Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, yakalama ve gözaltı tedbirlerinin hukuki olmaması, buna bağlı olarak açılan tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; hukuka aykırı olarak verilen arama kararı nedeniyle de özel hayata saygı hakkı ile konut dokunulmazlığı hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 6/5/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, ek süre talep etmiş ancak bu süre içinde görüş bildirmemiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Silahlı terör örgütüne üye olma ve örgüte bilerek yardım etme suçlarından Hakkâri Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen bir soruşturmada Cumhuriyet Savcılığı tarafından gecikmesinde sakınca bulunan hâl kapsamında verilen yazılı emir uyarınca terör örgütü mensuplarının yakalanabilmesi ve suç delillerinin ele geçirilmesi amacıyla 5/9/2015 tarihinde başvurucunun evinde arama yapılmıştır. Savcılık emrinde, başvurucu ile birlikte bir kısım şüphelinin PKK terör örgütü mensuplarını evlerinde barındırarak örgüt mensuplarına destek sağladıkları yönünde istihbarat bilgilerinin bulunduğu belirtilmiştir. Ayrıca şüphelininterör örgütü mensuplarını evinde barındırdığına ve onlara yardım ettiğine dair bir ihbarın bulunduğu ifade edilmiştir. Başvurucu, evinde yapılan arama sonrasında 5/9/2015 günü saat 15'te hakkında yakalama ve gözaltı tutanağı düzenlenerek Hakkâri Emniyet Müdürlüğüne götürülmüştür. Soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısı tarafından "yakalanan şahsın şüpheli olarak ifadesi alınarak salıverilmesi" yönünde 5/9/2015 tarihli yazılı talimat verilmiş olup aynı tarihte saat 15'te başvurucu hakkında düzenlenen yakınlarına haber verme tutanağı ile gözetim altına alındığının başvurucunun oğluna bildirildiği belirtilmiş ve saat 50'de Hakkâri Devlet Hastanesince adli muayene raporu düzenlenmiştir. Aynı gün saat 45'te başvurucunun şüpheli sıfatıyla ifadesi alınmıştır. Başvurucunun ifadesi şöyledir:"Ben29 yıldır Hakkari Belediyesinde eğitim müdürü olarak çalışmaktayım. Kim ya da kimler hakkımda böyle bir ihbar yaptı bilmiyorum. Hakkımdaki suçlamaları kabul etmiyorum. Kimseyle bir husumetim yoktur, belki beni çekemeyen bir kişi bu şekilde bir ihbar yapmış olabilir. Suçlamaları kabul etmiyorum." Başvurucu, saat 10'da Hakkâri Devlet Hastanesince adli muayene raporu tanziminin ardından salıverme tutanağı düzenlenerek serbest bırakılmıştır. Hakkâri Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma sonunda 3/11/2015 tarihinde başvurucu hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ve bu karar 25/11/2015 tarihinde kesinleşmiştir. Başvurucu, haksız yakalama ve gözaltı sebebiyle 25/1/2016 tarihinde Hakkâri  Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun  maddesine dayanarak tazminat davası açmıştır. Başvurucu, dava dilekçesinde özetle hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yürütülen soruşturmada haksız olarak yakalanıp gözaltına alınması nedeniyle maddi ve manevi zarar gördüğünü, soruşturma sonucunda hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, yakalanma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte 500 TL maddi ve 900 TL manevi olmak üzere toplam 400 TL tazminata karar verilmesini istemiştir.  Tazminat talebini inceleyen Mahkeme 3/5/2016 tarihli kararıyla "şartları oluşmayan maddi ve manevi tazminat davasının" reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:" ...26/2/2016 tarihinde verilen cevapta şüphelinin 5/9/2015 tarihinde dosyada mevcut kolluk güçlerince tanzim edilen şüpheli ve sanık hakları formunda yazılı 05/09/2015 tarih esas alınmakla şüphelinin gözaltına alındığına dair cevap verilmiş ise de şüpheli Mehmet Duran'ın gerçekte gözaltına alınmadığı, söz konusu kaydın tamamen ihmal sonucunda doldurulduğunun anlaşıldığı, nitekim Cumhuriyet Savcısı tarafından kolluğa verilen talimatta şüphelinin ifadesinin alınması sonrasında salıverilmesi yönünde talimat verildiği, şüphelinin gözaltına alınmaksızın emniyetteki ifadesinin akabinde salıverildiği, herhangi bir tutuklamanın olmadığının bildirildiği anlaşılmıştır....Hakkari Cumhuriyet Başsavcılığının 2015/2301 sayılı dosyasında davacı şüpheli Mehmet Duran'ın 05/09/2015 tarihinde hakkında yapılan bir ihbar üzerine Cumhuriyet Savcısının usulüne uygun bir şekilde vermiş olduğu arama kararı üzerine ikametinde bulunduğu ve hakkında yapılan ihbar doğrultusunda ifadesinin alınması amacıyla Hakkari İl Emniyet Müdürlüğüne götürüldüğü, daha sonra ifadesinin alınmasına müteakip emniyet müdürlüğünden salıverildiği, davacı hakkında herhangi bir gözaltı kararı verilmediği ve aynı gün salıverildiği, yapılan soruşturma neticesinde 3/11/2015 tarihve 2015/1196 karar sayılı kararı ile Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verildiği, davacının dava dosyasında gözaltına alınmadan sadece beyanı alınmak üzere emniyet müdürlüğüne götürüldüğü ve savunması alındıktan sonra serbest bırakıldığı, dosya kapsamında davacının gözaltı talimat kararının olmadığı ve nezarete de alınmadığı, bu nedenle de korunma tedbiri nedeniyle tazminat davası açılmasının koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla açılan davanın reddine... [karar verildi.]"  Bu karar 3/5/2016 tarihinde başvurucuya tefhim edilmiştir. Başvurucu 6/5/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Hasan Akboğa [GK], B. No: 2016/10380, 27/3/2019, §§ 19-