Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, uzman erbaş sözleşmesinin feshi işleminin iptali istemiyle açılan davada, kovuşturmaya yer olmadığı kararına konu olan suç isnadı esas alınarak ret hükmüne ulaşılması nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 24/8/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, 2011 yılı itibarıyla Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde sözleşmeli uzman erbaş olarak görev yapmaya başlamıştır.  Van Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başvurucunun da aralarında bulunduğu kişiler için suç işlemek amacıyla örgüt kurmak ve fuhuşa aracılık suçları yönünden soruşturma başlatılmış ve başvurucunun bu kapsamda ifadesi alınmıştır.  Soruşturma sonunda Van Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 31/10/2014 tarihinde, başvurucunun şüpheli Y.yi hayat kadını olarak tanıdığı, kendisinden birlikte olmak için hayat kadını temin ettiği ve bunun aksine bir delil bulunmadığı gerekçesine yer verilerek başvurucu hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiştir.  Takip eden süreçte başvurucunun sisteme kazandırılma şansı bulunmadığı ve kendisinden istifade edilemeyeceği sonucuna varılması nedeniyle Batman Jandarma Bölge Komutanlığının 14/3/2014 tarihli erbaş sözleşmesinin feshi konulu emri üzerine sözleşmesi feshedilmiştir. Başvurucu hakkında bu kanaate ulaşılmasına gerekçe olarak, fuhuş soruşturması nedeniyle ifadesinin alınması, farklı tarihlerde disiplin cezası almış olması, ayrı ayrı toplamda 134 gün istirahate ayrılması, 65 seans fizik tedavi görmüş olması ve anksiyete bozukluğu nedeniyle 30 gün hava değişimi alması gösterilmiştir.  Başvurucu sözleşme feshi işleminin iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) nezdinde iptal davası açmıştır.  Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesi (Mahkeme) 30/6/2015 tarihli kararıyla davayı reddetmiştir. Ret gerekçesinde öncelikle, 20/9/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği uyarınca kendisinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşın ilişiğinin kesileceği hatırlatılmıştır. Van Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmadan bağımsız olarak jandarma sıfatıyla kolluk görevi bulunan başvurucunun suçu önleme görevini haiz olduğu dikkate alındığında fuhuş yaptığı bilinen bir kadınla irtibatta bulunmak suretiyle TSK mensubuna yakışmayan bir davranış sergilediği ifade edilmiştir. Bölgenin terör bölgesi olması nedeniyle bu tür durumların TSK personeline olan güveni azaltabileceği ve güvenlik zafiyetioluşturabileceği belirtilmiştir. Ayrıca başvurucunun henüz üç yıllık görev süresinde aldığı disiplin cezaları, sağlık safahati bir bütün olarak ele alındığında askerlik mesleğinin gereklerini yerine getirmek konusunda istenilen düzeye ulaştığının söylenemeyeceği vurgulanmıştır.Sonuç olarak kendisinden istifade edilemeyeceği tespit edilen başvurucu hakkında tesis edilen işlemin hukuka aykırı olmadığı kanaatine varılmak suretiyle ret gerekçesi oluşturulmuştur. Başvurucu nihai kararı 13/8/2015 tarihinde tebellüğ etmesinin ardından 24/8/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. A. Ulusal Hukuk Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin "Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri" kenar başlıklı  maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:"Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir."B. Uluslararası Hukuk Masumiyet karinesi, kamu görevlilerinin ceza yargılamasına konu olan eylemleri nedeniyle ayrıca idari yaptırıma tabi tutulmamaları gibi bir amaç taşımamaktadır. Masumiyet karinesi bir fiilin hem ceza hem de idari bir soruşturmaya konu olmasına ve paralel olarak iki ayrı dava sürecinin yürütülmesine mâni değildir. Bu bağlamda masumiyet karinesi, cezai sorumluluk bulunmaması hâlinde dahi daha hafif bir ispat yükümlülüğü temelinde aynı eylemden kaynaklanan medeni ya da diğer sorumluluk biçimlerinin kurulmasını engellememektedir. Ayrıca, suçlu olduğu kesin olarak hükme bağlanmamış olan bir kişiye yönelik kamu görevlileri tarafından kullanılan ifadelerde yer alan kelimelerin seçimi önemli olmakla birlikte kullanılan dilin masumiyet karinesini ihlal edip etmediği hususu, olaya ilişkin özel şartların da dikkate alınması suretiyle tespit edilmelidir (Güç/Türkiye, B. No: 15374/11, 23/1/2018, §§ 38, 39).