Người đàn_ông có nửa đời người là thợ_săn vờn đuổi hổ dữ trong rừng rậm mà không kinh_sợ .


Nay làm nghề buôn_bán xương hổ và nấu cao thuê giữa thành_phố chỉ có con_người và cây_cảnh , nhưng ông luôn thấy rùng_mình , không tránh được nỗi sợ_hãi ...


Tàn rượu ở trang_trại bác_sĩ Dung hôm đó , đám " cổ_đông " bảy người ngồi tròn quanh chiếu .


Cả Tú ( được mời đến chia cao ) mồm ngậm ngang lưỡi dao nhọn mỏng_dính bé xíu như lá lúa rón_rén ướm cây thước gỗ lên mặt mâm như làm_phép .


Bất_ngờ con mắt rực lên , giật lưỡi dao đâm xuống mâm , ông cắt một đường thẳng_băng theo nét thước chia đôi khối cao .


Rồi như lên_đồng , Cả Tú liên_tục cắt ngang_dọc khắp mâm .


Thật kinh_ngạc , 42 khối vuông_hình_sắc_cạnh không hơn kém nhau 1 gam .


Bác_sĩ Dung giở sổ đọc to : anh Kiều 5 lạng , bác Vui 3 , chị Hoa 4 ...


Sau mỗi câu , người thanh_niên có ngón tay dài thon khéo_léo nhét những miếng cao vào túi nilông buộc lại từng phần trao cho khách .


Vợ bác_sĩ Dung quyết_toán : xương hổ 12,5 kg - 125 triệu đồng , xương gấu 8 kg - 4 triệu , xương sơn_dương 5 kg - 500.000 đồng .


Công xem xương : 3 triệu , công đập xương và nấu cao 5,5 triệu ...


Giá tại nồi 3,34 triệu đồng / lạng cao .


Giá nấu thuê 5 - 10 triệu đồng / nồi tuỳ ở thân_sơ và cam_kết chủ thợ .


Đêm 18 - 9 , lang Thưởng đang uống rượu với tôi ở Phúc_Yên ( Mê_Linh , Vĩnh_Phúc ) thì một chiếc xe_hơi đón xuống Hà_Nội gấp xem giúp bộ xương hổ từ Ấn_Độ về .


Xe vượt cầu Lủ rẽ vào khu Định_Công ( Hai Bà Trưng ) đến một biệt_thự lớn .


Chủ và khách đang đứng trước một thùng kim_loại có hệ_thống giữ nhiệt hiện_đại , gắn nhãn nước_ngoài .


Bên trong là một khối đá lạnh trong_suốt ôm chặt một con hổ da vàng vằn_vện bị móp vào bộ xương_thịt đã móc hết ruột_gan .


Tay " lái hổ " nói : " Nó vừa từ chuyên_cơ hạ_cánh xuống VN ; nặng 2,7 tạ ( khi sống ) , giá 500 triệu đồng " .


Chủ nhà , viện phó một bệnh_viện , gật và đếm tiền .


" Lái hổ " dặn lang Thưởng tìm khách mua xương thì được hưởng triệu .


Nếu lấy ngay , hắn chỉ còn ba bộ 5 , 7 và 8 kg .


Giá xương to nhỏ chênh nhau 2 triệu / kg .


Lang Thưởng cho hay : hiện ở Hà_Nội ông có_thể mua xương hổ bất_cứ lúc_nào sau ba giờ hẹn .


Hổ này là của Ấn_Độ , Bangladesh , Sri_Lanka , Nga , Thái_Lan ...


Đường thứ ba là từ Campuchia , Lào về qua các cửa_khẩu Cầu_Treo ( Hà_Tĩnh ) và Lai_Châu .


Cách đây vài năm , lực_lượng an_ninh Ninh_Bình bắt được một vụ buôn_bán gần 30 bộ xương hổ .


Nhưng khi kiểm_tra thì toàn là ... bột ximăng .


Hàng giả độc nhất là làm xương hổ bằng bột ximăng , thạch_cao với những đường_nét , hoa_văn , trọng_lượng , thậm_chí cả khuyết_tật , vết trúng_thương hay đặc_điểm sống ở các vùng cũng được các " nghệ_sĩ điêu_khắc " phù_phép như thật .


Lừa thông_thường là tráo bằng xương gấu , xương báo , xương ngựa .


Có " tâm " hơn là trộn xương khác và " tử_tế " nhất là bớt đi một_số xương quan_trọng hoặc gắn thêm thịt vào cho nặng ...


Lừa cấp thấp hơn là khi nấu cao lấy trộm dịch chiết , pha thêm các xương trâu , mèo , chó , gấu ...


Ông Nguyễn Bá Thụ , cục_trưởng Cục Kiểm_lâm VN , thừa_nhận tình_trạng vận_chuyển , buôn_bán hổ và xương hổ trái_phép vẫn đang diễn ra tại VN và đặc_biệt sôi_động ở Hà_Nội .


Với những hình_thức che_giấu tinh_vi và có cả sự bảo_kê thì kiểm_lâm gần như bị đẩy ra ngoài cuộc .


Nhưng do không ai xác_định được những con hổ này chết từ bao_giờ nên khi tôi có_mặt ở trung_tâm này , các chủ_nhân của nó đã đòi về gần hết vì họ bảo đó là đồ gia_bảo để lại .


Rượu_mạnh pha cao hổ làm những tròng mắt đỏ_rực vằn lên dưới ánh lửa .


Những quan_khách lịch_lãm ấy ngửa mặt cười đầy mãn_nguyện .


Hình_như tôi say nên cứ thấy rần_rật trong huyết_quản mình những dòng máu lạ .


Lang Thưởng nói : " Đừng sợ , trong cơ_thể của thành_phố cũng đang có những mạch_máu hổ len_lỏi chảy nuôi những " tế_bào quí_tộc " mà có sao đâu " ...


Ầm ... ầm ... ầm , những tiếng nổ_mìn vang_vọng từ lòng đất núi Hải_Vân .


Những mét hầm cuối_cùng sắp_sửa thông nhau đã làm cả đại_công_trình này tấp_nập , khẩn_trương hơn .


Tại điểm khoan 2.827 m , tiếng va_chạm giữa mũi khoan thép và đá cứng siết vào nhau phát ra một thứ âm_thanh nghe xé cả tai .


Đá , bụi , không_khí ngột_ngạt , nước tuôn xuống và tối_tăm khiến chúng_tôi lẫn những người thợ lặng người .


Phía trước , hai mũi khoan chủ_lực của đội khoan số 1 ( Công_ty Sông Đà 10 , thuộc hầm chính đường_bộ cửa nam ) lầm_lũi tiến sang " lãnh_địa " của hầm bắc để thực_hiện những mét khoan " hữu_nghị " cuối_cùng trước khi hoàn_thành sứ_mệnh cao_cả : thông kĩ_thuật đường_hầm qua đèo Hải_Vân .


Trước khi vào hầm , kĩ_sư Đàm Khắc Lĩnh tự tay phát cho mỗi người một chiếc áo phản_quang , một đôi ủng cùng chiếc mũ bảo_hộ làm bằng nhựa cứng khá nặng .


" Đó là nguyên_tắc , không một ai không chấp_hành nếu muốn vào hầm " - Lĩnh nghiêm_nghị nói .


Mặc trang_phục xong , đứng đợi trước cửa hầm chờ xe chuyên_dụng đưa vào còn có một nhóm trắc_địa dân Hà_Nội chính gốc đã ăn_nằm hơn hai năm nơi đây .


Xe rồ máy rồi lao thẳng vào miệng hầm , bỏ lại đằng sau ánh_sáng trời đầy trong xanh .


Chưa hết một hơi ga , bên trong hầm sâu được thắp lên bởi những ngọn đèn_neon 6 tấc nên chỉ đủ để thấy mặt người .


Xe " bò " đến cuối đường_hầm , nơi chiếc máy_khoan đang hì_hục làm_việc , thì dừng lại .


Dưới ánh_sáng mờ_mờ , hai mũi khoan đường_kính phi 45 to_đùng cắm sâu vào lòng núi tựa như một con bọ_cạp trong tư_thế nghênh_chiến .


Dẫu ống thông hơi đường_kính gần 2 m đã gí sát cũng chỉ làm giảm chút_ít sự ngột_ngạt đang bao_trùm ở cuối đường_hầm , nơi những người thợ khoan đang làm .


Thấy chúng_tôi tháo mũ bảo_hộ ra tác_nghiệp , tổ_trưởng Đinh Trung Duy chạy ngay tới gần ra_hiệu bằng tay ngầm chỉ " đá rơi " .


Hoá_ra nơi đang đứng trên đầu là một mạch nước_ngầm thấm xuống nên lâu_lâu lại phun nước ra như mưa .


Tiếng ồn từ máy_khoan lẫn bụi đá đã khiến nơi cuối đường_hầm này con_người chỉ nhận ra nhau bằng những vạch phản_quang trên áo và nếu có nói thì như cãi nhau .


Tất_cả 32 con_người của đội khoan hầm số 1 này được chia làm bốn tổ , trong đó có ba tổ khoan và một tổ đánh mìn .


Mỗi ngày các tổ này thay phiên nhau cầm lái hai mũi khoan xộc thẳng vào lòng núi .


Vất_vả lắm Duy mới cho biết : " Vào đến đây thì địa_chất ổn_định hơn nên bình_quân mỗi ngày chúng_tôi " đi " được khoảng 5 m " .


Nhưng để được 5 m ấy , mỗi ngày họ phải thực_hiện bằng được 152 mũi khoan với chiều dài mỗi mũi 4,5 m , để gài chất_nổ vào trong đó .


Nghe hỏi , Duy liền hét lớn vào tai chúng_tôi : " 570 kg " .


Như_vậy nếu tính gộp thì mỗi ngày đội khoan hầm số 1 phải thực_hiện trên 684 m đường khoan .


Đổi lại sẽ có khoảng 400 m3 đá núi được đánh và 80 chuyến xe chở đá núi ra khỏi cửa hầm .


Hầm nam Hải_Vân mỗi ngày lại tiến sâu thêm 5 m nữa .


Và như_vậy , cuối tháng 9 – 2004 , hầm đường_bộ qua đèo Hải_Vân , một trong số 30 đường_hầm lớn nhất thế_giới , sẽ được khánh_thành , đưa vào khai_thác , rút ngắn hơn 14 km đường đèo quanh_co nguy_hiểm bấy_lâu_nay .


Cũng chiếc xe_tải lúc nãy đưa chúng_tôi quay ra lại cửa hầm .


Chiếc áo trên người đang mặc ướt_đẫm bởi mồ_hôi và nước nhỏ ra từ vách núi , Hồ Văn Kha - thợ vận_hành máy_khoan ( trên đường ra đổi ca ) , nói với chúng_tôi : " Tôi năm nay đã 32 tuổi nhưng chưa lập gia_đình được bởi đi mãi " .


Nói rồi Kha chỉ tay vào vách hầm : " Lại sắp_sửa đi nơi khác , ở đây coi như xong rồi còn gì " .


Ra khỏi cửa hầm nhìn kĩ lại mới thấy rõ khuôn_mặt của anh thợ_máy Kha vừa quen lúc nãy .


Một khuôn_mặt dính đầy dầu và bụi đá , trên toàn khuôn_mặt ấy duy_nhất chỉ có đôi mắt là sáng .


Chia_tay Kha , về " đại_bản_doanh " của Sông Đà 10 đóng dưới chân núi để tìm gặp đội_trưởng đội khoan hầm số 1 Nguyễn Sĩ Thành .


Khu_tập_thể thấp lè_tè dưới chân những cây trứng_cá , mỗi căn_hộ tập_thể có diện_tích không quá 20 m2 là nơi ngả_lưng cho bốn người thợ khoan suốt mấy năm qua .


Khi chúng_tôi đến , anh Thành đang chuẩn_bị vào ca chiều .


Với cách nói khẳng_khái của một người ở tuổi 40 nhưng có đến 22 năm theo nghề khoan hầm , anh tâm_sự : " Trong số 32 người ở đội khoan số 1 này , hơn nửa là lính đi từ thuỷ_điện Hoà_Bình , Yaly đến Cần_Đơn và nay là hầm Hải_Vân " .


Với họ , mỗi năm 365 ngày thì chỉ dành cho gia_đình không quá 15 ngày , số còn lại là công_trường và lán_trại .


Sau hơn bốn giờ lao_động cực_nhọc , bữa ăn giữa ca là một bánh_chưng , bánh_mì , tô mì_tôm trước khi về nhà tự_túc mỗi bữa cơm .


Anh Thể - thợ khoan , cho biết mùa hè thì được chứ mùa đông thì đói lắm , phải đến hết ca ( sau 14 g hoặc sau 22 g ) mới được ăn bữa chính .


Trước_đây , bằng công_nghệ khoan , đào hầm của Liên_Xô ( cũ ) , những người thợ khoan hầm ở thuỷ_điện Hoà_Bình đã đạt kỉ_lục khoan , đào hầm 1 m / ngày .


Thành_tích ấy được xem như một kì_tích của thợ khoan hầm VN .


Trong lúc đó , công_trình này ( đầu_tiên ở VN và là hầm đường_bộ lớn nhất Đông_Nam_Á hiện_tại ) lại có tính phức_tạp rất cao , địa_chất không ổn_định , tiết_diện hầm lớn , điều_kiện lao_động khắc_nghiệt ...


Nhưng bằng hỗ_trợ của máy_móc thiết_bị , sự sáng_tạo trong lao_động cộng với ý_chí vượt khó , chính những người thợ ấy đã đạt kỉ_lục khoan , đào 5 - 6 m / ngày .


Cách đây hai tháng những người thợ phía nam Hải_Vân đã về " đích " với chiều dài hầm hơn 4.800 m ( chính và phụ ) .


Để ngày thông hầm được sớm hơn , những người thợ Sông Đà đã nhận thêm 500 m phía hầm bắc .


Và đến nay những mét hầm cuối_cùng cũng đã về đích .


Khi bài báo này đến tay bạn_đọc cũng là lúc những mũi khoan bắc và nam hầm đường_bộ Hải_Vân gặp nhau .


Với phong_tục người Việt , những buổi lễ trọng_đại này sẽ được chọn vào ngày_lành_tháng_tốt .


Còn với những người thợ khoan hầm Sông Đà , sự_kiện như_thế đã từng diễn ra và giờ_đây trước_mắt họ lại có những công_trình mới đang vẫy_gọi .


Trên bãi đất bồi mà người địa_phương gọi_là cồn Giá nổi lên như một ốc_đảo hoang_vu giữa bốn bề trời nước của đầm Cầu Hai ( một đầm lớn ở phía nam Thừa_Thiên - Huế ) , đã ra_đời một trang_trại nuôi tôm với hệ_thống bờ_đập , kênh_mương , ao_hồ công_phu .


Đó là kết_quả của cuộc vật_lộn bền_bỉ gần 17 năm của Huỳnh Đỗi .


Câu_chuyện về anh hấp_dẫn như trong phim Ốc_đảo .


Sau những lần đi thu_gom tôm đất do ngư_dân đánh_bắt dưới đầm để bán cho nhà_máy chế_biến hải_sản xuất_khẩu , anh phát_hiện trong đó có lẫn những con tôm_sú .


Vậy_là Đỗi lặng_lẽ đào đắp , biến mảnh ruộng trước nhà thành hồ nuôi tôm .


" Đời_thuở mô con tôm mà lại nuôi ? " , người dân thôn Trung_Hưng trố mắt ngạc_nhiên , vì từ bao đời nay họ chỉ biết đánh_bắt con tôm , con cá tự_nhiên trong đầm .


Ông chủ_nhiệm hợp_tác_xã thì kiên_quyết bắt Đỗi phải lấp hồ để cấy lúa .


Sau khi xem tận_mắt việc nuôi tôm ở Quảng_Công , một xã ven phá Tam_Giang có vị_trí tương_tự như Vinh_Hưng , chủ_tịch xã đã hiểu ra việc_làm của Đỗi mới chính là cách làm_giàu bằng thế mạnh đầm_phá , liền phát_động dân nuôi tôm .


Đỗi là người đầu_tiên viết đơn , nhưng lại xin cấp đất ở ngoài tận cồn Giá .


Cái bãi bồi hoang_vu trước_đây có cấy lúa , nhưng vì nhiễm mặn nên đã bị bỏ quên từ lâu .


Chủ_tịch Trần Đình Quang lắc_đầu : " Nếu anh nuôi trong bờ thì xin mấy xã cũng cấp , còn ngoài đó phiêu lắm " .


Nhưng Đỗi vẫn kiên_quyết : " Tui đã đi coi hết cả vùng , tính kỹ lắm rồi mới xin ra ngoài đó , các anh cứ tin tui đi " .


Vậy_là xã đành cho Đỗi mặc_sức mà khai_hoang cái cồn giá_lạnh đó .


Thuở ban_đầu , anh dựng một cái chòi trên cồn .


Đỗi thuyết_phục ông anh rể và cậu em_trai cùng tham_gia , đồng_thời đốc_thúc vợ chạy quanh nội ngoại , bạn_bè , vay mỗi người một_vài trăm ngàn để chuẩn_bị cuộc " tiến_công " ra cồn Giá .


Nhân_công đã mời , vật_liệu đã tập_kết thì 9 giờ tối ông anh rể bỗng_nhiên hạ giọng : " Cậu Đỗi ơi , tui không làm nữa " , cậu em_trai cũng thối_chí xin lui luôn .


Đỗi không nói một lời , lẳng_lặng đi nằm nhưng suốt đêm cái đầu cứ thao_thức .


Ruộng vườn vốn hẹp lại nhiễm mặn ; sống nhờ con tôm , con cá trời cho thì chỉ qua_ngày , tương_lai mờ_mịt lắm ; đi vào Nam mà tay_trắng cũng chỉ bán vé_số .


Muốn sống được với cái đầm Cầu Hai này thì phải tự nuôi lấy con tôm , con cá .


Vậy_là Đỗi kéo quân ra cồn , quần_quật suốt cả mấy tháng trời và những con đê , bờ đập đã dần thành_hình .


Vay được bao_nhiêu tiền , anh đều đổ vào mua vật_liệu .


Tre mua lần cả vườn , đá thuê đò qua tận Đá_Bạc chở về .


Dân_làng xì_xào : " Phải có công_ty mô đó sau lưng thì thằng Đỗi mới làm dữ_dằn rứa " .


Nhưng đợi mãi chẳng thấy gì , trong khi vợ và đàn con phải khổ_ải theo anh .


Một cái chòi nhỏ chưa đầy 5 m2 vừa là chỗ nấu , chỗ ăn , chỗ ngủ chơ_vơ giữa bãi cồn hoang_vu .


Đêm khuya con_bé trở_mình lăn rớt xuống hồ , chị vợ nhảy xuống vớt lên kịp .


" Trăng lặn tui mới về đến chòi , thấy hai mẹ con ôm nhau khóc , ruột_gan tui cứ đứt từng đoạn " .


Một lần chị vợ chèo chiếc đò xập_xệ đi bán ký tôm để mua gạo , bị thuyền máy đâm chìm suýt chết .


Một đêm mưa bão , nhằm lúc anh đi vắng , một_mình chị sợ tôm trôi , lội nước mò đất be bờ mệt xỉu ngoài đê .


" Về đi ông Đỗi ơi , ông đày_ải vợ_con chết mất " , ngay_cả người làm_công cho anh thấy cảnh đó cũng nản_lòng .


Với cơ_ngơi hồ đập đó , anh đã được ngân_hàng cho vay 30 triệu .


" Tui đi ra khỏi ngân_hàng với một balô tiền_lẻ mà hồn bay lên tận trời " .


Nhưng liên_tục ba năm liền tôm chết , giá rớt , nợ ngân_hàng bắt_đầu " sinh_con_đẻ_cháu " , tiếng_ra_tiếng_vào bao_vây bốn phía , sức chịu_đựng của vợ_con cũng đến đỉnh_điểm .


Trong một cơn cùng_quẫn , Đỗi đã tưới dầu lên chiếc đò rách_nát , rồi chở cả vợ_con chạy ra giữa đầm toan nổi lửa để chấm_dứt mọi sự khổ_ải .


Ngân_hàng biết chuyện cũng cử người về an_ủi , khoanh nợ và cho vay tiếp 10 triệu .


Đỗi đã quay trở_lại cồn Giá và mười năm sau trở_thành người giàu nhất xã Vinh_Hưng .


Đỗi đưa chúng_tôi đi thăm cơ_ngơi của anh mà theo đánh_giá của Sở Thuỷ_sản Thừa_Thiên - Huế là đã trở_thành một mô_hình trang_trại nuôi tôm .


Từ 5 ha ban_đầu , đến nay trại tôm của Đỗi đã phát_triển đến 12 ha , đó là chưa kể 2 ha anh đã nhường cho bà_con trong làng .


Theo chân anh đã có thêm gần 200 hộ kéo ra khai_hoang hết 200 ha cồn Giá , tạo thành một khu nuôi tôm sầm_uất giữa đầm Cầu Hai .


Đỗi chỉ cho tôi xem con đê dài gần 500 m , ngăn con lạch : " Đêm trăng , tui xắn đất , mụ vợ mang bầu vác đất đắp con đập này đấy " .


Tất_cả đều làm bằng tay , vì ở ngoài này kiếm đâu ra xe xúc , máy_điện .


Và đúng như niềm tin của Đỗi , ba vụ tôm liên_tiếp anh tiếp_tục trúng , dù có năm giá rớt , có vụ tôm chết hàng_loạt trên toàn tỉnh .


Với 12 ha , mỗi năm Đỗi thu 5 - 7 tấn tôm , doanh_thu trên 1 tỉ , lãi_ròng 500 - 700 triệu đồng .


Đỗi xây ngôi nhà , đưa vợ_con lên bờ ; tiếp đó , bỏ vốn 500 triệu mở một cây xăng_dầu để cung_ứng vật_tư cho vùng nuôi tôm .


Tiếp đó nữa là gửi đứa con gái đầu lên thành_phố Huế , thuê thầy giỏi kèm_cặp và vừa thi đậu vào lớp 10 Trường Quốc_Học ( trường chất_lượng cao , tuyển_sinh cả miền Trung và Tây_nguyên ) .


Đỗi chỉ vào ngôi nhà cấp bốn nhỏ_bé của mình , nói : " Nhiều người hỏi tui răng không chịu xây ngôi nhà kha_khá mà ở .


Tui hỏi , ngôi nhà to có sinh_lợi được không ?


Nuôi tôm lãi trăm , nhưng nuôi con ăn_học đỗ_đạt thì lãi ngàn , lãi vạn " .


Các sới chọi gà vẫn cứ ngang_nhiên tồn_tại , có lúc công_khai rầm_rộ , có lúc lén_lút .


Những tay chơi gà vẫn tự lấp_liếm cái thú đam_mê cờ_bạc của mình bằng triết_lý " chơi gà_chọi là cái nợ_đời " .


Nó đã trở_thành một nghề hẳn_hoi , đó là nghề " bạc gà " ...


Thế nhưng không có sự dẫn đường của Tuấn " cụt " , một tay " bạc gà " lão_luyện đất Bắc_Ninh , tôi khó có_thể tìm được đường vào .


Nó là một mảnh vườn rộng chừng 200 m² nằm ẩn sâu trong ngõ chợ Đọ , phường Ninh_Xá , thị_xã Bắc_Ninh .


Bãi để xe chật kín với đủ các biển số xe từ Hải_Dương , Hà_Nội , Quảng_Ninh ... cho đến Thái_Bình .


Nơi lòng sới , dân đá gà vây kín , tất_cả đều dán mắt vào cặp gà đang đá nhau chí_tử .


Con tía lửa ( màu đỏ ) đến từ Hà_Nội có_vẻ thắng_thế hơn , con ô ( màu đen ) bản_địa vẫn điềm_tĩnh thủ_thế .


Cứ mỗi đòn buông ra là cả sới gà như nổ tung bởi những tiếng bình_phẩm xuýt_xoa ... và những lời khích_bác nhau .


Phần_đông là dân cá_độ chuyên_nghiệp , số còn lại dính đến cá_độ theo lối " tài_tử " .


Trận này đôi gà đá " bằng_phân " nhau - tức năm ăn , năm thua .


Tuấn " cụt " , vốn đã nhẵn_mặt ở phường gà này , đặt_cược cho con ô .


Tôi rút tờ 100.000 đồng đặt theo để xem thử cảm_giác cá_cược gà thế_nào .


Có_lẽ so với dân bạc gà , tôi là thằng đặt_cược hạng bét .


Cả sới gà bỗng nhao lên vì con gà ô bắt_đầu phản đòn .


Sau cú đá hiểm_hóc của con gà ô , Tuấn " cụt " dâng luôn tỉ_lệ cá_cược từ năm ăn , năm thua lên năm ăn một .


Chỉ trong ít phút , lượng tiền cược trên sàn đã lên tới vài chục triệu đồng .


Đã hết hồ thứ sáu ( mỗi trận được tính làm 10 hồ - hiệp đấu , mỗi hồ 15 phút ) , cặp gà vẫn chưa phân thắng_bại .


Sới tạm nghỉ cho hai đấu_thủ hồi_sức , dân đá gà tản ra ngồi uống nước .


Tuấn " cụt " tỏ ra rất vui vì đã dốc gần 5 triệu cho trận đá này .


Có_lẽ cuộc_đời của Tuấn " cụt " đã là một minh_chứng tiêu_biểu cho triết_lý " chơi gà_chọi là cái nợ_đời " .


Hắn biết chơi gà và ham gà_chọi từ ngày còn " thò_lò_mũi_xanh " , đến nay hắn đã 41 tuổi .


Gần 30 năm lăn_lộn trong nghề đã khiến hắn trở_thành một tay bạc gà lão_luyện của vùng Bắc bộ .


Chưa trận nào hắn chơi dưới 2 triệu , trận nào " kết " hắn chơi hơn chục triệu là chuyện thường .


Hắn đã lập gia_đình , nhưng cái gia_đình ấy đã tan_vỡ .


Thế nhưng mức_độ chơi bạc gà của Tuấn " cụt " chưa ăn_thua gì so với Hậu " trọc " .


Dân đá gà miền Bắc chỉ biết hắn có hộ_khẩu thường_trú tại Hà_Nội chứ không ai biết chính_xác hắn làm nghề gì .


Hắn thường hay bê gà đi khắp các sới bằng chiếc ôtô hiệu Camry trị_giá vài chục ngàn USD của mình .


Hắn đã từng chơi những trận cá_cược gà hơn 50 triệu đồng ...


Nói đến chân_dung những kẻ bạc gà không_thể quên những tay chủ sới .


Phần_nhiều họ là những thành_phần có " máu_mặt " ở địa_phương , nếu chỉ là người bình_thường chắc chẳng đủ gan để mở một sới ngay giữa ban_ngày_ban_mặt .


Họ đồng_thời cũng là những " tín_đồ " của " đạo bạc gà " .


Họ mở sới không phải chỉ là tạo sân_chơi " lành_mạnh " cho dân mê gà mà cốt để kinh_doanh , thu tiền sới sau mỗi trận đấu , trong đó bao_gồm cả " phí an_ninh " , " phí liên_lạc " .


Đó là chưa kể hàng trăm thứ dịch_vụ kèm theo như ăn_uống , giữ xe ... với mức giá cắt_cổ .


Tính nhẩm ra nếu ngày nào đông khách mỗi phường gà thu_nhập không dưới tiền triệu .


Cách tổ_chức đá gà ở những phường gà này đều mang đậm tính chuyên_nghiệp .


Có sới đá liền cả tuần như sới Vạn_Phúc , Hà_Đông , có sới đá hai ngày một tuần như sới đền Đô , Từ_Sơn , Bắc_Ninh ( thứ_ba , thứ_năm ) hay sới Yên_Sở , Tây_Hồ , Hà_Nội ( thứ_bảy , chủ_nhật ) .


Thông_thường dân chơi gà thường bắt cược những con gà mà họ nắm vững được lai_lịch của nó : đã thua trận nào chưa , đã đá như_thế_nào ...


Nếu sơ_ý bắt phải gà " chột " là đi tong .


Đây là loại gà đã thua trận và không đá được nữa , nếu đá cũng chỉ vài hồ là bỏ chạy sớm .


Phải xem phong_độ , hôm ra trận phân nó phải đen , da nó phải đỏ , thần_khí nó phải linh_hoạt ...


Vài năm trước dân đá gà chuyên_nghiệp hẳn chưa quên con gà ô rụt của Sự " già " người Thái_Bình .


Con ô rụt này có đặc_điểm : khi lâm_trận chỉ rụt cổ lại , lì đòn và đánh trả rất ít trong mấy hồ đầu .


Điều này khiến đối_phương lầm tưởng là nó sắp thua liền tăng tiền cọc theo " cửa trên " .


Lúc này con ô rụt mới tung ra những đòn khốc_liệt .


Loại gà này khi chưa đánh thì rất hiền_lành , khi đánh rồi thì thật đáng sợ .


Chính vì_thế mà con ô rụt đã từng một thời tung_hoành khắp các sới gà miền Bắc và khiến bao tay chơi gà nhớ mãi " bài_học cay_đắng " ấy .


Vì đồng_tiền , các con_bạc không từ một thủ_đoạn đê_tiện nào .


Có_khi chúng lừa lúc chủ gà sơ_ý liền đánh thuốc_mê , cho gà ăn bả ... , thậm_chí còn dùng cả kim tẩm độc châm vào mình gà .


Dính phải những " độc_chiêu " này , nạn_nhân gà chỉ còn cách nằm_bẹp gí trên sới hoặc về " chầu_giời " sớm .


Chơi đá gà đã khiến không ít kẻ bị khuynh_gia_bại_sản và cũng có không ít người sống bám vào nó .


Đối_với họ đáy biển là một nguồn sống thiết_thân .


Nay biển cửa Sót cạn " hàng " , họ rủ nhau sang lặn ở biển cửa Lò , Quỳnh_Lưu ( Nghệ_An ) , biển Thanh_Hoá , Quảng_Ninh , đảo Thanh_Lân thuộc vùng đảo Cô_Tô .


Khi biển phía Bắc hết mùa nắng ấm , họ di_chuyển vào biển Phan_Thiết ( Bình_Thuận ) , Ninh_Thuận , Bình_Tuy , đảo Phú_Quốc lặn thuê kiếm sống .


Họ lặn cả ngày , có_khi cả đêm , dưới biển lạnh trên_dưới 90 °C .


Trong hơn 100 thợ lặn , chiếm quá nửa tổng_số thanh_niên trai_tráng của làng Xuân_Hoà , xã Thạch_Bằng ( Hà_Tĩnh ) có đến 40 người lặn có " bằng " .


Họ tự_hào " con_trai Xuân_Hoà đẻ ra là biết lặn , biết bơi " .


Tự_hào hơn khi họ kể chuyện ông Thú Đỉnh - sư_phụ nghề lặn của làng - từng lặn bộ dưới biển cửa Sót sâu hàng chục mét để tháo cái chân_vịt của tàu_chiến Pháp đem về làm kỷ_niệm hồi năm 1953 .


Có lần tàu biệt_kích Pháp chở súng_đạn định đổ_bộ lên vùng_biển Thạch_Bằng do va phải đá ngầm bị chìm ngoài cửa Sót , ông Đỉnh lại được dân_quân xã cử đi lặn lấy mấy chục khẩu súng_cối trong đêm khuya .


Năm nay đã gần 80 tuổi , tai có hơi lãng đôi_chút nhưng ông Đỉnh vẫn chưa quên chuyện lặn .


Ông nói : " Ngày_xưa chúng_tôi lặn bộ bắt con vẹm , hến cơm là hết .


Lặn quanh_năm_suốt_tháng nhưng nhà vẫn nghèo vì lặn bộ không hết khả_năng của mình , với_lại hồi đó chưa có phong_trào ăn hải_sản như bây_giờ .


Nay thanh_niên toàn lặn máy nên họ giàu lên là phải " .


Kể chuyện lặn máy , hội thợ lặn gồm những con " rái_cá " nổi_tiếng như Khắc Hùng , Công Hoà , Khắc Chiêng , Hữu Huấn , Văn Tưởng , Ngọc Bích đều nhắc đến ông thầy Khánh từ Quảng_Ngãi ra bày nghề .


Khi từ Quảng_Ngãi vượt biển đến Thạch_Bằng mua hàng , những thương_gia hải_sản đã phát_hiện Xuân_Hoà là một làng có truyền_thống lặn bộ nổi_tiếng .


Thế_là họ tính bài truyền nghề lặn máy cho thanh_niên trong làng và tạo_lập " vệ_tinh " để khi cần họ thuê đi lặn .


Vì_thế suốt dọc dài vùng_biển phía bắc miền Trung có bao_nhiêu làng biển , nhưng chỉ có mỗi làng Xuân_Hoà thạo nghề và trở_thành " đội quân thiện_chiến " .


Nơi đây tóc của thợ lặn nào cũng vàng_hoe như tóc nhuộm và mắt của họ thì vàng lơ như mắt tây .


Ngày 18 - 10 , sau một cuộc rượu trưa tôi theo hội Văn , Tưởng đi lặn ngoài đảo Mắt .


Lần đầu_tiên tôi nhìn thấy những thợ lặn " hoá mình " vào bộ_đồ nhái chỉ trong dăm phút rồi nhảy ào_ào như lao xuống biển , lặn một_mạch dài đến bốn giờ mới ngoi lên .


Khi lặn , mỗi người ngậm phía đầu một cái vòi có chiều dài 100 - 150 m .


Vòi này được nối qua cái đai chì đeo quanh người ( trước_đây lặn bộ thì đeo đá để có đủ độ nặng giữ người dưới biển ) và nối_liền với bình dưỡng_khí được vận_hành nhờ máy thuỷ ( máy_nổ vừa đưa thuyền đi vừa cung_cấp hơi cho máy nén khí đưa hơi vào bình dưỡng_khí ) .


Thoáng chốc cả sáu thợ lặn đã chìm vào đáy biển .


Trên con thuyền tròng_trành sóng liên_hồi đập_đi_đập_lại chỉ còn chú lơ thuyền và tôi .


Chú lơ tên Hải đứng gác thuyền , gác máy .


Nhiệm_vụ quan_trọng nhất của chú là không để thuyền người khác đi qua vùng lặn kéo theo những dây nhựa đang nổi bồng_bềnh trên mặt_biển đang nối_liền với miệng của thợ lặn để cung_cấp khí thở ; gỡ các dây khi sóng biển làm rối vào nhau và đổ nước mát cho các máy trên thuyền đủ sức chạy trong nhiều giờ liền .


Là một thợ lặn trẻ biết hết mọi chuyện mưu_sinh dưới biển , Hải kể : " Dưới đáy biển , thợ lặn phai dùng một cái dùi bằng sắt hoặc con dao nhọn để cạy những con ngao , con sò bám rất chắc vào hang đá .


Nơi không có bãi đá , thợ phải có đôi mắt thật tinh để có_thể phát_hiện những " mánh " của con hàng .


Đó là khi làn cát tự_nhiên bị sụt xuống do ngao , sò đang di_chuyển dưới cát .


Khi ấy chỉ cần dùng bàn_tay cào cát hoặc luồn sâu vào cát là bắt được " .


Có khi nào gặp rắn biển không ? - tôi hỏi .


Nhiều chuyến thợ lặn còn lừa tôm_hùm , mực nang vào hang và quần cả những con cá_mú nặng 30 kg cho mệt_lử rồi vây lưới bắt ngon_ơ nữa kìa ...


Tất_nhiên những lúc ấy họ chỉ lặn khoảng một giờ rồi lên nghỉ một chặp , sau đó lặn tiếp .


Thợ lặn không sợ lạnh , chỉ sợ nhất đang lặn thì gặp biển nổi bão , dông , gió .


Bước nhảy từ lặn bộ sang lặn máy đã giúp những hội thợ lặn làng Xuân_Hoà có điều_kiện chinh_phục những vùng_biển xa , rộng_lớn hơn .


Nhưng công_cuộc mưu_sinh dưới đáy biển không phải lúc_nào cũng thuận_buồm_xuôi_gió .


Trong làng lặn , anh_em đã phải lặng_lẽ mang những cái tang ...


Cường chết trong tư_thế đang đeo đá vào người để tập lặn .


Khi nhảy xuống , vòi nối miệng với máy dưỡng_khí bị bật ra .


Sau 30 phút không thấy động_tĩnh , người trên thuyền kéo vòi lên thì Cường đã chết .


Kế đến là anh Hồ , 37 tuổi , cùng bảy người khác đi lặn thuê trong biển Phan_Thiết .


Năm phút sau thấy bay thợ nổi lên nhưng anh Hồ lặn sâu quá 30 m , không ai thấy .


Ba hôm sau xác anh Hồ nổi lên trong bộ_đồ nhái .


Mới_đây biển Thanh_Hoá rộ sò , có thợ lặn được hơn 1 triệu đồng / ngày .


Thấy thế mấy người xã Thịnh_Lộc , huyện Can_Lộc sang mượn thuyền người Xuân_Hoà đi lặn .


Do lặn không quen , gặp máy bị trục_trặc người trên thuyền không kịp sửa nên hai thợ lặn chết chìm dưới biển .


Tôi bấm đồng_hồ đến giờ thứ ba rồi mà vẫn chưa thấy thợ lặn nào ngoi lên .


Dân thợ lặn tuy không có ai đeo đồng_hồ nhưng đến giờ là họ biết , nếu_không làm_sao đi lặn thuê được .


Đúng tầm đủ bốn giờ Hải đứng dậy thông_báo : " Họ đang lên đấy " .


Quả_thật , cả sáu người thợ lần_lượt hiện lên như những con nhái biển .


Người nào cũng mang một túi lưới đầy chặt những ngao , sò_huyết , hến đỏ , cua_đá , tôm_hùm .


Lên thuyền vừa_mới cất kính bảo_hiểm mắt đã thè lưỡi cười hả_hê .


Tôi hỏi : " Có lặn tiếp được không ? " .


Thợ lặn đồng_thanh : " Cứ trong vòng 12 giờ có hàng là lặn , kể_cả lặn tìm tàu hàng , tàu đứt neo chìm ngoài biển xa " .


Con thuyền trở_nên chật_chội và đằm hẳn xuống bởi hơn 20 tạ hàng được mò lên từ đáy biển .


Tưởng co mình cởi bộ_đồ nhái nói : " Nhiều lần lặn ở tỉnh Thanh_Hoá , Quảng_Ninh bọn tôi phải thuê xe_tải chở hàng về đấy ... " .


Nói đoạn cả tốp thợ thi nhau bàn về chuyện chiếc tàu cổ cùng_với ba khẩu súng thần_công vừa được thợ lặn xã Cẩm_Lĩnh , huyện Cẩm_Xuyên ( Hà_Tĩnh ) phát_hiện cách ngư_trường đảo Mắt 10 hải_lý .


Trong khi đó có những người lặng_lẽ lội ì_oạp từ miệng cống này sang miệng cống khác vét từng mảng bùn đen , lật từng nắp cống cho nước thoát nhanh .


Bên trong chiếc áo_mưa của họ là chiếc áo đồng_phục màu xanh mang dòng chữ " Công_ty Thoát nước đô_thị " .


Mùa mưa , sáu xí_nghiệp thoát nước đã huy_động toàn công_ty gồm hơn 600 công_nhân ( CN ) để trực tại các điểm ngập đến tận khuya .


Trong thời_gian mà trên lịch của những người làm ngành thoát nước ghi đậm " đỉnh triều " , ngày nào cũng có mấy người dân vào ngay văn_phòng Xí_nghiệp Thoát nước số 3 ( Bình_Thạnh ) để mắng vốn .


Văn_phòng xí_nghiệp cũng ngập , từ giám_đốc cho đến CN chỉ còn biết cười_trừ .


" Ngập nước thì rất nhiều nguyên_nhân , nhưng cứ ngập là bà_con la_rầy mấy ông thoát nước .


Biết làm_sao được ngoài việc làm hết_sức mình ... " .


Sáng , cơn nắng như rang hắt xuống đường , xe_cộ qua_lại nườm_nượp , tấp_nập .


Đây_đó những chiếc áo xanh của CN thoát nước cắm_cúi bên lề_đường .


Trên lề đường Phan_Văn_Trị ( Q. Gò_Vấp ) , một anh CN đứng dưới hầm ga sâu 3 m , một anh đứng trên chăm_chăm nhìn xuống .


Ở trên ánh_sáng chan_hoà còn dưới hầm thì tối , trong lòng ống cống còn tối đen hơn .


Ở trên là nắng ấm_áp và khô_ráo , còn dưới hầm là bùn nhơ_nhớp , là nước đen đặc , hơi bốc hôi nồng và rác .


Người CN cúi xuống , cầm cái ky vét hầm , chui hẳn vào lòng ống cống để nạo , chuyển lên trên từng xẻng bùn ; người ở trên kéo lên , đổ vào thùng .


Một thùng , hai thùng , rồi ba thùng ...


Lưng mỏi , chân tê , anh ở dưới leo lên , anh ở trên leo xuống thay chỗ .


Không thấy được dòng mồ_hôi vì cả người họ đều ướt nước cống đen .


Trên đường Hồng_Bàng ( Q. 5 ) , khi mở một nắp hố_ga lên , anh đội_trưởng liền bảo đóng lại vì nước triều còn cao quá .


Nhưng anh CN vẫn muốn làm , " đã lên kế_hoạch rồi mà " .


Cây thang tre được đưa xuống , đánh_dấu mức_nước rồi rút lên đo .


Dấu nước tới cổ anh CN , nhưng anh vẫn quyết leo xuống .


Anh giải_thích với tôi : " Không nạo được mấy cái hầm này trong buổi sáng thì chiều nay triều_cường đã lên mức đỉnh .


Đường ngập đã_đành mà lại lâu rút lắm " ...


Trên đường Vĩnh_Viễn , anh CN vừa từ dưới hố_ga chui lên , bùn đen dính bết vào da_thịt .


Anh cười , kể rằng sau khi làm xong phải đi bộ một đoạn đường xa để đến nhà_vệ_sinh công_cộng tắm .


" Xin nước rửa tay chẳng ai cho đâu , tại người_ta thấy mình dơ quá ... " .


Công_nhân chui cống - công_nhân vét cống .


Tôi phản_đối khi các anh CN tự nhận mình là những người dưới đáy xã_hội .


Nhưng các anh đã mở cho tôi xem sổ lương , trong đó ghi rõ các chức_danh " CN chui cống " , " CN vét cống " ...


Đã có lúc chúng_tôi đề_nghị đổi thành " CN nạo_vét cống ngầm " cho thêm phần lịch_sự nhưng vẫn chưa được " .


Chợt nhớ lúc sáng , khi nghe một anh CN vừa chui dưới hầm ga lên phân_trần với chủ_tịch công_đoàn : " Hồi này sức_khoẻ kém quá , nhiều lúc xuống hầm thở không nổi , tôi định xin chuyển từ khâu chui sang vét mà lại tiếc , mất quyền_lợi .


Đã ăn lương chui mười mấy năm rồi ... " , tôi lại nghĩ là anh ấy quen miệng , dùng tiếng_lóng .


Nghe thì thấy lớn nhưng thật_ra đó chỉ là sự so_sánh giữa hai mức phụ_cấp 4.500 đồng / ngày và 3.000 đồng / ngày .


Buồn hơn và đáng suy_nghĩ hơn là chuyện con_người .


Hỏi anh CN nào cũng được nghe trả_lời : " Làm nghề này buồn nhất là khi nước ngập bị bà_con la_rầy , báo_chí phản_ánh .


Là khi vừa nạo_vét xong buổi sáng , đến chiều , khi đi trực mưa lại thấy ken đầy trong miệng cống những túi rác được cột buộc cẩn_thận .


Là khi nạo_vét các cửa xả ở kênh_rạch , CN vật_lộn với bùn đất bên dưới , bên trên người_ta vẫn vô_tư đổ rác xuống .


Có khi đổ ngay xuống đầu anh_em , có khi là cả một xe xà_bần ...


Phải nghe các anh CN thoát nước nói thì mới thấy được có nguyên_nhân từ ứng_xử của con_người .


Anh CN tôi gặp ở đường Ký_Con cho biết , dẫu_sao các anh cũng có máy hút , máy thổi phụ_trợ .


Nhưng rồi các anh vẫn cứ phải chui vào lòng cống bởi_vì toàn công_ty mới_chỉ có bốn máy hút và một máy thổi .


Nhưng nếu có nhiều máy hơn thì vẫn cứ còn " CN chui cống " , vì máy hút chỉ có_thể hút bùn mà dưới cống thì lại ... có đủ thứ .


Trên tờ báo_tường của công_ty , tôi đọc được dòng thơ mộc_mạc của một anh CN : ... Khi mùa mưa đến / Được dân thương_mến / Phải phước ba đời / Bởi ngập khắp_nơi / Mỗi khi trời khóc / Bà_con trách_móc / Đành ngậm_bồ_hòn ... Tự_thân khắc_phục / Nạo_vét duy_tu / Tất_bật lu_bù / Quay lòng , vét , hốt ...


Sau những giờ làm_việc vất_vả ấy họ lại về nhà , phần_lớn là trên những con đường ngập nước để lo cho vợ , cho con .


Những người CN tôi gặp hôm_nay đều đã có nhiều năm tuổi nghề , nhiều người đã theo nghề do " cha_truyền_con_nối " , và có nhiều người bảo " đừng nối nữa thì hơn " .


Các anh đều đang chắt_bóp những đồng_lương " chui " , " vét " , tiền phụ_cấp độc_hại để nuôi tương_lai cho các con và đùm_bọc những người quanh mình .


Anh Đặng ở Xí_nghiệp 1 vừa luôn tay kéo ky vừa khoe đứa con trai sắp thành kỹ_sư điện_tử .


Các anh ở Xí_nghiệp 3 trong lúc nghỉ_tay hút thuốc đã hỉ_hả báo một tin_mừng : anh Hải ở tổ 2 có con bị dị_tật bẩm_sinh vừa được xí_nghiệp xây tặng một nhà tình_thương .


Các anh CN Xí_nghiệp 2 đang thi_công công_trình thay mới và sửa_chữa cống vòm ở đường Pasteur thì bảo : " Ngành thoát nước ngày_càng tiến_bộ , hiện_đại hơn thì cho con_cái chúng_tôi theo nghề cũng tốt chứ " ...


Có anh CN khi được phân_công làm tuyến ở gần nhà đã nằng_nặc đòi đổi đến một tuyến khác ở thật xa để khỏi gặp người quen .


Các anh đã từng gặp những cái lắc_đầu quầy_quậy khi các anh xin một thau nước rửa mặt , rửa tay .


Thế nhưng các anh bảo rằng : " Vẫn có người bưng nước ra tận nơi cho chúng_tôi rửa .


Lại có cô mang nước ra cho uống nữa kia ... " .


Vậy nên trên tờ báo_tường của các anh_chị , tôi đọc thấy một câu_thơ thật hay : Gần bùn mà thấy trời xanh ...


Lần đầu_tiên bà rời vùng quê Duy_Xuyên ra tận Đà_Nẵng để bước vào một toà nhà cao tới bảy tầng .


Theo thói_quen , bà cúi đầu thật thấp , cố không để những người ở gần rõ mặt .


Chỉ đến khi nghe gọi tên , bà mới ngẩng lên và nói được đúng một câu ngắn_ngủi : " Tôi cầu_mong Nhà_nước , cầu_xin mọi người hãy làm gì giúp cháu tôi được đến trường " .


Nghẹn_ngào , bà chỉ xuống hội_trường , nơi đứa cháu gái 9 tuổi đang vô_tư đứng bên cửa_sổ nhìn xuống sông Hàn ...


" Đứa cháu ngoại tui đây năm nay đã lên 9 mà chưa biết chữ " - bà Năm kể câu_chuyện đời cuối_cùng bà đang đối_mặt .


Con gái bà khi lấy chồng đã không ngờ đó là thứ hạnh_phúc bị tử_thần dòm_ngó .


Người chồng trẻ là bộ_đội đã nhiễm HIV và chết cách đây bảy năm .


Bốn năm sau , con_gái bà cũng chết vì AIDS , để lại hai đứa trẻ mồ_côi .


Mảnh vườn nghèo của bà_cụ 70 nuôi một đứa cháu côi nhiễm HIV quá nhiều buồn_thảm .


Cái tin vợ_chồng con gái bà nhiễm " ét " mà chết đã bùng lên trong xã , trong thôn , trùm xung_quanh nhà bà ngoại một nỗi sợ_hãi .


Nhưng chỉ đến lúc cháu gái đủ tuổi đi học , bà Năm mới thấm_thía .


Cô_giáo dẫn cháu bà vào lớp nào thì ngày hôm sau phụ_huynh lớp đó rùng_rùng kéo đến dẫn con họ về .


Cả tuần như thế , ngôi trường quê ồn_ào ầm_ĩ chuyện đã để cho con_bé nhiễm HIV học chung với bọn trẻ .


Làm_sao mà tránh được chuyện lây_lan nếu chúng va_chạm khi chơi_đùa .


Bà Năm đứng trong phòng ban_giám_hiệu , nước_mắt chan_hoà , tự nuốt những lời_lẽ hùng_hổ , những hốt_hoảng của người_đời vào lòng .


Đến giờ đã 20 năm trôi qua kể từ khi người_ta phát_hiện virus HIV , cộng_đồng vẫn cứ định_kiến HIV ở đâu_đó trong cái góc khuất của mại_dâm và ma_tuý .


Trên các sân_khấu thông_tin cổ_động bây_giờ , HIV vẫn còn được nhìn bằng hình_ảnh áo_choàng đen tử_thần với cái lưỡi hái đi cùng với mại_dâm và ống kim chích .


Những gia_đình tự cho là có lối sống lành_mạnh , quan_hệ với những người lành_mạnh đã không làm một hành_động tự bảo_vệ cần_thiết .


Bà bắt_đầu cúi xuống thật thấp như không muốn ai nhận ra mình và dắt cháu về lại căn nhà tồi_tàn .


Hôm chúng_tôi về xã Hoà_Châu tìm anh Diên , nơi chỉ cách trung_tâm Đà_Nẵng 10 km , thấy làng anh thật đẹp .


Bờ tre ruộng lúa và nhà cổ hấp_dẫn du_khách .


Nhà anh Diên cũng ở trên một con đường đẹp .


Người quê hiếu_khách vậy_mà không ai dẫn chúng_tôi vào tận nhà anh .


Còn vợ_chồng anh Diên thì cứ ngồi cúi đầu nơi bàn nước .


Anh phẫn_uất : " Sự kỳ_thị thật là khủng_khiếp và đau_lòng .


Nó làm tôi đau_đớn y_như lúc vớt xác đứa em_trai dưới sông lên .


Lúc ấy nó cưới vợ được hai tháng thì xét_nghiệm HIV cho kết_quả dương_tính .


Chúng_tôi chưa kịp làm được việc gì để động_viên thì nó đã phẫn_chí mà chết , bỏ lại vợ trẻ đã mang thai .


Rồi em dâu tôi sinh con mới được hai tháng cũng chết .


Làng_xóm bỏ luôn con đường trước mặt nhà tôi đi vòng lối khác " .


Hoàn_cảnh của anh Diên thật_sự bế_tắc khi anh dang tay đón đứa cháu hai tháng tuổi mồ_côi cả cha_mẹ về nhà mình .


Hàng bánh_mì của vợ anh chỉ nhận được những câu nói của bà_con xung_quanh như : " Thôi để cho chị 2.000 đồng chứ thật_tình không dám ăn bánh của chị " .


Cả nhà anh trông vào đồng_lương trợ_cấp người mất sức_lao_động 330.000 đồng / tháng , nuôi một em_gái bị tâm_thần , hai đứa con và đứa cháu nhỏ đã 18 tháng tuổi .


Muốn đi làm_thuê , làm_mướn cũng không ai nhận .


Ở trường , không đứa học_trò nào dám chơi với con anh , lúc_nào bên tai chúng cũng văng_vẳng câu_chuyện " nhà chúng đang chứa một thằng cu nhiễm HIV " .


Hằng ngày anh Diên phải rời nhà thật sớm để đi Đà_Nẵng bốc gạch thuê công_nhật 30.000 đồng .


Nơi này không ai biết chuyện nhà anh đang chứa " ét " và anh được yên_thân với công_việc .


Bác_sĩ nói cả về chuyện nhà anh Diên đang nuôi thằng cháu mà bố_mẹ nó đã chết vì AIDS , nhưng đến nay đã qua nhiều lần xét_nghiệm và vẫn tiếp_tục theo_dõi chặt nhưng chưa có kết_luận cháu bé 24 tháng tuổi này cũng nhiễm HIV .


Chuyện HIV lây_nhiễm theo ba đường nào bây_giờ dân xã Hoà_Châu ai cũng biết , nhưng người_ta vẫn ơn_ớn và vẫn cứ tránh không tiếp_xúc với bất_cứ ai trong gia_đình này .


Anh Diên buồn_bã : " Đám giỗ trong tộc họ bây_giờ tôi cũng không dám đi .


Thế nhưng tính nhân_văn này chưa đủ sức thuyết_phục trong cộng_đồng .


Ở Đà_Nẵng có cặp vợ_chồng trẻ mới qua tuổi 20 chưa lâu , sống theo kiểu " bốn không " .


Họ bị gia_đình đuổi ra khỏi nhà khi phát_hiện nhiễm HIV và bây_giờ không nhà , không nghề_nghiệp , không hộ_khẩu và đương_nhiên đứa con 18 tháng tuổi cũng sẽ không có giấy khai_sinh .


Trung_tâm cho họ tiền thuê nhà một tháng 200.000 đồng , tư_vấn cặn_kẽ để giữ sức_khoẻ và tránh lây_nhiễm cho đứa con 18 tháng .


Tuấn và Hồng cũng là nhân_chứng của sự kỳ_thị và sợ_hãi trong cộng_đồng .


Khi Hồng có_thai chín tháng , Trung_tâm Tư_vấn phòng_chống AIDS đã đến trạm y_tế phường gần nơi Hồng ở để tư_vấn cho êkip hộ_sinh , tuy_nhiên do suy_nghĩ nơi này chẳng hoan_nghênh gì mình nên Hồng đã lẳng_lặng đến một bệnh_viện quận , nơi không ai biết cô là sản_phụ HIV .


Tuy_nhiên sau đó hai ngày , khi người của trung_tâm tư_vấn biết , đến thông_tin cho bệnh_viện thì êkip hộ_sinh đã " tá_hoả " đổ_xô đi xét_nghiệm trong nỗi khủng_khiếp .


Tuấn nói : " Vợ_chồng tôi bây_giờ đặt hết hi_vọng vào đứa con có_thể sẽ không nhiễm HIV .


Chúng_tôi đã cố giữ sức_khoẻ , có chí_hướng sống những ngày còn lại thật ý_nghĩa .


Ở một thành_phố đông_đúc bận_rộn thế_này mà chỉ chuyện đi thuê nhà đã mất hết thời_gian làm_ăn kiếm sống , chỉ ở vài tháng là họ đã biết và đuổi ngay .


Đối_đầu với sự kỳ_thị nhưng chúng_tôi không nản , chỉ mong xã_hội nhanh_chóng hiểu hơn về căn_bệnh này , giúp người nhiễm HIV sống đúng_đắn , đề_phòng lây_lan cho người khác .


Chúng_tôi được sự chăm_sóc của trung_tâm tư_vấn , nhưng còn bao_nhiêu người vẫn trốn_tránh sự_thật và đã làm lây bệnh cho người_thân của họ " .


Tuấn nói nghẹn_ngào : " Xin xã_hội đừng trừng_phạt người nhiễm HIV vì cho rằng họ đã có hành_vi sai_lầm " .


" Sự phân_biệt đối_xử với người nhiễm HIV đã đẩy cộng_đồng lâm vào cuộc_chiến với kẻ_thù giấu mặt - thạc_sĩ Chu Quốc Ân kết_luận - Việc bây_giờ phải làm là tuyên_truyền để cộng_đồng hiểu đúng về đại_dịch HIV chứ đừng kỳ_thị và chạy trốn " .


Ông đưa ra một dự_đoán của Uỷ_ban Phòng_chống AIDS quốc_gia , năm 2005 tại VN sẽ có trên 200.000 người nhiễm HIV , trong lúc đó hệ_thống y_tế cả nước chỉ có 143.000 giường_bệnh .


Lần đầu_tiên nhìn bức ảnh trên báo , nhiều người thậm_chí còn tỏ_vẻ hoài_nghi .


Đẹp chẳng khác tàu của các nước phương_Tây .


Do có việc phải lên Lào_Cai , tôi quyết_định đi thử tàu " con_thoi " hay còn gọi là tàu kéo_đẩy xem thực_hư ra_sao .


Sân ga Hà_Nội buổi tối chật_cứng người .


Thuôn dài như một con_thoi bạc , nằm oai_vệ giữa sân ga , đoàn tàu " con_thoi " như cảm_nhận được sự bàn_tán , thán_phục của mọi người quanh mình .


Đèn các toa sáng dịu tạo cảm_giác thoải_mái .


Toa hạng nhất , hạng nhì có giường_nằm .


Toa này được chia làm nhiều khoang , mỗi khoang bốn giường đệm .


Đêm nếu muốn đọc sách , hành_khách có_thể sử_dụng đèn nhỏ ở đầu giường mà không làm ảnh_hưởng đến người khác .


Mỗi hành_lang trên tàu đều đặt một bình lớn nước nóng để khách có_thể pha trà .


Tiêu_chuẩn mỗi vé toa hạng nhất được một suất ăn gồm bánh_mì kèm nước_khoáng .


Nhân_viên phục_vụ cho biết nếu là tàu sáng thì hành_khách được một suất ăn trưa .


Cô bé cùng khoang với tôi có_vẻ phấn_khích cứ luôn miệng bảo mẹ : " Trên tàu mà cứ như ở trong khách_sạn , mẹ nhỉ " .


Điều mà người nước_ngoài ngại_ngần nhất khi đi tàu VN trước_đây là khu vệ_sinh giờ đã được giải_quyết dứt_điểm .


Mỗi toa có hai buồng vệ_sinh bóng_loáng và khá hiện_đại .


Dọc theo hành_lang là đến toa ăn được bài_trí như một quán nhỏ với những nhóm người hàn_huyên bên những chiếc bàn xinh_xắn .


Thực_đơn khá phong_phú với đồ uống và các món điểm_tâm nóng_sốt .


Tàu chạy êm do có hệ_thống giảm_xóc đệm không_khí .


Tôi ngồi bên cửa_kính có rèm kéo , nhâm_nhi ly cà_phê , nghe âm_thanh êm_dịu của một điệu nhạc , nhìn núi_rừng đêm chìm sâu trong giấc_ngủ .


Những ánh đèn heo_hắt từ những căn nhà đơn_độc của đồng_bào dân_tộc thoắt ẩn , thoắt hiện trên triền đồi , sau những rặng cây .


Công_ty đã cử một đoàn đi tham_khảo ở Đức , Bỉ , Trung_Quốc , Thái_Lan để nghiên_cứu các kiểu tàu tiên_tiến ở những nước này .


Sau nhiều đắn_đo , cuối_cùng ta quyết_định thiết_kế kiểu tàu PP gồm tổ_hợp hai đầu_máy - một đầu kéo , một đầu đẩy - và Trung_Quốc được chọn làm đối_tác chính .


Đây là thách_thức không nhỏ bởi VN đã sản_xuất được toa_xe nhưng chế_tạo đầu_máy diesel thì chưa .


Điều khiến các kỹ_sư phải nhiều đêm trăn_trở đó là trọng_tải của đầu_máy không được phép vượt quá 56 tấn bởi chất_lượng đường_sắt VN chỉ chịu được tải_trọng ấy .


Nhiều lần thay_đổi thiết_kế , quyết_định bỏ khoang công_vụ , đưa thùng nhiên_liệu từ dưới gầm lên thân , cuối_cùng đầu_máy đã đạt trọng_lượng chuẩn .


Không_thể chậm tiến_độ , các kỹ_sư , công_nhân của ta đành phải tự mày_mò , vừa chế_tạo , vừa chỉnh lại những sai_sót .


Hết dịch SARS , các chuyên_gia Trung_Quốc sang thì đoàn tàu đã được lắp gần hoàn_chỉnh .


Đến lúc này lại xuất_hiện trở_ngại , đó là thiếu các thiết_bị thử_nghiệm .


Do chưa bao_giờ sản_xuất đầu_máy diesel nên ta không có băng thử công_suất .


Tưởng khá đơn_giản nhưng nếu mua của nước_ngoài thì rất đắt , hơn_nữa cũng không_thể có ngay .


Thế_là kỹ_sư Nguyễn Thanh Sơn cùng anh_em trong phân_xưởng đầu_máy tự mày_mò nghiên_cứu rồi chế ra một băng thử công_suất , " chỉ tốn 200 triệu đồng " ...


Các khâu như hàn , dập định_hình , công_nghệ ở các nước phát_triển cho phép làm bằng máy thì ta phải làm bằng tay .


Khi hàn , do không có công_nghệ hàn tự_động nên một_số chi_tiết lớn , phức_tạp công_nhân của ta đành phải xử_lý cắt rời từng bộ_phận rồi lắp_ráp .


" Các nước làm được thì mình nhất_định cũng phải làm cho bằng được " - bác Cả Phi , công_nhân bậc 7 , chậm_rãi châm điếu thuốc_lào , khề_khà .


Những ngày hoàn_thiện đầu_máy , mệt_mỏi rã_rời sau nhiều đêm thức trắng , hầu_như mọi người đều sống bằng tinh_thần , bằng nghị_lực .


Từ kỹ_sư đến công_nhân đều làm_việc ba ca , ăn ngủ ngay tại xưởng .


Tốc_độ thi_công càng về sau càng nhanh , đến mức yêu_cầu thiết_kế của chuyên_gia Trung_Quốc khi lắp hệ_thống điện là 30 công_nhân , làm trong hai tháng , ta chỉ cần 12 người làm trong 15 ngày đã hoàn_thiện đạt chất_lượng tốt , gây sự kinh_ngạc cho phía bạn .


Ví_dụ như khi hàn nối các khớp lại với nhau do nhiệt_độ cao nên vật_liệu bị biến_dạng .


Anh_em công_nhân đã tự phân_tích , rồi dựa vào kinh_nghiệm mà căn phần dư để khi vật_liệu biến_dạng là vừa khít .


Chính vì_vậy các mối hàn đều rất đẹp , không thua_kém bao_nhiêu so với thực_hiện bằng máy_móc hiện_đại .


VN đã sản_xuất được nhiều chi_tiết quan_trọng , khá phức_tạp như bệ đỡ , giá chuyển đệm không_khí ...


Có những chi_tiết trông rất nhỏ_bé như nồi hãm , van K trước_đây ta không sản_xuất được , phải nhập của Trung_Quốc , Ấn_Độ , Romania với giá_thành rất đắt mà hỏng là phải vứt toàn_bộ vì không có đồ thay_thế , phải mua bộ mới .


Hiện_nay ta đã sản_xuất được với giá rẻ hơn rất nhiều , chất_lượng tốt .


" Việc gì mình có_thể tự_lực thì nên tạo điều_kiện để anh_em làm ... " - bác Cả Phi vừa siết mạnh tay vào chiếc cờlê , vừa nói .


Những giọt mồ_hôi quyện với mỡ_máy dính bết trên áo , trên trán , trên tóc bác .


Kinh_nghiệm , lòng tận_tụy với nghề của những thợ_máy như bác Phi trở_thành một vốn quí cho sự phát_triển của công_nghiệp đầu_máy nước_nhà .


Đoàn tàu đang trườn mình rất nhanh theo triền núi , dưới chân là dòng sông Hồng uốn mình như một dải lụa .


Nó đã bỏ lại sau lưng hơn 12.000 km với nhiều cuộc hành_trình , tiếp_tục lao vun_vút về phía trước mang theo niềm tự_hào và bao hi_vọng về ngành chế_tạo đầu_máy non_trẻ của VN .


Bên linh_cữu của má có rất nhiều con , cháu với những vành khăn tang , những dòng nước_mắt .


Nhưng rồi hỏi kỹ lại thì không có ai mang dòng máu của má .


Thế_ra cả đời má chẳng có chút gì cho riêng mình , chỉ có các huân_chương , huy_chương và danh_hiệu " Bà mẹ VN anh_hùng " .


Cuộc_đời má Năm Lời gắn liền với các hoạt_động cách_mạng , các hoạt_động của Thành_đoàn TP. HCM .


Trong lý_lịch công_tác , công_việc của má được ghi bằng những từ đơn_giản " giao_liên , bình_phong " .


Chị Út Sương ( Nguyễn Thị Tư ) bảo : " Đúng là má coi chúng_tôi như con_cháu thật_sự nên mới có_thể khiến mấy anh_em mỗi đứa một phương xáp vô thành một nhà rất tự_nhiên .


Má dạy mỗi đứa mỗi kiểu để che mắt địch " .


Hồi ấy Út Sương , Lục Lạc , Mười Minh - hai gái , một trai - " đổ_bộ " vào nhà má ở xóm Tro ( Q 5 ) .


Má phân_vai : má là dì Năm , dì ruột của Mười Minh .


Lục Lạc là em , và còn Út Sương là vợ Mười Minh .


Huân_chương kháng_chiến chống Pháp hạng nhất .


Huân_chương kháng_chiến chống Mỹ hạng nhì .


Thỉnh_thoảng má bày chuyện chị dâu , em chồng cãi_lộn để hai người có cớ giả_vờ giận_dỗi thay nhau về cứ .


Mười Minh đi công_tác , má lại dạy Út Sương giận_hờn , ghen_tuông .


Hai người cùng nhau chở vũ_khí vào trận , sau khi dặn_dò cẩn_thận , má lại sang hàng_xóm " vẽ " chuyện : " Hai đứa đó ghen_tuông cãi nhau vậy rồi lại đeo như sam " .


Mười Minh tướng cao , trắng_trẻo , Út Sương lại thấp và đen , có người thắc_mắc , má giải_thích : " Thằng Mười cãi cha , cãi mẹ , tướng_tá vậy mà đi lấy con_nhỏ " chà_cái " ... " .


Út Sương lúc ấy mới 18 , 19 tuổi , không chịu để bị gọi là " chà_cái " nên cãi với má dữ lắm , cả khóc nữa .


Dì Năm chỉ cười , bảo : " Vì tổ_chức mà " .


Chị Út khóc : " Hôm vào Bệnh_viện Chợ_Rẫy thăm , má đã gần hôn_mê rồi .


Con " chà_cái " đây nè " ; má mở mắt ra , lại cười : " Giờ mày chịu rồi hả ? " .


Không ngờ má lại nhớ từng_li_từng_tí như vậy " .


Danh_sách những người từng đóng vai con_cháu của dì Năm còn dài như Ba Châu ( Lê Minh Châu ) , Ba Vạn ( Phan Chánh Tâm ) , Hồ Hảo Hớn ...


Anh Ba Vạn vẫn còn nhớ những bữa ăn má nấu hồi ấy rất ngon và cũng rất tiết_kiệm .


Trong thực_tế , công_việc của má là mua nhà , mướn nhà , tổ_chức thành một gia_đình với một bà má lắm con , nhiều cháu ; tảo_tần buôn_bán từng cần_xé trái_cây .


Nhưng con_cháu trong nhà má đều là những cán_bộ chủ_chốt của Thành_đoàn ; nằm dưới những giỏ trái_cây là mìn , lựu_đạn , súng ; đâu_đó trong nhà là những cái hố , hầm ...


Má nghe tin , đau_buồn đến không ăn cơm được nhưng vẫn phải xách giỏ ra chợ , vẫn phải nói cười .


Rồi má về bảo các anh : " Thôi , vì dân , vì nước , cũng đành ... " .


Sau đó là anh Hồ Hảo Hớn , sau đó nữa ...


Sau nữa là anh Đỗ Văn Mai , đứa con má nuôi_dưỡng từ lúc hai tháng tuổi và coi là con thừa_tự .


Lúc nhỏ , má hoạt_động ở đâu là anh Mai theo đó , lớn lên anh cũng trở_thành cán_bộ Thành_đoàn , và trở_thành một trong những liệt_sĩ của Thành_đoàn .


Đây là một giai_đoạn khó_khăn , đau_đớn nhất của đời má .


Trước đó , kho vũ_khí phục_vụ chiến_dịch Mậu_Thân được ngụy_trang là một vựa trái_cây bị lộ , má bị bắt .


Hơn hai năm khảo cung , tra_tấn , địch không lấy được lời khai nào đành phải thả má ra .


Ra tù , đứt liên_lạc , má dò_la , tìm hỏi thì chỉ biết được tin người con trai , mà_lại là tin anh đã hi_sinh .


Những người đứng đầu phong_trào như anh Ba Vạn , chị Tư Liêm bảo lúc ấy má đã lớn_tuổi , lại ốm_yếu vì bị tra_tấn , lại đau_đớn vì mất_mát nên ai cũng nghĩ má sẽ không tiếp_tục hoạt_động được .


Nhưng rồi sau giải_phóng lại thấy má tới Thành_đoàn nhận công_tác , tiếp_tục con đường cách_mạng .


Nhận_thức rõ con đường của Bình_Xuyên đã ngả theo hướng phản_động , cô Lời khuyên chồng nên trở_về với cách_mạng .


Năm_lần_bảy_lượt chồng vẫn không đồng_ý , cô Năm Lời tự tay cầm dao chặt đứt ngón tay trỏ của mình để khẳng_định quyết_tâm đoạn_tuyệt .


Con đường ấy má đã chọn , một_cách rất quyết_liệt từ khi còn là một cô gái trẻ .


Câu_chuyện về sự lựa_chọn ấy sẽ mang đến cho người nghe nhiều ngạc_nhiên : tham_gia hoạt_động cách_mạng từ rất sớm , càng lúc cô Năm Lời càng say_mê .


Có một thời_gian bị bắt , bị giam chung với chị Nguyễn Thị Minh Khai , cô Lời càng nung_nấu tinh_thần cách_mạng sắt_đá .


Bối_cảnh trước và sau Cách_mạng Tháng_Tám thật nhiều phức_tạp , nhiều hướng đi , chồng của cô Năm Lời là người của lực_lượng Bình_Xuyên đã rất hăng_hái tham_gia cướp chính_quyền .


Anh Ba Châu , trên đầu chít khăn tang , đứng vai_trò chủ tang trong tang_lễ , ngậm_ngùi : " Đi hoạt_động , gặp một ngày là má đã coi như con .


Tin cách_mạng , tin các con nên việc gì má cũng làm và làm tốt , không nề nguy_hiểm .


Có lần má bỏ cả xấp tài_liệu mật vào giỏ trầu , tới_lui tỉnh_khô .


Tụi tôi lo toát mồ_hôi nhưng rồi cũng quen ... " .


Trong chiến_tranh thì không nề nguy_hiểm , hoà_bình rồi má lại không màng vật_chất , không một lời đòi_hỏi .


Phải lâu sau má được công_ty chất_đốt xây cho căn nhà_tình_nghĩa ở Hóc_Môn .


Má lúc ấy mắt đã mờ , chân đã chậm , đau_yếu thường_xuyên .


Má ở nhà anh Ba Châu , ở bệnh_viện , rồi những ngày cuối đời lại dưỡng_bệnh tại Trung_tâm dưỡng_lão Thị_Nghè .


Má nói thế này : Thì tao theo thằng Châu thôi " .


Bàn_thờ của má từ nay sẽ đặt tại nhà anh Ba Châu .


Má không có gì cho riêng mình , nhưng lại có tất_cả .


Sáng ra ngồi ở góc phố Hàng_Hành uống ly cà_phê nóng , định mua một tờ báo nhưng hồi lâu tôi vẫn chẳng thấy hàng báo rong nào .


Nghĩ_bụng sẽ nhờ một em đánh giày đi mua hộ , nhưng rồi cũng chẳng có một " ti-co-lo " nào cả .


Chợt nhớ Hà_Nội đang ở thời_kỳ tiền Sea_games nên ...


Nhưng có thật là hàng rong đã " biến " hết cả rồi không ?


Vừa mới tiến vào phố Đinh Lễ , tôi chợt nghe tiếng gọi khe_khẽ vọng ra từ sau gốc cây long_não : - Chú có đánh giày vào đây cháu đánh cho !


Rồi một cái đầu với một nửa người tòi ra .


Cặp mắt dưới vành mũ_lưỡi_trai sùm_sụp nửa mặt lúc nhìn thẳng vào tôi đầy hi_vọng , lúc dáo_dác nhìn quanh với vẻ sợ_sệt .


Thấy tôi gật đầu , cậu bé dịch sâu thêm vào trong , cái chân trái kéo lê trên vỉa_hè , miệng thì_thào : Chú vào đây ngồi hộ cháu kẻo công_an thấy .


Tôi cười thật tươi để trấn_an cậu ta rồi hỏi : Đã bị tóm lần nào chưa mà sợ thế ?


Vừa nói cậu vừa lôi cái túi nilông giấu trong hốc cây , lấy ra hộp xi , bàn_chải , giẻ lau .


Cháu phải cất hộp gỗ ở nhà_trọ , bỏ đồ_nghề vào bao bóng để công_an không phát_hiện .


Bạn đánh giày của cháu đứa nào cũng làm thế cả .


Có đứa cẩn_thận còn cho vào balô khoác vai trông như học_sinh nhà giàu ấy .


Con thứ năm trong một gia_đình nông_dân có sáu anh_em ở xã Quỳnh_Lâm , huyện Quỳnh_Lưu , tỉnh Nghệ_An .


Hồi nhỏ ốm_đau quặt_quẹo liên_miên , tiêm kháng_sinh nhiều lại đói ăn nên tay_chân , mồm miệng co rút , đi_lại nói_năng khá khó_khăn .


Cậu đã từng bán báo , đánh giày hai năm ở TP. HCM , mới ra Hà_Nội hành_nghề để mỗi khi nhớ nhà thì nhảy tàu về dễ hơn .


Mười ngày trước , lúc đang đánh giày cho khách ở phố Lò_Đúc thì bị gom lên xe đưa sang tập_trung ở Gia_Lâm chờ xác_định nhân_thân để đưa về địa_phương ...


Nhìn Hoàng lóng_ngóng thu_dọn đồ_nghề , tôi chợt nghĩ tay_chân đấy không_thể đi cày ruộng được .


Từ phố Đinh Lễ vòng ra Ngô Quyền , Tràng_Tiền , Tràng_Thi , Nhà_Chung , tôi phải từ_chối lời mời đánh giày của bốn trẻ cầm túi nilông .


Nhưng ấn_tượng nhất là ở góc nhà_thờ lớn tôi bị một " boy " mặc quần lửng , đi giày thể_thao , tóc râu ngô thò ra dưới chiếc mũ lá loại Tây hay đội , chặn lại .


Tôi nhìn xuống , tay_trái của " boy " cũng xách một túi nilông xanh .


Chả biết người phía Nam gọi là gì nhưng ở Hà_Nội những người ngồi bán nước chè ở vỉa_hè đều được đặt cho một cái tên chung là hàng chè chén .


Đó là hàng nước trà nóng hoặc pha với đá kèm thêm mấy bao thuốc , dăm chai nước_ngọt đặt trên bàn gỗ nhỏ , xung_quanh bày mấy ghế nhựa loại ngồi_xổm ...


Một tay xách giỏ ủ đựng ấm chè pha sẵn , một tay cắp tráp nhỏ đựng thuốc_lá đi lông_nhông .


Nhưng hàng chè chén chủ_yếu ngồi ở một chỗ đã " rành_rành định sẵn " từ đời_nảo_đời_nào .


Chính vì_thế mà vào buổi ... tiền Sea games họ có_vẻ khó lẩn hơn những " cánh di_động " khác .


Cũng ở phố Đinh Lễ , cách chỗ đánh giày của Hoàng không xa , tôi và anh bạn đồng_nghiệp đang tần_ngần trước mấy mảnh vỏ cây thuốc_lá được cắt vuông_vức và xếp một_cách ngay_ngắn trên gờ tường của ngôi nhà sát vỉa_hè , một phụ_nữ vẻ ốm_yếu bước ra dáo_dác hỏi : Hai chú uống nước hả ?


Chẳng đợi chúng_tôi đồng_ý hay không , chị đã tất_tả bước tới chiếc xe_đạp dựng lẫn trong dãy xe của những công_chức các cơ_quan xung_quanh , lấy từ rọ xe ra hai cái cốc , hai cái ghế nhựa đưa cho chúng_tôi kèm theo lời dặn : Các chú ngồi sát vào trong cho chị nhờ .


Xong đâu_đấy , chị lôi chiếc giỏ ủ được đặt rất khéo ở góc tam_cấp nhà_hàng " bia hầm " rót nước cho khách .


Tôi gợi_chuyện : Chị bán thế này không sợ bị gom à ?


Chị cẩn_thận đưa_mắt ngó quanh một vòng rồi nói : Đã bị thu hết bàn_ghế rồi nên bây_giờ chị phải bán theo kiểu này .


Họ ( công_an ) đến thì ấm , chén gửi nhà_hàng , mấy cái ghế quẳng vào rọ xe là xong .


Cuối_cùng chúng_tôi cũng biết sơ qua lai_lịch của chị .


Chị tên là Lan , người Hà_Nội nhưng ở ngoài đê sông Hồng cách Đinh Lễ 20 phút đi xe_đạp .


Chồng chị là công_nhân " ba cọc , ba đồng " , chị sức yếu , không nghề nên đến đây mở hàng nước kiếm thêm chút tiền cùng nuôi con .


Theo như chị nói thì : " Chị bán ở đây lâu rồi , các bác an_ninh , công_an rõ hoàn_cảnh nên cũng chiếu_cố .


Nhưng mình cũng nên giữ_gìn kẻo lại mang tội với các bác ấy " .


Hết " xi-ghem " chắc họ sẽ không làm căng nữa " - giọng chị đầy hi_vọng .


Quán chè chén của chị M. ở phố Hàng_Trống thì lợi_thế hơn .


Nhà ở trong ngõ nên chị chỉ việc bày mấy cái chén dưới gốc cây bằng_lăng mới trồng để làm " ám_hiệu " , giống như mấy người bán xăng chui bày chai không với phễu bên đường .


Cứ ra_vào hợp_lý là " qua " được - Anh H. , chồng chị M. , hùng_hồn tuyên_bố như thế .


Bà Tam đã ngoài 50 tuổi , quê ở Hoằng_Tân , Hoằng_Hoá , Thanh_Hoá , ra Hà_Nội bán báo rong đã năm năm .


Bị gom đợt đầu tháng chín , ở Gia_Lâm 13 ngày rồi được xe chở về quê , nhưng bà chỉ ở nhà đúng hai ngày rồi lại ra Hà_Nội tiếp_tục đi bán báo , coi như không có chuyện gì xảy ra .


Bữa xe chở về đến tỉnh , Sở Lao_động - thương_binh & xã_hội không chịu nhận bầy tui - Bà Tam kể - Họ nói bầy tui tự đi , ai biết chi mô mà phải chịu trách_nhiệm .


Rồi họ lùa vào một cái nhà rộng lắm và bảo sẽ nhốt thêm 15 ngày nữa .


Nhưng tui biết_tỏng là doạ vì ghẹo ( gạo ) đâu mà nuôi bầy tui .


Cửa_giả lỏng_lẻo , đến tối bầy tui cứ mở đi sạch .


Tui về nhà , cả làng đến hỏi_thăm , thẹn quá tui lại ra đây .


Cả phố ni tui quen hết , ai cũng mua báo của tui .


Mỗi ngày trừ tiền ăn , tiền trọ còn được gần năm_chục bạc .


Ở quê mần cả tuần chưa được nửa từng nớ - Rồi bà quả_quyết - Bắt rứa chứ bắt nữa tui vẫn cứ đi bán báo .


Đột_nhiên bà cười sặc_sụa : Ui chao là hay , bữa_tê tui mời một anh to_béo đang ăn phở mua báo , anh ta quay lại nhìn tôi nói : " Bà lại ra đây rồi à .


Tôi mới làm thủ_tục đưa bà về quê mà ! " .


Hoá_ra là anh công_an phường Hàng_Trống đã bắt tui hôm nọ .


Lúc đó hồn_vía lên mây , tui chạy ui_chao là chạy .


Về nhà_trọ nghỉ hai hôm mới dám ra phố .


Giừ tui sắp báo vô tấm bìa giấy ni , khi mô gặp công_an tui quặp vô sau lưng như ri ...


Nói rồi bà ôm tập báo đứng dậy ráp vào lưng thực_hành cho chúng_tôi xem .


Tuy đã có tấm bìa cactông che nhưng nhìn từ phía trước vẫn thấy mấy tờ báo thòi ra hai bên hông của tấm lưng gầy còm_cõi .


Bán báo thì phải đi rao , phải để ra ngoài cho người_ta biết mà mua .


Không_thể cho vào túi nilông rồi thì_thào mời như bọn trẻ đánh giày .


Cũng không_thể ngồi một chỗ chờ ai hỏi rồi chạy vào nơi cất_giấu lấy ra như hàng chè chén .


Nên cánh bán báo rong xem_ra có " tỉ_lệ rủi_ro " cao nhất .


Họ chẳng làm thế mãi được - bà Tam khẳng_định bằng một giọng chắc_chắn .


Lời khẳng_định của bà bán báo rong hoàn_toàn có cơ_sở từ thực_tế , bởi lúc ở phố Đinh Lễ chúng_tôi vẫn thấy hàng chè chén , hàng quần_áo rong đứng_ngồi , đi_lại vẻ ung_dung .


Họ cũng hốt_hoảng tí_chút khi anh bạn đồng_nghiệp tinh_nghịch cho tay vào mồm huýt_sáo đánh " toét " một cái như còi cảnh_sát .


Chỉ thương cậu trai hành_nghề bán bưu_thiếp lưu_niệm cho Tây mặt_mũi nghệt ra , đờ_đẫn như người mất_hồn khi bị chúng_tôi chụp ảnh .


Nghe_đâu cánh bám Tây bán hàng là đối_tượng bị truy gắt nhất .


Cách đây hai năm có một chàng thanh_niên vừa ra trường từ phố núi xuống thành_phố tìm việc_làm .


Lơ_ngơ thế_nào , chàng ta bị mất sạch giấy_tờ và phải quay về quê vất_vả hoàn_tất rất nhiều thủ_tục hành_chính để làm lại .


Đọc chán những thông_báo tìm người trên báo , anh_chàng lại đọc cả những thông_báo tìm giấy_tờ , người_thân bị thất_lạc .


Một ngày làm_việc của anh Âm bắt_đầu bằng việc làm_quen với một anh lái xe_ôm bất_kỳ .


" Tôi là nhân_viên Công_ty báo mất Khai_Minh ... " .


Đáp lại là một cái nhìn đầy ngạc_nhiên .


Anh Âm giải_thích : " Chắc anh cũng đã từng nhặt được giấy_tờ rơi_rớt , công_ty chúng_tôi sẽ giúp anh trong việc tìm người bị mất và trả lại cho họ .


Anh xe_ôm chẳng thắc_mắc gì mà nhanh_chóng hưởng_ứng : " Tốt quá .


Tôi đã mấy lần nhặt được giấy_tờ , bóp , túi_xách .


Theo địa_chỉ mang đến nhà họ trả , có người thì vui_vẻ cảm_ơn , có người lại nghi_ngờ vì đấy là đồ_đạc họ bị đánh_cắp , cướp_giật .


Phiền lắm , có công_ty đứng giữa là tiện nhất " .


Sau anh xe_ôm là mấy chị gánh hàng rong , gánh ve_chai dạo phố , mấy chị đi xe_đạp chở hai bên hai cái sọt đựng đồ phế_liệu .


Chỉ trong một buổi sáng , số cộng_tác_viên của anh Âm đã tăng lên đáng_kể .


Một anh thu_gom rác dân_lập đang nặng_nề đẩy xe trong một con hẻm đường Lê Lợi đã mừng_rỡ vẫy : " Có nè ... " .


Anh móc trong túi áo ra ba chứng_minh nhân_dân : " Tôi lượm được trong đám rác này nè .


Trước giờ , phân rác ra thỉnh_thoảng cũng thấy .


Gặp giấy của người quen thì trả , chẳng biết của ai thì ... thôi .


Anh Âm cầm mấy cái giấy , vuốt thẳng rồi cất vào cặp , cẩn_trọng như giấy_tờ của chính mình ...


Vừa thấy bóng anh Nghĩa đi vào là mấy chị ở xóm ve_chai ở P. 17 , Gò_Vấp đã đon_đả thông_báo : " Bữa_qua ... không nhặt được gì hết .


Anh Nghĩa xắn tay_áo lên cùng với mấy chị xáo tung mớ vỏ hộp , giấy vụn , sách tập cũ các loại .


Trong một cuốn sách cũ chợt rơi ra tấm thẻ sinh_viên của một cô gái , hết hạn năm … 2001 .


Mọi người cùng cười : " Xui quá hả ? Thôi , cứ cất làm kỷ_niệm , biết_đâu ... " .


Đi tìm giấy_tờ rơi , những trạm trung_chuyển rác và các điểm thu_mua phế_liệu là " mối ruột " , những người bán hàng rong , sửa xe , thu_lượm là những cộng_tác_viên thân_thiết vì " đi bộ , đi xe_đạp , ngồi cố_định một chỗ mới có nhiều cơ_hội nhìn xuống đường chứ " .


Từ ngày trở_nên thân_thiết với các nhân_viên của Khai_Minh , những người lao_động vốn rất thầm_lặng bên lề_đường này như vui hẳn lên .


" Nếu nhặt được , chúng_tôi sẽ cất_giữ " , ai cũng hồ_hởi hứa như_vậy .


Trong các ngăn_kéo bàn của Nguyễn Hữu Phi , anh_chàng sinh_viên lơ_ngơ bị mất giấy_tờ dạo nào , nay là trưởng_phòng báo mất Công_ty Khai_Minh , cất_giữ hàng ngàn giấy_tờ các loại đã được tìm thấy như_vậy .


Mỗi sáng , nhân_viên của công_ty lại đến bàn_giao những thứ họ đã tìm được ngày hôm trước và lại chia địa_bàn để tiếp_tục .


Ở văn_phòng , Phi luôn tay luôn miệng với cái máy điện_thoại .


Nhận thông_tin báo mất , tìm_kiếm địa_chỉ và liên_lạc với chủ_nhân những giấy_tờ đã tìm được , mời người đến nhận , tính phí và chi_trả thù_lao cho người nhặt ...


Hôm tôi đến , có một chị được mời đến nhận lại giấy CMND .


Chị cầm tờ giấy đã bị thấm nước , hai mặt nilông bị bong , tách đôi ra ở một góc , tần_ngần : " Sao tìm được hay quá vậy ? .


Tôi mất hơn một tháng rồi , cũng chẳng biết mất ở đâu .


Đó là khi một anh cán_bộ kêu thốt lên ngạc_nhiên khi đến nhận lại một cặp hồ_sơ : " Tôi đã bị mất nó khi công_tác ở Bạc_Liêu cơ_mà .


Khi một chị ở An_Giang lên thành_phố bị giật mất giỏ xách , có điện_thoại hẹn đến Q. 9 để nhận lại , chị không dám tới và đã nhờ Khai_Minh .


Qua mấy chục cây_số mênh_mông là ruộng , cuối_cùng cái giỏ xách đã được hoàn lại chủ .


Cũng có khi người được mời đến nhận giấy_tờ đã đến văn_phòng cùng với một anh ... công_an : " Tại_sao đồ tôi bị ăn_trộm mà lại xuất_hiện ở đây ? " ...


Nhưng cũng có rất nhiều giấy_tờ chưa tìm được chủ .


Lại có nhiều giấy_tờ bị những chủ_nhân từ_chối nhận lại .


Thế nhưng , những người đã bỏ công đi tìm không buồn , cũng không vứt trở_lại đống phế_liệu .


Họ vẫn lau sạch từng vết bẩn , vẫn lưu_giữ cẩn_thận .


" Có_thể những người này đã làm được giấy_tờ khác , nhưng biết_đâu một ngày nào đó họ lại muốn lấy lại chúng như một kỷ_niệm .


Dẫu_sao cũng là vật thiết_thân một thời , không hữu_ích thì ít_nhất cũng mang lại một nụ cười khi thấy lại ... " .


" Làm việc này tuy âm_thầm nhưng vui , rất vui , chẳng có gì để buồn .


Việc tốt mà ... " , các nhân_viên của Khai_Minh nói như_vậy .


Phi cho biết khi làm dự_án về dịch_vụ báo mất , anh đã thực_hiện một cuộc thăm_dò về nhu_cầu của người dân TP. HCM .


Dịch_vụ của họ chính là khâu trung_gian đảm_bảo cho những niềm vui ấy được trọn_vẹn .


Hiện ở Công_ty Khai_Minh mới_chỉ có sáu nhân_viên làm nhiệm_vụ tìm_kiếm , nhưng con_số những người làm cộng_tác_viên cho họ đã nhân ra tới hàng trăm .


Những bao_bì đựng giấy_tờ đủ loại thu_lượm được ngày_càng đầy lên trong các ngăn_kéo .


Chỉ thu phí khi " châu_về_hợp_phố " nên đã hoạt_động hơn một năm nhưng họ vẫn chưa có lãi .


Bên cạnh đó , còn rất nhiều khách_hàng chưa được đáp_ứng nhu_cầu .


Có khi điện_thoại reo vào lúc nửa_đêm : " Tôi vừa bị mất giấy_tờ ở đoạn đường … Nhờ tìm giúp " .


Các ông chủ trẻ của dịch_vụ báo mất vẫn yên_tâm tính hướng phát_triển , họ là những người tiên_phong mà .


Lãi_ròng từ ý_tưởng của họ được tính bằng những niềm vui , và tính như_vậy thì công_ty đã giàu .


Mỗi tờ giấy chẳng sẽ mang lại ít_nhất hai nụ cười của người bị mất và người nhặt được đấy là gì .


Tờ bướm Công_ty Khai_Minh phân_phát để quảng_bá kết_thúc bằng một câu rất đẹp " Một người làm việc tốt , hai người làm việc tốt ... tất_cả làm việc tốt thì cuộc_sống ngày_càng tốt_đẹp hơn " .


Tôi chợt bật cười khi nghĩ công_việc họ đang làm là " chuyên_môn_hoá " việc tốt .


Chuyên_môn_hoá là xu_hướng của phát_triển , việc tốt cũng chuyên_môn_hoá thì quả là … tốt quá .


Ba năm sau cái ngày đấu_tranh chống tiêu_cực ở công_trình đường liên_cảng A5 , gia_đình anh Trương Xuân Đại rơi vào cảnh túng_quẫn gần như cùng_cực .


Và trên_hết , nghi_vấn về " một âm_mưu tống_tiền " mà một bài báo gán cho anh , đã biến anh trở_thành một người bị họ_tộc , bạn_bè , người_thân ngờ_vực ; bị mất công_ăn_việc_làm .


Nhiều gia_đình trong số họ đã dắt_díu nhau đi đâu , chính anh Đại bây_giờ cũng không rõ .


Chỉ còn vợ_chồng anh cùng bốn người khác trong nhóm công_nhân 20 người đó còn bám_trụ lại ở Sài_Gòn .


Ngồi với chúng_tôi anh kể tên , kể hoàn_cảnh của từng người : vợ_chồng Trường - Trinh có hai con nhỏ không biết bây_giờ lang_thang ở đâu ; vợ_chồng Mai Văn Lắm lục_đục với nhau vì Lắm thất_nghiệp không tiền_bạc nên bị vợ bỏ dắt con về quê ; Trương Xuân Đào dạt về tận Định_Quán ( Đồng_Nai ) làm_thuê , làm_mướn ; một_vài người còn lại từ những công_nhân xây_dựng trở_thành người lượm ve_chai .


Thế nhưng , nỗi khổ vì thiếu_thốn vật_chất của anh cũng không_thể sánh bằng nỗi đau mất danh_dự , tinh_thần khi xuất_hiện bài báo " Một âm_mưu tống_tiền ? " đăng trên báo Pháp_Luật TP. HCM .


Ông quả_quyết rằng nếu đây là sự_thật thì ông sẽ ra làng , xã làm đơn từ con và coi như anh Đại không có trên cuộc_đời này .


Chỉ tay vào đứa con gái của mình , anh Đại nói : " Vợ_chồng tôi khổ ít , con gái tôi mới khổ nhiều .


Nỗi oan chưa được giải nên cháu cũng phải sống trong sự ngờ_vực của bạn_bè .


Và cũng chính vì nỗi đau này , anh đã quyết_định đi kiện báo Pháp_Luật TP. HCM để đòi lại danh_dự cho mình .


Anh khẳng_định : " Trong vụ kiện này , tiền_bạc đối_với tôi không phải là tất_cả , dù gia_đình tôi đang rất túng_quẫn " .


Ở cái xóm lao_động nghèo thuộc phường Bình_Chiểu , quận Thủ_Đức ( TP. HCM ) hầu_như ai cũng biết tên anh Trương Xuân Đại , người công_nhân đấu_tranh chống tiêu_cực ở công_trình đường liên_cảng A5 .


Thế nhưng ít ai biết rằng đằng sau cuộc hành_trình đi tìm chân_lý của anh lại có dấu_ấn rất lớn của vợ anh là chị Trần Thị Xoan .


Chị già đi rất nhiều so với cái tuổi 35 của mình .


Đôi gò_má hóp , đôi mắt trũng sâu sau những đêm vất_vả đến tận 2 - 3 giờ sáng , rảo bước khắp hang_cùng_ngõ_hẻm bới rác nhặt bao_bì , ve_chai .


Nhớ lại ngày_trước lúc anh Đại còn làm tổ_trưởng quản_lý hơn 20 công_nhân , chị nhận lãnh chân nấu cơm tháng cho nhóm thợ với thu_nhập của hai vợ_chồng trên 100.000 đồng / ngày .


Thế rồi hết vụ chống tiêu_cực đến việc anh Đại đeo_đuổi vụ kiện , của_cải trong nhà lần_lượt đội_nón_ra_đi .


Tối 21-3 , chúng_tôi tìm đến chỗ trọ của vợ_chồng anh trong ngôi nhà nhỏ của người em_gái chị Xoan .


Ở đó có đến 13 con_người chen_chúc nhau sống trong đó .


Một đầu hè căn nhà được người em cho vợ_chồng chị Xoan che_chắn tạm_bợ bằng những tấm bạt , nilông và những miếng tôn vụn còn in dấu vôi vữa ở các công_trình để ở tạm .


Chị Xoan vừa đi nhặt ve_chai , giấy vụn trở về đang cùng chồng và đứa con gái ăn vội miếng cơm đạm_bạc .


Ăn xong chị lại quày_quả ra đi với chiếc xe_đạp cọc_cạch và hai cái bao nhỏ .


Thân mình chịu cực , chịu khổ đã quen không màng đến , nhưng thương nhất là hai đứa con .


Đứa nhỏ hơn 11 tuổi , đang ở mãi tận ngoài quê .


Không có tiền , cũng không có điều_kiện xin cho con học ở TP HCM , anh_chị phải gửi con vào một ngôi trường ở tận huyện Thuận_An ( Bình_Dương ) .


Nhìn căn chòi tạm_bợ mà gia_đình anh Đại cùng nhóm công_nhân chống tiêu_cực đang tá_túc , chúng_tôi không khỏi chạnh_lòng .


Họ đấu_tranh để cứu lấy công_trình có vốn đầu_tư trên 43 tỉ đồng , họ đã ngăn_chặn một âm_mưu rút_ruột nhà_nước với số tiền tỉ .


Để rồi bây_giờ họ rơi vào cảnh túng_quẫn , bần_hàn đến vậy_sao ?


Thanh_tra Bộ Y_tế cũng kiến_nghị Bộ Y_tế sắp_xếp lại hệ_thống các nhà phân_phối , nhất_là khâu bán_buôn nhằm hạn_chế kinh_doanh lòng_vòng làm nâng giá thuốc ; lập ngân_hàng_dữ_liệu giá thuốc ( giá thuốc cùng loại ở nước sản_xuất , ở các nước trong khu_vực ) để có cơ_sở quản_lý giá ; quản_lý khâu cung_ứng , sử_dụng thuốc tại cơ_sở khám chữa bệnh , trách_nhiệm của bác_sĩ kê đơn thuốc .


Dự_báo nếu tiếp_tục không mưa và nước_mặn xâm_nhập sâu sẽ khiến hơn 44.000 ha đất nông_nghiệp gặp khó_khăn về nguồn nước tưới vào cuối vụ đông_xuân .


Về phòng_chống tội_phạm ma_tuý , trong ba năm qua số người nghiện tăng ở 53 / 64 tỉnh_thành , chỉ 40% người nghiện được đưa đi cai_nghiện tập_trung .


" Đáng buồn là tỉ_lệ tái_nghiện còn cao ở hầu_hết các địa_phương , điều_tra tại Hà_Nội năm 2003 tỉ_lệ tái_nghiện sau một năm cai là 90% , sau hai năm cai là 95% , sau ba năm là ... 98 - 100% " - Thứ_trưởng Bộ Công_an Lê Thế Tiệm cho biết .


Trong khi đó số người nhiễm HIV tại VN vẫn tiếp_tục gia_tăng .


Riêng năm 2003 cả nước có trên 16.000 người nhiễm HIV mới được phát_hiện , nâng tổng_số người nhiễm đã được phát_hiện trên toàn_quốc lên gần 80.000 người , phần_lớn trong số này là thanh_niên 20 - 29 tuổi .


Các nhân_viên kiểm_tra đã phát_hiện tàu này chở nhiều hàng điện_máy cũ với số_lượng khá lớn gồm : tủ_lạnh , máy_giặt , loa_thùng và ampli .


Ông Nguyễn Thế Khanh , chi_cục_phó , cho biết đây là những mặt_hàng điện_tử cũ đã có qui_định cấm nhập_khẩu dưới mọi hình_thức .


Trong số đó , một lao_động phải đi về bằng đường_bộ , vượt qua các cửa_khẩu Thái_Lan , Campuchia , trở_về VN sau cuộc hành_trình gian_khổ .


Tuy_nhiên theo các lao_động này , bảy tháng qua họ chỉ có việc_làm ít ngày , không có lương , bị chuyển_nhượng , " bán " qua_lại giữa nhiều nhà môi_giới , không được giải_quyết khi bị tai_nạn lao_động , 6 người đã nếm mùi " tù_tội " .


Với tiền phí dịch_vụ trên 1.000 USD / người , công_ty cho biết đã chi nhiều khoản phí môi_giới và chưa có hướng giải_quyết cho số lao_động này khi họ không có một đồng tiền_lương nào trong những ngày vất_vả nơi xứ lạ .


Công_trình đường Trương Định nối dài ( TP. HCM ) vừa xây_dựng khoảng hơn hai tuần nay do Công_ty chi_nhánh Bạch_Đằng thi_công đã gây ra rất nhiều phiền_phức cho người dân khu_vực .


Trên tuyến đường Kỳ_Đồng cát rơi_vãi khắp nơi , dây điện_thoại đứt , dãy rào_chắn tạm_bợ cách_ly công_trình và đường lưu_thông bị sập vẫn không được sửa_chữa .


Trong khi đó , nhiều ống cống bêtông đã trơ sắt ra ngoài cũng được lắp_đặt sử_dụng .


Liệu công_trình này có đáng là công_trình mẫu ?


800 triệu đồng là số tiền quyên_góp được ngay trong buổi ra_mắt chi_hội bảo_trợ bệnh_nhân nghèo Thiện_Nhân vào sáng 21-3 , tại khách_sạn Majestic , TP. HCM .


Chi_hội Thiện Nhân cũng đã ra_mắt ban_chấp_hành với 19 thành_viên do bà Lê Thị Vân nguyên phó_chủ_tịch UBND TP HCM là chủ_tịch .


Ngay từ khi tờ báo có bài Số_phận của những người nói lên " sự_thật " phát_hành , nhiều bạn_đọc đã bày_tỏ sự chia_sẻ , ủng_hộ anh Trương Xuân Đại .


Một bạn_đọc 67 tuổi ở Q 11 đến gửi tặng anh Trương Xuân Đại 150.000 đồng , một cô gái tên Nhung ở Tân_Bình gửi tặng 100.000 đ , một thanh_niên tên Hà đến gửi 200.000 đ .


Sau đó nữa là rất nhiều bạn_đọc gọi đến bày_tỏ sự chia_sẻ , ủng_hộ .


Đừng để người dân đặt_cược cho niềm tin !


Qua báo_chí , bản_thân tôi đã được biết về việc tố_cáo những sai_phạm của công_trình đường liên_cảng A5 mấy năm trước_đây , nhưng nay mới biết việc_làm dũng_cảm và tốt_đẹp đó đã mang đến bao hệ_lụy phiền_phức cho những người trong cuộc , những người mà theo tôi vô_cùng xứng_đáng với danh_hiệu hiệp_sĩ .


Người thì lang_thang phiêu_bạt , kẻ thì vợ bỏ , kẻ thì cày_ải trên những con đường đô_thị để lượm ve_chai , phải tá_túc trong những căn chòi tạm_bợ sống qua_ngày ...


Đáng_lẽ phải được tôn_vinh thì trái_lại những con_người ấy đã bị đẩy xuống đáy cùng của cuộc_sống !


Cũng may mà anh Đại đã thắng kiện , đó chắc là một niềm an_ủi và là một khẳng_định để anh và các đồng_nghiệp , người thân tin rằng các anh không đơn_độc trong việc theo_đuổi niềm_tin về lẽ_phải của mình .


Lại_nữa khi thanh_tra đã xác_định sai_phạm sao không xử_lý mà để " ngâm " lâu ngày đến vậy ?


Vậy_thì khi không khắc_phục ngay mà để con đường xuống_cấp thê_thảm , có phải là góp thêm phần làm xấu đi môi_trường đầu_tư của thành_phố hay không , và cũng đồng_nghĩa với việc mất đi bao_nhiêu cơ_hội làm_việc và cải_thiện cuộc_sống của người lao_động - đồng_bào hay không ?


Có như vậy niềm tin vào lẽ_phải mới được khôi_phục và người dân sẽ không còn phải " đặt_cược " cho niềm tin của mình .


Ba năm trôi qua , chắc_hẳn đã hàng trăm ngàn lần câu hỏi đó tự đến với họ hoặc đến từ người_thân , bạn_bè đi kèm sự chua_chát ngậm_ngùi .


Và hôm_nay , chúng_ta cũng cần hỏi câu hỏi này với chính mình .


Nếu đây là một kết_thúc thì quả là một kết_thúc không có_hậu cho lòng người , cho xã_hội mà trong đó chúng_ta bảo với nhau , dạy_dỗ con_cái rằng cái thiện là cái cần bảo_vệ .


Vậy thì sự lầm_than hôm_nay của nhóm công_nhân bảo_vệ cái thiện kia minh_chứng cho điều gì ?


Tôi mong rằng sẽ có cái hậu đến Sau cái kết_quả " nhãn_tiền " mà ba năm nay họ đã lãnh chịu .


Và như_thế đây sẽ là một câu_chuyện đàng_hoàng về những con_người quên thân vì xã_hội .


Tuy_nhiên chính_quyền TP không nên dừng ở đó .


Điều không_thể hiểu nổi là tại_sao họ lại mất việc ?


Tôi mong_mỏi sự công_bằng được thực_hiện và trả lại cho họ .


Hơn thế nữa một_vài biện_pháp hành_chính xuất_phát từ UBND TP sẽ là thêm những quả ngọt cho họ , dẫu đã ba năm trễ_tràng .


Anh Trần Mạnh Hoài ( Giám_đốc Công_ty Xây_lắp & vật_tư xây_dựng , Bộ NN & PTNT ) : Là người trong nghề xây_dựng , tôi biết các đơn_vị thanh_tra rất khó_khăn khi muốn tìm ra cơ_sở kết_luận công_trình kém chất_lượng .


Cần phải có những công_nhân dũng_cảm như nhóm của anh Đại .


Tôi rất vui khi thấy việc tố_cáo tiêu_cực của các anh được làm sáng_tỏ và được pháp_luật bảo_vệ .


Làm Một cái gì đó để hỗ_trợ các anh , một là để bù_đắp cho những người dũng_cảm ; hai là để tạo một tiền_lệ tốt cho các công_nhân khác : Nếu thấy hiện_tượng tiêu_cực hãy cứ tố_cáo , sẽ có những người chung tay .


Theo_dõi câu_chuyện này , tôi thấy những người thẳng_thắn như anh Đại xứng_đáng có một chỗ_đứng tốt hơn trong xã_hội .


so với việc anh đã dám hi_sinh công_việc của mình để làm một điều tốt cho xã_hội thì việc xã_hội cung_cấp việc_làm cho anh là một việc rất nhỏ .


Anh Thái ( ấp Tam_Tân , xã Tân_An_Hội , Củ_Chi ) : Tôi đã có ấn_tượng tốt với nhân_vật tên Đại này từ loạt bài trên báo Tuổi_Trẻ về đường liên_cảng A5 , sau này vở kịch Đại tốt của sân_khấu Idecaf cũng có đề_cập đến .


Nay đọc báo , rất mừng thấy anh được pháp_luật bảo_vệ nhưng lại rất buồn khi biết anh gặp hoàn_cảnh khó_khăn .


Nếu được , mời vợ_chồng anh Đại đến trang_trại của chúng_tôi ...


Công_nhân Trương Xuân Đại kiện báo Pháp_Luật TP HCM .


Số_phận của những người nói lên sự_thật .


Tai_nạn giao_thông chết người mà đưa ra chỉ_tiêu thì nghe xót_xa quá , nhưng nếu không đưa ra chỉ_tiêu phấn_đấu tình_trạng sẽ không tiến_triển tốt .


Trong năm 2004 , ít nhất phải giảm cho được 40% cả về người chết lẫn số vụ tai_nạn giao_thông và các điểm ùn_tắc - Chủ_tịch UBND TP HCM Lê Thanh Hải nhấn_mạnh như_vậy trong cuộc họp với Ban An_toàn giao_thông TP sáng 23-3 .


Theo ông Hải , đây là vấn_đề bức_xúc của TP. .


Để làm được như mục_tiêu đề ra , không phải đợi đến tháng an_toàn giao_thông tháng chín hằng năm mới hành_động mà TP phải xem mỗi tháng , mỗi ngày đều là " an_toàn giao_thông " .


Hiện bình_quân mỗi ngày trên địa_bàn TP có ba người chết do tai_nạn giao_thông , một năm có khoảng 1.000 người , chiếm khoảng 10% số người thiệt_mạng do tai_nạn giao_thông trong cả nước , tỉ_lệ này còn rất cao .


Ông Hải đề_nghị Công_an TP nên đấu_thầu giao tư_nhân giữ xe vi_phạm giao_thông ( theo Công_an TP , mỗi ngày khoảng 100 chiếc ) , người vi_phạm sẽ đóng tiền cho các chủ bãi xe này .


Như_vậy , người vi_phạm đỡ lo xe bị hư mà lực_lượng công_an cũng không phải mất_sức .


Theo ông Hải , có rất nhiều giải_pháp được đưa ra để giảm tai_nạn giao_thông , trong đó có những giải_pháp không tốn tiền , chỉ cần điều_chỉnh cho phù_hợp .


Riêng số tiền xử_phạt vi_phạm giao_thông trong năm 2003 là 100 tỉ đồng thì quí 1-2004 chỉ có 10 tỉ đồng .


Các ngành liên_quan khi cấp phép kinh_doanh nên xem địa_điểm đậu xe là một trong những điều_kiện bắt_buộc .


Tuổi_Trẻ đã đưa tin ( theo nguồn tin TTXVN ) về vụ Trương Bảo Hải - nhân_viên kiểm_lâm hợp_đồng ở Chư_Prông Gia_Lai - bị một “ lâm_tặc ” cưa tay , gây thương_tích phải vào Bệnh_viện tỉnh Gia_Lai để cấp_cứu vào chiều 15-3-2004 .


Theo thông_tin ban_đầu , phía nạn_nhân khai nhận với một_số PV báo_chí là do Hải đuổi bắt " lâm_tặc " bị tấn_công trọng_thương , nhưng sau đó Hải đã thay_đổi lời khai .


Theo điều_tra của cơ_quan chức_năng , Hải là người đã thuê Hoàng Văn Khoán ( đối_tượng dùng cưa xăng cưa cánh_tay trái của Hải ngày 15-3-2004 ) và Hoàng Quý Trung , ở cùng xã Ia_Me , Chư_Prông , Gia_Lai , vào khu_vực rừng Dốc_Tứ ở Ia_Me để khai_thác gỗ trái_phép từ ngày 11-3-2004 .


Khoán tự_ái mang cưa ra về , Hải đuổi theo và hai bên có cãi_vã nhau .


Khoán đã dùng cưa đang nổ gí vào người Hải , Hải đưa tay trái lên đỡ nên đã bị cắt trọng_thương …


Sau đó Khoán bỏ trốn , đến ngày 17 - 3 - 2004 đã ra trình_diện tại cơ_quan công_an .


Cách làm này sẽ góp_phần hạn_chế thái_độ , như lời Thủ_tướng Phan Văn Khải là " vô_cảm " của cán_bộ quản_lí nhà_nước trước người dân .


Ông Trực nói tiếp : Dân gặp tôi kêu quá_trời !


Muốn làm thủ_tục này hết bao_nhiêu , thủ_tục kia mất bao_nhiêu đều có giá cả .


Nay dự_thảo nghị_định nêu rất rõ anh nào tự đặt ra các thủ_tục ngoài qui_định , gây phiền_hà cho người dân , từ_chối hoặc không thực_hiện thủ_tục hành_chính mà theo qui_định đã đủ điều_kiện để thực_hiện , anh đó sẽ bị cảnh_cáo hoặc hạ bậc lương ...


Văn_phòng đăng_kí quyền sử_dụng đất : nên mấy loại ?


Thứ_trưởng Bộ Tài_nguyên & môi_trường Đặng Hùng Võ cho biết dự_thảo nghị_định đã thiết_kế văn_phòng đăng_kí quyền sử_dụng đất ở hai cấp : thuộc sở và thuộc phòng tài_nguyên & môi_trường ( cấp tỉnh và huyện ) .


Nhưng trong đó chỉ duy_nhất " cửa " ở cấp tỉnh được lập , chỉnh_lí và quản_lí hồ_sơ địa_chính gốc , còn " cửa " ở cấp huyện chỉ giữ các bản_sao .


Các đồng_chí ở sở phát_biểu thì không muốn thành_lập dưới huyện , nhưng khi các đồng_chí ở huyện phát_biểu thì lại bảo phải đẩy_mạnh cho huyện vì chỗ chúng_tôi mới nhiều việc - Thứ_trưởng Võ nói ngay .


Ông Võ lí_giải : nếu chỉ đặt văn_phòng ở cấp tỉnh , văn_phòng này sẽ thực_hiện luôn việc đăng_kí quyền sử_dụng đất đối_với trường_hợp thuộc thẩm_quyền quyết_định của UBND cấp huyện là không ổn .


Bằng các hoạt_động , dịch_vụ của mình , tự nó sẽ nuôi nó .


Nhân_lực không nằm trong biên_chế được duyệt .


" Thoả_thuận " hay không " thoả_thuận " ?


Thứ_trưởng Bộ Tài_nguyên & môi_trường Đặng Hùng Võ tâm_đắc với cơ_chế " khuyến_khích nhà đầu_tư thoả_thuận với người sử_dụng đất để nhận chuyển_nhượng hoặc thuê quyền sử_dụng đất , nhận góp vốn bằng quyền sử_dụng đất " ...


Giám_đốc Sở Tài_nguyên & môi_trường Hải_Phòng Chu Minh Tuấn cho biết thành_phố cảng từng áp_dụng cơ_chế " thoả_thuận " trong một_số rất ít trường_hợp , vậy_mà đã gây phản_ứng theo kiểu dây_chuyền khá mạnh : anh này nhận tiền rồi quay lại đòi nữa , anh kia thoả_thuận xong quay ra đòi thoả_thuận lại ...


Chưa kể để doanh_nghiệp và người dân " nói_chuyện " với nhau như_vậy , quyền của cơ_quan quản_lí nhà_nước sẽ mất đi .


Ông Võ " kêu_gọi " : chúng_ta cần thay_đổi trong quan_điểm , không nên để hệ_thống hành_chính ôm về mình nhiều quá , bởi ôm càng nhiều thì sai càng nhiều .


Ngay cả trường_hợp ta không qui_định , người dân và doanh_nghiệp vẫn thực_hiện cơ_chế này .


" Nếu cứ dùng quyền_lực hành_chính nhà_nước với mô_hình khuôn cứng , người dân sẽ kêu " - ông Trực nói .


Theo đó , UBND cấp tỉnh , thành_phố được quyền thu_hồi , giao đất thuộc thẩm_quyền của UBND cấp quận , huyện ( thay_vì qui_định như hiện_nay , " ông bố " muốn làm điều này phải thông_báo cho " ông con " thực_hiện , vừa nhiêu_khê vừa không thể_hiện hướng đi cải_cách thủ_tục hành_chính ) .


Lập_tức Thứ_trưởng Đặng Hùng Võ phản_ứng : " ông bố " có quyền của " ông bố " , " ông con " có quyền của " ông con " .


Luật không cho_phép " ông bố " làm thay " ông con " .


Trường_hợp nào làm thay là phạm_luật , chỉ có điều hiện_nay các " ông con " không dám kêu mà thôi .


" Nếu không có xác_nhận của bộ chủ_quản đối_với dự_án , NH sẽ không cho vay vì không nắm rõ được nhu_cầu vốn của Công_ty Tiếp_thị " .


Ba_phần_tư thời_gian còn lại của ngày làm_việc được HĐXX tập_trung thẩm_vấn Lã Thị Kim Oanh về chi_tiết việc sử_dụng những khoản vay NH cũng như những khoản vay của các công_ty và cá_nhân khác .


Bị_cáo Lã Thị Kim Oanh khẳng_định khoản vay của NH đều đi kèm với những dự_án đầu_tư hoặc kinh_doanh cụ_thể .


Tuy_nhiên , khi HĐXX hỏi kỹ về cách sử_dụng khoản vay từ NH NN & PTNT Hà_Nội 8,3 tỉ đồng , Lã Thị Kim Oanh thừa_nhận mục_đích vay là để kinh_doanh đồ gỗ nhưng cuối_cùng lại dùng để trả nợ cho NH NN & PTNT trung_ương .


Trong suốt quá_trình trả_lời thẩm_vấn về các nội_dung chi tiền , điệp_khúc " đây là những khoản chi cần_thiết trong quá_trình thực_hiện dự_án " được Lã Thị Kim Oanh lặp_đi_lặp_lại .


Những khoản chi cần_thiết , theo Lã Thị Kim Oanh , là chi cho hội_họp , giao_dịch , mời các sở , ban_ngành xuống thực_địa các dự_án , thậm_chí ... đi lễ chùa .


Lã Thị Kim Oanh : " Thủ_tục để triển_khai công_trình rất phức_tạp , HĐXX nói vậy thì bị_cáo không biết phải trả_lời như thế_nào " .


Ngoài những khoản chi liên_quan đến NH , các khoản chi khác Lã Thị Kim Oanh không giải_trình được cụ_thể .


Trao_đổi với báo_chí chiều_qua , phó_chánh_toà hình_sự Nguyễn Quốc Tú cho biết việc tiến_hành đối_chất giữa các bị_cáo Nguyễn Quang Hà và Nguyễn Thiện Luân với nguyên bộ_trưởng Bộ NN & PTNT Nguyễn Công Tạn và Bộ_trưởng Bộ NN & PTNT Lê Huy Ngọ sẽ được HĐXX căn_cứ vào tình_hình thực_tế quyết_định .


Hạn chót hoàn_trả vốn gốc và lãi là ngày 31 - 12 – 2004 , Công_ty Cấp nước TP được uỷ_quyền ký hợp_đồng tín_dụng nhận vốn vay .


Bên cạnh đó TP cũng đang khẩn_trương đầu_tư các dự_án mạng cấp nước cấp 1 , 2 , 3 gồm 10 dự_án mạng cấp nước phía tây và năm dự_án mạng cấp nước phía đông để tiếp_nhận thêm 600.000 m³ / ngày , nâng tổng_số nước cấp từ 980.000 m³ / ngày lên 1,58 triệu m³ / ngày .


Liên_quan đến vụ tiêu_cực ở công_trình đường liên_cảng A5 ( quận 7 ) , sáng 23-3-2004 , tại cuộc họp với lãnh_đạo các sở , ngành TP , Chủ_tịch UBND TP HCM Lê Thanh Hải đã đề_nghị Công_an TP HCM báo_cáo tiến_độ điều_tra với UBND TP .


Báo Pháp_Luật : " Toà đã xử khách_quan , vô_tư " .


Ông Hải đặt vấn_đề : liệu vụ_việc có " chìm_xuồng " hay không , vì_sao đến nay vẫn chưa có kết_quả ?


Trả_lời câu hỏi : vì_sao vụ tiêu_cực gây nhiều bức_xúc trong dư_luận mà phải để quá lâu , đến nay đã hơn hai năm vẫn chưa có kết_luận gì , lãnh_đạo cơ_quan điều_tra giải_thích : ngoài nguyên_nhân do thiếu điều_tra_viên , còn nguyên_nhân khác khiến công_tác điều_tra phải kéo_dài là do vướng ở khâu giám_định .


Trước đó , Thanh_tra TP HCM cũng có chuyển cho cơ_quan điều_tra kết_quả thanh_tra công_trình , nhưng do đặc_điểm của thanh_tra trong vụ này là lấy mẫu , tức thanh_tra không toàn_diện cả công_trình , nên cũng không_thể lấy đó làm chứng_cứ .


Lãnh_đạo Cơ_quan cảnh_sát điều_tra trả_lời : vì sẽ không có khả_năng bới hết công_trình lên để kiểm_tra từng cây cừ , từng mét sắt được .


Tin bài liên_quan : Viết tiếp về vụ anh Trương Xuân Đại ; Công_nhân Trương Xuân Đại kiện báo Pháp_Luật TP HCM ; Luật_sư bảo_vệ quyền_lợi báo Pháp_Luật đề_nghị hoà_giải ; Công_dân Trương Xuân Đại thắng kiện ; Số_phận của những người nói lên sự_thật ; Đấu_thầu lại đường liên_cảng A5 ; Đường liên_cảng A5 thi_công lại vào cuối tháng 3-2004 ? ; Vụ sai_phạm công_trình đường liên_cảng A5 có bị " chìm_xuồng " ? .


Tháp_tùng bộ_trưởng Ngọ là một_số cán_bộ cấp vụ của Bộ NN & PTNT , cũng là nhân_chứng của vụ_án .


Vị nhân_chứng đặc_biệt này vội_vã lên cầu_thang và đi vào bên trong phòng xử rất nhanh để tránh ống_kính máy_ảnh của các phóng_viên .


Muốn biết đúng hay sai toà phải nhờ ... hội_đồng thẩm_định .


Hội_đồng xét_xử ( HĐXX ) hỏi bị_cáo Nguyễn Quang Hà nguyên thứ_trưởng Bộ NN & PTNT : " Muốn đối_chất với bộ_trưởng Lê Huy Ngọ về những vấn_đề gì ? " .


" Tôi muốn anh Ngọ đánh_giá về công_việc và trách_nhiệm của tôi ở Bộ NN & PTNT , cũng như trong sự_việc này " , bị_cáo Hà trình_bày .


Nhân_chứng Lê Huy Ngọ xác_nhận : " Anh Hà là người làm_việc có trách_nhiệm " , nhưng cụ_thể trong sự_việc này ( vụ Lã Thị Kim Oanh ) thì " thời_gian 5 - 6 năm rồi , với khối_lượng công_việc của bộ_trưởng , tôi không_thể nào nhớ hết được " .


Đó vừa là một quyết_định " đúng thẩm_quyền " , vừa là chủ_trương " tháo_gỡ khó_khăn của công_trình nhóm A " .


" Ông hiểu vốn tín_dụng ở đây là vốn ... gì ? " , đại_diện Viện_Kiểm_sát hỏi tiếp ông Ngọ .


" Bộ không có chủ_trương này " , bộ_trưởng Bộ NN & PTNT khẳng_định , mà chỉ là đề_nghị của DN và nếu xem_xét " thấy đúng thì giao người phụ_trách lĩnh_vực ký " .


Như_vậy , " việc xác_nhận của thứ_trưởng Hà có cần_thiết không ? ( ông Hà ký xác_nhận 6 văn_bản dưới thời bộ_trưởng Ngọ , 1 văn_bản dưới thời bộ_trưởng Tạn ) " , luật_gia Trần Đình Triển ( bào_chữa cho bị_cáo Nguyễn Quang Hà ) " xoay " nhân_chứng Lê Huy Ngọ .


Ông Ngọ lúng_túng : " Cái này đề_nghị HĐXX cho thẩm_định ở một hội_đồng chuyên_môn hoặc một cơ_quan có trách_nhiệm như ngân_hàng ... " .


Ông giải_thích thêm : Khi ba bộ Nông_nghiệp , Lâm_nghiệp , Thuỷ_lợi sáp_nhập thành một , Bộ có tới 18 tổng công_ty với gần 400 DN , trong khi đó lại không có tổ_chức chuyên_sâu về quản_lý DN , việc thực_hiện chế_độ báo_cáo , kiểm_tra , quyết_toán ... bị buông_lỏng .


" Mong HĐXX xem_xét hoàn_cảnh của các đồng_nghiệp của tôi lúc đó " , bộ_trưởng Ngọ nói với HĐXX nhưng dường_như cũng có ý " chia_sẻ " với hai cấp dưới của mình trên hàng ghế bị_cáo .


Bị_cáo Nguyễn Thiện Luân ( nguyên thứ_trưởng Bộ NN & PTNT ) cho biết " không cần_thiết " đối_chất với " cấp trên " của mình .


Trước khi kết_thúc , bộ_trưởng Lê Huy Ngọ " tranh_thủ " xin HĐXX cho " phát_biểu vài lời " , cho hay ông về bộ tháng 10 – 1997 , khi dự_án khu triển_lãm nông_nghiệp đã triển_khai được 2 - 3 năm .


" Tôi không được bàn_giao từ bộ_trưởng cũ , những cái bộ_trưởng cũ đã quyết_định thì anh_em cứ tiếp_tục làm , có gì phát_sinh mới hỏi ý_kiến tôi ... " .


Ngay sau khi trả_lời xong câu hỏi của các luật_sư , được HĐXX chấp_thuận , bộ_trưởng Lê Huy Ngọ rời vội_vã phòng xử và ra về theo lối cổng sau của toà_án để tiếp_tục ... tránh_mặt báo_chí .


Dù Công_ty Tiếp_thị được ưu_đãi nhưng vốn cấp vẫn thiếu trong từng giai_đoạn .


Bị_cáo Nguyễn Thiện Luân trình_bày về " xuất_xứ " bút_tích ông để lại trên các công_văn xin vay tiền của Lã Thị Kim Oanh .


Việc ký xác_nhận này , theo ông Luân , diễn ra " sau khi vụ_trưởng Vụ Tài_chính kế_toán Phan Văn Quán đã xác_nhận " .


HĐXX thắc_mắc : " Bị_cáo nói việc xác_nhận là có chủ_trương của bộ ? " .


ông Luân : " Có thể_hiện ở công_văn 999 ngày 26 - 2 – 1998 mà gần đây bị_cáo mới tìm thấy " .


" Đó là chủ_trương gì ? " , HĐXX muốn làm rõ hơn .


" Thưa , chủ_trương xin Chính_phủ cho vay vốn để hoàn_thành khu triển_lãm " , bị_cáo Luân khai .


Vẫn HĐXX : " Vậy có chủ_trương để bị_cáo ký xác_nhận không ? " .


ông Luân : " Không có quy_định rõ , nhưng theo quy_chế làm_việc thì thứ_trưởng thường_trực đi vắng , thứ_trưởng ở nhà ký thay .


Lẽ_ra phải có văn_bản riêng , đây là thiếu_sót của bị_cáo , nhưng chỉ là thiếu_sót hành_chính ... " .


Đến đây , HĐXX " lật " trở_lại , khẳng_định rõ công_văn 999 mới_chỉ là " xin ý_kiến Chính_phủ , còn phải chờ Chính_phủ cho_phép " , không phải sự thể_hiện chủ_trương của bộ .


Không đồng_tình bị_cáo Luân nại rằng với công_văn 999 một_mặt " bộ xác_nhận dự_án đang thiếu vốn " , mặt_khác " có chủ_trương cho DN vay vốn tín_dụng " .


" Bị_cáo ký xác_nhận vào công_văn nhưng lại không kiểm_tra việc sử_dụng vốn , để xảy ra hậu_quả nghiêm_trọng , như_thế có phải thiếu trách_nhiệm không ? " , chủ_toạ Nguyễn Hùng Cường hỏi ông Luân .


" Tiền không mất " , bị_cáo khẳng_định như đinh đóng cột .


" Ngân_hàng không thu_hồi được vốn , Lã Thị Kim Oanh không còn khả_năng chi_trả , như_vậy không thất_thoát thì là gì ? " , toà truy tiếp .


Luân trình_bày " đó là hoạt_động của hai đơn_vị có tư_cách pháp_nhân , việc thanh_toán do hai bên , bộ không chịu trách_nhiệm ... " .


cũng tương_tự trường_hợp ông Lê Huy Ngọ , bị_cáo Nguyễn Thiện Luân cho biết " không cần_thiết " công_bố nội_dung đối_chất giữa ông với nhân_chứng Nguyễn Công Tạn ( nguyên bộ_trưởng Bộ NN & PTNT ) tại phiên_toà .


HĐXX cũng đã thẩm_vấn bị_cáo Phan Văn Quán về trách_nhiệm trong việc thẩm_định , ký nháy công_văn xin vay tiền của Công_ty Tiếp_thị để trình lãnh_đạo bộ ký chính_thức , cũng như trong việc thiếu kiểm_tra , theo_dõi tình_hình Công_ty Tiếp_thị .


Giờ_đây , những con người ấy dường_như không dám nhìn thẳng mặt nhau bởi nỗi đau của những ngày cũ cứ ào tới ...


Nước_mắt và sự thảng_thốt vẫn còn hiện rõ trên từng khuôn_mặt .


Họ đưa chúng_tôi đến khu_vực công_trường bên cạnh khu rừng , nơi không có bóng_dáng người dân , chỉ có ít người Indo đang làm_việc tại đó .


Đây gọi là Johor , 61 người chúng_tôi được đổ xuống một căngtin chật_hẹp , không có ông chủ , cũng không ai cho chúng_tôi biết phải làm gì , ăn_ở thế_nào .


Cả đoàn mang mì gói ra ăn , lượm các lon bia để nấu nước sôi .


Sau ba ngày ăn ngủ tự_túc , mỗi người được phát hai phần cơm / ngày , cả suất trưa và chiều dồn một .


Chúng_tôi thay phiên nhau " bán " cả thân mình cũng không đủ tiền ăn , mỗi ngày chỉ 10 - 15 người đi làm , công_việc dọn vệ_sinh công_trình , làm côppha .


Mới hay tất_cả chúng_tôi đã được hai ông_bà người Tàu mua đi bán lại từ người khác như những món hàng .


" Cả đời tôi chẳng biết đến một dòng nhật_ký .


Ngày dài nơi xứ lạ với bao sự_cố bất_ngờ , không hi_vọng , tôi thay anh_em viết lại cuộc hành_trình để mong ngày trở_về ... làm kinh_nghiệm cho những lao_động khác " - Nguyễn Văn Toàn ( xóm Vạn_An , Vân_Diên , Nam_Đàn , Nghệ_An ) - tác_giả cuốn nhật_ký .


Không có tiền ăn , chúng_tôi phải lội suối đi vào rừng mò cua bắt cá , kiếm rau , xin đu_đủ ... ăn cho khỏi chết đói .


Làm được một tháng tám ngày , không thấy lương_bổng gì , cũng không biết ai là ông chủ .


Có một ông đến đưa tám lao_động đi , nói vào rừng làm lán_trại rồi phát cây cao_su .


Có tám người đi , những người không đồng_ý ở lại .


Tám người vào rừng hôm trước thì hôm sau bị cảnh_sát bắt sáu người vì không có giấy_tờ tuỳ_thân .


Chu Văn Thiệp ( Lâm_Xuân , Nghĩa_Hoàn , Tân_Kỳ , Nghệ_An ) nằm trong số sáu người bị bắt , 19 ngày được chuộc ra khỏi tù .


Còn những người khác được bán lại qua các ông chủ nhỏ , không biết số_phận ra_sao .


Các ông chủ chặn xe chở lao_động VN giành nhau người , tám người ở lại công_trường cũ , 17 người chuyển đi gửi tạm ở một công_ty môi_giới .


Nhiều người kiệt_sức , chúng_tôi phải tự cứu mình .


12 người đi bộ 7 km đến Ban quản_lý lao_động và chuyên_gia tại Malaysia ( ở Kuala_Lumpur ) , đói và khát , ngủ tạm nơi vỉa_hè .


Quả_thật , chúng_tôi đang đứng trước cửa nhà_giam .


Được ban quản_lý can_thiệp , đại_diện công_ty đến tách chúng_tôi làm ba nhóm mang về khách_sạn , bốn người được phát 25 ringgit ( khoảng 100._000 đồng VN ) ăn trong sáu ngày .


Tất_cả chúng_tôi đều muốn về song không muốn ký vào đơn tự_nguyện xin về .


Điều đó sai sự_thật vì mỗi người đến đây đã mất 25 - 28 triệu đồng / phí ( tiền chính_thức cho công_ty là 1.150 USD và 1 triệu đồng ) .


Chúng_tôi muốn làm_việc kiếm tiền , kiếm sống và trả những khoản nợ cho chuyến làm_ăn xa này .


Ngược_lại , không có việc thì chúng_tôi về , không phải tự_nguyện xin về để công_ty phủi bỏ mọi trách_nhiệm sau đó .


Căng_thẳng từng ngày , đói ăn , những nét mặt xanh_xao như không còn giọt máu .


" Nhất nhật tại tù ... " : bệnh_tật , roi mây , giày_đinh và đói_khát , ngày được hai vắt cơm , sáng một lát bánh_mì , điểm_danh bốn tiếng / lần , bất_kể ngày_đêm .


1-12-2003 , chỉ còn ít_lâu là Tết_Nguyên_đán , công_ty chuộc ra , đưa trở_lại công_trường , hứa giải_quyết về trước tết , lại làm_việc và sống cầm_hơi như cũ .


Ngày 2 - 1 – 2004 , Hồ Văn Trương bị té lầu trong khi làm_việc .


Từ chiều đến 11 giờ đêm mới có y_tá đến đưa đi bệnh_viện .


12 người trong tù ra , số còn lại thất_nghiệp không có tiền ăn , phải tự cứu nhau .


Chủ công_trường không nhận lại vì hết việc .


Hồ Văn Trương không có tiền thanh_toán viện_phí không biết sẽ ra_sao .


Có người may_mắn được về hai ngày trước tết , số còn lại được đưa một_ít tiền ăn và những lời hứa .


Giám_đốc là ông Nguyễn Thọ Tuấn vắng_mặt đã lâu vì lý_do sức_khoẻ , ông Lê Tuấn Anh ( phó_giám_đốc công_ty ) cùng người phụ_trách mảng lao_động trực_tiếp xử_lý việc này .


Ông Tuấn Anh nói : " Lỗi không của riêng ai , đây là rủi_ro trong làm_ăn , công_ty chỉ kiểm_soát được một phần sự_việc .


Sự_việc liên_tục xảy ra khiến hai bên không có sự hợp_tác , tin_cậy ... , mệt_mỏi từ hai phía " .


Không tiền_bạc sức_khoẻ vơi đi cùng cả số tư_trang ít_ỏi trên người cũng được đánh_đổi lấy đồ_dùng trong những ngày ở tù .


Họ đếm từng ngày trôi đi trong gánh nặng tiền_bạc .


Riêng Hồ Văn Thông , số hộ_chiếu AX 0134520 , ở Cương_Gián , Nghi_Xuân , Hà_Tĩnh , ngày 21-3-2004 đã về đến TP. HCM sau cuộc hành_trình ba ngày từ Malaysia qua Thái_Lan , Campuchia và đến cửa_khẩu An_Giang .


" Tôi không dám tin rằng mình còn sống bởi tất_cả như là cơn ác_mộng , hết đi từ nỗi sợ_hãi này đến kinh_hoàng khác .


Cứ lấy chân đạp trên nền đất để biết rất thật rằng đây là VN “ .


Vì không nằm trong danh_sách những người được công_ty đưa về , khủng_hoảng và kiệt_sức , tôi cố bám theo đoàn thương_lái 30 người , trà_trộn và giả_dạng người Campuchia , nhảy xe_khách , đi bộ hàng chục kilômet , qua hàng_rào cảnh_sát các nước , may nhờ một người VN che_chở đã đóng tiền để qua được các vòng .


Đôi mắt thâm_quầng và nước_da xanh_mét , Thông nói : " Dẫu_sao chúng_tôi cũng may_mắn hơn những bạn_bè khác hiện đang còn kẹt lại ở xứ người " .


Thưa ông , có lý_do đặc_biệt nào dẫn tới việc ra_đời nghị_quyết về công_tác đối_với người Việt ở nước_ngoài ( NVONN ) trong thời_điểm này ?


Nhiều chính_sách và chủ_trương đã và đang từng bước đi vào cuộc_sống và được bà_con Việt_kiều hoan_nghênh .


Nếu_như năm 1986 - 1987 , số bà_con Việt_kiều về thăm quê chỉ khoảng 8.000 người thì nay đã tăng lên 360.000 lượt người / năm , lượng kiều_hối chuyển về cũng đạt mức kỷ_lục là 2,6 tỉ USD / năm .


Tinh_thần của nghị_quyết lần này có những điểm mới nổi_bật nào so với các chính_sách trước đây , thưa ông ?


Thứ hai là để các bộ ngành của VN nhận_thức được rằng việc thực_hiện chính_sách sẽ luôn được sự theo_dõi , đánh_giá sát_sao của dư_luận trong và ngoài nước .


Trước đây , việc bảo_hộ NVƠNN với tư_cách là công_dân ( đối_với những người mang quốc_tịch VN ) hoặc bảo_vệ họ với tư_cách đồng_bào ( đối_với những người đã nhập quốc_tịch nước khác ) có được đề_cập nhưng chưa nhấn_mạnh .


Trước đây , vẫn có nếp nghĩ cho rằng NVƠNN là những người có đời_sống sung_túc hơn nhân_dân trong nước , do_vậy thường chỉ nghĩ tới nghĩa_vụ đóng_góp của họ , chú_trọng tới khía_cạnh " khai_thác " .


Với việc ra_đời nghị_quyết này , công_tác NVƠNN thời_gian tới sẽ chú_trọng những điểm nào thưa ông ?


Nhiều Việt_kiều trẻ tuổi , nhiều trí_thức kiều_bào có nguyện_vọng được về nước làm_việc .


Chính_sách đã có , các cơ_quan chỉ việc vận_dụng hợp_lý , không nhất_thiết việc gì cũng phải báo_cáo lên trên nữa .


Thời_gian qua , nhiều trang báo_điện_tử rất mạnh được bà_con Việt_kiều quan_tâm , trong đó có Tuổi_Trẻ Online .


Nhưng bà_con vẫn có nhu_cầu rất lớn về nắm các thông_tin trong nước .


Bên cạnh việc các nghệ_sĩ NVƠNN được tạo điều_kiện về nước biểu_diễn thường_xuyên , chúng_tôi cũng tính tới cả việc mời các nghệ_sĩ hoặc các vận_động_viên gốc Việt tham_gia các cuộc thi quốc_tế dưới màu_cờ_sắc_áo của VN , có_thể là ngay tại Sea_Games tới .


Vấn_đề này sẽ được quan_tâm như thế_nào thưa ông ?


Người VN ra sinh_sống ở nước_ngoài từ nhiều hoàn_cảnh khác nhau , do vậy cũng có một số_lượng người thiếu các giấy_tờ hợp_pháp .


Trước đó , chiều 30-3 , trong phần thảo_luận nhiều ý_kiến đã làm sáng_tỏ thêm nguyên_nhân gây ra sự trì_trệ trong phát_triển kinh_tế ...


Cái khó nằm ở khâu quyết_toán tài_chính DN và quyết_toán thuế .


Không ai muốn chậm , nhưng cả bộ_máy từ khâu này đến khâu kia lên đến TP đều chậm “ .


Ông Bình cho biết sắp tới sẽ đề_nghị trung_ương phân_cấp cho TP , TP phân_cấp cho tổng_công_ty để đẩy nhanh hơn tốc_độ cổ_phần_hoá .


" Lạ là khi tôi đề_nghị phân_cấp , mấy anh tổng_công_ty nghe phân_cấp là ... chạy " - ông Bình nói .


Bí_thư Thành_uỷ Nguyễn Minh Triết : " Anh là Phó_Chủ_tịch mà nói thế là không được ! " .


Phó_Chủ_tịch Mai Quốc Bình : " Nói thế cũng là tự_phê .


Việc này liên_quan nhiều khâu , qua khâu khác là của người khác , không sờ_mó tới được " .


Tôi nói thiệt , DN sợ " lót đường " nên rất muốn vô thẳng Phú_Hữu " .


Thời_gian xây_dựng cảng chỉ mất một năm .


Ông Dũng đưa một tin đáng mừng : Vài ngày nữa TP sẽ được cung_cấp một lượng nước_sạch bằng nửa lượng nước hiện có , và đề_nghị TP triển_khai tiếp dự_án cung_cấp nước_sạch khác để TP sẽ có thêm 300.000 m³ nữa trong thời_gian tới .


Trước đó , Phó_Chủ_tịch Nguyễn Thiện Nhân nêu mười nguyên_nhân dẫn đến sự sụt_giảm kinh_tế trong ba tháng đầu năm .


trong đó , ngoài các nguyên_nhân khách_quan như dịch cúm_gia_cầm , giá vàng , giá nguyên_vật_liệu tăng , thì ba yếu_tố chính khiến các nhà đầu_tư ... nản_lòng khi gia_nhập thị_trường ở TP là : đất không sẵn_sàng , giá đất cao , chi_phí đầu_tư cao ( do chi_phí đền_bù giải_toả quá lớn ) , thời_gian thực_hiện quá lâu .


Nhiều ý_kiến cho rằng những nguyên_nhân này không mới , không là nguyên_nhân gốc làm sụt_giảm kinh_tế TP .


Viện_trưởng Viện Kinh_tế Trần Du Lịch sử_dụng phương_pháp hình_tượng hoá : " Cơ_thể nền kinh_tế của TP to nhưng không khoẻ , lớn bụng chứ không lớn toàn_thân .


Hồi giờ gọi là tăng_trưởng nhưng thiếu bền_vững .


Quý 1 là thời_điểm biểu_hiện rõ nhất sự thiếu bền_vững này " .


Ông nói thêm : " Trước đây TP là trung_tâm phân_phối hàng_hoá .


Ông Lịch thông_tin 16 chương_trình phát_triển các ngành kinh_tế chủ_lực của TP đến nay vẫn còn ... nằm trên giấy , chưa triển_khai được chương_trình nào .


Ông cho rằng trong quí tới chỉ cần triển_khai hai , ba trong 16 chương_trình này cũng tạo niềm tin cho DN , giúp họ phấn_khởi làm_ăn , qua đó thúc_đẩy nền kinh_tế phát_triển .


Phó_Chủ_tịch Mai Quốc Bình than : " Một dự_án đầu_tư mất ba năm , rút thành 24 ngày được không ?


Người_ta tính như vũ_bão từng giờ , từng ngày , còn cán_bộ ta chỉ có khái_niệm là năm .


Phát_triển nhanh các ngành dịch_vụ , tái cấu_trúc các ngành công_nghiệp .


Đó là việc luật_sư Phạm Hữu Tình ( bào_chữa cho bị_cáo Nguyễn Thị Mửng ) đã tung ra một_số thông_tin cho thấy vụ_án có khả_năng bỏ lọt người , lọt tội liên_quan đến một_số cán_bộ nhà_nước , trong đó có ông Phương , công_tác tại Viện_Kiểm_sát ( VKS ) nhân_dân tỉnh Bình_Dương , đã đi mua_dâm người chưa thành_niên nhưng không bị khởi_tố , truy_tố .


Cùng mua_dâm người vị_thành_niên , nhưng người bị tội , người vô_can .


Ngay ngày khai_mạc phiên_toà , sau phần thẩm_tra lí_lịch các bị_cáo , luật_sư Nguyễn Hữu Tình ( bào_chữa cho Nguyễn Thị Mửng , bị_cáo chính của vụ_án ) đã yêu_cầu hoãn phiên_toà để điều_tra bổ_sung vì vụ_án có dấu_hiệu để lọt người , lọt tội .


Cơ_sở để khẳng_định điều đó , theo luật_sư Tình , nằm ở vụ mua_bán dâm bị bắt quả_tang ở khách_sạn Ngọc_Vân 2 với bốn cô gái bán_dâm và bốn khách mua_dâm , nhưng trong cáo_trạng không một dòng đề_cập đến những đối_tượng mua_dâm này , trong khi đó thì ba trong bốn cô gái là trẻ vị_thành_niên ( khi xảy ra vụ việc H. 15 tuổi , P. 14 tuổi , N. 13 tuổi - có tài_liệu trong hồ_sơ nêu chỉ 12 tuổi ) .


Theo cáo_trạng , khoảng 14 g ngày 8-12–2001 , bị_cáo Lê Minh Quang và Lê Thị Thắm chở bốn cô gái , trong đó có hai người chưa thành_niên , đến khách_sạn Ngọc_Vân 2 để bán_dâm thì bị công_an bắt quả_tang .


Luật_sư Phạm Hữu Tình trích bút_lục của cơ_quan cảnh_sát điều_tra cho thấy bốn đối_tượng có hành_vi đi mua_dâm bị bắt quả_tang hôm đó là các ông Lý , Thành , Thu và Phương .


Bút_lục lời khai của Lê Minh Thành - một trong bốn đối_tượng đi mua_dâm - cho biết đi cùng có ông Phương , hiện đang công_tác tại VKS nhân_dân tỉnh Bình_Dương .


Theo tìm_hiểu của chúng_tôi , ngoài ông Phương ra còn có một đối_tượng là cán_bộ ngành thuế và hai doanh_nghiệp nhưng bản cáo_trạng không thấy đề_cập đến và tất_nhiên tất_cả đều không bị khởi_tố , truy_tố trước pháp_luật .


Viện_trưởng Nguyễn Thành Thượng xác_nhận những lời khai trên có từ lúc vụ_án xảy ra và ông cũng được biết cơ_quan điều_tra đã kết_luận .


Nhậu_nhẹt , rồi sau đó đi hát karaoke chung với ba đối_tượng kia thì có , nhưng khi đến chỗ đó ông Phương chưa vào phòng , lúc công_an lập biên_bản ông Phương cũng không có_mặt .


Ông Nguyễn Thành Phương : " Nếu nói thì bao_giờ tôi cũng nói có lợi về phía mình ... " .


Sáng 31 - 3 , sau hai cuộc điện_thoại , nhóm phóng_viên dự toà đã gặp được ông Nguyễn Thành Phương , phó_viện_trưởng Viện Kiểm_sát nhân_dân tỉnh Bình_Dương .


Ông Phương sau khi bắt_tay từng phóng_viên một đã từ_tốn nói : " Tôi có cùng mấy anh_em đi đến đó để hát karaoke , nhưng tôi khẳng_định là mình không có hành_vi mua_dâm , vì nếu có thì công_an đâu để tôi yên đến giờ_phút này .


Sau khi vụ_việc xảy ra , cơ_quan đã tổ_chức kiểm_điểm về việc đảng_viên đi vào những chỗ không lành_mạnh .


Những dư_luận liên_quan đến mình tôi đã giải_trình và đã có báo_cáo với Viện_Kiểm_sát cấp trên .


Mình cũng ở cấp lãnh_đạo , phụ_trách điều_tra , nhưng trong vụ này từ khi có dư_luận , tiếng_tăm thì mình không theo_dõi .


Để khách_quan hơn , các vấn_đề dính đến tôi , đề_nghị anh_em phóng_viên nên hỏi viện_trưởng , lãnh_đạo cơ_quan điều_tra , vì nếu nói thì bao_giờ tôi cũng nói có lợi về phía mình ... " .


Các phóng_viên đã đặt ra khá nhiều câu hỏi , nhưng ông Phương từ_chối trả_lời và nói không phản_ứng gì dù những vấn_đề đặt ra ảnh_hưởng trực_tiếp đến uy_tín của ông .


Thế nhưng , ngay_cả ông viện_trưởng VKS nhân_dân tỉnh cũng không_thể nào lí_giải được câu hỏi mà chúng_tôi đặt ra đối_với ông : " Tại_sao bắt quả_tang bốn cô gái bán_dâm mà chỉ có ba đối_tượng đi mua_dâm ? " .


Nhưng cũng hai cô gái chưa thành_niên này ( trong số bốn cô ) - bốn đối_tượng ( Lý , Thành , Thu và Phương ) hẹn đến mua_dâm ở khách_sạn Ngọc_Vân 2 thì vẫn yên_vị ?


" Chúng_tôi thống_nhất với cơ_quan điều_tra vụ nào đã kết_luận thì đưa ra xử trước , còn thì tách ra tiếp_tục điều_tra làm rõ " , ông Nguyễn Thành Thượng trả_lời .