Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, sürekli işçi kadrosuna atanma talebiyle açılan davanın süre aşımından dolayı reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.  Başvuru 5/2/2020 tarihinde yapılmıştır.  Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu olay tarihinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının yürüttüğü Aile ve Sosyal Destek Programı (ASDEP) kapsamında Balıkesir Altıeylül Sosyal Hizmet Merkezinde taşeron şirket işçisi olarak geçici işçi statüsünde çalışmaktadır. 24/12/2017 tarihli ve 30280 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (696 sayılı KHK)  maddesi ile 30/6/1989 tarihli ve 20211 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 5434 sayılı T. Emekli Sandığı Kanunu ile Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması, Devlet Memurları ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı ile Ek Tazminat Ödenmesi Hakkındaki 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye (375 sayılı KHK) eklenen geçici  maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalışmakta olanların sürekli işçi kadrolarına veya mahallî idare şirketlerinde işçi statüsüne geçme hakkı tanınmış, başvurucu da bu haktan yararlanmak üzere Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne başvuruda bulunmuştur. Ancak idare, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) işe giriş bildirgesine göre başvurucunun 4/12/2017 tarihinde görev başlangıcının olmadığını, bu nedenle "...hizmet alım sözleşmeleri kapsamında 2017 tarihinde çalışıyor olmak" şartının gerçekleşmediğini belirterek başvurucunun talebini reddetmiştir. Başvurucunun bu işleme karşı itirazı da reddedilerek bu karar 26/2/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 6/8/2019 tarihinde Balıkesir  İdare Mahkemesinde (Mahkeme) işlemin iptaline yönelik dava açmıştır. Başvurucu dava dilekçesinde 24/11/2017 tarihinde ASDEP personel alım sonuçları sözlü mülakatında başarılı olduğunu ve asil olarak kabul edildiğini, 11/12/2017 tarihinde ASDEP personeli olarak Balıkesir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünde çalışmaya başladığını, geçici işçi statüsünden sürekli işçi statüsüne geçmek için idareye başvuruda bulunduğunu, başvurusunun gerekçesiz reddedildiğini belirtmiştir. Başvurucu, kadroya geçiş sürecinde ağır bir mağduriyet yaşadığını, aynı durumda olan kişiler için açılan davalarda verilen kararlarda mahkemelerin amaçsal bir yorum yaparak lehe kararlar verdiğini ileri sürmüştür. Mahkeme 26/9/2019 tarihli kararla davayı süre aşımı gerekçesiyle reddetmiştir. Kararın gerekçesi şöyledir;".... davacının sürekli işçi kadrosuna geçiş için yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine, bu işleme karşı yapılan itirazın, 2018 tarihinde imzası karşılığında davacıya tebliğ edilen Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü'nün 2018 tarih ve E:2759 sayılı işlemi ile reddine karar verildiği, davacı tarafından da bu işleme karşı dava açılmayarak yasal dava açma süresi içinde 2018 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumu'na şikayet başvurusunda bulunulduğu, yapılan bu başvurunun, 2018 tarihinde başlayan dava açma süresi durdurduğu, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından gereğinin yapılması amacıyla ilgili merciine gönderilen başvurunun, Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü'nün 2018 tarih ve E:6036 sayılı işlemi ile reddine karar verildiği, bu işlemin de 2018 tarihinde davacıya tebliğ edildiği ve bu tarihten sonra dava açma süresinin, kaldığı yerden yeniden işlemeye başladığı göz önüne alındığında, 2018 tarihinden itibaren başlayan dava açma süresinin, 2018 tarihinde yapılan Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan başvuru ile durdurduğu ve bu süre zarfında geçen 42 günün, idarenin ret cevabının tebliğ edildiği 2018 tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlayan dava açma süresinin hesabında dikkate alınarak, 2018 tarihinden itibaren kalan 18 gün içerisinde dava açılması (en son 2018 tarihinde) gerektiğinden 2019 tarihinde açılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.Öte yandan, davacı tarafın 21/06/2019 tarihinde davalı idareye ikinci kez yapmış olduğu başvuru üzerine tesis edilen 17/07/2019 tarih ve 1755441 sayılı işlemin geçirilmiş olan dava açma süresini canlandırmayacağı da izahtan varestedir.Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca davanın süre aşımı nedeniyle REDDİNE..."  Başvurucunun istinaf talebi İzmir Bölge İdare Mahkemesi  İdari Dava Dairesinin (Bölge İdare Mahkemesi)26/12/2019 tarihli kararıyla kesin olarak reddedilmiştir. Nihai karar 6/1/2020 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 5/2/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  375 sayılı KHK'nın geçici  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:''5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatlarında; ödemeleri merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden karşılanan 4734 sayılı Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmeleri kapsamında yükleniciler tarafından 4/12/2017 tarihi itibarıyla çalıştırılmakta olanlar;a) 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin (A) bendinin (1), (4), (5), (6), (7) ve (8) numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşımak,b) Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanmamış olmak,c) Bu kapsamda çalıştırılmalarına ilişkin olarak açtıkları davalardan ve/veya icra takiplerinden feragat edeceğine dair yazılı beyanda bulunmak,ç) En son çalıştığı idare ile daha önce kamu kurum ve kuruluşlarında alt işveren işçisi olarak çalıştığı iş sözleşmelerinden dolayı bu madde ile tanınan haklar karşılığında herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını ve bu haklarından feragat ettiğine dair yazılı bir sulh sözleşmesi yapmayı kabul ettiğini yazılı olarak beyan etmek, kaydıyla, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren on gün içinde idaresinin hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı birimine, sürekli işçi kadrolarında istihdam edilmek üzere yazılı olarak başvurabilirler. Başvuranların şartları taşıyıp taşımadıklarının tespiti, bu tespite itirazların karara bağlanması, şartları taşıyanların idarelerince belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak yazılı ve/veya sözlü ya da uygulamalı sınava alınması, sınav sonuçlarına itirazların karara bağlanması ve sınavda başarılı olanların kadroya geçirilmesine ilişkin süreç bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren doksan gün içinde idarelerince sonuçlandırılır. Sınavlarda başarılı olanlar, varsa bu fıkranın (c) bendinde öngörülen davalardan feragat ettiklerini tevsik eden belgeyi ve/veya icra takibine konu alacaktan feragat ettiğine dair icra müdürlüğünden alınacak belgeyi ibraz etmek, bu fıkranın (ç) bendinde öngörülen sulh sözleşmesini ibraz etmek ve öngörülen şartları taşımaya devam etmek kaydıyla, sınav sonuçlarının kesinleşmesini müteakip, her bir sözleşme itibarıyla, yüklenicinin hakedişlerinin ödendiği bütçe, teşkilat ve birim/yerleşim yeri adına vize edilmiş sayılan sürekli işçi kadrolarına idarelerince topluca geçirilir. Bu fıkra kapsamında feragat edilen davalara veya takiplere ilişkin yargılama ve takip giderleri davacı veya takip eden üzerinde bırakılır ve taraflar lehine vekalet ücretine hükmolunmaz, hükmedilenler tahsil edilmez ve bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar tahsil edilenler ise iade edilmez. Bu fıkra kapsamında yapılacak sulh sözleşmelerinden damga vergisi alınmaz.'' 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun  maddesinin ilgili kısmı şöyledir:" Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. Bu süreler;a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,...Tarihi izleyen günden başlar."  2577 sayılı Kanun'un  maddesi şöyledir:"  İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler. " 2577 sayılı Kanun'un  maddesi şöyledir:" İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır. "