Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru; pasaport verilmesi talebinin reddedilmesiyle ortaya çıkan uyuşmazlığın esasına etkili iddiaların ilgili ve yeterli gerekçeyle karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucu, Anadolu Üniversitesi Turizm Fakültesi Turizm İşletmeciliği Bölümünde doçent unvanıyla görev yapmaktayken 7/2/2017 tarihli ve 29972 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 686 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kamu görevinden çıkarılmıştır. Bununla birlikte 686 saylı KHK'nın  maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun hususi pasaportu iptal edilmiştir. Başvurucu, kendisi gibi akademisyen olan eşinin yurt dışında bir üniversiteden davet alması üzerine kendisine umuma mahsus pasaport verilmesi talebiyle Eskişehir İl Emniyet Müdürlüğüne başvuruda bulunmuştur. Bu talebe cevap verilmemesi üzerine, zımnen ret işleminin iptali istemiyle başvurucu tarafından iptal davası açılmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu, 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun  maddesinde yer alan pasaport veya seyahat vesikası verilmeyecek kişiler arasında bulunmadığını ve kendisine pasaport verilmesi talebinin reddedilmesinin maddi ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürmüş, hakkında yürütülen ceza soruşturması veya kovuşturması bulunmadığını ve yurt dışına çıkışının genel güvenlik bakımından mahzurlu bir durum olmadığını belirtmiştir. İdare mahkemesi, davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucunun olağanüstü hâl kapsamında alınan tedbirler bağlamında kamu görevinden çıkarıldığı ve buna bağlı olarak pasaportunun iptal edildiği ve başvurucuya pasaport verilmesine olanak bulunmadığı belirtilerek dava konusu edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte iptal edilen pasaportların iadesine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı vurgulanmıştır. Başvurucu bu karara karşı istinaf başvurusunda bulunmuştur. İstinaf dilekçesinde başvurucu, dava konusunun umuma mahsus pasaport verilmesi talebinin reddi olduğunu, idare mahkemesinin ise dava konusunu iptal edilen pasaportun iade edilmemesi şeklinde yanlış değerlendirdiğini belirtmiştir. Pasaportu iptal edilen kişilere bir daha pasaport verilemeyeceğine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığını vurgulayan başvurucu, hakkında yürütülen bir soruşturma ya da kovuşturmanın var olup olmadığının dahi idare mahkemesince araştırılmadığını ifade etmiştir. Bölge idare mahkemesi usule ve hukuka uygun olan idare mahkemesi kararının kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir. Başvurucu nihai kararı 18/7/2018 tarihinde öğrendikten sonra 27/7/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Öte yandan başvurucu hakkında "Bu Suça Ortak Olmayacağız" başlıklı bildiriye (Bildiri) imza atmak suretiyle terör örgütü propagandası yaptığı gerekçesiyle iddianame düzenlenmiştir. Terör örgütü propagandası yapma suçundan yürütülen yargılama sonucunda 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun  maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca, başvurucu hakkında beraat kararı verilmiştir. Kararın gerekçesinde Anayasa Mahkemesinin Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri [GK] (B. No: 2018/17635, 26/7/2019) kararının dikkate alındığı vurgulanmıştır. Ceza mahkemesi kararı, istinaf edilmeden kesinleşmiştir. Ayrıca başvurucu, kamu görevinden çıkarılmasına karşı OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna başvurmuş ise de bireysel başvuru tarihi itibarıyla anılan Komisyon tarafından buna ilişkin herhangi bir karar verilmemiştir. Bununla birlikte bireysel başvuru dosyasına sunulan 30/6/2020 tarihli ek beyan dilekçesinde başvurucu, kendisine 2/6/2020 tarihinde pasaport verildiğini beyan etmiştir.