Haklar: Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

Başvuru, anayasal haklar kapsamında koruma altında bulunan bazı eylemlerinin terör örgütü üyeliği suçundan mahkûmiyetinde delil olarak kullanılmasının başvurucunun toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkını; yaptığı düşünce açıklamaları nedeniyle terör örgütünün propagandasını yapma suçundan mahkûm edilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir. Başvuruda ayrıca mahkûmiyetin hukuka aykırı olması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ileri sürülmüştür.  Başvuru 28/12/2015 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 1988 doğumlu olup olayların meydana geldiği tarihte Tunceli'deki Munzur Üniversitesinde öğrencidir.  Başvurucu; PKK terör örgütüne üye olduğu gerekçesiyle iki gün gözaltında tutulduktan sonra 25/5/2012 tarihinde serbest bırakılmıştır. Cumhuriyet savcısı 25/6/2012 tarihli iddianamesi ile başvurucunun terör örgütüne üye olma ve terör örgütünün propagandasını yapma suçlarından cezalandırılmasını talep etmiştir. Mahkeme 30/5/2013 tarihinde, başvurucunun terör örgütüne üye olma ve terör örgütünün propagandasını yapma suçlarından mahkûmiyetine hükmetmiştir.  İlk derece mahkemesi gerekçeli kararına, başvurucunun da aralarında bulunduğu sanıklar hakkında yapılan soruşturma ve kovuşturmanın hangi sebeplere dayandığına ilişkin arka plan açıklaması yaparak başlamıştır. Mahkemeye göre PKK, silahlı eylemlerde bulunarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinin bir kısmını da içeren ve Marksist-Leninist ideolojiye dayalı ayrı bir devlet kurmak amacında bulunan bir terör örgütüdür.  Mahkeme, PKK'ya ilişkin bu tespiti yaptıktan sonra örgütün yapılanmasıyla ilgili açıklamalara yer vermiştir. Bu kapsamda Mahkeme, PKK'nın gençlik yapılanmasını ayrıntılı bir şekilde açıklamıştır. Mahkemeye göre başvuruya konu olayların yaşandığı tarihlerde PKK'nın gençlik örgütü, Demokratik Yurtsever Gençlik Meclisi (DYGM) olarak adlandırılmaktadır. Mahkeme, DYGM'nin amacının ise Kürtçülüğün yaygınlaştırılması ve halkın PKK'nın ideolojisi ve amaçları hakkında daha fazla bilinçlendirilmesi kapsamında yapılan faaliyetlerde gençlerin daha aktif rol üstlenmesi olduğunu belirtmiştir.  Mahkeme, Dersim Öğrenci Derneği (DÖDER) hakkında da bazı tespitlere yer vermiştir. Kararda, PKK terör örgütünün ayrı bir devlet kurmak amacının gerçekleştirilmesi noktasında önemli stratejilerinden birisinin de alternatif eğitim ve dernek örgütlerinin Öğrenci Dernekleri ve Eğitim Destek Evleri adı altında kurulması olduğu ifade edilmiş; bahsi geçen örgütlerin bizzat PKK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan'ın (A.Ö.) talimatlarına istinaden kurulduğu belirtilmiştir. Bundan başka ilk derece mahkemesi kararında, DÖDER'in de bu örgütlerden birisi olduğu, PKK terör örgütünün amaçları ve eylem stratejisi çerçevesinde faaliyetler yürüttüğü tespitine yer verilmiştir. Genel açıklamalardan sonra Mahkeme, atılı suçların işlenip işlenmediği hususunda her bir sanık yönünden öncelikle delil olarak kabul edilen eylemleri tek tek sıralamış; daha sonra bir değerlendirmeye yer vermiştir. Başvurucu yönünden delil olarak görülen eylemler tek tek açıklandıktan sonra terör örgütüne üye olma suçuna ilişkin değerlendirme şu şekildedir:"... [Başvurucunun] PKK/KCK terör örgütünün gençlik yapılanması olan DYGM (Demokratik Yurtsever Gençlik Meclisi) içerisinde faaliyet göstermesi, PKK/KCK terör örgütünün gençlik yapılanması DYGM’ye zemin hazırlamak adına, örgütün talimatları doğrultusunda, EDEV (Eğitim Destek Evi) adı altında kurulan 'Dilek Serin Destek Evi'[nin] İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından kapatılmasını protesto etmek amacıyla 20/1/2012 tarihindeki yürüyüşe katılarak slogan atması, DÖDER (Dersim Öğrenci Derneği) adına ihaleye girmek [amacıyla] depozito yatırmak için paranın bulunması [noktasında] ortak hareket etmesi, ...PKK/KCK terör örgütünün gençlik yapılanması tarafından Tunceli Belediye Hizmet binasında 'Gençlik Konseri' adı altında yapılan etkinliği organize ederek katılması, DYGM üyesi olmak suçundan ...Malatya  Ağır Ceza Mahkemesi’nce (CMK  Madde İle Görevli) [bazı kişiler] haklarında verilen [cezai] hükümleri protesto amacıyla 26/4/2012 tarihinde yapılan ve terör örgütünün toplantısı haline dönüşen protesto yürüyüşe ve basın açıklamasına katılması, terör örgütünün propagandasına dönüşen nevruz etkinliği sonrasında, üniversitenin güvenlik görevlisinin etkinliği kayda aldığı