Haklar: İfade özgürlüğü

Başvuru, ulusal bir gazetede bazı üst düzey askerî personele yönelik yapılan haberler nedeniyle tazminata hükmedilmesinin ifade ve basın özgürlüklerini ihlal ettiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 13/1/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, olay tarihinde ve hâlen Yeni Akit isimli ulusal gazetenin (gazete) sahibidir.  A.Ö. isimli yarbay (Yarbay) 31/1/2012 tarihinde evinin bulunduğu Fenerbahçe Orduevi lojmanlarındaki otoparkta kafasından vurulmuş hâlde bulunmuştur. Bu ölümün intihar sebebiyle olup olmadığı konusunda şüpheler bulunduğu ve intihardan ziyade cinayet olabileceği konusunda ulusal basında çok sayıda haber yapılmıştır.  Ulusal basının konuya gösterdiği ilginin ve Yarbay'ın ölümüne dair şüphelerin bulunduğu yönünde yaptığı haber ve yorumların arkasında Yarbay'ın ölümünden kısa süre önce görev yaptığı yerdeki parasal usulsüzlükler hakkında ilgili makamlara bir ihbar mektubu göndermiş olduğuna ilişkin yönündeki iddialar vardır. Ancak ne başvuru konusu haberde ne de ulusal basında yer alan diğer haberlerde anılan ihbar mektubunun orijinal versiyonuna yer verilmiştir. Bunun yerine anılan mektupta yer aldığı belirtilen iddialar haberleştirilmiştir. Gazetenin 5/3/2012 tarihli nüshasının  ve  sayfalarında yukarıda belirtilen konularla ilgili olarak "Orduevi Soruşturması Derinleşiyor" başlıklı bir haber yapılmıştır. Söz konusu haberin başvuru konusu olayı ilgilendiren kısımları şöyledir: Sayfadaki Haber"Orduevi Soruşturması DerinleşiyorSayıştay’ın dört hafta önce İstanbul Kadıköy’de bulunan Fenerbahçe Orduevi’nde başlattığı lüks konut soruşturmasının, 31 Ocak 2012 tarihinde Fenerbahçe Orduevi’nde şüpheli bir ölümle hayatına kaybeden Yarbay ...’in askeri savcılığa yaptığı yolsuzluk ihbarlarının da soruşturmaya dahil edilmesi nedeniyle uzadığı belirtiliyor. ...İHBAR MEKTUBUNDA ŞOK DETAYLAR... İhbar mektubunda özellikle İstanbul İnşaat Emlak Bölge Başkanı Albay ... ve  Ordu Kurmay Başkanı Tümgeneral [Y] ile ilgili iddialarda bulunduğu belirlendi. ... “İŞİ BAŞIMA YIKACAK” [Albay]’ın, ihalelere fesat karıştırdığı, yolsuzluk yaptığı, anlaşmalı firma yetkililerinden laptop bilgisayarlar, LCD televizyonlar, buzdolabı vb. eşantiyon isteyerek şahsına çıkar temin ettiği, er pavyonu ihalesinde yolsuzluk yaptığı ileri sürülüyor. Mektupta, Yarbay ...’in bu ilişkilerden rahatsızlık duyarak bazı istekleri reddetmesi üzerine Sayıştay denetimi öncesinde Albay ... tarafından tayin ettirildiği anlatılıyor. Yarbay ..., Albay ... için 'İşi başıma yıkacak' ifadesi kullanırken, Kurmay Başkanı Tümgeneral [Y]’ın da bu işlerin içinde olduğunu ileri sürüyor. Şüpheli bir şekilde intihar ettiği belirtilen Yarbay ... mektubunda  Ordu Komutanı Orgeneral [Y.A] ve Kurmay Başkanı Tümgeneral [Y] tarafından baskı gördüğünü ve sıkıştırıldığını da savunuyor.20 TRİLYONLUK RANT İDDİASIMektupta; 220 bin kamyon kum dökme ve yaklaşık 20 milyon TL rant elde etme olayının da 20 Haziran 2006 tarihinde yapılan anlaşma ile başladığına dikkat çekiliyor. Bu olaydan şu an Ordu Komutanlığı yapan Orgeneral [Y.A]’ın da bilgisinin olduğu belirtiliyor. Yarbay ..., 2001-2004 yılları arasında 66’ncı Mekanize Piyade Tugayı’nda çalıştığını ve orada yaşananları da iyi bildiğini ima ediyor. İhbar mektubunda ayrıca; 'Albay ..., göreve gelir gelmez, devletten elde ettiği bütün olanak ve imkânları askeri ceza kanununa aykırı olarak şahsına ve ailesine seferber etti. Görevi esnasında Küçükyalı Camii yanındaki bir fırına ortak oldu. Askeri ceza kanununda bu suçtur. Yine devletin araçlarını ve askerini gece geç saatlerde özel pastane hizmetlerinde kullandı. İnşaat Emlak Bölge Başkanlığı’na iş yapan müteahhitlere karşılıksız olarak kendisine özel işler yaptırdı' ifadeleri kullanılıyor.DENETİMDEN BİRKAÇ GÜN ÖNCEİNFAZ MI EDİLDİ?Sayıştay denetlemesi sürecinde şüpheli bir intihara kurban giden Yarbay ... ile ilgili çalışma arkadaşları da ilginç açıklamalar yaptı. Yarbay ...’in intihardan bir süre önce arkadaşlarına 'Bu Fenerbahçe benim başıma bela olacak, bu yüzden hapse girebilirim' dediği öğrenildi. Sayıştay heyeti tarafından ifadesinin alınması beklenen ...’in denetimden bir kaç gün önce de evinin önünde bulunan arabasının içinde intihar etmesine anlam veremeyen arkadaşları, 'Fenerbahçe Orduevi’ndeki usulsüzlüklerle ilgili bilgiler vermişti. İntiharına inanamadık. Son günlerde ‘inşaat emlak ve kurmay başkanlığından çok rahatsız ediliyorum, başıma iş açacaklar, başımı yakacaklar’ diye konuşuyordu' dedi.YARALI HALDE BULUNDU,KURTARILAMADI! Zırhlı Tugay Komutanlığı’nda görevli Yarbay ..., 31 Ocak 2012 tarihinde Fenerbahçe Orduevi’nde otomobilinde başından yaralı halde bulundu, ancak kurtarılamadı. Sabah 00 saatlerinde Fenerbahçe Orduevi lojmanlarındaki evinden çıkıp arabasına gittiği ve gürültü çıkmasın diye başına yastık dayayarak intihar girişiminde bulunduğunu iddia edilen ve annesi tarafından yaralı halde bulunan Yarbay ..., kaldırıldığı hastanede 4 Şubat 2012 tarihinde hayatını kaybetmişti." Bu haber sonrasında haberde adı geçen Orgeneral (Y.A.) veTümgeneral (Y.) (davacılar) başvurucuya karşı söz konusu haberle varsayımsal olarak var olduğu iddia edilen ihbar mektubuna atıf yapılmak suretiyle kendileri hakkında küçük düşürücü değerlendirme ve yorumlarda bulunulduğu gerekçesiyle manevi tazminat davası açmışlardır. Davaya bakan İstanbul Anadolu  Asliye Hukuk Mahkemesi aşağıdaki gerekçelerle her bir davacı lehine 500 TL olmak üzere toplam 000 TL manevi tazminata hükmetmiştir: Bu haber sonrasında haberde adı geçen Orgeneral (Y.A.) veTümgeneral (Y.) (davacılar) başvurucuya karşı söz konusu haberle var olduğu iddia edilen ihbar mektubuna atıf yapılmak suretiyle kendileri hakkında küçük düşürücü değerlendirme ve yorumlarda bulunulduğu gerekçesiyle manevi tazminat davası açmışlardır. Davaya bakan İstanbul Anadolu  Asliye Hukuk Mahkemesi aşağıdaki gerekçelerle her bir davacı lehine 500 TL olmak üzere toplam 000 TL manevi tazminata hükmetmiştir:"Somut olayda davalı gazetede... yapılan yayında... Yarbay ...'in ihbar mektubu iledavacı birinci ordu komutanı Org. [Y.A] ile birinci ordu komutanlığı kurmay başkanı Tümgeneral [Y] ile irtibat kurulmaya çalışılmış, somut bir delil yok iken müteveffa yarbaya baskı yapıldığı anlatılmış ihbar mektubunda kurmay başkanı tümgeneral [Y]'ın bu işlerin içinde olduğunu ileri sürmüşve yandaki haberde de aracında başından yaralı olarak bulunan ancak kurtarılamayan Yarbayın arkadaşlarına "bu Fenerbahçe benim başıma bela olacak, bu yüzden hapise girebilirim" dediği öğrenildi denilmektedir. Söz konusu intihar olayıyla ilgili Kara Kuvvetleri Komutanlığı üçüncü Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığı 31 Aralık 2012 tarihli ... kararı ilekovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir. Sayıştay başkanlığına yazı yazılmış "ağır iddiaya Sayıştay denetimi " başlığı ile yayınlanan haber ile ilgili olarak Milli Savunma Bakanlığından alınan cevaba göre konunun askeri savcılığa intikal ettirildiğini bununla ilgili yasal sürecin devam ettiği bildirilmiştir.Üçüncü Kolordu Komutanlığı Askeri Savcılığından ihbar mektubunun onaylı bir örneği ile bununla ilgili bilgi istenmiş, Milli Savunma Bakanlığınca birinci Ordu Komutanlığına hitaben yazılmış 15 Mart 2012 tarihli hazırlanan idari tahkikat raporu gönderilmiş tahkikat sonunda raporda sonuç olarak belirlenen dokuz adet iddiadan altı adet iddianın gerçeği yansıtmadığı üç iddianın ise kısmen gerçeği yansıttığı belirtildikten sonra İstanbul İnşaat Emlak Bölge Başkanı Albay ... ile ilgili suç teşkil edecek herhangi bir suç unsurunun oluşmadığı kanaatine varıldığı görülmüştür.Dosya kapsamına göre bu yayınla, davacılar küçük duruma düşürülmüş aksi ispatlanamayan iddialarla kişilik hakları ihlal edilerek saldırıya uğramıştır. Davaya konu olaylarda manevi tazminatın amacı bozulan manevi dengeyi sağlamak, duyulan elem ve acıyı azaltmaktır. Somut olayın meydana geldiği gün, haberin veriliş şekli ve biçimi ile haberin verilişinde kullanılan dil ve üslup, niteleme ve benzetmenin dikkat çekiciliği ile kişilik haklarındaki ihlalin yoğunluğu manevi tazminatın taktirinde etken olan hususlardır. Olayımızda bu etkenler, toplanan tüm delillerle birlikte değerlendirildiğinde davacı tarafın manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur." Kararın başvurucu tarafından temyizi üzerine Yargıtay 17/9/2014 tarihinde kararı onamıştır. Onama kararı başvurucuya 1512/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 13/1/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun "Kişilik hakkının zedelenmesi" kenar başlıklı  maddesi şöyledir: "Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.Hakim, bu tazminatın ödenmesi yerine, diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir."