Haklar: Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

Başvuru; düzenlenmek istenen bir etkinliğin kolluk görevlilerince engellenmesi ve başvurucular hakkında yakalama işlemi uygulanması nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. Olay tarihinde avukat ve avukat stajyeri olan başvurucular, toplantı yapan müvekkillerine hukuki yardım sağlama amacıyla toplanma alanı yakınlarında bulunduklarını, polisin katılımcılara yönelik haksız müdahalesini bertaraf etmek istemeleri üzerine haklarında hukuka aykırı olarak yakalama işlemi gerçekleştirildiğini ifade etmiştir. Ayrıca başvurucular, toplantıya katıldıklarının kabul edilmesi hâlinde dahi barışçıl nitelikteki toplantıya müdahalenin toplantı ve gösteri düzenleme hakkı ile ifade hürriyetini ihlal ettiğini belirtmiştir. Ankara Valiliği (Valilik) 21/1/2018 tarihinde olağanüstü hâl döneminde kamu düzeni ve güvenliğinin korunması ile suç işlenmesinin önlenmesi amaçlarıyla Zeytin Dalı Operasyonu süresince geçerli olacak şekilde, il genelinde tüm eylem ve etkinlikleri izne bağlamıştır. Kolluk görevlilerince düzenlenen Olay ve Yakalama Tutanağına (Tutanak) göre; bir sosyal medya platformundan Ankara'nın 15 Temmuz Kızılay Millî İrade Meydanı'nda bulunan Güvenpark'ta "Şili'de yaşamları için mücadele eden kadınları selamlarken onların dansını Ankara'da yapıyoruz" ifadesiyle etkinliğin 12/12/2019 tarihinde yapılacağı duyurulmuştur. Valiliğin 21/1/2018 tarihli kararına aykırı olarak yapılması planlanan toplantıyı engellemek amacıyla kolluk güçleri toplanma alanında önceden tedbirler almıştır. Tamamı kadınlardan oluşan on beş kişilik grubun toplanma alanına gelmesi üzerine polis, grup içesinde bulunan iki kişiyle müzakere yapmıştır. Polis, idari makamdan gerekli izinler alınmadan etkinlik yapılmasına izin vermeyeceğini belirterek dağılmalarını aksi hâlde zor kullanacağını ihtar etmiştir. Anılan ihtara uyulmaması üzerine çevik kuvvet görevlileri fiziki güç kullanarak grubu dağıtmaya çalışmıştır. Kızılay'da bir alışveriş merkezi önünde tekrar toplanarak sayıları yaklaşık altmış kişiye ulaşan grup, "Polis, yargı, devlet, tek adam katil erkektir. İnadına isyan gelsin jop." sözlerini ritimli şekilde söyleyerek dans etmiştir. Kolluk görevlileri, aynı gerekçeyle toplantının kanuna aykırı olduğunu bu nedenle son verilmesi gerektiğini aksi hâlde müdahale edeceğini müteaddit şekilde ihtar etmiş ve bir süre beklemiştir. Grubun ihtara uymaması üzerine polis, fiziki kuvvet kullanarak grubu dağıtmaya çalışmıştır. Bir grup katılımcının dağılmamakta ısrar etmesi üzerine aralarında başvurucuların da bulunduğu on kişi hakkında yakalama işlemi gerçekleştirilmiştir. Yakalama işlemi akabinde sağlık raporu alınan şahıslar hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun  maddesi uyarınca idari para cezası verilmiş akabinde bu kişiler serbest bırakılmıştır. Başvurucular hakkında ceza soruşturmasına esas işlem yapılıp yapılmadığı dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılamamıştır. Bununla birlikte bu etkinliğe katılan yirmi altı kişi hakkında, kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşüne katılarak ihtara rağmen dağılmama suçundan, suçun kanuni unsurlarının oluşmaması nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir.  Başvurucuların toplantıya katılımı nedeniyle haklarında düzenlenen idari para cezaları, itiraz üzerine sulh ceza hakimliklerince iptal edilmiştir. Hukuki yardım için toplanma alanında bulunduklarını belirten başvurucular; eyleme katıldıkları kabul edilse dahi bu durum polisin müdahalesini hukuka uygun hâle getirmeyeceğini, ifade hürriyeti ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucular, kadına karşı şiddeti protesto etmek için bir araya gelen kadınlara ve hukuki destek için ilgili yerde bulundukları için kendilerine yönelik müdahale ve yakalama işlemi nedeniyle kolluk görevlileri ve amirleri hakkında suç duyurusunda bulunmuştur Cumhuriyet savcılığı, olayla ilgili Ankara İl Emniyet Müdürlüğünden gelen yazıyı esas alarak kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Kararda, kolluk görevlilerinin zor kullanma yetkisini aşmadıkları ve isnat edilen suçu işlediklerine dair yeterli delil bulunmadığı değerlendirilmiştir. Başvurucuların anılan karara yaptığı itirazı Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği 27/5/2021 tarihinde kesin olarak reddetmiştir.  Başvurucular nihai kararı 8/6/2021 tarihinde öğrenmiş, 7/7/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.