Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, öğretmen olarak çalışma izninin iptal edilmesi ve yeniden çalışma izni düzenlenmesinin yasaklanması nedenleriyle özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 22/5/2018 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  OHAL tedbirleri kapsamında 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 sayılı OHAL KHK'sı)  maddesinde yapılan düzenlemeyle, millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasına (FETÖ/PDY) aidiyeti ve örgütle iltisakı veya irtibatı belirlenen KHK ekindeki listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları kapatılmıştır. Millî Eğitim Bakanlığının 21/7/2016 tarihli ve 7783529 sayılı Genelge'si (Genelge) ile de "Cumhuriyet Savcılıklarınca haklarında işlem başlatılan özel öğretim kurumları ile özel öğrenci yurtlarından yönetimine kayyum atanmayan kurumlar ve kayyum atanan kurumlarda kayyum ataması yapılmadan önce görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin Milli Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemleri (MEBBİS) üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinleri valiliklerce iptal edilecek, bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyerek MEBBİS üzerinde gerekli bilgiler işlenecektir" kuralı getirilmiştir. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Fakültesi Kimya Bölümü mezunu olan başvurucu, öğretmen olarak çalışmak üzere özel bir okul ile 15/8/2015 tarihinde bir yıl süreli iş sözleşmesi imzalamıştır. Anılan sözleşme kapsamında okul yönetiminin başvurusu üzerine Millî Eğitim Müdürlüğü tarafından başvurucu adına çalışma izni onayı verilmiştir. Başvurucunun çalıştığı özel okul, millî güvenliğe tehdit oluşturduğu, FETÖ/PDY ile aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olduğu gerekçeleriyle 667 sayılı OHAL KHK'sı hükümleri gereği 29/7/2016 tarihinde kapatılmıştır. Başvurucuya Genelge (bkz. § 4) hükümleri gereği, çalıştığı okulun kapatılması nedeniyle özel okulda çalışma izninin iptal edildiği ve başka bir kurum için yeniden izin düzenlenemeyeceği Valilik tarafından 2/8/2017 tarihinde bildirilmiştir. Genelge gereği çalışma izni iptal edilenlerin durumlarını değerlendirmek üzere 7/11/2016 tarihinde Valilik bünyesinde Komisyon kurulmuştur. Başvurucu, durumunun yeniden değerlendirilerek öğretmenlik lisansının verilmesi talebiyle 4/11/2016 tarihinde Komisyona başvurmuştur. Komisyon 2/8/2017 tarihli yazıyla 667 sayılı OHAL KHK'sı ile kapatılan özel öğretim kurumunda çalıştığı için Genelge hükümleri kapsamında çalışma izninin iptal edildiğini ve çalışma izni düzenlenmemesine yönelik şerhin MEBBİS'e işlendiğini vurgulayarak yapılan incelemede başvurucunun durumunda bir değişiklik olmadığını bildirilmiştir. Başvurucu 27/9/2017 tarihinde çalışma izninin iptali ve yasaklamaya ilişkin Genelge ile Komisyon kararının anayasal haklara aykırı olduğu, kanuni dayanağının bulunmadığı iddiası ve idari işlemin iptali ile tüm sonuçlarının ortadan kaldırılması talebiyle Kayseri  İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Mahkeme, hangi idari eylem ya da işleme karşı dava açıldığının belli olmadığı gerekçesiyle dilekçenin reddine karar vermiştir. Başvurucu, dilekçesini yenileyerek 1/11/2017 tarihinde iptal davası açmıştır. Dava dilekçesinde; silahlı terör örgütüyle bir ilişkisinin olmadığını, hangi nedenle çalışma izninin iptal edildiğini ve yasak konulduğunu bilmediğini, Komisyonun hangi kriterlere göre talebini reddettiğinin de belli olmadığını belirten başvurucu, idari işlemin iptalini talep etmiştir. Mahkeme, Genelge ile 667 sayılı OHAL KHK'sının hükümlerini hatırlattıktan sonra, başvurucunun öğretmen olarak çalıştığı okulun 667 sayılı KHK ile kapatıldığı, söz konusu okulda çalışabilmesi için verilen çalışma izin onayının ise iş sözleşmesi süresi ile sınırlı olmak üzere ve belirli bir kurumda görev yapabilmesi için verildiği gözetildiğinde kurumun kapatılması üzerine, çalışma izin onayının verilme gayesinin de sona ereceğinin açık olduğu belirtilmiştir. Kurumun kapatılmasına yönelik kararın icrası ve faaliyetinin fiilen sonlandırılması amacıyla tesis edildiği değerlendirilen idari işlemin anılan Genelge'ye uygun olarak tesis edildiği, söz konusu Genelge'nin iptal edildiğine ilişkin bir iddianın da bulunmadığı vurgulanarak dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği değerlendirmesine yer verilmiştir. Ayrıca işlemin dayanağını teşkil eden Genelge'de, çalışma izni iptal edilen personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyeceğinin hüküm altına alındığı ancak başvurucuya başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmemesi durumunda bu hususun ayrı bir davaya konu edilebileceği ifade edilmiştir. Başvurucu anılan karara karşı yaptığı istinaf başvurusunda; dava dilekçesinde belirtiği üzere dava konusunun Genelge gereği çalışma izninin iptal edilmesi ve çalışma izni yasağı ile bu durumun MEBBİS'e kaydını öngören idari işlemin iptali olduğunu, Genelge hükümlerinin ve tesis edilen işlemin açık olmasına rağmen Mahkemenin hakkında konulan çalışma yasağına ilişkin karar vermediğini vurgulamıştır. Çalışma izninin iptali ile başka kurum için yeniden çalışma izni verilmesinin yasaklanmasının kanuni bir dayanağının olmadığını, Millî Eğitim Bakanlığının kanunlarda olmayan bir iptal ve yasaklama şeklini Genelge'yle tesis ettiğini belirtmiştir. Ankara Bölge İdare Mahkemesi  İdari Dava Dairesi 12/4/2018 tarihinde istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın gerekçesinde ilk derece mahkemesinin kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilmiştir. Nihai karar 9/5/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı, Anayasa Mahkemesine gönderdiği 27/7/2021 tarihli yazısında; Genelge ile çalışma izninin iptali ile başka bir kurumla ilgili çalışma izninin düzenlenmemesinin ve bu durumun MEBBİS'e kaydının hüküm altına alındığı hatırlatıldıktan sonra başvurucunun da çalışma izninin iptal edilerek bilgilerin MEBBİS'e kaydedildiği belirtilmiştir. Ayrıca Komisyonun başvurucunun çalışma izninin tekrar verilmemesine karar verdiği, MEBBİS modülüne "667 sayılı KHK ile kurumu kapatıldı ve 2017/7783529" şeklinde düşülen şerhin başvurucuya herhangi bir özel eğitim kurumunda çalışma izni düzenlenmeyeceği anlamına geldiği ifade edilmiştir.  İlgili hukuk (ulusal mevzuat, uluslararası düzenlemeler ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları) için bkz. Ayşe Ortak [GK], B. No: 2018/25011, §§ 20-