Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, askerlik hizmeti sırasında yaralanma nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararların tazmini için açılan davanın süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesinin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 17/8/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde er olarak askerlik hizmetini yapmıştır.  Başvurucu 14/9/2010 günü eğitim alanında, uzun atlama yapıldığı sırada sol dizinde dönme meydana gelmesi sonucu yaralanmıştır.  Başvurucuya ön çapraz bağ yırtığı tanısı konulmuş ve 21/12/2010 tarihinde ameliyat ile tedavisi Çorlu Asker Hastanesi tarafından yapılmış ve başvurucu terhis edilmiştir.  Takip eden süreçte sol dizindeki rahatsızlığı 6/8/2014 tarihinde nükseden başvurucu, yapılan tetkiklerin ardından 9/8/2014 tarihinde tekrar ameliyat olmuştur. Başvurucuya ameliyattan sonra kırk beş gün istirahat raporu verilmiştir.  Başvurucu 2/7/2015 tarihinde Millî Savunma Bakanlığına başvurarak askerî görev nedeniyle yaralanması ve malul hâle gelmesi nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü 509,55 TL maddi, 000 TL manevi zararının tazmin edilmesini istemiştir. Talep, cevap verilmemek suretiyle zımnen reddedilmiştir.  Başvurucu, zımnen ret kararının ardından 3/11/2015 tarihinde maddi ve manevi zararlarının ödenmesi istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) nezdinde tam yargı davası açmıştır.  AYİM İkinci Dairesi (Mahkeme) 2/12/2015 tarihli kararıyla maddi ve manevi tazminat istemiyle açılan tam yargı davasını süre aşımı yönünden reddetmiştir.  Ret gerekçesinde öncelikle 4/7/1972 tarihli ve 1602 sayılı mülga Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun dava açma süresine ilişkin hükümlerine yer verilerek idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce bu eylemlerin yazılı bildirimi üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemelerinin şart olduğu, bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi hâlinde ret işleminin tebliği tarihinden ve altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açmaları gerektiği hatırlatılmıştır. Başvurucunun yaralanmanın ardından gerçekleşen tedavi süreci sonunda 21/12/2010 tarihinde yapılan ameliyat ile eylem ve eylemden doğan zararı öğrendiği belirtilen gerekçede, lehe yorumla terhis tarihinden itibaren bir yıl içinde zararının tazmini istemiyle idareye başvurması gerekirken 2/7/2015 tarihinde yaptığı başvuru üzerine açtığı davanın süre aşımına uğradığı ifade edilmiştir. Ayrıca terhis tarihinden sonraki muayene ve tedavi sonuçlarının askerde iken yapılan tedavi ve düzenlenen raporlarda yer alan bilgileri içerdiği, bu bilgiler ışığında eylemden ve zarardan haberdar olabileceği dikkate alındığında zararın öğrenilme tarihini değiştirecek bir niteliğinin bulunmadığı vurgulanmıştır.  Başvurucu nihai kararı 18/7/2016 tarihinde tebellüğ etmesinin ardından 17/8/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Tolgahan Orhon (B. No: 2015/11349, 14/11/2018, §§ 21-29) başvurusuna ilişkin karar.