکوي. د اولیور ټویسټ او لویې تمې هم په مکرر ډول خپل تطابق پیدا کوي او د نوموړي د زیاتره ناولونو په څېر، د ویکتوریایې لندن پخواني انځورونه راپورته کوي. د هغه د ۱۸۵۹ کال ناول، یا د دوو ښارونو کېسه، چې په لندن او پاریس کې تنظیم شوې د تاریخي افسانې ترټولو مشهور کار دی. نوموړی چې د خپلې دورې تر ټولو مشهور شخصیت و، دعامه خلکو د غوښتنې په ځواب کې، د خپل مسلک په وروستیو برخو کې د عامه لوستلو یوه لړۍ پیل کړه. د ډېکنسیان اصطلاح د هغه څه د تشرېح کولو لپاره کارول کېږي چې د ډېکنز او د هغه د لیکنو، لکه ضعیف ټولنیز یا کاري شرایط، یا په شوخه بڼه ځورونکي څېرې، یادونه کوي. سرچينې انگرېزي ليکوال
عارفه عمرلور

عارفه عمرلور بشیر ۱۳۵۳ ل. - يوه افغانه ناولسته او کيسه ليکواله ده. مخينه عمرلور په جلال آباد ښار کې زېږېدلې ده، خو اصلي استوگنځی يې د لغمان ولايت د اليشنگ ولسوالۍ د سالاو درې د باړېزيو سيمه ده. اوس له هېواد څخه بهر د بلجیم په هېواد کې اوسېږي. په بېړنۍ لویه جرگه کې په کال کې د لغمان ولایت استازې وه. زده کړې تر يوولسم ټولگي پورې يې په لښکرگاه ښار کې د نجونو لېسه ولوسته، د دوولسم ټولگي بريليک يې د کابل ښار له سلطان راضيې لېسې نه ترلاسه کړې. بيا په ۱۳۶۹ ل. کال کې د کابل انجنيرۍ پوهنځي ته لاړه او د کابل انجنیري یې ولوسته. کاري مخینه عارفه عمرلور اوسهال په بلجيم کې د کډوالو چارو له لويې کميسارۍ او د عمومي هوساینې مرکز موسسې سره د کډوالو په برخه کې کار کوي. عمرلور له لومړيتوب ویب سایټ څخه وروسته د بلجيم میشتو افغانانو د لاسنيوي او پوهاوي پر موخه د افغان ټپس ویب سایټ بنسټ کېښود چې تر دې مهاله یې پر ویب سایټ، فېسبوک، یوټیوب او نورو رسنیو بېلابېلې لیکنې او معلومات خپاره کړي. عمرلور د لومړيتوب علمي او مسلکي ویب سایټ له بنسټګرو څخه ده چې له ۲۰۱۵ کال تر ۲۰۲۰ کال پورې یې په زرګونې علمي او مسلکي ليکنې او ژباړې خپرې کړې. عمرلور له نه تر کال پورې د بی بی سي په تعلیمي پروژه کې د لیکوالې او پروډیوسرې په حیث کار کړئ. ليکوالي عارفه عمرلور له ۱۳۶۷ ل. کال راهيسې ليکنې کوي او تر اوسه يې دا لانديني اثار ليکلي: چاپ شوي آثار ماتې سيپۍ - ناول د واده پر سبا - ناول ستومانه تېښته - ناول شامتوره - ناول ناچاپ آثار انگریز پلاوی - ناول ډار - ناول په ماښام کې واټکی - ناول یو بډوډی - ناول باندنۍ تړنې د لیکوالې ویب سایټ عمرلور د افغان ټپس ويب سایټ لومړيتوب ویب سایټ پښتنې ليکوالې
اکبر بری

اکبر بری يو افغان کيسه ليکوال دی. مخينه اکبر بری د ۱۳۳۵ ل. کال د وږي مياشتې په ۱۴ نېټه د هلمند ولايت په گرشک کې زېږېدلی دی. زده کړې لومړنۍ او دويمې زده کړې يې د لښکرگاه په ښار کې ترلاسه کړي دي. بيا کابل پوهنتون ته راغلی او هلته يې په ۱۳۵۶ ل. کال کې د حقوقو او سياسي علومو په پوهنځي کې خپلې لوړې زده کړې پيل کړي او په ۱۳۵۹ ل. کال کې يې له همدې پوهنځي بريليک ترلاسه کړی. چاپ شوي آثار سوالگر - د لنډو کيسو ټولگه نکل - د لنډو کيسو ټولگه پښتانه ليکوال افغاني ليکوال پښتانه افغانان
ژوي

ژوي په انگرېزي: ژوندي موجودات دي چې په اسانۍ د يوه ځايه بل ځای ته تلای شي او ظاهراً حس او خوځښت لري، ژوي يا يو ژونکه يي وي چې حياتي چارې يې د ژونکې په پروټوپلازم کې په ډېره ساده توگه تر سره کېږي، يا څو ژونکه يي وي چې بدن يې د زرو زرو ژونکو څخه جوړوي او ځانگړي غړي لري چې هره يوه يې ټاکلې دنده تر سره کوي. سرچينې ژوي
گلزار عالم

ګلزار عالم د خيبر پښتونخوا يو پښتون سندرغاړی دی. هغه په پښتو ژبه ډېرې سندرې وييلي او يو شمېر سندرې يې د پاکستان په راډيو تلويزون کې هم ثبتې کړي. مخينه گلزار عالم په ۱۹۵۹ ز. کال کې پېښور کې زېږېدلی. هغه د مير افسر خان زوی او د محمد حسين خان لمسی دی. هغه په قوم پښتون او د مياگانو په ټبر پورې اړه لري. د هغه نيکه محمد حسين خان د خيبر پښتونخوا د صوابۍ د سيمې اوسېدونکی و او د دغه ځای نه ده مټه مغول خېل ته هجرت وکړ، چې ډېره شبقدر ته يو شپږ ميله نژدې کلی دی. په همدې کلي کې د هغه نيکه وفات شوی. نيا يې د پلار او يوې ترور سره پېښور ته کډه شول او همدغلته يې پلار استوگن شو او واده يې هم وکړ. گلزار عالم پينځه وروڼه لري چې درې يې سکه او دوه يې ناسکه دي او پينځه خوېندې لري چې دوه يې سکه او درې يې ناسکه دي. نوموړی د پلار تر ټولو مشر زوی دی. گلزار عالم واده کړی او درې ځامن لري. زده کړې گلزار عالم لومړنۍ زده کړې يې پخپل کلي کې کړي بيا يې دويمې او لوړې زده کړې په پېښور کې کړي. هغه د هنرونو په څانگه کې لوړې زده کړې کړي او د لېسانس بريليک يې په ۱۹۸۶ ز. کال کې ترلاسه کړی. هنري ژوند گلزار عالم د ماشومتوب نه د سندرو وييلو لېواله و او د ښوونځي په وخت کې يې همدا خپل هنر د کورنۍ او خپلوانو په پټه په مخ بوولی. د ښوونځي او پوهنځي ملگرو هم د ده د غږ په اورېدو سره هغه تشويق کړی. هغه په پيل کې د خپلو ملگرو او دوستانو په محفلونو کې سندرې وييل پيل کړل. په ۱۹۸۹ ز. کال کې يې د کوټې په راډيو کې خپل لومړنی هنري پروگرام وړاندې کړ او تر دغه پروگرام شپږ مياشتې وروسته د غوره سندرغاړو په کتار کې يې ځای پيدا کړ. بيا همداسې ورو ورو مخ ته لاړ او په پاکستاني تلويزون کې يې سندرې ووييلې. دا هغه وخت و چې گلزار عالم د هنر په ډگر کې پېژندل شوی و او په يو شمېر پښتو فلمونو کې د پردې شاته سندرغاړی پاتې شوی و. هغه د کوټې او پېښور په راډيوگانو کې يې ۱۴۴ سندرې ثبتې کړي همداراز د کوټې او پېښور د تلويزوني چينلونو کې يې ۷۳۳ ويډيويي سندرې خپرې شوي. لاسته راوړنې گلزار عالم د خپل هنري کارکردگيو په لړ کې دا لاندينۍ جايزې او مډالونه لاسته راوړي: د باچا خان د امن جايزه د ټول پاکستان د ځوانانو د تنظيم جايزه د کلتور وزارت د صوبه سرحد د څانگې لخوا جايزه د پښتون سټوډنټس فېډرېشن لخوا د باچا خان جايزه د پښتو عالمي کانفرانس کوېټې لخوا د سرو زرو مډال سرچينې پښتانه هنرمندان - د نصير ستوري اثر پښتانه سندرغاړي
جگړه

