Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru; tıbbi ihmal sonucu zarara uğranılması nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 21/3/2017 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucu Üsküdar Devlet Hastanesi Göz Hastalıkları servisine başvurmuştur. Muayene sonrasında katarakt tespitiyle ameliyat kararı alınmış, 17/2/2010 tarihinde yapılan ameliyat esnasında göz merceğinin vitreus boşluğuna düşme olayı gerçekleşmiştir. Ancak hastanede başvurucunun gözüne düşen lensin alınmasını sağlayacak tıbbi cihazın olmaması (vitrektomi sistemi) nedeniyle başvurucu müşahede altında tutulmuş ve ertesi gün Dr. Lütfü Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edilmiştir. Bu hastanede 18/2/2010 tarihinde yapılan ameliyat sırasında ameliyatta kullanılan cihaz bozulmuştur. Nihayetinde başvurucu 23/2/2010 tarihinde ameliyat edilmiş ancak gözünde görme kaybı oluşmuştur. Başvurucu, yapılan hatalı tıbbi müdahaleler sonucunda yüzde doksan oranında görme kabiliyetini yitirdiği iddiasıyla ilgili doktorlar hakkında suç duyurusunda bulunmuştur. Üsküdar Cumhuriyet Başsavcılığı ve Kartal Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmalarda İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü soruşturma izni vermemiştir. Anılan kararın iptali için yapılan başvurular ise İstanbul Bölge İdare Mahkemesi tarafından verilen 13/1/2011 ve 20/4/2011 tarihli kararlarla reddedilmiştir. Bu durum gözetilerek anılan Başsavcılıklar tarafından kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.  Başvurucu ayrıca, hatalı tıbbi müdahaleden kaynaklanan zararlarının giderimi istemiyle 18/5/2011 tarihinde İstanbul  İdare Mahkemesinde (Mahkeme) tam yargı davası açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu vekili; normalde yirmi dakika süren göz ameliyatının başvurucunun gözüne lens düşmesi nedeniyle üç saat sürdüğünü ve düşen lensi çıkaracak tıbbi cihaz olmaması nedeniyle başka bir hastaneye sevk edildiğini belirtmiştir. Ancak bu hastanede de tıbbi cihazın bozulması nedeniyle ameliyatın geciktiğini, yapılan ameliyat sonrası da gözün tam olarak düzelmediğini hatta ameliyat öncesinden daha kötü bir durum oluştuğunu ve başvurucunun yüzde doksan oranında görme kabiliyetini yitirdiğini iddia etmiştir. Meydana gelen olayda amaca uygun tıbbi cihaz bulundurulmaması, sağlık hizmetlerinin amaca uygun ve yeterli yapılmaması, sağlık hizmetinin geç işlemesi nedenleriyle idarenin hizmet kusuru olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca millî sporcu olan başvurucunun iş gücü kaybının da tespit edilmesi amacıyla Adli Tıp Kurumundan rapor aldırılması ile 000 TL maddi ve 000 TL manevi tazminata hükmedilmesi talep edilmiştir. Mahkeme, tıbbi müdahalenin ve sonrası tedavilerin tıbbi açıdan yeterli olup olmadığı ile kusur oranı ve iş gücü kaybının tespiti amacıyla dosya üzerinden bilirkişi incelemesi yapılmasına karar vermiştir. Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde görevli üç kişilik öğretim üyesince 17/2/2014 tarihli rapor hazırlanmıştır. Anılan raporda; bilirkişi heyeti tarafından yapılan muayenede elde edilen bulgular da gözetildiğinde sonuç olarak başvurucunun dövüş sporları ile uğraşması nedeniyle travmatik kataraktının geliştiği, ameliyat sırasında göz merceğinin vitreus boşluğuna düşmesinin travmatik kataraktlarda daha fazla oranda görülebilecek bir komplikasyon olduğu belirtilmiştir. Komplikasyonun hekim kusuru ve ihmali sayılamayacağı, ameliyat yapan hekimin gerekli tıbbi cihaz olmaması nedeniyle başvurucuyu müşahede altında tutarak başka bir hastaneye sevkini sağladığı, yapılan ikinci ameliyatla başvurucunun 8-9/10 oranında görme seviyesini kazandığı vurgulanmıştır. Komplikasyonun düzeltilmesi için yapılan ameliyat ile ilk ameliyatı arasında geçen yaklaşık bir haftalık sürenin tıbbi açıdan bir olumsuzluk arz etmediğinin yapılan muayenede de anlaşıldığı ifade edilmiştir. Başvurucunun bir gözündeki görme kaybının önemli bir oranda olmadığı, 1/10'luk görme eksikliğinin ameliyat dışındaki diğer birçok sebeplere bağlı olabileceği değerlendirmesine yer verilmiştir. Başvurucu vekili bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde; raporda sadece doktor kusuruna dayalı olarak inceleme yapıldığını oysa kendilerinin ekipman, teçhizat ve organizasyon yokluğu gibi sebeplerle idarenin sağlık hizmetinin yetersiz olduğu gerçeğine dayanarak dava açtıklarını belirtmiştir. Başvurucunun gözüne lens düşmesi, lensin çıkarılması için gerekli tıbbi cihazın hastanede mevcut olmaması ya da bozulması gibi sağlık hizmetinin işleyişindeki aksaklıkları normal bir durum olarak kabul etmenin mümkün olmadığını belirtmiştir. Ayrıca başvurunun 8-9/10 oranında görme kaybı yaşadığını ancak raporda bu oranın 1/10 olarak kabul edildiğini vurgulayarak başvurucunun görme kaybı oranının ve idarenin kusurunun tespiti için Adli Tıp Kurumundan rapor alınmasını talep etmiştir. Mahkeme anılan bilirkişi raporundaki tespitlere dayanarak 21/3/2014 tarihinde davanın reddine ve 150 TL vekâlet ücretinin başvurucudan tahsiline karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, dosyadaki bilgi belgeler ile bilirkişi raporundan idarenin hizmet kusurunun olmadığının anlaşıldığı belirtilmiştir. Ayrıca tıbbi donanımların devletin maddi imkânlarıyla orantılı olduğu, bazı sistemlerin her hastanede bulunmasının mümkün olmadığı, başvurucudaki görme kaybının %10 olduğu hususları dikkate alınarak başvurucunun bilirkişi raporuna yönelik itirazlarına itibar edilmediği vurgulanmıştır. Başvurucu bu kararı temyiz etmiştir. Danıştay Onbeşinci Dairesi 18/2/2016 tarihinde oyçokluğuyla anılan kararın bozulmasına karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; idarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusurunun; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleştiği ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açığı vurgulanmıştır. Adalet işlerinde bilirkişilik görevi yapmak üzere Adli Tıp Kurumunun kurulduğu belirtilmiş, bilirkişi raporunun içeriği ve başvurucunun rapora itiraz ettiği hatırlatılmıştır. Başvurucuya uygulanan teşhis, tetkik ve tedavide hizmet kusuru olup olmadığı, ameliyat sırasında göz merceğinin vitreus boşluğuna düşmesinin bir komplikasyon olup olmadığı, komplikasyon ise katarakt ameliyatı yapılan bir hastanede vitrektomi ameliyatının da yapılabiliyor olmasının gerekip gerekmediği, katarakt ameliyatı ile vitrektomi ameliyatı arasında geçen süre dikkate alındığında tedavide gecikme olup olmadığı ve davacının anılan olay nedeniyleişgücü kaybına uğrayıp uğramadığı hususları hakkında Adli Tıp Kurumu tarafından bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bunun yerine İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi öğretim üyelerince hazırlanan bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle karar verilmesinin hukuka uygun olmadığı değerlendirmesine yer verilmiştir.  İdarenin karar düzeltme talebi anılan Dairenin 10/1/2017 tarihli kararıyla kabul edilerek derece mahkemesinin kararının onanmasına hükmedilmiştir. Kararın gerekçesinde; temyiz istemine konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, bilirkişi raporunun hükme esas alınacak nitelikte ve yeterlikte olduğu, kararın bozulmasını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığı ifade edilmiştir. Nihai karar 28/2/2017 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 21/3/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.   İlgili hukuk için bkz. Fındık Kılıçaslan, B. No: 2015/97, 11/10/2018, §§ 19-27; Cihan Beyribey, B. No: 2014/19450, 26/12/2018, §§ 23-28, Fesih Aydar, B. No: 2015/4259, 10/1/2019, §§ 24-