Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, bankaya yatırılan kamulaştırma bedelinin bloke edilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 18/4/2014 tarihinde yapılmıştır.  Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, bu aşamada görüş sunmayacağını bildirmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:  Başvurucu, 1958 doğumlu olup Antalya ili Muratpaşa ilçesinde ikamet etmektedir. Başvurucunun paydaşı olduğu Antalya ili Balbey Mahallesi'nde kâin 361 ada 17 parsel numaralı taşınmaz, Vakıflar Genel Müdürlüğünce (Genel Müdürlük) 20/2/1990 tarihli işlemle kamulaştırılmıştır. Takdir Komisyonunca tespit edilen kamulaştırma bedelinin başvurucunun hissesine isabet eden 646 TL'si (yeni Türk lirası ile 220,26 TL) 28/12/1990 tarihinde Vakıflar Bankası Antalya Şubesinde başvurucu adına açılan hesaba yatırılmıştır.  Genel Müdürlük tarafından kamulaştırma bedelinin bankaya yatırıldığı hususu 14/1/1991 tarihli noter ihbarnamesi ile başvurucuyabildirilmiştir.  Başvurucu, Genel Müdürlük tarafından söz konusu hesaba "İzinsiz çekilemez." şerhinin uygulandığını belirtmiştir. Genel Müdürlüğün kamulaştırma işlemine karşı 1991 yılında Antalya İdare Mahkemesinde iptal davası açılmıştır. Anılan Mahkemece 27/11/1991 tarihinde verilen kararla dava reddedilmiştir. Söz konusu karar, Danıştay Altıncı Dairesinin 12/2/1992 tarihli kararıyla onanarak kesinleşmiştir. Başvurucu tarafından Antalya  Asliye Hukuk Mahkemesinde kamulaştırma bedeline ilişkin olarak tezyidi bedel davası açılmıştır. Söz konusu davada 1993 yılı içinde karar verildiği anlaşılmakta ise de kararın ne yönde olduğu ve ne zaman kesinleştiğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır. Başvurucu, Antalya  Noterliği aracılığıyla 20/6/2005 tarihinde Genel Müdürlük ile Vakıflar Bankasına ihtarname göndermiştir. Söz konusu ihtarnamede 220,26 TL kamulaştırma bedeline bloke uygulanmış olması nedeniyle 552,81 TL işlemiş faiz ve 226,92 TL munzar zarar olmak üzere toplam 000 TL tazminatın ödenmesi, aksi takdirde yasal yollara başvurulacağı ihtar edilmiştir.  Ödeme yapılmaması üzerine başvurucu, Antalya  İcra Müdürlüğü (İcra Müdürlüğü) nezdinde 2005/6620 sayılı dosya numarası üzerinden Genel Müdürlük ile Vakıflar Bankası aleyhine icra takibi başlatmıştır. Takipli tarafların itirazı üzerine takip durmuştur. Bunun üzerine başvurucu 2/12/2005 tarihinde Antalya  Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) Genel Müdürlük ile Vakıflar Bankası aleyhine alacak davası açmıştır. Davalılar cevap dilekçelerinde, başvurucu adına bankaya yatırılan paraya bloke uygulanmadığını, başvurucunun paranın ödenmesine yönelik herhangi bir talep ve başvurusunun bulunmadığını, paranın uzun yıllar hesapta beklemesinin sorumlusunun başvurucu olduğunu ileri sürmüşlerdir. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Muhasebeci bilirkişi tarafından hazırlanan rapora göre 220,26 TL'nin güncel değeri 405,92 TL olarak tespit edilmiştir. Bilirkişi, denkleştirici adalet ilkesi uyarınca ABD doları kuru, altın fiyat artışı, enflasyon oranı ile asgari ücret artış oranlarının ortalamasını dikkate alarak hesaplama yapmıştır. Mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırmış olmasına rağmen 10/4/2009 tarihli kararıyla davayı reddetmiştir. Mahkeme, başvurucunun tezyidi bedel davası ile kamulaştırma işleminin iptali istemiyle dava açmış olmasına dayanmıştır. Mahkemeye göre başvurucunun bu davaları açmış olduğu gözetildiğinde kamulaştırma bedelinin bankaya yatırıldığından haberdar olmaması mümkün değildir. Gerekçede ayrıca, idarenin izni olmadan paranın çekilemeyeceğine ilişkin bir şerh bulunmadığı gibi başvurucunun paranın ödenmesi istemiyle herhangi bir müracaatının da var olmadığı vurgulanmıştır. Mahkeme kararı, Yargıtay  Hukuk Dairesinin (Daire) 19/7/2010 tarihli kararıyla bozulmuştur. Daire, davalı Vakıflar Bankası vekilince davaya sunulan cevap dilekçesi ile İcra Müdürlüğünün 2005/6620 sayılı dosyasına sunulan itiraz dilekçesinde Genel Müdürlük tarafından banka hesabına yatırılan bedel üzerine ödememe şerhi uygulandığının belirtilmiş olmasına dayanmıştır. Ancak Daire, bloke uygulanan paranın rayiç değerinin değil faiz uygulanmış hâliyle ödenmesine karar verilmesi gerektiğini açıklamıştır. Bozma kararına göre paranın bloke edildiği tarih (28/12/1990) ile kamulaştırma işleminin kesinleştiği tarihe (12/2/1992) kadar yasal faiz, bu tarihten sonra da Anayasa'nın  maddesinde gösterilen faiz oranının uygulanması gereklidir. Bozma kararına uyan Mahkeme, bozma kararındaki gerekçeye uygun hesaplama yapılmak üzere bilirkişi incelemesi yaptırmıştır. Bilirkişi raporunda 340,72 TL faiz alacağı hesaplanmış, 220,26 TL anapara ile birlikte başvurucuya toplam ödenmesi gereken tutar 560,98 TL olarak belirlenmiştir. Mahkeme 23/11/2011 tarihli kararla anılan bilirkişi raporuna dayanarak 560,98 TL yönünden davayı kabul etmiştir.  Mahkeme kararı; Dairenin 19/3/2012 tarihli kararıyla, kamulaştırma işleminin kesinleştiği tarihten önceki döneme ilişkin yasal faizin hesaplanmamış olduğu gerekçesiyle bozulmuştur. İkinci bozma kararına uyan Mahkemece tekrar bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi raporunda kamulaştırma kararının kesinleştiği dönemden öncesi için yasal faiz hesaplanmak suretiyle başvurucuya ödenmesi gereken tutar 220,26 TL anapara ve 664,98 TL faiz olmak üzere toplam 960,64 TL olarak saptanmıştır. Mahkeme 3/4/2013 tarihli kararıyla başvurucuya toplam 960,64 TL'nin ödenmesine hükmetmiştir. Bu karara karşı yapılan temyiz istemi, Dairenin 10/2/2014 tarihli kararıyla reddedilerek Mahkeme kararı onanmıştır.  Daire kararı 24/3/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 18/4/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun olay tarihinde yürürlükte bulunan  maddesinin birinci fıkrasının ilgili bölümü şöyledir: “Kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmaz malın, 7 nci maddedeki usule göre tespit edilen sahibi, zilyet ve diğer ilgililerden adresi tespit olunanlara tebliğ edilmek üzere; kamulaştırılacak taşınmaz malın kamulaştırılmasına uygun ölçekli bir plan veya ölçekli krokisi, kamulaştırma kararı, takdir olunan kıymeti, kamulaştırma karşılığının veya ilk taksidinin millî bankalardan birine hak sahibi adma yatırıldığına dair belge, kamulaştırmanın hangi idare yaranna yapıldığı ve açılacak davalarda husumetin kime yöneltileceği bedelin bankaya yatırıldığı tarihten başlayarak otuz gün içinde notere verilir, Noter onbeş gün içinde belgeleri tebliğe çıkarır...."