Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; ifade özgürlüğü kapsamındaki eylemlerin tutuklamaya konu edilmesi nedeniyle de ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 13/3/2018 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Kimliğinin açıklanmasını istemeyen bir kişi 7/12/2017 tarihinde İstanbul İl Jandarma Komutanlığı İstihbarat Şube Müdürlüğüne yaptığı ihbarda; PKK/KCK terör örgütünde silahlı faaliyet gösterirken yaralanan erkek bir örgüt üyesinin yaklaşık 1-1,5 yıl önce İstanbul'a gelerek tedavi olduğunu, tedavisini müteakip İstanbul'un farklı bölgelerinde inşaat işlerinde çalışmaya başladığını, yaklaşık bir yıldır gecekondu türünde bir evde tek başına yaşadığını, akşamları eve geç saatlerde geldiğini, sabahları ise erken saatlerde evden ayrıldığını, söz konusu şüphelinin sahte kimlik kullandığını, yaşadığı sokaktaki insanlarla diyalog kurmaktan çekindiğini, görüştüğü şahıslara isminin ''Tuncay'', memleketinin ise ''Kars, Diyarbakır'' gibi farklı iller olduğunu söylediğini ileri sürmüştür.  İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca ihbarda belirtilen kişinin başvurucu olduğu değerlendirilmiş ve ihbar doğrultusunda başvurucu hakkında soruşturma başlatılmıştır.  İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliğinin 9/1/2018 tarihli kararı ile başvurucunun ikametgâhında arama yapılmıştır. Evde bulunan dijital materyallerin incelenmesi neticesinde, PKK/KCK terör örgütünü simgeleyen bayrak ve ellerinde Kalaşnikof tüfek olan, terörist oldukları değerlendirilen biri bayan, biri erkek şahsa ait iki ayrı fotoğrafın bulunduğu belirtilmiştir.  Soruşturma kapsamında başvurucunun sosyal medya paylaşımları da tespit edilmiştir. Başvurucunun "Roj Azad" isimli Facebook hesabında "Selam olsun halkı için canlarını feda eden yiğit ve kahraman Kürt genç ve kızlarına. Raqqa düştü, bu da birilerine ders olsun", "göçükte yaşamını yitiren S.Ü., Cizre bodrumlarında öldürülen kardeşi sanatçı E.Ü.nün yanına defnedildi", "sosyal medyada İmralı kapıları derhal açılsın kampanyası", "madem çekilip kaçacaktınız Kürdistan bayraklarını toplayıp kaçsaydınız. Niye ayaklar altında ezdirdiniz hainoğulları" şeklinde paylaşımlarda bulunduğu, ayrıca hayatını kaybettiği anlaşılan bir örgüt üyesinin fotoğrafı ile birlikte "bugün sadet(şehadet) haberini aldım bogazim düğümlendi gözlerim doldu, nefesim kesildi. Sanki hayat durdu seninle yaşadığım bütün anılar bir film şeridi gibi gözümün önünde geçti ama bu filmin sonu böyle acı olmamalıydı. Azrail böyle bir acı bize yaşatmamalıydı diye içerlendim ama daha sonra kendimi toparlayıp sana ve kutsal amaca layık olmak için ayağa kalkıp anın önünde bir dakikalık saygı duruşuna geçtim. Çünkü sen artık ülkemizi aydınlatan binlerce yıldızlar kervanına katıldın. Bize de bu kutsal yıldızlar karşısında saygı duruşuna geçmek düşer seni hiç unutmayacağız gabar ve cudinin asi çocuğu.'' şeklinde paylaşımlarda bulunduğu belirtilmiştir. Başvurucu 10/1/2018 tarihinde İstanbul'da bulunan Cevizlibağ metrobüs durağında polis memurlarınca şüphe üzerine durdurulmuş, yapılan kontrolde aranma kaydının bulunduğu görülmüş ve yukarıdaki soruşturma kapsamında gözaltına alınmıştır. Başvurucu 15/1/2018 tarihinde terör örgütünün propagandasını yapma suçundan tutuklanması istemiyle İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliğine sevk edilmiştir.  Başvurucu 15/1/2018 tarihinde İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliğince yapılan sorgusunda "Ben suç olduğunu da bilmiyordum. Alıntı yaparak paylaşmışım. Kesinlikle suç teşkil ettiğini bilmiyordum. Propaganda amacım yoktu. Duygusal davranarak paylaştım, hastahanede kalp ritim bozukluğu tedavisi görüyorum, inşaatta çalışıyorum, kesinlikle sahte kimlikle de alakam yoktur. Kendi resmi kimliğim vardır. Hastahanelerde kayıtlıdır. Raporlarım mevcuttur. İnşaatta çalıştığım için sultanbeyli'de bir gecekondu kiraladım orada kalıyorum, ev aramamda da herhangi bir suç unsuru çıkmamıştır. 5 yıldır sadece inşaatta çalışıyorum ve tedavimi görüyorum. Marmara, Koşuyolu ve Siyami Ersek hastahanelerinde tedavi görüyorum, 2 kez ehliyet sınavına girdim, hepsi kendi gerçek kimliğimdir, örgütle hiç bir alakam yoktur, paylaşımların suç teşkil ettiğini bilmiyordum, ben başka yerden alıntı yaptım, bir hata yaptım, bir daha yapmayacağım. T.yi tanırım. İnşaatta elektrik işi yapar, örgüt ile bir alakası var mıdır bilmiyorum. Birlikte inşaatlarda çalışıyoruz, aynı mahalledeyiz, arkadaşlığımız oradan vardır." şeklinde beyanda bulunmuştur. İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliği 15/1/2018 tarihinde başvurucunun terör örgütünün propagandasını yapma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir. Tutuklama kararının ilgili kısmı şöyledir:"Şüpheli Tuncay Gündoğan'ın üzerine atılı, terör örgütü propagandası yapmak suçundan yapılan incelemede ; şüpheli hakkında PKK/KCK terör örgütünde silahlı faaliyet gösterirken yaralanıp İstanbul iline tedavi amaçlı geldiği, ... adresinde tek başına yaşadığı şeklinde bir takım ihbarların alınması üzerine sosyal medya hesabının incelendiğinde terör örgütünü sempatik gösterir kalaşnikoflu genç kız, örgüt militanının resmi önünde kaval çalan çocuk resmi ve kartal figürlü örgüt bayrağı, örgüt elebaşının resimleri, Kürdistan bayrağı şeklindeki ifadeler ve örgüt üyesi olduğu değerlendirilen şüpheli ile ilgili 'Şehadet haberini aldım bugün, boğazım düğümlendi' şeklindeki örgütün eylem ve faaliyetlerini meşru gösterir, özendirir mahiyette paylaşımlarının olduğu, bu nedenle atılı suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut olguların varlığı, şüpheli hakkında ihbar içeriği, varsa irtibatlarının tespiti, aynı zamanda dosya içerisinde mevcut video içeriğinden anlaşılacağı üzere terör üyesi olduğu değerlendirilen bir çok 10-15 kişi civarındaki silahlı şahısların video görüntülerinin bulunması hususu dikkate alınarak suçun örgüt üyeliği noktasında aleyhe ağırlaşma ihtimali, PKK silahlı terör örgütünün hücresel yapılanma mahiyetinde olup varsa bağlantılarının hiç bir şüpheye yer bırakmaksızın ortaya çıkartılması, atılı suçun yasada öngörülen cezasının üst sınırı, bu aşamada adli kontrol hükümlerinin uygulanmasının yetersiz kalacağı anlaşıldığından CMK' nun 100 ve devamı maddeleri uyarınca şüphelinin tutuklanmasına ... [karar verildi]." UYAP'tan yapılan incelemede başvurucunun müdafiinin tutuklama kararına itiraz ettiği anlaşılmıştır. İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliği 22/1/2018 tarihinde itirazın reddine karar vermiştir. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca 16/1/2018 tarihinde, başvurucu ve bir başka şüpheli hakkında silahlı terör örgütüne üye olma ve terör örgütü propagandası yapma suçlarından cezalandırılmaları istemiyle iddianame düzenlemiştir. İddianamede, başvurucu ile ilgili yapılan değerlendirme şöyledir:"İhbarda Tuncay GÜNDOĞAN'ın PKK/KCK terör örgütü bünyesinde silahlı faaliyet gösterirken yaralanarak tedavi için İstanbul'a getirildiği, tedavisini müteakip inşaat işlerinde çalışmaya başladığı bildirilmiştir. Şüphelinin adı, adresi, mesleği, kullandığı telefon numarası, bu numaranın kimin adına kayıtlı olduğu gibi ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Soruşturma kapsamında yapılan araştırmalar neticesinde şüphelinin gerek ikametinde bulunan dijital materyallerdeki fotoğraflar gerekse sosyal medya hesabındaki paylaşımlar, daha önce bu örgüte üye olmaktan mahkumiyet kararı verilen şüphelinin, tahliye olduktan sonra da örgütle bağını koparmadığı, örgütün fikir ve ideolojilerini halen benimsediği, sosyal medya hesabından bu ideolojilere ilişkin söz, resim ve haberleri paylaşarak örgütü meşru ve haklı göstermeye çalıştığı görülmüştür. Şüphelinin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımlar sadece örgüt üyeliğinin delili değil ayrıca terör örgütü propagandası yapmak suçunun unsurlarıdır." İddianamenin İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesince 13/2/2018 tarihinde kabulü üzerine başvurucu hakkında kovuşturmaya başlanmıştır. Mahkeme aynı tarihte yaptığı tensiple birlikte başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Başvurucu 27/2/2018 tarihinde tutukluluğun devamı kararına itiraz etmiştir. İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi 14/3/2018 tarihinde itirazın reddine karar vermiştir.  Başvurucu başvuru formunda İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliğinin kararına ilişkin itirazın (ne zaman itiraz ettiğini ve itirazın hangi kararla sonuçsuz kaldığını belirtmeksizin) ve İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesine yapmış olduğu başvurunun (ne zaman başvurduğunu ve başvurusunun hangi kararla sonuçsuz kaldığını belirtmeksizin) sonuçsuz kaldığını ileri sürmüştür. Başvurucu, hangi karar olduğunu açıklamadan kararı 16/2/2018 tarihinde öğrendiğini belirterek 13/3/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  Başvurucu 11/4/2018 tarihli ilk duruşmada adli kontrol tedbirleri uygulanarak tahliye edilmiştir. İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi 18/10/2018 tarihinde; başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan beraatine, terör örgütünün propagandasını yapma suçundan ise 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"Sanık Tuncay'ın gözaltına alınması sırasında ikametinde ele geçirilen cep telefonu ve 8 gb ibareli flash bellkete herhangi bir suç ve suç unsuruna rastlanılmadığı ancak; 16 gb'lık flash bellekte yapılan inceleme sonucu düzenlenen 12/1/2018 tarih ve 2018/1 nolu raporda: eli silah tutan bayan ve erkek örgüt mensubuna ait ayrı ayrı iki fotoğraf, sözde pkk/kck terör örgütünü simgelemyen sarı, yeşil ve kırmızı renkli kartal fotoğrafı, pkk/kck örgüt isminin yazılı olduğu ve sözde örgüt üniformalı şahısların görüldüğü klip ve mp3 dosyaları olduğunun tespit edildiği,Sanık Tuncay'ın arkadaşı adına çıkartırmış olduğu ve fiilen kullandığı gsm hattı ile açmış olduğu ''Roj Azad' isimli facebook profil hesabında:Güvenlik güçlerinin terör örgütünü bertaraf etmek amacıyla yapmış olduğu operasyonları sonucu etkisiz hale getirildiği değerlendirilen bir erkek örgüt mensubu ile ilgili fotoğrafı 23/9/2017 tarihinde herkese açık olacak şekilde paylaşarak yaptığı yorumda 'bugün sadet haberini aldım boğazım düğümlendi/ seninle yaşadığım bütün anılar bir film şeridi gibi gözümün önünden geçti ama bu filmin sonu böyle acı olmamalıydı/ sana ve kutsal amaca layık olmak için ayağa kalkıp anin öründe bir dakikalık saygı duruşuna geçtim/ binlerce yıldızlar kervanına katıldım/ seni hiç unutmayacağız gabar ve cüdinin asi çocuğu' şeklinde yorum yaptığı,Ve yine sanık Tuncay'ın 'Selam olsun halkı için canlarını feda eden yiğit ve kahraman Kürt genç ve kızlarına. Raqqa düştü, bu da birilerine ders olsun', 'Göçükte yaşamını yitiren S.Ü., Cizre bodrumlarında öldürülen kardeşi sanatçı E.Ü.nün yanına defnedildi', 'Sosyal medyada İmralı kapıları derhal açılsın kampanyası', 'Madem çekilip kaçacaktınız Kürdistan bayraklarını toplayıp kaçsaydınız. Niye ayaklar altında ezdirdiniz hainoğulları' şeklinde paylaşımlarda bulunduğu, sanığın 26 ekim, 24 ekim, 17 ekim, 21 ekim, 19 ekim, 17 ekim, 18 ekim, 16 ekim, 14 ekim, 7 ekim, 12 ekim 2017 tarihlerinde birden ziyade pkk/pyd terör örgütünün faaliyetlerini ve şiddet içeren eylemlerini övücü ve propagandasını yapıcı mahiyette paylaşımlarda bulunduğunun anlaşıldığı,...Mahkememizce sübut bulduğu kabul edilen sosyal medya paylaşımlarının yukarıda ayrıntıları ile açıklanan ifade hürriyetinin kapsamı ve sınırlarını belirleyen AİHM kararları ışığında 3713 sayılı yasanın 7/maddesi gereğince terör örgütü propagandası suçunu oluşturup oluşturmadığı tartışma konusu yapılmıştır.Propaganda; Belli bir görüşün toplum içinde yayılmasını, fikir ve kanaatlerin kökleşmesini sağlamak için, bu amacın gerçekleşmesine yönelik olarak her türlü maddi ve manevi araca başvurarak telkin, teşvik ve etkide bulunmak, başkalarını kendi yanına çekmek amacıyla bir düşünceyi bir görüşü yaymak, birden fazla kişinin bilgisine ulaştırmaktır. Propaganda eylemi açısından; düşüncenin veya fikrin, yazıyla veya sözle açıklanış biçimi itibariyle, şiddeti bir araç olarak öngörüp görmediği, kişileri hedef gösterip kanlı bir intikam isteyip istemediği, benimsenen düşünceler için şiddete başvurmanın meşru olduğunun ileri sürülüp sürülmediği ve insanda saldırgan duygular uyandıracak biçimde anlamsız bir nefret yaratarak şiddetin doğmasına uygun bir ortamı kışkırtıp kışkırtmadığı hususları birlikte değerlendirilerek eylemin propaganda suçu kapsamında kalıp kalmadığı hususu değerlendirilmelidir.Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olayımız değerlendirildiğinde yukarıda detaylıca açıklanan sanığın eyleminin (sosyal medya paylaşımlarının ve flash beleğinde örgüt mensuplarını destekleyici mahiyetteki fotoğraf ve mp3/klip bulundurmasının) zincirleme şekilde terör örgütü propagandasını yapmak suçunu oluşturduğu anlaşılacaktır.Her ne kadar iddia makamı tarafından sosyal medya paylaşımları ve sanıktan ele geçirilen flash bellekteki veriler sanığın terör örgütü üyesi olduğu şeklinde yorumlanmış ise de; sanık hakkında daha önce Diyarbakır  ACM tarafından 29/1/2008 suç tarihli eylem hakkında terör örgütü üyeliği suçundan 21/6/2017 tarihinde kesinleşen bir mahkumiyet hükmü verildiği de nazara alınarak, sanık aleyhine elde edilen somut verilerin (bahse konu yargılamaya dayanak teşkil eden iddianamenin tanziminden sonra) sanığın örgüt ile organik bağını devam ettirdiğine ilişkin her tür şüpheden uzak mahkumiyete yeterli kesin delil oluşturmadığı anlaşılarak sanığın eyleminin propaganda suçunu oluşturduğu anlaşılmıştır." Başvurucunun istinaf başvurusunu değerlendiren İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesi 4/12/2019 tarihinde başvurucunun istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.  Başvurucu bu kararı temyiz etmiş olup bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla başvurucu hakkındaki yargılama Yargıtayda derdest durumda bulunmaktadır.  İlgili hukuk için bkz. Besime Konca, B. No: 2017/5867, 3/7/2018, §§ 43-