شمالي قطبي سمندر

شمالي قطبي سمندر شمالي منجمد سمندر یاهم شمال منجمد سمندر د نړی د هغو سمندرونو څخه دی چی په شمالي قطب کی د امریکا، آسیا او اروپا په منځ کی پروت دی. مساحت یی ۱۴ میلیونه کیلومتره مربع دی چی اوسطی ژوروالی یی ۱۳۲۸ متره رېسیدلی سی. د سمندر سطح د یخ په واسطه پوښل شوی دی. مگر په اوس وخت کی د سمندر د یخ دغه پوښ د مځکې د کرې د تدویجی گرموالی په سبب کم شوی دی. د دغه سمندر په ژورو کی بیلا بیل تر اوبو لاندی بحری حیوانات شته. د سمندر په اوبو کی په څانگړی ډول نهنگان او سمندری نولی ژوند کوي. په ۱۹۵۸ کال کی امریکایی اټمی محت بحری بیړۍ اوبتل لمړی ځل د یخ تر پوښ لاندی ولامبل او د شمال تر قطب پورې ورسېده. د سړی جگړې په وجت کی شوروی اتحاد او امریکا د شمالی سمندر اوبو تحقیق کول او خپل اوبتلونه شمالی سمندر ته ولېږل. په ۹۰ کلنو کی په دی سمندر کی د گاز او نفت ذخیرې کشف شوې. د شمالي قطب سمندر د نړۍ د پينځو سترو سمندرونو له ډلې تر ټولو کوچنی او رغی يا سطحي سمندر دی. دا سمندر نږدې ۱۴۰۶۰۰۰۰ کیلومتر مربع ۵۴۳۰۰۰۰ ميل مربع سيمه پوښي او د ټولو سمندرونو د تر ټولو سوړ سمندر په توګه هم پېژندل کېږي. د اوبو نقشه کولو نړیوال سازمان يې د يوه سمندر په توګه په رسميت پېژني، که څه هم ځيني سمندرکښونکې ورته د شمالي قطب مديترانه يي سمندر وايي. ياد سمندر نږدې د اتلانتيک سمندر د يوې خولې مدخل په توګه هم تشرېح شوی دی او د ټول رانغاړونکي نړيوال سمندر د بېخي شمالي اړخ په توګه هم ورته کتل کېږی. د شمالي قطب سمندر د شمالي څنډې په منځ کې د شمالي قطب سيمه راشاملوي او نږدې جنوب ته غځېږي. دا سمندر د يوريشيا او شمالي امريکا له لورې احاطه شوی دی او پولې يې د نقشه کښۍ بڼې تعقيبوي، چې د ارام سمندر اړخ ته يې او اتلانتيک سمندر لوري ته يې پراته دي. د دې سمندر ډېره برخه د ټول کال پر مهال او زياتره وخت د ژمي په موسم کې، په بشپړ ډول د سمندري کنګل په واسطه پوښل شوې ده. د سمندر د سطحې د تودوخې درجه او مالګينتوب په مسوسمي ډول د کنګل د وېلې کېدلو او کنګل کېدلو له امله توپير کوي، مالګينتوب يې په منځني ډول د پينځو سترو سمندرونو په پرتله د ټيټ تبخير، له سيندونو او ويالو څخه ورته په زياته پيمانه د تازه اوبو د ورګډېدلو او د شا او خوا لوړ مالګينتوب لرونکو سمندرونو سره د ټاکلې اړيکې او بانديني بهير له امله تر ټولو ټيټ دی. د اوړي په موده کې د کنګل سره ننه ايستل وېلي کېدل ٪۵۰ بيان شوي يا رانقل شوي دي. د متحده ايالتونو د واورې او کنګل معلوماتو ملي مرکز : د شمالي قطب سمندر د کنګل پوښښ د ورځني ثبت چمتو کولو او يوې منځنۍ دورې او تېرو معلومو کلونو سره په پرتلنې د وېلې کېدو اندازې معلومولو په موخه کې د سپوږمکۍ معلوماتو څخه ګټه اخلي، چې د سمندري کنګل په پراخوالي کې يو پرله پسې کمښت ښيي. د ۲۰۱۲ ز کال په سپټمبر کې د شمالي قطب د کنګل پراخوالی د تر ټولو لږې کچې يو نوي ثبت ريکارډ ته ورسېد. د ۱۹۷۹ ۲۰۰۰ز کال له منځني پراخوالي سره په پرتلنې، د سمندر کنګل ٪۴۹ کوچنی يا کم شوی و. تاريخچه شمالي امريکا د شمالي امريکا په قطبي سيمه کې انساني استوګنه لږ تر لږه ۱۷۰۰۰ څخه تر ۵۰۰۰۰ کلونو پخوا يعنې د کنګل کېدنې مهال ته رسېږي. په دې وخت کې د سمندر کچو ښکته راتللو خلکو ته لاره هواره کړه، چې د ځمکني پل څخه تېر شي. ياد پل سايبريا له شمال لويديځي شمالي امريکا الاسکا سره يو خای کړې ده، چې د امريکا مېشتېدنې ته يې لاره لارښوونه کوي. لومړنيو لرغونو ډلو له څخه وړاندې ۸۵۰- ۳۲۰۰ ق م، د سققاق کلتورله ميلاد څخه مخکې ۲۵۰۰-۸۰۰، د شمال لويديځې کاناډا او ګرينلېنډ د لومړۍ خپلواکۍ او دويمې خپلواکۍ . او . کلتورونه او د او ګروسواټر رانغاړي. د کلتور له ميلاد څخه د مخکې ۵۰۰ او ۱۵۰۰ ميلادي کالونو تر منځ د شمالي قطب په شمالي امريکا کې خپور شو. په شمالي قطب کې د ، چې د معاصر نيکونه وو، د اوسمهال الاسکا له لويديځې کډوالۍ څخه مخکې د - تر ټولو وروستی ستر کلتور و. د دود يا کلتور له نږدې ۲۰۰ مخکې له ميلاد څخه تر ۱۶۰۰ ميلادي پورې ادامه وکړه، چې د له نږدې وختونو څخه راښکاره کېږي او وروسته د شمالي امريکا نږدې د شمالي قطب نږدې ټوله سيمه رانغاړي. د وګړي د نيکونه وو، چې اوس په الاسکا، شمال ختيځ پولو قلمرو، ، شمالي کيوبيک، او ګرينلېنډ کې ژوند کوي. اروپا د شمالي قطب سيمې د اروپايي تاريخ د ډېرې مودې لپاره په پراخه ډول ناڅرګندې او جغرافيه يې اټکلي پاتې شوه. د سيمې د شمال پر لور د په نوم ځمکې ته له ميلاد څخه ۳۲۵ کلونه پخوا د يو يون دليل ثبت کړی دی، چې لمر په کې په ورځني ډول يوازې د درې ساعتونو لپاره ښکته کېږي او د اوبو پر ځای په کې يوه داسې کنګل شوې ماده وه، چې نه پرې څوک پلی ګرځېدلی شو او نه يې بېړۍ واني پرې کولی شوه. نوموړي کېدای شي د بې پايه سمندر کنګل تشرېح کاوه، چې اوس ورته غرغر کوونکي يا وايي. د نوموړي کېدای شي ناروې وه، که څه هم د ټاپوګان يا هم وړانديز شوي دي. لرغوني نقشه کښونکي ډاډمن نه وو، چې ايا د شمالي قطب شا او خوا سيمه د ځمکې لکه د د ۱۵۰۷ ز کال نقشه يا د د ۱۵۹۵ ز کال نقشه يا اوبه لکه: د د ۱۵۰۷ ز نړۍ نقشې سره په توګه رسم کړي. ته د يوې شمالي لارې، د شمالي سمندر يونلور يا د شمال ختيځ لارې لپاره د اروپايي سوداګرو توده هيله د اوبو اسانه بريالي کېدلو سبب شول او په ۱۷۲۳ ز کې ځينو نقشه جوړوونکو، لکه: د خپلو نقشو په شمالي څنډو کې يوې پراخه ته بڼه ورکړه. د شمالي قطب کړۍ تر شا د زياتې اغېزې يا نفوذ کولو په موخه په ياده زمانه کې يو څو ګړنديتوبونو يوازې کوچني ټاپوګانو، لکه: ۱۱ پېړۍ او ۱۵۹۶زکال زيات کړل. که څه هم دا چې دوی ډېری وختونه د نقلي کنګل په واسطه رانغاړل شوي وو، شمالي بريدونه يې ډېر روښانه نه وو. د هوانوردۍ نقشو جوړونکو چې د ځينو خورا خيالي نقشه کښونکو په پرتله يو څه محافظه کار وو؛ په کې د نقشه شوې معلومه ساحلي ليکې په يوازې ماټو شويو ټوټو سره، د يادې سيمې د تشې يا خالي پرېښودلو هڅه وکړه. ۱۹ پېړۍ په دې اړه د پوهې کمښت چې څه شي شمال د کنګل بدلېدونکی خنډ جوړ کړ، يو شمېر اټکلونه راپورته کړل. په انګليستان او نورو اروپايي ټولنو کې د خلاص قطبي سمندر افسانه ثابته وه. چې د اوږدې مودې لپاره د بریتانيې د سمندري قوماندانۍ مرکز دويم منشي پاتې شوی دی، د دې په څېړنه کې له ۱۸۱۸ ز کال څخه تر ۱۸۴۵ ز کال پورې د يادې سيمې راسپړنې ته پرمختګ ورکړ. په متحده ايالتونو کې په ۱۸۵۰ ز او ۱۸۶۰ ز لسيزو کې دوو څېړونکو او د اوبو د دې تېراېستونکې برخې د لیدلو ادعا وکړه. ان د يادې پېړۍ په بېخي وروستيو کې لوړپوړي چارواکي د سمندر فزيکي جغرافيه په سرليک ۱۸۸۳ ز کې خپل درسي کتاب کې د خلاص قطبي سمندر په اړه يوه تشرېح راونغاړله. سره له دې چې ټولو هغو راسپړونکو چې قطب ته يې يو څه نږدې يون وکړ، راپور ورکړ چې د قطبي کنګل سرپوښ بشپړ ډبل دی او ټول کال ټينګېږي؟ لومړنی شخص و، چې په ۱۸۹۶ ز کې يې د شمالي قطب سمندر څخه د بېړۍ په واسطه تېر شو. شلمه پېړۍ د سمندر پر سطحه لومړنۍ تېرېدنه په ۱۹۶۹ ز کې د له لورې په هوايي ملاتړ سره له الاسکا څخه ته د يوه سپي ښوېيدونکې دړې کې رهبري شوه؟. د شمالي قطب لومړنی سمندري لېږد په ۱۹۵۸ ز کې د تحت البحري له لوري او لومړنی سطحي سمندري لېږد په ۱۹۷۷ ز کې د کنګل ماتونکي له لوري پېښ شو. له ۱۹۳۷ ز راهيسې د روسيې او شوروي د بې ارادې اداره شوي کنګل تم ځايونو په پرخه ډول د شمالي قطب سمندر اداره کړی دی. علمي مېشتېدنې پر بې ارادې نه اداره کېدونکې کنګل باندې رامنځته شوې وې او د کنګل دړو په واسطه په زرګونو کیلومتره وړل شوې وې. په دويم نړيوال جنګ کې د شمالي قطب سمندر اروپايي سيمه په پياوړي ډول مبحث شوې وه: د شوروي اتحاديې د بيا ملاتړ په موخه متحده ژمنتيا د خپلو شمالي بندرونو له لارې، د جرمني سمندري او هوايي ځواکونو له لوري له مخالفت سره مخ شو. له ۱۹۵۴ ز راهيسې سوداګريزو هوايي ليکو د شمالي قطب پر سر الوتنې کړې دي. انځورونه سرچینه ژباړه سمندرونه