Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, yakalama ve soruşturma işlemlerinin yürütülmesi sürecinde gerçekleşen kolluk görevlilerinin fiziksel şiddeti ve olay yönünden etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucunun iddiasına göre başvuruya konu olay şu şekilde meydana gelmiştir:i. Başvurucu 31/10/2018 günü saat 00 sıralarında sürücüsü olduğu aracıyla Adıyaman'ın Petrol Mahallesi'nde kolluk tarafından oluşturulan kontrol noktasına varmadan önceki kavşaktan dönerek geldiği istikamete yönelmiştir. Başvurucunun geri dönüşünün ardından başvurucuyu motosiklet ile takibe alan polis ekibinde yer alan görevli polis memurları geçirdikleri tek taraflı kaza neticesinde yaralanmıştır.ii. Aynı gün saat 00 sıralarında başvurucu yakalama ya da gözaltı kararı bulunmaksızın evinden dört polis memuru tarafından kelepçelenmek suretiyle alınmıştır.iii. Başvurucu, ekip aracında ve götürüldüğü Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesindeki (Hastane) polis odasında kolluk görevlilerinin fiziksel şiddetine maruz kalmıştır. Başvurucunun alınan ilk adli muayene raporunu takiben itirazı üzerine ikinci muayenesi yapılarak rapor düzenlenmiştir.  Başvurucu olay günü 31/10/2018 tarihinde akşam saatlerinde görevi yaptırmamak için direnme ve kasten yaralama suç isnadıyla başlatılan soruşturma kapsamında evinde bulunduğu sırada yakalanarak kan numunesi ve adli rapor alınmak üzere Hastaneye götürülmüştür. Başvurucu aynı gün 1/11/2018 tarihinde ifadesinin alınması için adliyede hazır edilmek üzere gözaltına alınmıştır. Müdafiinin adli rapora itirazı üzerine ikinci adli muayene raporu alınan başvurucu, Cumhuriyet savcısı tarafından ifade alınması işleminin ardından serbest bırakılmıştır.  Başvurucu hakkında düzenlenen tıbbi raporlar şöyledir:i. Hastanenin 31/10/2018 tarihli raporunda “Sol kaş üzerinde hemorajik bulaşlı kurutlu lezyon izlendi. Hastanın alkol alıp almadığı tespiti için etanol değeri istendi. Sağ temporofrontalbölgede 4-5 cm'lik yüzeyel dermoabrazyon mevcuttur. Ek muayene doğal. BTM ile giderilebilir. Hayati tehlikesi yoktur. Geçici durum bildirir tek hekim raporudur. Kati rapor ilgili branş hekimi tarafından düzenlenecektir.” tespiti yapılmıştır.ii. Hastanenin 1/11/2018 tarihli raporunda “Kişiye gözaltı öncesi adli rapor düzenlenmiş olup kişinin ve avukatının itirazı sonucu Başsavcılığın isteği üzerine tekrardan  bir adli rapor düzenlenmesi istenilmiştir.” ibaresinden sonra “Sağ kaş üst kısmında başlayan sağ kulağa kadar uzanan dermoabrazyon. Sol kaş kenarında kabuklu kan bulaşlı yaklaşık 1x1 cm boyutunuda yara. Sırtta sağ scapula üst tarafında 4x1 cm ebadında kızarıklık mevcuttur. BTM ile giderilebilir. Hayati tehlikesi yoktur. Geçici durum bildirir tek hekim raporudur. Kati rapor ilgili branş hekimi tarafından düzenlenecektir.” tespiti yapılmıştır.iii. Hastanenin 1/11/2018 tarihinde alınan ikinci raporunda darp cebir izine rastlanmadığı tespiti yapılmıştır.iv. Adli Tıp Kurumu Adıyaman Adli Tıp Şube Müdürlüğünün 2/11/2018 tarihli raporunda “...Kişinin 01/11/2018 tarihinde şubemizde yapılan muayenesinde dün akşam saat 00 sıralarında polis tarafından göz altına alınmak istenirken polisin darp ettiğini, kaşını araba içerisinde bir yere vurduğunu, kafasına tekme geldiğini, vücuduna darbe geldiğini şu an yaralanma yerlerinde ağrı dışında şikayeti olmadığını, baş dönmesi, denge kaybı, baş ağrısı tariflemiyor, kranyal sinir muayenesi normal, sol kaş dış kısımda 1 cm üstte sola yatmış 'Y' şeklinde kolları uzunluğu 4 cmlik üzerinde kurumuş kan lekeleri bulunan yüzeysel yırtık ve şişlik, sağ kulak önünden başlayarak yukarı ve mediale doğru devam eden 7x3 cmlik kırımızı menekşe renkli 7x3 cmlik ekimozlu sıyrık, sağ omuz ön yüzde 3x4 cmlik taze kırmızı renkte ekimoz, sol ön koltuk altı çizgisi  kot seviyesinde 2x1 cmlik kırmızı pembe renkte taze ekimoz, ense kökü sağ ve sağ supraskapular bölgede çizgisel tarzda boyları 1-3 cmlik kalınlıkları 3-4 cmlik, sağ omuz arka üstte yarım ay şekklinde çapları 1x3 cmlik aynı vasıfta taze ekimozlar olduğu görüldü. Sağ el  parmak bandaj ile sarılı (12-13 gün önce yılan ısırdığını söylediği) görüldü. Lezyonlar fotoğraflandı. Kişi hakkında düzenlenmiş herhangi bir tıbbi evrak olmadığı görüldü. Kişinin şubemizde yapılan muayenesinde tespit edilen lezyonların savcılık makamınızca olay ile illiyetinin kabulü halinde kişide yumuşak doku lezyonlarına neden olan yaralanmasının kişinin yaşamını tehlikeye sokan bir durum olmadığı, kişi üzerindeki etkisinin basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte olduğu, kişinin vücudunda kemik kırığına neden olmadığı kanaatine varıldığı...” tespiti yapılmıştır. Kolluk görevlileri tarafından düzenlenen 31/10/2018 tarihli Tutanakta özet olarak yapılan yol kontrolünde 06 .... plaka numaralı aracın dur ikazına rağmen yavaşlamadığı, U dönüşü yaparak diğer bölünmüş yola geçtiği, aracın kontrollü takibinde bir çok defa dur ikazı yapılmasına rağmen yavaşlamadığı ve takipteki motosikletin sağ arka kısmına kasıtlı olarak çarparak takla atmasına sebebiyet verdiği, sonrasında ise hızlandığı için yakalanamadığı belirtilmiştir.  Kolluk görevlileri tarafından 31/10/2018 tarihinde düzenlenen Olay, Yakalama, Savcı Görüşme Tutanağında özet olarak şüpheliyi yakalamaya yönelik çalışmalarda araç malikinin ve adresinin tespit edildiği, aracın önünde park hâlinde bulunduğu eve çıkılarak kapının çalındığı, Şahin Kaya'nın kapıyı açtığı, aracı Şahin Kaya'nın kullandığının öğrenildiği, alkollü olan şahsın ehliyetinin bulunmadığı ve araç üzerindeki trafikten men kaydı nedeniyle kaçtığını söylemesi üzerine yakalandığı belirtilmiştir. Tutanakta yakalanan şahsın kelepçe takılıp ekip aracına bindirilmek istendiği sırada direndiği, yapılan uyarılara cevap vermediği, alkollü olabileceğinin değerlendirilmesi üzerine kademeli olarak zor kullanılarak ekip aracına bindirildiği, nöbetçi savcının kan alınarak alkol testi yaptırılması talimatı üzerine hekim raporu alınmak üzere Hastaneye doğru seyir hâlindeyken şahsın bağırmaya başlayarak kelepçenin çıkarılması için ileri geri hareket ettiği, kademeli olarak zor kullanıldığı, Hastane önünde araçtan inmemek için direnen şahsa kademeli olarak zor kullanıldığı belirtilmiştir. Adıyaman Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından görevi yaptırmamak için direnme ve kasten yaralama suç isnadıyla başlatılan soruşturma kapsamında şüpheli sıfatıyla ifadesi alınan başvurucunun polis memurlarının fiziksel şiddetine maruz kaldığını belirtmesi nedeniyle üç polis memuru hakkında ceza soruşturması başlatılmıştır. Başvurucu, bu soruşturma kapsamında Başsavcılık tarafından 1/11/2018 tarihinde müşteki sıfatıyla alınan ifadesinde özet olarak araç muayenesini yaptırmamış olduğu için kolluk görevlilerinin yol kontrolünü gördüğünde U dönüşü yaparak evine gittiğini, saat 00 ile 30 arasında evinde olduğunu, 4 tane bira içtiğini, araç kullanırken alkollü olmadığını belirtmiştir. Başvurucu, evine gelen sivil kıyafetli polis memurları tarafından direnmediği hâlde yaka paça araca bindirildiğini, arabada yüzüne, sırtına ve ensesine vurulduğunu, Hastaneye getirildiğinde yüzünde kan izi bulunduğunu, polis odasına götürüldüğünü, burada motorize ekip polislerinin yüzüne tekme atıp kendisini dövdüğünü, ardından buradan çıkartıp lavaboda elini yüzünü yıkatarak doktora götürdüklerini ifade etmiştir. Başvurucu ayrıca polislerin doktora trafik kazası geçirdiğini söylediğini, polislerin tehdidi sebebiyle doktora bir şey anlatamadığını, aracına polis memurları tarafından zarar verildiğini, olay sebebiyle şikâyetçi olduğunu belirtmiştir. Başsavcılık tarafından Hastanenin kamera kayıtları istenmiş, kayıtlar üzerinde inceleme yapılması için Adıyaman İl Merkez Jandarma Komutanlığına (Jandarma Komutanlığı) yazı yazılmıştır. Adıyaman İl Merkez Jandarma Komutanlığı görevlileri tarafından hazırlanan 10/11/2018 tarihli CD Çözümleme Tutanağında incelenen beş kamera görüntüsünde darp olayının görülmediği bildirilmiştir.  Başsavcılık tarafından 29/11/2018 tarihinde Jandarma Komutanlığı görevlilerine yaptırılan fotoğraflı teşhis işlemi neticesinde başvurucu kendisini darp eden üç polis memurunu teşhis ettiğini bildirmiştir. Başvurucunun teşhis ettiği memurların tespiti için yazılan yazı üzerine Jandarma Komutanlığı tarafından 17/1/2020 tarihinde Ek CD Çözümleme Tutanağı düzenlenmiştir.  Başsavcılığın yazısı üzerine Jandarma Komutanlığı tarafından 22/11/2018, 23/11/2018 ve 7/12/2018 tarihlerinde, Hastanede görevli hekimler ile güvenlik ve kolluk görevlileri Ö.A., B., E.Y., E., E. ve K.B.nin bilgisine başvurulmuş; 4/12/2018 tarihinde polis memurları G., Ö.Ç., B.G. ve E.B.nin şüpheli sıfatıyla ifadeleri alınmıştır.  Başsavcılık tarafından 15/3/2019 tarihinde tanık sıfatıyla dinlenen F.A. beyanlarında özet olarak kardeşinin muayenesi için Hastanede beklediği bir sırada polis memurları tarafından getirilen bir kişinin polis odasına alındığını, odadan bağırışma sesleri duyduğunu, seslerden odadaki kişinin darp edildiğini düşündüğünü, aynı sesleri duyan diğer vatandaşların polis memuruna ne olduğunu sorduğunu ancak memurları görmesi hâlinde tanıyamayacağını ifade etmiştir. Başsavcılık tarafından 19/7/2019 tarihinde tanık sıfatıyla dinlenen H.A. beyanlarında özet olarak Hastanede tedavisi için beklerken polisler tarafından getirilen başvurucunun polis odasına alındığını, kısa süre sonra odadan bağırışma sesleri gelmeye başladığını, başvurucunun dövüldüğünü anlaması üzerine odaya yöneldiğini, oda kapısının dışındaki polis memuruna ve odadan çıkan motorize ekipteki polislerin giydiği kıyafeti giyen bir polis memuruna ne olup bittiğini sorduğunda “sen karışma” cevabını aldığını, “çocuğu niye dövüyorsunuz” diye itiraz ettiğinde oradan uzaklaştırıldığını, ayrıca polis memurlarını teşhis edebileceğini ifade etmiştir. Başsavcılık tarafından 15/3/2019 tarihinde tanık sıfatıyla dinlenen Y.E. beyanlarında özet olarak başvurucuyu görse de tanıyamayacağını, Hastanede sıra beklerken üç dört polisin getirdiği elleri kelepçelenmiş bir kişinin polis odasına götürüldüğünü, kapı kapandıktan birkaç dakika sonra içeriden bağırışma sesleri duyduğunu, içerideki kelepçeli kişinin darp edildiğini “yapmayın etmeyin” şeklindeki serzenişinden anladığını, beş on dakika sonra dışarı çıkartılan bu kişinin yüzünde kızarıklık olduğunu gördüğünü söylemiştir. Başsavcılık tarafından 21/2/2020 tarihinde tanık sıfatıyla dinlenen A.Ö. beyanlarında özet olarak olay günü Yunus Polis Timlerinde yer alan A.A. ve H.H.S. isimli arkadaşlarının olay sırasında kullandıkları motosikletlerine başvurucunun kullandığı aracın çarpması sonucunda ağır nitelikte yaralandıklarını, başvurucunun yakalanması aşamasında ise bulunmadığını ifade etmiştir. Başsavcılık tarafından 21/2/2020 tarihinde tanık sıfatıyla dinlenen Y. beyanlarında özet olarak, kaza olduktan sonra ambulans ile birlikte Hastaneye giderek yaralıların başında beklediğini, başvurucuyu Hastaneye geldiğinde görmediğini, başvurucuyu polis odasına sivil polis ekiplerinin götürdüğünü, herhangi bir darp olayına şahit olmadığını ifade etmiştir. Başsavcılık tarafından 21/2/2020 tarihinde tanık sıfatıyla dinlenen A.S. beyanlarında özet olarak, olay günü diğer yunus ekibi arkadaşlarıyla birlikte yaralıların başında olduğunu, başvurucu ile sivil polis memurlarının ilgilendiğini, Hastanedeki polis odasına ise girmediğini ifade etmiştir. Başsavcılık tarafından 21/2/2020 tarihinde tanık sıfatıyla dinlenen  beyanlarında özet olarak olay günü kaza olduktan sonra Asayiş Şubeye geçtiğini, Hastanede ve başvurucunun göz altına alınmasında bir görev yapmadığını ifade etmiştir. Başsavcılık tarafından 25/2/2020 tarihinde tanık sıfatıyla dinlenen A.Y. beyanlarında özet olarak Adıyaman İl Emniyet Müdürlüğü Yunus Timlerinde görev yaptığını, olay sırasında Hastanede olmadığı için olaya ilişkin görgü ve bilgisinin olmadığını ifade etmiştir. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığında istinabe yoluyla 18/3/2020 tarihinde tanık sıfatıyla dinlenen T.A. beyanlarında özet olarak olay günü görevli Yunus ekibi içinde yer aldığını, U dönüşü yaparak kaçan otomobili takip eden motosikletli ekibin arkasında bulunduğunu, araç sürücüsünün motosikletin önüne doğru aracın direksiyonunu kırması üzerine polis motosikletinin yoldan çıkarak takla attığını ve devrildiğini, ambulansla yaralı arkadaşlarını Hastaneye götürdüğünü, başvurucunun akşam saatlerinde evinden alınarak Hastaneye götürülmesinde ise görev almadığını, CD çözümleme tutanağında görüntüsüne rastlanmış ise de kendisinin olayla bir ilgisinin olmadığını ve ayrıca Hastaneye bir Yunus ekibinin geldiğini de görmediğini ifade etmiştir. Soruşturma işlemleri neticesinde Başsavcılık tarafından 28/7/2020 tarihinde polis memurları B.G., G.D ve Ö.Ç. hakkında kamu görevlisinin sahip bulunduğu nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle basit yaralama suçundan kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiştir. Kararda, “müştekinin şüpheli polis memurları tarafından darp edildiği iddia edilmişse de yaralanmasının basit tıbbi müdahale ile iyileşebilir nitelikte olduğu, şüphelilerin müştekinin alkolün etkisi ile taşkınlık yaptığını, hatta ekip otosunun kaza yapmasına ramak kaldığını, müştekiyi etkisiz hale getirmek için orantılı güç kullandıklarını savunduğu, tanıkların görgüye dayalı bilgilerinin bulunmadığı nazara alındığında şüphelilerin müştekiyi etkisiz hale getirmek için orantılı güç kullandıkları yönündeki savunmalarının aksine müştekiyi darp ettiklerini gösterir nitelikte, müştekinin soyut iddiası dışında kamu davası açılması için yeterli, makul ve inandırıcı delil elde edilemediği” gerekçesi açıklanmıştır. Başvurucunun karara itirazı, Adıyaman  Sulh Ceza Hâkimliğince 2/10/2020 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir. Başvurucu, nihai kararı 10/10/2020 tarihinde öğrendikten sonra 15/10/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurucu hakkında polis memurlarının trafik kazası geçirerek yaralandığı olay sebebiyle görevi yaptırmamak için direnme ve nitelikli kasten yaralama isnadıyla Adıyaman  Asliye Ceza Mahkemesinde açılan kamu davasında 10/6/2021 tarihinde beraat kararı verilmiştir. Kararda, “olay tarihinde uygulama noktasına yaklaşan sanığın katılan polis memurlarını fark etmesi üzerine uygulama noktasına varmadan u dönüşü yaparak kaçtığı anlaşıldığından direnme suçunun yasal unsurlarından olan cebir veya tehdit öğesinin somut olayda mevcut olmadığı” ve “katılanların sanığı takibe aldıkları resmi motosiklet ile yolda ilerlerken sürücü H.H.S.nin direksiyon hakimiyetine gerekli önem ve özeni göstermediği, seyir yolunu kontrol etmeden hızla seyrine devamı sırasında geldiği virajlı kesimde aracını yol içinde tutamayıp meydana gelen olaya sebebiyet verdiğinden sanığın da yaşanan bu kazada herhangi bir kural ihlali yaptığının tespit edilmemiş oluşu da dikkate alındığından sanığın dayandırılan suç yönünden kastının/taksirinin bulunmaması” gerekçesi açıklanmıştır. Görevi yaptırmamak için direnme suçundan verilen beraat kararı, istinaf incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.