Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 5/4/2017 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyon tarafından bu kararda incelenen şikâyet haricindeki iddiaların kabul edilemez olduğuna bu şikâyet yönünden ise başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına ve başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmiştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmiştir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik olarak Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturmalar yürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 51, Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, § 12). Başvurucu, Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığınca FETÖ/PDY ile bağlantılı suçlar nedeniyle başlatılan bir soruşturma kapsamında 10/8/2016 tarihinde Ankara'da gözaltına alınmıştır. Başvurucunun ilk ifadesi emniyette kolluk tarafından alındıktan sonra başvurucu 26/8/2016 tarihinde Başsavcılığa sevk edilmiştir. Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı aynı tarihte başvurucunun ifadesini almıştır. Başvurucunun ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:"... ilk, orta ve lise eğitimimi bu ilçedeki devlet okullarında tamamladım. Kadirli Lisesinden 1994 yılında mezun oldum. 1996 yılında girmiş olduğum Üniversite yerleştirme sınavında Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih bölümünü kazandım. İlk başta bir süre Bursa'da ikamet eden teyzemlere ait evde kaldım. Daha sonra Ata Evler denilen toplu konut bölgesinde genellikle öğrencilerin kaldığı 80 m2'lik evlerden birini kiraladım ve tek başıma kaldım. Zaman zaman ailemde gelip yanımda kaldığı için tek başıma kalmayı tercih ettim. Yanıma arkadaş almadım. 2000 yılında tarih bölümünden mezun oldum. Önce üniversitede kalıp yüksek lisans yapmayı düşündüm ancak üniversitede akademisyenlik işi olmadı. Yüksek lisansı ise kazandım. Çalışmak için Bursa ilinde faaliyet gösteren özel okullara cv bıraktım. Bu okullar içerisinde FETÖ yapılanmasına yakın olan İlkbahar İlköğretim Okuluna da CV bırakmıştım. Ancak o zaman bu okullar terör örgütü olarak görünmediğinden ve böyle bir durum olmadığından başvurmakta sakınca görmedim. Daha sonra İlkbahar İlköğretim Okulundan başvurumun kabul edildiği bana bildirildi. Aslında o dönem doğuda bir devlet okuluna atanacak puanım vardı ancak yüksek lisans sebebiyle Bursa'da kalmam gerektiğinden bu seçeneği düşünmedim. Ve özel okullara başvurdum. 2000 yılının Eylül ayında sosyal bilgiler öğretmeni olarak İlkbahar İlköğretim Okulunda çalışmaya başladım. 2 sene çalıştıktan sonra oradan ayrıldım. 2002 yılında doktora yapmak amacıyla akrabalarımızın da oturduğu İzmir iline geldim. Dil puanı nedeniyle bu gerçekleşmeyince yine İzmir'de ki özel okullara CV bırakarak müracaat ettim. Müracaatım bu ildeki Fatih Koleji tarafından kabul edildi. Bildiğim kadarıyla İzmir'de ki Fatih Kolejinin İstanbul'daki Fetullahçı Fatih Koleji ile bir bağlantısı yoktur. Sadece ismi benzemektedir. Şu anda da bu kolej faaliyetine devam etmektedir. Legal bir okuldur. 4 yıl kadar da bu okulda Sosyal Bilgiler öğretmenliği yaptım. Bu arada 2003 yılında edebiyat öğretmeni olan eşim Sevgi Körfez ile evlendim. Eşim Sevgi Körfez o tarihlerde Fetullahçılara ait Körfez dershanesinde çalışıyordu. Sonra eşim Ağrı ilinde bulunan FEM Dershanesine gidip orada çalışması için Körfez dershanesinden teklifte bulunmuşlar. Ben önce bu öneriye karşı çıktım. Fakat maddi koşulları ve verilen maaş mevcut duruma göre çok daha fazla olduğundan ve bizimde ihtiyacımız olduğundan bu öneriyi kabul ettik. 2006 yılında eşim ile beraber Ağrı ilindeki FEM Dershanesinde öğretmen olarak çalışmaya başladık. 2007 yılının aralık ayında ben askere gittim. 2008 yılı Mayıs ayında ise ben askerden döndüm. 2009 yılı Mart ya da Nisan ayına kadar Ağrı'da ki FEM Dershanesinde çalışmaya devam ettik. Ancak dershane yöneticisi ile aramızda sorun çıkınca ayrılmaya karar verdik. Sonra Kadirli'ye döndük. Bir süre Kadirli'de kaldıktan sonra KKTC'de bulunan yeni sistem Atlas ve Final isimli dershanelere CV bıraktım. Ve iş başvurusunda bulundum. Final dershanesi teklifimi kabul etti. Bu dershane Türkiye'de de bilinen ve maruf olan Final Dershanelerinin Lefkoşe'deki bir şubesiydi. Ve bu yapılanma ile bir ilgisi yoktu. Temmuz 2009 tarihinde Final Dershanesinde çalışmaya başladım. Burada 1 yıl çalıştım. Kendi isteğimle oradan ayrıldıktan sonra Lefkoşe'de kendi işimi kurdum ve önce Kıbrıs Sigorta sonra ise Şeker Sigorta'nın acenteliğini yaptım. Ekim 2015'e kadar bu işle uğraştım. Kıbrıs'da bulunduğum süre içerisinde eşim hiç çalışmadı. Çünkü çocuklarımız olmuştu. Onlarla ilgileniyordu. Bu süre içerisinde Fetullah Cemaatinden kimseyle temasım olmadı. Ekim 2015 tarihinde Türkiye'ye dönüş kararı aldım. Çocuklarımın eğitim durumu nedeniyle dönmeye karar vermiştik. Türkiye'ye döndükten sonra yine eğitim alanında çalışmayı düşündüm. Niyetim bir etüt merkezi açmaktı. Bunun için birkaç yerde baktım. Ancak şu ana kadar etüt merkezi açma düşüncemi gerçekleştiremedim. Türkiye'ye döndüğümden beri herhangi bir işle uğraşmıyorum. Eşim Sevgi ile bir aile dostumuzun referansı ile tanışıp evlendim. Evlenme tarihimiz 15 Eylül 2003 yılıdır. Kendisinin FETÖ/PDY örgütü ile bir bağlantısı bulunmamaktadır. Aynı şekilde benimde bu illegal yapı ile hiçbir bağlantım yoktur. Atılı suçlamayı kabul etmiyorum. ... Ben [Z.A.] isimli şahsı 2007 yılından bu tarafa tanıyorum. Ağrı ilindeki FEM Dershanesinde çalışırken bu dershanelerin bağlı olduğu eğitim kurumlarının İstanbul'da yaptığı zümre toplantısında kendisi ile tanışmıştık. [Z.A.] Eskişehir ilinde bulunan FETÖ/PDY örgütüne ait FEM ya da ANAFEM dershanelerinden birisinde öğretmenlik yapıyordu. Şu an Gençlik ve Spor Bakanlığında memur olarak çalışmaktadır. Bu örgütle alakası olup olmadığını bilmiyorum. Türkiye'ye dönene kadar kendisiyle zümre toplantısından sonra hiç görüşmedik. Ankara'ya döndükten sonra 4 ya da 5 kez Ciğerci Apo isimli yerde yemek yedik. Ve bu şekilde görüştük. [H.E.] isimli şahsı ise daha önceden tanımıyordum. Kendisi [Z.A.nın] arkadaşıymış. 15 Temmuz hadisesinden sonra [Z.A.] Bey'de açığa alınmıştı. Ben de işsiz olduğum için geçimimizi temin etmek amacıyla ne iş kurabiliriz diye düşünüyorduk. 05/08/2016 günü [Z.A.] birkaç kişinin daha aynı durumda olduğunu bana söyleyerek [H.E.] isimli şahsın evine iş görüşmesi amacıyla gittik. [A.Ç.], [A.O.] ve [H.E.] isimli şahısları burada tanıdım. 05/08/2016 tarihinde saat 05:00 sularında [H.E.ye] ait evde [Z.A.], [A.Ç.], [A.O.] ve [H.E.] ile kalırken polis baskını oldu. Ve bizi yakalayarak polis merkezine getirdiler. Gelen polis memurlarına sorduğumda sadece [H.E.yi] almak için geldiklerini, bizim de sırf bu evde bulunmamız sebebiyle suçlu olduğumuzu düşünerek aldıklarını söylediler. Baskın anında ben cep telefonumu balkondan dışarıya atmadım. Üzerimde ele geçirilen döviz ve paralar ise şahsıma aittir. Himmet parası değildir. Kendi birikimlerimdir. İstanbul'a gideceğim için evde kalmasın diye üzerime almıştım. Ayrıca şunu da ifade etmek isterim ki benim daha önce Banka Asya'da hesabım vardır. Ancak Türkiye'ye döndükten sonra bu hesabı kapattım. Ben atılı suçlamaları kabul etmiyorum. FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile hiçbir alakam ve ilgim bulunmamaktadır. Ayrıca baskın yapılan evde ele geçirilen bana ait çantada bulunan pasaportu ben devamlı o çantada taşırım. Çünkü sık sık yurt dışına iş için ... [çıkış] yapmaktayım. Zaten kontrol edildiğinde pasaporttaki kayıtların geçmişe ait olduğu görülecektir." Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı başvurucuyu terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanması istemiyle aynı tarihte sulh ceza hâkimliğine sevk etmiştir.  Ankara Batı  Sulh Ceza Hâkimliği aynı tarihte başvurucunun sorgusunu yapmıştır. Başvurucu sorgudaki ifadesinde Başsavcılıktaki ifadesine benzer beyanlarda bulunmuştur. Ankara Batı  Sulh Ceza Hâkimliği 26/8/2016 tarihinde, başvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"Şüphelinin üzerine atılı suçu işlediği konusunda kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut olguların bulunması, şüphelinin delilleri yok etme, gizleme ve değiştirme ihtimali bulunması, atılı bulunan suçun niteliği ve kanunda öngörülen ceza miktarının kaçma şüphesini doğurması şüpheliye atılı suçun CMK  maddesinde sayılan ve tutuklama nedeni olarak öngörülen katolog suçlardan olması, suçun yasadaki cezasının üst sınırı itibariyle adli kontrol hükümlerinin uygulanmasının yetersiz kalacağından şüphelinin CMK nın 100 ve devamı maddeleri gereğince tutuklanmasına ... karar verildi." Başvurucunun tutuklama kararına 1/9/2016 tarihinde yaptığı itiraz, Ankara Batı  Sulh Ceza Hâkimliği tarafından 2/9/2016 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir.  Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı başvurucu hakkında soruşturma yapma yetkisinin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığında olduğundan bahisle yetkisizlik kararı vermiştir. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı da soruşturma dosyasını yetkisizlik kararı ile Konya Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir. Konya Cumhuriyet Başsavcılığınca karşı yetkisizlik kararı verilmesi üzerine yetkili Cumhuriyet başsavcılığının belirlenmesi amacıyla dosya Seydişehir Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmiştir. Anılan Mahkeme tarafından başvurucu hakkındaki soruşturmayı yapma yetkisinin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığında olduğu belirlenmiş ve soruşturma dosyası Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) gönderilmiştir.  Süreç içinde başvurucunun tutukluluk durumu resen veya başvurucunun talebi üzerine ilgili sulh ceza hâkimlikleri tarafından değerlendirilmiş ve başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir. Bu bağlamda Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği 30/1/2017 tarihinde başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Başvurucu anılan karara 10/2/2017 tarihinde itiraz etmiştir. Başvurucu söz konusu itirazına ilişkin sonucun kendisine tebliğ edilmediğini bildirmiştir. Bu kapsamda UYAP'ta ve dosya kapsamında yapılan incelemede başvurucunun söz konusu itirazının değerlendirilmesine veya tebliğine ilişkin karar ve belge elde edilememiştir. Bakanlık görüşünde de başvurucunun itirazının değerlendirilmesine dair karara ya da tebliğine ilişkin bir bilgi verilmemiştir. Başvurucu 5/4/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucu, Başsavcılığın talebi üzerine Ankara  Sulh Ceza Hâkimliğince 18/10/2017 tarihinde tahliye edilmiş, hakkında yurt dışına çıkamama ve konutu terk etmeme şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar verilmiştir. Başsavcılık 17/7/2020 tarihli iddianame ile başvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması istemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açmıştır. İddianamede öncelikle FETÖ/PDY'nin yapılanmasına ve faaliyetlerine ilişkin açıklamalar yapılmış sonrasında başvurucuya yönelik suçlama ve delillere yer verilmiştir. Başsavcılık, başvurucunun FETÖ/PDY hiyerarşisi içinde yer almak suretiyle silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediğini iddia etmiştir. Bu bağlamda iddianamede;i. Tanık H.A.K.nın ifadesine yer verilmiştir. Tanığın ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:''Önder Körfez isimli şahıs Osmaniye İli Kadirli ilçesindendir. Bursa Uludağ Üniversitesi Tarih Bölümü mezunudur. Bu şahıs 2008 yılı Ağrı Bölgesinde 2010 yıllarında da İzmir Özel Fatih Türk Kolejinde çalışıyordu. İzmir bölgesinde özel yetiştirilmiş muvazzaf subay sorumlusuydu.'' ii. Başvurucunun ... ID numarası ileFETÖ/PDY üyelerinin kullandığı kriptolu haberleşme programı olan ByLock uygulamasını kullandığı ileri sürülerek kullanıcı adının "Serhat392'' ve şifresinin de "Cyprus.1571" olduğu belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucunun bir dönem Kıbrıs'ta görev yaptığı dikkate alındığında adı ve şifresinin yaşadığı yer ile uyumlu olduğu, eşi ile oğlu adına kayıtlı ByLock kullanıcılarını "Bizimkiler ve EV" olarak kaydettiği, bu kişilerle 2016 yılı Ocak ayında yaptığı yazışma içeriklerinde kızı ve oğlunun isminden bahsettiği, söz konusu isimlerin de başvurucunun çocuklarının isimleriyle uyumlu olduğu vurgulanarak söz konusu ByLock kullanıcısının başvurucu olduğunun kesin olduğu belirtilmiştir.  Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 27/7/2020 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermiş ve Mahkemenin E.2020/174 sayılı dosyası üzerinden kovuşturma aşaması başlamıştır. Dava, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemesinde derdesttir.  İlgili hukuk için bkz. Mustafa Özterzi [GK], B. No: 2016/14597, 31/10/2019, §§ 33-