Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, deprem riskine karşı yeterli önlem alınmaması sonucu ölüm olayının meydana gelmesi ve bundan sorumlu olanlara verilen ceza ile tazminatların yetersiz olması nedenleriyle yaşam hakkının; ölüm olayı nedeniyle başlayan yargısal süreçlerin uzun sürmesi ve faizinin başlangıcının olay tarihi yerine dava tarihi olarak kabul edilmesi nedenleriyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 3/7/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuruculardan Cevdet Nil'in eşi, diğer başvurucuların ise annesi olan E.N., 17 Ağustos 1999 tarihinde meydana gelen depremde Kocaeli'nde ikamet ettiği binanın yıkılması sonucu aynı binada yaşayan 19 kişiyle birlikte bina enkazı altında kalarak ölmüştür.A. Olayla İlgili Ceza Yargılaması Süreci Binanın yüklenicisi ile ruhsat sahibi aleyhine nizam, emir ve kaidelere riayetsizlik neticesi birden fazla kişinin ölümüne sebebiyet vermek suçundan Kocaeli  Ağır Ceza Mahkemesinde (Ağır Ceza Mahkemesi) açılan kamu davası sonucunda ruhsat sahibinin beraatine, yüklenicinin ise 2 yıl 6 ay hapis ve 50 TL adli para cezaları ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.  Anılan karar aleyhine yapılan temyiz başvurusu sonucunda Yargıtay  Ceza Dairesinin 12/2/2007 tarihli ilamı ile hükmün onanmasına karar verilmiştir. B. Olayla İlgili Tazminat Davaları Süreçleri  Yüklenici Aleyhine Açılan Tazminat Davası Başvurucular tarafından 12/1/2000 tarihinde yüklenici aleyhine 000 TL maddi, her bir davacı için 000 TL olmak üzere toplam 000 TL manevi tazminata ve dava tarihinden itibaren işleyecek faize hükmedilmesi için açılan tazminat davasında Kocaeli  Asliye Hukuk Mahkemesi 3/4/2008 tarihli kararı ile tazminat talebinin kısmen kabulüne, kısmen reddine karar vermiştir.  Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay  Hukuk Dairesi, kusur oranları durumunu gözönünde bulundurarak kararı bozmuştur.  Bozma kararı üzerine Kocaeli  Asliye Hukuk Mahkemesi, başvuruculara 000 TL maddi, her bir davacıya ayrı ayrı 000 TL manevi olmak üzere toplam 000 TL tazminat ödenmesine 2009 yılında karar vermiştir. Bu kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay  Hukuk Dairesi bu hükmün de bozulmasına karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir: ''...Oysa davalının yargılanıp cezalandırıldığı Kocaeli Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2000/270-2005/312 sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda yapının proje sorumlusu 1/8, müteahhidinin 2/8, teknik uygulama sorumlusunun 2/8 ve gerekli denetimi yapmayan belediye yetkililerinin 3/8 oranında kusurlu oldukları belirlenmiştir. Davacıların, olayda davalının tamamen kusurlu olduğu iddialarına karşın, davalının bölüşük kusurlu olduğu anlaşıldığından, davalının kapsamı belirlenen maddi tazminat istemlerinden kusuru oranında sorumlu tutulması ve manevi tazminat isteklerinden de matematiksel oranda olmamak üzere uygun bir indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden kararın bozulması gerekmiştir.'' İkinci defa verilen bozma kararı üzerine Kocaeli  Asliye Hukuk Mahkemesi, Ağır Ceza Mahkemesince alınan rapor ile kendisinin yaptırdığı bilirkişi raporuna göre yüklenicinin 5/8, davalı idarenin de 3/8 kusurlu olduğunu kabul ederek bu oranlarda 500 TL maddi, her bir davacıya ayrı ayrı 000 TL olmak üzere toplam 000 TL manevi tazminat ödenmesine 2011 yılında karar vermiştir. Anılan kararın temyiz edilmemesi üzerine karar 2/8/2012 tarihinde kesinleşmiştir.  İzmit Büyükşehir Belediyesi Aleyhine Açılan Tam Yargı Davası Süreci Başvurucular, yargılamalar sırasında alınan bilirkişi raporlarına göre 3/8 oranında kusurlu olduğu değerlendirilen İzmit Belediye Başkanlığı aleyhine her bir başvurucu için 500 TL olmak üzere 500 TL maddi, 500 TL manevi olmak üzere toplam 000 TL tazminatın olay tarihinden başlayacak yasal faizi ile ödenmesine hükmedilmesi için17/8/2009 tarihinde yeni bir tazminat davası açmıştır.  Kocaeli  Asliye Hukuk Mahkemesi 11/10/2012 tarihinde uyuşmazlığı çözümlemek görevinin idare mahkemelerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir.  Görevsizlik kararı üzerine başvurucular Kocaeli  İdare Mahkemesine (İdare Mahkemesi) müracaat etmişlerdir. Başvurucular sunmuş oldukları dava dilekçelerinde, Ağır Ceza Mahkemesince yaptırılan ve yukarıda yüklenici aleyhine açılan hukuk davasında da hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı idarenin 3/8 oranında kusurlu olduğu şeklindeki kabule dayanmışlardır. İdare Mahkemesi 30/9/2013 tarihli kararında davalı Belediyenin 3/8 oranında kusurlu olduğu şeklindeki görüş doğrultusunda başvurucuların taleplerindeki gibi 500 TL maddi, 500 TL manevi tazminatın talepten farkı olarak olay tarihi yerine dava tarihinden itibaren ödenmesine karar vermiştir.  Anılan karara itiraz edilmesi üzerine Sakarya Bölge İdare Mahkemesi (Bölge İdare Mahkemesi) anılan zararın depremin 17/8/1999 tarihinde meydana gelmesi ve zararın da bu tarihte başvurucular tarafından öğrenildiğinin kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle 17/8/2009 tarihinde açılan davanın süre aşımından reddine 5/11/2014 tarihinde karar vermiştir. Bu karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu sonucunda Bölge İdare Mahkemesi 5/11/2014 tarihli kararının kaldırılmasına ve Mahkemenin 30/9/2013 tarihli kararının onanmasına karar vermiştir. Kesinleşen kararın 11/6/2015 tarihinde temyiz edilmesi üzerine başvurucular 3/7/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.