ناريال

مېوې دکوپرې تاريخچه کوپره په نړيواله توګه پيژندل شوى تخم دى دکوپرې انګليسي نوم په لومړي ځل هسپانيه او پرتګال کې يادکړ چې معنى يې دشادو مخ ځکه چې کوپره سترګې هم لري او دهسپانيې څيړونکو په کې درې وارې څيړنې کړي دي چې په دې بريالي شويدي دنيکوبرپه جزيره او دهندپه بحرکې دشلمې پيړۍ څخه مخکې دپولي واحد په توګه استعماليده دکوپر ونه په بوتانيکي ډول په ډول پيژندل شويده دکوپرې اصلي توليدونکي هيوادونه له ماليزيا،جنوبي اسيا،جنوبي امريکا،هندوستان او دارام سمندرګي په شاوخوا او کې کرل کېږي دکوپرې ونې ته په سانسګريټ ژبه کې په نامه پيژندل کېږي چې دژونددټولو ضروروتونو پوره کوونکو مانالري يعنې دژوندپه هراړخ او په هره برخه کې استعماليږي . د کوپرې ميوه ډير غذايي ارزښت لري ځکه چې دغه ميوه په خپل ترکيب کې لري همدرانګه کولاى شو ددې ميوې څخه دلوښي په شکل ګټه واخلو يعنې ددې ميوې څخه دکاسې او پيالې په توګه ګټه اخېسلاى شو دکوپرې پوستکې په طبعي ډول سوزيدلې ښکاري مګردميوې له پاسه تخم ته وايي داسخت تارونه ددې پوستکي څخه جوړشويدي چې په ډيروځايونو کې استعماليږي لکه دبرس ،پوزکي اوماهيانوجال جوړولواو همدارنګه دشيانو دښويه کولو لپاره استعماليږي . د کوپرې تيل يومشبوع شخم دى چې دکوپرې دميوې دغوښنې طبقې څخه وځي اوپه سوداګريزډول دچاکليټ او مارګرين دپخولو لپاره استعماليږي يعنې په دې تيلو کې مارګرين اوچاکليټ پخيږي اوهمدارنګه نورپه غيرخوراکي شيانو کې ،دصابون او ارايش سامان الاتو جوړولو کې ورڅخه کاراخيستل کېږي په هرصورت کې دکوپرې ونه په يوکال کې بلوغيت ته رسيږي داونه په يو کال کې ديارلس ځله غوټۍ سپړي دکوپرې ميوې په ثابت ډول سره کرل کېږي او په دوامداره توګه راټول او جمع کيږي يعنې په دې دوران سره دکال په جريان کې په څو دورو کې ميوه ورکوي او راټوليږ په منځني ډول ديوې ونې څخه شپيته دانې کوپرې توليديږي او همدارنګه ځوانې او بالغه ونې په کال کې درې ځلې ميوه ورکوي کوپره په بوتانيکي ډول په کې طبقه بندي شويده اوپه کې نه ده راغلې داپه غټه زړې ميوې پيژندل شويده او دبوتانيکي طبقه بندې څخه مخکې چانه پيژانده چې کوپره ده که . کوپره دکوپرې علمي نوم دى په لومړيو وختونو کې هسپانويانو په يادوله دشادو دمخ په ماناده ځکه چې دکوپرې جوړښت داسې دې لکه دشادو مخ نوځکه ورته دانوم غوره شو کوپره دغذايي موادو ستره برخه جوړوي چې دنړۍ په مختلفو سيموکې ګڼ شمېرخلک دغذايي موادپه څير ورڅخه ګټه پورته کوي کوپره دهغو غذايي موادو څخه شمير کېږي چې په خپل ترکيب کې ګڼ شمير ويټامينونه،منرالونه او ځينې نورموادلري چې دانسان بدن ته ډيره ګټه رسوي نه يوازې داچې کوپره يوه ګټوره غذا ده بلکې دکوپرې دتيلو څخه دمختلفوناروغيو په تداوي کې هم ګټه اخيستل کېږي چې په ځانګړي توګه اسيايي هيوادونو کې اوسمهال دمختلفو ټولنومذاهبواو نژادونو خلک کوپره دغذايي موادو او دطبعي علاج ديوې سترې منبع په توګه پيژني او په هر هغه ځاى کى چې دکوپرې کرموجودوي دهغه ځاى خلک يې په ارزښت پوهيږي دډيرې مودې راهېسې دکوپرې ددرملو په خوړوکې ديوې مهمې منبع په توګه پيژندل شويده . کوپره دډيرو ناروغيو دواده لکه: ويښتانو نه موجوديت، تبې ريزش،پښتورګوتيږو ،کمزورۍ ،ستوني ناروغي،غاښونو درد ،پوستکي ناروغي او يو شمېر نورو ناروغيو لپاره په کاروړل کېږي کوپرې ونه : دکوپرې ونه ډيره لوړيږي چې لوړوالى يې د ته رسيږي اوپه منځني ډول ميوې په يو فصل کې نيسي چې په کال کې درې فصله ورکوي . کوپرې ميوه :دکوپرې ميوه دونې په منځنۍ برخه کې توليديږي يعنې دونې په منځ کې وجودلري دکوپرې ونه لږ ترلږه پنځوس ميوې توليدوي دکوپرې ميوې جوړښت غټ ګرداويابيضوي دى ،دکوپرې دميوې قشرکلک جوړښت لري چې خام نصواري رنګ لري دقشرله پاسه دويښتانو يوډول تارونه لري چې تارونه دميوې دحفاظت دنده پرغاره لري اوهمدرانګه ددې ميوې په منځ کې اوبه شتون لري چې ددې اوبوڅخه په مختلفو موادو کې ګټه اخيستل کېږي . کوپرې پاڼې : دکوپرې ښاخونه ژيړبخن او زرغون رنګ لري چې په هرښاخ باندې ګڼ شمېر پاڼې وجودلري اوهره پاڼه يې ته رسيږي . کوپرې ريښې: دکوپرې ريښې نه اونه دي بلکې يوتاري سيستم لري چې په سانسګريټ ژبه کې دې بوټي ته وايي چې دژونددټولو ضرورتونو دپوره کولو مانالري . کوپره په مالايايي ژبه کې د په نوم ياديږي چې دزرګونو ضرورتونو پوره کوونکې په معنى ده . په فيليپن کې ورته وايي چې دژونددونې په معنى دى کوپرې تکثير: معمولاً په نرسرې کې ځوانې کوپرې چې دهغې پوستکې متضرر شوى نه وي په داسې ځاى کې واچول شي چې پوره رطوبت ولري. کوپرې ميوه بايد دکېلو په پاڼو کې تاوشي او تر هغه وخت پوره اوبه ورکړل شي ترڅوپاڼې راښکاره کړي چې معمولاً ترشپږو اوونيو پورې وخت ونيسي . که چيرې وغواړو چې دکورونوپه لوښوکې کوپره وکرو نوښه خاوره بايددلوښولپاره غوره شي او دا هم مهمه ده چې دکوپرې لپاره دلمروړانګې موجودې وي او ترهغه وخت پورې په ځانګړي ډول سره اوبه ورکړل شي ترڅو په لمړنۍ پاڼې ښکاره کړي دنوموړو پاڼوڅخه دوه پاڼې پرمختګ وکړي اوکله چې کوپره په نرسري کې کوپره دوه پاڼې وکړي دکوپرې دابوټې په يوجلاځاى اوياباغ کې وکرل شي ددې لپاره چې وروسته يوه ښه نوعه انتخاب کړاى شو کوم چې پنځه مياشتې وروسته ددائمي نبات په توګه غوره کيږي او داکار عموماً په باراني موسم کې ترسره کېږي . دطبي پلټنو له مخې دکوپرې ګټې ١ کوپره دزکام ويروس له منځه وړي . ٢ يوشميربکترياوي چې له امله يې دستوني درد ،دوريو ناروغي ،دغاښونو کمزوري ا وشمير نورې ناروغۍ رامنځته کوي له منځه وړي . ٣ يوشمېرمضر پرازيتونه له منځه وړي . ٤ په بدن کې ګټور غذايي مواد تهيه کوي . ٥ دبدن پتريخي او دبدن په انزايمي سيستم فشارکموي . ٦ په بدن کې دشکرې ناروغۍ امکان کموي . ٧ په بدن کې دکلسيم او منګنيزم توليدزياتوي چې دهډوکواوغاښونو لپاره اړين ګڼل کېږي . ٨ دبدن په هضمي سيستم کې دهضم سره مرسته کوي . ٩ په بدن کې دحجرو ترميم سره مرسته کوي . ١٠ دزړه ناروغۍ څخه په ژغورولو کې مرسته کوي . ١١ کولمې او نورې اغضاوي دسرطان دناروغۍ څخه ژغوري . ١٢ پختورګي هم دناروغۍ څخه ژغوري . ١٣ دپختورګو تيږه له منځه وړي . ١٤ دځګر ناروغۍ په مخنېوي کې مرسته کوي . ١٥ دبدن ميتابوليزم عمليه ګړندۍ کوي اووزن دزياتيدومخنيوي کوي. ١٦ دبدن پوستکې شفاف کوي. ١٧ دبدن د پوستکي دګنځيدو او داغونومخنيوي کوي . ١٨ دسرويښتان پياوړې کوي او رنګ ته يې ښکلا ورکوي . ١٩ دلمر ضرر رسونکو وړانګو په مقابل کې پوستکې پياوړې کوي . ٢٠ سر دويښتانو خوشکي او پخه له منځه وړي او هم دانسان بدن ته هيڅ ضرر نه لري . کرنه دکوپرې ونه کېداى شي چې تر پورې لوړه شي اوښه ونه کولاى شي سل يازياتې کوپرې په يوه فصل کې توليد کړي مړې او زړې پاڼې بايددبوټې څخه پرې کړاى شي اودونې بيخ ته دملچ په شکل واچول شي حاصل راټولول هغه وخت صورت نېسي چې کله دکوپرې ميوه په غورځېدو پيل وکړي يعنې پوخوالى يې ښه تثبيت شي داډيره مهمه ده چې کوپره په برتانيه کې وکرل شي ولې چې سوداګريز مارکيټ هلته نه لري چې دکوپرې حمايت وشي نوضرورده چې کوپره دبهرني هيوادونو څخه وارده شي امکان لري چې کوپره له ياله هغه ځايه څخه واخلي چې په محفوظ ډول ساتل شوى وي او په بنده هواکې دڅو کلونو لپاره وکري په دې شرط چې له بهرڅخه وارده شوى وي يوکرل کېدونکې نوعه يوواړه ټيټ قدونه دي چې دماليزياپه استوايي سيموکې کرل کېږي نوموړې ونه چې کله څلورمتره ته ورسيږي نو کولاى شي چې حاصل توليدکړي دکوپرې ونه په هغه خاوره کې ښه توافق کوي چې په ښه ډول په کې ترسره شوى وي چې کافي دلمر رڼا ولري ،او دحرارت درجه پکې د سانتي ګراددرجې ته اړتيالري اودې نباتاتو لپاره غضوي او غيرغضوي سرې ګټورې دي . دکوپرې ساينسي درجه بندي دکوپرې بوټې دخاندان غړې دى داپه يوازينۍ نوعه ده چې لوړوالى يې ته رسيږي ددې په يوه وخت کې ژيړې پاڼې غورځيږي او له منځه ځي او دونې تنه صافه پاتې کېږي د کلمه دکوپرې دونې زړې يعنې ميوې ته مراجع دى د کلمه داسې هم ليکل کېږي دکوپرې بوټې دنړۍ په ټولو ګرمو سيموکې کرل کېږي ددفترونو اوکورونو ښايسته کول او په اشپزخانوکې استعمال او په داسې نورو موادو کې استعماليږي لنډه داچې دټوټې هره برخه يې په انساني ژوندکې په کارراځي دکوپرې بوټي دنړۍ په ګرمو سيمو کې خپاره شويدي په دغه لويه پيمان خپريدو کې سمندرته نږدې اوسيدونکواو جالوانانو ستر رول لوبولى دى ددې بوټې ميوه سپکه اوکم وزن لرونکې ده او داوبوله پاسه تيريږي يعنې په اوبو کې نه ډوبيږي او دسمندر په شاوخوا سيمو کې په ډيره لوړه پيمانه پيداکېږي دهغه کوپرې ميوې چې په شمال کې دناروي څخه لاسته راړل شوى وى دصحي شرايطو لاندې په ډيربرياليتوب سره وده کړى وه د هاوايي په جزايرو کې دپولي نيسيان نسبت ورکړل شويدى ځکه چې داپه لمړي ځل پولي نيسيان په نوم دبحري سفرکوونکولخوادغه ټاپوته راړل شول دغه دوه بوټې يې دجنوبي فاسفيک څخه راوړي ؤچې اوس دنړۍ په هره برخه په لويه پيمانه سره پيدا کېږي ددې ټوټي ګلان د دي چې دواړه نراو ښځه ګلان په کې شامل دي دکوپرې زياترو بوټوګرده ا فشاني غيرخپل منځي ده په څه ډولونو کې ګرده افشاني خپل منځي دي. سرچينه يا منشاء ددې بوټې په هکله بيلابيل نظرونه موجود دي يوڅه خلک وايي ،چې دابوټي دجنوبي اسيا څخه دي او بياځېنې وايي چې دجنوبي امريکاڅخه دې خو دبل پلوه دنوي زيلانډ څخه راپه ګوته شوى نښې نښانې داڅرګندوي چې دکوپرې په څيربوټي هلته پنځلس ميليونه کاله هم موجودؤ همدارنګه ددې نه هم زړې نښې نښانې په راجستان ،تاميل ناډو،کراله ،مهارشتراو ولناکې لاسته راغلي .دکوپربوټي په شګلنه خاوره کې ښه وده کوي او داپه مالګينې ساحه کې په لوړه کچه دودې توان لري او په لمريزه ساحوکې چې باراني وي ښه وده کوي همدرانګه کوپره ډيرې زياتې مرطوبې هواته اړتيالري چې ښه وده د پورې کوي لکه چې په مديترانه کې په سترګو کېږي په وچو غاړو کې دکوپرې دبوټې وده ډيره سخته ده او په هغه سيموکې چې کمې اوبه ولري ددې وده ناشونې ده دوچکالۍ په دوران کې نوې پاڼې په ښه توګه سره نه ليدل کېږي او زړې پاڼې وچيږي او همدارنګه ميوه هم غورځوي . دکوپرې بوټې دښې ودې لپاره ګرمې هواته اړتيالري او ديخې هوابرداشت نه لري داپه کې ښه وده کوي ډيره زياته پرخه دې ته زيان رسوي خو ځينې وخت ددې بوټو په کې هم وده کړيده . ورايټي ګانې : دکوپرې ونه يوه ښکلې ونه ده چې په سياحي او تفريحي ځايونوکې کرل کېږي او ډېرې ورايټي شته چې کرل کېږي لکه : کوم چې شين مغز لري او همدرانګه غيرمشهور چې ژيړمغز توليدو او ځېنې شنې زرغونې پاڼې لري دسور ملاين نوعه هم شته د په مقابل کې مقاومت لري لوړ قدنوعه کوپره لاسته راوړل سخت کار دى بلکې داخبره په يادوي چې ورايټي د په مقابل کې حساس دي او دلوړقد يې د اوټيټ قد دکلټيورونودکراس څخه منځته راغلى دى يوه نوې نوعه يې چې ټيټ قدکلټيوار دى د څخه په ورو وده لري دانيمه ټيټ قدنبات دى او ټيټ قديې د څخه ټيټ دى او داسې نورې ورايټي هم دکوپرې شته دى لکه : او داسې نور ورايټي ګانې هم وجودلري . د کوپرې توليدونکي هيوادونه په امريکا کې دکوپرې کښت :په امريکاکې يواځنې ايالتونه چې کوپرې په کې پرته له اوبوڅخه توليديږي دهاوايي او فلوريدا ايالتونه دي کيداى شي چې دجنوبي تکساس،برونسلي او ګلستوس په سيمو کې هم پيداشي په دغو سيموکې دکوپرې بوټي دميوې دورکولو نه مخکې دډيرې سختې سړې هواله کبله له منځه ځي مګر دفلوريدا په ايالت کې ژوندي پاتې کېږي خوبياهم که چېرې په فلوريداکې هوا ډيره سړه شي نوامکان لري چې زيان ورته ورسوي نوهمدارنګه دابوټي دامريکې په شمال کې په پرتو ساحولکه : کې هم کوپرې کرل کېږي په جنوبي کليفورنياکې دکوپرې ژغورنه شګلنې خاورې او لږو اوبوته اړتيالري چې په دې شرايطو کې ريښې هم له منځه نه ځي . په منځني ختيځ کې دکوپرې توليدات : په منځني ختيځ کې دکوپرې ستره توليدونکې سيمه په نامه ياديږي چې داپه عمان کې ده همدرانګه خواکې سيمې هم کوپرې لري چې دعربي کوپرې ته ورته والى لري د کوپرې دکثرت په هکله دمراکش يو عالم چې ابن لطوطه نوميږي هم په خپل کتاب کې يادونه کړيده همدارنګه په متحده عربي اماراتو او سعودي عربستان کې کوپره داوبورسونې دپروسې په مرسته سرته رسيږي ،چې هدف يې دښاراو نورو ځايونوښکلاده دمتحده عربي اماراتو دولت په پخوکوپرو په واردولو بنديزونه لګولي دي داځکه چې ددوى زخه به مضره حشرات اوناروغي دخرماوو ونو ته انتقال ومومي په نړئ کې دکوپرې ستر توليدونکي هيوادونه عبارت دي له : اندونيزيا،فلپاين او هندوستان دي دکوپرې تيل داچې کوپره دخپل جوړښت له مخې دروغتيا له پلوه ډيرې ګټې لري ورسر تيل يې هم ارزښت لري چې دغذايي موادو او درملويوه برخه جوړوي مخکې داسې فکرکېده چې دکوپرې تيل دډيرو غوړيودلرلوله امله ګټور نه دي خواوس دا ثابته شويده چې دکوپرې غوړ اوسمهال دنړئ ترټولو ګټور تيل بلل کېږي ،ځکه دنورو غوړيو اوتيلو په نسبت يې دشخمياتو ماليکولونه کم او غذايي مواد په کې زيات دي . کوپرې اوبه : دکوپرې اوبه په ځوانو کوپرو کې دخالصو او پاکې مايع په شکل وجود لري هرڅومره چې کوپرې پخيږي او وخت پرې تېريږي همدارنګه يې داخلي اوبه په هوا او مغز بدليږي داوږدې مودې راهېسې دکوپرې داوبوڅخه دڅښلو داوبو په توګه ګټه پورته کېږي په ځانګړي توګه دمنځنۍ اسيا په هيوادونو کې چېرته چې دا اوبه په بوتلونو کې اچول کېږي او پلورل کېږي دکوپرې اوبه په طبعي توګه دشخمياتو په نه درلودلو ګټور بلل کېږي مخکې لدې چې دکوپرې اوبه بازار ته عرضه شي په ډيراحتياط په بوتلونوکې اچول کېږي په مرکزي امريکاکې په ځانګړي توګه په کوستاريکا کې دکوپرې دلويې لارې په اوږدو او ياهم دساحل په غاړو پلورل کېږي او په دې هيواد کې کوپره د اګراديسيا په نامه ياديږي په دې هيواد کې کوپره دقشرسره پلورلو ته عرضه کېږي اودپلورولو په وخت کې دپيردونکو په مخ کې ورڅخه قشر لرې کېږي ترڅو پيرودونکې په دې ډاډه شي چې کوپره تازه ده خوددې سره سره دکوپرې اوبه په ځانګړو قطيوکې پلورل کېږي داچې دکوپرې اوبه مختلف خوندونه لري اودهرهيواد توليدجلا جلا خوندونه لري نودکوپرې داوبوغوښتلو مينوال بيلې غوښتنې لري دبيلګې په توګه : دهنددکوپرې اوبه مالګين خوندلري په داسې حال کې چې دبرازيل دکوپرې اوبه خوږ خوندلري دکوپرې اوبه په خپل ترکيب کې . اوبه لري او په ترتيب سره نايتروجن ،فاسفوريک اسيد،پوتاشيم او کلسيم اکسايد لري پخې کوپرې داخلي برخه :دخامې کوپرې غوښه پسته او د په شان وي نوپه همدې وجه ورته ځنې وخت وايي کله چې کوپرې پخې شي او بيروني پوښ يې نصواري شي نو په خپله دونې څخه راغورځيږي نوپه دغه وخت کې اندوسپرم ډبل او کلک وي او دکوپرې اوبه لږې ترخې شوى وي کله چې کوپرې په طبعي ډول راغورځيږي نو ددې بيروني پوښ نصواري او دپوښ له پاسه ويښته وچ او نرم وي چې په راغورځيدو کې کوم زيان نه رامنځته کيږي خو په ځنو ځايونو کې داسې هم شويدي چې دکوپرې راغورځيدنې خلک ژوبل کړيدي او يو وخت د دپاچا وينځه هم ديوې کوپرې دراغورځېدنې له کبله مړه شويده. کوپرې راغونډول : کله چې کوپري ښې پخى شي او پوخوالى يې تثبيت شي کوپرې راټوليږي دنړۍ په ځينو ځايونو کې دکوپرې راغونډولو لپاره روزل شويو انجونو څخه کار اخيستل کېږي په تايلينداو ماليزيا کې اوس هم ددې لپاره دروزنې مراکز او ښوونځي شتون لري ددغه انجونو ترمنځ هرکال سيالي کېږي چې په هغې کې دټولو ښه ټولونکي ته ښه جايزه ورکول کېږي . د کوپرې خارجي پوښ دکوپرې په پوښ کې شامل مرکبات مرکبات فيصدي سلولوز . لګنين . پنټوسان . اش . دکوپرې اقتصادي اهميت په هندوستا ن کې دشنې کوپرې پلورونکي : هغه کوپرې چې دهغې داوبوڅښلو څخه استفاده کېږي يعنې دڅښلو په مقصدکارول کېږي شنې او ځوانې وي او په عمومي ډول سره دپوخوالي دمرحلې څخه لږمخکې او په يوځل بايد کوپرې ونې څخه رواشکول شي او په ټوليز ډول ټوله شي دکوپرې يوه برخه بايد دچاقو په وسيله پرې کړل شي او دهغواوبو څخه چې دکوپرې په منځ کې دي په ډاډمن ډول ورڅخه استفاده وشي او وروسته بياپه برخو وويشل شي هغه اوبه چې دکوپرې په منځ کې وجود لري معمولاً دفشار لاندې وي داستفادې په وخت کې بايدپه ډيراحتياط ورڅخه کار واخيستل شي دګرمې هوا او شګلنې خاورې په شتون کې کوپره کولاى شي چې په ځان کې دامکان تربريده زياتې هغه اوبه ذخيره کړي چې دډيرې انرژي لرونکي وي کله که کوپره مخکې له پخيدو څخه دځمکې په مخ ولويده نو لمړې بايد مشاهده شي چې ورسته شوي نه وي حشرات ونه لري،تخريب شوى نه وي که چېرې يادشوى ستونزې ولري ددې په ځاى چې مفيدې اوبه ولري نو ترخې او به به ولري . د کوپرې استعمال : دکوپرې دميوې سپينه برخه خوړل کېږي او وچه ديګ کې استعماليږي همدارنګه په فلپاين کې هم په مرتبانو کې پيرودل کېږي همدرانه دارايش او سنګار په سامان الاتو کې استعماليږي دکوپرې نه پاتې شوې تارونه دحيوانات دغذاپه توګه کارول کېږي اوهمدارنګه په عطرونو کې هم کارول کېږي په مالديپ کې کوپرې دډير عمرلرونکو خلکوته ورکول کېږي چې دهغوى بدن سلامت وساتي دکوپرې زړه په سلاد کې هم کارول کېږي په ويتنام کې کوپره شيرنۍ کې کاريږي همدارنګه کوپرې په کلچواو چاکليټونو کې کارول کېږي په همدې دخوراک او پوستکي او ويښتانو لپاره ورڅخه تيل جوړيږي او همدارنګه کوپرې نور هم په زرګونو برخو کې استعماليږي . د اوبو اداره او تنيظيم : زيات رطوبت په خاوره کې دکوپرې دحاصل دکمېدو سبب کيږي په ځانګړي توګه چې خاوره يې او وي دکوپرې باغونه په ځانګړي توګه په ځنډني ډول اوبه ورکول کېږي يعنې دزياتو اوبوکولو څخه يې مخنېوې وشي ځکه دزيات رطوبت سره حساس دى او حاصل کموي ددې په خاطر چې دکوپرې بوټې دزيات رطوبت سره حساس دى نو دکوپرې بوټې بايدپه اوړي کې اوبه شي که چېرې په اوړي کې داوبه خور اسانتياوې موجودې وي سره له دې چې دکوپرې لپاره په معلومو سيموکې لاسي اوبه خور هم پيل شوى خو دا اوبه ددې لپاره کافي نه دى که چېرې دکوپرې بوټي رنګي وي او يا واړه باغونه وي بيايوڅه اندازه امکان لري چې دا اوبه خور وشي په اوسني وخت کې معلومه شوى چې ټويلونه نصبيدلاى شي په ځانګړي توګه په ساحلي سيمو کې اودځمکې لاندې اوبه دانجن په وسيله راوباسي او دفصلونو لپاره کارول کېږي د يا دسينددغاړو په سيمو کې حتى دسينداوبه هم داوبه خور لپاره داوړي په مياشت کې بغير له کومې ناروغۍ خطر څخه استعماليږي. دکوپرونې لپاره درطوبت اړتيا په عامه توګه دنورو زارعتي فصلونوپه شان دمحدودرطوبت ساتل دکوپرې ونې دکرنې دکاميابئ سبب کېږي په باراني ورځوکې سهاروختي جذب ميزان په ډيرې کرارۍ سره صورت نېسي په اوږدمرطوب سيزن کې چې دهندپه جنوبي ساحل کې مسلسله وريځجنې ورځې وي درطوبت جذب او ګټه اخيستنه دونو په وسيله ډيره زياته ټيټه وي سره له دې چې ډېرې اوبه هم موجودې وي په وچ موسم کې دجذب مقدار ډيرزيات مخ په لوړه ځي ځکه چې تبخير هم زيات صورت نيسي دکوپرې ونې پاڼې طبعي توافق لري چې تبخير اندازه کنترول کړي د کوپرې په ونه کې داوبو دذخيره کېدو هيڅ ارګان نشته چې اوبه ذخيره کړي په وچ او لمريز موسم کې باد دپاڼوتبخيرزياتوي دکوپرې دغذا جذب په دوه عاملو باندې ولاړ دى . ١ - هغه عامل چې دنبات په دننه کې صورت نيسي عبارت دى له فزيالوجيکي څخه. ٢ هغه عامل دى چې دنبات څخه دباندې صورت نېسي عبارت دى له چاپيريال څخه . دونې عمر ،صحت ، تبخير اندازه او ميزان کې پراخه ونډه لري درطوبت په نامناسبوحالاتو او وچکالۍ په وخت کې ليدل کېږي چې زړې پاڼې راغورځيږي داندازې له مخې زړې پاڼې ډېرې اوبه تبخيروي نو په دې خاطر ونه دټاکلې اندازې پورې اوبه نشي ساتلى داوبوثابت مقدار دنبات ژوندساتلې شي په ځوانو ونو کې دزړو ونو په نسبت هغه جوهرزيات وي چې داوبو دفيصدي اندازه ساتي داوبو اړتياپه ځوانو ونوکې دهغوى دقد په تناسب دى يعنې ځوانې او لوړقدې ونې زياتې اوبه جذبوي داځکه چې ځوانې ونې دوچکالۍ په مقابل کې حساسې وي دامعلومه شوه چې او دخاورې رطوبت په ساتلوکې تر زياتې اندازې پورې مرسته کوي داخلي کرنه غضوي سرې او دکوپرې پاڼې دځمکې درطوبت ساتلو کې ګټور اغيز لري پورته عمليات خورامهم دي په ځانګړي توګه دهندپه جنوبي ساحل کې په کوم ځاى کې چې دجون څخه تر سپتامبر او اکتوبر پورې سخت بارانونه کيږي او ددې څخه وروسته بله دوچکالۍ پنځه مياشتنۍ دوره وي يعنې دجون څخه ترمۍ مياشت پورې دکال په اوږدو کې دکوپرې دميوې حاصل دګلانوپورې مربوط نه دى مګرغذايي موادو پورې مربوط دى دا ډيره مهه ده چې په يادولرو دکوپرې دونو ګلي سيستم دودې پرمختلفو وختونو کې د رطوبت په برکې نېسي موجود پوتاشيم يوغذايي عامل دى چې دکوپرې په وده باندې عمل وکړي دنامناسبه رطوبت ترموجوديت لاندې ښکاره شوى چې هيڅکله به نه وي حتى دپوتاشيم په غني خاوره کې سره له دې چې دکوپرې ونه يوطبعي توافق کوونکي ونه ده دچاپيريال او دراز راز حالاتو رطوبت او غذايي موادو سره توافق کوي . د مورني بوټي ټاکل او حاصل :دکوپرې دمورني بوټوپه باغونو کې دکوپرې تخم دهغه دحاصل اندازې سايز،شکل،طبيعت او عمر په نظر کې نيولو سره ټاکل کېږي دمورني بوټي دټاکلو لپاره دکوپرې کلنې حاصل يومهم معيار دى ونې بايدمنظمې او ډير حاصل ورکوونکې وي او داونې بايد هرکال ډيرحاصل ورکوونکي وي نه پرلپسې څو کلونه په هندکې دمورني بوټي دټاکلولپاره لږ تر لږه کوپرو پورې حاصل ورکول اړين بلل کېږي دکوپرې شمېراو وزن يو له بل سره تړلي دي دايو غوره معيار دټاکلو لپاره ګڼل کېږي دکوپرې دحاصل دظرفيت قضاوت کولو يوه مهمه لار دونې پوره او دوامداره ثبت شوى حاصل په مختلفوکلونو کې په نظر کې نيول کېږي چې دکوپرې داعمليه دهندپه څيړنيزو مرکزونو کې سرته رسيږي دکوپرې ونې دښکاره کيفيت څخه لکه : ساقو اوږدوالى ،په تاج کې پاڼو تعداد هم يوتخميني نظريه دحاصل رامنځته کوي يو لوړ حاصل ورکوونکې مورنې بوټې دخپل منځني عمر په هر وخت په تاج کې د پورې مکملې خلاصې پاڼې لري . دتاج شکل : دونې غټ تاج کوم چې دونې غټه برخه وي دپاڼو دودې دمتتفلو برخو څخه تشکيل شويدى په تاج کې دوېش له مخې کولاى شو چې په څلورو برخو ووېشو چې عبارت دي له : - - - - نيغې ولاړې پاڼې ددوى څخه لمړنۍ دوه غوره پاڼې دي چې په دې دواړو کې ترتيب په وخت کې دګلي ساحي کافي کوټنۍ لري دپاڼو نارمل پرمختګ لپاره او همدرانګه د په وسيله پوره حمايه کېږي که چېرې تاج د او ډول تاجونه ولري له هغې څخه بايد