Haklar: Adil yargılanma hakkı (Suç İsnadı)

Başvuru, kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların gerekçede karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  2022/68884, 2022/68893, 2022/68905, 2022/68908, 2022/69955, 2022/69959, 2022/69962, 2022/69965, 2022/73084, 2022/74728, 2022/76641, 2022/76648, 2022/76651, 2022/76655, 2022/77506, 2022/77510, 2022/77521, 2022/82219 numaralı başvuruların konu ve kişi yönünden hukuki irtibatı bulunan 2022/68858 numaralı başvuru ile birleştirilmesine Komisyonca karar verilmiştir. Komisyon; kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formu ve ekinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu Şirket ihracat yapmakta olan bir vergi mükellefidir. Başvurucu Şirket hakkında 20/2/1930 tarihli ve 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un  maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ihracat bedellerinin tamamının süresinde yurda getirilmediği belirtilerek 28/3/2022 ile 1/4/2022 tarihleri arasında benzer nedenle farklı tutarlarda 19 adet idari para cezası düzenlenmiştir. İdari para cezalarına konu olan ihracat işlemleri 2018 ve 2019 yıllarında gerçekleştirilmiştir. İdari para cezalarının gerekçesinde; Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karara İlişkin 2018-32/48 numaralı Tebliğ'in  maddesinin (4) numaralı fıkrası kapsamında başvurucuya ihracat hesaplarının kapatılmasını teminen 90 gün süreli ihtarname gönderildiği ancak kabahat tarihi itibarıyla söz konusu hesabın kapatılmadığı ve ihracat bedelinin tamamının yurda getirilmediği ifade edilerek başvurucu Şirket hakkında alacakları süresi içerisinde yurda getirmemek kabahati nedeniyle 274 TL ila 501 TL arasında çeşitli tutarlarda idari para cezası uygulandığı belirtilmiştir. Başvurucu Şirket bu idari para cezalarına itiraz etmiştir. İtiraz dilekçelerinde; -diğer nedenlerle birlikte- bir kısım ihracat bedelinin süresinde yurda getirildiğini, yurda getirilmeyen ihracat bedelinin beyanname tutarının %10'unun altında olduğunu, anılan bedelin noksan kalan kısmının ayrıca 16/1/2020 tarihli İhracat Genelgesi'nde (Genelge) belirlenen istisna bedelinin de altında kaldığını, ayrıca ihracat hesaplarının kapatılmasını teminen düzenlenen 90 gün süreli ihtarnamenin tarafına tebliğ edilmediğini ileri sürmüştür. Başvurucu belirtilen durumda ihracat hesabının aracı bankalarca resen kapatılması gerekirken alacakları süresi içerisinde yurda getirmeme kabahati nedeniyle aleyhinde idari para cezası düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle idari para cezalarının iptal edilmesini talep etmiştir. Sulh Ceza Hâkimlikleri 26/4/2022 ile 30/5/2022 tarihleri arasında verdiği kararlarda itirazların reddine karar vermiştir. Kararların gerekçesinde; başvurucunun itirazlarına ilişkin bir değerlendirme yapılmamış, gümrük beyannamesi kapsamında gerçekleştirilen ihracatlara ilişkin bedellerin tamamının süresinde yurda getirilmemesi nedeniyle itirazın reddine karar verildiği belirtilmiştir. Bu kararlara karşı yapılan itirazların da kesin kararla reddine karar verilmiştir. Gerekçede; kararlarda hukuka aykırılık ve isabetsizlik görülmediğinden itirazın reddine karar verildiği ifade edilmiştir. Mersin Vergi Dairesi Başkanlığının ihracat bedellerinin yurda getirilmesi hakkındaki 15/6/2022 tarihli yazısında Genelge'nin "Terkin" kenar başlıklı  maddesinin uygulama usulleri hususunda görüş bildirilmiştir. Başvurucu tarafından bireysel başvuru ekinde sunulan bu görüşte Genelge'nin  maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca, 25/4/2022 tarihinden itibaren istisna tanınmayan ülkeler için gümrük beyanname tutarının 000 ABD doları altında olması veya ihracat bedelinden yurda getirilmeyen kısmın 000 ABD doları veya altında olması; yarı istisna tanınan ülkeler için ise gümrük beyanname tutarının yarısının 000 ABD doları altında olması veya ihracat bedelinden yurda getirilmeyen kısmın 000 ABD doları veya altında olması durumunda ihracat hesaplarının doğrudan bankalarca ödeme şekline ve toplam beyanname tutarına bakılmaksızın terkin edilmek suretiyle kapatılabileceği ifade edilmiştir. Başvurular süresi içinde yapılmıştır.  4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Kararların gerekçeli olması" kenar başlıklı  maddesi şöyledir:"(1) Hâkim ve mahkemelerin her türlü kararı, karşı oy dahil, gerekçeli olarak yazılır. Gerekçenin yazımında 230 uncu madde göz önünde bulundurulur. Kararların örneklerinde karşı oylar da gösterilir.(2) Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii ve şekilleri belirtilir." 1567 sayılı Kanun'un  maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:"Her türlü mal, kıymet, hizmet ve sermaye ithal ve ihraç edenler veya bu işlere aracılık edenlerden bu işlemlerinden doğan alacaklarını 1 inci maddeye göre alınan kararlardaki hükümlere göre ve bu kararlarda tayin edilen süreler içinde yurda getirmeyenler, yurda getirmekle yükümlü oldukları kıymetlerin rayiç bedelinin yüzde beşi kadar idarî para cezasıyla cezalandırılırlar. İdarî para cezasına ilişkin karar kesinleşinceye kadar alacaklarını yurda getirenlere, birinci fıkra hükmüne göre idarî para cezası verilir. Ancak, verilecek idarî para cezası yurda getirilmesi gereken paranın yüzde ikibuçuğundan fazla olamaz." Genelge'nin "Terkin" kenar başlıklı  maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:"(1) Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla;a) 000 ABD doları veya eşitine kadar noksanlığı olan ihracat hesapları doğrudan bankalarca, 90 günlük ihtarname süresi ile ek süreler içinde ise ilgili Vergi Dairesi Başkanlığı/Müdürlüğünce ödeme şekline ve toplam beyanname tutarına olan oranına bakılmaksızın,b) 000 ABD doları veya eşitinden yüksek olmakla birlikte 000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, beyanname veya formda yer alan bedelin %10’una kadar noksanlığı olan (sigorta bedellerinden kaynaklanan noksanlıklar dahil) ihracat hesapları doğrudan bankalarca, 90 günlük ihtarname süresi ve ek süreler içinde ise ilgili Vergi Dairesi Başkanlıkları/Müdürlüklerince ödeme şekline bakılmaksızın,c) 000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, 2018-32/48 sayılı Tebliğ’in 9 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebep ve haklı durum halleri göz önünde bulundurulmak suretiyle beyanname veya formda yer alan bedelin %10’una kadar açık hesaplar ilgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce, terkin edilmek suretiyle kapatılır. (2) Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla, 000 ABD doları veya eşitini aşan noksanlığı olan açık hesaplara ilişkin terkin talepleri 2018-32/48 sayılı Tebliğ’in 9 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ile haklı durumlar göz önünde bulundurulmak suretiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından incelenip sonuçlandırılır." 7/8/1989 tarihli ve 89/14391 Karar sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karara İlişkin 2018-32/48 nolu Tebliğ'in (Tebliğ) "Terkin" kenar başlıklı 31/12/2019 tarihli Resmî Gazete ile değişik  maddesi şöyledir: "(1) (Değişik:RG-31/12/2019-30995  Mükerrer) Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla;a) 000 ABD dolarına kadar noksanlığı olan ihracat hesapları doğrudan bankalarca ödeme şekline ve toplam beyanname tutarına olan oranına bakılmaksızın,b) 000 ABD dolarından yüksek olmakla birlikte 000 ABD doları veya eşitini aşmayan, beyanname veya formda yer alan bedelin %10’una kadar noksanlığı olan (sigorta bedellerinden kaynaklanan noksanlıklar dahil) ihracat hesapları doğrudan bankalarca ödeme şekline bakılmaksızın, c) 000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, 9 uncu maddede belirtilen mücbir sebep ve haklı durum halleri göz önünde bulundurulmak suretiyle beyanname veya formda yer alan bedelin % 10’una kadar açık hesaplar ilgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce, terkin edilmek suretiyle kapatılır.(2) Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla, 000 ABD doları veya eşitini aşan noksanlığı olan açık hesaplara ilişkin terkin talepleri bu Tebliğin 9 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ile haklı durumlar göz önünde bulundurulmak suretiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından incelenip sonuçlandırılır.(3) (Ek:RG-31/12/2019-30995  Mükerrer) Birinci fıkra kapsamında bankalarca yapılabilecek terkin işlemleri 8 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen 90 günlük ihtarname süresi içerisinde ilgili Vergi Dairesi Başkanlıkları veya Vergi Dairesi Müdürlüklerince gerçekleştirilir." Hazine ve Maliye Bakanlığının 21/4/2022 tarihli ve 1150193 sayılı yazısı ile daha önce 000 ABD doları olan terkin limiti 25/4/2022 tarihi itibarıyla 000 ABD doları olarak güncellenmiştir. Yargıtay  Ceza Dairesinin 27/1/2022 tarihli ve E.2021/31922, K.2022/1814 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:"Hazine ve Maliye Bakanlığı İzmir Vergi Dairesi Başkanlığının 22/10/2020 tarihli yazısına nazaran kabahatli şirketin ihracata yönelik beyanda bulunduğu 862,20 Amerikan dolarından 980,00 Amerikan dolarının ilgili yurt içi bankaya transferinin gerçekleştiği bakiye 882,20 Amerikan dolarının yurda getirilerek aracı bankaya yatırılmadığı anlaşılmakla, anılan düzenleme gereğince yurda getirilmeyen miktar yönünden rayiç bedel karşılığı üzerinden % 5 idari para cezası uygulanması gerektiği gözetilmeden beyannamede belirtilen ihracat bedelinin tamamı üzerinden uygulanan idari yaptırım kararına yönelik itirazın anılan yönüyle kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun  maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla...Kabahatlinin idari para cezasına başvuru dilekçesinde özetle Amerika Birleşik Devletlerinde yerleşik Z.P. Ltd. ünvanlı şirkete 2018-2019 yıllarında, 5 fatura ile toplam bedeli 362,20 USD olan ihracat gerçekleştirildiğini, bunlara karşılık olarak da anılan şirketten yine bu döneme sari 207,20 USD ödeme alındığı ve T.E.B. A.Ş. ve T.B. T.A.O. aracılığıyla yurda getirdiğini, yapılan ihracatlar dolayısıyla anılan şirketten yalnızca 155,20 USD alacaklarının kaldığını bu miktarın da Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar kapsamında terkin sınırında bulunduğunu savunduğu, kabahatli tarafından dosyaya sunulan belgelerin de kabahatlinin savunmasını destekler mahiyette olduğu, buna göre İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından uygulanan idari para cezasına sebep oluşturan 862,20 USD bedelli ihracatın 900 USD’lik kısmının daha önceki yapılan ihracatlar karşılığında fazladan alınan bedellerle mahsup edilerek önceden alındığı, kalan kısmının ise mevzuatta öngörülen süre içerisinde yurda getirildiği, bu itibarla kabahatin oluşmayacağı..." Yargıtay  Ceza Dairesinin 7/4/2022 tarihli ve E.2022/2282, K.2022/7036 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir:"Kabahatlinin başvuru dilekçesine ekli 27/12/2019 tarihli ve 201912193474967 sayılı dekonta, kabahatli şirket adına, A. tarafından ihracaata konu mal karşılığında 215,95 Euro'nun gönderildiği, yine kabahatlinin dosyaya sunmuş olduğu belgeye göre, dekontta adı geçen kişinin kabahatlinin ihracat yaptığı şirket olan B.P.A. adlı işletmenin sahibi olduğu, her ne kadar yatırılan miktarda 261,25 Euro eksiklik bulunsa da, bu miktarın İhracat Genelgesinin  maddesi uyarınca terkin sınırı içinde kaldığının anlaşılması karşısında, kabahatlinin anılan şirkete yapmış olduğu ihracatın bedelinin, ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde, 27/12/2019 tarihi itibarıyla yurda getirdiği gözetilmeksizin, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun  maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarnamesi içeriğindeki hususlar yerinde görüldüğünden... [kararın] bozulmasına, kabahatli hakkında uygulanan idari para cezasının kaldırılmasına..."