Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvurucu, 21/10/2011 tarihinde laboratuvar teknisyeni olarak göreve başladığı hastane ile bir banka arasında 15/3/2011-15/3/2014 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan protokol çerçevesinde payına düşen promosyon tutarının banka maaş hesabına yatırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine açtığı davada iddia ve itirazlarının karşılanmaması ve davanın reddine karar verilmesi nedeniyle Anayasa’nın  maddesinde güvence altına alınan eşitlik ilkesinin,  maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının ve  maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek ihlalin tespiti ile maddi tazminat talebinde bulunmuştur.  Başvuru, 7/8/2013 tarihinde Diyarbakır  Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 9/1/2014 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. A. Olaylar Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, naklen atandığı Diyarbakır Eğitim ve Araştırma Hastanesinde laboratuvar teknisyeni olarak 21/10/2011 tarihinde göreve başlamıştır.  Başvurucunun, kurum ile bir banka arasında 15/3/2011 tarihinde imzalanan ve 15/3/2011-15/3/2014 tarihleri arasındaki dönemi kapsayan protokol uyarınca göreve başladığı tarih itibarıyla payına düşen promosyon tutarının banka maaş hesabına yatırılması istemiyle yaptığı 2/12/2011 tarihli başvurusu, Diyarbakır Eğitim ve Araştırma Hastanesinin aynı tarihli işlemiyle banka ile yapılan sözleşmenin 15/3/2011 tarihinde kurumda çalışan personeli kapsadığı ve ödemenin tek seferde yapıldığı belirtilerek reddedilmiştir. Söz konusu işlemin iptali istemiyle Diyarbakır Valiliği aleyhine açılan davada Diyarbakır  İdare Mahkemesinin 9/10/2012 tarih ve E.2011/4759, K.2012/873 sayılı kararıyla “olayda, 20/7/2007 tarih ve 26588 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinde ve anılan Genelgede değişiklik yapan 2008/18 sayılı Genelgede, promosyon ödemelerinin personele peşin olarak yapılması yönünde bir düzenleme getirilmediği gibi, imzalanan protokolün ileriye dönük sonuçlar doğurduğu, protokol imzalandığı ve ödeme yapıldığı tarihte protokol kapsamı dışında kalmakta iken ödeme yapıldıktan sonra protokol kapsamındaki kuruma atanan personelin maaşını protokol imzalanan bankadan alacağı da dikkate alındığında, maaş ve diğer özlük haklarını protokol imzalanan banka aracılığıyla alan ve kurumda görev yapılan süre boyunca da (protokol süresi ile sınırlı olmak üzere) bu şekilde almaya devam edecek olan personelin protokol kapsamında yapılan ödemeden yararlandırılmasının hakkaniyet ilkesinin bir gereği olduğu, bu durumda, davacının göreve başladığı tarih ve banka ile imzalanan sözleşme süresi ve tarihi dikkate alınmak suretiyle davacının hak ettiği promosyon ödemesinin yapılmasının sağlanması gerekirken bu yöndeki davacı başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı” gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir. Anılan karara karşı davalı idare tarafından itirazda bulunulması üzerine Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesinin 15/2/2013 tarih ve E.2012/1539, K.2013/641 sayılı kararıyla “2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin  maddesinde yer alan ‘dağıtılacak promosyonların ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba her personel için eşit tutarlarda aktarılmak suretiyle altı aylık periyotlarla ödeneceği’ hükmünün 2008/18 sayılı Genelge ile değiştirildiği ve yeni düzenlemede promosyon tutarlarının ne şekilde ve hangi süreler içinde ödeneceğine yönelik herhangi bir düzenlemeye gidilmediğinin görüldüğü; olayda, Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Garanti Bankası A.