Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru; hâkim olan başvurucu hakkında uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme önüne çıkarılmaksızın yapılması, sulh ceza hâkimliklerinin doğal hâkim, bağımsız ve tarafsız hâkim ilkelerine aykırı olması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, gözaltı ve tutukluluk süreçlerindeki bazı uygulamalar nedeniyle kötü muamele yasağının, arama ve elkoyma kararı nedeniyle özel hayata saygı ve konut dokunulmazlığı haklarının, mal varlığına tedbir konulması nedeniyle mülkiyet hakkının; savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle adil yargılanma hakkının, ihraç kararı nedeniyle anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 21/11/2016 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Danıştay tetkik hâkimi olarak görev yapmıştır. Darbe teşebbüsünden sonra Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başvurucu hakkında FETÖ/PDY'nin hiyerarşik yapılanmasında yer aldığı iddiasıyla soruşturma başlatılmıştır. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun (HSYK) 19/7/2016 tarihli kararı ile başvurucunun görevden uzaklaştırılmasına karar verilmiş ve 24/8/2016 tarihinde başvurucu meslekten ihraç edilmiştir. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği 19/7/2016 tarihinde, başvurucu hakkında yürütülen soruşturmaya ilişkin olarak müdafinin ve tarafların dosya içeriğini incelemesinin veya belgelerden örnek almasının soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebileceği gerekçesiyle 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun  maddesi uyarınca kısıtlanmasına, yakalanan kişinin veya şüphelilerin ifadelerini içeren tutanak ile bilirkişi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adli işlemlere ilişkin tutanakların kısıtlama kararından ayrı tutulmasına karar vermiştir.  21/7/2016 tarihinde evinde yapılan arama sonunda başvurucunun bilgisayarlarına, cep telefonuna, SİM kartına ve elektronik imza kartına el konulmuştur. Başvurucu aynı gün gözaltına alınmıştır. Savcılık 22/7/2016 tarihinde müdafii huzurunda başvurucunun ifadesini almıştır. İfade sırasında, başvurucuya suçlamalar bildirilmiş ve FETÖ/PDY ile bağlantısı olup olmadığını aydınlatmaya yönelik sorular yöneltilmiştir. Bu kapsamda FETÖ/PDY'ye ait evlerde ve yurtlarda kalıp kalmadığı, himmet verip vermediği, Bank Asyaya para yatırıp yatırmadığı, bu yapıya ait gazete, dergi vb. yayın aboneliğinin bulunup bulunmadığı, yurt dışı gezilerine katılıp katılmadığı, Adalet Akademisinde sınıf temsilciliği, Albüm Kurulu üyeliği yapıp yapmadığı, HSYK seçimlerinde görev alıp almadığı, darbe girişimi ile bağlantısı olup olmadığı şeklinde sorular sorulmuştur. Başvurucu, ifadesinde; bu yapıya ait dershanelerin başarılı olduğunu düşündüğü için buralara gittiğini, herhangi bir yönlendirme yapılmadığını, üniversitede okurken dayısının oğlu ile birlikte kaldığını, hukuk fakültesini ve hâkimliği kendi iradesi doğrultusunda tercih ettiğini, hâkimlik sınavına okul arkadaşı olan A. ile birlikte bir evde çalıştığını, evlenince bu evden ayrıldığını, staj döneminde herhangi bir sohbete, toplantıya katılmadığını, Adalet Akademisinde bir görevinin olmadığını, sınıf arkadaşı olması münasebetiyle eşiyle tanıştığını, Danıştaydaki konum tercih edilen bir konum olmadığından Danıştaya gitmek için ayrı bir çaba göstermediğini, herhangi bir referansa da ihtiyaç duymadığını, Danıştayda görev yaptığı sürece yurt içi veya yurt dışında herhangi bir geziye katılmadığını, bu yapıyla bağlantılı bir banka ya da finans kuruluşu ile işlem yapmadığını, bu yapıya herhangi bir yardımda bulunmadığını, HSYK seçimlerinde herhangi bir görev almadığını, darbe teşebbüsüyle herhangi bir bağlantısının olmadığını beyan etmiştir. Başvurucu 22/7/2016 tarihinde tutuklanması istemiyle Ankara  Sulh Ceza Hâkimliğine sevk edilmiştir. Tutuklamaya sevk yazısında, başvurucunun üzerine atılı suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren olguların ve tutuklama nedeninin bulunduğu belirtilmiştir. Başvurucu, Ankara  Sulh Ceza Hâkimliğinin 22/7/2016 tarihli kararıyla silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmıştır. Tutuklama kararının gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"Şüphelilerin (başvurucuyla birlikte toplam beş şüpheli) üzerlerine atılı bulunan silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediklerine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren delillerin bulunması, gelinen soruşturma aşaması itibariyle delillerin henüz tamamen toplanmamış bulunması, şüphelilerin eylemlerinin sabit olması halinde kanunda öngörülen cezanın alt ve üst sınırları dikkate alındığında şüphelilerin kaçma ve delilleri karartma ihtimallerinin mevcut olması veaçıklanan nedenlerle adli kontrol uygulamasının da yetersiz kalacağı, şüphelilerin üzerlerine atılı suçun CMK 100/3 maddesi hükmündeki suçlardan olması da değerlendirilerek CMK’nun  maddesi ile ilgili düzenlemeler ile AİHS  maddesindeki tutuklama şartları kapsamında isnat olunan suç ile orantılı olarak tedbir kapsamında şüphelilerin CMK.nun 101 maddeleri uyarınca ayrı ayrı tutuklanmalarına... [karar verildi.]" Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği 10/10/2016 tarihinde başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Bu karar başvurucuya 31/10/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu, anılan karara itiraz etmesine rağmen itirazına cevap verilmediğini belirterek 18/11/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 6/3/2018 tarihli iddianamesi ile başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması istemiyle Ankara  Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır. İddianamede, başvurucunun FETÖ/PDY hiyerarşisi içinde yer aldığı ileri sürülmüştür. İddianamede bu suçlamaya esas alınan olgular şöyle özetlenebilir:- HTS analiz raporunda, başvurucunun FETÖ/PDY'ye üye oldukları isnadı ile soruşturulan diğer şüpheliler, terör örgütü ile irtibatlı kurum ve kuruluşlar, yabancı şahıslar ile görüşmeler yaptığı belirtilmiştir.-Emniyet Genel Müdürlüğünce düzenlenen 15/5/2017 tarihli ByLock tespit ve değerlendirme tutanağında, başvurucunun 28/8/2014 tarihinde ByLock uygulamasını kullandığı belirtilmiş; UYAP kayıtlarına göre de hattın başvurucuya ait olduğu ifade edilmiştir.- R.Ü. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen 2016/104109 sayılı soruşturma kapsamında şüpheli sıfatı ile alınan 9/9/2016 tarihli ifadesinde; başvurucunun örgüt mensubu olduğunu, Çankaya bölgesi grubunda yer aldığını, bu grupta yer alan kişilerin yargı mensuplarının çocuklarının FETÖ/PDY'ye ait evlerdeki eğitimleriyle ilgilendiğini belirtmiştir.- U.E. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen 2016/104109 sayılı soruşturma kapsamında şüpheli sıfatı ile alınan 18/10/2016 tarihli ifadesinde, başvurucunun örgüt mensubu olduğunubeyan etmiştir.- H.E. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen 2016/103606 sayılı soruşturma kapsamında şüpheli sıfatı ile alınan 8/12/2016 tarihli ifadesinde,başvurucunun örgüt mensubu olduğunubeyan etmiştir.-A. HSYK müfettişlerince tanık sıfatı ile alınan 26/7/2016 tarihli beyanında; başvurucunun örgüt mensubu olduğunu, adli hâkimlik mülakatında referans olması için başvurucunun yanına gittiğini, konuşmaları sırasında başvurucunun Yargıtay üyelerinin çocuklarının eğitim takibini yapan kişilerden sorumlu olduğunu söylediğini ileri sürmüştür. Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi 22/3/2018 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermiş ve başvurucu hakkındaki yargılama, Mahkemenin E.2018/221 sayılı dosyası üzerinden başlamıştır. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı 25/4/2018 tarihinde, başvurucunun Kamu Personeli Seçme Sınavı sorularını önceden temin ettiği iddiasıyla silahlı terör örgütüne üye olma, resmî belgede sahtecilik, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçlarından cezalandırılması istemiyle Ankara  Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açmıştır. Bu dava, Mahkemenin E.2018/56 sayılı dosyasında görülmeye başlanmıştır. Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi 13/9/2018 tarihli kararıyla E.2018/221 sayılı dava dosyasının Ankara  Ağır Ceza Mahkemesinin E.2018/56 sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine karar vermiştir. Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi de 26/9/2018 tarihli kararıyla E.2018/56 sayılı dava dosyasının Ankara  Ağır Ceza Mahkemesinin E.2018/221 sayılı dava dosyasıyla birleştirilmesine karar vermiştir. Birleştirme konusunda uyuşmazlık çıkması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesi 7/11/2018 tarihli kararıyla Ankara  Ağır Ceza Mahkemesinin 26/9/2018 tarihli kararının kaldırılmasına ve yargılamanın Ankara  Ağır Ceza Mahkemesinin E.2018/56 sayılı dosyası üzerinden yürütülmesine kesin olarak karar vermiştir. Bu dava daha sonra Mahkemenin E.2018/1484 sayılı dosyasına kaydedilmiştir. Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi 27/3/2019 tarihinde başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 7 yıl 6 hapis cezası ile cezalandırılmasına diğer suçlardan beraatine karar vermiştir. Mahkeme ayrıca başvurucunun hükümle birlikte tahliyesine karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:"Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde de, her ne kadar sanığın, kendisini alacağı cezadan kurtarmaya matuf olarak aşamalarda inkar etse de, silahlı terör örgütü üyelerinin kendi aralarında iletişim amaçlı kullandıkları Bylock isimli şifreli ve gizli mesajlaşma ve iletişim yazılımını28/8/2014 tarihinden itibaren ... Numaralı, ... IMEİ numaralı cihaz üzerinden 28/8/2014 tarihinden itibaren kullandığının tespit edildiği, sanığın getirtilen CGNAT kayıtlarından Bylock programının kullandığı hedef IP numaralarına 725 kezbağlantı kayıtlarının tespit edildiği, ID numarasının ..., kullanıcı adının ..., şifresinin ... olduğu ,ayrıca sanığın yapıya ait yüksek yargı mensuplarının çocuklarıyla ilgilenen eğitim biriminden sorumlu kişilerden biri olduğu yönündeki tanık beyanlarının duyum ve kanaatlerden ibaret olmadığı sanığın faaliyetlerine ilişkinolarak yer zaman somut olay şeklinde birbirleriyle uyumlu beyanlar içerdiği, dolayısıyla örgütün amaçları doğrultusunda örgüt lehine faaliyetlerde bulunduğu, bu yöndeki tespit edilen eylemlerin sanığın silahlı örgütün kuruluş amaçlarını, faaliyet ve eylemlerini benimseyerek ve örgütün kullanmış olduğu şifreli haberleşme programını da bu doğrultuda kullanarak gönüllü olarak örgüt hiyerarşisi içerisinde olmayı tercih etmek suretiyle, örgütün yapısına dahil olduğuna, FETÖ/PDY nin amaç ve ilkelerini gerçekleştirebilmek amacıyla örgüt stratejisini benimsendiğine dair kesin delil teşkil ettiği ve bu yöndeki iddia ile tereddütsüz olarak örtüştüğü, bu haliyle sanığın eyleminin sübut bulduğu, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre sanığın üzerine atılı eylemi gerçekleştirdiği kanaatine varılmakla, sanığın bu eylem nedeniyle kendisini alacağı cezadan kurtarmaya matuf bulunan savunmasına itibar edilmeyerek, suçun işleniş biçimi, sanığın kusurunun ağırlığı, güttüğü amaç ve saik ve eylem yoğunluğu dikkate alındığında alt hadden ayrılınması gerektiği anlaşılmış sabit olan eylemine uyan TCK nın 314/2, 3713 sayılı yasanın 5/1, TCK nın 58/9, 53,  maddeleri gereğince cezalandırılmasına karar vermek gerekmiştir." Bu karara karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup istinaf incelemesi devam etmektedir.  5271 sayılı Kanun'un "Tutuklama nedenleri" kenar başlıklı  maddesinin ilgili bölümü şöyledir:"(1) Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez. (2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.b) Şüpheli veya sanığın davranışları; Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme, Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa. (3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir:a) 2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;... Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315),..." 5271 sayılı Kanun'un "Tutuklama kararı" kenar başlıklı  maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:"(1) Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından, kovuşturma evresinde sanığın tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re'sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerde mutlaka gerekçe gösterilir ve adlî kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukukî ve fiilî nedenlere yer verilir. (2) Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ilişkin kararlarda;a) Kuvvetli suç şüphesini,b) Tutuklama nedenlerinin varlığını,c) Tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu,gösteren deliller somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilir. Kararın içeriği şüpheli veya sanığa sözlü olarak bildirilir, ayrıca bir örneği yazılmak suretiyle kendilerine verilir ve bu husus kararda belirtilir." 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Silâhlı örgüt" kenar başlıklı  maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:"(1) Bu kısmın dördüncü ve beşinci bölümlerinde yer alan suçları işlemek amacıyla, silahlı örgüt kuran veya yöneten kişi, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Birinci fıkrada tanımlanan örgüte üye olanlara, beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir." 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun "Terör tanımı" kenar başlıklı  maddesi şöyledir: "Terör; cebir ve şiddet kullanarak; baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdit yöntemlerinden biriyle, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerini, siyasî, hukukî, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, Devlet otoritesini zaafa uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı bozmak amacıyla bir örgüte mensup kişi veya kişiler tarafından girişilecek her türlü suç teşkil eden eylemlerdir."3713 sayılı Kanun'un "Terör suçlusu" kenar başlıklı  maddesi şöyledir: "Birinci maddede belirlenen amaçlara ulaşmak için meydana getirilmiş örgütlerin mensubu olup da, bu amaçlar doğrultusunda diğerleri ile beraber veya tek başına suç işleyen veya amaçlanan suçu işlemese dahi örgütlerin mensubu olan kişi terör suçlusudur.Terör örgütüne mensup olmasa dahi örgüt adına suç işleyenler de terör suçlusu sayılır." 3713 sayılı Kanun'un "Terör suçları" kenar başlıklı  maddesi şöyledir: "26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 302, 307, 309, 311, 312, 313, 314, 315 ve 320 nci maddeleri ile 310 uncu maddesinin birinci fıkrasında yazılı suçlar, terör suçlarıdır." 3713 sayılı Kanun'un "Cezaların artırılması" kenar başlıklı  maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi şöyledir: "3 ve 4 üncü maddelerde yazılı suçları işleyenler hakkında ilgili kanunlara göre tayin edilecek hapis cezaları veya adlî para cezaları yarı oranında artırılarak hükmolunur."