Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, uyuşmazlığın bedeli temyiz sınırının üzerinde olmasına karşın kesin nitelikte karar verilerek temyiz hakkının elinden alınması nedeniyle mahkemeye erişim hakkının; davacı ile benzer durumda iş akdi feshedilen kişilerin yargılamada tanık olarak dinlenmesi suretiyle hukuka aykırı karar verilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ve yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.    Başvuru 2/4/2018 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, inşaat işleriyle iştigal eden bir limited şirkettir. Başvurucunun yüklenicisi olduğu bir konut projesinde O. isimli şahıs 4/5/2011 ile 2015 yılı Ekim ayı arasında inşaat ustası olarak çalışmıştır. Bu kişi, başvurucuya karşı İstanbul Anadolu  İş Mahkemesinde (Mahkeme) işçilik alacağından kaynaklanan alacak davası açmıştır. Dava ile 183,90 TL kıdem tazminatı, 678,40 TL ihbar tazminatı, 133,71 TL fazla çalışma ücreti, 092,20 TL ulusal bayram ve genel tatil ücreti, 787,66 TL hafta tatili ücreti, 250 TL ücret alacağı talep edilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince dava değeri toplam 325,87 TL olarak belirtilmiştir. Mahkeme 17/7/2017 tarihli kararıyla davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Mahkeme 183,90 TL kıdem tazminatı, 678,40 TL ihbar tazminatı, 158,96 TL ücret alacağı, 133,71 TL fazla çalışma ücreti, 092,20 TL ulusal bayram ve genel tatil ücreti, 787,66 TL hafta tatili ücreti alacağının başvurucudan alınarak davacıya ödenmesine karar vermiştir. Buna göre ilk olarak davacı işçinin iş akdine davalı işverence haklı sebep olmaksızın son verildiği, davacının ihbar tazminatına hak kazandığı tespit edilmiştir. Mahkeme ayrıca fazla çalışmalarını, ulusal bayram ve genel tatiller ile hafta tatillerinde çalışmalarını ispatladığını ve hesaplanan miktardan %30 oranında hakkaniyet indirimi yapılması gerektiğini kabul etmiştir. Bunun yanında işverence davacıya ücretlerinin tam ve eksiksiz olarak ödendiği belgelenmediği ve ispatlanmadığından davalı tarafça ödendiği ispat edilemeyen ücret alacaklarının hüküm altına alınması gerektiği vurgulanmıştır. Mahkeme son olarak davalı işverenin davacı işçiye yıllık ücretli izinlerini tam ve eksiksiz kullandırdığını ispatlayamadığı gibi kullandırmadığı yıllık izinlerin ücretlerini tam ve eksiksiz olarak ödediğini ispatlayamadığını belirtmiştir.  Taraflarca karara karşı istinaf talebinde bulunulmuş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi  Hukuk Dairesi 8/3/2018 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararının bozularak ortadan kaldırılmasına karar vermiştir. Daire 183,90 TL kıdem tazminatı, 678,40 TL ihbar tazminatı, 158,96 TL ücret, 133,71 TL fazla çalışma ücreti, 797,05 TL genel tatil ücreti, 787,66 TL hafta tatili ücreti alacağına hükmetmiştir. Buna göre başvurucu aleyhine hükmedilen alacak miktarı toplam 739,68 TL'dir. Daire; tanıkların yılbaşı tatili ve dinî bayram günlerinde çalışılmadığını, bu günler dışındaki genel tatil günlerinde mesai yapıldığını beyan ettiklerine işaret etmiştir. Ayrıca hükme esas alınan bilirkişi raporunda yılbaşı tatili dikkate alınmadan hesaplama yapılmakla birlikte dava dilekçesinde ücret kesintisi iddiası bulunmadığı gibi maktu ücret karşılığı çalışıldığının iddia edildiği gözetilerek hesaplamada 1 Ocak tarihi ile birlikte dinî bayram ve arife günleri de dışlanmak suretiyle davanın kısmen kabulüne kesin olarak karar verilmiştir.  Nihai karar 22/3/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş, başvurucu 2/4/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. A. Kanun Hükümleri 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ''Temyiz edilebilen kararlar'' kenar başlıklı  maddesi olay tarihindeki şekliyle şöyledir: ''(1) Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlar ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde temyiz yoluna başvurulabilir.(2) Davada haklı çıkmış olan taraf da hukuki yararı bulunmak şartıyla temyiz yoluna başvurabilir." 20/7/2017 tarihli ve 7035 sayılı Kanun'un  maddesiyle, anılan maddenin birinci fıkrasında yer alan “bir ay” ibaresi “iki hafta” şeklinde değiştirilmiştir. 6100 sayılı Kanun’un ''Temyiz edilemeyen kararlar'' kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısımları şöyledir: ''(1) Bölge adliye mahkemelerinin aşağıdaki kararları hakkında temyiz yoluna başvurulamaz:a) Miktar veya değeri yirmi beş bin Türk Lirasını (bu tutar dâhil) geçmeyen davalara ilişkin kararlar....(2) Birinci fıkranın (a) bendindeki kararlarda alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda, yirmi beş bin Türk Liralık kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir. Alacağın tamamının dava edilmiş olması hâlinde, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü yirmibeşbin Türk Lirasını geçmeyen tarafın temyiz hakkı yoktur. Ancak, karşı taraf temyiz yoluna başvurduğu takdirde, diğer taraf da düzenleyeceği cevap dilekçesiyle kararı temyiz edebilir.'' 24/11/2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun'un  maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile ikinci fıkrasında yer alan “yirmibeşbin” ibareleri “kırk bin” şeklinde değiştirilmiştir. 18/6/2009 tarihli ve 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un  maddesinin ''İstinaf dilekçesinin reddi'' kenar başlıklı  maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:''(1) İstinaf dilekçesi, kanuni süre geçtikten sonra verilir veya kesin olan bir karara ilişkin olursa, kararı veren mahkeme istinaf dilekçesinin reddine karar verir ve 344 üncü maddeye göre yatırılan giderden karşılanmak suretiyle ret kararını kendiliğinden ilgiliye tebliğ eder.  (2) Bu ret kararına karşı tebliği tarihinden itibaren bir hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf yoluna başvurulduğu ve gerekli giderler de yatırıldığı takdirde dosya, kararı veren mahkemece yetkili bölge adliye mahkemesine gönderilir. Bölge adliye mahkemesi ilgili dairesi istinaf dilekçesinin reddine ilişkin kararı yerinde görmezse, ilk istinaf dilekçesine göre gerekli incelemeyi yapar.'' 6100 sayılı Kanun’un  maddesinin ''Kıyas yoluyla uygulanacak hükümler '' kenar başlıklı  maddesi şöyledir: ''(1) Bu Kanunun istinaf yolu ile ilgili 343 ilâ 349 ve 352 nci maddeleri hükümleri, temyizde de kıyas yoluyla uygulanır.'' 11/11/2017 tarihli ve 30237 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'nin (Sıra No: 484) ilgili kısımları şöyledir: "Bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrasında “Yeniden değerleme oranı, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim ayı dâhil) bir önceki yılın aynı dönemine göre Türkiye İstatistik Kurumunun Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır. Bu oran Maliye Bakanlığınca Resmî Gazete ile ilan edilir.” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca yeniden değerleme oranı 2017 yılı için % 14,47 (ondört virgül kırkyedi) olarak tespit edilmiştir. ... Tebliğ olunur."B. Yargıtay Kararları Yargıtay  Hukuk Dairesinin 19/1/2017 tarihli ve E.2016/32610, K.2017/557 sayılı kararının ilgili kısımları şöyledir:"DAVA : Davacı, kıdem, ihbar tazminatı, ücret alacağı, fazla mesai ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.Mahkeme, isteği kısmen hüküm altına almıştır.Mahkemece, davalının temyiz istemi hakkında, 2016 tarihli ek karar ile temyiz isteminin kesinlik sınırının altında kaldığından temyizin reddi kararı verilmiş, davalı bu kararı süresinde temyiz etmiştir. Dosya içeriğinden, mahkemenin bozma aşamasından sonra yaptığı yargılama ile davacı tarafın menfi tespit davasının kabulüne karar verdiği, iptal konusu olan senet miktarının 775,04 TL olmakla davalının temyiz konusu yaptığı alacak miktarının kesinlik sınırının üzerinde olduğu anlaşıldığından davalının temyizinin reddi doğru değildir. Mahkemenin 2016 tarihli temyiz isteğinin reddine ilişkin kararının bozularak ortadan kaldırılmasına karar verildi....''  Yargıtay  Hukuk Dairesinin 28/11/2018 tarihli ve E.2016/6245, K.2018/8364 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:'' Mahkemece, davanın davalı Hazine ve davalı Fazlıca Köyü Tüzel Kişiliği yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı Balıkesir Valiliği İl Mera Komisyonu yönünden dava şartı oluşmadığından reddine karar verilmiştir. Mahkeme kararı, 2014 tarihinde davacı asile tebliğ edilmiş, davacı vekili hükmü 2014 tarihinde temyiz edilmiştir. Mahkemece, 2015 tarihinde temyizin süresinden sonra yapıldığı gerekçesi ile "temyiz talebinin süre yönünden reddine" karar verilmiş, bu ek kararın 2015 tarihinde davacı vekiline tebliği üzerine, davacı vekili tarafından 2015 tarihinde temyiz edilmiştir. Dava, mera komisyonu kararının iptali isteğine ilişkindir. 1- Hukuki nitelikleri itibariyle Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olan meralar özel mülkiyete konu olamazlar. Bu nedenle de mülkiyeti devlete ait olan yerlere ilişkin davayı Hazine açabileceği gibi meraların sınırları içinde bulunduğu ve yararlanma hakkı olan köy tüzel kişilikleri ve belediyelerin de dava açma hakları vardır. Somut olayda, gerçek kişi davacının bu davayı açma ehliyeti bulunmadığından sonucu itibariyle doğru olan mahkeme kararının gerekçesinin bu şekilde düzeltilerek onanması gerekmiştir. ...''