Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 20/2/2020 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyon tarafından başvurucunun bu kararda incelenen şikâyeti haricindeki diğer iddialarının kabul edilemez olduğuna, karara konu olan iddianın kabul edilebilirlik incelemesinin ise Bölüm tarafından yapılmasına ve adli yardım talebinin kabul edilmesine karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.  Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, DEAŞ silahlı terör örgütüyle bağlantılı suçlardan yürütülen bir soruşturma kapsamında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının (Başsavcılık) talimatı ile 19/1/2017 tarihinde gözaltına alınmıştır. Başvurucu; İstanbul Emniyet Müdürlüğünde müdafi huzurunda alınan ifadesinde özetle 2013 yılında Suriye'ye gittiğini ve DEAŞ'a karşı savaştığını, örgütle herhangi bir bağlantısının bulunmadığını, DEAŞ'ın yaptığı eylemleri tasvip etmediğini, başka suçlardan kesinleşen hapis cezasının infaz edildiği ceza infaz kurumundan firar ettiğini ve yakalanmamak için sık sık telefon hattı değiştirdiğini, -Ebu Hamza El Turki kod adını kullanan ve hakkında DEAŞ silahlı terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla soruşturma yürütülen- G. adlı kişiyi Mısır'da dinî eğitim almış biri olarak bildiğini, G. ile aralarında ev alım satımı işi olduğunu, bazen kendisine dinî sorular sorduğunu ve bu kişiden herhangi bir örgütsel talimat almadığını belirtmiştir. Başvurucu; üzerinde ele geçirilen E.Y. adına tanzim edilmiş sahte kimliği para karşılığında kendisinin düzenlettiğini, yine üzerinde ele geçirilen ve bazı kişilerin isimlerinin yazılı bulunduğu kâğıt parçalarına sarılı paraları bu kişilere yardım amaçlı vermek için yanında bulundurduğunu, bu yardımları yapmak için kimseden talimat almadığını, mobil telefonunda bulunan DEAŞ terör örgütünün yöneticisi olarak bilinen Ebu Bekir El Bağdadi adlı kişinin ve Reina saldırısını gerçekleştiren örgüt üyesinin fotoğraflarını kendisinin indirmediğini ifade etmiştir. Başvurucu, ifadesinin devamında hakkında DEAŞ silahlı terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla soruşturma yürütülen K. ile birlikte Yunanistan'akaçak yollardan geçişle ilgili bilgi almak için İzmir'e giderken yakalandığını, DEAŞ tarafından örgütün parasını kaçırdığı gerekçesiyle ölümle tehdit edildiğini belirten İ.G. adlı kişiyi evinde bir hafta sakladığını, F.Z. ile mesajlaşmalarında geçen "Tağutun Mahkemesi" tabirinin F.Z. aracılığı ile kendisine dinî konuda soru soran şahsa ait bir kavram olduğunu, ''yakalanma" kelimesinin olduğu mesajları kendisine ses dosyası şeklinde F.Z.nin göndermiş olduğunu ve F.Z.nin bahsi geçen kelimeyi sehven söylemiş olabileceğini vurgulamıştır. Başsavcılık başvurucuyu resmî belgede sahtecilik ve terör örgütüne üye olma suçlarından tutuklanması istemiyle İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliğine sevk etmiştir. İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliği 16/2/2017 tarihinde sorgusunu yaptıktan sonra başvurucunun resmî belgede sahtecilik ve terör örgütüne üye olma suçlarından tutuklanmasına karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"...Şüpheli İrfan Yıldız'ın, E.Y. adına sahte kimlik kullandığı, kimliğin sahteliğinin kriminal raporu ile ortaya konduğu, şüphelinin yine DAEŞ içerisinde faaliyet gösteren önemli şahıslarla bağlantılı olduğu, telefonunun yapılan incelemesinde genel olarak DAEŞ mensuplarının kullandığı Telegram isimli programı kullandığı, bu program üzerinden örgütsel yazışmalarının olduğu, şüphelinin üzerinde çeşitli miktarlarda ele geçirilen paralar üzerindeki notlarda ismi yazılı olan şahısların daha önce yapılan soruşturma sonucunda DAEŞ terör örgütü üyesi olmak suçundan tutuklu durumda olmaları, şüphelinin muhtemelen tutuklu durumda bulunan DAEŞ terör örgütü üyesi olan kişilerin ailelerine yardım amacıyla DAEŞ tarafından gönderilen paraları dağıttığı, şüphelinin üzerinden ele geçirilen dijital materyellerde DAEŞ terör örgütünün propagandasını yapan yazı ve resimlerin bulunması hususları dikkate alındığında, şüphelinin DAEŞ terör örgütü üyesi olduğu, yakalanmamak için sahte kimlik kullandığı ve resmi belgede sahtecilik suçunu işlediği hususunda kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren olguların ve tutuklama nedeninin bulunduğu anlaşılmakla; Şüphelinin üzerine atılı suçların vasıf ve mahiyeti, mevcut delil durumu, atılı terör örgütüne üye olmak suçunun CMK 100/ Maddede sayılan katalog suçlardan olması ve suça dair yasada yazılı cezanın üst haddi dikkate alınarak bu aşamada adli kontrol hükümlerinin uygulanmasının yetersiz kalacağı anlaşıldığından CMK'nın 100 ve devamı maddeleri uyarınca şüphelinin TUTUKLANMASINA karar verildi." Başsavcılık 12/3/2017 tarihli iddianame ile başvurucuyla birlikte toplam üç şüpheli hakkında resmî belgede sahtecilik ve terör örgütüne üye olma suçlarını işlediklerinden bahisle cezalandırılmaları istemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde dava açmıştır. DEAŞ silahlı terör örgütüne ilişkin genel açıklamaların da yer aldığı iddianamede ilk olarak DEAŞ'ın kuruluşuna ve tarihçesine, hangi amaç ve saikle kurulduğuna, hangi alanlarda faaliyet gösterdiğine, hukuka aykırı hangi tür eylemlerde bulunduğuna ve şüphelilerin gerçekleşen eylemlerine değinilmiştir. İddianamede başvurucuya yöneltilen suçlamalara ilişkin dayanılan olgular şöyle özetlenebilir: i. Başvurucunun haklarında DEAŞ silahlı terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla soruşturma yürütülen G., F.Z. ve K. adlı kişilerle bağlantısının bulunduğu belirtilmiş ve başvurucunun İ.G. adlı kişiyi evinde bir hafta sakladığına yönelik beyanı ile diğer beyanlarının örgütle iltisakına ilişkin ikrar niteliğinde olduğu ileri sürülmüştür.ii. Başvurucunun üzerinde ele geçirilen paranın örgütün üyelerine dağıttığı para olduğu ve başvurucunun talimatla paranın dağıtımını yaptığı ifade edilmiştir. Bu suçlama iddianamede şöyle yer almıştır:"Şüpheli İrfan YILDIZ'ın yapılan üst aramasında yukarıda da belirtildiği gibi küçük kağıt parçaları üzerine lastik ile sarılmış vaziyette üzerinde Serdar yazılı 720 TL, Abdulkerim yazılı 1475 TL, Raşit yazılı 360 TL, Duran yazılı 1250 TL,  Ç. yazılı 360 TL ve üzerinde lastik sarılı olmayan ve bir kağıt parçası bulunmayan 615 TL olmak üzere toplamda 00 TL para ele geçirildiği, İrfan YILDIZ'ın yapılan üst aramasında ele geçirilen küçük not kağıtlarına Abdulkerim yazılı 1475 TL olan paranın hakkında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/87578 sayılı soruşturma dosyası kapsamında DEAŞ terör örgütüne üye olma suçun soruşturma yürütülen ve bu suçtan tutuklanan A.Ç. ve Duran yazılı 1250 TL paranın İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/30011 sayılı soruşturma kapsamında DEAŞ terör örgütüne üye olma suçu şüphesi ile tutuklanan G.olduğunun değerlendirildiği, ayrıca küçük kağıt parçalarına sarılmış kağıt üzerinde Raşit ve Duran yazılı paraların aynı zamanda şüpheli İrfan YILDIZ ile birlikte daha önce Kocaeli ilinde 5 adet el bombası 3 adet tabanca 2 adet susturucu, 1 adet el yapımı bomba ve bomba malzemeleri ile yakalanan ve Kocaeli  Başsavcılığının 2015/12294 soruşturma sayılı dosyası kapsamında tutuklanan şahıslar olan R.K. ve Ç. olduklarının değerlendirildiği, her ne kadar kağıt parçaları üzerinde yazılı el yazılarının yapılan kriminal incelemesinde el yazılarının şüpheli İrfan YILDIZ eli ürünü olduğu tespit edilememiş ise de olayın oluş şekli ve paraların üzerinde isimler yazılı kağıt parçalarına sarılı vaziyette yakalanma şeklinden (İrfan YILDIZ'ın üzerinde yakalanmış oluşundan) şüpheli İrfan YILDIZ'ın örgütsel tavırla ve örgütsel amaç ve koordinasyon içerisinde ailesi vb zor durumda olan daha önce terör örgütü üyeliği vb suçlardan tutuklanmış şahıslara para dağıtımı/yardımı ile örgütsel faaliyet içerisinde olduğunun açık olduğu,..."iii. Mobil telefonu ve bu telefona takılı SIM kart üzerinde yapılan inceleme sonucunda başvurucunun örgütsel gizliliğe riayet etmek için bir iletişim platformunda farklı isim kullandığı, yaptığı görüşmelerde örgüt üyelerinin kullandığı iddia edilen terminolojiye başvurduğu ve DEAŞ terör örgütünün yöneticisi olarak bilinen Ebu Bekir El Bağdadi adlı kişinin ve Reina saldırısını gerçekleştiren örgüt üyesinin fotoğraflarının telefonunda bulunduğu tespit edilmiştir. Söz konusu suçlama iddianamede şöyle yer almıştır:"Telefonun web geçmişinde çok sayıda DAEŞ/IŞİD terör örgütüyle ilgili haberlerin linklerine rastlandığı, Telefonun Image klasöründe DAEŞ/IŞİD terör örgütü lideri Ebu Bekir El Bağdadi'ye ait fotoğraf, Reina saldırganının görüntüsü gibi DAEŞ/IŞİD terör örgütüyle alakalı çok sayıda internette gezinti yapmak suretiyle elde edildiği değerlendirilen fotoğrafların bulunduğu, Telefonun Whatsapp bölümünde yer alan sohbetler incelendiğinde şüphelinin örgütsel gizliliğe riayet için kendisini Whatsapp'a Selamı Akkus olarak kaydettiğinin anlaşıldığı, şüphelinin Whatsappta Selamı Akkus adıyla yazışmalar yaptığı, Şüphelinin Whatsapptan çok sayıda örgütsel yazışma ve sesli mesaj gönderimi yaptığı, whatsappta DAEŞ terör örgütü kavramlarını kullanarak yazıştığı ve mesajlaştığı, Şüpheli İrfan YILDIZ'ın genellikle DAEŞ terör örgütü mensuplarınca kullanılan, örgüt üyeleri arasında yaygın olan Telegram isimli programı kullandığının da telefonunun yapılan incelemesinden anlaşıldığı," İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) iddianamenin kabulüne karar vermiş ve E.2017/79 sayılı dosya üzerinden kovuşturma başlamıştır. Başvurucu 6/2/2018 tarihli duruşmada, Suriye'deki çatışma bölgelerinde bazı kişileri infaz ettiğine yönelik beyanda bulunmuş ve 4/7/2018 tarihli duruşmada başvurucunun müdafii infaz görüntülerinin olduğu dijital materyali Mahkemeye sunmuştur. Kovuşturmanın devamında başvurucu, soruşturma aşamasındaki ifadesini değiştirerek bir dönem DEAŞ silahlı terör örgütüyle bağlantılı olduğuna yönelik beyanda bulunmuş ve Mahkeme 27/3/2019 tarihli duruşmada başvurucunun üzerine atılı suçun vasıf ve mahiyetini, mevcut delil durumunu ve tutuklulukta geçirdiği süreyi dikkate alarak tahliye kararı vermiştir. Mahkeme ayrıca başvurucu hakkında yurt dışına çıkış yasağı ve haftanın bir günü en yakın karakola imza verme şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasına da karar vermiştir. Başsavcılığın anılan karara itirazı ise İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinin 2/4/2019 tarihli kesin nitelikteki kararı ile reddedilmiştir. Mahkeme 12/12/2019 tarihli duruşmada başvurucunun tutuklanmasına yönelik yakalama emri çıkarılmasına ilişkin olarak Başsavcılığın talebini mevcut delil durumunu dikkate alarak reddetmiştir.  Başsavcılık ret kararına itiraz etmiş ve itiraz mercii olan İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi 19/12/2019 tarihli kararıyla başvurucu hakkında tutuklamaya yönelik yakalama emri çıkarılmasına karar vermiştir. Kollukça hazır edilen başvurucu, İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinin 25/12/2019 tarihli kararıyla terör örgütüne üye olma suçundan yeniden tutuklanmıştır. Tutuklama kararının gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: "Sanığın bir kısım ikrarlı beyanları, irtibatları, telefonda ele geçirilen fotoğraf, video ve yazışma içerikleri, dosyadaki tespitlere göre DAEŞ Silahlı Terör Örgütü Üyesi suçlaması ile firari olarak aranan Ebu Hamza ELTÜRKİ kod isimli emir düzeyinde görev ifa eden G. ile irtibatları, sahte kimlik kullanmış olması, kendi kabul ettiği üzere çatışma bölgesinde fiilen görev almış olması, insan kesme videolarını kendisinin çekmesi, örgüt içerisinde aktif rol alması sıfatıyla konu, irtibatları, yeni soruşturmanın hakkında söz konusu olması, bu nedenle konumu, bağlantıları ve delil durumu dikkate alınarak kuvvetli suç şüphesini gösteren somut olguların mevcut olduğu ve hakkında yeni soruşturmanın bulunması dikkate alınarak irtibatları ve delil durumu da gözönünde bulundurularak adli kontrol tedbirlerinin amaca hizmet etmeyeceği, suçun kaçma şüphesi var sayılan katalog suçlardan oluşu, alabileceği muhtemel cezanın miktarı bu nedenlerle tutuklamanın ölçülü olduğu, DAEŞ örgütünün özellikle yıl başı ve diğer özel günlerde kitlesel intihar eylemlerine ve bombalı saldırılara başvurduğu bu nedenle tutuklama tedbirinin daha amaca uygun olacağı kanaatiyle sanığın tutuklanmasına ... karar verildi." Başvurucu 2/1/2020 tarihli dilekçesi ile tutuklama kararına itiraz etmiş, itiraz mercii olan İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi 14/1/2020 tarihli kararıyla itirazı reddetmiştir. İtirazın reddine ilişkin karar başvurucuya 26/1/2020 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 20/2/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Mahkeme 25/6/2020 tarihinde yaptığı duruşmada başvurucunun resmî belgede sahtecilik suçundan 3 yıl 9 ay, terör örgütüne üye olma suçundan ise 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"19/01/2017 tarihinde saat:30 sıralarında İstanbul ili Sultanbeyli ilçesi Anadolu Caddesi üzerinde seyir halinde iken çeşitli suçlardan yakalaması bulunan sanık İrfan YILDIZ'ın 34 RU 521 plaka sayılı araç içerisinde görülmesi üzerine aracın durdurulduğu, sanık İrfan YILDIZ ile yanında bulunan sanık K.nin araç içerisinde yakalandıkları anlaşılmıştır. Sanıklar İrfan YILDIZ ve K.nin DAEŞ adına çatışma bölgelerinde ülkemiz aleyhine eylem talimatı veren Ebu Hamza El Turki kod adlı G. ile iltisaklı olduklarının tespit edildiği, yakalanma anında sanık İrfan YILDIZ'ın üzerinden müşteki E.Y. adına düzenlenmiş ancak üzerinde sanık İrfan YILDIZ'ın fotoğrafı bulunan, 23/01/2017 tarihli İstanbul Kriminal Polis Laboratuvarınca yapılan incelemede sahte olduğu tespit edilen sahte sürücü belgesi ele geçirildiği, sanık İrfan YILDIZ'ın yakalanmamak için ve örgütsel saikle sahte sürücü belgesini üzerinde taşıdığı sabittir. Sanık İrfan YILDIZ'ın yapılan üst aramasında küçük kağıt parçaları üzerine lastik ile sarılmış vaziyette üzerinde Serdar yazılı 720 TL, Abdulkerim yazılı 475 TL, Raşit yazılı 360 TL, Duran yazılı 250 TL, Ç. yazılı 360 TL ve üzerinde lastik sarılı olmayan ve bir kağıt parçası bulunmayan 615 TL olmak üzere toplamda 780 TL para ele geçirildiği, İrfan YILDIZ'ın yapılan üst aramasında ele geçirilen küçük not kağıtlarına Abdulkerim yazılı 475 TL olan paranın hakkında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/87578 sayılı soruşturma dosyası kapsamında DEAŞ terör örgütüne üye olma suçun soruşturma yürütülen ve bu suçtan tutuklanan A.Ç. ve Duran yazılı 1250 TL paranın İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/30011 sayılı soruşturma kapsamında DEAŞ terör örgütüne üye olma suçu şüphesi ile tutuklanan G. olduğunun değerlendirildiği, ayrıca küçük kağıt parçalarına sarılmış kağıt üzerinde Raşit ve Duran yazılı paraların aynı zamanda sanık İrfan YILDIZ ile birlikte daha önce Kocaeli ilinde 5 adet el bombası 3 adet tabanca 2 adet susturucu, 1 adet el yapımı bomba ve bomba malzemeleri ile yakalanan ve Kocaeli  Başsavcılığının 2015/12294 soruşturma sayılı dosyası kapsamında tutuklanan şahıslar olan R.K. ve Ç. olduklarının değerlendirildiği, her ne kadar kağıt parçaları üzerinde yazılı el yazılarının yapılan kriminal incelemesinde el yazılarının sanık İrfan YILDIZ eli ürünü olduğu tespit edilememiş ise de olayın oluş şekli ve paraların üzerinde isimler yazılı kağıt parçalarına sarılı vaziyette yakalanma şeklinden sanık İrfan YILDIZ'ın örgütsel tavırla ve örgütsel amaç ve koordinasyon içerisinde ailesi vb. zor durumda olan daha önce terör örgütü üyeliği vb. suçlardan tutuklanmış şahıslara para dağıtımı/yardımı ile örgütsel faaliyet içerisinde olduğu sabittir. Sanık İrfan YILDIZ'dan ele geçirilen Samsung marka cep telefonda yapılan incelemede, telefonun web geçmişinde çok sayıda DAEŞ terör örgütüyle ilgili haberlerin linklerine rastlandığı, telefonun Image klasöründe DAEŞ terör örgütü lideri Ebu Bekir El Bağdadi'ye ait fotoğraf, Reina saldırganının görüntüsü gibi DAEŞ terör örgütüyle alakalı çok sayıda internette gezinti yapmak suretiyle elde edildiği değerlendirilen fotoğrafların bulunduğu, telefonun whatsap bölümünde yer alan sohbetler incelendiğinde sanığın örgütsel gizliliğe riayet için kendisini whatsappa Selamı Akkus olarak kaydettiğinin anlaşıldığı, sanığın whatsapta Selamı Akkus adıyla yazışmalar yaptığı, sanığın whatsaptan çok sayıda örgütsel yazışma ve sesli mesaj gönderimi yaptığı, whatsapta DAEŞ terör örgütü kavramlarını kullanarak yazıştığı ve mesajlaştığı, genellikle DAEŞ terör örgütü mensuplarınca kullanılan, örgüt üyeleri arasında yaygın olan Telegram isimli programı kullandığının da telefonunun yapılan incelemesinden anlaşıldığı, sanığın İrfan YILDIZ ile F.Z.nin DAEŞ terör örgütünün literatüründe yer alan kardeş anlamına gelen 'Ahi', Türkiye Cumhuriyeti Mahkemeleri için örgüt tarafından aşağılayıcı bir tavırla kullanılan 'Tağutun Mahkemesi' kavramlarını kullanarak ses dosyası şeklinde birbirlerine Telegram üzerinden mesajlar gönderdiklerinin tespit edildiği ortadadır. ...Tüm dosya kapsamı, uzmanlık raporları, arama ve inceleme tutanakları, sanık ifadeleri dikkate alındığında, sanıklar İrfan YILDIZ ve F.Z.nin DAEŞ silahlı terör örgütü ile süreklilik arz edecek şekilde organik bağ içerisinde oldukları ve örgüt hiyerarşisi içerisinde yer alarak örgütten gelecek herhangi bir örgütsel talimatı her an uygulayabilecek düzeyde bilince sahip oldukları, bu suretle bu sanıkların üzerlerine atılı DAEŞ silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işledikleri, ayrıca sanık İrfan'ın E.Y. adına düzenlenmiş sahte sürücü belgesini de kullanmak suretiyle üzerine atılı Resmi Belgede Sahtecilik suçunu işlediği sabittir." Başvurucu, mahkûmiyet kararına karşı istinaf yoluna başvurmuştur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesi 22/9/2020 tarihli kararıyla istinaf başvurusunu reddetmiştir. Başvurucu, ret kararına karşı temyiz yoluna başvurmuş olup dava bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla temyiz aşamasında derdesttir.  İlgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz. Yıldırım Turan [GK], B. No: 2017/10536, 4/6/2020, §§ 27-