Haklar: Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

Başvuru, ileride yapılacak toplantının duyurusunu içeren afişlerin izinsiz asılması dolayısıyla idari para cezası kesilmesi nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvurular 15/7/2015, 22/7/2015, 24/7/2015, 21/8/2015, 2/10/2015, 22/12/2015, 22/1/2016 ve 31/5/2016 tarihlerinde yapılmıştır. Başvurular, başvuru formları ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca, başvurucu Gülşah Öztürk ve Sıla Uzunpınar'ın adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.  Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  2015/12325, 2015/12589, 2015/12590, 2015/12591, 2015/12493, 2015/12593, 2015/14567, 2015/16167, 2015/16314, 2015/19836, 2016/1612 ve 2016/10310 numaralı bireysel başvuru dosyaları, aralarında konu yönünden hukuki irtibat bulunması nedeniyle 2015/12590 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmiş ve incelemenin 2015/12590 numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş verilmesine gerek görülmediğini bildirmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuruculardan Cemal Ersin, Dilşat Aktaş, Osman Nuri Orhan, Nebiye Merttürk, Çağrı Yılmaz ve Gülşah Öztürk işsiz, diğer başvurucular ise öğrencidir. Başvurucular Halkevleri Derneği (Dernek) üyesi olup söz konusu Derneğin organizesinde 12/4/2015 tarihinde Kolej Kavşağı'nda düzenlenecek olan mitingi duyurmak ve mitingin duyurusunun çeşitli şekillerde engellenmesini protesto etmek amacıyla 6/4/2015 günü saat 20 sıralarında Konur Sokak üzerinde beklemeye başlamışlardır. Başvurucuların da içinde bulunduğu on sekiz kişiden oluşan grubun üzerinde "Yürü üstüne üstüne AKP'nin yağmacının, talancının, hırsızın 12 Nisan 2015 Ankara Halkevleri" yazılı önlükler bulunmaktadır. Başvurucuların içinde olduğu grup, saat 30 sıralarında Meşrutiyet Caddesi ile Konur Sokak'ın kesiştiği yerde bulunan üst geçide yanlarında bulunan yapıştırıcı, afiş, kova ve fırçalarla birlikte tek sıra hâlinde yürümüşler ve üst geçidin merdivenlerine söz konusu mitinge ilişkin afişleri yapıştırmaya başlamışlardır. Afişlerin üzerinde "Yürü üstüne üstüne 12 Nisan Kolej Halkevleri" ifadesi yer almaktadır. Bunun üzerine emniyet yetkilileri grubun duyup anlayabileceği ses tonuyla uyarıda bulunmuş ve grubun eyleminin 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'na göre kabahat teşkil ettiğini, vatandaşların ortak kullanım alanlarından olan üst geçidi kullanıma açmaları ve çevreyi kirletmemeleri yönünde uyarıda bulunmuşlardır. Saat 35 sıralarında, yapılan uyarılara rağmen dağılmayan ve eylemlerine devam eden grup üyeleri polis tarafından gözaltına alınmış ve ifadeleri alındıktan sonra serbest bırakılmışlardır. Başvurucular da dâhil toplam on sekiz kişiye Ankara Büyükşehir Belediyesi zabıtaları tarafından 5326 sayılı Kanun'un  maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca izinsiz afiş astıkları gerekçesiyle kişi başı 000 TL idari para cezası kesilmiştir. İdari yaptırım karar tutanaklarında kendisine ceza kesilen kişiler için 30 ila 30 saatleri arasında kabahate konu eylemlerin zamanı beşer veya onar dakika gibi aralıklarla belirtilmiştir. Başvurucular para cezalarına itiraz etmişler ve Ankara , , , , , ,  Sulh Ceza Hâkimlikleri (Hâkimlikler ya da SCH) değişik tarihlerde itirazları reddetmiştir. Başvuruculardan Çağrı Yılmaz ve Gülşah Öztürk'ün itirazları ise kamu güvenliği, kamu düzeni ve kamu sağlığı açısından toplumda oluşabilecek zarar ve mağduriyet ile itiraz edenlerin şahsi ve sosyal durumu, ekonomik koşullar ve paranın satın alma gücü de dikkate alınarak kısmen kabul edilmiş ve ilgili Hâkimlikçe idari para cezası 000 TL'ye düşürülmüştür. Adı geçen başvurucular anılan kararlara itiraz etmişler ve itirazları Ankara  Sulh Ceza ve  Sulh Ceza Hâkimliklerince kesin olarak reddedilmiştir. Hâkimlikler, ret kararlarının gerekçesinde 5326 sayılı Kanun uyarınca kesilen idari para cezalarının usul ve yasaya uygun olduğunu belirtmişlerdir. Başvurucuların itirazları kesin olarak reddedilmiş ve söz konusu kararlar başvuruculara 17/6/2015 (Neslihan Uyanık), 26/6/2015 (Sıla Uzunpınar),1/7/2015 (Halil Devrim Ulaş ve Ataberk Mest), 8/7/2015 (Hadi Sinan İskit), 14/7/2015 (Nuri Özçelik), 23/7/2015 (Dilşat Aktaş),15/9/2015 (Nebiye Merttürk ve Osman Nuri Orhan),23/11/2015 (Çağrı Yılmaz), 29/12/2015 (Cemal Ersin) ve 3/5/2016 (Gülşah Öztürk) tarihlerinde tebliğ edilmiştir. Ret kararları üzerine başvurucular süresinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır. Başvurucular tarafından sunulan aynı olaya ilişkin ve on sekiz kişiden oluşan grupta yer alan E. ve E.Ü.nün itirazı üzerine verilen Ankara  Sulh Ceza Hâkimliğinin 2015/1771 ve 2015/1772  İş No.lu kararlarında afiş asma eylemi Anayasa'nın  maddesi gereğince Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin  maddesi kapsamında ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiş ve para cezasına ilişkin idari yaptırım kararları kaldırılmıştır.  A. Ulusal Hukuk 5326 sayılı Kanun’un "Afiş asma" kenar başlıklı  maddesinin ilgili hükümleri şöyledir: "(1) ... cadde veya sokak kenarlarındaki kamuya ait ... alanlara, rızası olmaksızın özel kişilere ait alanlara bez, kâğıt ve benzeri afiş ... asan kişiye, yüz Türk Lirasından üçbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Aynı içerikteki afiş ve ilânlar, tek fiil sayılır. (2) Birinci fıkra hükmü, yetkili makamlardan alınan açık ve yazılı izne dayalı olarak asılan afiş ve ilânlar açısından uygulanmaz...... (4) Bu kabahatler dolayısıyla idarî para cezasına, kolluk veya belediye zabıta görevlileri karar verir...."B. Uluslararası Hukuk Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına ilişkin genel ilkeler bakımından uluslararası hukuk kaynakları için bkz. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun Ali Rıza Özer ve diğerleri ([GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, §§ 115-124) ve Bölüm tarafından verilen Osman Erbil (B. No: 2013/2394, 25/3/2015, §§ 45-53) ve Rıza Gökçen Erus ve diğerleri (B. No: 2014/17391, 19/4/2018, §§ 24-30) kararları. Ayrıca afiş asma eylemi nedeniyle sendika üyelerine idari para cezası verilmesinin sendika hakkının ihlali olduğu yönünde bkz. Abdulvahap Can ve diğerleri (B. No: 2014/3793, 8/11/2017).