ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
گردېز

گردېز د افغانستان د پکتيا ولايت پلازمېنه ده، چې د ۱۲۲ كيلومترو په فاصله كې د کابل ښار سويل لوري ته پروت دى. نوموړى ښار د افغانستان يو زوړ او تاريخي ښار دى. د گردېز نوم د گردېز نوم دوې برخې لري، چې يوه يې گر او دويمه برخه يې دېز دى. دا دواړه كليمې بېلې، بېلې ماناوې لري. د پوهاند عبدالشکور رشاد په قول په اوستا او سانسكريت ژبو د گېر كلمه د غره په مانا راغلې ده، چې بيا وروسته د منځنۍ دورې په ايراني ژبو كې رالنډه شوې ده او د گېر نه په گر بدله شوې او تراوسه په پښتو، فارسي او دري ژبو كې د غره په مانا باندې معموله ده. د بېلگې په توگه په كهرد كې يو كوتل د گردرې په نوم يادېږئ او په كټواز كې هم يو لوى غر د گرلامي په نوم نومول شوى دى. همدغه د گر كلمه وروسته بيا په غر بدله شوې ده، چې اوس مهال په پښتو، دري او فارسي ژبو كې د ځينو لويو غرونو او كوتلونو په نومونو كې تر سترگو كېږي. د بېلگې په توگه د چونغر په نوم يو غر، چې د سمنگانو په جنوب ختيځ كې واقع شوى او دويم د چونغر په نامه يو غر د كابل په لويديځ كې د قلعه قاضي او چوكۍ ترمېنځ واقع شوى او درېيم د سپين غر مشهور غر دى، چې د پكتيا ولايت په شمال كې پروت دى. د گردېز د نوم دويمه برخه يانې دېز د لومړي كسر له مخې د كلا په مانا ده، چې د دژ له كليمې څخه اخيستل شوې ده. بالا حصار د گردېز د ښار بالا حصار، چې يو ځانگړى تاريخ لري، د گردېز ښار بالا حصار د يوې مستطيل شكلې خاورينې غونډۍ پر سر جوړ شوى دى، چې اوږدوالى يې تقريباً ۳۵۰ متره او لوړوالى يې له هوارې ځمكې څخه د ۴۰ مترو په شاوخوا كې اټكل شوى. چارچاپېره يې خندقونه مورچې تر سترگو كېږي. نوموړى بالاحصار له اسلام څخه وړاندې جوړ شوى دى، خو دقيقه نېټه يې نه ده معلومه، چې په كوم كال او كومه نېټه كې اباد شوى دى، خو تاريخ پوهانو ويلي، چې ډېره موده د بوديزم مركز پاتې شوى دى. د تاريخ پوهانو له قوله ويل كېږي، چې د كابل شاه د اسلام د لښكرو د فتوحاتو پر وخت كې گردېز ته پناه وړې وه، چې هلته يې بيا په همدې بالاحصار كې پوځي مركز جوړ كړ او تر ډېره موده يې د اسلام له لښكرو سره جگړه وكړه او د ډېر مقاومت وروسته يې ماته وخوړه. د حدودالعالم مولف د گردېز ښار په هكله ويلي دي: گردېز شهريست برحد ميان غزنين و هندوستان بر سرتلي نهاده و مراورا احصار محم است و سه باره دارد. په دې مانا چې گردېز د غزني او هندوستان ترمېنځ داسې يو ښار دى، چې د يوې خاورينې غونډۍ پر سر جوړ دى او د يوې كلكې كلا درلودونكى دى او دا كلا درې برجونه لري. د گردېز ښار د بالاحصار په هكله ډېرې مختلفې نظريې موجودې دي، خو د ډېرو په تعبير دا بالاحصار د چنگيز خان د ظالمې بادشاهي په دوران كې جوړ شوى دى. په كومه غونډۍ، چې نوموړى بالاحصار جوړ شوى دى، داسې ويل كېږي چې نوموړې غونډۍ طبيعي غونډۍ نه ده، بلكې د ظالم بادشاه د بادشاهۍ پر مهال د نوموړي د بادشاه په امر د غلامانو په لاس جوړه شوې ده، خو دا چې دا خبره تر كومه رښتيا ده، دا يوه پوښتنه ده، چې تراوسه يې ځواب نه دى پيدا شوى. سرچينې پکتيا د تاريخ په رڼا کې: اندېښمن ځاځی ر د پکتيا ولايت د افغانستان ښارونه نیمگړی لیکنۍ
د لغمان پوهنتون

لغمان پوهنتون د افغانستان په ختیځ ولایت لغمان کې پروت پوهنتون دي چې د ١٣٨٩ هـ ش کال د لیندۍ مياشتې په ۶ تاريخ لاسليک شوی، او د يادې مياشتې په ۲۷ تاريخ کې د سلطان غازي بابا په ښارگوټي کې افتتاح شو. د پوهنتون لپاره په سرخکانو ښارگوټي کې ۲۰۴ جريبه او د مهترلام په سلطان غازي ښارگوټي کې ۲۱۶ جريبه ځمکه د پوهنتون د ودانۍ لپاره په پام کې نيول شوې ده. جوړښت دلغمان پوهنتون فعلاً پنځه پوهنځي لري: د زراعت پوهنځی، دغه څانگې لري: زراعتي اقتصاد او چاپېريال ساتنه او ځنگلدارياوباغداری او نباتاتو ساتنه او اګرانومي او ریس یې پوهنیار محمد باهر بزرګزاده دی د ادبياتو او بشري علومو پوهنځى، دغه څانگې لري: ژورناليزم او لايبريري ساينس او انګلیسياو پښتو او ریس یې پوهنیار سردار ولي اسرار دی . انجینري پوهنځی د سیول انجینرۍ څانګه لری او ريس د یاد پوهنځي پوهنیار محمد خالد ناصري دی ښوونې او روزنې پوهنځی چې دغه څانګې لری ریاضي وفزیکاوكرايين کیمیا وبیولوژياوتاریخ وجغرافیه. اقتصادپوهنځی داقتصاد پوهنځي د اوس لپاره دوه څانګې لری او ریس یې پوهنمل شامحمود افغان دی د پوهنتون ریس لغمان پوهنتون ریس پوهنمل دوکتور عصمت الله درانی دی چې د ننګرهار پوهنتون کرنې پوهنځي اګرانومي څانګې څخه فارغ شوی دی د پوهنتون علمي معاون دیپلوم انجنير پوهنیار میرویس صدیقمل نومېږي داهم وگورئ د افغانستان د پوهنتونو لړليك سرچينې د افغانستان پوهنتونونه
د اسلام آباد نړيوال اسلامي پوهنتون

د اسلام آباد نړيوال اسلامي پوهنتون د نړۍ له لویو پوهنتونونو څخه یو دی چې د بنسټ ډبره يې په ۱۹۸۰ م کال کې ایښودل شوې ده. لکه څنگه چې له نوم نه یې جوته ده دا یو اسلامي پوهنتون دی او اسلامي قوانین پکې مراعات شوي دي. سرچینې پوهنتونونه د پاکستان پوهنتونونه
کرېشما کپور

کرېشما کپور هندي: ، چې په ۲۵ جون، ۱۹۷۴، په ممبيي، هند کې زيږېدلې، يوه هندي فلمي لوبگره ده. كرېشما د خپل وخت تكړه او مشهوره لوبغاړې وه، چې په ۱۹۹۱ مېلادي كال كې يې د لومړي ځل لپاره په پرېم گاډي فلم كې رول لوبولى و، او په راجا هندوستاني فلم کې د عامر خان سره په غوره تمثيل د شهرت داسمان ستورې شوه. شخصي ژوند كرېشما كپور د ۲۰۰۳ مېلادي كال په ډېسمبر مياشت كې له سنجې كپور سره واده وكړ، اوس دوه اولادونه لري، چې يوه يې نجلۍ ده چې په ۲۰۰۵ كال كې وزېږېدله او بل يې هم هلك دى چې په ۲۰۱۰ كال كې وزېږېد. سرچينې د ممبيي وگړي د هندي فلمونو لوبگرانې
څلوريزه

څلوريزه يا رباعي هغه شعري فورم دى، چې له عربي څخه پښتو ته راغلى دى. دا فورم څلور مسرې لري، له ځينو استثنايي حالاتو پرته چې په هغه کې کېدى شي د درېيمې مسرې يوه څپه د قافيه والو مسرو تر څپو کمه يا زياته شي، په ټوليز ډول د ټولو څلور واړو مسرو د څپو شمېر سره مساوي وي. د رباعي لومړى بيت مقفى وي، درېيمه مسره يې قافيه نه لري او د څلورمې مسرې قافيه يې د مطلعې قافيه تعقيبوي.د غزل په شان په څلوريزه کې هم رديف اختياري وي، خو کله چې د رباعي په مطلع کې رديف راوړل شو څلورمه مسره کې به ضرور بيا هماغه رديف تکرارېږي. د شعر ډولونه
مثنوي

مثنوي يو ډول شعر دی. د شعر ډولونه
بوللـه

قصيده يا بولـله د شعر يو ځانگړى چوکاټ دى. د شعر ډولونه
غازي صاحب خان

غازي صاحب خان زموږ د هېواد یو له لویو ، بهادرو او تکړه غازیانو څخه دی ، چې د دویمې افغان -انگلیس جگړې پر مهال د کندهار او ذابل د لور جبهې مشر وو. په دغه جبهه کې له سره د ده ورور پیر محمد خان هم ملگری وو . د ده او د ده د ورور ترلاس لاندې پنځه زره کسیز پوځ وو ، چې په مېړانه او سرښندنې سره وجنگېده . کله چي غازي صاحب خان اوغازي پیر محمد خان له خپل پنځه زره کسیز پوځ سره سم کړ د کندهار پر لور يې حرکت وکړ. دغزني او کندهار تر منځ څه کم دري سوه کیلومتره د جوړي لاري فاصیله ده. هغه وخت لاره گودراو پلونه نه وه، پر کږو لارو باندي پر لږ وخرو او څه او ښانو د خرڅ رسول څه آسانه کار نه وو. ټوله لاره سختو خټو مشکله کړي وه پر انسانانو سربېره د حیواناتو تگ هم ستونزمن وو. د لړم عقرب د میاشتي په لومړیو کي شاه جوئ ته په وررسیدلو،هلته له کندهار څخه انگریزي قواوي په افغانستان کي د خپل لوي قوماندان جنرالرابرټس په امر د جنرال استورات تر رهبریۍ لاندي د کابل پر لور تلې ، چې په کابل کښي د پرتو انگریزي قواوو مرستي ته ځانونه ورسوي اوهلته دهغو مجاهدو پرضد وجنگیږي چي پر کابل يې هجوم وروړي وو . دهغو غازیانو فشار کم کړي، خوشبختانه دا ارمارن يې له ناکامي او نااُمیدۍ سره گورته یوړي. د شاه جوئ پرعلاقه ملي بهادر مجاهد غازي صاحب خان د خپلو پنځوزرو ملگرو سره یوځاي دانگریز مقابلې ته ملا وتړله . دلته د غازي صاحب خان تر مشرۍ لاندي افغانانو دانگریزانو لاره بنده کړه او پر انگریزانو يې حملې شروع کړي ، دري ورځي سختي جگړي دوام لاره ، خو دانگریز ي منظمو فرقو چي عصري توپونه او توپک يې لرل د زیاتو تلفاتو په زغمولو سره مړي پرځاي پر یښول او بیرته د کندهار پر لور له کومه چي راغلې وه پر هغه لاره وتښتیدل. په خفگان سره باید ولیکم چي په دي دسړو او وسلو په لطاظ نا برابره جگړه کي ، دوه سوه افغانان د خپلو مشرانو غازي صاحب خان او غازي پیر محمد خان سره یو ځاي شهیدان شول، پاک رب العزت دي وبخښي. په تاریخ کي وايې: چي د غازي پیر محمد خان یو لاس د جنگ په دریمه ورځ دفرنگي د توپ د گولۍ خوراک سو خو پیر محمد خان په دغه حالت کي هم جنگ ته دوام ورکړ ویني يې تلي په یو لاس يې توره وهله څو شهید شو. اخځونه
جلال الدين حقاني

مولوي جلال الدین حقاني پر ۱۹۵۰ ز کال زېږېدلی دی . دی په افغانستان کې د کورنۍ جگړې یو ډگري بولندوی دی . د حقاني شبکې پوځي مشري د ده زوی سراج الدین حقاني پر غاړه لري . جلال الدین حقاني په افغانستان کې پر ۱۹۸۰ یمو زېږدیزو کلونو د شوروي اتحاد د پوځیانو پرضد کارنده هاند او هڅه کوله ، په تېره بیا د ۱۹۸۷ کال په پای او ۱۹۸۸ ز کال په سر کې چې کله شوروي پوځونو د گردېز او خوست ترمنځ لارې خلاصولو مگیسترال عملیات ترسره کول، ده له شوروي پوځونو سره جگړه کې کارنده برخه درلوده . حقاني په لومړي سر کې د اسلامي گوند د مشر مولوي محمد يونس خالص سره یو ځای او د هغه یو بولندوی وو ، خو وروسته چې لږ څه نامتو شو ، نو ترې جلا شو . دی د پکتيا ولايت د پښتنو له ځدراڼو قبیلې څخه دی . لوېدیزې رسنۍ د ده پلویان او تر لاس لاندې کسان د حقاني شبکې په نامه یادوي . په سیمه کې د ده د کسانو له خوا ځانمرگي بریدونه هم ترسره کیږي . د مجاهدینو مشري له طالبانو سره اړېکي کله چې په افغانستان کې طالبان راڅرگند شول نو نوموړى دهغوى سره ملگرى او د طالبانو د اسلامي امارت د واکمنۍ پر مهال د سرحداتو وزير و. حقاني د طالبانو بولندوی د وزیرستان په لانجه کې د ده رول ځاني ژوند مړينه ښاغلى جلال الدين حقاني د ١٣٩٧هجري کال د سنبلې د مياشتي په ١٢ نېټه٢٠١٨٩٣ د دوشنبې په ورځ د افغانستان په يوه نامعلوم ځاى کي وفات شو. طالبانو هم په ټويټر په يوه خپور کړي بيانيه کي د جلال الدين حقاني مړينه تائيد کړه. اخځونه پښتانه
سوداگري (فلم)

سوداگري په انگرېزۍ کې: د رولاند امریش او روزلین هلر له لوري جوړ شوى فلم دى چې کارگردان يې مارکو کروزپینتر دى. لنډيز فلم له هغه ځايه پيلېږي چې د مکسيکو د يوې نېستمنې کورنۍ ١٣ کلنه نجلۍ چې ادريانا نومېږي له خپل ورور څخه په خپله کاليزه کې يو بايسکل ترلاسه کوي. د هغې ١٧ کلن ورور جورج ډېره مينه ورسره لري او په خپلې دې ډالۍ سره خپله خور خوشحاله کوي. د فلم په دوام د ورونيکا په نامه يوه ښځه چې په اصل کې د پولنډ ده او د سيل لپاره مکسيکو ته تللې، د نجونو رانيولو او خرڅولو کار و بار کوي، ١٣کلنه ادريانا هم د دې ښځې ملگرو تښتولې او هڅه کوي د انټرنټ په مرسته ورته رانيوونکي پيدا کړي او په گرانه بيه يې وپلوري. په دې وخت کې د نجلۍ ورور چې د خپلې خور په لټه کې دى د يوه بل کس په مرسته په انټرنټ کې د هغې د ليلام عکسونه پيدا کوي او رانيسي يې. کله چې د نجلۍ د ورور ملگرى په هغې پسې ورځي، رانيوونکي پر دې سړي شک پيدا کوي او گومان کوي پوليس به وي. جگړه نښلي اخر پوليس انسان تښتوونکي نيسي او ورور او خور کور ته روانېږي. سرچينه باندنۍ تړنې په انټرنټ کې د فلم په باب د فلم رسمي پاڼه امریکایی فلمونه
اوښمرغه

اوښمرغه په انگرېزي: يو نا الوتانده مارغه دی چې د افريقا لويه وچه يې د پېدايښت چاپېريال دی. ځغاستونكى مرغان
تسپود

تسپود يا التهاب لاتين اور پرې لگول د يوه زيانمن محرک، لکه رنځېږنونه، ټپي او نړېدلې ژونکې يا نورو تخريبي پارېدنو په وړاندې د بدن د واسکولر ووبونو يو پېچلی ژونپوهنيز غبرگون دی. تسپود د ورانېدونکو او ټپي کوونکو محرکو په وړاندې د يوه اورگانيزم ژغورنده هڅه ده چې د دغې پروسې له مخې د وېجاړونکو محرکو د له مېنځه وړلو او د بياجوړېدنې او رغېدنې چارې گړندۍ کېږي. تسپود او انتان دوه بېل بېل مفاهيم دي، که څه هم چې تسپود د يوه انتان د راپېښېدو وروسته رامېنځ ته کېږي. دا چې د انفکشن يا انتان سبب يو مايکرواورگانيزم دی، خو تسپود بيا د همداسې يوه مايکرواورگانيزم د له مېنځه وړلو او د هغو ويجاړيو د رغېدو يوه ځوابي پروسه ده چې يو رنځېږند يې سبب گرځېدلی. د تسپود نه پرته هېڅکله يو ټپ او يا هم يو انتان نه شي رغېدلی. آرپوهه د تسپود اصطلاح له ت تودوخه يا تبه، س سوروالی، پ پړسوب، و ورانه دنده، د درد چې د بدن د التهابي حالت په پايله کې د رامنځ ته شوي فزيولوژيکي پروسې علايم دی، جوړ شوی. د التهاب يا تسپود دغه علايم د لرغوني يونان طبيب هېپوکراټس لخوا په لاندې توگه څرگند شوي: تودوخه يا تبه سوروالی پړسوب ورانه دنده درد په عربي کې تسپود ته التهاب وايي. سرچينې تسپود فيزيالوژي
نجيبه فيض

نجیبه فیض د افغانستان د کندوز چاردرې ولسوالۍ د ماما خیلو له سیمې ده. د نوموړې کورنې د شوروي اتحاد له یرغل وروسته پاکستان ته کډه شوه هماغه وه چې میرمن فیض په پاکستاني رسنیو کې فلم ستیژ او ډراموته مخه کړه. فیض د خیبر تلویزیون ترڅنګ په لمر او آریانا تلویزیونونو کې هم د لمر ماښام او په آریانا کې بنډار له نجیبې سره خپرونې پرمخ وړې. ژوند کار
د سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ځواک

د سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ځواک په پارسی کې : سپاه پاسداران انقلاب اسلامی د ایران د ځواکونو څخه دی چی په ۱۹۷۹ کال کی تر اسلامی انقلاب وروسته د امام خمینی په امر جوړ شو. د سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ځواک تقریباً ۱۲۵،۰۰۰ عسکران لری او په هوایی، بحری، ځمکنی او د قدس ځواکونو تقسیمېږي. دغه وسله وال ځواک د بسیج نیمه پوځی ځواک هم رهبری کوی. د سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ځواک د ایران د داخلی امنیت مسئولیت په غاړه لری او د ایران راکتی وسله وال سستم کنترول هم په خپل لاس کې لری. د خپلو تبلیغاتو په چو کان کی بیلو بیل نشرات کاروی. د ۲۰۰۷ کال څخه د ځواک قوماندان جنرال محمد علي جعفري دی. تاریخ د سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ځواک د خپل پیدایښت په وخت کی ۱۰،۰۰۰ عسکران لرل. په ۱۹۸۰ کال کی کله چی د خلیج جگړه پېل شوه نو د سپاه عسکرانو هم د عراق ځواکونو په خلاف جگړه کوله. د خلیخ تر جگړې وروسته د سپاه ځواک په ملی ځواک تبدیل شو. سرچینې ژباړه
گيودو ويسترويلي

گيودو ويسترويلي ۲۷ د ډسمبر، ۱۹۶۱ ز. - په انگرېزي: د جرمني د باندنيو چارو وزير، لېبرال جرمن سياستوال دى، چې د ٢٠٠٩ز کال د اکتوبر له ٢٨مې د جرمني د بهرنيو چارو وزير شو. مخينه گيودو ويسترويلي د ١٩٦١ز کال د ډسمبر په ٢٧مه په جرمني کې زېږېدلى. له ٢٠٠٩ څخه تر ٢٠١١ز کاله پورې د جرمني د صدراعظم مرستيال هم و. نوموړى د جرمني لومړنى هم جنسباز دى، چې پر دې لوړه څوکۍ دنده ترسره کوي. د جرمني د باندنيو چارو وزيران
محمد هاشم وطنوال

محمد هاشم وطنوال ۱۳۳۱ ل ل کال - د ۱۳۹۰ ل ل کال د چنگاښ ۲۶، کابل په انگرېزي: يو افغان سياستوال او د ولسي جرگې غړى وو. مخينه محمد هاشم وطنوال د محمد عمر زوی، پر ۱۳۳۱ لمریز کال د روزگان ولایت د مرکز ترین کوټ ښار د توري په کلي کې زېږېدلی دی. زده کړې وطنوال خپلې دینې مروجې زده کړې له خپلو سیمه ییزو دیني پوهانو څخه وکړې. لومړنۍ او منځنۍ زده کړې يې د ترینکوټ د سیدال ناصري په لېسه او لوړې زده کړې يې د کيمیا او بیولوجۍ په څانگو کې د کابل پوهنتون په ساینس پوهنځي کې سرته ورسولې. دندې محمد هاشم وطنوال د خپل دنده ییز فعالیت په ترڅ کې د کابل ښار د ساینس مرکز او بیا د ارزگان ولایت د پوهنې مدیریت د سوپر ایزور، د پوهنې وزارت د اداري ريس او مرستیال، د هرات ولایت مستوفي، د ټولگټو فواید عامې وزارت د کور جوړونې د تصدۍ ريس، د کورنیو چارو وزارت د اداري ريس او مرستیال، د لوگر او خوست ولایتونو د والي او د سیمه ییزو ارگانونو د څانگې د ريس په توگه خپلې دندې ترسره کړې دي. وطنوال د روزگان ولایت د بانفوذه شخصیت په توگه له هماغه ولایت څخه د ولسي جرگې ۱۵ او ۱۶ دورې ته د خلکو د رایو په گټلو سره د وکیل په توگه بریالی شوی وو. نوموړي د ولسي جرگې په ۱۵ دوره کې د خلکو د کارنده استازي په توگه د مرکزي تفتیش د کمیسیون د ریس او د درېیم خط د پارلماني گروپ د کارنده غړي په توگه هم دندې سرته رسولې دي. هغه په وروستیو کې تر مړینې دمخه د ولسې جرگې په دغه دوره کې د دفاعي چارو د کمیسیون د مرستیال په توگه دنده ترسره کوله. وطنوال د خپلو سیاسي هلو ځلو په لړ کې له خپلو نورو ملگرو سره پر ۱۳۸۲ لمریز کال د افغانستان د ملي گوند بنسټ کېښود او دا مهال د دې گوند د مشرتابه شورا غړی وو. مړينه محمد هاشم وطنوال د ۱۳۹۰ لمریز کال د چنگاښ میاشتې پر ۲۶ نېټه د ۲۰۱۱ ز کال د جولای پر ۱۶ د پيلنۍ يکشنبې پر ورځ د ماښام پر اتو بجو د افغان حکومت د مخالفانو له خوا د کابل ښار په څلورمه کارته کې د یوه ترهگریز برید په ترڅ کې ووژل شو. په ولسي جرگه کې د روزگان د خلکو د استازي محمد هاشم وطنوال جنازه د ولسي جرگې د غړيو، دولتي جگپوړيو چارواکیو، جهادي غړو، د کابینې د غړو ، د روزگان د قومي مشرانو، د کابل پوهنتون د استادانو، د ملي شورا د دواړو جرگو د دارالانشاوو د رئیسانو او غړو، فرهنگیانو او د هغه د ملگرو په ملتیا د ملي شورا د الحاقیې ودانۍ په انگړ کې د جنازې د لمانځه تر ادا کولو وروسته په دارالامان کې د پارلمان د نوې ودانۍ په سیمه کې خاورو ته وسپارل شوه. د محمد هاشم وطنوال د جنازې د وړلو په مراسمو کې تر هغه وروسته چې دده ژوندليک د ولسي جرگې د منشي عبدالقادر قلاتوال له خوا ولوستل شو، د ولسي جرگې رييس عبدالروف ابراهيمي ، محمدهاشم وطنوال د يو مدبر ښوونکي، ټولنيز او فرهنگي شخصيت په توگه چې تل يې د ملي يووالي په ټينگښت، د ټولنيز عدالت په تامينولو او د دموکراسۍ په ټينگښت کې ارزښتناک رول لوبولی، وستايه او د ده وژنه يې يوه نه جبيره کيدونکې ضايع وبلله. خدای بښلي وطنوال واده کړی وو، درې زامن او څلور لوڼې ترې پاتې دي. اخځونه د افغانستان د ولسي جرگې غړي
محمد شريف بهاند

محمد شريف بهاند په انگرېزي: په اقتصاد او نورو برخو کې يې د پام وړ هڅې کړي ، د کابل پوهنتون د اقتصاد پوهنځي استاد وو. افغان لیکوال او شاعر ډاکټر لطيف بهاند، شاعر او لیکوال پوهندوی محمد آصف بهاند يې وروڼه دي . مخينه اراواښاد محمد شريف بهاند د محمد عمر زوی ، د ۱۹۵۲ ز کال د فبروري پر اتمه نېټه د کابل په بریکوټ کې زېږېدلی دی. لومړنۍ زده کړې يې د کابل دعلاوالدین په تجربوي ښوونځي او منځنۍ هغه يې د کابل د نجات په لېسه کې پای ته ورسولې . ۱۹۶۱ - ۱۹۷۳ کلونه لوړې زده کړې يې پر ۱۹۷۶ - ۱۹۷۹ ز کلونو د کابل پوهنتون د اقتصاد پوهنځی د پلان جوړولو دیپارتمنت په څانگه کې پای ته رسولې دی . پر ۱۹۸۳ - ۱۹۸۵ ز کلونو يې د برلین د همبولت پوهنتون د اقتصاد له پوهنځي نه په لوړه درجه د ماسترۍ دیپلوم ترلاسه کړ. دندې له هېواده مهاجرت مړينه محمد شریف بهاند د ۱۳۹۰ لمریز کال د چنگاښ د میاشتې د ۲۶ نېټې پر سهار د جرمني په يوه روغتون کې د ورپېښې ناروغۍ لامله په حق ورسېد . چاپ شوي اثار اخځونه پښتانه ليکوال
شهاب ۳

شهاب ۳ د ایران د مځکې نه مځکې ته یو توغندی دی، چې ۲۰۰۰ کیلومتره لیرې واټن ویشتونکی دی. دغه توغندی د سترتیژیکي هدفونو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږی. تاریخ ایران او د کوريا ولسواک خلق جمهوريت په ۱۹۹۳ کال کی یو مهم تړون لاسلیک کړل. د تړون په اساس او د کوريا ولسواک خلق جمهوريت ایران ته د نو ډونگ ۱ توغندو ور کړ. د ایران انجینیرانو د نو ډونگ ۱ توغندی کاپی وکړل او نوی بالیستیک توغندی جوړول. د شهاب ۳ توغندی د ۲۰۰۳ کال څخه جوړېږي. هره توغندی کولای سی اتمی یا غیر اتمی سروکی خولۍ ، بم ولری. دغه راکتونه د مصنوعی اقمار په مرسته رهبری کېږی او د مایع سون موادو په واسله حرکت کوی. د ایران توغندی د بالستیک توغندی
اوښلن لوگی

اوښلن لوگی يا اوښلن گاز، په انگرېزي: چې په رسمي توگه لاکريمېټوري اجېنټ يا لاکريماټور د نه راوتلی چې په لاتين کې د اوښکې په مانا دی هم يادېږي، يو ناوژونکی کيميايي مرکب دی چې د سترگو قرنيوي وژي راپاروي او همدا پارېدنه د اوښکو، درد او آن د ړوندوالي سبب کېږي. د او سي سي اس سي ار سي ان نانيوامايډ برومواسيتون فېناسيل برومايد زيليل برومايد او سين-پروپان ايتايل-اس-اکسايد چې له پيازو په لاس ته راځي عام اوښلن توکي دي. د لاکريماټورانو يا اوښلن توکو کيميايي جوړښت تر ډېره حده يو بل ته سره ورته دی او د دوی د جوړښت گډ عنصر -- دی، چې په دغه جوړښت کې د سمبول د کاربن يا اکسيجن ښکارندوی، او د سمبول د برومايد يا کلورايد عنصر ښکارندوی دی. دا هم وگورۍ وژن گاز سي آر گاز وېسټ منسټر ډله سرچينې نورې لوستنې د سي اس گاز په اړه د بي بي سي مالومات د سي اس گاز سره څه وکړو په -. کې کیمیاوي خوندیتوب کيميايي وسلې
زېورالدين زېور

پوهاند ډاكتر زېور الدين زېور د ارواښاد ملك معراج الدين زوى او د ملك معزالدين لمسی ، په۱۳۱۸ ځینو سرچینو د ده د زېږېدو کال ۱۳۱۶ لیکلی دی لمریز لېږديز کال د ننگرهار په كوټ كې زيږېدلى وو. لومړنۍ زده كړې لومړى دوه يم او درېيم ټولگي يې د خپلې سيمې په كليوالي ښوونځي كې او څلورم پېنځم او شپږم ټولگي يې د ميرانو په لومړني ښوونځي كې سر ته رسولې دي. د شپږم ټولگي له فارغېدو وروسته د كابل په دارالمعلمين كې يې منځنۍ او ثانوي زده كړې تر سره كړې. دندې مړینه د پښتو ادبیاتو لیکوال او مورخ پوهاند ډاکټر زېورالدین زېور د ۲۰۱۱ ز کال د جولای پر ۱۳ د څلور اویا کالو په عمر په ننگرهار کې وفات شو . د ده جنازه د ده په پلرنۍ سيمه کې د ننگرهار په کوټ ولسوالۍ کې خاورو ته وسپارل شوه . چاپ شوي اثار اخځونه
اندرس بېرينگ برېويک

اندرس بېرينگ برېويک په ناروېژي: هغه بنسټپال عيسوی ناروېژی دی چې د چنگاښ په ٣١مه جولاى ٢٢مه، ٢٠١١ يې په اوسلو کې ترهگر بريد چمتو کړی و او په ترڅ کې ېې بمي چاودنې او د اوت اويا په ټاپو کې د کارگر گوند د ځوانانو په کمپ باندې بريدونه وکړل چې د دغه ترهگره بريد په پايله کې ټولټال ۹۲ ځوانان ووژل شول. مخينه اندرس بېرينگ برېويک په خټه ناروېژى دى، چې په اوسلو کې يې په دوو حملو کې لاس درلود او تر حملو وروسته د پوليسو له خوا ونيول شو، دا مهال په بند کې دى. نوموړى ښي اړخى افراطي گڼل شوى دى. د رويټرز او بي بي سي په راپورونو کې د پوليسو د يوه مشر له قوله اندرس بيهرنگ برېويک يو افراطي عيسوي مذهبه گڼل شوى دى. اندرس بيهرنگ برېويک په اوسلو کې زده کړې کړي، چې په ځينو ورځپاڼو کې دى سخت دريځى ملتپال هم ياد شوى دى. پخوا د پرمختگ گوند يا غړى و. سرچينه ويکي انگرېزي برخه ازادي راډيو رويټرز ترهگري
سني ډيول

سني ډيول ۱۹ د اکتوبر، ۱۹۵۶ ز. - هندي: ،چې اصلي نوم يې اجې سینگ ډیول دی، يو هندی لوبگر او د باليووډ فلمي ستوری دی چې د باليووډ په فلمونو کې راڅرگنديږي. پخواني وختونه او شخصي ژوند اجې سینگ ډیول ، د ۱۹۵۶ ع کال د اکتوبر په ۱۹ مه د دهرمندر په سيک کورنی د هند د پنجاب ايالت په ساهنيوال کې زیږیدلی. ډیول د هندي سینما د تکړه او وتلي فلمي لوبغاړي دهرمندر زوی او د هيماماليني بن زی دی چي به خپل وخت کي یي د باليووډ د خوبونو د شهزادگی لقب گټلی وو. هغه د دهرمندر مشر زوی دی. سني ډیول یو ورور چې بابي ډيول نوميږي او دوي خویندې لري، اېشا ډيول او اهانا ډيول. سرچينې تاند - سني ډیول پیژنئ؟، محمد رحیم د هندي فلمونو لوبگران
احمد تکل

احمد تکل ۱۵ د مرغومي، ۱۳۴۳ ل. - په انگرېزي: د پښتو ژبې تکړه شاعر او د آزادۍ راډيو د پښتو څانگې خبريال دى. مخينه احمد تکل په خټه پښتون دی او په ۱۳۴۳ ل. کال کې په کابل کې زېږېدلی خو پلرنی ټاټوبی يې د ميدان وردگ ولايت، د نرخ ولسوالۍ، د صدمردې د کلي دى. زده کړې احمد تکل ښوونځى په کابل کې ولوست. بيا يې د کابل پوهنتون کې خپلې لوړې زده کړې وکړې. دندې تکل د څه وخت لپاره د افغانستان د ليکوالو په انجمن کې کار وکړ. وروسته يې په پېښور کې د بي بي سي راډيو په تعليمي پروژه کې کار پيل کړ. له ١٣٨١ل کال راهيسې له ازادۍ راډيو سره کار کوي. شاعري او ليکوالي احمد تکل له کلونو راهيسې شاعري او ليکوالي کوي. ورسره يې ځينې ادبي ليکنې ژباړلې هم دي. د خوښې شاعر يې خوشالخان خټک دى. اثار کرونده شعري ټولگه د ښکلا يوه شېبه شعري ټولگه د پنجرې تر شا شعري ټولگه باندنۍ تړنې په ويکي شعرونه کې د احمد تکل شعرونه سرچينې د ښکلا يوه شېبه ، د ليکوال ځاني ويبلاگ پښتانه شاعران
د ننگرهار د کرېکټ نړيوال لوبغالی

د کرکټ دغه نړيوال لوبغالى سټوډيوم د امريکا د ١ مليونه او ٨ لکه امريکايي ډالرو په لگښت، د روداتو ولسوالۍ اړوند د غازي امان الله خان ښارگوټي په پينځه دېرش جريبه ځمکه کې د کريکټ نړېوال لوبغاړي د يو شمېر لوړ پوړو چارواکو له خوا د ٢٠١١ز کال د جولاى په ٢٣مه، پرانيستل شو. د افغانستان د مالي وزير او د کريکټ بورډ مشر حضرت عمر زاخيل وال د دغه لوبغالي د پرانيستې پرمهال خبريالانو ته وويل، چې دغه نړېوال لوبغالی د اتو مياشتو په موده کې د يو عشاريه اته ميلیونه امريکايي په مالي لگښت په پنځه ديرش جريبه ځمکه کې رغول شوی دی . هغه زياته کړه، چې د دې ځمکې قيمت شاوخوا يو نيم ميلیون امريکايي ډالړه کيږي، چې د يو ملي تجار له خوا ورکړل شوې ده. هغه دا هم وویل، چې په ياد لوبغالي کې یو ميلیون ډالره د دولت له خوا او اته لکه امريکايي ډالره د ملي سوداگر نجيب زراب له خوا لگول شوي دي او ټينگار يي وکړ، چې په لوبغالي کې ټول نړېوال معيارونه په پام کې نيول شوي دي. سرچينې ازادي راډيو
ولفگانگ امادیوس موزارت

ولفگانگ امادیوس موزارت د ۱۷۵۶ زېږدي کال د جنوري ۲۷، زالڅبورگ - د ۱۷۹۱ ز کال د ډيسمبر ۵، ویانا په انگرېزي: ستر اتریشی موسیقي جوړونکی، ویلون غږوونکی، پيانو غږوونکی او ارگان غږوونکی. د هغه د هممهالو د خبرو له مخې، هغه د موسیقۍ د غږونو د حس کولو او نومېرلو یو ډېر کمپېښه نایابه استعداد او پیاوړې هېښنده ياده حافظه درلوده. موزارت د نړیوالې کلاسیکې موسیقۍ یو تر ټولو لوړ او ستر موسیقۍ جوړوونکی دی. د هغه کمپېښوالی په دې کې دی، چې هغه د خپل مهال د موسیقۍ په ټولو بڼو کې کار کړی او د موسیقۍ په دغو ټولو بڼو کې تر ټولو لوړې پوړۍ درجې ته رسېدلی دی. هغه له هایدن او بیتهووین سره یو ځای د ویانا د کلاسیک ښوونځي تر ټولو لوړ استازی دی. ژوندلیک دموزارت مړینه پنځونه پیداگوجیک کار موزارت او د ماسون روحاني لوری د موزارت د پنځونې ارزونه د موزارت د اوپرا اثار د موزارت نور اثار اخځونه
فرانز جوزیف هایدن

فرانز جوزیف هایدن ، په انگرېزي کې د ۱۷۳۲ ز کال د اپرېل ۱ - د ۱۸۰۹ ز کال د مې ۳۱ اتریشی موسیقي جوړوونکی او د ویانا د کلاسیک ښوونځي استازی دی. هغه یو له هغو کسانو څخه دی، چې د کلاسیکې موسیقۍ د داسې ژانرونو بنسټ يې اېښی، لکه سیمفوني او د موسیقۍ د تار لرونکيو الو څلور کسیزه کوارتېت موسیقي. د هغه د نغمو پر بنسټ د اتریشي ټولواکمنۍ او جرمني ملي سرودونه جوړ شوي دي. هایدن د کلاسیکې موسیقۍ یو له سترو موسیقي جوړوونکو څخه گڼل کېږي. ژوندلیک د هايدن د موسیقۍ د نغمو لیکلړ کنسرتونه سندریز او ترانه يي اثار د سیمفوني موسیقي د پیانو فورتې پیانو لپاره اثار اخځونه
لیودویگ وان بیتهووین

لیودویگ وان بیتهووین د ۱۷۷۰ زېږدي کال د ډيسمبر ۱۷ - د ۱۸۲۷ زېږدي کال د مارچ ۲۶ په انگريزي: يو جرمنی موسیقي جوړوونکی، دیرریژیور او پیانو غږوونکی ، د ویانا د کلاسیکې موسیقۍ له دریو سترو استازو موزارت، هایدن او پخپله دی څخه گڼل کېږي. په لوېدیځه کلاسیکه موسیقۍ کې د کلاسېزم او رومانتېزم تر منځ پېر کې بیتهووین په نړۍ کې یو تر ټولو ډېر د درناوي وړ او هغو موسیقي جوړوونکو څخه دی، چې موسیقي يې ډېره غږول کېږي او اورېدل کېږي. ژوندلیک په ویانا کې لومړني لس کلونه راوروسته کلونه ۱۸۰۲ - ۱۸۱۵ وروستي کلونه د ده شاگردان د مړینې لاملونه د ده اثار سرچينې آلمانيان
اس-۲۰۰

اس-۲۰۰ په روسی کی: - - د لېری پرواز ساخه د مځکې څخه هوا ته یو توغندی سیستم دی چی د الوتکو او توغندیو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږی. دغه راکتی سیستم کولای سی په شپه کی او د باران په وخت کی جگړه وکړی. د روسی سرچینو په مطابق د اس-۲۰۰ توغندی سیستم د مځکنی او بحری هدفونو په خلاف هم کارېدلای سی. تاریخ اس-۲۰۰ په ۱۹۶۵ کال کی طرح شو او شوروی پوځ دغه راکتی سیستم په رسمی ډول په ۱۹۶۷ کال کی کار واخیست. په ۱۹۷۰ کال کی د اس-۲۰۰ تر عصری کولو وروسته نورو هېوادونو ته صادر شو او په اوس وخت کی اس-۲۰۰ د نړی د بیلو بیلو وسلوالو ځواکونو په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی. د اس-۲۰۰ استعمالونکی هېوادونه سرچینې ژباړه د الوتکې ویشتونکي توغندی
عصمت څاروان

عصمت څاروان په انگرېزي: يو افغان خبريال، ژباړن، ليکوال او سيندکښونکی دی. نوموړی د آزادۍ راډيو د پښتو څانگې د خبريال او وياند په توگه دنده پرمخ بيايي. مخينه عصمت الله څاروان د کندز ولايت په چهاردرې ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. نوموړی د افغان ليکوال او شاعر، محمد صديق پسرلي زوى، د بي بي سي خبريال او کيسه ليکونکو اېمل پسرلي، اجمل پسرلي او د کره کتونکي او ادبپوه اسدالله غضنفر ورور دی. هغه زيات وخت په ايران، کابل او اروپا کې تېر کړى دى. زده کړې څاروان خپلې لومړنۍ زده کړې د کندز په ولايت کې کړي دي، دوولسم ټولگی يې د کابل له غازي لېسې او د ليسانس سند يې د پېښور له پوهنتونه ترلاسه کړی دی. په ژورناليزم کې ماسټري لري. دندې عصمت الله څاروان ډېر کلونه په پېښور کې په هېواد اوونيزه کې د مرستيال چلوونکي دنده ترسره کړه ، ورپسې يې د ايران په تهران راډيو کې کار کاوۀ. اوس د چېک جمهوريت په پلازمېنه پراگ کې له ازادي راديو سره په کار بوخت دی . فرهنگي فعاليت ښاغلي څاروان ډيرې ژباړې کړي او گن شمير کتابونه يې چاپ شوي دي . د دوی انگليسي پښتو جيبي ډکشنري چې په ١٩٩٠ کال کې په لومړي ځل چاپ شوې وه تر اوسه څو ځلې په بيا بيا چاپ شوې ده . دغه راز ځينې کيسې او د انگريزي ژبلوست کتابونه يې په پېښور کې چاپ شوي دي . دوی د نژدې ١٠٠ زرو انگريزي پښتو پر ډکشنرۍ هم کار بشپړ کړی چې لا چاپ شوې نه ده . ښاغلي څاروان يو ناول هم له انگريزي پښتو ته ژباړلی چې په لنډ وخت کې چاپيدونکی دی . چاپ شوي اثار انگليسي پښتو جيبي ډکشنري نوی ميتود ، انگليسي گرامر انگليسي معلم د لقمان حکيم کيسې د بهلول دانا کيسې خطونه سرخطونه پښتو اينډ انگليش فريز بوک انگليسي ژبه نيويارک چاپ دري انگليسي فريز بوک انگليسي ژبه په نيويارک کې چاپ د ژورناليزم قاموس سرچينه ليکوال ويبپاڼه پښتانه ليکوال افغان ليکوال
ولادېمير افاناسېويچ لياخوف

