Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, imar uygulamasına tabi tutulan taşınmazdan kanuni hadden fazla düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 7/2/2019 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucular Mehmet Ali Yalçınkaya ve Recep Özdemir sırasıyla 1940 ve 1955 doğumlu olup Gaziantep'te ikamet etmektedir. A. Başvuru Konusu Olayın Arka Planı Başvurucular, maliki oldukları ve Gaziantep ili Nizip ilçesi Fevzipaşa Mahallesi'nde kâin 45 pafta 612 ada 103 parsel numaralı taşınmazın parselasyon planının yapılması için Nizip Belediyesine (Belediye) müracaat etmiştir. Taşınmaz 437 m² büyüklüğünde ve zeytinlik vasfındadır. Belediye Encümeninin 4/3/1994 tarihli kararıyla parselasyon planı kabul edilmiştir. Başvurucuların iddiasına göre yaklaşık %50 oranında (057 m²) düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmıştır. Encümen kararında 29 numaralı parselin park alanı olarak Belediye adına tesciline karar verildiği görülmektedir.  Parselasyon işlemi sonrasında 29 numaralı parsel 492 numarasını almıştır.  Belediye 1996 yılında imar planı değişikliği yaparak 492 numaralı parseli ifraz etmiştir. İfraz işlemi sonrası 524 ve 525 numarasını alan arsa vasıflı iki adet parsel oluşmuştur. 524 numaralı parselin büyüklüğü 2000,22 m², 525 numaralı parselin büyüklüğü ise 542,98 m² olmuştur. Belediye 524 numaralı parseli -başvurucunun beyanına göre- 2013 yılında Türk Telekom Anonim Şirketine satmıştır. B. Tazminat Davasına İlişkin Süreç Başvurucular 30/1/2013 tarihinde Nizip () Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) Belediye aleyhine tazminat davası açmıştır. Dava dilekçesinde 4/3/1994 tarihindeki parselasyon işlemi sırasında yasal sınır olan %35 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılması gerekirken Belediyenin %50 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yaptığı ve bunun kanuni dayanağının bulunmadığı ileri sürülmüştür. Dava dilekçesinde, düzenleme ortaklık payı kesintisinin %15'lik kısmının kamulaştırmasız el atma hükmünde olduğu belirtilmiş; bunun rayiç bedelinin tazminat olarak ödenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucular ayrıca oyun alanı olarak ayrılan 29 (492) numaralı parselin geçen 19 yıl boyunca amacı doğrultusunda kullanılması için hiçbir çalışma yapılmadığını, üstelik parselin ifrazla ikiye bölünmesi sonucu oluşan parsellerden birinin (524 numaralı parselin) Türk Telekom Anonim Şirketine satıldığını vurgulamıştır. Başvurucular netice olarak ifraz sonucu oluşan her iki parselin rayiç bedelinin tazminat olarak ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Başvurucular fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 000 TL tazminat ödenmesine karar verilmesini istemiştir.  Davalı Belediye; parselasyon planının ve kesintinin başvurucuların talebi ve rızasıyla yapıldığını, kamulaştırmasız el atmanın söz konusu olmadığını savunmuştur.  Mahkemece 29/11/2013 tarihinde taşınmaz mahallinde keşif yapılmıştır. Keşif sonrası bilirkişi heyetince hazırlanan 17/12/2013 havale tarihli raporda her iki parsel için toplam 452 TL rayiç bedel hesaplanmıştır.  Mahkeme 11/4/2014 tarihinde davayı kabul etmiş, bilirkişi heyeti tarafından belirlenen 452 TL'yi el atma tutarı olarak tespit etmekle birlikte talebe bağlı kalarak başvurucular lehine 000 TL tazminata hükmetmiş, ayrıca başvurucuların fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar vermiştir.  Davalı Belediye bu karara karşı temyiz yoluna başvurmuştur. Temyiz dilekçesinde Belediye, parselasyonun 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun  maddesine göre değil  ve  maddelerine göre yapıldığını belirtmiştir. Belediye parselasyonun başvurucuların muvafakatiyle yapıldığını, kamulaştırmasız el atmanın söz konusu olmadığını ileri sürmüştür. Belediye son olarak 524 numaralı parselin Türk Telekom Anonim Şirketinin kamuya ait olduğu bir dönemde anılan Şirkete devredildiğini vurgulamıştır.  Yargıtay  Hukuk Dairesi (Daire) 9/3/2017 tarihli kararıyla Mahkeme kararını oyçokluğuyla bozmuştur. Kararın gerekçesinde, 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun  maddesi uyarınca malikinin muvafakatiyle kamu hizmet ve tesisleri için ayrılan yerlere ilişkin olarak eski malikleri tarafından mülkiyet iddiasında bulunulamayacağı ve karşılığının da istenemeyeceği belirtilmiştir. Kararda, davalı idarenin kamu hizmetleri için ayrılan bölümü sonraki imar planı değişikliği ile imara açıp üçüncü şahıslara satmasının eski malikine mülkiyet iddiasında bulunma hususunda yeni bir imkân vermeyeceği ifade edilmiştir. Karara muhalif kalan üye ise oyun alanı olarak bağışlanan taşınmazın arsaya dönüştürülüp üçüncü kişilere satılmasından doğan artı değerin başvuruculara verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Karşıoyda imar değişikliğinin kamu yararının gerekleri ile kişisel hakların korunması arasında kurulması gereken adil dengeyi bozacak nitelikte olduğu ifade edilmiştir. Karşıoyda son olarak taşınmazın bağışlama şartının dışında kullanılması sebebiyle bedelinin başvuruculara ödenmesi gerektiği vurgulanmıştır.  Mahkeme, bozma kararına uyarak 6/12/2017 tarihinde davayı reddetmiştir. Başvurucuların temyiz talebi Dairenin 29/11/2018 tarihli kararıyla reddedilerek Mahkeme kararı onanmıştır. Nihai karar 14/1/2019 tarihinde başvuruculara tebliğ edilmiştir.  Başvurucular 7/2/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  3194 sayılı Kanun’un  maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:"Özel hukuk kişilerinin mülkiyetinde olup uygulama imar planında düzenleme ortaklık payına konu kullanımlarda yer alan taşınmazlar;a) Bu kullanımlardan umumi hizmetlere ayrılan alanlar öncelikle 18 inci maddeye göre arazi ve arsa düzenlemesi yapılarak,...ilgili kamu kurum ve kuruluşunca kamulaştırılarak kamu mülkiyetine geçirilir." 2942 sayılı Kanun'un  maddesi şöyledir:''İmar mevzuatı gereğince düzenlemeye tabi tutulan parsellerden düzenleme ortaklık payı karşılığı olarak bir defaya mahsus alınan yol, yeşil saha ve bunun gibi kamu hizmet ve tesislerine ayrılan yerlerle, özel parselasyon sonunda malikinin muvafakatı ile kamu hizmet ve tesisleri için ayrılmış bulunan yerler için eski malikleri tarafından mülkiyet iddiasında bulunulamaz ve karşılığı istenemez.''