انټى بيوټيکونه يا Anti biotics

تعريف : انتى بيوتيکونه دمايکرو اورګانيزمونو پواسطه منځته راځى او د مايکرو اورګانيزمونو له منځه وړلو لپاره په کاريږي .عصمت الله جلالزی : نومبر تاريخچه :- انتى بيوتيکونه داوږدى مودى راهيسى په طبابت کى استعماليږي چه خپل مقام ئي تراوسه پوري هم په طبابت ساتلى دي . چه دهغى دجملى څخه پنسيلينونه چه په کال١٩٢٨م کى د فنګسونه په پترى ديش کى واچول چه ئي له منځه يوړل چه وروسته دتحقيقاتو داثابته شوه چه په ګرام مثبتو باکترياو باندي فوقالعاده تاثيرلرونکى دي چه دانسان او حيوان په بدن باندي هيڅ قسم زهري اثرات نلرى چه دغه ماده د په نوم سره ونومول شو پدى باندي ونه توانيده چه پنسيلين په خالص ډول سره درسته راوړي خو نوموړي اعلان ئي وکړ چه هرکله پنسلين په خالص ډول سره درسته راشى نو کولاي شو چه دهغى يه په ترزيقى ډول استفاده وکړو . انګليسى بيوشمست دفلهمنګ کار ئي تعقيب کړ او په ١٩٣٠ م کال کى کشف کړ چه پنسلين يو عضوي تيزاب دى چه په کلچر داسيدى محيط کى دايترو څخه درسته راځى . په کال ١٩٤٠ م کى د په پوهنتون کى پنسلين په غير خالص شکل سره تهيه شو . پدي ترڅ کى وموندل شو چه ښه مواد دي او دشيموترافى له نظره دخاص اهميت وړ دي . په ١٩٤١ م کى دانګستان او امريکا حکومتونه پدي اړه زياته دلچسپى وښوده او بلاخره په کال ١٩٤٩ کى پنسلين په خالص شکل سره لاسته راغى . دانتى بيوتيکونو تقسيمات :- دانتى بيوتيکونو کيمياوى تقسيمات چه لخوا په ١٩٦٠ کال کى تر سره شوي وو . انتى بيوتيکونه ئي په څلورو عمده ګروپونو باندى تقسيم کړي وو . ١ هغه انتى بيوتيکونه چه دامينواسيدو دمشتقاتو او يا دهغه ته ورته تشکيلاتو څخه جوړ شوي دي لکه . ٢ هغه انتى بيوتيکونه چه ټول او يا يوه برخه دهغوي د څخه جوړ شوي وي لکه ٣ هغه انتى بيوتيکونه چه دقندي موادو مشتقاتو لرونکى وي لکه ٤ ډيرزيات نور انتى بيوتيکونه هم موجود دي لکه په عمومي ډول دطيف په اساس مکروب ضد دواوي په دوه ډوله دي چه او دي . - - - . - - - - - - دانتى بيوتيکونوپه مقابل کى مقاومت :- دانتى بيوتيکونو په مقابل کى دري نوعه مکروبى مقاومت منځته راځى ١- طبعى مقاومت ٢- کسبى مقاومت ٣- انتقالى مقاومت ١- طبعى مقاومت :- دغه نوعه مقاومت دمکروبونو دبيولوژيکى خواص پوري دانتى بيوتيکونو په مقابل کى اړه لري . يعنى مکروبونه دانتى بيوتيکونو سره مخکى په تماس ندي راغلى او ذاتآ دانتى بيوتيکونو په مقابل کى مقاوم دي . ددي نوعه مقاومت په منځته راتلو کى زيات فکتورونه شامل دي چه مهم دهغوي څخه دمخصوصو انزايمونو افرازدي مثلا د انزايم افراز چه دپنسلين دتخريب باعث گرځى . ٢- کسبى مقاومت :- دغه نوعه مقاومت په ډير سرعت سره حاصلوي لکه ستافليکوک ، سترپتوکوک ، گونوکوک ، منگوکوک ، او پتوموکوک خوليکن پدي کى ستافليکوکونه په پنسلينو په مقابل کى مقاومت دنورو نه مخکى او زر حاصلوي . هغه مکروبونه چه ديو نوع انتى بيوتيکى په مقابل کى مقاومت حاصلوي دنوروانتى بيوتيکونو دعين گروپ په مقابل کى هم مقاومت ښيي چه دغه نوعه مقاومت د مقاومت په نوم سره ياديږي مثلا دټولو تتراسيکلينوپه مقابل کي مقاومت . ٣- انتقالي مقاومت :- يو نوع ارثي مقاومت دي چه دمقاومو مکروبونو جينونه حساسو مکروبونو ته انتقاليږي او هغوي هم مقاوم گرځوي . او يا هم انتقال يي په شکل صورت نيسى ددغه نوع مقاومت انتقال ديو نسل څخه بل نسل ته دډير پخواڅخه پيژندل شوي ليکن پدي اواخروکى ثابت شو چه دغه کروموزمي مقاومت نظر دانتى بيوتيک دنوعى پوري فرق کوي . مثلا :- دسترپتومايسينو په هکله چه ليدل شويدي چه وروسته دڅو محدود نسل نه ډير زر شديد مقاومت حاصلوي . خوليکن تتراسيکلينونه په تدريجى توگه دڅو نسلونو او نه وروسته دمقاومت حوادث منځته راوړي . همدارنگه نور ميخانيکيتونه هم موجود دي چه په لاندي ډول توضيح کيږي الف : د ميخانيکيت :- څرنګه چه پوهيږو دباکتريا جينتيکى خواص او حجروي تشکلات جوړښتونه انتقالوي کچيري ددي اسيد يوه اندازه دمقاوم مکروب څخه حساس مکروب ته داخل شي نو حساس مکروب هم مقاوم گرځي . ب : د ميخانيکيت :- دمکروبونو دمقاومت انتقال ديو مکروب څخه بل مکروب ته پدي ميخانيکيت صورت نيسى چه دغه حادثه زيات په . کي صورت نيسى . يعنى يو مقاوم . دخپلو جنسى خواصو سره دحساس . سره په تماس کيږي او دمقاوم . څخه جين حساس . ته انتقاليږي او پدي ترتيب سره حساس . هم مقاوم گرځي . ج : د ميخانيکيت :- بعضي مکروبونه يا باکترياگانى دمقاومو ويروسونو پواسطه ملوث کيږي چه دغه حادثه دباکتريوفاژ په نوم سره ياديږي چه دغه باکتريوفاژ دمکروب په جسم کى تکثر کوي او دمکروبونو دانفجار باعث گرځي او په نتيجه کى دمقاومو باکترياگانو جينونه حساسو باکترياگانو ته انتقاليږي . طبعى پنسلينونه يا تارخچه يا :- په کال م کى پاستور او داحقيقت څرگندکړ چه يو شمير مشخصى باکترياوي وده د. گروپ باکترياوو په وسيله ودريږي . پدي پيښه کي دغه دمکروب ودريدني خاصيت دمتخصيصينو دتوجه وړ ونه گرځيد ځکه چه دمکروب وژلو تاثيراتو تر څنگ ئي زهري خواص هم درلودل . پنسلين ديو مکروب د تاثيراتو لرونکى مادي په حيث په کال م کى د په وسيله وموندل شو . دپنسلين منابع :- دپنسلين دلاسته راوړلو پخاطر دپنسلين دزياتو نوعو څخه کاراخستل کيږي خو دتجارت په ډگر کي دپنسلين له دوه مهمو نوعو څخه کار اخستل کيږي چه په لاندي ډول دي . ١- ٢- دپنسلين کيمياوي خواص :- دپنسلين مختلف اقسام دهغوي دساختمان له نظره پيژندل کيږي او ټول پنسلينونه مشابه ساختمان لرونکي دي . پنسلينونه په خپل کيمياوي ترکيبکي دوه مهمى حلقى چه يوه ئى او بله ئى د په نامه سره ياديږي په لاندى شکل کي پنسلينوعمومى ساختمان ليدل کيږي . دپنسلين واحد :- هغه کنفرانس چه په کال م کى په لندن کى ترسره شوه دپنسلين لپاره ئى يو بين المللى واحد تعين کړ ددي کار لپاره د . مالگه ترڅيړنى لاندي ونيول شوه . ددغى مالگي يو يونټ ئى . سره معادله وشميره نو پدي اساس . . طبعى پنسلينونو خواص :- دبنزائل پنسلينونو له جملى څخه دسوديم ،پتاشيم ، کلسيم مالگى په زياته اندازى سره په اوبو کى منحل دي خو دپروکائين شکل په کمه اندازه سره منحل دي نو ځکه په وچ محيط کى دپنسلينو دسوديم او پوتاشيم اشکال په حرارت کى ترڅو مياشتو پورى پايدارى لري پداسى حال کى چه په مرطوب محيط کى خپل دمکروب وژنى خاصيت دلاسه ورکوي . که څه هم دفنوکسى پوتاشيم پنسلين يا . داسيدو په مقابل کى مقاومت لري خو نور شکلونه ئي داسيدو ،قلوي او حرارت په مقابل کى تخريبيږي . دبنزائي پنسلين لپاره . لوړ ټاکل شوي چه دحرارت په کى تريوى هفتى پورى ساتل کيداي شى . :- پنسلينونه دهغه انتى بيوتيکونوله ډلى څخه شميرل کيږي چه دباکتريا په حجروى ديوال باندى تاثير کوي او څرنګه چه باکتريائى حجره دباکتريا لپاره ډير داهميت وړ ده ځکه چه ديوى خوا څخه دخارجى فشار په مقابل کي حفاظت کوي او دبلى خوا څخه ئي ظاهرى شکل ساتى . ديادونى وړ ده چه پنسلين په ګرام منفى باکترياو باندى تاثير نلرى او همدارنګه په مقابل کى ئي منفى باکترياوي يو شان عکس العمل نه ښايي . :- ١ :- کله چه دمحدود ساحى لرونکى انتى بيوتيکونه دعضلى او يا هم دپوستکى لاندى تطبيق شى نو - دقيقى وروسته په وينه کى اعظمى غلظت توليدوي . دغه پنسلينونه داسيدو په مقابل کى مقاومت نلري خو بيا هم کچيرى په شخوند وهونکو کى دخولى دلارى استعماليږي بايد دمعمولى دوز څخه پنځه چنده زيات استعمال شى . ٢ :- دجذب څخه وروسته په فورى توگه توزيع ئي شروع کيږي پنسلين دبدن ټولو برخو ته توزيع کيږي . زيات غلظت په پښتورګى دوهمه درجه ځيگر او دريمه درجه کى سږي قرار لري . په پتالوژيکى حالت کى مغزو کى غلظت کم دتبى او انفکشن دموجوديت په صورت کى مغزوته په زياته اندازى سره تيريږي . ٣ :- پنسلين تقريبا پخپل حالت دبدن څخه وځى او يوازى ئي دميتابوليزم ترعمليى لاندى راځى چه دميتابوليزم په ترڅ کى ميتابوليت منځته راځى . ٤ :- دپنسلين زياته برخه يعنى دټول مقدار د او پاتى ئي د په وسيله ترسره کيږي . دمجموعى اطراح دبدن دمختلفو لارو لکه سږي ، شيدي ، خولى او داسى نورو لارو په واسطه اطراح کيږي . ددي لپاره چه دپنسلين جذب په وروډول سرته ورسيږي نو چه يوه اناستيتيکه ماده ده مرسره يو ځاي کوي . دطبعى پنسلينونو دتاثير ساحه يا :- دغه ډله پنسلينونه زياتره په ګرام مثبتو اورګانيزمونو باندي تاثير لري چه دغى ډلى څخه . . . او داسى نور .او يو شمير ئي په ګرام منفى باکترياوو باندى تاثير لري لکه . باندي تاثير لري . ددي سره سره کچيري په لوړ دوز سره استعمال شى نو په . باندي هم تاثيراچوي او ددي ترڅنګ په او فنګسونو باندى هم موثريت لري . خودغه ډله په او ويروسونو باندى هيڅ تاثير نلرى . دپنسلينونو کلينيکى استعمال :- ١ ٢ ٣ ٤ ضدمنوتنفسى انفکشنونو کى چه دحساسو اورګانيزمونو په وسيله منځته راغلى وي ٥ کلوستريديان ناروغى لکه په وخت کى د. څخه دوقائي پخاطر . ٦ په خوسکيانو کى دنوم دالتهاب په وخت کى . ٧ د دناروغى په وخت کى چه په غواګانو ، پسونو ،وزي او سپو کى دپنسلين څخه په لوړ دوز استفاده کوى . ٨ په غواو کى د چه د په واسطه منځته راځي . دغه اورګانيزم ورسره په خارج کى حساس دي . ٩ د واقعات چه دلوړي تبى سره مل وي هم ددغى پنسلينونو په واسطه تداوي کيداي شي . ١٠ او واقعات هم پرى تداوي کيږي واقعات چه زياتره په سپو کى منځته راځي په لنډ ډول سره ويلاى شو چه کومى هغه واقعات چه ورسره دحساسو اورګانيزمونو په وسيله منځته راځى دتداوي وړ ده . :- که څه هم ددوا اندازه دمستحضر په نوعه پورى اړه لري خوپه عمومى ډول سره -- دهرکيلو ګرام وزن په مقابل کى ورکولاى شو . دتداوي موده که پنځه ورځو پوري دوام وکړى نوښه به وي . :- :- :- پنسلينونه د له نګاه څخه ډير محفوظ دي او کولاي شو چه دمعين مقدار څخه زيات هم استعمال کړو . کچيرى موږکانو ته دهرکيلوګرام وزن په مقابل کى ورکړل شى نو به ئي مړه کړي او که . چرګوړوته تطبيق کړو نو نيمائي به مړه شى او که په هرکيلو ګرام ورته زرق کړاي شي نو شديد اسهال باندي به اخته شي . حساسيت يا دپنسلين الرژيک تاثيرات :- دپنسلين دتطبيق په وجه زياتره وختونه په انسان کى دحساسيت واقعات منځته راځى خودغه واقعات په حيواناتو کى دانسان په پرتله کم دي .خوممکنه ده چه په راتلونکى کى دغه واقعات زياتوالى ومومى . دپنسلين مستحضرات :- پنسلين دکريم ، سترګى ملهم، جلدي ملهمونو ، دتيونوملهم دزرقى محلولونو په شکل سره تهيه شويدي . پنسلين دتابليت شکلونه هم لري هريوه ئي . پوتاشيم يا سوديم پنسلين دي او دپوډر په شکل هم تهيه کيږي دپنسلينو هغه شکل چه په وترنري طبابت کى زيات معمول دي هغه زرقى شکلونه دي چه دبنزائل پنسلين او په شکلونو تهيه شويدي . دپنسلين بنزائل پروکائين شکلونه دښه سنرجنيتنکى خواصود منځته راتلنى په خاطر چه يوامينوګلوکوزوئيد دي يو ځاي کيږي چه په بازار کى دغه مستحضراتو له جملى څخه د کمپنى د نوم اخستلاي شو دغه زرقى مايع مستحضر پخپل ترکيب په هرملى کى او بسته بندي لري دهرکيلوګرام وزن په مقابل کى حيواناتو ته ورکول کيږي . بل مستحضر دي چه په بازار کى د په شکل موجود دي چه او . شکلونه موجود دي چه په غواګانو ، ميښو ، خوسکيو ، آسونو ،وزو ،سپيانو او پيشوګانو کى دلاندي انتانى ناروغيودمنځه وړلو لپاره تري استفاده کوي . چه هر ملى ليتر او . ئي لرونکى دي دبنزائل پنسلين ،پروکائين پنسلين او سترپتومايسين سلفيت دي . په تداوي کى دڅوانتى بيوتيکونو مشترک استعمال :- کله چه په يو حيوان کى څو مکروبونه تبارز وکړي نو ددي حالت دمنځه وړلو لپاره که چيري ديو انتى بيوتيک څخه په لوړ دوز استفاده وکړو نو دنوموړي انتى بيوتيک دلوړ دوز داستعمال په نتيجه کى په حيوان کى ليدل کيږي نوپداسى واقعاتو کى بايد ددوه انتى بيوتيکونو څخه بايد په يو ځاي توګه استفاده وکړو . چه په نتيجه کى څونوعه مکروبونو نه چه په حيوان کى ليدل کيږي تر کنترول لاندى راوړي او ښه نتيجه لاسته راځي پداسى حالتونو کى بايد دداسى انتى بيوتيکونو څخه په يو ځاي توګه استفاده وشي چه يودبل تاثيرات تقويه کړي . څرنګه چه او دهغه ملګرو - کى په همدى هکله انتى بيوتيکونه په دوه برخوباندى ويشلى دي . ١- هغه انتى بيوتيکونه چه دي لکه ٢- هغه انتى بيوتيکونه چه دي لکه دي هرکله چه دلومړي ګروپ څخه په مشترک ډول استفاده وشى نو سينرجيزم خواص ښکاره کوي . او په ډير ندرت شکل سره يو دبل سره دتضاد خاصيت ښيى لکه او چه په ډيرو ناروغيو کى په مشترک ډول سره استعماليږي لکه په کي چه ډيره ښه نتيجه ورکوي . همدارنګه د او يوځاي استعمال په جلد باندى ښه نتيجه لاسته راکوي . او په هغه صورت کى چه ميکروبونه دپنسلين په مقابل کى مقاوم وي نوددوهم ګروپ انتى بيوتيکونه نو استعمال په مشترک ډول سره په زړه پوري دشدت لاسته راوړي . :- ١- په لومړى مرحله کى دستونى دانتان دخاموشه کيدو په خاطر لکه پنسلين چه دوه ځلى دورځي ورکول کيږي او دلسو ورځو لپاره توصيه کيږي او وروسته دهغه بيزاتين پنسلين چه دولس لکه هردري هفته کى ديوځل لپاره ورکولى شى داطفالودوقائي لپاره دبنزاتين پنسلين تر . کلنى پوري توصيه کيږي . او هغه ناروغان چه دساحى افت لري ټول عمر بايد دنوموړي پنسلين څخه استفاده وکړي . ٢- :- دانتان پدي شکل کى دخولى دلارى بنزائل پنسلين دورځي دوه ځله دپنځوورځو لپاره اويا يو او يا داچه . بنزاتين پنسلين توصيه کيږي . همدارنګه دغوښونو په ويستلو او په کى بايد پنسلين توصيه شى . ٣- :- دوقائي تخاطر بايد پدي ناروغى کى هم استعمال شي . ٤- :- بنزاتين پنسلين . په هرمياشت کى دعضلى دلارى توصيه کيږي . نيمه ترکيبى يا پراخه طيف لرونکى پنسلينونه څرنګه چه طبعى پنسلينونه څه ناڅه نيمګړتياوي درلودي نو پدي اساس دي ته ضرورت شو چه داسى مواد ترکيب کړاي شي چه څه ناڅه دغه نيمګړتياوي لري کړي هغه نيمګړتياوي چه په طبعى پنسلينو کى موجودوي په لاندي ډول دي . ١- په اسيدي محيط کى پايداروالى نه درلودنو ځکه دخولى دلوري نه استعماليږي . ٢- هغه مايکرواورګانيزمونه چه ئي توليدوه دتخريب سبب ئي ګرځيده او مقاومت ئي ښوده . ٣ په کم مقدار يا مشخصو باکترياوو باندي تاثير درلود .نو همداوجه وه چه پدي اړه کوښښونه شروع شول چه بلاخره نيمه ترکيبى پنسلينونه لاس ته راغلل . پراخ طيق لرونکى نيمه ترکيبى پنسلينونو دجملى څخه دي چه په طبابت کى په زياته اندازه استعماليږي . کيمياوي ساختمانونه :- دساختمان په لحاظ دپنسلين مرکزى هسته لري . او يوازي د په موقعيت کى چه دنيمه ترکيبى پنسلينونو دلاسته راوړنى لپاره اساسى برخه ده دپنسلين سره فرق لري . خواص :- نسبتا اسيدي خواص لري په اوبو کى منحل دي داسيدو په مقابل کى مقاومت لري نو همداوجه دي چه دخولى دلارى استعماليږي . :- فارمکوديناميک ئي دپنسلين په شان دي . :- دخولى دلارى تطبيق که څه هم نظر حيوان ته فرق کوي خوجذب ئي مکمل او دوه ساعته وروسته خپل غلظت اعظمى حدته رسوي . که دتطبيق اندازه دوچنده ته ورسيږي نو په وينه کى به ئي هم غلظت دوچنده شى په صحرائى موږکانو کى دکلمو په لومړي برخه کى جذب کيږي دجذب څخه وروسته دبدن ټولو برخو ته جذبيږي ځکه پښتورګو کى غلظت نسبتا لوړ خوشوکى نخاع ته په کمه اندازه سره توزيع کيږي . ميتابوليزم ئي نه ترسره کيږي . او په فعال شکل سره دبدن څخه وځى غلظت ئي په صفراکى دوينى په پرتله چنده لوړ دي . نوهمداوجه دي چه دهمدي لادي په انفکشنونو کى کار کله تري اخلى . ددي ترڅنګ درحم او پلاسيتا ته ښه تيريږي . اطراح ئي دپښتورګو او صفرادلاري ترسره کيږي دتطپيق څخه وروسته - ساعته په دوران کى دصفرا دلارى ښکاره کيږي . دتاثير ساحه :- په ګرام مثبتو او منفى دواړو باکترياوو تاثير لري چه پدي اساس دالاندي باکترياوي ورسره حساس شميرل کيږي . . اوهغه باکترياوي چه توليدوي لکه او يو شمير ګرام منفى باکترياوي ئي تخريبوي . داستعمال موارد :- که څه هم په زياته په انسانى طبابت کى کار تري اخلى خودوترنري په طبابت کى هم داستعمال ښه موارد لري چه ځينى مهم ئي په الاندي ډول سره دي . الف :- په غواوکى ١- دکلموانفکشنونه ٢- خصوصا هغه ډولونه ئي چه دسالمونيلا په واسطه منځته راځي . ٣- په خاصه توګه هغه واقعات چه د. په واسطه منځه راځي . ٤- درحم التهاب او دلنګوال څخه وروسته عفونتونه لکه دپلاسنتا بنديدل . ٥- ب :- په پسونو کى ١- ٢- درحم التهاب ٣- سينه اوبغل ٤- دپښوابسى ج :- په اسونو کى ١- دکلموالتهاب ٢- ٣- درحم التهاب ٤- تنفسى ستونزي ٥- په ځينى انفکشنى ناروغيو کى دمخنيوي په خاطر لکه د :- په سپيانو کى ١- جلدي انتانات ٢- يا دکلموالتهاب ٣- دغوږ انتانات ٤- ٥- دحنجري انفکشنى پړسوب ٦- ٧- تنفسى انفکشنونه ٨- دبولى سيستم انفکشنونه ه:- په پيشوګانو کى ١- دغوږ او کلموپه انفکشنو کى دتطبيق اندازه - - - حساسيت او :- دحساسيت ناوړه واقعات ممکن وليدل شى خود پنسلين او سفالوسپورين په پرتله ډير محفوظ دي زهريت ئي هم ډير کم دي او معمول دوز څخه څوچنده زيات استعمالولاي شو . :- دنيمه ترکيبى پنسلينونوله جملى څخه دي چه دلاندي فورمول لرونکى دي ، شکل تاثيرات ئي پنسلينونه ورته دي داسيدو په مقابل کى مقاوم دي او دخولى دلاري ښه جذبيږي په خالى ګيډه په خاصه توګه غوښه خوړونکو حيواناتو ته ورکول جذب ئي بهتره دي . د او دهغه دهمکارانو په واسطه چه کومه تجربه په موږکانو باندي په کال کى ترسره شوي وو ښکاره کوي چه نسبت ته په ګرام منفى باسيلونو باندي زيات تاثير لري . :- دغه دوا په شيدوخوړونکو حيواناتو کى د. په انتاناتو کى ترينه استفاده کيږي او همدارنګه او په مخلوطى شکل دنباتى تيلو سره يوځاي او شيدوخوړونکو حيواناتو دتيونو په التهاباتو کى ترينه استفاده کوي . دپنسلينوطبقه بندي ١- لکه يا ٢- لکه . او لکه - : لکه - : چه په ګرام منفى باکتريا و باندي موثر تماميږي مګر په - باندي تاثير نلري لکه . - لکه لکه او - لکه او پولى سکرايد لرونکى انتى بيوتيکونه يا عموما دګرام منفى باکترياو په انتانى وقايو کى استعماليږي او عبارت دي له او څخه دي . ١- :- دقوي انتى بيوتيکونو دجملى څخه ګڼل کيږي چه د او دهغه دهمکارانو په واسطه په کال کى د څخه وروسته راوړل چه په ګرام منفى باکترياو باندي تاثير لري نو په همدي لحاظ دهغه انتى بيوتيکونو سره چه په ګرام مثبت اثر لري په يو ځاي توګه استعماليږي او دقوي انتى بيوتيک اثرات ښيى لکه که دپنسلينو سره يو ځاي استعمال کړو نو قوي اثرات به منځته راوړي . دسترپتومايسينوداستعمال طريقه او جذب ئى :- څرنګه چه دهاضمى لاري څخه مکمل جذب نلري نو بهتره ده چه دزرقى لارو څخه تطبيق شي . دسترپتومايسينو جذب نسبت پنسلينوته خفيف دي. کچيري سترپتومايسين دوريد دلاري زرق شي نو په وينه کى ډير زر خپل اعظمى غلظت ښيى او کچيري دعضلى دلارى زرق شي نو په حدود د٦٠-٩٠ دقيقوکى په وينه کى اعظمى غلظت توليدوي . که دجلد دلارى تطبيق شي تاثيرات يي زيات دوام کوي خو ليکن دجلد لاندي دتطبيق داستعمال موارد نلري ددي هايدروسترپتوماسين بايد دوريد په داخل کى زرق نه شي ځکه چه شوک منځته راوړي . اطراح :- دسترپتوماسينو واحد دوز چه دعضلى او يا هم دوريد دلاري زرق شوي وي تقريبا دپښتورګى دلاري اطراح کيږي او ددغى اطراح اعظمى برخه دتطبيق په لومړيو څلورو ساعتونو کى وي او تر دولس ساعتونو پورى دوام کوي اطراح شي دګلوميرونو فلتريشن او تيوبونو پواسطه صورت نيسى او دوباره نه جذبيږي . دسترپتوماسينو پواسطه مسموميت :- دسترپتوماسينو په واسطه مسموميت په دوه ډوله منځته راځي . ١- موضعى حساسيت دجلدي افتونو سره ٢- مزمن مسموميت ٣- دحاد په شکل مسموميت زهريت يا :- هرکله چې سترپتوماسين دوريد دلاري زرق شي نو سبب دمسموميت ګرځي . که سپيانو ته - دوريد له لاري ترزيق شي نو دوينى فشار يي ښکته راځي چه بيرته دبرګشت قابليت نه لري . ددغى دواکم او عادي دوز حيوان دتنفسى مشکلاتو سره مخامخ کوي او کچيرته په لوړ دوز سره استعمال شى نو دنتفسى سيستم مرکز دفلج سره مخامخ کوي . که چيرى سترپتوماسين دوريد دلارى زرق شي نو په حيواناتو کى مړينه دپنځه دقيقوپه دننه کى ليدل کيږي . په حاد تسمم کى چه سترپتوماسين دوريد او يا جلد لاندي تطبيق شوي وي نو بى خوبي ، تنفسى مشکلات ، بيهوشي او بلاخره په حيوان کى کوما ليدل کيږي په سپيانو او پيشو ګانو کى زړه بدي کانګى او بى موازنګى ليدل کيږي په چرګانو فيل مرغانو کى تنفسى مشکلات او دکوما حالت ته ځي . که په حيواناتو کى - دعضلى له لارى زرق شي بيهوشى او بلاخره مړينه منځته راوړي او پداسى حال کى کچيرى حيوان جوړ هم شي نوتر ډير وخته پوري به عصبى تکليف ولري . او په کرونيک تسمم کى حيوان په عصبى اختلالاتو باندي اخته کيږي او دتسمم علايم په حيوان کى عبارت دي له . تنفسى سيستم ضعيفه کيږي ،وزرونه ځوړند نيسى ، سترګى يي او عضلات يي ضعيفه ښکاري . دسترپتوماسين انتى باکتريائي طيف :- دپنسلينو په نسبت قوي تاثيرات لري په ګرام منفى باکترياوو قوى اثرات لري ليکن مثبت باکترياوي او هم له منځه وړي . د په شکل لاندي مايکرواورګانيزمونه دسترپتوماسين په مقابل کى حساس دي . بايد په ياد ولرو چه سترپتوماسين دنورو انتى بيوتيکونو په شان داستعمال پراخه ساحه نلري ځکه چه له يوي خوا سترپتوماسين زهري خاصيت لري او دبلي خوا څخه مکروبونه دسترپتوماسينو په مقابل کى ډير زرمقاومت حاصلوي . بعضى ناروغى شته دناروغى په لومړيو مراحلو کى بايد دسترپتوماسينو په واسطه تداوي شي لکه دٍ. انتانات او ټول هغه انواع ئي چه دتيونو دالتهاب ، درحم التهاب ، دکلموعفونتونو او په اسونو غواګانو او پسونو کى سقط يا د واقعات چه دحاملګى په لومړيو دري مياشتو کى سقط واقع کوي . ممکن دالقاح سامان الات په مکروب باندي ککړوي او يا هم دجفتګيى په وخت کى سرايت وکړي . نوپدي منظور دسترپتوماسينوڅخه دوقايي په خاطر استفاده کوو . هغه خيوانات چه ولري دهغه درحم او مهبل شاوخواداسترس سايکل په مرحله کى دسترپتوماسينو د اوبو سرله يوځاي کوو او وينځو او يا هم دزرقى لارو څخه استفاده کوو . :- په حيواناتو کى د باعث ګرځى او حيوان ډير زرله منځه وړي په خوسکيانو کى سينه بغل چه دپاسترولا په واسطه منځته راغلى وي . حيوان ته اويا په اندازه د٢-٣ ورځوپوري سترپتوماسين بايد خوسکيانو ته ورکړل شي . په کره آسپ کى دورځي دوه ځلي .- دسترپتوماسينو څخه بايد استفاده وشي . دسترپتوماسينو تاثيرات :- سترپتوماسين د په شکل په مايکرو اورګانيزمونو باندي دغو دتوقف او وژونکى تاثيرات لري چه په وينه کى دغلظت په اساس يي تاثيرات رامنځته کيږي . که سترپتوماسين دپنسلين سره يو ځاي استعمال شي نو قوي باکتريوسيدي خواص منځته راوړي . په هغه انساجو کى چه خيره يا چرک موجودوي دسترپتوماسينو تاثيرات ښکته نه شي راوړي . استعمال اندازه :- دسترپتوماسينو داستعمال اندازه نظر دحيوان دنوعى او دمرض دڅرنګوالي پوري اړه لرى په هغه صورت کى چه مايکروارګانيزمونه دسترپتوماسينو په مقابل کى کم حساس وي نو بايد په لوړ دوز سره استعمال شى ترڅو مايکرواورګانيزمونه له منځه يوسى . دسترپتوماسينو معمولى دوز دي او پداسى حال کى چه ځوان څارويو ته چه دخولى دلارى ورکول کيږي بايد څخه کم نه وي . دسترپتوماسينو داستعمال اندازه نظر مختلفو انواعو دحيواناتو په استثناء دچرګانو په لاندي ډول دي چه دغه مقدار دعضلى دلاري تجويز کيږي . ---- په آسونواو کوټو کى ------ غوا او خوسکيانو کى ------ پسونه - ----سپيان او پيشوګان - ------سوي - ------ چرګ روزانه دوه ځلى . دهغه انتى بيوتيکونو له ډلى څخه شميرل کيږي چه متوسط تاثيرات لري په ګرام مثبت او منفى دواړو باکترياو باندي تاثير لري دغه دوا د او په واسطه په کال په کى د څخه په لاس راوړل . ----- -- دنيوماسين مقاومت :- ١- رطوبت :- دنيوماسين وچ پوډر په وچ ځاي کى دکوټي په عادي تودوخه کى تر دوه کلونو پوري بغير له تغيره ساتلاي شو او محلول يي هم دکوټي په عادي تودوخه کى تريو کال پوري ساتلاي شو او په کى ترڅومياشتو پوري خپل اثرات ساتلاي شي . ٢- :- نيوماسين دددوه نه تر خنثى پوري ساتلاي شو اوويل کيږي چه نيوماسين فعاليت په القلى کى زياتيږي چه دغه وضعيت دنيوماسين دنورو انتى بيوتيکونو څخه فرق کوي . ٣- دحرارت درجه :- نيوماسين دحرارت درجى په مقابل کى مقاوم دبى دهوا عادي حرارت سره مقاوم دي ليکن دوخت دتيريدوسره تور رنګ اختياروي . ٤- اکسدايز کوونکى مواد :- داکسيدايز کوونکوموادو پواسطه نيوماسين ډير زرتخريبيږي نو پدي خاطر دنيوماسين په محلولونو کى انتى اکسدايز مواد علاوه کيږي . او په خنثى - کى ساتل کيږي . ٥- په خصوصى توګه کوم انزوم چه نيومايسين تخريب کړي راپور ندي ورکړشوي . ٦- ټول هغه مواد چه او يا هغه ته مشابه مواد ولري دنيوماسين دترسب او غيرفعال کيدوباعث ګرځي . دنيو ماسين فارمکولوژيک اثرات :- دخولى دلارى دنيوماسين تطبيق امکان نه لري ځکه چه ئي جذبيږي نو پدي خاطر بايد دعضلى په داخل کى زرق شي او همدارنګه دجلد دلارى هم نه جذبيږي . کله چه وينى ته داخل شي نوديو ساعت په دوران کى خپل اعظمى غلظت توليدوي او دتداوي مقدار - ساعته پوري دوام کوي .نو پدي خاطر لازم دي چه ساعته په څلورو حصو باندي تقسيم کړو نو بايد په هر شپږو ساعتونو کى يوځل بايد تطبيق شي. نيوماسين دپښتورګو دلاري ډير ژر اطراح کيږي او کچيري دخولى دلاري خوړل شوي وي نو زياته برخه يي دفضوله موادو دلاري په فعال شکل خارجيږي . نيوماسين په مکروبونو باندي وژونکي تاثيرات لري او دتاثيراتو څرنګوالى په مکروبونو باندي په ښه شان سره معلوم ندي . دډير انتى بيوتيکونو سره په يو ځاي توګه لکه پنسلين بستراسين ، پولى مکسين سره يوقوي انتى بيوتيکى خواص منځته راوړي . دنيومايسين زهري تاثيرات :- زهرى تاثيرات يي سترپتوماسين ته ورته دي کچيري نيوماسين په دوامداره توګه استعمال شي نو ددايمى کونوالى باعث ګرځي او همدارنګه البومين يوريا په پښتورګو کى منځته راوړي . که حيوان دخولى دلارى وخورى نو سبب داسهال دحيوان ګرځي .په انسانى طبابت کى دنيوماسين څخه زيات استفاده کيږي . په وترنرى طبابت کى غواګانو ته -. په اندازه روزانه ورکول کيږي په انسانى طبابت کى - دخولى دلارى او - دعضلى دلري تطبيق کيږئ . دغه انتى بيوتيک زياتره په ګرام مثبت باکترياو او يو تعداد ګرام منفى باکترياو باندي تاثيرلري . او همدارنګه په اوپه ډيرو پروتوزواو باندي اثر لرونکى دي . ارتيروماسين بايد په هرملى ګرام کى څخه کم ونلري .دغه دوا د په خاوره کى په کال م کى د دکلچر په محيط کى دبيوستيتدس څخه په لاس راوړيدي کرستالى پوډر يي سپين چه ژيړ ته ورته دي رنګ لري بى بويه او تريخ خوند لري په اوبو کى : سره منحل دي په ايترو او الکولو کى په اسانى سره حليږي مالګى او ايترونه يي داستفادي وړ دي .دهغى انحلاليت نظر دمالګى او ايتروپه نوعيت پورى فرق لري نو پدي اساس سره په وريد او عضله کى تجويز کيږي او يو تعداد ايتر يي او مالګينى مرکبات ئي دخولى دلارى هم استعمالولاي شو . مقاومت يي دنيوماسين په شان دي وچ پوډر ئي دکوټي په عادي تودوخه کى مقاومت لري يخ شوي محلول ئي داوږدي مودى لپاره خپل اثرات ساتلاى شى ٨ هفتوپوري خوليکن محلول ئي دکوتى په عادي تودوخه کى ډير زر تخربيږي داريتروماسين جذب :- کله چه دخولى دلارى استعمال شى نو جذب ئي ډير زر صورت نيسى او همدارنګه اريتروماسين دعضله او وريددلاري هم تطبيق ددغى دوا انتشار پلاسنتا دپريتون خاليګاه او ته په اسانى سره صورت نيسى . ددي دوا زياته اندازه دمعدي داسيدو په موجوديت له منځه ځى داريتروماسينو زياته اندازه دپښتورګو دلارى دادرارو په واسطه اطراح کيږي او همدارنګه يوه اندازه يي دصفرا په واسطه هم اطراح کيږي . مسموميت داريتروماسينو ډيريږي په واښه خوړونکوحيواناتو کى زړه بدي ، کانګى ، دمعدي او کلمو اختلالات منځته راوړي . طرزتاثيرات :- دغه دوا په انسانى طبابت کى هم زيات استعمال لرى ګرام مثبت باکترياوي په مخصوص توګه هغه ستافليکوکونه چه دپنسلينونو په مقابل کى مقاومت حاصل کړيدي ددي دوا څخه استفاده کيږي . داريتروماسينو داستعمال اندازه او مقداد :- په غواو او اسونو کى - په هرکيلوګرام وزن په دولس ساعتونو کى سپيانو کى - په ١٢ ساعتونو کى په چرګ او فيل مرغانو کى د دکنترول په خاطر استعماليږي او همدارنګه داريتروماسين يو اندازه دڅښلواوبو کى د برخو سره يوځاي او د دکنترول لپاره تري استفاده کوو. جنتامايسين يا دهغو امينو ګلايکوسيدونو له جملى نه ګڼل کيږي چى دنورو امينو ګلايکوسيدو په پرتله زياته اغيزه لري او دنورو پرتله دخولى له لارى لږ جذبيږي نو له همدى کبله دزرق لاره يواځنى لاره ده چه هغه تطبيق شى او اطراح يى هم دبولي سيستم له لري صورت نيسى . دهغه ډير لږمقدار دنخاع ،سترګو او پروستات غدي په مايعاتو کى جذبيږي او دشيدو ،برانشيګانو په ترشحاتو او همدا شان دبدن پر نورو مايعاتو کى دهغه غلظت دوينى د١،٢-١،٣ برخو سره برابر دي . مقدار :- غوايان ، پسونه ،وزى - ٣-٥ ملي ګرام آس - ٣-٥ ملي ګرام سپي - ٣-٥ ملي ګرام . پيشو ٣-٥ ملي ګرام . . مسموميت :- دنورو امينو ګلايکوسيدو په شان دي په ينى ،پښتورګو او داوريدلو په عصب باندي ناوړه اغيزه لري ددي انتى بيوتيک په وړاندي پيشوګان زيات حساسيت لري په تيره بيا بلاربه پيشو په سخت مسموميت اخته کيږي په همدي ترتيب دهغه زيات ناوړه تاثير چى دتنفسى سيستم دفلج کيدو څخه هم سبب عبارت کيږي . کلورام فينيکول يا خواص :- له يووسيع التاثير انتى بيوتيک څخه عبارت دي چى په ګرام مثبت ، منفى باکترياګانو او همداډول په باندي اغيزه کوي که په مصنوعى او طبعى توګه حاصل شي سپين او لږ خاکى او يا دسپک زيړ رنګه کرستالى پوډرو په شکل وي او دميکرو اورګانيزمونو د ودى دروونکى اغيزه لرى او دمحرقى ديوي انتخابى درمل څخه عبارت دي . ساتنه : - کولاي شو چى کلورام فينيکول دتتراسکلين پرتله دزيات وخت لپاره وساتو او که دهغه وچ پوډر له مقطرو اوبو سره حل شى په دي صورت کى کيداي شي چى په هغه کوټه کى چي نورماله تودوخه ولرى ديوي مياشتى لپاره وساتل شى دهغه پوډر او محلول دواړه په ګرمى کى ساتلى شو په لنډه توګه ويلاي شو چې دايواځينى درمل دي چې په عادي شرايطو کي دهغى ساتنه او ذخيره کول اسانه کار بلل کيږي . دتطبيق لار او جذب :- کولاي شو چى دهغه يو فيصده ملهم دسترګى دزيږمي په الهاباتو کي دسترګى ناحيوي ټپ او دسترګى دپردي دزوه لرونکى الهاب چى دويروسونو پواسطه پيداکيږي دتداوي لپاره استعمال کړو .که چيري دعضلى او وريد له لاري زرق شي دهغه سويه په وينه کى سمدستى پورته او خپل اعظمى حد ته رسيږي او په همدي شان که درکتوم له لارى تطبيق شي په پوره اندازه دهغه جذب صورت نيسى او که دخولى له لارى دهغه ساده يا معمولى دوز تطبيق شي د٢ ساعتو په موده کي دهغه سويه په وينى کي خپل اعظمى حدته رسيږي کلورام فينيکول له دماغى غشا يا پردي نه تير او شمزي يا نخاع په مايع کي انتشار کوي او دنخاع په مايع کي دهغعه سويه دوينى پرتله ٦١-٢١ برابرو ته رسيږي همداشان له پلاسنتا هم تيريږي او دجنين په وينه کي دمور دوينى په پرتله ٤٣ برابرو ته رسيږي . کلورام فينيکول دشيدو له لارى اطراح کيداي شى او کيداي شي چه دغولانځي په حادو التهاباتو کي دهغه دزرقى او موضيعى تطبيق څخه ښه په زړه پوري نتيجه لاسته راشي . دخولى له لاري دکپسول په شکل تطبيق کيږي او دتى له لارى ديوه مخصوص سورنج پواسطه چى دهغه يو ډول د په نوم ياديږي او ٢٥٠ ملي ګرامه کلورام فينيکول لري تطبيقيږي بايد وويل شي چې د په ترکيب کى کلورام فينيکول ،پنسلين او نيومايسين وجود لري او دوي ټول د په شکل عمل کوي . دهغه له ٤٠ فيصده محلول څخه دعضلي زرق او دهغه ١٠ فيصده محلول څخه دوريدي زرق په توګه کار اخيستل کيږي که چيري دنوموړي درمل پواسطه تداوي دوام پيداکړي دمقاومت دپيداکيدو باعث کيږي . اطراح :- ددي درمل دمقدار زياته برخه دميتيازو له لاري اطراح کيږي او تقريبا له تطبيق څخه ٣٠ دقيقى وروسته په متيازو کى ښکاره کيږي او دهغه ١٠ فيصده په فعال شکل اطراح کيږي او دهغه يو مقدار دصفرا کڅوړي له لارى په غير فعال شکل اطراح کيږي او له غايطه موادو سره دهاضمى له لاري دهغه لږ مقدار اطراح کيږي .دکلورام فينيکول او اکسى تتراسکلين اطراح ورته دي . مسموميت :- که چيرى دکلورام فينيکول مقدار له خپل اعظمى مقدار څخه زيات استعمال شي په حيوان او انسان کى ديو ډول ناوړه تاثيراتو سبب کيږي چه له دي جملي نه ډير مهم يى دمغزدتسمم څخه عبارت دي او داډير مهم دي او ددي پوسيله يو ډول وژونکى کم خونى منځ ته راځي له همدي کبله کلورام فينيکول زيات استعمال نه لري مګر تريوي اندازي پورى حقيقت لري چى دمحرقى دناروغى په مقابل کى چى د پواسطه منځ ته راځي له کلورام فينيکول څخه کار اخيستلاى شو که چيري دکلورام فينيکول زيات مقدار تطبيق شي په انسان او پيشوګانو کي دوينى دحجراتو دجوړيدلو دبنديدو او يا ځنديدو سبب کيږي . په کم عمره حيواناتو کى دکلورام فينيکول په زيات مقدار سره دينى جريان له کاره وليږي او په نتيجه کى دشيدو خوړونکى کوچنى د يا آبى کيدل سبب کيږي او ددي سبب دادي چى په دي عمر کى ينه خامه وي او ددي درمل دميتابولايز توان نه لري او که يو ځوان او نابالغ څاروي ددي درمل پواسطه تداوي شي دپورتنى ناروغى دپيداکيدو ويره په کى موجوده ده . مقدار :- غوايان ٣٠-٥٠ ملي ګرامه خوسکى ٢٠-٣٠ ملي ګرامه اس ٢٠-٥٠ ملي ګرامه بياڼ ٢٠-٥٠ ملي ګرامه وزه او پسه ٥٤-٥٧ ملي ګرامه وري او سيرلى ٣٠-٤٥ ملي ګرامه سپى ٢٥ ملي ګرامه پيشو ١٠-١٥ ملي ګرامه تتراسکلين داهغه انتى بيوتيک دي چه دوسيع تاثير لرونکى دي او دهغه په کيمياوي ساختمان کى په ډير کم تغير راوړلو سره نور درملونه لکه تتراسکلين او اوکسى تتراسکلين ورځينى حاصليږي . کلوروتتراسکلين خواص :- هغه مرکب دي چى طلايى ډوله زيړ رنګ لري او په اوبو کى ښه حل کيږي او تريخ خوند لري دتودوخي په وړاندي زيات مساس دي او بايد په يخ تياره او وچ ځاي کي وساتل شي او تاثير لري . جذب ،اطراح او دتطبيق لاره :- زياتره وخت دخولي له لاري ورکول کيږي او دعضلى له لاري نه توصيه کيږي ځکه ډير درد پيدا کوي کله کله دوريد له لاري تطبيقيږي خونه توصيه کيږي که دلاري تطبيق شي دهضمى جهاز پواسطه ښه جذبيږي په شيدو کي ښه انتشار کوي او دوينى دغلظت په اندازه شيدوته هم رسيږي او له شيدو سره اطراح کيږي نو له همدي کبله دغولانځي په مکروبى او حادو الهاباتو کي له کلوروتتراسکلين څخه چه په وريدي او موضعى توګه تطبيقيږي کار اخيستل کيږي زياتره وخت دهغه اطراح له ميتيازو سره يو ځاي صورت نيسى اوله صفرا سره هم اطراح کيږي او زياتره وخت دسترګو دملهم په شکل استعماليږي . مقدار :- په کوچنيو حيواناتو کى سپى ،وري ،سيرلى دبدن هرکيلوګرام وزن په مقابل کى ٢٥-٥٠ ملي ګرامه دورځى يو ځل او په لويو حيواناتو کى خوسکى ،بياڼ ،آس دبدن هر کيلوګرام وزن په مقابل کي ١٠-٢٠ ملي ګرامه دورځي دوه ځله يعنى په هرو١٢ ساعتونو کى يو ځل ورکول کيږي . دغولانځي دالهاب لپاره :- له تيارو جوړو شوو ملي ليتر ه سورنجونو څخه يوه دانه په ناروغ تى کى داخل او بيا له هرو ٢٤ ساعتونو څخه وروسته يو ځل بايد تکرارشي . درحم دالتهاب لپاره :- له نيم ګرامه ٥٠٠ ملي ګرام تابلتونو څخه يو يا دوه تابليته دغواپه رحم کي او له همدي تابليت څخه نيم څخه پر يوه تابليته پوري دميږي په رحم کي کښيښودل کيږئ . مسموميت :- کلوروتتراسکين دنورو ټولو تتراسکلينو پرتله تخريشى خاصيت لري کله چى دخولي له لاري سپى او پيشو ته ورکړاي شي دکانګو او زړه بدوالى سبب کيږي او ان تردي چى ممکن داسهال سبب هم وګرځي . که چيري درمل له شيدو سره يوځاي ورکړاي شي له دي حالت څخه به مخنيوي وشي .او په شخوندوهونکو څارويو کى که دخولى له لاري ورکړاي شي دهضمي جهاز گډوډى راپيداکوي .په ځوانو حيواناتو کى تتراسکلين استعمال دغاښونو او هډوکو نشوونما وروسته کوي او دغاښونو درنګ تغير پيداکوي . اکسي تتراسکلين يا نواځينى انتى بيوتيک دي چى دوترنري په طبابت کى زيات استعماليږي او په خارجى او داخلي توګه ښه وسيع ضد باکتريايى اغيزه کوي دبکترياوو نشونما يا ودي ته توقف ورکونکى اغيزه لرى . خواص :- يوډول زيړکرستالي پوډر دي تريخ خوند لري او په اوبو کي دحل کيدو وړ دي او بايد په يوه نخ وچ او په تياره يا بى رڼا ځاي کى وساتل شي . دتطبيق لاره ،جذب او اطراح :- که چيري دخولي له لاري تطبيق شي دهغه جذب دکولمو له لاري په ښه شان سره صورت نيسى او که دعضلي له لاري څاروي ته ورکړاي شي په دي صورت کى د٢ ساعتوپه موده کى دهغه غلظت په وينه کي خپل اعظمى حدته رسيږي . اکسى تتراسکلين دشوکى نخاع په مايعاتو کي جذبيږي او کولاي شو چى دنخاع په تداوي کى ورځينى ګټه واخلو او دنخاع شوکى له لاري هم تطبيق کيداي شي په همدي توګه نوموړي درمل دپلاسنتا څخه پير او دهغه غلظت دجينين يا بچى په وينه کي دمور دوينى دغلظت په اندازه کيږي او کله کله اصغري حد يعنى تقريبا ٢٥ فيصده ته راښکته کيږي . اکسى تتراسکلين دکولموله لاري هم جذبيږي او له هري لاري چى څاروي يا حيوان ته ورکړاي شي په شيدو کي اطراح کيږي او دنوموړې درمل زيات مقدار دبولي جهاز او دصفرا کڅوړي په کولمو کي توئيږي له لارو اطراح کيږي . اکسى تتراسکلين هايدروکلوريد کولاي شو چى له هري عادي لاري څاروي ته تطبيق کړو او دهغه روغنى يا غوړ شکل په الوتونکو او چرګانو کي يوازى دپوستکى له لاري زرق کولاي شو اوپه تى لرونکو حيواناتو کى دهغه زرق څخه بايد ډډه وشي ، داستعمال ځايونه :- اکسى تتراسکلين دوسيع التاثير يا زياتى اغيزي درلودونکو انتى بيوتيکوله جملى څخه ګڼل کيږي . يعنى په ګرام مثبت او منفى باکترياګانو دريکتزيا پرځينو پروتوزواګانو او ميکوپلازما باندي اغيزه کوي اوپه کلينيک کې دلاندي ناروغيو په تداوي کى ورځينى کار اخيستل کيږي . ١- ٢- هغه ناروغى چى ګروپ باکترياوو پواسطه پيداکيږي . ٣- دغوايانو پاستولوز ٤- ٥- ٦- ٧- ٨ سينه بغل ٩- دکولمو او رحم التهابات ١٠- مکروبى تپونه ١١- دچرګانو ناروغى لکه دتنفسى جهاز مزمنه ناروغى ١٢- دچرګانو کلورا په ټولو بکتريايى او ويروسى ناروغيو کي ددوهمى انفکشن دکنترول لپاره اکسى تتراسکلين انتخاب کړي . مقدار :- خوسکى او بياڼ ١٠-٢٠ ملي ګرام سپى او پيشو ٢٧ ملي ګرام چرګان ٢٠٠ ملي ګرام دڅښلو اوبو سره د٢٤ ساعتونو لپاره يادونه :- ١٠ ٦٠ ګرامه اکسى تتراسکلين دچرګانو په ١٠٠ کيلوګرامه خوراکه کي مخلوطولاي شو . مسموميت :- داکسى تتراسکلين حاد مسموميت زياتره وخت يه ليدل کيږي که شخوندوهونکى څارويو ته دخولى له لاري ورکړاي شي دتداوي په څولومړيو ورځو کى دبدهضمي سبب او اسهال ورسره پيداکيږي مګر څوورځى وروسته داحالت کم او بيا څاروي ورسره توافق حاصلوي په سپو او پيشوګانو کى دمسموميت نښى عبارت دي له زړه بدوالى .کانګواو اسهال څخه او په عادي توګه دامسموميت موجود نه وي مګر که داکسى تتراسکلين زيات مقدار استعمال شي بيا داحالت ليدل کيږي . ځينى وخت په هغو آسونو کي چى ترفشار لاندي وي که اکسى تتراسکلين دخولي او زرق له لاري ورکړاي شي دکولمو دسختو او وژونکوالتهاباتو سبب کيږي تتراسکلين په هغو غاښونو او هډوکوکى چى دودي په حالت کى وي ذخيره کيږي او دغاښونو درنګ دبدليدلو او دڅاروي دبد قواره کيدو سبب کيږي له همدي کبله په کوکريو او پيشونګرو کي نه استعماليږي . سفالوسپورينونه يا تارخچه :- دلمړي ځل لپاره - ديو بدرفت دخولى څخه داسى يو فيګس په لاس راوړ چه دمکروب ضد ماده يي پوليدوله او دپاتوژن ګرام مثبت او منفى باکترياو ودي ته يى توقف ورکاوه . - دغه فيګسونه دسفالوسپورين په نامه ونومول چه وروسته بياله دغوفيګسونو څخه سفالوسپورينونه لاس ته راغلل ددغه اتنى بيوتيکونو ښه والى پدي کي دي چه د- انزايم په مقابل کى يي مقاومت درلود . خواص :- سفالوسپورينونه ضعيف اسيدي خواص لري چه دسوديم دمالګى مونوهايدريت او يا په شکل تطبيق کيداي شي ماليکولى وزن يي ماليکوله په اوبو کى منحل د او حرارت درجى دتغير په مقابل کى نسبتا مقاوم دي . ميتابوليزم :- ميتابوليزم ئى په ډيره کمه اندازه ترسره کيږي که تطبيق شوي مقدار څخه يي - ميتابوليزه کيږي چه سفالوسپورينونه لکه د دعملى په وسيله په ځګر کى ميتابوليزه کيږي . دتاثير ميکانيزم :- دپنسلين په شان عمل کوي سفالوسپورينونه دباکتريايي حجروي ديوال دتشکيل په دريمه مرحله کى مداخله کوي چه پدي توګه د دزنجير دتشکيل څخه مخه نيسى . :- ١- :- کياتره سفالوسپورينونه دمعدي په اسيدو کى پايدارى نلري نوپدي توګه دابه ښه وي چه دزرقى لارو څخه تطبيق کړاي شي . څريګه چه داسيدو وړاندي مقاومت لري نوپدى توګه دهغى لاري دتطبيق څخه وروسته ښه جذبيږي دعضلى له لاري تطبيق څخه وروسته په فورى ډول دهغى دنوعى په اساس زياتره انساجو ته توزيع کيږي . سفالوسپورينونه دبدن تولو انساجوته دعصبى نخاعى مايعاتو څخه پرته په ښه ډول سره توزيع کيږي . خو سفالوسپورينونه دعصبى پاريرونو څڅه هم دتيريدو قابليت لري . اطراح :- سفالوسپورينونه ديوى لاري څخه اطراح کيږي چه دغه عمل او په وسيله ترسره کيږي نو پدي اساس که پښتورګى خپله عادي وظيفه په ښه ډول ترسره نکړي اطراح به کمه شي . دسفالوسپورينونو ډولونه سفالوسپورينونه په درى ډوله دي . - - - ١- لومړي نسل سفالوسپورينونه په ګرام مثبت هوازي باکترياوو باندي موثريت لري پدي ګروپ کى شامل دي . ٢- دغه ډله په ګرام مثبت او منفى دواړو تاثير لري چه پدي ګروپ کى شامل دي او اوس په وترنر ي طبابت کى دومره استعمال نه لري . ٣- دغه ډله سفالوسپورينونه په ګرام منفى ايروب او نن ايروب باکترياوو باندي پراخ تاثير لري او ددي ترڅنګ د باکترياو باندي پراخ تاثير لري . دغه ډله سفالوسپورينونه په غواوو کى په تنفسى امراضو او په وړوکو حيواناتو کى په کي استعماليږي ددي ترڅنګ دغواپه کى د چه لري استعماليږي پدغه ګروپ کي شامل دي . دتطبيق لاره :- زياتره سفالوسپورينونه دزرقى لارو څخه تطبيق کيږي خوددي سره سره يو شمير هغه سفالوسپورينونه چه داسيدو په مقابل کى مقاومت لري دتابليت او محلول په قسم په وړوکو حيواناتو کى دتطبيق پراخه ساحه لري زياتره سفالوسپورينونه اته ساعته وروسته يو ځل تطبيق کيږي . جانبى عوارض :- دزياتى مودي په تطبيق سره کيداي شى منځته راشي .نو په هغو حالاتو کى چه دپښتورګى ستونزي وليدل شي دوز ئي بايد کنترول شي ددي ترڅنګ ځينى وختونه دپنسلين په شان حساسيت منځته راوړي او کيداي شي دپنسلين په وړاندي دحساسيت په صورت کى سفالوسپورينونه هم حساسيت وښيى نو پدي توګه بايد توجه وشى چه منځته رانشي . ددي ترڅنګ په وړوحيواناتو کى دخولى له لاري په تطبيق سره استفراقات ليدل کيږي چه دغذاپه ورکولو دفع کيداي شي . دتطبيق اندازه :- - په هرکيلوګرام وزن دحيوان په ورځ کي يواو يا هم دوه ځلى استفاده تري کيږي ، په سپيانو ، پيشوګانو کى تر اوو ورځو پوري استفاده تري کيږي په سړيو انسانانو کى .- دعضلى له لاري تر شپږساعتو پوري دوام کوي استفاده کوي .