Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, işe iade davasında Yargıtay onamasıyla kesinleşen lehe kararın maddi hata düzeltim yoluyla ortadan kaldırılarak uyuşmazlığın esasının yeniden ele alınması ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvurular 26/2/2018 tarihinde yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir. Ayırma kararının ardından 2019/9328 numarayı alan bireysel başvurunun konu yönünden hukuki irtibatının bulunması nedeniyle 2019/9296 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin bu dosya üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:A. Bireysel Başvuru Tarihinden Önceki Süreç Başvurucular Ankara Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) bünyesinde alt işveren U.P.S.A.Ş. işçisi olarak çalışmakta iken ASKİ, U.P.S.A.Ş. İle olan hizmet alım sözleşmesini 15/6/2016 tarihi itibarıyla feshetmiştir.  Alt işveren, hizmet alım sözleşmesinin sonlandırılmış olması gerekçesiyle başvurucuları işten çıkarmıştır. Başvurucular işe iade istemiyle alt işveren ve ASKİ aleyhine dava açmıştır.  Ankara  İş Mahkemesi (Mahkeme) 12/7/2016 tarihli kararlarıyla davaların kabulüne başvurucuların işe iadelerine karar vermiştir. Söz konusu kararlarda başvurucuların iş akdinin geçerli bir sebebe dayalı olarak feshedildiğinin ve feshe son çare olarak başvurulduğunun işveren tarafından ispatlanamadığına yer verilmiştir.  İşe iade kararlarıdavalılar tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay  Hukuk Dairesi (Daire) 15/12/2016 tarihinde hükümleri onamış ve karar kesinleşmiştir. Davalı (alt işveren) 13/6/2017 tarihinde, Yargıtaydan maddi hatanın düzeltilmesi talebinde bulunmuş; Daire 11/9/2017 tarihli kararı ile ''dosyadaki delil durumu ile benzer durumdaki işçinin emsal teşkil eden dava dosyası dikkate alındığında onamanın maddi hatadan kaynaklandığı"ndan bahisle onama kararının kaldırılmasına karar vererek Mahkemenin kararlarını bozmuştur. Daireye göre 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun  maddesi uyarınca işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle işveren; işçinin iş sözleşmesinin feshi dâhil olmak üzere işletme, işyeri ve işin düzenlenmesi konusunda işletmesel kararlar alabilmekte ancak alınan bu kararlar yerindelik denetimine tabi olmayıp yargı makamlarının denetimi, işverenin fesihte keyfî davranıp davranmadığı ve işletmesel karar sonucu feshin kaçınılmaz olup olmadığı (ölçülülük denetimi-feshin son çare olması ilkesi) ile sınırlıdır. Bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde, şoför hizmetlerinin davalı Şirket tarafından yerine getirilmesine ilişkin olarak davalılar arasındaki sözleşmenin feshinin işletmesel bir karar olduğu ve bu fesih sonucunda alt işveren olan Şirkette istihdam fazlalığının kaçınılmaz olduğu belirtilmiştir. Yargıtay bu saptamalardan hareketle davalı Şirketin işçilerini çalıştırabileceği başka bir işyerinin mevcut olup olmadığı ve aynı vasıfta bulunan kişilerin yakın bir tarihte işe alınıp alınmadığı gibi hususların araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönünde gerekçe oluşturmuştur. Yargıtayın bozma ilamı 29/1/2018 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucular 26/2/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. Bireysel Başvuru Tarihinden Sonraki Süreç Mahkeme 14/11/2018 tarihli kararları ile bozma ilamına uyarak yapmış olduğu yargılama sonucunda dosya kapsamı ve Yargıtay ilamındaki gerekçelere dayalı olarak davaların reddine karar vermiştir. Mahkeme gerekçesinde, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından gönderilen bilgi ve belgeye göre davalı alt işverenin ASKİ ile sözleşmesinin bitmesinden sonra sigorta bildiriminin bulunmadığı dolayısıyla feshe son çare olarak başvurulduğu sonucuna varıldığını belirtmiştir.  Hüküm başvurucular tarafından temyiz edilmiştir. Daire 18/4/2019 tarihinde mahkeme kararlarını onamıştır.  İlgili hukuk için bkz. Mustafa Altın [GK], B. No: 2018/10018, 27/10/2021, §§ 25-