Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutuklamanın hukuki olmaması, soruşturma dosyasına ilişkin olarak kısıtlılık kararı verilmesi ve gözaltı süresinin makul olmaması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; arama ve el koyma işlemlerinin hukuki olmaması, ceza infaz kurumunda avukatla gizlilik içinde görüşülememesi ve savunma hakkının kısıtlanması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 5/12/2016 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurucu ile birlikte başvuruda bulunan A.E. yönünden kişi yönünden ayırma kararı verilmiştir. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Türkiye 15/7/2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmiş ve olağanüstü hâl bugüne kadar birçok kez uzatılmıştır. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından, darbe girişimiyle bağlantılı ya da darbe girişimiyle doğrudan bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY'nin kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik soruşturmalar yürütülmüş ve çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 51, Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/01/2018, § 12).  Başvurucu hakkında FETÖ/PDY'nin Ezine ilçesinde iş dünyasına ilişkin örgütlenmesine yönelik olarak Ezine Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen bir soruşturma kaspamında 22/7/2016 tarihinde gözaltı kararı uygulanmış ve başvurucu Ezine Sulh Ceza Hâkimliğinin 28/7/2016 tarihli kararıyla adli kontrol şartıyla serbest bırakılmıştır. Başvurucu 18/10/2016 tarihinde tekrar gözaltına alınmış ve Ezine Sulh Ceza Hâkimliğinin 19/10/2016 tarihli kararıyla silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmıştır. Kararın ilgili bölümü şöyledir: "...şüphelinin delilleri karartma şüphesinin bulunduğu, şüphelinin üzerine atılı suç yönünden kuvvetli suç süphesi altında bulunduğuna dair somut delillerin mevcut olduğu anlaşılmıştır. Şüphelilere isnat edilen Silahlı Terör Örgütüne Üye olma suçunun CMK'nın 100/3-a madesinde sayılan katalog suçlardan olması nedeniyle tutuklama nedeninin de mevcut olduğu Hakimliğimizce kabul edilmiştir.Şüphelilere isnat edilen suçun ceza miktarı da dikkate alındığında adli kontrol tedbirlerinin, etkin kontrol tedbirleri olarak değerlendirilmeyecekleri nazara alındığında ölçülülük kriterinin de gerçekleştiği anlaşıldığından, şüphelilerin üzerine atılı suçtan CMK.nun maddesi gereğince TUTUKLANMALARINA karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ..."  Başvurucu, tutuklama kararına itiraz etmiş; Çanakkale Sulh Ceza Hâkimliği 27/10/2016 tarihinde itirazın reddine karar vermiştir.  Başvurucu, anılan kararı 28/11/2016 tarihinde öğrendiğini bildirmiştir. Başvurucu 5/12/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Çanakkale Cumhuriyet Başsavcılığının 21/12/2016 tarihli iddianamesi ile başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma ve 16/2/2013 tarihli 6415 sayılı Terörizmin Finansmanın Önlenmesi Hakkındaki Kanun'a muhalefet suçlarını işlediğinden bahisle cezalandırılması istemiyle Çanakkale Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) kamu davası açılmıştır. Başvurucu hakkında düzenlenen iddianamede başvurucunun üzerine atılı suçları işlediğine ilişkin olarak; i. FETÖ/PDY liderinin talimatı sonrası başvurucunun Bank Asyada hesap açtırması ve öncesinde de bu Bankayı aktif olarak kullanması, ii. Örgüte himmet adı altında para toplayarak ve para vererek finansal destek sağlaması, iii. Örgüt talimatı ile düzenlenen ve örgüt liderinin videolarının izletildiği haftalık toplantılara katılması, iv. Başvurucunun ikametinde/işyerinde/araçlarında yapılan adli arama sonucu örgüte müzahir olduğu belirtilen dergi, gazete, soru bankası ve darbe oyunu adlı kitabın ele geçmesi,v. Örgüte müzahir olduğu belirtilen Şirkete ortak olması,vi. Örgüte müzahir olduğu belirtilen FEM dershanesi kurumunda yöneticilik yapması, vii. Örgüte müzahir olduğu belirtilen televizyon kanallarının çeşitli televizyon platformlardan çıkarılması sonrası bu durumu protesto etmek amaçlı başvurucunun televizyon platform aboneliklerini sonlandırması, viii. Örgüte müzahir olduğu belirtilen gazete ve dergilerin abone sayısını artırma yönünde çalışma yürütmesi, ix. Örgüte mensup olduğuna ilişkin olarak yer, zaman ve somut olgu isnadı içeren tanık beyanlarının bulunması, bu kapsamda;- Tanık S.P.nin başvurucunun yöneticisi olduğu dershanenin de bağlı olduğu Şirketin muhasebecisi olduğunu, yıllık ortalama 000 TL himmet adı altında örgüte para toplandığını, başvurucunun da bu şekilde para verdiğini, her hafta Salı günü FEM dershanesinin üst katında saat 00 ile 00 arasında rutin olarak yapılan toplantılara başvurucunun da katıldığını, bu toplantılarda örgüt liderinin video kayıtlarının izletildiğini, tüm yatırımların Bank Asyaya yapılması yönünde telkinlerde bulunulduğunu, bu toplantıların bazı zamanlarda başvurucunun evinde de yapıldığını beyan etmesi,- Tanık A.Y.nin başvurucuyu birçok kez örgüte ait olduğu belirtilen eve girip çıkarken gördüğünü, toplantılar için gerekli gıda alışverişini başvurucunun yaptığını beyan etmesi,- Tanık H.Y.nin başvurucunun haftalık örgüt toplantılarına katıldığını beyan etmesi,- Tanık Ç.nin örgüte müzahir olduğu belirtilen yurtta görevli olduğunu ve yurtla ilgili çeşitli zamanlarda para lazım olduğunda başvurucunun yanına giderek kendisinden para aldığını, başvurucunun örgüt toplantılarına katıldığını beyan etmesi,x. Başvurucunun yöneticiliğini yaptığı örgüte müzahir eğitim kurumunda bulunan kasa içinde iki adet 1 dolarlık banknot ele geçmesi olgularına dayanıldığı görülmüştür.  Başvurucu hakkında düzenlenen iddianamede eğitim-öğretim faaliyetlerinin FETÖ/PDY içindeki anlam ve önemi konusunda yapılan değerlendirme şu şekildedir:"...Örgütün önemli bir ayağını 'öğrenciler' oluşturmaktadır. Bu öğrenciler, toplumun çeşitli kesimlerinden özellikle de kırsal bölgelerden şehirlere gelen fakir aile çocuklarından oluşmaktadır. Örgütün, okul ve dershanelere yönelmesinin temel amacı PDY'ye öncülük edebilecek ve zamanla kadrolarında yer alabilecek zeki kişileri yetiştirmektir. Bugün gelinen noktada; yıllardır her dile getirildiğinde reddedilmeye çalışılan ve tepki gösterilen; 'F. Gülen ve örgütünün amacının, açtıkları okullar sayesinde Türkiye'de ve çevre ülkelerde bir yönetici sınıfı oluşturmak' iddiasının doğrulandığı görülmüştür. Işık evleri ile alakalı olarak F. Gülen; 'Bu evler; bir medrese gibi işler, bir mektep gibi işler, hususi/ile her şeyin kapandığı bütün kapılara kilit vurulduğu bir dönemde bu evler geçmişte olan misyonlarından büyük misyon yüklenirler, çünkü geçmişte bu evlerin yaptığı vazifeterin bazılarını medrese yapar, bazılarını zaviye yapar' ifadelerini kullanmıştır. Örgüt evleri yurtları ya da dershanelerinden yetişerek kendilerine değişik görev, sorumluluk ve misyon yüklenmiş kişilerin kamuoyuna yansımış açıklamalarından sistemin isleyişine ilişkin aşağıdaki bazı tespitleri yapmak mümkündür;1- Örgütle ilk karşılaşmalar genellikle dershanelerde ya da benzeri eğitim kurumlarında olmakta, 2- Temas sağlanan öğrenciler abilerin sorumlu oldukları evlere dağıtılmakta, 3- Öğrenciler belirli bir okula yerleştirilmek isteniyorsa, sınavlara bir kaç ay kala gruplar halinde farklı yurtlara çıkarılmakta, bu gruplar, daha sonra daha küçük gruplara ayrılmaktadır. 4- Her öğrenciye 'kod' adı verilmektedir, 'Paralel Devlet' dediğimiz yapılanma içerisinde, aslında bölgesinden birimlerine kadar herkes 'kod isim' kullanmıştır. Hatta kalınan öğrenci evlerine bile kod adı verilmiştir. 5- Mülki İdare, Emniyet, TSK ve Yargı gibi stratejik kurumlar için hazırlanacak öğrenciler, daha özel şartlarda seçilip, özel şartlarda hazırlanmaktadır. Bunlar özellikle 'dörder kişilik gruplar' halinde hazırlanrnakta ve bunların mümkün olduğunca diğerleriyle teması sınırlanmaktadır, Bunlara 'hücre tipi' yapılanma modeli uygulanmaktayken okullara, Polis Akademisi ve Polis Koleji'ne sokulacak öğrenciler, kesinlikle kendi dershanelerine gerçek isimleri ile kayıt edilmemektedir. Bu öğrencilere sınav sorulrı sınavlardan önce verilir. Buna örgüt jargonunda 'Fetih okutmak' denir. 'Fetih okutmak', 'sınavda çıkacak soruların öğrencilere okutulup ezberletilmesi' demektir. 6- Özellikle Hukuk Fak. okuyan öğrencilere 'top-sakal' bıraktırıp, küpe taktırarak, girecekleri ortamda kimliklerini gizlemeleri için 'stil çalışması' yaptırdıkları, 7- Dershaneler. örgütün adeta vesayet araçlarıdır. Çocukların ve ailelerin bilgilerinin depolandığı bir veri tabanıdır. Bu yapının, her ilde en az bir okulu olmakla birlikte, aileler çocuklannın etiketlenmesini istemediği için pek fazla göndermemektedirler. Fakat dershaneler için bu ihtimal daha az olduğundan, dershanelerine daha fazla öğrenci gitmekte ve aileleri bu yapının içine çekebilmektedir. Dolayısıyla konunun sadece eğitim olmadığı, PDY 'nin; dershaneler üzerinden çocuklara, ailelere, il ve ilçelere, köylere ulaştığı ve kontrol ettiği anlaşılmaktadır. Bu bağı kopartacak şekilde, dershanelere gerek kalmayan bir sistem getirildiğinde artık PDY'ye ya da benzeri bir yapıya ihtiyaç kalmayacaktır. Dershanelerin kapatılmasına yönelik siyasi iktidarca yapılan çalışmalara cemaatin yoğun tepki gösterdiği, 8- PDY 'abilik' ve 'ablalık' müessesiyle çocukları adeta ailelerinden daha iyi tanır hale gelmekte. gelişimini takip etmekte ve bu çocuklar bahanesiyle ailelerinin evlerine gelip bilgi toplayıp, not etmektedir. Ailenin dini, siyasi, ekonomik, demografik, eğitim. kültürel, etnik vb. durumu o defterlerde kayıtlı olup, adeta aileler fişlenmektedir. Bu şekilde Gülen örgütünün elinde, 'geniş bir demografik arşivin oldugu, bilinmektedir. Sonuçta 'eğitim alanı', örgüt için adeta bir 'ara yüz' konumundadır. Zira 'eğitim alanı', örgüt açısından 'üç temel' fonksiyon görmektedir. Her şeyden önce 'insan' kaynağı sağlamakta; ikinci olarak ekonomik kaynak temin etmekte ve üçüncü olarak ise, belki her şeyin ötesinde, hareketin meşru gibi görünmesini sağlamaktadır. Üçüncü fonksiyon diğer ikisinden daha önemlidir çünkü eğitim faaliyetleri, diğer gayri meşru faaliyetleri kamufle etmektedir. ..." Mahkemenin 11/12/2017 tarihli kararı ile başvurucunun silahlı terör örgütü üyeliği suçundan 7 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve tutukluluk hâlinin devamına karar verilmiştir. Mahkemenin gerekçeli kararında;i. Başvurucunun örgüte müzahir olarak değerlendirilen Şirkete ortak olması ve bu Şirkete ait eğitim kurumunda yöneticilik yapması,ii. Başvurucunun terör örgütü liderinin 25/12/2013 tarihli Bank Asyaya para yatırılmasına yönelik talimatından sonra 9/1/2014 tarihinde 500 TL tutarında katılım hesabı açtırması ve 11/2/2014 tarihinde söz konusu katılım hesabına 000 TL daha yatırması, iii. Tanık beyanlarına göre başvurucunun örgütsel faaliyet kapsamındaki toplantılara katılması ve örgüte finansal destek vermesi,iv. İddianamede belirtilen deliller dışında başvurucunun örgüt üyelerinin gizli haberleşme ihtiyacını karşılamada kullanıldığı iddia edilen Kakao Talk isimli programı cep telefonunda kullanmasıhususlarının mahkûmiyet kararına esas alındığı görülmektedir.   4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tutuklama nedenleri" kenar başlıklı  maddesinin ilgili bölümü şöyledir:"(1) Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez. (2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.b) Şüpheli veya sanığın davranışları; Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme, Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa. (3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir:a) 2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;... Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315),..." 5271 sayılı Kanun'un "Tutuklama kararı" kenar başlıklı  maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:"(1) Soruşturma evresinde şüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından, kovuşturma evresinde sanığın tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re'sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerde mutlaka gerekçe gösterilir ve adlî kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukukî ve fiilî nedenlere yer verilir. (2) Tutuklamaya, tutuklamanın devamına veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ilişkin kararlarda;a) Kuvvetli suç şüphesini,b) Tutuklama nedenlerinin varlığını,c) Tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu,gösteren deliller somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça gösterilir. Kararın içeriği şüpheli veya sanığa sözlü olarak bildirilir, ayrıca bir örneği yazılmak suretiyle kendilerine verilir ve bu husus kararda belirtilir." 5271 sayılı Kanun'un "Müdafiin dosyayı inceleme yetkisi" kenar başlıklı  maddesinin (2) numaralı fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:"(2) Müdafiin dosya içeriğini inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla kısıtlanabilir. Bu karar ancak aşağıda sayılan suçlara ilişkin yürütülen soruşturmalarda verilebilir:a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;... Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315, 316),..."