Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, idari gözetim altında tutmanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; tutulma koşulları nedeniyle de kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 20/3/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.  Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş sunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Rusya Federasyonu vatandaşı olan Çeçenistan kökenli başvurucu, Müslüman kimliğinden ötürü zulme maruz kaldığından Mısır’a yerleştiğini belirtmiştir. Yedi yıl Mısır’da yaşayan başvurucu, askerî cunta yönetime el koyduktan sonra yabancı uyruklu Müslümanların ülkeyi terk etmeleri için baskı yapıldığını, 23/8/2013 tarihinde Türkiye’ye geldiğini söylemektedir.  Başvurucu 22/11/2013 tarihinde Türkiye’de turistik (ev kiralayan yabancı) amaçlı ikamet izni almak için İkamet Büro Amirliğine geldiğinde yapılan Polis Bilgi Sistemi (PolNet) arananlar sorgu ekranında hakkında G-87 (genel güvenlik) ve Ç-114 (haklarında adli idari işlem yapılan yabancı) kodlu tahdit kayıtları olduğu anlaşılmıştır. İstanbul Emniyet Müdürlüğünün 22/11/2013 tarihli, saat 00’da düzenlenen yakalama gözaltına alma tutanağındaki bilgilere göre başvurucuya isnat edilen suç “giriş yasağını ihlal”dir. Başvurucu bu gerekçeyle aynı gün Kumkapı Geri Gönderme Merkezine (GGM/Merkez) teslim edilmiştir.  Anayasa Mahkemesi, başvurucunun kaldığı süreçte Kumkapı GGM’nin durumu hakkında Emniyet Genel Müdürlüğünden (EGM) bilgi istemiştir. EGM'nin 16/3/2016 tarihli cevap ekindeki belgelerde belirtilmeyen bir tarihte başvurucunun Türkiye’ye iltica talebinde bulunduğu anlaşılmıştır. Bu talep EGM’nin 23/12/2013 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz, aynı makamın 14/2/2014 tarihli yazısıyla reddedilmiş; ayrıca başvurucu, ikincil koruma kapsamına da alınmamıştır.  Bu karar başvurucuya tebliğ edilmek suretiyle 15/7/1950 tarihli ve 5683 sayılı mülga Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun’un  maddesi uyarınca başvurucu 20/2/2014 tarihinde GGM’den salıverilmiştir.  Başvurucu, salıverildikten sonra 20/3/2014 tarihinde süresi içinde bireysel başvuruda bulunmuştur. A. Ulusal Hukuk 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu ile 5683 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri T.T. (B. No: 2013/8810, 18/2/2016, §§ 22-25) kararında; 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ile 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili maddeleri B.T. ([GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017, §§ 19-21) kararında açıklanmıştır. B. Uluslararası Hukuk Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ilgili maddeleri, tutulma koşullarından dolayı kötü muamele yasağı, etkili başvuru ile kişi hürriyeti ve güvenliği haklarına dair Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin uygulaması B.T. (Aynı kararda bkz. §§ 23-38) kararında açıklanmıştır.