Haklar: İfade özgürlüğü

Başvuru, bankada müfettiş olan başvurucunun bir fotoğraf paylaşımı nedeniyle iş akdinin feshedilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 11/10/2017 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 1983 doğumlu olup 23/9/2007 tarihinden iş akdinin feshedildiği 18/6/2015 tarihine kadar Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketinde (Banka) belirsiz süreli iş sözleşmesiyle müfettiş olarak çalışmıştır. Başvurucu, bir arkadaşının kendisine gönderdiği ve Banka genel müdürünün odasının önündeki boş kutuları gösteren bir fotoğrafı 27/3/2015 tarihinde WhatsApp isimli telefon uygulamasındaki arkadaş grubunda paylaşmıştır. Söz konusu arkadaş grubunda başvurucu ile aynı Bankada görevli olan, aynı kıdem ve unvandaki müfettişler bulunmaktadır. Banka, başvurucunun bahse konu paylaşımıyla Bankanın güven ve itibarını sarsıcı faaliyette bulunduğu gerekçesiyle iş akdini 18/6/2015 tarihinde feshetmiştir.  Başvurucu; Bankanın fesih işleminin haksız olduğunu, bu nedenle feshin geçersizliğine karar verilerek işe iade edilmesini, işe başlatılmama hâlinde ise tazminat ödenmesini talep ederek Banka aleyhine işe iade talepli tespit davası açmıştır.  Ankara  İş Mahkemesinde (Mahkeme) görülen dava sonucunda 1/12/2015 tarihinde iş akdinin feshin geçersizliğine ve başvurucunun işe başlatılmaması hâlinde beş aylık ücretinin tazminat olarak belirlenmesine karar verilmiştir. Gerekçeli kararında Mahkeme şu değerlendirmelerde bulunmuştur:"Dosya içeriğine göre davalı bankanın yönetim kurulu toplantısının yapıldığı 27/3/2015 günü destek personeli olan [S.E.]'nin güvenlik kamera izleme odasına giderek genel müdür ile yönetim kurulu başkanının odalarının bulunduğu koridoru güvenlik kamerasından izlerken, genel müdürün odasının önünde kutular konulduğunu görünce genel müdürün görevden ayrılacağını düşünerek ekrandaki görüntünün fotoğrafını çekerek cep telefonundaki whatsapp programı ile paylaşmıştır. Bu paylaşımlardan birisi de davacının telefonuna gelince, o da bu fotoğrafı müfettiş arkadaşları ile iletişim kurduğu gruba göndermiştir. Bu fotoğraftan teftiş kurulu başkanı haberdar olunca açılan soruşturma neticesinde davacının doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışı nedeniyle İK 25/2-e maddesi uyarınca feshedilmiş ise de davacının kendisine gelen bir fotoğrafı kendisi gibi müfettiş olarak çalışan arkadaşları arasında paylaşmış olması doğruluk ve bağlılığa aykırı bir davranış değildir. Ayrıca, fotoğrafta yalnızca genel müdürün odasının önünü gösteren bir güvenlik kamerası görüntüsü olup bunu paylaşırken hakaret veya küçük düşürücü ifadeler de bulunmadığı sabittir. Davalı işverence yapılan fesih geçersiz olup davacının kıdem süresi 7 yılın üzerinden olduğundan, işe başlatılmaması halinde, kendisine ödenecek olan işe başlatmama tazminatı 5 maaş olarak belirlenmiş olup, aşağıdaki hüküm kurulmuştur." Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay  Hukuk Dairesi (Daire) 25/2/2016 tarihinde, başvurucuya atfedilen eylemin haklı nedenle fesih sebebi olduğu gerekçesiyle mahkeme kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve davanın reddine oyçokluğuyla karar vermiştir. Dairenin bahse konu kararının ilgili kısmı şöyledir:"Dosya kapsamına göre; 23/9/2007-18/6/2015 tarihleri arasında müfettiş olarak çalışan davacının, bankada destek personeli olarak çalışan dava dışı [S.E.] tarafından güvenlik kamera izleme odasında, genel müdür ile yönetim kurulu başkanın odalarının bulunduğu koridoru güvenlik kamerasından izlerken genel müdürün odasının önünde bulunan kutuları görünce genel müdürün görevden ayrılacağı düşüncesiyle ekrandaki görüntüyü fotoğraflayarak cep telefonundaki whatsapp programı ile paylaştığı, bu paylaşımın davacının telefonuna gelince davacının da bu fotoğrafı müfettiş arkadaşıyla iletişim kurduğu guruba gönderdiği sabittir.Halka açık bir şekilde bankacılık faaliyetinde bulunan, borsada hisse senetleri işlem gören ülkemizin sayılı bankalarından olan davalı bankanın genel müdürünün görevden alındığı izlenimini verecek nitelikteki bu görüntünün kurum dışına sızması, özellikle basına yansıması durumunda ekonomik açıdan sakıncalar doğuracağı açıktır. Yaklaşık sekiz yıllık çalışan niteliğinde olan kıdemli müfettiş konumundaki davacı bu riskleri öngörebilecek konumda olup davacının bu eylemi işçi-işveren arasındaki güven ilişkisini ortadan kaldırır niteliktedir. Davacıya atfedilen bu eylem 4857 sayılı İş Kanunu 25/2-e. maddesi uyarınca doğruluk ve bağlılığa uymayan davranış teşkil ettiğinden ve iş yerine ait bir sırrın ifşası niteliği taşıdığından iş sözleşmesinin haklı sebeple feshedildiğinin kabulü ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde sonuca gidilmesi isabetsizdir." Yargıtay bozma ilamı sonrası başvurucu vekili Daire kararının maddi hataya dayandığını ileri sürerek bozma ilamının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir. Daire, başvurucu vekilinin bu talebi üzerine 9/5/2017 tarihinde önceki kararının maddi bir hataya dayandığı gerekçesiyle ortadan kaldırılmasına karar vermiştir. Yeniden yaptığı incelemede Daire bir önceki ilamında ortaya koyduğu gerekçeleri aynen tekrar etmiş ancak bu kez başvurucunun eyleminin fesih için haklı neden değil ve fakat geçerli neden teşkil ettiğini belirterek mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına ve davanın reddine yeniden karar vermiştir. Daire kararı başvurucuya 14/9/2017 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 11/10/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  15/11/2000 tarihli ve 4603 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası Anonim Şirketi ve Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un  maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:''Bankalar, anonim şirket statüsündedirler. Bu Kanunda yer alan hükümler dışında 4389 sayılı Bankalar Kanunu ile genel hükümlere tabidirler." 4603 sayılı Kanun'un geçici  maddesinin (3) numaralı fıkrası şöyledir:''Bankalarda 2002 tarihinden sonra özel hukuk hükümlerine tâbi olmayan personel çalıştırılamaz. Yeniden yapılandırma sürecinde bankaların yönetim kurullarınca gerek özel hukuk hükümlerine göre çalıştırılmak üzere kendisine sözleşme teklif edilen ancak özel hukuk hükümlerine göre çalışmayı kabul etmeyen gerekse özel hukuk hükümlerine göre çalışması uygun görülmeyip sözleşme imzalanmayan personel, bankaların yönetim kurullarınca Devlet Personel Başkanlığına bildirilir." 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Feshin geçerli sebebe dayandırılması" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:''Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.'' 4857 sayılı Kanun'un ''İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı'' kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:  “II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:...e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması...." Olay tarihinde yürürlükte olan 4857 sayılı Kanun'un 12/10/2017 tarihli ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun  maddesi ile değiştirilmeden önceki "Fesih bildirimine itiraz ve usulü" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:"İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde iş mahkemesinde dava açabilir......Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ettiği takdirde, bu iddiasını ispatla yükümlüdür.".