Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, bir park içerisinde Belediye tarafından inşaatı sürdürülen su deposuna düşen ve akabinde vefat eden başvurucunun babasının ölüm olayının etkili soruşturulmaması nedeniyle adil yargılanma hakkı ile etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru, 22/4/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 23/6/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından 16/11/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık tarafından 7/12/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunulan görüş 16/12/2015 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanlarını 31/12/2015 tarihinde ibraz etmiştir. A. Olaylar Başvuru formu ve ekleri, soruşturma ve yargılama dosyası içeriği ile Bakanlık görüşünde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucunun babası Besim Yiğit (B.Y.), 6/5/2009 tarihinde İstanbul Bahçelievler'de bulunan Kocasinan Semt Parkı ve Kadir Has Parkı yeşil alanının sulama ihtiyacını karşılamak amacıyla Bahçelievler Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından inşa edilmekte olan eden su deposuna düşmüştür.  Olay yerinde bulunan kişilerce düştüğü yerden çıkarılan B.Y., yaralı olarak Kadıköy Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesine (Hastane) götürülmüştür. Hastanenin 6/5/2009 tarihli adli vaka raporunda özetle üç dört metre derinlikteki çukura düşen hastanın uykuya meyilli olduğu, gözlerinin her yöne doğal olduğu, hayati tehlikesinin mevcut olduğu belirtilmiştir. B.Y., tedavi görmekte iken 19/5/2009 tarihinde vefat etmiştir. Olay hakkında 2009/51465 Soruşturma sayılı dosya ile Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı (Cumhuriyet Başsavcılığı) tarafından soruşturma başlatılmıştır. Soruşturma kapsamında Cumhuriyet savcısı, olayın gerçekleştiği gün Bahçelievler Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memurlarına kazıyı yapan görevlilerin ifadelerinin alınması, olay yerinde gerekli incelemenin yapılması ve kuyuya düşen B.Y.nin ifadesinin alınması talimatlarını vermiştir. Olayın yaşandığı gün, Bahçelievler Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü polisleri tarafından görgü tanıklarının ifadeleri alınmıştır. Semt Parkı'nın işletmeciliğini yapan F.A. ve E.A. ifadelerinde özetle kazı alanı çevresine Belediye tarafından güvenlik bariyerleri konulduğunu, B.Y.nin güvenlik şeridinden içeriye girdiğini, kendisine "Çalışma alanına girme." dediklerini ancak “Tamam.” demesine rağmen girdiğini ve demir güvenlik bariyerinin üzerine tırmanarak kafasını uzatıp kuyuya baktığı esnada aşağıya düştüğünü belirtmişlerdir. Kalıp ustası Ş. ifadesinde özetle kuyudan uzakta bulunduğu sırada bir bağırma sesi duyduğunu, kuyunun bulunduğu yere gittiğinde B.Y.nin kuyuya bakmak isterken bariyerin üzerinden aşağı düştüğünü gördüğünü, hemen B.Y.nin düştüğü yerdeki kalıpları sökerek B.Y.yi dışarı çıkardığını belirtmiştir. Bahçelievler Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürü A.A. ifadesinde özetle kepçeyle kazı yapılan yere görevliler tarafından her zaman güvenlik bariyerlerinin konulduğunu ve vatandaşlara konuyla ilgili ikazların yapıldığını, şahsın kendi hatasından dolayı bariyerleri aşıp düştüğünü düşündüğünü beyan etmiştir. İlçe Emniyet Müdürlüğü tarafından olayın yaşandığı gün müşteki sıfatıyla başvurucunun da ifadesi alınmıştır. Başvurucu ifadesinde özetle babasının Kocasinan Parkı'na gezmek amaçlı gittiğini, park içerisindeki barikatların bulunduğu yere gittiğinde barikatlardan tuttuğunu, barikat olan demirler birbirine bağlı olmadığından babasının Belediyenin kazdığı kuyuya düştüğünü, barikatlarla ilgili ihmalin söz konusu olduğunu düşündüğünü belirtmiştir. Anılan tarihte yoğun bakımda olan B.Y.nin ifadesi alınamamıştır. İfadesininalınamadığına dair üç ayrı gün için tutanak tanzim edilmiştir. Görevli polis memurları tarafından olay yerinin fotoğrafları çekilmiş, olay yeri krokisi çizilmiş ve olay yeri inceleme raporu hazırlanmıştır. Polis Memuru H. ile R.Ç. tarafından imzalanan olay yeri inceleme raporunda okunabildiği kadarıyla şu ifadelere yer verilmiştir:“…Olay yerine intikal edildiğinde olay yerinin güvenlik … altında olduğu, … kod nolu ekibin olay yerinde olduğu görüldü. Olay yerinin park ve çay bahçesi olduğu çay bahçesinin alt kısmında Bahçelievler Belediyesi'ne ait su deposu inşaatı olduğu çalışmaların sürdüğü görüldü. İnşaat çevresinde 25 adet yerden yüksekliği 120 santim olan demir bariyerlerle (kenetlenmiş) çevrili olduğu ve demir bariyerlerin gerisinde eski ve yeni şeritlerle çevrili olduğu görüldü. Bariyer içindeki inşaatta çalışmaların … görüldü. Çeşme sokağa yakın yerde yola yakın bariyerler üzerinde “SU DEPOSU İNŞ. ALANI GİRMEK TEHLİKELİ VE YASAKTIR” ibareli pankart olduğu görüldü İnşaat alanının derinliğinin 90 m olduğu ölçüldü. Bariyerler üzerinde Bahçelievler Belediyesi Zabıta ibarelerinin olduğu görüldü. Demir bariyerlerle tahta kalıp arasının 50 (m)(tutanakta cm olarak yazılı olsa da krokide 50 m. olduğu ifade edilmiş) olduğu … görüldü. (…)” B.Y.nin düşmesinden önceki bir tarihte Park Görevlisi S., Park İşletmecisi Ö.A. ve Bölge Şefi H.A. tarafından imzalı 27/4/2009 tarihli tutanakta “Belediyemiz park ve bahçeler müdürlüğü tarafından Kocasinan semt parkı ve Kadirhas parkı otomatik su sistemi için yaptırılan yer altı betonarme su deposu inşaat çalışması için inşaat alanında demir bariyerlerle her türlü güvenlik önlemi alınmış olup tarafımızdan resimlenip tutanak ekine iliştirilmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir. Adli Tıp Kurumu Morg İhtisas Dairesinin 11/9/2009 tarihli otopsi raporunun sonuç kısmında “Kişinin ölümünün genel beden travmasına bağlı kafatası kırıkları ile birlikte, beyin kanaması, beyin doku harabiyeti ve beraberinde gelişen komplikasyonlar sonucu meydana gelmiş olduğu…” kanaati bildirilmiştir. Cumhuriyet Başsavcılığı, 19/11/2009 tarihli yazı ile Kocasinan Parkı içindeki su deposunun kim tarafından ne zaman kazıldığının, önlemlerin alınıp alınmadığının ve 6/5/2009 tarihi itibarıyla kimlerin sorumlu olduğunun tespit edilmesini ve bu tespitlere ilişkin düzenlenecek evrakın gönderilmesini Bahçelievler Belediye Başkanlığından talep etmiştir. Bahçelievler Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğü; 15/12/2009 tarihli yazı ile tüm çalışmaların Park ve Bahçeler Müdürlüğü tarafından yürütüldüğünü, depo alanının hafriyat çalışmalarının taraflarınca yapılmış olduğunu, bütün çalışma alanının demir bariyer ve emniyet şeridi ile çevrilmiş olduğunu ve uyarıcı pankartlar asılarak tüm emniyet tedbirlerinin alındığını, olayla ilgili tüm bilgi ve belgelerin karakola sunulmuş olduğunu ve güvenlik önlemleri ile ilgili tüm resimlerin ekte sunulduğunu belirtmiştir. Anılan yazıda ayrıca B.Y.nin söz konusu alanda çalışan kişilerce uyarılmış olmasına rağmen bariyeri aşarak kazanın meydana geldiği alana gittiği ifade edilmiştir. Cumhuriyet Başsavcılığı, 10/8/2010 tarihli yazı ile Adli Tıp Kurumu Başkanlığından B.Y.in, Bahçelievler Belediyesinin su deposu için kazmış olduğu kuyuya düşüp yaralanması neticesinde gerçekleşen ölüm olayında şahsın kesin ölüm sebebinin belirlenmesi ve şahsın ölümüne sebep olan kişi veya kişilerin kusur durumlarının tespit edilmesi konularında rapor hazırlanmasını istemiştir. Adli Tıp Kurumu  İhtisas Kurulu, B.Y. hakkında düzenlenmiş adli ve tıbbi belgeleri incelemiş ve sonuç olarak “(…) ileri derecede kalp-damar hastalığı bulunan ve bu nedenle by-pass operasyonu geçirmiş olan kişinin ölümünün, yüksekten düşmeye bağlı kafatası kırığı, beyin kanaması ve gelişen komplikasyonlar sonucu meydana gelmiş olduğu, olayın meydana gelmesindeki kusur durumlarının adli tıbbi bir konu olmadığı …” mütalaasında bulunmuştur. Cumhuriyet Başsavcılığı, 10/12/2010 tarihli ve Soruşturma No: 2009/51465, K.2010/76289 sayılı karar ile kamu davası açmaya yeterli kanuni ve inandırıcı deliller elde edilemediği gerekçesine yer vererek kovuşturmaya yer olmadığına (KYO) karar vermiştir. Başvurucunun anılan karara yaptığı itirazın, İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinin 9/3/2011 tarihli ve 2011/324 Değişik İş sayılı kararı ile “Olay yeri aynen duruyorsa mahallinde biri İnşaat Mühendisi, biri Hukuk Fakülteleri Ceza Kürsüsünden ve birinin de Makine Fakültesinden seçilecek bilirkişi marifetiyle olay yerinde inceleme yapılarak, olayda ölen ve Belediye’nin kusuru olup olmadığı, olay yeri muhafaza edilmemişse olay yerini bilen tanıklar dinlenerek, dosya üzerinden bilirkişi yapılmasının gerektiği, eksik soruşturma ile karar verildiği (…)” gerekçesiyle kabul edilmesi üzerine soruşturmaya Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2011/28312 Soruşturma sayılı dosyası üzerinden devam edilmiştir. Cumhuriyet Başsavcılığı, İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi kararı doğrultusunda olay hakkında bilirkişi raporu almış ve “Olayla ilgili bilirkişi istenmiş olup bilirkişi raporunda "ilgili kuyunun kapatıldığı, dosya muhteviyatına göre bu konuda karar verilebileceği, maktulün olayda kusurlu olduğu" belirtilmiştir. Zira şüpheli kurumun gerekli tedbirleri aldığı ve "gerek dosyadaki mevcut fotoğraflarda gerekse olay yer inceleme raporu ve krokisinde olay gününde ve saatinde su deposu temel kazısı/çukuru hafriyat alanı etrafının 2-2,5 metre gerisinden başlamak üzere çepeçevre 4 etrafının birbirine kenetlenmiş, her biri iki noktadan yere basan toplam 25 adet, 186cm genişliğindeki 1,20metre yüksekliğindeki düşey parmaklıklı zabıta bariyeri tabir edilen demir korkuluklarla çevrili olduğu, bunlardan bir tanesi üzerinde bez afiş şeklinde bir pankartın asılı olduğu, bu pankartta "su deposu inşaat alanı girmek tehlikeli ve yasaktır. Park ve Bahçeler Müdürlüğü" ibaresinin büyük harflerle yazılı olduğu, yazının uzaktan seçilebildiği, ayrıca bu bariyerlerin gerisinde hafriyat sahasının 4 tarafında ikinci bir emniyet şeridinin çekili olduğu görülmektedir.” gerekçesine yer vererek 9/12/2011 tarihli ve Soruşturma No: 2011/28312, K.2011/41678 sayılı kararı ile kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir.  Başvurucu, anılan karara itiraz etmiş ve itirazı inceleyen İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi, 17/2/2012 tarihli ve 2012/146 Değişik İş sayılı kararı ile “Dosyanın ve itiraz dilekçesinin incelenmesinde, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın, İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2011 tarih, 2011/324 değişik iş sayılı kararı ile kaldırılmasına dair verilen karar, şikayetçi ve vekiline tebliğ edilmeden, müşteki ve vekili tarafından bildirilecek tüm deliller değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken eksik soruşturma ile kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi[nin] usul ve yasaya aykırı olduğu” gerekçesine dayanarak kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılmasına karar vermiştir.  Anılan karar üzerine Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2011/28312 Soruşturma sayılı dosyası ile soruşturmaya devam edilmiştir. Cumhuriyet Başsavcılığı, 28/6/2012 tarihli yazısıyla İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünden Bahçelievler Belediye Başkanı O. hakkında görevi kötüye kullanmak suçundan 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun’un  ve  maddeleri gereğince inceleme yapılarak soruşturma izni verilip verilmeyeceğine dair kararın gönderilmesini talep etmiştir. İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü, “Olay günü Bahçelievler Emniyet Müdürlüğünde görevli polis memurlarınca tutulan olay yeri inceleme raporunda ve çizilen krokide; inşaatın yerden yüksekliği 120 cm olan 25 adet demir bariyerle (kenetlenmiş) çevrili olduğu ve demir bariyerlerin gerisinde eski ve yeni şeritlerle çevrili olduğunun belirtildiği, 21/11/2011 tarihli bilirkişi raporunda ise; “ölümcül olaya sebebiyet veren kazanın kendi dikkatsizliğinden ve buna bağlı kusurundan kaynaklandığının dosyadaki bilgi, belge ve görgü tanığı anlatımlarıyla ve tutanaklarla sabit olduğu, olayın meydana gelmesinde belediye yetkililerinin kusurunun bulunmadığı, belediyenin hizmetleri zımnında vücuda getirilmeye çalıştığı park içi gömme su deposu inşaatını yaparken her türlü güvenlik önlemlerini aldığının görüldüğü, bu nedenle olayın meydana gelmesinde belediye yetkililerinin kusurunun bulunduğuna dair herhangi bir delile rastlanmadığı” ifade edildiği (…)” gerekçesine yer vererek Bahçelievler Belediye Başkanı O. hakkındaki iddianın işleme konulmamasına karar vermiştir. Başvurucunun anılan karara yaptığı itiraz, Danıştay Birinci Dairesinin 15/1/2013 tarihli ve E.2013/5, K.2013/9 sayılı kararıyla “dosyanın incelenmesinden, söz konusu olay nedeniyle Bakırköy  Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmekte olan tazminat davasında temin edilen bilirkişi raporunda, olayın meydana gelmesinde Belediyenin % 75 oranında kusurlu olduğu sonucuna ulaşılmış ise de, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda, Belediye yetkililerinin olayda kusurunun bulunmadığının belirtildiği, olay günü emekli öğretmen Besim Yiğit'in çevredekilerin uyarılarına rağmen Parkın içinde bulunan, etrafı yere sabitlenmeyen demir bariyerlerle çevrili su deposu inşaatına yaklaşarak bariyerin üstünden uzanmak suretiyle inşaat çukuruna bakmak istediği sırada bariyerin devrildiği ve adı geçenin çukura düştüğü, çevredekilerin yardımıyla çukurdan çıkarılarak ambulansla Hastaneye götürülen kişinin bir süre komada kaldıktan sonra hayatını kaybettiği, çukura düşme olayının Belediyenin güvenlik önlemi almamasından değil, adı geçenin merak saikiyle çukura bakmakta ısrarcı davranmasından kaynaklandığı hususunun görgü tanıklarının ifadelerinden anlaşıldığı” gerekçesiyle reddedilmiştir. Söz konusu karar, 22/3/2013 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ edilmiş ve 22/4/2013 tarihinde, süresi içinde bireysel başvuru yapılmıştır. Bakanlık görüşünde de yer verildiği üzere başvuruya konu olayla ilgili olarak başvurucu ayrıca, ölenin yasal mirasçıları ile birlikte 30/12/2009 tarihinde İstanbul  Asliye Hukuk Mahkemesinde Bahçelievler Belediye Başkanlığı aleyhine tazminat davası açmıştır. Yerel mahkeme, E.2009/470 sayılı dosyada görülen davada olayla ilgili olarak tanık ifadelerine başvurmuştur. Davacı tanıkları olay anını görmediklerini belirtmekle birlikte olay yeri ile ilgili bilgi vermişlerdir. Tanık İ.E. ifadesinde olayın meydana geldiği çukurun çevresinin tamamen kapalı ve muhafazalı olmadığını, yeterli güvenlik önlemi alınmadığını beyan etmiştir. T.Y. ise su kuyusunun, üzerinde "zabıta" yazılı iki metre genişliğindeve bir metre yüksekliğinde sabit olmayan demir bariyerlerle bir tarafından çevrildiğini, bariyeri eliyle kaldıran bir kişinin rahatlıkla inşaat sahasına girebileceğini belirtmiştir. Davalı idarenin tanıklarından F.A. olayı şu şekilde aktarmıştır: “Dava konusu edilen parktaki çay bahçesini benim çocuklar işletir. Ben de o gün oradaydım. Olay günü yanında 9-10 yaşlarında bir çocukla yaşlı bir bey parka geldi. Belediyenin açtığı bu çukurun hemen yanında çim vardı. Çimden önce tretuar kısmında emniyet şeridi kısmında bant çekiliydi. Bu bey çimin üzerindeydi. Emniyet şeridini geçmişti. Amacı inşaatı izlemekti, ben öyle tahmin ediyorum. Ben kendisini ikaz ettim. Orası tehlikeli diye söyledim. Hem emniyet şeridi vardı. Bana sesini çıkartmadı. Ben arkada çalışmaya gittim. Birden insanların koştuğunu gördüm. İşçiler kalıbı söküyordu. Bu adam kalıpların arasındaki dar çukura düşmüş. Aşağıdaki demirlere yüzüstü düşerek başını demirlere çarpmış. Kendisini oradan çıkardık ve ambulansla hastaneye götürdük. Çukurun etrafında demir bariyerler vardı. Ben olay yerine gittiğimde bu bariyerlerden bir kısmı inşaata doğru yatık durumdaydı. Oraya çoluk çocuk girmekteydi ancak biz ikaz ediyorduk.” Tanık E.A.nın verdiği ifade ise şöyledir:“Olay günü bir bey yanında küçük bir çocukla parkta geziyordu. İnşaat alanındaki bantı geçmemek için sürekli parka gelenleri ikaz ederiz. Bu beyi de ikaz ettik. Daha sonra bir takım sesler duydum. Çukurun oraya gittiğimde bariyerin üstünden bu beyin aşağıya çukura düştüğünü ve bariyerin yatık olduğunu gördüm. Çukurdan yaralı olarak çıkartıldı ve ambulansla hastaneye götürüldü. Bana göre aklı başında olan kimse bu bandın arkasına gitmenin tehlikeli olduğunu düşünebilir, ayrıca birbirine takılı bariyerlerde vardı. Ayrıca parkın girişinde inşaat sahasına girmenin tehlikeli ve yasak olduğuna ilişkin tabela da vardı. Okuma yazma bilen çocuklar da bunu bilebilir.”  İlk Derece Mahkemesi olay yerinde keşif yapıp bilirkişilerden rapor almıştır. Bilirkişi heyetince düzenlenen raporda başvurucunun babasının ölümü ile sonuçlanan olayda tedbirsiz ve dikkatsiz davranan ölenin %25 oranında sorumlu olduğu ve (temel olarak yere sabitlenmeyen bariyerlerin kullanılmasına dayanılarak) yeterli güvenlik önlemlerini almayan davalı Belediyenin %75 oranında kusurlu olduğu belirtilmiştir. Asliye Hukuk Mahkemesi başvurucu ve diğer mirasçılar tarafından açılan tazminat davasının kısmen kabul kısmen reddine karar vermiştir. Yargıtay söz konusu davada görevli mahkemenin idare mahkemesi olduğunu belirterek kararı bozmuştur. Yerel mahkeme E.2013/192 sayılı dosyada yeniden görülen davada, hizmet kusurundan doğan davalarda idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar vermiştir.  Başvurucu ve diğer mirasçılar 16/5/2014 tarihinde İdare Mahkemesine tam yargı davası açmışlardır. İstanbul  İdare Mahkemesinin E.2014/1017 sayılı dosyasında görülen davada Mahkeme, Asliye Hukuk Mahkemesince alınan bilirkişi raporunu yeterli kabul ederek 8/4/2015 tarihinde davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. İlk Derece Mahkemesi başvurucuya 000 TL maddi tazminat verilmesine hükmetmiştir. Başvurucu ve diğer mirasçılar tarafından 14/7/2015 tarihinde temyiz edilen davanın Danıştay incelemesi devam etmektedir.B. İlgili Hukuk 4483 sayılı Kanun’un “İzin vermeye yetkili merciler” başlıklı  maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile son fıkrası şöyledir: “Soruşturma izni yetkisi…h) Büyükşehir belediye başkanları, il ve ilçe belediye başkanları; büyükşehir , il ve ilçe belediye meclisi üyeleri ile il genel meclisi üyeleri hakkında İçişleri Bakanı,…” 4483 sayılı Kanun’un “Ön inceleme” başlıklı  maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:“Ön inceleme, izin vermeye yetkili merci tarafından bizzat yapılabileceği gibi, görevlendireceği bir veya birkaç denetim elemanı veya hakkında inceleme yapılanın üstü konumundaki memur ve kamu görevlilerinden biri veya birkaçı eliyle de yaptırılabilir. İnceleme yapacakların, izin vermeye yetkili merciin bulunduğu kamu kurum veya kuruluşunun içerisinden belirlenmesi esastır. İşin özelliğine göre bu merci, anılan incelemenin başka bir kamu kurum veya kuruluşunun elemanlarıyla yaptırılmasını da ilgili kuruluştan isteyebilir. Bu isteğin yerine getirilmesi, ilgili kuruluşun takdirine bağlıdır.” Anılan Kanun’un “Ön inceleme yapanların yetkisi ve rapor” başlıklı  maddesi şöyledir:“Ön inceleme ile görevlendirilen kişi veya kişiler, bakanlık müfettişleri ile kendilerini görevlendiren merciin bütün yetkilerini haiz olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa göre işlem yapabilirler; hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisinin ifadesini de almak suretiyle yetkileri dahilinde bulunan gerekli bilgi ve belgeleri toplayıp, görüşlerini içeren bir rapor düzenleyerek durumu izin vermeye yetkili mercie sunarlar. Ön inceleme birden çok kişi tarafından yapılmışsa, farklı görüşler raporda gerekçeleriyle ayrı ayrı belirtilir.Yetkili merci bu rapor üzerine soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine karar verir. Bu kararlarda gerekçe gösterilmesi zorunludur.” 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması” başlıklı  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:“İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.” Haksız fiillerden doğan borç ilişkilerini düzenleyen 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Sorumluluk” başlıklı  maddesi şöyledir:“Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” 6098 sayılı Kanun’un haksız fiillerden doğan borç ilişkilerinin Ceza Hukuku ile ilişkisini düzenleyen  maddesi ise şöyledir:“Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.”