د ډونالډ ټرمپ ولسمشري

د متحده ایالاتو د ۴۵ م ولسمشر په توګه د ډونالډ ټرمپ ولسمشریزه دوره د ۲۰۱۷ ز کال د جنوري په ۲۰ مه نېټه د هغه په لوړې کولو سره پیل او د ۲۰۲۱ ز کال د جنوري په ۲۰ مه نېټه پای ته ورسېده. جمهوري غوښتونکی ټرمپ چې په اصل کې د نیویارک ښار دی، د خپلې دیموکراتیکې نوماندې هیلري کلنټون پر وړاندې د ۲۰۱۶ ز کال د ولسمشریزو ټاکنو په الکټرال کالج کې له بریا ترلاسه کولو وروسته ولسمشرۍ ته ورسېد، په هغو ټاکنو کې چې نوموړي د عامو رایو اکثریت نه و ترلاسه کړی. ټرمپ د خپلو ټاکنیزو سیالیو او ولسمشرۍ پر مهال بې مخینې ناسمې او ګمراه کوونکې څرګندونې وکړې. د هغه ولسمشري له یوې دورې واکمنۍ وروسته د ۲۰۲۰ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې دیموکرات جوبایډن ته له ماتې خوړولو وروسته پای ته ورسېده. دا د هربرت هوور د ولسمشرۍ له مهال وروسته لومړنۍ ولسمشري وه چې ولسمشر و نه شو کولای، بیاځلي بریا خپله کړي او ګوند یې د کانګرس په دواړو جرګو کې خپل اکثریت له لاسه ورکوي. د ارزانه پاملرنې قانون د لغوه کولو په برخه کې د ټرمپ هڅې پاتې راغلې، خو فردي فرمان یې لغو کړ او د څخه د مخنیوي په برخه کې یو لړ ګامونه پورته کړل. ټرمپ د او په ګډون د هوساینې د لویو پروګرامونو په برخه کې په پام وړ ډول د لګښتونو د راکمولو په هڅه کې و. هغه د پرانیستې فضا لوی امریکايي قانون لاسلیک کړ، د چاپېریال اړوند ګڼ شمېر مقرارات یې بدل او د اقلیمي بدلونونو اړوند پاریس هوکړې څخه ووت. هغه د لومړي ګام قانون له مخې، د جنايي عدالت اصلاحات لاسلیک کړل او په بریالي ډول یې نیل ګورسوش، برت کاوانا او امی کونی بارت په ستره محکمه کې وګومارل. د اقتصادي سیاست په برخه کې هغه تر یوه بریده ډاډ-فرانک قانون لغو کړ او د ۲۰۱۷ ز کال د مالیاتو د کمولو او د دندو قانون یې لاسلیک کړ. هغه یو شمېر تعرفې وټاکلې او په چین، کاناډا، مکسیکو او اروپايي اتحادیې یو شمېر متقابلې تعرفې ولګولې. هغه د ټرانس پاسفیک همکاریو له خبرو اترو پر شاه شو او د نفتا ځای ناستې هوکړه یې لاسلیک کړه. د ټرمپ د واکمنۍ پر مهال د مالیاتو د راکمولو او لګښتونو د زیاتېدلو له امله د فدرال بودیجې کسر لوړ شو. هغه د متحده ایالاتو او مکسیکو په پوله کې د نیول شویو کډوالو په اړه د کورنیو د جلا کولو اړوند له بحثونو ډک سیاست پلی کړ. په پوله باندې د دیوال جوړولو لپاره د فدرال مالي اړتیاوو برابرولو لپاره د ټرمپ غوښتنه د امریکا په تاریخ کې د اوږد مهاله دولتي رخصتۍ لامل وګرځېده. هغه په ۲۰۲۰ ز کال کې د قانون پلي کوونکی فدرال ځواک له نژادي ناآرامیو سره د غبرګون ښوولو په موخه وګوماره. د لومړۍ امریکا تر شعار لاندې د ټرمپ بهرنۍ پالیسي، د هغه د یو اړخیزو ګامونو او دودیزو متحدینو ته په نه پام مشخصه شوه. د هغه ادارې په سعودي عربستان باندې په ډېره زیاته کچه د وسلو د پېرلو معامله ترسره کړه، له ګڼ شمېر مسلمان اکثریت لرونکو هېوادونو څخه یې متحده ایالاتو ته په ورتګ بندیز ولګاوه، اورشلیم بیت المقدس یې د اسرائیلو د پلازمینې په توګه په رسمیت وپېژند او د اسرائیلو او ګڼ شمېر عربي هېوادونو ترمنځ یې د اړیکو د عادي کولو اړوند د ابراهیمي هوکړو منځګړیتوب وکړ. د هغه ادارې د سوریې له شمال څخه امریکايي ځواکونه واېستل او اجازه یې ورکړه، ترکیه دغه سیمه اشغال کړی. همدارنګه یې په ۲۰۲۱ ز کال کې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو اړوند له طالبانو سره یوه مشروطه هوکړه وکړه. ټرمپ د شمالي کوریا له رهبر کیم جونګ اون سره درې ځله ولیدل. ټرمپ امریکا د ایران د اټومي پروګرام له هوکړې واېسته او وروسته یې د جنرال قاسم سلیماني د وژنې په امر ورکولو سره په فارس خلیج کې اندېښنې لا پسې زیاتې کړې. د ځانګړي څېړونکي رابرټ مولر څېړنې ۲۰۱۷-۲۰۱۹ ز کال ښيي چې روسیې د ټرمپ له نوماندۍ څخه د ملاتړ په موخه مداخله کړې، په داسې حال کې چې موجود شواهد دا نه څرګندوي چې د ټرمپ د کمپاین غړو د روسیې له دولت سره په دې توطئه کې لاس لرلی وي او یا یې همکاري کړې وي، د دغو څېړنو پر مهال عدالت ته د لاسرسي پر وړاندې یو شمېر خنډونه هم رامنځته شوي دي. ټرمپ هڅه وکړه چې، پر اوکراین فشار راوړي، څو د هغه د سیاسي سیال جوبایډن په اړه د څېړنو د پیل اعلان وکړي، د استازو د جرګې له خوا د هغه لومړۍ استیضاح د ۲۰۱۹ ز کال د ډسمبر په ۱۸ مه پیل شوه، خو سنا د ۲۰۲۰ ز کال د فبروري په ۵ مه هغه ته برائت ورکړ. ،ټرمپ د کوېډ ۱۹ وبا پر وړاندې کمزوری غبرګون وښود، په خپلو پیغامونو کې یې د روغتیايي چارواکو ډېرې لارښوونې له پامه غورځولې او د هغو د نا اثبات شویو درمنلو او ټسټونو د لاسرسي اړوند یې ناسم معلومات خپرول. د ۲۰۲۰ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د بایډن پر وړاندې له ماتې خوړلو وروسته، ،ټرمپ له تسلیمۍ انکار وکړ او په ټاکنو کې یې د پراخو درغلیو ناسم تورونه ولګول. د ۲۰۲۱ ز کال د جنوري په ۶ مه نېټه په پارک کې د لاریون پر مهال ټرمپ له خپلو ملاتړو وغوښتل چې: د دوزخ په ډول جګړه وکړي او د کانګرس ماڼۍ پر لوري لاړ شي، چېرې چې د الکترال رایو شمېرنه پیل شوې وه، څو د بایډن بریا ته رسمیت ورکړي. د ،ټرمپ د ملاتړو یوې ډلې په کانګرس ماڼۍ برید وکړ چې له امله یې د رایو شمېرنه وځنډول شوه او د دې لامل وګرځېدل چې مرستیال ولسمشر مایک پنس او د کانګرس غړي له ودانۍ واېستل شي. د جنوري په ۱۳ مه نېټه د استازو جرګې د بغاوت د هڅولو له امله په بې مخینې ډول د دویم ځل لپاره د ،ټرمپ د استیضاح لپاره رایه ورکړه، خو د فبروري په ۱۳ مه سنا جرګې یوځل بیا هغه تبرئه کړ، په داسې حال کې چې هغه وړاندې له دې د ولسمشرۍ دفتر پرېښی و. ټرمپ له تاریخي پلوه لږ محبوبیت درلود او پوهان او تاریخ لیکونکي، د هغه د ولسمشرۍ دوره د امریکا په تاریخ کې تر ټولو بده یوه دوره بولي. بهرنۍ چارې د ټاکنیزو سیالیو پر مهال د بهرني سیاست اړوند د هغه دریځونو په مکرر ډول بدلون موند، له همدې امله دا ستونزمنه وه چې له ولسمشرۍ وړاندې دې د هغه د سیاسي اجنډا او یا هم د اصلي سیاستونو د ارزښتونو د ټولګې اړوند څوک وپوهېږي. د لومړۍ امریکا تر شعار لاندې د ټرمپ ادارې د مستبدو واکمنانو په ښکاره ستایلو او د بشري حقونو د کلیدي معیارونو په ردولو سره له پخوانیو ادارو خپل توپیر څرګند کړ. له هېواده بهر د امریکا د فعال پوځي پرسونل د راکمولو اړوند ژمنو سره د ټرمپ د ولسمشرۍ تر درېیو کلونو پورې شمېری په اصل کې د اوباما د ولسمشرۍ د پای له مهال سره په بشپړه توګه یو ډول وې. د ۲۰۱۹ ز کال د اکټوبر میاشتې په ۲۷ مه نېټه د سوریې په شمال لویدیځ ولایت ادلب کې د امریکايي دلتا ځواکونو د باریشا عملیاتو پر مهال د داعش رهبر ابوبکر البغدادي د ځانمرګي واسکټ څخه په ګټنې خپل ځان او درې ماشومان ووژل. ټرمپ د پرانیستي آسمان له هوکړې ووت، هغه هوکړه چې نږدې درې لسیزې مخینه یې لرله او د پوځي ځواکونو او د هغو د فعالیتونو روڼتیا یې دودوله. افغانستان د ټرمپ د ولسمشرۍ پر مهال په افغانستان کې د امریکايي سرتېرو شمېر په پام وړ ډول راکم شو. د ټرمپ د ولسمشریزې دورې په پای کې په افغانستان کې د امریکايي سرتېرو کچه په ۲۰۰۱ زکال کې د جګړې له لومړیو ورځو څخه وروسته تر ټولو ټیټې کچې ته ورسېده. د ټرمپ په دوره د اوباما د دورې په پرتله د بې پیلوټه الوتکو د بریدونو د پراخوالي او په افغانستان کې د هوايي بریدونو په ترڅ کې د ګڼ شمېرغیرنظامي تلفاتو شاهده وه. د ۲۰۲۰ ز کال د فبروري په ۲۰ مه نېټه د ټرمپ ادارې له طالبانو سره هغه هوکړه لاسلیک کړه چې د طالبانو له خوا د منلو په حالت کې به د ۲۰۲۱ ز کال تر مۍ میاشتې پورې د متحده ایالتونو ځواکونه له افغانستان څخه وتلي وای د ټرمپ ځای ناستي جوبایډن وروسته دغه مهال د ۲۰۲۱ ز کال تر سپټمبر پورې وغځاوه. د دغې هوکړې د یوې برخې په توګه متحده ایالاتو هوکړه وکړه، چې د افغان دولت په بند کې ۵۰۰۰ طالب جنګیالي به خوشي کوي، ګڼ شمېر دغو پخوانيو بندیانو په ۲۰۲۱ کال کې د افغان دولت پر وړاندې د طالبانو په بریدونو کې بیاځلي برخه واخیسته. په ۲۰۲۰ ز کال کې په افغانستان کې د متحده ایالاتو د ځواکونو تلفات د ټولې جګړې له هر مهال څخه ټیټې کچې ته راښکته شول. په داسې حال کې چې په عراق کې د ټرمپ د ولسمشرۍ پر مهال د اوباما د دویمې دورې په پرتله تلفات په پام وړ ډول زیات شول. سرچینې