جگړه په انگرېزي: د دوه هېوادونو، ملتونو يا گوندونو تر مېنځ يوه منظمه، وسلواله، او ډېر ځله يوه اوږدمهاله کړکېچ ته وييل کېږي چې د تاوتريخوالي په توگه څرگندېږي او د ظلم، ټولنيز بې نظمۍ او لوړې کچې مړينې سبب گرځي. جگړه تاوتریخوالی
افغانستان له شخصي دوسيې څخه

افغانستان له شخصي دوسيې څخه د پخواني شوروي اتحاد د کې جې بي د رئيس ولاديمير الېکساندروويچ کريوچکوف ۱۹۲۴-۲۰۰۷ په روسي ژبه کې ليکل شوی اثر دی چې پښتو ژباړه یې د ليکوال او ژباړن محمد طاهر کاڼي له خوا ترسره شوې ده. د کتاب د منځپانگې په اړه د وخت د کې جې بي مشر ستر جنرال کريوچکوف د افغانستان په اړه د يرغل د کلونو په بېلابېلو پېښو کې ټاکونکې ونډه درلوده . د شخصي دوسيه نومی اثر چې افغانستان یې یوه برخه ده ، د هغه د شخصي نظر ، خو په رښتيا کې د هغه وخت د ټولې شوروي کمونيستي واکمنۍ اند او ليدټکي بيانوي . سره له دې چې دغه اثر د شوروي تبليغاتو د يوې برخې په توگه کښل شوی ، خو د زړو نظرونو د تثبيت او بيا اعتراف لپاره موږ ته د لاسوند په توگه د پاموړ دی . د چاپ چارې افغانستان له شخصي دوسيې څخه اثر په جرمني کې د افغانستان د کولتوري ودې ټولنې له خوا چاپ شوی دی . دغه اثر ټول ۱۰۳ مخه دی چې د زرو ټوکو په شمېر یې د چاپ چارې د اسدالله دانش ساپي چاپخونې له خوا پر ۱۳۸۲ لمريز ۲۰۰۳ زېږدي کال په پېښور کې ترسره شوې دي . چاپ زيار یې سيد عبدالله پاچا گاللی او د کمپوز کار یې هم ذبیح الله شفق کړی دی . کتاب په څه ناڅه منځني کاغذ کې چاپ شوی او دوتنه یې هم نرمه ده . اخځونه افغانستان له شخصي دوسيې څخه . پښتو کتابونه
تنكۍ پاڼې

تنکۍ پاڼې د محمد طاهر کاڼي د پښتو شعرونو ټولگه ده . په دغه ټولگه کې د شاعر ، ليکوال او ژباړن ۶۵ شعرونه راټول شوي چې ډېری یې غزلونه دي . پر دغه کتاب سرڅېړونکي زلمي هېوادمل او ډاکتر لطيف بهاند سريزې ليکلې دي . کتاب ټول اویا مخه دی . دغه شعري ټولگه پر ۱۳۷۹ لمريز ۲۰۰۰ زېږدي کال په مسکو کې چاپ شوې او چاپ شمېر یې پېنځه سوه ټوکه دی . د کتاب چاپي لگښت ښاغلي فخرالدین پتوال ورکړی دی . پښتو شعري ټولگې پښتو کتابونه
افغانستان زما وروستۍ جگړه

افغانستان زما وروستۍ جگړه د پخواني شوروي اتحاد او اوسنۍ روسيې د ستر جنرال محمود احمدوویچ گارېېف يو اثر دی چې د ليکوال او ژباړن محمد طاهر کاڼي له خوا پښتو ژبې ته راژباړل شوی دی . د کتاب د منځپانگې په اړه افغانستان زما وروستۍ جگړه ، د افغانستان د پخواني هېوادمشر ډاکتر نجيب الله د لوی پوځي سلاکار او د شوروي اوپراتيفي ډلې د لوی بولندوی ستر جنرال محمود احمدوويچ گارېېف يو اثر دی. د ۱۹۸۹ ز کال د فبرورۍ پر ۱۵ له افغانستانه د شوروي سوسیاليستي جمهوريتونو اتحاد پوځونو تر وتلو وروسته محمود احمدوویچ گارېېف پر ۱۹۸۹-۱۹۹۰ ز کلونو په افغانستان کې د یو پوځي او رسمي ماموریت له مخې دنده ترسره کوله. په دغه کتاب کې ليکوال په افغانستان کې ددغو کلونو ټولنيز ، پوځي او سیاسي حالت بيانوي ، په هېواد کې د یو بل پر وړاندې د ولاړو لوريو تر منځ پوځي - جگړه ييز فعاليتونه ، د پوځي فعاليتونو د پر مخ بيولو لاملونه او پايلې څېړي . په دغه کتاب کې په افغانستان کې د شوروي اتحاد د سرو لښکرو له لس کلنې جگړې څخه د عبرت درس اخیستلو او ددغې جگړې د پايلو په اړه څېړنه شوې ده . دا هم اړينه ده وويل شي چې ليکوال د افغانستان د جگړې ، د شوروي پوځي يرغل د يو برخه وال په توگه له ډېرو پټو خبرو او رازونو څخه خبر دی چې له دغو پټو خبرو او رازونو څخه يې يو څه په خپل دې کتاب کې هم راوړي دي . ليکوال پېښې د يو مسلط روسي پوځي نظر له مخې څېړي . نوموړی له دې سره سره چې د روسانو يرغل يوه لویه تېروتنه گڼي خو په دې کتاب کې یې هڅه داده چې دغې تېروتنې ته د اوړو پوزه هم ورجوړه کړي . ددې کتاب ليکوال د نورو ډېرو روسي ليکوالو په څېر په افغانستان کې د ملي - قومي مسلو په برخه کې ډېر غرْضي دی . دی په افغانستان کې ملي نفاق ته پکی وهي او غواړي چې د افغانستان لږه کي قومونه د پښتنو پر وړاندې ولمسوي . د کتاب د چاپ چارې افغانستان زما وروستۍ جگړه کتاب په جرمني کې د افغانستان د کولتوري ودې ټولنې له خوا خپور شوی دی . ددغه اثر د چاپ چارې پر ۱۳۸۰ لمريز کال ۲۰۰۱ زيږدي کال په پېښور کې ترسره شوې دي . کتاب د زرو ټوکو په شمېر ، په اخباري کاغذ کې د خوشال خان خټک د زوکړې د څلورسومې کاليزې په ویاړ چاپ شوی دی. دغه کتاب ټول ۶۰۳ مخه دی ، دوتنه يې د نيمايي چاپ شويو نرمه او د نيمايي نورو هغو يې کلکه او ډبله ده . د کتاب د چاپ زيار وفاالرحمان وفا او کمپيوټر چارې یې نجيب الله وصال ترسره کړې دي . اخځونه افغانستان زما وروستۍ جگړه . پښتو کتابونه