انټر سرويس انټېلېجنس

! -: مشر: نديم تاج - ! -: اداره: د پاکستان پوځ - ! -: د بنسټ کال: ۱۹۴۸ - ! -: اهمې څانگې: - -: - ! -: د ياد وړ مشران: - -: اختر عبدالرحمن حميد گل اسد دراني محمود احمد احسان الحق اشفاق پروېز کياني آی اېس آی د پاکستان د څارگرې ادارې نوم دی. چې همدا نوم پخپله يو انگرېزي نوم دی او د انټر سرويس انټېلېجينس - لنډون دی، چې په پښتو ژبه يې ژباړه، د خپلمنځي خدماتو استخبارات، ده. دغه څارگره اداره د پاکستان تر ټولو پياوړې او لويه استخباراتي اداره ده. دا د پاکستان د درې استخباراتي څانگو څخه يوه اهمه اداره ده. په ۱۹۴۷ کال کې د هند او پاکستان تر مېنځ جگړه کې د پاکستان د پوځي استخباراتو د ناکامه کارکردگۍ وروسته، د پاکستان حکومت د يوه بېلې استخباراتي ادارې اړتيا احساس کړه. نو په همدې تکل سره په ۱۹۴۸ کال کې د آی اېس آی استخباراتي اداره د يوه خپلواکه واحد په توگه د انټېلېجينس بېرو يا پخوانۍ استخباراتي څانگې نه رامېنځ ته شوه. د انټېلېجنس بېرو دنده د پوځ د بېلابېلو کړيو سره د مالوماتو گډول او د باندې نه د مالوماتو او استخباراتو راټولو وه. په پېل کې د دغې ادارې مرکز په راولپېنډۍ کې وه چې بيا وروسته يې مرکز د پاکستان په نوې جوړې شوې پلازمېنې اسلام آباد ته ولېږدېده. د آی اېس آی د دم مهال مشر ډگر جنرال نديم تاج دی. آی اېس آی چې ډېرځل په پاکستاني سياست او د نړۍ په بې شمېره پېښو کې يوه ناښکېل پټه قوه گڼل کېږي، د نن ورځې يو تر ټولو اهمه پټه استخباراتي اداره ده چې په فعاله توگه خپلې دندې پرمخ بيايي. تاريخ پاکستان له خپل پیدایښت وروسته په کال ۱۹۴۷ کې دوې څارگرې ادارې جوړې کړې چې لمړۍ یې د نظامي استخبارات او دوهمه هغه یې د تحقیقاتو ریاست په نامه ونومولې . د هند او پاکستان سره په جگړه کې چې کله د نظامي استخباراتو ستره ناکامي څرگنده شوه، نو پاکستان هوډ وکړ چې یوه بله څارگره اداره جوړه کړي . په دې ډول انگرېز تورن جنرال آر کوتون چې دی په خپله په استرالیال کې زېږېدلی خو د انگرېزانو په نظامي ځواکونو او په هغه مهال کې یې د پاکستان په نظامي ځواکونو کې دنده درلوده، په کال ۱۹۴۸ کې یوه نوې څارگره اداره د آی اېس آی تر نامه لاندې جوړه کړه . که څه هم چې په لمړې سر کې د دغې څارگرې ادارې دنده د ملک د ننه د مالوماتو راټولول نه وه - پرته له آزاد کشمیر او پښتونخوا - خو دغه رول هغه وخت بدل شو چې ایواب خان ولسمشر شو . کله چې نظامي اسخبارات او د تحقیقاتو ادراه هم په دوهمه هندې او پاکستاني جگړه کې په کال ۱۹۶۵ کې د مالومات په راټولو کې ناکامه شولې، نو ایوب خان آی اېس آی په دې وگوماره چې هم د ملک د ننه او هم په بهر کې د مالوماتو د راټولونې دنده پر غاړه واخلي . ایوب خان همدارنگه آی اېس آیس ته دا دنده وسپارله چې د ملک د ننه سیاستوال هم وڅاري . کله چې زولفقار علي بوټو واک لاس ته کړ، نو ورسره آی اېس آی هم خپله اړتیا او وړتیا له لاسه ورکړه . ځکه چې بوټو د آی اېس آی په لوبو ډېر شکمن وو . ده دا انگېرله چې گواکې د ټولټاکنو په بهیر کې آې اېس آی ناوړه لوبې وکړې . زولفقار په دې اند وو چې آی اېس آی دا هاندو هڅې کولې چې یو نظامي حکومت پر واک پاتې شي . کله چې دی له واکه ولوېد، او جنرال ضیاالحق واک تر لاسه کړ، آی اېس آی بیا راژوندی شو او د پوره واک او خپل سرۍ ستونځ ته ورسېد . په همدې حال کې وو چې روسانو هم پر افغانستان یرغل وکړ . د امریکا څارگرې ادارې سي آی اې له وخته گټه پورته کړه او آی اېس آی ته یې دنده ورکړه چې د روسانو پر وړاندې افغان مجاهېدین سمبال کړي . د دغه موخې لپاره یې یوه څانگه د ډگروال محمد یوسف تر بولۍ لاندې جوړه کړه چې یوازې او یوازې د افغانستان څارنه وکړي . نو د دې لپاره سي آی اې د پاکستان د آی اېس آی ډېر کارمن په امریکا کې وروزل چې هغوی په خپل وار بیا په پاکستان کې افغان مجاهېدین روزل او خپل پټ عملیات یې د روسانو، افغان حکومت او ان هغو مجاهېدینو او روڼ اندانو چې په رښتیا سره یې د وطن مینه او غم درلود، پر وړاندې سرته رسول . د امریکایي لیکوال ستیو کول په وینا چې په خپل کتاب د پېریانو جگړه کې یې لیکلې وو چې ضیاالحق د آی اېس آی مشر اختر عبدالرحمن ته او وروسته حمید گل ته وویل چې په افغانستان کې داسې اور بل کړې چې یوازې اوبه په ځوښ راولي، خو چې تر چاینکې راتویې نه شي . آی اېس آی له خپل جوړښته راپه دېخوا د نړۍ له ډېرو استخباراتي ادارو سره ټېنگې اړیکې لري چې د یادولو وړ یې سي آی اې، د انگلستان اېم آی شپږ او د اسرایئلو موساد دی . که څه هم چې آی اېس آی د ډېرو نورو استخباراتي ادارو، د ملگرو ملتونو ډېرو ادارو او همدارانگه د ډېرو خبري رسنیو په لاسوندونو یوه ترهگره اداره ده. تگلاره د آی اېس آی رسمي موخې په لاندې ډول دي: د ملي امنیت ټینگښت او د ملک د ننه او په بهر کې د پاکستان د گټو خوندیتوب په گاوندیو ملکونو، په تېره افغانستان او هند کې د سیاسي او نظامي خوځښتونو او بهیرونو څارنه چې د پاکستان په ملي امنیت او د دوی په بهرنۍ پالیسي یا تگلاره باندې پوره پوره اغېزه لرلای شي . له درې نورو نظامي ځواکونو، اردو، بهري او هوایي ځواکونو سره همکاري په خپلو نظامي کادرونو او پرسونلو څارنه . په همدې ډول د خبري رسنیو، بهرنیو دپلوماتانو او خپلو هغو چې د ملک د ننه او همدارنگه په بهر کې په دنده بوخت دي، او همدارنگه په پاکستاني ټولنه او د هغوی په .اوښتون څارنه . جوړښت د آی اېس آی مرکزيت په اسلام آباد کې دی او د آی اېس آی مشر د ډايرکټر جنرال په نامه يادېږي، چې د آی اېس آی مشر د پاکستان يوه پوځي دنده يا د ډگر جنرالۍ دنده هم لري. د ډايرکټر جنرال نه راښکته بيا د ډايرکټر جنرال درې مرستيال جنرالان د واک پر پوړيو ناست دي او د همدغو مرستيالانو دنده دا ده چې ډگر جنرال ته وخت پر وخت راساً راپورونه ورکړي، د ډگر جنرال د همدغو درې مرستيالانو بله دنده دا ده چې هغوی د آی اېس آی د درې ډگرونو پازوالان يا مسؤلين هم دي. د آی اېس آی په مېنځ کې همدا درې ډگرونه د سياست ډگر، د باندنيو چارو ډگر او عامه چارو ډگر په نامه يادېږي. د آی اېس آی عام مستخدمين ډېری د پوليس، نيمه پوځي قوې او د پاکستان د پوځ د ځانگړي واحدونو لکه د اس اس جي کمانډو نه جوړ شوي. د آی اېس آی د کاري قوې ځانگړتيا هېڅکله په عامه توگه د خلکو په مېنځ کې نه ده څرگنده شوې خو کارپوهان يې د کار وړتيا او کچه اټکل کړې، چې کچه يې نژدې ۲۵۰۰۰ ته رسېږي. ددې ترڅنگ آی اېس آی له ۳۰۰۰۰ نه ډېر مخبرين او شتمنۍ لري. آی اېس آی په گڼو څانگو وېشل شوی، او د دغې څارگرې ادارې هره څانگه ځان ته خپلې دندې لري چې د دغو ټولو څانگو يوه موخه ده او هغه دا چې په هر حال کې د پاکستان د گټو ساتنه ده. څانگې د آی اېس آی څانگې په لاندې ډول دي: جيکس دغه څانگه د نورو ټولو څانگو د سمون او تنظيم دنده پر غاړه لري. کله چې نورې ټولې څانگې مالومات راټول کړي، وروسته يې د چاڼ لپاره دغې څانگې ته استوي، چې راپور ترې وليکي. جيب دغه څانگه د آی اېس آی تر ټولو لویه او ځواکمنه څانگه ده چې آر دنده یې د سياسي گوندونو څارل دي. دغه څانگه درې نورې وړي څانگې هم لري چې په هند کې د پټو عملياتو، د ترهگرۍ پر ضد جگړه او همدارنگه د ډېرو مهمو شخصيتونو د امنيت دنده پر غاړه لري. جي سي ان بي دغه څانگه د هغو مالوماتو چان پر غاړه لري چې د پاکستاني دپلوماتانو له خوا په بهر ملکونو کې راټول شوي وي. دغه څانگه ډېر څارگر په افغانستان، چين، هند، مرکزي آسيا او منځني ختيځ کې لري . داسې گومان هم کېږې، چې په اروپا او سهېلي امريکا او افريقا کې يې د خپلو کړو وړو لمن ډېره غزولې وي. جين دغه څانگه په جمو او کشمیر کې ډېره کارنده ونډه لري، په ځانگړې توگه د کترول له لیکو سره چې هند او کشمیر یې سره جلا کړي . جيم دغه څانگه په نورو ملکو کې د ورانکارۍ دنده پر غاړه لري . جي اس آی بي په دغه څانگه کې چې د رییس تر څنگ درې مرستیالان هم په کار بوخت دي، د غلیم او یا هم د نورو ملکونو د جاوسوسانو د څارنې او پلټنې، د دوی د پانگې او همدارانگه د دوښمن د نظامي توکیو او ځواکونو د څرک اېستنې دنده پر غاړه لري . جيټ دغه څانگه د څارنې وسايل، وسلې، او چاودېدونکې توکې برابروي . د ډېرو په گومان دغه څانگه يوه د کيمياوي وسلو کارخونه هم لري۰ د آی اېس آی مشران ډگرمن رياض حسين. ۱۹۵۹ - ۱۹۶۶ ډگرمن پخوا ستر جنرال محمد اکبر خان. ۱۹۶۶ - ۱۹۷۱ ستر جنرال پخوا ډگر جنرال غلام جيلاني خان. - ستر جنرال محمد رياض خان. ۱۹۷۸ - ۱۹۸۰ بريد جنرال اختر عبدالرحمن. ۱۹۸۰ - مارچ ۱۹۷۸ بريد جنرال حميد گل. مارچ ۱۹۸۷ - می ۱۹۸۹ بريد جنرال تقاعد شمس الرحمن کالو. می ۱۹۸۹ - اگسټ ۱۹۹۰ بريد جنرال اسد دراني. اگسټ ۱۹۹۰ - مارچ ۱۹۹۲ بريد جنرال جاوېد ناصر. مارچ ۱۹۹۲ - می ۱۹۹۳ بريد جنرال جاوېد اشرف قاضي. می ۱۹۹۳ - ۱۹۹۵ ستر جنرال پخوا ډگر جنرال نسيم رانا. ۱۹۹۵ - اکتوبر ۱۹۹۸ بريد جنرال ضياالدين بټ . اکتوبر ۱۹۹۸ - اکتوبر ۱۹۹۹ بريد جنرال محمود احمد. اکتوبر ۱۹۹۹ - اکتوبر ۲۰۰۱ بريد جنرال احسان الحق. اکتوبر ۲۰۰۱ - اکتوبر ۲۰۰۴ بريد جنرال اشفاق پروېز کياني. اکتوبر ۲۰۰۴ - اکتوبر ۲۰۰۷ بريد جنرال نديم تاج. اکتوبر ۲۰۰۷ - اکتوبر ۲۰۰۸ بريد جنرال احمد شجاع پاشا. اکتوبر ۲۰۰۸ اوسمهال افسران د اجنټانو گمارنه د آی اېس آی سره يوځای کېدل او په همدې اداره کې دندې ترسره کولو لپاره هم عام ښاريان او هم د پوځي قوې غړي کولای شي ځانونه په دندو وگوماري. خو د عامو ښاريانو لپاره د گمارنې خبرتيا خپرېږي او په گډه توگه د عامه خدماتو فيډرالي کميسون يا لخوا اداره کېږي او د آی اېس آی ښاري اجنټانو ته د دفاع د وزارت د کارکوونکو په توگه کتل کېږي. د عامه خدماتو فېډرالي کميسون بيا د بېلابېلو آزموينو د اخيستلو سره، د روانو چارو په اړه مالومات، د انگرېزي ژبې او بېلابېل شننيزو وړتياو له مخې د کانديد کس آزموينه هم اخلي. په همدې توگه د نتيجې له مخې، د کانديد کسانو شمېره د عامه خدماتو فېډرالي کميسون لخوا راټيټېږي او په ټولو کانديدو کې ټاکل شوي کسان آی اېس آی ته لېږل کېږي. آی اېس آی بيا د همدغو غوره کسانو مخينه راسپړي. تر دې وروسته د ټاکل شوي کانديدانو ته د مرکې بلنه ورکول کېږي او همدا مرکه بيا د يوې کميټې لخوا ترسره کېږي چې هغه کميټه د عامه خدماتو فيډرالي کميسون او د آی اېس آی رسمي کارکوونکي نه جوړه وي. هغه نوماندان چې د گومارنې مرکې کې بريالي کېږي بيا د جسمي پياوړتيا د تمرينونو، روغتيايي حالت او ساپوهنيزې ارزونې د پړاو نه بايد تېر شي. کله چې نوماندان د دغو ارزونو او آزمېښتونو نه تېر شي، د نوؤ نوماندانو د گمارنې لپاره لومړی آی اېس آی د دغو نوماندانو د مخينې او پسمنظر يوه بشپړه کتنه ترسره کوي او بيا يې د آی اېس آی سره د يوځای کېدو لپاره غوره کوي. وروسته له دې چې نوماندان د آی اېس آی لپاره د دندې وړانديزونه ومني بيا د هغوی په اړه د امنيتي اندېښنو سپيناوی کېږي. تر دې وروسته گمارونکي اجنټان د آی اېس آی ښوونځي ته لار مومي چې بيا هلته هغوی ته بنسټيزه تمرينونه ورکول کېږي او تر دې وروسته همدا اجنټان د يوه کال آزمېښتي مودې لپاره په کار گمارېږي. که څه هم چې د دغې څارگرې ادارې ښاري فعاله اجنټانو ته د مېجر تر رتبې پورته هم انډوله رتبه او اجازه نشته او اکثراً يې د جېکس ، جيب او جې سي آی بي څانگو او نورو ډيپارتمنتونو کې په دندو گمارل کېږي، چې د دغو ټولو سرمشريزه يې د پوځي قواؤ په لاس کې وي، خو داسې ډېرې لږې پېښې دي چې عام وگړي هم په دغو ډيپارتمنتونو کې په دندو گمارل شوي. - . . . . . - . . پوځي تمرينونه . . . . . - . . . . . . - . . . عمليات کړنې د مالوماتو راغونډونه: آی اېس آی د هند د ستراتيژيکو گټو اړونده د حساسو مالوماتو په راټولولو بوخت دی. د سربېرنو او پټو دواړو مالوماتو هڅه کوي. د مالوماتو ډلبندي: . متجاوزه استخبارات: . د استخباراتي ضد عمليات: . . چلندلار ډيپلوماټيک پلاوی: په يوه دښمن هېواد کې د ډيپلوماټيکو چارو په مرسته د آی آېس آی د پټو مرکزونو لپاره د خوښې خوندي چاپېريال چې اکثراً په سفارتونو او قونسلونو کې وي، برابرول. گڼ ولسيز تنظيمونه: د آی اېس آی فعاله غړي په گڼ ولسيزوگڼ توکميزو اورگانونو کې ډېر ښه پټېدلای شي. غېردولتي اورگانونه او کلتوري غونډې او پروگرامونه هم د آی اېس آی د کړنو او فعاليتونو د خوندي ساتلو مشهوره ځايونه دي. رسنۍ: په نړيوالو رسنيزو مرکزونو کې د آی اېس آی د فعالو غړو نفوذ او د آزاده حرکت او فعاليت لارې چارې برابرول. د نورو څارگرو ادارو سره ملکاري: د ضرورت پر وخت آئي ايس آئي د نوروهېوادونو د استخباراتي ادارو سره هم همکاري کړي ده لکه د سعودي عربستان استخاباراتي اداره،چيني استخبارات،موساد،د برطانيې ايم آئي او د امريکې سي آئي ای وغيره پدې استخباراتي ادارو کې شامل دي د درېيمې نړۍ چالونه: آی اېس آی په فعاله توگه د درېمې نړۍ په هېوادونو کې د مالوماتو په ترلاسه کولو او خپل عملي کار پرمخ بېولو کې کاميابه پاتې شوی چې په دغو هېوادونو کې افغانستان، نيپال، برطانيه، بنگله دېش، سريلانکا، ايران، ترکيه او چين راځي. : . . . د عملياتو تاريخ افغانستان ۱۹۸۲ دا آی اېس آی، سي آی اې او موساد څارگرې ډلې وې چې د فلسطين د آزادۍ تنظيم لپاره د سوويت جوړې شوې، لبنانۍ وسلې چې په ۱۹۸۲ کې د لبنان د نيولو وروسته اسراييلو لاس ته ورغلې او وروسته يې په يوه پټ او خفيه عملياتو کې همدا وسلې پاکستان ته ولېږدولې، چې بيا د پاکستان لخوا افغانستان ته ولېږل شوې او د افغان او روس په جگړو کې د مجاهدينو لخوا وکارېدې. تر دې وروستيو کالونو پورې د دغو وسلو د لېږدېدو په اړه ټول مالومات د يوه راز په توگه پټ ساتل کېدل. ۱۹۸۲-۱۹۹۷ په دې موده کې آی اېس آی د امريکا په ملاتړ په افغانستان کې د روس په وړاندې جگړه کې ډېر اهمه ونډه درلوده. سي آی اې د هغو هڅو ترشا ولاړ و چې پاکستان بايد د افغانانو او وسلو نه ډک شي. او بيا همدغه وسلې او مجاهدين د روس په وړاندې وکارېږي. پاکستاني او عربو مجاهدينو چې د جهادي جذبې خاوندان و، غوښتل چې په افغانستان کې د روسي پوځ د يرغل په وړاندې د افغان مجاهدينو تر څنگ ودريږي. . ۸۳٬۰۰۰ ۱۹۸۳ ۱۹۹۷ . . - . - - . ۱۹۸۶ کله چې د روس او افغان په جگړه کې د افغانستان