Haklar: Maddi ve manevi varlığın korunması hakkı

Başvuru, kamu görevlisi olan ve romatoloji kliniği bulunan bir şehirde görevlendirilmesi yönünde sağlık raporu bulunan başvurucunun atama talebinin reddedilmesi nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının, açılan davanın makul sürede tamamlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 18/9/2014 tarihinde yapılmıştır.Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde aldığı anesteziyoloji uzmanlık eğitimi sonrasında zorunlu hizmet yükümlülüğünü yerine getirmek üzere 16/11/2007 tarihinde Diyarbakır Çocuk Hastalıkları Hastanesine uzman hekim olarak atanmıştır. Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği tarafından başvurucu hakkında 3/3/2008 ve 16/3/2009 tarihlerinde düzenlenen sağlık kurulu raporlarında özetle başvurucunun periyodik aralıklarla hastaneye yatarak "infliscimab infüzyonu" tedavisi görmesi gerektiği ve romatoloji kliniği olan bir merkezde takibinin uygun olduğu belirtilmiştir. Gülhane Askeri Tıp Akademisi tarafından düzenlenen 22/5/2009 tarihli sağlık raporunda ise Ağustos 2006 tarihinden itibaren anti-TNF tedavi ve hastalık aktivitesi nedeniyle askerliğine ilişkin bir yıl erteleme verilen başvurucunun hastalığının klinik ve laboratuvar verilere göre hâlen aktif olduğu belirtilerek başvurucunun askerliğe elverişli olmadığı tespit edilmiştir. Başvurucu, sağlık kurulu raporlarında belirtilen sağlık mazeretini gerekçe göstererek tedavisinin yapılmasının mümkün olduğunu belirttiği Ankara veya Bursa illerinden birine naklen atanmak istemiyle Sağlık Bakanlığına başvurmuştur. Anılan başvurunun 21/4/2009 tarihli işlem ile reddedilmesi üzerine başvurucu tarafından 23/6/2009 tarihinde iptal davası açılmıştır. Diyarbakır  İdare Mahkemesinin 30/11/2010 tarihli kararıyla davanın reddine hükmedilmiştir. Karar gerekçesinde, Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğünden alınan bilgiye göre başvurucunun tedavisini gerçekleştirebilecek niteliği haiz romatoloji alanında uzman bir hekimin Diyarbakır Eğitim ve Araştırma Hastanesinde görev yaptığı ve bu duruma göre başvurucunun tedavisini Diyarbakır ili sınırları içinde de sürdürebileceği belirtilmiştir. Mahkemece, bu durumda naklen atanma talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Söz konusu karar, Danıştay Beşinci Dairesinin 9/5/2014 tarihli ilamıyla gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanmıştır. Karar gerekçesinde, sağlık mazereti nedeniyle yer değiştirme talebinde bulunulabilmesi için sağlık mazeretine ilişkin kurul raporunda sağlık durumunun görev yapılan yerde veya görev yapılan yerin değiştirilmemesi hâlinde tehlikeye gireceğini belirten bir ibareye yer verilmesi gerektiği ancak başvurucunun nakil istemine dayanak olan sağlık kurulu raporunda bu nitelikte bir ibarenin bulunmadığı anlaşıldığından sağlık mazereti nedeniyle naklen atanma talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir.Nihai karar 25/8/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.Başvurucu 18/9/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.A. Ulusal Hukuk 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun ek  maddesinin ilgili kısımları şöyledir:"İlgili mevzuata göre yurt içinde veya yurt dışında öğrenimlerini tamamlayarak tabip, uzman tabip ve yan dal uzmanlık eğitimini tamamlayarak uzman tabip unvanını kazananlar, her eğitimleri için ayrı ayrı olmak kaydı ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından hazırlanan İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralamasında yer alan;...Gün, Sağlık Bakanlığı veya Sağlık Bakanlığınca uygun görülen diğer kuruluşlarda Devlet memuru veya ilgililerin talebi halinde 2003 tarihli ve 4924 sayılı Kanuna tâbi sözleşmeli sağlık personeli olarak Devlet hizmeti yapmakla yükümlüdürler."  3359 sayılı Kanun'un ek  maddesi şöyledir:"Tıp fakülteleri dekanlıkları ve eğitim hastaneleri baştabiplikleri mezun olan veya uzmanlık ve yan dal uzmanlık öğrenimini tamamlayan tabip ve uzman tabiplerin isim ve adreslerini onbeş gün içinde Sağlık Bakanlığına bildirmekle yükümlüdürler. Diploma ve uzmanlık belgelerinin Sağlık Bakanlığınca tescil işlemlerini müteakip en geç iki ay içerisinde, Devlet hizmeti yükümlülüğü olan personel, atama yerleri ve atama işlemine ilişkin süreç internet sayfasında ilân edilir. Bu ilân tebligat yerine geçer.Eş durumu ve sağlık mazereti nedeniyle yapılacak atamalar hariç personelin görev yerleri, tercih hakkı verilmek sureti ile kurayla belirlenir. Ancak beşinci ve altıncı grup ilçe merkezlerine bağlı yerleşim yerleri ile Bakanlar Kurulunca tespit edilecek il merkezi ve il merkezlerine bağlı yerleşim yerlerinde Devlet hizmeti yükümlülüğünü yerine getirenler, tekrar Devlet hizmeti yükümlüsü olduklarında istekleri dışında bu yerlere atanamazlar. Atama sonuçlarının internet sayfasında ilânını müteakip, gerekli hallerde belgelerini tamamlamak üzere ilgili personele yirmi gün süre verilir. Devlet hizmeti yükümlülük süresi, personelin atandığı yerde göreve katılması ile başlar.Devlet hizmeti yükümlülüğü kapsamındaki personel, bu görevlerini tamamlamadan mesleklerini icra edemezler." 8/6/2004 tarihli ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve işlem tarihinde yürürlükte olan Sağlık Bakanlığı Atama ve Nakil Yönetmeliği'nin "Sağlık Mazereti Nedeniyle Atama" kenar başlıklı  maddesinin birinci fıkrası şöyledir:"Kendisinin veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu eş, anne, baba veya çocuklarından birinin sağlık durumunun bulunduğu yerde tehlikeye girdiğini veya görev yerinin değişmemesi halinde tehlikeye gireceğini, eğitim ve araştırma hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirenler; tedavinin yapılabileceği bir sağlık kurum veya kuruluşunun bulunduğu veya sağlığının olumsuz etkilenmeyeceği bir ilin münhal kadrolarına öncelikli olarak atanırlar."B. Uluslararası Hukuk Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) "Özel ve aile hayatına saygı hakkı" kenar başlıklı  maddesi şöyledir:" Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve haberleşmesine saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Bu hakların kullanılmasına ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, suçun veya düzensizliğin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakın korunması, başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla, hukuka uygun olarak yapılan ve demokratik bir toplumda gerekli bulunan müdahaleler dışında, kamu makamları tarafından hiçbir müdahale yapılamaz." Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), yer değişikliği/atama işlemlerinin yerindeliğini değerlendirmenin kendisinin görevi olmadığını vurgulamaktadır. Ancak AİHM, bu tür işlemlerin başvurucuların Sözleşme kapsamında korunan hakları üzerindeki sonuçlarını incelemektedir (Metin Turan/Türkiye, B. No: 20868/02, 14/11/2006, § 28).