Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, mayın patlaması sonucu meydana gelen yaralanma olayı hakkında etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 22/12/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.   Başvuru formu ve eklerine, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen belgelere ve Dicle Cumhuriyet Başsavcılığından bir örneği elde edilen soruşturma evrakına göre ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu; başvuru formunda geçici köy korucusu olan akrabalarıyla birlikte Diyarbakır ili Dicle ilçesi Pekmezciler köyünden ilçe merkezine gitmek üzere 26/6/1995 tarihinde bindiği köy minibüsünün terör örgütü tarafından köy yoluna döşenen mayının patlaması sonucu yirmi metre savrulmasıyla ağır bir şekilde yaralandığını belirtmiştir. Başvurucu; aynı olayda minibüste bulunan diğer bazı yolcuların yaralandığını, minibüs şoförünün ise hayatını kaybettiğini ifade etmiştir.  Olayın meydana geldiği tarihte dokuz yaşında olan başvurucu (1986 doğumlu) 26/6/1995 ile 3/7/1995 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yatılı olarak tedavi görmüştür. Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından olay hakkında resen bir soruşturma başlatılmıştır. Başlatılan soruşturma kapsamında olay yeri incelemesi ile ölü muayene işlemi (olay yerinde yaşamını yitiren minibüs şoförü ile ilgili olarak) gerçekleştirilmiştir. Soruşturma kapsamında ayrıca olaydan hafif yaralı olarak kurtulan F.G. adlı bir yolcunun ifadesi alınmıştır. F.G. 26/6/1995 tarihli ifadesinde özetle içinde bulunduğu aracın meydana gelen büyük bir patlama sonucu yoldan çıkarak dere yatağına yuvarlandığını, aracın içinde altı yedi kişi olduklarını, kendisi hariç diğer yolcuların yaralandığını, yaralıların arkadan gelen diğer bir minibüsle hastaneye götürüldüğünü belirtmiştir. F.G. öğrendiği kadarıyla aracın teröristler tarafından yola döşenen bir mayına çarptığını, yola mayın döşeyen teröristlerden şikâyetçi olduğunu ifade etmiştir. Aynı olay ile ilgili olarak belli bir dönem Dicle Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından da bir soruşturma yürütülmüş ise de Dicle Cumhuriyet Başsavcılığı olayın terör örgütü PKK tarafından gerçekleştirildiğini, suçun soruşturulmasının Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının görev ve yetkisine girdiğini belirterek 28/11/1995 tarihinde görevsizlik kararı vermiştir. Soruşturma kapsamında 25/8/1995 tarihinde başvurucunun ifadesi alınmıştır. Başvurucu ifadesinde özetle söz konusu olay nedeniyle sol gözünden ve sol bacağından yaralandığını, olayın kim tarafından yapıldığını bilmediğini ancak daha sonra olayın mayın paylaması sonucu meydana geldiğini öğrendiğini belirtmiştir. Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı 7/12/1995 tarihinde "Olay Faillerinin Yakalanması" konulu bir müzekkere yazarak bu müzekkereyi Dicle Cumhuriyet Başsavcılığına, Dicle İlçe Jandarma Komutanlığına, Diyarbakır Emniyet Müdürlüğüne ve İl Jandarma Alay Komutanlığına göndermiştir. Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı, bu müzekkereyle anılan makamlardan olayın faillerinin araştırılmasını ve her üç ayda bir kendisine bilgi verilmesini istemiştir. Bunun üzerine kolluk görevlilerince düzenlenen, olayın fail ya da faillerinin tespit edilemediğine ilişkin tutanaklar Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı gönderilmiştir. Devlet güvenlik mahkemelerinin kapatılmasının ardından soruşturmaya Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı devam etmiştir. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı, olayın fail ya da faillerinin zamanaşımı süresi doluncaya kadar aranması amacıyla daimî arama kararı vermiştir. Daimî arama kararı uyarınca kolluk görevlilerince düzenlenen, olayın fail ya da faillerinin tespit edilemediğine ilişkin tutanaklar Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanun uyarınca 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun  maddesi gereği kurulan mahkemeler ile Cumhuriyet başsavcılıklarının görevlerine son verildiği gerekçesiyle 14/3/2014 tarihinde yetkisizlik kararı vermiş ve soruşturma evrakını Dicle Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir. Soruşturma evrakının Dicle Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesi üzerineolayın fail ya da faillerinin tespit edilemediğine ilişkin tutanaklar buraya gönderilmeye başlanmıştır. Dicle Cumhuriyet Başsavcılığı, dava zamanaşımı süresinin yirmi yıl olduğu ve bu sürenin 26/6/2015 tarihinde dolduğu gerekçesiyle 23/7/2015 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir.  Başvurucu; soruşturmanın eksik bir şekilde yürütüldüğünü, soruşturma sürecinde zamanaşımını kesen herhangi bir durum olup olmadığının yeterince araştırılmadığını belirterek yetkili sulh ceza hâkimliğinden kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılması talebinde bulunmuştur. Diyarbakır  Sulh Ceza Hâkimliği 15/9/2015 tarihli kararla başvurucunun itirazının reddine karar vermiştir. Bu karar 23/11/2015 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ edilmiştir. Başvurucu 22/12/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Adle Azizoğlu ve Sadat Azizoğlu, B. No: 2014/15732, 24/1/2018, §§ 32-