Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru; sağlık durumuna rağmen ceza infaz kurumunda tutma nedeniyle kötü muamele yasağının, serbest bırakılma talebinin hukuka aykırı şekilde reddedilmesi nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 30/3/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük)  maddesi uyarınca sağlık durumu nedeniyle tutukluluk hâlinin sonlandırılarak tedbiren tahliyesine karar verilmesini talep etmiştir. Komisyonca tedbir talebinin ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. 31/3/2016 tarihinde Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına yazılan müzekkereye verilen cevap sonrasında İkinci Bölüm tarafından 7/4/2016 tarihinde -başvurucunun sağlık durumuna uygun olarak sağlık birimleri tarafından gerekli müdahalelerin yapıldığı gözetilerek- tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:A. Genel Bilgiler  Başvurucu, 1973 doğumludur. Başvurucu, Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen bir adli soruşturma kapsamında 2/12/2015 tarihinde Diyarbakır  Sulh Ceza Hâkimliği tarafından terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmıştır.  Başvurucu tutuklandıktan sonra Diyarbakır D Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda tutulmaya başlanmıştır. Tutuklanmadan önce kalp rahatsızlığı nedeniyle defalarca sağlık sorunları yaşadığını iddia eden başvurucu yakın bir zamanda da anjiyo olduğunu belirtmektedir. Başvurucu 23/2/2016 tarihinde yaşadığı sağlık sorunlarından bahsederek adli kontrol şartıyla tahliye talebinde bulunmuştur. Diyarbakır  Sulh Ceza Hâkimliği yaptığı değerlendirme sonucunda 24/2/2016 tarihinde başvurucunun tahliye talebini reddederek tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Söz konusu karar başvurucuya 1/3/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu bu kez 3/3/2016 tarihinde Diyarbakır İnfaz Hâkimliğinden adli kontrol şartıyla tahliyesine karar verilmesini talep etmiştir. Başvurucu dilekçesinde özetle tutuklama için yeterli delil bulunmadığını, verilen kararın hukuka ve usule aykırı olduğunu, ağır derecede kalp hastası olduğunu, sık sık hayati sağlık sorunları yaşadığını ve tedavisinin aksatıldığını belirtmiştir. Ayrıca en son 22/2/2016 tarihinde sevk edildiği Diyarbakır Eğitim ve Araştırma Hastanesinde (Diyarbakır Hastanesi), ameliyat edilerek kalp kapağının değişmesi gerektiğinin söylendiğini, tedavi edilmek yerine yeniden ceza infaz kurumuna konulması sebebiyle rahatsızlığının daha da kötüleştiğini, zaten gerekli tedavilerin Diyarbakır'da yapılamadığını, bu nedenle ameliyat edilmek üzere Ankara'ya sevk edileceğini bildirmiştir. Diyarbakır İnfaz Hâkimliği 3/3/2016 tarihli kararında; başvurucunun talebinin adli kontrol şartıyla tahliye edilmeye yönelik olduğunu, bu konuda incelemenin ilk tutuklama kararını veren hâkimlik tarafından yapılması gerektiğini belirterek başvurucunun dilekçesinin reddine ve Diyarbakır  Sulh Ceza Hâkimliğine gönderilmesine hükmetmiştir. Diyarbakır İnfaz Hâkimliğinin söz konusu kararına karşı yapılan itiraz Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesinin 25/3/2016 tarihli kararıyla kesin olarak reddedilmiştir. Başvurucu 30/3/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  Başvurucu, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan açılan kamu davasında Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanmış; 20/10/2017 tarihinde 6 yıl 3 ay hapis cezasıyla cezalandırılmıştır. Bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla başvurucunun istinaf talebi reddedilmiş olmakla birlikte dosya şu an Yargıtayda temyiz aşamasındadır.B. Başvurucunun Sağlık Durumuna İlişkin Bilgiler Başvurucu bireysel başvuru formunda, 22/12/2015 tarihinde ceza infaz kurumunda geçirdiği kalp krizi sonrasında sevk edildiği Diyarbakır Hastanesinde muayene olduğunu ve kalp kapakçığının ivedi bir şekilde değiştirilmesi gerektiği yönünde rapor tanzim edildiğini iddia etmektedir. Başvurucunun ileri sürdüğü bu iddia kapsamında eklediği raporun Diyarbakır Hastanesinin 22/12/2015 tarihli transtorasik ekokardiyografi tetkik sonucu olduğu ve raporun sonuç kısmında "romatizmal mitral kapak hastalığı (orta MS, hafif MY)" şeklinde tespitte bulunulduğu görülmektedir.  Diyarbakır Hastanesinin 15/3/2016 tarihli sağlık kurulu raporunda, başvurucuya yapılan d-echo tetkikinde mitral kapak alanının 3 cm² olarak tespit edildiği ve ameliyatın hastane bünyesinde yapılabileceği belirtilmektedir.  Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının tedbir talebinin değerlendirilmesi amacıyla yazdığı cevap (bkz. § 6) içeriğinde başvurucuya sunulan sağlık hizmetlerinden bahsedilmektedir. Söz konusu yazıda;- 22/12/2015 tarihinde Diyarbakır Hastanesi Kardiyoloji Kliniğinde yapılan muayene sonucu A tipi göğüs ağrısı, yapılan EKG sonucunda NSR elektro kardiyografi, transtorasik ekokardiyografi sonucunda ise yukarıda belirtilen (bkz. § 20) tespite ulaşıldığı, kan tahlili ve 25 saatlik ritim holter testi istendiği,- 28/12/2015 tarihinde hastaneye sevki sağlanacak iken başvurucunun vermiş olduğu dilekçede kalp rahatsızlığının önceki gibi kendisini fazla zorlamadığını ve hastaneye gidiş dönüşlerde ring aracının daha çok rahatsız etmesini gerekçe göstererek kendi isteğiyle hastaneye gitmediği,- 18/2/2016 tarihinde rahatsızlandığını belirten başvurucunun saat 01'de çağrılan 112 Acil Servis ambulansı ile Diyarbakır Hastanesi Acil Polikliniğine sevkinin sağlandığı, yapılan EKG, laboratuvar kan tetkikleri ile çekilen akciğer filmi sonucunda acil patolojinin düşünülmediği ve kardiyoloji polikliniğine müracaatının önerildiği,- 22/2/2016 tarihinde Diyarbakır Hastanesi Kardioloji Polikliniğinde muayenesi yapılan başvurucunun 4/2/2016 tarihinde operasyon için KVC Polikliniğinde kontrol önerildiği,- Başvurucuya 2/3/2016 tarihinde Diyarbakır Hastanesi Kalp Damar Cerrahisi Polikliniğinde yapılan muayene sonucu mitral stenoz (kalp kapağı rahatsızlığı) nedeniyle operasyon önerildiği, operasyonun riskli olması nedeniyle Ankara Numune Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Polikliğine sevkine uygun görüldüğü, - İl dışı sevk genelgesi uyarınca tekrar rapor aldırılmak üzere başvurucunun Diyarbakır Hastanesine sevkinin yapıldığı, 15/3/2016 tarihli sağlık kurulu raporunda yukarıda belirtilen (bkz. § 21) hususların tespit edildiği, - Başvurucunun 4/4/2016 tarihinde Diyarbakır Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Polikliniğinde ameliyat edilmek üzere sevkinin sağlanacağı,-Ceza İnfaz Kurumunda mesai saatleri içinde aile sağlığı merkezi bulunduğu, bir doktor ile bir ASM (aile sağlığı merkezi) hemşiresi ve kurum bünyesinde çalıştırılan üç sağlık memurunun mevcut olduğu, mesai saatleri dışında ve hafta sonlarında Sağlık Müdürlüğüne bağlı 112 Acil Servisi ambulansı ile hasta tutuklu ve hükümlülere gerekli sağlık hizmeti verildiği şeklinde tespitler yer almaktadır. Diyarbakır D Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğünün Anayasa Mahkemesine 6/1/2020 tarihinde yazdığı cevap yazısında ise başvurucunun 4/4/2016 tarihinde Diyarbakır Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Polikliniğinde ameliyat edilmek üzere sevkinin sağlandığı, MD nedeniyle takip edildiği, ameliyatın çok yüksek riskli olması sebebiyle ileri merkezde daha düşük riskle opere olabileceği için Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniğine sevkinin yapılmasının uygun görüldüğü bildirilmiştir. Yazıda, tutuklu ve hükümlülerin il dışı hastaneye sevklerinin sağlanabilmesi için heyet raporu gerektiğinden başvurucunun Ankara'daki söz konusu hastaneye naklinin uygun olup olmadığına dair heyet raporu aldırılmak üzere 5/4/2016 tarihinde Diyarbakır Hastanesine sevk işlemlerinin başlatıldığı ancak Kamu Hastaneler Birliği Genel Sekreterliği tarafından başvurucunun sağlık dosyası ve evrakının incelenmek üzere istendiği belirtilmiştir. Yazının devamında Kamu Hastaneler Birliğinin incelemesi ve sözlü talebi sonucunda başvurucunun Diyarbakır Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Polikliniğine 6/4/2016 tarihinde sevkinin sağlandığı, yapılan muayenesinde mitral stenoz rahatsızlığı nedeniyle operasyon kararı verildiği, 7/4/2016 tarihinde yeniden hastaneye operasyon için sevk edilen başvurucunun yazmış olduğu dilekçeyle ameliyat olmaktan vazgeçtiği ifade edilmiştir. Bunlar dışında yazıda; başvurucu hakkında infazın geri bırakılma işlemlerine esas olmak üzere re'sen ceza tehiri işlemleri başlatıldığı, 16/5/2016 tarihinde başvurucunun sağlık kuruluna sevk edilerek sağlık raporu düzenlenmesinin istendiği, söz konusu rapor henüz ceza infaz kurumuna ulaşmadan Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesinin 17/5/2016 tarihli tahliye kararı gereği aynı gün başvurucunun salıverildiği belirtilmiştir.  İlgili hukuk için bkz. Fatma Müge Tekin ve Özge Tekin, B. No: 2014/2504, 20/3/2019, §§ 26-