Haklar: Maddi ve manevi varlığın korunması hakkı

Başvuru, ulusal ölçekte yayın yapmış Anadoluda Vakit gazetesinde yayımlanan bir köşe yazısında kullanılan ifadelerin başvurucunun kişilik haklarını zedelediği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 6/2/2013 tarihinde Ankara  Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir  İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 26/9/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından 5/6/2015 tarihinde kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir.  Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine 13/8/2015 tarihinde sunulan görüş başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanlarını süresi içinde ibraz etmiştir. A. Olaylar Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu; adli yargıda hâkimlik, adalet müfettişliği ve başmüfettişliği, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ile Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) üyeliği yapmıştır. Başvurucu hâlen Yargıtay üyesi olarak görev yapmaktadır. Ulusal düzeyde yayın yaparken 10 Ekim 2010'da yayınına son verilen Anadoluda Vakit isimli günlük gazetenin 6/11/2009 tarihli nüshasında yayımlanan “Zere'den Mirzabeyoğlu'na kadar Ali Suat Ertosun klasiği...” başlıklı köşe yazısında, başvurucunun Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü görevini ifa ettiği sırada cezaevleri ile ilgili alınan bir kısım kararların uygulanması sonucunda kamuoyunda "Hayata Dönüş Operasyonu" adı ile bilinen olayların yaşandığı ve bu olaylarla başvurucu arasında bağlantı bulunduğuna ilişkin ve cezaevlerindeki işkence ve kötü muamele ve olumsuz yaşam koşulları iddiaları ile bağlantılı olarak şu ifadelere yer verilmiştir: "Güler Zere, ondört yıldır hapiste. Salih Mirzabeyoğlu, on yıldır hapiste. Leman Yurtsever henüz dışarıda... Bu üç isim, üç ayrı hayat hikayesi ve niçin benim ajandamdadır derseniz... Ali Suat Ertosun’a çıkıyor bütün yollar derim size...Ali Suat Ertosun, “Hayata Dönüş Operasyonu” adı verilen cezaevi baskınlarında, hapishanelere isyan çıktı gerekçesiyle iş makinası sokarak, mahkumların kepçe aralarına sıkışmış kollarının bacaklarının bilahare çöplüklerden çıkartıldığı feci günlerin başrolündeki kilit ismi... Mahkumların “Brejnev” takma adıyla tanıdığı, kanuni bir cezalandırma yöntemi olarak algıladığı işkenceyi tüm soğukkanlılığı ile uygulatan meşhur bir kişi... Tabii bu mahkumların anlattığı bir meseledir, biz onların yalancısıyız...Dahası, Karagümrük Çetesi olarak bilinen Nuriş Biraderleri, Sabancı suikastının tetikçisi Mustafa Duyar’ın devlet kontrolü ve güvenliği altında tutulduğu cezaevine naklettirmiş kişi olarak da geçmişti ismi... Mustafa Duyar konuşamadan infaz edilmişti. Tabii bu da Nuriş kardeşlerin anlattığı bir başka meseledir, biz onların yalancısıyız... Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü görevini ifa ederken, bu tür üstün hizmetlerinden dolayı, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’den madalya almış... Terfisine terfi katılarak daha sonra da Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyeliğine seçilmişti Ertosun. İşte bu kısmı, mahkumların anlattığı, bizim de yalancısı olduğumuz bir mesele değildir, el-hak; herkesin bildiği bir yükseliş öyküsüdür...Güler Zere’yi, bana göre iki sokak ötedeki Mustafa Kemal mahallesinden tanıyorum.…Salih Mirzabeyoğlu’nu, kitaplarından, şiirlerinden, resimlerinden tanıyorum.…Ajandamdaki üçüncü isim Leman Yurtsever, bir insan hakları aktivistidir. Kayıp anneleri, kadın işçilerin hakları ve toplumsal barış konulu pek çok ortamda, yan yana çalıştığımız bir feminist... Aynı görüşte olmamıza gerek yok aynı salonda çalışırken. Ki bu salon tüm Türkiye’dir. Nerede akan kan, akan gözyaşı varsa, nerede inleyen bir anne varsa, yanına gidip anlattıklarını dinlemekten geçen bir yaşama tecrübesidir Leman ile benim yollarımı kesiştiren... Leman Yurtsever’e Ankara  Asliye Ceza Mahkemesi’nden 3 ay 15 gün hapis ve 400 TL. adli para cezası kararı çıktı. Sebebi ise dönemin Ceza ve Tevkif Evleri Gn.Md.’ü Ali Suat Ertosun’a “insan hakları utanç belgesi” göndermesi... Leman, “Gözaltında Cinsel Taciz ve Tecavüze Karşı Hukuki Yardım Projesi”nin koordinatörlerinden... Kamu görevlisine hakaretten aldı bu cezayı. Kararı verenler “yoğun kasıt”tan bahsetmişler. Pekala benim bu yazım da “yoğun kasıt”a girer. Zor iş anlayacağınız yazmak ve konuşmak bu ülkede...Kamuoyunda “F tipi Cezaevi” olarak bilinen vahim durum, hayata geçirilmesi tam 107 kişinin hayatına mal olmuş bir hukuk skandalıdır. Üstelik hücre tipi cezalandırmanın insan hak ve onuruna aykırı olduğunu savunan ve bu konuda girişimde bulunan herkesin “yasadışı” örgütlerle bir şekilde teması olduğu/olacağı sanrısı ile hareket edilmektedir. İşte, birbirinden ayrı bu üç ismi, benim ajandama yan yana yazdıran süreç de buradan besler kendini... Cezaevi koşullarının düzeltilmesini istemek, işkenceye, tecrit-izolasyon-hücre’ye hayır demek, potansiyel suçlu ilan edilmek demek...Bakalım ölümcül hastalık hali en sonunda Köşk’e kadar çıkabilen Güler Zere, hapishaneden hastahaneye geçebilecek mi? Yoksa “dışarıda olsaydı kim bilir kimi vururdu?” sorusuyla tüm dışarıdakileri, ancak içeri atınca rahat edecek zihniyete teslim olacak mıyız?Hukuk ve Adalet sadece sağduyu istemez, cesaret de ister. Cesaretse, korkmamak değildir, korktuğu anda bile sabırla durmayı gerektirir. Korkuyorum, ama sabırla durmak gerek... Birilerinin işkenceye ve hücreye hayır demesi, gözaltında tecavüze hayır demesi gerekiyor...” Başvurucu; kaleme alınan yazı vasıtasıyla kişilik haklarına saldırıda bulunulduğunu, kişiliği ve geçmişi hedef alınarak terfi etmesi, "Devlet Üstün Hizmet Madalyasıyla" ödüllendirilmesi ve HSYK üyeliğine seçilmesinde mesleki yeterliliği ve liyakati değil, cezaevlerinde yapılan operasyonlar ve uyguladığı işkencelerin rol oynadığının belirtildiğini, derin ilişkileri olan biri olarak yansıtıldığını, yazıda alaycı ifadeler kullanılarak gazetecilik meslek ilkeleriyle bağdaşmayan isnatlarda bulunulduğunu, "Hayata Dönüş Operasyonu" olarak bilinen operasyon kapsamında alınan karar ve uygulamaların yasal çerçeve içinde kaldığını belirterek yazının eleştiri sınırlarını aştığı iddiasıyla 1/11/2010 tarihinde Ankara  Asliye Hukuk Mahkemesinde ilgililer aleyhine manevi tazminat davası açmıştır. Mahkeme 1/11/2011 tarihli ve E.2010/470, K.2011/380 sayılı kararla davanın reddine karar vermiştir. Mahkemenin gerekçesi şöyledir:“... davacının Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü görevini ifa ettiği sırada cezaevleri ile ilgili alınan bir kısım kararların uygulanması sonucunda kamuoyunda 'Hayata Dönüş Operasyonu' adı ile bilinen olayların yaşandığının işlendiği, bu uygulamaların ağır bir şekilde eleştirildiği, yorumlandığı, davacının kişilik haklarına saldırı amacı taşımadığı....” Başvurucunun temyizi üzerine karar, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 9/4/2012 tarihli ve E.2012/472, K.2012/5939 sayılı ilamıyla onanmıştır.  Onama kararına karşı yapılan karar düzeltme başvurusu, Yargıtayın aynı dairesince 5/12/2012 tarihli ve E.2012/9819, K.2012/18560 sayılı kararla reddedilmiş ve ret kararı başvurucu vekiline 7/1/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 6/2/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. B. İlgili Hukuk 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun  maddesi şöyledir: “Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.Hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.”