Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, güvenlik güçleri ile terör örgütü mensupları arasında yaşanan bir silahlı çatışma sırasında çatışmanın yaşandığı bölgede yaşayan bir kişinin ateşli silahla yaralanması ve bu olay hakkındaki ceza soruşturmasının etkili yürütülmemesi nedenleriyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 30/3/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.    Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: Bir grup silahlı terör örgütü mensubu 11/8/1994 tarihinde saat 00 sıralarında Diyarbakır'ın Kulp ilçesinde bulunan Dokuz Virajlar bölgesinden geçmekte olan Kulp İlçe Jandarma Komutanlığı ile Kulp Jandarma Komando Bölük Komutanlığı görevlilerine ateş etmiştir. Bu olay sonrasında güvenlik güçleri ile terör örgütü mensupları arasında yaşanan çatışma esnasında çatışmanın yaşandığı bölgede bulunan bir çadırda yaşayan başvurucu, sağ ön kolundan yaralanmıştır.  İlk tedavi için Kulp Sağlık Ocağına götürülen ve burada sağ ön kolunda mermi giriş ve çıkış deliği saptanan başvurucu, aynı gün Diyarbakır Devlet Hastanesine sevk edilmiştir. Başvurucunun muayenesinin yapıldığı Diyarbakır Devlet Hastanesince düzenlenen 11/8/1994 tarihli raporda, başvurucunun hayati tehlikesinin bulunmadığı belirtilmiştir. Kulp Cumhuriyet Başsavcılığı olay hakkında resen soruşturma başlatmıştır. Kolluk görevlilerince olay yeri tespit tutanağı düzenlenmiş, olay yerinin bir krokisi çizilmiş ve başvurucunun ifadesi alınmıştır.  Başvurucu ifadesinde; çatışma esnasında bir askerin çağırması üzerine söz konusu askerin mevzi aldığı taşın arkasında bir süre oturduğunu, hayvanlarını merak ettiği için yaşadığı çadırın bulunduğu yere gitmek istediğini, bahsettiği askerin gitmemesi için kendisini uyardığını, buna rağmen oturduğu yerden ayrıldığını ve bir süre sonra terör örgütü mensuplarınca açıldığını düşündüğü ateş sonucu vurulduğunu söylemiştir.  Cumhuriyet Başsavcılığı, soruşturma görevinin kendisini ait olmadığı gerekçesiyle 7/9/1994 tarihinde görevsizlik kararı verip soruşturma evrakını Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Başsavcılığına (DGM Cumhuriyet Başsavcılığı) göndermiştir. DGM Cumhuriyet Başsavcılığı 11/11/1994 tarihinde, Cumhuriyet Başsavcılığına bir müzekkere yazmış ve olayın tahkikatının yapılarak üç ayda bir bilgi verilmesini istemiştir. DGM Cumhuriyet Başsavcılığı 12/10/1998 ve 18/10/2002 tarihlerinde, olayla ilgili bilgi, beyan ve ihbar varsa bildirilmesi, faillerin tespitine çalışılması, arama ve neticelerinden üç ayda bir haber verilmesi için Cumhuriyet Başsavcılığına, Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Jandarma Komutanlığına müzekkereler yazmıştır. DGM Cumhuriyet Başsavcılığı 1/3/2004 tarihinde daimi arama kararı vermiş ve zamanaşımının 12/8/2014 tarihinde dolacağını belirlemiştir. DGM Cumhuriyet Başsavcılığının 12/10/1998 ve 18/10/2002 tarihli yazıları ile 1/3/2004 tarihli daimi arama kararı uyarınca, faillerin tespit edilemediği ve araştırmaların devam ettiği yönünde kolluk görevlilerince belirli aralıklarla düzenlenen tutanaklar DGM Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı (TMK  madde ile görevli), 21/2/2014 tarihli ve 6526 sayılı Kanun ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun  maddesi uyarınca kurulan mahkemeler ile Cumhuriyet başsavcılıkların görevlerine son verildiği ve soruşturma yetkisinin yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına ait olduğu gerekçesiyle 13/3/2014 tarihinde yetkisizlik kararı vermiş ve soruşturma evrakını Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir. Cumhuriyet Başsavcılığı, 23/5/2014 tarihinde daimi arama kararı vermiştir. Bu karar uyarınca kolluk görevlileri, 25/9/2014 tarihinde, faillerin tespit edilemediğine ve araştırmaların devam ettiğine dair bir tutanak düzenlemişlerdir. Cumhuriyet Başsavcılığı, silahlı terör örgütüne üye olma ve kasten yaralama suçları için olayın meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen 20 yıllık dava zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle 8/12/2014 tarihinde olayın kovuşturulmasına yer olmadığına karar vermiştir.  Bahse konu karara başvurucu vekilince yapılan itiraz, Diyarbakır  Sulh Ceza Hâkimliğinin (Hâkimlik) 13/2/2015 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Hâkimlik kararı başvurucu vekiline 6/3/2015 tarihinde tebliğ edilmiş olup bireysel başvuru 30/3/2015 tarihinde yapılmıştır.  Konuyla ilgili ulusal ve uluslararası hukuka ilişkin bilgiler Anayasa Mahkemesinin Sultani Acar (B. No: 2014/16344, 22/3/2018, §§ 29-61) başvurusu hakkında verdiği kararda yer almaktadır.