Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, terör örgütü üyeleri tarafından kaçırıldığı dikkate alınmaksızın 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılan başvurunun reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma ve mülkiyet haklarının; ret işlemine karşı açılan davaya ilişkin yargılama işlemlerinin adil olmaması, makul sürede sonuçlandırılmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 24/6/2013 tarihinde Batman İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.  Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 30/1/2015 tarihinde, başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 30/1/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından 2/9/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 2/10/2015 tarihli yazısında Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.  A. Olaylar  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:  Başvurucu; 19/8/1992 tarihinde Batman ili Kozluk ilçesi Kayadibi köyüne minibüs ile gitmekte iken terör örgütü mensupları tarafından minibüsün durdurularak içinde yolcu olarak bulunan kendisinin ve diğer iki köy korucusu arkadaşının kaçırıldığını, beş gün alıkonulduktan sonra serbest bırakıldıklarını, bu özel durumundan kaynaklanan güvenlik kaygısı nedeniyle köyünü terk etmek zorunda kaldığını iddia etmiştir. Başvurucu 1/6/2005 tarihinde 5233 sayılı Kanun kapsamına giren zararlarının karşılanması talebiyle Batman Valiliği Zarar Tespit Komisyonuna (Komisyon) başvurmuştur.  Komisyon 20/10/2009 tarihli ve 2009/2-512 sayılı kararında; terör olayları sonucu oluşan zararların karşılanması talebiyle yapılan başvuruda bilirkişi heyetince yapılan keşif, tutulan tutanaklar, dosyada yer alan diğer bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi sonucu önceki toplantılarda Kayadibi köyü ve mezralarının boşalıp boşalmadığı ile ilgili tereddütlerden dolayı 21/8/2009 tarihinde Jandarma Alay Komutanlığına yazı yazılmış; Jandarmanın 30/9/2009 tarihli yazısında Kayadibi köyü ve mezralarının boşalmadığı, Kayadibi köyü ve mezralarında yaşamın devam ettiği ve şahıslara yönelik bir saldırı olmadığı ifade edilmiş ve bu nedenle ödeme yapılmamasına, talebin reddine karar verilmiştir.  Başvurucu tarafından belirtilen ret işlemi aleyhine Diyarbakır  İdare Mahkemesinde dava açılmıştır.  Diyarbakır  İdare Mahkemesinin 27/10/2010 tarihli ve E.2010/156, K.2010/2012 sayılı kararı ile davanın reddine hükmedilmiştir. Kararın gerekçesi şöyledir: “...Dava dosyasının incelenmesinden, Batman İli, Kozluk İlçesi, Kayadibi Köyü Cindo Mezrası'nda meydana gelen terör olayları nedeniyle zarar gördüğünü belirten davacının uğramış olduğu zararın 5233 sayılı Yasa hükümleri uyarınca tazmini talebiyle davalı idareye başvurduğu, bu başvurunun Batman Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığınca Kayadibi Köyü ve mezralarının boşalmadığı gerekçesi ile reddedildiği, bunun üzerine de iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır. Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelere göre, mezranın bağlı bulunduğu Kayadibi Köyünde Genel Nüfus Sayımı sonuçlarına göre 1990 yılında 418, 1997 yılında 155, 2000 yılında ise 213 kişinin yaşadığı, Kozluk İlçesi'ne bağlı tüm köylerde 1990-2000 yılları arası muhtarlık seçimi yapıldığı görülmüştür.  2009 tarihli jandarma tutanağında, Kayadibi Köyü'nde yaşayanların 1992 yılında GKK olduğu, ancak bu korucuların bir kısmının 1992 tarihinde terör örgütünce kaçırılması sonucu korucuların duydukları endişe üzerine köyü terketmeleri nedeni ile köyde sadece korucu olmayan ailelerin kaldığı, 2009 tarihli jandarma tutanağında ise, Kayadibi Köyü ve mezralarının genel olarak 1992 yılı ve sonrasında meydana gelen terör olaylarından kısmen etkilendiği, ancak köy ve mezralarından çok büyük çaplı bir göç olayının yaşanmadığı, köy ve mezralarından sadece Malaçebi Mezrası'nın sosyal ve ekonomik nedenlerle zamana dayalı olarak boşaldığı, 2005 tarihli tutunakta da köy halkının yaşanan olaylar nedeni ile tedirgin olduğu ve bu köyden yaklaşık 20-25 ailenin göç ettiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır. Yine dosyada bulunan terör olayları sebebi ile tamamen boşalan-kısmen boşalan ve boşalmayan köyler listesinde Kayadibi Köyü Cindo Mezarasının kısmen boşalan köyler listesinde yer aldığı görülmüştür. Bu durumda davacının ikamet ettiği Kayadibi Köyü Cindo Mezrasının tamamı ile boşalmadığı, kısmen boşalan yerlerden olduğu sonucuna ulaşıldığından yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda davacıya bir ödeme yapılmasına olanak bulunmadığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır...”  Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onbeşinci Dairesinin 6/6/2012 tarihli ve E.2011/4165, K.2012/3888 sayılı ilamı ile kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek onanmasına karar verilmiştir.  Başvurucunun karar düzeltme talebi, aynı Dairenin 23/1/2013 tarihli ve E.2012/12126, K.2013/123 sayılı ilamı ile reddedilmiştir. Karar düzeltme kararı, başvurucuya 11/6/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.  Başvurucu 24/6/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. B. İlgili Hukuk 5233 sayılı Kanun’un , , , , , , geçici , geçici , geçici  maddeleri, 24/6/2013 tarihli ve 2013/5034 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Karar’ın  maddesi, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/12/2008 tarihli ve E.2008/4141, K.2008/9584 sayılı kararı, Danıştay Onuncu Dairesinin 31/12/2008 tarihli ve E.2008/5548, K.2008/9733 sayılı kararı, Danıştay Onuncu Dairesinin 20/2/2009 tarihli ve E.2008/6679, K.2009/1227 sayılı kararı (Celal Demir, B. No: 2013/3309, 6/2/2014, §§ 15-28).  5233 sayılı Kanun’un 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanun’un  maddesiyle değişik  maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları şöyledir:“Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın; a) Yaralananlara altı katı tutarını geçmemek üzere yaralanma derecesine göre, b) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından üçüncü derece olarak tespit edilenlere dört katından yirmidört katı tutarına kadar, c) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından ikinci derece olarak tespit edilenlere yirmibeş katından kırksekiz katı tutarına kadar, d) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından birinci derece olarak tespit edilenlere kırkdokuz katından yetmişiki katı tutarına kadar, e) Ölenlerin mirasçılarına elli katı tutarında, Nakdî ödeme yapılır. … Birinci fıkranın (e) bendine göre belirlenen nakdî ödemenin mirasçılara intikalinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun mirasa ilişkin hükümleri uygulanır.”