Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutukluluk sürecinde müdafiyle görüşmenin teknik araçlarla kayda alınması ve infaz memuru tarafından izlenmesi nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvurular 7/4/2017 ve 10/5/2018 tarihlerinde yapılmıştır. Başvurular, başvuru formları ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Yapılan inceleme sonucunda başvurular arasında konu ve kişi bakımından irtibat olması nedeniyle 2018/15565 numaralı başvuru ile 2018/27247 numaralı (2017/21484 numaralı başvuru dosyasında yapılan ayırma işlemi sonrasında oluşan) başvurunun birleştirilmesine ve incelemenin 2018/15565 numaralı başvuru üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.  Komisyon tarafından bu kararda incelenen şikâyet haricindeki şikâyetlerin kabul edilemez olduğuna, bu şikâyet yönünden ise başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Ayrıca başvurucunun yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olması nedeniyle adli yardım talebinin kabulüne ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun  maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca yargılama giderlerini ödemekten geçici olarak muaf tutulmasına da karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmiştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY ile bağlantılı olan ve aralarında kamu görevlilerinin de bulunduğu çok sayıda kişi hakkında Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturma başlatılmıştır. Bu kapsamda, hâkim olarak görev yapan başvurucu, FETÖ/PDY'nin hiyerarşik yapılanmasında yer aldığı iddiasıyla hakkında başlatılan soruşturma sonucunda 16/7/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır. Milas Sulh Ceza Hâkimliği 17/7/2016 tarihinde, başvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir. Başvurucu, tutuklama kararına ve tutukluluğun devamı kararlarına yaptığı itirazların sulh ceza hâkimlikleri tarafından reddedildiğini bildirmiştir. Başvurucu, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunduğu sırada avukatı ile yaptığı görüşmelerin sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alındığını ve bir görevlinin bu görüşmeleri izlediğini ileri sürerek söz konusu uygulamanın hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle Karşıyaka İnfaz Hâkimliğine şikâyette bulunmuştur. Karşıyaka İnfaz Hâkimliği 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname (667 sayılı KHK) hükümlerine değinerek itirazın değerlendirilmesinin sulh ceza hâkimliklerinin görevinde olduğu gerekçesiyle 6/2/2017 tarihinde görevsizlik kararı vermiştir. Görevsizlik kararı üzerine dosyanın tevzi edildiği Karşıyaka  Sulh Ceza Hâkimliği 13/3/2017 tarihinde şikâyeti reddetmiştir. Kararın gerekçesinde İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 667 sayılı KHK hükmü uyarınca uygulama yapılmasına ilişkin 7/10/2016 tarihli yazısına değinilerek uygulamanın usul ve yasaya uygun olduğu sonucuna varıldığı belirtilmiştir. Başvurucunun anılan karara yaptığı itirazı Karşıyaka  Sulh Ceza Hâkimliği kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle 28/3/2017 tarihinde reddetmiştir. Başvurucu 7/4/2017 tarihinde (2017/21484 sayılı başvuru yönünden) bireysel başvuruda bulunmuştur. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı 12/5/2017 tarihli iddianameyle başvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması istemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açmıştır. İzmir  Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 30/6/2017 tarihinde iddianameyi kabul etmiş ve Mahkemenin E.2017/545 sayılı dosyası üzerinden kovuşturma aşaması başlamıştır. Başvurucu 10/5/2018 tarihinde (2018/15565 sayılı başvuru yönünden) bireysel başvuruda bulunmuştur. Mahkeme 27/12/2018 tarihinde, başvurucunun FETÖ/PDY'ye üye olma suçundan 7 yıl 11 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Başvurucu tarafından mahkûmiyet kararına karşı yapılan istinaf başvurusu İzmir Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesi tarafından 20/5/2019 tarihinde esastan reddedilmiştir.  Başvurucu kararı temyiz etmiş, anılan karar Yargıtay  Ceza Dairesi tarafından 13/2/2020 tarihinde onanarak kesinleşmiştir.  İlgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz.Emre Ayhan, B. No: 2016/80704, 13/2/2020, §§ 32-57; Yasin Akdeniz, B. No: 2016/22178, 26/2/2020, §§ 27-