ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
میاشت

ورځې یا یا ورځې یوه میاشتی کېږي. مياشت قمري: هم د وخت په طبيعي وېش کي راځي او د نوي سپوږمۍ د را ختلو له وخته پيل کېږي او د بلي نوي سپوږمۍ د راختلو تر وخته دوام کوي . خو کومه مياشت چې موږ يې په جنتريو کې مياشت بولو، په حقيقت کې د وخت په طبيعي وېش کې نه شي راتلای ځکه په زياترو جنتريو کې مياشت په عمومي توگه تقريباٌ دېرش ورځې وي، په داسې حال کې چې قمري مياشت تقريباٌ نهه ويشتو ورځو ته نژدې وي. سرچینې وخت میاشت
ماریلین مونرو

ماریلین مونرو یوه امریکایۍ هنرمنده وه چې د امریکې په لاس انجلس کالیفورنیا ایالت کې زېږېدلې وه. سرچینې امریکایې لوبغاړی
گرامر

گرامر د هغو قواعدو او اصولو ټولگه ده چې په ژبې کې د سم لیکلو او لوستلو له پاره باید مراعت شي .هره ژبه ځان ته ځانگړی سیستم او قواعد لري که چیرې د غونډلو په جوړولو کې د ژبې قواعد او سیستم په نظر کې و نه نیول شي نو کومې جملې چې د لیک لپاره جوړېږي هغه به بې مانا او بې مفهومه وي. ژبپوهنه
خاکه

خاکه په انگرېزي: د کار هغه پلان، لنډیز، کړنلارې او خامې نقشې ته چې دمضمون یا کتاب تر لیکلو دمخه جوړه شي یانې د څیړنې له پاره چې کومه ټاکلې سکالو موضوع په بابونو، فصلونو، مباحثو او نورو و ویشل شي هغې ته خاکه وایي.
عمر مختار

عُمر مُختار ۲۰ آگوست ۱۸۶۲ - ۱۶ سپتامبر ۱۹۳۱ په زانزور کی پهطبرق په برقه شرقی، لیبی تولد شو. د ۱۹۱۲ کال نه کاله د ایتالیوی یرغلوی چی لیبیایی استعمار کری وه یوه ولسیز مقاومت او تولنه جوره کره او هغوی سره خپل مخالفت اعلان کو .پای هغه د ایتالیویانو لخا قرقره شو او مره شو .په لیبیا کی عمر مختار ملی بابا او مشر ایل کیگی.
همدان

هَمَدان یو شار دی په غرب د ایران کی.د شار په د وخته کی هگمتانه نومیده .اوس مهال همدان نومیگی او دیر غرونه هم دی.ابو علی سینا پوهنتون د همدان دیر نامتو دی.
بیت لحم

بیتلحم په عبری بِت لِحِم، په عربی: بیت لَحمیو شاری در بیت لحم ولایت کی په کرانه باختری کی تحت حکومت د خپلواک فلسطینی چی قطب د فرهنگ و دلاس جور شوی صنایع او توریستی دفلسطین دی. شارونه چی خور ایل کیگی
لگانیس

لګانيس په اسپانیایي: يو اسپانيايي کلی دی چې د اسپانيا مادرید کې موقعيت لري. ځانګړنې لگانيس ۱۸۶٫۹۰۷ تنه وګړي لري. دا ښار د سمندر له سطحې ۶۶۶ متره پورته قرار لري. خورلنې ښارونه يې بيت لحم، تندوف، اګاليو، کونچالي او هوجا د لګانيس ښار خورلڼې ښارونه دي. سپورت لګانيس فوټبال کلب په دې ښار کې په ۱۹۲۸ کې تاسيس شوی دی، په کې، هغه د لومړي ځل لپاره د اسپانيايي فوټبال ترټولو لوړې کچې ته ورسید. اړوند د اسپانيا ښارونه منابع
میلان

میلان یا میلانو په انګلیسي: د ایټالیا له لرغونو او پخوانیو ښارونو څخه یو ښار دی چې ددې هېواد په ... کې موقیعیت لري. دا ښار تنه نفوس لري. یاداښتونه او سرچینې
الحسکه

حَسَکه په کردی: حهسیچا ، په عربی: محافظة الحسَکة ده سوریه مملکت یو شار دی چی دیره کردان په کی اوسی.او غربی کردستان نومیگی. ولسوالی دحسکه: قامشلو دیرک راس العین عمودا
عراقي کوردېستان

کوردستان د عراق یا اقلیم کردستان یا حریم کردستان په کردی: ههرێمی کوردستان، . یو خپلواکه برخه د عراق ده.خلکی دیر کوردان دي او کوردي د هغوی ژبه ده. دکردانو دخپلواکۍ ټولپوښتنه تیرکال۲۰۱۷ دسپټمبر په ۲۵ نیټه دعراق په کردستان کې دعراق نه دکردانو دخپلواکۍ ټولپوښتنه وسوه چې په سلوکې خلکو ووټ ورکړ چې دعراق کردستان دې دعراق نه دیوه جلا هیواد په توګه بیل سي. ددې پریکړې سره نه یوازې دعراق پارلمان او حکومت، بلکې دعراق ګاونډي هیوادونو ترکییې او ایران هم سخت غبرګونونه وښودل، خکه دغه هیوادونه ددې نه ویره لري چې ددوی په هیوادونو کې به هم کردان جلا او دلوی کردستان برخه به سي.داچې لوی کردستان به جوړسي اوکه نه دابیله خبره ده، خو وروستۍ ټولپوښتنې په دغو هیوادونو کې دغه ویره رامینځ ته کړې ده چې دایران، ترکییې او سوریې نه به هم دکردانو دغه برخې راجلا سي .او دسیمې دنورو هیوادونو په بې ثباته کولو کې به هم رول ولري.
مسعود بارزاني

ناو: جاش بارزانى وينه ى جاش مسعود بازرانی له گه ل بؤش دبليو بؤش مسعود بارزانی کردی: جاشى ولاتاى ايران و توركيا ناسراوه به مه سعوده قه زه مى عه شايه رى نه خوينه وار .... ئه م جاشه له دواى تؤپيني باوكى بوه سكرتيرى حيزبه فايله عه شايريه خيله كيه كان ئه م قه زه مه ماوه ى زياتر له ١٢سال بوه سه رؤكى هه ريمى كوردستان له ماوه ى ١٢ سالدا چه نه ها خيانه تى گه وره ى تؤ مار كرد
محمد مصدق

محمد مصدق ۲۹ داردیبهشت یا ۲۶ د خرداد ۱۲۶۱ تهران - ۱۴ اسفند ۱۳۴۵ معروف دی په داکتر مصدق هغی ته مصدق السلطنه هم ویل کیدو، سیاسی، حقوقپوه ، دخلکو استاذی په ولسی جرگه د ایران، او دو پیری لومری وزیر د ایران وه.
نور سعود پاچا

نوری سعید پاشا یا نوری پاشا سعید به عربی: نوري السعيد زیگینی نیته ۱۸۸۸ - مرینه ۱۵ ژوئیه ۱۹۵۸ سیاستپوه د عراق هغه کالونه چی بریتانیا پر عراق د عراق پچا وه. هغه ۸ پیره په دی کلونوکی ۱۹۳۰ تر ۱۹۵۸ لومریوزیر د عراق شو.
محمدرضا شاه پهلوی

محمدرضا شاه پهلوی زیگیدلی په ۴ آبان ۱۲۹۸ په تهران - مرینه ۵ مرداد ۱۳۵۹ په قاهره دومینیه پادچا د پهلوی کورنی او وروستی پادچا د ایران چی د ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ تر ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ پر ایران پاچا وه. محمدرضاشاه لومری په دویم نریواله جگره چی ایران اشغال شو او دومینه پیره په کودتا د ۲۸ مرداد به پاچای ورسیدو او په انقلاب د ۱۳۵۷ کال کی دپاچایی ایسته شو.
غور

غور یا جاغور چې د انسان د غاړيگردن په مخکني برخه کي دهوايي نل دپاسه او دواړه د بغل طرفته شوپرک ته ورته يو غده ده چه دجاغور په نامه سره ياديږي چه اوږدوالي يي تقريبي پنځه سانتي متره پلنوالي يي دري سانتي متره او ژوروالي يي سانتي متره شاوخواکي دي او په لاتين ورته تيرويد غده وايي . دجاغور غده دوه دانی هرمونونه تولیدوی چه دتیروکسین او اوبل تریودوتیروتین په نامه سره یاديږي او دوجود په ميتابوليزم سيستم کي مهم رول لوبوي. دجاغور غده ډيري مريضي لري چه مهمي يي هيپوتيرويد هيپر تيرويد کنسرالتهاب دي همدارنگه دجاغور دغدي په اطرافو کي څلور وړي نخود ته ورته غدي شتون لري چه د پارا تيرويد په نامه سره ياديږي اودپاراتیروید په نامه هرمون ترشح کوي اوداهم دمر يضي مختلف ډولونه لري . دجاغور دغدي لږ فعاليت او تر نارمل حد لږ هرمون ترشح کول د هيپوتيرويد په نامه ياديږي او هيپو تيرويد نسبت نارينه ته په ښځینه کي زيات ليدل کيږي او دسن سال په زياتيدوسره يي احتمال هم زياتيږي او همدارنگه په ارثي ډول هم پيداکيږي . هپيوتيرويد مریضی او دهرمون لږ ترشح کول په انسان کي ځيني نښي نښاني ورکوي لکه خستگيدحافظي ضعيفواليوزن اخيستلد پوستکي وچيدل او دويښتانو رژيدل قبضبي حرکتي او په ښځينه کي دمياشتني دوري غير منظم والي خو دقيق تشخيص يي په وينه کي دهرمون دمقدار کتل او دغدی معاينه کول دي تداوي يي په دواسره ممکن دي . دجاغور دغدي اضافه فعاليت او تر نارمل حد زيات هرمون ترشح کول دهيپرتيرويد په نامه سره ياديږي. دهرمون زيات ترشح کيدل زړه عضلي او عصبي سيستم متاثيره کوي او په وجود کي مختلفي نښي نښاني ورکوي لکه دعضلاتو ضعيف والي په لاسونو کي لړزه دزړه ضربانخستگيوزن دلاسه ورکول ضعيفه کيدلاسهالعصبانيتدسترگو مشکلاتدتودوخي په مقابل کي حساسيت او په ښځينه کي دمياشتني حيض دوری غير منظم والي .دتداوي لپاره متخلفي دواگاني اوجراحي تداوي عملي کوي . دجاغور دغدي بله مريضي داسي وي چه په داخل کی دغدی دانو ته ورته مرغړي راپورته شي او دغدي دغټوالي سبب وگرځي خو دغدي فعاليت اودهرمونومقدار نارمل وي .کله چه غده غټه شي نو کله کله د اواز ټيټ والي دغذا دتيرولو مشکل ورسره ملگري وي تشخيص يي دغدي معاينه کول په لاس او تلويزوني التراسانډ کيږي . دجاغور دغدي پر شاوخوا څلور داني نخود ته ورته غدي شته چه پارا تيرويد په نامه سره ياديږي او داغده دپارا تيرويد په نامه هورمون توليدوي ددي هرمون وظيفه داده چه دهډوکو څخه کلسيم ترشح کوي او په وينه کي دکلسيم مقدار نارمل ساتي . خو کله چه دپارتيرويد غده په سبب د يوي مريضي لکه ميکروپ دانه يا سرطان فعاليت زيات کړي نوهرمون هم زیات تولیدوی پدی وخت کی دهډوکو څخه زيات مقدار کليسم ترشح کوي هډوکي کمزوري کوي او هډوکي داوستوپروز تر مريضي رسوي چه په اساني سره دماتيدو خطر ورسره ملگری وی په وينه کي کلسيم مقدر هم لوړيږي چه دکلسيم لوړولي په انسان کي متخلفی مشکلات پیداکوی لکه سرچرخيخواگرځيدعضلاتوصعيفوالي او پښتورگيگردي مشکلات . خوکله چه بيا د پاراتيرويد غدي فعاليت کم شي دپاراتيرويد هرمون هم لږترشح کيږي همدارنگه دهډوکو څخه دکلسيم مقدار هم کميږي دکلسيم په کمبودوالي سره متخلف مشکلات پيداکيږي لکه په شونډانولاسو اوعضلاتو کي دبي حسه کيدو اوچمبرکيدو مشکلات . تداوي يي دمريضي تر شدت والي پور فرق کوي خو اخيري تداوي يي چه بله چاره ورته پيدانشي دپاراتيرويد غدي په جراحي ډول ايستل دي . تړلې لیکنې زړه انسان گورده سرچینې
د ژمنیو ناروغیو مخنیوی

ژمنۍ ناروغۍ هغه موسمي ناروغۍ دي چې د یخ موسم په راتگ سره ډېرېږي او په انساني بدن اغېز کوي. ددې ناروغیو مخنیوي لپاره د ژمي په فصل کې یو شمیر ویټامینونه انسان له مختلفو او سختو ناروغیو څخه ژغورلی شي. د څیړنو په پایله کې څرگنده شوې چې ویټامین بي او ویټامین سي د ژمي په موسم کې انسان له مختلفو ناروغیو او میکروبونو څخه ژغوري. د روغتیايي کارپوهانو په وینا د ژمي په موسم کې هغه خوراک او څښاک باید وڅښل شي کوم چې کولی شي د انسان بدن گرم وساتي نو له همدې امله ویټامین بي او سي لروونکي خواړه د میکروبون په له منځه وړلو کې مرسته کولی شي. له پورتنیو ویټامینونو سربیره ټول هغه سبزیجات چې شنې پاڼې لري هم د مختلفو ناروغیو په له منځه وړلو کې ډیره زیاته مرسته کولی شي. د روغتیايي څیړونکو په وینا ۸۰ سلنه خلک ژمی خوښوي نو له همدې امله په دغه فصل کې د خپل بدن دفاعي نظام پیاوړی کولو لپاره باید شیدې او له شیدې څخه لاسته راغلې خواړه لکه پنیر او مستې استعمال زیات کړي ځکه چې دغو خوړو کې زیاته اندازه پروټین او ویټامین اې شتون لري کوم چې د بدن د اړتیا وړ کلسیم پوره کولو سره هډوکي پیاوړي کوي. تړلې لیکنې ناروغۍ روغتیا سرچینې
زرنج - دلارام سړک

د زرنج - دلارام سړک ۲۱۸ کیلومتره اوږد دی چې افغانستان د ایران له چابهار بندر سره او له هغه ځایه د سمندر له لارې د هندوستان او نورې نړۍ سره نښلوي. د دې سړک په جوړېدو افغانستان اوس کولای شي له هند سره په نېغه توگه سوداگريزه راکړه ورکړه وکړي. افغان سوداگر په اسانه توگه هندي توکي د چابهار بندر ته او له هغه ځایه د زرنج - دلارام له لارې هېواد ته واردوي. همدا راز خپل توکي هند ته د همدې لارې صادرولای شي. سرچینې د افغانستان د حلقوي سړک حلقوي سړکونه نړیوال سړکونه سړکونه بندرونه
واخان لاره

د واخان له لارې چين سره د سړک د لارې د افغانستان نښلول د هغې ستراتيجۍ برخه ده چې په ۲۰۰۲ ز کال کې په جاپان کې نړيوالو مرستندویه هېوادونو غوره وبلله. د دې ستراتيجۍ له مخې هيله ده چې افغانستان په سيمه کې په یو ترانزيتي هېواد بدل شي. په همدې موخه په افغانستان کې د هغه حلقوي سړک د جوړونې پروژه بېرته ژوندۍ کړای شوه چې خداي بښلي سردار داود خان په ۱۹۶۰ ز کال کې پيل کړې وه. که د واخان لويه لاره جوړه شي نو گټه به يې نه يواځې افغانان بلکې نورو گاونډيو هيوادونو ته هم ورسېږي. د وريښمو پخوانۍ سوداگريزه لاره به بېرته راوژندۍ شي. افغانستان به وکړای شي د چین سره نېغ په نېغه سوداگري وکړي. افغانستان به نور اړ نه وي چې له چین څخه د پاکستان له لارې واردات وکړي او پاکستان ته ډېر گران ترانزیتي محصولات ورکړي. افغان سوداگر به په اسانه توگه چینائي توکي د واخان له لارې هیواد ته وارد کړي. همدا راز به خپل توکې چین ته د همدې لارې صادر کړي. افغانستان ته یې بله گټه دا ده چې په زرگونه خلکو ته به د سړک د جوړونې په پروسه کې او د سوداگرۍ په مهال د کار زمينه برابره شي. د واخان دسوداگرۍ د لارې په جوړیدو به د سیمې نور هیوادونه لکه ايران، ازبکستان او ترکمنستان هم گټې لاسته راوړي. دې هيوادونو ته به اسانه شي چې د اوږدو ځمکنيو او سمندري لارو پر ځای نېغ په نېغه د افغانستان لنډه لار د چين سره د سوداگرۍ دپاره وکاروي. سرچینې د افغانستان د حلقوي سړک
د افغانستان حلقوي سړک

د افغانستان لومړی حلقوي سړک کابو ۳۶۶۲ کیلو متره اوږدوالی لري، چې د ۳۴ ولایتونو له ډلې ۱۶هغه سره نښلوي او له تېر ۲۰۰۳ کال را پدېخوا يې ۹۰ سلنه چارې بشپړې شوې دي. حلقوي سړک کابل د لوگر، غزني او زابل له لارې د کندهار سره او له هغه ځايه د پاکستان د کويټې ښار سره نښلوي. همدار راز کندهار د هلمند، نيمروز او فراه له لارې د هرات سره نښلوي. سردار داوود خان غوښتل د حلقوي سړک له لارې د هیواد لويې سیمې ونښلوي، په هیواد کې ټرانسپورټي سیستم اسانه او د گاونډیو هيوادونو سره سوادگرۍ ته وده ورکړي. د روسانو د یرغل سره د حلقوي سړک کارونه په ټپه ودریدل. کوم سړکونه چې د حلقوي سړک پلان له مخې سردار داوود خان جوړ کړي وو زیاتې برخې يې په جنگونو کې له منځه ولاړې. سرچینې د افغانستان د حلقوي سړک
اسکار جایزه

اســـــــــــــکار انگلیسی: یوه تولنه ده چی هر کال نری کی جوری گی او هغه غوره فلمونه تاکل کی او هغی ته اسکار ورکیگی.هر کال مملکتو کی په ژوندی بنه دا د نریوالی تولنی خپل مملکت کی خپره کوی.اسکار یوه د نه جایزونه د اکادمی اورد جایزونه ده
جاسېنتو کانوېت

جاسېنتو کانوېت یولسم د سپټمبر - می ز. کال د وینزویلا يو ډاکټر او ساينسپوه و، چې د جذام واکسين د جوړولو په هڅه او د سرطان پرضد د مبارزې او د هغه د مختلفو ډولونو د مطالعې په خاطر پېژندل کېږی. . کانوېت په کال کې د طب په برخه کې د هغه د تجربیو اود جذام ضد واکسین لپاره د نوبل جایزې ته هم نوماند شوی و. سرچینې د انگلسی ویکی پېډیا څخه جذام سرطان
امی جایزه

امی جایزه په انگلیسی :یوه نریواله جایزه دۍ ده جایزه د تلویزونی خپرونو ته ورکولکیږیږ .چی دسې هیل کیگی چی په شان د اسکار دۍ د امریکایی تلویزیون لپاره.
گرمي جایزه

جایزهٔ د گِرَمی په انگلیسی: در اصل: جایزهٔ د گرامافون نوم د یوه تولنه دی چی آکادمی دملی علومو او هنرونه چی ضبط کیگی، په موسقی کی ورکول کیگی. په دری نریوالو د موسقی جایزونه ده دیره معتبر ایل کیگی . ارزښ د گرمی جایزهٔ برابر دی د اُسکار جایزهٔ سره په فلمجورولوکی او اِمی جایزهٔ په تلویزون کی. ده تولنه لکه اسکار ، ۱۰۸ ردهبندی لری په ۳۰ مختلفو دولونه د موسقی لکه: پاپ، راک، آر اند بی او رپ . ا لومری بیره په ۴ مه ۱۹۵۹ جور شو.اوس مهال د بی بی سی تلویزیون نه خپریگی.
بطلمیوس

کلاودیوس بْطُلِمیوس ۹۰ - ۱۶۸عیسوی په یونانی: یوه فیلسوف او منجم د په خانی باستانی یونان وه چی ایل کیگی په اسکندیه د مصر کی ژوند کوه.
الفبا

