Haklar: Adil yargılanma hakkı (Suç İsnadı)

Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ve tutuklulukta makul sürenin aşılması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, soruşturma aşamasında müdafinin dosya içeriğini inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisine kısıtlama getirilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Bu başvuru 18/9/2017 tarihinde, 2017/39930 sayılı başvuru ise 15/12/2017 tarihinde yapılmıştır. Komisyonca aralarındaki kişi yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2017/39930 sayılı başvurunun bu başvuru ile birleştirilmesine ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbe teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmiş ve olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihine kadar birçok kez uzatılmıştır. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye’de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmiştir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25). Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelinde darbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY’nin kamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik olarak Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından soruşturmalar yürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleri uygulanmıştır (Aydın Yavuz ve diğerleri, § 51; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, § 12).  Özel sektörde mühendis olarak görev yapan başvurucu, 7/2/2013 tarihli ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkındaki Kanun’a muhalefet ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarını işlediği iddiasıyla hakkında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan bir soruşturma kapsamında 17/1/2017-27/1/2017 tarihleri arasında gözaltında tutulmuştur. Başvurucu gözaltı sürecinde verdiği ifadesinde özetle Türkiye’de çalıştığı dönemde maaş hesabı olarak Bank Asyada hesap açtırdığını, yurt dışında olduğu için başka banka hesabı açtırma imkânı bulamadığını, bu nedenle bankacılık işlemleri için Bank Asyadaki hesabını kullandığını, E.ye borcu olduğu için bu kişiye para havalesi yaptığını ve Kimse Yok mu Derneğine ait genel ağ adresinde yer alan bazı hikâyelerden etkilenmesi nedeniyle zekat ve kurban gibi bazı dinî ödevlerini Derneğe para yatırarak yerine getirdiğini beyan etmiştir. Başsavcılık 27/1/2017 tarihinde başvurucunun 6415 sayılı Kanun’a muhalefet ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından tutuklanmasını istemiştir.  Başvurucu aynı gün İstanbul Anadolu  Sulh Ceza Hâkimliğince yapılan sorgusunda daha önce verdiği ifadesiyle uyumlu beyanlarda bulunmuştur. Hâkimlik sorgu sonunda başvurucunun isnat edilen her iki suçtan da tutuklanmasına karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir: “[Başvurucuya] ... yüklenen terörizmin finansmanının önlenmesi hakkındaki kanuna muhalefet ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarını işlediklerine ilişkin kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren şüphelilerin üzerine atılı suçun vasıf ve mahiyeti mevcut delil durumu, delillerin tam olarak toplanmamış olması, toplanmayan delillerin karartılma ihtimalinin bulunması, şüphelilerin Fetö Terör Örgütünün finans kaynağı Bankasya ve Kimse Yokmu derneği vasıtasıyla örgüte finansman sağladığına yönelik kuvvetli şüphe, Bankasya ve Kimse Yokmu derneği üzerinden yapılan para transferleri ve bu transferler yapılırken yazılan açıklamalar, şüpheliler üzerinde bulunan dijital meteryaller üzerinde yapılan incelemelerin devam ediyor olması, Katar ülkesinden Fetö/PDY Terör örgütüne üye olması şüphesi nedeniyle sınır dışı edilmeleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde haklarında kuvvetli suç şüphesi oluştuğu,atılı suçun CMK 100/3-a da sayılan katalog suçlardan oluşu bu nedenlerle şüphelilerin yurt dışından sınır dışı edilmeleri ve yeniden kaçma ve saklanma şüphesi içerisende bulunduğu, adli kontrolun yetirli bir tedbir olamayacağı değerlendirilmekle [başvurucunun] üzerine atılı terörizmin finansmanının önlenmesi hakkındaki kanuna muhalefet ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından CMK nun 100 ve maddeleri uyarınca [tutuklanmasına karar verildi.]” Başvurucunun sözü edilen karara yönelik itirazı, İstanbul Anadolu  Sulh Ceza Hâkimliğince 13/2/2017 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir.  Başvurucunun tutukluluk hâli çeşitli sulh ceza hâkimlilerce verilen kararlarla 21/7/2017 tarihine kadar devam ettirilmiştir. İstanbul Anadolu  Sulh Ceza Hâkimliği 21/7/2017 tarihinde, başvurucunun tahliye talebini reddedip başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Kararda başvurucunun isnat edilen suçları işlediğine ilişkin somut delillerin varlığı, suçun vasıf ve mahiyeti, tutuklu kalınan süre, tutuklama kararlarındaki gerekçelerin mevcudiyetini koruyor olması, başvurucunun delilleri karartacağına ilişkin şüphenin bulunması, isnat edilen suç için kanunda öngörülen cezanın miktarı dikkate alınmıştır. Anılan karar başvurucu vekilince 10/8/2017 tarihinde öğrenilmiştir. İlk başvuru 18/9/2017 tarihinde yapılmıştır.  İstanbul Anadolu  Sulh Ceza Hâkimliği 17/10/2017 tarihinde, başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir. Bu karara yönelik itiraz, İstanbul  Sulh Ceza Hâkimliğince 10/11/2017 tarihinde reddedilmiştir. Söz konusu başvurucu vekilince 16/11/2017 tarihinde öğrenilmiştir. İkinci başvuru 15/12/2017 tarihinde yapılmıştır. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı başvurucunun da aralarında bulunduğu şüpheliler hakkında bir fezleke düzenleyip İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) göndermiştir. Başsavcılık, müdafinin dosya içeriğini inceleme ve belgelerden örnek alma yetkisinin kısıtlanmasına karar vermiştir. Başsavcılık 15/5/2018 tarihinde; örgütle organik bağları tespit edilen ve örgüt üyesi oldukları sonuç ve kanaatine varılan şüphelilerin himmet, kurban ve sair yollarla ya da banka havalesi veya benzer şekillerde örgüte yapmış oldukları maddi yardımların örgüt üyeliği kapsamında değerlendirildiğini belirterek başvurucunun 6415 sayılı Kanun’a muhalefet suçu yönünden tahliye edilmesine karar vermiştir. Başsavcılık aynı tarihte silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması talebiyle başvurucu hakkında İstanbul  Ağır Ceza Mahkemesinde (Ceza Mahkemesi) kamu davası açmıştır. İddianameye göre; i. Doha Büyükelçiliğinden gönderilen, yurt dışındaki FETÖ/PDY ile iltisaklı gerçek ve tüzel kişilere ilişkin listede başvurucunun da ismi bulunmaktadır. ii. Örgüt liderinin 25/12/2013 tarihinde Bank Asyaya para yatırılması yönünde -örgüte yönelik- yaptığı çağrının sonrasında başvurucu, Bank Asyadaki hesabı aracılığıyla 191 bankacılık işlemi yapmıştır. 2/1/2013-24/2/2014 tarihleri arasında yapılan para aktarımlardan bir kısmı -başka hususlara ek olarak veya münhasıran- burs içindir. Başvurucunun 4/7/2014 tarihinde para gönderdiği E.hakkında “FETÖ/PDY şüphelisi” kaydı bulunmaktadır. Başvurucu aynı gün “gıda kolisi”, “iftariye”, “bayramlık” ve “zekat” açıklamalarıyla dört ayrı işlemle toplam 899,80 TL göndermiştir. Başvurucu 8/7/2014 tarihinde “ERZURUM ZEKAT” açıklamasıyla başka bir banka hesabına para göndermiştir.iii. Başvurucunun eşi 5/9/2014 tarihinde Bank Asyada hesap açtırmıştır. Bu hesaptan 16/9/2014 tarihinde 200 TL’lik bir havale işlemi yapılmıştır. İşlem açıklamasında “HVL-YKCBORÇTAN KALAN ADEM ALADAĞ” ifadelerine yer verilmiştir.iv. Kimse Yok mu Derneğinin kayıtlarında başvurucu ve eşi adına vacip kurbanı ile şükür kurbanı kesildiğine, başvurucunun “kurban” açıklaması ile 300 TL gönderdiğine, 22/9/2015 tarihinde ise çevrim içi bir ödeme sistemi aracılığıyla üç ayrı işlemle Derneğe toplam 42 TL yardımda bulunduğuna ilişkin bilgi bulunmaktadır. v. Başvurucunun para gönderdiği veya aldığı Y.G.nin örgütün Katar devletindeki yapılanmasında yer aldığı değerlendirilmektedir. Y.G., Ç.ye gönderdiği bir elektronik postada yanındaki iki kişiyle birlikte Türkiye’ye gelip görüşmek istediğini bildirmiştir. Bu posta bilgi olarak S.B.ye ve A.İ.ye iletilmiştir. Ceza Mahkemesi duruşmanın 5/9/2018 tarihli oturumunda başvurucunun yurt dışına çıkamama yönündeki adli kontrol tedbirine tabi tutularak tahliye edilmesine, 4/4/2023 tarihli oturumunda ise başvurucunun beraatine karar vermiştir.  Aleyhine kanun yoluna başvurulmaması nedeniyle sözü edilen karar 12/4/2023 tarihinde kesinleşmiştir.