ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
فېروز خان

فېروز خان هندي: ، انگرېزي: ، سېپتمبر ۲۵، ۱۹۳۹ - اپرېل ۲۷، ۲۰۰۹، د هند په فلمي صنعت کې يو هندی لوبگر، د فلمونو ډايرکټر، جوړونکی او سمونکی ايډېټر ؤ. مخينه فېروز خان د هند په بنگلور کې زېږېدلی ؤ، د هغه د پلار نوم صادق علي خان تنولي د افغانستان د غزني ولايت يو پښتون ؤ او مور يې فاطمه په اصل کې د ايران وه. فېروز خان درې وروڼه لري چې هر يو يې سنجی خان، سمير خان او اکبر خان نومېږي او يوه خور لري چې نوم يې دلشاد بېگم ده. کله چې فېروز خان خپل ښوونځی په بنگلور کې ولوسته، نو بيا مومبای ته ولاړ او لومړی ځل يې په ۱۹۶۰ کال کې د ديدي په نامه هندي فلم کې د دوهم اتل رول ولوباوه. هغه د دوشنبې په ورځ د ۲۰۰۹ ز. کال د اپرېل د مياشتې په ۲۷ مه نېټه، د شپې په ۱:۳۰ بجو د سرطان د ناروغۍ له امله په بنگلور کې د ۶۹ کالونو په عمر په خپل کور کې ومړ د فلمونو پېښليک قرباني د قرباني د فلم بيا جوړېدنه ۱۹۸۰ ۲۰۰۶ خبر خپور شوی د پوليس افسر د امجد خان په رول کې وېلکم ۲۰۰۷ ... رانبير دهانراج کساتا اوم شانتي اوم ۲۰۰۷ ... ځانگړې ننداره اېک کهلاړي اېک حسينه ۲۰۰۵ ... جهانگير خان ځانگړې ننداره چېټاپا ۲۰۰۵ ... رامان جانشين ۲۰۰۳ ... سبا کريم شاه يلغار ۱۹۹۲ ... راجېش اشويني کمار ميټ مېرې من کا ۱۹۹۱ دياوان ۱۹۸۸ ... شنکر وگماري جانباز ۱۹۸۶ ... انسپېکټر راجېش سنگهـ کچې هيرې ۱۹۸۲ ... د کمال سنگهـ وراره خون اور پاني ۱۹۸۱ قرباني ۱۹۸۰ ... راجېش کمارکېلاش نات چوناوټي ۱۹۸۰ درنده ۱۹۷۷ جادو تونا ۱۹۷۷ ... ډاکټر کېلاش ناگن ۱۹۷۶ ... راج ۱۹۷۶ ۱۹۷۶ ۱۹۷۵ .... ۱۹۷۵ ... . ۱۹۷۵ ... ۱۹۷۵ ... ۱۹۷۴ ... ۱۹۷۴ ... ۱۹۷۴ ... ۱۹۷۴ ۱۹۷۴ ... ۱۹۷۴ ۱۹۷۳ ۱۹۷۲ ... ۱۹۷۱ ۱۹۷۱ ... ۱۹۷۱ ۱۹۷۰ ... ۱۹۶۹ ... .. ۱۹۶۹ ... ۱۹۶۷ ... ۱۹۶۷ ۹۰۹ ۱۹۶۷ رات اور دېن ۱۹۶۷ ... ديليپ وه کويي اور هوگا ۱۹۶۷ مې وهي هو ۱۹۶۶ ... ويجې تصوير ۱۹۶۶ آرزو ۱۹۶۵ ... رمېش ۱۹۶۵ ... ۱۹۶۵ ... ۱۹۶۵ ۱۹۶۴ ... ۱۹۶۴ ... ۱۹۶۳ ... ۱۹۶۲ ... ۱۹۶۲ ديدي ۱۹۶۰ داهم وگورئ د هندي فلمونو د نارينه لوبگرانو لړليک سرچينې باندنۍ تړنې د هندي فلمونو لوبگران هندي مسلمانان د هند پښتانه
پغمان ولسوالۍ

د پغمان ولسوالۍ د کابل ولايت لوېديځې برخه کې پرته ولسوالۍ ده . په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۲۰۰۰۰ وگړو ته رسېږي او نږدې ۲۰۰۰۰ نور وگړي ئې را ستانه شوي کډوال وو . د پغمان د ولسوالۍ ۷۰٪ وگړي پښتانه ، او پاته ۳۰٪ برخه دېگانان جوړوي . د پغمان د ولسوالۍ په لوېديځ ، یا غرب خوا کښې ئې ، د وردک او د پروان د ولايتو سره پولې لري ، همداراز دغه ولسوالۍ ، په شمال لوري ئې یا په نورسوړيزې خوا کښې ئې ، د شکردرې د ولسوالۍ سره ، اَو په ختليځې یا شرقي خوا کښې ئې د کابل د ښار سره ، او سوېل ختليځ یا جنوب شرقي لوري ته ئې د چار آسياب ولسوالۍ سره خپلې پولې شِريک کوي . د پغمان ولسوالۍ پلازمېنه د پغمان د ښارگوټي په نامه يادېږي او همدا ښارگوټی د پغمان د ولسوالۍ په سوېل ختليزې برخې کښې شته یا سته فرمایل شوی دئ . په افغانستان کې د جگړو پر مهال د پغمان ولسوالۍ يوه د هغو ولسواليو څخه وه چې ډېر زيان ورپېښ شوی وو ، د دغې ولسوالۍ ۵۰٪ ودانۍ په بېلابېلو جگړو کې له مېنځه تللي وو . په افغانستان کې د بېلابېلو وختونو جگړو گېڼ شمېر خلک د پغمان ولسوالۍ نه بېځايه کړلي وو . د دغې ولسوالۍ تر ټولو اهم عايدات د کرهڼې ، مالدارۍ او مزدورۍ له لارې لاس ته راځي. د پغمان ولسوالۍ اداري وېش د پغمان په ولسوالۍ کې ۱۰۷ کلي دي: ارغندي اوليا ارغندي سفلا اله بله امت قلعه اورياخېل باغ داود باغ والا بر کوشکک برجک بلسان بېگ توت پجک پراچي پشته پشته پجک پشيي دره تره خېل تولاد چشم بلبل چندلبايي چهلتن چونغر حافظ خېل خالداري خدای دادخېل خطاو خوجگان خوجه جم خوجه خېل خوجه لک بخش خوجه لکن خوجه مسافر درشت تولک دره دره زرگر دوازده امام ده ارباب ده پمبه ده عربان ذکرياخېل ډوډه مست راقل غر زرشاخ سموچک شاخ دوشنبه غر شاه قطاار شملزايي عيسی خېل فراشا فرمانخېل قاضي خېل قرغه قلعه اخونزاده قلعه باقي قلعه بخارا قلعه تاتي قلعه حاطم قلعه حکيم قلعه درخان قلعه سرور قلعه سينو قلعه شريف خان قلعه شېخ مير قلعه صاحبداد قلعه صادق قلعه عبدالعلي قلعه عظيم قلعه عمر خان قلعه لاله قلعه محبت قلعه مرزا قلعه ملا رسول قلعه ملک قلعه منو قلعه نو قلعه يعقوب علي کارېزک کج دره کجاو کمانگر کمپني کوبکی کوچکک کوچيان کوډگی کول سدا کوه بابه نور گل سرخ گلکيان گوج لاچي خېل لر کوشکک لوچکان محمد خېل مرغگيران مزروح مسرگنبد ملتاني ملنگان منگل خوره غر نادرخېل نوآباد نور بېگ خېل ويدي خېل يحيی خېل ينگي دکان يوسف کلا شخصیتونه حفيظ الله امين عبدالرب رسول سياف عبدالهادي ارغنديوال محمد آصف رحیمي پوهاند سید عمر منیب حاجی شیر علم حبیب الرحمن سیاف عبدالرحمن عطاش ملا عزت مېوې په دې ولسوالۍ کې لاندې مېوې حاصل ورکوي: آلوبخارا آلوچې انگور بادام بهي توت چارمغز خوبانۍ زمکني توت سنځلې شاتوت شفتالو غونځې فارموسا گيلاس مڼې ناک سرچينې : د کابل ولسوالۍ
لمرگلی

لمرگلی په انگرېزي: بوټي د په کورنۍ او په جينس پورې اړه لري او مشهور سپيشز ېې د په نوم يادېږي د لمر گلي بوټی د ډېرو غوره تيلي بوټو په ډله کې شمېرل کېږي . ددې بوټي د ودې او بشپړتيا لپاره زموږ د هېواد اقليمي او چاپېريالي شرايط په زړه پورې گڼل کېږي د لمر گلي په تخم کې په سلو کې ۵۰ ــ ۵۲ برخې تېل شته ، له دې امله په نړۍ کې د ټولو تېلي بوټو له ساحې څخه په سلو کې ۸۰ برخه کې کرل کېږي . ددې بوټو د تخم په کنجاړه کې په سلو کې ۳۰ ــ ۳۵ برخې ېې پروټين ، ۱۰ برخې ېې تېل اوبغوړ او ۲۰ برخې کاربوهايډ رېټ جوړوي . له دې امله د څارويؤ په خواړو کې پکار وړل کېږي ، ددې بوټو د ژوندانه پړاؤ د ۹۰ څخه تر ۱۳۰ ورځو پورې اوږد وي ، تخم ېې د سانتي گراد په ۸ ــ ۱۵ درجو تودوخه کې خپله وده پيل کوي . خو د تودوخې مناسبه درجه ېېد سانتي گراد ۲۰ ــ ۲۲ درجې اټکل شوې ده. د ودې د نورو پړاؤونو لپاره ېې د هوا مناسبه تودوخه ۲۵ ــ ۲۷ درجې اټکل شوې ده . د لمر گلي بوټي د لنډو ورځو د بوټو په ډله کې راځي ، خو په اوږدو ورځو کې ېې د ودې په چټکتيا کې دومره ډېر بدلون نه ليدل کېږي . که د لمر گلي کروندې خړوبه شي د ودی پړاؤ ېې ۱۴ ـ ۱۷ ورځې نور هم اوږدېږي . د لمر گلي د بوټي لوړوالی آن تر ۳ مترو پورې رسېږي ، خو منځينی لوړوالی ېې ۱، ۵ متره اټکل شوی دی. نيلې ېې د ۲ ـ ۱،۵ مترو په کچ په خاورو کې ژورې درومي ، گلان ېې په يوه لويه ټوکرۍ ډوله جوړښت کې موجود وي، چې شمېر ېې سل گونو ته رسېږي . د گلانو رنگ ېې نارنجي ژړ ته ورته وي او د ټوکرۍ ډوله جوړښت په اړخونو کې ځای پر ځای شوي وي . گلان ېې د پردۍ گردې په واسطه القاح کېږي او القاح کولو کې ېې خسدکې مرسته کوي . سر چينې د آريانا دايرهّ المعارف د افغانستان د علومو د اکاډمۍ د دايرهّ المعارف مرکز خپرېدو لړۍ ۶۷ مه پاڼه دويمه موضوع بوټي گلان تريز ډوله بوټي
استالف ولسوالۍ

د استالف ولسوالۍ د افغانستان د کابل ولايت شمال لوېديځې برخې کې پرته ده. د دغې ولسوالۍ د وگړو شمېر ۸۵۰۰ دی د ۲۰۰۲ کال د لخوا رسمي اټکل شوی شمېر. په دغې ولسوالۍ کې د افغانستان د بېلابېلو توکمونو خلک، په ځانگړي توگه تاجکانلږ پښتانه او هزاره گان ژوند کوي. د استالف ولسوالۍ په شمال او ختيځ خوا کې د پروان ولايت سره، په سهيل ختيځ خوا کې د قره باغ ولسوالۍ سره او په سوېل کې د گلدرې ولسوالۍ سره گډې پولې لري. د دغې ولسوالۍ منځی د استالف کلی دی چې د همدغې ولسوالۍ په سوېل-ختيځه برخه کې پروت دی. پخوا د دغې ولسوالۍ د وگړو شمېر نژدې ۳۶،۰۰۰ خلکو پورې رسېده او په دې ولسوالۍ کې د انگورو او نورؤ مېوؤ گڼ شمېر بڼونه او د غلو دانو بې شمېرې کرکېلې وې، خو په افغانستان کې د بېلابېلو جگړو پر مهال د دغې ولسوالۍ وگړي کډوالۍ ته اړ وېستل او د همدې ولسوالۍ ډېر خلک په خپل منځي جگړو کې هم مړه شول او وران کورونه او شاړې زمکې ترېنه پاتې شوې. دغو جگړو د همدغې ولسوالۍ د زده کړو، روغتيا او کرهڼې جوړښت په بشپړه توگه له مېنځه يووړ. د طالبانو د حکومت په وخت کښې دغه ښايسته ځای په بشپړه توگه وسوځول شول. خو په دې وروستيو څو کالونو کې د روغتيا او زده کړې نوي مرکزونه جوړ شوي او د کډوالۍ نه خلک بېرته خپلو کورونه ته راستانه شوي او خپلې مېنې يې ودانې کړي دي. سرچينې : باندنۍ تړنې . د کابل ولسوالۍ
کبرا حبيب مظهري

ډاکټره کبرا حبيب مظهري په انگرېزي: . يوه افغانه شاعره، ليکواله او کره کتونکې ده. نوموړې يو شمېر کتابونه په پښتو، پارسي او انگرېزي ژبه ليکلي دي، چې ځينې يې چاپ او ځينې نور يې ناچاپه پاتې دي. مخينه زده کړې ډاکټرې کبرا حبيب مظهري خپلې زده کړې د خپل هېواد تر څنگ په هند کې هم سر ته رسولي. نوموړې په افغانستان کې د عالي دارالمعلمين کورسونه په برياليتوب سره پای ته رسولي او بيا د لوړو زده کړو لپاره هند ته تللې. هلته په ډهېلي کې د جامعيه مليه اسلاميه پوهنتون د ماسټرۍ زده کړو د پروگرام لپاره يې د بورډ يا د کانکور آزموينې وروسته همدې پوهنتون ته منل شوې او بيا په ۸ د مۍ، ۱۹۹۱ ز. کال کې يې له نوموړي پوهنتون نه د ماسټرۍ بريليک ترلاسه کړی. تر دې وروسته يې د مافوق ماسټرۍ . زده کړې د جواهر لال نهرو پوهنتون کې بشپړې کړي او په ۱۹۹۲ ز. کال کې يې بريليک خپل بريليک اخيستی. د مافوق ماسټرۍ د ديپلوم د ترلاسه کولو وروسته يې د دوکتورا . تکل وکړ او په ۱۹۹۷ ز. کال کې له همدې وروستي نومېدلي پوهنتون، د ادبياتو د پوهنځي، نه د ادبي کره کتنې په برخه کې خپله دوکتورا لاس ته راوړې. دندې چاپ شوي آثار په افغانستان کې د کبرا مظهري گڼ شمېر کتابونه چاپ شوي، چې هغه په دې ډول دي: برېښنا - د افغاني ټولنې په اړه د لنډو کيسو ټولگه سپوږمۍ ناول - يو افغانی ناول د زړه وينې - شعري مجموعه لمبې - شعري مجموعه توپاني څپې - شعري مجموعه منزلونه او ټکرونه - شعري مجموعه څو څېړنې - د ليکوالې د بېلابېلو څېړنو ټولگه چې په ملي او نړېوالو سيمينارونو او کنفرانسونو کې وړاندې شوي پښتنې ليکوالې او شاعرانې - په دوه ټوکو کې خپره شوې د پښتني ښځينه شاعرانو او ليکوالانو تذکره په پښتني فرهنگ کې د ښځو د ژوند انعکاس - يو څېړنيز اثر زنده گي و اشعار استاد خليلي - د دري ژبي شاعر خليل الله خليلي ژوندليک نقد اشعار خليلي - د دري ژبې شاعر خليل الله خليلي پر شعرونو کره کتنه شمع از تاريخ معاصر افغانستان -د افغانستان په اړه تاريخي اثر آه - په دري ژبه د نثرونو مجموعه پښتو لنډۍ - په انگرېزي ژبه د پښتو لنډيو په باب څېړنه ډولۍ - په پښتو ژبه د لنډو کيسو ټولگه غوړگه - پښتو ناول اندېښمنه ډالۍ - په پښتو ژبه د نثرونو مجموعه اکو بکو - د ماشومانو لپاره د روزنيزو ادبياتو مجموعه ناچاپه آثار افغاني ښځې د هويت په لټه کې - په انگرېزي ژبه د افغاني ښځو په اړه ليکل شوی څېړنيز اثر د ستورو کرونده - شعري مجموعه باندنۍ تړنې په ويکي شعرونو کې د کبرا حبيب مظهري شعرونه پښتنې شاعرانې پښتنې پښتنې ليکوالې
آی اېس او ۳۱۶۶-۱

آی اېس او ۳۱۶۶۱په انګليسي: - د آی اېس او ۳۱۶۶ کوډونو يوه برخه ده چې د هېوادونو نومونو لپاره کارول کيږي او د ستندرد جوړونې نړيوال سازمان له خوا وړاندې شوي دي. اوسني کوډونه آی اېس او ۳۱۶۶ : --
قره باغ ولسوالۍ

د قره باغ ولسوالۍ د کابل شمال کې پرته یوه زرغونه او د رنگارنگو میوؤ ولسوالۍ ده چه نژدې. پدی ولسوالی کې له ۱۹۷۹ کال نه بیا تر ۲۰۰۱ کال پوری د سختو جگړو مرکزونه ؤ چی نژدې زیاتره برخې يې بیخی له منځه ولاړی او همدارنگه د روسانو خلاف یو د مقاومت یو سخت ترینه منطقه وو چی تقریبا پدی ټوله موده کښی روسان ونتوانیدل چه دامنطقه خپل ولکه لاندی راولی ورسته د خپل منڅی جگړی نسبتا ارم وول لیکن کله چی طالبان دامنطقه ونیوله نو یو ځل بیا دی خلکو ټوپک ته لاس کړه او طالبانو ته سخت زیانونه ورسول اخر کار طالبانو د ظلم او بربیت نه کارو واخستلو ټول قرباغ کورونه باغونه مسجدونه وسوزول د ددی منطقی مزلوم خلک یی بی کړی په ۲۰۰۱ کال کی دیولسم ستمبر واقعه نه ورسته یو ځل بیا خلکو خپل وطن ته مخه کړه او د قرباغ ابادی او یو پله بیا د سمسورتیا لپاره کار شروع کړه نن قرباغ د افغانستان یو دخوشال ترینه منطقو څخه ده
ابن قيم الجوزي

ابن قيم الجوزي - م ى الإسلامي علماوو څخه وو چې په دويمه هجري پېړۍ کې اوسېده. له دمشقي ابن تيمييه رحمه الله څخه يې زده کړې وکړې، او ترډېره بريده د همغه له آندواند څخه اغيزمن ښکاري. بهرنى ترنى للتعرف أکثر عن ابن قيم الجوزية تحميل جميع مؤلفاته کتاب زاد المعاد في هدي خير العباد لا يحتاج لتحميل جميع کتب ابن القيم لاتحتاج لتحميل د هـ مړينې د مړينې د سوريې علما دينپوهان
د انجيلونو لړليك

د عيسويت د دين سپېڅلي كتاب انجيل لړليك په لاندينۍ توگه تيار شوې، كه چېرې تاسې د انجيل په اړه ليكنه او مالومات گورئ نو بيا د انجيل ترسرليك لاندې ليكنه ولولئ. په سپېڅلي كتاب انجيل د انجيلونو نومونه: انجيل متى انجيل مرقس انجيل لوقا انجيل يوحنا نور انجيلونه، چې په انجيل پېژندل كېږي: إنجيل توما إنجيل الحق إنجيل فيلبس إنجيل مريم المجدلية إنجيل يهوذا إنجيل الطفولة العربي إنجيل مني إنجيل مرسيون إنجيل السبعين إنجيل الإثنى عشر إنجيل العوالم الأربعة السمواية إنجيل الحسن إنجيل حواء إنجيل الناصريين إنجيل رادوسلاف إنجيل برنابا إنجيل برثولوماوس إنجيل برلين الغير معروف أناجيل البهناسة إنجيل إقرتون إنجيل الإبيونيين إنجيل العبرانيين إنجيل المصريين القبطي إنجيل المصريين اليوناني إنجيل مرقس السري إنجيل يعقوب إنجيل متياس إنجيل بطرس إنجيل برلين المجهول الإنجيل الرباعي لړليك مسيحي كتابونه مسيحي تاريخ أبوكريفا العهد الجديد ضايع شوي كتابونه
انجيل

انجیل د یوناني ژبې یوع معربه یوناني: ټکې دی، چې له ايوانجيليون څخه اخیستل شوې، چې دا بیا د ښه زېری په مانا دی. د مسيحیان په وړاندې بیا د بشارت روحي مفهوم د مسيح علیه السلام بیا راتگ دی. او دهغه د خپل ځان د په دار ځړولو صليباو قربانۍ وړاندې کول، د ټول بشریت د گوناهونو لپاره او بیا د هغه په قبر کې ښخول او بیا په درېیمه ورځ له قبر څخه راپورته کېدل لکه څرنگه چې د لرغوني پیر العهد القديمد نبوت په کتاب کې راغلي دي. اقرأ رسالة بولس الرسول الاولى الإصحاح والأعداد -. نور انجیلونه په نوي پیر عهد جدید کې یو شمېر ناپېژندل شویو انجیلونو نومونه لیدل کېږي چې په لاندې توگه دي: إنجيل توماس إنجيل الحق إنجيل فيلبس إنجيل مريم المجدلية إنجيل يهوذا إنجيل الطفولة العربي إنجيل برنابا دا هم وگور جليونيم سرچینې ولې د خدای کلام زده کړه مهمه ده؟ اسماني کتابونه نوی پیر عيسويت
عبدالکريم سروش

حسین حاج فرج دباغ زادهٔ ۱۳۲۴ چې د عبدالکریم سروش نوم یې ځانته غوره کړې، یو ایراني دیني مفکر، متکلم دې خپل اندو اند د نوي کلام کلام جدید یادوي او خپل کلامي تگلاره نو معتزلي، فیلسوف، شاعر او ایرانی ژباړن دی. دې له ۱۳۷۸ز کال راهیسې د هارورډ پوهنتون او پرېنسټون پوهنتون کې ۱۳۸۱-۱۳۸۰ بوخت و. او په هغه درې ورځیني کانفرانس کې چې د ستمبرمیاشت، کال ۲۰۰۷ز د مولوي په اړه مرېلېنډ پوهنتون کې ترسره شو هم خپله وینا اورولې و. ژوندلیک عبدالکریم سروش په ۱۳۲۴ز د تهران په ښار کې دې نړۍ ته سترگې راغړولې دي. منځنۍ زده کړې یې په علوي ښوونځي کې ترسره او لوړې زده کړې یې د تهران پوهنتون په درملجوړونې پوهنځي کې ترسره کړې. دې د لمریزکال په ۵۰مه لسیزه کې د لندن ته وخوځېد، او د تجزیې کیمیا په څنگ کې یې لویدیزه فلسفه هم زده کړه، او د آیتالله بهشتي په استازیتوب یې د شیعه گانو په اسلامي مرکزونو په ځانگړې توگه امام باړه چې د ایراني شیعه انقلاب څخه وروسته د ایراني دولت لخوا اخیستل شوې او د کانون توحید په نامه نومول شوې وو برخه اخیسته. ډاکټر سروش په انگلېستان کې دوه تحلیلي برخو کې زده کړې وکړې، یوه په تحلیلي کیمیا کې او بله هم په تحلیلي فلسفه کې. کېمیا کې یې د نااوبلنو محصلولاتو کې زده کړه وکړه. اندواند سروش او فرهنگي انقلاب نیوکې ځینو شیعه سرچینو په ډاکټر سروش نیوکې کړي او ورڅخه یې غوښتي چې توبه وکاږي. ایت الله ناصر مکارم شیرازی په خپلو کلکو نیوکو کې د سروش له ځینو آندواند چې دې یې د قرآن کریم په اړه لري رټلې او ورڅخه یې غوښتي چې توبه دې وکړي.. آیت الله جعفر سبحانی هم د سروش په اړه یوه انتقادي لیکنه خپره کړه، چې دا لیکنه ددې دواړو ترمنځ د قرآن په اړه د یو لړ مباحثو پیل وگرځېد. لیکنې یې علم چیست، فلسفه چیست؟ تضاد دیالیکتیکی ایدئولوژی شیطانی تفرج صنع حکمت و معیشت قبض و بسط تئوریک شریعت اوصاف پارسایان رازدانی و روشنفکری و دینداری قصه ارباب معرفت فربه تر از ایدئولوژی حکمت و معیشت درسهائی در فلسفه علم الاجتماع حدیث بندگی و دلبردگی مثنوی معنوی مثنوی معنوی مدارا و مدیریت سیاست نامه بسط تجربه نبوی نهاد نا آرام جهان صراطهای مستقیم قمار عاشقانه آیین شهریاری و دینداری اخلاق خدایان سنت و سکولاریسم سروش قونیه قرائت لب لباب مثنوی توسط دکترعبدالکریم سروش آینه دوم تفسیر دفتر دوم مثنوی معنوی رسول آفتاب قرائت گزیده غزلیات شمس توسط دکتر عبدالکریم سروش از شریعتی ادب قدرت ادب عدالت ما در کدامین جهان زندگی میکنیم؟ اندر باب اجتهاد درباره کارآمدی فقه اسلامی در دنیای امروز ـ به همراه حسینعلی منتظری و مجتهد شبستری سنت و سکولاریسم به همراه مجتهد شبستری، مصطفی ملکیان، محسن کدیور د شعر بېلگې یې غزل واره پایان دیوان نبوت له کروبي څخه ملاتړ دا هم وگور د وحی عصمت سرچینې د ډاکټر سروش په گورتپاڼه کې دده ژوندلیک ۲۰۰۳. ۰-۴۱۵-۹۴۵۲۹-۱۹۷۸-۰۴۱۵۹۴۵۲۹۵ بهرنۍ تړنې د عبدالکریم سروش رسمي گورتپاڼه ژوندي خلک سروش، عبدالکریم سروش، عبدالکریم سروش، عبدالکریم ایراني لیکوال
شيطاني آيات

شیطاني ایات په انگرېزي: د سلمان رشدي څلورم داستاني کتاب دی چې بازار ته راوځي. دې کتاب خپل لیکوال ددې جوگه کړ چې د وایټبرد جایزه ترلاسه کړي. په همدې کار دې کتاب د بوکر جایزې ترلاسه کونې لپاره هم نوماند شو، مگر بریلې نشو. په ۱۹۸۸ز کال سید روحالله خمیني د یوې فتوای په صادرولو سره ددې کتاب لیکوال په مرگ محکوم کړ. لدې فتوی څخه وروسته سلمان رشدي خپل ژوند په ډېره پټه توگه د انگلېستان په ښارونو کې تېروي چې دا حال تراوسه همداسې دوام لري. د کتاب په اړه د کتاب خپرونه دا هم وگور محوند سرچینې انگرېزي ناولونه د ۱۹۸۸ز کال ناولونه په اسلام نیوکه کوونکي کتابونه ممنوعه کتابونه
محمد عماره

محمد عماره مصطفى عماره ډېسمبر یو اسلامي مفکر، لیکوال او څېړونکي او په ازهر القاهرة د مجمع البحوث اسلامية غړی. زوکړه او ماشومتوب محمد عماره د مصر په قلين- كفر الشيخ- کې په زېږېدلې دی، قرآن کریم یې حفظ کړ. په کوشنیتوب کې یې له خپل ملي او عربي تشخص سره مینه وه، او د لومړي ځل لپاره چې یې کومه لیکنه خپره شوه، هغه په مصري ورځپاڼه مصر الفتاة کې د جهاد عن فلسطين په نامه لیکنه وه. دا هم وگور محمد سليم العوا يوسف قرضاوي محمد الغزالي سرچینې د محمد عماره په اړه د فايزه صيام لیکنه له القدس څخه ، ديوان العرب بهرنې تړن د ډاکټر محمد عماره گورتپاڼه د محمد عماره یو لړ لیکنې ، د عمرو خالد گورتپاڼه دډاکټر محمد عماره د کتابونو لړلیک، دار الشروق فرانسوي او انگرېزي ژبې ته د ډاکټر محمد عماره د کتابونو د ژباړې لړلیک، نيوفيجن للترجمة والثقافة اصلاح غوښتونکي مسلمانان عربي شخصيات مصري دعوتگران مصري مفکرين مصري اسلامپال مصري ليکوال
د اسلام پنځه بنسټونه

ليکوال:رحيم الله منيب. کلمه طيېبه شرېفه په ژبه سره ويل اوپه زړه سره تصديقول. لمونځ کول. درمضان دمېاشتې روژې نيول. زکات اداءکول: پرهغه چاچي مال يې نصاب ته رسيدلئ وې. حج :د هغه چالپاره چي دلارې دتلو وس ولري يعني دومره پېسې ولري چي د لارې کراېه يېشې. ستاسو ورور:رحيم الله منيب ستاسود دعا په هېله دئ!
هوانگ شيان فان

: هوانگ شیان فان چيني: زېږېدنه: ۱۸۹۹ ل. - مړينه: ۱۹۸۲ ل. يو چين نوميالی مورخ او ښوون پوهاند دی. د ښاغلي هوانگ گڼ شمېر آثار په چيني ژبه او جاپاني ژبه چاپ شوي دي. مخينه استاد هوانگ شیان فان په ۱۳ د نومبر، ۱۸۹۹ کال کې د چين په گوانگشی ولايت کلي کې زېږېدلی دی. زده کړې هغه خپلې لومړنۍ زده کړې د خپل ټاټوبي په لومړني ښوونځي کې کړي او منځوۍ زده کړې يې په فوى کې تر ۱۲ټولگي سر ته رسولي. بيا د بېجينگ ته تللی په ۱۹۲۶ ل او هلته يې د بېجينگ پوهنتون کې د هنرونو څخه يې د مخينه ماسټري ترلاسه کړې ده. په ۱۹۳۵ کې يې خپله دويمه ماسټري د هنرونو څخه يې د زده کړې ترلاسه کړې ده راوړی . د پوهنتون له فراغت وروسته يې بيا يې د لوړو زده کړو لپاره جاپان ته تللی او هلته يې د توکيو پوهنتون په څانگه کې خپل د چين بريليک لاس ته راوړی. دندې په لومړي ځل په ۱۹۳۷ز كال د ټېلي گوانگشی پوهنتون د ښوونكي په توگه ومنل شو. نوموړی له ۱۹۴۱ نه تر ۱۹۸۲ ز. کال پورې د مخينه په بېلابېلو پوهنتون کې د پروفيسر په توگه دنده ترسره کړې. بهرنې تړون ښوونځي آثار هوانگ مورخ ښوون پوهاند نابشپړه ليکنې
د زړه ارېتميا

ارېتميا د زړه د درزا غېر منظم کېدو ته ارېتميا وايي چې کېدای شي بې اعراضه وي او يا د سنکوپ، قلبي عدم کفايې، سرگنگسي، سرچرخۍ، د زړه د ټکانو او حتی د زړه د ناڅاپي مړينې سبب وگرځي. په عمومي ډول ټولې ارېتمياگانې په دوؤ برخو وېشل شوې دي: براډيکارډيا : هغه حالت ته وييل کېږي چې د زړه ضربان شمېره په يوه دقيقه کې د شپېتو څخه کمه شي. ټاکيکارډيا : هغه حالت ته وييل کېږي چې د زړه ضربان شمېره په يوه دقيقه کې د سلو څخه زياته شي دا په هغه حالت کې اعراض ورکوي چې دوامداره او ثابته بڼه غوره کړي. اسباب د ارېتميا اسباب په دوه برخو وېشل شوي دي قلبي عوامل عبارت دی له: قلبي احتشا د اکليلي شريانو ناروغي د زړه کيڼ بطن انوريزم د مترال د سام ناروغي کارډيو مايوپاتي د پيريکارډيوم او يا مايوکارډيوم التهاب غير قلبي عوامل په لاندې ډول وي د کافينو او نشه يي توکو استعمال د الکولو استعمال سينه بغل د ځينو درملو استعمال ميټابوليکي تشوشات لکه د تايرائيډ غدې ناروغي د الکترولايټونو تشوشات د ارېتميا د توليد مېکانيزم ارېتميا د منځ ته راتلو لپاره جنېټيکي وړتيا تر ټولو غوره فکټور دی، چې کېدای شي له امله يې د زړه په جوړښت کې تغيرات او يا الېکټرولايټونو او يا د هورمونونو تشوشات مېنځ ته راشي چې په نتيجه کې ارېتميا مېنځ ته راځي. ډېرو حالاتو کې ارېتميا د لاندې څلورو مېکانيزمونو له امله مېنځ ته راځي: زړه
الايي

مېرمن الايي د بايزيد پير روښان د زوی جلال الدين لور وه، چې د نورو ديني علومو تر څنگ يې د بايزيد پیرروښان مشهور آثار خير البيان او مقصود المومنين له پلاره لوستي. د علم، پوهې، فضيليت، غوره اخلاقو خاونده، ډېره سخي او پر خوارانو مهربانه مېرمن وه. په ۱۰۱۲ س. کال کې چې جلال الدين روښاني په غزني کې له مغولو سره په يوې جگړې کې سخت ټپي او بيا له هم هغه ټپه مرگ ته نږدې شو، خپله لور الايي يې د خپل وراره د شېخ عُمر د زوی احداد په نامه کړه او د خپلې گوتې د مهر په هکله يې چې د مشرۍ نښه وه، هم احداد ته د ورکولو وصيت وکړ. الايي له احداد سره واده وکړ، ډېره پرې گرانه وه او زياتره چارې به يې د هغې په خوښه او مشوره کولې په اولادونو کې يې زوی عبدالقادر او لور دريا خاتون د روښانيانو د ملي مبارزو او طريقت په لړ کې له نوم او شهرت څخه برخمن دي. مېرمن الايي د هغې زمانې له مغولي گورگاني حکومت سره د روښانيانو د ملي مبارزو په لړ کې فعاله ونډه لرله او خپل مېړه او بيا ورورسته خپل زوی عبدالقادر ته به يې غوره مشورې ورکولې او فکري مرسته يې ورسره کوله. کله چې په ۱۰۳۵ س. کال کې د مېرمن الايي مېړه احداد شهيد شو او د هندي مغولو گومارلی چارواکی مظفر د خيبر درې له لارې له خپل لښکر سره کابل ته روان ؤ، مېرمن الايي، اپرېدي او اورکزي قومونه او د خپلو پلويانو لښکر راټول کړل، پر گورگاني لښکرو يې بريد وکړ، ماته او ډېره سخته مرگ ژوبله يې ور واړوله. وروسته چې بيا روښاني غورځنگ له يوې خوا د خپلمنځي اختلافاتو او له بلې خوا د گورگاني حکومت د سختو بريدونو په نتيجه کې کمزوری شو، مېرمن الايي، د هغې زوی عبدالقادر او د دوی ځينې نور خپلوان د مُغلي واکمن شاه جهان د پوځونو په لاس، هند ته بوتلل شول، هلته ځينې بنديان، ځينې نظر بند او ځينو ته يې په دکن کې ځمکې ورکړل شوې. عبدالقادر د گورگاني مُغلو په بندي خانه کې نظر بندۍ کې ومړ. مېرمن الايي له خپلو لمسيانو قادر داد او مهدي داد سره په دکن کې اوسېدله، نوموړې هغوی ته وصيت کړی ؤ چې تر مړينې وروسته به يې مړی تيراه ته لېږدوي او د احداد تر څنگ به يې خاورو ته سپاري د وفات نېټه يې نه ده مالومه، خو دا څرگنده ده چې لمسيانو يې د مېرمن الايي وصيت پرځای کړی په تيراه کې يې د مېړه احداد تر څنگ ښخه کړې ده. د مېرمن الايي د علمي شخصيت او د ملي مبارزو د وياړلو کارنامو د لمانځنې او درناوي له امله په ننگرهار کې د نجونو يوه لېسه د دغې نوميالۍ مېرمنې په نوم نومول شوې ده. سرچينې د آريانا دايرة المعارف - لومړی ټوک د الف رديف افغانان پښتنې د افغانستان نوميالي
بي بي سي

بی بی سی، : د برتانيې همغاړه خپرندويه ټولنه بي بي سيپه بریتانیا کې يوه عمده خپرندویه رسنۍ ده. همدا رنگه بي بي سي په نړۍ کې تر ټولو لويه خپرندويه رسنۍ گڼل کېږي .دا ټولنه د ۲۳۰۰۰ شاوخوا کارکوونکي لري .د دې تولنې مرکزي ودانۍ په لنډن ښار کې شتون لري . د بي بي سي تر ټولو غټ مسولیت د عامه خلکو لپاره په بریتانيا د چاینل ټاپو او د مېن ټاپو کې خپرنیز چوپړ دی. بي بي سي يوه خپل پېيلې عامه خپرنيزه رسنۍ ده ، چې د شاهي قانون تر تګلارې پورې نښتې اداره ده . پښتو بي بي سي
اېسټروجن

اېسټروجن په انگرېزي: يو ښځينه جنسي هورمون دی چې په ښځينه جنسي غدې اووېريوم کې ترشح کېږي. د کيميايي جوړښت له مخې له سټېروئيډونو له ډلې نه گڼل کېږي او د ترکيب منځني توکي يې له پروجېسټرون نه عبارت دی. د پروجېسټرون هورمون په دواړو ښځينه او نارينه جنسي غدو کې شته دي. اېسټروجن د کولېسټرول نه مېنځ ته راځي. په ښځو کې د اېسټروجن او اندروجن دواړه هورمونونه شته، خو د اېسټروجن کچه يې د اندروجن په پرتله ډېره ده. د مونث جنس د هورمونو نه اېسټراډيول ډېر فعال دی. همدارنگه د اسټريول، اېسټران او د اېسټراډيول سټېروئيډي هورمونونه چې په پلاسېنټا او زهدان کې ترشح کېږي، د همدې هورمونو له ډلې نه گڼل کېږي. اېسټروجن په ډېره لږه اندازه د اډرېنال غدې په پوټکي او ټېسټېس خوټې کې ترکيبېږي. په ډېرو بوټو کې سټېروئيډي هورموني مرکبات د اېسټروجن د هورمون په شان ځانگړنې لري. په اورگانيزم کې د اېسټروجن ژوندپوهنيزې اغېزې عبارت دی له مياشتني دوران، بلاربښت او د شيدو توليد، په جنسي غړو او زهدان کې د ځانگړو بدلونونو، د شيدو د غُدې د ودې او د دويمو جنسي نښو او علامو، لکه د ښځو د تيو د اورگانيزم جوړښت، د وېښتانو کموالی او نورو سبب گرځي. د حُجروي انقسام او د هډوکو توليدولو عمليې تحريکوي، د فوليکول په پخېدلو سره د زهدان زيلان د محاطې غشاء په وده او ژېړ جسم په ساتلو کې مرسته کوي. د زهدان په ووبونو انساج کې مېټابوليزم لوړوي او د آکسيجن لگښت او د نيوکليک اسيدونو او پروټينو ترکيب پياوړی کوي. وروسته له ۴۰ - ۴۵ کالونو نه په ښځو کې د اېسټروجن ترشح کمېږي، چې د دې په پايله کې د ښځو مياشتنی دوران بې نظمه کېږي او په ورو ورو له منځه ځي. د مياشتني دوران له مېنځه تللو سره ځينې ناکرارۍ لکه ميالجيا د عضلاتو دردونه، عصبانيت او نورې نښې راپېدا کېږي. اېسټروجن د وينې له بهېدلو د گړنديتوب وړتيا لري، نو ځکه د وريد په داخل کې د ۲۰ ملي گرامه اېسټروجن اېسټر سلفېټ نه کار اخيستل کېږي. اېسټروجن د پروسټاټ د سرطان په درملنه کې چې د جراحۍ اسباب نه لري، هم کارېږي. هورمونونه
اوميپرازول

اوميپرازول په انگرېزي: د کيميايي جوړښت له نظره له سيميټيدين سره نږدې درمل دی. دا د معدې د ټپونو د درملنې يو قوي او اغېزناک درملو له ډلې نه دی. اوميپرازول د معدې د عصارې ترشح ډېر قوي نهي کوونکی دی، د معدې په مخاطي غشا کې ښه جذبېږي او د معدې او کولمو د مخاطې غشا ډېره ښه ساتي.دا محافظه کوونکی درمل په ټولو قرحوي مراحلو کې ډېره ښه اغېزه کوي. په دې توگه اوميپرازول د هايډروجن-پوټاشيم پمپ نهي کوونکی دی، دغه پمپ د معدې په سلولي غشا کې د تېزابونو په افرازوونکو حجراتو کې شتون لري. د دغه پمپ د نهي په اثر د معدې د اسيدو افراز کموالی مومي، خو د پېپسين پر افرازېدو باندې تاثير نه لري. دغه درمل د معدې او اثناعشر په سليمو قرحاتو او د زولېنگر اېليسون او ريفلکس اېسوفېگالېس په سنډروم کې کارېږي. جانبي عوارض د دغو درملو جانبي عوارض اسهالات، د سر درد، د زړه بدوالی، قبضيت، د گېډې باد، خوبجن کېدل، بېخوبي، پت لړمۍ د عضلو درد، د وينې تشوشات، د پوستکي تشوشات، د ځيگر ډنډو کې بدلونونه او عصبي تشوشات دي. کارېدنه د دغه درمل کارول سره د سرطاني ناروغيو احتمال بايد رد شوی وي. د بلاربښت او د شيدو ورکولو په وخت کې دې نه تطبيقېږي. د لويانو لپاره د اثناعشر او معدې په ټپونو کې ۲۰ ملي گرامه په واحد ډوز له څلورو نه تر اتو اوونيو پورې او په شديدو پېښو کې دې د ورځې ۴۰ ملي گرام تطبيق شي. له روغتيا نه وروسته په تعقيبي بڼه ۲۰ ملي گرامه د اثناعشر په ټپونو کې تطبيق کېېږي. د زولېنگر اېليسون سنډروم په درملنه کې لومړی په ورځ کې ۶۰ مليگرامه تطبيق کېږي. د اوميپرازولو ۲۰ او ۴۰ مليگرامه کپسولونه په ټولو درملتونونو کې موندل کېږي. سوداگريز نومونه اټاليا آسټراليا جنوبي افريقا . . . برطانيه . . پاکستان سعودي عربستان، متحده عربي امارات، کوېټ د ډومينيکان جمهوريت مصر مکسيکو هند هند بنگله دېش - فرانسه هند ټرېنېډاډ او ټوباگو آيرلېڼډ په ټوله نړۍ کې. بنگله دېش . بنگله دېش فرانسه پاکستان - پاکستان - . پاکستان هند . يونان او سوډان . - اسراييل هالنډ آسټراليا . پاکستان صربيا فلپاين مالېزيا بنگله دېش - پاکستان هند نيپال . .. اندونيزيا يونان په سينگاپور کې پاکستان مکسيکو مکسيکو منځنی ختيځ پاکستان باندنۍ تړنې آسټرازېنيکا بېنزيميډازولونه ايکوين درملنې سلفوآکسايډونه درمل
چېن شي هوانگ

چېن شي هوانگ ۲۵۹ مخ زېږيز پېر ۲۱۰ مخ زېږيز پېرپه چينايي: له ۲۴۶ مخ زېږيز پېر نه تر ۲۲۱ مخ زېږيز پېر د رياستي جنگونو په وخت کې د چين د رياست پاچا ؤ. هغه په ۲۲۱ مخ زېږيز کال کې د متحده چين لومړنی امپراطور ؤ. هغه تر ۲۱۰ مخ زېږيز پېر، تر خپلې مړينې پورې د چين واکمن پاتې و، او په ۵۰ کلنۍ کې ومړ. چېن شي هوانگ د چين په تاريخ کې يوه ناندريزه څېره پاتې شوې. وروسته له دې چې چين يې متحده کړ، هغه او د هغه لوړ سلاکار لي سي، لوی سياسي او اقتصادي اصلاحات نافذ کړل. هغه ډېرو سترو پروژو ته عملي جامه ورکړه چې په دغو کې د چين د ستر دېوال لومړنۍ بڼه د يادولو وړ ده، د ننني پېر هغه نامتو ستره مقبره چې د ښار په اندازه ده او ساتنه يې د ټيراکوټا پوځ کوله، او د چين د ملي واټونو تر ټولو لوی سيستم، چې دا ټولې پروژې د پوځيانو د ځانونو په لگښت د همدغه امپراطور په وخت کې سر ته ورسېدې. د اثبات د راوستلو لپاره، کوېن شي هوانگ گڼ شمېر کتابونه خښ کړل او وې سوځول. د هغه د ظلم او استبدادي حکومت سره سره، هغه د چين په تاريخ کې يو اهم او اغېزمن شخصيت گڼل کېږي. چينايي امپراتوران
اسعد سوري

شېخ اسعد سوري په انگرېزي: د پښتو ژبې د پخوانيو قصيده ويونکو شاعرانو نه شمېرل کېږي. د سوريانو د پاچاهۍ په دوران کې مخور او د درناوۍ وړ شخص ؤ. مخينه شېخ اسعد سوري د محمد زوی ؤ. نوموړی په غور کې اوسېده. کله چې غزنوي سلطان محمود پر غور يرغل وکړ د سوري کورنۍ وروستی واکمن امير محمد سوري د غور د آهنگرانو په کلا کې کلابند شو، نو شېخ اسعد سوري هم هلته په آهنگرانو کې کلابند شوی ؤ. کله چې غزنوي سلطان محمود پر امير محمد سوري بری وموند، هغه يې له آهنگران کوټ نه غزني ته د بندي کولو لپاره بېوه. امير محمد سوري له غيرته په لاره کې ځان وواژه. نو اسعد سوري د هغه پر مړينه يوه مرثيه وليکله، چې داسې ده: په دغه قصيده کې يې د امير محمد سوري ټوله کيسه بيان کړې ده. شېخ اسعد سوري په ۴۲۵ ه. س. کال کې د زمينداور په بغنين کې مړ او هلته ښخ کړای شوی دی. سرچينې د آريانا دايرة المعارف - لومړی ټوک پښتانه شاعران افغانان افغاني شاعران پښتانه
ادريس

ادريس عليه السلام د الله تعالی له رسولانو نه دی. د هغه په نسب کې اختلاف دی، ځکه چې په قرآن کريم او نبوي احاديثو کې يې د نسب يادونه نه ده شوې، ځينو تاريخ ليکونکو د هغه نسب په دې ډول راوړی؛ نوم يې اخنوخ بن يرد بن مهاييل بن انوش بن قينان بن شيث بن آدم ع. اصلي نوم يې اخنوخ دی. ادريس ع د نوح ع نيکه کېږي، چې د هغه نسب په دې توگه ادريس ع ته رسېږي: نوح ع بن متوشلخ بن اخنوخ کله چې ادريس ع وزېږېد، پر هغه يې هرمس نوم کېښود. عبرانيانو هغه ته خنوخ ويل، چې په عربي ژبه کې اخنوخ تلفظ کېږي او په قرآن کريم کې الله تعالی د ادريس ع په نامه نومولی دی. د ادريس ع د زېږېدنې په ځای کې اختلاف دی، خو صواب ته نژدې دا دی، چې ادريس ع د مصر په منف نومي ځای کې زېږېدلی دی، نومړی له نوح ع نه وړاندې تېر شوی دی، چې د دواړو پيغمبرانو تر مېنځ زرکاله زماني واټن موجود دی. په قرآن کريم کې د ادريس ع نوم دوه ځايه په دوو سورتونو کې ياد شوی دی: ژباړه: او ياد کړه ای محمد ص خپل اُمت ته په کتاب، يعنې قرآن کې قصه د ادريس ع، بېشکه چې هغه ؤ، ډېر رښتينی نبي. ژباړه: او اسماعيل او ادريس او ذوالکفل ټول د صابرانو له ډلې نه دي. ادريس ع هغه پيغمبر ؤ چې دېرش صحيفې ورباندې نازلې شوي دي. لومړنی شخص دی چې د الله تعالی په لار کې يې جهاد کړی دی، پر آس باندې سپور شوی دی او هغه لومړنی شخص دی چې ليک يې کړی او ښارونه يې آباد کړي دي. په قرآن کريم کې ادريس ع په ښو او لويو صفتونو، لکه صبر، ريښتنيولي، د لوړ او اوچت ځای په لرلو باندې ستايل شوی دی. کومو خلکو چې د شيث ع له شريعت نه سرغړونه کوله نو الله تعالی ادريس ع د هغوی د اصلاح لپاره په پيغمبرۍ مبعوث کړ. ادريس ع هغوی ته ديني بلنه ورکوله، خلک يې د الله تعالی دين، توحيد او عبادت ته رابلل. ادريس ع لومړنی شخص دی چې تله او پيمانه يې جوړه کړې او د جهاد کولو امر يې کړی دی. دا چې د ادريس ع په اړه ځينې کيسې راغلي، چې نومړی آسمان ته پورته شوی او يا جنت ته داخل شوی دا کمزوري او اسراييلي روايتونه دي، ځکه چې د الله تعالی په دې قول کې چې فرمايي: ژباړه: او پورته کړی دی موږ ده لره ځای ډېر اوچت ځای. له مکان عالي نه مراد د نبوت درجه او الله تعالی ته نږدېوالی دی، دا مانا نه لري چې هغه جنت ته داخل شوی او يا اسمان ته پورته شوی دی. د ادريس ع په رسالت باندې ايمان درلودل واجب دي. د اسلام پيغمبران پيغمبران
عبدالله خان افغاني نويس

عبدالله خان افغاني نويس ۱۲۷۶ لمريز لېږدي کال د ۱۳۵۱ ل ل کال د چنگاښ ۱۵، ۱۸۹۷ زېږدي کال ۱۹۷۲ ز. کال د ملا محمد خان چې په عرض بيگي مشهور ؤ، زوی و. عبدالله خان افغان نويس له هغو معاصرو قاموس ليکونکو او اديبانو څخه ؤ چې ادبي خدمت په تېره بيا د پښتو خدمت ورته له پلار او نيکه څخه په ميراث پاتې و. زده کړې د وخت دوديز علوم يې له خپل پلار او د سيمې له علماوؤ لوستلي وو. دندې کله چې د امير امان الله خان د واکمنۍ پر مهال پښتو مرکه تاسيس شوه، عبدالله خان په پښتو ټولنه کې د کاتب په توگه وگومارل شو. چاپ شوي آثار عبدالله خان افغاني نويس په پښتو او فارسي ژبه پوهېده او په دواړو ژبو يې آثار ليکلي دي. له افغاني نويس نه دا لانديني آثار پاتې دي: افغاني قاموس - درې ټوکه - چاپکال ۱۳۳۵، ۱۳۳۶ لمريز لغات عاميانه فارسي افغانستان - چاپکال ۱۳۴۰ لمريز د هېرو شوو پښتنو فقهيانو په اړه يوه کوچنۍ رساله - د کابل مجلې په لومړيو گڼو کې چاپ شوې ناچاپه آثار پښتو -- فارسي قاموس - دا اثر لا تر اوسه پورې نه دی چاپ شوی. پښتانه پښتانه ليکوال افغانان افغاني ليکوال
عمر زاخېلوال

عمر زاخېلوال په ۱۳۴۶ هجري لمریز کال کې هغه مهال چې پلار یې د بدخشان په ولایت کې دنده ترسره کوله په دغه ولایت کې نړۍ ته سترگې پرانیستې. زده کړې او دندې زاخیلوال خپلې لومړنۍ زده کړې دکونړ، پروان، پنجشير او په خپل پلارني ټاټوبي ننگرهار کې سرته رسولې وې. عمرزاخیلوال په افغانستان باندې د پخواني شوروي اتحاد له یرغل وروسته پاکستان ته لاړ او په دغه هېواد کې د یوې مودې له اوسېدو او د ننگرهار، کنړ او پنجشېر ولایتونو په جهادي جبهو کې له برخې اخیستنې وروسته د خپلو لوړو زده کړو د دوام لپاره د کاناډا هېواد ته لاړ چې د تحصیل په پای کې یې ددغه هېواد داوتاوا ښار د کارلیتن له پوهنتون څخه د دوکتورا سند تر لاسه کړ. سياسي ژوند ډاکتر زاخیلوال په ۱۳۸۴ هجري لمریز کال کې بيرته افغانستان ته راستون شو، لومړی یې د کلیو د بیا رغونې او پراختیا د وزیر د ستر سلاکار، د خصوصي پانگې اچونې یا آیسا داداري ریس او د افغانستان بانک د عالي شورا د غړي په توگه دنده ترسره او وروسته په اقتصادي چارو کې دافغانستان داسلامي جمهوریت د جمهور ریس د سلاکار په توگه ومنل شو. ډاکتر زاخیلوال د۱۳۸۷هجري لمریز کال د ليندۍ په میاشت کې دهيواد د جمهور ریس له خوا د ترانسپورت وزارت د سرپرست او دهمدغه کال د سلواغې په میاشت کې د مالیې د وزیر په توگه ولسي جرگې ته د باور د رایو د ورکولو لپاره وروپیژندل شو. ډاکتر عمر زاخیلوال په پښتو، دري او انگلیسي ژبو بشپړ تسلط لري. باندنۍ تړنې سرچينې پښتانه افغانان پښتانه سياستوال افغان سياستوال افغان وزيران
غلام فاروق وردگ

غلام فاروق وردگ، د افغانستان داسلامي جمهوریت دپوهنې وزیر، په ۱۳۳۸ هجري لمریز کال کې دمیدان وردگو ولایت دسیدآباد په ولسوالۍ کې زیږیدلی. زده کړې او دندې فاروق وردگ خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده کړې په خپله سیمه کې ترسره اولیسه یې په کابل کې پای ته ورسوله. فاروق وردگ په ۱۳۶۱ هجري لمریز کال کې دپاکستان دپنجاب پوهنتون دفارمسي په پوهنځي کې شامل او په ۱۳۶۵ هجري لمریز کال کې له دغه پوهنتون څخه فارغ شو. له ۱۳۶۵ هجري لمریز کال څخه تر ۱۳۷۰ هجري لمریز کال پورې یې په پیښور کې دافغانستان لپاره دسویډن په کمیټه کې کار وکړ. وردگ، په داسې حال کې چې له ۱۳۷۵ هجري لمریز کال څخه تر ۱۳۸۰ هجري لمریز کال پورې دملگرو ملتونو په پراختیایي پروگرام کې په کار بوخت وو، په پیښور کې دپریستون له پوهنتون څخه دادارې په برخه کې یې دماسترۍ سند ترلاسه کړ. دندې ښاغلی فاروق وردگ د۱۳۸۲ هجري لمریز کال دحوت په میاشت کې دافغانستان دانتقالي اسلامي دولت دریس لخوا دانتخاباتو دتنظیم دگډ دفتر ددارالانشا دریس په توگه وټاکل شو او بیا په ۱۳۸۳ هجري لمریز کال ددلوې په میاشت کې دوزیرانو شورا ددارالانشا او دچارو دادارې دلوی ریس په توگه په دنده وگمارل شو. نوموړي پر دغې دندې سربېره دسیمه یز امن دجرگې ددارالانشا دریاست چارې هم پرمخ بیولې. فاروق وردگ د۱۳۸۷ هجري لمریز کال دمیزان په میاشت کې دافغانستان داسلامي جمهوریت دجمهورریس لخوا دپوهنې دوزیر په توگه ولسي جرگې ته دباور درایو دترلاسه کولو په خاطر ور وپیژندل شو چې په ولسي جرگه کې دخلکو داستازو لخوا دباور رایو له ترلاسه کولو وروسته تر دې مهاله دپوهنې دوزیر په توگه دنده ترسره کوي. ښاغلی وردگ په پښتو،دري، اردو او انگلیسي ژبو تسلط لري. سرچينې پښتانه افغانان پښتانه سياستوال افغان سياستوال افغان وزيران
اسعدآباد

اسعدآباد چې د چغسرای په نامه هم یادیږي، د افغانستان د کونړ ولایت مرکز دی. دا د هیواد په ختیځ-شمال ختیځ ختیځه برخه کې موقعیت لري. سرچينې د کونړ ولايت
ابراهيم خېل

نسب پيژندونکي ابرا هيم خېل د غرځيو پښتنو د ټولنيز گروپ او په هغې پورې اړونده قبيلې سليمان خيلو پورې تړي. د ابراهيم خيلو قبيلې خلک د افغانستان په ډېرو ولا يتو نو او له هغې جملې نه دکابل ولايت د پغمان په ولسوالۍ،د ميدان او د وردگو ولايت د ميدان ښار ابراهيم خيلو په سيمه، د پکتيا ولايت د مرکز د گردېز ښار په سهيلي بر خه، د لوگر ولايت په بېلا بېلو ولسواليو، د لغمان ولايت د قرغيو په ولسوالۍ او يو شمير هم د افغانستان د بلخ، د کندوز، د غزني، د زابل او د پکتيکا په ولايتونو کې مېشته دي. د لغمان ولايت د ابراهيم خېلو شمېر د ١٣٦٠ کال د سرشمېرنې له مخې ٢٠٠٠ تنو په شاوخوا کې ښودل شوې چې ښايې اوس به يې په شمېر کې ډيروالی راغلی وي. د دغې قبېلې يو شمېر د کرنې او ما لدارۍ په چا رو بوخت دي او ځينې خلک يې د سوداگرۍ او راکړې ور کړې کا رونه ترسره کوي. د دغې قبيلې يو شمير په دولتي چارو بوخت دي. ابراهيم خېل مېلمه پال پښتانه دي، د دوی حجرې هر وخت د مېلمنو پر مخ پرانېستلې وي. دوی د علم او ښوونې او روزنې سره ډېره مېنه لري. پښتانه ټبرونه
اتمانزي

که چېرې داتمانزيو د قبېلې د نسب شجره په غور سره وگورو نو دا به راته څر گنده شي چې دوی سړبني پښتانه دي او د مندړ يو ښا خ گڼل کيږي٠اتمانزي د يو سفزيو د سېمې په ختېزه بر خه کې د ابا سين پرغاړه او د مها بڼ د غره په سهيلي لمنو کې پر اته دي٠ټوپي،ميني،کوټه او مر غز ددوی د سېمې مشهورکلي دي ٠داتمانزيو نور خېلونه په لاندې ډول دي: ا کازي ، کنا زي او عليزي٠دسدو اولاده که څه هم په اتمانزيو ور گديږي،خو ځان ته يې بل نو م غوره کړی دی ٠داتمانزيو د قبېلې درې واړه ښاخونه د شيخ ملي د ويش له مخې برابرې پلرنۍ برخې لري چې دغه درې واړه ښا خو نه په برابر ډول خپلې پلرنۍ ځمکې کري او ورنه گټه اخلي٠ همداراز د علي زيو د طا هر خيلي څا نگه ډېره مشهوره او په گندگهر نو مي سېمه کې مېشته دي٠د تاريخ حيات ا فغا ني په استناد دوی په هغه وخت کې١٢٠٠ وسله وال کسان درلودل. سرچينې پښتني قبيلې و پيژنئ، دکتو رلطيف ياد پښتانه ټبرونه
کلاشېنکوف اې کې ۴۷

کلاشېنکوف اې کې ۴۷ په روسی: چی د - په نوم هم پېژندل شوی دی د ۳۹۷،۶۲ یو برید کوونکی خپل کاري توپک دی چی په شوروی اتحاد کی په ۱۹۴۷ کال کی د یو روسی عسکر لخوا طرح او جوړ شو. نوموړي وسله د ۱۹۴۹ کال څخه راهسی د د شرکت لخوا جوړېږي او تر اوسه پورې د نړی تر ټولو گن شمیر لرونکی او مشهور توپک دی. تر اوسه پورې په نړی کی د کلاشېنکوف اې کې ۴۷ سل میلیون توپکونه جوړ شوی دی. تاريخ د کلاشېنکوف اې کې ۴۷ د طرحی کارونه په ۱۹۴۵ کال کی پېل شول. دغه توپک د نازی توپک د جوړښت په اساس جوړ شو.د کلاشنیکوف د جوړولو په ۱۹۴۹ کال کی پېل شو او شوروی پوځ د دغی توپک څخه په رسمی ډول د ۱۹۵۱ کال څخه راهیسی کار اخلی. دغه توپک د سړې جگړې په وخت کی په ځانگړی ډول د شرقی بلوک په پوځونو کی پرته له چکوسلواکيا په چکوسلواکی پوڅ کی او وروسته په چېکی او سلواکی پوځونو کی د ۱۹۵۸ کال څخه تر ۲۰۱۱ کال پورې د توپک ماډل ۵۸ څخه کار اخیستل کېده کارېده. دغه توپک پرته له روسیې نه په چین توپک ماډل ۵۶، پولنډ، بلغارستان ، مجارستان -، مشرقی آلمان -، یوگوسلاوی . ، رومانيا او نورو هېوادونو کی جوړېده. په اوس وخت کی نوموړی توپک پرته له قومو پوځونو نه د مخالفینو او جزایی ډلو په لاس کی هم دی. کلاشېنکوف اې کې ۴۷ د ۳۹۷،۶۲ ماډل ۴۳ گولی کاروی.دغه گولی په ۱۹۴۳ کال کی د روسی توپک لپاره طرح او جوړه شوه او د شرقی بلوک تر تاسیسولو وروسته د وسلو والو ځواکونو سټندرد گولی په توگه انتخاب شوه. د کلاشېنکوف توپک په ۷۰ کلو کی عصری شو. دغه توپک چی د - په نوم یادېږي د ۳۹۵،۵۴ د گولی څخه کار اخلی او د خولې سرعت یی ۹۰۰ متر په ثانیه کی دی. د ټوپک پېژندنه کلاشېنکوف اې کې ۴۷ یو برید کونکی او په خپله چارچونکي لاسی وسله ده چی د گاز د فشار په مرسته چې د باروت تر چاودنی وروسته رانځته کېږی، ویشتل کېږی. د گلنگدان سیستم یی څرخ کوونکی دی. نوموری وسله د ۳۹۷،۶۲ یا ۳۹۵،۵۴ گولی څخه کار اخلی. ویشتونکی سرعت یی ۶۰۰ گولی په دقیقه کی دی. اې کې ۴۷ په جاغور کې ۳۰ گولی لری. دغه وسله د ثابت قنداغ یا د کت کېدونکی قنداغ درلودلای سی. اې کې ۴۷ یو یو گولۍ یا جرعه ویشتلای سی. وزن یی ۴،۳ کیلو ته رسېږي. د کلاشېنکوف ډولونه ټوپکونه د اور وسلې روسي وسلې
سټېنگر FIM-92

سټېنگر - سټېنگر په انگرېزي: د لنډواټنې د مځکې ته هوا ته یو ډول لاسي راکټي سیستم دی چی د اوږې یا هلیکوپترونو څخه توغېږی او د الوتکو، هلیکوپترونو او نورو اهدافو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. نوموړي راکټي سیسمم د ۱۹۸۱ کال څخه کار شوي دي. تر اوسه پورې ۷۰،۰۰۰ راکټونه جوړ شوي دي. تاريخ سټېنگر پراختيایی کارونه په ۱۹۶۷ کال کی په امريکا کی پېل شول. لومړني ماډلونه یی په ۱۹۷۸ کال کی د جېنرال ډايناميکس د طرحي شرکت لخوا جوړ شول په ۱۹۸۷ کال کی د سټېنگر - جوړ شو. په ۱۹۹۸ کی د دی راکټي سیستم د جوړولو کارونه رایټون شرکت ته انتقال شول. نوموړي وسله په آلمان او ترکيه کی د لایسینس په اساس هم جوړېږي. سټېنگر په افغانستان کی کله چی په ۱۹۷۹ کال کی شوروي اتحاد پر افغانستان باندي برید وکړ نو مخالفینو ته یی ژر ژر ماته ورکړه. امریکا، پاکستان او نورو هېوادونو چی پر شوروي اشغال باندی په افغانستان کی نیوکه کول نو افغانو او خارجو مجاهدینو ته یی عصری وسلې هم ور کول. په ۱۹۸۵ کال کی امریکایی کانگريس پر سی ای اېی باندی فشار وچاوه چی افغانو مجاهدینو ته سټېنگر راکټونه ورکړي. په دی کال کې لمړی شوروی هلیکوپتر میل می ۲۴ د ستېنگر په واسطه هم د منځه یوړل شو. شوروی پوځ په افغانستان کی د سټېنگر د بريدونو په سبب ۳۰۰ هلیکوپترونه له لاسه ورکړه. تر جگړې وروسته امریکا مجاهدینو ته د سټېنگر توغندیو په مقابله کی پيسې ورکول خو څو مخالفينو ډلو د امریکایی غوښتنه رد کړل او د هغو راکټونو څخه په نورو جگړو کی یی کارول. توصيف د ستنگر د توغندې سیستم د لارښودلي توغندی، د توغندی پوښ، بترۍ او لارښونکی سیستم څخه تشکیل کېږی. د ستنگر د سیستم ټول وزن ۱۵،۷ کیلوگرامه دی. د چټکتیا اخري حد یې ۲۵۲۳ کلومتره په ساعت کې دی. د توغندي انداخت حد اکثر ساحه ۸ کلومتره ده. هره توغنده د سون سخته مواد لری. په راکت کې د انفرا رید پلټونکی سینزور نصبیږی. دستنگر راکټي سیستم پر موټر باندی نصبېدلای شي. خاصي ډولونه یی چې د آتاس په نوم یاد شوي دي پر هلیکوپتر باندې نصبېږی. تر ټولو عصری ماډلونه کولای شي د لیزر انداز ولري د ستنگر موډلونه - - - - منابع د الوتکې ویشتونکي توغندی
اسيډوسېز

اسيډوسېز د بدن د شرياني وينې د له ټيټوالي نه عبارت دی. د ټول بدن د مېټابوليزم نه په ورځ کې يو ميلي ايکولنټ في ليټر في کلوگرام هايډروجن او کاربون ډای آکسايډ توليدېږي چې وروسته بيا دغه او د سږو او پښتورگو له لارې اطراح کېږي او د بدن د مايعاتو په نسبتاً ثابت ډول له - پاتې کېږي. ژونکيميا
الف هوتک

ملا الف هوتک د افغانستان د کندهار له نومياليو پوهانو او د پښتو ژبې له شاعرانو څخه وو. مخينه ملا الف هوتک د کلات د اتغر په سيمه کې اوسېده. د هغه وخت متداوله علوم يې له ملا محمد عظيم اخوند نه لوستلي وو. په ۱۰۰۰ س. کال کې يې ژوند يقينی دی. څرنگه چې هغه د علومو په زده کړه پسې ملا تړلې وه نو د خپل استاد او پردېسۍ په اړه داسې وايي: پوهاند صديق الله رښتين د ملا الف په اړه وايي: ملا الف هوتک د دويمې دورې له مشهورو شاعرانو څخه دى. دى پخپله زمانه کې يو ښه عالم و، د کلات په اطرافو کې يې استوگنه کوله. د ملا الف هوتک د شعر هغه بېلگه، چې په مثنوي وزن کې وېل شوې او ماشومانو ته په کې اخلاقي او ديني روزنه ورکړل شوې ده: راشه واوره اى فرزنده- تاته وايم ارجمنده ته د پاک نبي پر لار شه- د نبي پر لاره لاړ شه يو قدم له شرعې زويه - بېرون مه اخله نېک خويه که بېرون يو قدم کېږدې - د نبي شرعه به پرېږدې نصيحت کوم وتاته - مه جاروزه بلې خواته تاته وايم زما ځان يې - لا تر ځان راباندې گران يې مړينه ليکلي آثار ملا الف دوه کتابونه په پښتو نظم کړي دي. د يوه نوم يې نصيحت نامه او د بل نوم يې بحر الايمان ؤ. د بحر الايمان د کتاب ليکل يې د ۱۰۱۹ س. کال د محرم په څلورمه نېټه د چهارشنبې په ورځ بشپړ کړی خو د نصيحت نامې د ليکلو نېټه يې نه ده څرگنده اخځلیک ۱- پښتانه شاعران پښتانه ليکوال پښتانه افغانان
محمد رحيم الهام

کانديد اکاډميسين پوهاند ډاکټر محمد رحيم الهام د پښتو او دري ژبو پوخ ليکوال، حساس شاعر او ښه کره کتونکی و. مخينه محمد رحيم الهام د فضل الدين خان زوی دی او په ۱۳۱۰ ل. ۱۹۳۱ ز. کال کې د کابل د چهاردهي په قله فتوح کې زېږېدلی دی. نوموړی په خټه مومند، پښتون و. زده کړې محمد رحيم الهام په ځانگړې توگه د پښتو او دري ژبو ادبيات، د فقې، تفسير، حديث، د کلام د علم، صرف، نحوې او د اسلامي تصوف مقدمات له خپل تره الحاج صدرالدين نه په کور کې لوستلي وو. خپلې رسمي زده کړې يې په سيستماتيکه توگه د سر آسياب په ښوونځي کې د نوي کابل په لېسه او د غازي لېسه کې ترسره کړي، چې په ۱۳۳۲ ل. ۱۹۵۳ ز. کال کې له غازي لېسې نه فارغ او د هغې مينې له امله چې له اديبانو سره يې درلوده، د کابل پوهنتون د ژبو او ادبياتو پوهنځي کې شامل او په ۱۳۳۵ ل. ۱۹۵۶ ز. کال کې يې له دغه پوهنځي نه د لېسانس بريليک ترلاسه کړ. په ۱۳۴۳ ل. ۱۹۶۴ ز. کال کې يې د امريکې له مشيگان پوهنتون نه د هنرونو په څانگه کې خپل د ماسټرۍ ډيپلوم واخيست. د تر سرليک لاندې يې د تيزس نه دفاع وکړه او همدارنگه د ياد شوي پوهنتون لخوا ورته د انگرېزي د تخصص تصديقنامه ورکړل شوه. محمد رحيم الهام سره له دې چې لوړه پوهنتوني رتبه پوهاند يې درلوده او همدارنگه د افغانستان د علومو اکاډمي د کانديد اکاډميسيني د رتبې په وياړ هم ور په برخه و. په پاخه عمر کې هم آرام نه و ناست او د خپلې تحصيلي سويې د لوړولو هڅه يې کوله چې بالاخره دا ارمان يې هم ترسره شو او په ۱۳۶۷ ل. ۱۹۸۸ ز. کال کې يې د اساسات مېتودولوژيک دستورهای زبان دري په نامه يې د خپل تيزس نه بريالی دفاع وکړه او د پخواني شوروي اتحاد د تاجکستان له جمهوريت نه يې د دوکتورا سند ترلاسه کړ. همدا رنگه يې د انگرېزي ژبې او د ادبياتو مطالعه د يوه کال له پاره د برتانيې د جنوبي وېلز د ساينس او تکنالوژي په انستيتيوت کې هم کړې ده. دندې پوهاند الهام د افغانستان په بېلابېلو دولتي ادارو کې ۳۴ کاله رسمي چوپړ کړی دی. د کابل او ننگرهار د پوهنتونونو په بېلابېلو پوهنځيو کې دنده سر ته رسولې. په ۱۹۶۶ ز. کال کې د عدليې وزارت د خپرونې د مدير په توگه هم دنده ترسره کړې. په ۱۳۵۶ ل. کال کې د امريکا د متحده ايالاتو د نبراسکا په پوهنتون کې د ښوونکي په توگه هم پاتې شوی. د ښوونې تر څنگ يې د وږمې مجله او له ۱۳۶۰ ل. نه تر ۱۳۶۲ ل. کال پورې د اجتماعي علموم د مجلې چلوونکی هم پاتې شوی. په ۱۳۶۳ ل. کې په خپله خوښه د افغانستان د علومو اکاډمۍ د ژبو او د ادبياتو د مرکز د ريس په توگه ټاکل شوی او د ۱۳۶۹ ل. کال د تلې تر مياشتې يې همدا دنده پرمخ بيوله. د افغانستان د علومو اکاډمۍ لخوا په ۱۳۶۵ ل. کال کې د کانديد اکاډميسين رتبه ترلاسه کړې. ځانگړي وړتوبونه د پوهاند محمد رحيم الهام مورنۍ ژبه پښتو وه خو د دې ژبې برسېره د دري ژبې پوخ ليکوال هم و، همدارنگه په انگرېزي ژبه کې يې هم تخصص درلود او ليکنې او ژباړې يې پرې کولې. د اوسني ليکوال د مؤلف عبدالرؤف بېنوا د وينا پر بنسټ پوهاند الهام د فرانسوي او سنسيکرېت له ژبو سره هم بلديت درلود. ليکلي آثار د ژبې پر قواعدو مقدمه تيوري های نحو د ژبپوهنې بحثونه بحث انتقادي در دستور زبان دري د علي بن عثمان جلابي غزنوي احوال او آثار تاريخچه مطالعات لساني ثقافت و فرهنگ افغاني در هند تاثير ادب دري بر عربي د پښتو گرامر طرح د ژبپوهنې بنسټونه دشت شعري ټولگه گزيده از کلاسيک های شعر دري تصوير در شعر دري و پيوند ان با زندگي و زبان په دري ژبه د ۷۰۰ پښتو لنډيو منظومه ژباړه د فونيمي جوړښت تحليل تطبيقي ادب د پښتو او انگرېزي ژبې مقابله يي فونيم پېژندنه خج څېړنه ژباړه سرچينې د آريانا دايرة المعارف - ۵۷۲ مخ پښتانه پښتانه ليکوال پښتانه شاعران افغانان افغاني ليکوال
الومېنيم

الومېنيم یا المونیم د کيمياوي توکو عناصرو د دوراني جدول په درېيم گروپ کې ځای لري. کيميايي سمبول يې ، اتومي وزن يې ۲۷، اتومي شمېره يې ۱۳ او د آکسيډېشن درجه يې ۳ ده. په طبيعت کې المونيم په نږه يا خالصه توگه نه پيدا کېږي، بلکې د نورو عناصرو سره په ترکيبي بڼه موندل کېږي. د الومېنيم زياته برخه د بوکسيټو له ډبرو نه لاس ته راځي او بوکسيټ هغه رسوبي ډبرې دي چې په ميخانيکي او يا هم په کيمياوي ډول د الومنيمو د آکسايډ د ترتيب نه جوړېږي. رنگ يې ثابت نه دی، زياتره نسواري رنګه وي کله خاکستري او کله هم سپين وي. د الومنيمو مرکبات په بېلابېلو بڼو او ډولونو ميندل کېږي، د غرنيو ډبرو نه نيولې تر ډېرو قيمتي کاڼو په ترکيب کې هم المونيم ونډه لري. د الومېنيم اکسايډي مرکبات د الومېنيم له اکسايډي مرکباتو نه کرونوم، لعل، ياقوت، د فاسفيټي مرکباتو نه يې فيروزه، د سليکاتونو نه يې ژېړ توپاز او زبرجد ډېر مشهور دي. المونيم د ځينو نباتاتو په ايرو کې هم موندل کېږي. کيمياوي توکي
خواجه عبدالله انصاري

خواجه عبدالله انصاري ۱۰۰۶ ز. - ۱۰۸۸ ز چې اصلي نوم خواجه ابو اسماعيل عبدالله د محمد انصاري هروي زوی چې لقب يې شيخ الاسلام او په پير انصار او پير هرات مشهور دی، د ابو ايوب انصاري له اولادې نه دی. خواجه عبدالله په ۳۹۶ س. کال کې پيدا شوی او په ۴۸۱ س. کال کې په هرات کې مړ شوی. زيارت يې د هرات د ښار په گازرگاه کې دی. خواجه عبدالله د ماشومتوب له وخته زيات ذکاوت درلود. ديني او عربي علوم يې په خپله سيمه هرات کې زده کړل، په دري او عربي ژبو يې زیات شعرونه ووييل. د ځوانۍ په وخت کې يې د حديث علم او فقه زده کړله او پر نورو ديني او عرفاني علومو يې لاس بری ومونده، همدا لامل دی چې د عارف، خطيب، ليکوال او شاعر په نامه مشهور شو. په تصوف او عرفان کې يې شيخ ابوالحسن خرقاني ته د ارادت لاس ورکړ او له هغه نه يې ډېر څه زده کړل. تر دې چې پخپله يې د شيخ ځای ونيوه. له نورو مشايخو، لکه ابو سعيد ابوالخير نه يې ډېره استفاده وکړه. په فقه کې يې د احمد بن حنبل لاره ونيوه. خواجه د ژوند تر وروستۍ سلگۍ پورې د وعظ، حلقو، غونډو او مجلسونو او د قران کريم په تفسير بوخت و. پير انصار زيات شمېر عرفاني او ادبي آثار ليکلي، اشعار يې ووييل او په دې برخه کې يې غزل او رباعي ته ډېره پاملرنه درلوده. هغه لومړنی شخص ړ چې شعر او نثر يې سره گډ کړل. په مسجع خواږه نثر يې ليکنې وکړې او بيا نورو هم د ده د لارې پيروي وکړه. د فني نثر بنسټ يې کېښوده چې وروسته بيا د شېخ سعدي له خوا ارتقا ورکړل شوه او خپل گلستان يې په همدې بنسټ وليکه. د خواجه عبدالله انصاري ليکنې د صوفيانه او موزون نثر مخکښ بللای شو. په رسالو کې يې مسجع نثر گورو چې موزون کلام ته نژدې دی. د خواجه سبک په حقيقت کې د وعظ کوونکو صوفيانو د مجلس په طريقه دی. ارواښاد ملک الشعراء بهار د ده د نثر په اړه وييلي دي چې: هغه سجعې چې خواجه عبدالله راوړي دي، د شعر يو ډول دی، ځکه دغه عبارتونه زياتره مزدوجې، مرصعې او مسجعې قرينې دي. ليکلي آثار خواجه عبدالله انصاري که له يوې خوا مفسر، محدث، عالم، عارف، صوفي او د طريقت خاوند و، له بلې خوا نوميالی ليکوال او ښه شاعر هم و چې خپل آثار يې په عربي او دري ژبو ليکلي دي چې ځينې يې په دې توگه دي: د قرآن عظيم الشان تفسير طبقات الصوفية منازل الصابرين صد ميدان مناجات يا الهي نامه کتاب القواعد شرح التعرف لمذهب التصوف مناقب الامام احمد ابن حنبل ذم الکلام مذکرات سرچينې د افغانستان مشهور شخصيتونه - افغانستان پېژندنه - ليکوال اورنگزېب ارشاد افغاني ليکوال افغان صوفيان افغان شاعران
فيض محمد انگار

فيض محمد انگار ۱۹۰۵ ز. ۱۲۹۴ ل. - ۱۹۷۹ ز. ۱۳۵۸ ل. په انگرېزي: يو افغان سياستپوه او د ويښ ځلميانو د سياسي او فرهنگي غورځنگ د بنسټ ايښودونکو نه و. هغه د انگار د خپرونې مشر پازوال هم پاتې شوی و او وروسته يې د ميوندوال په مشرۍ د مترقي ډيموکرات گوند غړيتوب هم ترلاسه کړی و. مخينه انگار د حاجي گل محمد بړېڅ زوی و چې په ۱۲۹۴ لمريز او په ۱۹۰۵ زېږيز کال کې په کندهار کې زېږېدلی و. زده کړې لومړنی ليک لوست يې له خپل پلار نه چې د کندهار له نومياليو ميرزايانو نه ؤ، زده کړل او بيا يې د کندهار د شالمار د سوداگرو په ښوونځي کې خپلې لومړنۍ زده کړې سر ته ورسولې، څرنگه چې پلار يې رسمي دفترونو او تجارتي شرکتونو کې د مدير او ريس په توگه کار کاوه، انگار هم له خپل پلار سره د شاگرد، ليکونکي او مامور په توگه دنده ترسره کوله. انگار په ۱۳۱۸ ل. ۱۹۳۹ م. کال د حقوقو او سياسي علومو تر شهادتنامې اخيستلو وروسته د ملی اقتصاد د وزارت او گمرکونو کې د مدير او معاون په توگه مقرر ؤ. د په سياست کې ونډه فيض محمد انگار د ويښ ځلميانو د بنسټ ايښودونکو او فعالو غړو نه گڼل کېږي. د انگار جريده هم د دې غورځنگ، د فکر او سياسي کړنلارې څرگندويه وه. فيض محمد انگار د انگار جريدې تر مصادره کېدو وروسته کندهار ته ولاړ او هم هلته تر نظارت لاندې ونيول شو چې شپږ مياشتې يې د کندهار په عسکري قشله کې د نظر بند په توگه تېرې کړې. له نظارت نه تر خلاصېدو وروسته يې د کندهار په شرکتونو او مؤسسو کې کار کاوه، په ۱۳۴۳ ل. ۱۹۶۴ ز. کال کې له خپلو ملگرو سره د ميوندوال په مشرۍ په مترقي ديموکرات گوند کې شامل شو. د ۱۳۵۱ ل. ۱۹۷۲ ز. کال د غبرگولي په ۲۴مه نېټه خپلو ملگرو سره له دې گونده ووت. دی په ۱۳۴۵ ل. ۱۹۶۶ ز. کال کې د کلیو د پراختيا رياست د پنجوايي د پروژې د آمر په حيث مقرر شو بيا يې د کورنيو چارو وزارت د تفتيش د رياست د غړي په توگه کار کاوه. نوموړي په ۱۳۴۸ ل. ۱۹۶۹ ز. کال کې تقاعد وکړ. مړينه انگار د ورپېښې اوږدې ناروغۍ له امله په ۱۳۵۸ ل. ۱۹۷۹ ز. کال د کابل د علي آباد په روغتون کې مړ شو، جنازه يې کندهار ته يووړل شوه او په خپله پلرنۍ هديره کې خاورو ته وسپارل شو. کندهاریان افغانان پښتانه افغان سياستپوهان د سياسي گوندونو بنسټگران