Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru; güven ilişkisinin bozulduğu gerekçesine dayalı olarak iş akdine son verilmesi üzerine açılan işe iade davasının makul sürede tamamlanmaması nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının, davanın esası incelenmeden reddedilmesi nedeniyle mahkeme hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvurular muhtelif tarihlerde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Ekli tablonun (A) sütununda numaraları belirtilen başvuruların konu yönünden irtibatları nedeniyle 2018/37264 numaralı başvuru ile birleştirilmesine ve incelemenin2018/37264 numaralı başvuru üzerinden sürdürülmesine karar verilmiştir. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:A. Arka Plan Bilgisi Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmıştır. Devletin yetkili organları tarafından tehdit değerlendirmesi yapılarak demokratik anayasal düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, millî güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbirler alınması kararlaştırılmıştır (ayrıntılar için bkz. Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017). Anılan tedbirler kapsamında olağanüstü hâl ilan edilmiş ve olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnameleri çıkarılmıştır. Bu çerçevede 22/7/2016 tarihinde kararlaştırılan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (KHK) 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 667 sayılı KHK'nın  maddesinde terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen her türlü kadro, pozisyon ve statüde (işçi dâhil) istihdam edilen personelin kamu görevinden çıkarılmaları öngörülmüştür. 667 sayılı KHK, 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Kanun'un 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi sonucunda kanunlaşmıştır. B. Somut Başvurulara İlişkin Olay ve Olgular Başvurucular, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna (Kurum) hizmet veren özel şirketlerde (Şirket) işçi olarak çalışmakta iken Bitlis Valiliği Olağanüstü Hâl (OHAL) Bürosu ve Muş İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği başvurucuların terör örgütü ile iltisaklı olduklarını Şirkete bildirmiş ve iş akitlerinin feshedilmesini Şirketten istemiştir. Şirket, bu talep üzerine başvurucuların iş akdini feshetmiştir. Başvurucular, iş akdinin usulüne uygun olarak feshedilmediğini ve fesih için somut bir olguya dayanılmadığını belirterek işe iade istemiyle Şirket ve Kurum aleyhine dava açmıştır. Cevap dilekçesinde davalı Kurum, davanın süresinde açılmadığını ve başvurucuların durumunu aralarındaki ihaleden kaynaklı olarak Şirkete bildirme yükümlülüğünde olduklarını belirterek davanın reddini savunmuştur. Bazı başvurucular hakkında ise emniyetten alınan bilgilerden kendisi ve birinci derece yakınlarının PKK/KCK terör örgütüne müzahir olduğunun tespit edildiğini ifade ederek şüphe feshinin şartlarının gerçekleştiğini ileri sürmüştür. Davalı Şirket ise alt işveren konumunda olduğunu, işe alımlarda veya işten çıkarmada herhangi bir yetkisi bulunmadığını iddia etmiştir. Hizan ve Bulanık Asliye Hukuk Mahkemelerinde (Mahkeme) -iş mahkemesi sıfatıyla- görülen davaların reddine karar verilmiştir. Mahkeme kararlarında; başvurucuların terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı oldukları gerekçesiyle iş akitlerinin feshedildiği, bu nedenle işverenle aralarındaki güven ilişkisinin zedelendiği dikkate alındığında iş akitlerinin geçerli nedenle feshedildiğinin anlaşıldığı belirtilmiştir. Bazı başvurucular hakkında emniyetten gelen yazıda, kendisi ve birinci derece yakınlarının PKK/KCK terör örgütüne müzahir olduğu tespit edilmiş ve şüphe feshinin şartlarının gerçekleştiği gerekçesine yer verilmiştir. Başvurucular, karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi  Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) istinaf istemlerini reddetmiştir. Kararda; Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden kanuna aykırı bir durumun bulunmadığı belirtilmiştir. Temyiz isteminde bulunan başvurucuların talepleri Yargıtay tarafından reddedilmiştir. Nihai kararların tebliğinin ardından başvurucular süresinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Berrin Baran Eker [GK], B. No: 2018/23568, 2/7/2020, §§ 20-