Haklar: Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

Başvuru, kamu makamlarının toplantı ve gösteri yürüyüşlerini erteleme kararına aykırı olarak toplantı yapıldığı gerekçesiyle etkinliğe müdahale edilmesi nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  10/10/2015 tarihinde, Ankara Tren Garı'nda yapılmak istenen bir toplantıdabombalı terör saldırısı gerçekleştirilmesi sonucu birçok kişi hayatını kaybetmiş ve yaralanmıştır (ayrıntılı bilgi için bkz. Hasan Kılıç, B. No: 2018/22085, 27/1/2021, §§ 11-15). Kamuda Ankara Garı patlaması olarak bilinen anılan saldırının yıl dönümlerinde çeşitli gruplar olayın meydana gelmesinde sorumlu olanların ortaya çıkarılması ve hayatını kaybedenlerin anılması için etkinlikler düzenlenmek istenmiştir. Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü 2/10/2020 tarihinde, İl Umumi Hıfzıssıhha Kurulu (UHK) kararı ile koronavirüs salgının olası risklerini gözeterek yayılımını azaltmak amacıyla 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun ,  ve  maddeleri uyarınca sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları, birlikler ve kooperatifler tarafından düzenlenecek etkinlikleri ve genel kurulları yaklaşık iki ay ertelemiştir. Valiliğin resmî sitesinden duyurulan bu karar, başvurucu Nebiye Merttürk'ün genel başkanı olduğu Halk Evleri Derneğine de 9/10/2020 tarihinde tebliğ edilmiştir. Anılan kararın ilgili kısmı şöyledir:"... Sağlık Bakanlığı tarafından İçişleri Bakanlığına gönderilen 01/10/2020 tarih ve 13588366/149/1604 sayılı yazıda; 'Dünyayı tehdit etmeye devam eden COVID¬19 pandemisine yönelik olarak; COVID-19 Bilimsel Danışma Kurulu ve Sağlık Bakanlığı’nca ülkemizdeki ve Dünya’daki en güncel bilimsel gelişmeler ve deneyimler takip edilmekte, bu kapsamda Pandeminin ülkemizdeki kontrolüne yönelik çalışmalar yürütülmekte teknik rehberler ve protokoller yayınlamakta ve güncellenmektedir. Dünyada halen COVID¬19 vaka artışları devam etmektedir. Ülkemizde de Covid¬19 vakalarının devam etmekte olması, her ne kadar vaka sayıları belirli bir düzeyde kontrol altına alınmış olsa da önümüzdeki sonbahar ve kış aylarında tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de özellikle damlacık yolu ile bulaşan solunum yolu hastalıklarının görülme sıklığının artış gösterebilmesi beklenmektedir. Bu kapsamda Bakanlığımız bünyesinde oluşturulan COVID¬19 Bilimsel Danışma Kurulu, fiziksel mesafenin korunmasının zor olacağı sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, birlikler veya kooperatiflerin geniş katılımlı toplantılarının yapılmamasını ve ileri tarihe ertelenmesini önermiştir.' denilmektedir. Bu çerçevede, Sağlık Bakanlığının 2020 tarih ve 13588366/149/1604 sayılı yazısı ve Koronavirüs Bilim Kurulunun tavsiye kararı doğrultusunda, mevsimsel etkilerde göz önünde bulundurularak, 2020 tarihinden itibaren 2020 tarihine kadar sivil toplum kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları, birlikler ve kooperatifler tarafından düzenlenecek olan etkinliklerin ve genel kurullarının ertelenmesineKaymakamlarımız ve ilgili Kurumlarımızca konu hakkında gerekli hassasiyetin gösterilerek uygulamanın yukarıda belirtilen çerçevede eksiksiz bir şekilde yerine getirilmesinin sağlanmasına, tedbirlere uymayanlarla ilgili Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 282’nci maddesi gereğince idari para cezası verilmesine, aykırılığın durumuna göre Kanunun ilgili maddeleri gereğince işlem yapılmasına, konusu suç teşkil eden davranışlara ilişkin Türk Ceza Kanununun 195’inci maddesi kapsamında gerekli adli işlemlerin başlatılmasına,Oy birliği ile karar verildi." Başvurucu Nebiye Merttürk ile anılan saldırıda bir yakınının hayatını kaybettiğini bildiren başvurucu Selahattin Geniş'in de aralarında olduğu bir grup, olayın yıl dönümünde yaşamını yitiren kişileri anmak amacıyla 10/10/2020 tarihinde Ankara'daki Ulus Metro çıkışında toplanmıştır. Kolluk görevlilerinin Cumhuriyet Başsavcılığına gönderdiği yazıya göre UHK'nın etkinliklerin ertelenmesine ilişkin kararına aykırı olarak toplanan ve aralarında başvurucuların da olduğu gruba polis, dağılmaları yönünde ihtarda bulunmuştur. Sosyal mesafe kuralını ihlal etmesi ve ikazlara rağmen dağılmaması üzerine gruba müdahale edilmiş, bazı kişiler hakkında adli işlem yapılmıştır. Yazıda, başvurucular hakkında herhangi adli ve idari işlem yapılmadığı açıklanmıştır. Başvurucular, iktidarı destekleyen grupların toplanmalarına müdahale edilmemesine rağmen barışçıl nitelikte olan Ankara Garı saldırısı anma etkinliklerine ve muhalif grupların düzenlediği sair toplanmalara müdahale edildiği, salgın hastalık olduğu gerekçesiyle yapılan bu müdahalelerin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla sorumlu gördükleri kolluk görevlileri hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunmuştur. Suç duyurusunda başvurucular, yakın tarihlerde izin verilen etkinlikleri açıklayarak bunlara ilişkin internette yer alan haberlerin URL(uniform resource locater/tekdüzen kaynak bulucu) adreslerini bildirmiştir. Cumhuriyet Başsavcılığı, kolluğun müdahale oluşturan gerekçenin yer aldığı yazısına ve Ankara İl Umumi Hıfzıssıhha Kurulunun 2/10/2020 tarihli ve 2020/76 sayılı kararına istinaden kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermiştir. Kararda mevcut olayda soruşturma yapılması gereken herhangi suç olmadığını ve müdahalenin usul ve kanuna uygun olduğunu değerlendirmiştir. Başvurucuların anılan karara itirazı üzerine Sulh Ceza Hâkimliği, kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle itirazı kesin olarak reddetmiştir. Başvurucular, nihai hükmü 4/10/2020 tarihinde öğrendikten sonra 3/11/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Adli yardım talebinin kabulüne ve başvurucuların yargılama giderlerini ödemekten geçici olarak muaf tutulmasına Komisyonca karar verilmiştir. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.