-- -::: -:-:-:-: : - -: : - الفبا د نښو مجموعه ده چې انسانان یې د ژبې د غږونو استازیتوب لپاره کاروي. په فارسي او عربي رسم الخط کې الفبا معمولا د تورو تورو لیکلو نښو ته ویل کیږي، چې د خاموش حروفو په نوم هم یادیږي، او معمولا سر وول د الفبا برخه نه وي او د حرفونو په نوم یادیږي. خو د درې ګونو اوږدو حرفونو لپاره د الفبا له حروفو څخه درې کارېږي او لنډ توري له نښان پرته ښودل کېږي او یا په اړینو حالاتو کې د عربي او فارسي له حرکت سره سم ښودل کېږي. پداسې حال کې چې په لاتیني الفبا کې، ځینې توري هم د حرفونو استازیتوب کوي. د الفبا ډولونه: فونیټیک الفبا: په دې ډول الفبا کې، هر شکل یوازې یو ځانګړی غږ څرګندوي، لکه ب په فارسي الفبا کې. نړیوال فونیټیک الفبا او د اسپرانتو ژبې الفبا د فونیټیک الفبا څخه دي. غیر فونیټیک الفبا: په دې ډول الفبا کې هیڅ لیکل شوي بڼه یوازې یو غږ نه ښیې. نیم فونیټیک الفبا: په دې ډول الفبا کې ځینې ډولونه یوازې یو غږ ته اشاره کوي او ځینې یې له یو څخه ډېرو غږونو ته اشاره کوي، لکه لیکلې بڼه او په پښتو الفبا کې چې د کنسوننټ او واوېل بې غږه او غږ لرونکي دواړه غږونه ورکوي. پښتو الفبا په دې ډله پورې اړه لري. اړوند سکالوګانې: فارسي الفبا لاتينه الفبا روسي الفبا يوناني الفبا عبراني الفبا
وزه

وزه علمی نوم : چارپای دی چی دگروه ، کورنی غاگی ، ورکی کورنی وزی ، جنس وزه .
گوته

گوته هغه گيڼي ته ويل کيږي: چي د نری حلقي په ډول د سپین زرو یا سورو زرو څخه جوړه شي ويل کيږي.
مرغلره

مرغلره یوه قيمتي ډبره يا څيز دی .مرغلره چې له صدف نه راويستل شي هغی ته دُر هم وایی. مرغلره يا مرواريد يا در يوه قيمتي ډبره چې معمولاً سپين برېښېدونکی او ځلېدونکی رنګ لري چې د نرمتنانو لکه صدف د وجود په منځنۍ برخه کې رامنځته کيږي. کله چې یو بهرنۍ څیز لکه د شګې یوه ذره د صدف او د هغې د پوستکي تر منځ قرار ونيسي، حیوان د بهرني څیز په شاوخوا کې د ښکر عضوي مادې کانچیولین او کلسایټ یا ارګونایټ کرسټالونو څخه جوړ شوي مواد افرازوي چې په تدريجي ډول له دې موادو څخه مرغلره رامنځته کيږي. مرغلره یو شان مواد دي لکه د صدف داخلي دیوال. د مرغلرې شکل اکثرا کروی ته نږدې وي، که څه هم نور شکلونه لکه ناک، تڼۍ، او حتی غیر منظم شکلونه هم لیدل کیدی شي. د هغې خړوبتوب د کوکنارو د تخم په څېر د کوترو هګیو ته ورته دی. د مرغلرې رنګ معمولا سپین وي، مګر دا په ګلابي، ژېړ، شنه، نیلي، نسواري او تور رنګونو کې هم لیدل کیدی شي. دا د هند په بحر او استرالیا کې نیول کیږي. په شلمه پیړۍ کې د مرغلرهو کرنه هم مشهوره شوه. د سیپ خولۍ په سوري کولو سره کلتور شوي مرغلره کله ناکله مصنوعي مرغلره هم ویل کیږي جوړولو لپاره ، د مرغلرې یوه ډېره کوچنۍ ټوټه د صدف دننه کېښودل کیږي ترڅو صدف د هغې شاوخوا نور عضوي مواد افراز کړي او مرغلرې توليد کړي.
سور زر

سور زر یوه قیمتی اوسپنه ده.تول تارخ کی دیره اورته پاملرنه شوی ده .ده هغی حای نه چی لگ شتون لری په توله نری کی هغی قیمت جیگ دی.په افغانستان کی د باختری سور زر یا طلا دیره شهرت په توله نری لری.
ویلیام جیمس دورانت

ویلیام جیمز دورانت چي مشهوره په ویل ډورانت دی یوامریکايي لیکوال اوتاریخ پوه وو چي په ۱۸۸۵زیږدیزکال کي دنومبر پرپنځمه نېټه باندي دامریکامتحده ایالاتو په ماساچوست سیمه کي وزېږېدی اوپه ۱۹۸۱زیږدیزکال کي دنومبر پراوومه نېټه باندي د۹۶ کلونوپه عمرمړسو . ژوند یې ویل دورانت له ځوانۍ څخه خپل ژوند سوسیالیزم ته د یوې لارې په توګه وقف کړ ترڅو د ژوند په اوږدو کې د انسانانو مساوات او د دوی هوساینې لامل سي خودنوموړي مور دده برعکس غوښتل چي خپل زوی یې پادري سي چي داکار ویل دورانت ونکړ اودخپل ذوق مطابق دفلسفې ترڅنګ په تاریخي زدکړو کي هم ښکېل پاته سوڅوچي دځوانۍ په دوران کي یې دفلسفې یوشمېر کتابونه تالیف اوټولني ته وړاندي کړه . ویل ډورانټ د یو څه مودې لپاره د نیویارک شپې خبریال و او بیا یې د سیټل هال کالج کې په لاتین ، فرانسوي او انګلیسي ژبه باندي تدریس کاوه. په کې هغه اروپا ته سفر وکړ او په کې یې د کولمبیا په پوهنتون کې د بیولوژي او فلسفې زده کړه وکړه . ویل ډورانټ دخپل مشهوره کتاب دتمدن تاریخ دلیکلو لپاره نړۍ هر ګوټ ته سفر وکړ ترڅو دکتاب هره برخه په دقیقه توګه ولیکي اوپه دې ترځ کي یې مصر، جاپان، سابیریا اودنړۍ بېلابیلي سیمي اوهیوادونه ولیدل اوبالاخره په ۱۹۷۵ کال کې یې د کتاب ټول دېرش ټوکونه او همدارنګه ټول سفرونه چي ۵۰ کاله یې په برکي ونیول سرته رسول . دتمدن تاریخ دویل دورانت هغه کتاب دی چي په نړۍ کي یې ډېر زیات شهرت موندلی دی اوهمدارنګه دنړۍ په مشهوره ژبوباندي هم ژباړل سوی دی . اثار اولیکني یې د دې مشهور لیکوال نور ارزښتناک اثار په کې د انګلیسي ادبیاتو تاریخ ، د فلسفې تاریخ په کې ،اود ژوند عکسونه چي دده دمیرمني ایریل ډیورنټ په مرسته لیکل سوي دي دیادوني وړ دي، همدارنګه د تمدن د تاریخ له لیکلو ترمخه، ډیورنټ د حکمت اصول او معاصر ټولنیز مسایل هم لیکلي دي . مړینه اوکورنۍ په ۱۹۸۱زیږدیزکال کي کله چي ویل ډورانت دیوناروغۍ له کبله روغتون ته ولېږل سو دنوموړي مېرمن ایريل ډورانټ ورپسي ناروغه اوترلږ مودې وروسته مړه سوه . ویل ډورانټ چي دخپلي مېرمني په مرګ باندي خبرسو ده هم زړه ورپسي واچاوه اوترلنډي مودې دمرګ په خوب ويده سو .
جَز

جاز یا جَز انگریزی: ، یوهد موسقس دوله دی د دی سرچینه د امریکایی تورپوستکی خلکونه دی.چی په لومری ورزو د سلیزی کی جور شوی ده
د اوبو آس

ده یو رقم ماهی دی د مایانو کورنی نه.دیر تودی او معتدلو اوبو کی جوند کوی. د اوبو اس یو توفیر چی لری هغه دا ده چی په دوی کی نرینه امیدواره کیگی.او تر اونی دوی امیدوار پاتی کیگی.د دوی اوگتیاترمیلی متره دی.
آروانا

آرُوانا یا ادوکی لرونکی ژبه یو رقم مایی دی.
سالمون

سالمون یا ازاده مایی په خوگی ابو زیگیدل کیگی او بیا اقیانوس ته زی. دسی ایل کیگی هغوی د هگی اچول ته بیرته هغی ته زی چی هغوی نری ته راغلی دی. دسالمون گته د سالمون مایی گته ده:امگا.پروتیین.وایتمین
هلک

نارینه انسان ته هلک ویل کیگی.هلک یو نوم دی چی نارینه انسان ته وختی چی دا ماشوم وی ويل کیږى .اوددى لپاره چی هغه نسبت تر مور او پلار ورسویی هغی ته زوی ویل کیږى .
د جبر واده

جبری نکاح یا جبری واده هغه بد شگوم شی دی چی هغی کی هلک یا جلی مجبوره کول کیگی چی بی د حیس مینه یو بل سره واده وکی.ده یوه بد رواج افغانستان کی دی.چی جبری واده یوه انسان حق ضایع کوی او ایل کیگی چی هغه نکاح چی د جلی رضا نیی هغه باطل دی. هغه جلی چی عمری نه کته وی.هغه اورکی ایل کیگی .هغی سره واده شه کار ندی او هغوی د روانی تکالیفو سره مخ کیگی. بد بدل اورکی جلی ورکول
بد

بد هغه نکا او ناروا رسم دی چی اسلام کی شتون نلری اما افغانستان کی یوه بده عننه غوندی خلکو کی رواج لری .ده دیر یو بد او ناروا کار دی جچی هیچ ایه د قران کی شتون نلری .اکثرا واده چی بد مندی جوری گی هغه یوه ترخه جوند لری. منبع
ماره

په بوداییسم دین کی ماره یوه غول ته ایل کیگی چی وختیگوتاما بودا دیر اوشیاری او اشراق ته رسیدل وه .ماره الته پیدا کیگی او هرسه کوی چی بودا وغلویی او فریب ورکی.
ابوسعید ابوالخیر

ابوسعید فضلالله بن احمد بن محمد بن ابراهیم ابوسعید فضلالله بن ابوالخیر احمد مشهور په شیخ ابوسعید ابوالخیر ۳۵۷-۴۴۰ قمری عارف او شاعر سلیز د خلورم او پینخم.
پیرایوس

پیرایوس ولسوالی په اتیک ولایت د یونان شتون لری.نفوس ۱۷۰٬۷۱۵ ۱ ایل کیگی.
بارثنون

پارثنون په یونانی: معبد او یوه دوختینی معبد دی .چیکاله مخ کی په پریکلس امر باندی جور شو.
آتینا

آتنا به یونانی: ، یا ، په یونانیانو په خانی تارخ کی د اتن شار پاسوال ایل کیگی.
بخارا امارت

د بخارا امارت د منځنۍ آسیا یو دولت و چې له تر ز. کال پورې یې شتون درلود. دا حکومت د آمو دریا او سيري دريا د سيندونو تر منځ ځمکو کې، چې پخوا د په نامه یادېدل موقیعت درلود.د دې امارت مرکزی ښارونه عبارت د بخارا او سمرقند لرغونو ښارونو څخه ول، گوم چې اوس مهال د ازبکستان د پولو په چوکاټ کې پروت دې . امير د بخارا اميران - . . سرچینې بخارا امارت
ابوالخير خان

ابوالخير خان د ازبکانو مشر و چې په منځنۍ آسیا کې یې سرگردان ازبک کوچی قومونه یې سره متحد کړ کوم چې د قزاقخاناتو وروسته یې د جاني بیک او کارین خان په وړاندي یې په ز. کال کې په بغاوت لاس پوری کړې ول او جلا جلا اوسېدل. سرچینې بخارا امارت
محمد شیباني

محمد شیباني ازبک چي په منځنۍ اسیا کي دشیباني واکمنۍ بنسټګر ګڼل کیږي په میلادي کال کي کي پیدا اوپه میلادي کال کي د ایران له واکمن شاه اسماعیل سره په جګړه کي ووژل سو . شیباني دنسب له پلوه دشاه بوداق زوی اود ابوالخیرخان لمس دی چي دنسب سلسله یې مغولي واکمن چنګیزخان ته رسیږي . شیباني دخپلي واکمنۍ په دوران کي له عثماني ترکیې سره هم ټینګي اړیکي درلودې اوله همدې کبله یې دایران له صفوي سلطنت سره دښمني هم کول ځکه عثماني ترکیه او شیبانیان دواړه سني مذهبه اوشاه اسماعیل شیعه مذهبه مسلمان وو . محمدشیباني په ترکستان کي ترواک ټینګولو وروسته دهرات له تیموري واکمنو او ظهیرالدین بابر سره هم ډغري ووهلې او وتوانېدی چي دهغوی واکمني راوپرځوي خوپه میلادي کال کي کله چي دمروه سره نژدې دشاه اسماعیل له فوځیانو سره په جګړه کي ښکيل سو خپل سریې بایلود اوپه قتل ورسېدی . شاه اسماعیل دنوموړي ترقتل وروسته دده سرله تني جلا کړ اودسر پوست یې له بوسو ډک په استانبول کي عثماني واکمن دویم سلطان بایزید ته واستاوه . دمحمد شیباني کورنۍ په دې ډول ده : دنوموړي پنځه مېرمني مهرنیګارخاتون، خانزاده بېګم، عایشه سلطان خانم، زهراء اغا او خانزاده خانم نومېدلې . مور یې آق قاضی بیګم او اولادونه یې محمدتیمورسلطان، خرم شاه سلطان او محمدرحیم سلطان نومېدل . محمدشیبانی دمرګ پروخت شاوخوا کاله عمر درلود اود ازبکستان په سمرقند ښار کي خاورو ته سپارل سوی دی . سرچینې تاریخ عثماني لیکوال هامر پورګشتال اردو دایرة المعارف بخارا امارت
انګورو روزنه

انـــــــــــــــــــــــــــگور انگورد تخم قلمو ليرنگ په ذ ريعه تکثير کيږي . که انگو ردتخم په ذ ريعه تکثير شي نوموړي بوټي د مورني بوټي څخه څه ناڅه توپير لري اوهمداسبب دى چې د تخم تکثير دا نگورود پاره غوره نه بريښي . دانگوروټو ل انواع که نيله بوټي وي يا پيوند بوټي د قلمو په ذريعه تکثيرکيږي . عموماقلمې د يوه کال د پاره به بوزغلي کې کرل کيږي او نيلو تشکيل څخه وروسته باغونو ته انتقال مومي . که څه هم په افغانستان کې دانگورو پيوند کول معمول اوضرور نه دي مگر په خارجي هيوادو کې دځينو امراضو او حشراتو له امله دانگورو نيله لرونکي قلمې په باغونو کې دکرلو تر دمخه پيوند کوي . دليرنگ په باب په تير فصل کې پوره معلومات وړاندې شوي دي اوبيا يې تکرار ته ضرورت نه بريښي . هر کله چې ديوه چاپيريال په خاورو کې مضر امراض او افات لکه فايلوگزيرا يانيماتودونه موجود وي او حساس انگور لکه وايتيس وينيفيرا کرل کيږي نولازمه ده چې مقاومت لرونکي نيله بوټي په کار واچول شي ترڅو په پيوند بوټي په زړه پورې حاصلات ورکړي . دونيفيرا انگورودپاره دنړۍ په ځينو هيوادونو کې يو شمير نيله بوټي استعماليږي چې هغه په لاندې ډول دی صابر شاه عادل
واخان دهلېز

واخان دهلېز یا واخان د افغانستان په شمال شرق کې د افغانستان د خاورې یوه نرۍ تړانگه ده چې تر چینه پورې غځېدلي ده او تاجکستان له پاکستان څخه جلا کوي. د ا دهلېز ، د پامیر د شمال له طرفه او قراقرم د سوېل له طرفه تر منځ پروت دی، د دې دهلېز پراخوالی او اوږد دی. تړلې لیکنې بدخشان ولايت فيض آباد د ورېښمو لار سرچینې واخان
نوملنیسون

توملینسون په ۱۹۴۱ ز کې زیږیدلی او په دټیکنالوژۍ دنوموتي انسټیټوټ مساچوټس څخه فارغ شوی و، نوموړي لومړنی برېښنالیک په ۱۹۷۱ز کې لیکلی و. توملینسون لومړی دڅیړونکو او نظامیانو لپاره دا پروگرام جوړ کړی و، چې په لږ وخت کې ډیر پیغامونه ولیږي، وروسته بیا دهمدې اړتیا له مخې انټرنېټ هم رامنځته شو. امریکايي شرکت ریټیون په خپله خبرپاڼه کې لیکي: ری په رښتیني مانا د ټیکنالوژۍ سرخیل دی، دکمپیوټر راپیدا کېدو سره سم یې برېښنالیک رامنځته کړ، دنوموړي دې اختراع دنړۍ په کچه داړیکو بڼه بدله کړه ، د دومره ستر بریالیتوب او لاسته راوړنې سره هم ډېر عاجز و، نرم و، بله ځانگړنه یې سخا وو، هر چا سره به یې خپل مهارتونه شریکول... دبرېښنالیک دبنسټگر دا وینا به دتاریخ برخه وي: هرڅه، چې په انترنټ خپریږي، باور پرې مه کوئ، دا په یاد ولرئ، چې ددې پاڼو تر شا انسانان دي او هغوي تیروځي. تړلې لیکنې برېښنالیک انټرنېټ خبرتیایي ټېکنالوجي سرچینې
واخان

واخان یا وَخان یوه غرني سیمه ده چې د منځنۍ آسیای په زړه کې، د افغانستان په شمالشرقی برخه کې ، د پامیر د شمال لخوا، قراقروم د سوېل لخوا ا و هندوکُش د لویدېځ له خوا د غرونو په مینځ کې واقع سوی دی. واخان دهلېز یوه درۀ د افغانستان د خاورې یوه نرۍ تړانگه ده چې تر د لویدېخ نه تر ختېخه پورې غځېدلي ده او د آمو دریای علیا پنج سیند او آب واخان ددې دهلېز څخه سرچشمه اخلي. واخان ولسوالۍ په افغانستان کې د بدخشان ولایت یوه ولسوالۍ ده . وېش واخان پر دریو جغرافیوی سیمو باندی ویښل سوی دی: واخان دهلېز، غټ پامیر ، کوچني پامیر. واخان ولسوالۍ تړلې لیکنې بدخشان ولایت فیض اباد ورېښمو لار سرچینې واخان
لویېس سیسارس

لویېس سیسار فېدېرب د فرانسوي سېنېگال واليپه فرانسوي: - - لویي سیسار فېدېرب د جون په ۳ نېټه کال ۱۸۱۸ کې د فرانسې په لیل ښار کې زېږېدلی او د سپتمبر په ۲۹ کال ۱۸۸۹ کې د فرانسې په پاریس ښار کې مړ شوی. لویي دفرانسوي سېنېگال له ۱۸۵۴ نه تر ۱۸۶۱ پورې والي یا حاکم وو، له ۱۸۶۳ تر ۱۸۵۶ پورې د فرانسوی امپراطوري موسس په افریقا کې، په افریقا کې ېې ډاکار تاسیس کړ چې وروسته د فرانسوی غربي افریقا په مرکز بدل شو. لوېې په کال ۱۸۴۰ که له پولي تخنیک نه فارغ شو، په پوځ کې ېې د انجینري بخش کې کار پېل کړ، له ۱۸۴۳ تر ۱۸۴۶ پورې ېې په الجیریا کې دنده تر سره کړه، وروسته د گوادلوپ ټاپو ته واستول شو خو په کال ۱۸۴۹ کې بیا الجیریا ته راستون شو او دلته ېې اولنی مستقل حکم صادر کړ چې دې حکم ته تر اوسه په فرانس کې د قدر په سترگه کتل کېږي او ستایل کېږي. وروسته ېې په قبایلو کې دنده تر سره کړه چې د افتخار مډال او نوم ېې هم وگټه. په ۱۸۵۲ کې سېنېگال ته ولاړ او هلته د پوځ د انجینرانو د بخش مدیر وټاکل شو چې دلته له دوه کاله دندې وروسته ترفېع ورکړل شوه او دفرانسوي سېنېگال والي شو. په دې وخت کې لویي ته خبر ورکړل شو چې د سېنېگال په سرحداتو کې د اسلامي ډلې چې مشر ېې عمر تال وو د ودې په حال کې ده او لويي باید د احتیاط له پالیسي لاس په سر شي، په دې وخت کې لویي په ټولو هغو ډلو حمله کوي چې د فرانسې د گټو مخنیوي کې ښکېلې وي. د موریش قوم ېې مطیع کړ او عمر تال ډله ېې د سېنېگال له سیند هاخوا پسې واخیسته او د فرانسې کالونی ېې په کال ۱۸۶۱ کې تر گامبیا پراخه کړه. په کالونیو کې د لويي پالیسي لویي په کالونیو کې د ظلم کولو خلاف وو، او له خلکو سره ېې خاص همدردي لرله، د هر ډول غلامي انعطاف ناپذیره دشمن وو، د خلکو د رفاه لپاره ېې ډېرې هلې ځلې کولې، ډېره هڅه ېې دا وه چې په افریقا کې د ځایي خلکو ټولنه جوړه کړي، کله ېې چې تولنه جوړه کړه د دوي مشرانو باندې ېې د فرانسې د گټو ساتنه زدکړه او حتی داسې یو بنسټ ېې کېښود چې د دوي بچي چې وروسته به قدرت ته رسېږي د فرانسې گټو ته وفاداره پاتې کېږي. لویي کوښښ وکړ چې سېنېگال داسې یوه بنسټیزه زاویه کړي له کوم ځای چې ټولې فرانسوی کالونی یا مستعمرې کنټرول کېدای شي. وروسته کړنې لويي په کال ۱۸۶۵ کې سېنېگال نه بیا الجیریا ته ولاړ. په دې وخت کې د فرانسې د جرمني له فرانسویانو چې فرانکو جرمن ورته وایی او دا جنگ هم دفرانکو جرمن ور په نامه یاديږي فرانسې ته وغوښتل شو. په ۱۸۷۰ کې د فرانسې په شمال کې د پوځ قومندان وټاکل شو. په کال ۱۸۷۱ کې ېې ځان د ملي شورا مجلس ته کاندید کړ خو ډېر ژر ېې له خپلې دندې استعفا وکړه او د استعفا وجه ېې په ملي شورا کې د جمهوري خواهانو ضد کړنې او خوځښت وو. په کال ۱۸۷۶ کې ېې بیا ځان کاندید کړ خو انتخابات ېې وبایلل. خو په کال ۱۸۸۸ کې ېې د جمهوري خواهانو د حزب لخوا د فرانسې د شمال د استازي په حیث د سنا مجلس ته ځان کاندید کړ. تړلې لیکنې دا هم وگورئ فرانس بهرنۍ تړنې سرچینې - - -
ایتا جینېرو

ایسټېټ جنرل په فرانسه کې --- ایتا جېنېرو - -- په فرانس کې له انقلاب نه مخکې سلطنتي حکومت له درې ډلو جوړ وو: دستور ورکونکي چې روحانیون او اشراف وو، اقلیت خو تر نورو ېې زېات امتیاز لاره او درېمه ډله خلک وو چې اکثریت وو. دلته په ۱۳ پېړی کې د وکیلانو په مشوره او دودونو سنتي کړنو ته په کتو د لوی گډون په ذریعه اساسي قانون جوړېده چې د همدې مقننه قوې نوم اېتا ژېنېرل یا جېنېرل وو. د اېتا جېنېرل بنسټ په ۱۳ پېړي کې کېښودل شوي وو او تر ۱۷۸۹ تر د فرانسې انقلاب پورې ېې دوام وکړ. دغه مقننه قوه چې له درې ډلو جوړه وه په اول ځل د پاریس په نوتر دام چې په فرانسي نتخ دام تلفظ کېږي د اپریل په ۱۰ کال ۱۳۰۲ کې جوړه شوه. او د بحث موضوع د پادشاه څلورم فیلیپ او د کتو لیک عیسویان پاپ اتم بونیفاس تر منځ مخالفت په اړه وه. د پرېکړې لپاره د ټول فرانسوي ملت نظر هم راغونډ شوی وو. دغې جرگې د پادشاه ملاتړ وکړ. په دوېم ځل ۱۳۰۸ کې د اغونډه په تور چې په فرانسوی توغ تلفظ کېږي جوړه شوه موضوع ېې د عیسویانو د مذهبي جنگي لښکر ختمول وو په پخوانی وخت کې پادشاه هم لښکر لاره او کلیسا هم مذهبي لښکر تر څو له عیسویت نه دفاع وکړی.په ۱۳۲۰ کال کې داېتا جېنېرال یا جېنېرل ایسټېټ غونډه په پونتواز او پوانتیی کې وشوه او په دواړو غونډو کې خلکو خپله مرسته له پادشاه پنځم لویي سره وکړه د مرستې موخه د سلطنتي خزانې تقویت وو. په کال ۱۳۵۵ کې دا غونډه د دوېم جان له لوري جوړه شوه تر څو د خلکو مالي مرسته د انگلستان په ضد د جنگ لپاره راغونډه کړي. کله چې په فرانسه کې ځنې اصلاحات را منځ ته کېدل نو د اېتا جېنېرل مقننه قوې ورسره مخالفت وکړ خو د داوفین چې په فرانسوی داوفه تلفظ کېږي د دوی مخالفت رد کړ. دا غونډه په ۱۴۴۸ کې جوړه شوه تر څو په اول ځل د کلیو لپاره استازي وټاکي. خو د پادشاه دولسم لویي په وخت کې چې ۱۷ کاله د فرانسې پادشاه وو او په ۱۷ کلو کې ېې صرف یو ځل دا غونډه په کال ۱۴۸۶ کې را وبلله. له دې وروسته اول فرانسیس چې په فرانسې له ۱۵۱۵ تر ۱۵۴۷ حاکم وو دا غونډه را ونه بلله. په ۱۶ پېړی کې دیارلسم لویي د سلطنت دوره کې مذهبي جنگ جوړ شو او په ۱۶۱۴ کې دا غونډه را وبلل شوه خو د دې غونډې کمزورتیا هم په گوته شوه هغه کمزورتیا د خلکو د نظر اختلاف د خپلو شخصي گټو ساتنې لپاره. په دې غونډه کې جرگې د دفترونو خرڅول رد کړل او په دې سره ېې اشراف په دې مجبور کړل چې له خپلو ځنې امتیازاتو تېر شي خو جرگه هم بې پرېکړې پای ته ورسېده. له دې وروسته د دې ډلې خلک هم په سلطنتي حکومت کې یا د قاضي په حیث او یا هم کوم اداري کار نیولی وو چې دا جرگه کمزورې شوه او وگړي ېې کم شول د دې جرگې بله او اخري غونډه په کال ۱۷۸۹ وشوه چې په دې وخت کې سلطنتي حکومت له ډېرو ستونزو سره مخ وو او د فرانسې د انقلاب پېل وو ؛ ستونزې لکه مالي کمزورتېا، د پادشاه قدرت کې کمی. چې بلاخره د انقلاب ملي شورا جرگې په ۱۷ جون د اېتا جېنېرل لغوه کېدل اعلان کړل چې د ټولنیزو او سنتي ډلو د دولت په چارو کې د گډون پای ته ورسېد تړلې لیکنې فرانس سرچینې
ډونیز ډېډروټ

--- دونیز دیدروټ دونیز دیدروټ چې په فرانسوي دوني دیدرو تلفظ کېږي په ۱۷۱۳ کې پېدا شوی او په ۱۷۸۴ کې په فرانس کې مړ شوی . دونیز د فرانسې فیلسوف او د انسایکلوپیډیا موسس دې. د عصري دور له کارونو د یو بنسټ دونیز ایښی چې تر اوسه خلک انسایکلوپیډیا کاروي. په ۱۷۴۵ کې ېې ژباړه پېل کړه اولني ژباړه ېې د تقوا په اړه کړې. په عیسویت کې ېې دخرافاتو په ضد خپله فلسفه ولیکله. او څه نور داستانونه ېې هم خپاره شوي چې یو ېې دمذهبي په نوم داستان دې په دې داستان کې یوه انجلی په زوره مذهبي کېږي او مذهب ېې د هغه مخه نیسي چې انجلی ېې کول غواړي تړلې لیکنې فرانس سرچینې
فرانسوي ډایرکټري

فرانسوي ډایرکټري په انگریزي: د فرانس د انقلاب په اول دوران کې د حکومت نوم ډارېکټوري وو چې د سیاستمدارانو له یوې لوې ډلې جوړشوی وو او ۴ کاله ېې دوام وکړ. ۵ ډارېکټران چې د عمومي امنیت کمېټه ېې اداره کوله. ۲۵۰ استازي ېې لرل چې عمرونه ېې له ۴۰ کالو زېات وو او یا ۴۰ کلن وو وزیران او معاونانو لپاره هم یو لېست وو . دغو استازو وزیران، سفیران، د پوځ جنرالان او د ماېې راغونډوکي ټاکل. خو دې حکومت کافي بودېجه د خپل قضایي سیستم او پروژو لپاره نلرله. همدې حکومت او اساسي قانون ته چې له ۱۷۹۵نه تر ۱۷۹۹ پورې دوام وکړ ډاریکټوري وایي. دا حکومت دفرانسې دانقلاب دوېم حکومت گڼل کېږي سرچینې
جورج ډېنټن

جورج ډنټون په انگریزي: په کال ۱۷۵۹ کې په فرانس کې زېږېدلې او په کال ۱۷۹۴ کې د فرانسې په پاریس ښار کې ترې سر پرې کړل شو. د فرانسې انقلابي رهبر ووچې د ده په خوله د سلطنتي سیستم نسکورولو کې ېې خپل رول لوبولی. د سلطنتي سیستم له ورانېدو وروسته د فرانسې دعمومي امنیت کمېټې ریس وو. خو د هغه زیات ملایمت او ممکن مخالفت د ترور او وحشت له حکومت سره د خپل مرگ په لور رهبري کړ چې ځنې وکیلانو په ده تورونه ولگول او د اعدام په حکم ېې محکوم کړ. ډنټون د جک زوی وو چې په ۱۷۸۴ کې ېې د قانون زدکړې پای ته ورسولې او د پاریس ښار ته ولاړ او هلته ېې د پادشاه په شورا کې د وکیل په حیث دنده پېل کړه. او له شارپانتیي سره ېې واد وکړ. وروسته ېې مکر را سیاسي ویناوې پېل کړې چې په وینا کولو کې ېې ښه مهارت لاره. په دې وخت کې د فرانسې سلطنتي حکومت ساتونکو ځنې وکیلان قتل عام کړل او ډنټون له وېرې د انگلستان په لندن ښار کې پناه واخیسته. په ۱۷۹۱ کې د فرانسې د ملي شورا انتخابات ووچې ډنټون په انتخاباتو کې د گډون لپاره له انگلستان بېرته راگرځېده . په دې وخت کې د پاریس خلک د سلطنتي حکومت په ضد راپارېدلي وو چې د هغه وخت پادشاه ېې له قدرته لرې کړ او ډنټون د دې دعوا وکړه چې دا کار خپله ډنټون کړی دې. چې په دې وخت کې د رېن اف ټېرور د ترور او وحشت له حکومت په نامه په فرانسه کې د یو گروپ پالیسي له ډنټون سره مخالفت کوي له ده سره ېې بل ملگري نیسي چې دواړو نه سر وهي او دعمومي امنیت کمېټې ته بل مشر ټاکي سرچینې
توماس الوا اډېسن

توماس الوا اېډیسن په انگریزي: توماس د فیبروي په ۱۱ کال ۱۸۴۷ د امریکا متحده ایالاتو میلانو اوهېو کې زېږېدلی او د اکتوبر ۱۸ کال ۱۹۳۱ نیو جرسي کې مړ شوی. توماس د نړی اولنی څېړنیز لابراتوار جوړکړ، په ۱۸۶۳ کې د ټیلي گراف په صنعتي شرکت کې کار پېل کړ په دې وخت کې د برق سیستم د بیټریو په ذریعه مخکې تله چې دبرق د تولید عصري سیستم ېې کشف او پراخه کړ. وروسته له دې ېې د کاربون لېږدونکی او فونو گراف . کشف او عصري کړ سرچینې
جوزف چېمبرلېن

جوزف چمبرلین جوزف په ۱۸۳۶ کال د دجولای په ۸ نېټه د لندن ښار کې زېږېدلی او په ۱۹۱۴ کال کې د جولای ۲د لندن ښار کې مړ شوی. جوزف سوداگر، په ټولنیزو اصلاحاتو کې ځانگړی رول لوبونکی . افراطې سیاستمدار، سرسخته امپریالست او د نورو افراطي کونکی وو. د سیاسي پارټي پالیسي ته کار کولو نه ېې عملي بریا زیاته خوښوله او په سیاست کې ېې عملی بریا تر تنظیم ته وفاداره پاتې کېدو غوره گڼله. جوزف د لندن ښار نامتو بوټ جوړونکي زوی وو چې خپله ېې له پوهنتونه نفرت کاوه او په ۱۶ کلنی کې ېې په سوداگري پېل وکړ. په ۳۸ کلنی کې په مدني چارو کې لاس وهنه پېل کړه او ځان ېې د بېرمېنگم ښار لپاره ولسوال کاندید کړ او په تعلیمي سیستم کې اصلاحاتو، د کورونو جوړونه کې بهتري او په ښار کې د خلکو لپاره نورو اسانتېاوو برابرولو جوزف ته ملي امتېاز وروباښه. په ۴۰ کلنی کې جوزف د انگلستان د گاز او اوبو سیستم لپاره ډېر کار وکړ چې په خپل دوران کې تر ټولو بریالی انگریز بلل کېده. په ۱۸۷۶ کې ېې ځان د انگلستان پارلمان ته کاندید کړ خو د پارلمان غړو د جوزف افراطي نظریاتو او د ده په پالیسی پورې ځان نه تړلو وېرولي وو. په دې دوره کې جوزف د محلي حکومت اصلاحاتو ته کار وکړ او د غریبو لپاره ېې د کورونو غوښتنه وکړه، د دې تر څنگ ېې تعلیم مفت کړ د دهقانانو لپاره د ۳ جیربه ځمکې او یوې غوا غوښتونکی شو. په ۱۸۸۰ کې ېې د ایرلنډ سره هم په اصلاحاتو کې همکاري وکړه په ۱۸۹۵ کې د انگلستان د مستعمرو لپاره د بهرنیو چارو وزیر وټاکل شو چې ډېر ژر پرې په جنوبي افریقا کې د جرمونو تور پرې ولگېد د بوېر په نامه جگړه ېې وکړه بوېر هغه جرمنیان او هالنډیان چې افریکنرس هم ورته وایی په جنوبي افریقا کې مېشت ووپر دوي ېې حمله وکړه. خو وروسته له تحقیقاتو ېې خپل سپیناوی وکړ دا جنگ د جوزف لخوا په مخ ولاړ چې د دې جنگ له وجې انگلستان ته په نظامي او سیاسي لحاظ تاوان واوښت په اروپا کې په سیاسي لحاظ بې ملگري پاتې شو جرمنانو چې تل ېې غوښتل له انگرېزانو سره سیاسي اتحاد ولري له لاسه ورکړ او هم ېې ډېر نظامي تلفات ولیدل. له دې وروسته بیا بېرمېنگم ته ولاړ او ځان ېې کاندید کړ همدا ېې اخری سیاسی بریا وه او له هغې وروسته پرې مغزي سکته راغله چې تر مرگه پورې ېې بې پناه او بېچاره کړ تړلې لیکنې لندن وېلز
پییر کیوري

پییر کیوري د مې مېاشتې په په ۱۵ نېټه په ۱۸۵۹ کال کې د فرانسې په پاریس ښار کې زېږېدلی دی او د اپرېل په ۱۹ په ۱۹۰۶ کال د پاریس ښار کې مړ شوی. پییر او د پییر ښځې ماري کیوري دوړو رادیم او لونېم کشف کړ. او د ژوند تر اخر پورې ېې د خپلې کورودانې سره یوځای پر کیمیا او فزیک باندې کار وکړ. تړلې لیکنې سرچینې فرانسویان فرانسویان کاشفان فرانسوي فزیکپوهان فرانسوي کیمیاپوهان
ماري کیوري

ماري سالومیا سکلودوسکا کوري، - فرانسوي، : پولنډ کې زږېدلې ده. د د نومبر له مې څخه د د جولای تر مې پورې یوه پولندي الاصله فرانسوي فزیک او کیمیا پوهه وه، چې د راډیو اکټیوټي په اړه یې مخکښې څیړنې په لومړني ځل ترسره کړې دي. دا لومړنۍ ښځه وه، چې د نوبل جایزه یې وګټله. همدانګه یوازینی کس او یوازینۍ ښځه وه چې د نوبل جایزه یې دوه ځلې وګټله. ماري یوازنی کس دی، چې په دوه ساینسي څانګو کې یې د نوبل جایزه ګټلې ده. د دې مېړه، پیري کوري د هغې د لومړۍ نوبل جایزې شریک ګټونکی و. په دې ډول دوی هغه لومړنۍ واده شوې جوړه شوه، چې د نوبل د جایزې ګټونکې وه. د کوري کورنۍ هغه کورنۍ ده چې د نوبل د پنځو جایزو میراث یې خپل کړی دی. هغه په ۱۹۰۶ کال کې لومړنۍ ښځه وه چې د پاریس په پوهنتون کې استاده شوه. هغې په وارسا کې دې نړۍ ته سترګې و غړولې او په هغه وخت کې د پولنډ سلطنت د روسیې د امپراتورۍ یوه برخه وه. هغې د وارسا په فلاینګ پوهنتون کې په پټه توګه زده کړې و کړې او په ورسا کې یې خپله عملي ساینسي روزنه پیل کړه. په کال کې چې عمر یې کلونو ته رسېده، هغې د خپلې مشرې خور برونیسلاوا په تعقیب په پاریس کې خپلو زده کړو ته ادامه وکړه او هلته هغې د خپلو زده کړو لوړې درجې ترلاسه کړې او خپل پاتې علمي کارونه یې ترسره کړل. په کال کې یې د فرانسوي فزیک پوه پیري کوري سره واده وکړ. دې د فزیک په برخه کې د کال د نوبل جایزه له خپل مېړه او د فزیک پوه هنري بیکریل سره د دوی د مخکښ چې په لومړي ځل ترسره کېږي کار لپاره شریکه کړه. دغه مخکښ کار د راډیو فعالیت تیوري ته وده ورکول و او دغه اصطلاح هم دوی رامنځته کړه. په کې پیری کوري په پاریس کې د سړک په سر په یوه پېښه کې مړ شو. ماري په کې د کېمیا په برخه کې د پولونیم او رادیم د عناصرو د کشفولو په خاطرد نوبل جایزه وګټله. دې دغه عناصر د هغه تخنیکونو په کارولو سره کشف کړل، چې هغې د راډیو اکټیو ایزوټوپونو د جلا کولو لپاره اختراع کړي و. تړلې لیکنې سرچینې فرانسویان
دېمونا

دېمونا په عبری کې: د اسرائیل رژیم د ښارونو څخه یو ښار دی چې د اسرائیل سوېل ولایت کې او د نگب په دښته کې موقیعت لری. د اسرائیل اټمی بټۍ د دغه ښار سوېل کې په لس کیلومټری پروت دي . سرچینې دېمونا د اسرائیل ښارونه د اسرائیل اټمی تاسیسات
سوني‌ارېکسن کا 750

سوني ارېکسن کا د سونيارېکسن شرکت یو موبایل او د کا د ډول څخه دی چې په ۲۰۰۵ز کال کې بازار ته وړاندې شوی دی. دا گرځند مبایل د کمپنۍ له خوا له عرضه کولو څخه مخکې په خپل کوډ نوم چې کلارا و؛ نومېدو. قیمت د دې گرځند موبایل قیمت په بریتانیا کې پونډه او په استرالیا کې د څخه تر ډالره دی. بهرنۍ تړنې : کا
کرسټف پلانټېن

کریسټف پلانتن په کال ۱۵۲۰ سنت اویرته کې پېدا شوی او د جولای په ۱ نېټه کال ۱۵۸۹ کې مړ شوی د پرنټر بنسټگر او انجیل ېې په څو ژبو خپور کړی. د فرانسې د نور ماندي په کابن کې د کتاب لکه د جلد په څېر جوړول زده کړي. په کال ۱۵۵۵ کې ېې په تیپو گرافي چې د خط لیکلو ډیزاین او ترتیب دې پېل وکړ. د ټیپو گرافي دفتر ېې اول په پاریس، وروسته په هالنډ کې جوړ کړ. په دغه وخت کې اروپا ډېره مذهبي وه چېرته چې عیسویت حاکم وو نو د پلاته یا پلاتن ډېر خپاره شوي کتابونه هم مذهبي دي چې د ځنې کتابونو مالي مرسته ېې د هسپانیا دوېم فیلیپ په غاړه اخیستې وه. بهرنۍ تړنې . - فرانسوي لیکوالان
سوني‌ارېکسن کا 510

سوني ارېکسن کا د سونيارېکسن شرکت یو موبایل او د کا د ډول څخه دی چې په ۲۰۰۶ز کال کې بازار ته وړاندې شوی دی. بهرنۍ تړنې کا
سوني‌ارېکسن کا 550

