Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru; alacak davasında ileri sürülen itiraz ve taleplerin dikkate alınmaması nedeniyle silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin, temyiz merci kararlarının gerekçesiz olması nedeniyle gerekçeli karar hakkının, vekâlet ücretiyle ilgili hatalı hüküm kurulması nedeniyle mahkemeye erişim hakkının, yargılamanın makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 11/4/2014 tarihinde Bakırköy  Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 30/6/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından 24/10/2014 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 25/11/2014 tarihli yazısında Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir. A. Olaylar  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu aleyhine İstanbul  Asliye Ticaret Mahkemesinde (Mahkeme) 21/1/2002 tarihinde ticari mal satışı nedeniyle alacak davası açılmıştır. Mahkeme 3/5/2005 tarihli ve E.2002/83, K.2005/285 sayılı kararı ile davacının yabancılık teminatını yatırmadığı gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir. Davacının temyizi üzerine bu karar, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 22/3/2006 tarihli ve E.2006/1061, K.2006/2952 sayılı ilamıyla bozulmuştur. Başvurucunun bozma ilamına karşı karar düzeltme istemi aynı Daire tarafından reddedilmiştir.  Mahkemece E.2007/15 sırasına kaydedilen dosyada bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada davacının sunduğu faturalar ile bunlara ilişkin gümrük kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi heyetince hazırlanan 7/2/2010 tarihli ana rapora başvurucunun itiraz etmesi nedeniyle 12/4/2010 tarihli duruşmada, başvurucunun itirazlarının değerlendirilmesi için bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiştir. Bilirkişi heyeti, başvurucunun itirazlarının değerlendirildiği 20/9/2010 tarihli ek raporu Mahkemeye sunmuştur. Mahkeme 9/3/2011 tarihli ve E.2007/15, K.2011/81 sayılı karar ile davacının başvurucudan on üç faturalık mal satışı nedeniyle alacaklı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, 000 Amerikan dolarının (dolar) başvurucudan alınarak davacıya verilmesine karar vermiştir. Anılan kararda ayrıca başvurucunun ileri sürdüğü zamanaşımı itirazı ile takas-mahsup talepleri reddedilmiştir. Başvurucunun temyizi üzerine söz konusu karar, Yargıtay  Hukuk Dairesinin 26/10/2011 tarihli ve E.2011/8869, K.2011/13179 sayılı ilamıyla başvurucunun takas-mahsup talebinin değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Başvurucunun karara yönelik diğer temyiz itirazları ise reddedilmiştir.  İkinci bozma üzerine Mahkemenin E.2012/74 Esas sırasına kaydedilen dosyada Mahkeme, 25/4/2012 tarihli ve E.2012/74, K.2012/85 sayılı karar ile başvurucunun takas-mahsup talebini kabul ederek davacıdan alacaklı olduğu 818,12 doların davacıya olan 000 dolar borcundan mahsubu ile bakiye kalan 181,88 doların başvurucudan alınarak davacıya verilmesine karar vermiştir.  Bunun yanı sıra Mahkeme, başvurucunun takas-mahsup talep ettiği ve sonuç itibarıyla davacının alacağından mahsup edilen miktarı dikkate almaksızın davacının alacak miktarı olan 000 dolar üzerinden hesaplanan nispi vekâlet ücretinin başvurucudan alınarak davacıya verilmesine karar vermiş; başvurucu lehine vekâlet ücretine hükmetmemiştir. Kararın gerekçesi ve hüküm kısmı şöyledir:“...Taraflar arasında yapılan alım-satım ihracatına dayalı olması nedeniyle ihracatın gerçekleştirildiği gümrük müdürlüklerine yazı yazılmak suretiyle gümrük giriş-çıkış bilgileri sağlanmıştır. Faturalar ve gümrük müdürlüklerinden gelen faturalar yönünden davacının alacaklı olup olmadığının tespiti için bilirkişi görüşüne başvurulmuştur. Bilirkişi heyeti tarafından verilen 07/02/2010 tarihli kök ve 20/09/2010 tarihli ek raporlar alınmıştır. Kök raporda gümrükten gelen 13 adet faturadan dolayı işlem yapıldığı, 13 adet fatura toplam bedelinin 883,70 USD olduğu halde davacı tarafından bu faturaların bedeli 618,14 USD olarak bildirilmiştir. Davacı 265,66 USD eksik beyanda bulunmuştur. Davacının sözkonusu faturalardan dolayı davalıdan alacaklı olduğu gerekçeleri gösterilmek suretiyle saptanmıştır. Davalı kök rapora itiraz etmiştir. İtirazında müvekkili şirket tarafından davacının mallarının bir kısmını ihraç etmesinden dolayı alacaklı olduğunu, bundan dolayı da takas-mahsup yapılması gerektiğini belirtmiştir. Ek bilirkişi raporunda davalı tarafından dosyaya sunulan 4 adet gümrük çıkış beyannamesinden toplam 818 USD bedelli eşya davacı firma adına ihraç edildiği yapılan ihracat işlemlerinin ödeme şekli mal mukabili olduğu eşya bedellerinin ödemesi ile ilgili ticari bir kayıt tespit edilemediği belirtilmiştir. Davacı ile davalı arasında triko eşyasının yurtdışı satışı için ticari ilişki kurulmuştur. Bu ilişkiye istinaden davacı davalıdan dava dilekçesinde belirtilen faturadan dolayı alacaklı bulunduğunu belirtmiştir. Ancak gümrük müdürlüklerine ibraz edilen 13 adet fatura bulunmaktadır. Bu faturaların gümrüğe bildirilen toplam bedeli 618,14 USD dir. Davacı fatura bedellerini gümrüğe noksan bildirmiştir. 13 faturadan dolayı davacı davalıdan alacaklıdır. Bu konuda dosyaya sunulan faturalar, gümrük yazı cevapları ve alınan bilirkişi raporları ile doğrulanmıştır. Davacı davasını fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak koşulu ile 000 USD olarak açmış, 04/12/2003 tarihinde 000 USD artırmak suretiyle talebini 000 USD'ye çıkarmıştır. Alınan bilirkişi raporunda gümrüğe bildirilen fatura bedelleri 618,14 USD olup, gerçek bedeli ise 883,70 USD'dir. Davacı fatura bedellerinin tamamını istememektedir. Davalı zamanaşımında bulunmuş ise de taraflar arasında alım-satım dan doğan bir ticari ilişki kurulmuş olması ve faturaya dayanarak alım-satım yapılmış olması dikkate alınarak B.K.nun  maddesinde ön görülen 10 yıllık zamanaşımına tabidir. Bu nedenle davalının zamanaşımı itirazı 10 yıllık zamanaşımı yerinde görülmeyerek reddedilmiştir....Davacının davalıdan alacaklı olduğu, dosyaya sunulan faturalar, gümrük kayıtları, alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde sabit olmuştur...