ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
گرمه ولسوالي

گرمه ولسوالي په پارسي کې: شهرستان گرمه د ايران د خراسان شمالي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د گرمه ښار دی. دا ولسوالي ۲۵٬۴۷۵ تنه نفوس لري او مساحت یې ۲۴۰۷ کیلومتره مربع دی. د گرمه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۷ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د خراسان شمالي ولايت د ايران ولسوالۍ
تفرش ولسوالي

تفرش ولسوالي په پارسي کې: شهرستان تفرش د ايران د مرکزي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د تفرش ښار دی. دا ولسوالي ۲۴٬۹۱۳ تنه نفوس لري. د تفرش ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۳۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د مرکزي ولايت د ايران ولسوالۍ
سوادکوه شمالي ولسوالي

سوادکوه شمالي ولسوالي په پارسي کې: شهرستان سوادکوه شمالی د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۲۴٬۸۳۴ تنه نفوس لري. د سوادکوه شمالي ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۲ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د مازندران ولايت د ايران ولسوالۍ
بوئين او مياندشت ولسوالي

بوئين او مياندشت ولسوالي په پارسي کې: شهرستان بوئین و میاندشت د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د بوئين او مياندشت ښار دی. دا ولسوالي ۲۴٬۱۶۳ تنه نفوس لري. د بوئين او مياندشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۲ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د اصفهان ولايت د ايران ولسوالۍ
قصر شيرين ولسوالي

قصر شيرين ولسوالي په پارسي کې: شهرستان قصر شیرین د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د قصر شيرين ښار دی. دا ولسوالي ۲۳٬۹۲۹ تنه نفوس لري. د قصر شيرين ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۴ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمانشاه ولايت د ايران ولسوالۍ
کلاردشت ولسوالي

کلاردشت ولسوالي په پارسي کې: شهرستان کلاردشت د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د کلاردشت ښار دی. دا ولسوالي ۲۳٬۶۴۸ تنه نفوس لري. د کلاردشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۲ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د مازندران ولايت د ايران ولسوالۍ
کوثر ولسوالي

کوثر ولسوالي په پارسي کې: شهرستان کوثر د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۲۲٬۱۲۷ تنه نفوس لري. د کوثر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۵ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د اردبيل ولايت د ايران ولسوالۍ
هفتکل ولسوالي

هفتکل ولسوالي په پارسي کې: شهرستان هفتکل د ايران د خوزستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د هفتکل ښار دی. دا ولسوالي ۲۲٬۱۱۹ تنه نفوس لري. د هفتکل ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د خوزستان ولايت د ايران ولسوالۍ
داورزن ولسوالي

داورزن ولسوالي په پارسي کې: شهرستان داورزن د ايران د خراسان رضوي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د داورزن ښار دی. دا ولسوالي ۲۱٬۹۱۱ تنه نفوس لري او مساحت یې ۲۴۲۰۳۱ کیلومتره مربع دی. د داورزن ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د خراسان رضوي ولايت د ايران ولسوالۍ
لنده ولسوالي

لنده ولسوالي په پارسي کې: شهرستان لنده د ايران د کهگيلويه او بويراحمد ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۲۱٬۸۱۲ تنه نفوس لري. د لنده ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کهگيلويه او بويراحمد ولايت د ايران ولسوالۍ
باشت ولسوالي

باشت ولسوالي په پارسي کې: شهرستان باشت د ايران د کهگيلويه او بويراحمد ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۲۱٬۶۹۰ تنه نفوس لري. د باشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کهگيلويه او بويراحمد ولايت د ايران ولسوالۍ
کوهبنان ولسوالي

کوهبنان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان کوهبنان د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د کوهبنان ښار دی. دا ولسوالي ۲۱٬۲۰۵ تنه نفوس لري. د کوهبنان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۳ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د کرمان ولايت د ايران ولسوالۍ
ملکشاهي ولسوالي

ملکشاهي ولسوالي په پارسي کې: شهرستان ملکشاهی د ايران د ايلام ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د ارکواز ښار دی. دا ولسوالي ۲۱٬۱۳۸ تنه نفوس لري. د ملکشاهي ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۷ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د ايلام ولايت د ايران ولسوالۍ
نير ولسوالي

نير ولسوالي په پارسي کې: شهرستان نیر د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د نير ښار دی. دا ولسوالي ۲۰٬۸۶۴ تنه نفوس لري. د نير ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د اردبيل ولايت د ايران ولسوالۍ
خور او بيابانک ولسوالي

خور او بيابانک ولسوالي په پارسي کې: شهرستان خور و بیابانک د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د خور ښار دی. دا ولسوالي ۱۹٬۷۶۱ تنه نفوس لري. د خور او بيابانک ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د اصفهان ولايت د ايران ولسوالۍ
سيمرغ ولسوالي

سيمرغ ولسوالي په پارسي کې: شهرستان سیمرغ د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۱۹٬۳۷۶ تنه نفوس لري. د سيمرغ ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د مازندران ولايت د ايران ولسوالۍ
سرعين ولسوالي

سرعين ولسوالي په پارسي کې: شهرستان سرعین د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د سرعين ښار دی. دا ولسوالي ۱۸٬۲۰۰ تنه نفوس لري. د سرعين ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د اردبيل ولايت د ايران ولسوالۍ
آغاجاري ولسوالي

آغاجاري ولسوالي په پارسي کې: شهرستان آغاجاری د ايران د خوزستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د آغاجاري ښار دی. دا ولسوالي ۱۷٬۶۵۴ تنه نفوس لري. د آغاجاري ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د خوزستان ولايت د ايران ولسوالۍ
بهاباد ولسوالي

بهاباد ولسوالي په پارسي کې: شهرستان بهاباد د ايران د يزد ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۱۷٬۲۲۱ تنه نفوس لري او مساحت یې ۸۲۳۵ کیلومتره مربع دی. د بهاباد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۸ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د يزد ولايت د ايران ولسوالۍ
طالقان ولسوالي

طالقان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان طالقان د ايران د البرز ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د طالقان ښار دی. دا ولسوالي ۱۶٬۸۱۵ تنه نفوس لري. د طالقان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د البرز ولايت د ايران ولسوالۍ
آشتيان ولسوالي

آشتيان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان آشتیان د ايران د مرکزي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د آشتيان ښار دی. دا ولسوالي ۱۶٬۳۵۷ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۲۳۹ کیلومتره مربع دی. د آشتيان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۶ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د مرکزي ولايت د ايران ولسوالۍ
بدره ولسوالي

بدره ولسوالي په پارسي کې: شهرستان بدره د ايران د ايلام ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۱۵٬۶۱۴ تنه نفوس لري. د بدره ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۲ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د ايلام ولايت د ايران ولسوالۍ
سرخه ولسوالي

سرخه ولسوالي په پارسي کې: شهرستان سرخه د ايران د سمنان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د سرخه ښار دی. دا ولسوالي ۱۵٬۵۲۳ تنه نفوس لري. د سرخه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د سمنان ولايت د ايران ولسوالۍ
سيروان ولسوالي

سيروان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان سیروان د ايران د ايلام ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د لومار ښار دی. دا ولسوالي ۱۴٬۴۰۴ تنه نفوس لري. د سيروان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د ايلام ولايت د ايران ولسوالۍ
آرادان ولسوالي

آرادان ولسوالي په پارسي کې: شهرستان آرادان د ايران د سمنان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د آرادان ښار دی. دا ولسوالي ۱۳٬۸۸۴ تنه نفوس لري. د آرادان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۰ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د سمنان ولايت د ايران ولسوالۍ
ابوموسي ولسوالي

ابوموسي ولسوالي په پارسي کې: شهرستان ابوموسی د ايران د هرمزگان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۷٬۴۰۲ تنه نفوس لري. د ابوموسي ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۱ کېښودل شو. دا هم وگورئ د ايران ولسوالۍ سرچينې د هرمزگان ولايت د ايران ولسوالۍ
محمد عاطف اسلم

محمد عاطف اسلم د پاکستان يو نامتو سندرغاړی دی، هغه د پاکستان په پنجاب ايالت کې زيږيدلی دی. هغه د پاکستان څلورمه ترټولو مشهور جايزه هم ګټلې ده.
رازمحمد

ابودجانه چي د ګلبدین او رازمحمد په نامه هم پيژندل کيدئ. هغه د افغانستان د غزني ولایت د ګيلان ولسوالۍ د ابراهیم خیل کلي څخه وو. رازمحمد د کندهار د والي زلمي ویسا د ګارډ مولاداد لخوا راوستل سوی وو. هغه په شاوخوا يو اونۍ کې د يوې وړې دولتي دندې څخه د لوړګاټ د والي د دفتر د پيري کولو دنده په غاړه لرونکي مشر دنده ترلاسه کړي وه. هغه د لوی مجاهد په نامه هم يادېږي، ځکه چې ويل کېږي چې شايد جنرال عبدالرازق همدې شخص وژلی دی، دا کس د د افغان امنیتي ځواکونو او ناټو په ډزو کې ووژل سو. دا هم وگورئ
زنخدان

په مخ کې وړو ډبونو ته زنخدان ويل کېږي، په طبي اصطلاح یې بولي، مطلب دا شی اصلاً په بدن کي د يوې عضلې تر خراپېدو وروسته را پيدا کيږي، خو د ښايستوب پر برابر دا يوازینی شی دي چي انسان ته ښکلا ورکوي. هر انسان د مختلفو ځانګړنو په لرلو سره نړۍ ته راغلی ده. ځینې کسان ښکلې سترګې او ځینې بیا ښکلي ویښتان، وروځې او... لري. په معمول ډول د یو کس ځانګړتیاوې د هغه له مور، پلار، نیکه او یا هم انا څخه په ارثي ډول لېږدول کېږي. یواځې د مخ ښکلا هېڅ ارزښت نه لري؛ مګر هغه څوک، چې ښکلې څېره، قد او قامت ولري؛ نو د ډېرو خلکو پام ځان ته را اړوي. دلته د طبیعي ښکلایي ډالۍ په اړه غږېږو، چې د انسان په ښکلا کې مهم رول لري، چې هغه د غومبوري یا زنې کندې خالیګاوې دي. د غومبوري یا زنې خالیګاوې څه شی دي؟ د غومبوري زنې خالیګاه، چې په دري ژبه کې یې زنخدان او انګریزي ژبه کې یې بیا بولي؛ د بدن په غوښینو ځایونو کې شتون لري، چې تر ډېره د مخ په روښانه برخه کې لیدل کېږي، چې د زنې یا ژامې د هډوکي مسمومیت ښیي. منځته راتګ دا خالیګاه هغه وخت منځ ته راځي، چې د دواړو ژامو د نښلولو پر مهال لاندیني او پاسني هډوکي یو له بل سره سم نه نښلي او ځان د هډوکي پرمخ د سوري په ډول ښکاره کوي. د دې خالیګاه ارثیت ډېر جالب ده. دا یو غالب جین ده او یواځې له یو جین څخه ارثي پاتې کېږي. که یو له والدینو څخه مور یا پلار په خپل بدن کې دا ځانګړنه ولري نو په ماشوم کې یې له ۲۵-۵۰ پورې د ارثي کېدو امکان لري او که دواړه والدین مور او پلار دا ځانګرنه ولري نو په ماشوم کې یې له ۵۰- ۱۰۰ پورې د ارثي پاتې کېدو امکان لري؛ خو که یو له والدینو څخه هم دا ځانګړنه زنخدان و نه لري؛ بیا نو په ماشوم کې یې هم د ارثي پاتې کېدو امکان ډېر کم ده. هغه ښځې، چې د خپل مخ په چوکاټ غومبوريزنه کې خالیګاه ولري، نو له ځانګړې ښکلا څخه برخمنې دي. ځینې فلمي ستوري او تلویزیونې ادأ کارانې د همدې ځانګړنې د غومبوري زنې خالیګاه له امله تر نورو ډېر شهرت او ډېر مینوال لري. سرچینې . روهي ويب پاڼه
امنيه قومندان

امنيه قومندان يو چارواکي ته وايي چې د يو ولايت، ولسوالۍ او يا يوې سيمې د امنیت بشپړې چاري پر غاړه لري. د امنيه قومندان د وظيفې ځای ته امنیه قومندانۍ ويل کېږي. په ځينو سيمو کې په مختلفو وختونو کې مختلف امنيه قومندانان تر نورو سياستوالو او مشرانو ډير واک درلودونکي وي، د مثال په توګه په افغانستان کې د کندهار پخوانی امنیه قومندان جنرال عبدالرازق تر ډيرو امنيه قومندانانو او قومي مشرانو تکړه وو. د ممبئی ځينې امنيه قومندانان هم کله نا کله ډېر واکمن وه. په افغانستان کې امنيه قومندان د خپلې سيمې ځواکونه بدلولی سي، نوي عسکر هم ځای پر ځای کولای سي، د افغان امنيه قومندان واک په ولایت کې د پوځي کچې تر ټولو لوی واک او خو د اساسي قانون پر اساس هيڅ ډول سياسي واک نه دی، خو په کندهار کې د امنیه قومندان واک دومره زيات وي چې د والي څخه علاوه و هرچاته امر او لارښودنه کولای سي، او په سيمه کې يې خبره منل کېږي. خو ډير کله داسې وي چې امنيه قومندان تر والي خو پرېږده، حتآ تر يو سيمييز قومندان هم کمزوری وي، داسې هغه ترسره کېږي چې قومندان د سيمي سړی نه وي او د سيمي د حالاتو بې خبره وي. دا هم وګورۍ د کندهار امنیه قومندان جنرال عبدالرازق خان محمد مجاهد سرچینې
د حق او عدالت گوند

عدالت کونده په افغانستان کى ډېر پر مخ روان دى چى ده ټولو افغانستان ځوانان ورته راره وان دى غواړى چى په ټولو افغانستان کى عدالت بلى شى د حق او عدالت گوند د افغانستان له نوبنسټو گوندونو څخه شمېل کېږي. . دې گوند د لومړي ځل لپاره خپل شتون د عقرب په ۱۲مه نیټه د کابل په انټرکانتیننټل هوتل کې اعلان کړ. ددې گوند د غړو په وینا چې دا گوند یو اپوزیسیون گوند دی. دا گوند په خپل سر کې رییس یا مشر نه لري.. فعالیتونه سرچینې
کلک پوسته سپږه

لک پوسته سپږې په انګرېزۍ کې یې جمع ده، مختلف ډوله په اوبو کې ژوند کونکي بې شمزي غېرې فقاریه دي چې په فرعي فایلم کروستاسیا او فایلم ارتروپوډا کې ډلبندي شوي او د کب پرازیت ګڼل کیږي. په کلک پوسته سپږو کې د کب سپږې چې د برانکیور فرعي کلاس ده، کوپېپوډ د کب پرازیت چې د کوپېپوډا فرعي کلاس ده، ایزوپوډ او امفایپوډ د کب پرازیت چې د مالاکوستراکا کلاس ده شاملې دي. کلک پوستې سپږې ممکن د کب خولې کې ځان پټ کړي او یا هم د برانشونو د پوښونکي هډونکي لاندې پټې شي، ځینې یې د کب په پوستکي پسې ځان نښلوي. تړلې لیکنې سپږه د چنگاښ کورنۍ ژوې
کوپره کونه کبر

کوپره کوني کبر د غل چنګاښ په نامه هم یادیږي. د ډول نوم یې بېرګوس لاترو ده، د شپې لخوا په وچه کې ژوند کوونکی چنګاښ ده چې د ارام سمندر په سوېل غرب او د هند سمندرګي په سیمو کې ژوند کوي. له پاچا او منزوي چنګاښ سره ډېر نږدې تړاو لري. غل چنګاښ په دیکاپوډوا ډله او کروستاسیا کلاس کې ډلبندي شوی. غټ یې تر یو متر ۴۰ انچه پورې اوږدوالی او تر ۴.۵ کیلو ګرامه ۱۰ پونډه پورې وزن لري. د بدن رنګ یې له بانجاني او ارغواني تر نصواري پورې شته. تازه غټ شوي یې نصواري رنګ لري او په پښو یې تور خالونه موجود وي. ناریال چنګاښ په مردارو شو حیواناتو او میوې ځان تغذیه کوي له دې پرته د نورو چنګاښونو صدف هم تېروي کوم چې له کلسیم څخه جوړ شوي وي. خپل پنسونه چې د کیلای په نامه یادیږي د کوپرې ماتولو لپاره کاروي. تر ټولو غټ ناریال چنګاښ په خپلوپنسونو ۳۳۰۰ نیوټنه ځواک ۷۴۲ پونډه ځواک کارولی شي. د کوپرې یا ناریال د ماتولو لپاره ونې ته خیژي او له هغه ځایه کوپره راغورزوي، یا یې په پنسونو کې نیسي او په ځمکه یې وهي له دې پرته خپل پنسونه هم د کوپرې د پوستکي د شکولو لپاره کاروي. ښځه یې رسېدلې یا پخې شوې هګۍ په سمندر کې پرېږدي چې په فوري توګه مایکروسکوپي زویس لاروای بچیان تر جوړیږي، زویس یې لمړی لاروا پړاو ده کوم چې په اوبو کې ژوند کوي او په وړو اورګانیزمونو یا غړو ځان تغذیه کوي. له ۲۰ تر ۳۰ ورځو پورې زویس وده کوي او په ګلوکوتوی بدلیږي چې دا یې منځنی پړاو یا مرحله ده. په دې پړاو کې سمندر پرېږدي او د درې یا څلور اونیو لپاره په سمندري صدفونو کې پټیږي. له دې مودې وروسته دغه صدفونه پرېږدي او په شګه کې ځان خښوي چې له راوتو وروسته په واړه چنګاښ بدلیږي. ناریال یا کوپره چنګاښ د ورځې لخوا په ۶۰ سانتي متره ۲ فټه ژورو غارونو کې پټیږي او د شپې لخوا خوړو پسې راوځي. په کومو سیمو کې چې دا چنګاښ پیدا کیږي د هغو سیمو خلک یې د خوړو وړ ګڼي. تړلې لیکنې د چنگاښ کورنۍ چنگاښ
د اوبو ملخ

منګوله یا صدف د اوبو ملخ په انګرېزۍ کې ورته نوم هم اخلي، ټول هغه چنګاښونه دي چې په کانکوستراکا ډله او برانکیوپوډا فرعي کلاس کې ډلبندي شوي. تقریبا ۲۰۰ ډولونه لري چې د ټولې نړۍ په موقتي ډنډونو، جهیلونو، تازه اوبو کې ژوند کوي. صدف د اوبو ملخ نوم ځکه پرې اېښول شوی چې ټول بدن یې په منځ دوه کېدونکي صدف کې نغښتی. د صدف داخل کې د دې ژوي بدن ۲۸ جوړه غړي لري کوم چې د مایکروسکوپي خوړو د فلټر کولو او د حرکت لپاره کاروي په هغو ډولونو کې چې لامبو وهي. نر یې لمړي دوه غړي د جنسي نزدیکت پر وخت د ښځې د رانیولو لپاره کاروي. تر ټولو غټ یې تر ۲ سانتي متره پورې اوږدوالی لري. په فوسیلي یادون یا ریکارډ کې پرېمانه دي. فوسیلي نسلونه یې د سیلورین دورې دي له ۴۱۶ میلیونه تر ۴۴۸ میلیونه کلونو وړاندې تر منځ. تړلې لیکنې چنگاښ د مالگینو اوبو ملخ
د مالگینو اوبو ملخ

د مالګینو اوبو ملخ د ارتېمیا نسل ده، ټول هغه واړه چنګاښونه پکې شامل دي چې د انوستراکا ډله او برانکیوپوډا کلاس کې ډلبندي شوي. د ټولې نړۍ په هغو اوبو کې ژوند کوي چې ډېرې مالګینې وي. په کې د ارتېمیا سالینا په نامه ډول ډېر زېات ده کوم چې سوداګریز ارزښت هم لري، واړه بچیان یې په اکواریمونو کې د کبانو لپاره د خوړو په توګه کاریږي. د مالګینو اوبو ملخ تر ۱۵ ملي متره ۰.۶ انچه پورې اوږده شته، سر یې لاندې لور ته تاو شوی وي او لاروال نوپلیوس سترګې لري. خېټه یې پاڼې ته ورته غړي لري، د خېټې شکل یې استوانی اي ده. خواړه یې اساسا شین الګی ده کوم چې د خپلو پښو په ذریعه له اوبو څخه فلټر کوي. تړلې لیکنې ملخ د اوبو ملخ کوپیپوډ چنگاښ
کوپیپوډ چنگاښ

کو پېپوډ چنګاښ د کوپېپوډا فرعي کلاس چنګاښونه دي. ایکولوجیکي ارزښت لري، د ډېرو سوداګریزو کبانو لپاره خواړه دي، تقریبا ۱۳۰۰۰ ډولونه لري چې ډېری ازاد یا ګرځېدونکی ژوند کوي. سمندري شکلونه یې د ټولې نړۍ په سمندرونو کې پیدا کیږي. ځینې ډولونه یې په تازه اوبو کې هم شته دي. ځینې ډولونه یې پرازیتي دي لکه د اوبو ګونګټه چې مایکروسکوپي کچه لري او د انسان بدن ته د اوبو د څښلو له لارې داخلیدای شي. د ډېرو د بدن کچه له ۰.۵ تر ۲ ملي متره پورې ده، تر ټولو غټ ډول یې پېنېلا بالا اېنوپتېرا ده چې تر ۳۲ سانتي متره پورې اوږدیږي او د نهنګ پرازیت ګڼل کیږي؛ تر ټولو وړوکی ډول یې سفایرونېلوپسیس مونو تریکس ده چې د بدن اوږدوالی یې تر ۰.۱۱ ملي متره پورې وي او د سمندري اوستراکوډ پرازیت ګڼل کیږي. ترکیبي سترګې نلري، کاراپاس یا کاسه نلري. دځینې ډولونو خواړه یې مایکروسکوپي بوټي او ژوي دي، ځینې د خپلې کچې نور ژوي ښکار کوي. کوم چې پرازیتي ډولونه دي د مېزبان نسجونه زبېښي. ډېر ډولونه یې د جنسي نزدیکت له لارې د مثل تولید کوي خو ځینې ډولونه یې د پارتېنو جنسیس له لارې د مثل تولید کوي په دې مانا چې بچیان یې له هغو هګیو پیدا کیږي چې د نر لخوا القاح شوي نه وي. په پښتو کې ورته خاکي بچیان وایي. تړلې لیکنې ملخ سیېرپېډ
سیېرپېډ

سیریپېد ټول هغه سمندري چنګاښون دي چې په سیریپېدیا انفرا کلاس کې او په کروستاسیا فرعي فیلوم کې ډلبندي شوي. تر ټولو زېات نامتو او پېژندل شوی یې برنکل صدف ده. غټ یې په سمندري بې شمزیو ژو کې پرازیت دي لکه په ستوري کب ، کوني کبر، سمندري ناوې کې. تر اوسه پورې د سیریيپېد ۱۰۰۰ ډولونه مطالعه شوي. تړلې لیکنې چنگاښ برانکیوپیوډ
برانکیوپیوډ

رانکیو پوډ برانکیوپوډ نوم د براکیوپوډا کلاس ټولو ۸۰۰ ډولونو ته کاریږي. همدا کلاس د کروستاسیا فرعي فیلوم او د ارتروپوډا فیلوم هم ګڼل کیږي. په اوبو کې ژوند کونکي ژوي دي چې د مالګینو اوبو د اوبو ملخ ، ښاپیرۍ د اوبو ملخه ، د چونګښې بچیانو ته ورته د اوبو ملخ ، د اوبو ګونګټې او نور واړه د تازه اوبو شکلونه پکې شامل دي. ګمان کیږي چې برانکیوپوډ لومړني چنګاښونه دي. د ډې وونین مودې فوسیلي جسدونه یې هم موندل شوي له ۳۵۹.۲ میلیونه تر ۴۱۶ میلیونه کاله وړاندې ترمنځ. د برانکیو پوډ ښاپېرۍ د اوبو ملخه چې د انوستراکا انفرا ډله ده په موقتي ډنډونو کې پیدا کیږي. انفرا ډله په طبقه بندۍ کې له فرعي ډلې لاندې ډلې ته وایي. تر ټولو واړه یې په امنوپوډ کې پیدا کیږي کوم چې تر ۰.۲۵ ملي متره ۰.۰۱ انچ پورې اوږدوالی لري. تر ټولو غټ یې برانکینېکتا ګیګاس یا ښاپیرۍ ډوله د اوبو ملخان دي چې اوږدوالی یې تر ۱۰ سانتي متره ۳.۹ انچه پورې رسیږي. په فوسیلي ډله کې کازاکارترا ډله تر ۱۰ ساتني متره ۳.۹ انچه پورې وو. برانکیوپوډا په لسو ډلو کې سره وېشل شوي چې دوه ډلې یې له منځه تللي او یوازې په فوسیلي یادون یا ریکارډ کې موجودې دي. له یو بل سره یې شکلونه خورا زېات توپیر لري: د بېلګې په توګه په لایوي کوداتا کې د تنې یا بدن برخې ثابتې پاتې کیږي، د ښځې په تنه کې یې ۱۲ جوړې پښې او د نر په تنه کې یې ۱۰ جوړې پښې موجودې وي. په سپیني کوداتا کې د تنې برخې توپیر لري. همداسې په سي تېنو پوډا او انوموپوډا انفرا ډلو کې کاراپاس یا کاسه موجوده وي خو کاسه یې یوازې تنه پوښلی شي. په اوني کوپوډا او هپلوپوډا انفرا ډلو کې کاراپاس یا کاسه تنه نه وي پوښلې بلکې یوازې په ملا کې د کیسې شکل جوړوي. همداسې انوستراکان یې کاراپاس یا کاسه نلري او سترګې یې په سر کې واقع وي. دوه فوسیلي ډلې یې هم له یو بل سره ډېر توپیر لري: لیپوستراکا فوسیلي ډلې کاراپاس نه درلود خو د بدن ۱۳ جوړه غړي او یوه جوړه انتنونه یا ښکرونه یې لرل کوم یې چې ممکن د لامبو وهلو لپاره کارولي وي. کازاکارترا فوسیلي ډلې بشپړ وده کونکی کاراپاس یا د ساتنې کاسه لرله او په خېټه پورې نښتي شپږ جوړه د بدن غړي لرل. برانکیوپوډ خپل ژوند د نوپلیوس په توګه پېل کوي د ژوند د یوې مرحلې یا پړاو نوم ده کوم چې نا وېشل شوی مثلثي بدن لري، درې جوړه ضمیمې لري: لمړي انتنونه ، انتنونه او د ژامې برخه . خپل انتنونه یا ښکرونه د لامبو وهلو لپاره کاروي. خواړه خوري او وده کوي او په تدریجي توګه د غټ شکل ته بدلیږي په دې مانا چې بدن یې په برخو وېشل کیږي او بدن کې یې اضافي غړي وده کوي. تړلې لیکنې شین چنگاښ
شین چنگاښ

نیله کوني کبر یا نیله چنګاښ د کالینکتېس نسل ده، د چنګاښ د کورنۍ ټول هغه غړو ته وېل کیږي چې د دیکاپودا په ډله کې شامل دي او همدا ډله د فیلوم ارتروپوډا په نامه هم یادیږي. دا نوم په ځانګړې توګه د کالینکتېس ساپیدوس او کالینکتېس هستاتوس لپاره کاریږي. د غربي اتلانتیک سمندر غاړې دخوړو وړ عام چنګاښ ګڼل کیږي. په هغو سمندر غاړو کې ژوند کول خوښوي چې لاندې خوا ته پېچومی لري، خټه لري د سیندونو یو ځای کېدو ځایونو کې هم پیدا کیږي. پاسه برخه یې نیله رنګ، لاندې خوا یې سپین رنګ لري، د بدن اوږدوالی یې تر ۷.۵ سانتي متره ۳ انچه پورې او سور یا بر یې له ۱۵ تر ۱۸ سانتي مترهپورې رسیږي. د بدن د غړو هره خوا یې بهر ته وتلي ازغي ډوله شکل لري، په یو اړخ بل اړخ له سترګو تر پای پورې د ازغیو شمېر ۸ ده. پنځه جوړه ډبلې شوې پښې لري چې د لامبو وهلو وړتیا ورکوي. په مردار شوو ژو ځان تغذیه کوي. لاروای بچیان یې د زویېل په نامه له څو لاروای مرحلو تېریږي. له لاروال دورې وروسته د شکل تغیر کوي تر څو د چنګاښ شکل ته بدل شي. تړلې لیکنې برنکل صدف
برنکل صدف

رنکل صدف د سریپېد په نامه هم پېژندل کیږي. عمدتا له ۱۰۰۰ څخه زېات ډولونه لري، سمندري چنګاښونه دي، د سیریپېدیا فرعي ډله کې ډلبندي شوي. برنکل بې حرکته ژوند لري، تقریبا ۲۶۰ ډوله یې د نورو چنګاښونو او سخت پوستو داخلي پرازیت دي. کله چې برنکل غټ شي د کلسیم په قاب پوښل شوي وي. په سمندري بیړیو، په سمندر کې پرېښودل شو لرګیو، ډبرو او یا غټو سمندري ژو لکه نهنګ پسې ځان نښلوي. په خپلې پېچکې چې د سیري په نامه یادیږي واړه خواړه رانیسي. سیریپېد یا برنکل هېرما فرودیت دي په دې مانا چې په یو وخت کې دواړه نر او ښځه د نر او ښځې د مثل د تولید غړي لري. ځینې ډولونه یې خپله کې د جنسي نزدیکت لپاره سره نښلي چې په دې ډولونو کې نر او ښځه جلا وي خو په یوازې ځان هم کله کله د مثل تولید کوي. هغو لاروای بچیانو ته چې ازاد لامبو وهونکی ژوند لري نوپ لي نوم اخلي. مخکې تر دې په سایپریس شکل بدل شي شپږ نوپ لیري پړاونه یا مرحلې ترسره کوي. سایپریس یې هم لاروال دوره ده خو په دې دوره کې خپل ځان نه تغذیه کوي او په دې دوره کې د پروتین له مادې جوړ سره نښتی صدف ډوله پوښ لري. په لمړي انتن یا ښکر باندې سمنټ شوی مرغړی لري، په خېټه پورې نښتې پښې لري چې د لامبو وهلو لپاره یې کاروي. په سایپریس دوره کې ممکن خپل ځان په یو څه پورې ونښلوي او یا خپل ځان په یوه مېزبان کې ځای کړي. معمولي برنکل چې د توراسیا ډله ده تقریبا ۸۰۰ ډولونه لري شپږ جوړه پښې لري، پوره یا نیم بشپړ شوی صدفي پوښ لري. تړلې لیکنې امفای پوډ
امفای پوډ

امفای پوډ ټول هغه بې شمزي یا غېرې فقاریه چې د امفیوپودا ډله او کروستاسیا په کلاس کې شامل دي، د سمندرونو په ټولو برخو کې، سیندونو، بندونو او د ځمکې لاندې برخه اوبو کې ژوند کوي. سمندري امفای پوډ چنګاښ د سمندر په ۹۱۰۰ متره ۳۰۰۰۰ فټه ژوروالي کې پیدا کیږي. کوم چې په تازه اوبو او سمندر کې ژوند کوي په انګرېزۍ کې د سکډ نوم هم ورته اخلي، او کوم چې د شګې لرونکو ساحلونو کې پیدا کیږي د شګې حشره یا د شګې ګونګټه نومونه ورته اخلي. تر اوسه د امفای پوډ چنګاښ ۶۰۰۰ ډوله مطالعه شوي. تر ټولو سیمو د ډبریزو سمندر غاړو سره پرېمانه پیدا کیږي په یو متر مربع ځای کې ۱۰۰۰۰ چنګاښ یا په یو فټ مربع کې ۱۰۰۰ چنګاښه شته وي. ډېر وخت یې ځینې خلک له اوبلن یا د اوبو ملخ سره توپیر نکوي ځکه چې یو بل ته ورته دي. امفای پوډ چنګاښ د کبانو، بې شمزیو ، د پنګوین مرغانو ، د سمندر غاړو د مرغانو یا د سیتاسیېن کبانو لکه ډولفین، نهنګ او داسې نور لپاره اړین خواړه دي. د امفای پوډ چنګاښ د بدن کچه له ۱ تر ۱۴۰ ملي متره ۰.۰۴ تر ۵.۵ انچه پورې رسیږي. رونښانه رنګونه لري لکه ګلابي، سور، زېړ، شین او نیله. په خیټه کې درې جوړه ضمیمې لري چې امفای پوډ ته د چټکې لامبو وهلو وړتیا ورکوي. تر ټولو ښه ټوپ وهونکي یې د شګې ګونګټې دي. انتنونه یا ښکرونه اوږده او وېښته لرونکي دي. سر او پای یې ډېر وخت لاندې خوا ته پای ته رسېدلي وي یا لاندې خوا ته تاو شوي وي. په انګرېزۍ کې یې د بدن جوړښت ته سیسیل وایي سیسیل بې خوځښته چنګاښ ته وایي چې ځای پر ځای ناست وي. د ځینو ډولونو خوله یې پنسونه او د خولې لګونې برخې لري د هغو سمندري ژو پر سطحه پیدا کیږي چې بې شمزي دي او حرکت نکوي لکه سینیداریان . د سمندري ډول د یوې کورنۍ چېلوریدای غړي یې لرګي زدویي او تل له ایزوپود سره نښتي پیدا کیږي. د امفای پوډ چنګاښ برانشونه په یو ډول کاسې پوښل شوي وي چې د په نامه یادیږي کوکسي د حشرو د ورانه یا پتون پوښ یا هډوکي ته وایي. د نر او ښځې د بدن جوړښت یې له یو بل سره توپیر لري: د نر د خېټې په دویمه برخه کې یې پښې اوږدې دي، د پښو دې جوړې ته په انګرېزۍ کې وایي. نر یې خپل سپرم یا د سپرم توپونه بهر ته پرېدي تر څو هغه هګۍ القاح کړي چې ښځې اچولې وي دښځې اچول شوې هګۍ او سپرم د دواړو له بدن څخه بهر القاح کیږي. د هګیو شمېر یې له ۱ تر ۲۵۰ پورې وي، هګۍ یې له ۲ تر ۵۲ ورځو پورې په بچیانو بدلیږي او پیدا شوي بچیان یې له ۲ تر ۳۵ ورځو پورې د هګیو په کیسه کې پاتې کیږي. بچیان یې له یوې تر څلورو میاشتو مودې کې جنسي بلوغ ته رسېدای شي. د ځینې سړو اوبو ډولونه یې تر یوکال پورې ژوند کوي. د امفای پوډ چنګاښ جنیتیکي توپیر د ګرمو اوبو په پرتله په سړو اوبو کې زېات ده، له ۲۹۰ ډولونو څخه زېات یوازې د سایبریا په بایکال جهیل کې شته دي. فوسیلي امفای پوډ ډېر کم پیدا شوي تر اوسه یې ۶ فوسیلي نسلونه پېژندل شوي چې د ایوسېن وخت امفاپوډ دي له ۴۸.۶ میلیونه تر ۵۵.۸ میلیونه کاله وړاندې تر منځ فوسیلي نسلونه یې د اوسني کرنګونېکس نسل ته ورته والی لري. تړلې لیکنې ښاپېرۍ ملخه دا هم وگورئ شنشوبی
مهر

د مهر تعريف هر هغه اندازه مال دی چې سړی يې د نکاح په وخت کې ښځې ته فوراً ورکوي يا د ورکولو وعده کوي .چې ادا کول يې دوه قسمه دی مهر مؤجل او مهر معجل ، هغه مهر چې د نکاح په وخت کې ادا کيږي هغه ته مهر معجل وايي ، او هغه مهر چې د ادا کولو وعده يې کيږي هغه مهر مؤجل وايي. د مهر حکم ر خاوند باندې د ښځې د مهر ادا کول واجب دي او مهر د ښځې حق دی د هغې پلار ، ورور او بل کس ته يې اخيستل حرام دي لقوله سبحانه تعالی: وَآتُواْ النَّسَاء صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةيعنې : او د ښځو مهر په ښه زړه فرض ګڼلو ورکړ .که بې بې خپل خاوند ته په خپله خوښه مهر ور وبښي نو معاف دی لقوله سبحانه تعالی : فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَّرِيئًا النسآء ۴ ژباړه :البته که هغوی په خپل زړه تاسې ته څه بخشش کړي نو تاسې هغه په خوند سره خوړلی شئ .د مهر ډولونهمهر دوه ډوله دی مهر مسمی او مهر مثل .مهر مسمی نومول شوی مهر: هغه مهر دی چې د نکاح په مجلس دي تاکل شوی و .مهر مثل که د نکاح په مجلس کې په څه وجه باندې مهر نه وي ټاکل شوی نو د هغې ښځې لپاره مهر مثل دی ، مهر مثل داسې مهر دی چې د نجلی په پلارګنۍ د کومې هم ساله نجلی لپاره ټاکل شوی وي .د مهر د مال شرطونه :۱- مهر به داسې مال وي چې شرعاً مباح وي لکه : سره زر ، سپين زر ، نغدې روپۍ او يا داسې مال او جايداد چې قيمت ولري او قبض يې امکان ولري .۲- د مهر اندازه به معلومه وي مجهول او نا معلوم به نه وي .۳- د مهر په مال کې به غرر ، دوکه او پرېشانه کول نه وي ، د خوړلو د پاره به بې ځايه حېلې او بهانې نه لټوي بلکي په ښه زړه او فرض ګڼلو سره به يې ادا کوي .د مهر اندازه :د مهر کمه اندازه لس درهمه ده چه د . ګرامه سپينو زرو سره سمون خوري .د مهر د زياتی اندازې لپاره په شريعت کې څه حد مقرر نه دی خو د مهر دومره اندازه مقررول پکار دي چه خاوند يې په آسانۍ ادا کولې شي ، يعنې په مهر کې آساني کول سنت دي .جناب رسول الله صلی الله عليه وسلم ښه نکاح ، برکتي نکاح ، ښه او برکتې مهر هغه بللی دی چې په هغه کې اساني وي .قال النبي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : خير النكاح أيسره رواه ابن حبان ، صحيح الجامع .وقال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : خير الصداق أيسره رواه الحاكم والبيهقي و صحيح الجامع .ژباړه : غوره نکاح او غوره مهر هغه دی چې په هغه کې آساني وي .يعنې غوره والی په لږ مهر کې دی خو زيات مهر د اسلامې شريعت لخوا نه دی ټاکل شوی . لکن په دې کې هم شک نشته چې خلکو ددې اختيار نه په غلطه طريقه کار اخلي اوس وخت کې د مهر په زياتوالي کې بې حده افراد روان دی چې دا افراد په ټولنه کې د فساد سبب ګرځي او د فساد ختمول د مسلمانانو د ولی الامر د فرائضو نه دي .د مسلمانانو شرعي امير به د مهر مناسبه اندازه اعلان کړي او د هغه خلاف کونکي ته دې سزا هم نه ورکوي ځکه دا کوم شرعي حکم نه دی که کوم کس د خپل توان موافق زيات مهر مقررول غواړي هغه دی د مسلمانانو د امير نه په خصوصي ډول اجازت واخلي ، علماء کرام دې د هغه د اصلاح د پاره وعظ او تبليع وکړي .يعنې د مسلمانان شرعي امير يوازې د اصلاح د پاره داسې کولای شي زور او جبر نشي لګولی ځکه چې په شريعت کې د هغه زيات مقدار نه دی تعين شوی او دا بيا په شريعت کې مداخلت کول دي.کفايت المفتي ج ۵ ص ۱۱۵.و الله سبحانه وتعالی اعلمآن لاين اسلامي لارښود دا هم ولولئ اسلام تړلې لیکنې نکاح سرچینې
شنی چونگښې

شنې چونګښې رانا کلامیتان مېلانوتا فرعي ډول ده، عامې په اوبو کې ژوند کونکې چونګښې دي، د کورنۍ نوم یې رانیدای ده، د متحده ایالتونو په شمال کې د تازه اوبو په ډنډونو او لښتیو کې پیدا کیږي. له ۵ تر ۱۰ سانتي متره ۲ تر ۴ انچه پورې اوږدوالی لري. د بدن رنګ یې له شین تر نصواري ته ورته پورې شته، پښې او ملا یې د بل رنګ نښانونه لري. تړلې لیکنې چونگښې سرچینې
چونگښې

چونګښې ټول هغه بې لکۍ ذوحیاتین یا دوه ژواکي دي چې د انورا ډلې کې شاملې دي. په دې ډله کې د رانیدای کورنۍ چونګښې ریښتینې چونګښې ګڼل کیږي او ډېر خلک چونګښه نوم د همدې کورنۍ غړو ته کاروي. خو د چونګښې نوم پراخه کارېدنه د چونګښو انوران ډولونه کوم چې نرم لوند پوستکی لري او ټوپ وهونکې دي له وچ، ذخه لرونکي پوستکي، ټوپ وهونکې خو د لنډو پښو لرونکو څخه جلا کوي. په انګرېزۍ هغې چونګښې ته وایي چې لنډې پښې لري، زخې لرونکی وچ پوستکی لري چې زهر هم ترشح کولای شي او هغې چونګښې ته وایي چې نرم لوند پوستکی لري، وروستۍ پښې یې ډېرې اوږدې وي. چونګښې بهر ته وتلې سترګې لري او بې لکۍ وي، وروستۍ پښې یې د لامبو وهلو او ټوپ وهلو وړتیا لري. زېاتې یې په اوبو کې ژوند کونکې دي خو ځینې یې په ځمکه او ونو کې ژوند کوي. ځینې یې له ۱۲ تر ۱۵ متره پورې ټوپ ته ورته الوتنه هم کولای شي. د زېاتو چونګښو د بدن پوستکی زهر تولیدونکي مرغړي لري چې له ښکار کوونکې مارانو، مرغانو او تی لرونکو پرې خپل ځان ژغوري. کوم چې د خوړو وړ دي د ځان ژغورنې لپاره له پټېدو کار اخلي. ډېری چونګښې خپل ځان په حشرو تغذیه کوي خو ځینې یې واړه ارتروپوډ ، چونجیان، نورې چونګښې او خاپورټ یا خزندګان خوري. په عمومي توګه د مثل تولید په تازه اوبو کې کوي. د جنسي طریقې نښلېدو یا غاړه غټۍ کېدو ته یې انګرېزۍ کې وایي په کومه کې چې نر ښځه له وروسته خوا رانیسي او سپرم بهر د ښځینه په هغو هګیو تویوي چې بهر ته یې غورزولې یا وېستلې وي. د هګیو اچولو طریقه یې مختلف شکلونه لري چې شمېر یې له سلګونو تر زرګونه پورې وي او په هر ډول کې توپیر لري. دا هګۍ په تار ډوله ماده، کیسه او یا کپسول کې وي چې ډېر وخت په اوبو کې بوټو، ډبرو یا نورو توکو پسې نښلوي، د ځینو ډولو په اوبو کې ډوبیږي. هګۍ یې له څو ورځو تر څو اونیو پورې په بچیانو بدلیږي او مېتاموفوز یا د شکل تغیر له دوه میاشتو تر درې کلو پورې وخت نیسي. د مېتامورفوزیس موده کې یې سږي وده کوي، د بدن غړي لکه پښې او داسې نور یې راڅرګندیږي، لکۍ یې له منځه ځي، او خوله د چونګښې خولې ته ورته والی پیدا کوي. د ګرمو سیمو ځینې چونګښې په ځمکه هګۍ اچوي او بچیان یې د شکل تغیر نکوي بلکې له هګۍ د وړې چونګښې په څېر پیدا کیږي. تړلې لیکنې شنی چونگښې عامې چونگښې
عامې چونگښې

عامې چونګښې علمي نوم یې رانا ټېمپوراریا ده، د رانیدای کورنۍ غړې دي، د چونګښو مختلف ډولونه دي چې په ځمکه ژوند کوي. اصلي ځای یې اروپا ده چې له انګلستان تر مرکزي روسې پورې پیدا کیږي. په انګرېزۍ کې ورته نومونه هم اخلي. نرم پوستکی لري او له ۷ تر ۱۰ سانتي متره ۲.۸ تر ۳.۹ انچه پورې یې د بدن اوږدوالی رسیږي. د بدن رنګ یې خړ، نصواري، سور، زېړ او شین وي چې په دې رنګونو کې نور نښانونه لري. په سوري لرونکې لندې ځمکه کې ژوند کوي، په پسرلي کې د نسل تولید کوي. ښځه یې له ۱۰۰۰ تر ۴۰۰۰ پورې هګۍ اچوي، هګۍ یې ډېرې ژر په بچیانو بدلیږي او مېټا مورفوز یا د شکل تغیر په درې میاشتو کې کوي. مېټا مورفوز په حشرو او ذوحیاتین کې له لاروای په غټ بدلېدونکې مرحلې ته وایي او مانا یې د شکل تغیر ده. تړلې لیکنې چونگښې اېریوپس
اېریوپس

اېریوپس د دوه ژواکو له منځه تللی نسل ده، د پېرمیان دورې په ډبرو کې د فوسیل په توګه پیدا شوي. پیرمیان دوره د ۲۹۹میلیونه او ۲۵۱ میلیونه کاله وړاندې تر منځ دوره ګڼل ده. اېریوپس یو غټ ژوی وو چې اوږدوالی یې تر دوه متره ۶ فټه پورې ده. د سر کوپړۍ یې ډبل هډوکی چې هوار نده لري، د سترګو کور یا ساکت یې غټ او مخې لور ته جوړښت لري، د بدن جوړښت یې ښیي چې په ځمکه باندې له ژوند کولو سره برابرتیا لري، پوستکي یې د هډوکي غوټې لرلې چې ممکن د خپلې ساتنې لپاره به یې کارولي وي. د بدن له ځانګړنو یې ښکاري چې اېریوپس ښکاري ژوي وو او ممکن کبان یې ښکار کول او له دې پرته یې ممکن په نورو شمزي لرونکو ځان تغذیه کړی وي. تړلې لیکنې کاکوپس
کاکوپس

کاکوپس د دوه ژواکو له منځه تللی نسل ده، چې د پېرمیان او سیسورالین دورو په ډبرو کې د فوسیل په توګه په شمالي امریکا کې موندل شوي. پېرمیان دوره چې د سیسورالین وخت په نامه هم یادیږي د ۲۹۹ میلیونه او ۲۷۱ میلیونه کاله وړاندې تر منځ وخت ده. د کاکوپس د بدن اوږدوالی تر ۴۰ سانتي ۱۶ انچه پورې رسېده، د سر کوپړۍ یې ځواکمنه وه، اورېدیزه برخه یې ځواکمنه وه د سر کوپړۍ کې هغه برخه چې د اورېدو سیستم پکې وي. ډبلې لنډې لکۍ یې لرلې، ملا یې قاب یا د هډوکي پوښ لره او ګمان کیږي چې ممکن دا قاب یې د ځان ساتنې لپاره کاروه. تړلې لیکنې انورا
انورا

انورا ډلې ته د نوم هم اخلي، د امفیبیا کلاس یوه تر ټولو لویه ډله ده چې د نرم پوستکي او د زیږه پوستکي چونګښې پکې شاملې دي. په انګرېزۍ کې فراګ نوم هغو چونګښو ته کاریږي چې اوږدې پښې نرم په بلغم ډوله ماده پوښلی پوستکی ولري خو ټاډ نوم هغو مختلف ډوله چونګښو ته کاریږي چې لنډې پښې او زیږ پوستکي لري. د بوفونیدای کورنۍ چونګښې ریښتیني ټاډ ګڼل کیږي. تر اوسه تقریبا ۵۴۰۰ د انوران ډولونه پېژندل شوي. واړه لاروای بچیانو ته یې نوم اخلي. د نړۍ په ځینو برخو کې د چونګښو پښې خوړل کیږي او ځینې چونګښې د حشرو د کنټرول کولو لپاره کاریږي. د ځینو چونګښو پوستکی زهر ترشح کوي او د امریکا هندیان یې دغه زهر د غشي او نیزې په سره کې کاروي. ځینې ساینسپوهانو یې د زهرو مطالعه پېل کړې تر څو په دې وپوهیږي چې په درملو کې هم کارېدلای شي او کنه. تړلې لیکنې دوه ژواکي
دوه ژواکي

دوه ژواکي یا ذوحیاتین د امفیبیا کلاس ده، ټول هغه ګروپونه پکې شامل دي چې په ځمکه او اوبو کې د ژوند کولو وړتیا لري. د امفیبین کلیمه د یونانۍ ژبې له څخه اخیستل شوې او مانا یې دوه ژونده کول ده. خو په دوه ژواکو کې ځینې ډولونه په بشپړ توګه په اوبو کې ژوند کونکي دي او ځینې بیا په بشپړ توګه په ځمکه ژوند کوونکي دي. تر اوسه ۶۵۰۰ څخه زېات د دوه ژواکو ډولونه مطالعه شوي. ګمان کیږي چې دوه ژواکي تقریبا ۳۴۰ میلیونه کاله وړاندې د میسيسیپین وخت په منځ کې راڅرګند شوي. د دې وخت موندل شوي پلرونه یې له تکامل څخه مخکې په اوبو کې اوسېدل چې له تکامل وروسته یې شکل بدل شو او دا وړتیا یې پیدا کړه چې په وچه کې هم ژوند وکړای شي. په اوسني وخت کې دوه ژواکي چونګښو او د زیږه پوستکي چونګښو ته وایي چې د انورا ډله جوړوي، نیوټ او لټکو ته وایي چې د کواداتا ډله جوړوي، سیسیلینونو ته وایي چې د جیمنوفیونا ډله تشکیلوي. ګمان کیږي چې د درېواړو ډلو له یوه ډول څخه سرچینه اخیستې یا په دې مانا چې پلرونه یې سره یو وو. دا ژوي د ګروپ په توګه د لیسامفیبیا په نامه یو فرعي کلاس جوړوي. په اوسنیو ډلو کې هېڅ یو د دې خزندو پلار نه ګڼل کیږي. اوسني دوه ژواکي خپلمنځ کې ځینې شریکې ځانګړنې لري لکه: لوند پوستکی لري او ډېری یې د پوستکي له لارې ساه اخلي. د اورېدو سیستم یې دوه کانالیزه - ده، د سترګو په شبکيه یا رتینونو کې سور راډ لري چې د رنګونو توپیر پرې کوي، ساقه لرونکي غاښونه لري. ممکن د یادو شو ځانګړنو یو څو په هغو دوه ژواکو کې هم وې چې اوسمهال یې نسلونه له منځه تللي. د پورته یادو شوو درې ډلو ډولونه د شکل له مخې له یو بل سره توپیر لري: چونګښې بې لکۍ دي، وروستۍ پښې یې ځواکمنې دي د کومو په ذریعه چې ټوپ وهلی شي. د سیسیلینونو بدن بې غړو ده پښې او لکې یا نور غړي نلري او د بدن شکل یې په غارونو کې د ژوند کولو سره برابرتیا لري. لټکې او نیوټ دوه جوړه د برابرې کچې پښې لري، لکۍ لري. زېات دوه ژواکي په ولاړو اوبو کې هګۍ کوي. کله یې چې هګۍ په لاوای بچیانو بدلې شي دا بچیان ازاد خپل سری ژوند کوي په دې مانا چې له ښکاري ژو خپله تېښته کوي، خپل خواړه پخپله ځانته پیدا کوي؛ د ژوند هر فعالیت په یوازې ځان ترسره کوي. کله چې واړه لاروای بچیان خپل لاروال دوره بشپړ کړي د غټو شکل ته بدلیږي کوم شکل چې له اوبو وچې ته د وتلو وړتیا ورکوي. تړلې لیکنې ځیږ څرمنې چونگښې
ځیږ څرمنې چونگښې

د زیږ پوستکي لنډ پښۍ چونګښې څورب، بې لکۍ د انورا ډلې ذوحیاتین دي په ځانګړې توګه دا نوم بوفونیدای کورنۍ چونګښو ته کاریږي. ریښتینې د وچ پوستکي لنډ پښیو چونګښو ۳۰۰ ډولونه بوفو پرته له استرالیا په ټوله نړۍ کې شته دي. استرالیا او د ارام سمندر ځینې ټاپوګانو ته یې نسل انتقال شوی. تړلې لیکنې کرېکېټ چونگښه
کرېکېټ چونگښه

کرېکېټ چونګښې دوه ډوله وړې د شمالي امریکا د ونې چونګښې دي چې د اکریس نسل جوړوي او د هیلیدای کورنۍ غړې دي. کلېک ته ورته غږ کوي. د متحده ایالتونو په مرکزي او شرقي سیمو کې پیدا کیږي. د لښتیو، کمو اوبو سیمو سره نږدې ژوند کوي. د یو ډول علمي نوم یې اکریس کرېپیتانس او د بل ډول اکریس ګریلوس ده. اوږدوالی یې تر ۳.۸ سانتي متره ۱.۵ انچه پورې رسیږي. پوستکی یې کمه اندازه وچ ده او شین رنګ لري په دې رنګ کې سور، سپین یا خړ نښانونه لیدل کیږي. تړلې لیکنې سیسیلیین
سیسیلیین

سیسیلین یا جیمنوفیونا په انګرېزۍ کې ورته اپودا نوم هم اخلي. د دوه ژواکو اوسمهال ژوندی درې لویې ډلې دي چې غړو ته یې سیسیلین نوم اخلي. سیسیلین له لاتیني سیکوس کلیمې څخه اخیستل شوی او مانا یې ړوند یا نابینا ده. بې غړو بدن لري، د ټولې نړۍ په ګرمو سیمو په لنده ځمکه کې د ځمکې لاندې ژوند کوي. د پټ ژوند له امله یې ډېر غیر مسلکي خلک نه پېژني. د جنوبي امریکا نسل کایسیلیا یې تر یو متر پورې ۳.۳ فټه اوږده پیدا کیږي. تر ټولو غټ ډول یې سیسیلین تومپسوني ده چې تر ۱۵۲ سانتي متره ۶۰ انچه پورې اوږده شته دي. تر ټولو واړه یې ایدیوکرانیم روسیلي ډول ده چې په لوېدیځه افریقا کې پیدا کیږي او اوږدوالی یې تر ۱۰۴ ملي متره پورې رسیږي. دا درې ډلې په لسو کورنیو کې سره وېشل شوي چې پنځه کورنۍ یې امریکا، دوه کورنۍ په افریقا او درې کورنۍ یې په اسیا کې پیدا کیږي. په سریلانکا، فلپاین، اندونیزیا او سیشل کې هم شته دي. یوازې په سیشل ټاپو کې درې نسلونه لري. په مداګاسکار کې تر اوسه تقریبا ۱۸۰ ډوله مطالعه شوي. پنځه ډوله یې د امزون په باراني ځنګلونو کې هم شته دي. د مثل د تولید په اړه یې کلني مالومات محدود دي. د اسیا یو ډول د کال په یو ځانګړې موده کې او کله کله د کال په هر وخت کې د مثل تولید کوي. د سریلانکا ډول په باراني موسم کې جنسي نزدیکت کوي. د وي وي پاروس ډول د مثل د تولید دوه کلنه دوره لري. په ګواتمالا کې وي وي پاروس ډیمورفیس ډول د باراني موسم په پېل کې جنسي نزدیکت کوي. ټول سیسیلین داخلي القاح کوي. دوه کورنۍ هګۍ په هغه غارونو او خټه کې کوي چې اوبو ته نږدې وي ښځه د دې هګیو ساتنه کوي چې شمېر یې تر ۵۴ هګیو پورې وي. کله چې هګۍ لاروای بچیان شي نو له دې غارونو ویالو، لښتیو او ډنډونو ته ځي تر څو هلته خپل کور جوړ کړي. ځینې ډولونه خپلې هګی د ځمکې پر سطحه کوي او په مختلفو ډولونو کې یا ترې لاروای بچیان پیدا کیږي او یا یې بدن غټو سیسیلین ته ورته وي. درې کورنۍ یې وي وي پاروس ډول لري؛ په دې کورنیو کې تر دوه یا درې بچیانو زېات نه پیدا کیږي. د ځمکې د سیسیلین خواړه د ځمکې چونجیان او نور د نرم بدن لرونکي ژوي دي. د ځمکې له پاسه او داخل دواړو کې ځان تغذیه کوي. په سر کې دوه حس لرونکي ښاخونه یا ښکرونه لري د کوم په ذریعه چې خپل ښکار پیدا کوي. په خپلو ځواکمنو غاښونو خپل ښکار رانیسي او له نیولو وروسته شخوند پرې وهي . په اوبو کې ژوند کونکي سیسیلین په کبانو، مار کب یا مار ماهي او په هغو شمزی نه لرونکو یا غېرې فقاریه باندې ځان تغذیه کوي چې اوبو کې ژوند کوي. سیسیلین اوږد بې غړو بدن لري، د بدن شکل یې استوانه اي ده چې په کلواېکا یا لکۍ باندې ختمیږي. بدن یې ګرد شکل پوښلی دې ګرد شکل ته انګرېزۍ کې وایي کوم چې لمړۍ کرښې لري او بدن یې په برخو ویشي. سیسیلین بې څوکې پڅ سر لري، د سر کوپړۍ یې هډوکی لري چې په څو برخو وېشل شوی هډوکی ده غاښونه یې د زامې په هډوکي کې دي. تړلې لیکنې لټکی
لټکی

لټکې تقریبا ۴۱۰ ډولونه لري، د کواداتا ډله کې ډلبندي شوي، ذوحیاتین یا دوه ژواکي ژوي دي. په کواداتا ډله کې لس کورنۍ شاملې دي. اساسا د شمالي نیمې کرې د معتدلو سیمو د ځنګلونو په ډنډونو، تازه اوبو او سیندونو کې پیدا کیږي. لټکې څلور پښې، لوند پوستکی، لنډ بدن، ځینې یې برګ روښانه رنګونه لري خو ځینې بیا تېز تور، خړ یا نصواري رنګ لري. د دې ډلې تر ټولو غټ ډول چینایي غټه لټکه ده د ډول علمي نوم یې اندریاس داویدیانوس ده کومه چې تر ۱۸۰ سانتي متره ۵.۹ فټه پورې اوږدوالی لري. له دې دوېمه غټه لټکه جاپانۍ غټه لټکه ده، د ډول علمي نوم یې اندریاس جاپونیکوس ده کومه چې تر ۱۷۰ سانتي متره ۵.۶ فټه پورې اوږدوالی لري. لټکې لاروال دوره لري چې په هر ډول کې یې موده توپیر کوي. د لاروال دوره یې له څو ورځو تر څو کلونو پورې ده. په لاروال شکل کې بهرني برانشونه ، په دواړو زامو یا ژامو کې غاښونه لري او د سترګو سترغلي نلري چې دا شکل یې له بشپړ ودې کولو سره ممکن توپیر وکړي خو ځینې لټکې یې د بلوغیت دوره کې هم د لاروال دورې ځینې ځانګړنې په ځان کې لري. د لټکو خواړه حشرې، چونجیان، حلزون او ځینې چنګاښونه دي ځینې یې د خپل ډول واړه بچیان هم خوري. لکه د نورو دوه ژواکو په څېر پوستکی یې اوبه جذب کوي او لوند ځای کې ژوند کوي. په هغو سیمو کې چې ساړه زېات وي په ژمي کې د ژمي خوب کوي . د لټکو ډېر ډولونه د ورځې لخوا پټیږي او د شپې لخوا د خوړو پیدا کولو لپاره راوځي. ځینې یې د مثل تولید تر مودې پورې پټ وي. ځینې ډولونه یې په ځانګړې توګه د پلېتو دونتیدای کورنۍ غړې له اوبو کلکه ډډه کوي او ډنډونو یا سیندونو کې ژوند نکوي. د کواداتا ډله په فرعي ډلې کریپتوبرانکوایدیا وېشل شوې په دې فرعي ډلې کې شاملې لټکې د القاح بهرنۍ سیستم لري. له دې پرته نورې ټولې لټکې د القاح داخلي سیستم لري. ټولې لټکې په اوبو کې د مثل تولید کوي خو د سلاماندریدای کورنۍ او پلېتو دونتیدای کورنۍ ځینې غړې په ځمکه د مثل تولید کوي. تړلې لیکنې لېیوپلما
لېیوپلما

ليیو پېلما د نیوزلنډ د وړو چونګښو نسل ده، د لییو پېلماتیدای کورنۍ غړې دي او د انورا په ډله کې شاملې دي. په دې نسل کې تر اوسه درې ډوله پېژندل شوې او مطالعه شوې دي چې ټول ډولونه یې له ۳۰ تر ۴۰ ملي متره ۱.۲ تر ۱.۶ انچه پورې اوږدوالی لري. د دې چونګښو اصلي ځای نیوزلنډ ده او په نیوز لنډ کې هم یوازې د څو ځنګلونو له څو لښتیو او ډنډونو سره نږدې پیدا کیږي. د غږ کولو کیسه یا غږیزه کیسه نلري، نر یې ښځې پسې ډېر نرم غږ کوي، ښځه یې په لندو ځایونو کې هګۍ کوي او نر د دې هګیو ساتنه کوي. تړلې لیکنې لټکی
کوچلاغ

کچلاغ پر ۴۰۰۰۰۰ لکه نفوس ودان ښار کچلاغ چي د کوټي سخه غالبًا پر ۲۴ کلوميترۍ باندي د ختیځ په خوا کي پروت دی.کچلاغ د تاریخ په لحاظ لرغوني تاریخ لري چي د ترکانو په وخت کښي دا نوم د کچلاک د لنډمهال وخت د اوسېدو په معنا دی . پښتو ادبي څېړنیز پاڅون د پښتو د خدمت او پر مختګ لپاره د غوښتني په چوکاټ کښي په ۲۰۱۵م د جنور پر ۲۱م تاریخ را منځ ته سوه چي تر دادمهاله یې شا خوا ۲۸ لیکولانو و شاعرانو ته غړیتوب ورکړی دی.او د څېړنو لړۍ دوامدار پایلې لري او په پر له پسې خپلې اوونیزي غونډي یا ناستي تر سره کوي.د سیمي ځوان کهول په جدي توګه برخه پکښي اخلي او خپلي علمي او څیړنیزي زدکړي تر سره کوي او لاهم دا لړۍ دوام لري۔فضل اشنا يي صدر دی۔ تړلې لیکنې کوټه بلوچېستان
عبدالحنان منيب

عبدالحنان منيب د حاجي عبدالقادر زوی او د محمدحسن لمسی دی؛ چي په ۱۳۵۹ هـ.ق کال کي د کندهار په ارغنداب ولسوالۍ کي په يوه لويه کورنۍ کي زېږېدلی دی. نوموړۍ د کندهار ولایت سرپرست والي تېر سوی دی. د هغه کورنۍ دامهال د کندهار ښار په دوهمه ناحيه کي استوګن دی. د ښاغلي مرستيال او سرپرست والي عبدالحنان منيب په وينا: وراشهځوانان د ټولني تر ټولو ځواکمنه قوه ده چي په يووالي سره يې ژور تغيرات رامنځته کېږي! تعلیم او دندې ښاغلي منيب د ليسانس تر کچي عصري زده کړي حاصلي کړي او د خپلي مورنۍ ژبي پښتو ترڅنګ په دري او انګلېسي ژبو هم خبري کولای سي . مرستيال والي عبدالحنان منيب د ۱۳۸۰ هـ.ل کال راهيسي د ولايت مقام په بېلابېلو برخو کي دنده اجراء کړې آرشيف مديريت، تدارکاتو مديريت، خدماتو آمر، مالي او اداري رئيس نوموړی دا مهال د اداري او مالي برخي د مرستيال والي په توګه دنده مخته وړي . مرستيال والي په ١٨ اکتوبر، ٢٠١٨ کي کله چې ستر پاسوال عبدالرازق اڅکزی په شهادت ورسيدۍ، نو والي زلمی ویسا هم زخمي سو. د همهغه نيټې څخه تر ٢٧ فبروري، ٢٠١٩ پورې د کندهار د والي ټولي چاري دده پر غاړه وې. انعامونه او تقديرنامېنېټه : ۱۷ ۰۹ ۱۳۹۷: د سیمه ایزو ارګانونو خپلواکي ادارې په وړاندیز د افغانستان د اسلامي جمهوريت جمهور رئیس مرستيال او سرپرست والي عبدالحنان منیب ته د ښه خدمت کولو په پايله کي تقدير نامه ورکول سوه . عبدالحنان منيب د سیمه ایزو ارګانونو د خپلواکي ادارې له رئيس عبدالمتين بيګ سره وليدل او د کندهار ولايت اړوند يې پر روانو چارو، او ولایتی اداری پر ضرورتونو ګډ بحث وکړ. ښاغلي متين بېګ دمنیب د زيار او هڅو قدر دانی وکړ او د دغه ادارې په وړاندیز یي هغه ته د ښه خدمت په پايله کي د افغانستان د اسلامي جمهوريت تقدير نامه ور کړه. د کندهاريانو لپاره لاسته راوړنې سرچینې د ارغنداب خلگ
دروغ

: ټ ډ ړ ړ ټ څ ګ ښ ږ ګ ، ، ړ ډ ښ ، څ ، ، ګ څ ګ ښ ګ ، ځ ړ ګ ځ ، ګ ږ څ ښ ړ ښ ږ ښ ړ ټ ښ . ټ ټ ګ ړ ډ ښ، ځ ښ ړ ړ، ړ ږ څ ټ . : ،، څ ږ . ځ څ ړ ، ، ۍ ځ. : ، . . . . . . ګ . ګ . . . . . . ګ . . . : : . څ ، : . ږ ډ ۍ ډ ډ ځ ړ ړ ډ ډ ړ ډ . ړ ړ ړ ړ . : ګ ډ ، څ ، څ څ ګځ ګځ ړ، ګ ټ ګ ږ . : ځ ړ ، څ ، ، . ځ ړ ، ، . ، . . : څ ړ : ړ ړ ښ . ګ ، ډډ ړ . ځ څ ځ . څ ړ ښ ، څ ، ټ . ۱۶۷ ۶۰ ګ ړ . َََِّ ََُ َََُّ ِِ َُِ َُْ َِّ ُْ ِ َُِ ړ ږ - ّ - ّّ ّ ّ ّ، : : ّ ، ، . - څ ښ ړ ښ . ړ ړ . : ډ ګ څ ړ، : ځ ښ ، ، ښ ، ښ ، ګډډ ، ، ټ ړ ځ . : ګ . ګ، . ځ . ګګ . ګ ګ ړږ ړ، ګ . ټ ټ . ګ . ړ . ږ. . ښ . ځ ښ .
مولانا سليم الله خان

۱۹۲۶ ډ ۲۵ ګ ښګټ ړۍ ګ ړ . ، ، ښ ؛ ۍ ړ ړ . ړ : ړ ، ۱۹۴۲ ړ . ۷۰ ، ۱۹۴۷ څ ړ ړ ځ ړ څ : ، ړ . څښ ، ټ ۲۷ ځ ړ . : ۸ ړ . ړ ، ړ څ . څ ټ . ړ ښ ټ ړ . : ړ ۱۹۶۷ ټ ښ ګ ړ ړ. ، ګ ړ . ۱۹۸۹ ړ ، ړ ځړ ړ ړۍ ړ . ټ ښ ، ګ ښ، ځ . ړ ځ . ښ ړ څګ . : . ۍ ړ ، څ ، ، ګ . ، ڼ . ړ ګ ۲۴ ، ړ . ګ ۵ ړ ښ ړ . ړ ، . ، ګڼ ؛ ګ ګ . ږ، ږ څ ځ . : ڼ څښ ، . ، ، ړ . ، ړ . : ، ، ۱۳۹۵ـ ۹۱ ړۍ ښ ړ
ديپلومات

ديپلومات هر هغه چا ته ويل کېږي، چې د يوي لويې نړیوالي ادارې يا کوم هيواد لخوا ددې موخې لپاره ټاکل سوی، چې په نورو هيوادونو کې ددوی د ګټو او ارزښتونو څخه دفاع وکړي. او په هره هغه غونډه چې ددوی د ګټو لپاره جوړيږی ګډون وکړي، خو که غونډه يا کوم پلان ددوی خلاف وي نو باید خپل هيواد يا ادارې ته خبر ورکړي. د ديپلومات دندې افغان ديپلوماتان زلمی خليلزاد سرچینې
مانجه

مانجه يو ډول نازک پلاسټيکي تار دی، چي د پتنګ کاغذباز الوځولو، اپريشن، جالی جوړولو او داسې نورو ډېرو کارونو لپاره کارول کېږي. مانجه تر ډېره په هند، افغانستان او پاکستان کې کارول کېږي.
طبي اخلاق

ۍ ړ ځ ڼۍ ، ړ ډ ۍ ړ. څ . ړ ړ ړ څ ، ړ . ړ ځ ، ټ ډډ ړ . څ ۲۵ ړۍ ګ ، ښ ږ. ۲۵ ړۍ ، ، ټ ډ . ښ ، ، ګ، ، ږ . ډ ټ څ ړ . ډ ړ ړ ټ . څ ډګ ځ ګ، ټ ډ، ګ څ ګ ، ټ ښ ډ ږ ، ګ، ټ ښ . ټ ړ ګ، ټ، ڼ . ڼ ړ ږ ګ ، ، ړ ګټ ، ، ګۍ ښګڼ . ږ ړ ښګڼ ځ ښ . ړۍ ږ ډګ ګ څ ړ . ګۍ ځ ډ څټ ړ ، ګ ځ ګ ډ ړ . ډټ ړ ډ ګ . ټ ګړ ښ ړۍ ډ ، ډټ ډ ړ . ګ ډ ډګ ځۍ ځ . څ ډ ړ ږ . ۍ ځ ځ ګ ړۍ ړ . ډټ، ځګړ ګ ، ګ ړ ړ . ټ ډ ټ ټ ښ ګ . ځ ګ ټ ځ ړ . ټ ډټ ځ ړ ړ ړ ټ ګ ړ . ړ ښ ، ، . ډټ ښ ، . ګ ړ . ګ ړ . ړ څ ړ ځ ټ ښ ګ ړ ړ . څ ټ ړۍ ډ ټ ګ ړ څ ټ ړ : ۱ -ځ ۲ - ۳ - ښ ۴ - - څ ، څ ځ څړ ډ ټ ډ ، . ډ ړ . ځ ۍ ړ . ښ ، څ ۍ ځۍ ډ . ۍ ړ ۍ ړ ، ټ ډګ ، ۍ ښ . ځ ړ ځ ډ ړ ۍ ږ . څ ، ۍ ړ ږ. څ ړ ، ځۍ . ګ . ډټ ، ګ، ، ، ، ټ ښ ړ ۍ ښ ړ . څ ډټ ړ څګ . . ډټ ګ ښګڼ ګټ . ښ ګ ټ . ډټ ټ څ ګټ . ، ښ ، ډ ډ . ډټ ښ . ډ ۍ ړ . ځ ډټ ړ ړ . ډ ړ څ ړ . ګ ځ ښ ړ ړ، ګۍ ږ . ځ ګ ډټ
ظلم

