Haklar: İfade özgürlüğü

Başvuru, bir siyasi partinin il başkanlığı binasında yapılan arama nedeniyle ifade özgürlüğüyle bağlantılı olarak siyasi örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvurular 20/3/2015 ve 1/4/2015 tarihlerinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  2015/6080 numaralı başvuru dosyasının konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2015/5076 numaralı başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2015/5076 numaralı başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine ve diğer dosyanın kapatılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvuruların kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Birinci başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır. İkinci başvurucu ise süresinde beyanda bulunmuştur.   A. Arama Kararına İlişkin Süreç  Başvuruculardan Özgürlük ve Dayanışma Partisi (ÖDP) 1996 yılında kurulan bir siyasi partidir. Nevzat Çolak ise olay tarihinde ÖDP Edirne il başkanı olarak görev yapmaktadır. Başvuruya konu olayın meydana geldiği tarihten yaklaşık dokuz ay önce 19/3/2014 tarihinde Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) Edirne İl Başkanlığı tarafından o tarihte Başbakan olan Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla Selimiye Meydanı'nda "Yerel Seçimler" konulu açık hava toplantısı düzenlenmiştir. Başbakanı protesto etmek amacıyla ÖDP ve Türkiye Komünist Partisi (TKP) il binalarında toplanan bir grup tarafından pankart açılıp slogan atılarak eylem gerçekleştirilmiştir. Edirne Cumhuriyet Başsavcılığından (Başsavcılık) alınan arama kararına istinaden belirtilen yerlere girilerek suç olduğu değerlendirilen pankartlara el konulmuş ve gruptaki kişiler hakkında adli işlem yapılmıştır. Başvuruya konu olay ise aynı yıl 24/12/2014 tarihinde meydana gelmiştir. Anılan tarihte Edirne'de AK Parti il başkanları toplantısı yapılması ve toplantıya o tarihte Başbakan olan Ahmet Davutoğlu ile birlikte başbakan yardımcıları, bakanlar, AK Parti genel başkan yardımcıları, belediye başkanları ve il başkanlarının katılması planlanmıştır. Toplantı Edirne Ticaret ve Sanayi Odası konferans salonunda yapılmıştır. ÖDP İl Başkanlığı ile toplantının yapıldığı yer arasındaki mesafe yaklaşık 7 km'dir. Her iki bina da Talatpaşa Caddesi üzerindedir. Anılan toplantıdan önce gerekli güvenlik ve emniyet tedbirlerini alan Edirne İl Emniyet Müdürlüğünün (Emniyet Müdürlüğü) arama talebine ilişkin 23/12/2014 tarihli yazısında; i. Toplantıya katılacak Başbakan ile bakanları protesto edecek ve programlara katılan kalabalığı provoke edebilecek ibareler taşıyan pankart ve dövizler açılacağı, yazılama (tutanaktaki ifade şekli) ve slogan gibi provoke edici eylemlere girişileceği şeklinde duyumlar alındığı belirtilmiş, dokuz ay önce meydana gelen olaylar hatırlatılmıştır. ii. 19/12/2014 tarihinde saat 40 sıralarında Sabuni Mahallesi Mutafçılar Sokak'ta bulunan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) İl Başkanlığı binasının caddeye bakan cephesinin duvarına resimler ve pankartlar asıldığı belirtilmiştir. Bu pankartlarda eski İçişleri, Avrupa Birliği, Ekonomi, Çevre ve Şehircilik Bakanlarının maskeli resimlerinin bulunduğu, pankart üzerinde "17-25 Aralık Haftası Yolsuzluk ve Rüşvetle Mücadele Haftası Olsun!" ifadesinin yer aldığı, Başsavcılığın talimatıyla yerinden sökülerek resim ve pankarta el konulduğu ifade edilmiştir.iii. Daha önce yaşananlara yer verilerek 24/12/2014 tarihinde yapılacak toplantı sırasında kalabalığı provoke edebilecek ibareler içeren pankart ve dövizler açılacağı, yazılama ve slogan gibi provoke edici eylemlere girişileceği yönünde makul şüphenin bulunduğu gerekçesiyle ve suçun işlenmesinin önlenmesi amacıyla ÖDP il binası, Komünist Parti-KP ve TKP'nin eski binası, Tüm Gençlik Birliği-TGB ve Edirne Gençlik Kültür Evi'nde arama yapılması yönünde karar alınması için izin talebinde bulunulmuştur.  Başsavcılık, Emniyet Müdürlüğünün yazısındaki talebi doğrultusunda ve yazıdaki aynı gerekçelerle Edirne Sulh Ceza Hâkimliğinden (Hâkimlik) arama kararı verilmesini talep etmiştir.  Hâkimlik 23/12/2014 tarihli kararında Başsavcılığın talebini kabul etmiş ve talepte belirtilen adreslerde 24/12/2014 tarihinde 00-00 saatleri arasında gündüz vaktinde bir defaya mahsus arama yapılmasına karar vermiştir. Arama kararının gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: “Başbakan ve Bakanlara karşı hakaret ve iftira suçlarının işleneceği, programlara katılan kalabalığı provoke edebilecek ibareler bulunan, pankart ve dövizlerin açılacağı, yazılama ve slogan gibi provoke edici eylemlerin yapılacağı şeklinde makul şüphe oluştuğundan, bunlara engel olunması suç delillerinin elde edilmesi...” Arama kararı üzerine ÖDP il binasında 24/12/2014 tarihinde arama gerçekleştirilmiştir. Yapılan aramada herhangi bir suç ve suç unsuruna rastlanılmamıştır. Diğer adreslerde de yapılan aramalarda herhangi bir suç ve suç unsuruna rastlanılmaması nedeniyle Başsavcılık 29/12/2014 tarihinde, arama kararına dayanak olan suçların işlenmediği gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir.B. Başvurucuların Şikâyetine İlişkin Soruşturma Süreci Başvurucu Nevzat Çolak il başkanı sıfatıyla imzaladığı dilekçesiyle arama kararının haksız olduğu gerekçesiyle İçişleri Bakanlığı, Edirne Valiliği ve Edirne Emniyet Müdürlüğü memurları hakkında hakaret, işyeri dokunulmazlığının ihlali, görevi kötüye kullanma, yargı görevi yapanı etkilemeye teşebbüs, ayrımcılık, inanç, düşünce ve kanaat hürriyetinin kullanılmasını engelleme suçlarından şikâyetçi olmuştur. Başsavcılık yukarıda anılan şikâyete konu suçların yasal unsurlarının oluşmadığı kanaatiyle 12/1/2015 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Başsavcılığın kararına karşı başvurucu Nevzat Çolak'ın yapmış olduğu itiraz 5/2/2015 tarihinde, başvurucu ÖDP vekili tarafından yapılan itiraz ise 16/2/2015 tarihinde Hâkimlik tarafından Başsavcılığın kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçeleriyle reddedilmiştir. Ret kararı birinci başvurucuya 19/2/2015 tarihinde, ikinci başvurucuya 3/3/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucular 20/3/2015 ve 1/4/2015 tarihlerinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Şüpheli veya sanıkla ilgili arama" kenar başlıklı  maddesi şöyledir:"1) Yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda makul şüphe varsa; şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu, işyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir." 5271 sayılı Kanun'un "Arama" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:"1) (Değişik : 25/5/2005 – 5353/15 md.) Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak, konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama, hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir. Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet Başsavcılığına derhal bildirilir. (2) Arama karar veya emrinde;a) Aramanın nedenini oluşturan fiil,b) Aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya da eşya,c) Karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresi,Açıkça gösterilir."