Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, gözaltı işlemi sırasında ve sonrasında gerçekleştirilen kötü muameleler sonucu ölüm olayının meydana gelmesi üzerine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuruda yaşam hakkının ihlal edildiğine karar verilmesine rağmen olay hakkındaki ceza soruşturmasında bu durumun dikkate alınmaması nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 13/5/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucular 20/11/1998 tarihinde yaşamını yitiren Y.nin yakınlarıdır. Y. ilk başvurucunun eşi, ikinci ve üçüncü başvurucuların babasıdır. Emine Yurtsever hariç diğer başvurucular Y.nin kardeşidir. Emine Yurtsever ise Y.nin hayatını kaybetmiş olan Y. adlı kardeşinin eşidir. Y. 19/11/1998 günü saat 00 sıralarında Halkın Demokrasi Partisi (HADEP) Kocaeli İl Başkanlığı binasında bulunduğu sırada Kocaeli Emniyet Müdürlüğüne bağlı polisler tarafından yakalanarak gözaltına alınmıştır. Bu olayla ilgili olarak Kocaeli Emniyet Müdürlüğüne bağlı polisler tarafından 19/11/1998 günü saat 45'te Olay ve Yakalama Tutanağı düzenlenmiştir. Tutanağa göre PKK terör örgütünün lideri Abdullah Öcalan’ın İtalya’da 1998 yılının Kasım ayında yakalanmasının ardından HADEP Kocaeli İl Başkanlığı binasında bulunan bir kısım partili açlık grevi başlatmıştır. Tutanağa göre Ankara 1 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesi 18/11/1998 tarihinde HADEP'in Genel Merkezi ile tüm il ve ilçe teşkilatı binaları için arama kararı çıkarmış, Kocaeli İl Emniyet Müdürlüğüne bağlı polisler Ankara 1 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesinin arama kararı uyarınca 19/11/1998 günü saat 00'te HADEP Kocaeli İl Başkanlığı binasının bulunduğu yere gitmiştir. Tutanağın Kocaeli İl Emniyet Müdürlüğüne bağlı polislerin olay yerine varmasından sonraki yaşananlara ilişkin kısımları şöyledir:"(...)...bu karar gereğince Müdürlüğümüzce oluşturulan kuvvetlerle anılan adreste faaliyet gösteren HADEP il Başkanlığı binasına gidilerek kapı usulüne uygun olarak çalınmış ve polis olduğumuz söylenerek parti binasında arama yapacağımız ve bu hususta Mahkeme kararı bulunduğu, içeriden cevap veren ve sesine aşina olduğumuz Parti İl Başkanı [R.B.ye] söylenmiş, ancak, adı geçen ve açlık grevi ile ilgili olarak eylemlerini sürdüren ve aşağıda açık kimlikleri yazılı şahıslar kapıyı açmayacaklarını, gerekirse direneceklerini beyan etmişler, yaklaşık 30 dakikalık ikna edici beyanlar iletilmiş olmasına karşın kararlılığımızı anlayan içerideki eylemci grup bu kez "VIVA İTALYA, BİJİ SEROK APO, BİJİ PKK, KAHROLSUN FAŞİST KATİL DEVLET, KATİL POLİS" türü Kürtçe ve Türkçe olarak slogan atarak eylemlerine devam etmişler, tüm ikazlara rağmen kapısı açılmayan parti il binasının kapısı zor kullanılmak suretiyle açılmış ise de kapı arkasında parti içerisinde bulunan masa çelik dolap ve ağırlıklı tüm malzemelerin yığılmak suretiyle barikat oluşturdukları görülmüş, ancak, önceki tarihlerde buna benzer olaylarda deneyim kazanan Güvenlik Kuvvetlerimiz barikat arasından güvenlik mensuplarını yaralamak maksadıyla uzatılan demir ve tahta çubuklara karşı duyarlı olunarak ve kuvvet kullanmak suretiyle içeriye girilmiş, ancak, tüm iyi niyet ikazlarımıza rağmen eylemci grup yakalanmamak maksadıyla ellerindeki demir çubuk ve tahta sopalarla direnişe başlamışlar, Kanunun verdiği zor kullamna yetkisiyle eylemci grup tek tek zor kullanılmak suretiyle etkisiz hale getirilmiş ve bina girişinde bekleyen polis otolarına bindirilmek maksadıyla sanıklar aşağıya indirilmiş. ancak, aşağıda PKK terör örgütü ve ele başı Abdullah ÖCALAN ile İtalya Devletini protesto etmek için toplanan yaklaşık (4000) kişilik (...) vatandaş grubu tarafından taş, sopa ve yumruklu saldırıya maruz kalmışlar... (...)" Bu tutanağın altında 104 polis memurunun imzası bulunmaktadır. Tutanağa göre olay yerinde 49 kişi yakalanmış ve gözaltına alınmıştır. Gözaltı işlemlerinden sonra İzmit Devlet Hastanesine götürülen başvurucuların yakını Y. hakkında 19/11/1998 günü saat 30'da bir rapor tanzim edilmiştir. Dr. G.K. tarafından hazırlanan rapor şöyledir:"Adı geçenin yapılan harici muayenesinde yüzde, sırtta, kol, bacak ve omuzlar üstünde ve genital bölgede yaygın ekimoz ve ödemler mevcut olup, durumu bildirir doktor raporudur." Bu sağlık muayenesinden sonra Kocaeli Emniyet Müdürlüğüne götürülen Y. sağlık durumunun kötü olduğunu polislere ifade etmiştir. Bunun üzerine Kocaeli İl Emniyet Müdürlüğü Y.yi 20/11/1998 tarihinde bir memur eşliğinde İzmit Devlet Hastanesine göndermiştir. Kocaeli İl Emniyet Müdürlüğünün 20/11/1998 tarihli yazsısında, rahatsız olduğunu beyan eden Y.nin muayene ve tedavisinin yapılması için İzmit Devlet Hastanesine gönderildiği ifade edilmiştir. Kocaeli İl Emniyet Müdürlüğünün 20/11/1998 tarihli yazısında Y.nin hastaneye saat kaçta sevk edildiği hususunda ise herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Başvuru formu ve eklerindeki bilgi ve belgelere göre Y. 20/11/1998 tarihinde önce İzmit Devlet Hastanesine, ardından da Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine sevk edilmiştir. Başvuru formu ve eklerine göre Y. aynı gün saat 00'de Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde akut aort tromboz tanısıyla ameliyata alınmış ancak kurtarılamayarak 30'da hayatını kaybetmiştir. Y.nin yaşamını yitirmesi üzerine 21/11/1998 tarihinde Cumhuriyet savcısının da katılımıyla ölü muayene ve otopsi işlemleri gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen haricî muayenede Y.nin neredeyse bütün vücuduna yayılan pek çok travmatik yara, ekimoz ve kan toplanması tespit edilmiştir. Ekimoz tespit edilen yerler arasında Y.nin sol ayak tabanı dış kısmı da bulunmaktadır. Haricî muayeneye göre Y.nin sol ayak tabanında tespit edilen ekimoz 3x8 cm ebadındadır. Haricî muayenede Y.nin sağ ayak dış tarafında da 2 cm'lik bir ekimoz tespit edilmiştir. Ayrıca Y.nin iki kaburgasının kırık olduğu anlaşılmıştır. Otopsi işlemi sonrasında Adli Tıp Kurumu  İhtisas Kurulunca hazırlanan 19/3/1999 tarihli raporun ilgili kısımları şöyledir:"(...) (...) [Y.] hakkında düzenlenmiş hastane evrakı, filmler, ölü muayene ve otopsi raporları dikkate alındıkta;1-Olaydan evvel aktif ve hareketli olmakla beraber kişide hipertansiyonla müterafık kronik tıkayıcı kalp damar hastalığı bulunduğu,2- Olay sonucu husule gelen vücutta yaygın ekimoz, laserasyon ve peteşial kanamalar ile multibl kaburga kırığı, plevrada yırtık, hemopnömothorax, atelektazi, göğüs çevresinde ve başa doğru uzanan yaygın cilt altı amfizemi, büyük damarlarında tıkayıcı vasıfta yeni trombüsler, periferik siyanoz tanımlandığına ve tedavi girişimine rağmen olaydan kısa süre sonra öldüğüne göre ölümün kronik kalp damar hastalığına inzimam eden genel vücut ve thorax travması ile komplikasyonlarından ileri geldiği,3- Olay ile ölümü arasında bir illiyet rabıtası bulunduğu oybirliği ile mütalaa olunur." Başvuru formu ve ekleri incelendiğinde Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından -diğer bazı araştırmaların yanı sıra- olaya karıştığı değerlendirilen birçok polisin şüpheli sıfatıyla ifadesinin alındığı, olayla ilgili olarak ayrıca bir kısım tanığın ifadesine başvurulduğu anlaşılmıştır. Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı 1/12/1998 tarihinde Y.nin eşi olan başvurucu İsabet Yurtsever'in ifadesini almıştır. İsabet Yurtsever ifadesinde özetle eşinin Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde yattığını öğrenmesi üzerine 20/11/1998 günü saat 45 sıralarında hastaneye gittiğini, yüzü gözü morarmış vaziyette olan eşine "Sana ne yaptılar?" diye sorduğunu, eşinin "Partinin içinde çok dövdüler, bilahare de gözetim altında iken bana çok vurdular, işkence yaptılar." diye cevap verdiğini belirtmiştir. İsabet Yurtsever ayrıca eşinin bel fıtığı şikâyetinin olduğunu, başka bir rahatsızlığının olup olmadığını bilmediğini ifade etmiştir. Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı, olay hakkında yaptığı araştırmalar neticesinde elde ettiği verileri değerlendirerek Kocaeli Emniyet Müdürlüğünde görevli on altı polis hakkında iddianame hazırlamıştır. Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan 11/10/1999 tarihli iddianameye göre olay esnasında HADEP Kocaeli İl Başkanlığı binasında bulunan kişilerden ifadeleri alınanların bir kısmı polislerce karşılıklı olarak çatıştığını, bir kısmı polislerden kasten kötü muamele gördüğünü, bir kısmı ise bina dışındaki halkın linç girişiminde bulunduğunu ve gözaltına alındıktan sonra polislerden herhangi bir kötü muamele görmediğini belirtmiştir. İddianamede Y.nin ölümüne neden olan darp ve cerhin polisler tarafından mı yoksa kimlikleri saptanamayan sivil kişilerce mi işlendiğinin ya da somut olayda zor kullanma yetkisinin ve sınırlarının aşılıp aşılmadığının veya polislerin ölümle neticelenen bu olaya sadece dâhil olma suçunu işleyip işlemediğinin takdir ve değerlendirmesinin mahkemeye ait olduğu belirtilerek şüphelilerin1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun , , ,  ve  maddeleri ile  maddesinin ikinci fıkrası gereğince cezalandırılması talep edilmiştir. Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığı 11/10/1999 tarihinde yetmiş dokuz polis memuru hakkında ise kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığının 11/10/1999 tarihli iddianamesinin kabul edilmesi üzerine Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır. Başvurucular katılan sıfatıyla yargılamada yer almışlardır. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, yargılama aşamasında sanıkların ve birçok tanığın ifadesini almıştır. İfadeleri alınan sanıklar olayın gelişimini genel olarak yukarıdaki tutanaktakine benzer şekilde anlatmışlardır. Yargılama kapsamında, olay esnasında HADEP Kocaeli İl Başkanlığı binasında bulunan kişilerin tanık sıfatıyla ifadeleri alınmıştır. Olay esnasında HADEP Kocaeli İl Başkanlığında bulunan bazı kişiler Parti binasında yaşanan arbedede polislerin coplarla ve sopalarla kendilerine vurduğunu belirtmiş iken bazısı polislerin hem parti binasında hem de nezarethanede kendilerini dövdüğünü söylemiştir. Bununla birlikte ifadeleri alınan bu kişiler, Y.ye müdahale eden polisin ya da polislerin kim olduğunu net olarak göremediklerini ifade etmişlerdir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, olay günü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü kamerası ve TV 41 kamerasıyla çekilen görüntüler ile üzerinde herhangi bir tanıtım etiketi bulunmayan bir kasetten elde edilen görüntülerin çözümünü bilirkişilere yaptırmıştır. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, başvurucuların yakınının bu görüntülerde olup olmadığını tespit edebilmek için ayrı bir bilirkişi raporu daha almıştır. Bilirkişiler, başvurucuların yakınına ait üç fotoğrafı dikkate alarak kamera görüntülerini incelemiş ancak söz konusu görüntülerde başvurucuların yakınının tespit edilmediği sonucuna ulaşmışlardır. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi elde ettiği tüm bu verileri değerlendirerek yedi polisin ayrı ayrı 1 yıl 8 ay hapis cezası ile tecziye edilmesine, diğer dokuz polisin ise beraatine 9/5/2005 tarihinde karar vermiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi; olayın gelişimi ile ilgili olarak arama işlemini gerçekleştirmek üzere görevlendirilmiş olan Kocaeli Emniyet Müdürlüğü personelinin olay günü HADEP Kocaeli İl Başkanlığı binasına gittiğini, binanın etrafında eylemcilere duydukları tepki nedeniyle toplanan kalabalık halk topluluğunun da bulunduğunu belirtmiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi; bina çevresinde tertibat alan emniyet görevlilerinin bir kısmının parti binasına girdiğini, yukarı kata çıkan emniyet görevlilerinin açlık grevinin yapıldığı bölümün kapısının kilitli olması nedeniyle içeri giremediklerini, kapının açılması yönündeki müteaddit ikazlarının dikkate alınmaması üzerine bir süre bekleyen emniyet görevlilerinin daha sonra kapıyı kırarak içeri girmeye çalıştıklarını, içeri girmeye çalışan emniyet görevlilerinin kırılan kapının arkasında barikatla karşılaştıklarını ifade etmiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi içeride bulunan kişilerin barikatı aşmaya çalışan emniyet görevlilerine demir ve muhtelif ebat ve boylarda sopayla saldırmaya başladıklarını, bunun üzerine emniyet görevlilerinin zor kullandığını, bunun neticesinde her iki taraf arasında çatışma çıktığını, bu çatışmada karşılıklı yaralananlar olduğunu, emniyet görevlilerinin zor kullanma sırasında copun yanı sıra arbede sırasında ellerine geçirdikleri demir ve sopaları da kullandıklarını belirtmiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi; çatışma bitiminde eylemcilerin gözaltına alınarak bina dışına çıkarıldığını, eylemcilerin ekip otolarına ve minibüslerine bindirilmeleri sırasında dışarıda galeyana gelen halkın polis barikatını yararak eylemcilere saldırmaya çalıştığını ifade etmiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi olayın gelişimi ile ilgili olarak ayrıca gözaltına alınan kişilerin öncelikle sağlık kuruluşlarına götürülerek muayeneden geçirildiklerini, gözaltına alınanlardan Y.nin ertesi gün rahatsızlanması üzerine önce İzmit Devlet Hastanesine, sonra da Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine kaldırıldığını ancak tüm müdahalelere rağmen yaşamını yitirdiğinin anlaşıldığını belirtmiştir. Olayın anılan şekilde geliştiği kanaatine varan Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, ölüm olayının Y.nin nezarethaneye alınmasından sonraki darp ve cerh sebebi ile gerçekleştiği hususunda iddianamede hiçbir iddianın olmamasını da dikkate alarak somut olayda tespit edilmesi gereken hususun ölümle arasında illiyet bağı kurulan eylemin Parti binası içindeki polis müdahalesi sırasında mı yoksa binadan çıkarılan kişilere dışarıdaki halkın saldırması sırasında mı gerçekleştiğinin belirlenmesi olduğunu ifade etmiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, kamera kayıtlarında Parti binası içinde polis ile eylemciler arasında şiddetli çatışma yaşandığını ve bu çatışma sırasında her iki taraftan da yaralananlar olduğunu gösteren içeriklerin bulunduğunu, polislere saldıranlar arasında Y.nin de bulunduğunu Ş.Y. adlı sanığın ifade ettiğini, ayrıca yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda dışarıda galeyana gelen halkın saldırdığı eylemciler arasında Y.nin bulunmadığının bildirildiğini gözönüne alarak Y.de mevcut olup önceden bilinmeyen rahatsızlık ile birleşerek ölümüne yol açan etkili eylemlerin Parti binası içindeki müdahale anında meydana geldiği sonucuna ulaşmıştır. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi yukarıdaki tespitler ışığında hâlledilmesi gereken diğer bir hususun ise sanıkların tamamının ölüm olayından sorumlu tutulup tutulamayacakları olduğunu belirtmiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, aksi ispatlanamayan savunmalara göre sanıkların bir kısmının arkasında barikat kurulan kapıyı kırarak içeri girdiği, bir kısmının içeri girmeyerek bu bölümün dışında tertibat almış olduğu, bir kısmının ise içeri ilk giren ekibin eylemcileri zor kullanarak etkisiz hâle getirmesini müteakip içeri girdiği kanaatine varmıştır. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, bu durumda Y.nin yaralanmasına neden olan muhtelif etkili eylemlerin içeri ilk giren ekip tarafından çatışma sırasında meydana getirildiğinin kabulünün gerekeceği, sanıklardan Ş.Ö.E., Ş.K., İ.T., S.T., B.O.T., B.Ş. ve T.Ç.ninkarşılıklı çatışmaya ilk giren ekip içinde olduğu, buna göre ölen kişideki yaraların bu kişilerin zor kullanması sırasında meydana geldiği sonucuna ulaşmıştır. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi; diğer sanıklardan Ş.Y.nin arama kararının icrası için bina içine giren emniyet görevlilerinin başında, onları sevk ve idare eden kişi olup çatışmaya giren görevliler arasında olmadığını, bu sanığın emrindeki görevlilere içeridekilere karşı orantısız güç kullanma yönünde emir ve talimat verdiği hususunun da ispatlanamadığını, keza kalan diğer sanıkların bizzat içeri girip eylemcilere ve bu arada ölene güç kullandığını kabule yeterli ve elverişli, her türlü şüpheden uzak, somut ve net delil elde edilemediği kanaatine varmıştır. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi tüm bu değerlendirmeler sonucunda somut olayda kasten darp ve cerh veya etkili eylem hareketinin gerçekleştiği, Y.nin ölümünün sanıkların önceden bilmeleri ve mülahaza etmeleri mümkün olmayan Y.de mevcut yüksek tansiyonla birlikte kronik kalp damar hastalığının harekete eklenmesi sonucu meydana geldiği sonucuna ulaşmıştır. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi ölüme neden olan bu hareketin yetkili bir merci tarafından verilen emrin icrası kapsamında gerçekleştirildiğini ancak bu müdahale sırasında aşırıya kaçıldığını değerlendirmiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, bunları ve bunların yanı sıra ceza tayinine ilişkin diğer bazı hükümleri dikkate alarak Parti binasında eylemcilerle çatışmaya giren Ş.Ö.E., Ş.K., İ.T., S.T., B.O.T., B.Ş. ve T.Ç.nin ayrı ayrı 1 yıl 8 ay hapis cezası ile tecziye edilmesine karar vermiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı ise Parti binasında eylemcilerle çatışmaya giren sanıkların 765 sayılı mülga Kanun'un  maddesi ile  maddesinin ve  maddesinin ikinci fıkraları uyarınca cezalandırılmaları gerektiği düşüncesiyle karara muhalif kalmıştır. Mahkeme Başkanı'nın bu karşıoyu, haklarında mahkûmiyet kararı verilen sanıkların daha fazla hapis cezası ile tecziye edilmesi gerektiği anlamına gelmektedir. Başvurucular; mahkeme kararının olayı ve oluşu kavramaktan uzak, yanlı ve korumacı bir karar olduğunu, yakınlarının işkence sonucu öldüğünü, olaydan sonra nezarethaneye kapatılan yakınlarının gece fenalaşmasına rağmen hastaneye götürülmediğini belirterek kararı temyiz etmişlerdir. Karar ayrıca mahkûm olan polisler tarafından da temyiz edilmiştir. Yargıtay  Ceza Dairesi, ifadesi hükme esas alınan A. adlı tanığın dinlenildiği 11/7/2001 tarihli celse başlığında mahkeme başkanı olarak gözüken kişi ile duruşma zaptını başkan sıfatıyla imzalayan kişinin farklı olduğu gerekçesiyle diğer yönlerden herhangi bir inceleme yapmaksızın 20/12/2006 tarihinde kararın bozulmasına karar vermiştir. Bozma kararı sonrasında yargılamaya devam eden Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, Yargıtay  Ceza Dairesi kararında adı geçen tanığın ifadesini tekrar almış ve 23/7/2007 tarihinde kararını açıklamıştır.Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, olayın gelişimini önceki kararındaki gibi açıklamış ancak Parti binasında eylemcilerle çatışmaya giren Ş.Ö.E., Ş.K., İ.T., S.T., B.O.T., B.Ş. ve T.Ç.nin önceki karara muhalif kalan Mahkeme Başkanı'nın görüşü doğrultusunda 765 sayılı mülga Kanun'un  maddesi ile  maddesinin ve  maddesinin ikinci fıkraları uyarınca cezalandırılmaları gerektiği sonucuna ulaşarak bu kişilerin her birinin 5 yıl 6 ay 20 gün hapis cezası ile tecziye edilmesine karar vermiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, kalan diğer sanıkların ise önceki kararda olduğu gibi beraatine karar vermiştir. Karar, mahkûm olan polisler ile başvurucular tarafından temyiz edilmiştir.Temyiz üzerine Yargıtay  Ceza Dairesi 11/2/2009 tarihinde kararın beraat eden polislere ilişkin kısmının onanmasına, haklarında mahkûmiyet kararı verilen polislere ilişkin kısmının ise bozulmasına karar vermiştir. Yargıtay  Ceza Dairesi "dosya içeriğindeki delillere ve sanıkların aşamalarda değişmeyen ve aksi ispatlanamayan savunmalarına göre, maktülde meydana getirilen ve ölüme neden olan yaraların hangi sanık ya da sanıklarca meydana getirildiğini gösterir kesin ve inandırıcı kanıt bulunmadığı halde, sanıkların beraatleri yerine varsayımlara dayanılarak cezalandırılmalarına karar verilmesi[nin] yasaya aykırı [olduğunu]" belirtmiştir. Bozma kararı sonrasında Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi 27/1/2010 tarihinde direnme kararı vermiştir. Başvurucular 19/3/2010 tarihinde genel olarak önceki dilekçelerindeki hususları yineleyerek temyiz talebinde bulunmuşlardır. Başvurucular ayrıca anılan olay nedeniyle yaşam hakkı ile işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasıyla 19/4/2010 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) başvurmuşlardır.  Direnme kararı üzerine temyiz taleplerini inceleyen Yargıtay Ceza Genel Kurulu 22/11/2011 tarihinde direnme kararının bozulmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir:"(...)Latince "in dubiopro reo" olarak ifade edilen ve masumiyet (suçsuzluk) karinesinin bir uzantısı olan "kuşkudan sanık yararlanır ilkesi" ceza yargılaması hukukunun evrensel nitelikteki önemli ilkelerinden biridir. Sanığın bir suçtan cezalandırılmasının temel koşulu, suçun kuşkuya yer vermeyen bir kesinlikle ispat edilmesine bağlıdır. Kuşkulu ve aydınlatılamamış olaylar ve iddialar sanığın aleyhine yorumlanarak hüküm tesis edilemez. Ceza mahkumiyeti bir olasılığa değil, kesin ve açık bir ispata dayanmalıdır. Bu ispat, hiçbir kuşku ve başka türlü bir oluşa olanak vermemelidir. Yüksek de olsa bir olasılığa dayanılarak sanığı cezalandırmak, ceza yargılamasının en önemli amacı olan gerçeğe ulaşmadan hüküm vermektir. 765 sayılı TCY'nın  maddesinde yer alan hükmün benzeri bir düzenlemeye, objektif sorumluluk esasının terk edilmesi nedeniyle 5237 sayılı TCY'nda yer verilmemiştir. Suçu, "yasada tanımlanmış bir haksızlık" olarak öngören yeni suç teorisinde, bir hareketi yapan kişi, bu hareketin tüm sonuçlarından her koşulda sorumlu tutulmamakta, bir başka anlatımla "kusursuz sorumluluk" terkedilmiş olmaktadır. (Prof. Dr. İzzet Özgenç, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler,  bası, s. ı 66 vd.). 765 sayılı TCY'ndaki objektif sorumluluk esasırun yerine 5237 sayılı TCY'nda haksızlığın birer gerçekleştirilme şekli olarak kast-taksir kombinasyonuna, yani netice sebebiyle ağırlaşmış suçlara yer verilmiştir.5237 sayılı TCY'nın "Netice sebebiyle ağırlaşmış suç" başlıklı  maddesi "(1) Bir fiilin, kastedilenden daha ağır veya başka bir neticenin oluşumuna sebebiyet vermesi halinde, kişinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir" şeklindedir. Buna göre; failin gerçekleştirdiği bir eylemde, kastettiğinden daha ağır veya başka bir sonucun meydana gelmesi halinde, sorumlu tutulabilmesi için, netice bakımından en azından taksirle hareket etmiş olması gerekmektedir. Fail, bu sonucun meydana gelmesinden taksirle bile sorumlu tutulamıyorsa, objektif sorumluluğun kaldırılmasının doğal bir sonucu olarak, sadece nedensellik bağının bulunuyor olması, neticeden sorumlu tutulması için yeterli olmayacaktır.Bu bilgiler ışığında somut olay değerlendirildiğinde;Sanıklar, olay sırasında maktulün de içinde bulunduğu eylemci grubun kendilerine saldırması üzerine zor kullandıklarını, çatışma ortamında karşılıklı yaralanmalar olduğunu, bu aşamada meydana gelen yaralanmanın maktul açısından dosyadaki sonucu doğurmasının mümkün olmadığını, esasen maktulün gözaltına alındıktan sonra polis aracına götürülürken güvenlik kordonunu aşan halk tarafından darp edilmesi sırasında yaralandığı şeklinde savunma yapmıştır. Tanıkların ise, sivil polislerin parti bürosunun kilitli kapısını kırıp içeri girdikten sonra büro içinde bulunanlara vurduğunu, yaralanmaların bu aşamada olduğunu, bina dışındaki halkın kendilerine yönelik bir eylemlerinin olmadığını ifade ettiği, bir kısım tanıklar da sanıklar dışında emniyet müdürlüğündeki görevlilerin kendilerine vurduğunu iddia etmektedir. Kocaeli Başsavcılığınca, mahkemelerce verilmiş arama kararlarını yerine getirmek için görevlendirilen değişik birimlerden çok sayıda emniyet görevlisi bulunmasına rağmen, Kocaeli Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesinde görevli personelin tamamının iddianamede şüpheli olarak gösterildiği anlaşılmaktadır.Sanık savunmaları, tanık anlatımları ve dosya kapsamına göre, mahkeme tarafından verilmiş olan arama kararı üzerine bu işlemi gerçekleştirmek amacıyla kilitli kapıyı kırıp, kapı arkasında oluşturulan barikatı aşarak içeriye giren emniyet görevlileri ile maktulün de içinde bulunduğu eylemci grup arasında şiddetli çatışma yaşandığı sabit ise de; maktulün hangi sanık veya sanıkların eylemi nedeniyle yaralandığının belirlenememesi, çatışmaya katılan tanık anlatımlarının da genel içerikli olması olayı aydınlatıcı, maddi gerçeği belirlemeye katkı sağlamayışı, tanıkların kendilerine emniyet görevlilerinin vurduğunu ifade etmelerine karşın, bu görevlilerin sanıklar olduğu konusunda anlatımlarında kesinlik bulunmayışı, bir kısım tanık anlatımlarına göre çatışma sonrası maktulün de içinde bulunduğu gözaltına alınan kişilerin polis araçlarına götürülürken, polis aracında, nezarethanede polislerce kendilerine kötü muamelede bulunulduğu iddiası, maktulün ilk sağlık kontrolü sırasında düzenlenen raporda belirtilen bulgular ile otopsi ve ölü muayene tutanağında belirlenen bulgular arasında belirgin farklılıkların bulunması, gibi pek çok kuşkulu olgunun bulunması, bunun da sanıklar aleyhine yorumlanamayacağı ve varsayımlara dayalı mahkumiyet kararı verilemeyeceği, anılan kuşkulu olgulardan sanıklar dışında pek çok kişinin sorumlu tutulabileceği gerçeği karşısında, ortaya çıkan bu sonuçtan sanıkların sorumlu tutulmasının "kuşkudan sanık yararlarıır" ilkesi uyarınca olanaklı değildir.Öte yandan, yasal olarak zor kullanma yetkisi bulunan sanıkların, maktule yönelik olarak bu yetkiyi kullanırken sınırı aştıklarının somut olayda kesin olarak belirlenmemiş olması karşısında, kuşkulu kalan birçok olgunun aleyhe yorumla ortaya çıkan sonuçtan sanıkları sorumlu kabul etmenin objektif sorumluluk esasını terk eden 5237 sayılı TCY'nin sistematiği ve ruhuna da aykınlık oluşturacaktır.Bu itibarla, şüpheden sanık yararlanır ilkesi uyarınca sanıkların, beraatlerine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, hükümlülüklerine karar veren yerel mahkeme direnme hükmü usul ve yasaya aykırı olup bozulmasına karar verilmelidir." Yargıtay Ceza Genel Kurulunun anılan kararı sonrasında Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi, zor kullanma yetkisinde yasal sınırların aşılması nedeniyle ölüm olayının meydana geldiği kanaatine varmış ise de direnme kararı üzerine Yargıtay Ceza Genel Kurulu tarafından verilen kararlara uyulmasının zorunlu olduğunu belirterek 22/5/2012 tarihinde tüm sanıkların ayrı ayrı beraatine karar vermiştir. Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi ayrıca maktulün ölümüne neden olan kişilerin tespit edilerek yasal gereğinin takdir ve ifası için Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına karar vermiştir. Anılan kararın temyizi üzerine Yargıtay  Ceza Dairesi, Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarına uyulurken bozma kararının gerekçesine de uyulmasının zorunlu olduğunu belirterek Yargıtay Ceza Genel Kurulu gerekçesi ile uyumlu olmayan ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına 2/10/2013 tarihinde karar vermiştir. Bu bozma kararı üzerine Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesi 26/12/2013 tarihinde, Parti binasında eylemcilerle çatışmaya giren polislerin Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararında belirtilen gerekçelerle beraatine karar vermiştir. Başvurucular 2/1/2014 tarihinde anılan kararı temyiz etmişlerdir. AİHM, başvurucuların yaşam hakkı ile işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasıyla yaptıkları bireysel başvuruyu 8/7/2014 tarihinde karara bağlamıştır. AİHM, başvurucuların yakınının ölümü ile neticelenen olayda yaşam hakkının hem maddi hem de usul yönünün ihlal edildiğine karar vererek başvurucular lehine toplam 000 euro manevi tazminata hükmetmiştir (Yurtsever ve diğerleri/Türkiye, B. No: 22965/10, 8/7/2014). AİHM, başvurucuların işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiği yönündeki iddialarının ise ayrıca incelenmesine gerek olmadığı kanaatine varmıştır (Yurtsever ve diğerleri/Türkiye, § 82). AİHM; yaşam hakkının maddi yönünün ihlal edildiği iddiasını değerlendirirken Y.deki yaralanmaların Parti binasının önünde toplanan halk tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin ikna edici bir verinin dosyada bulunmadığına, Y.deki yaralanmaların nedeninin özellikle Parti binasındaki güç kullanımına dayandığına, tespit edilen yaralanmaların sayısının ve ciddiyetinin mutlaka güç kullanımını gerektirecek bir zorunluluk sebebiyle ortaya çıkandan daha fazla olduğuna, Y.nin gözaltında tutulduğu süre içinde uygun tıbbi bakımdan hemen yararlandırıldığını belirlemeye imkân veren herhangi bir bilgi ve belgenin başvuru dosyasında bulunmadığına özellikle vurgu yapmıştır (Yurtsever ve diğerleri/Türkiye, §§ 60-75). AİHM; yaşam hakkının usul yönünün ihlal edildiği iddiası ile ilgili olarak ise Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığının delilleri toplamak amacıyla çok hızlı ve çok etkin biçimde hareket etmemesine, bu bağlamda polislerin ifadelerinin olaydan çok sonra alınmasına, soruşturmanın ve kovuşturmanın oldukça uzun sürmesine, yargılamanın belli bir dönem kapalı olarak yürütülmesine, olayla ilgili olabilecek diğer sorumluların araştırılıp araştırılmadığının belli olmamasına vurgu yapmıştır (Yurtsever ve diğerleri/Türkiye, §§ 76-81). AİHM'in ihlal kararı üzerine başvurucular, Yargıtaya gönderilmek üzere Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesine 11/2/2015 tarihinde bir dilekçe sunmuşlardır. Başvurucular bu dilekçede olay hakkında AİHM tarafından ihlal kararı verildiğini belirterek temyiz incelemesinde bu durumun dikkate alınmasını ve kararın bozulmasını talep etmişlerdir. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kayıtlarından, başvurucuların bu dilekçesinin Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesince 11/2/2015 tarihinde Doküman Yönetim Sistemi üzerinden Yargıtay  Ceza Dairesi Yazı İşleri Müdürlüğüne gönderildiği anlaşılmıştır. Yargıtay  Ceza Dairesi 4/3/2015 tarihinde ilk derece mahkemesi kararının onanmasına karar vermiştir. Onama kararından 24/4/2015 tarihinde haberdar olan başvurucular 13/5/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır. A. Ulusal Hukuk 765 sayılı mülga Kanun’un  maddesi şöyledir:  “Her kim, bir kimseyi kasten öldürürse 24 seneden 30 seneye kadar ağır hapis cezasına mahkum olur.” 765 sayılı mülga Kanun’un  maddesi şöyledir: "Katil kastiyle olmıyan darp ve cerh veya bir müessir fiilden telefi nefis husule gelmiş olursa fail, 448 inci maddede beyan olunan ahvalde sekiz, 449 uncu maddede yazılı ahvalde on ve 450 nci maddede muharrer ahvalde on beş seneden aşağı olmamak üzere muvakkat ağır hapse mahküm olur.Eğer telefi nefis failin fiilinden evvel mevcut olup da failce bilinmiyen ahvalin birleşmesi veyahut failin iradesinden hariç ve gayrimelhuz esbabın inzimamı ile vukua gelirse, 448 inci maddede beyan olunan ahvalde beş seneden, 449 uncu maddede muharrer ahvalde yedi seneden ve 450 nci maddede yazılı ahvalde fail on seneden aşağı olmamak üzere ağır hapis cezası ile cezalandırılır." 765 sayılı mülga Kanun’un  maddesinin olayın yaşandığı tarihteki hâli şöyledir: "Kuvvei cebriye imaline memur olanlar ve bilümum zabıta ve ihzar memurları memuriyetlerini icrada ve mafevkınde bulunan amirin emrini infazda kanun ve nizamın tayin ettiği ahvalden başka surette bir kimse hakkında sui muameleye veya cismen eza verecek hale cür'et eder yahut ol kimseyi darp ve cerh eyler ise bir aydan üç seneye kadar hapis ve muvakkaten memuriyetten mahrumiyet cezalariyle cezalandırılır. Eğer işlediği cürüm bu fiillerin fevkınde ise o cürümlere terettüp eden cezaya üçte bir miktarı zammolunur." 765 sayılı mülga Kanun’un  maddesinin birinci fıkrası şöyledir:"Kanunda başka türlü yazılmış olan ahvalin maadasında hukuku amme davası:1 – Ağırlaştırılmış müebbet ağır hapis ve müebbed ağır hapis cezalarını müstelzim cürümlerde yirmi sene,2 - Yirmi seneden aşağı olmamak üzere muvakkat ağır hapis cezasını müstelzim cürümlerde on beş sene,3 - Beş seneden ziyade ve yirmi seneden az ağır hapis veya beş seneden ziyade hapis yahud hidematı ammeden müebbeden mahrumiyet cezalarından birini müstelzim cürümlerde on sene,4 - Beş seneden ziyade olmamak üzere ağır hapis veya hapis yahud sürgün veya hidematı ammeden muvakkaten mahrumiyet cezalarını ve ağır para cezasını müstelzim cürümlerde beş sene,5 - Bir aydan ziyade hafif hapis veya otuz liradan ziyade hafif para cezasını müstelzim fiillerde iki sene,6 - Bundan evvelki bendlerde beyan olunan mikdardan aşağı cezaları müstelzim kabahatlerde altı ay geçmesile ortadan kalkar." 765 sayılı mülga Kanun’nun  maddesinin olayın yaşandığı tarihteki hâli şöyledir: "Mahkemeler ve meclisler reis ve azalarından ve sair hükümet memurlarından biri maznun bulunan kimselere cürümlerini söylemek için işkence ederse beş seneye kadar ağır hapis ve müebbeden veya muvakkaten memuriyetten mahrumiyet cezalariyle mahküm olur.Bunu maiyet memurları mafevkında bulunan amirlerinin emir ve teşvikiyle yapmış olsa dahi cezadan kurtulamaz.Amirler cürümde fer'anzimethal sayılır.İşkence olunan kimse bundan müteessiren ölürse fail 452 nci madde ile cezalandırılır. Ve eğer işkence bir uzvun katı veya amelden sukutunu veya diğer daimi bir malüliyet veya mayubiyeti mucip olursa faili 456 ncı madde mucibince cezalandırılır."B. Uluslararası Hukuk Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) "İnsan haklarına saygı yükümlülüğü" kenar başlıklı  maddesi şöyledir:"Yüksek Sözleşmeci Taraflar kendi yetki alanları içinde bulunan herkesin, bu Sözleşme'nin birinci bölümünde açıklanan hak ve özgürlüklerden yararlanmalarını sağlarlar." Sözleşme'nin "Yaşam hakkı" kenar başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir: "Herkesin yaşam hakkı yasayla korunur..." Sözleşme'nin  maddesi şöyledir: “Hiç kimse işkenceye veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz.” AİHM, yaşam hakkını güvence altına alan  maddenin Sözleşme'nin en önemli maddeleri arasında yer aldığını ve bu maddenin Avrupa Konseyini oluşturan demokratik toplumların temel değerlerinden birini düzenlediğini ifade etmektedir (Muhacır Çiçek ve diğerleri/Türkiye, B. No: 41465/09, 2/2/2016, § 38; Makbule Kaymaz ve diğerleri/Türkiye, B. No: 651/10, 25/2/2014, § 96). AİHM, birçok kararında Sözleşme'nin  maddesinde güvence altına alınan kötü muamele yasağının da demokratik toplumların en temel değeri olduğunu vurgulamıştır (Selmouni/Fransa [BD], B. No: 25803/94, 28/7/1999, § 95; Labita/İtalya [BD], B. No: 26772/95, 6/4/2000, § 119).  AİHM, kamu görevlileri tarafından işlenen öldürme ve kötü muamele suçlarına ilişkin olarak ulusal mahkemelerce tercih edilen uygun yaptırımlara önemli ölçüde saygı duyulması gerektiğini kabul etmektedir. Bununla birlikte AİHM, eylemin ciddiyeti ile verilen ceza arasında bir orantısızlık olması durumunda kendisinin belirli bir değerlendirme gücüne sahip olması ve bu gibi durumlara müdahale edebilmesi gerektiğini ifade etmektedir (Külah ve Koyuncu/Türkiye, B. No: 24827/05, 23/4/2013, § 41). AİHM, Sözleşme’nin  ve  maddelerinin ihlal edildiği iddiasının ileri sürüldüğü başvurularda kendisinin oldukça ihtiyatlı davranması gerektiğini belirtmektedir. AİHM, olayın fail ya da faillerinin cezai sorumluluğu ile devletlerin Sözleşme uyarınca yükümlü olduğu sorumluluğun farklı olduğunu ifade etmektedir. AİHM, bu bağlamda kendi yetkisinin devletlerin Sözleşme kapsamındaki sorumluluğunun belirlenmesiyle sınırlı olduğunu vurgulamaktadır. AİHM'e göre Sözleşme kapsamındaki sorumluluk, uluslararası hukukun ilgili kuralları ve ilkeleri dikkate alınarak Sözleşme'nin amacı ışığında yorumlanması gereken kendi hükümlerine dayanmaktadır. AİHM'e göre devletlerin Sözleşme kapsamındaki sorumluluğu, ulusal mahkemelerin takdir yetkisine sahip olduğu bireysel ceza sorumluluğuna ilişkin iç hukuk sorunlarıyla karıştırılmamalıdır. AİHM birçok kararında, ceza hukuku anlamında suçluluk ya da masumiyet konusunda kararlar vermenin kendi yetki alanına girmediğini ifade etmiştir (Giuliani ve Gaggio/İtalya [BD], B. No: 23458/02, 24/3/2011, § 182).