د شوروي اتحاد پيلوټ تشياليونى او له افغان تشیالیوني عبدالاحد مومند سره په يوه تشيال الوتنه كې ملگرى ولاديمير افاناسېويچ لياخوف د ۱۹۴۱ ز كال د جولاى پر ۲۰ د پخواني شوروي اتحاد د اوكراين جمهوريت د وروشيلوفگراد ولايت د انتراڅيت ښار اوسني لوگانسكايا ولايت د يوه كارگر په كورنۍ كې زېږېدلى دى . د ده پلار له المان سره د شوروي اتحاد په جگړه كې وژل شوى دى . لياخوف د منځني ښوونځي له پاى ته رسولو نه وروسته د پيلوټانو د روزنې په ښوونځي كې زده كړې كولې، وروسته بيا د خاركوف ښار په لوړ پوځي هوايي پوهنتون كالج كې شامل شو . پر ۱۹۶۴ ز كال يې كالج پاى ته ورساوه . دندې ولادیمیر لیاخوف د کالج له پای ته رسولو نه وروسته په پوځي هوايي ځواكونو كې دنده ترسره كوله . پر ۱۹۶۷ ز كال د شوروي تشياليونو په ډله كې شامل شو . په سايوز ډوله تشيال بېړيو او د مدار په ساليوت ډوله تشيال تمځيو كې يې د الوتنې او كار كولو په برخه كې بشپړ كورس پاى ته ورساوه . تشيال الوتنو ته له چمتووالي سره هممهال يې د گاگارين په نامه په پوځي هوايي اكاډمۍ كې هم زده كړې كولې، چې پر ۱۹۷۵ ز كال يې پاى ته ورسوله . بيا يې د پيلوټانو ازمايښت كوونكو ښوونځى پاس كړ . په بېلابېلو مخبېلگو الوتكو كې يې د پيلوټۍ مهارت خپل كړ او ۱۳۰۰ ساعته الوتنه يې وكړه . د ۱۹۷۸ ز كال د جون پر ۱۵ د سايوز ۲۹ ډوله تشيال بېړۍ په الوتنه كې يې د مرستندوى په توگه برخه درلوده . لياخوف د ۱۹۷۹ ز كال د فبرورۍ پر ۲۵ له والېري ويكتروويچ ريومين سره لومړى ځل په سايوز ۳۲ ډوله تشيال بېړۍ كې تشيال ته الوتنه وكړه . د ۱۷۴ شواروزو په بهير كې يې په ساليوت ۶ تشيال تمځي مدار تمځي كې كار وكړ . د ۱۹۷۹ ز كال د اگسټ پر ۱۹ په سايوز ۳۴ ډوله تشيال بېړۍ كې ځمكې ته راستون شو . په تشيال كې دده د اوسېدو مهال ۱۷۵ ورځې، ۳۵ دقيقې او ۳۷ ثانيې وو، چې د هغه مهال لپاره تر ټولو اوږده تشيال الوتنه وه . د انتر کوسموس په پروگرام کې تشیال ته الوتنې تشیالیوني لیاخوف په راتلونكې كې د انتركوسموس د پروگرام له مخې تشيال الوتنو ته چمتووالى كاوه او په دې توگه د باندينيو هېوادو له تشياليونو سره لكه د ۱۹۸۱ ز كال د مارچ پر ۲۲ په سايوز ۳۹ ډوله تشيال بېړۍ كې د مرستندوى او دويم پيلوټ په توگه د منگوليا له تشياليوني سره په الوتنه كې ملگرى وو . له دې نه وروسته يې په ساليوت ۷ تشيال تمځي كې د كار كولو لپاره چمتووالى وكړ . لياخوف د ۱۹۸۳ ز كال د جون له ۲۷ نه د نوامبر د ۲۳ تر پايه له الېكساندر پاولوويچ الېكساندروف سره په سايوز ۹ بېړۍ كې تشيال ته الوتنه وكړه او د همدغې بېړۍ بولندوى وو . په ساليوت ۷ تشيال تمځي كې يې كار وكړ . په تشيال كې يې د پاتې كېدو ټول مهال ۱۴۹ ورځې، ۱۰ ساعته او ۴۶ دقيقې وو . په راتلونكي كې يې يو ځل بيا له نړيوالو تشياليونو سره په نړيوال پروگرام كې الوتنو ته چمتووالى وكړ . د ۱۹۸۸ ز كال د جون پر ۷ د شوروي اتحاد او بلغاريا د گډې تشيال الوتنې د سايوز ۵ تشيال بېړۍ په تشكيل كې د الوتنې د پيل كېدو پر مهال شامل وو . اخځونه په تشیال کې لومړنی افغان ، محمد طاهر کاڼی راټولونه او ژباړه ، د ۱۳۹۰ لمريز ۲۰۱۱ زېږدي کال چاپ .
والېري ولاديميروويچ پولياکوف

والېري ولاديميروويچ پولياكوف ۲۷ د اپريل، ۱۹۴۲ ز. - د شوروي اتحاد پيلوټ او تشياليونى د روسيې د تولا په ښار كې زېږېدلى دى. دى يو له هغو څلورو كسانو څخه دى چې د شوروي اتحاد او روسيې دواړه اتلولۍ درجې وركړ شوې دي . دى جوړونكى تشياليونى څېړونكى دى . د شوروي اتحاد او روسيې ۶۶ او د نړۍ ۲۰۷ تشياليونى دى . نوموړي په تشيال كې تر نورو ټولو تشياليونو ډېر مهال تېر كړى، چې ۴۳۷ شواروزه او ۱۸ ساعته كيږي . پر دې بنسټ ده په دې برخه كې نړيوال ريكارډ ټینگ کړی دى . پولياكوف خپله لومړنۍ تشيال الوتنه د ۱۹۸۸ ز كال د اگسټ پر ۲۹ د ۱۹۸۹ ز كال د اپرېل د ۲۷ تر پايه ترسره كړه . ده په سايوز ټي اېم ۶ تشيال بېړۍ كې د روسيې د لومړني تشياليوني څېړونكي په توگه له ولادیمیر افاناسېویچ لياخوف اوافغان تشیالیوني عبدالاحد مومند سره يو ځاى تشيال ته الوتنه وكړه . عبدالاحد مومند او لياخوف د ۱۹۸۸ ز كال د سيپټمبر پر ۷ ځمكې ته راستانه شول، خو پولياكوف هماغلته په مير تشيال تمځي كې له موسى مناروف او تيتوف سره د كار د ادامې لپاره پاتې شو . ده ته په بري سره د اوږدې تشيال الوتنې په خاطر پر ۱۹۸۹ ز كال د شوروي اتحاد اتلولي وركړ شوه ، چې هغه د سرو زرو ستورى وو . همدا راز له دې نه مخكې ، پر ۱۹۸۸ ز كال كې ورته د افغانستان جمهوريت د اتلولۍ درجه د خپلواكۍ لمر نښان هم وركړ شوى دى . پولياكوف د ۱۹۹۴ ز كال د جنوري له ۸ نه د ۱۹۹۵ ز كال د مارچ د ۲۲ تر پايه د ډاكتر تشياليوني څېړونكي په توگه په سايوز ټي اېم ۱۸ بېړۍ كې خپله دويمه تشيال الوتنه ترسره كړه ، چې په مير تشيال تمځي كې يې ۴۳۷ شواروزه او ۱۸ ساعته دوام وكړ . دا په يوه تشيال الوتنه كې په تشيال كې د كار كولو لوى ريكارډ دى . نوموړي د دوو تشيال الوتنو پر مهال ۶۷۸ شواروزه ، ۱۶ ساعته او ۳۴ دقيقې په تشيال كې تېرې كړې دي . په دې شمېر كې پولياكوف د تشياليونۍ په تاريخ كې له سيرگى كريكاليوف نه چې په تشيال كې يې ۸۰۴ ورځې او سيرگى اودېيف چې ۷۴۷ ورځې يې په تشيال كې تېرې كړې ، نه وروسته درېيم ځاى نيسي . د پولياكوف مسلك ډاكتري ده ، د طبي پوهنو دوكتور ، پروفيسر او د پوځي روغتيايي خدمتونو لومړى بريدمن دى چې اوسمهال له دندې رخصت شوى دى . ده د شوروي اتحاد اتلولۍ د سرو زرو ستوري مډال او افغانستان جمهوريت پر اتلولۍ د خپلواكۍ لمر نښان پر گټلو سربېره ځينې نورې ډالۍ هم گټلې دي . اخځونه په تشیال کې لومړنی افغان ، محمد طاهر کاڼی راټولونه او ژباړه ، د ۱۳۹۰ لمريز ۲۰۱۱ زيږدي کال چاپ . شوروي فضانوردان
اوزبکان

اوزبکان یا اُزبکان یو د تورک توکمه قوم دی چې په منځنۍ آسيا کې ژوند کوي. دغه قوم ۳۰ میلیونه تنه لري او په ځانگړی ډول په اوزبکستان کی ژوند کوی. د دې قوم څه د پاسه څو لکه وگړي په افغانستان کې اوسېږي ، د دوی سمه سرشمېرنه لا مالومه نده . اوزبکان ټولټال سُني مسلمانان دي. دا هم وگورئ اوزبکي ژبه اوزبکستان سرچینې اوزبکستان اوزبکان د افغانستان توکمونه
امجد خان

