Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, idari gözetim altında tutmanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; tutulma koşulları nedeniyle de kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 20/10/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca, başvurucuların adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.  Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.  Başvuru formu ve ekleri, başvurucular vekilinin başvuru tarihinden sonra ibraz ettiği dilekçeler, İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün (GİGM) sunduğu belgeler ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi’nden (UYAP) elde edilen bilgilere göre ilgili olaylar özetle şöyledir:A. Başvurucu K.A. Bakımından Rusya Federasyonu vatandaşı ve 1980 doğumlu olan başvurucu, 4/7/2013 tarihinde İstanbul Atatürk Havalimanı sınır kapısından Türkiye’ye girmiştir. Başvurucu, Müslüman kimliği yüzünden ülkesindeki hükûmetle sorunlar yaşadığını, camilerin kapatıldığını, dinî ve siyasi gerekçelerle ülkesini terk ettiğini söylemiştir. Başvurucu 6/5/2014 tarihinde Reyhanlı-Antakya kara yolunda jandarma ekiplerince yakalanmıştır. Gözaltına alınan başvurucu, Hatay Geri Gönderme Merkezine (GGM) yerleştirilmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından 6/3/2014 tarihinde başvurucu hakkında G-87 (genel güvenlik) ve Ç-114 (haklarında adli işlem yapılan yabancılar) koduyla yurda giriş yasağı konulmuştur. Yapılan arama sonucunda başvurucuda pusula, hücum yeleği ve kamuflaj bulunarak bunlar Adana Terörle Mücadele Şube Müdürlüğüne teslim edilmiştir.  15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun  maddesine göre “Bakanlar Kurulunca tayin olunan mahallerden başka yerlerden Türkiye'ye girdiği” gerekçesiyle başvurucuya 500 TL idari para cezası yaptırımı uygulanmıştır.  Hatay Valiliğinin 7/5/2014 tarihli kararıyla başvurucu 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun  ve  maddeleri uyarınca idari gözetim altına alınmıştır.  Başvurucu 9/5/2014 tarihinde uluslararası koruma talebinde bulunmuştur. GİGM’nin 22/5/2014 tarihli kararıyla bu talep reddedilmiştir. Başvurucunun 26/5/2014 tarihinde ret kararını tebellüğden imtina ettiği tutanağa bağlanmıştır. Başvurucu 3/6/2014 tarihinde Adana Kabul ve Barınma Merkezine (KBM) sevk edilmiştir.  Başvurucu 4/8/2014 tarihinde Dubai’ye gitmek istediğine dair dilekçe vermiş ve uluslararası koruma talebinin reddine karşı Ankara  İdare Mahkemesinde açtığı davadan feragat ettiğini dile getirmiştir. İdare Mahkemesi 8/9/2014 tarihinde feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.  Başvurucu vekili, diğer başvurucunun da aralarında bulunduğu beş yabancıyla birlikte 14/8/2014 tarihinde idari gözetim kararına itiraz etmiştir. İtirazı değerlendiren Adana  Sulh Ceza Hâkimliği 26/8/2014 tarihinde, idari gözetim kararı ve ilgili belgelerin gönderilmesi için idareye müzekkere yazmıştır. 