Haklar: Özel hayatın ve aile hayatının korunması hakkı

Başvuru; ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan eşlerin birbirleriyle yüz yüze olacak şekilde görüştürülmemeleri nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 4/7/2017 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Türkiye 15 Temmuz 2016 gecesi silahlı bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve Bakanlar Kurulu tarafından ülke genelinde 21/7/2016 tarihinden itibaren doksan gün süreyle olağanüstü hâl (OHAL) ilan edilmesine karar verilmiştir. OHAL üçer aylık sürelerle uzatılarak 18/7/2018 tarihine kadar devam etmiştir. Darbe teşebbüsüne ilişkin süreç, OHAL ilanı, OHAL döneminin gerektirdiği tedbirlere ilişkin detaylı açıklamalar Anayasa Mahkemesinin Aydın Yavuz ve diğerleri ([GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-20, 47-66) kararında yer almaktadır. Darbe teşebbüsü öncesinde hâkim olan başvurucu, 15 Temmuz 2016 tarihli darbe teşebbüsü sonrasında silahlı terör örgütüne [Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY)] üye olma ve anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçları kapsamında yürütülen soruşturma sürecinde (kapatılan) Ankara  Sulh Ceza Hâkimliğinin 21/7/2016 tarihli kararıyla tutuklanmış ve Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz Kurumu) konulmuştur. Daha sonra başvurucu 12/1/2017 tarihinde Bolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledilmiştir.  Başvurucunun eşi de Ankara  Sulh Ceza Hâkimliğinin 22/7/2016 tarihli kararıyla aynı soruşturma kapsamında tutuklanmış ve Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna konulmuştur.A. Başvurucunun Ceza İnfaz Kurumundan Naklinden Önceki Süreç Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının (Başsavcılık) Ceza İnfaz Kurumuna gönderdiği 21/9/2016 tarihli yazısında; aynı ceza infaz kurumunda barındırılan ve aralarında akrabalık bağı bulunan hükümlü ve tutukluların görüşme talepleri ile ilgili olarak 17/6/2005 tarihli ve 25848 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hükümlü ve Tutukluların Ziyaret Edilmeleri Hakkında Yönetmelik'in (Ziyaret Yönetmeliği)  maddesinin (3) numaralı fıkrasında ifade edilen "aynı ceza infaz kurumu içinde..." ibaresinin kampüs (yerleşke) içinde bulunan ceza infaz kurumlarını kapsamadığı belirtilmiş ve aynı yerleşke içinde bulunan ceza infaz kurumlarının birbirinden bağımsız oldukları bildirilmiştir. Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulunun (Kurul) 26/9/2016 tarihli kararı ile aynı ceza infaz kurumunda barındırılan ve aralarında akrabalık bağı bulunan hükümlü ve tutukluların Ziyaret Yönetmeliği'nin ilgili hükmü uyarınca birbirleriyle görüş yapabilecekleri belirtilmiş ancak aynı yerleşke içindeki farklı ceza infaz kurumlarda barındırılan hükümlü ve tutukluların birbirleriyle görüş yapamayacaklarına karar verilmiştir. Başvurucu 8/11/2016 tarihli dilekçesinde, aynı yerleşke içindeki ceza infaz kurumunda barındırılan eşiyle görüşme (açık ya da kapalı görüş) talebinin Ceza İnfaz Kurumunca reddedildiğini belirterek eşi S.Ş.A. ile görüş yapma imkânı sağlanması talebinde bulunmuştur. Başvurucunun şikâyetine konu talebi Ankara Batı İnfaz Hâkimliğinin 10/11/2016 tarihli kararı ile reddedilmiştir. Karar gerekçesinde, Başsavcılık yazısı ile Kurul kararı birlikte değerlendirildiğinde uygulamanın mevzuata ve Ceza İnfaz Kurumu kurallarına uygun olduğu belirtilmiştir. Başvurucunun anılan karara itirazı dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu Ankara Batı  Ağır Ceza Mahkemesinin 25/11/2016 tarihli kararı ile kabul edilmiş ve İnfaz Hâkimliği kararı kaldırılarak Kurul kararının iptaline kesin olarak hükmedilmiştir. Karar gerekçesinde; başvurucu ve eşinin aynı yerleşke içindeki ceza infaz kurumlarında kaldıkları vurgulanarak Ziyaret Yönetmeliği'nin  maddesinin (3) numaralı fıkrası kapsamında kalan talebe ilişkin yasaklayıcı bir hükmün bulunmadığı açıklanmıştır.  Başvurucu, Ankara Batı  Ağır Ceza Mahkemesine hitaben yazdığı 29/11/2016 tarihli dilekçe ile İnfaz Hâkimliği kararına karşı yaptığı itiraz başvurusundan feragat ettiğini bildirmiştir. İnfaz Kurumuna hitaben yazdığı 29/11/2016 tarihli dilekçede ise itiraz başvurusunun kabul edilmesi durumunda bu hakkını kullanmayacağını ifade etmiştir. Ankara Batı  Ağır Ceza Mahkemesinin söz konusu kararının başvurucuya tebliğinden kısa bir süre sonra başvurucu 12/1/2017 tarihinde Bolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledilmiştir. Öte yandan UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelere göre kesin nitelikteki karara karşı Bakanlık tarafından -kanun yararına bozma talebiyle- olağanüstü kanun yoluna başvurulmuştur. Yargıtay  Ceza Dairesinin 5/6/2017 tarihli kararıyla Ankara Batı  Ağır Ceza Mahkemesinin 25/11/2016 tarihli kararının kanun yararına bozulmasına hükmedildiği anlaşılmaktadır. Karar gerekçesinde; görüşme talebinde bulunan başvurucu ile eşinin aynı kampüs içinde yer alsa bile farklı ceza infaz kurumlarında bulundukları, her iki ceza infaz kurumunun gerek idari yönetiminin gerek güvenlik önlemlerinin birbirlerinden farklı olduğu, aynı kampüs içinde yer alan iki farklı ceza infaz kurumunun aynı ceza infaz kurumu sayılamayacağına ilişkin bozma isteğinin yerinde olduğu açıklanmıştır.B. Başvurucunun Ceza İnfaz Kurumundan Naklinden Sonraki Süreç Başvurucu; Bolu İnfaz Hâkimliğine hitaben yazdığı 1/2/2017 tarihli dilekçesinde, eşi ile görüşme talebinin kabul edilmesine ilişkin olarak Ankara Batı  Ağır Ceza Mahkemesinin kararının uygulanmasını beklerken Bolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledildiğini, eşinin naklinin ise mümkün olmadığını -infaz kurumunda kadın koğuşu bulunmadığı için- sonradan öğrendiğini belirterek mahkeme kararının uygulanarak eşiyle görüş yapma imkânı sağlanması talebinde bulunmuştur. Başvurucunun talebi, Bolu İnfaz Hâkimliğinin (İnfaz Hâkimliği) 27/4/2017 tarihli kararı ile reddedilmiştir. Karar gerekçesinde; Ziyaret Yönetmeliği'nin  maddesinin (3) numaralı fıkrasına göre aynı ceza infaz kurumu içinde bulunmak koşuluyla tutuklu eşlerin birbirleriyle görüşebileceği ancak başvurucunun tutuklu eşinin başka bir ceza infaz kurumunda bulunduğundan talebinin reddedildiği açıklanmıştır. Başvurucunun anılan karara itirazı, Bolu Ağır Ceza Mahkemesinin 31/5/2017 tarihli kararı ile İnfaz Hâkimliği kararı usul ve yasaya uygun bulunarak reddedilmiştir. Nihai karar 6/6/2017 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 4/7/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi tarafından Bolu Ceza İnfaz Kurumuna 4/11/2019 tarihinde yazılan yazı ile başvurucunun tutuklu kaldığı süre boyunca kendisi gibi tutuklu olan eşi ile görüş (açık ya da kapalı görüş) yapıp yapmadığı, eşiyle telefon vasıtasıyla görüşüp görüşmediği, mektup yoluyla haberleşme sağlayıp sağlamadığı hususlarında eldeki bilgi ve belgelerin gönderilmesi talep edilmiştir. 7/11/2019 tarihli cevap yazısında; başvurucunun 12/1/2017 tarihinde Ceza İnfaz Kurumundan asayiş ve güvenlik sebebi ile nakil geldiği ve 15/9/2017 tarihinde de tahliye olduğu, tutuklu kaldığı sürede başvurucu ile tutuklu eşi arasında yüz yüze görüşmenin gerçekleşmediği, telefon görüşmesi olmadığı, sadece mektup yoluyla iletişimin kurulduğu bildirilmiştir. UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerden, başvurucunun eşinin de 19/12/2017 tarihinde Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan tahliye edildiği anlaşılmaktadır.   İlgili hukuk için bkz. Murat Aydın, B. No: 2016/58533, 3/7/2019, §§ 19-