Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, mal müdürlüğünce yapılan açık artırmada satın atılan tescilli taşınmaza ilişkin tapu kaydının hiçbir yere uymaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 16/7/2014 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuruculardan Dursun Kanber Eroğlu 1968 doğumlu olup İstanbul'da, Engin Eroğlu ve Sırma Eroğlu sırasıyla 1979 ve 1944 doğumlu olup Ankara'da ikamet etmektedirler. A. Uyuşmazlığın Arkaplanı Sivas ili İmranlı ilçesi Çalıyurt köyü Karıklar Başı mevkiinde kâin 000 m² büyüklüğündeki tarla vasıflı ve Hazine adına kayıtlı taşınmaz, İmranlı Mal Müdürlüğü (Mal Müdürlüğü) tarafından 1996 yılında yapılan açık artırma sonucu başvurucular murisi Hasan Eroğlu'na ihale edilmiştir. Söz konusu taşınmaz 30/5/1996 tarihinde başvurucular murisi adına tapuya tescil edilmiştir. Ancak taşınmaz, başvurucular murisine fiilen teslim edilmemiştir.  Taşınmazın bulunduğu bölgede 2005 yılında kadastro çalışmaları yapılmıştır. Başvurucular murisi 20/5/2005 tarihinde İmranlı Kadastro Müdürlüğüne yaptığı başvuruyla, adına kayıtlı bulunan taşınmazın Gökçebel köyü sınırları içinde kalması ihtimaline binaen adına tespitinin yapılması isteminde bulunmuştur. İdare tarafından başvurucuya herhangi bir cevap verilmemiştir.B. Başvurucular Murisi Tarafından Açılan Kadastro Tespitine İtiraz Davası  Başvurucular murisi 4/9/2006 tarihinde Gökçebel köyü tüzel kişiliği aleyhine İmranlı Kadastro Mahkemesinde (Kadastro Mahkemesi) kadastro tespitine itiraz davası açmıştır. Dava dilekçesinde, başvurucular murisine ait taşınmazın sınırlarının sel suları sebebiyle değişerek Gökçebel köyü Kande mevkiine kaydığı ve 507,88 m² olarak çayır vasfıyla 128 ada 35 parsel numarasıyla Gökçebel köyü tüzel kişiliği adına tespit edildiği ileri sürülmüştür. Dilekçede Gökçebel köyü tüzel kişiliği adına yapılan tespitin iptali ile taşınmazın başvurucular murisi adına tespitine karar verilmesi talep edilmiştir. Mahkemece 16/7/2007 ve 12/6/2008 tarihlerinde taşınmaz mahallinde mahallî ve teknik bilirkişilerle birlikte keşif yapılmıştır. Mahallî bilirkişiler beyanlarında, 128 ada 35 parselin Deli Mahmut köyünden İsmail isimli bir şahsa ait olduğunu ve buranın satış senediyle Gökçebel köyü tüzel kişiliğine satıldıktan sonra köy tüzel kişiliği tarafından çayırlık olarak kullanıldığını beyan etmişlerdir. Mahalli bilirkişiler, başvurucular murisine ait tapu kaydında belirtilen yerin ise dava konusu 128 ada 35 parselle bir ilgisinin bulunmadığını, "Kirikler Başı" mevkiinde kâin taşınmazın bir buçuk iki kilometre daha ileride olduğunu ifade etmişlerdir.  Mahkemece 26/11/2008 tarihli kararla dava reddedilerek taşınmazın tespit gibi tesciline karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, mahallî bilirkişi beyanlarına dayanılarak başvurucular murisine ait tapu kaydının, dava konusu 128 ada 35 parsele mevki ve hudut itibarıyla uymadığı ve taşınmazın bir buçuk iki kilometre daha ileride olduğu ifade edilmiştir.  Bu karar Yargıtay  Hukuk Dairesinin (Daire) 28/6/2010 tarihli kararıyla onanmıştır.  Başvurucular Tarafından Açılan Dava Başvurucular murisi tarafından 27/9/2010 tarihinde Mal Müdürlüğüne başvurularak taşınmazın tapu kayıtlarına uygun tespit edilerek teslim edilmesi isteminde bulunulmuştur. Mal Müdürlüğünce gönderilen 13/12/2010 tarihli cevap yazısında, taşınmazın mülkiyetinin 5/4/1996 tarihinde başvurucular murisine geçtiği, 2008 yılında yapılan kadastro çalışmasında tapunun uygulanamaması ile ilgili idarelerinin bir sorumluluğunun bulunmadığı bildirilmiştir. Başvurucular murisi sonra 19/4/2011 tarihinde İmranlı Tapu Sicil Müdürlüğüne (Tapu Sicil Müdürlüğü) müracaat etmiş ve taşınmazın bulunduğu yerin net olarak belirlenerek tarafına gösterilmesini talep etmiştir. Tapu Sicil Müdürlüğünce 3/5/2011 tarihli yazıyla başvurucuya verilen cevapta tapu kaydının uyduğunu düşündüğü taşınmaza ilişkin olarak kadastro tutanaklarının kesinleştiği 27/11/2008 tarihinden itibaren on yıl içinde hukuk mahkemelerinde dava açabileceği hatırlatılmıştır.  Başvurucular murisi 20/10/2011 tarihinde ölmüştür. Başvurucular 10/9/2012 tarihinde İmranlı Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) Mal Müdürlüğü aleyhine dava açmışlardır. Dava dilekçesinde, murislerince 4/9/2006 tarihinde kadastro mahkemesinde açılan davanın satın alınan parselin tespit ve tesciline yönelik olmayıp 128 ada 35 parsel numaralı taşınmazın adına tescili talebine ilişkin olduğu vurgulanmıştır. Anılan davanın reddedilmesinden sonra Mal Müdürlüğü ve Tapu Müdürlüğüne yapılan başvuruların sonuçsuz kaldığına işaret eden başvurucular, Hazinenin var olmayan bir yeri satmasının mümkün olmadığına göre murislerince ihaleyle satın alınan yerin tespiti ve adlarına tesciline, mümkün değilse muadil bir yerin adlarına tesciline, bu da mümkün değilse taşınmaz bedelinin güncellenerek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminde bulunmuşlardır.  Mahkeme 21/5/2013 tarihinde davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucular murisince 128 ada ve 35 parsel numaralı taşınmaza yönelik açılan davanın reddedildiğini ve başvurucuların da taşınmazın nerede olduğunu bilmediklerini, yapılacak bir keşif sırasında tapuya isabet eden taşınmazı gösteremeyeceklerini beyan ettikleri hatırlatılmıştır. Gerekçenin devamında başvurucuların taşınmazın nerede olduğunu bilmemelerinin ve gösterememelerinin davanın reddini gerektirdiği ifade edilmiştir. Mahkeme ayrıca tazminat taleplerini de incelemiştir. Mahkeme öncelikle 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun  maddesinde düzenlenen devletin tapu sicilinin tutulmasından kaynaklanan hatalardan doğan sorumluluğunun koşullarını değerlendirmiştir. Mahkeme, 4721 sayılı Kanun'un  maddesindeki kusursuz sorumluluğun tapu siciline güvenerek kadastrosu yapılan taşınmazı satın alan iyi niyetli üçüncü kişinin tapusunun, kadastro sırasında hakkını ileri sürmeyi ihmal eden Hazine tarafından sonradan açılan dava neticesinde iptal edilmiş olması hâlinde uygulanacağını açıklamış ve somut olayda bu şekilde bir durumun bulunmadığı kanaatini belirtmiştir.  Taşınmazın ihale ile başvurucular murisine satıldığını gözeten Mahkeme, borçlar hukuku hükümlerine göre tazminat sorumluluğunun doğup doğmadığını da irdelemiştir. Mahkeme şu gerekçeyle sözleşmeden doğan tazminat sorumluluğu yönünden de davanın reddi gerektiği sonucuna ulaşmıştır:"Yine ikinci olarak akla borçlar hukuku hükümlerine göre açılacak alacak davaları akla gelmektedir. İhale suretiyle davacının murislerinin tapuda belirtilen taşınmazı satın almış olduğu davalının da kabulündedir. Davaya konu tapu kaydı henüz uygulanamadığına göre davaya konu olacak yer gerçekten de başka bir sebeple kadastro sırasında davacı adına tespiti yapılmışbir yer olabilecektir. Bunun ıspatı genel kural gereği davacıya düşmektedir. Bunu da yapılacak keşifte tapu kaydının zemine uygulanması neticesinde (az yukarıda değinildiği şekliyle) belirlemiş olacaktır. Açıklanan tüm bu nedenlerle açılan davanın reddi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir." Başvurucular bu kararı temyiz etmişlerdir. Temyiz dilekçesinde diğer iddiaların yanında davanın kadastrodan önceki sebeplere dayanılarak açılan bir tescil davası olmayıp taşınmazın nerede olduğunun tespiti talebini içerdiği vurgulanmış ancak Mahkemenin hatalı niteleme yaparak davayı yanlış temelde incelediği ileri sürülmüştür. Uyuşmazlığın özünün Hazine tarafından satılan taşınmazın neresi olduğunun gösterilmemesi olduğunun altını çizen başvurucular, Mahkemenin buna yönelik bir incelemesinin bulunmadığını dile getirmişlerdir. Dairenin 7/11/2013 tarihli kararıyla temyiz istemi reddedilerek Mahkeme kararı onanmıştır.  Başvurucular, açılan davanın, ihaleyle satın alınan taşınmazın tespiti ve teslimine yönelik olduğu yolunda vurguları içeren dilekçe ile karar düzeltme isteminde bulunmuşlardır. Dairenin 4/6/2014 tarihli kararıyla karar düzeltme istemi de reddedilmiştir. Nihai karar 24/6/2014 tarihinde başvuruculara tebliğ edilmiştir. Başvurucular 16/7/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.  Olay tarihinde yürürlükte bulunan 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılımülga Devlet İhale Kanunu'nun  maddesi şöyledir:"Bütün İhaleler bir sözleşmeye bağlanır. Sözleşme, idare adına ita amiri tarafından imzalanır.Bu Kanunda belirtilen özel hallerde sözleşme yapılması zorunlu değildir." Mülga 2886 sayılı Kanun'un  maddesinin birinci fıkrası şöyledir:"İdare 57 nci maddede yazılı süre içinde sözleşme yapılması hususunda kendisine düşen görevleri yapmak ve taşınmaz malların satımında, ferağa ait işlemleri tamamlamak, şartnamede belirtilen sınır ve evsafa göre satılan malları müşteriye teslim etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde, müteahhit veya müşteri, sürenin bitmesinden itibaren en çok 15 gün içinde, 10 gün müddetli bir noter ihbarnamesi ile bildirmek şartıyla, taahhüdünden vazgeçebilir. Bu takdirde teminat geri verilir. Müteahhit veya müşteri, ihaleye girmek ve teminat vermek için yaptığı masrafları istemeye hak kazanır."