Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, dava değeri itibarıyla temyiz yolu açık olması gereken karara karşı temyiz yoluna başvurulamaması nedeniyle adil yargılanma hakkının; taşınmaz bedelinin haksız olarak düşük belirlenmesi nedeniyle de mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkindir.  Başvuru 12/12/2017 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucular Eskişehir'in Odunpazarı ilçesi İmişehir Mahallesi, Taşlıdere mevkii, 508 parsel No.lu, arsa cinsi taşınmazın sahibi olan Ayşe Sağ'ın mirasçılarıdırlar. Anılan taşınmazın Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölgesi gelişme alanı sınırı içinde bulunması nedeniyle Eskişehir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının Eskişehir Valiliğine sunduğu 23/3/2016 tarihli olur ile taşınmazın kamulaştırmasına karar verilmiştir. Kıymet Takdir Komisyonunca söz konusu taşınmazların kamulaştırma bedeli belirlenmiş, başvurucular ile anlaşma sağlanamadığından satın alma usulü başarısız olmuştur.  Başvuruculara karşı 25/8/2016 tarihinde Eskişehir  Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davası açılmıştır. Mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırmıştır. 31/10/2016 tarihli kadastro bilirkişisince hazırlanan raporda taşınmazın 1/1000 ölçekli imar planı içinde kaldığı ve tamamının kamulaştırılmak istenildiği belirtilmiştir. Taşınmazın tarım arazisi olarak kullanıldığı ve belediye hizmetlerinden yararlanmadığı ifade edilmiştir. Raporda taşınmazın etrafının meskûn mahal olmadığı, Ankara-Eskişehir kara yoluna kuş uçuşu olarak 170 m kuzeyinde, İmişehir Mahallesi'nin kuş uçuşu olarak yaklaşık 3,5 km batısında, Yörükkaracaören Mahallesi'nin kuş uçuşu yaklaşık 4,8 km güneyinde, Vilayet Meydanı'nın kuş uçuşu yaklaşık 19,5 km doğusunda yer aldığı tespitlerine yer verilmiştir.  1/11/2016 tarihli bilirkişi raporunda taşınmazın  sınıf tarım arazisi niteliğinde taşsız killi-tınlı toprak yapısına sahip kuru tarım arazisi olduğu belirtilmiştir. Taşınmazdaki değer değişimi başlığı altında taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planı içinde yer aldığı, toplu taşıma araçları ile ulaşımının sağlandığı, taşınmazın Ankara-Eskişehir kara yoluna yakın olduğu tespitlerine yer verilmiştir. Raporda taşınmazın değerini tarımsal yönden etkileyen faktör olarak taşınmazın bulunduğu bölgedeki yağış miktarı, topoğrafik yapı, ekolojik koşullar ve uygun tarım teknikleri uygulandığında kuru şartlarda yetişen kültür bitkileri yetişebileceği hususları belirtilmiştir. Taşınmazın objektif değerine objektif olarak etki eden faktörler olarak taşınmazın 1/1000 ölçekli plan içinde yer alması, elde edilen ürünlerin pazarlanması ve ulaşımında bir problem olmaması, mahalle yolu ile Ankara-Eskişehir kara yoluna yakın olması hususlarına yer verilmiş ve taşınmazın değerinde %100 objektif artış değeri yapılarak arazinin değeri yeniden hesaplanmıştır. Bilirkişiler arazinin çıplak değerinin hesabında AÇD = N/k ve AÇMD = AÇD/1000 formüllerini kullanmışlardır. Taşınmazın yer aldığı bölgedeki kapitalizasyon faiz oranı %6 olarak hesaplanmıştır. Raporda elde edilen ürünlere bu ürünler ait gider unsurlarının fiyat ve gider tespit kaynakları ile üretim desenine yer verildikten sonra taşınmazın m² değerinin değer tespiti için uygulanacak formülün arazinin çıplak değeri = oranlı net gelir/kapitalizasyon faiz oranı olduğu ve m² değerinin 3,13 TL olarak hesaplandığı, bu oranın %100 artırılması ile de 6,26 TL olduğu belirtilmiştir. Raporda sonuç olarak taşınmazın toplam bedelinin dava tarihi itibariyle ile üretici fiyat endeksi (ÜFE) uygulanmış bedeli 120,77 TL olarak belirlenmiştir. Başvurucular tarafından bilirkişi raporlarına itiraz edilmesi üzerine Mahkeme 2/12/2016 tarihli ara kararıyla ek bilirkişi raporu alınmasına karar vermiştir. 20/1/2017 tarihli kadastro bilirkişisince hazırlanan ek raporda dava konusu 508 parsel numaralı taşınmaza emsal olabilecek dokuz adet taşınmaza yer verilmiştir. 28/2/2017 tarihli ek bilirkişi raporunda dava konusu parselin organize sanayi bölgesi 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen serbest organize sanayi alanına, kısmen yola isabet ettiği belirtilmiştir. Taşınmazın fiilî olarak tarla olarak kullanıldığı, meskûn mahal dışında belediyenin sunmuş olduğu hizmetlerden yararlanmadığı ifade edilmiştir. Taşınmazın arsa vasfında olduğunu belirten tek özelliğin imar planı içinde olduğu hususu vurgulanmıştır. Vergi değerinin 000 m² hissesi için beyan edilen değerin 2016 yılı itibarıyla 000 TL olduğu, 000 m² hissesi için ise 000 TL olduğu tespit edilmiştir. Taşınmazın emlak vergisine esas bedelinin 2016 yılı itibari ile 0,43 TL/m² olduğu söylenmiştir. Raporda taşınmazın özel amacı olmayan emsal satışlara göre karşılaştırılması yapıldıktan sonra dava tarihindeki arsa birim m² değerinin 23 TL olarak tespit edilmiştir. Bu tespitten hareketle taşınmazın yeni değeri 000 TL olarak hesaplanmıştır. Mahkeme belirtilen ek raporları değerlendirdikten sonra 12/5/2017 tarihinde davanın kabulüne, taşınmazın tapu kaydının iptaline ve Eskişehir Sanayi Odası Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü adına tapuya tesciline, toplam kamulaştırma bedelinin ise 000 TL olarak belirlenmesine karar vermiştir. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi Ondördüncü Hukuk Dairesinin 9/10/2019 tarihli kararıyla mahkeme kararındaki davanın esasına ilişkin gerekçe kısmı onanmış, yalnızca vekâlet ücreti ve yargılama gideri yönünden yeniden kesin olarak karar verilmiştir. Kararda her bir davalının payına düşen bedele göre kesin olduğu belirtilmiştir. Nihai karar başvuruculara 17/11/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucular 12/12/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Ali Şimşek ve diğerleri, B. No: 2014/2073, 6/7/2017, §§ 18-