Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, konutu terk etmemeye ilişkin adli kontrol tedbirinin hukuka aykırı olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Bazı kişilere organ nakledildiği yönünde gerçeğe aykırı sağlık raporları düzenlendiği, bu raporlara dayanılarak yazılan reçetelerdeki ilaçların alınıp satıldığı ve böylece kamu kurumlarının zarara uğratıldığı yönünde 2020 yılında yapılan birkaç suç ihbarı üzerine Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) konuyla ilgili bir soruşturma başlatmıştır. İhbarı yapanlardan biri, kollukça alınan ifadesinde ihbara konu eylemi gerçekleştirenler arasında başvurucunun ismini de zikretmiştir. Sözü edilen kişi ayrıca başvurucuyu fotoğrafından teşhis etmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile yapılan yazışmalar, başvurucuya organ nakli tanısıyla piyasa değeri yüksek ilaçlar için çok sayıda reçete yazıldığını ve başvurucuya organ nakledildiğine dair herhangi bir kayıt bulunmadığını ortaya çıkarmıştır. Başvurucu için yazılan reçetelerdeki ilaçların alındığı eczanelerden birinin işletmecisi olan T.K. kollukça alınan ifadesinde; başvurucunun sözü edilen ilaçları almak için zaman zaman eczaneye geldiğini, yaptıkları bir sohbet sırasında başvurucunun daha önce kendisine böbrek nakli yapıldığı ve bu nedenle ilaç kullandığı yönünde beyanda bulunduğunu, ilaçların çoğu zaman başvurucu tarafından alındığını ancak bazen ilaçları eczanesinde kalfa olarak çalışan ve başvurucunun yakın arkadaşı olan A.nin aldığını söylemiştir. T.K. ayrıca başvurucuyu fotoğrafından teşhis etmiştir. Başvurucunun ilaç aldığı bir başka eczanenin işletmecisi T. kolluk beyanında, eczanesinde kalfa olarak çalışan ve başvurucunun amcasının oğlu olan B.Y.nin başvurucuya böbrek nakli yapıldığını ve başvurucunun ilaçları almak için dışarıya çıkamadığını söyleyerek başvurucu için yazılan reçetelerdeki ilaçları başvurucuya teslim etmek üzere aldığını ifade etmiştir. Bir başka eczane işletmecisi E.K. ise kollukça alınan ifadesinde başvurucunun daha önce eczanesinden organ nakli nedeniyle kullanılan ilaçlar aldığını söylemiştir. Başsavcılık 3/12/2020 tarihinde, aralarında başvurucunun da bulunduğu şüphelilerin gözaltına alınması için kolluğa talimat vermiştir. Gözaltı süresi, Cumhuriyet savcısının kararıyla üç kez 24 saatlik süreler için uzatılmıştır. Ayrıca ilgili sulh ceza hâkimliğinden alınan karara istinaden başvurucunun yaşadığı konutta arama yapılmış ancak suç unsuru tespit edilememiştir. Şüphelilerden A. kollukça alınan ifadesinde kısaca eczanelerde kalfa olarak çalıştığını, başvurucu adına düzenlenmiş reçetelerde yazılı olan böbrek nakliyle ilgili ilaçları başvurucunun aldığını, başvurucunun hastalığı hakkında bilgisinin olmadığını, soruşturmaya konu eylemlerin bir kamu hastanesinde temizlik görevlisi olarak çalışan S.Y. tarafından organize edildiğini, sadece S.Y.nin talimatlarını yerine getirdiğini beyan etmiştir. S.Y. ifadesinde özetle sahte rapor düzenlenmesi işini A.nin yaptığını, A.ye bir iki doktorun yardımcı olduğunu, başvurucunun A.nin yardımıyla kendisine rapor çıkarttırıp aldığı ilaçları sattığını, A.nin başvurucunun kazandığı paradan pay aldığını, kendi eyleminin A.nin talimatıyla bazı reçetelerde yazılı ilaçları çeşitli eczanelerden almak olduğunu ve bunun karşılığında A.nin bazen para aldığını iddia etmiştir. B.Y. ifadesinde kısaca başvurucunun böbrek nakli olduğunu söyleyerek çalıştığı eczaneden bir kez ilaç aldığını, daha sonraki bir tarihte küresel salgın nedeniyle eczaneye gelemediğini söyleyen başvurucuya ilaç götürdüğünü, başvurucunun talebi üzerine eczaneye gelemediği söylenen G.A. için de ilaç temin edip başvurucunun evine götürdüğünü beyan etmiştir. G.A. ise verdiği ifadesinde başka hususlara ek olarak kendisi hakkında düzenlenen sahte raporu başvurucunun bir kamu hastanesinde çalışan kişiler aracılığıyla çıkarttığını ve bu raporda yazılı ilaçları A.nin çalıştığı eczaneden alıp sattığını beyan etmiştir. G.A.nın beyanlarına bakılırsa başvurucu; A., S.Y., B.Y. ve F.Y. ile eylem birliği içindedir. Başvurucu 6/12/2020 tarihinde kollukça alınan ifadesinde resmî belgede sahtecilik ile kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak nitelikli dolandırıcılık suçlamalarını kabul etmemiş ancak A.nin isteği üzerine yaşlı ve muhtaç bir kişiye ilaç alınmak üzere kendi adına ilaç kullanım raporu çıkarılmasını kabul ettiğini beyan etmiştir. Başvurucu; ifadesinin devamında, çıkarılan raporlardan haberinin olmadığını, rapora dayanarak herhangi bir ilaç almadığını, kendisine organ nakli de yapılmadığını, bununla birlikte A.nin bazı kişiler için usule aykırı ilaç kullanım raporu düzenlenmesini organize ettiğini, kendisi için yazılan reçetelerdeki ilaçları A.nin almış olabileceğini söylemiştir. Başvurucu ayrıca kardeşi F.Y. tarafından teslim alınan ilaçları A.ye teslim ettiğini, karşılığında A.den üç paket sigara aldığını ifade etmiştir. Başvurucu 7/12/2020 tarihinde Başsavcılıkça alınan ifadesinde kolluk ifadesini tekrar etmiş ve aleyhinde verilen ifadeleri kabul etmemiştir. Başsavcılık aynı tarihte, aralarında başvurucunun da bulunduğu on bir şüphelinin kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak nitelikli dolandırıcılık suçundan tutuklanmasını talep etmiştir. Başvurucunun sorgusunu yapan Ankara Batı  Sulh Ceza Hâkimliği (Hâkimlik), Başsavcılığın başvurucu hakkındaki tutuklanma talebini reddetmiş ancak başvurucunun konutunu terk etmeme yönündeki yükümlülüğe tabi tutulmasına karar vermiştir. Karara göre soruşturma dosyasında kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren deliller bulunsa da başvurucunun kaçacağına ve delilleri karartacağına ilişkin somut olgu yoktur, deliller büyük ölçüde toplanmıştır. Ayrıca suç vasfının değişme ihtimali ve verilmesi beklenen ceza miktarı dikkate alındığında tutuklama tedbiri ölçüsüz olacaktır. Anılan karara karşı başvurucunun yaptığı itiraz, Ankara Batı  Sulh Ceza Hâkimliğince adli kontrol tedbirine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. Başvurucu, adli kontrol tedbirinin kaldırılması ya da tabi tutulduğu yükümlülüğün değiştirilmesi için 16/3/2021 tarihinde talepte bulunmuştur. Hâkimlik, adli kontrol tedbirinin kaldırılması yönündeki talebi isnat olunan suçun niteliğini ve kuvvetli suç şüphesinin varlığını gerekçe göstererek yerinde görmemiştir. Hâkimliğin bu kararına vaki itiraz da Ankara Batı  Sulh Ceza Hâkimliğince 6/4/2021 tarihinde reddedilmiştir. Nihai olan bu karar başvurucu müdafiince 7/4/2021 tarihinde öğrenilmiştir. Başvuru, süresi içinde 7/5/2021 tarihinde yapılmıştır. Başsavcılık, aralarında başvurucunun da bulunduğu on dokuz şüpheli hakkında Ankara Batı  Ağır Ceza Mahkemesinde (Ceza Mahkemesi) kamu davası açmıştır. İddianamede, başvurucunun resmî belgede sahtecilik ile kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak nitelikli dolandırıcılık suçlarını işlediği iddia edilmiştir. Ceza Mahkemesi yaptığı duruşmaya hazırlık incelemesi sonunda başvurucunun konutunu terk etmemesi yönündeki yükümlülüğünü kaldırmış ancak adli kontrol tedbiri kapsamında başvurucunun hâkim tarafından belirlenen yerlere belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurma ve yurt dışına çıkamama yükümlülüklerine tabi tutulmasına karar vermiştir. 15/9/2021 tarihinde yapılan ilk celsede başvurucunun hâkim tarafından belirlenen yerlere belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurma yönündeki yükümlülüğü de kaldırılmıştır. Başvurucu hakkındaki yargılama henüz sonuçlanmamıştır. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne, başka ihlal iddialarının kabul edilemez olduğuna ancak kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiasının kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.