Haklar: Ayrımcılık yasağı

Başvuru, cezaevinde bulunan başvurucunun bel fıtığı rahatsızlığı nedeniyle kullandığı minderin cezaevi idaresi tarafından alıkonulmasının ve buna karşı yaptığı başvuruların reddedilmesinin eşitlik ilkesi ile adil yargılanma, işkence ve kötü muameleye tabi tutulmama hakkını ihlal ettiğine ilişkindir.  Başvuru 14/10/2013 tarihinde Kırıkkale Cumhuriyet Başsavcılığı vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm ÜçüncüKomisyonunca 24/4/2014 tarihinde, başvurucunun adli yardım talebinin kabul edilmesine karar verilmiştir. İkinci Bölüm ÜçüncüKomisyonunca 24/4/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından 8/9/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü tanınan ek süre içerisinde 6/11/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş 12/11/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanlarını 26/11/2014 tarihinde ibraz etmiştir.  A. Olaylar  Başvuru dilekçesi ve ekleri ile başvuruya konu dosya içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir:  1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanununun  maddesi gereğince hâlihazırda Ankara 1 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan başvurucu, daha önce bulunduğu Kırıkkale F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda iken yapılan aramada, rahatsızlığı için kullandığı minderin idare tarafından alınması ve bu minderin kendisine iadesine ilişkin başvurularının sonuçsuz kalması sebebiyle 2/8/2013 tarihli dilekçe ile Kırıkkale İnfaz Hâkimliğine şikâyette bulunmuştur.  Başvurucunun, İnfaz Hâkimliğine hitaben yazdığı 2/8/2013 tarihli dilekçesi özetle şu şekildedir:"...Ağır derecede (her biri birkaç yerden) bel ve boyun (disk) fıtığı hastasıyım. Yıllardır çektiğim bu rahatsızlığımla ilgili idarede 2-3 klasörü dolduracak düzeydeki sağlık dosyamda çok sayıda sağlık belgelerim ve raporlarım mevcuttur. En son Kırıkkale Yüksek İhtisas Hastanesinde olduğum kontrolde uzmanlarca hastanede yatışla tedavi olmam gerektiğini belirten rapor üzerine Ankara Numune Hastanesine sevkim yapıldı. Ancak rahatsızlığım nedeni yol-risk sarsıntısının yol açtığı ek ağrıları göze alamadığım için bu sevkime dahi gidemedim. (kendim gitmedim) İdarede kayıtlı tüm bu hususlar bilinmesine rağmen her işlemde yapıldığı gibi (salt siyasi-etnik kimliğim ve idari suçları şikâyet konusu ettiğim için) eziyet ve işkence çektirmek uğraştırmak-rahatsız etmek amacıyla 29 Mayıs 2013 günü yapılan oda değişikliğinde tüm eşyalarım darmadağın edilerek aralarında rahatsızlığım nedeniyle yıllardır kullandığım sandalye minderim de olduğu birçok eşyama (hiçbir kayıt tutmadan alıkonuldu. Başvurularıma rağmen bu eşya akıbeti ve kayıtlarını alamamam bir yana (yine ayrıca yazılı ve sözlü taleplerime rağmen) söz konusu sandalye minderim tarafıma verilmiyor. Bir parça bataniye ile desteklenmiş bu minderim ne bütün olarak ne de kantinden satın almış olduğum kısmıyla verilmediği için iki aydır sınırlı verilen giysilerimi minder yerine kullanmaya çalışmama rağmen rahatsızlığım artmış durumdadır. Bu nedenle sağlığımla oynayan eziyet ve işkence çektirerek uğraştıran mevcut idare ve sorumlulurdan şikayetçiyim. Gerekli soruşturmanın açılması, mağduriyetlerimin giderilmesi, söz konusu sandalye minderimin (eşyaların akıbeti ve kayıtlarıyla birlikte) tarafıma verilmesi için gereğini arz ederim...."  Başvurucu bu arada 12/8/2013 tarihinde Cezaevi Müdürlüğüne hitaben bir dilekçe yazmıştır. Dilekçe şu şekildedir:"Cezaevi Müdürlüğüne K.Kale-Emanet eşyaEmanette bulunan-Sandalye minderim-Kuş kafesi (aksesuarlarıyla birlikte)min tarafıma verilmesi için gereğini arz ederim. 2013A-15M.Reşit Arslan" Daha sonra aynı dilekçenin üzerine başvurucu kendi el yazısıyla sandalye minderini 14/8/2013 tarihinde, kuş kafesini 15/8/2013 tarihinde geri aldığını belirterek imzalamıştır. Başvurucunun aynı konuya ilişkin talebi, İnfaz Hâkimliğinin 21/8/2013 tarihli ve E.2013/514, K.2013/554 sayılı kararı ile reddedilmiştir. Red gerekçesi şu şekildedir:"Hükümlü Mehmet Reşit ARSLAN 02/08/2013 tarihli dilekçesinde, cezaevi idaresi tarafından yapılan uygulamalardan şikâyetçi olduğunu belirtmiştir. Cezaevi idaresince yapılan ve hükümlü tarafından haksız olduğu savunulan uygulamaların düzeltilmesi için öncelikle cezaevi idaresine başvurulması gerektiğinden hükümlünün şikâyetinin REDDİNE (karar verilmiştir.)" Başvurucu, İnfaz Hâkimliğinin kararına süresi içerisinde Kırıkkale Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde itiraz etmiştir. Başvurucunun Kırıkkale Ağır Ceza Mahkemesine yazdığı 2/9/2013 tarihli dilekçesi şu şekildedir:"... Tutulduğum cezaevinde sorunlara duyarlı, başvurulara cevap veren bir idare olsaydı, zaten size başvurmama gerek kalmazdı. 2 Ağustos 2013 tarihli başvuru dilekçemi okumuş olsaydınız belirtilen sorunlarla ilgili yazılı ve sözlü başvurularıma idareden 66 (altmış altı) gün boyunca cevap alamayıp sabrettikten sonra başvurmuş olduğumu görürdünüz. Ki, şu an (bugün itibarıyla) bu süre 3 (üç ) ayı geçmiş oluyor. Tekrar başvurularla üç ayı daha geçirmemi istiyorsunuz? Yasalara uygun olan bu mu? Kaldı ki burda ilgilenmeyen sorunlar, sadece 2 Ağustos 2013 tarihli dilekçede aktardıklarımla da sınırlı değil. Örneğin yine yazılı ve sözlü defalarca başvurmama ve hatta iki kez de bizzat müdür ... Bey'le de (ki görüşmelerde Başmemurlarda vardı) görüşmeme rağmen 2,5 (iki buçuk ayı) aşkındır, kapı yapımı esnasında kesilen anans hattı ile takılması gereken Tu. rafı ile banyo köşeliği yapılmıyor cevap dahi alamıyorum. Vermiş olduğunuz kararla bu sorumsuzluğu daha da cesaretlendirdiğiniz çok açık değil mi?Üç aydır çektirilen bu acı ve eziyetlerle birlikte tüm mağduriyetlerimi giderecek ve yerinde incelemeyle sorumların cezalandırılması yoluna gidecek adli ve idari soruşturma yapılması kararına gitmeniz için gereğini arz ederim."  Kırıkkale Ağır Ceza Mahkemesinin 9/9/2013 tarihli ve 2013/944 Değişik İş sayılı kararı ile başvurucunun talebi İnfaz Hâkimliği kararına atıf yapılarak reddedilmiştir.  Karar, başvurucuya 23/9/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 14/10/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk 16/5/2001 tarihli ve4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun  maddesi şöyledir:"İnfaz Hâkimliklerinin görevleri şunlardır :  Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.  Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tabi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.  Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun, tüzük veya yönetmelik hükümleri ile genelgelere aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.  Ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporları inceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.  Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır." 4675 sayılı Kanun'un  maddesi şöyledir:"Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri ile genelgelere aykırı olduğu gerekçesiyle bu işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz Hâkimliğine başvurulabilir.şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz Hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. İnfaz Hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz Hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanuni temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir. şikâyet yoluna başvurulması, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz Hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir."