Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, yakalama ve gözaltı sürecindeki uygulamalar nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucu, Genelkurmay Özel Kuvvetler Komutanlığında teğmen olarak görev yapmaktayken 15 Temmuz darbe girişimi sırasında Genelkurmay Başkanlığı Karargâhında yaşanan olaylara katıldığı gerekçesiyle 16/7/2016 tarihinde gözaltına alınmıştır (15 Temmuz darbe girişimine ilişkin arka plan bilgisi için bkz. Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017). Başvurucu 19/7/2016 tarihinde sevk edildiği sulh ceza hâkimliğince tutuklanmış, hakkında açılan kamu davasında anayasal düzeni ihlal etme ve on ayrı adam öldürme suçundan başvurucunun 11 kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla mahkûmiyetine karar verilmiştir. Süreçte kamu görevinden ihraç edilen başvurucu hakkındaki ceza davası inceleme tarihi itibarıyla temyiz aşamasında derdesttir. Gözaltı sürecinde alınan doktor raporlarında başvurucunun sol gözünde 4x3 cm'lik bir ekimoz bulunduğu belirtilmiştir. Başvurucu 29/5/2018 tarihinde gözaltında kötü muamele gördüğü iddiasıyla Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) şikâyette bulunmuştur. Bu şikâyetinde özetle; i. Kendiliğinden teslim olmasına rağmen elbiselerinin çıkarıldığını, ters kelepçe takılarak yakalandığını, yakalama sırasında hakaretlere maruz kaldığını,ii. Yakalama işleminden sonra bindirildiği otobüsün sivil halk tarafından taşlanması nedeniyle camlarının kırıldığını ve cam parçalarının vücudunu kestiğini, otobüste kolluk görevlileri tarafından darbedildiğini,iii. Emniyet binasına getirildikten sonra yumruk ve tekme ile darbedilmeye devam edildiğini, bu nedenle yere düştüğünü ve vücudunun çeşitli yerlerinde morluklar oluştuğunu,iv. Nezarethanede yalnızca iç çamaşırı ile tutulduğunu ve bu şekilde beton zeminde yatmak zorunda kaldığını, gözaltındayken yeterli yiyecek verilmediğini,v. Tutuklama kararının ardından götürüldüğü ceza infaz kurumuna girişte bu kez infaz koruma memurları tarafından darbedildiğini iddia etmiştir. Başsavcılık, ceza infaz kurumuna girişte darbedilme iddiasıyla ilgili şikâyet bakımından suç yeri nedeniyle ayırma kararı vererek evrakı Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir. Diğer iddialar hakkında ise ilgili emniyet birimlerinden görüntü kayıtları ile beraber konuya ilişkin bilgi, belge, tutanak, rapor vb. evrakı talep etmiştir. İlgili belgelerle birlikte Adli Tıp Kurumundan tıbbi rapor temin edilmesinin ardından 8/2/2019 tarihinde başvurucunun şikâyeti nedeniyle başlatılan soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Adli Tıp Kurumu raporunda başvurucudaki yaralanmanın basit tıbbi müdahale ile giderilir nitelikte olduğu belirtilmiştir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda özetle şu hususlar yer almaktadır:i. Başvurucu, gözaltında iken adli raporları düzenli olarak aldırılmıştır. Başvurucunun gözaltında kaldığı süreye ilişkin olarak ilk tıbbi rapordan farklı bir bulgu tespit edilmemiştir.ii. Başvurucu gözaltında müdafii ile görüşmüştür. Yakalandığı, yakınlarına haber verilmiştir.iii. Fetullahçı Terör Örgütüne (FETÖ) mensup bir kısım asker ve sivil şahsın Emniyet Müdürlüğüne karşı gerçekleştirdiği eylemler sonucu oluşan elektrik kesintisinden dolayı kamera kayıtları temin edilememiştir.iv. Darbeye teşebbüs olayında birçok kamu kurumunun bombalanarak sivil insanların ölümüne sebebiyet verilip bazı kamu kurumlarının da işgale çalışılması nedeniyle gerek sivil halk tarafından gerekse polis ve askerî kuvvetlerce darbenin bastırılması amacıyla darbeye katılan şahısların yakalandıkları sırada etkisiz hâle getirilerek gözaltına alınması amacıyla güç kullanılmıştır. Yaşanan kargaşa ortamında ilgili kolluk tarafından güç kullanılmasının gerekli olduğu ve kullanılan gücün zor kullanma yetkisi kapsamında kaldığı değerlendirilmiştir. Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı ise başvurucunun ceza infaz kurumu görevlileri hakkındaki şikâyetiyle ilgili yürüttüğü soruşturmada 22/10/2018 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Karar gerekçesinde özetle ceza infaz kurumunda bulunan kamera sisteminin kayıt saklama kapasitenin ve süresinin altı ay olduğu, bu sürenin sonunda otomatik olarak eski görüntülerin üzerine kayıt yapılması sebebiyle görüntülere ulaşılamadığı, ayrıca ceza infaz kurumunda başvurucuya ait herhangi bir darp ve cebir raporu bulunmadığı hususlarına yer verilmiştir. Başvurucunun kovuşturmaya yer olmadığı kararlarına yaptığı itirazlar reddedilmiştir. Başvurucu, nihai kararları tebellüğ etmesinin ardından 30/5/2019 tarihinde süresinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Komisyon tarafından başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.