ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
سيد آباد ولسوالۍ

د سيد آباد ولسوالۍ د وردګ ولايت ولايت اتو يوه ولسوالۍ ده، سیداباد ولسوالۍ د کابل کندهار په لاره کې پرته ده چې د وردګو ولايت له لويو ولسوالۍ څخه ده، دغه ولسوالۍ د شنيز، اونخي او تنګی درې لري. په دغه ولسوالۍ کې همدارنګه د وردګو ولايت پوهنتون وردګ پوهنتون هم پروت دی.د دغه ولسوالۍ ډېری اوسېدونکي وردګ پښتانه دي او په لږ کچه د سيداباد سيمه کې سيدان پراته دي.په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱۴،۷۹۳ وګړو ته رسېږي. سرچينې د میدان وردگ ولسوالۍ
مرکزي بهسود ولسوالۍ

د مرکزي بهسود ولسوالۍ د میدان وردگ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹۴،۳۲۸ وگړو ته رسېږي. سرچينې د میدان وردگ ولسوالۍ
ميدان ښار ولسوالۍ

د ميدان ښار ولسوالۍ د وردگ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۵،۰۰۸ وگړو ته رسېږي. سرچينې د میدان وردگ ولسوالۍ
نرخ ولسوالۍ

د نرخ ولسوالۍ د میدان وردگ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۶،۳۳۴ وگړو ته رسېږي. نرخ ولسوالۍ دميدان وردگو ولايت له ولسواليوڅخه يوه ولسوالي ده،چې ددغه ولايت دمرکزميدان ښار جنوب ختيځ لورته پرته ده.اوسيدونکي يې په لويه کې ټول پښتانه دي او په بزگرۍ اوبڼوالۍ بوخت دي. دهېوادسترخدمتگار دکرنې پخوانى وزير ډاکټر عبدالوکيل پلارنۍ ټاټوبى همدغه ولسوالي او په ولسوالۍ کې هم دعمرخېلوسيمه ده. اوس يې زيارت هم دخواجه بلند ولي په لويه هديره کې دى.ددغې ولسوالۍ خلک له پوهې سره خورامينه لري او دغلته دديني زده کړو مدرسې او نورمکتبونه شته چې مينه وال په خورا مينه ورځي . اوخپلې ښې راتلونکې ته ډېر هيله من دي. دغه ولسوالي دځينو مهمو درو قريو له مخې چې دتاريخ په اوږدوکې هم له دغو درو څخه يادونه شوې عبارت دي له : ده حيات چې د مړو په نامه هم يادېږي. کريمداد، دادل، سدمرده، چين زائي،توکرک، داخچى لويه دره ،داخچې وړه دره،کولگى، عمرخېل، شهاب الدين، بادام،اندړ،شاه کابل،ده مسلم ،بازيخېل،کانيزت، خانجانخېل،جوکول، دادل اخوندزاده خېل،شمشېر،ستم،سره کلا،لويه کلا،کولک،اخوندزاده خېل،کمه دره، لويه دره، اسماعيل خېل،سلطان خېل،نيازي اونورې شاملې دي. همداشان دشاغاصي کلاچې په يوه پښتوسندره کې هم ترې يادونه شوې ده شاه عبدالرحمن زوروه دشاغاصي کلادې ولې ورانوله شاه عبدالرحمنه دنرخ ولسوالۍ په پيل کې پرته ده. دغه رازځيني مهم کلي چې په پورته يادوشويو درو کې دي او ورپورې اوړند دي. په دې توگه يې يادونه کولى شو:برگه کلا،صحراب باباکلی،ده بوچي کلی ،حاجي مصلي باباکلی،حاجی امین الله باباکلی،ده خورقه،موسـى خېل،مارک،خيالي،ابخانه، شمشېر،ملک خېل،لويه کلا،دحاجي احمدخان ځاى،حيات خان کلى،پاينده کلا،عبدالرحمن خېل،بايخان خېل،چين زائي کلى،پاچاخېلوکلى،دليل خېل، سرفرازخېل،پيردادکلى،جواسيا،خوجه بلند کلى،اول خېل،شادي کلا، اندړوکلا،خليل يان، محمدرضاکلى،سپينه کلا،ساکوکلى،نواباد،جوکول کلى،شاه قدم، شاه مزار،جلال خېل،امردين خېل،سيدنورخېل،محمدشاه خېل،تاتر،سدبرگ، بوچه کلا،دغونډۍ کلا او نور... مشهور زيارتونه چې په دې ولسوالۍ کې شته اوخلک د عقيدې له مخې هلته ورځي او زيارت يې کوي له هغې ډلې څخه دخواجه بلند ولي زيارت،بوم زيارت،دخواجه صاحب زيارت،خواجه صبور ولي،ترخې بابازيارت،چهل گزى بابا،نزغک زيارت،سلطان خېلوزيارت،دکولگي زيارت،صوفي صاحب زيارت اونورو څخه يادونه کولى شو. دغه راز مهم غرونه يې عبارت دي د خواجه بلند ولي دوې لوړې څوکې ياپراته يو دبل په خواکې غرونه،سره غونډۍ،دالغتاغرچې دکامران په قول کې پروت دى،توره غونډۍ،داخچې غر،تورغر،دتوکرک غر،د دادل دپرتو غرونو لړۍ پراته دي. دغې ولسوالي ته له مرکز څخه دوې لارې ورغلي دي چې يوه يې عمومي لاره ده اودنرخ ولسوالۍ ته مخامخ مستقيماً تللې،چې د دافغانان له پله اوغونډاخېلوڅخه تېريږي اودغې ولسوالۍ ته رسېږي اودويمه لاره يې دشيرندل له دوکان څخه پيل اودحاجي قادر له پله تېره اودابراهيم خيلوپه کلي کې ددغې ولسوالۍ ته رسوي چې په پيل کې يې دشاغاصي کلاپرته ده. دغه راز دا ولسوالۍ له نورو ولسواليوسره دغرونو اوله نورو لارو نښلوي عبارت دي له داخچې - بادام لاره ، دتاوې لاره،دبره کشتې لاره،شين کنډو،سور کارېز،دکولک لاره،داخوندزاده کوتل چې د وردگو لورته اووښتې ده،دسپينې شگې چينه،دجوکول لاره چې نرخ څخه جلرېز ته اوښتې ده او نورې شاملې دي. سرچينې د میدان وردگ ولسوالۍ
ميل می ۲۴

میل می ۲۴ په روسی: - یو د بریدکونکی هلیکوپتر دی چی د دښمن ټانکونو او نورو مځکنی او هوایی هدفونو د منځه وړولو لپاره کارېږی. دغه هلیکوپتر کولای سی ۸ عسکران انتقال کړی. دغه هلیکوپتر په اوس وخت کی د نړی تر ټولو زیاته برخه حربی هلیکوپتر جوړوی او د نړی د بیلو بیلو وسلوالو ځواکونو په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی. تاریخ د میل می-۲۴ هلیکوپتر په ۱۹۶۵ کال کی د میل د شرکت لخوا طرح شو. لمړی الوتنه ئي په ۱۹۶۹ کال کی عملی شوه او شوروی پوځ دغه هلیکوپتر ځخه په رسمی ډول په ۱۹۷۲ کال کی کار واخیست. له هغه وخت ځخه تر اوسه پورې میل می-۲۴ د نړی په بیلابیلو جگړو کی د مختلفو ځواکونو لخوا استعمال شوی دی. د میل می-۲۴ هلیکوپتر په افغانستان کی په ۷۰ کالو کی افغانی پوځ د میل می-۴ او میل می-۸ هلیکوپترونه درلودل. په ۱۹۷۹ کال کی شوروی هېواد د افغانستان حکومت ته عصری هلیکوپترنه می-۲۴ ورکړه او د دغو هلیکوپترونو چلونکی د شوروی د پوځ ځخه ول. کله چی په ۱۹۷۹ کال کی په هرات کی لوی فیام پېل شو نو افغانی حکومت د قیام د منځه وړولو لپاره د دغو هلیکوپترونو ځخه کار واخیست. جگړه د دسمبر په ۱۹۷۹ کال کی شوروی پوځ پر افغانستان برید وکړ. په ۱۹۸۰ کال کی شوروی پوځ د شوروی اتحاد څخه افغانستان ته د میل می ۲۴ ډېر هلیکوپترونه ولېږل.چی دغه هلیکوپترونه د کابل، کندوز، بدخشان بگرام، کندهار، ننگرهار جلال آباد او آساد آباد په هوائی ډگرونو کی ول. شوروی پوځ د میل می- ۲۴ هلیکوپترونو ځخه د مجاهدینو د ځواکونو د منځه وړولو لپاره کار اخیست او د ۱۹۸۱ کال ځخه د پاکستان د سرحد د څارلو لپاره ئی هم ورڅخه کار اخیست. دغه هلیکوپترونه خاص ځواکونه انتقالول او د قاچاقو وړونکو ډله ئی له منځه وړل او قاچاقی توکی ئی ورځخه اخیستل. مجاهدینو د پاکستان ځخه افغانستان ته د مځکی نه هوا ته ځینی لاسی توغندی قاچ وړل مگر د شوروی پوځ د دغو هلیکوپترونو ته د رسام مرمی سیستم نصب کړ او دغو هلیکوپرونو د فیشنگونو د فیرولو په واسط د مجاهدینو لخوا د دغو هلیکوپترونو د منځه وړلو مخنیوی کاوه. یو مجاهد امریکائی خبریال ته وویل: موږ له شوروی پوځ نه نه وېرېږو مگر موږ له شوروی هلیکوپترونو نه وېرېږو. لمړی میل می-۲۴ هلیکوپتر په ۱۳فیبرایر ۱۹۸۰ کی ړنگه شوه او تر ۱۹۸۶ کال پورې شوروی پوځ ۱۲۰ د میل می-۲۴ هلیکوپترونو لاسه ورکړی. په ۱۹۸۵ کال کی د امریکا متحد ایالاتو مخاهدینو ته د سټېنگر راکتونه ورکړل. د افغانستان په جگړه کی ۳۳۳ شوروی هلیکوپتروته د مجاهدینو لخوا ړنگه شول. په اوس وخت کی د چېک پوځ په افغانستان کی هم د میل می-۲۴ د هلیکوپترونو ځخه کار اخلی. په ۲۰۰۸ کال کی د چېک پوځ افغانی ځواکونو ته ۶ د می-۲۴ هلیکوپترونه ورکړه. منابع سرچینې ترجمه ترجمه ترجمه - --- ترجمه روسي هلیکوپترونه
ارچي ولسوالۍ

د ارچي ولسوالۍ د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۷،۱۵۰ وگړو ته رسېږي. د ارچي ولسوالۍ ۴۰٪ وگړي پښتانه، ۳۵٪ ازبک، ۱۵٪ دېگان، او پاتې ۱۰٪ برخه ترکان جوړوي. سرچينې د کندوز ولسوالۍ
امام صاحب ولسوالۍ

د امام صيب ولسوالۍ د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۹۹،۱۸۶ وگړو ته رسېږي. د امام صيب ولسوالۍ ۴۵٪ وگړي ازبک، ۲۵٪ پښتانه، ۲۵٪ دېگان، او پاتې ۰۵٪ برخه ترکان جوړوي. سرچينې د کندوز ولسوالۍ
چاردره ولسوالۍ

د چاردرې ولسوالۍ د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۱،۵۸۷ وگړو ته رسېږي. د چاردرې ولسوالۍ ۵۵٪ وگړي پښتانه، ۲۵٪ دېگان، ۱۲٪ ازبک، او پاتې ۰۸٪ برخه ترکان جوړوي. سرچينې د کندوز ولسوالۍ
خان آباد ولسوالۍ

د خان اباد ولسوالۍ د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱۴،۷۴۳ وگړو ته رسېږي. د خان اباد ولسوالۍ ۴۰٪ وگړي پښتانه، ۲۵٪ تاجکان، ۲۰٪ هزاره، ۱۰٪ ازبک، او پاتې ۰۵٪ برخه پشه يي جوړوي. سرچينې د کندوز ولسوالۍ
علي آباد ولسوالۍ

د علي آباد ولسوالۍ د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۸،۵۲۲ وگړو ته رسېږي. سرچينې د کندوز ولسوالۍ
قلا زال ولسوالۍ

د قلا زال ولسوالۍ د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۴،۷۴۹ وگړو ته رسېږي. د قلا زال ولسوالۍ ۹۰٪ وگړي ترکمن او پاتې ۱۰٪ برخه پښتانه جوړوي. سرچينې د کندوز ولسوالۍ
کندوز ولسوالۍ

د کندوز ولسوالۍ د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۴۷،۷۵۰ وگړو ته رسېږي. سرچينې د کندوز ولسوالۍ
اندراب ولسوالۍ

د اندراب ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۲،۱۳۰ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
برکه ولسوالۍ

د برکه ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۲،۳۳۷ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
پل حصار ولسوالۍ

د پل حصار ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. پل حصار پخوا د اندارب ولسوالۍ برخه وه کال د اټکل له مخی وګړې لرې . سرچينې د بغلان ولسوالۍ
پلخمري ولسوالۍ

د پلخمري ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹۱،۱۰۶ وگړو ته رسېږي. دا ولسوالۍ د بغلان ولايت منځۍ مرکز دی. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
توريالی ويسا

توريالى ويسا چې د کندهاراوسيدونکى اوددي ولایت پخوانۍ والي وو. هغه د کرنې او مالداري په برخه کې لوړې زده کړې کړي او د والیتوب پر محال یی ۵۸ کاله عمر درلود يو مهال د کندهار پوهنتون لومړنى مشر و. هغه چې ١٣ کاله يې په کاناډا کې تير کړي هلته يې د بريټيش کولمبيا په پوهنتون کې استاذي هم کړي. سرچینې د ارغنداب خلگ افغان واليان
کريم خان زند

كريم خان زند د ۱۷۰۵ ز كال په شاوخوا كې زېږېدلى دى. دى له ۱۷۶۰ ز كال نه د ۱۷۷۹ ز كال د مارچ تر ۱۳ پورې د پارس واكمن وو. كريم خان زند د كوردي كام قام د زند كورنۍ مشر وو. نوموړی په پارس او آذربايجان کې د افغان واکمن ازاد خان افغان تر ټولو پیاوړی سیال گڼل کيږي. كله چې کریم خان د پارس پاچا شو، نو يې د ځان لپاره د شاه نوم نه كاراوه، بلكې ځان يې وكيل الرعايا د خلكو استازي په نامه ياداوه. دى د نادر شاه افشار له جنرالانو څخه وو او د هغه له مړينې وروسته، په پارس كې د دغه هېواد د پلاز له يو شمېر نورو اداعاكوونكو سره د هاند او هڅې په پايله كې واك و ځواك ته ورسېد. پر ۱۷۴۷ ز كال كريم خان، عبدالفتح خان او عليمردان خان د هېواد د وېش او درېيم اسمعيل ته د پلاز د سپارلو په اړه په خپل منځ كې هوكړه موافقه وكړه. خو څه مهال وروسته علي مردان خان پر اصفهان بريد وكړ او عبدالفتح خان ووژل شو. لكه څنگه چې په دې كار سره د دوى ترمنځ موافقه مراعت نه، بلكې له هغې نه سرغړونه وشوه، كريم خان عليمردان خان وواژه او په پايله كې يې له خوراسان نه پرته نور ټول پارس ونيو. پر ۱۷۵۰ ز كال يې شيراز د خپلې منځۍ په توگه غوره كړ. پر ۱۷۶۳ ز كال يې د ازربايجان سويلي برخه ونيوله او د پارس د يو موټى كولو كار يې پاى ته ورساوه. د تاريخ ليكونكو په اند، ده د پارس په تاريخ كې خپل ځان د يو له ډېرو ښو واكمنانو په توگه وښود. ده د هېواد د سمسورتيا په برخه كې كار كاوه، د شيراز ښار يې لا پسې ودان كړ، د لويو پارسي شاعرانو سعدي او حافظ پر ارامځايونو يې ډېرې ښې گومبتې جوړې كړې. په داسې حال كې چې دى په خپله نالوستى بې سواده وو، د شاعرانو او پوهانو درناوى يې كاوه او د دې په څنگ كې يو بشردوست او مهربان سړى هم وو. د ده يواځينۍ نېگړتيا، چې پارسيانو نه شو كولاى ده ته يې وبښي ، هغه د مشروباتو څښل او له هغوى سره لېوالتيا وه. اړینه ده وویل شی، چې کریم خان زند د عیاشۍ په برخه کې هم د ایران په تاریخ کې نوم لری. كريم خان زند له برتانوي امپراتورۍ سره ښه اړېكي درلودل او د ختيځ هند كمپنۍ د پارس په سويل كې يوه سوداگريزه منځۍ هم جوړه كړه. ډېری ایرانیان دی پر دې پړ او ملامت بولی ، چې له ختیځ هند کمپنۍ سره د ده د اړېکو له ټینگښت نه وروسته، انگرېزانو ایران ته مخ ورواړاوه او په دغه هېواد کې يې هم د ښېکلاکگر سیاست د پلي کولو په موخه هلې ځلې پیل کړې. كريم خان زند د ۱۷۷۹ ز كال د مارچ پر ۱۳ ومړ. نوموړى د شيراز ښار ارگ ته نږدې د بهرنيو سفيرانو د منلو په ځاى كې خاورو ته وسپارل شو. د ده له مړينې وروسته په پارس كې سملاسي د ده د خپلوانو تر منځ د واك وځواك پر سر خپلمنځي شخړې پيل شوې. د ۱۷۹۱ ز كال په پسرلي كې د پارس نوي واكمن اغا محمد شاه قاجار د شيراز ښار وران كړ، د كريم خان قبر يې هم ړنگ كړ، د ده هډوكي يې ترې راوايستل او په تهران كې يې د خپلې ماڼۍ په وره كې تر خاورو لاندې كړل، د دې لپاره چې كله دى ماڼۍ ته ننوزي او يا ترې وزي، نو په ياد به يې وي، چې دوښمن يې تر پښو لاندې دى اخځونه محمد طاهر کاڼی ، اعليحضرت آزاد خان افغان، تاریخي څېړنيز اثر ، د ۲۰۱۱ ز کال چاپ. ايراني واکمنان
محمد داود داود

جنرال محمد داود داود ۱ د جنوري، ۱۹۶۹ ز. - ۲۸ د مۍ، ۲۰۱۱ ز. په انگرېزي: د افغانستان د تخار ولايت پخوانی والي او د کورنيو چارو د وزارت د مخدره موادو د مبارزې ضد ادارې مرستيال و. هغه د احمد شاه مسعود د تنظيم شورای نظار او د شمالي ټلوالې غړی و، چې د طالبانو پر وړاندې جگړه کې يې فعاله ونډه ترسره کړې. نوموړی د انجنيري د پوهنځۍ نه فارغ شوی و. او د پوهنځي نه د فراغت وروسته يې د روسانو پر وړاندې جگړه کې د جميعت او د شورای نظار جنگياليو ډلو سره يوځای شوی و. کله چې شمالي ټلوالې د طالبانو په وړاندې جگړه کوله نو داود هم د شمالي ټلوالې د يوه جنرال په توگه د طالبانو پر وړاندې جنگېده او د همدې ټلوالې د جنگياليو د قوماندې واک يې لاس کې و. هغه د احمد شاه مسعود يو مهم مرستيال او ساتونکی هم و. د دې تر څنگ د کندوز د پوځي ځواک بولندوی هم پاتې شوی و. د کندوز جگړه جنرال محمد داود داود په ۲۰۰۱ ز. کال کې د کندوز په قلا زال کې د طالبانو د محاصرې او د هغوی سره د وروستۍ سترې جگړې لوی پازوال و، چې د طالبانو په پرځولو کې يې اهمه ونډه لرلې د کندوز د محاصرې په مهال د ښار شاوخوا ټولې لارې د شمالي ټلوالې د ځواکونو لخوا محاصره شوي و. داسې اټکل کېږي چې د ښار په مېنځ کې له ۲۰۰۰۰ - ۳۰۰۰۰ طالبان محاصره شوي وه چې بيا وروسته ځينې ژوندي او ځينې نور زخمي ونيول شول. په دغو طالبانو کې ډېريو شمالي ټلوالې ته د تسليمېدلو په پرتله تر مړينې د جگړې هوډ کړی و. سرچينې د شورای نظار غړي د شمالي ټلوالې غړي
مچواژی

مچواژی په انگرېزي: د مچانو او نورو ماشو د وژلو لاسي آله ده چې مچان پرې وژل کېږي.
ټوپولف ټو-۱۶۰

ټوپولف ټو-۱۶۰ په روسی: - د څلور ماشینونو د جت یوه بم غورزوونکې الوتکه ده چی د ستراتیژیکی هدفونو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږی. دغه الوتکه د ټوپولوف د طراحی شرکت لخوا طرح شوه. دغه الوتکه په اوس وخت کی د نړی تر ټولو لویه بم غورزوونکې الوتکه ده. تاریخ د ټوپولوف ټو-۱۶۰ ترقی پراختیا په ۱۹۷۳ کال کی پېل شوه. په دی وخت کی شوروی حکومت غوښتل چی نوی بم غورزوونکې الوتکه د امریکایی ستراتیژیکی هدفونو د منځه وړلو لپاره جوړ کړی او د دی لپاره یی یوه لویه طرحی مسابقه اعلان کړه. په ۱۹۸۰ کال کی د ټوپولوف طرحی شرکت یوه نوی بم غورزوونکې الوتکه جوړه کړه. د ټو-۱۶۰ لمړی الوتنه په ۱۹۸۱ کال کی عملی شوه. شوروی حکومت غوښتل چی ۱۰۰ د الوتکو تنې جوړې کړې مگر د شوروی اتحاد تر نړیدنې پورې یوازې ۳۵ الوتکې جوړې شوې. په ۱۹۹۱ کال کی شوروی اتحاد نړ شو او د ټو-۱۶۰ الوتکې د اوکرائین لاس ته راوړ. په ۲۰۰۳ کال کی روسی حکومت اوکرائین حکومت ته پیسې ور کړه او اوکرائین روسیا ته د ټوپولف الوتکې واپس شوې. سرچینې ترجمه د ټوپولف الوتکې بم غورځونکي الوتکې
نومونپوهنه

ترمينالوژى انگریزي کلمه ده په پښتو کي نو موني او په عربي کي اصطلاحات ورته وائي . هغه کلمې چي د هيواد په ټولو ژبو کي يو ډول کارول کيږي ملي ټرمينالوژي گنل کيږي . ملي ټرمينالوژي ديوه هيواد له نامه نه نيولې تر ټولو لويو او وړو چارو پوري تثبيتيږي او د يوملت د ملي مشخصاتو بڼه غوره کوي . د يادوني وړ ده چي د ملي ټرمينالوژي بنښټ د هر هيواد ملي ژبه وي او د يو ملت ملي ژبه ددې ملت د اکثريت ژبي ته وائي يا په بله وينا ملي په قوم او ملت پوري اړوند ده . پوهنه
د وینې سره کرویات

سره کرویات په وینه کې دنوروحجروپه پرتله ډیره برخه تشکیلوي اوسوررنگ لري . دسروکرویاتوپه منځ کې یونامتومالیکول شتون لري چې د هېموگلوبین په نامه سره یادیږی . دهېموگلوبین پروتین دسروکرویاتو په سل کې پینځه دیرش ۳۵ ٪ برخه جوړوي او دهیم په گروپ باندې یې دوه قیمته اوسپنه دیوه کمپلکس مرکب په بڼه تړلې ده . همدااوسپنه ده چې سروکرویاتوته یې سوررنگ بښلی دی . دسروکرویاتودنده داکسیجن اوکاربن دای اکسایدانتقال دی . سره کرویات دسږوڅخه اکسیجن رانیسي او دبدن هرغړي اونسج ته یې لیږدوي . همدارنگه سره کرویات د هېموگلوبین په مرسته دنسجونوڅخه کاربون دای اکساید رانیسی اوسږوته یې لیږدوي . سره کرویات ترمایکروسکوپ لاندې لږڅه ټول په یوه اندازه غټ ، گردپلن ښکاري اوپه منځ کې دیوه ډیسک په توگه ورننوتلې بڼه لري . دیوه پتولوژيکي سره کروي بڼه اوقطرکیدای شي چې دنارمل قیمت نه ډیربدلون وښيي . په ۴شکل کې دپتولوژیکي سروکرویاتوبڼه هم ښوول شوې ده . دژوندموده یې لږڅه یوسلوشل ورځې۱۲۰ ده اوبیاوروسته دوینې ټاکلوحجرو یانې له خوا په ینه اوتوري کې دمنځه ځي . په ۴شکل کې دسروکرویاتو،سپینو کرویاتواویوه ترومبوسایت بڼه په سکین الکترون مایکروسکوپ کې شوول شوې ده . هغه کړنلاره چې سره کرویات پکې وده کوي او منځ ته راځي د اریتروپویسیس په نامه سره یادیږي . دماشوم دزیږدنې ترمخه اریتروپویسیس کړنلاره په لوړه کچه په ینه کې ، یوڅه برخه دهډوکوپه مغز کې ،په طحال یانې توري کې ، ژبړکڅوړه خوبیا وروسته دسروکرویاتوتولیددغټوهډوکوپه مغزوکې ترسره کیږي . اریتروپویسیس دیوه هارمون په مرسته چې نومیږ ي لمڅول کیږی اوپه دې توگه پیاوړی کیږي . که چیرته د اریتروپویسیس کړنلاره نیمگړې شي نودوینې کمښت منځ ته راځي . د انسان ژونکې د وینې ژونکې ساکښنه وینپوهنه
جيورج ايډېن

جارج ايډين لارډ اکلېنډ د ۱۷۸۴ ز کال د اگسټ ۲۵ - د ۱۸۴۹ ز کال د جنوري ۱ د برتانيا يو سياستوال او د ويگانو له گوند څخه وو، پر ۱۸۳۶-۱۸۴۲ ز کلونو د هند مرستيال واکمن وو . مخينه جارج ايډن د انگلستان د بيکېنهیم په کينټ سیمه کې زېږېدلی دی . دی د ويليام ايډن دويم زوی وو . د ده خور يوه سيلاني او ليکواله وه، چې ايميلي اېډین نومېده . جارج ايډین لومړی په ايټون کالج او ورپسې د اکسفورډ په کرایسټ چرچ کالج کې زده کړې وکړې . پر ۱۸۰۹ ز کال يې د مدافع وکالت په څانگه کې هم پر زده کړو پيل وکړ . کله چې پر ۱۸۱۰ ز کال د ده مشر ورور ويليام ایډين په تېمزا سيند کې ډوب شو، نو د بارون لقب د ده په برخه شو . سياسي ژوند د هند د مرستيال واکمن په توگه ۱۸۳۶-۱۸۴۲ ځاني ژوند او مړينه اخځونه
پيېرې لويېس ناپولېيون کيوانارې

پيېرې لويس ناپوليون کېوناري ۱۸۴۱ـ ۱۸۷۹ يو برتانوی پوځي سر بولندوی و . دی د کونټ لويس اډولف کېوناري ځوی و . په خټه د اټاليا د زړې کورنۍ چې پارما نومې سيمې پورې تړاؤ لري د بوناپارټ کورنۍ سره نژدې اړيکې درلودې او ده د هغه په اداره کې خدمت ترسره کړی و. کېوناري په کال ۱۸۳۷م زېږدي کې د يوې آيرلنډۍ ښځې سره واده کړی ، چې نوم ېې کېرولاین ليونزـ مونټگامېري ـ کېوناري و . هغه د جولای په ۴مه کال ۱۸۴۱م زېږدي کې د سټيني نومي سيمې کې په فرانسې کې زېږېدلې وه. برسېره پر دې چې هغه د نورو برتانويانو پشان بې پرېتوب اختيار کړی و ، خو بیا هم د برتانوي ـ هند ختيځې کمپنۍ ته د يو پوځي په توگه ورغی . وروسته د اډيسکومب پوځي اکاډميۍ څخه د فارغېدو هغه د اودهـ سیمې د ۱۸۵۸ او ۱۸۵۹م زېږدي کلونو د بلواگرو پر وړاندې پوځي دنده ترسره کووله. په کال۱۸۶۱م زېږدي کې کېوناري د پنجاب په سيمه کې د مرستيال کمېشنر په توگه وگمارل شو.او په کال ۱۸۷۷م زېږدي کې مرستيال کمېشنر د پېښور سیمې کې مقرر شو چې برسېره پر خپلې پوځي دندې ېې د پښتنو په ژبې ، دود او قبايلو باندې هم مالومات راټولول. د سپټمبر ۱۸۷۸زېږدي کې دی د برتانوي پلان له مخې د افغانستان په ماموريت وگمارل شو چې په دې لړ کې د افغانانو لخوا ېې په خيبر دره باندې د تگ راتگ بډوالی وښودل شو. د مې مياشت په ۱۸۷۹م زېږدي کې انگرېزي ـ هندي پوځ افغانستان باندې يرغل وکړ او پدې وخت کې د افغانستان پاچا امير شېر علي خان په يوازې حالت کې مړ شوی و او د هغه ځوی امیر محمد يعقوب خان ېې ځای ناستی و . امير يعقوب خان او د گندمک تړونليک د هند وايسرا په کابل کې د يعقوب خان د حکومت له پيل کېدلو سره سم هغه ته وليکل، چې باید د برتانيې يو دايمي هيات په کابل کې ومني. يعقوب خان دا خبره له هغو کسانو سره، چې د امير شېر علي خان سره د مزار شريف په سفر کې ملگري و، مطرح کړه او هغوی ټولو ورته ووېل، چې په برتانيه اعتماد ونه کړي او د روسيې سره دوستي وکړي. البته يعقوب خان د هغوی مشوره ونه منله او د انگرېزانو دا وړانديز ېې ومانه چې وېل ېې، د هغوی له قواؤ سره دې گندمک په سیمه کې وگوري مخکې له هغه چې يعقوب خان گندمک ته ولاړشي ، هغوقبايلو ته ېې چې د انگرېزانو سره په جگړه لگيا وه، يوه اعلاميه خپره کړه. هغوی ته ېې ولیکل چې د کافرانو څخه ونه وېرېږ او دې به د هغوی پر ضد د غازيانو يوه لويه قوه تنظيم کړي. البته دغه اعلاميه د انگرېزانو لاسته ورغله، خو د انگرېزانو له خوا ټاکل شوي استازي لويس کېوناري په هغې کې ری ونه واهه او د يعقوب خان سره ېې د گندمک تړونلیک لاسلیک کړ. د انگرېزانو له قوله چې د تړونلیک په هکله داسې وايي، ددې تړونلیک له مخې افغانانو د انگرېزانو استازي ته په کابل کې د اوسېدو اجازه ورکړه .کېوناري تر هرچا ښه پوهېده، چې افغانستان ته تلل او په کابل کې وظيفه اشغالول څومره د خطره ډک کار دی، مگر هغه خپل ځان او ملگري دې خطر ته ورکړل او د افغانستان د امير په دربار کې ېې د برتانيې استازيتوب ومانه. سرچينې
د گندمک تړون

د ګندمک تړون د افغان انګلیس سره په دویمه جګړه کې د امیر شیر علی خان د ماتې وروسته چې نوموړی بیا د افغانستان شمال ته وتښتید، په ۱۸۷۸ز کال په مې میاشت کې د نوموړی د زوی امير محمد يعقوب خان او لوی بریتانیا ترمتځ امضا شو. د گندمک په پرېکړه تړون کې د څلورو مهمو پرېکړو يادونه شوې: د افغانستان حکومت به د برتانيې د سلاح او مشورې څخه پرته د هېڅ خارجي هېواد سره اړيکه نه ټينگوي . په کابل او د اړتيا په وخت کې به د افغانستان په نورو سيمو کې د برتانيې دايمي استازی منل کېږي . برتانيه به د خيبر د درې او د کرم ، پښين او سيوي کنټرول اخلي . امير ته به له کاله شپېته زره پونډه ورکوي .
د افغانستان د فوټبال فدراسيون

د افغانستان د فوټبال فدراسیون په کال ۱۹۲۲ ز کې جوړ شوی او په د ۱۹۴۸ کال راهیسې د فیفا غړیتوب لري. او له کال ۱۹۵۴ کل راهیسې د آسیایي فوټبال د فدراسیون غړیتوب یی هم تر لاسه کړی، فوټبال په افغانستان کې
فيفا

فیفا یا د فوټبال نړیواله اتحادیه چې د فرانسوي ژبې د جملې لنډونی دی. په نړیواله کچه باندې په فوټبال پورې تړلې د اړوندو چارو د اداره کولو یو نړیوال سازمان دی چې مرکز یی د سویس د هیواد د زوریخ په ښار کې موقعت لري. فیفا د فوټبال په اکثرو تورنمنټونو باندې د نظارت او سازمان ورکونې حق لري په تیره بیا د فوټبال په نړیوال جام باندې چې له کال ۱۹۳۰ څخه راپدیخوا ترسره کیږي. او فیفا لاتر اوسه پورې ۲۰۸ غړی لري. سرچينې
ارغنجخواه ولسوالۍ

ارغنجخواه د افغانستان د بدخشان په ولایت کې یوه پرته ولسوالۍ ده. دغه ولسوالۍ په کال ۲۰۰۵ کې د یفتال سفله د ولسوالۍ په یوه څنډې کې جوړه شوې وه. چې په خپل ځآن کې د فیص آباد له ولسوالۍ څخه شکل اخیستی. چې د دې ولسوالۍ د وکړو شمیر د ۱۲۰۰۰ وکړو په شاوخوا کې اټکل شوي. سرچینې نیمگړی لیکنۍ
ارگو ولسوالۍ

د ارگو ولسوالۍ د افغانستان د بدخشان ولایت یوه ولسوالۍ ده. چې دغه ولسوالۍ په کال ۲۰۰۵ کې د فیض آباد ولسوالۍ له یوې برخې څخه جوړه شوې وه او همدارنگه دا ولسوالۍ د ۴۵۰۰۰ زرو کسانو اوسیدونکو لپاره کور دی. سرچینې
لمسنالۍ

لمسنالۍ انگریزي: یا یو نغوتونې وزله مخکښه لمسیدونکی حسگر دی. چې کولای شي په یوې ځانگړې سطح باندې اړوند د کارونکي د گوتو خوځښت د هماغه ځای پر پرده باندې وژباړي. نغوتونې وزله د سولگر ننوتې وزلې
راټکو مېلادېچ

راټکو مېلادېچ سربي: د مارچ مياشتې په ۱۲ مه، ۱۹۴۲ يا ۱۹۴۳ ز کال کې، زېرېدلی ده. جنرال مېلادېچ د ډله ييزې وژنې او بشريت ضد جنايتونو له تورونو سره مخامخ دی. پر مېلادېچ د شاوخوا ۷۵۰۰ بوسنیايي مسلمانانو چې ماشومان او ښځې هم په کې دي، د وژلو تور دی، چې نوموړي په ۱۹۹۵ کال وژلي او همدارنگه د ۱۹۹۲ او ۱۹۹۵ کلونو ترمنځ د بوسنیا د جگړې پر مهال د جنگي جرمونو تورن بلل شوی. مېلادېچ د ۲۰۱۱ ز کال مې مياشتې په ۲۶ مه ورځ د سربیا پلازمېنې بلگراد په شمالي لازاریفو کې له ۱۷ کلن تبعید وروسته ونیول شو. سرچينې
تاله او برفک ولسوالۍ

د تاله او برفک ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۳،۰۷۳ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
خنجان ولسوالۍ

د خنجان ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۶،۰۵۱ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
خواجه هجران ولسوالۍ

خواجه هجران ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده چې . سرچينې د بغلان ولسوالۍ
خوست او فرنگ ولسوالۍ

د خوست او فرنگ ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۱،۳۷۷ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
ده صالح ولسوالۍ

ده صالح ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. د کال داټکل له مخی یاده ولسوالۍ وګړې لرې. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
دهنه غوري ولسوالۍ

ډنډ غوري ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۷،۶۱۳ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
دوشي ولسوالۍ

د دوشي ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۸،۶۸۱ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
فرنگ او غارو ولسوالۍ

د فرنگ او غارو ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده یادی ولسوالۍ په کال کې وګړې لرل. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
گذرگاه نور ولسوالۍ

