Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, Cizre'de terör örgütüne yönelik gerçekleştirilen operasyonlar sırasında meydana gelen ölüm olayı ve konuya ilişkin etkili soruşturma yürütülmemesi nedeniyle yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Türkiye'de, PKK terör örgütünün neden olduğu şiddetin sona erdirilmesi amacıyla 2012 yılında başlatılan, yaklaşık üç yıl devam eden ve demokratik açılım olarak adlandırılan sürecin ardından -güvenlik güçlerinin raporlarına göre- anılan süreçte terör örgütünün bazı şehirlerde silah ve mühimmat yığınağı yapması sonucu 2015 yılının ortalarından itibaren terör ve şiddet eylemleri özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yoğun olarak yaşanmaya başlamıştır. Şırnak'ın Cizre, İdil, Silopi ilçeleri, Hakkâri'nin Yüksekova ilçesi, Diyarbakır'ın Silvan, Sur ve Bağlar ilçeleri, Mardin'in Dargeçit, Nusaybin ve Derik ilçeleri ile Muş'un Varto ilçesinde PKK terör örgütü tarafından cadde ve sokaklara hendekler kazılarak barikatlar kurulmuş; patlayıcılar yerleştirilmiş ve bu yerleşim yerlerinin bir kısmında öz yönetim adı altında hâkimiyet kurulmaya çalışılmıştır. Terör ve şiddet olaylarına, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından PKK mensuplarına karşı ortak olarak gerçekleştirilen ve başta Sur, Cizre ve Nusaybin olmak üzere on bir şehirde yürütülen askerî operasyonlarla müdahale edilmiştir. Terör örgütü mensuplarının yakalanması, halkın can ve mal güvenliği ile kamu düzeninin sağlanması için yapılan operasyonların gerçekleştirildiği bölgelerin bazılarında 2015 yılının ikinci yarısından başlamak üzere değişen tarihlerde sokağa çıkma yasakları uygulanmış ve bazı yerleşim birimleri geçici süreyle askerî güvenlik bölgesi ilan edilmiştir. Terör örgütü üyelerinin yakalanarak halkın can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla getirilen sokağa çıkma yasakları güvenlik güçlerince yürütülen operasyonların sona ermesinin ardından kaldırılmıştır. Gerçekleşen geniş çaplı operasyonlarda beş yüze yakın güvenlik görevlisi şehit olmuş, iki binin üzerinde terörist etkisiz hâle getirilmiştir (sürece ilişkin detaylı aktarım ile operasyonlar ve hendek olaylarına ilişkin arka plan bilgisi için bkz. Gülser Yıldırım (2), B. No: 2016/40170, 16/11/2017; Ayşe Çelik, B. No: 2017/36722, 9/5/2019; Seyid Narin [GK], B. No: 2018/20156, 18/5/2022; Gazal Kolanç ve diğerleri [GK], B. No: 2017/37897, 5/7/2022). Operasyonların gerçekleştirilip sokağa çıkma yasaklarının uygulandığı dönemde 12/2/2016 tarihinde Cizre Cumhuriyet Başsavcılığının kararına istinaden yapılan bir arama sırasında Sur Mahallesi'nde yer alan ve güvenlik güçleri tarafından S-228 olarak belirtilen binada bulunan cesetlerden birinin başvurucu yakını T.N. olduğu tespit edilmiştir. T.N.nin cesedi üzerinde yapılan otopside ölüm sebebi, ateşli silah mermi çekirdeği yaralanmasına bağlı iç organ yaralanmasından gelişen iç kanama olarak tespit edilmiş, cesetten 2,2x1,2 cm'lik bir metal parça ele geçirilmiştir. Cesedin bulunduğu yerde olay yeri inceleme işlemleri yapılmış, telsiz tutanakları dosyaya getirtilmiş, başvurucunun müşteki sıfatıyla beyanı alınmıştır. Soruşturma dosyasının incelenmesinden başvurucu yakını maktulün PKK/KCK bölücü terör örgütü adına eylem gerçekleştirdiği iddiasıyla hakkında birçok soruşturma açıldığı, firari olduğu, bu nedenle hakkında yakalama kararları bulunduğu, ayrıca örgüt mensubu olduğuna ilişkin hakkında çok sayıda tanık beyanı olduğu, ele geçirilen örgütsel dokümanlar üzerinde parmak izlerine rastlandığı, ölümünün örgüte müzahir internet sitelerince sahiplendiği hususlarının tespit edildiği anlaşılmıştır. Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığı maktulün öldürülmesinde güvenlik güçlerinin meşru müdafaa hâli kapsamında ve kanunun verdiği yetkiyle silahlı güç kullandığı, bu durumun da hukuka uygunluk nedenleri arasında yer aldığı gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir. Karara karşı yapılan itiraz reddedilmiştir. Başvurucu, nihai kararı 11/2/2019 tarihinde öğrenmiş; 13/3/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.