Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvurucu, 6/9/2002 tarihinde İzmir  Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasında yargılamanın halen devam ettiğini ve makul sürede sonuçlanmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tazminat talep etmiştir.   Başvuru, 30/7/2013 tarihinde Menderes  Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 21/7/2014 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından 2/10/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 13/10/2014 tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir. A. Olaylar Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, 6/9/2002 tarihinde İzmir  Asliye Hukuk Mahkemesinde H., R.Y. ve T. aleyhine açtığı tazminat davasında, trafik kazası nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararın giderilmesi istemiyle davalılar aleyhine daha önce İzmir  Asliye Hukuk Mahkemesinde fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak açtığı tazminat davasının kabul edildiğini, kaza nedeniyle vücudunda meydana gelen uzuv zaafının Adli Tıp Kurumu raporundan sonra ortaya çıktığını belirterek, maddi ve manevi zararlarının tazminini talep etmiştir. Mahkemenin 2/12/2003 tarih ve E.2002/848, K.2003/968 sayılı kararıyla, toplanan deliller ve bilirkişi raporlarına göre başvurucu tarafından açılan ilk davada sakatlık durumunun ortaya çıkmadığı, bu durumun tedavi sürecinde ortaya çıktığı bu nedenle başvurucunun maddi tazminat talebinin kabulüne, daha önce yürütülen yargılamada manevi tazminata karar verilmesine karşın başvurucunun o tarihte sakat kalma riski taşımadığı ve kaza nedeniyle uğranılan manevi zarar ile sakatlık nedeniyle uğranılan manevi zararın aynı olamayacağı gerekçesiyle manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir. Temyiz incelemesi sonucunda ise Yargıtay  Hukuk Dairesinin 22/2/2005 tarih ve E.2004/6059, K.2005/1538 sayılı ilamı ile eksik inceleme ve araştırma yapılarak karar verildiği gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.  Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılamada, İzmir  Asliye Hukuk Mahkemesinin 11/7/2011 tarih ve E.2005/178, K.2011/434 sayılı kararına göre başvurucunun trafik kazası nedeniyle yaralandığı ve uzuv kaybına uğradığı, doktor tarafından tavsiye edilen operasyonu bilerek ve isteyerek yaptırmadığı yönünde dosyada bir delilin olmadığı, sosyal güvencesi bulunmayan başvurucunun maddi gücünün yetersizliği nedeniyle bir operasyon yaptıramamış olmasında ihmalinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Temyiz üzerine, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 2/5/2013 tarih ve E.2011/14514, K.2013/8825 sayılı ilamı ile Mahkemece bozma sonrası yapılan yargılamada ilk kararı temyiz etmeyen davalı T. hakkında bozma öncesinde verilen kararın kesinleştiği, Mahkemece davalı T. yönünden yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığı yönünde karar verilmesi gerekirken, H. yararına yapılan bozma üzerine devam eden yargılama sonucu davalı T.'yi kapsar şekilde yeni bir hüküm tesis edildiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesinin kararı bozulmuştur. Karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 13/12/2013 tarih ve E.2013/14519, K.2013/22826 sayılı ilamı ile reddedilmiştir. Yargılamaya İlk Derece Mahkemesinde devam edilmektedir. Başvurucu, 30/7/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Usul ekonomisi ilkesi" kenar başlıklı  maddesi şöyledir: "Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür." 22/4/1926 tarih ve 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu'nun  maddesi şöyledir: "Gerek kasten gerek ihmal ve teseyyüp yahut tedbirsizlik ile haksız bir surette diğer kimseye bir zarar ika eden şahıs, o zararın tazminine mecburdur. Ahlaka mugayir bir fiil ile başka bir kimsenin zarara uğramasına bilerek sebebiyet veren şahıs, kezalik o zararı tazmine mecburdur." 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu'nun  maddesi şöyledir: “(Değişik: 4/5/1988 – 3444/ md.) Şahsiyet hakkı hukuka aykırı bir şekilde tecavüze uğrayan kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat namıyla bir miktar para ödenmesini dava edebilir. Hakim, manevi tazminatın miktarını tayin ederken, tarafların sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını da dikkate alır. Hakim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir tazmin sureti ikame veya ilave edebileceği gibi tecavüzü kınayan bir karar vermekle yetinebilir ve bu kararın basın yolu ile ilanına da hükmedebilir.”