ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
پړانگيان

پړ انگيان د پښتنو يوه قبيله ده چې په لوديا نو ور گډ يږي٠ ددغې قبيلې لوی نيکه ابر اهيم نو ميد چې په لودي مشهور و ٠ د تا ر يخي رو ايتو نو پر بنسټ بيټ نيکه چې د سړ بڼ او غر غښت ورور و خپله لور بي بي متو يې شا ه حسين غوري ته ور کړه چې له هغې نه دوه زا من پيدا شول چې يو يې غلجی او د بل نو م ابر ا هيم و چې بيا ورو سته ابر ا هيم په لو دي سره مشهور شو ٠ تاريخ حيات ا فغا ني په لو دي با ندې د ابرا هيم د مشهور کيد لو په اړ وند داسي ليکلي دي: داسي رو ايت دی کله چې شيخ بيټنی له کلي نه بير ته هغه غره ته ستون شو چې دده ا ستو گنځی و ، نو خپلې مير منې ته يې و ويل چې بسم ا لله کړه اوپه پخو اني نغري ډو ډۍ پخه کړه او ما ته يې راوړه چې زه هغه ډو ډۍ پخپله وويشم او راته څر گنده شي چې ز ما په لمسيا نو کې کو م يو ډير بختور دی ٠ کله يې چې مير منې ډوډۍ پخه کړه نو د بي بي متو کو چني زوی ابر ا هيم منډه کړه او هغه پخه شوې ډوډۍ يې خپل نيکه شيخ بيټني ته راوړه، بيټ نيکه ډير خو شا له شو او ويې ويل چې ابرا هيم لوی دی چې له هما غې ورځې ابر ا هيم د لودي په نا مه شهرت ومو ند چې دده او لا ده د لودي او يا لو د يا نو په نا مه يا ديږي٠ لودي په دريو غټو قبيلو و يشل شوي دي چې هغه سيا ڼي ، دو تا ڼي يا د فتا ڼي او نيا زي دي٠ پړانگی د سيا ڼي زوی او د لودي لمسی دی٠ په پيل کې پړ ا نگيان په لو يد يز ا فغا نستان کې او سيدل، خوو رو سته له هغه ځا يه د سليمان غره ختيزې خوا ته د دا مان سيمې په ټاک او رو ړي کې ميشته شول چې د ډېر ې مو دې را هيسې دغه سيمه ددوی په واک کې وه، خو د هند د مغو لي وا کمن ظهير الد ين محمد با بر د واکمنۍ په و خت کې د دولت خيلو ، ميا خيلو، مر وتو او د لواڼي نو حاني او پړا نگيا نو نه دا سيمه په زور و نيول شوه چې په نتيجه کې ډير شمير پړ انگيان ووژل شول، هغه چې بچ پا تي شول خواره واره شول او د خپلې قبيلې له نو رو څا نگو سره د هند وستان خو اته لاړل او د هند وستان په بيلا بيلو بر خو کې ميشته شول ٠اوس په ا فغا نستان او پښتو نخوا کې ان څوک د پړ ا نگيا نو له نا مه سره اشنا يي نه لري، خو د هندو ستان په مختلفو ځا يو نو کې دوی خلک د لودي افغا نا نو يا پټا نا نو په نا مه پيژ ني٠ د هند و ستان د پنجاب ايا لت په رو پړ او لو د هيا نې کې هم ددغې قبيلې خلک ميشته دي٠ همدا راز د هندو ستان په د کهن کې هم يو شمير پړ انگيان استو گنه لري٠ له دغه پړ انگي قبيلې نه په هند و ستان کې ډيرمشهور وا کمنان د ډيلي پر تخت نا ست و و چې په دوی کې د سلطان بهلول لو دي،سلطان سکندر لودي او سلطان ابر ا هيم لودي نو مو نه يا دو لای شو٠ دوی ډير علم پا لو نکوي وا کمنا ن و و او د هندو ستان په ود انو لو کې يې پيا وړې ونډه اخيستې ده٠ همداراز د لود ي او سو ري واکمنا نو په ز مانه کې دغه لا نديني شخصيتونه چې پياوړي پو ځي دندې يې در لو دلې او د پړ انگي په قبيلې پورې اړه لري د يا دونې وړ دي: جلال خان، حسين خان، اعظم هما يون، سلطا ن شاه، ملک فيروز،ملک محمد، خو اجه محمد، ملک نا صر،ملک بهرام، ملک کا لا، بار بک شاه، مبارک شاه او مو سی خان٠ پړا نگيان په لا ند نيو ښا خو نو او څا نگو ويشل شوي دي٠: ا ړند، زيتو ن خيل،ريدي، عمر خيل،اسحاق ، شا هو خيل،يو سف خيل،يا سين خيل، احمد خيل، محمو دخيل، مر چي خيل،تاتار خيل، دولت خيل، رستم خيل،شموزي، اسحا قزي، شيخ زي، حسن زي، يو سف خيل، پيا را خيل، عمر زي، ا حمد خيل، مجيد خيل، گد ايي خيل، محمود زي ،الف خيل او زکر يا خيل٠ سرچينې ١- پښتني قبيلې، دپيښور چاپ ٦٩-٧٠ مخو نه ٢-حيات افغا ني، د پيښور چاپ، ٣٠١-٣٠٢ مخونه ٣- پښتانه ټبرونه
ابو مسلم خراساني

عبدالرحمان زوکړه ۷۱۸-۱۹ یاهم ۷۲۳-۲۷ د مسلم زوی په عربانو کي مشهور په ابومسلم خراساني چې مانا یې د مسلم پلار ده، د سهېل ـ ختيځ خراسان اوسني ترکمنستان د سيمي خورا ستر شخصيت او ملي لارښود وو چې د شام د امويانو واکمنی ته یې دپای ټکی کېښود او د عباسيانو د خلافت په منځ ته راتګ کي یې لویه ونډه واخیستل. د پلار نوم ېې بندادهرمز يا هم وندادهرمز و چې تر مسلمانېدو وروسته د مسلم په نامه ياد شو او د خراسان د مرود٫٫ ماخان٬٬ د کلي مشر وو. نوموړي به کله کله د کوفي ښار ته څېرمه د څارويو سوداگري هم کوله، خو د ژوند په پای کي آذربايجان ته ولاړ، او هم هلته ومړ. مخينه د ابومسلم خراساني مور ٫٫وشيکه٬٬ يا ٫٫ وسيکه٬٬ يا ٫٫ وشيله٬٬ نومېدله. مخکې لدې چې د مسلم کورودانه شي په کوفه کې د ٫٫آذين بنداد٬٬ د ٫٫وسيحان٬٬ د زوی په کورنۍ کې اوسېدله. ابومسلم په ۱۰۰۰هـ .س. کال د خراسان په ٫٫سپېدنگ٬٬ کلي کې وزېږېد. ځينې وايي چې دده لومړی نوم عثمان او څوک وايي ابراهيم و ، چې وروسته ېې د عباسيانو د خلافت د داعي امام ابرهيم په مشوره ېې خپل نوم په ٫٫ عبدالرحمان٬٬ واړواؤ . د ابومسلم د کوچنيوالي ورځې شپې د معقلي عجلي په کورنۍ کې د معقل د ځوی عيسا سره تېرې شوي دي ، چې دا کورنۍ د عباسي خلافت په پير د بغداد د کرخ د نومياليو اميرانو کورنۍ وه . په توره او قلم ، پوهې کې ېې نوم درلود. نو د ابو مسلم پلار چې کومې پېښې سره مخ شوی و ، د ابو مسلم مور وسيکه ېې عيسا ته سپارلې وه او ابو مسلم د هغه په کور کې لوی شوی او روزنه ېې اخيستې . زده کړې ابومسلم د عيسا د زامنو سره په مدرسې کې سبق ووېلې څو چې اديب او د قرآن حافظ شو . د عربي ژبې ډېر اشعار ېې له ياده کړه او د خلکو مشاور اليه وگرځېد. د کوفې ښار ته تگ او امويانو پر وړاندې تدبير هغه وخت چې امير عجلي د عراقينو د امير خالد بن عبدالله قسري له خوا په کوفه کې د خراج د باقياتو په سبب بندي شو نو ابو مسلم عبدالرحمان د خپل مربي د ليدو لپاره هلته ولاړ. او کله چې به د عيسا د ليدو د پاره زندان ته ورغی هلته به ېې د محمد بن علي الامام ځينې ختيځه لارويان او نقيبان ليدل چې هغوی به هم د عيسا ستړي مشي ته ورغلي و . په هغو کې د کثير خزاعيي زوی سليمان او د قريظ تميمي ځوی لا هزين او شبيب طايي ځوی قحطبه د نامه خاوندان و . دوی به د ابو مسلم يا ابو مسلم عبدالرحمان خبرو او کفايت ته هېښ حيران پاتې کېدل ، او دا د کوفې په زندان کې د خراسانيانو سره د ابو مسلم لومړۍ کتنه وه ، چې د ابن اثير په قول ټولو ابو مسلم ښه وپېژانده . د ده عقل او پوهې ، خبرو او ادب ته خلک هېښ تللي و او بيا چې ابو مسلم په دې پوه شو چې دوی د آل عباس د خلافت غوښتونکي دي او د بن اميه بنو اميه د خلافت د ظالمانو د واکمنۍ پر ضد زيار باسي نو دی هم لوېديځوالو خراسانيانو سره ملگری شو . سرچينې د افغانستان نوميالي
متيازمېچ

متيازمېچ د طبي ازمېښتون يوه آله ده چې د متيازو د ځانگړي کثافت د مېچلو لپاره کارېږي. يو متيازمېچ د درې برخو نه جوړ شوی چې يوه يې معلقه برخه، بله د تول برخه او درېمه برخه يې د يو ډډ نه جوړه شوې. معلقه برخه د هوا نه ډک يو شيشه يي ټيوب دی چې کيڼ لور ته يې د تول برخه او ښي لور ته يې ډډ دی. د متيازمېچ د تول برخه گروپ ته ورته شيشه يي تشه ده چې په مېنځ کې يې يوه ساچمه په سور رنگ ماده چې يو ډول سريښ دي، کې خښه ده. د متيازمېچ شيشه يي ډډ چې ښي لور ته غځېدلی په درجو او اندازو سمبال شوی چې د متيازو د ځانگړي کثافت کچه او اندازه گيري پرې ترسره کېږي. د متيازو د ځانگړي کثافت د موندنې لپاره يو متيازمېچ د متيازو په يوه کولب کې ايښودل کېږي او بيا په متيازمېچ باندې ورکړې شمېرې د متيازو ځانگړی کثافت د يوې شمېرې په ښودلو سره جوتوي. متيازمېچ د طبي تشخيصونو په موخه د متيازو په ازمېښتونو کې کارېږي. دا هم ولولۍ متيازشننه
څارنوال

یو څارنوال د لویې ځارنوالی لخوا د لوی څارنوال حقوقي استازی دی چې دنده یی د چارواکو له قانوني کړنو څخه څارنه او په یوې جنایي محکمې کې د تورن په وړاندې د زباتیزو لاسوندونو وړاندې کول دي. قانوني مسلکونه حکومتي دندې
شکريه بارکزۍ

شکريه بارکزۍ په انگرېزي: چې پخوا ېې نوم شکريه بارک و د افغانستان د بارکزيو د ټبر لقب ېې ځانته غوره کړ . دا په کال م هـ لمريز کې د کابل په ښار کې وزېږېده . زده کړې لومړنۍ او منځينۍ زده کړې ېې له م لمريز کال څخه د ملالۍ لېسې کې پيل کړي او په کال ۱۳۶۸م لمريز کې د کابل پوهنتون د کرهڼې پوهنځۍ ته ورغله . شکريه بارکزۍ د زده کړو په لړ کې يوه فعاله د نجونو د سپورټ څانگې غړې او د وخت په جبري سياسي ټولنو کې ېې غړيتوب او فعاليت درلود . د ژورناليزم څو مياشتيني کورسونه ېې هم کړي دي . دندې د اينه زنان په نامه اوونيزې مسوله چلوونکې او په مختلفو ان جي اوُو گانو او موسسو کې ېې دندې ترسره کړي . برسېره پر دې په ۲۰۰۳م زېږدي کې د افغانستان د حکومت لخوا جوړې شوې لويې جرگې کې گډونواله وه همداسې ېې د پېژندگلوۍ له کبله ولسي جرگې ته لار پیدا کړه چې تر ننه پورې همغه ځای کې د کابل ولايت د ښځو په استازيتوب دنده لري . مدني حالت واده ېې کړی او درې لوڼې لري . اوسمهال په کابل کې مېشته ده . سرچينې د افغانستان د ولسي جرگې غړي د شمالي ټلوالې غړي
ظاهر طنين

ظاهر طنين په انگرېزي: د ملگرو ملتونو لپاره د افغانستان دايمي پلاوی دی. افغان سفيران افغان سياستوال
مسرت مومند

مسرت مومند د پښتو ژبې يوه نوې سندرغاړې ده. پېغله مسرت مومند په پېښور کې زېږېدلې ده. دې پر لنډ مهال وکولای شول، چې د موسيقۍ په ډگر کې يې ښايسته ډېر مينه وال پيدا شي. مومند لکه د پښتو ژبې د بلې نامتو سندرغاړې غزله جاوېد په څېر ښکلی غږ او ښکلې څېره لري. دا په خپله داسې وايي: غزالې په واقيعت کې د پښتو سندرغاړو لويه تشه ډکه کړې ده، زه هم له موسيقۍ او ټنگ ټکور سره مينه لرم، او همدا لامل دی چې په ډېرو سختو شرايطو کې مې له خپل هنر څخه لاس وانه خيست، د تندلارو د گواښونو او د کورنۍ له سختگيرۍ سره سره مې د موسيقۍ لاره خپله کړه او سندرې ويل مې غوره وبلل. زما آرمان دا دی چې خپل ټنگ ټکور معياري کړم او له همدې لارې خپله کورنۍ څخه ملاتړ وکړم. مسرت مومند او غزاله جاوېد هغه دوې سندرغاړې دي چې اوس يې وخت ناوخت سندرې په افغانی ټلويزيوني چېنلونو کې خپريږي. د مگړۍ په کابل کې د مسرت مومند او غزالې جاوید په څېر د کوزې پښتونخوا د ځينو سندرغاړو د يوې نندارې بيه تر ۴۰۰۰ امريکايې ډالرو پورې رسېږي . په داسې حال کې چې د افغانستان د محلي سندرغاړو د ېوې نندارې بيه يوازې تر څو سوو ډالرو پورې محدوده ده . د مسرت مومند او د دې په څېر ځينو نورو نويو خوږ غږو سندرغاړو لپاره د شهرت کانال تر هر څه ډېر سيمه ييزو راډيوگانو او ټلويزوني چېنلونو پرانيست او هغوي يې د افغانستان په دننه کې هم په ټولو وپېژندلې، په خاصه توگه په پښتنو باندي. اخځونه پښتنې سندرغاړې
لر او بر (وېبپاڼه)

لر او بر په انگرېزي: . يوه افغاني وېبپاڼه او د وېبلاگونو يو توکبنسټ دی چې د ۲۰۰۷ کال د سېپتمبر له ۱۹ مې نېټې نه راپدېخوا په بېلابېلو موضوعگانو باندې ليکنې، څېړنې او نور مالومات خپروي. دغه وېبپاڼه د پښتو ژبې لپاره ځانگړې شوې خو په دري او انگريزي ژبو يې هم يو شمېر ليکنې خپرې کړي. پېښليک لر او بر ويبپاڼه په نړۍ او لوی افغانستان کې د پښتنو تر منځ د اړيکو د پراختيا، يووالي او يو موټي کېدو ته د رسيدو په لاره کې د هڅو او خدمت په موخه د دې ويبپاڼې د بنسټگر عبدالله احسان تر څه ناڅه يو کلن هاند و هڅو او د پښتو ژبې له زيات شمېر ليکوالو، پوهانو او خواخوږو سره تر سلا مشورو وروسته د ۲۰۰۷ کال د سپټمبر پر ۱۹ - نېټه د پښتو ژبې د نومياليو عالمانو، پوهانو او ملي شخصيتونو په لاس د معاصر افغانستان د ۲۶۰ مې کاليزې په وياړ د يوه جوړ شوي نړيوال علمي سيمينار په ترڅ کې د جرمني هېواد په هورت ښار کې پيل شوه. د لر او بر ويبپاڼې مرکزي دفتر په هالنډ کې دی او همداراز د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو او د افغانستان او پاکستان په لويو ښارونو کابل، پېښور، کندهار، کوټه، ننگرهار او يو شمېر نورو ځايونو کي سيمه ايزې څانگې، استازي، قلمي همکاران او خبريالان لري. د وېبپاڼې بنسټگر د لراوبر وېبپاڼې بنسټگر ښاغلی عبدالله احسان دی . د پاڼې په هکله نور مالومات د وېبپاڼې تگلاره باندنۍ تړنې : . : - : . . : .. : : : -- : -- : -- : .. .. . : :: سرچينې باندنۍ تړنې د لر او بر وېبپاڼې درک سرچينې افغاني وېبپاڼې
احمد سير مهجور

ژوند ليک ډاکټر احمدسیر مهجور افغان ليکوال، څيړونکی او ټولنپوه دی چې په فرانسه کې اوسېږي. نوموړی په ۱۹۶۵ کال کې د افغانستان په بغلان ولايت کې زېږېدلی دی. نوموړي په افغانستان او پاکستان کې د ښوونې او روزنې ، الهياتو او سياسي علومو په برخه کې د خپلو زده کړو د يوې برخې له بشپړولو وروسته په ۱۹۹۲ کال کې فرانسې ته تللی او له همغه وخته راپدېخوا په فرانسه کې اوسېږي. نوموړې په فرانسه کې له فرانسوي ژبې له زده کړې او دفلسفې او ټولنپوهنې د اساساتو له مطالعې وروسته هملته خپلو زده کړو ته دوام ورکړ او د سياسي فلسفې په برخه کې يې خپله ماسټري د نانتر پاريس له پوهنتون څخه، د ټولنپوهنې په برخه کې يې فوق ماسټري دسوربن پاريس له پوهنتون څخه او د محلي سياستونو د ودې په برخه کې يې د فوق ماسټري تخصصي ډيپلوم د رووان له پوهنتو څخه ترلاسه کړ. نوموړي د خپلې دوکتورا تيزس د ټولنپوهنې د نږدې کېدلو طرېقې، په افغانستان کې ګذري مرحله- د سنت او عصريت تر منځ ټکر ۲۰۰۵-۲۰۰۲ وليکه او د سياسي ټولنپوهنې په برخه کې يې خپله ډاکټری سند د فرانسې د رووان له پوهنتون څخه ترلاسه کړه. ښاغلي مهجور د قضايي حقوقو په برخه کې د رووان پوهنتون د حقوقو له پوهنځي څخه د عدلي کارپېژندنې ديپلوم هم ترلاسه کړی او له ۲۰۰۲ کال څخه راپدېخوا يې په فرانسه کې رسما د عدلي کارپوه لقب ترلاسه کړی دی. ډاکټر احمد سير مهجور د ټولنپوهنې په ګڼو نړيوالو کنګرو کې برخه اخيستې او برخه والو ته يې په دې برخه کې علمي او څيړنيزې مقالې وړاندې کړي دي. د ۲۰۰۸ کال د جولای په مياشت کې د ټولنپوهنې په هغه نړېواله کنګره کې چې د ترکيې په استانبول ښار کې جوړه شوې وه، د ښاغلي مهجور د څيړنيزې موضوع تود هرکلی وشو. د يادونې وړ ده چې ښاغلي مهجور په ۲۰۰۷ کال کې د فرانسوي ژبو ټولنپوهانو د نړېوالې اتحاديې او په ۲۰۰۸ کال کې د فرانسې د ټولنپوهانو د اتحاديې غړيتوب ترلاسه کړی. دنده ډاکټر احمد سير مهجور اوس د فرانسې د رووان پوهنتون د د ټولنپوهنې د څيړنيز مرکز دایمی غړی دی او د ۲۰۰۶ کال راهيسې د رووان په پوهنتون کې د ټولنپوهنې استاد دی. نوموړی په ۲۰۰۴ کال کې د په نامه د ژباړې يو مرکز تاسيس کړ. ډاکټر مهجور له دري، پښتو، عربي، فرانسوي، انګليسي او اردو ژبو سره بلدتيا لری او ګڼې علمي، سياسي او ټولنيزې ليکنې يې په دري، پښتو، فرانسوي او عربي ژبو کړې دي چې په معتبرو خپرونو او ويبپاڼو کې خپرې شوې دي. اخرنی علمي اثر يې د تړلو ټولنيزو ډلو د فرقو يا ډلو د ټولنپېژندنې څيړنه کتاب دی او ډېر ژر به يې نوی کتاب چې نوم يې عدلي کارپوه دی، چاپ شي. اثار کتابونه: ۱. تړلي ټولنيزې ډلې د فرقو يا ډلو د ټولنپېژندنې څيړنه د ټولنې خپرونه ۲۰۰۹۱۳۸۸ ۲. د ارزښتونو بحران د ټولنې خپرونه - ۱۹۹۴ مقالې: کومه ډيموکراسي؟ اسلامي ټولنې او د ډيموکراسۍ ريښتينوالی ماخذونه ۱- - - ۲۰۰۹-۲ً ۳-گروههای اجتماعی بستهمطالعه جامعه شناختی سکتها دکتور احمدسیر مهجور .. انتشارات جامعه سال نشر: ۱۳۸۸ - طبع اول ۴- دکتور احمدسیر مهجور- کدامین دموکراسی-۲۰۰۹ - افغانان افغاني ليکوال افغان څېړونکي
پيام افغان

پيام افغان ټلويزون د امریکا له کېليفورنيا څخه خپرېږي . دغه ټلويزوني شبکه د يوه افغان سوداگر حاجي محمد عمر خطاب احمدزی لخوا په شخصي پانگې پیل شوه . دا يوه شخصي انځوريزه شبکه ده. مخينه د دغه ټلويزون د غوړېدو سرچينه له راډيو راپورته شوې . تر هرڅه دمخه پيام افغان يوه راډيويي شبکه وه چې بنسټ ېې د څو افغانانو لخوا په سر کې د عمر خطاب احمدزي نوم راځي کېښودل شو . پيام افغان راډيو د پيام افغان راډيو کارکوونکي پيام افغان ټلويزون د پیام افغان ټلويزون کارکوونکي د خپرونو لړلیک سرچينه پښتو رسنۍ
دېوالي

دیوالي یا کښیوتنه په وټې کې هغه حالت ته ویل کیږي په کوم چې سوداگر یا سازمان ونشي کولای پور ورکونکي ته خپل پورورنه بیرته ورکړي او و نشي کولای چې خپل سوداگریز تړونونه پلي کړي. وټه دیوالي
داریوش ۱

داریوش ۱ یا ستر داریوش په پارسی:داریوش بزرگ، په مېخي ليکدود: ، زېږېدنه:۵۵۰ ق.م.-مړینه:۴۸۶ ق.م. د هخامنشیانو د کورنی څخه یو مشهور حکمران، او فاتح وو. پلار یی ویشتاسپ، نیکه یی ارسام او غور نیکه یی هخامنش د هخامنشیانو بنسټ ایښودونکی وو. د داریوش ژوند داریوش د هخامنشیانو د اشرافو څخه وو چی د هخامنشیانو په اردو کی یی خدمت کاوه او د حکمران کمبوجیه تر ټولو پیاوړی عسکر وو. په ۵۲۵ عیسوی کال مخکی حکمران کمبوجیه پر مصر برید وکړ او داریوش په دی وخت کی د کمبوجیه څواکونو قوماندان وو. په ۵۲۵ عیسوی کال مخکی د فارس پارس په ولایت کی یو لوی قیام پېل شو. د قیام لارښود چی نوم یی گئومات ووخپل ځان قانونی حکمران اعلان کړ او تر قیام وروسته کئومات هخامنشیانو حکمران شو. حکمران کمبوجیه په مصر کی جگړه بنده کړه او فارس ته ولاړ مگر په فلسطین کی وفات وکړ. داریوش د خپل جنگیوالو د گئومات پر کلا برید وکړ او گئومات یی وواژه. د گئومات تر وفات وروسته داریوش د هخامنشیانو حکمران شو. داریوش د خپلو بریو کامیابیو په هکله په ډبره کی مظمون خبر هک کړ چی د بیستون د ځلی په نوم یادېږی. داریوش د هخامنشیانو واکمنۍ د اقتصاد او اداری برخه کی ډېر اغېزمن کارونه وکړل. داریوش یوه لویه لاره جوړه کړه چی د شوش څخه تر سارد پورې رسېده. په ۵۱۵ عیسوی کال مخکی داریوش پاسرگاد ته نژدی د هخامنشیانو نوی مقر تاسیس کړ چی په اوسه وخت کی د تخت جمشید په نوم یادېږی. داریوش هم خپله واکمنۍ د خشځیاوان په ۲۰ ولایتونو تقسیم کړه او هره ولایت خپله سرپرست درلودل. سرچینې ترجمه . . : . . چیکی ژبهد ایران تاریخ د هخامنشیانو حکمرانان
خشايارشا

خشایارشا په مېخي ليکدود:، په یونانی ژبه: - زېږېدنه:۵۱۹ عیسوی کال مخکی، مړینه:۴۶۵ عیسوی کال مخکی د هخامنشیانو د کوړنۍ څخه یو حکمران وو چی د داریوش ۱ تر وفات وروسته د هخامنشیانو حکمران سو. پلار یی داریوش ۱ وو او مور یی چی نوم یی اټوسا وله د کوروش ۲ لور وله. د هېرودوت په نظر چی مشهور یونانی تاریخ پوه وو، د خشایارشا نوم په پخوانی پارسی کی د اتلانو حکمران معنی لری. سرچینی ترجمه .: . د هخامنشیانو حکمرانان
بوينگ بي ۲۹

بوینگ بي ۲۹ الوتکه کولای شي په یو ساعت کې ۵۸۴۵ کیلومتره الوتنه وکړي چې جگ والی به په فضا کې ان تر ۳۱ زرو پورې رسیږي او کولای شي په یو ساعت کې ۶۰۰ کیلومتره لاره و وهي. دا الوتکه د کالیبر په نوم په ۱۲ مسلسلو او یو شل ملي میتري توپ مجهزه ده او کولای شي نهه ټنه چاودیدونکي توکي ولیږدوي، د دې الوتکې باډۍ او بدنه د مرمۍ ضد له ښیښې څخه جوړه شوې. د دې الوتکې له نوم اخیستو سره د جاپان پر هیروشیما او ناکازاکي باندې جاپانیانو ته د اټومي بم برید ور په یادوي. سرچینې د محمد الله آرین پښتو بلاگ بم غورځونکي الوتکې امريکايي بم غورځونکي الوتکې
د هويلند موسقيتو

د دې الوتکې بدنه له لرگي جوړه شوې او د دې له امله چې په دوهم نړیوال جنگ کې یې ډيرې الوتنې وکړې د لرگینې عجیبې الوتکې نوم یې خبل کړ، د دې لرگینه بدنه د دې لامل کیږي چې له رادار څخه ورکه شي او له ځمکې څخه له توغول شوي توغندي څخه هم ځان وژغوري، له دې سره سره چې دا الوتکه ډير کم وزن لري خو کولای شي ۹۰۷ کیلوگرامه وزن ولیږدوي او د فوق العاده حیرانونکي جوړښت له امله د ځمکې له سر څخه له درې میتري الوتنې نیولې بیا تر ۳۱ زرو پایو پورې الوتنه کولای شي. سرچینې د محمد الله آرین پښتو بلاگ بم غورځونکي الوتکې
اورو لانکاسټر

اورو لنکسترپه انگریزی: د څلور ماشینونو یوه بم غورزوونکې الوتکه ده چی په دوهمه نړیواله جگړه کې د بریټانیا د پاچایی ځواکونو لخوا کارېده. د اورو لنکستر تر ټولو ښه الوتکه یاده شوې، د شپې د الوتنې وړتیا لري او کولای شي چې لس ټنه چاودیدونکي توکي ولیږدوي او په دوهمه نړیواله جگړه کې دې الوتکې وکولای شول چې د الماني خلکو کورونه او کارخانې ترې خوندې پاتې نه شي. سرچینې د محمد الله آرین پښتو بلاگ بم غورځونکي الوتکې
بوينگ بي ۴۷ سټراټوجېټ

-- -::: -:-:-:-: : - -: بوئینگ سټراټوجېت ۴۷ په انگرېزي: - د جت توه بم غورځونکي الوتکه چی د دوهم نړیوال تر جگړې وروته د امریکی هوایی ځواک د غوښتنو په اساس د پوئینگ د شرکت لخوا طرح شوه. همریکی هوایی ځواک د هغی الوتکې څخه په رسمی ډول د ۱۹۵۲ کال څخه کار واخیست. بي ۴۷ ډوله بویینگ الوتکه کله چې په ۱۹۴۷ کال کې هوا ته وتوغول شوه یوازې طراحان یې خوښ و، د دې الوتکې مخکنی ټایر درې څرخه لري چې اټکل کیده دا به یوه نمونه وي الوتکه وي خو په ۱۹۴۸ کال کې دا الوتکه هوايي ناوگانو ته وسپارل شوه چې ویې کولای شول په یو ساعت کې ۱۰۱۸ کیلومتره لاره و وهي او د ډيرو مهمو عملیاتو لپاره به ترې کار اخیستل کیده. سرچینې د محمد الله آرین پښتو بلاگ بم غورځونکي الوتکې امريکايي بم غورځونکي الوتکې
ټوپولف ټو-۹۵

ټوپولف ټو- ۹۵ په روسی:- لویه روسي آلوتکه چې د خرس نوم هم ورکول شوی دی د سړې جگړې پر مهال د روسې لخوا پر امریکا د برید لپاره طراحي شوه، دا الوتکه داسې وه چې کولای یې شول څلور اټومي بمونه ولیږدوي، له دې الوتکې څخه په ۱۹۵۵ کال کې پرده پورته شوه او په مسکو کې ولیدل شوه، وروسته تر دې چې دا الوتکه ولیدل شوه امریکايي طراحان په دې فکر کې شول چې د دې الوتکې د مقابلې لپاره الوتکه ډيزاین کړي او دا الوتکه درې لسیزې د لویدیځ بلاک لپاره یو گواښ و. سرچینې د محمد الله آرین پښتو بلاگ د ټوپولف الوتکې بم غورځونکي الوتکې
یونکرس یو ۸۸

د پوځي شنونکو په اند دا الوتکه د دوهم نړیوال جنگ پر مهال یوه مهمه الوتکه بلل کیده چې په ټوله جگړه کې یې د نازي ځواکونو لپاره کار وکړ، دې الوتکې کولای شول چې پوځي مانورې او بریدونه په ښه توگه ترسره کړي،له دې سره سره چې دې الوتکې د المان د نورو الوتکو او په پرتله یې ډير وزن درلود خو د نازيانو تر ټولو چټکه الوتکه شمیرل کیده. دې الوتکې وړتیا درلوده چې ۳۷۰۰ کیلوگرامه چاودیدونکي توکي ولیږدوي. سرچینې د محمد الله آرین پښتو بلاگ بم غورځونکي الوتکې
هانډلې پېج ټايپ او

د الوتکو د صنعت به لس کاله نه و تیر چې لومړۍ نړیوال جنگ پيل شو، د دې ورانونکي جگړې پیل د دې لامل شو چې دا صنعت نور هم پر مخ لاړ شي، بریټانیا الوتکې په جوړولو خپله لومړنۍ جنگي الوتکه المانیانو ته چې لندن یې سخت زیانمن کړی و ور وښودله دا الوتکه په یو ساعت کې ۱۳۲ کیلومتره لاره وهي، د دې الوتکې وزرونه ۳۳ میتره اوږدوالی لري او کولای شي ۹۰۷ کیلوگرامه چاودیدونکي توکي ولیږدوي. سرچینې د محمد الله آرین پښتو بلاگ بم غورځونکي الوتکې
بوينگ بي ۱۷ فلاينگ فورټرېس

بویینگ بی ۱۷ په انگریزی: - یو ډول بم غورزوونکی الوتکه ده چی د ۱۹۳۵ کال څخه تر ۱۹۴۵ کال پورې په امریکا کی د بویینگ الوتکو جوړونکي شرکت لخوا جوړېده. په ۱۹۳۷ کال کې د بویینگ الوتکو جوړونکي شرکت ۴ ماشینه بویینگ امریکايي الوتکه معرفي کړه، دې الوتکې کولای شول چې ۲۸۰۰ کیلوگرامه چاودیدونکي توکي ولیږدوي، په دوهمه نړیواله جگړه کې امریکايي ځواکونو څو ځلې پر نازیانو بریدونه وکړل. دغه الوتکه ځانگړی د نړۍ د جگړې په وخت کی د اروپا د جگړې په ډگر کی کارېده. سرچینې د محمد الله آرین پښتو بلاگ امريکايي بم غورځونکي الوتکې بم غورځونکي الوتکې
نورتورپ گرومان بي ۲ سپېريټ

نورتورپ ګرومان بي ۲ سپیریټ په انگرېزي: - د جېټ د گڼه منظوره امریکایی ستراتیژیکی بم غورځونکي الوتکه ده چې د مځکني هدفونو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږې. دغه الوتکه د گرومان د طراحی شرکت لخوا طرح شوه. د بې ۲ بم غورځونکي الوتکه چې پوښ یې بیخي بل ډول دی او څيړنیز نوم یې کامپوزیت دی دا الوتکه کولای شي د رادار شعاوې جذب کړي او د رادار پر مخ د یو وړوکي شي په توگه لیدل کیږي، هره بي۲ ډوله الوتکه دوه میلیارده او ۲۰۰ میلیونه ډالره ارزښت لري. ویل کیږي امریکا د دې الوتکې نوی ډول هم جوړ کړي چې په ۲۰۱۸ کال کې به نندارې ته وړاندې شي. تاریخ د بي ۲ د بم غورځونکي الوتکې ترقی پراختیا په ۱۹۸۲ کال کې پېل شوه. د بي ۲ د الوتکې د ترقي قیمت ۲۳ میلیارد ډالره ته ورسېده. د الوتکې لمړي الوتنه په ۱۹۸۹ کال کې ترسره شوه. امریکایی هوایی ځواک دغه بم غورځونکي الوتکه د ۱۹۹۳ کال راهسي کار اخلي. امریکایی پوځ لمړي ځل د دغی الوتکې څخه په ۱۹۹۹ کال کې د کوسوو په جگره کې کار واخیست. په ۲۰۰۱ کال کې په افغانستان کې د بي ۲ الوتکې د طالبانو پر ځواکونو برید وکړې. سرچینې د محمد الله آرین پښتو بلاگ بم غورځونکي الوتکې امريکايي بم غورځونکي الوتکې
هولي

د هولي فيستوال په هندوستان کې یو دودیز لوی جشن دی چې تل د نوي کال په پيل کې ترسره کیږي او د هندي کلیزې لپاره یې لمانځنه کیږي، او د طبیعت د بیا ځلې ښکلي کیدا ښودنه کوي. د هندي خلکو ترمنځ د رنگ دا شنیدل د خوښي بیا ځلې ژوند او پر بدیو د ښگیڼو د بریا ښودنه کوي. د رنگ، له اوبو څخه د ډکو سطلونو شیندل د دې دودیز جشن ښودنه کوي. دا فیستوال د هولي، د رنگ جشن او د پسرلي د جسن په نوم هم یادیږي او د هند یو پخوانی فیستوال دی چې گڼې کیسې او افسانې هم پورې تړلي دي، د هولي جشن چې د دوی په پخوانیو پورې تړاو لري پکې ځوانان، سپين ږیري او ماشومان گډون کوياو غیر هندو کسان هم د دوستي لپاره په دې جشن کې گډون کوي. نن سبا ډيری کم ځوان هندي نسل د هولي له ریښې څخه خبر دي او دوی دا یوازې د خوښي لپاره یو بهانه بولي. دا جشن چې دوه ورځې دوام کوي په ټول هند کې رخصتي وي. د هولي له سهار څخه خلک په گډا او سندرو ویلو بوخت وي او څومره چې د ورځې وروستۍ برخې ته رسیږي خلک سیندونو او اوبو لرونکو سیمو ته سره را ټولیږي او د دې ورځې په مازدیگر ځانگړي پاخه شوي خواړه خوري او څومره چې شپه را نیژدې کیږي سکوت سیمه نیسي، د هولي جشن د ماتورا، ورینداوان ناندگایون او برستار په ښارونو کې په مذهبي توگه لمانځل کیږي. ځکه دا ښارونه د کریشنا د اوسیدلو ځای دی. هولي په هندي ژبه کې سوځولو ته وايي او په اصل کې هولي پر بدو د ښو د بریا مانا ورکوي او په دوه ورځو کې د هولي او دولتي په نوم یانې وړه هولي او غټې هولي په نوم جوړیږي، وروسته تر دې چې دوی د کریشنا او رادا پر مجسمو باندې خپلې نښي ږدي له مایعاتو څخه په ډکو سطلونو کې رنگول شوې اوبو او رنگونه په یو بل شیندي. په اصل کې کیدی شي دا جشن یو رنگین جشن وبولو، ځکه ډول ډول رنگونه پکې کارول کیږي هندیان عقیده لري چې روښانه رنگونه خوښي ورکونکي دي. د روایاتو سره سم دا جشن د ځمکې د حاصلاتو د ښه والي په موخه په لاره اچول کیږي او دا جشن د کریشنا او رادا د مینې لپاره هم به لاره اچول کیږي او په دې جشن کې د رنگ شیندنې ترڅنگ موسیقي هم غږول کیږي او گډا هم وي، او په هره موڅه او سیمه کې اورلوبې هم کیږي دوی په دې اند دي چې اور کولای شي فضا له شیطاني روحونو څخه پاکولای شي او دا د دوی په اند د کریشنا او رادا د دښمن هولیکا د سوځونې یوه نښه هم ده او د هولي د رسم نوم هم له دې نوم څخه اخیستل شوی دی. په دې جشن کې هغه رنگونه چې کارول کیږي د نیمه گیاه، کومکوم، هالدي او نورو بوټو څخه جوړیږي، او ځينې رنگونه هم د هغو ونو له گلونو څخه جوړیږي کوم چې په پسرلي کې غوټۍ کوي نو هندیان عقیده لري چې دا پوډر کولای شي د پسرلي په موسم کې د زکام او نورو ناروغیو څخه هم مخنیوی وکړي. د هولي رنگ، شور ځوږ او اواز یوازې یوه مانا رسوي او یو پیغام لري: یوځای والی، یووالی، مساوات او برابري! د هندیانو په اند بل داسې جشن به نه وي چې د دیني او مذهبي درس ترڅنگ دوی ته ټولنیز یو والی هم ور زده کړي. هندي فیستیوالونه هولي
مطبوعاتي اعلاميه

مطبوعاتي اعلاميه په انگرېزۍ کې: مطبوعاتي اعلاميه هغه مطبوعاتي بيان دی چې خبري رسنيو يا مطبوعاتو ته لېږل کېږي، هدف يې خبريالانو او خبري رسنيو ته خبر ورکول دي، دا معلومات بايد گټور، دقيق او جالب وي. د مطبوعاتي اعلاميې معيارونه يو واضح سرليک دې ولري نېټه دې ورته وليکل شي او ورځ دې مشخصه شي شنبه، يکشنبه... د اعلاميې ليکوال درېيم شخص وي. په مطبوعاتي اعلاميه يا خبرپاڼه کې هغه موضوعات اخيستل کېږي چې يوڅه پېښ شوي يا يو کار ترسره شوی وي. يا کومې کمپنۍ نوي شيان توليد کړي وي. د اعلاميې په پای کې دې برېښناليک پته او موبايل نمبر وليکل شي، که خبريالان پوښتنې لري ځواب ترلاسه کړي. د هغه کس نوم دې هم وليکل شي چې دا معلومات له خبريالانو سره شريکوي.بهتره دا ده که دا جزئيات تر سرليک لاندې د پاڼې په سر کې راشي ارقام، د کسانو او ځای نومونه دې په غور وليکل شي چې غلطي ونه لري. اعلاميه دې لنډه او معلومات دې پوره وليکل شي، چې خبريالانو ته د يوې موضوع ټول تصوير ورکړي. د خبريالۍ په څېر په اعلاميه کې هم مهمه ده چې دغو پوښتنو ته ځواب وويل شي: چا، څه شی، چېرې، کله او ولې د اعلاميې په لومړۍ پراگراف کې دې د موضوع لومړني جزئيات راواخيستل شي، چې لوستونکی پوه شي اعلاميه پر کومه موضوع ده.په دويم پراگراف کې دا جزئيات زياتېږي، لوستونکو ته دا وښياست چې ستاسو دغه اعلاميه ولې ورته مهمه ده. په بل پراگراف کې نور جزئيات ورکوئ او په پای کې که د موضوع اړوند نور اضافه يا مهم معلومات ولرئ ورزيات يې کړئ. مهم معلومات دې په پيل کې راشي. که مو معلومات تر يوه مخ زيات وي، خامخا اعلاميې ته د مخونو شمېره ورکړۍ. د هر پراگراف ترمنځ دې فاصله ورکړل شي. د اعلاميې ژبه دې روانه، عام فهمه او معياري وي، د پېچلو لغتونو له کارولو څخه دې په کلکه ډډه وشي. د ادارې لوگو دې ولري. که انځورونه ورسره مله شي غوره به وي. د کمپنۍ يا ادارې نوم دې وليکل شي. اعلاميه د برېښناليک، فکس په مرسته يا په ليکلې بڼه خبري رسنيو ته لېږل کېږي. زيات مهال خبريالان نه غواړي برېښناليک پته يې هر ځای خپره شي، کوښښ دې وشي چې ټولې برېښناليک پتې ته کاپي شي، چې په دې توگه ټولې پتې پټې وي. که مو اعلاميه په پښتو وي، د تر څنگ يې ته هم واړوئ. نيمگړې مطبوعاتي اعلاميه له دې اعلاميې څخه د اړيکو برخه او د ادارې نوم ليرې کړل شوی دی د متحده ايالاتو مرستيال رئيس جمهور د ايساف قومندانئ څخه ليدنه وکړه د متحده ايالاتو سناتور جو بايډن څوک به چي ٢٠په د جنورئ د انتخاب شوي مرستيال رئيس جمهور په توگه د سوکند مراسم تر سره کړي د ايساف د مشر جنرال ډيوډ ميکرنن د ليدلو لپاره د ايساف مرکزي قومندانئ ته په لسم د جنورئ ولاړ. د نوموړي سره د سهيلي کرولينا سناتور هم ورسره وه. دا هيات د سهر په چائ کي جنرال ډيوډ ميکرنن سره وکتل. او د نوموړي لخوا يي په افغانستان کي د عملياتو په اړه معلومات تر لاسه کړل. ددئ کتنې څخه وروسته سناتور جو بايډن د ايساف په مرکزي قومندانۍ کې مېشت د متحده ايالاتو سرتيرو سره ليدنه وکړه. سناتور جو بايډن ډيره مننه، دا يو ډير لوئ کار دئ چي تاسو يي دلته کوئ. تاسي ډيره لويه قرباني ورکوئ. د ستاسو د خدمتونونه ډيره مننه. پر اعلاميې کره کتنه ژبه يې خرابه ده. عام فهمه نه ده. معلومه نه ده چې په کومه ورځ شنبه، يکشنبه...؟ ځای هم نه دی په گوته شوی، د ايساف مرکزي قومانداني چېرې ده؟ اعلاميه د درېيم شخص له خوا ليکل کېږی، له وروستۍ جملې سړي داسې فکر کوي چې اعلاميه داسې يوه چا ليکلې چې له جوبايډن سره ملگری و. په اعلاميه کې نه ښکاري چې دا کتنه ولې مهمه ده؟
خبري غونډه

خبري غونډېانگرېزي: چارواکي ولس ته نژدې کوي او ولس يې له لاسته راوړنو او راتلونکو پلانونو خبرېږي، دغه راز خلکو ته دا باور ورکوي چې دولت د شفافيت په پام کې نيولو سره ولس له خپلو چارو خبروي. کوښښ دې وشي غونډه پر يوې مهمې موضوع راوبولئ، هڅه وکړئ زيات معلومات راټول کړئ، زيات ارقام او شمېرې ستاسو د څرگندونو اهميت نور هم زياتوي. د يوې اغېزناکې غونډې جوړولو لپاره لاندې ټکي مهم دي: د غونډې تر پيل مخکې اجنډا بيان کړئ، که مو چاپ کړې وي بر گډونوالو او خبريالانو يې ووېشئ. تـــاسې د يوه دولتي چارواکي په توگه په غونډه کې گډون کوئ، غونډې ته پر وخت ورشئ. غونډې پر يوې مشخصې موضوع رابولئ او د موضوع په اړه زيات معلومات راټول کړئ. کوښښ وکړئ سيده موضوع ته دننه شئ او په لنډ وخت کې مهم ټکي بيان کړئ. کله چې وينا کوئ کوښښ وکړئ پر خپلې ټاکل شوې موضوع خبرې وکړئ، که چېرې له ليکنې پرته وينا ورکوئ کوښښ وکړئ مهم ټکي پر يوه کاغذ تر وينا مخکې نوټ کړئ. کوښښ وکړئ خبريالانو ته د غونډې په پای کې د پوښتنو وخت ورکړئ. کېدی شي خبريالان داسې پوښتنې وکړي چې تاسې به يې ځواب ته امادگي نه لرئ، داسې ځواب ورکړئ چې نه هغوی خپه شي او نه د خلکو په ذهن کې نورې پوښتنې ولاړوي، مثلاً وواياست، ښايي دا مسئله همداسې وي خو اجازه راکړئ نن پر همدې ټاکل شوې موضوع درسره خبرې وکړم. که چېرې فکر کوئ غونډه ډېره مهمه ده، د غونډې تر پيل مخکې مطبوعاتي بيان پر خبريالانو ووېشئ، ځکه په دې توگه به په ارقامو، نومونو او شمېرو کې غلطي نه راځي. کوښښ وکړۍ دغه ډول غونډې تل راوبولئ په دې توگه ستاسو کړنې په مطبوعاتو کې انعکاس پيدا کوي او خلک مو له کړنو خبرېږي. غونډې
مېسرشمېت بي اف ۱۰۹

مسراشمیت باف ۱۰۹ په المانی: یوه آلماني ښکاری الوتکه وه چی د ۱۹۳۷ کال څخه تر ۱۹۴۵ کال پورې جوړېدله. دغه ښکاری الوتکه د دويمې نړیوالې جگړې په وخت کی تر ټولو مهم او گڼ شمېر لرونکي ڼازي ښکاري الوتکه وله. د مسراشمیت لمړی الوتکه په ۱۹۳۴ کال کی جوړه شوه او لمړی الوتنه یی په ۱۹۳۵ کال کی عملی شوه. د ۱۹۳۷ کال څخه تر ۱۹۴۵ کال پورې ۳۳۹۸۴ الوتکې جوړې شوې. سرچینې آلمانی الوتکې د مسراشمیت الوتکې
مسراشمیت بي اف ۱۱۰

مسراشمیت بي اف ۱۱۰ په آلمانی: د دوو موتورونو یوه المانی ښکاری الوتکه وه چی د دښمن د الوتکو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېدله. دغه ښکاری الوتکه د ۱۹۳۴ کال څخه تر ۱۹۴۵ کال پورې په آلمان کی د مسراشمیت شرکت لخوا جوړېدله او تر ۱۹۴۵ کال پورې ۶۱۷۰ تنې الوتکې جوړې شوې. مسراشمیت باف ۱۱۰ کولای سول په شپه کی جگړه وکړی او د دی لپاره نوموړی الوتکه د ۱۹۴۰ کال څخه د شپې د اکتشافو لپاره ورڅحه کار اخیستل کېدله. تاریخ د مسراشمیت باف ۱۱۰ پرمختگ په ۱۹۳۴ کال کی د د غوښتنو په اساس پېل شو. لومړنی الوتنه یی يه ۱۹۳۶ کال کی تر سره شوه او تر ۱۹۳۹ کال پورې ۵۰۰ الوتکې جوړې شوې وې. سرچینې آلمانی الوتکې د مسراشمیت الوتکې
امير محمد يعقوب خان

محمد یعقوب خان زوکړه ۱۸۴۹ زېږدیز کال - مړینه ۱۹۲۳ز کال د نومبر ۱۵ د ۱۲۵۷ لمریز لېږدي کال د کب له ۲، د ۱۲۵۸ ل ل کال د تلې تر ۲۰ د افغانستان امير او د امير شېر علي خان زوی وو. انځورتون کورنۍ امیر محمد یعقوب خان د امیر شیر علی هان زوی او د بارکزیو له کورنۍ ځخه وو. حکومت په ۱۸۷۸ز کال د محمد یعقوب نان پلار امیر شیر علی خان د افغان انګلیس دویمې جګړه کې له ماتې خوړلو وروسته د افغانستان شمال ته وتښتید او هلته په ۱۸۷۹ز کال کې ومړ، د نوموړی له مړینې وروسته د شیر علی خان زوی امیر محمد یعقوب د ځایناستی په توګه واک ته ورسید. د ۱۸۷۹ز کال په مې میاشت کې یعقوب خان د انګلیسیانو سره د ګندمک تړون له مخې د افغانستان بهرنی سیاست بریتانیا ته وسپاره. د تړون نه وروسته په هیواد کې د یاد تړون سره د مخالفت په خاطر ګڼ شمیر خلکو پاڅونونه وکړه، چې په پایله کې یې یعقوب خان د ۱۸۷۹ز کال په اکتوبر میاشت کې له استعفاه وروسته بریتانوی هند ته وتښتید. مخينه محمد یعقوب خان د هرات پخوانی والي وو او پر ۱۸۷۰ ز کال يې د خپل پلار امیر شیر علی خان پرضد د پاڅون جوړولو له لامله د پلار له خوا کابل ته وروغښتل شو او هلته بندي شو. اخځليک ۱- د افغانستان واکمنان پښتانه افغانان
شهاب الدين محمد غوري

شهاب الدین محمد غوري د افغانستان دپاچايانو په لړ کې يو تر ټولو ډېر دینپاله او د سوري پښتنو له ټبر څخه مېړنی پاچا و . د اسلامي نړۍ په تاريخونو کې دی تر ټولو نوموتی مسلمان حاکم ياد شوی او په هند کې یې د مسلمانانو د ژغورنې لپاره ډېرې هلې ځلې کړي او پخپله یې هندي توکمنو ته هم د انساني کراماتو د لوست سرلاری و . مخينه د شهاب الدین غوري په وخت کې د هند په لويې وچې د وگړو تر منځ توپیري پوړیزه بې عدالته گروهې وې چې له مخې یې د هندو مذهب په گروهو کې شامل و . يوه ډله انسانان پاک انسانان او تر ټولو ښه گڼل کېدل بله ډله جگړه مار او د ټولنې د واک هر اختيار ورکړل شوی و ، درېيمه بيا تر ټولو پلید بلل کېدل چې آن ورسره هندوانو خبرې کول گناه بلله او هغوی يې د ټولنې د دواړو يادو ډلو فرضي او فطرتي نوکران گڼل . د همدې ډول تبعیضونو په خلاف شهاب الدین غوري راپاڅېد او په هند کې د ټيټو پوړونو گڼل شويو خلکو تر منځ مسلمانان هم ناولي گڼل چې شاه غوري ورپسې خپل پوځ ورمخته کړ. د افغانستان پاچايان پښتانه
کامبوجيه ۲

کمبوجیه ۲ په مېخي ليکدود: د هخامنشیانو د کورنی څخه یو مشهور حکمران او فاتح و. پلار یې کوروش ۲ و. دکمبوجیه ژوند کمبوخیه ۲ د کوروش ۲ تر مړینې وروسته د هخامنشیانو واکمن شو او په ۵۳۹ مخزېږد کال کې هم د بابل پاچا شو. په ۵۲۵ مخزېږد کال کمبوجیه ۲ پر مصر برید وکړ او د مصر اردو د پارسي ځواکونو لخوا ماتې وخوړه. تر جگړې وروسته د پارسي اردو د ممفیدا ښار ونیوو او د مصر پاچا د کمبوجیه ۲ لخوا هم ونیول. د مصر تر نیولو وروسته حکمران کمبوجیه پر نوبیا برید وکړ مگر په دی وخت کې په فارس کې لوی قیام پېل شو. کمبوجیه مجبور شو په نوبیا کی جگړه بنده کړي او فارس ته ولاړ شي، مگر په فلسطین کې یې د ټپي کېدلو په وجه له دنیا سترگې پټې کړی. سرچینې ترجمه - هخامنشیان پېښلیک د اسیا تاریخ د هخامنشیانو حکمرانان
فدا جان نظري

فدا جان نظري انگرېزي : په کال ۱۹۴۹زېږدي کې د کندهار د برو دروازې د لوديانو په کوڅه کې زېږېدلی . دی يو سياسي او ټولنيز کس دی . زده کړې بنسټيزې زده کړې ېې لومړی په خپل پلرني ټاټوبي د کندهار په جوماتونو کې له ديني زده کړو پیل کړي بيا ورپسې د دغه ښار له ډېرو وتليو موليانو او مفسرينو څخه تفسيري زده کړې ترلاسه کړي دي . دندې په ۱۹۶۷ زېږدي کال کې ېې سياست ته وردانگلي او په دې وخت کې د خپل د وخت د کندهاری خواريکښ ځلمي په نوم پېژندل کېده . سياسي تگلاره ليکلي اثار فدا جان نظري پر پښتو برسېره ېې پاړسي ، عربي، انگرېزي ، او روسي ژبې هم زده کړي . د پښتو او پاړسي ژبو اشعار او ادب سره ېې مينه ده او کله نا کله شعر هم جوړوي . د لیکنو په برخه کې ېې دوه کتابونه ليکلي او اوسمهال په لنډن کې اوسېږي . ېې په انگرېزي کې کال ۱۹۹۷م زېږدي کې خپور کړی . ښکلي نومونه او ادبي تخلصونه د پښتو او پاړسي نومونو او تخلصونو لارښود ېې ۲۰۱۰م زېږدي کې خپور شوی. سرچينې ښکلي نومونه او ادبي تخلصونه د کتاب وروستنی پښتۍ خپروونکی : روهيال خپرنۍ موسسه کندهار پښتانه ليکوال
شاپور ۱

شاپور ۱په پهلوي کې: - تلفظ:شَهپُهْر د ساسانیانو د کوړنی څخه یو مشهور حکمران او فاتح وو. پلار یی اردشیر پاپاکان چی د ساسانیانو د کورنی بندسټ ایښودونکی وو. شاپور په ایران کی ډير ښارونه او کلی تاسیس کړ او د رومانی امپراطوری په خلاف یی جگړه کوله. جگړې شاپور ۱ د اردشیر پاپاکان تر لاس اخیستلو استعفاء ورکولو وروسته د ساسانیانو د واکمنی شاهنشاه حکمران شو. په دی وخت کی د ساسانیانو واکمنی د رومانی امپراطوری په خلاف جگړه کوله. په ۲۴۳ کی نوی جگړه پیل شوه او د رومانی پوځ د ساسانیانو د اردو لخوا ماته وخوړله. تر جگړې وروسته نوی رومانی امپراطور د شاپور سره سوله وکړه او هر کال یی شاپور ته پیسې او باج ورکولی.په ۲۵۲ کال کی شاپور ارمینیا ونیول او پر وروستی رومانی سیمی یی برید وکړ. په ۲۶۰ کال کی د ایدیسا د ښار نژدې شاپورد رومانی پوځ سره ونښتل او په جگړه کی یی رومانی امپراطور ونیول. رومانی امپراطور چی نوم یی والیریان وو د ساسانیانو په زندان کی یی مړ کړ.شاپور د خپلو بریو په هکله په ډبره کی مظمون هک کړ چی په اوس وخت کی د نقش رستم د څلی په نوم یادېژی.شاپور د مذهبی نظره ډېر زغمناک حکمران وو. هغه د ساسانیانو په واکمنی کی ډېر ښارونه تاسیس کړل. په ۲۶۶ کال کی شاپور د فارس په ولایت کی یو ښار جوړ کړ. دغه ښار د بیشاپور په نوم یادېږی چی په ساسانی فارسی ژبه وه شهپهر ویل کیږی او د ښه ستر شاپور معنی ورکوی. بیشاپور د ساسانیانو واکمنی یو پایتخت وو او د رومانی اسیران لخوا جوړ شو. د ښار په مرکز کی یوه ستره کلا وه. دغه کلا د قلعه دختر په نوم یادېږی چی په اوس وخت هلته یوازې ویرانه پاتی ده.په ۳ پیړی کی شاپور د خراسان رضوی په ولایت کی یو ښایسته ښار جوړ کړ چی په اوس وخت کی د نیشاپور په نوم یادېږی. د نیشاپور نوم په ساسانی فارسی د زړه ور شاپور معنی لری.شاپور په ۲۷۱ کال کی وفات وکړ. سرچینې . . : . .چیکی ژبهد ایران تاریخ ترجمه د شاپور ژوند د ساسانیانو جگړې د ساسانیانو حکمرانان
نصرت فتح علي خان

-- -::: -:-:-:-: : - -: :. - نصرت فتح علي خان ۱۳ د اکتوبر، ۱۹۴۸ ز. - ۱۱ د اگست، ۱۹۹۷ ز. انگرېزي : د قوالي سندرو يو پاکستانی سندرغاړی و. هغه د اوسيني پاکستان په فيصل اباد ښار کې چې پخوا ېې نوم ليالپور و زېږېدلی .د نصرت فتح علي خان په دويم پښت کې برتانوی ـ هندی او لومړی پښت ېې د نيکه لخوا د افغانستان گڼل شوی . د نصرت فتح علي خان کورنۍ د افغانستان درباري کلاسيکه سندارا موسيقي چې نن سبا د هند کلاسيکه موسيقي نومېږي د خپل پښت لخوا هند ته وروړې او د قوالي په برخه کې ېې خپل ځېل ساتلی . کورنۍ مخينه دنصرت فتح علي خان د پلار نوم استاد فتح علي خان و . پلار يي هم د درباري غزلو نوميالی استاد و . نصرت فتح علي خان څلور خويندې لري او دوه وروڼه دي . موسيقي ېې له آره ورته پاتې وه چې همدا رنگه ېې آر د هغه ځوی نصرت فتح علي خان ته پاتې شوه . د نصرت فتح علي خان نيکه د افغانستان څخه د وخت برتانوي هند ته ورکډه شوی و چې بيا وروسته ېې پوره پښت د پاکستان د زېږېدو سره همالته مېشت شو. شېخ دروېش د نصرت فتح علي خان نيکه سره لکه لارښود له افغانستان څخه هجرت کړی . نصرت فتح علي خان په ختيځه موسيقۍ کې مخور شوی او د ختيځې موسيقۍ د دود له مخې ېې د مخامخ سندربولۍ ، غزلبولۍ په غونډو کې يا هم د سندرو د استادۍ په غورواي محفل کې ېې د وخت د غزل او قوالي استادانو لخوا منل شوی او په استادۍ لقب ېې نازولی . زده کړې استاد نصرت فتح علي خان له پیله خپل پلار څخه د موسيقي ابتدايی تعليم ترلاسه کړی . تر څنگ ېې د عام ښوونځي زده کړې تر لسم ټولگي پورې بشپړې کړي . ويل کېږي چې د وخت موسيقي په زده کړو کې يو ماشوم ته زده کړه د موسيقي د عالاتو څخه پيلېده نو ځکه د نصرت فتح علي خان پلار هم دی د تبلې زده کړې ته کېناوه او تر څنگ ېې ورته د غږ هنر چې اعلاپ گڼل کېږي ورزده کړل .وروسته د پلار د مړينې څخه ېې د تيوري په اړخ کې خپل د ترونو لکه استاد مبارک علي خان ، استاد سلامت علي خان او نوازش علي خان څخه ېې بشپړه زده کړه ترلاسه کړه .وروسته د کلاسيکو زده کړو ېې ابتدايه هنري خپرونې ېې د قوالي ځېله پیل شوې . هنري پيل خپل هنري پیل ېې د راډيو پاکستان څخه په يوې خپرونې کې چې نوم ېې جشن بهارا و په کال ۱۹۶۴م زېږدي کې کړی . لومړنۍ سندره ېې په ۱۵ کلنۍ کې ويلې ده . سندره ېې پاړسي وه او شعر ېې د امير خسرو بلخي و . استاد نصرت فتح علي خان په شپږو ژبو کې سندرې جوړې کړي دي ، دا شپږ ژبې اوردو ، پاړسي ، سرايکي ، هندي ، عربي ، انگرېزي او پنجابي دي . هنري لاسته راوړنې استاد نصرت فتح علي خان په نړېواله کچه شهرت لري او د همدې شهرت له کبله ېې ډېرې لاسته راوړنې درلودې. پخپل هېواد پاکستان کې ېې ډېرې جايزې او ستاينليکونه ترلاسه کړي . مړينه استاد نصرت فتخ علي خان د پښتورگو ناروغي درلوده کله چې په ۱۱م د اگست ۱۹۹۷م زېږدي کې د پښتورگو د ناروغۍ له کبله په ځای پرېوت نو ېې درملنې لپاره انگلينډ ته ولېږداوه هلته ېې درملگرو غوښتل چې نوي پښتورگي ورواچوي د زړه د کمزورۍ له کبله پرې فشار راغی او همالته ومړ . دی پخپل پلرني هديرې کې چې فيصل آباد کې ده خښ کړی شو . له نصرت فتح علي خان څخه ۱۲۰ سندريزه ټولگې پاتې دي . سرچينې نصرت فتح علي خان سره د پاکستان ټلويزيون لخوا شوې مرکه پاکستاني سندرغاړي
بيشاپور

بیشاپور په پهلوي کې: د ساسانیانو یو پخوانی پایتخت وو چی په ۲۶۶ کال کی د حکمران د شاپور ۱ لخوا تاسیس شو. دغه ښار په ایران کی د فارس په ولایت کی پروت وو او په اوس وخت کی هلته یوازې د ویرانه پاتې ده. تاریخ د بیشاپور پایتخت د رومانی اسیرانو لخوا جوړ شو. د بیشاپور نوم په ساسانی پارسی ژبې کې د ښه شاپور معنی لری. د بیشاپور په مرکز کی یوه ستره کلا وه چی په اوس وخت کی د قلعه دختر په نوم یادېږی. سرچینې بیشاپور
کوربن بليو

کوربن بليو يا کوربن بليو ریورز ۲۱ د فروری، ۱۹۸۹ ز په انگرېزي: يو نامتو امريكايي سندرغاړى او نڅاكوونكى و. باندنۍ تړنې د کوربن بليو رسمي وېبپانه تړنه امريکايي سندرغاړي
انځورگري

انځورگري د ښکلي هنرونو له ډلې څخه يو هنر دی. سرچينې
ثريا دليل

ثریا دلیل د افغانستان د عامی روغتیا وزارت سرپرسته وزیره ده. ثریا دلیل د استاد حضرت قل دلیل لور، د ۱۳۴۷ لمریز کال د کب په میاشته کې د کابل په ښارکې زیږېدلې ده. پلار او موریې دواړه ښوونکي او دپوهنې د لویې کورنۍ غړي وه. دوی په اصل کې د فارياب ولايت د اندخوی ولسوالۍ دي. سرچينې افغانان افغانې وزيرانې
پامير پوهنتون

د پامیر پوهنتون په ۲۰۱۱ ز. کال کې د يوه شخصي پوهنتون په توگه ثبت شوی. دا پوهنتون د افغانستان د خوست ولايت په پلازمېنه کې ځای پر ځای دی. په دغه پوهنتون کې د اقتصاد، کمپيوټر ساينس او د انگليسي ادبياتو زده کړې ورکول کېږي. سرچینې د افغانستان پوهنتونونه
د سقاوې دښته

سقاوې دښته یوه ستره او ارته دښته د کابل او لوگر په منځ کې پرته ده، چې په سلگونه جریبه ځمکه ېې راچاپیره گړې ده. آرپوهنه د دې سیمې د نوم ایښودو شالید داسې دی، چې تر دې نوم وړاندې د دې سیمې نوم سې گاوه و. سې گاوه په سقاوه واوښته. دسې گاوه نظر هم سم او پرځای ځکه چې د افغانستان په سویل لودیځ کې اوس هم د ششگاو په نامه شته ده. او دا نوم ایښوده ځکه شوې چې پخوا په ځمکې د غوایانو په حساب گز کیدې چې وروسته وورسته په میټریک سیسټم واوښتې، نو ددې سیمې تاریخي پس منظر په دې ډول تیر شوی دی. دا هم وگورئ لوگر ولایت سرچینې د لوگر ولایت افغانستان
زرغون ښار

زرغون ښار د لوگر یو له لرغونو سیمو څخه ده، چې تر دې مهاله ېې په اړه بشپړ علمي مالومات په لاس کې نه شته. خو تر کال ۱۹۲۹ز پورې د دغې سیمې نوم سبزاباد و، چې وروسته بیا د محمد گل خان مومند په حکم په زرغون ښار بدل شو. تر دې مهاله په همدغه نوم یادیږي. داسیمه د محمد اغې ولسوالی په لویدیځ کې پرته سیمه ده. د خواجه صدر اولیا زیارت په زرغون ښار کې د هیواد په کچه یو ډیر مشهور زیارت دی، چې د خواجه صدر اولیا زیارت په نامه یادیږي. د دغه شخصیت قبر ته د هیواد له ډیرو برخو څخه خلک د دم او دعا لپاره ځي راځي. د ولسي خلکو په وینا: خواجه صدراولیا له نن څخه شپږ پیړۍ وړاندې په همدغه سیمه کې د خدای د یوه دوست په توگه تیر شوی دی. وايي:یوه ورځ خواجه صدر اولیا په لمانځه ولاړ و، چې مور ېې ترې اوبه وغوښتې ،خو ترڅو چې هغه لمونځ خلاصوه، نو مور ېې بیرته ویده شوې وه. کله چې نوموړي سلام وگرځاوه، نو سمدلاسه ېې جام له اوبو ډک کړ او دمور کټ ته ودرید، خو هغه ېې له خوبه ویښه نه کړه. مور ېې هماغسې ویده وه. پس له څو گینټو انتظار وروسته مور ېې له خوبه پاڅیده ، د ده له لاس څخه ېې د اوبو یخ جام واخیست، خو له جام سره دخواجه صدر اولیا دورغوي غوښه هم پرې شوه. ځکه چې اوبه هم یخې وې او موسم هم سوړ ژمی و. مور ېې د دې پیښې په لیدو ډیره خواشینې شوه، دخپل زوی د مینې ادب او درناوي په چلند ډیره و ویاړیده او ډیره خوښه شوه او دعا ېې ورته وکړه،چې اې خدایه ته زما زوی د والیانو سر کړې. خلک واېې له دې پیښې وروسته ده ته دخواجه صدراولیا نوم و رکړل شو، چې له همدې شیبې وروسته له ده بیلابیل کرامتونه څرگندیدل. ځکه خو ېې زیارت ډیر مشهور دی. زرغون ښار ته دهمدغه زیارت لپاره خلک ډیر ځي راځي. د ده زیارت په لرگیو نقاشي شویو ستنو دریدلی او ښکلی شوی دی. له دغو نقاشی شویو لرگیو څخه ښکاري چې دا زیارت ډیر پخوانی دی. همدا ډول خلک وایی چې له نن څخه شاوخوا ۳۰ کاله پخوا په دغه زیارت کې یوه توره ډبره وه، چې یو متر سور او نیم متر ېې پلنوالی و. دې ډبرې په ډیروجگړو کې دغلگرو پر وړاندې دنورو غازیانو په ډله کې جهاد کاوه. همداراز دې ډبرې هغه پخواني افتونه له منځه وړل ،چې خلکو ته به دزیان لامل گرځیده. د دې تیږي د مبارزو څرگندنې نښې دا وې، چې دشپې له خوا به غیب وه. سهار وختي مخکې له اذانه په وینو ککړه په خپل ځای کې ایښې وه. یانې هرو مرو به ېې کومه بلا یا افت له منځه وړی و. خو له بده مرغه په تیرو درې لسیزو جگړو کې دا په زړه پورې عجیبه او غریبه ډبره یو په یو غیب اوتري تم شوه. سرچینې افغانستان
پښيميسل اوتاکار ۲

پښیمیسل اوتاکار دوهم په چیکی : . زیږیدنه : ۱۲۳۳م.ک. مړینه: ۱۲۷۸ م.ک.د پښیمیسل د کورنی څخه یو مشهور حکمران، فاتح او سیاستمدار وو. پلار یی د چیک پاچا واتسلاف ۱ وو. د پښیمیسل اتاکار دوهم د حکومت په وخت کی د چیک پاچایی اوج ته ورسیدله. ژوند په ۱۲۴۷ کال کی د پښیمیسل اوتاکار ورور چی نوم یی ولادیسلاف وو، وفات وکړ. ولادیسلاف هیڅ زوی نه درلود او د دی لپاره پښیمیسل اوتاکار د چیک د تاج ورثه وارث شو. د چیک اشرافو غوښتل چی د واتسلاف سیاسی قدرت ضعیف کړی او د دی په سبب یی پښیمیسل اوتاکار د چیک پاچا انتخاب کړ. پاچا واتسلاف ۱ تر انتخاب وروسته المان ته ولاړ. مگر په ۱۲۴۹ کال کی واتسلاف لوی اردو جمع کړ او د پراگ پر کلا یی برید وکړه او پښیمیسل اتاکار مجبور سو چی د خپل پلار سره سوله وکړی. د اتریش میراث په ۱۹۴۶ کال کی د اتریش حکمران فریدریک مړ شو او په ۱۲۵۱ کال کی پښیمیسل اتاکار د فریدیریک خور سره واده کړه او اتریش پښیمیسل اوتاکار لاس ته راوړ. مگر د فریدیریک خور چی نوم یی مارکیتا وله ، پنځوس کالنه وه او وچه بې اولاده هم وله. په ۱۲۵۲ کال د هنگری حکمران بیلا څلورم خپل ځان د اتریش قانونی حکمران اعلان کړ او پر اتریش یی برید وکړ. د ۱۲۵۳ کال څخه تر ۱۲۵۲پورې پښیمیسل اتاکار د هنگری د حکمران په خلاف جگړه کوله په دی وخت کی پاچا لمړی واتسلاف مړ شو او پښیمیسل اوتاکارپه رسمی توگه رسما د چیک پاچا شو. په ۱۲۵۴ کال کی پښیمیسل په پروشیا کی د بې مذهبو په خلاف هم جگره کوله. هغو په پروشیا کی د کراکویڅ ښار تاسیس کړ چی نن ورځ د کلینینگراد په نوم یادېږی. جگړې په ۱۲۶۰ کال کی د کرېسینبورن ښارته نژدې چېکي اردو او د هنگری پوځ سره ونښتل. په جگره کی د هنکری حکمران بیلا ماته وخورله. تر جگړې وروسته حکمران بیلا د پښیمیسل سره سوله وکړه. په ۱۲۶۰ کال کی پښیمیسل مارکیتا ته طلاق ورکړ او د بیلا د خور کونهوتا سره یی واده وکړ. په دی وخت کی پاچا پښیمیسل د چیک د پاچایی په پراخولو پیل وکړ. په ۱۲۶۶ کال کی د چیک پوځ د خیب ولایت ونیوه په ۱۲۶۹ کال کی د کوروتانی سیمې ونیول سوی په ۱۲۷۲ کال کی د فورلان سیمی ونیول سوی. په ۱۲۷۰ کال کی د نوی هنگری پاچا ستیفان ۵ د چیک پر پاچایی پرید وکړ مگر پوځ یی د چیک د اردو لخوا ماته وخورله. په ۱۲۷۱ کال کی پاچا ستیفان د پښیمسل اوتاکار سره سوله وکړه. په ۱۲۷۳ کال کی پاچا ستیفان ۵ هغه سوله نقض کړه او د چیک پر پاچایی یی برید کړ. په جگړه کی د هنگری اردو د چیک د ځواکونو لخوا ماته وخورله او سلواکیا د چیک پاچا لخوا ونیول شو. سرچینی ترجمه پښیمیسل اوتاکار دوهم چېکي واکمنان
جي اېف ۱۷ تهنډر

جي اېف ۱۷ تهنډر په اردو: جے ایف- تھنڈر، په چینی: د جټ یوه برید کوونکې ښکاري الوتکه ده چی د ۲۰۰۷ کال څخه د چین او پاکستان لخوا جوړېږی. دغه الوتکه په ځانگړی ډول د پاکستان د هوایی ځواکونو لپاره سوی ده. جی اف ۱۷ تهنډر کولای شي چې پر هوایی او ځمکني هدفونو د راکتونو په مرسته بریدونه وکړی. دغه ښکاري الوتکه هم په شپه کی او هم د باران په وخت کې الوتلای شي لنډه دا چې په هر ډول موسم کې خپل هدف په نښه کولای شي. تاریخ چین او پاکستان په ۱۹۹۹ کال کی یو مهم تړون لاسلیک کړل. د تړون په اساس چین به پاکستان ته عصری تیکنولوژی ور کړی. په ۲۰۰۶ کال کی د پاکستان د هوایی ځواکونو ۱۵۰ الوتکې سپارښت وکړلې. د الوتکې ارزښت ۱۵ میلیونه ډالره دی. په ۲۰۰۸ کال کی نورو هيوادونو ایران،مصر،آذربایجانالجېريا لبنان، بنگله دېشمايناماربرما هم د دغه الوتکې سپارښت کړل. د جی اف ۱۷ الوتکه د الومین د ترکیبونو څخه جوړېږی. د الوتکې د مهم برخو د جوړولو لپاره د تیتان د فولاد څخه هم کار اخیستل کېږی. سرچینې ترجمه د پاکستان الوتکې چینی الوتکې
موسهي ولسوالۍ

د موسهي ولسوالۍ د کابل ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر وگړو ته رسېږي. سرچينې د کابل ولسوالۍ
امام ابن حبان

نوموتی افغان عالم او پوه ابن حبان چي اصلي نوم یې محمد بن حبان دی، په ۲۸۰ هجري ق کال کي یې دافغانستان دهلمند ولایت په بست سیمه کې نړۍ ته سترگي غړولي دي اوپه ۳۵۴ هجري کي وفات سوی دی. زدکړي ابن حبان خپلي لمړنی زدکړي له اسحاق بن ابراهیم، محمدبن عبدالله اوځیني نورو علماوو څخه ترلاسه کړې اوترهغه وروسته یې داسلامي نړۍ بېلابیلو هیوادونو لکه عراق، مصر، شام، حجاز او نورو ته سفرونه وکړه چي په دې ترځ کي یې له بيلابیلو پوهانو څخه ستري زدکړي لاسته راوړې اوخپل ځان یې په علم کي دمهارت درجې ته ورساوه . ابن حبان په علوموکي دځان لپاره دحدیثو پوهي ته ډېره پاملرنه کول اوغوښتل یې چي په یاده برخه کي ځان دکمال ترحده ورسوي چي دغه ارمان یې پوره سو اوپه اخرکي داسلامي نړۍ یوله سترو محدیثونو څخه وګرځېدی . نوموړي دخپلو زدکړو په اړه وايي چي ماله دوه زره کسانوڅخه علم ترلاسه کړی دی. ابن حبان په هرات کي له محمدبن عثمان، په بصره کي له فضل الله بن حباب، په بغدادکي له حامدبن محمد بلخي، په مکه کي له محمدبن ابراهیم، په دمشق کي له احمدبن عمیر، په بیروت کي له محمدبن عبدالله، په بیت المقدس کي له عبدالله بن محمد، په مصرکي له احمدبن شعیب نسائی اوپه نوره اسلامي نړۍ کي له بېلابیلو اسلامي پوهانوڅخه زدکړي لاسته راوړي دي . ابن حبان له دغه زدکړوڅخه ترفراغت وروسته په سمرقند اونیشاپور ښارونوکي خپلو شاګردانو ته داسلامي علوموپه اړه معلومات وړاندي اوپه هغه ځایونوکي یې دښوونکي دنده سرته ورسول . شاګردان ابن حبان تر زدکړو پای ته رسېدو وروسته داسلامي نړۍ بېلابیلو ځوانانوته دعلم رڼا ورسول اوپه دې ترځ کي ایرانیان او نوره اسلامي نړۍ له پوهي څخه برخمنه سول چي اکثره شاګردان یې هم له ایران څخه وه . آثار اوکتابونه دمشهوره لیکوال خطیب بغدادی په قول ابن حبان ترڅلوېښت ډېر کتابونه لیکلي دي خودزمانې حالاتو دغه کتابونه ترډېره پوري لمنځه یووړه اویوازي دګوتو په شمېر کتابونه اسلامي نړۍ ته په میراث رسېدلي دي چي په هغوی کي ځیني یې په لاندي ډول دي : السیرة النبویة واخبار الخلفاء المجروحین من المحدیثین والضعفاء والمتروکین تاریخ الصحابه الذین روی عنهم الاخبار کتاب الثقات مشاهیر علماء الامصار روضة العقلاء ونزهة الفضلاء صحیح ابن حبان په ټولو کتابونوکي یې همدغه اخري کتاب چي دصحیح ابن حبان په نامه یادیږي ډېر شهرت لري اوپه حدیثوکي دابن حبان ښه پوهه موږته په ډاګه کوي . وفات ابن حبان په ۳۵۴هجري ق کال کي دافغانستان دهلمند ولایت په بست سیمه کي وفات او خاورو ته وسپارل سو . مقبره یې اوس هم په دغه ځای کي شتون لري اوپه ۱۴۰۰هجري ق کال کي دافغانستان دحج او اوقافو وزرات دنوموړي په اړه یوملي سمپوزیم هم جوړ کړچي پکښي دپښتو او دري ژبي مقالي غوښتل سوي وې. اسلامپوهان
ابي بن خلف

ابی بن خلف د مکی د مشرکینو څخه د اسلام یو لوی دښمن و د هجرت مخکې نوموړي یوه ورځ نبي علیه السلام ته ویل : چې ما یو آس ساتلی دی ډېر ښه خوراک ورکوم پردی آس به سپریږم او تا به قتلوم نعوذ بالله پیغمبرعلیه السلام یوه ورځ په ځواب کې ورته وویل :چې ان شاء الله زه به تا قتلوم ، د احد په جنگ کې أبی بن خلف د نبی علیه السلام تلاش کاوی او دا یې ویل :که چیری دی یعني محمد ص نن پاتی شی نو بیا زما خیر نشته . کله چې دی دحملې په اراده سره ونبي علیه السلام ته نژدی ورغی صحابه ؤو اراده وکړه چې د لیری څخه یی ختم کړی نبي علیه السلام وویل : پری یی ږدئ چې کله دی نږدی شو نونبي علیه السلام د یو صحابي دلاسه څخه برچه واخیسته او دغه کافر یی په ووهل ، برچه یې پرغاړه ولگیده او یوسپک زخم یی پرغاړه پیدا شو . مگر د هغه په وجه سره د آس څخه ولویدی او د څو واره غورځیدو وروسته لښکر ته ور ورسیدی او نعرې یی وهلی چې قسم په خدای زه محمد ص قتل کړم ،کفارو ده ته اطمنان ورکی چې لږ گریدلی دی هیڅ فکر مه کوه ،لیکن ده به ویل چې محمدص ماته په مکه کې وویل چې زه تا قتلوم ،قسم په خدای کچیری ده پر ما باندی ناړې توکړی وای نو هم به زه مړ کیدم . فرمایی چې د ده د نعرو آواز داسی شو لکه د غوائی رمباړی . ابوسفیان چې د هغه جنگ مشر و وده ته پیغور ورکړ چې د دې لږ گریدو په وجه دومره نعرې وهی!! أبی بن خلف وویل چې ته خبر یی چې دا د چا وهل دی دا محمد ص وهل دی زه دومره په تکلیف یم په لات او عزی سره چې دوه مشهور بتان دی زما قسم دی که دا تکلیف پرټول حجاز باندی تقسیم شی نو ټول به هلاک شی محمدصلی الله علیه وسلم ماته په مکه کې وویل ، چې زه به تا قتلوم نو زه هم هغه وخت پوه شوم چې د ده په لاس به ضرور مړ کیږم . زه دی درواغجن نشم بللای که چیری د دی خبرداری وروسته ده پر ما باندی ناړې توکړی وای نو هم به زه دهغه څخه مړ کیدم دغه و چې مکې مکرمې ته د رسیدو یوه ورځ مخکی په لار ی کې مړ شو. زموږ مسلمانانو لره دا ډېره د غیرت او عبرت خبره ده چې یو کافر او سخت دښمن د نبی علیه السلام د خبری پر رښتیا والی دومره یقین درلودی چې ده پخپل مرگ کې هم څه شک او شبه نلرله . لیکن موږ د نبی علیه السلام د منلو باوجود د علیه السلام د رښتینولی سره سره او له هغه سره د محبت د دعوی باوجود په څومره ارشاداتو او هدایاتو عمل کوو او د کومو شیانو څخه چې علیه السلام عذاب بیان کړی دی د هغه څخه څومره وېره لرو . هر انسان دی پخپل گریوان کې وگوری . جاهلان
د فرزه ولسوالۍ

د فرزې ولسوالۍ د کابل ولايت یوه ولسوالۍ ده چې د کابل په شمال او په شمالي کې پرته ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۹۱۰۰ وگړو ته رسېږي.په کال کې فرزه د میربچه کوټ یوه برخه وه اما وروسته هغې نوم فرزه ترې جدا شوه. د فرزې خلک ډير پښتانه دي او ژبي پښتو ده. فرزې خلک ډیرپه کرنه بوخت دي او مالداري هم کوي .فرزه یو ډیره ښه هوا او ښکلې طبیعت لري . د فرزي خلکو کي ډیر قومونه شته لکه:مېرزاخیل، جباخیل سورساخیل اخم خیل، ذوالدین خیل او یو شمیر نور. سرچينې د کابل ولسوالۍ
بهسود ولسوالۍ

بهسود ولسوالۍ د میدان وردگ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۵،۰۷۹ وگړو ته رسېږي چي اکثره خلک يې پښتانه دي. سرچينې د میدان وردگ ولسوالۍ
جلريز ولسوالۍ

د جلريز ولسوالۍ د میدان وردگ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۴،۸۷۳ وگړو ته رسېږي. د دغې ولسوالۍ اکثره وگړي پښتانه دي. سرچينې د میدان وردگ ولسوالۍ
چک ولسوالۍ

د چک ولسوالۍ د میدان وردگ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۸۳،۳۷۶ وگړو ته رسېږي. سرچينې د میدان وردگ ولسوالۍ
دايمرداد ولسوالۍ

د دايمرداد ولسوالۍ د میدان وردگ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۸،۸۶۵ وگړو ته رسېږي. سرچينې د میدان وردگ ولسوالۍ