Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, çocuk olan başvurucunun tutuklanmasının hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 13/1/2020 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, olayların gerçekleştiği dönemde 17 yaşında olup lise eğitimine devam etmektedir. 31/12/2019 tarihinde başvurucu yanına kurusıkı tabancasını alıp arkadaşı S.K.K. ile Gaziantep il merkezinde bulunan bir lisenin önüne gitmiştir. Başvurucu ve arkadaşı burada lise öğrencisi A.nin okuldan çıkmasını beklemiş ve A. okuldan çıkar çıkmaz başvurucu ve arkadaşı A.nin koluna girerek onu kendi istedikleri bir yere götürmeye çalışmıştır. Bu sırada çevredeki öğrencilerin ihbarı üzerine lisede öğretmen olarak görev yapan E.A. ve A.S. olaya müdahale etmeye çalışmıştır. E.A. ve A.S.nin çabasıyla A., başvurucu ve arkadaşı S.K.K.nın elinden alınarak güvenli bir yere götürülmüştür. Sonrasında başvurucu yanında bulundurduğu kurusıkı tabancasını çıkartarak ateş etmeye başlamış ve bunun sonucunda öğretmen E.A. yaralanmıştır. Bunun üzerine çevredekiler hemen başvurucunun ateş etmesini engellemeye çalışmıştır. Olay yerine gelen kolluk güçleri başvurucu ve arkadaşı S.K.K.yı olay yerinde yakalamıştır. 1/1/2020 tarihinde başvurucunun savcılıkta ifadesi alınmıştır. İfade alma işlemi sırasında başvurucunun müdafii de hazır bulunmuştur. Başvurucu ifadesinde "Ben Gaziantep Sanayi Odası Meslek Okulunda öğrenim görmekteyim. Benim Tepe Başı Anadolu Lisesinde okuyan O. isimli soy ismini bilmediğim arkadaşım vardır. Bundan birkaç gün önce O. bana 'abi beni okulda darlayan çocuklar var gelip onlarla konuşur musun' dedi, ben de kabul ettim. Ben de olay tarihinde bundan bir buçuk yıl önce tanımadığım bir şahıstan aldım. Kurusıkı tabanca ile okula gittim. O.ya kendisini rahatsız eden çocukların kim olduğunu sordum. O. da ismini bilmediğim hakkımda şikayetçi olan çocuğu gösterdi. Ben de bu çocuğun yanına giderek koluna girdim. Bu sırada yanıma sonradan öğretmen olduğunu öğrendiğim şahıs gelerek bana 'sen kimsin, dağ başımı burası, ne yapacaksın çocuğu' şeklinde sözler söyledi. Ben de bu şahsın öğretmen olduğunu anlamayarak sen karışma dedim. Devamında benim koluna girdiğim öğrenci öğretmeninden cesaret alarak bana bir tekme attı. Bu sırada üstüme birçok kişi gelince ben de belimdeki silahla havaya iki, üç el ateş ettim. Devamında birisi değnek ile sırtıma vurdu." şeklinde beyanda bulunmuştur. Savcılık 1/1/2020 tarihinde başvurucuyu cebir, tehdit veya hile kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılmaya ve yaralamaya teşebbüs suçlarından tutuklanması istemiyle sulh ceza hâkimliğine sevk etmiştir.  Başvurucu 1/1/2020 tarihinde Gaziantep  Sulh Ceza Hâkimliğindeki sorgusunda "Olay sebebi ile pişmanım. Bir daha böyle bir olay gerçekleştirmeyeceğim. Evden çıkarken ben normalda O.yu rahatsız eden şahısla konuşacaktım ancak bir tatsızlık olabileceğini düşünerek kuru sıkı silahı güvenlik amacıyla yanıma almıştım, olay sırasında 70-80 kişi üzerime gelip beni darp etmeye çalışınca ben de mecburen kendimi korumak amacıyla yanımdaki silahı çıkartım havaya 2-3 el ateş ettim. Ben kesinlikle hedef gözeterek silah sıkmadım. Belirttiğim şekilde havaya silah sıktım. Tutuksuz yargılanmak isterim." şeklinde beyanda bulunmuştur.  Başvurucu sorgusunun ardından cebir, tehdit veya hile kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılmaya ve kasten yaralamaya teşebbüs suçlarından tutuklanmıştır. Tutuklama kararının ilgili kısmı şöyledir: "Soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; SSÇ [suça sürüklenen çocuk] hakkında isnat edilen cebir tehdit veya hile kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun kılmaya teşebbüs, yaralamaya teşebbüs suçu yönünden üzerine atılı suçun vasıf ve mahiyeti kanunda öngörülen müeyyidenin alt ve üst sınırları ile kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin bulunduğu (SSÇ savunması, mağdur ve tanık beyanları, mağdurda meydana gelen yaralanmaya ilişkin adli hekim raporu, olay tutanakları ve tüm dosya kapsamı) müsnet suçun CMK'nun 100/3 maddesinde yazan suçlardan olması nedeniyle tutuklama nedeninin varlığı ile adli kontrol tedbirinin bu aşamada yetersiz kalacağı, tutuklamanın ölçülü bir tedbir olacağı kanaatine varılarak Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığının talebinin kabulü ile CMK'nın 100 ve devamı maddeleri gereğince SSÇ'nin tutuklanmasına ... [karar verildi.]" Başvurucu, tutuklama kararına itiraz etmiştir. İtiraz dilekçesinde başvurucunun müdafii; başvurucunun çocuk olduğunu, çocuklar için tutuklamanın son çare olduğunu, öncelikle adli kontrol tedbirine başvurulması gerektiğini, tutuklamanın çocuklar ile ilgili uluslararası sözleşmelere ve 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun  maddesine aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Gaziantep  Sulh Ceza Hâkimliği "kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin bulunması, atılı suçun vasıf ve mahiyeti, mevcut delil durumu, şüphelinin kaçma ve delilleri karartma şüphesinin bulunması, atılı suç için kanunda öngörülen cezanın miktarı, atılı suçun 5271 sayılı CMK'nun 100/3 maddesi gereğince suçun işlendiği hususunda kuvvetli suç sebeplerinin varlığı nedeniyle tutuklama nedeni varsayılan suçlardan olması hususları göz önüne alındığında CMK'nun  maddesinde belirtilen adli kontrol tedbirleri ile bir koruma tedbiri olan tutuklama ile hedeflenen amaca ulaşılamayacağı ve adli kontrol tedbirlerinin yetersiz kalacağı, mevcut dosya kapsamı dikkate alındığında tutuklamanın haksızlığa yol açmayacak mahiyette ölçülülük ile orantılılık ilkelerine uygun olması nedenleriyle tutuklama şartlarının halen devam ettiği anlaşıldığından şüphelinin tutuklanmasına ilişkin Gaziantep  Sulh Ceza Hakimliğine ait kararın yasal dayanak ve gerektirici sebepler itibariyle yerinde olduğu" gerekçeleriyle itirazın reddine karar vermiştir. Başvurucu 13/1/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı silahla tehdit, basit yaralama, kasten yaralamaya teşebbüs, cebir, tehdit veya hile kullanarak silahla birden fazla kişi ile birlikte kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından cezalandırılması istemiyle 30/1/2020 tarihinde başvurucu hakkında kamu davası açmıştır. İddianamede olay günü okuldan bir arkadaşı ile sıkıntılar yaşayan mağdurun yanına okul çıkışı başvurucunun ve diğer şüphelinin geldiği ve mağduru kolundan tutarak zorla okuldan uzağa götürmeye çalıştıkları sırada öğretmenler (müştekiler) tarafından engellendikleri, öğretmenlerin öğrencilerini nereye götürdüklerini sormaları üzerine başvurucunun üzerindeki kurusıkı tabancayı çıkardığı ve "Siz ne karışıyorsunuz" şeklinde tehditvari konuşarak müştekilere ateş ettiği, müşteki E.nin basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde başından yaralandığı, başvurucunun diğer müşteki A.ya da ateş ettiği ancak bu kişinin yaralanmadığı belirtilmiştir. Eylemlerin hukuki nitelemesiyle ilgili olarak ise iddianamede; başvurucunun üzerindeki tabanca ile mağduru kurtarmaya çalışan müştekilere karşı onları korkutarak ve bertaraf etmeye çalışarak vuku bulan eyleminin silahla tehdit; müşteki E.yi yaralama eyleminin basit kasten yaralama; müşteki A.ya karşı vuku bulan ancak ateş edilmesine rağmen yaralanma olayı gerçekleşmeyen eyleminin kasten yaralamaya teşebbüs; her iki suça sürüklenen çocuğun mağduru zorla okuldan götürmeye çalıştıkları eylemlerinin cebir, tehdit veya hile kullanarak silahla birden fazla kişi ile birlikte kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (müştekiler tarafından engellenmeleri sebebiyle eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı) suçlarını oluşturduğu ileri sürülmüştür. İddianamede ayrıca mağdurun yasal temsilcisi olan müştekinin şikâyetçi olduğu, ancak öğretmen olan müştekilerin alınan ek beyanları ile şikâyetlerinden vazgeçtikleri belirtilmiştir. Gaziantep  Çocuk Mahkemesi 31/1/2020 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermiş ve E.2020/115 sayılı dosya üzerinden kovuşturma aşaması başlamıştır. Mahkeme 18/2/2020 tarihinde isnat olunan suçun vasıf ve mahiyeti, mevcut delil durumu, suça sürüklenen çocuğun yaşı, tutuklu kaldığı süre, delillerin büyük ölçüde toplanmış olması, tutukluluktan beklenen gayenin gerçekleşmiş olması hususlarını gözönünde bulundurarak başvurucunun tahliyesine karar vermiştir.  Dava bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemesinde derdesttir.   İlgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz. Furkan Omurtag, B. No: 2014/18179, 25/10/2017, §§ 22-