Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, talep edilen bir alacağın ödenmemesi üzerine açılan alacak davasında borcun nereden kaynaklandığına ilişkin bir evrak sunulmaması, sebebi açıklanmadan davanın kabulüne karar verilmesi, zamanaşımı iddiasında bulunulmasına rağmen talebin kabul edilmemesi gerekçeleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 12/5/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca 30/3/2013 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  A. Olaylar  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Anayasa Mahkemesinin 13/3/2003 tarihli ve E.1991/1, K.2003/1 sayılı kararıyla Halkın Demokrasi Partisi (HADEP) kapatılmıştır. Başvurucu, o dönem kapatılmasına karar verilen partinin Edremit İlçe başkanıdır.Yapılan incelemeler sonucunda Edremit İlçe Teşkilatına ait 545,01 TL gelir farkı oluştuğu tespit edilmiş ve başvurucuya bu durum Edremit Kaymakamlığı İlçe Malmüdürlüğü tarafından 10/6/2013 tarihinde bildirilerek farkın ödenmesi istenmiştir. Söz konusu yazı şu şekildedir:"Balıkesir Deftardarlığı Milli Emlak Müdürlüğünden alınan 2/4/2013 tarih ve ... sayılı yazı ve eklerinde belirtilen hususlarla ilgili;Anayasa Mahkemesinin 13/3/2003 tarih ve 1991/1 esas, 2003/1 sayılı kararı ile kapatılmasına karar verilen ve 2820 Siyasi Partiler Kanunun  maddesi uyarınca malları hazineye intikal eden Halkın Demokrasi Partisi (HADEP) hakkında İnceleme Grubu tarafından düzenlenen 23/01/2013 tarih ve 2013/01,002,004 sayılı raporuna göre Edremit İlçe Teşkilatına ait 545,01 TL gelir farkı oluştuğu ancak bu tutarın mevcut olmadığı belirlendiği bildirildiğinden dolayı, öncelikle 659 sayılı KHK.'nın 9/1 maddesine göre sulhen 545,01 TL gelir farkının Malmüdürlüğümüze yatırılmasını, aksi takdirde yasal yollara müracaat edileceği hususunu bilgilerine tebliğen rica ederim." Başvurucu aynı gün Edremit Malmüdürlüğüne hitaben bir dilekçe vermiştir. Dilekçenin ilgili kısmı şu şekildedir:"Tarafıma tebliğ edilen ilgi sayılı yazınızda belirtmiş olduğunuz rapor ve hususlarla ilgili belirtilen 545,01 TL gelir farkının bu zamana kadar yani aradan geçen 10 yıllık süre aşımı da göz önünde tutularak zaten borç sayılmayacağı, sayılsa da şu ana kadar tarafıma böyle bir borcun bildirilmiş olması gerekirdi. Zaten böyle bir borcu da kabul etmem mümkün değildir. Böyle bir borç da yoktur. Bu dönemde parti kapatıldığında ilgili yasa gereğince bütün malvarlığı ile birlikte gelir ve gideri ile birlikte hazineye intikal ettirilmiştir..."Bunun üzerine 27/6/2013 tarihinde Maliye Bakanlığı tarafından başvurucu aleyhine Edremit  Asliye Hukuk Mahkemesinde alacak davası açılmıştır.Dilekçe teatisi aşamalarından sonra 19/12/2013 tarihinde yapılan ön inceleme duruşmasında tahkikat aşamasına geçilmiş, duruşma sonunda şu şekilde karar alınmıştır:"...1-Taraflara dilekçelerinde belirttikleri ancak henüz sunmadıkları delillerini sunmaları için ikişer haftalık kesin süre verilmesine süresi içerisinde sunulmadığı takdirde bu delillerden vazgeçilmiş sayılacağının ihtarına, ihtar yapıldı2-Davacıvekiline dosyaya sunduğu belge ve raporlarınaslı veya onaylı örneğini sunması için iki haftalık kesin süre verilmesine süresi içerisinde sunulmadığı takdirde bu delillerden vazgeçilmiş sayılacağının ihtarına ihtar yapıldı3-Deliller dosyaya sunulduktan sonra dava ve cevap dilekçeleri doğrultusunda dosyanın bir hesap bilirkişisine tevdii ile bilirkişi raporu düzenlettirilmesine, bilirkişi için 150 TL ücret takdirine, masrafın davacı gider avansından karşılanmasına... [karar verildi]" Davacı vekili süresi içinde belge ve raporların onaylı örneklerini dosyaya sunmuştur. Bilirkişi, raporunu 26/2/2014 tarihinde düzenlenmiş ve aynı gün Mahkemeye sunmuştur. Bilirkişi raporunda ilgili belgelerin incelenmesi sonucunda gelir farkının 545,01 TL olduğu belirtilmiştir. 27/2/2014 tarihinde yapılan duruşmada, bilirkişi raporunun birer örneği başvurucuya ve davacıya elden verilmiştir. Başvurucu bilirkişi raporunu kabul etmemiş, ayrıca talebin zamanaşımına uğradığını ilk defa bu celsede ileri sürmüştür. Davacı ise duruşmada söz alarak zamanaşımı itirazının süresinde ileri sürülmediğini ifade etmiştir. Mahkeme, duruşma sonunda dosyanın incelemeye alınmasına; bir sonraki duruşmanın 15/4/2014 tarihinde yapılmasına karar vermiştir. 15/4/2014 tarihinde yapılan duruşmada, zamanaşımına ilişkin def'inin zamanında ileri sürülmediği gerekçesiyle yargılamaya devam olunmuştur. Duruşma sonunda davanın kabulüne ve 545,01 TL'nin temerrüt tarihi olan 10/6/2013 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte başvurucudan alınıp davacıya verilmesine kesin olarak karar verilmiştir. Bireysel başvuru 12/5/2014 tarihinde yapılmıştır.B. İlgili Hukuk 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun  maddesi şöyledir:"Anayasa Mahkemesi kararıyla kapatılan siyasi partinin bütün malları Hazineye geçer." 2820 sayılı Kanun'un  maddesinin altıncı fıkrası şöyledir:"Siyasi partiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma, yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde, fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikli örnekleri kullanılabilir. 18/2/1998 tarihli ve 23262 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 235 Sıra No.lu Millî Emlak Genel Tebliği'nin  maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:"Tespit komisyonları; kapatılan partinin malvarlığını, her türlü defter ve belgelerini tespit eder ve düzenlenecek rapor ve tutanaklarla birlikte illerde defterdarlığa (Millî emlâk dairesi başkanlığı veya millî emlâk müdürlüğü), ilçelerde ise malmüdürlüğüne teslim ederler. Genel merkezin bulunduğu ilde ise söz konusu tespit işlemleri, il tespit komisyonu tarafından yetkili parti temsilcisi de hazır bulundurularak yapılır. Düzenlenen tutanaklar parti temsilcisi ile birlikte imzalanır." 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun  maddesi şöyledir:" Zamanaşımı ileri sürülmedikçe, hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz." 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun  maddesi şöyledir:"(1) Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile serbestçe; ön inceleme aşamasında ise ancak karşı tarafın açık muvafakati ile iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilirler. Ön inceleme duruşmasına taraflardan biri mazeretsiz olarak gelmezse, gelen taraf onun muvafakati aranmaksızın iddia veya savunmasını genişletebilir yahut değiştirebilir. Ön inceleme aşamasının tamamlanmasından sonra iddia veya savunma genişletilemez yahut değiştirilemez.(2) İddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi konusunda ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hükümleri saklıdır."