Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, bir gayrimüslim cemaat vakfına ait taşınmazların iade edilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının; açılan davada verilen yargı kararlarında yeterli gerekçe bulunmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının; ilgili kanun hükümlerinin hatalı uygulanması nedeniyle de mülkiyet hakkı bağlamında ayrımcılık yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvurular 3/2/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  2015/2520, 2015/2521, 2015/2522 ve 2015/2523 numaralı başvuru dosyalarının konu ve kişi yönünden irtibat nedeniyle 2015/2519 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına ve diğer dosyaların kapatılmasına karar verilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 20/2/2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun  maddesinde tanımı yapılan gayrimüslim cemaat vakıflarındandır. Başvurucu 5737 sayılı Kanun'un geçici  maddesi kapsamında dokuz adet taşınmazın iade edilmesi için Vakıflar İstanbul  Bölge Müdürlüğünden talepte bulunmuştur.  Vakıflar Meclisi 28/12/2009 tarihinde bu talebi kısmen kabul etmiştir. Bu kararla talebe konu bir taşınmazın başvurucu vakıf adına tescili uygun görülmüş, altı taşınmaz yönünden tescile dayanak teşkil edebilecek belgelerin iki ay içerisinde tamamlanması istenilmiş, iki taşınmaz yönünden ise anılan Kanun maddesinin kapsamında olmadığı gerekçesiyle talep reddedilmiştir.  Karar başvurucuya tebliğ edilmiş, Vakıflar Meclisi 20/4/2010 tarihinde başvurucuya verilen iki aylık süreyi 16/7/2010 tarihine kadar uzatmıştır. Başvurucunun yeniden yaptığı başvuruyu da Vakıflar Meclisi bu defa 28/12/2010 tarihinde reddetmiştir. Kararın gerekçesinde, Vakıf tarafından sunulan belgelerin 5737 sayılı Kanun'un geçici  maddesi çerçevesinde taşınmazların Vakıf adına tesciline dayanak teşkil edecek nitelikte olmadığı belirtilmiştir. Söz konusu taşınmazlardan İstanbul'un Kadıköy İlçesine bağlı Osmaniye Mahallesi'nde bulunan 985 ada 74 parsel sayılı taşınmazın 1/14 payının bir şirket adına tescilli olduğu, Fatih İlçesine bağlı Mahmutpaşa Mahallesi ile Kumkapı ilçesine bağlı Çadırcı Ahmet Çelebi ve Kürkçübaşı Bayram mahallelerinde bulunan dört taşınmazın ise tapusunun veya tapu bilgilerinin bulunmadığı açıklanmıştır. Başvurucu, İstanbul'un Fatih İlçesine bağlı Kumkapı Kürkçübaşı Bayram, Kumkapı Çadırcı Ahmet Çelebi ve Mahmutpaşa mahalleleri ile Kadıköy İlçesine bağlı Osmaniye Mahallesi'nde bulunan beş adet taşınmaz yönünden ayrı ayrı Vakıflar Meclisinin 28/12/2009 tarihli kararının iptali istemiyle İstanbul  İdare Mahkemesinde (Mahkeme) 2/8/2010 tarihinde davalar açmıştır.  Mahkeme 31/10/2011 tarihinde davaları reddetmiştir. Kararların gerekçelerinde özetle;i. Cemaat vakıflarının dinî, hayrî, sosyal, kültürel, eğitim ve sıhhî amaçları gerçekleştirebilmeleri amacıyla taşınmaz edinmelerine izin verildiği belirtilmiştir. Ancak bir taşınmazın cemaat vakfı adına tescil edilebilmesi için 1936 beyannamelerinde kayıtlı olup kendi hak ve tasarruflarında bulunması veya daha sonradan satın alma veya bağışla iktisap edilip mal edinememe gerekçesiyle adına tescilli olmamasının gerektiği açıklanmıştır. Başka bir tüzel veya gerçek kişi adına kayıtlı olup vakfın hak ve tasarrufunda olmayan taşınmazların ise vakıf adına tescil edilemeyeceği ifade edilmiştir.ii. Olayda ise Vakıf adına tescili talep edilen taşınmazların 1936 beyannamelerinde kayıtlı olup vakfın hak ve tasarrufunda bulunduğu ya da 1936 yılından sonra iktisap edilip Maliye Hazinesi veya Genel Müdürlük adlarına tapuda kayıtlı olduğu yolunda bir bilginin ve belgenin olmadığı vurgulanmıştır. Buna göre uyuşmazlığa konu taşınmazların tescili için 5737 sayılı Kanun'un geçici  maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmediği ifade edilmiştir. iii. Tapuda diğer kamu veya özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişiler adına kayıtlı taşınmazların davacı vakıf adına tescil edilmesi talebinin ise ancak adli yargıda açılacak tapu iptali ve tescil davasında irdelenebileceği belirtilmiştir. Bu gibi taşınmazların davalı idarece, başvurucu vakıf adına idari yoldan tescil edilmesi yönünde karar verilmesine ise olanak bulunmadığı açıklanmıştır. iv. Sonuç olarak dava konusu taşınmazların 5737 sayılı Kanun'un geçici  maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı gerekçesiyle tescil talebinin reddine yönelik işlemlerin hukuka uygun olduğu kanaatine varılmıştır. Başvurucu tarafından temyiz edilen kararlar Danıştay Onuncu Dairesince 27/10/2015 tarihinde onanmıştır.  Onama kararları 5/1/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir. 3/2/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur. Başvurucunun karar düzeltme talepleri ise daha sonra 28/4/2016 tarihinde reddedilmiştir.  İlgili hukuk için bkz. Boyacıköy Panayia Evangelistra Kilisesi ve Mektebi Vakfı, B. No: 2015/17576, 1/2/2017, §§ 12-24, 47-