Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, askerî okuldan ilişik kesme işleminin iptali ve özlük haklarının ödenmesi istemiyle açılan davada yerleşik içtihada aykırı karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 21/4/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 2013 yılında yapılan sınavı kazanarak Subay Temel Askerlik ve Subaylık Anlayışı Kazandırma (SUTASAK) eğitimine başlamıştır.  SUTASAK eğitimin ikinci safhasında sekiz dersin tamamında başarılı olamaması gerekçe gösterilerek başvurucunun ilişiği kesilmiştir. Başvurucu söz konusu işlemin iptali ve hukuka aykırı işlem nedeniyle edinemediği özlük haklarının tazmini istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) nezdinde iptal davası açmıştır.  AYİM İkinci Dairesi (Mahkeme) 21/1/2015 tarihli kararı ile işlemi iptal etmiş ancak tazminat istemi hakkında hüküm kurmamıştır. İptal gerekçesinde, yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu başvurucunun ilişiğinin kesilmesine neden olan dersten başarılı olduğunun anlaşıldığı belirtilmiştir.  Başvurucu söz konusu karara karşı karar düzeltme isteminde bulunmuştur.  Mahkeme karar düzeltme istemini kabul ederek 21/1/2015 tarihli kararını kaldırmış ve dosyanın esası hakkında yeniden hüküm kurmuştur. Mahkeme 16/9/2015 tarihli kararı ile işlemi iptal ederken özlük haklarının ödenmesi istemi yönünden davayı reddetmiştir.  Ret gerekçesinde öncelikle hukuk devleti ilkesi gereği faaliyetlerini hukuka uygun bir biçimde yürütmek zorunda olan idarenin bir işleminden dolayı hizmet kusuruna dayanarak tazmin sorumluluğundan söz edilebilmesi için kural olarak hukuka aykırılığın varlığının şart olduğu ifade edilmiştir. Kararda idari işlemin her hukuka aykırılık hâlinin hizmet kusuruna neden olmadığı, idari işlemin sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka aykırı olması hâllerinde hizmet kusurunun ve hizmet kusuruna dayalı tazmin sorumluluğun oluşacağı, öğretideki baskın görüşün de bu doğrultuda olduğu hatırlatılmıştır. Gerekçede askerî öğrencilikten çıkarılmanın ders, sağlık, disiplinsizlik, güvenlik soruşturması gibi çeşitli sebeplere dayalı olarak gerçekleştiği ve bu hususlarda yapılan incelemeler sonucu çıkarılma sebebinin hukuka aykırı olduğunun anlaşıldığı durumlarda askerî öğrencilik statüsünün sona erdirilmesini sağlayan işleme karşı açılan davaların iptal kararları ile sonuçlandığı belirtilerek somut olayda iptal kararının hukuki etki ve sonucunun başvurucunun SUTASAK eğitimine döndürülmesi olgusu ile sınırlı olduğunun altı çizilmiştir. Başvurucunun özlük haklarının ödenmesi kabul edilse bile nasıp düzeltilmesi yapılmaksızın bu talebin karşılanmasının müteakip rütbelerde geç terfiye dayanılarak yeni taleplerin ve davaların oluşmasını engellemeyeceği ifade edilmiştir. Ayrıca 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu uyarınca nasıp düzeltmesi yapılanlara maaş farkı ödenmesinin mümkün olmadığı, başvurucunun da nasıp düzeltme talebinin bulunmadığı belirtilmiştir. Nihayetinde başvurucunun geç atanmasına bağlı olarak talep ettiği özlük haklarına dair istemin karşılanmasının mümkün olmadığı sonucuna varılarak ret gerekçesi oluşturulmuştur. Kararda karar düzeltme kanun yoluna başvurulabileceği de ifade edilmiştir. Karar oyçokluğu ile alınmıştır. İki üye özlük hakları yönünden davanın kabulü yönünde karşıoy kullanmışlardır. Karşıoy gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"... davacının, sebep ve amaç unsurları yönünden hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanan bir idari işlemle SUTASAK eğitiminden çıkarıldığını ve bu nedenle emsallerinden 1 yıl geç mezun olarak göreve başladığı maddi bir vakıadır. Dairemizin anılan iptal kararı, davalı idarece tesis edilen okuldan çıkarılma işleminde, idarenin hizmet kusurunu ortaya koymaktadır. Bu itibarla, davacının hukuka aykırı olarak hakkında tesis edilen okuldan çıkarılma işlemi nedeniyle emsallerinden geç astsubaylığa nasbedilmek ve göreve geç başlamak suretiyle statü dışında geçirdiği süreye ilişkin uğradığı zararların idarece hizmet kusuru esaslarına göre tazmini gerektiği, bu nedenle davacının emsallerine göre mahrum kaldığı 1 yılık döneme ilişkin aylıkların ödenmemesi yönündeki işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği, Dairemizin uzun yıllardan gelen uygulamasının ve içtihatlarının da bu yönde olduğu (AYIM 2'nci Dairesi'nin 2007 tarih ve E.2007/204, K2007/910, 2008 tarih ve E.2007/1158, K2008/432, 2009 tarih ve E. 2009/36, K. 2009/226, 11 .2009 tarih ve E. 2 0081882, K 2 009/316, 2009 tarih ve E.2009/31, K2009/557, 2010 tarih ve E.2010/140, K.20101799, 2011 tarih ve E.2011/1192, K.2011/1593, 2012 tarih ve E.2012/369, K2012/868, 2013 tarih ve E.2013/454, K2013/589, 2013 tarih ve E.2011/1539, K2013/602, 2014 tarih ve E.20P/305, K2014/267, 2014 tarih ve E.2013/1833, K2014/1040 sayılı kararları vb.) bu içtihadı değiştirmek için bir sebep de bulunmadığı kanaatinde olduğumuzdan Sayın Çoğunluk görüşüne katılamadık. " Başvurucu, bu karara karşı da karar düzeltme isteminde bulunmuş ancak Mahkeme 16/3/2016 tarihli kararıyla istemin mükerrer olması nedeniyle reddine hükmetmiştir.  Başvurucu nihai hükmü 8/4/2016 tarihinde tebellüğ etmesinin ardından 21/4/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Faruk Büyük, B. No: 2015/17044, 11/12/2018, §§ 18-