Ş. Ofis Şubesi arasında maaş ve diğer ödemelerle ilgili protokolün 15/3/2011 tarihinde, Sağlık Bakanlığınca il sağlık müdürlüklerine gönderilen ve promosyon sözleşmesi imzalandıktan sonra idareye açıktan veya naklen atanacak ya da geçici görevle görevlendirilecek personellerin göz önünde tutulması ve yeni yapılacak sözleşmelere bu yönde hüküm konulması, bunun mümkün olmaması halinde promosyon miktarının bir kısmının dağıtılmayarak tutulması yönündeki 22/7/2011 ve 010 sayılı genel yazısı öncesinde Eğitim ve Araştırma Hastanesinde görev yapan personel sayısı dikkate alınarak imzalanmış olması karşısında anılan hastanede bu tarihten daha sonra 21/10/2011 tarihinde göreve başlayan davacının, üç yıllığına düzenlendiği anlaşılan söz konusu protokol karşılığında hastane personeline bankaca promosyon adı altında sağlanan ve defaten ve peşin olarak protokolün imzalanması sırasında görev yapan personele protokol gereği ödendiği anlaşılan nakdi ek mali imkanlardan yararlandırılmasına fiili ve hukuki olanak bulunmadığından ve davacının göreve başladığı hususunun davalı idarece bankaya bildirilmesini müteakip bankaca ilave bağışta bulunulması durumunda davacıya ancak bu miktar üzerinden ödeme yapılabileceğinden, adı geçenin başvurusunun belirtilen sebeplere istinaden reddedilmesinde hukuka aykırılık, aksi yönde verilen mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varıldığı” gerekçesiyle itiraz oyçokluğuyla kabul edilerek İdare Mahkemesi kararı bozulmuş ve davanın reddine karar verilmiştir. Başvurucunun söz konusu karara karşı yaptığı karar düzeltme başvurusu Diyarbakır Bölge İdare Mahkemesinin 20/6/2013 tarih ve E.2013/1358, K.2013/1285 sayılı kararıyla oyçokluğuyla reddedilmiştir.  Bu karar başvurucu vekiline 16/7/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu vekili tarafından 7/8/2013 tarihli dilekçe ile 30 gün içinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.B. İlgili Hukuk 14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Aylığın Ödeme Zamanı ve Esasları” başlıklı  maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları şöyledir: “Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu hükümlerine göre almakta bulunan Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri (sözleşmeli statüdeki personel dahil) ile kamu ve özel kesimde iş kanunlarına göre istihdam edilen işçilere çeşitli adlar altında yapılan nakdi ve ayni nitelikteki tüm ödemelerin hesaplanma kolaylığını ve basitliğini sağlamak amacıyla, bordro düzenlemesine, tahakkuk ve ödeme işlem ve sürelerine ilişkin esas ve usulleri tesbit etmeye, aydan daha kısa ya da daha uzun sürelerde yapılan ödemelerin aylık dönemler itibariyle tahakkuk ettirilmesi ve ödenmesine karar vermeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.  Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.” 19/7/2007 tarih ve 2007/21 sayılı “Banka Promosyonları” konulu Başbakanlık Genelgesi’nin ilgili kısımları şöyledir: “1- Kamu görevlilerinin aylık ve ücretlerinin Maliye Bakanlığının mezkur Tebliğinde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde bankalar vasıtasıyla ödenmesine devam edilecektir. 2- Aylık ve ücretlerin hangi banka aracılığı ile ödeneceği, oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından istekli bankalardan teklif alınmak suretiyle tespit edilecektir. ... 3- Bankalar ile yapılacak protokollerin süresi iki yıldan az beş yıldan çok olmayacaktır. 4- Yapılan protokoller uyarınca, banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamının personele dağıtılması genel ilke olarak benimsenmekle birlikte, toplam miktarın üçte birini geçmemek üzere Komisyonca belirlenecek tutar, birim personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılmak üzere ayrılabilecektir. … 5- (4/8/2008 tarih ve 2008/18 sayılı Genelge ile değişik) Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir. …”