Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvurucu, Bahçelievler Belediyesi (Belediye) ile Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası (BEM-BİR-SEN) arasında imzalanan sözleşme uyarınca yapılan sosyal denge yardımının Aralık 2006 döneminde kendisine ödenmemesi nedeniyle 25/1/2007 tarihinde idareye yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine İstanbul  İdare Mahkemesinde açtığı iptal ve tam yargı davasının hukuka aykırı olarak reddedildiğini, Danıştay tarafından hükmün onandığını, onama kararının gerekçesiz olduğunu, yargılamanın makul sürede sonuçlanmadığını belirterek, eşitlik ilkesinin, mülkiyet ve adil yargılanma hakları ile sendikaya üye olma özgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tazminat talep etmiştir.   Başvuru, 17/7/2013 tarihinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede, belirlenen eksiklikler tamamlatılmış, başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumunun bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 11/6/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından 11/7/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiş, Adalet Bakanlığının 15/9/2014 tarihli görüş yazısına karşı başvurucu, 24/10/2014 tarihinde beyanlarını sunmuştur.  A. Olaylar Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Belediyede memur olarak görev yapmakta iken 9/1/2007 tarihinde 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun  maddesi uyarınca görevine gelmediği gerekçesiyle uyarma cezası almıştır. Başvurucu, Belediye ile BEM-BİR-SEN arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesine göre belediye çalışanlarına yapılan ödemenin, Aralık 2006 dönemine ilişkin olarak kendisine yapılmaması üzerine, 25/1/2007 tarihinde idareye başvurmuştur. Başvurucu, talebinin Belediye tarafından zımnen reddedilmesi sonucunda idari işlemin iptali ve uğradığı maddi kayıpların ödenmesi istemiyle 5/4/2007 tarihinde İstanbul  İdare Mahkemesinde dava açmıştır. Mahkemece, 29/1/2008 tarihli ve E.2007/665, K.2007/64 sayılı kararla; Belediye ile BEM-BİR-SEN arasında imzalanan 18/4/2006 tarihli sosyal denge sözleşmesinin  maddesinde 657 sayılı Kanun uyarınca uyarma cezası alanlara bir ay süreyle sosyal denge yardımı ödenmeyeceğinin açıkça belirtildiği, başvurucunun 657 sayılı Kanun'a göre aldığı uyarma cezası nedeniyle Aralık 2006 dönemine ilişkin ödemenin yapılmadığı ve dava konusu işlemin hukuka aykırı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Temyiz üzerine, Danıştay Onuncu Dairesinin 14/9/2011 tarihli ve E.2008/9313, K.2011/3354 sayılı ilamıyla; incelenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek hüküm onanmıştır.  Karar düzeltme istemi, aynı Dairenin 9/5/2013 tarihli ve 2012/982, K.2013/4279 sayılı ilâmıyla; Danıştay Dava Daireleri ile İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarının kararları hakkında ancak 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun  maddesinde yazılı nedenlerle kararın düzeltilmesinin istenebileceği, karar düzeltme dilekçesinde ileri sürülen hususların ilgili maddede yer alan nedenlerden birine uymadığı belirtilerek reddedilmiştir. Karar, başvurucuya 27/6/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu, 17/7/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk 657 sayılı Kanun’un "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" kenar başlıklı  maddesinin birinci fıkrasının (A) bendi şöyledir: “(A)- Uyarma: Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:  a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak,  b) Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek,  c) Kurumca belirlenen tasarruf tedbirlerine riayet etmemek, d) Usulsüz müracaat veya şikâyette bulunmak, e) Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak,  f) Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak, g) Belirlenen kılık ve kıyafet hükümlerine aykırı davranmak, h) Görevin işbirliği içinde yapılması ilkesine aykırı davranışlarda bulunmak” 657 sayılı Kanun’un “İtiraz” kenar başlıklı, 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki  maddesi şöyledir: “Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma ve kınama cezalarına karşı itiraz, varsa bir üst disiplin amirine yoksa disiplin kurullarına yapılabilir. Aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir." 657 sayılı Kanun’un “İtiraz” kenar başlıklı, 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki  maddesi şöyledir: “Disiplin amirleri ve disiplin kurulları tarafından verilen disiplin cezalarına karşı yapılacak itirazlarda süre, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren 7 gündür. Bu süre içinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir. İtiraz halinde, itiraz mercileri kararı gözden geçirerek verilen cezayı aynen kabul edebilecekleri gibi cezayı hafifletebilir veya tamamen kaldırabilirler. İtiraz edilmeyen kararlar ile itiraz üzerine verilen kararlar kesin olup, bu kararlar aleyhine idari yargı yoluna başvurulamaz. İtiraz mercileri, itiraz dilekçesi ile karar ve eklerinin, kendilerine intikalinden itibaren 30 gün içinde kararlarını vermek zorundadırlar. Kaldırılan cezalar sicilden silinir." 18/4/2006 tarihinde Bahçelievler Belediye Başkanlığı ve BEM-BİR-SEN arasında imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesinin “SOSYAL DENGE YARDIMI ÖDEMELERİNDE İSTİSNALAR” başlıklı  maddesi şöyledir: “Çalışan hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre yapılan soruşturma sonucuna göre; a) Uyarı cezası alanlara 1 ay, .. e) Hakkında disiplin soruşturması açılanlara, soruşturma sürecince sosyal denge yardımı ödenmez.” 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun  maddesinin (2) numaralı fıkrası,  maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi,  maddesi,  maddesi.