ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
بنګ حبیب الله

بنګ حبيب الله د کندهار د پايلوچانو څخه وو د هغه د ژوند يو غوره خاطره د کندهار لپاره نوی قومندان ټاکل سوی وو، کله چي کندهار ته راغلی؛ پخواني قومندان ورته وويل زه ځم، ته خو راغلې دلې. مګر دلته يو څو پايلوچان سته په دغو کسانو به کار نه لرې، ځکه ما نه دي رعيت کړي. نوی قومندان يې هرات دروازې ته راوست، د يو سماوار مخ ته کرک ځړېدئ، قومندان ور ږغ کړل چي دا د چا دی!؟ په سماوار کي ناست پايلوچ ورته وويل چي زما دئ. زاړه قومندان، نوي ته وويل چي يو دغه دئ، په ده به کار نه لرې. ددې څخه وروسته صالو خان چمن ته ولاړل، هلته ئې بنګ حبيب الله وليدئ چي چلم ته ولاړ دئ، قومندان ورته وويل چي ته چرس ولي څکوې؟ بنګ ورته وويل زيات په دې پای کي، دا خو د شوقه څکوم! بنګ يې راوستی قومندانۍ ته؛ ددې پر ځای چي دوئ ورته ووايي چي کش در کوو، ده خپله صدرۍ او کالي وکښل او پر مېز پړمخي پرېوتی. دواړو قومندانانو ورته کش کړل، ښه ټينګ ئې وخرپوئ، اخير دواړه پر ستړي سول. بنګ سر را پورته کئ او ور ږغ ئې کړل چي نور څوک نسته چي ملا مي را وګروي!؟ سرچینه
د کندهار ولایت ماڼۍ برید

د کندهار ولایت ماڼۍ کې برید د ٢٠٠١ څخه تر ٢٠١٨ کال پورې په کندهار کې يو له تر ټولو مهمو امنیتي پېښو وه، چې د یوه ولایت نژدې ټول مشران یا لیډرشیپ پکښې له منځه یوړل سو. دا پېښه په کندهار ولايت مقام کي ترسره سوه. په پيښه کې مهم مړي او ټپيان: امنیه قومندان جنرال عبدالرازق مړ د امنیت امر مومن حسین مړ والي زلمي ویسا ټپي مهم پړاو دغه برید د څو اړخونو له کبله ډېر اهمیت لري. برید د یوې مهمې امنیتي غونډې په وخت کې شوی چې په افغانستان کې د ناټو او امریکايي ځواکونو مشر قومندان جنرال آسټین میلر هم پکې و. دا له ۲۰۰۱ کال راهیسې، چې امریکايي ځواکونه افغانستان ته تللی، لومړی ځل دی چې د ناټو او امریکايي ځواکونو مشر قومندان په یوه دغه ډول پېښه کې ښکېل و. د بهرنیو ځواکونو قومندانۍ ویلي، چې جنرال میلر روغ دی، خو زیاتوي چې پېښه کې درې امریکایان ټپیان شوي دي. له دې کبله ښايي دغه پېښه د افغانستان جګړې ته د امریکايي ولسمشر ډونلډ ټرمپ د ډېر پام اوښتو سبب دي. داسې ښکاري چې برید له پخوا پلان سوی و او بریدګر په دې لټه او انتظار کې و چې تر غونډې وروسته مهم کسان بهر ووځي او دی برید وکړي. دغه برید د شنبې ورځې تر ټاکنو دوې ورځې مخکې یو مهم ګوزار دی، ځکه طالبانو له مخکې ویلي و چې دغه ټاکنې به ګډوډوي. پر مورال او له رواني پلوه هم د دغه برید اغېز مهم دی، ځکه برید د ولایت ماڼۍ کې دننه سوی، چې په هېواد کې تر ټولو خوندي ځای بلل کېږي.دغه برید پر داسې مهال سوی چې د سولې خبرو لپاره هلې ځلې ډېرې سوې دي. داسې ښکاري چې دواړه لوري د جګړې په ډګر کې د برلاسي د تر لاسه کولو هڅه کوي، چې داسې د خبرو پر میز ډېر امتیاز تر لاسه کړي. خپله جنرال رازق اندېښنه درلوده چې کېدای سي د سولې د پروسې قرباني سي. سرچینې د کندهار پېښې
تادین خان

تادين خان د جنرال عبدلراق وو او د اپريل تر ۱۰مې کال ۲۰۲۱ پوې کندهار ولايت امنيه قومندان وو. د ځينو په وينا تادين د امنيه قومندان کيدو تر مخه يو مشهور کاروباري شخصیت وو. تادين خان ٣۴-٣۵ کلن دی، او د کندهار په تاریخ کې تر جنرال رازق وروسته تر ټولو کشر شخصیت دی چې د کندهار د امنيه قومندان په توګه وټاکل سو. ده په ځينو کارونو کې د جنرال رازق د همکار په توګه هم دنده ترسره کړې ده. مطلب د ځينو په وينا دئ د جنرال رازق سلاکار هم وو. واک ته رسيدنه ښاغلی تادين د پخواني امنیه قومندان ستر جنرال لوی پاسوال عبدالرازق اڅکزی ورور دی، چې د هغه د مړیني په پنځمه ورځ چي د ٢٢ اکتوبر سره سمون خوري، د کندهار د يو شمېر قومي مشرانو لخوا د اشرف غني تر لاسليک وروسته د جنرال رازق ځایناستی يا د کندهار قومندان امنیه وټاکل سو. د کندهار ولایت لوی شمېر خلک او په جمهوري نظام کي یو شمېر کسان که څه هم چي په دغه ټاکنه نه وه خوښ، خو په سیمه کي د حامد کرزي د وروڼو بې حده زورواکي ددې سبب سول ترڅو اشرف غني زړه نا زړه یادي ټاکني ته تسلیم سي. پوړ ، مقام يا درجه تادين خان ته د واکمنۍ پر مهال د تورن جنرال درجه ورکړل سول، خو د وخت په تېرېدو سره ۱۶۰ ورځې وروسته د ٢٠١٩ کال د اپریل د میاشتي په لومړۍ نېټه باندې ورته د مل پاسوال رتبه هم ورکړل سول. مقام: تورن جنرال ٢٢ اکتوبر ٢٠١٨ ١ اپریل ٢٠١٩ مل پاسوال ١ اپریل ٢٠١٩ تراوسه پر عدلي او قضایي نظام نیوکې ښاغلي تادين خان شمشاد راډیو ته په خپله وینا کې داسي وویل: عدلي او قضایي نظام هم د فساد او هم د ډار له وجې طالب جنګیالي په سمه سزا نه محکوموي. د ده په وینا د دغو جنګیالیو ژر خوشې کیدو هغوی ته مورال ورکړي. د عدلي او قضایي ادارو داسې چلند د نظام ملا ماتوي. هغه وويل له خپله اړخه د دغو ادارو مسولینو ته ډاډ ورکوي، چې امنیت به یې ساتي، خو دوی دې طالب جنګیالي په اعدام محکوم کړي. دی دا هم وایي، چې له دې اخوا که دا مسولین په خوب کې ډاریږي، د ده ډاډګیرنه به ورته ګټه ونه کړي. د خبرداري باوجود مرکه کله چي د کورنیو چارو وزارت د سرپرست په توګه مخکیني وزیر امرالله صالح له ټاکل کیدو سره پولیس چارواکو ته امر وسو، چې له رسنیو سره مرکې او سیاسي موضع ګیرۍ نه سي کولای. خو له هغې وروسته تادین خان لومړنی امنیه قومندان وو، چې له دې امره يې سرغړونه وکړل. د هغه او رسنیو ترمنځ خبرې آترې هغه په لومړي ځل په ۱۴ نومبر ٢٠١٨ کي و رسنيو ته وويل چې د کندهار د امنيت لپاره به نور کار هم کوي. او د جنرال عبدالرازق اڅکزي قاتلان به نيسي. پر يوټيوب د ويډيو کتنه: سرچینې
هزارمیښی

احمدزی پښتانه دي چې د لغمان د ګمبیري ،عزیزخان کڅ ، تبی کونج بادپښ او علیشنګ ولسوالیو کې د لوګر په ازره محمداغې او خروار ولسوالیو کې ژوند کوي هزارمېښي زړور میلمه پاله او هیوادپاله خلک دي
کوردستان ولايت

کوردستان ولايت په پارسی: استان کردستان د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی . مساحت یې کيلوميټره مربع مربع ميل ده او تقریبا نفوس لري. د کوردستان ولايت د ولایت پلازمينه د سنندج ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو تنه په يو مربع کيلوميټر کې تنه په يو مربع ميل کې اوسيږي.په دې ولايت کې ټول ولسوالۍ کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي دي. نور ولولئ د ايران اداري وېش د ایران ولایتونه
شفيق ګګيانى

شفيق ګګيانىانګرېزي: ، په پیښور، خیبر پښتونخواه کې د ټولنيز، تعليمي او سياسي کارګر دے. هغه د دي انلائټ لېب اجرایوي رییس دی، دا بنسټ د پښتنو لپاره د ښوونې فرصتونو د رامنځته کولو لپاره جوړ شوے دے. وختي ژوند او زدکړه ګیګیاني د پېښور پوهنتون څخه دعامه ادارې ماسټر سند ترلاسه کړے دے. باندنۍ تړنې پښتانه
بخت زادہ دانش

بخت زادہ دانش د پښتو ژبې شاعر دے. کوم چې په تېرو کلونو کې په ځوان نسل کې ډېر شهرت لري. دانش د ایم فل درجې دي چې په انګریزي ادبياتو او شہید بینظیر بھټو پوهنتون شیرينګل کې د لوړو زده کړو لپاره په کار ګمارل شوي دي. په زړه پورې، دودی د سلګونو اوږد او اوږده شعر یادونه کوي، او د کډوالو مختلفو ویب پاڼو کې لسګونه مقالې او ویډیو شتون لري، کوم چې کاروونکو خورا ګټو او بریالیتوب موندلی او لیدل کیږي. پښتانه شاعران پښتانه شاعران
سکاټ میلر

سکاټ میلر يو امريکايي چارواکی دی، هغه د افغانستان د ناټو اوسنئ مشر دی. پر ده باندې د لوی پاسوال جنرال عبدالرازق اڅکزي د وژنې تور هم دی. سرچینې
لائق زادہ لائق

لائق زادہ لائق انګرېزي: ، د پښتو ژبې شاعر دی. پښتانه شاعران پښتانه شاعران
يوسف جان اتمانزئ

يوسف جان اتمانزئ انګرېزي: ،هغه د پاکستان پښتون خبريال دی. هغه د خپل تلویزیون د خپرونې خیبر واچ له خوا مشهور دی. پښتانه پاکستاني خبريالان
معز الدين مھمند

معز الدين مھمند انگرېزي: په ۲۷ د اگسټ، ۱۹۹۲ لمريز کال کې زېږېدلی. د پاکستان پښتون موسیقاراو صوفي سندرغاړی دے. هغه په پیښور، خیبر پښتونخواه، پاکستان کې زیږیدلی دے. معز او ارشو د معزالدین مهمند او ارشو بنګش یوه موسیقی ډله چې معز په کی د سندرغاړی او موسیقۍ جوړولو په توګه رول لوبوي او ارشو بنګش موسیقی په صوتي ګیټار برقی ګیتار او ډیجیټل سافټویر په مرستی سره جوړوي. مشهوری سندری باندنۍ تړنې بهرنۍ اړیکې پښتانه سندرغاړي پښتونخوا سندرغاړي پښتانه پاکستاني سندرغاړي سندرغاړي
پټرول

پټرول په انګرېزۍ کې هم لیکل کیږي او د په نومونه هم یادیږي. امریکایان ورته ګاسولین او انګرېزان ورته پټرول وایي. د الوتونکو توکو مخلوط د اور اخیستو وړ هایدروکاربن مایع ده. له خامو تیلو تر لاسه کیږي د تیلو په توګه د سوزېدو لپاره او یا د ماشین په داخل کې د احتراق لپاره کاریږي. د محللې مایع او غوړو په توګه هم کار ترې اخیستل کیږي. د خامو تیلو په صنعت کې د خاور تیل اساسي تولید ده او پټرول د موټرو لپاره غوره شوي تیل دي ځکه چې د پټرلو احتراق لوړه انرژي تولیدوي او په کاربیورېټر کې له هوا سره په اسانۍ مخلوط کیږي - کاربیورېټر د ماشین په داخل کې یې اله ده چې هوا له پټرولو سره مخلوط کوي معمولا په هغو ماشینونو کې وي کوم چې داخل کې احتراق کوي. د تقطیر په لمړیو طریقو کې په ساده توګه الوتونکی تولید له خامو تیلو جلا کېده کوم چې د خامو تیلو ترټولو با ارزښته تولید ګڼل کېده خو وروسته د زیات محصول او ګټې لپاره دغټو مالیکولونه تجزیه یا د ماتونې طریقه رامنځته شوه دا بهیرونه د په نامه پېژندل کیږي. په کال ۱۹۱۳ کې دا طریقه د تودوخې او لوړ فشار په ذریعه ترسره کېده خو په ۱۹۳۷ کې د طریقه پیل شوه تر څو زیات پټرول ترلاسه شي په دې بهیر کې کتالیسټونه کاریږي کوم چې پرته له کوم تغیره کیمیاوي تعامل اسانه کوي. نورې طریقې د پټرولو د کیفیت ښه کولو لپاره وکارېدې چې یوه طریقه یې ده کوم کې چې د ګاز اولیفین لکه پروپیلین او بیوتیلین په غټو مالیکولو بدلیږي؛ بله طریقه ده کومه کې چې اولیفین او پارافین سره یو ځای کیږي لکه ایزوبوټېن ؛ بله طریقه ده په کومه کې چې د سیده یا نېغې کړۍ هایدرو کاربنونه د څانګو په کړۍ بدلیږي؛ د اصلاح کېدو لپاره یې یا تودوخه او یا کتلایسټ کاریږي تر څو د مالیکولونو جوړښت ته بیا ځلې ترتیب ورکړي. پټرول د سلګونو مختلفوهایدروکاربونونو پېچلی مخلوط ده. زیات یې مشبوع شوي او په هر مالیکول کې له ۴ تر ۱۲ پورې د کاربن اتومونه لري. کوم پټرول چې په موټرو کې کاریږي د ۳۰ او ۲۰۰ ترمنځ وېشیږي. کوم پټرول چې په الوتکو کې اچول کیږي د موټرو د پټرولو په پرتله زیات دواړه کم الوتونکي او ژر الوتونکي توکي پکې شامل وي. په ۲۰ پېړۍ کې کله چې د پټرولو قیمت لوړ شو ډېرو خلکو د کارونه پیل کړه کوم چې ۹۰ سرب نلرونکي پټرول او ۱۰ د ایتانول مخلوط ده. ګازهول د پټرولو په ماشین کې ښه سوزي. ډېر خلک یې خوښوي او په نورو چارو کې هم کاروي او لامل یې د ایتانول په اسانۍ لاسته راوړنه ده: ایتانول له کچالو، غلې او د بوټو له نورو توکو هم ترلاسه کېدای شي. تړلې لیکنې سونتوکي اقتصاد سرچینې رحیمي فیسبوک پاڼه
د ژبو مړینه

ژبه ولې مړه کیږي ؟ تاسې به څرنګه احساس کوی چې که اخري کس په نړۍ کې ته اوسې چې خپله ژبه وایې ؟ داسې احساس چې له ما وروسته دا ژبه نه وېل کیږي او نوره به مړه شي ؟ همداسې هغه خلک چې په نړۍ کې یې میلیونونه خلک ژبه وایي برعکس فکر کوي. خو ځینې وخت یې پاېله برعکس وي. په انساني تاریخ کې تر اوسه ډېرې ژبې ژوندی شوي او مړې شوې دي او همداسې د ژبې ژوندي کېدل او مړه کېدل اوس هم دوام لري. اوسمهال ژبپوهان وایي چې په نړۍ کې ۶۹۰۰ ژوندی ژبې موجودې دي او داسې اټکل کوي چې د ۲۱ پېړۍ تر پایه به د دې ژبو ۵۰ مړې شوې وي. ځینې وخت ژبه ډېره ژر مړه کیږي او د ژر مړه کېدو لامل یې د وړو ټولنو په جګړه یا هم طبیعي پېښو کې له منځه تلل دي. د برازیل په سلوادور کې ځایي هندیانو قیام وکړ او د قیام د مخنیوي لپاره د سلوادور پوځ په کال ۱۹۳۲ کې د بزګرو هندیانو ټول وژنه پېل کړه او په ډېر کم وخت کې یې لسګونه زره هندیا مړه کړل. هندیانو له وېرې خپله ژبه وېل بس کړل تر څو د پوځ لخوا ونه پېژندل شي. د ژبې مړه کېدو دوېم لامل په یوه سیمه کې په دوه ژبو خبرې کول دي او د یوې ټولنې خلک چې په دوه ژبو خبرې پېل کړي کومه ژبه چې پرې غالبه وي نو مغلوبه ژبه د وخت په تېرېدو سره افهام او تفهیم لپاره نا کافي شي او په تدریجي ډول علم، مسلک او ورځنۍ کارېدونکې کلیمې یې دبلې ژبې کلیمې ځای ونیسي لکه په افغانستان کې پښتو چې له سیستم، کتاب، پوهنتون، ادارې او عریضې څخه په ورکېدو ده د اړتیا لپاره پښتانه اردو او ایراني کتابونه او پاڼې ګوري. ولې خلک په یوه ټولنه کې په دوه ژبو خبرې پېل کوي ؟ د دې دوه لاملونه دي د تعصب مخه نیول او دوېم لامل یې په خپله ژبه کې د کافي علم نشتوالی او داسې خلک دې ته اړ شي چې معتبره ژبې زده کړي او یا په ټولنه کې غالبه ژبه زده کړي تر څو اقتصادي او ټولنیزې اړتیاوې پرې پوره کړي لکه په پښتونخوا کې مېشت پښتانه چې اردو زده کوي. همدا کیسه په مصر کې وشوه په تدریجي ډول د کوپتیکي خلکو ژبه په ۷ پېړۍ کې عربي شوه. خو نړیوالتوب او عصریتوب د وروسته پاتې ژبو مړه کېدو ته په ۲۱ پېړۍ کې لا زېاته لار هواره کړې او له همدې امله اټکل شوې چې د نړۍ ۵۰ وروسته پاتې ژبې به د ۲۱ پېړۍ تر پایه مړې شوې وي او د دې ژبو خلک به په هغو ژبو خبرې کوي چې په حکومت، سوداګرۍ، ټکنالوجۍ، د سرګرمۍ په فعالیتونو او دیپلوماسي کې کاریږي. خو د هوښیارو خلکو ژبه که د خبرو اترو د ژبې په توګه مړه شوې هم وي خپله ژبه بیا هم ساتلی شي لکه د یهودانو عبري ژبه چې د خبرو اترو د ژبې په توګه په دویمه پېړۍ کې مړه شوې خو تر اوسه یې د خپلې پېژندنې لپاره ژوندۍ ساتلې.
خاورو تېل

