Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, babasının Irak’ın Zaho kentinde faili meçhul şekilde öldürüldüğü dikkate alınmaksızın 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılan başvurunun reddedilmesi nedeniyle yaşam hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 12/7/2013 tarihinde Silopi Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.  İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca 14/7/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından 18/12/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 16/1/2015 tarihli yazısında Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.  A. Olaylar  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:  Başvurucu, 1993 yılı Mart-Nisan aylarında kimliği belirsiz kişiler tarafından Irak’ın Zaho şehrinde babası T.nin başı kesilerek öldürüldüğünü beyan etmiş ve babasının ölümünün, terör olaylarının yoğun olarak yaşandığı dönemde gerçekleşmesi nedeniyle anılan olaydan Türkiye Cumhuriyeti devletinin sorumlu olduğunu iddia etmiştir.  Başvurucu 5233 sayılı Kanun kapsamına giren zararlarının karşılanması talebiyle Şırnak Valiliği Zarar Tespit Komisyonuna (Komisyon) başvurmuştur. Komisyon 17/2/2006 tarihli ve 2006/232 sayılı kararında başvurunun reddine karar vermiştir.  Başvurucu tarafından belirtilen ret işlemi aleyhine Mardin İdare Mahkemesinde iptal ve tam yargı davası açılmıştır. Mardin İdare Mahkemesinin 24/10/2008 tarihli ve E.2007/536, K.2008/1620 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:“... davacıların murisi T.nin 1993 yılı Mart-Nisan aylarında Irak Devleti, Zaho kentinde çatışmaların yoğun olarak yaşandığı bir dönemde kimliği bilinmeyen şahıslar tarafından kafası kesilmek suretiyle öldürülmesi nedeniyle olayın 5233 sayılı Yasa kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülmekte ise de, maktulün kardeşi S.T.nin ve eşi A.T.nin 1993 tarihli ifadelerinde T.nin ailesiyle birlikte Kuzey Irak'a göç ederek yerleştiğinin belirtildiği gibi maktulün PKK terör örgütünce öldürüldüğü yolunda davacıların iddiaları dışında söz konusu olayı doğrulayan dava dosyasında tanık beyanı ya da somut ve hukuken kabul edilebilir nitelikte herhangi bir bilgi ve belge olmadığı görüldüğünden, davacıların başvurusunun 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun hükümleri kapsamında olduğunun kabulüne olanak bulunmamaktadır.Kaldı ki, maktul T.nin kardeşi S.T.nin ve eşi A.T.nin 1993 tarihli ifadelerinde, T.nin hiç düşmanının olmadığı ve öldürülmesinin PKK ile hiçbir ilgisinin bulunmadığı, kimin tarafından öldürüldüğünü bilmedikleri yönündeki ifadelerine karşın, iş bu davada Irak ülkesinde Zaho kentinde terör olayları neticesinde öldürüldüğünün iddia edildiği, bu sebeple davacıların aynı olaya ilişkin çelişkili ifadelerde bulunduğu anlaşıldığından, söz konusu ifadelerin 5233 sayılı Yasa kapsamında tazminat istemine dayanak alınamayacağı ortadadır.Bu durumda davacıların murisi T.nin Irak devleti, Zaho kentinde terör olaylarının yoğun bir şekilde yaşandığı bölgede faili meçhul bir şekilde kafası kesilmek suretiyle öldürüldüğünden bahisle 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun hükümleri kapsamında tazminat ödenmesi için yaptıkları başvurunun reddine ilişkin Şırnak Valiliği Zarar Tespit Komisyonunun dava konusu kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır...” Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onbeşinci Dairesinin 14/2/2013 tarihli ve E.2011/9284, K.2013/12235 sayılı ilamı ile kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek kararın onanmasına karar verilmiştir. Onama kararı başvurucuya 13/6/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.  Başvurucu 12/7/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. B. İlgili Hukuk 5233 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:“Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.” 5233 sayılı Kanun’un  maddesinin birinci fıkrası şöyledir:“Bu Kanun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsar.” 5233 sayılı Kanun’un  maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:“Komisyonun görevleri şunlardır:  a) Zarar görenin veya mirasçılarının başvurusu hâlinde bu Kanun kapsamına giren bir zararın bulunup bulunmadığını tespit etmek.” 5233 sayılı Kanun’un 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanun’un  maddesiyle değişik  maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarının ilgili kısımları şöyledir:“Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın; ...e) Ölenlerin mirasçılarına elli katı tutarında, Nakdî ödeme yapılır. … Birinci fıkranın (e) bendine göre belirlenen nakdî ödemenin mirasçılara intikalinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun mirasa ilişkin hükümleri uygulanır.”