امجد خان ۱۲ د نومبر، ۱۹۴۰ ز. - ۲۷ د جولای، ۱۹۹۲ م. هندي: ، یو وتلي هندي فلم ډایریکټور او لوبغاړی وو. هغه چې شاوخوا شل کاله یې په فلمي نړۍ کې تیر کړي تر ۱۳۰ پورې فلمونه ډک کړي دي او په هندي فلمونو کې د بدمعاش په رول کې زیات مشهور وو. د هغه د ۱۹۷۵ ع کال د شعلې په فلم کې چې د گبر سنگ او د ۱۹۷۸ ع کال د مقدر کا سکندر فلم د زوراور په رولونو کې کار وکړ او ډیر مشهور سو. پخواني وختونه امجد خان د هند هیواد په ممبای کي په یوه پښتنه کورنۍ کي چې نیکونه يې د افغانستان د غزني څخه هند ته تللي وو وزیږید. د هغه پلار چي په هندي سینما کي د جايانت په نامه یادیږي یو یادگار هندي لوبگر وو. د هغه ورونه امتياز خان او عنايت خان نومیدل چي یوازې په یوه هندي فلم کي یې کار کړی. هغه په کوچینیوالي کې په ۱۹۵۷ ع کال کې د اب دهلي دور نهي فلم کي د ماشوم اکتور په ډول کار وکړ. ښاغلي خان د سېنټ ټېرېسا په ښونځي کې خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده کړې بشپړې کړي چي وروسته تر هغه یې د آر ډي نشنل کالج لاره ونیوله. هغه په لوی اندام درلودلو سره په کالج کي مشهور وو چي زیات کسان تري ویریدل او هغه به یي دادا باله. مخينه شخصي ژوند په ۱۹۷۲ ع کال کې هغه د شیلا خان سره واده وکړ او يو کال وروسته يې د شاداب خان په نوم زوی وزیږید چي هغه هم په څو فلمونو کي کار کړی. خان همدا راز یوه لور د احلم خان او یو بل زوی د سیماب خان په نوم درلودل. فلموگرافي داهم وگورئ د هندي فلمونو د نارينه لوبگرانو لړليک سرچينې تاند - امجد خان امجیټ خان څوک وو؟، محمد رحیم د هندي فلمونو لوبگران د هند پښتانه خانان
جنوري

جنوري په لاتیني کې: د گریگوري کلیز لومړۍ میاشت ده، چې ۳۱ ورځې لري. د جنوري میاشت د لرغوني رومي کال، چې د سیزار له سمونونو نه مخکې پیلېده، یوولسمه میاشت گڼل کېده. جنوري د ځمکې په سویلي نیمايي کره کې د دوبي او په شمالي نیمه کره کې د ژمي د میاشتې په نامه یادېږي. اخځونه گریگوري کلیز
غلام حيدر حميدي

غلام حيدر حميدي په انگرېزي: د کندهار ښاروال و، چې د غويي په ٤مه، ١٣٩٠ د ٢٠١١ز کال د جولاى په ٢٦مه په کندهار کې د يوه ځانمرگي بريد له کبله ووژل شو. مخينه غلام حيدر حميدي د غلام سرور خان حميدي زوى او له نن څخه ٦٥ کاله وړاندې يې د کندهار ولايت د ارغنداو ولسوالۍ د کوهک په کلي کي دې نړۍ ته سترگي پرانيستې وې. زده کړې حميدي لومړنۍ زده کړې په خپل پلرني کلي کوهک کې کړي او ١٢ ټولگى يې د کندهار په ميرويس نيکه عالي لېسه کې په برياليتوب بشپړې کړې. هغه د لوړو زده کړو لپاره د هېواد پلازمېني ته تللى او په ښو درجو د کابل پوهنتون د ښوونې او روزنې پوهنځۍ څخه فارغ شوى دى. دنده او کډوالي ښاروال غلام حيدر حميدي له فراغت څخه سمدستي وروسته د ١٣ کلونو لپاره د ماليې په وزارت کي دنده سرته رسولې ده او له ٤ کلونو راهيسې د کندهار ښاروان و. نوموړى هم د نورو افغانانو په شان په هېواد کې د کرکېچنو او ناامنو حالاتو له راتگ سره هېواد پرېښود، لومړى يې په پاکستان او بيا وروسته د امريکا په متحده ايالاتو کي د ژوند شپې سبا کولې. نوموړى په هېواد کي د نوي دولت له منځته راتگ وروسته بېرته خپل هيواد ته راستون شو او دلته يې د خپلو خلکو لپاره خدمت کولو ته ملا وتړله او د مرکزي ادارې له خوا خپل پلرني ټاټوبي کندهار ته د ښاروال په صفت راستون شو. هغه ته د هېواد د ولسمشر له خوا د ښه کارونو کولو له کبله په ډېرو لوړو پوسټونو کي د کار کولو پېشنهاد وشو، چي د کندهار د ښاروال لخوا ورته له کندهار سره د ځانگړې ميني له خاطره منفي ځواب ويل شوى و. نوموړي له تېرو څلور نيمو کلونو راهيسې په کندهار کې د ښاروال په صفت دنده اجراء کوله. د کندهار له ښاروال غلام حيدر حميدي دوې لوڼي او يو زوى پاته شوي دي. سرجينې د کندهار مطبوعاتي دفتر ازادي راډيو د ارغنداب خلگ افغان سياستپوهان
فبروري

فبروري په لاتیني کې: د گریگوري کلیز دویمه میاشت ده، چې ۲۹۲۸ ورځې لري. فبروري د لرغوني روم د کال دولسمه میاشت گڼل کېده، چې د سیزار له سمونونو نه مخکې پيل کېده. دا مياشت د ځمکې په سویلي نیمه کره کې د دوبي او په شمالي نیمه کره کې د ژمي د میاشتې په نامه یادېږي. اخځونه گریگوري کلیز
اجمل پسرلی

اجمل پسرلی په انگرېزي: يو افغان کیسه ليکوال او ادبپوه دی. هغه د ليکوالۍ تر څنگ ژباړې هم کوي او د لنډو کيسو د ليکلو يو عربي لارښود يې هم پښتو ژبې ته اړولی دی. مخينه اجمل پسرلی د استاد محمد صديق پسرلي زوى، د کندوز ولايت په چهاردرې ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. دا مهال د چک جمهوريت په پلازمېنه پراگ ښار کې ژوند کوي. زده کړې اجمل پسرلي تر اتم ټولگي د کندوز ولايت په تجربوي لېسه کې زده کړې کړې او بيا يې د کابل له غازي لېسې څخه د ١٢ ټولگي سند اخيستی دی. ښاغلي اجمل پسرلي د سعودي عربستان له سعود پوهنتون څخه په عربي ادبياتو کې د ماسټرۍ سند تر لاسه کړی دی. ليکوالي هغه له عربي ژبې ژباړې کړې دي او خپله يې هم گڼ شمېر لنډې کيسې کښلي دي.اجمل پسرلی اوس د چيک جمهوريت په پلازمېنه پراگ کې له ازادي راډيو سره کار کوي. چاپ شوي اثار يې اوبو وړى ناول. لنډې کيسې به څنگه ليکو؟ له عربي ژبې ژباړه. نجيب محفوظ څرنگه کيسې ليکي؟ ماشومانو ته د کيسې ليکلو چل. سرچينې ليکوال ويبپاڼه پښتانه ليکوال افغان ليکوال
اسد الله غضنفر

اسدالله غضنفر په انگرېزي: د کندز ولايت د چهار درې په ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. هغه د استاد محمد صديق پسرلي زوى دى او دا مهال په کابل کې ژوند کوي. زده کړې دولسم ټولگی يې د کندز ښار په شېرخان لېسه کې لوستی او وروسته يې د کابل پوهنتون د حقوقو پوهنځی لوستی دی. ښاغلي غضنفر د پېښور له پوهنتونه په پښتو ادبياتو کې د ماسټرۍ سند اخيستی او خپل لومړنی رسمي کار يې د ايران په تهران راديو کې ترسره کړی دی. ليکوالي اسدالله غضنفر په پېښور کې د مياشتنۍ سپېدې مجلې د چاپ په برخه کې له مرستو خپل ادبي او فرهنگي کار پيل کړ. گڼ شمېر لنډې کيسې يې وليکلې او وروسته وروسته يې د لنډو کيسو پر فني اړخ ډير کار وکړ. نوموړي پر ١٩٩٩ ز کال د داستانونه دوه مياشتنۍ مجله له پېښوره چاپ کړه. دا د پښتو ژبې په ادبياتو کې لومړنۍ مجله وه چې يوازې لنډو کيسو ته ځانگړې شوې وه، خو تر دوه نيم کلن خپرندويي فعاليت وروسته داستانونه بنده شوه. له تېر کال څخه يو وار بيا داستانونه پيل شوې چې له کابله خپرېږي. دندې ښاغلی غضنفر د ازادۍ له راډيو سره همکاري لري خو د دوی ډير کار لا هم د داستان ليکنې پر فني او کره کتونکي اړخ راڅرخي. اسدالله غضنفر د ۱۳۹۳ ل کال په ليندۍ مياشت کې د افغانستان اسلامي جمهوریت د فرمان پر بنسټ د هېوادمشر ډاکتر محمد اشرف غني د فرهنگي چارو د سلاکار په توگه په دنده وگومارل شو. چاپ شوي اثار يې سېمبول په ادب کې. ساړه بادونه لنډې کيسې. د تاريخ ننداره ژباړه د ۱۳۸۸ ل کال چاپ. د نثر ليکلو هنر د ۱۳۹۲ ل کال چاپ. د يو تېر اور اېرې لنډې کيسې. کولتور او ټولنه. جادوگر هنر. د تاريخ سبقونه ژباړه د ۲۰۱۳ ز کال چاپ. د زرو هېندارو کور ژباړه. څراغ د ۱۳۹۶ ل کال چاپ سرچينې ليکوال ويبپاڼه ازادي راډيو پښتانه ليکوال
حفيظ الله هميم جلالزى

حفيظ الله هميم جلالزى د ۱۳۶۳ لمريز لېږدي کال، مرغومی، د غزني ولايت په انگرېزي: د افغانستان د پښتو ژبې شاعر، لیکوال، د پژواک خبري اژانس پخوانی او د بي بي سي راډیو د پښتو څانگې اوسنی خبريال دی. مخينه حفيظ الله هميم جلالزى په خټه پښتون او د ۱۳۶۳ ل ل کال په مرغومي مياشت کې د غزني ولايت د اندړو ولسوالۍ د حاجي معلم په کلي کې زېږېدلى دی. زده کړې حفیظ الله همیم جلازي لومړنۍ زدکړې په سيمه کې د ملا نوح بابا په لېسه کې پاى ته ورسولې او منځنۍ زده کړې يې د اندړو د سلطان شهاب الدين غوري په عالي لېسه کې ترسره کړې. دغه راز يې په دينې زده کړو کې هم د هېواد له تر ټولو نامتو مدرسې د نورالمدارس فاروقي له عربي دارالعلوم څخه د بکلوريا معادل سند تر لاسه کړى دى. په ۱۳۸۴ لمریز کال کې یې د سلطان شهاب الدین غوري لیسه پای ته ورسوله د ۱۲ ټولگې سند يې تر لاسه کړ. وروسته له دې يې په بري سره د کانکور ازموینه ورکړه او د کابل پوهنتون د ادبیاتو پوهنځي په پښتو څانگه کې شامل شو. څه موده مخکې يې د کابل پوهنتون د ادبیاتو پوهنځي په بري سره پای ته ورساوه. ه میم جلالزي له کوشنیتوبه په شعر لیکلو پیل کړی او اوسمهال زموږ د هېواد د ځوان پښت یو له نوښتگرو او ښو شاعرانو څخه گڼل کېږي. دندې نږدې څلور کاله یې له پژواک خبري اژانس سره کار کړی او دا دی اوس هم څو کاله کېږي چې له بې بې سې راډیو سره کار کوي. د خبريالي دندو تر څنگ خپل فرهنگي کارونه هم پر مخ وړي او يو شمېر شعرونه او نورې علمي لیکنې يې په بېلابېلو وېبځايونو کې خپاره شوي هم دي. د شعر بېلگې يې تياره او نور زه د تيارې زړه کې او يار نور زماپه زړه کې دى - زه لکه هېنداره، دى انځور زما په زړه کې دى نن لاهم د حسن کاينات راته غوږ نه نېسي - پټ يم په نغمو کې درست زبور زما په زړه کې دى ښکلې! که ښکاره يې کړم مين به شې په خپل حسن - داسي زړه راښکونکى تصور زما په زړه کې دى اوس مې نو جانانه په سره لاس نيول بې گټې دي - هغه اور چې سوى و منصور، زما په زړه کې دى اوس مې لا هم ياد ته ستا کاږه، کاږه باڼه راځي - اوس هم يو اغزى پاتې ضرور زما په زړه کې دى چاپ شوي نښيرونه يې اخځونه پښتانه شاعران پښتانه ليکوال افغاني ليکوال پښتانه افغانان
د سجیل توغندی

سجیل په پارسي گې: موشک سجیل د ایران د مځکې څخه مځکې ته د لېری واټن ویشتونکی توغندی او د دوو برخو څخه جوړه شوی ده. دغه توغندی چی د سوځولو سوند جامدو موادو څخه جوړه شوی ده دوه زره کیلومتره واټن وهلی شي. ایران دغه توغندی په ۲۰۰۸ کال کی په برياليتوب ازمويلی دی. د سجیل توغندی د ایرانی د سرچینو په مطابق کولای سی اتومي سرگلولې له ځانه سره ولېږدوي. د سجیل عکسونه د ایران توغندی د بالستیک توغندی
آر پي جي-۷

آر پي جي ۷ په روسی: د مخه چارج کېدونکي راکتي لاسی وسله ده چی د ټانکونو، زره پوښ موټرونو او کانکريټي مورچو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. پېژندنه د آر پې جي ۷ مردک د ټانک پر ضد قوی چاودونکي مواد، پيزوالکتريکي فيوز، راکټي ماشين، چلانوونکی کارتريج مرمی کاليبر یی ۴۰ م.م. دي او تثبیت کوونکی اله برخه څخه جوړ شوي دي.راکټی ماشین یی د سوځولو سوند جامدو موادو څخه جوړ شوي دي. دغه مردک چی مرمی کالیبر یی ۸۵ م. م. دي ۵۰۰ متره واتڼ ویشتونکی وهلی سی او سرعت یی ۳۰۰ متر په ثانیه کی دي. نوموړی مردک کولای سی ۳۰ ساتیمتر تر پلن زره پوښ ويچاړ کړي. په اړس وخت کی هر مردک ترمو فشاري خولۍ یا د ټانک پر ضد قوی چاودونکي مواد درلودلای سی. هر وسله مېخانیکی او بصري مناظر لري. تاريخ آر پي چي ۷ په اوس وخت کی د ټانک ماتونکي وسلو څخه تر ټولو مشهوره او گڼ شمېر لرونکي وسله ده. نوموړي وسله په ۶۰ کالو کی په شوروي اتحاد کی د شرقی بلوک د ځواکونو لپاره طرح او جوړه شوه. په ۷۰ کالو کی د آر پي جي ۷ جوړولو د لایسنس په اساس په چکوسلواکيا، پولنډ او ختيځی آلمان کی پېل شو. خو په اوس وخت کی آر پي چي - ۷ په ايران، پاکستان، عراق او نورو هېوادونو کی جوړېږي نوموړي وسله تر ۲۰۱۴ کال پورې د بېگلی په توگه د ویتنام، افغانستان، عراق، لبنان په جگړو کی کار شوي ده. سرچیني راکټي وسلې شوبلې ضد وسلې
کورنت توغندی

کورنت توغندۍ په روسي: په فارسي:موشک ضد زره دهلاویه ناټو: - یوه روسي رهبري شوي توغندۍ ده چی د عصري ټانکونو زره پوښ او چورلکونو هلیکوپترونو د منځه وړلو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. نوموړي توغندۍ د پوځي موټرونو، هليکوپترونو او لاسی وړونکي تجهیزاتو څخه ویشتل کېدلای سی. بېژندنه کورنت توغندۍ یوه عصری ټانک ماتونکي وسله ده چی تر ویشتلو وروسته حلزونی الوتنه لری او د لیزر شعاع لخوا رهبری شوی ده. جنگي خوله یی د دوو چاودونکي برخیزو څخه جوړه شوي ده. دغه توغندۍ ۵۵۰۰ متره واتڼ ویشتونکی وهلی سی او د سوځولو سوند جامدو موادو څخه جوړه شوی ده. تاريخ د کورنت راکټي سیستم پراختيا انکښاف په ۸۰ کالو کی په روسيه کی د په جورونکی صنعت کی پېل شو. روسی پوځ د دغی راکټي سیستم څخه د ۱۹۹۴ کال څخه کار اخیستل شوي دي. په ۹۰ کالو کی نوموړی وسله د بېلا بېلو سیمو ته هم صادره شوه. د ۲۰۱۲ کال څخه کورنت توغندۍ په ايران کی هم جوړ شوي ده او ايراني عسکران دهلاويه توغندۍ ورته وایی. ۲۰۰۳ عراق عراقی ځواکونه په ۲۰۰۳ کال کی د عراق په جگړه کې د کورنب راکټی سیستم د آیبرامس د امریکایی ټانکونو د منځه وړولو لپاره کارېده. امريکایی پوځ وایی چی په دی جگړه کی د دغی توغندیو په مرسته تقریبا ۳۰ ټانکونه خراب شول ۲۰۰۶ لبنان په ۲۰۰۶ کال کی د حزب الله ځواکونو د کورنت د توغندیو په مرسته د مرکاوا اسرائیلی ټانکونه خراب کړل. په ۲۰۰۶ کال کی د لبنانی جگړې په وخت کی ۴۰۰ ننه اسرائیلی ټانکونو پر جنوبی لبنان برید وکړل. د حزب الله ځواکونو په دی جگړه کی تقریبًا ۵۰ ټانکونه جراب وکړل سرچینې راکټي وسلې شوبلې ضد وسلې
دين محمد

حاجي دين محمد يو افغان جهادي جنگيالی او سياستوال دی چې لومړی يې د ننگرهار ولايت د والي په توگه او بيا وروسته د کابل ولايت د والي په توگه دنده ترسره کړې. نوموړی په خټه پښتون او د ننگرهار ولايت دی. د دين محمد ورنيکه وزير ارسلا خان په ۱۸۶۹ ز. کال کې د افغانستان د باندنيو چارو وزير وو. د وزير ارسلا خان يو لمسی تاج محمد خان د ميوند د جگړې د جنرالانو نه و او بل لمسی يې عبدالجبار خان په روسيې کې د افغانستان لومړنی سفير و. سرچينې افغان واليان
ټې-۹۰

د ټې-۹۰ جنگي ټانک په روسی کی:- د روسي ټانکونو څخه یو عصري ټانک دی چې په ۱۹۹۲ کال کی طرح شو. دغه ټانک د په فابریکه کې د نیژنی تاگیل په ښار کی جوړېږي. د ټې-۹۰ ټانک په ۱۹۹۷ کال کی د نړیوال د وسلو په نندارتون کې لیدل شو. د ټې-۹۰ ټانکونه تر نندارتون وروسته هندوستان، الجزایر، ترکمنستان او سعودی عربستان ته صادر شول. په ۲۰۱۱ کال کی د تې-۹۰ د تانک قیمت ۴،۲ میلیونه ډالاره وو. روسي شوبلې
خرېزانتېما توغندی

خريزانتيما توغندۍ په روسي: ناټو: - د غږ نه زیات یوه رهبري شوي توغندۍ ده چی د ټانکونو، زره پوښ موټرونو او هليکوپترونو چورلکو د منځه وړلو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. نوموړي رهبري شوي راکټ د چورلکونو او پوځي زره پوښ موټرونو څخه ویشتل کېږي. تاريخ د خريزانتيما راکټي سیستم په ۹۰ کلو کی د په ښار کی د لخوا طرح شو خو روسی پوځ په رسمی ډول د دغی وسلې څخه د ۲۰۰۵ کال څخه راهیسی کار اخلي. په ۲۰۱۰ کال کی د نوموړي راکټي سیستم ۱۴ موټرونه لېبيا ته صادر شول. پېژندنه خريزانتيما توغندۍ د لیري واټن، غږ نه زيات یو راکټ دی چی د ليزر یا راډار د شعاع په مرسته رهبري شوي دی. واتڼ ویشتونکي یی د ۴۰۰ مترو څخه تر ۶۰۰۰ مترو پورې دی. توغندی د سوځولو سوند جامدو موادو څخه جوړه شوی ده او سرعت یی ۴۰۰ مترو په ثانیه کی ته رسېږي. هر رهبري شوي راکټ ترمو فشاري خولۍ یا د ټانک پر ضد چاونونکي خولۍ ولري. د خريزانتيما هر راکټي سیستم د دوو رهبري شوي توغنديو، راډار او د ليزر نښه کوونکي سیستم څخه جوړ شوی دی. ټول راکټي سیستم د بي اېم بي ۳ پر زره پوښ موټر باندي نصب شوي دی. د وسلې دولونه د وسلې کارونکی روسیه لېبيا سرچينې شوبلې ضد وسلې
درمندر

