Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, kötü muameleye maruz kalma riski bulunan ülkeye sınır dışı edilme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 12/4/2019 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. A. Genel Bilgiler Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve ilgili kurumlardan temin edilen bilgilere göre olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 1978 doğumlu bir erkek olup Irak Cumhuriyeti (Irak) vatandaşıdır.  Başvurucu anlatımına göre Irak'ın Anbar şehrinde yaşamaktayken başvuru tarihinden iki yıl önce DAEŞ tehdidinden kaçarak ailesiyle birlikte Türkiye'ye gelmiştir. Başvurucu, Samsun'a yerleşmiş ve uluslararası koruma başvurusunda bulunmuştur. Samsun Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü bir soruşturma kapsamında başvurucunun evinde 7/9/2018 tarihinde arama yapılmış ve başvurucu yakalanmıştır. Başvurucu, silah terör örgütüne üye olma suçlamasıyla tutuklanmıştır. Başvurucunun yargılamasına Samsun  Ağır Ceza Mahkemesinde başlanmıştır. 12/12/2018 tarihinde başvurucu, yargılandığı mahkemece serbest bırakılmıştır. Ceza infaz kurumundan çıkarılan başvurucu, Samsun İl Göç Müdürlüğüne götürülmüştür. Başvurucu hakkında Samsun Valiliğinin 13/12/2018 tarihli kararıyla 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun  maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendi uyarınca sınır dışı etme ve idari gözetim altına alma kararları tesis edilmiştir.  Sınır dışı etme kararının iptali için 17/4/2018 tarihinde Samsun  İdare Mahkemesinde (İdare Mahkemesi) dava açılmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu; ülkesine gönderilmesi hâlinde öldürülme veya kötü muamele görme riski altında bulunduğunu, aile hayatının parçalanacağını, kanuna aykırı tesis edilen sınır dışı etme kararının iptal edilmesi gerektiğini iddia etmiştir. İdare Mahkemesinin 28/2/2019 tarihli kararıyla başvurucunun açtığı dava kesin olarak reddedilmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir: "...Bu durumda, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun  maddesinde yer alan özel düzenlemeye göre sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde dava açılabileceğinden, dava konusu işlemin davacıya tebliğ edildiği 2018 tarihinden itibaren 15 günlük yasal süresi içerisinde en son 2018 tarihine kadar dava açılması gerekirken, bu süre geçirilerek 2019 tarihinde İstanbul Nöbetçi İdare Mahkemesi kaydına giren dilekçe ile açılan iş bu davanın süreaşımı nedeniyle esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı Kanun’un  maddesinin fıkrasının (b) bendi uyarınca süre aşımı yönünden reddine..." İdare Mahkemesinin kararı başvurucuya 13/3/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 12/4/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  Başvurucunun yargılandığı ceza dosyasında 11/3/2019 tarihinde beraatine karar verilmiş, verilen karar temyiz edilmeden kesinleşmiştir.B. Başvurucunun Diğer Bireysel Başvuru Dosyası Başvurucu, sınır dışı etme işlemine ilişkin olarak 21/12/2018 tarihinde derece mahkemesi yolunu tüketmeksizin doğrudan bireysel başvuru yapmıştır. 2018/37234 numaralı söz konusu başvuru 2016/43088numaralı başvuru ile birleştirilmiştir. Anılan başvuruda başvurucu sınır dışı etme işleminin hukuka aykırı olduğunu belirtmiş, ayrıca hakkında tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. Anayasa Mahkemesi tarafından 23/1/2019 tarihinde başvurucunun ülkesine sınır dışı edilmesine ilişkin işlemin geçici olarak (tedbiren) durdurulmasına karar verilmiştir. Başvurucunun bireysel başvurusunda 3/12/2020 tarihinde sınır dışı etme işlemi sebebiyle hem kötü muamele yasağının hem de kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir. Verilen ihlal kararı sonucunda kamu makamları tarafından başvurucu hakkında yeniden bir değerlendirme yapılıncaya kadar başvurucunun sınır dışı edilmemesi gerektiği yönünde hüküm kurulmuştur. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 4/5/2021 tarihli yazıda başvurucu hakkında verilen sınır dışı etme kararının kaldırıldığı bildirilmiştir.  İlgili hukuk için bkz. A.A. ve A.A. [GK], B. No: 2015/3941, 1/3/2017, §§ 28-