Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, gözaltı ve tutuklama tedbirlerinin hukuki olmaması, tutukluluğun makul süreyi aşması, tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme önüne çıkarılmaksızın yapılması ve sulh ceza hâkimliklerinin yapısı nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; ceza infaz kurumundaki bazı uygulamalar nedeniyle kötü muamele yasağının; arama ve elkoyma işlemlerinin hukuki olmaması nedeniyle özel hayata saygı hakkının; açık görüş ve telefonla görüşme haklarının sınırlandırılması nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 7/2/2017 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına ve adli yardım talebinin kabul edilmesine karar verilmiştir.  2018/15457 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyasının kişi yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2017/12497 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:A. Genel Bilgiler  Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmiştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik olarak Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturmalar yürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, § 12). B. Başvurucuya İlişkin Süreç Öğretmen olarak görev yapan başvurucu, İskenderun Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsavcılık) FETÖ/PDY ile bağlantılı suçlar nedeniyle başlatılan bir soruşturma kapsamında 2/8/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır. Başvurucunun ilk ifadesi kolluk görevlileri tarafından 2/8/2016 tarihinde alınmıştır. İfade tutanağına göre başvurucuya yöneltilen FETÖ/PDY üyeliği suçlamasına dair olay ve olgular sorulan sorularla açıklanmıştır. Hatay Barosu tarafından görevlendirilen müdafi de ifade alma işlemi esnasında hazır bulunmuştur. Başvurucu, ifadesinde özetle örgüt içinde herhangi bir faaliyete katılmadığını belirterek suçlamaları kabul etmemiştir. Başsavcılık, başvurucuyu silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanması istemiyle 24/8/2016 tarihinde İskenderun Sulh Ceza Hâkimliğine (Hâkimlik) sevk etmiştir. Hâkimlik aynı tarihte başvurucunun savunmasını almıştır. Sorgu tutanağına göre başvurucuya isnat edilen suçlar anlatılmış, Hatay Barosunca görevlendirilen başvurucunun müdafii de sorgu esnasında hazır bulunmuştur. Başvurucu; Hâkimlikteki savunmasında özetle ByLock programına ilişkin hiçbir şey bilmediğini, telefonuna asla böyle bir program yüklemediğini ve üzerine atılan suçlamaları kabul etmediğini beyan etmiştir.  Hâkimlik 24/8/2016 tarihinde, başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir. Kararın ilgili bölümü şöyledir: "... şüpheli Hakan Karasoy'un üzerine atılı suçun vasıf ve mahiyeti, mevcut delil durumuna göre kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin bulunması şüphelini üzerine atılı eylemin CMK'nın 100/ maddesinde belirtilen ve tutuklama nedeni varsayılan katalog suçlardan oluşu, kaçma ve delillerin karartma şüphesinin bulunması karşısında şüpheli hakkında tutuklama nedenlerinin oluştuğu, şüpheli hakkında CMK'nın  maddesinde düzenlenen adli kontrol hükümlerinin bu aşamada yetersiz kalacağı ... anlaşıldığından tutuklanmasına ... [karar verildi.]" Başvurucu tutuklama kararına itiraz etmiş, Hatay  Sulh Ceza Hâkimliği başvurucunun itirazını reddetmiştir.  Hatay  Sulh Ceza Hâkimliği 14/12/2016 tarihinde resen yaptığı tutukluluk incelemesi sonunda başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Başvurucunun anılan karara yaptığı itiraz, Hatay  Sulh Ceza Hâkimliğince 19/1/2017 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir. Başvurucu 7/2/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Hatay Cumhuriyet Başsavcılığının 26/1/2018 tarihli iddianamesi ile başvurucunun silahlı terör örgütü üyesi olma suçunu işlediğinden bahisle cezalandırılması istemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde dava açılmıştır. İddianamede, başvurucunun örgütsel nitelikli eylemleri bakımından FETÖ/PDY hiyerarşisi içinde yer aldığı ileri sürülmüştür. Bu suçlamalara esas olarak başvurucunun ByLock programını kullandığı ve örgütün mahrem imamları arasında başvurucunun da olduğuna dair kolluk raporlarına dayanılmıştır. Hatay  Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 17/2/2018 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermiş ve E.2018/98 sayılı dosya üzerinden kovuşturma başlamıştır.  Mahkeme 11/7/2018 tarihli kararıyla başvurucuyu terör örgütüne üye olma suçundan 9 yıl hapis cezasına mahkûm etmiştir.  Başvurucu, mahkûmiyet kararına karşı istinaf başvurusunda bulunmuş; Adana Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesi 15/3/2019 tarihinde istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir. Başvurucu, istinaf başvurusunun reddi kararına karşı temyiz yoluna başvurmuş; Yargıtay  Ceza Dairesi 3/12/2019 tarihli kararıyla temyiz başvurusunu esastan reddederek hükmü onamış ve karar kesinleşmiştir.   İlgili hukuk için bkz. Salih Sönmez, B. No: 2016/25431, 28/11/2018, §§ 33-