ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
د موهاکس جګړه

د موهاکس جګړه د مرکزي اروپا په تاریخ کي یو له مهمو جګړو څخه ګڼل کیږي، چي د ۱۵۲۶ کال د اګسټ په ۲۹ نېټه د ۹۳۲ هجري قمري کال د ذوالقعده په میاشت کي د هنګري سلطنت ته نژدې د هنګري پاچا دویم لویس لویس او د سلیمان عالي په مشرۍ د عثماني ځواکونو ترمنځ پېښه سول. په یاده جګړه کي د عثمانیانو بریا د دې لامل سوه ترڅو هنګريه د څو پیړیو لپاره د عثمانیانو ، هابسبورګ سلطنت او د ټرانسلوانیا سلطنت تر منځ وویشل سي. نښته د موهاکس د جګړې لپاره هنګريي یو ګران، خو زوړ پوځ جوړ کړی وو چي د پاویا په جګړه کي یې د پاچا فرانسیس د لښکر سره ورته بڼه درلوده، او په زړو وسلو او زغره لرونکو آسونو جنډرمس باندي یې تکیه کوله. د هنګريې لښکر په یاده جګړه کي دوې کرښي درلودې چي لومړی کرښه یې د پیاده او اجیري توپخانې موقعیت وو، چي د سپرو پوځیان په طرفونو کي یې موقعيت درلود، او دویمه کرښه یې د افسرانو د پیاده او سپرو ځواکونو جوړښت وو. ددوی په وړاندي بیا د عثماني لښکر جوړښت ډېر پرمختللی او د هغه زمانې له معیارونو سره یې پوره ورته والۍ درلود، چي یوه مهمه برخه یې د یني چري په نوم ځانګړې ډله وه. د دواړو لښکرو تر پوره چمتووالي وروسته د ماسپښین په وخت کي هنګري په عثماني پوځ باندې چي په دریو کرښو کي جوړ وو، برید وکړ. د سلطان سلیمان وزیر ابراهیم پاشا الفرانجي، او خپله سلطان د دوی د ځانګړو یني چري سرتیرو سره په دریمه کرښه کي ولاړ وه. د جګړې د پیل سره سم ابراهیم پاشا د عثماني فوځ لومړیو کرښو ته د شاتګ امر وکړ ترڅو هنګري سرتیري ددوی مینځ ته داخل سي. د امر سره سم چي څنګه عثماني لښکر شاتګ وکړ د هنګري لښکر د عثماني اردو په زړه کي ونښت او د ابراهیم پاشا په امر د توپونو خونړي ډزي ورباندي وسوې چي دې پیښي د ټولو هنګریانو پښې ولړزولې، او په یو نیم ساعت اخ و ډب کي ټوله تیت او پرک او د خپل پاچا په ګډون لسګونه زره نور ووژل سوه. پاته ژوندي کسان چي شمېر یې پنځه ویشت تنه وو ژوندي ونیول سوه. دا ټول په داسي حال کي چي د عثماني لښکر مړي یو زره پنځه سوه او ټپیان یې څو زره تنه ته رسېدل. پایله د موهاکس د جګړې په پایله کي د هنګري واکمني په اروپا کي مکمله وپرځېدل او د پلازمینه بوداپسټ یې د عثمانیانو په لاسونو کښېوتی. عثماني سلطان سلیمان د بودا په ښار کي درې ورځي تیري کړې او تر لوی اختر تېرولو وروسته بیرته خپل پلازمیني ته ولاړی.
ميامي

میامی د متحده ایالاتو په سویل ختیځ فلوریډا ایالت کي پروت ښار دی چي د جادو ښار په نامه هم یادیږي. دا ځای په فلوریډا ایالت کي د جیکسن ویل وروسته دوهم لوی ښار ګڼل کیږي، چي ټول مساحت یې . مربع کیلومتره او نفوس یې تنه دی. میامی ښار په سوداګرۍ، اقتصاد، کلتور، تفریح، تعلیم او نړیوال تجارت کې مخکښ ښار دی. په کي فوربس مجلې دا د امریکا ترټولو منظم ښار په توګه وباله، او په کي راپور ورکړ چي میامی د امریکا ترټولو بډایه ښار دی.
جکسن ویل (فلوریډا)

جکسن ویل د متحده ایالاتو په فلوریډا ایالت کي ترټولو ډیر نفوس لرونکی ښار دی، چي په دغه هیواد کي م ځای لري. دا ښار د دووال کاونټي پلازمینه ده. په کي ددې ښار نفوس اټکل سوی وو. ښار د سینټ جانس سیند ته نږدې موقعیت لري، چي له شمال څخه د اتلانتیک بحر په لور بهیږي. جکسن ویل ښار په کي د کاوفورډ په توګه رامنځ ته سو، مګر په کي دا د فلوریډا د لومړی والي او د متحده ایالاتو اووم ولسمشر جنرال اندریو جیکسن له نامه څخه په اخیستو جکسن ویل سو. جکسن ویل اوس وخت د فلوریډا په شمال ختیځ کي موقعیت لري، او دا د . کیلومتره مربع مساحت په درلودلو د متحده ایالاتو له لویو ښارونو څخه دی.
فلوریډا

فلوریډا چي په هسپانوي کې د ګلونو ځمکه معنی لري یو ایالت دی چي د متحده ایالاتو په سویل ختیځ کي موقعیت لري. دا ایالت په لویدیځ کي د مکسیکو خلیج ، په شمال کي د الاباما او جورجیا ایالتونو، په ختیځ کي د اتلانتیک بحر او په سویل کي د فلوریډا او کیوبا له تنګي سره ګډه پوله لري. د فلوریډا ایالت درجه بندي د ساحې له مخي په دویمه، د نفوس له مخي په دریمه ، او د کثافت له مخي اتم ځای لري. په دې ایالت کي جکسن ویل ښار د نفوس له مخي ترټولو لویه سیمه او په متحده ایالاتو کي د ساحي له مخي ترټولو لوی ښار ګڼل کیږي. د میامي لویه سیمه په فلوریډا کي ترټولو نفوس لرونکي میټروپولیټان سیمه ده او د ایالت پلازمینه تلهاسی نومیږي. فلوریډا په اصل کي د مکسیکو خلیج، اتلانتیک بحر او د فلوریډا تنګي تر منځ یو ټاپو دی چي په متحده ایالاتو کي نږدې میل کیلومتره اوږده سمندري کرښه لري. دا ایالت د بېلابیلو څارویو لکه امریکایی ایلیګیټر، فلوریډا پینتر او ماناتی میشت ځای ګڼل کیږي. فلوریډا ایالت په زیږدیز کال کي د هسپانویانو له لوري کشف او په کي د متحده ایالاتو اړوند سیمه وګرځېدل.
سینټ اګسټین (فلوریډا)

سانټ اګسټین . یو امریکایی ښار دی چي د متحده ایالاتو د فلوریډا په شمال ختیځ کې موقعیت لري. دا په متحده ایالاتو کي د اروپایانو لخوا رامنځ ته سوی ترټولو پخوانی ښار ګڼل کیږي چي په کي د هسپانوي کشف کونکي پیډرو مینینډیز ډی اییلس لخوا وموندل سو. د دې ښار مساحت د کال د سرشمېرني له مخي . کیلومتره مربع او نفوس یې وګړي اټکل سوی دی.
ګوډ تيمور

تیمور په چغتای ژبه کې : تیمور د اوسپنې معنی لري؛ رجب هـ اپریل - شعبان هـ ق فبروري چي په تاریخونو کي د تیمور ګورکاني په نامه هم یادیږي د مغول توکم یو مشهوره خونړي څېره، فاتح او جنګیالئ واکمن وو چي په افغانستان، اوسني ایران، منځنۍ اسیا او شاوخوا سیمو کي یې د تیموریانو امپراتورۍ رامنځ ته کړه. تیمور د خپلي خونړي څېرې سربېره د هنر او معمارۍ لوی سرپرست هم ګڼل کیدی، ځکه نوموړي د ابن خلدون او حافظ ابرو په څیر پوهانو سره اړیکي درلودې او د واکمنۍ په اوږدو کي یې د تیموریانو رینسانس پیل سو. تیمور د ۱۳۳۶ کال د اپرېل په ۹ مه د ماوراء النهر اوسني ازبکستان د بارلاس توکم اړوند سیمه کي وزېږېدی او په ۱۳۷۰ کال کي یې د لوېدیځ چغتای واک تر لاسه کړ. د یادي سیمي ترلاسه کولو وروسته یې د خپلي واکمنۍ پراختیا ته مټي راونغښتې او د څو کلونو په جریان کي یې مرکزي اسیا، افغانستان، پارس، عراق، شام، ترکیه، هندوستان او تر روس پوري سیمي لاندي کړې او د نړۍ په تاریخ کي یوله مشهوره واکمنانو څخه وګرځېدی. د تاریخونو له مخي تیمور د ترکانو او منګولیایانو له نسل څخه وو، خو ځیني وایي چي پلار یې له توکمیز پلوه د چنګیز خان سره اړه درلوده. تیمور ځان د مغول واکمن چنګیزخان میراث خور ګاڼه او د همدې لپاره یې د خپلي واکمنۍ پراخولو لپاره لوی شمېر ښارونه لاندي او انسانان یې ووژل. نوموړي د خپلي واکمنۍ د پراختیا لپاره د اسلامي شعایرو ترڅنګ توکمیز شعارونه هم استعمالول او ځان یې د مملوک سلطنت، عثماني ټولواکمنۍ او ټولو مسلمانانو مشر ونوماوه. د تیمور لښکر په بشپړه توګه څو توکمیز وو او په ټوله آسیا، افریقا او اروپا کي یې وېره خپره کړې وه. تاریخ پوهان اټکل کوي چي د هغه نظامي جګړو میلیونه خلک چي هغه وخت د نړۍ نږدې ٪ نفوس کېدی وژلي دي.
چمن ولسوالی

چمن ولسوالي د ډیورنډ پر تپل سوې فرضي کرښه باندي د پاکستان د بلوچستان ایالت یوه ولسوالۍ ده. یاده ولسوالي په ۲۰۲۱ کال کۍ د قلعه عبدالله ولسوالۍ له وېشلو وروسته رامنځته سوه چمن ولسوالي د چین پاکستان اقتصادي دهلیز پروژو لپاره د ځمکني بندر په توګه هم پیژندل کیږي.
ګلستان، بلوچستان

ګلستان انګلیسي : د پاکستان د بلوچستان ایالت د قلعه عبدالله ولسوالۍ یو ښارګوټی او مرکز دی. دا ولسوالۍ د پاکستان او افغانستان له فرضي کرښي ډیورنډ څخه په فاصله کي موقعیت لري. ګلستان د اڅکزیو ، کاکړانو ، ترینانو او سیدانو ټبرونو ټاټوبۍ ګڼل کیږي. یاده سیمه د سمندر له سطحي متره لوړه ده. ګلستان د خپلي تازه مېوې له امله زیات شهرت لري.
جان هونیاډي

جان هونیاډ یا جان هونیاډي ۱۳۸۷ ۱۴۵۶ د هنګري هیواد پوځي او سیاسي مشر او سیمه ییز واکمن وو، چي په ۱۳۸۷ لمریز کال کي د هنګري سلطنت په لویدیځ کي د هنډوارا په ښار کي وزېږېدی. نوموړي د زیږدیز کال څخه تر خپل مرګ پوري د عثماني امپراتورۍ په وړاندې د پولو د دفاع مسولیت په غاړه درلود، او د او کلونو تر منځ د ارډیل ټرانسلوانیا د سلطنت تاریخي سیمي او د هنګري د سلطنت تر واک لاندي یو شمېر سیمو له واليانو څخه وو. جان هونیاډي د عثماني واکمنۍ په وړاندي د سختو جګړو سره سره چي نوموړي ورباندي مشهوره وو، دوه ځله پرله پسې د هغوی څخه ماته هم وخوړه چي لمړۍ ماته یې په او دوهمه یې په کال کي رامنځ ته سول، او عثماني واکمنۍ د زرګونو سرتیرو په تلفاتو ورکولو سره نوموړی تیښتي ته اړ ایستی. د هنګري، رومانیا، سربیا او بلغاریا په تاریخونو کي د هغه جګړو او تلفاتو له امله چي جان عثمانیانو ته واړول، د بېلابیلو ټبرونو ترمنځ د یو ځواکمن شخص په توګه پېژندل کیږي. په پنځلسمه زیږدیزه پېړۍ کي د روم پاپ پیوس جان هونیاډي ته د مسیح د اتل لقب ورکړ. د عثماني واکمنۍ په تاریخونو کي بیا جان یو له هغه کسانو څخه دی چي په پنځلسمه پېړۍ کي يې زرګونه ترک مسلمانان او عثماني سرتیري شهیدان کړه او د هنګري سلطنت ته یې د مسلمانانو د ننوتلو مخه څو کاله ډپ کړې وه.
اسماعیل حقي اوزون چارشي لي

اسمعیل حقي اوزون چارشیلي ۲۳ اګست ۱۸۸۸ ۱۰ اکتوبر ۱۹۷۷ د عثماني ټولواکمنۍ مشهوره تاریخ لیکونکی او یو تورکي سیاستوال، ښوونکی او تاریخپوه وو، چي د پارلمان او د تورکیې د تاریخي ټولنې غړیتوب یې هم درلود.
کوشين لوبغالی

د هانشین کوشین لوبغالی په جاپاني: ، چې معمولا په ساده ډول د کوشین سټیډیم په نوم یادیږي ، د بیسبال پارک دی چې په نیشینومیا ، هایګو پریفیکچر ، جاپان کې کوبي ته نږدې موقعیت لري. دا لوبغالی د ملي عالي لیسې د بیسبال ټورنمنټونو کوربه توب لپاره جوړ شوی و او د اګست په ۱، ۱۹۲۴ کې پرانستل شو. دا د بشپړیدو په وخت کې د آسیا ترټولو لوی لوبغالی و، د ۵۵۰۰۰ ظرفیت سره. بهرنی سایټ جاپان
د کندهار واکمني

د کندهار واکمني یا د کندهار د شهزادهګانو واکمني یا بیا د کندهار د شهزادهګانو حکومت یا هم د کندهار سلطنت یو سیمه ییز حکومت وو چي په سوېلي آسیا کي یې شتون درلود. دا دولت د افغانستان او برتانوي هند سره پوله لرله. د کندهار د واکمنۍ سیمه د اوسني افغانستان د کندهار ولایت سیمه وه، نوموړي دولت له ۱۸۱۸ څخه تر ۱۸۵۵ پوري شتون درلود. یاد سیمه ییز دولت د بارکزو د کورنۍ د یو شمېر غړو لخوا د یو کنفدراسیون په توګه واک مخته وړی. په ۱۸۵۵ کال کي دغه دولت د کابل میشته افغان واکمن دوست محمد خان له خوا فتح او د پای ټکئ ورته کښېښودل سو. تاریخ په ۱۸۱۸ زیږدیز کي بارکزیو وروڼو کندهار او شاوخوا سیمي لاندي او له کابل څخه یې خپلواکي اعلان کړه. د یادي خپلواکۍ په پایله کي شېردل خان د کندهار ولایت د امنیت مسوول وټاکل سو، خو په ۱۸۲۶ کال کي د هغه له مړیني سره سم بارکزیو وروڼو له یو بل سره جګړه وکړه چي په ترڅ کي یې د ښار دېوالونه ویجاړ سوه. په ۱۸۴۲ کال کي کهندل خان، مهر دل خان او رحیم دل خان په کرمان کي تر اوږدې جلاوطنۍ وروسته کندهار ته ولاړه. هلته له رسېدو سره سم یې کندهار فتحه او خپله واکمني یې رامنځ ته کړه. د افغان-انګلیس د لمړۍ جګړې په پایله کي د کهندل خان موخه دا وه ترڅو خپل نفوذ په سیستان کي هم پراخه کړي او د دې اقدام د ترسره کولو لپاره یې د رودبر تر ولسوالۍ چي د سنجرانی بلوڅانو تر واک لاندي وه، پوري خپل نفوذ وغځوی. په ورته وخت کي د هرات یارمحمد خان الکوزي هم د سیستان پر خاوره د برید پلان درلود او د کهندل خان یاد اقدام ددوی ترمنځ د دښمنۍ تخم وشیندی. په کې، کهندل خان مړ، او دده او رحیم دل خان د زامنو ترمنځ د واک پر سر کړکیچ رامینځته سو. افغان واکمن دوست محمد له دې حالت څخه په ګټي اخیستني په کال کي کندهار د یو برید په ترڅ کي بیرته سقوط او په افغان واکمنۍ پوري ونښلاوه. دا هم وګوری سرچينې
سردار کهندل خان

سردار کهندل خان د ۱۸۱۸ څخه تر ۱۸۵۵ پوري د کندهار واکمنۍ مشر وو. دا هم وګورئ سرچینې
یوفا چمپیونز لیګ

۲۰۲۴ یوفا چمپیونز لیګ د اروپا د فوټبال یو له غوره سیالیو څخه ده چې هر کال د یوفا لخوا ترسره کېږي. دا سیالۍ د اروپایي فوټبال ټیمونو ترمنځ ترسره کیږي او په کې د غوره لوبډلو د بریالیتوب لپاره سیاليکیږي. د ۲۰۲۴ کال سیالۍ د ځانګړو لوبو، حیرانوونکو شېبو او د پام وړ مهارتونو په اړه پېژندل شوې. بنسټ ایښودنه او تاریخ یوفا چمپیونز لیګ د لومړي ځل لپاره په ۱۹۵۵ کال کې د یوفا لخوا پیل شوه. د دې سیالیو موخه دا وه چېد اروپایي هېوادونو ترمنځ د غوره فوټبال ټیمونو ترمنځ سیالي جوړه کړي. په دې سیالیو کې د اروپا لهغوره لیګونو څخه ټیمونه برخه اخلي او په څو پړاوونو کې سیالي کوي. سیاليز فارمټ یوفا چمپیونز لیګ د څو پړاوونو په بڼه ترسره کیږي. په لومړیو پړاوونو کې ټیمونه په ګروپونو ویشل کیږياو په هر ګروپ کې ټیمونه یو د بل پر وړاندې لوبې ترسره کوي. له دې وروسته غوره ټیمونه د ناک اوټپړاوونو ته ځي او په دې ډول سیالي کوي تر څو وروستی اتل وټاکل شي. د ۲۰۲۴ کال یوفا چمپیونز لیګ سیالۍ د پام وړ لوبو او حیرانوونکو شېبو سره ترسره شوې. په دې سیالیوکې څو مشهور ټیمونه ګډون لري چې د اروپا د فوټبال غوره استازي دي. د نیمه پای لوبو لپاره ټیمونه پهډیر مهارت او ځواک سره لوبې کوي او د پای لوبې لپاره په تمه دي. په دې سیالیو کې د اروپا له مختلفو هېوادونو څخه ټیمونه ګډون لري چې هر یو یې د خپلو هېوادونو پهلیګونو کې د غوره لوبو لپاره پېژندل شوي دي. مشهور لوبغاړي لکه لیونل میسي، کریستیانو رونالډو، اوکیلیان امباپه په دې سیالیو کې ګډون کوي او د خپلو ټیمونو لپاره غوره لوبې وړاندې کوي. یوفا چمپیونز لیګ د نړۍ د فوټبال مینه والو لپاره یوه له زړه پورې او معتبره سیالیو څخه ده. د ۲۰۲۴ کالسیالۍ د دې ټورنمنټ په تاریخ کې د ځانګړو شېبو او غوره لوبو په توګه پېژندل کېږي او د فوټبال مینهوالو لپاره د خوښۍ او هیجان یوه ځانګړې سرچینه ده.
سي لانډ

سي لانډ په انګرېزي؛ يو کوشنۍ ټاپو دۍ. دا ځای په اصل کي د برطانوي سمندر شاوخوا د انګرېز سمندري ځواک قلعه ډوله پوسته وه چي د دوهمې نړیوالې جګړې پر مهال د جرمني څخه د ځان د دفاع په موخه د برطانوي ځواکونو د لوی انجینر لخوا جوړه سوه. کله چي جرمني ماته وخوړل، نو انګرېزانو هم باره دا پوسته پرېښول ځکه چي اړتیا یې نه وه او پالتو مصرف وو په ۱۹۵۰ کلونو کي دا پوسته د ملګرو ملتونو د نړیوال قانون پر اساس په نړیوال سمندر برخه سوه. په ۱۹۸۷م کال کې برتانیې خپل سمندري سیمې ته ۱۲ نوټیکل میله سیمه نوره ورګډه کړل او په پیله کي یې دا پوسته رسماً د بریتانیا برخه سول. دا ځای وس هم د يوه برتانوي ښاروند شخصي ملکیت دۍ. سرچينې
کوویډ-19

کوویډ- چې د کورونا ویروس څخه منځته راغلې ده. دا ناروغي په لومړي ځل په ۲۰۱۹ کال کې د چین هیواد دووهان ښار په کې پېژندل شوې وه. د کوویډ-۱۹ ناروغي د تنفسي سیستم ناروغي ده چې کیدای شي لهعادي زکام څخه تر جدي تنفسي ستونزو پورې، مختلف علایم ولري. د دې ناروغۍ عام علایم عبارت ديله تبه، وچ ټوخی، او د ساه اخیستلو ستونزه. خپرېدل د کوویډ-۱۹ ویروس د یو شخص څخه بل شخص ته په اسانه خپرېږي. دا ویروس په ځانګړي ډول دټوخي، پرنجي، او خبرې کولو پر وخت د ویروس لرونکو څاڅکو له لارې انتقالېږي. سربېره پر دې، کهڅوک د ویروس لرونکي سطحې ته لاس وروړي او بیا خپل مخ، خوله، یا پوزې ته لاس کړي، نو کېدای شيویروس انتقال شي. د کوویډ-۱۹ څخه د ځان ساتنې لپاره لاندې احتیاطي تدابیر ډېر مهم دي: . د لاسونو منظم مینځل د صابون او اوبو په مرسته یا د الکول لرونکي ضد عفوني محلول کارول. . د ماسک استعمال، په ځانګړي ډول په عامه ځایونو کې. . د ټولنیز واټن مراعات کول، یعنې لږ تر لږه ۶ فټه واټن ساتل. . د سترګو، پوزې، او خولې نه لمس کولو څخه ډډه کول. . د خلکو د ګڼې ګوڼې څخه ډډه کول. درملنه: د کوویډ-۱۹ لپاره پرتله له واکسین څخه تر اوسه کوم ځانګړي درمل نشته، خو د ناروغۍ درملنه معمولاً د علایمو د تخفیف لپاره کېږي. په جدي حالتونو کې، کېدای شي ناروغان روغتون ته انتقال شي او د مصنوعي تنفس وسایلو ته اړتیاپیدا کړي. واکسینونه هم د دې ناروغۍ د مخنیوي لپاره تیار شوي او په پراخه کچه خلکو ته ورکول کېږي. نړیوال اغېز کوویډ-۱۹ نړۍ په بې ساري ډول اغېزمنه کړې ده. دا ناروغي د بشري ژوند په هر اړخ باندې اغیز کړی، له اقتصادي فعالیتونو نیولې تر تعلیمي سیستمونو پورې د نړۍ په بېلابېلو هیوادونو کې د کوویډ-۱۹ دخپرېدو د مخنیوي لپاره جدي تدابیر نیول شوي، لکه د ښارونو تړل، د سفرونو محدودیتونه، او نور. کوویډ-۱۹ یو جدي او نړیوال بحران دی چې ټول خلک یې د مخنیوي او وقایې لپاره باید جدي اقداماتوکړي. د عامه پوهاوي او احتیاطي تدابیرو مراعات کول د دې ناروغۍ په وړاندې د مبارزې تر ټولو غورهلارې دي.
کریپټوکرنسي Cryptocurrency

کریپټوکرنسي یوه ډیجیټل یا مجازی پیسې ده چې د قوي کریپټوګرافۍ په مرستهخوندي کېږي او د جعل یا دوه ځله مصرف مخه نیسي. دا پیسې د غیر مرکزي شبکې په وسیله کار کويچې د بلاکچین ټکنالوژۍ په نامه یادیږي. کریپټوکرنسي د حکومتونو او مالي موسسو څخه پرته کار کوياو یوازې په انټرنیټ کې موجوده ده. تاریخي برخه د کریپټوکرنسي مفهوم په لومړي ځل په ۲۰۰۹ کال کې د بیتکوین په رامنځته کېدو سره پیل شو. بیتکوین د ساتوشي ناکاموتو په مستعار نوم د یوې ډلې یا شخص لخوا رامنځته شو. له بیتکوینوروسته، ګڼ شمېر نورو کریپټوکرنسۍ هم رامنځته شوې، لکه ایتیریم، ریپل، لایټکوین، او نور. د کریپټوکرنسي ځانګړتیاوې . غیر مرکزي حالت: کریپټوکرنسي د یوې غیر مرکزي شبکې په مرسته کار کوي، چې د بلاکچین ټکنالوژۍپه واسطه تأمین شوې ده. . امنیت: د کریپټوګرافۍ ټکنالوژي د پیسو انتقالات خوندي کوي او د جعل او دوه ځله مصرف مخهنیسي. . شفافیت: ټول معاملات په بلاکچین کې ثبتېږي او هر څوک کولای شي د دې معاملاتو تاریخچه وګوري. . ګړندي او ارزان انتقالات: کریپټوکرنسي د نړیوالو انتقالاتو لپاره ګړندي او ارزانې لارې وړاندې کوي، پرتهله دې چې منځګړي یا بانکونه پکې شامل وي. د کریپټوکرنسي کارول کریپټوکرنسي په بېلابېلو برخو کې کارول کېږي: . انلاین پیرود: ګڼ شمېر انلاین پلورنځي او خدمات کریپټوکرنسي د پیسو په توګه مني. . سرمایه ګذاري: ډیری خلک کریپټوکرنسي د یو سرمایه ګذاري فرصت په توګه کاروي، ځکه چې د دېبیه د وخت په تېرېدو سره لوړېږي. . د پیسو انتقال: خلک کولای شي په نړیواله کچه پیسې په ګړندۍ او ارزانه توګه انتقال کړي. . د قراردادونو ترسره کول: د ایتیریم په څېر کریپټوکرنسۍ د سمارټ قراردادونو په مرسته، د قراردادونوپه اتومات ډول ترسره کولو کې مرسته کوي. ستونزې او ننګونې . قانوني ستونزې: په ځینو هیوادونو کې د کریپټوکرنسۍ کارول قانوني ستونزې لري او حکومتونه یې دکنترول په هڅه کې دي. . امنیتي ګواښونه: که څه هم کریپټوکرنسي په عمومي ډول خوندي ده، خو بیا هم د هیک کولو اودرغلۍ خطر شته. . بازار ناپایدارۍ: د کریپټوکرنسۍ بیې خورا ناپایدارې دي او په لنډه موده کې زیات تغیر کوي.
مانکسي ژبه

مانکسي يا لرب مانکس د ګوایډیک ژبو یو فرعي څانګه ده. ګوایډیک ژبه پخپله د کلتیک ژبو یوه څانګه ده. کلتیک ژبې د اندو اروپایي ژبې کورنۍ ژبډله ده د برېتانيا په لوېديځ کې د آيل آف مين خلک په دغه ژبه خبري کوي. د دې ژبې وروستی وینا کونکی په ۱۹۷۴ کې مړ شو چې د هغې په مړينې سره دا ژبه هم مړه شوه، مګر څه وخت وروسته دا ژبه بيا ژوندۍ شوه ځکه چې په سلګونو نور وګړو دا ژبه د دویمې ژبې په توګه کاروله چې له هغوی پيدا کېدونکو ماشومانو مورنۍ ژبه وګڼل شوه، دا ژبه اوس د انګلستان په لوېدیځ کې د آئل آف مین په سیمه کې ویل کیږي. سرچينې
د کوزوو جګړه (۱۳۸۹)

د قوسوه یا کوزوو جګړه هغه جګړه ده چي د کال د جون په د جمادي الثاني په ، هجري کي د عثماني لښکر او د صلیبیانو د لښکرو ترمنځ چي مشري یې د سربیا پاچا سټیفن یوروش پنځم کول پېښه سوه. یاده جګړه د کوسوو میدان اوسنۍ کوسوو په نوم سیمه کي ترسره سول، چي د پریسټینا د اوسني ښار شمال لویدیځ ته په شاوخوا کیلومتره . میل فاصله کي موقعیت لري. دا جګړه ځکه رامنځ ته سول چي د اروپا پادشاهان د عثماني امپراتورۍ له پراخیدو څخه چي ختیځ اروپایي دولتونه یې ګواښل په وېره کي سوه او ددې لپاره چي د مسلمانانو ددغه سېلاب مخه ونیسي د روم له پاپ څخه د مرستي غوښتلو ترڅنګ یې پخپل منځ کي هم یووالۍ اعلان او سربیا، بلغاریا او البانیا په یوه واحده پوځي ډلګۍ کي سره راټول سوه. د سربیا پاچا په لمړي سر کي ددې لپاره چي عثمانیان وپاروي پر ادرنه ښار باندي برید وکړ، خو کله چي عثماني واکمن سلطان مراد خان ماته ورکړه بیرته یې سولي ته مخه کړه، او مرادخان ته یې ژمنه ورکړه چي بیا به پر عثماني خاوره یرغل نه کوي. د پورتني تړون لږ وخت نه وو تېر سوی چي سربیایي واکمن خپله ژمنه ماته کړه او د عثماني واکمنۍ په وړاندي یې له البانیا سره د یو تړون په ترڅ کي د کوزوو ډګر ته ځان ورساوه ترڅو عثماني ځواکونه له ختیځي اروپا څخه وشړي. سلطان مراد خان د سربیایي واکمن د خیانت په خبرېدو سره ځان کوزوو ته ورساوه او د یو خونړي جګړې په پایله کي یې چي لسګونه زره اروپایان پکښي له منځه ولاړه سربیا ته سخته ماته ورکړه. د جګړې تر پای ته رسېدو وروسته سلطان مراد ددې لپاره چي په ډګر کي پراته زخمیان او مړي وګوري شاوخوا قدم واهه چي ناڅاپه د یو سربیایي له لوري چي ځان یې د مسلمانانو خیر غوښتونکي معرفي کاوه او د سلطان سره یې د لیدني هیله درلوده، د خنجر ګوزار ورباندي وسو او سلطان مرادخان یې شهید کړ. د کوزوو په ډګر کي د یادي جګړې وحشتونه د شلمې پیړۍ تر پایه پورې د سربانو په وجدان کي تازه وه، او تر هغه مهاله یې شتون درلود، ترڅو چي سربیا له عثماني واکمنۍ څخه خپلواکي ترلاسه کړه.
مان ټاپو

د مان ټاپو یا من ټاپو په مانکسي: ، په انگرېزي کې: یوه ټاپو ده چې شاوخوا ۸۶ زره نفوس لري او د آیرلینډ سمندر کې موقعیت لري. پلازمېنه یې د ډګلاس ښار دی. مهم ښار يې د چکن راک ښار دی. مان ټاپو د آیرلینډ سمندر کې یوه نیمه خپلواکه ټاپو دی چې په جغرافیه کې د برېتانيا او شمالي ایرلینډ ترمینځ موقعیت لري. دا ټاپو، خپلواک پارلمان او محلي حکومت لري، مګر په ډېرې چارې يې برېتانیا په حکومت پورې تړلي دي، له هغې جملې بهرنۍ پالیسۍ، او د انګلستان په ټولټاکنو او ټولپوښتنو کې د مان ټاپو د وګړو ونډې يادولی شو. سرچينې د ویکیپیډیا ونډه اخیستونکي، آیل آف مین، ویکیپیډیا، وړیا انسایکلوپیډیا، د فبروري ، ته لاسرسی. دلیل ثبت کشتیهای ایرانی در جزیره مان چیست؟ . بي بي سي فارسي.
خیرالدین بارباروس

حیرالدین بارباروس پاشا یا خیرالدین پاشا پیدایښت: د میدلي په جزیره کي - مړینه: د جولای ، په استانبول کي، د سمندري ځواکونو مشر وزیر ، سمندري قوماندان او د الجزایر عثماني والي وو د نوموړي اصلي نوم خضر بن یعقوب وو، خو خلکو د خضر رییس په نوم هم ورته ویل، او مشهوره په خیرالدین وو. په اروپا کي بیا نوموړی د باربروسا په نوم پیژندل کېدی، چي معنی یې سره ږیره درلودونکی شخص دی. باربا : ږیره، روسا : سره خیر الدین بارباروس په عثماني واکمنۍ کي د سمندري جهاد یو سمبول وو. په یاد جهاد کي د هغه تر ټولو مهم مرستیالان دده دوه زامن بیوک حسن او کوچ حسن وه. خیرالدین په لمړي سر کي د خپل ورور عروج تر قوماندې لاندي په بې شمیره سمندري یرغلونو کې مرسته وکړه، او له هسپانیا څخه یې د لسګونه زره ځورېدلو مسلمانانو او یهودانو په ژغورلو کي رول ترسره کړ، چي له همدې کبله د خپل ورور له شهادت وروسته د هغه ځایناستۍ وګرځېدی. د منځنیو پیړیو په ترڅ کي وروسته له هغه چي یوشمېر مسلمانانو او یهودانو د هسپانيې په وړاندي د مرستي غوښتنه وکړه ، خیرالدین او د هغه ورور عروج د الجزایر د پلازمینې په توګه یو دولت رامنځ ته، او ډیر ژر یې د عثماني امپراتورۍ سره د یو دولت په توګه وتړی ترڅو د هغوی له لوري هم مرسته ترلاسه کړي. خیرالدین د خپل ورور د شهادت نه وروسته د الجزائر د ښار د مشهورو خلکو په ټینګار ۱۵۱۸ م د الجزائر د والي په توګه په دنده وګمارل سو. د والي په توګه تر ټاکل کېدو وروسته نوموړي خپل ولایت الجزایر د عثماني واکمنۍ د یوې برخي په توګه اعلان او ځان یې د هغوی ملاتړی وباله. عثماني سلطان سلیمان قانوني دده د ملاتړ په پار خپل ټول سمندري ځواک دده تر سرپرستۍ لاندي کړ، او د اسپانیا او نورو تیریګرو په وړاندي یې ورسره لویه مرسته وکړه. خیرالدین د عثمانيانو په دې مرسته باندي د مدیترانې سمندر په مکمله توګه ددوی تر نفوذ لاندي کړ او د روم او اسپانیا دولتونه یې له کړکېچ سره مخ کړه، همدارنګه یې د افریقا په شمال کي د مسلمانانو د نفوذ غوړېدلو په پار ستري هلي ځلي وکړې او تر خپل مرګه پوري یې لوی شمېر هغه مسلمانان چي د اسپانیا له دولت سره بندیان وه، د جګړو په پایله کي الجزایر او نورو سیمو ته راوستل. خیرالدین پاشا پخپل وخت کي د عثماني سمندري ځواک د عصري کولو په موخه هم لوی کارونه ترسره کړه او دغه ځواک یې د څو پېړیو لپاره د اروپا د مشهوره سمندري ځواکونو په کرښه کي ودراوه. د نوموړي قبر اوس مهال د استانبول له سمندري میوزیم سره شتون لري.