Haklar: Maddi ve manevi varlığın korunması hakkı

Başvuru, aile birliğinin hukuka aykırı fiiller sonucu bozulması ve boşanma kararı nedeniyle kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 30/4/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, başvuruya ilişkin olarak görüş bildirilmesine gerek görülmediğini bildirmiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu küçüğün babası ile annesi 2005 yılında evlenmişler ve başvurucu 12/12/2005 tarihinde doğmuştur. Evlilik birliği devam ederken başvurucunun babası, eşinin başka bir erkekle duygusal yakınlaşma yaşadığını iddia ederek şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma davası açmıştır. Dava sürecinde tarafların boşanma ve ferî sonuçlarına ilişkin anlaşmaları üzerine Hatay Aile Mahkemesi 6/3/2009 tarihinde tarafların boşanmalarına, müşterek çocuğun velâyetinin babasına bırakılmasına karar vermiştir. Mahkeme kararına esas teşkil eden 6/3/2009 tarihli boşanma protokolünün 3 numaralı maddesinde, tarafların karşılıklı olarak maddi ve manevi tazminat haklarından vazgeçtikleri belirtilmiştir. Başvurucunun babası U.P. kendi adına asaleten ve başvurucu adına velâyeten olmak üzere 1/9/2009 tarihinde, eski eşi ve Ö.İ. aleyhine manevi tazminat davası açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucunun babası, eski eşinin davalı Ö.İ. ile tanıştıktan sonra kendisine ve çocuğuna karşı ilgisiz davrandığını, eski eşinin telefonuna Ö.İ. tarafından gönderilen bir aşk mesajıyla ikisi arasında bir ilişkinin geliştiğini anladığını, boşanma sürecinde yaşanılan olaylar nedeniyle psikolojik yönden ağır tahribata uğradığını ve travma sonrası stres bozukluğu teşhisi konularak hakkında iş görmezlik raporu düzenlendiğini belirmiştir. Eski eşi ve Ö.İ.nin haksız hareketleri sonucu aile bütünlüğünün bozulduğunu ve müşterek çocuklarının anne ve babasının ayrı yaşamasından dolayı manevi olarak etkilendiğini ifade etmiştir. Hatay  Asliye Hukuk Mahkemesi 29/3/2012 tarihinde, davayı miktar yönünden kısmen kabul ederek başvurucu ve babası lehine tazminata hükmetmiştir. Kararda, anlaşmalı boşanma davasında tazminat hakkından şekli olarak vazgeçilmesinin tarafların ayrıca açacakları bir tazminat davası ile maddi ve manevi zararlarının tazminini isteme haklarını ortadan kaldırmadığı vurgulanmıştır. Davalı annenin müşterek çocuğuyla ilgilenmediği ve Ö.İ ile ilişki yaşadığı, davacı babanın psikolojisinin bozulması nedeniyle tedavi gördüğü iddiaları değerlendirilerek olaylardan kaynaklanan elem ve ızdırabın karşılığı olarak tazminata hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Yargıtay  Hukuk Dairesi 6/5/2013 tarihli ilamıyla anılan kararın bozulmasına oyçokluğu hükmetmiştir. Karar gerekçesinde, evlilik birliği devam ederken gayriresmî ilişki kurmak eyleminin davacıların kişilik haklarına saldırı teşkil ettiği, ancak bu eylemin en az iki kişinin birlikte hareketi ile meydana gelebilecek türden bir eylem olduğu belirtilerek oluşan zarardan davalıların müteselsilen sorumlu olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda davacı babanın boşanma davasında eski eşi hakkında maddi ve manevi tazminat hakkından feragat ettiği, bu feragatten müteselsil sorumlu diğer davalı İ.Ö.nin de yararlanması gerektiği vurgulanarak, boşanma dosyasına sunulan feragat beyanı nedeniyle davanın reddi gerektiği belirtilmiştir. Karara katılmayan üye görüşünde, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme)  maddesi ve çocuk haklarını hatırlatarak, müşterek çocuğun davaya konu olaylardan ruhsal olarak etkilendiğinin kabul edilerek ilk derece mahkemesi kararının çocuk yönünden onanması gerektiği ifade edilmiştir. Başvurucunun karar düzeltme talebi, kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle oyçokluğu ile reddedilmiştir. Karşı oy görüşünde, boşanma davasında dava hakkından feragat eden davacı U.P. ile ilgili bozma kararının isabetli olduğu belirtilmiştir. Ancak davacı çocuğun dava hakkından feragat etmediği ve aile değerlerine saldırı teşkil eden olay nedeniyle kişilik haklarının zedelendiğinin sabit olduğu vurgulanarak çocuk yönünden yerel mahkeme kararının onanması gerektiği vurgulanmıştır. Hatay  Asliye Hukuk Mahkemesi bozma ilamına uyarak 25/2/2014 tarihli karar ile davanın reddine hükmetmiştir. Mahkeme kararda, bozma ilamındaki gerekçeyi tekrarlamakla yetinmiştir. Anılan karar, temyiz ve karar düzeltme incelemelerinden geçerek 19/2/2015 tarihinde kesinleşmiştir. Nihai karar başvurucuya 31/3/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 30/4/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun  maddesi şöyledir:“Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir.”