Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, Yargıtay üyeliği sona erdirilen başvurucunun istediği belgelerin verilmemesine yönelik olarak Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliği işlemine yaptığı itirazın incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucu 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı  mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Danıştay ve Yargıtay üye sayılarını azaltan 6723 sayılı Kanun ile Yargıtay üyeliğinin sona erdirilmesini müteakip, Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK/Kurul) tarafından yapılan seçimde yeniden Yargıtay üyeliğine seçilememiştir. Başvurucu 11/8/2016 tarihinde HSK Başkanlığına verdiği bir dilekçe ile 25/7/2016 tarihinde HSK tarafından yapılan seçimde yeniden Yargıtay üyeliğine seçilememesi üzerine, yapacağı talep ve başvurularla açacağı davalara esas olmak üzere bir kısım bilgiyi talep etmiştir. Başvurucu söz konusu dilekçe ile;i. HSK tarafından gerçekleştirilen seçimde esas alınan ölçütlerin ne olduğunun, durumunun bunlardan hangisine uymadığının,ii. Yapılan seçimle ilgili, seçim öncesi ve sonrasında alınan kararlar ve düzenlenen belgeler ile seçimin nasıl yapıldığının, seçime kimlerin katıldığının ve oylamanın sonuçlarının belgeleriyle birlikte kendisine bildirilmesini istemiştir. HSK Genel Sekreterliği 15/8/2016 tarihli yazısı ile başvurucunun talebini "seçimlerin gizli oylama ile yapıldığı, genel kurul ve müzakerelerin açıklanamayacağı ancak basın ve yayın organlarına Başkan tarafından açıklama yapılabileceği" gerekçesiyle reddetmiştir. Bilgi edinme başvurularıyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nda öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek, kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu (Kurul) oluşturulmuştur. Başvurucu da talebinin reddedilmesi üzerine 2/9/2016 tarihinde Kurula itirazda bulunmuştur. Başvurucunun yaptığı itiraz Kurul tarafından 29/9/2016 tarihinde "1 numaralı başvurunun Bilgi Edinme Kanunu kapsamında bilgi ve belge edinmeye yönelik talep olmayıp mütalaa niteliğinde olduğu; 2 numaralı talebinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerçekleştirilen işlemlerin oluşturulma sürecine yönelik kurum içi hazırlık işlemi olarak değerlendirilen ve tek başına sonuç doğurmayan işlemlere yönelik bilgi ve belgelere ilişkin olduğu" gerekçesiyle reddedilmiştir. Başvurucunun bu işlemlere karşı açtığı dava Ankara  İdare Mahkemesinin (İdare Mahkemesi) 28/2/2018 tarihli kararıyla ve "başvurucunun bilgi edinme istemine konu ettiği hususların bilgi edinme hakkı kapsamında yer almadığı, talep edilen HSK oylama tutanak ve belgelerinin ilgili mevzuat kapsamında açıklanamayacağı ve üçüncü bir kişinin kişisel ve mesleki kimliğine ilişkin olduğu ve bu hususların bilgi edinme hakkı kapsamında değerlendirilecek nitelikte olmadığı" gerekçesiyle reddedilmiştir. Başvurucu, anılan karara yönelik olarak istinaf talebinde bulunmuş; dosyayı inceleyen Ankara Bölge İdare Mahkemesi  İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 18/12/2018 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:"Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının  maddesinde; '.... Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz. ...' kuralına yer verilmiştir.6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanununun 'Kuruluş Teşkilatı' başlıklı  maddesinde; kurulun, başkanlık, genel kurul, daireler ve hizmet birimlerinden oluşacağı, kurulun hizmet birimlerinin genel sekreterlik ve teftiş kurulu olduğu, aynı Kanunun 'Yeniden İnceleme, İtiraz ve Yargı Yolu' başlıklı  maddesinin  bendinde; 'genel kurulun veya dairelerin meslekten çıkarma cezasına ilişkin kesinleşmiş kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulabilir, diğer kararlar yargı denetimi dışındadır.' hükmü yer almaktadır....açılan iş bu davanın Anayasanın  maddesinin  fıkrası uyarınca esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.Nitekim HSK Genel Sekreterliğince belirlenen ve 04/12/2013 tarihinde yayımlanan Yargıtay üyeliğine seçilme yeterliliğine sahip hâkim ve savcılara ilişkin kesin listenin iptali istemiyle açılan bir davada, idare mahkemesince 04/02/1983 tarihli 2797 sayılı Yargıtay Kanununun  maddesinin 27/06/2013 tarih ve 6494 sayılı Kanunun  maddesiyle değiştirilen  fıkrasının iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvurulması üzerine, Anayasa Mahkemesinin 13/03/2014 tarih ve E:2014/54, K:2014/53 sayılı kararında özetle; 'söz konusu kesin liste HSK Genel Sekreterliği tarafından hazırlanmış olmakla birlikte HSK Genel Sekreterliği, HSK bünyesinde yer alan bir birimdir. Bu nedenle, bakılmakta olan davada iptali istenilen HSK Genel Sekreterliğince belirlenen ve 04/12/2013 tarihinde yayımlanan Yargıtay üyeliğine seçilme yeterliliğine sahip hâkim ve savcılara ilişkin kesin listede davacının adına yer verilmemesine dair işlem HSK'nın bir işlemi olup, bu işleme karşı Anayasanın  maddesinin  fıkrası uyarınca Yargı yoluna başvurulamaz. Dolayısıyla bakılmakta olan dava itiraz başvurusunda bulunan mahkemenin görev alanına girmemektedir.' gerekçesiyle yargı yoluna kapalı olan bir işleme karşı açılan davada, itiraz konusu kurala ilişkin başvurunun, başvuran mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine karar verildiği belirlenmiştir." Başvurucu, nihai hükmü 20/2/2019 tarihinde öğrendikten sonra 21/3/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.