Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvurucu, iş kazası sonucu meydana gelen ölüm olayından doğan zararın tazmini istemiyle 7/9/1995 tarihinde açtığı davanın makul sürede tamamlanmadığını, yargılama sonucunda hükmedilen manevi tazminatın düşük olduğunu ve yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle bir kısım alacaklarının zamanaşımına uğradığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, tazminat talebinde bulunmuştur.   Başvuru, 14/6/2013 tarihinde İstanbul  Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede belirlenen eksiklikler tamamlatılmış ve başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 29/9/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından 6/11/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru konusu olay ve olgular ile başvurunun bir örneği görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 10/12/2014 tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.  A. Olaylar Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucunun eşinin, inşaat işçisi olarak çalışmakta iken 4/12/1994 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu vefat etmesi üzerine, başvurucu tarafından işverenler aleyhine 7/9/1995 tarihinde, 400,00 TL maddi ve 100,00 TL manevi zararın giderilmesi istemiyle tazminat davası açılmıştır. Ölenin annesi, babası ve başvurucu ile müşterek çocuklarının açtıkları davalar da söz konusu dava ile birleştirilerek görülmüştür. Başvurucu tarafından, 17/10/2000 tarihinde, işverenler aleyhine 902,61 TL maddi zararın giderilmesi istemiyle ayrı bir tazminat davası açılmış, bu dava dosyası, başvurucunun 7/9/1995 tarihinde açtığı dava dosyasıyla birleştirilmiştir. Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla), 23/1/2001 tarih ve E.1995/973, K.2001/78 sayılı kararı ile bilirkişi raporları ve kusur oranları doğrultusunda davanın kısmen kabulüne hükmetmiştir. Tarafların temyiz istemi üzerine karar, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 25/9/2001 tarih ve E.2001/4847, K.2001/6170 sayılı ilâmı ile kusur raporunun karara esas alınacak nitelikte olmadığı, tazminat miktarından indirim yapılması gerektiği ve tazminat miktarının hesaplanmasında vasıfsız işçi ücretlerinin esas alınması gerektiği gerekçeleriyle bozulmuştur. Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla) bozma kararına uyarak yeniden yaptığı inceleme sonucunda, 23/9/2003 tarih ve E.2001/2163, K.2003/1299 sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne hükmetmiştir. Tarafların temyiz istemi üzerine karar, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 9/11/2004 tarih ve E.2004/8653, K.2004/9469 sayılı ilâmı ile davalıların bozma sonrası kazanılmış haklarının gözetilmediği ve hesap raporunun karara esas alınacak nitelikte olmadığı gerekçeleriyle bozulmuştur. Bozma sonrasında davaya bakan Büyükçekmece  Asliye Hukuk Mahkemesi 29/12/2005 tarih ve E.2005/1037, K.2005/1076 sayılı kararıyla, davanın iş davası niteliğinde olması ve Mahkemenin iş davalarına bakma yetkisinin kaldırılmış olması nedeniyle görevsizlik kararı vererek dava dosyasının Bakırköy İş Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Bakırköy  İş Mahkemesi, 24/7/2006 tarih ve E.2006/2053, K.2006/429 sayılı kararı ile Büyükçekmece  Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna, olumsuz yetki uyuşmazlığının çözümü için dosyanın Yargıtaya gönderilmesine karar vermiştir. Yargıtay  Hukuk Dairesi, 28/11/2006 tarih ve E.2006/13415, K.2006/16517 sayılı ilâmı ile Büyükçekmece  Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna hükmetmiştir. Davaya devam eden Büyükçekmece  Asliye Hukuk Mahkemesinde (İş Mahkemesi sıfatıyla) yapılan yargılama sırasında başvurucu, 13/12/2007 tarihli ıslah dilekçesi ile tazminat talebini toplam 191,88 TL’ye yükseltmiştir.  Büyükçekmece  Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla) 13/12/2007 tarih ve E.2007/30, K.2007/1138 sayılı kararı ile 29/11/2007 tarihli ek bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne hükmetmiştir. Yargıtay  Hukuk Dairesinin 14/10/2008 tarih ve E.2008/13760, K.2008/15739 sayılı ilâmıyla, birleşen dosyadaki davacılardan R.Ç.’nin 17/7/2004 tarihinde, Ç.’nin ise 15/6/2007 tarihinde vefat ettiği, ölen davacıların mirasçılarının davaya katılması suretiyle yargılamanın sonuçlandırılması gerekirken, ölü kişinin düzenlediği vekaletname ile yargılamanın sonuçlandırılmasının hatalı olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur. Büyükçekmece  Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla) bozma kararına uyarak, 29/6/2011 tarih ve E.2009/182, K.2011/455 sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne hükmetmiş, 20/5/2011 tarihli bilirkişi raporuna göre başvurucunun maddi zararının 254,62 TL olduğunu ancak 13/12/2007 tarihli ıslah dilekçesindeki taleple bağlı kalınarak 191,88 TL alacağa hükmedilebileceğini belirtilerek, söz konusu miktar üzerinden yapılan %10 oranında indirim doğrultusunda 372,68 TL maddi ve 90,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsiline hükmetmiştir. Temyiz istemi üzerine karar, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 26/2/2013 tarih ve E.2012/7078, K.2013/3412 sayılı ilâmıyla, %10 oranında indirimin başvurucunun talep miktarı olan 191,88 TL üzerinden değil, bilirkişi raporunda hesaplanan 254,62 TL maddi zarar miktarı üzerinden yapılması gerektiği belirtilerek söz konusu husus yönünden düzeltilerek onanmıştır. Nihai karar, 30/5/2013 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, 14/6/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun  maddesi ve  maddesinin (1) numaralı fıkrası, 30/1/1950 tarih ve 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun  maddesinin birinci fıkrası,  maddesinin birinci fıkrası ve  maddesi (Bkz. Mehmet Erbek, B. No: 2013/6792, 18/6/2014, §§ 16–20).