Haklar: Özel hayatın ve aile hayatının korunması hakkı

Başvuru, tutuklu olarak farklı ceza infaz kurumunda bulunan eşlerin birbirleriyle telefon vasıtasıyla iletişim kuramamaları nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 13/1/2017 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Türkiye Cumhuriyeti hükûmetini ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasını engellemeye teşebbüs etme suçundan tutuklu olarak Diyarbakır D Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) bulunmaktadır. Başvurucunun eşi de anılan suçtan tutuklu olarak Sincan Kapalı Kadın Ceza İnfaz Kurumunda kalmaktadır. Başvurucunun eşi 7/11/2016 tarihinde, yeni evlendiği başvurucuyla 115 gündür hiçbir şekilde iletişim kuramadığını belirterek başvurucuyla telefon ve mektup yoluyla görüşme imkânı sağlanmasını Diyarbakır İnfaz Hâkimliğinden (İnfaz Hâkimliği) talep etmiştir. İnfaz Hâkimliği 17/11/2016 tarihinde başvurucunun telefon ile iletişimden onbeş günde bir ve on dakikayı geçmemek üzere faydalanmasına, yazılı haberleşme talebinin kabulüne karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; başvurucunun tutuklu eşinin başvurucuyla telefonla görüşme talebi hakkında telefonla iletişimin ilgili mevzuatta 10 dakika ile sınırlı olmak üzere 15 günde bir şeklinde düzenlendiği ayrıca mektuplaşma talebine ilişkin olarak da Adalet Bakanlığının 10/8/2016 tarihli yazısı ile tutuklular hakkında 3 ay süre ile yazılı haberleşmelerinin kısıtlanması kararının 17/11/2016 tarihinden itibaren kaldırıldığı, bu nedenle tutuklunun mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde bu haklardan yararlanabileceği belirtilmiştir. İnfaz Hâkimliği Ceza İnfaz Kurumunun uygulama ve kararlarını dikkate alarak 28/11/2016 tarihinde anılan kararda resen düzeltme yapmış ve talebin reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; ceza infaz kurumlarındaki hükümlü ve tutukluların kullanımına tahsis edilen ankesörlü telefonların dışarıdan gelen aramalara kapalı olduğu, sadece ceza infaz kurumundan temin edilebilen ankesörlü telefon kartlarıyla dışarıdaki yakınlarıyla görüşme yapabildikleri belirtilmiştir. Tutuklu ve hükümlülerin iki kapalı ceza infaz kurumu arasında görüşmeyi sağlayacak teknik yapının sağlanamayacağını ayrıca 6/4/2006 tarihli ve 26131 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük'ün  maddesinde hükümlülere telefon açılmak suretiyle görüşme yaptırılamayacağının düzenlendiği vurgulanmıştır. Başvurucunun eşinin anılan karara karşı yaptığı itirazı, Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesi (Ağır Ceza Mahkemesi) 12/12/2016 tarihinde kabul ederek İnfaz Hâkimliğinin 28/11/2016 tarihli kararının kaldırılmasına karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; hükümlülere telefon açılmak suretiyle görüşme yaptırılamayacağı gerekçesiyle talebin reddedildiği ancak başvurucu ve eşinin tutuklu oldukları belirtilmiştir. Nihai karar 27/12/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 13/1/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan incelemede; Ağır Ceza Mahkemesinin talebin kabulü yönündeki kararına karşı Başsavcılığın kanun yararına bozma yoluna başvurduğu, Yargıtay  Ceza Dairesi tarafından 5/6/2017 tarihinde talebin kabulüne karar verildiği görülmüştür. Anılan karar üzerine yeniden yapılan yargılamada Ağır Ceza Mahkemesi 12/12/2016 tarihli kararın kaldırılmasına ve başvurucunun eşi tarafından yapılan itirazın reddine karar vermiştir.  İlgili hukuk için bkz. Hüseyin Ekinci, B. No: 2016/38867, 3/7/2019, §§ 21- 6/4/2006 tarihli ve 26131 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük'ün (Tüzük) "Telefonla görüşme hakkı" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:"(1) Kapalı kurumda bulunan hükümlüler, belgelendirmeleri koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ve vasisi ile telefon görüşmesi yapabilir.  (2) Telefonla görüşmeleri aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır:a) Hükümlüler, haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakılma veya kısıtlama cezası ile hücreye koyma cezasının infazı sırasında olmamak koşuluyla, idarenin kontrolünde bulunan ve kurumun uygun yerlerine yerleştirilen telefonlardan yararlandırılır,...e) Hükümlüler, telefon görüşmesi hakkına sahip oldukları konusunda bilgilendirilir,f) Hükümlülerin telefonla görüşme gün ve saatleri, kurumda bulunan telefon adedi, başvuru sırası, kurumun asayiş ve güvenliği dikkate alınarak idare tarafından belirlenir. Hükümlüler görüşebilecekleri yakınlarından bir veya birden fazla kişi ile haftada bir kez ve bir telefon numarasıyla bağlantı kurarak kesintisiz görüşme yapabilir. Herhangi bir nedenle görüşme gerçekleşememişse daha önceden bildirilen numaralardan bir diğeriyle görüşebilir. Konuşma süresi görüşme başladığı andan itibaren on dakikayı geçemez. Ancak tehlikeli hükümlü oldukları idare ve gözlem kurulu tarafından belirlenen hükümlüler onbeş günde bir kez olmak ve on dakikayı geçmemek üzere sadece eşi, çocukları, annesi ve babası ile görüşebilir,g) Hükümlünün, kurumun güvenliğini tehlikeye düşüren, suç oluşturan veya bir suça azmettirme ya da yardım etme sonucunu doğurabilecek konuşmalarda bulunduğu dinleme sırasında belirlendiğinde, görüşme derhâl kesilir. Bu hâlde hükümlü hakkında adlî veya idarî soruşturmaya esas olacak işlemler kurum en üst amiri tarafından yapılır,...k) Hükümlü bu maddede belirtilen telefonla görüşme hakkını kullanabilmek için "Telefon Görüşme Formu" doldurur. Bu formda; telefon görüşmesi yapmak istediği kişiler ve bunlarla olan yakınlık derecesini, görüşme yapmak istediği sabit, cep telefon numaraları ile yurtdışı telefon numarasını, telefon görüşmesi yapacağı yakınlarının açık adreslerini belirtir ve gerekli belgeler eklendikten sonra idareye verir. İdare gerekli gördüğü takdirde gideri hükümlüden alınmak koşuluyla formdaki bilgilerin doğruluğunu araştırabilir. Telefon görüşme formunda yer alan bilgilerde değişiklik olması halinde hükümlü yeni bir form düzenleyerek idareye bildirir. Hükümlü tarafından formda gösterilmemiş olan kişilerle telefon görüşmesi yaptırılmaz, l) Hükümlünün formda belirttiği bilgiler varsa değişiklikler deftere kaydedilir. Bu deftere, ayrıca telefon görüşmesi yapmak isteyen hükümlünün haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakılma veya kısıtlama cezası olup olmadığı ve varsa hücreye koyma cezasının infazına başlanıp başlanmadığı yazılır. Defter, bu işle görevlendirilmiş ikinci müdürün kontrolünde güvenlik ve gözetim servisi tarafından tutulur. Defterin sayfaları numaralanır ve mühürlenir; kaç sayfadan ibaret olduğu kurum müdürü tarafından tasdik olunur. Defterler, her an denetime hazır hâlde bulundurulur,...n) Konuşma sırası gelen hükümlünün kurum içindeki tehlikelilik durumu da dikkate alınarak gerekli güvenlik önlemleri alınmak suretiyle telefon görüşmesi yapılacak yere getirilir. Hükümlü, öncelikle konuşmasına kendi adını ve soyadını söyleyerek başlar. Görüştüğü karşıdaki kişiye, adını, soyadını ve telefon numarasını tekrar etmesini isteyerek konuşmasına devam eder. Bu işlemin yapılması zorunlu olup, konuşma bittikten sonra, telefon görüşme istek formunun konuşmanın yapıldığına ilişkin bölümü doldurulur, konuşmayı yapan hükümlü ve görevli memur tarafından imzalanır. Bu formdaki bilgiler, deftere kaydedilmek üzere güvenlik ve gözetim servisine verilir,...(4) Kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerin, bu maddede belirtilen yakınları ile yaptığı telefon görüşmeleri, idare tarafından dinlenir ve elektronik aletler ile kayda alınır..." Ayrıca 16/5/2001 tarihli ve 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun "İnfaz hâkimliklerinin görevleri" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir: " İnfaz Hâkimliklerinin görevleri şunlardır. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak. Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin, sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak... "