Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvurucu, 11/6/2009 tarihinde İzmir  İş Mahkemesinde açtığı alacak davası sonunda verilen kararın icra edilemediğini ve yargılamanın makul sürede sonuçlanmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tazminat talep etmiştir.  Başvuru, 17/6/2013 tarihinde Akhisar  Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, 31/10/2013 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. Bölüm tarafından 22/11/2013 tarihinde, kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği, görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 16/1/2014 tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir. A. Olaylar  Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, BMC San. ve Tic. A.Ş.’de işçi olarak çalışmakta iken, maaşlarının geç ve eksik ödendiği iddiasıyla 4/6/2009 tarihinde iş akdini feshetmiştir.  Başvurucu, 11/6/2009 tarihinde BMC San. ve Tic. A.Ş. aleyhine İzmir  İş Mahkemesinde açtığı davada, işçilik alacaklarının tahsilini talep etmiştir. Mahkemece, 25/5/2010 tarih ve E.2009/383, K.2010/246 sayılı kararla; başvurucunun, ücret alacakları zamanında ödenmediği için hizmet akdini 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II-e maddesi gereğince haklı nedenle feshettiği, haklı fesih sebebiyle kıdem tazminatı alacağının bulunduğu gerekçesiyle 260,95 TL kıdem tazminatı, 40 TL izin ücreti, 569,01 TL yıllık izin ücreti, 232,15 TL ücret zammı farkı alacağının tahsiline karar verilmiştir. Karar, davalı tarafından temyiz edilmiştir.  Başvurucu, 6/2/2012 tarihinde Yargıtay Birinci Başkanlığına başvurarak temyiz incelemesi yapılan dava dosyasında öncelikle karar verilmesini talep etmiştir.  Yargıtay Birinci Başkanlığı, 24/2/2012 tarihli yazı ile dosyanın öncelikli inceleme talebi için Yargıtay  Hukuk Dairesi Başkanlığına başvurulması gerektiğini bildirmiştir. Başvurucu, 15/3/2012 tarihinde Yargıtay  Hukuk Dairesi Başkanlığına dilekçe vererek dosyanın temyiz incelemesinin öncelikli olarak yapılmasını talep etmiş, Daire tarafından bu talep yerinde görülmemiş, ancak başvurucuya talebi hakkında bilgi verilmemiştir. Davalının temyizi sonucu Yargıtay  Hukuk Dairesinin 11/12/2012 tarih ve E.2010/27482, K.2012/42163 sayılı kararıyla davalının diğer temyiz itirazları reddedilerek, yıllık izin ücretinin hesaplanması yönünden hüküm bozulmuştur. Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda, 18/4/2013 tarih ve E.2013/79, K.2013/270 sayılı ilamla; 260,95 TL net kıdem tazminatının 3/6/2009 tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte; 10,00 TL net ücret zammı fark alacağının dava tarihi olan 11/6/2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte; 222,15 TL net ücret zammı fark alacağının ıslah tarihi olan 27/4/2010 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yıllık izin ücretlerinin karşılığının ödendiği ve bakiye yıllık izin ücreti alacağının da dava tarihinden sonra ödenmiş olduğu görülmekle dava açılmadan önce ödenen izin ücretleri yönünden davanın reddine, dava açıldıktan sonra ödenen izin ücretleri yönünden bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Karar, taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilmiş olup, temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Gerekçeli karar 20/5/2013 tarihinde, başvurucu vekiline Mahkeme kaleminde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 5/6/2013 tarihinde İzmir  İcra Dairesinde BMC San. ve Tic. A.Ş. aleyhine toplam 378,74 TL alacağın tahsili amacıyla ilama dayalı icra takibi başlatmıştır.  5/6/2013 tarihinde davalıya icra emri gönderilmiş, 7/6/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu, 17/6/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  Başvurucunun talebi üzerine, 21/6/2013 tarihinde, davalıya ait 39 araç üzerine haciz konulmuştur. B. İlgili Hukuk 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Usul ekonomisi ilkesi” kenar başlıklı  maddesi şöyledir:“Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür.” 6100 sayılı Kanun’un “Diğer kanunlardaki yargılama usulü ile ilgili hükümler” kenar başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:“Diğer kanunların sözlü yahut seri yargılama usulüne atıf yaptığı hâllerde, bu Kanunun basit yargılama usulü ile ilgili hükümleri uygulanır.” 30/1/1950 tarih ve 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun  maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikinci maddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya iş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli olarak lüzum görülen yerlerde iş mahkemeleri kurulur.” 5521 sayılı Kanun’un  maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İş mahkemelerinde şifahi yargılama usulü uygulanır. İlk oturumda mahkeme tarafları sulha teşvik eder. Uzlaşamadıkları ve taraflar veya vekillerinden birisi gelmediği takdirde yargılamaya devam olunarak esas hakkında hüküm verilir.” 5521 sayılı Kanun’un  maddesinin birinci fıkrası şöyledir:“İş mahkemesinin nihai kararları tefhim tarihinden itibaren sekiz gün içinde temyiz olunabilir.” 5521 sayılı Kanun’un geçici  maddesi şöyledir:“Bölge adliye mahkemelerinin, 2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunun geçici 2 nci maddesi uyarınca Resmî Gazetede ilân edilecek göreve başlama tarihinden önce verilen kararlar hakkında yapılan temyiz başvuruları, kesinleşinceye kadar Yargıtay tarafından sonuçlandırılır. Bu kararlar hakkında İş Mahkemeleri Kanununun bu Kanunla yapılan değişiklikten önceki temyize ilişkin hükümleri uygulanır.”  5521 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:“Bu Kanunda sarahat bulunmıyan hallerde Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümleri uygulanır.” 6100 sayılı Kanun’un “Hüküm” kenar başlıklı  maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:“Kararın tefhimi, mahkemece hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanması ile gerçekleşir. Ancak zorunlu hâllerde, hâkim bu durumun sebebini de tutanağa geçirmek suretiyle, sadece hüküm özetini tutanağa yazdırarak kararı tefhim edebilir. Bu durumda gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir.” 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun “İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı” kenar başlıklı  maddesi şöyledir:“Süresi belirli olsun veya olmasın işçi, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:…II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:…e) İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse, …”