Haklar: Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı

Başvurucular, 10/6/1983 tarih ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun  maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Genel seçimlerde ülke genelinde, ara seçimlerde seçim yapılan çevrelerin tümünde, geçerli oyların % 10'unu geçmeyen partiler milletvekili çıkaramazlar." hükmünün anayasal haklarını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.  Başvuru, 12/6/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 30/6/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. 2014/8842 numaralı başvurunun konusu olay ve olgular Adalet Bakanlığına (Bakanlık) bildirilmiş, Bakanlık başvuruya ilişkin görüşlerini 10/10/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Başvurucu Büyük Birlik Partisi temsilcisi, Adalet Bakanlığının görüşlerine karşı cevaplarını 1/12/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. 2014/11862 ve 2014/16747 sayılı bireysel başvuru dosyalarının konu yönünden hukuki irtibatı nedeniyle 2014/8842 sayılı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2014/8842 sayılı bireysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir. İkinci Bölümün 20/11/2014 tarihinde yaptığı toplantıda, başvuruların niteliği itibarıyla Genel Kurul tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün  maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca Genel Kurula sevkine karar verilmiştir.  A. Olaylar Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 2839 sayılı Kanun, 13/6/1983 tarih ve 18076 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Başvurucu partiler, 12/6/2011 tarihinde yapılan  Dönem Milletvekili Genel Seçimine katılan ve ulusal seçim barajının altında oy alan partilerdir. Yüksek Seçim Kurulunun (YSK), 12/6/2011 tarihinde yapılan  Dönem Milletvekili Genel Seçiminde, Büyük Birlik Partisinin % 0,75 oranında, Saadet Partisinin % 1,27 oranında ve diğer başvurucu parti olan Demokratik Sol Partinin (DSP) de % 0,25 oranında oy aldığına ilişkin 1070 sayılı kararı, 23/6/2011 tarih ve 27973 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Başvurucu partiler, 2011 yılı milletvekili genel seçimlerinde milletvekili çıkaramamışlardır. Başvuruculardan DSP, YSK’ya bir başvuruda bulunarak, ulusal ülke barajı uygulamasına son verilmesini talep etmiştir.  Bu talep, YSK’nın 25/9/2014 tarih ve 4025 sayılı kararıyla istemin yasal düzenlemeyi gerektirdiği ve Kurulca yapılacak bir işlemin bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Ret gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: “…AİHM kararı üzerinde konu incelendiğinde; uygulanacak seçim sisteminin seçiminde her devlete geniş bir takdir yetkisi verildiği,  Maddedeki düzenlemenin yalnızca "halkın kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlar içinde", "makul aralıklarla" ve "gizli oyla serbest" seçimler yapılmasını şart koştuğu, yasama organının seçiminde bütün oyların aynı ağırlığa sahip olmadığı ve bütün adayların zafere ulaşma şansının eşit olmasının gerekmediği gibi değerlendirmeler dikkate alındığında, 1 No.lu Protokol'ün  maddesindeki düzenlemenin, "halkın kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlar içinde", "makul aralıklarla" ve "gizli oyla serbest" seçimler yapılmasını şart koştuğu, belli bir sistem oluşturma yükümlülüğü getirmediğinin kabulü gerekmektedir. Buna rağmen, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın  Maddesi çerçevesinde konu değerlendirildiğinde, 2839 sayılı Kanun'un  Maddesindeki %10’luk barajın Devletin takdir hakkı kapsamındaki bir düzenleme olması nedeniyle yasal düzenlemeyi gerektirdiği ve Kurulumuzca yapılacak bir işlem bulunmadığından istemin reddine karar vermek gerekmiştir.” Başvurucu partiler, 2015 yılında yapılacak milletvekili genel seçimlerinde söz konusu seçim barajının "potansiyel mağduru" olacaklarından bahisle bireysel başvuruda bulunmuşlardır.B. İlgili Hukuk 2839 sayılı Kanun'un  maddesinin birinci fıkrası şöyledir:“Genel seçimlerde ülke genelinde, ara seçimlerde seçim yapılan çevrelerin tümünde, geçerli oyların % 10'unu geçmeyen partiler milletvekili çıkaramazlar…” 2839 sayılı Kanun'un geçici  maddesi şöyledir:“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak ilk milletvekili seçiminde siyasi partilerin seçime katılabilmeleri için büyük kongrelerini yapmış olmaları şartı aranmaz. Ancak, Yüksek Seçim Kurulunca tespit ve ilan edilecek seçim döneminin başlangıç tarihine kadar illerin en az yarısında teşkilat kurmuş olmaları gerekir.”