Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru; idari gözetim altında tutmanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, tutulma koşullarının insan onuruna aykırı olması ve sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 29/5/2017 tarihinde yapılmıştır. Başvurucu, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük)  maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Komisyonca tedbir talebinin ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm tarafından 29/5/2017 tarihinde başvurucunun ülkesine sınır dışı edilmesine ilişkin işlemin tedbiren durdurulmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.  Başvuru formu ve ekleri, ilgili kurumlardan ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi’nden (UYAP) elde edilen bilgi ve belgelere göre olaylar özetle şöyledir:A. Genel Olarak 1988 doğumlu olan başvurucu, Rusya Federasyonu Karaçay Çerkez Özerk Cumhuriyeti vatandaşıdır. Rusya’da İslam dininin gereklerine uygun biçimde yaşayamadığı için 2013 yılında Türkiye’ye gelerek Yalova’ya yerleşen başvurucu, Suriye uyruklu bir şahısla Türkiye’de evlenmiştir. Başvurucunun terör örgütleriyle ilişkisi olduğu değerlendirilerek hakkında yapılan soruşturmada Yalova Sulh Ceza Hâkimliğinin 13/2/2017 tarihli arama kararına istinaden evinde arama yapılmış, hakkında G-87 (genel güvenlik) ve M-26 (yasa dışı örgüt faaliyeti) tahdit kaydı olduğu anlaşılmıştır. 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun  maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) ve (e) bentleri uyarınca kamu güvenliği açısından tehdit oluşturduğu gerekçesiyle, Yalova Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 16/2/2017 tarihli kararı ile başvurucunun sınır dışı edilmesine karar verilmiştir. Kocaeli Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 21/2/2017 tarihli kararıyla 6458 sayılı Kanun’un  maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi uyarınca terör örgütü destekleyicisi olduğu gerekçesiyle ikinci kez sınır dışı etme ve idari gözetim altına alınmasına karar verilmiştir.B. Kocaeli Valiliğinin 21/2/2017 Tarihli Sınır Dışı Kararına Karşı Kocaeli  İdare Mahkemesinde Açılan Dava Başvurucu 13/3/2017 tarihinde, sınır dışı edilmesine ilişkin 21/2/2017 tarihli işleme karşı iptal davası açmıştır. Kocaeli  İdare Mahkemesi 13/7/2017 tarihinde davanın reddine kesin olarak karar vermiştir. Ret kararının gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: “…Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Yalova Sulh Ceza Hakimliği'nin 2017 tarih ve 445 sayılı arama kararına istinaden yapılan çalışmalarda haklarında işlem yapılan 6 şahıstan biri olduğu, davacı şahıs ile ilgili yapılan bilgisayar tahdit sorgulamasında şahıs hakkında Genel Güvenlik (G-87 Yurda Girişi Yasak) ve M 26 (Yasadışı Örgüt Faaliyetleri) tahdit kodlarının veri girişinin yapılmış olduğu, bu nedenle 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 54/d maddesi gereği kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturan şahıs olarak değerlendirildiği, diğer taraftan şahıs hakkında yapılan giriş çıkış kayıtlarından şahsın 2014 tarihinde yurda giriş yaptığı ve vize ihlali durumunda bulunduğunun anlaşılması üzerine 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 54-1 (d) ve (e) bentleri uyarınca sınır dışı edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.Bu durumda; yapılan bilgisayar tahdit sorgulamasında hakkında G-87 (Yurda Girişi Yasak) ve M 26 (Yasadışı Örgüt Faaliyetleri) tahditleri bulunduğu için kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturan şahıs olarak değerlendirilen ve vize ihlali durumunda bulunan davacı hakkında tesis edilen sınır dışı edilmesi işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir.” Başvurucu bu karara karşı 28/8/2017 tarihli ve 2017/34066 numaralı bireysel başvuruda bulunmuştur. 2016/24613 No.lu bireysel başvuru dosyasıyla birleştirilen anılan dosya 2/6/2020 tarihinde sonuçlanmıştır. İdari gözetim kararından ötürü kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı, tutulma koşullarından ötürü kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkin olarak idari gözetim sona erdiği için idare mahkemelerinde tam yargı davası açma yoluna gidilmediği gerekçesiyle başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik kararı verilmiştir. Sınır dışı etme kararına karşı kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiası hakkında ise menşe ülke araştırması yapılmadığı gerekçesiyle ihlal kararı verilmiştir. İhlal kararın bir örneği yeniden yargılama yapılmak üzere Kocaeli  İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Yalova Valiliğinin 16/2/2017 Tarihli Sınır Dışı Kararına Karşı Bursa İdare Mahkemesinde Açılan Dava  Başvurucu 17/3/2017 tarihinde iptal davası açılmıştır. Bursa  İdare Mahkemesi 15/5/2017 tarihinde davanın süre aşımından reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: “…Olayda, davacının sınır dışı edilmesine ilişkin 2017 tarih ve 65821821-000-130 sayılı işlemin davacıya 2017 tarihinde tebliğ edildiği, bu tarihten itibaren on beş günlük dava açma süresi içinde en geç 2017 tarihine kadar dava açılması gerekirken, davanın 2017 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile açıldığı anlaşıldığından süresinde açılmayan davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.” Başvurucu vekili, 27/5/2017 tarihinde UYAP sistemi üzerinden öğrendiği karara karşı 29/5/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.