Haklar: İfade özgürlüğü

Başvuru, ulusal bir gazetede yayımladıkları bir haber nedeniyle aleyhlerine tazminata hükmedilmesinin başvurucuların ifade ve basın özgürlüklerini ihlal ettiği iddiasına ilişkindir. Başvuru 5/2/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, süresi içinde Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucular, sırasıyla Yeni Akit gazetesinin (gazete) haber müdürü ve sahibidir.A. Arka Plan Bilgisi Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) ülkemizde bazı kamu görevlerine atanabilmek için yapılan sınavın genel adıdır. Bu sınav, birden fazla alan kategorisinde gerçekleştirilmekte ve adaylar kendi branşlarındaki alan sınavlarına girerek başarı sağlamaya çalışmaktadırlar. 10/7/2010 tarihinde yapılan KPSS sonucunda genel yetenek, genel kültür ve eğitim bilimleri alanlarında 227 aday 120 soruda 100 ve üzeri net yaparak %1'lik dilime girmiştir. 227 adaydan 500'e yakın kişinin akrabalık bağı bulunduğu hatta yaklaşık 900 kişinin eş olduğu anlaşılmıştır. Bunun üzerine kamuoyunda sınav sorularının önceden adaylara verildiği iddiası gündeme gelmiştir.  Bu iddialar gündeme geldikten sonra Öğrenci Seçme Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) tarafından soruşturma başlatılarak uzman kişilerden bilirkişi heyetleri oluşturulmuştur. Düzenlenen bilirkişi raporlarında kopya ihtimalinin kuvvetlenmesi üzerine ÖSYM ilgili sınavın iptaline ve yeni bir sınav yapılmasına karar vermiştir. Adı geçen 227 adaydan 175 kişi tekrarlanan sınava girmemiştir. Tekrarlanan sınava giren adaylar ise bu kez daha düşük puan almışlardır. Bu verilere göre adayların örgütlü bir yapının içinde yer aldıkları şüphesiyle Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından silahlı terör örgütüne üye olma, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçlarından haklarında soruşturma başlatılmıştır. Daha sonra başvurucular aleyhine tazminat davası açacak olan davacı S., hakkında soruşturma yürütülen adaylardan biridir. Davacı hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 7/2/2018 tarihli iddianamesiyle silahlı terör örgütüne üye olma, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık, resmî belgede sahtecilik suçlarından cezalandırılması talebiyle dava açılmıştır. Yargılamayı yapan Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi 20/12/2018 tarihinde davacı hakkında beraat kararı vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısımları şöyledir:"... Sanık S. hakkında;Eğitim Bilimleri Testinde;... 2010 tarihinde düzenlenen ve iptal edilen KPSS Eğitim Bilimleri Testinde (120) sorudan (120) soruyu doğru cevapladığı, 2010 tarihinde tekrarlanan Eğitim Bilimleri Testine girdiği ve aynı başarılı performansı gösteremeyerek ve zorluk derecesi bakımından daha kolay olduğu bilirkişi raporlarıyla tespit edilen ikinci sınavdan ise (120) sorudan (88) soruyu doğru cevapladığı,...Sorular incelendiğinde iki soru kökü hemen hemen aynı olmakla birlikte, soru basıma gittiğinde matbaada yapılan küçük bir değişikliğin, elde edilen sınavda yapılmadığının görüldüğü; adaylara KPSS'de verilen soru formatı sunulduğu halde, durumu şüpheli olarak görülen ve testlerden yüksek puan alan (Eğitim Bilimleri Testinden 100 ve üzeri net yapan) 3227 adayın 0,60'ı sınav öncesi sızan sorunun doğru cevabı olan, ancak asıl uygulanan sınavda yanlış olan A seçeneğini işaretledikleri görülmektedir. Tüm adayların (3227 adayın dışındaki) cevapları incelendiğinde ise A seçeneğine giden aday oranı diğer seçeneklerdeki gibi oldukça düşük düzeyde kalmıştır. Bu sorunun tüm adaylar üzerinden doğru cevaplanma oranı 0,47'yken, durumu şüpheli olan adaylarda 0,35'e düşmüştür. Durumu şüpheli olan adayların bir kısmının bu soruları daha önceden görmemiş olmaları ihtimali ile bildiği cevabı vermiş ve bir kısmının ise soruyu gördüklerinde daha önceki karşılaştıkları sorudan farklı olduğunu anlamaları nedeniyle cevabını değiştirmiş olabilirler. Ancak bu durumu fark etmeyen 3227 kişiden 0,60 oranındaki bir grubun verdiği cevapların, bu soruyu daha önceden görmüş olabilecekleri ve sorudaki küçük değişikliği de farketmeden, önceden ezberlemiş oldukları cevabı işaretlediklerine yönelik komisyonda kuvvetli kanaat oluştuğu;... 3227 adaydan 1927’sinin yanlışta birleştiği anlaşılmış, yanlışta birleşen bu adaylar arasında S.nin de isminin bulunduğu anlaşılmakla; 'Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma, Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına Dolandırıcılık, Resmi Belgede Sahtecilik' suçlarından cezalandırılması talep olunmuştur.Mahkemenin Değerlendirmesi ve Gerekçe:-Terör Örgütüne Üye Olmak Suçu Yönünden:... 2010 tarihinde düzenlenen ve iptal edilen KPSS Eğitim Bilimleri Testinde (120) sorudan (120) soruyu doğru cevapladığı, 2010 tarihinde tekrarlanan Eğitim Bilimleri Testine girdiği ve bu sınavdan ise (120) sorudan (88) soruyu doğru cevapladığı, sanığın 2010 KPSSEğitim Bilimler sınavında 116 doğru yapmasının mahkumiyet için tek başına yeterli olmadığı, ... sanığın 115 ve yukarısı doğru yapan diğer şüphelilerle ortak hiç bir delilde birleşmediği, istatiksel olarak 120 doğru yapmasına dayalı mahkumiyet verilemeyeceği, sanığın diğer adayların büyük çoğunluğundan farklı olarak terör örgütüyle bağlantılı kurum çalışmasının bulunmadığı, Bank Asya hesabının ve Bylock kaydının bulunmadığı, Bir (1)yanlış soruda birleşmesinin çok sayıda yanlış yapması sebebiyle makul olduğu [iptal edilen ve yanlış olduğu tespit edilen kimi sorularda sınavı tekrar edilenlerin aynı cevabı işaretlediği görülüyor] , sınav sorularının dağıtıldığıT. Ö. H Derneğinin üst yöneticileri veya örgütle iltisaklı kişiler ile HTSkaydının bulunmadığı, iddianamede belirtilen HTS ve BAZ birlikteliği olan ... telefon numarasının sanığın eşi tarafından kullanıldığı, söz konusu telefon numarasından 10 Temmuz 2010 tarihinde yapılan KPSS sınavından önceki 01-2010 tarihleri arasında 2010 tarihinde Foça-İzmir'de, 2010 tarihinde Şahinbey-Gaziantep'te, 2010 tarihinde Kars'ta, 2010 tarihinde Akçaabat-Trabzon'da bulunan adreslerde sinyal alınmasından sanığın savunmasında belirttiği o tarihlerde eşiningörevli olarak bir yurt gezisine katıldığı söz konusu baz birlikteliklerin gerçekleşmiş olabileceği yönündeki savunması ile uyumlu olduğu, bu tür bir gezi faaliyeti dışında aynı telefon numarasının 4-5 gün içerisinde İzmir, Gaziantep, Kars, Trabzon illerinden sinyal vermesinin ancak böyle bir gezi faaliyeti sebebiyle mümkün olabileceği anlaşılmakla sanığın bu savunmasını doğruladığı, dolayısıyla sanığın terör örgütü FETÖ-PYD üyesi olduğunu gösterir her türlü şüpheden uzak, inandırıcı ve kesin delil bulunmadığı, sanığın 2010 KPSS sınavında fazla sayıda doğru yapmasının tek başına sanığın örgüt üyesi olduğukabule yeter görülmemiş; bu nedenlerle üzerine atılı terör örgütü üyeliği ve örgüt bağlantısı sabit görülmediğinden terör örgütü üyeliği suçundan beraat kararı verilmiştir." İlgili kararın bozulması talebiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Yargılama devam etmektedir.B. Başvuru Konusu Olay Birinci başvurucu tarafından gazetenin 20/1/2015 tarihli nüshasında "İşte TSK'daki Paralel, KPSS Soruları Servis Edilen Subay Eşleri de 00 Tam Puan Almış" başlıklı bir yazı kaleme alınmıştır.Yazının ilgili kısımları şu şekildedir:"2010 KPSSEğitim Bilimleri Sınavı sorularının çalınmasına yönelik soruşturma, Türk Silahlı Kuvvetlerindeki paralel yapılanmayı da deşifre etti. Akit askeri lojmanlarda kalan 24 subay eşi veya birinci derece yakınının, 2010 KPSS'de sorulan 120 sorunun tamamını doğru cevaplayarak,120 puan aldığını ortaya çıkardı. T.Ö.H Derneği bilgi işlem sorumlusu [B.K.nin] 2010'daki KPSS Eğitim bilimleri sorularını sınavdan 3 gün önce öğretmen [B.K.ye] gönderdiğini belgelemesinin ardından soruşturma başlatıldı. Soruları dernekteki bilgisayardan sızdıran [B.K] firar etmişti. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturmada askeri lojmanlarda kalan 263 subay eşi ve yakınının 100 puan üzerinde aldığı, 24'ünün ise soruların tamamını yaptığı tespit edildi. Soruşturmayla TSK'yla bağlantılı olduğu tespit edilen paralel devlet yapılanmasındaki subaylar gözler önüne serildi. Subaylar eş ve yakınlarının aldığı paralarla kendilerini deşifre etti."  Birinci başvurucu, üstteki haberin alt kısmına "Farklı illerde full çekmişler" başlığı altında içlerinde davacının da olduğu, hakkında soruşturma yürütülen kişilerin isimlerini açıkça yazmıştır.  Davacı, ilgili haber nedeniyle kişilik haklarının zedelendiğini belirterek başvurucular aleyhine 000 TL manevi tazminat davası açmıştır. Yargılamayı yapan Ankara  Asliye Hukuk Mahkemesi 14/12/2015 tarihli kararıyla davanın kabulüne karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısımları şu şekildedir:" Yeni Akit Gazetesi'nin davaya konu 20/1/2015 tarihli sayısının incelenmesinde; 'İşte TSK'daki paralel' başlığı ile yayınlanan haberde, 'Askeri lojmanlarda kalan 24 subay eşi veya birinci derece yakınının 2010 KPSS'de sorulan 120 sorunun tamamını cevaplayarak 120 puan aldığı,Ankara CBS tarafından açılan soruşturmada ham puanı 100 ve üzeri olan adayların bilgilerinin incelendiği ve askeri lojmanlarda kalan 263 subay eşi ve yakınının 100 puanın üzerinde aldığı, 24'ünün ise soruların tamamını yaptığının tespit edildiği, İstanbulda askeri lojmanlarda kalan ve 000 puan alan 10 subay eşi ve yakınının isimlerinin verildiği ve davacı [S.nin] de bu isimler arasında olduğu' görülmüştür.ÖSYM'ce verilen cevabi yazıda, davacının 2010-KPSS lisans sonucu olarak 10-11 Temmuz 2010 sınav tarihinde genel yeteneğe ilişkin 56 doğru, 3 yanlış, genel kültüre ilişkin 56 doğru, 4 yanlış soru cevaplayarak 93,244 puan aldığı, yenilenen 31/10/2010 KPSS sınavından ise genel yetenek testinden 56 doğru, 3 yanlış, genel kültür testinden 56 doğru, 4 yanlış, eğitim bilimleri testinden 88 doğru, 3 yanlış soru cevaplayarak 87,488 puan aldığı anlaşılmaktadır.Basın özgürlüğü çerçevesinde gazetecinin, olayın gerçekliğini araştırma yükümlülüğü olmasa bile, doğruluğunu araştırma yükümlülüğü vardır. Somut olayda, davalı gazetecinin KPSS sınavlarında yapılan yolsuzluk konusunu haber yaptığı, bu yolsuzluğa askeri lojmanda kalan subay eşlerinin de bulaştığı, adres ve isim verilerek yolsuzluğa katılanların açıklandığı, yasa dışı ilan edilen paralel yapı ile bağlantılı kabul edildiği, bu kişilerin sınavda 120 tam puan aldığının açıklandığı tespit edilmiştir.Maddi gerçekleri araştırma yükümlülüğü bulunmayan gazetecinin haberin doğruluğunu araştırması konusunda bir yükümlülüğünün bulunduğu, yazısında davacının tam puan aldığının açıklandığı, oysa bunun doğru olmadığı, haberin bu yönüyle gerçek dışı olduğundan davacının kişilik haklarına saldırı niteliği taşıdığı, olayda manevi tazminat koşullarının bulunduğu anlaşılmakla, davanın kabulüne, ... miktar itibariyle kesin olarak karar verilmiştir."Nihai karar başvuruculara 6/1/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir.Başvurucular 5/2/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.  11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Sorumluluk” kenar başlıklı  maddesi şöyledir:  “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de,bu zararı gidermekle yükümlüdür.”