Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, kamu makamları tarafından önceden bilindiği iddia edilen canlı bomba saldırısının önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınmaması ve önleme araması kararına rağmen olayın meydana geldiği yerde önleme araması yaptırmadığı için görevini ihmal ettiği derece mahkemesi kararlarıyla sabit olan kamu görevlisi hakkında adli para cezasına hükmedilmesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 6/3/2018 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.  Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuşlardır.    Başvuru formu ve eklerine, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen belgelere ve Abdullah Akhamur ve diğerleri (2) (B. No: 2016/9605, 9/6/2020, §§ 8-21) kararına göre ilgili olaylar özetle şöyledir: Bir terör örgütünün gençlik yapılanmasının üyeleri olduğu iddia edilen bazı kişiler Suriye Arap Cumhuriyeti (Suriye) sınırları içinde bulunan bir şehri yeniden inşa edecekleri savıyla 19/7/2015 tarihinden itibaren bulundukları şehirlerden Şanlıurfa'nın Suruç ilçesine doğru hareket etmiştir.  Suruç İlçe Jandarma Komutanlığının Suruç Kaymakamlığına gönderdiği 19/7/2015 tarihli bir yazıda, bahsi geçen kişilerin Suruç Cumhuriyet Meydanı'nda yapılacak basın açıklaması sonrasında Suriye sınırına doğru gösteri yürüyüşü yapacaklarına ilişkin ihbar alındığı belirtilmiştir. Sözü edilen kişiler, basın açıklaması yapmak amacıyla 20/7/2015 günü saat 00 sıralarında Suruç Belediyesine ait Amara Kültür Merkezinin (Kültür Merkezi) bahçesinde toplanmıştır.  Basın açıklaması yapılırken üzerindeki patlayıcı maddeleri patlatan bir kişi kendi ölümü dışında pek çok kişinin ölümüne, birçok kişinin de yaralanmasına neden olmuştur.A. Olayın Failleri Hakkında Yürütülen Ceza Soruşturması Süreci Olay hakkında Suruç Cumhuriyet Başsavcılığı (Cumhuriyet Başsavcılığı) derhâl soruşturma başlatmıştır.  Birkaç soruşturma işlemi sonrasında Cumhuriyet Başsavcılığı, soruşturmaya konu fiillerin ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlardan olduğu gerekçesiyle fezleke düzenleyip soruşturma evrakını 22/7/2015 tarihinde Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir. 24/1/2017 tarihinde Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı; bombalı saldırıyı gerçekleştiren Ş.A.A.nın olay esnasında öldüğü, bu kişiye talimat veren Y. ve H.İ.nin de üzerilerine yerleştirdikleri patlayıcı maddeleri patlatmak suretiyle güvenlik güçlerine karşı gerçekleştirdikleri saldırılar sonucu farklı tarihlerde öldükleri; N., H.T., H.Ş., F.T., S.T., E.İ., A.Ö.A., A.B. ve H.A.nin ise faillerle ve/veya olayla bağlantılarının bulunduğuna dair delil elde edilemediği gerekçeleriyle anılan kişiler hakkında ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir.  Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı 25/1/2017 tarihinde saldırının DEAŞ terör örgütünün emir ve talimatları doğrultusunda Ş.A.A. tarafından gerçekleştirildiği, Ş.A.A.ya talimatın bizzat Y. ve H.İ. tarafından verildiği, bu şüphelilere ise talimatı örgütün haklarında yakalama kararı olan yönetici kadrosundaki B. ve İ.B.nin verdiği, olayın şüphelileri ile birlikte DEAŞ adına birtakım eylemlere karışan ve olay hakkında detaylı bilgiye sahip olan Y.Ş.nin de olaya dahlinin olduğuna dair şüphelerin bulunduğu iddiasıyla Y.Ş., B. ve İ.B. hakkında bir iddianame düzenlemiştir. Olay nedeniyle otuz dört kişinin öldüğü, yetmiş kişinin ise yaralandığı belirtilen iddianamede; şüphelilerin anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçunu bir kez, silahlı terör örgütü kurma veya yönetme suçunu bir kez, tasarlayarak ve yangın, su baskını, tahrip, batırma, bombalama ya da nükleer, biyolojik, kimyasal silah kullanarak öldürme suçunu otuz dört kez, teşebbüs aşamasında kalmış tasarlayarak ve yangın, su baskını, tahrip, batırma, bombalama ya da nükleer, biyolojik, kimyasal silah kullanarak öldürmeye teşebbüs etme suçunu yetmiş kez ve tehlikeli maddeleri izinsiz olarak bulundurma veya el değiştirme suçunu bir kez işledikleri iddia edilmiştir.  İddianame, Şanlıurfa  Ağır Ceza Mahkemesince 7/2/2017 tarihinde kabul edilmiştir.  Yargılama, Şanlıurfa  Ağır Ceza Mahkemesince açık olarak yürütülmekte olup henüz sonuçlandırılmamıştır.B. Suruç Kaymakamı ve Suruç İlçe Emniyet Müdürü Hakkında Yürütülen Ön İncelemeyle İlgili Süreç  İçişleri Bakanlığı, olay tarihinde Kültür Merkezi önünde ve çevresinde yeterli güvenlik tedbiri alınmadığı iddiası yönünden Suruç Kaymakamı A.Ç. ve Suruç İlçe Emniyet Müdürü Y. hakkında ön inceleme yapmak üzere iki mülkiye müfettişi ile iki polis müfettişi görevlendirmiştir. Ön İncelemede Toplanan Bilgi ve Belgeler Anılan müfettişler, yaptıkları ön incelemede başka işlemler yanında alınan güvenlik önlemleri konusunda Suruç Kaymakamlığından, Suruç İlçe Emniyet Müdürlüğünden ve Suruç İlçe Jandarma Komutanlığından bilgi talep etmiştir. Bahsi geçen Kurumların verdikleri bilgiler ile gönderdikleri belgelere göre; i. Suruç'a farklı illerden gelecek gruplar 20/7/2015 tarihinde Kültür Merkezinde toplanacak, gerekli izinlerin alınması hâlinde Suriye'ye geçecek ve orada 24/7/2015 tarihine kadar çeşitli etkinlikler yapacaktır. Gruplar Suruç ilçesinde basın açıklaması da dâhil herhangi bir etkinlik yapmayacaktır. ii. 16/7/2015 tarihinde yapılan asayiş toplantısında Suruç'a gelecek gruplarla ilgili gerekli emniyet tedbirlerinin alınması kararlaştırılmış ve Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğü ile Şanlıurfa İl Jandarma Komutanlığından takviye kuvvet istenmiştir.iii. Olaydan bir gün önce saat 30 sıralarında iki siyasi partinin ilçe temsilcileri ile toplantı yapılmıştır. Bu toplantı sırasında bahsi geçen siyasiler özetle Suruç'a gelecek grubun Suriye'ye geçmek istediğini, gelecek gruptaki kişilerin olay çıkarmasına izin vermeyeceklerini, grubun Çaykara köyünde bir basın açıklaması yapacağını ve ilçe girişinde yapılacak kontrol dışında güvenlik tedbiri istemediklerini söylemiştir. Yetkililer ise gelecek grupta yer alan kişilerin tamamının Suriye'ye geçişine izin veremeyeceklerini ancak her ilden bir kişinin Suriye'ye geçişine izin verilebileceğini ifade etmiştir. iv. 19/7/2015 tarihinde saat 30'dan itibaren ilçe girişinde şüpheli kişilerin üstleri ile araçlarının aranmasına başlanmıştır. 20/7/2015 tarihinde de Suruç'a gelen gruplardaki kişilerin üstleri ve araçları aranmıştır. Nitekim sözü edilen gruplara dâhil olan iki kişi, haklarında yakalama kararı bulunduğu gerekçesiyle adli makamlara sevk edilmiştir. Uygulama noktasına ilişkin kamera görüntülerini içeren CD'ler müfettişlere sunulmuştur. v. Olay günü Kültür Merkezi önünde, Suruç'a gelen grupları takip edip gelişmelerden haber vermesi için bir güvenlik ekibi görevlendirilmiştir. Ayrıca Kültür Merkezine 500 m mesafede bulunan asayiş binasının önünde ve yine Kültür Merkezine yaklaşık 700 m mesafedeki Suruç İlçe Emniyet Müdürlüğü önünde herhangi bir olayın vuku bulması durumunda sevk edilmeye hazır kuvvetler bulundurulmuştur. vi. Suruç'a gelen gruplarda yer alan bazı kişiler olay sonrasında güvenlik güçlerine taşlar ve şişelerle saldırmıştır. vii. Saldırıya dair genel veya özel hiçbir ihbar ve istihbarat bilgisi olay öncesinde güvenlik güçlerinin elinde bulunmamaktadır.viii. Kültür Merkezi Onbirnisan Caddesi üzerindedir, etrafı 120 cm yüksekliğinde duvarlarla çevrilidir ve tek giriş kapısına sahiptir. Burası kamuya açık değildir ve yalnızca Suruç Belediyesince yapılan etkinlikler için kullanılmaktadır. Bu bakımdan talep olmadan Kültür Merkezinin girişinde ve içinde kolluğun arama yapması mümkün değildir. Nitekim anılan yerde yapılan hiçbir etkinlikte arama yapılmamıştır. Kültür Merkezinin güvenliğinin zabıta veya özel güvenlik görevlilerince sağlanması gerekir. Bir sabit MOBESE kamerası Kültür Merkezinin girişini göstermektedir. Ön inceleme dosyasında yer alan ve Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğünce bazı iç birimler ile ilçe emniyet müdürlüklerine gönderilen 13/6/2015 tarihli yazıda, Adıyaman Emniyet Müdürlüğünün 10/6/2015 tarihli yazısına göre Ş.A.A. ve kardeşi Y.E.A. hakkında babaları Z.A.A.nın 22/5/2015 tarihinde kayıp başvurusu yaptığı ve çatışma bölgelerinde faaliyet gösteren radikal gruplarla terör örgütü kamplarına katılmak için yasa dışı yollardan yurt dışına çıkabilecekleri değerlendirildiğinden Ş.A.A. ve Y.E.A.nın arama kayıtlarına “terör nitelikli kayıp şahıs” olarak kaydedildiği belirtilerek bahsi geçen kişilere rastlanması durumunda Terörle Mücadele Şube Müdürlüğüne bilgi verilmesi istenmiştir. Suruç İlçe Emniyet Müdürlüğünün Suruç'un Suriye sınırında olması nedeniyle oluşabilecek güvenlik riskini gerekçe göstererek önleme kararı talep etmesi üzerine Suruç Sulh Ceza Hâkimliği 7/7/2015 tarihinde, aralarında Onbirnisan Caddesi'nin de bulunduğu pek çok cadde ve sokakta 8/7/2015-8/8/2015 tarihleri arasında 24 saat esasına göre kişilerin üstlerinde ve araçlarında önleme araması yapılmasına karar vermiştir. Önleme aramasına ilişkin talep yazısında olası bir terör saldırısına ilişkin herhangi bir istihbarat bilgisinden söz edilmemiştir. Şanlıurfa Valisi tarafından imzalanan ve Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğünce Suruç İlçe Emniyet Müdürlüğüne gönderilen “Takviye Kuvvet” konulu 17/7/2015 tarihli yazıda bir terör örgütünün yapısı içinde faaliyet gösteren grupların 19/7/2015 tarihinde Suruç'a giderek buradan sınır ihlali yapmak suretiyle Suriye'ye geçmeye çalışacakları yönünde istihbarat bilgisi olduğu ve sınır ihlaline izin verilmeyeceği belirtilerek Suruç'ta yaşanması muhtemel olayların önlenip müessif bir olayın yaşanmaması için alınan bazı emniyet tedbirleri açıklanmıştır. Anılan yazıda başka hususlar yanında; - İki petrol istasyonu önünde uygulama noktaları oluşturularak ilçeye giren kişilerin ve araçların kontrol edileceği,- Alınan emniyet tedbirlerinden Y.nin sorumlu olduğu,- Görev alan tüm personelin tam teçhizatlı olarak görev yapacağı ve meydana gelebilecek canlı bomba saldırıları vb. konulara karşı görev yerlerinde dikkatli, duyarlı ve müteyakkız olacağı, - Görevli personelin görev yaptığı yer ve çevresinde gerekli güvenlik arama ve kontrollerini (yanıcı, yakıcı, patlayıcı, kesici, delici materyaller ile yasa dışı döviz, afiş vb.) yaparak tutanak tanzim edeceği ve şüpheli bir durumla karşılaşmaları durumunda çevre emniyetini alarak uzman ekip talebinde bulunmaları gerektiği belirtilmiştir.  Yukarıda bahsi geçen “Takviye Kuvvet” konulu yazıya uygun olarak Y. emniyet tedbirlerinin alınması noktasında görevlendirmeler yapmıştır. Ön İncelemenin Sonucu ve Müteakip İşlemler  Ön incelemeyi yürüten müfettişlerce hazırlanan 12/10/2015 tarihli ön inceleme raporunda Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğünün “Takviye Kuvvet” konulu yazısına ve Suruç Sulh Ceza Hâkimliğince verilen önleme kararına işaret edilerek Kültür Merkezi önünde ve çevresinde toplanan gruba yönelik olarak dışarıdan gelmesi muhtemel saldırılara karşı her türlü patlayıcı madde veya eşyanın tespiti amacıyla kişilerin üstlerinde ve eşyalarında önleme araması yaptırılmadığı, böylece yeterli güvenlik tedbirlerinin alınmadığı gerekçesiyle A.Ç. ve Y. hakkında soruşturma izni verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Şanlıurfa Valisi 20/11/2015 tarihli karar ile ön inceleme raporundaki tespit ve değerlendirmelere istinaden Y. hakkında soruşturma izni vermiş, A.Ç. hakkında ise soruşturma izni vermemiştir. Vali'ye göre A.Ç. her türlü güvenlik tedbirinin alınması için asayiş toplantısında gerekli talimatları vermiştir.  Anılan karar, ekleriyle birlikte 18/2/2016 tarihinde Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.  A.Y. yönünden işlemden kaldırma kararı veren Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı, yer yönünden görevli olmadığı gerekçesiyle verdiği yetkisizlik kararına istinaden Y. hakkındaki soruşturma evrakını Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir.  Cumhuriyet Başsavcılığı anılan soruşturma dosyasını, Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığının yetkisizlik kararı vererek gönderdiği Y. hakkındaki bir başka soruşturma dosyası ile birleştirmiştir. Sözü edilen soruşturmaya ilişkin bilgiler aşağıda yer almaktadır (bkz. §§ 38-49).  Cumhurbaşkanı, Bazı Siyasiler ve Bir Kısım Kamu Görevlisi Hakkında Yapılan Suç Duyurusuyla İlgili Süreç  Ceren Çoban, Yağmur Şeker Özer ve Yasin Can dışında kalan başvurucuların da aralarında bulunduğu bazı kişiler, vekilleri aracılığıyla Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına verdikleri 15/12/2015 tarihli dilekçelerinde; yaşanan olaydan Cumhurbaşkanı'nın, Başbakan'ın, İçişleri Bakanı'nın, Millî Savunma Bakanı'nın, Genel Kurmay Başkanı'nın, Emniyet Genel Müdürü'nün, Şanlıurfa Valisi'nin, Suruç Kaymakamı'nın, Suruç İlçe Emniyet Müdürü'nün, Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğünde görevli Çevik Kuvvet Şube Müdürü ile Olay Yeri İnceleme ve Kimlik Tespit Şube Müdürü'nün, Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) Müsteşarı'nın, suç işlemiş MİT ve emniyet görevlilerinin de sorumlu olduğunu ileri sürmüştür. Bahsi geçen dilekçeyi verenlere göre insanlığa karşı suç işleyen söz konusu kişiler; kasten öldürmenin ihmalî davranışla işlenmesi, kasten yaralamanın ihmalî davranışla işlenmesi, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, kamu hizmetlerinden yararlanma hakkının engellenmesi, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme ve suçluyu kayırma suçları nedeniyle yargı önüne çıkarılmalıdır. Anılan dilekçede başka hususlar yanında;i. Güvenlik güçlerinin 19/7/2015-24/7/2015 tarihleri arasında yapılacak etkinliklerin içeriğinden haberdar olmasına rağmen Kültür Merkezinin içinde ve çevresinde gerekli güvenlik önlemlerini almadığı oysa etkinlikler için Suruç'a gelen ve ilçe girişinde durdurulan kişilerin üstleri ile eşyalarının arandığı, ayrıca söz konusu kişilerin kimliklerinin sorgulandığı, ii. DEAŞ bağlantısı bilinen ve polis tarafından kayıp şahıs olarak aranan Ş.A.A.nın Kültür Merkezine girmesini güvenlik güçlerinin önleyemediği, iii. MİT'in canlı bombalar konusunda istihbarata sahip olduğu, buna rağmen canlı bombalarla ilgili istihbaratın saldırının önlenmesini sağlayacak şekilde değerlendirilmediği ve güvenlik güçleri arasında istihbarat paylaşımı yapılmadığı,iv. Ulusal düzeyde yayımlanan bir gazetenin genel ağ adresinde yer alan bir habere göre güvenlik güçlerinin saldırıdan önce Ankara Tren Garı önündeki saldırının faillerinden Y.E.A.nın iletişimlerini dinlediği, Suruç'ta ve 10/10/2015 Cumartesi günü Ankara Tren Garı önünde meydana gelen saldırıları gerçekleştiren canlı bombalar hakkında daha önce terör örgütü üyeliği nedeniyle haklarında soruşturma başlatılmasına rağmen söz konusu kişilerin serbest bırakıldığı oysa güvenlik güçlerinin canlı bombalar tarafından saldırılar yapılacağından haberdar olduğu (17/10/2015 tarihinde yayımlanan söz konusu haberde Ankara Tren Garı önündeki saldırıyı gerçekleştirdiği iddia edilen Y.E.A.nın Suruç'taki saldırıdan iki ay kadar önce telefonda görüştüğü kardeşi Y.A.ya “...Belki seninle son görüşmem. ...Allah için sana vasiyetim, yani aileye sahip çık.”, “Vallahi burası kadar ... bir yer yok. Burası kadar güzel bir yer yok a daha iki tane kardeşi gömdük tez hemen gömdük, gittiler abilerine kavuştular yani daha bir saat olmadı kendim gömdüm yani kardeş Allah yolunda paramparça olmuşlardı.” dediği, Ankara Tren Garı önündeki saldırıyı gerçekleştirenlerden bir diğeri olduğu iddia edilen Ö.nin DEAŞ bağlantısı nedeniyle gözaltına alınıp daha sonra serbest bırakıldığı ve Y.A.nın Suruç'taki saldırıdan beş gün sonra 25/7/2015 tarihinde şüpheli olarak ifade verdiği hususları yer almıştır.),v. Ulusal düzeyde yayımlanan bir başka gazetenin genel ağ adresindeki bir habere göre Ankara Tren Garı önündeki saldırının faillerinden Y.E.A. hakkında 23/7/2015 tarihinde yakalama kararı çıkarılmasına rağmen yakalamaya yönelik herhangi bir işlem yapılmadığı, ayrıca saldırı yapılacağının üç gün öncesinden bilindiği (15/10/2015 tarihinde yayımlanan söz konusu haberde Y.E.A. ve Ö.nin dört aydır arandıkları, anılan kişilerin olay günü taksiyle Ankara Garı'na geldikleri, DEAŞ'ın Gaziantep'te bulunan uyuyan hücrelerinde -Suruç'taki saldırıyı gerçekleştirdiği iddia edilen Ş.A.A. gibi- saldırıya hazırlandıkları, Suruç'taki saldırıdan sonra emniyet istihbaratı tarafından hazırlanan on altı kişilik canlı bomba listesinde Y.E.A. ve Ö.nin isim ve resimlerinin de bulunduğu, söz konusu listenin bütün illerin güvenlik birimlerine gönderildiği, mitinge yönelik saldırı yapılabileceğine dair istihbaratın Ankara Tren Garı önündeki saldırıdan üç gün önce geldiği, bu istihbarata istinaden Ankara'nın birçok noktasında yapılan operasyonlara rağmen saldırganların bulunamadığı ve saldırının önlenememesi nedeniyle bazı kamu görevlilerinin görevden alındıkları hususları ifade edilmiştir.),vi. Başbakan'ın beyanlarına ve basında yer alan haberlere göre canlı bombalara ait liste bilinmesine rağmen ele geçen bir kısım ses kaydına istinaden ifadeleri alınan bazı canlı bombaların serbest bırakıldığı, bu hususun devletin görev ve sorumluluklarını bilinçli olarak yerine getirmediğinin göstergesi olduğu (Suç duyurusunda bulunan başvurucuların dilekçelerinde belirttikleri genel ağ adresinde yer alan haberde DEAŞ hücresi lideri olduğu iddia edilen  ve iki arkadaşı hakkında 2014 yılında silahlı terör örgütü üyeliği suçundan kamu davası açıldığı, aynı soruşturma kapsamında aralarında Ş.A.A., Ö. ve Ö.nin ikiz kardeşi G.nin de bulunduğu on dokuz şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği hususları belirtilmiştir.), vii. DEAŞ mensupları hakkında soruşturma yapılmasında ve aranan örgüt mensuplarının yakalanmasında isteksiz davranılmasının Ankara Tren Garı önündeki saldırının gerçekleşmesini kolaylaştırdığı öne sürülmüştür.  Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, yetkisizlik kararı verip soruşturma evrakını Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir.  24/2/2016 tarihinde görevi kötüye kullanma suçu nedeniyle hakkında zaten yürütülmekte olan bir soruşturmanın bulunduğu (Bahsi geçen soruşturma paragraf 27'de belirtilen soruşturmadır.) gerekçesiyle Suruç İlçe Emniyet Müdürü Y. ile ilgili soruşturmayı mevcut soruşturmadan ayıran Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı, yer bakımından soruşturma görevinin Cumhuriyet Başsavcılığına ait olduğu gerekçesiyle 25/2/2016 tarihinde yetkisizlik kararı vermiştir. Y. hakkında Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturmaya ilişkin bilgiler aşağıda yer almaktadır. Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı iddiaların soruşturma yapılmasını gerektirir nitelikte olmadığı ve suçlama yöneltilen kişilerin kusurlu olarak değerlendirilecek eylemlerinin bulunmadığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir.  15/12/2015 tarihli dilekçelerinde dile getirdikleri iddiaları yineleyerek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz eden Ceren Çoban, Yağmur Şeker Özer ve Yasin Can dışında kalan başvurucular; -öz itibarıyla- Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığının şikâyet edilen kamu görevlileri ve onların idari amirleri yönünden resen soruşturma yapabileceğini, soruşturmada müşteki, tanık ve şüpheli ifadelerinin alınmadığını, şikâyet dilekçelerinin gerekli ölçüde delil barındırdığını öne sürmüştür. Yaptığı itiraz incelemesinde Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığıyla aynı sonuca ulaşan Şanlıurfa  Sulh Ceza Hâkimliği, terör eylemleri nedeniyle uğranılan zararların tazmini için idari yargıda dava açılabileceğine işaret ederek kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yapılan itirazı reddetmiştir.  Ceren Çoban, Yağmur Şeker Özer ve Yasin Can dışında kalan başvurucular, başka kişilerle birlikte kendilerinin ve/veya yakınlarının yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasıyla yukarıda bahsi geçen Abdullah Akhamur ve diğerleri (2) başvurusunu 18/5/2016 tarihinde yapmıştır.  Anılan başvuru hakkında verilen 9/6/2020 tarihli kabul edilemezlik kararının ilgili kısmı şöyledir: “...Başvurucular söz konusu şikâyetlerini desteklemek için somut herhangi bir kanıt ortaya koymadan ve şikâyet ettikleri kişilerin başvuruya konu saldırıyla bağlantılı herhangi bir eyleminden söz etmeden güvenlik güçlerinin DEAŞ üyelerine yönelik sistemli bir ihmalkârlık içinde olduğunu soyut bir biçimde ileri sürüp genel ağda yayımlanmış birkaç habere gönderme yapmıştır. Ne var ki bahis konusu haberlerde kamu makamlarının olay günü basın açıklamasına katılan kişilere saldırı yapılacağını önceden bildiklerine veya bilmeleri gerektiğine, buna rağmen söz konusu kişilerin Kültür Merkezi içinde ve çevresinde gerekli güvenlik önlemlerini almadıklarına ilişkin bir bilgi bulunmadığı gibi güvenlik güçlerince aranan ve başkalarının yaşamı için tehdit oluşturduğu bilinen veya bilinmesi gereken Ş.A.A.nın saldırı öncesinde nerede saklandığı kamu makamlarınca bilinmesine rağmen yakalanmadığına dair bir malumat da bulunmamaktadır... O hâlde başvurucuların Cumhuriyet Başsavcılığı önünde dile getirdikleri iddiaların koruma yükümlülüğü bağlamında savunulabilir nitelikte olduğu söylenemez. Suruç Sulh Ceza Hâkimliğinden önleme araması kararı alınmasına rağmen Kültür Merkezi önünde ve çevresinde toplanan gruba yönelik olarak dışardan gelmesi muhtemel saldırılara karşı her türlü patlayıcı madde veya eşyanın tespiti amacıyla kişilerin üstlerinde ve eşyalarında önleme araması yaptırmadığı iddiasıyla İlçe Emniyet Müdürü Y. hakkında Suruç Asliye Ceza Mahkemesinde açılan kamu davasında sanığın neticeten 500 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmesinin de bu sonuca bir etkisi yoktur. Zira başvuruya konu edilen soruşturma Y. hakkındaki soruşturmayı kapsamadığı -Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen kovuşturmasızlık kararında Y. hakkında Suruç Cumhuriyet Başsavcılığınca ayrı bir soruşturma yürütüldüğü açıkça belirtilmiştir- gibi başvurucuların Y. hakkında yürütülen soruşturmayla ilgili herhangi bir şikâyetleri de bulunmamaktadır. Kaldı ki Y. hakkındaki yargılama başvurucuların ve/veya ölen yakınlarının yaşam hakkının korunmasıyla ilgili olmayıp ihmal suretiyle görevi kötüye kullanma suçundan Y.nin sorumlu tutulup tutulamayacağının belirlenmesine ilişkindir (İhmal suretiyle görevi kötüye kullanma suçunun yaşam hakkının korunmasıyla ilgili olmadığına ilişkin bkz. Öneryıldız/Türkiye [BD], B. No: 48939/99, 30/11/2004, § 116). Hiç şüphesiz devletin yaşam hakkı kapsamındaki pozitif yükümlülüklerinin usule ilişkin yönü uyarınca doğal olmayan her ölüm olayının tüm yönleriyle ortaya konulması, sorumlu kişilerin belirlenmesi ve gerektiğinde bu kişilerin cezalandırılmasına imkân tanıyan bağımsız bir soruşturma yürütmesi gerekir (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, § 54; Sadık Koçak ve diğerleri, B. No: 2013/841, 23/1/2014, § 94). Ancak bu mecrubiyet, ölüm olayına karıştığı iddia edilen herkes hakkında etkili bir ceza soruşturması yürütülmesini zorunlu kılmaz. Nitekim Anayasa Mahkemesi, ölüm olayının failleri ile birlikte hareket ettikleri iddia edilen kişiler hakkında kovuşturmasızlık kararı verilmesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasının incelendiği Beste Güler Aslan ve diğerleri (B. No: 2015/9669, 19/2/2019, § 95) başvurusunda ölüm olayı hakkında yürütülen ceza soruşturmasını bir bütün olarak ele alıp daha derin ve etkili bir soruşturma yürütülmesi konusunda haklı bir beklentiye girebilmeleri için başvurucuların iddiaları hakkında soruşturma makamlarına daha sağlam argüman veya emare sunmaları gerektiği sonucuna varmıştır. Başvurunun hâlihazırda [Şanlıurfa  Ağır Ceza Mahkemesince] yürütülmekte olan ceza soruşturmasıyla ilgili olmadığını ve başvuruda koruma yükümlülüğü bağlamında savunulabilir bir iddianın bulunmadığını dikkate alan Anayasa Mahkemesi, somut olayın koşullarında etkili soruşturma yükümlülüğünün doğmadığı sonucuna varmıştır....” Y. Hakkında Yürütülen Ceza Soruşturmasıyla İlgili Süreç  Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığının verdiği yetkisizlik kararları (bkz. §§ 27, 32) üzerine Y. hakkında soruşturma işlemlerine başlayan Cumhuriyet Başsavcılığı 4/4/2016 tarihinde istinabe yoluyla Y.nin ifadesini almıştır. Y.nin ifadesi şöyledir:“...16/07/2015 günü İstanbul ağırlıklı olmak üzere çeşitli illerden Kobaniye geçmek üzere bazı vatandaşların Suruç ilçesine geleceği istihbaratını aldıktan sonra gerekli tedbirlerimizi aldık, hatta personel sayımız yetersiz olduğu için Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğünden personel talebinde bulunduk ve bu talebimizde karşılandı. 19/07/2015 gününden itibaren ilçe giriş-çıkış ve genelinde gerekli tedbirlerimizi 24 saat esaslı olmak üzere aldık, ilçeye giren bütün araçların gerekli kontrollerini yaptık. Bunun öncesinde Suruç Sulh Ceza Hakimliğinden07/07/2015 tarihli önleme araması kararı almıştık, bu karar doğrultusunda gerekli kontrollerimizi yaptık, 20/07/2015 günü yaklaşık 150 kişilik bir grup peyderpey çeşitli araçlarla ilçemize geldi. Bu kişiler geldikçe gerekli aramaların henüz kendileri ilçeye girmeden ilçe girişinde yaptık. İlçeye gelen gruplar bir müddet ilçe içerisinde dolaştıktan sonra bu kişiler Suruç Belediyesine ait Amara Kültür Merkezi içerisine gittiler. Bu kişiler Kobaniye geçmek için Kaymakamlıktan ve Valilikten izin talebinde bulunacaklardı, hatta bu kişileri organize eden, yer temin eden HDP'nin İlçe Başkanı ile İlçe Kaymakamımız ile birlikte bizzat görüşerek bu kişilerin [tamamının] Kobaniye geçişine izin verilmeyeceğini, en fazla 10 kişilik bir grubun izin dahilinde geçme ihtimalinin bulunduğunu kendilerine söylemiştik. Bahsi geçen grubun Amara Kültür Merkezinde herhangi bir basın açıklaması yada gösteri yapacaklarına dair resmi olarak Suruç Kaymakamlığına herhangi bir müracaatları olmadı. Ayrıca buna dair herhangi bir istihbari bilgi almadık. Belediye ait olan Amara Kültür Merkezinde gelen grubun yaklaşık bir 150 kişi kadar toplandığı, alınan bilgiler dahilinde bu sayının 300 kişi olacağını ve diğer geri kalan grubun ise de ilçemize gelecekleri tarafımızca bilinmekteydi ve ayrıca Belediye ve HDP İlçe Başkanlığı ile yapılan görüşmelerde [Belediyeye] ait olan Kültür Merkezi içerisinde herhangi bir basın açıklaması etkinliği yapılmayacağı sadece burayı toplanma alanı olarak belirlediklerini ve herhangi bir şekilde Emniyet Birimlerinden arama talebinde bulunmadıklarını beyan [ettiler]. [B]una [rağmen] Emniyet Görevlileri olarak Amara Kültür Merkezinin önünde ve yanında iki sivil ekip tarafımdan görevlendirildi. Kültür Merkezine 100 Metre mesafede iki ayrı noktada takviye kuvvetlerimiz konuşlandırıldı. Kültür Merkezi civarında ve ana cadde üzerinde sivil ekiplerimiz şüpheli şahıslar üzerinde gerekli aramayı yapmışlardır. Patlamanın olduğu esnada Amara Kültür Merkezinin içerisinde bir grubun kimseye bilgi vermeden spontane bir şekilde basın açıklaması yaptığını olay esnasında Kültür Merkezinde bulunan sivil memurlar bana söylediler. Tam bu basın açıklamasının yapıldığı esnada da patlama meydana gelmiştir. İlçeye gelen gruplara yönelik saldırı gerçekleştirileceğine dair herhangi bir istihbari bilginin olmaması, bu organizasyonu gerçekleştiren kişilerden herhangi bir talep olmaması, basın açıklaması yapılacağına dair bir bilgi verilmemesi ve belediyeye ait olan özel mülk içerisinde önleme araması yapılamayacağı gerekçesiyle biz bu Kültür Merkezi içerisine giren kişileri bire bir arayarak içeriye sokma gibi bir eylemimiz olmadı. Benim yada o dönem ilçede görev yapan bir memurun herhangi bir ihmali yoktur.” Cumhuriyet Başsavcılığı, daha önce Suruç Sulh Ceza Hâkimliğinden önleme araması kararı alınmasına rağmen Kültür Merkezi önünde ve çevresinde toplanan gruba yönelik olarak dışarıdan gelmesi muhtemel saldırılara karşı her türlü patlayıcı madde veya eşyanın tespiti amacıyla kişilerin üstlerinde ve eşyalarında önleme araması yaptırmadığı, böylece yeterli güvenlik tedbirini almadığı gerekçesi ve görevi kötüye kullanma suçunu işlediği iddiasıyla Y. hakkında Suruç Asliye Ceza Mahkemesi (Ceza Mahkemesi) nezdinde kamu davası açmıştır. İddianamede aralarında Onbirnisan Caddesi'nin de bulunduğu pek çok cadde ve sokakta 8/7/2015-8/8/2015 tarihleri arası için 24 saat esasına göre önleme araması yapılmasına imkân veren Suruç Ceza Hâkimliği kararının bulunduğu, Vali tarafından imzalanan Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğünün “Takviye Kuvvet” konulu 17/7/2015 tarihli yazısına göre emniyet tedbirlerinin alınmasından Y.nin sorumlu olduğu ve anılan yazıda tüm personelin meydana gelebilecek canlı bomba saldırıları vb. konulara karşı görev yerlerinde dikkatli, duyarlı ve müteyakkız şekilde bulunacağına ilişkin talimat bulunduğu belirtilmiştir. Ceza Mahkemesi sanığın sorgusunun yapılması için Muğla  Asliye Ceza Mahkemesinden istinabe talep etmiştir.  Başvurucular Ali Sadet, Sunay Sadet, Özgen Sadet ve Özge Sadet Semiz, vekilleri aracılığıyla Ceza Mahkemesine gönderdikleri 30/6/2016 tarihli dilekçelerinde sanığın sorgusunun istinabe yoluyla yapılmamasını ve sanığın duruşmada hazır edilmesini istemiştir. Adı geçen başvuruculara göre sanığın sorgusunun istinabe yoluyla yapılması, sanığa soru sorma imkânlarını elinden alacak ve maddi gerçeğin ortaya çıkması mümkün olmayacaktır. Böylece olaydan sorumlu başka kişiler de tespit edilemeyecektir.  Muğla  Asliye Ceza Mahkemesi sanığın sorgusunun 14/7/2016 tarihinde yapılmasına karar vermiş ancak sanığın sözü edilen tarihte şehir dışında olacağına ilişkin dilekçesine istinaden sanığın sorgusunu 13/7/2016 tarihinde yapmıştır. Sanık sorgusunda daha önce verdiği ifadesini tekrar edip savunmalarını içerir bir dilekçe sunmuştur. Bahsi geçen dilekçede sanığın önceki beyanlarıyla uyumlu hususlar yanında Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğünün “Takviye Kuvvet” konulu yazısında belirtilen tedbirlerin güvenlik güçlerinin korunmasına ilişkin olduğu yoksa olay yerinde bulunan topluluğa yönelik canlı bomba saldırısı olacağına dair bir bilgi ve belgenin olmadığı savunulmuştur. Başvurucular Ali Sadet, Sunay Sadet, Özgen Sadet ve Özge Sadet Semiz, vekilleri aracığıyla Ceza Mahkemesine verdikleri 19/7/2016 tarihli dilekçelerinde sanığın sorgusunun yapılacağı 14/7/2016 tarihinde Muğla  Asliye Ceza Mahkemesine gittiklerini ancak kendilerine haber verilmeden sanığın sorgusunun duruşmadan bir gün önce yapıldığını öğrendiklerini belirterek sanığın sorgu için duruşmada hazır edilmesini ya da kendilerinin de hazır bulunacağı bir duruşmada sanığın sorgusunun yapılması için yeniden istinabe talep edilmesini istemiştir.  Başvurucuların davaya katılma talepleri Ceza Mahkemesince kabul edilmiştir.  Başvuruya konu olay nedeniyle yaralanan başvurucular Ceren Çoban ve Yasin Can ile O.K., Ceza Mahkemesince alınan ifadelerinde özetle Suruç'a başka illerden geldiklerini ve yolda herhangi bir kontrolle karşılaşmadıklarını beyan etmiştir. Ek olarak O.K., Kültür Merkezine girilirken arama yapılmadığını söylemiş; başvurucu Yasin Can ise Suruç ilçesinde arkadaşları ile gezerlerken kendilerini polis olarak tanıtan bazı kişilerin genel bilgi toplama (GBT) sorgusu yaptıklarını hatta bir polis memurunun kendilerine “Burada Daeş var. Neden Geldiniz?” dediğini ifade etmiştir. Ceza Mahkemesi bazı katılanlar vekillerinin talebine istinaden başvuruya konu olay nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma dosyasının bir örneğini istese de Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı, dosya içeriğini inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisine getirilen kısıtlamayı gerekçe göstererek soruşturma dosyasının örneğini göndermemiştir.  Yapılan yargılamada katılanlar ve/veya katılanlar vekillerince sanığa isnat edilen eylemin kasten öldürmenin ihmalî davranışla işlenmesi suçunu oluşturması nedeniyle görevsizlik kararı verilmesi gerektiğine, sanığın sorgu için duruşmada hazır edilmesine ya da katılanlar vekillerinin de hazır bulunacağı bir duruşmada sanığın sorgusunun yapılması için yeniden istinabe talep edilmesine, iki siyasi partinin ilçe temsilcileri ile Suruç Kaymakamının tanık olarak dinlenmesine ve başvuruya konu olay nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma dosyası ile Ankara Tren Garı önünde 10/10/2015 tarihinde meydana gelen canlı bomba saldırısına ilişkin dava dosyasının getirtilmesine ilişkin talepler dile getirilmiştir. Ceza Mahkemesi mevcut delil durumunu gerekçe göstererek görevsizlik kararı verilmesine ilişkin talepleri, sanığın sorgusunun yapılmış olması ve yeniden yapılacak sorgunun yargılamaya yenilik katmayacağı gerekçesiyle sanığın mahkemede hazır edilmesine ilişkin talepleri ve yargılamaya yenilik getirmeyeceği gerekçesiyle diğer talepleri reddetmiştir. Yaptığı yargılama sonunda sanığın neticeten 8 ay 10 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar veren Ceza Mahkemesi, sanığın kabul etmemesi nedeniyle hükmün açıklanmasını geri bırakmamış ve hapis cezasını sonuç olarak 500 TL adli para cezasına çevirmiştir. Karara göre hükmedilen adli para cezası eşit taksitler hâlinde 12 ayda ödenecektir. Anılan kararın gerekçesi şöyledir: “...... Canlı bomba olarak Suruç İlinde Meydana gelen patlamada kendisini patlatan [Ş.A.A.] isimli şahsın terör nitelikli kayıp şahıs olduğunun Suruç İlçe Emniyet Müdürlüğüne bildirildiği, sanığa Suruç İlçesinde meydana gelebilecek muhtemel olayların önlenmesi ve 'Görev alan tüm personel meydana gelebilecek canlı bomba saldırıları vb. konulara karşı görev yerlerinde dikkatli duyarlı ve müteyakkız bulunacaktır' şeklinde talimat, görev ve sorumluluk verildiği, İlçe Emniyet Müdürlüğünün talebi doğrultusunda aralarında canlı bomba saldırısının da meydana geldiği Onbirnisan Caddesinin de bulunduğu pek çok cadde ve sokakta 08/07/2015-08/08/2015 tarihleri arası için 24 saat esasına göre, milli güvenlik ve kamu düzeninin, başkalarının hak ve hürriyetlerinin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, taşınması veya bulundurulması yasak olan her türlü silah, patlayıcı madde veya eşyanın tespiti amacıyla, kişilerin-üstlerinde, aracında Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliğinin  maddesine göre önleme araması yapılmasına karar verildiği, arama kararının bulunduğu cadde üzerinde olan Amara Kültür Merkezinin tek girişinin olduğu, Kültür Merkezi çevresinin 1 metrenin üzerinde olan duvarlarla örülü olduğu, sanığın görev ve sorumluluğunda olmasına rağmen olay tarihinde patlamanın meydana geldiği Amara Kültür Merkezi önünde gerekli tedbirleri almayarak Kültür Merkezi içerisine giren şahısların kimlik kontrolü ve üst aramasını yaptırmayarak görevinin gereklerini yapmakta ihmal gösterdiği ve bu sebeple kişilerin mağduriyetine yol açtığı anlaşılmakla sanığın üzerine atılı suçu işlediği vicdani kanaati Mahkememizde hasıl olmuştur. Olayda meydana gelen zararın ağırlığı da nazara alınarak sanık hakkında hükmolunan cezada alt sınırdan uzaklaşılarak hüküm tesis edilmiştir. ...” Ceza Mahkemesince verilen karar aleyhine yapılan istinaf başvurusu, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesince (Ceza Dairesi) 4/1/2018 tarihinde esastan kesin olarak reddedilmiştir (Başvuruya ilişkin dilekçede istinaf isteminde bulunanların “Ali Sadet vd.” şeklinde ifade edilmesi, katılma talebine ilişkin bir dilekçede isimleri geçen bazı başvurucuların duruşmalarda yeniden katılma talebinde bulunup kendilerini farklı vekillerle temsil ettirmeleri, UYAP üzerinden yapılan incelemede dava dosyasında herhangi bir vekâletnameye rastlanmaması ve en önemlisi istinaf istemine ilişkin dilekçeyi kaleme alan vekil tarafından verilen ve yukarıda bahsi geçen 30/6/2016 ve 19/7/2016 tarihli dilekçelerde söz konusu vekilin başvurucular Ali Sadet, Sunay Sadet, Özgen Sadet ve Özge Sadet Semiz'i temsil ettiğinin belirtilmesi nedeniyle sözü edilen istinaf başvurusunun kimler adına yapıldığı saptanamamıştır. Öte yandan Ceza Dairesince verilen kararda istinaf isteminde bulunanlar Ali Sadet, Sunay Sadet, Özge Sadet, Özgen Sadet olarak belirtilmiştir.). İstinaf istemine ilişkin 16/1/2017 tarihli dilekçede kararın yeterli olmayıp kanuna ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek istinaf isteminin gerekçelerinin gerekçeli kararın tebliğ alınmasından sonra detaylı olarak sunulacağı açıklanmıştır. Gerekçeli kararın istinaf isteminde bulunanların vekillerine tebliğe çıkarıldığı anlaşılmakla birlikte istinaf isteminin gerekçelerine ilişkin dilekçe verilip verilmediği tespit edilememiştir.  Başvurucu Mehmet Şerif Akhamur 6/7/2020 tarihinde vefat etmiştir. A. Ulusal Hukuk 4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu'nun “Önleme araması” kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir: “Polis, tehlikenin veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla usûlüne göre verilmiş sulh ceza hâkiminin kararı veya bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mülkî âmirin vereceği yazılı emirle; kişilerin üstlerini, araçlarını, özel kâğıtlarını ve eşyasını arar; alınması gereken tedbirleri alır, suç delillerini koruma altına alarak 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre gerekli işlemleri yapar.Arama talep yazısında, arama için makul sebeplerin oluştuğunun gerekçeleriyle birlikte gösterilmesi gerekir.Arama kararında veya emrinde;a) Aramanın sebebi,b) Aramanın konusu ve kapsamı,c) Aramanın yapılacağı yer,ç) Aramanın yapılacağı zaman ve geçerli olacağı süre,belirtilir.Önleme araması aşağıdaki yerlerde yapılabilir:a) 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu kapsamına giren toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yapıldığı yerde veya yakın çevresinde....c) Halkın topluca bulunduğu veya toplanabileceği yerlerde....d) Umumî veya umuma açık yerlerde.e) Her türlü toplu taşıma araçlarında, seyreden taşıtlarda.Konutta, yerleşim yerinde ve kamuya açık olmayan işyerlerinde ve eklentilerinde önleme araması yapılamaz.Spor karşılaşması, miting, konser, festival, toplantı ve gösteri yürüyüşünün düzenlendiği veya aniden toplulukların oluştuğu hallerde gecikmesinde sakınca bulunan hal var sayılır....Önleme aramasının sonucu, arama kararı veya emri veren merci veya makama bir tutanakla bildirilir.” 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun “Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar” kenar başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir: “Kısa süreli hapis cezası, suçlunun kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre;a) Adlî para cezasına,...Çevrilebilir.” 5237 sayılı Kanun'un “Adli para cezası” kenar başlıklı  maddesi şöyledir:“(1) Adlî para cezası, beş günden az ve kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde yediyüzotuz günden fazla olmamak üzere belirlenen tam gün sayısının, bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ile çarpılması suretiyle hesaplanan meblağın hükümlü tarafından Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.(2) En az yirmi ve en fazla yüz Türk Lirası olan bir gün karşılığı adlî para cezasının miktarı, kişinin ekonomik ve diğer şahsi halleri göz önünde bulundurularak takdir edilir.(3) Kararda, adlî para cezasının belirlenmesinde esas alınan tam gün sayısı ile bir gün karşılığı olarak takdir edilen miktar ayrı ayrı gösterilir.(4) Hakim, ekonomik ve şahsi hallerini göz önünde bulundurarak, kişiye adlî para cezasını ödemesi için hükmün kesinleşme tarihinden itibaren bir yıldan fazla olmamak üzere mehil verebileceği gibi, bu cezanın belirli taksitler halinde ödenmesine de karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez ve taksit miktarı dörtten az olamaz. Kararda, taksitlerden birinin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan kısmın tamamının tahsil edileceği ve ödenmeyen adlî para cezasının hapse çevrileceği belirtilir.” 5237 sayılı Kanun'un “Görevi kötüye kullanma” kenar başlıklı  maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:“Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız bir menfaat sağlayan kamu görevlisi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” 1/6/2005 tarihli ve 25832 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin “Önleme araması kararı” kenar başlıklı  maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir: “Yönetmeliğin 8 inci maddesi, 9 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 25 inci maddesi hükümleri saklı kalmak üzere, önleme aramalarında işlemin yapılacağı kanunda belirtilen umumî ve umuma açık yerlerde makul sebeplerin oluştuğunu ve millî güvenlik ve kamu düzeninin, genel sağlık ve genel ahlâkın veya başkalarının hak ve hürriyetlerinin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, taşınması veya bulundurulması yasak olan her türlü silâh, patlayıcı madde veya eşyanın tespiti amacının ortaya çıktığını ve tehlikenin oluştuğunu gösteren belirlemeler, kolluk tarafından önceden tespit edilir ve aramanın yapılması önerilen yer ve zaman ile birlikte o yer mülkî âmirine, gerekçeleri ile birlikte yazılı olarak iletilir....”B. Uluslararası Hukuk Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme)  maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesi, devlete sadece kasten ve hukuka aykırı olarak öldürmekten kaçınma yükümlülüğü değil aynı zamanda kendi egemenlik alanı içinde bulunan kişilerin yaşamlarını korumak için uygun tedbirler alma yükümlülüğü de getirmektedir (B/Birleşik Krallık, B. No: 23413/94, 9/6/1998, § 36; Osman/Birleşik Krallık, B. No: 23452/94, 28/10/1998, § 115; Paul ve Audrey Edwards/Birleşik Krallık, B. No: 46477/99, 14/3/2002, § 71). Devletin bu konudaki yükümlülüğü, bir kimseye karşı suç işlenmesini caydırıcı etkili ceza kanunu hükümlerini yürürlüğe koymak ile bu hükümlerin ihlalini önlemek, suçu bastırmak ve cezalandırmak için adli bir mekanizma kurmak suretiyle yaşama hakkını koruma şeklindeki temel görevinin ötesine geçmektedir (Nachova ve diğerleri/Bulgaristan [BD], B. No: 43577/98 ve 43579/98, 6/7/2005, §160; Mariano ve diğerleri/İtalya, B. No: 28634/06, 15/12/2009, § 104). Bu bakımdan Sözleşme’nin  maddesi devlete, belirli bazı koşullarda yetkililere başka birinin suç niteliğindeki eylemleri nedeniyle yaşamı tehlike altında olan kişileri korumak için önleyici operasyonel tedbirler alma şeklinde pozitif bir yükümlülük de yükler (Mastromatteo/İtalya, B. No: 37703/97, 24/10/2002, § 67; Branko Tomašić ve diğerleri/Hırvatistan, B. No: 46598/06, 15/1/2009, § 50; Opuz/Türkiye, B. No: 33401/02, 9/6/2009, § 128).  Anılan yükümlülük, sadece ölümcül bir olayın potansiyel hedefi olarak önceden belirlenebilir bir veya daha fazla bireyin kişisel korunma gerekliliğine ilişkin durumlar açısından değil aynı zamanda topluma genel koruma sağlama yükümlülüğünü doğuran durumlar açısından da geçerli olabilir (Mastromatteo/İtalya, § 74). Bununla birlikte bahsi edilen durum, Sözleşme’nin  maddesinden her tür potansiyel şiddeti önleme şeklinde bir pozitif bir yükümlülük çıkarılabileceği anlamına gelmez. Esasen bu yükümlülük, modern toplumlarda güvenliği sağlamadaki güçlükler, insan davranışlarının önceden kestirilemezliği, operasyonel tercihlerin önceliklere ve kaynaklara göre yapılmak zorunda oluşu akılda tutularak yetkililere imkânsız veya orantısız bir külfet yüklemeyecek şekilde yorumlanmalıdır (Osman/Birleşik Krallık, § 116; Mariano ve diğerleri/İtalya, § 105). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) göre devletin koruma yükümlülüğünün ihlalinden sorumlu tutulabilmesi, ölüm neticesinin yetkili ulusal makamların bildikleri ya da bilmeleri gereken yaşama yönelik gerçek ve yakın bir riskin gerçekleşmesini önlemek için kendilerinden yetkileri dâhilinde makul olarak beklenebilecek her şeyi yapmamaları nedeniyle gerçekleştiğinin kanıtlanmasına bağlıdır (Osman/Birleşik Krallık, § 116; Mastromatteo/İtalya, § 74; Mariano ve diğerleri/İtalya, § 109).