Haklar: Adil yargılanma hakkı (Hukuk)-Mülkiyet Hakkı

Başvuru, farklı kurumlar tarafından gerçekleştirilen ihalelerle ilgili olarak Kamu İhale Kurumuna (KİK veya Kurum) yapılan itirazen şikâyet başvurularında alınan başvuru bedellerinin, lehe karar verilmesine rağmen şikâyet edene iade edilmemesi nedeniyle mülkiyet, adil yargılanma ve etkili başvuru haklarının ihlal edildiği iddiaları hakkındadır.  Başvurular, 16/5/2013 ve 5/6/2013 tarihlerinde Diyarbakır  ve  Asliye Hukuk Mahkemeleri vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurularda, Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir. Başvuruların karara bağlanabilmesi için Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli görüldüğünden 17/2/2014 tarihinde İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca birinci başvuru, 20/2/2014 tarihinde İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca ikinci başvuru dosyalarının Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.  Bölüm tarafından 29/9/2014 tarihinde, konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2013/3833 numaralı bireysel başvuru dosyasının, 2013/3389 numaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2013/3389 başvuru numaralı dosya üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir. Bölüm Başkanı tarafından 16/10/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru belgesi ve eklerinin bir örneği 16/10/2014 tarihinde görüş için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü 16/12/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuştur. Bakanlık tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan görüş, 23/12/2014 tarihinde başvurucuya bildirilmiş; başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır. A. Olaylar Başvuru formu ve ekleri ile başvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen olaylar özetle şöyledir: 2013/3389 Numaralı Başvuruya İlişkin Olaylar Başvurucu şirket, Hakkari Kamu Hastaneleri Birliği tarafından yapılan “2013 Yılı Malzemeli Mutfak Hizmetleri İhalesi”ne katılmış ancak ihaleyi başka bir şirket kazanmıştır. Başvurucu, ihalenin aşırı düşük fiyat sorgulaması yapılmaksızın adı geçen şirket üzerinde bırakılmasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığını belirterek 25/2/2013 tarihinde ihaleyi yapan kamu idaresine şikâyet başvurusunda bulunmuştur. İdare, 27/2/2013 tarihinde şikâyetin reddine karar vermiş; başvurucu, 6/3/2013 tarihinde KİK’e itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuştur. Başvurucu, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun  maddesinin (j) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca, itirazen şikâyet başvuru bedeli olarak 013,00 TL yatırmıştır. KİK’in karar organı olan Kamu İhale Kurulu, 8/4/2013 tarihli ve 1715 sayılı kararı ile mevzuata aykırı ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğunu tespit ederek ihaleye katılan bir kısım firmaların, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile bir haftalık örnek yemek listesi bildirilmeleri suretiyle aşırı teklif sorgulaması yapılmasına ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine karar vermiştir. Kamu İhale Kurulunun anılan kararı, 18/4/2013 tarihinde başvurucu şirkete tebliğ edilmiştir. 2013/3833 numaralı Başvuruya İlişkin Olaylar Başvurucu şirket, aynı yıl içerisinde Beyşehir (Konya) Belediye Başkanlığı tarafından yapılan “Fen İşleri Müdürlüğüne Destek İhalesi”ne katılmış ancak ihaleyi başka bir şirket kazanmıştır. Başvurucu, ihalenin kamu ihale mevzuatına uygun olmadığını belirterek 21/2/2013 tarihinde ihaleyi yapan kamu idaresine şikâyette bulunmuştur. İdare, 25/2/2013 tarihinde şikâyetin reddine karar vermiş; başvurucu, 6/3/2013 tarihinde KİK’e itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuştur. Başvurucu, Kurum hesabına itirazen şikâyet başvuru bedeli olarak 013,00 TL yatırmıştır. Kamu İhale Kurulu, 24/4/2013 tarihli ve 1889 sayılı kararı ile ihale işlemlerinin mevzuata aykırı olarak yapıldığını ve bu işlemlerin düzeltici işlemle giderilmeyecek nitelikte olduğunu belirterek ihaleyi iptal etmiştir. Karar 7/5/2013 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu 16/5/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.B. İlgili Hukuk Anayasa’nın  maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı aşağıdaki gibidir:“İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır... …”  4734 sayılı Kanun’un  maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi şöyledir: “ İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikâyetleri inceleyerek sonuçlandırmak” 4734 sayılı Kanun'un maddesinin (j) bendinin (2) numaralı alt bendi şöyledir: “Kurumun gelirleri aşağıda belirtilmiştir: …Yaklaşık maliyeti beş yüz bin Türk Lirasına (Beşyüzotuzbirbinsekizyüz Türk Lirasına) kadar olan ihalelerde üç bin Türk Lirası (Üçbin yüzdoksan Türk Lirası), beş yüz bin Türk Lirasından (Beşyüzotuzbirbin sekizyüz Türk Lirasından) iki milyon Türk Lirasına (İkimilyon yüzyirmiyedibinikiyüz Türk Lirasına) kadar olanlarda altı bin Türk Lirası (Altıbinüçyüzseksenbir Türk Lirası), iki milyon Türk Lirasından (İkimilyonyüzyirmiyedibin ikiyüz Türk Lirasından) on beş milyon Türk Lirasına (Onbeşmilyon dokuzyüzellidörtbin Türk Lirasına), kadar olanlarda dokuz bin Türk Lirası (Dokuzbin beşyüzyetmişiki Türk Lirası), on beş milyon Türk Lirası (Onbeşmilyondokuzyüzellidörtbin Türk Lirası) ve üzerinde olanlarda on iki bin Türk Lirası (Onikibin yediyüzaltmışüç Türk Lirası) tutarındaki itirazen şikâyet başvuru bedeli.” 4734 sayılı Kanun'un  maddesi şöyledir: “Şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür.” 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK)  maddesi aşağıdaki gibidir:“ İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.  Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.  İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.” 2577 sayılı Kanun’un  maddesi şöyledir:“İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 inci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.”