Haklar: Adil yargılanma hakkı (Suç İsnadı)

Başvuru; haksız arama, elkoyma, gözaltı ve tutuklama tedbiri dolayısıyla açılan tazminat davasında ödenen tazminatın yetersiz olması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 14/7/2020 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:  Öğretmen olan başvurucu 4/10/2017 tarihinde Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasına üye olma suçlamasıyla gözaltına alınmış, altı gün gözaltında kaldıktan sonra 10/10/2017 tarihinde tutuklanmıştır. Tutuklama kararında başvurucunun ByLock programını kullanmasına dayanılmıştır. Başvurucu 28/12/2017 tarihinde, ismi ByLock listesinden çıkarıldığı gerekçesiyle tahliye edilmiştir. Başvurucu yargılama sürecinde olağanüstü hâl kanun hükmünde kararnamesi ile meslekten çıkarılmıştır. Meslekten çıkarılmasına karşı yaptığı başvurunun kabul edilmesi üzerine 12/1/2018 tarihinde tekrar eski görevine iade edilmiş ve açıkta kaldığı tarihten itibaren ödenmesi gereken maaş ve diğer özlük hakları ilgili kurum tarafından 22/1/2018 tarihinde kendisine ödenmiştir. Yargılamayı yapan İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi 17/7/2018 tarihinde, kullandığı telefon hattının iradesi dışında ByLock IP'lerine yönlendirilmiş olduğunun saptandığı gerekçesiyle başvurucunun beraatine karar vermiştir.  Savcılık beraat kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19/4/2019 tarihinde istinaf başvurusunun reddine karar vermiş ve beraat kararı kesinleşmiştir. Başvurucu; beraat kararı kesinleştikten sonra haksız arama, elkoyma, gözaltı ve tutuklama tedbirleri nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 000 TL maddi ve 000 TL manevi tazminatın ödenmesi talebiyle dava açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu, ByLock kullanıcısı olmadığının ortaya çıkması nedeniyle beraat ettiğini, hiçbir suçu olmadığı hâlde hakkında gözaltı ve tutuklama kararı verildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu maddi zararına ilişkin olarak 3 ay boyunca özlük haklarından mahrum kaldığını, ek ders ücreti alamadığını, yargılandığı dava nedeniyle özel vekâletnameli avukat tuttuğunu ve bu avukata ödeme yaptığını, bu koruma tedbirleri nedeniyle borçlarını ödeyemediğinden icra takibine maruz kaldığını, söz konusu icra takipleri nedeniyle fazladan yaptığı ödemelerin tazminat olarak ödenmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Başvurucu manevi zararı kapsamında ise hiçbir suçu olmadığı hâlde tutuklu kalması nedeniyle büyük bir elem ve ızdırap çektiğini, tüm çevresi tarafından terörist olarak görüldüğünü, toplumsal baskıya uğradığını, komşuları önünde gözaltına alınması nedeniyle rencide edildiğini, tutuklandığı için mesleğe iadesinden sonra dahi sosyal çevresine suçsuz olduğunu kabul ettiremediğini öne sürmüştür. Tazminat talebini inceleyen İstanbul Anadolu  Ağır Ceza Mahkemesi maddi tazminat talebinin reddine, 000 TL manevi tazminat ile 056 TL maktu vekâlet ücretinin başvurucuya ödenmesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"Maddi Tazminat Yönünden : Davacı vekili dilekçesinde söz konusu olay nedeniyle davacının maaşını ve ek ders ücretini alamadığı, ayrıca bu yüzden aleyhine birden fazla icra takibi yapıldığını, söz konusu icra takipleri nedeniyle fazladan yaptığı ödemelerin tazminat olarak ödenmesi gerektiğini bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 000 TL maddi tazminata hükmedilmesini istemiş ise de, öğretmen olan davacının 12/1/2018 tarihinde tekrar öğretmenlik mesleğine döndüğü ve bu nedenle açıkta kaldığı dönemde alması gereken maaş ve diğer özlük haklarının ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce ödendiği, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce mahkememize gönderilen yazı ve ödeme belgelerinden anlaşılmakla davacının maddi tazminat istemi bu nedenle red olunmuş ayrıca bu yüzden bilirkişi incelemesi yaptırılmamıştır. Her ne kadar avukata haricen ödeme yaptığı gerekçesiyle vekalet ücreti miktar belirtilmeksizin istenilmiş ise de buna ilişkin herhangi bir belge ibraz edilmediğinden bu yöndeki istemde dikkate alınmamıştır.Manevi Tazminat Yönünden : ... davacının sadece ByLock haberleşme programını kullandığı bu nedenle FETÖ terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla 4/10/2016 tarihinde gözaltına alınıp 6 gün gözaltında kaldıktan sonra 10/10/2017 tarihinde FETÖ terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla tutuklanması, İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinin kesinleşen 2017/179 esas 2018/132 karar sayılı kararı ile üzerine atılı FETÖ terör örgütü üyeliği suçunu işlemediği sabit kabul edilerek beraatine karar verilmiş olması nedeniyle 4/10/2017-10/10/2017 tarihleri arasında gözaltında kalan, 10/10/2017-28/12/2017 tarihleri arasında Bakırköy Kadın Kapalı Cezaevinde tutuklu olarak yargılanan davacı lehine bu nedenle 000 TL manevi tazminat takdirinin somut olaya yasal düzenlemelere adalete ve hakkaniyete uygun düşeceği kabul edilerek aşağıdaki hüküm verilmiştir." Başvurucu, maddi tazminat talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ve hükmedilen manevi tazminat ile vekâlet ücretinin düşük olduğunu belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde başvurucu; açığa alındığından kredi borçlarını ödeyemediğini, icralık olduğunu, tutuklandığı için mesleğe iadesinden sonra dahi sosyal çevresine suçsuz olduğunu kabul ettiremediğini, hiç suçu olmadığı hâlde gözaltına alındığını ve tutuklandığını, yaşadığı haksızlık ve olumsuzluklar nedeniyle öğretmenliği bıraktığını ve yurt dışına gittiğini, tüm bu hususlar dikkate alındığında 000 TL manevi tazminatın çok az olduğunu ifade etmiştir. Başvurucu ayrıca gözaltına alındıktan sonra avukat hizmeti almak zorunda kaldığı için avukatına ödediği meblağın maddi tazminat kapsamında ödenmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Bölge Adliye Mahkemesi 17/3/2020 tarihinde yüksek olduğu gerekçesiyle000 TL olarak belirlenen manevi tazminat miktarını 000 TL'ye indirmiş, vekâlet ücretini de 440 TL şeklinde düzeltmiş ve istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiştir.