Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, maluliyete sebep olan psikolojik rahatsızlık nedeniyle meydana gelen zararların tazmini istemiyle açılan tam yargı davasının süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesinin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 19/4/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde 2014 yılına kadar uzman erbaş olarak görev yapmıştır.  Başvurucu 8-10/4/2008 tarihlerinde katıldığı terörle mücadele operasyonunda on bir teröristin ölü olarak ele geçirildiğini, daha öncesinde katıldığı üç operasyonda da travmalar yaşadığını, bunların sonucunda psikolojik rahatsızlığının ortaya çıktığını ifade etmiştir. Başvurucuya 2008 yılında Etimesgut Hava Hastanesinde depresif bozukluk teşhisi konulmuş ve başvurucu bir müddet tedavi görerek görevine dönmüştür. 2011 yılında rahatsızlığının nüksetmesi üzerine yeniden tedavisine başlanmıştır. Birkaç ay sonra tekrar depresif davranışlar sergilemesi nedeniyle Gülhane Askerî Tıp Akademisine (GATA) sevk edilmiş ve iki ay süreyle yatarak tedavi görmüştür. Takip eden süreçte başvurucu, hava değişimine gönderilmiş ve sonrasında Şırnak'ta görev yapmaya devam etmiştir. 2013 yılında birlikte görev yaptığı bir uzman çavuşun intihar etmesi üzerine psikolojik durumu bozulmuştur.  Başvurucu tekrar GATA'ya sevk edilerek ayakta tedavisi yapılmış ve kendisine altı ay hava değişimi verilmiş, son olarak 16/6/2014 tarihli raporla TSK’da görev yapamayacağının tespiti üzerine 31/12/2014 tarihinde emekli edilmiştir.  Başvurucu 15/1/2015 tarihinde Millî Savunma Bakanlığına başvurarak askerî görev nedeniyle yaralanması ve malul hâle gelmesi nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü 000 TL maddi, 000 TL manevi zararının tazmin edilmesini istemiştir. Talep, cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmiştir.  Başvurucu, zımnen ret kararının ardından 23/3/2015 tarihinde maddi ve manevi zararlarının ödenmesi istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) nezdinde tam yargı davası açmıştır.  AYİM İkinci Dairesi (Mahkeme) 7/10/2015 tarihli kararıyla davayı süre aşımı gerekçesiyle reddetmiştir. Karar düzeltme istemi de 23/3/2016 tarihinde reddedilmiştir.  Ret gerekçesinde öncelikle 4/7/1972 tarihli ve 1602 sayılı mülga Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun dava açma süresine ilişkin hükümlerine yer verilerek idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce bu eylemlerin yazılı bildirimi üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemelerinin şart olduğu, bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi hâlinde ret işleminin tebliği tarihinden ve altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açmaları gerektiği hatırlatılmıştır. Başvurucunun beyanına göre 2011 ve dosyadaki raporlara göre de 2012 yılından itibaren psikolojik tedavi görmeye başladığı, olayların ise ilk olarak 2008 yılında başladığı, bu tarihlerden itibaren bir ve beş yıllık süreler içinde zararının tazmini istemiyle idareye başvurması gerekirken 15/1/2015 tarihinde yaptığı başvuru üzerine açtığı davanın süre aşımına uğradığı ifade edilmiştir. Başvurucu nihai kararı 8/4/2016 tarihinde tebellüğ etmesinin ardından 19/4/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Tolgahan Orhon (B. No: 2015/11349, 14/11/2018, §§ 21-29) başvurusuna ilişkin karar.