Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutuklama tedbirlerinin hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; ifade özgürlüğü kapsamındaki eylemlerin tutuklamaya konu edilmesi nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 10/9/2015 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:A. Genel Bilgiler  PKK'nın terör örgütü olduğu ulusal ve uluslararası makamlar tarafından kabul edilmiş tartışmasız bir olgudur. Anılan örgütün gerçekleştirdiği terörist şiddet, bölücü amaçları dolayısıyla anayasal düzene, millî güvenliğe, kamu düzenine, kişilerin can ve mal emniyetine yönelik ağır tehdit oluşturmaktadır. Bu yönüyle ülkenin toprak bütünlüğünü hedef alan PKK kaynaklı terör, onlarca yıldır Türkiye'nin en hayati sorunu hâline gelmiştir (Gülser Yıldırım (2) [GK], B. No: 2016/40170, 16/11/2017, §§ 7-18).  Bununla birlikte kamuoyunda demokratik açılım süreci, çözüm süreci ve Millî Birlik ve Kardeşlik Projesi gibi farklı isimlerle ifade edilen süreç içinde 2012 yılının son döneminden itibaren PKK tarafından gerçekleştirilen terör saldırıları önemli ölçüde azalmıştır. Ancak Suriye'de son yıllarda yaşanan iç savaşın Türkiye'nin güvenliği üzerinde etkileri olmuş, PKK ve DAEŞ kaynaklı terör olayları yeniden artmaya başlamıştır. Kamuoyunda 6-7 Ekim olayları ve hendek olayları olarak bilinen terör eylemleri bunların başında gelmektedir (Gülser Yıldırım (2), §§ 21-30).  Türkiye 2015 yılı Haziran ayından itibaren yeniden yoğun bir şekilde terör saldırılarına maruz kalmıştır. Bu kapsamda PKK tarafından Şırnak il merkezi ile Cizre, Silopi ve İdil ilçelerinde, Hakkâri'nin Yüksekova ilçesinde, Diyarbakır'ın Silvan, Sur ve Bağlar ilçelerinde, Mardin'in Dargeçit, Nusaybin ve Derik ilçelerinde, Muş'un Varto ilçesinde cadde ve sokaklara çukurlar kazılıp barikatlar kurularak, bu barikatlara bomba ve patlayıcılar yerleştirilerek teröristler tarafından bu yerleşim yerlerinin bir kısmında öz yönetim adı altında hâkimiyet sağlanmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda çok sayıda terörist, halkın bu yerlere giriş ve çıkışını engellemek istemiştir. Güvenlik güçleri, çukurların kapatılması ve barikatların kaldırılması suretiyle yaşamın normale dönmesini sağlamak amacıyla operasyonlar yapmış ve teröristlerle çatışmaya girmiştir. Aylarca devam eden bu operasyon ve çatışmalar sırasında yaklaşık iki yüz güvenlik görevlisi hayatını kaybetmiş, tonlarca bomba ve patlayıcı imha edilmiştir. Terör saldırılarının gittikçe yoğunlaştığı ve ülkenin birçok bölgesine yayıldığı bu dönemde, hem güvenlik güçleri hem de siviller hedef alınmıştır.B. Başvurucunun Tutuklanmasına İlişkin Süreç  15/8/2015 tarihinde PKK tarafından Hakkari'nin Şemdinli ilçesinde gerçekleştirilen terör saldırısında, Hakkari Özel Hareket Şube Müdürlüğünde görevli Komiser A.Ç. şehit edilmiştir. Başvurucu aynı gün bu olayla ilgili olarak Twitter hesabında şöyle bir paylaşımda bulunmuştur: "Şemdinli’de Polis Özel Harekat komiseri A.Ç. etkisiz hale getirilmiştir." Başvurucu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca terör örgütü propagandası yapma suçundan yürütülen soruşturma kapsamında 17/8/2015 tarihinde gözaltına alınmıştır. Başvurucunun 18/8/2015 tarihinde Savcılıkta üç müdafii huzurunda verdiği ifadesinin ilgili kısımları şöyledir: "BercanAktaş@bercanaktaş rumuzlu kullanıcı ben olmaktayım. Twitter hesabımdan 15/08/2015 günü saat: 22:21 sıralarında www.twitter.com adresinde 'Şemdimli'de Polis Özel Hareket Polisi A.Ç. etkisiz hale getirilmiştir' şeklindeki yazıyı ben yazdım paylaştım. Ben öğrenciyim. Halen ben İstanbul Bilgi Üniversitesi Medya Bölümü son sınıf öğrenciyim. Aynı zamanda HDP Parti Meclis Üyesiyim. Ben ifademde belirttiğim gibi bu sözle anlattığım bir ironiydi. Ben barış dilini kullanmak istemiştim. Ancak yalnız amacım kesinlikle bir örgüt propagandası değildir. Bu yazıyı yazarken ben komiserin kimler tarafından öldürüldüğünü bilmiyordum. Yazdığım twit yanlış anlaşılmıştır. İfadem de konuyu açıklık getirdim. Zaten bu yazıdan ve tepkilerden sonra ne amaçla yazdığımı yine twitter üzerinden lafımı geri aldığımı ve özür dilediğimi yazmıştım. Emniyet ifademde belirttiğim gibi kimseyi övmek gibi bir kastım yoktur. Benim amacım kesinlikle şiddeti övmek değil. Ben barış yanlısıyım. Bu durumların tekrarlanmaması için ben ve mensubu olduğum partim HDP bir çatışmamasızlık ortamı için çağrı yapmıştır. Bende bu çağrıya katılıyorum başka düşüncem yoktur.Ayrıca Emniyet ifademi tekrar ederim. Dikkat edildiyse getirilmiştir şeklinde yazmadığım için bir sahiplenmem söz konusu değildir. Hiç bir şekilde şiddete davet olmamıştır." Başvurucu 18/8/2015 tarihinde terör örgütü propagandası yapma suçundan tutuklanması istemiyle İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliğine sevk edilmiştir. Tutuklamaya sevk yazısında başvurucunun üzerine atılı suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren olguların ve tutuklama nedeninin bulunduğu belirtilmiştir. Başvurucunun sorgudaki ifadesinde özetle; suçlamaları kabul etmediğini, suçlama konusu yapılan sosyal medya paylaşımlarının örgüt propagandası ve suç unsuru içermediğini ifade etmiştir. Başvurucu, İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliğinin 18/8/2015 tarihli kararıyla terör örgütü propagandası yapma suçundan tutuklanmıştır. Tutuklama kararının gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir:"Şüphelinin terör örgütü propagandası yapmak suçundan terörle mücadele kanunun 7/2 maddesi uyarınca tutuklanması talep edilmiştir. Anılan madde metninde terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek yada bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandasını yapan kişi 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun basın veya yayın yolu ile işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında arttırılır şeklinde düzenleme yapıldığı görülmektedir. Şüphelinin sosyal medyadaki tweetter hesabından yayınlamış olduğu tweetinde 'Şemdinli'de polis özel harekat komiseri A.Ç. etkisiz hale getirilmiş' şeklinde paylaşımda bulunduğu görülmüştür, önceden beri etkisiz hale getirmek tabiri çatışmada öldürülen teröristlere dönük olarak kullanılagelen bir tabirdir, terör ile mücadelede hayatını kaybeden güvenlik görevlileri için Şehit tabiri kullanılmaktadır ancak son dönemlerde Yargıtay kararlarında terör örgütü listesinde bulunan pkk silahlı terör örgütü mensupları Türkiye'de bir savaşın var olduğunu dile getirerek bu savaşta ölen kendi mensupları için şehit tabirini kullanmakta kendilerine göre karşı taraf içinde etkisiz hale getirildi tabirini kullanmakta olduğu bir vakadır.Şüpheli paylaşmış olduğu tweet ile yukarıda da açıklandığı üzere terör örgütü tarafından benimsenen bir söylemi açıkça dile getirmiştir. Terör ile Mücadele Kanununun 7/2 maddesinde bahsedildiği üzere şüphelinin bir terör örgütünün cebir şiddet ve tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek ölçüde çatışmada hayatını kaybeden bir güvenlik görevlisi için etkisiz hale getirilmiş tabirini kullanması suçun unsurlarını içerecek nitelikte kabul edilmelidir. Suçun basın yayın yolu ile işlenmesi de verilecek cezanın arttırım nedenidir.Şüphelinin üzerine atılı suçtan CMK 100 maddesinde sayılan tutuklama koşulları oluşmuştur. Şüphelinin üzerine atılı suçun niteliği , mevcut delil durumu , kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin varlığı bu aşamada adli kontrol hükümlerinin uygulanmasının yetersiz kalacağı anlaşıldığından şüphelinin üzerine atılı suçtan CMK 100 ve devamı maddeleri gereğince tutuklanmasına, [karar verildi]." Başvurucu tutuklama kararına itiraz etmiş, İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliği 28/8/2015 tarihinde itirazın reddine karar vermiştir.  İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı 3/9/2015 tarihli iddianamesi ile başvurucunun terör örgütü propagandası yapmak suçunu işlediğinden bahisle cezalandırılması istemiyle İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) kamu davası açmıştır. Başvurucu 10/9/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. İddianamede başvurucuya yöneltilen eylemlere ilişkin olarak değerlendirmeler şöyle ifade edilmiştir: "...15/8/2015 günü Hakkari ili Şemdinli İlçesinde PKK/KCK terör örgütü mensuplarının yol kapatıp kimlik kontrolü yapmaları üzerine, olay yerine intikal eden güvenlik güçlerimize yönelik terör örgütü mensuplarınca roket atar ve ağır silahlar ile saldırıda bulunulduğu, çıkan çatışmada Hakkari Özel Hareket Şube Müdürlüğünde görevli komiser A.Ç. nin şehit edildiği, şehit komiserin haberinin basın ve yayın organlarında yayınlanmasından sonra yukarıda açık kimliği yazılı bulunan şüpheli Bercan Aktaş’ın bu olay nedeniyle www.twitter.com isimli sosyal paylaşım sitesinden 15/8/2015 günü saat 21 sıralarında 'BercanAktaş@bercanaktas' rumuzlu kullanıcı profili ile 'Şemdinli’de Polis Özel Harekat komiseri A.Ç. etkisiz hale getirilmiş' şeklinde paylaşım yaptığı 16/5/2015 günlü tespit tutanağı ile anlaşılmıştır.Şüpheli Bercan Aktaş Emniyet Müdürlüğü, Savcılık ve Hakimlik önünde yaptığı verdiği savunmalarında özetle; HDP parti meclisi üyesive aynı zaman öğrenci olduğunu, twitter hesabında şiddeti öven hiç bir yazısının olmadığını, insan olan hiç kimsenin zaten şiddeti övemeyeceğini, son dönemlerde sıkça kullanılan etkisiz hale getirilmiş cümlesi ölenlerin yakınlarının canını acıttığını,kendisinin bu noktaya dikkat çekmek amacıyla böyle bir tweet attığını, daha sonra tepkileri görünce olayın yanlış yere gittiğini fark ettiğini, bir saat sonra ifadesini geri aldığını ve özür dilediğini, parti olarak savaşa karşı olduklarını, savaşta ölenlerin yakınlarının durumunu anlatabilmek amacıyla böyle bir yola başvurduğunu, savaş ile barış arasında barışın yanında olduğunu, bu savaşta evlatlarını kaybeden anaların durumunu bu twet ile anlatmaya çalıştığını, ancak etkisiz hale getirilmiş cümlesini tırnak içine almayı unuttuğunu, bu sebeple de haketmediği şekilde eleştirildiğini, halen de tehdit edildiğini suçlamaları kabul etmediğini belirtmiştir. Suça ve şüphelinin savunmasına konu ve 'Şemdinli’de Polis Özel Harekat komiseri A.Ç. etkisiz hale getirilmiş' yazısı üzerine gelen tepkiler sonrası yine şüphelinin kendisi tarafından ve aynı site üzerinden; 'İnsanlara dönük 'etkisiz hale getirildi' dilinin ne kadar çirkin olduğunu anlatmak için o twiti attım. Hiçbir insan aşağılanamaz, düşüncelerinden kimliğinde ya da inancından dolayı insan onuru ayaklar altına alınama. Bu savaşta yitirdiğimiz hiç kimse 'etkisiz hale gelen' değersiz canlar değildir. Hepsi ortak acımızdır. Bu şekilde bakmazsak toplumsal barışı ve bir arada yaşama iradesini inşa etmekte zorlanırız. Dünkü twitim ironi içeren bir twitti. Başka şekilde yorumlayanlar her gün kendi kullandıkları dile bakıp utanmalıdır.''etkisiz hale getirildi' sözü incitici bir söz. Her gün bu sözle insanlar incitiliyor. Ben payıma düşeni yapıp özür diliyorum.'Savaşın yarattığı psikoloji hepimiz dağıttı. Ölü birisine dönük bu saygısızlıktan ötürü özeleştiri veriyorum. Barış dilinden şaşmamalıyım''Bir açıklama 'etkisiz hale getirilmek' gerçekten de hiçbir insana söylenmemesi gereken bir laf Mucitleri utansın. Lafımı geri alıyorum.'Şeklindeki yazıları ile önceden yazdığı yazının gerekçelerini belirtipözür dilediğini ve sözünü geri aldığını belirtmiştir. Şehit Komiser A.Ç.nin -Yargıtay kararlarına terör örgütü listesinde bulunan- PKK/KCKsilahlı terör örgütü mensuplarınca şehit edildiği, terör ile mücadelede hayatını kaybeden güvenlik görevlileri için Şehit tabirinin kullanıldığı, önceden beri etkisiz hale getirmek tabirinin ise çatışmada öldürülen teröristlere dönük olarak kullanılagelen bir tabir olduğu bilinmektedir.Şehit Komiser A.Ç. nin 15/8/2015 günü Hakkari ili Şemdinli İlçesinde PKK/KCK terör örgütü mensuplarının yol kapatıp kimlik kontrolü yapmaları üzerine, olay yerine intikal eden güvenlik güçlerimize yönelik terör örgütü mensuplarınca roket atar ve ağır silahlar ile saldırıda bulunulması sonrasında çıkan çatışmada şehit edildiğini şüphelinin bildiği ve bu olayda devletin resmi görevli memuru karşısında şiddet uygulayan bir silahlı terör örgütünün de bulunduğu açıktır. Şüphelinin bu olayın hemen sonrasından tweetter hesabından paylaştığı şehit komiser için '...etkisiz hale getirilmiş' sözünün cebir ve şiddet uygulayan silahlı terör örgütünün davranış ve eylemlerini öven bir söz niteliğinde olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. Şüphelinin bu şekildeki eyleminin 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunun 7/2 inci maddesinde düzenlenip tanımlanan terör örgütünün; cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandasını yapmak suçunu oluşturduğu, bu suçu da yayın yolu ile işlemiş olduğu bu nedenle 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunun 7/2 ikinci cümlesine göre verilecek cezanın yarı oranında artırılması gerektiği kanun gereğidir.Şüphelinin gelen tepkiler üzerine özür dilemesi ve lafını geri alması suçu ortadan kaldırmıyorsa da şüphelinin lehine değerlendirilecek bir durumdur.Şüphelinin tweetter hesabından yayınlamış olduğu söz, savunma ve tüm soruşturma kapsamına göre yasal unsurları oluşan suçtan dolayı şüpheli hakkında dava açmak için yeterli delil ve şüphe bulunduğu anlaşılmıştır."  