Haklar: Adil yargılanma hakkı (Suç İsnadı)

Başvuru, aynı suçtan iki defa yargılama yapılıp ceza verilmesi nedeniyle non bis in idem ilkesinin; mahkûmiyet kararının sorgulama imkânının tanınmadığı tanık ifadelerine dayandırılması, yakın akrabalar arasında yapılan telefon görüşmelerinin delil olarak kullanılması, unsurları oluşmayan örgüt kurma suçundan cezalandırılması ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 18/11/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvurunun bir örneği görüş için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.  Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucu hakkında;i. İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının 1/5/2000 tarihli iddianamesi ile maktul P.ye yönelik tasarlayarak öldürmeye azmettirme, aynı Başsavcılığın 5/2/2003 tarihli ek iddianamesiyle suç örgütü yöneticiliği yapma,ii. Kadıköy Cumhuriyet Başsavcılığının 25/1/2005 tarihli iddianamesi ile suç işlemek amacı ile örgüt kurma, mağdur K.O.ya yönelik olarak 4/10/2004 tarihinde nitelikli yağmaya teşebbüse azmettirme,iii. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 1/3/2005 tarihli iddianamesi ile 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a muhalefet,iv. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 5/5/2005 tarihli iddianamesi ile, kurduğu suç örgütü ile mağdur N.S.ye yönelik nitelikli yağmaya teşebbüse azmettirme ve tasarlayarak öldürmeye teşebbüse azmettirme, maktul H.S.ye yönelik tasarlayarak öldürmeye azmettirme ve mağdur H.A.ya yönelik öldürmeye teşebbüse azmettirme,v. İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının 17/8/2005 tarihli iddianamesi ile mağdur K.O.ya yönelik olarak Kasım 2004 tarihinde nitelikli yağma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, vi. İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının 7/10/2005 tarihli iddianamesi ile suç işlemek amacı ile kurulan örgüt lideri ve yöneticisi sıfatı ile maktul A.A.ya yönelik tasarlayarak öldürme, A. ve S.ye yönelik tasarlayarak adam öldürmeye teşebbüs ve yaralamasuçlarından cezalandırılması istemiyle kamu davaları açılmıştır. Başvurucu Almanya tarafından 10/4/2000 tarihinde Türkiye'ye iade edilmiştir. Anılan davalar ile diğer şüpheliler aleyhine açılan davaların birleştirilmesi sonucu yargılama İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) yürütülmüştür. Başvurucunun yargılama esnasında ayrıntılı olarak savunmada bulunduğu ve 18/5/2007 ve 7/10/2008 tarihli duruşmalarda başvurucu müdafilerinin dinlenilmesini isteyerek duruşmada hazır ettikleri tanıkların dinlenildiği görülmektedir. Dava kapsamında aralarında başvurucunun da bulunduğu yüz on altı sanık, üç maktul, yirmi mağdur ve müşteki bulunmaktadır. Soruşturma aşamasında kolluk tarafından gizli tanığın beyanına başvurulmuştur. Başvurucu, N.S.ye yönelik nitelikli yağmaya teşebbüse azmettirme suçundan yargılandığı eyleme yönelik olarak cezalandırılmasına sebep olduğunu belirttiği bu tanığın Savcılıkça ve kovuşturma aşamasında Mahkemece dinlenilmediğini ifade etmiştir. Başvuru dilekçesinde gizli tanık beyanının içeriği açıklanmadığı gibi gizli tanık beyanı da sunulmamıştır.  Mahkeme 12/7/2013 tarihli kararı ile başvurucunun; 21/3/2000 tarihinde P.yi tasarlayarak öldürmeye azmettirme suçundan müebbet hapis, suç örgütü kurma suçundan 3 yıl 9 ay hapis, 28/12/2003 tarihinde N.S.ye karşı nitelikli yağmaya teşebbüse azmettirme suçundan 5 yıl hapis, 4/10/2004 tarihinde K.O.ya karşı nitelikli yağmaya teşebbüse azmettirme suçundan 5 yıl hapis, Kasım 2004 tarihinde K.O.ya karşı nitelikli yağma suçundan 10 yıl hapis ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan 5 yıl hapis, 6/5/2004 tarihinde N.S.yi tasarlayarak öldürmeye teşebbüse azmettirme suçundan 11 yıl 8 ay hapis, 31/1/2005 tarihinde H.S.yi tasarlayarak öldürmeye azmettirme suçundan müebbet hapis, 13/6/2005 tarihinde örgüt lideri sıfatıyla A.A.yı tasarlayarak öldürme suçundan müebbet hapis cezaları ile cezalandırılmasına hükmetmiştir. Mahkeme 6136 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan açılan kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşürülmesine, H.A.yı öldürmeye teşebbüse azmettirme ile A. ve S.ye karşı tasarlayarak adam öldürmeye teşebbüs ve yaralama suçlarının başvurucu tarafından işlendiğinin sabit olmaması nedeniyle beraatine karar vermiştir. Gerekçeli kararın başvurucu liderliğindeki suç örgütüne ilişkin kısmı şu şekildedir: "...Yukarıda sayılanlar ve benzer şekildeki bir çok telefon görüşmeleri, diğer bir çok sanığın ve mağdurların ifadeleri, özellikle sanıklardan [E.T.nin] polisteki ifadesinde; örgüt liderleri'nin Sedat Şahin ve [N.Ş.] olduğu, onların talimatıyla hareket ettikleri, ihtiyaçlarının ve paralarının Sedat Şahin'in talimatıyla [N.Ş.nin] karşıladığı, bazı olayları da onların talimatı ile gerçekleştirdiklerini beyan etmesi, dosya kapsamındaki diğer sanıkların işlediği bir çok suçun örgüt yöneticisi sanıkların azmettirmesi sonucunda işlendiğinin anlaşılması, ele geçen silahlar, gözönünde bulundurulduğunda, sanık Sedat Şahin'in, suç işlemek amacıyla, özellikle kardeş ve hemşehrilerinden oluşan silahlı bir örgüt suç örgütü kurduğu, çok sayıda üyesinin bulunduğu, bu suç örgütünü kardeşleri ile birlikte yönettiği, örgüt üyeleri arasında hiyerarşik bir yapı bulunduğu, bu örgütün değişik illerde de örgütlenip faaliyetlerde bulunduğu, açık olarak anlaşıldığından, SEDAT ŞAHİN, [N.Ş.] ve [Ş.nin] örgüt kurmak ve yönetmek suçundan cezalandırılmalarına" Temyiz üzerine Yargıtay  Ceza Dairesinin 22/10/2014 tarihli kararı ile başvurucunun suç işlemek amacı ile örgüt kurma, K.O.ya yönelik 4/10/2004 tarihinde nitelikli yağmaya teşebbüse azmettirme, K.O.ya yönelik 2004 yılı Kasım ayındaki nitelikli yağma ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, N.S.ye yönelik nitelikli yağmaya teşebbüse azmettirme ve tasarlayarak öldürmeye teşebbüse azmettirme suçlarına ilişkin mahkûmiyet hükümleri onanmıştır. Temyiz mercii mahkûmiyete ilişkin diğer hükümlerden; P.ye karşı tasarlayarak öldürmeye azmettirmeye suçundan hükmedilen müebbet hapis cezasını başvurucunun 10/4/2000 tarihinde Almanya ülkesi tarafından Türkiye'ye iade edildiği, hakkındaki suçun iade kapsamında yer almadığı belirtilerek bu doğrultuda inceleme yapılmaması ve bu suç yönünden savunması alınmadan hüküm kurulması, H.S.yi tasarlayarak öldürmeye azmettirme suçundan verilen müebbet hapis cezasını suçun İtalya'da işlenmesi nedeniyle İtalya ve Türk kanunları arasında lehe kanun karşılaştırması yapılmaması ve A.A.yı tasarlayarak öldürme suçundan hükmedilen müebbet hapis cezasının da sanık F.T.nin öldürme eylemine fail, yardım eden veya azmettiren olarak katıldığına dair mahkûmiyetine yeterli delil bulunmadığı belirtilerek bozulmasına karar verilmiştir. Yargıtay kararından 23/10/2014 tarihinde haberdar olduğunu bildiren başvurucu, 18/11/2014 tarihinde süresi içinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Öte yandan, başvurucu vekilinin bireysel başvuru tarihinden sonra 12/12/2014, 21/12/2015, 10/2/2016, 13/10/2016 ve 2/2/2018 tarihlerinde verdiği ek beyan dilekçelerinde başvuru dilekçesi kapsamındaki ihlal iddiaları yanında, yeni ihlal iddialarında da bulunduğu anlaşılmaktadır.    26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun  maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:"(1) Kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması gerekir.(2) Suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır." 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tanıklıktan çekinme" kenar başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısımları şöyledir:"(1) Aşağıdaki kimseler tanıklıktan çekinebilir:…d) Şüpheli veya sanığın üçüncü derece dahil kan veya ikinci derece dahil kayın hısımları.…" 5271 sayılı Kanun’un  maddesinin, 25/5/2005 tarihli ve 5353 sayılı Kanun’un  maddesi ile değiştirilmeden önceki (1) ve (6) numaralı fıkralarının ilgili kısımları şöyledir:"(1) Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmalarda, suç işlendiğine ilişkin kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi tespit edilebilir, dinlenebilir ve kayda alınabilir...  (6) Bu madde hükümleri ancak aşağıda sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir:  a) Türk Ceza Kanununda yer alan;  …  Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, Madde 220), …" Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 19/2/2013 tarihli ve E.2011/MD-137, K.2013/58 sayılı kararı şöyledir:"...Şüpheli ya da sanıkların, birlikte suç işleme şüphesi bulunmayan tanıklıktan çekinebilecek kişilerle yaptıkları görüşmelerin kanuni delil olmadığı konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır. Bu konuda sorun, akrabalık ilişkilerinin sağladığı kolaylıklardan yararlanarak şüpheli ya da sanıkların birlikte suç işleme kuşkusu altında bulunan kişilerle yaptıkları iletişimin dinlenmesi ve kayda alınmasında doğmaktadır.... CMK'nun 135/ maddesi hükmünün birlikte suç işleme şüphesi altında bulunan kişileri kapsamayacağı, tanıklıktan çekinme hakkına sahip kişinin suça katıldığı daha önceden başka delillerle belirlenmiş ise artık bu noktada CMK'nun 135/ maddesi kapsamına giren bir dinleme ve kayıt yasağından söz edilemeyeceği, çünkü konuşması kayıt altına alınan kişinin, tanıklıktan çekinme hakkına sahip kişi sıfatını o kayıttan önce kaybettiği kabul edilmektedir…Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu ele alındığında;Sanık A.K. ile yeğeni olan sanık K. ve kardeşi olan sanık H.K. arasında yapılan ve mahkeme kararıyla dinlenilmesi ve kayda alınmasına karar verilen telefon konuşmaları, bu kişilerin suça katıldıklarının daha önceden başka delillerle belirlenmesi ve bunlar hakkında da mahkeme kararıyla iletişimin tespiti ve kayda alınmasına karar verilmiş olması nedeniyle kanuni delil olarak kullanılabileceğinin kabulü gerekmektedir. Aksi halde; tanıklıktan çekinme hakkına sahip kişilerin, aynı suçu birlikte işlemelerinin kanun koyucu tarafından himaye edildiği sonucuna ulaşılır ki bunun kabulü de mümkün değildir…"