Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru; tutukluluğun makul süreyi aşması, resen yapılan tutukluluk incelemelerinin duruşmasız olarak yapılması ve savcılık görüşünün bildirilmemesi, tutukluluk incelemesinin makul aralıklarla yapılmaması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, tutukluluk dolayısıyla siyasi faaliyetlerinin ve gazetecilik faaliyetinin yerine getirilememesi nedeniyle seçme ve seçilme hakkı ile ifade özgürlüğünün, kanuni hâkim güvencesine aykırı bir mahkemede yargılama yapılması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 24/2/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucular Ahmet Keklik ve Ünal Bozyiğit başvuru yaptıkları tarihte Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) Siirt Kurtalan Belediye meclisi üyesidir. Başvurucu Abdullah Çetin ise Dicle Haber Ajansının Kurtalan muhabiridir. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturma kapsamında başvurucular 16/12/2011 tarihinde gözaltına alınmış ve 20/12/2011 tarihinde silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmışlardır.  Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının 20/2/2012 tarihli iddianamesiyle başvurucuların silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılmaları istemiyle (CMK mülga  madde ile görevli) Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır. Başvurucular tutuklandıktan sonra ilk olarak 1/6/2012 tarihli duruşmada Mahkeme önüne çıkarılmışlardır. Başvurucular 16/1/2014 tarihinde tahliye talebinde bulunmuşlardır. Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesi 17/1/2014 tarihinde başvurucuların tahliye taleplerinin reddine karar vermiştir. Başvurucular bu karara itiraz etmiştir.Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesi 12/2/2014 tarihinde itirazın reddine karar vermiştir. Başvurucular 25/2/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesi 12/3/2014 tarihinde 21/02/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanun'la değişik 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun geçici  maddesi uyarınca dosyanın Siirt  Ağır Ceza Mahkemesine devrine karar vermiştir.  Siirt  Ağır Ceza Mahkemesi 25/6/2014 tarihinde başvurucuların tahliyesine karar vermiştir. Dava, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibariyla ilk derece mahkemesinde derdesttir.  A. Ulusal Hukuk 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tazminat istemi" kenar başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;...d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,...Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler." 5271 sayılı Kanun'un "Tazminat isteminin koşulları" kenar başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"(1) Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir."B. Uluslararası Hukuk Sözleşme Hükümleri Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) ek 1 No.lu Protokol'ün  maddesi şöyledir:"Yüksek Sözleşmeci Taraflar, yasama organının seçilmesinde halkın kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlar içinde, makul aralıklarla, gizli oyla serbest seçimler yapmayı taahhüt ederler." Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı  Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Sözleşme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün  maddesindeki serbest seçim hakkını, yasama organının seçimi ya da bu organın iki meclisi varsa en azından bir meclisin seçimi ile sınırlı olarak değerlendirmektedir (Gorizdra/Moldova (k.k.), B. No: 53180/99, 2/7/2002, hukuk kısmı, § 2; Cherepkov/Rusya (k.k.), B. No: 51501/99, 25/1/2000, hukuk kısmı, § 1). AİHM, serbest seçim hakkının kapsamını, yasama yetkisine sahip olmayan yerel yönetimlerin seçimlerini içerecek kadar genişletmemiş ve yerel seçimlerin ulusal yasaları yerel düzeyde uygulayarak parlamentonun desteklenmesi işlevine sahip olduğunu belirtmiştir. AİHM ayrıca belediye seçimlerinin (Cherepkov/Rusya); bölgesel seçimlerin (Malarde/France (k.k.), B. No: 46813/99, 5/9/2000), il genel meclisi seçimlerinin (Santoro/Italy, B. No: 36681/97, 16/1/2003), belediye ve ilçe meclisi seçimlerinin (Mółka/Poland (k.k.), B. No: 56550/00, 11/4/2006) Sözleşme'ye ek 1 No.lu Protokol'ün  maddesinde belirlenen serbest seçim hakkının kapsamında olmadığına karar vermiştir.