Haklar: Adil yargılanma hakkı (Suç İsnadı)

Başvuru; başvurucunun bir derginin imtiyaz sahibi olması nedeniyle terör örgütü propagandası yapma suçundan hakkında kovuşturmanın ertelenmesi kararı verilmesinin ifade özgürlüğünü, yargılamanın uzun sürmesinin makul sürede yargılanma hakkını ihlal ettiği iddialarına ilişkindir. 1/10/1994 tarihinde başvurucunun da aralarında bulunduğu beş kişi hakkında Kürtçe adı Partiya Rızgariya Kürdistan (PRK/Rızgari) olan Kürdistan Kurtuluş Partisi isimli bir yasa dışı örgüt üyesi oldukları ve bu örgüt adına eylem ve faaliyetlerde bulundukları suçlamasıyla bir soruşturma başlatılmıştır. Cumhuriyet savcılığı, başvurucunun Komal Yayınevinin ortağı ve örgütsel amacın gerçekleştirilmesine hizmet eden Sterka Rızgari isimli derginin sahibi olduğu iddiasıyla ceza davası açmıştır. Yargılama sonucu Konya Devlet Güvenlik Mahkemesi 24/10/1996 tarihinde başvurucuyu yasa dışı silahlı çete niteliğindeki PRK/Rızgari örgütünün sair efradı olmak suçundan 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu’nun  maddesi ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun  maddesi uyarınca 12 yıl 6 ay ağır hapis cezasına mahkûm etmiştir. Devlet Güvenlik Mahkemesi gerekçeli kararında, PRK/Rızgari terör örgütünün yapısını ve işleyişini kısaca açıklamıştır. Buna göre silahlı halk devrimi ile ilk etapta Türkiye'nin Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerini kapsayacak şekilde bir Kürt devleti kurmak amacıyla tesis edilen örgüt, nihai olarak Irak, İran ve Suriye'nin bazı bölgelerini içine alacak şekilde bağımsız birleşik sosyalist Kürdistan devletini kurmayı amaçlamaktadır. Örgütün bu gaye doğrultusunda ilk aşamada basın, yayın yoluyla ideolojisi benimsetmek akabinde örgütlenerek silahlı mücadeleyi kitlelere yaymak ve son aşamada ise halk devrimi gerçekleştirmek istediğini açıklanmıştır. Devlet Güvenlik Mahkemesine göre başvurucu, örgütün amaçları doğrultusunda basın ve yayın faaliyetinde bulunmak için söz konusu örgütün ilk kurucularından olan R. ile birlikte Komal Basın Yayın ve Dağıtım Şirketini kurduğunu ve örgütün amacının ilk aşamasını gerçekleştirmek için aynı şirket tarafından yayımlanan Rizgari dergisinin çıkardığını açıklamıştır. Sonuç olarak Devlet Güvenlik Mahkemesi başvuranın devletin üniter yapısını bozmak amacında olan PRK/Rızgari örgütünün ideolojisini ve bakış açısını benimseyen Sterka Rızgari dergisi ve Komal Yayınevi sahibi olduğunu ve bu yayınların söz konusu yasa dışı silahlı örgütün resmî yayın organı olduğunu ifade etmiştir. Anılan kararı Yargıtay 2/12/1997 tarihinde onamıştır. Başvurucu, mahkûmiyetle sonuçlanan davaya ilişkin olarak 15/6/1998 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) başvurmuştur. Başvurucu; Devlet Güvenlik Mahkemesi heyetinde bir askeri hâkim bulunması dolayısıyla bu mahkemenin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olarak kabul edilemeyeceğini ve ceza davası sonucunda sahibi olduğu yayınevince çıkarılan yayınların Kürtçe olması, Kürt kimliğini ve Kürtlerin demokratik millî haklarını savunması nedeniyle mahkûm edilmesi dolayısıyla da ifade özgürlüğünü ihlal edildiği hususlarını şikâyet konusu yapmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin görüşünde "başvuranın Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından yasadışı silahlı örgüt PRK üyesi olması sebebiyle mahkûm edildiğini ... dava konusu olaylardan başvuranın söz konusu örgüte ait olan ve İ.A. adlı kişi tarafından Ankara’dan Mersin’e gönderilen bazı belgeleri ve bilgisayarı almak için Mersin’e gittiğinin anlaşıldığını [ve] bu transferin Ankara’da PRK’ya karşı yapılan bir operasyonda ortaya çıkarıldığını ... başvurana yöneltilen suçlamaların doğrudan Sterka Rızgari dergisinden kaynaklanmadığını, dolayısıyla başvuranın Sözleşmenin  maddesinin ihlal edildiğini iddia edemeyeceğini" ileri sürmüştür. AİHM 2/2/2015 tarihinde kesinleşen kararıyla (B. No: 42437/98, 28/10/2004), Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmaması dolayısıyla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme)  maddesinin  fıkrasının ihlal edildiğine, Sözleşmenin  maddesinin ise ihlal edilmediğine karar vermiştir. AİHM, başvurucunun aralarında yasa dışı silahlı bir örgütün amaçlarına hizmet eden bir yayınevi ve bir derginin sahibi olması olgusunun da bulunduğu bir takım delil unsurlarını dikkate alarak mahkûm edilmesi nedeniyle Sözleşme'nin  maddesi ile koruma altına alınan ifade özgürlüğü hakkına bir müdahale olmadığını değerlendirmiştir. Kararda "başvuranın, ne ayrılıkçı propaganda yaptığı gerekçesiyle, ne de Sterka Rızgari dergisinde ve Komal yayınevinin yayınlarında dile getirdiği görüşleri sebebiyle halkı kin ve düşmanlığa teşvik ettiği gerekçesiyle mahkûm olmadığını" vurgulayarak anılan sonuca ulaştığını açıklamıştır. Başvurucunun 30/6/2005 tarihinde yeniden yargılanma talebi üzerine Adana  Ağır Ceza Mahkemesi 8/11/2005 tarihinde AİHM kararının kesinleşme tarihinden itibaren bir yıllık süre içinde yapılmaması nedeniyle talebin reddine karar vermiştir. Bununla birlikte Adana  Ağır Ceza Mahkemesi, yürürlükte bulunan kanunların lehe olduğunu değerlendirerek uyarlama sonucu 6 yıl 3 ay hapis cezasına mahkûm etmiştir. Yeniden yargılama talebinin reddi kararına itiraz üzerine Adana  Ağır Ceza Mahkemesi 14/9/2006 tarihinde itirazı reddetmiştir. Bunun üzerine başvurucu 14/9/2006 tarihinde ret kararını Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesine taşımıştır. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun geçici  maddesinde "2012 tarihi itibarıyla Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi önünde denetlenmekte bulunanlar bakımından bu Kanunun 311 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uygulanmaz. Bu durumda olanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunabilirler" şeklindeki düzenleme sonrası 27/5/2013 tarihinde ikinci kez yeniden yargılama talebinde bulunmuş, Adana  Ağır Ceza Mahkemesi yasada başvurucu lehine bir düzenleme olmadığından talebin reddine karar vermiştir. Anılan karara itiraz üzerine Adana  Ağır Ceza Mahkemesi ret kararının kaldırılmasına karar vermiştir. 15/11/2013 tarihinde yeniden esasa kaydedilen dosya -5271 sayılı Kanun'daki bazı değişiklikler nedeniyle- kovuşturma yapılması için Mersin  Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmiştir. Yargılama sonucu ilk derece mahkemesi başvurucu hakkında 21/3/2016 tarihinde, "yöneticiliğini yaptığı derginin terör örgütü lehine yayın yapması ve diğer yollarla terör örgütünün propagandasını yapması" nedeniyle terör örgütü propagandası yapma suçundan kovuşturmanın ertelenmesine, Yargıtaya temyiz yolu açık olmak üzere karar vermiştir. Kararda, "örgüt suçlarında aranan hiyerarşik yapı ve diğer kriterlerin bulunmaması, eylemlerin silahlı saldırı gibi şiddet unsuru içermemesi, örgütle bağının saptanamaması" nedenleriyle iddianameye konu olan eylemlerin terör örgütüne üye olma suçunu oluşturmayıp terör örgütü propagandası yapma suçunu oluşturduğu değerlendirilmiştir. İlk derece mahkemesi gerekçesinde, yayıncılık yapan başvurucunun yayın yolu ve düşünce ve kanaat açıklama yöntemleri ile terör örgütünün propagandasını yapma suçunu işlediğini ifade etmiştir. Anılan kararın süresinde temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 30/3/2021 tarihinde karar hüküm niteliğinde olmadığından temyiz incelemesine yer olmadığı kararı vermiştir. Kovuşturmanın ertelenmesi kararına itiraz üzerine Mersin  Ağır Ceza Mahkemesi, kovuşturmanın ertelenmesi kararında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle itirazı 21/6/2021 tarihinde reddetmiştir. Başvurucu, nihai hükmü 22/6/2021 tarihinde öğrendikten sonra 16/7/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.