Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvurucu, birikmiş teşvik ikramiyelerinin ödenmesi talebiyle açtığı davanın makul süre sınırı aşılarak 7 yıldan fazla bir sürede tamamlandığını, mahkeme kararlarının gerekçesiz ve somut durumu açıklamaktan uzak olduğunu, aynı alanda çalışan diğer kişilere teşvik ikramiyesi ödemeleri yapıldığı halde belediye sanatçılarına ödeme yapılmadığını belirterek adil yargılanma hakkının, zorla çalıştırma yasağının, eşitlik ilkesinin, Anayasa’nın , , ve  maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.  Başvuru, 1/2/2013 tarihinde İstanbul  İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde eksiklikler tamamlatılarak Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, 17/6/2013 tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir. Bölümün 24/7/2013 tarihli ara kararı gereğince başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına ve bir örneğinin görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmesine karar verilmiştir.  Adalet Bakanlığı’nın 27/9/2013 tarihli görüş yazısı 22/10/2013 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ edilmiş, başvurucu vekili Adalet Bakanlığı cevabına karşı beyanlarını yasal süresi içinde 5/11/2013 tarihinde ibraz etmiştir.  A. Olaylar Başvuru formu ve ekleri ile ilgili dava dosyasında yer aldığı şekliyle olaylar özetle şöyledir:  Başvurucu, 1990 yılından itibaren İstanbul Bakırköy Belediye Tiyatrosunda sözleşmeli tiyatro sanatçısı olarak çalışmaktadır. Başvurucu, 16/8/2005 tarihinde Bakırköy Belediye Başkanlığına (idare) başvurarak, Bakırköy Belediye Tiyatrosu Sanatçı Hizmet Sözleşmesinin  maddesinde yer alan hüküm gereği ödenmesi gereken fakat ödenmeyerek birikmiş olan tüm teşvik ikramiyelerinin kendisine ödenmesi talebinde bulunmuştur. İdare, 24/8/2005 tarih ve 2005/1000 sayılı cevabıyla, özetle 17 Ağustos depremi ertesinde yaşanan ekonomik kriz ve tasarruf tedbirleri nedeniyle ödemelerin yapılamadığını ama bu konunun değerlendirilerek ödeme planına alınacağını belirtmiş, fakat başvurucuya birikmiş olan teşvik ikramiyeleri ödenmemiştir.  Başvurucu, 1990 yılından itibaren yoksun kalınan teşvik ikramiyelerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebiyle İstanbul  İdare Mahkemesinde 11/10/2005 tarihinde dava açmıştır. Mahkeme, 21/4/2006 tarih ve E.2005/2530, K.2006/893 sayılı kararıyla, teşvik ikramiyesi ödenmesi konusunda idareye takdir hakkının tanınmadığı gerekçesiyle teşvik ikramiyesinin idareye başvuru tarihi olan 16/8/2005 tarihinden itibaren hesaplanacak faiziyle birlikte başvurucuya ödenmesine karar vermiştir. Karar, başvurucu tarafından yasal faizin 1990 yılından itibaren işletilmesi gerektiği gerekçesiyle; davalı idare tarafından ise teşvik ikramiyesinin ödenmesi konusunda idarenin takdir yetkisinin bulunması gerekçesiyle temyiz edilmiştir. Temyiz talebini inceleyen Danıştay  Dairesi, Belediye Tiyatroları Yönetmeliğinde yer alan teşvik ikramiyesinin amacının verimli çalışmayı teşvik etmek ve emsallerine göre başarılı olan personeli ödüllendirmek olduğu, maaş ve sözleşme ücreti gibi olağan ve mutlak bir ödeme niteliğinde olmadığı, yönetim kurulu teklifi ve başkanın onayı ile verilebildiği, ödenmesi konusunda idareye takdir yetkisi verildiği, bu yetkinin kullanımında hukuka aykırılık olmadığı gerekçesiyle ve 22/4/2009 tarih, E.2006/8545, K.2009/4235 sayılı kararıyla, başvurucunun temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin ise kabulüne karar vererek ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur. Bozma kararı sonrasında davayı tekrar ele alan İstanbul  İdare Mahkemesi, 30/10/2009 tarih ve E.2009/1683, K.2009/1752 sayılı kararıyla, bozma kararı doğrultusunda teşvik ikramiyesinin ücretin bir unsuru olmadığı, bu nedenle ödenmesi zorunlu parasal hak kapsamında olmadığı, ödenmesinin idarenin takdir yetkisine ve onaya bağlı olduğu ve belediye başkanının onayı bulunmadığından ödenmediğinin anlaşıldığı gerekçesiyle başvurucuya ikramiye ödenmemesi yolunda tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar vermiştir. Karar, başvurucu tarafından tekrar temyiz edilmiş, temyiz talebini inceleyen Danıştay aynı Dairesi, kendi kararına uyan Mahkemece verilen karar ve dayandığı gerekçenin hukuk ve usule uygun olduğunu belirterek 11/10/2012 tarih ve E.2010/1184, K.2012/6287 sayılı kararıyla ilk derece mahkemesi kararını onamış ve 7/1/2013 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, 1/2/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili Hukuk Bakırköy Belediye Tiyatroları Yönetmeliğinin  maddesinin  fıkrası şu şekildedir:“Sanatçıların, stajyerlerin yevmiyelerinin, sanat uygulayıcılarının ve sahne uygulatıcılarının Belediye Tiyatrosuna alımı, terfi ve ödüllendirilmeleri ile öteki yükümlülüklerinin ve ücretlerinin saptanmasına ilişkin işlemlerin yürütülmesine, sözleşmelerin yenilenmesine yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olması şatıyla Yönetim Kurulu karar verir. Yukarıda belirtilen personelin alınma ve çıkarılma kararları, Belediye Başkanının onayı ile geçerlilik kazanır.”  Bakırköy Belediye Tiyatrosu Sanatçı Hizmet Sözleşmesinin  maddesi şu şekildedir:“Sözleşmeli olarak çalıştırılanlara çalıştırıldıkları günlere oranlı olarak mali yıl içinde dört aylık ücreti ikramiye olarak Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenir. Yönetim Kurulunun teklifi ve Belediye Başkanının onayı ile yılda iki kez teşvik ikramiyesi ödenir.”