Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, gece vakti alkollü içecek satışı eyleminden ötürü idari para cezası verilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 22/2/2019 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, İstanbul'un Büyükçekmece ilçesinde faaliyet gösteren ve alkollü içecek perakende satış belgesine sahip olan bir limitet şirkettir. Büyükçekmece İlçe Emniyet Müdürlüğüne bağlı çarşı ve mahalle bekçilerince düzenlenen 6/10/2018 tarihli ve 40 saatli tutanakta, 6/10/2018 tarihinde saat 45 sıralarında başvurucuya ait işyerinden çıkan K.nın elindeki siyah poşetin içinde iki bira, bir de votkanın bulunduğu tespiti yer almaktadır. Tutanakta, K.nın içkileri bankamatik kartıyla satın aldığını belgeleyen 105 TL tutarlı slip fişini gösterdiği belirtilmiştir. Tutanakta satıcı olarak F.nin imzası bulunmaktadır. Büyükçekmece İlçe Emniyet Müdürlüğü söz konusu tutanağı 10/10/2018 tarihli yazı ekinde Tarım ve Orman Bakanlığına göndermiştir. K.nın kredi kartı ekstresi de anılan yazıya eklenmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 23/10/2018 tarihli işlemle başvurucu hakkında 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun  maddesinin beşinci fıkrasının son cümlesinde yer alan "Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz." hükmünün ihlal edildiği gerekçesiyle aynı Kanun'un  maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca 076 TL idari para cezası uygulamıştır. İdari para cezası 6/11/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 20/11/2018 tarihinde Büyükçekmece  Sulh Ceza Hâkimliğinde (Sulh Ceza Hâkimliği) idari para cezasına itiraz etmiştir. Dava dilekçesinde başvurucu, çarşı ve mahalle bekçilerinin tutanak düzenleme yetkisi olmadığını ve tutanağın kendisine tebliğ edilmediğini belirtmiştir. Dava dilekçesinde ayrıca şirket yetkilisinin imzasının baskıyla tutanağa dercedildiğini, alkollü içecek satışı vakıasını inkâr etmek suretiyle buna dair bir belgenin gösterilemediğini ifade etmiştir. İdarenin savunma yazısında, idari para cezasının hukuka uygun olduğu ve ölçülülük ilkesi gözetilerek alt sınırdan uygulandığı belirtilmiştir. İdarenin savunma yazısına karşı cevabında başvurucu, esas itibarıyla dava dilekçesini tekrarlamakla birlikte K.nın mahkeme huzurunda dinlenmesini talep etmiş; ayrıca cezanın ölçüsüz olduğunu iddia etmiştir. Sulh Ceza Hâkimliği 10/1/2019 tarihinde itirazı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, idari para cezasının kanuna uygun olduğu belirtilmiştir. Başvurucu, bu karara karşı itiraz yoluna başvurmuştur. İtiraz dilekçesinde, önceki aşamada ileri sürdüklerine ek olarak Sulh Ceza Hâkimliği kararının yeterli gerekçe içermediği iddiasını da ileri sürmüştür. İtirazı inceleyen Büyükçekmece  Sulh Ceza Hâkimliği (itiraz mercii) 23/1/2019 tarihinde itirazı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, idari yaptırımın hukuku uygun olarak tatbik edildiği belirtilmiştir. Kararda, başvurucunun kanuni olarak izin verilen saatler haricinde alkollü içecek sattığının kolluk tutanağıyla mahallinde tespit edildiği ve başvurucu tarafından hukuken kabul edilebilir herhangi bir geçerli itiraz nedeninin ileri sürülemediği vurgulanarak idari para cezasının hukuka uygun olduğu açıklanmıştır. Nihai karar 23/1/2019 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.  4250 sayılı Kanun'un  maddesinin beşinci fıkrasının son cümlesi şöyledir:" Alkollü içkiler, 22:00 ila 06:00 saatleri arasında perakende olarak satılamaz." 4250 sayılı Kanun'un  maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:" Bu Kanunun 6 ncı maddesinin;...e) Beşinci fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerindeki yasaklara aykırı hareket edenlere, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin beşinci fıkrasının (k) bendinde öngörülen,...idari para cezası verilir." 11/6/2020 tarihli ve 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu'nun  maddesi şöyledir:"(1) Çarşı ve mahalle bekçileri, suç işlenirken veya işlendikten sonra, henüz izleri meydanda iken;a) Şüphelileri yakalamak,b) Yakaladıkları şüphelilerin kendilerine veya başkalarına zarar vermelerini engelleyici tedbirleri almak,c) Suç delillerinin kaybolmaması veya bozulmaması için gerekli muhafaza tedbirlerini almak,ç) Varsa olayın tanıklarının kimlik ve adres bilgilerini tespit ederek genel kolluk birimlerine bildirmek,ile görevli ve yetkilidir. (2) Çarşı ve mahalle bekçileri haklarında tutuklama veya yakalama kararı çıkarılmış kimseleri gördükleri takdirde yakalamak ve bağlı bulunduğu genel kolluk kuvvetlerine teslim etmek ile görevli ve yetkilidir." 7245 sayılı Kanun'un  maddesi şöyledir:"(1) Çarşı ve mahalle bekçileri mevzuatla genel kolluk kuvvetlerine tevdi edilen görevlerde genel kolluk kuvvetlerine yardımcı olurlar." 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:"(1) İdarî para cezası, maktu veya nispi olabilir. (2) İdarî para cezası, kanunda alt ve üst sınırı gösterilmek suretiyle de belirlenebilir. Bu durumda, idarî para cezasının miktarı belirlenirken işlenen kabahatin haksızlık içeriği ile failin kusuru ve ekonomik durumu birlikte göz önünde bulundurulur. ... (7) İdarî para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu suretle idarî para cezasının hesabında bir Türk Lirasının küsuru dikkate alınmaz. Bu fıkra hükmü, nispi nitelikteki idarî para cezaları açısından uygulanmaz."