Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, İzmir  İdare Mahkemesinde açılan davada taraf mevkiinden çıkarılma nedeniyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru, 19/4/2013 tarihinde İzmir  Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde belirlenen eksiklikler tamamlatılmış ve başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 30/4/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından 15/6/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Adalet Bakanlığına (Bakanlık) başvuru konusu olay ve olgular bildirilmiş, başvuru belgelerinin bir örneği görüş için gönderilmiştir. Bakanlık, yazılı görüşünü 17/8/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Bakanlık görüş yazısı, başvurucuya 26/8/2015 tarihinde bildirilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne cevaplarını içeren dilekçesini 9/9/2015 tarihinde sunmuştur.  A. Olaylar Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu Şirket, %99,96 hissesi İzmir İl Özel İdaresine ait bir anonim şirket olup aktifinde kayıtlı Büyük Balçova Otelini açık teklif artırma usulüyle kiralamıştır.  Üçüncü kişi Radyo 35 İzmir Televizyon Yayıncılığı ve Reklamcılık A.Ş. tarafından ihaleye çıkma işlemi ile 22/12/2009 tarihinde yapılacak ihalenin iptali istemiyle dava açılmıştır. İzmir  İdare Mahkemesi 23/12/2009 tarihli ve E.2009/1836, K.2009/2034 sayılı kararında; söz konusu Otelin maliki olan başvurucunun anonim şirket olduğu, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmadığı, yerleşik içtihatlara göre kamu kurum ve kuruluşlarının kâr elde etmek amacıyla kurdukları şirketlerle ilgili uyuşmazlıkların çözüm yerinin adli yargı yerleri olduğu, bu itibarla kamu gücüne dayanmadan tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görev yönünden davanın reddine karar vermiştir.  Davacının temyiz istemi, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 24/12/2010 tarihli ve E.2010/993, K.2010/8746 sayılı kararıyla kabul edilerek davalı Şirketin sermayesi ile yönetim ve denetim yapısı dikkate alındığında iptali istenilen işlemlerin idari işlem niteliğinde olduğu, uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu, buna göre görevsizlik kararının hukuka aykırı olduğu, ancak davada husumetin davalı Şirketin hâkim ortağı olan İzmir İl Özel İdaresine yöneltilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.  Başvurucunun karar düzeltme talebi de aynı Dairenin 28/11/2012 tarihli ve E.2011/2881, K.2012/3438 sayılı kararıyla reddedilmiştir.  Bozma kararına uyarak uyuşmazlığı yeniden inceleyen İzmir  İdare Mahkemesi, 26/2/2013 tarihli ve E.2013/94 sayılı hasım düzeltme kararında husumetin İl Özel İdaresine yöneltilmesi suretiyle davanın idari yargıda görülmesi gerektiği gerekçesiyle başvurucuyu hasım mevkiinden çıkarmıştır.  Bu karar 22/3/2013 tarihinde başvurucu Şirkete tebliğ edilmiş ve başvurucu, hasım düzeltme kararıyla mülkiyet ve mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiası ile 19/4/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Öte yandan İlk Derece Mahkemesi 18/4/2013 tarihli ara kararıyla başvurucuya davayı ihbar etmiş, başvurucu 22/5/2013 tarihli dilekçe ile davalı idare yanında davaya müdahale talebinde bulunmuş ve Mahkemenin 26/6/2013 tarihli kararıyla başvurucunun talebi kabul edilerek davalı idare yanında davaya katılması sağlanmıştır. İlk Derece Mahkemesi 12/12/2014 tarihli ve E.2013/94, K.2014/1821 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir. Davacı Şirket tarafından karar temyiz edilmiş olup Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyiz incelemesi devam etmektedir.B. İlgili Hukuk 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: " Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır.”  12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun  maddesi şöyledir:“Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer’î müdahil olarak davada yer alabilir.” 6100 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:“(1) Müdahale talebinde bulunan üçüncü kişi, yanında katılmak istediği tarafı, müdahale sebebini ve bunun dayanaklarını belirten bir dilekçeyle mahkemeye başvurur.(2) Müdahale dilekçesi, davanın taraflarına tebliğ edilir. Mahkeme, gerekirse taraflarla birlikte üçüncü kişiyi de dinlemek üzere davet eder, gelmeseler dahi müdahale talebi hakkında karar verir.”