Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru; tutukluluğun beş yıl boyunca sürmesi ve dosya üzerinden tutukluluk hâlinin devamına karar verilmesi nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; evde yapılan aramanın savcı ya da hâkim kararına dayanmaması ve komşulardan veya ihtiyar heyetinden bir kişinin hazır edilmemesi nedeniyle konut dokunulmazlığına saygı ilkesinin, kardeşi olan Ç.nin gözaltında ölümle tehdit edilmesi nedeniyle kötü muamele yasağının, emniyette susma hakkını kullanmasına rağmen yer gösterme işlemi yapılması, tutanakta imzadan kaçınma nedeninin belirtilmemesi, Ç.nin tehdit altında verdiği ifadesinin hükme esas alınması, yasak delillerin dosyadan çıkartılma taleplerinin karşılanmaması, suçsuzluğunu kanıtlamaya yönelik araştırma yapılmaması, telefon kayıtlarının suçla ilişkisinin açıklanmaması, Kürtçe savunma hakkı tanınmaması ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının; adi suç ile örgüt kapsamında işlenen suçtan yargılanan kişiler arasında ayrımcılık yapılması nedeniyle ayrımcılık yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 30/4/2013 tarihinde Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 12/7/2013 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm tarafından 23/01/2014 tarihinde yapılan toplantıda başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü 20/2/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş 4/3/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır. A. Olaylar  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuruya Konu Yargılama Başvurucu, kimliğini gizli tutan bir şahıs tarafından yapılan ihbar üzerine Diyarbakır'da gerçekleşen iki bombalama eyleminin faili olduğu iddiasıyla 3/7/2007 tarihinde gözaltına alınmıştır. Başvurucunun evinde 3/7/2007 tarihinde arama yapılmış ve bomba yapımında kullanıldığı anlaşılan çeşitli malzemeler ele geçirilmiştir. Başvurucuya 6/7/2007 tarihinde avukatı olmaksızın polis tarafından yer gösterme işlemi yaptırılmıştır. Tutanağa göre başvurucu, 6/4/2007 tarihinde Çevik Kuvvette görevli bir memurunun aracının altında ve 15/6/2007 tarihinde askerî servis aracının geçişi esnasında bomba patlatılması olaylarını kendisinin gerçekleştirdiğini ve patlayıcı maddeleri teslim aldığı yerle ilgili olarak yer gösterme yapabileceğini söylemiştir. Başvurucu, tutanağı imzadan imtina ettiği notunu düşmüştür. Başvurucu, aynı gün avukatının huzurunda verdiği polis ifadesinde susma hakkını kullanmıştır. Başvurucu 7/7/2007 tarihinde avukatının katılımıyla savcıya verdiği ifadesinde suçlamaları kabul etmemiş, yer gösterme işlemindeki beyanlarının Emniyetin yönlendirme ve baskısına dayalı olduğunu ileri sürmüştür.  Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesi 7/7/2007 tarihinde başvurucunun tutuklanmasına karar vermiştir. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yukarıda belirtilen olaylarla bağlantılı olarak başvurucu ve diğer bazı sanıklar hakkında 27/8/2007 ve 5/12/2007 tarihlerinde iki ayrı iddianame düzenlenmiştir.  Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesi 27/12/2007 tarihinde her iki davanın birleştirilmesine ve yargılamaya E.2007/440 sayılı dosya üzerinden devam edilmesine karar vermiştir. Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesi 21/6/2011 tarihinde E.2007/440 sayılı dosyada yargılanan diğer sanıklara ilişkin hüküm kurmuş, başvurucunun son savunmasını yapmamış olması nedeniyle ve dosyanın diğer sanıklar yönünden sürüncemede kalmaması için başvurucuyla ilgili kısmın tefrikine karar vermiştir. Başvurucu hakkındaki yargılama, Mahkemenin 2011/454 esasına kaydedilmiştir. Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesi 15/12/2011 tarihli ve E.2011/454, K.2011/524 sayılı kararıyla başvurucunun devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak suçundan müebbet hapis cezasıyla, 15/6/2007 tarihli bombalama eyleminden dolayı tasarlayarak adam öldürmeye teşebbüs suçundan dokuz kez 18 yıl 4 ay hapis cezasıyla, izinsiz patlayıcı madde bulundurmak suçundan iki kez 5 yıl 6 ay 20 gün hapis ve para cezasıyla, özel kişilere ve kamuya karşı işlenen mala zarar verme suçlarından sırasıyla 3 yıl 9 ay ve üç kez 4 yıl 6 ay, 5 yıl 7 ay 15 gün hapis cezalarıyla cezalandırılmasına karar vermiştir.  Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesi kararını, Silvan Sulh Ceza Mahkemesinin 2007/216 ve 218 ile Diyarbakır  Ağır Mahkemesinin 2007/306 ve 308 Müt. sayılı aramaya izin ve el koyma işleminin onanması kararlarına, başvurucunun Diyarbakır merkezde bulunan evinde yapılan arama sonucunda ele geçen malzemelere ve dosyadaki diğer delillere dayandırmıştır (Gerekçeli karar, s. 13, 17). Başvurucu vekili eksik incelemeye dayalı ve usul ve yasaya aykırı biçimde hüküm kurulması nedeniyle kararı temyiz edeceklerine dair süre tutum dilekçesi vermiş ise de UYAP üzerinden yapılan sorgulama ve Mahkemesiyle yapılan yazışma sonucundan gerekçeli temyiz dilekçesinin verilmediği anlaşılmıştır. Yargıtay  Ceza Dairesinin 10/12/2012 tarihli ve E.2012/10515, K.2012/14632 sayılı ilamıyla patlayıcı madde bulundurmak ve 15/6/2007 tarihli eylemle bağlantılı mala zarar vermek suçundan kurulan hükümler bozulmuş; kararın diğer kısımları onanmış ya da düzeltilerek onanmıştır. Bu karar, başvurucuya 1/4/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 30/4/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Bireysel Başvuru Sonrası Devam Eden Yargılama Yargıtayın bozma kararı sonrasında dosya, Diyarbakır  Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/225 esasına kaydedilmiştir.  Duruşma tutanaklarında başvurucunun başka bir suçtan tutuklu olduğu belirtilmektedir. Mahkeme 12/9/2013 tarihli ve E.2013/225, K.2013/435 sayılı kararıyla başvurucunun patlayıcı madde bulundurmak suçundan bir kez 5 yıl 6 ay 20 gün hapis ve para cezasıyla cezalandırılmasına, 15/6/2007 tarihli eyleme ilişkin olarak mala zarar verme suçundan da hüküm kurulmasına yer olmadığına karar vermiştir. Dosyanın temyiz incelemesi devam etmektedir. İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna Başvuru Başvurucu, somut olaydaki yargılamanın makul süreyi aştığından bahisle 13/6/2013 tarihindeİnsan Hakları Tazminat Komisyonuna (Komisyon) başvurmuştur. Komisyonun 5/9/2013 tarihli ve K.2013/453 sayılı kararıyla başvurucuya ilişkin olarak 6 yıl 2 ay 2 gündür devam eden yargılama süresinin makul olmadığına ve başvurucuya 750 TL tazminat ödenmesine karar verilmiştir. Bu karar, itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.B. İlgili Hukuk 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'un  maddesi yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığına ilişkin başvuru yolunu ve Kanun'un  maddesi kabul edilebilir başvurulara dair verilecek kararı ve itiraz usulünü düzenlemektedir.