Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, idari yaptırım kararına yönelik itirazda kolluk tutanağına aksi ispat edilemeyecek seviyede üstünlük tanınması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 12/11/2021 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucunun sahibi olduğu araç, 9/3/2021 tarihinde İstanbul Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü tarafından yapılan kontrollerde 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun ek 2/3-a maddesi gereğince belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçla taşımacılık yaptığı gerekçesiyle altmış gün süreyle trafikten men edilmiş ardından yediemin otoparkında muhafaza altına alınmış ve başvurucuya 700 TL trafik para cezası uygulanmıştır. Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı incelendiğinde İstanbul Havalimanı girişinde korsan taşımacılık yapan araçlara yönelik denetim sırasında, araç içinde bulunan yolcu F.B. ile araç sürücüsü olan S.K.nın kimlik tespitinin yapıldığı, F.B.nin "numarasını bir akrabamdan aldım, Halkalı'dan bindim İstanbul Havalimanına geldim, yolculuk ücreti olarak 150 TL ödeyeceğim", araç sürücüsü S.K.nın "bana telefonla ulaştı, tanıdığım vasıtasıyla havalimanına götürmemi istedi, Halkalı'dan aldım havalimanına getirdim" şeklinde beyanda bulunduğu, tutanakta F.B.nin ve S.K.nın imzadan imtina ettiği yazılmıştır. Başvurucu aracın trafikten men edilmesine yönelik işlemin iptali için İstanbul  İdare Mahkemesi'nde, idari para cezasının iptali için ise İstanbul  İdare Mahkemesi'nde iptal davası açmıştır. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi  İdare Dava Dairesi 13/4/2021 tarihli kararıyla, aracın trafikten men edilmesi ile başvurucuya trafik para cezası uygulanmasına yönelik işlemlerin iptali için açılan davaların aynı maddi veya hukuki sebepten kaynaklandığı sonucuna varmış bu sebeple bağlantı isteminin kabulüne, her iki davaya bakmak üzere İstanbul  İdare Mahkemesi'nin (Mahkeme) yetkili kılınmasına karar vermiştir. Başvurucu dava dilekçesinde özetle; uzun zamandır arkadaşı ve aile dostu olan F.B.yi ve onun yeğenini havalimanına getirdiğini, ticari maksatla yolcu taşımacılığı iddiasının asılsız olduğunu belirtmiştir. Başvurucuya göre tanışıklıkları çok eskilere dayanmakta olan insanların, kendi araçlarıyla arkadaşlarını havalimanına bırakmasından ibaret eylemde hayatın olağan akışına aykırı bir durum bulunmamaktadır. Başvurucu 19/4/2021 tarihinde Mahkemeye ek beyan dilekçesi sunmuştur. Dilekçede davalı idarece 7/4/2021 tarihinde, dava konusu idari işleme dayanak yapıldığı iddia edilen ıslak imzalı bir tutanağın dava dosyasına sunulmuş olduğu, tutanağın gıyapta tutulduğu, F.B.nin kendi beyanı olmayan ifadelerin kolluk kuvvetlerince yazıldığını açıklamıştır. Başvurucuya göre sonradan gıyapta tutulan tutanak polis memurlarınca yaptıkları işleme meşruiyet kazandırma kaygısı ile düzenlenmiştir. Başvurucu anılan polis memurları hakkında suç ihbarı mahiyetinde olan ek beyan dilekçesinin 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun  maddesinin ikinci fıkrası uyarınca gereğinin takdir ve ifası için Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesini Mahkemeden talep etmiştir. Başvurucu 11/6/2021 tarihinde Mahkemeye yeni bir beyan dilekçesi daha sunmuştur. Dilekçe ekinde fotoğraflar ve USB bellek içerisindeki video görüntüleri, bulunmaktadır. Başvurucunun iddiasına göre fotoğraflar ve video kaydından anlaşılacağı üzere idari yaptırım uygulanan araç, F.B.nin oğlunun düğün merasimde düğün arabası olarak kullanılmış olup bu durum F.B. ile çok eskiden beri tanışık olduklarını ve ticari maksatla yolcu taşımacılığı olmadığını ispatlamaktadır. Mahkeme 30/6/2021 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesi şu şekildedir;"...Yapılan denetim esnasında düzenlenen sürücü ve yolcunun imzadan imtina ettiği tutanağın içeriğinden, 2918 sayılı Kanunun Ek  maddesinde belirlenen kurallara uyulmaksızın ticari yolcu taşımacılığı yapıldığı hususunun açık bir şekilde ortaya konulduğu bu durumda belirlenen ihlalin karşılığı olarak Kanun hükmünde öngörülen yaptırımların uygulanmasına yönelik tesis olunan dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği...".  Başvurucu Mahkeme kararına karşı istinaf yoluna başvurmuştur. İstinaf dilekçesinde başvurucu Mahkemenin sunulan delilleri hiç araştırmadığı, tek yanlı tutanağa üstünlük tanıdığı, maddi gerçeği ortaya çıkarmadığı bu yönüyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür. İstinaf incelemesi devam ederken başvurucu F.B.nin 2/7/2021 tarihli imzalı beyanını Mahkemeye sunmuştur. F.B.nin beyanı, "polis memurlarınca S.K'ya para verdiğime dair tutanak tutulduğunu ancak ben bu tutanak içeriğinde yazılan bilgiler gerçeğe aykırı olduğundan imza atmaktan imtina ettim, ben polislere bu şahsa para vermediğimi söylememe rağmen bu şekilde gerçeğe aykırı bir tutanak tanzim edilmiştir, S.K aile dostumuzdur ve oğlumun düğününde dahi ceza kesilen aracı düğünde kullanmamız için tarafımıza vermiştir." şeklindedir. İstinaf istemi İstanbul Bölge İdare Mahkemesi  İdare Dava Dairesinin 19/10/2021 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Karara muhalif kalan üye, işleme esas alınan tutanağın sürücü ve/veya yolcu tarafından imzalanmadığı, ayrıca tutanakta yer alan hususların (ticari taşımacılık yapılması) doğruluğunu ortaya koyan başkaca somut bilgi belgelerin dosyaya sunulmadığı görüldüğünden söz konusu tutanağın tek başına ceza verilmesine dayanak alınamayacağını açıklamıştır. Başvurucu, nihai hükmü 10/11/2021 tarihinde öğrendikten sonra 12/11/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. A. Ulusal Hukuk 2918 sayılı Kanun'un 7148 sayılı Kanunla değişik ek  maddesinin ilgili kısmı şöyledir: "...10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir." 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dosyaların incelenmesi" başlıklı  maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:"Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir."B. Uluslararası Hukuk İlgili uluslararası hukuk için bkz. Necat Kaya, B. No: 2017/31072, 20/10/2020, § 30-33; Gurbet Çoban, B. No: 2019/38857, 17/11/2021, § 20-24).