Haklar: Özel hayatın ve aile hayatının korunması hakkı

Başvuru, koruma tedbirlerinin ölçüsüz şekilde uygulandığı ileri sürülerek açılan tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle özel hayata saygı hakkı ve haberleşme hürriyetiyle bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 17/7/2018 tarihinde yapılmıştır.  Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucu hakkında terör örgütü üyesi olduğu iddiasıyla İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından 2012 yılında soruşturma başlatılmıştır. Soruşturma sürecinde başvurucu hakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun  maddesi kapsamında iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması tedbiri ile aynı Kanun'un  maddesi uyarınca teknik araçlarla izleme tedbiri uygulanmıştır. Başvurucunun da aralarında bulunduğu otuz altı şüpheli hakkında Başsavcılık tarafından 20/2/2015 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına (takipsizlik) karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, şüphelilerin cebir ve şiddet kullanarak Anayasa'da belirtilen, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak gibi vahamet arz eden eylem arayışı içerisinde olmadıklarının tespit edildiği belirtilmiştir. Ayrıca, şüphelilerin çeşitli protesto eylemleri ve etkinlikler düzenleyerek yazılı ve görsel medyada açıklamada bulundukları, bu eylem, etkinlik ve açıklamaların hukuka aykırılık taşımadığı vurgulanan kararda, şüphelilerin üzerlerine atılı suçu işlediklerine dair herhangi bir delile rastlanmaması nedeniyle takipsizlik kararı verildiği ifade edilmiştir. Başvurucu; iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınmasına ilişkin tedbir kararının ilk olarak 13/12/2012 tarihinde verildiğini, tedbirin aralıksız olarak on iki kez uzatıldığını ve 6/3/2014 tarihine dek uygulandığını, teknik araçlarla izleme tedbirinin de 13/12/2012-25/2/2014 tarihleri arasında elli dört kez uzatılarak uygulandığını, usulsüz şekilde tatbik edilen söz konusu koruma tedbirleri nedeniyle kişilik haklarının zedelendiğini ileri sürerek 5271 sayılı Kanun'un  maddesinde düzenlenen koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davası açmıştır. Karşıyaka  Ağır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) kayda alınan 27/3/2015 havale tarihli dilekçesinde başvurucu; çok uzun bir süre boyunca izlendiğini, iletişiminin dinlendiğini ve kayda alındığını, özel hayata saygı hakkının ve haberleşme hürriyetinin güvencelerinin askıya alındığını, tedbirlerin ölçüsüz olduğunu iddia etmiş ve uğradığı manevi zararların karşılığı olarak 000 TL manevi tazminat talep etmiştir. Cumhuriyet savcısı tarafından Mahkemeye sunulan esas hakkındaki mütalaada, davaya konu edilen ve daha sonra soruşturması takipsizlikle sonuçlanan koruma tedbirlerinin 5271 sayılı Kanun'un  maddesinin (1) numaralı fıkrasında sayılan tedbirlerden olmadığı açıklanarak davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir. Mahkeme 30/9/2015 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde, 5271 sayılı Kanun'un  maddesinin (1) numaralı fıkrasında davaya konu koruma tedbirlerine aykırılık nedeniyle tazminat verilmesinin öngörülmediği belirtilmiştir. Gerekçede ayrıca, davaya konu olan tedbirlerin aynı maddenin (3) numaralı fıkrası kapsamında olmadığı da ifade edilmiştir.  Başvurucu, 30/9/2015 tarihinde temyiz talebinde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde 5271 sayılı Kanun'un  maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca soruşturma ya da kovuşturma sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle devlet aleyhine tazminat davası açılabileceğinin düzenlendiğini beyan etmiştir. Dilekçede ayrıca, Yargıtay  Ceza Dairesinin (Daire) aynı konu ile ilgili olarak tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirten kararları bulunduğunu belirten başvurucu, buna ilişkin bir kararı dosyaya sunduğunu, bir yılı aşan sürelerle uygulanan tedbirlerin ölçüsüz olduğunu ifade etmiştir. Başvurucu, ancak iletişimin denetlenmesi tedbirinden bir sonuç alınamaması hâlinde teknik araçlarla izleme tedbirinin uygulanabileceğini oysa mahkemelerce hukuka aykırı olarak iki tedbirin de aynı anda uygulanmasına karar verildiğini ileri sürmüştür.  Dairenin 18/6/2018 tarihli kararıyla temyiz başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucu tarafından ileri sürülen temyiz nedenlerinin yerinde görülmediği belirtilmiştir. Nihai karar 16/7/2018 tarihinde öğrenilmiştir.  İlgili ulusal mevzuat, yargı mercilerince verilen kararlar, uluslararası düzenlemeler ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları için bkz. Murat Haliç, B. No: 2017/24356, 8/7/2020, §§ 19- Yargıtay  Ceza Dairesinin 22/3/2021 tarihli ve E.2019/1984, K.2021/2893 sayılı kararının ilgili kısmı şöyledir: "... Tazminat talebinin dayanağı olan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosunun ... sayılı soruşturma dosyası kapsamında, davacı hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi tedbiri ve teknik ve fiziki takip tedbiri uygulandığı gerekçesi ile 000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ödenmesi talebine ilişkin söz konusu davada, yerel mahkemece davanın reddine hükmedildiği anlaşılmakla;Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;1- Davacının kullanımında olduğu belirtilen .. numaralı telefon hattı hakkında ilgili soruşturma kapsamında iletişimin tespiti tedbirinin uygulanıp uygulanmadığı, uygulanmış ise tedbir evraklarının aslı veya onaylı örneklerinin dosya arasına alınarak tedbir tarihinde yürürlükte bulunan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun  maddesinde düzenlenen şartları taşıyıp taşımadığı araştırılmadan davacının talebinin CMK’nın  maddesinde sayılan sınırlı sebeplerden olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi, .... Kanuna aykırı olup, davacı vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı ... bozulmasına ... karar verildi. ..."