Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, zabıt kâtipliği sınavında başarısız sayılmaya ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddedilmesi nedeniyle Anayasa’nın  maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiası hakkındadır.  Başvuru 21/5/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 25/4/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından 11/07/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve başvuru belgelerinin bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmesine karar verilmiştir.  Başvuru konusu olay ve olgular Bakanlığa bildirilmiştir. Bakanlık, görüşünü 13/8/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş başvurucuya 21/8/2014 tarihinde bildirilmiş; başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır. A. Olaylar Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 17/5/2008 tarihinde yapılan zabıt kâtipliği sınavında, belirlenen süre içinde yazması gereken kelime sayısını yazmasına rağmen verilen metne sadık kalmadığı, yazdığı metinde anlam bütünlüğü bulunmadığı, kelime ve satır atlamalarının çoğunlukta olduğu gerekçesiyle başarısız sayılmıştır. Başvurucunun, anılan işlemin iptali istemiyle açtığı davada, Ankara  İdare Mahkemesinin 3/12/2008 tarihli ve E.2008/582, K.2008/1613 sayılı kararıyla ilgili Yönetmelik’te üç dakikada yanlışsız en az 90 kelime yazma şartı dışında başka şarta yer verilmediği gerekçesiyle işlem iptal edilmiştir. Bakanlık tarafından temyiz edilen karar, Danıştay Onikinci Dairesinin 10/10/2011 tarihli ve E.2009/2842, K.2011/4627 sayılı oyçokluğu kararıyla bozulmuştur. Karar gerekçesi şöyledir:“Adalet Bakanlığı Memur Sınav ve Atama Yönetmeliği’nin olay tarihinde yürürlükte bulunan  maddesinin  fıkrasının 6-c bendinde, zabıt katibi atanabilmek için aranan özel şartlar arasında “Meslek liselerinde okutulan daktilografi ders kitabından seçilip yazılı olarak verilen bir metinden daktilo veya bilgisayar ile üç dakikada yanlışsız en az doksan kelime yazmak” koşuluna yer verilmiştir.Davacının uygulama sınavında yazdığı metnin incelenmesinden, kelime ve satır atlamalarının fazla olduğu, yazılan yanlış kelimeler göz ardı edildiğinde metnin bütünlüğünün bozulduğu görülmüş olup, uygulama sınavının amacının zabıt katipliğine atanacakların doğru ve hızlı yazı yazıp yazmadıklarının değerlendirmesi olduğu ve yukarıda alıntısı yapılan yönetmelik hükmünde öngörülen "daktilo ve bilgisayar ile üç dakikada yanlışsız en az doksan kelime yazmak" şartının yazılacak metnin verilen metine uygun olarak yazılması hususunu da içerdiği göz önüne alındığında dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra 2010 günlü ve 27724 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Adalet Bakanlığı Memur Sınav-Atama ve Nakil Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin  maddesi ile Yönetmeliğin 6-c bendinin sonuna eklenen parantez içi ifade ile, bu bende göre yapılacak uygulamalı sınavda başarılı sayılabilmek için verilen metne sadık kalınıp kalınmadığının, yanlış yazılan kelime sayısı ile yazı içerisindeki kelime ve cümle tekrarları nedeniyle metnin anlam bütünlüğünün bozulup bozulmadığının göz önünde bulundurulacağı belirtilmiştir.Sonuç itibariyle dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan aksi yoldaki kararda isabet görülmemiştir. ” Anılan karara katılmayan üye ise “Usul ve hukuka uygun kararın onanması gerektiği oyuyla karara karşıyım.” şeklinde karşıoy gerekçesini belirtmiştir. Bu karara yapılan karar düzeltme talebi de aynı Dairenin 16/11/2012 tarihli ve E.2011/10122, K.2012/8791 sayılı kararıyla reddedilmiş, aynı üye yine karara karşı olduğunu belirterek karar düzeltme talebinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının onanması gerektiği yönünde görüş bildirmiştir. Ankara  İdare Mahkemesi, bozma kararına uyarak 14/4/2013 tarihli ve E.2013/564, K.2013/526 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir. Anılan karar başvurucu vekiline 2/5/2013 tarihinde tebliğ edilmiş olup karara karşı temyiz yoluna gidilmemiştir. Başvurucu 21/5/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk Başvurucunun sınava girdiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 10/7/2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Memur Sınav ve Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin  maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi şöyledir:“Zabıt katibi, cezaevi katibi ve daktilograf kadrolarına atanabilmek için;…c)Meslek liselerinde okutulan daktilografi ders kitabından seçilip yazılı olarak verilen bir metinden daktilo veya bilgisayar ile üç dakikada yanlışsız en az doksan kelime yazmak.” 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun uyuşmazlığın devamı sırasında yürürlükte bulunan hâliyle  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:“Temyiz incelemesi sonunda Danıştay:a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c) Usul hükümlerine uyulmamış olunması, Sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar.” 2577 sayılı Kanun'un (mülga)  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:"Danıştay dava daireleri ve İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarının temyiz üzerine verdikleri kararlar ile bölge idare mahkemelerinin itiraz üzerine verdikleri kararlar hakkında, bir defaya mahsus olmak üzere kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş gün içinde taraflarca;a) Kararın esasına etkisi olan iddia ve itirazların, kararda karşılanmamış olması,b) Bir kararda birbirine aykırı hükümler bulunması,c) Kararın usul ve kanuna aykırı bulunması,d) (Değişik: 5/4/1990 - 3622/23 md.) Hükmün esasını etkileyen belgelerde hile ve sahtekarlığın ortaya çıkmış olması,Hallerinde kararın düzeltilmesi istenebilir."