Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvurucu, emekliye sevk edilerek Türk Silahlı Kuvvetlerinden (TSK) ilişiğinin kesilmesine yönelik işlem hakkında açtığı iptal davasının hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına dayanılarak reddedildiğini belirterek Anayasa’nın  maddesinin dördüncü fıkrasında tanımlanan masumiyet karinesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.  Başvuru, 14/11/2012 tarihinde Ankara  Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde belirlenen eksiklikler tamamlatılmış ve Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 19/3/2013 tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün  maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. A. Olaylar Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, 30/8/2002 tarihinde astsubay çavuş olarak TSK’da göreve başlamıştır. Başvurucunun sicil notlarının genel ortalaması “tam nota yakın çok iyi” düzeyinde ise de bazı sicil dönemlerinde sicil üstlerince hakkında çeşitli menfi kanaatler bildirilmiş, yedi ayrı kişi ve kuruma karşı toplam 476,11 TL tutarında borcunun bulunduğu, bunların bir kısmı nedeniyle hakkında çeşitli icra takiplerinin başlatıldığı, borçlarının 842,32 TL’sini ödediği, 633,79 TL tutarındaki borcunun icra aşamasında olduğu tespit edilmiştir. Başvurucu, 13/10/2008, 15/10/2008, 27/1/2009 ve 2/3/2010 tarihlerinde yukarıda sözü edilen aşırı borçlanma, 27/4/2007 tarihinde “nöbet yerinde uyumak”, 11/7/2008 tarihinde ise “kılık kıyafeti bozuk olmak” fiilleri nedenleriyle “ikaz” cezaları ile cezalandırılmıştır. Çorlu Ağır Ceza Mahkemesinin 31/3/2010 tarih ve E.2009/338, K.2010/92 sayılı kararı ile başvurucunun 4/7/2008 tarihinde 178 adet 50 TL’lik banknottan oluşan toplam 900 TL tutarında parayı İstanbul’dan temin edip birlik içinde özellikle erbaş ve erler vasıtasıyla piyasaya sürdüğü ve bu şekilde “parada sahtecilik” suçunu işlediği gerekçesiyle bir yıl, on bir ay, on gün hapis ve 000 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve buna ilişkin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiştir. Karar, itiraz yoluna başvurulmaksızın 14/9/2010 tarihinde kesinleşmiştir. Anılan karardan sonra, başvurucunun sıralı sicil üstlerince, 30/12/2010 tarihinde “Silahlı Kuvvetlerde Kalması Uygun Değildir” ortak kanaati ile sicil belgesi düzenlenmiş ve ayırma süreci başlatılmıştır. Düzenlenen sicil belgesine istinaden Astsubay Sicil Yönetmeliği’nin  maddesi uyarınca Kara Kuvvetleri Komutanlığı Karargahında toplanan komisyon tarafından, 6/5/2011 tarihinde başvurucunun durumu görüşülmüş ve 27/7/1967 tarih ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun  maddesinin (b) bendi ile Astsubay Sicil Yönetmeliği’nin  maddesinin (a), (b), (d) ve (e) bentleri uyarınca disiplinsizlik ve ahlaki durumu nedeniyle TSK’dan ayırılmasının uygun olacağı hususunun Komutan tasvibine sunulmasına oybirliği ile karar verilmiştir. Kararda şu gerekçelere yer verilmiştir:“Disiplin bozucu hareketlerde bulunduğu, ikaz veya cezalara rağmen ıslah olmadığı, hizmetin gerektirdiği şekilde tavır ve hareketlerini ikazlara rağmen düzenleyemediği, Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını zedeleyecek şekilde aşırı derecede borçlanmaya düşkün olduğu ve bu borçlarını ödememeyi alışkanlık halinde getirdiği, Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde ahlak dışı hareketlerde bulunduğu…” Komisyon kararı, Kara Kuvvetleri Komutanı tarafından 12/5/2011 tarihinde tasvip edilerek, 25/5/2011 tarihinde Genel Kurmay Başkanına sunulmuştur. Genel Kurmay Başkanınca Kara Kuvvetleri Komutanlığı kararı doğrultusunda işlem yapılması uygun görülmüş ve başvurucu hakkında hazırlanan 2011/52 sayılı ayırma kararnamesi 13/6/2011 tarihinde Milli Savunma Bakanınca onaylanarak ayırma işlemi tamamlanmıştır. Ayırma kararının tebliği ile 22/6/2011 tarihinde başvurucunun TSK’dan ilişiği kesilmiştir. Başvurucu, Askeri Yüksek İdare Mahkemesine (AYİM) başvurarak resen emekliye ayırma işleminin iptalini talep etmiştir. AYİM, 22/5/2012 tarih ve E.2012/167, K.2012/167 sayılı kararıyla işlemde hukuka aykırı herhangi bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Başvurucu, anılan ret kararına karşı karar düzeltme talebinde bulunmuştur. AYİM, 9/10/2012 tarih ve E.2012/1290, K.2012/1031 sayılı kararla başvurucunun bu talebini reddetmiş ve bu şekilde başvuru yolları tüketilmiştir. Buna ilişkin karar başvurucu vekiline 19/10/2012 tarihinde tebliğ edilmiştir.B. İlgili Hukuk 31/1/2013 tarih ve 6413 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun  maddesinin (6) numaralı fıkrasının (c) bendi ile yürürlükten kaldırılmış olan 27/7/1967 tarih ve 926 sayılı Kanun’un  maddesinin (b) bendi şöyledir:“…b) Disiplinsizlik ve ahlaki durum sebebiyle ayırma:Disiplinsizlik veya ahlaki durumları sebebiyle Silahlı Kuvvetlerde kalmaları uygun görülmiyen astsubayların hizmet sürelerine bakılmaksızın haklarında T. Emekli Sandığı Kanunu hükümleri uygulanır.…” 4/12/2004 tarih ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun  maddesi şöyledir:“…(5) Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.(6) … (Ek cümle: 22/7/2010 - 6008/7 md.)Sanığın kabul etmemesi hâlinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez.…  (8) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. …;…(10) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir.…”