Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının garanti ve uyumluluk belgesine güvenilerek alınan aracın mülkiyetinin, gümrük kaçağı olduğu gerekçesiyle mahkeme kararıyla kamuya geçirilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiası hakkındadır.  Başvuru, 1/2/2013 tarihinde İzmir  Sulh Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvuruda, Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.  Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından 10/4/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve başvuru belgelerinin bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmesine karar verilmiştir.  Bakanlığın 16/6/2014 tarihli görüş yazısı başvurucuya tebliğ edilmiş olup başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  A. Olaylar  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, 25/8/2005 tarihinde 000,00 Avro karşılığında Mercedes Benz E200 Kompressor marka otomobili (otomobil) T.T.Otomotiv Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Şirket) unvanlı firmadan satın almıştır. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı (Savcılık), 22/6/2011 tarihli ve K.2011/4354 sayılı "İdari Yaptırım Kararı" ile başvurucunun otomobilinin 26/5/2004 tarihinde üretildiği, ithalatı gerçekleştirilmeden önce yurt dışında garantisinin başladığı, 2005 yılı Temmuz ayı içerisinde 912 km'de teknik servis hizmeti aldığı hâlde 0 (sıfır) km olduğu beyan edilerek ithalatının yapıldığı gerekçesiyle ithalatı gerçekleştiren Şirketin ortağı (N.Ç.) ile imza yetkilisi ortağı (A.K.) ve aracın ithal edildiği tarihte vekâlet karşılığı Şirketin işlerini yürüten (T.Ç.) adlı kişilerin, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun  maddesinin (11) numaralı fıkrası uyarınca kabahate konu otomobilin gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası ile cezalandırılmaları yönünde karar vermiştir.  Savcılık tarafından ayrıca otomobil hakkında, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun  ve 5607 sayılı Kanun’un  maddeleri gereğince "Mülkiyetin kamuya geçirilmesi" kararı verilmesi talep edilmiştir.  Savcılığın bu talebini inceleyen İzmir  Sulh Ceza Mahkemesi (Mahkeme), 22/10/2012 tarihli ve 2011/606 Değişik İş sayılı kararıyla dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda özetle, dava konusu otomobilin 10/8/2005 tarihli ve IM059403 sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile yeni olarak beyan edildiği ancak Türkiye yetkili distribütörü ile yapılan yazışmalar neticesinde aracın 2004 yılı Mayıs ayında üretildiği, ithalatı gerçekleştirilmeden önce yurt dışında garantisinin başladığı, 2005 yılı Temmuz ayı içerisinde 912 km'de teknik servis hizmeti aldığı, 2005/9 sayılı Eski Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Olarak İthal Edilecek Maddelere İlişkin Tebliğ'de (Tebliğ), 10 yaşına kadar ithal edilecek mallara ilişkin listede 00 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu’nda yer alan davaya konu otomobil cinsi eşyanın yer almadığı, 31/12/1995 tarihli ve 22510 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan İthalat Rejimi Kararı’nın  maddesi uyarınca eski kullanılmış yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık (zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithalinin izne tabi olduğu, bu nedenle davaya konu ithalat işleminin Dış Ticaret Müsteşarlığından izin alınmak kaydı ile yapılması gerektiği hâlde izin alınmadan ithal işlemi gerçekleştirildiği için eylemin 5607 sayılı Kanun'un  maddesinin (11) numaralı fıkrası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, anılan Kanun'un  maddesinde de " maddenin  ve  fıkralarında tanımlanan kabahatlerin konusunu oluşturan eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir." hükmü uyarınca otomobilin mülkiyetinin kamuya geçirilmesi gerektiği şeklinde görüş verildiğine değindikten sonra bilirkişi raporu doğrultusunda, davaya konu ithalat işleminin Dış Ticaret Müsteşarlığından izin alınmak kaydı ile yapılması lüzumlu iken bu izin alınmadan gerçekleştirilmesi nedeniyle 5607 sayılı Kanun’un  maddesi ve 5326 sayılı Kanun’un  maddesi gereğince söz konusu otomobilin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar vermiştir.  Bu karara başvurucu tarafından yapılan itiraz, İzmir  Asliye Ceza Mahkemesinin 21/12/2012 tarihli ve 2012/704 Değişik İş numaralı kararı ile reddedilmiştir.  Karar başvurucuya 3/1/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 1/2/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk 5607 sayılı Kanun'un 25/2/2011 tarihli değişiklikten önceki  maddesinin (10) ve (11) numaralı fıkraları şöyledir:“(10) Genel düzenleyici idarî işlemlerle ithali yasaklanan eşyayı ithal eden kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin dört katı idarî para cezası verilir. Eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idarî para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına yirmibin Türk Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına dörtyüz Türk Lirası olarak hesaplanır. (11) İthali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tâbi olan eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla ithal eden kişiye, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idarî para cezası verilir. Eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idarî para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına beşbin Türk Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına yüz Türk Lirası olarak hesaplanır”. 5607 sayılı Kanun’un, 28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılı Gümrük Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un  maddesi ile mülga  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: “(1) 3 üncü maddenin onuncu ve onbirinci fıkralarında tanımlanan kabahatlerin konusunu oluşturan eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Bu Kanunun arama ve elkoyma ile müsadereye ilişkin hükümleri, bu kabahatlerin işlenmesinde kullanılan veya kullanılmak üzere hazırlanan eşya ve taşıma araçları ile ilgili olarak da uygulanır”. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: “(1) Kabahatin konusunu oluşturan veya işlenmesi suretiyle elde edilen eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine, ancak kanunda açık hüküm bulunan hallerde karar verilebilir”. 2005/9 sayılı Eski Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Olarak İthal Edilecek Maddelere İlişkin Tebliğ 13/10/1984 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:“Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:a) Araç sahipleri, Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; bunların hurda durumuna gelmesi hâlinde ise bir ay içinde tescilin silinmesi için ilgili trafik tescil kuruluşuna veya Emniyet Genel Müdürlüğünün belirleyeceği kamu kurum veya kuruluşları ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine başvurmak,… zorundadırlar.b) Araçların giriş işlemlerini yapan gümrük idareleri bu durumu 15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler.c) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.d ) Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, satış ve devri yapılacak araçtan dolayı motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi, gecikme zammı, vergi cezası ve trafik idari para cezası borcu bulunmadığının tespit edilmesi ve taşıt üzerinde satış ve/veya devri kısıtlayıcı herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmaması halinde, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi veya trafik tescil kayıtları esas alınarak noterler tarafından yapılır.Noterler tarafından yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.Satış ve devir işlemi, siciline işlenmek üzere üç işgünü içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirilir. Bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işlemi gerçekleşmiş sayılır. Satış ve devir tarihi itibariyle, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca eski malikin vergi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin vergi mükellefiyeti başlar.Yapılan satış ve devir işlemi üzerine noterler tarafından yeni malik adına bir ay süreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge düzenlenir.…Satış ve devir işlemlerinin bildiriminden itibaren bir aylık süre içerisinde ilgili trafik tescil kuruluşu veya Emniyet Genel Müdürlüğünün uygun gördüğü kamu kurum veya kuruluşları tarafından yeni malik adına tescil belgesi düzenlenerek elden veya posta aracılığıyla teslim edilir. Tescil belgesinin bir ay içerisinde teslim edilememesi halinde yeni malike sorumluluk yüklenemez.…”