Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, ceza infaz kurumunda tutulan başvurucunun sağlık durumuna uygun koşullarda barındırılması talebinin reddi ve ilaca erişiminin engellenmesi nedeniyle kötü muamele yasağının ve kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak eşitlik ilkesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. Başvurucu, Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) soruşturması kapsamında tutuklanarak 30/8/2016 tarihinde Eskişehir H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz Kurumu) yerleştirilmiştir.A. Bireysel Başvuru Süreci Başvurucu; başvuru formunda iki dizi ameliyatlı olarak Ceza İnfaz Kurumuna alındığını, 27 ay müddetince ilaçlarını ve tedavilerini almasına idare tarafından engel olunduğunu, revir doktoru ve Eskişehir Devlet Hastanesi (Hastane) uzman ortopedi doktorları tarafından glukozamin eklem ilacı kullanması, tek katlı koğuşta kalması, spor salonundan faydalanması gerektiği raporlandığı hâlde taleplerinin yerine getirilmediğini, MR (manyetik rezonans) çekilmesi işlemi sonrasında tedavi için Hastaneye gitmesinin engellendiğini, bu süreçte hastalığının ilerlediğini 3/10/2018 tarihinde ortopedi uzmanı tarafından diz protezi ameliyatı yapılmasına karar verildiğini, kaldığı koğuşa özgü olarak yapılan üçüncü gece sayımı sebebiyle zorla aşağı indirildiğini, tuvalet ihtiyacını dahi zor karşılayabildiğini, çektiği acılar sebebiyle psikolojik sağlığının da bozulduğunu, depresyon ve uykusuzluk teşhisi konulduğunu, talep ettiği hâlde doktor raporlarının İdare tarafından kendisine verilmediğini belirterek öncelikle inceleme ve tedbir talepli olarak 8/11/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucunun tedbir talebinin değerlendirilmesine esas olmak üzere Ceza İnfaz Kurumunda tutulma koşulları ile sağlık hizmetlerine erişiminin tespiti için yazı yazılmıştır. Yazıya verilen 3/12/2018 tarihli cevapta,i. Başvurucunun 30/8/2016 tarihinde yapılan ilk muayenesinde menüsküs ve çapraz bağlarından dolayı dizinde ameliyat izinin mevcut olduğunun görüldüğü, ii. Başvurucunun ilk muayenesi sonrasında 20/9/2016 ve 11/11/2016 tarihlerinde Kurum Revirinde muayene edildiği, reçete edilen “Enfexia 500 mg, Tantum Verde Gargara ve Tantum Verde Sprey” ile “Kloroben Sprey” ilaçlarının alınarak kullanmasının sağlandığı,iii. 29/11/2016 tarihinde revirde muayene edilen başvurucuya reçete edilen “Chondroitin Msm Glucosamine” kreminin devlet bütçesinden karşılanmaması nedeniyle aldırılamadığı, başvurucunun aynı günkü muayenesinde Eskişehir Devlet Hastanesi Ortopedi Polikliniğine acil sevkinin uygun bulunduğu, 2/12/2016 tarihinde ortopedi polikliniğine alınan randevusuna götürüldüğü, sağ diz için MR çekilmesi istendiğinden randevu alındığı, düzenlenen reçetedeki ilaçların alındığı, 09/12/2016 günü Hastaneye götürülerek istenilen MR çekiminin sağlandığı, tetkik ve MR sonuçlarının ilgili hekim tarafından incelendiği ve inceleme sonucunda “menüsküsler normal” değerlendirmesi yapıldığı,iv. Başvurucunun 13/12/2016 tarihinde revirde muayene edildiği, “Pharmaton” ilacının reçete edildiği, ilaç ücretinin başvurucu tarafından karşılanacak olması ve uzman hekim tarafından reçete edilmiş olmaması nedeniyle idare tarafından alınmadığı, başvurucunun kurum içi Ortopedi Polikliniğine sevkedildiği, 16/12/2016 tarihinde gelen Ortopedi Uzmanının muayenesi sonrasında reçete edilen ilaçların aynı gün alınarak başvurucunun kullanmasının sağlandığı,v. Başvurucunun 28/2/2017 tarihinde revirde muayene edildiği, “Calcimax-D3 40 EFF” ve “Supradyn” vitamin ilaçlarının reçete edildiği, ilaç bedelinin başvurucu tarafından karşılanarak aldırıldığı, başvurucunun aynı gün Eskişehir Devlet Hastanesi Ortopedi Polikliniğine acil sevkinin uygun bulunduğu, randevu alınarak 3/3/2017 tarihinde yapılan muayenesinde MR çekilmesinin istendiği, MR için randevu alındığı, reçete edilen ilaçların alındığı, 16/3/2017 günü çekilen MR sonuçlarının uzman hekim tarafından incelendiği, acil cerrahi müdahale edilecek patoloji saptanmadığına ilişkin değerlendirmede bulunulduğu,vi. Başvurucunun 21/3/2017 tarihinde kuruma gelen Ortopedi Uzmanına muayene ettirildiği, reçete edilen ilaçların alındığı,vii. Başvurucunu 28/3/2017 günü revire çağrılarak Eskişehir Devlet Hastanesinde çekilen MR filmi sonuçları hakkında bilgi verildiği,viii. 20/6/2017 tarihinde revirde muayene edilen başvurucunun kurum içi Psikiyatri Polikliniğine sevk edildiği, 28/6/2017 tarihinde kuruma gelen Psikiyatri Uzmanına muayene ettirildiği, “Önceden psikolojik hastalık öyküsü yok” teşhisi ile reçete edilen “Duxet 30 mg” ilacının alındığı,ix. 11/7/2017 tarihinde revirde yapılan muayenesi sonrasında ortopedi polikliniğine sevk edildiği, işlemin acil kaydının olmaması nedeniyle sıraya alınarak 3/10/2017 tarihinde Eskişehir Devlet Hastanesi Ortopedi Polikliniğine götürüldüğü, sağ diz MR çekimi için randevu alındığı, düzenlenen reçetedeki ilaçların alındığı, 10/10/2017 tarihine sağ diz MR'si çekildiği, ilgili hekim tarafından “Ön çapraz bağ sağlam, sol diz için kuvvetlendirme önerilir, spor salonunu kullanması uygundur” yönünde değerlendirmede bulunulduğu,x. Başvurucunun 26/7/2017 tarihinde kuruma gelen psikiyatri uzmanına muayene ettirildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg” ve “Desyrel 100 mg” ilaçlarının alındığı, yine 23/8/2017 tarihinde kuruma gelen psikiyatri uzmanına muayene ettirildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg” ve “Desyrel 100 mg” ilaçlarının alındığı, başvurucunun 12/10/2017 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg” ve “Desyrel 100 mg” ilaçlarının alındığı, xi. Başvurucunun 26/10/2017 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Magvital 365 Mg” ilacının alındığı, 8/11/2017 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg” ve “Desyrel 100 mg” ilaçlarının alındığı, yine 14/11/2017 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg” ve “Desyrel 100 mg” ilaçlarının alındığı, başvurucunun 7/12/2017 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg” , “Desyrel 100 mg” ve “Aspirin Plus C400” ilaçlarının alındığı, 13/12/2017 tarihinde kurum revirinde muayene edilmiş, yapılan muayene sonrasında revirde muayene edildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg” ve “Desyrel 100 mg” ilaçlarının alındığı, yine 15/1/2018 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg” ve “Desyrel 100 mg” ilaçlarının alındığı,xii. Başvurucunun 1/2/2018 tarihinde revirde yapılan muayenesi sonrasında Eskişehir Devlet Hastanesi Ortopedi Polikliniğine sevk edildiği, 6/2/2018 tarihine randevu alındığı, muayenesi sonrasında “Bilateral diz, ön çapraz bağ ameliyatlısı” yönünde değerlendirmede bulunulduğu, reçete edilen “Etotio 400 mg, Kalidren 50 mg ve Nimes Combo Jel 50 g” ilaçlarının alındığı, xiii. Başvurucunun 13/2/2018 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Flagyl 