ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
مېټامتريال

مېټامتريال په انگرېزي: یوه مصنوعي ترکیب یا توکه ده چې غیر عادي بریښنایی، مقناطیسی او نور خصوصيتونه لري. دغه ترکیب د نانو تکنالوژي په مرسته جوړ شوی دی او په طبیعت کې وجود نه لري. که څه هم مېټامتریالونه د عادی موادو څخه جوړ شوی دی خو ځانگړی جوړښت او دقيق شکل یی پر بریښنا - مقناطيسی شعاع او د غږ موجونو باندی غیر معمولي اغېزه لري. د هغو ترکيبونو څخه د ماتنې منفی شاخص متریالونه تر ټولو مشهور او پېژندل شوي دي. د مېټامتريال ترکيب لمړني ځل په ۱۹۶۸ کال کې د ویکتور واسېلاگو لخوا توصيف شو خو لمړي مېټامتريال په ۲۰۰۸ کال کې د برکلي په پوهنتون کې جوړ شو. نوموړي مېټامتريال د اوسپنی، خټين او تفلون څخه جوړ شوي دي او د ماتنې منفي خاصیت لري. دغه ترکيب کولای سی وليدل شي نور منحرف کړی او داسی ترکيب د انسانانو په سترگو نه شی ليدل کېدلای. مېټامتريال مېټامتريال د دوو فلزي اوسپني سوري لرونکي دړو څخه جوړ شوي دي چی د غیر عایق توکو په مرسته تقسیم شوي دي. د دغو دړو په منځ کې واټن باید د نور د موجونود اوږدوالي څخه کم واوسی. دغه غیر عایق توکه د قلع او ایریدیوم څخه جوړه شوي ده او ضخامتپنډوالی یی ۱۵ نانومترو ته رسېږي . نوموړي توکه په نقره او آلومینیوم سره پوښ شوي ده. کله چی د نور شعاع په دی توکو ورننوزی نو د ماتنې شاخص یی معکوس منفي کېږی. سرچينې دا هم وگورۍ نانو تکنالوژي
کمزوره شوي یورانیم

کمزوري شوي یورانیم یا دټيټی درجې یورانیم په انگرېزي: یا یورانیم چې لنډ اومخفف نوم یې دی چې دطبیعی یورانیم دبډای کولو څخه د هستوی عکس العملونو په کاروړلوسره ،لاسته راځی. طبیعی یورانیم درادیواکتیف دکښتی درجې اوکمزوره خواص په درلودلوسره یوکمیاوی فلز دی چې په ډېرلږ مقدار سره په غرونو،سمندرونو،لوی اوواړه سیندونو کې پیداکیږی ،دغه ډول یورانیم د دووایزوتوبه څخه د یورانیم او په سلو کې او په سلو کې جوړه وی ددغودووایزوتوبونو څخه لمړی ډول یې یورانیم دهستوی عکس العلونودرامنځته کولو اودانرژی دلاس ته راوړلو دپاره ځینی کار اخیستل کیږی په همدی ډول دغنی سوی طبیعی یورانیم څخه په واقعیت کي دایزوتوب په ذریعی سره د د ايزوتوپ دلوړی برخی دجلاکیدلو څخه دئ چي دغه جلاسوی برخه د دټيټی درجې ياکمزوره یورانیومو. د دراډیواکتیف دتشعشعاتو میزان اوبرابروالی دطبیعی یورانیوم په سلوکښې ۷۰ دئ چي په سیمه اومحیط کښې شته دئ اود نیمه عمر تقریبآ څلورنیم میلیارده کلنوپوری دئ په همدی ډول ددغه کمیاوی فلزڅخه دغه جوړسوی مواد ډېر اوږد عمر لری. يورانیم
پلوتونيم

پلوتونيم په انگرېزي: کیمیاوی سمبل: د اکتينيدونو څخه شپږم راديواکټيویټي زهرجن فلزي عنصر دي چی د اټمي وسلو او ترموبريښنایی شرچينو د جوړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. رنگ یی سپين دي. د دغی عنصر اټمي شمېر ۹۴ دی او د وروستي ډول الکټروني جوړښت یی دی. تاريخ پلوتونيم د مصنوعی راديواکټيویټي عنصرونو څخه دي چی په ۱۹۴۰ کال کی په کالېفورنیا کی د برکلي په پوهنتون کی د پنځپوهانو ادوین مکمیلان او فیلیپ آبلسون لخوا جوړ شو. نوموړي مصنوعی عنصر د یورانيم څخه چی ددوتریوم لخوا بم شوي دی، منځ ته راځي. په ۱۹۴۵ کال کی په امریکا کی د پلوتونیم څخه اتمی بم چی پر جاپان اچوي شوي وو، جوړ شو. پېژندنه پلوتونيم نقره یی فلز دی چی په هوا کی داكسيايډولو په سبب خپل رنگ تبدیلېږي. گڼوالي یی دی. نوموړي عنصر په طبیعت کی په ځانگړي ډول د پلوتونيم اکسايډ په ترکيب کی وجود لري. د پلوتونيم سوچه فلز په صنعت کی د فلوريډ پلوتونیم څخه د لیتيم یا باريم د کیمیاوی ليږدونو په مرسته منځ ته راځي. دا هم وگورۍ د راديوايزوټوپونو ترموبريښنایی جنريټر سرچينې فلزونه پلوتونيم
لېزر

ليزر په انگرېزي: د بريښنایی مغناطيسي نښتونکي شغلو یوه بصري سرچینه ده چی د الکټرونو، یونو یا ماليكيولونو د تحریک شوي انتشار په مرسته منځ ته راځي. د ليزر وړنگه یوه رنگه ده.ليزرونه په ځانگړي ډول په ماوراى بنفش، لیدل شوي یا انفرا رېډ طيف کی کار کوي. تاریخ د لېزر اصول پرنسیپونه په ۱۹۱۷ کال کي د آلبرټ آينشټاين له خوا وپېژندل شول، خو لومړنی لېزر په ۱۹۶۰ کال کي امریکا کي د تيودور میمن له خوا جوړ شو او چارند چاپېريال یې د یاقوت څخه جوړ شو. په ۱۹۶۳م کال کي د کاربن ډای اکسایډ لېزر جوړ شو. په وروستيو کلونو کي د لېزر ترقۍ زیاتي شوي دي. په اوس وخت کي لېزرونه په طب، مایکروالکټرونيک، صنعت او پوځ کي کارېږي پېژندنه لېزر بصري آله یا وسیله ده چي د درېيو برخو تشدیدوونکي الې، کانده برخي او د انرژۍ سرچینې څخه جوړه شوې ده. د انرژۍ سرچینه د انرژۍ سرچینه په کارنده برخه کي الکترونونو ته انرژي ورکوي او الکترونونه پورتنۍ انرژيکي سطحي ته تحریکوي. کارنده برخه نوموړې برخه د خاصو توکو څخه جوړه شوې ده چي د الکترونونو محتوی لري. دغه الکترونونه مختلفه انرژۍ لري. نوموړې برخه د جامدو توکو، مایع یا گاز څخه جوړېدلای سي. تشدیدوونکې اله تشدیدوونکې اله یوه اله ده چي د نور د تشدیدولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. نوموړې اله د نه زبېښونكو او نیمه زبېښونكو هندارو څخه جوړه شوې ده. نوموړي هندارې کولای سي منحني شکل ولري. د لېزر ډولونه د جامدو توکو لېزرونه کارند چاپېريال یې د یاقوت څخه جوړ شوى دى. نیم هادي لېزرونه. گازي لېزرونه د کاربن ډای اکسایډ لېزر ، هيلیم - نیون لېزر د پلازما ليزرونه سرچینې ليزرونه بصری پوهنه
د کاربن ډای اکسایډ ليزر

. د کاربن ډای اکسایډ ليزر په انگرېزي: د گازي ليزرونو څخه تر تولو پخواني قديمي ليزر دي چی په ۱۹۶۴ کال کی د بېل په ازموينځی کی په امريکا کی د مهندس چانډرا کومار پاټېل لخوا طرح او جوړ شو. په اوس وخت کی نوموړي ليرز تر ټولو قوي او پراخ شوي ليزر دی. د کاربن ډای اکسایډ ليزر د انفرارېډ شغله تولیدوي چی د موجونو واټن یی د ۹،۴ نانومټرو څخه تر ۱۰،۶ نانومټرو پورې دی. د انرژي بدلونې کفایت یی ۲۰ ٪ دی. کارنده برخه د کاربن ډای اکسایډ د ليزر کارنده برخه د کاربن ډای اکسایډ، نیتروژن، هايډروجن، زنون او هيليم څخه جوړه شوي ده. خو د تحریک شوي انتشار یوازې د کاربن ډای اکسایډ په ماليكيولونو کی منځ ته راځي. ليزرونه
نام حق زيرک

نام حق زيرک سهاک په انگرېزي: -- يو افغان کيسه ليکوال دی. مخينه هغه د لغمان ولايت مرکز کې د پردل خان په کلي کې زېږېدلی دی. د پلار نوم يې عبدالحق دی. زده کړې لومړنۍ زده کړې يې يې په لمبر اول ښوونځي کې، منځنۍ زده کړې يې د لغمان د روښان په لېسه کې ترسره کړي. په ۱۳۵۰ کال يې د همدغې ليسې څخه خپل بريليک اخيستی او وروسته د ادبياتو او بشري علومو په پوهنځي کې زده کړې پيل کړې او په ۱۳۵۴ لمريز کال کې د ژورناليزم له څانگې څخه د لېسانس بريليک ترلاسه کړی. دندې د پوهنتون څخه د فراغېدو وروسته يې لومړنۍ دنده د راډيو افغانستان د پښتو ډرامو او داستانونو د پروډيوسرۍ څخه پيل کړې. په ۱۳۵۷ لمريز کال کې د راډيو د پروگرامونو د انسجام مدير و، په ۱۳۵۸ لمريز کال کې د افغانستان د ملي تلويزون راپورتر شو. تر دې وروسته يې د خپرونو ډايرکټر، د تلويزون د اطلاعاتو ادارې لوی مدير، د تلويزون د خپرونو د رياست مرستيال، د انيس په ورځپاڼې کې د اطلاعاتو د لوی مدير او بيا وروسته په پېښور کې د کډوالۍ په وخت د بي بي سي د نوي کور او نوي ژوند په تعليمي ډرامو کې د ليکوال او ممثل په حيث دندې سر ته رسولي دي. چاپ شوي آثار ټپوسان - پښتو ناول رژېدلې غوټۍ - پښتو ناول پښتانه ليکوال پښتانه
يوني ماشين

يوني ماشين په انگرېزي: د فضايي ماشينونو څخه دي چی د تشيالي بېړیو او سپوږمكیو د حرکت کولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. يوني ماشين د تيز شوي یونونو په مرسته فضایی بېړي ته د حرکت انرژي ور کوي. په دی صورت کی د فضایی بېړی سرعت کولای سی ۵۰ کیلومتر په ثانیه کی ته ورسېږي. تاريخ د یوني ماشين اصول په ۱۹۱۱ کال کی د کنستانتین تسیولکوفسکی لخوا وپېژندل شول. خو لمړنی یوني ماشين په امريکا کی په ۱۹۶۴ کال کی جوړ شو. په دی کال کی د سېړټ ۱ د پروگرام په ترځ کي د مدار لمړنی الوتنه هم تر سره شوه. یوني ماشين په مدار کي ۳۱ دقیقونه کار کاوه، خو تر ۳۱ دقیقونو وروسته په مځکې غوزار شو. تر اوسه پورې د یوني ماشينونو څو ډولونه جوړ شوي دي. په ۱۹۹۸ کال کی ډيپ سپېس ۱ تشيالی فضایی بېړۍ تشيال ته توغ شو. نوموړي بېړی یونی ماشين لری او په ځانگړي ډول نوی قضایی تکنولوژی چی د فضایی الوتنو لپاره اهمیت لري، ازمایښت کوي. پېژندنه یونی ماشين د کارندې په برخه کی د زنون گاز په پلازما یونونو تبدیل کوی. دغه جوړ شوی یونونه د برقی میدان په مرسته تېز شوي دی او د لوی سرعت سره د ماشین د جټونو څخه پریږدي. که څه هم د ماشین فشار ډېر کم دی او تسریع ورو لري خو د سوند استهلاک کم هم ده او داسی ډول ماشين څو کالونو کار کولای سی. د دی لپاره دغه ماشین د اوږدو مودو د فضایی کیهانی، تشیالی الوتنو د پاره مناسب بلل کېږي. د یوني ماشين ډولونه هال یوني ماشين د الکترواستاتیک یوني ماشين سرچینې كيهاني تکنولوژی
د راديوايزوټوپونو ترموبريښنایی جنريټر

د راديوايزوټوپونو ترموبريښنایی جنريټر په انگرېزي: يا د مستقیم جریان یوه اوږد مهالی سرچینه جنريټر ده چی د پلوتونيم د راديواکټیفي تجزيې څخه د حرارتي انرژي د جوړولو لپاره کار اخلي. پلوتونيم اټومي تخنيک
عبدالله صمدي

عبدالله صمدي يو افغان فلم ستوری دی. دی په کال ۱۹۶۶م زېږدي کې د جولای په لسمه د کندهار په ښار کې زېږېدلی . ښاغلی عبدالله صمدي يو پښتون افغان دی او په افغان فلم کې ډېره مخینه لري .دم مهال په کابل کې استوگنه لري او مخینه ښاغلی صمدي د افغانستان د تياتر مخکښ لوبگر فضل محمد فضلي وراره دی او دی خپل د تره اکا په مرستې د فلم ډگر ته ورننوت . زده کړې ښاغلي صمدي خپلې زده کړې په کابل کې پیل کړي او د کابل پوهنتون څخه یې د ژبو او ادبياتو له څانگې د پښتو په برخه کې د لسانس تر کچې لوړې زده کړې ترسره کړي . همدارنگه یې انگرېزي ژبه کې هم سند اخیستی. هنري لاسته راوړنې ښاغلی عبدالله صمدي په افغانستان کې خپل په څانگې کې ډېر ستایل شوی او نن سبا په کابل کې د بي بي سي پښتو راډيويي خپرونو لړ کې د نوي کور نوي ژوند ډرامې سره بوخت دی او ښايي چې د آزادۍ راډيو سره هم ملکاری دی . فلمي نوملړ ارمان پرنده د کونډې ځوی ډرامه سرچینې د ښاغلي ځاني فېسبوک
ټېپر

ټېپر يا شلغم د ریښه لرونکو سبزیجاتو یو ډول دی، چې په شنه ، سپین یا ارغواني رنګونو کې موندل کيږي او غیر مساوي پاڼې او ډېری ټوټې لري. ريښه يې نرۍ رنګه او ګردې يا اوږده ده، سپين رنګ يې ارغواني داغونه لري. ټېپر نه یوازې د خپلو ویټامینونو او منرالونو له نظره، بلکې د نورو غیر خوراکي ځانګړتیاوو له مخې هم ارزښت لري او له مهمو سبزیجاتو څخه ګڼل کیږي. شلغم د سبزیجاتو په کورنۍ کې دی لکه باراکولي ، د بروکسل سپروټ ، کالي او سرسري . شلغم یو نبات دی چې اصلي ټاټوبی اروپا او مرکزي آسیا دی ، چې لاهم په لویو ځمکو یا د سیندونو په اوږدو کې ځنګلي وده کوي. لرغونو روميانو او په منځنيو پېړيو کې د اروپا خلکو شلجم کارول. دا انګلیسي او فرانسوي وو چې امریکا ته یې معرفي کړل. نن ورځ، ټېپر د نړۍ په ډېری برخو کې کرل کیږي، د متحده ایالاتو او کاناډا په شمول، کالیفورنیا او نیو جرسي ډېری ټېپر تولیدوي. ځانګړنې متناسب ټېپر د نوعې او هغه وخت پورې اړه لري چې وده یې کړې ، ټېپر په ګرد یا بیضوي شکل لري ، چې قطر یې له سانتي مترو څخه تر سانتي مترو پورې رسيږي. دا یو نرم پوټکی لري چې په سپین، ژېړ ، شين یا ارغواني رنګونو کې موندل کيږي. ژېړ یا سپین شلغم یو معتدل خواږه، مساله لرونکی خوند او یو ټوټه يي جوړښت لري. د دې مختلف ډولونه په ټول کال کې کرل کیږي. د ارغواني ډول ټاپ میلان چې د ارغواني داغونو سره فلیټ دی، ژر وده کوي او د ژمي ښه فصل ګڼل کیږي. د سنوبال ډول چې سپین دی، په چټکۍ سره وده کوي او معمولا په پسرلي کې کرل کیږي، مګر د توکیو کراس ډول یو محصول دی چې د ټول کال په اوږدو کې کرل کیدی شي. د جاپاني شلغم اوږد او د گاجر سره ورته دی. د ښه ټېپر نښې ښه ټېپر درې نښې لري: ټېپر باید ډک وي؛ نو که په منځ کې نرمه شي او د ګوتې په فشار سره دننه شي، نو پړسوب او پاتې کیږي، او که پخلی او وخوړل شي، نو پړسوب پیدا کوي. د ټېپر خارجي پوټکی باید روښانه او روښانه وي. ټېپرباید دروند وي او کله چې تاسو یې په مینځ کې پرې کړئ ، دننه باید روښانه او شفاف وي. د ساینس پوهانو د څېړنو له مخې هر سل ګرامه ټېپر ۳۵ کیلو کالوري انرژي، یو ګرام پروټین ، ۷ ګرامه بوره، ۰.۲ ګرامه غوړ، ۱.۱ ګرامه فایبر، ۴۵ ملی ګرامه سلفر، ۲۸۰ ملی ګرامه پوتاشیم ، ۶۰۰ ملی ګرامه پوټاشیم لري. کلسیم، ۳۶۱۰۰ ګرامه د شلجم پاڼې ۳۶ کیلو ګرامه انرژي، ۳ ګرامه پروتین، ۰.۴ ګرامه غوړ، ۵.۵ ګرامه بوره، ۱.۲ ګرامه فایبر، ۵۵ ملی ګرامه سلفر ، ۳۷۵ ملی ګرامه پوتاشیم، ۶ ملی ګرامه پوتاشیم، ۶ ملی ګرامه یو ملی ګرام فاسفورس ملی ګرامه سوډیم ، . ملی ګرامه اوسپنه او ملی ګرامه ویټامین سي لري. د ټېپر شربت د ټېپر شربت چمتو کولو طریقه په لاندې ډول ده: لومړی، دوه د ټېپر منځنی برخه خالي کوي او یو څه بوره یا شات پکې اچوي. د یو څه وخت وروسته، اوبه په هغې کې راټولې شي. دوی اوبه د سيپۍ يا چمچ سره اخلي او وخوري. اړوندې پوښتنې سپین ږیره لمر کباب کوم نانکوسا سرچینې شلغم. . معلوماتي ورځپاڼه د دسمبر ته رسیدلی. . شلغم ټېپر خوراکي توکي واښه
سعيد زابلی

سعيد زابلى په انګریزی کې: چې اصلي نوم يې سعد الله د ملا عبدالقيوم توخي زوى د زابل ولايت د شملزو د ولسوالۍ اوسېدونکى دى. مخينه نوموړى په ۱۳۵۷ کال کې زيږيدلى او لومړى او منځنۍ زده کړې يې د جنوبي پښتونخوا مسلم باغ مالگگى د کډوالو په کمپ کې تر سره کړې اود بلکوريا سند يې د ننگرهار عالي عصري ليسې څخه ترلاسه کړ او د کانکور له ازموينې وروسته د ننگرهار منځني طب اسسټانت برخې ته بريالى شو. سعيد زابلي د دې ترڅنگ د ژورناليزم گڼ کورسونه تعقيب کړي چې په دې کې يې مهم د جنگ او سولې انستيتوت و چې له دغه انستيتوت له زده کړو له فارغېدو څخه وروسته له اى ډبليو پي ار سره يې يو کال کار وکړ، خو له يوه کال کار وروسته د پژواک خبري اژانس د سويلي حوزې د مسوول په توگه پنځه کاله دنده ترسره کړه، دا مهال په کابل کې د کليد گروپ سره د کليد اوونيزې او مرسل اوونيزې د پښتو برخې د ايډيټر او تحليلي او تحقيقي رپوټر په حيث دنده مخ ته وړي. ادبي چوپړ سعيد زابلى د پښتو ادب په برخه کې له پالنې مجلې، ښکلا مجلې، هوسۍ مجلې او ميوند مجلې سره اوږده همکاري کړې او په زابل ولايت کې يې د لومړي ځل لپاره په ۱۳۸۳ کې د زابل ولايت په مرکز کلات ښار کې د شيخ متي ټولنې بنسټ کېښود او وروسته يې په همدغه ولايت کې د يوې خپلواکې اونيزې د ترنک په نوم خپرونې بنسټ کېښود چې دوه کاله پرلپسې خپره شوه. چاپ شوي آثار سعيد زابلى له ډيره وخته شاعري: رمز په نوم شعري ټولگه يې چاپ شوې ناچاپه آثار ستورو ته ناست يم له سيتاره سره گڼې لنډې کيسې او ادبي مقالې ليکلي او په پښتو ويبپاڼو کې خپرې شوې دي.
سيسۍ

سيسۍ يو ډول غرنی مرغه دی. مارغان
سپېرکونده

سپېرکونده په لاتين: یوه مرغۍ ده چې په اروپا، آسیا او افريقا کې ژوند کوي. ټيکالې مرغۍ
ټېغکه

ټېغکې علمي نوم: د کوچنيو مرغانو یوه کورنۍ ده چې په ۳ جنسو تقسيمېږي. ټوله کورنۍ ۳۰ ډوله مرغان لري. ټېغکې په اروپا، آسیا، افريقا او امريکا کې ژوند کوي. ټېغکې غوښه خوړونکې مرغان دي چې خوځندکې او کوچنۍ شمزۍ لرونکي ژوي خوري. د دي مرغانو په هکله معلوم دي چې ښکار شوي ژوي د ونو په څانگو ننه ايستي او وروسته يې خوري. توصيف ټېغکې کوچنۍ مرغان دي چې اوږدوالي یې ۵۰ سانتيمتره دي. هر مرغه لوی سر، قوي پښې، چنگک شکله قوي کږه مښوکه لري. د ټېغکې نارينه د ښځينو په مقابله کې رنگي بڼکې لري. ټېغکې يو ښځمني ژوي دي. د مرغانو تصنيف جنس - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - سومالي ټېغکه - - - - - - جنس - - - جنس - - - مرغۍ
توتکۍ

توتکۍ په لاتين: د خوځندکه خوړونکی حشره خور مرغانو څخه ده چی په اروپا، شمالي آمريکا، آسيا او شمالي افريقا کی ژوند کوي. مرغۍ
تارو

تارو يو ډول مارغه دی. مارغان
مړز

مړز يو ډول مارغه دی. مارغان
باښه

باښې علمي نوم: د باښه ډوله مرغانو یو جنس دي چې په پنځو څېرمو جنسو وېشل کېږي. د دي مرغانو ټوله کورنۍ ۳۹ ډوله ژوي لري. باز ډوله مرغان باښه ډوله مرغان
ښارو

ښارو يو ډول مارغه دی. مارغان
بادخورک

بادخورک علمي نوم: د غوښه خوړونکو مرغانو څخه دي چې د په کورنۍ ، د باز په جنس او د بادخورک په څېرمه جنس اړه لري. اوږدوالي یې ۳۱ - ۳۷ سانتیمتره او وزن یې ۱۸۰ گرمه دي. په اوس وخت کې ۱۵ ډوله بادخورکان ژوند کوي. - معمولي بادخورک - امريکايي بادخورک - سرې پښې لرونکي بادخورک باز ډوله مرغان باښه ډوله مرغان
ببی

ببی په انگرېزي: يو ډول مارغه دی. مارغان
اږبکه

اږبکه په انگرېزي: يو ډول مارغه دی. مرغۍ
توت خوره

توت خوره ډوله مرغان علمي نوم: د ونو کوچنيو مرغانو یوه کورنۍ ده چې په ۲۰ جنسو او ۱۴۳ ډولو تقسیمېږي. توصيف توت خوره ډوله مرغان د الوتونکو مرغانو څخه رنگی مرغان دي چې لوي سر، مخروطي مښوکه او لنډې پښې لري. توت خوره ډوله مرغان پر ونو باندي ژوند کوي. خو د دي مرغانو څو ډوله د انسانانو کورونو ته نژدي یا په ښارونو کې ژوند کوي یا د انسانانو لخوا هم روزل کېږي. توت خوره ډوله مرغان مرغۍ
توردلی

توردلی علمي نوم: یوه مرغۍ ده چې په اروپا او آسيا کې ژوند کوي. مرغۍ
تورړۍ

تورړۍ په انگرېزي: يو ډول مارغه دی. مارغان
توره تتۍ

توره تتۍ په انگرېزي: يو ډول مرغۍ ده. مرغۍ
تورياڼۍ

تورياڼۍ په لاتين: د توتکۍ ډوله مرغانو یوه کورنی ده چې د نړی په بېلا بېلو سیمو کې ژوند کوي او خوځندکې خوري. توتکۍ ډوله مرغان
توراڼه

توراڼه په انگرېزي: يو ډول مرغۍ ده. مارغان
تېزپر

تېزپر په انگرېزي: يو ډول مارغه دی. مارغان
سپين باز

سپين باز په انگرېزي: يو ډول مارغه دی. باز ډوله مرغان شکری ډوله مرغان
تور ټپوس

تور ټپوس په لاتین: د غوښه خوړونکو مرغانو څخه دي چې د شکری ډوله مرغانو په کورنۍ او د ټپوس په جنس پورې اړه لري او په اروپا، شمالي افريقا او آسیا کې ژوند کوي. د دي مرغې شپږ ډوله وجود لري. توصيف د تور ټپوس اوږدوالي ۴۸ - ۵۸ سانتيمتره او د وزرونو پلنوالي یی ۱۳۰ - ۱۵۵ سانتيمتره دي. نوموړي مرغه په ځنگلونو کې اوبو او آباد شويو سیمو ته نژدې ځاله کوي. تور ټپوس کبان، کوچنۍ مرغان او تې لرونکي ژوي خوري. ټپوسان
ټراک

ټراک علمي نوم: د کوچنيو مرغانو څخه دي چې د په کورنۍ او د په جنس پورې اړه لري. اوږدوالي يې ۱۳،۵ - ۱۴،۵ سانتيمتره ، وزن يې ۱۶ - ۲۲ گرامه او رنگ يې نسواري دي ښځينه او نارينه همرنگه دي. نوموړي مرغۍ قوي مښوکه لري او خوځندکې،غڼې او نور بې شمیرۍ ژوي خوري. ټراکان په اروپا او لويديځي آسيا کې په ځنگلونو کي ژوند کوي او د مۍ څخه تر جون پورې ځاله کوي. د ټراک ښځينه هر کال ۴ - ۵ هگی لري. ښځينه او نارينه ۱۰ -۱۲ ورځه پر خپلو هگو باندي کښېنی. د ټراکانو بچې ۱۰ - ۱۲ ورځه تر زیږیدلو وروسته ځاله پرېښودي. په اوس وخت کې په اروپا کې ۸ - ۱۶ میلیونه جوړه مرغان ژوند کوي. مرغۍ
ټغ

ټغ يا اروپايي ټغ علمي نوم: د شينټاغی د کورنۍ څخه یو رنگي مرغه دي چې منځنۍ او سهيلي اروپا او شمالي افريقا کې ژوند کوي. اوږدوالي یې ۲۹ - ۳۲ سانتيمتره او وزن یې ۱۸۰ گرامه دي. نوموړي ژوي په ځانگړي ډول خوځندکې ښکاروي، خو چونگښې يا کوچنۍ شرمښکياني هم خوړلای سي. شينټاغی ډوله مرغان الوتونکی مرغان
ټکټکی

ټکټکی په انگرېزي: يو ډول مارغه دی. مارغان
ټيکاله

ټيکاله په لاتين: د مرغانو یوه کورنۍ ده چې په اروپا، شمالي امريکا او اسټرېليا کې ژوند کوي. د دي مرغانو کورنۍ په ۱۹ جنسو تقسیمېږي او د هغو مرغانو څخه د ونو ټيکاله، اسماني ټيکاله، يارمخچۍ او كاكلي سپېرکونده تر ټولو پېژندل شوي دي. ټيکالې مرغۍ
چتکی

چتکی علمي نوم: د کوچنيو خوځندکې خوړونکو مرغانو یو جنس دي چې د په کورنۍ اړه لري او په اروپا، آسيا او افريقا کې په ځنگلونو کې ژوند کوي.چتکی ترنځي مرغه دي چې لنډه لکۍ، اوږدي پښې او کوچنۍ مښوکه لري. بڼكى يې ژيړ، نسواري يا زرغون رنگ درلودلاي سي. مرغۍ
چنگو

چنگو په انگرېزي: يو ډول مرغۍ ده. مارغان
خړانکه

خړانکه په انگرېزي: يو ډول مرغۍ ده. مرغۍ
ډانگ لکۍ

ډانگ لکۍ په لاتين: د څخه یوه مرغۍ ده چې په منځنۍ او سهیلي آسیا کې ژوند کوي. نوموړي مرغۍ خوځندکې خوري. مرغۍ
ډومبک

ډومبک په انگرېزي: يو ډول مارغه دی. مرغۍ
سار

سار په لاتين: د شکری ډوله مرغانو د کورنۍ څخه یو غوښه خوړونکي مرغه ده چې يه اروپا، افريقا، آسیا او امريکا کې ژوند کوي. باز ډوله مرغان ساران
سورلان

سورلان په انگرېزي: د سپیانو له ډولونو څخه یو دی، چې ډیره وخت ورته د لیوه ښکاری سپی هم ویل کیږي. د سپیانو دا کلمه ایرلنډې ریښه لري. ژوي
شودپۍ

شودپۍ علمي نوم: د کوچنيو مرغانو یو ډول دي چې په اروپا او آسيا کې ژوند کوي. نوموړي مرغۍ د په کورنۍ او د په جنس پورې اړه لري. اوږدوالي يې ۱۷ - ۱۹ سانتيمتره دي او اوږدي لکۍ لري. شودپۍ خوځندکې خوري او يو ښځمني ژوي دي. مامولکې
شينټاغی

شينټاغی په لاتین: د الوتونکو مرغانو څخه یوه کورنۍ ده چې په اروپا، افريقا او آسیا کې ژوند کوي. نوموړي کورنۍ ۱۲ ډوله مرغان لري چې په دوو مهمو جنسو او تقسیمېږي. تقسیم جنس - اروپايي ټغ حبشي ټغ هندي شينټاغی جنس - الوتونکی مرغان شينټاغی ډوله مرغان
شينغاړی

شينغاړی په انگرېزي: يو ډول مارغه دی. مرغۍ
غزی

غزی په انگرېزي: يو ډول مارغه دی. مارغان
کجير

کجيران علمي نوم: د جيفه خوړونکو مرغانو څخه دي چې په اروپا، آسیا او افريقا کې ژوند کوي او په ۱۴ ډولو تقسيمېږي. باز ډوله مرغان شکری ډوله مرغان
گونگه ښارو

گونگه ښارو په لاتين: د کوچنيو مرغانو یوه کورنۍ ده چې درې ډوله مرغان لري. گونگه ښارو د ونو مرغان دي چې ميوې لکه ځمکني توت، توتونه خوري. شمالي گونگه ښارو سدري گونگه ښارو جاپاني گونگه ښارو مرغۍ
گورجی سپی

گورجی سپي په انگرېزي: د سپیو له ډولونو څخه یو دی. د ګورجي سپی سیتر سپی څلور ډوله په انګلستان کې شتون لري. سپيان
لاله سری

لاله سری علمي نوم: د غوښه خوړونکو مرغانو څخه دي چې د په کورنۍ او د په جنس پورې اړه لري. نوموړي مرغه په افريقا او هندوستان کې ژوند کوي. باز ډوله مرغان باښه ډوله مرغان
ماله کښ

ماله کښان علمي نوم: د شکری ډوله مرغانو یو جنس دي. شکری ډوله مرغان
نکوټي يانا ټیبېکم

نکوټي يانا ټیبېکم په لاتين: د بادنجانیانو څخه دی چی په مرکزي او جنوبي امريکا کی شنه او کرل کېږي. نوموړي بوټي يه ۱۷ پېړی کی اروپا او افریقا ته پراخ شو. سرچينې زهرلرونکي نباتونه
تور نس لرونکي ستن

تور نس لرونکي ستن په لاتين: د ستنی څخه یوه ورزلرونکی خوځندکه ده چی په ځانگړي ډول په آسيا او منځني، جنوبي اروپا کی ژوند کوي. پېژندنه تور نس لرونکي ستن دري جوړې پښې، دوې جوړې ورزونه، اوږد بدن، قوي ټټر او لوی سر لري. د بدن اوږدوالي یی ۴۹ میلیمترو ته رسېږي. د ستن نر شین نس چی په سر کی تور رنگ لري. د ستن ښځينه ژیړ نس د تورو پټو سره لري. د ستنو بطیطې پشمي بدن او لنډ پښې لري اوږدوالي یی ۲۶ میلیمترو ته رسېږي او په اوبو کی ژوند کوي. د پراجتيا مدت یی ۲ کالونه دي. د ستن ښځينه معمولا د الوتنې په وخت کی پر اوبو هگۍ اچوي. سرچینې خوځندکې ستنی
مېگانېورا

مېگانېورا د پخواني ورزلرونکی خوځندکو څخه یو څیرونکي ستن وو چی د کربن په وخت کی چی ۳۰۰ میلیون کاله کېږي په نړی کی یی ژوند او ښکاري کاوه. نوموړي ستن د ورزلرونکی خوځندکو څخه تر تولو لوی ژوي وو. د ورزونو پلنوالي یی ۷۵ سانتيمتر وو. مېگانېورا په ځانگړی ډول بې مهره ځناوران ښکاري کاوه. فوسلونه یی په چېک جمهوریت، انگلستان او فرانسه کی کشف شول. ستنی
اروپايي اوښاره

اروپايي اوښاره په لاتین: چی د لمونځکونکي اوښاره په نوم هم يادېږي یوه څیرونکی ښکاري حشره ده چی په مرکزي او سهیلي اروپا کی په وچو سیمو کی ژوند کوي. پېژندنه اروپايي اوښاره لویه حشره ده چی درې جوړې پښې لري. د پښو لمړني جوړه قوي ده او د حشراتو د وژلو لپاره کارېږي. رنگ یی شین یا قهوه یی دی. د اوښارو ښځينو په هکله معلوم دي چی خپل مذکر تر جماع خورټېدلو وروسته وخوري. نوموړي اوښاره اوږد سر، دوې جوړې وریدلرونکی ورزونه، لویې جوړې شوې سترگې، یوه جوړه انتنونه او قوي زامې لري. د اوښارې ښځينه معمولا ۷ میاشتونه او د اوښارې نر ۲ میاشتونه ژوند کوي. د اروپايي اوښارې ډولونه تاجیکستان، ازبکستان ایران، هندوستان، پاکستان ازبکستان قزاقستان پولنډ تایوان چين سرچینې اوښارې
اېرېسوس موراویکوس

اېرېسوس موراویکوس په چېکي: د زهرجن غڼو څخه دی چی د چېک په جمهوريت کی په سهيلي موراويا کی ژوند کوي او د چېک د جمهوريت تر ټولو لویه غڼه ده. پېژندنه اېرېسوس موراویکوس د اېرېسوس د غڼو ډلو څخه یو ښکاري ژوي دی چی په ۲۰۰۸ کال کی د ډاکتر لخوا کشف او توصيف شو. نوموړي غڼه څلور جوړې پښې، سر- ټټر او نس لري. د اېرېسوس موراویکوس ښځينه تور رنگ لري او اوږدوالي یی ۳۵ میلیمتر دی. د اېرېسوس موراویکوس نر ذکر سپین - تور - سور رنگ لری او اوږدوالی یی ۱۱ میلیمتر دي. نوموړي غڼه په عمودي او عميق غارونو کی ژوند کوي. څرنگه چی د اېرېسوس موراویکوس د ښځينو شمېر ډېر کم دی ځکه د دی لپاره ذکران باید د ښځينو د ميننو لپاره د بلو ذکرانو پر ضد جگړه وکړي. د غڼو نر تر جماع وروسته د ښځينې جنسی آلت د خاصی توکې په مرسته بندوی چی نورو غڼو نسی کولای دغه ښځينه بیا حامله وکړي. د اېرېسوس موراویکوس زهر د عصبي زهرونو څخه دی چی د انسانانو لپاره خطرناک نه دی. سرچینې غڼې
سايکلوفوسفمايډ

سايکلوفوسفمايډ په انگرېزي: سوداگريز نومونه اېنډوکسان سايټوکسان نيوسار پروسايټوکس رېويميون چې د سايټوفوسفين په نامه هم يادېږي، د نايتروجن موستارد يو القلي توکی دی او د اوکسازافوسفينانس له ډلې څخه شمېرل کېږي. يو القلي توکی د الکيل ډله ډي ان اې کې ورگډوي. دا درمل د ډي ان اې د گوانين بېز کې د اماډوزول کړۍ ۷ شمېر نايتروجن اټوم کې د الکيل ډله ورنښلوي. دا تعامل د يو انټراسټرانډ او انټرسټرانډ تېربېرتړنې ډي ان اې په جوړښت کې د ډي ان اې د ريپلېکېشن خنډ گرځي. سايکلوفوسفمايډ درمل د سرطان او د معافيتي نظام په بې نظميو کې کارېږي. د يو نافعال او يا نيمه فعال درمل په توگه، دغه درمل په لړمون کې د سايټوکروم پي ۴۵۰ انزايم په مرسته ۴-هايډرواکسي سايکلوفوسفمايډ ته اړوي او د کېمودرملنې له خاصيت څخه برخمن دی. سايکلوفوسفمايډ شديد جانبي عوارض لري. په دغو عوارضو کې حاد مايولويډ ليوکېميا، د سپوخسې سرطان، هېمورېجېک سيسټايټس او د ډېرې زياتې کچې کارېدو سره تلپاتې بې يېبروري شامله ده. د معافيتي ناروغيو د حاد حالت په وخت کې ډاکټران اکثراً لږ-زهرجن درمل لکه مېټوټرکسات يا ازاتيوپرين کاروي. دا درمل د روغتيا نړېوال تنظيم اهمو درملو لړليک کې د هغو درملو په کتار کې شمېرل کېږي چې د يو بنسټيز روغتيايي سيستم کې اهم گڼل کېږي. سرچينې درمل سرطاني درمل
آلماني چابکۍ

آلماني چابکۍ په لاتين: د چابکو څخه یوه مضره حشره ده چی تر اوسه پورې د نړۍ بېلا بېلو سیمو ته پراخه شوي ده. نوموړي حشره په ځانگړي ډول د انسانانو په کورونو کی ژوند کوي او د گرمو ځایونو سره ډېره میننه لري. آلماني چابکۍ کورنی چټلى، کاغد او څرمن خوري اوخطرناک رنځونه سرايت کوي. پېژندنه آلماني چابکۍ شپني خوځندکه ده. اوږدوالی یی ۱۵ میلیمترو ته رسېږي. نوموړي خوځندکه د حشرو وژونکی توکو او راديواکټيویټي وړانگی څخه مقاومت کولای سی. د چابکو ښځينه کوچني هگې اچوي چی په هگی غوزو کی پراختیا کېږي. دهگی هره غوزه ۳۰ هگی لري. سرچینې چابکۍ
ځنگلي خزدکه

ځنگلي خزدکه په لاتين: د مفيدو خوځندکو څخه ده چی په اروپا، مرکزي آسيا او چين کی ژوند کوي. نوموړي خزدکه په ځانگړي ډول په جنگل کی ژوند کوي اور تور یا فلزي رنگ لري. اوږدوالي یی د ۱۲ میلیمترو څخه تر ۱۹ میليمترو پورې دی. ځنگلي خزدکه ټول څیز خوړونکو گونگټو څخه ده چې په ځانگړی ډول مړشوي ژوي او پرېشنې خوري. خزدکې
ځريځه

ځريځه علمي نوم: یو بوټي دي چې د تريز بوټې په کورنۍ او د په جنس پورې اړه لري. سرچينې بوټي تريز ډوله بوټي
ختيځي کيکه

ختيځي کيکه يا ختيځي ورږه يا د خوفو ورږه په لاتين: د موږکانو او انسانانو یو طفيلي ژوي دی چی د آنډېميکي تيفوس او طاعون رنځونه سرايت کوي. نوموړي کيکه په منځنی پېړی کې د مرکزي آسيا څخه اروپا ته پراخه شوه خو په اوس وخت کی یوازې په آسیا او آفریقا کی ژوند کوي. پېژندنه ختيځي کيکه د کيکو څخه یوه حشره ده چی درې جوړې پښې، سر ټټر او نس لري. بدن یی د نېښونو لخوا پوښ شوي دی او پر پښو باندی خپړونه لرِی. رنگ یی ژېړ دی او اوږړوالي یی ۲،۵ میلیمترو ته رسېږي. نوموړي کيکه د موږکانو او انسانانو وينه خوري او خطرناک ساری رنځونه سرايت کوي. ورږې
ادميرال پتنگ

ادميرال پتنگ په لاتين: د وزر لرونکو حشرو خوځندکو څخه دی چی په اروپا، شمالي امريکا، اسيا او شمالي افريقا کی ژوند کوي. نوموړي پتنگ د گرمو سیمو سره ډېره مینه لري، خو په پسرلي کی د جنوبو سیمو څخه شمال ته کوچ کوي. پېژندنه ادميرال پتنگ د لویو پتنگانو څخه دی چی په ورځ کی ژوند کوي. دغه پتنگ درې جوړې پښې، دوې جوړې وزرونه، کوچني سر او دوه اوږده انتنونه لري. وزرونه یی سرې ترښکې لري. د وزرونو پلنوالي یی د ۴۵ میلیمتر څخه تر ۵۰ میلیمتر پورې وی. چنجی یی تور رنگ لری او نېښ لرونکی بوټي خوري. انځورتون سرچینې پتنگان
تاووس پتنگ

تاووس پتنگ یا تاؤس پتنگ یا طاووس پتنگ په لاتين: د د دلې څخه یو رنگ لرونکي ورځني پتنگ دی چی په اروپا او آسيا کی په باغونواو ځنگلونو کی ژوند کوي. نوموړي پتنگ د گلانو زوښو خوري. پېژندنه تاووس پتنگ د ورځني اروپايی پتنگانو څخه تر ټولو مشهور او گن شمیر لرونکی ژوي دی. نوموړي پتنگ څلور پرمختيايی مرحلې هگی، چنجي، شفیره او پتنگ لري. د تاووس پتنگ ښځينه د نيښ لرونکي بوټو او چندرۍ تر پاڼو لاندي هگی اچوي. کله چی چنجی د هگی څخه وځی نو خپله ځاله جوړوی. د تاووس پتنگ چنجی د چندرۍ او نيښ لرونکي بوټو پانې خوري. چنجي تور رنگ لري. وروسته چنجی په تورو ځایو کی په یوې شفیرې تبدیل شوي دی. زیږ شوی پتنگ قهوه یی رنگ لري، درې جوړې پښې او دوه اوږده انتنونه لري. د وزرونو پلنوالي یی ۶۴ میلیمترو ته رسېږي. انځورتون سرچینې پتنگان
صباح الدين خان کشککي

صباح الدين خان کشککي يو افغان ليکوال او رسنوال و. پښتانه ليکوال
عبدالحميد مبارز

عبدالحميد مبارز يو افغان ليکوال او رسنوال و. افغان وزيران افغان واليان د نیمروز والیان
ډورن بورېس اندرېويچ

ډورن بورېس اندرېويچ په روسي: يو روسی ژبپوه او ختيځپوه و. روسي ختيځپوهان
ککرۍ تاروگی

ککرۍ تاروگی په لاتين: یو لوي شپني لېږدېدونکی پتنگ دي چې په شمالي افريقا، سهیلي او منځنۍ اروپا کې ژوند کوي. توصيف ککرۍ تاروگی د تاروگی په کورنۍ او د په جنس پورې اړه لري. نوموړي پتنگ پر تور بدن باندي ژېړ نقاشی لري چې لکه ککرۍ غوندی دی. د ککرۍ تاروگی ښځينه په ځانگړي ډول د کچالو پر پاڼو باندي هگی اچوي. چنجی یی ژیړ رنگ د تور نقاشی سره لري. ککرۍ تاروگی لېږدېدونکی پتنگ دي چې د افریقا او جنوبي اروپا څخه منځنۍ اروپا ته لېږدي. نوموړي پتنگ د شات سره مینه لري. پتنگان تاروگی
يارمخچۍ

يارمخچۍ په لاتين: د کوچنيو مرغانو څخه ده چې د ټيکالې په کورنۍ او د په جنس پورې اړه لري. نوموړي مرغۍ په سهيلي اروپا، افريقا او آسیا کې ژوند کوي. مرغۍ ټيکالې
کيشکره

کيشکره علمي نوم: د کارغه ډوله مرغانو یو جنس دي چې په اروپا، آسیا او امريکا کې ژوند کوي. د دي مرغانو جنس درې ډوله مرغان لري. اوږدالي یې لکه جي جاق غوندي ۳۵ سانتیمتره دي. کيشکره په غوزه لرونکو ځنگلونو کې ژوند کوي او جنغوزې خوري. د کيشکرې ډولونه - اروآسیايي کيشکره - کشميري کيشکره کارغان کيشکرې
گلسرک

گلسرک علمي نوم: د کوچنيو مرغانو څخه دي چې د توت خوره په کورنۍ او د کنري په جنس اړه لري. گلسرکان په آسیا کې په قفقاز، تورکيه، لداخ او ايران کې په وچو سيمو کې ژوند کوي. توت خوره ډوله مرغان
لنډه کاز

لنډه کاز په انگرېزي: يو ډول مارغه دی. اېناټائيډی کازان
کورکوړۍ

کورکوړۍ په لاتين: د مارغانو څخه دي چې د تر کورنۍ لاندي راځي او په اروپا ، آسیا او افریقا کې ژوند کوي. نوموړی مرغان په ځانگړی ډول پرده وزری خوځندکې خوری او په ۳ جنسو او ۲۵ ډولو تقسیم کېږي. الوتونکی مرغان شينټاغی ډوله مرغان
کورکورۍ

کورکورۍ په انگرېزي: - يو ډول مرغۍ ده. مارغان
کورکورکه

کورکورکه په انگرېزي: يو ډول مرغۍ ده. کوترې
کورکوری

کورکوری په انگرېزي: د کوترې يو بل جنس دی چې ځينې ورته نقشي وايي. کوترې
کمول (مارغه)

کمولان یا کومولان یا لگ لگان په لاتين: د لویو غوښه خوړونکو مارغانو څخه دې چې اوږدی پشې، مښوکه او غاره لري او خوږو اوبو ته نژدې په گرمو سیمو کې ژوند کوي. نوموړی مارغان په ۱۹ ډولو تقسیم کېږي. د هغو مارغانو څخه مارابو کومول تر ټولو لوی کومول دي چې اوږدوالی یی ۱۵۰ سانتیمترو ته رسېدلای سی. د دی مارغې په مقابله کې ابډیم کومول د کومولانو څخه تر ټولو کوچنی کومول دي چې اوږدوالی یی ۸۰ سانتیمتره وي. کومولان يو ښځمني ژوي دي. الوتونکی مرغان
شامتوره

شامتوره يا شامتوله په لاتين: د مرغۍ څخه ده چې د په کورنۍ او د په جنس پورې اړه لري. اوږدوالي يې ۱۹ - ۲۲ سانتيمتره او وزن یې ۶۰ - ۹۰ گرامه دي. نوموړي مرغۍ په اروپا، آسيا کې او د ۱۸۵۰ کال څخه په اسټرېليا کې، د ۱۸۹۰ کال څخه په امريکا کې ژوند کوي. شامتوره په ځانگړي ډول پرده وزری خوځندکې، گونگټې او پتنگان خوري خو مېوې هم خوړلاي شي. مرغۍ
سيلاني کارغه

سيلاني کارغه په لاتين: د کارغانو د دلې څخه دي چی په اروپا او آسيا کی ژوند کوي. نوموړي کارغه په اروپا کی تر ټولو گڼ شمير لرونکي مرغه دي. سيلاني کارغه اجتماعی مرغه دي چی په لویو رمو کی ژوند کوی او هره رمه کولای سی لس زره سیلانی کارغان ولري. نوموړي کارغه حشرات، چينجيان او مېوې خوري او کوچني تی لرونکي ژوي هم ښکار کولای سی.اوږدوانی یی ۴۵ - ۴۷ سانتیمتر دي او وزن یی ۶۲۵ گرامو ته رسېدلای سی. د وزرونو پلنوالي یی د ۸۱ سانمامترو څخه تر ۹۴ سانتیمترو پورې دی. ټول بدن یی د تورو بڼکو لخوا پوښ شوي دی. نوموړي مرغه خړه مښوکه لري. دغه مرغه د مرغانو په ټولنو کی ژوند کوی او خپله ځالگی پر ونو باندی جوړوي. د سيلاني کارغو ښځينه هر کال ۳ - ۵ هگی لري چی نسواری رنگ او تور داغونه لري. د سيلاني کارغې ډولونه . . - اروپا او لويديځي آسیا. . . - آسيا. کارغان
لويديځي کاغۍ

لويديځي کاغۍ په لاتين: د کارغانو او اجتماعی ژويو څخه یوه کوچني مرغه دي چی په اروپا او لويديځي آسيا کی په ځنگلونو، دښتونو او ښارونو کی ژوند کوي او بې شمزی ژوي، حشرات او غڼې، مېوې، دانې خوری او کولای سی ښاپيرکان هم ښکار کړي. کارغان
چکوتره

چکوتره په انگرېزي: يو ډول مېوه ده. مېوې
سنتره

سنتره په انگرېزي: يو ډول مېوه ده. مېوې
شنقار

شنقار علمي نوم: باز ډوله مرغان باښه ډوله مرغان
ښامار

ښامار په انگرېزي: يو افسانوي ژوی دی.
کنځری

کنځری په انگرېزي: يو ډول بوټی او مېوه يې ده.
لونيک

لونيک په انگرېزي: يو ډول گل دی. گلان
ماخۍ

ماخۍ په انگرېزي: د يو ډول اغزن بوټي نوم دی.
شړشم

شړشم په انگرېزي: يو ډول بوټی دی. شړشم يا سرسۍ ساینسي نوم: د یو کرنیز نبات نوم دی. ګلونه یې کوچني او ژیړ دي. دا نبات شاوخوا شپږ فوټ لوړ دی او د څلور پوټکي ژیړ ګلونو کلسترونه لري. د تخم پوډ یا پوډ یو انچ اوږد دی. دا نبات د آسیا اصلي دی او د تور جوی په نوم هم یادیږي. ورته نبات په اروپا کې د سپینو جوارو په نوم یادیږي. د شړشمو کارول: شړشم د څارویو د خوراک په توګه کرل کیږي. د هغې له پاڼو او تنې څخه سابه پخیږي. تېل د شړشمو له تخمونو څخه استخراجېږي چې د پخلي کولو، بدن او سر غوړولو او د ماشينونو په غوړولو کې کاريږي، د هغې سفوف په اچار کې هم اچول کيږي. د شړشمو کرل: دا معمولا د اکتوبر په میاشت کې کرل کیږي. د کښت کولو څخه شاوخوا ورځې وروسته، ژېړ ګلونه د شړشمو بوټو په سر کې څرګندیږي. له همدې امله ژېړ ګلونه او شنې پاڼې هر ځای لیدل کیږي.
ملنگيان

ملنگيان په انگرېزي: يو ډول بوټی دی چې په درملو جوړولو کې کارېږي. دا بوټی د ډېرو زمانو څخه په کورنيزې درملگرۍ کې کارېږي. شفا بښونکي نباتات
اوبسپی

اوبسپی په انگرېزي: يو ډول ژوی دی. غوښه خوړونکی ژوي
اومان

اومان په انگرېزي: يو ډول بېديانی بوټی دی.
بلنځه

بلنځه په انگرېزي: يوه ټيټه ونه ده چې په منځنۍ آسيا کې موندل کېږي.
تورغوږی

تورغوږی په انگرېزي: يو ډول ځنگلي پيش دی. پيشيان
برغټ

برغټ په انگرېزي: يو ډول ځنگلي پيش او برغټه يو ډول ځنگلي پيشو ده. پيشيان
ټانگتوره

ټانگتوره په لاتين: د بانجانونو څخه یو زهرلرونکي بوټي دي چی په معتلو او حارو سیمو کی په اروپا او لوېدیځی آسیا کی شنه کېږي. اوږدوالي یی ۱ متر ته رسېدلای شی او ټول بوټي زهرجن دي. گل یی سپین تاج لري. مېوه یی د کپسول شکل لري چی د اغزنونو لخوا پوښ شوي دي. نوموړی بوټي یوشمیر ټروپاني القلويدونه ۰،۲ - ۰،۶ ٪ لکه ، سكوپولامين، آتروپين ، نیکوتین او گلیکوزیدونه لکه روټين، سکوپولېتين او کومارين لري. د ټانگتورې پاڼې په طب کی د تشنجونو د علاج لپاره هم کارېږي. زهرلرونکي نباتونه
جامنو

جامنو په انگرېزي: يو ډول بوټی دی چې د کورني درملو په جوړولو کې کارېږي.
عزت الله ځواب

عزت الله ځواب په انگرېزي: يو افغان شاعر او رسنوال دی.
ځنگلي سار

ځنگلي سار په لاتين: د باز ډوله مرغانو څخه دي چې د شکری ډوله مرغانو په کورنۍ او د سارانو په جنس پورې اړه لري. ساران
جوک

جوک علمي نوم: د کوچنيو مرغانو څخه دي چې د په کورنۍ او د په جنس اړه لري. نوموړي مرغۍ برته له شمالي اروپا نه په اروآسیا کې ژوند کوي. توت خوره ډوله مرغان
ماشیندار اېوو - ۳

ماشیندار اېوو - ۳ په چېکي: د یو عصري ماشيندار دی چی د ۲۰۰۹ کال څخه د چېک په چمهوريت کی د په ښار کی جوړېږي. نوموړي وسله په ځانگړي ډول د چېکی او خارجی وسله والو ځواکونو لپاره جوړېږي خو غیر پوځي نیمه خپل کاري مادل چی د په نوم يادېږي هم شته. پېژندنه ماشيندار اېوو - ۳ یو کم وزن لرونکی خودکاري اتوماتيکي لاسی وسله ده چی د پلاستيکی توکو او پولاد څخه جوړ شوي ده. مرمی کاليبر یی دي، په جاغور کی ۳۰ گولي لري او وزن یی ۲،۵۵ کيلوگرمه دی. واټن ویشتونکی یی ۱۸۰ متر دي. ماشیندار اېوو ۳ اي - ۱ ماشیندار اېوو - ۳ اي - ۱ د ماشیندورونو څخه یو پوځی مادل دی چی یوازې د واسله والو ځواکونو او پوليسو لخوا کار شوي دی. نوموړي وسله یو یو گولی درې درې گولی یا جرعه ويشتلای سی. ماشیندار اېوو ۳ اس - ۱ د ماشیندار اېوو - ۳ غیر پوځی مادل دی چی یوازې یو یو گولی ویشتلای سی او قيمت یی ۲۰۰۰ دلاره ته رسېږی. د ماشیندار استعمالونکي ملی ځواکونه د چېک جهموریت د چېک پوځ مصر د مصر پوليس تايلنډ د تايلنډ پاچایی پولیس مالزی د مالزی پاچایی پوليس سرچینې دا هم وگور ماشیندارونه چېکي وسلې
کنډیباغ

کنډیباغ کنډى باغ او کنډي باغي کنډی په ساکي ژبه کې د کنډ کلمه د ښار په مانا ده، په سانسکریتي ژبه کې د قریې یا ناحیې په مانا ده په لرغوني پښتو ژبه کې کنډی د قریه ، کلې او بانډې په مانا ده. دغه راز دوست شینواری صیب هم کنډ د قریې په مانا یاد کړی دی. پوهاند رښتین صیب د تون یا ځای په مانا یاد کړی. مخکې له دې چې د کنډیباغ په اړه وړاندې لاړ شم ، غواړم یوې بلې ورته سیمې ته اشاره وکړم. هډه: هډه هم ورته موازي سیمه ده چې قبلالمیلاد لرغونتوب لري. هډه د لرغونې ګندهارا یو مذهبي ښار وو چې تاریخي آثر پکې تر اوسه شتون لري. د آشوکا په وخت کې بودایزم اوج ته ورسید، د هډې سیمه هغه مهال ډیر ارزښت وموند، کله چې د بودا کپړۍ ککرۍ د هیون سهنګ له خوا کشف او پیدا شوه. کنډی هم له همدغې سیمې څخه سویل لویدیځ خوا ته په څو کیلومترې کې پرته سیمه ده. د کنډی له کلیمې سره ځکه د باغ ورستاړی راوړل شوی ده چې دا سیمه نسبتا نورو سیمو ته هواره او شنه سیمه وه، بهیقی د کنډی سیمه د فتح آباد تر سیمې یاده کړی ده. دغه راز منصور مبارک شاه ځوی محمد چې د فخر مدبر په نوم یادیده ، د غوریانو د واکمنۍ په مهال هند کې اوسیده، نوموړی د آداب الحرب و الشجاعه په کال هجري کې سلطان التمش ته یو تاریخي کتاب ولیکه. د همدې کتاب په یو ځای کې داسې لیکل شوی کله چې جیپال د کنډی په صحرا کې د غزنوي لښکرو سره مخ شو نو په پایله کې له ماتې سره مخ شو . بهیقی ددغې ماتې سیمه د فتح آباد او دکنډی ترمنځ سیمه ښودلی ده چې په ننګرهار کې ده د څیړنو مطابق د بهیقی خبره صحیح ده. د کنډی سیمه ډیره پراخه وه، آن په شمال لویدیځ کې د سرخرود د فتح آبادفتیوات سیلو او کان قطرغي تر سیمو یې برید وو. د جیپال لښکرې چې کله له ماتې سره مخ شوې او وروسته د غزنوي د لښکرو له خوا وڅارل شوې او ځای ځای ووهل شول او مړي یې پاتې شول د ننني کنډی باغ د مرغه شاه مرغان شاه غوندۍ ته څیرمه ځمکو نوبادو کې تر ورستیو داسې د مړو آثار پیداکیدل ګواکې جنګي عسکر ول، دیته ورته د کنډیباغ د خوړ غاړې کمرونو چې د لوړا لوړې په نامه یادیږي او ځنې ورته تخت شاه وایې ، تخت شاه ورته ځکه وايې چې د جیپال لښد څه وخت لپاره دیره او دمه شو چې تر اوسه په همدې کمرونو کې د انسانانو پاتیشونې هډوکې او آثار لیدل کیږي. د کنډی اصلي اوسیدونکي د آشوکا دوخت بودایان ول چې د آشوکا له زمانې وروسته تر ډیره وخته پورې په همدې سیمه کې بودایان او هندو مذهبې ول چې تر اوسه د هندو کلي په نامه هلته د دوی کلی شتون ل دا هندو مذهبی د کنډی باغ له خلکو سره تر ورستیو کلونو راشه درشه درلود او د کنډیباغ وروستی هندو کرمنچمټټړړذرړړند نومیده چې په ورستیو کلونو کې له کنډی باغ څخه جلال آباد ښار مرکز ته کډه شو. پښتو او پښتانه دادب په رڼاکیمجاویر احمد زیار پښتانه څوک دی دوست شینواری بهیقی حیات افغانی په کنډيباغ کې تر بودايانو ورسته د پښتون لمړى کوچيدلى قوم دلزاک، ډله زاک، دلزاق اوسيدل حيات افغانى ليکلى دا هغه قوم دى چى دمحمود غزنوى سره د فتوحاتو په برخه کى پوره مرسته کړې په کنډى باغ کى دلزاک اوس هم شته دى له دلزاکو اخوا د پښتنو ګڼى قبيلى دلته اوسيږى لکه ل، قدم خیل،تترخیل مومندمهمند سادات دلزاک زرګران ملاخيل خليفه اخندزادګان ناصر اعوان امرخيل سهاک او اغاګان حضرت صاحبان دا پورتنى قومونه د کنډي باغ ګډ کلتور او فرهنګ جوړ وي کنډى باغ د دغو ټولو قومونو ګډ کور دى. سرچينې افغانستان درمسير تاريخ،لمړى ټوک،غلام محمد غبار حيات افغانى ، ډپټى حيات خان مخزان الفغانى،نعمت الله هروى خورشيد جهان، شير محمد ګنډاپورى بهيقى ، خواجه ابوفضل محمد بن حسين بهيقى تاريخ مختصرافغانستان، پوهان عبدالحى خبيبى
سراج الحق

سراج الحق د پاکستان د جماعت اسلامی مشر امیر او د پښتونخوا وزیر خزانه دی. هغه د پښتونخوا په لر دير ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. د جماعت اسلامي غړي د پښتونخوا وزيران
ایندومټاسین

ایندومټاسین په انگرېزي: د غیرستروئیدی درملونو څخه دی چی د متوسط دردونو، التهابونو او تبې د علاج لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي. مسکنونه
قطب نما

لورښود په انگرېزی: یو ابتدایي لوری ښوونکې اله ده چی د جغرافي د لوريو د مالومولو لپاره ترې کار اخيستل کېږي. دا اله د ځمکې د مغناطیسی ډگر په مرسته او نغوتې سره د شمالي قطب لوری ښيي. تاريخ لورښود په ۲۰۶ ق.م. کی په چين کی د خان د حکمرانانو په وخت کی اختراع شوه. دا لورښود د مقناطیسی اوسپنی څخه د څمڅه په شکل جوړه شوي وسیله وله چی لاستی یی جنوب ته اشاره کاوه. خو په دی وخت کی دغه وسیله یوازې د غیب وینو پېش گویی لپاره کارېدله. د جنوبی سونگ په امپراطوری دوره کی داسی قطب نما جوړه شوه چی د اوبو په سطح باندی ولاړه وه. د قطب نما په باب لومړنی يادونه په هغه کتاب کی ليدل کيږی چی د ميلاد نه ٣ مه پيړۍ دمخه د چين د مشهور متفکر هان فی له خوا ليکل شوی وو. ور پسی د جنوبی سونگ په امپراطوری وخت کی يعنی ٧ سوه کاله دمخه قطب نما عموميت پيدا کړ ٠ قطب نما لومړی په بحر پيمايی کی استعماليده ٠ په تاريخی اسنادو کی ليکل شوی چی له ١٠٩٩ م کال نه تر ١١٠٢ م کاله پوری چينايانو په بحری تگ راتگ کی قطب نما استعمالوله. يو بل مثال دا وو چی يو چينی تجار د کوريا څخه خپل وطن ته د ستنيدو نه وروسته په خپل سفری يادداشت کی ليکلی چی ماښام بيړۍ په بحر کی نشي پاتی کيدای خو په شپه د ستورو سره سم حرکت کوی ٠ که شپه تپه تياره او اٌسمان وريځ وی نو د قطب نما په وسيله د بيړۍ تگ لاره تشخيص کولی شي.دا په بحر پيمايی کی د قطب نما د استعماليدو لومړی يادونه ده. په ۱۳ پېړی کی قطب نما آسیا او اروپا ته پراخه شوی وه. په ۱۳۰۰ کال کی په اروپا کی وچ قطب نما جوړه شوه. دغه وسیله د مغناطیسی ستن، شیشه ای بوکس او گلباد څخه جوړه شوه. دغه قطب نما په ۱۷۵۰ کال کی د لخوا عصري شوه. په ۱۸۰۳ کال کی د مایع یوه قطب نما جوړه کړه. لمړنی دقیقی جیروسکوپی قطب نما په ۱۹۰۸ کال کی جوړه شوه چی د لومړنۍ نړېواله جگړې پر ختم باندی آغېزه درلودله. د قطب نما ډولونه اساسی قطب نما د قطب نمانونو څخه تر ټولو پخوانی ډول دی. الکترونیکی قطبنما جیروسکوپی قطب نما سرچینې وسيلې
جيروسكوپ

جيروسكوپ په انگرېزي: د اندازه اخیستونکی او لورموندنه حفظونکی يوه اله ده چې دكښتيو، الوتكو، توغندیو او نورو د حركت دتعادلو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي. تاریخ د جيروسکوپ اصلونه د ۱۸۱۳ کال څخه پېژندل شوي دي. په دی وخت کی لومړني جیروسکوپ د آلماني ریاضي پوه لخوا توصیف او جوړ شو. دغه جیروسکوپ په مرکز کی یوه لویه کره درلود. لومړنی ابتدایی عصري جیروسکوپ چی څرخونکی دیسک په مرکز کی لري په ۱۷۳۲ کال کی د امريکایی فیزیک پوه . لخوا جوړ شو. په اوس وخت کی جیروسکوپ د رهبر کوونکی جهازونو یوه مهمه برخه ده. پېژندنه جیروسکوپ ډیر مهم او گټور سامان دی چی د بیلا بیلو پوهنو او تخنیکو په برخه کی کارېږي. ابتدایی جیروسکوپ یو څرخېدونکی دیسک لری چی په داخلی فضا کی د خپلو څرخونو د محور لورى مشخصوي. سرچینې وسيلې
خالد بن ولید

خالد بن ولید د حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم سپه سالار وو اور په لمړنی تاریخ د عرب کې ډیر بہترین عسکر وو . د محمد صلی الله علیه و آله وسلم د رحلت نه بعد دخلفاء راشدینو خلاف ډیر بغاوتونه الله جل جلاله دده په وصیله ختم کړل او ډیر مهیم کردار یی ولوبول . لدی وروشته خالد ین ولید ساسانی او بازنطینی سلطنتوں ته شکست ور کړ نه صرف د مدینه منوری وړوکی ریاست یی یو عالمی طاقت باندی تبدیل کړ بلکه خپل نوم یی په جهانی سطحه اوله درجه فاتحین کې شامل کړ. سياست مسلمانانو کی دا تاثر عام شو شی خالد بن ولید د هر جنگ د کامیابی ضمانت ده۔ لدی وجی خلیفه دووم عمر فاروق رضی الله عنه دوۍ د سپه سالاری له درجې لری کړل.او فتح دالله تعالٰیٰ په مدد سره وتړله .اود امیر اطاعت خالد بن ولید د بهتر کردار حصه وه۔ او هغه دامیر امر په خوشی قبول کړ. مړينه د خالد بن ولید په زړه د ارمان وو چې دده مرگ په بستر نه بلکی دجنگ په میدان دشهادت وی . ء شام په شہر حمص کی فانی نړۍ شترگی پټی کړی او خپل مالک حقیقی ته یی شاه ورکړه. په مسجد جامعۃ خالد بن ولید کی خاورور ته وسپارل شو.او دده وصیت دا وو چی دده میراث دی دخلیفه وخت حضرت عمر فاروق رضی الله عنه په لاس تقسم شی.
اسلامي دولت

د عراق او شام اسلامي دولت په عربي: الدولة الاسلامية في العراق والشام یا داعش دغه توری د دوله الاسلامیه فی العراق و الشام مخفف دی یو افراطي سني تنظيم دی. نوموړی تنظيم غواړي چې په عراق او سوریه کې د سنی مسلمانانو لخوا په آباد شويو سیمو کې سني اسلامي امارت جوړ کړي. تاریخ تر دې وړاندې یې نوم تنظیم القاعده فی بلاد الرافدین وو. دغه مهال یې ابومصعب الزرقاوی مشر وو. په ۲۰۰۶ کې د زرقاوی تر شهادت وروسته ابوعمر البغدادی د دې ډلې مشر وټاکل شو . نوموړی په عراق کې گڼې نورې مقاومتی ډلې سره راټولې کړې او له هغوی نه یې د عراق او شام اسلامي دولت په نامه نوی تنظیم جوړ کړ. دغې ډولې منظم دولتی تشکیلات جوړ کړل او د دفاع د وزارت په گډون یې گڼ وزارتونه لرل. د دې تر څنگ د دولة الاسلامیة فی العراق په لومړنۍ غونډه کې یو ځل بیا له اُسامه بن لادن او نیابتاً له ایمن الظواهری سره بیعت وکړای شو. په ۲۰۱۰ کال د اپریل په میاشت کې ابوعمر البغدادی د امریکایی پوځیانو په یوه چاپه کې ووژل شو او پر ځای یې ابوبکر البغدادی مشر وټاکل شو. سرچینې غورځنگ ترهه گر تنظيمونه عراق شام
چې زېټ ۲۰۷۵ رامي

چې زېټ ۲۰۷۵ رامي په چيکي: د یا نیمه خپل کاري ټوپکچه ده چی د چېک په جهوریت کی د په ښار کی د او لخوا طرح او جوړه شوه. پېږندنه چې زېټ ۲۰۷۵ رامي ټوپکچه د لاسی وسلو څخه دی چی قفل لرونکی گلنگدان لری چی د ټوپکچه ماډل ٧٥ څخه اخیستل شوي دی. دغه وسله د د ماشو سیستمونو څخه یوه کوچنی لاسی وسله ده چی لاسی فیوز لری او وزن یی ۷۰۰ گرامو ته رسېږي. نوموړی ټوپکچه په جاغور کې د ۹۱۹ پارابېلوم ۱۰ مرمئ یا د ۴۰ سمیس ویسن ۸ مرمئ درلودلای سی. انځورتون سرچینې چېکي وسلې
۱۹×۹ مرمی

۹۱۹ پارابېلوم مرمئ په انگرېزي: د اور لاسي وسلو د مرمیو څخه په د نړی تر ټولو گڼ شمېر لرونکی مرمی ده چی په تومانچو، ماشیندارونو او ټوپکونو کی کارېږي. نوموړي مرمی په ۱۹۰۲ کال کی په آلمان کی د لخوا د د وسلو جوړونکی صنعت لپاره جوړه شوه. د پاراپېلوم په لاتینی ژبه کی د معنی لري چی په پښتو کی که سوله غواړی نو د جگړه لپاره تیار شه ورته وایی. دغه مرمی د لمړنی نړېواله جگړه او دويمه نړېواله جگړه په وخت کی په تومانچو او ماشیندارونو کی کارېدله. تر دويمې نړېوالې جگړې وروسته د مرمی وزن ۸ گرامو ته ورسېده. په اوس وخت کی پارابېلوم مرمی په بیلا بیلو وسله والو ځواکونو او پولیسو کی کارېږی او په ۸۰ هېوادونو کی جوړېږی. د ۹۱۹ مرمی نومونه . . سرچینې مرميات
۳۹×۷،۶۲ مرمی

۳۹۷،۶۲ مرمی د ټوپک د مرمياتو څخه تر ټولو مشهور او گڼ شمير لرونکي مرمی ده چې په شوروي اتحاد کې په ۱۹۴۳ کال کې د پوځي ټوپک لپاره طرح او جوړه شوه. نوموړي مرمی تر جگړې وروسته د وارشاف تړون د معیاري مرمی په توگه وټاکل شوه. په اوس وخت کې نوموړی مرمی د نړی تر ټولو استعمالوړ مرمی ده چې په کلاشېنکوف اې کې ۴۷ او ټوپک مادل ٥٨ کی کار اخیستل کېږي. توصيف دغه مرمی د پولاد څخه جوړ شوی دی چی د سرپ او ټومباک لخوا پوښ شوي دي. ټوله مرمی د بوټل شکل لري. د ۳۹۷،۶۲ مرمی نومونه . . . . سرچینې مرميات روسي مرميات
گراڅ

گراڅ آلمانی: د اتریش دویم لوی ښار دئ او د شتایرمارک ولایت پلازمېنه ده. د اتريش ښارونه
د اتریش د کار گوند

د اتریش د کار گوند په آلمانی: یو کمنونیست گوند دئ. دی د اتریش له کمونیست گونده بېل شو. د ۲۰۱۳م ع کال د اکتوبر په ۱۲مه نېټه د اتريش د کار گوند جوړ شو. مشر ئې اوتّو بروکّنر دئ. د کار ګوند غواړي چې اتریش له اروپایي اتحادیې ووزي او بیا خپلواک شي. کمونيزم اتريش
توپک مادل ۲۴

توپک مادل ۲۴ په چېکي: یو پوځي توپک دي چی په چکوسلواکيا کی د ۱۹۲۴ کال څخه تر ۱۹۴۲ کال پورې جوړېده. نوموړي وسله د نړی د بېلا بېلو هېوادونو ته هم صادر شوه. پېژندنه توپک مادل ۲۴ د ۷،۹۲ یو تکرارېدونی توپک دی چی گلنگدان یی د موزر د سیستمونو څخه دی. نوموړي توپک د ۷،۹۲ مرمی څخه کار اخلی. هر توپک برچه لری چی اوږدوالی یی ۳۰۰ میلیمتر دی. سرچینې چېکي وسلې
د زړه او رگونو غونډال

زړه او رگونو غونډال د زړه چې يو عضلي پمپ دی او رگونو څخه جوړ غونډال دی چې دنده يې د بدن ټولو برخو ته د وينې رسول دي. اکسیجن په وینه کی د سږو له لارې جزبیږی وینه د زړه څخه تر ټولو لوی شریان یعنی شریان ابحر آيورټا په واسطه له زړه څخه وځي چې وروسته له نورو شریانونو څخه تېریږی چی بلآخره دبدن بېلابېلو ژونکو او ووبونو ته رسیږی هغه غشاء چی د زړه شاوخوا یې پوښلی دی د پېريکارد پوښ پرده په نوم یادیږي. زړه د ټټر د هډوکو او پښتیو تر شا پروت دی.
نبض

نبض هغه ضربه چې د زړه د هر پمپ سره مینځ ته راځی د نبض په نامه یادیږی. د ضربانو ټکانونو تعداد په یوه دقیقه کی د زړه د نبض سرعت ښکاره کوی.
د اتریش د خلکو ګوند

د اتریش د خلک گوند په آلمانی: یو حرکت دئ چه د مینځنۍ لارې سیاست چلوي. د ۱۹۸۷ کال راهیسې دا گوند د اتریشی حکومت یوه برخه ده. اتريش
د آلمان ملي دموکراتیک گوند

د آلمان ملي دموکراتیک گوند په آلمانی: یو ملتپرست حزب دئ چه د ۱۹۶۴ په کال جوړ شو. د ۲۰۱۳ نه ۲۰۱۴ پوري د گوند مشر اودو پاستورس وو. اوسنی مشر ئې فرانک فرانڅ دئ. د ن.پ.د مرکزونه په ختیځ آلمان کښی دی. آلمان
اودو فوګت

اودو فوگت په آلمانی: یو آلمانی سیاستمدار دئ. د ۱۹۹۶ نه تر د ۲۰۱۱ کال پوری د آلمان د ملی دیموکراتیک گوند مشر و. د ۲۰۱۴ راهیسې د اروپایي اتحادیې د جرگې وکیل دئ. له خپلې ښځې سره په بېرلین کښې ژوند کوي.
گېرالد لواکر

گېرالد لواکر په آلمانی: یو اتریشی سیاستمدار دئ. د ۲۰۱۳ د مني راهیسې د اتریش د ولسي جرگې وکیل دئ. دی د آزادفکر گوند چه په آلمانی - یعنی نوی اتریش نومېږي غړی دئ. د وین په پوهنتون کښی د حقوقو محصل وو.
د پچيراګام ولسوالۍ لنډه پېژندنه

د پچيراگام ولسوالۍ پچيراگام ولسوالۍ دننگرهار ولايت له ځنگليزو او سمسورو ولسواليو څخه شمېرل کېږي، د پچيراگام ولسوالۍ د جلالکوټ ښار جنوب لوري ته پرته ولسوالۍ ده اکثره خلک يېپه خټه خوږياڼي دي، يو لږ شمېر کوچيان او سلېمانخيل هم په نوموړې ولسوالۍ کې دېره شوي دي. د پچيراگام ولسوالۍ چې پخوا د خوږياڼو ولسوالۍ يوه علاقه داري وه د حکومت د وروستيو تشکيلاتو په درشل کې پر ولسوالۍ بدله شوه، د پچير اگام ولسوالۍ ۱۲ لوی کلي لري چې عبارت دې له: ۱- لاندې صبر: دا کلی د پچيراگام ولسوالۍ لومړنی کلیولس دی چې ډېر شمېر کوچني کلي لري لکه گډل نايان، درې کلی، سمڅې، شاکرين، ټانگی، سره کلا، ياغي بند مياگان، ښرکي کلا، گنډېری، توراباد، وستاکارانو کلی، ملک سلطان محمد کلی، زوړ کلی، اخوندزادگانو کلی،حاجي شهزادگل کلی، نوې کلا، خانانو کلی، توراڼۍ او داسې نور. ۲- پاس صبر: مشهور کلي يې دا دي: چينارگی، گنډيري ټانگی، کټه خېل،سودر خيل، ليټۍ کلی او نور. ۳- لنډه خيل: مشهور کلي يې دادي: بنډيانو کلی، کوډگی، مياکلی، ځوځگر او داسې نور. ۴- زمر خيل: مشهور کلي يې دادي: لکۍ کلا، څنډلی، کمبو، چغرې کلی، معلم قيوم کلا،بامه خيل، کلاگۍ، ځړه خيل، سوبه خيل، اخوندخيل، ځارمن کلی، سره کلا، کاله خيل او داسې نور. ۵- بامه خيل ۶- مورگۍ: بره مورگۍ، کوزه مورگۍ، تکان او نور يې مشهور کلي دي. ۷- کوز گيريخيل: ماڼوگان، ناريان او نور يې مشهور کلي دي. ۸- بر گيريخيل ۹- سليمانخيل: ميلوه، توره بوړه، صالح گل بابا، زيړان او نور يې مشهور کلي دي. ۱۰- لاندې پچير ۱۱- پاس پچير ۱۲- پنکزي سرحدونه: د پچيراگام ولسوالۍ د ختيځ لوري له چپرهار او هسکې مينې ولسواليو سره گډه پوله لري، د شمال له لوري له خوږياڼو او چپرهار ولسواليو سره گډه پوله لري، لويديځ ته يې د خوږياڼو ولسوالۍ پرته ده او جنوب لوري ته يي سپين غر د پښتونخوا د پاړه چينار سيمي سره د گډې پولې توگه وجود لري. کسب او کار: د پچير اگام ولسوالۍ خلک زيات او د کرنې ځمکه يې لږه ده، نو ځکه زيات شمير وگړي په زده کړو، سوداگرۍ، حکومتي دندو بوخت دي او يو نور شمير يې په کرنه او مالدارۍ بوخت دي. کرنيز پيداوار او ميوې: ټماټر، تور بانجان، ممپلي،جوار، غنم،وربشې، کورښې،چڼې، پلي مټر،ځنغوزي، پرگي، غوځان، انگور، الوکاټ، مندتې، الوچې، شپتالو، بوهيان، انار، مڼې، توتان، انځر او نورې هر ډول ميوې په پچيراگام ولسوالۍ کې پيدا کيږي. نفوس : د پچير اگام ولسوالۍ هر کلی په اوسط ډول ۱۰۰۰۰ وگړي لري چې په دې تر تيب د پچيراگام ولسوالۍ ټول نفوس ۱۱۲۰۰۰ تنه کيږي. په ټاکنو کې د خلکو ونډه: په پچير اگام ولسوالۍ کې شاوخوا ۴۰۰۰۰ کسانو د رايو کارتونه اخيستي دي چې د ناامنۍ له امله خلک نشي کولای په ټاکنو کې په پراخه کچه ونډه واخلي.
سلام پوهنتون

سلام پوهنتون په زيږديز کال کې د يوه شخصي پوهنتون په توگه ثبت شوی چې کابل ښار کې مرکزي او کندوز ښار کې فرعي څانگې لري. ياد پوهنتون د لوړو زده کړو وزارت د لسو لوړو خصوصي پوهنتونو په لړ کې قرار لري. سرچينې باندنۍ تړنې د پوهنتون رسمي ويبپاڼه د پوهنتون فېسبوک رسمي پاڼه د افغانستان پوهنتونونه
سید شہزاد علی نجمی

ډاكټر سید شہزاد علی نجمی په انگرېزي:. مسلمان فيلسوفان پاکستاني ليکوال
کریستوف والڅ

کریستوف والڅ په آلمانی: یو اتریشی د فلم لوبغاړی دئ. دی د اطریش په پلازمېنی وین کښی لوی شوی دئ. خو اوس په برلین او لس انجلس کښی هستوگنه کوی. که څه هم د کریستوف والڅ مورنۍ ژبه آلمانی ژبه ده، ولی دی په انگلیسی او پرانسوی هم ډېر ښه پوهېږی. دا لوبغاړی د آلمان او اتریش تابعیت لری.
یوسېفینه پرویس

یوسېفینه پرویس په آلمانی: یوه آلمانی د فلم ممثله ده. دا په پوتسدام کښی شوې ده خو اوس په برلین کښی ژوند کوی. آلمانی
لر اتریش

لر اتریش په آلمانی: د اتریش په شمال ختیځ کې پروت دئ. لر اتریش د هېواد له ټولو ولایاتو لوی دئ. پلازمېنه ئې سانکت پولتن نومېږی. د دوناو سیند لر اتریش په دوو برخو کوی. شمالی برخه دوه سیمی لری چه د بډال سیمه او د ځنگل سیمه نومېږی. د جنوبی برخه دوه سیمی د صنعت سیمه او د ناکو الکول سیمه دی. اتریش
اورمازده

اورمازده یو پخوانی آریایی خدای دئ چه په قدیمی ایرانی آریایی ژبی کښی اهوره مزداه نومېږی. هغه له ټولو وغو لوی و. د اوسنی وخت په آریایی ژبو کښی چه ویونکی ئې مسلمان دی اورمازده خدای نه دئ خو د دې کلمې مانا میېر، لمر ده.
ایراني ژبې

د ايراني ژبو لړلیک کې د سيمې شمال لوېديځې ژبې راځي، چې د افغانستان، اېران، عراق او تاجکستان هېوادونه ژبې پکې شاملې دي. اېراني ژبې: دا په دې معنا نه ده چې دا ژبې د اېران دي، بلکې د ایران معنا يعني آریایي آريايي او اېراني هېڅ کوم توپير نه لري. دا چې اوس د اېران نوم له اريايانو څخه غلا شوی، او ايرانيانو ځانونه په اريايانو پورې تړلي، په همدې ډول غواړي چې د اريائي کورنۍ نورې ژبې هم په ځان پورې وتړي. اريايي کورنۍ درې لويې رسمي ژبې لري ، پښتو په افغانستان کې رسمي ده، فارسي په اېران کې، او کوردي په عراق کې. د اريايي کورنۍ ژبې اريايي کورنۍ چې زياتره کسان يې يې د اېراني کورنۍ په نوم پېژني، څلور ژوندۍ ژبې لري. پښتو د اريايي کورنۍ لومړنۍ او فارسي دويمه ژبه ده، خو ایرانیان په دې باور دي چې فارسي لومړۍ او پښتو دويمه ده، چې دا باور تر ډېره ناسم ګڼل شوی. ۱: پښتو د افغانستان رسمي ژبه، د اريايي کورنۍ لومړنۍ ژبه ده. چې لږ تر لږه ميليونه ويونکې لري. افغانستان او پاکستان کې ترټولو ډېر ويونکي لري. ۲: فارسي د اېران هېواد رسمي ژبه، د اريائي کورنۍ دويمه لويه ژبه ده. چې حد اکثر ميليونه ويونکي لري. ۳: کوردي د اريايي کورنۍ درېيمه ژبه ده ، چې نږدې ميليونه ويونکې لري. او همدا راز کوردي ژبه د عربي ترڅنګ په عراق کې رسمي ژبه ده. ۴: بلوڅي ژبه، د اريايي کورنۍ وروستۍ غیر رسمي ژبه ده چې هېڅ هېواد کې رسميت نه لري، په داسې حال کې چې د دې ژبې الفباء هم څرګنده نه ده. خو تاریخي څېړونکي په دې اند دي چې بلوڅي ژبه د پښتو ژبې څخه زېږېدلې، او تر ډېره د پښتو لغاتونه پکې کارول شوي.
یغنابی ژبه

یغنابی ژبه په یغنابی ژبی کښی یغنوبی زِوُوک یو ختیځ ایرانی ژبه ده. په اوسنی وخت کښی د دې ژبی د ویونکو شمېر په نژدې ۳۰۰۰ تنه دئ. دا په تاجیکستان کښی د یغناب په درې کښی او د ظفرآباد په ښار کښی ویلې کېږی. څه نا څه ټول یغنابیان په تاجیکی هم پوهېږی.