ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
شوانګجيانګکو برېښنابند

د شوانګ جیانګکو بند په لاتین : په چین کې يو خاورين بریښنابند دی چې د سیچوان ولایت د نګاو تبتي او کیانګ خپلواکه جوړښت کې د مایرکانګ کاونټي او جین چوان کاونټي په سرحد کې موقعیت لري. سرچينې بهرنۍ لینک د نړۍ لوړې ودانۍ برېښنابندونه
ميلاو پول

ميلاو پول په فرانسوي کې: په نړۍ کې د سړک تر ټولو لوړ پول دی چې متره لوړوالی لري، چې د فرانسې په سوېل کې د ترن سیند باندې پروت دی . دا پو ل د میشل ویرلوجو ساختماني انجینر او نورمن فوسټر معمار لخوا ډیزاین شوی او د په ډېسمبر کې د فرانسې د هغه وخت ولسمشر ژاک شیراک لخوا پرانېستل شو. او اوس دا پول د نړۍ تر ټولو لوړ پول دی. تخنیکي ځانګړتياوې د دې پول سړک ۲۴۶۰ متره اوږدوالی لري او په ۸ سپينونو کې د اوسپنې برخې لري چې عرض یې ۳۲ متره او د هر کالم ترمنځ اوسط واټن ۳۴۲ متره دی. دا سړک تر ټنو ډېر وزن لري او د . مترو په ژوروالي سره په نړۍ کې ترټولو اوږد کیبلي پول ګڼل کيږي، د پول سړک له سوېل څخه تر شمال پورې ٪ سلېپ لري او همدارنګه د موټر چلوونکو لپاره د ښه لید له امله په سطحه د کیلومتره قطر سره منحني خط لري. د پول سړک په کانکریټي ستنو اېښودل شوی چې لوړوالی یې له څخه تر مترو پورې توپیر لري. د ستنو پېړوالی . متره دی چې په پای کې په مترو کې پای ته رسیږي. هره ستن د متره جول ملاتړ کوي چې ټنه وزن لري. ساختماني پروسې د پول د جوړولو اصلي مرحلې په لنډ ډول په لاندې ترتیب دي: په ورته وخت کې د اصلي کانکریټي ستنو جوړول او د دواړو اصلي ستنو تر منځ د فلزي تيرانو ايښودل، ترڅو دواړه ستنې سره وتړي. په ځمکه کې د پول د فلزي سړک برخو جوړول او راټولول. د بشپړ شوي سړک تړل په اصلي او مرستندویه ستنو کې د لوی هیدرولیک جیکونو په کارولو سره په دقیقو کې ملي میتر. د متره مخکې جوړ شوي فلزي ماسټونو جوړول او په فلزي سړک کې نصب کول. د کیبل ایښودلو کار ترسره کول او د کیبلونو په اوږدولو سره د دې د ډېر وزن له امله د سړک د خرابېدو له امله رامینځته شوي نابرابرۍ سمول. د لنډمهاله مرستندویه فلزاتو ملاتړ له مینځه وړل. د پروژې د جوړولو کار د ۲۰۰۱ کال د اکتوبر په ۱۶ پیل شو او د ميلاو پول په رسمي ډول د ۲۰۰۴ کال د ډېسمبر په ۱۶ مه له مهال وېش څخه یوه میاشت مخکې په کار پیل وکړ. لګښتونه او مقدارونه د ميلاو پول په جوړولو څه د پاسه ۳۹۴ میلیونه یورو لګښت راغلی چې ټولې يې اییفیج فرانسوي شرکت ورکړي دي چې په بدل کې به تر ۷۵ کلونو پورې له ياد پوله د تېرېدونکو موټرو څخه د تېرېدو پيسې حق العبور اخلي. د پول په جوړولو کې له متر مکعب څخه ډېر کانکرېټ، ټنه فولاد د تقویت لپاره او ټنه د کیبلونو لپاره پری سټریس فولاد کارول شوي دي. د پله جوړونکو په وینا، د میلاو پول به لږ تر لږه کاله ګټور ژوند ولري. انځورتون سرچينې ويکيپېډيا ګډونوال، ،انګليسي ويکيپېډيا ۱۵ مۍ ۲۰۱۰. بهرنۍ لینک د ایفل ټاور څخه لوړ یو پل همشهري ورځپاڼه، د فبروري ، . د نړۍ لوړې ودانۍ
روسکي پول

روسکي پول روسي : ، مانا: روسي پول یو پول دی چې په ختیځه روسیه کې د باسفورس تنګي په اوږدو کې جوړ شوی، د آسیا - آرام سمندر د اقتصادي همکارۍ فورم ته د خدمت لپاره په کې په ولادیوستوک کې جوړ شوی دی. پول د ښار اصلي ټاټوبی د روسکي ټاپو سره نښلوي، چې د هغه ځای د سرمشریزې مرکز ګڼل کيږي. د کال د جولای په میاشت کې د هغې د جوړولو کار بشپړ شو او د روسیې د لومړي وزیر دیمتري میدویدیف لخوا د یو ملیارد ډالرو په لګښت پرانیستل شو. د دې پول د پيل اوږدوالی شاوخوا متره دی چې دا په نړۍ کې ترټولو اوږد کیبلي پول ګڼل کيږي. داهم وګوره د ښځو پول ، بیونس آیرس ، ارجنټاین سمویل پیکټ برج ، ډوبلین ، آیرلینډ المیلو پل ، سیویل ، هسپانیه د یروشلم تعلیق پل ، بیت المقدس سرچينې د نړۍ لوړې ودانۍ پولونه پل
د اسراييلو ولسوالۍ

اسراییل شپږ لويې اداري ولسوالۍ لري چې اوومه ورسره د يهودا او سامريه ولسوالۍ شمېري، خو ملګري ملتونه يې نه مني، دا ولسوالۍ په عبراني کې د محوزوت په نوم پېژندل کیږي عبراني: نومیږي. دا اوسنۍ ولسوالۍ په کې تاسیس شوې، مخکې له دې چې سیمه د فلسطین د واکمنۍ په ولسوالیو ووېشل شي. له هغه وخت راهیسې د ولسوالیو سرحدونه نه دي بدل شوي. هره ولسوالي بیا په فرعي ولسوالیو تحصیلونو وېشل شوې او دا تحصیلونه نور په ښارونو، ښاروالۍ او سیمه ایزو شوراګانو وېشل شوي دي. د دغو شپږو ولسوالیو نوملړ: یروشلم ولسوالي - نفوس: شمالي ولسوالۍ - نفوس: حیفا ولسوالي نفوس: مرکزي ولسوالۍ - نفوس: تل ابيب ولسوالۍ - نفوس: سوېلي ولسوالۍ - نفوس: یهودا او سامریه - چې تر ډېره د لویدیځې تړانګې په نوم پېژندل کيږي: نفوس: سرچينې اسراييل
د ترکو جامعه

د ترکو جامعه د کندهار ولایت د میرویس مینې تر ټولو ستره جامعه ده. دا هم وګورئ سرچینې
عقبه خليج

د عقبه خلیج د سور سمندرګي یوه خلیج دی چې د سینا ټاپو وزمې ختیځ لوري ته او د عربستان ټاپووزمې په لوېدیځ کې موقعیت لري. د دې ساحل د مصر ، اسراییل ، اردن او سعودي عربستان سره ګډه پوله لري. د سینا ټاپووزمه په خپل شاوخوا کې دوه خليجونه لري چې يو يې په شمالي سره سمندرګي کې موقعيت لري چې د عقبه خليج نوميږي، او بل یې د سویز خليج دی چې د سینا په لوېدیځ کې موقعیت لري. د عقبه خلیج تر ټولو زیات ۲۴ کیلومتره پراخوالی او د تیران تنګي شمال ته ۱۶۰ کیلومتره دی. د خلیج په شمال کې درې مهم ښارونه موقعیت لري: طابا مصر ، ایلات اسرائیل او عقبه اردن . دغه درې ښارونه نه يوازې مهم سوداګريز بندرونه دي، بلکې د ګرځندويانو او سېلانيانو لپاره هم ډېر مشهور دي. د سینا په ټاپووزمه کې د شرم الشیخ ښار هم د ياد خلیج په څنډه کې موقعیت لري. په اسراییلو کې دا خلیج د ایلات خلیج په نوم یادیږي. د اسراييلو ايلات ښار د دې خليج په څنډه کې پروت دی، چې له هغه ځايه حتی عادي کښتۍ هم په يو ساعت کې د سعودي عربستان جده بندر ته رسېدای شي، له همدې امله برېتانيا اسرائيلو ته د ايلات ښار د ورکولو لپاره د اردن او فلسطين ګڼې سيمې پرې کړې او اسراییلو ته یې ورکړې، ترڅو ايلات د اسراييلو لاس ته وغورځيږي. سرچينې له ويکيډاټا څخه اخيستل شوې جغرافيايي حوالې اسراييل
د اسراييلو سوېلي ولسوالۍ

سویلي ولسوالي عبراني : وينګ: محوز هادروم د اسراییلو له اوو ولسواليو څخه یوه ده. د بیرشيبا ښار د دې ولسوالۍ ترټولو لوی ښار او مرکز دی. ښارونه د بيرشيبا ايلات ديمونا اشدود عسقلان اراد سدېروت کريات ګت کریات ملاخي نيتوت اوفاغيم رهط د کیبوټس يادمردخای یوټ واټا سرچینې . اسراييلو ولسوالۍ اسراييل
د اسراييلو مرکزي ولسوالۍ

مرکزي ولسوالۍ عبراني: وينګ: مِخُز هامِرکَز د د اسراییلو له اوو ولسواليو څخه يوه ولسوالۍ ده چې تنه نفوس لري او رمله ښار د دې ولسوالۍ مرکز دی. ښارونه رمله د سیمې مرکز رخووت ريشتون لتسيون لد يهود مونوسون نس زيونا نتانيا پتخ تيکوا قلنسوه رعانانا روش هاعين الطيبه طيره يبنه کفار سابا کفر قاسم کفار يونا موديعين-مکابیم-ريعوت هرتزليا هود هشارون ګیوات اشمويل العاد سرچینې . اسراييلو ولسوالۍ
بابول

بابل يا بابول د ایران یو ښار دی چې د مازندران ولایت کې د تهران په شمال ختیځ کې د کسپین بحیرې ته نږدې موقعیت لري، د د احصایو له مخې، د ښار نفوس شاوخوا زره تنه اټکل شوی. د ښار اقتصاد د خوراکي توکو په سوداګرۍاو او ټوکر اوبدنې ولاړ دی. د هغې تاسیس په شپاړسمه پېړۍ کې اېښودل شوی، چې په لومړيو کې د بارفروشدا یا بارفروش په نوم پېژندل کېده. اقلیم لاندې جدول د بابول لپاره د کال په اوږدو کې د اقلیم بدلونونه ښیې: دا هم وګورئ افشین توحیدي الطبري مرتضی پور علیګانی محمد علي البارفروشي مزار بیژني سرچينې د ایران ښارونه
اېکالا (سريلانکا)

اېکالا په لاتین کې يوه استوګنيزه سيمه ده چې د سریلانکا لوېديځ ولايت کې موقعیت لري. صنعت په اېکلا کې ډېرې توليدي فابريکې او کارخونې دي چې له هغې ډلې د رهينو انډسټري، اېورريډي، کاموپلاسټ، پولېټېکس ګارنمنټس يادولی شو. لاکديوا انجينري شرکت د لاکدیوا انجینرۍ شرکت په اېکالا کې د سريلانکا ټرانسپورټ بورډ بسونو لپاره د خدماتو ورکشاپ پرمخ وړي. نور اړوند د سریلانکا د ښارونو لړليک سرچینې د بهرني اړیکو سره اړیکه ونیسئ. سرېل استوګنيزې سيمې سريلانکا
لوېديځه تړانګه

د اردن رود سیند لوېدیځه غاړه يا لوېديځه تړانګه په لوېدیځې آسیا په منځني ختیځ کې د اردن سیند لوېديځ کې یوه سیمه ده. کله چې په لومړۍ نړیواله جګړه کې برېتانیا د عثماني امپراتورۍ ځواکونه له ماتې سره مخامخ کړل، د ۱۹۲۰ کال د اپرېل په ۲۵مه، د برېتانیا حکومت د فلسطین د نورو سیمو ترمنځ د ختیځ کرښې کنټرول خپل کړ او د فلسطین د کنټرول لپاره یې د برېتانیا تر سمبالښت لاندې فلسطين په نوم د يو حکومت سيستم جوړ کړ، د ۱۹۴۸ کال د اسراییلو د خپلواکۍ جګړه او د برېتانیا د ځمکې په یوه برخه کې د اسرایلو د تاسیس او د اردن د پوځ لخوا د غزې د سیمې د نیولو وروسته، د ۱۹۴۹ کال د اسرائيلو، مصر، اردن، سوریې او لبنان ترمنځ د موقيت سولې تړون لاسلیک شو چې د دې له مخې د اسرایل او فلسطین سرحدونه مشخص کړل چې د دې تړون له مخې د لوېديځې تړانګې واک اردن ته ورکړل شو، دا تړون د ۱۹۶۷ کال د شپږ ورځنۍ جګړې تر پیل پورې پرځای شو، د اسراییلو د پوځ د پوځي اشغال کې د عربو له ماتې خوړولو وروسته لوېديځه تړانګه د اسرائيلو لاسته وغورځېده، د رسمي شمېرو پر بنسټ، د ۲۲۰،۰۰۰ پورې اسرائيليان د اردن په ښکلي غاړه لوېديځه تړانګه کې ژوند کاوه. بېلابېلو سيمو کې د خلکو ګڼه ګوڼه د لوېديځې تړانګې ګڼنفوسې سيمو په توګه په ختیځ کرانه کې د خلکو د زیات شمیر شمیرې تر ټولو مهمې سیمېو څخه د هغه غرنيو سیمو لړۍ چې له شمال څخه سویل په لورې غځېدلې او ترڅنګ يې د نابلس، اریل، ابودیس، رام الله، البیره، معاله، ادوميم، بيت لحم، بعيتار ايليت، ګاش اتزيون، الخليل، توباس او ياتاه ښارونه شامل دي. د جینی ښار په شمال کې د شمالي کرانه په شمال کې دی چې د جرییل په لویدیځ کې د جریال او د موډین ایلیټ د یهودانو په ښارګوټي کې موقعیت لري او د قلقیلیه او طوقرم په عرب ښارګوټه کې. د فلسطین د یريکا ښار هم د دریای اردن په دره او د مړ سمندر په شمال کې موقعیت لري. د تړلو لټونونه د اردن د غاړې اړخ ته د تړلو لپاره. د يهودې او سامريې سیمه پايليک سرچینې ویکیپیډیا برخه اخیستونکي، ، ویکیپیڈیا، د آزاد انسکرپټۍ، په سپتمبر ۱۸، ۲۰۰۷ کې لاسرسی شوی. فلسطين اسراييل
فلسطين جند

فلسطين جند عربي: جند فلسطين دا د اموي خلافت او عباسي خلافت د بلاد الشام ولایت یوه له پوځي ولسوالیو څخه وه. چې د ز لسيزه کې د شام له فتحه کېدو وروسته رامنځته شو. د عمر بن خطاب په وخت کې د شام له فتح کېدو وروسته هغه په څو برخو و وېشل شو، چې هر یو یې جند وبلل شو، چې د شام د ولایت له پنځو جندونو څخه یو و. څلور نور جندونه د قنسرین جند، دمشق جند، حمص جند او اردن جند نومول شوي دي. سرچینې فلسطين
لومړنی فلسطين

لومړنی يا لومړی فلسطين يا فلسطين پرايما د بېزانس سترواکۍ يو ولايت و، چې د څلورمې پېړۍ له پای څخه تر ۶۳۰ ز تر هغې چې شام مسلمانانو فتح کړ فلسطین موجود و. په ۶۱۴ز کال د لنډې مودې لپاره پرې د ساسانيانو واکمنۍ تسلط پيدا کړ، خو په ۶۲۸ بياځلي د ساسانيانو له واکه ووت. اړوند نور د فلسطین تاریخ هغه یهودي دی. سرچینې .-- .-:-:.--:.-- . .-:-:--:.-- .---:.-- .---:.-- .--:..-- .- -:.-- .- --:-:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:- د ویکیپیډیا برخه اخیستونکي. په دې اړه څه؟ په دې اړه څه ویل کېږي؟ په دروازه کېد انګلیسي ویکيپېډیا ډیجیټلد دسمبر په ۱۵، ۲۰۲۳ کې بیا کتنه شوې. فلسطين
سوريه فلسطين

سوريه فلسطين په رومي ژبه: ، په انګلیسي ژبه: د روم امپراتورۍ یو ولایت و، چې د ۱۳۵ز او ۳۹۰ز کلونو ترمنځ په رومي امپراتورۍ کې په همدې نوم يادېده. دا ولایت د رومي سوريې او رومي يهوديه له یوځای کېدو وروسته او د هادریانوس لخوا د بارکوکبا د پاڅون په پایله کې په زېږديز کې رامینځته شوی. لږ وروسته د ۱۹۳ شمالي سیمو وېشل شوی چې په شمال کې یې سوریه کوېلې او په جنوب کې فونیسې تاسیس شوې او د سوریه فلسطین ولايت په یهوديه کې وتړل شو. د تړلو لټونونه د روم د امپراتورۍ ښارونو لیست سرچینې فلسطين
اردن جند

د اردن جند، وروسته له هغې چې د عمر فاروق رض په وخت کې شام مسلمانانو فتحه کړ، نو شام په څو برخو ووېشل شو چې هرې برخې ته يې جند ويل کېده، د اردن د جند یو له پنځو جندونو څخه و، چې د شام ولایت ته تابع وو. څلور نور جندونه د کنسرین جند، دمشق جند، حمص جند او فلسطین جند نومول شوي دي. د اردن جند نوم د اردن له سیند څخه اخيستل شوی و، چې د شام تر ټولو کوچنی جند و، او پلازمېنه مرکز يې د تبريه ښار و. سرچینې د اردن جند فلسطين شام سوريه
تبريه

تبريا، تبريه يا طَبَریه عبراني: د اسراییلو په شمالي ولایت کې د يو ښار نوم دی. په ۲۰۰۶ کال کې د دې ښار نفوس ۴۰،۱۰۰ تنه وو او پراخوالی يې ۱۰،۸۷۲ مربع کیلومتره دی. تبريه د يهودي تمدن مرکز او د يهودي مقدساتو له څلورو ښارونو څخه یو دی او د بیت المقدس، صفد او حبرون ښارونو سره یوځای د ډېرو يهودي دیني عالمانو استوګنځی دی. دا ښار د څو يهودي عقيدتي مشرانو او اشرافو مزار ګڼل کيږي چې له کبله يې دا ښار ځانګړی تاريخي ارزښت پيدا کوي. جغرافيايي موقعیت تبريه د جلیل د غرونو او جولان د لوړوو په لمن کې موقعیت لري. تبریه هم د تبریه سمندرګي کې موقعیت لري. دا سمندرګی د اسراییلو د تازه اوبو ترټولو مهمه سرچینه ده او د اسرایلو لپاره د ستراتیژیک لید له پلوه خورا مهم دی. تاریخ د تبريه ښار د هيرودس په وخت کې د مېلادي کال په شاوخوا کې جوړ شو. د بېزانس واکمنۍ پرمهال، دا ښار د پرله پسې زلزلو له کبله ړنګ شو، خو وروسته د یهودیانو د مهاجرتڅخه، دا ښار يوځل بيا جوړ شو او د اسراییلو یو مهم ښار وګرځېده. اړوند د اسراییلو ښارونو لیست يادښتونه سرچینې د ویکیپیډیا مرسته کونکي، د اسراییلي ښارونو لیست، ویکیپیڈیا، د آزاد انسکرپټي، په سپتمبر کې ، کې لاسرسی شوی. فلسطين اسراييل
دونوم

دونوم په استانبولي ترکي: ، د ساحې اندازه کولو واحد دی چې د عثماني امپراتورۍ پرمهال عام و. د عثماني امپراتورۍ تر واک لاندې هېوادونو کې د دې اندازه له ۹۰۰ تر ۲،۵۰۰ متر مربع پورې توپیر لري، خو معمولاً ۱۰۰۰ متر مربع په پام کې نیول کیږي. سرچینې د انګلیسي ویکیپیډیا د اندازه کولو واحد
يهوا او سامريه ولسوالي

د يهودا او سامريه ولسوالۍ يا سيمه عربي:يهودا والسامرة یا د يهودا او شمرون سیمه عبراني: هغه سیمه ده چې د اردن سیند په ختیځه غاړه کې ده چې اسراییل یې د خپلې اوومې سیمې يا ولسوالۍ په توګه مني. ملګري ملتونه دا سیمه د اسراییلو د اوومې سیمې په توګه نه پېژني. د اسراییلو حکومت د دې ډول تفسیر سره مخالفت کوي. د رسمي شمېرو پر بنسټ، د اسراییلو د اوسېدونکو شمېر له ۲۲۰ زره تر ۳۰۰ زره پورې په یهودا او سامريه ولسوالۍ کې ژوند کوي. په يهودا او سامريه کې اسراييلي ښارګي آریل د سیمې مرکز موديعين عيليت بيتار عيليت معاله ادوميم ګوش عتصيون افرات بت ال کفار عتصيون په يهودا او سامريه کې اسراييلي ابادۍ بت عين ايتامار يادښتونه اسراييلو ولسوالۍ
يهودا او سامريه ولسوالۍ

د يهودا او سامريه ولسوالۍ يا سيمه عربي:يهودا والسامرة یا د يهودا او شمرون سیمه عبراني: هغه سیمه ده چې د اردن سیند په ختیځه غاړه کې ده چې اسراییل یې د خپلې اوومې سیمې يا ولسوالۍ په توګه مني. ملګري ملتونه دا سیمه د اسراییلو د اوومې سیمې په توګه نه پېژني. د اسراییلو حکومت د دې ډول تفسیر سره مخالفت کوي. د رسمي شمېرو پر بنسټ، د اسراییلو د اوسېدونکو شمېر له ۲۲۰ زره تر ۳۰۰ زره پورې په یهودا او سامريه ولسوالۍ کې ژوند کوي. په يهودا او سامريه کې اسراييلي ښارګي آریل د سیمې مرکز موديعين عيليت بيتار عيليت معاله ادوميم ګوش عتصيون افرات بت ال کفار عتصيون په يهودا او سامريه کې اسراييلي ابادۍ بت عين ايتامار يادښتونه اسراييلو ولسوالۍ
بارو (هېوادنی وېش)

بارو په وينګ: په انګليسي ژبو هېوادوو کې يو ډول هېوادنی وېش دی، په اصل کې، بارو اصطلاح په کوچنیو ښارونو او ښارونو کې خپلواکه حکومتو ته راجع کيږي، مګر په عمل کې، د هغې رسمي کارول په پراخه کچه توپیر لري. يانې په اصل کې بارو يو خپلواک ښاري دولت ته وايي، چې په هر ښار او ښارګي کې يو خپلواک حکومت موجود وي، او لوی ښارونه بيا په کوچنيو باروګانو وېشل شوي وي. اړوند نور خپلواکه ښارګوټي د نیویارک ښار برخې د کوچني ماشوم میراث سرچینې .-- .-:-:.--:.-- . .-:-:--:.-- .---:.-- .---:.-- .--:..-- .- -:.-- .- --:-:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:-.-- .----:- د ویکیپیډیا برخه اخیستونکي. په دې اړه څه؟په دې اړه څه ویل کېږي؟ په دروازه کېد انګلیسي ویکيپېډیا ډیجیټلد ۲۰۱۸ کال د مارچ په ۳۱مه نېټه د دې ترمیم شوی. هېوادنی وېش سيمه ييز سازمانونه سيمه استوګنيزې سيمې
يروشلم ولسوالۍ

د یروشلم ولسوالۍ عبراني : د اسراییلو یوه اداري سیمه ده چې مرکز یې اشغال شوی ښار بیت المقدس دی. دا په تاریخي فلسطین کې د جګړې راهیسې د اسراییلو له اداري سیمو ولسوالیو څخه یوه ده. نورې ولسوالۍ يې له: شمالي ولسوالۍ ، د حیفا ولسوالۍ ، د تل ابیب ولسوالۍ ، مرکزي ولسوالۍ ، او سوېلي ولسوالۍ څخه عبارت دي. تاريخ د ۱۹۴۸ کال له جګړې وروسته، اسرایلو په دې سیمه کې لسګونه فلسطینی ښارګوټي او کلي ونړول او ګڼ شمېر ځايي فلسطينيان يې له هغه ځايه کډوال کېدو ته اړ کړل، د هغو ترک شویو ښارونو په کنډوالو او نورو سیمو کې چې پخوا د یهودانو مېشت ځایونه وو فلسطین ته د یهودي مهاجرینو د ځای په ځای کولو لپاره نوي مېشت ځایونه رامینځته شوي. په هرصورت، ځینې ښارونه او کلي شته چې لاهم پکې ګڼ شمېر فلسطینیان اوسيږي چې له جګړې وروسته په خپلو کليو کې پاتې شوي دي چې دا تول عربان دي. ښارونه اوس مهال، د اداري له نظره، په دې ولسوالۍ کې یو شمېر ښارګوټي شته، چې اسراييليان او عربان پکې ګډ ژوند کوي، چې تر جګړې دمخه په دې سيمه کې تر ډېره عربان اوسېدل، او ځینې یې د کال له جګړې وروسته یا مخکې د اسراییلو لخوا تاسیس شوي، چې ګڼ شمېر يهودي کډوال پکې استوګن شوي دي. ښارونه او کلي دا ولسوالي هم ځايي جرګې او سیمه يیزه جرګه لري، چې ځینې یې د دې ولسوالۍ ډېری کلي او کوچنی ښارونه په تر جګړې وروسته د اسراييلو له خوا وېجاړ شول: ختیځ بیت المقدس د دې ولسوالۍ په پراخوالي او نفوس کې د کال جګړې راهیسې اشغال شوی ختیځ بیت المقدس د يورسليم په شمول هم شامل دی ، ځکه چې د اسراییلو کنیسټ د دېسمبر په کې پرېکړه وکړه چې د بیت المقدس ختیځ برخه په یو اړخیز ډول له اسراییل سره ضمیمه کړي د نړيوالو پرېکړه ليکونو او د بیت المقدس قانون نه په سرغړونې يې دا چاره ترسره کړه. د یادولو وړ ده چې ختیځ بیت المقدس په عین وخت کې د فلسطین د حاکمیت مرکز ګڼل کیږي خو د اشغال او الحاق له امله د فلسطیني ادارې قوانین پکې نه پلي کیږي. دا هم وګوره د بیت المقدس ولسوالۍ حوالې اسراييلو ولسوالۍ
تل ابيب ولسوالۍ

تل ابيب ولسوالۍ د اسراییلو له اوو ولسواليو څخه ده. د تل ابيب ولسوالۍ د مدیترانې له سمندر سره په لوېدیځ کې او د شمال، سوېل او ختیځ له خوا د اسراييلو مرکزي ولسوالۍ سره ګډه پوله لري، د دې سیمې پلازمېنه او تر ټولو پراخه ښار تل ابیب دی چې د همدې ولسوالۍ نوم یادیږي. په سیمه کې نفت تلآویو په نوم واحد مرکزي حکومت موجود دی چې د تل ابيب ولسوالۍ سيمه ګڼل کيږي، دا ولسوالۍ په درې طبیعي سیمو وېشل شوې ده: تل ابیب، راماتګان او هولون. ښارونه تل ابیيب مرکز بت يام بنې براک ګيواتائيم خولون کريات اونو اور يهودا ریمت ګن رمت هشارون سرچینې د ویکیپیډیا مرسته کونکي، ټل ابیب ولسوالۍ، ویکیپیڈیا، د آزاد انسکرپټۍ، . اسراييلو ولسوالۍ
حضرت قثم بن عباس رضي الله عنه شاه زنده

شاه زنده سمرقند ازبکستان نوم: حضرت قثم بن عباس رضي الله عنهما بن عبد المطلب بن هاشم د نبي کريم صلی الله علیه و سلم د اکا عباس رضي الله عنه او ام الفضل لبابه بنت حارث الهلالية زوی د الفضل، عبيدالله او عبدالله ورور دی چې اوس په هغه سيمه کې په شاه زنده مشهوره دی د روايتونو له مخې نوموړي له حضرت ابوبکر صديق رضی الله عنه سره يو ځای نبي کريم صلی الله علیه و سلم قبر ته کښته کړی دی د حضرت قثم د مړينې او د هغه د قبر د ځاى په اړه اختلاف شته، يو روايت دا دی چې هغه په سمرقند کې مړ شوى او هلته يې قبر دی بل روايت دا دی چې په مرو اوسنۍ ماري او پخوانۍ مروه کې وفات شوى دى. د حاکم رحمه الله روايت دی چې قوي خبره دا ده چې قبر يې په سمرقند کې دى حضرت زبير رضي الله عنه روايت دی چې قثم د حضرت معاويه رضي الله عنه په زمانه کې له سعيد بن عثمان رضي الله عنه سره سمرقند ته ولاړ او هلته شهيد شو. يادونه د نوموړي قبر د سمرقند د زاړه ښار په يوه څنډه کې د ګڼو لرغونو ودانيو په منځ کې چې د ګڼو هيوادونو سيلانيان ورته د سیل په نيت راځي په يوه لرغونې ودانۍ کې جوړ شوی دی. سیر اعلام النبلاء مخ ۴۴۰-۴۱-۴۲ ټوک ۳
حيفا ولسوالۍ

د حیفا ولسوالي عبراني: د اسراییلو یوه اداري ولسوالي ده چې مرکز یې د حیفا ښار دی. دا په تاریخي فلسطین کې د جګړې راهیسې د اسراییلو له اداري سیمو ولسوالیو څخه یوه ده. پاتې پنځه يې د شمالي ولسوالۍ ، مرکزي ولسوالۍ، د تل ابیب ولسوالۍ ، د بیت المقدس ولسوالۍ ، او جنوبي ولسوالۍ څخه عبارت دی، چې له دې علاوه اسرائيل د يهودا سامريه ولسوالۍ هم خپله جز او اوومه ولسوالي ګڼي، خو ملګري ملتونه يې دا ادعا نه مني. ډیموګرافیک د اسرائیلو د مرکزي احصایې د ادارې د ۲۰۱۱ کال له مخې: ټول نفوس: : توکم: یهودان : . عربان : . نور: .٪ مذهبونه: یهودان : . مسلمانان : . دروز : . مسیحیان : . نور مذاهب: . اداري سیمې ښاروالۍ د ۱۹۴۸ کال له جګړې وروسته، اسراییلو د حیفا په سیمه کې لسګونه فلسطیني ښارګوټي او کلي ضبط او له منځه یوړل او د دوی ډېری اوسېدونکي یې بې ځایه کړل. نوي ښارونه د هغو پرېښول شویو ښارونو په کنډوالو او په نورو سیمو کې چې پخوا د یهودانو مېشت ځایونه وو فلسطین ته د یهودي مهاجرینو د ځای په ځای کولو لپاره جوړ شوي. په هرصورت، ځینې ښارونه او کلي شته چې لاهم د فلسطینیانو لویه برخه لري چې له نکبا وروسته په خپله خاوره کې پاتې شوي، او دوی عربان دي. اوسمهال، له اداري نظره، په دې ولسوالۍ کې یو شمېر ښارونه شته چې د عربو اکثریت لري، چې ځینې یې مخلوط دي - لکه څنګه چې دوی د نکبې څخه مخکې عرب اکثریت درلود، او ځینې یې وروسته یا مخکې د اسراییلو لخوا تاسیس شوي. د جنګ وروسته جوړ شوي ښارونه یهودي اکثریت کډوال لري. ځايي جرګې په دې ولسوالۍ کې ډېری کلي او کوچنۍ ځايي جرګې شته، له هغې ډلې: کفر قرع ، عرعره ، جسر الزرقا ، قیساریه ، جت او نور يادولی شو.. سرچينې اسراييلو ولسوالۍ
د اسراييلو شمالي ولسوالۍ

