Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru; yargılamanın uzun sürmesi ve sonucu itibarıyla adil olmaması, yargı kararının icra edilmemesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 29/5/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Sakarya'nın Adapazarı ilçesinde bulunan maliki olduğu taşınmaza komşu parselin konut alanından çıkarılarak ticaret alanına dönüştürülmesini öngören 1/1000 ölçekli imar planı değişikliğine ilişkin 14/9/2004 tarihli Belediye Meclisi ve 8/11/2004 tarihli Büyükşehir Belediye Meclisi kararlarının iptali istemiyle Sakarya  İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava açmıştır.  İdare Mahkemesi 31/5/2006 tarihli kararıyla dava konusu işlemi iptal etmiştir. Kararın gerekçesinde, üst ölçekli (1/5000)plan olan nazım imar planı olmadan alt ölçekli (1/1000) plan olan uygulama imar planı yapılamayacağı belirtilmiştir. Somut olayda üst ölçekli imar planı bulunmaksızın yapıldığı anlaşılan uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli imar planı değişikliğinde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı ifade edilmiştir. Karar, Danıştay Altıncı Dairesinin 6/6/2008tarihlionama kararı ile kesinleşmiştir. Söz konusu karar sonrasında Sakarya Büyükşehir Belediye Meclisinin 9/6/2008 tarihli kararıyla Adapazarı Kent Merkezi 1/5000 ölçekli kısmi revizyon nazım imar planı kabul edilmiş, belirtilen imar planında uyuşmazlık konusu parsel ticaret alanı olarak gösterilmiştir. Başvurucu 8/9/2008 tarihinde Belediyeye hitaben yazdığı dilekçede, taşınmazına komşu parselin konut alanından çıkarılarak ticaret alanına dönüştürülmesine ilişkin 2004 yılında yapılan imar planı değişikliğinin  İdare Mahkemesi kararı ile iptal edildiğini ve kararın kesinleştiğini belirtmiştir. Başvurucu dilekçesinde ayrıca, yargı kararına uyulmasının zorunlu olduğunu hatırlatarak taşınmazına komşu parselin yeniden konut alanına dönüştürülmesini, üzerinde yapılan inşaatın yıkılmasını talep etmiştir. Belediye,  İdare Mahkemesi kararının gerekçesi doğrultusunda üst ölçekli plan yapıldığını ve bu planda da söz konusu parselin ticaret alanı olarak belirlendiğini belirterek başvurucunun talebini reddetmiştir.  Başvurucu, uyuşmazlık konusu parselin bulunduğu alanda hazırlanan kısmi revizyon nazım imar planının kabulüne dair Belediye meclisi kararının planda ticaret alanı olarak gösterilen taşınmaza verilen yapı ruhsatı ve iskân ruhsatının iptali,taşınmazının değer kaybına uğraması nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararın tazmini ve yapının yıkılması istemiyle 15/12/2008 tarihinde Sakarya  İdare Mahkemesinde ( İdare Mahkemesi) dava açmıştır. İdare Mahkemesi uyuşmazlığın çözümü için bilirkişi incelemesi yaptırmıştır. Bilirkişi raporunda, dava konusu kısmi revizyon nazım imar planının planlama ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.  İdare Mahkemesi söz konusu bilirkişi raporunu hükme esas alarak verdiği 4/11/2010 tarihli kararla dava konusu nazım imar planının kabulüne ilişkin Belediye Meclisi kararını ve taşınmazın yapı ruhsatını iptal etmiş; iskân ruhsatının iptali ve yapının yıkılması istemlerini incelenmeksizin maddi ve manevi tazminat talebini ise esastan reddetmiştir. Kararın maddi ve manevi tazminat talebinin reddine ilişkin gerekçesinde, parseldeki yapıda sürdürülen faaliyetten ötürü meydana gelecek gürültü vb. çevresel faaliyetler nedeniyle doğacak zararların iptal istemine konu edilen işlemlerle doğrudan bir alakasının bulunmadığı ifade edilmiştir. Parselin ticaret alanı olarak belirlenmesi ile bu parsele yönelik olarak yapı ruhsatı verilmesinin ise tek başına maddi bir zararın gerçekleşmesine elverişli olmadığı, dolayısıyla ortada başvurucunun maddi tazminat talebini haklı kılacak gerçekleşmiş bir zararın bulunmadığı belirtilmiştir. Karar, Danıştay Altıncı Dairesinin 14/12/2011 tarihli kararıyla onanmıştır. Tarafların karar düzeltme istemleri de aynı Dairenin 28/3/2014 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Nihai karar 21/5/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 29/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir: İdari dava türleri şunlardır:a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,(...)"