مخنېوي وشي مګرکه دابوټي نورې ښې ځانګړنې هم ولري . دګلي ساحې او ډنډرکې طبيعت : بايد لنډ او پلن وي او ددې قابليت ولري چې دکوپرې ګلي ساحې ته زيات قوت ورکړي دغونچې ډنډرکې هم بايدلنډ او قوي وي اوهيڅ ميلان ونه لري چې لاندې ځوړندشي. دميوې اندازه اوشکل : دمورني بوټي دټاکلو لپاره بايدهغه ونې وټاکل شي چې په منځنۍ اندازه ميوه ولري او تقريباً ګرده وي دا ډول ونې نه يوازې داچى لوړ حاصل ورکوي همدارنګه ددې کوپرې ميوه دنورو ميوو په نسبت ښه کيفيت لرونکي وي . دغونچې او ميوې وزن : دمورني ونې لپاره بايدهغه ونې وټاکل شي چې په لويه پيمانه سره درنه ميوه په غونچه کې ولري . ١- عيب لرونکې ونې : هغه ونې چې شنډې او کوپرې نه توليدوي يعنې هغه کوپرې چې منځ يې خالي وي ياهغه ونې چې مخکې دپخيدوڅخه ميوه غورځوي دمورنيو بوټو دانتخاب په وخت کې دا ډول ونې بايدلرې شي اګرکه داونې په لوړه پيمانه حاصل هم ورکړي . ٢ حالت ياوضيعت : هغه ونې چې کورونو ،دحيواناتو دفارمونو اوياهم دډيرانونو سره نږدې کرل کېږي نوداډول ونو څخه دانتخاب په وخت کې مخنيوي وشي ځکه چې دا ګرانه ده چې ددې بوټې ډول دنورو بوټو دحالتونو سره توپيرشي . ٣ مورني بوټي عمر: مورني بوټي دتخم په انتخاب کې دعمر په باره کې مختلقې نظريې موجودي دي چې په نظري ډول سره دبوټي عمر دخپل اولاد په کيفيت کې هيڅ تغير نه راولي.دهنددکوپرې په مهموسيمو کې دکروندګرديته ترجيح ورکوي چې دزړو ونوڅخه تخم ټول کړي ځکه چې دويته ددې حاصل اوتاريخ معلوم وي او دمنځني ونوڅخه هم تخم راټولوي او هغه ځکه چې ونې په دې وخت کې دژوندپه يوه قوي مرحله کې قرار لري او ډير حاصل ورکوي دنورمالو شرايطو لاندې هغه ونې چې د پورې عمر ولري دپوره ميوې ورکولو ته رسيدلې وي او کېداى شي چې دمورني بوټي لپاره هم انتخاب شي . اقليم او خاوره دکوپرې بريالې او ګټور صنعت دپرمختګ لپاره اړينه ده چې دبوټي خوښي او ناخوښي په نظر کې ونيول شي په ځانګړي ډول په سيمه کې چې موږ نوې دکوپرې ونې کرو يعنې ددې څخه مخکې په کې نه وي کرل شوى په حقيقت کې دا دمختلفو چاپيريالو سره دتوافق قابليت لري دکوپرې حاصل دهغې اقليمي شرايطو پورې اړه لري .دکوپرې بوټي اساساً استوايې بوټي دي نو لاندې اړوندعاملونه او اړتياوې په نظر کې ونېول شي لکه: عرض البلد،باران ،رطوبت ،لمررڼااو داسې نور... عرض البلد : دکوپرې بوټي په استوايي سيمو کې يا داستوايي کرښوپه شاوخوا کې خپاره شويدي او شپږدکوپرې کرلو بنسټيز مرکزونه عبارت دي له : فلپاين ،هندوستان،اندونيزيا،سيلون،جنوبي جزايراو ماليزيا څخه دي چې دټولې نړۍ محصول ياد شوى هيوادونه توليدوي لوړوالى :څرنګه چې دکامياب فصل لپاره دعرض البلدمقياس ټاکل شوى دى همدارنګه دجګوالى مقياس هم ټاکل شويدى په هندوستان کې ښه او غوره حاصلخيزه کرونده دميسورې په ايالت کې کوم چې دبحر له سطحې د جګوالي کې قرار لري کرل کېږي په عامه توګه سره کېداى شي چې دبحر دسطحې څخه په زيات لوړوالى کې او همدارنګه داستوا کرښې ته نږدې هم زرغون شي په کوم ځاى کې چې دکوپرې دودې لپاره دحرارت درجه ډيره ګټوره ده . با ران :دکوپرې دټولو اقليمي عواملوڅخه دباران او حرارت درجه ډيره داهميت وړ ده دکوپرې ونه کولاى شي چې په کلني اورښت کې حاصل ورکړي مګر دګټورې کروندې لپاره د کلنې اورښت ته اړتياده په ښه شوى خاوره کې ددې اندازې څخه زيات اورښت پوره اړه لري لکه څنګه چې دابوټې نه لري نو په دې خاطر لږ رطوبت ذخيره کوي او داپه هغو سيمو کې مناسب نه دي چېرته چې اوږده وچکالي او ياوچ موسم وي په کوم چې لاندې وي که چېرې ډير لوړ وي او په باغ کې اوبه دډېرې مودې لپاره ډنډ شي نودحالت دبوټي لپاره ډير مضر تماميږي . داورښت کلنې اندازه دهند په ايالتونو کې مختلفه ده او همدرانګه دوچکالۍ اندازه هم مختلفه ده نو په دې ايالتونو کې يوازې او يوازې دښه اوبه خور په واسطه ښه فصل توليديږي . حرارت : حرارت يوبل اقليمي فکتور دى کوم چې دکوپرې په توليد او وده باندې زيات اغيز لري په حقيقت کې همدا حرارت دى چې دعرض البلد دجګوالي محدوديت ټاکي دکوپرې ونې معتدل اقليم ته اړتيا لري يعنې نه ډير يخ اونه ډير ګرم وي چې دکوپرې دښې ودې او حاصل لپاره دکلنۍ تودوخه بايد وي د هندپه عربي سواحلو کې مياشتنۍ دحرارت درجه وي چې اضغري تودوخه څخه نه کميږي او همدرانګه مياشتنې اعظمي حرارت کله نا کله ته رسيږي که ددې څخه لوړ شي کېداى شي دغونچو داوچيدو سبب شي اوکوپره خپل توليد کموي په هغو مياشتو کې چې په کومو کې دحرارت درجه ددوى دحاصل لپاره مناسبه وي زيات حاصل ورکوي . لنده بل : په عامه توګه دکوپرې ونه هغه اقليم خوښوي کوم چې دګرمواو نمجنو شرايطولرونکې وي زيات نمجن شرايط دکوپرې لپاره ښه نه ګڼل کېږي او دوه اړخه لري يو داچې دتبخير اندازه کموي او غذا ليږد هم کموي او دوهم داچې دونې وژونکو ناروغيو دژر خپريدو لپاره مناسب شرايط برابروي لکه : او داسې نورې ناروغۍ رامنځته کوي دبيلګې په ډول په کرهاله کې دکوپرې ونې او پاڼو نارغي وليدل شي چې په باراني مياشتو چې کله چاپيريال ډير نمجن وي په چټکۍ سره خپريږي په سوماترا کې ډير زيات نم ددې سبب شو چې خامه ميوه به خوساکيده. دلمر روښنا ئي : دکوپرې ونې دلمرډېرې رڼا ته اړتيالري او په هغو ځايونو کې ښه زرغونيږي چې دسيورې لاندې وي او ياډيرې وريځجنې سيمې وي په سيوري کې ونې بې حاصله ډيرې کږې او لغړې وي داونې دخنډونو يا ممانعتونو څخه خپل مسير ته تغير ورکوي او خپل تاجونه لمر ته رابرسيره کوي ترڅو دابوټې داندازې وړ لمرترلاسه کړي دلمررڼا همدرانګه دپاڼې دسطحې تودوخه لوړوي او دودې فعاليت مخ په وړاندې وړي دلمر رڼااهميت دشين کلوروفيل په وسيله دغذايي موادو ترکيبول دي . باد : وچ اوبادلرونکې محيط دکوپرې بوټې دودې لپاره ګټور دى چې دخاورې رطوبت شرايط برابرساتي مګرپه هغه ځايونوکې چې خاوره وچه وي يوازې لږ بادګټور دى دبادونو لګيدل دتبخيراتو اندازه لوړوي او دخاورې دمحلول څخه دغذايي موادو په ليږد کې مرسته کوي په هغو سيمو کې چې تيز بادونولګيږي دکوپرې دکر لپاره مناسبې نه دي شديدطوفانونه دکوپرې کروندې ته دپام وړ زيان اړوي دابادونه نه يوازې داچې ونې ماتوي همدراګه تاجونه خرابوي او پاڼې هم خرابوي چې دپام وړاندازه دفصل تباهي کوي . دبحرونو سره نږديوالى : کوپره په پراخه پيمانه په هغو ځايونو کې کرل شويدي چې دسينداو سواحلو سره سرحد لري او په دې کار يو ناوړه تاثيررامنځته شويدى چې دکوپربوټي دسيندڅخه په لرې سيمو کې نه زرغونيږي اګرچې دسيندسره يږديوالې په اقليم او خاوره باندې دپام وړ اغيز لري . ساحلي اقليم زياتره وخت نمجن او دتودوخې په تغير کې په زياته پيمانه بدلون نه راوړي چې دشرايط دکوپرې دبوټې دزرغونيدو لپار اړين دي همدارنګه معلومه شويده چې په ساحلي سيمو کې دکوپرې دبوټو وده ډيره بهتره ده دساحلي سيمو يوه بله ګټوره بڼه داده چې دخاورې لاندې طبقې ته اوبه تهيه کوي . خاوره : دکوپرې بوټي داستواېي سيمو سره ډيرتوافق کوونکې بوټې دى او په پراخه اندازه سره دخاورې شرايط زغملې شي دافصل دخاورې دنهايي شرايطو لاندې کرل کېږي کوم چې د نه تر د پورې توپير کوي په استسنائي توګه دلوړو سيمو دچاپيريال سره هم توافق کوي دا کولاى چې په کې هم ښه وده وکړي کله چې هغه ښه شوى وي په استوايې سيموکې پراخه ساحلي سيمې موجودي دي کوم چې موږ کولاى شو چې کروندې لپاره وکاروو همدارنګه کارول شوي هم دي کوپرې په هر ډول خاوره کې کرل کېږي پرته له څخه دکوم څخه چې داخاورې منځته راځي نو دامعلومه شوه چې دبوټې په لاندې خاوره کې په ښه توګه کرل کېږي . بهترينه خاوره ده دکوپرې لپاره دالويول غني خاورې ياهغه په مناسبه توګه دخاورې رطوبت وساتي او شوى وي چې داډول خاورې له لاندې سيمو کې پيداکېږي لکه ټراونکور،کوچين،مالايار،جنوبي کناره اوپه مشهورو دلتايي سيمو کې دکوپرې بوټې ښه زرغونيږي او همدارنګه ښه حاصل ورکوي په او خاورو کې کوم چې په سيندونو او بندونو په غاړه وي او همدراګه په او په ځانګړي توګه کې په ښه توګه زرغونيږي او حاصل ورکوي . د کوپرې کرنه په ګروپي شکل :دکريالې د په سيمو کې دمعمول سره دکوپرې کروندې لپاره پالنه په هغه ځايونو کې کېږي کومې چې دډنډونو دډکيدو څخه د او په وسيله دمسلسلو طبقو په شکل جوړ شوى وي او دځمکې سطحه داوبو څخه لوړه وي په ټراونکور او کوچين کې په داډول خاوره باندې بهترين او پراخه دکوپرې باغونه شتون لري. دکوپرې پرخاوره باندې دغذايي موادو نصبولو اغيزې : خاورې چې په هغه کې دنبات غذايي مواد موجود وي زياتره وخت تغيرکوي چې دکوپرې دودې لپاره نامناسبه شي پرته دهغو ميتودونو څخه کارو واخلو چې د مخنېوي کوي او يايې کموي بايد اقتباس وشي ځکه نو کوم چې په پراخه توګه دکوپرې دونې حمايت کوي زياتره وخت ليدل کېږي چې په ياد شوو خاورو کې موجوده فاسفوريک اسيد،پوتاشيم ،ليتيم او نايتروجن نيګړې دى . هايډريټ ايرن اکسايد کوم چې د دخاورې تشکيلونکي دي او ددې ځانګړتيالري چې فاسفوريک اسيددنبات داستعمال لپاره نصب کړي پرته له دې چې دعضوي موادو ښه مصرف کوونکې موجودوي او دا غذايي موادپه ثابته توګه خوشې کړي دکوپرې بوټې د خاورې خرابوي . د خاورې ذ هکشي : په خاوره کې د لمړې داهميت وړ دى دخاورو داوبو حرکات دکوپرې دودې او نمو دپرمختګ لپاره ډير اړين دى دکوپرې ريښه ددې قابليت نه لري چې ولاړو اوبو کې مقاومت وکړي اګرکه دا او به خوږې ياترخې هم وي که چيرې دکوپرې ونې لپاره ښه ذهکشي وشي دوچکالۍ په مقابل کې ښه مقاومت کولاي شي . د خاورو ژوروالى :دکوپرې ونه وخاورې ښه ژوروالي ته اړتيالري اګر که دکوپرې بوټي يو ګټور ريښوي سيستم لري ريښې يې قوي نه دي چې په کلکه طبقه کې نفوذ وکړي دبيلګې په توګه لکه : خاورې کوپرې کولاى شي په يو محدود کې ښه دوه وکړي او ښه حاصل ورکړي که چيرې دخاورې سطحه په فزيکي توګه ښه مناسبه وي او په کيمياوي توګه غني وي کوپره ښه حاصل ورکوي . د خاورې ښيرازي : دکوپرې دبوټې ښه او لوړحاصل دخاورې دښيرازۍ پورې اړه لري دکوپرې په کرونده کې شپږ مهم فکتورونه ډيره ونډه اخلي چې عبارت دي له : دکوپرې دخاورې ځانګړتيا : په هندکې کوپرې دکرلو لويه برخه ځمکه په جنوبي او غربي سواحلو کې پرته ده همدارنګه دميوې په ايالت او دغربي بحيرې او د ترمنځ دخاورې اقليم او نور شرايطو په اساس دکومو لاندې چې په هندکې کوپره کرل کېږي هغه ساحه په لاندې سيمو کې کولاى شو ګروپ بندي کړو په ساحلي ځمکو کې په کومو چې مناسب لوړ وي دا سيمې غو ره سيمې دي جنوبي سيمې چې په جزيرو کې پرتې په کرياله ،مدراس،اندرا،اوړيسااو ممبۍ کې دټرانکور ،کوچين ،مالايار په سيمو کې چې لوړ د يو متر پورې وي دمنځنۍ او پاسنۍ ځمکې چې دساحل او ترمنځ پرتې دي دجنوبي کناره او کرياله په ساحو کې چيرته چې خاوره موجوده وي د ټيټ سره يعنې د شپږو مترو پورې وي . د کرنې اداره او تنطيم : کوپره اساساً نبات دى چې په ټاکلو هيوادونو لکه : هند،فلپاين او نورو کې زيات کرل کېږي يوغذايي نبات دى چې دډيرو هيوادونو پام يې ځانته اړولې دى اصلي توجه په کې داده چې دکوپرې په عايدکې په پوره توګه ډيروالې منځته راوړي او بيځايه لګښت څخه مخنېوې وشي . د ادارې عمليې : لږګټورتوب دکوپرې کرنې دخرابې او نامنطمې او نامناسبه پورې اړه لري دنورو دمنطومو لارو په خپلولو سره کولاى شو چې دحاصلاتو کچه لوړه کړو مهم منجمنټ سايل عمليې کوم چې ډير مهم دي دکوپرې پورې اړه لري عبارت دي له : او خاورې اصلاح کول او جوړولو اهميت او اړتياهريوه ددې عمليې توپيرلري دخاورې په شکل موقيعت او حالت په مايلويااو ځمکو کې دهرڅه نه زيات او اساسي اړتيادځمکې خوندې ساتل دي ځينې دخاورې دادارې عمليې کوم چې دکوپرې سره توافق کوي په لاندې ډول دي . ملچينګ : ملچينګ دځمکې دسطحې دپوښولو عمليه ده دنورو نباتاتو دپاتې شونو موادو څخه ديوې طبقې په شکل او همدارنګه دځمکې دطبقو تودوخه په نظرکې ساتي دهرزه ګياوو او دهغې دودې راټيټول اود ځمکې مخ داوبو دجذبولو لپاره جوړوي درطوبت مخنيوې کوي دنورو هرټيکلچري فصلونو په پرتله په کوپره باندې دملچينګ داغيزو په باره کې ډير کمې ليکنې شويدي هغه مواد چې په ملچينګ کې کارول کيږي عبارت دي له : پوستکي پاڼې دريښو پاتې شوني پورتني يادشوي موادپه پراخه مقدار سره په فلپاين او نورو هيوادونو کې پيداکيږي مګر دامواد په هندکې ستونزمن دي چې دملچينګ دموخې لپاره کولاى شو چې وکاروو په سليون کې دملچينګ عمليه دپوستکي په وسيله دميوه ورکونکوو بوټو دبيخ څخه په دوه متره فاصله کې اجرا کېږي او درطوبت دخوندې ساتلو او دهرزه ګياووپه مخنوي کې مرسته کوي په هندکې دملچينګ عمليه دوچو پاڼو په وسيله په شګلنه خاوره کې ترسره کېږي چې داوړي په مياشت کې هيڅ اغيز نه لري ملچينګ بايد دباراني موسم په پاى کې اجراشي لمړنۍ کتنې دښيې چې په سيلون کې په وسيله ملچينګ يوازې دخاورې رطوبت ساتلې شي مګره په نابالغه ونو باندې اغيز نشي کولاى . : دځمکو پوښونکو نباتاتو راشنه کيدل دکوپرې په کروندو کې زيات مشهور دي په هغه هيوادونو کې چيرته دکوپرې بوټي کرل کيږي هغه ځمکه پوښوونکي فصلونه دي کوم چې قابليت لري چې غښتلې نشونمارامنځته کړي او کولاى شي چې په لږ وخت دځمکې مخ په مکمل ډول پټ کړي داصلي بوټي لپاره څخه زيات مهم دي اوهمدرانګه دخپل ځان څخه اصلي بوټي ته ګټور دي پوښوونکي نباتاتو په کرلو سره کولاى شو لاندې ګټې لاس ته راوړو . ١ دخاورې دتخريب مخنيوې کوي . ٢ دهزره ګياوو څخه مخنيوې کوي . ٣ عضوي موادپه خاوره کې زياتوي . ٤ دخاورې اصلاح کوي . ٥ دلمردمستقيمو وړانګو څخه دريښو حفاظت کوي. ٦ حاصلخيزي خوندي ساتي . ٧ نايتروجن نصبول په هغه وخت کې چې ليګومي نباتات په کې وکرل شي. ٨ درطوبت او غذايي موادو اخيستل دخاورې څخه. ٩ دميوې پخولواو ميوې په ښکلي رنګ ورکولو کې مرسته کوي. د تخريب مخنيوې : دخاورې تخريب واقعاً چې يوجدي مشکل دى په هغوباغونو کې چې مايله وي په ځانګړې توګه په هغو سيموکې چې شديدبارانونه کېږي دخاورې پاسنۍ حاصلخيزه برخه له منځه ځي او دنبات ريښې ښکاره کېږي کوم چې دنبات په غذا کې کمښت راولي چې په پايله کې نبات مرضي ښکاريږي او دحاصلاتو زياته اندازه کموي د دمخنېوي اهميت دپامه ونه غورځول شي يو شمېرمکروبونه چې دخاورې دتخريب مخنېوې کوي عبارت دي له : . : دکوپرې هغه باغونه چې بوټي يې . فاصلو پورې کرل شوى وي خو د لپاره په کې موقع مساعده ده يعنې ديوکلن او څوکلن نباتاتولپاره په کې زمينه برابره ده چې دکومې لارې څخه کروندګريو اضافي عايدلاسته راوړي په حقيقت کې دکوپرې په باغونوکې دخاورې او اقليم شرايطومطابق فصلونه کرل کېږي اوياهغه فصلونه کرل کېږي چې په محلي بازار کې يې غوښتنه زياته وي دکوپرې باغونو په لمړنۍ مرحله کې چې کله دکوپرې بوټي واړه وي او ځمکه سيوري نه وي نيولې دفرعي فصلونو په کرلو کې کوم خطر نشته مګر فرعي فصلونوته بايدښه سره ورکړل شي اوښه پاملرنه ورته وشي دکوپرې دوړو بوټو سر نږدې ونه کرل شي داډيره غوره ده چې دکوپرې دوړو بوټو په منځ کې ددوه مترو په شاوخواکې نوربوټي ونه کرل شي ترڅو داساحه دهزره ګياوو څخه وساتل شي په دغه ساحه کې بايد دځوانونباتاتولپاره ډيرې عالي سرې واچول شي او دخاورې سره ګډه شي . د حشرآتو اداره : کوپرې په ذخيره ځايونو او سټورونو کې دحشرو دجدي ګواښ سره مخامخ دي او ډيرزيان ورته رسوي دټنونو زيانونو ترڅنګ حشرات دکوپرې په کيفيت باندې منفې اغيزې لري په شديدوحالتوکې په دغه کچه اقتصادي ضايعات کېداى شي چې ددې نه هم زيات شي کوم چې دوزن دکمبود څخه راولاړيږي دکوپرې حشرات په لاندې ډول دي . چې علمي نوم يې دى په زياته اندازه پيداکېدونکې حشره ده په هندکې مخکې دساحلي سيموپورې محدوده وه مګراوس داندارپرديش،ګرناټک او تاميل ناډوپه وچو کې هم ليدل شويدي ددې حشرې دڅوکې دفعاليت په ګرمو مياشتواپريل نه تر جون کې مشاهده شويدى . داحشرې په هرډول ونو باندې حمله کوي پرته له : څخه داحشره متوسط سايزلري خاکستري رنګ لري او مخکنۍ وزرې پيکه سپين رنګ لري دنبات په وړو پاڼو باندې کريمي سپين رنګه هګۍ اچوي حشره نرۍ غزيدلې پيکه خاکستري شين رنګ لري او سريې رنګه نصواري موج داره پټۍ ياخطونه لري. د مرحله په کې تيروي کوم چې په کې جوړ شوي وي دژونددوران يې په دوه مياشتو کې تکمليږي. : يوشمېرهګۍ،لارواوې او پرازيتونه داندراپرديش،امباجيپټ او دنارساپور دنسل ګرۍ په مرکزونو کې وڅيړل شو او ددې په خلاف پرازيتونه وپيژندل شو او داپرازيتونه لمړى په هغه وخت کې کولاى شو چې خوشې يې کړو په کوم وخت کې چې مونږ دپورته حشرې حمله وګورو او درې وارې وروسته ددوه راتلونکو اوونيو په موده کې په ځوانو نباتاتو کې داغيزمن شويو پاڼو غوڅول او سوځول دحشرې او دحملې په سر کې دلوړونباتاتو او دغټوباغونو نباتاتو لپاره دبيولوژيکي او کيمياوي متودونو څخه کاراخلي . : علمي نوم يې دى يوه مهمه حشره ده چې په ټول هندکې پيداکېږي دڅوکې فعاليت دجولايې څخه ترسپتامبرپورې شروع کوي او هرډول ونو باندې حمله کوي . : د تداوي کول تداوي کول د په وسيله څلورځله په کال کې دجنوري،اپريل، جولايي او اکتوبرکې دتاجونوڅخه بايدحشرې راويستل شي دجولايي څخه ترسپتامبردمياشتو په دوران کې سوري دشګواو په وسيله ډک شي د : تناسب سره د شومي زهري کول لکه : او داسې نور... : علمي نوم يې دى داحشرات په ځينوسيموکې دجدي حشرو په توګه واقع کېږي په ځانګړي توګه دجنوبي ساحل کې په ګرمومياشتوکې منځته راځي . : معمولاً ددوى نفوذ دطبعي دښمنانو په وسيله کنتروليږي . : علمي نوم يې - په خاورو کې عام دي اجتماعي حشرې دي چې دخټو په جالوکې اوسيږي او هرې يوې حشرې ته خپله دنده سپارل کېږي يعنې کارګران ،شاهان او ملکه لري اوملکه دڅوکلنو پورې ژوندکوي او په زرګونو هګۍ اچوي . : ډيرزيات اوبه خور کول او لمدې ساتل دنرسرۍ او يا دبزغليو او دلوښود او سره يوځاى توصيه شويدي د کندل او دملکې ختمول دټولو نه مهم دي . علمي نوم يې دى په دې نږدې وختونو کې په جنوبي هندکې په کوپرې باندې په خطرناک شکل سره راوتل پيل شو په ځانګړي ډول په تاميل ناډو،کرياله ،ګرناټک او داندراپرديش په سرحدي ساحو کې دنسجنونوتخريب سبب ګرځي دميوې دپرمختګ مخنيوې کوي سايزيې کموي اوهمدارنګه په زړې کې هم کمود راولي . : ددې حشرې دکنټرول لپاره او او اوونۍ کې دوه ځله کارول کېږي . : علمي نوم يې دى دادټولوڅخه زياته تخريبونکې حشره ده که په ځوانو ونو کې د برخلاف ځوانې ګوګونګټې نشي کولاى چې ونو ته کوم مستقيم خطرواړوي ددې برخلاف ګونګټې خپلې ابتدايي مرحلې په ونو کې تيروي او دګونګټې لاروا او ژونکې خطررامنځته کوي ددې ګونګټې بله نوعه - هم ډيره خطرناکه حشره ده دکوپرې دونو لپاره په غربي استوايي سيموکې . ميخانيکي کنټرول : ددې حشرې دکنټرول لپاره هم ځنې متودونه توصيه شوى دپخوانيو کارګرانو په وسيله يوازې وقايوي او ميخانيکي طريقې کارول کيدې ټولې ظاهري زخمي برخه يې دنبات ددرملو په وسيله کنټرول شي دمړو او وچوونوڅخه باغ پاک شي ترڅو ګاونډۍ ونې محفوظې شي خامې سطحې دنبات بايدد قيراو مخلوط په وسيله رنګه کړاى شي ترڅو دهګۍ اچولو څخه مخنيوې وشي . دناروغۍ اداره اوتنطيم : : دا دکوپرې يوشديدمرض دى دلوندموسم په دوران کې پاڼې دڅوکولخوالاندې طرف ته وچيږي او مکروب دزړو پاڼو څخه ځوانو پاڼو ته هم سرايت کوي کومې ونې چې زياتې اغيزمن شوى وي دوچکالۍ ځپلوونو غوندې ښکاري په اغيزمن شوى پاڼوکې د شاته تياره رنګه زخمونه ليدل کېږي . : داغيزمن شويو ونو غوڅونه او سوځونه ددې غوره غوره لاره ده . : علمي نوم يې دى ،داناروغي په ټولو کوپره لرونکو هيوادونو کې ليدل شويده ،داناروغي ميوه اغيزمنوي او په حاصل کې يې زيات کمبود راولي ،داسې کوم خبرنشته چې دې ناروغۍ کومه ونه وژلى وي . : کولاى شي چې په اسانۍ سره کنترول کړو لکه کاپرفنجي سايډ په وسيله باندې دمخلوط سپرې په متاثره اوزخمي سطحو باندې وشي اد سپرې بايد د موسمي بارانونو څخه مخکې او وروسته استعماليږي دسپرې سره سره بايد دونې ټول تاجونه پاک شي که هغه متاثره و ي اوکه نه راغورځېدلې ميوې بايدجمع شي او وسوځول شي مرضي برخې بايد لرې کړاى شي او همدارنګه ګاونډۍ روغې ونې هم بايدسپرې شي . : علمي نوم يې دى په ټولو کوپره کروونکو ايالاتوکې په ځانګړي توګه په کرياله کې عام دى . : دزړو او متاثرو پاڼو لرې کول او د يوه فيصده محلول سپرې کول او همدارنګه دناروغي خپريدل ښه دنظر لاندې ونېول شي . : علمي نوم يې دى داناروغي دکريالې په سهيلي ولسواليو کې ډير خپور دى لومړنۍ نښې کومې چې ښکاره کېږي هغه دادي : زړې او ځوانې پاڼې توريږي او وورسته مړاوى کېږي . په پاڼو سپرې کول په پرلپسې توګه سره ديو فيصده په وسيله چې او په يو ليتر اوبو کې ولري نو داغيزمن شويو پاڼو له لرې کولو څخه وروسته بايد څلورځله سپرې شي کوم چې ددې ناروغي دپاملرنې وړانديز پورې کموي . دا ناروغي دلومړي ځل لپاره په سيلون کې وليدل شواو وروسته په هند،فلپاين،مالايا،انډيمان او ټرينټيډاډ کې هم وليدل شو،ددې ناروغۍ نښې دادي چې دونې دساقې دلاندنۍ برخې چې دځمکې دسطحې څخه د پورې لوړى وى دونې دساقې دقد په دغه ساحه کې د ډډ درزونو څخه يوه تياره رنګه سره نصواري رنګه مايع رواځي،دامايع تور رنګ غوره کوي کله چې وچه شي ددغو اغيزمن شويو ساحو لاندې انساج ژيړيږي او خوسا کېږي چې په ځوانو ونو کې ناروغي په تيزۍ خپريږي. په لاندې طريقو سره کولاى شو چې دناروغي تريوې کچې کنټرول کړو اغيزمن شوى انساج بايد دتيشې په وسيله پرې شي داخلي اغيزمن شوى انساج لرې شي ترڅو کوم ناروغه انساج په کې پاتې نشي او زخم بايد دقيريا په وسيله وپوښل شي . علمي نوم يې دى،دا ناروغي په لمړي ځل داندراپرديش ايالت په ختيځ کې دګوداوارې په ولسوالۍ په کلي کې وليدل شو او په همدې نوم ونومول شو. هغه ونې چې عمر يې د او کلونو ترمنځ وي ډيرزيات يې اغيزمنوي ،په دې ناروغۍ کې غټ تاجونه غيرنورماله وده کوي او تياره رنګه شنې داخلي پاڼې لري وروسته دتاج اندازه کوچنۍ کېږي او ساقه په کراره کراره نرۍ کېږي،په دې ناروغۍ کې وړې پاڼې په نامناسبه توګه پاکېږي،دپاڼو له پاسه ژيړ داغونه ښکاره کېږي ،دپاڼو شمېر کمېږي،اغيزمنه شوى ونه وړې غونچې توليدوي او ميوه شنډيږي . داغيزمن شويو ونو ويجاړول او لرې کول او داغيزمن شويو ونو دميوې څخه بايد مخنېوي وشي ترڅو په نرسرۍ کې ونه کرل شي او داغيزمن شويو سيمو څخه بايد دبزغلي ليږد منع شي .