Haklar: İfade özgürlüğü

Başvuru, bir İnternet sitesi hakkında verilen erişimin engellenmesi kararının kaldırılmaması nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 16/6/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 1983 doğumlu olup İstanbul’da ikamet etmektedir. Olayların geçtiği tarihte başvurucu, Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde doktora öğrencisidir. Başvurucu http://sites.google.com (yer sağlayıcı site) adlı İnternet sitesi üzerinden akademik çalışmalarını ve çeşitli konulardaki düşünce ve görüşlerini yayımladığıve bu konulara ilişkin ilgililerin öneri ve eleştirilerini alabildiğikendi adına bir İnternet sitesi oluşturmuştur. Denizli  Sulh Ceza Mahkemesi 23/6/2009 tarihinde Atatürk’ün manevi hatırasına hakaret içerikli ifadelerin bulunduğu bir İnternet sitesinin sahibine karşı yürütülen soruşturma çerçevesinde erişimin engellenmesi kararı almıştır. Bu Karar, infazı için Telekomünikasyon İletişimBaşkanlığına(TİB)tebliğ edilmiş, ancak TİB'in Denizli Cumhuriyet Başsavcılığına gönderdiği yazıda yer sağlayıcı sitenin adresinin kayıtlı ve yurt dışı kaynaklı olduğu, bu alan adı ile ilgili olarak TİB'den yer sağlayıcılık faaliyet belgesinin alınmadığı, erişimin engellenmesinin alan adı veya IP adresi olarak erişim engelleme şeklinde uygulanabileceği belirtilerek mahkeme kararının değiştirilmek suretiyle düzeltilmesi ya da kararın itirazı incelemeye yetkili merciye gönderilmesi talep edilmiştir. Bunun üzerine Denizli  SulhCeza Mahkemesi TİB'in talebini kabul etmiş ve 24/6/2009 tarihinde, 23/6/2009 tarihli kararını düzelterek yer sağlayıcı siteye erişimin tamamen engellenmesi kararı almıştır. TİB, bu kararı uygulayarak yer sağlayıcı siteye erişimi tamamen engellemiştir.  Başvurucu, kendi sitesine girmeye çalıştığında aşağıdaki bilgileri içeren erişimin engellenmesi kararıyla karşılaşmıştır:"Denizli  Sulh Ceza Mahkemesi'nin 24/06/2009 tarih ve 2009/392 nolu KORUMA TEDBİRİ kapsamında bu internet sitesi (sites.google.com) hakkında verdiği karar Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'nca uygulanmaktadır."  Denizli  SulhCeza Mahkemesinin erişimin engellenmesi kararına karşı başvurucunun itirazı Denizli  Asliye Ceza Mahkemesince 13/7/2009 tarihinde reddedilmiştir. Öte yandan erişimin engellenmesi kararı alınan soruşturmada, Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı yetkisizlik kararı vererek dosyayı İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına göndermiştir. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı da yurt dışında bulunan şüphelilerin açık adres ve kimliklerinin tespit edilemediği gerekçesiyle 25/3/2011 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir. Bu arada başvurucu 10/1/2010 tarihinde ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) başvurmuştur. AİHM, bu başvuruda "hukuken öngörülmüş olma" koşulunun sağlanmadığı gerekçesiyle 18/12/2012 tarihinde ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vermiştir. 25/3/2011 tarihli kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ve AİHM'in 18/3/2013 tarihinde kesinleşen 18/12/2012 tarihli ihlal kararı üzerine başvurucu 21/1/2014 tarihli dilekçeyle İzmir Cumhuriyet Başsavcılığından erişim engelinin kaldırılmasını talep etmiştir. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı 13/3/2014 tarihinde TİB'e müzekkere yazarak erişimin engellenmesine gerekçe olan içeriklerin hâlâ bulunup bulunmadığının tespit edilmesini, içerik yoksa erişim engelinin kaldırılmasını istemiş ve içerik varsa sadece erişimin engellenmesine gerekçe olan sitenin kapatılmasının mümkün olup olmadığını sormuştur. TİB 7/4/2014 tarihli yazısında söz konusu URL adresine ulaşılamadığını belirtmiştir. Öte yandan TİB 2/4/2013 tarihli yazısıyla, anılan AİHM kararını İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına bildirerek Başsavcılığın bu kararı dikkate alarak soruşturma dosyasını değerlendirmesini ve sonucundan TİB'e bilgi vermesini talep etmiştir. Bu talep konusunda İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı herhangi bir girişimde bulunmamıştır. Başvurucunun erişim engelinin kaldırılması talebiyle İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına verdiği 13/5/2014 tarihli ek dilekçesine İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının 28/5/2014 tarihli yazısıyla; TİB'in 7/4/2014 tarihli yazısında erişimin engellenmesi kararının gerekçesini oluşturan URL adresine ulaşılamadığını bildirdiği, sorunun teknik bir nedenden kaynaklanabileceği ve bu hususun TİB tarafından çözülmesi gerektiği, Atatürk'ün manevi hatırasına hakaret eden içeriklerin bulunması durumunda erişimin engellenmesi kararının kaldırılmasının yasal olarak mümkün olmadığı şeklinde cevap verilmiştir. Başvurucu 16/6/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Hâlihazırda erişime açık olduğu görülen yer sağlayıcı sitenin 2014 yılı Haziran ayı sonundan bu yana erişime açık olduğu yönünde bilgiler bulunmaktadır.