Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ve tutukluluğun makul süreyi aşması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 30/3/2017 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.  Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmiş ve olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihine kadar birçok kez uzatılmıştır. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik olarak Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturmalar yürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, § 12).  Aydın Müftülüğünde vaiz olarak görev yapan başvurucu, darbe teşebbüsü sonrası Bozdoğan Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından FETÖ/PDY ile bağlantılı suçlardan başlatılan bir soruşturma kapsamında 3/8/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır.  Başvurucu 3/8/2016 tarihinde Başsavcılıkta ifade vermiştir. Başvurucunun ifade alma işlemi sırasında müdafii de hazır bulunmuştur. Başvurucu; ifadesinde, Aktif Eğitimciler Sendikasına (Aktif-Sen) 2013 yılının başında üye olduğunu ve aynı yılın sonunda üyelikten istifa ettiğini, kızını lise sınavlarına hazırlık için Körfez isimli dershaneye kaydettirdiğini, kiracısı ile kira ilişkisinde kullanmak üzere Bank Asyada hesap açtırdığını, evinden çıkan on altı adet 1 dolar paranın kızına ait olduğunu beyan etmiştir. Sonuç olarak başvurucu FETÖ/PDY ile bir ilişkisi olmadığını ifade etmiştir.  Bozdoğan Cumhuriyet Başsavcılığı 3/8/2016 tarihinde, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanması istemiyle başvurucuyu Bozdoğan Sulh Ceza Hâkimliğine (Hâkimlik) sevk etmiştir. Başvurucunun sorgusu Hâkimlikçe 3/8/2016 tarihinde yapılmıştır. Sorgu sırasında başvurucunun müdafii de hazır bulunmuştur. Başvurucu, Savcılıktaki ifadesine benzer beyanlarda bulunarak suçlamaları kabul etmemiştir. Hâkimlik 3/8/2016 tarihinde başvurucunun tutuklanmasına karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"Silahlı terör örgütüne üye olma (5237 Sayılı TCK'nın 314/2 maddesi) suçu kapsamında yürütülmekte olan soruşturma dosyası içerisinde mevcut araştırma tutanakları, arama el koyma tutanakları, el koyulan eşyaların tür ve nitelikleri değerlendirildiğinde kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin bulunması, suçun CMK'nın 100/3-a-11 maddesi uyarınca katalog suçlardan oluşu, atılı suçun vasıf ve mahiyeti işin önemi, suç nedeni ile yasada ön görülen cezasının alt haddi, ele geçirilen eşyalar üzerindeki teknik incelemelerin henüz tamamlanmadığı bu haliyle delillerin henüz tam olarak toplanmamış olması, bu anlamda atılı suç yönünden bir tutuklama nedeninin bulunması hususları birlikte değerlendirildiğinde adli kontrol tedbirinin yeterli olmayacağı kanaatine varılarak [başvurucunun] üzerine atılı suç nedeniyle tutuklanmasına ... [karar verildi.]" Başvurucu 10/10/2016 tarihinde tutuklama kararına itiraz etmiş, Nazilli Sulh Ceza Hâkimliği 20/10/2016 tarihinde itirazın kesin olarak reddine karar verilmiştir.  Bozdoğan Cumhuriyet Başsavcılığı 27/10/2016 tarihinde yetkisizlik kararı vererek soruşturma dosyasını Aydın Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) göndermiştir. Aydın  Sulh Ceza Hâkimliği 10/2/2017 tarihinde başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Anılan karara karşı başvurucu tarafından yapılan itiraz, Aydın  Sulh Ceza Hâkimliğince6/3/2017 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir.  İtirazın reddine dair verilen kesin karar başvurucuya 14/3/2017 tarihinde tebliğ edilmiş ve başvurucu 30/3/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  Başsavcılığın 29/3/2017 tarihli iddianamesi ile başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediğinden bahisle cezalandırılması istemiyle Aydın  Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) kamu davası açılmıştır.  İddianamede, başvurucunun FETÖ/PDY hiyerarşisi içinde yer almak suretiyle terör örgütüne üye olma suçunu işlediği iddia edilmiştir. Bu suçlamalara esas olarak tanık beyanlarına, başvurucunun Bank Asyadaki hesap hareketlerine, örgütle iltisaklı olduğu gerekçesiyle kapatılan sivil toplum kuruluşlarında üyelik kaydının olmasına ve evinden çıkan örgütle bağlantılı bazı materyallerin varlığına dayanılmıştır. Bu suçlamalara esas alınan olgular şöyle özetlenebilir:i. FETÖ/PDY'nin finans merkezi olarak bilinen Bank Asyada başvurucunun18/11/1998 tarihinde hesap açtırdığı ve 31/12/2013 tarihi itibarıyla hesabında 473,69 TL varken 24/12/2014 tarihi itibarıyla hesabındaki paranın 710,86 TL'ye ulaştığının tespit edildiği belirtilmiştir. ii. Başvurucunun vaizlikten önce Millî Eğitim Bakanlığında öğretmen olarak çalışırken örgütle iltisaklı olduğu gerekçesiyle kapatılan Aktif-Sen'de 2012 ve 2014 yıllarında üyelik kaydının bulunduğu belirtilmiştir. iii. Örgütle iltisaklı olduğu gerekçesiyle kapatılan Tüm Çalışan Dernekleri Federasyonunda başvurucunun üyelik kaydının olduğu belirtilmiştir. iv. Başvurucunun oğlunun örgütle iltisaklı olduğu gerekçesiyle kapatılan Gediz Üniversitesinde kaydının olduğu belirtilmiştir.v. Örgütle iltisaklı olduğu gerekçesiyle kapatılan Özel Akyazı Eğitim Vakfında başvurucunun 4 yıl kadar çalıştığı belirtilmiştir.vi. Tanık beyanlarında başvurucunun örgüt üyesi olduğu belirtilmiştir.  İddianamede yer alan tanık beyanlarının başvurucuya yöneltilen eylemlere ilişkin kısımları aşağıdaki gibidir: - Tanık İ.A.nın ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:"...Rağıp Çimen'in terör örgütüne yardımda bulunduğuna, örgütle bağının olduğuna ya da örgütün toplantılarına katıldığına dair herhangi bir bilgim yoktur. Bu konuda bana iletilen herhangi bir şikayet ya da ihbar da bulunmamaktadır. Kendisinin açığa alınma işlemini İlçe Müftülüğümüzce gerçekleşmedi. Diyanet İşleri Başkanlığı'nca bizzat açığa alındı. Bu nedenle açığa alınma işlemi konusunda herhangi bir bilgim yoktur. Açığa alma işleminden sonra vaizlik görevinden önce öğretmenlik görevini yaptığı esnada Aktif Sen isimli sendikaya üye olduğunu ve öğretmen olarak görev yaptığı yıllarda sürekli bir şekilde yurt dışına çıktığını öğrendim. Yurt dışında nereye gittiğini tam olarak bilmiyorum. Şunu özelikle belirtmek istiyorum. 15 Temmuz'dan 1 hafta kadar önce kendisi 1 hafta süreyle izin istedi. O dönem İlçe müftüleri toplantısı vardı. Bu nedenle başka zaman izne ayrılmasını söyledim. Kendisi ısrarla benden izin istedi. Ben de kendisine yasal hakkı olduğu için izin vermek zorunda kaldım. 15 Temmuz tarihinde kendisi izindeydi. Buna ilişkin özlük dosyasında kayıtların mevcut olması gerekiyor. Bunları araştırıp, temin edip, ivedi Cumhuriyet Başsavcılığınıza göndereceğim. Bunun dışında Rağıp Çimen hakkında bu konu ile ilgili İlçe Müftülüğü'nde herhangi bir belge bulunmamaktadır..."- Tanık F.nin ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:"...A.U.dan duyduğum kadarıyla öğretmenlikten vaizliğe geçen ve Karacasu’da da vaiz olarak çalışmış olan Ragıp Çimen in de cemaatçi olduğunu duydum...”- Tanık T.A.nın ifadesinin ilgili kısmı şöyledir: “..haklarında soruşturma yürütülen ve açıkta olan ... [diğerleri] ve Rağıp Çimen ile toplu halde bir çok zaman bir araya geldiklerini gördüm....Ancak şunu da söylemek istiyorum. İlçe Müftülüğü'nde vaiz olarak görev yapan [diğerleri] ve Rağıp Çimen'i sürekli diyalog halinde olduklarını, samimi olduklarını, zaman zaman Rağıp Çimen'in Müftülükteki odasında bir araya geldiklerini, görüşmelerinde kapıyı kapattıklarını, görüşmelerin bir kaç saat sürdüğünü gördüm..."- Tanık Ö.K.nın ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:"Rağıp Çimen Bozdoğan ilçe vaizimizdi, daha sonra ihraç edildi ve tutuklandı. Kendisi benim personelim olduğu için kanaat raporu düzenlemiştim. Bu raporu da müfettişe teslim etmiştim. Bire bir kendisini tanıyordum, zira 3 yıl birlikte çalıştık. Daha önce İzmir'de Milli Eğitimde Öğretmen iken zaman zaman Aydın'a gelip sohbet toplantılarına katıldığını bizim kuruma geçtikten sonra duydum. Bizim kurumda çalışırken yani diyanette vaizlik yaparken sohbet toplantılarına gidip gitmediğine ilişkin bir bilgim yoktur. Kendisinin evi İzmir'deydi. Haftanın belirli günlerinde görev saatleri vardır, o saatlerin dışında görevi olmadığı saatler oluyordu, o saatlerde İzmir'de kalıyordu, diğer günlerde Bozdoğan'da oluyordu. Bundan dolayı Bozdoğan'da misafirhanede kalıyordu." Başvurucuya isnat edilen suça dayanak olan olgulara ilişkin hukuki değerlendirmeler iddianamede şöyle ifade edilmiştir:"Bu anlatımlarla şüpheli Rağip Çimen'in; FETÖ/PDY silahlı terör örgütü tarafından organize edilen gizlilik esasına dayalı örgüt üyelerinin katıldığı sohbet iştirak ettiği, sohbetlerde toplanan himmet vb. adlarla anılan yardımlarda bulunduğu, örgüte aidiyetini göstermek amacıyla FETÖ/PDY mensuplarınca oluşturulan Aktif Sen isimli sendikaya 17/25 Aralık 2013 sonrası ve öncesinde sendikaya yukarıda izah edildiği üzere talimat ve çağrı üzerine üye olduğu, BANK-ASYA isimli FETÖ/PDY’nin silahlı terör örgütünün finans kuruluşunda destek amaçlı FETÖ/PDY silahlı terör örgütü liderinin talimatı üzerine katılım hesabı açtığı, hesap mevcudunu arttırdığı, örgüte ait derneklere üye olduğu, İzmir ilinde darbe teşebbüsü sonrası kapatılan Özel Akyazı Eğitim Vakfında geçmiş yıllarda 4 yıl kadar çalıştığı, tanık anlatımlarından da anlaşıldığı üzere şüphelinin örgütle bağlantılı kişilerle sürekli görüştüğü ve onlarla vaiz odasında özel toplantılar yaptığı, örgüte ait öğrenci yurtlarına gittiği ve başkalarını da bu yurtlara davet ettiği, yaz kuran kursunda öğrencilere örgüt yayınlarından kitap, dergi, cevşen, CD gibi yayınları hediye olarak dağıttığı, örgüte ait kurumlara ait ajanda ve Zaman gazetesi taşıdığı,örgüt mensuplarınca kutsiyet atfedilen ve bereket getirdiği düşünülen ve örgüt mensuplarının mahrem yapıda birbirlerini tanımada kullandıkları 1 ABD dolarları bulundurduğu, Hizmetin Esasları adlı kitabı bulundurduğu görev yaptığı ilçelerde Fetulahçı veya paralelci olarak bilindiği, yapılanma içerisinde yer alarak örgütün eylem ve faaliyetlerine katıldığı, şüphelinin adı geçen örgüt üyesi olduğunun kabulü gerektiği anlaşılmıştır.." Mahkeme 25/4/2017 tarihinde iddianameyi kabul etmiş ve Mahkemenin E.2017/50 sayılı dosyası üzerinden kovuşturma aşaması başlanmıştır. Mahkeme, başvurucunun Bank Asyadaki parasal işlemlerinin tespiti için bilirkişi görevlendirmiştir. Bilirkişinin 27/8/2017 tarihli raporunda; örgüt liderinin Bankaya destek için çağrı yaptığı dönem itibarıyla (2013 Aralık ayı) başvurucunun yeni katılım hesabı açtırdığı, hesabına 23/12/2013 tarihinde 307 dolar ve 370 avroluk bir para girişinin olduğu, Bankaya kayyum atandığı tarihten itibaren katılım hesaplarını yenilemeye devam ettiği, yine bu tarihlerden itibaren örgüt ile bağlantılı kredi kartıyla 394 TL'lik alışveriş yaptığı ve 2011 ile 2016 yılları arasında örgütle iltisaklı olduğu gerekçesiyle kapatılan yayın kuruluşlarından 434 TL'lik alışveriş yapıldığı belirtilmiştir.  Kovuşturma aşamasında ifadesine başvurulan tanıkların beyanları aşağıdaki gibidir: - Tanık Ü.K.nın ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:"...bana bir gün FETÖ terör örgütüne ait Karacasu'da bulunan ortaöğretim yurduna kandil ve diğer önemli zamanlar münasebeti ile vaazda bulunur muyum diye sormuştu, ben de o yapıdan haz etmediğim için bunu kabul etmemiştim, daha sonrasında bana bir daha böyle bir şey teklif etmedi..."- Tanık A.S.nin ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:"...Ragıp Çimen'i ilçe vaizi olması nedeniyle tanıyorum, kendisi 15 Temmuz darbe girişimi haftası izin almıştı, bizim o hafta ilçe müftüleri toplantısı vardı, biz kendisine izine gitmemesini söyledik, ancak kendisi bize çok önemli işi olduğunu, mutlaka gitmesi gerektiğini söyledi..."- Tanık T.A.nın ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:"...Ragıp Çimen'i ilçemiz vaazi olması nedeniyle tanırım, kendisi ile daha önce köylerde vaaz ve irşad programlarına katılmıştık, Ragıp Çimen vaazlarında dış ülkelerde kaldığını sürekli söylüyordu..."- Tanık A.K.nın ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:"... Ragıp Çimen'i ilçe vaizimiz olması nedeniyle tanırım, kendisi vaazlarında sürekli yurt dışından örnekler veriyordu, ben de şahsen bir memurun bu kadar yurt dışını gezmesinin normal olmadığını düşünüyordum, benim kendisi hakkında terör örgütü ile bağlantısı bulunduğuna ilişkin herhangi bir bilgim yoktur, hatırladığım kadarı ile kendisinin ajandasında isim listesi vardı, ancak bu isim listesinin neye ilişkin olduğunu bilmiyorum..."- Tanık F.nin ifadesinin ilgili kısmı şöyledir:"... Rağıp Çimen isimli şahıs Karacasu ilçe müftülüğüne vaiz olarak atanmıştı. Kendisinin örgüt bağlantısı konusunda bir bilgim yok ancak A.Y. ile yaptığımız toplantıların birinde konuşma arasında Rağıp Çimen'in de bizim abilerimizden olduğunu söylediğini ve bu şekilde Rağıp çimen'in örgütle bağlantılı olabileceği kanaati oluştu bende..." Mahkemece 25/6/2018 tarihinde, terör örgütü üyesi olma suçundan başvurucunun 7 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş ve tutuklu kaldığı süre dikkate alınarak başvurucu aynı tarihte tahliye edilmiştir. Karara karşı yapılan istinaf başvurusu İzmir Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesinin 26/6/2019 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Dava, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla Yargıtay aşamasında derdesttir.  İlgili hukuk için bkz. Adem Türkel, B. No: 2017/632, 23/1/2019, §§ 24-39; Mustafa Özterzi [GK], B. No: 2016/14597, 31/10/2019, §§ 33-