Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, baro levhasına yazılma talebinin reddine ilişkin işlemin iptali davasında henüz kesinleşmemiş ceza yargısı kararının gerekçe gösterilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının, kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı olduğu varsayımıyla karar verilmesi nedeniyle masumiyet karinesinin, avukatlık gelirinden mahrum kalması nedeniyle mülkiyet hakkının ve iş bulmasının imkânsız hâle gelmesi nedeniyle çalışma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 1/4/2020 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:A. Genel Bilgiler, Olağanüstü Hâl İlanı ve Bu Süreçte Uygulanan Tedbirler Başvuruya konu olaylara ilişkin genel bilgiler ile olağanüstü hâl ilanı ve bu süreçte uygulanan tedbirler için bkz. B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, § 11-B. Başvurucunun Baro Levhasına Yazılma Talebine İlişkin Süreç Başvurucu 2016 yılında hukuk fakültesini bitirdikten sonra 23/9/2016 ile 23/9/2017 tarihleri arasında İzmir Barosunda (Baro) avukatlık stajını tamamlayarak Baro levhasına yazılma talebinde bulunmuştur. Başvurucunun talebi, Baro Yönetim Kurulunun 9/10/2018 tarihli kararıyla kabul edilmiştir. Baronun kararı Türkiye Barolar Birliği (TBB) Yönetim Kurulu'nun 23/10/2018 tarihli kararı ile uygun bulunmuştur. Söz konusu karar, Adalet Bakanlığı (Bakanlık) tarafından uygun bulunmayarak 26/11/2018 tarihli işlemle bir daha görüşülmek üzere TBB'ye geri gönderilmiştir. Geri gönderme kararında; başvurucunun İzmir  Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/945 esasına kayıtlı dava dosyasında Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasına (FETÖ/PDY) üye olma suçundan yargılandığı, hapis cezası aldığı, istinaf yoluna başvurulması nedeniyle kararın kesinleşmediği, 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun  maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen terör örgütüne üye olma suçundan hakkında kovuşturma yürütüldüğünden baro levhasına avukat olarak yazılmasına karar verilmesinin yerinde görülmediği belirtilmiştir. TBB Yönetim Kurulunun 7/12/2018 tarihli kararıyla, Bakanlığın geri gönderme gerekçelerinin usul ve yasaya uygun olduğu belirtilmiş ve bu karara uyularak başvurucunun baro levhasına yazılma talebi reddedilmiştir. Başvurucu, baro levhasına yazılmamasına ilişkin TBB kararının iptali istemiyle Ankara  İdare Mahkemesinde (Mahkeme) TBB'ye karşı iptal davası açmıştır. Mahkeme 18/10/2019 tarihli kararıyla davanın reddine karar vermiştir. Kararda; başvurucunun FETÖ/PDY'ye üye olma suçundan hapis cezası aldığı ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddedildiği, ceza kovuşturmasının sonucunun beklenmesinin yerinde olacağı gerekçesiyle bu aşamada baro levhasına avukat olarak yazılmamasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir. Söz konusu karara karşı başvurucu tarafından yapılan istinaf başvurusu, Bölge İdare Mahkemesinin 13/2/2020 tarihli kararıyla kesin olarak reddedilmiştir. Nihai karar 11/3/2020 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 1/4/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucu Hakkında Yürütülen Ceza Kovuşturmasına İlişkin Süreç Başvurucu hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan 24/11/2017 tarihli iddianame İzmir  Ağır Ceza Mahkemesince 29/11/2017 tarihinde kabul edilerek kovuşturmaya başlanmıştır. Başvurucu, mahkemenin 2017/945 esasına kayıtlı davada verilen 25/9/2018 tarihli ve 2018/488 sayılı kararı ile silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmıştır. Bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesinin 2/5/2019 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Karar, Yargıtay  Ceza Dairesinin 9/6/2020 tarihli kararı ile onanarak kesinleşmiştir. A. Ulusal Hukuk Başvuruya konu derece mahkemelerinin kararlarının verildiği tarihte 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun "Avukatlığa kabulde engeller" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir: "Aşağıda yazılı durumlardan birinin varlığı halinde, avukatlık mesleğine kabul istemi reddolunur : a) Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı iki yıldan fazla süreyle hapis cezasına ya da Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmak, ...Adayın birinci fıkranın (a) bendinde yazılı cezalardan birini gerektiren bir suçtan kovuşturma altında bulunması halinde, avukatlığa alınması isteği hakkındaki kararın bu kovuşturmanın sonuna kadar bekletilmesine karar verilebilir...."B. Uluslararası Hukuk Masumiyet karinesi bir fiilin hem ceza hem de idari bir soruşturmaya konu olmasına ve paralel olarak iki ayrı dava sürecinin yürütülmesine mâni değildir. Bu bağlamda masumiyet karinesi, cezai sorumluluk bulunmaması hâlinde dahi daha hafif bir ispat yükümlülüğü temelinde aynı eylemden kaynaklanan medeni ya da diğer sorumluluk biçimlerinin kurulmasını engellememektedir. Ayrıca suçlu olduğu kesin olarak hükme bağlanmamış olan bir kişiye yönelik kamu görevlileri tarafından kullanılan ifadelerde yer alan kelimelerin seçimi önemli olmakla birlikte kullanılan dilin masumiyet karinesini ihlal edip etmediği hususu, olaya ilişkin özel şartların da dikkate alınması suretiyle tespit edilmelidir (Güç/Türkiye, B. No: 15374/11, 23/1/2018, §§ 38, 39).