Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, görevde yükselme sınavına ilişkin sınav kurulu kararının iptali istemiyle sivil memur tarafından açılan davanın, üyeleri arasında subay sınıfından hâkimlerin de bulunduğu Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) tarafından görülmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.   Başvuru 5/12/2013 tarihinde İzmir Bölge İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.  İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca 15/1/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından 26/3/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü 16/4/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş 7/5/2015 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır. A. Olaylar  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetlerinde (TSK) sivil memur olarak görev yapmakta olup 2012 yılında yapılan görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına katılarak 80 puan ile ikinci olmuş; başvurucunun müracaat ettiği kadroya aynı sınavda 82 puan alan başka bir aday atanmıştır. Başvurucu, yapılan sınavda bir sorunun şıkkının yanlış olduğuna yönelik itirazı sonucunda  sorunun iki doğru cevabı olduğu kabul edilerek tüm adaylara bu sorudan iki puan verilmiştir. Başvurucu tarafından sınav kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada,AYİM İkinci Dairesinin 13/2/2013 tarihli ve E.2012/525, K.2013/180 sayılı kararı ile davanın reddine karar vermiştir. Karar gerekçesi şöyledir:“Dava dosyasının incelenmesi sonucunda; davacının 2012 yılında yapılan görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına katıldığı anılan sınavda 80 puan alarak ikinci olduğu, müracaat ettiği kadroya aynı sınavda 82 puan alan başka bir adayın atandığı davacının anılan sınavdaki 25 nci sorunun doğru şıkkının (C) seçeneği olduğu oysa ki cevap anahtarına göre (E) seçeneğinin doğru şık olarak gösterildiği gerekçesiyle sınava itiraz ettiği, yapılan incelemede anılan sorunun hem (C) hem de (E) şıkkı olmak üzere iki doğru seçeneği olduğu gerekçesiyle bu sorunun iptal edilerek tüm adaylara bu sorudan 2 puan verildiği, böylece davacının puanının 82'ye diğer adayın puanının 84'e yükseltildiği, sınav sonucuna göre sıralama değişmediğinden diğer adayın atamasının yapılması üzerine iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.Mahkememizin ara kararı üzerine davalı idarece gönderilen davacıya ve diğer adaya ait orijinal cevap anahtarı ve soru kitapçığının incelenmesi sonucunda, gönderilen soru kitapçığının "A" Grubu olduğu, davacının cevap anahtarının soru grubu kısmının da "A" Grubu olarak işaretlendiği, davacının iddiasının aksini davacının 25'nci soruda (B) şıkkını diğer adayın (D) şıkkını işaretlediğinin görüldüğü, bu durumda her iki adayın da bu soruda yanlış şıkkı işaretlediği, sadece (C) şıkkı veya (C) şıkkı ile birlikte (E) şıkkının doğru cevap olarak kabul edilmesinin bu sonucu değiştirmediği, dolayısıyla anılan sınavda davacı aleyhine bir durum oluşmadığından, yapılan sınavda hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.” Başvurucunun bu karara karşı yaptığı karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 11/9/2013 tarihli ve E.2013/480, K.2013/1039 sayılı kararıyla reddedilmiştir. Karar, başvurucuya 5/11/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 5/12/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. B. İlgili Hukuk Anayasa’nın maddesi şöyledir:“Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, askerî olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin idarî işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir. Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz.Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin askerî hâkim sınıfından olan üyeleri, mahkemenin bu sınıftan olan başkan ve üyeleri tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oy ile birinci sınıf askerî hâkimler arasından her boş yer için gösterilecek üç aday içinden; hâkim sınıfından olmayan üyeleri, rütbe ve nitelikleri kanunda gösterilen subaylar arasından, Genelkurmay Başkanlığınca her boş yer için gösterilecek üç aday içinden Cumhurbaşkanınca seçilir.Askerî hâkim sınıfından olmayan üyelerin görev süresi en fazla dört yıldır.Mahkemenin Başkanı, Başsavcı ve daire başkanları hâkim sınıfından olanlar arasından rütbe ve kıdem sırasına göre atanırlar.(Değişik fıkra: 7/5/2010-5982/21 md.)Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin kuruluşu, işleyişi, yargılama usulleri, mensuplarının disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.” 4/7/1972 tarihli ve 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun  maddesi şöyledir:“Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Başkanı, Başsavcı, Daire Başkanları ve üyeleri; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi hakimleri olarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının kendilerine sağladığı teminat altında hizmet görürler.” 1602 sayılı Kanun’un ,  ve  maddeleri şöyledir:“Üyelerin seçimi: Madde 8 – (Değişik: 25/12/1981 - 2568/1 md.) Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin askeri hakim sınıfından olan üyeleri, bu sınıftan olan başkan ve üyeler tam sayısının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterilecek üç aday arasından, Hakim sınıfından olmayan üyeleri, Genelkurmay Başkanlığınca her boş yer için gösterilecek üç aday arasından, Cumhurbaşkanınca seçilir.” “Atanma: Madde 9 – (Değişik: 25/12/1981 - 2568/1 md.) Seçilenler arasından rütbe ve kıdem sırasına göre Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına, Başsavcılığına, daire başkanlıklarına ve üyeliklere, Milli Savunma Bakanı ve Başbakanın imzalayacağı, Cumhurbaşkanının onaylayacağı Kararname ile atama yapılır. Atamalar Resmi Gazete'de yayımlanır. Başkan, Başsavcı ile daire başkanlarının askeri hakim sınıfından olması şarttır.” “Görev süresi: Madde 10 – (Değişik: 25/12/1981 - 2568/1 md.) Askeri Hakim sınıfından olmayan üyelerin görev süresi en fazla dört yıldır.” 1602 sayılı Kanun’un başlıklı  maddesi şöyledir:“Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen, görevleri yapar. Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz.Bu Kanunun uygulanmasında asker kişiden maksat; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er, erbaş ve erler ile sivil memurlardır.” 1602 sayılı Kanun’un başlıklı  maddesinin birinci fıkrası şöyledir:“20 nci maddede belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından bahisle menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak iptal davaları, aynı idari işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halinde açılacak tam yargı davaları, doğrudan doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde çözümlenir ve karara bağlanır.”