Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, kendisine ilgili belediyece verilen yapı ruhsatı üçüncü kişiler tarafından açılan dava sonucu iptal edilen başvurucunun, mülkiyet, yaşama, konut edinme ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiği iddiası hakkındadır.  Başvuru, 11/2/2013 tarihinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi aracılığıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, 26/9/2013 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından 18/7/2014 tarihinde kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve başvurunun bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmesine karar verilmiştir.  Adalet Bakanlığının görüş yazısı, 25/9/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş, başvurucu Adalet Bakanlığının cevabına karşı beyanlarını yasal süresi içinde 9/10/2014 tarihinde ibraz etmiştir.  A. Olaylar Başvuru dilekçesi ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu İstanbul ili Kartal ilçesinde 605 sayılı parselde yer alan taşınmazına inşaat yapmak için yapı ruhsatı talep etmiş ve Kartal Belediyesinden ilgili ruhsatı almıştır. Verilen ruhsat üçüncü kişilerce açılan davada mahkeme kararlarıyla iptal edilmiştir.  Kartal Belediyesince tekrar 5/9/2005 tarihinde 2-44 sayılı ruhsatlar başvurucuya verilmiş, ancak bu ruhsatların da iptali için yine üçüncü kişilerce daha önce verilen iptal kararındaki hususlar düzeltilmeden kot vermeye ilişkin hükümlerin tekrar uygulandığı, ruhsatın İstanbul İmar Yönetmeliği ve 1/1000’lik imar planına aykırı olduğu gerekçesiyle İstanbul  İdare Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde Kartal Belediye başkanlığı aleyhine 13/10/2005 tarihinde dava açılmıştır. Başvurucu bu davaya 18/1/2006 tarihli dilekçesiyle müdahil davalı olarak katılmıştır.  Mahkemenin 15/5/2008 tarihli ve E.2005/2513, K.2008/864 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir. Temyiz üzerine Danıştay Altıncı Dairesi 18/2/2009 tarihli ve E.2008/12855, K.2009/1441 sayılı kararıyla yapıların bulunduğu çevrenin karakteri ve kota ilişkin gerekli inceleme yapılmadan ve bilirkişi raporu alınmadan karar verildiği gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur. Bozma sonrası yeniden görülen davada Mahkeme, E.2010/358, K.2010/668 sayılı kararıyla Danıştayın bozma kararına uyarak, ruhsat istenen arazinin eğiminin %15’den büyük olduğunun saptandığı, İstanbul İmar Yönetmeliği’nin 07 maddesinin (a) fıkrasının  bendine göre civarın karakterine göre kot verilmesi gerektiği, ancak ruhsatın bahsedilen Yönetmeliğin 07 maddesinin (a) fıkrasının  bendine göre verildiği, bilirkişi raporunda bina köşe noktalarına göre kot verilmesi halinde kot alınan noktanın yaklaşık 160 cm daha düşeceği, bunun da zemin katın bodrum kat seviyesine inmesi anlamına geldiğinin belirtildiği, mevcut imar planındaki yoğunluk ve yüksekliğin değiştirilemeyeceği, bu nizamın ruhsat ve tadilat ruhsatlarıyla bozulmasının şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olduğu gerekçesiyle idari işlemin iptaline karar vermiştir. Başvurucu ve idarenin temyiz talebini inceleyen Danıştay Altıncı Dairesi 10/11/2010 tarihli ve E.2010/9556, K.2010/10304 sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesi kararını onamıştır. Başvurucu ve idarenin karar düzeltme istemi de Danıştay Altıncı Dairesinin 29/11/2012 tarihli ve E.2011/3194, K.2012/6991 sayılı kararıyla reddedilmiş ve karar aynı tarihte kesinleşmiştir. Kesinleşen karar başvurucuya 14/1/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.  Başvurucu 11/2/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı  maddesi şöyledir: “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir.  Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz.  Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir. Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir.”  6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun  maddesinin (2) numaralı fıkrası,  maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkraları,  maddesinin (5) numaralı fıkrası,  maddesinin (3) numaralı fıkrası ile  maddesi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun  maddesinin (2) numaralı fıkrası şu şekildedir: “İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler”  İstanbul İmar Yönetmeliğinin 07 maddesi şu şekildedir: “a) Genel olarak binalara arsanın cephe aldığı, yolun kırmızı kotuna göre ve yolun yüksek tarafına rastlayan bina kenarı hizasındaki tretuvar üst seviyesinden kot verilir. Kaplaması yapılmış yollarda mevcut yol kotları, yapılmamış yollarda ise yol profili ile belirlenen kırmızı kotlar esas kabul edilir. Henüz tretuvarı ikmal olunmamış ve kırmızı kotu tesbit edilmemiş olan yollarda bu tesbit işi ilgilisinin müracaatı üzerine ilgili Belediye Başkanlığı’nca 30 gün içinde yapılır. Kot alınan yola olan mesafesi 6m.’yi aşan ayrık nizam binalarda kot bina ön cephesi tabii zemin ortalamasından alınır. Ancak yol kotuna nazaran tabii zemini yükselen parsellerde (Yola göre ters meyilli) ise kot binanın köşe kotları ortalamasından alınır. Ön bahçe mesafeleri bina köşe noktalarına göre farklılık gösteren hallerde bina köşe noktalarından yola çıkan dik mesafelerin ortalaması alınarak ön bahçe mesafesi belirlenir. Ancak dik meyilli olan veya yol kenarında set teşkil eden arsalarda ön bahçe mesafesine bağlı kalınmaksızın yapılacak binalara civarın karakterine göre kot verilir. Blok başına rastlayan ön bahçeli binalara blokun diğer parsellerin bulunduğu şartlara göre kot verilir.”