Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, özelleştirme kapsamında yapılan görev yeri ve unvan değişikliği sonrası özlük haklarının önceki kurumundaki kadrosuna bağlı güncel değerleriyle ödenmemesi sebebiyle açılan davanın süre aşımı yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının; yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 23/10/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, bu aşamada başvuru hakkında bir görüş bildirilmeyeceğini ifade etmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 1962 doğumlu olup İzmir'de ikamet etmektedir. Başvurucu, Ziraat Bankasında 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye ekli I sayılı cetvele tabi bölge müdür yardımcısı olarak görev yapmakta iken istihdam fazlası personel olarak 24/5/2002 tarihinde Ege Üniversitesi Rektörlüğüne araştırmacı olarak atanmıştır.  Başvurucu atama işleminden sonra parasal haklarının eksik ödendiğinden bahisle idareye yaptığı 19/8/2004 tarihli başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali ve parasal farkların yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle İzmir  İdare Mahkemesinde dava açmıştır. Anılan Mahkemece 29/12/2005 tarihli kararla işlemin iptaline karar verilmiştir. Bu karar üzerine idare 25/5/2006 tarihinde parasal farkları yasal faiziyle birlikte banka hesabına yatırılmak suretiyle başvurucuya ödemiştir. Başvurucu bu karar uyarınca ödemelerin idareye başvuru tarihi olan 19/8/2004 tarihi yerine atama tarihi olan 24/5/2002 tarihi esas alınarak yapılması, ayrıca atama tarihinden sonra 15/12/2002 tarihinde  dereceye terfi ettiğinden atandığı tarihteki derece ve kademesine göre ödenmekte olan özel hizmet tazminatının yükseldiği derece için geçerli oran dikkate alınarak ödenmesi istemiyle 19/6/2006 tarihinde idareye başvurmuştur. Başvuru cevap verilmeksizin zımnen reddedilmiştir. Başvurucu zımni ret işleminin iptali istemiyle İzmir  İdare Mahkemesinde (Mahkeme) 9/10/2006 tarihinde dava açmıştır. Mahkemece 6/12/2007 tarihli kararla idari işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşılarak dava reddedilmiştir. Kararda 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un  maddesi hükmü uyarınca, atanılan kadrodaki derece yükselmeleri veya kademe ilerlemelerinin eski kadronun derecelerinin yükseltilmesi veya kademelerinin ilerletilmesi sonucunu doğuramayacağı belirtilmiş ve başvurucunun araştırmacı kadrosuna atandığı tarihten sonra yapmış olduğu terfi nedeniyle özel hizmet tazminatının, yükseldiği derece için geçerli oran esas alınarak ödenmesi isteminin yasal bir temelinin bulunmadığı açıklanmıştır. Kararda ayrıca atama işlemine bağlı olarak maaş güncellemesi sonucunda oluşan parasal farkların ise İzmir  İdare Mahkemesinin 29/12/2005 tarihli kararı doğrultusunda 19/8/2004 tarihi esas alınarak yasal faiziyle birlikte başvurucuya ödendiği vurgulanmış ve bu nedenle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.  Başvurucunun kararı temyiz etmesi üzerine Danıştay Beşinci Dairesi (Daire) 22/10/2010 tarihli kararla Mahkeme kararını, davanın süresinde açılmadığı gerekçesine dayanarak onamıştır. Daire, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun  maddesi uyarınca; bir idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması amacıyla üst makama, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makama başvurulmasının işlemeye başlamış olan dava açma süresini durduracağını ve isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde de dava açma süresinin, durduğu günden itibaren yeniden işlemeye başlayacağını belirtmiştir. Daire 25/5/2006 tarihinde yapılan ödemenin eksik olduğu gerekçesiyle 19/6/2006 tarihinde idareye yapılan başvurunun 2577 sayılı Kanun'un  maddesi uyarınca yapılan bir başvuru olduğunu değerlendirmiştir. Daire, ödeme tarihinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresinin, başvurunun yapıldığı 19/6/2006 tarihinde  günde durduğunu ve başvuruya cevap verilmeyerek zımnen reddedilmiş sayıldığı 18/8/2006 tarihinden itibaren yeniden işlemeye başladığını belirtmiş, bu durumda geriye kalan otuz beş gün içinde en son 22/9/2006 tarihinde açılması gerekirken 9/10/2006 tarihinde açılan davanın süresinde açılmadığı sonucuna ulaşmıştır.  Başvurucunun karar düzeltme istemi, Dairenin 17/6/2014 tarihli kararıyla reddolunmuştur. Nihai karar başvurucuya 23/9/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 23/10/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. A. Ulusal Hukuk 2577 sayılı Kanun’un  maddesinin ilgili bölümü şöyledir: “ Dava açma süresi,... Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış... gündür. Bu süreler;a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,...Tarihi izleyen günden başlar.” 2577 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir: “ İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.”B. Uluslararası Hukuk İlgili uluslararası hukuk için bkz. Ahmet Ersoy ve diğerleri, B. No: 2014/4212, 5/4/2017, §§ 31-