Haklar: Özel hayatın ve aile hayatının korunması hakkı

Başvuru; disiplinsizlikten dolayı askerî okuldan ilişiğin kesilmesi nedeniyle özel hayatın gizliliği hakkının, açılan iptal davasında mahkemenin idari etki altında karar vermesi nedeniyle bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkının, hakkındaki işlemin dayanağı olan belgelerin tarafına verilmemesi nedeniyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin, iddialarının kararda karşılanmaması nedenleriyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 9/5/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Bakanlık, başvuru hakkında görüş sunulmayacağını bildirmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 2009 yılında Gülhane Askeri Tıp Akademisi (GATA) Askeri Tıp Fakültesinde öğrenime başlamıştır. Disiplin hükümlerine göre başvurucunun suç teşkil eden üste saygısızlık, içtima ve yoklamaya katılmamak, koğuş talimatına aykırı hareket, derse girmemek, staja katılmamak, saç ve sakal tıraşı olmamak, kapalı alanda sigara içmek, okulu izinsiz terk, izinden geç dönmek, aracını uygunsuz yere park etmek, kılık kıyafet talimatına aykırı davranmak şeklinde yetmişten fazla fiiline karşılık toplam disiplin notundan puan düşümü yapılmıştır. Disiplin notunun belli bir puanın altına düşmesi üzerine başvurucunun kendisi, annesi ve babasıyla çeşitli tarihlerde görüşmeler yapılmış, şahsi ve ailevi durumuna ilişkin aktarılan bilgiler ileride personelin bireysel gelişiminin takibi amacıyla sonradan tutanak şeklinde kayda alınmıştır. Söz konusu tutanaklarda başvurucunun annesinin, kız arkadaşının başvurucuya uygun biri olmadığını, başvurucunun bu durumu şimdilik bir eğlence olarak gördüğünü beyan ettiği, babasının ise ailece bu ilişkiden rahatsız olduklarını beyan ettiği yazılıdır. Diğer taraftan başvurucu ile yapılan görüşme sonrası düzenlenen tutanakta başvurucunun, anarşist ruhlu olduğu, annesinin üzerinde baskı kurduğu, tıp fakültesini bu baskıdan dolayı okuduğu, aslında uçak mühendisi olmak istediği, fazla sayıda kız arkadaş edinmesini bir çeşit duygusal kaçış olarak açıkladığı ve çapkın olduğu şeklinde beyanlarda bulunduğu belirtilmiştir. Başvurucu tutanakların kendisinin ve ailesinin gıyabında ve bilgileri dışında düzenlendiğini beyan etmektedir. Başvurucu beşinci sınıfta öğrenim gördüğü 2013-2014 eğitim öğretim yılında sahip olduğu 159 disiplin puanının, yukarıda sözü edilen fiiller sonucu verilen disiplin cezaları nedeniyle 160 disiplin puanı kaybederek -1 puana düşmesi üzerine GATA Yüksek Disiplin Kuruluna (Kurul) sevk edilmiştir. Kurulun 25/6/2014 tarihli kararıyla; başvurucunun disiplin notunun tamamını kaybetmesi ve askerî öğrenci niteliklerini yitirmesi nedeniyle öğrencilikten çıkarılmasına karar verilmiş, Genelkurmay Başkanlığı tarafından onaylanan karara istinaden 3/7/2014 tarihinde okuldan ilişiği kesilmiştir. Başvurucu 2014-2015 eğitim öğretim döneminde başka bir üniversiteye kayıt yaptırmış ve 2015 yılında tıp fakültesinden mezun olmuştur.  Başvurucu ilişik kesme işleminin iptali talebiyle 17/7/2014 tarihinde Millî Savunma Bakanlığı aleyhine Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde (AYİM) dava açmıştır. Başvurucu dava dilekçesinde; sorumluluklarının bilincinde olan başarılı bir öğrenci olduğunu, disiplin cezasına konu davranışlarında ailevi sorunlarının ve kullandığı ilaçların etkin rol oynadığını, söz konusu mazeretlerinin komutanlarınca dikkate alınmadığını, benzer davranışlar gösteren diğer öğrencilere ceza verilmediği ya da hafif cezaların verildiğini, idarenin kendisine karşı ön yargılı hareket ederek devamlı hatasını aradığını, en ufak hatasının ağır biçimde cezalandırıldığını, bu şekilde üzerinde manevi baskı kurulduğunu belirtmiştir. Başvurucu ayrıca, işleme dayanak alınan 14/7/1984 tarihli ve 18458 sayılı Remî Gazete'de yayımlanan mülga Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yönetmeliği'nin (Yönetmelik)yürürlükte olmadığını, aleyhine olan durumlarda ise 2011 tarihli yeni Yönetmelik hükümlerinin uygulandığını, Yönetmeliğin Yükseköğretim Kurumuna bağlı üniversitelerin tıp fakültelerinde öğrenim görmesine engel hükümler içermesi nedeniyle üst hukuk normlarına aykırı olduğunu ifade etmiştir. Davalı idare, dava konusu işlemin dayanağı bilgi ve belgeleri ikinci savunma dilekçesi ekinde AYİM'e sunmuştur. AYİM İkinci Dairesi (Daire) 10/6/2015 tarihli kararıyla söz konusu belgeleri inceledikten sonra beyanlarını sunabilmesi için başvurucuya on beş gün süre vermiş, başvurucu vekili incelediği belgelere karşı 13/7/2015 tarihinde yazılı beyanda bulunmuştur. Daire 21/10/2015 tarihli kararıyla davanın reddine karar vermiştir. Kararda; başvurucunun GATA Tıp Fakültesinden çıkarılması işleminin sebebi olan disiplin cezalarının tümünün yetkili disiplin amirlerince yetkileri dâhilinde ve mevzuata uygun olarak verildiği, cezaların değişik disiplin amirlerince verilmiş olduğu, ceza verme işlemlerinde ceza kararlarını ağır derecede sakatlayacak ve hukuken yok hükmünde sayılmalarını gerektirecek hissi nedenlerle ceza verildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, başvurucunun önceki Yönetmelik döneminde öğrenime başlaması ve yeni Yönetmelik'te bu yönde geçiş hükümlerine yer verilmiş olması nedeniyle önceki Yönetmelik hükümlerine tabi tutulmasının üst normlara aykırı olmadığı belirtilmiştir. Kararda ayrıca, muhtelif tarihlerde üstleri ve disiplin kurulları tarafından ailesine ikaz yazıları gönderildiği ve kendisinin ikaz edildiği, buna rağmen başvurucunun istenen disiplin düzeyine erişemeyip disiplinsizliklerini giderek artırdığı, başvurucunun iddiaları ve davalı idarenin savunmaları ile gönderilen belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda verilen disiplin cezalarını ve tesis edilen işlemi hukuka aykırılıkla sakatlayacak bir durumun olmadığının değerlendirildiği, dolayısıyla başvurucunun verilen disiplin cezaları sonucu disiplin notunun tamamını kaybetmesi, bazı disiplinsizliklerin niteliği ve işleniş şekilleri dikkate alınarak öğrenci niteliklerini kaybettiği gerekçesiyle Tıp Fakültesi öğrenciliğinden çıkartılması işleminin hukuka uygun olduğu ifade edilmiştir. Karar düzeltme talebi Dairenin 23/3/2016 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Nihai karar 8/4/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 9/5/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  17/11/1983 tarihli ve 2955 sayılı mülga Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanunu’nun "Disiplin hükümleri"kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısımları şöyledir:"Gülhane Askeri Tıp Akademisine bağlı yükseköğretim kurumlarına alınan her öğrenciye disiplin notu verilir. Hangi suç ve cezalar için disiplin notundan ne miktar düşüleceği, yönetmelikle gösterilir.Gülhane Askeri Tıp Akademisine bağlı yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilerin okuldan çıkma ve çıkarılmaları ile çıkarılanlar hakkında yapılacak işlemler, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hükümlerine göre yapılır. Ayrıca, intibak eğitimi başlangıcından itibaren bir ay içinde askeri öğrenci niteliğini kazanamadıkları anlaşılanlar yönetmelikte belirlenecek esaslar dahilinde okuldan çıkarılırlar.Lisans düzeyindeki diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerden on sekiz yaşını tamamlayanlar kendi istekleriyle, tamamlamayanlar ise velilerinin isteğiyle okuldan çıkabilirler. Aşağıdaki hallerde ise bu öğrenciler hakkında yüksek öğretim kurumundan çıkarma işlemi yapılır:a) Öğrenciye verilen disiplin notunu kaybedenler.b) Yönetmelikte belirtilecek esaslar dahilinde öğrenci niteliğini kaybettiklerine dair yüksek disiplin kurulunca haklarında karar verilenler..." 2955 sayılı mülga Kanun’un "Yönetmelik" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısımları şöyledir:"Aşağıdaki hususlar yönetmelikle düzenlenir ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konur...g) Önlisans, lisans ve lisansüstü düzeydeki eğitim ve öğretim, sınav, sınıf geçme ve değerlendirme esasları, diplomalarla ilgili hususlar, öğrenci kaynakları, azami öğrenim süresi, öğrencilerde aranacak nitelikler ile kayıt ve kabul şartları,h) Disiplin esasları ile öğrencilerin disiplin, başarısızlık, sağlık ve diğer nedenlerle okuldan çıkmasında veya çıkarılmasında uygulanacak usul ve esaslar..." Yönetmelik'in "Disiplin Esasları" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısımları şöyledir:"Disiplin esasları aşağıda gösterilmiştir:1) GATA Askeri Tıp Fakültesinde disiplin sağlanmasında yürürlükteki kanun, yönetmelik, yönerge ve emirler hükümleri uygulanır.2) Disiplin tesisinde esas olan, ceza ile disiplin tesisi değil, öğrencinin eğitilerek disiplin edilmesidir. Ceza son çare olarak düşünülmelidir.3) GATA Askeri Tıp Fakültesi öğrencilerinin disiplin durumlarını belirlemek bakımından her öğrenciye eğitim-öğretin süresince bir disiplin (ahlak) notu verilir.4) Askeri Tıp Fakültesi öğrencileri, işledikleri suçlardan dolayı, bu suçların karşılığında belirtilmiş olan kötü disiplin (ahlak) notunu alırlar ve bu notlar disiplin (ahlak) notundan düşülür. ..." Yönetmelik'in "Askeri Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Nitelikleri" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısımları şöyledir:"Askeri Tıp Fakültesi öğrencisi aşağıdaki temel niteliklere sahip olmalıdır. ...6) İyi bir terbiye almış, iyi ahlak ve kuvvetli bir maneviyata sahip dürüst ve güvenilir karakterde bir insan olmalı,7) Askerliğin temeli olan disiplin ruhu ile yetişmiş, itaatkar, aldığı emri canı ve kanı pahasına zamanında yapmaya hazır olduğunu gösterecek davranışta olmalı,8) Askerlik ve tabiplik mesleğini sevmiş, silah ve meslek arkadaşlarına ve Silahlı Kuvvetlere sarsılmaz bir bağla bağlı bir subay olmayı, silah ve meslek arkadaşlarına her yerde yardım etmeyi şiar edinmeli, insancıl olmalı,9) Vazife ve mesuliyet duyguları gelişmiş, her zaman intizamlı, görev anlayışını, sorumluluk duygusunu en üst düzeye ulaştırmış, çalışmayı alışkanlık haline getirmiş olmalı, ..." Yönetmelik'in "Niteliklerin Muhafazası Geliştirilmesi ve Kaybedilmesi" kenar başlıklı  maddesi şöyledir:"Askeri Tıp Fakültesi öğrencisi, müracaatından tabip subay oluncaya kadar, sahip olduğu temel nitelikleri muhafaza etmek ve geliştirmek mecburiyetindedir. Bu nitelikleri istenilen düzeyde geliştiremedikleri disiplin (Ahlak) notları durumuyla tesbit edilenler temel nitelikleri disiplin (Ahlak) notları mevzubahis olmaksızın kaybettikleri anlaşılanlar ve bu hususla ilgili olarak haklarında rapor tanzim edilenler, bu yönetmelik esaslarına göre okuldan çıkartılırlar."