Haklar: Maddi ve manevi varlığın korunması hakkı

Başvuru, ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetede çıkan haberler nedeniyle şeref ve itibarın korunması hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 27/8/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 1959 doğumlu olan başvurucu Deniz Kuvvetleri Komutanlığında görev yapmış ve kıdemli albay rütbesiyle emekli olmuştur. Başvurucunun Güney Deniz Saha Komutanlığı Kurmay Başkanlığı AR-GE Kurul Başkanı olarak görev yaptığı dönemde ulusal ölçekte yayın yapan Zaman gazetesinin 19/7/2009, 22/7/2009, 23/7/2009, 6/12/2009, 6/2/2010, 16/2/2010, 25/2/2010, 28/2/2010 tarihli nüshalarında bazı haberler yayımlanmıştır. Söz konusu haberlerin başlıkları şu şekildedir:“[T. ]'nin infaz timine ait olduğu iddia edilen ses kaydı internete düştü” (19/7/2009), “Generallere suikast planlayan teğmen timinde ergenekon izi” (22/7/2009)  “Suikast planlarına iki albayın adı karıştı” (23/7/2009) “Amirallere suikast soruşturmasında 1 albay ve 1 teğmen tutuklandı” (6/12/2009) “Amirallere suikast iddianamesinden devrimci karargah çıktı” ve “Subaylara vahim suçlamalar” (6/2/2010) “Amirallere suikast planı kamera görüntüleri ortaya çıktı” (16/2/2010) “İşte amirallere suikastın belgeleri” üst başlığı altında “İstanbul’u havaya uçuracak cephaneye sahipler” ve “[U.] ve [] paşaya operasyon yapılacak” (25/2/2010),  “Poyrazköy iddianamesinin sanıkları Balyoz'da çıktı” (28/2/2010) Belirtilen başlıkların altında verilen haberler özetle Deniz Kuvvetleri Komutanlığında görevli bir kısım personel ve emekli deniz kuvvetleri personelinin bir araya gelerek Deniz Kuvvetleri eski komutanı (A.) ve Deniz Kuvvetleri komutanına (o dönemde görevde olan E.U.Y'e) suikast düzenlemeyi planladıkları, bu konuda yapılacak operasyonların detay ve tarihlerini iletecek kişi olarak da başvurucunun belirtildiği, suikastlar için mermi ve fişeklerin hazırlandığı, bu kişilerin silahlı terör örgütüne üye olmak, örgüt amacı doğrultusunda patlayıcı madde ve mermi bulundurmak, asker ve sivil kişileri fişlemek, uyuşturucu ticareti yapmak, yasa dışı örgütlerle bağlantı içinde olmakla suçlandıklarına ilişkindir. Başvuru formunun ekinde sunulan gazete haberlerinde başvurucunun isminin geçtiği haberler ise şu şekildedir:  "İhbar üzerine bazı teğmenlere yönelik düzenlenen operasyonda ele geçirilen bir notta, "Albay T.'den gelecek inceleme raporlarına göre, [U.] ve [] adlı paşalara yapılacak operasyonun detay ve tarihlerinin [ B.] ve Albay O.Y. üzerinden iletileceği aktarılıyordu. Cuntacı ekibin hedefindeki dönemin Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral [A.] suikast iddialarını doğrulamıştı." (6/12/2009) "Amirallere suikast iddianamesinde [İ.] Partisi'nin Karargah Evleri yapılanmasında olduğu iddia edilen teğmenler [S. E. N.] ve [F. A.]'nın, Gölcük'teki evinde ele geçirilen "[U.] ve [] Paşa'ya yapılacak operasyon yazılı not yer alıyordu. Notta, "Albay [T. ]'dan gelecek fizibiliteye göre [U.] ve [] Paşa'ya yapılacak operasyonun detay ve tarihlerini [B.], Orhan Yücel Albay üzerinden iletecek. Size teslim edilen malzemeleri korunaklı bir yerde tutunuz." (6/2/2010, 16/2/2010, 28/2/2010) Başvuru formu ekinde yer alan haberlerde, yukarıda belirtilen notun iddianamede yer aldığı belirtilmektedir. Haberlerin yayımlandığı dönemde kamuoyunda bilinen adıyla Ergenekon davaları kapsamında sanık olarak yargılanan başvurucu, söz konusu haberler nedeniyle uğradığı kişilik haklarının zedelendiği iddiasıyla 000 TL manevi tazminat istemiyle dava açmıştır.  Davaya bakan Urla Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 21/4/2011 tarihinde başvurucu lehine 000 TL manevi tazminata hükmetmiştir. Mahkeme gerekçesinde; söz konusu yayınlarda -iddianamenin düzenlendiği tarih ve yayınların başladığı tarih dikkate alındığında- hazırlık soruşturmasına ait işlemlerin kaynağı ve gerçekliği tartışmalı değerlendirme ve ifadelerle masumiyet karinesinin ihlali sonucunu doğurabilecek haberlere yer verildiğini belirtmiştir. Mahkeme, bu haberlerin görünür gerçekliğe uygunmuş gibi gözükse de orta düzey kişilerce algılanma durumu, özle biçim arasındaki denge ile basın meslek ilkeleri ve basın ahlak kuralları birlikte değerlendirildiğinde haber verme hakkı sınırlarının önemli ölçüde aşıldığını belirtmiştir. Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4/10/2012 tarihinde kararı bozmuştur. Yargıtay bozma kararının gerekçesinde; başvurucu hakkında yapılan haberde yer alan bilgilerin başvurucunun sanık olarak yargılandığı ve kamuoyunda bilinen adıyla Ergenekon iddianamesi ve eklerinde yer aldığını, yazının gerçek ve güncel bir konuya ilişkin olması nedeniyle yayımlanmasında kamu yararı bulunduğunu, konunun önemi ve değeri gözönünde bulundurularak düşünsel bağlılığın korunduğu ve kişilik haklarına saldırı oluşturabilecek bir yoruma da yer verilmediğini belirtmiştir.  Bozma kararına karşı başvurucu karar düzeltme talebinde bulunmuştur. Yargıtay bu talebi 24/6/2013 tarihinde, davanın karar düzeltme sınırının altında kalması nedeniyle reddetmiştir. Mahkeme bozma kararına uyarak 22/10/2013 tarihinde davayı reddetmiştir. Başvurucu kararı temyiz etmiş, Yargıtay 2/5/2014 tarihinde ilk derece mahkemesinin ret kararını onamıştır. Onama kararı 4/8/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 27/8/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. A. Ulusal Hukuk 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı mülga Borçlar Kanunu’nun  maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Şahsiyet hakkı hukuka aykırı bir şekilde tecavüze uğrayan kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat namıyla bir miktar para ödenmesini dava edebilir.” 19/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanunu’nun  maddesi şöyledir:“Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir.Basın özgürlüğünün kullanılması ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının,...amacıyla sınırlanabilir.”B. Uluslararası Hukuk Başvuru konusuna ilişkin uluslararası hukuk kaynakları için bkz. Kadir Sağdıç [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, §§ 36-65; İlhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, §§ 42-