Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 10/5/2017 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyon tarafından başvurucunun bu kararda incelenen şikâyeti haricindeki diğer iddialarının kabul edilemez olduğuna, karara konu olan iddianın kabul edilebilirlik incelemesinin ise Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:A. Genel Bilgiler  Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde bir askerî darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmiştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY ile bağlantılı olan ve aralarında yargı mensuplarının da bulunduğu çok sayıda kişi hakkında Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturma başlatılmıştır. Bu kapsamda teşebbüsün savuşturulduğu gün Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca -aralarında Yüksek Mahkeme üyelerinin de bulunduğu- üç bine yakın yargı mensubu hakkında FETÖ/PDY ile bağlantılarının bulunduğu iddiasıyla başlatılan soruşturmada bu kişilerin büyük bölümü hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirlerine başvurulmuştur (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 51, 350).B. Başvurucuya İlişkin Süreç Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu hâkim olarak görev yapmakta olan başvurucunun 16/7/2016 tarihinde görevden uzaklaştırılmasına, 24/8/2016 tarihinde ise meslekten ihraç edilmesine karar vermiştir. Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından FETÖ/PDY'nin hiyerarşik yapılanmasında yer aldığı iddiasıyla başvurucu hakkında soruşturma başlatılmıştır. Başvurucu, Başsavcılığın talimatıyla 18/7/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır. Başvurucu ve diğer bir kısım şüpheli, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmaları istemiyle Gaziantep  Sulh Ceza Hâkimliğine sevk edilmiştir. Hâkimlik başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 20/7/2016 tarihinde tutuklanmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"...Şüphelilere yüklenen Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme ve Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçları bakımından atılı suçun niteliği, mevcut delil durumu, şüphelilerin atılı suçu işlediklerine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin bulunması, atılı suçun Kanunda öngörülen cezasının üst sınırı, atılı suçun suç yönünden kanıtların toplanmaya devam ediyor oluşu, atılı suçun CMK 100/3-a-11 hükmünde sayılan suçlardan olması sebebiyle varsayılan kaçma, saklanma ihtimali dikkate alınarak ve bu aşamada Adli Kontrol tedbirlerine başvurulmasının yetersiz nitelik taşıyıp, şüphelilerin alması muhtemel cezaya nazaran tutuklama tedbirinin ölçülü ve orantılı olacağı değerlendirmesi ile CMK 100 ve devamı hükümleri uyarınca yapılan değerlendirme neticesiGaziantep  Başsavcılığının vaki talebinin KABULÜ ile şüphelilerin atılı suçlardan ayrı ayrı tutuklanmalarına... [karar verildi.]" Başvurucu hakkında çeşitli tarihlerde dosya üzerinden yapılan incelemeler sonucunda tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir. Son olarak Gaziantep  Sulh Ceza Hâkimliği dosya üzerinden yaptığı inceleme sonunda 7/3/2017 tarihinde başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Başvurucunun anılan karara itirazı Gaziantep  Sulh Ceza Hâkimliği tarafından 16/3/2017 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir. Bu karar başvurucuya 11/4/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 10/5/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başsavcılık 7/6/2017 tarihli iddianame ile başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması istemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açmıştır. İddianamede başvurucunun ByLock isimli programı kullandığına yönelik tespite dayanıldığı görülmüştür. İddianamenin ilgili kısmı şöyledir:"...Gaziantep KOM Şube Müdürlüğü'nün 01/02/2017 ve 18/05/2017 tarihli yazısı ve ekindeki BYLOCK sorgulama raporunun incelenmesinde şüpheli Emre Öztürk'ün 505 498 ... numaralı telefon hattı ile (tespit tarihi 27/09/2014 IMEI NO 35794505550779, 35584306400273) BYLOCK programını kullandığının tespit edildiği, Vakıfbank Genel Müdürlüğü'nün 23/03/2017 tarih 12287 sayılı yazısı ile şüpheli Emre Öztürk'ün banka kayıtlarında yer alan telefon bilgisinin 505 498 ... numaralı telefon hattı olarak bildirildiği, Gaziantep TEM Şb.Md.lüğü'nün 09/05/2017 tarihli tutanak ve eklerinin incelenmesinde şüphelinin 505 498 ... numaralı telefon hattını kullandığının tespit edildiği, (Silah Ruhsat sorgulama ekran çıktısının tutanağa eklendiği), abone sorgulama kaydında 505 498 ... numaralı telefon hattının şüpheli adına kayıtlı olduğu (ilk abone başlangıç tarihi 13/10/2006) Tüm bu tespitler ışığında şüphelinin adına kayıtlı ve kullanımında bulunan hat üzerinden FETÖ/PDY terör örgütü üyelerinin gizli haberleşme programı olan BYLOCK isimli programı kullandığı anlaşılmıştır..."  Gaziantep  Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) iddianameyi kabul etmiş ve E.2017/349 sayılı dosya üzerinden kovuşturma aşamasına başlamıştır. Başvurucu, Mahkemenin 21/11/2017 tarihli kararıyla tahliye edilmiştir. Mahkeme ayrıca başvurucu hakkında yurt dışına çıkış yasağı ve haftanın bir günü en yakın karakola imza verme şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasına da karar vermiştir. Mahkeme 12/9/2019 tarihinde başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan beraatine ve uygulanan adli kontrol tedbirinin kaldırılmasına karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"Sanık hakkında örgütün gizli haberleşme aracı olan bylock programını kullandığı iddiasıyla FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan kamu davası açılmıştır. BTK tarafından gönderilen cevabi yazı ve eki CD'nin incelenmesinde, sanığın kullanımında olan 0505 498 ... numaralı GSM hattının ve hattın kullanıldığı cihazların belirtilen tarihler arasında bylock uygulamasına ait -137,-176, -177, -178, -179, -180, -181, -182, -183 numaralı IP adreslerine 27/09/2014 ve 22/03/2015 tarihleri arasında 1469 kez erişim ve iletişim sağladığı tespit edilmiştir. Gaziantep İl Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilmiş olan Bylock CBS Sorgu sonucu raporlarında, USER-ID numarasının bulunmadığının bildirildiği anlaşılmıştır. Yargıtay  Ceza Dairesi'nin 2018/2030 Esas, 2018/1650 Karar sayılı ilamında; 'Bylock iletişim sistemi, FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensuplarının kullanmaları amacıyla oluşturulan ve münhasıran bu suç örgütünün bir kısım mensupları tarafından kullanılan bir ağ olması nedeniyle; örgüt talimatı ile bu ağa dahil olunduğunun ve gizliliği sağlamak için haberleşme amacıyla kullanıldığının, her türlü şüpheden uzak, kesin kanaate ulaştıracak teknik verilerle tespiti halinde, kişinin örgütle bağlantısını gösteren bir delil olacaktır. Bylock uygulaması programını indirmek, mesajlaşmak/haberleşmek için yeterli değildir. Öncelikle kayıt esnasında kullanıcının bir kullanıcı adıyla parola üretmesi, mesajlaşma için ise kayıt olan kullanıcılara sistem tarafından otomatik olarak atanan ve kullanıcıya özel olan ID (kimlik) numarasının bilinmesi ve karşı tarafça onaylanması gerekmektedir. Karşılıklı ekleme olmaksızın iletişime geçilme imkanı bulunmamaktadır. Bylock iletişim sisteminde bağlantı tarihi, bağlantıyı yapan IP adresi, hangi tarihler arasında kaç kez bağlantı yapıldığı, haberleşmelerin kimlerle gerçekleştirildiği ve içeriğinin ne olduğu tespit edilebilmektedir. Bağlantı tarihinin, bağlantıyı yapan IP adresinin tespit edilmesi ve hangi tarihler arasında kaç kez bağlanıldığının belirlenmesi, kişinin özel bir iletişim sisteminin bir parçası olduğunun tespiti için yeterlidir. Bylock kullanıcı tespitleri Bylock sunucusunda kayıtlı IP adresleri üzerinden tespit edilebilmektedir. Bylock sunucusunda kaydı olan kullanıcıların User-ID (Kullanıcı No) tespiti yapılabilmekte ve mesaj içeriklerinin çözümü gerçekleştirilebilmektedir. Bu nedenle Bylock tespit değerlendirme tutanağında yer alan User-ID (Kullanıcı No), şifre ve gruba kayıtlı kişilerin tespiti bu kişilerin birbirleriyle olan ilişki ve irtibatların ortaya konulması sanığın hukuki durumunun belirlenmesi bakımından önemlidir. Bylock kullanıcılarının tespitleri açısından operatörler tarafından tutulan CGNAT (HIS) kayıtları bir çeşit üst veridir. CGNAT kayıtları özet veri olması nedeniyle bir iz ve emare niteliğinde olduğundan tek başına kişinin gerçek bylock kullanıcısı olduğunu göstermez. Kişiler iradeleri dışında bylock sunucularına yönlendirilmiş olabilirler. Nitekim, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde yürütülen ve BTK tarafından yapılan teknik çalışmalar sonucunda iradeleri dışında Bylock sunucularına yönlendirildikleri saptanan 480 kişinin tamamının CGNAT kayıtlarının olduğu ve tespit edilen CGNAT kayıtlarına göre Bylock uygulamasının IP’lerine bağlantıya yönlendirildikleri belirtilmektedir. Kişinin User-ID ve şifrelerinin belirlenememesi ve fakat CGNAT kayıtlarıyla