گذرگاه نور ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده پخوانی نوم یې غارو او په کال کې ولسوالۍ ونومول شوه. په کال کې ددی ولسوالۍ نفوس تنه وو. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
ناهرين ولسوالۍ

د ناهرين ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۸،۰۶۸ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
نوی بغلان ولسوالۍ

د نوي بغلان ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱۹،۶۰۷ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بغلان ولسوالۍ
اېشېريکيا کولي

اېشېريکيا کولي په انگرېزي: په عام ډول د . په نوم هم يادېږي چې د تيوډور اېشېريک په نوم نومول شوې د گرام-منفي د ډلې يوه ميله-وزمه باکټېريا ده چې په عامه توگه د تودې وينې ژوانديو د کولمې په ښکتنۍ برخه کې موندل کېږي. د اې. کولي اکثره کړۍ بې ضرره دي، خو ځينې کړۍ يې لکه سېروټايپ :، په انسانانو کې د خواړو زهرجن کېدنې د ناروغۍ سبب گرځي چې ډېر ځل په پرمختللو هېوادونو کې له بازار نه د يوه توليد د بېرته ستنولو لامل گرځي. د دغې باکټېريا بې ضرره کړۍ د کولمو د نورمالې فلورا برخه جوړوي چې د بدن په مېټابوليکي کړنو کې اهمې دنده ترسره کوي، همداراز د دغې باکټېريا گټورې کړۍ د پالونکي په بدن کې د وېټامين د جوړولو تر څنگ په کولمو کې د نورو زيانمنو باکټېرياگانو د نفوذ مخه هم نيسي. سرچينې
ميل می ۸

ميل می ۸ په روسی:- یوه روسی وړونکي هلیکوپتر دی. دغه هلیکوپتر د نړی تر ټولو زیاته برخه هلیکوپتر جوړوی. دغه هلیکوپتر د کازان په ښار کی په تاتارستان کی د هلیکوپتر جوړولو شرکت په روسی: لخوا جوړېږی. میل می-۸ د پوځونو لپاره او د غیر پوځی اسعمالونکی لپاره جوړېږی. تاریخ میل می ۸ په ۱۹۶۱ کال کی طرح شو. لمړی الوتنه يی په ۹ یولیو ۱۹۶۱ کال کی عملی شوه او شوروی پوځ دغه هلیکوپتر ځخه په رسمی ډول په ۱۹۶۵ کال کی کار واخیست. میل می ۸ د مختلفو هېوادونو لخوا استعمال شوی دی. روسي هلیکوپترونه
درونکښ

درونکښ په انگرېزي: چې په عربي جرثقيل نومېږي د ودانولو يوه تخنيکي وسيله ده چې درانده بارونه او پېټي او يا هم د ودانولو توکي له يوه ځای څخه بل ځای ته لېږدوي او يا هم له زمکې څخه پورته د ودانيو په دنگو برخو ته لېږدوي. درونکښ په عامه توگه د انسان په نسبت ډېر زيات وزن اوچتولو صلاحيت لري ځکه ددې استعمال په ټولو تعميراتي کارونو کې کيږي۔ درونکښ په لومړي ځل يونانيانو جوړ کړی وو هغه وخت به دونکښ د لرگي څخه جوړولی کېدلو ، چې کله به يي په درونکښ وزن اوچتاو نو يو ځناور لکه اسپه يا خر به يي په پړي د درونکښ سره وتړولو او د هغه د زور په ذريعه به يي پرې وزن اوچت کړو۔ وروستو ورو ورو درونکښ کې پرمختگ وشو او د اوسپنې او نورو داسې کلکو څيزونو څخه جوړ شو۔ درونکښ کې ډېر قسمونه وي لکه ټاور کرېن،ميني کرين او داسې نور ډېر۔د هر قسم درونکښ يو ځانله کار وي لکه مثال په توگه د ټاور کرېن کار دا دی چې لوی لوی ودانو سر ته څيزونه پورته کړي،د ميني کرين کار دا دی چې وړو دوکانونو ته څيزونه پورته کړي۔ نور ولولئ منجنيق
دينپوهنه

دينپوهنه په عربۍ کې الإلهيات په انگرېزي: په یوناني کې یعنی الله یا اله كلمه قول هغه منطقي او سيستماتيکه زده کړه ده چې د اله ، روحانیت او د دين اغېزو او رښتينولۍ په اړه څېړنې په کې ترسره کېږي. دینپوهان هڅه کوي چې په منطقي ډول سره اله یا الله د شتون مسئله د بحث او مباحثې له لیارې حل کړي. د پوهې د دغه ډگر زده کړې د ځانگړو ديني مرکزونو تر څنگ په پوهنتونونو او ديني مدرسو کې هم ترسره کېږي. پوهنه
زلمی هېوادمل

زلمی هېواد مل د افغانستان يو ليکوال دی چې سياست کې هم لاسبری دی .دی په کال ۱۹۵۱م زېږدي کې ۱۶م د دسمبر د علي خېلو په کلي کې د لغمان ولایت په مرکز کې زېږېدلی . د ۲۰۰۱م زېږدي راهیسې د افغانستان جمهوري ریاست فرهنگي او پوځي سلاکارانو څخه يو زلمل هېواد مل و .او د دوست محمد دوست له شاګردانو څخه وه. مخینه زلمی هېوادمل د افغانستان د لغمان ولایت مرکز کې زېږېدلی دی . زده کړې زده کړې خپل پلرني ولایت لغمان څخه د تېرگړو سیمې کې پیل کړي بيا د روښان لېسې څخه کال ۱۹۶۸م زېږدي کې فارغ شوی . همدارنگه یې خپل د لسانس زده کړې د ژورنالیزم په پوهنځي کې د کابل له پ،هنتون څخه ترسره کړي بيا یې ماسټري د فارسي ژبې ادبياتو کې بشپړه کړې . د ۱۹۹۲م زېږدي راهیسې پېښور ته کډوال شو چې هلته یې د ختيځو ژبو په څانگه کې له پېښور پوهنتون څخه کال ۱۹۹۴م زېږدي کې ترسره کړي . د افغانستان د علومو اکاډمي لخوا د ختيځو او په ځنگړي توگه د پښتو ژبې په ادبياتو کې د تحقیق پخاطر د سرمحقق دجه ورپه برخه شوې . دندې د افغانستان د علومو اکاډمۍ مسلکي غړی . د امريکا پر مټ جوړې شوې کابينې کې د پخواني هېوادمشر کرزي د امنیت چارو سلاکار ، د پولیسو روزلو په لړ کې لارښود او د کرزي د ویناؤ فرهنگي غړی . لیکلي اثار ادبي تاریخ او د ادبي تاریخ منابع ۱۶ ټوکه ـ تر دوه سؤو زیاتې مقالې. د پښتو ادبياتو تاریخ دوه ټوکه چاپکال د پښتو نثر اته سوه کاله چاپکال م.ز متن څېړنه ـ د پښتو او دري ژبو تر ۳۵پورې متنه په څو ټوکونو کې د پنځه سؤو څخه زیاتې څېړنیزې مقالې د علمي مقالو او سیمینارونو تدوین ـ د لیکوال ۳۰ ټولگې د خبرونو او رپوټونو لیکنې . فولکلور پوهنه ـ دوه ټوکه تر پنځو سؤو راز راز مقالې جغرافيا ـ درې ټوکه ترجمې ـ شپږ ټوکه چې د دېرشو شاوخوا مقالې پکې رانغاړل شوي د معاصرو اثارو تدوین ـ تر ۱۶ ټوکو پورې اخباري او نورې متفرقې مقالې ـ درېسوه پاڼو پورې سرچينې د اکبر د اطلاعاتي او نشراتي منابعو مرکز افغان سياستوال پښتانه ليکوال
گوهر رحمان گوهر

گوهر رحمان گوهر په انگرېزي: يو پښتون راډيو ژورنالسټ ، وياند، شاعر او ليکوال دی . زده کړې دندې په بي بي سي راډیو پښتو څانگه کې خبريال ، وياند او خپرونې جوړوونکی . لیکلي اثار دکتاب نوم : قرآن او ساینسپه يو ټوک کې دليکوال له بيا کتنې او سمونې سره قرآن او ساينس د ښاغلي گوهر رحمان گوهر په زړه پورې علمي اثر دى، چې نوموړي پرې كلونه زيار وېستى دى. دا اثر مخكې په بېلو بېلو ټوكونو كې چاپ شوى و. همدا زنگه څو شعري ټولگې هم لري . سرچينې د دانش خپرندويه ټولنه پښتانه شاعران پښتانه ليکوال د بي بي سي راډيو خبريالان
تېشکان ولسوالۍ

د تېشکال ولسوالۍ د افغانستان د بدخشان ولایت له ۲۹ ولسوالیو څخه یوه ده. چې دغه ولسوالۍ په ۲۰۰۵ کال کې د کشم ولسوالۍ له یوې برخې څخه جوړه شوې او د کابو ۲۳۰۰۰ کسانو لپاره کور دی. سرچینې
غږلېږدی

غږلېږدی یوه مخابراتي وزله ده چې چې راستونکي ته د غږ لیږد ترسره کوي غږلیږدی مخابرات
جورم ولسوالۍ

د جورم ولسوالۍ د افغانستان په بدخشان ولایت کې پرته یوه ولسوالۍ ده چې دغه ولسوالۍ وکړي اوسیدونکي لري. د افغانستان د هندوکش د غرونو د لړۍ لوړه څوکه په دې ولسوالۍ کې ده چې متره لوړوالی لري.
خواهان ولسوالۍ

د خواهان ولسوالۍ د افغانستان د بدخشان ولایت د ۲۹ ولسوالیو له ډلې څخه یوه ده. یاده ولسوالۍ کیلومتره مساحت او وګړې لري. خواهان په کال کې ولسوالۍ ونومول شوه، ددی ولسوالۍ وګړي په دري ژبه خبری کوې.
شغنان ولسوالۍ

د شغنان ولسوالۍ د افغانستان د بدخشان ولايت اړوند ولسوالۍ ده دا ولسوالۍ وګړې او کیلومتره مساحت لرې.
شهربزرگ ولسوالۍ

د شهر بزرگ ولسوالۍ د افغانستان د بدخشان ولايت اړوند یوه ولسوالۍ ده. مرکز یې خرده کان او مساحت یې کیلومتره دی. یاده ولسوالۍ وګړې لري چې په دري، ازبکي او تاجیکي ژبو خبری کوې.
شېکي ولسوالۍ

د شېکي ولسوالۍ د افغانستان د بدخشان ولايت اړوند یوه ولسوالۍ ده چې اوسیدونکي لري مساحت یې کیلومتره او کارې ژبه دري ده .
کوران و منجان ولسوالۍ

کران او منجان د بدخشان ولايت له ولسوالیو څخه یوه ده چې وکړې لري.
کوف آب ولسوالۍ

کوف آب په بدخشان ولايت کې موقیعت لرې چې د وګړو شمیر یې ته رسیږې. مرکز یې قلعه کوف او په کې ولسوالۍ شوه. کوف آب ولسوالۍ کیلومتره مساحت لرې او وګړې یې په دري ژبه خبری کوې. ژبی او کلتور پوهنه او رسنۍ تاریخ او موقیعت
کوهستان ولسوالۍ (بدخشان)

د بدخشان کوهستان ولسوالۍ یاده ولسوالۍ په میلادی کال کې ولسوالۍ شوه وګړې لري او کیلومتره مساخت.
وردوج ولسوالۍ

وردوج د بدخشان ولايت يوه ولسوالۍ ده چې په کال کې د بهارک ولسوالۍ نه جداشوه دا ولسوالۍ وګړې او کیلومتره مساحت لرې. د وردوج ولسوالۍ وګړې تاجک او پاتی سلنه ازبکان دي.
ياوان ولسوالۍ

ياوان د بدخشان ولايت يوه ولسوالۍ ده. مساحت یې کیلومتره او نفوس یې تنه دي. د ولسوالۍ جوړښت کال مرکز یاوان او مروجه ژبه پکی دري ده.
يفتال سفله ولسوالۍ

يفتل پایین د بدخشان ولايت يوه ولسوالۍ ده. د یفتل ولسوالۍ خلک د یفتلو قوم اړوند چې ریښه یې د یفتلې امپراتوری پوری رسیږې. یفتلې امپراتوری څلور قرنه حکومت وکړ چې د کابل بالا حصار دیوال هم ددی امپراتورئ اړوند دی. ددی ولسوالۍ نفوس او مساحت یې کیلومتره دی . یفتل په کال کې د ولسوالۍ نوم خپل کړ. نیمگړی لیکنۍ
يمگان ولسوالۍ

يمگان د بدخشان ولايت يوه ولسوالۍ ده نفوس شمیر یې او مساحت کیلومتره دي.
سردار محمد يوسف خان

ډگروال سردار محمد يوسف خان ۱۸۵۵ - د افغانستان يو پوځي افسر او جگپوړی چارواکی و. هغه د سردار محمد نادر شاه، سردار محمد هاشم خان، سردار شاه محمود خان او سردار شاه ولي خان پلار او د افغانستان په سياسي تاريخ کې يو ښکېل شخصيت و. سردار محمد يوسف خان د سردار محمد يحيا خان زوی و. افغان سرداران
اسيا پېسفيک

اسيا پېسفيک په انگریزی: - د ارام سمندر سيمه یا اِی-پَک ته وايي، په دې سيمه کې د ختيځې اسيا زياته برخه شامله ده.د ارام سمندر اصطلاح د ٨٠يمې ميلادي لسيزې په پاى کې دود شوه . د آسیا جغرافیا
سادرملنه

سادرملنه په انگرېزي: يوه طبي څانگه ده چې د عقلي او عصبي ناروغيو د درملنې لپاره ځانگړې شوې. په عقلي او عصبي ناروغيو کې د احساسي، کړو وړو اړونده، فکري او د پوهاوي اړونده گڼ شمېر ناروغۍ او ناسوبمنۍ شمېرل کېږي، چې د بېلابېلو درملو په مرسته يې درملنه ترسره کېږي. په بله وينا سادرملنه د عقلي او عصبي ناروغيو طبي درملنې ته وييل کېږي چې د دغې طبي څانگې کارپوه سادرملگر بلل کېږي. د درملگرۍ څانگې
لرغونې پاړسي

لرغونې پارسي په پارسی:زبان پارسی باستان د ایران د لویدیځو ژبو څخه یوه پخوانی ژبه ده چی په پخوانی ایران کی ویل کېده. په څلورمه پېړی کی د هخامنشیانو د واکمني رسمی ژبه په توکه ومښال شوه. پخوانی پارسی د هخامنشیانو د حکمرانو په وخت کی د نژدې ختیځ په بیلو بیلو سیمو کی پراخه شوه. توری د هخامنشیانو په واکمنې کی پخوانی پارسی، آرامی ژبه او اکدی ژبه رسمی ژبې ولې. د پاچا کارمندانو په ځانگړی ډول د رسمی یادښتونو لپاره د آرمی ژپې څخه کار اخیست. دغه آرمی ژبه د مېخي ليکدود په واسطه لیکل کېده. په شپږمه ز. پیړۍ کې د داریوش ۱ په سپارښتنې نوي لیک دود جوړ شو، چې په ډ برینو څلو کې د حک کولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېده. د پارسی مېخی لیک ۳۲ توری لری چی په حقیقت کی سیلابونه څپې دی. د دغو تورو برسیره علامه کوږ مېخ وجود لری چی کلمی سره بیلوی او پنځه خاصی علامې میخونه شته چی پاچا، خدای، اهورامزدا د خدای نوم، هېواد، خاوره معنی لری. پاجا خدای اهورامزدا هېواد خاوره د خاصو میخونو کارول ضرور نه دی پدی معنی چی د مثال په توگه د پاچا کلمه کېدای سی په یو خاص میخ او یا اتو سیلابو څپو لرونکو تورو باندی ولیکل سی. پخوانی ژبې پاړسي ژبه ژبې
اينه

اينه په انگرېزي: په شمزۍ دارو او نورو ژويو کې يو حياتي اورگان دی. دا اورگان د انسانانو او ژويو په بدن کې ډېرې دندې ترسره کوي چې په دغو کې د بدن نازهرجن کول، د پروټينو جوړښت او هضمي کړنو کې اړين ژونکيميايي توکي جوړول دي. د ژوندي پاتې کېدو لپاره اينه يو اهم اورگان دی، که څه هم چې د اينې ډايليسېز د لنډې مودې لپاره کارېدلی شي خو دم مهال داسې هېڅ کومې لارې چارې نشته چې د اينې د نشتون جبران کړي. د بدن همدا غړی په استقلاب کې ډېر اهم رول لري او په بدن کې يو شمېر کړنې لکه د گلايکوجن زېرمه، د وينې د سرو توکو تجزيه، د پلازما د پروټينونو جوړښت، هورموني توليد او د بدن نازهرجن کول د اينې له اهمې دندو شمېرل کېږي. اينه د پرين نه لاندې د گېډې په سيمه کې ځای پر ځای ده. دا اورگان يو الکلاين مرکب چې د تريخوب يا صفرا په نوم يادېږي جوړوي. د تريخوب دنده د بدن د شحمياتو هضمول دي. اينه له يو ځانگړي ژونپوهنيز ووب نه جوړ دی چې د ډېرې لوړې اندازې ژونکيميايي تعاملونو د زغملو او اداره کولو توان لري، په دغو ژونکيميايي تعاملونو کې د وړو او پېچلو ماليکيولونو جوړېدنې او ماتېدنې نغښتې دي، چې د حياتي کړنو لپاره ډېر ضروري دي. په طبي چارو کې اينې ته د هېپاټو يا هېپاټېک په نوم اشاره کېږي، دا اصطلاح د يوناني ژبې د هېپر له نوم نه راوتلې چې د اينې په مانا دی. په عربي ژبه اينې ته کبد وييل کېږي. اناتومي اينه يو سور-نسواري رنگه اورگان دی چې په بڼه او په کچه څلور ناموزونه لېرگۍ لري. د يوې انساني اينې تول له . - . کيلوگرامه وي، دا يو نرم، گلابي-نسواري رنگه، مثلثي اورگان دی. دا په انسان کې تر ټولو لوی داخلي اورگان د بدن څرمن تر ټولو اورگانونو لوی اورگان دی او تر ټولو لوی غباندی دی. دځیگر داخلي جوړښت څه ډول دی ځیگر له گڼو حجرو جوړ شوی دی چې دبیلابیلو موادو د ترشح لپاره فعالیت کوي دځیگر حجرې په داسې بڼه سره یوځاي شوي دي چې یوه لاره یې سره نغاړلې د ه او دغه لاره یامجرا دصفراوي موادو دتشولو دنده لري صفرا دځیگر د حجرو په وسیله جوړیږي او دوړو نلکو په وسیله لوې لارې یا نلکې ته ورځي دغه وړې لارې هم یو بل سره گنډل شوې دي او بالاخر ه درستې په یوې لارې کې تشیږي دغو لارو ته صفراوي لارې وايي. دې ته په پام سره چې ځیگر له دوو لویو برخو یا لوپونو جوړ شوی دی نوله هرې برخې چې صفراوي نلکه رواځي دهماغه لوپ یا برخې په نوم یادیږي یعنې ښۍ او چپه صفراوي لاره یې بللې دي چې دغه دواړه لارې هم سره یوځاي کیږي او په گډه صفراوي کڅوړې ته تشیږي . صفراوي کڅوړه چیرته ده ؟: صفراوي کڅوړه گلابي رنگ لري اودځیگر په ښکتنۍ برخه کې له دغه غړي سره نښتې ده صفراوي لارې چې په ځیگرکې تیرې شوې دي په گډه خپله صفرا چې دځیگر حجرې ېې جوړوي دغې کڅوړې ته تشوي . صفراوي کڅوړه څه دنده لري صفراوي کڅوړه درې اساسي دندې لري لومړی داچې دصفرا زیرمتون دی يعنې صفراپکې ساتل کيږي .دغه ماده په پر له پسې ډول ځیگر کې جوړیږي خو یوازې داړتیاپه وخت کولمو ته تويږي نو صفراوي کڅوړه صفراوي ماده ساتي اوپه مناسب وخت کې دهورمونونوپه ځواب کې دغه کڅوړه ځان راټولوي او خپله صفرا کولموته آستوي دا دصفراوي کڅوړې دوهمه دنده ده او ددغې کڅوړې دریمه دنده دصفراغلیظه کول دي .په هغې موده کې چې صفرا په کڅوړه کې پاتې کیږي له هغې ضافي اوبه جذب کیږي په دې ډول نه پریږدي چې اضافي اوبه له بدنه ووځي . سرچينې اناتومي
مقبول فدا حسین

مقبول فدا حسین د هند يو نامتو انځورگر او د هند په پیکاسو مشهور و. مقبول فدا حسین چې په ایم ایف حسین مشهور و، په خپل هنري ژوند کې گڼې جایزې گټلي او د خپلو اثارو د خرڅلاو له درکه یې په ملیونونو ډالره گټلي وو. دی په عین حال کې د هند ښايي تر ټولو جنجالي انځورگر هم و. په ځلونود خپلو رسامیو خاطر په محکمه کې دوسیې ورته جوړې شوي او محکمې برات ورکړی. د ده لوري د هندوانو د لوڅو الهو د انځورونو کښلو د هندویزم پیروان سخت پارولي وو. د هندي مذهب پیروانو پر فداحسین تور لگولی چې چټیات انځوروي. دی په ۲۰۰۶ ع کال له هنده قطر ته لاړ او په ۲۰۱۰ کې یې د قطر تابعیت ترلاسه کړ. ده په خپل ژوند کې د بالیووډ لپاره هم دوه فلمونه جوړ کړي خو دواړه یې ناکامه شول. فدا حسین له څو کاله جلاوطنۍ وروسته د لندن په یوه روغتون کې د ۹۵ کلنۍ په عمر ومړ. سرچينې
اشکامش ولسوالۍ

د اشکامش ولسوالۍ د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۱،۱۵۳ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
بنگي ولسوالۍ

بنگي ولسوالۍ د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۸،۱۹۷ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
بهارک ولسوالۍ (تخار)

د بهارک ولسوالۍ د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. بهارک ولسوالۍ د تخار ولايت لومړۍ درجه ولسوالۍ ده حاصل خيزه زراعتي ځمکې او ډېرو روانو لرلو سره پېژندل شوې ولسوالۍ ده دا تخاريانو منځ ښه شهرت څخه برخمنه ده تخار يو له هغو پخوانيو ښارونو څخه دی چې پخوا د تخارستان او بهارستان په نامه هم ياد دې ده ،دغه ښار د کوشانیانو په وخت کې الان شي په نوم هم ياد شوی اوسمهال بهارک په نامه يادېږي. د بهارستان نوم ، د غالبا ښار د اسلامي دورې په وخت کې ورته کېښودل شوی، خو وروسته بیا د مغلو درنې جګړې ډېر ورانۍ له امله ډېر ويجاړ شو ، د تاريخ په اوږدو کې د بهارک په یاد شوی. جغرافيايي سيمه بهارک ولسوالۍ د تالقانو ښار په پنځلس کيلو ميټرۍ د ولايت مرکز شمال ختيځ افغانستان په ثاينه درجې طول البلد ختيځ ثانيې دقيقې او درجې طول البلد شمال موقعيت لري. سيمه کيلو مټره مربع ده. له سمندر اوبو څخه جګوالی لري. شاواخوا سيمه بهارک ولسوالۍ چې موږ يې يادونه کوو ، له شمال ختيځ لوري هزار سوموچ ولسوالۍ، لويديځ لوري ته د کندوز ولايت دشت ارچي ولسوالۍ ،شمال لوري ته خواجه غار ولسوالۍ ته، او جنوب لوري ته د تالقانو ښار ته سره وصلېږي. نفوس تراوسه کومه دقيقه سر شميرنه نه ده شوې ، کلي او مرکز سره د اټکل لمخې شپږ نوې زره کسان ژوند کوي . واټن له مرکز ولسوالۍ تر تالقان او نورو نږدې ولسوالۍ او ولايتونه. له مرکز ولسوالۍ تر تالقانو ښار کيلومټره واټن لرې له مرکز ولسوالۍ تر خواجه غار ولسوالۍ کيلومټره واټن لرې. مشهور کلي بهارک ولسوالۍ کلي لري او پېژندل يا مشهوره کلي يې دادي: شور قودق ،جيده بلاق، مير همبر کوو، سپين جومات، هزاره قرلق، حاجي پهلوان ، ملا راکيټ ، خوجه چنګال شینواری، خروټي، جنګاور ، تخته کوپرک ،مياظفر کلی ،چايله مياخيلو کلی، دوراهي ، بدخشي بالا سید مختار او شرف الدين . ژبې : اوزبيکي؛ پښتو؛ دري قومونه ازبيکان ، پښتانه، تاجکان عربان، مغل، او هزاره ګان په دغه ولسوالۍ کې اوسېږي دغه قومونه خپلمنځي اقتصادي ، تجارتي، خپلمنځي خېښي راکړه ورکړه لري په ازبيکي پښتو دري ژبو خبرې کوي. بهارک ولسوالۍ يو تخمين لمخې ازبکان ٪ سلنه ، پښتانه سلنه تاجکان ، ، سلنه ، عرب او هزاره او داسې نور قومونه سلنه دي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
تالقان ولسوالۍ

د تالقان ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۹۴،۴۷۱ وگړو ته رسېږي. دا ولسوالۍ د تخار ولايت منځۍ مرکز دی. سرچينې د تخار ولسوالۍ
چال ولسوالۍ

چال ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۴،۵۹۶ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
چاه آب ولسوالۍ

د چاه آب ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۴،۱۵۱ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
خواجه بهاوالدين ولسوالۍ

د خواجه بهاوالدین ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۶،۲۸۰ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
خواجه غر ولسوالۍ

د خواجه غر ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۴،۹۰۹ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
درقد ولسوالۍ

د درقد ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده چې د مېشتو خلکو شمېر یې ۲۵،۷۷۱ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
دشت قلعه ولسوالۍ

د دشت قلعه ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۵،۳۴۷ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
رستاق ولسوالۍ

د رستاق ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۳۲،۳۱۵ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
فرخار ولسوالۍ

د فرخار ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۷،۸۶۴ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
کلفگان ولسوالۍ

د کلفگان ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۸،۱۲۲ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
نمک آب ولسوالۍ

د نمک آب ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱،۵۶۳ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
هزار سموچ ولسوالۍ

د هزار سموچ ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹،۷۷۴ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
ورساج ولسوالۍ

د ورساج ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۳،۵۰۶ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
ينگي کلا ولسوالۍ

د ینگي ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۹،۳۹۸ وگړو ته رسېږي. سرچينې د تخار ولسوالۍ
چار بولک ولسوالۍ

د چار بولک ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۹،۹۷۵ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
چارکنټ ولسوالۍ

د چارکنټ ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۲،۳۰۶ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
چمتال ولسوالۍ

د چمتال ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۸۱،۳۱۱ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
خولم ولسوالۍ

د خولم ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۹،۲۰۷ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
ده دادي ولسوالۍ

د ده دادي ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۶،۰۰۹ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
دولت آباد ولسوالۍ

د دولت آباد ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۹،۶۳۸ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
زاري ولسوالۍ

د زاري ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۲،۳۶۷ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
شورتپه ولسوالۍ

د شورتپه ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۰،۳۱۴ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
شولگره ولسوالۍ

د شولگره ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۸۵،۲۶۹ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
کلدار ولسوالۍ

د کلدار ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۷،۹۳۲ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
کشنده ولسوالۍ

د کشنده ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۹،۰۸۳ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
مارمل ولسوالۍ

د مارمل ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹،۵۱۰ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
نهر شاهي ولسوالۍ

د نهر شاهي ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۸،۷۹۱ وگړو ته رسېږي. سرچينې د بلخ ولسوالۍ
ميمنه ولسوالۍ

د میمنه ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۸،۰۵۵ وگړو ته رسېږي. دا ولسوالۍ د فارياب ولايت منځۍ مرکز دی. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
المار ولسوالۍ

د الیمار ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۸،۰۵۵ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
اندخوی ولسوالۍ

د اندخوی ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۱،۶۵۶ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
بېلچراغ ولسوالۍ

د بېلچراغ ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۱،۷۰۶ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
پښتون کوټ ولسوالۍ

د پښتونکوټ ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۵۸،۲۵۰ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
خانه چارباغ ولسوالۍ

د خانه چارباغ ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۶،۹۴۳ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
خواجه سبز پوش ولسوالۍ

د خواجه سبز پوش ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۵،۲۶۸ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
شيرين تگاب ولسوالۍ

د شیرین تگاب ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۷۱،۰۶۴ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
دولت آباد ولسوالۍ (فارياب)

د دولت آباد ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۲،۰۷۸ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
قرغان ولسوالۍ

د قرغان ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۷،۱۱۶ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
قرمگل ولسوالۍ

د قرمگل ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۶،۰۹۸ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
قيصار ولسوالۍ

د قیصار ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱۷،۴۷۷ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
گورزيوان ولسوالۍ

د گورزیوان ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۷۲،۴۹۷ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
کوهستان ولسوالۍ (فارياب)

د کوهستان ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۳،۶۱۶ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د فارياب ولسوالۍ
سانسکريت ژبه

سنسکریت ژبه دېوناگري: يوه لرغونې اندو اريايي ژبه ده. ژبې
آيبک ولسوالۍ

ایبک ولسوالۍ د افغانستان د سمنگان ولایت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۸۵،۴۲۷ وگړو ته رسېږي. دا ولسوالۍ د سمنگان ولايت منځۍ مرکز دی. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د سمنگان ولسوالۍ
حضرت سلطان ولسوالۍ

حضرت سلطان ولسوالۍ د افغانستان د سمنگان ولایت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۶،۶۹۰ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د سمنگان ولسوالۍ
خرم او سرباغ ولسوالۍ

خرم او سرباغ ولسوالۍ د افغانستان د سمنگان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۰،۷۰۴ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د سمنگان ولسوالۍ
دره صوفي بالا ولسوالۍ

دره صوفي بالا ولسوالۍ د افغانستان د سمنگان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۲،۴۷۳ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د سمنگان ولسوالۍ
دره صوفي پايان ولسوالۍ

دره صوفي پایان ولسوالۍ د افغانستان د سمنگان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۵،۸۵۸ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د سمنگان ولسوالۍ
روی دو آب ولسوالۍ

روی دو آب ولسوالۍ د افغانستان د سمنگان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۰،۳۵۸ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د سمنگان ولسوالۍ
فېروز نخچر ولسوالۍ

فېروز نخچر ولسوالۍ د افغانستان د سمنگان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱،۷۰۱ وگړو ته رسېږي. دا هم وگورۍ د افغانستان ولسوالۍ سرچينې د سمنگان ولسوالۍ
ژان اېف کوستو

کوستو د ۱۹۱۰ کال د جون په یوولسمه په فرانسې کې وزېږېد اود۱۹۹۷ کال په جون کې مړ شو. ده ترټولو لویه بریا ښايي دا وي چې انسانانو ته یې لاره اواره کړه چې د سمندرونو ژورو ته سفر وکړي. کوستو خورا تکړه ساینس پوه،محقق،مخترع،لیکوال،طبیعت پېژاند او د فرانسې د سمندري ځواک افسروو.د خپل عمر ډېره برخه یې د سمندرونو د تل په کچ کولواو د وحشي حیواناتوپه څېړنه کې تېر کړ. ژان ایف کوستوپه ۱۹۴۰ او۱۹۴۳ کلونو کې له نورو فرانسوي مخترعانو سره یوځای د لامبواو د سمندر په تل کې د گرځېدو وسایل اختراع کړل،د اکولانگ یا د لامبود خاصو کالو ابتدايي وسایلو ته یې انکشاف ورکړاو په دې ډول یې د سمندرونو په تل کې د انسانانو د مطالعو او څېړنو لپاره یونوی باب پرانست. کوستوپه ۱۹۵۳ کې د پټه دنیا یا د سمندر په ژورو کې د یوې ماجرا کشف کیسه په نوم خپل لومړنی کتاب ولیکه. د ده پټه دنیا فلم په ۱۹۵۶ کال د فرانسې د مشهورسینمايي فیستوال کن لومړۍ جایزهد سرو زروخورما وگټله. کوستولومړی یوه ځانگړې وسیله جوړه کړه چې د سمندر په اوبو کې یې تر۳۵۰ مترو پورې لاندې علمي تحقیقات پرې کولی شوای ،وروسته بریالی شوچې دې وسیلې ته انکشاف ورکړي او ترپنځه سوه مترو پورې لاندې لاړ شي. کوستود وحشي حیواناتومدافع، د پټې دنیا د رازونوپلټونکی او د نړۍ د سمندرونود ناپېژندل شویواوبو د پټو رازونورابرسېروونکی وو.ده د نړۍ د طبیعي علومو اوساینس د اکثرو اکاډیمیوغړیتوب درلود. ده په ۱۹۷۷ کې د ملگروملتو د چاپېریال ساتنې ترټولو لوړه جایزه وگټله. سرچینه له تاند څخه فرانسوي پوهان
کشمير

: .سیاسي کیله: د کشمیر سیمه ولسوالۍ، د پیر پنجال محدوده او د کشمیر درې. د څخه د اوبو د دره کې د اصلي، يو حقيقت مستندی له خوا مشهور جیولوجستانو تشریح کوي، او په ګوته کوي چې څرنګه د ځمکې ډېر نوم د ماورای د بهیر څخه اخیستل شوی - اوبه په معني او مانا د . له همدې امله، د کشمیر لپاره د د ځمکې څخه د اوبو وچ ده. يوه تيوري چې د کشمیر نیسي چې د -ميراخان یا یا ، د سمندرګي یا د غره د یو انقباض وي هم شتون لري، د سيګي چې سره چې د د اوبو نم کړل، چې د کشمیر دا په غصب شوو مخکې وه. د ورکوي نوم د کشمیر دره کې شامل دي د ميراخان چې مانا یې د درياب د جهيل يا د د غره. ميرزا په سانسکريت مانا سمندر او یا د احاطې، په پام کې دا د يو شي د پورتني او دا د کشمیر چې نړۍ پوهیږي نن. د ، که څه هم، ، چې له کشمیر مشتق شوي دي زنګ دا. د لرغونی یونانیانو دا په توګه په نامه. -د دول ، چې د سره د د او د .، . په ګوته شوي دي. کشمیر هم باور دی چې د هېواد په مانا له خوا د وي . کشمیری دی د اوسني کشمیر حجا، او په ځينو هيوادونو کې دا ده چې تر اوسه هم په دې لاره شويدی. د سامي اصلي نوم خاشرود په چې دا مانا لري چې په مورنۍ لهجه يو ژور مخرېوند يو قوم، باور دی چې په بنسټ د کاشان او کاشغر د ښارونو، سره له د کسپین د قوم اشتباه نه شي د ځمکې او د مامور. په توګه څخه چې د کشمیر هم له هميشه مشتق شو پېژندل شوي دي. دا په نامه د لرغونو يونانيانو له خوا. په کلاسیک ادب غوښتنه دا . . . . ، فرهنګ او د کشمیر د سیاسي تاریخ ، ټوک. د نوي ډیلي: .. ، .، مخونه - ، چې په زیږدیز کال د کشمیر څخه لیدنه وکړه چې دا ---بيشکه چې په نامه. ورونکې په نامه دا ، مانا د واورين . دا دی او د سيندونو، حوضونو او د ځمکې شوي دي. د جهلم سيند بهيږي د دره ټول اوږدوالي. کشمیر د هند ځمکپوهنه
بلوچستان

بلوچستان د يوې سيمې نوم دی چې په آسيا کې پرته ده. بلوچستان ننورځ پر درې برخو وېشل سوی دی چي ټوله لويه حصه يي پاکستان کې ده چي صوبه بلوچستان په نوم بللي کيږې؛ او دوېمه حصه ايران کې ده چې سيستان و بلوچستان ورته وائي او دريمه حصه وړه غوندې په افغانستان کې ده. سرچينې بلوچستان
مردان ولسوالۍ

مردان ولسوالۍ د پاکستان د خيبر پښتونخوا ولايت يوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۴۶۰،۱۰۰ وو. سرچينې د خيبر پښتونخوا ولسوالۍ خيبر پښتونخوا
آقچه ولسوالۍ

اقچه د جوزجان ولايت يوه ولسوالۍ ده چې په کال کې د وګړو شمیر نفره وو.