درمندر ۸ د ډسمبر، ۱۹۳۵ ز. هندي: ، پنجابي: ، چې پوره نوم يې درمېندرا سنگ ډیول دی، یو وتلي هندي فلم لوبغاړی دی. هغه تر ۲۰۱۱ ع کال پورې يې تر ۲۴۷ فلمونو کې کار کړی. پخواني وختونه درمندر د ۱۹۳۵ ع کال د ډسمبر په اتمه د هند د پنجاب ايالت په یوه جټ سیک کورنۍ کې زیږیدلی. د هغه پلار، کیوال کېشن سنگ ډیول نومیده چې یو سرښوونکی وو. سياسي ژوند درمندر په سیاست کې هم برخه اخیستې. هغه د ۲۰۰۴ ع کال په عمومي انتخاباتو کې د هند د خلق گوند له خوا د هند پارلمان ته کامیابه شو. شخصي ژوند درمندر په یوه وخت کې د خپلو دوو ښځو پرکاش کاور او هېما ماليني سره وخت تیر کړی. هغه لومړی واده په ۱۹ کلني کې په ۱۹۵۴ کال کې وکړ. هغه دوهم واده د هېما مالیني سره وروسته د شعلې فلم څخه وکړ. داسې ویل کیږي چي دوی دا واده د میني د خاطره وکړ. د خپلي لومړنۍ ښځې څخه درمندر دوه زامن، سني ډيول او بوبي ډیول، لري چي دواړه وتلي فلمي لوبغاړي دي او دوي لوڼي چې یوه يې ویجیتا او بله یې اجیتا نومیږي لري. د خپل دوهم واده څخه درمندر دوي نوري لوڼي اېشا ډيول، چي دا هم په فلمونو کي کار کوي، او آهانا ډیول لري. د درمندر د عشق کیسې د هغه د پهول اور پتهر د فلم ښځینه لوبغاړي مینا کماري سره هم مشهوري وي. فلموگرافي داهم وگورئ د هندي فلمونو د نارينه لوبگرانو لړليک د فلمونو هندۍ لوبگرانې سرچينې تاند - درمندر څوک دی؟، محمد رحیم د هندي فلمونو لوبگران
اکشې کمار

اکشې کمار ۹ د سپټمبر، ۱۹۶۷ ز. هندي: ، چې اصلي نوم يې راجيو هاری اوم بهاتيا دی، یو وتلي هندي فلم لوبغاړی دی. پخواني وختونه اکشې کمار د هند هېواد د پنجاب ايالت د امرستر په یوه پنجابي کورنۍ کې د ۱۹۶۷ ع کال د سیپتامبر د میاشتې په ۹ مه زېږېدلی دی. د هغه پلار یو دولتي مامور وو. اکشې کمار د کوچنیوالی څخه د یو هنرمند په توگه په ځانگړي ډول د یو نڅاگر په توگه مشهور وو. د دې نه وړاندې چې کمار د ممبی ښار ته ولاړ شي هغه د ډهلي د چاندني چوک چیرته چې گڼ شمېر پنجابیان اوسي په گاونډ کې اوسیده. هغه خپلي لومړنۍ زده کړې په ډان بوسکو ښوونځي کې ترسره کړې چي وروسته بیا د گورو نانک خالسا کالج ته ولاړ او په هغه ځای کې د جنپال سنگ سره په سپورتي ډگر کې برخه واخيسته. د تېکواندو په بخش کې د تور کمربند تر لاسه کولو وروسته، کمار د تايلنډ هیواد بنکاک ښار ته ولاړ او هلته یې د مارشل آرټ زده کړه تر لاسه کړه. هغه په تايلنډ کې د اشپز او گارسون په ډول کار کاوه. فلموگرافي داهم وگورئ د هندي فلمونو د نارينه لوبگرانو لړليک د فلمونو هندۍ لوبگرانې سرچينې تاند - د اکشي کمار په اړه لنډ معلومات، محمد رحیم هندي لوبگران د هندي فلمونو لوبگران
باقر فرين

جنرال باقر فرین د مزار شریف په ښار کې زېږېدلی او لوی شوی دی . زده کړې باقر فرین د مزارشریف د باختر لېسې تر ۱۲ ټولگي پورې زده کړې کړې دي . لوړې زده کړې يې د پخواني شوروي اتحاد په باکو ښار کې سرته رسولې دي . دندې له لوړو زده کړو نه وروسته يې لومړی د پلخمري د غوري سمټو په فابرېکه کې ، بیا یې د مزار شریف د سرې او برېښنا په فابرېکه کې دندې ترسره کړې دي . وروسته له دې يې د مزارشریف د نفت او غاز د تفحصاتو د ترانسپورت د مدیر په توگه دنده درلوده . بیا د مزار شریف د خاد کارمند شو . وروسته له دې په کابل کې د خاد د څلورمې ۴ ادارې رئیس شو او په وروستیو کې يې د دولتي امنیت وزارت د مرستیال په توگه دنده ترسره کوله . سیاسي لاره جنرال باقر فرین له سیاۍي پلوه ، کله چې زده کوونکی وو ، د شعله جاوېد غورځنگ یا به گوند وو غړی وو . د لوړو زده کړو پر مهال پرچمی وو . د ۱۳۵۸ ز کال د مرغومي تر شپږمې وروسته په دې خاطر چې روسي ژبه يې زده وه ، له شوروي سلاکارانو سره ډېرې نږدې اړېکي درلودل . د ډاکتر نجیب الله پرضد کودتاه کې لاس جنرال باقر فرین د ۱۳۷۱ ل کال په وري میاشت کې د ډاکتر نجیب الله پرضد کودتاه کې کارنده برخه درلوده او یو له هغو جنرالانو څخه وو ، چې د کابل په خواجه رواش هوايي ډگر کې يې د دولتي امنیت وزارت له بل مرستیال جنرال یار محمد او د ځانگړي گارد له بولندوی جنرال سید اعظم سید سره په گډه د نظار شورا جهادي ډلو د راښکته کېدو لپاره اسانتیاوې چمتو کړې وې او بیا يې هغوی ته دستورونه ورکول ، چې کوم ځواکونه د ښار کوم ځایونه ونیسي . باقر فرین د زده کړیالۍ د کلونو پر مهال د محسنیان لنډ نوم تخلص درلود ، خو د گوند د واکمنۍ پر مهال يې لنډ نوم فرین شو . د نجیب الله د حکومت تر راپرزېدو وروسته يې بیا هماغه د محسنیان لنډ نوم غوره کړ ، خو کله کله بیا د باقر فرین محسنیان په ډول هم خپل نوم لیکي . ویل کیږي ، چې فرین د امنیت وزیر غلام فاروق یعقوبي له وژنې وروسته له ډېرو پیسو سره له کابل هوايي ډگره په الوتکه کې تاشکند ته تښتېدلی وو . د ده ځينې نور کودتاه چي ملگري له مزارشریف نه تاشکند ته تللي ول . جنرال باقر فرین پر ۲۰۱۰ ز کال د جرمني د هامبورگ په ښار کې په یوه گوندي غونډه کې ویلي ، چې د نجیب الله پرضد کودتاه په اړه ځینې مستند فلمونه په انترنېټ کې خپاره شوي او د هغه مهال ځینې پېښې خپرې شوې دي ، خو زه داسې اسناد لرم چې که مې خپاره کړل ، نو نورې څېرې به هم افشا شي . اخځونه افغان جنرالان د ۱۳۷۱ لمريز کال د کودتا غړي د شمالي ټلوالې غړي د افغانستان د کمونيست پرچم ډلې سياستوال افغان کمونيستان د افغانستان د خلق د ډيموکراټيک گوند سياستوال افغان کميونيسټي واکمنان د افغانستان د خلق پرچم د ډيموکراټيک گوند سياستوال د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال د شورای نظار غړي
سهېل خان

سهېل خان ۲۰ د ډسمبر، ۱۹۷۰ ز. هندي: ، د هند یو وتلی فلمي لوبغاړی، توليدونكى، ليکونکی او ډايرکټر دی. هغه د سلمان خان وړوکی ورو هم دی. پخواني وختونه سهېل خان د ۱۹۶۷ ع کال د ډسمبر د میاشتې په ۲۰ مه د هند هېواد د مهاراشترا ايالت د ممبی په ښار کې زېږېدلی دی. د سهېل پلار چې سليم خان نوميږي هم د هندي فلمونو يو لوبگر او فلم ليکونکی دی او مور یې، سلما سوشيلا چرک يوه براهمن هندوه ده. د هغه نېکه يا د سليم خان پلار د افغانستان د پښتنو څخه وو چې د هند د مدهېه پردېش ايالت کې مېشته شوی وو. شخصي ژوند سهېل خان د سيما سچدېو سره واده کړی چي له هغي څخه دوه بچیان لري، نېروان او اسلم. خان دوه ورونه چې سلمان خان او ارباز خان نوميږي او دوي خویندې الويرا خان او ارپيتا خان لري. فلموگرافي داهم وگورئ د هندي فلمونو د نارينه لوبگرانو لړليک د فلمونو هندۍ لوبگرانې سرچينې د هندي فلمونو لوبگران د هند پښتانه پښتانه لوبگران خانان
غلام فاروق يعقوبي

ستر جنرال غلام فاروق یعقوبي د وطن گوند د اجراییه پلاوي غړی او د ډاکتر نجیب الله د واکمنۍ پر مهال د دولتي امنیت وزیر وو . زده کړې دندې د ده وژنه کله چې پر ۱۳۷۱ ز کال د وري په میاشت کې د یو گڼ شمېر گوندي او دولتي چارواکو له خوا د افغانستان دموکراتیک جمهوریت پرضد کودتاه وشوه ، نو یعقوبي په دغو ورځو کې په خپل دفتر کې ووژل شو . د ده د وژنې پېښه تر اوسه پورې سمه مالومه نه ده ، په رسمي ډول خو د ده له وژنې وروسته داسې خبر خپور شو ، چې ځانوژنه يې وکړه ، خو په اصل کې کودتاه چیانو په مرموز ډول وواژه . ځینې سرچینې لیکی ، چې د ده په وژنه کې د ده مرستیالانو جنرال باقر فرین او جنرال یار محمد لاس درلود . اخځونه د وطن گوند غړي افغان کمونيستان د افغانستان د خلق د ډيموکراټيک گوند سياستوال افغان کميونيسټي واکمنان د افغانستان د خلق پرچم د ډيموکراټيک گوند سياستوال