Bylock sunucusuna bağlantı yaptığının tespit edilmesi halinde, kişinin gerçek Bylock kullanıcısı olduğu ancak henüz User-ID ve şifresinin tespit edilemediği anlaşılabileceği gibi Bylock sunucularına tuzak yöntemlerle (Morbeyin vb.) yönlendirilmiş olabileceği sonucuna da ulaşılabilir. Bu nedenle ancak operatör kayıtları ve User-ID eşleştirmesi doğru yapılabilen kişilerin gerçek Bylock kullanıcısı olduklarının kabulü gerekeceğinden, kişinin örgütsel gizliliği sağlamak ve haberleşmek amacıyla Bylock sistemine girdiğinin ve bu sistemi kullandığının, User-ID, şifre ve grup elemanlarını içerir Bylock tespit değerlendirme tutanağı ve CGNAT kayıtlarını içeren belgeler ile kesin olarak kanıtlanması zorunludur.' şeklinde karar vermiştir. Yargıtay içtihadından açıkça anlaşılacağı üzere, bylock programının kişinin örgütle olan bağlantısını gösteren ve bu bağlantıyı ispat eden bir delil olduğu ancak bu durum için kişinin gerçek bir bylock kullanıcısı olduğunun kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilmesinin gerektiği, bunun için de User-ID numarasının dolayısıyla tespit ve değerlendirme tutanağının bulunması ve CGNAT kayıtlarıyla kişinin bylock sunucularına bağlantı sağladığının tespit edilmesi gerekmektedir. Gaziantep İl Emniyet Müdürlüğü'nün göndermiş olduğu 18/12/2017 tarihli Bylock CBS Sorgu sonucu raporundan da anlaşılacağı üzere, User-ID numarasının bulunmadığı, dosyada sanığın gerçek Bylock kullanıcısı olduğunu gösteren başkaca somut bir delilin de bulunmadığı, her ne kadar dosyamıza 81011 User-ID numaralı bylock tespit değerlendirme tutanağı gönderilmiş ve bir yazışmada sanığın isminin geçtiği belirtilmiş ise de; yazışmayı sanığın yapmamış olduğu, konuşmanın sanığın iradesi dışında gerçekleştiği, sanığın bu yazışmada edilgen konumda bulunduğu nazara alındığında bu hususun tek başına sanığın örgüt üyesi olduğunu gösterir bir delil olarak hükme esas alınamayacağı, ayrıca sanığın kod adı kullandığına, örgütsel nitelikteki toplantıları organize ettiğine veya bunlara katıldığına, himmet topladığına ve FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile organik bağ kurarak süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk gerektiren eylem ve faaliyetlerde bulunduğuna dair cezalandırılmasına yeterli her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı deliller elde edilemediğinden, ceza hukukunun temel prensibi olan 'şüpheden sanık yararlanır' ilkesi gereğince beraatine karar verilmesi yönünde mahkememizde hukuki kanaat oluşmuştur." Başsavcılık, anılan karara karşı 2/10/2019 tarihinde Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesine istinaf talebinde bulunmuştur. İstinaf talebinin ilgili kısmı şöyledir:"Sanık Emre Öztürk hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yapılan yargılama sonucunda sanığın beraatine dair verilen kararın usul ve yasaya ve dosya kapsamına aykırı olduğu anlaşılmıştır. Sanığın kullanımında bulunan 0505 498 ... numaralı GSM hattı ile bylock kullandığı, alınan savunmalarında bu hattı kendisinin kullandığını kabul ettiği, BTK'dan gelen kayıtların incelenmesinde de bu hat ile bylock sunucularına ait olduğu bilinen IP adreslerine 27/09/2014 ve 22/03/2015 tarihleri arasında 1469 kez erişim sağlandığının tespit edildiği, bylock sunucularına bağlandığı tarih aralığı ve erişim yoğunluğu nazara alındığında tesadüfi olarak erişim sağlanmış olması ihtimalinin bulunmadığı, uzun süre çok sayıda giriş yapmış olmasının sanığın bylock kullanıcısı olduğunu ortaya koyduğu, bylock programının münhasıran örgüt mensupları arasında ve gizlilik tedbir amacıyla kullanılan şifreli kripto bir haberleşme uygulaması olduğu, ayrıca sanığın başka bylock kullanıcılarının yazışmalarında adının geçtiği..., sanığın bylock kullanması ve sanığın örgüt mensubu olduğunu ortaya koyan başka kullanıcılara ait bylock yazışmaları ile tüm dosya kapsamı gözetilerek FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne ait süreklilik çeşitlilik ve yoğunluk içeren eylemlerde bulunmak suretiyle örgütün hiyerarşik yapısına dahil olduğu ve silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması gerektiği, bu nedenle verilen beraat kararının yasaya ve dosya kapsamına aykırı olduğu anlaşılmıştır." Başvurucu hakkındaki yargılama bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla istinaf kanun yolu aşamasında derdesttir.  İlgili hukuk için bkz. Adem Türkel, B. No: 2017/632, 23/1/2019, §§ 24-39; Yıldırım Turan [GK], B. No: 2017/10536, 4/6/2020, §§ 27-