ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
معياري تيبېتي ژبه

معیاري تبتي تبتی: یا ځینې وختونه په ساده ډول تبتی ژبه ، د تبتی ژبو معیاري ډول او د تبت د خپلواکې سیمې رسمي ژبه ده. دا نوعه د لاسا ښار د ژبو پر بنسټ والړ ده او کله ناکله ورته تبتی هم ویل کیږي. نور تبتی ژبی د چین په سیچوان ، چنګهای او یون نان والیتونو کې ډېری نفوس یې تبتیان دی او د نیپال ، هند او پاکستان په ځینو برخو کې په جمو او کشمیر او بلتستان کې کارول کیږی. تبتي د موسیقۍ ژبه ده . دا په دې مانا ده چې هر حرف د تلفظ د طریقې په بدلولو سره بېلابېلې ماناوې لري د مثال په توګه، که دا لاندې تلفظ کیږي، پراخ شوی یا پورته شوی او په پایله کې د کلمو او جملو مانا بدلیږي. د تبتي بودايیزم په خپرېدو سره، تبتي ژبه لوېدیځې نړۍ ته خپره شوې او په ډېری بودایي خپرونو او دوعایي مواردو کې موندل کېدی شی. ځینې لوېدیځ زده کونکي د تبتی متنونو ژباړلو لپاره دا ژبه زده کوي. پخپله له لاسا بهر، دا ژبه د نږدې تبتی تبتیانو لخوا ویل کیږي چې د اوسني تبت څخه هند او نورو هېوادونو ته تللي دي. فونولوژي لاندې د لاسا تبتی ژبی د فونولوژیکی سیسټم لنډیز دی، چې د تبتی ژبې ترټولو اغیزمن ډول دی. غږونه په معیاري ژبه کې اته واولونه موندل کیږي: وينګ سندرې د لاسا ژبي معمولا دوه ټونونه لري: لوړ او ټیټ. په مونوسیلیبیک کلمو کې، هر فونیم په دوه جلا کرښو کې واقع کیدی شي. په پولی سلیبیک کلمو کې، د لومړي نحو پرته، انټونیشن مهم نه دی. ليکدود تبتي په برهمي ليکدود کې د تاریخي پلوه محافظه کار رسم الخط سره لیکل شوی چې د لرغوني تبتی فونولوژي منعکس کوي او د تبتی ژبني یووالي کې مرسته کوي. دا کرښه د نیاچیني - تبتی او زاړه چینایي بیارغونې لپاره هم ګټوره ده. د تبتی الفبا له چپ څخه ښي خوا ته لیکل کیږي. لیکونه یې دا دي: ویلی ټرانسلیټریشن د تبتی لاتین لیکلو ترټولو عام سیسټم دی چې د لویدیځ څیړونکو لخوا په لاتیني الفبا کې د تبتی لیکلو لپاره کارول کیږي. تبتی پینیین رسمی لاتیني لیکلو سیسټم دی چې د چین حکومت لخوا کارول کیږي. اوسنی حالت د تبت په ډیری برخو کې، لومړنۍ زده کړې په عمده توګه یا په بشپړه توګه په تبتی کې ترسره کیږي، او دوه ژبي زده کړې په ندرت سره د زده کونکو منځني ښوونځي ته د رسیدو دمخه پیښیږي. په هرصورت، چینایي د تبتی په ډیری ثانوي ښوونځیو کې د لارښوونې یوازینۍ ژبه ده. د پوهنتون د زده کړې لپاره، دا ممکنه ده چې د تبت په یو شمیر لږکیو کالجونو کې د انسانیت زده کړه وکړي. د سواد زده کړه او د نوم لیکنې کچه لا هم د چین د حکومت تر ټولو مهمه اندیښنه ده. په تبت کې د لویانو ډیری نفوس بې سواده دی او د اجباري تعلیمي پالیسیو سره سره په کلیوالو سیمو کې ډیری والدین نشي کولی خپل ماشومان ښوونځي ته واستوي. شمېرې د تبتی شمیرې د عربي شمیرو څخه توپیر لري او د هندي شمیرو سره ډیر ورته دي. اړوندې پوښتنې تبتی ژبې چینایي ژبې د بوتان ژبې سرچینې بهرنۍ لینک د تبتی لپاره آنلاین کیبورډ ژبې
خطوط براهمی

براهمي ليکدود د رسم الخطونو یوه ټولګه ده چې په هند او ګاونډیو هېوادونو کې د ژبو لیکلو لپاره کارول کیږي. او دوی یوه کورنۍ جوړوي. دوی په ټوله برصغير ، سوېل ختیځه آسیا او د ختیځې آسیا په ځينو برخو کې کارول کیږي، او حتی په جاپان کې دوی د سيددهام په بڼه کارول کیږي. شاه ليد د براهمي ليکدود نوم د برهما او برهمن څخه اخیستل شوی چې مانا یې دا ده چې دا ليکدود د هندوانو د خدای برهما له خوا رامینځته شوی. لومړنی براهمي ليکدود د آرامي ليکدود څخه اخیستل شوی او له هغه ځایه د فينيقي ليکدود څخه اخیستل شوی. دا ليکدود د دېوناګري ليکدود دی چې د هندي لیکلو لپاره کارول کیږي. د براهمي ليکدود لومړني شواهد په پاکستان کې د سېند د سیند په تمدن کې وموندل شول. ځانګړتياوې براهمي ليکدود د ابوګيدا ليکدود يو ډول دی. ځینې ځانګړتیاوې، چې په ډېری تورو کې شتون لري، مګر په ټولو کې نه، په لاندې ډول دي: هر توری دوه بڼې لري، یوه خپلواکه بڼه، کله چې دا د کنسوننټ برخه نه وي، او یو انحصاري بڼه، کله چې دا د کنسوننټ سره وصل وي. د حروفونو په ډول پورې اړه لري، انحصاري فورمې کیدای شي د کنسوننټ په ښي، ښي، پورتنۍ، ښکته، یا چپ او ښي خوا کې کیښودل شي یا یوه جمله مات شي. کنسوننټونه په لیکچرونو کې یوځای کیدی شي دوه توري چې یو بل سره ودریږي او خراب شوي وي په دیوانګري کې تر پورې. د برهمي خط ر د نورو حروفو په منځ کې هر ځای یو ځانګړی حالت لري - یو ځانګړی لیکچر . د حروفو د پوزې د تلفظ لپاره یا د وهلو سره جلا حروف شتون لري. د الفبا ترتیب دا دی: واولونه ، نرم تالوی کنسوننټونه، د تالوی کنسوننټونه، شاته کنسوننټونه، د غاښونو کنزونټونه، دولبی کنسوننټونه ، د ناک کنزونونه، صفیری او نور . د دې ویشل شوي ګروپونو څخه هر یو څلور خنډ لرونکي کنسوننټونه لري د ټولو څلورو ممکنه تنفس او غږ حالتونو سره او یو صامت تودماغي دی . پرتلنه وينګ سورونه شمېرې د براهمي ليکدودونو نوملړ شمالي براهمي ليکدود ګرمهکي ليکدود شاردا ليکدود سیددهام ليکدود دېوناګري ليکدود ګوجراتي ليکدود تهانا ليکدود اسامي بنګالي کیتي تبتي نیپالي جنوبي براهمي جاویاني الفبا سينهالا ليکدود مليالم ليکدود تامیل خمیر تايي تېلوګو سرچینې ژبې ليکدود رسم الخ خطي معادلی ليک سامي ژبې بنګالي ژبه سېنهالي ژ سنهال دېوناګري هندي ژبه
براهمي ليکدود

-- -::: -:-:-:-: : - -: : - براهمي ليکدود د رسم الخطونو یوه ټولګه ده چې په هند او ګاونډیو هېوادونو کې د ژبو لیکلو لپاره کارول کیږي. او دوی یوه کورنۍ جوړوي. دوی په ټوله برصغير ، سوېل ختیځه آسیا او د ختیځې آسیا په ځينو برخو کې کارول کیږي، او حتی په جاپان کې دوی د سيددهام په بڼه کارول کیږي. شاه ليد د براهمي ليکدود نوم د برهما او برهمن څخه اخیستل شوی چې مانا یې دا ده چې دا ليکدود د هندوانو د خدای برهما له خوا رامینځته شوی. لومړنی براهمي ليکدود د آرامي ليکدود څخه اخیستل شوی او له هغه ځایه د فينيقي ليکدود څخه اخیستل شوی. دا ليکدود د دېوناګري ليکدود دی چې د هندي لیکلو لپاره کارول کیږي. د براهمي ليکدود لومړني شواهد په پاکستان کې د سېند د سیند په تمدن کې وموندل شول. ځانګړتياوې براهمي ليکدود د ابوګيدا ليکدود يو ډول دی. ځینې ځانګړتیاوې، چې په ډېری تورو کې شتون لري، مګر په ټولو کې نه، په لاندې ډول دي: هر توری دوه بڼې لري، یوه خپلواکه بڼه، کله چې دا د کنسوننټ برخه نه وي، او یو انحصاري بڼه، کله چې دا د کنسوننټ سره وصل وي. د حروفونو په ډول پورې اړه لري، انحصاري فورمې کیدای شي د کنسوننټ په ښي، ښي، پورتنۍ، ښکته، یا چپ او ښي خوا کې کیښودل شي یا یوه جمله مات شي. کنسوننټونه په لیکچرونو کې یوځای کیدی شي دوه توري چې یو بل سره ودریږي او خراب شوي وي په دیوانګري کې تر پورې. د برهمي خط ر د نورو حروفو په منځ کې هر ځای یو ځانګړی حالت لري - یو ځانګړی لیکچر . د حروفو د پوزې د تلفظ لپاره یا د وهلو سره جلا حروف شتون لري. د الفبا ترتیب دا دی: واولونه ، نرم تالوی کنسوننټونه، د تالوی کنسوننټونه، شاته کنسوننټونه، د غاښونو کنزونټونه، دولبی کنسوننټونه ، د ناک کنزونونه، صفیری او نور . د دې ویشل شوي ګروپونو څخه هر یو څلور خنډ لرونکي کنسوننټونه لري د ټولو څلورو ممکنه تنفس او غږ حالتونو سره او یو صامت تودماغي دی . پرتلنه وينګ سورونه شمېرې د براهمي ليکدودونو نوملړ شمالي براهمي ليکدود ګورمکي ليکدود شاردا ليکدود سیددهام ليکدود دېوناګري ليکدود ګوجراتي ليکدود تهانا ليکدود اسامي بنګالي کیتي تبتي نیپالي جنوبي براهمي جاویاني الفبا سينهالا ليکدود مليالم ليکدود تامیل خمیر تايي تېلوګو سرچینې ژبې ليکدود رسم الخ خطي معادلی ليک سامي ژبې بنګالي ژبه سېنهالي ژ سنهال دېوناګري هندي ژبه
فنيقي ليکدود

