ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ټاسماني شيطان

ټاسماني شيطان په لاتيني : د کڅوړه لرونکی ښکاری ځناورانو څخه دی چی په ټاسمانيا کی په ځنگلونو کی ژوند کوي. نوموړی ځناوران په آسټراليا کی هم ژوند کول خو د انسانانو د آغېزو په سبب منفرض شول او په اوس وخت کی ټاسماني شيطان یوازې په ټاسمانیا کی ژوند کوی. پېژندنه ټاسماني شيطان لمړني ځل په ۱۸۰۷ کال کی د - لخوا توصيف شو. نوموړي ځانور په ټاسمانیا کی تر ټولو لوی او مشهور کڅړه لرونکي او غوښه خور ځناور دی نوموړی ځناور پنډ بدن، لوی سر او اوږده لکی لري رنگ یی تور دی. ټاسماني شیطان په شپه کی ښکاري کوي او د دي لپاره ښه سامعه او وږمی لري. وزن یی ۸ کیلو ته رسېدلای سی او اوړدوالي یی ۶۵ کیلو نارینه او ۵۷ کیلو ښځينه وی. ښځينه هر کال ۳۰ جوانان درلودلای سی. په اوس وخت کی ټاسماني شيطان په ځنگلونو کی او د ښارونو تر نژدې ژوند کوی او په ځانگړي ډول وامبټان یو کڅړه لرونکی ژوي ښکاري کوي. سرچینې کڅوړه لرونکي ژوي
فرایشتات

فرایشتت به آلمانی ، ټکی په ټکی ازاد ښار مانا لری په بر اتریش کې یو ښار دئ چه د ۲۰۱۴ کال د یانوار جنوری په وړومبۍ نېټه د اوسېدونکو شمېر ۷۴۶۵ تنه و. د ۱۸۴۹ د کال راهیسي دا ښار د فرایشتات د سیمی پلازمېنه ده. د فرایشتات تیږه د ۱۲۲۰ کال په شاوخوا کې کښېښودل شوه. د ښار د مینځ ډېر زوړ او د کتلو وړ دئ. د ۱۸۷۹ کال د اتریش د قصري اینی یو لښکرگوټ په فرایشتات کې مېشته شو. د ۱۹۳۷ کال یوه قشله جوړه شوه. په آلمانی کې تیلی کاسېرنه یعنی د تیلی قشله نومېږی. په اوسنی غومن کې دلته عسکران د افسرۍ دپاره روزل کېږی. فرایشتات د اورگاډی ستېشن لری. گاډی ئې لینڅ او پراگ ته ځی. سروېس چه لینڅ ته ځی هم شته. دا ښار روغتون او د زړو انسانانو هستوگنځی لری. زو څو غومن راهیسی ښاروال ئې کریستیان یاخس دئ. د ناحیې په شورا کې د اتریش د خلک گوند قاطع اکثریت لری. په دې شورا کې نور گوندونه هم شته: د اتریش ټولنیز دمکراتیک گوند، د چاپېریال ساتونکو حزب، د اتریش ازادی پاله گوند او د اتریش د راتلونکی دپاره یووالی. اتریش
معمولي وامبټ

معمولي وامبټ په لاتيني: د کڅړه لرونکي ځناورانو څخه یو خوله لگوونکي ژوي دی چی په جنوبي آستراليا، نیو ساوټ وېلز او ټاسمانيا کی په ځنگلونو او غرونو کی ژوند کوي. اوږدوالي یی د ۰،۷ مترو څخه تر ۱،۲ مترو پورې دی، وزن یی ۲۵ کیلو ته رسېدلای سی او تور رنگ لري.نوموړي ژوی په ځانگړي ډول شنه او نورو نباتونو خوري او په شپه کی ژوند کوي. کڅوړه لرونکي ژوي
ایبولا ناروغۍ

ایبولا ناروغۍ په انگرېزي: یوه خطرناکه ساري ناروغۍ ده چی د ایبولا ویروس څخه منځ راځي. د ایبولا ناروغي په لومړي ځل په ۱۹۷۶ کال کې په افريقا کی په کانگو کې کشف شوه او دغه ناروغۍ تر اوسه پورې یوازې په مرکزي اولویدیځی کی لیدل شوې ده. دغه ناروغي انسانو ته د څاریو لکه بیزو، ښاپېرک او غرڅې سره د نږدې اوسیدو له کبله سرایت پیدا کوی. د انسانانو تر منځ بیا د ایبولا ناروغي د وینې، بدن مایعاتو او ککړ چاپیریال لا لارې خپریږي. د ایبولا ساري ناروغۍ لومړنۍ نښو نښانو کې تبه، سخته کمزوري او د عضلاتو او ستوني درد شاملې دي کله چې ناروغي پرمختللې شي نو نورې جدي ستونزې لکه کانگې، نس ناستی او په ځینو کسانو کې د وینې بهېدل هم لیدل شوي دي. ساري ناروغۍ
کتاب او کتابتون

کتاب او کتابتون دپوهې او معلوماتو دترلاسه کولو او د زهنې ودي لپاره کتاب ترټولو غوره او اغیزناکه وسیله ده. دکتابونو دترلاسه کولو او مطالعي لپاره بیا تر ټولو ښه ځاي فزیکي کتابتون او پرلیکه کتابتونونه دي، فزیکي کتابتونه نن سبا ډېر زیات دي، خو پرلیکه کتابتونه ډېر کم دی، بیا هم له متعبرو کتابتنونو څخه یې کتابونه ډیجټل خیریه کتابتونه دی چي نومړي کتابتون اغیزناک ثاب شوی دی. موږ په داسي زمانه کي ژوند کوو چي کتابونه ډیر او ترلاسه کول یي ډیر اسانه دي. اوس هم ډیر خلگ ډير انسانان دکتاب په قدر او ارزښت نه پوهیږي، له گټو یي نا خبره دي، دوي په دي نه پوهیږي چي کتاب هغه استاد دي چي موږ ته وړیا او پرته له بدیل څخه معلومات او زده کړه راکوي، هیڅکله نه ستړي کیږي، تل موږ ته سترگې پر لاره وي، هرڅه چي ورڅخه وپوښتو په مهربانې سره یی ځواب راکوي. که په غور سره وگورو له کتاب څخه غوره شی او له کتابتون څخه غوره ځای په نړي کي نه شته. که څوک غواړي چي د سوکاله او نیکمرغه ژوند خاوند شي نو هغه دې له کتاب سره ملگرتوب وکړي. کتاب دانسان لپاره ډیر ښه دوست او ملگرې دی. له کتاب سره ملتیا او ملگرتیا موږ دعادي خلکو له چاپیریال څخه د ډیر لوړو افکارو او تصوراتو نړي ته بیا یي، د لوړو او سترو انسانانو سره مو ملگري کوي او دهغو دفکر او نظر څخه مو خبروي. یو نومیالي ایټالوي پوه پرارک دخپلو کتابونو او کتابتون په ستاینه کي له پند او خوند څخه ډکې خبرې لري. نوموړي وايي: زه یوه ډله ملگري او دوستان لرم چي شپې او ورځې له هغو سره تیروم زما ټول دوستان دنړۍ نومیالي دي چي پیړي او زمان په کښي خوندي دي دغو دوستانو ډیر لیري واټنونه وهلي او زما تر کوره رارسیدلي دي. دوي زما په زړه او سترگو کي ځاي نیولي دي. هر وخت چي غواړم دهغو لیدو ته ورځم او چي هر چیري ځم له ځانه سره یي بیایم. دومره خوږ ژبي دي چي څوک یي په خبرو نه مړیږي دژوند پټ رازونه څرگندوي دتیري زماني دپند او خوند کیسي راته کوي او دانسانانو برخلیکونه راښي په دي مي پوهوي چي ژوند څنگه وکړم داچي زه دا ملگرې او دوستان ماته څومره گټې رارسوي زما ژبه یي دستایلو وړ او شمیرلو وس او توان لري کتاب هغه خوا خوږي او مهربان ملگرې دي چي خیانت نه کوي دوه مخي توب او کینه نه پیژني او په زړه کي یي رښتینوالی، وفا او لورینه په څپو ده. له خپل ملگرې او مینوالو سره هیڅ کله خیانت نه دي کړي او نه یي کوي مټ مټ دیوي هنداري په څیر ښه او او بد په کښي بي له تیر وتني په خپل رنگ بریښي او خپل هر څه زموږ مخي ته ږدي. رښتیا رښتیا وايي تاریخ یي له کلو کلو څخه راپاتی دي، تجربې یي تر لاسه کړې له هر باغ څخه یي رنگا رنگ گلونه راټول کړي او ښکلي غونچي یي ورڅخه جوړي کړي دي او زموږ مخ ته یي دیوي تحفي په ډول ایښي دي.په یوازي توب کي هیڅکله زموږ څخه نه غافله کیږي او موږ نه پریږي دي چي یوه شیبه بي ځايه وخت تیر کړو. خو خو انسان دی چي هیڅ دکتاب په ساتنه نه پوهیږي. سره له دي چي اوس مهال کتابونه او کتابتونونه ډیر دي او لاسرسی هم ورته اسانه دی خو بیاهم ډیر داسي خلک شته چي دکتابتون په ګټه او ارزښت نه پوهیږي حال دا چي له کتاب څخه غوره او وفادار ملگرې نه شته. کتاب هر وخت ستاسو د خدمت او استفادي لپاره چمتو دی. کتاب او مطالعه ډیرې گټې لرې خو باید چي د مطالعې لپاره غوره او گټور کتابونه انتخاب کړو او هم په مطالعه کي ډير افراط ونه کړو چي جسم او زهن ته مو زیان ونه رسیږي. په ښه زوق او شوق سره خپلې مطالعې ته ادامه ورکړئ چي د پرمختگ اود ښه استعداد خاوندان شۍ. لیکوال : احسان الله عابد احسان الله عابد
څوریخ

څوریخ د سویس یو لوی ښار دئ چه ده د ۲۰۱۴ په کال ۴ لکه اوسېدونکی درلودل. د ښار له شاوخوا سره دلته دوولس لکه تنه اوسېږی. د رومیانو په غومن کښی د دې ځای نوم توریکوم و. څوریخ د پروتستانتیزم د شروع راهیسی د دې عیسوی مذهب دپاره یو ډېر دروند ځای و خو په اوسنی غومن کښی د کاتولیکانو شمېر د پروتستانتانو له تعداد څخه لوی دئ. په څوریخ کښی مسجد، سیناگوگ، مندیر او بودیستی عبادتځای هم شته. دا ښار موزیمونه، تیاترونه او یو څو پوهنتونونه لری. رسمی او د اوسېدونکو مرنۍ ژبه آلمانی ژبه ده. زیوریخ د کلونو لپاره په دایمي توګه میشته شوی ، د روميانو لخوا تاسیس شوی ، چې ورته یې توریکم ویل کیږي. په هرصورت، لومړني استوګنځایونه د کلونو څخه ډیر وخت موندل شوي که څه هم دا یوازې په سیمه کې د انسان شتون په ګوته کوي او نه د ښار شتون په هغه وخت کې. د منځنیو پیړیو په جریان کې، زیوریخ د امپراتورۍ سمدستي خپلواک او امتیازي حیثیت ترلاسه کړ او په کې، په اروپا کې د هولډریچ زونګلي په مشرۍ د پروټیسټنټ د اصلاحاتو لومړنی مرکز شو. د زیوریخ رسمي ژبه الماني ده، خو اصلي ویل کیږي ژبه یې زیوریخ جرمن ده، چې د المانیک سویس الماني ژبي محلي بڼه ده. په ښار کې ډیری موزیمونه او د هنر ګالري موندل کیدی شي، پشمول د سویس ملي موزیم او کنستاس. په عمومي ډول د آلماني ژبې نړۍ یو له مهمو تیاترونو څخه شمیرل کیږي. د سویس د لومړنیو مالي مرکزونو څخه یو په توګه، زیوریخ د ډیری مالي موسسو او بانکي شرکتونو کور دی.
پرانيستې سرچينې استخبارات

د استخباراتو پرانېستې سرچينه په انگرېزي: چې د په نوم هم پېژندل شوې ده، د استخبارتي طریقو څخه تر ټولو بې خطره طریقه ده چې د عمومي سرچينو لکه انټرنيټ، ورځ پاڼو، تلويزيون او نورو ټوليزو رسنیو څخه مهم اطلاعات ټولوي. دغه ټول شوي اطلاعات د څارگریزو کارمندانو او نورو متخصصانو لخوا شننه تجزيه شوي دي. نوموړې استخبارتي طريقه په نړی کی تر ټولو گڼ شمېر لرونکي او استعمالوړ د استخباراتو ټولونکې لاره ده. مثال په توگه امریکایي استخبارتي اداره وایي چې ۷۵٪ مهم معلومات د انترنيټ او نورو عمومي سرچينو څخه اخیستل شوي دي. نوموړي استخبارتي طریقه په ځانگړي ډول د دولتي څارگريزو ادارو، ځانو تحقیقاتو ادارو او کارمندانو له خوا کارول شوې ده. څارگرې ادارې د استخباراتو طريقې
الېکساندر ګاولند

الېکساندر گاولند په آلمانی: یو آلمانی لیکوال او سیاستمدار دئ. دی په ختیځ آلمان کښی لوی شوی دئ او د تحصیلاتو دپاره لوېدیځ آلمان ته کډه یې وکړه. د ماربورگ او گیسن د پوهنتونو کښی د تاریخ، د سیاست پوهنی او د حقوقو تحصیلونه یې وکړل. د ۲۰۱۳ له کال راهیسې د آلمان دپاره د آلترناتیف د گوند سیاستمدار دئ. د براندنبورگ په ایالت کښی د دې گوند مشر و. الېکساندر گاولند د امریکا د متحده ایالاتو په نفوذ انتقاد کاندی، خو هغه له روسیې سره همکاری غواړي.
اېف ۱ لاسي بم

اېف ۱ لاسي بم په روسي: - د عسکرانو پر ضد یو ټوټه کوونکي دفاعی لاسي بم دي چی د ۱۹۳۹ کال څخه راهيسي په روسيه کی جوړېږي. نوموړي وسله تر ۱۹۴۵ کال وروسته د شرقي بلوک د وسله والو ځواکونو د معیاري وسلې په توکه ومنله شوه، او په دوهمه نړیواله جګړه کې طرحه شوئ وو. سرچينې روسي وسلې
بېاتریکس فون شتورخ

بېاتریکس فون شتورخ په آلمانی: یو آلمانی مدافع وکیل، سیاستمدار او لیکوال ده. دا ښځه چه کورنۍ ئې اشرافی ده، د اروپا د جرگې وکیل ده. د آلمان دپاره د التېرناتیف غړی ده. آلمانی
یرژي پوديېبراد

یرژي پوديېبراد یا جورج پودیېبراد په چېکي: د چېکی اشرافو څخه وروستي چېکي پاچا وو چی د ۱۴۵۸ کال څخه تر ۱۴۷۱ پورې په بوهیمیا کی یی حکومت کاوه. ژوند یرژي پوديېبراد په ۱۴ اپرېل ۱۴۲۰ کی د پودې برادي په ښار کی زېږېدلی وو پلار یی ویکټورين بوچک وو چی د کاتولیکانو د مخالفینو یو مشهور سالار او پلوی وو. کله چی یرژی پودې براد ځوان وو نو د کاتولیکانو د اعتدالخوښوونكى مخالفینو پلوی هم وو. په دی وخت کی د چیک په پاچایی کی لویه مذهبي جگړه پای ته ورسیدله. چیکی اشرافو غوښتل چی په بوهیمیا چیکی پاچایی کی دغه جگړه خلاصه کړي او د دی لپاره د کاتوليکی پوځ سره یو ځای شول او په ۱۴۳۴ کال کی د ليپانی په جگړه کی یی د کاتولیک افراطي مخالفینو ته ماته ورکړه. خو په ۱۴۳۷ کال کی چیکی او مجارستانی پاچا زیکمونډ له دنیا سترگی پټی کړی او مذهبی جگړه بیا بېل شوه. یرژي پودي براد چی د ملاډا بولسلاف د سیمو حکمران وو لوی پوځ ټول کړ او پر پراگ یی چی د کاتولیکي پوځونو په لاس کی وو برید وکړ او په ۱۴۴۸ کال کی یی کاتولیکی پوځونو ته ماته ورکړه. تر جگړې وروسته یی مذهبی ستونزی حل کړی او مذهبی افراطي ډلو ته یی هم ماته ورکړه.یرژي پودي براد په ۱۴۵۲ کال کی د پاچا نایب شو او د شاهزاده ولادیسلاف تر وفات وروسته په ۱۴۵۸ کال کی د چیکی پاچا په توکه وټاکل شو. اروپایی اتلاف کله چی یرژي پوديېبراد د شاهي پر تخت کښېناست نو د بالکان څو برخو د عثمانانو په لاس کی وو. اروپایی مسيحی هېوادونو د محمد فاتح برید څخه لویه بېره درلودله. د دی په سبب پاچا یرژي پودېبراد پاپ او اروپایی حکمرانانو ته پېشنهاد وکړ چی مذهبي سترونزونه حل وکړي او د عثمانانو پر ضد لوی ائتلاف جوړ کړي. په دی ایتلاف کی آلمان، فرانسه او نورو مهمو هېوادونو شامل ول. څرنگه چی کاتولیکي کلیسا پر دغی ائتلاف هېڅ آغېزه نه لرله نو ځکه پاپ د ائتلاف جوړولو انتقاد او رد وکړ. چېکي پاچا یرژي پوديېبراد په بوهیمیا او خارجی هېوادونو کی بریالی، قدرمن او محترم حکمران وو. خو ځینی آلماني کاتولیکیانو چېکي پاچا ته په بده سترگه کتل او د پاچا په هکله یی وویل چی کافر دی. په دی وخت کی د پاپ او چېکي پاچا په منځ کی یوه اختلاف منځ ته راغله. چېکي پاچا غوښتل چی پاپ چېکي خلکو ته د اوټراکويسموس دین د اعتراف کولو اجازت ورکړي خو پاپ د دغی غوښتنو څخه رد کړ او صلیبي پوځ یی ټول کړ. په ۱۹۶۳ کال کی چېکي کاتوليکي اشرافانو د پاچا پر ضد قیام وکړل او په ۱۴۶۶ کال کی صلیبیانو د چېک پر پاچایی باندي برید وکړ. د صلیبیانو قوماندان مجارستانی پاچا ماتهیاس کوروین وو. په ۱۴۶۸ کال کی مجارستاني پوځ موراویا د چېک پاچایی شرقی سیمه ته ورسېده او د تژېبيچ ښار یی ونیو او شپيلبېرک قلعه یی محاصره کړه. خو په ۱۴۶۸ کال کی د زولې ښار ته نژدې مجارستاني پوځ د چېکي پوځ سره ونښتل او په دي جگړه کی مجارستانی پوځ ماته وخورله او د ماتهياس کوروين اعلی قوماندان تیپیان شو. په ۱۴۶۹ کال کی ماتهياس کوروین د چېک پر پاچايی بیا برید وکړ خو پوځ یی د ويلېموف ته نژدې محاصره شوه. که چی هم ماتهياس کوروین ژبه وکړ چی به د چېک پر پاچایی باندی بیا برید و نه کړي خو مجارستابی پوځ تر آزاد وروسته د اولوموڅ ښار ته ولار او په دی ښار کی چېکي پاچايي تاج د کاتولیکی اشرافو د لاسونو څخه قابول کړ. چېکي پاچا یرژي پوديېبراد په ۱۴۷۱ کال کی په پراگ کی له دنیا تېر شو. مقبره یی د مقدس ویټوس په کلیسا کې پرته ده. چېکي واکمنان
بوښوتنيکا

بوښوتنيکا په پولنډي د پولنډ په هېواد کې د يوه ښارگوټي نوم دی چې لوبلين ته څېرمه پروت دی.
سنېژکا اکتشافي او څارونکي مجموعه

سنېژکا اکتشافي او څارونکي مجموعه په چېکي: د توپخانو یوه څارونکي او موندونکي اکتشافي مجموعه ده چی د مځکني او هوایی اهدافو د څارلو لپاره ور څخه کار اخيستل کېږي. نوموړي مجموعه په ۹۰ کلو کی د چېک په جمهوريت کی د سلاويچين په نظامي فني موسسه کی طرح او جوړه شوه. سرچينې د چېک پوځي تخنيک
د پينځه ستنو

۱- کلیمہ طیبہ ۲- لمونز ۳- روزہ ۴- زکات ۵- حج
بژېونوف صومعه

بژېونوف صومعه په چېکي: د نارينو تر ټولو پخواني چېکي صومعه ده چی په پراگ کی د بژېونوف په برخه کی پرته ده. نوموړي صومعه يه ۹۹۳ کال میلادي کی د شاهزاده بوژيوي او اسقف لخوا جوړه شوه او د ۹۹۳ کال څخه تر اوسه پورې د بېنېډيکټو راهبانو مهم مرکز ده. دغه صومعه د ۱۹۵۸ کال څخه د چېک د جمهوريت ملی یادگار دي. په دی صومعه کی یو مشهور بير هم پخول کېږي. تاريخ بژېونوف صومعه په ۱۰ پېړی کی تاسیس شو د دی صومعې لمړنی ابوت مشر راهب اناسټازیوس وو. به ۱۱ پېړی کی د مقدس بېنېډيکت او ویتېخ رومانی کلیسا جوړه شوه. په ۱۴۲۰ کال کی ټوله صومعه د کاتولیک د مخالفينو لخوا ویچاره شوه. په ۱۶ پېړی کی ابوت توماس ساتوریوس د بژېونوف صومعه بيا جوړ کړ. او قدیمی خانفا یی هم تاسیس کړ. اوسنی وډانۍ په ۱۸ پېړی کی د ابوت د صومعې مشر اوټمار زينکې لخوا جوړې شوې او ټولو وډانيو د باروک په سبک کی جوړې شوې. د صومعې نوی کليسا مقدس مارکېټا په ۱۷۱۵ کال کی تقدیس شوه او په ۱۷۴۰ کال کی د صومعې بیا جوړولو پای ته ورسېده. بژېونوف صومعه په ۱۹۵۱ کال کی د چکوسلواکيا د حکومت لخوا لغو شوه او د داخلې وزارت په ارشیف تبدیله شوه. په ۱۹۹۳ کال کی ابوت اناسټاز اوپاسېک بژېونوف صومعه بیا جوړه کړه او په صومعه کی د عظيم اسقف مرکز یی هم جوړ کړ. په ۱۹۹۷ کال کی پاپ یان پاوېل ۲ دغه صومعه په رسمی توکه ملاقات وکړ. عکسونه د پراگ يادگارونه
ستراهوف صومعه

ستراهوف صومعه په چېکي: د پرېمونټرېسو نارينو صومعه ده چی په پراگ کی د ستراهوف په برخه کی پرته ده. نوموړي صومعه د چېک د جمهوريت تر ټولو مشهوره مذهبي یادگار دی. په دی صومعې کی د ملی ادبیاتو موزيم او تاريخي کتابخانه هم ترته چی ۲۰۰،۰۰۰ تارخی او قیمتی کتابونه لري. تاریخ ستراهوف صومعه په ۱۱۴۳ کال کی د شاهزاده وراتيسلاف او اسقف یان ۱ لخوا جوړه شوه. په ۱۱۴۲ کال کی د پرېمونټرېسو راهبان د فراسسې څخه پراگ ته ورسېدل او په ۱۱۵۸ کال کی د کلیسا او صومعې د جورولو کار پای ته ورسېده. په ۱۴۲۰ کال کی ستراهوف صومعه د کاتولیک د مخالفینو لخوا ويچار شوه. په ۱۷ پېړی کی د بیا جوړولو کارونه پېل شول او په ۱۶۱۳ کال کی د ابوت لوی باغ جوړ شو. تاريخی کتابخانه تاریخی کتابخانه چی د ستراهوف کتابخانې په نوم هم پېژندل شوي ده د دی صومعې تر ټولو مشهوره برخه ده. ستراهوف کتابخانه د دوو سالونونو څخه جوړه شوي ده چی د دینی سالون او فلسوفی سالون په نومونو پېژندل شوي دي. په کتابخانه کی ۳۰۰۰ نسخې او ۲۰۰،۰۰۰ چاپ شوي کتابونه شته. د پراگ يادگارونه
يروشليمي کنيسه

اورشلیمی کنیسه په چېکي: د چېکي کنیسه گانو څخه تر ټولو لویه کنیسه ده چی په پراگ کی د اورشلیم په سړک کی پرته ده. نوموړي کنیسه په ۱۹۰۶ کال کی د نوی هنر په سبک کی د چېکی یهودي معمار لخوا جوړه شوه. د پراگ يادگارونه
د آلمان له پاره آلترناتیف

د آلمان له پاره بديل یا د آلمان له پاره آلترناتیف په آلمانی: لنډ د هېوادپالۍ یو لوی حرکت دی. د دې گوند غړي د اروپایی اتحادیې او د امریکې متحده ایالاتو په اغېزه انتقاد کوي. د آلمان لپاره آلترناتیف دوه تنه مشران لري: فراوکه پېتري او یورگ موتن. دوي داسې کورنۍ غواړي چې ډېر ماشومان پکې وي. د گوند په اوسنی وخت کې ۲۰۱۶م کال ۲۱۰۰۰ غړي لري. د اوسه پوري د آلمان دپاره آلترناتیف په اتو ایالاتو کښي د پارلمان څوکي گټلي دي. آلمان د المان سیاسي گوندونه سیاسي گوندونه اروپایي گوندونه
د استخباراتو امنيتي اداره

د استخباراتو امنيتي اداره په چېکي: په انگرېزي: د چېک جمهوريت د درو استخباراتي ادارو څخه ده چی د چېک د جمهوريت کورني امنیت مسووله ده او د چېک په داخلي امنيتي سياست کی مهم رول لوبوي. د ۲۰۰۳ کال څخه د استخباراتو د ادارې مشر جنرال دي چی د چېک حکومت ته مسئول دي. د ادارې مشر هر کال د ادارې د فعالیت په باره کی په انټرنېټ کی یو رپورټ خپروی. د استخباراتو امنيتي اداره د قانون لخوا تعریف شوی ده. څارگرې ادارې چېک جمهوريت
آر کیو - ۱۱ ړاوېن

آر کیو - ۱۱ ړاوېن په انگرېزي: - یوه بې پیلوټه الوتکه ده چی د لاسي قدرت په مرسته هوا ته توغول کېږي او د جگړې ډگر د پېژندنو او څارلو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. نوموړي بې پيلوټه الوتکه په ۲۰۰۱ کال کی د لخوا د امريکايي وسله والو ځواکونو لپاره جوړه شوه. لومړي الوتنه یی په اکټوبر ۲۰۰۱ تر سره شوه. هره الوتکه برېښنایی ماشين، جي پي اس چلوونکي سیستم، د ليزر نښگر لري. وزن یی ۱،۹ کيلوگرمو ته رسېږي سرعت یی ۹۵ کيلومتر په ساعت کی دی. بې پيلوته الوتکې
ميل مي - ۲۸

ميل مي - ۲۸ په روسي:- د ۸ تنو یو روسي برید کونکي هليکوپتر چورلکه دی چی د ټانکونو، زره پوښ موټورونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. روسي هلیکوپترونه
سکن ایگل

سکن ایگل په انگرېزي: یوه بې پېلوټه الوتکه ده چی د اکتشافي او څارونکي پوځي عملیاتو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. دا ډول الوتکه عموما له جنگي بېړيو نه پورته کېږي. سکن ایگل بې پېلوټه الوتکه په ۲۰۰۲ کال کی د امريکي سمندري ځواکونو لپاره د بويینگ او این سایټ شرکتونو په همکاري کی طرح او جوړه شوه. لومړني الوتنه یی په جون ۲۰۰۲ کال کی تر سره شوه. نوموړی الوتکه لومړنی ځل د عراق په جگړه کی په ۲۰۰۴ کال کی خپره شوه. بې پيلوته الوتکې
سمندري لړمان

سمندري لړم په لاتين: د ورون خوله ژويو څخه وو چی د اردويسین چی ۴۶۰ میلیون کاله کېږي څخه تر بېرم چی ۲۴۸ میلیون کاله کېږي پورې په تېشلو گرمو سمندرونو کی یی ژوند کاوه. یونایی او لاتینی نوم یی دی چی د دوو کلمو په بښتو کی: ارت او په پښتو کی: وزر څخه جوړ شوي دي. ورون خوله ژوي
سمندري غڼې

سمندري غڼې په لاتين: د سمندري څیرونکي ژويو څخه دی چی په گرمو عمیقو سمندرونو کی ژوند کوي خو څو ډوله په شمالي سمندرونو کی هم شته. په اوس وخت کی په نړی کی تقريبا ۱۳۰۰ د سمندري غڼو ډولونه ژوند کوي. سمندري غڼې په نړی کی د کاربن چی ۵۴۱ میلیون کاله کېږي په وخت کی ژوند کړي دي. پېژندنه سمندري غڼې کوچنی ژوي دی چی اوږدوالي یی د ۱۰ میلیمترو څخه تر ۹۰ سانتیمترو پورې وی. بدن یی د سر، ټټر او نس څخه جوړ شوي دي. سمندري غڼه کولای سی څلورو یا شپږو جوړو پښو ولري. نوموړي ژوي په ځانگړي ډول نیښ لرونکي ژوي ښکار کوي. د هاضمو سیستم یی د رودو څخه جوړ شوي دي. جنسی سیستم یی پر پښو باندي او په رودو کی دی. د سمندری غڼې ښځینه تر القاح وروسته هگی اچوي چی د نارينې لخوا حمل او ساتل کېږي. د هغو هگیو څخه پروټونینفون چاکوي چی درې جوړې پښې لري چی ورو ورو په بالغ تبدیل کېږي. خواړه ېې د وړو غېرې فقاریه له بدنه جوس زبېښل یا په مرجاني حیواناتو ځان نښلونو دي. کله کله برایزوانس هم خوري. څلور ساده سترګې لري خو کومې غڼې چې په ډېرو ژورو اوبو کې ژوند کوي سترګې نلري. د هاضمې جهاز او د مثل تولید سیستم ېې برخې لري چې د دې غڼو له پښو سره وصل دي. دا غڼې نر او ښځه لري نر ېې په خپلو دوه پښو پسې هګۍ ګرځوي تر څو په بچیانو بدلې شي. واړه بچیان ېې د جوېنایل په نامه لاروال دوره لري او په وړکتوب کې د سي نیدارین په بدن باندې پرازیتي ژوند کوي. د وینې د دوران سیستم او عصبي سیستم ېې ساده ده. د طراح او تنفسي سیستم نلري. په اوسني وخت کې ۶۰۰ ډولونه پېژندل شوي او په سمندر کې ېې له ۱۳۶،۰۰۰،۰۰۰ تر ۱۹۰،۰۰۰،۰۰۰ کلونو ترمنځ پخواني فوسیلي جسدونه موندل شوي. سمندري ژوي نوسی لرونکې ژوې
بابېړی

بابېړی يا د ناروغۍ بيابرسېری په انگرېزي يا بېرته راگرځېدنې ته وايي. په عربي ژبه ورته نکس وييل کېږي. دا يو داسې حالت دی چې د ناروغۍ تر رغېدو وروسته ناروغ يوه موده د اعراضو او علايمو څخه خوندي ځان احساسوي او گومان کوي چې جوړ شوی خو تر يو څه مودې وروسته بېرته ناروغ کې هماغه پخواني اعراض او علايم راڅرگندېږي. په طبابت کې؛ د یوې ناروغۍ له بشپړ جوړیدو څخه وروسته د یادې شوې ناروغۍ د اعراضو او علایمو بیا را ښکاره کیدل د نکس په نوم یادیږي. گن شمیر ناروغۍ له ښه کیدو څخه وروسته بیا بیا په یوه شخص کې رامنځته کیږي. د انتاني ناروغیو په صورت کې کیدای شي لومړنی انتان چې د لومړي ځل لپاره یې ناروغي رامنځته کړې وه له بدن څخه په بشپړه توگه نه وي پاک شوی او یا هم د دوهم ځل لپاره نوموړی انتان بدن ته ننوتلی وي. همدارنگه هغه کسان چې د درملو سره اعتیاد لري؛ که چیرته د بیلابیلو لارو په مرسته دغه اعتیاد له منځه ویسي او د یوڅه وخت نه اعتیاد څخه وروسته شخص بیا د عین درملو په وړاندې اعتیاد پیدا کړي؛ نو د نکس په نوم یادیږي. د نمونې په ډول له لاندې ناروغیو څخه په لنډه توگه یادونه کوو: ملاریا: که چیرته یو شخص په ملاریا اخته شي او بیا د ملاریا ضد درمل واخلي نو د ملاریا اعراض او علایم له منځه ځي، اوس که چیرته د ملاریا پرازیتونه په بشپړ ډول له عضویت څخه پاک نشي نو یو شمیر پرازیتونه په ینه کې پاته او له یوڅه وخت ښه والی څخه وروسته د دوهم ځل لپاره ملاریا رامنځته کوي چې د ملاریا د نکس په نوم یادیږي. بابېړنه تبه : ددې ناروغۍ لامل یوه باکتریا ده چې د په نوم یادیږي. دا ناروغي په جنوبي امریکا، اروپا، افریقا او آسیا کې پیښې رامنځته کوي. یو ده چې د سپږې، کنې او خسک په واسطه انسان ته لیږدول کیږي. دا باکتریا ۱۰- ۳۰ مایکرو متره اوږدوالی او ۰٫۳ مایکرو متره سور لري. د گیمزا په واسطه ښه رنگیږي، په مایع وسط کې ښه وده کوي، په یخه وینه ۴ درجه سانتی گراد کې تر میاشتو پورې ژوندۍ پاته کیږي. په بدن کې د بوریلیا پر ضد انتي باډي جوړیږي خو ستونزه په دې کې ده چې بوریلیا د انتی جنیک جوړښت له مخې توپیر لري او عضویت اړین دی چې د بوریلیا د هر نوي ډول په مقابل کې انتي باډي جوړه کړي، نو ځکه یې تبه بیا بیا راگرځي. د بیا راگرځيدونکې تبې د تفریخ دوره یوه هفته ده او سایکل څو وارې ۳- ۱۰ تکراریږي. ناروغۍ دفعتاً پیلیږي، تبه او لړزه رامنځته او په وینه کې بوریلیا موجوده وي. څلور ورځې وروسته تبه ورکیږي او یوه هفته وروسته تبه بیا رامنځته کیږي. یواځې د تبې په مرحله کې انتان په وینه کې لیدل کیږي. د محرقې تبه : دا تبه د یوې باکتریا په واسطه چې سالمونیلا نومیږي رامنځته کیږي. د درملنې په صورت کې سالمونیلا له عضویت څخه پاکیږي په پایله کې اعراض او علایم له منځه ځي. اوس که چیرته سالمونیلا له عضویت څخه په بشپړ ډول پاکه نشي په یو شمیر غړو لکه د تریځي کڅوړه کې پاته شي نو د دوهم ځل لپاره ناروغي رامنځته کوي چې د نکس په نوم یادیږي. سرچینې . ناروغۍ
خاورين چينجی

خاورين چينجی په لاتين: د حلقوي چينجيانو د ډلې څخه دی چې په آسيا او اروپا کی په قلیایی خاورو کې ژوند کوي. اوږدوالی یې ۳۰ سانتي مترو ته رسېدلای شي. خاورين چينجی استواني بدن لري. پوستکي یې د کلاجن لخوا پوښ شوی دی. په دې پوستکي کې مرغړي شته چې پکې بلغم منځ ته راځي. دغه بلغم د چينجي خوځښت په خاورو کې آسانوي. خاورين چينجي د کوچنیو مرغانو لخوا ښکار کېږي. حلقوي چينجي
د افغانستان دوه گونديز کمونیزم (پرچم،خلق)

د افغانستان دوه گونديز کمونیزم پرچم ، خلق په انگرېزي ژبه - : د افغانستان د کمونیستي رژيمونو په هکله يو لاسوندیز او چاڼيز کتاب دی چې د امريکني لیکوال انتهوني آرنولډ لخوا په کال ۱۹۸۳م زېږديز کې په انگرېزي ژبه لیکل شوی او په همدې کال خپور شوی.دغه کتاب کې د افغانستان په خاورې د روسانو د يرغل له ۱۹۷۹م زېږدي څڅه تر ۱۹۸۳م پورې څېړنیز او شننيز مالومات ثبت شوي او د هغوی د نېغې سياسي لاسوهنې په هکله لاسوندیزه مالومات راټول شوي ، همدارنگه په افغانستان کې د پرچم او خلق گوندونو د نوموتو گوندمشرانو مرکې او ژوندلیکونه په کې لیکل او خپاره شوي . لیکبڼه يې د کتاب لیکبڼه انگرېزي ده او تر اوسه په ډېرو ژبو ژباړل شوی . سکالو يې د کتاب سکالو په افغانستان باندې د پخواني متحدې روسيې د يرغل او د هغوی ملاتړ يې د دوه گوندیز کمونیست گوندونو پرچم او خلق په هکله لاسوندیز وړاندې شوي . سرچینې وېشنیزه کتابونه
د غشی زهر آبي چونگښه

د غشی زهر آبي چونگښه په لاتين: د زهرلرونکي چونگښو څخه ده چی په جنوبي امريکا کی په شمالي برازيل او سورينام کی ژوند کوي او قومي خلک اوکوپي پي ورته هم وایی. پېژندنه د آبي چونگښې اوږدوالي ۳ ۴،۵ سانتي متره دی رنگ یی آبي د تورو نقطو سره دي. د چونگښې د چوچي اوږدوالي ۱۰ میلیمترو ته رسېږي. عمر یی ۶ کالو ته رسېدلای سی. نوموړي ژوي په ځانگړي ډول په ځنگلونو کی، سیندونو ته نژدې ژوند کوي او حشرې، میږی، مچان ، چینجې او غڼې ښکاروي. د چونگښې ښځينه د نورو چونگښو په مقابله کی د ونو په پاڼو کی یا په خزو کی هگی اچوي. کله چی د چونگښې چوچيان د هگيو څخه وځي نو د چونگښې نارينه چوچيان اوبو ته ورکړي. د آبي چونگښې زهر په پوستکی ترشح کی شامل دی او د نړي تر ټولو آغېزمند زهر دی. زهرلرونکي چونگښې
اورني سمندر

اورني سمندر په لاتين: د لکۍ لرونکي دووژوندويو څخه دي چی په لويديځي آسيا، آفريقا او اروپا کی د سيندونو ته نژدې ژوند کوي. پېژندنه اورني سمندر د شپې د څیرونکي ژويو څخه دی چی حشرې ، چینجی او کوچني چونگښې ښکاروي او په ورځ کی په ځنگل کی تر پاڼو لاندي او په نورو پټ ځایونو کی پټېږي. اورني سمندر قوي بدن، اوږد لکی او شانگوړي محدب سترگې لري. ټول بدن یی تور رنگ لري چی پر هغې باندي ژیړې نقطې دی. وزن یی ۴۰ گرامو ته رسېږي او ټول اوږدوالي یی ۱۵ - ۲۵ سانتي متر دي. اورني سمندر د زهرلرونکي ژويو څخه دی ندن یی زهرلرونکي ترشح دفع کوی چی د خطرناک زهرجن القلوید محتوي لري. نوموړي زهر د په نوم پېژندل شوي دی او د عصبی زهرونو څخه دی. نوموړي زهر د باکټريانو پر ضد آغېزه لري او د دي لپاره په طب کی ازمایښت شوي دي. انځورتون سمندران لکۍ لرونکی دوه ژوندوي
ډیسکوساوریسکوس

ډیسکوساوریسکوس د دوه ژوندوي ژويو ذوحیاتینو څخه وو چی د پالېوزويکوم په وخت کی چی ۳۰۰ میلیون کاله کېږي په موراويا چېک جمهوريت او مرکزي اروپا کی یی ژوند کاوه. دوه ژوندوي
بند پښه لرونکې ژوې

بند پښه لرونکي ژوي په لاتين: د بې شمزیه ژويو څخه تر ټولو گڼ شمېر لرونکې ډله څانگه ده چې د نړۍ په بېلا بېلو سیمو کې ژوند کوي او په طبیعت او اقتصاد کې هم مهم رول لوبوي. ددې ډول تر اوسه پورې ۱ میلیونه ډوله ژوې پېژندل شوي دي. د هغو ژويو بدن د کوچنیو برخو څخه جوړ شوی دی، پښې یې د بندونو په مرسته تړل شوي دي او پوستکی یې د کلک پوښ چې باندینی اسکلټ ورته وایي لخوا پوښ شوی دی چې د عضوي او معدني توکو څخه جوړ شوی دی. عضلې يې د داخلي او بانديني اسکلټ سره تړل شوي دي. د رگو سیسټم یې پرانیستل شوی دی او د ملا په برخه کې وجود لري. نوموړي ژوي په دوو جنسو نارينه او ښځينه تقسیمېږي. د بند پښه لرونکو ژويو تقسیم بند پښه لرونکي ژوي په څلورو مهمو ډلو تقسیمېږي: نوسی لرونکې ژوې سرسوبلې كلک څرمنې ژوې شپږ پښې لرونکي ژوي ټریلوبیټونه د بدن جوړښت بند پښه لرونکي ژوي باندینی اسکلټ لري چې د کلکې کیټیني پوښ څخه جوړ شوی دی.او ځينې ژوي لکه كلک څرمنې ژوې باید څو ځله خپل اسکلت د خپل ژوند په ترڅ کې واچوي. بدني برخې د نری پوستي پردې په مرسته تړل شوي دي. بدن یې د دوو یا درېوو مهمو برخو څخه جوړېدلای شي. ۱. سر ټټر نس ۲. نس ۳. سر ټټر بند پښه لرونکی ژوي
صليبي غڼه

صليبي غڼه په لاتين: په انگرېزي: یا باغی معمولی غڼه د غوښه خور غڼو څخه ده چی په اروپا او شمالي امريکا کی په ځنگلونو او باغونو کی ژوند کوي. پېژندنه صلیبي غڼه د بند پایانو څخه ده چی څلور جوړې پښې، سر- ټټر او نس لري او سور، توراو نسواري رنگونه درلودلای سی. د غڼې ښځينه د غڼې د نارينې څخه لوی ده. د غڼې پر نس باندی د صلیب سپين نقاشي دی. نوموړي غڼه د ونو پر شاخو باندی د حشرو د ښکارولو لپاره شبکې جوړوي. غڼې
پروفيسر راز محمد راز

پروفيسر راز محمد راز د ۱۹۵۱ ز کال د مارچ لومړۍ -د ۲۰۱۳ ز کال د جون ۲۳ د پښتو ژبې ليکوال، شاعر او پوهاند وو. مخينه راز محمد راز د ١٩٥١ ز کال د مارچ پر لومړۍ نېټه د پښين ښار د ملک محمد دين ترين په کاله کې زوکړى وو. لومړنۍ او منځنۍ زده کړې يې په پښين کې کړې وې، څوارلسم ټولگى يې پر ١٩٧٣ ز کال په بلوڅستان پوهنتون کې پاس کړى وو او د تاريخ په مضمون کې يې په ١٩٧٥ ز کال د کراچۍ له پوهنتونه د ماسټرۍ بری ليک اخيستې وو. بيا يې د بلوچستان په بېلابېلو کالجونو کې د تاريخ د استاد په توگه دنده تر سره کړې وه. ارواښاد راز په خپل دوه شپېته کلن عمر کې، شاوخوا لس منظوم او منثور آثار کښلي چې ډېر يې چاپ شوي دي. راز محمد راز په پښتو معاصر شعر کې خپل ځانگړى سبک درلود؛ په شعر او نثر کې يې فلسفي افکارو ته ځانگړې توجه کوله. په دونيا کې چي هر لوى قومي انقلاب راغلى دى تر هغه وړاندې يو فکري انقلاب راغلى، اوس دا ذهن جوړول، خلک دې ته تيارول او يو فکري انقلاب راوستل زموږ فرض جوړېږي. په اوسني صورتحال کې د پښتنو سرنوشت ټاکل د شاعرانو او اديبانو کار دى، تر څو چې زموږ ليکوالان او شاعران په نړيوال ادب ځانونه خبر نه کړي، هغوى په نړيواله سطحه له نورو ژبو سره خپله ژبه سياله نه شي گرځولاى. خدایه څه شول هغه ښکلي ښکلي خلک- په ظاهر په باطن سپین سپیڅلي خلک راز زموږ د فکر، شعور او علم د ډگرونو یو وتلی نوم او سپیڅلی انسان وو. راز زموږ د شعري بهیرونو یو مخکښ وو. راز زموږ د فلسفې پر باریکیو او عمقونو د محدودو آگاهو څیرو له ډلې نه وو. راز زموږ یو کامیاب او یاد ناولست وو. راز زموږ دقیق او باریک بینه څیړونکی وو او راز زموږ د ټولنې پر نبض پوه مشر وو. د پښتو ژبې نامتو او لوی شاعر عبدالباري جهاني دده په اړه ليکي: پروفیسر راز محمد راز یو فلسفي شاعر وو. هغه ټول عمر کوښښ وکړ چي د خپلو سوالونو د پاره جواب پیدا کړي. هغه غوښتل د کایناتو او ژوند په مفهوم پوه سي. هغه بخیل نه وو، او که یې چیري مناسب جواب تر لاسه کړی وای نو حتما به یې له خپلو ټولو پښتنو لوستونکو سره شریک کړی وای. خو لکه څرنگه چي پخپله په هر گام کي له سوال سره مخامخ وو، او د جواب د پیدا کیدلو ارمان یې گور ته یووړ، دغسي یې لوستونکو ته هم، د ډیرو نورو مفکرینو په څیر، د جوابونو پر ځای سوالونه پیدا کړل، او دا پخپله یو کمال دی. پروفيسر راز د ژوند په وروستيو څو کلونو کې د سرطان په ناروغۍ اخته وو چې په پرله پسې توگه په کراچۍ ښار کې تر درملنې لاندې وو، خو د ژوند په وروستي کال کې له گرځېدو لوېدلى او ډاکټرانو له خبرو هم منع کړى وو. بيا يې هم د قلم مينه د مرگ تر بستره له زړه ونه وتله. د هغه کشر ورور ليکوال او شاعر عصمت الله زهير یې د وروستي خواهیش په اړه وايي: په دې وروستيو ورځو کې يې صحت ډېر خراب وو. څو ورځې مخکې د بې هوښۍ په حالت کې وو، چې پر هوښ راغى، ماته يې په لاس اشاره وکړه او راته ويې ويل چې زما د نوي ناول ټايټل څنگه سو، ما ورته وويل هغه بېخي تيار دى، ويل يې زما بېخي ډېر ارمان دى چې دا ناول ووينم. مړينه پروفېسر راز محمد راز د ۲۰۱۳ ز کال د جون پر ۲۳ مه د ۶۳ کلونو په عمر له دې فاني نړۍ څخه سترگې پټې کړې. څښتن تعالی دې جنتونه ور په برخه کړي. چاپ شوي اثار د صليب په دايرو کې. مات وزرې زاڼې ژاړي د شعرونو ټولگه. د اوشنيک گاډيس د نثري نظمونو کتاب. عاشو. لمر او باران اوري ناول. کابل ړنگ دى مينې ژاړي ناول. کاسميک سيکسوليزم د مقالو ټولگه. دى هولى سينرز ، په اردو ژبه ناول. سرچينې پښتانه ليکوال پښتانه شاعران افغاني ليکوال پښتانه افغانان
معمولي کپر (کب)

معمولي کپر په لاتين: د ټولو شيانو خورونکي کبانو څخه یو اهلي کب دی چی په خوږو اوبو کی ژوند کوي او په ملی اقتصاد کی مهم رول لوبوي. کپران
برېښنایي مرمري سکيټ کب

برېښنایي مرمري سکيټ کب په لاتين: د غضروفي کبانو څخه یو سکيټ کب دي چی په اروپايي سمندرونو کی ژوند او ښکاري کوي. نوموړي کب برېښنایی انرجي جوړوي چی د ښکارولو لپاره کاروي. برېښنايي مرمري سکيټ کب په ځانگړي ډول د اتلانتيک سمندر په ختيځي برخو کی ژوند کوي خو ځيني سکيټ کبان په متوسط سمندر کی هم شته. پېژندنه برېښنایی مرمري سکيټ کب څیرونکي ژوي دي چی بدن یی د ټيکلي شکل لري. پوستکي یی نسواري رنگ او نس یی سپين رنگ لري. اوږدوالي یی د ۶۰ سانتيمترو څخه تر ۸۰ سانتيمترو پورې وي. وزن یي ۲ کیلوگرامو څخه تر ۵ کيلوگرامو پورې دي. په خوله کی تېرو غاښونو لري. د بدن په مخکني برخه کی خاصي غړي لري چی بريښنايي جريان جوړوي. نوموړي سکيټ کب کوچني کبان او بې شمېری زوي ښکاروي. سکيټ کبان
غضروفی کبان

غضروفی کبان په لاتين:دا هغه کبان دي چې غضروفي هډوکي سکلټ لري، هم په خوږو او هم په تروو يا مالگينو اوبو کې ژوند کوي. اوږدوالي یی د ۵۰ سانتي مترو څخه تر ۱۸ مترو پورې دي. غضروفي کبان په شارکانو،سکيټ کبانو يو ډول سمندرې كب چې پلن او هوارجسم او اوږده نرۍ لكۍ لري. او بشپړ سرانو یا وېشل کېږي. غضروفی کبان
خيميران

خيميران په لاتين: د بشپړ سرانو څخه یو غضروفي کب دي چی یوازې په سمندرونو کی ژوند کوي. په اوس وخت کی د نړی په سمندرونو کی تقريبا د خیمیرانو ۲۵ ډوله شته. خيميران لوی سر، اوږد بدن او شلاقی لکی لري. خیميران کوچني سمندري ژوي ښکاروي. دا هم وګورئ سرچینې غضروفی کبان
عبدالهادي عمري

عبدالهادي عمري يو افغان ليکوال او ژباړن دی. په پښتو ژبه يې يو شمېر کتابونه چاپ شوي. مخينه هغه د الحاج محمدعمرقانع زوی دملا میرحاتم لمسی دی په ۱۳۶۴ ه ش کال کي دمهاجرت پر مهال دپاکستان په بلوچستان ایالت کي زیږیدلی دی لومړنی زدکړي يي دکلي دملاامام څخه پیل او او دپيښاور دسکندریه لیسي څخه يي ددولسم صنف شهادتنامه ترلاسه کړي نوموړي ددې ترڅنگ دینی تعلیم هم مکمل کړی دی چي دوړي دوری سند يي دپيښور دمنهاج العلوم او دلويي دوري سند يی دچمن دعلامه عبدالغني رحمه الله دمدرسي څخه ترلاسه کړی دعالی دارالمعلیمن ديني څانگه يي هم په پيښور کي لوستي ده نوموړی که څه هم اوس په اسلامي اوفرهنگي فعالیتونو بوخت دی خودددی ترڅنگ په اراکوزایا خصوصي پوهنتون کي دی دحقوقو اوسیاسي علومو دلومړي کال محصل دی . پلرنی ټاټوبی يې د افغانستان د هلمند ولایت مرکز لښکرگاه ښار شرقي لښکر بازار دی. چاپ اوناچاپ اثار نعتیه پلوشې د انوارو قافلې شعري ټولگې د میرمنو حقوق او د هغوي ارزښت ژباړه د حج او عمرې لارښود ژباړه ناچاپه اثار د خاوند حقوق اودهغوی ارزښت دنعتونو یوه نوی ټولگه
عبدالخالق رفيقي

عبدالخالق رفيقي د داود خان د واکمنۍ په وخت کې د افغانستان د باميانو ولایت او د کندوز ولايت والي و. سرچينې افغان واليان
گرافېن

گرافېن په انگرېزي: د کربن یو دوه بعدی آلوټروپي فورم دي چی د کربن اټمونو د یو نري پوړ قشر لخوا جوړ شوي دي. د کربن اټومونه په شپږ څنډي کريستالي شبکې کی د -او- پیوندونو په مرسته تړل شوي دي. دغه توکه عالي ټينگوالي لري او ښه برېښنايي او حرارتي هادي هم دی. د گرافېن یوه پاڼه چی لري د وزن لري او ټينکوالي یی د پولاد څخه عالي دي. گرافېن د نمایښو آلو او بريښنا مسالو د جوړولو لپاره کارېدلای شی. بېلگی په توگه: نمايش آله چی د گرفېن څخه جوړه شوي ده د اوسنیو نمایشو آلو څخه کلک دي. نوموړي ماده په نانو تکنولوجي کی مهم رول هم لوبوي. تاريخ گرافېن لومړني ځل په ۱۹۶۲ کال کی د کیمیایی پوه هانس پېټر بوهم لخوا توصيف شو. خو نوموړي ماده په ۲۰۰۴ کال کی د مېنچستر په پوهنتون کی د آندره گایم او کنستانتین نووسلف لخوا جوړه شوه. په اوس وخت کی د گرافېن جوړولو لپاره څو طریقونو لارو کارېږي. نانو تکنالوژي کربن
درې بعدي چاپگر

درې بعدي چاپگر په انگرېزي: یو ماشين دي چی د درو بعدو موضوعونو د چاپولو جوړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. دا موضوعونه د مناسبو موادو څخه د اصلي ماډل په مطابق جوړې شوې دي. درې بعدي چاپگر په بنیادي توگه صنعتي رابوټونه دي. په اوس وخت کی په چاپونکي ماشینونو کی د درو بعدونو موضوعونو د جوړولو لپاره پلاستيک کارېږي. د هغو پلاستيکي موادو څخه او تر ټولو استعمالوړ مواد دي. ډېره عصري پلاستکي توکه ده چی پر طبيعت باندي ښه آغېزه لري او په طبیعت کی د تجزيه کېدونکي توکه هم ده. د صنعتي پلاستيکي توکو څخه دی چی د موټرونو او نورو موضوعونو د جوړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. خو پرته له پلاستيکي توکو نه ښيښه، شږه ريگ، کچ او موم هم کارېدلای شي. د فلزو مختلف ډولونه باید د پوډر په شکل واوسي. متخصصان هم وايي چی په راتلونکي کی د انسانانو د غړو چاپ ممکن واوسي. د - لغتي ترکیب ته که غور وکړو، نو جوته به شي چې په دغه نړیوال نوم کې څو لغتونه شته یعنی د چاپ ماشین او د مشهوره کلیمه د دوو لغتونو څخه تشکیله شوې ده. يې د یعنی بعدي یا اړخیز معنی لري چې د بعد یا اړخ د صفت بڼه ده او د عدد د درې څېړنيزه لړۍ : نوی صنعتي انقلاب او د د چاپ ماشينپه معنی ده. دغه معلومات په ډاگه کوي چې د د پرینټر په ذریعه چاپېدونکې توکې اوږدوالی، هسکوالی او عرض لري، د بیلگي په توگه لکه مېز. دغه راز د څخه مخکې ا - وو، چې یوازي يې اوږدوالی او عرض لرل. د تيوري له مخې دا خبره پر حق ده چې د - په ذریعه هرڅه چاپېدائ شي، د بیلگي په توگه غذايي مواد، گیلاس، پاڼه، مېز، کېبل، زامه او ان دا چې د یوه کور د چاپېدو امکانات هم سته، خو د یو شمېر موادو د چاپ لپاره نورو اختراعاتو ته اړتیا لیدل کېږي. د - په وسیله که یو څه چاپوو، نو د هماغه څيز سرمشق ته ضرورت سته، یعني د چاپېدونکو موادو بېلگه یا ماډل باید په کمپیوټر کې چمتو وي او یا يې هم نمونه د - په واسطه ثبت شوې وي. ساینسپوهانو د دغه ارزښتناک ماشین د چاپ لپاره بېلابيلي طريقې کشف کړي، چې بنسټيزه يې نوميږي. د چاپ د دغه بهير په ترڅ کې د یو څيز سرمشق طبقه پر طبقه یا لای پر لای جوړيږي او د جوړښت په جریان کې يې مواد د پوډر په بڼه د سریښناکو توکو سره گډيږي. څومره چې يې هره طبقه یا هر لای نرۍ وي، هغومره يې د چاپېدونکې توکې بڼه واقعي وي. دا هم وگورئ ټېکنالوجي کمپیوټر ټېکنالوجي درې بعدي چاپگر سرچينې چاپونکي ماشينونه
فولېرېن

فولېرېن په انگرېزي: د کاربن د مصنوعي الوټروپونو څخه دی چې د گرافيت څخه د حرارت تبديلولو په مرسته منځ ته راځي. فولېرېنونه د کاربن کروي جورښتونه دي چې د کربن ۲۰ اټمو څخه تر ۵۴۰ اټمو پوړې درلودلای شي. بېلگې په توگه: فولېرېن چې ۶۰ اتمه لري فولېريټ ورته وايي او کريستالي فورم یې د الماس څخه سخت دي. فولېرېنونه په صنعت او طب کې کارېږي. نانو تکنالوژي کربن
کاربن نانو نل

کربن نانو نل په انگرېزي: د کاربن د آلوټروپونو څخه یو درې بعدي فورم دی چې استوانه ای شکل لري. د کاربن هر نانونل کولای شي يو قشر یا نورو قشرونو ولري. اوږدوالی یې ۱۰۰ او قطر یې د ۱ څخه تر ۱۰۰ پورې دی. نانو تکنالوژي کربن
مقناطيس

مقناطيس یا آئين روبا یا آهن ربا په انگرېزي او یوناني: یو څيز دي چی مقناطيسي میدان جوړوي. مقناطيسونه په طبيعي مقناطيسونو او بريښنایي مقناطيسونو تقسیم کېږي. طبيعي مقناطيس په کانو ډبرو کی وجود لري خو په آزموينځی کی هم جوړېدلاي شي. بريښنايي مقناطيس مقناطيسي میدان د بريښنايي جيران په مرسته جوړوي. بريښنايي مقناطيس د هرو توکو څخه چی د بريښنا جيران هادي لارښود کوي جوړېدلای شي. بريښنايي مقناطيسيت
نړیوال تشيال تمځای

نړیوال تشیال تمځای د ځمکې په ټیټ چورلېځ کې یوه مېشتوړه لاسي سپوږمکۍ ده چې لومړۍ برخه یې په ۱۹۹۸ کې چورلېځ مدار ته ولېږل شوه. دا تمځای نن سبا په تشیال کې تر ټولو لویه لاسي مصنوعي سپوږمکۍ ده چې له ځمکې څخه زیاتره په لغړو سترگو هم لیدل کېدای شي. نړيوال تشیال تمځای له فشاري رغبېلگو ، بهرنیو اډانو، لمریزو هیندارو، او نورو رغتوکو جوړ شوی دی. د دې تمځای رغتوکي په ټوټو ټوټو د پروټون او سویوز په نامه روسي توغندیو او همدارنگه امریکایي تشیالي ماکوگانو له لارې تشیال ته ولېږل شول. نړیوال تشیال تمځای په ټیټراښکون او تشیالي چاپېریال کې د یوه څېړنیز لابراتوار دنده ترسره کوي چې په دې کې د څېړنډلو له خوا د ژوندپوهنې، وگړ-ژوندپوهنې، پنځپوهنې، ستورپوهنې، هسکاڼپوهنې، او نورو پوهنیزو ډگرونو اړوند ازموینې ترسره کېږي. برسېره پر دې، دا د هغو تشیالبېړیو د سامانونو د کتلو او ازمویلو لپاره هم مناسب ځای دی چې سپوږمۍ او مریخ ته ماموریتونه ترسره کوي. دا تمځای د ځمکې په ټیټ چورلېځ کې له ۳۳۰ څخه تر ۴۳۵ کیلو متره ۲۰۵ ۲۷۰ میله لوړوالی لري چې د زوېزډا رغبېلگې او یا هم د ورغلیو تشیالبېړیو د انجنونو له لارې پرلهپسې مانورې کوي--- او په یوه شپه او ورځ کې ۱۵،۵۴ واره پر ځمکې را چورلي. نړیوال تشیال تمځای د روسي سالیوت ، الماز، او میر ؛ او امریکايي سکایلېب وروسته نهم تمځای دی چې وگړي کې اوسېږي. دا تمځای له تېرو ۱۴ کلونو او د ۲۰۰۰ کال د نومبر پر ۲مه د لومړي لېږد له رسېدا راهیسې په پرلهپسې توگه هستوگن دی--- چې دا په تشیال کې د وگړیو تر ټولو اوږد شتون دی چې د میر ریکارډ یې چې ۹ کاله او ۳۵۷ ورځې وو مات کړی دی. د بېلابېلو تشیالبېړیو لکه سویوز ، پراگرس ، آټومېټډ ټرانسفر وهیکل ، ایچ-۲ ټرانسفر وهیکل - ، ډرېگن ، او سیگنوس له خوا د دې تمځای د ترمیم چارې ترسره کېږي. تر اوسه پورې د ۱۵ هېوادونو ستورمزلو له دې څخه لیدنه کړې ده. وروسته له دې چې په کال ۲۰۱۱ کې د امریکا د تشیال ماکو پروگرام پای ته ورسېد، نړیوال تشیال تمځای ته د ستورمزلو د وړلو راوړلو دنده یوازې د روسي سویوز توغندیو له غاړې شوه، او ډرېگن هم یوازې له تمځای څخه ځمکې ته د توکو د راوړلو دنده ترسره کوي؛ هغه په دې خاطر چې د سویوز دا وړتیا ډېره محدوده ده. د نړیوال تشیال تمځای پروگرام د پنځو تشیالي ادارو لکه ناسا ، روسکوزموس ، جاکسا ، اروپايي تشیال ادارې ، او کاناډايي تشیال ادارې یوه گډه پروژه ده. د دې تمځای څښتنتوب ملکیت او کارونه د دې هېوادونو ترمنځ پر تړونونو ولاړ دي. تمځای پر دوو برخو وېشل شوی چې روسي چورلیزه ونډه او امریکایي چورلیزه ونډه یې بولي--- چې ډېر نور هېوادونه په شریکان دي. تشیالي تمځای
پروټون

پروټون په انگرېزي: د هاډرونونو د ذرو څخه یوه اټمي ذره ده چي مثبت الکټريکي بار لري. پروټون د توکې ذره هم ده چی سپين او ایزوسپين لري. نوموړي اټمي ذره د درو کوارکونو او څخه جوړه شوي ده. پروټون، اليکټرون او نيوټرون د مادې بیادي ذرې دي چی د اټم پر خصوصيت باندي آغېزه لري. هاډرونونه اټومي ذرې
دهاډرونو ستر تعجیل کوونکي ماشین

دهاډرونو ستر تعجیل کوونکي ماشین په انگرېزي: د ذرو تعجيل کونکي ماشينونو څخه دي چی په سويس کی د ژنو ښار ته نژدې پروت دي. دهاډرونوتعجیل کوونکي ماشین دکارکولوشیماتیکي جوړښت ښوول شوی دی. نوموړی تعجیل کوونکی چې لنډیزیې په دهاډرونو ستر تعجیل کوونکي ماشین سره کېږي ،یودایروي شکل لری ، اوږدوالی یې اوه ویشت کیلومتره او قطر يې لږڅه اته متره دی. دپروټونودوه بنډلونه چې یويې دښی خوانه اوبل يې دکیڼ خوانه دهاډرونو تعجیل کوونکي ماشین ایروي مسیرته ورننوځی یوپه بل باندې مخامخ لگېږي د لارې په اوږدوکې پروتونوته د الکترومقناطیسي څپو په مرسته انرژي ورکول کېږی کله چې دپروټونوسرعت دنورسرعت ته ورنږدې کېږي نوپه دې ترځ کې دهغوی سرعت نورنه زیاتیږي بلکه گټل شوې انرژي یې په کتله اوړي. د ذرو تعجیل کوونکي ماشینونه
د ذرو تعجيل کوونکي ماشين

د ذرو تعجيل کوونکي ماشين په انگرېزي: یو مشين دي چی بريښنايي بارلرونکي ذرو لکه: بنيادي ذرات، یونيزو شويو اټمي هستو ته د بریښنامقناطيسي میدان په مرسته انرژي ورکوي او سرعت یی زياتوي. د ځينو ذراتو سرعت کولای سی د نور سرعت ته نژدې ورسېږي. په اوس وخت کی دهاډرونو ستر تعجیل کوونکي ماشین چی په سويس کی وجود لري د نړی تر ټولو لوی د ذرو تعجیل کونکي مشين دي. د ذرو تعجیل کوونکي ماشینونه
آمنه فدوي

مېرمن آمنه فدوي د سردار نور محمد خان هوښياره او فاضله لور وه چې نوم یې بي بي آمنه او تخلص يې و په خټه محمدزۍ ده . مېرمن فدوي د پنځنۍ په ورځ د لمړۍ خور په ۱۷مه کال ۱۲۷۶م ، هجري کې زېږېدلې وه . مخینه سردار نور محمد خان محمدزی د اعلحضرت ضيا الملته و الدین لخوا د کندهار په حکمرانۍ مقرر او سرلوړې شوی و . همدا مېرمن د سردار نور محمد خان محمدزي لور ده . مېرمن آمنې فدوي د سردار عبدالحبیب خان سره واده کړی و او ۶۵ کاله یې پتمنه ژوند کړی . ادبي ژوند آغلې فدوي د ادبياتو سره ډېره مینه درلوده او په خپله هم ښه شاعره وه او خواږه خواږه اشعار يې ویلي دي ، آغلې فدوي ډېری شعرونه ورسره یې نثر هم لیکه . سرچينې پښتنې مېرمنې د بېنوا نښېر
افغاني ژبې

د افغاني ژبو په لړلیک کې د سیمې ختيځې او شمال او سوېل ختيځې آريايي ژبې راځي . د بېلگې په توگه اوېستا ، ساکي ، زړه پښتو او زړې پامیري ژبې ، باختري ، زړه پراچي ، خوارزمي ، اورمړي ، منځنۍ پښتو ،منځنۍ پامیري ، مونجي ،شوغني ،يېدغه ، واخي ، اشکاشمي ، اوروشوري ، روښاني ، سنگلېچي ، يزغلامي ،سرېکولي ،پښتو او وڼېڅي . ژبې ژبنيز ليکدودونه ژبه د افغانستان ژبي
سېگرېټ

سېگرېټ د تمباکو او کاغذ څخه جوړ نشيي توکی دی چې د گڼ شمېر ناروغيو سبب گرځي. سېگرېټ څښل د اروپايي هېوادونو په عامه ځايونو کې منع شوي. د سږو سرطان يو عمده عامل سېگرېټ څښل دي. همداراز د سېگرېټ څښل د سږو د انسدادي ناروغيو تر څنگ د سالنډي ناروغۍ سبب هم گرځي. اروپا او امريکا کې توليد شوي سېگرېټ په لويه کچه په اسلامي هېوادو کې مصرفېږي. سېگرېټ نشیی توکي
چرس

په پښتو چرس په دری بنګ په فارسی کښې شاه دانه او حشیش یا چَرس په عربی کی قنب په فرانسوی کې په انګلیسی کی وایی. دا نبات د له کورنی څخه دی علمی نوم یی دی دا نبات یو کلن نبات دی ، د نبات پاڼی اوږدی دی، دا نبات تردو مترو پوری لوړیږی ،ددی نبات میوه یا دانه د نخودو په اندازه وی بد بوی لری چی تری غوړی استخراجوی خو د خوړلو دپاره نه دی صابون تری جوړوی ددی نبات میوه یو شکل صمع ګرد یا پک لری همدا د چرس لپاره اخلی چې اول او دوهم پک ورته وایی ډیرنیشه کونکی دی که خام پک وخوړل شی ډیرخطرناک وی اکثرا چرسیان یی پخوی او بیا یی خوری اویا دود کوی ،دنبات میوه یعنی بنګ دانه ډیرخطرناک وی که څوک یی وخوری حتی تر ۴۸ ساعتو پوری یی نیشه له منځه نه ځی حتی د مرګ امکان هم پکښی شته یودود چرس مساوی دی د شل عدد سګریټ سره همدا علت دی چی د مصرف کوونکو په منځ کښې د سرطان ناروغی زیات وی تاسو به ليدلى وى چې چرسيان ډير ټوخى کوى چې د سڔو حساسيت دى د چرسو يا بنګو د دود سره بنګ لكه چي پوهيږو د چرسو د بوټي دانې دي كومي چي د نشه یی موادو د درلودو له امله مخدري او نشه كوونكي دي. دغه دانې د تنباكوغوندي د چلم پر سرخانه ږدي او څكوي يې. د نبات ميوه يا بنګ دانه د پک له اخیستلو وروسته د مالګی سره وریتوی او بازار کی ښکاره خرڅیږی نشه نلرى. بنګاوه د چرسو دانی چی پک یی اخیستل شوی نه وی د بادامو ، بادیانو،شیدو او څو نورو شیانو سره ګډوی او خصوصا په هندوستان کی په مذهبی میلوکی خوړل کیږی دا بنګاوه ډیره زیاته نشه لری حتی تر ۴۸ ساعتو پوری نشه وی ډیر خطر ناک دی يوه بل شکل چرس : ما پخپله ليدلى نه دى د نبات له ګل او وچو شوو پاڼو جوړيڔى . د بنګو په هکله حدیث شریف : سَیَأْتِی زَمَانٌ عَلَى أُمَّتِی یَأْکُلُونَ شَیْئاً اسْمُهالْبَنْجُ أَنَا بَرِیءٌ مِنْهُمْ وَ هُمْ بَرِیئُونَ مِنِّی، قَالَص سَلِّمُوا عَلَى الْیَهُودِ وَ النَّصَارَى وَ لَا تُسَلِّمُوا عَلَى آکِلِ الْبَنْجِ، وَ قَالَص: مَنِ احْتَقَرَ ذَنْبَ الْبَنْجِ فَقَدْ کَفَرَ، وَ قَالَ: مَنْ أَکَلَ الْبَنْجَ فَکَأَنَّمَا هَدَمَ الْکَعْبَةَ سَبْعِینَ مَرَّةً وَ کَأَنَّمَا قَتَلَ سَبْعِینَ مَلَکاً مُقَرَّباً وَ کَأَنَّمَا قَتَلَ سَبْعِینَ نَبِیّاً مُرْسَلًا وَ کَأَنَّمَا أَحْرَقَ سَبْعِینَ مُصْحَفاً وَ کَأَنَّمَا رَمَى إِلَى اللهِ سَبْعِینَ حَجَراً وَ هُوَ أَبْعَدُ مِنْ رَحْمَةِ اللهِ مِنْ شَارِبِ الْخَمْرِ وَ آکِلِ الرِّبَا وَ الزَّانِی وَ النَّمَّام داسی وخت به راشی چی زما امت د بنګ په نامه څه خوری ، زه له هغو بیزاریم او هغوی له ما پریهود او نصارا باندی سلام واچوی خو په بنګی سلام مه اچوی څوک چی د بنګو ګناه کوچنی بولی کافر دی څوک چی بنګ وخوری داسی دی لکه چی اویا ځلی یی کعبه یی خرابه کړی وی ، او اویا د الله ج نږدی ملایکی او اویا پیغمبران یی وژلی وی ، او اویا اسمانی کتابونه یی سوزولی وی ، او اویا تیګی یی د الله ج په لوری ګذاری کړی وی داسی کس د شرابخور ،زناکار ، او غمازڅخه هم بد تر د الله ج د رحمت څخه لیری دی. سرچینې د روغن نباتى و توليد پنبه دانه له کتاب څخه د القلوید مواد مخدره مواد
یوسيف ۲

یوسيف ۲ په آلماني: په چېکي: زیږیدنه: وین ۱۷۴۱ مړینه: وین ۱۷۹۰ د هابسبورگيانو څخه یو مشهور رومي امپراطور، چېکي پاچا، مجارستاني پاچا او تنویري حکمران وو چی د ۱۷۸۰ کال څخه تر ۱۷۹۰ کال پورې یی حکومت کاوه. چېکي واکمنان
آرنولد شوارزنېگر

آرنولد آلویس شوارڅنېگر په آلماني: یو اوتریشی-آمریکایی د هاليووډ ننداريزو کمپنیو فلمي لوبغاړی دی . دی په کال ۱۹۴۷م زېږديز کې ۳۰م د جولای د تال سټېريا په سیمه کې زېږېدلی . د ۱۹۶۵مو ز کالونو پیر کې شوارڅنېگر د نړېوال بدنروزنې باډي بلډنگ يوې سيالۍ ته چې امریکا کې يو کارل وروسته ترسره کېده په گراز نومي سیمې کې لومړی مقام ترلاسه کړ چې بيا یې پچه راووته او په کال ۱۹۶۶م زېږدیز کې د امريکې په نړېوال بدنروزنې په سيالۍ کې چې نوم یې و برخه واخیسته او په همدې سيالۍ کې دی د مسټر يونیورس په نوم ونومول شو. مسټر يونیورس د کايناتو ښاغلی په لفظي مانا راوځي خو موخه یې د نړۍ تر ټولو ځواکمن انسان دی چې دغه نوم د هماغه ورزښت په چوکاټ کې ټاکلی نوم دی چې ټولې نړۍ کې ندی منل شوی . مخينه ښاغلی آرنولډ شوارڅنېگر د اوتريش په هېواد کې زېږېدلی او په کال ۱۹۶۶م زېږديز کې امریکې ته د يوې بدني روزنې يوې سيالۍ ته د ورکانديدېدو وروسته کډوال شو او تراوسه هماغه ځای کې اوسېږي . دی وروسته د نړېوال تکړه بدن روزونکي څخه د امریکا په هېواد کې ډېر وځلېد نو سیمې د هالیووډ ننداريزې کمپنۍ خپلو جگړه ييز وزمو فلمونو ته د لوبغاړي په توگه وروغوښت او هماغه ځای څخه دی په ټولې نړۍ کې د آرنولډ په نوم وپېژندل شو . د فلمونو سره سره يې په ۲۰۰۳م زېږديز کې د امریکې د پخواني ولسمشر کشر بوش په پېر کې ځان د کېلفورنيا ايالت ته د والي په توگه ونوماوه چې د امریکې له کانگرس څخه بريالی شو او تر ۳م د جنورۍ ۲۰۱۱م زېږدیز پورې پدغه دنده سمبال و . زده کړې کورنۍ ، فلمي او ټولنیز ژوند لاسته راوړنې سرچینې
لیس ډوسېټ

. ليس ماري ډوسېټ ۲۴م د ډسمبر کال ۱۹۵۸م زېږېدلې په اگرېزي ـ يوه کاناډايي د بي بي سي نړېوال راډیو ټلویزيون د باندنیو خبريالانو د څانگې مشره پازواله خبرياله او د خبر څارونکې هم ده . مخينه مېرمن ډوسېټ د بېتهرسټ په نیو برونسویک کاناډاهېواد پورې اړه لري چې هماغلته د انگلافون کورنۍ په غېږ کې لويه شوې . د هغې خور آندريه ډوسېټ نومېږي چې په کاناډا کې د سوسيالوژي په څانکه کې پروفیسره ده . د پلار لخوا د آيرلنډ د نوموتي مېگماو پښت پورې تړاؤ لري . زده کړې آغلې لیس ماري ډوسېټ د ښکليو هنرونو له څانگې د لسانس سند د کوينز پوهنتون څخه چې کنگسټن کې ده په کال ۱۹۸۰م زېږدي کې اخیستی . له هماغه پیره يې لیکوالي پیل کړې او د کاناډا ځايي ورځپاڼو ته یې لیکوالي کوله . وروسته یې د ټورنټو پوهنتون څخه د نړېوالو اړیکو په څانگه کې خپله ماسټري واخیسته . دندې لاسته راوړنې سرچینې
مافيايي سياست

مافيايي سياست په آسانه او لنډه ژبه ورته د جرم او پساد پر بنسټ سياسي تگلارې جوړولو ته وايي . مافيايي سياست د ټولنې په منځ کې د زور زياتي د مخې نه نیولو او يو اړخیزه خپلچاري قضاوتونو پر بنسټ په گروپونو کې د هغوی په گټه پرمخ ځي، چې دغې تگلارې ته مافيايي سياست وايي . د دغو موخه دا وي چې د ټولنې په هر ډگر کې يوازې او يوازې د همدې يوې ډلې اقتصادي ، پوځي واک او اختيار برلاسي ولري او نور دې د دوی څخه د ډار په سترگې لرې تښتي او د هغوی پر جرمونو دې سترگې پټوي . په لومړي ځل دغه تگلاره د اټاليا په سوېلي سیمو کې د ځايي جنگسالارانو لخوا دود شوه چې پخپل منځ کې یې په مادي شتمنيو سيالي رامنځته کړه . مافيا مافيا يو ډول منظم شوي پټې مخفيد جرمونو ټولنې يا تنظيمونه دي چې د ځينې ډلبازو لخوا په منظمه توگه په ۱۹مې پېړۍ کې رامنځته شوه . دغه د گډوډو جرمونو او ترهگریزو کړنو په ترسره کولو سره پلان کېږي او موخه یې د پیسو پیدا کول او شتمني ډېرول دي. دغه جرم د ترهگرۍ ، ډارولو ، کس تښتونې ، قچاق او دولتي پسادونو په بڼو مخته وړل کېږي او لدغو کړنو څخه په ډله ییزه توگه ترسره کولو موخه یې په اقتصادي غونډال باندې لاسبری وي . د دغو جرايمو کوونکي هم مافيايي کړۍ نومېږي چې د ډلو په منظم ملاتړ سمبال وي چې موخه یې د بې قانونه لارو چارو ځان په مالي او مادي توگه غټول دي . د دغو ډلو دوهمه برخه غټ جرمونه قچاق د ښځو ، درغلگري ، حکومتي گډوډي رامنځته کول ، سودي قتلونه او د خلکو تېروېستنې دي . د دې هرې مافيايي جرم په ترسره کولو کې د اړوندو ډلو ټول پسادونه په پټه خوله ترسره کېږي په ځانگړي توگه په غلي او ناببره مهال ترسره کېږي . د ډلو ځانته دود وي چې له مخې یې د برم ساتنې دود ورته وايي او دغه دود ته په اټاليا کې اومرته وايي چې په ظاهري توگه د قانون له منگولو څخه د ستنې لپاره افعال کارېږي . دغه جرمي لړۍ په لومړي ځل د اټاليا په سېسليه ښار کې رامنځه شو چې ورته یې سيسليايي مافيا وېل . له هغې راهیسې د نړۍ نورو سیمو ته په گروپونو او ډلو کې د دولتي ، اقتصادي او پوځي برلاسیتوبونو لپاره وغځېده . د اټاليا څخه له اغېزې مافيا په دوهمه پرمختللې توگه د روسيې په هېواد کې دود شوه او همدارنگه په جاپان کې په درېيم پړاؤ لویه شوه او همداسې یې نورو هېوادونو کې هم ريښې وکړې لکه د البانيا مافيا ، مېکسیکو يي مافيا ، او امریکايي مافيا . دغې سیغې مافيا په رسنیو او ټولنیزو شبکو کې په نارسمي توگه پکار وړل کېږي ، خو د دغو جرمونو ټولنې او گروپونه هر يو خپل تر منځ دود شوې ويوونه او وينايي سیغې لري . آرپوهنه يې مافيا وئی د اټاليا څخه هېواد د سيسليه ښار څخه رامنځه شوی . ځینې پدې آند دي چې دا وئي د سوېلي اټاليا څخه راپورته شوی چې پخوا د عربانو لخوا دا وئی د محياص په نوم رامنځته شوی او وروسته بيا مافيوسي په اټاليوي ژبې کې شوی . د محياص عربي وئيي مانا زورزياتی ، ترهگري ، څوک ډارولو مانا ورکوي . سرچینې
د هند کمونیست گوند (مارکسیست)

د هند کمونیست گوند مارکسیست یو کمونیست حرکت دئ چې په ۱۹۶۴ کال کښی تاسیس شو. دا حزب د کېرله، لوېدیځ بنگال او تریپوره په ولایتو کښی ډېر مقتدر دئ. اوس په تریپوره کښی حکومت کوی. گوند یو میلیون غړی لری.
شچچین

شچېچېن په بولنډي: په شمالي اروپا کې پروت ښار دی. که څهٔ هم د ښار ټول اوسېدونکی آلمانیان دي اما یاد نومړی ښار په ۱۹۴۵ کال کې د پولنډ له خوا نیول شو. د شتتین ښار ۴۰۷،۸۱۱ وکړي او ۳۰۱ کیلومتره مربع مساخت لري چې د پولنډ هیواد له مهمو ښارونو څخه شمیرل کیږي. وګړي تاریخ کلتور
ټول المانی یووالی

ټول المانی یووالی په آلمانی: په اتریش کې یو ناسيوناليستي غورځنگ و څې په ۱۸۹۱ کال کې تاسیس شو. مشر ئې گېورگ فون شونرر و. ټولالمانی یووالی د اتریشی شاهی دولت په جرگې کې ډېر مقتدر نه و خو د محصلانو او د عدلیه مامورینو په منځ کې د گوند ملاټر لوی و. ټولالمانیان د اتریشی شاهی دولت او د کاتولیکی مذهب په ضد وي. ټولالمانی یووالۍ غوښتل څې ټول آلمانان په یوهٔ دولت کې متحد شي.
زنزيبار

زنزیبر به پاړسی زنگبار د تانزانیې د دولت له ټولو نه لوی ټاپو دۍ.
لومړی خوان کارلوس

لومړی خوان کارلوس په اسپانیای: د ۱۹۷۵ کال نه ۲۰۱۴ کال پوری د اسپانیا پاچا وُ.
دیلما روسف

دیلما روسف د برازیل هېوادمشره ده.
هېوادمشر

هېوادمشر په انگرېزي: د يو هېواد جمهور ريس ته وييل کېږي.
اندېښمنه ډالۍ

اندېښمنه ډالۍ د کبرا حبيب مظهري د پښتو نثرونو د ټولگې نوم دی. پښتو کتابونه
پردېس (کتاب)

پردېس د غوث خيبري د لنډو کيسو ټولگه ده. پښتو کتابونه
احمد شاهي کندهار

احمد شاهي کندهار چي د لوي کندهار په نامه هم يادېږي، اوسمهال د کندهار لپاره د فخر د نامه په ډول کاريږي، ځکه چې دا هغه ښار دي چې د احمد شاه بابا په دوران کې رامنځته سو. داهم وګورئ احمد شاهي کندهار کتاب لوي کندهار کندهار کندهار ولايت د کندهار پايلوڅان فارس او کندهار سرچینې
چې ماشومان سندرې ووايي

چې ماشومان سندرې ووايي د محمد اکبر کرگر د لنډو کيسو يوه ټولگه ده. پښتو کتابونه
نیمگړی انځور

نيمګړی انځور د صفيه حليم د لنډو کيسو د يوې ټولګې نوم دی. پښتو کتابونه