Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru; etkili eylem suçundan başvurucunun ve karşı tarafın mahkûmiyetiyle sonuçlanan yargılamada eksik soruşturmaya dayalı karar verilmesinin, yargılamanın uzun sürmesinin ve Mahkeme kararlarının yeterince gerekçelendirilmemesinin insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağını ve gerekçeli karar hakkını ihlal ettiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 3/10/2013 tarihinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 18/2/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından 20/10/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 26/10/2015 tarihli yazısında Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir. A. Olaylar Başvuru dilekçesi ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Bir üniversitede öğretim görevlisi olan başvurucu, aynı zamanda avukatlık da yapmaktadır. Başvurucunun kullandığı araç ile diğer bir araç arasında 3/11/2007 tarihinde saat 40'ta maddi hasarlı bir trafik kazası gerçekleşmiştir. Diğer araç sürücüsü, yaşanan tartışmanın ardından olay yerinden ayrılmıştır. Başvurucu; aynı gün müşteki sıfatıyla polis tarafından alınan ifadesinde diğer araç sürücüsü E.Ş. isimli kişinin alkollü olduğunu, olay sırasında kendisine küfür ettiğini, tehditte bulunduğunu ve kendisini darbettiğini, kendisinin ise bu şahsa vurmadığını belirterek şahıstan-şikâyetçi olmuştur. Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından 3/11/2007 tarihinde düzenlenen geçici rapora göre başvurucunun sağ dizinde ağrı ve sol ayak bileğinde şişlik tespit edilmiştir. Kağıthane Devlet Hastanesince düzenlenen 3/11/2007 tarihli geçici raporda ise E.Ş.nin boynunda eritem ve hassasiyete, göğsünün sağ tarafında hassasiyete ve sağ dirseğinde eritem ve skara rastlandığı belirtilmiştir.  E.Ş. 5/11/2007 tarihinde şüpheli/müşteki sıfatıyla polise verdiği ifadesinde maddi hasarlı kaza sonrasında başvurucu ile anlaşmaya çalıştığını fakat başvurucunun bunu kabul etmediğini, polis bekledikleri sırada başvurucunun kendisinin boğazına sarıldığını, boynundan ve dirseğinden darbe aldığını söylemiştir. E.Ş. geç vakit olduğu için ikametine gittiğini ve ertesi gün hastaneye giderek rapor aldığını, başvurucudan şikâyetçi olduğunu belirtmiştir. Şişli Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başvurucunun ifadesinin alınabilmesi için polise beyan etmiş olduğu adresine 2/5/2008 tarihinde davetname gönderilmiştir. Başvurucuya ulaşılamaması nedeniyle aynı adrese tekrar tebligat çıkarılmış, tebligat bu kez 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun  maddesi (adreste bulunmama veya tebellüğden imtina) uyarınca kolluğa teslim yoluyla 22/1/2009 tarihinde yapılmıştır. Başvurucuya ait başka bir adrese daha davetname gönderildiği fakat evrakın iade edildiği anlaşılmaktadır. Başsavcılık 22/6/2009 tarihinde ifade alma işlemi için yapılan tebligata riayet etmediği gerekçesiyle başvurucu hakkında zorla getirme kararı almıştır. Şişli Cumhuriyet Başsavcılığı 12/10/2009 tarihinde başvurucu ve E.Ş.nin karşılıklı olarak etkili eylemden, E.Ş.nin ayrıca başvurucuya hakaretten ve trafik güvenliğini tehlikeye sokmaktan cezalandırılması talebiyle iddianame hazırlamıştır. İddianamede, E.Ş.nin olaydan iki gün sonra karakola gelmemesi nedeniyle olay tarihinde alkollü olup olmadığının tespit edilemediği belirtilmiştir. Şişli  Sulh Ceza Mahkemesinde görülmeye başlayan davanın 6/4/2010 tarihli duruşmasına sadece başvurucunun vekili gelmiş, başvurucu mazereti nedeniyle katılamamıştır. E.Ş. hakkında çıkarılan tebligatın iade edildiği anlaşılmaktadır. Mahkeme, E.Ş.nin adresinin araştırılması ve tespit edildiği takdirde duruşma günü beklenmeksizin tebligat yapılması ve başvurucunun ifadesinin alınması için bir sonraki duruşmayı 19/10/2010 tarihine ertelemiştir. Başvurucu 19/10/2010 ve 21/6/2011 tarihinde yapılan duruşmaların ilkine mazeretinin bulunduğu, ikincisine ise başka bir dosyasının Yargıtaydakiduruşmasına katılacağı gerekçesiyle iştirak etmemiştir. Mahkeme, başvurucunun mazeretinin son kez kabulüne ve adresinin tespit edilmesi için yazılan yazıların cevapsız kalması nedeniyle de E.Ş. hakkında yakalama emri çıkarılmasına karar vermiştir. E.Ş.nin ifadesi, yakalama emrine istinaden 24/9/2011 tarihinde İstanbul  Sulh Ceza Mahkemesi tarafından alınmıştır. E.Ş., suçlamaları kabul etmemiş ve sadece sözlü bir tartışma yaşandığını belirtmiştir. E.Ş., şartları oluşması hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) hükümlerinin uygulanmasını kabul etmiştir. Başvurucunun müşteki sanık olarak yer aldığı dosyanın (kapatılan) İstanbul  Sulh Ceza Mahkemesine tespit edilemeyen bir tarihte devredildiği anlaşılmaktadır.  İstanbul  Sulh Ceza Mahkemesinin 29/12/2011 tarihli duruşmasına başvurucu iştirak etmemiş, vekili ise mazeret bildirerek katılmamıştır. Mahkeme, bir sonraki celsede de hazır olmadığı takdirde başvurucu hakkında yakalama emri düzenleneceği yönünde ihtaratlı çağrı kâğıdı çıkarılmasına karar vermiştir. 15/2/2012 tarihli celseye başka bir mahkemede duruşması olduğunu belirtmesi, 23/5/2012 tarihli celseye ise gerekçesiz katılmaması üzerine Mahkeme, ifadesinin alınabilmesi için başvurucu hakkında yakalama emri çıkarmıştır. Başvurucu 19/7/2012 tarihli duruşmada da hazır bulunmamıştır.  Başvurucunun yakalama emrine istinaden mevcutlu olarak 18/9/2012 tarihinde İstanbul  Sulh Ceza Mahkemesinde hazır edilmesi üzerine ara duruşma açılmış ve ifadesi alınmıştır. Başvurucu, Savcılıktaki ifadesini tekrarlamış ve olay anında yanında başka birisinin olmadığını fakat çevrede insanların bulunduğunu, bu kişilere ulaşıp tanık olarak dinletmeye çalışacağını söylemiştir. Başvurucu, hükmün açıklanmasının geriye bırakılmasına muvafakat etmemiştir. Başvurucunun duruşmalardan muaf tutulma talebi, Mahkemece kabul edilmiştir. İfadesinde belirttiği tanıklarının listesini sunmak üzere başvurucuya otuz gün süre verilmiştir. Başvurucu vekili 28/3/2013 ve 9/7/2013 tarihlerindeki duruşmalara ilişkin mazeret bildirmiştir.  Başvurucu müdafii 5/9/2013 tarihli duruşmada önceki beyanlarını tekrar ettiklerini belirtmiş, olaydan sonra rapor alan diğer sanığın cezalandırılmasına ve raporunu aynı gün alan başvurucunun beraatına karar verilmesini talep etmiştir. (Kapatılan) İstanbul  Sulh Ceza Mahkemesi 5/9/2013 tarihli ve E.2009/1211, K.2013/881 sayılı kararında başvurucunun diğer sanığın kendisine vurduğu, sanık E.Ş.nin ise sadece sözlü münakaşa yaşandığı yönünde ifade verdiğini belirtmiş; bununla birlikte tarafların adli tıp raporunda belirtildiği gibi birbirlerini yaraladıkları sonucuna varmıştır. Sulh Ceza Mahkemesi, başvurucuyu 400 TL adli para cezasına mahkûm etmiştir.Başvurucuya verilen ceza, miktarı itibarıyla kesin nitelik taşımaktadır.  Mahkeme kararının ilgili kısmı şu şekildedir: "Mahkememizce yapılan yargılama sonunda, sanık savunmaları, adli tıp kurumu şube müdürlüğünün doktor raporu ve tüm dosya kapsamından; ... katılan sanık E... Ş...in savunmalarında belirttiği şekilde, katılan sanık Ahmet Teyit Keşli'nin beyanı dışında [delil bulunmadığından,] E... Ş... hakkında hakaret ve alkollü araç kullanmak sureti ile trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan ... beraatine yönelik aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. Yine olay tarihinde katılan sanıkların trafikte yaşanan tartışma sonucu birbirlerini adli tıp şube müdürlüğü raporunda da belirtildiği şekilde basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek hafif şekilde yarala[dı]kları, katılan sanıkların atılı suçu işledikleri anlaşıldığından katılan sanıkların cezalandırılmalarına, ... Katılan sanık Ahmet Teylit Keşli hakkında ... koşullar oluşmadığından hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına ... karar vermek gerekmiştir." Mahkeme, yasal koşulların oluşması nedeniyle E.Ş. hakkında etkili eylem yönünden HAGB kararı vermiştir.  Başvurucu, E.Ş. hakkında HAGB şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle karara itiraz etmiştir. İstanbul  Asliye Ceza Mahkemesi 13/9/2013 tarihli ve 2013/197 Değişik İş sayılı kararı ile Sulh Ceza Mahkemesinin kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek başvurucunun itirazını reddetmiştir. Başvurucu 3/10/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk Somut yargılamaya konu yaralama suçu 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun  maddesinin (2) numaralı fıkrasında düzenlenmektedir.