500 mg, Bizmopen 262 mg ve Metpamid 10 mg” ilaçlarının alındığı, yine 15/2/2018 tarihinde revirde muayene edildiği, “Terramycin 14 2 gr Pomad, Kloroben Gargara ve Dencol Jel Sprey” ilaçlarının alındığı, yine 21/2/2018 ve 3/4/2018 tarihlerinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg” ve “Desyrel 100 mg” ilaçlarının alındığı, kurum içi Diyetisyene sevk edildiği,xiv. 7/6/2018 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Cabral 400 mg, Diclomec sr 75 mg ve Diclomec Plus Jel” ilaçlarının alındığı, yine 5/7/2018tarihinde revirde mueyene edildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg” ilacının alındığı, Eskişehir Devlet Hastanesi Ortopedi Polikliniğine acil öncelikli kaydıyla sevkinin uygun görüldüğü, 12/7/2018 tarihinde Eskişehir Devlet Hastanesi Ortopedi Polikliniğindeki muayenesinde “Glikozaminoglikan türü ek besin kullanımın tedaviye yardımcı olarak kullanılabilir, diz çökmek, normal wc, merdiven inip çıkması ağrıları arttırabilir” yönünde değerlendirmede bulunulduğu, reçete edilen ilaçların alındığı,xv. 2/8/2018 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Desyrel 100 mg” ilacının alındığı, yine 16/8/2018 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Muscoflex duo jel 30” ilacının alındığı, ortopedi polikliniği ve kurum içi psikiyatri uzmanına sevkinin uygun bulunduğu, ortopedi yönünden yapılan bu sevk işleminin acil kaydının bulunmaması nedeniyle sıraya alındığı, 24/10/2018 günü için alınan randevuya başvurucunun Eskişehir  Ağır Ceza Mahkemesinin yazısı doğrultusunda Emniyet Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğüne götürüldüğü için gönderilemediği, 27/11/2018 tarihinde Eskişehir Şehir Hastanesi Ortopedi Polikliniğine götürüldüğü, yapılan muayenesinde “Her iki dizede reçete verildi, tek katlı koğuşta kalması uygun olur” yönünde değerlendirmede bulunulduğu, reçete edilen ilaçların alındığı, değerlendirme Sağlık Kurulu raporu doğrultusunda yapılmadığından ayrıca 1399 kişi kurumda 2182 kişi barındırılması ve mevcut tekli odaların dolu olması nedeniyle başvurucunun tekli odada (tek katlı koğuş) barındırılamadığı,xvi. Başvurucunun 29/8/2018, 6/9/2018, 20/9/2018 tarihlerinde psikiyatri uzmanına muayene ettirildiği, reçete edilen ilaçlarının alındığı, 18/10/2018 tarihinde revirde muayene edildiği, reçete edilen “Duxet 60 mg, Desyrel 100 mg ve Coldaway-C” ilaçlarının alındığı,xvii. Başvurucunun 24 kişi kapasiteli bir koğuşta 24 kişi ile birlikte barındırıldığı, koğuşun iki katlı olduğu, üst katın yatakhane, alt katın yemekhane olarak kullanıldığı, tuvaletin koğuşun yemekhane bölümünde bulunduğu bildirilmiştir. Bölüm tarafından 10/12/2018 tarihli Tedbire İlişkin Ara Karar ile başvurucunun sağlık hizmetlerine erişim imkânına sahip olduğu, ceza infaz kurumunda tutulmasının yaşamına ya da maddi veya manevi bütünlüğüne yönelik ciddi bir tehlike oluşturmadığı belirtilerek tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. Başvurucu 21/12/2018 tarihinde kendi isteği ile Manisa T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledilmiştir. Başvurucu, bireysel başvuru dosyasına sunduğu 1/3/2019 havale tarihli dilekçesiyle tedbir ilişkin ara kararından sonraki beş ayda hastalığının arttığını, 5-10 metre yürüyebildiğini, tuvalete gidemediğini, kişisel ihtiyaçlarını karşılayamadığını, engelli koğuşu bulunmadığı için mağduriyet yaşadığını, devlet hastanelerinde bulunmayan kök hücre tedavisine ulaşabilmesi için tahliye olması gerektiğini belirterek tedbiren tahliye kararı verilmesini talep etmiştir. Tedbir talebinin değerlendirilebilmesi için başvurucunun güncel sağlık durumuna ilişkin olarak Ceza İnfaz Kurumuna yazılan yazıya 4/3/2019 tarihinde verilen cevapta, başvurucunun kurumda sağlık hizmetlerinden faydalandırıldığı, kurumda bulunduğu süre içinde acil sağlık hizmetinden faydalanmadığı, sağlık sorunlarının kurumda kalmasına engel olmadığı, bu hususta resen rapor alınmadığı ve başvurucunun da rapor alınması talebinde bulunmadığı bildirilmiştir. Bölüm tarafından 13/3/2019 tarihli Tedbire İlişkin Ara Karar ile başvurucunun sağlık hizmetlerine erişim imkânına sahip olduğu, 10/12/2018 tarihli tedbire ilişkin ara karardan ayrılmayı gerektirir bilgi veya bulgu bulunmadığı belirtilerek tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.B. İnfaz Hâkimliğine Başvuru Süreci Başvurucu, 9/3/2018 tarihinde Ceza İnfaz Kurumuna Eskişehir  İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) gönderilmek üzere dilekçe yazmış ve diğer illerdeki kurumlarda uygulanmamasına rağmen bulunduğu ceza infaz kurumunda FETÖ/PDY soruşturması kapsamında tutuklanan kişilerin tutulduğu koğuşlarda üçüncü gece sayımı yapıldığını belirterek uygulamanın kaldırılmasını talep etmiştir. Başvurucunun dilekçesini değerlendiren İdari ve Gözlem Kurulu tarafından 13/3/2018 tarihinde gece sayımlarının kurumu genelinde yapıldığı ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek talebin reddine itiraz yolu açık olmak üzere karar verilmiştir. Başvurucu, İdare ve Gözlem Kurulu kararına gece sayımının sadece FETÖ/PDY soruşturması kapsamında tutuklanan kişilerin tutulduğu koğuşlarda yapıldığını ve sayımın sadece vardiya değişiminde olmak üzere günde iki defa yapılması gerektiğini belirterek 15/3/2018 tarihinde itiraz etmiştir. Başvurucu dilekçesinde ayrıca “Glukozamin” ilacının ücreti hesabından kesilerek alınmasına engel olunduğunu belirterek bu uygulamanın kaldırılmasını talep etmiştir. Başvurucunun itirazını inceleyen İnfaz Hâkimliğince “Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği'nin 8/2-c maddesi uyarınca denetimli serbestlik tedbirini ihlal eden hükümlülerin koşullu salıverme tarihine kadar olan süreyi kapalı ceza infaz kurumunda infaz edeceklerinin belirtildiği” gerekçesiyle 21/3/2018 tarihinde itirazın reddine karar verilmiştir. İnfaz Hâkimliğince dosya resen ele alınarak 22/3/2018 tarihli ek karar ile gece sayımlarının mevzuata uygun olduğu belirtilerek başvurucunun itirazının reddine itiraz yolu açık olarak karar verilmiştir. Başvurucu 2/3/2018 tarihli ek karara sayım uygulamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek 28/3/2018 tarihinde itiraz etmiştir. Başvurucunun itirazı Eskişehir  Ağır Ceza Mahkemesince 30/3/2018 tarihinde ek kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek reddedilmiştir. Başvurucu, bireysel başvuruya konu ettiği şikâyetine ilişkin olarak, 13/8/2018 tarihinde Ceza İnfaz Kurumuna İnfaz Hâkimliğine gönderilmek üzere dilekçe yazmış ve “Glukozamin” ilacının ücreti hesabından kesilerek alınmasını, merdivensiz tek kat koğuşa geçirilmesini, fizik tedavi için kurumun spor salonundan faydalandırılmasını talep etmiştir. Başvurucunun dilekçesi İdare ve Gözlem Kurulu tarafından değerlendirilmiş olup 12/9/2018 tarihinde başvurucunun talep ettiği ilaçların kullandırılmasında tıbbi zorunluluk bulunup bulunmadığına ilişkin sağlık kurulu raporuna bakıldığı, başvurucuya sözkonusu ilacın reçete edilmediği, ilacın kullanılmasının zorunlu olduğuna ilişkin teşhis konulmadığı, kullanılmasının tedaviye yardımcı olabileceği önerisinde bulunulduğu, sözkonusu ilacın takviye amaçlı bir vitamin olduğu, yine merdivensiz tek kat odada kalma zorunluluğuna ilişkin rapor tanzim edilmediği, sadece merdiven inip çıkmasının ağrılarını arttırabileceği yönünde tavsiyede bulunulmuş olduğu, başvurucunun spor salonundan faydalanma talebi konusunda 14/6/2018 tarihinde 10 kişilik gruplar hâlde spor salonundan faydalanılabileceğine ilişkin karar alındığından bu konuda yeniden karar alınmasına gerek bulunmadığına ilişkin karar verilmiştir. Başvurucu, İdare ve Gözlem Kurulu kararına 20/9/2018 tarihinde İnfaz Hâkimliğine sunduğu dilekçesiyle itiraz etmiş ve taleplerini yinelemiştir. Hâkimlik tarafından 1/10/2018 tarihinde başvurucunun “Glukozamin” ilacının temini ve merdivensiz tek kat koğuşa geçirilmesi talepleri yönünden belgelerin tavsiye ya da rapor niteliğinin değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, öncelikle usulüne uygun bir rapor alındıktan sonra Kurul tarafından yeniden karar verilmesi, bu karara itiraz edilmesi halinde evrakların gönderilmesi gerektiği gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Başvurucunun spor salonundan faydalandırılma talebi yönünden ise İdare Gözlem Kurulu tarafından karar verildiği gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir. İnfaz Hâkimliği kararının gerekçesinde “Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmeliğin  maddesinde 'Hükümlüler, koğuş, oda ve eklentilerinde hekim raporuyla belgelendirilmek koşuluyla, sağlıkları için gerekli protez ve benzeri tıbbı araçları ve eşyaları bulundurabilir.' şeklinde düzenleme bulunduğu, bu düzenleme neticesinde tutuklu hakkında öncelikle rapor alınması gerekmekle, tutuklu hakkında verilen belgenin tavsiye niteliğinde veya rapor niteliğinde olup olmadığına ilişkin Hâkimliğimizce bir değerlendirme yapılmasının mümkün olmaması nedeniyle tutuklunun bu taleplerine ilişkin olarak ceza infaz kurumunca öncelikle usulüne uygun bir rapor alındıktan sonra yeniden değerlendirme yapıldıktan sonra karar verilmesi, bu karara itiraz edilmesi halinde ilgili evrakların Hâkimliğimize gönderilmesi hususunda karar veril[diği]” belirtilmiştir. Başvurucunun karara itirazı Eskişehir  Ağır Ceza Mahkemesince 9/10/2018 tarihinde itiraz edilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek kesin olarak reddedilmiştir. Başvurucu, nihai kararı 12/10/2018 tarihinde öğrendikten sonra 8/11/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucunun İnfaz Hâkimliği kararı doğrultusunda sağlık raporu alınmak üzere sevkinin yapılıp yapılmadığı ve sağlık raporu alındı ise yeniden İdare ve Gözlem Kurulu kararı alınıp alınmadığı hususunda Ceza İnfaz Kurumuna yazılan yazıya 27/12/2022 tarihinde verilen cevapta, başvurucunun 23/11/2018 tarihinde muayene edilerek Eskişehir Şehir Hastanesi Ortopedi Polikliniğine sevk edildiği, burada 27/11/2018 tarihinde yapılan muayenesinde “Her iki dizde ortez, tek katlı koğuşta kalması uygundur” görüşünün bildirildiği, başvurucunun talebi üzerine 21/12/2018 tarihinde Manisa T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledildiği, başvurucu 27/11/2018 tarihli rapora istinaden yeniden İdare ve Gözlem Kurulu kararı alınmasına dair bir talepte bulunmadığından hakkında bir karar alınmadığı bildirilmiştir.