Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru; gözaltı tedbirinin haksızlığından doğan zararların tazmini talebiyle açılan davada maddi zararın tazmin edilmemesi, manevi zararın ise yetersiz şekilde tazmin edilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, farklı nedenlerle de bazı anayasal güvencelerin ihlal edildiğine ilişkindir. Başvurucu, terör örgütüne üye olma suçu nedeniyle tutuklu olan babası ile açık görüş yapabilmek için babasının tutulduğu ceza infaz kurumuna 3/9/2018 tarihinde gitmiştir. Bu esnada başvurucu, üzerinde “Be stronger” yazan bir tişört giymektedir. Mağazalarda satıldığı hâliyle kullanılan tişörtteki “Be” yazısı tişörte basılıdır ancak “stronger” yazısı, tişörte basılı hâldeki “lieve in me” yazısının üstüne takılıp çıkarılabilen bir parçada yazmaktadır. Sözü edilen parça çıkarılınca “Believe in me” yazısı görünmektedir. Başvurucunun iddiasına göre ceza infaz kurumu görevlileri kendisine üzerindeki tişörtü çıkarmasını ya da ceza infaz kurumundan çıkmasını söylemiş ve kendisi tişörtü ters giyerek açık görüş ziyareti yapabileceğini belirtmesine rağmen görevliler bunu kabul etmemiştir. Bu sebeple başvurucu, babası ile görüşememiştir.  Başvurucu, diğer yakınlarının yaptığı ziyaretin bitmesini ceza infaz kurumu girişinde beklerken, terör örgütü propagandası yapma suçlamasıyla jandarma karakoluna götürülmüş ve başvurucunun tişörtü kolluk görevlilerince muhafaza altına alınmıştır. Başvurucu; müdafinin hazır bulunmasıyla kolluk görevlilerine verdiği ifadesinde, tişörtü annesinin hediye ettiğini, üzerinde herhangi bir oynama yapmadığını, aynı tişörtün mağazalarda hâlihazırda satıldığını, üzerindeki yazıların anlamını bildiğini ancak tişörtü propaganda amacıyla giymediğini beyan etmiştir. İfadesinin ardından başvurucu, mevcutlu olarak Savcılığa sevk edilmiştir. Başvurucu, Savcılıkça alınan ifadesinde suçlamayı kabul etmemiş ve tişörtün üzerindeki yazıların anlamını bilmediğini ifade etmiştir. Başvurucunun Savcılıkça alınan ifadesini içerir tutanaktan anlaşıldığına göre başvurucu, tişörtün faturasını Savcılığa ibraz etmiştir. Savcılık, Sulh Ceza Hâkimliğinden başvurucunun adli kontrol tedbirleri kapsamında yurt dışına çıkamama yükümlülüğüne tabi tutulmasına karar verilmesini istemiş ancak başvurucunun sorgusunu yapan Sulh Ceza Hâkimliği, yasal şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle Savcılığın talebini reddetmiştir. 15/1/2019 tarihinde Savcılık; terör örgütü propagandası niteliğinde eylemin olmadığı, ayrıca başvurucunun terör örgütüyle bağlantısını gösterir herhangi bir delil elde edilemediği gerekçesiyle başvurucu hakkında kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına ve soruşturma kapsamında el konulan tişörtün başvurucuya iadesine karar vermiştir. Başvuru dosyasına ibraz edilen belgelere göre;- Başvurucunun olay tarihinde giydiği tişört, aynı özelliklerle mağazalarda satılmaktadır ve fiyatı 19,55 TL’dir.- Yerel gazetelerde başvurucunun tişört nedeniyle gözaltına alındığı yönünde haberler, başvurucunun fotoğraflarıyla birlikte yer almıştır. Fotoğraflarda kelepçe gözükmemektedir.- Başvurucunun annesi, başvurucu hakkındaki ifade alma ve sorgu işlemleri nedeniyle müdafiye 500 TL ödemiştir.  Başvurucu 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun  vd. maddelerine dayanarak hakkında uygulanan koruma tedbirlerinin haksız olduğu iddiasıyla ağır ceza mahkemesinde tazminat davası açmıştır. Dava dilekçesinde özet olarak başvurucu;- Giydiği tişörtten dolayı hakkında yapılan işlemler nedeniyle babasıyla görüşemediğini,- Tişörtüne el konulması nedeniyle, adli rapor için götürüldüğü hastanede atletli ve elleri kelepçeli bir şekilde dolaştırıldığını, bu esnada fotoğraflarının çekildiğini, durumunun medyada ifşa edilerek şeref ve itibarının lekelendiğini, - Ortada suç bulunmamasına rağmen Savcılığın hukuka aykırı emirleri nedeniyle hakkında soruşturma başlatıldığını, ayrıca şartları bulunmamasına rağmen gözaltı, arama ve elkoyma işlemlerinin yapıldığını, - Genel Bilgi Toplama Sistemi'ne (GBT) terör örgütü propagandası yapma suçu nedeniyle hakkında işlem yapıldığına ilişkin not düşüldüğü için terörist olarak fişlendiğini, böylece kamuda çalışmasının neredeyse imkânsız hâle geldiğini ileri sürmüştür. Başvurucu; sözü edilen davada, ifade alma ve sorgu işlemlerinde hazır bulunan müdafiine 500 TL ödediklerini, elkoyma kararının orantısız bir şekilde uygulanması nedeniyle tişörtünü uzun süre kullanamadığını, tişörtün kullanılamaz bir şekilde kendisine iade edildiğini, bu sebeple tişörtün bedelinin ödenmesi gerektiğini, ayrıca ceza infaz kurumuna gidip gelmek için yaptığı harcamalar ile annesinin müdafi bulabilmek için yaptığı masrafların toplamının 500 TL olduğunu belirterek 000 TL maddi tazminatla 000 TL manevi tazminat talep etmiştir.  Yaptığı yargılama sonunda Ağır Ceza Mahkemesi; tişörtün başvurucuya iade edilmesi, tişörtün kullanılamayacak şekilde iade edildiğine ilişkin herhangi bir delilin olmaması ve maddi tazminata ilişkin diğer taleplerin koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında maddi zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle maddi tazminata ilişkin talebi reddetmiş ancak koruma tedbirleri nedeniyle başvurucunun elem ve ızdıraba maruz kalıp manevi yönden zarar gördüğü gerekçesiyle başvurucu lehine 000 TL manevi tazminata hükmetmiştir. Sözü edilen karara göre tazminat talebinin dayanağı olan ceza davasında beraat etmiş olması nedeniyle başvurucu lehine maktu vekâlet ücretine hükmolunmuştur ve maktu vekâlet ücretini aşan kısım başvurucu ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayanmaktadır. Dolayısıyla koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında maktu vekâlet ücretini aşan kısım maddi zarar kapsamında değerlendirilemez. Başvurucu ve Maliye Hazinesi bu karar aleyhine istinaf başvurusu yapmıştır. İstinaf talebine ilişkin dilekçesinde başvurucu -başka hususlar yanında- hükmedilen manevi tazminatın yetersiz olduğunu, maddi tazminat talebinin reddedilmesinin de hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür. İstinaf talebini inceleyen Daire, kararın maddi tazminata ilişkin kısmını hukuka uygun bulmuş; hükmedilen manevi tazminatın miktarını ise fazla bulup 500 TL olarak düzeltmiştir. İstinaf Dairesi verilen kararın maddi tazminat ve hükmedilen manevi tazminat yönünden kesin olduğunu ama manevi tazminatın reddedilen kısmına karşı temyiz kanun yoluna başvurulabileceğini açıklamıştır. Sözü edilen karar başvurucunun vekiline 18/6/2020 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 17/7/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucu, İstinaf Dairesince verilen karara karşı temyiz kanun yoluna başvurmuştur. Yargıtay, henüz temyiz talebi hakkında karar vermemiştir. Komisyon, başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.