Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, ceza infaz kurumu nakil aracında olumsuz koşullarda uzun süreli tutulma ve zorunlu ihtiyaçların karşılanmaması nedenleriyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği; yapılan şikâyet üzerine yürütülen ceza soruşturmasının etkisiz olduğu iddialarına ilişkindir. Başvurucu, Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) soruşturması kapsamında 19/10/2018 tarihinde tutuklanarak Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz Kurumu) yerleştirilmiştir. Başvurucunun iddiasına göre 11/6/2019 tarihinde Ceza İnfaz Kurumundan eski tip havalandırmaya sahip ve soğutma tertibatı yetersiz sevk aracı ile saat 00'da Ankara Şehir Hastanesine (Hastane) götürülmüştür. Başvurucunun toplamda iki buçuk metre eninde ve boyunda, altı adet oturma yeri bulunan araç içindeki kabinde tutuklular A.,  ve Ö.S. ile birlikte sevki yapılmıştır. Hava sıcaklığı 35-36 santigrat derece olduğu için açık alanda güneş altında bekleyen araçta terleyen ve nefes alması zorlaşan başvurucu muayene sonrasında görevli jandarma personeline tuvalete gitmek istediğini söylemiş ancak görevli personel talebini “acelemiz var” diyerek reddetmiştir. Tekrar kabine alınan başvurucu burada toplam olarak 7 saat müddetince tutulmuştur. Başvurucuya kabinde verilen 500 mililitre su yeterli gelmemiş ve başvurucunun ilave su talebi de karşılanmamıştır. Nefes darlığı, astım, ülseratif kolit ve yüksek tansiyon hastası olan başvurucunun tansiyonu yükselmiş, ülseratif kolit nedeniyle günde 15-20 defa tuvalete gitmek zorunda olduğu hâlde saat 00'da Hastaneden Ceza İnfaz Kurumuna dönünceye kadar tuvalete gidememiştir. Başvurucu bu olaydan sonra günlerce süren bağırsak kanaması yaşamıştır. Şikâyeti üzerine yapılan soruşturmada %76 engelli raporu bulunduğu hâlde bu husus dikkate alınmamış, delilleri toplanmadan karar verilmiştir. Başvuru formuna ekli, Hastanenin 18/7/2019 tarihli Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporunda başvurucunun engelli raporu için 11/6/2019 günü yaptığı müracaat üzerine uyku apnesi, esansiyel (primer) hipertansiyon, ülseratif kolit, benign prostat hiperplazisi, sensonörinal işitme kaybı bilateral, astım ve servikal disk bozuklukları teşhisiyle % 76 oranında engelli olduğu, bağımsız bulunduğu, raporun sürekli olduğu, ortopedik, işitme ve süreğen (kronik) engel grubunda bulunduğu tespiti yapılmıştır. Başvurucu olay sebebiyle 13/6/2019 tarihinde idari soruşturma başlatılması için Sincan Ceza İnfaz Kurumu Jandarma Komutanlığına dilekçe yazmıştır. Başvurucu 5/8/2019 tarihinde Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına sunmuş olduğu dilekçe ile jandarma personeli hakkında şikâyetçi olmuştur. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 11/9/2019 tarihinde Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığının yer itibarıyla yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından 26/12/2019 tarihinde Sincan Cezaevi Jandarma Tabur Komutanlığına yazı yazılarak iddiaların araştırılarak konuya ilişkin bilgi ve belge sunulması istenmiştir. Gönderilen cevabi yazının ilgili kısmı şöyledir: “...a. Mahkemeye ve hastaneye gidecek tutuklu ve hükümlülerin faaliyet planlamaları ve bu faaliyetlerde görevlendirilecek araçların bir gün önceden Cezaevi Jandarma Tabur Komutanlığınca belirlendiği,b. Kapalı ceza infaz kurumlarından Cezaevi Jandarma Tabur Komutanlığına bir gün önceden bildirilen adliye ve hastane taleplerinde tutuklu ve hükümlülerle ilgili dikkat edilmesi gereken özel bir husus (doktor tarafından verilmiş sağlık raporu vb.) belirtilmediği takdirde ring araçları normal olarak planlanmaktadır. Tutuklu Muhsin GÜN'ün sağlık kurulu raporu hakkında cezaevi idaresinde herhangi bir bildirimde bulunulmamıştır.c. Sincan Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarında bulunun tüm tutuklu ve hükümlülerin hastane ve adliyelere kapalı ring araçları ile sevk edildiği, sadece ambulansla sevk edilmesi gereken tutuklu ve hükümlülerin ambulansla sevk edildiği ve bu araçlar haricinde herhangi bir araçla sevklerinin söz konusu olmadığı tespit edilmiş olup ayrıca çift kabinli altı kişilik kabinleri bulunan ring aracı; kapalı ceza infaz kurumlarından adliye ve hastanelere sevk edilecek tutuklu ve hükümlülerin suç türlerine göre (fadli-terör, adli-cinsel, adli-Fetö/Pdy, PKK/Fetö/Pdy vb.) kullanılmaktadır.