Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirinin hukuka aykırı olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 22/2/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.  İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsavcılık) avukat ve aynı zamanda Ezilenlerin Sosyalist Partisi (ESP) genel başkanı olan başvurucunun da aralarında bulunduğu bazı kişiler hakkında MLKP (Marksist-Leninist Komünist Parti) terör örgütüne üye oldukları gerekçesiyle soruşturma başlatılmıştır. Başvurucu, bu soruşturma kapsamında 26/10/2017 tarihinde, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmıştır. Başsavcılığın 3/3/2018 tarihli iddianamesiyle, başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma ve terör örgütü propagandası yapma suçlarından cezalandırılması istemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açılmıştır. İddianamede, başvurucunun çeşitli yerlerdeki çatışmalarda ölen MLKP terör örgütü mensupları için düzenlenen birçok etkinliğe katıldığı belirtilmiştir. İddianamede ayrıca tanık ifadelerine de yer verilmiştir. Tanıklar; MLKP terör örgütüne katılıp Suriye'ye gitmesinden endişe ettikleri bir yakınlarıyla ilgili olarak bilgi almak için başvurucu ile görüştüklerini, başvurucunun kendilerine konuyla ilgili araştırma yaptıktan sonra bilgi ileteceğini ve polise gitmemeleri gerektiğini söylediğini belirtmiştir. Tanıklardan biri ayrıca başvurucunun kendisine Rojava devriminin çok büyük evrensel devrim olduğunu hatta avukat arkadaşlarının bile oraya gittiğini, çocukları Suriye’ye giden birçok ailenin kendilerine başvurduğunu, ESP İl Başkanlığında çalışan yöneticilerin dahi YPG'nin özel daveti ile oraya gittiğini söylediğini dile getirmiştir. İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi 19/3/2018 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermiş ve E.2018/89 sayılı dosya üzerinden kovuşturma aşaması başlamıştır. Mahkeme 5/10/2018 tarihinde yaptığı duruşmada başvurucunun yurt dışına çıkmama şeklinde adli kontrol tedbirine tabi tutularak tahliyesine karar vermiştir. Anayasa Mahkemesi bu tutuklama tedbiriyle ilgili olarak yapılan başvuruda (Özlem Gümüştaş ve Sezin Uçar, B. No: 2018/2014, 18/11/2020) tutuklamanın hukuki olduğu sonucuna varmıştır. Başvurucu daha sonra İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen başka bir soruşturma kapsamında 14/1/2021 tarihinde gözaltına alınmıştır. Bu soruşturma 2015 ile 2020 yılları arasında MLKP terör örgütünde faaliyet gösteren Ö.Ö.nün beyanlarına dayanmaktadır. Bu kişi tanık sıfatıyla 23/11/2020 tarihinde alınan beyanında özetle 2015 ile 2020 yılları arasında Kuzey Irak'ta ve Suriye'de MLKP silahlı terör örgütü üyesi olarak kırsalda faaliyet gösterdiğini, MLKP'nin Suriye ve Irak'taki kamplarında bulunduğu dönemde ESP'nin Hukuk Bürosunda faaliyet yürüten ve şu anki genel başkanı olan başvurucunun MLKP silahlı terör örgütünün Türkiye sorumlusu olduğunu ifade etmiştir. Ö.Ö. ifadesinde ayrıca Irak'taki MLKP kampının üst düzey sorumlusu ve aynı zamanda örgüt yöneticisi olan B.T.N. (kod adı Rakel) ile S.P.nin (kod adı Ferzad Can) bulundukları bir ortamda Rakel kod isimli örgüt yöneticisinin başvurucu için "Legal kitle örgütümüzde sorumlu olması iyi oldu." şeklinde konuştuğunu, başvurucunun örgütün illegal Komünist Kadın Örgütünün Türkiye sorumlusu olduğunu ve MLKP terör örgütünün silahlı kolu olan FESK için ülkeye giren örgütçülerin yakalanması durumunda Özlem Gümüştaş'ın ilgileneceğini duyduğunu, MLKP Merkez Komitesinin aldığı talimatları ve görevlendirmeleri ESP üzerinden tabana aktardığını ileri sürmüştür. Başvurucu; Başsavcılık ifadesinde, hakkında beyanda bulunan Ö.Ö.yü tanımadığını, 11 yıldır sosyalist dünya görüşüne sahip bir partide faaliyet gösterdiklerini, şimdiye kadar terör örgütü ile iltisaklı olduğu yönünde herhangi bir tespit bulunmadığını, bir terör örgütünün Türkiye sorumlusu olduğunun söylenebilmesi için buna yönelik yasa dışı faaliyetlerinin ortaya konulması ve somutlaştırılması gerektiğini, soyut ve hukuka aykırı bu suçlamayı kabul etmediğini, bu ifadeyi veren kişinin bu konumunu bilebilecek durumda olup olmadığının tespit edilmediğini, sorumlu olduğu tek kadın örgütünün ESP'nin kadın yapılanması olduğunu, başka herhangi bir örgütün denetimine tabi olmadığını, partisinin ideolojisi gereği devrim ve sosyalizm mücadelesinde hayatını kaybetmiş herkesi sahipleneceklerini belirtmiştir. Başvurucu 17/1/2021 tarihinde terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanması talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edilmiştir. Tutuklama talep yazısında, Ö.Ö.nün beyanlarına dayanılmıştır. Ayrıca Başsavcılık ifadesi sırasında başvurucudan ESP binalarında bulunan, MLKP terör örgütünün öldürülmüş mensuplarına ait olan fotoğrafları anlatması istendiğinde başvurucunun "...Biz partimizin ideolojisi gereği devrim ve sosyalizm mücadelesinde hayatını kaybetmiş herkesi sahipleniriz...." şeklinde beyanda bulunduğu ve böylelikle MLKP terör örgütünü sahiplendiği ileri sürülmüştür. Başvurucu; sorgusunda, yaptığı tüm faaliyetlerin kamu otoritelerinin denetimine açık olduğunu, herhangi bir yasa dışı faaliyet sürdürmesinin mümkün olmadığını, örgüt üyeliğine ilişkin olarak dosyada delil bulunmadığını, ithamların tamamen yoruma dayalı iddialardan oluştuğunu, benzer iddialar ile İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinde devam eden bir dava dosyasının olduğunu, bu iddiaların ancak o davada delil olarak sunulabileceğini, açılacak bir davanın mükerrer olacağını belirtmiştir. İzmir  Sulh Ceza Hâkimliği 17/1/2021 tarihinde başvurucunun tutuklanması talebinin reddine, başvurucunun konutu terk etmeme ve yurt dışına çıkmama şeklindeki adli kontrol tedbirine tabi tutulmasına karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: "Her ne kadar şüphelinin üzerine atılı suçu işlediğine dair kuvvetli şüphe bulunsa da; şüpheli hakkında UYAP soruşturma ve kovuşturma kayıtları göz önünde bulundurulduğunda mükerrer işlem olması ihtimali, gelinen aşamada delillerin karartılması ve kaçma şüphesinin bulunmaması, olayın oluş şekli ve mevcut delil durumu itibariyle tutuklama tedbirinin ölçülü olmayacağı, tutuklama tedbiri ile ulaşılmak istenen amacın adli kontrol hükümlerinin uygulanması suretiyle de elde edilebileceği, bununla birlikte şüphelinin benzer mahiyetteki bir çok eylemi nedeni ile hakkında işlem yapıldığı ve derdest dosyalarının bulunduğu anlaşılmakla yeniden suç işlenmesinin önlenmesi hususu da gözönünde bulundurularak İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'nın tutuklamaya yönelik talebinin reddine, Şüphelinin üzerine atılı suçtan dolayı CMK 109/3-jmaddesi gereğince elektronik kelepçe takılmak sureti ile konutunu terketmemesi, şüphelinin CMK 109/3-a maddesi uyarınca yurt dışına çıkışının yasaklanması suretiyle adli kontrol altına alınarak serbest bırakılmasına... [karar verildi.]" Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz, İzmir  Sulh Ceza Hâkimliği tarafından 22/1/2021 tarihinde reddedilmiştir. Başvurucu aynı tarihte kararı öğrenmiştir. Başvurucu 22/2/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı 8/4/2021 tarihinde başvurucunun ikamet adresinin İstanbul'da bulunduğu, başvurucu hakkında aynı suçtan İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinin E.2018/89 sayılı dosyasında devam eden bir davanın olduğu, bu soruşturma kapsamındaki delillerin anılan dava dosyasına aktarılması ve delillerin beraber değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir. Yetkisizlik kararı üzerine Başsavcılık 29/4/2021 tarihinde, Ö.Ö.nün beyanlarına dayanarak başvurucunun silahlı terör örgütü kurma ve yönetme suçlarından cezalandırılması talebiyle iddianame düzenlemiştir. Bu kamu davası başvurucu hakkında daha önce açılan ve İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinde görülen E.2018/89 sayılı dosya ile birleştirilmiştir. İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi 25/5/2021 tarihinde konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbirinin sona erdirilmesine karar vermiştir. Yargılama ilk derece mahkemesinde derdesttir.  İlgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz. Esra Özkan Özakça [GK], B. No: 2017/32052, 8/10/2020, §§ 36-