Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, sürekli işçi kadrosuna geçme talebinin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle reddine dair işleme karşı açılan iptal davasında, davanın sonucuna etkili iddianın kararda karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 17/1/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Beykoz Belediyesi (İdare) bünyesinde taşeron işçi olarak çalışmaktayken 20/11/2017 tarihli ve 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (696 sayılı KHK)  maddesiyle 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye (375 sayılı KHK) eklenen geçici  maddesi kapsamında sürekli işçi kadrosuna atanmak için başvurmuştur. Başvurucu hakkında 3/10/2016 tarihli ve 676 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (676 sayılı KHK)  maddesiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun  maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen (8) numaralı alt bent uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yaptırılmıştır. Başvurucunun güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle başvurusu reddedilmiştir. Başvurucu söz konusu işlemin iptali istemiyle 18/5/2018 tarihinde dava açmıştır. Dava dilekçesinde, güvenlik soruşturmasına ilişkin herhangi bir bilgi verilmediğini belirtmiş ve güvenlik soruşturmasının neden olumsuz olarak sonuçlandığını bilmemekten yakınmıştır. Güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak sonuçlanmasını gerektirecek herhangi bir durumun olmadığını, savunması alınmadan tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir. İstanbul  İdare Mahkemesi (Mahkeme) 28/11/2018 tarihinde işlemin iptaline karar vermiştir. Kararda, başvurucunun herhangi bir terör örgütü ile irtibatlı ya da iltisaklı olduğuna veyahut istihdamına engel oluşturacak başka bir husus bulunduğuna dair somut hiçbir bilgi ve belgenin bulunmadığı belirtilmiştir. Davalı İdare karara karşı 26/2/2019 tarihinde istinaf yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde, başvurucu hakkında yapılan güvenlik soruşturması neticesinde tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Güvenlik soruşturmasının içeriğine yönelik herhangi bir açıklama yapılmamıştır. Başvurucu 13/3/2019 tarihinde istinaf başvurusuna cevap vermiştir. Cevap dilekçesinde, Mahkeme tarafından yapılan araştırma neticesinde güvenlik soruşturmasını olumsuz olarak neticelendirebilecek herhangi bir bilgi ya da belgeye ulaşılmaması nedeniyle verilen kararın hukuka uygun olduğu savunulmuş ve istinaf başvurusunun reddedilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi  İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 2/5/2019 tarihinde istinaf talebini kabul ederek mahkeme kararını kaldırmış ve temyiz yolu açık olmak üzere davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şu şekildedir:"Uyuşmazlıkta, davacının yapılacak atamasına esas olmak üzere hakkında başlatılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda eşi hakkında yapılan tespitler gözetilerek davalı idare bünyesinde oluşturulan Komisyon kararı ile davacının 657 sayılı Kanunun  maddesinde öngörülen 'Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak' koşulunu sağlamadığı gerekçesiyle atamasının uygun bulunmadığı görülmektedir.Bu durumda, davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırmasındaki eşi ile ilgili tespitler ve davacının yürütmekle görevli olduğu kamu hizmetinin mahiyeti dikkate alındığında; davalı idarenin davacıyı istihdam etmek konusunda çok yönlü değerlendirme hakkına sahip olmasının doğal sonucu olarak ve takdir yetkisi kapsamında, kamu hizmetinin güvenli ve sağlıklı yürütülmesinin gereği olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır." Başvurucu karara karşı 22/5/2019 tarihinde temyiz yoluna başvurmuştur. Temyiz dilekçesinde başvurucu, eşi hakkında yapılan tespitler nedeniyle sürekli işçi kadrosuna geçirilmemesi nedeniyle cezaların şahsiliği ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Güvenlik soruşturmasının içeriğine yönelik herhangi bir bilgi verilmemesinden şikâyet etmiş, güvenlik soruşturmasını olumsuz olarak sonuçlandırabilecek herhangi bir organizasyon içinde olmadığını belirtmiştir. Eşi hakkında yapılan tespit nedeniyle cezalandırılmasının hukuka aykırı olduğunu ifade etmiştir. Danıştay Onikinci Dairesi 24/9/2019 tarihinde, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun  maddesinin yedinci fıkrası uyarınca temyiz istemini reddetmiştir. Kararda, temyiz başvurusuna konu kararın istinaf incelemesi üzerine kesinleşmesi nedeniyle istinaf incelemesinden geçtikten sonra temyiz incelemesine tabi tutulamayacağı ifade edilmiştir. Nihai karar başvurucuya 26/12/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 17/1/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  696 sayılı KHK'nın  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:"375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.GEÇİCİ MADDE 23- 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,...kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler......" 657 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:"Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.A) Genel şartlar: Türk Vatandaşı olmak, Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, Kamu haklarından mahrum bulunmamak, Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak. Askerlik durumu itibariyle;a) Askerlikle ilgisi bulunmamak,b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak,c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veyayedek sınıfa geçirilmiş olmak, 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engelolabilecek (…) akıl hastalığı (…) bulunmamak. [Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir]B) Özel şartlar: Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak, Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak." 676 sayılı KHK'nın  maddesiyle 657 sayılı Kanun’un  maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen ve Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 sayılı kararıyla iptal edilen (8) numaralı alt bent şöyledir:"Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak."