Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, şüpheli ölüm olayı hakkında etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 15/5/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmesine gerek olmadığını bildirmiştir.    Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla temin edilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: İstanbul Karaburun Cankurtaran Merkezi görevlileri 16/8/2014 günü saat 00 sıralarında, sahilde önleyici kolluk görevi ifa eden Arnavutköy İlçe Jandarma Komutanlığı (Komutanlık) görevlilerine 32 yaşlarındaki bir kişinin kayıp olduğunu haber vermişlerdir.  Komutanlık görevlilerince düzenlenen Olay Yeri Tespit Tutanağı'na göre kayıp olayını bildiren A.Y. ile S.İ., başvurucunun oğlu olan kayıp G.Y.nin sırasıyla eşi ve arkadaşıdır. A.Y. ile S.İ., Komutanlık görevlilerine G.Y. ile birlikte denizde yüzmekteyken saat 00 sıralarında denizden çıktıklarını, G.Y.nin yüzmeye devam ettiğini, bir süre sonra G.Y.nin denizdeki kalabalıkta gözden kaybolduğunu, plaj boyunca G.Y.yi aradıklarını ve bulamamaları üzerine durumu Can Kurtaran Merkezine bildirdiklerini beyan etmişlerdir. Yine anılan tutanağa göre, bir süre sonra denizden çıkarılan bir kişinin kayıp G.Y.nin tarifine uyduğu tespit edilmiş; yaşadığının saptanması üzerine sağlık görevlilerince G.Y.ye 15-20 dakika boyunca tıbbi müdahale yapılmış ancak G.Y. kurtarılamamıştır. Plaj çevresinde yapılan araştırmada G.Y.nin boğulmasına ilişkin herhangi bir bilgi elde edilememiştir.  G.Y.nin ölümünden haberdar olan Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı (Cumhuriyet Başsavcılığı) olay hakkında aynı gün soruşturma başlatmıştır. Yürütülen soruşturma kapsamında olay yerinin basit bir krokisini çizen Komutanlık görevlileri, olayın meydana geldiği tarihte bilgi sahibi sıfatıyla A.Y. ve S.İ.nin ifadelerini almıştır. i. A.Y. ifadesinde saat 00 sıralarında eş ve arkadaşlarıyla birlikte ailecesahile gittiklerini, saat 00 sıralarında denize girilmesi yasak olan bir yerden denize girdiklerini, denizden çıktığında eşinin hâlâ denizde olduğunu, yemek hazırlamakta iken eşini denizde görememesi üzerine telaşlanıp olayı Cankurtaran Merkezine bildirdiğini beyan etmiştir.ii. S.İ. ifadesinde saat 00 sıralarında arkadaşı G.Y. ve G.Y.nin eşi A.Y. ile birlikte Karaburun sahiline gittiklerini, birlikte denizde yüzdüklerini, saat 00 sıralarında A.Y. ile kendisinin denizden çıktığını, G.Y.nin bir süre daha yüzeceğini söylediğini, 15-20 dakika sonra G.Y.yi denizde görememeleri üzerine A.Y. ile birlikte G.Y.yi aramaya başladıklarını, yaklaşık yarım saatlik bir aramadan sonra durumu Cankurtaran Merkezine bildirdiklerini söylemiştir. Ölü muayenesi işlemi 16/8/2014 tarihinde Cumhuriyet savcısının huzurunda bir hekim tarafından yapılmıştır. Ölü muayenesine ilişkin tutanakta, ense kısmında yumuşak doku travması bulunduğu, ağız, burun ve enseden kan geldiği, cesette başkaca bir yara bulunmadığı belirtilmiştir. 30/9/2014 tarihinde Cumhuriyet Başsavcılığına bir dilekçe veren J.P., G.Y.nin eşi A.Y. ile ilgili birtakım iddialarda bulunmuştur. Buna göre A.Y. J.P.ye bazı erkeklerle görüşüp onlardan 100-200 TL para istediğini, S. isimli bir kişi (S.İ.) ile dost olduğunu, bu kişiyle sık sık görüştüğünü, bundan G.Y.nin haberi olmadığını anlatmıştır. Ayrıca eşinden nefret ettiğini söyleyen ve G.Y.nin cenazesine katılmayan A.Y., olaydan bir gün önce S., S.nin eşi ve G.Y. ile birlikte saat 00 sıralarında denize gideceklerinden söz ederek J.P.den plaj havlusu istemiş, J.P.ye S.yi kastederek saat 00'de denize gitme fikrinin karşı taraftan geldiğini söylemiştir. Son olarak J.P., G.Y.nin kendisine yüzme bilmediğini söylediğini ve G.Y.nin kasten öldürülmüş olabileceğini ileri sürmüştür. Cumhuriyet Başsavcılığı 11/11/2014 tarihinde S.İ.nin şüpheli sıfatıyla ifadesini almıştır. İfadesinde S.İ., eşi Se.İ. ile ölenin eşi A.Y.nin belediyenin verdiği bir yemekte tanıştıklarını, ölmesinden dört ay kadar önce G.Y.nin eşi A.Y. ile birlikte evlerine geldiğini, tanıştıktan sonra samimiyetlerinin hızla ilerlediğini, G.Y. ve eşinin sürekli evlerine gelmeye başladığını ve sadece bir kez eşiyle birlikte G.Y.nin evine gittiğini söylemiştir. Ayrıca S.İ., A.Y. ile arasında herhangi bir gönül ilişkisi olmadığını, J.P.yi tanımadığını, saat 00 sıralarında sahile gitme fikrinin G.Y.ye ait olduğunu, sabah olunca birlikte denize girdiklerini, denize girmek amacıyla bir müddet sonra G.Y.nin yanlarından ayrıldığını ve bir anda gözden kaybolduğunu, denizin çok kalabalık olduğunu, G.Y.yi denize itmediğini veya bastırmadığını, G.Y.nin ölümünde herhangi bir suçunun olmadığını beyan etmiştir. Adli Tıp Kurumu Morg İhtisas Dairesi (İhtisas Dairesi) 25/11/2014 tarihli otopsi raporunda; kanda alkol bulunmadığını, 65/7 ng/ml midazolam ile 182,07 ng/ml paroksetin bulunduğunu ve sistematikteki diğer maddelerin bulunmadığını, idrarda paroksetin bulunduğunu ancak sistematikteki diğer maddelerin bulunmadığını ve ölümün suda boğulma sunucu meydana geldiğini bildirmiştir. Bahse konu otopsi raporunun ilgili kısımları şöyledir:"...[Ö]lü katılığının devam ettiği, ölü lekelerinin vücut arka yüzde, bası görmeyen yerlerde oluştuğu görüldü.Vücutta yaygın kum bulaşı ve ağız-burun çevresinde kanlı köpüklü sıvı bulaşı, el ve ayaklarda çamaşırcı eliayağı görünümü görüldü. Sol kol ön yüzde 10x8 cm boyutlarındagül motifli dövme ve her iki dirsek iç büklümünde iğne pikür [batırma, delme] izleri görüldü. İÇ MUAYENEBAŞ: Saçlı deri kaldırıldı. Saçlı deri altında hiperemik görünüm olup yer yer peteşial kanama alanları görüldü. Her iki temporal adale grubu ve kafa kubbe kemikleri sağlam bulundu. (...)Beyin, beyincik yüzey ve kesitlerinde hiperemi ve ödem bulguları dışında makroskobik patolojik özellik görülmedi.Kafa kaide kemikleri sağlam bulundu. GÖĞÜS: Sternal kapak kaldırıldı. Göğüs boşluklarında serbest sıvı veya kan tespit edilmedi. Perikard boşluğunda5 mL seröz [serum ya da su içeren ya da bununla ilgili olan] sıvı görüldü. Solunum sistemi organları blok olarak çıkartıldı. Özefagusta makroskopik patolojik özellik görülmedi. Tr[a]kea [ana soluk borusu] ve ana bronşların kanlı köpükle sıvalı olduğu görüldü. (...) (...)Her iki akciğer yüzeyleri gerin parlak, şiş ve ödemli olup yüzey ve lob aralarında yer yer birleşmeler gösteren peteşiel kanamalar görüldü. Kesitlerinden sıkmakla yoğun kanlı sıvı çıkışı izlendi.Boyun organlarının tetkikinde; boyun yumuşak dokularında makroskobik patolojik özellik görülmedi. Hyoid kemik, tiroid kartilaj ve boyun omurları sağlam bulundu(...)" Cumhuriyet Başsavcılığı 10/12/2014 tarihinde Komutanlığa müzekkere yazarakolayın oluş şeklinin tereddütsüz ortaya çıkarılması için özel bir ekip oluşturulmasını, olay yerine gidiş-kalış sürelerine ilişkin tanık beyanlarının alınmasını, kamera kayıtlarının araştırılmasını, görevli cankurtaranların olayı ne şekilde öğrendiklerinin araştırılarak beyanlarının alınmasını ve olayın öldürme olayı olup olmadığının tereddütsüz olarak netleştirilmesini istemiştir.  Cumhuriyet Başsavcılığının emri doğrultusunda Komutanlık görevlileri, olay yerini gören herhangi birkamera bulunup bulunmadığını araştırıp olayı gören N.E.nin, olay tarihinde Karaburun sahilinde cankurtaran olarak çalışan G.N.Ö. ve E. ile aynı yerde cankurtaran şefi olarak çalışan O.A.nın bilgi sahibi sıfatıyla ifadelerini almıştır. i. Komutanlık görevlilerince düzenlenen 19/12/2014 tarihli tutanakta olay yerinin gören herhangi bir kamera bulunmadığı belirtilmiştir. ii. N.E. ifadesinde, 16/8/2014 tarihinde tam olarak hatırlamadığı bir vakitte Karaburun sahilinde liman ağzında yüzdüğü esnada kendisine yaklaşık 70-80 metre mesafede 30-35 yaşlarında erkek bir şahsın yüz üstü yüzerken ayağa kalkıp balıklama suya daldığını, suyun yüzeyine çıkıp tekrar dalan bu kişinin çırpınmaya başladığını, daha sonra cankurtaranların liman ağzından su motoru ile boğulan şahsın yanına gelip sudan çıkarttıklarını, ilk yardım yapılsa da bahsettiği kişinin kurtarılamadığını, boğulan kişiyi daha önce görmediğini, boğulan kişiye vuran veya zorla suya sokan herhangi bir kimse görmediğini ve bahse konu kişinin denizin zeminindeki taşlara çarpmış olabileceğini söylemiştir. iii. O.A. ve G.N.Ö birbiriyle uyumlu beyanlarında 16/8/2014 tarihinde saat 00 sıralarında bir erkek şahsın kaybolduğunu haber aldıklarını, 10-15 dakika kadar yaptıkları aramalarda boğulan herhangi bir kimseye rastlamadıklarını, saat 00 sıralarında liman ağzında bir boğulma olayının ihbar edildiğini, E.nin suya dalıp boğulan şahsı sudan çıkardığını, şahsa 40 dakika kadar ilk yardım yapıldığını ancak kurtarılamadığını, boğulmanın meydana geldiği liman ağzında teknelerin gelip geçmesinden kaynaklanan ve longoz olarak tabir edilen boşlukların bulunduğunu, boğulmaların çoğununbu boşlukların bulunduğu yerlerde meydana geldiğini, olay zamanında denizin çok kalabalık olduğunu ve bu nedenle G.Y.nin bir başkası tarafından boğulmasının mümkün olabileceğinidüşünmediklerini söylemişlerdir.iv. O.A. ve G.N.Ö ile aynı doğrultuda ifade veren E., ilave olarak G.Y.yi sudan çıkardığı yerde iki metre uzunluğunda ve 7-8 metre derinliğindeki bir longoz bulunduğunu beyan etmiştir.  Cumhuriyet Başsavcılığı 10/12/2014 tarihinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığına (Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı) bir müzekkere yazmış ve A.Y.nin kullanmakta olduğu mobil telefonun 1/8/2014-17/8/2014 tarihleri arasındaki iletişiminin tespitini istemiştir. Söz konusu müzekkereye cevap verilip verilmediği tespit edilememiştir.  Cumhuriyet Başsavcılığı, G.Y.nin kanında bulunan proksetin maddesinin kullanım miktarı itibarıyla kullanım dozuna uygun olup olmadığı ve kasten öldürme bulgusu niteliğinde ve miktarında olup olmadığı hususlarında Adli Tıp Kurumu Beşinci İhtisas Kurulundan (İhtisas Kurulu) rapor talep etmiştir. İhtisas Kurulu 22/12/2014 tarihli raporunda, antidepresif bir ilacın etkin maddesi olan paroksetin maddesinin ölenin kanında saptandığı belirtilen düzeyinin depresyon tedavisinde önerilen şekilde kullanılmakla ulaşılabilecek terapötik (tedavi edici) bir kan düzeyi olduğu yönünde görüş bildirmiştir.  Cumhuriyet Başsavcılığı J.Ş.nin (J.P.), tanık sıfatıyla ifadesini 7/1/2015 tarihinde almıştır. J.Ş.nin ifadesi şöyledir:"Ben daha önce [G.Y.]nin ölümü ile ilgili olarak 30/09/2014 tarihinde dilekçe verdim. Bu dilekçemin içeriğini aynen tekrar ediyorum. [A.Y.] benim arkadaşımdı. Sohbetimiz sırasında bana S...adlı bir kişi ile dost olduğunu, geceleyin 02:00 de S..., S...nın eşi ve [G.Y.] ile birlikte hep beraber denize gideceklerini bana söyledi. Deniz havlusu istedi. Bende verdimve gitti. Daha sonra ertesi gün akşam komşulardan [G.Y.]nin denizde boğularak öldüğünü duydum. S... ile ilgili olarak bana dostum dedi. Başka da bir şey anlatmadı. [G.Y.]nin ölmeden önce eşini sevmediğini bana söylemişti. Fakat [G.Y.] ile ilgili olarak öldürteceğim veya benzer bir kelime kullanmadı. Fakat [G.Y.] ölmeden daha önce bana benim problemli olduğum eski eşim hakkında benim adamlarım var ormanlık bir alana götürüp öldürtelim dedi. Benim başkaca [G.Y.]nin nasıl boğulduğu hususunda bir bilgim yoktur." G.Y.nin babası İ.Y. Cumhuriyet Başsavcılığınca alınan 12/1/2015 tarihli ifadesinde, oğlu G.Y.nin ölmeden önce bir yıl süreyle depresyon nedeniyle düşük oranlı yatıştırıcıhap kullandığını beyan etmiştir. Cumhuriyet Başsavcılığı, G.Y.nin suda boğulma nedeniyle öldüğü ve olayda suç unsuru bulunmadığı gerekçesiyle 16/2/2015 tarihinde şüpheliler A.Y. ve S.İ. hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir. Bahse konu kararın ilgili kısmı şöyledir:" 2014 günü, Arnavutköy İlçesi Karaburun mevkiinde, saat;11:00 sıralarında, [G.Y.] adlı kişinin denizde bulunduğu sırada suya daldığı ve sudan çıkamadığı ve su içinde çırpınmaya başladığı ve suda boğulma sonucu öldüğü , ölüm nedeninin Adli Tıp Kurumunun 2014 tarihli raporu ile tespit olunduğu, olayın oluşuna [N.E.] adlı şahsında tanık olduğu, boğulma olayının olduğu yerin halkın yoğun şekilde denizegirdiği kalabalık bir bölge olduğu, maktulun kanında paraksetin maddesi bulunmakla birlikte Adli Tıp kurumunun 2014 tarihli raporunda paraksetin düzeyinin depresyon tedavisinde önerilen şekilde kullanmakla ulaşabilecek tedavi edici düzeyde olduğu, ölenin babası [İ.Y.]nin beyanından da ölen kişinin depresyon nedeni ile hap kullandığının anlaşıldığı, olay nedeni ile [S.İ.] şüpheli olarak beyanı alınmış ise de, boğulma sonucu ölüm olayında suç unsuru bulunmadığı... anlaşılmakla;1-Şüpheliler hakkında kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına, (...) karar verildi."  Kendilerine yapılan tebliğ üzerine soruşturma sonucundan haberdar olanbaşvurucu ve eşi, vekilleri aracılığıyla kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz etmiştir. Başvurucu ve eşi yaptıkları itirazda, Olay Yeri Tespit Tutanağı'nda bahsi geçen ifadeler ile şüphelilerin beyanları arasında çelişki olduğunu, şüpheli S.İ.nin verdiği iki ifade arasında uyumsuzluk olduğunu, başvurucu ile eşinin ifadesinin alınmadığını, G.Y.nin yüzme bilmediğini hatta sudan korktuğunu, G.Y.nin eşi tarafından tehdit edildiğini kendilerine söylediğini, oğullarının ölümünden sonra evdeki koltuğa saklanmış bir mobil telefon bulunduğunu, A.Y. ile S.İ.nin G.Y.nin cenazesine katılmadığını, A.Y.nin çocuklarını görmeye gelmediğini iddia edip J.P.nin 30/9/2014 tarihli dilekçesindeki hususları da belirterek G.Y.nin geceleyin kendi arabası yerine ticari taksi ile denize gitmesinin altında başka nedenler olduğunu öne sürmüşlerdir.  Başvurucu ve eşinin kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yaptıkları itiraz, verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliğinin (Hâkimlik) 30/3/2015 tarihli kararıyla kesin olarak reddedilmiştir.  Hâkimlik kararı, başvurucu vekiline 16/4/2015 tarihinde tebliğ edilmiş olup bireysel başvuru 15/5/2015 tarihinde yapılmıştır.  Konuyla ilgili ulusal ve uluslararası hukuk Anayasa Mahkemesinin Yasin Ağca (B. No: 2014/13163, 11/5/2017, §§ 86, 87, 91-96) başvurusu hakkında verdiği kararda yer almaktadır.