Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, 24/2/1984 tarihli ve 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun kapsamında yapılan imar affı başvurusunun süresinde olmadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine açılan iptal davasının kabulü neticesinde tapu tahsis belgesi veya tapu verilmemesi ve taşınmazın üçüncü bir kişinin taşınmazı ile trampa edilmesi işlemine karşı açılan iptal davasının reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının; derece mahkemelerinin kararlarında gerekçe bulunmaması, delillerin hatalı değerlendirilmesi ve yargılamaların makul sürede sonuçlanmaması nedenleriyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 29/8/2013 tarihinde Ankara  Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 29/11/2013 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm tarafından 9/1/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü 25/2/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş 4/3/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanlarını 19/3/2014 tarihinde ibraz etmiştir. A. Olaylar  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucunun İmar Affı Kapsamında Takip Ettiği İdari Süreçlera. Keçiören ilçesi Uyanış Mahallesi 32970 Ada 6 Parsel Sayılı Taşınmaz Yönünden Başvurucu, öncesinde Maliye Hazinesine ait iken Ankara Büyükşehir Belediyesine devredilen Ankara ili Keçiören ilçesi Uyanış Mahallesi'nde bulunan 32970 ada 6 parsel sayılı taşınmaz üzerinde 1980 yılında bir konut yapımı için temel inşasına başlamış ancak inşaatı tamamlamamıştır. Başvurucu, bu taşınmaza ilişkin emlak vergilerini Keçiören Belediyesine ödediğini belirtmekle birlikte buna ilişkin bir belge ibraz etmemiştir. Başvurucu, 25/8/1986 tarihinde imar affından yararlanmak amacıyla tapu tahsis belgesi verilmek üzere Emlak Bankası Keçiören Belediyesi Gecekondu hesabına 000 TL ödemede bulunduğunu belirtmekle birlikte buna ilişkin bir belge ibraz etmemiştir. Başvurucunun bu taşınmaza yönelik olarak kendisine tapu tahsis belgesi veya tapu verilmesine ilişkin yaptığı başvuru, Keçiören Belediyesince -başvuru formu ve eklerinden tespit edilemeyen bir tarihte- taşınmazın mülkiyetinin Ankara Büyükşehir Belediyesine ait olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. Bunun üzerine başvurucunun Ankara Büyükşehir Belediyesine yaptığı başvuruya ise bir cevap verilmemiştir. Ankara Büyükşehir Belediyesi, 6/2/2001 tarihli Büyükşehir Belediye Encümeni kararı gereğince 32970 ada 6 parsel sayılı taşınmazdaki payını, Keçiören ilçesi Bağlarbaşı Mahallesi 33004 ada 5 parsel sayılı taşınmazdaki O.Y.nin payıyla başabaş trampa yoluyla 16/3/2001 tarihinde devretmiştir.  Başvurucu 7/2/2005 tarihinde 32970 ada 6 parsel sayılı taşınmazın trampa yoluyla üçüncü kişilere devrinin iptali ve bu taşınmazın kendisine tahsis edilerek devredilmesi istemiyle Ankara Büyükşehir Belediyesine başvurmuştur. Ankara Büyükşehir Belediyesi, başvurucunun gecekondusunun bulunduğu 32970 ada 5 parsel sayılı taşınmazın imar affı başvurusu kapsamında başvurucuya verilebilmesi için Keçiören Belediyesine devredildiği, bu nedenle yapılan işlemin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle başvurucunun talebini 22/4/2005 tarihinde reddetmiştir. b. Keçiören İlçesi Uyanış Mahallesi 32970 Ada 5 Parsel Sayılı Taşınmaz Yönünden Ayrıca yine öncesinde mülkiyeti Hazineye ait iken Büyükşehir Belediyesine devredilen Keçiören ilçesi Uyanış Mahallesi'nde bulunan 32970 ada 5 parsel sayılı taşınmaz üzerinde başvurucu ve kardeşlerine aitüç katlı ve tamamlanmış bir bina bulunmaktadır. Başvurucu, anılan taşınmazdaki hakkın miras yoluyla kendisine kaldığını ancakborca batık olması nedeniyle mırası reddettiği için bu taşınmazda hak sahibi olamadığını ifade etmiş ancak bu bilgilere ilişkin herhangi bir belge ibraz etmemiştir. Başvurucunun açtığı davada Ankara Büyükşehir BelediyesininAnkara  İdare Mahkemesine sunduğu belgelere göre, bu taşınmaz yönünden de 18/9/1987 tarihinde imar affı başvurusunda bulunulduğu anlaşılmaktadır (bkz. § 24). Büyükşehir Belediyesi Encümeni 31/1/2002 tarihinde 32970 ada 5 parsel sayılı taşınmazın imar affı başvurusu kapsamında m2si 000 TL bedelle başvurucuya satılmak üzere Keçiören Belediyesine devredilmesine karar vermiştir. Keçiören Belediyesinin, başvuru formu ve eklerinden tespit edilemeyen bir tarihte bu taşınmazı başvurucuya satış yoluyla devrettiği anlaşılmaktadır.  Başvurucunun İmar Affı Başvurusu Kapsamında Takip Ettiği Yargısal Süreçlera. İmar Affı Başvurusunun Reddi İşlemine Karşı Açılan Dava Başvurucu, 32970 ada 6 parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak imar affı kapsamında tapu tahsis belgesi verilmesi için yaptığı başvurunun reddedilmesi işlemine karşı Keçiören Belediyesi aleyhine Ankara  İdare Mahkemesinde iptal davası açmış; Mahkeme, 27/4/2001 tarihli ve E.2000/863, K.2001/503 sayılı kararı ile davanın reddine karar vermiştir. Karar temyiz edilmiş, Danıştay Altıncı Dairesinin 10/12/2002 tarihli ve E.2001/6416, K.2002/5808 sayılı ilamıyla hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Bozma ilamına uyan Mahkeme, 21/5/2004 tarihli ve E.2004/527, K.2004/580 sayılı kararı ile davanın kabulüne ve dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir:"Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından ilk defa 18/9/1987 tarihinde imar affı başvurusunda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, genel olarak idarelerce yapılacak tespit ve değerlendirme işlemleri için öngörülen 7/12/1987 tarihine kadar ilgililerce imar affı başvurusunda bulunulabileceği sonucuna varıldığından, davacının 18/9/1987 tarihli başvurusu değerlendirilmek suretiyle 2981 sayılı Kanunda öngörülen diğer şartları da taşıması halinde davacının hak sahibi sayılması gerekmektedir.Bu itibarla, davacının imar affı başvurusunun yasal süreler geçirildikten sonra yapıldığı gerekçesiyle isteminin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir." Temyiz edilen karar, Danıştay Altıncı Dairesinin 10/11/2006 tarihli ve E.2004/4205, K.2006/5157 sayılı ilamıyla onanmıştır. b. 32970 Ada 6 Parsel Sayılı Taşınmazın Başvurucuya Tahsis Edilmesi İsteminin Reddi İşlemine Karşı Açılan Dava Başvurucu, 32970 ada 6 parsel sayılı taşınmazın trampa yoluyla üçüncü kişilere devrinin iptali ve bu taşınmazın kendisine tahsis edilerek devredilmesi isteminin reddine ilişkin idari işleme karşı 20/5/2005 tarihinde Ankara  İdare Mahkemesinin E.2005/1007sayılı dosyasında iptal davası açmıştır.  Mahkeme, 4/10/2007 tarihli ve E.2005/1007, K.2007/1278 sayılı kararı ile davanın reddine karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir:"... Ankara  İdare Mahkemesince verilmiş olan iptal kararı, davacının Keçiören Uyanış Mahallesinde bulunan 32970 ada 6 parsel yönünden 'mutlak suretle 2981 sayılı Kanun hükümlerine göre hak sahibi sayılmasını' öngörmediğinden, üzerinde üç katlı ev bulunan aynı ada 5 parsel için tapu verilmiş olan davacının, Ankara  İdare Mahkemesi kararında belirtilen 18/9/1987 tarihli imar affı başvurusunda yapının 3 katlı ve bitmiş olarak gösterilmiş olması karşısında, üzerinde sadece bir 'temel' olduğundan söz edilen ve davalı idare hissesi 2001 yılında takas yoluyla başka bir şahsa verilen 6 parselde hak sahibi sayılması ve bu konuda yaptığı başvurunun dava konusu işlemle reddedilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir."  Temyiz edilen karar Danıştay Ondördüncü Dairesinin 27/9/2010 tarihli ve E.2008/10254, K.2010/8449 sayılı ilamıyla onanmıştır. Başvurucunun karar düzeltme istemi aynı Dairenin 26/6/2013 tarihli ve E.2012/7663, K.2013/5254 sayılı ilamıyla reddedilmiştir. Nihai karar başvurucu vekiline 2/8/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 29/8/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk 2981 sayılı Kanun’un “Tapu verme” kenar başlıklı  maddesi şöyledir:“a) Bu Kanun hükümlerine göre hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapılar, 12 nci madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yer hak sahibine tahsis edilir ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verilir.Tapu tahsis belgesi, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil eder.” 2981 sayılı Kanun’un “Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular” kenar başlıklı  maddesi şöyledir:“Tapu tahsis belgesi verilen gecekondular hakkında aşağıdaki uygulamalar yapılır.a) (Değişik : 22/5/1986 - 3290/6 md.) Bu Kanun gereğince arsa tahsis edilecek kimselerin; kendisinin veya eşinin veya reşit olmayan çocuğunun oturduğu belediye ve mücavir alan sınırı içinde ev yapmaya müsait arsaya veya bir eve veya apartmanın bağımsız bir bölümüne veya bir bölümü iş yeri olarak kullanılan bir yapıya sahip bulunmaması gerekir.b) (Değişik : 22/5/1986 - 3290/6 md.) Hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde, ıslah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine, yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edilir. Gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesinde başka bir arsa veya hisse verilir. Tahsis edilen arsa veya hissenin bedeli 4/11/1983 tarih ve 2942 sayılı Kanun veya 6/6/1984 tarih ve 3016 sayılı Kanuna göre tespit edilir.…c) (Değişik:22/5/1986 - 3290/6 md.) Islah imar planları belediye veya valiliklerce mümkün olduğu kadar fiili durum dikkate alınarak ve yapılanma şartları da belirlenerek yapılır veya belediye veya valiliklerce Yeminli Özel Teknik Bürolara yaptırılır. En geç (1) ay içinde belediye meclislerince kabul edilenler belediye meclislerince, büyük şehir yönetiminde ilçe belediye meclislerince Kabul edilenler ilçe belediye meclislerince, il idare kurullarınca kabul edilenler valilikçe tasdik edilerek yürürlüğe girer. Bu planların tescili de (1) ay içinde ivedilik ve öncelikle yapılır.İmar planı olan yerlerde mevcut imar planları gerektiği takdirde ıslah imar planları şeklinde yeniden düzenlenir.…”  13/12/2006 tarihli ve 26375 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin İkinci Kısım İkinci Bölüm (14) numaralı bendi şöyledir:"Yargı Yerleri ile İcra ve İflas Dairelerinde Yapılan ve Konusu Para Olmayan veya Para ile Değerlendirilemeyen Hukuki Yardımlara Ödenecek Ücretİdare ve vergi mahkemelerinde takip edilen davalar için(a) Duruşmasız ise 325,00 TL(b) Duruşmalı ise 400,00 TL" 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun  maddesinin (2) numaralı fıkrası,  maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkraları,  maddesinin (5) numaralı fıkrası,  maddesinin (3) numaralı fıkrası ile  maddesi.