Haklar: Özel hayatın ve aile hayatının korunması hakkı

Başvuru, işveren ile arasındaki güven ilişkisinin bozulduğu gerekçesiyle başvurucunun iş sözleşmesinin feshedilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru, 3/5/2018 tarihinde yapılmıştır.  Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:A. Olağanüstü Hâl İlanı ve Bu Süreçte Uygulanan Tedbirler Türkiye 15 Temmuz 2016 gecesi silahlı bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve darbe teşebbüsünün bastırılmasının akabinde Bakanlar Kurulu tarafından ülke genelinde 21/7/2016 tarihinden itibaren doksan gün süreyle olağanüstü hâl (OHAL) ilan edilmesine karar verilmiştir. Üç aylık sürelerle uzatılan OHAL süreci 18/7/2018 tarihinde sona ermiştir. Darbe teşebbüsüne ilişkin süreç, OHAL ilanı, OHAL döneminin gerektirdiği tedbirlere ilişkin detaylı açıklamalar Anayasa Mahkemesinin Aydın Yavuz ve diğerleri ([GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-20, 47-66) kararında yer almaktadır. OHAL sürecinde kamu görevinden çıkarma tedbirlerinin uygulanmasına karar verilmiş ve bu konuda genel ve soyut normlar ihdas edilerek alınan tedbirlerin yanı sıra kişiler hakkında doğrudan etki doğurucu nitelikte işlemler de tesis edilmiştir. Örneğin 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hâl Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 sayılı OHAL KHK'sı)  maddesinde yargı mensupları dışındaki tüm kamu personelinden (işçiler dâhil) terör örgütlerine veya devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna Millî Güvenlik Kurulunca (MGK) karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlerin meslekten veya kamu görevinden çıkarılmalarına karar verileceği düzenlenmiştir (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 56-61). Türkiye Cumhuriyeti 21/7/2016 tarihinde Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (AİHS/Sözleşme); Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine ise Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme'ye (MSHUS) ilişkin derogasyon (askıya alma/yükümlülük azaltma) beyanında bulunmuştur. OHAL'in uzatılmasına ilişkin kararlar da Avrupa Konseyi Genel Sekreterliğine ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine bildirilmiştir (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 50).B. Somut Başvuruya İlişkin Olay ve Olgular Başvurucu, Borsa İstanbul Anonim Şirketi (Borsa İstanbul) isimli işverene bağlı şekilde hizmet sözleşmesiyle uzman yardımcısı olarak çalışmaktadır. Borsa İstanbul icra kurulu 27/2/2017 tarihinde aldığı karar ile başvurucunun Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) ile irtibat içerisinde olduğunu belirterek 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında sözleşmesinin feshine karar vermiş; ayrıca İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına (Savcılık) suç duyurusunda bulunmuştur. Fesih bildirimi, başvurucuya 27/2/2017 tarihinde e-posta ile bildirilmiştir. Başvurucu 21/3/2017 tarihinde işverene gönderdiği e-posta ile feshin hukuka aykırı olduğunu beyan ederek kararın yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. İşveren tarafından başvurucunun talebi hakkında bir karar verilmemesi üzerine başvurucu, 14/4/2017 tarihinde iş akdinin geçerli bir nedene dayanmadan feshedildiğini belirterek Borsa İstanbul aleyhine İstanbul  İş Mahkemesinde (Mahkeme) 4857 sayılı Kanun’un  maddesi uyarınca işe iade davası açmıştır. Başvurucu, somut olayda 4857 sayılı Kanun’da belirtilen geçerli fesih sebeplerinin bulunmadığını ileri sürmüş ve aynı Kanun'un  maddesi uyarınca bu durumun tespiti ile işe iadesine karar verilmesi talebinde bulunmuştur. İşveren vekilinin cevap dilekçesinde; kendilerine gönderilen istihbari bilgilere göre başvurucunun ihraç edilenin kardeşi olduğu ve kurum içi iltisak kaydı bulunduğunun belirtilmiş olması nedeniyle iş akdinin 1/9/2016 tarihli ve 29818 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 673 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (673 sayılı KHK)  maddesine göre feshedildiği beyan edilmiştir. Cevap dilekçesinde ayrıca istihbari bilgi kapsamında Savcılığa suç duyurusunda bulunulduğu ve soruşturmanın derdest olduğu belirtilmiştir. Mahkeme 12/9/2017 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, davalı Borsa İstanbul tarafından başvurucunun FETÖ/PDY ile irtibatı bulunduğu yönünde tespit yapılması sonucunda bu kişinin iş akdinin 673 sayılı KHK'nın  maddesi uyarınca feshedildiği belirtilmiştir. Bu sebeple başvurucunun iş akdinin sonlandırılmış olmasında hukuka aykırılık bulunmadığı vurgulanmıştır. Başvurucu, karara karşı istinaf talebinde bulunmuştur. İstinaf dilekçesinde, davalı işverenin beyan ettiği istihbari bilginin hiçbir somut delile dayanmadığı, Mahkemenin bu hususta hiçbir araştırma yapmadan davayı reddetmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir. Öte yandan başvurucu, kendisi hakkında böyle bir istihbari bilgi gelmiş olmasının mümkün olmadığını, zira ihraç edilen veya hakkında soruşturma yapılan kardeşi olmadığını beyan etmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi  Hukuk Dairesi (Daire) 29/12/2017 tarihli kararında; cevap dilekçesinde belirtilen ceza soruşturmasına atıfla (bkz. § 12), başvurucunun FETÖ/PDY iltisakı bulunduğu yönünde şüphe olması nedeniyle işverenden iş akdini sürdürmesinin beklenemeyeceğini belirtmiştir. Daire, anılan sebeple ilk derece mahkemesince verilen kararı hukuka uygun bulmuş ve istinaf talebini reddetmiştir. Başvurucunun temyiz talebi üzerine Yargıtay  Hukuk Dairesi tarafından yapılan inceleme sonucunda 1/3/2018 tarihinde temyiz talebinin reddi ile kararın onanmasına hükmedilmiştir. Nihai karar 11/4/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu hakkındaki soruşturma dosyası inceleme tarihi itibarıyla hâlen derdesttir.   İlgili hukuk için bakınız Ayla Demir İşat ([GK], B. No: 2018/24245, 8/10/2020, §§ 43-84).