Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 28/12/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca 8/4/2019 tarihinde tutuklamanın hukuki olmadığı şikâyeti dışındaki iddialar yönünden kısmi kabul edilemezlik kararı verilmiş, başvurunun tutuklamanın hukukiliğine ilişkin kısmının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.  Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Türkiye 15/7/2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmiş ve olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihine kadar birçok kez uzatılmıştır. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik olarak Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturmalar yürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§ 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, § 12).  Başvurucu, en son Danıştay tetkik hâkimi olarak görev yapmıştır. Darbe teşebbüsü sonrasında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturma kapsamında başvurucu 12/8/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır.  Başvurucu, Savcılık tarafından üzerine atılı silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanması istemiyle Ankara  Sulh Ceza Hâkimliğine sevk edilmiştir.  Başvurucu, Ankara  Sulh Ceza Hâkimliğince yapılan sorgusunun ardından 16/8/2016 tarihinde silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmıştır. Tutuklama kararının ilgili kısmı şöyledir:"Şüpheliler S.A., K.Ş.(Başvurucu), K.B.üzerine atılı bulunan Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçunu işlediklerine dair kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren dosya kapsamında somut delillerin bulunması, şüphelilerin kaçma ve delilleri karartma ihtimallerinin bulunduğu, bu nedenlerle adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağı şüphelilere isnat edilen suçun ağır cezayı gerektiren suç üstü halleri gerektiren suç olması nedeni ile CMK 2/1-J ve 2802 sayılı Kanun'un yasanın  maddesi ve CMK’nın  maddesi ile ilgili düzenlemeler ile AİHS  maddesindeki tutuklama şartları kapsamında isnat olunan suç ile orantılı olarak tedbir kapsamında şüphelilerin CMK.nun  maddesi uyarınca ayrı ayrı tutuklanmasına... [karar verildi.]" Başvurucunun söz konusu tutuklama kararına itiraz etmesi üzerine Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği itirazı değerlendirmiş ve 7/9/2016 tarihli kararıyla "Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği'nin ... sorgu sayılı tutuklama kararı ve bu karara dayanak dosya kapsamının incelenmesinde, Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği'nin ... kararında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı" gerekçesiyle itirazın reddine karar vermiştir. Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği 4/11/2016 tarihinde başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Başvurucu, bu karara itiraz ettiğini ancak itirazın sonucunun kendisine tebliğ edilmediğini belirtmiştir. Başvurucu 28/12/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği 7/3/2017 tarihinde başvurucunun tahliyesine karar vermiştir. Tahliye kararının ilgili kısmı şöyledir: "İncelenen dosya kapsamına göre şüphelilerin sabit ikametgah sahibi olduğu, soruşturmanın geldiği aşama ve mevcut delil durumu itibariyle tutukluluğun orantısız olması cihetiyle, şüpheliler hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının talebininkabulü ile şüpheli ... ve şüpheli K.Ş.(başvurucu) hakkındaki Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği'nin 16/8/2016 tarihli, 2016/123 Sorgu sayılı tutuklama kararının kaldırılmasına, şüphelilerin tahliyesine başka bir suçtan hükümlü veya tutuklu değiller ise derhal salıverilmelerine, ancak şüphelilerin üzerine atılı suçun niteliği, hakkında kuvvetli suç süphesinin varlığını gösteren olgular, delillerin tamamının toplanmamış olması nazara alındığında şüpheli hakkında CMK.nun maddesi gereğince adli kontrol altına alınmalarına, CMK'nın  Maddesinin (3) numaralı fıkrasının (a) bendi gereğince şüphelinin soruşturma sonuçlanıncaya kadar yurt dışını çıkışının yasaklanmalarına... [karar verildi.]" Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 13/9/2018 tarihli iddianamesiyle başvurucu hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmıştır. İddianamede başvurucuyla ilgili yapılan değerlendirmeler şöyledir:"Şüphelinin adı geçen örgütle irtibatlı olduğu gerekçesiyle HSYK tarafından meslekten çıkarıldığı ve bu kararın kesinleştiği, Alınan kararlar doğrultusunda yapılan aramalarda ayrıntıları tutanaklarda belirtilen dijital materyaller dışında suç unsurunun ele geçmediği, dijitallerle ilgili imaj alma işlemlerinin yapılıp emanete kaydının yapıldığı ancak raporun henüz dosyaya girmediği, gelince mahkemeye gönderileceği,Cumhuriyet Başsavcılığımız bylock bürosunca düzenlenen 13/9/2018 tarihinde evrak ve ekindeki belgelerde; şüphelinin bylock kaydının bulunmadığının belirtildiği, Ankara İl Emniyet Müdürlüğüne veri havuzu sorgulama raporunun düzenlenmesi için yazılan talimatın henüz dönmediği, HTS analiz çalışmaları neticesinde düzenlenen 2/3/2017 tarihli raporda; şüphelinin kullandığı telefon ile; haklarında FETÖ kapsamında soruşturma yürütülen bir kısım kişilerle görüşmesinin bulunduğunun belirtildiği ancak bu kişilerin genellikle yargı mensubu olduğu ve örgütün üst düzey yöneticisi olduklarına dair de bir tespite yer verilmediği,Şüpheliyle ilgili ifadelerden;A.A. ifadesinde; şüphelinin stajdan dönem arkadaşı olduğunu, şüphelinin Danıştay'a atanmasından sonra FETÖ/PDY bağlantılı Danıştay Tetkik Hakimlerinin şüpheliye çok saygı gösterdiklerini, şüphelinin FETÖ/PDY bağlantılı olduğunu düşündüğünü beyan ettiği, şüphelinin suçlamayı kabul etmediği anlaşılmıştır."  Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi 1/10/2018 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermiş ve E.2018/420 sayılı dosya üzerinden kovuşturma aşaması başlamıştır. Başvurucu 11/2/2019 tarihli duruşmada savunmasını yapmıştır. Başvurucunun savunmasının ilgili kısmı şöyledir:"Eğer dönemimdeki meslektaşlarımdan 7 yaş küçük olsaydım ve yaş olarak benden büyük meslektaşlarım hayatın olağan akışına aykırı bir şekilde şahsıma saygı gösterselerdi bu durum FETÖ yapılanması düşünüldüğünde örgütsel bir ilişkiyi akla getirebilirdi. Ancak kendimden 7 yaş küçük meslektaşlarımın iş yerinde gösterdiği saygı bunu nasıl düşündürdü anlayabilmiş değilim. Ya da tanık örgüte ilişkin bir gezide, yurtta, örgüt evinde, örgüt toplantısında, normalde iş yerinde muhabbet etmediğim meslektaşlarımın bana saygı gösterdiklerini gözlemlemiş olsaydı şahsımın da bu örgütle bağlantılı olduğunu düşünmesi anormal olmazdı. Ancak böyle bir durum da söz konusu değildir. Tanık benim ve hayatım hakkında hiçbir şey bilmemektedir. Hayatımda iş yeri dışında onu gördüğümü hatırlamıyorum. Birbirimizle önce stajda, daha sonra iş yerinde yemekhanede ve kafeteryada karşılaştık. Aslında benim hakkımda bir kanaati bile yok. Dönemimizden bazı hakimlerin FETÖ ile bağlantısı olduğunu düşünüyor, o kişilerin de bana yakın olduğu zannı ile böyle bir çıkarsamada bulunuyor. Ancak burada çıkartılması gereken hususlar var. Saygı gösterdiğini iddia eden şahısların isimleri, nerede, ne zaman, ne için saygı gösterdiklerine dair açıklayıcı bir beyan bulunmamaktadır. Şahsıma saygı gösterdikleri iddia edilen hakimler yaşı kendisinden büyük olan dönem arkadaşlarından sadece bana mı saygı göstermişlerdir. Ayrıca şahsıma saygı gösteren hakimler sadece FETÖ ile irtibatlı olanlar mıdır? Tanığa bunu düşündüren nedir? Gizlilik FETÖ için bu kadar önemliyken kafeterya, yemek salonu, servis gibi aleni ortamlarda gözlemlenen yaşça kendimden küçük meslektaşlar arasındaki saygı ilişkisinin temelinde örgütsel irtibatın aksine genel ahlak kuralları olamaz mı? İş yeri gibi her kademede çalışanın genel kurallar gereği birbirine saygı gösterdiği bir yerde tanık şahsıma gösterilen saygının farklı bir gerekçeye dayandığını, farklı bir amacının olduğunu nasıl gözlemlemiştir? Şayet staj döneminde adalet akademisinde, mahkemelerde, Danıştayda tanıştığım dolayısıyla geçmişleri hakkında hiçbir bilgim olmayan hakimler FETÖ yapılanması içinde yer alıyorsa bu tanık tarafından bilinebiliyorsa ve 16 Temmuz 2016 tarihine kadar dönemim olan tetkik hakimleri hakkında bir ihbar ve işlem yapılmadığı için benim bilme şansım ve ihtimalim yoksa bu iddianın sorumluluğu tarafıma yüklenebilir mi?...HTS raporuna ilişkin açıklamalarım şu şekildedir. Adıma kayıtlı sistemde üç telefon çıkmış. İki telefon var. Bir tanesini eşimin anne annesi kullanıyor. Savcılık ifadesinde de belirtmiştim onu. O listede yer alan görüşmeler şahsımın görüşmesi olmadığı için bilgim bulunmamaktadır. O dönem kendi kullandığım ... numaralı telefona ait açıklamam: Oradaki numaraların 3 tanesi eşimin babası, kayın pederim üzerinedir. Onun bir tanesini eşimin babası kendi kullanıyordu. Bir tanesi eşimin annesinin üzerine kayıtlıydı. Bir tanesi de eşimin babasının ev telefonudur. Rapordaki bir kişi İ.E. vergi mahkemesinde tanıştım. Dönemin tetkik hakimi. Danıştay'da da aynı dairede staj yaptık. Daha sonra da Danıştay'a atandık. Öğlen yemeklerini birlikte yedim. Bazen aynı servisi kullandım. Telefon görüşmelerimin büyük çoğunluğunu da mesai saatlerinde yemek, kafetarya, servise ilişkin haberleşmelerden oluşuyor. A., A.A. ve F.K. Adalet Akademisi stajında aynı sınıfta olduğum hakimlerdir. Benim üzerime kayıtlı numaraların hepsi hakimlerden oluşuyor FETÖ şüphelisi. T. idare mahkemesi stajımı Ankara  İdare mahkemesinde yaptım. O zaman T. o mahkemenin üye hakimiydi. Mahkeme stajında ona bağlı olarak çalıştım. Daha sonra da Danıştay'a tayin oldu. Staj döneminden itibaren yapılan telefon görüşmeleri bunlar da. A.