Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvurucu, 2007 yılı Ağustos ayından itibaren geriye doğru beş yıl süreyle eksik yararlandırıldığı ve yararlandırılmadığı döner sermaye alacağının emsalleri baz alınarak yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin kararın iptali ve 184,92 TL döner sermaye alacağının yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açtığı davanın reddedilmesi ve yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle Anayasa'nın , ,  ve  maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.  Başvuru, 20/1/2014 tarihinde Eskişehir  İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.  İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 31/3/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.  İkinci Bölüm Başkanı 8/5/2014 tarihinde kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiş, Adalet Bakanlığınca 2/7/2014 tarihli yazı ile görüş sunulmayacağı bildirilmiştir. A. Olaylar Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinde memur statüsünde çalışmaktadır.  Başvurucunun, 2007 yılı Ağustos ayından itibaren geriye doğru beş yıl süreyle eksik yararlandırıldığı ve yararlandırılmadığı döner sermaye alacağının emsalleri baz alınarak yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesi istemiyle yapmış olduğu 6/8/2007 tarihli başvuru, Anadolu Üniversitesi Yönetim Kurulunun 14/8/2007 tarih ve 32 sayılı kararı ile reddedilmiştir. Başvurucu tarafından anılan kararın iptali ve 184,92 TL döner sermaye alacağının muaccel hale geldiği tarihlerden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesi talebiyle 10/10/2007 tarihinde Eskişehir  İdare Mahkemesinde dava açılmıştır. Mahkeme 25/4/2008 tarih ve E.2007/464, K.2008/552 sayılı kararı ile davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar vermiştir. Başvurucu bu kararı temyiz etmiş ve Danıştay Sekizinci Dairesi 16/12/2008 tarih ve E.2008/9187, K.2008/8269 sayılı kararıyla davanın tümüyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kararın bozulmasına karar vermiş, bu karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusunu ise 28/9/2009 tarih ve E.2009/4219, K.2009/5135 sayılı kararı ile reddetmiştir. Bozma kararı üzerine yapılan yargılama sonucunda Eskişehir İdare Mahkemesi 29/3/2010 tarih ve E.2009/677, K.2010/176 sayılı kararı ile davayı kısmen süre aşımından, kısmen de esastan reddetmiştir. Karar gerekçesi şöyledir:"Dosyadan her ne kadar davacı tarafından, emsallerine kendisinden fazla döner sermaye katkı payı ödendiği iddia edilmekte ise de, Mahkememizin ara kararları sonucu davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelerin 2007 yılına ilişkin yönetim kurulu kararı çerçevesinde değerlendirilmesinden, Üniversite Yönetim Kurulu kararıyla; davacının görev yaptığı Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesinde çalışan tüm memurlara davacıyla aynı oranda (% 50 oranında) döner sermaye katkı payı ödenmesine karar verildiği, diğer bir ifadeyle davacı açısından emsal teşkil eden personele de eşit oranda ödeme yapıldığı görülmektedir.Bu durumda, 2547 sayılı Yasanın  maddesinde, Kanunda öngörülen sınırlar içinde döner sermaye Katkı payının, kimlere hangi oranda ödeneceği konusunda Üniversite Yönetim Kuruluna tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmetin gereğine uygun olarak kullanıldığı sonucuna varıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.Öte yandan, davacının süre gelen döner sermayeden eksik yararlandırılmasından kaynaklanan alacağı nedeniyle uygulama tarihinden itibaren 2577 sayılı Yasanın  maddesi uyarınca idari dava açılabileceği veya aynı Kanunun  maddesi uyarınca idareye başvurabileceği açık olduğundan, davacının eksik yararlandırılmasından kaynaklanan döner sermaye alacağının ödenmesi yolunda 2007 tarihinde yaptığı başvurudan geriye doğru altmış günlük dava açma süresi içinde kalan döner sermayenin eksik ödenmesine ilişkin uygulama işlemleri nedeniyle uğradığı zararların tazminini isteyebileceğinden bu tarihten önce döner sermayenin eksik ödenmesi nedeniyle uğradığı zararların tazmini isteminde süre aşımı bulunduğu da açıktır. Hüküm :1- Davacının döner sermaye alacağının ödenmesi yolunda 2007 tarihinde yaptığı başvurudan geriye doğru altmış günlük süreden önceki kısma ilişkin olarak süre aşımı nedeniyle reddine,2- Döner sermaye alacağının ödenmesi yolunda 2007 tarihinde yaptığı başvurudan geriye doğru altmış günlük dava açma süresi içinde kalan kısım yönünden davanın reddine" Danıştay Sekizinci Dairesi 16/11/2012 tarih ve E.2010/6372, K.2012/9469 sayılı kararı ile temyiz istemini, 18/9/2013 tarih ve E.2013/3342, K.2013/6264 sayılı kararı ile de karar düzeltme istemini reddetmiştir.  Bu karar başvurucuya 23/12/2013 tarihinde tebliğ edilmiş, 20/1/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılmıştır.B. İlgili Hukuk 6/1/1982 tarih ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun  maddesi şöyledir:“ Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. Bu süreler;a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,… Tarihi izleyen günden başlar. “ 2577 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:“ İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.  Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.” 2577 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:“İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.” 4/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun  maddesinin dava tarihi itibarıyla (a) bendinin  fıkrası şöyledir: " Her eğitim-öğretim,araştırma veya uygulama birimi veya bölümü ile ilgili öğretim elemanlarının katkısıyla toplanan döner sermaye gayrisafi hasılatının en az %35'i o kuruluş veya birimin araç, gereç, araştırma ve diğer ihtiyaçlarına ayrılır. Kalan kısmı ise üniversite yönetim kurulunun belirleyeceği oranlar çerçevesinde bağlı bulunduğu üniversitenin bilimsel araştırma projeleri ile döner sermaye gelirinin elde edildiği fakülte, enstitü, yüksek okul, konservatuvar ile uygulama ve araştırma merkezlerinde görevli öğretim elemanları ve aynı birimlerde görevli 1965 tarihli ve 657 sayılı  Memurları Kanununa tabi personel ( döner sermaye işletme müdürlüğü ve döner sermaye saymanlık personeli dahil ) arasında katkıları da dikkate alınmak suretiyle paylaştırılır. Öğretim üyeleri ile Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sağlık, teknik ve sanatla ilgili birimlerde görevli öğretim elemanlarına döner sermayeden bir ayda ayrılacak payın tutarı, bunların bir ayda alacakları aylık ( ek gösterge dahil, yan ödeme, ödenek ( geliştirme ödeneği hariç ) ve her türlü tazminat ( makam, temsil ve görev tazminatı hariç ) toplamının iki katını, diğer öğretim elemanları için bir katını, 657 sayılı Kanuna tabi personel için ise %100'ünü geçemez. İşin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz ameliyathane, kemik iliği nakil ünitesi ve acil serviste çalışan sağlık personeli için % 100 oranı, ayrıca % 50 sine kadar artırabilir. ( Değişik cümle: 2004-5234 S.K./mad. ) Rektörler ve rektör yardımcıları, üniversite veya ileri teknoloji enstitülerindeki döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin birinden katkılarına bakılmaksızın bu maddedeki esaslara göre her ay pay alabilirler ve bunlara bir ayda ödenebilecek pay,bir ayda alacakları aylık ( ek gösterge dahil ) ödenek ( geliştirme ödeneği hariç ) ve her türlü tazminat ( makam,temsil ve görev tazminatları hariç ) toplamının iki katını geçemez. Öğretim üyelerine saat 00'den sonra döner sermayeye yaptıkları doğrudan gelir getirici katkılarından dolayı ilave olarak, almakta oldukları aylık ( ek gösterge dahil ), ödenek ( geliştirme ödeneği hariç ) ve her türlü tazminat ( makam,temsi ve görev tazminatları hariç ) toplamının on katına kadar pay verilebilir. Rektör ve rektör yardımcıları ile bu kapsamdaki gelirin elde edildiği fakültelerin dekan ve dekan yardımcıları ile başhekim ve başhekim yardımcılarına doğrudan gelir getirici katkılarına bakılmaksızın bu kapsamda elde edilen gelirlerden karşılanmak üzere ,bir ayda alacakları aylık ( ek gösterge dahil ) ödenek ( geliştirme ödeneği hariç ) ve her türlü tazminat ( makam,temsil ve görev tazminatları hariç ) toplamının dört katına kadar ayrıca pay verilebilir.” 6/1/1982 tarih ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun  maddesinin (2) numaralı fıkrası,  maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkraları,  maddesinin (5) numaralı fıkrası,  maddesinin (3) numaralı fıkrası ile  maddesi.