Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvurucular, 19/3/1975 tarihinde Derik Kadastro Mahkemesinde aleyhlerine açılan kadastro tespitine itiraz davasında yargılamanın halen devam ettiğini belirterek, mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler, tazminat talep etmişlerdir.  Başvuru, 19/8/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemede başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.  İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 19/11/2013 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.  İkinci Bölümün 7/1/2014 tarihli ara kararı gereğince başvurunun, kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmesine karar verilmiştir. Adalet Bakanlığının 4/3/2014 tarihli görüş yazısı başvuruculara tebliğ edilmiş olup, başvurucular vekili tarafından Adalet Bakanlığı görüşüne karşı 24/3/2014 tarihli beyan dilekçesi ibraz edilmiştir. A. Olaylar Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:  Mardin ili Derik ilçesi Pınarcık köyünde 1974 yılında yapılan kadastro çalışmaları sonunda, 1, 11, 12, 14, 18, 20, 21, 22, 26, 27, 29, 30, 33, 34, 60, 61, 67, 68, 75, 78, 85, 86, 103, 113, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127 ve 128 parsel numaralı taşınmazlar kısmen hisseli olarak, başvurucu Ömer Mercen ve diğer başvurucuların murisleri Burhanettin Mercen ile arkadaşları adlarına tespit edilmiştir. R.B. ve arkadaşları tarafından 20/2/1975 tarihinde, Derik Tapulama Mahkemesinde, başvurucu Ömer Mercen ve arkadaşları ile diğer başvurucuların murisleri Burhanettin Mercen aleyhine açılan kadastro tespitine itiraz davasında 1, 11, 12, 14, 18, 20, 21, 22, 26, 27, 29, 30, 33, 34, 60, 67, 68, 75, 78, 85, 86, 103, 113, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127 ve 128 parsel numaralı taşınmazların kadastro tespitlerinin iptali talep edilmiştir. Yine R.B. ve arkadaşları tarafından 19/3/1975 tarihinde Derik Tapulama Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz davasında 61 parsel numaralı taşınmazın kadastro tespitinin iptali talep edilmiştir. Anılan davada Mahkemece, 2/2/1979 tarih ve E.1975/21, K.1979/21 sayılı ilamla davanın reddine, 61 parsel numaralı taşınmazın tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiştir. Temyiz üzerine, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 20/8/1979 tarih ve E.1979/8504, K.1979/8255 sayılı ilamıyla hüküm bozulmuştur. Mahkemece bozma kararına uyularak, başvurucu Ömer Mercen ile diğer başvurucuların murisleri aleyhine 20/2/1975 tarihinde açılan dava dosyasıyla birleştirme kararı verilmiş, tüm taşınmazlara yönelik yapılan yargılama sonunda 28/12/1984 tarih ve E.1979/65, K.1984/93 sayılı kararla davanın reddine, dava konusu tüm taşınmazların tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiştir. Temyiz üzerine, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 17/10/1988 tarih ve E.1985/25029, K.1988/9366 sayılı ilamıyla hüküm bozulmuştur. Mahkemece bozma kararına uyularak, 28/4/2014 tarih ve E.1988/27, K.2014/8 sayılı kararla davanın reddine, taşınmazların tespit gibi tescillerine karar verilmiş, ancak hüküm davacı tarafından temyiz edilmiş olup henüz kesinleşmemiştir. B. İlgili Hukuk 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Usul ekonomisi ilkesi” kenar başlıklı  maddesi şöyledir:“Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür.” 21/6/1987 tarih ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun “Genel olarak görev” kenar başlıklı  maddesinin birinci fıkrası şöyledir:“Kadastro mahkemesi; taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır ve ölçü uyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlere bakar; Kadastroya veya kadastro ile ilgili verasete ait uyuşmazlıkları çözümleyebileceği gibi, istek üzerine veraset belgesi de verebilir. ” 3402 sayılı Kanun’un “Kadastro davalarında usul” kenar başlıklı  maddesinin birinci fıkrası şöyledir:“Kadastro hakimi, askı süresi içinde açılacak davalar ve kadastro müdürü tarafından mahkemeye tevdi olunacak taşınmaz mallara ait kadastro tutanakları ve mahalli hukuk mahkemelerinden devredilen işler hakkında dava dosyası açar. İlgililerin başvurusunu beklemeksizin kadastro tutanakları ile uyuşmazlığın çözümlenmesine etkili olabilecek kayıt ve diğer bilgileri ilgili dairelerden getirtir. Hakim, duruşma gününü taraflara Tebligat Kanunu hükümlerine göre resen tebliğ eder.” 3402 sayılı Kanun’un “Yargılama usulü” kenar başlıklı  maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları şöyledir:“Kadastro mahkemesinde gelmeyen tarafın yokluğunda duruşma yapılır. Taraflardan hiç biri gelmez ise dosya işlemden kaldırılmaz. Hakim, toplanması mümkün olan delilleri inceler ve 30 uncu madde hükmünce işi karara bağlar.…Bu Kanunun tatbikinde ayrıca açıklık bulunmıyan hallerde basit yargılama usulü uygulanır.Kadastro mahkemeleri adli tatile tabi değildir.” 3402 sayılı Kanun’un “Deliller ve hakimin takdiri” kenar başlıklı  maddesinin birinci ve ikinci fıkraları şöyledir:“Kadastro tutanaklarında beyanlarına başvurulan kişiler, bu beyanlarına gerekçe gösterilerek itiraz edilmedikçe, yeniden dinlenmezler. Ancak hakim, kadastro tutanağındaki beyanla, duruşma sırasında topladığı deliller arasında çelişki görürse, bunu gidermek için tutanakta beyanlarına başvurulan kimseleri tanık sıfatıyla yeniden dinleyebilir.Kadastro komisyonlarından gönderilen tutanaklar ile mahalli mahkemelerden devredilen dosyaların muhtevasından malik tespiti yapılamadığı veya dava açan mirasçının dışında başka mirasçıların da bulunduğu anlaşıldığı takdirde, hakim resen lüzum gördüğü diğer delilleri toplayarak taşınmaz malın kimin adına tescil edileceğine karar vermekle yükümlüdür. Taşınmaz malın ölü bir şahsa ait olduğu anlaşılır ve mirasçıları da tespit edilemezse, ölü olduğu yazılmak suretiyle o şahsın adına tescil kararı verilir.” 3402 sayılı Kanun’un “Kararların tebliği, kanun yollarına başvurma ve ilamların infazı” kenar başlıklı  maddesinin birinci fıkrası şöyledir:“Kadastro mahkemesi kararları Tebligat Kanunu hükümlerine göre resen taraflara tebliğ olunur.” 3402 sayılı Kanun’un “Yargılama giderleri, kadastro harcı ve tahakkuku” kenar başlıklı  maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi şöyledir:“Bu Kanun gereğince resen yapılması gereken soruşturma ve tebligat işlemleri için zaruri giderler, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere bütçeye konulan ödenekten karşılanır.”