Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, kanuni bir dayanağı bulunmadan verilen müsadere kararı nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 30/6/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:A. Bireysel Başvuru Aşamasına Kadar Olan Süreç Topçular İskelesi önünde yasak yöntemle balık avcılığı yapıldığı ihbarı üzerine Yalova İl Emniyet Müdürlüğü ekipleri olay mahalline gitmiş ve 22/8/2013 tarihli tutanağı tutmuştur. Söz konusu tutanakta; Topçular İskelesi önünde hareket hâlinde bulunan YUSUFUM isimli tekne ile trol tabir edilen yasak yöntemle balık avlandığının tespit edildiği belirtilmiştir. Tutanakta ilgili kolluk görevlilerinin yanı sıra tekne içinde bulunan başvurucu ve iki arkadaşının da imzası bulunmaktadır. Yalova Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü, teknede bulunan başvurucu ve diğer şahıslar hakkında yasak yöntemle balık avlama eylemi nedeniyle İdari YaptırımTutanağı düzenlemiştir. İdari yaptırım kararından sonra aynı tarihli ikinci bir tutanak ile tekne aynı zamanda maliki olan başvurucuya yediemin sıfatıyla teslim edilmiştir. Yalova Valiliği 26/9/2013 tarihli üst yazı ile kolluk tarafından tutulan belgeleri Yalova Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir. Yalova Cumhuriyet Başsavcılığı başvurucu ve arkadaşları hakkında İdari Yaptırım Tutanağı düzenlendiğinden başkaca yapılacak bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle takipsizlik kararı vermiş ancak yasak yöntemle balık avcılığında kullanılan teknenin müsaderesine karar verilmesini talep etmiştir. Yalova  Sulh Ceza Mahkemesi 13/1/2014 tarihinde YUSUFUM isimli balıkçı teknesinin yasak olan trol avcılığında kullanıldığı gerekçesiyle 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu'nun  maddesinin (i) bendi uyarınca müsaderesine Yargıtay yolu açık olmak üzere karar vermiştir. Başvurucu, kararı temyiz etmiştir. Yargıtay  Ceza Dairesi söz konusu kararın itiraza tabi olduğunu belirterek ilgili mahkemesine gönderilmek üzere dosyayı iade etmiştir. Yalova Ağır Ceza Mahkemesi 24/5/2016 tarihli kararla itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir. Nihai karar 9/6/2016 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 30/6/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. Bireysel Başvuru Sonrası Yargılama Süreci Başvurucu vekili 28/7/2016 tarihinde kanun yararına bozma yoluna gidilmesini talep etmiştir. Bakanlık 5/1/2017 tarihli yazısı ile kanun yararına bozma talebinde bulunmuştur. Yargıtay  Ceza Dairesi (Daire) 8/10/2018 tarihinde kanun yararına bozma talebini yerinde görerek ilk derece mahkemesi kararını bozmuş ve teknenin sahibi olan başvurucuya iadesine karar vermiştir. Daire anılan kararında idari yaptırım kararına dayanak teşkil eden kanun hükmünün 31/12/2008 tarihinden sonra yürürlükten kalktığına işaret etmiştir. A. Ulusal Hukuk  Kanun Hükümleri 1380 sayılı Kanun’un ''Cezalar'' kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısımları şöyledir:  “Bu Kanundaki ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerdeki yasak, sınırlama ve yükümlülüklere aykırı hareket edenlere verilecek cezalar aşağıda gösterilmiştir....i) 24 üncü maddenin (a) bendinde belirtilen alanlarda trol ile su ürünleri istihsalinde bulunanlar üç milyar lira idarî para cezası ile cezalandırılır ve istihsal olunan su ürünleri ile istihsal vasıtaları zapt ve mahkemece müsadere edilir.” 4/11/2004 tarihli ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un geçici  maddesi şöyledir:  “Diğer kanunların, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun Birinci Kitabında yer alan düzenlemelere aykırı hükümleri, ilgili kanunlarda gerekli değişiklikler yapılıncaya ve en geç 31 Aralık 2008 tarihine kadar uygulanır.'' Yargıtay Kararı Yargıtay  Ceza Dairesinin 26/2/2014 tarihli ve E.2013/8221, K.2014/2991 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:"Dosya kapsamına göre, 5252 sayılı Kanun'un geçici  maddesinde, 'Diğer kanunların 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun  kitabında yer alan düzenlemelere aykırı hükümlerinin, ilgili kanunlarda gerekli değişiklikler yapılıncaya kadar ve en geç 31/12/2008 tarihine kadar uygulanacağı' belirtilmiş olup, 1380 sayılı Kanun'un 36/i maddesinde öngörülen müsadere tedbirinin, 01/01/2009 tarihinden itibaren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun genel hükümlerine aykırı olduğu ve 01/01/2009 tarihinden sonra uygulanma imkanı kalmadığı cihetle, somut olayda, kabahat niteliğindeki trol ile su ürünleri istihsali eyleminde kullanılan istihsal vasıtaları ile ilgili olarak 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu'nda, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun genel hükümlerine ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun ruhu ve mantığına uygun biçimde 'mülkiyetin kamuya geçirilmesi tedbiri' öngörülmesi şeklinde açık bir yasal değişiklik ve düzenleme yapılıncaya kadar 1380 sayılı Kanun'un 36/i maddesindeki müsadere tedbirinin uygulanması hukuken kabil olmadığından müsadere talebinin reddine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesindeisabet görülmemiş[tir]. B. Uluslararası Hukuk Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) ek 1 No.lu Protokol'ün  maddesi şöyledir:"Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) göre mülkiyetin kamu yararına kullanımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kural çerçevesinde incelediği elkoyma ve müsadere tedbirleri, suçla mücadele için etkili ve gerekli bir araçtır (Raimondo/İtalya, B. No: 12954/87, 22/2/1994, §§ 27, 30). AİHM'e göre mülkün kamu yararına kullanılmasının kontrolü kapsamında mülke el konulması hususunda devletlerin geniş bir takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin devlete tanınması kişilerin mülkünden yoksun bırakılması gibi ağır bir sonuca da yol açmaktadır. Bu nedenle başvurucunun mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin keyfî veya öngörülemez olmaması için bazı usule ilişkin güvenceler öngörülmelidir. AİHM kişilere, keyfî müdahalelerden korunmak amacıyla mülkiyet hakkına müdahale teşkil eden tedbirlerin kanun dışı, keyfî ya da makul olmayan şekilde uygulandığına ilişkin savunma ve itirazlarını sorumlu makamlar önünde etkin bir biçimde ortaya koyabilme olanağının tanınması güvencesinin sağlanması gerektiğini belirtmektedir. Bu değerlendirme ise uygulanan sürecin bütününe bakılarak yapılmalıdır (AGOSI/Birleşik Krallık, B. No: 9118/80, 24/10/1986, § 60; Saccocia/Avusturya, B. No: 69917/01, 18/12/2008, § 89; Dzinic/Hırvatistan, B. No: 38359/13, 17/5/2016, § 68). AİHM benzer bir şikâyeti ele aldığı bir kararında kanuni bir dayanağı olmaksızın el konulan bir aracın sahibine iadesinin mülkiyet hakkına yönelik ihlali bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran yeterli bir giderim olmadığına işaret etmiş ve yeterli bir giderimden bahsedilebilmesi için kişilerin uğramış olduğu maddi ve manevi zararlara karşılıkuygun bir tazminat verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Ciantar ve Maxkim Ltd/Malta (B. No: 7448/15, 12/2/2019 §§ 37-44 )