Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, iskân suretiyle başvurucuya tahsis edilip devredilen taşınmazın ön alım hakkı çerçevesinde diğer paydaş adına tapuda tescil edilmesi ve bu taşınmaz için ödenen bedelin de iade edilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının; bu konuya ilişkin olarak açılan davalarda hakkaniyete uygun bir yargılama yapılmaması nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 22/4/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş sunmamıştır.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:A. Uyuşmazlığın Arka Planı Bulgaristan'dan zorunlu göçe tabi tutulan ve daha sonra Türk vatandaşlığına kabul edilenleri konut sahibi yapmak üzere 1991 yılında çalışmalar başlatılmış ve göç eden kişilerin bir kısmının konut sahibi olması sağlanmıştır.  12/12/2001 tarihli ve 4726 sayılı 2002 Mali Yılı Bütçe Kanunu'nun  maddesinde üyelerini Bulgaristan'dan göç eden ve vatandaşlığa kabul edilen kişilerin oluşturduğu kooperatifler yönünden bir düzenleme yapılmıştır. Buna göre mülkiyeti Maliye Hazinesine ait olan arsa ve arazilerin, bu kooperatiflere konut yapılması amacıyla maddede belirtilen rayiç bedeli karşılığında satılması öngörülmüştür.  Bulgaristan'dan göç eden ve vatandaşlığa kabul edilen kişilerce -başvuru formu ve eklerinden anlaşılamayan bir tarihte- söz konusu mevzuat doğrultusunda konut yapımı amacıyla başvurucu kooperatif kurulmuştur. Bu kapsamda İstanbul ili Silivri ilçesine bağlı Büyükçavuşlu Mahallesi'nde bulunan 2442-2450 parsel sayılı taşınmazların, Hazine adına tapuda kayıtlı olan 1/2 payının başvurucu kooperatife satışı talep edilmiştir. Ancak Maliye Bakanlığı Millî Emlak Genel Müdürlüğünün 14/11/2002 tarihli yazısıyla bu taşınmazların paylı olması ve bu şekilde satılması hâlinde diğer paydaşların ön alım hakkının bulunması nedeniyle satışın uygun görülmediği belirtilmiştir. Bu yazıda ayrıca, anılan taşınmazların ifrazının mümkün olması hâlinde ifraz edildikten sonra satışa konu edilebileceği açıklanmıştır.  Bu defa yeniden yapılan satın alma başvurusu üzerine Maliye Bakanlığının 16/9/2004 tarihli yazısıyla bazı koşullara bağlı olarak anılan dokuz adet taşınmazın Hazine adına kayıtlı paylarının 760 TL bedeli mukabilinde başvurucuya satışına olur verilmiştir. Buna göre kooperatif üye sayısından fazla oluşacak bağımsız bölümlerin mülkiyetinin karşılığı paylaşım esasına göre yarısı oranında Hazineye bırakılacağı belirtilmiştir. Bir diğer koşul olarak ise bu taşınmazlara ilişkin derdest davaların Hazine aleyhine sonuçlanması durumunda Hazineden herhangi bir hak ve talepte bulunulmaması öngörülmüştür. Satışa konu taşınmazların tapu kayıtlarının beyanlar hanesine de yapılan satışın koşullarına ilişkin belirti konulmuştur.B. Taşınmazların Hazine Dışındaki Paydaşları Tarafından Açılan Önalım Davası Anılan taşınmazların diğer paydaşlarından G. Tic. ve İnş. Ltd. Şti. ile N.K. tarafından ayrı ayrı olmak üzere ön alım hakkına dayalı olarak başvurucu ile Hazine aleyhine Silivri  Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) tapu iptali ve tescil davaları açılmıştır. Dava dosyaları birleştirilerek birlikte görülmüş; yapılan yargılama neticesinde Mahkeme 29/11/2007 tarihinde davaların kabulüne, ön alım hakkı nedeniyle satışa konu taşınmaz paylarının davacılar adına tapuya tesciline karar vermiştir.  Temyiz edilen karar, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 3/6/2008 tarihli ilamıyla onanmış; başvurucunun karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 3/12/2008 tarihli ilamıyla reddedilmiştir. Yargılamanın Yenilenmesi Talebi Başvurucu 24/7/2009 tarihinde Silivri  Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2007/103 sayılı dosyasında görülen ön alım davasına ilişkin yargılamanın yenilenmesini talep etmiştir. Mahkeme 25/11/2010 tarihinde yargılamanın yenilenmesi talebini reddetmiştir. Kararda yargılamanın iadesi koşullarının gerçekleşmediği belirtilmiştir.  Başvurucu kararı temyiz etmiş, temyiz edilen hüküm Yargıtay  Hukuk Dairesinin 28/6/2011 tarihli ilamıyla onanmıştır. Başvurucunun karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 26/1/2012 tarihli ilamıyla reddedilmiştir. Hazine Tarafından Açılan Tapu İptali ve Tescil Davaları ile Tapudaki Belirtinin Terkini Davası Hazine tarafından başvurucu ve ön alım hakkını kullanan diğer paydaşlar aleyhine yine Silivri  Asliye Hukuk Mahkemesinde 21/2/2013 tarihinde ayrı ayrı tapu iptali ve tescil davaları açılmıştır. Ayrıca ön alım hakkını kullanan G. Tic. ve İnş. Ltd. Şti. tarafından da taşınmazların tapu kayıtlarının beyanlar hanesindeki belirtilerin terkini istemiyle Hazine aleyhine dava açılmıştır. Bu davalar da birleştirilerek birlikte görülmüştür. Başvurucu, davalı sıfatıyla davayı kabul ettiğini beyan etmiştir. Ancak diğer davalılar davayı kabul etmemişlerdir. Mahkeme 5/4/2013 tarihinde Hazine tarafından açılan davaların reddine karar vermiştir. Mahkeme ayrıca bu kararla, davacı Şirket tarafından açılan davanın kabulüyle dava konusu taşınmazların tapu kayıtlarının beyanlar hanesindeki iskân suretiyle satışa ilişkin koşulları içeren belirtmelerin terkinine karar vermiştir.  Kararın gerekçesinde, ön alım davasında taşınmazlardaki satışa konu Hazine paylarının iptal edilmesi karşısında, başvurucunun davalı sıfatının bulunmadığı belirtilerek başvurucunun davayı kabul etmesinin sonuca etkili olmadığı açıklanmıştır. Kararda ayrıca, Hazinenin bütün geri alım sebeplerini ön alım davasında da ileri sürdüğünü ve bu taleplerin söz konusu davada incelenip geçerli görülmeyerek yargılamanın neticelendiğine vurgu yapılmıştır. Mahkeme, bu taşınmazların dava öncesinde kesinleşen mahkeme hükmüne dayalı olarakön alım hakkını kullanan paydaşlar adına tapuya tescil edildiğini belirtmiştir. Karar temyiz edilmiş, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 26/11/2013 tarihli ilamıyla hükmün onanmasına karar verilmiştir. Karar düzeltme talebi de aynı Dairenin 20/2/2014 tarihli ilamıyla reddedilmiştir. Nihai karar başvurucu vekiline 24/3/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 22/4/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.