Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle öğretmenlik görevine başlatılmama işlemine karşı açılan iptal davasında davanın sonucuna etkili iddianın kararda karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 24/7/2019 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 2017 yılı Temmuz ayında Mardin'in Mazıdağı ilçesine öğretmen olarak yerleştirilmiştir. Başvurucu hakkında 3/10/2016 tarihli ve 676 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (676 sayılı KHK)  maddesiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun  maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen (8) numaralı alt bent uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yaptırılmıştır. Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle başvurucunun atanmamasına dair işlem tesis edilmiştir. Başvurucu, söz konusu işlemin iptali istemiyle 14/11/2017 tarihinde dava açmıştır.  Mardin  İdare Mahkemesi 30/11/2017 tarihinde dilekçenin reddine karar vermiştir. Kararda dava dilekçesinin 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun  maddesine uygun olmadığı ifade edilmiştir. Başvurucu 12/12/2017 tarihinde vermiş olduğu dilekçe ile davasını yenilemiştir. Dava dilekçesinde, hakkında herhangi bir sabıka kaydı ya da soruşturma ve kovuşturma olmamasına rağmen gerekçesiz bir şekilde güvenlik ve arşiv araştırması sonucu olumsuz görülmesi neticesinde atama kararnamesinin iptal edilmesi işleminin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir. 657 sayılı Kanun gereği atanma için gereken tüm şartlara sahip olduğunu söylemiştir.  Mardin  İdare Mahkemesi 27/6/2018 tarihinde davayı yetki yönünden reddetmiştir. Karada; uyuşmazlığın, dava konusu işlemi tesis eden Millî Eğitim Bakanlığının bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesinin yetkisine girdiği belirtilmiştir. Ankara  İdare Mahkemesi (Mahkeme) 24/10/2018 tarihinde davayı reddetmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"Olayda, 06/06/2018 tarihli ara kararına istinaden dava konusu işleme esas teşkil eden bilgi ve belgelerin gönderilmesi üzerine dosya kapsamında yapılan incelemede, davacının ve abisinin PKK/KCK Terör Örgütü ve YDG-H Terör Örgütüyle irtibatlı olduklarına dairbilgilerin elde edildiği, bu kapsamda davacının içinde bulunduğu ortamın, Anayasa'ya sadakat veTürkiye Cumhuriyeti Devleti'ne bağlılık duygusuyla örtüşür nitelikten uzaklaştığı, davacının hem tutum ve davranışları yönünden hem de içinde bulunduğu ortama yönelik olarak güvenlik soruşturmasını olumsuz kılacak ve Mahkememizce de yeterli bulunan değerlendirmenin yapıldığı, kaldı ki idarenin takdir hakkını hizmet gördüreceği en uygun adaydan yana kullanma hakkına sahip olduğu da gözetilerek, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır." Başvurucu, karara karşı 12/12/2018 tarihinde istinaf yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde, güvenlik soruşturmasının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken bu dikkate alınmadan soyut değerlendirmelerle işlem tesis edildiğini ifade etmiştir. Gizli ibareli evrak ile Anayasal haklarının elinden alındığını belirtmiştir. Hakkında elde edilen herhangi bir somut veri söz konusu olmadığını dile getirmiştir. Masumiyet karinesi hiçe sayılarak tesis edilen işlemin hukuka aykırı olmasından şikâyet etmiştir. Ankara Bölge İdare Mahkemesi  İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 8/5/2019 tarihinde istinaf talebini oyçokluğu ile kesin olarak reddetmiştir. Karşıoyda, başvurucunun katıldığı eylem ve etkinliklerin nasıl saptandığının araştırıldıktan ve bu duruma ilişkin açılan adli ya da idari soruşturma olup olmadığının ortaya konulduktan sonra işlemin hukuka uygun olup olmadığına karar verilmesi gerektiği söylenmiştir. Nihai karar başvurucuya 21/7/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 24/7/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  657 sayılı Kanun’un  maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi şöyledir:"Devlet memurları, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına ve kanunlarına sadakatla bağlı kalmak ve milletin hizmetinde Türkiye Cumhuriyeti kanunlarını sadakatla uygulamak zorundadırlar" 657 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:"Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.A) Genel şartlar: Türk Vatandaşı olmak, Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak, Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak, Kamu haklarından mahrum bulunmamak, Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak. Askerlik durumu itibariyle;a) Askerlikle ilgisi bulunmamak,b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak,c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veyayedek sınıfa geçirilmiş olmak, 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engelolabilecek (…) akıl hastalığı (…) bulunmamak. [Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir]B) Özel şartlar: Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen öğretim ve eğitim kurumlarının birinden diploma almış olmak, Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak." 676 sayılı KHK'nın  maddesiyle 657 sayılı Kanun’un  maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen ve Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 sayılı kararıyla iptal edilen (8) numaralı alt bent şöyledir:"Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak."