ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
بېديانۍ پيشو

بېديانۍ پيشو په لاتين: په انگرېزي ژبه : د شډل پيشيانو څخه تر ټولو کوچنۍ پيشو ده چې په سوهېلي آفريقا شمالي ، نژدې ختیځ او منځنۍ آسيا کې په ځانگړي ډول په بېديا کې په شگلنه سیمه او غرنیو سیمو کې ژوند کوي. ځانتياوې بېديانۍ شډله پيشو په ۱۸۵۸ زېږیز کال کې د په کتاب کی د فرانسوي ځناور پوه او عسکر ویکټور لوخې لخوا وڅېړل شوه. وزن یی ۲ ۳ کیلوگرامه ده. لوړوالی یی ۳۰ سانتیمتر او اوړدوالي یی ۵۷ سانتیمتر دی. صحرایی پيشو نرمی وړۍ لری چی رنگ یی پولادي یا ريگي وی. عمر یی ۱۳ کلو ته رسېدلای سی صحرایی پيشو حشره، څرموښکۍ او مرغان ښکار کوي خو نوموړي پيښو زهرجن ماران هم ښکار کولای سی. دغه شډله پيشو په آفريقا کې په لیبیا، چاډ او مراکش کې او په آسیا کې په ایران، پاکستان، افغانستان، عربستان، اردن او عراق کی ژوند کوي او د اسلامي حدیثو په رڼا کې په ټوله ییزه توگه د پیشو په هکله ډېر دودونه بيا شوي چې پیشو یې ناولې نده گڼلې . د بېلگې په توگه ځینې احادیث داسې وايي حدیث بخاري او مسلم ۳:۵۵۳ څخه دود دی چې وايي : د الله ج ستر پیغمبر او محبوب محمد ص ووېل : يوه ښځه د يوې پیشو پر سر الله ج په جهنم کې وربړوله او اور کې یې ځکه واچوله چې پیشو ته نه دا چې خواړه نه و ورکړي بلکې هغه یې په يو ځای کې بنده ساتلې وه چې بیا په لوږه کې مړه شوه . د اسلام پیغمبر ص پخپل حدیث کې زياتوي : چې الله ج ډېر ښه پوهېږي او هغې ته يې ووېل چې تا نه يوازې پیشو مړه نکړه لا دې ورپسې ورتړلی و او آزاده دې پرې نښوده چې د ځمکې پر مخ خوځندکې يې خوړلي وای . د متقون ۲.۱۳ حدیث څخه دود دی چې وايي : يحيی زما لپاره د مالک څخه ، اسحاق ابن ابي تلحا څخه ، حُمیده بنت ابي عُبیده ابن فروا چې د هغې د مور ورېندار کبشه بنت کعب ابن مالک نومېده ، هغه چې د ابو قتادا الانصاري د ځوی ښځه وه هغې ته يې ووېل : چې يو ځل ابو قتادا د هغې د ځوی د ښځې لیدو ته ورغی ، هغې د ابو قتادا الانصاري په لاسونو د اودس لپاره اوبه وراچولې ، چې سمدستي يوه پیشو راغله او د دغه اودس د اوبو څخه يې څښل غوښتل ، هغه هم ورته د څښلولپاره اړونده تالۍ يا چلمچي ورټيټه کړه چې پيشو يې په اسانه وڅښي ، کبشې بنت کعب ابن مالک ورته اوبه ورتوی کړې نودلته د خپل د خُسر له خولې وايي : قتادا راته مخ راوگرځاوه او وې وېل : آيا ته زما په دې کړو حېښه حیرانه شوې؟ ، وايي : هو ! هغې ځواب ورکړ . هغه يې مې ځواب کې ووېل : د اللهج ستر پيغمبر ص ويلي و چې پيشو کیخنه ناولې نه وي ځکه هغه انسانانو سره اُنس نژدېوالی غوره کوي . يحيی د مالک له خولې څخه وايي : د پیشو په ساتلو کې کومم ضرر نشته تر هغه چې د هغې خوله ناولې نه وي . د مومنانو د مور عایشې رض څخه راوړل شوی د مسلم کتاب څخه وايي: داؤد ابن صالح ابن دینار په تمار کې د خپلې مور له خولې داسې وېلي و : د هغې مينځې ښځینه غلامې يوه ورځ هغې ځان سره د هریسې په نوم خواږه پوډين عايشې ته په داسې حال کې راوړه چې لمونځ يې کاوه . عایشې په اشارې مینځې ته په ځمکې ايښودو ووېل . دلته يوه پيشو راغله او يو څه یې ترې وخوړل ، کله چې عایشې لمونځ خلاص کړ نو هغې له هماغه يوه ځايه په لوښي کې خواږه وخوړل . او وېوېل : د خدای ج پيغمبر ص ويلي و چې : دا ناولی ندی ، دا له تاسو څخه يوه ده چې شاوخوا مو راتاوېږي . دې سره یې نور ووېل: ما رسول الله ص ولیده چې اودس يې په هاغو اوبو کې کاوه چې د پیشو څخه پاتې شوې وې . د داؤد کتاب څخه د جابر ابن عبدالله له خولې څخه راوړل شوی حیث دی : پیغمبر ص د پیشو پېرل پیسې پرې ورکول ناروا گڼلي . د بېديانۍ پيشو ډولونه شمالی آفریقا د الجزایر څخه تر عربستان پورې نایجېر عربستان آفريقایی صحرا ایران، ترکمنستان و قزاقستان پاکستان سرچینې د پیشو سره د اُنس او نږدېوالي احادیث په انټرنټ کې المتقون وېبپاڼه پيشيان
اروپایی زرغون څرموښکۍ

اروپایی زرغون څرموښکۍ په لاتين: د اروپایی څرموښکۍ څخه تر ټولو لوی خاپوړن دي چی په ځانگړي ډول په اتریش، سلووانیا، اوکراین،تورکيه کی او د تور سمندر تر نژدې ژوند کوي. توصیف اروپایی زرغون څرموښکۍ لمړني ځل د په کتاب کی د اتريشی ځناور پوه یوسیفوس نیکولاس لورېنټي لخوا توصیف شوه. په اوس وخت کی په اروپا کی د زرغون څرموښکۍ دوه ډولونه چی د او په نومونو یادېږي ژوند کوي. څرموښکۍ د هگۍ اچوونکي ځناورانو څخه ده چی اوږدوالي یی ۴۰ سانتمتر دي. د مذکر د بدن رنگ قهوه ای او د مونث د بدن رنگ زرغون دي اروپایی زرغون څرموښکۍ په ځانگړي ډول خشره، د مرغانو هگۍ او مېوه خوړي. په جنوب لويديځي اروپا کی ژوند کوي په جنوب ختيځي اروپا گی ژوند کوي شرمښکياني
کارکارودونتوسور

کارکارودونتوسور په لاتين: د ټېروپوډ غوښه خوړونکي ډانگسرانو څخه چی د ۹۳ ۱۰۰ میلیونه کاله مخکې په شمالي آفريقا کی یی ژوند کاوه. نوموړي ډانگسر لومړني ځل په ۱۹۳۱ کال کی د ارنست استرومر لخوا توصيف شو. خو د کارکارودونتوسور فوسیل په ۱۹۴۴ کال کی د جگړې په وخت کی د امريکي هوایی ځواک لخوا ويچاړ شو. په ۱۹۹۶ کال کی امريکایی پاليونټولوجي پوه د کارکارودونتوسور نوي هډوانه کشف کړ. توصيف کارکارودونتوسور څيرونکي ډانگسر وو چی د کرتاسې په وخت کی په شمالي آفريقا کی یی ژوند او ښکار کاوه. لمړني فوسل یی په الجزاير کی په ۱۹۲۵ کال کی کشف شو. اوږدوالي یی ۱۳ مترو او ورن یی ۶ ۱۵ ټون وو. د ککړۍ اوږدالي یی ۱،۹۵ متره وو. غوښه خوړونکی ډانگسران
سپاینوسور

سپائینوسور په لاتين: د ټېروپوډ د غوښه خوړونکي ډانگسرانو څخه تر ټولو لوی ځناور وو چې په سوېلي آفريقا کې ۹۵ میلیونه کاله مخکې یی ژوند کاوه. توصيف سپاینوسور د ډانگسرانو څخه تر ټولو لوی اوعظيم ډانگسر وو چی په ۱۹۱۲ کال کی په مصر کی د آلماني عالم ارنست استرومر لخوا کشف او توصيف شو. خو د سپاینوسور فوسل د جگړې په وخت کی په ۱۹۴۴ کال کی ويچاړ شو. پوهنان وایی چی د سپاينوسور اوږدوالي ۱۸ متر وو او وزن یی ۲۰ ټنونه وو. نوموړي ډانگسر تنگ او لوړ ککرۍ درلودل. سپاينوسور وکړای سول لکه معاصر تماسح په اوبو کی او پر مځکې باندي ژوند وکړي. نوموړي ډانگسر په ځانگړي ډول کبان او د نبات خوړونکي ډانگسران ښکار کاوه. غوښه خوړونکی ډانگسران
براخاوخېنیوس

براخاوخېنیوس په یوناني ژبې: د پلیوساورس د سمندري ډانگسرانو څخه وو چې د کرتاسې په وخت کې چې ۹۱ میلیون کاله کېږي په سمندر کې یې ژوند او ښکار کاوه. نوموړي ډانگسر سمندري خاپوړنو د ژويو له ټبر څخه دی او د کبانو ښکار يې کاوه. اوږدوالی یې ۱۱ متره او وزن یې ۲۰ ټنه و. غوښه خوړونکی ډانگسران
تریسراتوپس

تریسراتوپس په یوناني: په لاتين: د نبات خوړونکي او ښکر لرونکي ډانگسرانو څخه تر ټولو لوي او عظيم ډانگسر وو چی د کرتاسې په وخت کی ۶۸ میلیون کاله مخکې په شمالي امريکا کی یی ژوند کاوه. د پوهانو په نظر نوموری ډانگسران په رمو کی ژوند کول. توصيف تریسراتوپس د څلور پښو نبات خوړونکي ډانگسر وو چی په ۱۸۸۹ کال کی د چارلز مارش لخوا توصيف شو. اوږدوالي یی ۹ متره وه او وزن یی ۱۰ ټنونه وو. د تریسراتوپس پر مخ باندي لوی ښکرونه وو چی اوږدوالي یی ۳ متره وه. بوټي خوړونکی ډانگسران
پپخه خولۍ

پپخه خولۍ ته په تورکي ژبه کې قراقل وايي . دغه خولۍ په ډېر زيار جوړېږي او د ځانگړو روزونکو پسونو څخه په لاس راځي چې د پسونو گډوری يا ماشوم پسه پیدا شي نو سمدلاسه يې حلالوي او پوستکی يې تر باسي . مخينه د پپخې جوړېدو چارې نړېواله شهرت سرچينې د څېړونکې صفيه حلیم وېبپاڼې څخه
بوکان

بۆکان په فارسی: بۆکان د ایران تر ټولو لوی ښار دی، مساحت یی ۱ کلومتره مربع ده، دغه ښار په اوس وخت کې نفوس لری، بوکان د ایران ثقافتی او سیاسی کردستان مرکز هم دی. د ایران ښارونه
بېیپیاوساوروس

بېیپیاوساوروس په یوناني: په چينایی: د غوښه جوړونکي ډانگسرانو څخه وو چی په چين کی د کرتاسې په وخت کی د ۱۲۵ میلیون کاله مخکې یی ژوند کاوه. توصیف بېیپیاوساوروس د ۲۷ مایو په ۱۹۹۹ کال کی په چین کی د لیایونینگ په ولایت کی کشف شو. په دي وخت کی نوموړي ډانگسر د چينایی عالم کسو کسينگ لخوا هم توصیف شو د ډانگسر اوړدوالي ۲،۲ متر وو او وزن یی ۸۵ کیلوگرامه وه او بدن یی د بڼکې لخوا پوښ شوی وو. غوښه خوړونکی ډانگسران
سره گيدړه

سره گيدړه یا معمولي گيدړ په لاتين: د گيدړانو څخه ده چی په اروپا، امريکا، افريقا، آسيا او آسټراليا کی ژوند کوي. توصيف سره گيدړه په ۱۷۵۸ کال کی د یو مشهور سويډني ځناور پوه کارل فون لينې لخوا توصیف شوه. سره گيدړه د سپی ځناورانو د ډلو څخه تر ټولو مشهوره او پراخه شوي ځناور ده چی په ځانگړي ډول په شپه کی ښکار کوي. نوموړي ځناور موږکان ، مرغان، سویان، د خاورو چينجي، زرکې، کورنی چرگان او هوسیان ښکار کوي خو د تنگلاسي په صورت کی مېوه هم خوړي. اوږدوالي یی ۱۰۰ سانترمتر دی او وزن یی ۱۰ کيلوگرامو ته رسېدلای سی. سره گيدړه ۴۲ غاښونه لري. سره گيدړه په جنگل کی په غار کی ژوند کوي. گيدړان
قطبي گيدړ

قطبي گيدړ په لاتين: د گيدړانو څخه دي چی په امريکا، اروپا او آسيا کی په قطبي سیمو کی ژوند کوي. قطبي گيدړ د نرمی پوستين لپاره هم ښکار کېړي. توصيف قطبي گيدړ په ۱۷۵۸ کال کی د یو مشهور سويډني ځناور پوه کارل فون لينې لخوا توصیف شو. اوږدوالي یی ۵۰ سانتمتر دی او وزن یی ۸ کيلوگرامو ته رسېږي. قطبي گيدړان په ځانگړي ډول په جوړو کی ژوند کوي او تر واورې باندي غارونه جوړوي. نوموړي ځناور مرغان او کبان ښکار کوي. قطبی گيدړ هر کال ۳ ۷ ځوانکان درلودلای سی. گيدړان
کارسک گيدړ

کارسک گيدړ یا تورکمني گيدړ، ترکمني گيدړ په لاتين: د گيدړانو څخه یو کوچنی گيدړ دی چی په مرکزي آسيا او ختيځي اروپا کی په دښتو سیمو کی ژوند کوي. توصيف کارسک په ۱۷۵۸ کال کی د یو مشهور سويډني ځناور پوه کارل فون لينې لخوا توصیف شو. اوږدوالي یی ۶۰ سانتمتر دی او وزن یی ۶ کیلوگرامو ته رسېدلای سی. کارسک مرغان، موږکان ښکار کوی خو مېوې او حشرې هم خوړلای سی. د کارسک ښځينه هر کال ۲ ۱۱ ځوانکان درلودلای سی. د کارسک ډولونه قزاقستان، سیبېریا ازبکستان، قفقاز ترکمنستان، ازبکستان، چين، مغولستان گيدړان
مولوي رفيع الله موذن

مولوی رفیع الله موذن چی اصل نوم یی مولوی احمد نور موذن وو د ملا محمد نسیم زوی او د پردل لمسۍ په ۱۳۱۰ هـ ش کال کی د وردگو ولایت د سیدآباد ولسوالی د لوړی په قریه کې په یوه متدینه کورني کی دنیا ته سترگی غړولی دی لمړنی زده کړی یی په ۱۳۱۹ شمسی کال کی د خپل کلی له عالمانو څخه پیل کړی د منځنی زده کړو لپاره یی سفر وکړ پدی سفر کی یی د غزنی او لوگر له عالمانو څخه استفادي وکړی او د لوړو زده کړو لپاره د نورالمدارس چی د غزنی دشلگر په سیمه کی واقع ده سفر وکړ یاده دی وی چی دا مدرسه د علماوو د مرشد حضرت نورالمشایخ قدس په مبارکو لاسونو تاسیس شوی په ۱۳۳۰ ش کال کی مولوی رفیع الله موذن د داخلی شرف په همدی مدرسه کی ترلاسه کړ او د حضرت ضیاْلمشایخ مجددی له علمی او روحانی ارشاداتو څـخه برخورداره وو نوموړی خپل عالی تعلیماتو ته په همدی مدرسه کی ادامه ورکړه او په ۱۳۴۰ش کال کی د نوموړی مدرسی څخه نومیالی او ممتاز فارغ شو د د هیواد د سترو او لویو عالمانو لکه د لاغرو آخنذاده صاحب د دکوهی ملاصاحب مولوی عبدالغفور دیوبندی د کندر ملاصاحب او د غزنی د مغولخیلو له میر صاحب شیخ الحدیث مولوی صاحب عبدالستار دلوگر مولوی عبدالکریم د زرین ملا صاحب د غرزنی د مسکی اخندزاده مولوی محمد اسحاق د زابل د ارغنداب د یوسف خیلو اخندزاده مولوی عبدالله د وردگو د سیداباد مولوی گلاب الدین د وردگو او د کیلان ملا صاحب مولوی وزیر محمد د غزنی د گیلان د شست صاحب مولوی سراج احمد د غزنی د اسفندی او نورو څخه زده کړی او استفادی کړی دی نوموړی له فراغت څخه وروسته تدریس پیل په کابل زابل او وردگو کی یی تدریس وکړ څه موده یی د کابل په کوټه سنگی کی او څه موده یی د زابل د ارغنداب په دای چوپان کی او څه موده یی د ورد گو د سیداباد د شش کلا په عبدالمحی الدین کی تدریس وکړ او بی شمیره شاگردان یی وروزل چې د هغوی له جملې څخه یو خلیفه مولوي ابصر د شلګر چې اوس شیخ الحدیث دی، احمد ضیا خلیفه صاحب د وردگو ولايت د جغتو ولسوالۍ د ستر ايرياب د كلي، ملا ملوک اخند د سیداباد ولسوالی چې اوس د طالبانو په قضا کې د لوړ پوړو چارواکو څخه ده، او د غزني د ګیلان حاجي غلام محی الدین چې وروسته يې زوم هم شو یادولای شو.مولوي جلال الدین حقاني مولوي احسان الله احسان ملا محمد مولوي احمد ضيا و بر بعد اطلاعیه از شو در دست نیس مگن خو ايشو ور بعدش که برفتن د کلتها غزنین ازاونجو ور خواستن برف د زابل
وحشي پيشو

وحشي پيشو یا دښتي پيشو په لاتين: یوه کوچنی پيشو ده چی په آسيا، اروپا، آفريقا کی ژوند کوی. پيشيان
بنگالي پړانگ

بنگالي پړانگ په لاتين: د پړانگانو څخه تر ټولو مشهور او متعدد د پړانگ ډول دي چی په هندوستان، بنگله دېش، نيپال، بوتان او ميانمار کی په جنگل کی تر سيندونو نژدې ژوند کوي. بنگالي پړانگ په دی سیمو کی تر ټولو لوی او خطرناک داړونکی ځناور بلل کېږي. په اوس وخت کی ۲۰۱۴ په نړۍ کی تقريبا ۴۵۰۰ بنگالي پړانگان ژوند کوي. ښکارغلی ښکارځای يي ۵۰ کیلومتره مربع ده. توصيف بنگالي پړانگ گوښه گير ځناور دي چی په ځانگړي ډول په شپه کی ښکار کوي. نوموړي پړانگ جوران، گاوميشان، بيزوگان او سویان خوړوي خو دغه پړانگ تمساحان، ليوه گان او گيدړې ښکار کولای سی. د بنگالی پړانگ اوږدوالي ۲ ۳ متر دي وزن یی ۳۰۰ کيلوگرامو ته رسېدلای سی. د پړانگ ښځينه هر کال ۲ ۳ ځوانک درلودلای سی. پيشيان
سيبري پړانگ

سيبري پړانگ په لاتين: تر ټولو لويه ځنگلي پیشو ده چی په ختيځې روسیې کې د آمور تر سيند نژدې او په منچوري کی ژوند کوي. په اوس وخت کی ۲۰۱۴ په نړۍ کی تقريبا ۳۵۰ سيبري پړانگان ژوند کوي. پيشيان
آسيايي زمري

آسيايي زمري، هندي زمري یا ايراني زمري په لاتين: د ځنگلي پیشوگانو څخه دي چی په اوس وخت کی یوازې په هندوستان کی د گجرات په ولایت کی په ملي پارک کی ژوند کوي او په اوس وخت کی ۲۰۱۴ د هندي زمري شمېر ۳۰۰ ځناورانو ته رسېږي. نوموړي زمري جنگلي او کورنی ځناوران ښکار کوي. پيشيان
سمایلوډون

سمایلوډون په یوناني: د مړ شويو پرانگانو څخه یو ښکار کونکي ځناور وو. هغه پړانگ چي د تورې غوندي غاښونه يي وو په امريکا کی ۲،۵ میلیون کاله مخکې د پلیستوسن په وخت کی یی ژوند کاوه خو نوموړي پرانگ د یخی عصر په ختم کی د خواړو د کمبود په امله مړ شو. سمایلوډون تر ټولو لوی د پيشو گانو ځناور وو چی لوی جنگلي ځناوران یی ښکار کاوه. توصيف د سمایلوډون اسکلت په ۱۸۴۱ کال کی په برازیل کی د ډېنمارکي عالم پټر ويلهېم لونډ لخوا کشف او وڅيړل شو. د سمایلوډون وزن د ۵۵ کیلوگرامو څخه تر ۳۰۰ کيلوگرامو پورې وو. لکۍ یی لنډ وو او پښه گان یی ډېر ځواکمند وو. سمایلوډون د نېښ لوړ غاښونه درلود چی اوږدوالي یی ۱۷ سانتيمتر وو او د دي غاښونو په مرسته لوی ځناوران یی وواژه. د سمایلوډون ډولونه پيشيان
ټریلوبیټ

ټریلوبیټان یا ټريلوبيټونه په لاتين: د مړ شويو بند پښه لرونکو ژويو څخه دي چی د پالېوزویک په وخت کی ۵۵۰ میلیونه کاله مخکې په سمندرونو کی یی ژوند کول. تر اوسه پورې ۱۷،۰۰۰ د ټریلوبیټانو ډوله کشف او توصيف شوي دي. ټریلوبیټان
اېلیپسوسېفالوس

اېلیپسوسېفالوس په یونانی: د ټریلوبیټانو ډله علمی نوم دي چی د منځني کامبرین د وخت څخه ۵۴۲ میلیون کاله مخکې د پېړم تر وخت پورې په پخواني سمندرونو کی یی ژوند کاوه. نوموړي ټریلوبيټان د سمندر په تل کی ژوند کول او مړ شوي کوچني ځناور یی خوړل. اېلیپسوسېفالوس هوفي اېلیپسوسېفالوس هوفي په يوناني: د اېلیپسوسېفالوس د ټریلوبیټانو ډلې څخه دی چی فوسلونه یی په منځني اروپا کی د چېک په جمهوریت کی په ۱۹ پېړۍ کی د فرانسوي عالم ياخیم بارند لخوا کشف شو او د ځناور پوه شلوتهېم لخوا په ۱۸۲۳ کال کی توصيف شو. نوموړي ټریلوبیټ بادمی شکل درلود. بدن یی د اسکلت لخوا پوښ شوي وو او د درو برخو سر، ټټر او مقعد څخه جوړ شوي وو. اوږدوالي یی د ۱ میلیمتر څخه تر ۹۰ سانتيمترو پورې وو.د اېلیپسوسېفالوس هوفي مړه کېدلو د پېرم په وخت کی ۲۵۰ میلیون کاله مخکې پېل شو. د اېلیپسوسېفالوس هوفي د فوسلونو کشف ځای د بارانديان په سیمو کی پراگ ته نژدي پروت دي. اېلیپسوسېفالوس پوليټوموس اېلیپسوسېفالوس پوليټوموس په يوناني: د اېلیپسوسېفالوس د ټریلوبیټانو ډلې څخه دی چی په سويډن کی کشف شو. اېلیپسوسېفالوس سانکتاکروکېنسیس اېلیپسوسېفالوس سانکتاکروکېنسیس په يوناني: د اېلیپسوسېفالوس د ټریلوبیټانو ډلې څخه دی چی په پولنډ کی کشف شو. ټریلوبیټان
عزیز التفاسیر

عزیز التفاسیر د نامتو عالم مولوي سلطان عزيز عزيز اوولس كلن زيار پایله ده چې په ديارلسو ټوكو او څه د پاسه اوه نيم زره مخونو کې یې لیکلی دی. دا تفسیر د احاديثو په گاڼه سمبال، مستند، او له اسرائيلياتو او ضعيفو اقوالو څخه پاك او له ژوندنيو مسايلو سره تړلى تفسير دى. دا تفسیر د خلكو د پوهې مختلفو طبقو ته په پام سره په روانه پښتو ژبه د ايتونو ژباړه او تفسير، فقهي او عقيدوي احكام، شان نزول، صرفي او نحوي تحليلونه، د كلمو لغوي او شرعي معناگانې، عبرتناکې كيسې، د قرآن په رڼا كې ساينسي څيړنې او په روانو مختلفو پېښو تبصرې، د افغاني ټولنې ستونزو ته كتنه، او د هغو پوښتنو ځوابونه په خپل غېږ كې ځايوي چې د تلاوت په وخت كې چا ته په ذهن كې راپورته كېږي، او دې ته ورته گڼې نورې ځانگړتياوې لري. د عزيز التفاسير ستره ځانګړينه دا ده چې هغه په پښتو ژبه لومړنى تحليلي او تشريحي تفسير دى چې له علمي مستندو مراجعو څخه په كې استفاده شوې ده. د تفسیر تګلاره: اول: په روانـه ژباړه کې ځنـې قـيدونو ته د قوسـونو تر منځ ځاى ورکړل شوى دى، تر څو ترې هغه لـوستونكي ګټه پورته کړي ،كوم چې زيات فرصت نه لري او د وخـت د كـمـبـود له كبـله یې پـه مضـامـينو باندې په ځغرده خپل ځان پـوه كول غواړي. دوهم: د ژباړې څخه وروسته د اياتونو د مضامينو خلاصه ليكل شوې ده. البته دا د هغه چا لپاره چې وخت ورسره زيات وي او اوږده بيان ته یې زړه نه تنګېږي. درېم: بيا وروسته د توضيحات عنوان ايښودل شوى دى ،تر څو د هغو لوستونكو عمومًا او د هغو علماوو كرامو خصوصًا تنده ماته کړي ،كوم چې په موضوعاتو کې ډېر تحقيق او تدقيق خوښوي. د همدې كبله د ذكر شوي عنوان لاندې مختلف مطالب. لكه: فقهي احكام، صرفي او نحوي تحليلونه، لغوي او شرعي معناګانې، ځنې ګټورې کیسې او متلونه او داسې نور. د تفسیر طريقه او طرز يې: د سلفو صالحينو او ثقه مفسيرينو غوندې په لاندې ډول دی : الف: د قران کریم تفسير په قران کریم سره. ب: د قران کريم تفسير د پیغمبر صلی الله علیه وسلم په احادیثو سره. ج: د قران کریم تفسير د صحابه کرامو رضی الله عنهم په اقوالو او تر هغو را لاندې د معتبرو او لویو مفسرينو په اقوالو سره، خو د دې تر څنګ يې د عربي لغت او عربي ژبه او نور قوانين هم په تفسير کې له پامه نه دې غورځولې. د: د مشکلو آیتونو په تفسير کې يې د معتبرو مفسروینو تفسيرونه د حوالې سره را نقل کړي ، او په پای کې يې ځینو او یا یوه تفسير ته ترجیح ورکړي ده، خو اکثره يې د جمهورو رائې ته ترجیح ورکړي ده. هـ: د متشابهاتو په هکله يې تګلاره د اصحابو رضی الله عنهم او سلفو صالحينو ده. و: د اسرائیلیاتو څخه بېخي پاک دی. ز: فني اصطلاحات يې په ساده ژبه تشریح کړي دي. ح : د معاندينو اعتراضاتو ته يي غاښ ماتوونکي ځوابونه ويلي دي. ط: داهل سنت والجماعت دعقايدو يې کلـــــکه دفاع کړې ده. ک: د لوستونکي په ذهن کې چې کومې احتمالي پوښتنې پــيداکيـږې هغه يې ځواب کړيدي . ل: د شان نزول او د سورتونو ترمنځ يـــې د ارتباط يادونه کړيده. م : د لغاتو معنی، صرفي او نحوي تحليلونه يې کړي دي. ن : فقهي احکام، دفقهاوو آراء او په پای کې يې د خپل حنفي مسلک فيصله ذکر کړې ده. س: د تفسير ليکلو په جريان کې د معتبرو او ثقه مأخذونو او مراجعو څخه استفاده کړي ده چـــي شمېريې ۱۴۹ ته رسيـږي.
غوږور ښاپېرک

غوږور ښاپېرک په لاتين: د اروپايی ښاپېرکانو څخه دي چی په جنگلونو کی په غارونو کی ژوند کوي. توصيف غوږور ښاپېرک لومړي ځل د سويډني ځناورپوه کارل قون لینې لخوا توصيف شو. نوموړي ښاپېرک يوازينی تي لرونکی ژوی دی چې الوزي، تيره غاښونه او اوږدې، اوږدې پښې لري. خوراک يې حشرې، غڼې او پتنگان دي. غوږور ښاپېرک د اوږدوالي یی ۵۲ سانتيمترو ته رسېږي، وزن یی ۵ ۱۱ گرامه ده عمر یی ۱۲ کالونو ته رسېدلای سی. ښاپېرکان
د اوبو ښاپېرک

د اوبو ښاپېرک یا د دابنتون ښاپېرک په لاتين: د ښاپېرکانو څخه دي چی په اروپا او شمالي آسيا کی ژوند کوي. د ۷۰ کالونو څخه د ټولنې شمېر یی زیات شوي دي او په اوس وخت کی د نړۍ تر ټولو پراخ شوي ښاپېرک دي. توصیف د اوبو ښاپېرک په ځانگړي دول په جنگلونو کی تر اوبو نژدې ژوند کوي. نوموړي ښاپېرک په شپه کی د اوبو حشرې چی د اوبو پر مخ باندی دی ښکار کوي. د اوبو ښاپېرک یوه ډله کولای سی ۱۵ ۵۰ ځناوران ولري. اوږدوالي یی ۵۰ سانتیمترو ته رسېدلای سی ، وزن یی ۶ ۱۱ گرامه ده او عمر یی ۴۰ کالونو ته رسېدلای سی. نوموړي ښاپېرک د حشرو ښکار کولو لپاره د ماوراصوت امواج کارېږي. ښاپېرکان
پینځه بنده صافه لکۍ لرونکی لړم

پینځه بند صافه لکۍ لرونکی لړم چې علمي نوم یې دی؛ د بوتهیدېانو د لړمانو څخه تر ټولو زهرجن لړم دی چې په شمالي آفریقا ، نږدی ختيځ او منځنۍ آسیا په صحرایي سيمو کې ژوند کوي. رنگ یې ژیړ او اوږدوالی یې ۳۰ - ۷۷ میلیمتره دی. نوموړی لړم اغېزمن عصبي زهر لري چې ماشومان او ناروغ انسانان وژلای شي. دغه زهر د څلورو پېپټیډونو توکو څخه جوړ شوي دي. د هغو توکو څخه کلوروتوکسین تر ټولو اغیزمنه ماده ده چې د ماغزو تومور د علاج لپار هم کارېدلای شي. بوتهیدېان لړمان
آندروختونوس اوسترالیس

آندروختونوس اوسترالیس د بوتهیدېانو د لړمانو څخه یو خطرناک لړم دي چی په شمالي آفريقا، نژدې ختيځ، پاکستان او هندوستان کی په دښتو سیمو کی ژوند کوي. اوږدوالي ۱۰۰ میلیمتره دي، رنگ یی ژيړ دی. د لکۍ پر سر باندي نيش چی قهوای رنگ لري، پروت دي. عمر یی ۳۰ کالونو ته رسېدلای سی. بوتهیدېان لړمان
مېږی

مېږیان په لاتين: د پرده وزری خوځندکو او اجتماعی حشراتو څخه دي چی د نړی په بیلا بیلو سیمو کی د میږو په ځالې کی ژوند کوي. تر اوسه پورې ۲۲،۰۰۰ د میږیانو ډولونه توصيف شوي دي. توصيف مېږیان د مځکې په کره کی د کرتاسه د وخت څخه ژوند کړي دي. د مېږیانو بدن د سر، ټټر او نس څخه جوړ شوي دي. بدن یی د ويښتو لخوا پوښول کېدلای سی هر مېږی درې جوړو نښتو پښو برسېره ، نښتي نژدې سترگې او د دوؤ انتنونو لرونکي لري. عمر یی ۱۰ کالونو ته رسېدلای سی. خوځندکې مېږیان
فرعوني مېږی

فرعوني مېږی په لاتين: د مېږیانو څخه یوه مضره حشره ده چی د آفريقا څخه اروپا ته پراخه شوه او په اوس وخت کی د نړی په بیلا بیلو سيمو کی ژوند کوي. نوموړي مېږی د گرمو ځایونو سره مينه لري او د دي لپاره په ځانگړی ډول د انسانانو په کورونو کی ژوند کوي. توصیف فرعونی ميږی ژيړ رنگ لري. اوږدوالي یی ۲ میلیمټر دي. د مېږو ځاله کولای سی ۱۰۰،۰۰۰ ميږيان او ۲ ۲۰۰ د ميږیانو ملکې ولري. فرعوني مېږي معمولا خطرناک رنځونه سرايت کوي. نوموړي مېږي په ځانگړي ډول غوښه خوري. مېږیان
ځنگلي مېږی

ځنگلي مېږی په لاتين: د مېږيانو څخه دي چی په اروپا، سیبېریا، قفقاز او شمالي آمريکا کی د صنوبر په ځنگلونو کی په لویو ځالو کی ژوند کوي.ځنگلي مېږی ډېر فایده لرونکي حشره ده. توصيف ځنگلي مېږۍ د پرده وزریانو د اجتماعی حشراتو څخه د مېږی یو ډول دي. نوموړي ژوي تور سر او نس لري او ټټر یی سور قهوه ای دي. د مېږۍ نس په ختم کی کوچنۍ نيش پروت دي چی د مېږي اسید محتوي لري. مېږیان
میرمېسیا پیلوسولا

میرمېسیا پیلوسولا په لاتيني توري: . د ميرمېسیانانو غویی ډلو څخه یو زهرلرونکي مېږی دی چی په سهيلي آسټراليا او ټاسمانيا کی ژوند کوي. توصيف میرمېسیا پیلوسولا تور رنگ یا سور او تور رنگ لری او د پشو او آنتینونو رنگ یی ژيړ یا نارنجی دي. اوږدوالي یی ۱۰ - ۱۲ میلیمتر دي. نوموړي خطرناک مېږی رهرلرونکی نیش او لوی فکونه لری. زهر یی د حشرو رهرونو څخه تر ټولو آغېزمند او وژونکي زهر بلل کېږي. میرمېسیا پیلوسولا غوښه خوری او کولای سی غومبسه هم ښکار وکړي. کله چی دغه مېږی پر انسان باندی برید وکړی نو انافلاکتيک شاک د دي برید په سبب رامېنځ ته کېږي. مېږیان
جرمنۍ غومبسه

جرمني غومبسه یا اروپایي غومبسه په لاتين: د زهرلرونکی او اجتماعي خوځندکو څخه ده چی په اروپا، منځني آسیا او شمالي آفريقا کی ژوند کوي خو دغه حشره د انسانانو د آغېزې په سبب آسټراليا، سهيلي آفريقا او امريکا ته پراخه شوه. توصيف جرمني غومبسه خوځندکې حشرات او بطيطې ښکار کوي او مېوه، د انسانانو خواړو لکه شیدی، غوښه هم خوري. نوموړي غومبسه په آسټراليا او نیوزیلند کې د مضرو حشرو څخه ده او انسانان دا غومبسې ته په بده سترگه گوری. اوږدوالي یی ۱۲ میلیمټر دي او تور او ژيړ رنگ لري. ځاله یی د نباتو څخه جوړ شوی ده. په دي ځالې کی تقریبا ۳۰۰۰ غومبسې اوسېدلای سی. غومبسې خوځندکې
ختيځي مچۍ

ختيځي مچۍ يا هندوستاني مچۍ په لاتين: د مچیانو څخه ده چی په ختيځي آسيا کی ژوند کوي. دغه مچۍ چې دري جوړې پښې لري د ختيځي آسيا په اقتصاد کی مهم رول لوبوي. كورنى جوړښت ئې نر،ملكه او كاريگران تشكيلوي او هر يو ئې جلا دنده سرته رسوي. د ختيځي مچۍ ډولونه افغانستان، پاکستان، هندوستان، چين سريلانکا، بنگله دېش، ميانمار، مالزی، اندونيزيا، فلېپين جاپان جاوه برونای پرده وزری خوځندکې
سور كانگرو

توصيف سور کانگرو اسټراليايى ځناور دی چې دشاپښىيى لويى دى ، اوږد ټوپ وهى ، پنډه اوږده لكى لرى اوښځه يى په نس كى كڅوړه لرى. پوست یی سور رنگ لري. اوږدوالي یی ۱،۴ مټره ده او وزن یی ۸۵ کيلوگرامو ته رسېږي.طبيعی دښمن یی ډينگو سپی او عقاب دی. کڅوړه لرونکي ژوي
رانجه

رانجه د افغاني او اسلامې کولتور له مخې کله د سینگار او کله هم د سترگو د دارو په توگه په بیلا بیلو طریقو کارول کېږې. په ځینو سیمو کې پرته له دې چې میده او وموښل شي په خپله تیږه یې په سترگو پورې موښي. په گڼ شمیر نورو سیمو کې د رانجو توره تېږه لومړی ټکوي او بیا یې دومره اوړه کوي چې ځېږوالی یې له منځه ولاړ شي نو بیا یې کله په سوچه کوچو او کله هم د ځینو نورو موادو په ورگډولو سره، په سترگو پورې کوي. د رانجو جوړول د رانجو جوړول په ښارونو کې د نارینه پلورونکو له خوا ترسره کېږي چې د همدې کبله یې خلک نه خوښوي ، ځکه چې د چمتو کولو چاره يې په پوره پاملرنې نه وي تر سره شوې. خو په کلیو کې رانجه جوړول د هر چا کار ندی او آسانه چاره هم نده. په یوه لوی کلي کې د رانجو موښلو او میده کولو مهارت یواځې یوه یا دوې ښځې لري. د کلي نورې ښځې او نجونې یوازې خپله رجړومه د رانجو کڅوړه او د رانجو تيږه هماغو ماهرینو ته ورسپاري او څو ورځې وروسته تیار رانجه ترلاسه کوی.رانجه جوړونکې لمړی دا تيږه د یوې اوونې او یا څو ورځو لپاره د اوبو په یوې داسې چاټۍ کې خیشته وي چې د کاریزه او یا ډاډ منو پاکو اوبو څخه ډکه وي. کله چې ټاکل شوې موده پای ته ورسېږې یوه توره مظبوطه توره تبې چې مینځ یې لږ ژور وي او د رانجو غونډارې گرده ښويه تېږه پاک ومینځې او د لمر په پیتاوي کې پرخپل مخ او ټول ځان زړوکې او یا بل نازکه څادر را واچوي چې گرد او خاورې په رانجو کې گډې نشي. په دې ډول د تيږې په میده کولو پيل وکړي او ښه يې سره سولوی. د اوبو لږلږ نم هم ورکوي او دا پروسه دومره اوږده شي چې کله پوره ورځ ونیسي. ځینې د خپل کار د لا ښه کېدلو لپاره ميده شوي رانجه د نازک ململ نه هم تیرچاڼ کړي. وروسته له دې، پکې ډیر کم تازه کوچ ورگډ او بیا یې هم سره وموښي. په اخر کې ورنه کڅوړې ډکې او په کلي کې یې پرښځو او نجونو وویشی. د یادولو وړ بولم چې یو شمیررانجه جوړونکې پرته له کوچو او نورو غوړو رانجه جوړوي خو ځینې یې د کوچو په څنگ کې د سنگې بصري په نامه یو ترخه یا اوښکې بهونکې ماده هم پکې میده کوي چې اکثره دغه ډول رانجه بیا زړې ښځې په سترگو کوي ځکه د دوي په وینا رانجه له سنگ بصري سره گډ د سترگو خړه پاکوي . د رنجو استعمال رجړومي سیلایی او د رنجو د ساتلو لوخي او یا کڅوړې ته اړتیا لري. رجړومي اکثرا نارینه جوړه وي، او د کڅوړو جوړول، د نجونو او ښځو کاردې چې اکثرا پکې خپل هنری وړتیا نندارې ته ږدي. د رانجو تیږه په اسلام کې درانجو کارونه سرچینې د ملالۍ شینوارې څېړنه
جلغوزه

د جلغوزې ونه په لاتين: یوه غوزه لرونکی ونه ده چی په افغانستان ، شمالي پاکستان او هیمالیا کی شنه کېږي. په او وخت کی جنغوزیو ځنگلونه په افغانستان او يو شمير نورو آسيايي او اروپايي هيوادنو کې موجود دي چې بيلگي يي د سابيريايي ځنغوزي او کوريايي جنغوزیو په گوته کولاي شو او محلي نومونه يي په مختلفو مناطقو کې مختلف دي لکه: جلغوزي ،جلوزه ، زنغوزي سلبلو په نومونو ياديږي څرنگه چې ځنغوزي د افغانستان يوه مشخصه ميوه ده . ونې
اروپايي صنوبر

معمولي یا اروپايي صنوبر په لاتين: ستره تل شنه دنشترو د کورنۍ په لاتين: ونه ده چې جگوالی يي تر ۵۰ متره او قطر يي ۱ متر ته رسېږي. پاڼې د ستنو بڼه لري . دا ونې په افغانستان کی د پکتیا،کونړ ، نورستان په ولایتونو کې او يو شمير نورو آسيايي او اروپايي هيوادنو کې ستر ځنگلونه لري ونې
شين صنوبر

شين صنوبر یا نقره ای صنوبر په لاتين: د نښترو د کورنۍ څخه یوه غوزه لرونکی ونه ده. چی په شمالي آمريکا کی شنه کېږي. نوموړي ونه په ۱۸۶۲ کال کی د امریکایی نبات پوه چارلز خریسټوفر پېړي لخوا کشف او توصيف شوه. دغه ونه په ۲۰ پېړۍ کی اروپا ته هم پراخه شوه. د شين صنوبر جگوالي ۳۰ متره ده او قطر یی ۷۰ ۱۲۰ سانتیمترو ته رسېږي د ونې عمر ۶۰۰ کالونو ته رسېدلای سی. ونې
آېروموبیل

آېروموبیل په سلواکي: . د نړۍ لمړني الوتونکي موټر دي چی د سلواکيا په جمهوریت کی د سكښتگر دوشان کلاین لخوا طرح او جوړ شو. نومړي موټر د ښارونو پر سړکونو باندي حرکت کيدلای سی او د کوچني هوایی ډگر څخه پورته کېدلای سی. آېروموبیل د ۱۰۰ آسانو ځواکونو او څلورو استوانه ای ماشین روټاکس ۹۱۲ لخوا خوځول کېږي چی د اوبو او هوا لخوا سوړ کېږي. حجم یی ۱،۳۵ لیتر دی او پر سړک باندي حداکثر سرعت یی ۱۶۰ کيلومتره په ساعت کي دی. په هوا کی سرعت یی ۲۰۰ کیلومتره په ساعت کی دی. آېروموبیل د پولاد او کربن کامپوزپونو څخه جوړ شوي دی او د دي لپاره ټول وزن یی یوازې ۴۵۰ کیلوگرامه ده. سرچینې د نړۍ لمړني الوتونکي موټر په یو ټیوپ کی د آېروموبیل ویډيو وگورئ فارسي شخصي گاډي
عبدالصبور

شيخ القران مولانا عبدالصبور يو افغان ديني عالم، قرآن پوه او داعي دی چې اوسمهال د افغانستان په سطحه د مجمع علمي علماء افغانستان رئيس دی. مخينه نوموړی په لغمان ولايت کي زيږيدلی دی. زده کړې زده کړې يي د هجرت په ديار پيښور کې کړې دي. او له پېښور پوهنتون څخه په ديني علومو کې ماستري لري. دندې مولانا عبدالصبور خپل وخت د قرآن په لور دعوت ته وقف کړی او رسمي دندې يي نه دي ترسره کړي. که څه هم چې اوس د مجمع علمي علماء افغانستان بسټگر او رئيس دی. قرآن پوهنې دورو لړۍ شيخ القران مولانا عبدالصبور د افغانستان په سطحه د قرآن پوهنې دورو بسټگر دی. نوموړي د افغانستان په مختلفو ولايتونو کې د قرآن پوهنې دورو له لارې په سلگونه زره هېوادوالو ته د اسلام او قرآن پيغام رسولې. ليكلي اثار مولانا عبدالصبور ازادې ليکنې کړي او هم يي څو رسالې چاپې کړي. باندنۍ تړنې د مولانا عبدالصبور فېسبوک پاڼه د اسلامي اساساتو د پوهاوي په موخه د مولانا عبدالصبور سيمه يیزه ویناوې د اسلامي اساساتو د پوهاوي په موخه د مولانا عبدالصبور سیمه ييزه ویناوې افغانان ديني عالمان پښتانه پښتانه پوهان مولويان ملايان
عنایت الله

رښتوني تل یادیږي! استاد عنایت الله خان د مرحوم محمد حدیث زوی، چې د زیږیدو نيټه یې کره معلومه نه ده، خو په کال ۱۳۶۵ د دلوې په ۱۰ د خپل اصلي ټاټوبي یعني شاهيکوټ ، رودات ولسوالی د اخندزادگانو کلي څخه ترور او په شهادت ورسید.
سوسن

سوسن په لاتين: د كونفالاريانو د جینس څخه یو زهرلرونکي بوټي دي چی په اروپا، آسيا او شمالي آمريکا کې شنه کېږي. توصيف سوسن د کری کالو بوټی دی چی د مځکې لاندي ساقه لری او اوږدوالی یی ۲۰ سانتیمترو ته رسېږي. نوموړي بوټی د مې څخه تر جون پورې گل کوی. دغه پوټي طبیعی توکې چی د گلیکوزیډونو په نوم یادېږي محتوی لری. د هغو طبیعی توکو څخه او دی چی پر زړه باندي قوی آغېزه لري. زهرلرونکي نباتونه
مروری

مروری په لاتين: د یو کلن زينتي نباتاتونو څخه یو شفا بخښونکي بوټي دی چی په شمالي آمريکا، آسيا، اروپا او آسټراليا کی شنه کېږي. توصيف د مروری نبات د ستوریانو د کورنۍ څخه دی چی اوږدوالي یی ۵۰ سانتيمترو ته رسېدلای سی، پانې یی نری دی. نوموړي بوټي ژېړ نهنج او سپين گلپوښ لري. مروری د یونیو څخه تر اغسطس پورې گل کوي. د مروری بوتي په ځانگړي ډول اسانسونه لري. هر پوټي ۱ ۳ ٪ د اسانسونو توکو محتوي درلودلای سی. د اسانسونو توکې په ځانگړي ډول په طب کی د التهاب عضلې شخی د علاج لپاره کارېږي. نوموړي توکې د هېړپس سیمپلکس پر ضد آغېره هم لري. شفا بښونکي نباتات
ارهنډه

ارهنډه په لاتين: د فرفیونیانو د کورنی څخه یو زهرلرونکي بوټی دی چی په شمالختيځی آفریقا او سويل لويديځی آسيا کی شنه کېږي. پيژندنه ارهنډه د یو کلن زینتي بوټي دی چی اوږدوالي یی ۳،۵ متر ته رسېږي. نوموړي بوټي د جولای څخه تر سپټمبر پورې گل کوي. دغه بوټي د نر او ښځینو گلان لري. د نر گلان زرغون رنگ او د ښځينو گلان سور رنگ لري. د ارهنډې مېوه کاپسول دي چی د خارونو لخوا پوښ شوي دی. د مېوې تخم قوي زهر لري چی د ريسين په نوم یاد شوي دي. د ارهنډې ۲۰ تخمونه بالغ والي نارينه وژلای سی. د هغو تخمونو څخه د ريسین غوړ لاس ته ورځي چی اسهال ورکوونکی آغېزه لري او د ملهمونو د جوړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. سرچينې زهرلرونکي نباتونه
سره غوړیانه

سره غوړیانه په لاتين: د غوړیانونو د نباتونو څخه دی چی په اروپا او آسيا کی شنه کېږي. توصيف سره غوړيانه لمړنی ځل په ۱۷۷۵ د سوډنی عالم کارل لینې لخوا توصيف شوه. د بوټی اوږدوالي ۱۲۰ سانتیمترو ته رسېدلای شي. گلونه یې سور رنگ لري. بوټي
چندرۍ

چندرۍ په لاتين: یو څک شوي درملی بوټي دی چی د بیر او درملونو د جوړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. د چندرۍ بوټي په اروپا، آمريکا او آسيا کی شنه کېږي. نوموړي بوټي په روم او سومر کی کرل شوي وو او په اوس وخت کی د چندرۍ بوټي په اروپایی کرهڼې کی مهم رول لوبوي. د بېلگی په توگه: نوموړي بوټي په بوهمیا کی د ۱۱ پېړي څخه کرل شوي دي. توصيف چندرۍ څرخ شوي بوټي دی چی قوي ريښه د مځکې لاندي ساقه لري. د ساقې اوږدوالي یی پنځه متر دی خو لس متر ته هم رسېدلای سی. دغه بوټي کولای سی نر یا مونت ښځيته جنس ولري. میوه یی مخروطي شکل لري او رنگ یی شین دي. چندرۍ طبیعی مواد لری چی خوند یی تریخ دی. دغه توکې پر انسان باندي د مسکن آغېزه لری او د دي لپاره په طب کی د طبیعی مسکن د جوړولو لپاره کارېږي. سرچينې شفا بښونکي نباتات
گزک بوټي

گزک بوټي یا گزک پاڼه په لاتين: یو درملي بوټي دي چی په اروپا او آسيا کی شنه کېږي. دغه بوټي د درملونو د جوړولو لپاره هم کرل کېږي. توصيف گزک د څو کلن زینتي بوټي چی لنډ ريښه لري. اوږدوالي یی ۷ ۳۰ سانټیمتر دی خو ۶۰ سانټیمترو ته هم رسېدلای سی. نوموړي بوټي د سپرلي کی گل کوي او د ویټامين سی، محتوي لري او د ټوخي او تنفسی جهاز د علاج لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. د گرک پانې د وبنی ټپونو د علاج لپاره هم کارېدلای سی. سرچينې شفا بښونکي نباتات
نېښ لرونکي بوټي

نېښ لرونکي بوټي په لاتين: یو درملی بوټي دی چی په شمالي آمریکا او اروپا کی شنه کېږي. خو نوموړي بوټي تر اوسه پورې سهيلی آمريکا ته هم پراخ شوي دی. دغه بوټي په اروپا کی بتو ته هم ورکول کېږي. پیژندنه نېښ لرونکي بوټي څو کلن نبات دی چی اوږدوالي یی ۱۲۰ سانتيمتر ته رسېږي او د نر او ښځينو گلان لري. د گلانو رنگ شين دي. نوموړي بوټي د جون څخه تر سپټمبر پورې گل کوي. ټول بوټي د سوونکي نېښ لخوا پوښ شوي دي. نېښ لرونکي بوټي د ويټامينونه ، هيسټامین، سروټونين ، اسټيلخولين او زهرجن کنډ محتوي لري. زهرجن کنډ یوه توکه ده چی د انسانانو پر پوستکی باندي سوونکي او خارښت کونکي آغېزه لري. نېښ لرونکي بوټي په طب کی نېښ لرونکي بوټي په جون کی حاصل ټولول کېږي. د هغو نبات څخه تر وچولو وروسته چای جوړېږي چی د بورې سطح په وینې کی کم کړي نوموړي چای د ادرارآور خواص هم لري. شفا بښونکي نباتات
نور رحمان لېوال

ښاغلی نور رحمان لېوال په لمریز کال د لوګر په ولایت کې زیږیدلی دی د لېوال انټرنټي او سولگریزو اوزارو کمپنۍ مشر او د پښتو تلویزیون بنسټگر دی . همدارنگه د افغانستان په ۲۰۱۴ زېږديز کال په روانو ټاکنو کې خپلواک نوماندی دی . کورنۍ مخینه زده کړې ښاعلې لېوال خپلې زده کړې د کامپیوټر ساینس او سافټ ویر په برخه کې کړي دی او همدارنګه یې په یاده برخه کې پانګونه کړې ده. دندې دپښتو تلویزیون ریس شخصي ژند لاسته راوړنې او ستاينیزې ښاعلې لېوال د پښتو ژبی د پرمختګ لپاره بی ساری هڅی کړي دي دبیلګی په توګه د لومړي ځل لپاره لېوال پښتو کیبورډ د اوونې ورځي په پښتو ژباړل او همدارنګه د پښتو تلویزیون بنسټ ایښودل یې له مهمو کارونو څخه دي. سرچينې
اسلامپالنه

اسلامپالنه يا اسلاميزم کلمه چې ډېره د غربيانو لخوا کارول کيږي چې هدف يي ترې هغه مسلمانان دي چې د اسلام مقدس دين د ژوند لپاره يوه عمومي لار گڼي او د ژوند ټولې چارې لکه فردي ژوند، اجتماعي ژوند، سياست، اقتصاد، تعليم، قضا او نورې چارې د اسلام په رڼا کې سمبالول غواړي. دې مفکورې پورې اړوندو خلکو لپاره د اسلامپال کلمه کارول کيږي. د اسلامي خوځښت په اړه که څه هم چې په اسلام کې دې کلمې ته اړتيا نه پيدا کيږي خو دا د غربي ټولنې لخوا هغه وخت وکارول شوه چې مسلمانان په دوه ډلو سيکولر او اسلامپال وويشل شول. سيکولر ډلې اکثره د دين څخه ډېر عادي پوهه لري چې هغه يواځې د جومات پورې تړلی شی گڼې او غربي ډيموکراسۍ، ژوند اصولو او تمدن څخه متاثره دي. سرچینې اسلام معاصر اسلامي غورځنگونه
د جانسي راني

د جانسي راني يا جهانسي راني چي حصل نوم يي لکشمي بائي او مڼيکڼيکه به ورتا مور او پلار وايو . دا په برطاني هند چي نن پاک و هند دے کښي د جانسي نوم رياست مشره يا ملکه وه.په متحده هندوستان پاکستان او هند کښي يوه عظيمه د آزادۍ جنگي ښځه وه چې هند کښي يي د انگريزانو نه د آزاديدو يو اور خور کړے وو.په تاريخ کښي يوه بهادره ملکه وه.په انگريزانو کښي يي يو دهشت جړ کړے وو چي ټول به يي له نومه يريدل. پيدائش او ابتدائي ژوند دا يو هندو په کور کښي پيدا شوه چي نوم موروپنت وو. موروپنت په شاهي دلبار کښي يو مقام وو نو ځکه د هغه د لور لکشمي د دغه رياست د بادشاه سره ډيره جوړه وه آخرکار هغه بادشاه هغه خپله لور پشان تسليمه کړه. نکاح او وروسته حالات راني صاحبي نکاح د جانسي نوم رياست د راجا مشر گنگا دراو سره اوشوه.چې لکومه د هغي يو ځوے پيدا شو او نوم يي ورله دامودر کيښودو هو انگريز فوځ سرلښکر چي نوم يي نيلسن وو هغه يو چال وچلاو او دامودر يي په مار وچيچلو او مړ شو د هغه نه بعد هغي د خور زوے وساتلو او هغه له يي دامودر نوم کيښودو. ډيرې ورځې بعد بيا د هغي خاوند هم هغه وخت چا اوژلو کله چې هغه يو مندير سره وو . سر باندي د ټولې باچاهت تاج د انگريز راج سره ضد او مخالفت جنگ آزادي ۱۸۵۷ مرگ
اونټاریو مڼه

اونټاریو مڼه د مڼو څخه یو پخواني ډول دي چی په شمالي آمريکا او منځني او شمالي اروپا کرل کېږي. نوموړي مڼه په ۱۸۸۲ کال کی په کاناډا کی د واگنر مڼې او نورتهرن سپی مڼې د دورگه کولو په مرسته منځ ته راغله. د مڼې د ونې تاج نری او پلن وي. نوموړي مڼه په حمل کی گل کوي. پاڼې او گلان یی شین رنگ لري او لوي غڼه مېوه هم لري چی وزن یی ۲۵۰ گرامه ته رسېږي.د مېوې خوند مزه ترش دی او د دي لپاره د خواړې د جوړولو لپاره کارېږي. مڼې
کورني آلو

کورني آلو په لاتين د آلوگانو څخه دی چی په منځني او لويديځي اروپا کی کرل کېږي. نوموړي آلو په پنځم پيړۍ کی د ترکيې څخه منځني اروپا ته پراخ شو. په اوس وخت کی کورني آلو په بوهميا، آلمان،هنگري ، بلغاريا، پولنډ او اوکراين کی کرل کېږي. دغه مېوه شیرین خوند لري او په ځانگړي ډول د خواړو او شراب د جوړولو لپاره کارېږي. توصيف د کورني آلو ونه په حمل کی گل کوي. د ونې تاج د هرم یا غونډاري شکل درلودلای سی. دغه ونه د پسرلني ساړو سره مقاومت کوي. مېوه یی نیلی رنگ او بادمی شکل لري. خوند یی شیرین دي. د مېوې او زیړ یا نارنجي رنگ لري. د کورني آلو د کرلو لپاره ښه خاوره ضرور دي چی د ډېرو تغذيو محتوي لري. د کورني آلو په دریمه هفته کی په سپتمبر کی پخېږي. د کورني آلو لرگی عالي کيفيت لری او د دي په سبب د غوښو ساتلو لپاره کارېږي. آلوگان
غزوۂ بدر

د مسلمانانو په تاريخ کښي د ټولو نه اولے او غټ جنگ چې د مسلمانانو تعداد ډير کم وو خو بيا هم مسلمانانو فتح حاصله کړه.دې جنگ کښي مسلمانان وو بل طرف ته کفار وو .خو خدے عظيم په نصرت سره مسلمانانو ته فتځ حاصله شوه.
قطب الدین هلال

قطب الدین هلال په ۱۳۳۱هـ ش کال کې د افغانستان د خوست ولايت په ځاځي ميدان ولسوالۍ کې زيږيدلی. نظامي او انجينزۍ برخه کې يي زده کړې کړي. نوموړي د ۱۳۹۳ کال په ولسمشريزو ټاکنو کې کانديد دی چې د گلبدين حکمتيار په مشرۍ حزب اسلامي ترې هم خپل ملاتړ اعلان کړی. د ۱۳۹۳ کال ولسمشريزو ټاکنو لومړنيو پايلو کې ښاغلی هلال . رايي خپلې کړي. افغانان
معمولي آلوبالو

معمولي آلوبالو په لاتين : د مېوې ونه ده چی په لويديځی آسیا او اروپا کی شنه او کرل کېږي. نوموړي ونه تروه او سره مېوه لري. د وونې لوړوالی د ۳ متروڅخه تر ۱۰ مترو پورې دی. د ونې تاج مخروطي یا کره ای شکل لري. آلوبالو په حمل کی په لومړنی وونې کی گل کوی. گلان یی سپين رنگ لري. د آلوبالو هر مېوه د قند، کلسیم، فسفر، اوسپنی او ویټامینونو محتوی لري. د آلوبالو لرگی ښه کیفیت لری او د دې په سبب د موبلونو د جوړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږی. آلوبالوگان
اېتنول

اېتنول په لاتين: د الکلونو څخه دی چې کیمیایی فورمول یی دي. نوموړي ترکیب د سوځيدونکي توکو څخه دی چې خاصی بوی لري. اېتنول عضوی ماده ده چې په کیمیایی صنعت کی د درملونو، عطرونو ، سوځندو موادو ، نورو کیمیایی توکو او شرابونو د جوړولو لپاره کارېږي. د اېتنول جوړول اېتنول د سادو کاربوهایډرېټو شکرو څخه د خمیر په مرسته جوړېږي. په اوس وخت کی په ځانگړي ډول د شکرو د خمیره کېدلو لپاره کارېږي خو د اېتنول مصناعی تولید هم کارېږي. د اېتنول طبیعی تولید د اېتنول مصناعی تولید په اوس وخت کی په صنعت کی د اېتنول جوړولو لپاره د هیدروژنو کونکی طریقه کارېږي. اېتنول اېتنول تر خوړلو وروسته په روډې کی وینو ته جذب شوي دي. نوموړي توکه په ینې کی د انزایمونو په مرسته په استالدهید او وروسته استیک اسید تبدیل شوي دي. اېتنول پر انسان باندی خوشحالی آغېزه لری. خو د اېتنول لوی خوراک په ماغزې کی د گابا رېسپتورونه بندوی او د مرکزي عصبی سیستم کار کم کوی. د دې په سبب اېتنول عصبی مخدر بلل کېږي. مسلمنان د الکل خوړلو ته په بده سترگه گوري او الکل خوړل په اسلامی هېوادونو کی هم منع دی. خو کله چې درمل دالکل محتوی ولري نو په دی صورت کی مسلمانو ته اجازه ده دغه درمل وخوري. الکلونه
شين یاقوت

شين ياقوت، نيلی یا نیلم په انگرېزي: د کوروندونو څخه یوه طبیعی یا مصنوعی قیمتي ډبره ده چی کيمیایی فرمول او نوم یی اکسید آلومینیوم دی. اگر چی کوروند یوازې د اکسید آلومینیوم څخه جوړ شوی دی نو نيلی کولای سی د مس، کروم،اوسپنې او مگنيزيم جزونه ولري او په دی سبب نیلی کولای سی شین، سور، زیړ، نارنجي، چوڼيا او زرغون رنگ درلودلای سی. طبیعی نیلیونه طبیعی نیلی په آسټراليا، تايلنډ، مادغاسکر، لاووس، ميانمار، کشمير او سریلانکا کی اسخراج کېږي. شین نیلی د نیلیونو څخه تر ټولو قیمتي ډبړه بلل کېږي چی رنگ یی د ټیټانیم او اوسپنې د جزونو لخوا انجاد شوي دی. دغه د نیلی ډله په کشمير او سریلانکا کی استخراج کېږي. شين یاقوت په ځانگړي ډول د گاڼو د جوړولو لپاره کارېږي. قيمتي ډبرې
کورنډم

