Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, başvurucuların Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmazın kullanıcısı olarak belirlenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının; yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 8/6/2017 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonunca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:A. Başvuru Konusu Olayın Arka Planı Başvurucular 26/6/2010 tarihinde vefat eden Mehmet Sönmez'in mirasçılarıdır. Uyuşmazlık konusu İstanbul ili, Sultanbeyli ilçesi, Battalgazi köyünde bulunan 310 ada 1 parsel sayılı taşınmaz (öncesi 1223 parsel) orman vasfını yitirdiğinden 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 2/B maddesi uyarınca yapılan çalışmalar sonucunda Hazine adına orman sınırı dışına çıkarılmıştır. Başvurucuların murisi 19/10/2007 tarihinde, 4/12/1984 tarihli ve 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun hükümleri kapsamında Sultanbeyli Kaymakamlığına (Kaymakamlık) başvurmuştur. Başvurucuların murisi, Sultanbeyli Belediyesinin (Belediye) uyuşmazlık konusu taşınmaza çakıl dökmek suretiyle müdahale ettiğini belirterek müdahalenin önlenmesi isteğinde bulunmuştur. Kaymakamlık 31/10/2007 tarihinde başvurucuların murisinin talebinin reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, anılan taşınmazın okula tahsis edilen bölümüne yakın bir yere Belediye tarafından geçici olarak kum döküldüğü tespitine yer verilmiştir. Kaymakamlık, Belediye vekilinin dökülen kumun kısa sürede kaldırılacağı yönündeki beyanını dikkate alarak bu yeri okul inşaatını yapan Millî Eğitim Müdürlüğüne teslim etmiştir. Taşınmazın bulunduğu Battalgazi köyünde 21/6/1987 tarihli ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun ek  maddesi uyarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler ve muhdesatları ile bunların kullanıcılarının tespiti amacıyla 2010 yılında kadastro çalışmaları (kullanım kadastrosu) yapılmıştır. Yapılan kullanım kadastrosu sırasında, 995,04 m2 yüz ölçümlü 310 ada 1 parsel sayılı taşınmaz bahçe niteliğiyle Hazine adına tespit edilmiştir. Bu taşınmaza ait 3/9/2010 tarihli Kadastro Tutanağı'nın beyanlar hanesinde, söz konusu taşınmazın 6831 sayılı Kanun'un  maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi (2/B) uyarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkarıldığı belirtilmiştir. Beyanlar hanesinde ayrıca bu taşınmazın 1984 yılından beri Emin evladı Mehmet Sönmez'in ve taşınmaz üzerindeki kum ocağının da Belediyenin kullanımında olduğu yazılmıştır. Tutanağın edinme sebebinde; taşınmazın 1984 yılından beri Mehmet Sönmez kullanımında olup Belediyenin söz konusu taşınmazı geçici surette kum ocağı olarak kullandığı tespiti yer almaktadır. Kullanım kadastrosu sınırlandırma ve tespitleri 7/9/2010 ila 6/10/2010 tarihlerinde askı ilanına çıkarılmıştır. Askı ilan süresi içinde E.B. adlı şahıs tespite itiraz ederek Sultanbeyli Kadastro Mahkemesinde dava açmış, bir kısım kişiler açılan davaya asli müdahil sıfatıyla iştirak etmiştir. Yine aynı tespite yönelik itiraz üzerine A.A. tarafından ayrı bir dava açılmış, aralarındaki hukuki ve fiilî bağlantı nedeniyle davalar birleştirilmiştir. Bu arada Sultanbeyli Kadastro Mahkemesinin kapatılması nedeniyle dava dosyası İstanbul Anadolu  Kadastro Mahkemesine (Mahkeme) devredilmekle yargılamaya bu Mahkemece devam edilmiştir.B. Başvuruya Konu Yargılama Süreci Belediye tarafından 8/11/2010 tarihinde, Sultanbeyli  Asliye Hukuk Mahkemesinde kullanım kadastrosu tespitine itiraz davası açılmıştır. Dava dilekçesinde, uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin olarak kadastroca belirlenen kullanım durumunu gösteren şerhin gerçeği yansıtmadığı ve taşınmazın Belediyenin kullanımında olduğu belirtilmiştir. Sultanbeyli  Asliye Hukuk Mahkemesi 13/12/2011 tarihinde uyuşmazlık konusu taşınmaz hakkındaki kadastro tutanağı kesinleşmediğinden görevsizlik ile dosyayı kadastro mahkemesine göndermiştir. Sultanbeyli Kadastro Mahkemesi aralarındaki hukuki ve fiilî bağlantı nedeniyle dava dosyasının E.B. tarafından açılan E.2010/2555 sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine karar vererek yargılamaya bu dava dosyası üzerinden devam etmiştir. Sultanbeyli Kadastro Mahkemesinin kapanması üzerine dosyanın devredildiği Mahkeme, fiilî kullanımın belirlenmesi amacıyla taşınmaz başında keşif icra etmiştir. Mahkemece 4/4/2013 tarihinde yapılan keşif sırasında başvurucuların bildirdiği tanıklar N.K. ve N.B. de dinlenmiştir. Her iki tanık da benzer beyanlarında başvurucuların murisinin uyuşmazlık konusu taşınmazın güney kısmında tapulu arazisinin bulunduğunu, taşınmazın 2004 yılına kadar muris tarafından arpa, buğday vs. ekmek suretiyle kullanılırken daha sonra boş bırakıldığını ve Belediyenin 2007 yılından sonra taşınmazı kum ocağı olarak kullandığını bildirmiştir.  Mahkeme 28/5/2014 tarihli karar ile Belediyenin birleşen davasını kabul etmiş, asıl ve birleşen diğer davaların reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; uyuşmazlık konusu 310 ada 1 parsel numaralı taşınmazın 2007 yılından beri kum ocağı olarak Belediye tarafından işletildiği, başvurucuların taşınmaz üzerinde herhangi bir fiilî kullanım ve zilyetliklerinin bulunmadığı saptamasına yer verilmiştir. Mahkemeye göre taşınmazın Belediye tarafından kum ocağı olarak işletilmeye başlanmasından sonra başvurucular murisi tarafından tecavüzün meni istemiyle idareye başvurulmuş ise de sulh hukuk mahkemesinde zilyetliğin korunmasına ilişkin herhangi bir dava açılmadığından idare tarafından verilen men kararı zilyetliğin ispatı açısından yeterli değildir. Hüküm başvurucular tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay  Hukuk Dairesi 15/12/2015 tarihinde ilk derece mahkemesindeki gerekçeye atıf ile onama kararı vermiş ve anılan karara yönelik düzeltme isteğini 27/3/2017 tarihinde reddetmiştir. Nihai karar 22/5/2017 tarihinde başvurucular vekiline tebliğ edilmiştir. Başvurucular 8/6/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  A. Ulusal Hukuk 6831 sayılı Kanun'un  maddesinin ilgili bölümleri şöyledir:  “Orman sayılan yerlerden:...B) 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (antep fıstığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarım alanları veya otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim alanları,Orman sınırları dışına çıkartılır.Orman sınırları dışına çıkartılan bu yerler Devlete ait ise Hazine adına, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ise bu müesseseler adına, hususi orman ise sahipleri adına orman sınırları dışına çıkartılır. Uygulama kesinleştikten sonra tapuda kesin tashih ve tescil işlemi yapılır.” 3402 sayılı Kanun'un ek  maddesi şöyledir:  “6831 sayılı Orman Kanununun 20/6/1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesi ile 23/9/1983 tarihli ve 2896 sayılı, 5/6/1986 tarihli ve 3302 sayılı kanunlarla değişik 2 nci maddesinin (B) bendine göre orman kadastro komisyonlarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler, fiili kullanım durumları dikkate alınmak ve varsa üzerindeki muhdesatın kime veya kimlere ait olduğu ve kim veya kimler tarafından ne zamandan beri kullanıldığı kadastro tutanağının beyanlar hanesinde gösterilmek suretiyle, bu Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen askı ilanı hariç diğer ilanlar yapılmaksızın öncelikle kadastrosu yapılarak Hazine adına tescil edilir.Bu maddeye göre yapılacak kadastro çalışmaları ikinci kadastro sayılmaz.Bu maddeye göre yapılacak kadastro sırasında orman ve Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin sınır nokta ve hatları; orman kadastro tutanakları esas alınmak suretiyle orman işletme müdürlüğünce görevlendirilecek en az bir orman yüksek mühendisi ya da orman mühendisinin iştirak ettirildiği kadastro ekibince zemine aplike edilir. Bu çalışmalar sırasında kadastro veya orman haritalarında düzeltmeyi gerektiren tutanak, pafta ve zemin uyumsuzluğunun tespiti halinde, yukarıda oluşturulan kadastro ekibince teknik mevzuata uygun hale getirilir. Bu çalışmalara kadastro kontrol mühendisi de iştirak ettirilir. Çalışma sonucunda bir zabıt düzenlenir ve bu zabıt ekip görevlileri ile kontrol mühendisi tarafından birlikte imzalanır. Düzeltme işlemleri, orman mevzuatı ile tapu ve kadastro mevzuatına göre yapılmış ve bu Kanuna göre yapılacak askı ilanı ile de ilan ve tebliğ edilmiş sayılır.Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler, daha öncesi tescil edilmiş olduğuna bakılmaksızın Maliye Bakanlığının talebi üzerine, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce fiili kullanım durumları dikkate alınmak suretiyle ifraz ve/veya tevhit de yapılabilir. Bu işlemler sırasında, orman ve kadastro haritalarında tespit edilen fenni hatalar, yukarıdaki üçüncü fıkrada belirtilen usul ve esaslara göre düzeltilir...." 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun ''Dava hakkının düşmesi'' kenar başlıklı  maddesi şöyledir:  “Gasp ve saldırıdan dolayı dava hakkı, zilyedin fiili ve failini öğrenmesinden başlayarak iki ay ve her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmekle düşer.'' 3091 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:  “Bu Kanun; gerçek veya tüzelkişilerin zilyed bulunduğu taşınmaz mallarla kamu idareleri, kamu kurumları ve kuruluşları veya bunlar tarafından idare olunan veya Devlete ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerin, idari makamlar tarafından önlenmesi suretiyle tasarrufa ilişkin güvenliği ve kamu düzenini sağlar. '' 3091 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:  “Taşınmaz mallara tecavüz veya müdahale edilmesi halinde; taşınmaz mal merkez ilçe sınırları içinde ise, il valisi veya görevlendireceği vali yardımcısı, diğer ilçelerde ise kaymakamlar tarafından bu tecavüz veya müdahalenin önlenmesine karar verilir ve taşınmaz mal yerinde zilyedine teslim edilir.'' Yargıtay  Hukuk Dairesinin 5/12/2013 tarihli ve E.2013/9416, K.2013/11984 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:"Dava, 3402 sayılı Yasa'ya 5831 sayılı Yasa ile eklenen Ek- maddesi uyarınca yapılan kullanım kadastrosuna itiraz davasıdır. Mahkemece davacının babasının 1985 tarih ve 1985/13 sayılı idari men kararına konu 1985 tarihli şikayet dilekçesi ile dava konusu taşınmazdaki zilyetliğini terk etmeme iradesini ortaya koyduğu ve dava konusu taşınmazın davacının fiili kullanımında bulunduğu gerekçesi ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de; varılan sonuç dosya kapsamına uygun düşmemektedir. 3402 sayılı Yasa'ya 5831 sayılı Yasa ile eklenen Ek- maddede, bu maddeye göre yapılacak kadastro sırasında fiili kullanım durumunun esas alınacağı, kim veya kimlerin ne zamandan beri kullanımında olduğunun beyanlar hanesinde gösterileceği belirtilmiştir. Kanunun öngördüğü fiili kullanımın haklı bir nedene dayanmasına ise gerek bulunmamaktadır. Dosya içeriğinden çekişmeli 349 ada 64 parsel sayılı taşınmazın üzerinde davacının dedesinin ahşap evi bulunduğu, ancak çok eski tarihte başka bir köye taşındıkları, bu tarihten sonra davacı ve murislerinin fiilen bir kullanımının olmadığı, davalı tarafça taşınmazın gübre atılmak suretiyle kullanıldığı, bu kullanıma bir müddet sonra ara verdiği ancak taşınmaz üzerindeki 3-4 yaşlarında meyve ağaçlarının da onun tarafından dikildiği ve bakımlarının yapıldığı, men kararının ise dava konusu yere ilişkin olmadığı, çekişme konusu taşınmazın davalı K.'nin fiili kullanımında olduğu, davacı tarafça zilyetliğin korunması için dava açılmadığı gibi TMK'nın  maddesi gereği davanın açılabilmesi için gerekli süreninde geçtiği anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca mahkemece davanın reddine, çekişme konusu taşınmazın tespit gibi tescili yerine yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde görüldüğünden kabulü ile hükmün BOZULMASINA [karar verildi].B. Uluslararası Hukuk Konu hakkında ilgili uluslararası hukuk için bkz. Cafer Arslan (B. No: 2014/18133, 9/3/2017, §§ 21-27) başvurusu hakkında verilen karar.