Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru; tutukluluğun kanunda öngörülen azami süreyi ve makul süreyi aşması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, yargılama aşamasında keşif taleplerinin kabul edilmemesi ve yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedenleriyle adil yargılama hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 19/6/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucu Lice'de (Diyarbakır) 15/2/2009 tarihinde yaşanan ve üç kişinin öldüğü bir olaya ilişkin olarak Lice Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında 15/2/2009 tarihinde gözaltına alınmış ve Lice Sulh Ceza Mahkemesinin 16/2/2009 tarihli kararıyla kasten insan öldürme suçundan tutuklanmıştır.  Başvurucuya isnat edilen suçların ağır ceza mahkemelerinin görev alanında bulunması nedeniyle Lice Cumhuriyet Başsavcılığının 27/5/2009 tarihli fezlekesi ile başvurucu hakkındaki soruşturma dosyası Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.  Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının 26/6/2009 tarihli iddianamesi ile başvurucunun silahla iki kişiyi öldürdüğü ve bir kişiyi de öldürmeye teşebbüs ettiği iddiasıyla kasten insan öldürme ve ruhsatsız silah taşıma suçlarından cezalandırılması istemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açılmıştır. İddianamede başvurucunun yanı sıra (başvurucunun oğlu olan) bir sanığın daha cezalandırılması talep olunmuştur. Dava, Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesinin E.2009/330 sayılı dosyası üzerinden başvurucunun tutukluğu devam ederken görülmüştür. Mahkemece 21/7/2010 tarihinde başvurucunun kasten insan öldürmeye teşebbüs, kasten insan öldürme (iki kez) ve ruhsatsız silah taşıma suçlarından mahkûmiyetine; hükümle birlikte tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir.  Anılan karar, temyiz incelemesi sonunda Yargıtay  Ceza Dairesinin 23/11/2011 tarihli ilamıyla usul yönünden bozulmuştur. Yargıtay bozma ilamı sonrası yargılamaya E.2011/496 sayılı dosya üzerinden tutuklu olarak devam olunmuştur. Mahkemenin 26/2/2014 tarihli kararı ile başvurucunun kasten insan öldürmeye teşebbüs suçundan 7 yıl 9 ay 10 gün hapis, kasten insan öldürme suçundan (iki kez) 13 yıl 4 ay hapis ve ruhsatsız silah taşıma suçundan 2 yıl 1 ay hapis ve 360 TL adli para cezaları ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Mahkeme hükümle birlikte başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına da karar vermiştir.  Anılan karar, başvurucuya ve müdafiine duruşmada tefhim edilmiştir.  Başvuru formu ve eklerinde, hükümle birlikte verilen tutukluluğun devamı kararına karşı itiraz yoluna gidildiğine dair bilgi ve/veya belge sunulmamıştır. UYAP üzerinden yapılan incelemede de bu yönde bir kayda rastlanmamıştır. Başvurucu 19/6/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Öte yandan başvurucu, Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesinin 26/2/2014 tarihli mahkûmiyet hükmünü temyiz etmiştir. Yargıtay  Ceza Dairesinin 27/12/2016 tarihli ilamı ile hükmün (Ceza miktarları değiştirilmeksizin) düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.  4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tazminat istemi" kenar başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,...d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,...Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler." 5271 sayılı Kanun'un "Tazminat isteminin koşulları" kenar başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir."