Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, mal varlığına el konulması nedeniyle mülkiyet hakkının; gözaltı tedbirinin hukuki olmaması, gözaltının makul süreyi aşması, gözaltı kararının tebliğ edilmemesi, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluğun makul süreyi aşması, soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması, tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme önüne çıkarılmaksızın yapılması, tutukluluğun gözden geçirilmesi kararlarının tebliğ edilmemesi, tutukluluk durumunun devamına ilişkin kararlara yapılan itirazların süresinde incelenmemesi ve ceza infaz kurumunda avukat ile yapılan görüşmelerin teknik araçlarla kayda alınarak infaz koruma memurlarının görüşmeyi izlemesi nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; soruşturma sürecindeki uygulamalar ve ceza infaz kurumundaki kısıtlamalar nedeniyle adil yargılanma hakkının; ceza infaz kurumunda uygun olmayan koşullarda tutulma ve başka bir ceza infaz kurumuna nakledilirken kelepçe takılması nedenleriyle kötü muamele yasağının; arama kararının hukuka aykırı olması, ceza infaz kurumunda açık ve kapalı görüş hakkı ile telefonla görüşme hakkının sınırlandırılması nedenleriyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının; kamu görevinden çıkarılmaya karar verilmesi nedeniyle de adil yargılanma hakkı, mülkiyet hakkı ve özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvurular 8/12/2016 ve 30/12/2016 tarihlerinde yapılmıştır. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 2016/68179 numaralı bireysel başvuru dosyasının kişi yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2016/77983 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2016/77983 numaralı dosya üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.  Komisyon tarafından başvurucunun bu kararda incelenen şikâyetleri haricindeki diğer iddialarının kabul edilemez olduğuna, karara konu olan iddiaların kabul edilebilirlik incelemesinin ise Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.  Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:A. Genel Bilgiler Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde bir askerî darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmiştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY ile bağlantılı olan ve aralarında yargı mensuplarının da bulunduğu çok sayıda kişi hakkında Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturma başlatılmıştır. Bu kapsamda teşebbüsün savuşturulduğu gün Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca -aralarında Yüksek Mahkeme üyelerinin de bulunduğu- üç bine yakın yargı mensubu hakkında FETÖ/PDY ile bağlantılarının bulunduğu iddiasıyla başlatılan soruşturmada bu kişilerin büyük bölümü hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirlerine başvurulmuştur (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 51, 350). B. Başvurucuya İlişkin Süreç Hâkim olarak görev yapan başvurucu hakkında İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ağır cezalık suçüstü hâli bulunduğu değerlendirilerek FETÖ/PDY'nin hiyerarşik yapılanmasında yer aldığı iddiasıyla soruşturma başlatılmıştır. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) 10/8/2016 tarihinde başvurucunun görevden uzaklaştırılmasına, 31/8/2016 tarihinde ise meslekten çıkarılmasına karar vermiştir. Başvurucu gözaltına alınmış ve 13/8/2016 tarihinde İzmir  Sulh Ceza Hâkimliğinin kararıyla tutuklanmıştır. Başvurucu; tutukluluğunun devamına yönelik kararlara müteaddit defa itiraz ettiğini, son olarak İzmir  Sulh Ceza Hâkimliğinin tutukluluğun devamına ilişkin 12/11/2016 tarihli kararına yaptığı itirazın ise cevapsız bırakıldığını belirtmiştir. UYAP üzerinden yapılan incelemede, başvurucunun anılan itirazı üzerine bir karar verildiği tespit edilememiştir. Başvurucu 8/12/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucu, İzmir  Sulh Ceza Hâkimliğinin 30/1/2017 tarihli kararıyla tahliye edilmiş; silahlı terör örgütüne üye olma suçundan başlatılan soruşturmada ise İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 24/10/2018 tarihli kararıyla hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir. Başvurucu, kararın kesinleşmesi üzerine İzmir  Ağır Ceza Mahkemesinde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun  maddesine dayanarak 14/3/2019 tarihinde tazminat davası açmıştır. Yargılama sonucunda Mahkeme, davanın kısmen kabulüne ve başvurucuya 669,92 Türk lirası maddi tazminat, 000 Türk lirası manevi tazminat ödenmesine karar vermiştir. Başvurucu, anılan karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesi 5/3/2020 tarihli kararıyla maddi tazminat miktarının 690,48 Türk lirasına indirilmesi, manevi tazminat miktarının da 000 Türk lirasına yükseltilmesi suretiyle Mahkemenin kararını düzeltmiş ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Başvurucu, istinaf başvurusunun reddi kararına karşı temyiz kanun yoluna başvurmuştur. Bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla dava temyiz aşamasında derdesttir. Başvurucu, tazminat davasına ilişkin bilgi ve belgeleri 29/6/2020 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Kamil Erdoğan, B. No: 2017/4023, 19/4/2018, §§ 17-21; Mustafa Özterzi [GK], B. No: 2016/14597, 31/10/2019, §§ 33-48; Salih Sönmez, B. No: 2016/25431, 28/11/2018, §§ 34-