Haklar: Adil yargılanma hakkı (Suç İsnadı)

Başvuru, ceza davasında başvurucunun (sanığın) hazır bulunma talebi reddedilerek ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmaya katılımının sağlanması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 6/11/2018 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmiş ve olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihine kadar birçok kez uzatılmıştır. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmiştir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik olarak Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturmalar yürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, § 12). Niğde İl Emniyet Müdürlüğü bünyesinde eğitim şube müdürü olarak görev yapmakta olan başvurucu -FETÖ/PDY'ye yönelik yürütülen idari soruşturma kapsamında- 18/7/2016 tarihinde görevden uzaklaştırılmıştır. Başvurucu daha sonra 1/9/2016 tarihli ve 29818 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kamu görevinden çıkarılmıştır. Niğde Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsavcılık) aralarında başvurucunun da bulunduğu bazı emniyet mensupları hakkında FETÖ/PDY üyesi olma suçundan soruşturma başlatılmıştır. Soruşturma kapsamında 23/7/2016 tarihinde silahlı terör örgütü üyesi olma ve anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçlarından gözaltına alınan başvurucu, 24/7/2016 tarihinde tutuklanarak Niğde E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna sevk edilmiştir. Soruşturma sonucunda Başsavcılığın 15/2/2017 tarihli iddianamesi ile başvurucunun silahlı terör örgütü üyesi olma suçundan cezalandırılması talebiyle kamu davası açılmıştır. Öte yandan anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçunun işlendiğine dair yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle Başsavcılık tarafından başvurucu hakkında bu suçtan ek kovuşturmaya yer olmadığına 16/2/2017 tarihinde karar verilmiştir.  İddianamede başvurucunun adına kayıtlı ve kendisi tarafından kullanıldığı anlaşılan ..78 numaralı hat üzerinden ByLock uygulamasının 11/8/2014 tarihinde kullanılmaya başlanıldığı, telefonunda Fetullah Gülen'in koltukta oturmuş şekildeki fotoğrafının bulunduğu, ayrıca terör örgütü üyeleri tarafından kullanıldığı tespit edilen Psiphon Pro ve Kakao Talk isimli uygulamaların da telefonunda kayıtlı olduğunun anlaşıldığı iddialarına yer verilmiştir. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla yapılan incelemede başvurucunun tutuklu olarak bulunduğu Niğde E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan zorunlu nedenlerle nakil kapsamında 29/1/2017 tarihinde Keskin T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (İnfaz Kurumu) nakledildiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte başvurucunun başka bir infaz kurumuna nakledilmesini zorunlu kılan nedene ilişkin herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamamıştır.  Niğde  Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülen yargılamada Mahkemece 17/2/2017 tarihinde duruşma hazırlığı işlemleri yapılmıştır. Tensip Tutanağı'nda duruşmanın 20/4/2017 tarihinde yapılmasına ve başvurucunun duruşma tarihinde Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) aracılığı ile duruşmaya katılımının sağlanması hususunda tutuklu bulunduğu İnfaz Kurumuna müzekkere yazılmasına karar verilmiştir. Başvurucunun Mahkemenin yargı çevresi dışındaki bir infaz kurumuna nakledilmiş olduğu gözetilerek İnfaz Kurumundan duruşma salonuna transfer nedeniyle oluşabilecek gecikmelerin azaltılması ve yargılamanın hızlandırılması amacıyla video konferans yöntemine başvurulduğu anlaşılmıştır. Yargılamanın 20/4/2017 tarihli ilk celsesine SEGBİS aracılığı ile katılan başvurucu, müdafiinin de hazır bulunmasıyla savunma yapmıştır. Duruşma tutanağına göre başvurucunun SEGBİS aracılığı ile duruşmaya katılmak istemediği veya duruşmada bizzat hazır bulunmak istediği yönünde herhangi bir beyanda bulunmadığı anlaşılmaktadır. Mahkemece başvurucunun bir sonraki duruşmada hazır edilmesinin İnfaz Kurumundan istenilmesine karar verilerek duruşma 3/7/2017 tarihine ertelenmiştir. 3/7/2017 tarihli duruşmaya da SEGBİS aracılığıyla katılan başvurucu, SEGBİS aracılığı ile duruşmaya katılmak istemediği veya duruşmada bizzat hazır bulunmak istediği yönünde herhangi bir beyanda bulunmaksızın dosyadaki delillere karşı savunma yaparak tahliye talebinde bulunmuştur. Duruşma tutanağına göre Mahkeme, başvurucunun bir sonraki celsede hazır edilmesinin İnfaz Kurumundan istenilmesine karar vererek duruşmayı 21/9/2017 tarihine ertelemiştir. Başvurucu 18/9/2017 tarihinde Mahkemeye gönderdiği dilekçesinde duruşmalara fiziki olarak katılmak istediğini beyan etmiş olmasına rağmen duruşmalara katılımının SEGBİS aracılığı ile yapılmasının adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini, ayrıca duruşmalarda yaptığı savunmaların ve taleplerinin tümünün SEGBİS çözüm tutanaklarında yer almadığını ileri sürmüştür. Duruşma tutanağına göre yargılamanın 21/9/2017 tarihli celsesinde SEGBİS bağlantısı kurulamadığından başvurucu duruşmada hazır bulundurulmamıştır. Duruşmada savcılık tarafından esas hakkında mütalaa sunulmuştur. Başvurucu müdafii esas hakkındaki mütalaaya karşı savunma yapmak üzere süre talebinde bulunmuş, Mahkemece talep kabul edilerek duruşmanın 26/10/2017 tarihine ertelenmesine karar verilmiştir. Başvurucu, Mahkemeye gönderdiği 5/10/2017 tarihli dilekçesinde -diğer itiraz ve taleplerinin yanı sıra- İnfaz Kurumu idaresine 21/9/2017 tarihinde duruşmasının bulunduğunu hatırlatmış olmasına rağmen kendisine herhangi bir gerekçe gösterilmeden duruşma tarihinde SEGBİS odasına çağrılmadığını ve bu nedenle duruşmaya katılamadığını ileri sürmüştür. Başvurucu, yargılamanın 26/10/2017 tarihli son celsesine de SEGBİS aracılığı ile katılmıştır. Son celsede başvurucunun daha önce dava dosyasına gönderdiği dilekçelerde ileri sürdüğü tahkikatın genişletilmesine ve ByLock deliline ilişkin talepleri reddedilerek hüküm açıklanmıştır. Mahkemenin 26/10/2017 tarihli kararı ile başvurucunun atılı suçtan 6 yıl 3 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına hükmedilmiştir. Başvurucunun istinaf talebi, Adana Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesinin 29/12/2017 tarihli kararı ile esastan reddedilmiştir. Başvurucu 22/1/2018 tarihli temyiz dilekçesinde -diğerlerinin yanı sıra- duruşmalara SEGBİS aracılığı ile katılmak istemediğini belirtmiş olmasına rağmen talebinin Mahkemece dikkate alınmadığını, müdafii ile duruşmada aynı anda bulunma ve savunma yapma imkânından faydalanamadığını, yüz yüze yargılama ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur. Başvurucu temyiz dilekçesinde ayrıca, tutuklu bulunduğu İnfaz Kurumu ile yargılamanın görüldüğü Mahkemenin aynı ilde bulunmalarına rağmen yargılama devam ederken hiçbir gerekçe gösterilmeden başka bir ildeki infaz kurumuna nakledilmesi suretiyle duruşmalara bizzat katılma hakkının elinden alındığını belirtmiştir. Yargıtay  Ceza Dairesinin 2/7/2018 kararı ile hüküm düzeltilerek onanmıştır. Başvurucu müddetnamenin tebliğ edildiği 16/10/2018 tarihinde nihai karardan haberdar olduğunu beyan ederek 6/11/2018 tarihinde başvuruda bulunmuştur.   İlgili hukuk kaynakları için bkz. Şehrivan Çoban [GK], B. No: 2017/22672, 6/2/