Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, evlilik birliği devam ederken eşin evli olduğunu bilerek eşle ilişki yaşayan üçüncü kişiye karşı diğer eş tarafından açılan manevi tazminat davasının aynı konudaki lehe Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararına rağmen reddedilmesi nedeniyle mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 25/8/2017 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, eşi ile G.nin -eşinin evli olduğunu G.nin bilmesine rağmen- ilişki yaşadıklarını belirterek G.ye (davalı) karşı 13/9/2013 tarihinde manevi tazminat davası açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu, yaşanan olayları anlattıktan sonra davalının onurunu kırdığını ve kendisini küçük düşürdüğünü belirterek kişilik haklarına yapılan ağır saldırı sonucunda oluşan manevi zararın karşılanması gerektiğini iddia etmiştir.  İstanbul  Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 2/7/2014 tarihinde davayı kısmen kabul etmiş ve başvurucuya 000 TL manevi tazminatın faizi ile birlikte ödenmesine karar vermiştir. Kararda, davalının başvurucunun eşinin evli olduğunu bilerek onunla ilişki yaşadığı belirtilmiştir. Söz konusu ilişkinin başvurucunun hamilelik dönemine ve yeni doğum yaptığı döneme rast geldiği ifade edilmiştir. Davalının eyleminin başvurucuya karşı kişilik haklarına ağır saldırı teşkil edecek nitelikte haksız eylem olduğu ve bu eylem nedeniyle de başvurucunun manevi zarara uğradığı söylenmiştir.  Davalı 8/8/2014 tarihinde mahkeme kararını temyiz etmiştir. Dilekçesinde hakkında başlatılan icra takibi neticesinde mahkeme kararından haberdar olduğunu belirtmiştir. Mahkeme kararının kanuna aykırı olduğunu belirterek gerekçeli kararın tebliğinden itibaren temyiz sebeplerini vereceği ek dilekçe ile bildireceğini ifade etmiştir.  Başvurucu 16/9/2014 tarihinde temyiz dilekçesine cevap vermiş ve aynı zamanda mahkeme kararını temyiz etmiştir. Dilekçesinde temyiz dilekçesinin bir kez verilebileceğini belirterek davalı tarafından verilecek ek temyiz dilekçesinin dikkate alınmaması gerektiğini ve faiz işleme tarihinin yanlış belirlendiğini ifade etmiş, bununla birlikte hükmedilen manevi tazminat tutarının az olduğundan yakınmıştır. Bu sebeple mahkeme kararının belirttiği şekilde düzeltilerek onanmasını talep etmiştir. Bu arada başvurucu ile eşi, İstanbul Anadolu  Aile Mahkemesinin 22/1/2015 tarihli kararıyla boşanmıştır. Kararın boşanmaya yönelik kısmı Yargıtay  Hukuk Dairesinin 29/2/2016 tarihli kararıyla onanmıştır. Davalı 27/2/2015 tarihinde ek temyiz dilekçesini vermiştir. Dilekçesinde Mahkemenin eksik inceleme neticesinde karar verdiğini belirtmiştir. Zira yaşamış olduğu ilişkiden başvurucunun iki yıla yakın bir süredir haberdar olduğunu ve bu durumun başvurucunun ilişkiye rıza gösterdiğini açıkça ortaya koyduğunu ifade etmiştir. Öte yandan başvurucu ile eşi arasında açılan boşanma davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini ileri sürmüştür. Yargıtay  Hukuk Dairesi (Daire) 22/12/2015 tarihinde mahkeme kararını bozmuştur. Kararda, evlenmeyle eşler arasında kurulan aile birliğinin taraflara yüklediği ödevlerin ihlali veya yerine getirilmemesi durumunda bu yükümlülüğü yerine getirmeyen eş 22/11/2011 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'ndaki sonuçların boşanma sebebi ve boşanmanın olması durumunda bu olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğradığında eşin manevi tazminat talep edebileceği şeklinde olduğu belirtilmiştir. 4721 sayılı Kanun'daki düzenlemenin dava dışı eşin evlenme ile kurulan aile birliğinin tarafı olması sıfatından kaynaklandığı zira dava dışı eş kendi iradesi ile bu birliğin tarafı olmayı kabul ederek Kanun'un kendisine tanıdığı hak ve yükümlülükler altına girdiği ifade edilmiştir. Davalının doğrudan başvurucunun bedensel veya ruhsal bütünlüğüne yönelik hukuka aykırı bir fiilde bulunduğundan söz edilemeyeceği zira Kanun'da yükümlülüğünü ihlal eden eşin eylemini birlikte gerçekleştirdiği kişiler yönünden herhangi bir düzenleme bulunmadığı söylenmiştir. Öte yandan davalının işlenen fiilden asli olarak sorumlu tutulamayacağından haksız fiil hükümlerinin uygulanamayacağı ve yine işlenen fiil müstakilen ve asli olarak işlenebilir bir fiil olmaması nedeniyle iştirak hükümlerinin de uygulanamayacağı dile getirilmiştir.  Mahkeme bozma kararına uyarak 10/3/2016 tarihinde davayı reddetmiştir. Kararda yukarıda belirtilen bozma kararında yer alan gerekçelere yer verilmiştir. Başvurucu 28/4/2016 tarihinde mahkeme kararını temyiz etmiştir. Dilekçesinde, davalının kendisine arayarak ve elektronik posta yoluyla ulaşarak kişilik haklarını ihlal ettiğini söylemiştir. Her ne kadar Dairenin bozma kararına uyularak karar verilse de Dairenin aynı konuya ilişkin olarak farklı verdiği kararlar bulunduğunu ve söz konusu durumun eşitlik ilkesini ihlal ettiğini belirtmiştir. Davalının evli olduğunu bilerek eski eşi ile yaşamış olduğu ilişkinin kişilik haklarını ihlal ettiğini vurgulayarak kendisine manevi tazminat ödenmesi gerektiğini ifade etmiştir.  Daire 13/10/2016 tarihinde temyiz talebini reddederek mahkeme kararını onamıştır.  Başvurucu 29/11/2016 tarihinde Daire kararının düzeltilmesini talep etmiştir. Dilekçesinde, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmiştir. Başvurucu 30/5/2017 tarihinde karar düzeltme istemine ilişkin ek dilekçe vermiştir. Dilekçesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun (Yargıtay HGK) 22/3/2017 tarihli kararı uyarınca evli kişi ile ilişki yaşayan kişinin söz konusu eyleminin aldatılan eşe karşı haksız fiil niteliğinde olduğu ve anılan eylem nedeniyle oluşan manevi zarardan sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir. Daire 22/6/2017 tarihli kararıyla başvurucunun karar düzeltme talebini reddetmiştir.  Nihai karar başvurucuya 1/8/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 28/8/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. A. Mevzuat Hükümleri 4721 sayılı Kanun'un  maddesinin ilgili kısmı şöyledir: “Evlenmeyle eşler arasında evlilik birliği kurulmuş olur....Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar." 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun  maddesi şöyledir: “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” 6098 sayılı Kanun'un  maddesinin birinci fıkrası şu şekildedir:"Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.”B. Yargıtay İçtihadı Başvurucunun dilekçesine eklediği Yargıtay HGK'nın 22/3/2017 tarihli ve E.2017/1334, K.2017/545 sayılı kararının ilgili kısmı şu şekildedir:"...Sonuç itibariyle, davalının davacının eşi ile evli olduğunu bilerek duygusal ve cinsel ilişkiye girdiğinin tarafların ve mahkemenin kabulünde olmasına göre; davalının sorumluluğu ahlaka ve adaba aykırılık nedeniyle gerçekleşen 'haksız fiil'den kaynaklanmakta; dava da yasal dayanağını haksız fiile ilişkin hükümlerden almaktadır. Türk Medeni Kanunu'nun  maddesinde yer alan 'evlenmeyle eşler arasındaki evlilik birliği kurulmuş olur... Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar.' biçimindeki düzenleme gereğince, evli bir kimsenin evlilik dışı birlikteliği, diğer eşin sosyal kişilik değerlerine saldırı niteliğindedir. Bu eyleme evliliği bilerek katılan kişi de diğer eşin uğradığı zarardan sorumludur. Ayrıca eşlerin bu yüzden boşanmış olup olmaları da önem taşımaz.Bu nedenlerle somut olayda mahkemece davalının açıklanan şekilde gerçekleşen eyleminden sorumluluğu kabul edilerek davacı eş yararına tazminata hükmedilmesi yerindedir...." Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 6/7/2018 tarihli ve E.2017/5, K.2018/7 sayılı kararının ilgili kısmı şu şekildedir:"...Konumuz açısından üçüncü kişinin fiilinin haksız fiil olarak nitelendirilebilmesine olanak bulunmadığından sadece aldatma fiiline iştirak etmesi nedeniyle, aldatan eşle birlikte TBK'nun  maddesi çerçevesinde müteselsilen sorumlu tutulabilmesi mümkün değildir.Görüldüğü üzere evlilik birliği devam ederken eşlerden biri ile evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişinin, aldatılan eşe karşı manevi tazminat sorumluluğu ile ilgili olarak kanunlarımızda özel bir tazminat hükmü yer almamasına rağmen, haksız fiile ilişkin genel koşulları da taşımayan eyleminden dolayı üçüncü kişi aleyhine yargı kararıyla tazminat sorumluluğu ihdas edilmesi, evlilik birliğinin ve aile bütünlüğünün korunması gibi saiklerle dahi kabul görmemelidir.Hemen belirtilmelidir ki, üçüncü kişinin katıldığı aldatma eylemi ile bağlantılı olmakla birlikte sadakatsizlik olgusundan farklı olarak, bağımsız, özel ve nitelikli bir kişilik hakkı ihlali durumunda, eş söyleyişle üçüncü kişinin doğrudan aldatılan eşin kişilik değerlerine yönelik hukuka aykırı bir fiilde bulunması durumunda manevi tazminat sorumluluğunun doğacağında tereddüt bulunmamaktadır.Bu kapsamda örneğin, aldatma eylemi ile bağlantılı olarak üçüncü kişinin, aldatılan eşin konut dokunulmazlığını ihlal etmesi, özel yaşamına müdahale etmesi, sır alanına girmesi, ele geçirdiği bazı özel bilgileri ifşa etmesi, kullandığı söz ve diğer ifadeler ile onur ve saygınlığını zedelemesi gibi eylemlerinde hukuka aykırılık unsurunun gerçekleştiği şüphesizdir.Hâl böyle olunca, üçüncü kişi tarafından gerçekleştirilen başkaca bir kişilik hakkı ihlali bulunmadıkça, salt evli bir kişiyle birlikte olmak şeklindeki eyleminden dolayı aldatılan eşin üçüncü kişiden manevi tazminat isteyebilmesinin mümkün bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır...."