Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru koşullu salıverilmenin geri alınması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 21/3/2014 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:Başvurucu, muhtelif suçlardan dolayı 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun  maddesinin ikinci fıkrası uyarınca içtimaen 25 yıl ağır hapis, 5 yıl hapis cezasını infaz ederken 21/12/2000 tarihli ve23 Nisan 1999 Tarihine Kadar İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun gereğince Burdur Ağır Ceza Mahkemesinin 12/10/2001 tarihli ve Müt. 2001/377 sayılı kararı ile koşullu salıverilmiştir. Başvurucu, denetim süresi içinde 15/6/2003 tarihinde işlediği hapis cezasını gerektiren bir suçtan dolayı bir yıl hapis cezasına mahkûm edilmiştir. Söz konusu kararın kesinleşmesi üzerine Manisa  Ağır Ceza Mahkemesinin 29/4/2010 tarihli ve 2010/371-314 sayılı kararı ile koşullu salıverilmenin geri alınmasına karar verilmiştir. Anılan karara yapılan itiraz, Manisa  Ağır Ceza Mahkemesinin 23/1/2013 tarihli ve 2013/29 Değişik İş sayılı kararı ile kabul edilerek koşullu salıverilmenin geri alınması kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.Yargıtay  Ceza Dairesinin 16/5/2013 tarihli ilamı ile Manisa  Ağır Ceza Mahkemesinin 23/1/2013 tarihli ve 2013/29 Değişik İş sayılı kararının 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun  maddesi gereğince bozulmasına karar verilmiştir. Kanun yararına bozma kararının gereği olarak başvurucu yakalanmış ve koşullu salıverilmenin geri alınması kararında belirtilen cezanın infazına 21/2/2014 tarihinde başlanmıştır. Yargıtay  Ceza Dairesinin 16/5/2013 tarihli ilamının ilgili kısmı şöyledir:"...21/12/2000 tarihinde kabul edilip 22/12/200 tarihinde resmi gazetede yayımlanarak yürülüğe giren “4616 sayılı 23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenen suçlardan dolayı şartlı salıverilmeye dava ve cezaların ertelenmesine dairkanun” ile suçun türü ve işlendiği tarihi itibariyle bu yasa kapsamında kalan suçlardan dolayı davanın açılması, kesin hükme bağlanmasının ertelenmesi ve şartlı tahliyeye ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. 4758 sayılı yasa ile yapılan değişikliklerde dikkate alındığındayasanın 1-4 maddesigereğince 23 Nisan 1999 tarihinekadarişlenmiş ve ilgili kanun maddesinde öngörülen şahsi hürriyeti bağlayıcı cezanın üst sınırı 10 yılı geçmeyen suçlardan dolayı haklarında henüz tahkibata geçilmemiş veya hazırlık soruşturmasına girilmiş olmakla beraber dava açılmamış ise davanın açılması veya kesin hükme bağlanması ertelenecektir. Erteleme konusu suçun dava zamanaşımı süresi içinde bu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı ceza içeren bir suç işlendiğinde erteleme konusu suçtan dolayı dava açılacağı veya daha önceden açılmış bulunan davaya devam edilerek hüküm verileceği yönünde düzenleme yapılmıştır.Aynı yasada 23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenmiş ve ilgili kanun maddesinde ölüm, müebbet ağır hapis ve üst sınırı 10 yılı aşan şahsi hürriyeti bağlayıcı ceza öngören suçlardan dolayı haklarında henüz tahkibata geçilmemiş veya hazırlık soruşturmasına girilmiş olmakla dava açılmış olan sanıkların yargılamaları yapılır, yapılan yargılama sonunda mahkumiyetine karar verilenlerde hüküm kesinleşmesinden sonra bu maddedeki şartla salıverilme hükümleri uygulanır düzenlemesi karşısında 4616 sayılı yasa ile 10 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarla 10 yıldan az hapis cezası gerektiren suçlar arasında ayırım yapıldığı, yaptırımı 10 yıldan fazla olan suçlarla ilgili yargılamaya devam edilerek mahkumiyet hükmü verilip kesinleştiğinde şartla tahliye hükümlerinin uygulanacağı, yasa yürülüğe girdiğinde henüz kesinleşmemiş davalarla ilgili üst sınır itibariyle 10 yıldan az hapis cezası gerektiren suçlarla ilgili davanın ertelenmesine karar verileceği anlaşılmaktadır. Davanın açılması veya kesin hükme bağlanmasının ertelenmesi halinde zamanaşımı süresi içinde ertelenen suçla aynı cins veya daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı ceza yaptırımı gerektiren suç işlendiğinde yeniden dava açılacak veya ertelenen davaya devam edilecektir. Bir başka deyimle bu koşul ancak kesin hükme bağlanması ertelenen davalar için söz konusudur. Kesinleşen hükümler nedeniyle şartlı tahliye kararı verilmesi halinde şartla tahliyenin geri alınması koşulları 765 sayılı TCK 17 madde veya 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı hakkındaki kanunun 107/12 maddesine göre değerlendirilmelidir. Diğer taraftan 5271 sayılı CMUK'nun 268/1 maddesi gereğince hakim ve mahkeme kararına karşı kararın öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde itirazda bulunulabilir. Süresi içinde itiraz edilmeyen kararlar kesinleşecektir. Bu nedenlerle süresi içinde itiraz edilmeyen Manisa  Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararına karşı itirazın süre yönünden reddine karar verilmesi gerekmektedir. Şartlı olarak tahliye edilen hükümlülerin deneme süresi içindeki uymakla yükümlü olduğu koşulların suç tarihi itibariyle lehe olan infaza ilişkin hükümler dikkate alınarak 765 sayılı TCK 17 veya 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı hakkındaki kanunun 107/12 maddesine göre belirlenmesi gerekeceğinden itirazın esastan reddine karar vermesi gerektiğinden kanun yararına bozma talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir..." Başvurucu 21/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  4616 sayılı Kanun'un  maddesinin (4) numaralı bendi şöyledir:“(4) ( 23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenmiş ve ilgili kanun maddesinde öngörülen şahsî hürriyeti bağlayıcı cezanın üst sınırı on yılı geçmeyen suçlardan dolayı henüz takibata geçilmemiş veya hazırlık soruşturmasına girişilmiş olmakla beraber dava açılmamış veya verilen hüküm kesinleşmemiş ise, davanın açılması veya kesin hükme bağlanması ertelenir; varsa tutukluluk halinin kaldırılmasına karar verilir. Bu suçlarla ilgili dosya ve deliller, her bir suçun dava zamanaşımı süresinin sonuna kadar muhafaza edilir.  Erteleme konusu suçun dava zamanaşımı süresi içinde bu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir suç işlendiğinde, erteleme konusu suçtan dolayı da dava açılır veya daha önce açılmış bulunan davaya devam edilerek hüküm verilir. Bu süre, erteleme konusu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir suç işlenmeksizin geçirildiğinde, ertelemeden yararlanan hakkında kamu davası açılmaz; açılmış olan davanın ortadan kaldırılmasına karar verilir. Bu bentle ilgili olarak bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde dosyanın bulunduğu yargı merciine başvurmak suretiyle soruşturmaya veya davaya devam edilmesini istediklerini bildirenler hakkında soruşturma veya davaya devam olunur. Mahkûmiyet halinde verilen ceza, dava zamanaşımı süresince ertelenir. Bu süre içinde erteleme konusu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir suç işlendiğinde ertelenen ceza da infaz edilir. Aynı süre, erteleme konusu suç ile aynı cins veya daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir suç işlenmeksizin geçirildiğinde, mahkûmiyet vaki olmamış sayılır.”13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un  maddesi, 765 sayılı mülga Kanun'un  maddesi, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun  maddesinin (2) numaralı fıkrası.