Haklar: Eğitim hakkı

Başvuru, polis meslek yüksekokuluna yapılan geçici kaydın silinmesine dayanak gösterilen yönetmelik hükmünün idari yargı tarafından iptal edilmesine rağmen yeniden kayıt hakkı tanınmaması nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 10/3/2014tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.   Başvurucu, Adana Kemal Serhadlı Polis Meslek Yüksekokulunda geçici kayıtlı öğrenci adayı iken gözünden lazer operasyonu geçirmiş olması nedeniyle 4/8/2003tarihli ve 25189 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) Ek-3 IV/A maddesinin  bendinde belirtilen sağlık koşulunu taşımadığı gerekçesiyle 5/2/2010 tarihinde başvurucunun okuldan ilişiği kesilmiştir.A. Başvurucunun İlişiğinin Kesilmesine İlişkin İşleme Karşı Açılan Dava Başvurucunun okuldan ilişiğinin kesilmesine dair işlemin iptali istemiyle açtığı dava Ankara  İdare Mahkemesinin 12/11/2010 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Kararın gerekçesinde uyuşmazlığın çözümü için bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğinden başvurucunun Hacettepe Üniversitesi Hastanesine sevk edildiği, burada yapılan muayenesi neticesinde gözünden lazer operasyonu geçirdiğinin tespit edildiği, bu itibarla Yönetmelik'in Ek-3 IV/A maddesinde öngörülen sağlık şartını taşımadığının anlaşıldığı, dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir. Söz konusu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.B. Yönetmelik Hükmünün İptali İstemiyle Açılan Dava Başka bir şahıs tarafından, gözünden lazer operasyonu geçirdiği gerekçesiyle okuldan ilişiğinin kesilmesine dair idari işlemin iptali ve bu işlemin dayanağı olan Yönetmelik'in Ek-3 IV/A maddesinin  bendinde yer alan "Göze ait hiçbir operasyon ve lazer müdahalesi geçirmemiş olacak" ibaresinin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayda dava açılmıştır. Danıştay Sekizinci Dairesinde (Daire) görülen bu davada Daire 21/3/2011 tarihli kararıyla yürütmenin durdurulması istemini reddetmiştir. Davacı tarafın anılan karara karşı yaptığı itiraz Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun (İDDK) 7/7/2011 tarihli kararıyla kabul edilmiş ve dava konusu ibarenin yürütmesi durdurulmuştur. Kararın gerekçesinde polislik mesleğinin özelliği gereği ileride bu mesleği yapacak olan polis meslek yüksekokulu öğrencilerinde kimi sağlık koşullarının aranmasının hizmetin gereği gibi işlemesi açısıdan önem taşıdığı ancak bu koşulların yerine getirilecek hizmetin aksatılmamasına yönelik olması, diğer bir anlatımla hizmetin gereklerine uygun olarak belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Gözden lazer operasyonu geçirilmesinin hizmetin yerine getirilmesinde ne gibi bir sakınca doğurduğunun davalı idare tarafından ortaya konulmadığının tespit edildiği belirtilmiştir. Bu tespitlerden hareketle Yönetmelik'in dava konusu edilen kuralıyla herhangi bir ayrım yapılmaksızın gözden lazer müdahalesi geçirmiş olmanın öğrenciliğe mutlak anlamda engel olarak kabul edilmesinin hukuka uygun olmadığı ifade edilmiştir.  Belirtilen karar üzerine Emniyet Genel Müdürlüğünce 5/9/2011 tarihinde çıkarılan Genelge'de 7/7/2011 tarihli yürütmenin durdurulması kararının 5/9/2011 tarihi itibarıyla gözönünde bulundurulması gerektiği belirtilmiştir. Daire, davanın esas incelemesi aşamasında 20/6/2012 tarihinde dava konusu Yönetmelik hükmünün iptaline karar vermiş; söz konusu karar İDDK tarafından 13/11/2014 tarihinde onanarak kesinleşmiştir. Başvurucunun Kaydının Yenilenmesi Talebine İlişkin İdari ve Yargısal Süreç Bu süreçte başvurucu, okuldan ilişiğinin kesilmesine dayanak alınan Yönetmelik hükmünün yürütmesinin durdurulmuş olması nedeniyle öğrenciliğe yeniden kabul edilmesi/okula kaydının yapılması talebiyle 3/8/2011 tarihinde idareye başvurmuş; başvuru 10/10/2011 tarihli işlemle reddedilmiştir.  Başvurucunun söz konusu işlemin iptali istemiyle açtığı dava Ankara  İdare Mahkemesinin 7/6/2012 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucunun okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davanın reddedildiği ve söz konusu kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği belirtilmiştir. İlişik kesmeye neden olan düzenleyici işlem hükmünün sonradan yürütmesinin durdurulmuş olmasının başvurucunun ve bu hüküm nedeniyle ilişiği kesilen tümöğrencilerin öğrenciliğe yeniden kabulü sonucunu doğurmasına hukuken olanak bulunmadığı ifade edilmiştir. Öte yandan Emniyet Genel Müdürlüğünün5/9/2011 tarihli Genelgesi'nde yürütmenin durdurulması kararının 5/9/2011 tarihi itibarıyla gözönünde bulundurulması gerektiğinin belirtildiği hususuna da yer verilmiştir. Kararda ayrıca, başvurucunun açılacak sınavlara yeniden başvurması ve sınavı kazanması hâlinde söz konusu sağlık koşulu yönünden yürürlükteki mevzuata göre mevcut durumunun değerlendirmeye alınacağının açık olduğu vurgulanmıştır. Karar, Dairenin 18/4/2013 tarihlikararıyla onanmıştır. Başvurucunun karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 25/11/2013 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Nihai karar 10/2/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 10/3/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. A. Ulusal Hukuk 25/4/2001 tarihli ve 4652 sayılı Polis Yükseköğretim Kanunu'nun  maddesinin ilgili kısımları şöyledir:" Polis meslek yüksek okullarının kuruluş, çalışma, disiplin ve eğitim-öğretim esasları ile bu okullara alınacak öğrencilerde aranacak şartlar, yapılacak sınavlarla, enstitünün kuruluş ve işleyişine ilişkin esaslar ve diğer hususlar, ...Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir..."  17/5/2008 tarihli ve 26897 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Meslek Yüksekokulları Giriş Yönetmeliği'nin "Adaylarda aranacak nitelikler" kenar başlıklı  maddesinin(g) bendinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şekli şöyledir:  "Sağlık yönünden, Sağlık Yönetmeliğinde belirtilen şartları taşımak" Aynı Yönetmelik'in olay tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle  maddesinin ilgili kısımları şöyledir:"...(2) Sınavlar ve değerlendirme;a) Fiziksel yeterlilik sınavı,b) Mesleki psikolojik değerlendirme,c) Mülakat sınavı,ç) Yazılı sınav,olmak üzere dört aşamada yapılır.(3) Fiziksel yeterlilik sınavı, mesleki psikolojik değerlendirme ve mülakat sınavında verilen puanlar adayın Polis Meslek Yüksek Okulu Giriş Puanını etkilemez, verilen puanlar adaylar hakkında "POLİS MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİ ADAYI OLUR" veya "POLİS MESLEK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİ ADAYI OLAMAZ" şeklinde karar verilmesinde esas alınır." Anılan Yönetmelik'in  maddesinin ilgili kısımları şöyledir:"(1) Yüksekokullara, kesin başarı listesine göre planlanmış asıl adayların geçici kayıtları yapılır. Geçici kayıtları yapılan adayların sağlık kurulu raporları incelenmek üzere geçici kayıtları yapılır. Geçici kayıtları yapılan adayların sağlık kurulu raporları incelenmek üzere Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığına gönderilir...Sağlık Yönetmeliğine göre yüksekokul öğrencisi olup olamayacağına ilişkin karar verir ve bu kararı, gereği yapılmak üzere Başkanlığa bildirir.(2) Sağlık işleri Dairesi Başkanlığınca" YÜKSEKOKUL ÖĞRENCİSİ OLAMAZ" kararı verilen adayların ilişikleri, Başkanlık onayı ile kesilir ve Yüksekokullara gereği yapılmak üzere bildirilir." 4/8/2003 tarihli ve 25189 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin olay tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:"Polis meslek yüksek okuluna alınacak öğrenci adaylarında, Ek-3'de belirtilen Hastalık Branşlarının Sınıflandırılmasındaki A dilimi sağlık şartları aranır." Aynı Yönetmelik'in olay tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle  maddesinin (b) bendi şöyledir: "Hastanelerce verilen sağlık kurulu raporlarının incelenmesinden; teşhis, bulgular veverilen kararın yönetmelik hükümlerine uygun olması halinde "öğrenci olur" ya da "öğrenci olmaz" şeklinde kesin karar verilir." Aynı Yönetmelik'in olay tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle Ek IV-Göz Hastalıkları bölümünün A-3 maddesi şöyledir:"Göz ve göz ekleri tam ve sağlam olacaktır. Göze ait hiçbir operasyon ve lazer müdahalesi geçirmemiş olacaktır."B. Uluslararası Hukuk Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) ek 1 No.lu Protokol’ün  maddesinin birinci cümlesi söyledir:"Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz." Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Sözleşme'nin ek 1 No.lu Protokol'ün  maddesindeki düzenleme uyarınca taraf devletlerin belirli bir zamanda var olan eğitim kurumlarına erişim hakkınıgaranti ettiklerini; buna karşılık kendilerini belirli bir tipte veya seviyede eğitimi kurmak ya da desteklemekle yükümlü kılacak bir hakkı kabul etmediklerini ifade etmektedir (Belçika Eğitim Dili Davası, B. No: 1474/62, 1677/62, 1691/62, 1769/63, 1994/63, 2126/4, 23/7/1968, §§ 3, 4). Diğer bir ifadeyle AİHM'e göre taraf devletlerin belli eğitim kurumlarını kurma veya destekleme görevi bulunmamaktadır. Ancak devletler, kurdukları veya destekledikleri eğitim kurumlarına etkili bir şekilde erişimi sağlama yükümlülüğü altındadır (Ponomaryovi/Bulgaristan, B. No: 5335/05, 21/6/2011, § 49). AİHM, 1 No.lu Protokol'ün  maddesinin üniversitelere kabulün başvuranlar arasından giriş sınavını geçen kişilerle sınırlandırılmasına izin verdiğini ifade etmektedir (Lukach/Rusya [k.k.], B. No: 48/041/99, 16/11/1999; Tarantino and Others/İtalya, B. No: 25851/09,29289/09 ve 64090/09,2/4/2013, § 46).