Haklar: Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı

Başvuru, tutukluluk sürecinde müdafiyle görüşmenin teknik araçlarla kayda alınması, infaz memuru tarafından izlenmesi ve görüşme süresinin sınırlandırılması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; aynı uygulamalardan dolayı esasa ilişkin savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 4/5/2018 tarihlinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyon tarafından başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına ve başvurucunun yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olması nedeniyle adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmiştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY ile bağlantılı olan ve aralarında kamu görevlilerinin de bulunduğu çok sayıda kişi hakkında Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturma başlatılmıştır. Bu kapsamda endüstri mühendisi olan başvurucu hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından FETÖ/PDY'nin hiyerarşik yapılanmasında yer aldığı iddiasıyla soruşturma başlatılmış ve başvurucu gözaltına alınmıştır. Ankara  Sulh Ceza Hâkimliği 2/2/2017 tarihinde başvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir. Başvurucu tutuklama kararına ve tutukluluğun devamı kararlarına yaptığı itirazların sulh ceza hâkimlikleri tarafından reddedildiğini bildirmiştir. Başvurucu, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunduğu sırada avukatı ile yaptığı görüşmelerinin sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alındığını ve bir görevlinin görüşmeleri izlediğini ileri sürerek bu uygulamanın hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle Kırıkkale İnfaz Hâkimliğine şikâyette bulunmuştur. Kırıkkale İnfaz Hâkimliği 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde (KHK) hükümlerine ve Kırıkkale Cumhuriyet Başsavcılığının konuya ilişkin yazısına değinerek 27/2/2018 tarihinde talebin reddine karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"İncelenen dilekçe, getirtilen belgeler ve dosya kapsamına göre, 667 sayılı Olağan Üstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin  Maddesinin 1/d fıkrasında; 'Tutuklu olanların avukatları ile görüşmelerinde, toplumun ve ceza infaz kurumunun güvenliğinin tehlikeye düşürülmesi, terör örgütü veya diğer suç örgütlerinin yönlendirilmesi, bunlara emir ve tâlimat verilmesi veya yorumlarıyla gizli, açık ya da şifreli mesajlar iletilmesi ihtimalinin varlığı halinde, Cumhuriyet savcısının kararıyla, görüşmeler teknik cihazla sesli veya görüntülü olarak kaydedilebilir, tutuklu ile avukatın yaptığı görüşmeleri izlemek amacıyla görevli hazır bulundurulabilir, tutuklunun avukatına veya avukatın tutukluya verdiği belge veya belge örnekleri, dosyalar ve aralarındaki konuşmalara ilişkin tuttukları kayıtlara elkonulabilir veya görüşmelerin gün ve saatleri sınırlandırılabilir' hükmü ile Kırıkkale Cumhuriyet Başsavcılığı 06/06/2017 tarih ve B. 2017/3801 sayılı kurumumuza yazmış olduğu yazısı ... ile yukarıda belirtilen gerekçeler birlikte değerlendirilerek; 1) Kuruma gelen bir avukatın görüşebileceği müvekkil sayısına bakılmaksızın, avukat görüş süresinin toplam 90 dk ile sınırlandırılmasına;2) Avukat ve müvekkilin görüş süresi avukat kabininde görüşme başladıktan itibaren başlayacaktır. Ancak bir avukat aynı ayda birden fazla müvekkil ile görüşemeyeceğinden ilk müvekkilin görüşe başlama süresinden itibaren görüş süresi başlatılacak son müvekkil ile görüşürken 90 dk süre dolduğunda görüşe son verileceğine; 3) 3713 sayılı Terör Yasası kapsamında bulunan örgüt suçlarından (PKK, KCK, Kontra- gel, TAK, DHKP-C TİKKO, MLKP gibi sol örgütler ile FETÖ/PYD, IŞİD/DAIŞ gibi sağ örgütler)tutukluların eskiden olduğu gibi 667 sayılı KHK kapsamında 09:00 - 16:00 saatleri arasında yaptırılmasına devam edilmesine; 4) Avukat sayısının boş kabin sayısından fazla olması halinde avukatların kuruma gelişi ve müracaat sırasına göre kabine alınmasına;5) Görüş süresinin bitişine yakın bir saatte kuruma gelen avukatlara sürenin saat 16:00 biteceğinin tam 90 dk görüşme yapamayacağı hususunda bilgi verilmesi, kalan süre kadar görüşme yapmayı kabul ettiği takdirde avukat görüşünün başlatılmasına; 6)Gün içerisinde görüşe gelen avukat/ avukatlar tekrar FETÖ/PYD tutukluları için avukat görüşüne alınmayacağına;7) Kurumda yapılan bir faaliyet nedeniyle yarım kalan avukat görüşü veya görüşemeyen avukat/avukatlar için ek görüşme süresi verilmesine, kurumdan kaynaklı sebeplerden dolayı uzatılan sürenin saat 17:00' ı geçemeyeceğine; 8) İdare ve gözlem kurulu tarafından yeni bir değişiklik yapılıncaya kadar bu hususların geçerli olacağına yönelik karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır.İncelenen dosya ve dilekçe evrakına ilişkin Cumhuriyet Savcısı tutuklunun talebine yönelik itirazının reddi yönünde mütalada bulunmuş ayrıca Keskin T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem kurulu kararının Kanun hükmünde kararname hükümleri çerçevesinde yapıldığı görülmüştür. Bu kapsamda tutuklunun talebine ilişkin idere ve gözlem kurulu kararında usul ve yasalara aykırı bir durum olmadığı anlaşıldığından itirazın reddine karar vermek gerekmiş[tir.]" Başvurucu anılan karara itiraz etmiş, Kırıkkale  Ağır Ceza Mahkemesi18/4/2018 tarihinde benzer gerekçelerle şikâyeti reddetmiştir. Başvurucu anılan kararı 24/4/2018 tarihinde öğrendiğini bildirmiştir. Başvurucu 4/5/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başsavcılık 26/7/2017 tarihli iddianameyle başvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması istemiyle aynı yer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açmıştır. Ankara  Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 27/7/2017 tarihinde iddianameyi kabul etmiş ve Mahkemenin E.2017/545 sayılı dosyası üzerinden kovuşturma aşaması başlamıştır. Mahkeme 2/8/2018 tarihinde, başvurucunun FETÖ/PDY'ye üye olma suçundan 8 yıl 9 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Başvurucu tarafından mahkûmiyet kararına karşı yapılan istinaf başvurusu Ankara Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesi tarafından 19/3/2020 tarihinde esastan reddedilmiştir.  Dava, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla temyiz kanun yolunda derdesttir.  İlgili ulusal ve uluslararası hukuk için bkz. Emre Ayhan, B. No: 2016/80704, 13/2/2020, §§ 32-57; Yasin Akdeniz, B. No: 2016/22178, 26/2/2020, §§ 27-