Mahkeme 9/9/2015 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermiş ve E.2015/272 sayılı dosya üzerinden kovuşturma aşaması başlamıştır. Başvurucu 14/9/2015 tarihinde yapılan tensip incelemesi sonunda tahliye edilmiştir. Mahkeme 26/11/2015 tarihinde başvurucunun terör örgütü propagandası yapma suçundan 1 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve cezanın ertelenmesine karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir:"...Sanık Bercan Aktaş'ın suç tarihi olan 15/08/2015 günü Hakkari ili Şemdinli İlçesinde PKK/KCK terör örgütü mensuplarının yol kapatıp kimlik kontrolü yapmaları üzerine olay yerine intikal eden güvenlik güçlerine yönelik terör örgütü mensuplarınca roket atar ve ağır silahlar ile saldırıda bulunulması nedeniyle çıkan çatışmada şehit edilen Hakkari İl Emniyeti Özel Hareket Şube Müdürlüğünde görevli komiser A.Ç. ile ilgili olarak ve şehit komiserin haberinin basın ve yayın organlarında yayınlanmasından sonra bu olay nedeniyle www.twitter.com isimli sosyal paylaşım sitesinden 15/8/2015 günü saat 21 sıralarında 'BercanAktaş@bercanaktas' rumuzlu kullanıcı profili ile 'Şemdinli’de Polis Özel Harekat komiseri A.Ç. etkisiz hale getirilmiş' şeklinde yapmış olduğu paylaşım ile silahlı terör örgütü PKK'nın silahlı mücadele yöntemi olarak nitelendirilen ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun maddesindeki terör tanımında ifadesini bulan yöntemlerden olan cebir - şiddet eylemini meşrulaştırdığı, sanığın bu şekilde PKK ve destekçileri tarafından benimsenen ve kullanılan bir dili kullandığı, yukarıda ifade edildiği üzere hakim olduğu ülke toprakları üzerinde hukuki çerçevede silahlı şiddet tekelini elinde bulunduran devlet aygıtının güvenlik birimlerinden birisine mensup olup, asayiş ve kolluk görevi gereği girmiş olduğu silahlı çatışmada hayatını kaybeden ve hukuken şehit statüsünde olan bir kolluk mensubu ile alakalı olarak silahlı çatışmada hayatını kaybeden PKK mensupları ile eşit statüde olduğu intibaı ve algısını yaratacak şekilde ve silahlı çatışma ve mücadele biçiminin haklı ve meşru bir mücadele biçimi olduğu düşüncesini doğuracak şekilde yorumda bulunup bu içerikteki iletiyi birden fazla kişinin vukufiyetine elverişli bir ortam niteliğindeki internetteki sosyal medya hesabı üzerinden paylaşarak görüş ve düşüncesini alenileştirdiği, sanığın böylelikle terör örgütünün; cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek şekilde propagandasını yapmak suretiyle silahlı terör örgütünün propagandasını yapmak suçunu işlediği, eyleminin 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7/2 maddesindeki yasal suç tanımına uyduğu ve suçun yasal unsurları itibariyle oluştuğu vicdani sonuç ve kanısına varılmakla sanığın sübuta eren eylemine uyan 3713 SK.nun 7/2 maddesi uyarınca cezalandırılmasına, suçun basın yayın araçlarından internet üzerinden işlenmesi nedeniyle aynı madde ve fıkra hükmünün ikinci cümlesi uyarınca sanığa verilen cezada yarı oranında artırım yapılmasına karar verilmiş,Sanığın olay günü saat 21 itibariyle suça konu tweeti attığı sırada suç kastı ile hareket ettiği, suça konu tweeti attıktan sonra gelen tepkiler üzerine özür dilemesi ve sonraki açıklamalarının suç kastını ortadan kaldırmadığı, bunların sadece işlenen fiilden ötürü pişmanlık sözleri olup ancak TCK.nun  maddesi bağlamında temel cezanın belirlenmesinde bir kriter olarak ve TCK.nun maddesindeki takdiri indirim nedenleri ile cezanın ertelenmesine ilişkin TCK.nun maddesinin tatbiki yönünden hüküm ifade edeceği düşüncesi ve kabulü..." Dava, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla Yargıtay nezdinde derdesttir.  İlgili hukuk için bkz. Besime Konca (B. No: 2017/5867, 3/7/2018, §§ 43-53) başvurusuna ilişkin karar.