Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru; ceza infaz kurumunda hükümlü iken kanser hastalığı nedeniyle meydana geldiği kabul edilen ölümün şüpheli olduğu, esasen ölümün kötü muameleden ve sağlık hizmetine erişim konusunda gösterilen ihmalden kaynaklandığı, ayrıca olaya ilişkin ceza soruşturmasının etkili bir şekilde yürütülmediği iddiasına ilişkindir. Başvurucuların, Adana E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) tutulmakta olan yakınları İ.A.nın sağlık şikâyetleri nedeniyle 1/3/2019 tarihinde İnfaz Kurumu revirinde, 6/3/2019 tarihinde sevk edildiği Şehir Hastanesi Kardiyoloji Polikliniğinde, 22/3/2019 ve 29/3/2019 tarihlerinde Ceza İnfaz Kurumu revirinde, 5/4/2019 tarihinde ise sevk ediliği Şehir Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilatasyon Polikliniğinde muayenesi ve tedavisi yapılmıştır. 12/3/2019, 22/3/2019 ve 1/4/2019 tarihlerinde Ceza İnfaz Kurumu diş hekimi, yaptığı muayeneleri sonucunda apikal apse ve gingivitis (diş eti iltihabı) tanısıyla İ.A.ya ilaç reçete etmiş; 15/4/2019 tarihinde ise İ.A.nın iki dişini çekmiştir. 12/4/2019 tarihinde Ceza İnfaz Kurumu hekimi, İ.A.nın dispeptik (karında süren ağrı, iştahsızlık) şikâyetleri üzerine yaptığı muayenede "Kilo kaybı mevcut, şahısta halsizlik artmış, ivedilikle gastroentoloji sevki yapılmış." şeklinde görüş belirtmiş; ayrıca miyalji ve dispepsi tanısı ile İ.A.ya ilaç reçete etmiştir. 19/4/2019 tarihinde İ.A., Şehir Hastanesi Gastroloji Polikliniğine sevk edilmiş; uzman hekim tarafından yapılan muayenesi sonucunda "2 aydır yemek yiyemiyormuş, kilo kaybı mevcut, yemek yiyince midesinde yanma oluyormuş, 20 gündür gaita çıkışı yok, karın ağrısı yok, batın muayenesinde bir bulgu yok." görüşüyle endoskopi randevusu alınması istenerek muayene tamamlanmıştır. 25/4/2019 tarihinde İ.A.nın rahatsızlanması üzerine Şehir Hastanesi Acil Polikliğine sevk edilerek hastaneye yatış işlemi gerçekleştirilmiş ve kendisine burkitt tümörü (lenf kanseri) tanısı konmuştur. İ.A. 22/5/2019 tarihinde yatarak tedavi gördüğü Şehir Hastanesinde hayatını kaybetmiştir. Adana Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsavcılık) başlatılan soruşturmada, ölü muayene ve klasik otopsi işlemleri gerçekleştirilmiş; Adana Adli Tıp Kurumu Grup Başkanlığı Morg İhtisas Dairesinin 29/7/2019 tarihli ayrıntılı otopsi raporuyla İ.A.nın ölümünün kendisinde mevcut olan kanser hastalığı ve buna bağlı gelişen komplikasyonlar sonucu meydana geldiği, otopside saptanan sternum kırığı ile kot kırıklarının (kaburga, göğüs ön kemiği kırığı) uzamış canlandırma işlemi ile husulünün mümkün olduğu, toksikolojik incelemelerde saptanan maddelerin ilaç etken maddeleri olduğu ve öldürücü doz içermediği tespitinde bulunulmuştur. Şüpheli ölüm nedeniyle yürütülen soruşturma neticesinde ölümünün kanser hastalığı ve buna bağlı gelişen komplikasyonlar sonucu meydana geldiği gerekçesiyle herhangi bir şüpheli ismine ya da meçhul şüpheli ibaresine de yer verilmeden kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Başvurucular söz konusu karara İ.A.nın kanser hastalığından ziyade personel tarafından uğradığı şiddet, revirde uygulanan yanlış tedavi ve idari ihmaller sonucu öldüğü iddiasıyla itiraz etmiştir. İtirazı inceleyen sulh ceza hâkimliği, başvurucuların iddialarının araştırılması gerektiği kanaati ile itirazı kabul etmiş ve kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı kaldırmıştır. Karar sonrası devam eden soruşturmada, başvurucuların dinlenmesini talep ettiği kişilerden tutuklu/hükümlü olan ikisi Ceza İnfaz Kurumu  müdürünce dinlenerek beyanları soruşturma dosyasına gönderilmiştir. İ.A.nın öz kardeşi olduğu, ağabeyiyle birlikte Ceza İnfaz Kurumunda bir süre aynı koğuşta kaldıkları -ve aynı zamanda bireysel başvuruda başvurucu durumunda bulunduğu- anlaşılan A. ile diğer mahpus U.B., herhangi bir darp olayına şahit olmadıklarını ve çok kez İ.A.nın revire çıkarıldığını gördüklerini ifade etmiştir. Başsavcılıkça -tekrar yürütülen soruşturma işlemleri neticesinde- Ceza İnfaz Kurumu personeli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Başvurucuların karara yaptığı itiraz sulh ceza hâkimliğince reddedilmiştir. Sulh ceza hâkimliği kararı, başvurucular vekiline 12/9/2020 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucular 28/9/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.