Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru; terör olayı nedeniyle köyü terk etmeye mecbur kalınması sonucu mülkiyet hakkının, 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılan başvuruların reddedilmesi ve ret işlemlerine karşı açılan davalara ilişkin yargılama işlemlerinin adil olmaması, makul sürede sonuçlandırılmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 24/3/2014 tarihinde Adana  İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.  Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 18/9/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından 5/12/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 29/12/2014 tarihli yazısında Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.  A. Olaylar  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Bingöl ili Genç ilçesi Alaaddin köyü Salpoşt mezrasında ikamet etmekteyken yoğun terör olaylarının yaşanması nedeniyle güvenlik güçleri tarafından göçe zorlandığını iddia etmiştir.  Başvurucu 22/4/2005 tarihinde 5233 sayılı Kanun kapsamına giren zararlarının karşılanması talebiyle Bingöl Valiliği Zarar Tespit Komisyonuna (Komisyon) başvurmuştur. 10/6/2009 tarihli ve 2009/3-846 sayılı Komisyon kararında, terör olayları sonucu oluşan zararların karşılanması talebiyle yapılan başvuruda "...Alaaddin köyünün güvenlik gerekçesiyle idarece ve köy halkı tarafından tamamen boşaltılmasının söz konusu olmadığı terör olaylarının yoğun olarak yaşandığı 1990-1997-2000 yılları arasındaki nüfus sayımları incelendiğinde köy nüfusunda yoğun bir azalma olmadığı, köyde yaşamın devam ettiği, köyde eğitim ve öğretime güvenlik gerekçesiyle ara verilmeden devam edildiği, köy merkezinde herhangi bir terör olayının meydana gelmediği ve ilgili şahsında güvenlik gerekçesi ile köyü terk etmesinin söz konusu olamayacağı nedenleriyle kanun kapsamına giremeden talebin reddine..." kararı verilmiştir.  Başvurucu tarafından Elazığ İdare Mahkemesinde, Alaaddin köyü ve yakın çevresinde yoğun terör olaylarının yaşandığı, hukuka aykırı karar verildiği gerekçesiyle Komisyon kararının iptali istemi ile dava açılmıştır. Elazığ  İdare Mahkemesinin 31/5/2010 tarihli ve E.2009/379, K.2010/575 sayılı kararı ile reddedilmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili bölümü şöyledir; "...Olayda, Mahkememizin 22/02/2010 tarih ve E:2009/379 sayılı ara kararı ile davalı idareden; davacının ikamet ettiği Bingöl İli, Genç İlçesi, AlaaddinKöyü ve mezralarının terör olayları nedeni ile idarece veya köy halkı tarafından kendiliğin boşaltılıp boşaltılmadığı, anılan Köye ait 1987-2009 yılları arasında muhtarlık seçimlerinin yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise seçmen sayıları sorularak anılan tarihler arasında Alaaddin Köyü’ne ait nüfus sayım bilgileri istenilmiş olup ara karara istinaden Mahkememize sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden Alaaddin Köyü'nün terör olayları nedeni ile boşaltılmadığı,davalı idare tarafından sunulan Bingöl İli’nin ilçe, bucak ve köy muhtarlıkları itibariyle nüfus sayısına ilişkin listede AlaaddinKöyü’nün 1990 yılı nüfusunun 425,1997 yılı nüfusunun 180, 2000 yılı nüfusunun 257olduğu görülmektedir.  Ayrıca; Mahkememizin 22/02/2010 tarih ve E:2009/379 sayılı ara kararı ile davacının terör ve terörle mücadele kapsamında varsa bizzat zarar gördüğüne ilişkin bilgi ve belgeler davacı ile Bingöl İl Jandarma Komutanlığı’ndan istenilmiş olup ara karara istinaden Mahkememize sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden davacının terör ve terörle mücadele kapsamında bizzat zarar gördüğüne ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı görülmektedir. Bu durumda, terör ve terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler sonucu boşalan köylerden olmayan, güvenli bir şekilde yaşayabilme olanağını sağlayan asgari güvenlik şartlarının sağlandığı görülenAlaaddinKöyü halkından olan ve terör ve terörle mücadeleden kaynaklanan bireysel zararı bulunmayan davacının 5233 sayılı Kanun uyarınca zararlarının tazmini istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. "  Temyiz üzerine Danıştay Onbeşinci Dairesinin 10/10/2011 tarihli ve E.2011/7840, K.2011/2584 sayılı ilamıyla kararın bozulmasına karar verilmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili bölümü şöyledir: "... Dosyanın incelenmesinden; İdare Mahkemesince, Alaaddin köyünün boşaltılıp boşaltılmadığı yolunda inceleme yapıldığı, davacının malvarlığının bulunduğu Şalpoşt mezrasının boşaltılıp boşaltılmadığına yönelik araştırma yapılmadığı görülmektedir. Dolayısıyla mezranın idarece veya mezrada oturanlar tarafından tamamen boşaltılıp boşaltılmadığı ortaya konulamadığından, İdare Mahkemesince uyuşmazlık konusu dönemde adı geçen mezrada oturan olup olmadığı araştırılarak bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu nedenle eksik incelemeye dayalı İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir." Danıştayın bozma kararı üzerine Elazığ  İdare Mahkemesi 19/7/2012 tarihli ve E.2012/96, K.2012/342 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili bölümü şöyledir: "...Dava dosyasının incelenmesinden, davacının ikamet ettiği Bingöl İli, Genç İlçesi, Alaaddin Köyü, Şalpoşt Mezrasından terör olayları nedeniyle göç etmek zorunda kaldığından bahisle uğradığı zararın 5233 sayılı Yasa kapsamında tazmini talebiyle yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine,bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Olayda, Mahkememizin 2012 ve 2012 tarihli ara kararları ile davacının ikamet ettiği Bingöl İli, Genç İlçesi, Aladdin Köyü, Şalpoşt Mezrasının terör olayları sebebiyle idarece yada köy halkı tarafından kendiliğinden boşaltılıp boşaltılmadığı sorularak bu hususa ilişkin bilgi ve belgeler Bingöl İl Jandarma Komutanlığı, Genç İlçe Jandarma Komutanlığı, davalı idare ve Genç Kaymakamlığı'ndanistenilmiş olup, ara kararlarına istinadensunulanyazı ve eki belgelerin incelenmesinden; davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelerin köye ilişkin olduğu, mezraya ilişkin bir açıklamada bulunulmadığı ancak boşalan köyleri gösteren listede Alaaddin Köyü, Şalpoşt mezrasının yer almadığı,Bingöl İl Jandarma Komutanlığı ve Genç İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından gönderilen cevap yazıları eki tutanaklarda "Alaaddin Köyü, Şalpoşt Mezrasının terör ve terörle mücadele sebebi ile idarece vaya halk tarafından tamamen boşaltılan yerlerden olmadığı,ve davacı Hasan BELİREN'in terör olaylarından bizzat zarar gördüğüne dair herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı" belirtilmiştir. Bu durumda, terör ve terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler sonucu boşalan köylerden olmayan Alaaddin Köyü, Şalpoşt mezrasında ikamet eden ve terör ve terörle mücadeleden kaynaklanan bireysel zararı bulunmayan davacının, 5233 sayılı Kanun uyarınca zararlarının tazmini istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır..." Başvurucunun kararı temyizi üzerine Danıştay Onbeşinci Dairesi 28/11/2013 tarihli ve E.2012/11731, K.2013/9468 sayılı ilamı ile hükmün onanmasına karar vermiştir. Karar, başvurucuya 24/2/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 24/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk 5233 sayılı Kanun’un , , , , , , geçici , geçici , geçici  maddeleri, 24/6/2013 tarihli ve 2013/5034 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Karar’ın  maddesi, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/12/2008 tarihli ve E.2008/4141, K.2008/9584 sayılı kararı, Danıştay Onuncu Dairesinin 31/12/2008 tarihli ve E.2008/5548, K.2008/9733 sayılı kararı, Danıştay Onuncu Dairesinin 20/2/2009 tarihli ve E.2008/6679, K.2009/1227 sayılı kararı (bkz. Celal Demir, B. No: 2013/3309, 6/2/2014, §§ 15-28).  5233 sayılı Kanun’un 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanun’un  maddesiyle değişik  maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları şöyledir: “Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın;  a) Yaralananlara altı katı tutarını geçmemek üzere yaralanma derecesine göre, b) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından üçüncü derece olarak tespit edilenlere dört katından yirmidört katı tutarına kadar, c) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından ikinci derece olarak tespit edilenlere yirmibeş katından kırksekiz katı tutarına kadar,  d) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından birinci derece olarak tespit edilenlere kırkdokuz katından yetmişiki katı tutarına kadar,  e) Ölenlerin mirasçılarına elli katı tutarında,  Nakdî ödeme yapılır.  …  Birinci fıkranın (e) bendine göre belirlenen nakdî ödemenin mirasçılara intikalinde4721 sayılı Türk Medenî Kanununun mirasa ilişkin hükümleri uygulanır.”