د خاورو تېل په انګرېزۍ کې هم لیکل کیږي او د په نومونو هم پېژندل کیږي. د اور اخیستنې وړ هایدروکاربن مایع ده او په اساسي توګه د تېلو په توګه کاریږي. زېړ یا بې رنګه رنګ لري او بد بوی کوي. له خامو تیلو ترلاسه کیږي او په کورونو کې په څراغونو، تنورونو او نورو وسایلو کې د سوزېدو لپاره کاریږي. له دې پرته په حشره وژونکو کیمیاوي توکو، د جیټ په ماشین او محلل په توګه په ګریسو کې کاریږي. په کیمیاوي توګه د خاورو تیل د هایدرو کاربونونو مخلوط ده. کیمیاوي ترکیب یې له سرچینې سره تړاو لري خومعمولا تر ۱۰ پورې مختلف هایدرو کاربونونه پکې شامل وي او په هر مالیکول کې یې له ۱۰ تر ۱۶ پورې د کاربن اتومونه موجود وي. په ۱۸۴۰ لسیزه کې د کاناډا ډاکټر ابراهم ګېزنر کشف کړي. په اساسي توګه له او څخه جوړېدل خو په کال ۱۸۵۹ کې په پنسلوانیا کې چې کله .. کان وکینده نو ډېر ژر د خاورو د تېلو د لاسته راوړنو سرچینه خام تېل شو. د څو لسیزو لپاره یې ځکه ارزښت لره چې په ډیوه او څراغ کې کارېدل خو کله چې برېښنایي ګروپ اختراع شو خپل ارزښت یې له لاسه ورکړ. خو کله چې د پټرولو ماشینونه جوړ شول ارزښت یې ترکچې زیات کم شو خو د نړۍ په زیاتو برخو کې چې ډېر وروسته پاتي تر اوسه په څراغونو کې او سوزېدو لپاره د خاورو تیل کاروي.
ډیزل

ډیزل په انګرېزۍ کې ورته نوم هم اخلي. داحتراق وړ مایع ده کومه چې په ډیزل انجن کې کاریږي. د خامو تیلو د تصفیې پر وخت هغه تیل یا تقریبي جلا کېدنه ده کومه چې له پټرولو یا ګاسولین څخه کمه الوتونکې وي. په ډیزل ماشینونو کې لکه د پټرولو د ماشین په څېر ډیزل په سپرغیو نه لمبه کیږي بلکې په سلینډر کې یې د فشار لاندې توده شوې هوا سوزوي او سوزېدنه یې د فشار لاندې نیول شوې تودې هوا برخې ته تیل د شیندنې له لارې سوزي - کومه برخه کې چې هوا د فشار لاندې تودیږي کامپرېسر یا کاپرېسډ اېر ورته وېل کیږي. د ډیزل او پټرولو یا ګاسولین برابر حجم د پټرولو په پرتله زیاته انرژي تولیدوي او له همدې امله ډیزلي ماشینونه د پټرولي ماشین په پرتله زیات اقتصادي دي. همداسې ډیزل د پټرولو په پرتله په تصفیه کې د کمو پروسو له لارې ترلاسه کیږي او له همدې امله یې تر پټرولو قیمت کم ده خو قیمت یې له موقیعت، فصل، مالیې او د سوداګرو ترمنځ یو بل لاس ته کېدو سره تړاو لري. د تصفیې پر وخت د ډیزل مختلفې درجې تر لاسه کیږي. کوم ډیزل چې منځنۍ او سپکه منځنۍ کچه لري د لوړ سرعت په ماشینونو کې کاریږي کوم ماشینونه چې زیات بار وړي او په دوامداره توګه کار کوي لکه د ټیلر ماشینونه؛ کوم ډیزل چې درنده درجه لري د کم سرعت په ماشینونو کې کاریږي لکه کیشۍ، اورګاډی. کوم ډیزل چې لوړه درجه لري او وړو موټرو او ټیلرونو کې کاریږي زیات الوتونکي دي او کوم چې ټیټه درجه لري، د کم سرعت ماشینونو کې لکه کیشتۍ اچول کیږي کم الوتونکي دي، همداسې د ټیټې درجې ډیزل زیات د کاربن پاتې شونې پرېږدي او زیات سلفر لري او هوا ککړوي. ډیزل له خامو تیلو تر لاسه کیږي خوله دې پرته امکان لري چې له طبیعي ګاز څخه او له هغه ترکیبي ګاز څخه کوم چې له سکرو ترلاسه کیږي هم ډیزل ترلاسه شي کوم ته چې ترکیبي ډیزل یا هم - نوم اخلي. همداسې بیولوجیکي ډیزل هم شته کوم د بیولوجیکي توکو له انبارونو ترلاسه کیږي. د سویابین لوبیا او د خرما د بوټو له تېلو څخه هم ډیزل جوړیږي کوم چې له خامو تیلو ترلاسه شوو ډیزلو سره یو ځای کیږي او یا یوازې په ماشینونو کې کاریږي دا ډول ډیزل د سلفر ډېره کمه کچه لري. په متحده ایالتونو کې کوم ډیزل چې د های وې سرکونو لپاره کاریږي باید د سلفر تر ټولو ټیټه کچه ولري او ټیټه کچه یې ده، په اروپا کې ډیزل باید د سلفر صفر کچه ولري او صفر کچه یې ده. کوم ډیزل چې د سلفر کمه کچه لري ماشین ته د کنټرول ښه وړتیا ورکوي او که چېرې سلفر یې زیات وي نو د سلفر زیات غلظت د هوا ککړونې تر څنګ ماشین هم له منځه وړي. تر اوسه د اورګاډي او کیشتیو لپاره چې کوم ډیزل کاریږي زیات سلفر لري خو داسې هیلې ښودل شوي چې باید د سلفرو کچه یې کمه شي.
کارلوس انډرس

ل نوم یې سعودي وېنزوېلا وو بشپړ نوم یې ده. د ۱۹۲۲ کال، د اکتوبر په ۲۷ نېټه، په وېنزوېلا کې زېږېدلی او د ۲۰۱۰ کال، د ډسمبر په ۲۵ نېټه، د متحده ایالتونو په میامي، فلورېډا کې مړ شوی. له ۱۹۷۴ تر ۱۹۷۹ او همداسې له ۱۹۸۹ تر ۱۹۹۳ پورې د وېنزوېلا ریس جمهور وو. خپل سیاسي ژوند یې د وېنزوېلا تنظیم له غړیتوب څخه پېل کړ په دې وخت کې د تنظیم مشر وو. د ۱۹۴۵ کال په ډسمبر کې د پوځ افسرانو او عامه خلکو د وخت ولسمشر له واکه لرې کړ او یې ولسمشر شو اندرېس پېرېز د ولسمشر منشي وټاکل شو. څه وخت وروسته د ښي اړخو کودتا اندرېس پېرېز له هېواده جلا وطن کړ او تر ۱۹۵۸ پورې یې جلا وطنۍ کې ژوند وکړ. کله چې د دیکتاتوري نظام نسکور شو نو اندرېس پېزېز بیا ځلې د حکومت په مختلفو پوسټونو په مختلفو وختونو کې وګمارل شو. په کال ۱۹۷۳ کې یې د ولسمشرۍ ټاکنو ته ځان نوماند کړ او د وېنزوېلا ولسمشر شو. په دې وخت کې تر ټولو اړینه مسله د وېنزوېلا د نفتو تولید وو. په کال ۱۹۷۶ کې یې د وېنزوېلا ټول د نفت تولید ملي کړل تر دې مخکې یې سوداګریز شکل لره په کومو چې بهرنیانو پانګونه کړې وه خو له دې وروسته هم کار کوونکي او تخنیکي وسایل بهرني وو کومو چې د نفتو له بهیر سره مرسته کوله. اندرېس پېرېز امر وکړ چې د نفتو تولید دې کم شي تر څو سرچینې وساتل شي. پېرېز ګمان کوه چې د وسپنې او نفتو شرکتونه باید ملي شي او له دې لارې د وېنزوېلا کرنه، د فولادو میل، د پوهنې پروګرامونو او بهر بورسونو ته کار وشي. په ۱۹۹۲ کال کې پرې دوه ځلې ناکامه کودتا وشوه چې یو ځلې د پوځ لخوا وه. په کال ۱۹۹۴ کې د عامه بودیجې د ناسمې کارونې په تور ونیول شو او دوه کاله یې زندان کې تېر کړل. په ۱۹۹۸ کې له زندانه ازاد شو او د سنا جرګې ته نوماند شو خو یو کال وروسته یې وېنزوېلا پرېښوده او د ژوند پاتې برخه یې په دومینیکان جمهوریت او متحده ایالتونو کې تېره کړه.
د BHP کمپنۍ

د نړۍ دوېم لوی شرکت وپېژنۍ او څه ترې زده کړئ نړیواله د طبیعي سرچینو کمپنۍ ده او په ۲۰۰۱ کال کې د او له یوځای کېدو جوړه شوې. د نړۍ په لویو شرکتونو کې یو ده. د وسپنې، فولادو، مسو، المومینیم، سپینو زرو، تیلو او ګازو په تولید کار کوي. له دې پرته په ټرانسپورټ او انجنیري هم پانګونه کوي. مرکزي دفتر یې د استرالیا په مېلبورن کې ده. د شرکت یې د ۱۸۸۵ کال د اګسټ په ۱۳ نېټه په ویکتوریا کې د په نامه راجسټر شوی وو. نوم یې له سره نږدې د ښار نوم خوښ کړی وو چېرې چې په ۱۸۸۳ کې د سپینو زرو او زینک لوی کانونه موندل شوي وو. په ۱۸۸۰ لسیزه کې یې د نړۍ د سپینو زرو تر ټولو غني کان باندې کار کوه خو ۱۸۹۰ لسیزه کې د منرالونو ارزښت په تدریجي توګه په کمېدو شو نو یاد شرکت تر ۱۹۳۹ کال پورې په همدې کان کار وکړ او په تدریجي توګه یې په ۱۹۰۰ کال کې خپل پام سپینسر خلیج ته نږدې وسپنې او فولادو ته واړوه. وروسته یې په کې په فولادو کار پیل کړ. په ۱۹۵۴ کې یې د طبیعي ګاز او نفتو لټون پیل خو فعالې چارې یې په ۱۹۶۴ کې ترسره کړې. له دې پرته یاد شرکت په نورو توکو کې لکه سیمنټ، خښتو او د کیشتیو پرزو، کیبل او سیمانو تولید کې هم بوخت وو. په ۲۰۰۰ کال کې یې خپل نوم له څخه ته بدل کړ. په ۲۰۰۱ کال کې یې اعلان وکړ چې د انګلستان له شرکت سره یو ځای کیږي کوم چې په ۱۸۶۰ تاسیس شوی وو. کله چې د انګلستان له شرکت سره یو ځای کېده په ۲۰ هېوادونو کې یې لویې پروژې لرلې.
کلمبر سپانیل سپی

کلمبر سپانیل د سپورتي سپیانو نسل ده، د سپانیل په کورنۍ کې تر ټولو درانده سپیان ګڼل کیږي. وېل کیږي چې اصلي ځای یې فرانسه ده او په لمړي ځل د فرانسې له انقلاب څخه مخکې په فرانسه کې راڅرګند شوي. نوم یې د انګلستان په نوتینګهم کې د پارک له نوم څخه اخیستل شوی. یو وخت پاچایانو ډېر زیات ساتل، په پاچایانو او شهزادګانو کې د . - تر ټولو خوښ سپیان وو. سرونه یې مربع ته ورته شکل لري، غوږونه یې زوړند وي، د بدن خوځښت یې ډېر ورو ده خو د سپورت پر وخت بیا چټک وي، قد یې له ۴۳ تر ۵۱ سانتي متره پورې لوړیږي او وزن یې له ۲۵ تر ۳۸ کیلو ګرامه پورې رسیږي. تړلې لیکنې سپیان ژوي دا هم ولولئ سرچینې
چینایي شارپيي سپی

چنایي شار پي سپیان - د سپیانو نسل ده، زوړند چین لرونکی پوستکی لري، یو وخت تر ټولو کم پیدا کېدونکی د سپیانو نسل ګڼل کېده. په ۲۰ پېړۍ کې خلکو ډېر خوښول او له همدې امله یې نسل اخیستنه پېل شوه. قد یې له ۴۵ تر ۵۰ سانتي متره له ۱۸ تر ۲۰ انچه پورې لوړیږي او وزن یې له ۲۱ تر ۲۸ کیلو ګرامه پورې رسیږي. په هر رنګ کې شته دي. کله چې بشپړ وده وکړي د بدن د پوستکي ډېرو برخو کې یې چین ورکیږي خو په سر او مخ کې یې پاتې وي. د ژبې رنګ یې نیله تور وي لکه د کوکو سپیانو په څېر خو تر اوسه مالومه شوې نده چې خپلمنځ کې کوم تړاو سره لري او که نه. ګمان کیږي چې له زېږېدیز کال څخه ۲۰۰ کاله وړاندې په چین کې موجود وو او د ساتنې او ښکار لپاره چینایانو کارول. په وروستیو وختو کې خلکو د جنګ لپاره کارول خو کله چې غربیانو د غټو سپیانو نسل د جنګولو لپاره واخیسته نور دا سپیان چا د جنګ لپاره نه ساتل. اوسمهال یې خلک کورونو کې د کورني ژوي په توګه ساتي.
کایرن ټیریر

کایرن ټېریر کاري ټېریر سپیان دي، نسل یې په سکاټلنډ کې اخیستل شوی. د اوسني نسلونو رنګ یې کمه اندازه له خپلو پلرونو سره توپیر لري. لنډې پښې، لنډ مخ لري. د مخ شکل یې داسې ده لکه چې تل لوبې او فعالیت کول غواړي. د بدن رنګ یې خړ نیله، قهوي، کم رنګه زېړ او یا نسواري وي. قد یې له ۹.۵ تر ۱۰ انچه له ۲۴ تر ۲۵ سانتي متره پورې لوړیږي او وزن یې له ۶ تر ۶.۵ کیلو ګرامه پورې رسیږي. تړلې لیکنې سپیان ژوي دا هم ولولئ سرچینې
بول ټېرییر

بل ټېرایر د سپیانو نسل ده، نسل یې په ۱۹ پېړۍ کې، په انګلستان کې اخیستل شوی، نسل یې د سپین ټېرایر او بل سپي څخه اخیستل شوی د سپین ټېرایر نسل اوسمهال په نړۍ کې له منځه تللی. په نسل کې یې ممکن ځینې نور نسلونه هم ګډ شوي وي. د نسل اخیستنې موخه یې د نورو سپیانو له سیمې شړل او یا د سیمې ساتنه وه. مخروطي لکۍ، لنډ وېښته، اوږد شوی مستطیل ته ورته اوربوز، مثلثي سترګې او هګۍ ته ورته سر لري. قد یې له ۲۱ تر ۲۲ انچه ۵۳ تر ۵۶ سانتي متره پورې لوړیږي او وزن یې له ۲۳ تر ۲۷ کیلو ګرامه له ۵۰ تر ۶۰ پونډه پورې رسیږي. واړه بل ټېرایر هم شته چې په انګرېزۍ کې ورته وایي کوم چې یو جلا نسل ده تړلې لیکنې سپیان ژوي دا هم ولولئ سرچینې
بروسل ګریسون

بروسلز ګریفون د وړو سپیانو نسل ده، په ۱۹ په پېړۍ کې یې نسل له او د کوڅې له عامو سپیانو اخیستل شوی. هوښیار او مهربانه طبیعت لري. قد له ۷ تر ۸ انچه له ۱۸ تر ۲۰ سانتي متره پورې رسیږي او وزن یې له ۴ تر ۵ کیلو ګرامه پورې رسیږي. شکل یې داسې وي لکه چې تل فعالیت ته چمتو وي، تورې سترګې، لنډ مخ او پورته تاو شوې پوزه لري. د بدن رنګ یې سور نسواري، تور او یا د دوه رنګونو ترکیب وي. تړلې لیکنې سپیان ژوي دا هم ولولئ سرچینې
د واده بلنليک

د واده د بلنې ليکنه مې په خونديځ کې ومونده ما ويل که چاته په کار ورشي!. د ستر پنځي په سپېڅلي نوم د ژوند په نوې پيلنۍ خوښۍ او ښادۍ کې ستا د ګډون پېرزونه او شتوالی موږ ته نوره خوښي او مينه رابښي . ښاغلواغلو ..... ... ... .. ... ته د ښادۍ د ګډون بلنه ورکوو د مېلمستيا مهال:څلورنۍ د۱۳۹۶۵۴ د مازيګر ۵ بجې. مېلمستون ځای:ممتاز مېلمستون د سلطان محمود غزنوي لويه لار اتيا متره سړک تر هوايي ډګر. له لوري:د ډګروال محمد او اورياخيل. د اړيکې شمېره : يادؤنه:د مېلمستون لخوا هيله کېږي چې ځاني لروینونه،کمرې او انځوراند منعه دي .
ټانګو

تانګو سافټوېر ياهم اپلکیشن دى، چې کارکوونکي يې کولاى شي له خپل مقابل لوري سره د د غږيز او ويډيويي اړيکه ونيسي، دغه راز ليکنيز خبرې اترې يا چټ وکړي. دغه پروګرام په وړيا ډول له انټرنټ څخه ترلاسه کېدى شي. ډانلوډ کولو لپاره لاندې لينک کليک کړئ.
لاين

لاين د مبایل اړوند سافټوېر يا اپلکېشېن دى، چې کارکوونکي يې کولاى شي له خپل مقابل لوري سره غږيز او ويډيويي اړيکه ونيسي، دغه راز ليکنيز خبرې اترې يا چټ وکړي. دغه پروګرام په وړيا ډول له انټرنټ څخه ترلاسه کولی شي. تړلې لیکنې ټکنالوجي گرځنده مبایل سرچینې
پارلمان

پارليمان د هر هېواد هغه قانون ساز ادارې ته ويل کېږي کوم چې د دغه هېواد اولس د ووټ يا رای په لاره وټاکي۔ په ټولو جمهوري هېوادون او ځني نيم جمهوري هېوادونو کې پارليمان د هېواد له ټولو لوی او ځانگړې اداره وي کومه چې د هېواد لپاره قانون جوړوي او دغه د هېواد له ټولو اوچت قانون او کړنلاره وي. په پارليمان کې غړي له بېلابېل سياسي گوندونو سره تعلق لري او دا غړي د هېواد اولس په خپل ووټ سره ټاکي. د هېواد په هره ستونزه بېلابېل غړي او گوندونه خبرې اترې کوي او د هېواد لپاره مهم پرېکړې کوي. نورې ليکنې جمهوريت قانون سازي
ډېم

ډېم خنډ ته ویل کيږي چې د اوبو جریان یا د ځمکې لاندې ویالو مانع ګرځي.د اوبو ذخیره چې ډېم یې جوړوي د سیلاب د درولو سسب ګرځي بلکې د نورو فعالیتونو لپاره لکه اوبونه، د بشر د استعمال لپاره، کارخانو استعمال ، بحري حیواناتو،لپاره اوبه برابروي.هایډروپاور هم کله نه کله د د ډېمونو سره یو ځای کارول کيږي چې برېښنا تولید کړي.یو ډېم د اوبو د راټولولو یا د اوبو د زیرمې لپاره هم کاریږي چې هغه بیا د ځایونو په نظر کې نیولو په اساس ویشل کیږي.ډېم یوازې د اوبو ساتلو ابتدايي موخې لپاره په کار وړل کیږي،سره لدې چې نور ساختمانونه بيلګي په ډول د سیلاب دروازې یا ددې لپاره کارول کیږي چې د اوبو جریان یوې ځانګړي سیمې ته اداره یا مخه ونیسي. د ډېم ویی کیدای شي بیرته د منځني انګلیسي دورې پورې اړوند شي، او ددې نه وړاندې په منځني ډچ پورې اړوند کېده، لکه څنګه چې د ډېرو پخوانیو ښارونو له نومونو څرګنديږي .د ډېم لومړنۍ ښکاره پېژند په ۱۱۶۵ کې وشو. همدارنګه یو کلی چې اوبډېم نوميږي چې له مخکې نه یې په ۱۱۲۰ کې یادونه شوې ده.دا ویی داسې ښکاري چې یونانی کلیمې ټاپوس پورې اړوند وي چې مانا یې غټ یا دروند دی.نو دا کلمه داسې اخیستل شوي د ځمکې کیندل تاريخ پخواني ډېمونه مخکې وختونو کې ډېم په میزوپوتامیا او منځني ختیځ کې رامنځته شوي وو.ډېم د اوبو سطحې د کنټرول لپاره کاریده، ځکه چې په میزوپوتامیا کې هوا د ټیګریس او یوپراټېس سیندونه اغېزمنول. لومړنۍ پیژندل شوی ډېم په جورډن کې د جاوا ډېم دی، چې د امان له مرکز ۱۰۰ کیلومتره په شمال کې موقعت لري.
مفتي محمد تقي عثماني

د شیخ الاسلام مفتي محمد تقي عثماني حفظه الله لنډه پېژندنه پیدائش: مفتي صاحب ۱۳۶۳د شوال په میاشت کي چي د ۱۹۴۳م کال سره سمون خوري د دیوبند په سیمه کي دې تل پاتي نړۍ ته سترګي خلاصي کړې. نسب: د مفتي صاحب کورنۍ د چا څخه پټه ده، عثماني کورنۍ پّ ټوله دیوبند کي خاص مقام لري او ډېر علمي کدرونه تېر سوی دی ښه مثال یې د حضرت مفتی صاحب والد محترم دی. د پلار نوم مفتي شفیع عثماني، د نیکه نوم یې حضرت مولانا یاسین رحمهما الله دي تعلیم و تربیت: د تعلیم بسم الله یې هلته په دیوبند کي وسول، لومړنی زده کړي یې د مختلفو استاذانو څخه وکړې، په ۱۹۵۱ کي والد محترم د دارالعلوم کراچي بنسټ کښېښودی نو هلته یې درس نظامي سرته ورسوی. په ۱۳۷۹ه کي یې د اوولسو ۱۷ کلو په عمر د فضیلت دستار په سر کړي. په دوره حدیث کي لومړی مقام ترلاسه کړي. په شپاړس ۱۶ کلنی کي د پنجاب پوهنتون څخه د مولوی فاضل امتحان لومړنی مقام خپل کړي. په دارالعلوم کراچي کي یې تخصص فی الافتا په دوه کلنی کي ترسره کړی. بیا یې په پنجاب بورډ میټرک، جامعه کراچي څخه بی اې سنده کالج کراچي څخه ایل ایل بی، او جامعه پانجاب څخه ایم اې عربي د امتیازي نمرو نمبر بشپړ کړ. په قانون کي یې دوهم مقام ترلاسه کړي. درس و تدریس: په ۱۳۷۹ کي د اوولس ۱۷ کلنی په عمر کي یې په دارالعلوم کراچي کي ابتدائی د عربی کتب تدریس شروع کړي. په پنځلس ۱۵ کلو کي مختلف علومو او فنونو تقریباً ټول کتابونه تدریس کړه او د هغه څخه وروسته د ترمذی، فقه، تفسیر، تدریس شروع کړه. علمي کارنامې: مفتی صاحب د تدریس تر څنګه په نړیواله دیني غونډو کي خاص کردار ترسره کوي. او د نړیوالو دیني ادارو خاص غړیتوب لري. اسلامي بانکي نظام ته یې خاص خدمت ترسره کړی دي، په زرهاؤ شاګردان لري، او ډېر کتابونه یې لیکلي دي. د علامه ابو الحسن ندوی رحمه الله څخه وروسته په عربي نړۍ کي خاص مقام لري. د میاشتنی البلاغ مدیر اعلی دی، د ۱۹۷۶ څخه د دارالعلوم نائب مهتمم دی، د دارالعلوم تصنیف وتالیف نګران اعلی دی، د شریعت کورټ آف پاکستان قاضی هم ؤ. تصانیف: مفتي صاحب په تالیف او تصنیف کي خاص مقام لري، په مختلفو شعبو کي یې تصنفات کړي دي، د تصنیف یو خاصیت دا دی چي ډېر په احتیاط لیکنه کوی د موضوع هر اړخیزه څېړنه کوي، او که په یو چا علمي نیوکه کوي په ډېر ادب په هغه رد کوي. د هغو څخه یې د یو څو علمي شهکارو نومونه لیکو: الادب العربي، تجارتي سود، بائبل س قرآن تک، عیسایت کیا ه، حضرت معاویه رضی الله عنه اور تاریخي حقائق، ضبط ولادت اور عماری عائلی مسائل، احکام اعتکاف، مقهی مقالات، تکمله فتح الملهم... سلوک: د مفتي صاحب روحاني سلسله د حضرت عارف بالله ډاکټر عبد الحئ صاحب عارفی رحمه الله سره منسلک ؤ، او د هغه څخه بیعت و خلافت شرف ترلاسه کړي دی، د هغو څخه وروسته د حضرت شاه مسیح الله خان رحمه الله ته رجوع وکړه او د هغه څخه خلافت ترلاسه کړي. عاجزي: حضرت مفتي صاحب د دومره لوړ علم ترڅنګه یو خاصیت یې دا دی چي عاجزي لري. په عاجزی کي ضرب المثل دی، یو انسان چي دومره غټ علمي مقام ته ورسیږي نو عاجزي د هغه څخه کډه باره وي. ژباړه: محمد عیسیٰ سني اسلام حنفي مذهب حنفيان ديوبندي ديوبنديان اسلامي هندي علماء
بالستیکي توغندي

بالاستیک ضد توغندی - په انګرېزۍ کې یې لنډیز ده، له ځمکې هوا ته توغول کېدونکی توغندی ده، د بالاستیک توغندي وېشتلو لپاره طرحه شوی. بالاستیک توغندي د اټومي، کیمیاوي، بیولوجیکي او یا دودیزو سروکو د انتقال لپاره جوړ شوي وي. د بالاستیک ضد اصطلاح یوه عامه اصطلاح ده کوم چې د توغندیو ضد سیستم لپاره کاریږي او هر ډول بالاستیک توغندي ویشتلی شي. خو په عامه توګه دا نوم د هغه سیستم لپاره کاریږي کوم چې د لویې وچې په داخل کې بالاستیک توغندي په نښه کولای شي. په نړۍ کې یوازې درې داسې سیستمونه موجود دي کوم چې د لویې وچې په کچه بالاستیک توغندي په نښه کولای شي خو د دې سیستمونو تر څنګ واړه سیستمونه هم شته دي، واړه سیستمونه د لویې وچې په کچه بالاستیک توغندي که چېرې په حدودو کې هم وي نشې ویشتلای ځکه چې د وړو سیستمونو لپاره د لویې وچې په کچه بالاستیک توغندی ډېر چټک سرعت لري. د توغندیو ضد سیستمونه دوه ډوله دي کوم چې په اتموسفیر کې د بل توغندي مخه نیسي د - په نامه یادیږي او کوم چې له اتموسفیر څخه بهر د توغندي مخه نیسي د - په نامه یادیږي. د روسې اې-۱۳۵ د بالاستیک توغندیو ضد سیستم - - د مسکو د دفاع لپاره کاریږي. په ۱۹۹۵ کال کې یې کارونه پیل شوه او یاد توغندی د شوروي د وخت - - سیستم ځای نیونکی شو. په دې سیستم کې ګورګون او ګزېل توغندي کاریږي کوم چې د راتلونکي توغندي په هوا کې مخه نیسي. د د امریکې متحده ایالتونو بالاستیک ضد سیستم - پخوانی نوم یې ده په لمړي ځل په کال ۱۹۹۷ کې وازمویل شو او په ۱۹۹۹ کې یې په بریالۍ توګه د راتلونکي توغندي مخه د دوېمې ازموینې پر مهال ونیوله. یاد توغندي یوازې د محدودې کچې دفاع کولای شي لکه د شمالي کوریا په څېر له هېواده مګر له روسې د دفاع لپاره کافي سیستم نده. اسرایلو ارو ۳ د بالاستیک ضد سیتم ، په ۲۰۱۷ کال کې یې کارونه پیل شوه، له اتموسفیر څخه بهر توغندی ویشتلای شي او د سپوږمکیو ضد هم کارېدلای شي.
لویدیځه افریقا

وېدیځه افریقا د لویې وچې افریقا لوېدېځه سیمه ده کومه کې چې بنین، بورکینافاسو کامېرون، کابو وېرد، چاډ، کوت ده اېوار، استوایي ګینیا، ګامبیا، غانا، ګینیا، ګینیا بیسو، لایبیریا، مالي، سیرا لیون او ټوګو هېوادونه موقیعت لري. ډېر خلک یې د وېسټ افریقا په نوم هم یادوي خو خپل منځ کې یې توپیر وېسټرن افریقا د افریقا لوېدیځه سیمه ښي او وېسټ افریقا د افریقا په لوېدیځ کې اقتصادي او سیاسي تخصیص په ګوته کوي چې په دې کې ټوله سیمه شامله ده خو کامېرون، چاډ، استوایي ګینیا، د سهارا هغه برخه چې له مالي سره تړاو لري، موریتانیا او نیجر د دې سیاسي او اقتصادي نقشې برخه نده. د لوېدیځې افریقا مساحت ۳۰۵۹۷۰۲ مایل مربع ۷۹۲۴۵۹۲ کیلو متر مربع، په ۲۰۱۴ کال کې نفوس ۳۷۵۴۷۷۰۰۰ وو. لوېدیځه افریقا د فزیکي جغرافې یا فزیوګرافي یا د طبیعي جغرافیايي پېښو او اثارو پر بنسټ پراخه وېشل شوې ده. د لوېدیځې افریقا شمالي برخه له نیمه وچو ځمکو جوړه شوې یاده سیمه لوېدیځ سوډان ګڼل کیږي. یاده سیمه په لوېدیځ کې له اطلس سمندر نه پیل ختیځ کې تر د چاډ جهیل پورې ۲۵۰۰ مایله یا ۴۰۰۰ کیلو متره غزېدلې. دا سیمه ډېره له لوړو هوارو جوړه شوې کومه چې د منځنۍ کچې لوړوالی لري. سوېل لوري کې د ګینیا له سمندر غاړې سره او په شمال کې د سهارا له صحرا سره پولې لري. په شمالي وچو سیمو کې یې ورښت تر ۱۰ انچه یا ۲۵۰ ملي متره پورې او په سوېل کې ورښت تر ۵۰ انچه یا ۱۲۵۰ ملي متره پورې کیږي. د دې سیمې خلک په کلتوري توګه د درې کورنیو له ژبو سره تړاو لري. په شمالي او د سهارا هغه برخه کې چېرې چې کم وګړي لري عرب او ایمازیغېن اوسیږي ایمازیغېن خلکو ته بېر بېر هم وایي او مفرد یې امازیغ ده ژبه یې هم د بېر بېر په نامه یادیږي او بېربېر ژبې ته ډېر خلک د افرو ازیاتیک - یا د افریقا اسیاي ژبه نوم هم اخلي. په سوېل کې چېرې چې د سېنګال سیند او د نایجریا سیند سره یو ځای کیږي نیجر کونګو ژبې وایي. د چاډ جهیل سره چار چاپیره او د نایجریا د سیند په اوږدو کې خلک د سهارا نیلو ژبې وایي. خپله کې ډېر سره تړلی ژوند لري خو د ژبو له مخې یې وېش او پېژند نه کېدای شي تړلې لیکنې افریقا لویې وچې
چين ماچين

چین ماچین د پښتو په زړو او لرغونو کیسو او افسانو او لنډیو ټپو کې د چین ماچین دکلمې ډیره یادونه شوې ده .د چین ماچین کلمه په زړو پښتو تاریخونو کې کې هم راغلې ده . چین ماچین شمال لویدیز چین یاختیز ترکستان ته ویل کیږی چې د چین د هیواد دسینکیانګ ایا لت دی او دابن بیطار دمفرداتو دلومړي ټوک په ۱۳۱ مخ کې په عربی ژبه کې صین الصین راغلی دی چې مقصد او موخه یې همدا چین ما چین دی چې مشهور ښارونه یې کاشغر، ختن، آک سو، یارکند، تورفان، کوچا و ارومچی دي .ختیز ترکستان۱،۸۲۸،۴۱۷ وګړي لري اوخلک یې په ایغوري ژبه خبرې کوي .تاسو په لاندې نقشه کې په ابي رنګ کې چیني ترکستان یا چین ماچین لیدلی شئ !
عجم

عجم څوک دي او دعجمي کلمه دچا لپاره کارول کیږي؟ دتاریخ په اوږدو کې دعجم کلمه دعربو له خوا دهغو کسانو لپاره چې عرب نه دي په بیلا بیلو بڼو کا رول شوې ده .په پخوانیو زمانوکې به عربوهغه کسان چې عربي ژبه به یې ښه زده نه وه عجمي باله. همداراز به عربو مجوسیانو زردشتیانو یا اورپالونکوته هم دعجمي کلمه کاروله. عربواو ترکانو ایرانیانو ته هم عجمیان ویل. . پخوانیو عربي قاموسونولکه القاموس المحیط کې چې مولف یې محمد بن یعقوب بن محمد بن ابراهیم بن عمر بن ابوبکر بن احمد بن محمود بن ادریس بن فضل الله فیروزآبادی-لیږدیزمیلادیو اود لسان العرب په قاموس کې هم دعجم کلمه دناڅرګند ، ګنګ او مبهم په مانا راغلی د ی او هغو خلکو ته ویل کیږي چې په عربي زبه ښې اوواضحه خبرې نه شي کولی . همداراز د قر آ ن شریف په آیتونو او دحضرت پیغمبر په احادیثوکې هم دعجم او عجمي کلمې یادونه شوې ده چې زه به یې تاسو ته څو بیلګې وړاندې کړم : - د ا لنحل دسورې په دغه آیت کې دعجمي دکلمې یادونه شوې ده :۱ وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ ۗ لِسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ پښتو ژباړه یې : پوهیږو چې وايي: دا قرآن یوبشر هغه ته ورزده کوي ، څوک چې دا ژبه هغه ته منسوبوي هغه عجمي دی ، په داسې حال کې چې داروښانه عربي ژبه ده . دفصلت دسورې په دې لاندینی آیت کې : ۲- وَ لَوْ جَعَلْناهُ قُرْآناً أَعْجَمِيًّا لَقالُوا لَوْ لا فُصِّلَتْ آياتُهُ ءَ أَعْجَمِيٌّ وَ عَرَبِيٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذينَ آمَنُوا هُديً وَ شِفاءٌ وَ الَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ في آذانِهِمْ وَقْرٌ وَ هُوَ عَلَيْهِمْ عَمًي أُولئِکَ يُنادَوْنَ مِنْ مَکانٍ بَعيدٍ. ددې آیت پښتو ژباړه: : که موږ قرآن دعربي ژبې په پرته په بلې ژبې نازل کړی وای په هغه وخت کې به هغو ویل چې ولې یې آیتونه یو له بله جلا نه دي او ولی دعرب سره په غیر عربي او غیر فصیحه ژبې خبرې کوي .ووایه ! دغه قرآن دهغو کسانو لپاره چې ایمان راوړی لارښود او شفا ء دی اوڅوک چې ایمان نه راوړي او غوږونه یې درانه دي او سترګې یې ړندې دي او هغوی ته به دقیامت په ورځ دلیرې واټن نه غږکیږي . دقرآن دالشعراء په دې آیت کې :۳ وَلَوْ نَزَّلْنَاهُ عَلَی بَعْضِ الْأَعْجَمِینَ ۱۹۸ پښتو ژباړه : که چیرې مو هغه پر ځینو عجمو نازل کړی وای اوپه دې برخه کې دپیغمبر حدیث دی چې وایی لا فضل لعربي على عجمي ولا لأبيض على أسود إلا بالتقوى پښتو ژباړه : عرب پر عجم اوسپین پر تور برتري نه لري ، مګر په تقواسره لنډه داچې عربانو به غیر عربي خلکوته عجمي وایه اواوس هم ځینې عرب دغه پخوانۍ زړه کلمه کاروي ، خو په ټو لو عربو کې داکلمه اوس رواج نلري ، ماخذونه : ۱- ۲-قران کریم ۳-
گناباد ولسوالي

گناباد ولسوالي په پارسي کې: شهرستان گناباد د ايران د خراسان رضوي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د گناباد ښار دی. دا ولسوالي ۸۸٬۷۵۳ تنه نفوس لري او مساحت یې ۹۰۲، ۵ کیلومتره مربع دی. د گناباد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د خراسان رضوي ولايت د ايران ولسوالۍ
ريگان ولسوالي

ريگان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان ریگان د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د محمدآباد ښار دی. دا ولسوالي ۸۸٬۴۱۰ تنه نفوس لري. د ريگان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمان ولايت د ايران ولسوالۍ
خلخال ولسوالي

خلخال ولسوالي په پارسي کې: شهرستان خلخال د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د خلخال ښار دی. دا ولسوالي ۸۶٬۷۳۱ تنه نفوس لري. د خلخال ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۲ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د اردبيل ولايت د ايران ولسوالۍ
پيشوا ولسوالي

پيشوا ولسوالي په پارسي کې: شهرستان پیشوا د ايران د تهران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۸۶٬۶۰۱ تنه نفوس لري. د پيشوا ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د تهران ولايت د ايران ولسوالۍ
دشتي ولسوالي

دشتي ولسوالي په پارسي کې: شهرستان دشتی د ايران د بوشهر ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د خورموج ښار دی. دا ولسوالي ۸۶٬۳۱۹ تنه نفوس لري. د دشتي ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د بوشهر ولايت د ايران ولسوالۍ
راميان ولسوالي

راميان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان رامیان د ايران د گلستان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۸۶٬۲۱۰ تنه نفوس لري. د راميان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۰ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د گلستان ولايت د ايران ولسوالۍ
سرپل ذهاب ولسوالي

سرپل ذهاب ولسوالي په پارسي کې: شهرستان سرپل ذهاب د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د سرپل ذهاب ښار دی. دا ولسوالي ۸۵٬۳۴۲ تنه نفوس لري. د سرپل ذهاب ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۹ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمانشاه ولايت د ايران ولسوالۍ
سيب او سوران ولسوالي

سيب او سوران ولسوالي په پارسي کې: شهرستان سیب و سوران د ايران د سيستان او بلوچستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د سوران ښار دی. دا ولسوالي ۸۵٬۰۹۵ تنه نفوس لري. د سيب او سوران ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د سيستان او بلوچستان ولايت د ايران ولسوالۍ
بافت ولسوالي

بافت ولسوالي په پارسي کې: شهرستان بافت د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۸۴٬۱۰۳ تنه نفوس لري. د بافت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۴۱ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمان ولايت د ايران ولسوالۍ
کوار ولسوالي

کوار ولسوالي په پارسي کې: شهرستان کوار د ايران د فارس ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د کوار ښار دی. دا ولسوالي ۸۳٬۸۸۳ تنه نفوس لري. د کوار ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د فارس ولايت د ايران ولسوالۍ
عنبرآباد ولسوالي

عنبرآباد ولسوالي په پارسي کې: شهرستان عنبرآباد د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د عنبرآباد ښار دی. دا ولسوالي ۸۲٬۴۳۸ تنه نفوس لري. د عنبرآباد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۲ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمان ولايت د ايران ولسوالۍ
بردسير ولسوالي

بردسير ولسوالي په پارسي کې: شهرستان بردسیر د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د بردسير ښار دی. دا ولسوالي ۸۱٬۹۸۳ تنه نفوس لري او مساحت یې ۶۳۲۴ کیلومتره مربع دی. د بردسير ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمان ولايت د ايران ولسوالۍ
سنقر ولسوالي

سنقر ولسوالي په پارسي کې: شهرستان سنقر د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د سنقر ښار دی. دا ولسوالي ۸۱٬۶۶۱ تنه نفوس لري. د سنقر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۴۱ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمانشاه ولايت د ايران ولسوالۍ
تکاب ولسوالي

تکاب ولسوالي په پارسي کې: شهرستان تکاب د ايران د آذربايجان غربي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د تکاب ښار دی. دا ولسوالي ۸۰٬۵۵۶ تنه نفوس لري. د تکاب ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۹ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د آذربايجان غربي ولايت د ايران ولسوالۍ
بستک ولسوالي

بستک ولسوالي په پارسي کې: شهرستان بستک د ايران د هرمزگان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د بستک ښار دی. دا ولسوالي ۸۰٬۴۹۲ تنه نفوس لري. د بستک ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۹ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د هرمزگان ولايت د ايران ولسوالۍ
ديواندره ولسوالي

ديواندره ولسوالي په پارسي کې: شهرستان دیواندره د ايران د کردستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د ديواندره ښار دی. دا ولسوالي ۸۰٬۰۴۰ تنه نفوس لري او مساحت یې ۴۲۰۳ کیلومتره مربع دی. د ديواندره ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۳ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کردستان ولايت د ايران ولسوالۍ
ترکمن ولسوالي

ترکمن ولسوالي په پارسي کې: شهرستان ترکمن د ايران د گلستان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۷۹٬۹۷۸ تنه نفوس لري. د ترکمن ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د گلستان ولايت د ايران ولسوالۍ
هرسين ولسوالي

هرسين ولسوالي په پارسي کې: شهرستان هرسین د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د هرسين ښار دی. دا ولسوالي ۷۸٬۳۵۰ تنه نفوس لري. د هرسين ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۴ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمانشاه ولايت د ايران ولسوالۍ
جويبار ولسوالي

جويبار ولسوالي په پارسي کې: شهرستان جویبار د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۷۷٬۵۷۶ تنه نفوس لري او مساحت یې . کیلومتره مربع دی. د جويبار ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د مازندران ولايت د ايران ولسوالۍ
گرمسار ولسوالي

گرمسار ولسوالي په پارسي کې: شهرستان گرمسار د ايران د سمنان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د گرمسار ښار دی. دا ولسوالي ۷۷٬۴۲۱ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۰۶۸۶ کیلومتره مربع دی. د گرمسار ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۳۷ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د سمنان ولايت د ايران ولسوالۍ
گرمي ولسوالي

گرمي ولسوالي په پارسي کې: شهرستان گرمی د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د گرمي ښار دی. دا ولسوالي ۷۶٬۹۰۱ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۷۲۵٫۲ کیلومتره مربع دی. د گرمي ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۵ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د اردبيل ولايت د ايران ولسوالۍ
تنگستان ولسوالي

تنگستان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان تنگستان د ايران د بوشهر ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اهرم ښار دی. دا ولسوالي ۷۶٬۷۰۶ تنه نفوس لري. د تنگستان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د بوشهر ولايت د ايران ولسوالۍ
قلعه‌گنج ولسوالي

قلعهگنج ولسوالي په پارسي کې: شهرستان قلعهگنج د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د قلعهگنج ښار دی. دا ولسوالي ۷۶٬۴۹۵ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۴۲۰۰ کیلومتره مربع دی. د قلعهگنج ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۴ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمان ولايت د ايران ولسوالۍ
کنگاور ولسوالي

کنگاور ولسوالي په پارسي کې: شهرستان کنگاور د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د کنگاور ښار دی. دا ولسوالي ۷۶٬۲۱۶ تنه نفوس لري. د کنگاور ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۹ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمانشاه ولايت د ايران ولسوالۍ
بردسکن ولسوالي

بردسکن ولسوالي په پارسي کې: شهرستان بردسکن د ايران د خراسان رضوي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د بردسکن ښار دی. دا ولسوالي ۷۵٬۶۳۱ تنه نفوس لري او مساحت یې ۷۶۶۴ کیلومتره مربع دی. د بردسکن ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۴ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د خراسان رضوي ولايت د ايران ولسوالۍ
سلسله ولسوالي

سلسله ولسوالي په پارسي کې: شهرستان سلسله د ايران د لرستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د الشتر ښار دی. دا ولسوالي ۷۵٬۵۵۹ تنه نفوس لري. د سلسله ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۳ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د لرستان ولايت د ايران ولسوالۍ
مينودشت ولسوالي

مينودشت ولسوالي په پارسي کې: شهرستان مینودشت د ايران د گلستان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۷۵٬۴۸۳ تنه نفوس لري. د مينودشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د گلستان ولايت د ايران ولسوالۍ
جوانرود ولسوالي

جوانرود ولسوالي په پارسي کې: شهرستان جوانرود د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د جوانرود ښار دی. دا ولسوالي ۷۵٬۱۶۹ تنه نفوس لري. د جوانرود ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمانشاه ولايت د ايران ولسوالۍ
ازنا ولسوالي

ازنا ولسوالي په پارسي کې: شهرستان ازنا د ايران د لرستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د ازنا ښار دی. دا ولسوالي ۷۴٬۹۳۶ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۲۱۲ کیلومتره مربع دی. د ازنا ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۳ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د لرستان ولايت د ايران ولسوالۍ
زهک ولسوالي

زهک ولسوالي په پارسي کې: شهرستان زهک د ايران د سيستان او بلوچستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د زهک ښار دی. دا ولسوالي ۷۴٬۸۹۶ تنه نفوس لري. د زهک ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۴ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د سيستان او بلوچستان ولايت د ايران ولسوالۍ
رامسر ولسوالي

رامسر ولسوالي په پارسي کې: شهرستان رامسر د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د رامسر ښار دی. دا ولسوالي ۷۴٬۱۷۹ تنه نفوس لري او مساحت یې . کیلومتره مربع دی. د رامسر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د مازندران ولايت د ايران ولسوالۍ
سميرم ولسوالي

سميرم ولسوالي په پارسي کې: شهرستان سمیرم د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د سميرم ښار دی. دا ولسوالي ۷۴٬۱۰۹ تنه نفوس لري او مساحت یې ۵۲۲۴ کیلومتره مربع دی. د سميرم ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۴۲ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د اصفهان ولايت د ايران ولسوالۍ
عسلويه ولسوالي

عسلويه ولسوالي په پارسي کې: شهرستان عسلویه د ايران د بوشهر ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د بندر عسلويه ښار دی. دا ولسوالي ۷۳٬۹۵۸ تنه نفوس لري. د عسلويه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د بوشهر ولايت د ايران ولسوالۍ
اشنويه ولسوالي

اشنويه ولسوالي په پارسي کې: شهرستان اشنویه د ايران د آذربايجان غربي ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۷۳٬۸۸۶ تنه نفوس لري. د اشنويه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۵ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د آذربايجان غربي ولايت د ايران ولسوالۍ
پلدختر ولسوالي

پلدختر ولسوالي په پارسي کې: شهرستان پلدختر د ايران د لرستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د پلدختر ښار دی. دا ولسوالي ۷۳٬۷۴۴ تنه نفوس لري. د پلدختر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۳ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د لرستان ولايت د ايران ولسوالۍ
زرين‌دشت ولسوالي

زريندشت ولسوالي په پارسي کې: شهرستان زریندشت د ايران د فارس ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د حاجيآباد ښار دی. دا ولسوالي ۷۳٬۱۹۹ تنه نفوس لري. د زريندشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۹ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د فارس ولايت د ايران ولسوالۍ
تهران ولسوالي

تهران ولسوالي په پارسي کې: شهرستان تهران د ايران د تهران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۸٬۷۳۷٬۵۱۰ تنه نفوس لري او مساحت یې . کیلومتره مربع دی. د تهران ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د تهران ولايت د ايران ولسوالۍ
مشهد ولسوالي

مشهد ولسوالي په پارسي کې: شهرستان مشهد د ايران د خراسان رضوي ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۳٬۳۷۲٬۶۶۰ تنه نفوس لري. د مشهد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د خراسان رضوي ولايت د ايران ولسوالۍ
اصفهان ولسوالي

اصفهان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان اصفهان د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اصفهان ښار دی. دا ولسوالي ۲٬۲۴۳٬۲۴۹ تنه نفوس لري. د اصفهان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د اصفهان ولايت د ايران ولسوالۍ
کرج ولسوالي

کرج ولسوالي په پارسي کې: شهرستان کرج د ايران د البرز ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د کرج ښار دی. دا ولسوالي ۱٬۹۷۳٬۴۷۰ تنه نفوس لري. د کرج ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۳۳ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د البرز ولايت د ايران ولسوالۍ
شيراز ولسوالي

شيراز ولسوالي په پارسي کې: شهرستان شیراز د ايران د فارس ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د شيراز ښار دی. دا ولسوالي ۱٬۸۶۹٬۰۰۱ تنه نفوس لري. د شيراز ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د فارس ولايت د ايران ولسوالۍ
تبريز ولسوالي

تبريز ولسوالي په پارسي کې: شهرستان تبریز د ايران د آذربايجان شرقي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د تبريز ښار دی. دا ولسوالي ۱٬۷۷۳٬۰۳۳ تنه نفوس لري. د تبريز ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د آذربايجان شرقي ولايت د ايران ولسوالۍ
اهواز ولسوالي

اهواز ولسوالي په پارسي کې: شهرستان اهواز د ايران د خوزستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اهواز ښار دی. دا ولسوالي ۱٬۳۰۲٬۵۹۱ تنه نفوس لري. د اهواز ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د خوزستان ولايت د ايران ولسوالۍ
قم ولسوالي

قم ولسوالي په پارسي کې: شهرستان قم د ايران د قم ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د قم ښار دی. دا ولسوالي ۱٬۲۹۲٬۲۸۳ تنه نفوس لري. د قم ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د قم ولايت د ايران ولسوالۍ
کرمانشاه ولسوالي

کرمانشاه ولسوالي په پارسي کې: شهرستان کرمانشاه د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د کرمانشاه ښار دی. دا ولسوالي ۱٬۰۸۳٬۸۳۳ تنه نفوس لري. د کرمانشاه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمانشاه ولايت د ايران ولسوالۍ
اروميه ولسوالي

اروميه ولسوالۍ په پارسي کې: شهرستان ارومیه د ايران د لویدیځ آذربایجان ولایت یوه ولسوالۍ ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اروميه ښار دی. دا ولسوالي ۱٬۰۴۰٬۵۶۵ تنه نفوس لري. د اروميه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ سرچينې د آذربايجان غربي ولايت د ايران ولسوالۍ
رشت ولسوالي

رشت ولسوالي په پارسي کې: شهرستان رشت د ايران د گيلان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د رشت ښار دی. دا ولسوالي ۹۵۶٬۹۷۱ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۴۲۷ کیلومتره مربع دی. د رشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د گيلان ولايت د ايران ولسوالۍ
شهريار ولسوالي

شهريار ولسوالي په پارسي کې: شهرستان شهریار د ايران د تهران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۷۴۴٬۲۱۰ تنه نفوس لري او مساحت یې . کیلومتره مربع دی. د شهريار ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د تهران ولايت د ايران ولسوالۍ
کرمان ولسوالي

کرمان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان کرمان د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۷۳۸٬۷۲۴ تنه نفوس لري. د کرمان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمان ولايت د ايران ولسوالۍ
بندرعباس ولسوالي

بندرعباس ولسوالي په پارسي کې: شهرستان بندرعباس د ايران د هرمزگان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د بندرعباس ښار دی. دا ولسوالي ۶۸۰٬۳۶۶ تنه نفوس لري. د بندرعباس ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د هرمزگان ولايت د ايران ولسوالۍ
همدان ولسوالي

همدان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان همدان د ايران د همدان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د همدان ښار دی. دا ولسوالي ۶۷۶٬۱۰۵ تنه نفوس لري. د همدان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د همدان ولايت د ايران ولسوالۍ
زاهدان ولسوالي

زاهدان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان زاهدان د ايران د سيستان او بلوچستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د زاهدان ښار دی. دا ولسوالي ۶۷۲٬۵۸۹ تنه نفوس لري. د زاهدان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د سيستان او بلوچستان ولايت د ايران ولسوالۍ
يزد ولسوالي

يزد ولسوالي په پارسي کې: شهرستان یزد د ايران د يزد ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۶۵۶٬۴۷۴ تنه نفوس لري. د يزد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د يزد ولايت د ايران ولسوالۍ
اردبيل ولسوالي

اردبيل ولسوالي په پارسي کې: شهرستان اردبیل د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اردبيل ښار دی. دا ولسوالي ۶۰۵٬۹۹۲ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۱۰۸۱ کیلومتره مربع دی. د اردبيل ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورۍ د ايران ولسوالۍ سرچينې سرچينې د ايران د ولايتونو گيتاشناسي اطلس د اردبيل ولايت د ايران ولسوالۍ
قزوين ولسوالي

قزوين ولسوالي په پارسي کې: شهرستان قزوین د ايران د قزوين ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د قزوين ښار دی. دا ولسوالي ۵۹۶٬۹۳۲ تنه نفوس لري. د قزوين ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د قزوين ولايت د ايران ولسوالۍ
اراک ولسوالي

اراک ولسوالي په پارسي کې: شهرستان اراک د ايران د مرکزي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اراک ښار دی. دا ولسوالي ۵۹۱٬۷۵۶ تنه نفوس لري. د اراک ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د مرکزي ولايت د ايران ولسوالۍ
اسلامشهر ولسوالي

اسلامشهر ولسوالي په پارسي کې: شهرستان اسلامشهر د ايران د تهران ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اسلامشهر ښار دی. دا ولسوالي ۵۴۸٬۶۲۰ تنه نفوس لري او مساحت یې کیلومتره مربع دی. د اسلامشهر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۳ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د تهران ولايت د ايران ولسوالۍ
بهارستان ولسوالي

بهارستان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان بهارستان د ايران د تهران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۵۳۶٬۳۲۹ تنه نفوس لري او مساحت یې . کیلومتره مربع دی. د بهارستان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د تهران ولايت د ايران ولسوالۍ
بابل ولسوالي

بابل ولسوالي په پارسي کې: شهرستان بابل د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۵۳۱٬۹۳۰ تنه نفوس لري او مساحت یې . کیلومتره مربع دی. د بابل ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۲ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د مازندران ولايت د ايران ولسوالۍ