Haklar: Adil yargılanma hakkı (Medeni Hak ve Yükümlülükler)

Başvuru, toplantı ve gösteri yürüyüşü sırasında faili meçhul kişiler tarafından yaralanması sebebiyle yaşam hakkının; manevi tazminat talebinin süresinde yapılmadığından reddedilmesi, yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması ve aleyhe hükmedilen vekâlet ücreti nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.  Başvuru 17/3/2016 tarihinde yapılmıştır. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.  Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.   Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvurucu 10/7/1991 tarihinde Halkın Emek Partisi Diyarbakır İl Başkanı A.nın cenaze töreni sırasında güvenlik güçleri tarafından açılan ateş sonucu yaralandığı iddiasıyla 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun uyarınca 28/10/2004 tarihinde 000 TL maddi ve manevi tazminat talebiyle Diyarbakır Valiliği bünyesindeki Tazminat Komisyonuna (Komisyon) başvuru yapmıştır. Komisyon, başvurucunun toplumsal olay sonucunda yaralandığı ve kim tarafından açılan ateş sonucunda yaralandığının anlaşılamadığı gerekçesiyle başvurunun reddine karar vermiştir. Başvurucu, anılan Komisyon kararının iptali ile 000 TL maddi ve 000 TL manevi tazminat talebiyle Diyarbakır  İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Mahkeme 28/12/2007 tarihli kararıyla dava konusu işlemin iptaline, 173 TL maddi tazminatın kabulüne, fazlaya ilişkin hakların ve manevi tazminat isteminin reddine karar vermiştir. Mahkeme ayrıca maddi tazminat talebinin reddedilen kısmı yönünden başvurucu aleyhine 412,62 TL vekâlet ücretine hükmetmiştir. Mahkeme kararının ilgili kısmı şöyledir:"...Davacının maddi tazminat isteğiyle ilgili olarak davacının % 60 sakat olduğunu gösteren Diyarbakır Devlet Hastanesinden alınan sağlık kurulu raporuna göre davacıya ödenecek tazminat miktarının belirlenmesi gerekmektedir. Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Yönetmeliğin  maddesinde; Yaralanma, sakatlanma ve ölüm hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın; Çalışma gücü kaybı derece ve oranları için ekli cetvelde (EK-D) belirlenen katı tutarında nakdi ödeme yapılacağı, cetveldeki orana göre de %60 sakatlık oranı için 24 katı tutarında ödeme yapılacağı düzenlenmiştir. Buna göre; karar tarihinde geçerli olan memur aylık katsayısı olan 0,04835x7000x24= 123,00 YTL maddi tazminatın ödenmesi gerekmektedir.Manevi tazminat isteğiyle ilgili olarak; 5233 sayılı Yasanın geçici  maddesinde terör olayları veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetlerden dolayı geçmişte maddi zarara uğramış olanların bu zararlarının karşılanması için ilgili idareye başvuruda bulunmaları ve başvuru üzerine dava açmaları olanağı tanınmış, belirtilen dönemlerde meydana gelen manevi zararlarla ilgili olarak ise böyle bir olanak tanınmamıştır. Dolayısıyla geçmişe yönelik manevi zararların tazmini isteminin 5233 sayılı Kanun kapsamında değil, genel hükümlere göre ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun  maddesinde öngörülen sürelerde yapılması gerekmekte idi. Buna göre geçmişe yönelik olup 2577 sayılı Kanunun  maddesinde belirtilen süreler geçirildikten sonra 5233 Sayılı Kanun kapsamında yapılan başvuruya konu edilen manevi zarar isteminin kabulü mümkün değildir.  ..." Anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onbeşinci Dairesinin 12/11/2014 tarihli kararı ile hükmün onanmasına karar verilmiştir. Karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 3/12/2015 tarihli kararı ile reddedilmiştir. Karar düzeltme isteminin reddi kararı başvurucu vekiline 19/2/2016 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu 17/3/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.  İlgili hukuk için bkz. Özeyir Kocakaya, B. No: 2014/1457, 14/11/2018, §§ 26-32; Ali Şaşkın ve diğerleri, B. No: 2013/6819, 21/4/2016, §§ 17-20; Celal Demir, B. No: 2013/3309, 6/2/2014, §§ 15- 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’un  maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısımları şöyledir: “ İdari dava türleri şunlardır: ...b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, ...” 2577 sayılı Kanunu’nun  maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:  “İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.”