Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, idari gözetim altında tutmanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; tutulma koşulları nedeniyle de kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 25/9/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.  Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş sunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Rusya Federasyonu vatandaşı, Çeçen kökenli, 1980 doğumlu, evli ve beş çocuk babası olan başvurucu; ülkesini etnik, dinî ve siyasi düşüncelerinden ötürü terk ederek 2009 yılından bu yana Türkiye'de yaşadığını söylemektedir. 23/3/2014'te vize ihlali yaptığı gerekçesiyle Antakya Otogarı'nda gözaltına alınarak Hatay Geri Gönderme Merkezine (GGM/Merkez) gönderilmiştir. Başvurucu hakkında ayrıca yurda giriş yasağı (G-87/genel güvenlik) bulunmaktadır. Başvurucunun 10/4/2014'te tarihinde yaptığı uluslararası koruma talebi, Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün (GİGM) 9/5/2014 tarihli yazısıyla reddedilmiştir. Başvurucu Hatay Valiliğinin 7/5/2014 tarihli kararıyla altı ay süreyle idari gözetim altına alınarak Adana Kabul ve Barınma Merkezine yerleştirilmiştir. İdari gözetim kararına karşı başvurucu 13/8/2014 ve 14/8/2014 tarihlerinde sulh ceza hâkimliğine itiraz etmiştir. Adana  Sulh Ceza Hâkimliği (Hâkimlik) Adana Emniyet Müdürlüğü Yabancılar Şube Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunmuştur. Başvurucu İstanbul Emniyet Müdürlüğüne sevk edilmesinin ertesi günü olan 26/8/2014 tarihinde GİGM'nin yazısı üzerine serbest bırakılmıştır. Serbest kaldıktan sonra Hâkimliğin 8/9/2014 tarihli kararıyla da başvurucunun itirazı yerinde görülerek idari gözetim kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Hâkimlik, ilk verilen idari gözetim kararının aylık değerlendirmeye (zaruret değerlendirmesi) tabi tutulmamasını hukuka aykırılık gerekçesi olarak görmüştür. Başvurucu 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 11/4/2014'ten önce on dokuz gün, bu tarihten sonra da yüz otuz yedi gün olmak üzere toplam yüz elli altı gün hürriyetinden yoksun kalmıştır. 26/8/2014'te serbest bırakılan başvurucunun 25/9/2014 tarihinde yaptığı başvuruda süre aşımı bulunmamaktadır.  A. Ulusal Hukuk 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu ile aynı tarihli ve 5683 sayılı mülga Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun'un ilgili maddeleri T.T. (B. No: 2013/8810, 18/2/2016, §§ 22-25) kararında; 6458 sayılı Kanun, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ile 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili maddeleri ise B.T. ([GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017, §§ 19-21) kararında açıklanmıştır. B. Uluslararası Hukuk Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) ilgili maddeleri, tutulma koşullarından dolayı kötü muamele yasağı, etkili başvuru ile kişi hürriyeti ve güvenliği haklarına dair Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) uygulaması B.T. (Aynı kararda bkz. §§ 23-38) kararında açıklanmıştır.