ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
سانت پيتر بورگ

سانت پيتر بورگ د روسيې د فدراسيون يو پخواننى ښار دى ، چې ددغه هېواد د شمال لوېديزې فدارلي حوزې او د لېنينگراد ايالت منځۍ ده . دغه ښار له اتلسمې زېږديزې پېړۍ نه د شلمې پېړۍ تر لومړيو پورې د روسيې پلازمېنه وه . د سانت پيتربورگ تاريخي نومونه : د ۱۷۰۳ ز كال د مى له ۱۶ ۲۷ د ۱۹۱۴ ز كال د اگسټ تر ۱۸ ۳۱ پورې د سانت پيتربورگ . د ۱۹۱۴ ز كال د اگسټ له ۱۸ ۳۱ نه د ۱۹۲۴ ز كال د جنوري تر ۲۶ پورې د پيتروگراد . د ۱۹۲۴ ز كال د جنوري له ۲۶ نه د ۱۹۹۱ ز كال د سيپټمبر تر ۶ پورې د لېنينگراد . د ۱۹۹۱ ز كال د سيپټمبر له ۶ نه راهيسې د سانت پيتربورگ په نامه ياديږي . دغه ښار د خلكو تر منځ په خبرو كې د پيتر او پيتربورگ په بڼه هم ياديږي . د پيتربورگ تاريخ اوبه او هوا د چاپېريال ايكالوژيكي حالت وگړي د واك اورگانونه اداري او زمكنى وېش وټهاقتصاد صنعت گرزندوى ښاري بودجه ترانسپورت پوهنه زده كړې لوړې زده كړې منځنۍ زده كړې كولتور او هنر بېلابېل مالومات اخځونه
الكساندر هومبولدت

الكساندر فون هومبولدت انگریزي: یو نامتو جرمني پوه ، فزيكپوه ، د اسماني ډبرو په برخه كې څانگيز، جغرافه پوه ، بوټپوه نباتپوه ژوپوه ، مخترع او سيلاني ، د ويلهلم فون هومبولدت كشر ورور ، د ۱۷۶۹ ز كال د سيپټمبر په ۱۴ د المان د برلين په ښار كې زېږېدلى دى. د پوهنې لاره پوخ عمر سيلاني د امريكا دويم كشف بيا په اروپا كې روسيې ته د سيلاني سفر د ژوند وروستي كلونه پايلې اختراعات دده په نامه نومول شوي ځايونه د ژويو په نړۍ كې د بوټو په نړۍ كې په زړه پورې فاكټونه چاپ شوي اثار اخځونه آلماني ساينسپوهان ساينسپوهان آلمانيان
هېواد

-- -::: -:-:-:-: : - -: هغه جغرافيايي سيمه يا خاوره ، چې ټاكلې پولې او دولتي خپلواكي ولري ، يا هم د كوم بل دولت تر واك لاندې وي مستعمره وي ، يا تر حمايي لاندې وي د هېواد په نامه ياديږي . د هېواد د ويي كليمې مانا نه يوازې خاوره ده ، بلكې ددغې خاورې وگړي هم دي . هېواد همدا راز په راتلونكې كې د بشپړ دولت د جوړوېدو وسيله او ددغې خاورې د هر غړي لپاره په مطلق ډول واحد قوانين دي . هېواد او كه دولت كه څه هم د هېواد او دولت كليمې ډېرى وختونه د هم مانا كليمو په توگه كاريږي ، خو د دوى ترمنځ ډېر توپير شتون لري . دولت د واك د هغه سياسي غونډال سېستم مانا لري ، چې په ټآكلې خاوره كې رامنځته شوى وي . خو د هېواد د كليمې مانا د خاورې د كولتوري ، جغرافيايي او نورو فاكټورونو سره تړاو لري . د هېواد ويي د دولت تر كلېمې لږه رسمي ده . د ساري په توگه اروپايي ټولنه په خپل ذات كې هغه هېواد دى ، چې د اروپا ډېر دولتونه پكې شامل دي جمهوريتونه ، خانۍ ، شاهي او داسې نور . بله بېلگه به راوړو : د كمونيستي پېر پولېنډ او د اوسني پولېنډ هېواد هماغه يو هېواد دى ، خو دولت يې بدل شوى او بل دى . دا هم وگورئ دولت اروپايي ټولنه اخځونه ځمکپوهنه
دولت

دولت د ټولنې يو ځانگړى جوړښت دى ، چې د ټاكلې خاورې د ټولو ټولنيزو او كولتوري گټو په واسطه متحد وي ، خپل اداري غونډال سېستم ، د امنيت غونډال ، كورنۍ او باندينۍ خپلواكي ولري . د دولت تعريف دولت د یوې اوږدمهالې، ورو او پرله پسې ودې پایله ده، خو په دې وده كې يورنگي نه لیدل کېږي. د ځمکې په بېلابېلو برخو کې د مېشتو وگړو د فطري چا پېریال او طبيعي اختلافونو له كبله په مختلفو ځایونو او وختونو کې د دولت پیل په مختلفو حالاتو کې وشو. د دغو مخالفتونو په نتیجه کې د دولت بڼې هم مختلفې پاتې شوې دي. دختیځ سلطنت. د یونان مدني دولتونه د روم سلطنت د زورواکانو دولت ملي دولت په پوهنه كې د دولت تعريف ايتيمولوجي د دولت نښې دولت او كه هېواد د دولت ډولونه د دولت تاريخي شاليد د لومړني دولت رامنځته كېدل د دولت دندې د نړۍ دولتونه اخځونه سیاستپوهنه
پولنډ

پولنډ ، پولنډي ژبه ، رسمي نوم يې د پولنډ جمهوريت په منځنۍ اروپا كې يو دولت دى . ددغه هېواد شمال لورته د بالتیک سمندر سمندرګى ، په لويديځ كې له جرمني ، په سويل لوېديځ كې له چک ، په سويل كې له سلواکيا ، په سويل ختيځ كې له اوكراين ، په ختيځ كې له بلاروس ، په شمال ختيځ كې له لیتوانیا او د روسيې له کالینینګراد ولايت سره پوله لري . د پولنډ پلازمینه د وارشو ښار او مساحت یې ۹۰۴۳۱۱ کیلومتره مربع دی. د پولنډ نوم د اروپايي ټولنې مشري پولنډ ته د ٢٠١١ز کال د جولاى په لومړۍ نېټه رسماً د اروپايي ټولنې دوره يي مشري وسپارل شوه. په همدې ورځ د اروپايي ټولنې د غړو هېوادونو چارواکو دا مناسبت په وارسا کې د پولنډ له صدراعظم ډونالډټوسک سره په گډه ولمانځه. پولنډ ته د اروپايي ټولنې مشري په داسې حال کې سپارل کېږي چې اروپايي ټولنه خپله راتلونکې اوږدمهالې بودجه تصویبوي او داسې ښکاري چې د پولنډ په څېر بېوزلي هېوادونه به د جرمني په څېر له شتمنو هېوادونو سره له ژور توپیر سره مخامخ وي، ځکه په اروپايي هېوادونو کې د روان اقتصادي بحران له وجې په لگښتونو کې د سپما غوښتنه کېږي. تمه کېږي چې اروپايي کمیسیون به نن له ۲۰۱۴ څخه تر ۲۰۲۰ کال پورې د مالي پلانونو مسوده اعلان کړي. پولنډ د اروپايي ټولنې د مشرتابه د اخیستو هرکلی کړی او د دې هېواد د بهرنیوچارو وزیر رادوسلاو سیکورسکي ژمنه وکړه چې له دې فرصت څخه به د ډله ییزو پروژو په برخه کې د اعتماد د رامینځ ته کولو لپاره کار واخلي. جغرافيه تاريخ پخوانی کمونیست هېواد پولنډ، په ۲۰۰۴ کال کې د اروپايي ټولنې غړی شو. سياسي جوړښت سیاسي ګوندونه اداري وېش وټه اقتصاد كاني شتمني صنعت كرنه صادرات وګړي پوځ د پولنډ هوایی ځواک بشري سازمانونه كلتور سرچينې ازادي راډيو د اوسکار شینډلر د انامیل فابریکه پولنډ
كاوفمن

نامتو روسى جنرال كنستانتين پيتروويچ فون كاوفمن د ۱۸۱۸ ز كال د فبرورۍ په ۱۹ د مارچ ۲ نېټه زېږېدلى دى . فون كاوفمن پوځي پوهنتون پاى ته ورساوه . له ۱۸۴۴ ز كال نه راهيسې يې په قفقاز كې دنده ترسره كوله . په ۱۸۵۳ - ۱۸۵۶ كلونو كې يې له توركيې سره په جگړه كې ، چې د ختيځې جگړې په نامه هم يادېده ، برخه واخيسته . دغه مهال دى كنډكمشر وو او د كرس پر كلا باندې د بريد گډونوال وو . په ۱۸۶۱ ز كال كې د روسيې د پوځي وزارت د ليكڅانگې مشر شو . په ۱۸۶۵ ز كال كې د روسيې د شمال لوېديزې سيمې ، چې د بېلاروسيې او ليتوا ځينې سيمې پكې شاملې وې ، د والي او د ويلن د پوځي حوزې د قوماندان په توگه وټاكل شو . په ۱۸۶۷ ز كال كې د توركيستان د پوځي حوزې د قوماندان او والي په توگه په كار پيل وكړ . ده د روسي امپراتورۍ له خوا د منځنۍ اسيا په ښكېلولو كې كارنده ونډه واخيسته . په منځنۍ اسيا باندې دده تر قوماندې لاندې د پوځونو د بريد پر مهال ده خېوه ۱۸۷۳ ، بخارا ، سمرقند ۱۸۶۸ ، خوقند ۱۸۷۵ ، او تاشكند ونيول . جنرال كاوفمن د توركيستان د پوځي حوزې د لوى قوماندان او د توركيستان د والي په توگه تر ۱۸۸۲ كاله پورې كار وكړ . دده د والي توب په پېر كې ، له افغانستان سره د روسيې اړيكي دده له لارې ټينگېدل او د افغان امير شېر علي خان دربار ته د روسي سفير جنرال ستولېتوف پلاوى هم دده له لوري په ۱۸۷۸ ز كال كې كابل ته استول شوى وو . كاوفمن د ۱۸۸۲ ز كال د مى په ۴ ۱۷ ومړ . اخځونه
ومان نيازى

ښاغلى ومان نيازى په ۱۳۴۸ ز كال كې د غزني ولايت د شيلگر په ولسوالۍ كې زېږېدلى دى . ومان نيازى شاعر ، لنډه كيسه ليكوال ، انځورگر او ژورناليست دى . دده دوه شعري ټولگې چاپ شوې دي . ده گڼې لنډې كسيې او ډېر انځورونه كښلي دي . د ومان شعر نوى دى ، لنډه کيسه يې تر ډيره د هغه کلي تصوير راکوي چې ډير نه دى کښل شوى او په انځورگرۍ کې يې شاعرانه فکر وينو . اخځونه
رنجيت سېنگ

د پنجاب مهاراجا او د سيك دولت جوړونكى رنجيت سينگهـ په ۱۷۸۰ ز كال كې زېږېدلى دى . د اتلسمې پېړۍ په پاى كې د مغولو د امپراتورۍ د له منځ تگ نه وروسته پنجاب د افغانانو او سيكانو له خوا اداره كېده . د رنجيت سينگهـ پلار د سيكانو د ميساليا سوكېرچاكيا قبېلې مشر وو . په ۱۷۹۲ ز كال كې دده له مړينې نه وروسته رنجيت سينگهـ د قبېلې مشر شو . له څو جگړه ييزو كمپاينونو نه وروسته د ميساليا ټولو سيكانو دى د خپل مشر په توگه ومانه ، چې په پايله كې پنجاب د سيكانو د يوه دولت په توگه رامنځته شو . د ۱۸۰۱ ز كال د اپرېل په ۱۲ رنجيت سينگهـ د سيكانو د مهاراجا په توگه تاج پرسر كړ . دى په ۱۸۳۹ ز كال كې په كوجران والا كې مړ شو. سرچينې د سېکهانو پاچا سېکهان د پنجاب واکمنان
بشري پوهنې

بشري پوهنې هغه دسپلينونه دي، چې د مانيز معنوي ، ذهني، اخلاقي، كولتوري او ټولنيز كار او فعاليت په ساحو كې د انسان څېړنه كوي. د موضوع ، مضمون او مېتودولوجۍ له مخې، بشري پوهنې ډېرى وختونه له ټولنيزو پوهنو سره يو ډول گڼل كيږي او له هغوى سره گډيږي هغوى قطع كوي . د بشري پوهنو لړليك په لاندې ډول دى : وگړپوهنه انتروپولوجي فلسفه تاريخ كولتور پوهنه متنپوهنه پيداگوجي هنرپوهنه ادبپوهنه ارواپوهنه خبريالي اخلاق ښكلاپوهنه لرغونپونه ليكپوهنه گرافولوجي ژبپوهنه ټولنپوهنه سوسيولوجي واگتپوهنه رښتپوهنه حقوقپوهنه توكمپوهنه پوهپوهنه اخځونه پوهنه
طبيعي پوهنې

طبيعي پوهنې د پوهنو هغه برخه او ټولگه ده ، چې له انسان نه بهر د طبيعي ښکارندو پديدو څېړنه کوي . د طبيعي پوهنو لړليک په لاندې ډل دى : ستورپوهنه ژونپوهنه جغرافيه ځمکپوهنه پنځپوهنه کيميا شمېرپوهنه تخنيک پوهنه اخځونه
ملي گټې

ملي دولتي گټې د يوه هېواد سياسي خپلواكي ، د دولت په كورني ژوند كې له بهر نه د هر ډول لاسوهنو مخنيوى ، د هغه د پولو ساتنه او داسې نور دي . همدا راز د يوه هېواد دولتي ملي گټې ددغه دولت زېرمو ته وده وركول ، د هغوى پر بنسټ د هېواد د وټندويې ، پوځي ، مالي ، پوهنيزو-تخنيكي او نورو ځواكونو پياوړي كول ، د هېواد د جيوپوليتيك اغېز پياوړي كول ،د وگړو د سوكالۍ ، كولتوري ، اخلاقي كچې لوړول ، او د ټولنې ذهني وده . اخځونه
منگل

تاریخ نسب شجرې د لیدلو څخه څخه څرگندیږي چی منگل په اصل کې کرلاڼي پښتانه دي. منگل د پکتیا ولایت د سترو قبیلو له جملې څخه شمېرل کیږي، شمال ته یې ځاځی، شمال ختیځ ته یې څمکنی او مقبل، لوېدیځ ته یې توتاخېل او احمدزی او جنوب ته یې ځدراڼ او دخوست قبایل او ختیځ ته یې سبری او مقبل پراته دي.د ځینو روایتونو له مخې دوی تقریبآ شپږ اووه سوه کاله د مخه دهنی د قبیلې سره یو ځای د بنو په سیمه کې اوسېدل او د شیتکو د غلبې په وجه یې د بنو سیمه پرېښوده او دخوست او د کورمې لوېدیځو غرنیو سیمو ته راغلل او هلته مېشته شول چې تر اوسه پورې هماغلته استوگنه لري. منگل اکثره د کرنې او مالداری په چاور بوخت ديږ ددې لپاره چی ځمکې یې لږی دی نو کرنه هم پکې لږه ده. منگل عمومآ د خپل ژوندانه اړتیاوې د لرگو د سوداگرۍ او موټرونو چلولو له لارې تامینوي. منگل د پکتیا ولایت د موسي خېلو او جانی خېلو په ولسوالیو او دی قلندر د علاقه داری کې استوگنه لري، خوددوی یو شمیر په سیدکرم، ځاځیو، څمکنیو، ځاځی میدان او خوست په ولایت کې هم ژوند کوي. همدا راز د دوی تقریبآ کورنۍ د ډیورنډ د کرښې نه پورې خواته په ترې منگلو او کورتری منگل کې چې په کورمې ایجنسی پورې مربوط دي مېشته دي چی یې تقریبآ تنه دي خو دغه شمیر موسق او دقیق ندی او د افغانستان د منگلو سره نږدې اړیکې لري.منگل د کرنې او مالدارۍ نه پرته عمومټ د چارتراشو دلرگیو تجارت هم کوي.منگل او دمیرزکې .جاني خیل،قلندر،لجې،پټان،څمکنی، او دخوسب ځینې ولسوالیو کې مېشت دي.هیره د نه وي چې دمنگلو نرخ په پکیتا کې ځانکړي اهمیت او مشور دي.نرخ نه لیکل شوی دودیز قانون دې چې زیاتره حقوقی دغوې د منگلو دنرخ په برکت خلاصیږی پښتانه ټبرونه سندرغاړي پښتانه سندرغاړي افغان سندرغاړي افغانان
سولي پرودممه

د فرانسوي ژبې تکړه شاعر او مقاله لیکونکی رېنۍ-فغانسوا-ارماند سولي پرودوممه د ۱۸۳۹ زېږدیز کال د مارچ دمیاشتي په ۱۶ نېټه چي د ۱۲۱۷ لمریز کال د حوت دمیاشتې د ۲۵ نېټې سره سمون خوري د فرانسې په پلازمېنه پاريس کې زېږېدلی دی چي د ۱۹۰۱ زېږدیز کال د نوبل جایزه يې گټلې ده او نوموړې جایزه په تاریخ کښي د نوبل دادبیاتو لومړنۍ جایزه ده . پوردوممه په لومړیو وختونو کښي غوښتل چي انجینر سي خو بیا یې فیلسوفي انتخاب کړه او وروستی اتنخاب یې شاعري وه چي رښتیا هم یو لوی شاعر ترې جوړسو . هغه په خپل شعر کښي خپل مرام بیانوي څو د عصري وخت لپاره علمي شاعري رامنځته کړي . ويل سوي دي چي هغه یو ډېر رښتونی او سودايي انسان او پلار یې دوکاندار وو . په فرانسه کښي د پېرناساوس نومي ښوونځۍ د نولسمي پېړۍ د فرانسوي شاعرۍ یوه ادبي ښوونځۍ وه چي له غړو څخه یې یو هم پرودوممه وو او ددې دندي سره ترڅنگ نوموړي د ۱۸۸۱ زېږدیز کال څخه بیا ترمرگه پوري د فرانسوي اکاډمۍ د یوه غړي په حیث دنده هم لرله . د نوموړي ليکوال او شاعر ۴ نثري او ۱۲ شعري ټولگي چاپي سوي دي . پرودوممه د فرانسې په شاتېنې-مېلېبري نومي ښار کښي د ۱۹۰۷ زېږدیز کال دسپټمبر دمیاشتي په ۶ نېټه د ۶۸ کلنۍ په عمر ددې دنیا څخه سترگي پټي کړې .
د بهرنيو اړيکو او څارگرۍ اداره

د بهرنيؤ اړیکو او څارگرۍ اداره په چېکي: چېک جمهوريت د څارگرې ادارې نوم دی. دغه استخباراتي يا څارگره اداره غير پوځي اداره ده. دغه څارگره اداره له وټه ايزې ، سياسي او امنيتی معلوماتو سره پزړه پورتیا لري. دغه اطلاعات د ادارې له خوا شنل کېږي اوشننې ېې د چک حکومت ته ورلېږي. د چک حکومت د شننو په اساس پرېکړه کوي . د چک څارگره اداره د اروپا د څارگرې ادارې، سيا، موساد سره همکاري کوي. تاريخ د چېک د جمهوریت تر پیدایښت وروسته په ۱۹۹۳ کال کی څلور څارگرې ادارې درلودل چې دوه یی پوځی څارگرې ادارې وې او دوې یی غیر پوځی څارگرې ادارې وې. په اوس وخت کی د چېک په جمهوریت کی یوازې درې څاگرې ادارې شته . د بهرنیو اړیکو او څارگرۍ اداره په ۱۹۹۳ کال کی تاسیس شوه. دغه څارگرۍ اداره د قانون لخوا تعریف شوی دی. مرکز یی په پراگ کی دی. د څارگرې د ادارې مدیر د داخلې د وریر لخوا ټاکل کېږی او د چېک حکومت ته مسول دی. د ۲۰۱۴ کال څخه د اداري رئيس دي. د رئيسانو فهرست سرچينې : څارگرې ادارې چېک جمهوريت
كپېړ

كپېړ، ډېرگړی كپېړان، په پاړسي ژبه كې تمساح، يا د اوبو له هغو شمزنو فقاريه ژويو څخه دى، چې د خاپوړنو ژويو په ډله كې شمېرل كېږي او په افریقا، امریکا، استرالیا کې په سیندونو کې ژوند کوي. کپېړ په افریقا کې په نیل سیند کې او په امریکا کې په میسیسیپي سیند کې ژوند کوي. كپېړ په يوناني ژبه كې د په نامه ياديږي، چې د ځيږه چينجي يا شډل پوست لرونكي چينجي مانا لري. داسې گڼل كېږي، چې كپېړان يوسلو شل ميليونه كاله پخوا، په ميلوي پېر كې راپيدا شوي دي. په اوسنيو ژونديو موجوداتو كې د هغوی نږدې خپلوان مرغان دي. اوسني ټول كپېړان د دوه ډوله ژوند لرونکيو ژويو په ډله کې شمېرل کېږي. په بله وينا کپېړ د نيم وچې او نيم اوبو ژوند لرونكی داړونكی ژوی دی چې په اوبو كې، اوبو ته نږدې او يا هم پر هغو نورو ژويو بريدونه كوي، چې د اوبو څښلو لپاره اوبو ته نږدې كېږي. د کپېړ بدن کپېړ يو خاپوړن دی چې ځواکمنه لکۍ لری. کوپړۍ يې لويه ده او هډوکي يې تش دي. د کپېړ بدن د پوستکي سپر پوښولی کېږي. د کپېړ زړه د کپېړ زړه دوه دهلیزونه او دوه د زړه بطنونه لری. د هغه د وینې د بهير جهاز تړلی غوڼدال سیستم دی. د کپېړ د بدن تودوخه دايمي ده. هغه د تيورو ځناورو، کبانو او نورو خاپوړنو ژويو ښکار کوي. د کپېړ جنس کپېړ په دوو جنسونو تقسيم کېږی. د کپېړ ښځينه هر کال نژدې ۱۵ هگۍ اچوي. کپېړ تر پيدايښ وروسته په سيند کې لامبلای شي. د کپېړ ډولونه کپېړ اليگاټور مارفولوجيكي ځانگړنې د كپېړ او اليگاتور ترمنځ توپير د كپېړ پوستكى د هډوكو غونډال د تنفس جهاز د وينې غونډال د هاضمې غونډال د زياتېدو او زېږېدنې غړي عصبي غونډال او حسي غړي د ژوند طرز د شمېر زياتېدنه تكاملياوږدمهاله وده اړين مالومات د كپېړانو ډلبندي سرچينې باندنۍ تړنې کروکوډيليان آنلاين د کپېړ د ژونپوهنې توکبنسټ په آسټراليا کې د کپېړ حملې د بي بي سي خبري څانگه لخوا د کپېړ په وينه کې يوه اهمه موندنه کپېړان د افريقا خاپوړن ژوي د سهېلي امريکا خاپوړن ژوي د آسيا خاپوړن ژوي د سوېلي امريکا خاپوړن ژوي د آسټراليا خاپوړن ژوي
مقننه قوه

مقننه قوه یا ملی شورا د دولت یو عالی ارگان دی چی د قانون جوړونی، د ملت څخه استازیتوب او د حکومت یا د اجرایه قوی له گړنو څخه د څارنی دنده او صلاحیت لری. په بعضی هیوادونو کی مقننه قوه په نامه د پارلمان یادیگی او پارلمان د فرانسوی کلمی له چی له څخه اخسیتل شوی ده یعنی خبریکول یا بحث کول معنی ورکوی. د افغانستان مققنه قوه یا ملی شورا له دوه مجلسونو څخه تشکیل شوی ده ولسي جرگه او مشرانو جرگه. مقننه قوه
اجرايي قوه

اجرايه قوه يا حکومت د دولت هغه ارگان دی چی د قانون د پلی کولو دنده لری. د اجرايه قوې غړی عموما ًد وزيرانو په نامه يادېږی. حکومتي سازمانونه
مارشال غلام حيدر خان چرخي

سپه سالار غلام حیدر خان څرخي د ملک صمد خان یوسفزي څرخي زوی وو . دی پر ۱۸۷۹ ز کال د امیر شېر علی خان د واکمنۍ بر مهال د مرکزي ځواکونو بولندوی وو او وروسته د امیر محمد یعقوب خان د واکمنۍ پر مهال په علي مسجد کې د سرحدي ځواکونو د بولندوی په توگه دنده ترسره کوله . اخځونه د افغانستان نوميالي
محمد محقق

دوتنه:-. محمد محقق محمد محقق د افغانستان د خلکو د اسلامي وحدت د گوند مشر او له پخوانيو جهادي جنگسالارانو څخه یو دی. هغه د افغانستان د ولسي جرگې غړی هم پاتې شوی. زده کړې محقق خپلې لومړنۍ زده کړې په افغانستان کې کړي د تشيع مذهب اړونده اسلامي زده کړې يې د ايران د قم په ښار کې بشپړې کړي . شخصي ژوند محمد محقق درې ماندينې او ۲۳ بچيان او ۲۴ لمسيان لري. سرچينې هزاره گان افغان جنگسالاران
پښتو سيندونه

پښتو سيندونه د دوه سوه کالونو څخه راپدېخوا ليکل شوي او چاپ شوي دي. په دې مخ کې د پښتو ژبې يو ژبيز او دوه ژبيز سيندونه، د چاپ کال، د ليکوال، او سرليک له مخې په لړليک کې اوډل شوي. تاريخ چاپ شوي سيندونه سرچينې قاموسونه - ډيجيټال شوي پښتو سيندونه باندنۍ تړنې قاموسونه - د انټرنټ پر مټ د پښتو سيندونو خونديځ پښتو سيندونه
سورة البقرة

سورة البقرة د قرآن دويمه سوره ده. قران قراني سورتونه
سورة آل عمران

سورة آل عمران د قرآن درېمه سوره ده. قران قراني سورتونه
سورة النساء

سورة النساء د قرآن څلورمه سوره ده. قران قراني سورتونه
سورة الأنفال

سورة الأنفال د قرآن اتمه سوره ده قران قراني سورتونه
سورة يوسف

سورة يوسف د قرآن ۱۲ مه سوره ده. قران قراني سورتونه
سورة الرعد

سورة الرعد د قرآن ۱۳ مه سوره ده. قران قراني سورتونه
آلانين ټرانس امينېز

آلانين ټرانس امينېز يا د ټرانس امينېز د ډلې يو اېنزايم دی. د دې اېنزايم دويم نوم سېروم گلوټامېک پايرووېک ټرانس امينېز يا آلانين امينوټرانسفېرېز هم دی. دا اېنزايم د وينې په پلازما او د بدن په نورو ووبونو کې موندل کېږي، خو تر ټولو زيات د دغه اېنزايم تړاؤ د ځيگر سره دی. دا اېنزايم د آلانين څرخ د دوؤ برخو په کټلايز کولو کې کارېږي. د دې اېنزايم دنده آلانين ټرانس امينېز د الانين نه تر الفا-کيټوگلوټارېټ ته د امينو ډلې لېږدېدل کټلايز کوي، چې د دې کيميايي تعامل په نتيجه کې پايرووېټ او گلوټامېټ رامېنځ ته کېږي چې دا وروستي لاس ته راغلي امينو اسيدونه بېرته د ټرانس امينېشن تعامل په مرسته وړاندې او وروسته کېدلای شي. گلوټامېټ پايرووېټ الفا-کيټوگلوټارېټ آلانين کلينيکي ارزښت په کلينيکي لحاظ دا يو اهم اېنزايم دی چې د ځيگر د کړنو په تشخيصي آزمېښت کې او د ځيگر د روغۍ او ناروغۍ په پېژندلو کې په کلينک کې د عامو لابراتواري آزمېښتونو په کتار کې راځي. په تشخيصي توگه، دا اېنزايم تل د يونټليتر يا په يوون سره مېچل کېږي. د دې اېنزايم لوړه کچه د وينې په پلازما کې د اېنزايم لوړه کچه د يو ډول ناروغۍ د حالت لکه ويروسي هېپاټايټس، کانجېسټيو هارټ فېليير، د ځيگر صدمه، د سفرا د نلۍ ستونزې، مونونيوکلوسېز انتان او د مايوپاتۍ شتون څرگندوي. نو په همدې خاطر، د ځيگر د ناروغيو په تشخيص کې د لابراتواري کتنو يوه اهمه برخه جوړوي. خو د لوړه کچه ضرور نه ده چې تل د يو ډول ناروغۍ سپارښتنه وکړي. د ورځې په اوږدو کې د په کچه کې ښکاره بدلون يو نورماله کار دی او په ځانگړې توگه د فيزيکي تمرين په وخت کې په پلازما کې د کچه په څرگند ډول لوړېږي.. کله چې د کچه په وينه کې لوړه ښکاره شي، نو د دغه اېنزايم د لوړوالي د سببونو د موندلو لپاره د نورو اېنزايمونو د کچې مېچنه بايد ترسره شي تر څو په يوه کس کې د بېلابېلو رنځونو د شتون احتمال نور هم دقيق او مشخص او روښانه شي. د ساري په توگه د ځيگر د ژونکو د تخريب او د سفرا د نلۍ د ناروغيو تر مېنځ د توپير لپاره د الکلاين فاسفاټېز د اېنزايم مېچنه يو اړين شرط دی. په همدې توگه د مايوپاتۍ اړونده د کرياټينين کاينېز د اېنزايم مېچنه ضروري کار دی. داسې ډېر درمل هم شته چې د کچه لوړوي، د مثال په ډول زېليوټون. . - - . . . دا هم وگورۍ اسپارټېټ ټرانس امينېز د ځيگر د کړنو آزمېښت سرچينې باندنۍ تړنې : کيميايي رنځپوهنه اېنزايمونه ځيگرپوهنه
د وينې رېفرانسي حدود

د وينې د لابراتواري آزمېښتونو رېفرانسي حدود هغه گڼونه او ارزښتونه دي چې د روغتيا د کارپوهانو لخوا د طبي معايناتو د نتايجو نه د روغ او ناروغ د سم تشخيص لپاره د معياري سرچينې په توگه کارېږي. سرچينې د وينې آزمېښتونه
وېليم حې مېکناټن

وېليم حې مېکناټن ۲۴ اگسټ، ۱۷۹۳ ز. ۲۳ ډيسمبر، ۱۸۴۱ ز. په انگرېزي: په هند کې يو برتانيوی مامور و چې د نوموړي وژلې په هند کې يې د برتانيې د حکومت په سياست کې د بدلون سبب شو. مخينه مېکناټن د سر فرانسيس مېکناټن بارټ، چې د مدراس او کلکتې د سترې محکمې دويم قاضي ؤ، ځوی ؤ. نوموړي په چارټرهاوس کې زده کړه ترلاسه کړې وه. په ۱۸۰۹ ز. کال کې د مدراس کاډېټ ښوونځي کې شامل شو، خو په ۱۸۱۶ ز. کال کې يې د بنگال سېول خدماتو سره يوځای شو. هغه د ژبو زده کولو ډېر استعداد درلود او په همدې خاطر يې د هندوانو او مسلمانانو د قانون له مخې ډېرې معاهدې چاپ او خپرې کړې. د نوموړي سياسي فعاليت په ۱۸۳۰ ز. کال کې د لارډ وېليم بېنټينک د سکرترۍ له دندې پيل شو او په ۱۸۳۷ ز. کال کې هغه د والي-جنرال لارډ آکلنډ يو منلی او د ډاډ وړ سلاکار شو. کله چې جنرال لارډ آکلنډ د خپلې سياسي کړنلارې له مخې د امير دوست محمد خان په وړاندې د شاه شجاع ملاتړ وکړ، نو په همدې مهال مېکناټن د خپل سياسي فعاليت له امله وپېژندل شو د افغان-انگرېز لومړۍ جگړه
الېکسانډر برنېس

الېکسانډر برنس د ۱۸۰۵ ز کال د می ۵، سکاټلېنډ - د ۱۸۴۱ ز کال د نوامبر ۲، کابل يو انگرېز ديپلومات، د برتانوي پوځ تورن، سيلاني او څارگر وو، چې په لويه لوبه کې يې برخه درلوده او د افغان او انگلیس د لومړۍ جگړې پر مهال په کابل کې وو . مخينه الېکسانډر برنس د سکاټلېنډ په مونټروز ښار کې د يو مامور په کورنۍ کې زېږدېلی دی . دی د نامتو سکاټلېنډي شاعر روبرټ برنس د تره زوی يا ښايي چې د ترور زوی وو . له ۱۶ کلنۍ څخه يې د ختيځ هند کمپنۍ په برتانوي پوځ کې پر دنده پیل وکړ . دې کار له ده سره دا مرسته وکړه چې هندي او پارسي ژبې زده کړي او پر ۱۸۲۲ ز کال يې د هند په سورت ښار کې د ژباړن په توگه دنده تر لاسه کړه . پر ۱۸۲۶ ز کال کاچ ته واستول شو او هلته د برتانوي سياسي ايجنټ د مرستندوی په توگه وگومارل شو . څارگريزه کارندتیا يې الکېسانډر برنس پر ۱۸۲۹ ز کال انگرېز جگپوړيو چارواکو ته وړاندیز وکړ چې دی دې د د اباسین سیند په اوږدو کې سیمو ته د څارگرۍ لپاره واستول شي، خو په کلکته کې انگرېز چارواکو د ده دې وړانديز ته د کومو سياسي لاملونو پر بنسټ منفي ځواب ورکړ او ويي نه مانه . خو پر ۱۸۳۱ ز کال انگرېز چارواکو دی لاهور ته واستاوه او یو شمېر اسونه يې هم ورکړل چې د برتانيا د پاچا څلورم ويلهلم له خوا يې د هغه ځای مهاراجا رنجيت سينگ ۱۷۸۰-۱۸۳۹ ته د ډالۍ په ډول ورکړي . انگرېزي لوري د سند واکمن ته دا احوال ولېږه چې اسونه پر وچه سيمه سفر نه شي کولای نو اړینه ده چې هغوی د اباسين سيند سیمې ته واستول شي . په دې سکالو کې د انگرېزانو رښتونې موخه دا وه، چې د اباسین سیند د وادې څار وکړي . په دې ډول الېکسانډر برنس افغانستان ته راغی، او لکه څنگه چې يې پارسي ژبه زده وه، نو ده خپله ظاهري څېره او کالي هم بدل کړي وو؛ جامې يې هم د افغانانو اغوستې او د ديپلوماتيکې دندې تر څنگ يې څارگري هم کوله . برنس په راوروسته کلونو کې د څارگرۍ لپاره له موهن لال سره يو ځای د افغانستان د هندوکش غره له لارې بخارا او ان پارس ته هم سفرونه وکړل . د افغان او انگليس په لومړۍ جگړه کې لکه څنگه چې الکېسانډر برنس د برتانوي هند د انگرېز چارواکو له خوا په کابل کې د سياسي استازي په توگه په دنده گومارل شوی وو، نو به يې د هند مرستيال واکمن جارج ايډن ۱۷۸۴-۱۸۴۹ ته دا سلا ورکوله چې پر افغان پلاز باندې د امير دوست محمد خان ملاتړ وکړي . خو مرستيال واکمن په کابل کې د انگرېز سفير ويليام مکناټن سلا ته ارزښت ورکړ او هغه دا چې مکناټن ورته دا سلا ورکړې وه، چې شاه شجاع پر افغان پلاز باندې کېنول شي، چې په پایله کې يې دويمه افغان انگلیس جگړه پېښه کړه . په کابل کې پر پلاز باندې د شاه شجاع د کېنولو او د هغه د ملاتړ لپاره بيا هم همدغه الېکسانډر برنس کابل ته واستول شو . خو د ۱۸۴۱ زېږدي کال د نوامبر پر ۲ چې کله په کابل کې افغانانو د انگرېزانو پرضد پاڅون وکړ نو دی د افغانانو له خوا ووژل شو . اخځونه بريتانوي ديپلوماتان
وېليم برايډن

ډاکټر وېليم برايډن د ۱۸۱۱ ز کال د اکټوبر ۱۰- د ۱۸۷۳ ز کال د مارچ ۲۰ د افغان او انگليس په لومړۍ جگړه کې د جراح مرستندوی ډاکتر وو . دی هغه یوازیني انگرېز پوځي وو، چې د افغان انگليس د لومړۍ جگړې پر مهال له ۱۶۵۰۰ کسيز برتانوي پوځ څخه د ۱۸۴۲ ز کال په جنوري مياشت کې ژوندی تر جلال اباده ورسېد . اخځونه
هېنري مورټېمر ډيورنډ

هېنري مورټېمر ډيورنډ ۱۴ د فېبروري، ۱۸۵۰ ز. - ۸ د جون، ۱۹۲۴ ز. په انگرېزي: يو برتانيوی ديپلومات او د برتانيوي هند په مستعمره کې يو انگرېز مامور ؤ. مخينه هغه د هند د بهوپال په سيهور کې زېږېدلی ؤ. د پلار نوم يې هېنري ماريون ډيورنډ و چې په اصل کې د بارودا اوسېدونکی و. ډيورنډ خپلې زده کړې د بلک هيت پروپرايټېري او ټونبرېډج ښوونځيو کې ترلاسه کړي وې او. دندې د ډيورنډ کرښه د ډيورنډ آثار له ۱۹۰۶ ز. کال نه وروسته چې کله ډيورنډ بېرته خپل پلرني هېواد انگلستان ته ستون شو نو هلته يې ځان له سرکاري کارونو گوښه کړ او بيا يې يواځې ځان ليکنو ته وقف کړ چې پدې لړ کې يې خپل د پلار جنرال هېنري ماريون ډيورنډ ۱۸۱۲ - ۱۸۷۱ ژوندليک وليکه. ډيورنډ د ناول ليکلو لېوال هم ؤ او د خپلې مېرمنې اېلا آر ډيورنډ ۱۸۵۲ - ۱۹۱۳ سره يې په گډه يو څو کتابونه خپاره کړي، چې د هغو له ډلې: په لوېديځ فارس کې د مني يو سفر نادر شاه: يو تاريخي ناول د فيلډ مارشال جيورج سټوارټ وايټ ژوند. دا هم وگورۍ د ډيورنډ کپ - د فوټبال يو ټورنامنټ چې په ۱۸۸۸ ز. کال کې د مورټېمر ډيورنډ لخوا په شمله کې پيل شو. سرچينې د ۱۸۵۰ زوکړې د ۱۹۲۴ مړينې امريکا ته د برتانيې سفيران د افغان-انگرېز د دويمې جگړې انگرېزان د ډيورنډ کرښه
ننگيالی بڅرکی

ننگيالی بڅرکى د کندهار د بى بى هوا په کوڅه کې نړى ته سترگې غړولي دي. مخينه ننگيالی بڅرکی د ويښ زلميانو د بنسټگر محمد علم بڅرکي زوی دی. زده کړې لومړنۍ زده کړى يې د محمود طرزى په ښوونځى کې پيل کړى او د ابو ريحان البيروني له ليسې ځخه فارغ او وروسته يې د کابل پوهنتون د ادابياتو په پوهنځى کې د ماسترۍ تر کچى زده کړې کړي. دندې دعلومو په اکاډمۍ او طلوع افغان په مجلعه کې يې دندې ترسره کړى دى. چاپ شوي آثار د ننگيالۍ بڅرکى چاپى اسار په لاندى ډول دى: د کندهار فولکلور د افغان او انگليس په دريو جگړو کې رزمى ادبيات د معاصر افغانستان د تارىخ لومړى برخه پښتو ادبيات او د لومړى تر اتم ټولگى پورې د ښوونې او روزنې د ښوونيز تدريسې سيستم لړۍ يې ليکلى دى. ناچاپه آثار پښتانه ليکوال
عبدالرحيم بختانی خدمتگار

عبدالرحيم بختانى زېږېدنه: ۱۳۳۷ ل. د تلې مياشت يو افغان ليکوال او څېړونکی دی. همداراز هغه د افغانستان د علومو اکاډمۍ غړيتوب هم لري. مخينه نوموړی د سر څيړونکى عبدالله بختانی خدمتگار زوى دی او د ننگرهار ولايت د سره رود د بختان په کلى کې زيږيدلى دى. زده کړې لومړني زده کړه يې دسره رود دچهار باغ صفاء په منځني ښوونځي کې په ١٣٥٢ هـ ل کال کې بشپړې کړي دي . او په ١٣٥٨ هـ ل کې د ننگرهار د ليسې څخه د بکلوريا په درجه فارغ شوى دى. د کانکور د ازموينې تر تيرولونه وروسته د ١٣٥٨ هـ ل کال په پاى کې د کابل پوهنتون د ټولنيزو علومو له پوهنځي د تاريخ څانگې ته شامل شو . په ١٣٦٢ هـ ل کال کې د نوموړي پوهنځي څخه د تاريخ د څانگې نه د ليسانس په سويه فارغ شو. د ١٣٦٣ هـ ل کال نه تر ١٣٦٥ هـ ل کاله پورې د پخواني شوروي اتحاد د گرجستان جمهوريت د تبليسى دولتى پوهنتون د تاريخ په پوهنځى کې د ما سترۍ په پروگرام بوخت وو . د ١٣٦٥ هـ ل کال په نيمايى کې د نوموړي پوهنتون د تاريخ د پوهنځي څخه خپله ماسټرى د افغانستان د معاصر تاريخ په بر خه کې تر لاسه کړه. دندې د ١٣٦٥ هـ ل کال نه تر ١٣٧١ هـ ل کاله پورې په دولتى ورځپاڼو کې په ژورناليستيکي دندو باندى بوخت وو. د ١٣٧١ هـ ل کال نه تر ١٣٨١ هـ ل کال پورې په شخصي دندو باندې بوخت وو . په ١٣٨١ هـ ل کال کې د افغانستان په علومو اکاډمى کې د علومو اکاډمۍ د کانکور له ازموينى وروسته د علومو اکاډمى د علمي غړي په توگه ومنل شو. د ١٣٨٢ هـ ل کال د چنگاښ په مياشت کې د نامزادۍ دورې تر تيرولو وروسته يې د محقق علمي درجه تر لاسه کړه، او تر اوسه پورې د افغانستان علومو اکاډمۍ کې د علمي غړي په توگه دنده سرته رسوي. همدارنگه د نورو علمي او څيړنيزو دندو ترڅنگ د ١٣٨١هـ ل کال نه تر اوسه پورې د افغانستان د علومو اکاډمي او د ښوونې او روزنې د وزارت په موافقه د سيد جمال الدين د ښوونکي د روزنې په عالي موسسه کې د رسمي وخت نه وروسته د تاريخ د استاد په حيث دنده سرته رسوي. څيړنوال عبدالرحيم بختانى د افغانستان د علومو اکاډمي د علمي او څيړنيزو چاروپر څنگ يو شمير علمي، تاريخي او سياسي مقالې ، ژباړي او کتابونه يې په پښتو، درى او روسي ژبو ليکلى دى. چې ځينې چاپ شوي دي او ځينې نا چاپ دي چې په لاندې ډول دي. چاپ شوي آثار د گل پاچا الفت نثرى کليات دوهم ټوک تدوين ١٣٨٠ هـ ل . د پښتنو سره د بابر اړيکې تاليف ١٣٨٥ هـ ل کتابخانه هاى افغانستان درمسير تاريخ ژباړه ١٣٨٣ هـ ل د سر محقق عبدالله بختانی خدمتگار لنډ ژوند ليک تاليف ناچاپه آثار د افغانستان د علومو اکاډمي د علمي غړ وپيژندنه تاليف د افغانستان د سياسى ، فرهنگى او علمى شخصتونو د زمانې تاريخي حالات تاليف د گل پاچا الفت نثري کليات دريم ټوک تدوين په افغانستان کې د مشروطيت غورځنگ د ماسټري تيزس تاليف د هند کې د گورگاني واکمنۍ په دوره کې د پښتنو سياسي ، اقتصادي او فرهنگي وضع تاليف سرچينې د عبدالرحيم بختاني خدمتگار ژوندليک باندنۍ تړنې د عبدالرحيم بختاني خدمتگار وېبلاگ پښتانه پښتانه ليکوال
د ويکيپېډيا کينډۍ

-- -::: -:-:-:-: : - -: : -
سورة إبراهيم

سورة إبراهيم د قرآن ۱۴ مه سوره ده. قران قراني سورتونه
سورة النحل

سورة النحل د قران شپاړسمه سوره ده. قران قراني سورتونه
غلام نبي عشقري

غلام نبي عشقري د دري گړدود يو وتلی صوفي شاعر ؤ . مخينه دی په کال ۱۲۷۱ هـ لمريز کې د کابل ولايت په پغمان ولسوالۍ کې چې څلوېښت تنه سيمه چهل تن نومېږي هلته زېږېدلی . صوفي عشقري د پاړسۍ ژبې يو تصووفي شاعر و . دی ښايي چې د مولانا جلال الدين بلخي له شعري ځېل څخه اغېزمن شوی وي . همدا رنگه ېې ډېری اشعار په مينې څرخي راڅرخي . دده ډېری شعرونه د دري ژبو سندرغاړو لخوا په سندرو کې ويل شوي دي . صوفي عشقري په يوې بزگرې کورنۍ پورې تړاؤ درلود . دی پخپل ژوند کې ډېر فقير او خدای دوسته پاتې شوی . له ځوانۍ څخه ېې شعرونه ويل ، د پلاره ورته دوکانداري پاتې وه او خپل ورځينی ژوند ېې پرې تېراوه . دده مينه له پيسو ، او دولت سره نه وه تل ېې د قناعت خبرې په شعرونو کې څرگندېږي . مړينه صوفي غلام نبي عشقري د لړم په مياشت کې کال ۱۳۵۸ لمريز کې لدې فاني نړۍ څخه وکوچېد . افغانان افغاني صوفيان افغاني شاعران
امين الدين سعيدي

امين الدين سعيدي يو افغان شاعر او ليکوال دی. نوموړي په پښتو او دري ژبه گڼ شمېر کتابونه ليکلي. امين الدين سعيدي په ديني چارو کې ژورې ليکنې هم خپرې کړي. چې د انټرنټ له بېلابېلو وېبپاڼو نه خپرې شوي. نوموړی د افغانستان د لغمان په ولايت کې زېږېدلی او لومړنۍ زده کړې يې هم په همدغه ولايت کې سر ته رسولي. لوړې زده کړې د شرعياتو په څانگه کې د الازهر په پوهنتون کې سر ته رسولي. پښتانه افغانان پښتانه ليکوال پښتانه شاعران
جاوېد لودين

جاوېد لودين يو افغان ډيپلومات او د نړۍ يو شمېر هېوادونو کې د افغانستان د سفير په توگه په دندې پاتې شوی دی. دم مهال نوموړی په کاناډا کې د افغانستان د دولت رسمي پلاوی دی. افغاني سفيران افغانان پښتانه
امام الدين جمعه دين

امام الدين جمعه الدين د افغانستان يو پخوانی پوځي جنرال دی. نوموړی د خلق او پرچم د گوند هغه غړی ؤ چې د غويي ۷، ۱۳۵۷ کال کې د افغانستان په لومړني ولسمشر سردار محمد داود خان باندې د خلقي پرچمي کودتا په ترڅ کې يې فعاله ونډه درلوده. نوموړي د غويي د کودتا په مهال د خپلو گوندي مشرانو نه د قوماندې د ترلاسه کولو وروسته، د هماغه وخت په ولسمشر سردار محمد داؤد باندې ډزې وکړې چې د همدې ډزو په ترڅ کې نوموړی او د هغه د کورنۍ غړي شهيدان شول. زده کړې سياسي مخينه ناروې ته تېښته سرچينې د خلقي پرچمي کودتا غړي افغان جنرالان
سرور احمدزی

سرور احمدزی يو افغان سياستوال دی چې د افغانستان د ۲۰۰۹ کال د ولسمشرۍ ټاکنو ته يې ځان په خپلواکه توگه نومولی ؤ. نوموړی د لوگر په ولايت کې نړۍ ته راغلی. پښتانه سياستوال د ولسمشرۍ د ټولټاکنو کانديدان
پښتونستان

پښتونستان په افغانستان کې پېژندل کېږي. دا هغه جمله ده چې په سیاسي نقشو کې نه لیدل کیږي، خو د متن په یوه ډله کې د پاکستان تر موقتي کنټرول لاندې د شمال لویدیز سیمو ته اشاره کوي. ډېری اوسېدونکي یې د افغانستان پخواني پښتانه دي. ویل کیږي چې د ډیورنډ کرښه له لاسلیک وروسته د پاچا عبدالرحمن خان لخوا پلورل شوې ده. نیم افغانستان چې په اوسني پاکستان کې برتانوي هند دی، یا پنجاب او سند وپلورل شو. په دې سیمو کې د خېبر پښتونخوا پلازمېنې پېښور، چترال، ګلګت بلتستان او د بلوچستان شمالي برخې لکه شیرانی ، قلعه سیف الله و قلعه عبدالله ، موسی خیل ، زیارت ، پشین ، ژوب ، و کویته شاملې دي. په پاکستان کې دغو سیمو ته د سوبا سرحدي سیمه ویل کیږي، چې معنی یې د شمال لویدیز سرحد دی. دا سیمه اوس هم د افغانیه په نوم یادیږي چې د همدې خلکو نوم دی. د دې سیمې د خلکو ژبه پښتو وه. دپښتنو ډيرو افغانانو دشوروي اتحاد داشغال او دافغانستان دموکراتيک جمهوريت پر ضد مبارزه وکړه. حاجي ميرزالي خان د پاکستان جوړېدو نه پس په گوروېک، وزيرستان کې د پښتونستان د تحريک بنسټ ايښی وو. سرچینې پاکستان افغانستان
ټاپو

يو ټاپو يا جزيره د ځمکې يوې داسې ټوټې ته وييل کېږي چې شاوخوا په اوبو کې راگيره وي. په بله وينا په اوبو کې راگير د ځمکې وچې ټوټې ته ټاپو يا جزيره وايي. وړوکي ټاپو ته ټاپوگی وايي. ټاپوان په دوه عمده ډولونو وېشل شوي چې په دغو کې براعظمي يا د لويې وچې ټاپوان او سمندري ټاپوان شامل دي. ځينې ځايونو کې صنعتي ټاپوان هم شته چې انسانانو جوړ کړي. د ټاپوانو جغرافي ډلبندۍ يا جغرافيې ته اړونده ډلبندۍ د آرکيپېلاگو په نامه يادېږي. سرچينې
واټن

واټن په انگرېزي: د دوه شيانو او ځايونو تر مېنځ د ليرېوالي حسابي څرگندونه ده. په فيزيک او يا هم په ورځيني سکالو کې، واټن فيزيکي اوږدوالي لور ته اشاره کوي او يا هم داسې اټکلېدنه چې په يو څو نورو شرايطو بنسټ شوې وي لکه د دوؤ هېوادونو تر مېنځ. په شمېرپوهنه کې يو واټنيز تابع يا مېټريک د فيزيکي واټن يو ټولگړی مفهوم دی. يو مېټريک يو داسې تابع دی چې د ځانگړو ټاکل شويو قوانينو له مخې خپل کړه وړه ترسره کوي او بله دا چې په يوې فضا کې د عناصرو تر مېنځ د نژدې والی او ليرې والی د څرگندولو يوه ثابته لار برابروي. په اکثرو قضيو کې د الف او ب تر مېنځ اوږدوالی د ب او الف تر مېنځ د واټن په مانا څرگندېږي. پنځپوهنه
شنه زرغونه

شنه زرغونه چې د بوډۍ ټال په نامه هم يادېږي، يو عدسي او مېټرولوجيکي ځليزه ده چې د ځمکې په اتموسفير کې په ناو او يا هم پرخې باندې د لمر د وړانگې د رڼا يا نور د پاشلو سره په اووه رنگونو کې په اسمان کې راڅرگندېږي. شنه زرغونه د رنگونو يوې ليندۍ په څېر چې سور يې باندنی رنگ او وايولېټ يې منځنی رنگ دی رامېنځ ته کېږي. سرچينې
اېکزېما

اېکزېما يوه جلدي ناروغي ده چې د ډرماټايټېس يا د پوټکي د التهاب په بڼه رابرسېره کېږي. د اېکزېما اصطلاح په پراخه توگه د جلدي ناروغيو يو ډله دوامداره حالتونو لپاره هم کارېږي چې په دغو کې د پوټکي دوامداره وچېدل او په پوټکي باندې بخار چې د سوروالي، د پوټکي پړسوب، خارښ او وچتوب، د کترو په بڼه د پوټکي د مړو ژونکو سلولونو بېلېدنه، پخۍ، تڼاکې، د پوټکي درز، د وينې او زېم راوتل يې ځينې نښې نښانې بلل شوي. د جلدي سيمو لنډمهالی بې رنگي اکثرا د ټپونو د رغېدو په سبب ښکاري. د گرېدلو په نتيجه کې رامېنځ ته شوی ټپ د رغېدو نه وروسته نښه پرېږدي. د اېکزېما او اورټيکاريا تر مېنځ ټکنی کوونکی توپیر ليدل کېږي. او همدا شان د سورياسېز په پرتله، اېکزېما اکثرا د بندونو په قاتېدونکي مخ د بندونو هغه اړخ چې قاتېږي راولاړېږي. د پټوکي ناروغي
پوښتنه

-- -::: -:-:-:-: : - -: : - پوښتنه يوه ژبپوهنيزه اصطلاح ده چې د مالوماتو د غوښتنې په وخت کې کارېږي، او يا هم پخپله غوښتنه د همداسې يوې اصطلاح په اظهارولو سره ترسره کېږي. هغه مالومات چې د غوښتنې د اصطلاح په غبروگون کې رابرسېره کېږي د ځواب په نامه يادېږي. که څه هم چې پوښتنې د امريه جملاتو په توگه چې اکثرا د يوه امر د اظهارولو يا څرگندولو په بڼه راپورته کېږي خو پوښتنې اکثراً د گروېږونکو جملاتو په کارولو سره هم راولاړېږي: د ساري په توگه،راته ووايه چې دوه او دوه څو کېږي؟، د محمود کور چېرته دی؟ دې ته ناورته ځينې جملې لکه، مالگنۍ راته په لاس کې راکولای شی؟ د پوښتنې يوه داسې گرامري بڼه ده چې د يوه ځواب د وييلو پخاطر نه بلکه د يوه عمل د ترسره کولو د غوښتنې په ترڅ کې ترسره کېږي. په همدې خاطر وييلی شو چې پوښتنې گڼ عملي اړخ لري. د نظر له مخې داسې يو عبارت نه يوازې د يوې غوښتنې په توگه ښکاري بلکه د يوه بل شخص هغې هيلې په توگه هم گڼل کېږي چې د غوښتنې سره يې د توافق لپاره اظهاروي - بودا
ولي عبدالله

ولي عبد الله ۵ د فبروري، ۱۹۶۴ ز. ک - په انگرېزي: د بي بي سي د پښتو څانگې يو وياند او خبريال دی. هغه د کابل ښار په يوه روشن فکره کورنۍ کې زېږېدلی دی. په خټه ستانکزی او اصلا لوگر ولايت مرکز پل علم د موسی کلا اوسېدونکی دی. زده کړې زده کړې يې له جومات څخه راپيل او د قاري عبد الله په لومړنۍ ښوونځي کې شامل او بيا د لېسانس تر کچې رسولې دي. لا د نهم ټولگي زده کوونکی وو ، چې د زده کړو تر څنگ يې د راديو افغانستان د هنر او ادبياتو له اداره سره کار پيل کړ. ولي عبد الله د زده کړو له پای ته رسولو وروسته د څارندوی په ليکو کې د عسکرۍ سپېڅلې دندې ته لاړ، چې وروسته بيا په ۱۹۸۸ د افغانستان د راډيو او تلويزيون د اطلاعاتو په اداره کې د خبريال په توگه دنده پيل کړه، ډېر ژر د پښتو اخبار مرستيال او وروسته يې د پښتو خبري سروېس د مسول په توگه دنده ترسره کوله. ولی عبد الله په تلويزيون کې د خپلې څلور کلنې مودې کار په ترڅ کې د افغانستان له گوټ گوټ څخه د تلوزيون لپاه خبري راپورونه او مرکې برابرې کړې دي، او په همدې موده کې يې له هېواد څخه بهر تاجکستان، روسيې، ايرلنډ، نيويارک او کيوبا ته رسمی سفرونه کړي دي. ولي عبدالله په ۱۹۹۲ کال کې د مهاجرت لار ونيوله او دوه کاله يې په مسکو کې د افغانی کډوالو په اداره کې کار وکړ. په ۱۹۹۴ کال کې لندن ته واوښت، او په ۱۹۹۷ کال کې يې د بي بي سي د هنري، ادبي او تفريحي پروگرامونو په برخه کې د خپل کاري ژوندانه بله پاڼه پرانيستله، او تر ننه پورې يې د ملغلرو امېل، خبرې او سندرې، که زه ستا پر ځای وی، پنجشنبه له اورېدوکو سره او د اوومې سټوډيو پروگرامونه پر مخ بېولي دي، چې دا دی اوس يو ځل بيا د خپل ژوندانه له يو بل امتحان سره مخامخ دی. ولي عبد الله وايي چې له ژورنالېزم، سياست او ادبياتو سره بې کچې مينه لرم. ولي عبد الله شعر ليکي، په الهامي شعرنو اعتقاد لري، د غزل، څلوريزې او سپين شعر له فورمونو سره ډېره مينه لري. دا هم وگورئ لوگر ولايت سرچينې د بی بی سی رادیو پښتو څانگه د بي بي سي راډيو خبريالان خبریالان افغان خبریالان د لوگر ولايت
داؤد اعظمي

داؤد اعظمي د بي بي سي راډيو پښتو څانگې ايډيټر او خبريال دی. د بي بي سي راډيو خبريالان
د زړه ناروغۍ

د زړه ناروغۍ يا کارډيوپاتي د هغو بېلابېلو راټوکېدلو ناروغيو، لپاره يوه کارېدونکې طبي اصطلاح ده چې زړه اغېزمن کوي. په ۲۰۰۷ ز. کال کې دا ناروغۍ د امريکا د متحده ايالتونو کې تر ټولو نورو ناروغيو ډېر د مړينې سبب شوي. همداشان په انگلستان،کاناډا او وېلز، کې د زړه ناروغۍ په هر ۳۴ ثانيو کې د يوې مړينې سبب دی. د زړه د ناروغيو ډولونه د زړه کورونري ناروغي د زړه د شریانونو بندیدلو ته وایي چې نه شي کولای په کافي اندازه وینه د زړه عضلاتو او شاوخوا حجراتو ته ورسوي. د زړه کورونري ناروغي تر ډیره بریده د زړه د شریانونو د بندیدو ناروغي ته ورته ده خو فرق یی دا دی چې د زړه د کورونري ناروغي کیداې شي د نورو لاملونو لکه د زړه د رگونو تنگیدلد زړه حمله په هغو ځوانو کسانو کې چې نورمال شریانونه لري. د زړه د کورونري ناروغي هغه ناروغي ده چې د زړه په د هغه شریان په دیوالونو کې د یو ډول غوړو موادو د پیداکیدو له امله چې د زره ماهیچې ته وینه رسوي، رامنځ ته کیږي. په شریانونو کې د وینې د کمښت او له امله یې په سینه کې د درد پیدا کیدل او د زړه د رگونو تنگیدل د زړه حملهد زړه د کورونري ناروغیو نښې بلل کیږي. د امریکې د زړه د ټولنې په حواله په دې هیواد کې هر کال ۴۵۹۰۰۰ زره کسان د زړه د کورونري ناروغیو له امله خپل ژوند له لاسه ورکوي. همدارنگه د زړه د کورونري ناروغي هر کال په انگلستان کې د ۱۰۱۰۰۰ کسانو ژوند اخلي. د زړه عضلاتي اعتلال په تحت اللفظي توگه د زړه د عضلاتي ناروغیو په معنی ده. په اصل کې په هر دلیل چې وي دا د زړه د اصلي عضلې د فعالیت کموالی گڼل کیږي. هغه کسان چې د په ناروغۍ اخته دي، تر ډیره د زړه د فعالیت د نامنظمه کیدو او یا هم ناڅاپه دریدا له امله د مړینې له خطر سره مخامخ دي. د زړه بهرنی عضلاتي اعتلال - یا هغه برخه ده چې زیانمنه شوی ده، د زړه د باندې د هغه اصلي ماهیچه ده. تر ډیره حده پورې یا د زړه عضلاتي اعتلال د باندې څخه وي ځکه چې تر ډیره بریده د د ناروغۍ عمده لامل د وینې موقتی کموالی ده. د زړه ناروغۍ: د زړه ناروغۍ هغه ناروغیو ته ویل کیږي چې پخپله زړه او یا هم د زړه د شریانونو په سیستم باندې په ځانگړې توگه هغو رگونو او شریانونو باندې چې له زړه څخه د بدن نورو غړو او یا هم زړه ته تللي دي. په هغه څیړنه کې چې په ښځینه او نارینه باندې ترسره شوي دي، ښیي چې میرمنې د زړه په هغه ډول ناروغیو باندې اخته کیږي کومې چې له امله یې د زړه رگونه هم اغیزمن کیږي خو نارینه بیا د زړه د ناروغیو په هغه ډول باندې اخته کیږي چې له امله یې یوازې د زړه عضلات زیانمن کیږي. د زړه ناروغۍ عمده او اړوند لاملونه د ناروغ په بدن کې د قند مرض د وینې لوړ فشار لوړ او د وینې لوړ کولیسترول شتوالی دی. د زړه اسکېميکه ناروغي د زړه اسکېميکه ناروغۍ د زړه يوه داسې ناروغۍ ده چې په دې ناروغۍ کې پخپله زړه ته د لږې وينې رسېدنې په سبب رامېنځ ته کېږي. د زړه التهابي ناروغیو کې له امله د زړه عضلات او شاوخوا حجرات پړسوب پیدا کوي. د زړه د داخلي برخې التهاب . د زړه د والونو ناروغۍ د زړه د والونو ناروغي هغې ناروغۍ ته ویل کیږي چې له امله یې د زړه یو یا دواړه والونه زیانمن کیږی. د زړه څلور عمده والونه شته چې کیداې شي ددغې ناروغۍ له امله زیانمن شي لکه او د زړه په ښي خوا کې او همدارنگه او د زړه په کین خوا کې. سرچينې
غاښۍ

