Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ve tutuklama kararına yapılan itirazların geç değerlendirilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. İstanbul Emniyet Müdürlüğüne e-posta yoluyla 10/3/2020 tarihinde yapılan ''gri listede arandığını gördüğüm DHKP/C'li [S.A.] isimli şahıs burada, Sarıyer [...] No:20'de buraya ziyarete gelmiş olabilir, gördüm'' şeklindeki ihbar üzerine İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından S.A. isimli kişinin yakalanması amacıyla ihbarda belirtilen adreste arama yapılması emri verilmiştir.  Kolluk görevlilerince düzenlenen 11/3/2020 tarihli Olaylı Yakalama, Arama, Muhafaza Altına Alma, Savcı Görüşme ve El Koyma Tutanağı'nda özetle;i. 11/3/2020 tarihinde saat 55 sıralarında belirtilen adrese gelinerek arama yapıldığı, ikametgâh içinde K.S. ve A.B. isimli kişilerin bulunduğu ancak aranan S.A.ya rastlanmadığı,ii. Arama işlemine başlamak için davet edilen tanıkların gelmesinin beklendiği sırada iki kişinin arama yapılan adresin yan tarafında bulunan cemevinin bahçesine kaçtıklarının görüldüğü, sonradan başvurucu Erdinç Öksüz ve T.G. oldukları anlaşılan bu kişilerin Fatih Sultan Mehmet Mahallesi [...] No:14 adresindeki binanın önünde yakalandıkları,iii. Başvurucu Erdinç Öksüz ve T.G.nin kimlik kontrolü esnasında "grup Yorum Halktır, Susturulamaz. Kahrolsun Faşizm, Yaşasın Mücadelemiz." sloganını atarak etkin bir şekilde direndikleri,iv. Fatih Sultan Mehmet Mahallesi [...] No:14 adresinde bulunan Pir Sultan Abdal Kültür Derneği Boğaziçi Cemevi Kültür Tesislerinin gasilhane olarak kullanılan bölümünün önünde görülen iki kişinin kimlik kontrollerinin yapıldığı, başvurucular Hüseyin Kütük ve Ayhan Gün oldukları tespit edilen bu kişilerin "Grup Yorum halktır, susturulamaz. Kahrolsun faşizm, yaşasın mücadelemiz." sloganını atıp etkin olarak direnmeleri üzerine ölçülü şekilde zor kullanılmak suretiyle yakalandıkları,v. Aranan S.A.nın söz konusu dernek binasında olabileceğinin değerlendirilmesi üzerine Cumhuriyet savcısından alınan talimat üzerine dernek binasında arama işlemine başlandığı,vi. Arama yapılan binanın içinde ölüm orucunda oldukları bilinen İ.G. ve H.B. ile başvurucu Yurdagül Gümüş ve U.nun bulunduğu, Yurdagül Gümüş ve U.nun "Grup Yorum Halktır, Susturulamaz. Kahrolsun Faşizm, Yaşasın Mücadelemiz." sloganını atıp etkin olarak direnmeleri üzerine ölçülü şekilde zor kullanılmak suretiyle yakalandıkları,vii. İ.G. ve H.B.nin sağlık durumlarının iyi olmadığının görülmesi üzerine 112 Acil Servis görevlilerine haber verildiği, görevlilerce yapılan kontroller sonucunda genel durumları kötü olan bu kişilere olay yerinde müdahale edilemeyeceğinin bildirilmesi üzerine İ.G. ve H.B.nin en yakın sağlık kurumuna sevkinin sağlandığı,viii. İşlem tanıklarının gelmesi sonrasında yapılan aramada Ayhan Gün ve Hüseyin Kütük'ün yakalandığı adresin gasilhane olarak kullanılan bölümünün yanındaki tabutların konulduğu yerde bir adet lacivert renkli yelek, altı adet dolu havai fişek kartuşları, bir adet boş havai fişek kartuşu, dört adet eldiven, iki adet sprey boya, bir adet boya kutusunun ele geçirilerek bunlara el konulduğu,ix. Yakalanan kişilerin gözaltı aracına bindirildikleri sırada benzer şekilde slogan attıkları ve etkin şekilde direndikleri belirtilmiştir.  Başsavcılık, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun  maddesinin (2) numaralı fıkrasında düzenlenen silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmaları talebiyle başvurucuları 13/3/2020 tarihinde İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliğine (Hâkimlik) sevk etmiştir. Tutuklama talep yazısında isnat edilen suçun işlendiğine ilişkin olarak;i. Başvurucuların "Grup Yorum Halktır Susturulamaz, Kahrolsun Faşizm Yaşasın Mücadelemiz'' şeklinde slogan atmalarına,ii. Arama sonucunda DHKP/C terör örgütü tarafından pankart, döviz, afiş ve duvar yazıları için kullanıldığı değerlendirilen sprey ve boyalar, parmak izi bırakmamak amacıyla kullanılan eldivenler ve örgüt adına yapılan eylemlerde güvenlik güçlerine karşı kullanıldığı bilinen kullanıma hazır havai fişek kartuşlarının ele geçirilmesine,iii. Şüphelilerin gözaltına alındıkları andan itibaren DHKP/C terör örgütünün sosyal medayada fikir ve ideolijisi doğrultusunda yayın yapan Burası Okmeydanı ve Bizim Anadolumuz2 rumuzlu Twitter hesaplarından örgüt adına sahiplenilerek ''an itibariyle gözaltılar şöyle bir Erdinç ÖKSÜZ, Ayhan GÜN, Yurdagül GÜMÜŞ, [T.G.], Hüseyin KÜTÜK ve [U.dur]" paylaşımlarının yapılmasına,iv. Şüpheliler hakkında DHKP/C silahlı terör örgütü üyeliği suçu başta olmak üzere söz konusu örgütün adına işlenmiş olan terör örgütü propagandası yapma suçu ile 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet suçlarından çok sayıda suç kaydı bulunmasına,v. DHKP/C terör örgütü üyeliği suçlarından haklarında yargılamalar olan ve örgütsel amaç uğruna ölüm orucunda oldukları tespit edilen İ.G. ve H.B.nin aile bireyleri olmamalarına rağmen yanlarında bulunarak ihtiyaçlarının karşılanması ve gözetim altına alınmaları faaliyetlerini örgüt adına gerçekleştirmelerine,vi. Şüphelilerin kollukta susma hakkını kullanmaları ve Başsavcılığa getirildikleri esnada DHKP/C terör örgütü üyelerinin gözaltına alındıkları süreçte gösterecekleri örgütsel tavırlara ilişkin olarak Halklar ve Özgürlükler Platformu tarafından basılan ''Gözaltına Alındınız Ne Yapmalısınız'' isimli kitapçıktaki içeriğe uygun ortak tavır sergilemelerine dayanılmıştır. Başvurucular sorgularında isnat edilen suçu reddetmiştir. Başvurucu Erdinç Öksüz; işten geldiği sırada durdurularak kimlik kontrolü yapıldığını ve hakkında yakalama emri olduğu söylenerek gözaltına alındığını, yakalandığı yerin tutanakta belirtilen yerden farklı bir yer olduğunu ve suçlamaları kabul etmediğini beyan etmiştir. Başvurucu Hüseyin Kütük; arkadaşı Ayhan Gün'ü ziyaret etmek amacıyla olay günü cemevine gittiğini, burada operasyon olunca Grup Yorum üyelerini sahiplenmek amacıyla oturma eylemi yaptığını ve slogan attığını, ele geçirilen materyallerle bir ilgisinin bulunmadığını ve atılı suçu kabul etmediğini beyan etmiştir. Başvurucu Ayhan Gün sorgusunda; bir cenaze nedeniyle cemevinde bulunduğu sırada gözaltına alındığını, kolluk tutanağında anlatılan olaylar ve ele geçirilen materyallerle ilgisinin olmadığını, olay yerinde slogan atmadığını ve atılı suçu kabul etmediğini beyan etmiştir. Son olarak başvurucu Yurdagül Gümüş sorgusunda; hemşire olduğunu, mesleği nedeniyle ölüm orucunda olan İ.G. ve H.B.nin ailelerinin isteği üzerine bu kişilere refakat ederek bakımlarına yardımcı olduğunu, mahallede bir abluka olduğunu komşulardan duyunca İ.G. ve H.B.yi cemevine getirdiklerini, polislerin hukuksuz şekilde buraya girdiklerini ve kendisini gözaltına aldıklarını, polislerin gelmesi üzerine suç teşkil etmeyecek şekilde slogan attığını ancak üzerine atılı diğer suçlamaları kabul etmediğini beyan etmiştir.  Hâkimlik, sorgularının ardından şüphelilerin isnat edilen suçtan tutuklanmalarına karar vermiştir. Tutuklama kararının ilgili kısmı şöyledir: "...arananlar listesinde adı geçen [S.A.] isimli şahsın saklandığına dair ihbar sonrası arama yapılacağı sırada şüphelilerden [T.G.], Erdinç Öksüz, Hüseyin Kütük ve Ayhan Gün'ün arama yapılmasını engellemek ve adı geçen kişinin kaçmasını sağlayacak şekilde birlikte hareket ettikleri kanaatini oluşturacak şekilde aynı sloganları atmaları ve aynı şekilde hareket etmeleri, yine şüphelilerden Yurdagül Gümüş ve [U.nun] arama yapılan [yerde] bulunmaları, şüphelilerden bir kısmının yakalandığı diğerlerinin de çevresinde bulunduğu bina içinde ele geçirilen ve örgütün eylemleri sırasında örgütsel tavır gereği çevreye ve kamu görevlilerine zarar verme amacı ile kullandıkları bir kısım materyallerin bulunması, yine tüm şüphelilerin [gözaltına] alınmaları sırasında ve sonrasında örgütün talimatlarına uygun şekilde mukavemet göstermeleri ve slogan attıklarına dair tutanak anlatımları, şüphelilerin kısmi ikrar içeren beyanları, arama el koyma, yakalama ve olay tutanakları birlikte değerlendirildiğinde kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut olguların mevcut olduğu, şüphelilerin delilleri karartma şüphesinin bulunması, kaçma ihtimalleri bulunması, şüphelilerin üzerine atılı suçun CMK 100 maddesinde sayılan tutuklama sebebi var kabul edilen suçlardan olması vebu suç için ceza kanununda öngörülen ceza miktarı ile soruşturma konusu suçun ağırlığı ve önemi dikkate alındığında adli kontrol hükümlerinin yetersiz kalacağından CMK 100 ve devamı maddeleri gereğince... [şüphelilerin ayrı ayrı tutuklanmalarına karar verildi.]" Başvurucuların tutuklama kararına 16/3/2020-18/03/2020 tarihleri arasında yaptıkları itirazlar İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliği tarafından "şüphelilerin tutukluluk hallerinin sonlandırılmasını gerektirecek yeni bir delil bulunmadığı, atılı suç, kovuşturma evresinde verilmesi beklenen ceza miktarı dikkate alındığında bu aşamada adli kontrol tedbirlerinin tutuklamadan beklenen faydayı sağlamayacağı" gerekçesiyle 20/3/2020 tarihinde reddedilmiştir. Başsavcılık, başvurucular hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılmaları talebiyle 26/3/2020 tarihli iddianame düzenlenmiştir. İddianame ile başvuruculara isnat edilen suça esas alınan olgu ve delillerin tutuklama sevk yazısı içeriğiyle örtüştüğü tespit edilmiştir. İddianamenin kabulü ile açılan dava İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) tarafından görülmeye başlanmıştır. Mahkeme, duruşmanın 11/6/2020 tarihli ilk oturumunda başvurucular Erdinç Öksüz ve Yurdagül Gümüş'ün tahliyesine karar vermiştir. Başvurucular, tutuklama kararına itirazın reddi kararını -COVID-19 salgını nedeniyle yargı alanındaki sürelerin durduğu dönemde- 31/3/2020 tarihinde öğrendikten sonra 13/7/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Mahkeme duruşmanın 14/7/2020 tarihli ikinci oturumunda başvurucular Hüseyin Kütük ve Ayhan Gün'ün tahliyesine karar vermiştir. Yargılamanın devamında Mahkeme 26/11/2021 tarihinde başvurucuların tamamı hakkında beraat kararı vermiştir. Davanın bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla istinaf kanun yolu aşamasında derdest olduğu tespit edilmiştir.  Komisyon; başvurucuların adli yardım taleplerinin kabulüne, tutuklamanın hukuki olmadığına, tutuklama kararına itirazların geç incelendiğine ve ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddialar dışındaki şikâyetlerin kabul edilemez olduğuna, anılan haklara ilişkin şikâyetlerin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.