ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
سوداګرۍ مديريت

سوداګرۍ مديريت د سوداګرۍ مديريت همدارنګه د مديريت د مطالعاتو په برخه کې شامل دى. نوموړى پروګرام د څلورو کلونو څخه تشکيل دى. د دغه سند محصلين د رهبرۍ رولونو په اجراء کولو او د مشترکې نړي سره بلدتيا پيدا کوي. دغه څانګه په څلور برخو کې مشتمل ده. ١ـ د بازار موندنې مديريت ٢ـ مالي مديريت ٣ـ عملياتي مديريت ٤ـ انساني منابعو مديريت سربيره پر دي، د سوداګرۍ مديريت د سوداګرۍ د په برخه کې هم شامل دى. د پروګرام فهرست د سوداګرۍ مديريت د لسانس برخه محصلين په دي باندي برلاسي کوي چه په مشخصه علمي برخه کې تخصص وکړي. ځينې د تخصص برخي يې په لاندي ډول دى. د تجارت قوانين، تجارتي اخلاقيات، تشبيث، مالي څانګه، د انساني منابعو مديريت، د معلوماتي سيستمونو مديريت، بازارموندنه، عملياتي مديريت، سازماني چلند، د پروژي مديريت، ستراتيژيک مديريت، د مهيه کولو ځنځيري مديريت، نړيوال تجارت، د تجارت لپاره کمپيوټري عريضي، د چاپيريال مطالعې، د مديريت روزنه او پرمختګ او پروژه يې کار. د سوداګرۍ مديريت اهميت او ځانګړنې د ډيرو اشخاصو په مغز کې دا پوښتنه ګرځي چه زه د سوداګرۍ د مديريت څخه څه زده کولاى شم؟ يو د سوداګرۍ مديريت له ګټو څخه داده چه ته خپل ځان د سوداګرۍ د يوي نوي ساحي د پرمختګ سره اشنا کوي چه نوي ساحې په سوداګرۍ مديريت کې جوړي کړي. هغه توانايې چه د يوي نوي ساحې د سوداګرۍ سره عياريږي هغه ډير په اسانى سره جوړيږي. دغه شان اشخاص په تجارت کې نوي وي او د صنعت په برخه کې تر ډيره بريده پر مخ روان وي. د سوداګرۍ مديريت مرسته کوي چه د هغه شمير په زياتولو کې عمده رول ولوبوي کوم چه صنعت ته د مديريتي درجې له مخي نوي داخليږي. په دي سره د سوداګرۍ مديريت اهميت او پرمختګ او ددغې ساحي د وګړو د شمير د زياتوالي سبب ګرځي. يو د سوداګرۍ د مديريت له ګټو څخه داده چه د کوم خاص صنعت پوري نه مربوطيږي او ددي درسونه په مختلفو ساحو کې د استفادي وړ دي. د سوداګرۍ مديريت مدير يو ډير د وظايفو څخه ډکه پيژندنه لري او کولاى شي چه دغې برخه ته لا وده او ترفيع ورکړي. همدارنګه د سوداګرۍ مديريت ساحه تر يوه ټاکلي ولس او يوه ټاکلي جعرافيايې سيمي پوري نه مربوطيږي. ددې ساحي په توسط تاسي کولاى شى چه ډير اکاډيمک نړيوال تعليم ترلاسه کړى او د نړيوالو ادارتو سره کار وکړى. سربيره پردي، په دغه نوموړي ساحه کې د کارن لپاره د بهرنيو صنعتي ادارتو لخوا هر اړخيزه وظايف ترلاسه کيږى. اخځليکونه . --. : .. .. ... --. --. ---. . --. --.
همايون خان

همايون خان په انګرېزي د پښتو ژبې يو ډېر نامتو سندرغاړی دی، چې په سلګونو بېلابېلې سندرې يې ويلي. دا چې د نوموړي دېر خوږ غږ دی نو په افغانستان او پاکستان کې ډېر مينوال لري. نوموړي د پښتو ترڅنګ په اردو ژبې هم سندرې ويلي، خو زياتره يې په پښتو دي. شخصي ژوند هنري فعاليتونه سندرې ښاغلي همايون خان ډېری سندري ويلي ، خو مور خوږې مورې يې ترټولو ډېره مشهوره سندره ده. د نوموړي یو څو مشهورې سندرې : ته زما يې دا يوه رمکس سندره ده چې په پښتو کې بېساري ده مور خوږې موري دا يو له ترټولو غوره سندرو څخه ده دا چې زه لېواله ګرځمه په تا پسې رو رو راځه محبت اول اسانه په نظر راغی دا پښتونستان دی سرچينې
دیوان نرنجنداس

دیوان نرنجنداس چې په لالا نرنجنداس هم مشهور ؤ د افغاني هندوانو نه و چې په۱۸۵۳ میلادي کال کې په کابل کې زیږیدلی و. نوموړي ته یې ځکه دیوان وایه چې په دفتري او حسابي چارو کې ډیر تکړه او ماهر و او له پخوانیو وختونو راهیسې په افغانستان کې د دفتري چارو کارکوونکو او منشيانو ته د دیوان خطاب کیده . زدکړې او دندې: کله چې د امیر عبد الرحمان خان تر مړینې وروسته امیر حبیب الله خان د افغانستان واکمن شو نو لالا نرنجندانس په پوځي ښوونځي کې شامل شو او تر فارغیدو وروسته دبیرګډ غنډ مشر رتبې ته ورسید.نوموړی دهمدې باچا په وخت کې د دار الشورا غړی هم و. کله چې د افغانستان د خپلواکۍ اتل غازي امان الله خان دافغانستان واکمن شو نو لالا نرنجنداس یې پخپلې کابینې کې د افغانستان د مالیي دیوان یا د مالیی وزیر وټاکه چې ده دغه دنده په پوره اخلاص او صداقت سره ترسره کړه. همدا راز لالا نرنجنداس داعلیحضرت اما ن الله خان په وخت کې په هغه غونډه کې د افغاني هیئت غړی و چې په ۱۹۲۰زیږدیز کال د اپریل د میاشتې په ۱۲ د هند په میسوري کې جوړه شوې وه او دی پکې د افغانستان د رسمی هیأت غړی و . د دې هیأت مشر د امان الله خان دبهرنیو چارو وزیر محمود طرزي، مرستیال یې د خارجه وزارت د سرحداتو مسؤول عبدالهادي داوي، د سوداګرۍ وزیر غالم محمد خان، پیر محمد خان تره خیلی او په هند کی افغاني مستشار غلام صدیق خان څرخي وو.خو ځینې تا ریخپوهان داسې نظر لري چی ګواکې امان الله خان د انګریزانو سره د خبرو اترو په دغو ناستو کی د نرنجن داس د ټاکلو نه سیاسی ګټه اخیستله. یعنی دا چی امان الله خان غوښتل په دې ډول د هندوستان ولسونه او په تیره بیا هندوان د آزادۍ غوښتلو له پاره ولمسوي. د برتانوي هند حکومت د نرنجنداس د ګډون څخه ډیر ناآرامه شو، داځکه چی د هندوستان د خلکو پاملرنه یې افغانستان ته واړوله . خو حقیقت دا دی چی امان الله خان د نرنجنداس د اداري او حسابي استعداد نه په بشپړه توګه خبر و ، نو ځکه یې د مالیې د وزارت مقام ور وسپاره . د نرنجنداس هند ته لېږېدنههجرت: کله چې غازي امان الله خان د سقاوي غلو په دسیسه کې د افغانستان پریښودلو ته اړشو نو لالا نرنجنداس هم ددې لپاره چې نوموړی د امان الله خان د کابینې وزیر و د هېواد پریښودلو ته اړشو او هند ته لاړ. سرچینې:
دافغانانو ژوند

دافغانانو ژوند داچې په ګران وطن افغانانستان کې له ۴۳ کلونو څخه جنګ روان دې او هره ورځ مو په سلګونه ځوانانو دوطن په نوم قربانې کیږې. یعنې ځوان قشر مو ټول دجنګ په میدان کې رالوی شوې مونږ ځوانانو دوطن حالاتو ته په کتو سره هیڅ کله هم دخوښې ارمان په زړونو کې پیدا نکړو لامل یې دوطن نامنې وه او حالات وه چې هیڅ زغم مو نشو درلودلای مونږ هغه بچې یاستو چې دنړی ډیرو هیوادونو زمونږ دختمولو کوښښ کړې او زمونږ ده ذهنیت وژنې لپاره یې له هرې لار او تریقې څخه استفاده کړې. چي ترڅو دافغان کلیمه له نړې ورکه کړي خو لا ترننه پورې بریاته ندې رسیدلې لامل یې دافغان ولس مسلمانې جزبه او طنې احساس دې او دا ټولو ته بهتره معلومه ده چې افغان اولس یو غیرتې اولس دي او رزین تاریخ لرې. مطلب دنړې هیڅ قدردت او طاقت یې ماتې نده منلې دخپلو قربانیو په اساس یې دوطن ساتنه کړې او دا چې وطن ته دمور خطاب کیږې نو مونږ یې په ریشتینې توګه دمور په څیر خیال ساتلې او ساتو به یې.
هانده ارچل

هانده ارچل په ترکي: د ترکي سينما يوه ځلانده ستورې ده. نوموړې د ۱۹۹۳ زېږديز کال د نوامبر په میاشتې کې په ترکيې کې زېږېدلې. لومړی يې د مډلينګ نندارې کار کاوه او بيا سينما ته راغله. د ترکي سينما يو له ترټولو غوره ستورو څخه ګڼل کېږي.دولت علی باباجی کلے خویشگی بالا نوشہرہ پاکستان هانده ارچل نه يوازې په ترکيې، بلکې په نورو هېوادونو کې منځنۍ آسيا، افغانستان ، ایران ، اروپا ، هند کې هم ډېر مینوال لري. شخصي ژوند هانده ارچل په ۱۹۹۳ زېږديز کال کې د ترکيې بانديرما ولايت کې زېږېدلې. پلار يې د ترکيې او مور يې آلمانۍ ده. هنري فعاليتونه فلمونه سرچينې د انګرېزي ويکيپېډيا پوهنغونډ
ځواک نیوز

ځواک نیوز انګلیسي: او پارسي: زواک نیوز د یوه افغاني رسنۍ ده، چې د جنوري په ۲۰۲۰ ميلادي کال کې په کابل، افغانستان کې تاسیس شوې ده؛چي په بشپړ ډول د افغانانو لخوا اداره او چلول کیږي. په لومړیو کې ځواک نویز - رسنۍ په ۲۰۱۴ کال کې تاسیس شوې وه، خو دا چي هغه مهال ځواک نیوز یوازې به لیکلي بڼه کاغذي مجلې خپرولې نو په انلاین بڼه يې لا تر اوس کومې خپرونې نه ندرلودلې. د ۲۰۲۰ ميلادي کال په لومړیو کې ځواک نیوز په سره له دې چي کاغذي مجلې خپروی، په انلاین پر لیکه بڼه یې هم د خپلې ویب پاڼې او اوړندو ټولنیزې رسنیو له لارو د خبرونو او معلوماتوخپرولو پیل وکړ. اوس مهال ځواک نیوز خپل ټول معلومات او خبرونه په پښتو ژبه وړاندې کوي. نن سبا د ځواک نیوز اکثریت د لیدونکي او لوستونکې د افغانستان څخه دي. تاریخ ځواک نیوز لومړیو کې زده کونکي لخوا د پوهنتون اخري دورې په مهال چي په کال ۲۰۱۴م کې د فراغت پروژې په پار په لاره اچول شوی و، کوم چې دوی دوي باید د خبر پاڼه یا مجله جوړه کړي واي. خو دا چي دوي هغه پروژې ته ادامه ورکړه او ورسته په دولت رسما ثبت شوه. بیا همدا تر ۲۰۲۰ میلادي کالونو پورې دوي په لیکلي بڼه کاغذي مجلې خپرې کړي چي په یاد کال کې ځواک نیوز رسنئ آنلاین بڼه خپله کړه، دې کار ته ېې همداسې دوام ورکړ. ځواک نیوز په پښتو ژبه د خبرونو خپروي ، په عین حال کې کاغذي مجلې هم خپروي. حوالې بهرنۍ سرچينې رسمي ويپاڼه
عزم ویبپاڼه (عزم نیوز)

د عزم په نوم رسنۍ خپل فعالیت د ۲۰۱۵ز کال په جون میاشت کې پیل کړ. دا رسنۍ د افغانستان، سیمې او نړۍ په اړه خبرونه خپروي. د دې ترڅنګ اسلامي، سیاسي، ټولنیزي، روغتیايي لیکنو ته هم په خپله ویبپاڼه کې ځای ورکوي. د دې ویبپاڼې لومړی ادرس . و، خو په ۲۰۲۱ز کال کې یې ادرس . ته بدل شو، چې په دې سره یې نوم هم د عزم پرځای عزم نیوز ته واوښت. د خپل فعالیت د اعلان په مطلب کې ویلي چې په هیڅ کوم سیاسي تنظیم پورې اړه نه لري. عزم کوم مشخص دفتر نه لري، بلکې په افغانستان کې دننه او بهر همکاران لري، چې ټولې چارې یې په آنلاین ډول سر ته رسیږي.
لرغونی ږوب (کتاب)

لرغونی ږوب نومې کتاب د تکړه لیکوال او ژباړونکي میرحسن خان اتل زیار دی. نوموړي یاد کتاب د سهېلي پښتونخوا د تاریخي سیمې ږوب اړوند د یریتانوي هند دولتي ریکارډ ږوب ګزیټئر چې په انګریزي ژبه لیکلی شوی وو په پښتو ژبه د لرغونی ږوب په نوم ژباړلی دی. د نوموړي کتاب مالي لګښت پښتو اکیډمي کوټې له خپلې کالنۍ بودیجې څخه ادا کړ. په یاد کتاب کې د ږوب د سیمې جغرافیایی، کلتوري او تاریخي معلومات ورکړل شوي دي.
نصرالله سروری

نصرالله سروری یو افغان انځورګر او رسام و. د هغه کارونه اکثرا تاریخي ، فلسفي ، طبیعي منظرې ، او د کلیوالو طبقاتي ژوند سره معامله کوي. هغه د رومانزم ، حقیقت پسندۍ او کلاسیکزم له سټایلونو سره بلد و او په کوچني هنر کې د بهزاد هروي د سټایل پلوی و. ژوند سروري په هرات کې زيږيدلی او په نهه کلنۍ کې يې په انځورګرۍ پيل وکړ. هغه د خیرمحمد خان یاري ، کریم شاه خان ، ګل محمد محمد هنارجو ، بهزاد سلجوقي او یوسف کوهزاد په شان هنرمندانو زده کونکی و او د ډیرو کلونو لپاره د هنر تاریخ مطالعه کړې. سروري د مخابراتو په برخه کې د کابل پوهنتون څخه فارغ شو. هغه د خپل ژوند ډیری کلونه په ایران کې تیر کړل. سروري په هرات کې د جهاد د منظرې موزیم بنسټ ایښودونکی دی. مړ شو سروري د . کال په لومړي جدي کال کې ومړ. د هغه له مرګ وروسته ، هنر مینه وال د خلکو او دولت لخوا د هنرمندانو ژوند ته د نه پاملرنې پر ضد لاریون وکړ او په غربت کې یې د هنرمندانو ژوند او مرګ د نه پام کولو یوه پایله وبلله. سرچینې افغان انځورگران
ملینا سلیمان

ملینا سلیمان ، د ګرافیتي هنرمند ، فلزي کارګر او انځورګرې په توګه په کال کې د افغانستان په کابل کې زیږیدلی دی. د ماشوم په توګه ، هغه او کورنۍ یې په کندهار کې ژوند کولو لپاره د خپل کور والیت پریښودو ته اړ ایستل شوې. د هغې کار د بورقې په څیر دودیز اسلامي کلتور ننګوي. د سلیمان په وینا ، بورقه د کنټرول یوه لار ده ، خو د درناوي په نوم. هر کلتور یا مذهب د بورقې لپاره یو بل نوم ورکوي. دا عزت ، کلتور او مذهب دی. واقعیا ، دا یوازې ښځه کنټرولوي او ساتي. د هغې دننه. د ملینا کار د طالبانو او عنعنوي مسلمانانو پام ځانته اړولی او په پایله کې یې د سلیمان او د هغې کورنۍ ته د طالبانو ګواښونه رسیدلي دي. هنرمند د فزیکي ګواښونو سره مخ وه ، ډبرې یې په هغې وغورځول شوې ځکه چې هغه خپل کار ترسره کوي. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۵ مارس ۲۰۱۷. افغان انځورگران زېږېدنې
فریدالله ادیب آیین

فریدالله ادیب آیین یو افغان انځورګر ، انجینر ، اختراع کوونکی ، نوښتګر ، نوښتګر ، متشبث ، څیړونکی او راټولونکی دی چې په ایران کې ژوند کوي. ژوند ادیب یین د هرات په یوه تعلیم یافته کورنۍ کې زیږیدلی دی. د هغه پلار ، عزیزالله ، د هرات په چوکۍ کې ناست و ، او مور یې ښوونکې وه. فریدالله کله چې پنځه کلن و ښوونځي ته داخل شو. هغه خپلې ثانوي زده کړې په هرات کې بشپړې کړې دي. د ماشوم په توګه ، هغه د نقاشۍ او طبیعت سره علاقه درلوده ، او کورنۍ یې د افغانستان عنعنوي هنر سره علاقه درلوده. فریدالله او کورنۍ یې په۱۹۷۹ کې ایران ته کډه وکړه. فریدالله د خپل تره ، نصرالله سروري سره د نقاشۍ زده کړه وکړه او د طبیعت او حقیقت پسندۍ سټایلونو سره اشنا شو. هغه کلاسیک او عصري سټایلونه هم زده کړل. هغه په خپلو کارونو کې د خلاصون سټایل او د خلاصون څرګندونې هم تعقیب کړې. ادیب اچین په تخنیکي او انجینرۍ برخو کې هم فعال دی او د څو اختراعاتو پیټینټ لري ، پشمول د پلاستيک څخه تر پوښښ لاندې د ویلډینګ ماشین ، د شخصي مداخلې پرته چاپ کول ، او کیمره. ادیب اهنین د ازور روډ تر سرلیک لاندې د هنري کارونو ټولګه مالک او سرپرست دی چې پکې له ۱۲۵ څخه ډیر هنري آثار او نقاشیانې لکه کلتوري ، ادبي ، تاریخي ، ټولنیز ، سیاسي او فلسفي مسلې ، ټولنیز ژوند ، کلیوالي ژوند پکې شامل دی ، کوچيان ، کارګران ، فقر ، تاریخي ودانۍ ، لرغوني توکي ، طبیعي منظرې ، مافیا ، جنګ ، تاوتریخوالی ، آزادۍ او بې عدالتۍ. دغه ټولګه د ایران د کلتوري میراث ، ګرځندوی او لاسي صنایعو وزارت کې ثبت شوې ده. د کارونو نقد د مصرفیت او ډله ییزو رسنیو انتقاد د ادیب اهنین په کارونو کې لیدل کیدی شي .. د هغه آثار د عکاسي او نقاشۍ تر مینځ اړیکې هم ښیې. د ځینې نقد کونکو په وینا ، هغه د نقاشۍ او نقاشیو ب و سره عکسونه رامینځته کوي چې عکس ته ورته دي. د عکاسي او نقاشي تر مینځ د اړیکو پراساس ، هغه له طبیعت سره مل دی. د هغه نقاشیان د نړۍ یو ځانګړی لید منعکس کوي چې د کیمرې د سترګو له لارې لیدل کیدی شي او لیدونکي کولی شي دا د خپل نظر له مخې تشریح کړي. هغه په دې باور دی چې حقیقت موندنه ممکن واقعیت تحریف کړي او هڅه کوي د هغه هنر کې لید ځای لږ ښکاره کړي. ادیب اهنین په خپلو ځینو کارونو کې د افغانستان له سیاسي او فرهنګي چاپیریال سره معاملې کړي دي. د هغه ځینې کارنامې په مافیايي شخصیتونو او رو اندو پورې اړه لري چې د افغانستان د سیاسي ډګر په وحشت کې دخیل دي. نور کارونه لکه کوکنار او د اپیم ځای هم د افغانستان فضا ته اشاره کوي. سرچینې افغان انځورگران زېږېدنې
بهزاد سلجوقی

محمد ارشاد عرف بهزاد سلجوقي یو افغان انځورګر او رسام و. سرچینې زېږېدنې افغان انځورگران
تکبیرات تشریق

تکبیرات تشریق یا د تشریق تکبیرونه هغه تکبیرونه ته ویل کېږي چې د اسلامي میاشتې ذوالحجه د ۹ مې نېټې د سحار له لمانځه وروسته څخه نیولې د ذوالحجه د ۱۳مې نېټې د ماښام تر لمانځه پورې له هر فرض لمونځ وروسته یو ځل ویل یې د احنافو په مسلک واجب دي ګوا چې د نهم د ورځې د سحار له لمانځه څخه نیولې د لوی اختر د دریمې ورځې د ماښام د لمانځه وروستو پورې دغه تکبیرونه یو ځل د هر مسلمان بالغ نر ښځې لپاره تلاوت کول اړین دي. نر به یې په جار او ښځه به یې سوکه وایي. فتح الباري لیکي فأما علي، فكان يكبر من صبح يوم عرفة إلى العصر من آخر أيام التشريق . . د تشریق تکبیرونه: الله اکبر الله اکبر لااله الاالله والله اکبر الله اکبر ولله الحمد ژباړه: الله پاک تر ټولو لوی دی، الله پاک تر ټولو لوی دی، نشته د عبادت لائق پرته له الله پاک څخه، الله پاک تر ټولو لوی دی ، الله پاک تر ټولو لوی دی، ټولو صفتونه الله پاک لره دي.
ډپټي محمد حیات خان

ډپټي محمد حیات خان د تاریخ حیات افغاني نومي تاریخي کتاب پښتون لیکوال دی. د نوموړي د پلار نوم محمد کرم خان وو. ښاغلی محمد حیات خان د پنجاب په واه سیمه کې زېږېدلی و. مخینه: ډپټي محمد حیات خان کله چې انګریزانو د هند نیمې وچې برصغیر باندي حکومت او راج کاوه نو ډپټي محمد حیات خان او د ده پلار د انګریزانو په وخت کې د دوی په ملازمت کې وو. محمد حیات خان د محمد کرم خان زوی د کمال خان لمسی ، دجلال خان کړوسی او دجمال خان کودی دي .نوموړی د واه په سیمه کې چې حسن ابدال ته نږدې دی او د راولپنډۍ د توابعو نه دی زیږیدلی و. دده پلار محمد کرم خان د انګریزانو په پوځ کې برتهي استخدام شوی و او د سکهانو دشورش په وخت کې د انګریزي پوځی لوی افسر جان نکلسن ملګری و او په دغه شورش کې د انګریزانو په ملګرتوب کې وژل شوي دی. له فرنګي سرکار سره دندې: نوموړی د خپل پلار تر مړیني وروسته کپټان ایبټ ته چې په هغه وخت کې دپيښور ډپټي کمیشنر و او دایبټ اباد سیمه دهغه د نامه له کبله مشهوره ده ورغی او هغه هم دیوه ټولي دسپاهیانو مشري ده ته ورکړه او وروسته چې کله کپټان جان نکلسن په پنجاب کې د پوځي خوځنده ځواکونو مشري پر غاړه واخیسته نو دي یې د خپل سلاکار یا مشیر په توګه وټاکه .نوموړی وروسته د جان نکلسن سره ډیلي ته لاړ. دا هغه وخت و چې د هند ولسونو او پر ګنو په ۱۸۵۷ زیږدیزکال کې د پرنګیانو پر خلاف عمومی پاڅون وکړ او په دغه پاڅون کې د ډیلی کشمیري ګیټ ته نږدې جان نکلسن هم ووژل شو. انګریزانو محمد حیات خان د۱۸۵۷ زیږدیز کال تر عمومی پاڅون وروسته لومړی د پیښور تحصیلدار وټاکه .وروسته یې په ۱۸۶۱ زیږدیز کال کې د شاه پور اکسټرا اسسټینټ کمشنر وټاکل شو او بیا وروسته یې دپښتونخوا دبنو په سیمه کې داکسټرا اسسټینټ کمیشنر په توګه وټاکه. دولتي میډالونه: ډپټي محمد حیات خان ته په ۱۸۷۳ زیږدیزکال کې د انګریزانو له خوا دده د هغه ښو خدمتو نو په بدل کې چې دوی ته یې کړي وو د هند دستوري نښان هم ورکړل شو. دافغان- انګریز په دویمه جګړه کې۱۸۷۸-۱۸۷۹ زیږدیز کلونو ترمینځ هغه وخت چې افغانستان دانګریزانو سره په جګړه کې بوخت و نو دي په انګریزي پوځ کې سیاسي افسرو. د تاریخ حیات افغاني چاپ: نوموړي لیکي کله چې په بنو کې اکسټرا اسسټینټ کمشنر وم د پښتنو په اړوند مې ډیر تاریخي معلومات ترلاسه کړل نو ځکه مې وپتییله چې د افغانستان او د پښتنو د زړوړر قوم حالا ت ولیکم نو ځکه مې پر دغه کتاب د حیات افغاني نوم کیښود ځکه چې دا د افغانانو او پښتنو د تاریخ اړوند دي . محمد حیات خان دغه کتاب د۱۸۶۵ زیږدیز کال د جنورۍ د میاشتې په درویشتمه نیټه ولیکه او په هماغه کال یې بشپړ او چاپ کړ. تاریخ حیات افغانی په دریو برخو ویشل شوی دی. سرچینې:
شریک

شریک د ۲۰۰۱ امریکایی کمپیوټر-انیمیشن کامیډی فلم دی چې د ۱۹۹۰ کال د فیصا کیسې تصویر کتاب د ولیم سټګ لخوا ورته نوم کې پر بنسټ ایښودل شوی. قیصه کله چې د شریک په نوم یو شنه اوګري پوه شي چې د هغه دلدل د لارډ فارکواډ لخوا د هر ډول افسانوي مخلوقاتو سره دلدل شوی دی، شریک د خپل څنګ په خوا کې د خورا لوړ خر سره روان شو ترڅو فرکواد قانع کړي ترڅو شیریک ته خپل دلدل بیرته ورکړي. پرځای یې، معامله کیږي. فارکواډ، چې غواړي پاچا شي، شیریک د شهزادګۍ فیونا د ژغورلو لپاره لیږي، چې په یوه برج کې د هغې ریښتینې مینې ته انتظار باسي چې د اور تنفسي ډریگن لخوا ساتل کیږي. مګر کله چې دوی بیرته د فیونا سره مخ شي، دا په ډاګه کیږي چې نه یوازې شریک، یو بدمرغه اوګر، د ښکلې شهزادګۍ سره مینه پیل کوي، بلکې فیونا هم یو لوی راز پټوي. سرچینې بهرنۍ اړیکې امریکایی فلمونه انیمیشن فلمونه
سروبی بند

سروبي برېښنا بند د کابل ولايت په سروبي ولسواۍ کې موقيعت لري، چې په ۱۳۳۰ ه ش کال کې یې کار پیل او په ۱۳۳۶ ه ش کال يې چارې بشپړې شوې يعنې دا بند د محمد ظاهر شاه په وخت کې د افغانانو په پانګه جرمنيانو جوړکړ چې دا بند په ټول هېواد کې د برېښنا د توليد له اړخه څلورم مقام لري. د دې بند ژوروالی ۱۷ يا ۱۸ متره دی او دوه کيلو کيلومتره مساحت لري. چې اوس مهال يو توربين یې ۱۲۵۰۰ کيلو واټه برېښنا توليده وي او د دوهم توربين تر جوړونې وروسته به یې ټولييز ظرفيت ۲۵۰۰۰ کيلو واټه شي.دافغانستان اوبه
کونګ فو پانډا (فلم)

کونګ فو پانډا د ۲۰۰۸ امریکایی کمپیوټر انیمیشن عمل کامیډی فلم دی چې د ډریم ورکس انیمیشن لخوا تولید شوی او د پارامونټ پیکچرز لخوا توزیع شوی. دا فلم د لرغوني چین په یوه نسخه کې ترتیب شوی چې د انتروپومورفیک څارویو لخوا آباد شوی او د پو په نوم د ګونګ پانډا شاوخوا ګرځي ، د کنګ فو لیواله. کله چې د تای لونګ په نوم یو ناوړه کنګ فو تیپې له زندان څخه د تیښتې وړاندوینه کیږي ، پو په ناڅاپي ډول د ډریګن جنګیالي نومول شوی ، دا د هغه د ماتې لپاره ټاکل شوی و. قیصه دا د پو ، په نوم د لاجورد ، بې ارزښته سلیکر پانډا په اړه کیسه ده چې شاوخوا د کونګ فو خورا لوی مینه وال دی ... کوم چې د خپلې کورنۍ د نوډل پلورنځي کې هره ورځ کار کولو پرمهال کار نه کوي. په ناڅاپي ډول د یوې پخوانۍ پیشنهاد پوره کولو لپاره غوره شوی ، د پو خوبونه واقعیا کیږي کله چې هغه د کونګ فو نړۍ سره یوځای کیږي او د خپلو بتانو ترڅنګ مطالعه کوي ، افسانوي غصب پنځه - پړانګ ، کرین ، مانټیس ، ویپر او بندر - د دوی د ګورو په مشرۍ لاندې ، ماسټر شیفو. مګر مخکې لدې چې دوی پوه شي ، غچ اخیستونکی او خیانت کوونکی تپ لونګ تای لونګ د دوی لار پرمخ وړي ، او دا پو پورې اړه لري ترڅو د راتلونکي ګواښ څخه هرڅوک دفاع وکړي. ایا هغه کولی شي د کونګ فو ماسټر کیدو خپل خوبونه په واقعیت بدل کړي؟ پو خپل زړه - او خپل طمع - دنده ته اړوي ، او احتمالي اتل په نهایت کې وموندله چې د هغه ترټولو لوی ضعف د هغه ترټولو لوی ځواک دی. سرچینې بهرنۍ اړیکې امریکایی فلمونه انیمیشن فلمونه
ډریم ورکس پیکچرز

ډریم ورکس پیکچرز د فیلم جوړولو او تلویزیوني خپرونو د برابرولو او یوه امریکایي سټوډیي کمپنې ده. سرچینې
ایمان په خق

ایمان په خق څه ته وایی؟ هر هعه څه چې دنیا ته خق راغلي پر هعوې ایمان لرل په خق ایمان ده لکه: ایمان مجمل او ایمان مفصل: ایمان مفصل: ۱ په الله تعالی ایمان لرل خق ده ۲ په ملایکو ایمان لرل خق ده ۳ په کتابونو ایمان لرل خق ده ۴ په رسولانو ایمان خق ده ۵ په ورځ د اخرت ایمان خق ده ۶ خیر او شر باندی چی د الله تعالی له طرفه ده ایمان خق ده۷ او وروسته له مرګ ژوند خق ده ایمان هم ورباندې خق ده.
ایمان مجمل

ایمان مجمل څه ته وایې؟ ایمان مجمل په الله تعالی ایمان لرل، د الله تعالی په نومونو او صفتونو ایمان لرل، د هعه په اخکامو ایمان لرل، په ژبه اقرار او په زړه یقین لرل ایمان مجمل دی.
د کلمې ژباړه

لآ اِلَهَ اِلّا اللّهُ مُحَمَّدٌ رَسُوُل اللّه ؟ نشته لایق د عبادت مګر یو الله ده او محمد رسول الله د الله تعالی رسول ده.
کنگډم فورس

کنگډم فورس د کاناډا کمپیوټر انیمیشن ماشومانو تلویزیون سلسله دی چې د میتو فرنانډیس لخوا رامینځته شوی. سلسله د څارویو غوره اتلانو ډلې په اړه ده. له پنځو بیلابیلو سلطنتونو څخه وغوښتل شول ، هیرویز پنځه د ژغورنې وسایط چې د لوی روبوټ جوړولو لپاره ترکیب کوي پیل کړي - الفا میک. قیصه دا وخت دی چې د کنگډم فورس ته زنګ ووهئ: ګړندۍ ، فټ ، او خورا د اتلولۍ ریسک واحد چې تاسو یې لیدلی وي. امپیریل کورپس د ۵ اتلانو تعقیب تعقیبوي څوک چې د پنځه ځانګړي حیواني امپراتوریو دفاع لپاره زړه راښکونکي او اتلولي ترسره کوي. لوکا ، د ویره لرونکي لیوه په مشرۍ ، ټیم په حیرانتیا خطرناک شرایطو کې ښکیل کیږي ، مګر داسې کوم کار شتون نلري چې دوی یې د لوی ژغورونکي روبوټ ، الفا روبوټ په مرسته نشي حل کولی. مهمه نده چې څومره تکلیف ، کوچنی یا لوی ، دا اتلان په ټیم کې سره راشي او د امپیریل قول اردو سره یوځای کیږي. کرکټرونه لوکا - د ځنګل بادشاهی څخه بې ویرې لیوه ، لوکا د ټیم مشر دی. جباري - د ټیم ترټولو ځوان غړی ، جابري د میدانی سلطنت څخه چیتا ده. ټی جي - د کینیا سلطنت د ځمکې لاندې استوګنځیو څخه یو بیجر ، ټی جي د ټیم شنونکی دی. دالله - یوازینۍ ښځینه غړې او د ټیم دماغونه ، دالهاله د ځنګل سلطنت څخه ګوریلا ده. نوروین - د آیس بادشاهی څخه قطبی بیر دی ، او د ټیم د غړو په توګه کار کوي. سپروکیټ - یو کوالا دی چې د ټیم لخوا کارول شوي ټیکنالوژي ډیزاین کوي. ښاروال هنیکلا - د نسواري شاتو بیر او په انوپولیس کې د شورا ویاند. پاچا پیشو - د پلینز سلطنت څخه یو آرام شوی ، په اسانۍ روان شیر. آزادۍ اوږد پټلۍ - د ځنګل سلطنت څخه یو آرکټیک لیوه ، لیبرټي د پنځو سلطنتونو لپاره د خبر خبریال دی. بهرنۍ اړیکې کارتونونه
منډيګک تاريخي بنسټ

منډيګک تاريخي بنسټ: منډيګک د هېواد او نړۍ په ګوټ-ګوټ کې د تاريخ پوهانو د يوې پراخي شبکې په درلودلو سره د افغانستان د تاريخ په اړه کتابونه، سندونه، کليکسونونه، آرشيفي انځورونه، فېچرونه، څېړني، ليکونه، نقشې، سيکې، ويډيو، ږغونه او ګڼ شمېر نور مواد د هېواد د رسمي ژبو پښتو او دري ترڅنګ په عربي، اردو، انګرېزي، فرانسوي او روسي ژبو خپروي. افغانستان د خپل جغرافيايي جوړښت له کبله د سيمې په تاريخ او تمدن کې مهم ځای لري، د سيمي او افغانستان په سياست، ټولنه او فرهنګ پوهېدلو کي د افغانستان تاريخ روښانه کول، د منډيګک له بنسټيزو توکیو څخه دی. بنسټګر د منډيګک تاريخي بنسټ، بنسټګر ښاغلی سردار ولي پښتون زوی دی. ماموريت منډيګک په يوه ځانګړې تګلاره د نړۍ بېلابېلو سرچينو په مټ د افغان تاريخ کيفيته، خلاق او مستند مواد خپرول، د څېړنو، زده کړو او پوهاوی، د تاريخي زېرمو بيا رغول، د تاريخي څېړنيزو اسنادو راټولول، ډلبندي وړاندې کول او د خلکو سره شريکول؛ همدارنګه د افغان تاريخ اړوند څېړونکو سره په تېسيز، مونوګراف، او مقاله ليکلو کي مرسته ، خپله دنده بولي. موخه افغان تاريخ د منډيګک تاريخي بنسټ اصلي محتوا ده، د افغانستان د لرغوني او معاصر تاريخ اکاډميکه، بې پلوه او ناپېيلې تاريخ ليکنه خپله دنده بولي، منډيګک د تاريخي پېښو په اړه د نظرونو تنوع، د تاريخي بحثونو په ژورتيا او پراخېدو کې بنيادي عامل ګڼي. ناپيلتيا منډيګک په بشپړه توګه يوه خپلواکه اداره ده ، د نړۍ په بېلابېلو برخو کې همفکره کارکوونکي لري، او په هېڅ سياسي يا سوداګريزې ادارې پورې اړه نه لري. منډيګک د عايد ځانګړې سرچينه نه لري، په مادي او معنوي برخه کې ستاسو لاسنیوي ته اړمنه ده. سرچينه د منډيګک تاريخي بنسټ رسمي ويب سايټ د منډيګک تاريخي بنسټ، بنسټګر رسمي ټویټر پاڼه
کورسي ژبه

کرسي ژبه د فرانسې هېواد کورسيان سيمې يوه سيمه ييزه ژبه ده چې په فرانسه او اېټاليا کې ويل کيږي. دا هم وګورئ سرچینې
د زړه حمله (ناروغي)

د زړه حمله انګریزي: یوہ خطرناکه ناروغي ده. دا ناروغي هغه وخت منځ ته راځي کله چې د زړه هغه واړه رګونه چې پخپله زړه د زړه عضلاتو ته وينه او اکسېجن رسوي، يودم بند شي. کله چې دا پېښه وشي نو د زړه هغه برخه يا ساحه چې معمولاً به نوموړي بند شوي رګ وينه ور رسوله زيانمنه کيږي او يا که پخپل وخت رګ خلاص نشي مړه کيږي. د زړه حمله اصلاً د زړه د رګونو يا شريانونو ناروغي ده. د ناروغه زړه انځور د زړه د حملې علتونه د زړه مهمه دنده ټول بدن ته د پاکې اکسیجن لرونکې ویني پمپ کول دي. زړه د یو غټ رګ له لارې ټول بدن ته پاکه وینه پمپ کوي. د همدغه غټ رګ څخه دوه نور کوچني او نازک رګونه خپله زړه ته هم ور جلا شوي دي، چې د همدې رګونو په مرسته د زړه عضلو ته هم پاکه اکسیجن لرونکې وینه رسېږي. د وخت په تېرېدو همدغه نازک رګونه د غوړ لرونکو موادو او یا نور کیمیاوي موادو له کبله چي په وینه کې موجودې دي تنګوالی اختیاروي او د ډېرې مودې په تېرېدو سره همدغه مواد د دغه دوو نازکو رګونو څخه د یوه یا دواړه په سطحه نښلي او بلاخره بندېږي. کله چې بندښت را منځته شو، نو زړه ته اکسیجن لرونکې وینه نه رسیږي او په تعقیب یې په سینه کې شدید درد رامنځته کېږي. همدا حالت ته د زړه د حملې علت ګرځي. د زړه د حملې نښې د زړه حمله ځينې څرګند نښې لري، چې له ځينو څخه به یې دلته یادونه وشي. کله چې یو ناروغ چې د زړه حمله لري لاندې نښي او نښانې پکښي لیدل کيږي. ۱ ـ ناروغ د سینې په منځنۍ برخه کې د شدید درد احساس کوي. دغه درد په ځینو حالاتو کې غاړې، زنې، چپ لاس خواته او یا شا طرف ته هم خپرېږي او یا کیدای شي دواړو خواوو ته خپور شي. ۲ ـ د درد وصف يې داسي وي، چې که په روغتون کې د ناروغ څخه پوښتنه وشي چې تاسو څنګه درد احساسوئ؟ ځينې وايي چې داسې احساسوم لکه دوو نفرو چې مي په سینه کې پړي اچولي وي او یو یې یوې خوا او بل یې بلې خوا ته کشوي. ساه مې ورسره تنګېږي. د ځینې نورو ځواب ممکن داسې وي، چې ووایي احساس کوم لکه یو چا چې مې پر سینه غټ کاڼی ایښي وي او ساه مې ورسره تنګېږي. ۳ـ ممکن پر ناروغ مړې مړې خولې هم تويې شي. د زړه د حملې په ناروغانو کې لاندې احتمالي نښې نښانې هم موندلای شو. سر درد خولې خوا ګرځېدل د سينې درد، چې لاس یې ټینګ پر سينه نيولی وي. البته دغه درد د شکرې په ناروغانو کې ډېر شدید نه وي. ۴ـ د مخ رنګ الوزي او نارمل سوروالي د لاسه ورکوي ساه لنډۍ داسې احساس کول چې ژوند یې پای ته رسيدلی، یعنې د مړينې احساس کول. لومړنۍ درملنه که چېرې تاسو په یوه شخص کې پورتنۍ نښې نښانې وليدې؛ نو لومړی که چیري دا ناروغ شخص ولاړ وي کرار یې کښينوئ او شاته یې یو څیز کښېږدئ تر څو ډډه ورته ولګوي. له دې سره ـ سره ژر تر ژره د اسپرین ګولۍ ورکړئ، چې وه یې ژوي. تر دې وروسته یې مربوطه روغتون ته ورسوئ، تر څو ناروغي یې تشخیص او درملنه یې پیل شي او په دا ډول به د ناروغ ژوند وژغورل شي.
لوراکس (فلم)

لوراکس د ۲۰۱۲ امریکایی کمپیوټر انیمیشن میوزیک فینسي کامیډي فلم دی چې د الیومینیشن تفریح لخوا تولید شوی او د ورته نوم د ډاکټر سیوس ماشومانو کتاب پراساس دی. بهرنۍ اړیکې امریکایی فلمونه انیمیشن فلمونه
انټز

انټز د ۱۹۹۸ امریکایی کمپیوټر انیمیشن ساہسک کامیډی فلم دی چې د ټریک الکوټ ، کریس ویټز ، او پاول ویټز لخوا د سکرین پلې څخه ایریک ډارنل او ټیم جانسن لخوا لارښود شوی. قیصه په ملیونونو اوسیدونکو سره په زنګ کې ، ز ۴۱۹۵ د کارګر میږه ده. په موافقت سیسټم کې د پام وړ احساس کول ، هغه په ناڅاپي ډول ښکلې شهزادګۍ بالا سره ویني ، څوک چې د ټولنیز کچې په پای کې ورته ستونزه لري. د هغې سره د بیا لیدو لپاره ، ز د خپل سرتیري ویور سره اړخونه بدلوي - یوازې د پیښو په جریان کې اتل کیږي. د دې په واسطه هغه په نا ارامه توګه د زړه راښکونکي عمومي منډیبل د بالا منګی ، په لاره کې ناوړه پلانونه تیریږي ، څوک چې غواړي د میږې ټولنه په غوره ، قوي نسل سرتیرو او ټیټ ، له مینځه وړل شوي نسل کارګرانو باندې وویشي. . مګر زیډ او بالا ، دواړه د خطرناک وضعیت څخه ناخبره دي ، د حشراتوپیا ته په لاره اچولو سره د ظالم سیسټم پریښودو هڅه کوي ، دا هغه ځای دی چیرې چې خواړه سړکونه پاکوي. سرچینې بهرنۍ اړیکې امریکایی فلمونه انیمیشن فلمونه
خاشه ځوان

نظر محمد خاشه چې په خاشه ځوان یې شهرت درلود یو کندهاری ټوکمار کامیډین او محلي پولیس وو، چي د کندهار په شاولي کوټ ولسوالۍ کي یې د محلي قومندان او زورواکي پاچا سره دنده ترسره کول. هغه د کابو څلویښتو کالو په عمر د طالبانو له لوري ووژل سو. مړینه: خاشه ځوان د جولای پر ۲۳ مه نېټه ۲۰۲۱ زیږدیز کال کي د طالبانو لخوا له خپل کور څخه لمړئ برمته او بیا ووژل سو، چې درې ورځې وروسته یې مړی له ډنډ ولسوالۍ سره وموندل سو. دده وژنه طالبانو په رسمي توګه ومنل، خو تر څنګ يې دا هم وويل چي ولې له نیول کیدو وروسته محاکمې ته نه دی وړاندې شوی په دې اړه به پوښتنه او پلټنه وکړي. سرچینې کندهاریان
د جلندهر پښتانه

جلندهر د هند د پنجاب په ایالت کې یو مشهور ښار دی چې په تاریخونو کې یې ډیره یادونه شوې ده . دغه ښار د پنجاب د مرکز چندیګړ نه په شمال لویدیځ کې په ۱۴۴ کیلومټرۍ کې پر جي ټي روډ یا شیر شاهي سړک پروت دی . جلندهر د پنجاب د نورو ولسوالیو لکه لودیانې ، امرتسر، موګا ، فیروزپور او هوشیارپور سره ګډې پولې لري . دغه ښار يو ستر صنعتي ښار دي. دلته له پخوا څخه پښتانه مېشت دي. د جلندهر پښتانه: په جلندهر ښار کې د ډیرې پخوا زمانې نه پښتانه استوګن شوي دي .په دې ښار کې د لاندنیو پښتنو قبیلو خلک اوسي لوديان، سوريان ، موسی خیل او اورمړ. اورمړ دلته په ۱۶۱۷ میلادی کال د وزیرستان د کانیګروم نه دشیخ درویش او موسی خان سره دلته راغلی وو او دا ټول د پیر روښان مریدان وو، پیر روښان هم په زیږدیز کال کې په جلندهر کې د قاضي عبدالله په کور کې زیږیدلی و. اوس هم د دغو اورمړو کلی هلته شته چې بستی شیخ او بستي پیردادخان نومیږی. د جلندهر لودي پښتانه د اورمړو نه د مخه دلته راغلي وو ځکه د اکبر باچا د وخت په تاریخ آئین اکبري کې راغلي دي یاد کتاب لیکي چې کله لودیانو جلندر ونیوه نو مالیه یې د کال څوارلس لکه روپۍ وه . دغه لودیان په پیل کې دجلندهر د سیمې په شمال ختیز ډهوګرۍ او کوټ بوري خان کې اوسیدل. د یادو پښتني قبیلو ډېری وګړي اوس هلته مېشت دي. سرچینې:
ایوب استاد

ایوب استاد د افغانستان د پښتو ژبې نوميالی سندرغاړی و. استاد ایوب په ۱۹۲۶ز کال د ننګرهار ولایت سره رود ولسوالۍ کې پیدا شوی و.نوموړي تر نیمه پېړۍ هم پښتو موسیقۍ ته چوپړ ووهو. پښتو موسیقۍ ته چوپړ: نوموړي د خپل ژوند په اوږدو کې څه باندې نیمه پېړۍ د پښتو موسیقۍ غنا ته وقف کړی و او یو شمېر تلپاتې سندرې یې د افغانستان ملي راډیو ټلېوېژن ته ویلې وې. ایوب استاد په پښتو.موسیقۍ کې د یو ځانګړي سبک خاوند سندرغاړی و. نوموړي داسې یوه حنجره لرله چې نه یې په هند او نه یې په سیند کې ساری لیدل کېږي د هغه په حنجره کې د هوا مرغان ناست وو. د ایوب استاد پښتو موسیقۍ ته چوپړ تر لمر روښانه دی. مړینه: ایوب استاد د جون پر ۲۷مه ۲۰۲۱ میلادي کې د ۹۵ کالو په عمر د ورپېښې ناورغۍ له امله په ننګرهار کې ومړ. ایوب استاد د تېرو ۱۰ کلونو راهیسې د ناروغۍ په بستر پروت و. نوموړی د سره رود ولسوالۍ اړوند نغرک سیمه کې په خپله پلرنۍ هدیره کې خاورو ته وسپارل شو.
محمدسرور رجایی

محمد سرور راجايي در شسیبمت یانی شسیبد این شن افغاني ليکوال
ږوب

ږوب انګریزي: او ځینې خلک یې ژوب هم لیکي د سهېلي پښتونخوا بلوچستان یوه تاریخي سیمه ده او ولسوالۍ ده.
ملک اختر جان شیراني

ملک اخترجان شیراني۱۹۳۰ ـ ۱۹۹۳ د شیراني قبیلې کړمانزی څانګې یو قومي مشر او پښتون ملتپاله سیاسي مبارز و. مخینه: ملک اخترجان شیراني د سهېلي پښتونخوا په تاریخي سیمه شیراني کې پر ۷م اګست ۱۹۳۰میلادي کال د کړمې په کلي کې د ملک بهارخان شیراني په کور کې زېږېدلی و. د نوموړي پلار ملک بهار خان یو فعاله قومي مشر و چې د ولس ستونزې به یې د جرګو مرکو له لارې هوارولې. ملک اخترجان شیرانی لا ماشوم و چې د پلار له سېوري څخه محروم شو خو بیا هم نوموړي د خپل مشر ورور خلیفه امیرخان شیراني په مرسته خپلو زدکړو ته دوام ورکړ. د زدکړو تر بشپړو کېدو وروسته پر دولتي دنده وګمارل شو له دندې سره یې خپله قامي سیاسي ته دوامداره وساتله. نوموړی په کال ۱۹۸۶ میلادي کې حج وکړ. زدکړې: ملک اخترجان شیرانی خپلې لومړي زدکړې د خپل کلي له دولتي ښوونځي ګورنمنټ پرائمري سکول کړمه څخه بشپړې کړې او وروسته یې بیا د نورو زدکړو تعلیم لپاره د ږوب ښار ته مخه کړه او هلته یې خپلې پاتې زدکړې سر ته ورسولې او دولتي مامور شو. دولتي دنده: نوموړی له زدکړو وروسته پر دولتي دنده وګمارل شو نوموړی د دولتي دندې په لړ کې د یو څه مودې لپاره د ږوب ولسوالۍ تحصیل مسلم باغ ته کډه شو او هلته یې خپله دنده ترسره کوله. نوموړي له دولتي دندې سره د پښتون ملتپاله ګوند نشنل عوامي پارټۍ وروسته د پښتونخوا ملي عوامي ګوند تر بېرغ لاندې خپله قامي مبارزه هم کوله ځکه ډېر ژر د سرکار له لوري له دندې څخه وځنډولمعطل شو بیا له ډېرو هلو څلو وروسته پر یاده دنده پرځای بحال کړل شو خو څه موده وروسته بیا د تل لپاره له دندې ګوښه کړل شو. سیاسي فعالیت: ملک اختر جان شیرانی د ږوب له هغه لومړیو کسانو څخه وی چې په شیراني تحصیل کې یې ملتپاله سیاست ته مخه کړه او د نشنل عوامي پارټۍ تر بیرغ لاندې یې قامي سیاسي مبارزه پیل کړه خو چې کله خان شهید عبدالصمد خان اڅکزي له باچاخان سره د اختلافاتو له سوبه نوی ملتپاله ګوند پښتونخوا ملي عوامي پارټۍ جوړه کړه نو ملک اختر شیراني له خپلو ملګرو سائیں کمال شیراني، صوفي نورمحمد شیراني، کمال الدین کمال شیراني، ملا نور محمد شیراني، غلام الدین شیراني او ملا دین محمد شیراني سره په ګډه په نوي ګوند کې غړیتوب تر لاسه کړ او وروسته یې بیا د ضلعي کمېټۍ غړی شو. نوموړی د ختم نبوت تحریک ږوب فعال غړی هم وو. ملک حاجی اختر جان شیرانی د سیاسي فعالیت له علت د سرکار له لوري له دولتي دندې څخه ګوښه کړل شو. مړینه: ملک اخترجان شیراني پر ۲۵م ستمبر کال۱۹۹۳ میلادي کې له دې نیمګړې نړۍ څخه د تل لپاره سترګې پټې کړې. سرچینې:
کلیرنس (امریکایی تلویزیون سلسله)

