Haklar: İfade özgürlüğü

Başvuru, ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetenin İnternet sitesinde yer alan bir habere erişimin engellenmesi kararı verilmesinin ifade ve basın özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 31/8/2015 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamışlardır.    Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu Oğuz Güven, olayların meydana geldiği tarihte, ulusal ölçekte yayın yapan Cumhuriyet gazetesinin yayın yönetmeni; başvurucu Özgen Acar, içeriğine erişimin engellenmesi kararı verilen haberin yazarı olan gazetecidir. Başvurucu Yeni Gün Haber Ajansı da Cumhuriyet gazetesinin ve gazetenin internet sitesinin yayımcısıdır.  Bahse konu gazetenin internet sitesinde 30/6/2015 tarihinde başvurucu Özgen Acar tarafından kaleme alınan “Bellek Kayması!” başlıklı bir haber yayımlanmıştır. Haberin ilgili kısmı şöyledir: “…Devletin Valileri! Bizim ‘Gezi Parkı’ olayının benzeri Nev York’ta 28 Haziran 1969’da ‘Christopher Park’ yakınındaki ‘Stonevall Inn (Taşduvar Hanı)’ adlı barda yaşandı. Polis, eşcinsellerin barını basınca, direniş başladı. Çevreden katılanlarla olay büyüdü, polis baskısını yitirdi. Sonrasında eşcinseller ABD’de örgütlenip “Christopher Parkta’ gösteriler düzenlediler. Bu olay dünyada eşcinsellerin özgürlüklerinin başlangıcıydı. Türkiye’deki eşcinseller de öteki ülkelerde olduğu gibi, 28 Haziran’da İstanbul’da ‘gökkuşağı’ simgeleriyle ‘onur yürüyüşü’ yapar oldular. Ne ilgisi varsa, valiliğin ‘ramazan’ gerekçesi ile bu yılki yürüyüş yasaklanıp TOMA’larla püskürtüldü. Bir Türk eşcinsel ile bu yıl evlenen ABD’nin İstanbul Başkonsolosu ve eşi ile İstanbul’daki bir stanbu diplomatı, korumaları olmaksızın yürüyüşe katıldılar. Ünlü şarkıcı Lady Gaga ‘Kim bu liderler? Kutlama yapan masum insanlara saldırıyı bırakın. Bu insanlık dışıdır!’ sözleriyle, taa ABD’den tepki gösterdi. İstanbul Valisi, her kimse, kalktı ‘Grup …’nın konserini yasakladı. Bereket İstanbul Bölge İdare Mahkemesi bu keyfi kararı iptal etti. Konser Bakırköy’de coşkuyla yapıldı. Temmuz 1970’te ABD’deki ünlü Monterey Jazz Festivali’nde dinlediğim 68 kuşağının öncülerinden, ünlü şarkıcı JoanBaez de sahne aldı. Baez, ‘Müziğin yasaklanması bir acz, zavallılık belirtisi!’ dedi. Lady Gaga ve Baez’in tepkilerinin dünyada nasıl dalgalandığını düşünün! Ne demişler? ‘Balık baştan kokar … ‘Valiler ve büyükelçiler ‘hükümetin’ değil, ‘devletin’ temsilcileridir! Günümüzde valiler Sultan’ın emir kulu oldular. Afyonkarahisar Valisi …’nin, bir AKP adayının aracına ceza kesmek isteyen trafik polisine ‘… o. Ç.’ Dediği basına yansıdı. Patlayan cephanelikte şehit olan 25 askerin cenaze törenine giden Genelkurmay Başkanı Orgeneral …’ye kilim, sucuk, lokum hediye etmesi alay konusu oldu. Atatürk’ü anma töreninde bazı vatandaşlar hükümet aleyhinde gösteri yaparken, Adana Valisi …’nin de istifasını istediler. Bir vatandaşı parmağıyla işaret ederek ‘Seninle konuşacağım!’ diyen vali ‘Buyurun şimdi konuşalım’ yanıtını alınca ‘Aılah belanı versin, diyen o gavatı bana getirin!’ diye hakaret etmişti. MHP Genel Başkan Yardımcısı …, Yozgat Valisi …’nin seçim öncesinde AKP adayları ile 600’e yakın köyü ziyaret ettiğini öne sürdü! Şanlıurfa Valisi …, Akçakele sınır kapısındaki olaylar hakkında bilgi soran gazeteciler hakkında ‘Tehdit IŞİD değil, bu gazeteciler!’ diyerek, aralarında muhabirimiz … ile birlikte bazı meslektaşları gözaltına aldırdı. Ağrı’da kent ormanının temel atılışında belediyenin ‘logosuna’ yer verilmeyişini eleştiren DBP’li Başkan …’ye Vali …, ‘Vücut kimyam bozuldu. Titriyorum şu anda … Gerek yok!’ dedi. Karadeniz’de 8 ilin yaylalarını birleştiren karayolunun doğayı tahribine karşı çıkanlara Rize Valisi …, ‘Tepkiyi anlamıyorum!’ yorumunu yaptı. Edirne Valisi …, onarılan Yahudilerin sinagogu için, İsrail’in Mescidi Aksa baskınını anımsatarak ‘O eşkıyalar Müslümanları katlederken, biz burada onlara sinagog yapıyoruz. İçimdeki büyük kinle konuşuyorum!’ dedi. Ama ne oldu 17 yaşındaki … eski stanbul Valisi …’nin ‘marjinal, örgüt üyesi’ sözlerine açtığı tazminat davasında, 10 bin lira kazandı… Tuz değil, artık Sultan’ın devleti kokuyor …’ Haberde bahsi geçen Adana Valisi (başvuru konusu olayda müşteki), gerçeği yansıtmayan haberin kişilik haklarına saldırı niteliğinde olduğunu ileri sürerek internet içeriğine erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur.  Sakarya  Sulh Ceza Hâkimliği 8/7/2015 tarihinde haberin “Devletin Valileri” alt başlığında bulunan içeriğine erişimin engellenmesine karar vermiştir. Gerekçeli kararın ilgili kısmı şöyledir:“Talebe konu yayının içeriği incelendiğinde; Atatürk’ü anma törenlerinde bazı vatandaşların hükümet aleyhine gösteri yaparken Adana Valisi …’nin istifasını istedikleri, bir vatandaşı parmağı ile göstererek ‘seninle konuşacağım’ dediğini, ‘buyrun konuşalım’ yanıtını alınca ‘Allah belanı versin diyen o gavatı getirin bana’ diye hakaret ettiğinin belirtildiği böylece kamuoyunun bilgisinde olan fakat güncelliğini yitirmiş bir haberin bu şekilde yazıya konu edilmesi Vali olan talepte bulunanın devlet idaresinde ve toplumdaki yerinin küçük düşürülmesine yol açacağı, dolayısıyla kişilik hakkını ihlal edici nitelikte olduğu kanaatine varılmakla 5651 sayılı Kanunun  Maddesi uyarınca talebin kabulü ile http://www.cumhuriyet.com.tr/koseyazısı/309933/Bellek_Kaymasi_.html adresinde 2015 tarihinde ‘Bellek Kayması!’ başlığında ‘Devletin Valileri’ alt başlığı ile talepte bulunan …’ye ilişkin olarak yayımlanan kısma erişimin engellenmesine dair aşağıdaki yazılı hüküm tesis edilmiştir.” Sakarya  Sulh Ceza Hâkimliğinin kararında muhatap olarak gösterilen başvurucular Oğuz Güven ve Özgen Acar’ın anılan karara itirazı Sakarya  Sulh Ceza Hâkimliğinin 24/7/2015 tarihli kararı ile reddedilmiştir. Ret kararı başvuruculara 19/8/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucular 31/8/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.   İlgili ulusal ve uluslararası hukuk kuralları için bkz. Ali Kıdık, B. No: 2014/5552, 26/10/2017, §§ 21-