د اسراييلو شمالي ولسوالۍ عبراني: ؛ وينګ: محوز هاطزافوند اسرائيلو د ولسواليو څخه يوه ولسوالۍ ده. ښارونه ناصره د سیمې مرکز عکا عفوله بیت شئان کرميئیل کريات شمونا معالوت ترشيحا میګدال هیمک نهاريا ناتسرات عيليت صفد سخنين شفا امر طمره تبريه يقنعم سرچینې . اسراييلو ولسوالۍ اسراييل
حيفا

حيفا په عبراني: د اسراییلو په شمال کې ترټولو لوی ښار دی، د حيفا ولسوالۍ مرکز او د اسرايیلو دریم لوی ښار دی. د حيفا ښار له يوه لوري له مديترانې سمندرګي او بل لوري د کرمل د غر لمن سره نښتی دی. تاريخ د حيفا ښار د تاريخ په اوږدو کې د پیاوړو امپراتوريو او حکومتونو لکه فینیکيانو، د ایران شاهانو، حشمونیانو، د يهودې سلطنت د ختیځ روم امپراتورۍ عربي مسلمانانو ، صلیبيانو،د عثماني امپراتورۍ برېتانیا او په پای کې اسراییلو لخوا ونیول شو. د حيفا ښار د منځني ختیځ له لومړیو ښارونو څخه و چې د حجاز د ریل پټلۍ سره وصل شو. کلتور د زده کړو مرکزونه د حيفا پوهنتون د اسراییلو یو له لويو پوهنتونونو څخه دی. د اسرائیلو د نورو مهمو پوهنتونونو څخه چې په حيفا ښار کې موقعیت لري، د اسرائیلو تخنیکي پوهنتون - د اسراییلو صنعتي پوهنتون یادونه کولی شو چې د فضا ټېکنالوژۍ او انجینرۍ علومو په برخه کې نړیوال شهرت لري. ورزش مکابي حيفا د حيفا ښار د فوټبال لوبډلې نوم دی. سیمې د پل پاز سیمه د حفا په شمال ختیځ کې موقعیت لري. حومه د حيفا په شاوخوا کې په ډېری کلیو کې دروز وګړي ژوند کوي. د بهايي باغونه باغونه او د بهايي نړیوال مرکز ودانۍ په حيفا ښار کې موقعیت لري. د حيفا په ښار کې د کرمل د غر په څنډه کې د سید علي محمد باب قبر دی. بیت العدل اعظم، د راهیسې د بهائي دین تر ټولو لوړ پوړی تصمیم نیوونکی مقام، په حيفا ښار کې دی. د ښاري اسانتياوې د حيفا میټرو د حيفا ښار په ترانزيت کې مهم رول لوبوي. د حيفا کيبلي مېټرو په منځني ختیځ کې لومړنی ښاري مېټرو وه چې په کې يې کار کې پيل کړ. د حيفا نړیوال هوایی ډګر د اسراییلو یو نړیوال هوایی ډگر دی چې د حيفا ښار ختیځ کې موقعیت لري. خورلڼي ښارونه د حيفا خورلڼي ښارنه دا دي: مارسي ۱۹۶۲ پورټسموت ۱۹۶۲ د لندن د هکني سیمه ۱۹۶۸ مانيل ۱۹۷۱ سان فرانسسکو۱۹۷۳ البور ۱۹۷۳ کیپ ټاون ۱۹۷۵ برمن ۱۹۷۸ نیو کاسل۱۹۷۹ انتورپ ۱۹۸۶ ماینتس ۱۹۸۷ دوسلدورف ۱۹۸۸ روسیارو ۱۹۸۸ اوډسا کې۱۹۹۲ شانگهای۱۹۹۴ د لیماسول ۲۰۰۰ لادرډیل ارفورت ۲۰۰۵ مانهایم ۲۰۰۵ شنګن ۲۰۱۲ چنگدو ۲۰۱۳ شانتو ۲۰۱۵ سرچینې اسراييلي ښارونه اسراييل
آی اېس او ۳۱۶۶-۱ الفا-۳

آی اېس او ۳۱۶۶-۱ الفا-۳ - - درې توريز يا درې ليکي هېواد کوډونه دي چې په آی اېس او ۳۱۶۶-۱ کې تعريف شوي دي. اوسني کوډونه سرچينې آی اېس او ۳۱۶۶ هېواد کوډونه هېوادونو لړليکونه ويکيډاټا سره ورته والي لنډ تفصيل
د انقره جګړه

د انقره یا انګورا جګړه د ۱۴۰۲ کال د جولای په ۲۰ مه نېټه د انقرې ښار ته نژدې د چوبک په میدان کي د عثماني سلطان بایزید اول او د تیموریانو د امپراطورۍ واکمن امیر تیمور تر منځ پېښه سول. یاده جګړه د تیمور لپاره لویه بریا وه، او د عثماني واکمنۍ د قدرت ستني یې ولړزولې. دجګړې منځته راتګ د انقره جګړه دعثماني واکمن سلطان بایزید او تیمورلنګ ترمنځ هغه وخت رامنځ ته سول کله چي په کوچنی اسیا اوسنی اسیایي ترکیه کي یو شمېر سیمه ییزو واکمنانو دعثماني خلافت اویاهم تیموري واکمنۍ تر سیوري لاندي خپلو حکومتونو ته دوام ورکړ اوپه پایله کي یې دختیځ تیموري واکمني او لویدیځ عثماني واکمنی پام ځان ته واړاوه چي پرهمدې اساس یوشمېر واکمنیو ددوی ترمنځ د دښمنی اور بل کړ اوپایله یې په خونړۍ جګړې تمامه سول. ځواکونه اټکل کیږي چې د تیموریانو پوځ په دې جګړه کي تنه وو، چې ډیری یې سپاره وه، او همدارنګه یې عدده جنګي پیلان هم له ځان سره درلوده. د بایزید د لښکر شمېر بیا ۸۵۰۰۰ تنه وو. تاریخي سرچینو د یادي جګړې د سرتیرو د شمېر په اړه زیاته مبالغه کړې ده: مسلمان پوه احمد بن عربشاه د تیموریانو ادعا کړې، پداسي حال کي چي یو جرمني شاهد د . ملیون کسانو ادعا کړې ده. د عثماني ځواک په لیکو کې د بایزید د زامنو، غازيانو، یني چري عثماني لښکر، اناتولي مسلمان واکداران، او یو شمیر اروپايي د بالکان مسیحي واکداران شامل وه. د سربیانو په مینځ کي برخه اخیستونکي کسان سټیفن لازارویچ ، ووک لازارویچ ، دوراد برانکوویچ او د هغه ورور ګرګور برانکوویچ ، او د البانیایي فوځ په مینځ کي کوجا زکریجا ، ډیمیټریوس جونیما ، ګجون کاسټریوټي ، او شاید تنوش دوکاګجیني شامل وه. جګړه جګړه د عثمانیانو له لوري په لوی برید سره پیل سوه، چې د تیموریانو د آسونو د تیرونو په مرسته یې مخه ډپ سوه. ددې په پایله کي څو زره تنه عثمانیان قتل او ډیری نور تیمور ته تسلیم سول. سټیفن لازارویچ او د هغه ملګرو له خپل لوري خونړي بریدونه ترسره کړه خو قسمت ملګرتیا ورسره ونکړه او دتیمور په وړاندي مات سول. سټیفن بایزید ته مشوره ورکړه چي نور له هغه سره وتښتي او ډګر خوشي کړي خو بایزید دا کار ونکړ. ځینو سربیایانو وکولای سول چي د بایزید یو زوی او خزانه له منګولیانو وژغوري او قسطنطنیه ته یې له ځان سره یوسي. د صربستان پوځیانو د تورو تختو زغره اغوستې وه چي د تیموریانو د تیرونو په مقابل کي خورا اغیزمنه وه. ددوی دقوي بریدونو له امله تیمور هم د سربی پوځیانو ستاینه وکړه چي د هغه په وینا د زمریانو په څیر جګړه کوي. د جګړې په جریان کې د دواړو لښکرو د اوبو اصلي زیرمه چابوک کریک د تیمور لخوا د چابوک ښارګوټي ته نږدې د سیند څخه لري یوې زیرمي ته واړول سوه، چي دې پیښي عثماني اردو بې اوبو کړه او حالت یې کړکېچن سو. عثماني لښکر چې تږي او ستړي وو، ماته یې وخوړه او بایزید له څو سوو سپرو سره نږدې غرونو ته په تېښته بریالی سو خو هلته یې هم مقاومت ونسوای کړای او په پایله کي دتیموري ځواکونو له لوري ژوندی ونیول سو.
ایلیم امپیلوپراسم

ایلیم امپیلوپراسم د پياز د خاندان ايليم جنس سره تعلق لري۔ دې بېديائي بوټي ته پۀ پښتو ژبه کښې اوږه کۍ هوږه کۍ، شړي، خړښېځی ، شنېځې ، ښېځګي ،شیرزې ،شېزې ، ښېنځې او نرغوټ ورته هم د پښتنو پۀ ځينو سيمو کښې وئيلے شي۔ دا پۀ اصل کښې د سويلي اروپا نه تر سويل لويديځ آسيا او شمالي افريقا پورې پۀ دې سيمه کښې قدرتي راټوکيږي، ولې پۀ نورو ډېرو هېوادونو کښې هم د دې کرکيله کيږي او د دغه سيمو سره طبيعي شوي دي۔
ايليم امپيلوپراسم

ايليم امپيلوپراسم د پياز د خاندان ايليم جنس سره تعلق لري۔ دې بېديائي بوټي ته پۀ پښتو ژبه کښې اوږه کۍ هوږه کۍ، شړي، خړښېځی ، شنېځې ، ښېځګي ،شیرزې ،شېزې ، ښېنځې او نرغوټ ورته هم د پښتنو پۀ ځينو سيمو کښې وئيلے شي۔ دا پۀ اصل کښې د سويلي اروپا نه تر سويل لويديځ آسيا او شمالي افريقا پورې پۀ دې سيمه کښې قدرتي راټوکيږي، ولې پۀ نورو ډېرو هېوادونو کښې هم د دې کرکيله کيږي او د دغه سيمو سره طبيعي شوي دي۔
امام مهدي

امام مهدي عربي: ٱلْمَهْدِيّ د اسلامي اسکاتولوژي کې مشهوره څېره ده چې مسلمانان باور لري چې د اخرت نه مخکې د نړۍ له شر او بې عدالتۍ څخه د خلاصون لپاره راڅرګندېږي. هغه ته د محمد صلی الله علیه وسلم له اولادې څخه ویل کیږي، چې له عیسی ع څخه لږ مخکې راښکاره کیږي او د اسلامي امت مشري به کوي. مهدي د احادیثو په څو معتبرو تالیفونو کې ذکر شوی، مګر د قرآن او د سني حدیثونو دوه خورا معتبر مجموعو، صحیح البخاري او صحیح مسلم کښی په نوم سره ذکر نشته دی، خو اشارة يی ذکر شته دي. په دې توګه ځينو سني فقهاوو د مهدي په شتون تر پوښتنې لاندې راوستي دي. داسې بریښي چې د مهدي عقیده د اسلام د لومړۍ او دوهمې پیړۍ د مذهبي او سیاسي پاڅونونو د ګډوډۍ او ګډوډۍ په جریان کې د پام وړ ګرځیدلې ده. د مهدي په اړه د لومړنیو حوالو څخه د اوومې پیړۍ په وروستیو کې څرګندیږي، کله چې انقلابي مختار بن ابي عبید - - محمد بن الحنفیه، د خلیفه علي رض - - زوی اعلان کړ. مهدي که څه هم د مهدي مفهوم په اسلام کې اړین نظر نه دی، دا په مسلمانانو کې مشهور دی. د پیړیو په اوږدو کې د مهدي د دعوا کونکو لوی شمیر شتون لري.
تورکمنستان دولت

د تورکمنستان جمهوريت د ترکمنستان برحاله حکومت دی، چې د شوروي اتحاد له سقوط سره، دغه هېواد تورکمنستان جمهوریت په نوم خپلواکي ترلاسه کړه. د دې هېواد د حکومت بڼه د جمهوريت يوه بڼه ده چې سیاسي جوړښت یې د پخواني شوروي نظام په څېر دی چې په هغې کې ولسمشر او د ترکمنستان د ډیموکراتیک ګوند منشي شامل دي چې په عملي توګه د پارلمان رئیس او ولسمشر ځای نیوونکی دی. قضايه قوه، د قواو عمومي قومانداني او نورې امنیتي ادارې هم د ولسمشر تر مستقیمو څار لاندې دي. سياسي مخينه تورکمنستان د ۱۹۹۱ کال د اکتوبر په میاشت کې د ۶۹ کلونو سختو کړاوونو وروسته خپلواکي ترلاسه کړه. صفر مراد نیازوف چې په دې کلونو کې د ترکمنستان د کمونست ګوند مشر و، چې د تورکمنستان ترټولو لوی اداري مقام ګڼل کيږي، تر ۲۰۰۶ پورې د ولسمشر په توګه په واک کې پاتې شو، هغه د مرګ تر وخته د هېواد په ټولو چارو مسلط و، په پای کې ولسي جرګې د هغه له مړینې وروسته قربانقلي بردي محمدوف د تورکمنستان د ولسمشر په توګه وټاکه. نوی اساسي قانون د ۲۰۰۸ کال په سېپتمبر کې د بنسټ ایښودونکو شورا په اجماع سره د نوي اساسي قانون د تصویب لايحه تصويب کړه. دې لايحې د تورکمنستان ولسي شورا واکونه راکمول او پرځایې د پارلمان واکونه زياتول او د دې امکان يې برابراوه چې نوي سياسي ګوندونه او ټولنې رامنځته شي، د دې لايحې د تصويف سره سم بردي محمدوف اعلان وکړ، چې نوی اساسي قانون به د ټولو نړيوالو ديموکراتيکو اصولو سره سم وي. مقننه قوه د تورکمنستان د قانون جوړولو اداره يا مقننه قوه دوه برخې لري: د تورکمنستان ملي جرګه د تورکمنستان ولسي جرګه د دولت غړي تورکمنستان ترکمنستان
ماډيول

چلندوال چې په انګليسي ژبه کې ورته ، عربي کې ورته وحدة او په فارسي ژبه کې ورته پودمان ويل کيږي، د انټرنېټ په نړۍ کې يو چلندسيستم دی چې په هغې کې يوه پروسه لومړی اندازه کيږي ، بيا ونډه ونډه کيږي او په څانګو وېشل کيږي او هر يوه ته د هغې دنده ورسپارل کيږي، وروسته له ټولو څانګو څخه د هغوی کاري راپور د يوې پايلې ترلاسه کولو په موخه رايوځای کيږي. يانې چلندوال يو انټرنېټي کاري سيستم دی چې يوه ځانګړې پروسه مطالعه کوي، بيا يې په څو برخو وېشي، هرې برخې ته د هغې دندې واضح کوي او د هر برخې څخه بېرته د هغوی د کار نتيجه راغونډوي او تر يوځای کولو وروسته کار پايله د سکرين پرمخ وړاندې کوي. په پښتو ژبه کې چلندوال له دوه برخو جوړ دی، لومړۍ برخه چلند او دوهمه برخه يې وال دی، چلند د يو کار په اړه د يو شخص، يوه ماشين يا کومې بلې وسيلې تګلارې ته ويل کيږي، چې په څه شکل يې ترسره کوي، دا چې دلته د ماډيول دنده د يو کار ترسره کول دي د يوې ځاګړې او مالومې تګلارې مطابق نو ځکه ورته مونږ په پښتو ژبه کې د چلند لفظ غوره کړی دی، چې د وال کلمه د وروستاړي په شکل ورسره يوځای شوې ترڅو د لومړۍ کلمې مانا تغيره او ټولشموله کړي. دوهمه دا که چېرته د ماډيول د لفظ ماهيتي ژباړه وکړو، نو په عربي ژبه کې هم وحدة د يوځای کولو په مانا دی، په همدې ډول په فارسي ژبه کې هم پودمان د پديدې د لفظ او مان د وروستاړي نه اخيستل شوی چې هدف ترې د يوې پايلې په موخه يوه کاري پديده يا پروسه يوځای کول دي ، نو په پښتو ژبه کې هم د چلندوال ويوکی د دې معادل کېدای شي. ماډيول په انګليسي : عربي: وحدة، فارسي:پودمان چې پښتو معادل لفظ يې چلندوال دی ممکن په لاندې ماناوو وکارول شي: کمپیوټري ماډيول د خپلواکه برېښنايي مدارونو ټولګه ده چې په يوه چاپي برېښنايي تخته کې بسته بندي کيږي، ترڅو يو کمپيوټري کړنه سرته ورسوي. ماډيول ليکنه، د سافټویر ډیزاین تخنیک دی. د حافظې ماډيول د کمپیوټر هارډویر یوه بنسټیزه برخه ده لکه ريم. د ماډيوليزم مفهوم اندازې وړ، د اجزاوو څخه جوړ مانا په فضا کې د الوتکو په اړه جلا برخې او محفظې. د بیلګې په توګه: د اپولو د قوماندانۍ او خدماتو کښتۍ. ماډيولي شبکه
فلسطيني کډوال

فلسطيني کډوال په عربي کې: فلسطينيو الشتات يوه اصطلاح ده چې د فلسطین څخه بهر د فلسطینیانو کارول کیږي. په ټوله نړۍ کې د فلسطينيانو نږدې له ۹-۱۱مېلونه وګړي دي چې له نيمايي زيات يې په نورو هېوادونو کې د کډوالۍ ژوند تېروي، د ۱۹۴۸ کال له جګړې راهیسې، فلسطینیان ډېر ځوریدلي او په ګڼو کوربه هېوادونو کې د تبعید په توګه ژوند کوي. لکه د ۱۹۴۸ کال د جګړې له کبله د فلسطیني کډوالو ترڅنګ د ۱۹۶۷ کال په جګړه کې بې هم په سل ګونه زره فلسطينيان کډوال او بې ځایه شوي. دغه دوه ډوله بې ځایه کېدونکي فلسطینیان د خپل هېواد څخه لرې اکثریت جوړوي. ځینې فلسطینیان د نورو دلیلونو له کبله هېواد پرېښودو ته اړ شوي، لکه: ځورونې او شکنجې د بېلګې په توګه، د ۱۹۶۷ کال د جګړې وروسته، په اوسط ډول ۲۱۰۰۰ فلسطینیان د اسراییلو تر کنټرول لاندې سیمو څخه وتلو ته مجبور کړای شول، چې په ۱۹۷۰، ۱۹۸۰ او ۱۹۹۰ کلونو کې دې کار همداسې دوام وکړ.د فلسطيني وګړو د کره ټولشمېرنې د نه شتون له کبله به دا ناشوني وي چې په فلسطين او اسراييلو کې د پاتې فلسطينانو شمېر مالوم کړو، د فلسطین د احصایې مرکزي دفتر د راپور له مخې، په نړۍ کې د فلسطینیانو شمېر د ۲۰۰۳ کال په پای کې ۹.۶ میلیونه و، چې له ۲۰۰۱ کال راهیسې ۸۰۰ زره زیات شوی دی.روبین کوهن په دياسپورا نړیوال کتاب کې تشریح کوي چې د فلسطینیانو او نورو خلکو لکه د اصلي امریکایانو، یهودیانو او ځینې افریقایانو لپاره، د دیاسپورا اصطلاح د ظلم او تاوتریخوالي سره تړاو لري، د ټولنیز زیان او مجازات سمبول چې یو څوک یې په جلاوطنۍ کې د کور خوبونو سره ژوند کوي.د فلسطین د بېرته راستنېدو حق د ۱۹۴۸ کال راهیسې د پام وړ دی. دا د ډېرو فلسطینیانو لپاره هم یوه خوب ده. په داسې حال کې چې د فلسطین د کمپونو او کلیو او ښارونو ۹۷ سلنه اوسېدونکي خپل اصلي ځای نه ګوري، د بېرته راستنېدو حق اکثره فلسطينيان يو پايمال شوی حق ګڼي، چې ګوندې دوی به نور دا حق کله هم ترلاسه نه کړي، چې خپلو کليو او ځايونو ته بېرته ستانه شي. نور اړوند د فلسطين نکبت د عرب او اسلامي هېوادونو څخه د یهودانو ډله ييزه کډوالي له خپلو هېوادونو بهر عربي ټولنې سرچینې د ویکیپیډیا برخه اخیستونکي. په دې اړه څه؟فلسطینیو الشتاتپه دې اړه څه ویل کېږي؟ په دروازه کېد عربي ژبې ویکيپېډیا ډیکشنرید ۲۰۱۸ کال د مارچ په ۲۰ نیټه بیا کتنه شوې. د ویکیپیډیا برخه اخیستونکي. په دې اړه څه؟ په دې اړه څه ویل کېږي؟ په دروازه کېد انګلیسي ویکيپېډیا ډیجیټلد ۲۰۱۸ کال د مارچ په ۲۰ نیټه بیا کتنه شوې. بېرونۍ تړنې شمل - د فلسطین د بیعت او کډوالو مرکز په اردن کې د فلسطین عیسوي ډیسپورا د فرانسوي د ډیپلوماتۍ نړۍ دوه ویب پاڼې لري چې د فلسطیني ډایاسپورې په اړه ډیر دقیق معلومات لري: په نړۍ کې د فلسطیني ډياسپورا نړیواله په فرانسوي ژبه ، فبروري ؛ په منځني ختیځ کې د فلسطین د کډوالو نفوس په فرانسوي ژبه ، فبروري . فلسطينيان
فلسطين ولايتونه

د فلسطین ولايتونه په عربي: د فلسطین د دولت اداري څانګې دي. د اوسلو د موافقې له لاسلیک او د اسراییلو تر اشغال وروسته لوېدیځه تړانګه او د غزې تړانګه د فلسطین د ملي ادارې تر واک لاندې په ولايتونو ووېشل شوې. چې هر ولايت بيا په بېلابېلو فلسطيني ښاروالیو وېشل شوی دی. نوملړ لوېدیځه تړانګه د غزې تړانګه داهم وګوره -: د بشري پراختیا شاخص له مخې د فلسطین د سیمو لیست سرچينې فلسطينيان
د کروکس ښار تالار برید

د کروکس ښار تالار برید د کال د مارچ په د مسکو په شمال لویدیځ څنډه کې د روسیې په کراسنوګورسک کې د کروکس ښار تالار د میوزیک ځای کې یو ترهګریز برید و. برید د شپې شاوخوا : کې پیل شو، لږ وخت مخکې د روسیې بانډ پکنک په ځای کې د پلورل شوي نندارتون لوبې کولو لپاره ټاکل شوې وه. څلور تنو وسله والو په ډله ایزه توګه ډزې وکړې او همدارنګه د غونډې په ځای کې په راټولو شویو خلکو یې ډزې وکړې او د اور وژنې وسایلو څخه یې د اور اخیستو لپاره کار واخیست. د ډزو ټپونه او زهري کول د اور سره تړاو لري. سرچینه
ادبي خبري اتري

خبرې اترې انګليسي: د ژبي هغه برخه ده چي له ادبي پلوه د اشخاصو له لوري په لیکلې او یاهم لفظي بڼه ویل کیږي. د فلسفې یا دودیزي وسیلې پر بنسټ ډیالوګ په لویدیځ کي په عمومي ډول د سقراط له زمانې سرچینه اخلي لکه څنګه چي د افلاطون څخه هم ثابته ده ، مګر د هندي ادب په ګډون په پښتو او نورو دودونو کي هم ددې ډول خبرو اترو سابقه موندل کیږي.
ترتیب ( په داستان کي )

ترتیب له ادبي اړخه په افسانوي یا حقیقي داستان کي وخت او جغرافیایي موقعیت په ډاګه کوي. دا یو ادبي عنصر دی، او د کیسې لپاره اصلي کتنه او بڼه منځ ته راوړي. د ترتیب کولو عناصر ممکن کلتور، تاریخي دوره ، جغرافیه ، او ساعت په ځان کي راونغاړي. له ادبي اړخه ترتیب د پلاټ، کرکټر، موضوع او سټایل ترڅنګ، د افسانې یو له بنسټیزو برخو څخه ګڼل کیږي.
هوموفون ( ورته ږغ لرونکي )

هوموفون په پښتو ورته ږغ لرونکي دګډو تورو یوه کلمه ده چې ټول له یوبل سره ورته يو ډول تلفظ کیږي مګر په معنی کي له یوبل سره توپیر لري. د هوموفون اصطلاح ځیني وختونه د کلمو په پرتله په اوږدو یا لنډو واحدونو باندې پلې کیږي، د بیلګي په توګه یوه جمله، لیک، یا د حروفونو ګروپ چي د مقابل طرف په څیر تلفظ کیږي. په دې ډول هر هغه واحد چې د دې ملکیت سره ورته ویل کیږي هوموفونوس . بلل کیږي. هوموفونونه چې په مختلف ډول لیکل سوي وي د هیټروګراف په نوم هم یادیږي.
هوموګراف

یو هوموګراف او په انګلیسي ژبه کي هغه کلمه ده چې دبل لفظ سره ورته لیکل سوې بڼه ولري خو معنی یې بېله وي. که څه هم چي ځیني داسي لغاتونه وییونه شتون لري چي کلمې یې باید په بل ډول تلفظ سي، خو د اکسفورډ انګلیسي قاموس وايي چي انګلیسي کلمې باید د بېلابیلو اصلونو څخه وي. د هوموګراف استعمالول د وینا په ترکیب ، طبیعي ژبې پروسس کولو او نورو برخو کي خورا اړین دي.
غږپوهنه (فونوټيکس)

فونیتیک یا ږغ پوهنه د ژبپوهنې یوه څانګه ده چي د انساني غږونو تولید تر څېړني لاندي نیسي. هغه ژبپوهان چې د وینا د فزیکي ځانګړتیاوو په مطالعه کي تخصص ولري ږغ پوهان فونیټیسټان بلل کیږي. د فونیټیک ساحه په دودیز ډول د څیړنې پوښتنو پراساس په دریو فرعي څانګو ویشل شوې چي لمړئ : انسانان د وینا تولید لپاره حرکتونه څنګه پلان او اجرا کوي. دویم : آرټیکلیټري فونیټیکس چي څنګه بېلابېل حرکتونه د ترسره سوي ږغ صوتي فونیټیکس پر ملکیت اغیزه کوي. دریم : د اوریدونکي فونیتیک چي څنګه انسانان د غږ څپې په ژبني معلوماتو بدلوي. په عمومي ډول د فونیمیک ساده ژبني واحد ږغ بلل کیږي - یعني په یوه ژبه کي د وینا غږ چي د فونیم د فونولوژیکي واحد څخه توپیر لري؛ فونیم د ږغونو یو عام ترتیب دي او دا د کوچني واحد په توګه هم تعریف سوی دی چي په هره ژبه کي د غږونو ترمینځ معنی راپیژني. فونیټکس د انسان د وینا دوه اړخونو سره معامله کوي: تولید - هغه لارې چې انسان غږ کوي. احساس - هغه طریقه چې وینا درک کیږي یا لاسته راځي.
د هوا د جریان طرز

د هوا جریان میکانیزم په ږغ پوهنه کي هغه طریقه ده چي موږ ته راښيي چي څه ډول د هوا جریان په غږیږو څپو کي رامینځته کیږي. په ژبپوهنه کي دا د ږغ پوهني پراساس د وینا د تولید له دریو مهمو برخو څخه یوه برخه ده. د هوا دجریان طرز د ډیرو غږونو د تولید لپاره لازمي او اړین دی او د دې پروسې لومړۍ برخه د پیل په نوم یادیږي. هغه ارګان چې د هوا جریان تولیدوي د پیل کونکي ترسره کوونکي په نوم یادیږي اوپه دې توګه درې ترسره کوونکي شتون لري چې په غیر منظم ډول په انساني شفاهي ژبو کي په فونیمیک ډول کارول کیږي. لمړئ : ډایافرام د سږو په یوځای کولو سره د نبض میکانیزم. دویم : د انساني حنجرې اړوند ژبه ژبه یا ویلاریک میکانیزمونه یعني د ژبي اړوند
ږغیز تارونه

په انسانانو کې، غږیږ تارونه یا ږغیزي پردې چي د غږیز فولډ په نوم هم پیژندل کیږي، د ستوني نسجونه دي چې د غږ کولو له لاري د غږونو په جوړولو کې کلیدي رول لوبوي. د غږیزو تارونو اندازه د غږ په ځای پرځای کولو کي لویه اغیزه لري. کله چي د ساه اخیستلو او د وینا یا سندرې ویلو لپاره وایبریټ فولډونه د ویګس اعصاب د تکراري لارینجیل څانګې له لارې کنټرول کیږي دلته یو ږغ منځ ته راځي. غږیږ تارونه د مغز د غشا له دوه اړخیزو پوښونو څخه جوړ سوي دي چي په افقی ډول له شا څخه مخ ته، د په اوږدو کي غځول سوي دي. دوی په دې ډول ږغ رامنځ ته کوي چي د هوا جریان هم تعدیل کوي او د فونیشن په جریان کي له سږو څخه ایستل کیږي. ریښتیني غږيږ تارونه د غلطو غږيږو تارونو څخه توپیر لري چې د ویستیبولر فولډونو یا وینټریکولر فولډونو په نوم پیژندل کیږي او د ډیرو نازکو ریښتیني فولډونو څخه یو څه لوړ وي. دا که څه هم په نورمال فونیشن کې لږ رول لري، مګر کولی سي ژور غږیز صوتونه، چیغي او ژړا تولید کړي. د ولادت پر وخت د غږ د پوښ اوږدوالی تقریبا له شپږو څخه تر اتو ملي مترو پوري وي او د ځوانۍ په وخت کي بیا له اتو څخه تر شپاړس ملي مترو پورې وده کوي.
آرټیکولیټر

آرټیکولیټر یو میخانیکي ځړول شوی وسیله ده چې د غاښونو په برخه کې کارول کیږي په کوم کې چې د ماکسیلري پورتنۍ او منډیبلر لاندې جبڑے پلستر کاسټونه ثابت سوي دي. د انسان میکسلا ثابته ده او د مینډیبل د حرکت ساحه د دوه اړخیزه جوړو د موقعیت او حرکتونو لخوا ټاکل کیږي، کوم چي د کوپړۍ په پای کي د ګلینایډ فوسا کي شتون لري. د ملحقات یو ساده کنډک نه دی مګر د خولې پرانستل کیدو په وخت کي حرکت کوي او مخ په وړاندې ځي.
نوې پارسي ( دری )

نوی پارسی عصري فارسي د فارسي ژبې اوسنۍ مرحله ده چې له اتم څخه تر نهمي پیړۍ پورې په لوی افغانستان او شاوخوا سیمو کې ویل کیږي. یاده پارسی په دودیز ډول په دریو مرحلو ویشل شوې ده : د نوي پارسي پیل اتم نهمه پیړۍ کلاسیکه پارسي پیړۍ - پیړۍ معاصره پارسي د پیړۍ تر اوسني دورې پوري. دري هغه نوم دی چې د لسمې پیړۍ راپه دې خوا نوي پارسي ژبي ته ورکړل سوی دی چي په پراخه کچه په عربي کي هم کارول کیږي وګورئ استخاري ، المقدسي او ابن حوقل او فارسي متنونه. له ۱۹۶۴ کال راهیسې په افغانستان کې د پارسي ژبې رسمي نوم دري دی او د ایران اوسنی پارسی هم له آره د افغانستان په بلخ ولایت پوري اړه لري.
چوپک

چوپک مارغه آلوتونکی د باز او د باښو له کورنۍ څخه یو ډول غوښه خوړونکی ښکاري آلوتونکی دی. ډولونه کورنۍ
د بیان کولو تګلاره ( ژبپوهنه )

په هنري ژبپوهنه کي د بیان کولو طریقه د خبرو کولو پر وخت د وینا کونکو له لوري د وینا ارګانونو لکه ژبه، شونډې او تالو ترتیب او تعامل ته ویل کیږي د طریقې دغه مفهوم په عمده توګه د بې ږغه تورو په بحث کي کارول کیږي. په ژبپوهنه کي په دې توګه د وینا د غږونو جوړښت بدلیږي رابدلیږي چي د غږونو د پیژندلو لپاره خورا مهم دی. د بې ږغه تورو لپاره د بیان ځای او د غږ یا غږ کولو درجې د خپلواکو پیرامیټونو په توګه له طریقې څخه جلا ګڼل کیږي. په دې ډول د هومورګانیک کنسوننټونه ، چې د بیان کولو ورته ځای لري، ممکن د بیان کولو بېلابیلي طریقې ولري.
بنو خزاعه (قبیله)

بنو خزاعة په عربی د ازدي ، قاطاني قبيلې نوم دی، چي د عربو دټاټوبي له اصلي قومونو څخه بلل کیږي. دوی د اسلام له پیغمبر حضرت محمد ص څخه مخکي کاله په مکه کې حکومت وکړ، او د قبیلې ډیری غړي یې اوس هم ددې ښار شاوخوا ژوند کوي. د خزاعه یوشمېر غړي په نورو هیوادونو کي لکه عراق ، فلسطین، اردن او منځني ختیځ کي هم دپام وړ شمېر شتون لري. بنو خزاعه قبیلې د قريشو په توګه د مکې مکرمې د ساتونکو په توګه کار کاوه. دوی د لسیزې په وروستیو کي د عثماني امپراتورۍ تر برید پوري د ټیټ میسوپوتامیا اوسني سوېلي عراق د امارت واکمن او پاچاهان وه او د شلمې پیړۍ تر پیل پوري یې د منځني فرات د سلطنت په لاس کي درلود.
بنو قریظه (قبیله)

بنو قريظه په عربی یوه یهودي قبیله وه چې په شمالي عربستان کې د یثرب په نخلستان سیمه کې اوسېدل یاده سیمه اوس د مدینې منورې اړوند ده دوی دحضرت محمد په زمانه او د اسلام په اوایلو کي د بنو قینقاع او بنو نضیر سره یوځای د ښار له دریو لویو یهودي قبیلو څخه ګڼل کېده. د راپورونو له مخې دغه یهودي قبیلې د یهودي رومي جګړو په پایله کې حجاز ته کډوالي سوي دي او هلته یې کرهڼه دود کړې ده چي له همدې امله یې دوی له کلتوري ، اقتصادي او سیاسي پلوه په مناسب موقعیت کي ځای پر ځای کړي دي. خو په پنځمه پېړۍ کې د بنو اوس او بنو خزرج دوې عربي قبیلې چې له یمن څخه راغلي وې په مدینه کي یې واکمني ترلاسه کړه. کله چې دا دوه اوس او خزرج قبیلې له یو بل سره په شخړو کي ښکیلې سوې یهودي قبیلو چې اوس د عربانو ګاونډیان وه د بېلابیلو اړخونو سره اتحاد کاوه او بنوقریظه د اوس قبیلې په څنګ کي ولاړه وه. په کي حضرت محمد د خزرج سره په بریالیتوب تر خبرو اترو وروسته مدینې ته هجرت وکړ او هلته یې ددوی ترمنځ داسلامي قوانیو پربنسټ سوله راوستل. له هجرت وروسته حضرت محمد چي د مکې له قریشو سره په جګړه کي ښکیل سو پایله یې د مسلمانانو او مشرکانو ترمنځ په دښمنۍ واوښتل. حضرت محمد هڅه وکړه چې د مدینې یهودي قبیلو ته قناعت ورکړي چې نوموړی د ټولي نړۍ لپاره پیغمبر دی، مګر یهوادنو قناعت نه کاوه او د دښمنی لاره یې خپله کړه. د یهوادنو له لوري تازه راغلو مسلمانانو ته بدبیني ددې لامل سوه چي څه موده وروسته د بنو قینقا او بنونضیر یهودي قبیلې له مدینې څخه وشړل سوې. د خندق له جګړې وروسته کله چي بنوقریظه هم د نورو یهوادنو په څېر دمسلمانانو سره کړی تړون مات کړ او دښمني یې پیل کړه محمد ته د جبرائیل امین ملایکي له لوري د الله پیغام ورسېد چي پر بنوقریظه هم برید وکړي او دترسره سوي شوم عمل سزا ورکړي. حضرت محمد ددوی کلاوي محاصره کړې او بنوقریظه مجبوره سول چي ځانونه تسلیم کړي. څرنګه چي دوی د مسلمانانو سره ستر خیانت کړی وو او د مشرکو عربانو په مرسته یې غوښتل چي ټول اصحاب اوخپله محمد په یوځل تباه کړي حضرت محمد دخپلو اصحابو سره مشوره وکړه چي باید څه ورسره وسي؟ د بنو اوس قبیلې مسلمانانو په دې ترڅ کي له حضرت محمد ص څخه د نرمۍ غوښتنه وکړه او هغه ته يې وړانديز وکړ چې د دوی له ډلې څخه يو څوک د قاضي په توګه دنده ترسره کړي او حکم دي دهغه دامر مطابق ترسره سي. حضرت محمد ددوی خبره ومنل او سعدبن معاذؓ ته یې دنده وسپارل چي د بنوقریظه په اړه پریکړه وکړي. د سعد بن معاذ په هکله فکر کېدی چي هغه به د یهودو په ترسره سوي غدر باندي سترګي پټي کړي خو هغه اعلان وکړ چې د بنوقریظه ټول نارینه باید ووژل سي او مالونه دي یې پر مسلمانانو وویشل سي، همدارنګه ښځي او ماشومان دي یې مسلمانانو ته د غلامانو په توګه وسپارل سي. په دې توګه د بنوقریظه شتون له عربستان څخه د تل لپاره ختم او پای ته ورسېدی.
امیر عباس هویدا

اميرعباس هويدا فبروري اپریل یو ایرانی اقتصاد پوه او سیاست پوه وو چي د جنوري څخه تر اګست پورې یې د ایران د لومړي وزیر په توګه دنده ترسره کړه. نوموړی د ایران په تاریخ کي د ترټولو اوږد مهاله لمړي وزیر په توګه پیژندل کیږي. هویدا د منصور په کابینه کي د لومړي وزیر د مرستیال او د مالیې د وزیر په توګه هم دنده ترسره کړې ده. د ایران له اخوندي انقلاب وروسته نوموړی د نوې جوړي سوي انقلابي محکمې لخوا د بې دیني او په ځمکه کې د فساد د خپرولو په تور محاکمه او اعدام سو.
عدی حسین

عدي صدام حسين جون - جولای یو عراقی سیاستوال او د عراق د پخواني مشر صدام حسین مشر زوی وو . نوموړي د سپورت د رییس، نظامي افسر او سوداګر په توګه ډیری دندې ترسره کړي، او د عراق د المپیک کمیټې ، د عراق فوټبال ټولنې ، او فدایین صدام ډلي مشر وو. عدی حسین په بغداد کي وزېږېد. او د عراق د ولسمشر صدام حسین او د هغه د لومړۍ میرمنې او د تره لور ساجده طلحه مشر زوی وو. عدی د څو کلونو لپاره د خپل پلار د احتمالي ځایناستي په توګه لیدل کیده مګر د یو شمېر منفي کړنو له امله یې خپل کوچني ورور قیس ته د وارث په توګه اعتبار او ځای له لاسه ورکړ. په کال کي د متحده ایالاتو په مشرۍ په عراق باندې د برید وروسته هغه د قدس او د هغه د وراره مصطفی سره یوځای په موصل ولایت کي د اوږدې مودې جګړې وروسته د امریکایی کاري ځواک لخوا ووژل سو. د راپورونو له مخي عدی په عراق کي په غلطه توګه د بې رحمه او د پیژندل شویو مخالفینو او نږدې ملګرو لپاره ډارونکی شخصیت وو.
قیس بن الملوح (مجنون)

قیس بن الملوح ، مشهوره په مجنون ۲۴ هـ ق ۶۴۵ م - ۶۸ هـ ق ۶۸۸ ، د اوسني عربستان د نجد سیمي یو غزل ويوونکی عرب شاعر و . نوموړی د هجرت په لومړۍ پېړۍ کې د اموي واکمنی پرمهال د مروان بن الحکم او عبد الملک بن مروان د خلافت په زمانه کې د عربو په صحرا کې ژوند کاوه. قیس لکه د یوشمېر خلکو د خبرو پر بنسټ لیونی نه و، بلکې مجنون ځکه ورته ویل کېده، چې له لیلا عامري سره یې ډېره مینه درلوده او دغه مینه یې تر ځوانۍ پورې ورسره کوله، خو کورنۍ یې له هغې سره له واده کولو انکار وکړ او ددې غم له کبله نوموړی شاعر شو، چې وروسته یې د مینې شعرونه ویل او خوند یې ترې اخیست. قیس به د خپلې ورېښمینې مینې سندرې په نجد او کله کله د حجاز په دښتو کې ویلې. قیس په ۶۸۸ زېږدیز کال کې وفات او مړی یې چېرته لېرې د تېږو په منځ کي پیدا شو چي په غالب ګومان د لیلا له غمه مړ شوی و. نسب قيس بن الملوّح بن مزاحم بن عدس بن ربيعة بن جعدة بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة بن معاوية بن بكر بن هوازن بن منصور بن عكرمة بن خصفة بن قيس عيلان بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان، العامري الهوازني. په ادبياتو کې د قيس يادونه د ليلی مجنون د مينې کيسه نه يوازې په عربي ادب کې ځای لري، بلکې د اردو، فارسي، تورکي او پښتو ژبې ادب کې هم ډېر محبوبه او منل شوې کيسه ده چې شاعران يې په خپلو شعرونو کې د خپلې مينې د پيمانه کولو په پار کاروي. لومړنی پښتو فلم لیلا او مجنون نومیده چې په هماغه کال کې جوړ شو او بیا په ۱۹۴۲ زېږدیزکال کې په پېښور، کوېټې او کلکتې کې دسینماګانو پر پردو وښودل شو.ددغه فلم لارښودډایرکټر حمزه بابا واو دفلم کمپوزر عبد الکریم و. سرچينې
لیلا عامری

لیلا عامری په عربی لیلة الامریه په هجري قمري کال کي په نجد کې زیږیدلې د هوازین له قبیلې څخه یوه عربي شاعره او د قیس بن الملوح مجنون د تره لور وه چي له هغې سره یې مینه درلوده. لیلا د خلیفه عثمان بن عفانؓ په دوره کي زیږیدلې او د اموی دولت د منځ ته راتګ شاهده وه. هغه په میلادي کال کي د کلونو په عمر په داسي حال کي مړه سول چي د خپل مین مجنون وصال یې هیڅکله نصیب نه سو.
ادم خان او درخانۍ

ادم خان او درخاني د پښتنو یو کلاسیک ناول دی چې د یوسف خان او شیربانو سره په نوم د پښتو رومیو او جولیټ په نوم هم یادیږي. دغه ناول پخپل ځان کي د پښتنو کلیوال کلتور، پښتونولي او ادبي برخي لري چي عمومي کیسه یې پر مینه راڅرخي. د تاریخ پوهانو له نظره آدم خان د بزدره بالا د خیبر پښتونخوا د ملاکنډ د کلي او درخانۍ د بازاره پایان څخه وه. ددوی کیسه په پښتو ادب کي ډېره کلاسيکه او په زړه پوري ګڼل کېږي.
ریاح

ریا د عربو یوه قبيله ده چي د بنو هلال قبیلې تر ټولو قوي فرعي قبيلو څخه ګڼل کیږي، بنوهلال د عربو قومونو يو اتحاد دی چې په مه پېړۍ کي یې له نجد څخه مغرب ته هجرت وکړ. په یاده پېړۍ کي مغرب ته د عربو د هجرت په وخت کي د دوی مشر د میرداس د کورنۍ منیس بن یحیی وو.
استاد احمد لاهوري

استاد احمد لاهوري - چي د احمد معمر لاهوري په نوم هم پیژندل کیږي د شاه جهان د واکمنۍ پرمهال د مغلو لوی معمار او انجنیر وو، او له آره یې د افغانستان په بدخشان ولایت پوري اړه درلوده. نوموړي په اګره کي د تاج محل او په ډیلي کې د سره کلا په ګډون د څو مغولو یادګارونو د جوړولو مسؤل پاته سوی دی، او دا دواړه د نړیوال کلتوري میراث ځایونه پیژندل کیږي. لاهوري په ډهلي کي د جامع جومات یو ډیزاین هم ترسره کړ. احمد لاهوري د مغولي معمارانو په ډله کې ترټولو لوی انجینر ګڼل کیږي، چي د معمارانو او ملکي انجینرانو له یوې نامتو کورنۍ څخه راغلی وو. هغه یو ډېر تکړه انجینر وو او د خپلې معمارۍ له امله یې د شاه جهان له خوا د نادر العصر لقب ترلاسه کړ. د لاهوري معمارۍ د هند-اسلامي او پارسي معمارۍ د ډیزاینونو ترکیب دی او په دې توګه د هند - پارسي کلتور لویه بېلګه بلل کیږي. د لاهوري مشهوره ډیزاین د تاج محل معماري په ټوله نړۍ کي په پراخه کچه ستایل کیږي، او د نړۍ د عجایبو په لست کي لوی مقام لري.
سفید خرس غر

کوه سفيد خرس د افغانستان په بدخشان ولایت کي د درواز ولسوالۍ یو غر دی. ددې غره لوړه څوکه له ځمکي څخه لوړوالی لري.
مخفي بدخشاني

سيده مخفي-بدخشي ۱۸۷۶-۱۹۶۳ یاهم مخفي بدخشاني د افغانستان یوه پارسی ژبې مشهوره شاعره وه. د هغې لومړۍ خپرونه په کال کي د یوې میاشتنۍ مجلې لخوا خپره سول. په ۱۹۹۰ لسیزه کي د بدخشي لومړۍ شعري ټولګه د افغانستان په فیض اباد کي خپره سوه. د هغې څو اثار په انګلیسي هم ژباړل سوي دي. سیده په خپلو غزلونو باندي په سیمه او شاوخوا کي مشهوره وه.
بایرام خان

محمد بایرام خان جنوري جنوري چي عموما د بایرم خان یا بیرام خان په نوم پیژندل کیږي له آره د افغانستان د بدخشان ولایت او یو مهم نظامي قوماندان وو ، چي وروسته د مغول اردو لوی قوماندان، پیاوړی سیاستوال او د مغل امپراتورانو ، همایون او اکبر په دربار کې ریجنټ سو. بایرام د جلال الدین اکبر سرپرست، مشاور، ښوونکی او تر ټولو باوري ملګری ګڼل کېدی. اکبر نوموړي ته د خان خانان لقب ورکړ، چې معنی یې د پاچاهانو پاچا ده. بیرم په لمړیو کي د بیرام بیګ په نوم یادیده، مګر وروسته د خان په نوم مشهوره سو. بیرم خان یو جنګیالی جنرال و چي په هند کي یې د مغولو واکمنۍ ساتلو لپاره کلک هوډ درلود.
کلا کوف

کلا کوف یا قلعه کوف کوف اب د افغانستان په شمال ختیځ کي د بدخشان ولایت یو کلی او د ولسوالۍ پلازمېنه ده.
بنو هاشم (قبیله)

بنو هاشم په عربی د قریشو په قوم کي یوه عربي قبیله ده چي حضرت محمد له همدغه قبیلې سره اړه لري او د محمد د نیکه هاشم بن عبد مناف په نوم نومول سوې ده. د دې قبیلې غړي او په ځانګړې توګه د دوی اولادونه، د هاشمیانو په نوم هم پیژندل کیږي او ډیری وختونه همدغه لقب ځانونو ته غوره کوي. په بنوهاشم قبیله کي هغه کسان چي د هغه د فاطمې رض له لاري حضرت محمد ته منسوب دي د سید دودیز لقب ځانونو ته کاروي. د اتمې پیړۍ څخه هاشمي نسل د شرافت نښه وګڼل سوه او هغه بنسټ یې جوړ کړ چې ډیری سلطنتونو د دوی واکمنۍ ته مشروعیت ورکړ. د هاشمي نسل په ځینو مشهورو اسلامي سلطنتونو کښي د بغداد او قاهرې عباسیان په بغداد کي - او په قاهره کې - کي د واک کارولو پرته خلافت، الاویت د مراکش واکمنان، -اوسنۍ، او هاشمیان د اردن واکمنان، -اوسنۍ شامل دي.
بلوچي ادب

بلوچی ادب هغه ادبيات دي چي دبلوچانو په ملي ژبه بلوچي ليکل سوي دي. د بلوڅانو اصلي ادبيات په شعر کې موندل کیږي، چي په اصل او شکل کي سوچه بڼه لري. شاعري د بلوچانو لخوا د ادبياتو تر ټولو لوړه بڼه ګڼل کیږي. د بلوچي ادبیاتو د سترو شخصیتونو له جملې څخه نطاق مکراني ، مست توکلي ، مولاګام ، زیب مګسي ، عبدالله روانبود، سید ظهور شاه هاشمي ، صبا دشتياري ، میرګل خان ناصر ، منیر احمد بادینی او غلام محمد لعلزاد بلوچ مشهوره څېرې ګڼلای سو.
زیب مګسي

میرګل محمد خان تمندار زیب مګسي یو له سترو فارسي ژبو بلوڅانو څخه دی چې په ۱۸۸۳ میلادي کال کي پیدا سوی دی. نوموړی د بریتانوي هند د بلوچستان ایالت په جهل مګسي سیمه کي زیږیدلی او په ۱۹۵۳ میلادي کال کي وفات سو. مګسي په فارسي، اردو او سندي ژبو شعرونه لیکلي خو زیاتره شعرونه یې په فارسي ژبه دي.په پاکستان او تاجکستان کي د دغه شاعر احترام دومره ډېر دی چې د ډاکټر معصوم کاسي په وینا دیوان زیب د تاجک په مکتبونو کي د حافظ د دیوان او د نورو فارسي شاعرانو د دیوانونو ترڅنګ تدریس کیږي او د زیب د ستون په نوم یو زیارت هم هلته شتون لري. مګسي یو له شتمنو، با نفوذه کسانو او مشهوره جنرالانو څخه وو. خپله مګسي د هغه د قبیلې نوم دی چې د پاکستان د بلوچستان اړوند ده او د دې قبیلې یوه څانګه تمندار نومیږي.
ابوطالب بن عبدالمطلب

ابو طالب بن عبدالمطلب دحضرت محمد اکا او د بنو هاشم کورنۍ مشر وو چي د مکې د قریشي په قبیلې پوري یې اړه درلوده. نوموړی د عبدالله چي د اسلام د پېغمبر محمد پلار کېدی ورور او د علي پلار وو. ابوطالب ته د خپل پلار عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف له مړینې وروسته د قبیلې د مشر په توګه دا مقام او د سقایه او رفاده کارونه په میراث پاته سول. ابوطالب په مکه کې ښه درناوی درلود. د مسلمانو سني علماوو د عمومي اجماع له مخې ابو طالب هېڅکله اسلام نه دی منلی.