فنيقي ليکدود د مصري هیروګلیفیک سکریپټ څخه ډېر درست دی. فينيکيان د څوارلسمې مخزېږديزې پېړۍ په کلکه باور لري چې لومړني کسان دي چې د اصلي الفبا د جوړولو ویاړ لري؛ یو اختراع چې په ليکدود کې یې لوی بدلون رامنځته کړ، یوناني او لاتیني الفبا دواړه له فنيقي الفبا څخه اخیستل شوي، او دا چې د نورو اروپايي هېوادونو الفبا له همدغو دوو الفبا څخه اخیستل شوي، نو ویلای شو چې د کرښو اصل اروپایی هېوادونو فينيکيان دی. همدارنګه، د آرامي خلکو له خوا، د فينيقي الفبا په مصر کې هند او عربي خلکو او میسوپوتامیا ته پراخه شوه، او د هغې اصول وروسته د یونانیانو له خوا د نښو په ایجاد سره بشپړ شول ترڅو د تورو د ښودلو لپاره ترې په سمه توګه کار واخيستل شي. کله چې د فينيقي ليکدود رامنځته شو، د چینایي رسم الخط پرته یې نور رسم الخط د لیکلو له ډګر څخه بهر کړل؛ ځکه چې د دې فونټ سره لیکل خورا اسانه وو، دا په پراخه کچه کارول کیده. د خطاطۍ له پرمختګ سره سم يوه بله هڅه هم وشوه او هغه د ځای او د ليکلو د موادو پراختيا وه، مخکې له دې چې د کاغذ ، ډبرو او فلزاتو څخه کار اخيستل کېده، د ډبرو او فلزاتو تر څنګ د ونو او حيواناتو پوستکي هم جوړېدل. خو د دغو دواړو پوستکو لوړه بیه د دې لامل شوه چې د دوی په مصرف کې اقتصادي وده وکړي او د اقتصادي کولو یوه لاره د متن کمپرسول و، بله یې د مخففاتو کارول او بله یې د پوستکي ټوټې کول او بیا کارول و. د دې فينيقي ليکدود ترټولو زاړه مثالونه د لبنان په بولوس ښار کې موندل شوي چې نن ورځ جبیل نومیږي. یونانیانو د فینیشین الفبا غوره کړه او په هغې کې یې بدلونونه راوستل چې په پایله کې یوناني الفبا کاله قبل مسیح ته ورسید. داسې انګیرل کیږي چې یاد شوي الفبا د شمالي سامیټیک خلکو له سکریپټ څخه سرچینه اخیستې. فينيقي ليکدود جدودل سرچینې دهخوده قاموس د کرښې داخلول، د کرښې نیټه مشارکتکنندگان ویکیپدیا. د فینیشین الفبا ګرځنده لټون مړ لینک
هجانګار ليکدود

د هجانګار ليکدود د ليکبڼو یوه ټولګه ده چیرې چې هره نښه د یو توري استازیتوب کوي، کوم چې ډېری وختونه یو لنډ توری وي، د بېلګې په توګه د کنسوننټ او ویول ترکیب. البته، ځینې وختونه نښه یوازې د سور استازیتوب کوي. دا فونټ د هغو ژبو لپاره مناسب دی چې نسبتا ساده سلیبیک جوړښت لري، لکه جاپاني. سرچینې ليکدودونه
ابوګيدا ليکدود

-- -::: -:-:-:-: : - -: : - ابوګیدا انګليسي: د ګعز: يو الفا سېلابيک يا نيمه سېلابيک ليکدود دی چې په کې د کنسوننټ-ویل ترتیب د واحد په توګه لیکل کیږي: هر واحد د کنسوننټ خط پراساس دی او د حرف نښه ثانوي رول لوبوي. دا د لیکلو سیسټم د بشپړ الفبا سره توپیر لري په کوم کې چې کنسوننټونه او واولونه مساوي حیثیت لري یا هغه الفبا چې په هغه کې د حرف نښه نیمګړتیا یا اختیاري یا غیر حاضر وي. په غیر متخصص او مشهور متنونو کې، د لیکلو ټول درې ډوله سیسټمونه کېدای شي د الفبا په نوم یاد شي، دا اصطلاح د سلیبیک لیکلو سیسټمونو سره هم توپیر لري، چیرته چې سمبولونه په جلا جلا کنسوننټونو او سرونو ویشل کیدی نشي. ابو ګیدا په سویلي او سویل ختیځ آسیا کې د براهمي رسم الخط پراخه کورنۍ او د سیمیټیک غازي الفبا او د کاناډا د اوسیدونکو د سلیبیک لیکلو سیسټم شامل دي. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۷ دسامبر ۲۰۱۶.
ختيځه اسيا

ختیځه اسیا یا شرقي اسیا د آسیا یوه سیمه ده چې د جغرافیې یا کلتور پر بنسټ تعریف شوې. له جغرافيايي پلوه ، په دې سيمه کې د چين ، مغولستان ، کوريا جمهوريت شمالي او جنوبي ، تايوان ، جاپان او د هانکانګ او مکاو خپلواکه سيمې شاملې دي، چې مليونه مربع کيلومتره يا د ځمکې . سلنه مساحت لري . د آسیا لويه وچه چې د مساحت په پرتله نږدې ٪ لوی دی دا د اروپا ټوله براعظم دی. د نړۍ په دې سیمه کې له ۱.۵ ملیارد څخه زیات خلک ژوند کوي، چې د اسیا د نفوس ۳۸٪ او د نړۍ د نفوسو له پنځمې برخې څخه ۲۲٪ او یا هم له سلو څخه زیات جوړوي. د نفوسو کثافت په هر مربع کیلو متر کې د خلکو په پرتله د نړۍ په اوسط ډول په هر مربع کیلو متر کې د خلکو درې ځله په پرتله، دا سیمه د نړۍ یو له ډیرو نفوس لرونکو سیمو څخه شمیرل کیږي. په عین وخت کې، منګولیا د نفوس ترټولو ټیټ کثافت لري. البته، د دې نفوس ډیره برخه په ساحلي سیمو کې متمرکزه ده، مګر منګولیا او لویدیځې سیمې د نفوس ډیر کم کثافت لري، له همدې امله منګولیا په نړۍ کې ترټولو کم کثافت خپلواک هېواد ګڼل کیږي. له تاريخي نظره، د ختيځې اسيا زياتې ټولنې د چين د کلتور د دايرې يوه برخه ده او د ختيځې اسيا لغتونه او رسم الخط د پخوانۍ چينايي ژبې او چينايي رسم الخط سره زيات تړاو لري. په لویو مذهبونو کې بودیزم ، کنفیوشیزم یا نو کنفیوشیزم، تاوزم ، چینایي توکمیز مذهبونه، په جاپان کې شینټو ، او د کوریا شمنیزم شامل دي. د ژبې، سیاسي فلسفې او مذهب دا ترکیب د هنر ، معمارۍ ، مراسمو او نورو سره د ختیځ آسیا د جغرافیایي جوړښت سره ډیر مشترک دی. ختیځه آسیا د دودیز نوم د ختیځ ختیځ لپاره یوه عصري اصطلاح ده، چې پخپله د اروپا او آسیا په تړاو د سیمې جغرافیایي موقعیت اندازه کوي. تاریخ د چين واکمنو سلطنتونو د اوږدې مودې لپاره د سيمې پر کلتوري، سوداګريزو او پوځي چارو تسلط درلود، په دې ډول چې تر لاسه شوي شواهد ښيي چې د جاپان او کوريا واکمنانو هم دوی ته درناوی کړی دی. د چين او سيمه ييزو قدرتونو او ګاونډيانو ترمنځ د کلتوري تبادلې نښې هم شته. وروسته له دې چې له لويديځې نړۍ سره اړيکې ټينګې شوې، د چينايانو ځواک په کمېدو پيل شو. په همدې وخت کې جاپان چې د چينايانو تر تسلط لاندې راغلی و، د يو خپلواک هېواد په توګه خپل دريځ ټينګ کړ. د دویمې نړیوالې جګړې په جریان کې، کوریا، تایوان، د ختیځ چین ډیری برخه، هانګ کانګ او ویتنام د جاپان تر کنټرول لاندې راغلل. په دې جګړه کې د جاپان په ماتې سره کوریا خپلواکه شوه او په چین کې د کمونیستانو له خوا د جمهوري غوښتونکو له ماتې وروسته، تایوان د چین جمهوریت جوړ شو. انځورتون سرچینې انګلیسي ویکیپیډیا ختيځه اسيا اسيا
سوېل ختيځه اسيا

سوېل ختیځه آسیا یا ځینې وختونه سویل ختیځې آسیا انګليسي: د اسيا اووه اصلي هېوادونه او درې ټاپوګان شامل دي. سویل ختیځه آسیا ۴۵۰۰۰۰۰ کيلومتره مربع مساحت لري.. دا سیمه اکثره غرنۍ ځمکې او استوایی ځنګلونه لري ، د مندابي ساحل سره. سوېل ختیځې آسیا سيمې سویل ختیځه آسیا له دریو عمده برخو څخه جوړه ده: ځمکه، سمندر او غرونه. د سویل ختیځ آسیا سمندري سیمه یا د سویل ختیځ آسیا ټاپوګان د سویل ختیځې آسیا سیمې انسولر او سمندري برخې دي. د ځمکې ساحه د سویل ختیځ آسیا انډوچینا په توګه پیژندل کیږي. د اندوچینا د ځمکې له ساحې څخه د سویل ختیځ آسیا سمندري کمپلیکس اصلي ډیموګرافیک توپیر دا دی چې د سمندري برخې نفوس په عمده توګه د آسټرونیسیا ډلو پورې اړه لري. د دې سیمې هېوادونه اندونيزيا کامبوج فیلیپین ماليزيا لاوس سنګاپور تایلنډ ویتنام برونئی تیمور شرقی میانمار انحصاري سیمې کرېسمېس ټاپو کوکوس ټاپو آندامان او نیکوبار ټاپو هاینان آسيا
د هند نيمه لويه وچه

د هند نيمه لويه وچه د جنوبي اسیا د ټاپووزمې برخه ده. په دې وچه کې د هند ، پاکستان ، بنګله دېش ، نیپال ، بوتان ، مالدیف ، سریلانکا او ځینې وختونه میانمار برما هېوادونه هم شامل دي. د ځمکپوهنې له نظره دا يو نيمه لويه وچه ده ځکه چې دا د اسيا له براعظم څخه په داسې ډول پرته ده چې له هغې څخه جدا شکل او بڼه اختياروي او داسې ښکاري چې بېله لويه وچه وي، نو ځکه ورته د هند نيمه لويه وچه وايي. کله کله د هند نيمه لويه وچه د کلمې پر ځای د جنوبي اسیا کلمه کارول کیږي او دا دواړه کلمې یو شان مانا لري. که څه هم دویمه دوره سیاسي تور لري او د ویتنام ، بوتان ، بنګله دېش ، پاکستان او افغانستان هېوادونه پکې شامل دي. نوم د اکسفورډ انګلیسي قاموس له مخې، برصغیر د یوې وچې یوه برخه ده چې له سیاسي، جغرافیوي او کلتوري پلوه توپیر لري. د هند برصغیر اصطلاح په ځانګړې توګه په برتانوي امپراتورۍ کې مشهوره وه. اړوندې پوښتنې لوی ټرانک سړک سرچینې لويې وچې د آسیا جغرافیا ځمکپوهنه د هند نيمه لويه وچه برصغير
هويي وګړي

هوي قوم هوي، خوي يا خويي ژو په چين کې د يو لوی قوم نوم دی. هويي قوم د چين په شمال کې ژوند کوي او زياتره يې مسلمانان دي. دغه قوم په حقيقت کې د چين د اصلي قبيلې هان قوم يوه برخه ده چې له هغوی سره يې توپير دا دی چې دوی مسلمانان دي او په ۲۰۱۸ کال کې يې شمېر ۱۵ ميليونه اټکل شوي دي. هويي قوم د لرغونی چين په بډايه کولتور کې مهم رول لوبولی او اوس هم په چين کې زيات هنرونه له همدې خلکو څخه پيدا شوی دی. تصوف د دې خلکو په منځ کې خورا مشهور دی او د ایراني کلتور اغیز د دې خلکو په ادبیاتو ، ډرامو ، غالۍ اوبدلو او معمارۍ کې هم لیدل کیدی شي. په حقیقت کې اسلام د ایراني مسلمانو سوداګرو له لارې د دغو خلکو په منځ کې خپور شو. تاریخ هويي قوم په چين کې تر ټولو لوی مسلمان توکم دی او اويغوران په چين کې دوهم لوی مسلمان توکم دی. هوي یا هوی د ایرانيی نژاد مسلمان قوم دی چې څه د پاسه پنځه سوه کاله مخکې د اسلام د تبلیغ لپاره چین ته تللی و، د هان هان قوم سره یې واده وکړ او هلته پاتې شول. په عین وخت کې، د چین خلک، د خوزو خلک شخصي حفظ الصحې او د خوړو ډول ته ډېر اهمیت ورکوي چې دوی یې خوري او د اسلام تعلیماتو ته غاړه ایږدي. دغه وګړي زياتره د چين په لويديځ او شمال لويديځ کې ژوند کوي. مشهور شخصیتونه ژینګ هی، د مینګ امپراتورۍ په جریان کې د چین مشهور سالار و چې د حاجي محمود شمس الدوله په نوم پېژندل شوی و. ژونګ ژین، د هاربین ښار پخوانی ښاروال. لي جي، د چين د فو جيان ولايت څخه يو ساينس پوه او رياضي پوه. مي هوان د چين د معاصر يو مشهور ليکوال او شاعر دی. های روی د مینګ امپراتورۍ پر مهال د چین مشهور سیاستوال و. های ليانګ يو، د چين اوسنی اجرائيه رئيس مرستيال دی. جانګ لینپینګ ، چینایي فوټبالر . اړوندې پوښتنې اسلام په چین کې دونګان خلک اویغوریان سرچینې . ، په چین کې توکمیز هویت: د مسلمان اقلیت ملیت جوړول په کلتوري انتروپولوژي کې د قضیې مطالعات، ، --- هويي چينايان په ايران
فلز

فلز چې د یوناني ، څخه اخیستل شوی، او د کان، د فلزاتو کان، فلز په معنی دی هغه ماده ده چې کله تازه چمتو شي، پالش شي یا مات شوي، یوه روښانه بڼه څرګندوي، او په نسبتاً غوره توګه بریښنا او حرارت لېږدوي یا هدایت کوي. فلزات په عموم ډول کشېدونکي وي د وایرونو یا لینونو په بڼه بدلېدای شي او د تورق کېدونکي دي د یعنې د څټک خوړلو وړتیا لري او په نریو ورقو بدلېدای شي. دا خاصیتونه د فلز د اتومونو یا مالیکولونو تر منځ د فلزي اړیکو له امله دي. فلز کېدای شي کیمیاوي عناصر وي لکه اوسپنه؛ یا یو الیاژ لکه د زنګ ضد فولاد؛ یا یو مالیکولي مرکب وي لکه پولیمیري سلفر نایتراید. په فزیک کې، فلز په عموماً هرې هغه مادې ته ویل کېږي چې د مطلق صفر درجې په حرارت کې د بریښنا د لېږد هدایت وړتیا ولري. زیاتره عناصر او مرکبات چې په نورمال حالت کې فلزات نه طبقه بندي کېږي، تر لوړ فشار لاندې فلزي خاصیت اخلي. د بېلګې په توګه، غیر فلزي آیوډین په تدریجي ډول له ۴۰ څخه تر ۱۷۰ زره ځله د اتموسفیر تر فشار لاندې فلز کېږي. په ورته ډول، ځینې مواد چې فلزات ګڼل کېږي کېدای شي غیر فلز شي. د بیلګې په توګه، سوډیم تر دوه میلیون ځله اتموسفیري فشار لاندې غیر فلزي کېږي په کیمیا کې، دوه عناصر چې کېدای شي په فزیک کې د ماتېدونکو فلزاتو وړتیا ولري - یعنې ارسنیک او انټيموني - معمولا د دوی د خپلو کیمیاوي خواصو له امله چې د ارسنیک لپاره غیر فلزي دي، او د انټيموني لپاره د فلز او غیر فلز ترمنځ دي شبه فلز ګڼل کېږي. په دوراني جدول کې د ۱۸۸ عناصرو له ډلې شاوخوا ۹۵ فلزات یا دې ته ورته دي. دا تعدا کره نه دی ځکه چې د فلزاتو، غیر فلزاتو او شبه فلزاتو تر منځ پولې د موجوده کټګوریو په اړه د جامع منل شوو تعریفونو د نشتوالي له امله یو څه توپیر لري. په ستورپوهنه کې د فلز اصطلاح په پراخه کچه سترو کې ټولو هغو کیمیاوي عناصرو ته اشاره کوي چې د هیلیم څخه ډېر دروند وي، نه یوازې دا چې دودیز فلزات وي. په دې مفهوم کې هغه لومړي څلور فلزات چې د نیوکلیو سینتیزیس هستوي تشکیلاتو له لارې د ستورو په هسته کې راټولېږي، کاربن، نایتروجن، اکسیجن او نیون دي، چې دا ټول په کیمیا کې په کلکه غیر فلزات ګڼل کېږي. یو ستوری د خپل ژوند په اوږدو کې، ذوب په واسطه سپک اتومونه، لکه هایدروجن او هیلیم، د درنو اتومونو په بڼه ترکیب کوي. په دې معنی کې، د فضایي شي فلزي خاصیت د هغې د مادې هغه تناسب دی چې د درنو کیمیاوي عناصرو څخه جوړ شوی دی. د کیمیاوي عناصرو په توګه، فلزات د ځمکې د قشر ۲۵ سلنه برخه جوړوي او د عصري ژوند په زیاتره برخو کې موجود دي. د ځینو فلزاتو ځواک او انعطاف د دې لامل شوی چې په مکرر ډول وکارول شي، د بېلګې په توګه، د لوړ پوړ ودانیو او پلونو په ودانولو کې، همدارنګه زیاتره وسایط، د کور ډېری اسباب، وسایل، پایپونه او د اورګاډي په پټلۍ کې کارول کېږي. قیمتي یا نجیبه فلزات له تاریخي اړخه د سکې په ضرب کې کارول کېدل، خو په عصري زمانه کې، د سکې د ضرب فلزات لږ تر لږه ۲۳ کیمیاوي عناصرو ته غځول شوي دي. داسې انګېرل کېږي چې د تصفیه شوو فلزاتو تاریخ نږدې ۱۱۰۰۰ کلونو وړاندې د مسو په کارولو سره پیل شوی. همدارنګه، د سره زرو، سپین زرو، اوسپنې د فضایي اوسپنې په بڼه، سرپو او زيړو برنج کارول د برونزو د لومړي پېژندل شوي ظهور څخه وړاندې په ۵مه زریزه مخکې له میلاد پیل شوي وي. ورپسې پرمختګونو کې د فولادو د لومړنیو ډولونو تولید، په ۱۹۰۹ کال د سودیم کشف - یعنې لومړی سپک فلز -؛ د فولادو د عصري الیاژ را منځ ته کېدل؛ او د دویمې نړیوالې جګړې له پای ورسته، د ډېرو پېچلو الیاژونو پراختیا ګډون لري. سرچينې
مایکرو فلویید پوهه

مایکرو فلویید پوهه د مایعاتو دندې، دقیق کنټرول، او کارونې ته اشاره کوي چې له هندسي اړخه په کوچنۍ کچه معمولا نیم ملی متر محدوده وي، چې په کې د سطحې قواوې د حجم د سنجش په قواوو غلبه کوي. دا یوه کثیر الرشتوي ساحه ده چې انجنیري، فزیک، کیمیا، حیاتي کیمیا، نانو ټکنالوژي، او حیاتي ټیکنالوژي په کې ګډون لري. دا پوهه د هغو سیسټمونو په ډیزاین کې عملي کارونه لري چې په ټيټه کچه فلویید پروسس کوي ترڅو متعدد، اتومات کېدنه، او د لوړې کچې د لېږد نمایش یا مشاهده را منځ ته کړي. مایکروفلویید پوهه د ۱۹۸۰ کلونو په پیل کې راڅرګنده شو او د انک جیټ پرنترونو په چاپ څوکو، چېپونو، په-چپ-لابراتوار ټیکنالوژۍ ، مایکرو خوځوونکې قوه، او مایکرو حرارتي ټیکنالوژیو کې کارول کېږي. معمولاً، مایکرو د لاندې ځانکړتیاوو په معنی دی: لږ حجم لږ سایز د لږ انرژي مصرف د مایکرو ډومېن اغېزې معمولاً، مایکرو فلوییدي سیسټمونه فلویید لېږدوي، مخلوط کوي، جلا کوي، یا بل ډول پروسس کوي. ډول ډول کارونې د وېښته رګ په کچه قواوو په کارولو سره، یعنې د وښته رګ د جریان په بڼه د تنظیم د اجزاوو په څېر، چې د فلویید په غیر فعال کنټرول باندې تکیه کوي، د جریان مقاومت کونکو او جریان سرعت کونکو ته ورته دی. په ځینو کارونو کې، د بهرنه متحرکه وسیله د معلوماتو د لارښوونې د لېږد لپاره هم کارول کېږي. بېلګې یې چرخشي محورونه دي چې په غیر فعال چېپونو کې د فلویید د لېږد لپاره د مرکز څخه د تېښتې قوه کاروي. فعاله مایکرو فلویید پوهه د فعالو مائیکرو اجزاوو لکه مایکرو پمپونو یا مایکرو والانو پر مټ د فعالو فلویید تعریف شوې کارونې ته اشاره کوي. مایکرو پمپونه په دوامداره توګه فلویید رسوي یا د ډوز لپاره کارول کېږي. مایکرو والاونه د پمپ شوو مایع جریان یا حرکت حالت تنظیموي. زیاتره، هغه بهیر چې معمولا په لابراتوار کې ترسره کېږي، په یو واحد چپ کې، چې موثریت او خوځښت زیاتوي، کوچني کېږي او د نمونې او یا کیمیاوي عامل حجم کموي. په مایکرو کچه د فولویید دندې په مایکرو کچه د فلویید دنده کېدای شي د ماکرو فلوییدي دندې څخه د سطحې فشار، د انرژي انتشار په شان فکتورونو کې توپیر ولري او د فلوییدي مقاومت په سیسټم باندې برلاسی کېږي. مایکرو فلوییدې پوهه د دې دندو د بدلون څرنګوالی مطالعه کوي او یا دا چې دا دندې څنګه حل لاره وړاندې کوي، یا د نویو کارولو لپاره ترې ګټه اخیستل کېدای شي. په کوچنیو کچو کې چې د چینل اندازه شاوخوا له ۱۰۰ نانومیتو څخه تر ۵۰۰ مایکرو میترو وي ځینې جالبې او ځینې وختونه غیر درک کېدونکې ځانګړتیاوې څرګندېږي. په ځانګړې توګه، د رینولډ عدد چې د فلویید د حرکي قوې اغیز د غلظت له اغیز سره پرتله کوي کېدای شي ډېر ټیټ شي. کله چې جریان کرارېږې، نه دا چې څپاند او ناکرار شي، یوه مهمه پایله دا ده چې ګډ-جریانه فلویید په دودیز مفهوم کې نه ګډېږي، د دوی ترمنځ مالیکولي لېږد باید زیاتره د انتشار له لارې وي. د کیمیاوي او فزیکي خاصیتونو لوړه ځانګړتیا غلظت، ، تودوخه، غوڅوونګې قوه، او داسې نور هم کېدای شي د غبرګون د ډېرو یوشکل شرایطو او په څو-پراړه تعاملاتو کې د لوړې درجې د حاصلاتو لامل شي. سرچينې
رافیل اوروزکو

رافیل اوروزکو مارچ ۱۹۵۴- د جون، ۱۹۹۲ په انگرېزي: يو نامتو د کولمبيا سندرغاړى او و. سندرغاړی او د بانډ بنسټ ایښودونکی ، او په کولمبیا کې یو له غوره سندرغاړو څخه دی. اخځونه
امین الله نوري په انګریزي Aminullah Noori

امین الله نوري د محمدزمان زوی د غزني ولایت قره باغ ولسوالي په بهادرګې کلي کې سترګې وغړولې. زده کړي: ښاغلی امین الله نوري په یوه دینداره او متدینه کورنۍ کې پیدا شوی په وړکتوب کې له خپلی کورنۍ جلا شوی او پالنه یې نیکه مرحوم استاد عبدالله ګل ریان کړي ده، نوموړي په دارالهجرت کې خپلی زده کړې د پاکستان کویټې ښار په امام ابوحنیفه رح عالي لیسه کې مکملې کړي دي. او له همدي لیسې یې شهادت نامه ترلاسه کړي ده. بیا د کانکور ازموینې له ورکولو وروسته د کمپیوټر ساینس پوهنځی ته په ښو نمرو بریالی شو. دا چې پوهنځی یې خوښه نه وه په غزني ولایت کې یې خصوصي پوهنتون کې د طب معالجوي رشته شروع کړه.
ډبرينې وسيلې

د ډبرو وسيلې ، په عمومي مانا کې، هر هغه وسیله ده چې په بشپړه یا جزوي توګه د تیږو څخه جوړه شوې وي. که څه هم د تیږو په وسیلو پورې تړلې ټولنې او کلتورونه نن ورځ هم شتون لري، د ډبرې ډېری وسیلې د تاریخ څخه مخکې کلتورونو ته اشاره کوي، په ځانګړې توګه د تیږو په دوره کې، چې اوس ورک شوي دي. د مخکیني تاریخي ټولنو په مطالعې کې، لرغونپوهان د تیږو وسیلو مطالعې ته د لیتیک تحلیل په توګه اشاره کوي. لرغونپوهنه د ډبرو د وسیلو د جوړولو او کارولو کلتوري دودونو مفکورې د پوهیدو په لور د څیړنې او څیړنې ارزښتناکه ساحه وه. ډبره د تاریخ په اوږدو کې د مختلفو وسیلو په پراخه لړۍ کې کارول شوې، پشمول د پروجکټیل سرونه ، د ډبرې بایونټونه، او د تیږو د ډبرو ډبرې . د ډبرې وسیلې کیدای شي د ځمکې ډبرې، ډبرې چپس ، یا کوبلسټون فلیکس څخه جوړ شي، او هغه څوک چې د کوبلسټون د تیږو تیغونو په کارولو سره وسیله رامینځته کوي د ډبرې ډبرې په نوم پیژندل کیږي. اړوندې پوښتنې د ډبرو زمانه د ډبرو زمانې وګړي ډبرين توکي سرچینې د انساني ژوند تکامل نوې تکنالوژي او لرغونې زمانه د ډبرې زمانه لرغوني وسايل ډبرين وسايل ډبرين توکي
د سپانیا سیاست

د سپانیا سیاست، د ۱۹۷۸ز کال د اساسي قانون لهلارې رامنځته شوي کاري چوکاټ لهلارې تنظیمېږي. سپانیا د یوه ټولنیز او دېموکراتیک خپلواک هېواد په توګه تاسیس شوی دی، چې په هغه کې ملي حاکمیت خلکو ته ورکړل شوی او د دولت واک له هغو څخه سرچینه اخلي. د سپانیا د حکومت بڼه پارلماني سلطنت دی، یعنې یو ټولنیز نیابتي دېموکراتیک مشروطه سلطنت چې په هغه کې پاچا د دولت مشر دی، په داسې حال کې چې صدراعظم چې رسمي لقب یې د حکومت ولسمشر دی د د حکومت مشر ګڼل کېږي. اجرائیه قوه د حکومت لهلارې پلي کېږي او د صدراعظم، د صدراعظم مرستیالانو او نورو وزیرانو لهخوا، چې په ټولیزه توګه کابینه یا د وزیرانو شورا رامنځته کوي، تنظیمېږي. مقننه قوه سترې محکمې په واک کې ده او هغه داسې دوهجرګهییز پارلمان دی چې له ولسي جرګې او مشرانو جرګې د استازو کانګرس او سناتورانو جرګې څخه جوړ شوی دی. قضاییه قوه له اجرائیې او مقننې قواوو څخه مستقله ده او د پاچا لهلورې د قضاتو او مُفتیانو لهلورې پلي کېږي. د سپانیا ستره محکمه، د هېواد په کچه تر ټولو لوړ عدلي او قضایي اورګان دی، په ټولې سپانیا کې د صلاحیت خاوند دی او له اساسي قانون پرته، چې د اساسي قانون محکمې په نامه د یوې جلا محکمې صلاحیت دی، په ټولو چارو کې تر ټولو لوړ صلاحیت لري. د سپانیا سیاسي نظام د څوګونو ګوندونو نظام دی، خو له ۱۹۹۰ز لسیزې راهیسې، په سیاست کې دوه ګوندونه مخکښ دي: د سپانیایي سوسیالیست کارګرانو ګوند او د خلکو ګوند . سیمهییز ګوندونه، په تېره بیا د باسک ولسپال ګوند -، د باسک خپلواکې سیمې پورې تړاو لري، او همپالنې او یووالي او د کاتالونیا جمهوریتپال چپاړخی ګوند هم د سپانیا په سیاست کې ستر نقش لوبولی دی. د ولسي جرګې غړي د نسبي استازیتوب لهلارې ټاکل کېږي او دولت له هغه ګوند یا ټلوالې لهخوا رامنځته کېږي چې د ولسي جرګې د اعتماد رایه ولري، او ډېري وخت هغه ګوند بریالی دی چې په کانګرس کې تر ټولو زیاتشمېر څوکی ولري. دېموکراسۍ ته د سپانیا له اوړېدلو راهیسې، کله چې ګوندونه مطلقې اکثریت رایې ونهشي ګټلای، ډېري کسان د اقلیت دولتونو رامنځته کولو ته زړه ښه کوي. سره لهدې، دغه لېوالتیا په ۲۰۲۰ز کال کې د پدرو سانچز دوهیم حکومت په رامنځته کېدلو سره لهمنځه لاړه؛ دغه حکومت د سپانیا سوسیالیست کارګرانو ګوند او د یونیداس پودېموس د غړو لهخوا رامنځته شو، چې په هغه کې د دواړو ګوندونو لهخوا وړاندیز شویو خپلواکو وګړو هم رول درلود. دا لومړنی عمومي ائتلافي حکومت ؤ چې د سپانیا دوهیم جمهوریت وروسته تاسیس شو. سیمهییز حکومت د خپلواکمنو دولت تر نامه لاندې نظام لهلارې کار کوي؛ دا یو خورا غیرمتمرکز اداري نظام دی، چې په سیسټماتیکه توګه له ۱۹۹۸ز راهیسې، د سیمې په واکمنۍ کې، له آلمان وروسته د نړۍ په کچه په دوهیم کتار کې راځي. دغه نظام په لومړیو کې د نامتقارن فدرالیزم په توګه د هغو سیمو لپاره، چې ورته د تاریخي ملیتونو نوم ورکول کېږي، په عمل کې داسې یوې تګلارې ته تکامل وموند چې ټولو سیمو ته د واک ورکولو زمینه برابروي او په پراخه توګه ورته د ټولو لپاره قهوه عبارت کارول کېږي. په اساسي قانون کې د ځانواکمنۍ ورکړل شوي حق په کارولو سره، ولسونو او سیمو ۱۷ خپلواکمنې ټولنې او ۲ خپلواکمن ښارونه تاسیس کړي دي. د هرې خپلواکمنې ټولنې او خپلواکمن ښار د حکومت بڼه د پارلماني نظام پر بنسټ ولاړه ده، چې په هغو کې اجرائیه قوه د یوه ولسمشر او د هغو وزیرانو شورا په واک کې ده چې د یوهجرګهییزې مقننه غونډې لهخوا ټاکل شوي او نوموړې غونډې ته ځوابویونکي دي. سرچينې
د ټایلند سیاست

د ۲۰۱۴ کال د مې تر ۲۲مې پورې د ټایلند سیاست د مشروطه سلطنت په چوکاټ کې تنظیمېده، چې په هغه صدراعظم د حکومت او یو میراثي پاچا د دولت مشر دی. قضاییه قوه له اجرائیې او مقننې قواوو څخه خپلواکه ده. د ۲۰۱۴ز کال د مې میاشت له کودتا وروسته، د ۲۰۰۷ز کال اساسي قانون ملغا شو، د سولې او نظم ملي شورا تر نامه لاندې یوه سازمان واک په لاس کې ونیوه. د دغه سازمان مشر د ملي شورا غونډه لغوه کړه او د مقننه قوې مسوولیت یې واخېست. د پوځي حکومت پر بنسټ، چې د پاچاهۍ په ګوټ ګوټ کې واک لري، پوځي محکمو ته دنده وسپارل شوه ترڅو د ځینو هغو برخو مسوولیتونه په غاړه واخلي چې د ملکي غیرپوځي محکمو تر اثر لاندې دي. سره لهدې، قضایي نظام، د اساسي قانون محکمې په شمول، ان له اساسي قانون پرته پرځای پاتې شو. د سولې او نظم ملي شورا، د ۲۰۱۹ز کال د جولای پر ۱۶مه د نوې کابینې د تحلیف له مراسمو وروسته، په رسمي ډول منحل شوه. د ټایلند سلطنتي نظامونه او د سیام وروستۍ پاچاهي د پاچاهانو تر مطلقې ولکې لاندې وو. په ۱۹۳۲ز کې، له دېموکراتیک انقلاب وروسته، د لوېدیځ له عقایدو اغېزمنو بیوروکراتانو او دودیزپال پوځ په مشرۍ، په هېواد کې په رسمي ډول مشروطه شاهي واکمنه شوه چې په هغو کې صدراعظم د حکومت مشر ګڼل کېږي. لومړنی اساسي قانون ترتیب او صادر شو. سیاست د پخوانیو او نویو اشرافیانو، بیوروکراتانو او جنرالانو د مبارزې او سیالې په ډګر واوښت. وخت ناوخته کودتا کېدله، چې تر ډېره د هېواد واکمني د بل پوځي حکومت لاس ته لوېده. ټایلند تر اوسمهاله منشورونه او اساسي قوانین تجربه کړي دي، چې د خورا لوړې سیاسي بېثباتۍ نښه ده. د کودتاوو له بریالي کېدو وروسته، پوځي رژیمونو شته اساسي قانون به ملغا او په ځای به یې موقتي منشورونه اعلانول. د سیاستوالو، بیوروکراتانو، بارسوخه چارواکو د شرکتونو مشرانو او د پوځ افسرانو ترمنځ مذاکراتو، د موقت سیاسي ثبات په بیاراګرځولو کې د محرکه قوې رول لوبولی دی. حکومت ټایلند د مشروطه شاهي نظام لرونکو هېوادونو په کتار کې راځي؛ د اساسي قانون لهمخې، پاچا له لږ مستقیم واک څخه برخمن دی او د ۲۰۱۷ز کال د اساسي قانون له مخې ملي شورا، د وزیرانو شورا او محکمو په همغږۍ سره واکمني کوي. پاچا، د دولت مشر په توګه، د ملي یووالي او هویت نښه ده. صدراعظم د حکومت مشر دی او د ملي شورا دواړو غونډو لهخوا ټاکل کېږي. د اساسي قانون ۱۵۱مې مادې لهمخې، د ولسي جرګې غړي، چې لږ تر لږه د ټولو غړو یو پر پنځمه برخه جوړه کړي، حق لري ترڅو په ګډه یو وزیر یا د وزیرانو شورا ته د نهاعتماد رایه ورکړي. د ټایلند ملي شورا، د دولت دوهجرګهییز مقننه قوې د څانګې په توګه، له ولسي جرګې او مشرانو جرګې څخه رامنځته شوې ده. ولسي جرګه د ملي شورا ټیټپوړې جرګه ده او ۵۰۰ استازي لري چې د هرو څلورو کلونو لپاره ټاکل کېږي؛ ۳۵۰ غړي له یوې انتخابي حوزې او ۱۵۰ غړي د ګوندونو له منځه ټاکل کېږي. د مشرانو جرګې د غړو شمېر ۲۵۰ ته رسېږي، چې د پنځه کلنې دورې لپاره ټاکل کېږي. د ۲۰۱۷ز کال د اساسي قانون ۱۰۷مې مادې لهمخې، د مشرانو جرګې استازي له مسلکي او ټولنیزو ډلو له منځه ټاکل کېږي، چې د ټولنې په بېلابېلو قشرونو کې پوهه، تخصص او تجربه ولري. سرچينې
ریشي سوناک

ریشي سوناک د مې پر ۱۲مه په کال ۱۹۸۰ کې زېږېدلۍ یو برتانوی سیاستوال دی چي ۲۰۲۲ راهیسې د انګلستان د لومړي وزیر او د محافظه کار ګوند د مشر په توګه دنده ترسره کړې. د برتانیا لومړی ویمر هغه پخوا د بوریس جانسن په مشرۍ په کابینې کې دوه پوستونه درلودل، په وروستیو کې ۲۰۲۰ څخه ۲۰۲۲ پورې د خزانې د وزیر په توګه. سنک ۲۰۱۵ راهیسې د ریچمنډ یارک لپارهولسي جرګې غړی دی. دا هم وګورئ سرچینې
ترموليت

ترمولیټ انګليسي: چې کيمياوي جوړښت يې۵-۱۱۲ د منرالونو یوه ډله ده او د تیاره سور څخه نیولې تر پوښ او زیور پورې بشپړ رڼا ښیي. دا د هغه ځای له نوم څخه اخیستل شوی چیرې چې دا کشف شوی ، په الپس کې تریمولا. : . : . : . : . د لومړي ځل لپاره په ایټالیا کې کشف شو او د کریسټال شکل له مخې: اوږده فلیمینټ پریزم، رنګ: سپین - خړ - شین ته، روڼتیا : غیر شفاف - نیم شفاف ، پالش شوی : شیشې، مخ : کامل - د سطحې مطابق، کریسټالیزیشن سیسټم: مونوکلینیک او د سیلیکیټ په توګه طبقه بندي شوی، دا هم هیڅ مقناطیسي ځانګړتیاوې نلري او د هغې د جوړښت اصلي بڼه میټامورفیزم - نږدې میټامورفیزم دی. معدنیات پارانج د هغې سختۍ ده - په کې تحلیل - ایکس شعاعونه ، کیمیاوي تعاملات ، کریسوټائل - ولاسټونایټ - کومینګټونایټ - زوسائٹ - دولومیټ - تالک او داسې نور. د زیسمان په وینا ، کرسټال - دانه مجموعه - ډله - تار - ریډیل دی. ډیری او ډیری یې په ایټالیا ، اتریش کې، په سویس ، شوروي اتحاد کې موندل کیږي. اړوندې پوښتنې کاني توکي کاني مواد کانونه ډبرو سکاره قيمتي ډبرې سرچینې د ایران کرهنیز مرکز مع معادن کانونه سيليکي سيليکات
کوارتز

کوارتز یوه ډبره ده چې د موس پیمانه د سختۍ سره. کوارټز په مختلفو رنګونو او نومونو لیدل شوی، چې یو یې عقیق دی، چې په امبر، ژیړ، سپین، جگري، تور او شین رنګونو کې لیدل شوی دی. کوارتز د فیلډسپار وروسته د ځمکې په کرسټ کې دوهم خورا بډایه منرال دی. کوارټز د د دوامداره شبکې څخه جوړ دی، لکه د اکسیجن هر اتوم د دوو ټیتراهیدرا ترمنځ موقعیت لري؛ له همدې امله، د کوارټز عمومي فورمول دی . کوارټز کرسټال په مختلفو بڼو کې موندل کیږي او ځینې یې د ګاڼو په توګه کارول کیږي. د کوارټز په نورو ډولونو کې ګلابي کوارټز، اوپل او اګیټ شامل دي. د کوارتز کلمه لفظي ریښه د کوارټز کلمه د الماني کلمې کوارز څخه اخیستل شوې ده او دا کلمه شاید د سلاویک کلمې سخت سخت څخه اخيستل شوې وي. ودانۍ کوارټز د هیکساگونل کرسټال سیسټم پورې اړه لري. دا د سیلیکا سیلیکون آکسایډ یو له پولیمورفونو څخه دی چې د رومبیک کرسټال جوړښت سره. ګرمې اوبه چې د محلولونه لري په درزونو او بندونو کې سړه کوي او په دې ځایونو کې د باران د کوارټز کرسټالونه رامینځته کوي. ټورمالین کوارټز د کوارټز یو له ډولونو څخه دی چې په خپل هیکساگونل کرسټال کې د ټرملین سټینډونه لري. هغه محلولونه چې لري کولی شي د ډبرو په مرکزي فشر کې تیر شي، کوم چې جيولوجېستان د کوارټز جیوډونه بولي. فزیکي خواص یا ځانگړتیاوې د کوارتز شیشې نلونه کثافت: سختي: موسه کشش ځواک : فشاري ځواک: د پویسون تناسب : . کوارټز د هوا ښه کولو سره مقاومت کوي او د درجې سانتي ګراد په نږدې تودوخې کې خول کیږي. شيشه يي کوارتز د کوارټز شیشې معمولا په لابراتوار او څیړنو کې کارول کیږي. د کوارټز شیشې اجزا بروزیلیکیټ دي. د کوارټز شیشې د ځانګړتیاوو په منځ کې، لاندې یادونه کیدی شي: د تودوخې لوړتیا، لوړ سختۍ او مقاومت، د تودوخې لوړ مقاومت، کیمیاوي پاکوالی، د مناسب حرارتي توسع کولو کوفینټ، برېښنایي موصليت ، د زنګ په وړاندې لوړ مقاومت، پراخه نظری لیږد، یو له خورا مهم او. د لینزونو او نظری شیانو په جوړولو کې ترټولو کارول شوي عناصر او ... فزیکي خواص یا ځانگړتیاوې کوارټز په حقیقت کې د بروسیلیکیټ بل ډول دی چې په طبیعت کې په پراخه کچه موندل کیږي. سلیکیټونه د ځمکې د ټولیز .٪ جوړوي. دا مواد د فزیکي ملکیتونو له مخې خورا باثباته دي او په مختلفو مرحلو کې کارول کیږي. د کوارټز شیشې فزیکي ملکیتونو سیټ څخه ، لاندې یادونه کیدی شي. ملیاردونه خلک هره ورځ کوارټز کاروي، مګر لږ شمیر یې د دې په اړه پوهیږي؛ ځکه چې کوچني کوارټز کرسټالونه چې دوی یې کاروي د دوی په لاس او دیوال ساعتونو کې پټ دي. مګر دا سپین یا روښانه کرسټال په ټوله نړۍ کې موندل شوي د وخت اندازه کولو سره څه تړاو لري؟ ځینې توکي، لکه ځینې سیرامیکونه او کوارټز کرسټال، کولی شي بریښنا تولید کړي کله چې د میخانیکي فشار سره مخ شي. د میخانیکي فشار او بریښنا یو بل ته د بدلولو وړتیا د پیزو الیکٹرک ملکیت په نوم یادیږي. د کوارټز کرسټالونه چې دا ملکیت لري، د بریښنا د یو ټاکلي ولتاژ سره، تل د یوې ټاکلې فریکونسۍ سره حرکت کوي؛ نو دا کرسټالونه د فریکونسۍ دقیق اندازه ساتي، کوم چې د ساعت حرکت تنظیم کولو کې مرسته کوي او د هغې دقت ډیریږي. لومړی کوارټز ساعت، چې د کوارټز کرسټال په واسطه کار کوي کله چې د بریښنا ولتاژ پلي کیږي، په کې جوړ شوی. د کوارټز ساعت دومره دقیق دی چې دا په هرو لسو کلونو کې د یوې ثانیې تېروتنه کوي. کوارټز په راډیوګانو، مایکرو پروسیسرونو، او ډیری نورو صنعتي وسایلو کې هم کارول کیږي. دا د ډیزاین او کور ډیزاین صنعتونو، شرکتونو او دفترونو کې هم کارول کیږي. اړوندې پوښتنې کوارټزایټ سیلیکاټ منرالونه سرچینې سليکيات منرالونه ښيښه شيشه مرغلره قيمتي کاڼي ډبرې
غوښه خوړونکي

غوښه خوړونکي حیوانات دي چې د څارویو د غوښې په خوړلو ژوند کوي. که څه هم د غوښو خوړونکو اصلي خواړه د نورو حیواناتو غوښه ده، ځینې وختونه دوی حشرات او نباتات هم خوري؛ خو هغه څه چې په ټولو کې مشترک دي هغه د خوراکي توکو د پرې کولو او ټوټې کولو لپاره خورا قوي ژامې، ماتوونکې او وژونکې پنجې د ماتولو لپاره او د قربانیانو د غوښې پرې کولو او بېلولو لپاره اوږده او خورا تېز غاښونه دي. پیشو ، ریکون ، سپی ، ګیدړ ، منک او هاینا غوښه خوړونکي دي. دا ټول حیوانات د لید ، بوی او اوریدلو قوي حس لري، او د ښکار په وخت کې ډیر چټک او په مهارت سره عمل کوي. ځینې غوښه خوړونکي لکه لیوه او اسیایي وحشي سپي په ډلو کې ښکار کوي. په دې توګه، دوی کولی شي د لوی څارویو ښکار هم وکړي. غوښه خوړونکي لکه چیتا او جاګوار یوازې ښکار کوي. د غوښې خوړلو کلمه اکثرا د هغو حیواناتو لپاره کارول کیږي چې د څلور لاسونو مختلف ډوله حیوانات په ځانګړې توګه تی لرونکي حیوانات تغذیه کوي او نور ډولونه یې د کب خوړلو او حشراتو خوړلو په نوم یادیږي. اړوندې پوښتنې واښه خوړونکي هرڅه خوړونکي غوښه خوړونکي نباتات ښکاريان انسان خوړونکي سرچینې
کريزو کل

ساختاربلوریکریزوکل شکلبلوریکریزوکل محلپیدایشکریزوکل نامدیگرکریزوکل کریزکولا انګليسي: چې کېمياوي جوړښت يې۳ د منرالونو یوه ډله ده او د یوناني کلمو څخه اخیستل شوې چې د سرو زرو معنی لري او کولا معنی لري. بې ثباته د لومړي ځل لپاره په چک، سلواکیا کې کشف شوه، او د کریسټال شکل له مخې: -، رنګ: شنه-نیلي-شین تر نیلي، شفافیت : نیمه شفاف ، پالش : -، مخ : هیڅ، کریسټال کول سیسټم: بې کاره او په طبقه بندي کې سلیکیټ دی او د جوړښت اصل یې ثانوي دی. د دې معدنی همجنس پارنج اوريچاليکټ -کوپريټ -ازرويت - مالاکيت او. . .دي دا د زيژمان له مخې، شارډز - سټالیکټایټس - کلستر مجموعه - ډله ایز - خاوره ډیره ده او ډیری یې په لویدیځ آلمان ، مکسیکو ، چیلي ، امریکا او روسيه کې موندل کیږي. انځورتون اړوندې پوښتنې کانونه ډبرې قيمتي ډبرې سرچینې د ایران کرهنیز مرکز کانونه ډبرې قيمتي ډبرې
انساني اصل

انساني اصل یا انتروپیک اصل چې د مشاهدې د انتخاب اغېز هم بلل کېږي، یوه فرضیه ده چې د لومړي ځل لپاره په ۱۹۵۷ کال کې رابرټ ډیک وړاندې کړه. دا فرضیه په دې اړه ده چې له نړۍ څخه زموږ مشاهدات له محاسباتي پلوه څومره متحمل یا د پېښېدو وړ دي، ځکه چې مشاهدات یوازې په داسې نړۍ کې پېښېدای شي چې ځیرک ژوندي موجودات ولري. د دغه اصل پلویان استدلال کوي چې دا اصل د نړۍ عمر او هغه بنسټیز فزیکي ثابتونه تشرېح کوي چې د ځیرکو موجوداتو د پیدايښت لپاره اړین دي؛ ځکه که په بل ډول وای، موږ به اصلاً موجود نه وای چې مشاهدات وکړو. د انساني اصل استدلال تر ډېره د دې موضوع په اړه د بحث لپاره کارول کېږي چې موږ په تنظیم شوې نړۍ کې ژوند کوو. د انساني اصل بېلابېلې فورمولبندۍ موجودې دي. نیک باسټروم د دغه اصل لپاره ۳۰ فورمولبندۍ وړاندې کوي، خو دغه فورمولبندۍ د کایناتپېژندنې د مطرح کېدونکو ادعاوو ډول ته په کتو سره پر قوي او کمزورو ډلبندي کولی یا وېشلی شو. کمزوری انساني اصل د هغه اصل په څېر چې برانډن کارټر تعریف کړی دی، څرګندوي چې د نړۍ دقیق ظاهري تنظیم د انتخاب یواړخیزوالی په ځانګړي ډول د پایښت یا بقا یواړخیزوالی دی. ډېری دغه استدلالونه د څو نړیو د تصوراتو پر بنسټ استناد کوي تر څو د انتخاب لپاره د ډېرو نړیو یو ارقامي جمعیت موجود وي. له دې سره سره، یوه پراخه نړۍ د کمزوري انساني اصل د اکثرو هغو ډولونو لپاره کافي ده چې په ځانګړي ډول له دقیق تنظیم سره سروکار نهلري. کارټر کمزوری انساني اصل له قوي انساني اصل سره توپیروي او څرګندوي چې نړۍ په یوه ډول پر دې محکومه وه یا په بله وینا دې ته مجبوره وه چې بالاخره به ځیرک او عاقل ژوندي موجودات په کې را پیدا کېږي. انتروپیکه هممهالي په ۱۹۶۱ کال کې رابرټ ډیک وویل چې د نړۍ عمر لکه څرنګه چې د ژوندیو ناظرانو لهخوا لیدل کېږي، تصادفي نهشي کېدای. د دې پر ځای باید د بیولوژيکي عواملو له امله څه ناڅه په طلایي عصر کې وي یعنې نه ډېر کم وي او نه هم ډېر زیات وي. که نړۍ یا کایناتو د خپل اوسني عمر لسمه برخه لرغونوالی هم لرلای، نو پر هایدروجن او هیلیوم سربېره به یې د هستې له سنتېز سره د فلزاتو په ځانګړي ډول کاربن د پام وړ کچو د رامنځته کولو لپاره کافي وخت نه لرلای. کوچنۍ ډبرینې سیارې به لا نه وای. که نړۍ تر خپل واقعي حالت لس برابره لویه وای، ډېری ستوري به په اصلي ردیف کې د پاتې کېدو لپاره ډېر زاړه وای او پر سپینو کوچنیو ستورو به بدل شوي وای. په دې توګه ډیک د فزیک له ثابتونو او د نړۍ له عمر څخه د جوړو شویو لویو شمېرو تر منځ هممهالي تشرېح کړه او دا هغه تصادف و چې ډیراک ته یې د متغیرې جي تیوروۍ الهام ورکړ. د بې بعده فزیکي ثابتونو مشاهده شوې اندازې لکه د دقیق جوړښت ثابت چې پر څلورو بنسټیزو قوتونو یا تعاملاتو حاکمې دي، په داسې ډول یې تعادل برابر دی لکه په دقت چې تنظیم شوې وي تر څو د معمولي مادې جوړښت او ورپسې د ژوندیو موجوداتو رامنځته کېدل ممکن کړي. په قوي تعامل کې ډي نوټرون او ډي پروټون نښلوي او په لومړنۍ نړۍ کې ټول موجود هایدروجن پر هیلیوم بدلوي. په همدې توګه د کمزوري تعامل ډېرښت هم ټول هایدروجن پر هیلیوم بدلوي. اوبه او تلپاتې یا پایدار ستوري چې دواړه د هغو ژوندیو موجوداتو د پيدایښت لپاره اړین دي چې موږ یې پېژنو، موجود دي. په ټولیز ډول د څلورو بنسټیزو تعاملاتو د قوت په نقطو کې کوچني بدلونونه هم کولای شي د ژوند لپاره د نړۍ پر عمر، جوړښت او ظرفیت لویه اغېزه وکړي. سرچينې
د سوداګرى تاریخ په افغانستان کې

سوداګرې زمونږ په لرغونى هيواد افغانستان کې اوږده تاريخى لرغونتيا لرى. په ډيرو پخوا وختونو کې افغانستان دوريښمو دلويي لارى په اوږدو کې پروت ؤ چه ختيځ او لويديځ يي سره تړلى ؤ. د امير عبدالرحمن خان د پادچاهۍ تر دوري پوري ١٨٨٠-١٩٠١ سوداګرى په افغانستان کې دباروړونکو څارويو اوښ،اس،ټټو او کچرپه واسطه تر سره کيده د دغه هيواد پراخو دښتو او لوړو غرونو د جنسونو وړل او راوړل ستونزمن کړي ؤ. ولى د١٩ پيړۍ په ورستيو کې دلويو مواصلاتى لارو او داور ګاډى دپټليو دغزولو پراختيا او جوړونه دروسانو په واسطه په مرکزى اسيا کې او دبرتانويانو لخوا دهند دنيمى وچى د پنجاپ په ايالت ننى پاکستان کې د انسانانو او سوداګرۍ مالونو وړل او راوړل يې اسانه او دسوداګرۍ بڼى ته يې بدلون ورکړ. دغه بدلون دافغانستان خلکو لپاره ډيرى ناوړى اغيزى پريښودلى،په داسى ډول سره چه افغانستان د روس او انګليس تر منځ دلويې لوبى په ميدان بدل شو. په١٩٥٠- ١٩٧٠ کلونو کې افغانستان ديوى پخى کړييز لارى څښتن شو، چه دغه هيواد يې د چمن، کندهار او تورخم کې له پاکستان سره او د هرات له لارى د ترکمنستان او ايران سره او په مزار شريف کې دحيرتان بندر او په کندز کې دشير خان بندر له لارى له پخوانى شوروى اتحاد سره وتړلو.د کابل کندهار لويه لاره د امريکى د متحده ايالاتو په مرسته او د سالنګ لويه لارد پخوانى شوروى اتحاد په مالى او تخنيکى مرستو جوړى شولى چه د سوداګرۍ چارى يې اسانه کړى . افغانستان يو غرنى او په وچه پوري تړلى هيواد دي چه بهرنۍ نړۍ سره د سوداګرۍ کولو لپاره د ګاونډيو هيوادونو همکارۍ ته اړتيا لرى . د١٩٢٠ ميلادي کال څخه مخکى د هيواد سوداګرو خپلى سوداګريزي محمولى د جلال اباد له لاري پيښور ته او له هغه ځاي څخه کراچۍ ته ليږدولى او دبيړۍ په واسطه يې نورو هيوادونو ته صادرولى . د١٩٢٠ ميلادي کال نه وروسته افغانستان د خپلى سوداګرۍ لورى يې دڅه ستونزو له کبله د برتانېې سره دپخوانى شوروى اتحاد خواته بدل کړو. دشپيتمى ميلادى لسيزۍ په کلنو کې افغانستان هيواد دسوداګرۍ ترانزيټ تړون دپاکستان له هيواد سره لاسليک کړ. چه دهغه په اساس افغانى سوداګريز توکې د کراچۍ بندر له لياري او دپاکستان له خاوري څخه به تيريدنى سره پرته له ګمرکى تعرفه او يا حق العبور ورکړى څخه، افغانستان ته وارد کيدل او دهيواد صادراتى توکو په نومړي لارى باندى بهرنۍ نړۍ ته ليږل کيده. ماخذونه: امیری، عبدالحق، تجارت در افغانستان، پیښور، ۱۳۸۱ل مخ ۷
ګابرو

ګابرو یو ډول ډوله دانه لرونکی الکلین د انګاري غرګي ډبره ده چې په کیمیاوي ډول بیسالټ ته ورته ده. ګابرو ډبره هغه وخت رامینځته کیږي کله چې آتش فشاني لاوا د ځمکې د سطحې لاندې راښکته شي او په کرسټال ډله کې یخ شي. د ځمکې د سطحې په ډېری برخه کې د ګابرو طبقه شتون لري، دا په سمندري کرسټ کې دی. ګبرو د پلیجیوکلیس ، اليون ، پیروکسین او ځینې وختونه د هورنبلینډ منرالونو څخه جوړ شوی دی. سرچینې ګابرو ډبرې اورينې ډبرې انګاري ډبرې بېسالټ
اتوپسي يا د جسد معاينه

اتوپسي يا د مړي د جسد معاينه چې په فرانسوي کې ورته وايي هغه پروسه ده چې په هغې کې د مړینې د علت معلومولو او یا د رنځپوهنې بدلونونو د نوعیت معلومولو لپاره د ټوټې کولو او ازموینې له لارې د مړي معاینه کيږي،ترڅو د مړينې علت يې څرګند شي. يا په بل عبارت د يو جسد عدلي طبي معاينه ده چې د مرګ د علت معلومولو په منوظور ترسره کيږي. اصطلاحات یوه کلمه ده چې په لرغونې یوناني ژبه کې د آټوپسیا په یوناني : له کلمې څخه اخیستل شوې ده. دا کلمه په اصل کې د ځان لیدل مانا لري. ایتوس د خپل ځان مانا لري او لید یا لټونمانا لري. د آټوپسي اصطلاح د پیړۍ راهیسې په طبي ساینس کې کارول کیږي. په فارسۍ کې د اټوپسي په نامه یادیږي. د اټوپسي اجرایوي مرحلې معمولا، دا کار د حقوقي یا ساینسي موخو لپاره په ایران کې د رنځپوهنې یا عدلي طب متخصص لخوا په عدلي سازمان کې ترسره کیږي. ساینسي اټوپسي په پوهنتونونو او ساینسي مرکزونو کې د څیړنې ، تعلیمي یا ... اهدافو لپاره ترسره کیږي ، مګر قانوني آټوپسي اکثرا په عدلي طبي مرکزونو کې ترسره کیږي او د محکمې په حکم سره د مړینې لامل وټاکي او د مړینې سند صادر کړي په شکمنو قضیو کې یا د محکمې د قضیې سره قضیې. د تحلیل او آټوپسي ترمنځ توپیر اټوپسي اکثرا د مړینې اصلي لامل موندلو لپاره ترسره کیږي او دا د مړینې لامل د تحقیق لپاره د مړو وینې او رطوبت د پرې کولو او ازموینې له لارې ترسره کیږي. مګر آټوپسي د تحلیل معنی لري او ډیری وختونه تعلیمي اړخ لري او په پوهنتونونو او طبي روزنیز مرکزونو کې کارول کیږي. که څه هم په ځینو حاالتو کې کله چې دا خورا مهم وي چې د مړینې لامل وپیژندل شي او د آټوپسي عام تخنیک دقیق پایله نه وړاندې کوي، د اټوپسي باید ترسره شي. اړوندې پوښتنې سرچینې واژههای مصوب فرهنگستان زبان وادب فارسی بهرنۍ لینک حقوقي اص حقوقي اصطلاحات اتوپسي مړی مړينه جسد عدلي طب
آجام

آجام په خپلسر زرغونه شويو ونو څخه عبارت دی چې استفاده ترې د مباح حکم لري او د ټولو خلکو لپاره د حيازت او استفادې وړ وي، مشروط په دې چې د يو شخص په ملکيت کې نه وې راشنې شوې. مطلب دا چې دا ونې په داسې ځمکه په خپل سر راشنې شوې وي چې د چا ملکيت نه وي او نه د چا تر پالنې په پايله کې راشنې شوې، وي له دې ډول ونو څخه استفاده او ګټه اخيستل ټولو ته مباح دي او ټول ترې يو ډول استفادې حق لري. سرچينې: حقوقي اصطلاحاتو قاموس، کابل پوهنتون، حقوقو او سياسي علومو پوهنځی، ۱۳۸۷ لمريز
آجر

آجر هغه شخص دی کوم چې مال په اجاره ورکوي. يانې اجر هغه شخص ته وايي چې څوک خپل مال په اجاره ورکوي، يا په لنډه کې که ووايو چې اجاره ورکوونکي شخص ته آجر وايي. سرچينې حقوقي اصطلاحاتو قاموس، کابل پوهنتون حقوقو او سياسي علومو پوهنځی، ۱۳۸۷ لمريزکال
لاتين ليکدود

لاتیني الفبا، چې د رومي الفبا په نوم هم یادیږي، په نړۍ کې ترټولو پراخه کارول شوي الفبا دي. د څیړونکو په وینا، د دې کرښې اصل د د کرښې پورې اړه لري چې د ایټالیا لومړني اوسیدونکي وو. دا کرښه د یوناني الفبا له لویدیځ ډولونو څخه اخیستل شوې او په لومړي ځل په لرغوني روم کې د لاتیني ژبې لیکلو لپاره کارول شوې وه. د لومړۍ پیړۍ څخه وروسته، په لاتیني الفبا کې ځانګړي جمالیاتی قواعد څرګند شول. دا لومړی په لیکنو او بیا په کتابونو کې د کوچنیو بدلونونو سره احساس شو. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۱ فوریه ۲۰۱۱.
نخچې سرليک

. - . . . کينډۍ:لارښود
ليک

د لیکلو سیسټم یا ليکدود په انګلیسي کې: ، چې د لیکلو طرز په نوم هم یادیږي. د هرې ژبې د لیکلو لپاره، ځینې توري جوړیږي چې په سمه توګه د هغې ژبې ويناوې په خپل ځان کې راونغاړي. الفبا د کلمو ټولګه ده چې ډېرې بڼې لري او هر يو يې یو غږ لري. خطاطي ، خطاطي یا ژبپوهنه یا د لیکلو سیسټم ، یو هنر یا وسیله ده چې د نښو نښانو په کارولو سره د افکارو ثبت او لیکلو لپاره چې سترګو ته پیژندل کېږي او لیدل کیدی شي. جاهز وايي: خطاطي د لاس ژبه ده، د افکارو او کارونو ساتونکې ده. په حقیقت کې انسان د لیکلو نړۍ ته له هغه وخته قدم ایښی چې غوښتل یې هغه څه ولیکي چې فکر یې کاوه. نن ورځ، لاتیني رسم الخط په نړۍ کې ترټولو پراخه کارول شوی او پیژندل شوی رسم الخط دی.
د کندهار مرکزی زندان

د کندهار مرکزي زندان چې د سرپوزې زندان په نوم هم یادیږي د افغانستان په کندهار ولایت کې د ټیټې کچې امنیت لرونکی زندان دی. دا د پخوا څخه د کندهار ولایت د عامو مجرمینو د زندانې کولو لپاره کارول شوی دی. په وروستیو دوو لسیزو کې له دغه مرکز څخه د طالبانو او نورو یاغیانو د نیولو لپاره هم کار اخیستل شوی دی. دا زندان د سرپوزې په نوم د کندهار ښار په یوه تاریخي سیمه کې موقیعت لري. تر ۲۰۱۷م کال پورې په زندان کې نږدې ۱۹۰۰ بندیان دي او سرپرست یې ډګروال عبدالولی حصارک دی. ددې زندان څخه دوې لویې تیښتې هم تر سره شوی دی لومړی یې د ۲۰۰۸ کال په مې میاشت کې په یوه ډلییز برید کې او دوهم یې د ۲۰۱۱ کال په اپریل کې د تونل کښلو تیښتې دي. افغان حکومت د کندهار مرکزي زندان د افغانستان دامان ته د انتقالولو په حال کې دی، چې د ښار له حدودو بهر په جنوب کې موقعیت لري. د ۲۰۲۱ کال د اګست په میاشت کې د طالبانو له خوا د طالبانو د عملیاتو د یوې برخې په توګه د ښار کنټرول تر لاسه کولو وروسته له ۱۰۰۰ څخه زیات بندیان له زندان څخه خوشې شول. سرچینې کندهار افغانستان د کندهار محبس
مسي سي پي سيند

د مسی سي پي سیند په انګليسي : په شمالي امریکا کې ترټولو لوی سیند او په نړۍ کې څلورم تر ټولو اوږد سیند دی. جغرافيايي موقعيت د دې سیند ټوله اوږدوالی د متحده ایالاتو په خاوره کې دی که څه هم د هغې د اورښت او سرچينې ځینې برخې د کاناډا په خاوره کې دي. دا سیند د متحده ایالاتو په شمال کې د مینیسوټا ایالت کې د جهيل څخه سرچینه اخلي او په نرمۍ سره سویل ته بهیږي. په نهایت کې ، د مسیسیپي سیند ډیلټا له لارې د میل کیلومتره سفر وروسته ، دا د لوزیانا ایالت کې د مکسیکو خلیج ته تیریږي. مسیسپي په نړۍ کې څلورم لوی سیند او لسم لوی سیند دی. د سیند لاره د مینیسوټا، ویسکونسن ، الینوس ، میسوري ، کینټکي ، ټینیسي ، آرکنساس ، مسیسیپي او لوزیانا ایالتونو څخه تیریږي. د مسیسپي میدان په شمالي امریکا کې د دې اوبو سیند له خاورو څخه جوړ شوی دی. په دې سیند کې ترټولو لوی د سطحې توپیر او تر ټولو لوړ بند د سیند څخه پورته دی چې په مینیاپولیس کې د سینټ انتوني فالس بند او ګیټ په نوم یادیږي. د بند په پورتنۍ برخه کې د سیند د اوبو کچه ۲۴۴ متره او په لاندې برخه کې د اوبو کچه ۲۳۰ متره ده. دا توپیر نږدې متره د مسیسیپي سیند د اوبو په کچه کې ترټولو لوی توپیر دی. د دې کچې توپیر اصلي لامل د سینټ انتوني آبشار شتون دی چې اوس د کانکریټ بند شاته دی. سینټ انتوني فالس په مسیسپي کې یوازینی اصلي آبشار و. د آبشار لاندې د اوبو ژوروالی ورو ورو کمیږي. ځایونه د سینټ انتوني د آبشار ډیم او سلیوس، مینیاپولیس ښار. د جیفرسن ملي پرمختیا یادگار ، میسوري اړوندې پوښتنې د لوی مسیسیپي سیلاب د مسیسیپي سیند د ډیریدو له امله رامینځته شوی. پای ليکونه سرچینې د مسیسپي سیند سيندونه امريکايي سيندونه مسي سي پي
ميکونګ سيند

میکونګ د نړۍ یو له سترو سیندونو څخه دی چې د اوږدوالي او حجم له مخې د نړۍ لسم لوی سیند دی. اوږدوالی یې شاوخوا ً کیلومتره دی. د تبت له پلو څخه د وتلو وروسته، دا د سویلي چین د یونان او میانمار له ولایتونو څخه تېریږي او د لاوس او تایلینډ ترمنځ پوله جوړوي. دا بیا د کمبوډیا له لارې تیریږي او د ویتنام سویلي ساحل څخه بحر ته د غورځیدو دمخه د سویلي چین بحر ته خالي کیږي او پراخه ساحل رامینځته کوي. د دې سیند په غاړه سیمه په نړۍ کې د وریجو ترټولو لوی تولیدونکي سیمې دي. ياد سيند په لنډه توګه ويلای شو چې د لاندې هېوادونو په اوږدو کې بهيږي: چين ميانمار لاوس تايلنډ ويتنام کمبوډيا حوالې
راوي سيند

د سېند سیند او د هغې مرستيال د جهلم سیند، چناب سیند، راوی سیند او ستلج سیند په پنجاب ایالت کې بهیږي. د راوي سیند د کنګرا ولسوالۍ د روټینګ درې څخه سرچینه اخلي او څلور نیم سوه میله کیلومتره اوږدوالی لري. لاهور ، د پاکستان د پنجاب پلازمېنه، د دې سیند په غاړو کې موقعیت لري. د راوي سیند او چناب سیند ترمنځ سیمه د دواب رچنا په نوم یادیږي. راوي سیند پخوا د اېراوتي په نوم یادېده. کانالونه د راوي سيند لوی کانالونه لري . اپر باري دواب د هند له مادوپور څخه سرچینه اخلي. د دې د قصور څانګه پاکستان خړوبوي. کانالونه د لوى بارى دوآب په هډورک بلاک کې دي . دا کانال د ملتان او مونټګمري ولسوالۍ خړوبوي. د راوي، چناب او جهلم درې سيندونه اپر جهلم، اپر چناب او لوئر باری دواب شامل دي. د راوي اوبه د ګنجیار مونټګمري او ملتان د خړوبولو لپاره کافي نه وې. نو د دې کمښت د پوره کولو لپاره د چناب اوبه د بالوکي د اپرچناب کانال له لارې راوي سيند ته بهېدې. دې کار د لوى چناب کانال د اوبو کچه راټيټه کړه. او د ګوجرانولا شیخوپوره، لائل پور اوس د فیصل آباد په نوم پیژندل کیږي او جهنګ ولسوالیو لپاره اوبه ناکافي ثابت شوې. نو د جهلم د پورتنۍ کانال اوبه تر منګلا پورې د خانکي په ځای د چناب په سيند کې اچول شوې. د لایلپور، ګوجران، ساهیوال او ملتان ولسوالیو کانالونه د انار تالاس په واسطه خړوبیږي او د لوړ کیفیت غنم او امریکایي پنبه تولیدوي. د راوي سيند پخوانۍ برخه د بده راوي په نوم هم يادېږي. سرچينې سيندونه پنجابیان هند هند او پاکستان