Haklar: İfade özgürlüğü

Başvuru, bir gazetedeki köşe yazılarından dolayı başvurucu hakkında iftira suçundan hapis cezasına hükmedilmesi nedeniyle ifade ve basın özgürlükleri ile makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvurucu 1981 doğumlu olup olay tarihinde internet üzerinden yayın yapan Gerger Fırat gazetesinin (gazete) çalışanı ve muhabiridir. Müşteki ise Adıyaman'ın Gerger ilçesi kaymakamıdır. Gazetede 2/4/2013 tarihinde "Et Kokarsa Tuzlarsın", 5/4/2013 tarihinde "Kanun Mu Kaymakam Mı", 9/10/2013 tarihinde "Namuzsuz Kim" ve 26/10/2013 tarihinde " Rant Kime Gidiyor" başlıklı köşe yazıları yayımlanmıştır. Söz konusu köşe yazılarının davaya konu içerikleri şöyledir:"Et Kokarsa Tuzlarsın" .... Medeni kanunun 134 ve sonraki maddeleri gereğince, köy muhtarları ile Belediye Başkanlarına verilen Evlendirme Memurluğu görevini birkaç yıldan beri Gerger Nüfus Müdürlüğünün görevlendirdiği memurlar tarafından yapılıyor.Nüfusun dayanağı ne?Bir yönetmelikten söz ediliyor.Oysa, yönetmelik daha yasadan çıkıyor. Nüfus yasayı bir kenara atmış, yönetmeliğe sığınarak muhtar ve belediye başkanlarının evlendirme yetkisini GASP etmiş. Gasp ettikleri yasaya halka KANUNSUZ evlenme yapıyor. Bunu nüfus kütüğüne tescil ettiriyor. Bu işlemleri ilçenin Kaymakamı, Valisi de görüyor ama ses çıkarmıyor. Gerger KaymakamınıAdıyaman Valisini Savcılarımızı göreve davet etmek bir vatandaşlık görevi değil mi? Devlet kurumlarının yasa ihlalini sade bir vatandaş yapsaydı acaba seslendiğimiz makamlarını tavrı ne olur.Bu yazı bir suç duyurusudur.Yasa ihlal edenler belgelerle ortadadır.SYDV'nin suç işlediği ekteki belge ile sabit.Gerger Nüfus Müdürlüğünün suç işlediği nüfus memurları yapılan BATIL evlenme ve bu evlenmelerin kütüğe tescil kayıtlarıdır. Tekrar suç duyurusunda bulunduğumuzu belirtiyoruz ve bekliyoruz.""Kanun Mu Kaymakam Mı", ...Gerger'de Kaymakam diyor kiBen emrediyorum.Nüfus Dairesi, 45 muhtarın ve 1 Belediye Evlendirme görevini yapıyor.Gerger Nüfus Müdürü el mahkumu misalı Medeni Kanununu 134'ncü maddesi hükmüne rağmen, Kaymakamın emrine uyuyor ve yasayı çiğniyor. Yasanın kendisine vermediği bir görevi ver yetkiyi kullanıyor ve suç işliyor.Memurun suç işlediğini kaymakam görüyor. Görmek bir yana bu suçu memura işleten kaymakamın ta kendisinden sadır olan emri.'Namuzsuz Kim'Soru 3: Son 1 yıldır İstanbula gidip TOKİ konutları için kaç kişiden toplam kaç para aldınız?Bu parayı kimin hesabına yatırdınız?TOKİ'ye sorduk.Gerger ile ilgili bir TOKİ hesabı yoktur. Yapanlar da korsan iş yapmışlardır. Bırakın hesabı Gerger'de TOKİ projesi yok.Bu hayali banka hesabı kimin?Eşinizin, dostunuzun hesabı mı? Kaymakamlığın hesabı mı?Yoksa Örtülü ödenek hesabı mı?Paraların yatırıldığı hesap kime ait?Paralar bu hesapta faize mi verildi? yarın işin cılkı çıkarsa parayı yatıranlar parasını alabilecek mi?PekiFaizi kim alacak?Kendisini namuslu Başkalarını namussuzlukla itham edenKaymakam ÖmoNamuslu bir insan gibi bu 3 soruya insan gibi doğru cevap verebilecek mi?Ya cevap vermezseKendisine bu toplum ne diyecek?Namuslu mu? Namussuz mu?Taktiri okur yapsın''Rant Kime Gidiyor'Şahintepe tesisiKaymakam tarafındanİhalesiz, pazarlıksız ve bedelsiz, dışarıdan getirenlere verildi.Nasıl verildiğinden Adıyaman Vali'si de habersizTek bilen var o da kaymakam Ömo.Oda sessiz. Hiçbir açıklama yapmıyor.Kimi derkiKaymakamın o tesisi dışarıdan getirilen iki kişiye vermiş. Alın işletin demiş.Her şey kaymakamın iki dudağından dökülen sözle olmuş.Kimileri de derki Tesis gelirinde kaymakamında payı varmış.Ama gizliymiş.Gergerli lokantacıları da diyor kiNeye ihale yapılmadıBu işte bir iş var diyor.Bu iddialar ayyuka çıkmış.Kaymakamdan çıt yok.Acaba bu işte bir pislik var mı? Yada bir rant var mı?KaymakamSanki olup bitenden memnun.Ses vermiyorPeki Açılışı yapan Vali DemirtaşKaymakamını kolluyor mu?Ranta göz mü yumuyor?Yoksa Kaymakam bu tesisin işletmesine ortak mı?' Anılan köşe yazıları nedeniyle müşteki Kaymakam Ö.B. suç duyurusunda bulunmuş ve Gerger Cumhuriyet Başsavcılığının 21/2/2014 tarihli iddianamesi ile başvurucu hakkında iftira suçundan dava açılmıştır. İddianamenin ilgili kısmı şöyledir:"Müşteki Gerger İlçe Kaymakamı ..'in 20/11/2013 tarihli dilekçesiyle... iftira suçunu işlediğinden bahisle şüpheli hakkında suç duyurusunda bulunduğuŞüphelinin alınan ifadesinde söz konusu gazetenin muhabiri ve istihbarat şefi olduğunu ve şikayete konu yazıları kendisinin yazdığını belirttiği ve sunmuş olduğu cevabi dilekçede amacının iftira değil kamuoyunun merak ettiği konuları haberde dillendirmek ve haber yapmak olduğunu belirttiği,...Sonuç olarak şüpheli her nekadar 'namussuz kim' isimli yazısıyla iftira kastı taşımadan bazı sorular sorduğunu belirtmiş ise de yazıda geçen ifadelerden kaymakamlığın ve aynı zamanda müştekinin sanki ilçede bir TOKİ projesi olmadan ve buna ilişkin resmi bir hesap numarası olmadan insanlardan para toplandığı anlamını doğurmaktadır. Şüpheli yazıda belirttiği üzere TOKİ'ye konuya ilişkin bilgilenmek amacıyla herhangi bir başvuru yapmamıştır. Şüphelinin yazısında geçen cümleler müşteki hakkında adli soruşturma açılmasının gerektirecek nitelikte cümlelerdir, şüphelinin eyleminin basın ve yayın yoluyla müşteki hakkında iftira atmak suçuna uyduğu yönünde kanaat oluşmuş olup şüphelinin kastı ile ilgili değerlendirmenin mahkemenizce yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.Şüphelinin 'rant kime gidiyor' isimli yazısıyla Şahintepesi isimli yer için müştekinin sanki hiçbir ihale, bedelsiz, pazarlık yapmadan ve el altından işi başkalarına verdiği ve vermiş olduğu kişiyle anlaşarak bir çıkar anlaşması yaptığı anlamı çıkmaktadır. Şüphelinin yazısında geçen cümleler müşteki hakkında adli soruşturma açılmasının gerektirecek nitelikte cümlelerdir, Müşteki dosyaya sunmuş olduğu deliller ile yaptığı ihaleleri ispat etmiştir, şüphelinin ihale yapılmadan başkalarına işletmenin verildiğine dair soyut iddia haricinde delili yoktur, şüphelinin eyleminin basın ve yayın yoluyla müşteki hakkında iftira atmak suçuna uyduğu yönünde kanaat oluşmuş olup şüphelinin kastı ile ilgili değerlendirmenin mahkemenizce yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.Şüphelinin nüfus memurlarının evlendirme yetkisine ilişkin yazmış olduğu yazılar bakımından, 02/04/2013 tarihli yazısında bizzat nüfus tarafından yapılan evlendirmelerin yönetmenliğe dayanarak yapıldığını kendisi belirtmiş ve Gerger Kaymakamının da bu duruma müdahale etmeyerek suç işlediğini belirterek yazısında suç duyurusunda bulunmuş ve aynı zamanda da 05/04/2013 tarihli e-postasıyla aynı konuda İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İdaresi Genel Müdürlüğüne de şikayette bulunmuştur . Yapılan işlemlerin yasal zeminde yapıldığı ve müştekinin konuya ilişkin yapmış olduğu bir yetkilendirme veya talimatı olmadığı dikkate alındığında şüphelinin yazısında geçen cümleler, yaptığı şikayetler ve yazıdaki suç duyuruları müşteki hakkında adli veya idari soruşturma açılmasını gerektirecek nitelikte cümlelerdir, şüphelinin eyleminin basın ve yayın yoluyla müşteki hakkında iftira atmak suçuna uyduğu yönünde kanaat oluşmuş olup şüphelinin kastı ile ilgili değerlendirmenin mahkemenizce yapılması gerektiği değerlendirilmiştir." Yapılan yargılama sonucunda Gerger Asliye Ceza Mahkemesi (ilk derece mahkemesi) 31/3/2015 tarihinde başvurucunun anılan suçtan 12 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:"Sanığın 02/04/2013 ve 05/04/2013 tarihli 'Kanun mu Kamakam mı' ve 'Et Kokarsa Tuzlarsın' başlıklı yazılarında Gerger'de evlendirme görevini nüfus müdürünün de yapması nedeniyle bunun kanuna aykırı olduğu ve katılanın kanunsuz olarak buna izin verdiği şeklinde özetlenebilecek suçlamalarda bulunduğu, ancak Nüfus Kanunu  maddede belirtildiği üzere '.....' şeklindeki düzenleme karşısında ilçe nüfus müdürünün yapmış olduğu evlendirme işlemlerinin yasal olduğu, her ne kadar sanık evlendirme yetkisinin Medeni Kanun uyarınca belediye başkanında ve muhtarlarda olduğunu belirtmiş ise de yukarıda belirtilen düzenleme karşısında bu görevin aynı zamanda ilgili prosedür gereğince nüfus müdürlüklerine verilebileceği, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün 23/05/2006 tarih ve 2006/11 nolu genelgesi ile ilçe müdürlüklerine de evlendirme yetkisi verildiği, bu doğrultuda Adıyaman Valiliği'nin 16/06/2008 tarih ve 102/3402 sayılı oluru ile Gerger Nüfus Müdürlüğü'ne de evlendirme yetkisinin verildiği anlaşılmakla sanığın bu konuyu gazetecilik faaliyeti yürütmesi de dikkate alındığında ufak bir araştırma sonucu öğrenebileceği halde bunu yapmadığı, ilgili kurumlara yapmış olduğu başvurular araştırılarak sonuç kendisine tebliği edilmesine rağmen bunu tebliği almadığı ve suçlamalarına devam ettiği, kanunu bilmemenin mazeret sayılamacağı, katılan hakkında somut isnatlarda bulunarak yetkili makamlara basın ve yayın yoluyla şikayette bulunarak işlemediğini bildiği hâlde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idarî bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için hukuka aykırı bir fiil isnat ettiği anlaşıldığından sanığın üzerine atılı iftira suçunu işlediği kabul olunmuştur.Sanığın 09/10/2013 ve 26/10/2013 tarihle gazetede yazmış olduğu yazılarında katılan hakkında Gerger'de yürütmüş olduğu Şahin Tepesi ve Toki projeleri konusunda birtakım somut isnatlarda ve suçlamalarda bulunduğu , bu projeler hakkında soruşturma aşamasında yapılan incelemeler neticesinde projelerin hukuka ve kanuna uygun olduğu, ilgiliihale süreçlerinin kanuna uygun bir şekilde yürütüldüğü, sanığın bu projeler hakkında Toki başkanlığından alınan yazıya göre herhangi bir başvurusunun bulunmadığı, sanığın katılan hakkında yapmış olduğu asılsız somut isnatlara dayanan haberler neticesinde katılan hakkında yetkili makamlara basın ve yayın yoluyla şikayette bulunarak işlemediğini bildiği hâlde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idarî bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için hukuka aykırı bir fiil isnat ettiği anlaşıldığından sanığın üzerine atılı iftira suçunu işlediği kabul olunmuştur....Her ne kadar sanık yargılama aşamasında ilgili haberleri kendisinin yapmadığı ve yazmadığını ileri sürmüş ise de soruşturma aşamasındaki yazıları kendisinin yazdığına ilişkin beyanları, ilgili haber sitesinden alınan çıktılardaki haberin altında kendisinin yazdığına ilişkin isminin bulunması hususları dikkate alındığında sanığın bu savunmasının suçtan kurtulmaya yönelik olduğu kanaatine varılmıştır. " Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay  Ceza Dairesi 9/3/2020 tarihinde hükmün onanmasına karar vermiştir. Başvurucu, nihai kararı 4/6/2020 tarihinde öğrendikten sonra 16/7/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Birinci Bölüm 3/5/2023 tarihli toplantıda başvurunun Genel Kurul tarafından incelenmesine karar vermiştir.