kamerayı zorla alarak ateşe atmak suretiyle kullanılmaz hale getirdikleri tespit edilen F.P. ve Ö.'in gözaltına alınmalarını protesto ettiği, DYGM üyeleri ile birlikte Tunceli Emniyet Müdürlüğü önünde düzenlenen protesto eylemini organize ettiği ve eylem sonrasında Tunceli Üniversitesi Rektörlüğü içinde terör örgütü lehine slogan atan grubun içerisinde yer alması, toplanan öğrencilere örgütün propagandasını yaparak 'Boykot' çağrısında bulunması, 2012 tarihinde Tunceli Üniversitesinde düzenlenen ve terör örgütünün propagandası haline dönüşen nevruz etkinliğine katılarak PKK/KCK terör örgütünün sözde marşı olan 'Çerxa Şoreşe' isimli marşı söylemesi ve örgütün propagandasını yapması, 2012tarihinde Tunceli'de düzenlenen ve terör örgütünün toplantısı haline dönüşen nevruz etkinliğine katılarak'Selam Selam İmralı’ya Bin Selam' şeklinde slogan atması ve Oramar isimli şarkı eşliğinde halay çekerek terör örgütünün propagandasını yapması, PKK/KCK terör örgütünün talimatları doğrultusunda, 06/12/2009 tarihinde ölen A.E. isimli şahsın ölüm yıldönümünde serhildan türünde eylem yapmak amacı ile düzenlenen yürüyüş ve basın açıklamasına katılarak grup ile birlikte hareket etmesi, Hatay ili Hassa ilçesi kırsal alanında ölü olarak ele geçirilen (7) PKK/KCK terör örgütü mensubunun ölmesini protesto etmek için terör örgütünce verilen talimat doğrultusunda, 7/4/2011 tarihinde Tunceli'dedüzenlenen meşaleli yürüyüş ve basın açıklamasına katılarak grup ile birlikte hareket etmesi, PKK/KCK terör örgütünce verilen talimatlar doğrultusunda, Tunceli iline yapılacak olan baraj inşaatının yapımının durdurulması, engellenmesi ve PKK/KCK terör örgütü mensuplarına yönelik Türk Silahlı Kuvvetlerince düzenlenen operasyonların durdurulması ile ilgili olarak 5/6/2010 tarihinde Tunceli'de düzenlenen 'Barajlara Hayır, Operasyonlar Durdurulsun'konulu eyleme katılması ve 'Barışa Bir Ses Çift Taraflı Ateşkes' ve 'Dersim Faşizme Mezar Olacak' şeklinde slogan atması, 20/3/2011 tarihinde Tunceli'de düzenlenen ve terör örgütünün toplantısı haline dönüşen Nevruz etkinliğine katılması ve terör örgütünün propagandası haline dönüşen etkinlikte grup ile birlikte hareket etmesi, PKK/KCK terör örgütünün gençlik yapılanması DYGM’nin faaliyetlerinin deşifre edilmesine yönelik yapılan operasyon sonucunda gözaltına alınmaları protesto etmek amacı ile 2011 tarihinde Tunceli'de yapılan basın açıklamasına katılması ve örgütün propagandasını yapan grup ile birlikte hareket ederek destek vermesi, PKK/KCK terör örgütünün yürütmüş olduğu faaliyetler çerçevesinde, 'Sivil İtaatsizlik' eylemleri kapsamında 2012 tarihinde Tunceli'de yapılan basın açıklaması ve oturma eylemine katılarak örgütün propagandasının yapılmasına destek vermesi, ikametinde ...örgütsel dökümanların bulunması dikkate alındığında sanığın eylemlerinin çeşitliliği, sürekliliği, niteliği nazara alındığında örgütle organik bağının bulunması, tüm eylemlerinin sempatizanlık düzeyini aşıp, örgüt üyeliği boyutuna ulaşması nazara alındığında PKK/KCK silahlı terör örgütü üyesi olma suçunu işlediği kanaatine varılmıştır..." Mahkûmiyet hükmünde, terör örgütünün propagandasını yapma suçundan yapılan değerlendirme ise şu şekildedir:"...21 Mart 2012 günü örgüte müzahir sloganların atıldığı etkinliğe, Pkk/Kck terör örgütünün talimatları gereği sanıklar F.P., Mahir KAN, Z.K. ve B.'in katıldıkları, terör örgütünün propagandasına dönüştürülen gösteri yürüyüşünde ...Sanık Mahir KAN'ın 'Selam, Selam İmralıya Bin Selam' sloganını atıldığı sırada görünmemesi için başını yere eğerek 'Selam, Selam İmralıya Bin Selam' sloganını attığı ve atılan sloganı alkışladığı ve Oramar (PKK/KCK terör örgütün sözde kahramanlık marşı-türküsü) eşliğinde halay çektiği ...bu suretle sanıkların terör örgütünün propagandasını yaptıkları, sanıkların eyleminin 6459 yasa ile getirilen lehe değişiklik kapsamında olmadığı, tespit edilen görüntülerle ilgili bilirkişi raporu alındığı, sanıkların temin edilen fotoğrafları ile görüntü kayıtlarının karşılaştırıldığı buna göre rapor tanzim edildiği, PKK/KCK silahlı terör örgütünün propagandasını yaptıkları ...[anlaşılmıştır.]" Mahkûmiyete ilişkin kararı başvurucunun temyiz etmesi üzerine karar, Yargıtay  Ceza Dairesi tarafından 30/9/2015 tarihinde onanmıştır.  Başvurucu, karardan 8/12/2015 tarihinde haberdar olduğunu belirtmiş; 28/12/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz. Metin Birdal ([GK] B. No: 2014/15440, 22/5/2019, §§ 28-39) başvurusu hakkında verilen karar.