Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, zorunlu askerlik görevi sırasında vefat nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan tam yargı davasının süre aşımından reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 14/1/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucuların oğlu H.K., İzmir'de askerlik görevini yapmakta iken 18/1/2009 tarihinde gece 30 sıralarında yatağında vefat etmiştir. Adli Tıp Kurumunun 24/2/2009 tarihli otopsi raporunda, anılan kişinin epilepsi (sara) nöbeti esnasında gelişen beyin ve akciğer ödemi sonucu öldüğü belirtilmiştir.  Askerî Savcılık tarafından olay hakkında yapılan soruşturma kapsamında müteveffanın babası olan başvurucu Mehmet Karakurt'un 9/4/2009 ve 8/12/2009 tarihlerindealınan ifadelerinde oğlunun hastalığından haberdar olduğu bilgisine yer verilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmış; temin edilen bütün bilgi ve belgeler ile otopsi raporunun değerlendirilmesi neticesinde ölüm olayının epilepsi (sara) nöbeti esnasında gelişen beyin ve akciğer ödemi sonucu meydana geldiği, ölüm olayında başkaca kişilerin cezai sorumluluğunu doğuracak bir unsurun bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle 5/4/2010 tarihli ''kovuşturmaya yer olmadığı kararı'' verilmiş, bu karar başvurucu Mehmet Karakurt'a 18/4/2010 tarihinde tebliğ edilmiştir. Söz konusu karara itiraz edildiği veya ceza soruşturmasının/kovuşturmasının sürdüğüne dair başvurucular tarafından herhangi bir bilgi sunulmamıştır. Başvurucular, oğullarının vefatı nedeniyle zarara uğradıkları iddiasıyla 14/12/2011 tarihinde adli yargıda maddi ve manevi tazminat davası açmıştır. Ankara  Asliye Hukuk Mahkemesi 5/7/2012 tarihli kararıyla davayı görev yönünden reddetmiştir. Bu karar Yargıtay  Hukuk Dairesinin 26/12/2012 tarihli kararıyla onanmıştır. Kararın 22/2/2013 tarihinde kesinleşmesi üzerine başvurucular, hem kusur sorumluluğuna hem de kusursuz sorumluluğa dayalı olarak 5/3/2013 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde (AYİM) tam yargı davası açmıştır. AYİM  Dairesi 31/10/2013 tarihli kararıyla; davacıların müteveffanın ölüm olayını ve sebebini ölüm tarihinde bilmekte oldukları, baba Mehmet Karakurt'un 9/4/2009 ve 8/12/2009 tarihlerinde Savcılıkça alınan ifadelerinin de bunu teyit ettiği, kaldı ki kovuşturmaya yer olmadığı kararının 18/4/2010 tarihinde Mehmet Karakurt'a tebliğ edilmekle ölüm olayının sebeplerinden tekrar haberdar olunduğu, somut olayda ölüm olayının gerçekleştiği veya ifadelerin tespit edildiği ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren bir yıl içinde idari müracaatta bulunularak bu süre içinde dava açılmadığının anlaşıldığı, bu durumda zararın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıllık idari müracaat süresi geçtikten sonra 14/12/2011 tarihinde Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada süre aşımı bulunduğu, 4/7/1972 tarihli ve 1602 sayılı mülga Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'ndaki dava sürelerine ilişkin hüküm karşısında ceza soruşturması zamanaşımı süresinin bitmemiş olmasının idari dava sürelerine bir etkisinin bulunmadığı gerekçelerine yer vererek davayı süre aşımı nedeniyle oybirliğiyle reddetmiştir.  Bu karar başvurucular vekiline 25/12/2013 tarihinde tebliğ edilmiş, buna karşı karar düzeltme yoluna gidilmemiştir.  Başvurucular 14/1/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  1/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Ölüm veya vücut bütünlüğünün yitirilmesinden doğan zararların tazmini davalarında görev" kenar başlıklı  maddesi "Her türlü idarî eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddî ve manevî zararların tazminine ilişkin davalara asliye hukuk mahkemeleri bakar. İdarenin sorumluluğu dışında kalan sebeplerden doğan aynı tür zararların tazminine ilişkin davalarda dahi bu hüküm uygulanır. 30/1/1950 tarihli ve 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri saklıdır." düzenlemesini içermekte iken Anayasa Mahkemesinin 16/2/2012 tarihli ve E.2011/35, K.2012/23 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Diğer ilgili hukuk için bkz. Mehmet Menendiz ve diğerleri, B. No: 2014/5235, 6/7/2017, §§ 17-