Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, ortağının terör örgütüyle iltisaklı olduğu gerekçesiyle şirketin kamu ihale sözleşmesinin feshine verilmesi nedeniyle gerekçeli karar hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 11/6/2019 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, merkezi Antalya'da olan bir limited şirkettir. Başvurucu, Isparta İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 27/9/2016 tarihinde yapılan "Tıbbi Sarf Malzemesi Alımı İşi" ihalesine katılmıştır. İhale başvurucu üzerinde kalmış, başvurucu ve Sağlık Bakanlığı arasında 12/1/2017 tarihinde sözleşme imzalanmıştır. Sağlık Bakanlığı, başvurucu Şirketin %40 hisseyle ortağı olan gerçek kişi P.K.nın Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) ile irtibatı ve iltisakı bulunan Antalya Genç Eğitim Derneğinin üyesi olduğu gerekçesiyle ihale sözleşmesini 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun  maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında 31/7/2017 tarihinde tek taraflı olarak feshetmiştir. Başvurucu, sözleşmenin feshedilmesine ilişkin işleme karşı 6/10/2017 tarihinde iptal davası açmıştır. Dava dilekçesinde başvurucu; terör örgütleriyle iltisaklı olduğu iddia edilen ortağın %40 hisseye sahip olduğunu, yapılan sözleşmenin küçük ortağın bu fiilinden dolayı feshedilmesinin idari yaptırımlarda zorunlu ilke olan şahsilik ilkesine açıkça aykırılık teşkil ettiğini, ortağın şirket sermayesinin en az %50'sine sahip olması hâlinde ilgili iptal prosedürünün işletilebileceğini, ortağın örgütle iltisakının geçmiş bir tarihe ilişkin olduğunu belirtmiştir. Isparta İdare Mahkemesi (Mahkeme) 8/2/2018 tarihli kararla dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir. Mahkeme gerekçeli kararında öncelikle başvurucu Şirketin bir sermaye şirketi türü olan limited şirket olduğuna ve örgütle iltisaklı derneğe üyeliği bulunduğu tespit edilen, %40 hisse sahibi olan şirket ortağı P.K.nın 30/6/2017 tarihinde Şirket hisselerinin tamamını diğer ortak Ç.ye devrettiğine ilişkin tespitlerde bulunmuştur. Mahkeme, başvurucu Şirketin bizatihi kendisi hakkında 4734 sayılı Kanun'un  maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında terör örgütleriyle ilgili irtibat, iltisak veya herhangi bir bağlantı tespiti yapılmadığını belirtmiştir. 4734 sayılı Kanun'un  maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen yasağın uyuşmazlığa tatbikinin ise ancak şirket sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan ortağın örgütle iltisak yahut irtibatının tespiti hâlinde mümkün olduğunu belirterek P.K.nın Şirketteki hissesinin %40 olması sebebiyle bu yasağın da uyuşmazlığın çözümüne tatbik edilemeyeceğini ifade etmiştir. Karar, Sağlık Bakanlığı tarafından 4734 sayılı Kanun'un  maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin uygulanması bakımından şirket ortaklarının sermaye oranlarının önem taşımadığı belirtilerek temyiz edilmiştir. Yapılan temyiz incelemesi neticesinde Danıştay Onüçüncü Dairesi (Daire) 13/3/2019 tarihli kararla 8/2/2018 tarihli ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına ve davanın kesin olarak reddine karar vermiştir. Gerekçeli kararda, başvurucu Şirketin yöneticisi ve ortağı olan P.K.nın olağanüstü hâl (OHAL) kapsamında kapatılan Antalya Genç Eğitim Derneğinin kurucu üyesi olduğu ve P.K. hakkında FETÖ/PDY'ye üye olma suçu kapsamında yürütülen ceza soruşturmasının bulunduğu belirtilerek ihale sözleşmesinin feshedilmesinde hukuka aykırılık görülmediği ifade edilmiştir. Nihai karar 13/5/2019 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 11/6/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  4734 sayılı Kanun'un "İhaleye katılamayacak olanlar" kenar başlıklı  maddesinin birinci fıkrasının 31/10/2016 tarihli ve 678 sayılı Olağanüstü Hâl Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin  maddesiyle eklenen ve Anayasa Mahkemesinin 14/11/2019 tarihli ve E.2018/90, K.2019/85 sayılı kararıyla iptal edilen (g) bendi şöyledir: "Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar:...g) Terör örgütlerine iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından bildirilen gerçek ve tüzel kişiler ile bu kapsamda olduğu Millî İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından bildirilen yurt dışı bağlantılı gerçek ve tüzel kişiler." 4734 sayılı Kanun'un "İhaleye katılamayacak olanlar" kenar başlıklı  maddesinin ikinci fıkrası şöyledir: "İhale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yükleniciler bu işin ihalesine katılamazlar. Aynı şekilde, ihale konusu işin yüklenicileri de o işin danışmanlık hizmeti ihalelerine katılamazlar. Bu yasaklar, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri için de geçerlidir."  Daha detaylı ilgili hukuk bilgisi için ayrıca bkz. Uskar Kömür Pazarlama Nakliyat Tarım İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2019/2762, 17/11/2021, §§ 20-