سوني ارېکسن کا د سونيارېکسن شرکت یو موبایل او د کا د ډول څخه دی چې په ۶ د فبروری د ۲۰۰۶ ز کال کې بازار ته وړاندې شوی دی او کمره یې ۲ مگا پیکسله دی. سرچینې - - بهرنۍ تړنې . - - . - - کا
سوني‌ارېکسن کا 600

سوني ارېکسن کا د سونيارېکسن شرکت یو موبایل او د کا د ډول څخه دی چې په ۲۰۰۵ز کال کې بازار ته وړاندې شوی. سرچینې د سوني ارېکسن شرکت رسمی وېب پاڼه د سوني ارېکسن گرځند تېلیفون موډلونه کا گرځند
سوني‌ارېکسن کا 610

سوني ارېکسن کا د سونيارېکسن شرکت یو موبایل او د کا د ډول څخه دی چې په ۱۳ د فیبروری د ۲۰۰۶ز کال کې د نړیوال کنفرانس کې وړاندی شو. سرچینې بهرنۍ تړنې -. کا
مسيحيت په افغانستان کې

مسيحيت په افغانستان کې ډیره زړه تاریخچه لری او پخوانیو زمانو ته رسېږی، مسيحيت په افغانستان تقریبان پدی ورستیو پیړیو کې له مېنځه تللي و خو وروسته له دې نه بېرته راژوندی او پلویان یې ډیر سول چې خارجی ځواکونه افغانستان اشغال کړل، ویل کېږی چې اوس مهال په ډیري ولایتونو کې لکه: بامیان، بلخ، هرات، کابل او نورو کې د عیسویانو کلیساگاني شته او دغه دین ته تبلیغ کېږی د خارجی ځواکونو لخوا د عیسویت تبلیغ دالجزيرې تلويزيون د ۲۰۰۹ ز. کال د مي دمياشتې په ۴ مه نيټه يو راپور خپور کړی و چې امريکايې سرتيري په کې په داسې حالت کې ليدل کيدل چې پلازمينې کابل ته څيرمه دباگرام دهوايې ډگر په څنډو کې په ځايې اوسيدونکو د انجيل نسخې ويشي . د جنوبی کوریا د مبلغینو تښتونه په ۲۰۰۷ ز. کال کې طالبانو ۲۳ کوریايي وگړي په دې تور وتښتول چې په افغانستان کې د عيسویت تبليغ کوي طالبانو د دوی دخلاصيدو په صورت کې دافغانستان څخه دجنوبي کوريا دځواکونو دوتلو غوښتنه وکړه چې بالفعل ومنل شوه او د ۲۰۰۷ ز په اخرو کې دجنوبي کوريا ځواکونه له افغانستان ووتل. له تښتول شوي کسانو سره دننه په کوريا ددې لپاره ښه چلند ونه شو چې د جنوبي کوريا حکومت داسې وښودله چې يو مسيحي دولت دی مگر دکوریا ۲۳٪ وگړي بودايان ۴۹ ٪ ملحدين او له ۲۷-۳۱٪ فقط عيسويان دي ځکه خو دغه بوذي حکومت ددې پيښې وروسته دسیاسي او ديني کړکيچ سره مخامخ شو سره ددې چې عيسوايان په دغه هيواد کې اقليت دي ، دکوریا حکومت اړشو چې يو فرمان صادر کړي چې له مخې له خپلو اتباعو غواړي افغانستان ،عراق او صومال ته د سفر دمخه حکومت څخه اجازه واخلي همدارنگه په دغه هيوادنو کې له ميشته کوريانو څخه وغوښتول شول چې ډير ژرخپل هیواد ته راستانه شي له دې وروسته په په پلازمينه سيول کې دسايمول کنيسه هم په افغانستان کې له خپلو ۴۲ مبشرينو څخه وغوښتل چې له افغانستان څخه راووځي جنوبي کوريا ۱۷ زره وگړي يې داسلامي نړۍ په بيلابيلو سيمو کې دعيسويت په تبليغ بوخت دي چې له دې جملې ۸ تنه په عراق کې نيول شوي او ۲۳ يې په افغانستان کې همدغه پيښو دجنوبي کوريا حيثت ته تاوان رسولی په ځانگړې توگه اسلامي هيوادونو سره داړيکو په برخه کې. سرچینې نور ولولئ مسيحيت مسيحيت
سوني‌ارېکسن ډبلیو995

سونيارېکسن ډبلیو د سونيارېکسن شرکت یو موزیکال گرځند ټېلیفون دي چې د واکمن شرکت پوری تړاو لری او په ۴ د جون د ۲۰۰۹ ز. کال بازار ته وړاندی شو. دا گرځند ټېلیفون د واکمن شرکت لمړنۍ موبایل دی چې ۸ مگاپیکسلی کمره لری . سرچینې انگلسی ویکیپېډیا کا گرځند
د افغانستان د تخنیکي مسلکي زده کړو انسټیټوټ

د افغانستان د تخنیکي مسلکي زده کړو انسټیټوټ د افغانیستان د تخنیکي مسلکي زده کړو انسټیټوټ اولنی تخنیکي مسلکي انسټیټوټ دی په افغانستان کی وروسته و جنگ څخه چه اوس مهال دری څانگې لري په کابل لغمان او هلمند کې.
د افغانستان مسلکي او تخنیکي تعلیماتو انسټیټیوټ

د افغانستان مسلکي او تخنیکي تعلیماتو انسټیټیوټ لومړنی انستیټیوټ دی چې پس له جگړې یې په افغانستان کې په فعالیت پیل کړی. دا انسټیټیوټ درې څانگې لري چې هره یوه یې په کابل، لغمان او هېلمند کې روزنیزې چارې په کې روانې دي. تړلې لیکنې سرچینې
صدیق منصور انصاري

صدیق منصور انصاري افغان لیکوال، ژورنالېست، سیاسي چارو کارپوه، مدني ټولنیز فعال دی چې د افغانستان مدني ټولنو فدراسیون ریاست په غاړه لري. زوکړه ښاغلی صدیق منصور انصاري د ۱۳۵۴ هجري لمریز کال د وري حمل پر ۲۳مه ۱۹۷۵ زېږدیز د اپرېل ۱۲مه نېټه د جلالکوټ ښار لومړۍ ناحیه کې د هېواد په یوه ستره متدینه روحاني، علمي او با رسوخه کورنۍ کې زېږېدلی دی. لومړنۍ زده کړې لومړنۍ زده کړې یې د جلالکوټ ښار په تجربوي ښوونځي کې پیل او د منځینو زده کړو لپاره د افغان سید جمال الدین لېسه کې شامل او په ۱۳۷۱ لمریز کال د افغانستان خپلواکۍ ګټلو وروسته بېرته خپل پلرني ټاټوبي ته راستون او د ننګرهار عالي لېسې له دولسم ټولګي فارغ شو. لوړې زده کړې ټولنیز او سیاسي شالید د افغان دولت او طالبانو ترمنځ لیده کاته په هغه لومړي کانفرانس کې چې د صدیق منصور انصاري په هاند و هڅو د پروفیسر حسن نکاټا او جاپان هېواد کیوټو ښار د دوشیشه پوهنتون اداری په تخنیکي همکارۍ ترسره شو؛ انصاري وکولای شول چې د افغان دولت او په جګړه کې ښکېلو وسله والو ډلو ټپلو هریو حزب اسلامي او د طالبانو وسله والې ډلې استازي راغونډ او د افغان سولې د پروسې په اړه لومړنۍ مخامخ ناسته ترسره کړي. په دې ناسته کې د طالبانو وسله والې ډلې په استازۍ قاري دین محمد او د حزب اسلامي ډلې په استازۍ غیرت بهیر ګډونوال ول. د ۹۷ کال ټاکنو روڼتیا لپاره هلې ځلې د صدیق منصور انصاري په مشرۍ د بېلا بېلو مدني ټولنو استازو د ۱۳۹۷ د غويي ۳۱مه یک شنبې په ورځ د حزب اسلامي له مشر حکمتیار سره په کتنه کې د راتلونکو ټاکنو پر شفافیت او ځينو نورو مهم ملي مسایلو خبرې وکړې. د افغانستان د مدني ټولنې د فدریشن مشر صدیق منصور انصاري وويل: له بدمرغه چارواکي د خلکو د فريادونو اورېدونکي نه دي. ۴۰ کاله کيږي چې دا ولس له ګڼو ستونزو او کړاونو سره لاس او ګريوان دی، خو دوی خپل غوږونه کاڼه اچولي دي . ښاغلي انصاري د حزب اسلامي مشر ته په خطاب کې وويل: هغه څه چې د افغانستان خلک يې له تاسو غواړي،هغه د شهیدانو د آرمانونو پوره کول دي او موږ چمتو يو چې د يو مدني سیاسي خوځښت له لارې د هېواد روان بحران ته د پای ټکی کېږدو. صدیق منصور انصاري وويل: راځئ د خپل دين، هېواد او ولس د ژغورنې لپاره د نااهلو خلکو پر ځای اهل خلک وټاکو او که موږ خپل ديني او ملي مسؤليتونه په ښه توګه و پېژنو، نو کولی شو دغه ستر امانتونه وړ او اهل خلکو ته وسپارو. نوموړي څرګنده کړه: د افغانستان خلک دېته ليواله دې چې په وضعیت کې ژور بدلون راشي، د سولې او امن تږي دي او په دې اړه ستاسو رول ته سترګې په لاره دي. زموږ هيله داده چې ستاسو په شتون کې افغانستان ته امن او سوله راشي او کار اهل کار ته وسپارل شي. د ۱۳۹۳ لمریزو ولسمشرۍ ټاکنو جنجال حللارې وړاندیز کله چې په ۱۳۹۳ لمریز کال د افغانستان ولسمشیزه ټاکنې دویم پړاو ټاکنې جنجالي شوی، نو د مدني ټولنې فډرېشن مشر صدیق انصاري د افغانستان حکومت او نړیوالې ټولنې ته یوه حللاره وړاندې کړه په وسیله یې ټولټاکنو ته ورپېښ کړکېچ په اسانه حل کېدای شوای. ددې عملي کړنلارې په وسیله چې ۷۰ کسیزه ډله وه، ۱۰ کسه د افغانستان د مدني ټولنې له فېدراسیون څخه، ۱۰ کسه د نړیوالې ټولنې، ۱۰ کسه د ټالکنو خپلواک کمېسیون له خوا چې د ټاکنو ترسره کوونکي دي، ۱۰ کسه شکایاتو د اورېدو کېمسیون له خوا، ۱۰ کسه د قضایي او څارنوالۍ اورګانو له خوا، او ۱۰-۱۰ کسه د دواړو انتخاباتي ټیمونو څخه چې دا ۷۰ کسیزه ډله به پاکې رایې له ناپاکو د یوه قوي او ژور میکانیزم له مخې په ۳۴ ولایتونو کې سره جلا کوي او د دواړو ټیمونو مخ ته کېږدي چې په دې توګه به ټولو ته د منلو وړ وي. لاسته راوړنې سرچینې افغان لیکوالان افغان ژورنالېستان
اینگوار کامپراد

اینگوار کامپراد زیږېدنه ۳۰ مارچ ۱۹۲۶ سویډنې تجار او د کار رامینځته کونکی دی. دی د آیکیا شرکت بنسټ ایښودنکی دی. کامپراد خپل تجارتي فعالیتونه له ډیر کم عمر نه شروع کړی ول، چې د ورلگېت او باېسکل خرڅونه و ! دی په ۱۹۴۳ ز. کال کې آیکیا ایکهآ شرکت تاسیس کړ. دا نفر یو غټ میلیادر دی، خو ویل کېږی چې ډیر کنجوس سړی هم دی. سرچینې بهرنۍ تړنې میلیاردران
خلاسونځی

تړمه ییز خلاسونځی خلاسون ځای چې په لنډه یې خلاسونځی او په انگرېزۍ ژبه یې بولي. خلاسونځی هغه غوڅ شوي ځای یا ټکی ته وايي چې د تودوخې د امله د توکونو د تړمه ییزې پرختیا په پار پرېښودل کېږي تر څو د یوې شي دوې برخې په خپلواکه توکه څه وړې او غټې شي او ځیز کې وټونه درزونه او کوږوالی منځ ته رانه شي. د تودوخې مانا دلته د شپې - ورځې، د ژمي - وړي او داسې نور د تودوخې بدلونونه دي. د خلاسونځي د پټولو - د تړلو او د بندولو په پار د رابړ، د راز راز د تودوخې ساتلو توکونه خو په ډېر وختونو کې د گلگل څخه کار اخلي. گلگل به د اوبو باران، تودوخې او د کښولو او کښېکاږلو پیاوړتیا لري او په بڼه کې به یې بدلون نه رادرومي. دا هم وگورئ تړمه ييزه پراختیا سرچينې ښيښه په ودانۍ کې کتاب د ویکيپیدیا پاڼې ودانیزه فیزیک د توکونو ځانگړنې
1: بم اچونکې الوتکې

بم اچونکی اوتکی د جگری او نظامی الوتکی حخه شمیرل کیگی چی هغی مخ بحری او خمکی موخی دی. دبم اچونکی الوتکی تاریخ بم اچونکی الوتکی لومری حل پهلومری نریواله جگره کی جوره شوی ده.دا الوتکی کولی شی چی په لگ او کم ارتفاع کی والوزی او هغی سرعت یا اسپید هم لگ او کم وی.
ښکاري الوتکې

ښکاري الوتکې د بم اچونکې الوتکې له ډلې شمیرل کېږي چې له دې پرته چې بم غورځوي؛ کولای شي چې جنگ جگړه کې هم ونډه واخلي چې ددې عملیاتو سیمې باید بحري او وچې سیمې دي. د ښکاري الوتکې تاریخ له دې الوتکو په لومړي پلا کې پر دوښمن په پټنځایونو د هوایي بریدونو گټه اخېستل کېده چې لاسي بمونه یې په ډېره ټیټه ارتفاع کې اچول. تړلې لیکنې الوتکه امنیت
د جاسوسۍ او پېژندلو الوتکې

څارگره او پېژندلو الوتکه هغه الوتکه ده چې دوی وسلې یا بم نلري چې د وسلو پر ځای د انځور کښنې او سېگنل څارگریزو موخو لپاره ترې کار اخېستل کېږي. په افغانستان کې دې ډول الوتکو ته بې پیلوټه الوتکی وایي چې په قبایلي سیمو کې یې وگړي د غنگۍ په نامه هم پېژني.
څوگونی انحصار

څوګونی انحصار دا هغه ډول انحصار دی، کله چې يـو تـوکي د واحد څخه زیات یعنی دريـو څخـه تـر اوو کمپنیو لخوا عرضـه کېږي، نو دې ډول بـازار تـه څوګونی انحصار ویل کېږی پـه څوګونی انحصار کـې د يـو کمپنۍ حيثيت نسبت انحصار ته ضعيفه وي، ليکن که بيا هم په عرضه کـې تغيـر راشي نو قېمت هم اغيزمن کوی. که ټولې کمپنۍ يو توکی توليـدوي نـو هغـه تـه خالصه څوګونی انحصار وايي او که د توکو نوعيت توپير ولري نو هغې ته توپير څوګونی انحصار وايي . څوګونی انحصاری مارکیټ ته داخلیدل ستونځمن وی ځکه چی زیاتی سرمایی ته اړتیالری . سرچینې:اقتصادپیژندنه انګریزی ویکیپېډیا اقتصاد پېژندنه ليـکوال : محمد داود نيازی انحصار اقتصاد
محاسبوي لګښتونه

د محاسبې لگښتونه یا د لگښتونو تاریخچه هغه واقعي او ښکاره لگښتونه دي چې په یوه کاروبار کې د ټولو معاملاتو د ثبت او ریکارډ په بنسټ محاسبه کیږي. معمولا د اقتصادي لگښتونو د اصطلاح په وړاندې کارول کیږي. سرچینې محاسبه
کلنۍ ادایېنه

کلنۍ ادایېنه یا قسط په مالي او تمویلي چارو کې د تائید شوې او یا منظور شوي معلوم مبلغ لپاره په مکرر او دوامداره ډول معمولا په کلني ډول د پیسو تادیه کولو ته کلنۍ پرداخت ویل کېږي. سرچینې پوهنیار عبدالله عادل او امان الله ورین اقتصادی اصطلاحات. قسط
د مارشال پلان

د مارشال پلان په تاریخ کې د ملت جوړونې او له بهرنیو مرستو څخه په معقول ډول د گټه اخېستنې تر ټولو بریالی پروگرام ده، چې د دویمې نړیوالې جگړې څخه وروسته د یو امریکايی له لوري اروپا ته د جنگ څخه د ور اوښتو زیانونو د جبران او د اروپا د بیا رغونې په موخه ترتیب شوی و، چې له مخې یې امریکا د خپل نا خالص داخلي تولید ۱٪ د مرستې په توگه غربی اروپا ته وراکوه او دې مرستو د ۱۹۴۸-۱۹۵۳ میلادی کال پورې دوام درلوده او نوموړې مرستې د یو سازمان د اروپايی هېوادونو لپاره د اقتصادي مرستو سازمان له لورې اداره کېدې، چې په پایله کې یې د اروپا په بیا رغونه کې رغنده رول ولوباوه. لگښتونه د مارشال پالن مرسته شوې وه چې د گډون کوونکو هېوادونو په منځ کې په يوه نږدې سرانه پر بنسټ وېشل. يو لوی اندازه چې د سترو صنعتي واک ورکړل شو، چې د خپره نظريه دا وه چې د دوی احیا لپاره د عمومي اروپايي راژوندي اړين کار دی. سرانه یوې اندازې زيات د مرستو د هم د د متحدینو د ملتونو په لور، سره د هغو کسانو لپاره چې د د دوهمې نړیوالې جگړې قدرتونو برخه يې لږ او یا بې طرفه پاتې دي. په استثنا ایسلینډ، چې د جگړې پر مهال بې طرفه وه، خو په دوهم لوړ دترلاسه کوونکي په پرتله سرانه پر بنسټ تر اوسه رارسېدلي دي. لاندې جدول له د مارشال پالن پنځوس کاله وروسته د مارشال پالن له خوا د مرستو د هېواد او د کال د کې د میلیونونو ډالرو په گوته کوي. په کره اندازه روښانه اجماع نه شته، لکه د مختلفو عالمانو توپير په څه په دې موده کې د امریکا د مرستو عناصر د مارشال پلان يوه برخه ده. سرچینې اقتصاد اقتصادې پلانونه
منځګړتوب

منځگړتوب د دوه یا ډېرو کاروبارونو ترمنځ د شخړې د حل په موخه د یو دریم ناپییلي کاروبار مداخلې ته منځکړتوب ویل کېږي، چې د منځگړي رول پکې ادا کوي؛ خو د شخړې خواوې یې د پرېکړې په منلو او عميل کولو ملکفې ندي. او یا هم په بل عبارت: د دریمې ډلې پرېکړه قانوني انفاذ نلري. چې د پخلاینې اصطلاح ورته هم کارول کېږي. ډېر کله دواړه لوري د راتلونکي احتمالي اختلاف د حل لپاره د تړون په پیل کې منځګړی ټاکي، په نړیوالو موضوعاتو کې ډېر کله منځګړي هیوادونه یا نړیوال سازمانونه وي منځګړی لوری د اختلاف ریښې، د حل فرصتونه او نور څېړي له دواړو خواو سره ملاقاتونه کوي او دواړو لوریو تر منځ باور جوړونه او وړاندیزونه کوي سرچینې پخلاینه
منځګړی

منځگړی یو سوداگر، عمده پلورونکی او یا یو کس، چې د مودل او مستهلک ترمنځ قرار نیسي او د توکو او خدمتونو د راکړې ورکړې معامله ترسره کوي. نور مطالب یو : یو یو سرچینې منځگړی
ملي عاید

ملي عاید معمولا د یو کال په اوږدو کې په اقتصاد کې د تولید شویو نهايي توکو او خدمتونو د تولید په پایله کې ترلاسه شوي ټولیز عاید ته ملي عاید ویل کېږي. او یا هم دا چې: د یو کال په اوږدو کې د یو هېواد د وگړو له لوري د هغوی د منابعو په وسیله، چې د نهايی توکو او خدمتونو په تولید کې ترې گټه اخېستل شوي وي ترلاسه شوي عاید ته ملي عاید ویل کېږي، چې په ناخالص داخلي تولید باندې ترسره شوي لگښتونو سره مساوي وي. د ملي عاید محتوا ملي عاید په لاندنې فرمول سره محاسیه کېږی : ملي عاید ناخالص ملي تولید استهلاک، مالیات او غیر تولیدي لگښتونه ملي عاید خالص ملي تولید غیر مستقیم خالص مالیات پر کاروبار باندې. سرچینې روسي ویکی پیډیا تجارتي کلمات