Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, benzer konudaki uyuşmazlıklara ilişkin olarak Yargıtay dairesince ve bölge adliye mahkemesince farklı kararlar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 27/8/2018 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, 22/11/2014 tarihinde Q.P.P. Turizm ve Limited Şirketi (Şirket) ile devre tatil sözleşmesi yapmış ve toplam 440 TL karşılığında iki tatil paketi satın almıştır. Başvurucu ayrıca satış işlemi için ürün hazırlama bedeli adı altında 60 TL ücret ödemiştir. Başvurucu, Şirket tarafından tatil paketi kazandığı belirtilerek görüşmeye çağrıldığını, psikolojik baskı ve sair etkenler sonucu satış işleminin gerçekleştirildiğini ve sözleşme yapmak zorunda bırakıldığını ileri sürerek sözleşmeden cayma hakkını kullandığını belirtip devre tatil sözleşmesinin iptali ve ödediği (440 TL ve 60 TL) 500 TL'nin iadesi istemiyle 23/1/2015 tarihinde dava açmıştır. Kayseri  Tüketici Mahkemesi (Mahkeme) 12/5/2015 tarihli kararla davanın kabulüne, sözleşmenin iptali ile Şirkete ödenen 500 TL'nin yasal faiziyle birlikte başvurucuya ödenmesine karar vermiştir. Karar gerekçesi şöyledir:"...taraflar arasında sanal ortamda (internet) tatil hizmeti için 'web sitesi mesafeli satış sözleşmesi' düzenlendiği, davacının tatil hizmetinden yararlanmaya başlamadan önce cayma hakkını kullandığı anlaşılmıştır. Cayma hakkı kullanma süresi hizmetin verildiği tarihte başladığından ve davacı hizmetten yararlanmadan önce cayma hakkını kullandığından süresinde yapılan cayma hakkının usulüne uygun olduğu anlaşılmış, davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur." Şirketin temyiz talebi üzerine Yargıtay  Hukuk Dairesi (Daire) 25/1/2018 tarihli kararla mahkeme kararını bozmuştur. Karar gerekçesinde; başvurucu tarafından internet üzerinden satın alma için onaylanan sözleşmede cayma hakkının sözleşme tarihinden itibaren on dört gün içinde yapılabileceğinin belirtildiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un  maddesinin dördüncü fıkrası ve 27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin (Yönetmelik)  maddesinin ikinci fıkrası gereğince, ilgili bildirim sözleşme tarihinde başvurucuya yapıldığından başvurucunun cayma hakkını sözleşme tarihinden itibaren kullanabileceği hâlde bu hakkını yasal sürede kullanmamış olduğu sonucuna varıldığı belirtilmiştir. Bozma kararı üzerine başvurucu, dava dilekçesindeki iddiaları aynen ileri sürdüğünü belirtmiş (bkz. § 9); Mahkeme 10/4/2018 tarihli kararla bozma kararına uymuş ve aynı gerekçeyle (bkz. § 11) davanın reddine karar vermiştir.  Başvurucu, dava dilekçesinde ileri sürdüğü iddialara ek olarak anılan sözleşmenin piramit sözleşme niteliğinde olduğunu ve sözleşme hükümlerinin geçersiz olduğunu iddia etmiştir. Başvurucunun temyiz talebi Daire tarafından 10/7/2018 tarihinde reddedilmiştir. Karar başvurucuya 23/7/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 27/8/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Anayasa Mahkemesine benzer konuda yapılan (B. No: 2019/24124; B.No: 2019/13541) başvurulara ilişkin mahkeme kararlarında; şirketin internet sitesinde piramit satış yapıldığından bahisle Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürlüğünün 25/8/2016 tarihli ve 18320424 sayılı işlemi ile erişimin engellenmesi kararı alındığı, alınan bu karara karşı açılan iptal davasında Ankara  İdare Mahkemesinin 14/3/2018 tarihli ve 2016/3553 E., 2018/393 K. sayılı kararıyla şirketin söz konusu internet sitesi üzerinden yaptığı satışların piramit satış olarak nitelendirilemeyeceği gerekçesiyle iptal kararı verildiği ifade edilmiştir. İstinaf talebi üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesinin  İdari Dava Dairesinin 29/11/2018 tarihli ve E.2018/1231, K.2018/1331 sayılı kararı ile talebin reddedildiğine yer verilmiştir.  23/2/1995 tarihli ve 4077 sayılı mülga Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un "Kapıdan satışlar" kenar başlıklı  maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "Kapıdan satışlar; işyeri, fuar, panayır gibi satış mekanları dışında, önceden mutabakat olmaksızın yapılan değeri 000 Türk Lirasını aşan, tecrübe ve muayene koşullu satışlardır." 6502 sayılı Kanunu’nun "Mesafeli sözleşmeler" kenar başlıklı  maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir: "Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir." 6502 sayılı Kanunu’nun "Piramit satış sistemleri" kenar başlıklı  maddesi şöyledir: "(1) Piramit satış; katılımcılarına bir miktar para veya malvarlığı ortaya koymak karşılığında, sisteme aynı şartlar altında başka katılımcılar bulma koşuluyla bir para veya malvarlığı kazancı olanağı ümidi veren ve malvarlığı kazancının elde edilmesini tamamen veya kısmen diğer katılımcıların da koşullara uygun davranmasına bağlı kılan, gerçekçi olmayan veya gerçekleşmesi çok güç olan kazanç beklentisi sistemidir. (2) Piramit satış sisteminin kurulması, yayılması veya tavsiye edilmesi yasaktır. (3) Bakanlık, piramit satış sistemleri ile ilgili gerekli incelemeleri yapmaya ve varsa elektronik sistemin ülkemizde durdurulması dâhil ilgili kamu kurum veya kuruluşlarıyla iş birliği içinde gerekli önlemleri almaya yetkilidir." 29188 sayılı Yönetmeliğin "Cayma hakkı" kenar başlıklı  maddesinin birinci ve ikinci fıkraları şöyledir: "Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir.Cayma hakkı süresi, hizmet ifasına ilişkin sözleşmelerde sözleşmenin kurulduğu gün; mal teslimine ilişkin sözleşmelerde ise tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün başlar. Ancak tüketici, sözleşmenin kurulmasından malın teslimine kadar olan süre içinde de cayma hakkını kullanabilir." Yönetmelik'in "Cayma hakkının istisnaları" kenar başlıklı  maddesinin (g) bendi şöyledir: "Belirli bir tarihte veya dönemde yapılması gereken, konaklama, eşya taşıma, araba kiralama, yiyecek-içecek tedariki ve eğlence veya dinlenme amacıyla yapılan boş zamanın değerlendirilmesine ilişkin sözleşmeler."