Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru; terör olaylarından doğan maddi zararların eksik tazmin edilmesi, manevi zararların ise tazmin edilmemesinden dolayı açılan davada verilen kararın hukuka aykırı olması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 3/6/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.  Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Anayasa Mahkemesinin istikrar kazanmış içtihat alanı kapsamında kaldığı değerlendirilen başvurunun bir örneğinin Adalet Bakanlığına (Bakanlık) görüş için gönderilmesine gerek bulunmadığına karar verilmiştir.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuruculardan Cemal Uçar, diğer başvurucu İbrahim Uçar'ın babası olup başvurucular bireysel başvurunun yapıldığı tarihte Aydın'ın Kuşadası ilçesinde ikamet etmektedirler.  Kuşadası'nda 16/7/2005 tarihinde başvurucu Cemal Uçar'ın işletmekte olduğu minibüste başvurucu ve diğer yolcular da olduğu hâlde terör örgütü PKK tarafından uzaktan kumandalı düzenek ile C-4 tipi patlayıcının patlatılması sonucunda ikisi yabancı uyruklu olmak üzere toplam beş kişi ölmüş, başvurucu Cemal Uçar'ın kullanmakta olduğu araç kullanılamayacak hâle gelmiş, başvurucu Cemal Uçar ile olay tarihinde 15 yaşında olup araç içinde para toplamak suretiyle babasına yardımcı olan diğer başvurucu İbrahim Uçar yaralanmıştır.  Ayrıca başvurucu Cemal Uçar hakkında olay nedeniyle yaşamış olduğu stres ve psikolojik travma neticesinde iki aya kadar uzayabilecek düzeyde rahatsızlık geçirdiğine dair adli tıp raporunun bulunduğu ilk derece mahkemesi kararından anlaşılmaktadır. Diğer başvurucu ise %49 oranında maluliyet yaşamıştır. Başvurucular 4/8/2005 tarihinde 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamına giren zararlarının karşılanması talebiyle Aydın Valiliği Zarar Tespit Komisyonuna (Komisyon) başvurmuştur. Komisyon 29/3/2006 tarihli kararı ile başvurucu Cemal Uçar'a ilçe halkı tarafından yeni araç alınması, maddi zararın bu şekilde telafi edilmesi ve iki aya kadar çalışamayacak olması nedeniyle 194,20 TL., diğer başvurucu İbrahim Uçar'a ise oluşan maluliyet oranına göre 165,20 TL maddi tazminat ödenmesine dair teklif sunmuştur. Anılan teklifin kabul edilmemesi nedeniyle başvurucular, Aydın  İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmışlardır. Mahkeme 20/12/2011 tarihli kararı ile maddi tazminata ilişkin talepleri kısmen kabul etmiş, manevi tazminata ilişkin talepleri ise reddetmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısımları şöyledir:''...Cemal Uçar'ın iyileşme süresinin 2 ay olduğunun kabulü ile 5233 sayılı Kanun ve Yönetmelik çerçevesinde tazminat miktarı hesaplandığında (000 x Maaş Katsayısı/10 x İş Kaybı Gün sayısı= 000 x 042565/10 x 60 = ) 791,30 TL olmaktadır. Bu miktar, davalı idarenin 12006 tarih ve 2006/15 sayılı kararında belirtilen miktarı (194,20 TL) aştığından, bu miktarın tazmini, fazlaya ilişkin talebin reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.İbrahim Uçar'ın maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu raporuna göre %49 olduğunun kabulü ile 5233 sayılı Kanun ve Yönetmelik çerçevesinde tazminat miktarı hesaplandığında (000 x Maaş Katsayısı x Maluliyet Oranı Katsıyısı = 000 x 04265 x 20 = ) 971,00 TL olmaktadır. Bu miktar, davalı idarenin 2006 tarih ve 2006/16 sayılı kararında belirtilen miktarın (165,20 TL) altında kalmakta ise de; 5233 sayılı Kanun çerçevesinde özellik arz eden durum, tazminat isteyen kişiler lehine getirilmiş prosedürün (idari aşamada uzlaşma sağlanamaması üzerine yargı yoluna başvurma), ilgililerin aleyhine sonuç doğuracak şekilde uygulanamayacağıdır. Dolayısıyla, davacı teklif edilen tazminatı kabul etmediğinden ve idare teklifiyle bağlı olduğundan 165,20 TL'nin tazmini, fazlaya ilişkin talebin reddi gerekmiştir.Davacıların manevi tazminat istemine gelince; 5233 sayılı Kanun hükümlerine göre, terör olayları nedeniyle kişilerin uğradığı maddi zararların karşılanması olanaklı olup manevi zararların karşılanmasına olanak bulunmadığından, manevi tazminat isteminin reddine... [karar verilmiştir.]'' Kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 17/4/2013 tarihli ilamı ile karar onanmış ve karar düzelme istemi aynı Dairenin 12/3/2015 tarihli ilamı ile reddedilmiştir.  Anılan kararın 4/5/2015 tarihinde başvurucular vekiline tebliğ edilmesi üzerine başvurucular 3/6/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.   İlgili hukuk için bkz. Azmi Okyay ve diğerleri (B. No: 2015/9747, 22/1/2019), Mehmet Emin Timurtaş (B. No: 2014/2008, 22/11/2017), Abdurrahman Dündar (B. No: 2014/1681, 14/9/2017) ve Filiz Balic ve diğerleri (B. No: 2015/15824, 3/7/2019) başvuruları hakkında verilen kararlar.