ihanif/pashto-wikipedia-corpus huggingface dataset:
بادغيس ولايت

د بادغيس ولايت د افغانستان په شمال لوېديځ کې پروت یو ولايت دی، چې د مرغاب او هريرو سیندونو ترمنځ موقعيت لري. بادغيس د بادخېز په معنى هم راغلى دى، ځکه بادونه پکښې زيات چلېږي او له همدې کبله یاد نوم ورکړل شوى دى. د بادغیس ولایت مرکز د قلعه نو په نوم سره یادیږی. ددې ولایت لویدیځ ته هرات ولایت، ختیځ ته فاریاب ولایت، شمال ته ترکمنستان او سوېل ته یې د غور ولایت موقعیت لری. بادغیس ولایت ۲۰۵۹۱ کیلومتره مربع مساحت او شپږ ولسوالۍ لري. نوم ایښودنه د بادغیس لرغونۍ نوم وایتیگَئیسه وو چي په ځمکه کي یې د دوولسم رامنځته کېدونکي غر معنا ورکول. د لرغوني اریانا افغانستان په اوستا متنونو کي دغه نوم د وادګس یا وادغس په نامه یاد سوی دی چي وروسته یې اوسنۍ بادغیس بڼه خپله کړې ده. ځمکپوهنه بادغیس ولایت شپږ ولسوالۍ او شاوخوا کلي لري. ددې ولایت ځمکه په غرونو او غونډیو پوښل سوې ده او پاته یې هواره او نیمه هواره ده، همدارنګه د ولایت لوی شمېر نفوس له مرکز دباندي په کلیو او ولسوالیو کي اوسیږي او خپلي اقتصادي اړتیاوي له زراعت څخه پوره کوي. تاریخ د لرغوني اریانا افغانستان په تاریخونو کي بادغیس هغه مهال ځانګړی نوم خپل کړ کله چي د پارس یو شمېر یرغلګرو واکمنیو لکه ساسانیانو او نورو دغه ځای لاندي کړ. د اسلام د مبارک دین تر راتګ مخکي یاده سیمه د افغانستان د نورو سیمو په څېر کله یو ځانګړې او خپلواکه او کله د یرغلګرو په واک کي پاته کېدل. په اوومه زیږدیزه پېړۍ کي د اسلام د لمر راختلو سره د عراق او پارس ځمکي یوپه بل پسې د مسلمانانو تر واک لاندي راغلې او بادغیس له راشده خلافت رانیولې بیا تر اموي خلافت پوري د اسلامي لښکرو په وړاندي سخت مقاومت وکړ چي مشري یې د نیزک بادغیسي په نامه شخص کول. د نیزک تر مرګ وروسته دغه ځای د اموي او عباسي خلافتونو اړوند وګرځېدی او په نهمه زیږدیزه پېړۍ کي کله چي عباسیان کاواکه سول، بادغیس د طاهري سلطنت اړوند سیمه سوه. په زیږدیز کال کي بادغیس د افغانستان صفاري واکمنۍ لاندي کړ او تر هغه څو لسیزي وروسته د مغولو خونړیو بریدونو دغه ځای له خاورو سره خاوري کړ چي تر ټولو مشهوره برید یې د تیمورلنګ له لوري ترسره سو. د تیمور لنګ تر مړیني وروسته د هغه اولادونو او بېلابیلو افغان واکمنانو بادغیس د هرات ولایت اړوند د یوې مهمي ستراتیژیکي سیمي په توګه اداره کاوه. په زیږدیز کال کي د ظاهرشاه د واکمنۍ پر مهال بادغیس په رسمي ډول یو نوی ولایت او پلازمینه یې قلعه نو وټاکل سوه چي تر ننه پوري هم پر دغه بڼه پایښت لري. اقتصاد د بادغیس ولایت نفوس په کرنه بوخت دی، چي له دې اړخه یې باغونه او ځمکي او اهلي حیوانات لري. ددې ولایت یوازي فیصده نفوس په سوداګرۍ او هم په مزدوریو بوخت دي. نفوس د بادغیس ولایت نفوس د کال د سرشمېرني له مخي نفره اټکل سوی دی، چي په دي کي تر ټولو ستر ټبر پښتانه او ورپسې په ترتیب سره تاجکان، ازبک او نور توکمونه دي. طبیعی منظری بادغیس ولایت د خپلو ولاړو اوبو، ښکلو غونډیو او هغه ګلانو له کبله ډېر مشهوره دی چي د پسرلي په موسم کي دلته راشنه کیږي. ولسوالۍ بادغیس ولایت ولسوالۍ او یوه پلازمینه لرې. قلعه نو د ولایت پلازمینه آبکمري ولسوالۍ د جوند ولسوالۍ غورماچ ولسوالۍ مقر ولسوالۍ بادغيس قاديس ولسوالۍ بالا مرغاب ولسوالۍ سرچینې د افغانستان ولايتونه
زرتشتیان

زرتشت یاهم زردشتیان د زرتشت شخص مذهب او حکومت سلسله وه چې له ایران نه یې سرچینه اخیسته یاد مذهب اوس هم تر ۲۰۰۰۰۰ پوری پیروان لري. د حکومت سیمي پاد شاهان تاریخ جنګونه زردتشت دین بلخ
کشور سلطان

کشور سلطان په پښتو موسيقۍ کې يو پېژندل شوی نوم دی. نوموړې د مردان يوه پښتنه ده. افغان سندرغاړي پښتانه سندرغاړي پښتانه سندرغاړي
قيوم مروت

عبدالقيوم مروت ۲۵ د دسمبر، ۱۹۴۴ ز. - د پښتونخوا په تکړه ليکوالو او شاعرانو کې شمېرل کېږي. هغه په پښتو او اردو ژبو کې يو برلاسی اديب دی چې د لنډو کيسو او شعرونو يو شمېر کتابونه يې چاپ شوي. زېږېدنه قيوم مروت په ۲۵، د ډېسمبر ۱۹۴۴ کال کې په ټانک کې پېدا شوی. د هغه پلرنی ټاټوبی د لکي مروت د باجوخېلو کلی دی خو د هغه نيکه په ۱۹۳۸ ز. کال کې ټانک ته راکډه شوی او همدلته مېشت شوی. زده کړې قيوم مروت د هنرونو لېسانس دی او د پاکستان ملي بانک سره يې کار کړی. دندې ليکلي آثار عبدالقيوم مروت په پښتو او اوردو ژبو کې يو شمېر آثار کښلي دي. همداراز هغه په پښتو، انگرېزی، اردو، پنجابی، سرائکی او هندکو ژبو ليک او لوست کولی شي پښتواثار تنکی زخمونه....شاعری نوی زخمونه......شاعری پټ مخونه.........افسانې...ایوارډ یافته دومره قدرې خبره.....افسانې سرې شنې...........شاعری محمد دې تمام جهان آبا.......نعتیه .شاعری چا ته به واې نه.......افسانې اوردو اثار صرف شرفا کیلې....افسانې د پښتونخوا، بلوچستان، او افغانستان منتخب افسانو اردو ترجمه مجهې مهفوظ کرلې.....د ایوب صابر اخری پښتو انټریو په اردو ترجمه بچپن سې پچپن تک......د کوهاټ نامتو ارټسټ لیاقت علی خان د ژوند حالات وه مین بهی هون وه تم بهی هو......طبع آزاد افسانې میرا ټانک.........۱۹۴۷ نه تر دې وخته د ټانک حالات او واقعات او تاریخ. پښتانه شاعران پښتانه ليکوال
اسحاق ننگيال

اسحاق ننگيال ۱۳۳۵ ل کال، د لغمان ولايت - ۱۳۷۷ ل د غويي ۸، پېښور د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر وو. مخينه اسحاق ننگيال پر ۱۳۳۵ لیږدیز لمریز کال د لغمان ولايت د الينگار ولسوالۍ په بسرام کلي کې زیږېدلی دی. د پلار نوم یې محمد یوسف دی. زده کړې لومړی یې د لغمان ولایت په روښان لیسه کې زده کړې تر سر کړې..له ۱۳۵۳ څخه تر ۱۳۵۵ کال پوری په کابل کی د پولیسو په اکاډمۍ کې په زده کړو بوخت و، او له فراغت وروسته دهمدغې اکاډمې تدریسی غړی شو. دندې ژورنالیستیک کار یې د څارندوي مجله کی پیل کړ او ډیر کلونه ییورته په پیام ورځپاڼه کی دوام ورکړ. دلته یی هم د پوځی خبریال دنده ترسره کړه او هم یی زیاته موده په مستقیم ډول د دی ورځپاڼی د ادبي پاڼې د خپریدو مسولیت تر غاړې وو. ننگیال د یوی لنډی مودی لپاره د افغانستان د لیکوالو ټولنی د ژوندون مجلی د مسوول مدیریت دنده هم تر سره کړه د یوی لنډي مودی لپاره د اطلاعاتو او کلتور وزارت د شعر او ادب د اداری مسوول وو. په کابل کی د تنطیمی اداری له سقوط نه وروسته وروسته پیښور ته لاړ او هلته یی د افغانستان لپاره د بی بی سی رادیو د تعلیمی خپرونو په پروژه کی کارپیل کړ، چی د ژوند تر پایه پوری په همدغه اداره کی په خدمت بوخت و. اسحاق ننگیال، له ۱۳۵۰ لیږدیز لمریز کال راهیسې په شاعرۍ پیل کړی دی. په خپل ادبی ژوند کی یی یو شمیر جایزی گټلی دی.؛ښه به وی چې دلته ئې اثار هم معرفي شي چاپ شوي آثار له اروا ښاد اسحاق ننگیال څخه دغه آثار راپاتی دی : ډالې د شعر لومړنی مجموعه کابل، د ۱۳۶۳ کال چاپ سپیره ډاکونه او غوړیدلی بزغلی د شعر دویمه مجموعه کابل، د۱۳۶۵ کال چاپ هغه شیبی هغه کلونه د شعر دریمه مجموعه کابل، ۱۳۶۵ کال چاپ څاڅکی ... څاڅکی دشعر څلورمه مجموعه کابل، د۱۳۶۸ کال چاپ مړينه اسحاق ننگیال د ۱۳۷۷ لمریز کال د ثور د میاشتی په اتمه د ۱۹۹۸ میلادی کال د اپریل په ۲۸ د سه شنبې په ورځ د ۴۲ کالو په عمر د زړه د دریدو له امله د پیښور په خیبر روغتون کې له نړۍ سترگې پټې کړې او د لغمان د الینگار په بسرام کې په خپله پلرنۍ هدیره کی خاورته و سپارل شو. سرچينې سيندونه هم مري، د محمد اسمعيل يون راټولونه او غوراوی، د ۱۳۸۷ لمريز کال دویم چاپ، ۳۲ مخ. پښتانه شاعران
محمد اسماعيل اړم پتيار

محمد اسماعيل اړم پتيار يو افغان شاعر او سندرغاړی دی. چاپ شوي اثار پر تا څه تېر شول وطنه د شهيد پيغام مظلوم او زمانه د كيږدۍ کوچۍ شپږ سوه ټپيزې پښتانه شاعران
آخون دروېزه

د آخون دروېزه اصل نوم عبدالله وو او لقب يې آخون دروېزه دی معروف په الله داد، په خټه د پلار له خوا تاجک يا ترک او د مور له خوا پښتون، مشهور ديني او روحاني عالم و، او د پښتو ژبې د ادب په تاريخ کې د نيم عروضي نثر له موسسينو څخه گڼل شوی دی او په پښتو کې ډېر شهرت لري خو څنگه چې نيم عروضي نثر تر ده دمخه پير روښان منځ ته رايستلی نو ځکه آخون دروېزه بايد د هغه سبک پيرو وبللای شي نه موسس. د پلار نوم يې گدايي د نيکه نوم يې سعدي د ورنيکه نوم يې احمد د غورنيکه نوم يې مته معروف په درغان و چې هغه بيا د جيون زوی او د جنتی لمسی و، دی د خپل دی نيکه په باب ليکي چې انساب او از قدما برانند که به مردم ترک باز مېگردد. د افغانستان نوميالي افغاني ليکوال پښتانه ليکوال
ګلنار بیګم

گلنار بېگم يو تکړه پښتنه ښځينه سندرغاړې وه. گلنار بیگم په کونړ ولايت کي زيږيدلی وه، او د پلار نوم يي حاجې روح الله شینواری وو. هغه په بنو کي د يوي بلي سندرغاړي ورور ته ور واده شوی وه، هغې یو جادوگر غږ یې درلود څرنگه چې ددوی کورنی د پښتنو يو معتبره کورنې وه نو په همدې خاطر دې هیڅ کله خپل مخ ښکاره نه کړ. سرچینې پښتنې سندرغاړې افغان سندرغاړي
سلطان علي کشتمند

سلطان علي کشتمند ۱۳۱۶ هـ. ل. - په انگرېزي: يو افغان کيڼ لاسی سياستپوه دی. نوموړی په ۸۰ مې لسيزې کې دوه څله د افغانستان د کمونسټ ډيموکراټيک جمهوريت د لومړي وزير دنده پر غاړه لرله، د هغه د لومړي وزيرۍ، لومړنۍ دوره له ۱۹۸۱ ز. نه تر ۱۹۸۸ ز. پورې وه او دويمه دوره يې له ۱۹۸۹ نه تر ۱۹۹۰ ز. کال پورې وه. نوموړی د خلقي او پرچمي دوه روسپالو مارکسيستي ډلو څخه د پرچم د اړخ سياسي گوند غړی و. لکه څنگه چې اوس دغه دوه سياسي اړخونه د حامد کرزي د حکومت په ملاتړ د جبه متحد په نوم يادېږي ، نوموړی هم د همدې ډلې فعال غړی دی . مخينه سلطان علي کشتمند د نجف علي زوی دی. هغه په کابل کې زېږېدلی. هغه د هزاره توکم پورې تړاو لري. نوموړي خپلې زده کړې د کابل پوهنتون د اقتصاد په پوهنڅي کې سر ته رسولي او د زده کړو له مهال نه د افغانستان د خلق او پرچم د يوازيني گوند غړيتوب يې ترلاسه کړی. کله چې د پرچم په نامه گوند د خلق له گوند څخه بېل شو نو بيا دی هم د خلق له گونده بېل شو او د ببرک کارمل تر مشرۍ لاندې ېې د پرچم گوند سره واړوله . دندې له ۱۳۴۰ هـ. ل. کال نه د کانونو د وزارت د صنايع په رياست کې دنده. له ۱۳۴۴ هـ. ل. کال نه د کانونو د وزارت د لاسي صنايع په رياست کې دنده. له ۱۳۴۵ هـ. ل. کال نه د منجمنټ مديريت د کانونو په وزارت کې له ۱۳۵۸ هـ. ل. کال نه د پلان وزير او د لومړي وزير مرستيال. له ۱۳۶۰ هـ. ل. کال نه د وزيرانو د شورای او د پلان جوړولو د کميټې مشر. له ۱۳۶۱ هـ. ل. کال نه تر ۱۳۶۷ هـ. ل. کال د وزيرانو د شورای مشر. له ۱۳۶۷ هـ. ل. کال نه د سياسي بيرو غړی او د افغانستان د خلق ديموکراتيک گوند د مرکزي کميټې منشي. د ۱۳۶۷ هـ. ل. کال د کب له مياشتې د وزيرانو د شورا د اجرايوي کميټې مشر. د ۱۳۶۹ هـ. ل. کال د غبرگولي له مياشتې تر تلې تر مياشتې د ولسمشر لومړی مرستيال. د ۱۹۳۵ زېږېدنې ژوندي خلک افغان کمونستان افغان سياستپوهان په افغانستان کې د روس پلوې جگړې ښکېل خلک د افغانستان د خلق ډيموکراټيک گوند سياستپوهان د شمالي ټلوالې غړي د افغانستان د کمونيست پرچم ډلې سياستوال افغان کميونيسټي واکمنان د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال
محمد يوسف خدمتگار مزدورزوی

محمد يوسف خدمتگار مزدورزوی د کنړونو ښکلی ولايت د نرنگ د سيمی لمټک کلي کې د ١٣٣٤ کال د مرغومی په ١١ نيټه چې د ١٩٥٥ زېږيز کال د جنورۍ لومړۍ نېټې سره سمون خوري، زېږېدلی دی. دی د محمد سيفور زوی دی او د پلارني ټبر لخوا د مزدور خان او د مورني ټبر لخوا د کيجانخان لمسی دی. مزدور خان او کيجانخان دواړه سره وروڼه او د محمد افضل خان ځامن او د محمد اکرام خان د ځوی عمر خان لمسيان وه. زده کړې لومړنۍ او دوهمۍ زده کړې يې د کنړ د نرنگ په لېسه کې پای ته رسولي او د لوړو زده کړو لپاره د افغانستان جمهوريت د پوليسو اکاډمی کې ومنل شو او د له همدغه اکاډمۍ نه يې د لېسانس بری ليک ترلاسه کړ. بيا تر دې وروسته يې په ١٣٥٨ اؤ ١٣٥٩ لمريز کلونو کې د افغانستان د خلکو د موکراتيک د ټولنيزو او سياسي پوهنو انسټېټيوټ په بری سره پای ته ورساوه. په ١٣٦٢ اؤ ١٣٦٣ کلونو کی ئي د افغانستان د موکراتيک جمهوريت د څارندوی اکاډمی د کميسارانو مسلکي پوهنځی د دوهم ځل لپاره د علمي او مسلکي پوهې د لوړولو په غرض لوستلی دی. کورسونه په ١٣٥٦ کال کې د ملگرو ملتونو د سازمان له خوا په کابل کې د مخدوره توکو د کشف او څارنې ميتوديکي کارپوهنيز کورس او په همدې توگه د ماسکو په ښار کې د جنائي جرمونو د کشف اؤ عامه امن او نظم د ټينگښت عالي کورس په برياليتوب سره سر ته رسولی او د ملگرو ملتونو له جوړو شويو درې بېلابېلو ورکشاپونو او پوهنيزو سيمينارونو کې ئي گډون کړی دی. دولتی دندی دهلمند ولايت دامنی قوماندانی د مخدور موادو د کنترول د شغبی غړی مرستيال اؤ مدير - د نيمروز ولايت د څارندوی قوماندان - د ننگرهار ولايت د څارندوی د سياسی چاروامر - د افغانستان دموکراتيک جمهوريت د کورنيو چارو وزارت د کشف رئيس - د افغانستان جمهوريت د کورنيو چارو وزارت د مخدوره مواد اؤ قاچاقو دکنترول رئيس ٠ چاپ شوي اثار د نوموړی ډير شعرونه ادبی ټوټی علمی اؤ ټولنيزی مقالی د ننگرهار په ورځپانه د څارندوی په مجله اؤ د هېواد په نورو ورځپانو کی چاپ خود وخت د سياستونو سره د نه ورتوالی له کبله په ځانگړی ډول ندی چاپ شوی . دا دی دنومړی ځل لپاره هيلی هاندونه اؤ ارمانونه چی د نوموړی د ژوند قيصه د حال په ژبه بيانوی گرانو لوستونکو ته ته وړاندی اؤ په نيږدی راتلونکی کی زما قيصه په عنوان لنډی قيصی چاب اؤ گرانو وطنوالو ته وړاندی شی . هيلې هاندونه او ارمانونه - چاپکال ۱۳۷۹ ل هيلې يادونه او منزلونه - چاپکال ۱۳۸۰ ل پرهرونه تصويرونه - چاپکال ۱۳۸۳ ل د زمانې غږ د خلکو غږ - چاپکال ۱۳۸۵ باندنۍ تړنې په ويکي شعرونه کې د محمد يوسف خدمتگار مزدورزوی شعرونه پښتانه شاعران پښتانه افغانان افغاني ليکوال پښتانه ليکوال
جمال شاه

جمال شاه په افغانستان کې زيږيدلى. د هنر په بيلا بيلو برخو لکه سندرې ويل، کمپوز، د تمثيل د هنري پارچو ليکوال، ډايرکتر او لوبغاړى دى. ښاغلى جمال شاه د رسامۍ د هنر يو برلاسه نقاش دى چې په لس گونه نندارتونو نه يې د ليدونکو لپاره په بيلا بيلو وختونو کې پرانيستې دى. په تلويزيوني نندارو او فلمونو کې برلاس لري. مسلمان لوبگران پښتانه لوبگران
فضل محمد فضلي

