افغانستان په ۲۰۱۰ ز کال کې

لاندنۍ پېښې په افغانستان کې په ۲۰۱۰ ز کال کې د میاشتو په ترتیب رامنځته شوې دي. د دولت چارواکي ولسمشر: حامد کرزی د ولسمشر لومړی مرستیال: محمد فهیم د ولسمشر دویم مرستیال: کریم خلیلي قاضيالقضات: عبدالسلام عظیمي جنوري د ۲۰۱۰ ز کال د جنوري په ۲۸مه، د افغانستان په اړه د لندن په لانکسټر هاوس کې نړیوال کنفرانس تر سره شو، چې په کې د نړیوالې ټولنې غړو له ۲۰۰۱ز کال راهیسې د طالبانو د پرځولو نه وروسته په افغانستان کې د پټرزبورګ د هوکړه لیک د لا زیاتو پرمختګونو او د افغانستان د دیموکراتیزه کولو په اړه بحث وشو. دغه یو ورځنی کنفرانس چې د بریتانیا، ملګرو ملتونو او افغان دولت په مېلمه توب جوړ شوی و د څه باندې ۷۰ هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو او لوړپوړو استازو او نړیوالو سازمانونو په کې ګډون کړی و. همداشان د ۲۰۱۰ ز کال د جنوري په په وروستیو کې، د فرانسې د بهرنیو چارو وزیر، برنارډ کوشنر وویل چې فرانسه به نور افغانستان ته اضافي سرتیري و نه لیږي. نوموړې په خپلې دې خبرې سره د امریکا تر مشرۍ لاندې د خپل هېواد مخالفت څرګند کړ. فبروري په خطابه کلي کې د فبروري په ۱۲مه د امریکايي ځانګړو ځواکونو له خوا پر یوه کور برید وشو چې په ترڅ کې یې د دوو امېندوارو ښځو او یوې پیغلې په ګډون ۵ ملکي وګړي ووژل شول. په روزګان ولایت د چورلکې په برید کې د ۴ ښځو او یوه ماشوم په ګډون بې شمېره ملکي وګړي ووژل شول. دغه برید د ۲۰۱۰ کال د فبروري په ۲۱مه د روزګان او ډایکنډي ولایتونو په منځ کې هغه مهال وشوه چې د ځانګړو ځواکونو چورلکې پر دریو میني بوس موټرو باندې برید وکړ. مارچ د ۲۰۱۰ ز کال د مارچ په ۱۲مه، د بریتانیا د پوځ له خوا د هلمند په ولایت کې جوړه شوې یوه لویه لاره په رسمي توګه د ترافیک پر مخ خلاصه شوه. اپریل ولسمشر حامد کرزي ژمنه وکړه چې له کندهار نه چې د افغانستان په سویل کې د طالبانو معنوي کور ګڼل کېږي د هغوی د شړلو نه وړاندې به له قومي مشرانو سره مشوره وشي. د پنټاګون د تازه رپوټ له مخې، طالب جګړه مارو په افغانستان کې فکر کاوه چې تېر کال، له ۲۰۰۲ ز کال را وروسته د دوی لپاره د عملیاتو له اړخه تر ټولو بریالی کال و، خو امریکايي چارواکو بیا د زیات شمېر سرتیرو د لېږد له امله دا ډاډ درلود چې په دې اړه به د طالبانو لیدلوری ډېر ژر بدلون ومومي. د چارواکو په وینا، د ریښتر په کچه ۵.۳ درجې زلزلې د افغانستان د پلازمېنې په شمال د هندوکش په غرونو کې وشوه، چې له امله یې څه نا څه اوه کسه مړه او ۳۰ نور ټپیان شول. مې طالبانو د پسرلي په موسم کې د خپلو بریدونو د ډېروالي خبر ورکړ او د ایساف او افغان دولتي ځواکونو پر وړاندې یې ګڼ بریدونه تر سره کړل؛ له هغې جملې په کابل کې د ناټو د ځواکونو تر څنګ د موټر بم چاودنه چې له امله یې د ناټو د ۶ سرتیرو په ګډون ۱۸ کسان ووژل شول. دې ته ورته په افغانستان کې د ایساف پر دو سترو اډو یعنې بګرام هوايي ډګر او کندهار کې هم بریدونه وشول. جون د جون ۶- د افغانستان د ملي امنیت د عمومي ریاست مشر، امرالله صالح له ۲۰۰۴ کال راهیسې استعفا ورکړه. هغه د ترهګرۍ پر وړاندې جدي مبارزې ته ژمن کس و. جنرال سټنلي مک کریسټل د رولینګ سټون په مجله کې د یوې جنجالې مقالې له خپریدو وروسته تر فشار لاندې راغی تر څو استفعا ورکړي. د هغه پر ځای ډیویډ پیټروس وټاکل شو. د جون ۱۰ د کندهار ولایت د ارغنداب په ولسوالۍ کې د واده په مراسمو کې د یوه موټر بم د چاودیدو له امله لږ تر لږه ۴۰ ملکي وګړي ووژل شول. افغان چارواکو د دې پېښې پړه پر طالبانو واچوله، خو هغوی په دغه پېښه کې خپل لاس لرل رد کړ. جولای د جولای ۱ د هلمند ولایت د حاجي وکیل په کلي کې د طالبانو پر وړاندې د عملیاتو په درشل کې د ځانګړو سمندري ځواکونو پرکمشر، سیټ سټفنز د شدیدې جګړې په مهال ووژل شو. په دغو عملیاتو د کې د هغه د خدماتو او کړنو له امله نوموړي ته د ګالانټري ستر صلیب مېډال ورکړل شو. اګسټ یوې خیریه مسیحي موسسې وویل چې د دوی د ۱۰روغتیايي کارکوونکو په وژل کېدو برسېره، نه غواړي چې له افغانستان څخه ووځي او دا یې وویل چې دا موسسه مسیحیت ته د مسلمانانو د اړولو نیت نه لري. د دغې موسسې دا ۱۰ کارکوونکي چې ۶ یې امریکايان، ۲ یې افغانان، ۱ یې بریتانوی او ۱ یې المان و، هغه مهال تر برید لاندې راغلل او ووژل شول کله چې د نورستان ولایت یوې لرې پرتې او بېوزلې سیمې ته د روغتیايي خدماتو د دوه اونیز ماموریت په موخه تللي و. طالبانو د دغه برید پړه پر غاړه واخیسته او ادعا یې وکړه چې دا ډله جاسوسان و او هڅه یې کوله تر څو مسلمانان له خپل دین څخه وګرځوي. سپټمبر د ۲۰۱۰ کال د سپټمبر په ۱۸مه د افغانستان د ولسي جرګې د غړو د ټاکنو په موخه د افغانستان پارلماني ټولټاکنې تر سره شوې. د دې ټاکنو وروستۍ پایلې لا د اکټوبر تر میاشتې پورې اعلان نه شوي. د افغانستان د ټاکنو خپلواک کمېسیون، چې د افغانستان د اساسي قانون د ۱۵۶ مادې له مخې په هېواد کې د ټولو ټاکنو د تر سره کولو او څارنې لپاره جوړ شوی وی، د دې ټاکنو د رای اچولو ورځ یې د مې له ۲۲مې څخه د سپټمبر ۱۸ ته وځنډاوه. اکټوبر یو امریکايي سرتیری وروسته له هغه ونیول شو کله چې یو طالب زنداني د هغه په بدن کې د مرمیو د ټپونو له امله ساه ورکړه. فرانسې په ۲۰۱۱ ز کال کې له افغانستان څخه د خپلو سرتیرو د وتلو د تصمیم او پر فرانسوي ځواکونو باندې د اسامه بن لادن د بریدونو د خبرداري تر منځ د هر ډول تړاو شتون رد کړ. نومبر د امریکا د بهرنیو چارو وزیرې هیلري کلینټون وروسته له هغې له افغانستان څخه د دفاع لپاره د امریکا له ستراتیژۍ څخه دفاع وکړه چې ولسمشر حامد کرزي د واشنګټن د پوځي شتون د کمولو غوښتنه وکړه او طالب مشرانو د سولې خبرې اترې رد کړي. ډیسمبر د افغانستان د ټاکنو خپلواک کمېسیون د ولسمشر حامد کرزي برخلاف او د یوه جنجالي تصمیم له مخې په ولسي جرګه کې د غزني ولایت ۱۱ چوکۍ د دې ولایت لږه کیو هزاره ګانو ته ورکړې، چېرته چې اکثریت پښتنو ته طالبانو اجازه ور نه کړه چې په ټاکنو کې خپلې رایې وکاروي. د افغانستان لویې څارنوالۍ د ټاکنو د پایلو خپرول ناقانونه اعلان کړي او د دواړو کمېسیونونو پر وړاندې یې د بډې اخیستنې او د رایو په شمېرنه کې د لاسوهنې په تور د جنايي څېړنو دوسیه پرانیسته. د امریکا ولسمشر، باراک اوباما په یوه ناڅاپي سفر کې افغانستان ته ورسېد او خپلو امریکايي سرتیرو ته ورغی او هغوی ته یې وویل چې د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزه کې بریالي دي. کله چې هغه په یوه ۱۴ ساعته پټ سفر کې افغانستان ته ورسېد، د کابل ککړه هوا د دې لامل شوه چې هغه له ولسمشر حامد کرزي سره د خرابو اړیکو لرلو په اړه له خبرو کولو څخه را وګرځوي. څو ورځې وروسته، د امریکا د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر، رابرټ ګیټس په هغه ورځ چې د بریتانیا لومړي وزیر، ډېویډ کامیرون کابل ته سفر کړی و، هغه هم د یوه نا اټکل شوي سفر په ترڅ کې له امریکايي چارواکو او سرتیرو سره د لیدنې په موخه کابل ته ورسېد. سرچینې