Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, tam yargı davasının süre aşımından reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 2/7/2018 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünde şube müdürü olarak görev yapmakta iken 5/7/2013 tarihli işlemle aynı görev unvanıyla Elâzığ iline atanmıştır.  Başvurucunun bu işleme karşı açtığı dava, Çanakkale İdare Mahkemesinin (Mahkeme) 14/11/2013 tarihli kararı ile reddedilmiştir. Gerekçede, başvurucunun iş yerinde çalışanlar ile yaşadığı uyum sorunu ve yapılan şikâyetlerin kamu hizmeti gerekleri dikkate alındığında görev yerinin değiştirilmesi adına yeterli bir hukuki sebep oluşturduğu ifade edilmiştir.  Ret kararı, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından 18/11/2014 tarihli kararla bozulmuştur. Bozma gerekçesinde, başvurucunun atanmasına esas olan teftiş raporlarının bir başka işleme de esas olduğu, bu işlemin kesinleşmiş bulunan yargı kararı ile iptal edildiği ve bu nedenle söz konusu teftiş raporlarına dayanan atama işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmiştir.  Bozma kararına uyan Mahkeme 13/2/2015 tarihli kararı ile atama işlemini iptal etmiştir.  İptal hükmü, Danıştay Beşinci Dairesi nezdinde temyiz ve karar düzeltme aşamalarından geçerek kesinleşmiştir. Başvurucunun sunduğu belgelerden karar düzeltme talebinin reddine dair 9/3/2016 tarihli nihai hükmün 21/6/2016 tarihinde tebellüğ edildiği görülmektedir. Başvurucu 22/6/2016 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığına verdiği dilekçe ile hukuka aykırılığı yargı kararı ile tespit edilmiş işlem nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü maddi ve manevi zararın tazmin edilmesini istemiş ancak talep 1/7/2016 tarihinde reddedilmiştir. Başvurucu talebinin reddi üzerine 5/8/2016 tarihinde aynı Mahkemede tam yargı davası açmıştır.  Mahkeme 20/10/2017 tarihli kararı ile davayı esastan reddetmiştir. Gerekçede özetle, yargı kararı ile iptal edilen idari işlemin tesisinde ve uygulanmasında idarenin tazminat sorumluluğunu gerektirecek kadar ağır ve önemli bir hizmet kusurunun bulunmadığı ifade edilmiştir. İzmir Bölge İdare Mahkemesi  Dava Dairesi (istinaf mahkemesi) 5/6/2018 tarihli kararı ile başvurucunun itirazını ret hükmünün gerekçesini değiştirmek suretiyle kesin olarak reddetmiştir. Değişik gerekçede davanın süresinde açılmaması nedeniyle reddi gerektiği belirtilmiştir. Buna göre, başvurucunun açtığı davanın 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun  maddesi uyarınca iptal davası üzerine açılan tam yargı davası niteliğinde olduğu, 9/3/2016 tarihinde kesinleşen iptal kararı üzerine altmış gün içinde idari başvuru yapılmadığı veya dava açılmadığı, dolayısıyla yasal sürenin geçirilmesinden sonra açılan davanın süresinde olmadığı ifade edilmiştir.  Başvurucu, nihai kararı 25/6/2018 tarihinde tebellüğ etmesinin ardından 2/7/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  2577 sayılı Kanun'un "Dava açma süresi" kenar başlıklı  maddesinin ilgili kısmı şöyledir: " Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. Bu süreler;a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,...Tarihi izleyen günden başlar. " 2577 sayılı Kanun'un "Üst makamlara başvurma" kenar başlıklı  maddesi şöyledir:" İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.  Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.  İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." 2577 sayılı Kanun'un "İptal ve tam yargı davaları" kenar başlıklı  maddesi şöyledir: "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır."