Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılan başvurunun reddedilmesi nedeniyle Anayasa'nın , , , ,  ve  maddelerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 10/10/2013 tarihinde Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 30/9/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından, 18/2/2016 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için 18/2/2016 tarihinde Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, başvuru hakkında görüş sunmamıştır. A. Olaylar Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) bilişim sistemi aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucular, Mardin ili Mazıdağı ilçesi Atalar köyünde ikamet etmekte iken 24/6/1993 tarihinde biri başvurucuların murisi K.ya ait dört evin ateşe verildiğini, aynı gün muris K.nın darp edildiğini ve bu kapsamda 1993 yılında köyden göç etmek zorunda kaldıklarını iddia etmişlerdir. Başvurucular 21/8/2006 tarihinde, 5233 sayılı Kanun kapsamına giren zararlarının karşılanması talebiyle Mardin Valiliği Zarar Tespit Komisyonuna (Komisyon) başvurmuşlardır.  Komisyon 27/6/2011 tarihli ve 2011/1-20230 sayılı kararıyla Mardin ili Mazıdağı ilçesi Atalar köyünde 1990, 1997, 2000 tarihlerinde yapılan nüfus sayımında köyde 329, 201, 100 nüfusun bulunduğu, olağan sosyal yaşamın sürdüğü, 1989, 1994, 1999 ve 2004 yıllarında köy muhtarı ve heyetinin seçiminin yapıldığı, köy sakinlerinin siyasi haklarını serbetsçe kullandığı, köyde olağan siyasal yaşamın sürdüğü, köyün boşaltılan köyler için uygulanan köye dönüş ve rehabilitasyon projesi kapsamında olmadığı, köyün boşaldığı veya boşaltıldığı hususunda herhangi bir kayda rastlanmadığı gibi başvurucuların şahsına yönelik bir terör eylemi veya tehdidinin mevcut olmadığının tespit edildiği, teknik bilirkişi raporunda da köyün boşalan yerleşim yeri olmadığının belirtildiği, başvurucuların iddialarının doğrulanamadığı ve 5233 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir zararlarının olmadığının tespit edildiği, başvurucuların köyden ayrılış nedeninin kendilerinin irade ve isteği doğrultusunda 5233 sayılı Kanun kapsamı dışındaki ekonomik ve sosyal sebepler nedeniyle gerçekleştiği gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir. Başvurucular, 24/6/1993 tarihinde gerçekleştiğini iddia ettikleri olaydan da bahsetmek suretiyle 5233 sayılı Kanun kapsamında zararlarının karşılanması gerektiğini belirterek yapılan başvurunun reddine ilişkin Komisyonun 27/6/2011 tarihli ve 2011/1-20230 sayılı kararının iptali istemiyle Mardin Valiliği (İdare) aleyhine 16/9/2011 tarihinde Mardin İdare Mahkemesinde dava açmışlardır.  Mardin İdare Mahkemesinin 28/12/2011 tarihli ve E.2011/1863, K.2011/2699 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. İlgili gerekçe şöyledir:"... 5233 sayılı Yasa ile,3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının karşılanması amaçlandığından, söz konusu Kanun kapsamında tazminat ödenebilmesi için her şeyden önce uğranılan bir zararın bulunması gerekmektedir....Dava konusu olayda, davacının ikamet ettiği yerin terör olayları nedeniyle boşaltıldığı iddiasıyla 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptığı başvurunun, ikamet edilen yerin boşalmadığından bahisle reddedilmesinden anlaşılacağı üzere, esas uyuşmazlığın davacının ikamet ettiği yerin terör olayları nedeniyle boşaltılıp boşaltılmadığı iddiasına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, Atalar köyünün terör nedeniyle boşaltılan yerler arasında bulunmadığı, Köyün terör olaylarından dolayı boşaltılmadığı, Köyde 1990-1997-2000 tarihlerinde Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca yapılan nüfus sayımında 329-201-100 kişinin bulunduğu, 1989-1994-1999-2004 yıllarında muhtarlık seçimlerinin yapıldığı, köyde 1992-1996 yılları arasında imam bulunduğu, 1990-2003 yılları arasında köye öğretmen görevlendirmesi yapıldığı, köyde olağan yaşamın sürdüğü, davacının malvarlığına ulaşımını engelleyen bir durumun bulunmadığı, bu durumda terör olayları nedeniyle boşalmayan köyde davacının terörden kaynaklanan herhangi bir zararının bulunmadığı, dolayısıyla, davacının 5233 sayılı Yasaya göre ödenmesi gerekli bir zararının olmadığı ..." Temyiz üzerine Danıştay Onbeşinci Dairesinin 5/12/2012 tarihli ve E.2012/3524, K.2012/12931 sayılı ilamıyla temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğu, ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle hükmün onanmasına karar verilmiştir. Karar düzeltme istemi ise aynı Dairenin 12/6/2013 tarihli ve E.2013/8534, K.2013/4402 sayılı ilamıyla öne sürülen hususların karar düzeltme nedenlerinden hiçbirisine uymadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.  Karar, başvuruculara 16/9/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucular 10/10/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır. B. İlgili Hukuk 5233 sayılı Kanun’un , , , , , , geçici , geçici , geçici  maddeleri, 24/6/2013 tarihli ve 2013/5034 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Karar’ın  maddesi, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/12/2008 tarihli ve E.2008/4141, K.2008/9584 sayılı kararı, Danıştay Onuncu Dairesinin 31/12/2008 tarihli ve E.2008/5548, K.2008/9733 sayılı kararı, Danıştay Onuncu Dairesinin 20/2/2009 tarihli ve E.2008/6679, K.2009/1227 sayılı kararı (Celal Demir, B. No: 2013/3309, 6/2/2014, §§ 15-28).  5233 sayılı Kanun'un 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanun'un  maddesiyle değişik  maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları şöyledir:"Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın;a) Yaralananlara altı katı tutarını geçmemek üzere yaralanma derecesine göre, b) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından üçüncü derece olarak tespit edilenlere dört katından yirmidört katı tutarına kadar, c) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından ikinci derece olarak tespit edilenlere yirmibeş katından kırksekiz katı tutarına kadar, d) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından birinci derece olarak tespit edilenlere kırkdokuz katından yetmişiki katı tutarına kadar, e) Ölenlerin mirasçılarına elli katı tutarında, Nakdî ödeme yapılır. ... Birinci fıkranın (e) bendine göre belirlenen nakdî ödemenin mirasçılara intikalinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun mirasa ilişkin hükümleri uygulanır."