Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, harç iadesi için müzekkere yazılması talebine yönelik ek kararın hakkaniyete uygun olmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 2/3/2018 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucunun maliki olduğu Bursa'nın Osmangazi ilçesindeki taşınmazların kamulaştırılmasına yönelik 13/11/2000 tarihinde Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığınca (Belediye) karar alınmıştır. Kamulaştırma işlemi üzerine başvurucu tarafından 11/12/2000 tarihinde Bursa  Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) kamulaştırma bedelinin artırılması davası açılmış ve Mahkemenin 19/2/2002 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Anılan kararın Yargıtay  Hukuk Dairesinin (Daire) 25/6/2002 tarihli kararı ile bozulması üzerine Mahkemece bozma kararına uyularak kamulaştırma bedelinin 612 eski Türk lirası olarak (399,14 TL) artırılmasına 29/11/2002 tarihinde hükmedilmiştir. Davalı Belediyece temyiz edilen karar Dairenin 8/4/2003 tarihli ilamıyla onanmış ve bakiye onama harcının temyiz edene (Belediyeye) yükletilmesine karar verilmiştir. Söz konusu onama kararının tebliğe çıkarılabilmesi için başvurucu tarafından 28/4/2003 tarihinde 803,20 TL bakiye onama harcı ödenmiştir.  Belediyece kamulaştırmadan vazgeçildiği belirtilerek kararın düzeltilmesi isteminde bulunulması üzerine Daire 13/6/2003 tarihli karar ile kamulaştırma kararı henüz kesinleşmeden yapılan vazgeçme talebi doğrultusunda gerekli kararın verilmesi için mahkeme kararını tekrar bozmuş ve temyiz onama harcı ile karar düzeltme harcının istek hâlinde düzeltme isteyene iadesine karar vermiştir. Mahkeme 14/11/2003 tarihinde bozma kararına uyarak konusuz kalan kamulaştırma bedelinin artırılması talebinin reddine hükmetmiştir. Kararın hüküm kısmının ikinci fıkrasında, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 000 eski Türk lirası (7,88 TL) maktu ret harcının peşin alınan harçtan mahsubu ile başkaca harç alınmasına gerek olmadığına, maktu ret harcının davalı idareden alınmasına, fazla yatırılan harcın karar kesinleştiğinde -istek hâlinde- yatırana iadesi hususuna yer verilmiştir. Söz konusu karar, Dairenin 9/3/2004 tarihli kararı ile onanmış; kararın düzeltilmesi istemi de yine Dairenin 13/9/2004 tarihli kararıyla reddedilerek karar kesinleşmiştir. Kamulaştırma işleminin konusuz kalmasından sonra Belediye ve başvurucu, ödedikleri kamulaştırma bedellerine, harç ücretlerine ve diğer bedellere yönelik olarak karşılıklı alacak davası açmıştır. Başvurucu 4/3/2005 tarihinde açtığı karşı alacak davasında 803,20 TL bakiye onama harcının iadesi talebinde de bulunmuştur. Mahkemenin 12/10/2009 tarihli kararında; Belediyenin 589,81 TL anapara, 396,95 TL temerrüt faizi olmak üzere toplam 986,76 TL alacağının olduğu, başvurucunun ise 803,20 TL bakiye onama harcı dışında toplam 756,71 TL alacağının olduğu belirtilmiş ve bu bedellerin karşılıklı olarak ödenmesine hükmedilmiştir. Ayrıca Yargıtay onama kararı gereğince Belediye tarafından ödenmesi gereken ancak başvurucunun yatırdığı 803,20 TL onama harcının muhatabının başvurucu olmadığı, dolayısıyla başvurucunun kendi rızası ile muhatabı olmadığı, ödeme konusunda zorunluluğu bulunmadığı ve karşı taraf olan Belediyece ödenmesi gereken harcı Maliyeye yatırdığının anlaşıldığı belirtilmiştir. Bu kapsamda başvurucunun bu davranışı sonucunda sorumlu olmaması nedeniyle yatırdığı onama harcı ile ilgili olarak idareden faiz talebinde bulunamayacağı, diğer harçları Maliyeden talep etmiş olup iade almış olmasına karşın onama harcını Belediyeden iade talep ettiği ve bu durumun kanun koyucunun amacına uygun olmadığı kanaatine varıldığı ifade edilmiş; öte yandan "bahsi geçen onama harcının Maliyeden talep edilmesi gerektiği" bildirilmiştir.  Mahkemenin 12/10/2009 tarihli kararı karşılıklı olarak temyiz edilmiştir. Daire 11/5/2010 tarihli kararında öncelikli olarak dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlara, gerektirici yasal nedenlere ve özellikle kanıtların takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre "sair temyiz itirazlarının yerinde olmadığını" belirtmiştir. Ardından dört madde hâlinde ifade ettiği eksiklikler tamamlandıktan sonra tekrar karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle "kararda belirtilen hususlar yönünden" hükmün bozulmasına karar vermiştir. Dairenin 11/5/2010 tarihli kararına yönelik olarak taraflarca kararın düzeltilmesi isteminde bulunulmamıştır. Bozma kararı üzerine Mahkemenin 17/12/2012 tarihli kararında da öncelikli olarak bozma ilamı üzerine taraflarca karar düzeltme yoluna gidilmediği belirtilmiş, ayrıca "bozma kararına uyulmuş olması itibarıyla başvurucu tarafından yatırılan diğer harç bedelleri gibi 803,20 TL onama harcı aslı bakımından bozma kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olması nedeniyle değerlendirme yapılmadığı" vurgulanmıştır. Öte yandan takas ve mahsup uygulanmak suretiyle toplam 059,88 TL Belediye alacağının 701,33 TL asıl alacak bedeline 8/2/2005 tarihinden itibaren temerrüt faizi işletilmek suretiyle başvurucudan tahsili ile Belediyeye ödenmesine ve tarafların fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.  Taraflarca temyiz edilen karar Dairenin 12/11/2013 tarihli hükmüyle onanmış, sadece davalı Belediye tarafından yapılan kararın düzeltilmesi istemi yine Dairenin 3/11/2014 tarihli kararı ile reddedilmiştir.  Başvurucu, yukarıda anılan kararın kesinleşmesi üzerine 29/1/2015 tarihli harç iadesi talepli dilekçe ile Mahkemeye yeniden müracaat etmiştir. Dilekçesinin sonuç kısmında önceye ve fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla ödemiş olduğu 803,20 TL bakiye harcın tarafına iadesi hususunda ilgili vergi dairesine müzekkere yazılması ve sair ödediği harçlar ile masrafların tarafına ödenmesine karar verilmesi talebinde bulunmuştur. Mahkeme 12/2/2015 tarihli ek kararında; Mahkemenin 29/11/2002 tarihli kararının onanmasına dair Dairenin 8/4/2003 tarihli ilamının tebliğe çıkarılabilmesi için Belediyece ödenmesi gereken 803,20 TL bakiye onama harcının 28/4/2003 tarihinde başvurucu tarafından ödendiğinin ileri sürüldüğü belirtmiştir. Söz konusu harcın Mahkemenin 17/12/2012 tarihli kararına ilişkin dosyada görülen mahsuplaşmaya ilişkin dava ve karşı davadaki alacak taleplerinin konusu arasında olduğu, anılan davada başvurucu ile Belediyenin alacaklarının karşılıklı olarak takas ve mahsubuna karar verildiği ve kararın kesinleştiği vurgulanarak bakiye harç iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varıldığı ifade edilmiştir. Temyiz edilen ek karar Dairenin 29/6/2015 tarihli kararıyla onanmış, karar düzeltme istemi de Dairenin 16/10/2017 tarihli kararıyla reddedilmiştir.  Nihai karar 23/2/2018 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 2/3/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.