Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, sözleşmenin yenilenmemesine karşı açılan davada karara esas alınan belgelerin incelettirilmemesi, bağımsız mahkemece yargılama yapılmaması, esasa etkili iddiaların karşılanmaması ve hukuka aykırı karar verilmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 31/12/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 30/8/2010 tarihi itibarıyla Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde öğretmen sınıfı üsteğmen rütbesiyle sözleşmeli subay olarak görev yapmaya başlamıştır. Başvurucu, dört yıllık sözleşme süresinin sonuna doğru sözleşmenin yenilenmesi için talepte bulunmuş ise de bu talebi uygun görülmemiş ve sözleşme süresinin dolmasının ardından başvurucunun TSK ile ilişiği kesilmiştir.  Başvurucu, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali için 18/8/2014 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) nezdinde dava açmıştır.  Yargılama sürecinde başvurucu 1/12/2014 tarihli dilekçesiyle idarenin savunma ekinde gönderdiği gizli belgeleri inceleme, devlet sırrı niteliğinde olmayan belgelerden suret alma talebinde bulunmuştur.  AYİM Birinci Dairesi (Mahkeme) 9/12/2014 tarihli kararıyla, gizli dereceli belgelerden sicil not ortalamasına ilişkin değerlendirme içeren kısımlar ile sicil özet formu dışındaki belgelerin üçüncü şahısların imza ve isimleri kapatılmak suretiyle başvurucuya incelettirilmesine ve suret alma talebinin reddine karar vermiştir. Başvurucu, memur gözetiminde söz konusu belgeleri incelemiştir. Devam eden süreçte başvurucu, 23/1/2015 tarihli dilekçesiyle idarenin savunmasına cevaplarını sunarken işlemin esasına, sicil notlarına ve incelediği belgelerin içeriğine ilişkin olarak hukuka aykırılık iddialarında bulunmuştur. Ancak başvurucu, karartılan veya verilmeyen bilgi ve belgelerin savunmaya esas teşkil edecek unsurlar içerdiği ve bu belgelerin de kendisine incelettirilmesi gerektiği yönünde Mahkemeye bir itirazda bulunmamıştır. Mahkeme 27/10/2015 tarihli kararıyla davayı reddetmiştir.  Ret gerekçesinde öncelikle 13/6/2001 tarihli ve 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun 'un ve 27/4/2002 tarihli ve 24738 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) sözleşmenin yenilenmesine ilişkin hükümleri aktarılarak, kamu hizmetinin iyi bir şekilde sunulabilmesi adına gerekli tedbirleri alma ve verim alınamayacak olan personeli ayırma hususunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu ancak bu yetkinin kamu yararına uygun olarak kullanılması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucunun sicil ortalamasının çok iyi seviyede olduğu ve yedi takdir belgesi aldığı, ancak ilgili yöneticiler tarafından yapılan ders denetimlerinde başvurucunun dersin işlenmesi noktasında zayıf kaldığı hususunda tespit yapılarak tutanak tutulduğu ifade edilen kararda başvurucunun disiplinsiz eylemleri nedeniyle birden fazla olmak üzere (dokuz defa) uyarıldığı, göz hapsi ve görev yerini terk etmeme disiplin cezaları aldığı belirtilmiş ve sicil notlarının düşüş yönünde olduğu ifade edilmiştir. Kararda; başvurucunun disiplin cezalarının ağırlıklı olarak ders görevinin yürütülmesine ilişkin olduğunun, bu cezalara itiraz edildiğine dair bilgi veya belge bulunmadığının, sözleşmesinin yenilenmesine dair nitelik belgesinin de tüm amirleri tarafından olumsuz değerlendirildiğinin altı çizilerek idarenin takdir yetkisini objektif ölçülere ve kamu hizmeti gereklerine uygun olarak kullanmış olduğu kanaatine varılmıştır. Başvurucu, ret hükmünü 3/12/2015 tarihinde tebellüğ ettikten sonra karar düzeltme yoluna başvurmadan 31/12/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.   4/7/1972 tarihli ve 1602 sayılı mülga Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:''Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler taraf ve vekillerine açıktır. Şu kadar ki; mahkeme tarafından getirtilen veya idarece gönderilen bilgi, belge ve dosyalardan, başka şahıs ve makamların özel bilgileri ile şeref, haysiyet ve güvenliğinin korunması veya idarenin soruşturma metotlarının gizli tutulması maksatlarıyla taraf ve vekillerine incelettirilmemesi kaydı konulanlar ile personelin özlük dosyasındaki dava konusu haricindekiler taraf ve vekillerine incelettirilemez. Taraf ve vekillerine incelettirilemeyecek nitelikteki bilgi ve belgeler; bulundukları yer itibarıyla taraf ve vekillerine açık olan diğer evraktan ayrılamaz nitelikte iseler, taraf ve vekillerine incelettirilecek suretleri, ilgili bölümleri idare tarafından karartılarak ayrıca gönderilir. Davacı taraf veya vekili, karartılan veya verilmeyen bilgi ve belgelerin savunmaya esas teşkil edecek unsurlar olduğu iddiası ile mahkemeye itiraz edebilir. Yapılan bu itiraz, mahkeme tarafından incelenerek haklı görülen hususlarda, mahkemenin belirleyeceği çerçevede daha önce karartılan veya verilmeyen bilgi ve belgeler karşı tarafa incelettirilebilir. Bu hükümlere göre elde edilen ve gizlilik derecesine sahip bilgi ve belgeler, taraf ve vekillerince mahkeme haricinde, diğer bir maksatla kullanılamaz. Aksine davranışta bulunanlar hakkında ilgili kanun hükümleri saklıdır.'' Yönetmelik'in "Sözleşmenin yenilenmesi ve uzatılması" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir: "Sözleşmenin yenilenmesi ve uzatılması aşağıda belirtilen esas ve usullere göre yapılır.a) Sözleşmeli subay ve astsubaylardan, sözleşmesini yenilemek isteyenler sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önceden başlamak suretiyle dilekçe ile ilk amirine müracaat eder. Bu dilekçeler, EK-C'de belirtilen nitelik belgesi ile beraber silsileler yolu ile Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına gönderilir. Sözleşmesi yenilenecek personel; Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde kurulacak komisyonlar tarafından personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlık personel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir. Değerlendirme komisyonunun kimlerden oluşacağı, görev, yetki ve sorumlulukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca çıkarılacak yönergeler ile tespit edilir. Sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai karar Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verilir. Uygun görülenlerin sözleşmesinin yenileneceği, sözleşmenin bitiminden önce bildirilir. Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın talebinin İdarece kabul edildiğinin bildirilmesi ile yenilenir. "