Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvurucu, 28/3/2005 tarihinde Akçaabat  Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tapu iptali ve tescil sonucunda hukuka aykırı olarak davanın reddine karar verildiğini, silahların eşitliği ilkesine ve hukuki dinlenilme hakkına uygun bir yargılamanın yapılmadığını, tanık beyanları üzerindeki çelişki giderilmeksizin karar verildiğini, Mahkeme ve Yargıtay kararlarının eksik gerekçelere dayandığını, yargılamanın makul sürede tamamlanmadığını belirterek, adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş, ihlallerin tespiti ile yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesini veya tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.  Başvuru, 21/5/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 24/11/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına ve dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından 28/1/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmesine karar verilmiştir. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 10/2/2015 tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir. A. Olaylar Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, 28/3/2005 tarihinde Akçaabat  Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı dört davalısı bulunan tapu iptali ve tescil davasında, Akçaabat ilçesi N. Puluthane mahallesinde bulunan taşınmazı, Bulutlar Gıda San. Tic. A.Ş.’de 1/5 hisse oranında ortak oldukları davalılar ile birlikte satın aldıklarını, buna rağmen davalıların hile ile söz konusu taşınmazı kendi adlarına tescil ettirdiklerini, anılan şirketin yurt içi ve yurt dışı işlerini takip ettiğinden tescil sırasında Tapu Sicil Müdürlüğünde hazır bulunamadığını belirterek, ilgili taşınmazın tapusunun iptali ile 1/5 hissesinin adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir. Akçaabat  Asliye Hukuk Mahkemesi, 3/2/2010 tarih ve E.2005/102, K.2010/23 sayılı kararı ile “yapılan keşif, dinlenen tanık beyanları, resmi kurumlardan alınan bilgiler ve dosya kapsamındaki diğer delillerin değerlendirilmesi sonucu, dinlenen taraf tanıklarından dava konusu parselin alım ve tescil aşamasında davacının olmadığı, davalılardan F.B.’nin pazarlık yaptığı ve kargas halde bulunan inşaatı da kendisinin tamamladığı, dava konusu taşınmazın şirket adına alındığına dair hiçbir kayıt ve belge bulunmadığı gibi söz konusu taşınmazı davalı F.B.’nin satın alıp yaptırdığına dair gerek inşaatta çalışan tanıkların beyanları, gerekse resmi kayıtların bulunduğu, davacının davaya konu ettiği 6/3/2005 tarihli tutanağın da dava konusu taşınmazın şirket adına alındığını belgelemeyip, şirket ortağı olan davacı ve davalılar arasındaki alacak borç ilişkisini içeren bir hesap dökümü olduğu, kaldı ki bu tutanağa göre de davacının talep ettiği taşınmazları fazlasıyla aldığının, dosya içerisindeki tapu kayıtlarından anlaşıldığı, davacının davalılardan başkaca para ve taşınmaz alacak hakkının bulunmadığı” gerekçesiyle davanın reddine hükmetmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay  Hukuk Dairesi, 1/8/2011 tarih ve E.2011/8332, K.2011/9905 sayılı ilâmı ile tebligat pulundaki eksiklikten dolayı dosyanın Mahkemesine iadesine karar vermiştir.  Eksikliğin tamamlanmasının ardından yapılan temyiz incelemesi sonucu Yargıtay  Hukuk Dairesi, 10/1/2012 tarih ve E.2011/10774, K.2012/50 sayılı ilâmı ile başvurucunun iddialarını yazılı delil veya yazılı delil başlangıcı ile kanıtlayamadığını ancak dava dilekçesinde açıkça yemin deliline de dayanıldığını bu nedenle bu hakkın hatırlatılarak sonucuna göre bir hüküm kurulması gerektiğini belirtmiş, İlk Derece Mahkemesi kararını bozmuştur. Bozma kararına uyan Akçaabat  Asliye Hukuk Mahkemesi, 6/6/2012 tarih ve E.2012/109, K.2012/238 sayılı kararı ile bozma ilâmı doğrultusunda davalılara yemin teklif etmiş, teklif edilen yeminin davalılarca 6/6/2012 tarihli duruşmada usulüne uygun olarak yerine getirilmesinin üzerine tekrar davanın reddine hükmetmiştir. Temyiz incelemesi sonucu anılan karar, Yargıtay  Hukuk Dairesinin, 18/10/2012 tarih ve E.2012/11103, K.2012/12104 sayılı ilâmı ile 10/1/2012 tarihli bozma ilâmı doğrultusunda araştırma ve inceleme yapıldığı ve usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle onanmış, aynı Daireye yapılan karar düzeltme istemi de 7/3/2013 tarih ve E.2013/1547, K.2013/3386 sayılı ilâm ile reddedilmiştir. Karar düzeltme isteminin reddine ilişkin ilâm başvurucuya 22/4/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.  Başvurucu, 21/5/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Usul ekonomisi ilkesi" kenar başlıklı  maddesi şöyledir:"Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür." 22/4/1926 tarih ve 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu’nun “Akidlerin Tefsiri Muvazaa” başlıklı  maddesi şöyledir:“Bir akdin şekil ve şartlarını tayininde, iki tarafın gerek sehven gerek akitteki hakiki maksatlarını gizlemek için kullandıkları tabirlere ve isimlere bakılmıyarak, onların hakiki ve müşterek maksatlarını aramak lazımdır. Tahriri borç ikrarına istinat ile alacaklı sıfatını iktisabeden başkasına karşı, borçlu tarafından muvazaa iddiası dermeyan olunamaz.”  6100 sayılı Kanun’un “Delil Başlangıcı” başlıklı  maddesi şöyledir: “(1) Senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir. (2) Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir.”