Haklar: Maddi ve manevi varlığın korunması hakkı

Başvuru, hastalığın tek tedavisi olan ilacın ithali için gerekli masrafın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmasına ilişkin olarak yargı makamlarınca verilen tedbir kararının uygulanmaması nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 9/4/2020 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:  25/4/2018 doğumlu olan başvurucuya 2019 yılında hipofosfatazya tanısı konulmuştur.  Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu) 3/9/2019 tarihli yazıyla başvurucunun hastalığının tedavisinde asfotase alfa etken maddeli ilacın -ki bu ilacın Strensiq olduğu anlaşılmaktadır- 1 (bir) aylık dozda kullanımının ve sadece Türk Eczacıları Birliği (TEB) aracılığıyla yurt dışından ithalinin uygun görüldüğü, tedaviye devam edilmek istenmesi ve gerekli belgelerin hazırlanarak başvurulması hâlinde durumun yeniden değerlendirileceği konusunda Koç Üniversitesi Hastanesinde (Hastane) görevli Doç. Dr. R.G.Y.yi bilgilendirmiştir. Hastanede görevli Prof. Dr. Ş.H., Doç. Dr. R.G.Y. ve Doç. Dr. T. tarafından düzenlenen 25/9/2019 tarihli ilaç kullanım raporuna göre başvurucu asfotase alfa etken maddeli ilacı bir yıl süreyle günlük 3x1 flakon/hafta dozda ve subkutan olarak kullanmalıdır.  Başvurucu, hastalığın tedavisi için gerekli olan ilacın karşılanması için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)İbni Sina Sosyal Güvenlik Merkezine (Sosyal Güvenlik Merkezi) başvuru yapmıştır.  Sosyal Güvenlik Merkezi, söz konusu ilacın Sağlık Uygulama Tebliği'nin (SUT) ekindeki listelerde yer almaması nedeniyle bedelinin ödenmeyeceğini ve ilacın yurt dışı ithal ilaç listesine (EK 4/C) alınması için 8/10/2019 tarihinde Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğüne başvuru yapıldığını 9/10/2019 tarihli yazıyla başvurucuya bildirmiştir.  Prof. Dr. Ş.H. ve Doç. Dr. R.G.Y. tarafından ilgili makama yazılan 22/10/2019 tarihli yazıda; yakın zamana kadar özgün tedavisi bulunmayan hipofosfatazya hastalığının enzim replasman tedavisi (asfotaz) ile tedavi edilebildiği, tedavi edilmediği takdirde hastalığın ağır formlarının ölümle sonuçlanabileceği, hastalığın hafif seyretmesi durumunda ise yürüyememe, kemik kırıkları, kol veya bacaklarda kısalık ve diş kaybı gibi bulgularla karşılaşılabileceği, hipofosfatazya hastalarında böbrek yetmezliğinin gelişebildiği, nitekim başvurucunun yenidoğan döneminden itibaren böbrek yetmezliği tedavisi görmekte olduğu, kafatası kemiklerinde kraniosinostoz adlı tablonun gelişmesi nedeniyle iki kez ameliyat olduğu ve hiçbir travma olmamasına rağmen yeni çıkmış iki dişinin düştüğü belirtilmiştir. Doç. Dr. R.G.Y. 5/11/2019 tarihinde üç aylık ihtiyacı için Strensiq isimli ilaçtan alması amacıyla başvurucuya reçete yazmıştır.  Başvurucu, Strensiq isimli ilacın bedelinin karşılanmasına karar verilmesi talebiyle Ankara  İş Mahkemesinde (İş Mahkemesi) SGK aleyhine dava açmış ve yargılama süresince ilaç bedelinin hiçbir kesinti yapılmaksızın SGK tarafından ödenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini istemiştir.  İş Mahkemesi 15/11/2019 tarihinde başvurucunun ihtiyati tedbir talebini kabul ederek Strensiq isimli ilacın bedelinin 25/9/2019 tarihinden itibaren 1 yıl süreyle SGK tarafından karşılanmasına karar vermiştir.  24/12/2019 tarihli celsede ihtiyati tedbir kararının devamına karar verilmiştir. İş Mahkemesince verilen ihtiyati tedbir kararına SGK tarafından itiraz edilmiş olup anlaşıldığı kadarıyla itiraz konusunda Ankara Bölge Adliye Mahkemesince henüz bir karar verilmemiştir.  İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 14/1/2020 tarihli yazıyla asfotase alfa etken maddeli ilacın üç aylık dozda kullanımının ve bu ilacın sadece TEB aracılığıyla yurt dışından ithalinin uygun görüldüğü konusunda Doç. Dr. R.G.Y.yi bilgilendirmiştir.  Başvurucu, Sosyal Güvenlik Merkezine verdiği 31/3/2020 tarihli dilekçe ile Strensiq isimli ilacın kesinti yapılmaksızın karşılanmasını ve ilaç bedelinin ithale yetkili kuruluşa ödenmesini talep etmiştir. Sosyal Güvenlik Merkezi 2/4/2020 tarihli yazıyla, istediği bazı belgeler yanında kullanılan ilaca ait boş kutuların ibraz edilmesi hâlinde İş Mahkemesi kararının yerine getirilerek ilaç bedelinin ödeneceği konusunda başvurucuyu bilgilendirmiştir.  Başvurucu 9/4/2020 tarihli dilekçeyle İş Mahkemesinden “ilacın yurt dışından ithali için gerekli ödemenin TEB'e yapılmasına” veya “ilacın bedelinin ilacın ithalinde yetkili kuruluşa ödenmesinin derhâl sağlanmasına” ilişkin ifadelerin eklenmesi suretiyle 15/11/2019 tarihli ihtiyati tedbir kararının tavzihini istemiştir.  İş Mahkemesi 10/4/2020 tarihinde başvurucunun talebini kabul etmiş ve daha önce verdiği ihtiyati tedbir kararını tavzih ederek ilacın yurt dışından ithali için gerekli ödemenin TEB'in yurt dışı ilaç teminiyle ilgili birimine yapılmasına karar vermiştir. Yeni koronavirüs hastalığına (COVID-19) karşı alınan tedbirler kapsamında İş Mahkemesi 21/4/2020 tarihinde yapılacak duruşmanın 29/9/2020 tarihinde yapılmasına karar vermiştir.  Anayasa Mahkemesince başvurucunun talebine konu ilacın ithali için gerekli ödemenin TEB'in ilgili birimine yapılıp yapılmadığı hususunda Sosyal Güvenlik Merkezine yazılan müzekkereye verilen 28/4/2020 tarihli cevap yazısından ilacın yurt dışından ithali için TEB'e ödeme yapılmasına ilişkin işlemlerin başlatıldığı öğrenilmiştir. Sosyal Güvenlik Merkezi İş Mahkemesine gönderdiği 6/5/2020 tarihli yazıyla ilacın ithali için gerekli işlemlerin başlatılması amacıyla ve 30/4/2020 tarihli ödeme emri belgesiyle TEB adına ödeme işlemlerinin gerçekleştirildiğini bildirmiştir. Söz konusu ödeme emri belgesine göre ödemeye konu miktar 198,37 TL'dir.