Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, gözaltına alınma sürecinde yaşanan olaylar nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler doğrultusunda ilgili olaylar özetleaşağıda aktarıldığı gibidir. Başvurucu; Erciş Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından yürütülen soruşturma kapsamında, 17/11/2016 tarihinde, bir terör saldırısına karıştığı tespit edilen otomobili kullanırken yakalanmış ve gözaltına alınarak ilgili emniyet birimine götürülmüştür. Birden fazla kişiyi kapsayan soruşturmada arama kararı alınması üzerine başvurucuyu da yanlarına alarak başvurucunun ikametine intikal eden kolluk görevlileri, ikamette bulunduğu anlaşılan ve patlayıcı madde kullanan terör örgütü mensupları ile çatışmıştır (Başvurucu bu aşamada evde terör örgütü mensuplarının bulunmadığını kolluk kuvvetlerinin sadece eşinin bulunduğu eve ateşli silahla saldırdığını ileri sürmektedir ancak UYAP kayıtlarından erişilen bilgi ve belgelere göre başvurucu, PKK terör örgütüne üyelik başta olmak üzere başkaca suçlardan yargılandığı ceza yargılaması sürecinde ikamette teröristlerle kolluk kuvvetleri arasında çatışma yaşandığı yönünde çelişkili beyanlarda bulunmuş; olay nedeniyle yakalanan terör şüphelisi kişiler de operasyon sırasında evde başka terör örgütü mensuplarının bulunduğu yönünde ifade vermiştir. Ayrıca Olay Tutanağı'nda çatışma yaşandığının kayıt altına alındığı, evin içinde yapılan kriminal incelemede çatışma yaşandığına dair izlerin, evden zorla çıkdığına dair emarelerin bulunduğu, çok sayıda ateşli silah ve parçasının, teçhizatın tespit edildiği görülmektedir.). Söz konusu çatışma sonunda başvurucunun evi kullanılamaz hâle gelmiş ve eşi H.A. yanarak hayatını kaybetmiştir. Başvurucunun, eşinin ölümüne ilişkin olarak yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasıyla ayrıca bir bireysel başvuruda bulunduğu görülmüştür. Söz konusu başvuruda, yaşam hakkının sağladığı güvencelerin gerektirdiği derinlik ve özende bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilmiştir (Ahmet Ataman, B. No: 2019/7441, 13/9/2022).  18/11/2016 tarihli ifadesinde terör örgüt mensupları ile ilişkisini, eylem sürecini, ikametinde yapılan operasyonu aktaran, beyanında eşinin ölümünden terör örgütünü sorumlu tutan başvurucu; devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçu başta olmak üzere çeşitli suçlardan mahkûm edilmiş olup hâlihazırda ceza infaz kurumunda bulunmaktadır. Başvurucu hakkında gözaltına alındığı süreçte düzenlenen Erciş Devlet Hastanesinin 18/11/2016 tarihli genel adli muayene raporunda "Frontal bölgede 4 cmlik insizyon, sütürize edildi, perietal bölgede 2 cmlik insizyon (1 sütür) sağ oksiller bölgede yabancı cisim 3x3 cmlik insizyon (yabancı cisim çıkartıldı) pansuman yapıldı, sağ inguinal bölgede 5 cmlik eski insizyon skarı ... Darp cebir izine rastlandı..." tespitleri bulunmaktadır. Başvurucu hakkında aynı hastanece düzenlenen 19/11/2016 tarihli (saat 32) adli raporda "... Kafa ön kısmında kesi, sağ omuz altında kesi,... Darp cebir izine rastlandı..." tespitleri, Bulanık Devlet Hastanesince düzenlenen 19/11/2016 tarihli (saat 02) adli raporda "...sağ omuz altında kesi, kafa ön kısmında kesi mevcut. Sol göz altında ekimoz mevcut, alın bölgesinde şişlik mevcut. Sağ kaşta sıyrık mevcut. Sol bacakta diz altında lateral tarafta ekimoz mevcut. Burun sağ tarafında sıyrık mevcut..." tespitleri yer almaktadır. Bulanık Devlet Hastanesinin 21/11/2016 tarihli (saat 27 ve saat 55) adli raporlarında bir önceki raporda yer alan tespitlere yer verilmiştir. Bulanık Devlet Hastanesinin 25/11/2016 tarihli (saat 48 ve saat 25) adli raporlarında kafada ve koltuk atında sütür izlerinin olduğu, sol diz altında yaygın ekimoz olduğu tespitleri bulunmaktadır. Başvurucunun ateşli silahla yaralandığına dair herhangi bir adli rapora rastlanmamış, bu yönde başvurucu da herhangi bir belge sunmamıştır. Başvurucunun, eşinin ölümüne ilişkin olarak yürütülen soruşturma sürecinde kendisine de fiziksel şiddet uygulandığı yönünde iddiaları olduğu ancak bu soruşturma süreci sonunda eşinin ölümüne dair verilen 10/3/2017 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda ve bu karara yönelik itirazın değerlendirilmesine ilişkin 5/2/2019 tarihli hükümde başvurucuya yönelik şiddete ilişkin iddialar hakkında bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmıştır. Başvurucu 24/10/2017 tarihli dilekçesiyle -daha önce ileri sürmesine rağmen dikkate alınmadığını belirterek- gözaltına alınma sürecinde gerek emniyet biriminde gerekse operasyon için götürüldüğü ikametinin bulunduğu bölgede kendisine insan haysiyeti ile bağdaşmayacak şekilde kötü muamelede bulunulduğunu, tekme ve yumrukla dövüldüğünü, işkence edildiğini, öldürülmek istendiğini hatta silahla vurulduğunu, ifadesinin zorla baskı altında alındığını beyan etmek suretiyle ilgili kolluk görevlilerinden ve kendisini muayene etmek istemediğini ileri sürdüğü doktordan şikâyetçi olmuştur. Soruşturma sürecinde emniyet birimleri, başvurucuyu gözaltına alan ve hastaneye götüren personelin tespit edilemediğini belirterek yakalama saatinde görevli olan personelin listesini talep üzerine Başsavcılığa sunmuştur.  Dört polis memurunun bilgi sahibi sıfatı ile ifadesi alınmıştır. Polis memurları birbiriyle örtüşen ifadelerinde öz olarak başvurucunun ikametinde çıkan olaylar sırasında patlama sonrasında merdivenlerden demir çubukların, tel örgülerin üzerine düştüğünü, akabinde kaçmaya başladığını ve yakalandığını, yaralandığının fark edilmesi üzerine sağlık kurumuna götürüldüğünü ifade etmiştir.  Başsavcılık 29/3/2019 tarihinde, daha önce konu hakkında soruşturma yapıldığını, tekrar soruşturma yapılamayacağını belirtilerek kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Başvurucunun itirazı Erciş Sulh Ceza Hâkimliği tarafından reddedilmiştir. Ret gerekçesinde, "başvurucunun olayın hemen akabinde alınan ifadesinde herhangi bir şekilde şiddet ve yaralama olayından bahsetmediği, çatışma ortamından faydalanmak için başvurucunun kaçtığı ve kolluk kuvvetleri tarafından zor kullanılarak yakalandığı, doktor raporlarında işkence veya kasten yaralama olayına ilişkin olarak herhangi bir hususun tespit edilmediği belirtilerek atılı suçun işlendiğine ilişkin olarak her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı bir delilin bulunmadığı" belirtilmiştir.  Başvurucu, itirazın reddine dair kararı 23/5/2019 tarihinde öğrenmesinin ardından 14/6/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.