ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
تان سين

تان سين د اکبر اعظم د دربار یوه رتبه د سنګیت یا موسیقۍ په نړۍ کې یو لوی نوم د هند لوی موسیقار و. نوم د تان سین اصلی نوم راماتانو پانډې و. هغه په ګوالیار کې د یوه مندر د پادري په کور کې زېږېدلی و. په ځوانۍ کې یې اسلام قبول کړ. تاریخ تان سین په ګوالیار کې زېږېدلی و. هغه د زېږون له مخې هندو و، خو په ځوانۍ کې یې اسلام قبول کړ. د اکبر دربار کې شاملېدل د اکبر په دربار کې د شاملېدو وروسته خلکو هغه ته په مینې ميا تان سین ویل او اکبر به په ځانګړو مناسبتونو کې د راګ او الاپ غږولو غوښتنه ترې کوله. د تان سین ټول ماشومان هم سندرسازه شول ارزښت د برصغیر کلاسیکه موسیقي یوازې د تان سین په غږونو کې ژوند کوي. ورپسې ماسټرانو د راګ ویدیا سره د بدلون یا تجربې کولو اړتیا احساس نه کړه او دا راګونه په عملي توګه په ورته حالت کې دي چې تان سین یې بشپړ کړي. د تان سین د مړینې تلین هر کال په ګوالیار کې لمانځل کیږي. چیرې چې د هنر د میوزیک مینه والو لویه غونډه شتون لري. راګ له شپږ کلنۍ څخه یې په موسیقۍ کې خپل مهارت ښودل پیل کړل. هغه د سوامی هریداس یو عقیدتمند و. د تان سین هی لخوا ډیری راګونو ته د دوی اوسنی هنري بڼه ورکړل شوې. د درباري کانپاډا، میان کی تودي او میان کا سارنګ په څېر راګونه هم د هغه د هڅو پایله ده. مرګ تان سین په کې په ډیلي کې مړ شو. اکبر پخپله په جنازه کې ګډون وکړ. تان سین په ګوالیر کې د صوفي بزرگ شیخ محمد غوث په څنګ کې ښخ شوی و، هر کال د دسمبر په میاشت کې د تان سین په یاد کې په ګولیار کې مراسم جوړیږي. سرچينې متفرقه د پاکستان د الیکترونیکي موسیقۍ ګرو نیو تان سین د میا تان سین په نوم نومول شوی. تړنې تان سین آرکائیو شدہ تاریخ ورک شوی نوي مسلمان شوي کسان هندويزم څخه اسلام قبول کوونکي مغولو پاچايي
دهرپد

دھرپد د کلاسیک سندرو تر ټولو پخوانی ژانر ګڼل کیږي. دهرپد د دوو کلمو ترکیب دی،د دهر مانا ثابت او تلپاتې او ریپر يا پد مانا برکت دی. په ټوليزه توګه دهرپد کې د زړورتیا او بهادري او د نامتو شخصیتونو ستاینې کيږي. د دھرپد سندرغاړو د باور له مخې، دا د روحاني ودې لامل کیږي. روپ په درپد کې، د سُر اناتومي اړخونو او د سُر ساده او سم موقعیت ته ځانګړې پاملرنه کیږي. له همدې امله د تن مرکي او زمزمې اجازه نه لري او یوازې د ګومک تن کارول کېدی شي. د دھرپډ شفاف جوړښت د اصلي نظرونو عکس العمل ښیې. که څه هم دا لازمي نه ده، دھرپاد معمولا په چوتای کې ویل کیږي. د د ډولونو څخه، یوازې دوه یې په عصري وختونو کې شتون لري. دهرپد څلور برخې لري: لنډمهاله استايي انتاراانتره اوبولګولوسنچايي ابوګ ابهوګ تاریخ د دھرپد حرمت او پاکي تر ډېره وخته پورې په خپل حال پاتې وه، خو ورو ورو د مسلمانو پاچاهانو د خوښې د ترلاسه کولو لپاره درباريانو د دھرپد خالص مذهبي رنګ له پامه غورځاوه او د خپلو احاطو په تابلو يې سينګارول پيل کړل. ددرپد دود هم د واکمنې طبقې په خلکو کې کم شوی او نن په ټوله نړۍ کې یوازې د دګرانو کورنۍ د دې ژانر د مشهورولو لپاره ټولې ممکنې هڅې کوي. سادهرا دا د یو ډول دی. د دھرپاد په پرتله، د هغه مزاج یو څه ډیر خوندور دی. سداره یوازې په جپ تال کې ویل کیږي. سرچينې موسيقي سندرغاړی سندرساز سندر سندربول سندره
ګل لرونکی بوټی

ګل لرونکي بوټي هغه بوټي دي چې ګلونه او میوه لري او د انجیوسپرمي پرګنۍ رامنځته کوي چې معمولا د انجیوسپرم په نوم یادېږي. د انجیوسپرم اصطلاح د یوناني کلمو د انجیون لوښي یا محتوا او سپرما تخم څخه اخیستل شوې او هغه بوټو ته اشاره کوي چې خپلې تخم د مېوې په منځ کې تولیدوي. دا بوټي د ځمکني بوټو تر ټولو متنوع ډله ده، چې ۶۴ طبقې، ۴۱۶ کورنۍ، نږدې ۱۳۰۰۰ پېژندل شوي نسلونه او ۳۰۰۰۰۰ پېژندل شوي نوعې لري. انجیوسپرمونه پخوا د مګنولیوفایتا په نوم یادېدل. انجیوسپرمونه د جمناسپرم په څېر تخم تولیدونکي بوټي دي. دوی د ګلانو، په خپلو تخم کې اندوسپرم او د تخم لرونکو مېوو د تولید په څېر ځانګرتیاوو له مخې د جمناسپرمونو څخه تفکیک کېږي. د ګل لرونکو بوټو پلرونو د کاربونیفیرس له پای ته رسېدو وړاندې د ټولو ژوندیو جمناسپرمونو له ګډ پلرونو څخه ۳۰۰ مېلیون کاله وړاندې جلا شوي. د ګل لرونکو بوټو نږدې فوسیلي خپلوان ناڅرګند او لانجه ییز دي. تر ټولو لومړني انجیوسپرم فوسیلونه د کریتاسې دورې په لومړیو کې شاوخوا ۱۳۴ مېلیون کاله وړاندې د ګرده په بڼه دي. د کریتاسې دورې په جریان کې انجیوسپرمونه په چاودیدونکي ډول متنوع شول او د دې دورې په پای کې د ځمکې سیارې په سر د بوټو په غالب ګروپ بدل شو، چې د جمناسپرم د پخوانیو پراخو ډلو د کمېدو او ورکېدو سره مطابقت لري. د انجیوسپرمونو اصل او تنوع اکثراً د داروین د کرکجن اسرار په نوم یادېږي. شرح د انجیوسپر اشتقاقي ځانګړتیاوې انجیوسپرم په څو اړخونو کې د نورو تخمونو څخه توپیر لري، چې په لاندې جدول کې تشرېح شوي. دې پوپیريزو ځانګړتیاوو په ګډه انجیوسپرمونه د ځمکې تر ټولو متنوع او زیات بوټي او د سوداګرۍ له پلوه د انسانانو لپاره ترټولو مهمه کړې ده. سرچينې
استوریايي ژبه

د استوریا ژبه د هسپانیې د استوریاس په خپلواکه ولایت کې يوه عامه ژبه ده چې د دې سیمې د خلکو ترمنځ مشهوره ده. د دې ژبې د ويونکو شمېر تر پنځه لکه پنځوسو زرو پورې اټکل شوی دی . دا ژبه په هسپانیه کې رسمي ژبه نه ده او یوازې په خبرو اترو کې کارول کیږي. د اسټوریاس ولایت په ختیځ کې یوه بله ژبه هم شته چې د یوناوي ژبې په نوم یادیږي چې په دې اړه اختلاف شته چې ایا دا د استوریا ژبه ده که ګالیشیایي ژبه. په دې وروستیو کې، د هسپانیا په اوویډو پوهنتون کې، دا ممکنه شوه چې د اسټورین لیکسيګرافي مطالعه کړي . اړوندې پوښتنې هسپانیه لاتیني ژبې ګالیشیا سرچینې
عثماني تورکي ژبه

عثماني ترکي ژبه یا عثماني ژبه په عثماني ترکي کې: لسان عثماني، په استانبولي ترکي کې: د عثماني امپراتورۍ یوه عامه او واکمنه ژبه وه. دا ژبه د عربي او فارسي پورونو لوی شمېر لري پاړسي ژه او د عربي الفبا سره لیکل شوې. د عثماني امپراتورۍ د واکمنۍ پر مهال ۱۶ پېړۍ په ترکي ادب کې د بهرنیو کلمو شمېر د اصلي ترکي کلمو په پرتله ډېر و، په ځینو لیکنو کې د فارسي او عربي کلمو اندازه ۸۸٪ ته رسېدلې وه. په نهایت کې، عثماني ترکي د ټیټې طبقې او د ټولنې د کم لوستو او کلیوالو برخو له ژبې څخه چې په ترکي ژبه خبرې کوي په لویه کچه ځان لرې کړ. تر دې حده چې عثماني ترکي د ټولنې د دې ډلې لپاره د نه پوهېدو وړ، مبهم او ګونګ وو. ورناکولر ترکي، چې د نننۍ عصري ترکي بنسټ دی، خورا لږې بهرنۍ کلمې لري. د ليک بېلګه د وحدتنامې د کتاب یو شعر چې اسحاق خاجی لیکلي دي : د عثماني شهرلي د کتاب یو شعر چې د معلم ناجي لخوا لیکل شوی دی : د لغتونو پرتله کول په ترکي ژبه کې د بدلو کلمو لست په سلګونو کلمو ته رسېږي، چې ځینې یې په لاندې جدول کې لیست شوي دي: ګرامر حالتونه اداري حالت او نامعلومه رایه غیر فعال اعتراض: ، پرته له ضمیمه . بېلګه: ګول ګول درياچه، درياچه ای سوپ سوپ شپب هغه یو خرس راوړی. مخفف : لايق دا ضمیمه په لایق کې اضافه شوه. د هغو کلمو لپاره چې د کنسوننټ سره پای ته رسیږي، کارول کیده د مثال په توګه: کټبګ او د هغو کلمو لپاره چې په حرف سره پای ته رسیږي، کارول کیده د مثال په توګه: . د پاشا کتاب کتابک جلدی جلدِ کتاب د پوهې غږ د پوهې څيز: د علم په څيز کې ضعيف اضافه شو. بېلګه: او خرګوش را اورد هغې يو سوی راوړه . د عصري ترکيې په خلاف، په عثماني رسم الخط کې د او سرونه نه توپیر شوي. حالت مکاني د ځای کیسه اندری: د دی لایحه د-دا- بېلګه: مکتبده په ښوونځي کې قفصده په پنجره کې باشده په پیل کې شهرده په ښار کې د بای قضيه: ضعيف ايل فعلونه تېر زمانه په لاندې ډول ده: اړوندې پوښتنې د عثماني ترکي الفبا سرچینې . ژبې
مانديک ژبه

ماندیک ژبه عربي: یوه ژبه ده چې د منډیانو ترمنځ مشهوره ده. دا د ایران او جنوبي عراق په خوزستان کې ویل کیږي او یو له خطر سره مخ ژبو څخه ده. سرچینې د ايران ژبې
سوېلي ويتنام

سويلي يا جنوبي ویتنام د ویتنام جمهوریت رسمي نوم سره په وېتنامي ژبه : دا یو هېواد و، چې د ویتنام په هغه برخه یې واکمني درلوده چې د او ترمنځ د درجې سویل کې موقعیت لري. د دغه هېواد پلازمېنه سیګون وه. د ویتنام د جګړې پر مهال دغه هېواد د شمالي ویتنام له حکومت او د ویتنام له ګوریلا سره ښکېل و او امریکا د سويلي ويتنام په ملاتړ دغې جګړې ته داخله شوه. ویتنام تر دویمې نړیوالې جګړې پورې د فرانسې مستعمره وه. له جګړې وروسته، د هو چی مین په مشرۍ کمونیستي ځواکونو په شمالي ویتنام کې د پلازمینې هانوي په توګه یو حکومت جوړ کړ. له بلې خوا، غیر کمونیست سیاستوال په کې د امپراتور باو دای په مشرۍ په سیګون کې حکومت جوړ کړ. په کې، باو دای د ویتنام د صدراعظم له خوا ګوښه شو او هېواد یو جمهوریت شو. د ویتنام جګړه په کې د ویت کانګو چریکانو له پاڅون وروسته پیل شوه چې د شمالي ویتنام له خوا یې ملاتړ کېده او ورو ورو پراخه او شدت یې زیات کړ. بالاخره، د اپرېل په مه، کال کې، د شمالي ویتنام پوځ سیګون ونیو او د جنوبي ویتنام واکمني یې پای ته ورسوله. تاریخ د ویتنام له خپلواکۍ وروسته په دوو برخو ووېشل شو، شمال او سويل او د دغه هېواد په شمال کې کمونیستي نظام او په سويل کې غیر کمونیستي نظام واکمن شو. په کې، متحده ایالاتو سويلي ویتنام ته سرتیري واستول ترڅو د شمال په وړاندې د سویل سره مرسته وکړي. هغه مرستې چې د ویتنام مشهورې جګړې لامل شو. دې جګړه امریکایانو ته ډېر زیانونه واړول او بالاخره په کې پای ته ورسېده. په کې د سويلي ویتنام حکومت ړنګ شو او په ویتنام کې کمونیستي حکومت تاسیس شو. په ورته وخت کې او د دې جګړې په تړاو، په لاوس او کمبوډیا کې د کمونیستي ځواکونو په وړاندې د امریکایي ځواکونو ترمنځ نیابتي جګړې رامنځ ته شوې. په پای کې، امریکا په دریو جبهو کې ښکېله او ناکامه شوه، د لاو کورنۍ جګړه، د کمبوډیا کورنۍ جګړه ، او د ویتنام جګړه ، او دا ټول هېوادونه کمونیستي حکومتونو ته لاسته ورغلل. د سیګون سقوط د ۱۹۷۵ کال د اپریل په ۳۰ نیټه د جنوبي ویتنام پلازمینه سایګون د شمالي ویتنام د ځواکونو او د ویتنام د انګریزانو لخوا ونیول شوه او جنوبي ویتنام ړنګ شو. د سایګون له سقوط یوه اونۍ مخکې، د امریکا هوايي ځواک او سمندري ځواکونو په جنوبي ویتنام کې وروستي امریکایان او ۷۰۰۰۰ ویتنامیان له سیګون څخه وایستل، چې په ویتنام کې یې د امریکا له لس کلن پوځي حضور پای ته ورساوه. وروستي کسان په چورلکو کې سپاره شول او د سیګون له نیول کیدو یوازې یوه ورځ مخکې د اپریل په د امریکا د سفارت له چت څخه وتښتیدل. د شمالي ویتنام د ځواکونو او د ویت کانګ گوریلا لخوا د سایګون له نیولو وروسته، د جنوبي ویتنام د پلازمینې نوم د ویتنام د کمونیست مشر په یاد کې هو چی مین ویلی ته بدل شو. د کمونستانو بریا د ویتنام جګړه پای ته ورسوله. د فرانسې د استعمار په دوره کې او د فرانسې په وړاندې د هند چین د لومړۍ جګړې په ترڅ کې ویتنام په دوو هیوادونو وویشل شو، شمالي او جنوبي ویتنام او د سیګون په بیا نیولو سره، دا هیواد د تل لپاره خپل یووالی بیرته ترلاسه کړ. پايڅوړ سرچینې جنوبي ویتنام دهخودا قاموس : جون ، سایګون، جنوبي ویتنام: یو بودا مظاهره وکړه. . . د ویتنام پیژندل وېتنام ويتنام ويتنام جمهوريت شمالي ويتنام جنوبي ويتنام کمبوديا کمبوډيا
شمالي ويتنام

شمالي ویتنام، په رسمي ډول د ویتنام دیموکراتیک جمهوریت ویتنامي: یو کمونیست حکومت و، چې په کې تاسیس شو. سرچينې ويتنام جمهوريت ويتنام شمالي ويتنام جنوبي ويتنام سويلي ويتنام
اېستونيايي ژبه

استونیا يي ژبه استوانيايي: ، ايستي کيل د استونیا د رسمي ژبې نوم دی. شاوخوا یو ملیون خلک په استونیا کې دننه او سل زره استونیايي کډوال له دې هېواد څخه بهر استونیايي خبرې کوي. استونیايي د فنو - یوګریک ژبې له کورنۍ څخه ده او له فنلنډي ژبې سره نږدې تړاو لري. هغه څه چې استونیايي د ژبپوهانو لپاره په زړه پورې کوي په دې ژبه کې درې ډوله لنډ، اوږد او ډېر اوږد سرونه دي. همدارنګه، د غږ سره د درلودل د ډېری ژبو څخه استونیايي ژبه بېلوي. ډلبندي استونیايي ژبه د - ژبې کورنۍ د فنیک څانګې پورې اړه لري. دا ژبه د فنلنډي ژبې سره نږدې تړاو لري. دا دوه ژبې د فنلنډ د خلیج په دواړو غاړو کې ویونکي لري او په اروپا کې د څو غیر اروپايي ژبو څخه دي. د نورو ژبو څخه پور اخیستلو سره سره، استونیايي ژبه د خپلو نږدې ګاونډیو ژبو سره تړاو نلري - سویډني ، روسی ، او لاتویان - چې ټول یې د اندو-اروپایي کورنۍ پورې اړه لري. استونیا هم له هنګري سره دومره نږدې اړیکې نه لري. جرمني او بیا روسي ، سویډني او لاتویايي ژبو په دې ژبه خپل اغیز پریښی دی. استونیا، لکه فنلنډي او هنګري، یوه تړلې ژبه ده ، که څه هم دا د نیافینواګري فونیټیک همغږي له لاسه ورکړې ده. البته، د دې ژبې په زړو لیکنو کې د صوتي همغږي اوس هم لیدل کیدی شي. په هرصورت، د دې ژبې د کلمو په پای کې لیدل شوي پراخه پایښتونه د دې لامل شوي چې دا ژبه له یوې تړلې ژبې څخه ساده ژبې ته واړوي. د دې ژبې عمومي ګرامري جوړښت په لاندې ډول دی: د فعل بدن اعتراض دی . الفباابېڅې د فنلنډي په څېر، استونیايي هم لاتیني الفبا کاروي. د لیکلو په دې سیسټم کې، حروف ، ، ، ، ، او اضافه شوي او فونیمونه ، ، ، او د بهرنیو ریښو سره د ځانګړو نومونو لپاره کارول کیږي. همدارنګه، ، ، ، او یوازې د ضمیرونو او پورونو لپاره کارول کیږي. د توري له واول یا سره یو نیم، شاته او واول دی، او دا په پرتګالي کې د هامریکټ توري سره هیڅ ورته والی نلري، او دا په ترکي کې د ، په روسي کې، او په ویتنام کې د روسي غږ سره ورته دی. د استونیا الفبا په لاندې ډول ده: سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲ آوریل ۲۰۱۲. ژبې اروپايي ژبې يوګريک تور ترکي ژبه تورکي ژبه
پوهاند فضل ولي ناګار

پوهاند فضل ولي ناګار د فضل قادر زوي او د مولوي فضل رحيمرح لمسی دی. که څه هم د زوکړې کره نيټه يې معلومه نده خو بيا هم ۱۳۳۲ھجري شمسي کال د علم او ادب ټاټوبي چې خلک يې هميشه بهار هم بولي د ننګرهار ولايت د بټي کوټ ولسوالۍ د چهاردهي کلي په يوه دينداره او روحاني کورنۍ کې سترګې وغړولې. زده کړې استاد ناګار لومړنۍ زده کړې د خپل كـلـي چاردهـي په كليوالي ښـوونځي تـر سره کړې دي او منځنۍ زده کړې يـې ايـمـل خـان بـابـا په ليسه کـې ترسره کړې، چې په مومندرې ولسوالۍ کې موقعيت لري. خو د پوهې سره د ځانګړې علاقې او خپل استعداد دې مجبور کړی وو چې هـره ورځ له خپل كـلـي څـخه مومنـدرې ولسوالۍ تـه ۳۰ کيلو متره پـلـی تـګ راتګ وکړي بلاخره دايـمـل خـان بابا لـيسـيې څـخـه فـارغ شو.په ۱۳۵۳ ھ ش کال پوهنتون کې شامل او په کال ۱۳۵۶ھ ش کال د كابل پوهنتون د ادبیاتو اوبشري علومو د پـوهنځي د پښـتو څانګې څخه ليسانس ترلاسه کړی دی. دندې استاد ناگار چې كـلـه لـه پوهنځي څـخـه دفـراغـت سند ترلاسه کړ، نو په ايـمـل خـان بابا لـيسـه كې د استادۍ پرسپېڅلې دنده بـو خت شو ، د لومړي ځل لپاره د شهید قومندان نادر خان ترمشرتابه لاندې د مومندو په لومړنۍ جبهه ۱۳۸۵لمريز کال پر عملي جهاد لاس پورې کړ. نوموړي د جهاد او هجرت پر مهال شهادت د معتبرې ورځپاڼي د چلونکيو له ډلې څخه و. او دغـه راز له ۱۳۷۶ھ ش څخـه ۱۳۸۰ھ ش پورې دننګرهار ورځپاڼـې مسوول مدير پاتې شوی دی. د اسلامي انقلاب تر برياليتوب وروسته پيام آزادۍ د راډیو تبصـره ليكـونكی ؤ، دغـه راډيو چې هـغه مهال يې په درونټـه كي شتون درلود د حزب اسلامي افغانستـان پورې تړاو درلود ، د مجاهديـنو د بري پر مهال، د ننگرهار د دولتي مطبعـې د ريئس چې هـغه وخت رياست ؤ او دوه ځله دننګرهار پوهنتون د ژبو او ادبيـاتو پوهنځي درئيـس په تـوگه يي دندې پرمخ وړې دي، چې يو ځل د طالبانو د واکمنۍ پر مهال او دويم ځل د طالـبـانو تر واکمنۍ وروسـته په انتخابي ډول ریئس پاتې شوی دی. او د کلونو کلونو راهيسې د ننګرهار پوهنتون د ژبو او ادبياتو پوهنځي په پښتو څانګه کې د استادۍ مقدسه دنده پر مخ وړي. چاپ اثار او ناچاپ اثار ۱ دا هغه بالا حصار دیشعري ټولګه ۲ عرفان او د پښتو ادب په لرغونې دوره کې يې څرکونه ۳ معاني ۴ شملې هسکې ولونه ولونه ۵ د سرو زرو تنابونه ۶ د بيان علم ادبي فنون ۷د حمزه بابا عرفان او غزل ۸ د بايزيد روښان عرفانيادبي ښوونځی ۹ليکوالي ۱۰ ادبي کره کتنه
اوکرايني ژبه

اوکرایني ژبه اوکرايني: د هند-اروپايي او هامونډ ژبه ده، چې د سلاویکي ژبې د ډلې ختیځه څانګه ده . اوکراین د اوکراین رسمي ژبه ده. سیریلیک رسم الخط د اوکراین ژبې لیکلو لپاره کارول کیږي. دا ژبه د ګاونډیو سلاویک هیوادونو له ژبو سره یو څه ګډ لغتونه لري، چې تر ټولو مهم یې په لویدیځ کې پولنډي او سلواکي او په شمال کې بیلاروس او روسي ژبې دي. د اوکراین ژبه د منځنیو پېړیو د روسیې د کییف ایالت څخه په نیو سلاویکي ژبه کې ریښې لري. د دې څخه دمخه مرحله د روتینیا ژبه بلل کیده. په حقیقت کې، اوکرایني ژبه د ویل شوي ژبې نسل دی چې له مې پېړۍ څخه تر مې پېړۍ پورې په کیوان روس کې کارول کېده . دا ژبه هر کله د بد غوښتونکو او مخالفينو پر وړاندې درېدلې او اوکراينيانو د پېړيو په اوږدو ې د خپلې ژبې د فلکلور، سياحت او ليکنو له لارې خپله ژبه ساتلې ده. ويناوال اوسمهال اوکرایني ژبه د اوږدې مودې زوال وروسته راڅرګندېږي. د اوکرایني ژبې د ویونکو شمېر شاوخوا ميلیونه دی. د اوکراین سربېره، دا ژبه د نیستر خپلواک جمهوریت رسمي ژبو څخه هم ده. که څه هم په ټوله نړۍ کې نږدې ميلیونه اوکراینیان ژوند کوي، چې . ملیونه یې په اوکراین کې مېشت دي .٪ نفوس، اوکرایني ژبه یوازې په لوېدیځ اوکراین کې ویل کیږي. هغه هېوادونه چې اوکرایني ژبه ویونکي لري؛ عبارت دي له: اوکراین وګړي روسیه وګړي قزاقستان وګړي د امريکا متحده ایالاتو وګړي مالدووا وګړي برازیل وګړي بیلاروس وګړي کاناډا وګړي ازبکستان وګړي پولنډ وګړي اوسنۍ کارول په کیف کې اوکرایني او روسي دواړه خبرې کیږي، دا په اصلي روسي ژبو ښارونو کې د پام وړ وروستی بدلون دی. د دې اصلي لامل د اوکراین له لوېدیځو سیمو څخه د کلیوالو نفوس او کډوالو راتګ او همدارنګه د کییف د ځینو اوسېدونکو تمایل دی چې په دې ژبه خبرې وکړي. د هېواد په شمال او مرکز کې، روسي د ښاري وګړو ژبه ده، پداسې حال کې چې په کلیوالو سیمو کې، اوکراین ډیر عام دی. د اوکراین په سویل او ختیځ کې، په ټولو سیمو کې، حتی په کلیوالو سیمو کې، او همدارنګه په کریمیا کې، روسی ژبه پراخه ده، او اوکراین ژبه تقریبا شتون نه لري. د اوکراین ژبه په دې هېواد کې د پراختیا په حال کې ده، کلیوال چې د اوکراین د ژبې سخت مینه وال دي د اوکراین مرکزي ښارونو ته مهاجرت ته دوام ورکوي، او د اوکراین دودیز ادب هم وده کوي. د اوکرايني ژبې ویونکو ته یوکرینفون ویل کیږي . نن ورځ، نږدې ټول اوکراینیان کولی شي په اوکراین خبرې وکړي، پداسې حال کې چې ډیری خلک په روسي رواني خبرې کوي. اړوندې پوښتنې اوکرایني اوکرایني ویکیپیډیا د اوکراین اشاروي ژبه پايڅوړ اړوندې پوښتنې انګلیسی ژبه روسي ژبه اوکراین سرچینې ژبې اوکراين روسيه کريميا قزاقستان مالدووا کاناډا پولينډ پولنډي ليکوال امريکا متح متحده ايالات
تګالوګ ژبه

تاګالوګ ژبه د فیلیپین د خلکو یوه له مهمو ژبو څخه ده او د فلیپیني ژبې بنسټ دی ، د دې هیواد ملي ژبه ده، او دا د آسترونیسیایي ژبو په کورنۍ پورې اړه لري. دا د شاوخوا ملیون فلیپینیانو مورنۍ ژبه ده او شاوخوا ملیونه خلک پدې ژبه پوهیږي. د انګلیسي ترڅنګ، فیلیپیني د فیلیپین رسمي ژبه ده او په هیواد کې د راډیو، تلویزیون او ښوونځیو اصلي ژبه ده. تاګالوګ د فیلیپین په لومړي اساسي قانون کې د هیواد د رسمي ژبې په توګه وټاکل شو په کې تصویب شو. مګر په کې، هسپانوي او انګلیسي هغه ځای په ځای کړ. دوه کاله وروسته، د فلیپین د ملي ژبو شورا د ملي ژبې د جوړښت او پراختیا لپاره د بنسټ ژبې په توګه ټاګالوګ غوره کړ، چې له راهیسې د فلیپین ژبې په توګه پیژندل شوی. د ژبو ملي اکاډمۍ د ګرامر او لغتونو ټاکلو لپاره د تاګالوګ فلیپیني ژبې عصري کولو رسمي واک دی. د دې تر څنګ د علمی شورا د علمی کلمو د معادل د موندلو دنده هم ترسره کوی. ټاګالوګ د پولینیشیايي مالايي ژبو کورنۍ پورې اړه لري او په تېرو څو پېړيو کې ډېری کليمې يې له هسپانوي ژبې په خپله ځولۍ کې رانغاړلې دي. سرچینې دا متن له فارسي ويکي پېډيا څخه پښتو ژبې ته ژباړل شو ژبې
فرید ماموندزی

فرید ماموندزی د ۱۹۶۶م کال د جون په لسمې نیټې د کونړ د مرورې ولسوالۍ په لر کلي کې زیږیدلی دی. لومړنۍ زده کړې یې په لر کلي کې سرته رسولي او بیا دخپلې کورنۍ سره پیښور ته کډه شوی دی. پلار یې د پیښور په دولتي لیسې کې شامل او له هغې فارغ شوی دی. د اسلامي علومو ډیره برخه چې د قرانکریم ترجمه هم په بر کې نیسي، د خپل پلار ارواښاد مولوي حمدالله ماموندزي څخه ولوستله. ورپسی یې د پیښور په اسلامیه کالج کې د کیمیا او بیولوژي په برخه کې د ليسانس سند تر لاسه کړ. ماموندزي د محصلۍ په دوره کې، د وحدت په جریده کې لنډې ټولنیزې مقالې لیکلې او هم یې د جوانان د جريدې د پښتو برخې د چلوونکي په توګه کار کړی دی. دندې او فعاليتونه: لومړنۍ کاري دنده یې په ۱۹۹۲م کې د ماین پاکۍ په یوې موسسې کې د محاسب په توګه پیل کړه او دوه کاله وروسته په اسلام اباد کې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د هماهنګۍ له دفتر سره د محاسب په توګه مقرر شو. له څلور نیم کاله خدمت څخه وروسته د ملګرو ملتونو د خوراک او کرنې له سازمان سره د اداري مسؤلیت ترڅنګ، د مالي امورو په اداره کې د ماسټرۍ سند هم تر لاسه کړ. په م کال کې د ملګرو ملتونو د نړیوال کارمند په توګه په مراکش المغرب کې د ملګرو ملتونو لخوا په لویدیزې صحرا کې د ریفرنډم له هیئت سره د بودیجې د مسول په صفت کار پیل کړ. له شپږ کلنې دندې وروسته، لومړی د افریقا سيراليون او بیا د آسیا نیپال ته، د محاسبې او بودیجې د مسول په توګه د ازادې مقابلې له لاري انتخاب او ولیږل شو. له هغه وروسته ایټالیا ته واستول شو او د ملګرو ملتونو د مرکزي منيجمنټ د برخې د عمومي مسول په توګه شپږ کاله همدلته پاتې شو. نوموړی نن سبا د ملګرو ملتونو په مرکزي دفتر کې چې په نیویارک کې دی، د ترهګرۍ ضد ادارې په پروګرام کې د افسر په توګه کار کولو تر اړخه، د کارنل پوهنتون څخه یې د بشري منابعو د ادارې ډیپلومه هم تازه تر لاسه کړي دي. په اسلام آباد کې د هستوګنې په مهال یې د افغانستان د لرغوني تاریخ د میراث د ساتنې د ټولنې سره چې د آغلې نانسي ډوپرې په څیر مشهورو خلکو یې غړیتوب درلود له نېږدې کار کړی دی. همدارنګه اوسمهال په افتخاري ډول، د خورو ورو افغانانو له هغې ټولنې سره همکاري لري چې له هیواد څخه د باندې د هغوي په کلتوري او اړونده ستونزو باندی څیړنې او خدمات ترسره کوي. اړونده لیکنې دا هم وګورئ سرچینې
بېلاروسي ژبه

بېلاروسي ژبه د بېلاروس د دوو رسمي ژبو څخه یوه ده روسې او بېلاروسي. د بېلاروس ژبه د روسي ژبې په څېر د سیریلیک ليکدود سره لیکل شوې او لوستل کیږي. بیلاروس د روسي او اوکرایني ژبو ترڅنګ د ختیځ سلاویکي ژبو په ډله پورې اړه لري. په کلمو کې فشار ګرځنده دی لکه څنګه چې په روسي ژبه کې دی. توري سرچینې ژبې بېلاروس بېلاروسي ژبه
تاتاري ژبه

تاتاري سیریلیک : ، لاتیني ليکدود : ، عربي ليکدود : تاتارچا د تورکي ژبې کورنۍ یوه ژبه ده چې د تاتاريانو له خوا ویل کیږي. تاریخ نن ورځ، تاتار ژبه د ورکې شوې قباچګ ژبو یا د لرغوني ترکي او بلغاریایي ژبو شمال لویدیز څانګه ده. دا ژبه تر ډېره د قفقاز او سلاوي ژبو تر اغېز لاندې ده. جغرافیایي وېش تاتاري ژبه په روسیه ، منځنۍ اسیا او د روسیې د تاتارېستان خپلواکه جمهوریت او همدارنګه قزاقستان کې ویونکي لري. تاتاري ژبه هم د تاتار لږکیو په منځ کې چې په اوکراین ، ترکیه ، پولنډ ، فنلنډ او چین کې ژوند کوي عام ده. برسېره پردې، تاتار د شاوخوا باشقيرانو مورنۍ ژبه ده ، چې ډیری یې د اوفا په ښار کې ژوند کوي. دا د بشری ژبی ویونکي دي چې په تدریجي ډول یې خپله مورنۍ ژبه پریښوده او د تاتارانو سره د یوځای کیدو په پایله کې تاتار ویونکي شول. د روسیې د ۲۰۰۲ کال د سرشمیرنې له مخې، د تاتارستان په جمهوریت کې شاوخوا ۹۴٪ تاتاریان او شاوخوا ۷٪ نور توکمونه چې په دغه جمهوریت کې ژوند کوي، تاتار پېژني. تر ۹۴٪ زیات تاتاریان په تاتار ژبه پوهیږي. تاتاري ژبه ډېرې ژبې لري. لیکنه پخوا د تاتار ژبه په مختلفو الفبا لیکل کېده، خو نن ورځ د دې ژبې لپاره تاتار سیریلیک ليکدود کارول کیږي. پخوا، د اورخون کرښه ، د سکي املا الفبا د عربي رسم الخط څخه د فارسي الفبا پر بنسټ او لاتیني الفبا هم د دې لپاره کارول کیده. تر پورې، تاتارانو خپله ژبه د سکي الفبا په کارولو سره لیکله. له دې وروسته لاتیني لیکنه او بیا سیریلیک لیکنه د دوی د ژبې لپاره عام شوه. نن ورځ، د دې ژبې لپاره د لاتین په بڼه یو بل سکریپټ کارول کیږي، د سیریلیک رسم الخط سره، چې د ترکیې-استانبول الفبا سره ورته دی. د ژبې ځانګړتیاوې د التایک کورنۍ د ترکي څانګې د ټولو ژبو په څیر، تاتار ژبه هم یو تړلی ژبه ده ؛ په دې معنی چې د کلمې اصلي مادې ته له اضافه شوي ضمیمو څخه نوې معنی رامینځته کیږي او کلمې نه کارول کیږي. د کلمو ریښه تاتار - ترکي ده، مګر دې ژبې د ولګا سیند په اوږدو کې د یورالیک ژبو او همدارنګه د عربي ، فارسي او روسیې څخه ډیری اغیزې ترلاسه کړې. د ويوکو بېلګې - هو - نه سلام - سلام دوستانه الوداع مهرباني وکړئ مننه زه بخښنه غواړم - زه - تاسو . هغه - موږ - تاسو - ایشان ملت انګلیسي سرچینې بهرنۍ لینک د تاتار ژبه د ایتونولوګ بایگانیشده کې د تاتار شعر بایگانیشده لخوا آرشیف شوی الگو:کد زبانهای معرفیشده در ایزو ۶۳۹-۳ که حرف اول عنوان بینالمللی آنها حرف است ژبې قزاقي ژبه کزاخي ژبه تاتاريان تاتار تاتارستان
سيريليک ليکدود

سیریلیک ليکدود یا ازبوکا یو الفبا ده چې په یوریشیا کې د ملي ليکدود په توګه په سویل ختیځ او ختیځه اروپا ، قفقاز ، منځنۍ آسیا ، شمالي او ختیځه آسیا کې په بېلابېلو سلاویکي ، تورکي ، منګولیايي او فارسي ژبو هېوادونو کې کارول کیږي. هغه هېوادونه چې سيرليک ليکدود پکې رسمي دی: بېلاروس بوسنيا او هرزه ګوني بلغاريا مقدونيا منګوليا مونتينېګرو سربيت تاجکېستان اوکراين په نهمه پېړۍ کې، د دې خاورې واکمن، سایمن لوی، د خپل پلار ، بوریس اول، د کلتوري او سیاسي دورې په تعقیب، د یو نوي رسم الخط امر وکړ، لومړنی سیریلیک الفبا، چې د پریسلاو په ادبي ښوونځي کې رامینځته شوی و . لومړی د بلغاریا امپراتورۍ او د ګلاګولیټیک الفبا ځای په ځای شو، کوم چې مخکې د سیریل لخوا لیکل شوی و، او مقدس میتودیسټ د ورته پیروانو لخوا رامینځته شوی و چې په بلغاریا کې یې نوی سلاویکي الفبا رامینځته کړې وه. د سیریلیک الفبا کارول په کې په بلغاریا کې رسمي شوي. نوی رسم الخط د الفبا اساس دی چې په مختلفو ژبو کې کارول کیږي، په ځانګړې توګه هغه چې د سلاویک ارتودوکس ریښې لري او غیر سلاویکي ژبې د روسیې ژبې تر اغیز لاندې دي. د پیړیو لپاره، سیریلیک د کاتولیکانو او سلاویک مسلمانانو لخوا کارول کیده. په کې، په یوروشیا کې شاوخوا ملیون خلکو دا د خپلې ملي ژبې رسمي الفبا په توګه کارولې، چې روسیه یې شاوخوا نیمایي جوړوي. د کال د جنورۍ په د اروپایی اتحادیې سره د بلغاریا د یوځای کیدو سره، سیریلیک د لاتین او یونان څخه وروسته د اروپایی اتحادیې دریم رسمي رسم الخط شو. سیریلیک له یوناني یونیسیلیبیک ليکدود څخه اخیستل شوی او د زړې ګلاګولیټیک ژبې لیکونو سره وده شوې ، پشمول د دې ځینې لیکچرونه . دا اضافي توري د زاړه کلیسا سلاویک غږونو لپاره کارول کیږي چې په یوناني کې نه موندل کیږي. دا الفبا د دوه بازنطینی وروڼو، سینټ سیریل او میتودیوس په ویاړ نومول شوی، چې مخکې یې د ګلاګولیټیک الفبا جوړه کړې وه. عصري پوهان پدې باور دي چې سیریلیک د سیریل او میتودیوس د لومړیو شاګردانو په ځانګړي توګه د احرید کلیمینټ لخوا رامینځته شوی او رسمي شوی. د اتلسمې پیړۍ په پیل کې، په روسیه کې کارول شوي سیریلیک الفبا د پیټر لوی لخوا د پام وړ بدلون موندلی و، چې یوازې لویدیځ اروپا ته له خپل ډیپلوماتیک سفر څخه راستون شوی و، چې هغه یې مدني الفبا وبلله او لاتیني الفبا ته یې نږدې کړه. زاړه لرغوني لیکونه او څو لیکونه، دوی پخپله د پیټر لخوا ډیزاین شوي. دې لیکونو د پورتنیو او ټیټو قضیو ترمینځ توپیر رامینځته کړی او لویدیځ ټایپوګرافي هم منل شوې. د اصلاح څخه دمخه فارمونه په ځانګړي توګه په کلیسا سلاوینک او ځینې وختونه حتی په عصري روسیه کې کارول کیږي، په ځانګړې توګه که تاسو غواړئ یو متن د سلاوی یا لرغونی احساس سره وړاندې کړئ. سیریلیک الفبا په روسیي ژبه کې سرچینې بهرنۍ لینک سیریلیک لیکونه لاتیني تورو ته واړوئ په سیریلیک تاجک کې لیکل شوي فارسي متنونه پارسي رسم الخط ته واړوئ د ریانووستی سایټ څخه د روسی الفبا فارسی ویونکو لپاره تدریس د سیریلیک حروفونو طبقه بندي او تلفظ د فارسي ویونکو لپاره د ریانووسټي سایټ څخه د بي بي سي له سایټ څخه په انګلیسي ژبه د روسي الفبا له غږ سره زده کړه
د نړۍ اووه نوي عجايب

نوي اوه عجائبات پرته له کوم اصولي ملاتړ څخه یو پلان و، چې په هغه کې ادعا شوې وه او هڅه شوې وه چې د لرغونې نړۍ اوه عجایب تازه کړي. د دې عجوبو د خپرېدو او شهرت مالومولو او غوره کولو لپاره یوه سروې د سویس - کاناډایي برنارډ ویبر له خوا چمتو شوې او د بنسټ له خوا تنظیم شوې وه ، چې مرکز یې په سویس کې دی او د حکومت له خوا کنټرول کیږي. په نهایت کې ، نوي حیرانتیاوې د کال د جولای په مه په لیزبون کې اعلان شوې. د نیو ونډرز بنسټ ادعا کړې چې له ميلیون څخه ډېرې رایې د انټرنیټ یا تلیفون له لارې اچول شوي. دا د دې حقیقت سره سره و، چې په ټولپوښتنه کې د ډېرو رایو د اچولو مخه نیولو لپاره هیڅ خنډ شتون نه درلود، او لاس انجلس ټایمز دا یقینا غیر ساینسي بللې. د یوټیکا میشته بنسټ ايښودونکي او سی ای او جان زوګبي په وینا ، د نوي ونډرز فاونډیشن سروې په ریکارډ کې لویه سروې ده. غوره شوي په کې، نامتو اثار د نوي اوه حیرانتیا په توګه وټاکل شول. په دې کارونو کې شامل دي چيچن اېتزا په مکسیکو کې په برازیل کې د مسیح مجسمه په ایټالیا کې کولوزیم په چین کې د چین لوی دېوال ماچو پچو په پیرو کې په اردن کې د پیترا لرغونی ښار تاج محل په هند کې سرچینې د ويکيپېډيا مرسته کوونکي، د نړۍ نوي اووه عجائبات ، د مارچ ته رسېدلي
تورکي ژبې

د تورکي ژبې ويوکی په لاندې نومونو باندې اطلاق کېدای شي: د تورکي ژبې کورنۍ د استانبول ترکي ژبه په ترکیه کې عامه ژبه اذربایجاني ترکي ژبه تورکي ژبې ترکيه ژبه ژبې استانبول اسلامبول
لوګزامبورګي ژبه

د لوګزامبورګ ژبه هالنډي ژبه: : الماني:فرانسوي: یوه ژبه ده چې عموماً یوازې د لوګزامبورګ په هېواد کې کارول کیږي. په ټوله نړۍ کې شاوخوا خلک په دې ژبه خبرې کوي. الفبا د لوګزامبورګ الفبا د لاتیني الفبا څخه توري او درې بدل شوي توري لري. لغتونه د لوګزامبورګ ژبه یوه مروجه الماني ژبه ده په کوم کې چې ډېری فرانسوي کلمې موندل کيږي او ډېری یې د لوګزامبورګ هېواد او د فرانسې، المان او بېلجیم په ځینو سرحدي سیمو کې ویل کیږي. دا ژبه د فرانسې د الاساس سیمې ژبې ته ډېره ورته ده. په لوګزامبورګ کې عام جملې . هو. .نه. امکان لری. . سلام. سهار په خیر. . ماسپښين په خير. . ماښام په خیر. خدای په امان. مننه. ولې . زه نه پوهیږم. . زه نه پوهیږم. یا وبښئ ؟ تاسو انګرېزي خبرې کولای شی؟ ستا نوم څه دی؟ ؟ څنګه یې؟ کور . زه. زما مال . هغه سره . ماشوم. کچالو. سرچینې
قصاص

په اسلامي فقه کې غچ اخیستل: یوه قانوني ټاکل شوې سزا ده چې مرتکب ته یې د هغه په څیر سزا ورکول کیږي. د انتقام ژبی تعریف په عربي ژبه کې انتقام مطلق مساوات او تعقیب دی. او د هغه نخښې له پرې كولو څخه انتقام اخيستل كيږي، چې د هغه تعقيب كوي او له هغه څخه كيسه ليكونكي، ځكه چې د نخښو، خبرونو او د شعر د پرې كولو اثر لري، نو داسې ده، لكه قاتل د قتل لاره خپله كړه. په هغه کې یې خپل نخښه پرې کړه، او په هغه کې یې په خپله لاره روان شو، او له دې څخه د الله سبحانه وتعالی قول دی نو دوی په کیسه کې خپلو نښو ته راستانه شول سورت الکهف او د قطع کولو لپاره ورته ویل شوي دي. هغه څه چې د دوی په منځ کې دي پرې کړي، او له هغه څخه یې غچ اخیستی، ځکه چې هغه به هغه د هغه زخم په څیر زخم کړي، یا به یې هغه ووژني، او ویل کیږي چې حاکم له فلان څخه جلا کړ. او هغه یې له منځه یوړ، نو هغه یې اطاعت وکړ، یعنی له هغه څخه یې غچ واخیست.
جعفر قبیله

جعفر نسلاً مياڼي پښتانه دي او د سليمان غره د درګ په شنه او زرغونه ناوه کې ژوند کوي. ويل کېږي چې وروسته يو شمېر نور پښتانه په ځانګړي توګه شېراڼي او ترين هم دلته راغلي او له دغې قبيلې سره يو ځای شوي دي. نسب د کال ۱۹۰۱م د سر شمېرنې په يوه رپورټ کې ددغې قبيلې د نسل او نسبي ناغ په اړه داسې ليکل شوي دي: جعفر يوه کوچنۍ قبيله او د ږوب ضلعې د موسی خېلو په تحصيل کې ژوند کوي. د علم اللانساب د پوهانو د وينا مطابق جعفر د مياڼي چې د ترين، شېراڼي او بړيڅ ورور دی اولاد دی، مياڼي اوس هم يوه لويه قبيله ده او له کندهار تر کوهاټ پورې خوره وره پرته ده، بهرحال داسې نخښې شته چې دغو خلګو يو شمېر نور خلګ هم جذب کړي وي. جعفر له لوڼي قبیلې سره هم نږدې نسلي تړون لري. څانګې دغه کوچنۍ قبيله وروسته په دريو نورو څانګو یا خېلونو خرزڼي، اومراڼي او اسپاڼي تقسيم شوې ده. ژبه د جعفرو ژبه جعغرکي ده چي د څو ژبو له ګډ امتزاج څخه جوړه ده البته له کورونو دباندې زیاتره وخت جعفران په پښتو ژبه خبرې کوي۔
مولان (۱۹۹۸ فلم)

مولان د ۱۹۹۸ امریکایی انیمیشن میوزیکل ساہسک فلم دی چې د والټ ډيسني فیچر انیمیشن لخوا د والټ ډيسني پیکچرز لپاره تولید شوی. دا د هوا مولان د چینایي افسانې پر بنسټ والړ دی، او د ډيسني ۳۶م انیمیشن ځانګړتیا وه. قیصه د فا کورنۍ یوازینی ماشوم، تومبای مولان، د یوې چینايي نجلۍ د خوښې ناوې په توګه د دودیزې دندې په ترسره کولو کې پاتې راغلی. کله چې امپراتورۍ له هرې کورنۍ څخه یو سړی د یرغلګرو هونس سره د مبارزې لپاره راټولوي، مولان د خپل پلار څخه ویره لري، چې یو معزز تجربه کونکی دی، نور د جګړې لپاره چمتو نه دی او د هغه ځای کې یوځای کیږي، د جعلي زوی فا پینګ په څیر مخ په وړاندې کوي. پلرونه د قوي ډبرې ډریگن د هغې جادو ساتونکي په توګه نوموي، مګر یوازې لیواله ماشوم ډریگن موشو په حقیقت کې ځي. پینګ د جنرال لی زوی کپتان فا لی روزنیز واحد ته ګمارل شوی. هغه د بزګرانو د ګمارلو په چمتو کولو کې یو حیرانونکی دنده ترسره کوي، بیا هم یوازې مشو او د کریکټ نیکمرغه انا مولان ته د منډرین مشاور منفي راپور ورکړ. کله چې مخ ته ورسیدل، هون لا دمخه منظم لښکر له منځه یوړل. اوس نوی شرکت باید چین وژغوري یا په عزت سره مړ شي. سرچینې بهرنۍ اړیکې امریکایی فلمونه انیمیشن فلمونه
پولينډي ژبه

پولينډي يا انګريزي: د پولينډ رسمي ژبه ده . دا ژبه د اندو-اروپايي ژبو یوه ډله او د سلاویکي ژبو فرعي څانګه ده . پولينډي د لوېدیځ سلاویک ژبو له څانګې يوه ژبه ده. د دې ژبې د ویونکو شمېر په پولينډ کې له . ميلیونو څخه ډېر او په نړۍ کې وګړي دي. د لغتونو بېلګه موسمونه ځایونه فونولوژي وينګ غږونه مرستندوی توري اړوندې پوښتنې پولنډي الفبا پولينډي وګړي د پولنډي لاسلیک ژبه سلسیا ژبه لاکي ژبې پولنډي ويکيپېډيا سرچینې ژبې د لويديځ سلاوي ژبې سلاويکي ژبې پولينډ پولنډ پوليش
والوني ژبه

والوني ژبه د رومي ژبو له څانگې څخه یوه اندو - اروپايي ژبه ده ، چې په فرانسه او بلجیم کې د شاوخوا خلکو له خوا ویل کیږي. دا ژبه یو له لومړنیو ژبو څخه ګڼل کیږي. د ويناوالو اصلي سیمه يې په بلجیم کې د والون سیمه ده. که څه هم د دې ژبې د وجود لومړۍ نښې له اتمې څخه تر دولسمې مېلادي پېړۍ پورې ځي، خو د والوني ژبه اصطلاح د لومړي ځل لپاره په تاريخي متنونو کې ليدل شوې ده. له دې مخکې، والوني ژبه هم د رومي ژبې په نوم یادیدل . دې ژبې د اوولسمې پېړۍ له پيله د دې ژبې ادبيات ليکلې بڼه لري، تر دې دمخه کوم ليکل متن نه لري. سرچینې ژبې والون رومي ژپ
اويېل ژبې

اويېل ژبې فرانسوي: کې د ژبې یوه ډله ده چې فرانسوي او د هغې نږدې خپلوانې ژبې پکې شاملې دي چې په شمالي فرانسه ، سویلي بلجیم او د چینل ټاپوګانو کې ویل کیږي. سرچینې الماني ويکيپېډيا ژبې فرانسوي اويېل ژبې
رومانسي ژبه

رومانسي ژبه رومانسي: د آلمان ، فرانسوي او اېټالوي ژبو ترڅنګ د سویس د څلورو رسمي ژبو څخه یوه ده. رومانسي ژبه د ایټالوي ژبو د کورنۍ له ژبو څخه ده او د - ژبو په څانګې پورې اړه لري. ژبپوهان په دې سیمه کې د رومیانو اوسیدونکي لاتیني ژبه چې دوی په لرغوني روم کې خبرې کولې د دې ژبې مور ګڼي. البته، دا ژبه د ایټالوي ژبې د کورنۍ د نورو ژبو سره تړاو لري، لکه فرانسوي ، لومبارډي ، او اوکسیتان . په سویس کې د په سرشمېرنه کې، دا د ګراوبونډن ګریسون د کانټون د اوسېدونکو له خوا د خورا رواني ژبې په توګه غوره شوې. سرچینې ژبې رومانس ژبه رومي ژبې اېټال لاتيني ژبې فرانسوي ژبه اېټالوي ژبه
سارډيني ژبه

سارډیني ژبه د روم د اصلي ژبو څخه یوه ده او د ایټالیا د سارډینیا ټاپو د خلکو اصلي او مورنۍ ژبه ده. ژبې ايټاليوي ژبه اې راونډا رومانسي فرانسوي ژبه هسپا پرتګالي ژبه
خراساني تورکي ژبه

دخراسان تورکي ژبه د یو ډول ترکي ژبې نوم دی چې د خراسان د ترکانو له خوا ویل کیږي. دا ژبه د شمالي خراسان، رضوي خراسان په ځینو سیمو او د سمنان ولایت په شمال کې ناردینو د ګلستان د شاوخوا سیمو ښه نوم دی کې ویل کیږي. د یونیسکو د وروستي اټکل له مخې په ایران کې د دغې ژبې د ویونکو شمیر ۲۰۰ زرو ته راټیټ شوی دی. شاه ليد په خراسان کې د ترکانو د شتون په اړه بېلابېل اقوال شته. ایوانوف د خراسان ترکان د هغو ترکي یرغلګرو پاتې شوني ګڼلي چې په دریمه پیړۍ کې یې له ترکستان څخه پر خراسان برید وکړ. فاري او سیدلي په ایران کې د اسلام له راتګ مخکې په خراسان او ترانش کې د ترکانو شتون تاریخ ته منسوب کړی دی. د هجري پېړۍ په لومړیو جغرافیایي منابعو کې هم د لوی خراسان په سیمو کې د خلجی ترکانو د شتون په اړه مواد شته. د جوهانسن په وینا په ایران کې زیاتره ترکان د سلجوقیانو مخالفان دي. سلجوقيان د غزا له قومونو څخه وو او د خراسان ترکان د همدغو غازي ترکانو له پاتې شونو څخه ګڼل کېږي جغرافيايي سيمه خراساني ترکي ژبه د خراسان ولایت د جوغتۍ ښار ، جوین ښار، خوشاب ښار، کلات ښار ، او د خراسان ولایت د رضوي ښار د نیشابور ښار په سرویلات او د شمالي خراسان ولایت د اسفرین ښار بام او صفي آباد برخو کې حاکمه ژبه ده. دا ژبه په بوجنورډ او شیروان کې هم ډیری ویونکي لري. دا ژبه د سمنان ولایت په شمال کې د کالپوش په سیمه کې مختلفې ژبې لري، چې تر ټولو پخوانۍ یې ناردین دی. دغه راز د شمالي خراسان ولايت په فروج ، ماني او سملغان او د خراسان ولايت د قوچان ، دراز ، فيروز ښار ، نيشابور او شهرګ په سيمو کې هم غږ لري، رضوي غږ لري. د ورکېدو وېره د یونیسکو سازمان د نړۍ له خطر سره مخامخ یا متروکه ژبو یو اتلس چمتو کړی چې د ګوګل نقشې په مرسته انلاین لیدل کیدی شي. په دغه نوملړ کې د ایران هېواد ۲۵ له خطر سره مخامخې ژبې ښودل شوي، چې خراساني ترکي یوه له دغو ژبو څخه ده او د زیانمنې ژبې په توګه یادېږي. وينګ د امریکایی پروفیسور ګیرنوټ وینډفور په وینا، خراسانی ترکیه په شپږو ژبو ویشل شوې ده: ۱- د خراسان په شمال لويديځ کې د بوجنوردي ژبه ۲- په شمالي خراسان کې د ګوچاني ژبه ۳- د خراسان په شمال ختیځ کې د مشهد د ګوجګي ژبه ٤- د سلطان آباد سبزوارې لهجې جنوبي خراسان ترکي: دا له ژبپوهنې پلوه د ازري او ترکمن ژبو تر منځ پوله لري، خو د دواړو ژبو له جملې څخه نه ګڼل کېږي. ۵- د نیشابور پورتنۍ خرو ژبه د خراسان سویل ختیځ ترکي ۶- د مانه په دره او سملغان کې د لنګر ژبه سربیره پردې، په یوه بله کټګورۍ کې، د آلمان د ګوتینګن پوهنتون د ترکيې د مطالعاتو د څانګې د مشر، پروفیسور ګیرارډ ډورفر د نظر له مخې، خراساني ترکیه په دریو سیمه ایزو ژبو ویشل شوې ده: . لويديځ بولۍ: بوجنورد او لاندې کلي . شرقي ژبي: شيروان، فروج، قوچان، درګز، کلات او لاندې کلي . سویلي ژبي: نیشابور، خارو علیا، سروولایت او ماتحت کلي ډلبندي خراساني ترکي د اوغز ژبې له کورنۍ سره تړاو لري. په دې ډله کې اذربایجاني ترکي، استانبول ترکي ، ګګوز ژبه، ترکمن ژبه، سالار ژبه او قشقايي ترکي هم شامل دي. اړوندې پوښتنې د خراسان ترکان شمالي خراسان ولایت سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۴ مرداد ۱۳۸۹. د ايران ژبې
مولداويايي ژب

مالداویایي ژبه په رومانیایي او مالداویان کې: د رومانیايي ژبې بل نوم دی، چې د مالدووا هېواد رسمي ژبه ده. د مولداوی ژبې د ویلو طریقه د شمال ختیځ رومانیا د خلکو خبرې ژبې ته نږدې ده. او دواړه هیوادونه یو معیاري ادبي ليکلې ژبه کاروي چې په سیریلیک ليکدود کې لیکل شوي. مولدووان هم د ترانسنستریا خودمختاره سیمې یوه له رسمي ژبو څخه ده. انځورتون سرچینې
مولداويايي ژبه

مالداویایي ژبه په رومانیایي او مالداویان کې: د رومانیايي ژبې بل نوم دی، چې د مالدووا هېواد رسمي ژبه ده. د مولداوی ژبې د ویلو طریقه د شمال ختیځ رومانیا د خلکو خبرې ژبې ته نږدې ده. او دواړه هېوادونه یو معیاري ادبي ليکلې ژبه کاروي چې په سیریلیک ليکدود کې لیکل شوي. مولدووان هم د ترانسنستریا خودمختاره سیمې یوه له رسمي ژبو څخه ده. انځورتون سرچینې
د هېوادونو د اسعارو نومونه

دنړۍ پولي واحدونه دنړۍ دپيسو نومونه افغانستان افغانۍ ارجنټینا پزو آذربایجان منات آیرلینډ یورو جنوبي افریکا راند آلبانیا لیک جرمني یورو انګولا کوانزا انګولا ډالر اتریش یورو ایتوپیا بیرر اردن دینار ارمنستان دررم ایریتیریا ناکفا ازبکستان سوم ا ستونیا یورو استرالیا ډالر اسرائیل شیکیل اکوادور ډالر الجزایر دینار السلوادور ډالر اندونیشیا روپیه اوکراین ګریونا امریکا ډالر ایټالیا یورو ایران ریال تومان آیسلینډ کورونا بحرین دینار برازیل ریال برو نای ډالر بریتانیا پونډ بیلا روس روبل بلجیم یورو بلغاریا لو بنګله دیش ټاکا بوتسوانا پولا بورکینا فاسو فرانک بورونډوی فرانک بوسنیا مارک بولیویا بولیویانو پاپوا نیوګیني کینا بوتان نیګو لتروم پاکستان روپیه پرتګال یورو پورتوریکو ډالر پورو پیرو سول تاجیکستان ساماني تانزانیا شیلینګ تایلینډ بات ترکمنستان منات ترکیه لېره تایوان ډالر تونس دینار جاپان ین جنوبي قبرس یورو جنوبي کوریا وون چیک جمهوریت کرون چاد فرانک چین یوان دنمارک کرون روسیه روبل رومانیا لئو زمبیا کواچا زیمابوي ډالر سریلانکا روپیه سینګاپور ډالر سینیګال فرانک سویډن کرون سویس سویزرلینډ فرانک سوډان پونډ سورینام ډالر سوریه لېره سومالیا شیلینګ سیرالیون لئون سربیا دینار سعودي عرب ریال شمالی قبرس لېره شمالي کوریا وون عربي متحده امارات درهم عمان ریال عراق دینار فرانسه یورو فلسطین شیکیل فنلینډ یورو فیجي ډالر فلیپین پزو قبرس یورو فلیپین پزو قرغیزستان سوم قزا قستان تنګه قطر ریال کانګو فرانک کمبودیا ریال کانا ډا ډالر کروشیا کونا کیوباپزو کویټ دینار لبنانلېره لیبیا دینار لتوانیا یورو مالدیو روفیه ملیشیا رینګیټ مراکش درهم مسیدونیا مقدونیه ریال مصر پونډ مغولستان توګروګ مکسیکو پزو موریتانیا اوقنیه میانمار کیات نامیبیا ډالر نیپال روپیه ناروي کرون نایجیریا فرانک نیکاراګوا کوردوبا نیوزیلینډ ډالر وینزویلا بولیدار ویتنام دانګ هالینډ یورو هسپانیه یورو هند روپیه هاندوراس لمپیرا
ياکوتي ژبه

روسیه. یاکوتي ژبه یا سخا په یاکوتي کې: ، تلفظ: د تورکي ژبې د کورنۍ یوه ژبه ده چې د روسیې د فدراسیون په سایبریا سیمه کې د یاقوتستانياکوتيا يا سخا جمهوريت کې د ویونکو سره مشهوره ده. دا ژبه خورا له خطر سره مخ ده. په یاکوتي ژبه کې د پور کلمې په یاکوتي ژبه کې تر ۲۵۰۰ زیات منګولیايي کلمې او لږ شمېر فارسي او پښتو کلمې موندل شوي دي. د پارسي ژبې ځینې پورونه په سایبریا کې موندل شوي، د بېلګې په توګه، د فارسي ژبې خدا او چای د جنوبي سایبریا په تورکي ژبو لکه یاکوتي ژبه کې موندل کیږي چې البته د خدا کلمه بيا له پښتو ژبې د خاوند او خدای له نومونو څخه فارسي ژبې ته لېږدېدلې او اره ريښه يې پښتو ده. . ډلبندي ياکوتي د تورکي ژبو د کورنۍ د شمالي څانګو څخه یوه ژبه ده. په دې کورنۍ کې د شور ، تووان او دولګان ژبې هم شته. وينګ سورونه سرچینې انګلیسي ویکیپیډیا. ژبې تورکي ژبې ترکي ژبې ياکوتي ياکوتيست ياقوتست سخا جمهوريت روسيه روسي فدراسو
شوري ژبه

شوري ژبه د تورکيې اصلي ژبه ده ، چې د سايبريا په جنوب لوېديځ کې د کيمروو په ولايت کې د ماونټ شور په نوم سيمه کې د خلکو له خوا ويل کيږي. که څه هم په دې سیمه کې د ټولو قومونو نفوس له څخه زیات دی. اوس مهال ټول شوراګانې په شور ژبه خبرې نه کوي، ځکه چې دغه ژبه له ۱۹۳۰ څخه تر ۱۹۹۰ کلونو راهيسې د زوال په حال کې ده. په دې دوره کې يوازې په شور ژبه خبرې کېدلې، په دې ژبه څه نه ليکل کېدل او نه هم دا ژبه په ښوونځيو کې ښوول کېده. په هرصورت، د شوروي اتحاد له ړنګېدو سره د شور ژبه بیا راژوندي شوه. اوس، دا ژبه په نووکوزنیتسک کې تدریس کیږي. د خپلو ګاونډيو ژبو په څېر، شور ژبه د منګولیا او روسي ژبو څخه ډېری کلمې پور اخیستې دي. د دې ژبې دوه مهمې ژبې مراسو او کنډوما دي، دا قاموسونه په دره کې د سیندونو په نوم نومول شوي چېرې چې دا خبرې کیږي. د شور ژبه هره ژبه څو فرعي ژبي لري. د میرسو ژبي د شور ژبې د ادبي بڼه استازیتوب کوي، په ۱۹۳۰ او ۱۹۸۰ کلونو کې، کله چې د دې ژبې په لیکل شوي تاریخ کې له پنځوسو کلونو ناکامۍ وروسته د شور ژبې لیکل شوې بڼه راژوندۍ شوه. په هرصورت، د کنډوما ژبه هم منل شوې ده. سور ژبه لومړی په سیریلیک الفبا کې لیکل شوې وه چې د پیړۍ په مینځ کې د روسیې د ارتودوکس کلیسا د مشنریانو لخوا رامینځته شوې. د ډیرو بدلونونو وروسته، د سور ژبې عصري بڼه د سیریلیک الفبا په بله بدله شوې بڼه لیکل شوې. په ۲۰۰۵ کال کې د شور ژبې د مخ پر ځوړ حالت د روښانه کولو په موخه، ګینادي کوستیکاکو د ژبې د شعرونو یو کتاب خپور کړ چې نوم یې زه د شور ژبې وروستی شعر یم. مورفولوژي او نحو ضمیرونه شور ژبه اووه شخصي ضمیرونه لري: ليکدود تاریخ د شلمې پېړۍ نه مخکې د شور ژبه نا ليکل شوې وه. په کې، ارتودوکس مشنریانو د سیریلیک الفبا جوړولو لپاره خپله لومړۍ هڅه وکړه. د مشنریانو د ټولو هڅو سره سره، د شوراګانو په منځ کې د سواد کچه خورا ورو ورو لوړه شوه، د شلمې پیړۍ په پیل کې د شوراګانو یوازې ٪ سواد درلود. د ساحل لیکل شوې ژبه په کې خپل طلایی دوره درلوده. په کې، د سیریلیک پر بنسټ د مالګې الفبا د جوړولو لپاره دویمه هڅه وشوه. په - کې، سیسپیاکوف د لاتیني الفبا پر بنسټ یو پرائمر لیکلی او خپور کړی. که څه هم دا زده کړه پیچلې کړې؛ د پایلې په توګه، په کې، ورته لیکوال جورج بوبسکین سره یوځای د سیریلیک الفبا پر بنسټ یو نوی پرائمر جوړ کړ، چې څو نسخې یې په راتلونکو کلونو کې خپرې شوې. مذهبي الفبا لومړی کتاب چې په شور ژبه لیکل شوی په ۱۸۸۵ کال کې خپور شو. په دې کتاب کې بدل شوي روسي الفبا کارول شوي د ، ، ، او په شمول د ځینې اضافي تورو ، او سره. په کې، یو رسمي الفبا تصویب شو، کوم چې د روسیې الفبا د او په ګډون د ځینې اضافي تورو ، ، ، او سره و. لاتیني الفبا په کې، د ساحل ژبې لپاره یو لاتیني الفبا جوړ شو: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، د . د لیک ترتیب وروسته د شوروي اتحاد له خوا د نورو ژبو الفبا سره تطبیق شو، د خط د په ځای بدل شو، او د لیک کم شو. عصري الفبا په کې، سیریلیک الفبا د لاتیني الفبا ځای په ځای کړ. دا الفبا د څو اضافي تورو سره روسي توري کاروي ، ، او . په کې د اصالحاتو وروسته، دا اوسنۍ بڼه ته ورسیده: ، ، ، ، ، ، . د شور ژبې د الفبا پرتله کول سرچینې ژبې التايي ژبې تورکي ژبې تورکي سايبېريايي ژبې
تووايي ژبه

تووايي ژبه یوه له تورکي ژبو څخه ده چې په روسیه ، چین او منګولیا کې شاوخوا دوه سوه اویا زره ویونکي لري. دې ژبې ډیری کلمې د منګولیا او په دې وروستیو کې له روسیې څخه اخیستې دي. په منګولیا او چین کې تووي ژبې په بشپړه توګه توپیر لري. دا ژبه ډېره زیان منونکې ده او د مړينې له خطر سره مخامخ ده. سرچینې ژبې تورکي ژبې ساي منګوليا چي مغولستان روسيه
دولګان

دولګان د ایران د خوزستان ولایت د مسجد سلیمان ولسوالۍ د اندیکا د څانګې یو کلی دی. نفوس دا کلی د ابزدان په ولسوالۍ کې موقعیت لري او د ایران د احصایې مرکز په کې د سرشمېرنې له مخې، نفوس یې تنه کورنۍ وو. سرچینې نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵. درگاه ملی آمار ایران. بایگانیشده از اصلی در ۱ ژانویه ۲۰۱۳. دریافتشده در ۱ ژانویه ۲۰۱۳..-- .-:.-- :.-- .-::::.-- .-- :..-.--..--: . -:-:.-- .-- .-- .-- :..---.----..--: . -:-:.-- .-- :..---.----..--: . -:-:.-- .-- .-- .-- .-- .-- .-- .-- -: . -:-:.-- .-.-- .-:.-- .- .-- .- -: :.-- .--:-:.-- .---:.-- .-.-- .-.-- .--:.-- .--.-- .----:..-- .--.-- .----:.
اوداچنايا کنده

د اوداچنایا کنده د الماسو کان دی چې د روسیې په یاکوتیا جمهوریت کې موقعیت لري. د دې کندې ژوروالی شاوخوا متره دی او دا دریم لوی خلاص کندې کان دی. دا کان په ۱۹۵۵ کال کې کشف شو او د دې کان خاوندانو پلان درلود چې په ۲۰۱۰ کال کې د دغه کان د استخراج مخه ونیسي. د الماس دغه کان د الروزا په شرکت پورې اړه لري. سرچینې د ويکيپېډيا ونډې اخیستونکي، پایپ، ويکيپېډيا، وړيا انسايکلوپيډيا، د جولای ، ته رسېدلی. ياکوتيا جمهوريت روسيه شوروي اتحاد ياکوتي ژبه ياکوتيا الماس
الروسا

الروسا په روسي ژبه: کې د روسیې د الماسو کان کیندنې شرکت دی ، چې د فبروري په ، کې تاسیس شوی او اوس مهال په نړۍ کې د الماسو ترټولو لوی تولیدونکي په توګه پېژندل کیږي. د الروسا شرکت د الماسو د اکتشاف، استخراج، تولید او خرڅلاو په برخه کې فعالیت کوي. د دې شرکت د عملیاتو اصلي برخه د یاکوتيا جمهوریت په یاکوتسک سیمه کې موقعیت لري. د الروسا مرکزي دفتر په میرني، یاکوتیا ، او همدارنګه په مسکو کې موقعیت لري. د دې شرکت د ونډو یوه برخه د مسکو سټاک ایکسچینج کې پلورل کیږي. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۱ مارس ۲۰۱۳. بهرنۍ لینک رسمي ویب پاڼه
قاشقايي ديلي ژبه

قشقايي ژبه د تورکي ژبې د کورنۍ د جنوبي اوغز څانګې څخه يوه ژبه ده چې قشقيان پرې خبرې کوي. کوولسکي دغه ژبه خراساني تورکي او آذربایجاني تورکي ته تر ټولو نږدې ژبه ګڼلې ده. دا موضوع د انی ماري وانګابین او ګیرارډ ډویرفر له خوا په بېلابېلو لارو بیان شوې، مګر څوک و ه. مینګس دا ژبه د عثماني تورکي ژبې سره ډېره ورته ګڼي. په قشقايي کې د او د پی توري توري دي. شتون لري. د فارسۍ ژبې اغېز د قشقايي په لغتونو کې څرګند دی، په هغو متنونو کې چې دفرز آباد او د هغه د ملګرو له خوا راټول شوي دي، ډیری عربي اغیزې لیدل کیدی شي. دولتي او نظامي کلمې لکه قنسل ، پیکان او شاه په دې ژبه کې د فارسي په پرتله زیاتې راغلې دي. دیني لغت اکثره عربي ریښې لري، خو له فارسي څخه دې ژبې ته داخل شوی او د فارسي ځانګړنې یې ساتلي دي. طبي لغتونه هم د فارسي تر اغیز لاندې دي، لکه ناروغ ، درد او درمل . د ويناوالو شمېر په کې، د قشقايي ژبې د ویونکو شمیر شاوخوا اټکل کړی. په کې، د کانګرس کتابتون شاوخوا نیم ملیون د قشقايي ویناوالو اټکل وکړ. د ایران د احصایې ادارې په ۲۰۰۷ کال کې د کوچیانو د نفوسو په وروستۍ سرشمیرنه کې، د کوچیرو د قشقیس نفوس په فارس، بوشهر، اصفهان، چهارمحل او باختری ولایتونو کې ۱۱۲ زره ۴۳۰ تنه اټکل شوی و. د يوې څيړنې له مخې په فيروز آباد کې د قشقې خلک د هر عمر خلک خپله مورنۍ ژبه په دوستانه او په کورنۍ کې کاروي، خو په شيراز کې تر شل کلنۍ کم عمره ترکي ژبي کورنۍ د خپلې مورنۍ ژبې کارولو ته ډېره لېوالتيا نه لري. په شیراز کې، په مختلفو سیمو کې، حاکمه ژبه فارسي ده، او په غیر رسمي حالاتو کې، مورنۍ ژبه کارول کیږي، په داسې حال کې چې په فیروز آباد کې، ترکي په ورته شرایطو کې غوره کیږي. په شيراز کې ترکي ژبه د فارسي تر اغېز لاندې ده او قشقايي ژبه ورو ورو د ځوانانو په منځ کې له لاسه ورکوي. د ویناوالو سيمه ۲- د چهارمحل او باختري ولايت د ښارونو په شمول: شهرکيان ، تګانک ، بن ، برده ، سمن ، هوره ، يان چشمه ، سيفيدشت ، فريدنبه ، بيلداجي ، سودجان ، جنقان او نقنح . ۳- د اصفهان په ولایت کې د زرینشهر ، چادګان ، سیمیرام ، دران ، دهغان ، فتح آباد او شهرزاده ښارونه شامل دي. ۴- د خوزستان ولایت د هفتل ښار په شمول ۵- د کوهګیلویه او بویر احمد ولایتونه د ګچسران ښار په شمول ۶- د دشتستان په شمول د بوشهر ولایت د قشقايي څو متلونه ؤزؤنگه بیر ایگنه وور، اؤزگهیه بیر جوالدوز. ائوینگی تمیس ساخلا قوناق گلر، اؤزؤنگؤ تمیس ساخلا اؤلؤم گلر ایتین یولداش لومړی؛ چوماغی یلدن یاری قیمه. آیش وختینده چلاقام؛ ییَنده قلچماق بیچک اوز ساپین کسمیز. تات گچیسینینگ گارخیمچلیگ ارگنیر. تری استی نی ګوره یمس. توتنگ شورفه قرده تنفه. خروسونگ قیراغینه اینا نوم، تلکینینگ اندینا. خوشاشت ادم، قاضي قاپسینا ګیدمس. اړوندې پوښتنې قشقايي قوم تورکي ژبې په ایران کې عامې ژبې د قشقايي قبیلې پايليکونه سرچینې او توضیحات آی سودا، د قاشقايي د ترکي شعرونو ټولګه، د محسن راجایپناه قرخیلو، رهګوشه خپرندویه کور، شیراز: ۲۰۰۱. فرهنګ معین ، امیر کبیر خپرندویه ټولنه، ۱۳۷۵ ل حسینآبادی، سیاوش. د قاشقايي ترکي ژبي تدریجي زوال ډیلیکولوژي او : حسینآبادی، سیاوش. حسینآبادی، سیاوش. د نامعلوم پیرامیټر څخه ماه پریښودل مرسته ژبې د ايران ژبې
اوغوز ژبې

د اوغوز ژبې د تورکي ژبې د کورنۍ یوه له فرعي څانګو څخه ده. په نړۍ کې له ملیون څخه ډیر خلک په اوغز ژبه خبرې کوي. د دې ژبې د ویلو لړۍ له بالکان څخه تر منځنۍ اسیا پورې ده. د اوغز کلمه د غاز ترکانو ته اشاره کوي. د ژبپوهنې ځانګړتیاوې د اوغز ژبې ګډې ځانګړنې لري، چې ژبپوهان د همدې ځانګړنو پر بنسټ دغه ژبې په همدې کټګورۍ کې اچوي. د دغو ځانګړنو څخه ځینې یې د نورو ترکي ژبو سره شریک دي، مګر ځینې یې د اوغز ژبو لپاره ځانګړي دي. محمود کاشغري ، د یوولسمې پېړۍ د تورکي ژبپوهنې، په خپلو اثارو کې ویلي دي چې د اوغوز ژبه د ټولو تورکي ژبو تر ټولو ساده ژبه ده. ډلبندي د اوغز ژبې د جغرافيې او ګډو ځانګړتياوو له مخې په دريو برخو وېشل شوي دي. بولډې ژبې اوس هم ویل کیږي. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۳ مرداد ۱۳۸۹. ژبې
ګاګاوزي ژبه

ګاګوز ژبه د یو لړ ترکي ژبو نوم دی چې د گاګوز د خلکو یا په رسمي ډول په ګاګوزیا ، مولداويا کې خبرې کوي. دا ژبه له دوو ژبو څخه جوړه ده، ګګوزي بلغاریاني او ګګوزي بهري. روملي ترکي ژبه د ګګوز ژبې څخه جلا ژبه ده. الفبا په اصل کې، د ګاګوز الفبا د یوناني الفبا سره ورته وه، کوم چې د په پیل کې سیریلیک الفبا ته بدل شو. د ګاګوز الفبا هغه الفبا ده چې لاتیني بنسټ لري او په حقیقت کې د ترکي الفبا ده چې د توري اضافه کولو سره چې د اذربایجان په الفبا کې د په څیر ورته غږ لري او دی. سیریلیک الفبا سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۴ مرداد ۱۳۸۹. ژبې
روملي ژبه

روملي ژبه په انګريزي : يوه تورکي ژبه ده چې د بالکان تورکي په نوم هم پېژندل کیږي د استانبولي تورکي ژبې یو ډول دی چې زیاتره په اروپا کې د یونان ، ترکیې او د مقدونیې په جمهوریت کې د کمانوو او بیتولا په ښارونو کې ویل کیږي. دا ژبه د استانبول ترکي او گاګوز څخه توپیر لري که څه هم دوی د ورته اوغز ژبې ډلې پورې اړه لري. په کې، توکمپوهانو د دې ژبې د ویونکو شمیر اټکل کړ. سرچینې ژبې تورکي ژبې ترکيه استانبول استانبولي
پچنګي ژبه

پیچنګي ژبه یوه ورکه شوې تورکي ژبه ده چې په ختیځه اروپا کې د پیچنګ وګړو له خوا ویل کېده. دا ژبه د اوغوزي ژبو سره ډېره ورته ده، مګر ضعیف اسنادو او د یوې ډلې نشتوالی چې په دې ژبه خبرې وکړي، د دې سبب ګرځېدلي چې ژبپوهان په ورته کټګورۍ دا ژبه نشي ځای په ځای کولای ، البته، ډېری ماهرین دا ژبه د اوغوز ژبو په ډله شمېري. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۴ مرداد ۱۳۸۹. ژبې
پېچنګي ژبه

پیچنګي ژبه یوه ورکه شوې تورکي ژبه ده چې په ختیځه اروپا کې د پیچنګ وګړو له خوا ویل کېده. دا ژبه د اوغوزي ژبو سره ډېره ورته ده، مګر ضعیف اسنادو او د یوې ډلې نشتوالی چې په دې ژبه خبرې وکړي، د دې سبب ګرځېدلي چې ژبپوهان په ورته کټګورۍ دا ژبه نشي ځای په ځای کولای ، البته، ډېری ماهرین دا ژبه د اوغوز ژبو په ډله شمېري. سرچینې مشارکتکنندگان ویکیپدیا. . در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۲۴ مرداد ۱۳۸۹. ژبې
افشاري ژبه

افشاري ژبه د آذربایجاني تورکي ژبې یوه څانګه ده چې په ایران اذربایجان جمهوریت ترکیه سوریه او د افغانستان په ځینو برخو کې عام ده . چې تر ډېره د اذربایجان تورکي ژبي په نامه یادېږي چې د نورو ژبو په څېر د نورو تورکي ژبو په منځ کې موندل کېږي. سرچینې اړوندې پوښتنې افشاریان ايل افشار د افشارو ترکان د ايران ژبې د افغانستان ژبې ژبې تورکي ژبې
د ليکلو ژبه

د ليکلو ژبه د لیکل شويو سمبولونو یا مانا لرونکو تورو منظم سیسټم دی چې د ژبې په ساتلو، منعکس کولو او لېږدولو کې مرسته کوي. په ژبپوهنه کې، حروف د لیکلو ژبې ترټولو کوچني سمبولونه دي، کوم چې د لیکونو په څېر، د سیمانټیک توپیر لامل کیږي، لکه م، :، او ؟ هر یو کولی شي ماناوې بدلې کړي. الفبا، عددونه، د نښو نښانو، او عربي نښانو سجوندي نښان ټول د حروفونو فرعي ټولګې دي. د لیکلو ژبې لویه برخه کرښه حروف او اشارې دي او پاتې برخه یې د شمېرو او نښو څخه جوړه شوې ده. تاریخ د لیکل شوې ژبې تاریخ معمولا د لیکلو تاریخ په څېر ورته تاریخ دی. ځکه چې د لیکلو په سیسټم کې، کرښه لومړی ښکاره شوه، بیا د نښو په اضافه کولو سره بشپړه شوه. سرچینې ژبې ژبه
خط

خط په پښتو ژبه کې په لاندې ماناګانو راتللای شي: خط هندسه د کرښې په مانا. خط ليکدودد ليک په مانا يا د متن لیکلو لپاره سکریپټ یا د لیکلو په مانا خط بصري هنر دوهم بصري عنصر دي، چې په وسيله يې مونږ هغه شيان وينو چې موجود نه دي، خو ليکل شوي دي. خط خطاطی د خوشنويسۍ يا خطاطۍ په مانا خط په معمارۍ کې اصطلاح ګانې خط ترانسپورت د موټر چلولو د لوري په مانا دی چې په کوم لوري بايد موټر وچلول شي. شېر او خط د پچې اچولو په مانا .