Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, terör örgütü tarafından kaçırılan ve bir daha haber alınamayan murisle ilgili olarak etkili soruşturma yapılmaması nedeniyle yaşam hakkının; tazminat istemiyle başvurulan idari ve yargısal sürecin makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 10/8/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucular, Batman Sulh Hukuk Mahkemesinin 5/8/2005 tarihli kararına göre Yahya Akçara'nın mirasçılarıdır. Başvurucuların iddiasına göre Yahya Akçara 1993 yılında Hizbullah terör örgütü mensuplarınca kaçırılmıştır. Yine iddiaya göre 2001 yılında kardeşi  Akçara, gaiplik kararı alınması amacıyla Nüfus Müdürlüğüne başvurmuş, ancak Nüfus Müdürlüğünce Yahya Akçara için 17/4/2001 tarihinde eceliyle öldüğüne dair ölüm kaydı düşülmüştür.  Başvuruculardan Ergin Ekici ve annesi Hediye Ekici, murislerinin 1993 yılında kimliği belirsiz silahlı kişiler tarafından zorla bir arabaya bindirilmek suretiyle kaçırıldığı ve bir daha kendisinden haber alınamadığı iddiasıyla ölüm kaydının iptaline ve Yahya Akçara'nın gaipliğine karar verilmesi istemiyle Silvan Asliye Hukuk Mahkemesinde 6/4/2007 tarihinde dava açmışlardır. Silvan Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/5/2009 tarihli ve E.2007/92, K.2009/171 sayılı kararıyla tanık beyanları ve yapılan ilan dikkate alınarak Yahya Akçara'nın ölüm kaydının iptaline ve şahsıngaipliğine karar verilmiştir.  Başvurucular, murislerinin kimliği belirsiz silahlı kişilerce kaçırıldığı ve kendisinden bir daha haber alınamadığı iddiasıyla 27/7/2005 tarihinde, 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun hükümlerinden yararlandırılmaları ve zararlarının karşılanması istemiyle Batman Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonuna (Komisyon)başvurmuşlardır.  Komisyon 15/12/2006 tarihli kararı ile 5233 sayılı Kanun kapsamına girmediği gerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiştir. Başvurucular; Yahya Akçara'nın Hizbullah terör örgütü mensuplarınca kaçırılmasına rağmen Komisyon tarafından bu konuda bir araştırma yapılmadığını, olay tarihinde benzer kaçırma hadiselerinin sıkça yaşandığını, bu tür olaylarda ispat külfetinin taraflarına yüklenmemesi gerektiğini, Anayasa'nın  maddesinde yaşam hakkının güvence altınaalındığını ve olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğunu belirterek başvurunun reddine ilişkin Komisyon kararının iptali ile maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açmışlardır.  Diyarbakır  İdare Mahkemesi (Mahkeme) 30/10/2008 tarihli ara kararıyla davalı idareden Yahya Akçara'nın kimliği belirsiz kişilerce 1993 yılında kaçırılması ve kendisinden bir daha haber alınamaması olayı ile ilgili olarak adli ve idari merciler nezdinde araştırma yapılıp buna ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesini istemiştir. Mahkeme, davacılardan da Yahya Akçara'nın söz konusu olayla ilgili olarak kolluk kuvvetlerine ve Cumhuriyet Savcılığına ihbarda bulunup bulunmadığını sorarak bu konuda Emniyet ve Savcılık tarafından yapılan araştırmalarla ilgili bilgi ve belgelerin gönderilmesini istemiştir.  Mahkeme daha sonra 29/6/2009 tarihli kararı ile olayın terör saikiyle işlendiği yönünde yeterli delil olmadığından başvurunun 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, hukuka uygun bulunan işlem sebebiyle davacının tazminat isteminin kabulünün de mümkün olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Gerekçede; davacıların olayı 2000 yılına kadar Savcılığa intikal ettirmediği,  Akçara'nın kardeşinin eceliyle öldüğüne dair bildirimde bulunmasıyla köy muhtarı tarafından Yahya Akçara'nın eceliyle öldüğüne dair MERNİS Ölüm Tutanağı düzenlendiği, daha sonra Silvan Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2007/94, K.2009/171 sayılı kararıyla ölüm kaydının iptal edilerek gaipliğine karar verildiği belirtilmiştir. Gerekçede; ifade tutanakları ve Olay Yeri Görgü Tutanağında kaçırmanın kim ya da kimler tarafından yapıldığına ilişkin herhangi bir belirleme olmadığı, olay hakkında tahkikatın sürdüğü, olayın terör saikiyle ve teröristlerce yapıldığına dair somut bir delil bulunamadığı kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Temyiz üzerine karar Danıştay Onbeşinci Dairesinin 28/11/2014 tarihli ve E.2011/9496, K.2014/9033 sayılı kararıyla onanmıştır. Karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 11/6/2015 tarihli kararıyla reddedilmiştir.  Nihai karar, başvuruculara 29/7/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucular 10/8/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.  Başvurucular, olayla ilgili ceza soruşturması başlatılıp başlatılmadığına ve sonucuna dair herhangi bir bilgi ve belge sunmamış; başvuru formuna yalnızca -içlerinde Yahya Akçara isminin de bulunduğu yüz seksen maktulün isminin yer aldığı-Batman Cumnhuriyet Başsavcılığınca Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığına yazılan 2003/4131 soruşturma ve 2011/169 No.lu fezlekesini eklemişlerdir.  İlgili hukuk için bkz. Özeyir Kocakaya, B. No: 2014/1457, 14/11/2018, §§ 26-32; Ali Şaşkın ve diğerleri, B. No: 2013/6819, 21/4/2016, §§ 17-20; Celal Demir, B. No: 2013/3309, 6/2/2014, §§ 15-