Haklar: Eğitim hakkı

Başvuru, yurt dışına çıkamama şeklindeki adli kontrol tedbiri uygulanması nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.A. Bireysel Başvuruya Konu Süreç Başvurucu Kaan Bozgül 1998 doğumlu olup Boğaziçi Üniversitesi Fizik ve Matematik Bölümlerinden çift ana dal yaparak mezun olmuştur. Başvurucu, olayların meydana geldiği tarihte ayrıca Almanya'da bulunan Ludwig Maximilian Üniversitesi Fizik Bölümünden yüksek lisans eğitimi için kabul almıştır. Diğer başvurucu Mehmet Velat İnci ise 1995 doğumlu olup Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümünde yüksek lisans öğrencisidir. Başvurucu ayrıca İsviçre'de bulunan Avrupa Nükleer Araştırma Merkezine (CERN) altı aylık staj için kabul edilmiştir. Başvurucuların kamuoyunda "Boğaziçi eylemleri" olarak bilinen ve Boğaziçi Üniversitesine rektör ataması nedeniyle bir süre devam eden eylemlere katılmaları sebebiyle haklarında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatılmıştır. Soruşturma dosyasında yer alan bilgilere göre 4/10/2021 tarihinde sosyal medya üzerinden yapılan çağrıyla Boğaziçi Üniversitesi Kampüsü'nde "Kayyum rektör istemiyoruz" konulu bir protesto eylemi gerçekleştirilmiş, Rektörlük binası önünde toplanan yaklaşık altmış kişilik öğrenci grubu Rektörlük binasından çıkarak makam aracına binmek üzere olan Rektör N.İ.nin önünü kesmeye çalışmıştır. Akabinde Rektör'ün aracına binmesi ve aracın kampüsün çıkış kapısına doğru hareket etmesi üzerine öğrenci grubu aracın önünü kesmiş, sloganlar atmış ve özel güvenlik görevlileriyle arbede yaşamıştır.  Başvurucular da söz konusu öğrenci grubunda yer alarak Rektör'ün aracının çıkışını engellemeye çalıştıkları iddiasıyla 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'na muhalefet ve görevi yaptırmamak için direnme suçlarından haklarında adli kontrol hükümleri uygulanması istemiyle İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 6/10/2021 tarihinde sulh ceza hâkimliğine sevk edilmiştir.  İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliği (Sulh Ceza Hâkimliği) 6/10/2021 tarihinde "kolluk evrakı, şüphelilerin savunması ve tüm evraklar karşısında kuvvetli suç şüphesini haklı kılan delillerin bulunduğu, şüphelilerin davranışlarının delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme, tanık ve başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunulması hususunda kuvvetli şüphe oluşturduğu, dosyadaki delillerin henüz tam olarak toplanmamış olduğu ve istenen adli kontrol tedbirlerinin uygun ve orantılı olduğu" gerekçesiyle başvurucular hakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun  maddesinin (3) numaralı fıkrasının (a) bendi gereğince yurt dışına çıkamama ve (b) bendi gereğince belirlenen yerlere başvurma şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar vermiştir. Başvurucular, ilgili belgeleri de ekleyerek 10/10/2021 tarihinde Sulh Ceza Hâkimliğinden adli kontrol tedbirine ilişkin kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Başvurucular itiraz dilekçelerinde; tutuklama şartları oluşmadan adli kontrol tedbirlerine hükmedilemeyeceğini, mevcut olay yönünden de tutuklama şartlarının oluşmadığını, yurt dışında yüksek lisans ve staj için kayıt hakkı kazandıklarını fakat haklarında yurt dışına çıkış yasağı uygulanması nedeniyle yüksek lisans ve staja devam edemeyeceklerini, belirli bir süre içinde yurt dışına çıkamamaları hâlinde vizelerinin iptal edileceğini ve vize alamayacaklarını belirtmiştir. İtirazı inceleyen İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliği 18/10/2021 tarihinde kararda usul ve kanuna aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle itirazı reddetmiştir.  Akabinde İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 26/11/2021 tarihli ve E.2021/49395 sayılı iddianamesiyle başvurucular hakkında 2911 sayılı Kanun'a muhalefet, görevi yaptırmamak için direnme, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, kara ulaşım araçlarını kaçırma veya alıkoyma suçlarından kamu davası açılmıştır. Davanın görüldüğü İstanbul  Asliye Ceza Mahkemesi (Asliye Ceza Mahkemesi) 10/12/2021 tarihli tensip ve 7/1/2022 tarihli duruşma zabıtlarıyla başvurucular hakkında yurt dışına çıkamama şeklinde uygulanan adli kontrol tedbirinin devamına karar vermiştir. Başvurucular adli kontrolün devamına ilişkin verilen ara kararına itiraz etmiş, itirazı inceleyen İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi 7/2/2022 tarihinde itirazı reddetmiştir. Başvurucular, nihai hükmü 9/2/2022 tarihinde öğrendikten sonra 4/3/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. B. Bireysel Başvuru Sonrası Süreç Başvurucular hakkında açılan kamu davasında yargılama devam ederken Asliye Ceza Mahkemesi 21/3/2022 tarihli duruşmada verilen ara kararıyla başvurucular hakkında uygulanan adli kontrol tedbirinin devamına karar vermiştir. Başvurucular adli kontrolün devamına ilişkin verilen ara kararına itiraz etmiş, itirazı inceleyen İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesi 30/3/2022 tarihli kararıyla başvurucuların itirazının kabulüne ve haklarında uygulanan yurt dışına çıkamama şeklindeki adli kontrol tedbirinin kaldırılmasına karar vermiştir. Yapılan yargılama sonucu İstanbul  Asliye Ceza Mahkemesinin 3/2/2023 tarihli kararıyla başvurucuların kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve kara ulaşım araçlarını alıkoyma suçlarından beraatine, 2911 sayılı Kanun'a muhalefet ve görevi yaptırmamak için direnme suçlarından ayrı ayrı 6 ay hapis cezasıyla cezalandırılmalarına karar verilmiştir. Başvurucuların karara karşı istinaf kanun yoluna başvurması üzerine dosya, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi  Ceza Dairesine gönderilmiş olup derdesttir.  Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.