ç. Muayene ve tedavi maksadıyla Cezaevi Kampüsü dışında bulunan sağlık kuruluşlarına sevk edildiklerinde; sağlık kuruluşunda tutuklu ve hükümlü nezarethanesi varsa sevk edilen tüm tutuklu ve hükümlülerin muayene ve tedavileri bitene kadar bu nezarethanede, yoksa ring aracında (nezarette yer olmaması durumunda) bekletilmektedir. Bu nedenle Bilkent Şehir Hastanesinde nezarethane, mahkum koğuşu bulunmadığından buraya yapılan sevklerde tutuklu ve hükümlüler tedavi süresinde ring aracında bekletilmektedir.d. Tutuklu ve hükümlülerin hastanelerde tuvalet ihtiyacı talebi, devriyenin ve tutuklu ve hükümlülerin güvenliğini tehdit edecek herhangi bir durumun olmaması halinde devriye komutanının belirleyeceği yer ve zamana göre tedavi bitimi ya da tedavi dönüşünde yerine getirilmektedir. Bu kapsamda; personelin alınan ifadesinde tutuklunun tutuklu Muhsin GÜN'ün hastane içerisindeki tuvalete götürülerek ihtiyacının giderilmesi sağlanmıştır.e. Ring araçları araç içerisinde bulunan tutuklu ve hükümlülerin isteğine göre araç havalandırmaları ve klimaları açılıp kapatılarak tutuklu ve hükümlülerin havasız kalması önlenmektedir ayrıca ring aracının çalışır vaziyette bırakılarak sıcaklık soğukluk durumuna göre araç klimasının açılıp kapatılmaktadır. Bu kapsamda personelin alınan ifadesinde Bilkent Şehir Hastanesinde ring aracı sürekli çalışır halde bekletilerek araç klimalarının sürekli açık olduğu tespit edilmiştir.f. Tutuklu ve hükümlülerin adliye, hastane vb. yerlere sevklerinde Açık Cezaevi Müdürlüğü mutfak biriminden her tutuklu ve hükümlü için bir adet kumanya ve bir adet su verilmektedir. Tutuklu Muhsin GÜN'ün şikayet dilekçesinde iddia ettiği susuz bırakılması ile ilgili olarak personelin alınan ifadesinde kendisine istihkakı olan bir adet su verildiği tespit edilmiştir. Bunun haricinde tutuklu ve hükümlülere dışarıdan yiyecek ve içecek verilmesi kanunen mümkün olmadığından, devriye personelinin (acil olan hayati durumlar hariç) tutuklu ve hükümlülere dışarıdan ekstra yiyecek ve içecek vermesi gibi husus bulunmamaktadır...” Sincan Cezaevi Jandarma Tabur Komutanlığı tarafından gönderilen cevabi yazıya başvurucunun olay sebebiyle 13/6/2019 tarihinde idari soruşturma başlatılması için yazdığı dilekçe üzerine alınan üç kolluk görevlisinin ifadesi eklenmiştir.  Başsavcılık tarafından 16/4/2020 tarihinde şüpheliler , E.S. ve E.B. Hakkında işkence yapma, görevi kötüye kullanma suçlarından “müştekinin iddialarını destekler nitelikte müştekinin soyut iddiası dışında olay hakkında kamu davası açmaya esas somut yeterli ve inandırıcı delil bulunamadığı, soruşturma kapsamında müştekinin iddialarına konu olaylar bakımından görevi ihmal suçu dahil herhangi bir kamu görevlisine veya başkasına atfı kabil bir kusur veya ihmal söz konusu olmadığı” gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir. Başvurucunun karara, kamera kayıtları incelenmeden ve jandarma personeli ile araçtaki diğer tutuklular dinlenilmeden karar verildiğini belirterek yapmış olduğu itiraz Ankara Batı  Sulh Ceza Hâkimliğince 9/6/2020 tarihinde itiraz nedenlerinin yerinde olmadığı gerekçesi açıklanarak reddedilmiştir. İtirazın reddi kararı başvurucuya 11/6/2020 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 13/7/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.