، ، ، ړ ړ . ، ځ ، ، ، ټ ږ . ډ . ځ ړ ، ږ ړ څ ځ ډ ړ ښ . ځ ګ ټ . څ ړ : ځ : ۶۵ ، : : ۱۸ . ګ ، ږ ړ . ! ږ څ ړ : ږ : ، ښ ړ څ . ډ ، ډ : ړ ـ ړ : ړ . ځ ړ ټ : ِ : ۱۳ . ـ : ، ځ ړ . ، ځ ږ . ټ څ ټګ . ګ ، ځ ړ ، ړ ، . ـ ځ : ګ ، څ ، ټ ځ . ځ ، ځ ږ ، ډ ټګ : ځ څښ ښ ښ څ ږ . ځ ړ څ ړ ، ځ ړ ړ . : ړ . ټ څ ډ . : : ږ څ ؟ ږ څ ، . څ ځ ځ ، ږ ، ښځ ړ ، ړ ، ړ ، ، ټ . ځ ۍ ځ ږ ، څ ۍ ږ ګ ړ ږ څ ږ ځ . ږ ، : څ ، ځ ځ څ ډ . ، څ : ، ړ . ړ ! ، څګ ړ ؟ : څ ګځ ، . څګ ؟ ۍ ، ۍ ، ځ : ۱۱ ؛ : ۱۵۳ ؛ ډ څ ړ : ۲۰۸ ؛ : ۱۱۹ ؛ : ۸۶ څ ۍ
د موته غزا

ړ ښ ، ګ، ښ ګ، ګ، ، ړ ښ ، ښ ړ ښ ، څ ښ ګ ګ، ګ، ګ ړ : َ َّ َُ َُُ ًَِ ًََ َََُ : څ ږ څ ډ ! ُ ٌ َ ََ َََُ ٌٌََِِ ُ ږ ږ ډ ږ ځ څ َّ ِ ََُ َُِ : ګ ښ ، ږ ، ړ ښ ځ څ ۹۰ ټ ټ ړ ړ، ، ،څ ځډ ږ ځ : َُ َ َََِّ ًَِ َ ََِ َّ : ! ګ ښ ږ ښ ، ښ ! ِ َََ ُّ َ ُّ َّ ّ َِ ََ ََِِ ََ : څ ښ؟ ۍ ړ ښ ! َ ََ َُِ ُّ َ َِ ِّ ُُ ِ ّ ډ ! څ ، څ ، ځ ړ : َِ َُِ َُِ ُِ َِ ِ ! ګ ږ ََ ََِ َ ِ َِِ َُِ ُِ څ ړ ړ : ښ ځ ، ښ ډ ړ څ ګګ څ ځ ږ ځ : ! ړ ګ ګ ږړ : ځ ړ : ږ ، ږ ! : ، : ړ : ښ ګ ! ږ ړ ټ ګ ړ، ړ، ښ ړ : ګ ګ ۍ ځ ښ ړ ، ړ ښ ښ ګ ړ ړ څ ځ ښ ، ، : : ړ څ ګ ګڼ ږ ډ : ۱ - ۲ - ۳ - ۴ - ۵ - ۶ - ۷ - ۸ - ۹ - ۱۰ - ۱۱ - ۱۲ - ځ ځ ، ښ ګ ړ ، ځ ټ ښ ږ ړ، ټ ګ : ګ ړ ، ړ، ښ ښ ګ، ړ ښ ځ ړ څ ځډ ، ،ډ ګ ښ ښ ښ څګ ږځډ : ښ ړ ړ ړ ږ ړ ، ږ ډ ښ ږ ړ ړ څ ړ ړ : : ّّ ِّ ٌ ِ َُُِ ََ َُُ َِ ٍََ ُِّ َُ : ! څ ، ړ ځ
ذهني روغتيا

ړ ټ ، ړ ، ټ ږ . ړ ، ځ ، ټ ښ ګ ډ . ږ ټ ڼ ګ، ډ څښ ګړ ړ څګ ټ ځ . ، ړ ټ ټ ګ ډ ۱،۲ ډ ټ . ډ ډ ږ ډټ . ټ څ ړ ډ . ږ ټ ړ ۍ ځ ځ ږ ً ځځ ړ ډګ ڼ ړ . ۍ ډ ډ ږ ، ، ټ ړ ځ . څ ډ ږ ګ ږ. ښ ګ څ ګ ډ ږ . ښځ، ړ ځ ګ څړ ږ څ ځ ړ ټ ډ ښ . ځۍ ځ : ۍ ځ ښ، ٪۹۰ ښځ ښ څ ړ ږ ډ ټ ښ ، ګ څ ځ، ږ ، ، ړ . ګ ډ ښ ښ ډ ښۍ ۍ ړ ړ ږ . ډ ، . ځ ، ډ ټ . ځ ړ ، ږږ، ډ ږ، ړ ړ ږ . ګ ډډ څ ټ ځ ګښ ړ . ډ ځ ږ ځ ږ . ځ ګ ډ ږ ښ ګ . ډ ډ ګ څ ړ ډ ډ ځ ۍ څ . ځ ډ ږ ځ ډ . ګ ډ ځ ږ ښ ګ ، ډ . ښ ، ، ، ګ ډ ږ، ځګړ . ګ ګ ، ډ ، څ . ږ ړ ځ . ږ ڼ ږ څ . څ . ټ ټ ځ څ ګ ږ . ، ، ، ډ ټ ډټ . څړ ښ ، ړ ټ ډ ډ . ځ څ : ړ څ ږ څ ړ ښ ښ ړ ړ ړ ړ ځ ړ ټ ، ۱۹ ، ۱۳۹۷ : ټ ړ ، ځ ځ ځ ړ، . ځ ړۍ ړ ځ ځ ، ږ ړۍ ځ ۍ ۍ ، ځګړ ډ ځ ډ . ۍ ځ ډ ږ، ځ ډګ ړ څ ښ ځ : ږ ړ ګ ږ ږ ګ ، څړ ږ ړ ګ ګ ږ ښ ، ۍ ، ډ ځ څ ګ، ښ، ښ ږ. ډټ ځ څ ، ځ ځ ښ ړ ږ ګ ړ . څ ځ ږ ړ ځ ړ، ډ څړ څ ځ ړ، ښ ، ځ ځګړ ښ ږ . څړ ۍ ځ ړ ، ۍ ګښ ، . ړ ړ څ ړ ړ ، ښ ډ ۍ ، ښ ږ، ۍ څ ډ ړ ږ . ګ ړ ډ ډټ ړ، څړ څګ ۍ ګ ځ ړ، ۍ ګ، ، ډ څ ځ ږ، ځ ړ . ټ ړ ګڼ ږ، ړ ټ ږ، ځ ټ ، څ ډ، ګ، ړ، ، ړ ښ ږ، څ ۍ ځۍ ډ . څ څ ځګړ ، ټ ځ څ ۍ، ګ ږ . ډ ټ ځ ، څ څ ښ ، ډ ۍ ږ، څ ښ څ ۍ ځ ، څ ځ ړ
ريا

، ځ ښ ځ ښ ، ږ ړ ټ . ښ څ ، ځ ړ ړ، ټ ګ ګ ړ ړ څ ، . څ ؟ ځ . ځ ښ ، ښ ږ . ښ ، ړ ټ ځ ګ ښ ، ، ، ځ ړ، ښ ګ ړ ځ ښ . ږ . څ ځ ، څګ ډ څ ګ ڼ ځ ځ ږ . څګ ډ ړ ځ ډ ، ګڼ . : ۲۶۴ : َ ََُّ ََِّ َُْ َ ُُِْْ َََُِ َِِّْ ََ ََِّ ُُِ ََُ َِ َِّ ََ ُُِْ ِِّ ََِْْ ِِ َََُُ َََِ ٍََْ ََِْ ٌَُ ََََُ ٌَِ ََََُ ًَْ َّ ََُِْ ََ ٍَْ َِّّ ََُْ َُّ َ َِْ ََْْ ََِِْ ړ : . ځ ښ ځ . ږ څ ګ ړ ، څ ږ، ښ ! ړ ډ ټ ړ ږ . ، . ښ څګ ړ ؟ ښ ځ ښ ګ . ! څ . ړ ړ ، ټ ړ ړ څ ، ځ ! ځ . ۳۸ : َََِّ َُُِ َََُْْ َِـ َِّ ََ َُُِْ ِِّ ََ َِِْْ ِِ ََ َُِ ََُّْ َُ ًَِ ََ ًِِ ړ : ښ ځ ښ . ّ : ږ ځ ، ډ . ځ ړ ځ ګ ځ ګټ ځ ځ . څګ ګ ښ ، ړ ړ ګ ږ . ځ ټّ ښ ړ ڼ . ښ ګ ږ څ ځ ږ ګ ګټ ږ ، ړ ګ ډ ګ ړ څ . څګ ښګڼ ، ځ ړ ټ ګ ړ ړ څ . ټ ښ ځ ښ څ . ګځ ټ څ ښ، ټ ړ ښ، څ ړ، ښ، ، ګ ګ ګځ ښ ، ځ ړ ړ ګ ړ ګ ړ ږ ڼ ړ، ډ څ څ ښ ړ ډ ټ ړ . څ ږ ډ ، څګ ړ، ، ښ ،ځ ُ ډګ ښږ، . څګ ځ ډ ۍ . څ ، ږ ، څ ، ځ ، څګ ړ ، ځ ګڼ . ږ څ ړ ، ټ ځ ځ . ڼ : ، . . ړ : څ څ ځ ځ ښ ړ ، څ ځ ښ ړ . ږ ږ، څ ، ُ ښږ ځ ، ډ ړ . : : ، ؟ . ، . ړ : ړ ږ . ړ ړ څ ؟ : ړ . ځ ښ ږ : ګ ؟ . ډ : څګ ړ ړ ګټ . ړ ړ ډ ښ ټ . ښ څ ځ ، ګ ټ څ ځ . ړ ځ ږ . ټ : څګ ګګ څ ګګ ځ څ ګ ړ ږ . ږ ګ ږ ټ ړ . ړ ، څ ږ ږ ، ړ ، ټ څ . : ۱ـ : : . . ۲ـ څ ځ . ۳ـ ړ . ۴ـ ټ ړ څ . ۵ـ ړ څ . ږ ټ ړ ړ څ څ څښ ټ ښ ړ . ََُْ ََْْ