Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, kesin olarak verilen kararın maddi hata gerekçesiyle ortadan kaldırılmasının adil yargılanma hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 22/12/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu Orta Anadolu İhracatçılar Birliği Genel Sekreterliği (Birlik)Yönetim Kurulu 15/12/2009 tarihli toplantısında tasarruf tedbirleri kapsamında fazladan istihdam edilen personelin iş akdinin feshedilmesine karar vermiştir. Başvurucuya ait iş yerinde şube müdürü sıfatıyla çalışmakta olan Z.nin iş akdi alınan bu karar uyarınca 29/11/2010 tarihinde feshedilmiştir. Z. tasarruf tedbirleri gerekçesiyle iş akdinin feshine karar verilmişse de başkaca tasarruf tedbirleri uygulanmadan feshe karar verilemeyeceğini ve uygulanan kriterlerin keyfî olduğunu ileri sürerek feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iade istemiyle 23/12/2010 tarihinde dava açmıştır. Ankara  İş Mahkemesi (Mahkeme) 21/2/2012 tarihli kararla kanunda üç yıllık bir geçiş süresi öngörülmesine rağmen davacının hizmetine hangi nedenle ihtiyaç kalmadığının somut olarak ortaya konulmaması nedeniyle feshin geçersizliğine ve işe iadeye karar vermiştir. Hüküm davalı başvurucu tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay  Hukuk Dairesi 10/9/2012 tarihli kararla iş akdinin feshine neden olarak gösterilen personel giderinin Birlik gelirlerinin %40'ını aşıp aşmadığı hususunun bilirkişi vasıtasıyla tespitinden sonrabir değerlendirme yapılması gerektiğine işaret ederek ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur. Mahkeme bozma ilamına uyarak yapmış olduğu yargılama sonunda verdiği 6/6/2013 tarihli kararla personel giderinin Birlik gelirlerinin %40'ını aşmadığı ve sözleşmenin feshinden önce benzer bir tasarruf tedbiri uygulanmadığı gerekçesiyle davanın kabulüyle davacı işçinin işe iadesine karar vermiştir. Hüküm başvurucu tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay  Hukuk Dairesi 26/12/2103 tarihinde ek nisbi ödemeler gelirler arasında sayılamayacağından personel giderlerinin bilirkişi raporunun aksine Birlik gelirlerinin %40'ını aştığı gerekçesiyle davacının işe iadesine ilişkin kararın bozularak ortadan kaldırılmasına ve davanın reddine kesin olarak karar vermiştir. Davacı Z.M vekili maddi hatanın düzeltilmesi talebinde bulunmuştur. Yargıtay  Hukuk Dairesi 14/10/2014 tarihinde "maddi hataya dayandığı ileri sürülen hususun hukuki takdire ilişkin olduğu'' gerekçesiyle talebi reddetmiştir. Davacı vekili 10/8/2015 tarihinde ikinci kez maddi hatanın düzeltilmesi talebinde bulunmuştur. Daire 22/10/2015 tarihli kararıyla ek nisbi ödemelerin tebliğ ve yönetmeliklerin aksine kanunda gelirler arasında sayıldığını ve normlar hiyerarşisine göre kanun hükümlerinin öncelikli olup bu ödemeler dikkate alınmaksızın personel ödemelerinin gelirin %40'ını aştığı şeklindeki önceki kabulde maddi hata bulunduğunu belirterek, 26/12/2013 tarihli bozma kararını ortadan kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını onamıştır. Nihai kararı davacı işçinin işe iade talebinde bulunması üzerine 26/11/2015 tarihinde öğrenen başvurucu, 22/12/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  18/6/2009 tarihli ve 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi İle İhracat Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un maddesinin ilgili kısmı şöyledir: "b) Birlik: İhracatçıları örgütlendirmek suretiyle ihracatı artırmak ve dış ticaretin ülke menfaatine uygun olarak gelişmesini sağlamak üzere, özel bütçeye sahip ve tüzel kişiliği haiz olarak kurulan ihracatçı birliğini, (...)d)TİM: Birliklerin koordinasyonunu sağlamak, ihracatçıların sorunlarının çözümüne yönelik çalışmalarda bulunmak, dış ticaretin ülke menfaatine uygun olarak gelişmesine yardımcı olacak çalışmalar yapmak ve ihracatçıları en üst düzeyde temsil etmek üzere, ihracatçı birliklerinin üst kuruluşu olan özel bütçeye sahip ve tüzel kişiliği haiz Türkiye İhracatçılar Meclisini,ifade eder." 5910 sayılı Kanun’un  maddesinin ilgili kısmı şöyledir: ''(3) Birliklerin görevleri şunlardır:a) Dış ticarete ilişkin konularda çalışmalar yapmak, bu kapsamda; kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör kuruluşları ve ulusal ve uluslararası kuruluşlar nezdinde üyelerinin menfaatlerini ülke çıkarları çerçevesinde koruyucu ve geliştirici çalışmalar yapmak.b) İhracatçılar arasında mesleki ahlâk ve dayanışmayı sağlamak.c) TİM’in görüşünü ve Müsteşarlık onayını almak kaydıyla sektörü ile ilgili mevcut eğitim ve öğretim kurumlarına yardımda bulunmak, yenilerinin kurulmasına öncülük etmek ve katkıda bulunmak.ç) TİM’in görüşünü ve Müsteşarlık onayını almak kaydıyla; amaç ve görevlerini gerçekleştirmeye yönelik vakıf kurmak veya kurulmuş olanlara iştirak etmek, bütçe imkânları çerçevesinde gerektiğinde mal ve hizmet almak, yaptırmak, satmak, kiralamak, rehin ve ipotek işlemleri tesis etmek ve kaldırmak, gerektiğinde iştigal sahası ile ilgili ortak hizmet verecek şirket, dernek, tesis ve işletmeler kurmak, kurulmuş olanlara iştirak etmek, laboratuvar, test, muayene ve belgelendirme konularında üyelerini desteklemek, fuar, sergi ve tanıtım faaliyetlerini düzenlemek, düzenlenecek fuar ve sergilere iştirak etmek ve tanıtım faaliyetlerinde bulunmak.d) TİM tarafından verilecek dış ticarete ilişkin diğer görevleri yapmak.'' 5910 sayılı Kanun’un  maddesinin ilgili kısmı şöyledir: ''(2)TİM ve birliklerde istihdam edilenler, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak yönetmelik hükümleri ile 4857 sayılı İş Kanunu ve İnsan Kaynakları Yönetmeliği hükümlerine tabidir.''  5910 sayılı Kanun’un geçici  maddesinin (4) numaralı fıkrası şöyledir: ''Personel giderleri gelirlerinin yüzde 40’ını aşan birliklerin genel sekreterlikleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içerisinde, personel giderlerini bu seviyeye getirmekle yükümlüdür.''