Nghe bộ_đàm xong , Tám Hoà vẫn hào_hứng với những câu_chuyện từ đáy biển .


Ông nói : " Ở biển miền Tây như Trà_Kha , Ba_Động ... còn rất nhiều cách để làm_giàu .


Một lần trục_vớt chiếc ghe chìm ở phía bắc bờ biển Trà_Vinh , đông_nam Côn_Đảo , chúng_tôi phát_hiện một rừng san_hô rộng phải đến hàng cây_số vuông .


San_hô ngũ_sắc , xanh , đỏ , xám vàng ... rồi rong tảo có hàng có lối , cá lội từng đàn không thua vùng san_hô biển Nha_Trang .


Nhưng chúng_tôi không ai dám đụng đến vì biết nó quí lắm , chỉ dám đi quanh_quanh nhìn ngắm , biết_đâu sau_này người_ta còn khai_thác du_lịch để du_khách xuống ngắm nữa chứ ?


Cách đây hơn bốn năm tôi đã biết thế_nào là cơn thịnh_nộ của biển .


Khi ấy vừa tốt_nghiệp đại_học , chưa tìm được việc_làm , tôi theo chân những người đồng_hương xuống biển tây mưu_sinh , xin đi làm thợ gàu ( làm tà_lọt phụ việc cho chủ ghe ) .


Ngày đầu_tiên đi biển tôi đã tưởng không bao_giờ còn gặp lại những người bạn thúng ...


Đó là vào mùa gió_chướng của năm 2000 , tôi được gửi đi cùng ghe với anh Sáu “ xà_lách “ tập làm thợ gàu .


Ngay đêm đầu_tiên ấy tôi đã biết thế_nào là sự nghiệt_ngã của nghề thúng mực .


Đúng 10 g đêm trời nổi gió ù_ù , kinh_nghiệm đi biển cho anh Sáu " xà_lách " biết sắp có dông lớn tới .


Anh vội nhổ_neo , nổ máy để đi vớt các bạn thúng .


Mới chỉ vớt được ba thúng của Xuân , Chơ và Hồ Duyến ( cả ba đều người Quảng_Bình nên thả thúng gần nhau ) thì cơn dông ập tới .


Gió xoáy rít từng cơn nghe vù_vù , từng đợt sóng cao như mái nhà vỗ ập vào chiếc ghe như muốn nuốt_chửng tất_cả .


Anh Sáu và ba bạn thúng may_mắn nhìn ra ngoài lo_lắng cho các bạn thúng khác còn chơi_vơi giữa cơn cuồng_phong .


Dông_tố mỗi lúc một lớn , anh Sáu kìm tay_lái cho ghe xuôi theo từng đợt sóng .


Thỉnh_thoảng từng chiếc thúng không rõ của ghe nào bay rạt qua trước mũi ghe theo từng đợt sóng cất lên với tốc_độ ghê hồn , tôi thoáng nhìn thấy gương_mặt người bạn thúng đó xanh_mét , miệng như muốn kêu cứu mà không nên lời , chiếc thúng đánh ầm xuống biển và mất_hút trong lòng đại_dương ...


Việc cứu nạn từ lúc nửa_đêm cho đến sáng hôm sau cũng chỉ vớt được bảy bạn thúng , phân_nửa còn lại vẫn biệt_tăm .


Anh Sáu cho ghe chạy vào đảo tiếp thêm nhiên_liệu rồi lại quay ra tìm_kiếm .


Từ hòn Nồm , sang hòn Dầu , bãi Ngang , bãi Mến ... ghe vớt thêm được năm bạn thúng đã ngất_ngư vì kiệt_sức .


Lúc ấy đã là 3 giờ chiều mà hai bạn thúng Bùi Văn Luyện quê Quảng_Bình và Trần Văn Nam quê Hà_Tĩnh vẫn chưa thấy bóng_dáng đâu .


Gần như tuyệt_vọng , anh Sáu cho ghe quay vào đảo .


Đến tối thì nhận được tin : " Thằng Luyện và thằng Nam bị bão đánh dạt vào hòn Sơn cách đấy hai giờ tàu chạy , đang được làng chài bên đó chăm_sóc ... " !


Vài tuần sau tôi quyết_định " giải_nghệ " lên bờ tìm vào đất_liền ... !


Anh Đặng Hoàng Lam , phó_chủ_tịch xã đảo An_Sơn ( Kiên_Hải , Kiên_Giang ) , khẳng_định : " Đa_số trường_hợp thiệt_mạng hoặc mất_tích trên biển đều là dân đi thúng .


Trước năm 2000 , hầu_như tháng nào xã cũng nhận được tin báo bạn thúng tử_nạn trên biển .


Còn bây_giờ đã đỡ hơn vì nhiều chủ tàu đi thúng đã biết sắm máy_bộ_đàm cho người dưới thúng , có tai_nạn hoặc sự_cố là chủ tàu biết mà tới ứng_cứu ngay , nhưng chỉ với trường_hợp sự_cố nhỏ , còn với cuồng_phong hoặc dông giật thì mọi phương_tiện liên_lạc đều vô_dụng " .


Trước cơn bão Linda số 5 ( 1997 ) , trên quần_đảo Nam_Du có hàng ngàn ngư_phủ đi thúng .


Sau cơn bão ấy số ngư_phủ theo nghề thúng giảm rất nhiều , không phải họ bỏ nghề mà là chết và mất_tích trong cơn bão .


Chỉ tính riêng trên hòn Lớn ( hòn Củ_Tron , xã đảo An_Sơn ) hiện chỉ còn khoảng 300 tay thúng .


Nhiều chủ ghe hành_nghề lâu năm trên đảo Củ_Tron cho biết mùa gió_chướng từ tháng tư đến tháng chín là mùa mực_ống , mùa mong_ước đổi_đời của những người bạn đi thúng , nhưng lại là mùa khủng_khiếp nhất của nghề thúng mực .


Trời đang nắng gắt , nhưng chỉ nửa tiếng sau là dông_tố ập đến như muốn nhấn_chìm tất_cả , có đêm hai cơn dông tới cách nhau chỉ vài tiếng đồng_hồ .


Những lúc như vậy các chủ ghe thường không kịp vớt thúng lên mà chỉ lo đối_phó với những con sóng cả để giữ thuyền không chìm , người trên thúng chỉ còn biết phó_mặc số_phận mình trong tay trời_đất .


Nhiều ngư_phủ cho tôi biết với kinh_nghiệm của họ , khi dông gió kéo tới họ tìm cách hạ buồm thật lẹ túm_tụm vào nhau , ba bốn thúng cột lại cùng nhau sẽ an_toàn , khó bị lật hơn .


Sau những đêm dông như vậy , thúng thường tan_tác mỗi người một nơi , người may_mắn trôi vào các hòn đảo , đất_liền , có người trôi sang tận Thái_Lan hay Philippines ... , nhiều người đã nằm lại với biển sâu .


Ông Nguyễn Văn Dũng ở bãi Ngự , Củ_Tron cho đến giờ này vẫn còn ân_hận vì cái chết mất xác của một bạn ghe tên Phạm Hồng Minh ( quê Bình_Thuận ) .


Ông Dũng kể lại : Hôm ấy tôi bị ốm nên giao cho con_rể làm tài_công .


Đêm ấy dông tới đột_ngột và lớn lắm , nhà ở trong đảo mà_còn bị sập nữa_là huống_gì cái thúng cỏn_con ngoài biển .


Thuyền_trưởng báo vào là thúng của Minh mất_tích , tôi tức_tốc cầm lái chạy ghe ra khơi tìm_kiếm .


Chạy cả ngày trời , khắp bốn hướng biển vẫn không tìm thấy gì .


Khoảng 4 giờ chiều thì gặp một chiếc ghe_lưới , họ kêu lại và cho biết là đang giữ một chiếc thúng không có người .


Nhìn thúng , tôi nhận ra ngay là thúng của thằng Minh !


Đám_tang Minh chỉ là một lễ truy_điệu của làng biển , không hình_hài , di_ảnh , anh_em bạn thúng mỗi người góp một_ít cùng với 4 triệu đồng chủ ghe phúng_điếu , tặng cho bốn đứa con nhỏ côi_cút , chưa đứa nào đủ tuổi để xuống ghe đi bạn .


Vợ Minh bị bạo_bệnh mất mới mấy tháng trước , Minh đi thúng chuyến này hi_vọng trúng mẻ mực ống về lo cái ăn , cái học cho bốn đứa con_thơ , vậy_mà ...


Nguyễn Văn , một tay thúng lão_luyện ở Nam_Du , tưởng đã bỏ_mạng trong đêm gió_chướng năm 1999 cũng kể : Đêm ấy cơn dông ập đến bất_ngờ , tôi chỉ kịp dùng dao chặt hết các sợi câu và dây neo để chống_chọi với sóng_gió .


Cơn dông quá lớn lại mưa tầm_tã khiến chiếc thúng chìm , tôi nghĩ khó thoát khỏi cái chết nên lấy dây cột chặt tay mình vào thúng để người_ta còn tìm thấy xác .


Tôi tỉnh dậy thì trời đã sáng , trên mình không còn mảnh vải che thân , đói và khát đến cùng_cực , khủng_khiếp hơn là nhìn thấy xác của những bạn thúng trôi vật_vờ trên biển ...


Đến khoảng giữa trưa , Nguyễn Văn gần như kiệt_sức thì một chiếc ghe_lưới nhìn thấy anh .


Khi được vớt lên ghe cũng là lúc anh thiếp đi , tỉnh lại đã thấy mình nằm trong trạm_xá .


Theo giới đi thúng , " lì đòn " nhất vẫn là năm ngư_phủ ở xã Lý_Vĩnh , đảo Lý_Sơn , họ đã trôi trên biển suốt năm ngày_đêm trước khi được tàu hải_quân cứu sống hồi tháng 12-2004 .


Thường thì với thảm_cảnh một mình một thúng trên biển , ngư_phủ chỉ chịu_đựng được 48 giờ ...


Không chỉ cuồng_phong , dông_tố , mà đời người đi thúng còn bị bủa_vây bao hiểm_nguy khi lênh_đênh một_mình trên biển .


Như trường_hợp Trần Văn Lợi , quê Quảng_Bình , đi ghe thúng đến tận Phú_Quốc câu mực .


Đêm đó ghe đến hòn Rậm_Rì , trong đêm_tối mịt_mù giữa biển khơi cô_đơn , một chiếc ghe_cào băng_băng chạy tới , ngư_phủ Lợi thấy nguy_hiểm đứng dậy cầm đèn_măngsông đưa lên cao và la lớn cho ghe_cào thấy nhưng đã quá muộn , chiếc ghe_cào đã vướng sợi dây neo và cuốn chiếc thúng cùng người ngư_phủ vào tận đáy biển sâu .


Vợ Lợi vừa mới sinh đứa con đầu_lòng tròn một tháng tuổi ...


Nhiều ngư_phủ kể với tôi rằng chỉ cần một sự_cố nhỏ như đứt dây_neo , rách buồm ... là sinh_mạng người đi thúng xem như " chỉ mành treo chuông " .


Trong những ngày lênh_đênh , tôi đã nghe nhiều ngư_phủ kể chuyện họ từng bắt_gặp những chiếc thúng vô_chủ mà trên đó là một cái xác chết khô đã nhiều ngày của người bạn_thúng vô_danh , họ chết vì khát , vì đói , kể_cả bị nướng sống dưới ánh nắng như_thiêu_như_đốt giữa đại_dương mênh_mông .


Chuyến xa_khơi lần này làm tôi chạnh_lòng nhớ về làng quê Hải_Trạch ven biển miền Trung , nhớ về cha tôi .


Nhớ cái làng Đức_Trạch cách quê tôi một con sông có những ngôi nhà sau một chuyến biển đã vắng bóng người mà ngày còn nhỏ tôi hay thắc_mắc họ đã đi đâu .


Cha tôi bảo những ngư_phủ đã tử_nạn trên biển .


Cha tôi cũng là một ngư_phủ nghèo , cả đời ông đã đem mạng sống của mình ra đánh_cược với biển_cả để nuôi bốn anh_em tôi vào đại_học , cao_đẳng .


Trái_tim người ngư_phủ sao lớn quá , lớn hơn cả những ngọn sóng bạc_đầu ...


Trong các đợt kiểm_tra các “ động lắc ” vừa_qua mà chúng_tôi có dịp chứng_kiến , có một hiện_tượng không bình_thường là “ động ” nào cũng có những cô gái còn rất trẻ , có cô là học_sinh , sinh_viên và rất đẹp .


Theo các trinh_sát hình_sự , rất nhiều đối_tượng đang trong tình_trạng ... khoả_thân hoặc vừa trải qua một cuộc “ mây_mưa ” .


Một cán_bộ Phòng CSĐT tội_phạm về ma_tuý Công_an TP. HCM khẳng_định hầu_hết các loại thuốc “ lắc ” đều có tác_dụng kích_dục đối_với cả nam lẫn nữ ...


Từ những câu_chuyện của các “ đội bay ” bị công_an bắt_buộc “ hạ_cánh ” và qua nhiều ngày_đêm đi thực_tế từ những “ động lắc ” , chúng_tôi thật_sự bàng_hoàng khi biết hầu_hết dân bay từ hạng “ cháo pha sữa ” đến “ thợ ” , “ nghiện ” đều có cùng một mục_đích trong những đêm bay triền_miên là cố_gắng “ ăn thịt ” bạn bay giới nữ càng nhiều càng tốt ( !


Chính Q. trong cơn say đã “ xơi ” được nhiều kiều_nữ mà ngay cả trong mơ cũng không dám nghĩ đến chuyện mời đi uống nước .


Những kiều_nữ này có khi là một sinh_viên , một công_chức , có lúc lại là một nghệ_sĩ , trí_thức ... nhưng “ ám_ảnh ” nhất vẫn là những em gái nữ_sinh trung_học có gương_mặt của những thiên_thần !


Điều mặc_nhiên là những “ con mồi ” này sau khi cùng “ bay ” cũng đã nồng_nhiệt chuyện ấy không kém !


Trong tám động lắc vừa bị lực_lượng công_an triệt_phá , bất_kỳ động nào cũng có hàng chục gương_mặt nữ non_choẹt - điều rất ít thấy đối_với các loại ma_tuý trước_đây .


“ Bay mà không có gái thì độ phê và sự cuồng_nhiệt giảm phân_nửa .


Gái càng xinh , càng lành thì sự bốc_lửa càng cao !


” - một “ cao_thủ nghề bay ” đã thổ_lộ với chúng_tôi như_vậy .


Trừ những trường_hợp cave , gái_gọi “ bay thuê ” kiếm tiền , phần_lớn các “ đội bay ” đều là chỗ bạn_bè cùng lớp , cùng trường , cùng cơ_quan ... nhưng khi đã ngấm thuốc rồi thì vẫn phải “ ăn thịt ” nhau .


Thậm_chí có những cặp là người_yêu , nhưng khi đã “ thăng_thiên ” thì vẫn nồng_nhiệt trao_đổi “ con mồi ” cho người khác !


Hôm chúng_tôi đến Fifty tình_cờ gặp N. ...


Mới ba năm trước N. còn là một cô bé nữ_sinh ngoan hiền ở Nghĩa_Dũng , tưởng_chừng đã yên_ổn ở một trường đại_học nào rồi , không ngờ hôm_nay lại trở_thành một “ tiếp_viên trưởng ” mà những thành_viên quen_thuộc ở đây kháo nhau : “ Nhiệt_tình nhất đấy , đêm nào cũng đi chuyên_cơ !


Cuộc_chơi của Nhung bắt_đầu trượt dài vào một ngày có nhóm “ quý_tử ” đi trên những chiếc xe_gắn_máy đắt tiền đến quán bida máy_lạnh mà Nhung làm nhân_viên .


Sau vài ván bida , họ đã nhanh_chóng có cuộc hẹn với cô và N. , một bạn đồng_nghiệp .


Nhung không còn cầm_lòng được , nước_mắt giàn_giụa kể tiếp cho chúng_tôi nghe : “ Sau khi hát karaoke chừng một giờ , lại kéo nhau vào một khách_sạn trên đường Cách_Mạng_Tháng_Tám rồi chia nhau những viên thuốc .


Tôi hỏi thuốc gì , cả nhóm thanh_niên cười to lên cho tôi là “ lúa ” , tôi uống đại và tiếng nhạc nổi lên dồn_dập ...


Tôi chao_đảo , không còn làm_chủ bản_thân , cả nhóm trai_gái đều cởi hết quần_áo ra , ai bắt được ai thì mặc_nhiên như ... một cuộc_sống bầy_đàn !


... Sau cái đêm tôi và N. đánh mất đời con_gái , N. đã bỏ việc và trốn biệt_tăm .


Thuốc lắc không chỉ gây ảo_giác mà còn ... khi uống vào rồi thì cứ muốn cởi tung quần_áo ra , không_thể dừng lại được nữa , khốn_nạn lắm ... ” .


Đem chuyện cuộc_sống “ bầy_đàn ” kinh_khủng của Nhung ra hỏi Quân , một “ cơ_trưởng ” trong làng bay , tay này cười khùng_khục : “ Chuyện nhỏ , không sống như người nguyên_thuỷ thì lắc làm gì ?


Nhưng ông cũng phải chơi tới_bến luôn mới được !


Theo lời khai của các đối_tượng tham_gia “ lắc ” ở các động “ lắc ” mà công_an vừa triệt_phá , sử_dụng thuốc “ lắc ” sẽ làm tăng khoái_cảm , tăng nhu_cầu đòi_hỏi quan_hệ xác_thịt .


Trong vụ triệt_phá điểm ăn_chơi trác_táng Bin_Bo , rất nhiều đối_tượng nam_nữ bị bắt quả_tang đang trong tình_trạng gần như không còn mảnh vải che thân .


H. - một chủ quán cà_phê trên đường Lê Thánh Tôn , nghiện “ lắc ” hai năm nay - cho biết : “ Bình_thường uống một ly rượu đã thấy khó_chịu huống_hồ chơi “ lắc ” .


Liều càng nặng thì khoái_cảm càng cao nhưng khi thuốc hết tác_dụng thì người mệt rã_rời ” .


Một_số dân_chơi “ lắc ” bị bắt vừa_qua thừa_nhận có quan_hệ tình_dục sau khi “ phê ” thuốc .


Có người cho biết do kích_thích đã “ giải_quyết ” ngay trong phòng “ lắc ” hoặc trong nhà_vệ_sinh quán bar , vũ_trường .


Ngoài đám trẻ , không ít dân_chơi cỡ U40 , U50 cũng đua_đòi chơi tới_bến ...


Nếu trước_đây dân “ lắc ” xài các loại thông_thường , chỉ gây ảo_giác thì thời_gian gần đây tại các quán bar , vũ_trường dân_chơi đua nhau “ chuyển hệ ” qua xài “ lắc ” kích_dục .


Theo tay_chơi này thì lúc_nào “ lắc ” kích_dục cũng luôn hút hàng dù giá rất cao , từ 500.000 - 600.000 đ / viên , có loại như “ lắc ” care lên đến 900.000 đ / viên .


Ban_đầu “ lắc ” kích_dục xuất_hiện dưới dạng viên nhỏ như hột é , gần đây xuất_hiện thêm nhiều mẫu mới .


Tối hôm đó , Quân gửi tới một tay_chơi trẻ tên Hoàng .


Nghe_đâu trước_đây Hoàng đã từng là đàn_em trong băng của một tay anh_chị tên H. “ AK ” .


Sau khi H. “ AK ” bị xộ khám , Hoàng đã hoàn_lương , bây_giờ đang phụ việc cho gia_đình Quân .


Được Quân giới_thiệu , Hoàng tỏ ra niềm_nở với chúng_tôi : “ Tối nay em đưa anh đi ” .


Sau khi sương_sương mấy chai bia , Hoàng đưa tôi thẳng đến quán karaoke TL trên đường Võ Văn Tần .


Thấy khách quen , mấy tay bảo_vệ đưa chúng_tôi thẳng vào phòng , tôi nhận ra những gương_mặt cũ của đêm trước , Hương , Hà , Tiên và hai cô gái khác .


Cả bọn “ lúc_lắc ” , giật_giật , chắc đã “ cắn ” thuốc từ trước .


Hoàng móc ra một viên XO bẻ đôi đưa tôi một nửa , bằng một động_tác “ ảo_thuật ” vụng_về tôi vờ há mồm “ cắn ” thuốc , rồi bỏ gọn dưới gầm bàn .


Trong không_gian rất riêng_biệt , với thiết_kế có chủ_ý của chủ_nhân , họ quấn lấy nhau như điên_loạn mà không sợ ai quấy_rầy .


Hương ra_vẻ “ đàn chị ” bước đến gần chiếc loa cởi phăng chiếc áo_lót đưa lên , những cô khác làm theo rồi chúi đầu vào loa ngoáy lia_lịa cái đầu .


Màn “ trở_lại thời_kỳ nguyên_thuỷ ” lên đến cao_trào khi Tiên nhanh_chóng cởi chiếc áo mặc ngoài để lột chiếc áo_lót , đồng_thời nới rộng lưng quần trong tiếng la_hét đầy phấn_khích của cả bọn .


Gần 1 giờ sáng , Hoàng vặn nhỏ nhạc cho cả bọn “ nhả ” thuốc .


T. , một tay_chơi trong nhóm , đề_nghị kéo về nhà mình tiếp_tục lên “ thuốc ” .


Hoàng rỉ_tai tôi : “ Tới nhà thằng T. mới đã , ở đó nhiều người chơi vui lắm ” .


Trước cửa_nhà treo tấm biển nhỏ đề quán cà_phê T , Hoàng nói chỗ này T. tổ_chức “ lắc ” hằng đêm .


Dân “ lắc ” đến đây đều là loại nghiện nặng và quen_biết nhau , có đêm gần 50 đứa tụ_tập về đây chơi “ tập_thể ” .


Gần 2 giờ sáng chúng_tôi đến nhà T. , cửa khoá trái im_ỉm , T. móc điện_thoại ra gọi , ít phút sau một cái đầu thò ra quan_sát rồi kéo cửa .


Vừa bước vào bên trong , tôi như chết_đứng vì hàng chục cặp nam_nữ trong tình_trạng loã_thể đang quấn lấy nhau .


Hoàng nói : “ Kẹt cho anh rồi , vào đây phải chơi như tụi nó , mà dân lắc không bao_giờ xài bao ( bao_cao_su ) đâu ” .


Tôi đành thú_thật rằng mình không_thể làm được việc đó và đề_nghị Hoàng tìm cách đưa tôi thoát khỏi chốn này .


Hoàng và tôi ra về trong sự ngạc_nhiên đầy ngờ_vực của T ...


Mệt_mỏi , rã_rời vì thức khuya và vì rượu , tôi và Hoàng chui vào khách_sạn ngủ vùi .


Tờ_mờ sáng , khát cháy cổ_họng , tôi trở dậy lò_dò đi tìm nước uống .


Vén rèm nhìn qua ô cửa_sổ , trời đang đổ mưa .


Dưới mái_hiên nhà đối_diện , cả gia_đình của ông_già mù ăn_xin đang nằm rúc vào nhau ngủ ngon_lành .


Trong đầu tôi lại hiện lên những cuộc vui thác_loạn , được đánh_đổi bằng tuổi thanh_xuân và tiền_bạc của đám người trẻ giàu_sang , sống không mục_đích ...


* Kỳ sau : Con đường xâm_nhập của “ lắc ” !


- Kỳ 2 : Chân_dung những " đội bay " - Kỳ 1 : Bắt cứ bắt , lắc vẫn cứ lắc ... !


Bọn nó trốn về nhiều , có_lẽ vì không chịu được cái cảnh nhớ_nhung đáng sợ này .


Từ đây ra đường 18 chỉ có một khoảng đồng .


Ở xa này , nhìn ôtô , xe_đạp lăn từ_tốn qua các thân cây mà muốn chạy vù xuống đó .


Rồi Hà_Nội , gia_đình , đường Nguyễn Ái Quốc và phố Nguyễn Du ...


Bao_nhiêu điều hứa_hẹn còn bỏ_dở , bản_nhạc dừng lại ở âm da_diết nhất ... N. Anh , giữ ngón tay yêu_dấu ấy ở phím đàn và đừng buông ra , đừng buông , nghe thấy không , N. Anh , đừng mỏi_mệt ...


Không ai muốn cuộc_đời mình phải buồn_bã cả , nhưng rất ít người trên đời này đạt được điều mình mong_muốn .


Mất_mát nhiều , nhưng cố_gắng làm_sao cho mình khỏi thất_vọng , khỏi mất nghị_lực luôn hun cháy lòng mình .


Thư cho Phong , mình viết : “ Còn nhớ không Phong , dạo lớp 10 , Phong đọc trước lớp bài Đường chúng_ta đi khiến hai đứa mình cảm_động .


Ở cái cành ổi đã nhẵn bóng vết tay mình , Phong với mình ao_ước được sống những giờ_phút như_thế .


Mình gửi cùng lá thư là những đoạn Đường chúng_ta đi học thuộc từ hồi đi học .


Phong có nhận được không , qua Trường_Sơn , qua dốc Bà_Định , dốc Nguyễn Chí Thanh , qua chặng đường quyết_thắng .


Và trong bom_đạn , Phong có trả_lời câu hỏi mà cuộc_sống đặt ra ...


Nhưng ít ai kiểm_tra mình xem tình_cảm và suy_nghĩ đó có thật là bản_chất của mình hay không .


Có thật nó bắt_nguồn rễ sâu_xa từ tận_cùng cảm_nghĩ , từ đáy lòng mình ?


Có ai tự kiểm_tra mình , tự kiểm_tra cảm_xúc và suy_nghĩ của mình , xem bản_thân mình có lấy những rung_cảm tốt_đẹp đó làm quan_niệm sống , chứ không phải làm một thứ đồ trang_sức rủng_rẻng ?


Chính_trị_viên Các hỏi mình thích đi đâu .


Mình chỉ thích bộ_binh , đánh nhau thế mới khoái và ít bị phụ_thuộc vào máy_móc .


Vả_lại , đi bộ_binh gần dân hơn , biết nhiều điều thú_vị hơn .


Vẫn như hôm_qua , ngủ và chơi_bời lêu_lổng .


Chán_ngán lắm rồi , bắt_đầu đi lùng trong xóm .


Hết mía lại sắn , sắn ăn chóng no , chóng chán .


Và nếu chán thì chịu , dân đi làm_đồng hết cả rồi , chẳng có ai ở nhà mà nói_chuyện .


Quanh_quẩn với cái sân phơi rơm_rạ , với cái vại chỉ hai gánh nước là đầy .


Lại thêm ba người nữa “ tút ” về Hà_Nội .


Họ không chịu nổi tình_trạng nằm đợi ghê_sợ này .


Lê Như Thanh và Đỗ Thành xin mãi cũng được về .


Thanh nó khoái lắm và vanh_vách kể cho mình cuộc_sống đang phát_triển của thủ_đô .


Nó không dám đến trường vì sợ xúc_động .


Thanh bảo không dám kể tình_hình thật của đơn_vị cho gia_đình vì nó sợ gia_đình không yên_tâm .


Toàn bốc_phét nào_là tập ít , ăn khoẻ , sướng , vui ... rồi triển_vọng binh , quân_chủng cao_xa ...


Bà ngồi yên_lặng nghe đứa con_trai nhỏ của mình thủ_thỉ .


Và khi con đi , bà oà lên khóc , đứng chắn ở cửa nhất_định giữ nó ở nhà .


Mẹ mình chưa khóc bao_giờ trong những lần tiễn con đi .


Mình lại nhớ câu_thơ của Trần Vàng Sao , đại_ý : Bao_nhiêu nước_mắt mẹ thấm vào vạt áo , để đường con đi không bị ướt ... Mẹ mình dũng_cảm lắm , biết hi_sinh lắm .


Nghĩ về Hà_Nội là nghĩ về N. Anh , nghĩ đến những ngày bên nhau đi trong hương đêm mùa hè , của đêm mùa thu ... Ta gặp nhau làm gì nhỉ ?


Ta siết chặt trong nỗi xúc_động làm gì ... N. Anh bé_nhỏ yêu_dấu đêm nay ở đâu ...


Thương N. Anh thật nhiều mà không biết nói sao , không biết làm sao cả .


Tội_nghiệp N. Anh , cứ phải buồn mãi , buồn dai_dẳng ... Sao không vui với bạn_bè mỉm cười .


Hạnh_phúc thả những đốm sáng bay lơ_lửng trên trời .


Vũ_trụ bao_la quá mà tay N. Anh nhỏ_nhắn chừng nào ...


Bao_nhiêu đêm nằm_mơ , mình trở_lại buổi tối cuối_cùng , khi N. Anh dừng xe ở đằng sau và đặt nhẹ bàn_tay lên vai trái .


Mình ngoảnh lại ... thế rồi không còn mơ được gì nữa , cứ trượt theo những đường_cong mềm_mại ... Mai , ta xa nhau rồi , vậy_mà có ai nói được với ai điều gì đâu , cứ mặc làn gió thơm mùi đồng_nội vuốt_ve mái_tóc ...


Mới_đó mà ta xa nhau , thật là kinh_khủng .


Dẫu có phải mất đi những tháng năm đẹp_đẽ ấy cho N. Anh bình_yên và hạnh_phúc .


Càng nghĩ nhiều càng thấy mông_lung và thương N. Anh , thương cả mình nữa .


Trái_tim ơi , vỡ ra và đừng bao_giờ rung nữa .


Cho ta thảnh_thơi , cho N. Anh hạnh_phúc ... Buồn lắm , cuộc_sống riêng của mình .


Càng nghĩ càng buồn , nhất_là trong những ngày này .


Bao_giờ mình mới thoát khỏi sự chờ_đợi đáng ghét như hôm_nay ?


Nhanh_nhanh mà đi B chứ không thì hết địch đến_nơi .


Nghe phong_thanh trên bộ lấy lính lái xe_tăng , tụi nó thích lắm .


Thích gì cái con rùa thép ấy , chỉ oai ở ngoài này thôi chứ khó mà được vào trong ấy .


Đại_đội_trưởng Châu mới về , trẻ_măng , 24 tuổi .


Nghe kể dạo tổng_tiến_công mà tiếc đứt_ruột .


... Không ai phút này cảm_thấy cô_đơn Nhưng da_diết vẫn gợi về Hà_Nội !


Phố nhỏ se_se đang mùa gió nổi Có chút gì xúc_động mãi theo đi ...


Bằng Việt nhỉ , ừ , Bằng Việt , trong một Mùa xuân xa Hà_Nội .


Không biết bao_giờ mới như Trường_Phước Mãi hôm_nay mới thực đông về ...


Hôm 5-12 , được về qua Hà_Nội mấy tiếng đồng_hồ , mới cảm_thấy hết hạnh_phúc đơn_sơ mà ngày thường không để_ý .


Xe dừng lại ở bến Nứa , mình vội đến luôn nhà các bạn , đến trường ...


Trường Tổng_hợp như hẹp hơn hôm_qua , ít gặp người quen_thuộc .


Dừng lại dưới chân cầu_thang , bùi_ngùi và buồn vô_hạn ... Tất_cả như vụt đứng dậy !


Vụt ào ra , ôi , kỷ_niệm ... Và đậm_đà là bóng_dáng N. Anh , hôm_qua , hôm_qua , đứng gõ cửa thật nhẹ ...


Vụt ào ra , như cửa_sông , thời sinh_viên say_mê , hồ_hởi ... Giật_mình , sờ lên vai áo , cổ áo .


Cuộc_sống vẫn như xưa , ồn_ào , nghịch_ngợm .


Nhà_cửa vẫn bẩn và ngọn đèn vẫn trải vô_vàn đường sáng .


Dắt Hải đi chơi , một lát , chia_tay ở gốc cây thứ ba , nơi nửa năm trước , ngày 30-5 , chia_tay N. Anh ... “ Hải có biết tại_sao mình chia_tay với Hải ở đây không ?


Ở gốc cây thứ ba này , mình đã chia_tay với bạn thân_yêu nhất của mình ... ” .


Chỗ ấy , cái miếu nhỏ , ngã tư , Văn_Miếu ...


Nhưng , không sao cả , “ hạnh_phúc bắt_đầu từ chỗ biết xa nhau ” ...


Quả_thật , về nhà , ở bên bố_mẹ , gia_đình sao thanh_thản lạ .


Suốt đêm không ngủ , không muốn ngủ tí nào .


Nằm nhìn đỉnh màn và nghe tiếng thở của gia_đình .


Không thanh_thản như mọi người , không sung_sướng và nhàn_hạ như bố_mẹ người .


Bè nứa phơi trên cát bãi sông Hồng Nơi tuổi nhỏ ta đi câu cá Những chiếc xà_lan ngày ấy nông_nổi quá Nay trầm_tĩnh ngược sông chở đá chữa cầu ...


Qua cửa_kính mờ bụi , ta bối_rối chào dòng sông đỏ và nhẩm đọc vần thơ Lưu Quang Vũ .


Thế_là lại xa Hà_Nội , lại xa thủ_đô và biết đến bao_giờ ?


Tâm_hồn nhạy_cảm ấy , dễ vui hơn mà cũng dễ buồn hơn trước cuộc_đời .


“ Sự_thật gồ_ghề biết_chừng_nào ” , một lần anh thanh_thản viết vậy .


Nhưng khi sự gồ_ghề ấy đến với chính cuộc_đời anh ! ?


Hơn 30 năm đã trôi qua , nỗi đau_đớn của một tuổi_trẻ trong_veo như vẫn còn làm đau người đọc ...


Năm người con của ông được học_hành cũng nhờ ông đêm_đêm cúi mặt với rác .


Và giờ_đây ông không còn tủi buồn “ thân_phận rác ” của mình khi các con đã lớn , đỗ_đạt đàng_hoàng với đời , trong đó có hai con đỗ cử_nhân ngành chế_biến thực_phẩm và thạc_sĩ Anh_văn .


Những con đường ngập rác đang chờ ông làm sạch để ngày_mai khoe vẻ đẹp với đời .


Đêm nay cũng vậy , vẫn đúng 0 g ... Ông bảo bây_giờ thì đỡ rồi chứ 5 - 7 năm trước , tụi trẻ choai ăn_chơi đua xe như điên , cứ nghe tiếng xe rú rít sau lưng là thả chổi , bỏ xe rác nhảy_vọt lên lề .


Tai_hoạ rình_rập thường_xuyên đến mức công_ty cũng phải ... khuyến_khích công_nhân làm y_như vậy : phóng lên lề trước đã .


Ông nghe nơi này nơi nọ có đồng_nghiệp của mình bị xe tông chết hoặc tàn_tật mà đau_lòng .


Ông bảo nhờ có công_an “ dẹp loạn ” nên xã_hội về đêm giờ đã an_toàn hơn .


Cuộc_đời gắn với rác , ông cũng nhìn sự tiến_triển của xã_hội qua rác : ống_tiêm bớt tức_là tệ_nạn giảm ; rác “ sạch và sang hơn ” , tức đời_sống người dân có khá hơn ...


Chẳng ai muốn làm cái nghề này ... ” - ông nói , pha chút buồn_tủi .


Nhưng không làm thì cũng chẳng biết lấy gì nuôi vợ nuôi con .


Hồi nhỏ ông học dở_dang lớp ... vỡ_lòng , chưa thuộc hết mặt_chữ thì nhà cháy , nghèo quá cha_mẹ lo miếng ăn còn không nổi , đâu ai để_ý chuyện chữ_nghĩa cho con .


Mẹ ông gánh nước mướn , mỗi ngày 150 đôi .


Thu_nhập của cả hai là mỗi ngày một lít gạo và hai bó rau_muống .


( Sau_này ông mới biết ba ông là cơ_sở cách_mạng , sau “ nhảy cứ ” ra Đồng_Tháp .


Năm mười mấy tuổi ông cũng được ông_già đưa ra chiến_khu .


Giải_phóng xong cha của ông không thấy về và biệt_tích đến giờ ... ) .


Vậy_là ông thất_học , “ toán cộng toán trừ thì làm được chứ toán chia thì chưa biết ” - ông thật_thà , hài_hước nói về nỗi thua_thiệt đời mình như một thứ chuyện vui .


Không chữ_nghĩa , không nghề_nghiệp chính là lý_do ông chọn nghề quét rác .


Bây_giờ thì xã_hội đã có nhận_thức khác về thân_phận con_người , chứ những năm mới vào nghề tôi tủi_nhục lắm ... ” - ông rơm_rớm .


Mỗi sáng mỗi tối anh thanh_niên Đặng Đức Hải lầm_lũi kéo càng chiếc xe gỗ chở rác ra đường , quét , dọn .


“ Cái gì của con_người , con vật thải ra là tụi tui dọn ... ” - giọng ông đều_đều như những nhát chổi khua trong đêm tĩnh_lặng , không cảm_xúc , không vui không buồn .


Ngày đó trong nội_thành nhiều người vẫn còn nuôi heo , nuôi gà .


Vì_thế không chỉ là quét rác , ông và những đồng_nghiệp của mình còn dọn cả phân súc_vật .


Ông không bao_giờ quên được những đêm quét rác dưới chung_cư Nguyễn Thiện Thuật và vài chung_cư khác : có_khi là những túi rác từ trên bay vèo xuống đầu hoặc lắm khi có một gã say_xỉn nào đó ra lan_can vén quần ... “ không đội nón thì nó đái ướt cả chỗ thờ ông thờ bà ” .


Những đêm như_vậy ông bấm_bụng chịu , không dám kể cho vợ_con nghe , một_mình ôm tủi_nhục .


Không nghe trong giọng của ông chút phẫn_nộ nào mà chỉ ray_rứt một sự cam_chịu phảng_phất chút buồn , buồn cho thế_thái_nhân_tình .


Nhưng rồi ông lại vui lên ngay : bây_giờ người dân thành_phố đã ý_thức hơn rồi , không còn những cảnh ấy nữa .


28 năm nghề rác , không chữ_nghĩa nhưng ông bù_đắp thiệt_thòi lớn_lao nhất của đời mình bằng sự cần_cù .


Giao cho việc gì ông cũng làm xong , không nề_hà .


Trong công_việc bao_giờ ông cũng nhận về mình những việc khó và làm cho kỳ xong mới thôi .


“ Mưa_gió lại càng phải ra đường vì nếu không làm kịp thì nước ngập , rác lại trôi vào nhà dân ” : Nghe trong lý_lẽ của ông chan_chứa cái tình .


Không bất_ngờ nhưng sẽ khá ngỡ_ngàng khi biết ông có một người con đã lấy bằng thạc_sĩ Anh_văn trong một chương_trình đào_tạo của Úc , hiện giảng_dạy tiếng Anh ở một trường THCS ở quận 10 .


Một người khác nối_nghiệp cha , Đặng Đức Hiền , dù đã là cử_nhân ngành chế_biến thực_phẩm .


Đêm_đêm cũng như cha mình , Hiền ra đường đúng vào lúc 0 g .


Đó là ca một , ca vất_vả nhất của một ngày .


Ba người con khác của ông cũng học_hành đàng_hoàng .


Duy có cậu út Đặng Đức Hoà chỉ học hết lớp 9 rồi ... nghỉ ngang , hiện làm công_nhân ở Công_ty điện_tử Tiến_Đạt .


Những ngày đầu Hiền đi làm cay_đắng lắm vì lúc đó anh vừa làm vừa học .


Đêm Hiền cầm chổi ra đường , sáng về rửa mặt rồi vào lớp .


“ Mấy tháng đầu tưởng là chịu không nổi , kiệt_sức luôn .


Quen đến mức tốt_nghiệp ra trường Hiền không một_chút băn_khoăn khi nộp đơn thẳng vào Công_ty Công_trình đô_thị quận 3 .


Sau ba năm ... cầm chổi , ở tuổi 23 Hiền được bổ_nhiệm làm tổ_trưởng sản_xuất gián_tiếp , tức cũng giống như cha của anh .


Hiền chịu trách_nhiệm quản_lý gần 30 công_nhân đáng tuổi cha_chú mình , “ nhưng được_cái là các cô_chú thương và nhiệt_tình , mình đỡ phải lo ” .


“ Đời làm rác thì ai cũng biết rồi , miếng ăn còn sợ thiếu nói_gì tới cho con học chữ .


Khó gì thì người_lớn chịu chứ cũng cho con ăn_học đàng_hoàng ” .


Năm người con của ông_bà cứ đến tuổi là vào lớp mầm , chồi , lá ; lớn nữa thì vào lớp 1 , lớp 2 ...


“ Những năm tụi nó nhổ giò ( tuổi phát lớn ) nhìn con mà thương vì không đủ áo đủ quần .


Thằng anh đi học buổi sáng về là thay áo ra cho thằng em đi học buổi chiều .


Năm anh_em chưa bao_giờ mỗi đứa có trọn một bộ_đồ ” - ông xót_xa nhớ lại .


Ngày đó gia_đình ông sống trong khu lao_động nghèo và phức_tạp .


Ông theo với rác còn vợ bán xôi , bán bún riêu .


Các con ông gần như được “ thả ” và tự lớn .


“ Thế nhưng trời thương cho tụi nó cái ý_thức , mấy chị_em tự bảo_ban , dạy_dỗ nhau học_hành và nên_người ... ” - ông tự_hào .


Hôm Hiền quyết_định nộp đơn vào làm nghề rác , ông suy_nghĩ lung lắm : “ Tôi bao_giờ cũng nhắc_nhở các con phải học_hành và muốn mở_mặt với đời thì đừng bao_giờ theo cái nghiệp cha .


Đó là cái nghiệp tủi_cực của những người ít chữ_nghĩa , bần_cùng và bế_tắc ... Nhưng có_lẽ thời_cuộc đã khác và con tôi có lý_lẽ và nhận_thức của nó ” .


Cũng như ông , đời rác đã không dìm ông xuống tận_cùng của rác mà ở đó ông lại lung_linh với nghề_nghiệp và những đứa con của mình .


Ông tâm_sự : “ Mình chỉ còn hai năm nữa là nghỉ hưu .


Cuối đời cũng mỹ_mãn khi thấy con_cái nên_người và mình cũng đi tới cuối_cùng của nghề_nghiệp để nuôi vợ nuôi con .


Giờ nghỉ hưu thì tháng cũng lãnh được 1 triệu đồng , đủ lo tuổi già .


Con_cái được học_hành và đỗ_đạt vậy nhưng tôi vẫn nhắc : thạc_sĩ , tiến_sĩ gì cũng chỉ là hạt cát ở trong đời , quan_trọng là phải sống sao cho ra con_người ... ” .


Ông chỉ nói mộc_mạc theo cách của mình : sống sao cho ra con_người .


Phố Tàu , xưa : đói_nghèo - tệ_nạn và gái đứng_đường ... Phố Tàu , nay : háo_hức rước huân_chương .


Một ký gạo , một trang chữ , một cái hòm tiễn linh_hồn ra đi vĩnh_viễn ... Gom lại , phố Tàu nghèo đã viết nên câu_chuyện đậm_đà , dạt_dào về lòng nhân_ái .


Một khu dân_cư nhỏ , rất nhỏ , lọt_thỏm giữa lòng thành_phố ...


Đến 9 - 10 giờ đêm là dân chỉ có nước vô nhà đóng_cửa , lảng_vảng ngoài đường là bị cướp trấn_lột giật dọc ngay .


Đi không_khéo là kim tiêm của tụi xì_ke lụi thẳng vô chân .


Còn bây_giờ , phấn_khởi lắm , cô nhìn đi ... ” .


Ông chỉ tay về những căn nhà_lầu , phía dưới là mặt_đường sạch_bong .


Cả đường Nguyễn Án được mệnh_danh “ con đường tình_ái ” vì “ gái_bán_hoa ” đứng đầy , giờ cũng không còn “ bóng_hồng ” nào nữa .


“ Không còn “ đội_sổ ” về tệ_nạn của thành_phố .


Tôi chợt hiểu đó không chỉ là niềm vui của một người gần mười năm làm tổ_trưởng .


Đó còn là sự hân_hoan của một người đã sống , nhìn sự thay_đổi của từng ngôi nhà , từng góc phố gần 50 năm .


Bằng giọng Việt lơ_lớ pha âm Hoa , ông kể : “ Năm 1994 , phường thành_lập và giao tui làm tổ_trưởng khu dân_cư 4B .


Lúc ấy , nhìn cảnh ngổn_ngang nghèo_khó , tệ_nạn mà phát rầu .


So với đô_thị lớn , khu dân_cư là một hạt cát .


Nhưng ở khu dân_cư không làm tốt thì bộ_mặt thành_phố cũng không phát_triển được .


Lúc ấy , kể_cả ông , lực_lượng nòng_cốt của khu dân_cư có năm người .


Tiền_bạc thì không kể ( vì tính đến ngày_nay , tổng_cộng các khoản ông chỉ được chế_độ bồi_dưỡng 140.000 đồng / tháng ) .


“ Nhưng dù_sao cũng phải làm hết_sức mình !


Nghĩ vậy , ban quản_lý mới ngồi lại bàn_bạc .


Muốn khu dân_cư đi lên phải dẹp tệ_nạn xã_hội .


Nhưng nếu chỉ có lực_lượng công_an thì dẹp nhóm này lại xuất_hiện nhóm khác .


Không cô gái nào muốn bán thân cũng như không ai muốn trở_thành tên trộm_cắp !


“ Chúng_tôi không mong điều to_tát , chỉ biết đã làm là làm hết_mình .


Trong gần mười năm tôi rút ra một điều : muốn làm được gì phải gần_gũi dân , lắng_nghe dân , thấu_hiểu nỗi khổ của dân , giúp đúng nơi , đúng chỗ ” .


Nghĩ vậy , những người “ ăn cơm nhà ” rồi “ vác tù_và ” đi “ ăn_xin ” của người khá_giả cho người nghèo .


Những khi cho ký gạo , ký khô , các anh_chị cũng tìm_hiểu nguyên_nhân vì_sao những người này làm điều bất_chính .


Từ đó giới_thiệu việc_làm , giúp vốn làm_ăn .


Cách trả ơn duy_nhất là phải sống lương_thiện .


Không ai tính bao_nhiêu mảnh đời đã lành lại , nhưng nhiều người biết chắc rằng cách đây ba năm , khu_phố đã không còn tệ_nạn mại_dâm , ma_tuý .


Cũng ngay trên “ con đường tệ_nạn ” , một thư_viện nho_nhỏ cấp khu_phố mọc lên .


Đoàn_viên thanh_niên thì gom gỗ_ván cũ đóng thành kệ để sách .


Khi chúng_tôi đến thăm thì bắt_gặp những em nhỏ đang tìm chọn hay say_sưa bên trang truyện_tranh .


Ông Trí mãn_nguyện : “ Những trẻ_em nghèo được cấp thẻ đọc miễn_phí .


Riêng tiền thuê sách sẽ được trích tạo quĩ học_bổng cho học_sinh nghèo ” .


Thế nhưng , giữa ồn_ào tính_toán , có những người lao_động bình_thường đã sống với nhau ấm_áp nghĩa_tình .


Trên bước chân qua các hẻm lớn hẻm nhỏ , tôi đã nghe những câu_chuyện cảm_động …


Đó là câu_chuyện về bác Bảy Liên hằng ngày vẫn đạp xe vòng_vòng khu_phố .


Gặp nhà ai khó_khăn , khu_phố chưa kịp nhờ , bác đã mang tiền cho mượn .


Ai gặp bất_trắc , chỉ cần alô , bác đạp xe tới liền .


Hỏi về bác , dân chỉ gật_gù : “ Bà_già này hay lắm !


Là người Hoa , 20 tuổi còn chưa biết nói tiếng Việt , “ nhưng dòng máu của người Sài_Gòn đã chảy trong bà rồi ” .


Ngoài góp công , nhiều nhà hảo_tâm tự_nguyện tặng hòm chôn cho những người nghèo .


Không chỉ đưa người về nơi chín_suối , nghĩa_cử kia còn an_ủi cho người sống .


Chị Lâm Mai Huê - người được khu dân_cư giúp_đỡ thoát nghèo - vừa mời chúng_tôi vào thăm quán nước của chị vừa ôn lại : “ Ngày_xưa khổ lắm , một_mình nuôi hai con nhỏ cực_khổ trăm bề .


Không có sự giúp_đỡ của các anh_chị , tôi không biết phải chèo_chống với cuộc_sống ra_sao nữa .


Giờ hai con đã lớn , có công_ăn_việc_làm đàng_hoàng ” .


Không biết tri_ân bằng cách nào , chị lại tham_gia giúp_đỡ người khác .


Nhiều người được chị cho vay vốn bán lồng đèn , buôn_bán nhỏ .


Chị cũng không nhớ đã giúp bao_nhiêu người .


Có người chỉ nhớ số nhà , có người chỉ mang_máng cái tên .


“ Có gì đâu !


Trong khu dân_cư chúng_tôi , chuyện đó là thường mà .


Các cô còn đội mưa đội nắng đi dạy_học phổ_cập .


Có người còn tình_nguyện cho hòm , đưa_ma .


Có hộ tự_nguyện hướng_dẫn dạy nghề không công cho người khác ... Nhiều lắm !


Gia_đình anh Hồng thuộc dạng nghèo nhất trong khu dân_cư .


Lúc trước , sáu nhân_khẩu nhà anh sống trong căn nhà 5 m² , kể_cả nhà_vệ_sinh .


Trước tình_cảnh ấy , bác_sĩ Thanh - người cùng khu_phố - đã bỏ công khám bệnh , cho thuốc miễn_phí .


Hội Chữ_thập_đỏ tặng bà mỗi tháng 200.000 đồng .


Nhà anh Hồng được khu dân_cư đóng_góp tiền và công làm thêm cho căn gác .


Đến nay , thu_nhập gia_đình anh đã vượt chuẩn và xin rút khỏi danh_sách , “ để thành_phố tập_trung lo cho những người nghèo khác ” - anh chân_thành .


Thật không ngờ , khi tôi hỏi về kỷ_niệm vui qua gần mười năm mòn chân trên những con hẻm , ông trưởng ban mặt_trận khu dân_cư không kể về chuyến đi Hà_Nội nhận Huân_chương Lao_động hạng ba của Thủ_tướng Chính_phủ .


Ông cũng không nói về mấy chục bằng_khen , giấy khen treo đầy trong thư_viện và phòng họp , mắt ông chợt lấp_lánh kể : “ Cô biết không , hạnh_phúc nhất đời của tôi là lần đó tôi đưa ông phó bí_thư quận_uỷ thăm khu dân_cư .


Bọn trẻ , dù là người không quen , chúng cũng không biết đây là ông phó bí_thư , nhưng tất_cả đều răm_rắp khoanh_tay chào .


Đó chỉ là tiểu_tiết của cuộc_sống nhưng tôi mừng lắm : tụi nhỏ đã biết lễ_nghĩa , có ăn_học ... ” .


Thật lạ , văn_minh nhân_loại dường_như chỉ phát_triển bên triền những con sông , nhưng vào thế_kỷ này , con_người lại quay lưng với sông , biến các dòng sông thành bãi rác_thải lộ_thiên , thành mảnh sân_sau nhếch_nhác .


Ở vài thành_phố , người_ta chỉ " qua sông " chứ không " ra sông " bao_giờ .


Nhiều người dân Hà_Nội chưa bao_giờ đặt_chân đến bên sông Hồng .


Người Sài_Gòn đứng bên này sông nhìn sang Thủ_Thiêm mà xót_xa ...


Đã đến lúc chúng_ta phải thay_đổi thái_độ đối_xử với các con sông .


Với nhiều người Đà_Nẵng , con sông Hàn quen_thuộc dường_như trẻ lại và đẹp ra một_cách bất_ngờ sau đêm giao_thừa Tết Giáp_Thân .


Mấy tháng rồi không đi đường Bạch_Đằng trên bờ tây sông Hàn - nơi các đơn_vị thi_công ngăn đường để đào_xới , xây_dựng tất_bật suốt ngày_đêm , bụi đất mịt_mù ; sáng xuân nay trở_lại đường xưa , dường_như mọi thứ đã thay_đổi .


Đường Bạch_Đằng cũ có từ thời Pháp_thuộc , rộng chỉ vừa hai xe ô_tô tránh nhau , có đoạn sạch đẹp nhưng cũng có khá nhiều đoạn nhếch_nhác vì bờ sông Hàn ngày ấy không chỉ là đường mà_còn là bến cảng , là chỗ giết_mổ gia_cầm , họp chợ , phơi lưới , chất than ...


Khi thành_phố lập dự_án mở_rộng đường Bạch_Đằng , mà mở về hướng sông để tránh giải_toả nhà ven sông , trong đó có nhiều biệt_thự hàng trăm tuổi , đã có không ít lời_ra_tiếng_vào .


Lấn sông là chuyện không ai muốn , ai cũng lo dòng sông thu_hẹp lại , bé_nhỏ đi .


May_mà các kiến_trúc_sư trẻ đã tìm ra được phương_án tốt : phần mở_rộng được " treo " trên sông để không cản dòng nước chảy , tận_dụng các cầu_cảng đã có để làm các ban_công hóng gió .


Đường Bạch_Đằng bây_giờ là một công_viên dọc bờ sông dài 2,5 km ; trong đó phần đường dành cho ô_tô , xe_máy rộng 15 m ; phần công_viên và vỉa_hè rộng 11 m , có năm chỗ mở_rộng ra thành " công_viên mi-ni " trên mặt sông .


Vỉa_hè công_viên được ốp đá granite , lát gạch gốm , ngăn_cách với mặt sông bằng dãy lan_can có trang_trí hoa_văn đơn_giản mà đẹp , ngăn_cách với đường_phố bằng những bồn hoa , những hàng cây cọ dừa lạ_mắt .


Ban_ngày , dưới nắng xuân ấm_áp , nhiều gia_đình đua nhau đến đây chụp ảnh kỷ_niệm .


Buổi tối , bờ sông rực_rỡ ánh đèn , nhiều cụ già đến ngồi ngắm dòng nước chảy ...


Ai đó bảo , nếu có cuộc bình_chọn những bến sông đẹp nhất VN thì bờ sông Hàn chắc_chắn phải vào được vòng chung_kết .


Nước sông Hàn đang lên đầy , xanh ngát và trong_vắt .


Từ vài năm trước , để chuẩn_bị một bước đột_phá về môi_trường đô_thị : toàn_bộ nước_thải trước_kia vẫn đổ ra sông Hàn bị chặn lại , đưa về nhà_máy xử_lý nước_thải ở Đầm_Rong , ở Hoà_Cường xử_lý ; toàn_bộ bờ Đông sông Hàn được xây kè kiên_cố kết_hợp với việc mở đường Bạch_Đằng_Đông , chấm_dứt tình_trạng xói_lở bờ sông phía bên Hà_Thân .


Khách phương xa đến Đà_Nẵng mấy năm trước không khỏi ngạc_nhiên khi thấy thành_phố chỉ vài trăm ngàn dân mà ống cống thì lớn đến mức ô_tô còn chạy được vào bên trong .


Đã đến lúc chúng_ta phải thay_đổi thái_độ đối_xử với các con sông như người Đà_Nẵng đã làm với dòng sông thân_yêu của mình .


Từ bờ sông Hàn mùa xuân này , hãy tin rằng có_thể làm được điều đó chỉ trong một thời_gian ngắn nếu chúng_ta thật_sự trân_trọng những dòng sông .


GS - TS Trần Quán Anh ngồi giở lại đống hồ_sơ cũ .


Sự câm_lặng yên_lành đó đã thắp lên biết_bao ngọn lửa nồng_ấm tưởng đã nguội_lạnh trong nhiều gia_đình .


Chỉ bằng con dao_mổ sáng lạnh và lòng can_đảm của một người từng trải qua sự khốc_liệt ngoài chiến_trường , ông đã quyết đi nghiên_cứu một vấn_đề cách đây 15 năm còn rất tế_nhị .


Nhờ đó , nhiều đứa trẻ đã được cất tiếng khóc chào_đời , nhiều người đàn_ông tưởng không_thể làm chồng đã đem lại nụ cười cho vợ , nhiều thanh_niên muốn lảng_tránh cuộc_đời đã tìm đến với tình_yêu .


Họ hạnh_phúc với những gì ông đã “ trả lại ” , nguyên_vẹn như tạo_hoá ...


Vào một buổi tối mùa đông rét như cắt , một cặp vợ_chồng đội mưa đến nhà ông .


Nhìn khuôn_mặt người vợ tái_nhợt vì lạnh nhưng vẫn bừng lên tia hi_vọng , GS Anh không nỡ từ_chối cuộc gặp không hẹn trước .


Gương_mặt đẹp đài_các của người phụ_nữ ấy lại càng in đậm trong tâm_trí ông khi câu_chuyện được gợi_mở .


Anh chồng lặng_lẽ cất áo_mưa cho vợ rồi ngập_ngừng : “ Hai chúng cháu sống với nhau hơn 15 năm nhưng chưa có con , tại cháu ” .


Nghe qua , GS Quán Anh biết người chồng bị bất_lực .


Hôm sau , khi người vợ xin làm thụ_tinh_nhân_tạo để có đứa con , các bác_sĩ mới giật_mình : sau 15 năm làm vợ , đến nay chị vẫn còn ... trinh_trắng .


GS Trần Quán Anh bảo ông thật_sự cảm_kích trước đức_tính chung_thuỷ của nhiều người phụ_nữ .


Đó là một trong những động_lực buộc ông phải cố chữa bằng được cho những ông chồng .


Mấy tháng sau GS Quán Anh lại được tiếp hai vợ_chồng nọ đến cảm_ơn với ánh mắt rạng ngời hạnh_phúc .


Tất_nhiên , người vợ hoàn_toàn không cần làm thụ_tinh_nhân_tạo nữa và khỏi nói anh chồng đã hạnh_phúc đến thế nào khi lần đầu_tiên hoàn_thành nhiệm_vụ của một người đàn_ông với vợ .


Mấy chục năm làm ở khoa phẫu_thuật tiết_niệu ( Bệnh_viện Việt - Đức , Hà_Nội ) , nhất_là sau bao công_sức để đơn_vị nam_khoa được thành_lập , GS Trần Quán Anh đã gặp không biết_bao_nhiêu nỗi khổ có_thể nói là chất_ngất của nam_giới .


Trong cái nhìn xa_xăm , ông nói : đàn_ông thật_ra cũng có thiệt_thòi .


Nếu phụ_khoa đã có từ cả nghìn năm nay thì nam_khoa còn rất non_trẻ .


Trong khi đó đàn_ông cũng bị rất nhiều bệnh đặc_thù của giới : rối_loạn cương dương , xuất_tinh sớm , dị_tật cơ_quan sinh_dục ...


Đó cũng là những căn_bệnh bình_thường nếu so với các bệnh của nữ .


Nhưng nếu một người đàn_ông bị gán cái tên đệm “ bất_lực ” thì đó là điều làm họ xấu_hổ cả một đời .


Thật bàng_hoàng khi nhiều người đàn_ông đến chữa bệnh với gương_mặt nặng_trĩu tâm_sự , đã buồn_rầu thả từng chữ một : “ Vợ_chồng tôi đã chia_tay mấy năm rồi ” .


Có người vì “ không_thể làm gì ” đành nhắm_mắt để vợ đi ngoại_tình ...


Là một trong những chuyên_gia hàng_đầu về nam_khoa , GS Trần Quán Anh tiếc_rẻ : “ Không ít người đến chỗ tôi khi cơ_hội hàn_gắn hạnh_phúc gia_đình đã qua đi ” .


Nhưng khi xem hồ_sơ bệnh_án , rất nhiều cuộc_đời trai_trẻ đã được ông “ chắp_cánh ” đúng lúc .


Anh P.K.B. là con_một , phải trốn lên một tỉnh miền núi để đỡ bị gia_đình thúc_ép lấy vợ .


Sau hơn một tháng chữa_trị , anh đã an_tâm về nhà đi tìm_hiểu mấy đám sau khi đã được chữa khỏi dị_tật chẻ đôi ở cơ_quan sinh_dục .


Hôm tôi đến , trong căn phòng chữa bệnh của GS Trần Quán Anh , một cậu sinh_viên Trường đại_học Kiến_trúc đang được kiểm_tra lần cuối .


Anh_chàng này cao gần 1,80 m , năng_động nhưng “ cháu đã phải từ_chối tới ba lời tỏ_tình của các bạn gái ” .


GS Quán Anh khám rồi bảo : “ Vậy là hoàn_toàn như người bình_thường rồi nhé ... ” .


Trong chồng hồ_sơ cũ của giáo_sư còn lưu một trường_hợp bệnh_nhân nam bị tình_nhân cắt phăng của quí .


Gia_đình đưa đi cấp_cứu , cũng chỉ mong làm_sao cầm máu .


Hơn 13 tiếng sau mới được chuyển đến Bệnh_viện Việt-Đức .


Sau gần bốn tiếng vật_lộn , phần tưởng bị cắt rời vĩnh_viễn kia đã được GS Quán Anh khớp lại .


Vừa_vặn và hoàn_hảo đến mức chỉ sau vài ngày , bệnh_nhân đã sử_dụng lại được “ của quí ” cho việc bài_tiết .


Tu_tỉnh sau tai_nạn nhớ_đời , nay anh đã có với vợ hai đứa con kháu_khỉnh .


“ Một_số người bị chấn_thương khiến cơ_quan sinh_dục nam bị dập , nếu đưa đến kịp_thời vẫn có_thể cắt tỉa phần nát , khâu nối lại được .


Dù hơi ngắn đi một_chút nhưng vẫn đảm_bảo chức_năng .


Rất hiểu và “ chiều ” bệnh_nhân nên giáo_sư không muốn để một người nào đến chữa mà phải đau_khổ trở_về , dù với lý_do lặt_vặt nhất .


Giáo_sư bảo : “ Đã có lãnh_đạo một tỉnh nọ đến chỗ tôi định chữa bệnh nhưng vừa thấy một người cùng tỉnh quen_mặt là lập_tức quày_quả bỏ về ” .


Biết đặc_thù tất_cả bệnh_nhân nam bị yếu sinh_lý đều muốn giấu đến mức tối_đa nên GS Trần Quán Anh từng phải thiết_kế một phòng_khám đặc_biệt : vừa nhỏ , vừa kín , nép vào phía trái cầu_thang , cửa lúc_nào cũng đóng im_ỉm .


Ông có lý_thuyết riêng của mình : “ Khi người đàn_ông khóc , nước_mắt thường chảy ngược vào trong và họ sẽ kéo cả gia_đình khổ theo .


Vì_vậy , chữa được cho một người đàn_ông là đã góp_phần cho một tiểu xã_hội hạnh_phúc hơn ” .


Nếu bệnh_nhân không muốn , ngay_cả bác_sĩ điều_trị cũng không biết người_bệnh tên là gì và đang ở đâu .


Chỉ khi họ tự_nguyện thổ_lộ , GS Trần Quán Anh mới biết về hoàn_cảnh gia_đình và những ấm_ức xung_quanh căn_bệnh “ trời hành ” nọ .


Cẩn_trọng đến thế nên có người đùa bảo ông Quán Anh chữa bệnh cứ như làm công_việc thuộc dạng ... bí_mật quân_sự !


Không mở phòng_khám tư , không làm giám_đốc bệnh_viện tư , không khám ngoài giờ dù có rất nhiều lời mời , GS Quán Anh được xếp vào đội_ngũ những thầy_thuốc “ khác người ” thời nay .


Nhưng bù vào đó , bây_giờ , nếu phải đến chữa_trị ở đơn_vị nam học , Bệnh_viện Việt-Đức , bệnh_nhân có_thể yên_tâm được chữa bằng các loại thuốc và phương_pháp hoàn_toàn không thua_kém nước_ngoài !


Khi “ triệt ” xong một éo_le , vợ_chồng họ đến chỉ vào đứa con nói “ nhờ ông mà chúng con mới có nó ” , mình thấy thật hạnh_phúc ” - giáo_sư giải_thích về tất_cả những gì mình đã làm chỉ giản_đơn như_thế .


" Cơn sóng_thần ” thuốc_lắc đã xuất_hiện tại VN từ những năm cuối thập_niên 1990 , những viên MDMA ( Ecstasy ) đầu_tiên theo chân những Việt_kiều về nước ăn_chơi .


Ngay khi xuất_hiện thuốc “ lắc ” đã được “ dân_chơi ” đón_nhận nồng_nhiệt như một thứ “ siêu ma_tuý ” , ban_đầu chỉ dành cho “ dân_chơi quý_tộc ” vì cái giá trên_dưới 600.000 đồng / viên luôn làm nản_lòng những dân_chơi bình_dân .


Để “ bảo_vệ ” thú ăn_chơi mới , những người sử_dụng luôn rêu_rao : “ Không nghiện , tạo cảm_giác hưng_phấn tột_bậc , không biết mệt_mỏi ... ” .


Thế nhưng qua thực_tế xâm_nhập thế_giới thuốc “ lắc ” của các phóng_viên Tuổi_Trẻ , đó là con đường ngắn nhất dẫn đến địa_ngục !


Sau vài tuần rượu chếnh_choáng say , Hồng đề_nghị : “ Đi bay ” ( tiếng_lóng chỉ việc sử_dụng thuốc lắc - NV ) .


Tôi thoái_thác : “ Anh không có tiền ” .


Hồng búng tay đánh bóc : “ Không có tiền thì cắn giùm !


Dân_chơi mới , ít tiền sẽ lắc bám vào những tay_chơi nhiều tiền , trước khi nuốt sẽ đưa cho bạn mới chơi cắn một góc nhỏ - đó gọi là “ cắn giùm ” .


Với dân “ cháo pha sữa ” ( loại chơi nghiệp_dư , đô nhẹ , để phân_biệt với loại “ thợ ” , “ nghiện ” chơi chuyên_nghiệp , đô nặng - NV ) , mới đu theo như_thế cũng là quá đủ ...


Cả nhóm rú ga đến quán cơm BT bên trên có treo tấm bảng “ cho thuê phòng máy_lạnh ” trên đường Nguyễn Biểu .


Cả đám bước vào phòng , bên trong có hai nam một nữ đang ngồi trước bàn tiệc đầy bia và trái_cây .


Tùng “ cherub ” móc túi lấy ra những con “ lắc ” chia cho mọi người : “ Hôm_nay tao đãi ” - Tùng ra giọng đàn_anh .


Cả bọn nhanh_nhảu nhận thuốc , bỏ vào mồm rồi nốc bia nuốt ực .


Hồng chưa nuốt vội , quay qua đưa ngang mặt tôi : “ Cắn đi anh , không cắn tí nữa lên nhạc thì thủng tai đó !


Vài phút sau , những đôi mắt của nhóm trẻ như dại ra , Hồng , Ngọc nhảy lên bàn xoay như con vụ , tốc cả áo lên .


Tùng “ cherub ” chúi đầu vào loa lắc như một ... mũi khoan , nhắm_nghiền mắt ...


22 giờ , tôi gọi điện cho Quân - một tay cá_độ bóng và là một quí_tử ở khu Lý Tự Trọng .


Quân đón tôi bằng con “ Mẹc ” có dàn âm_thanh Clarim xịn , trực_chỉ hướng Phú_Nhuận : điểm dừng chân đầu_tiên là bar O trên đường Trần Huy Liệu - một điểm ăn_chơi mới nổi cách đây vài tháng .


Tiên , Hà buôn_bán vải ở chợ An_Đông ” .


Sau vài vòng rượu “ tình_thương mến_thương ” , Hải , Hậu , Lý leo xuống ghế ôm ghì lấy các cô nhảy “ mồi ” giựt loạn_xạ .


Tân móc ra một gói nhỏ rồi quay sang rỉ_tai tôi : “ Xài thuốc chưa ?


Thuốc thấm rất nhanh , cô gái tên Hà khều tay tôi : “ Em khó_chịu quá à , nhảy với em đi ” .


Tôi vừa dợm chân thì Hương chụp áo lôi lại , giọng thều_thào : “ Ngồi lại với em .


Tôi gật đầu : “ Đã lắm ” .


Nàng ngoác miệng cười tình_tứ rồi gục xuống bàn thở phì_phì , đầu lắc_lư .


Ngoài kia , Hải , Hậu , Lý , Quân , Tân , Hương và vài nhóm khác đang lắc điên_cuồng , hò_hét loạn_xạ ...


Gần 12 giờ đêm , tôi và Quân phóng xe lên bar P trên đường Hồ Văn Huê .


Thấy có khách đến , nhóm bảo_vệ đứng trước cửa khích_lệ : “ Mấy huynh vào chơi thoải_mái , ở đây chừng nào khách mệt mới nghỉ ” .


Hôm_nay là sinh_nhật của Đức , một “ quý_tử ” đang học năm 2 trường ĐH bán_công .


Trừ hai người làm nghề buôn_bán điện_thoại , còn lại toàn học_sinh , sinh_viên .


Đức bước đến gần quầy tính tiền , nói gì đó vào tai một thanh_niên .


Lát sau , người thanh_niên này dúi vào tay Đức một gói nhỏ rồi lấy tiền .


Đức mở gói nilông , lấy ra hai viên thuốc cho vào chai rượu rồi xóc lên .


Sau đó Đức rót ra ly rồi tuyên_bố : “ Hôm_nay sinh_nhựt tôi , mời mấy ông mấy bà chung dzui ly rượu .


Hai cô gái khá xinh ngồi cùng bàn là chị_em ruột , quê ở Cần_Thơ .


Cô chị tên H. là người_yêu của Đức , cô em tên Y. đang luyện thi đại_học nhưng H. chơi lắc hơn một năm nay , còn Y. mới lắc có ... chục lần .


Dân_chơi kéo đến đông đòi vào “ dập thêm tí nữa ” nhưng không còn chỗ .


Một nhóm khác vì “ cầm_lòng không đậu ” ôm nhau lắc ngay trên vỉa_hè .


Một cô gái trẻ lầm_bầm : “ Lỡ cắn rồi , làm_sao chịu nổi ? ” .


Chúng_tôi tiếp_tục đánh xe qua bar S cũng trên đường Phạm Ngũ Lão .


Sàn_nhảy cũng đã chật_cứng , rung lên bần_bật .


Nhiều dân lắc trẻ_măng đã kiệt_quệ , gục hẳn trên bàn , nôn oẹ hoặc thiếp đi .


Tại nhà_vệ_sinh , tôi thấy hai “ cu_cậu ” tuổi_teen đang nằm mẹp rên_rỉ vì sốc thuốc , không_khí nơi đây còn cực_kỳ điên_loạn hơn các bar trước ...


Gần 4 giờ sáng , Quân chở tôi đến khách_sạn P đường Nguyễn Trãi đón hai cô “ đào ” rồi hướng ra quốc_lộ về Bình_Dương .


Quân quả_quyết đây là tụ_điểm dành cho dân “ bay ” Sài_Gòn , có_thể vô_tư lắc đến trưa hôm sau .


Đến cầu Bình_Triệu , Quân nhận tin báo “ bãi đáp ” đã bị “ bể ” .


Trưa hôm sau mới biết đêm qua công_an ập vào quán bar Egypt , bắt_giữ 128 đối_tượng đang tham_gia lắc .


Chỉ một đêm đi theo tôi đã rã_rời , còn Quân thì ... “ đêm nào không lắc thì ... nhớ !


Các động lắc vẫn “ như nấm mọc sau mưa ” !


Sau khi công_an bóc gỡ nhiều đường_dây cung_cấp thuốc lắc lớn , thị_trường thuốc lắc đã trở_nên khan_hiếm .


Trong những ngày qua , giá thuốc lắc các loại tăng 100.000 - 300.000 đ / viên .


Theo tin từ cơ_quan_chức_năng , mặc_dù giá thuốc lắc tăng cao nhưng tại các tụ_điểm ăn_chơi thâu_đêm_suốt_sáng , con_nghiện vẫn vui_vẻ bỏ tiền ra mua .


Nhiều con_nghiện không tìm được hàng phải chạy_đôn_chạy_đáo khắp nơi để nhờ bạn_bè san_sẻ hoặc nốc rượu_mạnh thay thuốc lắc .


Tất_thảy dân “ bay ” dù muốn hay không cũng thừa_nhận lắc đem lại cảm_giác không loại ma_tuý nào có được như đúng cái tên quốc_tế của nó - Ecstasy !


L. , một “ quý_tử ” ở khu_vực Hoàng_Cầu ( Hà_Nội ) , tuy đang chuẩn_bị cho kỳ thi tốt_nghiệp THPT vẫn đều_đặn cùng bạn_bè đi “ bay ” .


L. kể cảm_giác của mình : “ Khi thuốc ngấm , cơ_thể như dần tan biến , tay_chân dần_dần mất hết , rồi cả người , cả đầu ... chỉ còn mỗi não bộ bay vút lên trời như pháo_thăng_thiên !


Tất_cả nỗi buồn , căng_thẳng đều bay_biến theo ... ” .


L. thừa_nhận mình thuộc loại “ cháo pha sữa ” chỉ chơi mỗi lần nửa viên và không bao_giờ kéo sang “ tăng hai ” vì đến với lắc L. chỉ muốn tìm cảm_giác lạ .


Còn D. , cựu sinh_viên Nhạc_viện Hà_Nội , đến với lắc vì “ cái không_khí tràn_ngập tiếng nhạc hiện_đại của những đêm bay ” do chính D. là một DJ chuyên chọn đĩa , phối nhạc cho dân “ bay ” .


Nhiều người nói D. là “ cơ_trưởng của phi_hành_đoàn !


” luôn được “ phi_hành_đoàn ” nhìn từ bên dưới với cặp mắt ngưỡng_mộ vì đã hoà thuốc và nhạc một_cách tài_tình .


Trong một lần cao_hứng D. đã cắn một góc tư để biết thế_nào là “ thăng_thiên ” và hai năm nay D. trở_thành “ thợ ” lúc_nào chẳng hay .


Trong giới “ bay ” những người như L. , D ... chiếm con_số khá đông , chủ_yếu là học_sinh , sinh_viên , công_chức ...


Họ có một_số hiểu_biết nhất_định về ma_tuý , về tác_hại của nó , nhưng họ vẫn cho rằng thuốc lắc không nghiện và không phải ma_tuý ... !


Chỉ với suy_nghĩ hết_sức đơn_giản và ngộ_nhận như_vậy mà hàng ngàn bạn trẻ đã vô_tư lao vào lắc như những con thiêu_thân .


Trong vụ bắt động lắc Ben_Ben trên đường Trần Quang Khải , khi một cán_bộ công_an hỏi rằng có biết chơi thuốc lắc sẽ bị nghiện hay không , một cô đang là sinh_viên năm 2 của một trường ĐH trả_lời tỉnh_rụi : “ Đâu phải heroin mà nghiện chú ?


Hà , 21 tuổi - làm nghề hớt_tóc , khai : “ Ban_đầu nghe mấy ảnh nói thuốc lắc không nghiện nên em uống thử .


Đêm nào không có thuốc cắn em chỉ thấy bồn_chồn tí thôi chứ có lăn_lộn , rên_la như mấy ông chích xì_ke đâu ” .


Như trước_đây khi heroin bắt_đầu lan_truyền trong giới trẻ , ai cũng bảo chơi nhiều mới nghiện và rồi hàng ngàn , chục ngàn con_người trẻ tuổi đã đốt mình trong làn khói trắng , trong ống kim_tiêm , phải vào các trung_tâm cai_nghiện ...


Hằng đêm , như một thói_quen đã ngấm vào da_thịt , họ lại tìm đến những “ động lắc ” để chìm_đắm trong tiếng nhạc chát_chúa , cuồng_loạn của bia_rượu , thuốc_lắc .


Họ có_thể vung bạc triệu cho một cuộc_chơi và quăng vào đó cả cuộc_đời tươi_trẻ .


Năm 18 tuổi đã có trong tay một công_ty TNHH với số vốn hơn 3 tỉ , Q. “ bựa ” đem đốt hết cho heroin .


Hết tiền thì cũng hết bạn , chán nhân_tình_thế_thái , Q. thản_nhiên tự nhốt mình bốn tháng cai “ trắng ” bằng rượu .


Cú cai này của Q. “ bựa ” được coi là một trong những điều ngoạn_mục trong giới “ tài_phiệt trẻ ” , không lên trường lên trại , khi nào lên_cơn là uống rượu cho say_mèm , bạn nghiện gọi ời_ời ngoài cổng cứ mặc_kệ .


Cai không biết tới đâu , chỉ biết sau một thời_gian ngắn , bố_mẹ tự_hào giao thêm cho “ quý_tử ” 3 tỉ nữa để gây_dựng cơ_đồ mới , nhưng lần này tiền tỉ bay rất nhanh theo những đêm “ bay ” cùng lắc .


Q. bây_giờ đã thuộc hệ “ nghiện ” , đêm nào cũng “ tăng hai , tăng ba ... ” , hôm nào không có “ chuyến bay ” thì rũ_rượi như bông_gòn mắc mưa ...


Heroin lúc trước mỗi ngày vài trăm là “ no ” thuốc , còn bây_giờ mỗi đêm đi “ bay ” vứt vào đó năm_bảy triệu là chuyện bình_thường .


Q. than_thở : “ Nhanh quá , chỉ mới đầu năm đến nay thôi , khó bỏ lắm , tôi chưa thấy ai ra khỏi “ đội bay ” được ” .


Những dân_chơi thuộc hệ “ câu_lạc_bộ 1 tỉ ” ( đốt của gia_đình tối_thiểu từ 1 tỉ trở_lên ) như Q. ngày_càng xuất_hiện nhiều trong giới trẻ .


Phải thừa_nhận một điều đáng lo_ngại : không như các loại ma_tuý khác đi từ xóm lao_động , từ những khó_khăn trong cuộc_sống , thuốc_lắc đã đánh trúng ngay đối_tượng thuộc gia_đình giàu_có , những cậu_ấm , cô_chiêu được cưng_chiều , lúc_nào cũng rủng_rỉnh tiền_bạc , bởi một viên “ vương_miện tím ” hay “ mặt cười ” cũng 400.000 - 500.000 đồng .


Trước ngày bar Hương_Xuân - Hà_Nội bị phá , chúng_tôi được chứng_kiến một “ tiệc sinh_nhật bay ” kéo_dài từ 10 giờ đêm hôm trước tới tầm trưa hôm sau , chi_phí tất_tần_tật cho trên chục người đã vào khoảng 40 triệu đồng .


Một “ thợ bay ” con một quan_chức có vai_vế ở Hà_thành khẳng_định với chúng_tôi : “ Một tháng không tiêu trên 30 triệu đồng thì chẳng đủ nỗi nhớ thuốc !


Q. cũng đã từng kể với giọng rất bình_thường về một chuyến “ chuyên_cơ ” của một_số “ con_cháu các cụ ” kéo_dài ba ngày_đêm , tiêu tốn “ chỉ hơn trăm triệu ấy mà !


Theo tạp_chí The Science : “ MDMA là loại ma_tuý có sức kích_động cao nhất , người sử_dụng bị xúc_cảm , kích_thích đến điên_dại , không_thể tự kiểm_soát được , chẳng_hạn cứ lắc_lư hoặc cười , khóc , gào_thét , nói mê_sảng ... ” .


Cậu con_trai độc_nhất của ông từ ba năm nay trở_thành người xa_lạ trong gia_đình , dù_rằng từ năm cậu 1 tuổi cho đến 17 tuổi ông lúc_nào cũng ở bên cạnh con như một người bạn lớn .


Ngày_ngày ông đều_đặn về ăn cơm , trò_chuyện và học cùng con .


Cũng hiếm một người cha nào như ông sẵn_sàng đi học đàn cùng con , chiều_chiều cùng chơi thể_thao , đi công_tác xa thì cứ đều_đặn ngày một lần ông điện_thoại nói_chuyện với con ...


Thế rồi ông đau_đớn chứng_kiến cậu con_trai vừa bước sang lớp 12 đã trở_thành một con_người khác hẳn .


Cậu ngang_nhiên đi_đêm_về_hôm , ngang_nhiên mang xe của gia_đình đi cầm , ngang_nhiên dẫn giang_hồ về nhà đòi cha_mẹ trả nợ , ngang_nhiên bỏ học “ dạt ” nhà hàng tuần mới về ...


Người cha hoang_mang và bắt_đầu đi tìm_hiểu : thì_ra con ông đã dính vào thuốc lắc , ban_đầu là hệ “ cháo pha sữa ” , rồi nhanh_chóng được bạn_bè tôn_vinh thành “ cơ_trưởng đội bay ” .


Từ một đứa ngoan_hiền , không tiêu_pha , nay cần tiền thì “ thằng bé ” cần bạc triệu trở_lên .


Nghe lời các chuyên_gia , ông nhẹ_nhàng và sẻ_chia , ông chuyển trường cho con , thuê người giám_sát , cách_ly con với đám bạn xấu .


Ông bất_lực nhìn đứa con yêu_quí của mình nay đã trở_thành một vị khách xa_lạ thi_thoảng đáo qua nhà ăn bữa cơm trong chính tổ_ấm của mình !


Ông bần_thần tự trách : “ Tôi không biết cháu chơi thứ ấy lúc_nào ?


Sử_dụng Ecstasy sẽ gây mất nước ở các bộ_phận .


Ba , bốn ngày sau ở họ vẫn đọng lại một cảm_giác trống_rỗng , lo_âu hoặc trầm_cảm rất cần được tham_vấn về sức_khoẻ .


Trong trường_hợp Ecstasy được sử_dụng kèm theo các chất khác , các nguy_cơ còn tăng lên thêm .


Ngay cả khi được điều_trị cũng có_thể bị các tác_dụng nguy_hiểm , do các phản_ứng_hoá_học khi người nghiện song_song đó còn phải dùng thuốc Aspirine , thuốc chữa_trị HIV / AIDS và một_số thuốc chống trầm_cảm khác .


Việc sử_dụng Ecstasy càng nguy_hiểm đặc_biệt với những người có vấn_đề về nhịp tim , hen_suyễn , động_kinh , các vấn_đề của thận , tiểu_đường , suy_nhược và tâm_thần ...


Các loại ma_tuý : hiểu_biết hơn để có ít nguy_cơ hơn - sách xuất_bản ở Pháp , L.T. dịch


Nhiều bậc phụ_huynh bất_lực trước con_cái đến độ phải viện_dẫn đến cái câu rằng rốt_cuộc cũng phải có một người gánh hết “ cái hạn ” trong gia_đình thay cho mọi người để tìm một phương_thuốc an_ủi tinh_thần !


Nhưng có những gia_đình phải chịu thảm_cảnh gánh đến hai “ cái hạn ” cùng một lúc thì không biết sẽ tự an_ủi mình ra_sao ?


Sáng 2-6-2005 , ông Đ.C. đã điếng người khi nhận tin cả hai “ ông tướng ” của mình đang bị tạm giữ tại cơ_quan công_an đều có kết_quả dương_tính với ma_tuý khi đang “ bay ” tại quán 189V Bùi Thị Xuân .


Cùng cảnh_ngộ , gia_đình của hai “ ông tướng ” đã ngoài 30 là K.A. và T.N. cũng nhận được thông_báo của cơ_quan công_an với cùng một lý_do như trên .


Cũng bị tạm giữ tại quán 189V Bùi Thị Xuân , “ bà tá ” M.T. tuy mới 19 tuổi nhưng đã “ dạt ” từ Đà_Nẵng ra tận Hà_Nội khá lâu để chơi_bời , sống dựa vào sự chu_cấp của “ những người_yêu ” !


Khi bị tạm giữ tại ổ lắc Linh_Chi , trong khi những người khác cúi gằm đầu trước ống_kính máy_ảnh , “ bà tá ” cứ nhơn_nhơn nhìn thẳng vào ống_kính như_thể không có chuyện gì đáng xấu_hổ đang xảy ra !


Không chỉ ở thế_hệ 8x sau_này , ngay từ những lứa cuối của thế_hệ 7x , các “ ông tướng bà tá ” đã có một đòn vô_cùng hiệu_nghiệm đánh vào tâm_lý là doạ “ dạt nhà ” để bắt cha_mẹ phải chiều theo những ý thích quái_gở cũng như sự ích_kỷ của bản_thân .


Những tiền_đề ấy khiến giới trẻ có cơ_hội tiếp_xúc với karaoke , sàn_nhảy , rượu_mạnh ... và tất_nhiên là sẽ đến lắc !


T. , con_trai duy_nhất của một đại_gia trong làng buôn bất_động_sản ở Hà_Nội , coi “ dạt nhà ” là một thứ bùa hiệu_nghiệm nhất để mang ra đặt điều_kiện với gia_đình .


Từ những câu doạ_dẫm , T. có đầy_đủ mọi thứ hơn mức cần_thiết của một cậu_ấm : một con Mazda ba số tự_động , một con SH thửa nguyên cả chiếc đèn_pha bi-xenon xanh_lét để chạy chơi dạo phố ... T. cũng là “ nhà tài_trợ ” chính cho các cuộc_chơi của “ tổ bay ” Q. “ bựa ” với câu nói cửa_miệng nay trở_thành tuyên_ngôn chung của cả nhóm : Không tiêu tiền nhanh là có tội !


H. , ái_nữ của một thầy phong_thuỷ tiếng_tăm , lại có chiêu độc_thủ hơn để bắt_nọn gia_đình , đó là doạ tự_tử !


H. hồ_hởi khoe cứ cần tiền đi chuộc xe về cho người_yêu hay muốn đi “ bay ” đêm mà gia_đình ngăn_cấm là cô lại doạ chán đời , muốn chết quách đi cho yên_thân .


Ông bố , một là đã quá mệt_mỏi khi trải qua đủ ngọt_nhạt mà không thành , hai nữa sợ ảnh_hưởng đến uy_tín nghề_nghiệp , ba là đi xem_bói thì thầy phán là con_gái số nặng vía ... nên đành ngậm_ngùi chấp_nhận cái cảnh nuôi con_gái mà phấp_phỏng như nuôi hổ dữ trong nhà .


Có chứng_kiến cảnh các cô_chiêu cậu_ấm hành_hạ chính những người thân_sinh của mình mới thấy rõ được sự bất_lực của các bậc phụ_huynh trong cách định_hướng và dạy_dỗ con_cái .


Nhiều gia_đình thực đã dùng đến trăm_phương_ngàn_cách mong con thay_đổi nhưng đều không thành .


Họ đành chấp_nhận cái cảnh “ sống chung với lũ ” , thon_thót giật_mình hình_dung những chuyện xấu nhất có_thể xảy ra .


Tâm_trạng chung duy_nhất của họ là chỉ biết chờ_đợi và hi_vọng đến một ngày nào đó …


- Kỳ 1 : Bắt cứ bắt , lắc vẫn cứ lắc ... !


- - Đêm trắng theo “ thiếu_gia ” đi thác_loạn ...


- TP. HCM " bỏ_lửng " những người dùng thuốc_lắc


Chợ " Cây 19 " ( xã Cẩm_Ân , huyện Yên_Bình , tỉnh Yên_Bái ) bên quốc_lộ 70 đi Lào_Cai có hai người đàn_bà sáng nào cũng đạp xe vào " bán_đảo " Mông_Sơn rồi tiếp_tục chèo đò vượt hồ Thác_Bà sang chợ cá Cẩm_Nhân để " săn " những con cá ướp đá .


Nhờ họ , tôi tình_cờ biết ngư_dân vùng hồ rộng 23.400 ha này có cách đánh_cá rất " độc " : dùng củ , hạt , lá cây rừng độc ... để tàn_sát cá quí_hiếm .


Sau hơn tuần lang_thang sóng nước tôi gặp ông Nguyễn Văn Hạnh , 64 tuổi , thôn Đồng_Danh , xã Đại_Minh ( hạ huyện Yên_Bình ) .


Mới nghe tôi bộc_bạch chuyện dùng quả cây bắt cá , ông khoe : " Cả làng tôi biết dùng bài_thuốc ấy .


Rồi ông đưa tôi qua nhà anh Dũng cuối thôn để biết quả , cây thàn_mát ra_sao .


Đang mùa quả chín , anh Dũng tiếc_nuối : " Em vừa đập xuống được ba sọt , vừa bóc hột xong có người đến mua sạch " .


Rồi anh chỉ góc sân bãi vỏ khô thâm như bồ_kết chính là vỏ quả thàn_mát đã bóc .


Rất may đứa con gái còn giữ được vài quả tươi mang ra khoe .


Thứ quả này màu xanh nâu hình_dạng hệt thanh đao .


Khi tách ra mỗi quả chỉ có một hạt to tròn như nút áo_bông , giữa có hình thâm bán_nguyệt .


Chủ nhà nói : " Khi tách quả thấy hình bán_nguyệt càng to hột càng già mới càng dễ ... sát cá " .


Anh Dũng nói : " Vùng này cây nào cũng bị vặt trụi quả bán cho người ruốc cá .


Giá không rẻ , 25.000 đồng / kg tươi , còn khô 40.000 đồng " .


Làng Minh_Danh ( xã Hán_Đà ) , cách Đồng_Danh một quả đồi , có 90% ngư_dân .


Trong số đó một nửa sống bằng nghề đánh tôm đêm ở hồ Thác_Bà , nửa còn lại làm nghề ruốc cá , tức_là đánh_cá bằng ... độc_dược .


Chiều 9-11 , tôi đến nhà anh Thủ gặp anh ướt lướt_thướt ở suối về , trên tay rổ tre đầy cá , tôm , lươn , rắn ...


Anh giãi_bày : " Tôi vừa kiếm được ít hột thàn_mát trên rừng , đem ra con suối gần nhà ruốc cá nhưng chỗ ấy ruốc quá nhiều lần nên không còn được cá to như trước nữa " .


Thấy tôi ngạc_nhiên với rổ tre đủ loại con , anh giải_thích : " Ruốc cá là vậy , không đánh thì thôi , đã đánh thì chết không sót con gì " .


Người Tày , Dao , xã Mông_Sơn , Xuân_Long , Cẩm_Nhân , Cẩm_Ân ... thượng hồ Thác_Bà , cách Hán_Đà 80 km đường hồ , lại có thêm bài_thuốc đánh_cá còn kinh_khủng hơn hạt thàn_mát là quả cây hoắt .


Ông Trần Văn Sinh , dân di_cư lòng hồ năm 1964 , thôn Quyết_Thắng , xã Mông_Sơn , cho tôi hay quả hoắt to và giống quả đậu_mèo nhưng phải chèo thuyền hai tiếng đồng_hồ mới ra đến " tiểu đảo " nơi hoắt mọc .


Cây nào chín_tới là ngư_dân ra hái trụi .


Mấy năm gần đây cây hoắt vắng dần , dân lòng hồ lại " phát_kiến " bài độc_dược trị cá mới : dùng lá cây dỏng ...


Suốt thời trẻ ông Sinh kiếm cá bằng cách này nhờ tình_cờ học_lỏm của người Tày , xã Xuân_Long .


Hồi đó cá nhiều nhưng chưa có thị_trường , chợ_búa nên thi_thoảng mới ra con lạch đầu thôn làm mẻ cải_thiện bữa ăn .


Còn nay không chỉ cả làng mà cả vùng dọc chu_vi hồ Thác_Bà dài hàng trăm cây_số đều sử_dụng lá cây rừng để hạ độc cá .


Gần đây tôi còn phát_hiện dân xã Minh_Tiến , An_Phú ( hạ huyện Lục_Yên , thượng_nguồn sông Chảy ) cũng thi nhau săn cá bằng loại lá người Tày gọi là cây thâm .


Nếu lá_ngón gây độc với người , thả xuống nước mất tác_dụng thì lá thâm lại gây ngộ_độc cho cá .


Dân không cần chế_biến hay pha sắc , cứ vò nát rồi thả xuống đầu con nước là cả dòng suối cá tôm ... tuyệt_chủng .


Đêm đó anh Thủ hút thuốc_lào kể tôi nghe cách ruốc cá rất đơn_giản : hạt thàn_mát được bóc tách xong phơi thật khô ( mới hiệu_nghiệm ) đanh cứng như tiền cổ , dùng chày sắt giã mới nát .


Sau đó đem lên thượng_nguồn suối , eo , lạch ... đổ ra hồ Thác_Bà xát vò .


Trên mặt_nước nổi lớp bọt trắng_xoá như xà_phòng , càng vò kỹ càng nhiều bọt .


Bọt theo con_nước trôi xuôi hạ_nguồn , đến đâu cá , tôm , cua , ếch ... chết nổi lên đến đó .


Sau 15 - 20 phút , chủ_nhân phải có_mặt nơi hạ_nguồn ( cách 1 - 2 km ) để cầm vợt vớt những con cá chết .


Cũng tuỳ mức đánh nặng , nhẹ mà cá to chết tại_chỗ hay say lừ_đừ , chết muộn trên đường đến chợ .


Anh Thủ nói đánh nhẹ cá to không chết , chỉ say nên phải vò thật nhiều thuốc mới vét sạch cá to trong suối .


Không ngờ khi tôi phàn_nàn chuyện tàn_sát cá bằng cây rừng với mấy cán_bộ huyện Yên_Bình lại được họ tiết_lộ thêm hai bài sát cá khác : dùng hạt cây củ_đậu và tàu cọ trộn phân gà .


Vị này thề : " Tôi chỉ cần hai tàu lá cọ , một_ít phân gà thì bắt cả ao cá nhẹ như không " .


Còn hạt cây củ_đậu ai cũng biết độc ngang lá_ngón , lại dễ kiếm nên hiện dân lòng hồ đang dùng tàn_sát cá trên diện rộng .


Cẩm_Nhân ( phía đông hồ ) cách Mông_Sơn ( tây hồ ) bốn tiếng chạy thuyền máy , hiện có 270 hộ sống nhờ nguồn lợi cá tôm .


Chàng trai tên Niên , 28 tuổi , xóm Khe_Soi , cho tôi biết cách đánh_cá chủ_yếu ở đây là ruốc .


Dọc hồ Thác_Bà có bao_nhiêu con suối , lạch , eo đổ ra là có bấy_nhiêu chủ ruốc cá thi nhau dùng độc_dược mưu_sinh .


Sau mỗi trận mưa nước hồ dâng , từ loại cá to quí như chiên , lăng , ngão đến trắm , chép , mè , chày ... đều đua nhau ngược .


Cách đánh_cá bằng cây rừng cũng chỉ áp_dụng nơi suối , lạch ( tức dòng nước chảy ) chứ không đánh nơi mặt hồ vì làm vậy phải thả cả tấn lá củ quả cá mới chết .


Mấy người trong xóm Niên có chiêu đánh thuốc : chỉ thả lượng hạt thàn_mát vừa đủ phía thượng_nguồn khi hạ_nguồn đã căng ngang dải đăng ( lưới ) .


Niên còn khoe tháng trước anh gặp con suối ... cho thu cả tấn cá .


Cá hồ Thác_Bà to , quí hơn nhiều nơi khác .


Trắm_cỏ nặng tới 3 - 4 kg , còn chiên , lăng 20 - 30 kg / con .


Dù săn bằng lưới , bằng độc_dược đều mang ra chợ cá Cẩm_Nhân để đóng thùng xốp đá lạnh , đưa theo xe_khách về tận Hà_Đông , Hà_Nội bán .


Những cách săn cá bằng lá củ quả cây rừng trên đều có từ xưa do người Dao , Tày bản_địa tìm ra vì hồi đó chưa có phương_tiện đánh_bắt hiện_đại .


Vậy_mà nay người Kinh học_lỏm được , áp_dụng tràn_lan ; nhà nào cũng mơ ... làm_giàu nhờ cá , tăng sức săn_bắt bằng độc_dược đến_nỗi cây độc cũng không kịp ra lá , quả ...


Đến thời_điểm này chưa có nhà nghiên_cứu nào tìm_hiểu vì_sao những thứ lá , hạt cây trên gây ngộ_độc cho cá và theo cơ_chế nào , người ăn cá có bị gì ? ...


Chỉ biết khi dùng những độc_dược này thì cả trứng cá ... cũng bị " luộc " , mức tàn_sát gấp trăm lần chài_lưới , rất lâu sau mới tái_sinh và đang trực_tiếp huỷ_hoại nguồn lợi thuỷ_sản hồ Thác_Bà .


" Chỉ hát toàn vai phụ , chẳng mấy_ai nhớ mặt biết tên , cuộc_sống gần như chỉ quanh_quẩn trong hậu_trường với đồng_lương có hát có ăn , không hát khỏi ăn - cuộc_đời buồn như sân_khấu đêm nghỉ hát ! ” .


Một nghệ_sĩ già cám_cảnh cả đời làm nghệ_sĩ của mình như_thế để ví những thân_phận như ông là “ mây đen ” trên bầu_trời so với tia chiếu lấp_lánh của “ ngôi_sao ” .


“ Mây đen ” cũng còn là sự u_ám ở những cảnh đời nghệ_sĩ có tuổi có tên nhưng qua thời , lỡ vận .


Trên căn gác hoá_trang ở rạp Hưng Đạo , một nghệ_sĩ già ốm hom_hem ngồi lẫn trong đám “ quân_sĩ ” đã thu_hút chúng_tôi bằng vẻ say_mê hát_xướng lồ_lộ qua từng nét vẽ hoá_trang cực_kỳ chăm_chút ...


Trên sân_khấu ông vào_vai vua , điệu_bộ uy_nghi , vẻ mặt tinh_anh , giọng ca trầm ấm , song có_điều ông quá nhỏ_con với chiều cao 1,60 m , nặng 44 kg .


Ông chính là nghệ_sĩ Điền Phong - từng cùng nghệ_sĩ Đức Lợi hát kép chính tại Đoàn cải_lương tuồng cổ Huỳnh Long những năm 1980 .


Hồi ấy ông phong_độ với số cân trên 60 kg .


Thời hoàng_kim , tiền_bạc dư_dả , một người bà_con xa làm bầu hát bị lỗ , thương anh_em trong đoàn khổ , mê nghề , nể tình thân_quen , ông nhận làm bầu gánh Đoàn An_Giang - Khánh Hồng .


Nghiệp làm bầu của ông còn trải qua hai , ba đoàn hát khác , nhưng đi xuống chứ không đi lên - từ đoàn lớn xuống đoàn nhỏ , đoàn tỉnh xuống đoàn huyện , xã .


Hết vốn , ông vay tiền xã_hội_đen , lãi_mẹ_đẻ_lãi_con đến phải bán nhà , vợ_chồng chia_tay ...


Theo lời chỉ_dẫn của nhiều người , tôi tìm đến nơi ông trọ trong một con hẻm vòng_vèo , tối_tăm ở khu chợ Cầu_Muối .


Căn nhà nhiều tầng lầu nhưng cũ_kỹ , cáu bẩn , chuột to bằng bắp_chân chạy quanh .


Ông ở trên tầng cao nhất , trong một căn phòng chỉ khoảng 6 m 2 , vách bằng ván ép , muốn vào phải đi qua một phòng khác ngăn với phòng ông chỉ bằng một tấm vải .


Trong phòng đáng_giá nhất là chiếc quạt_máy cũ , ánh_sáng tù_mù với chiếc bóng_đèn nhỏ_xíu vì sợ hao điện , chủ rầy .


Ông rất ít lời , hỏi nhiều mới nói , mặt cứ dàu_dàu , người ốm quắt_queo .


Sáu tháng dọn về đây không biết có bao_nhiêu ngày ông ngồi như cái bóng trong phòng suốt ngày như_thế .


Bởi , ra_vô thì ngại phải đi ngang qua phòng gia_đình người_ta .


Đến gặp bạn_bè thì mặc_cảm hồi xưa là kép chính , bầu gánh , có tiền giúp_đỡ người này người kia , họ đối_xử khác ; bây_giờ nghèo , người_ta nghĩ mình đến xin tiền , mượn tiền .


Gặp khán_giả cũng ngại vì bây_giờ mình khổ , mình xấu .


Ngày ông trưởng_đoàn Huỳnh Long mất , trong lòng day_dứt nhưng ông không dám đi điếu vì : “ Tiền xe_ôm đi_về rẻ nhất cũng 20.000 đ , tệ nhất cũng phải bỏ phong_bì 20.000 đ mới coi được trong khi trong người không có một đồng_bạc ” !


Thú_vui của ông dồn hết vào sở_thích nghe cải_lương , nhưng gia_tài chỉ có ba băng cassette tuồng kiếm_hiệp cũ xì , chiếc máy_hát dành_dụm mua được đã đem đi cầm vì 30 Tết Ất_Dậu vừa_rồi trong nhà không có một hột gạo .


Bạn_bè cũng chẳng mấy_ai đến thăm ông , có phần do ông mặc_cảm không giao_du nên hoàn_cảnh không được biết đến .


Một lần duy_nhất khiến ông cảm_động nhắc hoài là gần đây một anh công_nhân hậu_đài Đoàn Huỳnh Long cũ tên Vượng , giờ làm_ăn khấm_khá , đi tìm ông , dẫn đi nhậu , khi về đưa 500.000 đồng bảo “ anh đi may quần_áo mặc ” .


Lẽ sống của ông bây_giờ là những lần hiếm_hoi được mời đi hát .


Mỗi đêm hát ông được trả 150.000 đồng , hai , ba tháng mới hát một suất , ngoài_ra ông sống bằng nghề may đồ hát lúc có lúc không cho cơ_sở Bạch Nga .


Tiền nhà mỗi tháng là nỗi lo thường_niên của ông .


Cũng may , chủ nhà cho ông trả làm vài đợt trong tháng hoặc cho thiếu nếu xoay không ra .


Cái ăn có thì no , ngon một_chút ; không có thì cả ngày một gói mì tôm mua chịu dưới nhà cũng xong , hoặc ... nhịn luôn nếu không vay_mượn được .


Nhìn ông xót_xa , tôi bảo : “ Chú ăn_uống như_thế nên ốm quá ! ” .


Ông lắc_đầu : “ Do buồn , mặc_cảm là chính .


Tôi đã ba lần tự_tử nhưng số chưa_thể chết ” .


Xin ông cho xem hình đi hát ngày_xưa thì còn lại chẳng mấy tấm .


Ông đã đốt gần hết trong những cơn suy_sụp tinh_thần .


Đời đi hát từ khi mới 15 tuổi bạc như vôi , ấy vậy_mà khi nghe hỏi “ nếu được làm lại từ đầu có chọn nghề hát nữa không khi kết_cục cũng như_vầy ? ” , con_người khốn_khó ấy lại đoan_chắc mình vẫn theo nghề hát ...


Ông Tần Nguyên - phó Ban Ái_hữu nghệ_sĩ - cho biết : Ở TP. HCM có khoảng 500 nghệ_sĩ , công_nhân sân_khấu nghèo cần được giúp_đỡ .


Có những hoàn_cảnh rất đau_lòng : không nhà_cửa , không con_cháu hoặc con_cháu quá khổ không lo được phải đi bán vé_số , đi ăn_xin , làm_thuê_làm_mướn ... trôi_giạt khắp nơi .


Căn phòng mướn của nghệ_sĩ Thanh Quang nằm trong một con hẻm nhỏ ở quận 4 .


Chỉ khoảng 12 m² nhưng có đến năm con_người ăn_ở lẫn bảy máy may_vá nơi đây , lại không có nhà_vệ_sinh , phải đi vệ_sinh công_cộng .


Tiền nhà luôn điện nước 700.000 đ / tháng .


Tiền ăn , tiền học cho cháu nội , tiền ốm_đau ... cũng cả triệu .


Xóm lao_động ít khách , vợ_chồng ông và vợ_chồng con_trai phải nhận may lại từ những tiệm lớn , tiền công chẳng bao_nhiêu , hàng lúc đắt lúc ế .


Có người đến thu tiền , ông bảo là tiền hụi ; song bà vợ lại nói là tiền góp mượn 100.000 đ trả 120.000 đồng , khi ế khách vợ_chồng ông năn_nỉ mượn tiền kiểu này để chi_tiêu .


Tết năm rồi được Hội Sân_khấu giúp_đỡ 100.000 đ và 10 kg gạo ông rất mừng , nhắc hoài nhưng rồi buồn_thiu : “ Năm nay tui bị gạch tên khỏi danh_sách được nhận quà rồi ! ” .


Song ông lại chắc lưỡi : “ Tui có nghề còn đỡ .


Cùng lứa với tui có Ngọc Cung , nghỉ hát rồi ngày phải đi bán vé_số , tối ngủ lang_thang .


Lâu quá không thấy y qua đây , hỏi_thăm mới biết đau , không tiền thuốc , không người lo .


Cả đời đi hát ông chuyên đóng kép độc , kép lão qua các đoàn Minh Kỳ , Ngọc Đáng , Minh Tơ ... , cũng thuộc hàng nghệ_sĩ có tên , cũng được huy_chương bạc liên_hoan sân_khấu nhưng đồng_lương chẳng bao_giờ dư_dả .


Dành_dụm mua được miếng đất sình_lầy ở quận 4 cất cái nhà nhỏ .


Đoàn hát không còn , một cơn đau bệnh mười mấy năm trước phải đi vay nặng_lãi cũng đủ khiến ông phải bán nhà .


Bây_giờ còn có_thể may_vá nhưng sức đã yếu , mắt bắt_đầu mờ , cái lo ngày_tháng của ông canh_cánh .


Chụp cho ông một tấm hình bằng máy kỹ_thuật_số , xem hình mình tại_chỗ , ông mãi trầm_trồ cái máy hay ghê , lạ ghê , bảo chắc kiếp sau mới mua nổi khi biết nó có giá vài triệu đồng .


Hạnh_phúc lớn nhất của ông là những lần được mời hát , được bạn_bè ghé thăm .


Chúng_tôi giật_mình khi biết người phụ_nữ trông lam_lũ , hằng đêm lo phục_trang cho diễn_viên tại rạp Hưng Đạo cũng là nghệ_sĩ .


Sinh năm 1937 , theo nghề hát từ hồi bé tí với nghệ_danh Hồng Sáp , bà đóng đủ thứ vai từ tì nữ , quân hầu , vũ_nữ cho tới đào độc , đào lẳng .


Cả đời bà lang_thang theo đoàn hát , lập gia_đình , có con_cái cũng không có được cái nhà .


Về già , nghỉ hát , nhiều năm trước bà đói_khát , lang_thang ngủ đình ngủ chợ .


Các con bà người đi giữ xe , người làm nhạc_công , người cũng đóng vai tì nữ như bà nên chẳng_thể bảo bọc mẹ .


Giờ về ở nhà mướn với con bên quận 7 , được cơ_sở Bạch Nga nhận vào làm mặc đồ hội với tiền công vài chục nghìn một đêm hát , bà bảo mình rất vui vì hằng tuần còn được đến với sân_khấu , được sống trong thế_giới nghệ_sĩ .


Nhưng xem_ra niềm vui của bà cũng thật chông_chênh , bởi tuổi_đời ngày_càng chồng_chất và số đêm sân_khấu sáng đèn cũng thấy mong_manh .


Nghệ_sĩ cải_lương tuồng cổ - hát_bội Ba Lâm từng là kép chính Đoàn Minh Tơ hẳn_hoi .


Nhưng ông bảo : “ Nghệ_sĩ mà , có mấy_ai giàu được bằng nghề hát .


Hát bữa hôm_nay lãnh lương ăn cho ngày_mai ” .


Sinh 1929 , 50 năm theo nghề , đến tuổi này , sau khi mất sức_khoẻ làm thợ_mộc , thợ_nề , ông vẫn cặm_cụi kiếm sống bằng nghề may hia phục_trang , làm phướn , đồ chưng cho sân_khấu ở một nơi heo_hút tại Nhà_Bè .


Song niềm tự_hào nghệ_sĩ của ông thì chẳng ai sánh bằng .


Tới tuổi này ông vẫn hát chính cho những đoàn hát_bội mùa cúng đình .


Mình hát không là ngôi_sao nhưng cái danh_dự , cái tiếng mình cao , hát hay , nhiệt_tình , được bà_con biểu_dương ” ...


Dòng sông chảy ngược , xăng_dầu chảy xuôi .


Bắt_nguồn từ con suối La_La lịch_sử trên dãy Trường_Sơn hùng_vĩ , trước khi chảy ngược về bên đất bạn Lào , sông Sê_Pôn có hơn 10 km là đường biên_giới hữu_nghị với một bên là các xã Tân_Thành , Tân_Long và thị_trấn Lao_Bảo của huyện Hướng_Hoá ( tỉnh Quảng_Trị ) , một bên là huyện Denxavẳn , tỉnh Xavannakhẹt của Lào .


Lợi_dụng địa_thế “ núi liền núi , sông liền sông ” này , nhiều năm qua sông Sê_Pôn trở_thành một điểm “ nóng ” về buôn_lậu trên dọc dài tuyến biên_giới Việt_Nam - Lào với hàng_hoá chủ_yếu là thuốc_lá , điện_tử , mỹ_phẩm , đường ... nhập lậu vào Việt_Nam .


Từ khi giá xăng_dầu biến_động với mức chênh_lệch giữa Việt_Nam và Lào có thời_điểm lên đến 4 - 5 ngàn đồng / lít , con sông hiền_hoà này lại trở_thành con đường vận_chuyển , buôn_bán trái_phép xăng dầu qua biên_giới .


Đứng tại bờ sông cách trạm kiểm_soát đường_sông chỉ vài bước chân , trong vòng hơn 20 phút sáng 16-7 , chúng_tôi đã đếm được hơn 10 ghe thuyền “ xuất bến ” chở theo hàng chục can xăng dầu vượt sông .


Con sông chỉ rộng hơn 100 m mà lúc_nào cũng nhộn_nhịp ghe thuyền , buôn_bán tấp_nập chẳng kém gì chợ_nổi trên sông tại các tỉnh đồng_bằng sông Cửu_Long .


Chỉ tay về mấy chiếc đò hàng đang vượt sông , anh Dương Khang , cán_bộ trạm kiểm_soát đường_sông nói : “ Đó mới_chỉ là buôn_bán nhỏ_lẻ của dân_nghèo đi chợ tranh_thủ kiếm thêm vài đồng , chứ ban_đêm mới là buôn_bán lớn của các đầu_nậu ” .


Anh Khang cũng cho biết , đường đi của những can xăng dầu này bắt_đầu_từ các trạm xăng dầu trong Khu thương_mại Lao_Bảo được chuyển vào ban_đêm xuống các bến sông , sau đó chờ thời_cơ thuận_tiện đưa xuống đò hàng chuyển qua bên kia sông .


Phương_thức này là “ đánh ” lớn - mà trước đó vài ngày , các lực_lượng kiểm_tra đã bắt_giữ trong đêm ngay tại đường_biên giữa sông một đối_tượng người Lào chở 80 can xăng dầu với số_lượng 2.200 lít .


Còn vận_chuyển nhỏ_lẻ thì sáng ra người dân đi chợ Karôn bên đất Lào chỉ cần xách 1 can loại 30 lít sang bên kia sông là đã có hơn 30 ngàn đồng .


Khi về , họ lại xách vài chục cây thuốc_lá , hoặc bao đường là coi như ngày đó kiếm được cả trăm ngàn đồng .


Còn trên bộ , tuy không nhộn_nhịp như dưới sông , nhưng xăng dầu xuất lậu lại công_khai và lớn hơn nhiều .


Mỗi ngày có hàng trăm phương_tiện mà đa_số là xe_tải nặng của các doanh_nghiệp Lào vận_chuyển hàng_hoá vào Khu thương_mại Lao_Bảo , khi về đổ đầy xăng dầu vào hai bình chứa ( 350 - 400 lít ) là mỗi bác tài đã kiếm lời được cả triệu đồng .


“ Với cách này thì chúng_tôi chịu , không sao kiểm_soát được .


Mặt_khác , mình đâu có quyền gì cấm , hoặc kiểm_tra xăng dầu trong thùng của họ được ” - Chi_cục_trưởng Chi_cục Hải_quan cửa_khẩu Quốc_tế Lao_Bảo Lê Chí Dụng than_thở .


Mặc_dù các văn_bản và ý_kiến chỉ_đạo của Chính_phủ , của các bộ , ngành về tăng_cường chống buôn_lậu xăng dầu qua biên_giới được ban_hành đến các địa_phương có đường biên_giới với Lào và Campuchia nhiều ngày qua , song khi hỏi các lực_lượng có trách_nhiệm tại Cửa_khẩu Lao_Bảo , chúng_tôi chỉ nhận được câu trả_lời là “ có nghe nói ” .


Ngay cả văn_bản chỉ_đạo số 1329 ngày 13-7 của UBND tỉnh Quảng_Trị , nhiều nơi hiện cũng chưa nhận được .


Về nội_dung chỉ_đạo “ Các trạm xăng_dầu chỉ bán trực_tiếp vào phương_tiện , không bán xăng dầu vào các thùng chứa , can chứa ” , nhiều trạm xăng dầu trong Khu thương_mại Lao_Bảo nói mới_chỉ biết được qua truyền_hình ( ! ? ) .


Đi từ cổng A tại Cửa_khẩu Lao_Bảo về cổng B tại Khe_Sanh dài hơn 20 cây_số , chúng_tôi đếm được có đến gần 20 trạm xăng_dầu lớn_nhỏ , trong đó chiếm chủ_yếu của tư_nhân và các doanh_nghiệp liên_doanh .


Tại Trạm xăng dầu Lao_Bảo ( Công_ty Xăng dầu Quảng_Trị ) , một nhân_viên bơm xăng nói với chúng_tôi : “ Nghe nói chỉ_thị căng lắm , ai vi_phạm là bị kỷ_luật liền ” .


Nói là vậy , nhưng chỉ 10 phút sau người nhân_viên này thản_nhiên bơm đầy dầu vào bình 30 lít cho một người dân .


Khi tôi đưa máy_ảnh lên chụp , anh_ta liền van_nài “ Đừng chú , cháu bị đuổi việc mất ” .


Tại trạm xăng dầu doanh_nghiệp tư_nhân Tân_Long , người bán hàng còn thản_nhiên nói : “ Đã được phép bán , thì bán ở mô mà chẳng được , mắc gì lại cấm tụi tui không được đổ vào can ” .


Phó_đồn_trưởng Đồn Biên_phòng Lao_Bảo Nguyễn Viết Tân nói : “ Hàng ngày lực_lượng tuần_tra trên sông chỉ kiểm_tra và bắt_giữ xăng dầu khi đã được chất lên các ghe thuyền đẩy ra giữa sông .


Còn những can xăng dầu đang ở trên bờ , hoặc trong nhà dân thì mình lại không được kiểm_tra , bắt_giữ họ do hành_vi buôn_bán và xuất lậu chưa diễn ra .


Thời_gian qua , ngoài vụ hơn 2.000 lít dầu_ta bắt_giữ được , còn lại là vài can với số_lượng nhỏ chẳng đáng là bao .


Hay tại các trạm xăng dầu , nhân_viên bán hàng bơm vào các can , thùng cho người mua , ta cũng không xử_lý họ được vì việc_làm này không_thể cho là hành_vi vi_phạm được .


Chẳng_lẽ ta phạt tiền hay thu_giữ xăng dầu của họ sao ? ” .


Chống xuất lậu xăng dầu bằng biện_pháp nào vào thời_điểm hiện_nay ?


Câu hỏi này của chúng_tôi đưa ra cho các lực_lượng chống buôn_lậu tại Cửa_khẩu Lao_Bảo và điều thực_tế là đều nhận được câu trả_lời : “ Rất khó ” .


Nhiều cán_bộ có trách_nhiệm tại đây còn nói rất vô_tư : “ Cứ tăng xăng dầu bằng giá với họ là chống được ngay ” .


Trong khi đó , dòng xăng dầu vẫn đang ngày_đêm không ngừng chảy qua biên_giới ...


Hơn một năm qua , trên vùng_đất chuyển_dịch từ trồng lúa sang chuyên_canh tôm hoặc luân_canh lúa - tôm của Cà_Mau đã liên_tục xảy ra những biến_động bất_thường .


Nhiều nơi tôm chết hàng_loạt trên diện rộng và 99% hộ nông_dân đã phải mang nợ ngân_hàng .


Mặc_dù sản_lượng nuôi_trồng thuỷ_sản sáu tháng đầu năm 2005 đạt 60.000 tấn , không giảm so với cùng kỳ năm_ngoái , nhưng sự phân_cực về năng_suất đang diễn ra mạnh_mẽ trên từng vùng , tiểu_vùng khác nhau .


Với những vùng lấp lại được một vụ lúa trên đất nuôi tôm , năng_suất đạt tới trên 30 triệu ha năm .


Ngược_lại , ở những vùng chuyên nuôi tôm , thậm_chí năng_suất có_khi bằng không .


Một_số địa_bàn chuyên nuôi tôm thuộc các huyện Cái_Nước , Đầm_Dơi ... tôm chết trắng kéo dài đang báo_động một thảm_hoạ .


Trong khi đó tình_hình lấp lại một vụ lúa trên đất nuôi tôm đang có những diễn_biến xấu .


Năm 2004 , toàn tỉnh thực_hiện gieo_trồng lại lúa trên đất nuôi tôm được trên 43.000 ha , nhưng diện_tích có thu_hoạch chỉ đạt trên 19.000 ha với năng_suất chỉ 2,9 tấn ha .


Diện_tích gieo_trồng ba huyện này là 10.000 ha , thế nhưng diện_tích có thu_hoạch chỉ đạt 200 ha với năng_suất chỉ đạt ... 1 tấn ha .


Việc bố_trí lại cơ_cấu sản_xuất vào năm 2001 tại Cà_Mau được nhận_định là một hướng đi đúng .


Thực_tế nhờ con tôm , nhiều vùng nông_thôn đã trở_nên sung_túc .


Hiệu_quả trên một diện_tích đất tăng lên , ngoại_tệ từ xuất_khẩu thuỷ_sản tăng lên ...


Theo những dự_toán kỹ_thuật ban_đầu , để chuyển_đổi trên 200.000 ha đất từ trồng lúa sang nuôi tôm và luân_canh lúa tôm , Cà_Mau cần phải có 4.000 tỉ đồng để làm hệ_thống thuỷ_lợi đủ sức phục_vụ cơ_cấu sản_xuất mới .


Thế nhưng đến nay , số tiền dùng vào việc phát_triển hệ_thống thuỷ_lợi chỉ mới đạt chưa đến 400 tỉ đồng .


Một buổi sáng như sáng nay , rừng cây xanh_tươi sau một trận mưa_rào .


Nhớ từ những hàng cây bên đường_phố , những cây bàng , cây sấu lá xanh_bóng sau những cơn mưa và con đường_nhựa sạch_sẽ vào những buổi_sáng .


Nhớ một căn phòng đơn_sơ nhưng đầm_ấm , buổi_sáng râm_ran tiếng cười nói chen lẫn tiếng phát_thanh từ chiếc radio để giữa nhà .


Nhớ mẹ , nhớ ba , nhớ Phương và tất_cả những người thân_yêu ngoài ấy .


Liệu còn có được những ngày đoàn_tụ ấy không ?


Mưa càng thêm buồn thấm_thía và mưa lạnh làm cho người_ta thèm_khát vô_cùng một cảnh sum_họp của gia_đình .


Ước gì có cánh bay về căn nhà xinh_đẹp ở phố Lò_Đúc để cùng ba_má và các em ăn một bữa cơm rau_muống và nằm trong tấm chăn bông ấm_áp ngủ một giấc ngon_lành .


Đêm qua mơ thấy hoà_bình lập lại , mình trở_về gặp lại mọi người .


Ôi , giấc mơ hoà_bình độc_lập đã cháy_bỏng trong lòng cả 30 triệu đồng_bào ta từ lâu rồi .


Cả mình nữa , mình cũng đã hi_sinh cuộc_sống riêng mình vì sự_nghiệp vĩ_đại ấy .


Nắng đầu thu tươi vàng óng_ả tràn_ngập cả khu rừng .


Nắng đầu thu với những cơn gió se môi và se cả lòng người .


Nhớ từ một người bạn hiền_lành , kín_đáo có ngôi nhà nhỏ cuối phố Đội_Cấn , nhớ đến đứa em tinh_nghịch có mái_tóc mềm kẹp bổng lên cao , nhớ một đứa em_trai miền Nam vừa gửi thư tạm_biệt trước lúc lên_đường đi học , nhớ một đứa em thân_thiết có đôi mắt long_lanh dưới hàng mi dài và nhớ sao một người thân_yêu đã vĩnh_viễn nằm yên_nghỉ trên bờ biển quê_hương .


Mình biết ngày thắng_lợi không xa nữa nhưng sao vẫn thấy hạnh_phúc xa_vời quá .


Liệu có được thấy ngày hạnh_phúc ấy nữa không ?


Đọc bài_thơ của P.H viết tặng mình từ miền Bắc gửi vào : Nơi ấy là khoảng trời anh ở Ngày_xưa và cả mai_sau Nơi ấp_iu mối tình nhỏ , tổ chim_sâu Con chim nhỏ bay rồi ...


Không lẽ_nào mối tình không được đáp lại vẫn còn mãi trong anh hở người nghệ_sĩ ?


Với mình , hình_ảnh anh bị những hình_ảnh khác che_khuất lâu rồi nhưng hôm_nay đọc bài_thơ sao mình thấy nhớ anh .


Một mùa_hè khi hoa_phượng nở đỏ trên đường_phố , nắng chói_chang qua vòm cây_xanh .


Neil , người viết bức thư dưới đây , là một nhà làm phim và nhiếp_ảnh vốn là bạn thân của gia_đình tôi từ lâu .


Anh ấy rất thân với Robert và sống ở New Orleans .


Anh ấy rất muốn ghi lại cuộc hội_ngộ của gia_đình chúng_ta , tôi sẽ gửi cho Kim xem những thư anh ấy viết ...


Fred thân_mến , Tất_cả những người từng đọc cuốn nhật_ký của bác_sĩ Trâm đều cảm_động theo một phương_diện nào đó .


Hoặc vì những câu_thơ mà chị dùng để tả lại thiên_nhiên quanh mình trong màn sương của cuộc chiến hay vì tình_thương sâu_sắc với người em nuôi , hoặc vì niềm tin chắc_chắn vào cuộc đấu_tranh mà vì nó chị đã hi_sinh .


Không một ai đọc xong mà không cảm thấy một điều gì .


Là một nhà làm phim , thách_thức đối_với tôi là phải nhận_diện được phần cốt_lõi cảm_xúc của câu_chuyện và làm sao kể lại câu_chuyện với sự kính_trọng và chân_thực nhất sao cho xứng_đáng với câu_chuyện ấy .


Vì tôi đã đến Hà_Nội năm 1994 và được biết về cuốn nhật_ký hơn mười năm , cũng như vì mối quen_biết cá_nhân với cậu và Rob , tôi cảm thấy mình thật may_mắn và vinh_dự được tham_gia vào bộ phim tư_liệu này .


Sau 25 năm làm_việc trong tư_cách một nhà làm phim và một nhà nhiếp_ảnh , tôi sẽ nói với cậu rằng thường_thường câu_chuyện mà người_ta bắt_đầu sẽ không nhất_thiết đúng như câu_chuyện người_ta sẽ kết_thúc .


Bản trường_ca của cậu với tác_phẩm của bác_sĩ Trâm chưa kết_thúc .


Cuộc gặp giữa cậu và Rob với bà Trâm ( mẹ của bác_sĩ Thuỳ Trâm - ND ) cùng với các con_gái của bà là Hiền và Kim sẽ là phần rất quan_trọng của câu_chuyện .


Qua cuộc gặp đó có_thể chúng_ta sẽ nghe được tiếng_nói của bác_sĩ Trâm và câu_chuyện về chị ấy sẽ làm tất_cả chúng_ta đều hiểu dẫu_cho chúng_ta có sống ở bên bờ nào của đại_dương đi chăng nữa ...


Neil Mình đi học về qua căn nhà ba tầng ở 14 phố Lê Trực ngước lên nhìn đã thấy anh đứng đó đợi mình , mái_tóc xoà phủ trên đôi mắt buồn .


Một chiều khi cơn dông ầm_ĩ nổi lên khắp bốn chân_trời gió_bụi mù_mịt , anh vẫn đứng đợi mình ở đầu sân Hàng_Đẫy , mình đạp xe qua ngạc_nhiên nhận ra anh dưới ánh đèn đêm của thành_phố ...


Trong một lá thư cuối_cùng viết cho mình , anh nói : " Thôi em đi đi , rồi em sẽ có một người_yêu xứng_đáng nhưng anh có_thể nói chắc_chắn rằng không có một người nào trên đời này yêu em hơn anh được đâu " .


Hình_như câu nói đó là sự_thực , nhưng mình không ân_hận bởi_vì mình không yêu anh thì làm_sao có được một tình_yêu đẹp_đẽ công_bằng ?


Được thư nhà , những lá thư đượm màu_sắc hoà_bình .


Những con đường đỏ_rực hoa_phượng và căn phòng nhỏ thơm_ngát hương sen .


Ôi ! Các em của tôi ơi , khung_cảnh ấy xa_vời quá , chị Thuỳ của các em chỉ biết có những dòng đạn lửa đỏ_rực giữa trời đêm , chỉ biết có mùi thuốc pháo hăng xộc vào mũi , chỉ biết có những buổi chia_tay trong lo_âu ... cho_nên cảm thấy buồn_buồn khi đọc những trang thư của các em .


Độ này rất nhiều người đi Bắc , họ ra đi hồ_hởi vui_tươi , nhưng khi đến chào mình hình_như họ không dám biểu_lộ niềm vui ấy .


Còn mình cười rất tươi tiễn họ lên đường nhưng rồi sau đó một_mình mình đứng lặng hồi lâu không biết nói gì .


Thuỳ ơi , đừng buồn Thuỳ nhé , hẹn ngày_mai khi nước_nhà độc_lập Thuỳ cũng sẽ đi về phương Bắc , lúc đó chắc niềm vui sẽ vẹn_toàn .


Em ơi ! Không phải chị nhớ em và ngày_sinh của em vì ngọn gió lạnh và mưa_phùn từ phương Bắc thổi về gây nên cái lạnh giữa núi_rừng này đâu .


Bao_giờ cũng vậy , giữa hoàn_cảnh nào cũng vậy chị cũng vẫn giữ trọn trong lòng những kỷ_niệm êm_ấm của gia_đình ta .


Nhớ sao những ngày chủ_nhật , những ngày kỷ_niệm sinh_nhật nhà mình đông vui bè_bạn đến chúc_mừng và những bữa liên_hoan đậm_đà ấm_cúng .


Hôm_nay cũng ngày chủ_nhật , em tôi làm gì để kỷ_niệm ngày_sinh của chính mình ?


Chắc_chắn rằng em sẽ nhớ đến chị , trong niềm vui em đã để một_chút nhớ_thương cho người chị ở xa .


Em tôi không_thể nào tưởng_tượng được ngày này chị đã làm gì .


Sáng ra vác rựa đi làm , buổi trưa xách thuốc trong vai theo hai chú dẫn đường đi thăm bệnh cho một đồng_chí cán_bộ .


Trên đường đi gặp những người bộ_đội , chị đã ngập_ngừng đứng lại bên người bạn đồng_hương mà không biết nói gì .


Họ đang bẻ măng nứa , nước_da xanh tái nói với chị rằng họ đã bị đói và sốt_rét lâu ngày .


Cuộc kháng_chiến vĩ_đại này viết bằng xương_máu và tuổi xuân của bao người , em có biết thế không em ?


Được thư mẹ ... mẹ của con ơi , mỗi dòng chữ , mỗi lời_nói của mẹ thấm nặng yêu_thương , như những dòng máu chảy về trái_tim khao_khát nhớ_thương của con .


Ôi ! Có ai hiểu lòng con ao_ước được về sống giữa gia_đình , dù chỉ là giây_lát đến mức nào không ?


Con vẫn hiểu điều đó từ lúc bước chân lên chiếc ôtô đưa con vào con đường bom_đạn .


Ba năm qua , trên từng chặng đường con bước , trong muôn_vàn âm_thanh hỗn_hợp của chiến_trường , bao_giờ cũng có một âm_thanh dịu_dàng tha_thiết mà sao có một âm_lượng cao hơn tất_cả mọi đạn bom sấm_sét vang lên trong lòng con .


Đó là tiếng_nói của miền Bắc yêu_thương , của mẹ , của ba , của em , của tất_cả .


Từ hàng lim xào_xạc trên đường Đại_La , từ tiếng sóng sông Hồng dào_dạt vỗ đến cả âm_thanh hỗn_tạp của cuộc_sống thủ_đô vẫn vang_vọng trong con không một phút nào nguôi cả .


Xa nhà ba năm , năm năm hay bao_lâu đi chăng_nữa chắc rằng cũng không có gì khác trong tình nhớ_thương của con ,


Địch càn lên súng nổ rần_rần con vẫn cười , bình_tĩnh ra công_sự .


Địch tập_kích vào căn_cứ , vừa chạy địch có đêm phải ngủ rừng con cũng vẫn cười , nụ cười vẫn nở ngay cả khi tàu rọ và HU-1A quăng rocket xuống ngay trên đầu mình ...


Vậy_mà khi nghĩ đến gia_đình , đến những người thân_yêu trên cả hai miền , lòng con xao_xuyến xót_xa và cũng có những lúc những giọt nước_mắt thấm mặn yêu_thương chảy tràn trên đôi mắt của con .


Năm nay Trần Bạch Đằng đã bước vào tuổi 80 ( ông sinh ngày 15-7-1925 ) .


Trò_chuyện với ông , mới thấy sức nghĩ của bậc cao_niên này còn rất sắc , rất khoẻ .


Gặp ông trên các trang báo - sự gặp_gỡ thường_xuyên , có lúc là hằng ngày - người đọc thật_sự quí_mến ông về thái_độ lao_động cần_mẫn , nghiêm_túc , với tinh_thần trách_nhiệm công_dân rất cao .


Cống_hiến của ông cho văn_chương và báo_chí trong 2 thế_kỷ qua đã rất đáng trọng , nhưng tôi tin rằng những ngày tới sự cống_hiến ấy sẽ còn tiếp_tục dồi_dào , sâu_sắc , có_ích cho dân , cho nước .


Trần Bạch Đằng thuộc nhóm nhân_vật đặc_sắc này .


Anh thanh_niên học_sinh Trương Gia Triều ( tên thật của ông ) là cháu nội của cụ nghè Trương Gia Mô , một nhân_sĩ trí_thức yêu nước nổi_tiếng ở Nam_bộ cuối thế_kỷ 19 đầu thế_kỷ 20 , giác_ngộ cách_mạng từ năm 17 tuổi và gắn_bó hết_sức chặt_chẽ với hai cuộc kháng_chiến chống Pháp cũng như chống Mỹ ở miền Nam .


Năm 1943 - năm đầu_tiên đến với cách_mạng cũng là năm Trần Bạch Đằng có những bài_thơ đầu_tay già_dặn , chững_chạc : Trên bờ Đồng_Nai , Dấu cũ , Chiếu rách mưa đêm , Dạy_học lậu ...


Sự_nghiệp cầm bút của ông tính từ đó đến nay đã hơn 60 năm .


Những cuốn sách , bài báo của ông nếu xếp lại có_lẽ vượt mức " trước_tác_đẳng_thân " như Người_xưa thường nói để ca_ngợi những trí_thức văn_nghệ_sĩ lao_động cần_mẫn .


Trong lĩnh_vực văn_chương , ông ký nhiều bút_danh : Hưởng Triều , Nguyễn Hiểu Trường , Trần Quang , Nguyễn Trương Thiên Lý và có_mặt trong nhiều thể_loại .


Ông thử sức và tự khẳng_định trong lĩnh_vực kịch : Trần Hưng Đạo bình Nguyên ( 1951 ) , Nửa tuần trăng kỳ_lạ ( 1984 ) , Tình_yêu và lời đáp ( 1985 ) , Một mùa hè oi_ả ( 1986 ) , Một mối tình ( 1987 ) .


Ngành nghệ_thuật điện_ảnh non_trẻ của nước ta cũng được Trần Bạch Đằng quan_tâm .


Nếu kịch_bản phim_truyện Ông Hai Cũ ( hai tập - 1985 , 1987 ) , Dòng sông không quên ( 1989 ) chưa gây được ấn_tượng đậm_đà thì tác_phẩm qui_mô , hoành_tráng Ván bài lật ngửa ( chín tập , bắt_đầu thực_hiện từ 1982 , hoàn_thành năm 1988 ) là một thành_công quan_trọng .


Không có mấy người năng_động , đa_tài như Trần Bạch Đằng .


Ngay từ năm 1946 ông đã được giao phụ_trách tờ Chống Xâm_Lăng của Thành_uỷ Sài_Gòn và từ 1951 làm tổng_biên_tập báo Nhân_Dân Miền Nam của Trung_ương cục .


Có_thể nói từ đó đến nay Trần Bạch Đằng luôn là một trong những cây_bút hàng_đầu của nền báo_chí cách_mạng VN .


Nhiều người ngạc_nhiên trước sức nghĩ và sức viết của cây_bút cao_niên này .


Tập Đổi_mới - Đi lên từ thực_tế 1.090 trang ( NXB Trẻ , 2000 ) gồm 112 bài , chọn từ hàng ngàn bài viết trong 25 năm , chia làm ba phần : Thôi_thúc của đổi_mới ( 1975 - 1985 ) , Gian_nan những bước_đầu ( 1986 - 1991 ) , Chín năm cho một cuộc hồi_sinh ( 1992 - 2000 ) là tập văn chính_luận xuất_sắc hiếm thấy trong những năm gần đây .


Còn nhớ , khi tác_phẩm này viết dưới dạng tiểu_thuyết ( chưa chuyển_thể thành kịch_bản điện_ảnh ) được đăng nhiều kỳ trên báo Tuổi_Trẻ đã cuốn_hút một lượng độc_giả rất đáng_kể .


Thể_loại mà ông gắn_bó lâu_dài , thuỷ_chung hơn cả là thơ .


Từ những bài_thơ đầu_tay như đã nói ở trên , ông lần_lượt cho xuất_bản các tập Bài ca khởi_nghĩa ( 1970 ) , Hành_trình ( 1972 ) , Theo sóng Đồng_Nai ( 1975 ) , Đất_nước lại vào xuân ( 1978 ) , Những cái tên đồng_bằng ( 1986 ) , Tuyển_tập Hưởng Triều ( 1997 ) .


Xin nói kỹ một_chút về bộ Ván bài lật ngửa và về thơ của ông .


Trong số không nhiều những sáng_tạo nghệ_thuật thành_công , tác_phẩm của Trần Bạch Đằng giữ vị_trí nổi_trội .


Rải khắp hơn 1.5000 trang sách có không ít điện khẩn , hồ_sơ mật , thông_báo , hiệu_triệu của Mỹ và chính_quyền ông Diệm .


Người đọc lần_lượt được tiếp_xúc với nhiều tướng_lĩnh , chính_khách cỡ Maxwell Taylor , Paul Arkins , Cabot Lodge ... , những người đứng đầu chính_quyền Sài_Gòn như Ngô Đình Diệm , Ngô Đình Nhu ...


Tuy bơi ngược dòng lịch_sử , có nợ lớn với nhân_dân ta , nhưng dưới ngòi_bút Trần Bạch Đằng , họ là những người có đầu_óc , có tài_năng và không phải là không có nhân_cách .


Khác với tiểu_thuyết hoặc kịch_bản văn_học , tôi có cảm_giác Trần Bạch Đằng đến với thơ thoải_mái hơn nhiều .


Có_thể vì ông muốn tìm ở khu vườn tĩnh_lặng này một cuộc chơi tinh_thần tao_nhã , để giải_toả một phần sức_ép khá căng của cuộc_sống - đặc_biệt là mấy năm hoạt_động đấu_tranh thời tiền_khởi_nghĩa cũng như những năm dài chống Pháp và chống Mỹ .


Qua các trang thơ , ông như muốn ghi lại nhật_ký tâm_hồn .


Ông đến với thơ cùng lúc ông đến với cách_mạng .


Trách_nhiệm với dân với nước luôn đè nặng trên vai , vì_thế dù ông đề_cập đến tình riêng hay nghĩa chung thì chất lý_tưởng , tinh_thần kiên_định của người chiến_sĩ vẫn in đậm_nét trong từng bài .


Tôi nhớ đến bài Chiếu rách mưa đêm ông viết 62 năm về trước để ghi lại một kỷ_niệm nhỏ nhưng khó quên với Trần Văn Giàu - người đồng_chí , người bạn vong niên mà ông kính_trọng .


Nỗi gian_truân cơ_cực trên bước đường tranh_đấu được ông kể lại điềm_đạm và xúc_động : Giọt tí_tách ngoài thềm Lạnh cắt ruột , mưa đêm Ở trần , manh chiếu rách Anh với tôi mỗi bên Anh trở mình : chiếu lủng Tôi co cẳng : trống_trơn Ván như bằng nước_đá Thèm ngủ giữa đống rơm Và thật bất_ngờ , khi đọc đến khổ thơ kết_thúc : Cuộc_sống chỉ bắt_đầu Mà thử_thách dài lâu Kệ trời mang áo xám Mặt nước nở hoa sao 17 tuổi đã có những câu_thơ đầy hào_khí như thế , quả là đáng nể .


Những bài thơ hay nhất của Trần Bạch Đằng được sáng_tác trong không_khí đặc_biệt ấy : Những người con gạo_cội của miền Nam , Trong tổng_tấn_công đọc Lục Vân Tiên , Nghĩ về ngày đại_thắng của một thành_phố .


Xin nói một_chút về bài Nghĩ về ngày đại_thắng ...


Viết bài_thơ này trong ngày đầu quân_dân ta hoan ca mừng chiến_thắng , nhà_thơ đã khiến người đọc chú_ý ngay từ những câu_thơ mở_đầu .


Thật hào_sảng , nhưng e có một_chút cường_điệu chăng : Thế_là trái_đất ngừng quay Trời nín thở .


Thần_thoại Việt_Nam Cả thời_gian , cả không_gian đổi màu Thắng rồi !


Ấp_ủ chung riêng Nhẹ_lâng những cặp chim chuyền sáng nay ( Trái_đất ) ngừng quay / ( trời ) nín thở / ( biển ) ngất_ngây bàng_hoàng / ( thời_gian , không_gian ) đổi màu ...


Những câu_thơ được đặt dưới dạng_thức nghi_vấn : Ai tính nổi ? Ai ước nổi ? Ai biết đến ? Ai đoán hết ? .


Hỏi , không phải vì thi_sĩ hoang_mang , mà vì ông muốn cùng người đọc đi đến tận_cùng của chân_lý .


Có một giai_thoại đồng_quê : " Cậu_bé nhìn dòng suối trước nhà và hỏi cha : Suối chảy về đâu , thưa cha ?


Con lại hỏi : Ra sông rồi chảy đi đâu nữa ?


Hết biển rồi hoà vào đại_dương mênh_mông ... " .


Hành_trang của những người trẻ hôm_nay luôn bắt_đầu từ những dòng suối nhỏ , vượt bao ghềnh_thác để vươn ra biển lớn ...


Có một thời trên các phương_tiện thông_tin đại_chúng VN liên_tục xuất_hiện những lời giới_thiệu đầy tự_hào về những " copywriter " ( người viết lời quảng_cáo ) của các công_ty , tập_đoàn nước_ngoài : công_việc hứng_thú , thu_nhập cả ngàn đô chỉ từ một ý_tưởng ...


Tưởng_chừng như đơn_giản , vậy_mà khi trao_đổi với các doanh_nghiệp này về " chỗ đứng " của người VN trong nền công_nghiệp quảng_cáo thì : vai_trò của copywriter người Việt chỉ dừng lại ở mức " dịch lời quảng_cáo " .


Nếu chủ_động hơn , họ cũng chỉ đi đến 80% ý_tưởng ban_đầu của mình bởi quyền quyết_định một sản_phẩm quảng_cáo cuối_cùng thuộc về các " creative director " ( giám_đốc sáng_tạo ) .


Mà những người nắm quyền quyết_định một slogan của các sản_phẩm vẫn là " độc_quyền " của người nước_ngoài .


Đã có lúc nhiều công_ty , tập_đoàn nước_ngoài nói thẳng với những công_ty môi_giới nguồn nhân_lực cao_cấp VN rằng : với một vị_trí công_tác , tôi có_thể trả 10.000 USD cho một nhân_sự đến từ nước_ngoài , nhưng chỉ 1.000 USD cho người VN !


Nhưng ai sẽ là người giải bài_toán khó này ?


Theo ông : " Thị_trường nguồn nhân_lực cao_cấp của VN tuy nhỏ nhưng nhu_cầu tìm_kiếm một nhà quản_lý giỏi thật_sự là rất lớn và hầu_hết các công_ty , tập_đoàn quốc_tế đang làm_ăn tại VN đều đang rất " khát " nguồn nhân_lực này .


Trong đó nhân_lực VN luôn yếu và thiếu " chuẩn " thứ ba .


" Chính người trong cuộc " Trịnh Thanh Lâm , giám_đốc marketing của Microsoft , cũng nhớ lại : " Hồi xưa , khi bước chân vào guồng_máy làm_việc mang tính quốc_tế mới thấy mình còn thiếu nhiều kỹ_năng để giải_quyết những công_việc cụ_thể .


Sau này , tôi biết ở nước_ngoài các chương_trình đào_tạo đều bắt_buộc phải có các vấn_đề này " .


Nhà xã_hội_học Nguyễn Thị Oanh , một người từng làm_việc với nhiều tổ_chức quốc_tế , chia_sẻ : " Người Việt có tính thụ_động .


Hầu_hết chúng_ta chưa quen , chính_xác là không dám khám_phá những cái mới , cái khác_lạ .


Phải dám làm những điều khác_lạ một_chút mới dễ thành_công .


Tôi đã xem loạt bài " Những người làm_thuê số 1 ở Việt_Nam " , những người trong loạt bài này đều có một điểm chung : dám chấp_nhận những suy_nghĩ mới .


Chỉ như thế mới đạt được những ước_mơ , hoài_bão lớn .


Tôi biết đó chưa phải là tất_cả , tôi tin còn rất nhiều người giỏi , người tài đâu_đó ở những vùng_miền khác_nhau mà các bạn chưa tìm ra " .


Anh bôn_ba xứ người hơn 10 năm , từng đứng lên bục cao nhất của giải_thưởng kinh_tế - thương_mại toàn Tiệp_Khắc , nay đã trở_về .


Không chỉ để làm_việc , mà điều tâm_huyết hơn là anh muốn mang những giá_trị mình học được , tìm_thấy được gửi lại cho một thế_hệ kế_tiếp thông_qua những khoá đào_tạo thạc_sĩ do anh hướng_dẫn .


Hay một trường_hợp khác , anh Đỗ Đình Minh , giám_đốc kinh_doanh toàn_quốc của Tập_đoàn Cargill tại VN , trăn_trở : " Người Việt mình giỏi lắm , chưa bao_giờ để thua ai cả .


Chúng_tôi đi làm_thuê thật nhưng chưa bao_giờ thấy mình hèn , mà chỉ thấy mình chưa đủ mạnh để có_thể lèo_lái một con thuyền lớn " .


Giản Tư Trung , người từng làm chủ một doanh_nghiệp nhựa ở Q. 5 , TP. HCM , sau khi tốt_nghiệp đại_học đã phải từ_bỏ những kế_hoạch kiếm tiền cỏn_con của mình khi một ngày chợt nhận ra : mình sẽ kiếm được gì cho bản_thân và mang về cho xã_hội được gì khi quẩn_quanh với nhựa ?


Anh làm_thuê với mức lương rất cao , nhưng cái được nhiều nhất chính là kinh_nghiệm , là kiến_thức và là lời giải cho câu hỏi : vì_sao người_ta lớn đến thế ?


Anh tự_hào bước ra và mở riêng cho mình một nơi dùng để " nói " cho mọi người biết phải làm thế_nào để lớn từ chính kinh_nghiệm của mình .


" Muốn tham_gia cuộc_chơi toàn_cầu , anh buộc phải có kiến_thức chuẩn , kỹ_năng chuẩn và cách ứng_xử chuẩn " .


Trung đập bỏ ba rào cản lớn nhất của người Việt khi đến với hệ " chuẩn " này : ngôn_ngữ ( Việt_hoá hệ_thống tài_liệu ) , kinh_phí ( mời giảng_viên là các chuyên_gia thành_công ở VN đến chia_sẻ kinh_nghiệm và kiến_thức ) và thời_gian ( rút ngắn các học_phần , chỉ chọn những điều quan_trọng và cần_thiết cho xã_hội hiện_nay ) .


Và như_thế , những chương_trình đào_tạo giám_đốc điều_hành ( CEO ) , giám_đốc tài_chính ( CFO ) danh_tiếng hàng trăm năm của các trường đại_học lớn nhất thế_giới sẽ có hàng trăm ngàn người Việt được thụ_hưởng .


Anh tin , chúng_tôi tin , và rất nhiều người khác cũng tin : giấc_mơ xuất_khẩu hàng ngàn giám_đốc điều_hành chẳng có gì là xa_vời .


Giản Tư Trung làm chúng_tôi nhớ lại một câu_chuyện khác , buồn và chưa có hậu .


Nhiều ngàn tỉ đồng đã được chi cho những thạc_sĩ , tiến_sĩ người Việt được đào_tạo ở nước_ngoài nhưng người về như bóng chim tăm cá .


Và , có một câu_chuyện đáng suy_nghĩ khác diễn ra tháng 7-2005 , tổng_giám_đốc Pepsi Phạm Phú Ngọc Trai đã rủ những người bạn ở Công_ty Kinh_Đô cùng bỏ tiền đầu_tư cho bốn sinh_viên xuất_sắc nhất cuộc thi Dynamic đến Mỹ tham_quan các công_ty , xưởng sản_xuất và tham_dự các cuộc hội_thảo khoa_học của các trường đại_học lớn trên thế_giới .


" Chỉ là một dịp để các bạn có_thể nhìn xa , nhìn rộng và sờ tận_tay những mô_hình danh_tiếng , đó là những kinh_nghiệm mà chúng_tôi muốn gửi cho các bạn như một hành_trang bước ra thế_giới ... " .