Haklar: Adil yargılanma hakkı (Suç İsnadı)

Başvuru, tutukluluğun makul süreyi aşması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; soruşturma aşamasında aleyhe beyanda bulunan gizli tanıkların duruşmada dinlenmemesi ve soruşturma evresindeki beyanlarının hükme esas alınması, yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması, yargılamanın özel statülü mahkemede yapılması, Yargıtay ilamının gerekçesiz olması ve ana dilde savunma hakkı tanınmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 6/5/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 2014/10347 ve 2014/12544 sayılı başvuruların hukuki irtibat nedeniyle 2014/6357 sayılı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmelerine ve incelemenin 2014/6357 sayılı başvuru üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.  Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.   Başvuru formundaki ilgili olaylar ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ndeki (UYAP) dosyadan ulaşılan bilgiler özetle şöyledir:A. PKK/KCK ve YDGH/YDGM Yapılanmaları Başvurucular hakkındaki soruşturma ve kovuşturmanın değerlendirilmesi bakımından ülkemizde uzun yıllardır süregelen teröre, terörle mücadeleye ve son dönemde yoğunlaşan terör saldırılarına ilişkin bazı bilgilere yer verilmesi uygun görülmüştür. Türkiye'de uzun yıllardır devam eden bir terör sorunu bulunmaktadır. Cumhuriyet tarihinin önemli bir bölümü, devletin örgütlü ve silahlı şiddet hareketlerini bastırma çabalarıyla geçmiştir. Son otuz beş yılda ağırlıklı olarak PKK ile mücadele edilmekle birlikte diğer bir kısım terör örgütünün (DHKP/C, TKP/ML, El Kaide, DAEŞ, Hizbullah gibi) de saldırılarına maruz kalınmış ve bu örgütlere yönelik olarak da mücadelede bulunulmuştur. Türk yargısı, PKK'nın silahlı bir terör örgütü olduğuna dair çok sayıda karar vermiştir (Selahattin Demirtaş [GK], B. No: 2016/25189, 21/12/2017, §§ 11, 12). Anayasa Mahkemesi bir kararında PKK'yı Türkiye Cumhuriyeti devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü ortadan kaldırmayı, toplumu Türk ve Kürt ulusları biçiminde ikiye bölmeyi amaçlayan ve ezilen halk olarak nitelediği Kürt kökenli vatandaşları ayrı bir ulus olarak kendi devletini kurma yolunda kanlı şiddet eylemlerine yönelten bir terör örgütü olarak tanımlamıştır (AYM (SPK), E.2007/1, K.2009/4, 11/12/2009). Uluslararası alanda birçok devlet ve kuruluş da PKK'yı silahlı bir terör örgütü olarak kabul etmektedir. Dışişleri Bakanlığı verilerine göre PKK, Avrupa ülkelerinin çoğunun ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Kanada ve Avustralya gibi diğer birçok ülkenin terör örgütleri listesinde yer almakta; Avrupa Birliği (AB) de PKK'yı terör örgütü olarak kabul etmekte; NATO'nun çeşitli belge ve açıklamalarında PKK'ya terör örgütü olarak atıfta bulunulmaktadır. Yine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Zana/Türkiye [BD] (B. No: 18954/91, 25/11/1997, § 58) kararında, PKK'yı amaçlarına ulaşmak için şiddet kullanan bir terör örgütü olarak nitelendirmiş; ABD Yüksek Mahkemesi de Holder v. Humanitarian Law Project (561 U.S. 1 [2010]) davasında PKK'nın cinayet işleyen bir örgüt olduğunu kabul ederek Amerikan Kongresince de belirtildiği üzere onun şiddet eylemlerinin ne denli kirli/ağır olduğuna işaret etmiş ve bu örgütle iş birliği içinde olmanın terör yöntem ve araçlarını meşrulaştırma ve geliştirme anlamına geleceğini vurgulamıştır (Selahattin Demirtaş, § 15).  PKK, kuruluşundan itibaren örgütlenmesinde birçok kez değişiklik yapmış; bu bağlamda farklı isimlerle (KADEK, KONGRA/GEL, TÜDEK, KKK, KCK (Koma Civaken Kürdistan) (Kürdistan Demokratik Topluluğu), PJAK, PÇDK, PYD, ARGK, ERNK, HPG, HRK, TAK, YPG gibi) gerek Türkiye'de gerekse yurt dışında silahlı/silahsız eylem ve faaliyetlerine devam etmiştir (Selahattin Demirtaş , § 19). Yargıtay  Ceza Dairesinin 28/12/2011 tarihli ve E.2011/10371, K.2011/30790 sayılı kararının söz konusu yapılanmalarla ilgili belirlemeleri şöyledir:"PKK/KONGRA-GEL terör örgütünü bir devlet sistemi gibi yapılandırmayı hedefleyip birimlerini ve üyelerini sistematik bir yapıya kavuşturmaya amaçlayan, örgütün yasama meclisi KONGRA-GEL tarafından kabul edilip sistemin anayasası olarak nitelendirilen KCK (Koma Civaken Kürdistan) sözleşmesinde, KCK ile PKK'nın ideolojik, ahlaki, felsefi ve örgütsel bağlantısının açıkça vurgulandığı ve KCK yapılanması bakımından PKK'nın amaç ve stratejisinin benimsendiği, silahlı terör örgütü PKK'nın gençlik yapılanmaları olup Dairemizce de terör örgütü oldukları kabul edilen YDG (Yurtsever Demokratik Gençlik) ve YDGM (Yurtsever Demokratik Gençlik Meclisi) yi de içinde barındıran bir üst yapılanma olarak öngörülen KCK'nın, PKK ile organik bağlantısı, açıklanan amaç ve stratejisi, hiyerarşik yapısı, üye sayısı, sahip olduğu silahlı ve zorlayıcı gücü itibariyle Devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını Devlet idaresinden cebren ayırmaya yönelik amaç suçu gerçekleştirmeye elverişli silahlı terör örgütü niteliğinde bulunduğu sonucuna varılmıştır."B. Başvurucular Hakkındaki Adli Süreç 21/10/2008 tarihinde babayorgun238@hotmail.com adresinden Adana İl Emniyet Müdürlüğü haber merkezinde kurulu bulunan 155@adana.pol.tr adresine gönderilen e-mail ile yapılan ihbar üzerine Adana Cumhuriyet Başsavcılığı (CMK  madde ile görevli) (Başsavcılık) soruşturmaya başlamıştır. Başsavcılık, e-mail ihbarı ve terör örgütünün yayın organlarına düşen haberlerden hareketle şüphelilerin teknik takipleri devam etmekte iken 1/2/2009 tarihinde Adana Ç... mağazası karşısında bulunan bir siyasi partinin il başkanlığı binasının önündeki dolmuş duraklarında şüpheli bir paketin olduğunun bildirilmesi üzerine paket içinde iki adet hafıza kartı ele geçirmiştir. Bu hafıza kartlarının içindeki dokümanlar arasında kent meclisi ile buna bağlı alanların oluşumu ve üyelerinin kimler olduğunu gösterir bir sayfadan ibaret word belgesine ulaşılmıştır. Söz konusu örgütsel dokümanın içinde bulunduğu hafıza kartının ve çantanın belirtilen yerde unutulmasına ilişkin olarak bir kısım süpheliler arasında iletişimin tespiti tutanaklarına yansıyan görüşmeler de olmuştur. Yapılan soruşturmada ele geçen fotoğraflar üzerinde inceleme yaptırılmıştır. Ayrıca ev arama kararları verilerek elde edilen deliller hakkında ekspertiz raporları alınmıştır. İletişim tespiti kararları alınarak şüphelilerin telefonlarının dinlenmesi sağlanmıştır. İletişimin tespiti sonucu elde edilen bilgiler ile uygunluk oluşturan fiziki takiplerin öncesinde teknik izleme kararları alınarak eylemler delillendirilmiştir. Bunlar dışında şüphelilerin yurt dışı giriş-çıkış kayıtları ile banka kayıtları alınmıştır. Soruşturma evresinde dinlenen gizli tanıkların verdiği bilgilerin bir kısmı ile dinleme kayıtlarının da örtüştüğü belirlenmiştir. Başsavcılık, soruşturma safhasında X-1 ve X-2 kod adı ile gizli tanıkları dinlemiş ve bu tanıklara fotoğraf teşhisi yaptırmıştır. Gizli tanıklar; başvuruculardan İlyas Toptamur, Filiz Demirci, Sıddık Ogun, Haci Aydın, Davut Önder, Eşref Bolat, Hakan İraz ve Engin Ayaydın'ın anılan terör örgütünün gençlik yapılanması olan YDGM içinde yer aldıklarını fotoğraflarını da teşhis ederek bildirmişlerdir. Ayrıca bu kişilerin Adana'da terör örgütü lehine meydana gelen korsan gösteri, toplu taşıma araçlarına taşlı ve molotoflu saldırıda bulunulması, lastik yakma, cadde ve sokağın trafiğe kapatılması, kırsal alana silahlı faaliyette bulunmak üzere eleman temin edilip gönderilmesi olaylarını da organize ettiklerini beyan etmişlerdir.  Başsavcılık, yaptığı soruşturma sonucunda başvurucular ile birlikte toplam kırk yedi şüpheli hakkında PKK şehir yapılanması KCK'nın oluşumunda ve bir kısım şüphelilerin anılan terör örgütünün gençlik yapılanması olan YDGM içinde yer aldıkları yönünde delillere ulaşmıştır. Bunun sonucunda 12/7/2010 tarihli iddianame ile başvurucuların 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun , 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun  ve  maddeleri uyarınca cezalandırılmaları istemiyle silahlı terör örgütüne üye olma, terör örgütü propagandası yapma, bıçak veya diğer aletleri izinsiz olarak satma satın alma taşıma veya bulundurma, kamu malına zarar verme, korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda silahla ateş etme, izinsiz patlayıcı madde bulundurma suçlarından kamu davası açılmıştır.  Adana  Ağır Ceza Mahkemesi (CMK  madde ile görevli) (Mahkeme) 16/10/2012 tarihli kararıyla başvurucuların üzerlerine atılı suçlardan silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkûmiyetlerine karar vermiş, diğer suçlardan ise beraat ve mahkûmiyet hükümleri kurmuştur. Mahkeme; Başsavcılığın yukarıda dayandığı delilleri her bir sanık yönünden ayrı ayrı değerlendirerek irdelemiş, sanıklar hakkındaki suçlamaları ve ulaştığı kaanati belirterek mahkûmiyet sonucuna nasıl ulaştığını gerekçesine işlemiştir. Gizli tanıkların aleyhlerine beyanda bulunduğu başvurucular yönünden de gizli tanık beyanları dışındaki delililer de değerlendirilerek hüküm kurulmuştur. Mahkemenin genel gerekçesi şu şekildedir:"...sanıklardan Adana iline ait KCK şemasında yer alan isimlerin hepsinin KCK yapılanması ile organik bağlarının oluştuğu, belirtilen örgüt ile hiyerarşik bağ kurdukları, örgüt tarafından gerçekleştirilen vazifelendirme ve görevlendirmeler istikametinde faaliyet yürüttükleri neticesine ulaşılmıştır...."  Anılan kararın temyizi üzerine Yargıtay  Ceza Dairesi (Daire) 24/2/2014 tarihli kararı ile silahlı terör örgütüne üye olma suçundan kurulan mahkûmiyet hükümlerini yaptığı duruşmada incelemiştir. Daire, daha önce verdiği 28/12/2011 tarihli ve 2011/10371-130790 sayılı kararına da atıfla (bkz. § 12 ) kovuşturma konusu örgütü silahlı terör örgütü sayarak sanıkların bu örgüte üye oldukları yönündeki Mahkeme kararını başvurucular yönünden onamıştır. Başvuruculardan İlyas Toptamur hakkındaki ilamın infazı aşamasında aynı suçtan daha önce yargılandığının ve cezalandırıldığının anlaşılması üzerine Başsavcılık 9/9/2014 tarihinde karar düzeltme yoluna gidilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına talepte bulunmuştur. Bunun üzerine Daire 23/1/2015 tarihli kararı ile Mahkeme kararını, başvurucu İlyas Toptamur yönünden bozmuştur. Bozma üzerine Mahkeme 29/6/2015 tarihli kararıyla başvurucu İlyas Toptamur hakkında kesinleşmiş hüküm bulunması nedeniyle davanın reddine hükmetmiş ve karar temyiz edilmeden kesinleşmiştir. UYAP üzerinden yapılan Merkezî Nüfus İdare Sistemi (MERNİS) sorgulamasına göre başvuruculardan Haci Aydın'ın 27/2/2018 tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir.