Haklar: Adil yargılanma hakkı (Suç İsnadı)

Başvurucular, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralama suçlarından Van  Ağır Ceza Mahkemesince verilen ve Yargıtayca onanan mahkumiyet kararı nedeniyle kişi özgürlüğü ve güvenliği ile adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.  Başvuru, 18/3/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 12/7/2013 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. A. Olaylar Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucular hakkında 9/11/2005 tarihinde Hakkari ili Şemdinli ilçesinde S.Y.’ye ait Umut Kitabevi’nin bombalanması olayıyla ilgili olarak, devletin birliğini ve bütünlüğünü bozma, suç için anlaşma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, kasten öldürme ve kasten yaralama suçlarını işledikleri iddiasıyla Van Cumhuriyet Başsavcılığının 3/3/2006 tarih ve Soruşturma No: 2006/32, Esas No: 2006/31 sayılı iddianamesiyle Van  Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açılmıştır. Van  Ağır Ceza Mahkemesinin 19/6/2006 tarih ve E.2006/45, K.2006/74 sayılı kararıyla, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralama suçlarından başvurucuların ayrı ayrı mahkûmiyetine karar verilmiştir. Temyiz incelemesi sonunda, Yargıtay  Ceza Dairesinin 8/5/2007 tarih ve E.2007/2839, K.2007/3924 sayılı kararıyla, sanıkların işlediği iddia edilen suçların terörle mücadele kapsamında olduğu, Türk Silahlı Kuvvetlerinin terörle mücadele kapsamındaki bütün faaliyetlerinin askeri nitelikte olduğu belirtilerek davanın askeri mahkemenin görevine girdiği ve eksik soruşturma yapıldığı gerekçeleriyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Bozma kararına uyan Van  Ağır Ceza Mahkemesi 14/9/2007 tarih ve E.2007/189, K.2007/213 sayılı görevsizlik kararıyla dosyayı Van Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesine göndermiştir. Van Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi, eylemlerin sabit görülmesi halinde Veysel Ateş’in kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralama suçlarını, diğer sanıkların bu suçlara azmettirme suçunu işlemiş olabileceklerini ve bu suçların askeri suç olmadığını beliterek 22/1/2010 tarihinde görevsizlik kararı vermiştir. Bu karar Askeri Yargıtay  Ceza Dairesince onanmış ve dava dosyası görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir. Uyuşmazlık Mahkemesi Ceza Bölümü 2/5/2011 tarih ve E.2011/12, K.2011/12 sayılı kararıyla, Anayasa’nın  maddesinde yapılan değişiklikler ve yasal düzenlemeler gözetilerek isnat edilen suçlarla ilgili olarak adli yargının görevli olduğuna, Van  Ağır Ceza Mahkemesi 14/9/2007 tarih ve E.2007/189, K.2007/213 sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasına karar vermiştir.  Van  Ağır Ceza Mahkemesi yargılama sonunda 10/1/2012 tarih ve E.2011/257, K.2012/2 sayılı kararıyla, devletin birliğini ve bütünlüğünü bozma suçundan başvurucuların beraatına, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralama suçlarından ayrı ayrı mahkûmiyetlerine karar vermiştir. Temyiz incelemesi sonunda, Yargıtay  Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılı kararıyla, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve devletin birliğini ve bütünlüğünü bozma suçlarından doğrudan zarar görmeyen katılanların temyiz taleplerinin reddine, kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralama suçlarından verilen hükmün onanmasına, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma kapsamındaki hükmün bozulmasına karar vermiştir. Başvurucular hakkında devletin birliğini ve bütünlüğünü bozma suçundan verilen beraat kararı ile kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs ve kasten yaralama suçlarından verilen mahkûmiyetler kesinleşmiştir.  Başvurucular hakkında suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçu ile bozma sonrası yargılamanın Van  Ağır Ceza Mahkemesinin E.2013/9 sayılı dosyasına kayıtla devam ettiği anlaşılmaktadır. Yargıtay  Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılı ilamı hükmen tutuklu olan Ali KAYA ve Özcan İLDENİZ’e 18/2/2013 tarihinde, Veysel ATEŞ’e 30/1/2013 tarihinde bulundukları ceza infaz kurumlarında tebliğ edilmiştir. Başvurucuların ortak müdafii olan vekile, başvuru konusu kararın onanmasına dair Yargıtay  Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarih ve E.2012/7559, K.2012/10174 sayılı ilamı 8/2/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.B. İlgili Hukuk Anayasa’nın  maddesinin birinci ve ikinci fıkraları şöyledir:“Askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür.Savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler askerî mahkemelerde yargılanamaz.…” 4/12/2004 tarih ve 5271sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun  maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:“Barış zamanında, asker olmayan kişilerin Askeri Ceza Kanununda veya diğer kanunlarda yer alan askerî mahkemelerin yargı yetkisine tabi bir suçu tek başına veya asker kişilerle iştirâk halinde işlemesi durumunda asker olmayan kişilerin soruşturmaları Cumhuriyet savcıları, kovuşturmaları adlî yargı mahkemeleri tarafından yapılır.” 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun  maddesi şöyledir:Kasten öldürme suçunun;…c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,…İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. 5237 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:“(1)Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.(2) Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbî müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.(3) Kasten yaralama suçunun;…e) Silahla,İşlenmesi halinde, şikâyet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında artırılır. 5237 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:(1) Kişi, işlemeyi kastettiği bir suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp da elinde olmayan nedenlerle tamamlayamaz ise teşebbüsten dolayı sorumlu tutulur.(2) Suça teşebbüs halinde fail, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine onüç yıldan yirmi yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine dokuz yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Diğer hallerde verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir.