Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, idari merci tarafından tesis edilmiş bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 18/7/2018 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur. A. Bireysel Başvuru Öncesi Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 23/7/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 sayılı KHK)  maddesiyle Şifa Üniversitesi kapatılmıştır. Başvurucu, kapatılan Şifa Üniversitesinde akademik personel olup 7/9/2016 tarihinde İzmir Valiliği Olağanüstü Hal Bürosuna ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne başvurarak Şifa Üniversitesinden olan kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret alacağının ödenmesini talep etmiştir. Başvurucu, hem Valilik hem de Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından altmış gün içinde cevap verilmemesi üzerine başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile başvuru konusu olan alacağın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle 4/1/2017 tarihinde dava açmıştır. İzmir  İdare Mahkemesi 7/12/2017 tarihli kararı ile idareye yapılan başvurunun yetkili idari merci tarafından kısmen veya tamamen reddine ilişkin bir karar verildikten sonra dava açılması kuralına uyulmadığı, davanın 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (675 sayılı KHK)  maddesinin (4) numaralı fıkrası ile 17/8/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (670 sayılı KHK)  maddesi gereğince yetkili idari mercii tarafından verilen bir karar bulunmadan açıldığı gerekçesiyle davalı Maliye Bakanlığı yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar vermiştir. Mahkeme davalı Vakıflar Genel Müdürlüğü yönünden ise davanın reddine karar vermiş; gerekçesinde Hazineye devredilen varlıklara ilişkin alacağın ödenmesi konusunda yetkili idari makam olmayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığını ifade edilmiştir.  Başvurucu, istinaf kanun yoluna başvurmuş; İzmir Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdari Dava Dairesi 22/5/2018tarihli kararı ile ilk derece mahkemesi kararını usul ve kanuna uygun bularak istinaf başvurusunun reddine karar vermiştir. Başvurucu istinaf kararını 19/6/2018 tarihinde tebliğ almıştır. Başvurucu 18/7/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. Bireysel Başvuru Sonrası Başvurucu 17/7/2018 tarihinde yeniden Maliye Bakanlığına başvurmuş, başvurusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Millî Emlak Genel Müdürlüğüne yönlendirilmiştir. 5/9/2018 tarihli cevapta ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun inceleme sonucu hazırlayacağı raporuna göre işlem tesis edileceği belirtilmiştir. Başvurucu bu cevabın ardından İdare Mahkemesinde yeniden dava açmış, İzmir  İdare Mahkemesi 23/1/2019 tarihli kararı ile adli yargının görevli olduğunu belirterek davanın görev yönünden reddine karar vermiştir. İstinaf yolu açık olan hükme karşı istinaf kanun yoluna başvurulmadığından 10/5/2019 tarihinde hüküm kesinleşmiştir.  Başvurucu tarafından İzmir  İş Mahkemesinde Maliye Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı aleyhine açılan davada 21/1/2020 tarihli kararla dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir. Mahkeme gerekçesinde 675 sayılı KHK'nın  maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca kapatılan kurum ve kuruluşlardan alacaklı olanların 17/8/2016 tarihi ve sonrasında Maliye Bakanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne açacakları davaların 670 sayılı KHK'nın  maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan reddine karar verileceği hükmüne dayanmıştır. İstinaf incelemesi yapan İzmir Bölge Adliye Mahkemesi  Hukuk Dairesi kamu düzenine aykırılık nedeniyle yeniden inceleme yapmış ve 25/6/2020 tarihli kararıyla Maliye Bakanlığı aleyhine açılan davanın dava şartı yokluğundan, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı aleyhine açılan davanın ise husumetten reddine karar vermiştir.  İlgili hukuk bkz. Cem Taylan Erden ve diğerleri, B. No: 2017/32445, 19/11/2020, §§ 23-