ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
اتل بهاري واجپای

اتل بهاري واجپای ۲۵ ډېسمبر ۱۹۲۴م-١٦ اګست ۲۰۱۸م درې وارې د هند لومړی وزیر تېر سوی دئ. هغه لومړی ځل په ۱۹۹۶م کې د ۱۳ ورځو لپاره لومړی وزیر سو، دوهم ځل د ۱۹۹۸م کال څخه تر ۱۹۹۹م کال پورې د ۱۱ مياشتو لپاره بيا لومړی وزیر وټاکل سو. او دريم ځل د ۱۹۹۹م څخه تر ۲۰۰۴م پورې لومړی وزیر وو او دا ځل يې خپل ۴ کاله کاري دوره بشپړه کړه. هغه تر ۴۰ کاله هم زيات عومر د هند د پارلمان د وکيل په توګه تېر کړ. هغه ۱۰ ځله د هند د لوک سبھا لپاره کاميابه سو او دوه ځله د راجيه سبھا لپاره هم وټاکل سو. هغه تر ۲۰۰۹م پورې د لکھنؤ د پارلمان وکيل وو، او تر هغه وروسته يې د خپل خراب روغتیایي حالت له لاسه د سياست څخه لاس واخيست. ښاغلي اتل په دې وخت کې د جن سنګھ د بنسټ اېښودونکو څخه وو. هغه د ۱۹۶۸م نېولې بيا تر ۱۹۷۲م پوري د جن سنګھ مشرتابه پر غاړه لرله. هغه د مورار جي دېسايي په کابینه کي د د هند د بهرنیو چارو وزیر وو. د جنتا حکومت د را پرزېدو وروسته ښاغلي اتل په ۱۹۸۰م کې د جن سنګھ بنسټ د دوهم ځل لپاره پیل کړ او دا ځل يې نوی نوم بھارتیه جنتا پارټۍ کښېښود. هغه لومړی هغه شخص وو چې د کانګرس ګوند څخه نه وو، خو بيا يې هم د لومړي وزیر په توګه خپله پنځه کلنه دوره بشپړه کړه. د هند ولسمشر په ۲۰۱۵م کي ښاغلي اتل د هند په تر ټولو لویه جايزه چې بھارت رتن نومېږي ونازاوه. د نريندرا مودي حکومت په ۲۰۱۴م کي د اتل د زېږون نېټه ۲۵ دسمبر د ښې ورځې په توګه د لمانځلو اعلان وکړ. هغه په ۱۶ اګست ۲۰۱۸م کي وفات سو. دا هم وګورئ سرچينې
عبدالعلي اخوندزاده

علامه عبدالعلي اخوندزاده زوکړه ۱۸۸۲ زېږدي کال - مړینه ۱۹۴۴ ز کال د پښتو ژبې شاعر، د ښوونې او روزنې د دودولو يو مبارز او روښاندی وو. مخينه عبدالعلي اخوندزاده پر ۱۸۸۲ ز کال زېږېدلی وو. د کوټي شمال ختیځ لور ته په شاوخوا څلوېښت کیلومیټرۍ کې د خانوزۍ نومي کلی دی چې د اسيا په کچه يې د تعلیم شرح تر ټولو ښه یادېږي. شاوخوا سل کاله وړاندې عبدالعلي اخوندزاده په لومړي ځل دې سيمه کې هغه وخت يو ښوونځی خلاص کړ چې په پښتنو کې لا تعلیم ته په ښه نظر نه کتل کېدل. عبدالعلي اخوندزاده پکې لومړی د خپل کور ماشومان داخل کړل او وروسته يې کرار کرار کليوالو ته ذهن ورکړ چې زده کړه بې له دې چي نور يې ستاينه درته وکړي، بايد وکړو! د پټې خزانې د موندونکي تر څنگ اخوندزاده د پښتو اديب هم دی چې د شاخ گل په نامه شعري دېوان لري چې د کوټې پښتو اکاډیمۍ چاپ کړی دی. علامه حبيبي يې په اړه ليکي: علامه عبدالعلي اخوندزاده ما له ۱۳۳۸ هـ ق راهیسته پېژندی. زه به د لسو کالو وم چې د کندهار يوه سندرغاړي باغي اخوندزاده به د عبدالعلي بدلې د ارغنداو په گڼو باغو کۍ ويلې او دده ږغ به مځکه او آسمان رېږداوه. د ۱۳۱۴ ش کال په ژمي چې زه هند ته تلم، د کوټې په بازار کې مې دغه اخندزاده د طبابت پر دکان ناست ولید. دغه وخت زه د کندهار د طلوع افغان مدیر وم، او زما اخبار به علامه عبدالعلي ته استول کېدی. ده چې زه وپېژندلم، په ډېره مینه يې پر تندي مچ کړم او ما دده سره لومړۍ پلا وکتل او د زړه خواله مو سره وکړه. څلور کاله وروسته چې ما د طلوع افغان په پاڼو کې د پښتو ادب ځینې ورکې او ناپېژندلې برخې سره څېړلې او رابرسېره کولې، له کوټې څخه د علامه عبدالعلي يو پيغام راورسېد چې ده د پښتو يو قدیمه تذکره موندلې ده او که د هغې د چاپولو امکان د کندهار په مطبعه کې وي نو به يې راواستوي. دا پيغام ماته چې د قدیم پښتو ادب يوې پاڼې په يوه بیت ته هم تږی وم، د زوی زېری وو او ما ورته وویل چې زه پخپله کوټې ته درځم او هغه گورم. د خدای کارونه وه چې زه ژر وره نغلم، او په ۱۳۱۹ ش کال له کندهار کابل ته راغلم او دلته د پښتو ټولنې مشر سوم او په رسمي کارو داسي اړ سوم چي د ۱۳۲۰ ش کال تر ژمي پورې د سر گرولو ته هم نه وم خلاص. څو چې د ۱۳۲۲ ش کال په پسرلي کې زه کوټې ته ولاړم او له خپل زاړه آشنا او خواخوږي مشر عبدالعلي اخندزاده سره مې ولیدل، او ده هغه معهود کتاب ماته راښکاره کی. زما سترگې پر ولگېدې يوه پټه خزانه وه چې دمخه نه ما نه بل چا هغه لیدلې وه. ما ارواښاد اخندزاده ته وويل چې دا خو په رښتيا هم پټه خزانه ده. که يې ماته راکړې، زه به يې چاپ کړم او جهان ته به ښکاره سي. پر اخندزاده دې خدای ورحميږي، زما په خبره بیخي خوښ سو، تندی يې ورین سو، شونډان يې موسکي سول وې ويل: چاپ يې که! ما خو تاته ساتلې وه، وايې خله. د ارواښاد عبدالعلي اخندزاده په ياد اوس هم دا څو کرښې کاږم او دا منم چې که مرحوم دغه کتاب په کوټه او پښين کې نه وای پيدا کړی، نو به اوس د پښتو ژبې او ادب د دغې تاریخي خزانې څخه لاس تور وای. د شعر بېلگې يې مړينه ارواښاد عبدالعلي اخوندزاده پر ۱۹۴۴ ز کال له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې او د پښين په څنگ خانوزۍ کې خاورو ته وسپارل سو. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. چاپ شوي نښيرونه يې ۱- شاخ گل پښتو شعري دېوان، د کوټې پښتو اکاډیمۍ چاپ. اخځلیک ۱- نومیالي دي چې یادېږي. پښتانه شاعران پښتانه افغانان
سيد حبيب الله بخاري

سيد حبيب الله بخاري زوکړه د ۱۹۰۸ زېږدي کال د فبروري ۱۰، سوات - مړینه د ۱۹۸۱ ز کال د اکتوبر ۱۲ د لوی افغانستان يو پښتو ژبی ولسي شاعر او ليکوال وو، چې په ميرزا زخمي ځيگر اوڅار وو او دی. مخينه په پښتو، عربۍ، پارسۍ او اردو ژبو او علومو باندې پوه لوی پوهاند ارواښاد سيد حبيب الله بخاري ميرزا زخمي ځيگر د ۱۹۰۸ ز کال د فبرورۍ پر ۱۰ د سوات د شاميزۍ سیمې په مياميره نومي کلي کې د بخاري ساداتو په درنه کورنۍ کې د سيد مير اغاجان کره زيږيدلې وو. هغه پر ۱۹۱۶ ز کال د خپل کلي مياميره نه هجرت وکړ او د اشنغر د سرډيرو کلي سره خوا کې په وردگه کلي کې نېشا شو. نوموړی په يوه چاربيته کې وايي: ميرزا زخمي مې نوم دی هر چا ته معلوم دی دفتر مې د شعرونو دې قايم په سرډهيرو په عشق کې د خارو بل ځای وايي: پاره مې د بدن په هغه دم شي ناقراره دشمن د غل شاعر يم که راپيښ شو په وردگو د سيد حبيب الله بخاري شاعري د ميرزا زخمي ځيگر شاعري د پند و نصيحت، عشق و محبت، حسن و جمال نه ډکه په سپۍڅلې ساده او روانه ژبه کې خپل ولس ته وړاندې کړې ده. ميرزا زخمي ځيگر په شاعرۍ کې په مختلفو اصنافو طبع ازمايي کړې چې پکې حمدونه، نعتونه، مناجات، حکايات، قومي نظمونه، غزلې، رباعيانې، چاربيتې نيمکۍ، بگتۍ او لوبې شاملې دي. د هغه ډېر مشهور نعتونه او لوبې د ريډيو پاکستان پېښور مشهورو نعت ويونکيو او سندرغاړو ويلي دي. د شاعر او ليکوال سيد حبيب الله بخاري لنډنوم تخلص زخمي ځيگر وو، خو د ميرزا لقب ورته د ښکلي ليک د ليکلو په وجه د خپلو دوستانو له لوري ورکړ شوی وو. هغه په خلکو کې د ميرزا زخمي ځيگر په نامه اورڅارتیا موندلې وه. د ميرزا زخمي ځيگر په نزدې دوستانو کې نامتو شاعران عبدالواحد ټيکدار، علي حيدر جوشي، فدا مطهر، سيف الملوک صديقي، فضل رحمان فيضان، غالب گل سرحدي، عبدالله استاذ د نوښار سيد اکبر صابر، مير غلام صادق، عبدالوهاب، دستي شان گل، حسن الماب، فريخان شيدا، د نوښار نور محمد او داسې نور ډير شامل دي. مړينه سيد حبيب الله بخاري ميرزا زخمي ځيگر د ۱۹۸۱ ز کال د اکتوبر پر ۱۲ نېټه له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې. د هغه جنازه په چارسده کې د دارالعلوم اسلاميه لويې دروازې ته مخامخ خاورو ته وسپارل شوه. ميرزا زخمي ځيگر د خپل قبر د کتيبې لپاره دا شعرونه ليکلي وو: زما د تن ارامه د هجران سره درځم - د ډيرې بې وسۍ نه د ارمان سره درځم کړم دلته په دنيا کې د چا ياد زرې زرې - له دې فاني دنيا نه د خفگان سره درځم د تش بوتل په مثل يم خالي د نيک عمل نه - په زړه کې اور د مينې د جانان سره درځم پاره پاره په تيغ د عشق ميرزا زخمي جيگر يم - پاره پاره زړگي، پاره گريوان سره درځم ميا وکيل شاه فقير خېل ليکلي نښيرونه يې د ميرزا زخمي ځيگر پر ۳۵ ناچاپه کتابونو سربېره، تجليات حجاز، ديوان درعجم، رياض العاشقين، رموزالعاشقين، انجام صداقت، تازه زخمونه، نوي زخمونه، يو قام په تازه زخمونه کتاب باندې دا شعر ليکلی دی: مرهم د تسلۍ پرې باندې ږدمه هر ساعت - رغيږي بې وصاله چرته دا زخمونه دوه د پښتو ژبې شاعر، ليکوال او څېړونکي ميا وکيل شاه فقيرخېل پر خپله فېسبوکپاڼه د يوه پښتانه ورور ښاغلي گل محمد بيتاب د دې پوښتنې په ځواب کې، چې دا ناچاپه کتابونه يې چرته دي، مياں صاحب، محفوظ دي او که نه؟ ليکلي چې دا ناچاپه کتابونه يې د لور د طرفه نمسي فرمان الله جان زاهد سره شته. اخځليک ۱- د شاعر، ليکوال او څېړونکي ميا وکيل شاه فقيرخېل فېسبوک پاڼه. پښتانه ليکوال پښتانه شاعران افغاني ليکوال پښتانه افغانان
تيودور درايزر

تيودور درايزر زوکړه د ۱۸۷۱ زېږدي کال د اگسټ ۲۷، د انډيانا ايالت، امريکا - مړینه د ۱۹۴۵ ز کال د ډيسمبر ۲۸، د کاليفورنیا ايالت د امريکا متحدو ايالتونو يو نامتو لیکوال او ټولنيز شخصيت وو. مخينه ځاني ژوند پنځونه ټولنيزه کارندتيا ستاینې او وياړنې د ليکوال هغه اثار چې هنري فېلمونه ترې ډک شوي چاپ شوي نښيرونه يې اخځليک ۱- بهرني لیکوال امريکايي ليکوال
ګټور خواړه

په خوړو کې لاندني تغیرات،تاسو د زړه له ناروغیو ساتلی شي ۱-فایبر: د فایبر خوړل ستاسو د بدن د کولسترول د لږوالي سبب ګرځي. فایبر لرونکي خواړه،د انسان په کولمو کې د ګټورو میکروبونو په ساتنه او تنظیم کې ستره برخه لري. َعلمي څیړنو په ډاګه کړي دي چې پدې توګه د کولمو سالم میکروبي چاپیریال،د زړه ه د ناروغیو د را منځ ته کیدو په مخنیوي کې ګټور تمامیږي. ۲. د مشبوع غوړ نه پرهیز وکړئ: د مشبوع غوړخوراک کوم چې حیواني منشه لري ستاسو کولسترول زیاتوي.ددې توکي زایتوالی د زړه د ناروغیو په رامنځ ته کولو کې ستره ونډه لري. د مشبوع غوړ سترې منابع شیدې او د هغو مشتقات تشکیلوي.تاسو کولی شئ چې بې غوړه شدې تر لاه کړئ. دغه راز حیواني غوښه،کیک -کلچه،غوړ لرونکي شیرینیباب او د ناریال غوړي هم د مشبوع غوړو منبع دي. نباتي غوړي خاصتن دزیتون،شړشم او لمرګلي غوړ،تر حیواني غړو بهتر دي. په اونې کې اقلن یو ځل ماهیان وخورې. خو ماهي په غوړو کې مه سره کوئ. د چرګانو،فیلمرغ او الوتونکو غوښئ،د پوټکې نه بغیر نوشجان کړئ. د چپس،بیسکیت او ورته خوړو پر ځای وچې او تازه میوئ وخورئ. د مالګې او بورې سره خدای پاماني وکړئ.
کفري ویناوي

کفري ویناوي يا د ددين خلاف خبرې او يا هم کفر يو داسې کړنې ته وايي چې انسان پکښې کوم مذهب، قومي احساس او يا يو کتاب ته سپکاوی کوي. د سپکاوي مفهوم د سپکاوي مفهوم معنا د هر چا لپاره جلا جلا دی؛ د مسلمانانو لپاره د هغوی د ستر لارښود حضرت محمد انځور رسمونه د هغو و دين او احساس ته ستر سپکاوی دی. خو د عيسويانو لپاره بيا د هغوی د پیغمبر انځور افتخار دی. کفر او قانون په ځینې هیوادونو کې چيرې چې مذهبي دولت کفر بلکل اجازه نسته، که چېرې څوک داسې کومه کړنه ترسره کړي نو لوی جرم دی. دا هم وګورئ د تعلیم السلام راډیو نظر، کفر په اسلام کي
ں

::::::: ۰۵:۲۶ ۱۴ نومبر ۲۰۲۰ ہ ن و
ولسوال

ولسوال هغه سرکاري چارواکي ته ويل کېږي چې د حکومت له لوري د يوې ولسوالۍ د ټولو چارو پازوالي مسووليت ورسپارل شوې او د ولسوالۍ د مشر په توگه گومارل شوی وي.
کتابتون

کتابتون هغه ساتنځي يا زېرمتون ته ويل کېږي چې پازوال کسان يې په هغه کې د ټولنيزې کارونې لپاره چايېدونکي کتابونه راټولوي او ځای پر ځای کوي يې. د کتابتون تاريخچه اخځلیک ۱-
د عباسيانو خلافت

د عباسيانو خلافت د اسلام درېيم خلافت وو چي د محمد ص نه ورسته واک ته ورسيد. عباسيان د محمد ص د تره عباس رض له اولادې څخه وو، چي د امويانو له پرځولو وروسته يي په بغداد کي حکومت کاوه. د دوي قدرت ته رسيدو کي ابو مسلم خراساني لوي لاس درلود.
محمد اسلم خان کمالي

محمد اسلم خان کمالي زوکړه د ۱۸۸۶ زېږدي کال د جولای ۱۳، مردان - مړینه د ۱۹۶۲ زېږدي کال د نومبر ۲۳، مردان د لوی افغانستان د پښتو ژبې شاعر او لیکوال وو. مخينه ارواښاد محمد اسلم خان کمالي د ۱۸۸۶ ز کال د جولای پر ۱۳ نېټه د مردان د بره خانخېلو د کمالزو په درنه کورنۍ کې د سردار خان کره زيږېدلی وو. هغه لوړې زده کړې د ايډورډ کالج کې ترسره کړې. محمد اسلم خان کمالي د پښتو، عربۍ، پاړسي انگريزۍ، فراسي ژبو په ليک لوست او ويلو کې ډيره پوهېده او په فراسي ژبه کې خو يې د هيگو انسټيټيوټ نه بری ليک ډيپلوم هم اخستی وو. سبربېره پر دې، هغه په ديني علومو هم پوهېده. کمالي د لندن، جرمني او هند ته سفرونه هم کړي ول. ويل کېږي چې محمد اسلم خان کمالي په لندن کې د پښتو ژبې پروفېسر هم پاتې شوی وو. ارواښاد کمالي د پښتو ژبې نوميالی شاعر او ليکوال وو. لکه څنگه چې هغه د کمالزو له کورنۍ سره اړوندي تعلق درلود، نو پر دې بنسټ يې د ځان لپاره د کمالي لنډنوم تخلصخوښ کړی وو او په ادبي نړۍ کې يې د کمالي په نوم اوڅارتيا موندلی وه. د محمد اسلم خان کمالي شاعري شاعر کمالي په خپلو شعرونو کې په ډېره ښکلې او ساده ژبه کې د حسن و عشق، قيصې، سياسي، قومي، او ټولنيزې غوښتنې بيان کړې دي. د هغه په شاعرۍ کې ورځنۍ ترسکونې او محاورې هم موندل کېږي. ځنې مترنم بحرونه هم د کمالي صيب د شاعرۍ کمال دی. د شعر بېلگې یې محمد اسلم خان کمالي د پښتنو د بې اتفاقي او بدحالي پهولې نظم کې داسې ژړلې ده: منتشر قوم د پښتون پروت دې په ذلت کې ولې - ټولې دنيا کې پسمانده دی اخوت کې ولې د انسان قدر په تهذيب او تمدن باندې شي - پښتون دې خوښ په افتراق او په وحشت کې ولې د يار حسن سرخط سره داس ليکي - چې تشبيه له مې گلاب ته وکتل ګلاب لاس په دواړو غوږو کيښودل - راته يې ووې ولې ما رسوا کوې ته ګران دې ستا ديار د مخ هسې کيدل - چې په سترگو يې نظر د نرگس پريوت سر يې ښکته کړو له شرم و له خجل - چې نگهت يې د گلشن لور ته رخ وکړو په هر گل راغې هيبت او لړزيدل - قد قامت يې چې په باغ کې سروو وليد يو په يو په ځمکه کې ننوتل - اعلی لب يې فالوده ده د دمشق له عنابه يې رنگ زيات دی يو په سل - خرامان چې وليدی شي په گلگشت کې له درې زرکانو هېر کړي د تلو چل - نزاکت او نفاست يې بې عديل دی نه پوهېږم په څه ورکړمه مثل - سر تر پايه مجسم ناز کرشمه دی هميشه ترې حسن کاندې پټېدل - د اشنا اوصاف يې نه راځي شماره کې کمالي يې که د شمار سعي کا تل مدني اکر د کمالي صيب نارينه اولاد نه وو؛ هغه دوې لوڼې درلودې، چې يوه لور يې سعيده شعاع نوميده او د خپل پلار په شان عالمه، فاضله ميرمن او د پښتو ژبې شاعره وه. مړينه ارواښاد محمد اسلم خان کمالي د ۱۹۶۲ ز کال د نومبر پر ۲۳ نېټه له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې او په مردان کې خاورو ته وسپارل شو. اروا يې ښاده او جنت يې څای شه. ليکلي او چاپ شوي نښيرونه يې ۱- منتخبات کمالي شعري ټولگه، د ۱۹۵۷ زېږدي کال چاپ. ۲- کليات کمالي. د ارواښاد محمد اسلم خان کمالي د شاعرۍ دوې ټولگې د منتخبات کمالي او کليات کمالي په نومونو سره چاپ شوې دي. د منتخبات کمالي يوه چاپي نسخه د شاعر او ليکوال ميا وکيل شاه فقيرخېل په کتابتون کې پرته ده. دا کتاب ۲۲۲ مخه لري او په دولسو څپرکيو وېشل شوی، چې پر حمدونو، نعتونو، مناجاتو، پښتني ملي او ادبي نظمونو سربېره، پند او نصحت، مينه، حسن او جمال نه ډک غزلونه او رباعيانې يې پکې ليکلي دي چې د ليکلو نېټه، ځای او مهال يې هم ورسره ليکلی دی. دا کتاب پر ۱۹۵۷ زېږدي کال چاپ شوی دی. اخځليک ۱- د شاعر او ليکوال ميا وکيل شاه فقيرخېل فېسبوک پاڼه. پښتانه ليکوال پښتانه شاعران افغاني ليکوال پښتانه افغانان
صالح محمد هوتك

مولوي صالح محمد هوتك زوکړه، ۱۲۶۹ لمريز لېږدي کال، کندهار - د ۱۳۳۹ ل ل کال د وږي ۴، کابل د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر، ليکوال، ژورناليست ، ټولنيز او سیاسي شخصيت وو. مخينه مولوي صالح محمد هوتك پر ١٢٦٩ لمريز لېږدي کال په كندهار كې زيږیدلی وو. مولوي صاحب ته د كندهار د ښوونې او روزنې او مطبوعاتو د پلار لقب هم وركړل شوي دی. خدای بښلی هوتك څو اړخيز شخصيت وو، اديب، شاعر، ليكوال او سياستپوه وو. د كندهار ولايت د طلوع افغان د مهالنۍ بنسټگر او لومړنی پازوال مدير وو. د مولوي صالح محمد هوتك گڼ شمېر ليكنې او شعرونه په سراج الاخبار مهالنۍ كې خپرېدې. ددغې مهالنۍ پازوال مدير خدای بښلی محمود طرزي وو چې د غازي امیر امان الله خان د واکمنۍ په دوره کې هم خپريده. صالح محمد هوتك د شوراولسي جرگې په نهمه او لسمه دوره كي د كندهار د خلکو وكيل وو. وروسته يي ددغې شورا د ناييب چارې هم مخ ته بيولې. مولوي صيب د يو لنډ مهال لپاره د پخواني پاچا محمد ظاهر شاه د پښتو ژبې ښوونكی هم وو. مړينه مولوي صالح محمد هوتك د ١٣٣٩ ل ل كال د وږي پر ٤ په كابل كې له دې نړۍ سترگې پټې کړې. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. چاپ شوي نښيرونه يې ۱- د مولوي صالح محمد هوتک کلیات، ترتیب او لمنلیکونه د محمد معصوم هوتک، د ۱۳۹۷ ل ل کال چاپ. اخځليک ۱- ۲- ۳- پښتانه ليکوال پښتانه شاعران افغاني ليکوال پښتانه افغانان
شواروز

شواروز يا په بله وينا ۲۴ گړۍ ساعته د مهال هغې برخې ته ويل کېږي چې په هغې کې د ځمکې غونډاری يو ځل پر خپل چورليځ محور راڅرخي. يو شواروز له يوې ورځې او يوې شپې څخه جوړ دی، چې ټول مهال يې ۲۴ گړۍ کېږي.
وجود معنی

وجود معنی ترلاسه کوال لغوي معنا او اصتطلاح کې د ذات شخصیت ژوند هستي او مجازي کې بدن یا جسم ته هم وئیلې شي فګارشینواري
خاک

خاک معنی:فارسي لفظ دې خورې ته وئیلې شي خلکیان د خورو جوړ فګارشینواري
مصیر

مصیر معنی. اخېر خاتمه قسمت انجام فګارشینواري
پيرمغان معنی

پیرمغان دشرابو جوړاونکې ساقي مغ اتش پرست مغان جمع اومجاز کې پير لار خودونکې ته هم واي فګار شینواري
هرشد مهتا

هرشد مهتا يو هندی سټاک بروکر وو. د هغه خاصه پېژندنه د هند د ١٩٩٢ امنيتي چم له امله کېږي. دا هم وګورئ
پښتو میاشتې

پښتو کښې میاشتو نومونه مګر ـ پوو ما پګڼ چېتر عیساک اړ جېټ پشکال باد رو اسوو کتک ــــــ اسلامي ـــــــ ړمبړۍ خور دویمه خور دریمه خور زبرګه شبقدر روجه وړوکے اختر میانه لوي اختر ایمامان چوري دولسم لیک عظیم خلیل ناقل فګار شینواري
دکن

دکن د هند سويل، د هند هغو سیمو ته وایي چې د نربداد سيند په سويل کې پرتې دي، خو په اصل کې د دکن تعبير د نربدا د سيند په سويلي او د کريشنا سيند په شمالي ځمکو پورې محدود دی. يو مهال يې د هند د ډيلي د اسلامي ټولواکمنۍ امپراتورۍ سويلي برخه جوړوله. دغه تعبير پر ټولې هغې مثلث ډوله لوړې سطحې باندې تطبيقېږي چې د هند لويه برخه تشکيلوي. د دکن حيدراباد هم په دغه سېمه کې پرته ده. د دکن لوړه سطحه هغه لوړه سطحه ده چې د اسيا په سويل هند کې پرته ده او خورا حاصل خېزه ځمکې او ډېر وگړي لري او بارانونه هم پکې ډېر وریږي. د هندوستان د مهاراشټرا ایالت منځنۍ او سویلي برخې، شمالي او منخنی کرناټک او د شمالي او منځنۍ اندهرا پردیش سیمې هم په دکن کې شاملې دي. په پخوانیو تاریخونو کې دغه ځای د دکن سلطنت یا واکمنۍ په نامه یاده شوې، چې اورنگ آباد، بیجا پور، حیدر آباد، بیدر، عثمان آباد او گلبرگه د دکن مشهورې سیمې وې. اخځليک ۱- د ليکوال لطيف یاد فېسبوکپاڼه.
جمیل بیگ

جمیل بیگ زوکړه؟ - مړینه ۱۱۱۶ سپوږميز کال يا جميل خان خټک د پښتو ژبې ليکوال، د ستر، نابغه شاعر او ليکوال خوشال خان خټک سکنی او کشری ورور دی. مخينه جمیل بیگ د شهباز خان زوی او د پښتو ژبې د ستر شاعر خوشال بابا سکنی او کشری ورور دی. هغه د فقیر جمیل بیگ او میا جمیل په نامه سره هم مشهور دی. خوشال بابا په خپلو شعرونو کې د ده ستاینه کړې ده او په خپلې یوه بوللـه قصیدې کې یې، چې په ۱۰۸۰ لیږدي سپوږميز کال کې یې لیکلې ده، داسې وایي: یو مې سکه ورور دی چې حق لاره یې نیولې- دوه ورونه مې نور دي یو په غم دریم بې غمه د افضل خان خټک په تاریخ مرصع کې راغلي دي، کله چې د ده پلار شهباز خان شهید شو، جمیل بیگ هم ټپي شوی وو، نو له خپل ورور سره په اس سور شو، د خپل پلار د وینو بدل یې واخیست او تر هغې وروسته یې فقیري غوره کړه. فقیر جمیل بیگ د کاکا صاحب شیخ رحمکار مرید وو. د کاکا صاحب خاورو ته سپارلو په وخت کې خوشال بابا او فقیر جمیل بیگ د هغه جسد قبر ته ورکوز کړ او په دې وخت کې فقیر جمیل بیگ د شیخ رحمکار په اړوند لاندینۍ لنډۍ ټپه وویله: په بوی دې ټول عالم خوشبوی شو - اصلي چندڼه په تا پريوتل گردونه په هغه دره کې چې دی اوسېده، یو جومات او یوه حجره یې جوړه کړې وه او په دغه حجره کې قرآن کریم او د فقهې کتابونه هم ایښودل شوي وو. که څه هم دی د شیخ رحمکار مرید وو، نو ده خپله هم ډیر مریدان درلودل چې له مریدانو نه یې یو هم شیخ یحیی دی چې په حضرت جي اټکي سره مشهور دی. تاریخ مرصع لیکي: جمیل بیگ به په وخت د مستۍ کې داریا او دف واهه او سندرې او سماع به یې کولې. عبدالقادر خان خټک د فقیر جمیل بیگ د مستۍ، شور او جذبې داسې ستاینه کړې ده: په خلفاوو کې یې مست فقیر جمیل و - صاحب حال و مستانه یې قال وقیل و ابراهیم غوندې خاني میري یې پریښوه - په اختیار یې فقیرۍ ته غاړه کیښوه فقیر جمیل بیگ د مستۍ او جذبې په وخت کې ځینې منظومې ټوټې هم ویلې دي چې یوه بیلگه یې قاضي میر احمد شاه په تحفة الا ولیاء کې راخیستي ده: په دې خوړ کې سره او سپین انبار انبار دي - فقیر نه اخلي او نه یې څه په کار دي ليکلي نښيرونه يې شیخ جمیل بیگ چې یو فقیر، صوفي او عرفاني شخصیت و په عرفان او تصوف کې یې ډیر کتابونه کښلي دي چې د ځینونومونه یې دادي: ۱- تذکرة الا ولیاء ۲- نور محمدیه ۳- خلاصة الطالبین ۴- شمس العارفین ۵- اسرار العاشقین ۶- زبدة السالکین ۷- تحفة المقربین ۸- قدوة العارفین فقیر جمیل بیگ تذکره شیخ رحمکار په پاړسي ژبه لیکلی دی چې خطي نسخې یې د کابل په ملي ارشیف کې شته چې په ۱۳۶۵ لمريز لېږدي کال کې په کابل کې چاپ شوې او ښاغلي اسدالله شعور پرې په پاړسي ژبه سریزه کښلې ده. مړينه او ارامځای د فقیر جمیل بیگ مزار د پښتونخوا د خټکو د سیمې نوښار ته نږدې دی او د ده د مزار پر ډبره لیکل شوي دي چې نوموړی په ۱۱۱۶ لېږدي سپوږميز کال کې مړ شوی دی. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. اخځليک ۱-خوشال خان خټک او د ده ادبي مکتب، د ډاکټر عارف عثمان تالیف د۱۳۶۴ کال چاپ، کابل. ۲- د خوشحال خان خټک سبک او په پښتو ادب د دغه سبک اغیزې، د سر محقق واجد تالیف، ۱۳۸۳ کال، د کابل چاپ. ۳- د خوشال بابا پیر او مرشد حضرت شیخ رحمکار کاکا صاحب رحمة الله علیه، ډاکټر لطیف یاد. ۴- خوشال خان خټک، د ارواښاد دوست محمد خان کامل مومند تالیف، د ډاکټر لطیف یاد ژباړه، د پېښور چاپ. ۵- د ليکوال ډاکتر لطيف یاد فېسبوکپاڼه. پښتانه ليکوال افغاني ليکوال پښتانه افغانان
اېثار معنی

اېثار معنیځان ردول جانبازی، فداکاری، قربانیتاثیرات اثر لیک فګار شینواري
حلقه بګوش

حلقه بګوش معنی مطیع فرمانبردار : غلام حلقه بگوش لیک فګارشینواري
د افغانستان دسیندونو پیژندل

دسيندونو لنډه پيژندنه : دافغانستان داوبو سرچني او اوبه اخستونکي حوزي دهندوکش لړي او دهغه لوړي څوکي تشکيلوي په تيره بيا هغه هميشنۍ واوري چي دواخان ،پامير ،ختيځ او لويديځ هندوکش او د بابا په غره باندي کلونه کلونه يو پر بل پرتي وي . په پسرلي او دوبي کي ويلي کيږي او په بيلا بيلو حوزو بهيدونکي اوبه منځته راوړي ، همدا اوبه او سيندونه په پسرلي او دوبي په موسم کي دومره زياني او طوفاني کيږي چي دکافي نباتاتو د نه موجوديت له وجي دځمکي د ويجاړۍ او ښويدني سبب ګرځي چي کرنيزي ځمکي هم له ځانه سره خرابوي . په عمومي ډول دافغانستان د سيندونه داوبو بهيدنه تونده ده چي داصلي سيندونه مرستيالان دلوړو څوکو څخه سر چينه اخلي او په کږو وږو لارو مخ په ځوړو رابهيږي او له بله پلوه دسيندونو بست تل په عمومي توگه کوچني او تنګي بڼه لري چي له همدي امله د ځمکو د تخريب سبب گرځي . د مثال په توګه : داموسيند پامير او خم ياب سيمي ترمينځ دلوړتيا دتوپير له مخي چي ٢٧٠٠ مترڅخه زيات دى چي په کال کي د ٢٥٠ مليونو متره مکعبو په اندازه خاوره او رسوبي مواد له ځان سره وړي . دافغانستان دروانو اوبو له جملي څخه ١١ دپاکستان خاوري ته ١٠ د ازبکستان او ترکمنستان خاوري ته ٧٩ دهيواد پولو په دننه کي ولاړو اوبو دښتو او هامونونو جهيلونو ته ورتوئيږي . د افغانستان سيندونه داوبو لرونکو حوزو له مخي په څلورو حوزو ويشل کيږي . لمړۍ حوزه: د هندوکش دغرونو شمالي سيمه چي په هغه کي دامو سيند او دهغه مرستيـــــــالان د کــــــــوکچي سينـــــد د واخــــــــان او بدخشــــان سيند او دکندوسيند پکي شامـــــل دي ،چي دافغانستــــــــان دمځـکي ١٤.٢ ساحه ئي نيولي ده. دوهمه حوزه : دهندوکش دغرونو جنوبي سيمي چي په هغه کي دکابل سيند او د هغه مرستيالان دکنړ ،علينګار ،پنجشير او لوګر سيندونه شامل دي چي د مځکي ٨٢ ساحه ئي نيولي ده . دريمه حوزه: د بابا دغره مرکزي او شمالي سيمي او دسفيد کو ه د غره شمالي او جنوبي سيمي چي په هغي کي د تاشقرغان خلم بلخ آب عشق اباد داندخوي آب سفيد ميرآباد د مرغاب او هريرود سيندونه شامل دي چي د مځکي ٢١.١ ساحه ئي نيولي ده . څلورمه حوزه : دبابا او سفيد کوه دغرونو جنوبي سيمي چي په هغي کي دهلمند ،ارغنداب ،خاشرود ،ادرسکن ،ګودزيره ،دچيګائي کوچني سيند او دپشين لوره سيندونه شامل دي چي د افغانستان دځمکي ٤١ ساحه ئي نيولي ده .
ملاخيل قوم :‌د پښتنو قومونو څخه یو قوم ملاخيل ده چې سوچه او کره پښتانه دي ، پخوا وخت کې زیاتره کوچيان وو اوس يې کوچيتوب اکثريت پرې ايښی .

ملاخيل قوم په نهو خیلونو يا نهه پلرنۍ تقسيم شوی ، رضاخيل ، سيدخيل، عباس خیل ، ادين خيل ، لنګر خيل ، خوږه خيل ، عثمان خيل ، قلندر خيل او پيروخیل . د ملاخيلو د هستوګنې ځايونه : د ملاخيلو اصلی هستوګنځای د غزني ولايت اجرستان ولسوالۍ ده چې همدا نهه پلاره ملاخيل هلته خپل کلی او معلومه سيمه لري او په ياده ولسوالۍ کې له ملاخيل قوم پرته نور قومونه ډیر لږ يا فقط څو کورنۍ شتون لري ؛ له اجرستان ولسوالۍ پرته ملاخيل په نورو مختلفو سيمو کې هستوګن دي خو زیاتره یې په کابل ، میدان ښار ، ننګرهار ، د بلوچستان ايالت په کوئټه ، پښين ، لورلايي ، د کوزې پښتونخوا په کورمه ، پيښور او له دې پرته په نورو مختلفو سيمو کې هستوګن دي . ملاخيلو پخوا وخت کې په اوښانو تجارت کاوو چې د تجارت توکي يې زياتره غوړي ، ټوکر ، وچه ميوه او ... وو ، اوس وخت کې هم ځينې ملاخيل تجارت کوي خو زياتره يې غريبکاره خلک دي او په خپله ولسوالۍ اجرستان کې زیاتره په کښت او کرونده بوخت دي .
په ملاخيلو کې د لالا د زامنو يا د حاجي ميرزا کورنۍ

د لالا د زامنو يا د حاجي ميرزا کورنۍ چې په را وروسته کې د ملاروزي خان په کورنۍ ياديږي : د حاجي ميرزا کورنۍ د ملاخيل قوم په رضاخيل پلرنۍ کې د شريف خيل په پښه پورې تړلې ده ؛ په مجموع کې یوه دينداره علمي او ميلمه پاله کورنۍ ده ، له انقلابونو دمخه يې د غزني له نورالمدارس مدرسې او د دې مدرسې له باني کورنۍ سرې زيات تعلق وو او د مدرسې په برخه کې يې پوره همکاري يې ورسره کوله ، له سره انقلاب وروسته يې هغه تعلقات کم شول خو د جهاد او مجاهدينو له صف سره يې قدم په قدم پل اخستی . حاجي ميرزا درې وروڼه لرل چې ، غلام نبي ، لعلی او حاجي ضبطی نوميدل. له حاجي ميرزا وروسته غلام نبي زیات شهرت او رسوخ لرلو او تراوسه د دواړو اولادونه په خپلو کې د خیښۍ او دوستۍ له امله په یوه کورنۍ ياديږي . د دوی د نسب لړۍ په دې توګه ده: حاجي میرزا او وروڼه يې د لالا زامن ، لالا د لطيف زوی ، لطیف د نادرشاه زوی ، هغه د شريف زوی ، هغه د رضا زوی هغه د ملابابا زوی . اوس چې کوم ملاخیل دي دا د همدې ملابابا اولاد ده ؛ اکثره خلک د ملابابا خپل نوم ملاعثمان يادوي. حاجي ميرزا : حاجي ميرزا دروند او سنګين مشر ؤ ، د کلي او قوم د جرګو او مرکو یو نامتو سړی وو؛ کسب او کار يې زياتره تجارتي کاروبار وو چې تجارتي قافله به یې په هيواد کې دننه او بهر له بخارا څخه نيولې بیا تر ملتان او اصفهان او آن کربلا پورې مختلفو سیمو ته تلله، د تجارت زیاته برخه يې رخت، غوړي او وچه میوه وه او لمسيانو ته یې تراوسه د رخت او ټوکر کاروبار د خوارۍ او مزدورۍ په توګه په ميراث پاته ده . حاجي ميرزا پنځه زامن لرل عظيم خان ، جلات خان ، آدم خان ، روزي خان او دفتانی آکا . غلام نبي: غلام نبي خاکساره، دروند او سخي سړی وو، الله جل جلاله دده په لاس کې بې شانه برکت ايښی وو،ټول وخت به د خپلې ځمکې په کښت او کرونده کې مصروف وو. غلام نبي په انډيوالي او دوستپالنه کې ډير تکړه او مشهور وو چې په نږدې هزاره ګانو کې يې هم زیات خانان او نوابان کلک ملګري وو او د هغوى په منځ کې په نبی زوار سره مشهور وو. غلام نبي څلور زامن درلودل محمداياز ، مالي خان ، چې دا دواړه په زلميتوب کې وفات شوي ، حاجي عبدالواحد او حاجي ملامحمداسماعيل. لعلی : لعلی د حاجي ميرزا دريم ورور ده ، د لعلي نور اولاد ونه پاييده فقط دوې لورانې يې درلودې چې مشره لور یې بي بي عمرزۍ په خپله منطقه کې يوې سليمان خیلې کورنۍ ته واده شوه او اوس يې زامن برات خان ... سپين ږيري دي؛ دويمه لور يې بي بي اشرفۍ خپل وراره روزي خان لالا ته واده شوه چې هيڅ نارينه او زنانه اولاد يې ونه پاييده . حاجي ضبطی : حاجي ضبطی د حاجي ميرزا څلورم ورور وو ، بيداره او ځيرک سړی وو ، له وروڼو څخه بيل په کلي کې مېشت شو او درې زامن عبدالقادر ، غلام رسول او مستوخان يې درلودل .
د لالا د زامنو يا د حاجي میرزا قلا (قلعه )

دا کلا د لالا شريف خیل زامنو حاجي میرزا ، غلام نبي ، لعلي او حاجي ضبطي جوړه کړې وه چې اوس فی الحال خالي ده او څوک نه پکې اوسيږي .
شاهزاده سرای

شاهزاده سرای د افغانستان په پلازمېنه کابل کې يو نامتو سرای دی چې پر ۱۳۳۴ ل کال جوړ شوی او د پيسو د ادلون بدلون چارې پکې سرته رسېږي. تاريخچه په افغانستان کې د پيسو د تبادلې او سراپۍ چارې لومړی ځل پر ۱۸۶۳ زېږدي کال د افغانستان د واکمن امير شېر علي خان د واکمنۍ په وخت کې په کندهار کې پیل شوې، خو ډېره لومړنۍ ابتدایي بڼه یې درلودله. د کابل د اسعارو د تبادلې، د پیسو د راکړې ورکړې او بدلولو منځۍ د شاهزاده سرای چې ځیني خلک یې د شازده سرای هم بولي، پر ۱۳۳۴ لمريز کال د احمد شاه بابا له لمسیانو څخه یوخ کس شاهزاده عبدالعزیز خان له خوا چې د کابل د اندرابیو په گذر کې اوسیده، جوړ شو، نو ځکه دغه سرای د هغه د نامه له کبله د شاهزاده سرای په نامه یادېږي. نوموړي په هماغه وخت کې د افغانستان د حکومته د ۷۰۰ زره افغانیو په بدل کې یوه ټوټه ځمکه، چې د کابل پل خشتي جومات ته څېرمه د کابل سیند پر غاړه پرته وه، رانیوله او دلته یې یو سرای پکې جوړ کړ چې نن د شاهزاده سرای په نامه یادیږي او د اسعارو د بدلولو یو مشهور مرکز گڼل کېږي. د شاهزاده سرای د افغانستان د پخواني پاچا محمد ظاهر شاه، شهید محمد داود خان او په نورو رژیمونو کې هم له ښه رونقه برخمن وو او د اسعارو د تبادلې یو پیاوړی او اعتباري مرکز شمیرل کېده. په پیل کې د افغانستان د پلازمېنې کابل او نورو ولایتونو د صرافانو تر څنگ یو شمېر هغه یهودیان، هندوان او سیکهان، چې په کابل کې اوسېدل، په دغه سرای کې هم د صرافۍ دوکانونه درلودل. د جگړو په کلونو کې په تیره بیا د مجاهدینو د حکومت او تر هغه وروسته تر ننه ددغه سرای ۲۰ تنه صرافان وژل شوي دي؛ ځینې صرافان تښتول شوي دي، د ۲۰۰ صرافي دوکانونو پیسې غلا شوې، درې ځلې دغه سرای چور او لوټ شوی دی او یو ځل ورته اور اچول شوی دی. په دغه سرای کې د نړۍ د بېلابېلو هېوادونو اسعار تبادله کېږي. که څه هم په پخوا وختونو کې نوې ټکنالوژي او انټرنیټ نه وو، خو اوس د پیسو او حوالو راکړې ورکړې د نوې ټکنالوجۍ په برکت اسانې او بریښنایي شوې دي. په اوسني وخت کې په شاهزاده سرای کې د پیسو تبادله په څلورو برخو کې ترسره کېږي، چې هغه د پیسو تبادله صرافي، د حوالو ترسره کول پولي خدمتونه، بهرنۍ حوالې او کورنۍ حوالې دي. په اوسني وخت کې په شاهزاده سرای کې د صرافانو ۴۰۰ دوکانونه شته او ۲۰۰۰ تنه خلک د صرافۍ او پیسو د تبادلې په کار و بار بوخت دي. هغه کسان چې په دغه سرای کې د صرافۍ کار کوي باید د افغانستان بانک د صرافۍ د جواز سند ولري. اخځليک ۱- د لیکوال لطيف ياد فېسبوک پاڼه.
پهلو

درد وفغان شور فریاد معصوم کنار پاکه غویږه نور رڼا میژګان تور باڼه جوهر. حقیقی متضاد یې عرضي نفس ساه لمها مرآت اینه چشمان سترګې غونچې ګل غوټې پهلو اړخ. سيډ بلخت بستر بستره خارستان ازغي برګهفصل ونې آباوبه چرخ اسمان همت علو یعنې وچت همت کهکشان ستورو ټولګې یثربمدینې زاړه نامه. جارو ګونډي پاک استان پاکه زمکه فګاره شینواري
ښه دوستان

ګوډ فلاز په انګلیسي په یوه واقیعی قیصه د لیکل شوی کتاب نه اخیستل شوی جوړ فیلم دی چې له ۱۹۶۰تر ۱۹۸۹ کلونو ترمنځ پیښه شوې. د فیلم مرکزی لوبغاړی مارتین سکورسیزی دی چې د هنری هیل د ژوند قیصه وړاندی کوی. هنری هیل په ماشومتوب لویه هیله دا وه چې ترڅو د مافیا غړی شي همدا وه چې خپل کور ته نږدی له یوه رستورانتی سره آشناشو اصلي قیصه د فیلم لوبغاړي
قمره اڅکزۍ وکيلي

قمره اڅکزۍ وکيلي د مېرمنو او بشري حقونو فعاله او د پښتو ژبي ليکواله وه. هغه په ۱۹۴۸ ميلادي کال د کندهار ښار د دهخواجې په سیمه کي د غلام دستګير خان اڅکزي په کور کي زيږېدلې وه او د ۲۰۱۹ ميلادي کال د نوامبر په ۸مه نېټه يې د آلمان د کسل ښار په روغتون کي د ورپيښي ناروغۍ له کبله ساه ورکړه. قمره اڅکزۍ د پښتو ژبي د ليکوال محمد سرور وکيلي سره واده وه او ورڅخه يوه لور او يو زوی لري. زده کړې قمرې اڅکزۍ وکيلي خپلي لومړنۍ زده کړي د کندهار په زرغونه انا ليسه کي وکړې. هغه وروسته د لوړو زدکړو لپاره کابل ته ولاړه او هلته يې د کابل په پوهنتون کي د ښووني او روزني په پوهنځي کي خپلي زدکړي بشپړه کړې. نوموړې د هغه وخت په کندهار کي یوه له لومړيو نجونو څخه وه چي د لوړو زدکړو له پاره کابل ته ولاړه. دندې آغلې وکيلي د کندهار د زرغونې انا په ليسه کي دوه کاله د سرښوونکي په توګه دنده ترسره کړه. وروسته يې د هغه وخت په اطلاعاتو او کلتور مديريت کي د طلوع افغان ورځپاڼي د مسلکي مرستیالي په توګه دنده درلوده. هغې د طلوع افغان ورځپاڼي لپاره د ښځو د حقونو، د بيان ازادۍ او ټولنيزو مسايلو اړوند مقالې هم ليکلې. د دغې ليکوالې ليکنې په هم مهاله توګه د طلوع افغان څخه علاوه په انیس او اصلاح ورځپاڼو کي هم چاپېدلې. قمرې اڅکزۍ وکيلي په کندهار کي د مېرمنو د ټولنې مشري په غاړه درلوده. هغې په ۱۹۷۴ د افغان ليکوال محمد سرور وکيلي سره واده وکړ. په افغانستان کي د حالاتو د خرابېدو سره سم يې کورنۍ په ۱۹۸۱ ميلادي کال کي لومړی پاکستان او وروسته په ۱۹۸۲ کال کي جرمني ته مهاجره سوه. کله چي په افغانستان کي د طالبانو واکمني پای ته ورسېده او د حامد کرزي په دوره کي نوی حکومت ایجاد سو نو آغلې وکيلي افغانستان ته ستنه سوه او هلته يې د کار او ټولنیزو چارو وزارت د مرستیالي په توګه درې کاله دنده تر سره کړه. آثار د رسمي دندې تر څنګ او بيا وروسته هم مېرمنې وکيلي د ژوند تر اخرنيو ورځو شپو پوري د افغانستان د مشهورو ورځپانو لپاره علمي مقالې لیکلې. هغې په آلمان کي د ځانګړې کلتوري ټولنې د کار په چوکاټ کي د افغان مېرمنو د ژوند د بهتره کولو په خاطر هڅي کړي او هم يې د کوچنيانو لپاره د الماني ژبي څخه پښتو ته کتابونه ژباړلي دي. د قمرې اڅکزۍ وکيلي په آثارو کي د غوره کيسې په نوم د ماشومانو لپاره د داستانونو کتاب هم راځي. هغې په دغه کتاب کي له آلماني او نورو ژبو څخه و پښتو ته د ماشومانو نکلونه ژباړلي دي. دغه کتاب په کندهار کي چاپ سوی دی.
میرحسن خان اتل

میرحسن خان اتل د سهېلي پښتونخوا د تاريخي ښار ږوب اوسېدونکی او دلته د کال ۱۹۷۶ م د نومبر د میاشتې پر ۶مه نېټه زيږېدلی دی، د پلار نوم ئې حاجي خان محمد او په خټه بابړ دی زدکړې ښاغلي میرحسن خان اتل لومړۍ او منځنۍ زدکړې د ږوب ښار په بېلابېلو دولتي ښوونځیو کې سر ته رسولې دي، د څوارلسم ټولګي امتحان یې له ګورنمنټ ډګري کالج ږوب پاس کړی دی، ايم اې پښتو ادبيات او د ايم فل ډګړۍ یې له بلوچستان پوهنتون کوټې څخه اخستې دي، له یاد پوهنتون څخه یې د نړیوالو اړیکو په شعبه کې هم تر ماسټرۍ پوې زدکړې بشپړې کړې.نن سبا له پېښور پوهنتون څخه په دکتوره بوخت دی دندې میرحسن خان اتل لومړی د کالج دولتي پوهنځيو په څانګه کې د پښتو ادبيات استاد او اوس مهال د سهېلي پښتونخوا بلوچستان د نصابیاتو په اداره بلوچستان ټیکسټ بک بورډ کوټه کې د مرستیال سیکتور په حیث دنده تر سره کوي. علمي او ادبي خدمات میرحسن خان اتل د پښتو اکېډمۍ کوټې د ګورننګ باډۍ فعال غړی او تر اوسه یې په حېث د يوه ليکوال، کيسه ليکونکي، محقق او ژباړن يو شمېر علمي او ادبي خدمتونه ترسره کړي، ۹ کتابونه یې چاپ او يو شمېر د چاپ لارې څارې، له دې پرته یې د پښتو ژبې په بېلابېلو مجلو په خصوص د پښتو اکېډمۍ کوټې په درې میاشتنۍ مجله لیکني کې تر دېرشو زیات تحقيقي، تنقیدي او تخليقي مضامين او مقالې چاپ شوې دي. چاپ اثار ۱. د پښتو ادب هندارهنصابي کتاب ۲. دا وګړي ډېر کړې خدایه ادبي تذکره ۳. د شاپېریو ناوه د کېلاش یونلیک ۴. د پښتو نومې مجلې تحقیقي او تنقیدي څېړنه تحقیق و نتقيد ۵. لرغونی ږوب ژباړه ۶. د ختیځ اروپا د ایران یونلیک ۷. ګلګوټه ساحهناول ۸. شنه اسمان ژباړه ۹ د ږوب یرغل ژباړ ۱۰ لرغونې سیوۍ ناچاپ اثار ۱حدودالعالم ژباړه ۲ د سهېلي پښتونخوا د پښتو ډرامې تحقيقي او تنقيدي جايزه اېم فل مقاله ۳. د غرنو لور د لنډو کيسو ټولګه
بیټ لاکر

فلش ته د پټنوم پاسورډ ورکول! په فلش کي مهم مالومات لرئ او نه غواړئ چې د ورکېدو په صورت کې د بل چا لاس ته ورشي نو فلش ته مو پټنوم پاسورډ ورکړئ،او ځان ډاډمن کړئ. ډېر ساده او اسانه دا کارفلش ته شفر ورکول کولای شو،لاندي لارښووني یو په یو عملي کړئ څو فلش مو پاسورډ لرونکی شي: ۱-فلش مو له کمپیوټر سره وصل کړئ. ۲- د پیل مینو کلیک کړئ او په لټون ځای کې ولیکئ او بیا کیلک کړئ. ۳-په وروسته مرحله کې د ټاکلي ډرایو یا فلش پر کلیک وکړئ. ۴. خپل پټنوم ولیکئ او پر کلیک وکړئ. ۵-اوس تاسو ته دوه اپشنونه یا انتخابونه مخته راځي په لومړي اپشن سره کولای سئ پاسورډ د یو فایل په ډول ثبت کړئ څو د هیري په وخت کې ورڅخه استفاده وکړئ او دوهم ايشن د همدې پټنوم فایل درته چاپوي.که پرینټر نصب وي ۷-بیا پر کلیک وکړئ. ۸-خپل مخکینی پټنوم د تایید لپاره بیا ولیکئ او پر کلیک وکړئ.ځیني کمپیوټرونو کې بیا پټنوم لیکل نه غواړي ۹-اوس ستاسو فلش پاسورد لرونکی شو،او هدف ته ورسېدلیځیني وخت کله چي فلش د ډک وي نو پاسورډ اخیستل وخت نیسي. اوس د دې لپاره چې وګورئ چي ایا فلش مو پټنوم لرونکی شوی دی او که نه؟ د دې تشویش د رفع کولو لپاره مو فلش د بل کمپیوټر سره وصل کړئ او وګورئ چي فلش مو پاسورډ لرونکی شوی دی،اوس نو فلش ته د ننوتو لپاره همدا پټنوم کاروئ او د ورکېدو په صورت کي د بل کس د کارولو څخه ډاډه اوسئ. له فلش څخه د پټنوم بیرته لیري کول: ۱-فلش له کمپیوټر سره وصل کړئ ۲-پر مینو کلیک وکړئ،په لټون ځای کې ولیکئ، کلیک کړئ او بیا پر کلیک وکړئ. ۳-اوس پر کلیک وکړئ او وروسته کلیک کړئ،تر اخیرني کلیک وروسته مو فلش بلکل له پټنوم خلاص او د مخکې په ډول سو. یادونه: پورته د شفر ورکولو کړنلاره یواځي فلش ته د شفر ورکولو لپاره نه بلکي ډرایو،باندیني هارډیسک او نورو ذخیروي الاتو لپاره هم کارولی شو.
په ۲۰۲۰ م. کال کې تر ټولو ارزښتناکه برانډونه

په م کال کې د نړۍ تر ټولو ارزښتناکه برانډونه!! - ايپل : ۲۴۱.۲ ملیارده ډالر - ګوګل : ۲۰۷.۵ ملیارده ډالر - مایکرو سافټ : ۱۶۲.۹ ملیارده ډالر
د نړۍ نابغه

يو نابغه چې نړۍ به یې بيا ژر ساری پيدا نکړي د کېم پيک په نامه شخص چې يو ميګا نابغه - و، شاوخوا ۱۲۰۰۰ کتابونه یې ټکي په ټکي ياد کړي و او په عين حال کې یې د يوه کتاب دواړه مخه په ښۍ او چپه سترګه په عين وخت کې لوستل او لس مخه مطالعه یې په يوه دقيقه کې په ۹۸ فيصده ټکي په ټکي يادولو سره کوله ، نوموړي فوټوګرافيکه حافظه لرله یانې لکه د يوه متن ،نقشې يا يوه لېست عکس چې واخلې داسې یې په ذهن کې ثبتول، د امریکا د ټولو ښارونو کوڅه په کوڅه نومونه ورته ياد و او پستي کوډونه یې پېژندل. هر کتاب، هر متن، هرغږ او هره موسيقي به یې چې اورېده په ذهن کې به یې سم له واره کاپي کوله. د نوموړي په دماغو باندې ډاکټرانو ډېرې څېړنې وکړې او مغزي سکېنونه یې وکړل خو يوازې د مغزو په منځ کې یې يوه کوچنۍ او تياره خاليګاه لرله او د مغزو د ښۍ او چپې خوا مغزو یې په خپل منځ کې عصبي رشتې هم نه وې سره وصل شوې . ډېری هغه څېړونکي چې دده په مغزو یې څېړنې کولې ویل یې چې نوموړي په بېخي حيرانونکي ډول د خپلو مغزو په ښۍ خوا باندې کنترول درلود. کېم يو دايره المعارف پوهنغونډ و، د هرڅه او هر شي په اړه یې چې لوستي و پوهېده، له شاوخوا ۲ ميليونه کسانو سره یې کتلي و ځکه هغوی د کېم د خارق العاده ذهن په اړه اورېدلي وو. او لکه ګوګل چا به چې پوښتنه ورڅخه وکړه د هغو ۱۲ زره کتابونو څخه به یې د جلد او مخ حواله ورکوله چې کېم لوستي وو.د په نامه فلم هم په نوموړي جوړ شوی دی. نوموړی په ۱۹۵۱ زېږدي کال کې په جسمي لحاظ يو معلول زېږېدلی و او سر یې هم له عادي ماشومانو ۳ چنده غټ و او په ۲۰۰۹ کال کې د زړه د حملې له امله مړ شو. اينسټګرام ته راشئ
د‌ نړۍ ترټولو ستر اوبتل

ديميتري دونسکوی په نړۍ کې تر ټولو ستر اوبتل يا هغه ماشين دی چې د سمندر په اوبو کې لاندې ګرڅي ، ۱۷۲ متره آوږد، او د ۱۹۲ اتومي سرګلولو د وړلو زورلري ، له دې اوبتل څخه له ۱۹۸۰کال راپه دې خوا روسي پوځيان کار اخلي ، ۱۶۰ کسان کارمندان پکې يوازې کار کوي، کولای شي ۴۸۰۰۰ ټنه سامان له يوه ځايه بل ځای ته په يو وار انتقال کړي او ۳ مياشتې بې له دې چې د اوبو سر ته راشي د اوبو لاندې خپل کار ته دوام ورکړي.
د حیات آباد خصوصي ښوونځي پرانیست غونډه

دحیات آباد خصوصي ښوونځی پرانیست غونډه د قاري نوید همدرد لخوا د قرانکریم د مبارکو آیتونو په تلاوت سره پیل شوه ، په پیل کښې انجنیر نصرت الله دولت زي د غونډې ګډونوالو ته د ښه راغلاست تر څنګ د حیات آباد خصوصي ښوونځي په اړه هر اړخیزه وینا وکړه. نوموړي وویل ؛ حیات آباد خصوصي ښوونځی یو مسلکې ښوونځی دی چې دحیات خان د نوم د چتر لاندې د خلکو د غوښتني سره سم يې په لومړي ځل په ختیځ زون کښې د تعلیمدټولولپاره د شعار سره په فعالیت پیل کړی دی، چې هدف مو هر کور ته د تعلیم رسول او د نوي کهول په تمامه معنی د علم په ګاڼه سمبالول دي. د شهيد حاجي عیسی خیل د جومات ملا امام او خطیب مولوي محمد يونس وینا وکړه او د دینې او دنیوې علمونو په زده کړه يې رڼا واچوله، نوموړي زده کړه د ژوند ارزښت وباله او له خلکو یې وغوښتل چې د خپلو اولادونو په سالمه روزنه کښې پوره ونډه واخلې. همدارنګه د قومي مشرانو په نماینده ګۍ محمد کریم وینا وکړه او ددغه مکتب پرانیستل یې یوه لویه لاسته راوړنه وبلله ،نوموړي په خپلو خبرو کښې د هر راز مرستې او همکارۍ ډاډ ورکړ او له خلکو یې وغوښتل چې خپل اولادونه په ښه او مسلکې علم سمبال کړي. په ترتیب سره؛ ګران مشر او مخور محمد حضرت تورک ، د پوهني آمریت د نظارت غړی غنم ګل دولت زي او معلم شیرین آغا دولت زي ویناوي وکړي ،نوموړو په خپلو خبرو کښې خلک تعلیم ته وهڅول او په مسلکې زده کړو يې ټینګار وکړ او وې ویل ؛ مسلکي زده کړي د نن ورځې غوښتنه ده او په کار ده چې سر له وخته خپل اولاد ته د هغوۍ په خوښه مسلک وټاکۍ. همدارنګه ددې ښوونځي مدیر انجینر پردیس الفت وینا وکړه او د مکتب د اداري پرسونل او د فیس په اړه يې لنډه معلومات وړاندي کړل ، په اخره کښې یې د راغلو میلمنو قومي مشرانو او ټولو ګډونوالو د راتګ څخه نړۍ نړۍ مننه وکړه او غونډه د پټۍ په پري کولو او د زنګ په وهلو پای ته ورسیده. د لا زیاتو معلوماتو لپاره په لاندې شمېرو د ادارې سره په تماس کې شئ ۰۷۶۶۱۰۰۶۶۰ ــــــــ ۰۷۸۸۱۰۰۶۶۰ نوټ : د بي وزله او یتیمانو لپاره ځانګړی تخفیف په نظر کښي نیول شوی دی. پته: دولت آباد فامیلۍ ، یوولسم بلاک ،دپارلمان دپخواني غړي حاجی امیرجان کورته نږدې ، حیات آباد خصوصي ښوونځی زمونږ سره په فیس بوک یو ځای شئ تعلیمدټولولپاره
زورباران

فرانسسکو دی زربرن فوینټ دی کانتوس ، بدجوز ، د نومبر ، - میډریډ ، د اګست ، د هسپانیا د طلایی دور انځورګر و معاصر او د ویلزکوز ملګری ، زربارن په مذهبي نقاشۍ کې مهارت درلود ، په کوم کې چې د هغه هنر لوی لید ځواک او ژور تصوف څرګندوي. هغه د اصلاحاتو په وړاندې د مبارزې استازی و . د کارواګیو لخوا د هغه په لومړیو ورځو کې نفوذ شوی ، د هغه انداز نږدې اټالوي مینیرست ماسټرانو ته وده ورکړه. د هغه نمایندګي د ویلزکوز له حقیقت څخه لرې دي او د هغه کمپوز د نورو اسید ټونونو سره د چیروسورو ماډلینګ لخوا مشخص شوی فرانسسکو دي زربرن د نوامبر په ، کې په فوینټ دی کانتوس بدجاز کې زیږیدلی و. د هغه والدین لوئس دی زرباران وو ، د باسکو یو شتمن سوداګر دی چه راهیسې په ایکسټریډورا کې تاسیس شوی ، او اسابیل مرکیز ، چې په جنوري ، کې یې په ګاونډ ښار مانسټریو کې واده کړی و. د طلایی دور دوه نور مهم انځورګران لږ وروسته پیدا شول: ویلزکوز - او الونسو کینو - .
ميڭيل دي سيرڤانطيس

میګیوال ډی سروینټیس ساویډرا الکالی دی هنریس ، سپتمبر ، - میډریډ ، اپریل ، هسپانوي ناول لیکونکی ، شاعر ، ډرامه لیکونکی او سرتیری و هغه په هسپانوي ادب کې ترټولو لوی شخصیت ګ ل کیږي او په نړیواله کچه پیژندل شوی د انجنینس هیډالګو ډون کوجیوټ دی لا مانچا یو ناول چې په عموم کې د ډان کویکسوټ په نامه پیژندل شوی لیکلی ، کوم چې ډیری نقادانو د لومړي مدرن ناول او یو غوره کار په توګه شرح کړی. نړیوال ادبیات ، په تاریخ کې دوهم تر ټولو ډیر خپور شوی او ژباړل شوی کتاب سربیره ، یوازې د انجیل څخه وروسته . هغه ته د وټس شهزاده نوم ورکړل شوی دی.
ژوند یو خوب دی

ژوند یو خوب دی د پیډرو کالډیرن ډی لا بارکا د تیاتر کار دی چې په کې خپور شوی او د بارکو ادبي غورځنګ پورې تړاو لري. مرکزي موضوع د انسان ازادي ده چې خپل ژوند تنظیم کړي ، پرته لدې چې د یوه تقدیر له مخې تیر شي د یو خوب په توګه د ژوند مفهوم خورا زوړ دی ، په هندو فکر ، فارسي تصوف ، بودایی اخلاقو ، جودو - عیسوي دود او یوناني فلسفه کې مراجع شتون لري. له همدې امله دا حتی ادبي موضوع ګ ل شوې. د افلاطون د کار له مخې انسان د خوبونو ، تیارو او په غار کې د اسیر په نړۍ کې ژوند کوي چې له هغه څخه یوازې د ښه کار کولو له لارې ځان خلاصولی شي ؛ یوازې هغه مهال به انسان له مینځه ویسي او روښانه شي په کار کې د دې افلاطون مفهوم نفوذ څرګند دی: سیګسمند په پیل کې د جیل ، یو غار دننه ژوند کوي چیرې چې هغه د ځان د ناپوهۍ له امله ترټولو بشپړ تیاره کې پاتې کیږي؛ یوازې کله چې هغه د دې وړ وي چې پوه شي هغه څوک دی ، ایا هغه بریا ترلاسه کوي ، ر ا. کالدرن په بشپړ ډول د فلسفې ډرامې ب ه خپله کړه چې په دې تمرکز او دې ادبي موضوع کې د لوی شمیر اختلافي موضوعاتو په ګوته کولو لپاره د مذهبي ډرامې په توګه ، دا د زوال یا اصلي ګناه او کفاره مسلو په ګوته کوي. د فلسفي شعر په توګه ، دا د انسان سرنوشت او د پوهې سرچینه او د خپلواکۍ او وړاندوینې اړوند ستونزې حلوي . د باریک او د انسداد اصلاح پروړاندې د اخلاقي درسونو په څیر ، دا د دې نړۍ د فریباتو او بیوزلو په اړه ناراض دی. د یوې تعلیمي او شاعرانه ډرامې په توګه ، دا په هغه څه باندې لارښوونه کوي چې سړی د تعلیم له ماتې پرته شتون لري. د یو انقلابي لاریون په توګه ، دا د ساتل شوي حکم بې اساسه او جاجوردک اصول تر برید لاندې نیسي چې د خپلو ستړیاوو مخنیوي پلمه د خپلواکۍ ساه اخلي. د سیاسي درس په توګه ځکه چې په داسې جګړو کې هغه څوک چې ګټونکي وفادار دي هغه څوک چې ماتې ویني ، غداران ، دا خلکو ته درس ورکوي چې د آزادي او کورنۍ جګړو غلطه ګټه اخیستنه څه لامل کیږي . دا د ستورپوهنې او قضاوت جنون سره هم جنګيږي. دا هغه پرمختګ بیانوي چې انسان او انسانیت د نا امیدیو او غوښتنو ترمینځ رامینځته کوي. دا ثابتوي چې د حوصله له طبعي یو خوا نه د آزادو، خو اړ، سره د ټولو انفجار د نور د زیات ځواک پلو . له یو معیار، دا د برلاسي او يا څرګندوي د د شخړو . دا د سولییزم فلسفه هڅوي چې بهرنۍ نړۍ ته واقعیت رد کړي. . . دا ټول او نور ډیر څه ، که تاسو نور یې معاینه کړئ ، ایا ژوند یو خوب دی .
لوپ دي ويگا

لوپ دی ویګا کارپیو میډریډ ، د نومبر ، - ابیډم ، د اګست ، د هسپانیا د طلایی زمانې یو له خورا مهم شاعرانو او ډرامه لیکونکو څخه و او د غزولو سره د هغه کار ، د نړۍ په ادب کې یو له خورا مشهور لیکوالانو څخه دی. د تش په نامه او له خوا په داسې وخت کې د تياتر شو پيل يوه ډله فرهنګي پدیده وي د هسپانوي تياتر د فارمولې په نوې کړه. د هسپانیا بارکو تیاتر لوی نندارچي ، تیرسو دي مولینا او کالدرېن لا بارکا سره په ګډه ، د هغه اثار نن ترسره کیږي او د هسپانوي ادب او هنرونو ته رسیدلې لوړې کچې څخه جوړ شوی. هغه د هسپانوي ژبې یو له لوی غزلپوه او په نثر او آیت کې د څو ناولونو او اوږد داستاني کارونو لیکوال هم و.
د ریکا قوم

دریکا یارکادقوم په اړه لنډ معلومات ډاکټر لطیف یاد دکابل په زاړه ښار دلاهورۍ دروازې ترڅنګ یوه محله یا کوڅه شته چې دریکا خانې یارکا خانې په نامه یادیږي اودریکا دقوم خلک پکې استوګنه لري .دریکا دقوم په اړه مې چې کومه څیړنه وکړه دې پایلې ته ورسیدلم چې دوی دکردانو دقوم یوه څانګه ده چې دفارس یا اوسني ایران په شمال کې او یوه موده هم دبجنورد دسیند پر غاړې اوسیدل او یو شمیر خلکو یې په هغه وخت کې چې ایرانی نا دشاه افشار پر ایران واکمن و او هم دصفوي واکمنانو دمذهبي ظلمونو په وجه افغانستان ته راغلل ،ځکه دوی سني مذهبه ول اودصفوي متعصبه شیعه مذهبه واکمنانو له خوا ځوریدل.ددغو کردانو یوه بله څانګه هم وه چې موکرای نومیدله چې دهغو یوشمیر هم له ریکا قوم سره یوځای کابل ته راغلل. ویل کیږي چې ددې قوم شمیر په پیل کې ۸۰۰۰ تنه واو ددوی مشر سر فرازخان ریکا باشي نومید اودکابل په ختیزه برخه کې دسرفرازخان په نامه یوه کلا هم وه چې دده له نامه له کبله دسرفرازخان دکلا په نامه یا دیدله. دافغانستان تاریخپوه ارواښادغزیزالدین وکیلي پو پلزی په خپل کتاب فر هنګ کابل باستان کې هم افغانستان ته د ریکا قوم راتګ پورتني عوامل بولي چې ما تر دې دمخه ترې یادونه وکړه. ارواښاد استاد پوپلزی دا هم زیاتوي چې: دراني امپراتورۍ دریکا دقوم دغه خلک دلویدیز افغانستان نه دافغانستان پلازمیینې کابل ته راولیږدول او په پوځ اونظامي برخه کې یې دوی وګومارل اودوی ته دا اجاز ه هم ورکړل شوه چې خپل کورونه او باغونه جوړ کړي اوځمکي ولري .پو پلزي دریکا دقوم په اړه زیاتوي : کله چې درانی احمد شاه بابا په ۱۱۶۱ هجري کال دهند او پنجاب له سفره کابل ته ستون شو او دلاهورۍ پر دروازې یې نوم کیښود نو یوه محله یې دریکا قوم داستوګنې لپاره جوړه کړه. ایراني تاریخپوه سیدمهدي فرخ په خپل کتاب تاریخ سیا سي افغانستان کې لیکي چې : د ریکا قوم له ایرانه افغانستان ته رالیږدیدلي دي اوپه کابل کې دلاهورۍ په دروازه کې دریکا خانې په کوڅه کې میشته شوي دي . ارواښاد عثمان په خپل کتاب کوچهها و گذرهای تاریخی کابل کې لیکلی دي : چې دریکا قوم خلک هغه وخت چې نادرشاه افشار دفارس دپوځ سره پرهند برید کاوه نو دخپل پوځ یوه ډله یې چې ریکا نومیده همدلته مېشته کړه نو ځکه دغه ځای دریکا خانې په نامه سره یادیږي .پخوا به دوی په کردي زبه غږیدل خو اوس دوی په دري ژبه خبرې کوي . دریکا دقوم خلک اوس په کابل کې ځانته دانسجام یوه شورا هم لري . باید وویل شي چې دافغانستان نامتو لیکوال او دکابل پو هنتون پخوانی مشر او بیا دافغانستان دعلومو اکاډیمي علمي غړي ارواښاد اکادمیسین پوهاند عبد ا لاحمد جاوید هم همد ې درکا قوم ته منسوب و. داو دریکا رکا دقوم په اړوند لنډ معلومات چې ګرانو لوستونکو ته وړاندې شول. ما خذونه : ۱- حیات افغاني ، دپیښور چاپ ،۴۸۱ مخ. ۲-فرهنگ کابل باستان ۲۰۷ مخ ، دارواښاد عریرالدین وکیلي پوپلزي لیکنه. ۳- تاریخ سیاسی افغانستان ۸۲ مخ ،د سید مهدی فرخ تالیف. ۴-کوچهها و گذرهای تاریخی کابل،دارواښاد عثماني تالیف . !
درې ياران هغه هم لېونيان

درې ياران هغه هم لېونيان د ٢٠١٢ کال يو مسخراچي فيلم وو، د فلم بشپړ انګرېزي نوم او د مشهوره کېدو نوم يې : وو. سرچينې امریکایی فلمونه
سوالبرد

سوالبرد یا سوالبارد په ، په روسۍ ژبه: ؛ د ١٩٢۵ څخه تر مخه د يا په نامه هم پېژندل کېده، چې معنا يې تیزه څوکه ده. سوالبرد د اروپا د شمالي برخې په شمالي قطبي سمندر کي پروت دی. دا ولایت د يو څو ټاپوګانو څخه جوړ سوئ دئ، چي د ناروې اور شمالي قطب په منځ کې وجود لري. او د ناروې شمالي سیمه ګڼل کېږي. دا امکان لري چې وائکنګ یا روسانو په ١٢مه پیړۍ کې سوالبرد وموند. ځکه چې په دوديزو نارويجي کيسو کې د سوالبارو په نامه سېمې ذکر موندل کېږي. د سوالبارد معنا سړه څنډه ده. مګر دا سيمه په ١٥٥٦م کال کې د لومړي ځل لپاره د هالنډ د بېړۍ چلوونکي او يون کوونکي ویلیام بارینټس لخوا وموندل سو؛ خو ددې نظر سره ډېر تاريخ ليکونکي مخالفت لري. سوالبرد د افغانستان تر هلمند ولایت يواځې ۲۴۳۸ کيلومتره٢ غټ دی. سرچينې د سوالبرد اړوند
د کمپیوټر ځانګړتیاوي

چټک سرعت کمپیوټر يوه محاسبه او ياهم کوم بل کار ډېر ژر او په چټکه توګه حلوي. که موږ فکر وکړو د يوه انسان د يوې میاشتي کار، په کمپیوټر کي د څو شېبو په ترڅ کي اجراء کېدای شي. د ډاډ وړتیا هر هغه محاسبه چي کمپیوټر کي ترسره کېږي د ډاډ وړ او بېله کومي غلطۍ څخه وي، البته که کومه غلطه پايله د کمپیوټر پر مخ ښکاره کړي، هغه به د کمپیوټر تیروتنه نه وي، بلکي د هغه چا غلطي به وي چي و کمپیوټر ته يې ناسم معلومات داخل کړي. ديادونې وړده چي کمپیوټر ته که سم معلومات داخل سي، پايلي به يې په سمه توګه تاسو ته څرګندي شي، او که سم معلومات ور داخل نه سي، نو پايلي به يې هم نا سمي وي. د ذخیره کولو دپاره حافظه د کمپیوټر يوه بله ګټه داده، چي ډېر اطلاعات په لږ ه فضا کي خوندي کوي، البته د يادوني وړ ده، چي د کمپیوټر فضا د هغه د هارډيسک په ظرفیت پوري اړه لري. اوسني هارډيسکونو کي فضاخورا ډېره وي. لږ لګښت د کمپیوټر په وسیله د يو کار سرته رسول ارزانه تمامیږي.
جسونت سینګ

جګړن جسونت سینګ جاسوال :د جنوري ، - سپتمبر ، د هندي کابینې کې د هند د اردو افسر او وزیر و. هغه د بهارتيه جنتا ګوند بي جي پي بنسټ ايښودونکی غړی و ، او په هندوستان کې د پارلمان ترټولو اوږد خدمت کوونکی غړی و ، او له څخه تر پورې د لوک سبا يا راجيه سباې منظم غړی و. هغه په . کې د مرستيال و. د هند د ولسمشرۍ ټاکنو کې د ولسمشرۍ نوماندان. سینګ د راجستان یوازینی غړی و چې د بهرنیو ، مالیې او دفاع وزیرانو په توګه یې دنده ترسره کوله. سرچینې
عبدالنافع همت

عبدالنافع همت زوکړه د ۱۳۴۷ لمريز لېږدي کال د لیندۍ ۱۴، د کندهار ولايت د افغانستان يو پښتو ژبی لیکوال او طنز ليکونکی دی. مخينه عبدالنافع همت د حاجي عبدالکريم خان زوی د ١٣۴۷ لمريز لېږدي کال د ليندۍ د مياشتي پر ۱۴ نېټه د کندهار ولايت د ارغنداب ولسوالۍ د ناگان په کلي کې زېږېدلی دی. تر دوولسم ټولگي پورې په کندهار کې زده کړې کړې دي. اخځليک ۱- ۲- پښتانه ليکوال افغاني ليکوال پښتانه افغانان
سمیع الدین افغاني

سمیع الدین افـغاني زوکړه ۱۳۳۳ لمريز لېږدي کال، د لغمان ولايت - مړینه د ۱۳۹۹ لمريز لېږدي کال د مرغومي ۲، جرمني د ټول افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال او شاعر دی. مخينه سمیع الدین افـغاني د ارواښاد مولوی محمد سعید سعید افغاني زوی، د خدای بښلي مولوي عبدالمجید لمسی، پر ۱۳۳۳ ل ل کال د لغمان ولایت د عمرزیو د سيمې په خیراباد کلي کې زیږیدلی وو. لومړنۍ زده کړې یې د لغمان ولایت د حیدر خانیو په کليوالي ښوونځۍ، د مهترالمک لومړني ښوونځي او د پير روښان پـه ليسه کې سرته رسولې دي. پر ۱۳۵۹ ل ل کال د لوړو او مسلکي زده کړو د تر لاسه کولو لپاره بهر ته واستول شو او په ۱۳۶۴ ل ل کال په کورنیو چارو وزارت کې د ډگروالۍ تر پوړۍ رتبې رسیدلی دی. خدای بښلی سمیع الدین افغاني لیکوال او د پرگنو شاعر دی چـې څلور شعري ټولگې یې د وطن یادونه، پر دیس خیالونه، داغلي زړونه او نړیدلې جونگړې په نومونو چاپ شوې دي. ډیـره برخه لیکنې او شعرونه یې د هېواد په مجلو او مهالنيو کې خپاره شـوي او همدارنگه گڼ شمېر شعرونه یې د هېواد د وتـلو شاعرانو او لیکوالو پـه پوهنغونډو علمي سیمــینارونو او مشاعــرو کې دکلمه او یـو شمېر نور یې د هېواد د خوږژبو سنـدرغاړو پـه غږونو کې کمـپوز شوی دي، لکه د وطن په یاد، بنجاره ماما، پـل دې بختور شـه، همت، افغان یـم، دا افغانستان دی، یـاره ستا پـه اننگو کې، میروم لغمان جان، د برکلي گودر او ډیر نور چې زمونږ د هېوادوالو د پاملرنې وړ گرځېدلي دي. همدارنگه په سلگونو پاړکي شعرونه او په لسگونو څیړنیزې علمي، ټولنيزې، سیاسي مقالې او لیکنې یې د هېواد په رسنیو او انترنیټي ویب پانو کې چاپ او خپرې شوې دي. له هېواده کډوال کېدل په هېواد کې د ډاکتر محمد نجيب الله د واکمنۍ تر راپرځېدا وروسته او د جهادي تنظيمونو واک و ځواک ته تر رسېدو وروسته په هېواد کې کورنۍ جگړه نوره هم تاوجنه شوه. سمیع الدین افـغاني د نورو گڼ شمېر افغانانو په څېر دې ته اړوت چې له هېواده ووځي او کډوال شي. نوموړی لومړی څه موده په روسیه کې اوسېده او بیا وروسته جرمني ته کډوال شو او د ژوند تر پايه هلته اوسېده. مدني اکر او کورنۍ سمیع الدین افغــاني واده کړی وو او پېنځه اولاده ترې پاتې دي. د شعر بېلگې يې مړينه سمیع الدين افغاني چې د المان په مونش گلادباخ کې ميشت وو، له څه مودې راهيسې ناروغ وو او د ۱۳۹۹ ل ل کال د مرغومی پر ۲ د ۲۰۲۰ ز کال د ډيسمبر پر ۲۲ وفات شو او جنازه يې د ډسمبر پر ۲۳ په ياد ښار کې خاورو ته وسپارل شوه. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. چاپ شوي نښيرونه يې ۱ - د وطن یادونه لومړۍ شعري ټولگه. ۲ - زمونږ کلي او بانډې نثر. ۳ - بازگشت لنډ داستان. ۴ - پردیس خیالونه دویمه شعري ټولگه. ۵ - شين خالۍ ناول چې د لنډو کيسو په ډول هم خپور شوی دی. ۶ - داغلي زړونه درېيمه شعري ټولگه. ۷ - نړېدلې جونگړې څلورمه شعري ټولگه. ۸ - غوره شعرونه او نظمونه د شعرونو دیوان. اخځليک ۱- په فېسبوک کې پخپله د سميع الدين افغاني له پاڼې څخه. ۲- ۳- پښتانه شاعران پښتانه ليکوال افغاني ليکوال پښتانه افغانان
د احمد شاه بابا زيارت

د احمد شاه بابا زيارت په کندهار ښا کي موجود دي. دا يات د افغانستان د مشهوو ياتونو په نوملړ کي اځي. ځکه چي خرقه شريفه يې هم بغل ته پرته ده. دا هم وګوئ