Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, zorunlu askerlik görevini yaparken rahatsızlanan ve bunun üzerine askerliğe elverişli olmadığı belirtilerek terhis edilen başvurucunun maddi ve manevi tazminat istemiyle açtığı davanın Adli Tıp Kurumundan rapor alınmadan reddedilmesi ve aleyhe nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 10/6/2014 tarihinde Mazıdağı Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 4/9/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından 25/2/2016 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş sunmamıştır.  A. Olaylar  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 23/2/2010tarihinde askere sevk edilen başvurucu, er olarak askerlik görevini yerine getirirken rahatsızlanmış, tedavi ve istirahat süresi sonucunda Diyarbakır Asker Hastanesinin 22/3/2011 tarihli ve 1687 sayılı sağlık kurulu raporuyla "aort yetersizliği" tanısı konulup ''Askerliğe Elverişli Değildir.'' kararı verilmiş ve rapor doğrultusunda terhis edilmiştir. Başvurucu, askerliğin sebep ve tesiri ile hastalandığı iddiasıyla 21/4/2011 tarihinde idareye başvurarak maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuş, başvurusu zımnen reddedilmiştir. Bunun üzerine başvurucu tarafından 000 TL maddi, 000 TL manevi tazminata dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hükmedilmesi talebiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde (AYİM) dava açılmıştır.  AYİM İkinci Dairesi, tıbbi bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar vermiş ve Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Ana Bilim Dalı Başkanlığına dava dosyası ve davacının tedavisiyle ilgili tıbbi kayıtlar (revir, hastane kayıtları, sağlık kurulu raporları ve tıbbi belgeler) gönderilerek bilirkişi raporu düzenlenmesi istenmiştir. 30/10/2013 tarihli bilirkişi raporunda şu hususların tespit edildiği belirtilmiştir:"1) Davacının rahatsızlığı olan romatizmal aort yetmezliği sıklıkla çocukluk çağında geçirilen romatizmal ateşe ikincil gelişen bir durumdur.2) Hastalık dış etkenlerden kaynaklanan, enfeksiyöz bir hastalıktır. Ancak hastalığın ilerleme hızı ve yol açabileceği komplikasyonlar bireyden bireye değişebilir.3) Dosyadan anlaşıldığı kadarıyla davacının hastanedeki muayene bulguları akut romatizmal ateşle değil, ancak onun sekeli olan aort yetmezliği ile uyumludur. Dolayısı ile hastadaki mevcut durumdan askerlik hizmetinin sorumlu olmadığı düşünülmüştür. Askeri hizmet sırasında içinde bulunduğu koşullar romatizmal ateşin nüks etme riskini arttırabilse de bu durumun gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. Nüks gerçekleşmediği için, romatizmal ateşin kalp kapaklarında bıraktığı sekel ve bu sekelin ilerleme hızının askerlik ile ilişkisi olmadığı düşünülmektedir. 4) Davacı romatizmal ateşi askerliğe başlamadan geçirdiği için, askerlik hizmeti için başvurduğundaki muayenesinde bu durumun fizik muayene ve ekokardiyografi bulguları ile saptanabilmesi gerekir. Bu bulgularla hastanın hastalığında askerlik hizmeti nedeniyle bir ilerleme olduğu söylenemez.5) Dosyadaki kayıtlardan teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinde herhangi bir hata, gecikme ve eksiklik olduğu düşünülmemiştir.6) Bu verilerden anlaşıldığı kadarıyla, mevcut rahatsızlık davacıda askerliğe başlamadan önce de mevcuttur. Ayrıntılı bir ekokardiyografik incelemede bu rahatsızlık saptanabilse de, bir öykü ve fiziki muayenede herhangi bir belirti vermeyebilir." Söz konusu bilirkişi raporuna davacı tarafından itiraz edilmemiş ve AYİM İkinci Dairesi 22/1/2014 tarihli ve E.2012/1081, K.2014/68 sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:"Dosyadaki bilgi ve belgeler ile tıbbi bilirkişilerin yukarıda açıklanan "davacı Abdulhakim YÜREK'te mevcut "romatizmal aort yetmezliği" rahatsızlığının askerlik hizmetine başlamadan önce geçirmiş olduğu romatizmal ateşten kaynaklandığı, askerliğin sebep ve tesirinden kaynaklanmadığı, hastalığında askerlik hizmeti nedeniyle bir ilerleme olduğunun söylenemeyeceği, rahatsızlığının teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinde herhangi bir hata, gecikme ve eksiklik olmadığı" şeklindeki tıbbi mütalaaları birlikte değerlendirildiğinde; zararlı sonucun idareye yüklenebilmesine imkân sağlayan nedensellik bağının olmadığı, davacının rahatsızlığına neden olan bir hizmet kusurunun veya kusursuz sorumluluk kuram ve ilkelerinin uygulanmasını gerektirir bir idari işlem/eylemin bulunmadığı değerlendirildiğinden davalı idareye yüklenebilecek tazmini gerektiren hukuki bir sorumluluk bulunmadığı, davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır." Kararda, başvurucunun maddi vemanevi tazminat istemlerinin reddine, ayrıca reddedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden hesap edilen 700 TL avukatlık ücretinin de başvurucudan alınarak davalı idareye verilmesine hükmedilmiştir. Söz konusu karara karşı yapılan karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 7/5/2014 tarihli ve E.2014/793, K.2014/670 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Bu karar 5/6/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.  Başvurucu 10/6/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk 26/9/2011 tarihli ve 659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK)  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"Tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücreti takdir edilir." 11/4/2013 tarihli ve 6459 sayılı Kanun’un  maddesi ile 4/7/1972 tarihli ve 1602 sayılı Askeri Yüksek İdaresi Mahkemesi Kanunu’nun  maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen cümle şöyledir:“Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.”