Haklar: İfade özgürlüğü

Başvuru, üst düzey kamu görevlileriyle ilgili haber ve yorumlar nedeniyle aleyhe tazminata hükmedilmesinin ifade ve basın özgürlüklerini ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 15/1/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Birinci Bölüm tarafından 11/10/2018 tarihinde yapılan toplantıda, niteliği itibarıyla Genel Kurul tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)  maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucunun sahibi olduğu Anadolu'da Vakit isimli ulusal gazetede, üst düzey bazı kamu görevlilerinin adının geçtiği bir haber yapılmıştır. Bu haber üzerine anılan kamu görevlileri kişilik haklarının saldırıya uğradığı iddiasıyla başvurucuya tazminat davası açmıştır. Bir dizi yargılama süreci sonunda Ankara  Asliye Hukuk Mahkemesince 12/6/2012 tarihinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve bu karar Yargıtay  Hukuk Dairesi tarafından 30/10/2014 tarihinde onanmıştır. Onama kararı başvurucuya 17/12/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 15/1/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi, başvurunun incelenmesi sırasında başvurucunun temsilcisine başvurucunun tasfiye sürecinin sonlanıp sonlanmadığı ve tüzel kişiliğinin sona erip ermediğiyle ilgili bilgileri göndermesi için 12/6/2018 tarihli müzekkereyi göndermiştir. Müzekkerenin gönderildiği adres başvurucunun temsilcisinin başvuru formunda belirttiği adrestir. Anayasa Mahkemesine ulaştırılan 19/6/2018 tarihli tebliğ mazbatasında "muhatabın belirtilen adresten taşındığı aynı adreste bulunan ...'nın sözlü beyanından anlaşıldığından tebliğ evrakı çıkış merciine iade" ibaresi yer almaktadır. Başvurucu adres değişikliği konusunda işbu karar tarihi itibarıyla Anayasa Mahkemesine herhangi bir bildirimde bulunmamıştır. Başvurucu Şirketin tasfiye sürecinin sonlanıp sonlanmadığı ve tüzel kişiliğinin sona erip ermediği hususuyla ilgili olarak İstanbul Ticaret Odası Ticaret Sicil Müdürlüğüne Anayasa Mahkemesince gönderilen müzekkereye verilen 18/10/2018 tarihli cevapta; Şirketin tasfiyesinin sona erdiği hususunun Müdürlüklerince 21/8/2015 tarihinde tescil edildiği, Şirketin kaydının terkin edildiği ve tasfiye sonu kararının 27/8/2015 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yayımlandığı belirtilmiştir. A. Mevzuat Hükümleri 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un "Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar" kenar başlıklı  maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir: "(2) ...Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilir." 6216 sayılı Kanun’un "Esas hakkındaki inceleme" kenar başlıklı  maddesinin (7) ve (8) numaralı fıkraları şöyledir: "(7) Bireysel başvuruların incelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygun hükümleri uygulanır. (8) Esas hakkında incelemenin usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükle düzenlenir." 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taraf ehliyeti" kenar başlıklı  maddesi şöyledir:"Medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, davada taraf ehliyetine de sahiptir." 6100 sayılı Kanun'un "Dava şartları" kenar başlıklı  maddesinin ilgili bölümü şöyledir: "(1) Dava şartları şunlardır: ...d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları..." 6100 sayılı Kanun'un "Dava şartlarının incelenmesi" kenar başlıklı  maddesinin ilgili bölümü şöyledir:"(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır... (2) Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir..." 21/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun  maddesi şöyledir:"Tüzel kişiler, cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara ehildirler." 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun  maddesi şöyledir:"(1) Ticaret şirketleri tüzel kişiliği haizdir. (2) Ticaret şirketleri, Türk Medenî Kanununun 48 inci maddesi çerçevesinde bütün haklardan yararlanabilir ve borçları üstlenebilirler. Bu husustaki kanuni istisnalar saklıdır." 6102 sayılı Kanun’un  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"Şirket, ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır." İçtüzük'ün "Bireysel başvuru formu ve ekleri" kenar başlıklı  maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:"(5) Başvurucuların, ... başvuruyla ilgili koşullarda herhangi bir değişiklik meydana geldiğinde bunu Mahkemeye bildirmeleri zorunludur." İçtüzük'ün “Düşme kararı” kenar başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: “(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:…ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi.…” İçtüzük'ün "Genel hükümlerin uygulanması" kenar başlıklı  maddesi şöyledir:"Bireysel başvuruların incelenmesinde, kararların infazında Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul kanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygun hükümleri uygulanır."B. Yargıtay Kararları Yargıtay  Hukuk Dairesinin 3/5/2017 tarihli ve E.2017/203, K.2017/1874 sayılı kararı şu şekildedir:"Taraf ehliyeti, 6100 sayılı HMK'nın  maddesinde açıkça düzenlenmiş olup, bir davada taraf olabilme yeteneğini ifade eder. Taraf ehliyeti, medeni (maddi) hukuktaki TMK'nın  maddesinde düzenlenen medeni haklardan yararlanma (hâk) ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekil olarak anlaşılmalıdır. Davacının gerçek kişi ise sağ olması, tüzel kişi ise tüzel kişiliğinin bulunması taraf ehliyetiyle ilgili olup 6100 sayılı HMK'nın 114/1-d maddesi gereğince dava şartlarındandır. Dava şartlarının varlığının yargılamanın her aşamasında aranması gerekir. HMK'nın 115/ maddesi gereğince dava şartı noksanlığı halinde davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir ise de; aynı maddenin ikinci cümlesinde dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verileceği, bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davanın, dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddedilebileceği hükmü getirilmiştir. Bilindiği üzere ticaret ortaklıklarının tüzel kişiliği, ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişinin, tüzel kişiliğinin sona ermesi durumunda taraf ehliyeti de son bulur..." Yargıtay  Hukuk Dairesinin 29/2/2016 tarihli ve E.2016/345, K.2016/3011 sayılı kararı şu şekildedir:"Dosya içeriğinden aleyhine hüküm kurulan [A.B.T. San. ve Tic. AŞ'nin] ticaret sicil kaydının TTK'nın geçici  maddesi uyarınca 2014 tarihinde re'sen terkin edildiği anlaşılmıştır. Dava ehliyeti, gerçek ve tüzel kişinin kendisinin veya yetkili kılacağı bir temsilci veya vekil aracılığı ile bir davayı takip etme ve usuli işlemlerini yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti dava şartlarından olup davaya bakan hakim tarafından kendiliğinden gözönünde tutulması gerekir. Anonim şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Fesih ve tasfiye işlemi, bir tüzel kişiliğin son bulmasını ifade eder. Tüzel kişiliğini kaybeden anonim şirketlere davada husumet tevcih edilebilmesi için şirketin yeniden ihyasına gidilerek yargılamanın anonim şirket tüzel kişiliğine karşı devamının sağlanması gerekmektedir. Taraf sıfatının bulunmaması halinde dava, sıfat yokluğundan (husumet yönünden) reddedilecektir..."