Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, taşınmazın dava yoluyla tapusunun iptal edilerek orman vasfıyla Hazine adına tescilinden dolayı uğranılan zararın tazmini talebiyle açılan davanın tapu iptal ve tescil davasına ilişkin kararın usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği yönündeki iddialar dikkate alınmaksızın zamanaşımından reddedilmesi nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.A. Tapu İptal ve Tescil Davasına İlişkin Yargılama Süreci İzmit Orman İşletme Müdürlüğü tarafından başvurucu (davalı) aleyhine, hissedarı olduğu Kocaeli ili, İzmit ilçesi, Yenice köyünde bulunan 2411 parsel numaralı ve 000 m² yüzölçümlü taşınmazın orman vasfında olduğundan bahisle tapusunun iptali ve Hazine adına tescili talebiyle Kocaeli  Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) dava açılmıştır. Mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırarak düzenlenen bilirkişi raporunu hükme esas almak suretiyle söz konusu taşınmazın 250 m²lik kısmının orman vasfında olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, bu kısma ait tapu kaydının iptali ile orman olarak Hazine adına tesciline 19/7/1994 tarihinde karar vermiştir. Bu karar, İzmit Orman İşletme Müdürlüğünün temyiz kanun yoluna başvurması üzerine Yargıtay (Kapatılan)  Hukuk Dairesi (Daire) tarafından 4/10/1999 tarihinde onanarak kesinleşmiştir.  Yargılamanın tarafı olan davalılar vekili tarafından 8/8/2016 tarihinde Mahkemeye sunulan dilekçe ile kesinleşme şerhinin kaldırılarak Mahkeme kararının bozulmasına dair temyiz talebinde bulunulmuştur. Temyiz dilekçesinde, davalılardan S.O.nun mirasçılarının İzmit Tapu Sicil Müdürlüğüne intikal için gittiklerinde uyuşmazlık konusu taşınmazın bir kısmının tefrik edilerek Hazine adına tescil edildiğini öğrendiğini ve bunun üzerine 29/7/2016 tarihinde dava dosyasını incelemek amacıyla Mahkemeye başvurduğu belirtilmiştir. Mahkeme arşivinde bulunan dosyanın aynı tarihte incelenmesi neticesinde Mahkeme kararının, İzmit Orman İşletme Müdürlüğünün temyiz dilekçesinin ve Daire onama kararının 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun  maddesine aykırı olarak usulsüz tebliğ edildiğini tespit ettikleri ifade edilmiştir. Davalıların talebinin incelenmesi neticesinde Mahkemece 19/7/1994 tarihli karara ilişkin kesinleşme şerhinin kaldırılmasına, davalıların temyiz dilekçesinin ve işbu kararın İzmit Orman İşletme Müdürlüğüne tebliğine ve temyiz talebi ile ilgili diğer işlemlerin yapılmasına ilişkin 11/8/2016 tarihinde ek karar verilmiştir. Ek kararın gerekçesinde; davalılara dava dilekçesinin tebliği dışında diğer tebligatların usulüne uygun yapılmadığından verilen kesinleşme şerhinin yerinde olmadığı belirtilmiştir. Kesinleşme şerhi idari bir işlem olup talep üzerine veya mahkemece kendiliğinden kaldırılabileceğinden usulsüz tebliğe dayalı kesinleşmemiş bir hükme kesinleşme şerhi verilmesinin hukuki sonuç doğurmayacağı ifade edilmiştir. Davalılar vekili tarafından 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun  maddesine göre Hazine aleyhine maddi tazminat davası açacakları gerekçesiyle 20/10/2016 tarihinde Mahkemeye temyizden feragat dilekçesi sunulmuştur. Söz konusu feragat talebi doğrultusunda Dairece 7/11/2016 tarihinde temyiz dilekçesinin feragat nedeniyle reddine karar verilmiş ve bu karar 16/1/2017 tarihinde kesinleşmiştir.B. Bireysel Başvuruya Konu 4721 Sayılı Kanun'un  Maddesi Gereğince Açılan Maddi Tazminat Davasına İlişkin Yargılama Süreci Başvurucu tarafından, tapu kaydı yargı kararı ile iptal edildiğinden dolayı uğranılan zararın tazmini talebiyle Hazine aleyhine Kocaeli  Asliye Hukuk Mahkemesinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) maddi tazminat davası açılmıştır. Asliye Hukuk Mahkemesi, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde; nihai karar vermek suretiyle davadan elini çeken ve kesinleşme şerhi vererek kararın infazını sağlayan Mahkemenin ek karar vererek kararı yeniden tebliğe çıkarmak suretiyle başvurucuya temyiz imkânı sağlamasının yasal dayanağının bulunmadığı belirtilmiştir. Mahkeme kararının 4/10/1999 tarihinde kesinleştiği ve tapu kaydının 21/5/2008 tarihinde orman olarak kaydedildiğinin sabit olduğu, yargılamanın yenilenmesi yolu yerine Mahkemeye başvuruda bulunarak kesinleşmenin iptali ile yeni bir kesinleşme şerhi verilmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir. 1999 yılında tapu kaydının hükmen iptal edilmesi nedeniyle tapu kaydına güvenerek iyi niyetle malik olan başvurucunun mülkiyet hakkına müdahale edildiği iddiasıyla maddi tazminat talebini 10 yıllık hak düşürücü süre içerisinde ileri sürmediği vurgulanmıştır.  Bu karara karşı başvurucu tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi  Hukuk Dairesince (Bölge Adliye Mahkemesi) istinaf başvurusunun kabulüne, Asliye Hukuk Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde; nihai karar vermek suretiyle davadan elini çeken ve kesinleşme şerhi vererek kararın infazını sağlayan Mahkemenin ek karar ile kesinleşme şerhini kaldırarak kararı yeniden tebliğe çıkarıp temyiz incelemesinden geçen karar için yeniden temyiz imkânı sağlamasının hukuki ve yasal dayanağının olmadığı belirtilmiştir. Başvurucu vekili tarafından sunulan 8/8/2016 tarihli temyiz dilekçesinde yapılan tebligatların usulsüz olması sebebiyle kesinleşme şerhinin kaldırılarak kararın esastan bozulması talep edildiği hâlde ek karar yönünden temyiz hakları varken bu haklarını kullanmayarak aleyhlerindeki kararın yeni tarihli olarak kesinleşmesini sağladıkları ifade edilmiştir. Hazinenin zamanaşımı defini ileri sürdüğü ve Mahkemenin taşınmazın tapusunun iptali ve orman vasfı ile Hazine adına tapuya tesciline ilişkin kararının kesinleştiği 4/10/1999 tarihi ile maddi tazminat davasının açıldığı 17/2/2017 tarihleri arasındaki geçen süre gözetildiğinde 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu tespit edilmiştir. Ayrıca davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesinin hatalı olduğuna ancak bu durumun yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğine değinilmiştir.  Dairece, başvurucu tarafından Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı yapılan temyiz başvurusu reddedilmek suretiyle anılan karar onanarak kesinleşmiştir. Başvurucu nihai hükmü 28/9/2020 tarihinde öğrendikten sonra 26/10/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurunun incelenmesi sürecinde başvurucu Ruhi ORHAN'ın 1/4/2023 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır. Vefat eden başvurucunun mirasçısının 11/1/2024 tarihli bildirim sonrasında 16/1/2024 tarihinde başvurunun devamı talebinde bulunduğu görülmüştür. Dolayısıyla eldeki bireysel başvurunun incelenmesine devam edilmiştir.