Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, özel güvenlik kimlik kartının iptal edilmesi gerekçe gösterilerek iş akdinin feshedilmesi üzerine açılan davada adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru, 16/2/2021 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde, yargılama sürecindeki dava dosyalarında ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden elde edilen bilgi ve belgelerde yer aldığı şekliyle olaylar özetle şöyledir: 1974 doğumlu olan başvurucu 14/8/2010 tarihinden itibaren Sağlık Bakanlığına bağlı Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırması Hastanesinde özel güvenlik görevlisi olarak işçi statüsünde çalışmakta iken İl Özel Güvenlik Komisyonunun (Komisyon) 6/8/2019 tarihli kararıyla başvurucunun özel güvenlik kimlik kartı ve çalışma izni iptal edilmiş; buna istinaden de 21/8/2019 tarihinde iş sözleşmesi feshedilmiştir.A. İdari Yargı Süreci Başvurucu, Komisyonun işlemine karşı 12/9/2019 tarihli dilekçe ile Bursa  İdare Mahkemesi nezdinde (İdare Mahkemesi) iptal davası açmıştır. Dava dilekçesinde, Komisyon kararının hukuka aykırı olduğunu, hiçbir gerekçe gösterilmeden söz konusu işlemin tesis edildiğini, adli sicil kaydının temiz olduğunu, hakkında ne idari ne de adli bir soruşturmanın olduğunu ileri sürmüştür. Davalı Bursa Valiliği (Valilik) tarafından gönderilen cevabi yazıda, başvurucu hakkında başlatılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda her ne kadar soruşturma yahut kovuşturma kaydına rastlanmamış ise de Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ)/Paralel Devlet Yapılanması (PDY) kapsamında Bursa Cumhuriyet Başsavcılığının (Başsavcılık) 2017/2962 ihbar dosyası üzerinden yapılan araştırmanın devam ettiği, bu nedenle ilgili mevzuat çerçevesinde dava konusu idari işlemin tesis edildiği belirtilmiştir. İdare Mahkemesi 18/3/2020 tarihli ara kararıyla Başsavcılıktan başvurucu hakkında bir soruşturma bulunup bulunmadığını, 2017/2962 numarasına kayıtlı ihbar evrakında başvurucunun adının ne surette geçtiğini sormuş; davalı idareden de dava konusu işleme dayanak tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesini talep etmiştir. Davalı idare ara kararına verdiği cevapta, başvurucu hakkında Başsavcılıkta ihbar dosyası olduğunu ve dosyada gizlilik kaydı bulunduğunu belirterek ilgili bilgi ve belgeleri göndermiştir. Başsavcılık, ara kararına verdiği cevapta ise başvurucuya yönelik ihbar dosyası hakkında 13/12/2019 tarihinde soruşturmaya yer olmadığı kararı verildiği bilgisini iletmiş; anılan kararı cevap ekinde göndermiştir. Söz konusu karar içeriğinde 2/8/2016 tarihinde başvurucu hakkında Bursa Emniyet Müdürlüğü tarafından ihbar yapılmış ise de yapılan araştırmalar neticesinde genel ve soyut ihbar dışında FETÖ/PDY ile irtibatlı yahut iltisaklı olduğuna dair somut bilgi, belge ve delil elde edilemediği belirtilmiştir. İdare Mahkemesi 25/11/2020 tarihli kararla dava konusu işlemin iptaline hükmetmiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şu şekildedir:"Olayda, davacının özel güvenlik kimlik kartının ve çalışma izninin, Fetö/Pdy silahlı terör örgütüne yönelik olarak yürütülen Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı Terör Suçları Soruşturma Bürosu'nun 2017/2962 sayılı ihbar dosyasında hakkındaki araştırmanın devam ettiği' yönünde Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü'nden gelen bilgi dolayısıyla güvenlik soruşturması olumsuz değerlendirilmiş ise de, mezkur 2017/2962 sayılı ihbar dosyasında; ihbar edilenler hakkında ihbar edenin genel ve soyut ihbarı dışında Fetö terör örgütü ile irtibatlı veya iltisaklı olduğuna dair somut bilgi, belge ve delil bulunmadığı gerekçesiyle 2019 tarihinde soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, UYAP kayıtlarına ve dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre ise, davacının herhangi bir adli sicil kaydının olmadığı veya hakkında sürmekte olan bir soruşturma ve kovuşturma bulunmadığı görülmektedir.Bu durumda; davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olabilecek herhangi bir husus bulunmadığı sonucuna varıldığından, özel güvenlik kimlik kartının ve çalışma izninin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır." Karara karşı davalı idare istinaf talebinde bulunmuş ise de Bursa Bölge İdare Mahkemesi  İdari Dava Dairesi 6/1/2022 tarihli kararla talebi reddetmiştir. Dosya temyiz incelemesinde derdesttir.B. Adli Yargı Süreci Başvurucu, idari yargı süreci devam ederken 29/11/2019 tarihli dava dilekçesi ile işveren aleyhine tespit ve işe iade davası açmıştır. Bursa  İş Mahkemesine (Mahkeme) sunduğu dava dilekçesinde başvurucu, öncelikle Komisyonun kararına karşı iptal davası açtığını ve bu davanın derdest olduğunu belirtmiştir. Çalıştığı süre boyunca herhangi bir disiplin suçu işlemediğini, yüz kızartıcı eylemde bulunmadığını ifade eden başvurucu; özel güvenlik kartının iptali işleminin soyut ve mesnetsiz iddialara dayandığını, anılan hususlar gözetildiğinde iş akdinin feshedilmesi yerine en azından farklı bir pozisyonda görevlendirilebileceğini, bu kapsamda iş akdinin feshedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Davalı idare sunduğu cevap dilekçesinde başvurucunun kimlik kartının ve çalışma izninin iptal edilmesi nedeniyle iş akdinin devamının mümkün olmadığını belirtmiştir. Başvurucu, yargılama devam ederken sunduğu beyan dilekçesinde Bursa  İdare Mahkemesi tarafından yapılan araştırmalar neticesinde hakkındaki ihbar dosyasının soruşturmaya yer olmadığı kararı ile neticelendiğinin öğrenildiğini belirterek ilgili kararı dosyaya ibraz etmiştir. Mahkeme ayrıca 14/1/2020 tarihli yazısı ile idari dava dosyanın getirtilmesini talep etmiştir. Mahkeme 1/10/2020 tarihli kararında davanın kabulüne, feshin geçersizliğine ve başvurucunun işe iadesine hükmetmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şu şekildedir:"...Bursa  İdare Mahkemesi'nin 2019/119 E. Sayılı dosyası örneği dosyamıza celp olunmuş olup istemin, idarenin özel güvenlik kartı ve çalışma izni iptaline dair kararın iptali olduğu, yürütmenin durdurulması talep edildiği görülmüştür. Yürütmenin durdurulması talebi reddolunmuş, dava henüz neticelenmediği anlaşılmıştır....Davacı tarafından her ne kadar Bursa  İdare Mahkemesinde özel güvenlik kartı ve çalışma izni iptaline dair dava olduğu belirtilmişse de, taraflar arasında imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinin  Maddesi uyarınca davacının 'güvenlik görevlisi' görevi haricinde taşra veya merkez teşkilatta başka bir görevde görevlendirilme ihtimali davalı kurum tarafından araştırıldığında dair bilgi belge bulunmadığından, davalı tarafça işçinin açmış olduğu dava sonuçlanıncaya kadar geçici görevlendirme gibi seçenekler araştırılmadığı anlaşılmakla, davalı kurumun davacının iş akdi feshedilirken ölçülülük, eşitlik ve tutarlılık ile feshin son çare olması ilkelerinin uygulanmadığı kabulüyle, davacının iş akdinin feshinin geçerli nedene dayanmadığına dair kanaat oluşmuş, davacının açmış olduğu idari davanın sonuçlanması bu nedenle bekletici mesele yapılmamıştır." Davalı idare, karara karşı 3/11/2020 tarihli dilekçeyle istinaf talebinde bulunmuş; istinaf dilekçesinde başvurucunun özel güvenlik görevlisi olabilmek için gereken şartları sonradan kaybettiğini belirtmiştir. İdare, Mahkemenin kararına dayanak olarak gösterdiği Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi'nin  maddesinde işçinin görev yerinin işveren tarafından belirlenebileceğine dair düzenleme olduğunu ancak söz konusu maddede işçinin kadroya geçişi yapılan işin yapılması kaydıyla başka birimlerde görevlendirilebileceğinin ifade edildiğini ileri sürmüş; Mahkemenin bu maddeyi hatalı yorumladığını, bu nedenle de hatalı karar verdiğini ileri sürmüştür. Özel güvenlik kimlik kartı iptal edilen başvurucunun bu görevi ifa etmesinin mümkün olmadığını, öte yandan bu görev dışında başka bir görevde istihdam edilmesi imkânın olmadığını belirten idare istinaf talebinin kabulü ile davanın reddini talep etmiştir. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi  Hukuk Dairesi 30/12/2020 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun kabulüne ve kararın ortadan kaldırılarak kesin olarak davanın reddine hükmetmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şu şekildedir:"...Somut olayda, Davacı tarafından Bursa  İdare Mahkemesinin 2019/119 Esas nolu dosyasından Özel Güvenlik kartı ve çalışma izninin iptaline ilişkin idari işlemin iptali talebiyle açılan İdari dava mahkeme kararı tarihinde halen derdest ise de feshin yapıldığı tarihte davalı işveren bakanlık açısından, iş sözleşmesinin feshi için geçerli sebep oluşturduğu, söz konusu tarih itibariyle çalışma izni bulunmayan davacının güvenlik görevlisi olarak çalıştırılamayacağı, yapılan feshin geçerli sebebe dayandığı, mahkemece davanın reddi yerine kabulüne karar verilmiş olmasının isabetsiz olduğu görülmüştür.Sonuç olarak; dosya kapsamı, mevcut delil durumu, istinaf nedenleri ile resen nazara alınacak kamu düzenini ilgilendiren hususlar gözetildiğinde açıklanan nedenlerle davalının yerinde bulunan istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, ileri sürülmeyen ve kamu düzenine ilişkin olmayan hususlar nazara alınmaksızın davanın esasına ilişkin olarak aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulmasına karar verilmesi gerekmiştir." Nihai karar, başvurucu vekiline 28/1/2021 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 16/2/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili mevzuat için bkz. İrfan Şen, B. No: 2019/39177, 11/1/2023, §§ 22-