Ö. var. Danıştay  Dairesinde aynı odada görev yaptığım tetkik hakimi. Kimse Yok Mu derneği görünüyor. Ben hiç mesaj göndermedim. Ancak bu kaydın o dernek tarafından gönderilen standart mesajlardan olduğunu düşünüyorum yani oradan bana gelen nasıl ismim o şeye girdi bilmiyorum. HTS raporlarından görüldüğü üzere bu görüşmeler hakimliği kazandıktan sonra tanıştığım meslektaşlarım ile olan görüşmeler. Bu kayıtların aleyhime delil olarak kullanılması mümkün değildir."  27/5/2019 tarihli ikinci duruşmada tanık A.A. dinlenmiştir. Duruşma tutanağının ilgili kısmı şöyledir:"Başkan: K.Ş.yi (Başvurucu) nereden tanıyorsunuz FETÖ ile bağlantısı olup olmadığına dair ne biliyorsunuz bize anlatırmısınız?Tanık A.A: Efendim şöyle biz idari yargıda  dönem idari yargı hakim adayları olarak aynı dönemde staj yapmıştık aynı dönemde Danıştay'da başladık mesleğe ve kendisi meslekten ihraç edilen döneme kadar Danıştay'da çalıştık ama yani böyle çok olağanüstü bir samimiyet veya tanışıklık durumu söz konusu değil kendisiyle. Yanılmıyorsam HSYK'daki ifadem üzerine herhalde davet edildim. Üzerinden de uzun bir zaman geçtiği için şu anda tam olarak herşeyiyle hatırlamıyorum ifademi ama eğer sizin sormak istediğiniz ayrıca bir şey varsa.Başkan: Ya FETÖ'yle bir bağlantısını gördünüz mü?Tanık A.A: Böyle yani HSYK'da yanılmıyorsam bana sorulduğunda kendisi hakkında özellikle bir kişi hakkında İ.ydi yanılmıyorsam ismi İ. hakkında bir ifade İ. iki üniversiteden tanırım. Onun hakkında gereken K.Ş. (başvurucu) ile aralarının çok samimi olduğunu İ.nin sürekli K.Ş.den K. abi diye bahsettiğini duyduğumu ifade ettim diye hatırlıyorum. Onun haricinde yani genel olarak hatırladığım bu olması üzerine irtibatlı olabileceğini düşünüyorum şeklinde bir ifadem olmuş olabilir.Başkan: Peki bu K.Ş. o İ. miydi? Tanık A.A: Evet.Başkan: Onların arasında bir yaş farkı var mı?Tanık A.A: Var İ. benimle yaşıt K.Ş. yanılmıyorsam bizden yaş olarak da büyük.Başkan: Kaç yaş büyük?Tanık A.A: Vallahi tam olarak yani muhtemelen 4-5 yaş vardır diye düşünüyorum.Başkan: O yüzden abi demiş olabilir mi?Tanık A.A: Ben heraldeHSYK'da bunuda söyledim yaş itibariyle büyük olduğundan dolayı ayrı bir saygısı var derken hani yaş ile büyük olmasından kaynaklı olabilir bu. Başkan: İ.nin FETÖ'le bağlantısı var mı?Tanık A.A: İ. üniversitedeyken sınıf arkadışımdı zaten İ. FETÖ'ye bağlantılı yurtlarda yurtta kaldığını biliyodum. Yani duymuştum daha doğrusu arkadaş ortamında bilinen birşeydiİ.nin kaldığı ama yine onun da sonrasında ne yaptığını bağlantısını ne derece de devam ettirdiği konusunda bilgim yok. Hatta şöyle S.B. diye bizim dönemde bir hakim vardı onunla beraber aynı evde kalıyordu İ. ama bu ne kadar FETÖ'yle olduğunu gösterir tam emin değilim.Başkan: Şey peki daha önceki beyanınızda şey demişsiniz FETÖ bağlantılı Danıştay Tetkik hakimleri saygı gösterirdi sanığa demişşiniz.Tanık A.A: İ.yi orada kast etmişimdir.Başkan : İ.yi mi kast ettiniz orada?Tanık A.A: Evet İ. ile muhabbetleri iyiydi.Başkan: Savcı bey sorunuz var mı? Avukat bey sorunuz var mı?Başvurucu müdafii : Sorumuz yok herhangi hiçbir tanıklık derecesinde değil." Dava, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemesinde derdesttir.  İlgili hukuk için bkz. Adem Türkel (B. No: 2017/632, 23/1/2019, §§ 24-39) başvurusu hakkında verilen karar.