28/8/2014 tarihinde müzekkereye verilen cevaptan sonra 8/9/2014 tarihinde itirazın kabulüyle idari gözetimin kaldırılmasına karar verilmiştir. Her bir başvurucu yönünden ayrı değerlendirme yapılmayan kararın tüm başvurucuları kapsayan gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: “…Başvuran yabancı hakkında sınırdışı etme kararı bulunduğu, aynı yasanın 57 maddesinde düzenlenen koşullar oluşturduğundan bahisle idari gözetim kararı verildiği, idari gözetim kararından itibaren her ay idari gözetimin uzatılması ve her ay düzenli olarak yapılan değerlendirmelerin sonuçlarının gerekçesiyle yabancı veya yasal temsilcisine bildirilmesi yapılan değerlendirmelerin sonuçlarının gerekçesiyle yabancı veya yasal temsilcisine bildirilmesi gerekirken6458 Sayılı Yasa’nın uzatılmasına dair kararın bulunmadığı anlaşılmakla 6458 Sayılı Yasanın 57/6 maddesi gereğince başvurunun kabulüne, Adana Valiliği tarafından verilen gözetim kararının kaldırılmasına, kesin olmak üzere karar verilmiştir.”  GİGM’nin 12/9/2014 tarihinde Adana Valiliğine gönderdiği yazıda, 6458 sayılı Kanun’un  maddesi uyarınca ikamet zorunluluğu ve bildirim yükümlülüğü getirilebileceğinden varsa ikamet edebileceği adres bilgilerinin, yoksa KBM’de rızasıyla kalmak isteyip istemediğinin bildirilmesi amacıyla Sulh Ceza Hâkimliğinin kararıyla idari gözetimi sona eren başvurucuyla mülakat yapılması istenmiştir.  Başvurucu, Sulh Ceza Hâkimliğinin kararına istinaden 19/9/2014 tarihinde Adana KBM'den salıverilmiştir. B. Başvurucu N.A. Bakımından Rusya Federasyonu vatandaşı ve 1991 doğumlu olan başvurucu, Müslüman olduğu için birkaç kez vücuduna elektrik verilerek işkence gördüğünü, hükûmet ve orduyla sorunları bulunan bu ülkeyi terk etmediği takdirde öldürülmekle tehdit edildiği için 7/10/2013 tarihinde İstanbul Atatürk Havalimanı sınır kapısından Türkiye’ye giriş yaptığını söylemiştir. Başvurucu, bir süre Suriye’de savaşan yaralı muhaliflerin Türkiye’ye taşınmasında şoför olarak görev yaptığını, ölenleri görünce psikolojisi bozulduğu için tekrar Türkiye’ye döndüğünü ifade etmiştir. Başvurucu İstanbul’a gitmek üzere yola çıktığında 20/5/2014 tarihinde Hatay otobüs terminalinde vize süresi geçtiği için gözaltına alınarak Hatay GGM’ye yerleştirilmiştir. 10/1/2014 tarihinde başvurucu hakkında G-87 (genel güvenlik) koduyla yurda giriş yasağı konulmuştur. Hatay Valiliği 21/5/2014 tarihinde başvurucunun 6458 sayılı Kanun’un  maddesi uyarınca vize ihlali yaptığı gerekçesiyle sınır dışı edilmesine karar vermiştir.  Hatay Valiliğince 21/5/2014 tarihinde başvurucu hakkında idari gözetim kararı alınmıştır. İdari gözetim kararında 6458 sayılı Kanun’un  ve  maddelerine dayanılmış, ancak maddelerdeki hangi fıkra ve bent nedeniyle gözetim kararı verildiği açıklanmamıştır.  Başvurucunun 21/5/2014 tarihinde yaptığı uluslararası koruma talebi, GİGM’nin 30/5/2014 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Bu karar 3/6/2014 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.  Uluslararası koruma talebinin reddi kararına karşı başvurucu, Ankara  İdare Mahkemesinde dava açmıştır. Mahkeme 2/7/2014 tarihinde dava dilekçesinin reddine karar vermiştir.  Başvurucu 3/6/2014 tarihinde Adana KBM’ye yerleştirilmiştir. Başvurucunun diğer başvurucuyla birlikte idari gözetim kararına yaptığı itiraz, Adana  Sulh Ceza Hâkimliğince 8/9/2014 tarihinde kabul edilmiştir. Bu kararın gerekçesi diğer başvurucu hakkındaki olaylar kısmında açıklanmıştır (bkz. § 17). Başvurucu, Sulh Ceza Hâkimliğinin kararına istinaden 19/9/2014 tarihinde Adana KBM'den salıverilmiştir. Başvurucular vekili, başvurucuların 21/9/2014 tarihinde rızaları bulunmadan Suriye’ye sınır dışı edildiğini ileri sürmüş, ancak bunu gösteren uçak bileti ve benzeri bir belge ibraz etmemiştir.  İlgili hukuk için bkz. B.T. (GK), B. No: 2014/15769, 30/11/2017, §§ 19-