کورنډم په انگرېزي: د اکسایډ المونیم کريستلي شکل دی چی د کروم، اوسپنې تيتان د جزونو محتوي ولري. نوم یی د سانسکریت د ژبې څخه اخیستل شوي دی چی په پښتو کی د یاقوت معنی لري. قيمتي ډبرې
توپاز

توپاز په انگرېزي د سلکون د ډبرو څخه دی چی کيمیایی فرمول یی دی. نوموړي قیمتي ډبره په روسيې، افغانستان، چېک جمهوريت، آلمان، پاکستان، سويډن او نورو هېوادونو کی استخراج کېږي. توپاز معمولا روڼ او رنگ لرونکی ډبره ده او سور، زير او نارنجی رنگ درلودلای سی مگر بې رنگ توپازونه هم شته. بې رنگ توپاز د توپازونو د ډولونو څخه تر ټولو ارزښتمن دی قيمتي ډبرې
د موس مقياس

د موس مقياس په انگرېزي کاني پوهنه
معمولي مندته

معمولي مندته په لاتين: د آلوگانو څخه یوه مېوه ده چی د آسيا څخه نړۍ ته پراخه شوه. په اوس وخت کی معمولی مندته د نړۍ په بیلا بیلو سیمو کی کرل کېږي. توصيف د مندتې ونه ټيټه ونه ده چی لوړوالی یی ۱۲ مترو ته رسېدلای سی. د ونې د ساقې سور ۴۰ سانتمتره ده. پاڼې یی د هگۍ شکل لري. نوموړي ونه په حمل کی گل کوي او د گلانو رنگ گلابي دي. د مندتې مېوې په جولای کی پخېږي. مندته د زری لرونکی مېوو څخه دی چی رنگ یی نارنجي دی او لوی والي یی ۲،۵ سانتمترو ته رسېدلای سی. آلوگان
بير

بير انگرېزي ژبهپه انگرېزي تخمیر شوي، الکولي او تريخ څښاک دی چی له غلو، اوبو اوچندرۍ نه د تخمیر کوونکی باکټریانو . په مرسته جوړېږي. بير په نړی کی تر اوبو او چای وروسته دريم مشهور او قديمی څښاک دی چی د نړی په بيلا پيلو سیمو کی څښل کېږي. تاريخ بير قدیمی څښاک دی چی په عراق او مصر کی ۷۰۰۰ کالو مخکې جوړ شوی وو او ۳۰۰۰ کالو مخکې جرمني قبیلو په اروپا کی بير هم پوخ کړي وو. په ۱۵۱۶ کال کی په آلمان کی د بیر د جوړولو لمړني قواعد ولیکل شول او په ۱۹ پیړۍ کی په اروپا کی د بیر څښل محبوبیت درلود. په ۱۸۷۶ کال کی په امريکا کی لمړني بیر جوړونکي ځاي چی په نوم یادېږي جوړ شو. بیر بير د شرابونو څخه دی چی د الکول کمزوري محتوي لري او ويټامینونه، چيڼه او معدني مواد هم لري. بير کولای سی د ۰،۵ ٪ څخه تر ۱۰ ٪ پورې د الکول محتوی ولري. د بير د یو لیتر انرژي ارزښت ۴۰۰ - ۵۰۰ کیلوکالری دی. اوبه اوبه د بیر جوړولو لپاره تر ټولو مهمه توکه ده. د یو لیتر بیر د جوړولو لپاره ۸ لیتره اوبو ضرور دي. مالت د اوربشی غوړ شوی دانه ده چی د بیر پر خوند مزه، رنگ او بوی باندي آغېزه لري. مالت په مالت جوړونکي خانې کی جوړېږي. په اوس وخت کی روښانه او تیاره مالت توليدیږي. چندرۍ چندرۍ د بیر د جوړولو لپاره یوه اساسی او مهمه توکه ده چی بیر ته تريخ خوند مزه ور کوي. د بیر جوړولو لپاره د نر د چندرۍ مېوه کارېږي چی تر وچولو وروسته په دانو تبديل شوي دي. تخمير کونکي باکټريا د بیر تخمیر کولو لپاره په ځانگړي ډول د . د باکټرياو ډول کاريږي. نوموړي باکټرياو بورې په اتانول او دی اکسید کربن تبديل کوي . څښاکونه
سليووويټز

سليووويټز یا سلیووويټزه په چېکي: یو تقطیر شوي الکولي څښاک دی چی په پولنډ، سلواکيا، هنگري، سربیا او چېک جمهوريت کی څښل کېږي. نوموړي شراب په ځانگړی ډول د آلوگانو یا کورني آلوگانو او تخمیر مادې څخه جوړېږي. سلیووويټزه قوی شراب دی چی معمولا د ۵۰ ٪ اتانول الکول محتوي لري. څښاکونه
قبة الصخرة جومات

قبة الصخرة جومات په عربي: مسجد قبة الصخرة، په عبري: - د اسلامی معماري یادگارونو څخه ده چی په اسرائيل کی په بيت المقدس کی د الحرم القدسي الشريف په مرکز کی پرته ده. قبة الصخرة جومات او الاقصی جومات د بيت القدس تر ټولو مشهوره او قدیمی اسلامی ودانۍ دی. قبة الصخرة جومات په ۶۹۱ کال کی د دويمې فتنې په وخت کی د الامویې خليفې عبد الملک بن مروان په هدایت جوړه شوه. نوموړي مسجد د یهودي معبد پر ځای باندي چی په ۷۰ کال کی رومی پوځ لخوا ويچار شو، جوړ شو او مسلمانان وايي چی نوموړي جومات د الإسراء والمعراج د معجزې پر ځاي باندي پروت دی. تاريخ د صليبي جگړو په وخت کی په ۱۱۰۴ کال کی بيت المقدس د عيسوي جنگسارلارانو لخوا ونيول شو او قبة الصخرة جومات په کليسا تبديل شو. په ۱۱۸۷ کال کی صلاح الدين يوسف ابن ايوب عیسويانو ته ماته ورکړه او بیت المقدس، قبة الصخرة جومات او الاقصی جومات د مسلمانو پوځ لاس ته ورغله او نوموړي جوماتونه بیا وقف شول او د گلابی اوبو ومینځل شول. د ۱۲۵۰ کال څخه تر ۱۵۱۰ کال پورې بیت المقدس د مملوک حکمرانانو په لاس کی وو.د ۱۵۱۷ کال څخه تر ۱۹۱۷ کال پورې بيت القدس د عثمانی حکمرانانو په لاس کی وو. د سلیمان ۱ د حکومت په وخت کی د قبة الصخرة جومات بهرانی برخه دبرو لخوا پوښ شوه او داخلي دېوالي د مرمر او موزاییکونولخوا پسولل شول. په دی وخت کی پر دغی دېولیونو باندی سورة يس هم ولیکل شوه. په ۱۹۵۵ کال کی د قبة الصخرة جومات جوړول بیا پیل شول. په ۱۹۶۰ کال کی د جومات گمبته په برونز سره پوښ شوه. په ۱۹۶۶ کال کی اسرایيلی پوځ بیت المقدس ونیو. اسراييلی عسکرانو غوښتل چی قبة الصخرة جومات ويچار وکړي خو غوښتنه یی رده شوه. په ۱۹۸۸ کال کی اردني پاچا حسین ۱ داسرايیلی حکومت مالي ملاتړ ور کړ او د مسجد گمبتی طلایی پوښ ترلاسه کړ. تر ۱۸۵۰ کال پوري غیر مسلمانانو نسوای کولای قبة الصخرة جومات ته داخل شی . د ۱۹۶۷ کال څخه غیر مسلمانانو کولای سول قبة الصخرة جومات ته داخل شی خو نسوای کولای په دی ځای کی دعا وکړي. په ۲۰۰۰ کال کی کله چی آریل شارون د قبة الصخرة جومات لیدنه وکړه نو مسلمنان دغه ملاقات ته په بده سترگه وکتل او ددی لپاره د هغه وخت څخه تر ۲۰۰۶ کال پورې غیر مسلمانانو ته بیا اجازه نه وه چی جومات ته داخل شی. په اوس وخت کی غیر مسلمانان پرته له اسلامی اخترونو نه جومات ته داخلیدای سی. انځورتون اسرائیلي جوماتونه
ميرامشا

ميرامشا یا ميرانشاه دافغانستان له خوست ولايت سوېل ختيځ لوري ته د ډيورڼد له پولې هاخوا موقعيت لري چې داوړ، وزير او مسيد پكښې اوسېږي.
حسن بک جومات

حسن بک جومات په عربي: مسجد حسن بك په عبري: یو مشهور مسجد دی چی په اسراييل کی په تل ابيب کی د یافا په شمال کی پروت دی. نوموړي مسجد په ۱۹۱۶ کال کی د یافا والي حسن بی په هدايت جوړ شو. اسرائیلي جوماتونه
مخطت

تصغیرمخطتي قلم د کوم په ذريعه چې مخطت کولے کيگي۔ مخطتانگریزی: مطلب دے چې يو شيز يا جملے يا الفاظو يا يوے حصے له داسې رنگ ورکول چي د کوم په ذريعه هغه جمله،حصه،وغيره د باقي نه جدا ښکاره کړي۔
ټېډ

ټېډ تخنیک ، وختتېری ، بڼه او ډول د درېو انگرېزي تورو څخه لنډون دی يوه نړېواله خپلواکه، پوهنیزه امريکايي ټولنه ده چې کانفرانسونه په مختلفو هېوادونو کې جوړوي او د کنفرانس رښتې يې د سپلنگ فونډېشن په نوم اورگان پورې اړه لري چې هغوی هم په خپلواکه توگه د آندونو پکار دی چې خپاره شي تر سرلیک لاندې مالوماتي او پوهنیزوغونډو تابياکوي . ټېډ ټولنه په کال ۱۹۸۴م زېږديز کې يووار غونډه وکړه او بيا ورپسې په کال ۱۹۹۰م زېږديز کې د کلنۍ غونډې بهیر په بڼه يې سمباله کړه چې کېلفورنيا په مونټيري ښار گوټي کې ترسره شوه . د ټِډ لومړنیو غونډو فوکس يا موخې د تخنیک او ډيزاين لپاره ځانگړې کېدلې ، د ټِډ د موخې سرچینه يا آند يې د ورېښمو د غره لارې سیمو څخه رامنځته شوې وې . د ټِډ ټولنې عمومي کالنۍ غونډې په امریکا کې د لانگ بيچ په نوم سیمې کې ترسره کېږي او د ټولنې د دوهم سرلیک ټِډ اکټيف غونډې د پالم سپرنگ تر نوم سیمې کې جوړېږي . دواړه غونډې به د لانگ بیچ او پالم سپرنگ څخه د کاناډا لوی ښار وانکوور ته او وېسټلر ته په ۲۰۱۴م زېږديز کې وردرومي . د ټېډ تولنې غونډې په سوهېلي امریکا يي سیمو کې خپرې دي او همدارنگه اروپا او آسيا ته يې هم لارې ورغځولې دي . د ټېډ لخوا غونډې په عمومي هراړخیزو پرمختللو سکالوگانو باندې ولاړې وي ، لکه ټولنیزې څېړنې ، عملي ساينس يا عملي پوهنیز گامونه او کولتوري نوښتونه و همدا سکالوگانې د ویناوالو لخوا د ژوندیو يا تېرو کیسو په اورولو بيانېږي . ويناوالو ته شاوخوا ۱۸ دقې ورکول کېږي چې خپلې تجربې لیدونکو او اورېدونکو ته وړاندې کړي . په دغو ويناوالو کې ځینې ډېرې پېژندل شوې تولنیزې ، سیاسي څېرې د يادولو وړ دي لکه په تېرو غونډو کې د امریکا پخوانی ولسمشر بل کلنټن ، انسان پېژندونکې او آرڅېړونکې مفکرې جېن گوډوېل ، ځوان ټولنیز شخص د کاناډا نوميالی ژورنالیسټ مالکولم گلاډوېل ، امريکنی چاپېريال پوه او تېر ولسمشر الگور ، د انگلستان تېر لومړی وزير گورډن براؤن ، د ځناورو د ساپوهنې ماهر او پېژندونکی رچارډ ډاؤکنز ، د سولگريزو پوستکاليو او وینډوز کاريال لومړنی طراح او پنځگر بلگېټس ، د انگلستان نوميالی ټولنیز فعال او سندرغاړی بونو د افغانستان او نړۍ پېژندل شوی وټپوهاند او سياستوال اشرف غني احمدز ی او داسې نورو برخې درلودې . د ټېډ ټولنې اوسینی نندارښود يو انگرېز پخوانی سولگرپوه او ژورنالیسټ او مهالنۍ پازوال دی چې کرس انډرسن نومېږي . د ۲۰۰۶م زېږديز کال جون مياشتې راپدېخوا د ټِډ ټولنې غونډې په انټرنټ او نورو انځوريزو څانگو کې په وړيا توگه د څو يادونو په لړ کې لیدلو ته چمتو شوې . دغه يادونې داسې دي : د خپرونو د آندونه او رښته وال د سوداگريزو خبرتياو لپاره ندي ، هېڅ يوه نوښتیزه ځانگړنه پرته د ټېډ ټولنې لخوا بل چا څخه ندي . د ۲۰۱۴م زېږديز کال پورې ۱۶۰۰ خپرونې د انټرنټ په لیکه پرتې دي . مخينه پېښلیک کرس اڼدرسن د سپلنگ فاونډېشن يا بنسټ نړېوال ټېډ ټېډ ستاينیزه ټېډ ټکی کام . سرچینې باندنۍ تړنې . . . -- - .. -- --
اهلي خوگ

خوگ یا اهلي خوگ په لاتين : د کورني څخه یو تي لرونکي ځناور دی چی په اسيا ، اروپا او امريکا کی روزول کېږي. خوگ همه خوړلوکي ژوي دی چی لوی سر، پزه، څلور پښې او لکی لري. نوموړي ځناور په ځانگړي ډول د غوښو مخصولونو د جوړولو لپاره روزېږي او د دی لپاره خوگ په غوښه جوړونکي صنعت کی مهم رول لوبوي. تاریخ خوگ ۸۰۰۰ کال مخکې په چین او عراق کی روز شوي وو او تر څو کالو وروسته هم اروپا ته پراخ شوي وو. خوگان
میدان (دير ولسوالۍ)

ميدان د پښتونخوا په دير ولسوالۍ کې يوه ښايسته دره ده، د دې سر بازار کمبړ دی، د دې ځای خلک پښتانه دي او اسلام يې دين دی. د دې سيمې د دود لمخې يې کرکېلې غنم، جوار او شولې دي.
ږيره ور خوگ

ږيره ور خوگ په لاتين: د خوگانو څخه یو تي لرونکي ژوي دی چی په سويل-ختيځ آسيا کی په بورنيو او سوماترا کی ژوند کوي. نوموړي ژوي لوی سر لری. اوږدوالي یی ۱،۸ متر دي او لکی یی ۳۰ سانتمتر ته رسېږي. ږيره ور خوگ همه خوړلونکی ځناور دی چی مېوې، نباتونه، ریښې او بطیطې خوري. ږيره ور خوگ په ټولنې کی ژوند کوی او د ږيره ور خوگونو هر ټولنه د درو یا څلورو خاندانو څخه جوړ شوي ده. د خوگ ښځینه هر کال کولای سی ۳ بچگان ولري. خوگان
لنډی کوتل

لنډي کوتل د خيبر پښتونخوا په ايالت کې يو ښارگوټی دی. مخينه لواړگی یا لنډی کوتل د خیبر د تاریخي درې په لویدیزه برخه کې یو ښارگوټی او د خیبر ایجنسۍ منځۍ ده. لواړگی یا لنډی کوتل په فاټا کې تر ټولو اوڅاره سوداگریزه منځۍ او د اپریدو، شینوارو، شلمانیو او ملا گوریو مهم شاپینگ سینټر دی. لواړگی د سمندر له کچې ۱۰۷۲ متره لوړ دی او د غرو په منځ کې راایسار دی. د تاریخ په اوږدو کې د خیبر په تاریخي دره او په تیره بیا په لواړگي او لنډي کوتل کې پښتنو د سکندر مکدوني، مغولو او بیا په ۱۸، ۱۹ او ۲۰ پېړۍ کې د انگرېزانو سره ډیرې جگړې هم کړې دي. انگرېزانو پر ۱۹۲۵ زیږدي کال له جمرود تر لواړگي د اورگاډي لار هم جوړه کړه چې جمرود او لواړگی یې سره ونښلول. دغه اورگادي خیبر ټرین سفاري نومېد، خو اوس دغه اور گاډی پر دغه لار تگ راتگ نه کوي. لواړگی له ډیورنډ کرېښې پېنځه کیلومټره واټن لري. د وگړيو شمیر يې ۳۳۶۷۹ تنه دی. اپریدو پر ۱۸۹۷ زیږدي کال دلته د انگرېزانو پر یوې پوځي څوکۍ برید وکړ، خو انگرېزان د خیبر رایفل پوځ او هم د خپلو نورو پوځونو په مرسته، چې شمیر یې ۳۴۵۰ ته رسېده، د ویلیم لاکهارټ په مشرۍ پر اپریدیو برید وکړ، هغوی ته یې ماته ورکړه او ډیره مرگ ژوبله یې ورواړوله. د لواړگي اوسېدونکيو ته پښتانه لواړگیني وایی. د لواړگینیو په اړوند د پښتو د غزل بابا امیر حمزه شینواری داسې وايي: لواړگینی د شاعرانو قدر نه کا - غورځولي یې لعلونه په ډېران دي اخځليک ۱- د لیکوال لطيف ياد فېسبوک پاڼه.
اورنگزیب عالمگیر

اورنگزیب عالمگیر د مغولو پاچايي شپږم پادشاه وو کوم چې په هندوستان باندې پنځوس کاله حکومت کړی وو.اورنگزيب د دنيا په بهادرانو پادشاهانو کې حسابيږي اور د دين اسلام په غټو خادمو کې هم راځي. اورنگزيب نه صرف په هندوستان حکومت وکو بلکه په هندوستان کې يې هغه فضول رسمونه اور رواژونه هم ختم کړل کوم چي د هند مسلمانانو او هندوانو جوړ کړي وو.عالمگير د پښتنو سره هم ډير پيوسته وو او ډير ښه سلوک به يې ورسره کولو، او نه صرف پښتانه بلکه د ټولو مسلمانانو سره يې محبت وو. ذاتي ژوند اورنگزيب يو ډير ساده مسلمان وو، حغه بادشاه وو خو ددي نه باوجود هم هغه چرته فضول خرچ نه دی کړی، او نه يي د خپل ځان دپاره د شاهي خزانې نه څه رقم راغيستی دی.پخپله به يې محنت کولو او ساده خوراک به يې کولو. د اورنگزيب پنځه بيگمې ياديږي.او لوڼه او هلکان يې هم وو.د اورنگزيب پلار شاه جهان وو ،کوم چې د اورنگزيب نه مخکې بادشاه تير شوی وو. سرکار او گټې تاريخ کې ويلی کيږي چې د اونگزيب په زمانه کې مغل ټولواکمني د ټوله نه ذياته شوې وه او د ټولو نه ذياتې فتحی،په ټولو مغل بادشاگانو کې اورنگزيب ترلاسه کړې وې. پښتنو سره جنگ په ۱۶۷۲ کې د خوشحال خان خټک په مشرۍ پښتانه په ځنگړي توگه ساپي، مومند، شينواري او خټک قومونه د مغلو په بډ خلاف بغاوت وکړ کوم کې چې مغلو له پښوتنو ماته ور کړ او بريالي شول. په ۱۶۷۴ کې اورنگزېب په خپله برخه واخستله د پښتون بډ خو پښتون ځمکه يې پوره تر خپل راج لاندې نه شوه راوستلې. د ژوند اهم کارونه ژوند آخري وختونه مړينه حوالې مغولو پاچايي
د هېوادونو له مخې د انټرنټ د مخکښ شپول کوډ

د هېوادونو له مخې د انټرنټ د مخکښ شپول کوډ د دوه يا درې لاتيني تورو څخه جوړ شوی کوډ دی چې د هر هېواد د انټرنټ شپول پرې پېژندل کېږي. د بېگلې په توگه د افغانستان لپاره د افغاني ويبسايټونو په پای کې . ليکل کېږي. همدا شان د پاکستاني وېبپاڼو پېژندنه د . په کوډ کېږي.