Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, ceza infaz kurumunda kalabalık odada tutulma nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. Başvurucu 12/5/2017 tarihinde Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) soruşturması kapsamında tutuklanarak Malatya E Tipi Ceza İnfaz Kurumuna yerleştirilmiştir. Başvurucu 29/8/2018 tarihinde Osmaniye 2 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz Kurumu) nakledilmiştir. Başvurucu, Ceza İnfaz Kurumunda koğuş kapasitesinin üzerinde kişi ile birlikte tutulduğunu belirterek barınma koşullarının düzeltilmesi talebiyle 26/7/2019 tarihinde Osmaniye İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) müracaat etmiştir. İnfaz Hâkimliği tarafından 29/7/2019 tarihinde başvurucunun talebinin reddine karar verilmiştir. Karar gerekçesinde, Kurumda tutuklu bulunanların barındırılmasıyla ilgili planlama doğrultusunda koğuş yerleştirilmesinin usulüne uygun olarak yapıldığı ve ülkede yaşanan olaylar sebebiyle tutuklu ve hükümlü sayısının çok fazla olduğu açıklanmıştır. Başvurucu; 50 m²lik alanda yirmi dört kişi kaldığını, koğuşta on sekiz kişilik ranza bulunduğu için altı kişinin yerde yattığını ve yeterli havalandırma bulunmadığını belirterek karara 31/7/2019 tarihinde itiraz etmiştir. Başvurucunun itirazı Osmaniye  Ağır Ceza Mahkemesince 5/8/2019 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir. Karar gerekçesinde, İnfaz Hâkimliğinin karar gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı açıklanmıştır. Başvurucu, nihai kararı 8/8/2019 tarihinde öğrendikten sonra 20/8/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucunun tutulma koşullarına ilişkin olarak Ceza İnfaz Kurumuna yazılan yazıya verilen 29/7/2021 tarihli cevapta; i. Başvurucunun Malatya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan 29/8/2018 tarihinde nakil olarak alındığı,ii. Başvurucunun kaldığı odada duş, tuvalet, mutfak, havalandırma penceresi ve havalandırma alanı bulunduğu,iii. B-8 odasının kapasitesinin otuz kişi olduğu, odada fiilî olarak yirmi iki kişinin barındırıldığı, mutfak ve oturma alanının 23,81 m², hacminin 83,34 m³, yatakhane alanının 31,54 m², hacminin 90 m³, avlunun 28,84 m², hacminin 187,5 m³ olduğu,iv. Başvurucunun kaldığı odanın insani yaşam şartlarının gerektirdiği kriterlere uygun, boyalı, temiz ve nezih olduğu, buna bağlı olarak başvurucunun beden ve ruh sağlığını olumsuz etkileyecek herhangi bir durumun bulunmadığı, hükümlülerin koğuşla ilgili bakım ve onarım taleplerini yazılı olarak dile getirdiği, sorunun tespiti sonrasında gerekli bakım ve onarımın yapıldığı,v. A-21 odasında bir tuvalet ve bir banyo bulunduğu, kullanımında süre kısıtlaması olmadığı,vi. A-21 odasında uyumak dışında faaliyette bulunulabilecek ortak veya kişisel alan olarak 28,84 m²lik havalandırma, 23,81 m²lik mutfak alanı ile bir televizyonun olduğu,vii. A-21 odasının 28,84 m²lik açık havalandırma bölümünün bulunduğu, viii. Başvuru tarihi itibarıyla başvurucunun B-8 odasında en fazla yirmi iki kişi ile kaldığı, odada otuza kadar kişi barındırılabildiği, ix. A-21 odasına günlük kişi başı 150 litre olmak üzere haftalık 050 litre soğuk su, günlük 50 litre olmak üzere toplamda haftalık 350 litre sıcak su verildiği, x. Başvurucunun kendi ranzasının bulunduğu, bundan 24 saat esasına göre faydalandığı,xi. A-21 odasında barındırılmakta olan tutukluların kendilerine ait ranzalarının bulunduğu, yerde yatmak ya da dinlenmek zorunda kalmadıkları,xii. Havalandırma bahçesinin saat 00'de sayımla birlikte açıldığı, akşamları kış mevsiminde hava kararınca, yaz mevsiminde en geç sayım saati olan 00'da kapatıldığı, dolayısıyla odanın yeteri kadar havalandırıldığı, odanın alt ve üst katında havalandırma pencerelerinin bulunduğu, bunları gün boyu açma imkânının olduğu,xiii. 00'de ve 00'da olmak üzere günde iki defa koğuş bahçesinde sayım yapıldığı,xiv. A-21 odasında tutukluların kıyafetini ve diğer özel eşyalarını muhafaza edebilmesi için kişisel olarak kullanabilecekleri dolaplarının bulunduğu,xv. Başvurucunun 29/8/2018 tarihinde Kuruma alındığı, 31/8/2018 tarihinde psikolojik bir değerlendirilmeye tabi tutulduğu, yapılan ilk giriş muayenesinde herhangi bir kronik rahatsızlığının olmadığını beyan ettiği, xvi. Kapalı görüşlerin haftada bir, açık görüşlerin ayda bir yaptırılmasına İdare ve Gözlem Kurulunca 10/8/2018 tarihinde karar verildiği, xvii. Başvurucunun UYAP kayıt tetkiklerinde eğitim-öğretim faaliyetinde bulunmak amacıyla herhangi bir talebinin bulunmadığı bildirilmiştir. Başvurucunun koğuşta kaç kişi ile birlikte tutulduğuna ilişkin olarak Ceza İnfaz Kurumuna yazılan yazıya verilen 10/8/2022 tarihli cevapta hangi tarihte kaç kişi ile tutulduğu tablo hâlinde belirtilerek en fazla kişi ile tutulduğu döneme ilişkin olarak B-7 koğuşunda 10/4/2019-12/4/2019 tarihleri arasında yirmi yedi kişi, A-21 koğuşunda 4/2/2020-6/2/2020 tarihleri arasında da yirmi yedi kişi ile birlikte tutulduğu bildirilmiştir. Başvurucunun tutulduğu iki ayrı koğuşun fiziksel özelliklerinin ayrı ayrı belirtilmesi için Ceza İnfaz Kurumuna yazılan yazıya verilen 8/9/2022 tarihli cevapta;i. Başvurucunun 29/8/2018 tarihinde asayiş ve güvenlik nedeniyle Malatya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan nakil olarak geldiği, 21/1/2021 tarihinde Toprakkale Açık Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne nakil olarak gönderildiği,ii. Başvurucunun 29/8/2018-12/4/2019 tarihleri arasında B-7 odasında, 12/4/2019-21/1/2021 tarihleri arasında A-21 odasında kaldığı, B-7 ve A-21 odalarında duş, tuvalet, mutfak, havalandırma penceresi ve havalandırma alanının bulunduğu, B-7 odasının resmî kapasitesinin on kişi, A-21 odasının resmî kapasitesinin de on kişi olduğu, B-7 odasında yirmi iki, A-21 odasında yirmi beş kişinin barındırıldığı,iii. B-7 ve A-21 odalarının yatakhane alanlarının (duvardan duvara 7,8 x 7,8 m) 60,84 m², hacimlerinin 182,52 m³; mutfak ve oturma alanlarının 36,78 m², hacimlerinin 121,37 m³, havalandırma alanlarının (duvardan duvara 7x6 m) 42 m²; merdiven boşluğunun 5,07 m², tuvalet ve banyo alanlarının 4,32 m² olduğu,iv. B-7 ve A-21 koğuşları ile ilgili olarak Kurum teknisyeninin durum raporuna göre koğuşların insani yaşam şartlarının gerektirdiği kriterlere uygun, boyalı, temiz ve nezih olduğu, tutuklu ve hükümlülerin koğuşla ilgili bakım ve onarım taleplerini yazılı olarak iletebildikleri, sorunun tespiti sonrasında koğuşlarda gerekli bakım ve onarımın yapıldığı,v. B-7 ve A-21 odasında ayrı ayrı ikişer tuvalet, birer banyo bulunduğu, süre kısıtlaması bulunmadığı,vi. B-7 odasında uyumak dışında faaliyette bulunulabilecek ortak veya kişisel alan olarak 42 m²lik havalandırma ve 36,78 m²lik mutfak ve oturma alanı ile bir televizyon bulunduğu,vii. A-21 odasında uyumak dışında faaliyette bulunulabilecek ortak veya kişisel alan olarak 42 m²lik havalandırma, 36,78 m²lik mutfak ve oturma alanı ile bir televizyon bulunduğu,viii. B-7 ve A-21 odalarının açık havalandırma bölümü alanının ayrı ayrı 42 m²olduğu, ix. Başvurucunun başvuru tarihi itibarıyla B-7 odasında en fazla 27 kişiyle, başvuru tarihinden sonra kaldığı A-21 odasında da 27 kişi ile barındırıldığı,x. Koğuşlarda kalan tutuklu ve hükümlülere günlük kişi başı 150 litre olmak üzere haftalık 050 litre soğuk su, günlük 50 litre olmak üzere toplamda haftalık 350 litre sıcak su verildiği,xi. B-7 ve A-21 koğuşlarında uyumak ve dinlenmek için kullanıma tahsis edilmiş çiftli ranza sayısının sekiz, yatak sayısının koğuş mevcudu kadar olduğu, hükümlü ve tutukluların kapasitenin aşılması nedeniyle yer yataklarında yatmak zorunda kaldığı, başvurucuya ranza verildiği ancak tutukluların kendi aralarında yer değişikliği yaparak yer yatağında ve ranzada dönüşümlü olarak yattıkları, yerde ve ranzada yatma süresini tutuklular kendileri belirlediğinden ne kadar süre yer yataklarında yattıklarının tespitinin mümkün olmadığı,xii. Kurum ilk açıldığında fiziki kapasitesinin yaklaşık 700 kişi olarak planlandığı, yaşanan darbe girişiminden dolayı tutuklama sayısının artması sebebiyle hükümlü ve tutukluların suç gruplarına ayrılarak odalar planlandığı, ranza ve dolap sayısının artırıldığı, bu sebeple farklı suç gruplarına ait hükümlü ve tutukluların bir arada barındırılmasının mümkün olmadığı, hâlihazırda 190 hükümlü ve tutuklu bulunduğu,xiii. Havalandırmanın saat 00'de sayımla birlikte açıldığı, akşamları kış mevsiminde hava kararınca, yaz mevsiminde en geç sayım saati olan 00'da kapatıldığı, dolayısıyla odanın yeteri kadar havalandırıldığı, odanın alt ve üst katında havalandırma pencerelerinin bulunduğu, bunları gün boyu açma imkânının olduğu,xiv. B-7 ve A-21 koğuşlarında kullanımına sunulmuş yatakhane penceresi sayısının dört, açılır pencere kanadının dört ve sabit pencere kanadının dört olduğu, ayrıca mutfak ve oturma alanındaki pencere sayısının iki, açılır pencere kanadının iki ve sabit pencere kanadının iki olduğu, her bir pencere yüksekliğinin 119 cm, eninin 100 cm olduğu, pencerelerin açılır kısmının yüksekliğinin 119 cm, eninin 45 cm olduğu, diğer kısmının ise sabit olduğu, bahsi geçen altı pencerenin toplamda 7,14 m²olduğu,3,57 m²lik kısmının açılıp kapanabilen, diğer 3,57 m²lik kısmının ise sabit pencere olduğu, pencerelerde fens teli ve demir parmaklıklar mevcut olmakla birlikte tutukluların/hükümlülerin gün içinde güneş ışığından faydalandıkları ve fens teli ve demir parmaklıkların ışığın içeri girmesini engellemediği, ayrıca tuvalette yüksekliği 60 cm, eni 60 cm olan, açılabilen bir pencere, banyoda da aynı ebatlarda olan ve açılabilen bir pencere olmak üzere iki pencere daha bulunduğu,xv. Odalarda ranzaların çiftli olup sayısının 8, her birinin boyunun 1,97, eninin ise 0,89 m olduğu, yatak sayısının koğuş mevcudu kadar olduğu, hükümlü ve tutukluların kapasitenin aşılması nedeniyle yer yataklarında yatmak zorunda kaldığı ancak tutukluların kendi aralarında yer değişikliği yaparak yer yatağında ve ranzada yattıkları, yerde ve ranzada yatma süresini tutuklular belirlediğinden ne kadar süre yer yataklarında yattıklarının tespitinin mümkün olmadığı, xvi. Yatakhane kısmında bazı ranzaların pencere tarafında bulunduğu ancak bu durumun ışığı ya da pencerenin açılmasını engellemediği, mutfak ve oturma yerindeki ortak alanda pencerenin havalandırma bahçesinin üst kısmının açık olduğu, bu nedenle gün içinde güneş ışığından faydalanıldığı,xvii. Kurumun doğal gaz kalorifer sistemi ile ısıtıldığı, kış aylarında koğuşlardaki oda sıcaklığının hava şartlarına göre belirlendiği, yaz aylarında ise oda sıcaklığının düşürülmesi için mevcudun on kişiye kadar olduğu koğuşlara iki vantilatör, on kişiden fazla olduğu koğuşlara üç vantilatör verilmesine İdare ve Gözlem Kurulunca 22/2/2016 tarihinde karar verildiği, karar doğrultusunda B-7 ve A-21 koğuşlarında üç vantilatör bulunduğu, odanın alt ve üst katında havalandırma pencerelerinin olduğu, bunları gün boyu açma imkânının olduğu, xviii. B-7 ve A-21 odalarında; alt katta ve odadan tamamen ayrı iki tuvalet, bir banyo bulunduğu, bunların kullanımında süre kısıtlaması olmadığı, xix. B-7 ve A-21 koğuşlarında havalandırma bahçe kapılarının saat 00'de açılıp saat 00'de kapatıldığı bildirilmiştir. Başvurucunun tutulma koşullarına ilişkin olarak cevabi yazılar arasında çelişki bulunması nedeniyle Ceza İnfaz Kurumuna yazılan yazıya verilen 20/12/2022 tarihli cevapta;i. Başvurucunun B-8 odasında kalmadığı, buna ilişkin yazının sehven yazıldığı, ii. B-7 ve A-21 odalarının yatakhane alanlarının (duvardan duvara 7,8 x 7,8 m) 60,84 m², hacimlerinin 182,52 m³; mutfak ve oturma alanlarının 36,78 m², hacimlerinin 121,37 m³, havalandırma alanlarının (duvardan duvara 7x6 m) 42 m²; merdiven boşluğunun 5,07 m², tuvalet ve banyo alanlarının 4,32 m² olduğu bildirilmiştir.