Haklar: Özel hayatın ve aile hayatının korunması hakkı

Başvuru, müşterek çocukların velayetinin babaya verilmesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvurucunun boşanma davasında verilen velayet kararına ilişkin 2021/28259 numaralı başvurusu 25/6/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Başvurucu, boşanma davasında verilen velayet kararı hakkındaki temyiz incelemesi devam ederken velayetin tedbiren kendisine verilmesi için velayetin düzenlenmesi davası açmıştır. Anılan davada verilen karar kesinleştikten sonra başvurucu ayrıca 2022/91236 numaralı dosyada bireysel başvuruda bulunmuştur. 2022/91236 numaralı başvurunun konu ve kişi bakımından hukuki irtibat nedeniyle 2021/28259 numaralı başvuru ile birleştirilmesine ve incelemenin 2021/28259 numaralı dosya üzerinden yapılmasına karar verilmesi gerekir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı 2021/28259 sayılı bireysel başvuru dosyası kapsamında beyanda bulunmuştur. A. Başvuruya Konu Boşanma Davasında Verilen Velayet Kararına İlişkin Süreç Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucunun yaptığı evlilikten 2010 ve 2015 yılında iki erkek çocuğu dünyaya gelmiştir. Başvurucu, Konya  Aile Mahkemesinde (Mahkeme) boşanma davası açarak boşanma ile birlikte velayet, nafaka ve tazminat talep etmiştir. Başvurucunun açtığı boşanma davasında davalı da karşı boşanma davası açmıştır. Karşı boşanma davasında da boşanma talebinin yanında velayet ve tazminat talebi bulunmaktadır. Karşılıklı açılan boşanma davaları birlikte görülmüş olup yapılan yargılama sonucunda 6/11/2019 tarihinde tarafların boşanmalarına, müşterek çocukların velayetlerinin başvurucu anneye verilmesine, davalı-karşı davacı baba ile müşterek çocuklar arasında şahsi ilişki tesisine, çocuklar için tedbir ve iştirak nafakasına, taraflar eşit kusurlu bulunduklarından karşılıklı tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir. Mahkemece alınan 28/9/2018 tarihli üç kişilik uzman heyeti tarafından düzenlenen sosyal inceleme raporunda büyük çocuğun annenin yanında kalmak istediğini beyan ettiği, çocuklar için başvurucu yanında kurulan düzenin bozulmaması gerektiği, çocukların ihtiyaçlarının başvurucu tarafından karşılandığı belirtilmiştir. Sonuç olarak müşterek çocukların yaş itibarıyla anne sevgisine, şefkatine ve bakımına muhtaç oldukları gerekçesiyle velayetlerinin başvurucuya verilmesi yönünde kanaat bildirilmiştir. Mahkemece velayet hususunda sosyal inceleme raporundaki kanaat doğrultusunda karar verilmiştir. Boşanma ve ferîleri hakkındaki karar istinaf edilmiştir. Konya Bölge Adliye Mahkemesi  Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 18/11/2020 tarihli kararıyla karşı tarafın velayet hususundaki istinaf talebinin kabulüne, müşterek çocukların velayetlerinin babaya verilmesine ve başvurucu anne ile müşterek çocuklar arasında şahsi ilişki tesisine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde başvurucunun Fethullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) ile irtibatlı ve iltisaklı olduğu, ancak örgüt ile olan bağının örgüt üyeliği seviyesine ulaşmadığı belirtilerek başvurucu hakkında terör örgütüne üye olma suçundan yapılan yargılama sonucunda beraat kararı verilmiş ise de kararın gerekçesinden başvurucunun örgüt sempatizanı olduğunun anlaşıldığı ifade edilmiştir. Bunun yanında kararda başvurucunun tanık Y.ye cemaat olarak nitelendirdiği terör örgütünden vazgeçmeyeceğini, müşterek çocukları kastederek iki tane mürit yetiştirdiğini, gerekirse eşini ve çocuklarını örgüt için feda edeceğini beyan ettiğine yer verilmiştir. Sonuç olarak Bölge Adliye Mahkemesi kesinleşmiş beraat kararından başvurucunun örgüt sempatizanı olduğu kanaatine ulaşması ve tanık beyanıyla da sabit gördüğü üzere bu durumdan pişmanlık duymaması nedenleriyle müşterek çocukların velayetlerinin başvurucu anneye teslim edilmesinin kabul edilebilir olmadığını belirtmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi anılan durumun çocukların geleceğini tehlikeye atacağı ve mevcut delil durumu itibarıyla çocukların gelişimlerinin bu tehlikeden korunmasının gerektiği kanaatine varmıştır. Kararda ayrıca Mahkemece alınan sosyal inceleme raporu incelendiğinde her iki çocuğun babalarıyla herhangi bir iletişim sorunu yaşamadıkları, babanın şahsi, mali ve sosyal hâlleriyle çocukların velayetini üstlenebilecek yeterliliğe sahip olduğu sonucuna ulaşıldığı, babanın çocuklara yönelik ihmal ve istismarına dair delil de bulunmadığı vurgulanmıştır. Başvurucu Bölge Adliye Mahkemesi kararı üzerine temyiz yoluna başvurmuştur. Yargıtay  Hukuk Dairesi 27/4/2021 tarihli kararıyla Bölge Adliye Mahkemesi kararını usul ve kanuna uygun bularak onama kararı vermiştir. Nihai karar başvurucuya 17/6/2021 tarihinde tebliğ edildikten sonra 25/6/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.B. Başvuruya Konu Velayetin Düzenlenmesi Davasında Verilen Karara İlişkin Süreç Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, boşanma davasında verilen velayet kararı Yargıtay incelemesindeyken ve velayete ilişkin hüküm henüz kesinleşmemişken tedbiren velayetin tarafına verilmesi talepli ayrı bir velayetin düzenlenmesi davası açmıştır (bkz. § 3). Konya  Aile Mahkemesinde yapılan yargılamada alınan sosyal inceleme raporunda çocukların beyanlarında anne yanında kalmak istediklerini belirtmeleri ve küçük çocuğun anne ilgisine ihtiyaç duyduğu bir dönemde olduğu ifade edilerek çocukların velayetlerinin anneye verilmesi gerektiği kanaati bildirilmiştir. Ancak kararda sosyal inceleme raporunda belirtilen kanaate itibar edilmeyerek başvurucunun velayet değişikliği talebinin reddine karar verilmiştir. Verilen ret kararı üzerine başvurucu istinaf yoluna başvurmuştur. Bölge Adliye Mahkemesi 20/9/2022 tarihinde istinaf talebinin kesin olarak reddine karar vermiştir. Kararda ilk derece mahkemesince alınan sosyal inceleme raporunda çocukların velayetlerinin anneye verilmesi gerektiğinin bildirildiği ancak boşanma davasının istinaf aşamasında çocukların velayetlerinin babaya verilmesine karar verildiği, boşanma ve ferîlerine ilişkin kararın velayetin düzenlenmesi davasının açıldığı tarihten kısa süre sonra 27/4/2021 tarihinde Yargıtay tarafından onanmasına karar verildiği belirtilmiştir. Kararın gerekçesinde ayrılık döneminde çocukların baba ve ailesiyle yaşadıkları, bu dönemde babanın velayet görevini savsakladığının ispat edilmediği ifade edilmiştir. Ayrıca tanıkların baba ve ailesinin çocuklara kötü davranışlarının olmadığını beyan ettikleri, tanık nin beyanında başvurucunun ''Ben çocuklarımı Fetöye mürit yetiştireceğim.'' dediği, tanık O.nun beyanında boşanma davasının sonuna yakın bir zamanda başvurucunun müşterek çocuğa pizza kırıntısını yere döktüğü için tokat attığını ifade ettiği vurgulanmıştır. Bunun yanında kararda; çocukların babası ve ailesi hakkında çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçundan yapılan soruşturmada takipsizlik kararı verildiği ve çocukların velayetlerinin anneye verilmesi hâlinde çocukların gelecek yaşantılarında risk oluşturma ihtimali bulunduğu belirtilerek velayetin değiştirilmesi davasının reddinin yerinde olduğu kanaatine ulaşıldığı bildirilmiştir. Başvurucu, nihai kararı 5/10/2022 tarihinde öğrendikten sonra 12/10/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Aysel Aslan, B. No: 2019/12792, 12/1/2021, §§ 16-