Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, 12 Eylül 1980 Askerî Müdahalesi döneminde kamu görevlileri tarafından gerçekleştirildiği ileri sürülen işlem ve eylemler nedeniyle yaşam hakkı, işkence ve kötü muamele yasağı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 22/5/2014 tarihinde Çanakkale İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 18/4/2016 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. A. Olaylar  Başvurucu, 12/9/2010 tarihli referandumla Anayasa'nın geçici  maddesinin yürürlükten kaldırılması üzerine, 1983 yılının Şubat ayında Trabzon'da gözaltına alındığını, on beş gün gözaltında kaldıktan sonra sırasıyla birer ay Selimiye ve Sultanahmet Ceza İnfaz Kurumlarında kaldığını, bu süreler içerisinde çeşitli hakaret ve işkencelere maruz kaldığını ileri sürerek öncelikle 23/9/2011 tarihinde İçişleri Bakanlığından tazminat talebinde bulunmuştur. Başvurucunun tazminat talebi reddedilmiştir.  Başvurucu, tazminat talebinin reddi üzerine, İçişleri Bakanlığı aleyhine Çanakkale İdare Mahkemesinde tam yargı davası açmıştır.  Çanakkale İdare Mahkemesinin 19/11/2013 tarihli ve E.2012/742, K.2013/788 sayılı kararıyla, başvurucunun uğradığını iddia ettiği zararın somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.  Başvurucu tarafından anılan karara karşı yapılan itiraz, Edirne Bölge İdare Mahkemesinin 31/3/2014 tarihli ve E.2014/1006, K.2014/824 sayılı kararıyla "... Borçlar Kanunu'nun  maddesi ile belirlenen on yıllık genel zamanaşımı süresi geçtikten çok sonra ve olay tarihinin üzerinden otuz yıla yakın bir zaman geçtikten sonra yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem üzerine açılan davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı" gerekçesiyle reddedilmiştir. Anılan karar başvurucuya 22/4/2014 tarihinde tebliğ edilmiş olup başvurucu 22/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  Bireysel başvuru dosyası kapsamında, başvurucunun tam yargı davasına konu şikâyetlerine ilişkin bir ceza soruşturması yürütülüp yürütülmediğine ilişkin veri bulunmamaktadır. B. İlgili Hukuk Anayasa’nın geçici  maddesi şöyledir: “12 Eylül 1980 tarihinden, ilk genel seçimler sonucu toplanacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanını oluşturuncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk milleti adına kullanan, 2356 sayılı Kanunla kurulu Milli Güvenlik Konseyinin, bu Konseyin yönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, 2485 sayılı Kurucu Meclis Hakkında Kanunla görev ifa eden Danışma Meclisinin her türlü karar ve tasarruflarından dolayı haklarında cezai, mali veya hukuki sorumluluk iddiası ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamaz. Bu karar ve tasarrufların idarece veya yetkili kılınmış organ, merci ve görevlilerce uygulanmasından dolayı, karar alanlar, tasarrufta bulunanlar ve uygulayanlar hakkında da yukarıdaki fıkra hükümleri uygulanır. ” 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir."