Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, gerekli önlemlerin alınmamasından dolayı elektrik çarpması sonucu ölüm olayının meydana gelmesi ve olaya ilişkin etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedenleriyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 3/8/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurucuların adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmiştir. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden ulaşılan bilgi ve belgelere göre olaylar özetle şöyledir: 29/9/1975 doğumlu olan T.Y. 4/4/2014 günü saat 00 sıralarında, Şırnak'ın Beytüşşebap ilçesi Yeşilöz köyünde ailesiyle birlikte yaşadığı çadıra yağmurlu havada trafo direğine çıkmak suretiyle elektrik çekmeye çalıştığı esnada (yakınlarının iddiasına göre ise arızayı gidermeye çalıştığı esnada) elektrik çarpması sonucu direkten düşmüştür. T.Y. kaldırıldığı Van Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesinde (Hastane) hayatını kaybetmiştir. Ölüm olayının saat 30 sıralarında bildirildiği Van Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından olayla ilgili derhâl ve resen soruşturma başlatılmıştır. Cumhuriyet savcısı saat 30 civarında ölü muayene ve otopsi işlemini gerçekleştirmek üzere Hastaneye intikal etmiştir. Cumhuriyet savcısı huzurunda Van Toplum Sağlığı Merkezinde pratisyen olarak görev yapan doktor tarafından gerçekleştirilen otopsi işlemi sonucunda kesin ölüm nedeninin genel beden travmasına bağlı kol ve omurga kırıkları ile birlikte büyük damar yaralanmasında gelişen iç kanama, beyin kanaması ve vücuttan elektrik geçişine bağlı dolaşım durması olduğu tespit edilmiştir. Otopsi sırasında cesetten alınan vücut sıvıları Van Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 7/7/2014 tarihli müzekkere ile toksikolojik incelemeye gönderilmiştir. Sıvıların Adli Tıp Kurumu Erzurum Grup Başkanlığı tarafından yapılan toksikolojik incelemesi sonucunda düzenlenen 25/7/2014 tarihli raporda herhangi bir uyuşturucu ya da uyarıcı madde ile alkole rastlanmadığı belirtilmiştir.  Van Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma dosyası 9/7/2014 tarihinde yetkisizlik kararıyla Beytüşşebap Cumhuriyet Başsavcılığına (Cumhuriyet Başsavcılığı) gönderilmiştir. Cumhuriyet Başsavcılığı 25/10/2014 tarihli müzekkeresiyle İlçe Jandarma Komutanlığından, ölüm olayında şüpheli bir durum olup olmadığının araştırılmasını ve müteveffanın anne, baba ve kardeşlerinin olayla ilgili beyanlarının alınmasını talep etmiştir. 18/1/2015-21/1/2015 tarihleri arasında jandarma görevlileri tarafından T.Y.nin babası, kardeşleri ve eşinin beyanları alınmıştır.  T.Y.nin babası Y. beyanında özetle olay günü Van'da olduğunu, T.Y.nin elektrik çarpması nedeniyle Hastaneye kaldırıldığını kendisine diğer oğlunun haber verdiğini,çadıra kaçak elektrik çekmek için direğe çıkması üzerine T.Y.yi elektrik çarptığını diğer oğullarından öğrendiğini ve oğlunun ölümünde kusuru olan elektrik şirketi yetkililerinden şikâyetçi olduğunu ifade etmiştir. Başvurucu Zeynep Yacan beyanında özetle çocuklarıyla çadırdayken duyduğu patlama sesi üzerine dışarı çıktığını, trafonun önünde eşini yerde yatar vaziyette gördüğünü, elektrik şirketinin köydeki direklerin bakımını yapmadığını, köylülerin kendi imkânlarıyla şalteri kaldırmaya çalıştıklarını gördüğünü, trafo direği etrafında herhangi bir koruma olmadığını, ihmali olan elektrik şirketi yetkililerinden şikâyetçi olduğunu ifade etmiştir. T.Y.nin kardeşi Ş.Y.nin beyanının ilgili kısımları şöyledir:"Bizim yaşamış olduğumuz köye olay tarihinden yaklaşık 1 yıl önce elektrik bağlandı. Bizim yaşamış olduğumuz Yeşilöz Köyü Yurtbaşı mahallesine bir adet trafo konulmuştu, yaz ayı başlangıcında Van ilinden köye giden köylüler çadır kurmak sureti ile kış aylarına kadar orada yaşarlar, orada bulundukları süre içerisinde köyde bulunan trafodan Tedaş görevlilerinin vasıtası ile çadırlara elektrik çekerler, elektrik saati yoktur ancak görevliler bulunduğumuz mahalleye o dönemde yaz ayı boyunca toplam tahminen 000 TL ücret mukabilinde makbuz kesip verirler, biz bu parayı ilçe merkezinde elektrik kurumuna öderiz, köyümuz ilçe merkezine 36 Km uzaklıkta olduğundan köye Tedaş görevlileri yaklaşık 10-15 günde bir gelirler bu sebepten ... Kendi imkanları ile çadırlara trafodan elektrik çekerler, köyümüz büyük olup köyün bazı mahallerinde kurulu bulunan trafoların hem sigorta şalteri hem de güvenlik demirleri mevcuttu ancak bizim bulunduğumuz mahalledeki trafoda hem güvenlik demirleri yok hem de sigorta şalteri yoktu, ... köyde elektrikler kesilince veya sigorta atınca, tedaş görevlilerini beklemeden köyden biri direğe çıkarak bu panoda bulunan sigortayı yani şalteri kaldırıyor ve elektrikler geliyordu, benim kardeşimin elektrik çarpması konusu ile sonradan öğrendiğim kadarı ile olay günü yağmurlu bir günde köyde bizim mahallede elektrikler kesilmiş, kardeşim [T.] sigortayı kaldırmak için trafo direğinin üzerinde bulunan panoya çıkmış, yağmurunda etkisi ile kendisini elektrik çarpmış ve yere düşmüş olduğunu öğrendim. Bizim mahallede bulunan trafo direğinde güvenlik demirleri ve uzun kollu sigorta şalteri bulunmuş olsaydı kardeşimi elektrik çarpmamış ve ölmemiş olacaktı, bu durumda Tedaş görevlilerinin ihmali olduğunu düşünüyorum..." Cumhuriyet Başsavcılığı 26/2/2015 tarihinde hava yağışlı olduğu sırada elektrik çekmeye çalışırken çıktığı trafo direğinden elektrik çarpması sonucu düşerek vefat eden T.Y.nin ölümünde kusur atfedilen şüpheli kimse bulunmadığı, şahsın elektrik çekmede yetkili ve görevli olmadığı hâlde yetkili kimseyi çağırmadan eylemi gerçekleştirmeye çalıştığı gerekçesiyle kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar vermiştir. Başvurucular bireysel başvuruda bulunurken dile getirdikleri iddialarla anılan karara itiraz etmişlerdir. Şırnak Sulh Ceza Hâkimliği 1/4/2015 tarihli kararıyla kararda bir isabetsizlik bulunmadığı, usul ve yasaya aykırı bir hâl olmadığı gerekçesiyle başvurucuların itirazlarının reddine karar vermiştir.Ret kararı 3/7/2015 tarihinde başvurucular vekiline tebliğ edilmiştir. Başvurucular 3/8/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır. UYAP üzerinden yapılan araştırmada başvurucuların Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.ye (DEDAŞ) karşı 15/10/2015 tarihinde tazminat davası açtığı tespit edilmiştir. Van  Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 11/5/2017 tarihli kararıyla davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar vermiştir. Mahkeme, başvurucu Zeynep Yacan için 430,57 TL destekten yoksun kalma tazminatına, 665 TL cenaze ve defin gideri ile 000 TL manevi tazminata, başvurucu Vedat Yacan için 174,30 TL, başvurucu Neşat Yacan için 167,44 TL, başvurucu Diyar Yacan için 515,31 TL, başvurucu Rojin Yacan için 008,30 TL, başvurucu Leyla Yacan için 933,87 TL, başvurucu Şiyar Yacan için 008,30 TL, başvurucu Bayram Yacan için 933,87 TL, başvurucu Miraç Yacan için ise 673,36 TL destekten yoksun kalma tazminatına ve her bir çocuk için 000 TL manevi tazminata karar vermiştir.  Karar tarafların istinaf yoluna başvurmaması üzerine 20/7/2017 tarihinde kesinleşmiştir.