Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, nasıpları onaylanmamış astsubay adaylarının temin faaliyetlerinin olağanüstü hâl (OHAL) kanun hükmünde kararnamesiyle iptal edilmesi üzerine açılan davanın Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonuna (OHAL Komisyonu) gönderilmesi yerine incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetlerinde (TSK) astsubay olmak amacıyla 19/2/2016 tarihinde Astsubay Temel Askerlik ve Astsubaylık Anlayışı Kazandırma Kursuna (ASTTASAK) kursiyer olarak başlamıştır. Başvurucu, benzer durumdakilerin tamamını kapsadığı anlaşılan 26/8/2016 tarihli bir emirle izne gönderilmiştir. 3/10/2016 tarihli ve 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (675 sayılı KHK)  maddesinin (a) bendindeki, temin faaliyeti tamamlanmamış astsubay ve subay adayları hakkındaki işlemlerin iptal edilmesi kuralı kapsamında söz konusu kursiyerlerin TSK ile ilişikleri kesilmiş ve nasıpları yapılmamıştır. Başvurucu da 675 sayılı KHK ile ilişiği kesilen kursiyerler arasındadır. Başvurucu nasbedilmemesine ilişkin işlemin iptali talebiyle dava açmıştır. Ankara  İdare Mahkemesi 22/12/2016 tarihli kararıyla davayı görev yönünden reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, davanın çözümünde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevli olduğu belirtilmiştir. Başvurucunun istinaf talebi Ankara Bölge İdare Mahkemesi  İdari Dava Dairesinin (Bölge İdare Mahkemesi) 12/4/2017 tarihli kararıyla temyiz yolu açık olmak üzere reddedilmiştir. Başvurucunun temyiz talebi Danıştay Onikinci Dairesince incelenmeksizin reddedilmiştir. Kararın gerekçesinde, davanın temyiz incelemesine tabi tutulacak davalar arasında sayılmadığı belirtilmiştir. Başvurucu bu karara karşı 29/8/2018 tarihinde 2018/26931 numaralı bireysel başvuruyu yapmıştır. Başvurusunda, Bölge İdare Mahkemesinin askerî yargının kaldırılmasına ilişkin düzenlemelerin de yer aldığı 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’a ilişkin olarak 16/4/2017 tarihinde yapılan referandumdan dört gün önce karar verdiğini, bu kararın kendisine 11/5/2017 tarihinde tebliğ edildiğini, Danıştayın karar verdiği tarihte askerî yargının olmadığını, bu sebeple askerî yargıya başvuramadığını belirterek mahkemeye erişim ve diğer bazı anayasal haklarının ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvurucu nasbedilmemesine ilişkin işlemin iptali talebiyle 30/8/2018 tarihinde, davanın görev yönünden reddine ilişkin kararın kesinleştiğini belirterek tekrar dava açmıştır. Ankara  İdare Mahkemesi 28/5/2020 tarihli kararıyla davayı reddetmiştir. Başvurucu bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur. Bölge İdare Mahkemesi 15/12/2020 tarihli kararıyla istinaf başvurusunu davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek gerekçeli olarak reddetmiştir. Kararda, dava konusu uyuşmazlığın 675 sayılı KHK'dan kaynaklandığı, dava konusu işlemin doğrudan KHK uyarınca tesis edildiği, bu konuda ilgililere herhangi bir değerlendirme yapma ya da başka yönde işlem kurma imkânının tanınmadığı vurgulanmıştır. Devamında başvurucunun kanun niteliği taşıyan hukuki bir düzenleme ile başvurucu hakkındaki işlemin tesis edildiği, idari davaya konu olabilecek bir işlemin varlığından söz edilmesine imkân bulunmadığı ifade edilmiştir. Başvurucunun temyiz talebi Danıştay Beşinci Dairesinin 27/12/2021 tarihli kararıyla ayrı bir gerekçe belirtilmeksizin reddedilmiştir. Başvurucu 21/3/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvurucunun aynı işlemin iptali talebiyle açtığı dava üzerine yapılan 2018/26931 numaralı bireysel başvuru dosyasının 2022/37086 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine ve incelemenin 2022/37086 numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.