Haklar: Eğitim hakkı

Başvuru, Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan başvurucuya posta yoluyla gelen bir eğitim CD'sinin verilmemesi nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 16/9/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca, başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, başvuru tarihinde Ankara 1 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) terör suçundan hükümlü olarak bulunmakta ve Okan Üniversitesi Yerel Yönetimler Bölümü uzaktan eğitim programında (Üniversite) öğrenim görmektedir. Başvurucuya posta yoluyla bilgisayar çıktısı şeklindeki bir kısım yazılı eğitim kaynakları ile eğitim gereci olduğunu iddia ettiği bir CD gönderilmiştir. Yazılı kaynaklar başvurucuya verilmiş anılan CD ise başvurucuya verilmeyip emanet eşya deposuna kaldırılmış, 19/3/2014 tarihinde ise başvurucunun ziyaretçilerine teslim edilmiştir. Başvurucu, posta yoluyla gelen diğer yazılı eğitim gereçlerinin teslim edildiğini ancak anılan CD'den haberdar edilmediğini ve CD'nin kendisine verilmediğini belirterek 4/4/2014 tarihinde Sincan (Ankara Batı) İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) şikâyette bulunmuştur. Başvurucunun şikâyet dilekçesi ile birlikte Ceza İnfaz Kurumunun 4/4/2014 tarihli yazısı İnfaz Hâkimliğine sunulmuş, bu yazıda başvurucunun Ceza İnfaz Kurumuna geldiği tarihten itibaren bilgisayar sınıfından yararlandırıldığı, Üniversitenin İnternet sayfasından derslerini, ödevlerini ve sınavlarını yaptığı belirtilmiştir. Öte yandan, 11/3/2014 tarihli Ceza İnfaz Kurumu İdare Gözlem Kurulu Başkanlığının kararı ile uzaktan eğitim görmekte olan hükümlü ve tutukluların İnternet'ten ve bilgisayardan nasıl yararlanacaklarının kendilerine tebliğ edildiği ifade edilmiştir. Ayrıca Kuruma posta veya ziyaretçiler vasıtasıylagelen CD, DVD ve bilgisayarların kabul edilmediği, başvurucunun Üniversitesinden yazı ile gelebilecek CD ve DVD'lerin ise bunların yazının içeriğine uygun olduğunun Ceza İnfaz Kurumu tarafından tespit edilmesinden sonra başvurucuya verilebileceği bildirilmiştir. Şikâyet konusu CD'nin yakını F.A. tarafından posta yoluyla başvurucuya gönderildiği bu nedenle emanet eşya deposuna kaldırıldığı ve başvurucunun 19/3/2014 tarihinde gelen ziyaretçilerine teslim edildiği bildirilmiştir. İnfaz Hâkimliğinin 4/4/2014 tarihli kararıyla başvurucunun dilekçesi veCeza İnfaz Kurumundan gelen evrakların birlikte değerlendirildiği, başvurucu hakkındaki uygulamanın Ceza İnfaz Kurumu kurallarına uygun olduğu, mevzuata aykırı bir uygulamanın veya hukuka aykırılığın söz konusu olmadığı gerekçesiyle şikâyetin reddine karar verilmiştir. Başvurucu anılan karara 4/4/2014 tarihinde itiraz ettiğini belirtmiştir. Sonrasında itirazının akıbetini öğrenmek amacıyla 10/7/2014 tarihli dilekçesini İnfaz Hâkimliğine sunmuştur. Başvurucunun dosyasının incelenmesi sonucunda; 4/4/2014 tarihli bir itiraz dilekçesinin dosyada mevcut olmadığı görülmüş, 10/7/2014 tarihli dilekçe itiraz kabul edilerek dosya 11/7/2014 tarihinde Ankara Batı  Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmiştir.  Mahkemenin 16/4/2014 tarihinde verildiği belirtilen kararıyla İnfaz Hâkimliğinin 4/4/2014 tarihli kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir. Karar, başvurucuya 25/8/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 16/9/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. A. Ulusal Hukuk 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un  maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkraları şöyledir:"(3) Kapalı ve açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitim evlerinde ancak, eğitim ve iyileştirme programları çerçevesinde kurum yönetimince belirlenen yerlerde görsel ve işitsel eğitim araç ve gereçlerinin kullanımına izin verilebilir. Eğitim ve iyileştirme programları gerekli kıldığı takdirde denetim altında internetten yararlanılabilir. Hükümlü, odasında bilgisayar bulunduramaz. Ancak, Adalet Bakanlığının uygun görmesi hâlinde eğitim ve kültürel amaçlı olarak bilgisayarın ceza infaz kurumuna alınmasına izin verilebilir. (4) Bu haklar, tehlikeli hâlde bulunan veya örgüt mensubu hükümlüler bakımından kısıtlanabilir. "B. Uluslararası Hukuk Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin R (89) 12 sayılı “Ceza İnfaz Kurumlarındaki Eğitim” konulu tavsiye kararı ile ceza infaz kurumlarındaki eğitim hakkında üye devletlerce benimsenmesi önerilen temel ilkeler şunlardır:“ Bütün hükümlü ve tutukluların, meslekî eğitim, yaratıcı ve kültürel faaliyetler, bedensel eğitim, spor, sosyal eğitim ve kütüphane tesislerini ihtiva edecek şekilde tasarlanmış bir eğitime sahip olması sağlanacaktır.  Hükümlü ve tutuklulara verilecek eğitimin, dış dünyada aynı yaş gruplarına sağlanan eğitimle aynı olması sağlanacak ve öğrenme fırsatlarının alanı olabildiğince geniş tutulacaktır.... Hükümlü ve tutukluların salıverilme sonrasında da eğitimlerine devam etmelerini sağlayacak tedbirler alınmalıdır. Hükümlü ve tutukluların uygun eğitim almalarını sağlayacak malî kaynak, alet, donanım ve öğretim personeli hazır bulundurulmalıdır.” Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) ek 1 No.lu Protokol’ün  maddesinin ilgili kısmı söyledir:“Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz.”Hükümlüler, hukuka uygun bir mahkûmiyet kararına bağlı olarak tutma şeklinde değerlendirilebilecek kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı dışında Sözleşme'nin kapsamında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamamına genel olarak sahiptirler. Bununla birlikte ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin sağlanması gibi ceza infaz kurumunda güvenliğin sağlanmasına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olması durumunda bu haklar sınırlanabilir (Hirst/Birleşik Krallık (No. 2), B. No: 74025/01, 6/10/2005, § 69; Stummer/Avusturya, B. No: 37452/02, 7/7/201, § 99). Ancak bu durumda dahi mahkûmların haklarına yönelik yapılacak sınırlandırmalar temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin olarak Anayasa'nın  maddesinde belirtilen kanunla, meşru bir amaçla ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak ölçülü olma şartlarını taşımalıdır (Silver ve Diğerleri/Birleşik Krallık, B. No: 5947/72, 25/3/1983, §§ 99-105). AİHM, hukuka uygun bir mahkûmiyet kararına bağlı olarak tutulduğu dönem içerisinde başvurucunun İngilizce derslerine yardımcı olması için taşınabilir medya oynatıcısına erişimine engel olunmasının, Sözleşme’ye ek 1 No.lu Protokol'ün  maddesi anlamında eğitim hakkından mahrum bırakma olarak yorumlanamayacağını kabul etmektedir (Mehmet Veysi Özel/Türkiye (k.k.), B. No: 4243/09, 5/1/09, benzer yönde bkz. Georgiou/Yunanistan (k.k.), B. No: 45138/98, 13/1/2000; Durmaz ve diğerleri/Türkiye (k.k.), B. No: 46506/99, 46569/99, 46570/99 ve 46939/99, 4/9/2001; Arslan/Türkiye (k.k.), B. No: 31320/02, 1/6/2006).