Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, haftalık çalışma saatlerinin 40 saati aşmayacak şekilde düzenlenmesi talebinin reddine yönelik işlemin iptali istemiyle açılan davada yerleşik içtihada aykırı karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvurular 13/12/2018 tarihinde yapılmıştır. Başvurular, başvuru formları ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 2018/37206 numaralı bireysel başvuru dosyasının konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2018/37007 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2018/37007 numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine ve diğer başvuru dosyasının kapatılmasına karar verilmiştir. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.   Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucular 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname (399 sayılı KHK) kapsamında ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü (TCDD/İdare) bünyesinde sözleşmeli personel -hareket memuru- olarak görev yapmaktadır. Başvurucular, norm kadroda sıkıntı olmamasına rağmen haftalık 40 saat olan çalışma saatlerinin aşıldığını ve fazla mesai yapmak istemediklerini belirterek haftalık çalışma saatlerinin 40 saati aşmayacak şekilde düzenlenmesi talebiyle TCDD'ye başvuruda bulunmuştur. Bu başvurular, personelin fazla mesai yapmasına gerek bırakılmamasına yönelik kadro çalışmalarının devam ettiği gerekçesiyle reddedilmiştir. Başvurucular haftalık çalışma saatlerinin 40 saati aşmayacak şekilde düzenlenmesine ilişkin istemlerinin reddine yönelik işlemlere karşı Aksaray İdare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davası açmıştır. Mahkeme, verdiği kararlarla dava konusu işlemlerin iptaline hükmetmiştir. İptal gerekçelerinde özetle 399 sayılı KHK'da sözleşmeli personelin haftalık çalışma süresinin 40 saat olduğuna, buna karşın zorunlu ve istisnai hâllerde normal çalışma saatleri dışında veya tatil günlerinde fazla çalışma yaptırılabileceğinin öngörüldüğüne değinilmiştir. Bu kapsamda fazla çalışmanın olağan bir çalışma usulü olmayıp istisnai bir usul olduğu ve bu istisnai çalışma usulünün personel açığını kapatmak amacıyla İdare tarafından sürekli uygulanarak olağan bir usul hâline getirilebilmesine hukuken imkân bulunmadığı vurgulanmıştır. Davaya konu olayda ise sürekli fazla çalıştırılarak başvurucular açısından fazla çalışmanın olağan bir çalışma usulü hâline getirildiği, buna göre ancak zorunlu ve istisnai hâllerde fazladan çalıştırılabilmesi mümkün olan başvurucuların sürekli hâle getirilmiş olan fazla çalıştırma uygulamasına son verilmesi istemiyle yaptığı başvuruların reddine ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı belirtilmiştir. Diğer taraftan 399 sayılı KHK uyarınca davalı İdarenin Yönetim Kurulunun ancak tatil ve çalışma günlerini, günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerdeki çalışma şekillerini tespit edebilmesinin mümkün olduğu, fazla çalışma konusunda herhangi bir yetkisinin bulunmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca Danıştay Beşinci Dairesinin 14/5/2015 tarihli ve E.2014/3069, K.2015/5205 sayılı kararının da aynı yönde olduğu belirtilmiştir. Davalı İdarenin istinaf başvurusu üzerine Konya Bölge İdare Mahkemesi  İdari Dava Dairesinin (Bölge İdare Mahkemesi) 10/10/2018 tarihli ve benzer gerekçeli kararlarıyla istinaf taleplerinin kabulüne, mahkeme kararlarının kaldırılmasına ve davaların reddine kesin olarak karar verilmiştir. İstinaf mercii kararlarının gerekçesinde, idarelerin üstlenmiş olduğu kamu görevini yerine getirirken haftalık çalışma süresi 40 saati geçmeyecek şekilde gerekli personel sayısını istihdam etmek yükümlülüğünde bulunduğu ve idarelerce istihdam edilen personele fazla mesai yaptırılmasının olağan bir yöntem olmayıp istisnai bir yöntem olduğu ancak 399 sayılı KHK'nın  maddesine göre fazla çalışmanın zorunlu ve istisnai hâllere münhasır olmak üzere yaptırılabileceğinin düzenlendiği ifade edilmiştir. Uyuşmazlıkta ise başvurucuların geleceğe matuf olmak üzere kendilerine haftalık 40 saati aşacak şekilde fazla çalışma yaptırılmamasına ilişkin olarak İdarece gerekli düzenlemelerin yapılması talebinde bulundukları ancak kamu hizmetinin zorunlu kıldığı durumlar olabileceği gözönünde bulundurulduğunda ileriye yönelik olarak İdareyi bağlayacak şekilde personele fazla çalışma yaptırılmayacağının taahhüt edilmesi sonucunu doğuran bir idari düzenleme yapılmasının mevzuat hükümleri ve personel durumu ile kamu hizmetlerinin devamlılığı ilkesi kapsamında mümkün olmadığı vurgulanmıştır. Aksi durumun kabulünün ani ve zorunlu durumlarda ortaya çıkacak acil personel ihtiyacının karşılanamamasına ve demir yolu ulaşımında ciddi aksamalara sebebiyet verebileceği belirtilmiş, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Nihai karar olan Bölge İdare Mahkemesi ilamlarına ilişkin olarak Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) evrak işlem kütüğü üzerinde yapılan incelemede, yargılama sürecinde vekil olarak görev yapan ve bireysel başvuruda da vekil olarak başvurucuları temsil eden avukat Raşit Yılmaz tarafından ilgili kararların 12/11/2018 günü saat 54’te ve yine 12/11/2018 günü saat 59'da açılarak okunduğu tespit edilmiştir. Nihai kararlar 19/11/2018 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucular 13/12/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.