Haklar: Adil yargılanma hakkı (Suç İsnadı)

Başvurucu, tutuklu devam eden yargılama ve serbest bırakılma taleplerinin reddi nedeniyle kanun önünde eşitlik ilkesi, kişi hürriyeti ve güvenliği ile hak arama hürriyeti ve adil yargılanma hakkını düzenleyen Anayasa’nın , ve  maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.   Başvuru, başvurucu vekili tarafından 3/12/2012 tarihinde İzmir  Ağır Ceza Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm Birinci Komisyonu, 27/6/2013 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar vermiştir. Bölüm tarafından 24/10/2013 tarihinde kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru konusu olay ve olgular 28/10/2013 tarihinde Adalet Bakanlığına bildirilmiştir. Adalet Bakanlığı görüşünü 21/11/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Adalet Bakanlığı tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş başvurucuya 25/11/2013 tarihinde bildirilmiştir. Adalet Bakanlığı görüşüne karşı beyanda bulunulmamıştır. A. Olaylar Başvuru formu ve ekleri ile Adalet Bakanlığı görüşünde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 25/9/2006 tarihinde çıkar amaçlı suç örgütü kurmak, nitelikli yağma, yağmaya teşebbüs, cinsel saldırı, eziyet suçlaması ile yakalanmış ve 28/9/2006 tarihinde tutuklanmıştır. Başvurucu hakkında belirtilen suçları işlediği iddiasıyla 21/11/2006 tarihinde İzmir  Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır. İzmir  Ağır Ceza Mahkemesi 6/10/2008 tarihinde başvurucunun isnat edilen yağma ve eziyet suçlarından mahkûmiyetine ve tutukluluk halinin devamına, suç örgütü kurmak, cinsel saldırı ve şantaj suçlarından beraatına karar vermiştir. Yargıtay  Ceza Dairesi, 1/12/2010 tarihinde mahkumiyet kararı verilmesi gerektiğini belirterek beraat kararlarının ve hukuki nitelendirmede hata nedeniyle mahkumiyet kararının bozulmasına karar vermiştir. İlk derece yargılaması tekrar başlamıştır. İzmir  Ağır Ceza Mahkemesi bozma sonrası 23/9/2011 tarihinde yeniden başvuranın ve diğer sanıkların mahkûmiyetine ve tutukluluk halinin devamına karar vermiştir. Yargıtay  Ceza Dairesi 23/5/2012 tarihinde diğer sanıklara ilişkin hükümleri onamış, başvuran yönünden sanığın savunmanı hazır bulundurulmadan ya da yeni bir savunman görevlendirilmeden tüm suçlardan hükümlüğüne karar verilerek savunma hakkının kısıtlanması gerekçesiyle adı geçen sanık hakkında yağma ve cinsel saldırı suçları yönünden duruşmalı temyiz incelemesi yapılıp diğer yönleri incelenmeyen hükümlerin bozulmasına karar vererek dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir. Başvurucu ikinci bozma sonrası yargılama aşamasında İzmir  Ağır Ceza Mahkemesi’nin 12/10/2012 tarihli tutukluluk halinin devamına ilişkin kararına itiraz etmiştir. İzmir  Ağır Ceza Mahkemesince 9/11/2012 tarihinde itiraz reddedilmiştir. Başvurucu 3/12/2012 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. İzmir  Ağır Ceza Mahkemesi, 4/12/2012 tarihinde başvurucunun nitelikli yağma, nitelikli yağmaya teşebbüs, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, nitelikli cinsel saldırı suçlarından toplam 31 yıl 12 ay 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve tutukluluk halinin devamına karar vermiştir. Yargıtay  Ceza Dairesinin 11/11/2013 tarih ve E. 2013/6862, K.2013/22778 sayılı ilamıyla yağma suçu dışındaki suçlara ilişkin mahkumiyet kararları onanmıştır.B. İlgili Hukuk 4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun  maddesi şöyledir: “(1) Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren olguların ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.  (2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:  a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.  b) Şüpheli veya sanığın davranışları;   Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme,   Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,  Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.(3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir: a) 2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan; … Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102), …Hırsızlık (madde 141, 142) ve yağma (madde 148, 149),… Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, madde 220),…” 5271 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir: “(1) Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından, kovuşturma evresinde sanığın tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re’sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerde mutlaka gerekçe gösterilir ve adlî kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukukî ve fiilî nedenlere yer verilir. (2)Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ilişkin kararlarda; a) Kuvvetli suç şüphesini,  b) Tutuklama nedenlerinin varlığını,  c) Tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu,  gösteren deliller somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilir. Kararın içeriği şüpheli veya sanığa sözlü olarak bildirilir, ayrıca bir örneği yazılmak suretiyle kendilerine verilir ve bu husus kararda belirtilir.…(5) Bu Madde ile 100 üncü Madde gereğince verilen kararlara itiraz edilebilir.” 5271 sayılı Kanun’un  maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:“Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde, tutukluluk süresi en çok iki yıldır. Bu süre, zorunlu hallerde, gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; uzatma süresi toplam üç yılı geçemez.” 5271 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:“(1) Soruşturma ve kovuşturma evrelerinin her aşamasında şüpheli veya sanık salıverilmesini isteyebilir.(2) Şüpheli veya sanığın tutukluluk hâlinin devamına veya salıverilmesine hâkim veya mahkemece karar verilir. Ret kararına itiraz edilebilir.…” 5271 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir: “(1) Soruşturma evresinde şüphelinin tutukevinde bulunduğu süre içinde ve en geç otuzar günlük süreler itibarıyla tutukluluk hâlinin devamının gerekip gerekmeyeceği hususunda, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından 100 üncü Madde hükümleri göz önünde bulundurularak karar verilir.…(3) Hâkim veya mahkeme, tutukevinde bulunan sanığın tutukluluk hâlinin devamının gerekip gerekmeyeceğine her oturumda veya koşullar gerektirdiğinde oturumlar arasında ya da birinci fıkrada öngörülen süre içinde de re'sen karar verir.” 5271 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:“İtirazı inceleyecek merci, yazı ile cevap verebilmesi için itirazı, Cumhuriyet savcısı ve karşı tarafa bildirebilir. Merci, inceleme ve araştırma yapabileceği gibi gerekli gördüğünde bunların yapılmasını da emredebilir.” 5271 sayılı Kanun’un  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:“Kanunda yazılı olan hâller saklı kalmak üzere, itiraz hakkında duruşma yapılmaksızın karar verilir. Ancak, gerekli görüldüğünde Cumhuriyet savcısı ve sonra müdafi veya vekil dinlenir.”