Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru; haksız fiilden kaynaklanan tazminat davalarında mal varlığı üzerinde uygulanan ihtiyati hacizler nedeniyle mülkiyet hakkının, kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti olmamasına rağmen tazminata konu olaydan sorumlu tutulma nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.A. Başvurucu Doğan Öztürk Hakkındaki Süreç Başvurucu albay olarak görev yapmaktayken 15 Temmuz darbe girişimine(15 Temmuz darbe girişimine ilişkin arka plan bilgisi için bkz. Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017) katıldığı gerekçesiyle 19/7/2016 tarihinde anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan tutuklanmıştır. Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi 20/6/2019 tarihinde başvurucuyu anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, nitelikli kasten öldürme, nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs ve kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma suçlarından birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile birden fazla süreli hapis cezasına mahkûm etmiştir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesi 13/10/2020 tarihinde karara karşı yapılan istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.  Millî Savunma Bakanlığı başvurucunun da aralarında bulunduğu kırk yedi kişiye karşı 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirdikleri darbe girişimi sırasında neden oldukları 026,12 TL maddi zararın tazmin edilmesi için dava açmıştır. Millî Savunma Bakanlığı ayrıca davalıların mal varlığı üzerine ihtiyati haciz konulmasını talep etmiştir. Ankara  Asliye Hukuk Mahkemesi 9/7/2018 tarihinde ihtiyati haciz talebinin teminatsız olarak kabulü ile dava konusu 076,21 TL’yi karşılayacak oranda davalıların menkul, gayrimenkul ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz şerhi konulmasına karar vermiştir. İhtiyati hacze itirazı reddedilen başvurucu, bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi  Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 26/9/2019 tarihinde başvurucunun istinaf başvurusunu esastan kesin olmaküzere reddetmiştir. Kararda Mahkeme, ihtiyati haczin dayanağı olan 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun  maddesi ile muaccel alacak kavramına ilişkin açıklamalarda bulunmuştur. Bu bağlamda Bölge Adliye Mahkemesi; davalılar hakkındaki ceza davasına göre davacının maddi zararının kuvvetle muhtemel olduğunu, alacağın rehinle temin edilemediğini ve ihtiyati haczin dava değeriyle sınırlı olarak konulduğunu belirtmiştir. Başvurucu nihai hükmü 11/11/2019 tarihinde öğrendikten sonra 10/12/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. Başvurucu İlyas Bilgiş Hakkındaki Süreç  Başvurucu, kurmay albay olarak görev yapmaktayken 15 Temmuz darbe girişimine katıldığı iddiasıyla tutuklanmıştır. Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi 20/6/2019 tarihinde başvurucunun anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan beraatine, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan mahkûmiyetine karar vermiştir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesi 13/10/2020 tarihinde istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.  Millî Savunma Bakanlığı, başvurucunun yanı sıra bazı kişilere karşı 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirdikleri darbe girişimi sırasında neden oldukları 425 TL maddi zararın tazmin edilmesi için dava açmıştır. Ayrıca davalıların mal varlığı hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesi talep edilmiştir. Ankara  Asliye Hukuk Mahkemesi 19/2/2019 tarihinde dava değeri olan 425 TL üzerinden davalıların menkul ve gayrimenkullerine, üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarına, taşıtlarına ile yardımlaşma sandık ve kurumlarından olan alacaklarına ihtiyati haciz konulmasına karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi 20/4/2020 tarihinde 26/9/2019 tarihli kararındaki benzer bir gerekçeyle başvurucunun istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.  Başvurucu nihai hükmü 1/6/2020 tarihinde öğrendikten sonra 29/6/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Ankara  Asliye Hukuk Mahkemesi 1/12/2020 tarihinde başvurucu İlyas Bilgiş'in mal varlığı üzerindeki ihtiyati haczi kaldırmıştır. Komisyon 2020/17731 numaralı başvurunun 2019/40092 numaralı başvuru ile birleştirilmesine, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.