Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru; kanun hükümlerinin yanlış yorumlanarak koşullu salıverilme süresinin hatalı hesaplanması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 26/2/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: (Kapatılan) İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK  madde ile görevli) (Mahkeme) 26/9/2008 tarihli kararıyla başvurucu 30/7/2002 tarihinde işlediği U. ve H.U.B. isimli kişileri kasten öldürme suçundan iki defa ayrı ayrı 24 yıl hapis, 2002 yılının Ağustos ayında işlediği yağmaya teşebbüs suçundan 2 yıl 6 ay hapis, 3/1/2003 tarihinde işlediği yağma, yağmaya teşebbüs ve hürriyeti tahdit suçlarından sırasıyla 10 yıl hapis, 2 yıl 6 ay hapis ve 1 yıl 4 ay hapis, 31/3/2003 tarihinde işlediği resmî evrakta sahtecilik suçundan 1 yıl 3 ay hapis, 8/1/2003 tarihi ve öncesinde işlediği suç işlemek için kurulmuş çıkar amaçlı örgüte üye olma suçundan ise 1 yıl 3 ay hapis cezalarına mahkûm edilmiştir.  Anılan hükmün temyiz incelemesini yapan Yargıtay  Ceza Dairesi 26/5/2010 tarihli kararıyla suç işlemek için kurulmuş çıkar amaçlı örgüte üye olma, hürriyeti tahdit ve resmî evrakta sahtecilik suçlarından verilen mahkûmiyet kararlarının zamanaşımı nedeniyle bozularak ortadan kaldırılmasına; U.yu kasten öldürme, yağma, yağmaya teşebbüs (iki kez) suçlarından verilen mahkûmiyet kararlarının onanmasına; H.U.B.yi öldürme suçundan verilen mahkûmiyet kararının ise bu suçun olası kast kapsamında işlendiği gerekçesiyle bozulmasına karar vermiştir. Yargıtay tarafından verilen bozma kararı sonrasında Mahkeme yeniden yaptığı yargılama sonucunda 28/10/2011 tarihli kararıyla başvurucuyu H.U.B.yi olası kastla öldürme suçundan 16 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırmış olup anılan hüküm Yargıtay  Ceza Dairesinin 21/3/2013 tarihli kararıyla onanarak kesinleşmiştir. Mahkemenin 21/11/2013 tarihli kararıyla 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı mülga Türk Ceza Kanunu'nun  maddesinin birinci fıkrası gereğince başvurucu hakkında kesinleşen hapis cezalarının neticeten 36 yıl hapis cezası olarak içtima edilmesine ve infazın bu süre üzerinden yapılmasına karar verilmiştir. Başvurucunun anılan karara itiraz edip etmediği dosya kapsamından anlaşılamamaktadır. Edirne Cumhuriyet Başsavcılığınca başvurucu hakkında düzenlenen 26/11/2013 tarihli müddetnameye göre içtimalı 36 yıl hapis cezası için suç tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 30/7/1999 tarihli ve 4422 sayılı mülga Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunu kapsamında kaldığından 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun  maddesi atfı ile 3/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un  maddesinin dördüncü fıkrası hükmü gözetilerek 1/4 oranında indirim uygulanmak suretiyle koşullu salıverilme süresi hesaplanmıştır. Başvurucu; çıkar amaçlı suç örgütünün faaliyeti kapsamında hakkında mahkûmiyet hükmü bulunmaması nedeniyle koşullu salıverme süresinin 3713 sayılı Kanun'a göre 1/4 oranında indirim uygulanarak belirlenmesinin hatalı olduğunu, suç örgütüne üye olma suçundan verilen hapis cezasının dava zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle Yargıtay tarafından ortadan kaldırılmasına karar verildiğini, dolayısıyla hakkında kesinleşen tüm hapis cezalarının infazının suç tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 13/7/1965 tarihli ve 647 sayılı mülga Kanun hükümlerine göre yapılması gerektiğini belirterek anılan müddetnameye 16/12/2013 tarihinde itiraz etmiştir. Mahkeme 12/2/2014 tarihli ek kararı ile başvurucunun itirazını kabul etmiş, bu kapsamda içtimalı hapis cezasının 647 sayılı mülga Kanun'un  maddesinin birinci fıkrası ile ek  maddesi hükümleri gereğince 1/2 oranında indirim ve ayrıca her ay için 6 gün indirim uygulanarak infaz edilmesine, koşullu salıverilme süresinin de buna göre belirlenmesine hükmetmiştir. Edirne Cumhuriyet Başsavcılığı, anılan karara itiraz etmiş olup itiraz İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinin 9/6/2014 tarihli kararı ile kesin olarak reddedilmiştir. Verilen bu ret kararından sonra Edirne Cumhuriyet Başsavcılığı, Mahkemenin 12/2/2014 tarihli kesinleşen ek kararı doğrultusunda başvurucu hakkında 18/6/2014 tarihli müddetnameyi düzenlemiştir.  Başvurucunun infaz süreci sırasında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, 16/12/2015 tarihli yazısıyla 12/2/2014 tarihli ek kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek Mahkemeden kaldırılmasını talep etmiştir. Mahkeme 28/12/2015 tarihli kararında; infaz edilen içtimalı hapis cezası içinde bulunan ve kesinleşen hapis cezalarına konu edilen tüm suçların çıkar amaçlı suç örgütünün faaliyeti kapsamında işlendiği hususunun mahkûmiyet kararının gerekçesinde açık bir şekilde yazılı olduğu tespitine yer vermiş olup İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının talebini kabul etmiş, bu anlamda 12/2/2014 tarihli ek kararın kaldırılarak içtimalı 36 yıl hapis cezasının 4422 sayılı mülga Kanun'un  maddesi ve 3713 sayılı Kanun'un  maddesi atfı ile 5275 sayılı Kanun'un  maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine göre koşullu salıverilme süresinin hesaplanarak infazın yapılmasına karar vermiştir.  Başvurucu, Mahkemenin 28/12/2015 tarihli ek kararının kaldırılması için İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde itiraz etmiştir. Başvurucu; müdafii aracılığıyla verdiği 20/1/2016 tarihli itiraz dilekçesinde, suç örgütüne üye olma suçunun dava zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılmasına karar verildiğini, suç örgütüne üyelikten verilen mahkûmiyet hükmünün esastan değil dava zamanaşımı nedeniyle bozulmuş olmasının hâlen infaz edilen içtima kararına konu hapis cezalarına ilişkin eylemlerin suç örgütünün faaliyeti kapsamında işlendiğine işaret ettiği şeklindeki yorumun hukuken yerinde olmadığını, infazın suç tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 647 sayılı mülga Kanun hükümlerine göre yapılması gerektiğini ileri sürmüştür. İtirazı inceleyen İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi 10/2/2016 tarihli kararı ile başvurucunun itirazını kesin olarak reddetmiştir. Anılan karar başvurucu müdafiine 24/2/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 26/2/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Mehmet Demirci, B. No: 2016/6828, 15/1/2020, §§ 23-