فضل محمد فضلي د افغانستان د تياتر يوه پېژندل شوې څېره ده چې ډېری خلک يې د ف. فضلي په نامه پېژني. نوموړی په هنر کې د ځلاندې مخينې خاوند وه چې د افغانستان په ملي راډيو تلويزون کې يې گڼ شمېر ارزښتناک آثار، د ډرام، داستان، نندارو او تمثيلي ټوټو له ځانه پرې ايښي دي. مخينه فضل محمد فضلي اصلاً د کندهار په لومړۍ ناحیه کې د ارواښاد عبدالصمد خان په کورنۍ کې زېږېدلی . کله چې لا د لوی احمدشاه بابا د ښوونځي په لسم ټولگي کې زده کونکی ؤ له تمثیل سره يې علاقه درلوده او همالته یې د تیاتر په برخه کې کار راپیل کړ . وروسته بیا کال ۱۳۳۸ل کې کابل راډیو ته راغی او د ژوند ټوله خوږه دوره یې د لوبگرۍ په برخه کې د افغانستان په راډیو کې تېر ه کړ ه. زده کړې ښاغلي فضلي خپلې زده کړې په خپل پلرني ټاټوبي کندهار کې پیل کړي وې او ښايي دوديزې زده کړې يې درلودې او وروسته یې بيا د لوبگرۍ سره ډېره مینه درلوده چې لمخې يې په کندهار کې په جوړ شوي دوديز تياتر کې برخه واخیسته او بيا پلازمېنې کابل ته لاړه . دندې ښاغلي فضل محمد فضلي د افغانستان په ملي راډيو ټلویزيون کې له ۱۳۳۸م لريز څخه خپلې دندې په ډېرو نندارو ، لوبگريزو ټوټو او فلمونو کې راپیل کړې . وروسته له ۱۹۹۳م زېږدي د تنظيمي جگړو له کبله پېښور ته کډوال شو او هلته يې هم د بي بي سي روزينيزې خپرونې نوي کور نوي ژوند کې ونډه واخیسته او تر مړينې پورې په هماغه دنده چوپړ ترسره کاؤه. همداراز ښاغلی فضلي پروډيوسر ، فلمي لارښود او د لیکوال ستاينومونه هم خپل کړي ول . ننداريزې او فلمي ټولگې هغه په ډېرو تیاترونو او ډرامونو کې برخې اخيستي او نور زيات شمېر کسان يې هڅوبیزو کارونو ته روزلي ؤ : د ښاغلي ځینې هنري نندارې او فلمونه دا نومېږي : لوی احمد شاه بابا شهید جادوگر دشیطان مرگ ،اشتباه د میوند په یاد مادر وطن دډبرې زړه د کونډې ځوی لومړنۍ افغاني تلويزوني ډرامه دغه راز په سلگونو راډیويي ډرامې ، د راډیو پرلپسې داستانونه او د نورو تفریحي پروگرامونو لوبگريزې ټوټې یې هم چمتو کړي . ستاينيزې ښاغلي ف ـ فضلي د افغانستان د وخت د رسنيو او کولتور وزارت څخه ډېرې ستاينيزې ترلاسه کړي او ستاینلیکونه يې هم درلودل . همدارنگه د بي بي سي نوي کور نوي ژوند د راډيويي روزنيزې ډرامې د جبار خان په رول باندې ستايل شوی او ساینلیک يې ترلاسه کړی . مړينه دښاغلی فضل محمد فضلي د جوت زېږون په هکله يې پرته له کورنۍ او دوستانو څخه نور څوک ندي خبر او نه هم د افغانستان په خلکو کې د زېږدکالیزې نمانځل دود ؤ ، چې له همدې لامله په افغاني رسنيو کې لکه د بي بي سي پښتو خپرونې د ښاغلي ټولټال عمر د مړينې پرمهال ۸۳ کلن ښودلی. خو د هغه نژدې ملکاري او لوبگر ښاغلي يوسف هېواد دوست بيا د ارواښاد عمر ۹۵ کالو ياد کړی . همدارنگه د آزادۍ راډيو په وېبپاڼه کې يې د ښاغلي عمر ۷۷ کلن ښودلی . خو په کال ۲۰۰۵م زېږدي کې د ورپېښې ناروغۍ له کبله پاتېدونکې نړۍ پرېښې ده . ده خپلې وروستۍ دندې د بي بي سي روزنیزې پروژې کې د راډيويي ډرامې د لارښودگر او لوبگر په توگه لرلې. سرچینې له ډنمارک څخه خپرېدونکې د خپلواکۍ رسنۍ. پښتانه لوبگران مسلمان لوبگران ډرامه ليکونکي
رفيع الله ستانکزى

رفيع الله ستانکزى د لوگر ولايت د محمدآغې په ولسوالۍ کې د مغل خېلو په کلي کې د انجينر محمد جميل په کور کې سترگې پرانيستې دي، چې په دغه مهال کې افغانستان پرته له جنگه بل څه نه پيژانده. زده کړې د دوی کورنۍ هم د مهاجرينو د اوږدې لړۍ يوه کړۍ شوه او ښاغلي ستانکزي خپل ښونيز ژوند په پاکستان کې پيل کړ او په کال ۱۳۸۱ لمريز کې د پېښور د محمديې عالي لېسې څخه په ډېره ښه درجه فارغ شو، او د لوړو زده کړو لپاره يې د ژبو او ادبياتو د پوهنځی د پښتو په څانگه کې خپلې زده کړې پيل کړې، چې په ۱۳۸۵ ل. کال کې د همدغې پوهنځی څخه په لومړي درجه فارغ شو. پښتو ادب کې ونډه د شعر او شاعرۍ سره له پخوا مينه لري، کابو ډېر شعرونه يې ويلي دي، خو اوس مهال يې خپله ټوله پاملرنه څېړنې ته کړې او خپلې لومړنې برياوې يې هم تر لاسه کړي دي. دښاغلي ستانگزي کوم اثر په ځانگړې توگه نه دی چاپ شو، خو د بېلابېلو مجلو او پاڼو څخه يې خپلې ليکنې د هېواد والو سره شريکې کړي دي. چاپ شوي آثار د ژباړې فن قران او تخنيک د ذهني پياوړتيا لپاره اړينې لارښوونې ناچاپه آثار د عبدالحميد مومند ژوندليک، شاعري، سبک او د سبک پلويان يې د عبدالحميد مومند په اشعارو کې د ماهيت په لحاظ تشبيه د ملنگ جان په اشعارو کې بديعي ښکلاوې د خوشحال خان په اشعارو کې د ښځې انځور او د ادبي فنونو سره د مينې لرلو له کبله يې بېلابېلې ليکنې کړي دي، چې تر اوسه د چاپ په گاڼه نه دي پسولل شوي. د دې ترڅنگ يې په ډېرو علمي سيمينارونو کې هم گډون کړی دی، چې يو له هغو څخه د ښوونې او روزنې د پوهنتون علمي سيمينار دی، چې په پښتو ادب کې ژباړه او اړتيا تر سرليک لاندې يې خپل سيمينار جوړ او وړاندې کړ، چې وروسته بيا د پوهنتون او څانگې د ښوونکو له خوا د ستاينې وړ وبلل شو او د لوړو زده کړو د وزارت له خوا په ستاينليک ولمانځل شو. د ښوونې او روزنې په پوهنتون کې د مشاعرې بنسټگر او د نورو فرهنگي کړيو سره په ادبي بنډارونو او ناستو کې هم برخه اخلي. د ژورنالېستانو د ټولنې غړی او دم گړۍ د اکسور سروې په نامه دفتر کې دنده ترسره کوي. دا هم وگورئ لوگر ولايت باندنۍ تړنې په پښتو ادب کې ژباړه او اړتيا - د رفيع الله ستانکزي وېبلاگ پښتانه شاعران پښتانه ليکوال د لوگر ولايت
جده

جده د سعودي عربستان د يو ښار نوم دی. سعودي عربستان
د کمپيوټر اساسي برخې

د کمپيوټر زېرمه د کمپيوټر په زيرمه کې معلومات او مفروضات خوندي کېږي . د کمپيوټر يوه زېرمه ډېرې دا يروي شکله مقناطيسي تختې لري په دې دايروي شکله مقناطيسي تختو کې ډېرې زياتې دايروي کرښې شته .د کمپيوټر زېرمه يوه له هغو ذخيرو څخه ده چې په کمپيوټر کې اېښودل شوې وي او د بدلولوحاجت يې تر هغې نه پېښېږي چې خرابه شوې نه وي ډسکيټ او د ډسکيټ هډه : د ډسکيټ هډه د کمپيوټر په مخکينۍ برخه کې نصب ده ، په دې هډه کې ډسکيټ کېښودل کېږي او د هغه په مرسته له کمپيوټر څخه يو څه دې ډسکيټ ته راوړل کېږي . همدارنگه له ډسکيت څخه کولی شو چې کمپيوټر ته يو څه انتقال کړو .په هر ډسکيټ کې کولی شو چې معلومات له ځان سره خوندي وساتو . ډسکيت بايد د لمر له حرارت څخه لرې وساتل شي . يو عبارت له يوې عادي فيتې څخه دی چې په هغې کې د کمپيوتر پروگرامونه او داسې نور مفروضات او معلومات ثبت يا خوندي شوي دي . د فيته د انگليسي مخفف دی . د فيته کېدای شي د په هډه کې وکارول شي او گټه ترې واخيستل شي . پروسيسور او يادښت : د کمپيوټر مرکزي پرزې چې د کمپيوټر په ژبه بولي . دا په حقيقت کې د کمپيوټر ماغزه دي . يادښت په يو شمېر کلکو پلاستيکي او فلزي اوږدو وړو ټوټوکې د ننه په کمپيوټر کې ځای پر ځای شوی دی . په شخصي کمپيوټرونو کې کولای شو دوه رنگه يادښت وگوړو چې يو يې او بل يې بولي
نوی کال

نوی کال په بېلابېلو کلتورنو او هېوادونو کې يوه داسې پېښه ده چې د يوه کال پای او د بل نوي کال پيل لمانځل کېږي. هغه کلتورنه او هېوادونه، کوم چې د کاليزې مېچنه لري، همدا ټول نوی کال لمانځي. د نوي کال لمانځنې
پهلوي ژبه

پهلوی ژبه یا منځني پارسي یا پارسک چی د پارس د سیمې ژبه معني لري د ایران د لویدیځو ژبو څخه وه چی د ایران په جنوب لوېدېځ کی ویل کېده او د ساسانیانو د واکمنۍ په وخت کې رسمی ژبه په توکه ومنل شوه. په دی وخت کی پهلوی ژبه د نژدې ختیځ په بیلو بیلو سیمو کی هم پراخه شوه. دغه ژبه د پهلوي لیکدود او اوېستا لیکدود په واسطه لیکل کېده. د پهلوي توری د ښی څخه کیڼ ته لیکل کیده. دغه توری د آرامی توری څخه جوړی شوی. پهلوي لیکدود په ځانگړي ډول د رسمی یادښتونو لپاره کارېده او د اوېستا لیکدود د مذهبي اثرونو لپاره کارېده. د اوستا او پهلوي لیکدود تورو تر منځ توپېر پدي کې دی چی د اوستا په لیکنه کې ږغ لرونکی توری او په پهلوي لیک کې یی ږغه توری کارېږي. د ساسانیانو مامورانو په ځانگړی ډول پهلوې اثرونه پر پاپیروس، لیکپاڼې لیکل او په ډبرو کې یی حک کول. سرچینې پخوانی ژبې پاړسي ژبه ژبې
عبدالله خان اڅکزی

غازي عبدالله خان اڅکزی د حاجي سربلند خان زوی دی چې د کوټې او چمن په منځ کې د کوږک د لمنې په یوه اباد کلي کې چې قلعه عبدالله نومیږیزي ، زیږدلی دی . وروسته همدغه کلی دده په نامه یاد شوی دی او پاتې کسان همدااو د سیوري نومي کاریزه کې اوسیږی . د احمد شا بابا د غزاگانو په وخت کې له دې ټبر څخه ډیرو نومیالیو گډون کړی وو. غازي عبدالله خان اڅکزی د افغان اوانگریز په لومړۍ جگړه ۱۸۳۸-۱۸۴۲ کې ډېرې سرښندنی کړې . ده د ملي مبارزینو په هغه غونډه کې گډون کړی وو چې ډېری تاريخپوهان ېې د کابل بېړنۍ لويه جرگه بولي او د انگریزانو پر خلاف جوړه شوې وه . ملي مبارزینو په خپلو منځو کې په قرآن لوړه وکړه چې انگریزان به له خپلې خاورې شړي . غازی عبدالله خان دا سمه گڼي چې تر څو سریحه پلمه پیدا نه شي پر انگریزانو به برید نه کوي . دا په اصل کې يو تاکتيکي حرکت وو . هغه وو چې څو ورځې وروسته د غازي عبدالله خان د کور خدمه ورکه شوه او هغه د برنس په کور کې پیدا شوه . کله چې غازي عبدالله خان خبر شو ، خدمه یې د خپلو سړیو په واسطه په زور سره د برنس له کوره راوايستله او ملي مبارزین د ملي پاڅون په هڅه کې شول ، د برنس پر کور یې بريد وکړ ، د برنس د کور ساتونکي یې ټول ووژل . کله چې د کابل اوسېدونکي خبر شول ټولو خپل دوکانونه وتړل او د مجاهدینو مرستې ته یې ورودانگل . برنس یې په داسې حال کې چې په حمام کې له دریو ښځو سره وو ، له حمامه راویوست او ټوک ټوک یې کړ ، کور یې ورچور کړ ، د نورو افسرانو کورونه یې هم چور کړل ، دوی یې وژل او ځنو په تېښته عسکري چوڼیو ته ځانونه ورسول. غازي عبدالله خان اڅکزي او امین الله خان لوگري له لس زره کسيز لښکر سره د وېليم حې مېکناټن په کلا ، بلاحصاراو بي بي مهرو په سیمه کې پر انگریزانو بريد وکړ خو جنرال سیل يې بريد په شا وتمباوه. ملي مبارزینو د بل لوی برید لپاره چمتووالی وکړ او د ۱۸۴۱ ز کال د نومبر پر دويمه چې د روژی ۱۷ نېټه وه سهار وختي ملي مبارزینو د کابل په خرابات کې د الکساندر برنس په کور یرغل وکړ . په دې یرغل کې د برنس او جانس کورونه وسوځېدل ، د شاه شجاع او انگریزانو ساتونکي یې په کوڅو کې راکښول. په همدغه وخت کې د ملي مبارزینو لویه کامیابي په برخه شوه . غازي عبدالله خان اڅکزي د بالاحصاراو بي بي مهرو په جگړو کې برخه واخيسته ، په همدغه جگړه کې ټپي شو ، همدغه ټپ له امله په شهادت ورسیداو د ريشخور په سره کلا کې خاورو ته وسپارل شو . افغانان پښتانه
برېښنايي ټېکنالوژي

د خبرتيايي ټكنالوژۍ پېژندنه بېلابېلو پوهانو په بېلابېلو ټكيو كې كړې ده. خو د يو ټوليز او جامع تعريف لپاره يې څو بېلگې وړاندې كوم: پخوا به مو ليكونه، پيغامونه، خبرتياوې معلومات د جارچيانو، قاصدانو، كوترو او پوستې له لارې استول راستول. خو، نن د كمپيوټري شبكې لكه انټرنېت او مخابراتي مزيو او كېبلونو له لارې ستاسې ليكونه د نړۍ په هر گوټ كې په څو ثانيو كې بل كمپيوټر ته استول كيږي، دغه راز استونه برېښليك برېښناليك يا يا په لنډيز سره بلل كيږي. پخوا به مو بل ځاى له چا سره هممهالې خبرې اترې نشوې كولې. خو نن خپلې نظريې، افكار او خبرتياوې په عين وخت كې له خپل كمپيوټره په يو ډېر ليرې پراته ځاى كې له بل كمپيوټر سره د انټرنېټ له لارې شريكولاى شئ. داسې، چې تاسې خپلې خبرې پر خپل كمپيوټر ليكئ او مخامخ لوري يې په همغه وخت كې هلته لولي، بيا هغوى ليكي او تاسې يې دلته لولئ. دې ته برېښبنډار وايي. پخوا به مو د يوې موضوع، مثلا د افغانستان د تاريخ په اړه معلومات غوښتل، ډېر كتابونه او كتابتونونه پسې لټول؛ خو د خپلې اړتيا وړ مواد نه موندل يا به مو له ډېر كړاو وروسته تر لاسه كړل. او يا به د رخصتۍ ورځ وه، كتابتونونه به بند وو، نه مو شواى كولى خپله څېړنه او تحقيق وكړئ. خو نن كمپيوټر روښانوئ، انټرنېټ ته ورځئ او وېبځيونه لټوئ، هغه كتابتون ته ورځئ، چې له انټرنېټ سره تړلى وي او د خپلې اړتيا وړ مواد په ډېره لږه موده كې ترې لاسته راوړئ. دغه چار وېبپلټنه يا وېبلټونه بولي. پخوا به مو اسعار بل ځاى ته د چا په لاس استول، خو نن د بانكونو تر منځ پيسو راكړه وركړه او لېږد رالېږد د كمپيوټرونو د شبكو، انټرنېټ او مخابراتي مزيو له لارې په ډېره اسانۍ كيږي. دغه عمل برېښلېږد بلل كيږي. پخوا به مو خپل سوداگريز توكي پخپله او د نورو هغه به خپله راوړل. خو نن د سوداگريزو مالونو پېرل، پېرودل او لېږد رالېږد د كمپيوټرونو او انټرنېټ د اسانتياوو په مرسته كوئ. دې ته برېښسوداگري وايي. پخوا به په جرگو، غونډو او ناستو كې د گډون لپاره سلگونه او زرگونه كيلو متره مزل كاوه. خو نن په يوه غونډه كې د بېلابېلا بېلو ښارونو او هېوادونو وگړي له مزله پرته برخه اخلي. د كمپيوټر، كمپيوټري شبكې او گڼوالو كامرو له لارې پېښه له انټرنېټ سره تړل كيږي او بيا د برېښنايي سيگنلونو له لارې ټولو گډونوالو ته ور رسيږي. دغه چار ته ويډيويي غونډه وايي. خبرتيايي ټكنالوژي همدا ده. د خبرتياوو همدغه لېږد رالېږد خبرتيايي ټكنالوژي بلل كيږي او د كمپيوټرونو، كمپيوټري شبكو، انټرنېټ، مخابراتي مزيو كېبلونو او نورو اړوندو وسيلو له لارې د خبرتياوو دغې اسانې، ساده او لږ بيې استونې او گډونې ته خبرتيايي ټكنالوژي وايي. دا هم وگورۍ رڼايي سپڼسيزې اړيكې د شبکې تړونونه نانو ټکنالوژي
رحمت الله خوستی

رحمت الله خوستى په ١٣٣٨ کې دخوست مندوزيو دچندړ خيلو په کلي کې زيږيدلى دى . ترپنځم ټولگي پورې يې د څړبن ليسه لوستې ده اوپه ١٣٥٥ کې کابل ته ولاړ. تراتمه پورې يې د شاشهيد ښوونځي ولوست اوبيا يې دکابل د استقلال ليسه پاى ته ورسوله. په ١٣٥٧ کال کې دراډيوافغانستان رسمي مامورشو او اود ممثل په توگه يې کار کاوۀ. د ١٣٥٨ کال په پاى کې دهنر اوادبياتو په څانگه کې د پښتو فلمونو دايرکتر اوممثل وو. لومړنى فلم يې غوړه مالي وه چې استاد بيسد ليکلى وۀ. وروسته يې ليلکنې هم کولې . ١٧ پښتو فلمونه يې جوړ کړي دي. له راډيو نه په ٥٤ ١٣کال کې ووت اودکورنيو چارو زارت داخله ته ورغې. د تبليغ اوترويج په سياسي څانگه کې وو. په ١٣٦٥ کې بيرته راډيو افغانستان ته ورغى او هلته د کورنيو چارو د وزارت استازى شو. په ١٣٦٩ کې دصدارعضم په امر دهنرمندانو داتحاديي دهنري چارو مسئول شو. خوپه هيواد کې حالات خړپړ شول اوجگړې پيل شوې رحمت الله خوستى هم په ٧١ ١٣ کې له کابله ووت دپاکستان په ميرانشاه کې و. تر ٨١ ١٣ پورې هلته وو. په ٩٠ مو کلونوکې دبي بي سي تعليمي پروژو ته ورغى او په پيل کې د مين پاکى دانجنيررول اوبيا د ملک ادم خان رول ورته وسپارل شو. تراوسه هم دنوي کور نوي ژوند په راډيويي ننداره کې دا رول لري. اوس په خوست کې د فلم اخستلويوه څانگه او سټوډيو هم لري. پښتانه لوبگران افغان لوبگران مسلمان لوبگران
فريده هوډ سيفي

ډاکټره فريده هوډ سيفي ۱۳۴۸ ل. - په انگرېزي: يوه افغانه خبرياله ده چې د آزادۍ راډيو سره په کار بوخته ده. د خبريالۍ د دندې سره سره شعرونه هم وايي چې تر اوسه پورې يې د پښتو شعرونو يوه ټولگه له چاپه راوتلې. مخينه فريده هوډ کابل کې زيږېدلې ده. پلار يې مير افغان كامه وال نومېږي. په اصل کې د ننگرهار د کامې ولسوالۍ ده. دوه زامن لري، دا مهال په امریکا کې ژوند کوي، تر دې مخکې د چک جمهوريت په مرکز پراگ کې اوسېدله. زده کړې لومړنۍ او لوړې زده کړې يې په کابل کې بشپړې کړي دي.آغلې هوډ د خپلو زده کړو تر څنگ د ادبي کتابونو لوستل هم کول. فريده هوډ سیفي په ديارلس سوه اويايم ۱۳۷۰لمريز کال کې د کابل د طب له پوهنتون څخه فارغه شوه او په همدې کال پاکستان ته ولاړه. رسمي دندې آغلې هوډ لا د ښوونځي په اتم ټولگي کې وه چې د افغانستان په ملي راډيو ټيلویزیون کې ېې دادبي راډيويي خپرونوپه لړ کې د دیکلیماتورې په توگه برخه اخیسته. همداراز ېې د کډوالۍ پر محال په سیمه کې په بېلابېلو بهرنيؤبنسټونو پورې اړونده روغتيايي کلينیکونو او روغتونونو کې په کار پيل وکړ.دې سره يې د بي بي سي په تعليمي پروژو کې څه وخت د روغتيايي پروگرامونو د پروديوسرې په توگه هم کار کړی .د دوه زره دريم ۲۰۰۳ ززېږدي کال په ډیسمبر کې د چک جمهوري هېواد ته ولاړه او تر ننه پورې هم هلته د ازادۍ راډيو د روغتيايي پروگرامونو د جوړولو ترڅنگ خبرونه او راپورونه وړاندې کوي . کورنى ژوند دښوونځي له اتم ټولگي يې له را ډيوافغانستان سره همکاري کوله اوپه لسم اويوولسم کې خويې بيا ان کره کتنې لوستلې. په هيواد کې دستونزواوجگړوله امله پيښورته کډه شوه. هلته يې دخپلې طبي رشتې په لړکې کارته دوام ورکړاوکتنځى يې لاره. په ټل اوهنگوکې يې ميرمنې کتنځي ته ورتلې.دهغودخاطرو په اړه ديوه کتاب دچاپ هيله هم ورسره ده . چاپي اثار تر دې مهاله د ډاکټرې فريده هوډ سيفي يوه د شعرونو ټولگه چاپ شوې چې دشگو مزل نومېږي او يوه بله شعري ټولگه ېې چاپ ته چمتو ده.ددې ترڅنگه ېې د بېړنیو روغتيايي مرستو په برخه کې هم يوکتاب گوټی خپورکړی. همدارنگه ډاکټره هوډ سیفي د ښځو په اړه خورې ورې ژباړې او خاطرې لري چې هيله منه ده په راتلونکي کې دلويديځ د بوخت ژوند برسېره ورته د ليکنوموقع په لاس ورشي او خپاره ېې کړي. سرچينې بي بي سي پښتو باندنۍ تړنې د آغلې فریده هوډ پخپل غږ کې د هغې يو شعر په ويکي شعرونه کې د فريده هوډ سيفي شعرونه پښتنې شاعرانې پښتنې ليکوالې
شعر

شعر په انگرېزي: هغه کلام ته وائی چې بحر،وزن،ردیف او قافیه ولری . ځنی نور بیا د شعر لپاره دغه شرط نه گنی او د شعر تعریف داسی کوی چې انسان د خپلو احساساتو جذباتو او عواطفو اظهار په داسی ادبی رنگ کې وکړی چې د اور یدونکی یا لوستونکی احساسات هم په هغه شان راوپاروی لکه څنگه چې د شاعر را لړزیدلی وی. که داسی کلام د بحر،وزن،ردیف او قافی د قید دننه وی هم شعر دی او که ددی څخه ازاد وی هم شعر دی . شعر د یو ځانگړي ذهني او عارفانه حالت زیږنده دی چې دهغه په نتیجه کې شاعر دچاپیریال دشیانو او انسانانو سره یو ډول روحي اوذهني اړیکه پیداکوي چې دغه اړیکه د احساس او فکر دتحریک سبب گرځي اوشاعر خپله پنځونه پدې انفعالي حالت الهام کې وړاندې کوي . شعر په موزون بیان د خیال او فکر عاطفي تړون دی . د پښتو ژبې ستر ليکوال، شاعر، ژبپوه پوهاند دوکتور مجاور احمد زيار بيا د شعر پېژند داسې کوي: شعر په کره کېښکلې او اهنگينه ژبه د اند و واند يا خيال او فکر ولوليز يا عاطفي تړاو ته وايي. په بله وينا: شعر د احساس، واقعيت او تخيل ښکلې او زړه راکښونکې غوټه ده چې آهنگ وزن لري او لوستونکی او اورېدونکی ترې خوند اخلي. شعر د هنر د خورا لوړ ډول په توگه واقعيت په هنري انځورونو يا خيالي ايماژونو څرگندوي، تر دې چې تر بل هر ژبني هنر، يا په بله وينا ادبي ژانر له هنري انځورونو سره ډېر سر و کار لري. که موږ د بديعي ادبي اثر وييونه او توکونه له مرغلرو سره ورته وښيو، نو وبه وايو چې نثر د دغو مرغلرو د يوه صندوق مثال لري چې د هرې مرغلرې لپاره يې ځانگړى ځاى ټاکل اړين نه دى، خو شعر داسې مرغلين هار ته ورته دى چې ټولې مرغلرې يې په داسې مزي کې پېيل شوې چې د هرې دانې لپاره خپل انډول او تناسب ټاکل شوى دى، په دې توگه د شعر ژبه د نثر د ژبې په انډول ځانگړې ښکلا لري... د شعر ډولونه ۱- غزل او ډولونه یې. ۲- ازاد شعر او ډولونه یې. ۳- اډانه انځور یا ادبي طرحه. ۴- ازاده منظومه. ۵- قطعه. ۶- بوللـه قصیده. ۷- مستزاد. ۸- ترجیع بند. ۹- ترکیب بند. ۱۰- ټول قافیز. ۱۱- یوئیز تک بیتونه. ۱۲- دویزه مثنوي. ۱۳- دریز مثلث. ۱۴- څلوریزه مربع. ۱۵- پینځه ییزه مخمس. ۱۶- شپږیزه مسدس. ۱۷- اوه یز مسبع. ۱۸- اته یز مثمن. ۱۹ لسیز معشرږ ۲۰- ځلوريزهرباعي. ولسي نظمونه مقام بگتۍ چاربیته لوبه بدله داستان سروکی نیمکۍ لنډۍ ټپيزه د نکلونو غږونه کاکړۍ غاړې د آتڼ نارې بابولالې د وړو مشاعرې منظوم فالونه انکۍ چغیان کیسۍ شبې تاریخي نارې د مروتو کسرونه منظوم نکلونه د ښادۍ سندرې او۱۲ډوله نور دشعر شکل د یو ادبی اثر وړاندی کول په ځانگړ ي فورم یا قالب کې د هماغه اثر یا شعر شکل گڼل کېږی لکه : غزل ، بگتۍ او داستان . دشعر مضمون ټول بیلا بیل ټولنیز،اقتصادي ، کلتوري ،عناصر،مفاهیم،مفکورې،واقعیتونه ،احساسات اوخاطرې که په عشقي،حماسي یاپه بله هره بڼه ؤاوسي دپنځول شوي اثرمضمون بلل کېږي دشعر ردیف هغه کلمه یاجملې چې په یو مقفي شعر کې وروسته له ټولو قافیه والو مسرو په یوه شکل او یوه معنا تکرار راځي رديف بلل کېږي . اخځليک ۱- زيار، پوهاند مجاور احمد، پښتو بدلمېچ، پښتو شعر څنگه جوړېږي؟، ۷۶، ۹۳ مخونه. ادبپوهنه ادبيات پښتو ادبیات د شعر ډولونه
عبدالخالق عزيز

عبدالخالق عزیز یو نامتو افغان سندر غاړۍ دی. دا هم وګورئ سرچینې پښتانه سندرغاړي سندرغاړي کندهاریان
کړنی سېک

کړنی-سېک يوه داسې برېښناييزه څپه ده چې د سلولونو پر پردې خپل مزل وهي. کړنی-سېک د حېواني ژوند يو اهم توکی دی، او د نسجونو تر مېنځ په ډېرې چټکۍ سره د مالوماتو لېږدنه رالېږدنه د همدغې څپې کار دی. کړني-سېکونه په بوټو کې هم پېښېږي. همدا څپې د بېلابېلو سلولونو لخوا جوړېږي، خو په لويه کچه د عصبي غونډال لخوا ډېر زيات د نيورانونو تر مېنځ د مواصلاتو له لارې د مالوماتو لېږلو لپاره کارېږي، ددې تر څنگ د نيورانونو نه د بدن نورو نسجونو ته لکه عضلاتي نسجونو او مرغړيو ته هم د مالوماتو د لېږد په چارو کې همدا څپې کارېږي. په بېلابېلو سلولونو کې کړني-سېکونه ټول يوشانتې نه دي او آن په يوه سلول کې د ځانگړنو او د سلول په بېلابېلو برخو کې د کړني-سېکونو کچه يوشی نه ده. د ساري په توگه د زړه کړني-سېکونه په ښکاره توگه د ډېريو نيورانونو د کړني-سېکونو سره خورا توپير لري. دا ليکنه په ځانگړې توگه د يوه ټيپيک يا عام کړني-سېک په هکله چې په اکسونونو کې پېښېږي ليکل شوې.
غازي شېر محمد خان

غازي شېر محمد خان د محمد رسول خان زوی د بخشي صاحب لمسي چې پر ١٢٠٨ ل.ق کې د غزني ولايت د قره باغ د ولسوالۍ په يوه دينداره او متدينه کورنۍ کې زيږيدلی دی. پلاريې محمدرسول خان دځوانۍ په عمر کې له دې ًفاني دنيا څخه سترگې پټې کړې. د غازي شېرمحمدخان سرپرستي او پالنه دده پياوړي نيکه بخشي صاحب په ښه توگه سرته رسولې چې په نتيجه کې يې دځان په وړ يو باغيرته او دوطن په آزادۍ مين شخصيت خپلې ټولنې ته وړاندې کړ. ښاغلی بخشي صاحب د قوم مشر او خدمتگار و ، دوطن پر آزادۍ مين، په عقل رسيدلی سړی و. دخپل چاپيريال او خلکو روحيه او آزادي يې ډېره ښه ساتلې، وه. د وطن د دښمنانو د ښکاره او پټو دسيسو پر وړاندې يې خپل خلک ښه پوهولي وو. دانگريز د هر ډول تجاوز د مخنيوي په هکله ډېر فعال و. انگريزان هم دده له دښمنۍ څخه په ويره کې وو کله چې انگريزانو د دوی داوسيدو دځای پته ځان ته ولگوله ډير ژر يې محاصره کړوتر څو ورځو جنگ او محاصرې وروسته جنگي تاکتيک څخه په استفادې سره يې له انگريزانو سره موقتي اوربند وکړ.کله چې شاه شجاع پاچا شو او مېکناټن د خپلو دسېسو تارونه هرې خواته وغزول چې په نتيجه کې يې ښاغلی بخشي صاحب سره له څو ملگرو په شهادت ورساوه. د دوی له شهادت وروسته د قوم سرپرستي او اداره ښاغلي شېر محمد خان په لاس کې واخيسته، غازي شېر محمد خان خپلې زده کړې دخپلې منطقې له علماو وڅخه وکړې داسلامي فقې او نحوې په بخش کې يې پوره معلومات در لودل. هغه ناوړې او نادودې چې د مگناټن او ملگرو له خوا له افغانانو سره کيدې هيڅ يو با ايمانه افغان ته د تحمل وړ نوې. نو يې تصميم ونيو چې دوطن دآزادۍ لپاره له انگريزانو سره په سر او مال مبارزه په کار ده. چې دلوی خدای جل جلاله په نصرت سره په خپله مبارزه کې تل بريالی وو. د امير شېر علي خان په دوره کې ښاغلي شېرمحمد خان د امير حضور ته وغوښتل شو، تر معرفت وروسته له دوی څخه د عسکري خدمت هيله وشوه چې د خپل تدبير او پوهې په نتيجه کې په لنډ وخت کې د کپتاني رتبې ته ورسيد ، څرنگه چې دی په جسمي لحاظ د قوي بڼې خاوند و په معنوي لحاظ هم ډېر زړور او با تدبيره شخصيت و. دوخت په تېريدو سره د کندک مشر، لوا مشر او جنرالي رتبو ته ورسيد او د امير شېرعلي خان په فوج کې د يو زورور او با تدبيره افسر په حيث پيژندل کېده. وروسته د قلات د ولايت د مشر په توگه مقرر شو. د انگريزانو د دوهم تيري په مقابل کې د نامتو مجاهدينو لکه غازي محمد جان خان وردك او ملامشک عالم تر څنگ د دين او وطن ددښمنانو پر ضديې د جهاد ډيوې بلې وساتلې. د افغانستان نوميالي غازيان
عبدالاحمد محمديار

عبدالاحمد محمديار په انگرېزي: ځوان ليکوال او شاعر دى، چې د افغانستان په فرهنگي ډگر کې يې زياتې هڅې کړې دي. دا مهال په کندهار کې ژوند کوي او د بېنوا فرهنگي ټولنې مشري يې ورترغاړې ده. مخينه د ارواښاد محمد حسين زوى پر ل كال د شنه ارغنداو په چارباغ سيمه كې زېږېدلى دى، يو كلن و چې د گوزڼفلج كرغېړنې ناروغۍ يې له سترگو څخه رڼا او له تنكيو پښو څخه د خوځښت زور واخيست. محمديار د ژوندانه تر دې شېبې پورې يوازې پر خپلو دوو ژمنو ملگرو لكړو د خپل ژوند درانه پېټې لېږدولي او له هغوى سره يې د تلپاتي يووالي ژمنه كړې ده. څه له پاسه اووه كلنه شاعري يې دې حد ته رسولې ده، چې په كندهار ادبي ټولنه كې يې د ادبي بنډار ټول ملگري تر بلې مياشتنۍ مشاعرې پورې د شعر اورېدو ته په تمه وي. ځينې خواره واره نثرونه او شعرونه يې په طلوع افغان ورځپاڼې، خلافت، هيلې، گندهارا، كندهار او نورو مجلو كې خپاره شوي دي. د محمديار د ذهن يوه برخه حماسې او يو ډول جوش ته ځانگړې شوې چې ځيږه ژبه يې بيا ددې اغېز نور هم ډېروي، تغزل يې ښايسته او له بغاوت څخه ډك دى، هېڅوخت يې د خپل شعرواعظ او زاهد ته ددوستۍ لاس نه دى وركړى، بلكې دى ورته هره شېبه گواښېږي او نادودې يې په زغرده غندي.هېڅوخت له ژونده نهيلى شوى نه دى، هغه د صبر لوى غر دى چې يوازې ديوې وركې رڼا په تمه شپې سبا كوي او هر څه زغمي. كله چې قلم اوچتوي نو د الهام په مست سمندركې ډوبېږي او خيال يې دومره اوچت الوت كوي چېد اسمان لورسپوږمۍ يې پر لمن باندې را رغړي. زده کړې عبدالاحمد محمديار خپلې زده کړې تر دوولسم پورې په کندهار کې بشپړې کړي. دا مهال په کندهار پوهنتون کې د ادبياتو پوهنځي د لومړي کال محصل دى. باندنۍ تړنې په ويکي شعرونو کې د عبدالاحمد محمديار شعرونه سرچينې د ارغند د څپو ژبه پښتانه شاعران
عبدالباري حيرت

ښاغلى عبدالباري حيرت د حيات الله كاكړ زوى پر ۱۳۵۶ ل كال د زابل ولايت په دارې كلي كې زېږېدلى دى. زده کړې د جگړو تور ښامار كډوالۍ ته اړويست، په كډوالۍ كې يې تر اتم ټولگي پورې د لورلايي په زنگيواله كې زده كړه وكړه. پرل. له گورنمنټ ډگري كالج څخه ددوولسم ټولگي په برياليو زده كوونكو كې و،پر همدې كال د كانكور تر ازموينې وروسته د كندهار پوهنتون ته بريالى شو او اوس د كندهار پوهنتون د طب پوهنځي ددرېيم كال محصل دى. ادبي ژوند له پنځو كلونو راپه د ېخوا شعرونه ليكي. حيرت د خپل شعري پر مخيون په بري كې دپښتو ادبي جرگې مشر خير محمد عارف ډېرې هڅونې ستايي، چې دده په اند ډېر څه يې ترې زده كړي دي. شعري بيان يې ساده او عاطفي دى، كه يې ډېر څه ولوستل د راتلونكي لپاره دډېرو ښو هنري پنځونو لپاره به د پياوړي مگټ څښتن شي، كه د وزن او څپو په برخه كې يې هم له لږ څه غور څخه كار واخيست شعري بيان به يې لا ښكلى شي، د نويو غورو شعري ټولگو لوستل هم په دې كار كې ورسره مرسته كولاى شي. د كندهار پوهنتون فرهنگي څانگې په مياشتنيو غونډو كې هم گډون كوي، همدا راز كله كله كندهار ادبي ټولنې ته هم ورځي او خپله ادبي تنده په كې ماتوي، د پوهنتون د درسونو تر څنگ ادبي او فرهنگي هڅې روانې ساتي. باندنۍ تړنې پښتانه شاعران
عبدالبصير عبرت

ارواښاد عبدالبصير عبرت پر ١٣٥٢ل كال د زابل ولايت، ناوې والسوالۍ په بلبلي كلي كې زېږېدلى دى. له اره د وردگو ولايت د سيداباد ولسوالۍ اوسېدونكى دى، چې پلار او نيكونه يې ډېر كلونه پخوا زابل ولايت ته راكډه شوي او هملته يې استوگنه غوره كړې ده. په څوارلس كلنۍ كې يې د پاكستان په يوه ديني مدرسه كې خپلې لومړنۍ زده كړې پيل كړې او بيا يې د همدې هېواد د بېلابېلو سيمو په ديني مدرسو كې درسونه وويل. تر څه مودې وروسته بېرته خپل هېواد ته راستون شو؛ يو كال يې تېر كړى نه و چې بېرته پاكستان ته لاړ او يو ځل بيا يې پر ديني زده كړو پيل وكړ، د يوه كال په بهير كې يې قران كريم په بشپړ ډول حفظ كړ. نوموړي په خپل ژوند كې گڼ شمېر فرهنگي او ادبي كارونه ترسره كړي، د هرات او كندهار ولايتونو په اطلاعاتو او كلتور رياستونو كې يې ډېره موده د يوه ژمن او هوډمن ليكوال او ادبپال په توگه دنده ترسره كړې ده. نوموړي پر دې بوختتياوو سربېره شاعري هم كوله چې د شعرونو ټولگه يې د ده تر شهادت وروسته د كندهار اطلاعاتو او كلتور رياست له خوا پر ١٣٧٨ل كال خپره شوه، په دې ټولگه كې د عبرت هغه شعرونه راغلي چې له ١٣٧١١٣٧٠ل كال راوروسته شعرونه راغلي دي. كېدى شي دا ټولگه بشپړه نه وي او ډېر نور شعرونه يې له چاپه پاتې وي، ددې ټولگې ډېر شعرونه حماسي او رزمي بڼه لري، ورسره ځينې داسې بېلگې هم لولو چې د هنريت له مخې ډېر لوړ او ارزښتمن دي. د عبرت شاعري دده د عمر په پرتله ډېره اوچته ښكاري كه چېرې ژوند ورسره وفا كړې واى نو عبرت به خپلې ټولنې ته داسې هنري بېلگې وړاندې كړي واى چې په ښو او معياري بېلگو كې وشمېرل شي، له بده مرغه نوموړى پر ١٣٧٦ل كال په بادغيس ولايت كې په شهادت ورسېد. او هنري ژوند يې هم نيمگړى شو پښتانه شاعران
اېنډوسکوپي

اېنډوسکوپي د مېنځ کتنې مانا لري او په ټولگړي توگه دا هغه کړنه ده چې په دې کې د طبي موخو لپاره د انسان د منځني غړو کتنې لورې اشاره ده. دا کتنه د يوې طبي آلې په مرسته چې د اېنډوسکوپ په نامه يادېږي ترسره کېږي. په انجينرۍ کې هم د بوروسکوپ په مرسته د ناليدونکو تخنيکي کړنو حالت لوري ته اېنډوسکوپي وايي. په داسې کړنو کې هغه تخنيکي سامانونه چې د سترگو د ليدلو وړ نه وي نو د اېنډوسکوپۍ له لورې يې کتنه کېږي او بيا غوښتلې انجينري پرې سر ته رسي. کتنه اېنډوسکوپي يوه لږ خپرېدونکې تشخيصي طبي کړنه ده چې د بدن د منځنيو غړو د سطحو د کتنې لپاره بدن کې د يوه نلکې په ننوېستلو سره ترسره کېږي. دا آله يوه کلکه او يا هم کږېدونکې تيوب لري او يواځې داسې انځورونه جوړوي چې د طبي کتنې او طبي زده کړو په موخه د عکاسۍ لپاره هم کارېږي، خو ددې آلې په مرسته بيوپسي هم اخېستل کېږي او د مشکوکو غړو او نورو برخو څارنه او موندنه هم پرې ترسره کېږي. اېنډوسکوپي د لږ خپرېدونکې جراحۍ يوه اهمه وسيله ده. . : . . . د اېنډوسکوپ برخې يو اېنډوسکوپ له لاندينيو برخو جوړ شوی يوه کلکه کږېدونکې او تاوېدونکې کوپۍ يوه رڼاييزه سرچينه چې د بدن د اورگان په کتنه کې په يو غړي باندې رڼا اچوي او د کتنې ځای د سترگو د ليدلو وړ گرځي. د رڼا سرچينه اکثراً د بدن نه دباندې وي او رڼا د رڼايي سپڼسيو د غونډال په مرسته په اړونده ځايونو باندې غورځېږي. کارېدنه اېنډوسکوپ يواځې د طبي چارو لپاره نه کارېږي، ددې په مرسته ډېر څه کتل کېږي چې ځينې يې دا دي د معدې او کولمې يا گاسټرو انټېسټېنال لاره لاره: د خوړلو مرۍ، معده او د کولمې پورتنۍ برخه اېسوفېجوگاسټروډيوډېنوسکوپي وړه کولمه کولون کولونوسکوپي،پروکټوسېگمويډوسکوپي د تريخې نلکه انډوسکوپيک رېټروگرېډ کولېنجيوپانکرياټوگرافي ډويېډونوسکوپ-مرستندويه د ساه نلکه پزه راينوسکوپي د ساه اخيستنې لاندنۍ برخه برونکوسکوپي د متيازو لاره سيسټوسکوپي د ښځينه زېږندويه غونډال د مهبل غاړه يا سروېکس کولپوسکوپي د زېلانځي هيسټېروسکوپي د فالوپاين تيوبونو فالوسکوپي په نورماله توگه د بدن بند د يو وړوکي په مرسته: د بندونو منځ آرتروسکوپي د ټټر اورگانونه تورکوسکوپي او مېډياسټنوسکوپي د بلاربتوب پر مهال د جنين کتنه فيټوسکوپي پلاستيکي جراحي د طبابت نه پرته د انډوسکوپي کارونه - تاريخ . . . . . . . . . . . . . . - . . . وېرې د اېنډوسکوپي د کارولو سره دغه لاندينې وېرې شته دي د نورو غړو انتانيت د غړو سوری کېدنه د رنگونو او توپيري توکو په سبب د الرژۍ يا حساسيت راپارېدنه د ساري په توگه هغه رنگونه او توپيري توکي چې د يا سي ټي ځيرڅارنه کې کارېږي - اوسني پرمختگونه . . دا هم وگورۍ انجيوگرافي فېبروسکوپ روبوټيکه جراحي سرچينې : . :- . . . ---. باندنۍ تړنې د پروژه ، د ويډيويي زده کړې گڼيالي اطلس - گاسټرواېنټېرولوجي -
آر دړه

آر دړه چې د مادر بورډ او سيستم بورډ په نامه هم ياديږي، دسيستم د برخې په دننه کې ځای په ځای شوې ده. پراسسر،اصلي حافظه، بسونه،پراختيايي درزونه او پراختيايې کارتونه د اصلي دړې د پاسه ځای لري. درايوونه او د کمپيوټر اړخيز وسايل لکه ليکمن ،موږک ،د چاپگر او مانيتور هم له دې دړې سره وصل دي . ټول هغه وسايل چې له دې دړې سره وصل شوي په حقيقت کې يو له بله اړيکې لري. اصلي دړه د کمپيوټر د سيستم مهمه برخه ده.که څه هم د کمپيوټر په سيستم کې نورې مهمې برخې هم شته ،کوم چې له دې برخو پرته د کمپيوټر سيستم نشي کولای چې کار وکړي، مگر اصلي دړه دا ټولې برخې يو له بله سره يوځای کړې. په ټوليزه توگه نوې اصلي دړې د شنه ځانگړيتوب لرونکې دي.شين خاصيت هغه خاصيت دی چې د هغه پر بنسټ اصلي دړه کولای شي چې کله له کمپيوټره څخه کار نه اخلو او کمپيوټر روښانه وي د ډيرو مصرف کوونکو وسايلو لکه مانيتور،کلک ډيسک،او د بريښنا مصرف لږوي. نو که چېرې کارن له يوه ټاکلي وخت وروسته ،چې هغه هم د کارن پواسطه ټاکل کېږي ،له ليکمن او موږک څخه کار وانخلي نو اصلي دړه د تصوير سگنالونه غوڅوي د کلک ډيسک ماشين له کاره غورځوي او همدارنگه ته د ننه ايستلو د گړۍ تپيدا قطع کوي او کمپيوټر په نيمه فعال حالت بدليږي.مگر د ليکمن د يوې کلۍ په فشار ورکولو سره ټول څيزونه خپل عادي حالت ته راگرځي او کمپيوټر بيرته خپل فعال حالت نیسي. آر دړه سولگر
رقم جوړؤنکي وسایل

رقم جوړؤنکي وسایل د:رقم جوړونکې وسايل کمپيوټر مخکې له دې چې په لاس ليکل شوی او يا چاپ شوی متن يوله بله وپيژني هماغه متن بايد په رقمي ډول بدل کړي تر څو د کمپيوټر په حافظه کې وساتل شي. څرنگه چې معلو مات په بيلا بيلو بڼو سره دي نو د هغوی د رقمي جوړولو لپاره بايد له بيلا بيلو وسايلو څخه کار واخيستل شي ددې وسايلو ځيني ډولونه په لاندې ډول دي: :سکنر : سکنر د معلوماتو د ننه کولو يوه وسيله ده چې کولای شي د گرافيکي بڼو او د متنونو رقمي ښودنه برابره کړي. سکنر په بيلا بيلو بڼو سره موندل کېږي د بڼو د نه په پام کې نيولو سره سکنر کولای شي چې فوتو گراف،رسامي،چارت،او دچاپ شوو معلوماتو نور ډولونه د په ډولونو بدل کړي تر څو د گرافيکي پروگرامونو په مرسته کمپيوټر وکولای شي چې هغه ذخيره او پراسس کړي. :ديجيتل کمره : ديجيتل کمره د يوه رقمي انځور په بڼه د حقيقي بڼو د سملاسي انځور اخيستلو لپاره په کار وړل کېږي. د پاڼې پر مخ د چاپي بڼو پورې محدوده نه ده بلکې هر هغه څيز چې عادي کمره يې اخيستلای شي هغه ثبتوي .ديجيتل کمره کولای شي چې دډيسک د معلوماتو د ساتنې د وسايلو لکه د فلش حافظه،د بيټي بڼو ډولونه ذخيره کړي.ديجيتل کمره له کمپيوټر سره د پورټ له لارې نښليدای شي. ويديويي رقم جوړؤنکی : دا دسرکتونوهغه مجموعه ده چې کولای شي له ويديويي کمرې ،تلفاز او يا نورې ويديويي سرچېنو څخه ورودي واخلي او هغه رقمي سگنالونو ته واړوي. له هغې وروسته کولای شي چې رقم شوي سگنالونه د کمپيوټر په ساتنځي کې وساتي او په سکرين يې وښيي. څرنگه چې ديجيتل ويديويي کمره اشکال په رقمي بڼه اخلي نو کولای شو چې ويديويي سگنالونه په مستقيمه توگه او له ويديويي رقم جوړؤنکي پرته کمپيوټر ته وليږدوي. :د غږ رقم جوړؤنکي : د غږ رقم جوړؤنکي د يوه داسې سرکت لرونکي دي چې کولای شي د مايکروفون او نورو غږيزو وسايلو غږ رقمي کړي. د غږ ورودي ذکي پروگرامونو ته اړتيا لري تر څو وکولای شي چې دا غږونه کمپيوټر ته په سمه توگه تفسير کړي. غږونه په هوا کې د څپو په بڼه خوځيږي،مايکروفون دا څپې د انالوگ په اليکتريکي سگنالونو بدلوي له هغې وروسته د په مرسته انالوگ سگنالونه باينري بڼي ته اوړي. معمولاً د غږ دکارت د پاسه ځای لري. :حس کوونکي : له حس کوونکو څخه د تودوخې،رطوبت،فشاراو نورو فزيکي مقاديرو د اندازه کولو لپاره گټه اخيستل کېږي. له دې وسايلو څخه د روبوت په جوړولو ،د جوي حالاتو وړاندويېنه ،پوهنيزو څيړنو او نورو سلگونو برخواو تطبيقاتو کې ترې کار اخيستل کېږي.تردې پورې چې زموږ او ستاسو د خوښۍ او خندا احساس هم حس کوونکي کولای شي ،تقليد کړي. ژباړن:ب.بهیر وردگ
سولگر

سولگر یا کمپیوتر په انګلیسي: د چارو دښوولو يو ټوليز ماشين دی چې اومتوكې په خپلچاري توگه سمبالوي. كه څه هم د سولگر ميكانيكي بيلگې د انسانانو په ژوند كي د ډير پخوا څخه په تاريخ كي ثبت شوي دي خو د لومړي ځل لپاره بريښنايي سولگر ته د شلمي پيړۍ په نيمايي ۱۹۴۰-۱۴۵ كالونو كي پراختيا وركړل شوه. دغخه لومړني سولگر د يوې سترې خونې په كچه لوی وو او د اوسنيو سولگرونو په پرتله ېې د سلگونو سولگرونو برېښنا لگښت درلود. که چېرې د کمپيوټر پيښليک ته پاملرنه وشي نو په لمړيو کې کمپيوټر د شمير د مسايلو د سرته رسولو لپاره په کار وړل کېده او له همدې کبله د کمپيوټر يا شميرونکي په نامه نومول شوی دی. مگر له شک پرته د نن ورځې کمپيوټرونه د شمير پر مسايلو برسيره په نورو بيلا بيلو برخو کې ،او نژدې د ژوند په ټولو برخو کې د گټې اخيستو وړ گرځيدلي او هغه په لاندې ډول تعريفولای شو: کمپيوټر يو اليکترونيکي ماشين دی چې لمړني ورکړل شوي معلومات تر کار لاندې نيسي د مخکېنيو ورکړل شوو پروگرامونو پر بنسټ لمړني معلومات تحليل او تجزيه کوي او په ډير دقت او چټکتيا سره غوښتل شوي پايلې ساتي او يا هغه ښيې. پورتنی تعريف د کمپيوټر په اړه لاندې ټکي څرگندوي: کمپيوټر يو اليکترونيکي ماشين دی. کمپيوټر هر ډول لومړني معلومات چې رقمي اطلاعاتو ته د بدلون وړتيا ولري هغه پراسس او مني. کمپيوټر هغه ماشين دی کوم چې د پروگرام کولو وړتيا لري. کمپيوټر هغه ماشين دی چې د پروگرام کولو وړتيا لري. کمپيوټر هغه منطقي ماشين دی کوم چې د لومړنيو معلوماتو دتحليل او تجزيې وړتيا لري. کمپيوټر په ډير دقت او چټکتيا سره مسايل حلوي. کمپيوټر د ساتنځيحافظېلرونکی دی. كه چېري په ورکړل شوي پروگرام او يا لمړنيو ورکړل شوو معلومات کې کومه غلطي يا اشتباه نه وي نو کمپيوټر حسابي او منطقي مسايل پرته له کومې غلطۍ او اشتباه حلوي.يا په بل ډول ،کمپيوټر مسايل د پروگرام او لمړنيو ورکړل شوو معلوماتو پر بنسټ حلوي. کله ناکله به مو کمپیوتر ورو کیږی او سرعت یی ډیر کم وی. نن ورځ اکثرا دا ستونزی د کمپيوټري ويروس له امله منځ ته راځی. د کمپیوتر برخی حافظه د کنترول برخه ننی او باندنی غړی ماخذونه
ولسي لاره

ولسي لاره په پارسي: ملي سرود، په انگرېزي: د الفاظو يوه مجموعه وي، د كليمو يوه سلسله وي. د جملو يو تركيب وي او د نظم يوه ټوټه وي، خو دا بېله ځانگړنه نه ده، بلكې هر نظم او شعر خصوصيت لري. له دې كبله د ملي سرود سپېڅلى او د درناوي وړ مقام هغه الفاظ، كليمې، جملې او نظم ترلاسه كوي، چې د شكل له مخې يـې الفاظ ښكلي، شمېرلي او د الماسو او لالونو غوندې راڼه او توږلي وي او د مانا له لحاظه د يوه ملت ملي روح په كې خوندي شوى وي. د يوه ملت ملي وياړونه يـې ځلولي وي، د يوه ملت د پرون، نن او سبا د هندارې بڼه ولري او د يوه ملت د اوسېدونكو د پرمختگ او ترقۍ راتلونكې موخه په نښه كړي. همدا سبب دى چې ملتونه او ملي حكومتونه د ملي سرود د رامنځته كولو لپاره د خپل هېواد لوى، لوى شاعران مسابقې ته رابولي، ټول د خپل، خپل فكر له مخې شعرونه جوړوي. مسئول مقام ته يـې سپاري او بيا يو جگپوړى هياْت ورته ټاكي چې هم يـې له ادابي او فكري او هم يـې له ملي اړخه ارزيابي كوي او په نتيجه كې هغه شعري ټوټه د ملي سرود لوړ او سپېڅلى مقام ترلاسه كوي، چې د شكل او محتوى له نظره په تول برابره او د يوه ملت د خصلت او جوهر ښكارندويه او څرگندويه وي. د شكل له نظره په لنډيز او د مانا له نظره په وجيزتوب ولاړه وي. د ملي سرود بل شرط دا هم دى چې هغه به د اړوند هېواد په ملي او د اكثريت په ژبه ويل شوى او پېيل شوى وي او دا د ملي ژبې د يو شمېر نورو حقونو په څنـگ چې يو منل شوى او نړيوال حق دى. چې د امتياز او تفوق طلبۍ هېڅ تور نه پرې نښلي. د منل شوي ملي سرود بله مرحله هغه ته د يوه موزون او پاخه كمپوز جوړولو مرحله ده، چې دا هم يا د مسابقې له لارې او يا هم د موسيقۍ د يوه پاخه استاد په وسيله جوړېږي او په درېيمه مرحله كې د هغه د ويلو لپاره د خوږغږو هنرمندانو يوه ډله ټاكل كېږي، چې په خاص شور، ځوږ، احساساتو او پرتم يـې ووايي. ددې مرحلو تر ترسره كېدو وروسته ملي سرود په ملت او ټولنه كې خپل سپېڅلى او لوړ مقام ترلاسه كوي؛ د رسمي غونډو، مېلمستياوو او مجلسونو په پرانيستلو كې اورول كېږي؛ د عسكري قطعو، ښوونځيو، پوهنتونونو او نورو تعليمي او اساسي مركزونو درسي ورځې او محفلونه پرې پيلېږي. د ملي راډيو ټلوېزيون خپرونې پرې پيل او پايته رسېږي او په ټولو ملي او رسمي مراسمو كې يـې سپېڅلى غږ پورته كېږي او د داسې درناوي مقام ته رسېږي، چې له اميره تر فقيره، له رئيس جمهوره تر مزدوره ټول مجبور او مكلف دي، چې د ملي سرود د غږېدلو پر وخت له ځايه ولاړ شي او احترام يـې وكړي. د ملي سرود نوم دا ټول خصوصيات او ځانگړنې لري او كه دا ملي روحيه په كې ساتل شوې نه وي، نو بيا نه د ملي سرود مقام ترلاسه كولاى شي او نه د درناوي او احترام. ولسي لاره
مسلکونه

مسلک کېداې شي نغوته وي دا لاندې شيانو ته: دنده گومارنه شغل مسلک حرفه : : مسلکونه
تريخی

تريخی او يا هم چې په انگليسي ژبه يا کله ناکله بلل کېږي. د انسان په بدن کې يو ناک-وزمه غړی دی چې د ځيگر د شاه نه مخ په ښکته زوړند دی او نژدې صفرا يا ترخه چې په انگليسي يې يا بولي، تر هغه مهاله پورې ساتي ترڅو چې بدن ته د خواړو د هاضمې په مهال پکار راځي. اناتومي په کړیولرونکوخیواناتو کې تریخه یوې وړوکې کڅوړې ته ورته جوړښت لري چې دصفراژیړو پنوم مواد چې دینې په واسطه تولیدیږي ذخیره کوي دډوډی خوړلو څخه مخکې تریخه دیوه وړوکي ناک په شان وي خو له ډوډی وروسته کله چې ځان کوچنیو کولمو ته وڅڅوي دیوه خالي شوي بالون په شان تش اوهموار شکل ځان ته نیسي . دصفرا کڅوړه یو منځ خالي عړی دی چې دینې ښي لوب لاندې موقیعت لري په بالغو لویانو کې دصفرکڅوړه ۸سانتي متره چې له ۳.۱انچ سره سمون خوري اوږدوالی او ۴سانتي متره چې ۱.۶انچه کیږي قطر لري دژیړوکڅوړې ټول ظرفیت ۱۰۰ملي لیترو ته رسیږي او په متواسط ډول سرله ۳۰ څخه تر۵۰ ملي لیترو پوري ځایوالی شي . ژیړو کڅوړه له دری برخو څخه جوړه ده ۱ مايکروسکوپي اناتومي کړنې په ناروغيو کې د تريخي رول سرچينې :استاد نصرتي اناتومي دوهم ټوک،انګلسي ټولغونډ،. تریخی