کلیرنس د امریکایی انیمیشن تلویزیون سلسله ده چې د سکیلر پاه لخوا د کارتون شبکې لپاره رامینځته شوې. قیصه دا سلسله د کلیرنس ویډنل ورځني ژوند باندې تمرکز کوي ، یو ساتیري خوښونکی او په زړه پوری ۱۰ کلن هلک ، او د هغه غوره ملګري: جیف ، څوک چې ډیر فکري ډول دی ، او سومو ، چې ډیری وختونه د ستونزو حل کولو پرمهال سخت اقدامات کاروي. کلیرنس د خپلې طلاق شوې مور مریم او د هغې هلک مل چاډ سره د ابرډیل په خیالي ښار کې ژوند کوي. هره برخه د ورځني ژوند شرایطو او ستونزو باندې تمرکز کوي چې کلارینس او د هغه ملګري ورسره مخ کیږي ، او د دوی ورځني سفرونه او د ماشومانو تجربې د ژوند تجربې. په نورو کرکټرونو کې د ابرډیل لومړني ، کلارینس ښوونځي کې زده کونکي او پوهنځي شامل دي. ځینې قسطونه د ملاتړ کونکو ژوند باندې تمرکز کوي ، لکه د ابرډیل اتباع او د کلارینس ټولګیوالو. سرچینې بهرنۍ اړیکې کارتونونه
سر اولف کیرو

سر اولف کرک پټریک کروس کیرو چې به سر اولف کیرو انګریزي: سره شهرت لري د اوسنۍ خیبر پښتونخوا ایالت برېتانوي ګورنر و او د پښتنو اړوند د تاریخي کتاب لیکوال و. مخینه: سر اولف کیرو د ۱۸۹۲ زیږدیز میلادي کال دنومبر په ۱۵ نیټه زیږیدلی دی . د سر اولف کیرو پلار ویلیم دوګلاس کیرو نومیده . زدکړې: اولف کیروی د او په کالجونو او وروسته بیا د آکسفورډ په پوهنتون کې شامل شو او هلته یې خپلې زده کړې سرته ورسولې. نظامي دنده: سر اولف کیرو وروسته خپله د سرتیرۍ پوځی دنده د بریتانوي هند په پنجاب کې تیره کړه . سیاسي واک ځواک: نوموړی وروسته په بریتانوی هند کې په سیاسي دندو وګمارل شو او په هند کې د انګریزانو د بهرنيو چارو سیکرټرې و. ده د ۱۹۴۶ میلادي کال نه تر ۱۹۴۷ کاله پورې په شمال لویدیځ سرحدي ایالت کې چې اوس ورته خیبر پښتونخوا ویل کیږي د ګورنر والي په توګه وټاکل شو. هغه دپاکستان د مسلم لیګ دګوند سره ډیرې ښې او دوستانه اړیکې درلودلې ،له همدې کبله له نوموړی سره تل د آل انډیا کانګرس ګوند دغړو له خوا مخالفت کیده. د کیرو چاپ اثار: سر اولف کیرو په انګریزی ژبې زیات کتابونه کښلي دي چې د هغو نومونه په لاندې ډول دي . ۱- د پټهانز چې دا کتاب یې په ۱۹۵۷ زیږدیز کال لیکلی دی. ۲- د نیل نه تر اباسینه چې په ۱۹۶۰ زیږدیز کال کې چاپ شوی دی. .۳ په۱۹۵۱ زیږدیز کال کې چاپ شوی دی. ۴- دشوروي امپراتوري ، دمنځني ایشیا ترکان او ستا لیننیزم د ۱۹۶۷ زیږدیز کال چاپ یادونه: باید زیاته کړم چې دپټهانز پښتانه په نامه کتاب دافغانستان دعلومو اکاډمۍ په سپارښتنه دیوه پوځي صاحب منصب له خوا چې جګړن محمد علم علمي نومید او د اردو په مطبعه کې یې دنده درلودله په پښتو ژبه وژباړل شو او ژباړه یې دپښتو څیړنو نړیوال مرکز ته وسپارله شوه او د چا په انتظار یې یوست ، خو کله چې ټوپک والا پر کابل راننوتل دپښتو دډیرو نورو ژباړل شوو آثارو سره دا ژباړل شوی کتاب هم تري تم شو. چې له نیکه مرغه بیا ددویم ځل لپاره دافغانستان د پخواني لوی درستیز ستر جنرال شیر محمد کریمي له خوا وژباړل شو او د خپلواکې د اتیایمې کالیزې په ویاړ چاپ شو. مړینه: نوموړی د ۱۹۸۱ زیږدیز کال دنومبر په ۲۳ نېټه مړ شوی دی سرچینې: ۱ـ انګریزي ویکیپیډیا ۲ـ هندي ویکیپېډیا
د ږوب سیند

د ږوب سيند اردو: دریائے ژوب، انګلیسي: چې په بېلا بېلو سیمو کې یې ځایي نومونه بېلابېل دي لکه د ږوب رود ،د کمچوغۍ مانده، د ،کږې مانده، لوړه او داسې نور خو منل شوي نوم یې د ږوب سیند دی. دغه سیند د هندوباغ د کاڼ مهترزي څړۍ ته نيزدې او د توبه کاکړي د غرونو په سوهېلي برخو کښي سرچينه اخلي او په مجموعي توګه ۴۱۰ کيلومتره لاره وهي، وروسته د فورټ سنډېمن اوسنی نوم ږوب د لرغوني او تاريخي ښارګوټي لوېديځ لور ته تېر شوی او د کجورۍ کڅ پر مقام ئې ځان د ګوملي له سیند سره يو ځائ کوي. د نوم ار د دې کلمې د اصل او ار په برخه کښي تراوسه کوم متفق نظر مخ ته نه دی راغلی خو مجموعي تاثر دا دی چي دا کلمه ږوب په اصل کښي د پښتو د زهوب، زېم، زنځوبه، زاؤه، زيو، زاوله، زيابه، زاؤلن او نورو چي د ټولو مشتق او ار د اوبو زېم دی اوښتي بڼه ده، په رښتيا د دې سيند بنيادي منبع هم د يو شمېر خوړونو مندونو د تلونو فرشونو او کڅونو هغه زهوب يا زېم وزمه اوبه دي چي وروسته ۴۵ ميله ليرې بيا دايمي او بهانده بڼه خپلوي او د دې سيند وجود منځ ته راوړي، دغه سيند که څه هم په بېلابېلو سيمو کښي په بېلا بېلو نومونه لکه د کمچوغۍ مانده، د کږې مانده، لوړه او نورو ياد شوی دی، خو مجموعي پېژندګلو ئې د ږوب سيند په نوم ده. د ږوب سیند منبع او مزل دغه سیند د هندوباغ د کاڼ مهترزي څړۍ ته نيزدې او د توبه کاکړي د غرونو په سوهېلي برخو کښي سرچينه اخلي او په مجموعي توګه ۴۱۰ کيلومتره لاره وهي، وروسته د فورټ سنډېمن اوسنی نوم ږوب د لرغوني او تاريخي ښارګوټي لوېديځ لور تېر شوی او د کجورۍ کڅ پر مقام ئې ځان د ګوملي له سیند سره يو ځائ کړی دی، د ږوب سيند په لومړي سر کښي د ختیځ او وروسته بيا د شمال ختیځ لور ته مزل پیلوي، یو فرنګي لیکوال په دې اړه داسې لیکلي دي: دا سیند د مهترزي د څړۍ د پښين د اوبو د بهاؤ د ختيځ وېش له شېلو سرچينه اخلي او په مجموعي توګه ۲۴۰ميله سفر کوي، او پای د ګوملي له سیند سره يو ځائ کيږي ۱ دا يو کوچنی سيند او په ډېرو برخو کښي ئې اوبه تر ۶ انچ پورته او تر ۲۰ فوټو خورې نه وي، البته د سېلاؤنو په موسم کښي ئې داوبو کچه لوړه او کله کله سېلابي بڼه هم خپله کړي، اوبه ئي روڼې، خوږي او خوندور ماهیان په خصوص ږوب مهاشیر زیات لري، څنډې او کڅونه ئې زياتره وښلن او د غځو په ونو پوښلې دي، تر ګوال حېدرزي نومي سيمي لږ لاندې د شمال له لوري يو بل کوچنی سيند چي د کنديل په نوم یادېږي هم ورسره ملګری شوی دی، دا ډول ګزليان دوه مندونه، سواړه، سيليازه، څروب، بهلول، چخند او نور هغه په لسګونو او سلګونو لوی او کوچني خوړونه او مندونه دي چي اوبه ئې دې سيند ته توهېږي، د يو شمېر تاريخي شواهدو په خصوص د هغو کيندل شوو اثارو له رويه چي د دې سيند د اطرافو له لرغونو غونډيو څخه ترلاسه شوي داسي جوتېږي چي د دې کوچني سيند او انسانانو تعلق زرګونه کاله زوړ او پخوانی دی، يعني د دې سيند پر څنډو له زرګونو زرګونو کلونو څخه انسانان مېشت او ژوند کوي، هغه ټوله ناوه چي په منځ کښي ئې دا سيند بهېږي. سرچینې ۱. لرغونی ږوب، از میر حسن خان اتل.
پولاد

پولاد د وسپنې او کاربن الیاژ دی چې ۱،۷ سلنه یې کاربن وي. د کاربن سربیره نور عناصر لکه: هم په ټیټه سلنه په پولادو کې شتون لری. د چودن څخه د پولادو د لاس ته راوړلو په بهیر کې ځیني عناصر په پولادو کې پاتې کیږي او ځیني نور لکه: کروم او داسې نور د باندیني لاملونو په وړاندې د پولادو د مقاومت د زیاتولو په پار په پولادو کې ور ډېروي. د دغو ټولو توکونو د یو ځای کولو څخه راز راز پولاد په لاس راځي. پولادو کلک والی او پاوړی توب د کاربن په کچه پورې تړاو لري. د پولادو د کارون ساحه ډېره پراخه ده او نن ورځ پرته له پولادو ډېر کارونه نه شي تر سره کېدای. پولاد د ماشینونو په جوړولو کې، په ودانیزه کې، د اسلحې په جوړولو کې، د کور په سامان کې او داسې نورو کې کارېږي. سرچينې د کیمیا قاموس - پوهاند خیر محمد ماموند پولاد وسپنه
کريس الکساندر

کريس الکساندر په انګرېزي: يو کاناډايي سياستوال او ډيپلوماټ دی، همدا راز نوموړي د ۲۰۰۳ څخه تر ۲۰۰۵ زېږديز کال پورې په افغانستان کې د کاناډا هېواد د سفير په توګه دنده درلوده، ښاغلی الکساندر د افغانستان د سياسي دريځ له اړخه د پاکستان حکومت او عمران خان د سختدريځو مخالفينو څخه دی. الکساندر ۱۸ کاله د کاناډا په بهرني خدمت کې تیر کړل، او له ۲۰۰۳ څخه تر ۲۰۰۵ پورې یې په افغانستان کې د کاناډا د اوسېدونکي سفیر په توګه دنده ترسره کړه. له دې وروسته هغه تر ۲۰۰۹ پورې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستې ماموریت د ځانګړي استازي په توګه دنده ترسره کول، د ۲۰۱۱ ټاکنو کې الکساندر د ملي دفاع وزیر پارلماني منشي وټاکل شو. د ۲۰۱۳ کال د جولای په ۱۵مه ، هغه د کاناډا د تابعیت او کډوالۍ چارو وزیر وټاکل شو. نونوموړی په ۲۰۱۶ کې د کاناډا محافظه کاره ګوند مشرتابه لپاره ودرېد ، د ۱۴ نوماندانو په ساحه کې یې لسم ځای خپل کړ. شخصي ژوند د کرېس الکسندر د خپلې ویبپاڼې له مخې هغه په ۱۹۹۱ کال د کاناډا بهرنیو چارو وزارت کې د بهرنیو خدماتو د افسر په توګه کار پیل او لومړی یې شپږ کاله مسکو کې دنده ترسره کړې ده. هغه د ۲۰۰۱ کال د سپتمبر له پېښې او افغانستان ته د امریکا په مشرۍ د نړیوال اېتلاف تر راتګ وروسته له ۲۰۰۳ تر ۲۰۰۵ کال پورې کابل کې د کاناډا سفیر پاتې شوی. ښاغلی الکسندر له ۲۰۰۵ تر ۲۰۰۹ کال پورې افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي مرستیال و. هغه دې موده کې په سیاسي او امنیتي چارو سربېره له افغانستان سره نړیوالو مرستو کې هم مهم رول درلود. د نوموړي مېرمن هېډوګ کرسټین د ډنمارک پوځ کې دنده درلوده او د افغانستان ماموریت کې یې هم برخه اخیستې ده. کرېس الکسندر افغانستان کې د خپلې کاري مودې په اړه د په نوم یو کتاب هم لیکلی دی. هغه د کاناډا لپاره د بهرنیو خدماتو برخه کې د ۱۸ کلونو کار وروسته سیاست ته مخه کړې او د دغه هېواد د محافظه کار ګوند غړیتوب یې اخیستی دی. هغه له ۲۰۱۳ تر ۲۰۱۵ کال پورې د کاناډا د کډوالۍ وزیر و د افغانستان ملاتړ ښاغلی الکساندر تل د افغانستان په ملاتړ په ټويټر کې د پاکستان پر ضد ټوييټونه کوي، نوموړی وايي په افغانستان کې جګړه د پاکستان پروژه ده، نوموړي څو څو ځله په خپل رسمي ټويټر پاڼه د پاکستان لومړی وزیر عمران خان يو دروغجن او مکار انسان ياد کړی. هغه افغانستان کې روان تاوتریخوالي ته د پاکستان د یرغل او نیابتي جګړې نوم ورکوي او پر پاکستاني پوځیانو د طالبانو په وسیله افغانستان کې د لاسوهنو تور پورې کوي. دغه پخواني کاناډايي دیپلومات په دې لړ کې تازه پر خپل ټویټر لیکلي: پر افغانستان د پاکستان یرغل د ملګرو ملتونو د منشور د اووم څپرکي له مخې وسله وال برید او د یرغلګر عمل دی. نړیواله ټوله باید د نړیوالو قوانینو او پر اصولو د ولاړ نړیوال نظم د ساتنې لپاره د ۴۱مې او ۴۲مې مادې له مخې ګام واخلي. هغه په یوه بل ټویټ کې چې د افغانستان د ولسمشر لومړي مرستیال امرالله صالح هم ورته په ټویټر غبرګون ښودلی، لیکي چې پر افغانستان د پاکستان ننی یرغل په ۱۹۷۹ کال د شوروي اتحاد د ویجاړونکي تېري په څېر ځواب غواړي: وسله وال مقاومت، نړیواله غندنه او پراخ بندیزونه. خو د پاکستان بهرنیو چارو وزارت د کرېس الکساندر څرګندونې په کلکه ردوي او وايي دا موضوع یې له کاناډايي چارواکو سره هم مطرح کړې ده. سرچينې کريس الکساندر پر ټويټر: د انګرېزي ويکيپېډيا پوهنغونډ زېږېدنې
ولور

ولور د خور لور د واده په بدل کې د اخښي یا زوم له کورنۍ څخه د پیسو د اخستلو دود ته ویل کېږي. دا دود په پښتنو کې له ډېرې زړې زمانې څخه شتون لري. پخوا به د هر سیمې د ولور بیه معلومه وه خو اوس مهال ډېری خلک سیمیز نرخ په پام کې نیول اړین نه ګڼي بلکې د ناوې او زوم کورنۍ په خپله خوښه د ولور بیه ښکاره کوي چې دا بیه په بېلا بېلو سیمو او قبیلو کې بېله بېله وي. په بېلا بېلو قبیلو کې د ولور دود ۱.غلزي قبیلې: په ډېری غلزي قبیلو لکه سلیمان خیل دوټاڼي او داسې نورو قبیلو کې ولور تر لس لکه کالدارو هم لوړ وي چې د یادو پیسو نیمای برخه نغده او پاتې برخه یې مالیزه وي له مالیزه څخه مراد دا د چې د پاتې پیسو په اندازه به مالونه لکه مېږي، خره او ټوپک ورکول کېږي په مالیزه برخه کې ګټه دا د چې د لسو زرو مېږ او یا ټوپک په دېرش څلوېشټ زره شمېرل کېږي په دې ډول د زوم کورنۍ ته یو څه اسانتیا او مالي ګټه وي. ۲.شیرانيدراني قبیله: په شیراني قبیله کې د ولور اندازه له څلور لکو کالدارو نیولې تر شپږو لکو وي. دا ټولې پیسې نغدې ورکول کېږي مال او نور شیان نه پکې کوي. ولور په دوو برخو کې ورکول کېږي یو یا دوه لکه د کوژدنې په ورځ ورکول کېږي چې دې ته د لومړۍ ورځې پیسې ویل کېږي او پاتې پیسې تر واده یوه یا دوه میاشتې مخکې ورکول کېږي ترڅو په دغو پیسو د ناوې پلار د لور کور د اړتیا وړ سامان لکه پلنګ، الماریانې، لوښي، نیالۍ، تکیې او داسې نور شیان تیار کړي او د واده تیاری هم ونیسي. په نورو پښتني قبیلو کې هم د ولور دود په لژ څه توپیر سره یو ډول دی. د ولور شرعي حیثیت د دارالعلوم الاسلامیه بنوري ټاون کراچۍ د فتوې ترمخه د ولور اخستل غیرشرعي کار دی البته که د شرعي مهر په توګه د چلغلېکوژدن نجلۍ له لوره له زوممېړه سره پیسې د خپل وکیل په وسیله معلومې شي نو بیا یې اخستل جائزه دي خو د پیسو اصل واکداره به دا چلغله وي البته که یې هغه کوم خپل خپلوان لکه پلار، ورور او یا بېرته خپل مېړه پخپله خوښه ورکول وغواړي نو بیا یې هغوی ته هم اخستل جائز دي. سرچینې ۱.د ولور شرعي حیثیت فتوا دارلعلوم بنوري ټاون کراچۍ
لووڼ قوم

لووڼ قوم، د پښتانه قوم یو ټبر يا طايفه ده، د دې ټبر زياتره اوسېدونکي د پاکستان په کويټه ښار او د افغانستان په غزني ولایت کې مېشت دي. په ۲۰۱۹ کې د دې قوم نفوس څه کم او زيات شل زره تنه اټکل شو، چې زياتره يې پکې ځوانان دي. لووڼ قوم! په پشتانه قام کې ډیر قامونه سته چی یو پکې لووڼ قوم هم دی دا قام اصل ځای قمردین کاریز دی خو تر نیمۍ زیات په ژوب هرنایی کوټه او دافغانستان په ناوه غزنی کې اباد دی دادې قوم بشپړه ابادی په کې شل زره نفوس باندی مشتمله ده چی اکثره پکې ځوانان دی. دې قوم کې تقریبا ټول دوه غټ شاخونه دی چی یو پکې اسماعلیزی دی بل پکې منډزی دی. دې دواړو قومو کې بیا دوه غټ غټ شاخونه نور دی چی یو پکې حسن خیل دی بل پکې احمذازی دی. حسن خیل لا اسماعلیزی شاخ سره تعلق لری او احمزازی یې لا منډزی شاخ سره تعلق لری. په احمزازی شاخ کې بیا نورې پشې هم سته چی ګلانخیل انجان علی خیل ګورخیل میرخیل سرورخیل کشمیرخیل. خو په منډزی شاخ کې نورزی بیا جلا پشه ده. دلووڼ قوم ځمکه تردې دمه پوری مشترکه ده. دلووڼ قوم مشر پخوا ملک محمدرحیم لووڼ چی په کوشنی ملک مشهور و. دلووڼ قوم د ځمکې حد یوې خواته تروې چی دافغانستان پوله بل اړخ ته د کاکړ قام مردانزی شاخ پروت دی دلمرخاته خواته د لووڼ قوم ځمکه لا مندوخیل قام سره پوله لری.
پورنوګرافي

پورنوګرافي په انګرېزي: په پښتو بربنډښت يا بربنډتيا ته ويل کېږي، په ساده توګه؛ پورنوګرافي بربنډو يا لوڅو فلمونو او انځورونو ته ويل کېږي. پورنوګرافي ډېری وختونه په لنډه توګه پورونو هم ويل کېږي د جنسي اړيکې ځانګړو موخو لپاره د جنسي موضوعاتو انځورونو ويډيوګانو ته ويل کېږي. په ساده توګه؛ بربنډ فلمونو او انځورونو ته هم پورنوګرافي ويل کېږي. لغات پېژندنه د پورنوګرافي کليمه د لرغوني یوناني کلمو څخه جوړه شوې وه پورنو او پورنوګرافي د ۱۸۰۰ زېږديز کال په بهير کې په فرانسوي ژبه کې کارول کېده. هغه مهال د پیژندل شوي کلمې په توګه انګرېزي ژبې ته نه وو ننوتلی، په کې کې د فرانسوي ژبې څخه دا لغات انګرېزي ژبې ته عام شو. پورنوګرافي فلمونه اکثرا په غیر رسمي ژبه کې پورونو یا پورن ته لنډ وي. اغېزې اقتصاد د سيمې له مخې تولید سرچينه سره تړاو لشتون نلري.
پورنوګرافي د جغرافیې پر بنسټ

زرغون رنګ: قانوني په ډیرو هیوادونو کې د پورن فلمونو تولید او توزیع قانوني دي ، او په ځینو هیوادونو کې غیر قانوني دي. افریقا مصر په مصر کې د پورن خپرول غیر قانوني دي. مراکش مراکش په کې د پورن فلمونو لپاره سختې جریمې وضع کړې. اسیا بنګله دیش د پورنوګرافي کنټرول قانون ، پلي کیدو سره ، د بنګله دیش حکومت د هر ډول پورن او غير اخلاقي فلمونه تولید او خپراوي باندې سختې جریمې او سزاوې ولګولې. اروپا فرانسه په فرانسه کې پورن يا فحش فلمونو ته اجازه ورکول کیږي ، مګر یوازې هغه کسان يې بايد وویني چې عمر یې له کالو څخه ډیر وي. سرچينه انګلیسي ویکیپیډیا
پېغلتوب

پېغلتوب یا باکرهتوب باکره يا پېغله هغې نجلۍ ته ويل کېږي چې د بکارت پرده يې سالمه وي، يا په بله اصطلاح؛ هېڅ جنسي اړيکه يې نه وي درلودلې. خو په پښتنې ټولنې کې پېغله د يوې بلې معنا په توګه هم کارول کېږي، هره نجلۍ چې لويه شي، يا مجرده وي پېغله ورته وايي پرته له دې چې نجلۍ بکارت پرده لري، که نه پېغلتوب يا بکارت په ځینو کلتورونو او مذهبونو کې ځانګړی اهمیت لري ، او په ځانګړي توګه د کورنيو لپاره. د بکارت پرې په اړه لاندې ليکنه ولولئ: د بکارت پرده
د نړۍ ټولې ژبې، د ويونکو پر بنسټ

په دې ليکنه کې د نړۍ ټولې ژبې ويونکي، او نړيوال مقامونه يې ليکل شوي. مورنۍ يا لومړنۍ ژبه هغه ژبې ته ويل کېږي چې چې ماشوم په هغې ژبې خبرې زده کوي او هغه زده کوي. د وخت په تېرېدو سره د ژبې د ویونکو ډېرښت او د ژبې بدلون له امله د ژبې د نفوسو د امار ترلاسه کولو کې ډېری ستونزې شتون لري. او په ځینو سیمو کې يې د سرشمیرنې سيسټم شتون نه لري. خو دا هغه ژبې دي چې د ژبو د نړيوال سازمان له خوا يې آمار، په رسمي توګه وړاندې شوي. د ژبو نوملړ په لاندې ليسټ کې هره ژبه د نړيوال مقام، ويونکي او د ژبې کورنۍ یې ليکل شوي، د وګړشمېرنې نړيوال سازمان: سرچينه
امیر رزاق امیر

امیر رزاق امیر ۱۹۵۵ز - ۲۰۲۱ز د پښتو ژبې یو نومیاتي شاعر او لیکوال وو.نوموړی په درګۍ ملاکنډ خیبر پښتونخوا ایالت کې زېږېدلی و. مخینه امير رزاق امير په کال ۱۹۵۵م کې په درګۍ کلي کې زېږيدلې وو هم هلته ستر شوی وو. شاعري يې د پنځم ټولګي نه پیل کړي وه۔ د معاش ګټلو په عرض سعودي عرب، بحرېن او کوېت ته هم تللی وو او هلته يې هم خپلې ادبي هلې ځلې دوامداره ساتلې وې. زدکړې نوموړي خپلې لومړۍ زدکړې په خپل کلي کې کړې وې خو مالي حالت یې ناسم وو ځکه مزدورۍ ته اړ شو خو بیا یې هم نوموړي د خوارو مزدورو ترڅنګ د خپلو زدکړو لړۍ دوامداره ساتلې وه او تر شپاړسم ټولګي پورې یې زدکړې بشپړې کړې وې. دندې نوموړی د برېښنا له دولتي شرکت واپډا نوکرۍ نه تقاوت ريټايرډ شوی وو، د شاعرۍ صنف پښتو ژبه کې چې د طنز و مزاح ډېر کمی دی، امیر رزاق امير هم د طنز و مزاح يو منلی نوم وو.په شاعرۍ کې زيات د غني خان، اجمل خټک او نورو ليکوالانو نه متاثره وو. اميررزاق امير هم د غني خان په څېر د پښتنو په ژوند ژواک تنقيد برای اصلاح د مزاح په انداز کې کړی دی. د نوموړي د سندرې، غزل، چاربېتې، افسانې او نثر ليکلو يو ځانګړې انداز درلود . د نوموړي مشهور مزاحیه نظم د نوموړي مشهور مزاحیه نظم ښارې ناپرسان وو. چاپ اثار نوموړي څلور کتابونه ليکلي وو چې دوه د شاعرۍ ټولګې دي ۱.خيالونه تصويرونه ۲.څړيکه او پاتې دوه يې د نثر کتابونه دي. ناچاپ اثار شاغلي امیر رزاق امیر په يوه مرکه کې وويلي وو چې ډېرې ليکل يي اوس هم ناچاپه پراته دي، په قلار قلار به يې چاپ ته وړاندې کوي خو له بده مرغه مرګ موقع ور نه کړه. مړینه شاغلي امیر رزاق امیر پر ۸ م جون ۲۰۲۱ میلادي کال په خپل پلرني کلي درګۍ ملاکنډ کې ساه ور کړه او هم هلته خاورو ته وسپارل شو. سرچینې: ۱. نظم ښار ناپرسان ۲.د نوموړي مړینې اړوند راپور ۳.د ارواښاد اړوند راپور
د‌ ایران ژبې

رسمي ژبه هغه ژبه ده چې په قانوني ډول د یو هیواد په حکومتي سيسټم، نصاب، اقتصاد او نورو چارو کې ځای لري. په ایران کې د نوي اسلامي دورې پرمهال د پاړسي پرته نورې ژبې رسمي وې، چې د هغه ډېر وخت وروسته فارسي د يو څو کلونو لپاره د یوې ژبې په توګه وپیژندل شوه، مګر د دوی له سقوط وروسته ، یوناني د کلونو لپاره د ایران رسمي ژبه شوه. د پارتیانو دورې په بهير کې پارتي او یوناني ژبې د کلونو لپاره د ایران رسمي ژبې وې، او د ساسانیانو په دوره کې فارسي یوازې د ۴ کلونو لپاره د ایران رسمي ژبه شوه. په ایران د عربانو یرغل سره عربي د کلونو لپاره د ایران رسمي ژبه شوه د امویانو په دوره کې ، فارسي د یو څه وخت لپاره وشړل شوه ، مګر په میلادي کال کې د طاهریانو له وخت راهیسې ، فارسي رسمي ژبه شوه. د تاریخ په اوږدو کې د ایران رسمي ژبې د تاریخ په اوږدو کې د نیالامیان له وخت څخه تر پورې د اېران رسمي ژبې پر لاندې ډول دي: په ایران کې د خطر سره مخامخ ژبې اېران تر دا مهاله ۸۲ ميليونه نفوس لري، د دوی څخه يې يوازې ۱۷ ميليونه نفر په پاړسي ژبې خبرې کوي، تورکي د اېران ترټولو لويه ژبه ده، چې د اېران اته لويو ولايتونو کې په پراخه کچه ويونکي لري، همدا راز کوردي هم د اېران د لويو ژبو څخه ده، خو دا چې د اېران حکومت د پارسيانو څخه تشکيل شوی، يو استبدادي حکومت دی، نو هیچاته د هغوی په ژبه د تعليم حق نه ورکوي آن دا چې په حکومت کې پرته د پارسي قوم نه، بل څوک نه پرېږدي. په ایران کې له منځه وړل شوي ژبې: يوناني ژبه: له منځه تللې يو وخت د اېران رسمي ژبه وه تاتي ژبه، ګورجي ژبه، کسکي ژبه او ډېرې نورې... هغه ژبې چې ډېر ويونکي لري ، خو د تعليمي او اقتصادي لحاظه د له منځه وړلو په حال کې دي: بلوڅي ژبه : د خطر سره مخامخ کوردي ژبه : د خطر سره مخامخ تورکي ژبه : د خطر سره مخامخ آذري ژبه : د خطر سره مخامخ مازراني ژبه : د خطر سره مخامخ ژبې او د ويونکو شمېر . سرچينه د ايران ژبې