Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, manevi tazminat talebine ilişkin tam yargı davasının süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 31/5/2019 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, mahkemeye erişim hakkına ilişkin şikâyetin kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan Zonguldak Sulh Ceza Hâkimliğinin kararıyla 21/7/2016 tarihinde tutuklanmış, Zonguldak Beycuma Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu iken Kocaeli 2 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakledilmiştir. Başvurucu, nakil esnasında Ceza İnfaz Kurumu tarafından hakkında tutulan dosyanın kapağında resmî niteliği olmayan bir şekilde kurşun kalem ile "darbeci" ibaresinin yazılmış olduğunu gördüğünü belirterek söz konusu dosya bilgisinin düzeltilmesi talebiyle Kocaeli İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimliği) şikâyette bulunmuştur. İnfaz Hâkimliğinin 16/12/2016 tarihli kararıyla şikâyet konusu hakkında herhangi bir resmî niteleme veya yazışma bulunmadığı, dosya kapağındaki yazının muhtemelen dosyanın tasnifi amacıyla görevliler tarafından kurşun kalemle yazıldığı, her ne kadar resmî bir nitelik taşımasa da anılan yazının masumiyet ilkesine aykırı ve kişiyi küçük düşürecek nitelikte olduğu gerekçesiyle başvurucunun şikâyeti kabul edilmiştir. Gerekçeli kararda başvurucunun şikâyet tarihi 20/10/2016 olarak yazılmıştır. Ancak daha sonra, İnfaz Hâkimliğinin 8/2/2019 tarihli yazısı ile başvuru tarihinin mahkemenin iş yoğunluğu sebebiyle sehven yazıldığı, UYAP kayıtlarından başvuru dilekçesinin 21/11/2016 tarihinde Hâkimliğe gönderilmek üzere Kuruma verildiğinin anlaşıldığı belirtilerek anılan düzeltme yazısı başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, infaz dosyası üzerine "darbeci" yazılması nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildiği ve kişilik haklarının zarara uğratıldığından bahisle kendisine 000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi talebiyle 12/1/2017 tarihinde Zonguldak İdare Mahkemesinde (İdare Mahkemesi) dava açmıştır. İdare Mahkemesince başvurucunun en geç İnfaz Hâkimliğine şikâyet tarihi olan 20/10/2016 itibarıyla manevi tazminat talebine konu işlemi öğrendiği kabul edilerek bu tarihten itibaren başlayan yasal süreler geçirildikten sonra 11/1/2017 tarihinde açtığı davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir. Kararın gerekçesi "Uyuşmazlıkta, davacının manevi tazminat istemini 'hakkını ihlal eden bir idari işleme' dayandırmış olduğu; idari işlemden kaynaklanan tam yargı davalarında, İdari Yargılama Usulu Kanunundaki genel dava açma sürelerinin uygulanacağı; davacı tarafından, dava dilekçesinde de belirttiği üzere, infaz dosyası üzerinde 'darbeci' yazıyor oluşuna, şikâyet tarihi (20/10/2016) itibariyle en geç muttali olduğu, 20/10/2016 tarihinden itibaren 60 günlük süre içinde; yahut İdari Yargılama Usulu Kanunu'nun  maddesine göre dava açma süresi içinde, idareye başvuru yapılarak durdurulacak sürenin; gelen cevap akabinde, 60 güne tamamlanacağı süre içinde, dava açılması gerekirken; davacının, en geç 20/10/2016 tarihinde (Kocaeli İnfaz Hakimliğine şikâyet tarihi) muttali olduğu işlemden dolayı, 11/01/2017 tarihinde, hak düşürücü sürenin geçmesinden çok sonra manevi tazminat davası açtığı görülmüştür." şeklindedir. Başvurucu, İdare Mahkemesinin süre yönünden ret kararı hakkında 15/2/2019 tarihli dilekçeyle istinaf talebinde bulunmuştur. Başvurucu, İnfaz Hâkimliğine yazdığı şikâyet dilekçesinin tarihine ilişkin evrakı da istinaf dilekçesine eklemek suretiyle dava açma süresinin hesaplanmasında hatalı olarak yazılan tarihin esas alındığını ileri sürmüştür.  Ankara Bölge İdare Mahkemesi 17/4/2019 tarihli kararıyla İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle istinaf talebini kesin olarak reddetmiştir. Anılan kararda, sehven yazıldığı belirtilen tarih yönünden herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Başvurucu 31/5/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Süleyman Yaprak, B. No: 2014/12996, 1/2/2017, §§ 13-21; Nebi Karataş ve diğerleri, B. No: 2014/13001, 8/3/2017, §§ 17-31; Hüseyin Ünal ve Mehmet Ünal, B. No: 2016/14222, 29/5/2019, §§ 14-25; Binali Boran, B. No: 2016/1235, 24/10/2019, §§ 15-25; Inspektorate Uluslararası Gözetim Servisleri A.Ş., B. No: 2017/29088, 10/6/2020, §§ 13-