Haklar: İfade özgürlüğü

Başvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan başvurucuların ücreti kendilerince karşılanarak kurum idaresi aracılığıyla satın aldıkları yabancı dilde yazılmış süreli yayınların kendilerine teslim edilmemesi nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 10/7/2019 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. 2019/25636 ve 2019/27432 numaralı başvurular incelenen başvuruyla birleştirilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuşlardır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucular, olayların yaşandığı dönemde Sincan 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) Fetullahçı Terör Örgütü ve/veya Paralel Devlet Yapılanmasına (FETÖ/PDY) ilişkin suçlardan tutuklu olarak bulunmaktadır. Başvurucuların kurum idaresi aracılığıyla ücretini ödeyerek satın aldıkları, uluslararası haber ve yorum dergileri niteliğinde olduğu bilinen "Time" ve "The Economist" adlı dergiler Ceza İnfaz Kurumu Eğitim Kurulu Başkanlığının (Eğitim Kurulu) 28/5/2019 tarihli kararları ile başvuruculara teslim edilmemiştir. Eğitim Kurulunun 28/5/2019 tarihli, 2019/113 ve 2019/115 Karar numaralı kararlarındaki "Time" dergisine ilişkin değerlendirmesinde;  sayfasında yer alan Sri Lanka'da gerçekleşen şiddet olaylarına değinen yazıda yer verilen görüşlerin, terör örgütleriyle Müslümanları özdeşleştirir nitelikte olduğu sonucuna ulaşmıştır. Anılan yazının Müslümanları suç veya suçluyu destekleyen konumda gösterdiği belirtilmiştir. Derginin başvuruculara verilmesi hâlinde dinî kökene yönelik ayrıştırıcı veya ayırımcı davranışların ortaya çıkabileceği ileri sürülmüştür. Eğitim Kurulunun 28/5/2019 tarihli, 2019/116 Karar numaralı kararındaki "The Economist" dergisine ilişkin değerlendirmesinde;  sayfada Türkiye'de gerçekleşen seçimler hakkında değerlendirmelerin bulunduğu ve bu değerlendirmelerde Türkiye Cumhuriyeti devletinde demokrasinin ve hukukun bulunmadığı algısını yaratacak ifadelere yer verildiği, yine yazının devamında Cumhurbaşkanı'na ve Yüksek Seçim Kuruluna yönelik mesnetsiz değerlendirmelerin olduğu tespit edilmiştir. Derginin başvuruculara verilmesi hâlinde başvurucuların dergide kullanılan toplumları ve kişileri birbirinden ayrıştırıcı dilin etkisiyle hükümlü ve tutuklular ile kurumda çalışan personele karşı şiddet eğilimli davranışlar sergileyebileceği kanaatine ulaşıldığı belirtilmiştir. Başvurucular, Eğitim Kurulunun kararına karşı infaz hâkimliklerine şikâyette bulunmuşlardır. Başvurucuların şikâyetleri ilgili infaz hâkimlikleri tarafından, söz konusu kararlara karşı yapılan itirazlar ise ilgili ağır ceza mahkemesi tarafından reddedilmiştir. Nihai kararlar başvuruculara tebliğ edilmiştir.  13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı" kenar başlıklı  maddesinin olay tarihindeki hâli şöyledir: "(1) Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir. (2) Resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir. Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tâbi tutulamaz. (3) Kurum güvenliğini tehlikeye düşüren veya müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez." 5275 sayılı Kanun'un  maddesinin 2020 yılında yapılan değişiklikten sonraki hâli şöyledir:"(1) Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir.  (2) Resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir. Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tâbi tutulamaz. (3) (Değişik:14/4/2020-7242/32 md.) Kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez.  (4) (Ek:14/4/2020-7242/32 md.) Basın İlân Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazeteler, ceza infaz kurumuna kabul edilmez. Ancak ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâli, bu hükmün dışındadır. Yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığı yetkilidir." İlgili diğer ulusal hukuk için bkz. İbrahim Kaptan (2), B. No: 2017/30723, 12/9/2018, §§ 15-19; ilgili uluslararası hukuk için bkz. Ahmet Temiz (6), B. No: 2014/10213, 1/2/2017, §§ 17,