Haklar: Yaşam hakkı-Kötü muamele yasağı

Başvuru, idari gözetim altında tutmanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; tutulma koşulları nedeniyle de kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.   Başvuru 1/12/2014 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.  Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş sunmamıştır.  Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir: İran İslam Cumhuriyeti vatandaşı olan başvurucu, din değiştirdiği için ülkesinden ayrılmak zorunda kalarak 11/5/2012 tarihinde Ağrı'dan Türkiye’ye giriş yaptığını belirtmektedir. 15/5/2012 tarihinde Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğine (BMMYK) yaptığı başvuru sonucunda 19/8/2013 tarihli ve 2013/LC/AC537031 sayılı kararla başvurucuya mülteci belgesi verilmiştir. Başvurucu 1/10/2012 tarihinde uluslararası koruma için Kütahya Valiliğine (Valilik) müracaat etmiştir. Başvurucu, Kütahya'yı terk ettiğinden bu müracaatı konusunda herhangi bir karar verilmemiştir.  Başvurucu, sığınma başvurusunun işleme konulmasını 28/8/2014 tarihinde talep etmiştir. Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün (GİGM) 2/9/2014 tarihli kararıyla uluslararası koruma talebinin reddine karar verilmiştir. Kararda başvurucunun uluslararası koruma için gereken şartları taşımadığı, amacının bu prosedürü kullanarak Türkiye’de kalma süresini uzatmaya çalışmak olduğu açıklanmıştır.  Valiliğin 15/10/2014 tarihli kararıyla başvurucunun 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun  maddesi uyarınca “uluslararası koruma talebinin reddedildiği” gerekçesiyle Kütahya İl Emniyet Müdürlüğü Yabancılar Şube Müdürlüğüne bağlı önceden erkek öğrenci yurdu olarak kullanılan hizmet binasında idari gözetim altında tutulmasına karar verilmiştir. Karar aynı gün başvurucuya tebliğ edilmiştir. Tebligat belgesinde idari gözetim kararına karşı yapılacak başvuru yolu ve yöntemi konusunda bir bilgi mevcut değildir. Başvurucu 30/10/2014 tarihine kadar on altı gün burada tutulmuştur.  Başvurucu vekilinin 28/10/2014 tarihli talebi üzerine GİGM’nin aynı tarihli kararına istinaden idare mahkemesine açtığı dava neticelenene kadar başvurucunun serbest bırakılmasına ve başvurucuya Kütahya'da ikamet izni verilmesine karar verilmiştir. Bunun üzerine Valiliğin 30/10/2014 tarihli kararıyla idari gözetim sonlandırılarak başvurucu aynı gün serbest bırakılmıştır.  30/10/2014 tarihinde serbest bırakılan başvurucunun 1/12/2014 tarihinde yaptığı başvuruda süre aşımı bulunmamaktadır.  A. Ulusal Hukuk 6458 sayılı Kanun, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ile 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun ilgili maddeleri B.T. ([GK], B. No: 2014/15769, 30/11/2017, §§ 19-21) kararında açıklanmıştır. B. Uluslararası Hukuk Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme/AİHS) ilgili maddeleri, tutulma koşullarından dolayı kötü muamele yasağı, etkili başvuru ile kişi hürriyeti ve güvenliği haklarına dair Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) uygulaması B.T. (Aynı kararda bkz. §§ 23-38) kararında açıklanmıştır.