Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvurucu, 4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun  maddesinin (2) numaralı fıkrasındaki azami beş yıllık tutukluluk süresini doldurmasına rağmen tahliye edilmediğini, tutukluluk süresinin uzun olduğunu ve yargılanmasının makul olmayan bir süreden beri devam ettiğini belirterek Anayasa’nın  ve  maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüş, tazminat ve tahliye talebinde bulunmuştur.   Başvuru, 10/10/2012 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 18/3/2013 tarihinde başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. Bölüm, 26/3/2013 tarihinde yapılan toplantıda kabul edilebilirlik ve esas hakkındaki incelemenin birlikte yapılmasına karar vermiştir. Başvuru konusu olay ve olgular 1/4/2013 tarihinde Adalet Bakanlığına bildirilmiştir. Adalet Bakanlığı, görüşünü 3/6/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Adalet Bakanlığı tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş başvurucuya 5/6/2013 tarihinde bildirilmiştir. Başvurucu, karşı beyanlarını 21/6/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. A. Olaylar Başvuru formu ve ekleri ile Adalet Bakanlığının görüşünde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Ankara 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza ve İnfaz Kurumunda hükmen tutuklu olarak bulunmaktadır.  Başvurucu, hakkındaki şikayetler nedeniyle Sinop İl Jandarma Komutanlığınca 24/6/2007 tarihinde ifade vermek üzere çağrılmış, ancak ifadesini savcılık aşamasında vermek istediğini belirterek susma hakkını kullanmıştır. Başvurucu, Sinop Sulh Ceza Mahkemesinin 26/6/2007 tarih ve 2007/38 sorgu sayılı kararıyla, tasarlayarak adam öldürme, nitelikli dolandırıcılık, yağma, zincirleme hırsızlık ve satmak için silah bulundurma suçlarını işlediği iddiasıyla tutuklanmıştır. Sinop Cumhuriyet Başsavcılığının 25/9/2007 tarih ve E.2007/553 sayılı iddianamesi ile başvurucu ve dosya kapsamındaki diğer yirmi bir kişinin suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek, kasten adam öldürme, dolandırıcılık, nitelikli dolandırıcılık, nitelikli hırsızlık, resmi belgede sahtecilik, yağma, reşit olmayanla cinsel ilişkiye girme, uyuşturucu veya uyarıcı madde ticareti yapma, tehdit, 10/7/1953 tarih ve 6136 sayılı Kanun’a muhalefet suçlarından cezalandırılması talep edilmiştir. Sinop Ağır Ceza Mahkemesi, başvurucu hakkında 3/10/2007 tarihinde açılan kamu davasında görevsizlik kararı vererek başvurucunun tutukluluk halinin devamı ile dosyanın görevli Ankara  Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.  Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi 20/11/2007 tarihinde 2007/363 Esas sayılı dosyayı kaydetmiş ve başvurucu ve diğer dört sanık hakkında uyuşturucu ticareti yapmak ve sağlamak suçlarından açılan davaları birleştirme kararı vermiştir. Başvurucu hakkında ayrıca 29/4/2008 tarihinde kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma ve basit yaralama suçlarından (iki kez) cezalandırılması istemiyle Ayancık Asliye Ceza Mahkemesi nezdinde kamu davası açılmıştır. Ayancık Asliye Ceza Mahkemesi, söz konusu dava ile Ankara  Ağır Ceza Mahkemesinin 2007/363 Esasında görülen kamu davası arasında fiili ve hukuki irtibat nedeniyle birleştirme kararı vererek dosyayı Ankara  Ağır Ceza Mahkemesine göndermiştir. Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi 20/1/2009 tarihli kararı ile her iki dosyanın birleştirilmesine ve yargılamanın 2007/363 Esas üzerinden yürütülmesine karar vermiştir. Başvurucu, tutukluk süresinin 5 yılı doldurması üzerine yargılamasının devam ettiği Ankara  Ağır Ceza Mahkemesine tahliye talebi ile başvurmuş, ancak talep Mahkemenin 28/8/2012 tarihli kararı ile reddedilerek tutukluluk halinin devamına karar verilmiştir. Başvurucu, bu karara 3/9/2012 tarihinde itiraz etmiş, itirazı, Ankara  Ağır Ceza Mahkemesinin 13/9/2012 tarih ve 2012/440 Değişik İş sayılı kararı ile reddedilmiştir. Ret kararı 14/9/2012 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Ankara  Ağır Ceza Mahkemesinin 16/10/2012 tarih ve E.2007/363, K.2012/177 sayılı kararı ile başvurucunun isnat olunan suçlardan toplam 56 yıl 57 ay hapis ve 625,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. Karar başvurucu tarafından temyiz edilmiştir. Başvurucu hakkındaki dava Yargıtayda derdesttir. Bakanlık görüşünde, bireysel başvuruya konu yargılaması devam etmekte iken, başvurucu hakkında üç farklı suçtan ceza verildiği ve bu cezaların farklı zamanlarda infaz edildiği bildirilmiştir. Görüşte, Ayancık Asliye Ceza Mahkemesince başvurucu hakkında kamu malına zarar vermek suçundan 13/9/2006 tarihinde 000,00 TL adli para cezası verildiği, hükmedilen bu cezanın 7/7/2010 ila 15/10/2010 tarihleri arasında 101 gün olarak infaz edildiği; Ayancık Sulh Ceza Mahkemesinin 2/11/2006 tarih ve E.2006/94, K.2006/162 sayılı kararı ile başvurucuya 800,00 TL adli para cezası verildiği ve bu cezanın 28/4/2011 ila 27/6/2011 tarihleri arasında 61 gün olarak infaz edildiği; Kastamonu Ağır Ceza Mahkemesinin 11/6/2008 tarih ve E.2005/243, K.2008/232 sayılı ilamı ile başvurucu hakkında 1 yıl 6 ay hapis cezası verildiği ve bu cezanın, başvurucunun 8/8/2003 ila 27/1/2004 tarihleri arasında tutuklu olarak kaldığı 172 gün mahsup edildikten sonra geriye kalan 47 gününün 1/2/2012 ila 18/3/2012 arasında, infaz edildiği bildirilmiştir.B. İlgili Hukuk 5271 sayılı Kanun’un  maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:“Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, tutukluluk süresi en çok iki yıldır. Bu süre, zorunlu hallerde, gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam üç yılı geçemez.” 5271 sayılı Kanun’un  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:“Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında şüpheli veya sanık salıverilmesini isteyebilir.” 5271 sayılı Kanun’un  maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile son cümlesi şöyledir:“(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında; a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,…Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.” 5271 sayılı Kanun’un  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:“Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.” 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:“Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.” 5237 sayılı Kanun’un  maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:“Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.” 5237 sayılı Kanun’un  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:“Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük edeceğinden bahisle tehditte ise, mağdurun şikayeti üzerine, altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.” 5237 sayılı Kanun’un  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:“Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.” 5237 sayılı Kanun’un  maddesinin (3) numaralı fıkrası şöyledir:“Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak ülke içinde satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden, bulunduran kişi, beş yıldan onbeş yıla kadar hapis ve yirmibin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”