غاښۍ د پخلنځي د پرېکنده اوزارونو له ډلې نه يو داسې شی دی چې د خواړو په خوړلو سره سره د گڼ شمېر کارونو لپاره کارېږي. غاښۍ يوه موټانه لري او څو نري تېرې څوکي لري. :
لکڼ

لکڼ د خوست ولايت د مرکز اړوند يوه سيمه ده چې، د خوست ښار ختيځ ته په نږدې کيلومترۍ کې پرته ده. د دې سيمې وگړي د لکڼو په نوم ياديږي او لکڼ دوی د يو قوم په توگه مني. گمان کيږي چې د دې سيمې وگړي څو پيړۍ وړاندې د غزني د لکڼخېلو دلته راکوچيدلي وي. د خوست ولايت
مشارکت

مشارکت د دوو یا څو گډونوالو سوداگریز شرکت ته وایی. مشارکت او مضاربت د سود له ختمیدو وروسته د هغه اصلی او غوره بدیل دی. د مشارکت څخه هدف دادی چی دوه یا زیات کسان په یوه کار کی د پانگی په شریکولو سره شریک شی او د معاملی گټه او تاوان ددوی ترمنځ شریک وی اسلامي وټه
مضاربت

مضاربت د شراکت يوډول تړون دى چې ديوه سړي پانگه وي، چې هغه ته رب المال وايي اوبل يې په کار اچوي چې هغه ته مضارب وايي. اسلامي وټه
مرابحه

د يو شي اخيستل او په هغه باندې يو څه مصرف کول، بيا قيمت او مصارف ښکاره کول او په هغه باندې د ګټې زياتوالی او په صراف مصرفوونکی، اخيستونکی خرڅول مرابحه بلل کيږي. تعریف مرابحه د سوداګرۍ یو ځانګړی ډول دی چې په اسلامي بانکداري سیسټم کې د قانوني وسیلې په توګه کارول کیږي. په دې کې پلورونکي د خپل مال له پلورلو مخکې په واضحه توګه د هغه توکي د پېرلو نرخ په ګوته کوي او پلورونکي هم د هغه شي په بدل کې ترلاسه شوې ګټه پېرودونکي ته څرګندوي. دا یو خورا مشهور میتود دی چې د اسلامي مالي موسسو لخوا د سود څخه پاک پیسو لیږد ته وده ورکولو لپاره کارول کیږي، په عمومي توګه د شتمنیو تمویل، کوچني پور ، او د اجناسو وارداتو او صادراتو لپاره کارول کیږي. د ټریلیون ډالرو څخه زیاتو مالي محصولاتو سره، مرابها اوس مهال په خلیج او نورو سیمو کې د اسلامي پیسو بازار ترټولو مشهور او په پراخه کچه کارول کیږي. لومړنۍ اسلامي مالي اداره په بحرین کې میشت نړیوال اسلامي مالي بازار د اسلامي مالیاتو په برخه کې د نړۍ لومړی تاریخي تړون لاسلیک کړ، د خزانې ځای پرځای کولو ماسټر تړون . سرچينې د اسلامي بانکدارۍ په اړه د فتوا پاڼه .. تېروتنه: نامعلوم آرشیف بهرنۍ اړیکې نړیواله ورځپاڼه اسلامي وټه اسلامي بانکوالي
بيع موجل

لدی څخه موخه په پور باندی خرڅول دی یعنی پدی کی نرخ یو ځل او یا په قسطونو خو څه موده وروسته ادا کیږی خو قیمت له مخکی څخه ټاکل شوی وی او د قیمت ورکولو وخت هم ټاکل شوی وی. او دا هم ذکر شوی وی چی یو ځلی او که په قسطونو سره یی خرڅوی. اسلامي وټه
بیع سلم

دا هغه بیعه ده چی نرخ پکی نقد یا لاس په لاس ادا کړی شی او جنس وروسته ورکړی شی. د نبی کریم ص د یو تقریری حدیث څخه ددی جواز څرگندیږی، اصحاب کرامو د بیع سلم کاروبار کولو نبی کریم ص لدی څخه دوی منع نه کړل خو یو څه اصلاحات یی پکی وکړل. اسلامي وټه
استضاح

دا بیع سلم ته ورته تړون دی، د استضاح له تړون څخه هدف کوم کارگر یا صنعت کارته د څه شی د جوړولو په بدل کی وړاندی قیمت یا مخکی بیه ورکولو ته وای پیشکایی اسلامي وټه
اجاره

د پانگونی دغه طریقه هم د شریعت له نظره جایزه روا ده، او په پرمختللو هیوادونو کی په پراخه کچه له دی څخه کار اخیستل کیږی، بالخصوص په بانکارۍ کی په یاد ولرۍ، چی په بنسټیز ډول اجاره د اسلامی فقهاوو ایجاد او په لویدیځ کی هم دا تصور په نږدی ماضی کی منځته راغلی دی. د اجاری نه مطلب داسی راکړه ورکړه ده چه په هغه کی د یوه جایې شی ملکیت په ځان سره وساتل شی مگر د هغه څخه د گټی اخیستلو حق الانتفاع د یوی معینی مودی لپاره په بل یا نرخ کړای شی اسلامي وټه
پښتو سيند

قاموس افغاني يا پښتو سيند د يو ستر لغوي کتاب دی چې لومړی ځل په ۱۳۱۶ ل. کې د پوهنې وزارت په امر د کابل په عمومي مطبعه کې په لويه کچه چاپ شوی دی. دا سيند د محمد گل خان مومند په قلم ليکل شوی. د دې کتاب موضوع د پښتو رسم الخط ښودلو او پښتو لغاتو پرتله کولو په باب مردف بحث لري، په دې کتاب کې د پښتو ابېڅې، تهجي توري رموز او اشاراتو دپاره قاعدې پرانيستل شوي دي چې د پښتو قاموس لومړنۍ مسوده او د پښتو لغاتو د راټولولو او چاپولو په لار کې لومړنی اثر دی چې په افغانستان کې چاپ شوی. همدا ډول دا کتاب د پښتو ژبې د علمي هڅې لومړنۍ زېرمه او د پښتو ژبې د لغوي آثارو لومړنی پوړ دی. سرچينې پښتو کتابونه - راز محمد ويښ پښتو سيندونه
زيتون بانو

زيتون بانو د ۱۹۳۸ زېږدي کال د جون ۱۸، - په انگرېزي: د پښتونخوا د ښځينه شاعرانو، ليکوالانو او ډرامه ليکونکو له ډلې نه يوه مشهوره ليکواله ده چې د نوموړې گڼ شمېر ډرامې د پاکستان په ملي ټلويزون ښودل شوي. مخينه زیتون بانو د سید سلطان محمد لور چې په کال ۱۹۳۸ زېږدیز کې د پښتونخوا د خلیلو ټپې په مشهور کلی سپینه وړۍ کې زېږدلې ده. پلار یې سلطان محمد په خپله هم د پښتو ښه لیکوال او ښه شاعر و چې د عبدالقدوس تندر مشر زوی دی. مېرمن زیتون بانو ابتدایي زده کړې د پښور داسلامیه کالج په ښوونځي کې شروع کړي او د الزابت گلز لیسې څخه له لسم ټولگي نه فارغ شوې ده. د لوړو زده کړو لپاره فرنټیر کالج ته بریالۍ شوه او زده کړې یې د پښتو اکادمۍ څخه د ماسترۍ تر درجې ورسولي. مېرمن زیتون بانو د باچا خان د ملي نهضت خدایي خدمتگاران فعاله غړې وه. زده کړې دندې چاپ شوي آثار هنداره - د لنډو کيسو ټولگه مات بنگړي - د لنډو کيسو ټولگه ژوندي غمونه - د لنډو کيسو ټولگه خوبونو - د لنډو کيسو ټولگه زما ډایري - د لنډو کيسو ټولگه نیزه وړی - د لنډو کيسو ټولگه ناچاپه آثار مړینه اغلی زیتون بانو پر ۱۴م ستمبر ۲۰۲۱ میلادی کال له نیمګړې نړۍ څخه د تل لپاره سترګې پټې کړې. سرچينې باندنۍ تړنې پښتنې ليکوالې پښتنې شاعرانې ډرامه ليکونکي
عبدالمنان ملگری

عبدالمنان ملگری د ۱۳۱۹ لمريز لېږدي کال، لغمان - د ۱۳۷۸ ل ل کال د چنگاښ ۱ ، پېښور، د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال، ډرامه ليکونکی، د تياتر هنرمند، شاعر، لوبغاړی او طنز ليکونکی وو. مخينه عبدالمنان ملگری د مولوي نياز محمد زوی، پر ۱۳۱۹ لمريز لېږدي کال د لغمان ولايت د علي خېلو په کلي کې زېږېدلی دی. د خدای بښلي مولوي نياز محمد روحاني شهرت د لغمان په کليو بانډو کې خپور دی او اوس هم د هغه زيارت د ملا فقير په نامه شهرت لري او د عليشنگ د سړک سر ته د یوې سپېرې غونډۍ په لمن کې دی. عبدالمنان ملگری لا د دوه نیمو کالو ماشوم وو چې پلار يې په حق ورسېد، يو عبدالمنان او نورې اووه خويندې یې، چې ټول ۸ ماشومان کېدل، یوې بوډۍ مور ته ورپاتې شول. زده کړې عبدالمنان د لغمان په لېسه کې تر نهم ټولگي پوري زده کړې وکړې او د خپل پلار له شاگرد مولوي عبدالله څخه یې د فقې، احادیثو او د نظم کتابونه ولوستل. دندې عبدالمنان ملگری چې کله لومړی ځل کابل ته راغی نو پر ۱۳۳۷ ل ل کال د پښتو ټولنې په ریاست کې د یوه لیکونکي په توگه ومنل شو. په دې ریاست کې يې د کابل مجلې سمونچارې هم پرغاړه واخیستې او نژدې شپږ اووه کاله یې په دې ریاست کې کار وکړ، خو د ځینو رسمي کړکېچونو له لامله دی مستعفی وگڼل شو. که څه هم د ده مزاج په وړ کتوب کې شاعر وو، خو کله چې هغه په پښتو ټولنه کې لیکونکی شو، نو یې هلته پر ليک او کتاب سربېره خپلو شعرونو ته هم نوی رنگ ورکړ او په کابل مجله کې به یې خپرول. خو يو متل دی چې وايی تیږه څي ځي د خوار پر سر لگي دلته تر استعفا لاندې راغی او کار یې له لاسه واخیستل شو، خو هغه بیا هم زغم له لاسه ور نه کړ. د هغه لویه خبره دا ده چې زه له راحت نه په تکلیف کې خوشحال یم ځکه راحت سړی عیاشوي او په تکلیف کې انسان پخېږي. نوموړی پر ۱۳۴۴ ل ل کال د کابل پوهنتون د درسي موادو په مدیریت کې ټایپسټ وو، خو هلته هم ځینې خنډونه ورته راپیدا شول او دې ته اړوت چې هلته هم خپله دنده پرېږدي. عبدالمنان ملگری د پوهنې نندارې د پښتو تیاتر یو په زړه پوري ایکټور هم وو ، چې په ساده دل ډرام کې اتل وو. د ملگري ليکنې، شعرونه، داستانونه، ډرامې د پلازمېنې کابل په ورځپاڼو او راډیو افغانستان کې خپاره شوي دي. اړينه ده وویل شي چې عبدالمنان ملگري د تياتر او تمثيل د هنر په برخه کې، په تېره کومېډي چارونه رولونه په ډېر برياليتوب سره لوبول. په اټکلي توگه ويلای شو چې هغه د ۳۰۰ شاو خوا کې راډيو ډرامونه او تر ۶ شپږو زیاتو تياتري نمايشنامو کې چارونه لوبولي دي. له عبدالمنان ملگري څخه همدا راز د ۱۰۰ سلو په شاوخوا کې لنډې او اوږدې راډیويي کيسې او یو شمېر شعرونه هم پاتې دي. ملگری پر ۱۳۷۱ لمريز لېږدي کال پېښور ته کډوال او پردېس شو او هلته يې د بي بي سي راډيو د نوي کور نوي ژوند د ډرامې په پروگرام کې په کار پيل وکړ او د دغه پروگرام نږدې ټولې ډرامې هغه ليکلې او يا خو د هغه تر نظر لاندې ليکل شوې دي. اړينه ده وویل شي چې عبدالمنان ملگري د کونډې زوی په نامه نامتو پښتو فېلم کې بريالی چار لوبولی دی. چاپ شوي نښيرونه يې ۱- شمع د طنزونو ټولگه. ۲- شریک بالاپوش د طنزونو ټولگه. ناچاپه آثار مړينه عبدالمنان ملگری د ۱۳۷۸ لمريز لېږدي کال د چنگاښ پر لومړۍ نېټه چې د ۱۹۹۹ زېږدي کال د جون میاشتې له ۲۲ نېټې سره سمون لري د ځيگر د سرطان ناروغۍ له لامله د ۵۹ کلو په عمر په پېښور کې وفات شو. د عبدالمنان ملگري جنازه يوه ورځ وروسته په لغمان کې خاورو ته وسپارل شوه. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. سرچينې ۱- لېمه مجله، ۱۱ گڼه، د ۱۳۷۸ لمريز لېږدي کال غبرگولی، د ۱۹۹۹ ز کال جون، ۵۱ مخ، مسکو چاپ. ۲۰- باندنۍ تړنې په ويکي شعرونه کې د عبدالمنان ملگري شعرونه افغانان پښتانه ډرامه ليکونکي افغاني ليکوال پښتانه ليکوال
کاتب پاڅون

کاتب پاڅون يو افغان ليکوال او ډرامه ليکونکی دی. مخينه زده کړې دندې چاپ شوي آثار د شکاياتو صندوق - د طنزونو ټولگه مدير صيب په خط خو به پوهېږې؟ - د طنزونو ټولگه د کار سيالي - د طنزونو ټولگه پندونه او خوندونه - د طنزونو ټولگه د بنجاره هټۍ - د طنزونو ټولگه دولتي موټر - د طنزونو ټولگه سړی څنگه ښځه شو؟ - د طنزونو ټولگه دېگونه او شعرونه - د طنزونو ټولگه د ښار په ستديوم کې - د طنزونو ټولگه ناچاپه آثار سرچينې باندنۍ تړنې افغاني ليکوال ډرامه ليکونکي
محمد صديق روهي

محمد صديق روهي زوکړه ۱۳۱۳ لېږديز لمريز کال - مۍ، ۱۹۹۶ ز. په انگرېزي: يو افغان څېړونکی، ليکوال او اديب وو. هغه د افغانستان د علومو اکاډمۍ غړی هم پاتې شوی. د ادبياتو او ادبي څېړنو په برخه کې يې ډېر کار کړى دى. ځينې اثار يې په پوهنتونونو کې تدريس کېږي. ادبي څېړنې يې تر ټولو مهم کتاب دى. مخينه محمد صديق روهي د محمد حسين خان زوی په ١٣١٣ ل. ل. کال کې د خوست ولايت مرکز د حيدرخېلو د سموات په کلي کې نړۍ ته سترگې سپړلې او ماشوم و چې د ورور او خونيدو سره يو ځای د مور، پلار له مينې بې برخې شو. زده کړې لومړنۍ زده کړې يې د وخت د اسماعيل خېلو او مندوزيو په لومړني ښوونځي اوسنی سړبن ليسه کې، منځنۍ زده کړې يې د کابل په دارالمعلمين او په ١٣٢٧ ل. ل. کال کې د کابل پوهنتون د ادبياتو له پوهنځي څخه په فراغت سره پای ته رسولې دي. د ١٣٤٧ ل. ل. کال په وروستيو کې د لبنان د بېروت په پوهنتون کې شامل او هماغلته يې د ماسترۍ دوره په پوره بري سره پای ته ورسوله. دندې ارواښاد روهي د خپل علمي- فرهنگي او ادبي ژوند په خورا لنډه موده کې د دارالمعلمين او پوهنتون د استاد، د بېلا بېلو، نشراتي ارگانو مجلو د مسوول چلوونکي، د بېلو بېلو علمي فرهنگي مرکزونو د مشر او رئيس، د وخت د پښتو ټولنې اوسنی د افغانستان د علومو اکاډمي د مرستيال او رئيس او د خوشحال د فرهنگي ټولنې د مشر په توگه هېواد او هېوادوالو ته ډېر خدمتونه کړي دي. له نېکه مرغه اوسمهال په خوست کې د يو شمېر وتلو فرهنگي ځوانانو په زيار او نوښت د محمد صديق روهي فرهنگي ټولنه جوړه شوې ده. دې ټولنې که له يوې خوا د خپلو فرهنگي ادبي گټورو فعاليتونو په لړ کې د مرحوم روهي روح ښاد او نوم يې ژوندی ساتلی، دغه راز دا هيله هم شته چې د نوموړي ناچاپ آٌثار به هم په خپله موقع خپاره کړي. ارواښاد محمد صديق روهي سر بېره پر دې چې د سر محقق او کانديد اکادميسن لوړې علمي رتبې يې درلودې، د افغانستان د ليکوالو انجمن له خوا د کارمند شايسته فرهنگ لقب هم ترسه کړی وو. نوموړی په ١٣٧١ ل ل کال کې د علاج له پاره لومړۍ هند، بيا روسيې، اوکراين او په پای کې جرمني ته وړ او د ١٩٩٦ ز کال په مۍ مياشت کې د ورپېښې ناروغۍ له کبله، بدبختانه په روغتون کې له وخته مخکې له نړۍ سترگې پټې کړې. د دغه لوی فرهنگي شخصيت جنازه د هغه هېواد د مونشن گلادباخ په ښار کې امانت خاورو ته وسپارل شوه. وروسته د زمې موقع په برابريدو سره هېواد ته ولېږدول شوه او په خپله پلارنۍ هديره کې خاورو ته وسپارل شوه. محمد صديق روهي منځمنۍ ونه، سوړ دماغ درلود او پر شونډو به يې تل موسکا خپره وه. چاپ شوي آثار يې روهي د يوه علمي، فرهنگي او ادبي شخصيت په توگه په ډېرو ژبو پوهېده او په دوو رسمي ژبو پښتو، دري يی ډېرې علمي، ادبي او ميتوديکي مقالې او اثار ليکلي دي چې د ځېنو يې په ندې ډول يادونه کوو: د څېړنې رښود، پښتو ټولنه، د ١٣٥٤ لېږديز لمريز کال چاپ. پښتو په بېلگه کې، پښتو ټولنه د ١٣٥٧ ل ل کال چاپ. ادبي څېړنې، پښتو ټولنه، د ١٣٦٠ ل ل کال چاپ. د ژبېښودنې مسألې، د افغانستان د علومو اکاډمي د ١٣٦١ ل ل کال چاپ. د ادب او فولکلور په باره کې د چاپ او خپرولو دولتي کمېټه د ١٣٦٥ ل ل کال چاپ. پښتو معاصر ادبيات، د ماسترۍ دورې لپاره، کابل پوهنتون، د ١٣٦٧ ل ل کال چاپ. فولکلور پېژندنه، د افغانستان د علومو اکاډمي د ١٣٦٥ ل ل کال چاپ. د روښاني غورځنگ ماهيت، ناچاپ. د ادبياتو تاريخ، د دوولسم ټولگي لپاره، ناچاپ. شعر پېژندنه، د ناهيد کتاب خپرولو موسسه د ١٣٧٥ ل ل کال هور چاپ. جنگ داخلی افغانستان چگونه پايان خواهد يافت؟ د آزاد افغانستان د ليکوالو ټولنه د ١٣٧٥ ل ل کال پېښور چاپ. رنگين تعبير، د دانش کتاب خپرولو موسسه د ١٣٧٧ ل ل کال پېښور چاپ. باندنۍ تړنې سرچينې پښتانه ليکوال افغانان افغاني ليکوال افغان څېړونکي