Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, askerlik mesleğinden kaynaklanan psikiyatrik rahatsızlık dolayısıyla oluşan zararların tazmini istemiyle açılan davanın süre aşımından reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 13/1/2015 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetlerinde (TSK) topçu sınıfında subay olarak görev yapmakta iken 1998 ile 2000 yılları arasında Hakkari'de, 2000 ile 2006 yılları arasında Çukurca ve Yüksekova'da terörle mücadele faaliyetleri kapsamında yürütülen operasyonlara katılmıştır. Başvurucu 2011 yılında atandığı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) görev yaparken rahatsızlanması nedeniyle Ankara Gülhane Askeri Tıp Akademisi Asker Hastanesine (GATA) sevk edilmiştir. GATA Psikiyatri Polikliniğinde muayene ve tedavisi takip edilen başvurucu, anılan Hastanenin sağlık kurulu tarafından muhtelif tarihlerde düzenlenen raporlara istinaden 14/9/2011 tarihinden 5/12/2013 tarihine kadar istirahatli sayılmıştır. Belirtilen sağlık kurulu raporlarında başvurucu hakkında anksiyete bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu gibi tanılara yer verilmiştir. Söz konusu istirahatlerinin bitmesi üzerine başvurucu yeniden sağlık kuruluna sevk edilmiştir. 5/12/2013 tarihinde düzenlenen sağlık kurulu raporu ile başvurucu hakkında kronik nitelik kazanmış travma sonrası stres bozukluğu tanısıyla "TSK’da görev yapamaz" kararı verilmiştir. Söz konusu raporun 17/12/2013 tarihinde Millî Savunma Bakanlığı (MSB) tarafından onaylanarak kesinleşmesinin ardından başvurucunun TSK’dan ilişiği kesilmiştir. GATA tarafından düzenlenen 17/11/2014 tarihli sağlık kurulu raporunda ise başvurucunun hastalığının oluşumunda askerlik mesleğinin sebep ve tesirinin olduğu, ayrıca silah bulundurmasında ve taşımasında tıbben sakınca olduğu yönünde karar verilmiştir. Bu süreçte başvurucu 9/12/2013 tarihinde MSB'ye müracaat etmiş ve askerlik mesleğinden kaynaklanan psikiyatrik rahatsızlık nedeniyle oluşan zararlarının tazminini talep etmiştir. Başvurucu, talebinin cevap verilmemek suretiyle reddi üzerine 14/2/2014 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde (AYİM) tam yargı davası açmıştır. Başvurucu, dava dilekçesinde terörle mücadele kapsamında katıldığı operasyonlar nedeniyle geçirdiği travma sonucu psikolojisinin bozulduğunu ve TSK’da görev yapamaz hâle geldiğini; bu sebeple uğradığı zararın idarece tazmin edilmesi gerektiğini belirtmiştir. AYİM İkinci Dairesi (Mahkeme) 4/6/2014 tarihinde oyçokluğuyla verdiği kararla davayı süre aşımı nedeniyle reddetmiştir. Kararın gerekçesinde; başvurucunun terörle mücadele kapsamında değerlendirilebilecek en son faaliyetinin 2006 yılında olduğu, tedavi görmeye ise 2011 yılında başladığı belirtilmiştir. Başvurucunun psikiyatrik rahatsızlığının kaynağı olarak gösterdiği nitelikteki en son görevi gerçekleştirdiği 2006 yılından itibaren bir yıl içinde zorunlu idari başvuruda bulunması gerekirken bu süre geçtikten sonra 9/12/2013 tarihinde idareye başvurduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla idareye süresinde yapılmayan başvurunun zımnen reddi üzerine 14/2/2014 tarihinde açılan davanın süresinde olmadığı kabul edilmiştir. Kararda ayrıca 5/12/2013 tarihli raporun ve rapordaki tespit ve değerlendirmelerin zararın öğrenilmesine ve dava açma süresine bir etkisinin bulunmadığı da vurgulanmıştır. Karşıoyda ise davanın süresinde olup olmadığına karar verilebilmesi için öncelikle tıbbi bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği belirtilmiştir. Buna gerekçe olarak başvurucunun rahatsızlığının hangi tarihte oluştuğu/oluşabileceği, hangi tarihte tespit edilebileceği, rahatsızlığın kaynağına esas teşkil eden olaylar ile rapor tarihleri arasındaki sürede yaşanmış diğer olayların rahatsızlığa tesir edip etmeyeceği hususlarının ortaya konulması gerekliliği gösterilmiştir.  Başvurucunun karar düzeltme istemi aynı Mahkemenin 26/11/2013 tarihli kararıyla reddedilmiştir.  Nihai karar başvurucu vekiline 16/12/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 13/1/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Bireysel başvurunun incelenmesi sürecinde 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanun ile Anayasa'ya eklenen geçici  maddenin birinci fıkrasının (E) bendiyle AYİM kaldırılmıştır.  İlgili hukuk için bkz. Murat Kurt, B. No: 2015/13014, 8/3/2018, §§21-