گڼ شمېر خلک پاکستان ته د مهاجرو په توگه لاړل، نو د مهاجرينو دغې لويې شمېرې آی اېس آی هم اندېښمن کړ او داسې يې انگېرله چې که چېرته د خاد غړي هم په دغو مهاجرينو کې پاکستان ته راغلي وي نو دا به د پاکستان گټو ته زيانمن وي، نو په همدې خاطر آی اېس آی د انگرېزانو او د سي آی اې په هڅونه په پاکستان کې د افغان سفارت استازي احمد منصور ته په کال ۱۹۸۶ کې لندن ته د تگ ژمنه ورکړه، خو په دې آړ چې احمد منصور به د خاد ټول غړي چې په پاکستان کې د افغان سفارت له خوا سمبالېږي، پاکستان یا هم سي آی اې ته په لاس ورکوي . د دې ترڅنگ به احمد منصور هغه د اړیکو نیولو اسناد پاکستان ته ورکي چې د افغانستان د حکومت او ځېنو مجاهېد مشرانو او همدارنگه هغه افغان روڼ اڼدانو چې د افغان ناورین لپاره یې یوه سوله اییزه لاره لټوله. په همدې توگه منصور احمد د آی اېس آی وړانديز ته غاړه کېښودله او په پاکستان کې افغان حکومت د ايجنټانو په اړه د ارزښتمنو پټو مالوماتو په بدل کې، هغه د خپلې کورنۍ د ټولو غړو سره په پټه توگه د استوگنې د ځای نه ووېستل شول چې بيا د برټش ايروېز په آلوتنه کې په خوندي توگه تر لندنه ورسول شول. د هغه وخت افغاني ډيپلوماټانو او د شوروي اتحاد چارواکو ډېر ځل خپل کوششونه وکړل چې منصور احمد او د هغه کورنۍ پېدا کړي خو د هغوی هر کوشش ناکامه و. ۱۹۸۹ - ۱۹۸۰ - ۱۹۸۹. . ۱۹۹۲ - ۱۹۹۲. ۱۹۹۴ ۱۹۹۴ - . . ۹۱۱ - . ۲۰۰۱ په دغه کال آی اېس آی حامد کرزی له پاکستان نه شړي او دا په دې تور چې هغه د طالبانو مخالفت کاوه. بنگله دېش ۱۹۷۰ کالونه آی اېس آی په دې چار کې پاتې راغی چې هندوستان د ختيځ پاکستان د ملاتړ څخه لاس په سر شي، کوم چې د بنگله دېش د جوړولو سبب وگرځېده. هندوستان ۱۹۵۰ -. ۱۹۶۰ ۱۹۶۰ - . ۱۹۶۵ ۱۹۶۵ . . . ۱۹۶۵ - . . ۱۹۶۹-۱۹۷۴ .. . ۱۹۸۰ ۱۹۸۰ . . . . - . . ۱۹۸۳ . ۲۳ ۳ .. . ۲۳ . . . ۱۹۸۴ ۱۹۸۴. ۱۹۸۴ - . ۱۹۸۴ - . . . ۱۹۸۵ . . . . . ۱۹۹۹ ۱۹۹۹. - . پاکستان ۱۹۸۰ -- . ۲۳ ۱۹۸۰ ۲۳ . . . . ۱۹۸۱ ۱۹۸۱ . . ۲٬۷۰۰ . ايران ۱۹۷۹ .. - .. . -۲ . . فرانسه ۱۹۷۹:د فرانس لخوا پاکستان ته لېږلی شوي سفير لې گوريرس او د هغه سيکټري د پاکستان خلاف ځني کارونو نظر ساتلو، آي ايس آئي اداره د هغو د سازش څخه خبر شوه او د هغوي هغه سازش يي ناکام کړو،،،د لې گورس او د هغه د سيکټري څخه يې کېمره او نور داسې حساس څيزونه واخيستل ، ويلی کېږي چې دغه کسانو په کهوټا ريسچ لېبارټي باندي نظر ساتلو۔ دغه کسان دواړه فرانس و خو سي آئي ای د امريکې استخباراتي ادارې لخوا پاکستان ته لېږل شوي و پخوانۍ روسيه او د پخوانۍ روسيې وروسته رياستونه ۱۹۸۰ . . . . . . . . ۱۹۹۱-۱۹۹۳ ۱۹۹۱ ۱۹۹۳ . . . امريکا ۱۹۸۰ - ۱۹۸۰. - -۷۴ . . . . ۲۰۰۲ ۱۹۹۹ ۲۰۰۲ . شخړې او مخالفتونه پر آی اېس آی باندې د گڼ شمېر نيوکو او انتقادونو سره داسې وييل کېږي چې دغه څارگره اداره، په يوه دولت کې دننه د بل دولت په څېر ده، چې د رهبرۍ په ډگر کې نه د پوځ، نه د ولسمشر او نه هم د لومړي وزير په توگه ځواب وييلی شي. د ۱۹۵۰ کالونو راپدېخوا آی اېس آی د پاکستان په کورني سياست کې ژور ښکېل شوی دی. ۱۹۹۰ . . . - ۱۹۸۹ . ۱۹۹۰ . . - - . - - . -. ۱۹۸۵ . . - . - . ۲۰ ۱۹۹۴ . - . - . - . ۱۹۹۳ -. ۱۹۹۰ . . ۱۹۹۳ . ۱۹۹۳ . . - -- -۹۲ - . . ۱۱ ۲۰۰۱ . ۹۱۱ . ۲۷ ۲۰۰۶ . - . . ۲۰۰٪ . - . ۷۷ . . ۲۹ ۲۰۰۶ . - . - . .. ۵٬۰۰۰ ۲٬۶۶۷ . .- -- . . -. ۳۶۹ - ۲۰۰۱. . ۸۰٬۰۰۰ ۷۰۰ ۹۱۱ . . . د رسنيو ښودنه په پاکستاني ټلويزون او رسنيو کې ډېر لږ داسې پېښ شوي چې د آی اېس آی يادونه پکې شوې وي، دا ځکه چې دوی د پاکستان د داسې يو حساسې ادارې په راسپړلو شرمېږي. خو د باندنيو هېوادونو رسنيو او د فلم جوړونې انډسټريانو لکه هاليووډ او باليووډ د آی اېس آی د انځور ښودلو لپاره گڼ شمېر فلمونه او ټلويزوني خپرونې جوړې کړي، چې په ځينو کې يې د ټروريزم سره د روانې نړېوالې جگړې طبيعت او ددغې جگړې په سر کې د پاکستان ښکېلتابه او نډې انځورونه منعکس کوي. په ځينو رسنيو کې چې د آی اېس آی ښودنه شوې هغه په دې توگه دي: ايک يو هندی فلم دی چې په دغه فلم کې د سي آی آې، آی اېس آی او آر اېنډ اې ډبليو اجنټان په گډه سره ملکاري کوي او په مومبای کې د ترحگرو په لاس کې د ورغلې هستوي وسلې د چاودلو مخنيونه کوي. د چارلي وېلسن جگړه د هاليووډ يو فلم دی چې په هغه کې د پاکستان د آی اېس آی له لارې امريکا د افغان مجاهدينو سره د روسي پوځونو په ضد جگړه کې مرسته ښکاره کوي. - . . يادښتونه . نورې لوستنې --- -. ---. : --- : . --- : . --- . --- : --- : --- : --- : دا هم وگورۍ باندنۍ تړنې آی اېس آی او ښځينه مخبرين د پاکستان د ساتنې څېړنيز واحد په لوېدیځ کې ډېر سیاسې کارپوهان په دې اند دي چې گواکي آی اېس آی یوه داسې اداره ده چې له هغو اسلامي ښندیالانو جوړه، چې له عربي ملکونو سره نږدې اړیکي او له لوېدیځه، په تېره بیا له امریکا څخه کرکه لري، خو دا هسې د غربې نړۍ یوه دسیسه او پاکستان ته د خاورینې پوزې جوړول دي . که چېرې آی اېس آی رښیتا هم یوه اسلامي اجندا درلودلای، نو په ۱۹۸۲ کال کې به یې هغه روسې مزایېل چې روسیې د فلسطین د خپلواکۍ گوند ته ورکړي ول، موساد او سي آی اې ته په لاس نه ورکول . افغان مجاهېدین چې له ۱۹۷۸-۱۹۹۷ پورې د روسیې او د نجیب حکومت پر وړاندې سمبالېدل، هغه هم کومه اسلامي فرضیه او دنده نه گڼل کېده . ځکه چې آی اېس آې د امریکا او همدارنگه د انگرېزانو او نورو لوېدیځې اروپا د ملکونو د استخباراتو له خوا گومارل شوی وو چې د روسانو مخه ډب کړي . لوېدیځ د دې دندې لپاره عربي شېخان هم له ځان سره یو ځای کړل چې د اسلام او خپلواکۍ په نامه خپله سیاسي لوبه نوره هم گړندۍ او د بریا پر لورې وخوځوي . آی اېس آی د افغانانو د لا نور ځورولو لپاره هر ځل او په هر وخت کې ځانگړي لوبې امري . کله چې امریکا پر افغانستان یرغل وکړ، نو آی اېس آی ژر له یوي خوا خپلې اړیکې له شمالي ټلوالې سره ټینگې کړې او د طالب ځواکونو په باره کې یې ډېر مالومات ورکړل، او له بلې خوا یې کرزی له کوټې څخه شړلو ته مجبور کړ چې گواکي د طالبانو پر وړاندې جنگېږي . آی اېس آی دغه لوبه اوس هم پر مخ وړي، خو په دې توپیر سره چې اوس یې یوې لوبې ته ډېر رنگونه ورکړي دي : د کرزي له حکومت څخه ملاتړ کوي، خو طالبانو ته هر هغه وسلي او جگړه اییز توکې ورکوي چې د افغان ماشومانو وژن پرې ډېرېږي . له یوې خوا له عربي ملکونو څخه روپۍ اخلي او د دوی ډېر لوپوړي غړي لکه بن لادن او ایمن اظواهري ساتي، عربي جنگیالي له عربي ملکونو څخه افغانستان ته، له افغانستانه بیا نورو ملکونو او همدارنگه عراق ته، او له پخواني روسي جمهوریتو څخه افغانستان، عراق او چیچنیا ته وړي راوړي، له بلې خوا له امرېکا څخه روپۍ اخلي او ځینۍ له همدې جگنیاليو پر امریکا پلوري . د ملگرو ملتونو نړیوالې د بښنې ټولنې د راپور له مخې پاکستان ډېر بې گنا کسان نیولې چې له درې څلورو او پنځو کال راهیسې یې هېڅ څرک هم نه دی لگېدلی . جنرال مشرف په خپل کتاب د اور په لیکه کې په خپله دا منلې چې آی اېس آی ډېر بې گنا کسان سي آی اې ته په لاس ورکړل چې د هر کس په سر یې پنځه زره ۵۰۰۰ ډالره وگټل . افغان سفیر ښاغلی عبدالسلام ضعیف هم یو له هغو بې گنا کسانو څخه وو چې د آی اېس آی په سپارښتنه پاکستاني حکومت امریکا ته په لاس ورکړ . دلته په ځانگړي توگه د پاکستان مینه او لېوالتیا له اسلام او له اسلامي او منلي نړیوال سیاسي ارزښتونو سره څرگندېږي . آی اېس آی او پاکستاني دولت که چېرې د موساد، اېم آی شپږ او سي آی اې په جوپړ کې نه وای، خپلواک اسلامي دولت وای او نړیوال نورومونو ته یې درناوی درلودای، نو ښاغلی ضعیف به یې امریکا ته نه سپاره . آی اېس آی که څه هم چې تل د امریکا او انگرېزانو په جوپړ کې دی، خو بیا هم امریکا په کال ۱۹۹۳ کې د هغو ادارو په نوملړ کې ونیو چې د ترهگرو سمبالښت او روزنه کوي . ځکه چې داسې ځناورتوب او غیر انساني کړنو ته یې لاس او پښې واچولې چې ان په خپله امریکا یې وډاروله . په همدې کال کې د گارډین انگرېزي ورځپاڼې په وینا آی اېس آی په هند کې د مومبایي ښار په چاودنه کې پوره ونډه درلوده . آی اېس آی سره له دې لوبو چې د افغانانو پر وړاندې یې کوي، په نړیوالو سترو پېښو کې هم لاس لري چې ښې بلگې یې د سپتمبر یوولسمه، د لندن بمي چاودنه، د مومبایي بمي چاودنه، د هند په پارلمان یرغل، د حیدر آباد او د ورنوسي بمي چاودنه ده . څارگرې ادارې په ۱۹۴۸ کې بنسټ شوې څارگرې ادارې د پاکستان پوځ د پاکستان څارگرې ادارې