Haklar: Din ve vicdan özgürlüğü

Başvuru, uyuşmazlığın esasına yönelik talebin karara bağlanmaması nedeniyle din ve vicdan özgürlüğüyle bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 6/4/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru tarihi itibarıyla başvurucu, Küçükçekmece Eşref Bitlis Kız Teknik ve Meslek Lisesinde üretim teknolojileri öğretmeni olarak görev yapmaktadır. Başvurucu 30/12/1996 tarihinde Kars Halk Eğitim Merkezinde öğretmen olarak göreve başlamıştır. Dinî inancı gereği başörtüsü taktığını, göreve başladığı tarihten itibaren de öğretmenlik görevini başörtülü bir şekilde sürdürdüğünü belirten başvurucu 28 Şubat süreci olarak bilinen dönemde Kars Tugay Komutanlığı içinde bulunan kursta öğretmen olarak görevlendirilmiştir. Görevlendirmenin akabinde başvurucu; Tugaya başörtüsü ile giremeyeceği konusunda uyarıldığını, ikazlara uymamaya devam etmesi hâlinde ise meslekten ihraç edileceğine ilişkin tehdit edildiğini belirtmektedir. Sonrasında Kars Tugay Komutanlığı bünyesindeki kurstan Kars Kız Meslek Lisesine görevlendirildiğini belirten başvurucu, başörtülü bir şekilde ders anlatmaya devam ettiği için psikolojik tacize varan baskılara maruz kaldığını ve istifa etmesi için gerek meslekten atılmakla gerekse Kars Emniyet Müdürlüğünde komiser olarak görev yapan eşinin mesleki açıdan göreceği zararlarla tehdit edildiğini ifade etmektedir. Başvurucu, başörtüsü sebebi ile maruz bırakıldığı baskı ve yıldırmalar sebebiyle 11/12/1997 tarihinde huzurlu bir ortamda çalışamadığını belirterek meslekten çekilme talebinde bulunmuştur. Millî Eğitim Bakanlığının 4/2/1998 tarihli işlemiyle başvurucunun çekilme talebinin kabulüne ve memuriyetle ilişiğinin kesilmesine karar verilmiştir. Başvurucu 28/2/1997 ile 14/2/2005 tarihleri arasında disiplin cezaları nedeniyle memuriyetten ayrılmış olanların göreve iadelerine ilişkin 22/6/2006 tarihli ve 5525 sayılı Memur ve Diğer Kamu Görevlilerinin Bazı Disiplin Cezalarının Affı Hakkında Kanun'un ek  maddesinin 12/7/2013 tarihinde yürürlüğe girmesinin ardından 24/8/2013 tarihinde göreve iadesi ve tüm özlük haklarının kendisine verilmesi talebi ile Millî Eğitim Bakanlığına başvuruda bulunmuştur. Başvurucunun ilgili talebi hakkında altmış gün içinde bir cevap verilmemiştir. Başvurucu, talebine altmış gün içinde cevap verilmemesi üzerine zımni ret işleminin iptali istemi ile Millî Eğitim Bakanlığı aleyhine 25/12/2013 tarihinde Ankara  İdare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davası açmıştır. Dava dilekçesinde; zımni ret işleminin iptaline, göreve başlatılmaya, masraf ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesi istenmiş, özlük hakları yönünden herhangi bir talepte bulunulmamıştır. Bu arada başvurucu 9/1/2014 tarihinde Eşref Bitlik Kız Teknik ve Meslek Lisesinde giyim üretim teknolojisi öğretmeni olarak göreve başlatılmıştır. Mahkeme, başvurucunun göreve başlatıldığını gözeterek konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına 3/6/2014 tarihinde karar vermiştir. Başvurucu; davadaki talebinin sadece göreve iade edilmesinden ibaret olmadığını, bütün özlük haklarının da iadesini istediğini, nitekim idareye başvurusunun da bu kapsamda olduğunu belirtmiş ve özlük haklarına ilişkin talebiyle ilgili olarak Mahkemenin herhangi bir değerlendirme yapmaması sebebi ile kararı temyiz etmiştir. Karar, Danıştay Onikinci Dairesince (Daire) 17/3/2015 tarihinde onanmıştır. Başvurucunun karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 26/1/2016 tarihli kararıyla oyçokluğu ile reddedilmiştir. Karşıoy yazan üye; başvurucunun idari başvurusunda özlük haklarının ödenmesi istemin de yer aldığını, istemin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, davacının parasal haklarına ilişkin hüküm kurulmamasında hukuka uyarlık bulunmadığını belirterek karar düzeltme isteminin kabul edilmesi ve kararın bu gerekçeyle bozulması gerektiğini savunmuştur. Nihai karar 14/3/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 6/4/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. A. Kanun 5525 sayılı Kanun'un geçici  maddesinin ilgili kısmı şu şekildedir:"28/2/1997 tarihinden sonra verilen disiplin cezaları nedeniyle memuriyetten çıkarılanlardan 28/8/1999 tarihli ve 4455 sayılı Memurlar İle Diğer Kamu Görevlilerinin Disiplin Cezalarının Affı Hakkında Kanun veya bu Kanun hükümlerinden yararlanmış olanların;a) Memuriyete giriş şartlarını kaybetmemiş olmaları,b) Durumlarına uygun boş kadro veya pozisyon bulunması,c) Bu kadro ve pozisyonlara ait nitelikleri taşımaları,ç) Üç ay içinde müracaat etmeleri,kaydıyla yeniden göreve alınmalarında 20/12/2012 tarihli ve 6363 sayılı 2013 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun eki (İ) Cetvelinde yer alan atama sayısı sınırlaması uygulanmaz."B. Genelge Başbakanlık tarafından çıkarılan 31/8/2013 tarihli ve 28751 sayılı Başbakanlık Genelgesi'nin ilgili kısmı şöyledir:"Bilindiği üzere, 2006 tarihli ve 5525 sayılı Memurlar ile Diğer Kamu Görevlilerinin Bazı Disiplin Cezalarının Affı Hakkında Kanuna 2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunun 43 üncü maddesiyle eklenen ek 1 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında, “28/2/1997 tarihinden sonra verilen disiplin cezaları nedeniyle memuriyetten çıkarılanlardan 28/8/1999 tarihli ve 4455 sayılı Memurlar İle Diğer Kamu Görevlilerinin Disiplin Cezalarının Affı Hakkında Kanun veya bu Kanun hükümlerinden yararlanmış olanların;a) Memuriyete giriş şartlarını kaybetmemiş olmaları,b) Durumlarına uygun boş kadro veya pozisyon bulunması,c) Bu kadro ve pozisyonlara ait nitelikleri taşımaları,ç) Üç ay içinde müracaat etmeleri,kaydıyla yeniden göreve alınmalarında 20/12/2012 tarihli ve 6363 sayılı 2013 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun eki (İ) Cetvelinde yer alan atama sayısı sınırlaması uygulanmaz....A) Birinci fıkra hükmünün uygulanması:1) Fıkra hükmünden yararlanabilmek için;a) İlgililerin 1997 ila 2005 tarihleri arasında verilmiş olan disiplin cezaları sebebiyle memuriyetten çıkarılmış olması,b) Memuriyetten çıkarmaya esas olan disiplin cezalarının 1999 tarihli ve 4455 sayılı Kanun veya 2006 tarihli ve 5525 sayılı Kanun kapsamında affedilmiş olması,c) Atama yapılacak tarih itibarıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartlar ile kurumların mevzuatlarında yer alan özel şartların taşınması,ç) Memuriyetten çıkarılma tarihinde ilgililerin işgal ettikleri kadro derecesi veya kazanılmış hak aylık derecesi ya da atanabilecekleri kadro derecelerinde aynı unvanlı veya kurumların görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmelikleri çerçevesinde atanabilecekleri boş kadro veya pozisyon bulunması,d) Atama yapılacak kadro veya pozisyonlara ait niteliklerin taşınması,e) 1 Kasım 2013 Cuma günü mesai saati bitimine kadar ayrıldığı kuruma veya ilgili mevzuat çerçevesinde atama yapılabilecek diğer kurumlara başvuru dilekçesinin verilmiş olması,gerekmektedir.2) Atama yapılacak kamu idareleri öncelikle başvuruların yukarıdaki esaslara uygunluğunu tespit edecektir. Bu tespit sonucunda atama için her hangi bir engel durumun bulunmaması halinde hizmet gerekleri ve kadro ihtiyaçları dikkate alınarak gerekli izin ve onayların alınmasını müteakip atama işlemleri tekemmül ettirilecektir....C) Ortak Hususlar:1) Ek 1 inci madde kapsamındaki atamalar açıktan atama olarak değerlendirilecektir.2) 20/12/2012 tarihli ve 6363 sayılı 2013 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun eki (İ) Cetvelinde yer alan atama sayısı sınırlamalarına tabi olan kamu idareleri hakkında, bu kapsamda yapacakları açıktan atamalar için söz konusu sayı sınırlaması uygulanmayacak, sayı sınırlaması dışında atama usul ve esaslarını düzenleyen ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem tesis edilecektir.3) Kamu idareleri bu kapsamda ataması yapılan personele ilişkin bilgileri atama işleminin tamamlanmasını müteakip bir ay içinde Devlet Personel Başkanlığına bildirecektir....."