Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, temel olarak ceza davasında tanıkların sorgulanmaması nedeniyle tanık sorgulama hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvuru, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde gerçekleştirilen işlemler nedeniyle başka temel hakların ihlal edildiğine ilişkin şikâyetleri de içermektedir. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) başvurucunun cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, tasarlayarak ve kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle kasten öldürme, cebir ve tehdit kullanılarak silahla birden fazla kişi tarafından birlikte kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, ruhsatsız ateşli silahlarla mermileri satın alma veya taşıma veya bulundurma suçlarını işlediği iddiasıyla başvurucu hakkında soruşturma başlatmıştır.  Soruşturma neticesinde Başsavcılık, başvurucunun anılan suçlardan cezalandırılması talebiyle 7/6/2018 tarihli iddianame düzenlemiştir.  İddianamenin kabulü ile açılan dava, İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) görülmeye başlanmıştır. Duruşma sekiz celsede bitirilmiştir. Başvurucu 22/11/2018 tarihli birinci celsede yaptığı savunmasında hakkında iddia olunan eylemleri işlemediğini belirterek üzerine atılı suçlamaları reddetmiştir.  26/12/2018 tarihli ikinci celsede Mahkeme, duruşma salonunda hazır olan tanık Y.yi Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) aracılığı ile dinlenmiştir. Dosyada bulunan 18/1/2019 tarihli SEGBİS Kaydı Çözümleme Tutanağı'nın  sayfasının göre Mahkeme Başkanının tanığı dinlemesi sırasında polis memurları dışarı çıkarılmış, salonda sadece tanık ve zabıt katibi hazır bulunmuştur. Tanık Y. alınan beyanında 2017 yılında Facebook hesabı açtığını, K. (diğer sanık) ile yazışmaya başladığını, yurt dışına gitmek istediğini söylediğini, K.nın "İstanbul'a gel yardımcı oluruz" dediğini belirtmiştir. Bunun üzerine 2017 yılı Ocak ayında İstanbul’a gelerek kendisiyle buluştuğunu, K.nın yurt dışına illegal yollardan çıkması için bu tür işler yapan ve örgüte yakın olan eski bir avukatla kendisini tanıştıracağını söylediğini, birlikte kıraathane işleten başvurucunun yanına gittiklerini, illegal yollardan yurt dışına çıkmak için başvurucudan yardım istediğini, daha sonra başvurucunun yanından ayrıldıklarını belirtmiştir. K.ya bu şahsın güvenilir olup olmadığını sorduğunda bu şahsın eski bir örgütçü olup güvenilir olduğunu, örgüte maddi yönden ve malzeme konusunda büyük yardımlarının olduğunu hatta bu şahıs sayesinde örgütün 2015 yılında düzenlediği eylemleri yapabildiğini, Ş.Y.nin de başvurucuyu tanıdığını, örgüt için çok çaba sarf ettiğini belirttiğini, Cumhuriyet Savcısı S.K.ya yönelik eylemden yaklaşık on gün kadar önce Ş.Y.nin kendisinden tabanca istediğini, K.nın da bu silahı temin etmek amacıyla Ş.Y. ile birlikte başvurucunun yanına gittiğini, başvurucunun silahı arkadaşlarından temin ederek K.ya verdiğini ifade etmiştir. Mahkeme, 26/12/2018 tarihli ikinci celsede SEGBİS sistemi üzerinden hazır edilen tanık Y.ye celsede alınan ile benzer olan ve 23/3/2018 tarihinde emniyette müdafii huzurunda verdiği beyanı okumuş; Y., beyanının içeriğini aynen kabul ettiğini ve geçerli olduğunu söylemiştir. Yine aynı celse başvurucu ve müdafii, dinlenen tanığın beyanına karşı alınan savunmalarında tanık beyanını kabul etmediklerini belirtmiştir.  18/1/2019 tarihli üçüncü celsede Mahkeme, SEGBİS ile duruşma salonunda hazır olan tanık B.E.yi dinlemiştir. Tanık B.E. alınan beyanında eylemi gerçekleştiren örgüt mensuplarından Ş.Y.nin kuryeliğini yapan K.nın olay öncesinde eylemde kullanılan tabancayı temin ederek Ş.Y.ye ulaştırdığını ifade etmiştir. Anılan celsede başvurucu ve müdafii, dinlenen tanığın beyanına karşı alınan savunmalarında tanık beyanında kendilerine yönelik doğrudan bilgi olmadığını ve aleyhe olan hususları kabul etmediklerini belirtmiştir.  Tanık Y. Mahkemeye sunduğu 28/6/2019 tarihli dilekçede başvurucu ve diğer sanık K. ile ilgili aleyhe ifade vermesi için tehdit edildiğini ve zorlandığını belirtmiştir. 28/6/2019 tarihli altıncı celsede dosyanın diğer sanığı K.nın müdafii; yurt dışında bulunan tanık Y. tarafından imzalanmış, Almanya'dan gönderilen, noter tasdikli, 17/6/2019 tarihli dilekçenin kendisine gönderildiğini, tanık Y.nin söz konusu dilekçede gözaltında bulunduğu sırada polis memurları ve Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) görevlilerinin kendisi ile görüştüğünü belirttiğini Mahkemeye iletmiştir. Anılan celsede başvurucu müdafii, K.nın müdafii tarafından Mahkemeye sunulan dilekçenin çok önemli olduğunu, başvurucu ile ilgili tek delilin tanık Y.nin beyanı olduğunu, tanığın beyanının da zorla alındığını ve geçerli olmadığını belirterek tanığın istinabe yoluyla yeniden dinlenilmesini talep etmiştir. Yine aynı celsede başvuru müdafiinin talebi Mahkemece "tanık [Y.nin] tekrar dinlenmesinin mahkememizce bizzat kendisi dinlendiğinden esasa etkili olmayacağından ve dosyanın tutuklu iş olması da değerlendirilerek dosyayı sürüncemede bırakacağı anlaşıldığından istinabe yolu ile yeniden dinlenmesi talebinin reddine" gerekçesiyle kabul edilmemiştir.  28/6/2019 tarihli altıncı ve 5/7/2019 tarihli yedinci celselerde iddia makamı esas hakkında mütalaa sunmuştur. 11/7/2019 tarihli sekizinci ve son celsede başvurucu ve müdafii esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmalarını yapmıştır. Mahkeme, başvurucunun üzerine atılı olan cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme, tasarlayarak ve kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle kasten öldürme, cebir ve tehdit kullanılarak silahla birden fazla kişi tarafından birlikte kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, ruhsatsız ateşli silahlarla mermileri satın alma veya taşıma veya bulundurma suçlarından hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar vermiştir. Mahkemenin gerekçeli kararının ilgili kısmı şöyledir:"...tanık [Y.nin] beyanlarıyla, tanık [B.E.nin] beyanlarının birbirlerini destekler nitelikte olduğu; sonuç olarak tanık [Y.nin] beyanına göre 'Fransız 10'lusu' olarak tabir edilen tabancanın kurye tanık [K.ya] örgütün 'temiz ilişki' tabir ettiği şüpheli Murat Canım [başvurucu] tarafından verildiğini ve [K.nın] d[e] tabancayı yine örgüt tarafından 'temiz ev' tabir edilen [Ö.ye] ait yerini gösterdiği eve [Ş.Y.ye] ulaştırılmak üzere bıraktığını beyan ederek sanığı [başvurucu] teşhis ettiği, olayda [Ş.Y.] tarafından kullanılan tabancanın söz konusu itirafçı ifadesinde geçen ve 'Fransız 10'lusu' tabir edilen tabanca olduğunun kollukça düzenlenen olay yeri inceleme tespit tutanağından da anlaşıldığı hususları, kül halinde değerlendirildiğinde;Gizli tanık [B.E.] ve [Y.nin] dosya kapsamında yer alan beyanlarının birbirleriyle olay örgüsüyle uyumlu oldukları tespit edilmiş, tanık [Y.nin] mahkememizce alınan beyanlarında önceki beyanlarıyla uyumlu beyanlarda bulunmuş her ne kadar daha sonrasında dosya kapsamına sanık avukatları tarafından sunulan Almanya'ya yasa dışı yollardan giderek oradan göndermiş olduğu dilekçeleri ile önceki beyanlarını inkar edip yeni kurmaca beyanlarda bulunmak istediğini beyan etmiş ise de ,bu beyanların yukarıda ismi geçen anılan terör örgütünün baskı ve korkusu altında verildiğinden yargı mercilerinde daha önce vermiş olduğu beyanların sanık avukatlarının iddia ettiğinin aksine soruşturma aşamasında avukat eşliğinde mahkememiz huzurunda alınan beyanlarında ise naip hakim eşliğinde alındığından hiç bir baskı ve zorlama altında alınmadığının kabulüyle sanık ve sanık müdafilerinin tanık [Y.nin] istinabe yoluyla tekrar dinlenilmesi talepleri dosyayı sürüncemede bırakacağından, dosyanın esasına yeni bir katkı sunmayacağından mahkememizce sanık ve sanık müdafilerinin bu yöndeki talepleri kabul edilmeyerek tanık [Y.nin] soruşturma ve kovuşturma aşamasındaki beyanlarına mahkememizce itibar edilmiştir.[Ş.Y.] ve [B.] isimli örgüt mensupları tarafından 31/03/2015 tarihinde gerçekleştirilen İstanbul Cumhuriyet Savcısı [S.K.nın] silahla vurularak şehit edilmesi eyleminde kullanılan silahı örgütsel amaçlarla organik bütünlük içerisinde temin ederek sanık [K.ya] verdiği, [K.nın] d[e] eylemcilerden olan ve olay tarihi itibariyle kuryeliğini yaptığı silahı [Ş.Y.ye] vererek fiilin işlenmesinde kullanılan araçlarından birini sağlamak suretiyle üzerine atılı Tasarlayarak ve Kişinin Yerine Getirdiği Kamu Görevi Nedeniyle Kasten Öldürmeye yardım etme suçunu işlediği...Sanığın üzerine atılı Cebir ve Şiddet Kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Öngördüğü Düzeni Ortadan Kaldırmaya veya Bu Düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs suçu bakımından ise, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre suç tanımında belirtilen amaçları gerçekleştirmeye yönelik bir fiil işlenmesi hususunda iştirak iradeleri bulunan sanıklar hakkında Türk Ceza Kanununun  maddesinde düzenlenen Anayasayı ihlal suçu yönünden iştirakin her şeklinin uygulanması mümkündür . Mensup olduğu örgütle kurduğu bağ nedeniyle örgütsel faaliyet kapsamında işlenen anayasayı ihlal suçuna ilişkin planlama, hazırlık ve icra organizasyonundan haberdar olmak suretiyle somut olayda ki yargı faaliyetini hedef alan adalet teşkilatının ve güvenli huzur ortamının sağlanması amacıyla çaba sarf eden cumhuriyet savcısının makamında rehin alınarak şehit edilmesi olayının ülke çapında yarattığı büyük vehamet, yargı erkinin işlevsiz bırakılma çabasına yönelik bu eyleme; sanığın olayın en önemli araçlarından olan silahı temin etme icra hareketiyle gerçekleştirdiği, dolayısıyla bu suç yönünden icra hareketleri için gerekli hazırlıkları yapanların müşterek fail olarak sorumlu tutulmaları gerektiğine ilişkin yargıtay kararları da göz önüne alınarak sanığın üzerine atılı Cebir ve Şiddet Kullanarak, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Öngördüğü Düzeni Ortadan Kaldırmaya veya Bu Düzen yerine başka bir düzen getirmeye veya bu düzenin fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüs suçunu işlediği...Adliyede ki makam odasında [B.] ve [Ş.Y.nin] şehit savcının odasına girdikleri andan etkisiz hale getirildikleri zaman dilimine kadar rehin alma eylemini gerçekleştirdikleri, sanığında bu eylemde kullanılan silahı temin etme suretiyle Cebir ve Tehdit Kullanılarak, Silahla, Birden Fazla Kişi Tarafından Birlikte, Kişinin Yerine Getirdiği Kamu Görevi Nedeniyle Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılmaya Yardım Etme suçunu, ayrıca Olayda kullanılan silahın da 6136 sayılı Kanunun 13/1 maddesine muhalefet niteliğinde olduğu değerlendirilerek üzerine atılı suçu işlediği..." Başvurucu, istinaf dilekçesinde diğerlerinin yanı sıra hakkında tek belirleyici delilin tanık Y.nin beyanı olduğunu, tanığın kovuşturma aşamasında ifadesini tehdit altında ve zorla verdiğini söylediğini, tanığın istinabe yoluyla tekrardan dinlenilmesi talebinin Mahkemece reddedildiğini belirtmiştir. Başvurucunun istinaf talebi İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesinin 21/11/2019 tarihli kararıyla ruhsatsız ateşli silahlarla mermileri satın alma veya taşıma veya bulundurma suçu bakımından kesin, diğer suçlar yönünden ise temyiz yolu açık olmak üzere esastan reddedilmiştir.  Temyiz yolu açık olarak verilen karara karşı başvurucu, temyiz kanun yoluna başvurmuş; temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü iddiaları yinelemiştir. Başvurucunun temyiz talebi üzerine (kapatılan) Yargıtay  Ceza Dairesi 16/6/2020 tarihli ilamıyla istinaf başvurusunun esastan reddi kararını onamıştır.  Başvurucu, nihai hükmü 3/7/2020 tarihinde öğrendikten sonra 16/7/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.