Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme önüne çıkarılmaksızın yapılması, tutukluluğa itiraz ve tahliye taleplerine ilişkin kararların tebliğ edilmemesi nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; soruşturma sürecindeki birtakım uygulamalar nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 29/12/2020 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına ve başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Körfez Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsavcılık) başlatılan bir soruşturma kapsamında Başsavcılığın talimatıyla 14/12/2019 tarihinde gözaltına alınmıştır. Başsavcılık 14/12/2019 tarihinde başvurucuyu uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan tutuklanması istemiyle sulh ceza hâkimliğine sevk etmiştir. Körfez Sulh Ceza Hâkimliği aynı tarihte başvurucunun uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan tutuklanmasına karar vermiştir. Soruşturma evresinde başvurucunun tutukluluk durumu ve tahliye talepleri birçok kez değerlendirilmiştir. Bu kapsamda Körfez Sulh Ceza Hâkimliği 10/1/2020, 6/2/2020 ve 26/2/2020 tarihlerinde başvurucu müdafiinin katıldığı; 26/3/2020, 22/4/2020, 21/5/2020 ve 18/6/2020 tarihlerinde iseSes ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) yoluyla başvurucunun da katıldığı duruşmalarda tutukluluk durumunu değerlendirmiş ve başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Körfez Cumhuriyet Başsavcılığı 6/7/2020 tarihinde Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının yetkili olduğu değerlendirmesiyle yetkisizlik kararı vermiş ve soruşturma dosyasını yetki tespiti için Sakarya Nöbetçi Ağır Ceza Mahkemesine göndermiştir. Sakarya  Ağır Ceza Mahkemesi 8/7/2020 tarihinde, Körfez Cumhuriyet Başsavcılığının 6/7/2020 tarihli yetkisizlik kararındaki gerekçelerin yerinde olduğunu belirterek soruşturmada Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının yetkili olduğuna ve soruşturma evraklarının Düzce Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar vermiştir. Düzce Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine Düzce  Sulh Ceza Hâkimliği 16/7/2020 tarihinde başvurucunun SEGBİS yoluyla katıldığı duruşmada tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Düzce Cumhuriyet Başsavcılığı başvurucu hakkında 17/7/2020 tarihli iddianameyle uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma veya sağlama suçundan cezalandırılması istemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde dava açmıştır. Düzce  Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 6/8/2020 tarihinde iddianameyi kabul etmiş ve E.2020/196 sayılı dosya üzerinden kovuşturma aşaması başlamıştır. Mahkeme aynı tarihte yaptığı tensip incelemesiyle birlikte başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına da karar vermiştir. Mahkeme anılan kararda başvurucunun tutukluluk durumunun 3/9/2020 tarihinde incelenmesine ve dosya bu amaçla ele alındığında gerekli görüldüğü takdirde otuzar günlük yasal süreler gözetilerek yeniden inceleme günü belirlenmesine karar vermiştir. Mahkeme, tensip incelemesinde alınan karar gereği 3/9/2020 ve 2/10/2020 tarihlerinde dosya üzerinden başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Mahkeme 23/10/2020 tarihinde yaptığı ilk duruşmada başvurucunun ve müdafilerinin esasa ilişkin savunmalarını almış, ayrıca tutukluğa dair söyleyeceklerini dinlemiş ve duruşma sonunda başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Mahkeme anılan duruşmada ayrıca başvurucunun tutukluluk durumunun 18/11/2020 tarihinde gözden geçirilmesine ve dosya bu amaçla ele alındığında gerekli görüldüğü takdirde otuzar günlük yasal süreler gözetilerek yeniden inceleme günü belirlenmesine karar vermiştir. Mahkeme; bir önceki duruşmada alınan karar gereğince 18/11/2020, 14/12/2020, 11/1/2021, 8/2/2021 ve 8/3/2021 tarihlerinde dosya üzerinden başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Başvurucunun anılan kararlardan 23/10/2020 ve 18/11//2020 tarihli tutukluluk hâlinin devamına dair kararlara karşı yaptığı itirazlar, Düzce  Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 11/12/2020 tarihinde reddedilmiştir. Başvurucu, itirazın reddine dair kararın 14/12/2020 tarihinde tebliğ edildiğini beyan ederek 29/12/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Mahkeme 23/3/2021 tarihli ikinci duruşmada başvurucunun ve müdafilerinin esasa ilişkin savunmalarını almış, ayrıca tutukluğa dair söyleyeceklerini dinlemiş ve duruşma sonunda başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Mahkeme anılan duruşmada ayrıca başvurucunun tutukluluk durumunun 19/4/2021 tarihinde gözden geçirilmesine ve dosya bu amaçla ele alındığında gerekli görüldüğü takdirde otuzar günlük yasal süreler gözetilerek yeniden inceleme günü belirlenmesine karar vermiştir. Mahkeme 29/6/2021 tarihli duruşmada başvurucunun uyuşturucu madde ticareti yapma veya sağlama suçundan 15 yıl hapis ve 500 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına, ayrıca hükümle birlikte tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Başvurucunun mahkûmiyet hükmüne karşı yaptığı istinaf başvurusu Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesinin 14/9/2021 tarihli kararıyla esastan reddedilmiştir. Başvurucu, anılan karara karşı temyiz yoluna başvurmuş olup dava bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla Yargıtay aşamasında derdesttir.  İlgili hukuk için bkz. Kadir Ayhan, B. No: 2020/20083, 10/3/2021, §§ 20-32; Yavuz Cengiz, B. No: 2019/37138, 15/6/2021, §§ 23-