Tôi sẽ chỉ giữ những cảm_xúc này cho tới lúc vĩnh_biệt miền Bắc thân_yêu đi chiến_đấu , và sẽ biến những trang giấy vô_duyên này thành ngọn lửa hun cay_sè mắt tiễn_biệt tôi .


Vì chắc_chắn chẳng có ai tiễn_đưa tôi cả .


Tôi đi và gửi tấm thân này ở một miền đất nào đấy mà tôi biết hoặc chưa thể biết tên .


Hạnh_phúc của đời chỉ dành cho Thạc thế mà thôi .


Tôi tự trách mình sao đã tìm đến Như Anh .


Phải , bao_nhiêu lần tôi nhủ Như Anh đừng chờ tôi làm_gì nữa .


Nhưng chính lúc tôi nói những điều ấy trong thư , thì tâm_hồn và trái_tim tôi bàng_bạc một dòng tha_thiết : chờ Thạc , Như Anh nhé .


Chờ Thạc , như cô gái VN chung_thuỷ trọn đời với người_yêu đi chiến_đấu .


Chờ Thạc , như cô gái trong bài thơ của Tế Hanh : Em chờ anh không biết có thời_gian ...


Người_nhà Nguyễn Văn Thạc kể lại , trước Cách_mạng tháng 8-1945 Thạc có người bác họ làm phó_lý ở quê .


Trong cải_cách_ruộng_đất , ông này bị quy là thành_phần “ địa_chủ , cường_hào ” ( sau_này ông đã được “ sửa_sai ” và mất vì tuổi già ) .


Thêm nữa , bố_mẹ Thạc từng có một xưởng nhuộm và dệt thủ_công , với khoảng 15 người_làm , toàn con_cháu trong nhà .


Dù phương_tiện máy_móc của cái xưởng nhỏ này đã bị “ sung_công ” vào hợp_tác_xã , khi xảy ra chiến_tranh_phá_hoại của không_quân Mỹ và gia_đình đã bị phá_sản , nhưng bố_mẹ Thạc vẫn được coi là “ tiểu_chủ ” ...


Những ngày đó mình mới_chỉ là đứa bé lên 2 .


Đã biết gì đâu .


Người_ta bảo rằng không ai khi nằm trong bụng mẹ đã hỏi được hoàn_cảnh xuất_thân của mình .


Từ rất lâu rồi mình vẫn mơ_hồ về gia_đình của chính mình .


Những người khác , những người bạn khác của mình họ thường tự_hào về hoàn_cảnh xuất_thân của họ .


Tự_hào về các anh_chị và các em , ông bác , ông chú xa_xa , gần_gần của họ .


Mỗi khi nhắc đến lý_lịch là người_ta lại cảm_thấy trào_dâng lên một niềm vui , một nỗi sung_sướng pha chút gì kiêu_ngạo .


Có_lẽ bởi_vì con_người họ không có chút gì đáng tự_hào nên họ phải làm như_thế chăng ?


Cũng phải thôi , vì bản_thân họ rất sung_sướng được sống và sinh ra trong một gia_đình cách_mạng , cha_mẹ , ông_bà họ là những người đã đổ xương_máu cho dân_tộc , cho giai_cấp .


Và giờ_đây , Đảng đặt lòng tin vào con_em các bậc tiền_bối cách_mạng ấy .


Chao_ôi , bao_nhiêu lần mình ao_ước có được hạnh_phúc xa_vời ấy , được Đảng tin và trao cho những nhiệm_vụ nặng_nề .


Tuổi_thơ trong_sáng biết_chừng_nào , nó chưa bị vết đen của quá_khứ gia_đình đè trĩu hai vai .


Chỉ vì hơi gợn một_chút qua thái_độ của cô hiệu_phó cấp III một_ít .


Người_ta lao vào học_tập , vào những cuốn sách , và cứ nghĩ rằng đó là chống Mỹ cứu nước rồi .


Không nhiều lắm những người chỉ thích đi làm cán_bộ lớp , cán_bộ Đoàn như kiểu Thuỵ , Qui ... Vả_lại , trong trường ĐH , con_em gia_đình không cơ_bản không phải là ít .


Mà phần_lớn lại là những đứa học giỏi , rất giỏi của lớp !


Cùng là hai người không hề khác nhau gì về bản_thân họ nhưng lý_lịch trong_sạch , nhất_là đỏ thực_sự , là khác nhau lắm rồi .


Rất nhiều khi đứng nhìn đoàn bộ_đội đi qua , mình cũng thấy lẻ_loi , lẻ_loi quá đi mất !


Khuôn_mặt nào cũng đẹp , mình cứ nghĩ chỉ có những người cộng_sản thực_sự mới sinh ra được đoàn quân ấy .


Họ đi , họ đi ... và có_lẽ họ chẳng biết rằng họ đang được hưởng một gia_sản quí_báu mà ông_cha ruột_thịt của họ mang lại .


Cứ mỗi lần khai lý_lịch , mình lại buồn , buồn tận sâu_xa .


Anh Thục cảm_tình Đảng từ lâu rồi mà chưa được kết_nạp .


Và cứ càng về sau , nói_chuyện với anh , mình lại cảm_thấy anh cứ đuối dần , cứ đuối dần .


Thực_tình đã có dấu_hiệu gì chứng_tỏ mình “ bị loại ra khỏi đội_ngũ ” đâu !


Nhưng linh_tính cứ cho mình biết rằng mình không_thể trở_thành một đảng_viên được .


Mơ_hồ thấy rằng khó_khăn đến với mình sẽ nhiều đây .


Miễn rằng anh sống thực_sự như một đảng_viên , thế đã tạm đủ rồi .


Khi người_ta đã sống và làm_việc như một đảng_viên rồi !


Không nên suy_nghĩ gì về chuyện ấy hết .


“ Hạnh_phúc là gì , bao lần ta lúng_túng hỏi nhau hoài mà nghĩ mãi chưa ra cho đến ngày cất_bước đi xa Miền Nam gọi ... ” .


Một thế_hệ đã đi tìm câu trả_lời ở nơi đầu_sóng_ngọn_gió .


Hai người yêu nhau ở đây cũng đã hỏi nhau như_thế .


Thư gửi cho người_yêu , anh Thạc bảo sẽ trả_lời vào ngày 30-4-1975 .


Nhìn cách cô điều_phối công_việc qua điện_thoại vào lúc 8 giờ tối , chẳng ai có_thể nghĩ nếu cô không tự nói ra “ ngày_xưa mình ôm mộng làm ... văn_sĩ đấy nhé ! ” .


Sôi_nổi , hoạt_bát , và đặc_biệt tốc_độ nói rất nhanh với giọng Bắc đã “ lai ” ít_nhiều phương_ngữ Sài_Gòn , trưởng_phòng xuất_nhập_khẩu Công_ty dệt Phong_Phú Phạm Minh Hương đã bật cười khanh_khách khi “ đáo_để ” tự nhận : “ Múa_may chữ_nghĩa không được thì ... múa những con_số cho nó biết nói vậy ! ” .


Lúc ấy , cô tự nhận : “ Hương thấy không_khí ở TP này sôi_động quá , đầy sức_sống quá nên đâm_ra ít ... lãng_đãng hơn trước !


" , đã tác_động không nhỏ vào việc chuyển_hướng ngành học của mình .


Nhưng làm chưa đến hai năm ở Thành_Công , cô thấy hình_như mình bị thiêu_thiếu cái gì đó và muốn được nâng trình_độ mình cao hơn nữa nên quyết_định học thêm chuyên_ngành quản_trị kinh_doanh ở Mỹ .


“ Mình cứ như bị mê đi bởi sự huyền_diệu của các con_số .


Càng học càng say , nhất_là thời_gian học ấy mình cũng xin được vào làm cho một công_ty kinh_doanh và cả tại một ngân_hàng thương_mại của Mỹ nữa ” , cô thích_thú nhớ lại .


Và để hoàn_chỉnh luôn cái nền tài_chính được đào_tạo sẵn có , cô lao vào học để lấy luôn bằng thạc_sĩ chuyên_ngành tài_chính .


Khoảng thời_gian năm năm học tại Mỹ đã mang đến cho cô thật nhiều điều : từ kiến_thức cho đến các kinh_nghiệm xử_lý nghiệp_vụ liên_quan đến tài_chính .


Đến ngày cô hoàn_tất việc học của mình thì cũng là lúc mẹ cô “ tung chiêu ” rủ_rê : “ Về phụ mẹ một tay .


Công_ty bắt_đầu cựa mình phát_triển rồi đấy ! ” .


Mẹ cô “ rủ_rê ” thế nhưng cô vẫn chưa chịu về làm cùng bà .


Nói thật , mình chẳng thích làm chung với mẹ tí nào ! ” .


Cô áp_dụng được điều mình học rất ít , bởi " quanh_đi_quẩn_lại cũng chỉ là các giao_dịch thông_thường và hầu_hết các dự_án đều rất an_toàn ; thiếu sự kịch_tính và thử_thách ! " , cô nói .


Cô như con cá bị thiếu nước , cứ muốn vẫy_vùng mà chẳng biết phải bơi đi đâu !


Vật_vờ cả năm trời như_thế , đến tận cuối năm 2001 khi thị_trường Mỹ bắt_đầu mở ra , rồi mẹ cô lại “ ới ” một tiếng và cô đã chịu theo bà về làm cùng .


Đã về thì phải bỏ lại sau lưng không ít lời xầm_xì .


Và muốn đánh tan những lời “ nói_ra_nói_vào ” ấy , chẳng còn cách nào khác cô phải chứng_minh thực_lực của mình .


Cú “ ghi_điểm ” đầu_tiên của cô sau vài tháng về đầu_quân cho Phong_Phú là đã làm lợi được 1 tỉ đồng , khi đưa ra dự_đoán về biến_động tỉ_giá trong trung_hạn để lựa_chọn đồng_tiền có lợi nhất cho hợp_đồng nhập_khẩu máy_móc thiết_bị trị_giá vài triệu USD .


“ Mình muốn Công_ty dệt Phong_Phú sẽ phát_triển mạnh thành một tập_đoàn , hoạt_động ở nhiều lĩnh_vực với sự chuyên_nghiệp cao_độ nhất ” , Minh Hương nói .


Việc công_ty cô vừa ký được hợp_đồng trị_giá trên 2 triệu USD , cung_cấp nguyên_liệu vải jean và kaki thun cho một nhà_thầu để họ may thành sản_phẩm hoàn_chỉnh , sau đó xuất tiếp vào thị_trường Mỹ , càng làm cho tham_vọng kia cháy_bỏng hơn .


“ Phong_Phú sẽ thực_hiện nhiều hơn đơn hàng theo giá FOB , tức phải thật_sự chủ_động được luôn nguồn nguyên_liệu chứ không phải theo sự chỉ_định của khách_hàng ” , cô thẳng_thắn nói .


Cô cũng không đặt ra cột mốc sẽ đưa Dệt Phong_Phú vượt qua con_số doanh_thu 1.400 tỉ như hiện_tại , mà chỉ cho biết đang nỗ_lực hết_sức cùng với toàn_thể cán_bộ công_nhân_viên của Phong_Phú để đưa “ công_ty của mình trở_thành một tập_đoàn mạnh của ngành dệt_may , sau đó mở_rộng sang các lĩnh_vực khác , với qui_mô không chỉ còn gói gọn trong nước VN ! ” .


Thời_gian này , chính cô chứ không ai khác , đã “ thổi ” một phong_cách làm_việc thật chuyên_nghiệp , thật bài_bản vào nơi được ví_như “ cửa_ngõ ” tiếp_cận với đối_tác nước_ngoài .


Các “ bệnh cũ ” lề_mề , như khách email tới hai ba ngày sau mới hồi_âm , không nắm rõ các sản_phẩm để chào_hàng ... dần_dần được thay_đổi .


Thị_trường mới dưới sự “ lùng_sục ” không biết mệt_mỏi , bất_kể ngày hay đêm của cô , ngày_một mở_rộng hơn .


Kim_ngạch xuất_khẩu cứ lặng_lẽ theo chân những thị_trường mới tăng dần .


Số_là một công_ty_con của Target “ bắn tin ” cho cô nói là Target đang có ý_định tìm nhà cung_cấp khăn lông với số_lượng lớn , và sẽ cho đấu_thầu công_khai trên Internet .


Không dưới 20 công_ty thuộc cỡ “ bự ” khắp nơi cũng đang “ dòm_ngó ” hợp_đồng này .


“ Nghe tin xong mình thấy người cứ nhộn_nhạo và mình quyết_định gặp ban giám_đốc để xin được tham_gia ” , Hương nhắc lại bằng giọng phấn_khích .


Cô nhấn_mạnh với ban giám_đốc rằng đây không chỉ là cơ_hội lớn để đưa sản_phẩm đặc_trưng của Phong_Phú vào thị_trường Mỹ , mà còn là cơ_hội tuyệt_vời để chứng_tỏ khả_năng đáp_ứng đơn hàng ở nhiều góc_độ khác nhau .


Cả êkip cho cuộc “ tranh thầu ” như ngồi trên đống lửa .


Sự chuẩn_bị kỹ đến mức có lúc phải “ tập_trận giả ” , tức cả nhóm phải tự tìm ra các tình_huống ... bất_trắc giả_định để xem mình có khả_năng đối_phó ra_sao .


“ Đầu mình lúc_nào cũng căng ra như sợi dây đàn .


Nhưng mình thích cái cảm_giác đó ” , cô thú_nhận .


Cho_nên cô không bao_giờ quên được thời_khắc một tiếng đồng_hồ cực_kỳ căng_thẳng đấu_trí trên mạng với các đối_thủ khác , rượt nhau từng cent giá một , để rồi phần thắng rất ngoạn_mục rơi về tay Phong_Phú với mức giá thấp nhất .


Và chỉ sau một năm cung_ứng cho Target , Phong_Phú đã được nhà_thầu này chọn là một trong 20 nhà cung_cấp xuất_sắc nhất của tập_đoàn siêu_thị bán_lẻ lớn thứ hai tại Mỹ trong năm 2004 .


Nồng_nàn , trìu_mến , những linh_cảm buồn , và lời hẹn 30-4 cứ trộn lẫn vào nhau trong những trang thư Nguyễn Văn Thạc gửi cho người bạn gái Phạm Thị Như Anh .


Những bức thư này , nhà_thơ Đặng Vương Hưng gửi cho Tuổi_Trẻ , không có trong nhật_ký ...


... Bốn năm nữa Như Anh “ đã trở_thành con_người hoàn_chỉnh ” , đã có_thể trả_lời câu hỏi : “ Hạnh_phúc là gì ?


Chao_ôi , Như Anh , Như Anh bé_bỏng của Thạc .


Sao câu trả_lời của Như Anh lại hay và đẹp_đẽ thế .


Ừ , phải rồi , khi nào “ trở_thành người_lớn thực_sự , khi nào đóng_góp được cho Tổ_quốc , khi đấy ta mới trả_lời được , hạnh_phúc là gì !


Cám_ơn thầy Nga_văn ngộ_nghĩnh của Như Anh đã giúp cho Thạc hiểu được khía_cạnh đẹp_đẽ ấy của tâm_hồn bạn .


... Bốn năm nữa biết_bao sự_kiện sẽ xảy ra .


30-4-1975 thì Thạc và Như Anh đang ở trong tình_trạng nào ?


Như Anh ơi , hứa với Thạc đi , 30-4-1975 , dù chúng_ta có_thể giận , ghét nhau đến đâu đi_nữa , dù thế_nào cũng sẽ viết cho nhau những dòng chữ “ hạnh_phúc là thế_nào ” nhé !


Thạc sẽ nhớ lời hứa này và sẽ chuẩn_bị “ ý_tứ ” cho bức thư ngày ấy bằng cuộc_sống bốn năm sắp tới .


Nhất_định thế , vì Như Anh hãy nhớ rằng : đời Thạc , một cuộc_đời đầy_rẫy mâu_thuẫn và đau_khổ , đầy ước_mơ và rạo_rực , đầy những dằn_vặt và thử_thách lớn_lao .


Thạc sống không bình_thường và không muốn sống bình_thường .


Muốn có nhiều thử_thách , nhiều “ lang_bạt ” , muốn như cánh chim đại_bàng đứng trên đỉnh núi cao , nhìn ra bốn phía , nơi nào có bão_táp , có mưa , có gió là nơi Thạc sẽ đến .


Thạc sẽ không chỉ đơn_thuần là một sinh_viên tổng_hợp toán .


Đừng một lúc nào nghĩ Thạc là một “ ngài sinh_viên ” nhé !


Không , Thạc không chỉ tầm_thường là một ngài sinh_viên đâu .


Thạc đã và sẽ sống hai , ba cuộc_sống gian_khổ , phức_tạp .


Cho đến khi nào Thạc không còn tồn_tại , khi đó mới hết những cơn giông_tố .


... Như Anh chưa thể hiểu được câu Thạc viết : “ Như Anh là một điều đau_buồn của Thạc ... Như Anh là màu xanh da_trời kỳ_dị ... Như Anh là trái mơ chua ( !


Như Anh sẽ là điều đau_buồn của tâm_hồn Thạc , vì Như Anh sẽ chẳng ở lâu với Thạc .


Như Anh sẽ xa và quên Thạc , sẽ để lại cho Thạc một khoảng trống mênh_mông , sẽ lấy đi của Thạc một nguồn động_viên an_ủi , một âm_thanh , không , cả thế_giới âm_thanh , cả một khu rừng muôn_vàn cây_lá , muôn_vàn tiếng chim lích_tích , lích_tích , lảnh_lót và ngân dài ... Sẽ lấy của Thạc cả một dòng sữa và một dòng ánh_sáng .


Ừ , cũng là Như Anh đấy , quen_thuộc và gần_gũi , thân_yêu và trong_sáng , giản_dị nhưng vô_cùng độc_đáo và đẹp_đẽ , nên_thơ , rất cao và rất gần , rất rộng nhưng nó nằm trọn_vẹn trong ánh mắt .


Màu xanh da_trời , chao_ôi , không bao_giờ người_ta có_thể nắm lấy nó , để bàn_tay trên nó , chưa bao_giờ được thực_sự “ gần_gũi ” nó cả .


Cái màu xanh ấy , màu xanh da_trời kỳ_dị , nó ở xa , rất xa và ở trên rất cao .


Lúc_nào và hôm nào ta cũng thấy , cũng ngưỡng_mộ .


Cám_ơn Như Anh đã gửi Núi đồi - thảo_nguyên cho Thạc , câu_chuyện làm xao_động tâm_hồn Thạc nhiều .


Và cái quạt nữa ( chỉ tiếc , nếu dùng luôn thì một lúc_nào đó sẽ rách ) .


Như Anh tặng Thạc cái gì giữ được ấy , chứ quạt thì khó giữ lắm , mà rách thì rất tiếc .


... Thư dài rồi mà chẳng nói được gì cả .


Không biết thư này đem đến cho Như Anh niềm vui hay sự phiền_toái .


Thạc chỉ muốn như Anđecxen , đem cho Như Anh quả thông và lá cỏ , đem đến cho Như Anh những câu_chuyện có thực mà như một giấc mơ ...


( * ) đang ngồi ngoài kia , song toàn bạn gần nhà nên L. “ được phép ” vào viết thư cho Như Anh .


L. muốn viết , muốn tặng Như Anh những giây_phút quí_giá mà L. đang còn là “ tuổi nhỏ ” .


Ngày_mai , những con chim câu vĩnh_viễn bay vào khoảng trời đầy nắng_gió kia ...


Thật đáng tiếc biết_bao , những ngày này trăng rắc bụi vàng trên các nẻo đường Hà_Nội .


L. của Như Anh đi cô_độc và bình_thản dọc theo hướng gió , gió lướt_thướt kéo qua L. những lời quyến_rũ , không , chẳng có gì quyến_rũ nơi L. đâu .


Gió , gió ơi , gió biết chăng ở thủ_đô của xứ Mônđavi mùa đông phủ đầy tuyết trắng , có một bông hoa xanh màu ngọc_bích , có một tia nắng của bầu_trời , một làn gió nhớ_thương , có một bài thơ , một trang cổ_tích ...


Gió có biết câu_chuyện về bà_chúa tuyết ?


Và gió hãy tìm đến ngôi nhà mà ta đề ngoài phong_bì ấy , tìm gặp người nào cao_cao , thanh_mảnh , tìm đến đôi mắt nào đẹp nhất , tìm đến cái tên nào đẹp nhất , cái tên mà ta hay nhắc_nhở trong những giấc mơ buồn , trong những giấc mơ vui , cái tên đẹp như ánh_sáng xanh mà Sôlôkhôp thường ca_tụng ...


Gió hãy thầm_thì thay ta nhé , nói gì cũng được , miễn_là gió đem đến cho người_ta yêu_dấu hương_vị nồng_nàn , thanh_bạch của trăm loại hương_hoa , miễn_là gió đem đến cho tâm_hồn tuyệt đẹp của ta màu đỏ của lá phong mùa thu , và cánh chim câu bay đi từ ga Hà_Nội ...


Ừ , rồi_đây cuộc_sống sẽ khác xa , L. chưa hình_dung nổi cuộc_đời bộ_đội của mình .


Gian_khổ , khó_khăn , vất_vả , chết_chóc , hi_sinh , tàn_phế ... Ba từ đầu sẽ đến với L. , còn từ sau , không biết sẽ chọn lấy từ nào ?


Bàn_tay nào , bàn_tay của kẻ nào bên kia đại_dương sẽ nhằm vào L. của Như Anh ?


Ngày_mai , nếu ta chẳng gặp nhau , Như Anh đi trên những nẻo đường của ký_ức , Như Anh nhìn vào đôi mắt nào gần_gũi hay xa_lạ với L. , hãy nhớ L. một_chút .


Hãy nhớ rằng , ừ , có một người tên là L. đấy , đã chết rồi .


Nhưng trước khi chết , người ấy đã sống và đã ghép tên Như Anh với vô_vàn tính_từ âu_yếm ...


Nhưng Như Anh nhớ nhầm rồi , L. bảo ngày 30-4-1975 mới trả_lời câu “ Hạnh_phúc là gì ?


L. bỗng nhớ câu_thơ của Phạm Tiến Duật :


Dân_tộc ấy có gì kỳ_lạ Một nước bao_nhiêu là đá vọng phu Những năm_tháng đợi_chờ Chỉ một là người , hai là hoá đá Dân_tộc ấy có gì kỳ_lạ ...


Hôm_nay , 4-9-1971 , buổi sáng cuối_cùng trên quê_hương , lúc này là 11 g trưa , nắng đỏ hồi , đỏ lửa ... Lát nữa , 2 g L. tập_trung , chẳng có ai ra tiễn cả , kể_cả gia_đình , L. đi như đi học , thanh_thản và nhẹ_nhàng ... Ừ , L. đi học , trường đại_học cộng_sản Như Anh nhé , chờ L. nhé ...


... Lecmôntôp , với câu_thơ nổi_tiếng mà Như Anh chép cho Thạc bỗng_dưng lại trở_về bên Thạc : Thuyền cần gió_táp_mưa_sa ...


Bất_kỳ một sự vinh_quang nào cũng cần phải trả bằng một giá , và khó_khăn gian_khổ càng nhiều , và thử_thách càng nhiều , sự vinh_quang đó càng trở_nên rực_rỡ .


Chúng_ta đừng đi tìm những chân_lý sâu_xa đơn_thuần qua những áng văn và những bài thơ , bài_toán .


30-4-1975 , Thạc sẽ trả_lời cho Như Anh câu : Hạnh_phúc là gì ?


Khi Như Anh chào cờ , khi điệu nhạc quốc_ca hùng_tráng trỗi lên , Như Anh chắc rất xúc_động , nhưng khi tiễn ở trường , Thạc đã khóc và tất_cả 300 con_người sắp vào bộ_đội đã khóc .


Thế_là từ nay trong khúc nhạc này , có một phần mồ_hôi , xương_máu của đời mình .


Chống Mỹ cứu nước , thời_đại bão_táp đó không kéo_dài đâu .


Buổi bình_minh của cách_mạng , phải không Như Anh ?


Đó là Thạc và 300 con_người ở Trường Tổng_hợp này .


Không biết , nhưng nếu được xung_phong , chắc không ai là người chùn bước !


... Như Anh biết không , khi được tin Thạc không còn trong danh_sách lưu_học_sinh nữa , lúc ấy Thạc buồn không_thể nào tưởng được .


Từ trước vẫn ao_ước được đi học nước_ngoài , ở đó Thạc sẽ tiếp_thu những kiến_thức hiện_đại nhất của khoa_học .


Thạc sẽ học thật chăm , thật giỏi ... Nhưng Thạc phải ở nhà và chuẩn_bị đi bộ_đội .


Lúc đó buồn và nản hết_sức , không muốn gặp ai cả .


Ra ga tiễn các bạn đi , vừa tủi_thân vừa có chút gì xấu_hổ ( ôi_chao , cái thời vừa chập_chững vào đời ấy , có gì đáng trách đâu Như Anh nhỉ ?


Thế rồi , suốt cả vụ hè , thở_ngắn_than_dài .


Mùa hè ấy Thạc đã đọc rất nhiều tác_phẩm văn_học .


Lần đầu_tiên đọc trọn ba tập tiểu_thuyết tự_thuật của M.Gorki , Thạc hiểu rằng không_thể nào làm được điều gì lớn_lao nếu cuộc_sống của mình không thực_sự lớn_lao .


Chẳng gì có_thể ngăn_cản được con_người khi bản_thân họ nung_nấu trong lòng một nghị_lực phi_thường không gì dập tắt nổi .


17-7-1970 thi đại_học thì 15-7 Thạc mới đi vào ôn thi .


Hai ngày thôi , chỉ có hai ngày mà Thạc của Như Anh ôn xong hoàn_chỉnh cả toán , lý và hoá .


Và với lòng tự_ái ít_nhiều , Thạc của Như Anh đã làm tốt nhất hai bài lý và hoá , với điểm toán thấp nhất là 7 .


Bây_giờ đây Thạc muốn nói với Như Anh điều mà Thạc còn e_ngại mãi : chờ Thạc , Như Anh nhé !


Chắc không còn lâu nữa chiến_tranh sẽ kết_thúc thôi .


Thạc lại mặc chiếc áo xanh da_trời xanh màu thương_nhớ .


Lại hò_hẹn Như Anh , vì chúng_ta gặp nhau ở cái cửa_sổ sơn xanh của thư_viện nhân_dân .


Học giỏi nhé , thỉnh_thoảng nhớ Thạc chụp ảnh và viết thư gửi về cho Thạc nhé .


Không về được , dù lời hẹn_hò của đôi_lứa yêu nhau đã như lời tiên_tri cho ngày đoàn_tụ của cả dân_tộc ...


Trong một trận đánh ác_liệt bên thành cổ Quảng_Trị , một loạt đạn pháo của kẻ_thù đã rơi trúng chỗ chiến_sĩ thông_tin Nguyễn Văn Thạc ... Hôm đó ngày 30-7-1972 .


Bệnh_viện X mới 7 g sáng nhưng quầy thu tiền , hướng_dẫn đã đông_nghịt người chen_chúc lẫn nhau .


Khu_vực có màn_hình báo bệnh_nhân sinh mổ lố_nhố những người nào chiếu , phích , túi_xách ...


Khác hẳn , phòng cấp_cứu tĩnh_lặng như vừa tỉnh_giấc sau một đêm dài .


Cô y_tá sau một hồi hỏi tôi mọi thứ , đo huyết_áp , yêu_cầu đóng tạm_ứng viện_phí đã đưa tôi đến khu G của bệnh_viện .


Còn tôi thì trình_tự làm theo 17 xét_nghiệm trong giấy mà cô ấy đã ghi với lời dặn : “ Nhớ làm đủ hết các xét_nghiệm nha em ! ” .


Em đã rớt nước_mắt khi đọc trên báo Tuổi_Trẻ Chủ_Nhật về chị Hướng Dương : “ Cuộc_đời thay_đổi khi một tai_nạn cướp đi đôi chân và cả công_việc mơ_ước của chị là làm một hướng_dẫn_viên du_lịch .


Rồi cuộc_đời lại thay_đổi một lần nữa khi Hướng Dương được đưa đến thăm Trường phổ_thông đặc_biệt Nguyễn Đình Chiểu , được gặp các em bé mù , cả đời chìm trong bóng_tối nhưng miệng luôn cười tươi như hoa nở .


Nhìn nụ cười ấy , Hướng Dương biết mình còn hạnh_phúc ” - chị ấy chính là người lập nên thư_viện sách nói cho người mù .


Anh nghĩ coi nhiều người vĩ_đại , đầy nghị_lực không ?


Không_những vượt qua được nỗi bất_hạnh của mình mà còn sống có_ích , giúp cho người khác , cho xã_hội , cùng nhau vượt qua khó_khăn .


Tôi có_mặt tại phòng trực lầu 1 như giấy hẹn đã ghi .


Nhìn những con_người khoẻ_mạnh , dễ_thương , quần_áo giày_dép đúng mốt thế này , mấy_ai nghĩ rằng họ đang chuẩn_bị lên bàn mổ ?


Sau 15 phút hội_chẩn với hai bác_sĩ về tim , phổi , hen_suyễn , kháng_sinh dị_ứng ... chúng_tôi được cho về .


Lúc mới biết về bệnh của mình em đã rất hoảng_loạn , cho đến khi nghe kể về một người bạn bằng tuổi em mắc bệnh ung_thư máu , gia_đình bạn đó có tiền nhưng không_thể chữa được , chỉ sáu tháng sau bạn đó ra đi ; em đã không còn chút sợ_hãi , không lo_nghĩ nữa .


Vì em còn rất hạnh_phúc : bệnh của em chữa được , em còn có bố_mẹ lo cho em những gì tốt nhất .


Lại buồng trực , lại ngồi chờ để đăng_ký phòng , đóng viện_phí phẫu_thuật với số tiền từ bảy con_số trở_lên .


Các cô y_tá thì cứ chép_miệng than : ngày_mai mổ rồi mà giờ còn quá_trời hồ_sơ chưa kiểm xong .


Từ hành_lang lầu 1 nhìn xuống đất , những túi_xách , vali lỉnh_kỉnh , những giấc_ngủ thiếp đi trên ghế đá , những gương_mặt mệt_mỏi trong chờ_đợi của thân_nhân ... Bệnh_nhân mới lũ_lượt nhận phòng , cười nói hớn_hở , vui như ngày hội .


Trong phòng , các chị hì_hụi lau aceton sạch sơn móng tay , chân , ai có răng giả phải tháo ra như lời các y_tá yêu_cầu .


Tôi vẫn còn nhớ như in cái mùi khiếp_sợ , nôn_thốc_nôn_tháo khi mới uống vào ngụm thuốc để súc ruột .


Tôi lạy trời không biết làm cách nào để uống hết ba lít thuốc ấy trước 5 g chiều .


Tất_cả bệnh_nhân tập_trung tại buồng trực để nghe dặn_dò : phải nhịn ăn , nhịn uống từ 20 g tối nay cho đến khi mổ ngày_mai , nếu không khi gây_mê bị sặc , nguy_hiểm tính_mạng ; sẽ được phát một viên thuốc_ngủ , một viên thuốc chống đói ; không được tô son , vẽ mắt ngày_mai .


Chốc_chốc chúng_tôi lại cười_phá lên vì một câu nói đùa , gương_mặt ai cũng thật rạng_rỡ “ cười cho đã đi rồi ngày_mai có muốn cười cũng không được ” .


Viên thuốc_ngủ đã uống lâu rồi mà sao cứ trằn_trọc , đầu_óc chẳng nghĩ được điều gì ngoài tin nhắn nhận được ban_nãy : “ Yên_tâm em nhé , mọi việc có số cả , mọi người luôn ở bên em ” .


Nếu_như hơn 20 bệnh_nhân mổ ngày_mai đều nhận được những lời tương_tự thế này từ một người bạn thì chắc là họ cũng như tôi : cảm_động và an_tâm hơn !


Sao em nhớ mấy đứa học_trò ở Thiên_Phước của em quá anh ạ !


Em đã học xong chữ_nổi Braille rồi , đợi khi nào khoẻ lại , em sẽ đi dạy lại .


Đôi_lúc em cũng phân_vân giữa việc nên và không nên làm , giữa lợi_ích cá_nhân và mong_ước của tụi học_trò nhưng giờ thì không_thể làm khác đi được : em sẽ cố_gắng sau khi tốt_nghiệp vừa đi làm vừa vẫn tiếp_tục đi dạy .


Ban_đầu khi đến với tụi nó , em chỉ nghĩ đơn_giản tụi nhỏ ước được học , em có khả_năng thì dạy , thế thôi !


Tiếng loa phát yêu_cầu các bệnh_nhân chuẩn_bị mổ tập_trung tại buồng trực lầu 1 .


Tôi và người_nhà hối_hả xuống lầu 1 , thay vội đôi dép chị hộ_lý đưa rồi chỉ kịp gật đầu với bố trước khi cánh cửa thang_máy khép lại .


Trong phòng chờ đã có khoảng bảy , tám bệnh_nhân ngồi sẵn , nét căng_thẳng , hồi_hộp hiện rõ trên từng khuôn_mặt .


Chị đi cùng tôi khi nãy mặt tái_mét , run_rẩy .


Tôi bảo chị đừng lo quá như_thế , cứ bình_tĩnh , không đến_nỗi nghiêm_trọng lắm đâu .


Tất_cả chúng_tôi cùng trò_chuyện , hỏi_thăm nhau về bệnh_tình , tại_sao lại phát_hiện bệnh ... và cuối_cùng ai cũng đồng_tình là sau khi xuất_viện về sẽ nói người_nhà sáu tháng hoặc chí_ít một năm cũng đi kiểm_tra sức_khoẻ một lần để phát_hiện bệnh sớm , dễ cho việc điều_trị hơn .


Cuộc trò_chuyện càng lúc càng xôm_tụ , dường_như nỗi lo_sợ đã vơi đi phần_nào .


Tôi được gọi tên đầu_tiên và vội_vàng đi theo bác_sĩ .


“ Khu mổ ” - hộp đèn trắng hiện ra trước mắt , mọi thứ đều sáng chói từ đèn , sàn nhà cho đến cánh cửa phòng mổ dọc hai bên lối đi .


Vị bác_sĩ hướng_dẫn tôi leo lên bàn mổ khi thấy tôi loay_hoay không biết chỗ nào là đầu , chỗ nào là chân .


Vừa trò_chuyện với tôi về ngành học ở trường , vị bác_sĩ thoăn_thoắt choàng tóc , gắn các thiết_bị lên người , đầu ngón tay tôi rồi căng mắt tìm ven .


Tôi mở mắt trong phòng hồi_sức , thấy chai nước_biển lủng_lẳng trên đầu , hai tay và hai chân đã bị cột chặt .


Tôi cố giật tay ra khỏi sợi dây cột quá chặt nhưng chỉ hoài công .


Tôi cố ngóc đầu khỏi băngca để gọi y_tá nhưng vì bệnh_nhân đông quá nên chẳng có ai đáp lại ngoài tiếng rên_la của các bệnh_nhân khác .


Duy_nhất có một chị có biệt_danh là “ chị có gương_mặt tươi nhất ” cũng cố ngẩng đầu như tôi .


Bắt_gặp tôi , chị nhoẻn miệng cười và đưa tay lên vẫy .


Tôi luôn thầm nghĩ rằng : “ Chồng của chị ấy chắc là hạnh_phúc lắm vì chỉ cần nhìn thấy nụ cười của chị thì mọi ưu_phiền , đau_đớn đều tan biến mất ! ” .


Tôi cố nhắm mắt ngủ mà bụng như có ngàn con kiến_lửa đang cắn .


Thế mới biết cảm_giác đau như dao cắt là thế_nào !


Một “ thiên_sứ áo trắng ” tay cầm ống_tiêm đến bên tôi : - Chích thuốc giảm đau nhé .


Ngay_lập_tức ngàn con kiến_lửa kia biến mất .


Đúng ngọ , một chị hộ_lý đẩy băngca đến sát giường rồi bảo tôi từ_từ nhích người qua .


Tôi nhanh gọn “ vọt lẹ ” qua băngca làm chị hoảng_hồn :


Trên đoạn đường đi tôi nghe chị kể là ngày thường sẽ có hai người đẩy nhưng vì hôm_nay là thứ_bảy nên có ba hộ_lý nghỉ rồi , bệnh_nhân lại nhiều quá nên chị không dám nghỉ_tay vì sợ rằng thân_nhân người_bệnh chờ lâu nóng_ruột .


Đến giờ tôi vẫn chưa có dịp quay lại để cảm_ơn các chị y_tá , các chị hộ_lý ấy - những người đã luôn dành cho bệnh_nhân chúng_tôi sự ân_cần , nhẹ_nhàng khiến chúng_tôi cảm_thấy vui , nhẹ_nhõm trong những giờ_phút không có người_thân bên cạnh .


Nhìn thấy chị giường kế bên sáng nay mới mổ cùng tôi đi_lại được trong phòng , mặt_mũi tỉnh_táo , ăn_uống trở_lại , tôi chỉ ước được như chị cho bố_mẹ bớt cực , bớt lo .


Nghe Comme_toi rộn_rã bên tai , muốn cất_tiếng hát theo mà không_thể .


Thì_ra chẳng cần tìm hạnh_phúc ở đâu xa_lạ mà chỉ cần bạn sống khoẻ_mạnh , bình_yên , cảm_thấy đủ - bạn sẽ là người hạnh_phúc nhất !


Bác_sĩ đã yêu_cầu mổ liền rồi nhưng vì tui ngoan_cố , sợ mổ quá nên uống thuốc_Bắc , ai chỉ gì cũng nghe .


Tui uống gần cả trăm thang rồi mà bệnh vẫn hoàn bệnh , chồng_con động_viên dữ lắm tui mới lên đây mổ .


Chỉ vì tui bị cao huyết_áp , tim nên mới lên tận Sài_Gòn chứ ở quê hổng có ai đi xa dữ vậy đâu .


Tui lên đây cả tháng rồi mà có ai tới thăm đâu , xa quá mà !


Kỳ này về quê nếu có bệnh nữa , tui để vậy chết cho_rồi chứ chồng_con mần khổ quá mà tiền đổ hết vô chữa bệnh cho tui .


May_mà năm nay được_mùa chứ nếu không phải đi vay đi mượn , tui nằm đó mà người_ta kéo đến đòi nợ , chồng_con sao sống nổi ?


- người phụ_nữ cùng phòng , quê ở An_Giang , bộc_bạch cùng tôi .


Quả_là em rất bất_ngờ khi biết về bệnh của mình .


Nhiều người Việt mình không kiểm_tra sức_khoẻ định_kỳ hằng năm , khi nào phát bệnh mới tá_hoả .


Em cũng may_mắn lắm vì phát_hiện sớm chứ nếu để trễ nữa thì sẽ càng khó_khăn hơn .


Bệnh lần này cũng ... tốt - nó giúp em nghĩ được rất nhiều cái , giúp em mạnh_mẽ , biết cách đối_đầu với bất_ngờ , sự_cố .


Giờ em có nhiều kế_hoạch , dự_định quá , chẳng biết có làm nổi không nhưng việc trước_tiên là em muốn liên_lạc với nhạc_sĩ H. để được chú ấy hướng_dẫn .


Em muốn sẽ cùng các bạn sinh_viên lập một ban nhạc hài “ cây_nhà_lá_vườn ” rồi xin phép để có_thể vừa đi biểu_diễn ở các bệnh_viện , viện dưỡng_lão vừa có_thể thăm_hỏi , trò_chuyện , tâm_tình cùng các bệnh_nhân , các cụ già .


Trải qua đau_ốm lần này em mới thấy tinh_thần lạc_quan , sự động_viên của nhiều người , sự quan_tâm lẫn nhau là cực_kỳ quan_trọng , giúp cho bệnh_nhân rất nhiều , rất nhiều anh ạ !


Các chị phòng bên đi ngang réo gọi tôi ra lan_can nhìn tập_thể y_bác_sĩ chào cờ .


Sau khi được bác_sĩ khám xong và đồng_ý cho xuất_viện , tôi vui không_thể tả !


Lầu 3 hôm ấy như chiều 30 tết , chỉ còn thấy các chị hộ_lý dọn tấm trải giường , nôi em bé , lau_chùi ...


Tôi lần_lượt đến chào các chị phòng bên , các chị hộ_lý , y_tá và nhận được lời chúc từ tất_cả :


Đọc mail của mấy nhỏ bạn than_thở buồn chuyện tình_yêu , mơ được gặp hoàng_tử hoài mà chưa thấy , rồi ... lỡ “ vượt_rào ” với người_yêu phải làm_sao , em thấy bực_mình ghê !


Em thấy tụi nó nhỏ_bé quá , cứ cho tụi nó thử một lần gặp các bệnh_nhân bị bệnh nan_y , một lần gặp những đứa học_trò của em - tuy bị khiếm_thị , cơ_thể không như người bình_thường nhưng học_trò của em chưa bao_giờ cảm_thấy mình bất_hạnh , luôn mong_chờ đến những giờ học Anh_văn - tụi nó sẽ biết tụi nó vẫn còn hạnh_phúc , sung_sướng thế_nào .


Tôi vừa nhắm_nghiền mắt vừa la_ó , đau_đớn khi y_tá cắt chỉ .


- Em_gái ráng một_chút để tui tìm cho hết chỉ .


Chỉ mà còn là tui đi cấp_cứu với em_gái luôn đó !


Giường bên cạnh vừa được đưa vào cấp_cứu một cô gái trẻ .


- Sao không lấy dao lớn mà lấy dao_lam chi vậy ?


- anh y_tá đang cắt chỉ cho tôi hỏi cô gái .


Cô gái vừa cười nhẹ vừa cúi đầu vì ngượng .


Đến lúc phát_hiện ở cổ_tay cô gái là một đường rạch dài , tôi xanh mặt quay đi .


“ Bạn ạ , cuộc_sống là một món quà vô_giá mà cha_mẹ đã đem lại cho chúng_ta .


Chỉ cần bạn sống hai ngày trong bệnh_viện để chứng_kiến niềm hạnh_phúc tột_cùng của các bậc cha_mẹ khi con họ cất tiếng khóc chào_đời , chứng_kiến hi_vọng mong_manh của những cặp vợ_chồng hiếm_muộn , chứng_kiến cuộc đấu_tranh của bác_sĩ và bệnh_nhân để giành lại sự sống , chứng_kiến những nỗi_niềm , cuộc_đời bi_kịch ... thì chắc_chắn bạn sẽ biết trân_trọng và yêu bản_thân bạn , cha_mẹ bạn và những gì bạn đang có đến nhường nào ; chắc_chắn những đau_khổ trong tình_yêu , tình bạn , những trăn_trở , khó_khăn trong công_việc và cuộc_sống sẽ không quá to_tát , bi_đát như bạn nghĩ đâu !


Chết rất dễ nhưng sống lại khó và sống có_ích , sống để mọi người cảm_kích bạn lại càng khó hơn gấp_bội .


Tôi và bạn , các bạn - chúng_ta hãy giúp nhau sống lạc_quan , bản_lĩnh , dũng_cảm và cùng giúp những người khác sống tốt bạn nhé !


Khi cửa máy_bay sập xuống , lúc tiếng cô tiếp_viên êm_ái “ Đề_nghị quí_khách thắt dây an_toàn để máy_bay chuẩn_bị cất_cánh ” , nếu tếu_táo thì có_thể hiểu đó là thông_điệp dịu_dàng cho biết “ kể từ giờ_phút này đến khi được xuống đất , tính_mạng tất_cả quí_khách đã nằm trong tay chúng_tôi ! ” .


Song tính_mạng hành_khách sẽ không chỉ phụ_thuộc vào phi_công , đài chỉ_huy mặt_đất mà còn một khâu cuối nữa : khi cả máy_bay và phi_hành_đoàn đều rơi vào trạng_thái nguy_hiểm thì đội khẩn nguy cứu nạn ( KNCN ) sân_bay xuất_hiện .


Họ phải giữ bằng được một loại chỉ_số , được gọi_là “ hệ_số sống_sót ” .


Phi_công chiếc A321 số_hiệu 830 của Vietnam Airlines đang bay từ Bangkok về báo : máy_bay gặp sự_cố , một mảnh lốp đã bị vỡ khi cất_cánh .


Cũng chỉ vì vấp phải một thanh kim_loại mà thảm_hoạ đã xảy ra ở sân_bay quốc_tế Charles De Gaulle ( Pháp ) năm 2000 , đánh_dấu chấm_hết cho loại máy_bay Concorde !


Lệnh báo_động được truyền ngay tới đội KNCN sân_bay Nội_Bài .


Chỉ còn khoảng hơn một tiếng nữa chiếc Airbus 830 chở hơn 140 hành_khách sẽ hạ_cánh .


Trong vòng 2 phút , tất_cả các phương_tiện cứu_hộ tại_chỗ đã dàn xong đội_hình sẵn_sàng cho “ giờ G ” .


Thấy tình_huống nghiêm_trọng , đội KNCN sân_bay quyết_định áp_dụng ngay phương_án cứu nạn cấp 9 ( cấp cao nhất ) .


Điện yêu_cầu hỗ_trợ được đánh đến các điểm đỏ trên bản_đồ .


Trong khi đó , hành_khách đang đi trên máy_bay vẫn không hề biết .


Một chấn_động không mạnh khi cất_cánh khiến họ chỉ nghĩ đến cảm_giác xóc hay gặp khi máy_bay rời mặt_đất .


Nghĩa_là chỉ còn một cách : hạ_cánh trực_tiếp bằng bụng máy_bay .


Với tốc_độ hàng trăm km / giờ từ trên không lao xuống , ma_sát giữa máy_bay với đường_băng bêtông gần như chắc_chắn xảy ra khả_năng cháy_nổ .


Có người cố đòi gọi điện về nhà ... lần cuối .


Có người run_rẩy cầu_nguyện , cũng có người khóc bật lên thành tiếng .


Một tình_huống vô_tiền_khoáng_hậu đã xảy ra .


Hơn 15 g , đội KNCN đề_nghị máy_bay phải xả bớt xăng .


Nếu phải tiếp đất bằng bụng thì lượng xăng tồn rất dễ biến máy_bay thành quả bom và sẽ không_thể nào dập lửa được .


Nhưng khi sắp hạ_cánh theo tư_thế trườn bụng , đài chỉ_huy bay phát_hiện càng máy_bay vẫn hạ trong khi phi_công khẳng_định đèn báo càng không sáng .


Quyết_định cuối_cùng : hạ_cánh bằng càng , với chiếc bánh đã bị văng mất một mảnh .


Máy_bay phải bay vòng lên , đảo quanh sân_bay Nội_Bài .


Ai có những vật nhọn , dễ cháy , cứng phải bỏ hết ra khỏi người ...


Dưới đất , đội KNCN nhanh_chóng triển_khai ... dọn lớp form bọt chống cháy vừa rải .


Và khung_cảnh ngoạn_mục hiếm thấy đã xảy ra .


Khi máy_bay vừa chạm bánh xuống mặt_đất , tám chiếc xe cứu_hoả hú còi đuổi theo hai bên , sau nữa là xe cứu_thương và các bộ_phận khác .


Máy_bay lao vun_vút , vừa dừng lại thì nước và bọt cứu_hoả phun ào_ào .


Theo tình_huống khẩn_cấp , phi_công mở tất_cả tám cửa , bung đệm khí .


Hành_khách hớt_hải nhảy xuống rồi chạy tản ra tứ_phía .


Chỉ cần một dấu_hiệu phát xuống từ bầu_trời , bộ_phận chuyên_trách tiếp_nhận rồi ra_lệnh điều_động là từng nốt trong bản_nhạc sẽ bung ra thành tiếng .


Dù tai_nạn kiểu gì , từ sự_cố nổ lốp , càng máy_bay không hạ , đến thiên_tai , gió_lốc , không_tặc thì mục_tiêu giúp máy_bay hạ_cánh được , chống cháy nổ và giúp hành_khách thoát ra càng sớm càng tốt là yêu_cầu số 1 .


Trong loại xe chuyên_dụng , có chiếc giá lên đến 11 tỉ đồng này chứa đầy_đủ dụng_cụ để tăng khả_năng sống_sót cho hành_khách .


Cưa để phá cửa máy_bay , đèn_pha dùng ban_đêm , thang để tiếp_cận , form bọt chữa_cháy , hàng nghìn lít nước và hệ_thống vòi phun có_thể bắn vỡ kính trong khoảng_cách 60 m !


Hệ_thống KNCN Nội_Bài nằm gọn trong Trung_tâm Khai_thác dịch_vụ khu bay , được chia ra để khi có tình_huống , các đơn_vị sẽ triển_khai nhanh nhất .


Nếu tính_mạng hành_khách bị kẻ xấu đe_doạ , trước khi các cơ_quan_chức_năng kịp đến thì bộ_phận KNCN cũng là một trong những đầu_mối “ căng ” ra đầu_tiên .


Trước cửa Trung_tâm Khai_thác khu bay nhìn thẳng ra điểm đỗ máy_bay , bao_giờ cũng có một chiếc Land Cruiser .


Nó chưa bao_giờ lăn bánh ra ngoài đường vì khi có sự_cố đây sẽ là chiếc xe chỉ_huy , đưa người có trách_nhiệm cao nhất đi quan_sát và điều_phối các lực_lượng .


Ngoài những “ phút tình_huống ” , cuộc_sống trong bộ_phận KNCN khá bình_lặng .


Nhưng là sự bình_lặng trong căng_thẳng .


Mỗi khi có chuyên_cơ chở các nguyên_thủ , lệnh “ vào cấp ” được phát ra , họ phải ở trong tư_thế “ chiến_đấu ” .


“ Vào cấp ” từ khi chuyên_cơ cách sân_bay 10 km , tận khi máy_bay mất dạng trên bầu_trời một lúc mới “ xuống cấp ” , nên mỗi khi có hội_nghị cấp cao tại Hà_Nội , đội KNCN lại được dịp “ căng người ” .


Chuyên_cơ lên xuống liên_tục , người thì cứ ngồi nguyên còn đèn nhấp_nháy trên xe cũng hoạt_động không ngừng_nghỉ .


Một không_gian rộng mênh_mông , đèn đường_băng thi_thoảng lại nhấp_nháy cho những đốm sáng trên trời hạ xuống .


Song chỉ cần phi_công thông_báo : VN 413 xin quay lại hạ_cánh , trục_trặc động_cơ ; Thai 913 áp_suất khoang khách tăng ; Lao 457 mất phanh khi hạ_cánh ; Sing 568 hạ_cánh trật đường_băng hay tiếp_viên báo bạn của một hành_khách nam vừa gọi điện bảo “ máy_bay của cậu có bom đấy ” ... , thế_là dù tình_huống sự_cố thật hay chỉ một cú gọi bâng_quơ , sân_bay lại được chứng_kiến cảnh đội KNCN làm_việc trong tiếng còi hú gấp_rút .


Theo ông Lê Hồng Quân , phó_giám_đốc Trung_tâm Khai_thác khu bay , dù phải huỷ chuyến bay để hành_khách bực_tức , nhưng chỉ khi mọi thông_tin được kiểm_chứng , mọi sự_cố đã xử_lý và kiểm_tra xong , máy_bay mới được phép ... lên trời .


Dù là trục_trặc nhỏ nhưng nếu không được xử_lý , rất có_thể cả thế_giới sẽ biết về một thảm_hoạ hàng_không .


Rất may tại Nội_Bài chưa có thảm_hoạ nào xảy ra .


Cách đây khá lâu , trên một chuyến bay , khoang hành_khách bỗng_nhiên ... xì khói .


Mới_đây nhất_là một chiếc máy_bay hạng nhỏ của Singapore chuẩn_bị hạ_cánh thì báo “ càng bị kẹt ” .


Anh Trịnh Hoàng Lương - tổ_trưởng tổ khẩn nguy cứu_hoả - còn nhớ : “ Máy_bay lượn nhiều vòng quanh sân_bay .


Rút kinh_nghiệm từ chiếc A321 , đài kiểm_soát không lưu lệnh : nhìn xem có phải càng không hạ thật không .


Máy_bay là_là trên đầu nhưng lúc đó là 1 g 30 sáng .


Tất_cả xe cứu_hoả được lệnh dãn ra hai bên và chuẩn_bị đèn_chiếu .


Nhưng nếu chiếu trực_diện vào máy_bay rất có_thể phi_công sẽ loá mắt .


Mọi hành_động , dù nhỏ nhất , nếu ảnh_hưởng đến an_toàn hàng_không cũng phải bị loại_trừ .


Giải_pháp mới được đưa ra : chúc đèn xuống đất , khi máy_bay bay qua mới rọi lên .


Vài lần như_vậy thì nhìn rõ càng đã hạ ” .


Phi_công được thông_báo “ đèn hiển_thị hỏng chứ càng đã hạ ” .


Thế_là sau cả chục phút lượn lòng_vòng trên không , tưởng phải dập cháy đến_nơi , máy_bay đáp xuống an_toàn .


“ Hạnh_phúc nhất là không phải nghe hai chữ : sự_cố ” - anh Lương bảo vậy .


Không giống các nghề khác , đã được nhận vào làm là “ có công_việc ổn_định ” , những người làm công_tác KNCN sân_bay mỗi năm phải thi lại một lần .


Hai năm lại có một cuộc diễn_tập thật qui_mô .


Cứ thế , không ai ngoại_lệ , cho đến lúc thôi không làm nữa .


Người nào sức đã yếu , độ nhanh_nhạy không còn đành ... vui_vẻ chia_tay .


Những trang nhật_ký mà chúng_ta vừa được đọc chỉ là một phần của cuốn sách dày 320 trang in .


Bản_thảo gốc là một cuốn sổ_tay khổ nhỏ , bìa bọc nilông màu xanh , với tổng_cộng 240 trang chép tay , chữ nhỏ li_ti , đều tăm_tắp , rất ít gạch xoá , được viết bằng mực xanh và đen .


Cuốn sổ nói trên được Nguyễn Văn Thạc gửi về nhà từ Kỳ_Anh ( Hà_Tĩnh ) , trước khi vào mặt_trận và hi_sinh sau đó gần hai tháng .


Tuy_nhiên , do điều_kiện thời_chiến , bưu_điện phải gửi giấy_báo tới lần thứ ba , gia_đình anh mới có người ra nhận .


Chỉ chậm một hai ngày nữa là bưu_phẩm có_thể bị trả lại và chắc_chắn sẽ bị thất_lạc vì người gửi đã ra mặt_trận và hòm_thư đơn_vị cũng thay_đổi .


Ông Nguyễn Văn Thục ( anh ruột của Nguyễn Văn Thạc ) là người đầu_tiên đọc những trang ghi_chép nêu trên .


Ông cho rằng người giữ cuốn sổ thiêng_liêng này không ai xứng_đáng hơn là chị Phạm Thị Như Anh .


Cũng giống như bao cô gái khác , lúc đầu chị Như Anh không tin người bạn trai thân_thiết của mình đã chết .


Như Anh đã “ xé_rào ” để kết_hôn với một người Đức ( thời đó ở miền Bắc , chuyện “ lấy Tây ” là rất ầm_ĩ và không chấp_nhận được !


Và cuốn sổ ghi_chép của Nguyễn Văn Thạc đã theo TS Phạm Thị Như Anh đi định_cư tại nước_ngoài ...


33 năm sau cuộc_chiến đẫm máu ở Quảng_Trị , người anh ruột của liệt_sĩ Nguyễn Văn Thạc đã tiết_lộ với tôi về cuốn sổ nhật_ký nêu trên .


Ông nói : “ Nếu muốn công_bố thì phải được sự đồng_ý của Như Anh .


Đã từ lâu gia_đình tôi coi em nó như dâu_con trong nhà ” .


Qua địa_chỉ e-mail và cả điện_thoại , đã nhiều lần chúng_tôi liên_lạc với TS Phạm Thị Như Anh , một Việt_kiều đang định_cư tại Hannover ( CHLB Đức ) , để thuyết_phục chị .


Tháng 12-2004 , chị Như Anh đã bay về nước và mang theo cuốn sổ nói trên .


Ngồi trong phòng làm_việc của tôi , người đàn_bà nổi_tiếng là nghị_lực và thông_minh này đã vừa khóc vừa kể lại những kỷ_niệm của mình với liệt_sĩ Nguyễn Văn Thạc .


Chị bảo chính linh_hồn của Thạc đã thúc_giục chị phải trao “ số_phận ” của cuốn nhật_ký này cho một nhà_thơ như tôi .


Ngày cuối_cùng của người lính Nguyễn Văn Thạc


Tôi sẽ gửi về cuốn nhật_ký này , khi nào trở_lại , khi nào trở_lại tôi sẽ viết nốt những gì lớn_lao mà tôi đã trải qua từ khi xa nó , xa cuốn nhật_ký thân_yêu của đời lính .


Ừ , nếu_như tôi không trở_lại , ai sẽ thay tôi viết tiếp những dòng sau_này ?


Tôi chỉ ao_ước rằng , ngày_mai , những trang giấy còn lại đằng sau sẽ toàn là những dòng vui_vẻ và đông_đúc .


Đừng để trống_trải và bí_ẩn như những trang giấy này .


Sau_này , một chiến_sĩ cùng tiểu_đội với anh là Nguyễn Quang Minh đã kể lại : Loạt đạn pháo của địch rơi đúng chỗ Thạc .


Khi những tiếng nổ dữ_dội vừa dứt , khói và bụi còn chưa hết , Minh và một chiến_sĩ nữa là Chương cùng chạy ra thì đã thấy Thạc nằm đó .


Một mảnh pháo chém ngang hai đùi của anh , máu chảy ướt_đẫm ống_quần .


- Không , Thạc vẫn còn sống mà , chưa chết đâu .


Mấy anh_em vội xúm lại băng_bó rồi khiêng Thạc lên trạm phẫu tiểu_đoàn , với hi_vọng “ còn_nước_còn_tát ” .


Các giấy_tờ , sổ_sách , quần_áo của Thạc được anh_em nhét chung vào balô của anh Y , một thương_binh khác ( nhưng khi ra tới Quảng_Bình thì anh Y đã hi_sinh , balô đựng di_vật liệt_sĩ bị thất_lạc ... ; cùng ngày hôm đó , tiểu_đội của Thạc hi_sinh bốn người : Y , Bình , Được và ... ) .


Minh chạy theo cáng thương , rơm_rớm nước_mắt động_viên Thạc :


Gắng điều_trị cho nhanh khỏi , hoà_bình rồi có điều_kiện ghé qua nhà mình chơi ...


Thạc nói khẽ , thều_thào trong hơi thở đứt_quãng :


- Không ... Mình tỉnh thế này tức_là ... sắp chết rồi ... Chỉ tiếc là không còn chiến_đấu được nữa ... Bao dự_định còn dang_dở ...


Kể từ đó Thạc không nói thêm được câu nào nữa .


Như nhiều người lính hi_sinh ngoài chiến_trường , thi_hài của anh được bọc trong một tấm tăng nilông và chôn_cất ngay tại mặt_trận .


Trong một lá thư viết năm 1973 gửi cho gia_đình liệt_sĩ Nguyễn Văn Thạc , một đồng_đội của anh là Đặng Trực Ngôn ( hiện là đại_tá , chỉ_huy_trưởng căn_cứ hải_quân 696 ) đã thông_báo địa_điểm chôn_cất Thạc .


Với cương_vị phó chủ_nhiệm ( như phó_giám_đốc hiện_nay ) ông Nguyễn Văn Thục đã báo_cáo cơ_quan , xin phép được vượt sông Thạch_Hãn đi tìm mộ em_trai mình .


Hồi đó , mộ liệt_sĩ còn nằm rải_rác khắp mặt_trận , trong mấy ngày liền , anh xã_đội trưởng xã Triệu_Long đã nhiệt_tình dẫn ông Thục đi bộ khắp địa_phương và cả vùng lân_cận .


Họ cùng xem_xét hàng ngàn ngôi mộ nhưng không thấy có tên Nguyễn Văn Thạc .


Tưởng đã hết hi_vọng thì anh này chợt nhớ ra ngay sau vườn nhà mình còn ba ngôi mộ nữa ... Ông Thục mừng rưng_rưng nước_mắt khi thấy một bia mộ có tên em_trai mình .


Ông định bốc một nắm đất mang về Hà_Nội để thờ nhưng sau lại thôi vì chợt nảy ra ý_định khác .


Một tháng sau , ông Thục trở_lại Triệu_Long cùng chiếc vali mới và đồ cúng_lễ mua ở chợ Đông_Hà .


Khi ngôi mộ được đào lên , người anh_trai đã không cầm được nước_mắt vì nhận ra em mình : mái_tóc cắt ngắn với rất nhiều sợi bạc , hai đùi vẫn còn nguyên cả garô vết_thương ...


Khi đưa được hài_cốt em_trai về tới Hà_Nội thì vẫn còn dở chuyến công_tác , ông Thục chưa muốn cho ai biết nên đành giấu chiếc vali lên gác .


Nhưng được đôi ngày , sợ người_nhà tò_mò mở vali tình_cờ phát_hiện , ông phải đưa nó vào tủ quần_áo của mình và khoá lại .


Mãi 10 ngày sau , đã 28 tết_âm_lịch , mới có thời_gian rảnh , ông Thục tự đi liên_hệ chỗ chôn_cất rồi thông_báo cho cả gia_đình biết .


Tự tay người cha già , cụ Nguyễn Văn Huệ , đã chuyển từng phần hài_cốt của liệt_sĩ Nguyễn Văn Thạc từ chiếc vali sang tiểu sành , rồi rắc nắm đất đầu_tiên , đắp mộ cho con_trai mình .


Cơn lốc thuốc “ lắc ” thâm_nhập vào VN từ cuối những năm 1990 qua một_số Việt_kiều về nước .


Một thời_gian ngắn sau nó đã lan rộng trong các vũ_trường , quán bar .


Dân_chơi đêm thời đó bắt_đầu nhảy vào cuộc đua “ phân_chia giai_cấp ” bằng những viên “ lắc ” có giá_trị khác nhau .


Chúng_tôi đã có nhiều ngày_đêm theo chân những “ thợ bay ” để tìm_hiểu con đường xâm_nhập và hệ_thống cung_cấp , vận_chuyển loại ma_tuý độc_hại này ...


Tôi được Quân giới_thiệu cho một “ thợ bay ” tên Hải hiện đang làm DJ cho bar cà_phê S .


Trước khi làm “ thợ bay ” Hải đã từng là một tay_chơi rủng_rỉnh tiền_của , thường cặp với những quí bà hàng U50 để moi tiền .


Rồi Hải nghiện nặng và trở_thành “ thợ bay ” .


Hải thừa_nhận rằng cái giới_hạn giữa mua thuốc để chơi và mua thuốc để bán là vô_cùng mong_manh , bởi dân “ bay ” khi mới vào_cuộc còn xông_xênh tiền_bạc thì rất vô_tư , nhưng khi đã đến mức “ cháy_túi ” thì phải làm “ thợ bay ” .


Hải cho biết thông_thường ai nắm được mối thuốc quen thì bao_giờ giá mua cũng mềm hơn .


Nếu lấy được cho một hội chơi khoảng vài chục viên , mỗi viên ăn hoa_hồng 40.000 - 50.000 đồng thì coi như dư tiền “ bay ” .


Một_vài lần như_thế , cái ý_nghĩ bán thuốc mặc_nhiên thành thói_quen , mỗi tối chịu_khó đưa vài mối là có tiền “ bay ” .


Tối đó , tôi và Hải đóng bộ bảnh_bao rồi trực_chỉ bar S ( Q. 1 , TP. HCM ) .


Khách của bar này phần_lớn là dân “ gay ” .


Hải chọn chỗ ngồi gần sân_khấu , trên đó hai cô gái đang uốn_éo trong trang_phục ... hai mảnh , với nửa phần ngực trần lộ ra bên ngoài .


Anh_chàng dẫn_chương_trình cầm micro làm những động_tác gợi dục , chốc_chốc lại gào lên “ Henessy là Henessy , Heineken là Heineken , vui lên đi , say lên đi các bạn trai bạn gái ơi ... ” .


Càng về khuya , các cô gái_nhảy mồi càng quậy bạo , họ chia từng cặp đứng đối_diện nhau uốn_éo , gợi_tình với những động_tác mà người_ta chỉ có_thể làm ở ... chốn phòng_the .


Hải đang ngồi lắc_lư thì một thanh_niên tóc vàng_hoe đến nói_nhỏ vào tai .


Hải đứng dậy , móc điện_thoại ra điện cho ai đó .


Chỉ ít phút sau một nhân_viên của quán đến , vờ cầm ly bia mời tôi uống rồi nhanh tay dúi cho Hải một gói nhỏ .


Hải đứng dậy đi vào nhà_vệ_sinh giao cho “ khách_hàng ” rồi trở_ra ghé tai tôi nói : “ Lấy bảy con cười ( viên thuốc có hình mặt cười ) giao cho tụi nó sáu viên , lời một viên ” .


Khai_thác mãi Hải mới tiết_lộ người cung_cấp hàng cho Hải là một tay phân_phối ở đường Phạm Thế Hiển ( Q. 8 ) , rồi nhất_quyết không chịu hé thêm điều gì khác .


Giữa khuya , khắp vũ_trường , trên bàn của các “ thượng_đế ” nhiều chai bia , rượu_mạnh uống dở nằm chỏng_chơ .


Xuyên qua ánh_sáng lờ_nhờ chớp tắt của dàn đèn laser , chúng_tôi thấy nhiều khuôn_mặt đờ_đẫn , thẫn_thờ .


Những khuôn_mặt vô_cảm như bóng_ma , duy chỉ có cái đầu còn lúc_lắc , quay_cuồng theo điệu nhạc .


Không biết ở bar này có bao_nhiêu “ thợ bay ” , cũng không_thể thống_kê được có bao_nhiêu người đã “ cắn ” thuốc , nhưng một điều chắc_chắn là sau khi chúng_tôi ra về chỉ riêng khoản lãi Hải đã kiếm đến năm con “ lắc ” .


Nguồn thuốc “ lắc ” tuồn về VN chủ_yếu qua đường_hàng_không , đường_thuỷ và đường tiểu_ngạch qua biên_giới Lào , Campuchia .


Khi hàng về tới VN , chúng phân_phối về các mạng_lưới đại_lý khắp các quận , huyện .


Từ đây thuốc “ lắc ” sẽ tiếp_tục sang_tay cho bọn chuyên đi bỏ_mối tại các nhà_hàng , vũ_trường , quán bar , karaoke .


Những con_nghiện nắm được đầu_mối , lấy hàng sang_tay cho bạn chơi để kiếm chút tiền lời tiếp_tục “ bay ” thì dân “ lắc ” gọi_là “ thợ bay ” .


Thượng_tá Lê Thanh Liêm cho biết hiện hàng “ lắc ” có_mặt ở thị_trường VN có xuất_xứ từ châu Âu , chủ_yếu là từ Bỉ , Hà_Lan và hàng châu Á thì phần_nhiều xuất_xứ từ Trung_Quốc .


Hàng châu Âu thường nặng , chất_lượng hơn , khoảng 1.000 viên thì cân nặng 500 g , còn hàng châu Á phải từ 1.500 viên mới có trọng_lượng tương_đương .


Vì_vậy dân “ bay ” rất thích hàng châu Âu dù giá đắt hơn rất nhiều lần so với hàng châu Á .


Cũng theo thượng_tá Liêm , quá_trình điều_tra cho thấy hàng châu Âu đi theo đường_hàng_không từ Hong_Kong về Tân_Sơn_Nhất hoặc đi theo đường_thuỷ từ Hong_Kong về cảng Hải_Phòng .


Phương_thức vận_chuyển được Hải khái_quát : “ Cứ khoảng một_vài tháng thì những tay trùm thuốc “ lắc ” ở VN lại liên_lạc với các tay chế_biến thuốc ở Campuchia để đặt_hàng , sau đó vận_chuyển về VN qua cửa_khẩu An_Giang , Kiên_Giang , Tây_Ninh ” .


Con đường thẩm_lậu từ bên ngoài vào VN là vậy , còn đường đi của những viên “ lắc ” vào những ngóc_ngách ăn_chơi ở Sài_Gòn này như thế_nào ?


Chúng_tôi đã khai_thác được chút_ít về thủ_đoạn của những tay phân_phối lẻ từ Hải .


Hải cho biết ngoài mối_hàng bên Phạm Thế Hiển , Hải , một_số “ thợ bay ” và những nhân_viên quán bar , vũ_trường còn lấy hàng theo khu_vực như ở Q. 8 do mẹ_con bà D. và Ng.D. cung_cấp .


Quy_luật của mẹ_con bà D. là chỉ xuất hàng từ khoảng 17 - 18 giờ hôm trước cho đến rạng sáng hôm sau .


Ở P. Tân_Định ( Q. 1 ) có bà T. bỏ hàng bằng cách ngụy_trang bán quán nước , đàn_em của T. giao hàng thì ngụy_trang làm nghề xe_ôm và thuốc ở đây chỉ bắt_đầu bán từ sau 21 giờ đêm .


Còn những “ đại_lý bán_lẻ ” này lấy hàng từ đâu thì chúng_tôi đành chịu .


Theo thông_báo của Bộ Nội_vụ Trung_Quốc ( TQ ) , số người chết vì nghiện ma_tuý ở nước này đã lên đến 33.975 người chỉ trong vòng bốn tháng đầu năm nay !


Cùng thời_gian này , TQ đã thu_giữ 3.859 kg ma_tuý và 198.000 viên Ecstasy .


Ở Mỹ , cơ_quan chống ma_tuý vừa dốc toàn_lực để kết_thúc một chiến_dịch truy_quét lớn , trong đó có việc phá một đường_dây buôn thuốc “ lắc ” qua mạng .


Ở Thụy_Sĩ , nhà_chức_trách đã thu được 450.000 viên thuốc “ lắc ” Methamphetamine trong năm_ngoái .


Còn Thái_Lan , các đợt truy_quét Methamphetamine hầu_hết đều thu về trên cả triệu viên .


Thái_Lan xác_định những trường_hợp đưa Methamphetamine với số_lượng lớn vào nước này đã được thực_hiện bằng đường_tàu hoặc đường_bộ với sự hộ_tống của quân_đội ( Myanmar ) .


Bangkok cũng đã từng có một phòng_thí_nghiệm như_vậy .


Vị_thế trọng_yếu của Thái_Lan đối_với vùng Tam_giác vàng đã khiến chính_phủ nước này phát_động các cuộc thanh_trừng ma_tuý , mà một_số dư_luận cho là “ có phần quá thẳng_tay ” , trong những năm gần đây .


Hàng_chợ , theo dân “ bay ” , đó là thứ thuốc dỏm do mấy tay “ mánh ” pha_trộn giữa hàng “ đá ” ( bột ice ) và phẩm màu , bột trộn mua từ chợ Kim_Biên .


Tâm “ bi ” cười hềnh_hệch nói : “ Số điện_thoại lấy thuốc thì tui có cả danh_bạ trong đầu , vậy mà có lúc cũng gặp mấy thằng vã độ “ bắn ” cho mấy viên hàng_chợ đấy ” .


Cũng theo Tâm “ bi ” , hiện_nay tại một_số vũ_trường , quán bar nhiều tay cung_cấp thuốc “ lắc ” chơi_đểu ; gặp mối quen , dân sành_điệu thì đưa thuốc tốt , gặp “ gà ” thì bán thuốc “ dỏm ” .


Nếu_như thuốc tốt thì chỉ ăn_chặn được vài chục nghìn đồng một viên , lời tí_chút để “ bay ” ; còn hôm nào gặp “ gà ” , dân mơ “ phang ” cho mấy viên “ lắc ” “ made in VN ” coi như trúng đậm .


Qui_luật thị_trường cứ thứ gì hút hàng , giá cao y_như_rằng có hàng giả ra_đời , thị_trường thuốc “ lắc ” cũng không ngoại_lệ .


Như Tâm “ bi ” , một tay sành “ lắc ” có thâm_niên , thường khoe_khoang “ chỉ cần liếc mắt qua là biết ngay thuốc dỏm thuốc thật , đố thằng nào lừa được ” , vậy_mà có lần cũng bị dính .


Tâm “ bi ” thừa_nhận trình_độ đóng thuốc của dân Sài_Gòn gần đây rất cao , rồi văng_tục : “ Mẹ , có hôm trúng hàng_chợ “ cắn ” nguyên con mà vẫn chưa đã ” .


Được biết , để tăng lợi_nhuận , một_số trùm cung_cấp thuốc “ lắc ” đã lặn_lội sang tận Phnom_Penh , Campuchia “ học nghề ” , mua thuốc bột rồi ra chợ Kim_Biên mua các loại phẩm màu , bột độn không rõ nguồn_gốc để đóng thành viên .


Có_khi thuốc bột hết , chúng nghiền nhỏ thuốc “ lắc ” chính_hiệu ra làm bột .


Một viên “ lắc ” sau khi chế_biến lại có_thể cho ra hàng chục viên mới với đủ loại , mẫu_mã khác nhau .


Dân chế_biến thuốc “ lắc ” còn nhạy đến độ thị_trường cần hàng gì , loại thuốc gì hút hàng thì lập_tức chúng “ chế ” ngay ra loại đó .


Chỉ cần làm các khuôn dập có mẫu_mã khác nhau ịn lên một phát ra ngay hàng_loạt viên “ lắc ” mới .


Một tay chế_biến thuốc “ lắc ” “ made in VN ” thừa_nhận làm nghề này một vốn ... 20 lời .


Trong tháng ba vừa_qua , ba đường_dây cung_cấp thuốc “ lắc ” bị triệt_phá , cơ_quan công_an bắt 15 đối_tượng , thu 6.151 viên “ lắc ” .


Ngoài_ra , cơ_quan công_an cũng thu_giữ gần 1 kg bột ma_tuý tổng_hợp , hai khuôn dập , 30 khuôn đúc logo bằng sắt mà mỗi khuôn đúc là một mẫu thuốc “ lắc ” khác nhau .


Thượng_tá Lê Thanh Liêm cho biết : “ Số thuốc “ lắc ” bị thu_giữ trong các đường_dây này phần_lớn đều sản_xuất tại VN .


Nói một_cách chính_xác hơn , chúng mua bột ma_tuý tổng_hợp từ Campuchia về sau đó đặt khuôn logo , máy dập ở Chợ Lớn rồi trộn bột phụ_gia vào , ép thành các mẫu thuốc “ lắc ” khác nhau .


Tuỳ thị_trường đang hút mẫu hàng nào thì chúng sản_xuất mẫu đó nhiều hơn ” .


Các đối_tượng này khai nhận từng vận_chuyển thuốc “ lắc ” từ Campuchia về VN từ năm 2002 .


Trong quá_trình đi_lại , tiếp_xúc với giới buôn_bán , sản_xuất thuốc “ lắc ” , chúng đã học_hỏi được “ công_nghệ ” sản_xuất thuốc “ lắc ” .


Chân_dung những “ dược_sĩ ” thuốc “ lắc ”


Lê Văn Tiền ( Năm Tiền ) , ngụ ấp Long_Thạnh_A , thị_trấn Tân_Châu , huyện Tân_Châu ( tỉnh An_Giang ) là đối_tượng đã có ba tiền_án .


Lúc đầu Tiền là người trực_tiếp sang Campuchia mua thuốc “ lắc ” dạng viên , rồi “ đánh hàng ” về TP cho Sáu Tiến tiêu_thụ .


Một thời_gian sau , thấy việc mua_đi_bán_lại không lời nhiều , có giai_đoạn Năm Tiền , Sáu Tiến suýt bị lỗ_vốn vì thị_hiếu của “ dân bay ” cứ thay_đổi xoành_xoạch .


Có tuần viên “ Cá_heo ” đang ngự hàng top , Năm Tiền “ đánh ” về nhiều thì tuần sau đó nó rớt đài , nhường chỗ cho “ Love ” .


Trong khi đó , hàng từ Campuchia về phải mất nhiều thời_gian , không đáp_ứng được nhu_cầu của thị_trường nên chúng đã nảy ra sáng_kiến chế_biến thuốc “ lắc ” tại VN .


Để bảo_đảm những viên thuốc đóng tại VN giống y_như thật so với hàng chính_hiệu ở Campuchia , Năm Tiền cùng Sáu Tiến cất_công sang tận Campuchia để học nghề .


Sau khi học hết các ngón_nghề , Năm Tiền về VN đặt hàng mấy chục loại khuôn dập khác nhau .


Cứ thị_trường có loại hàng gì thì hắn đặt thợ tiện tiện khuôn in hình loại hàng đó .


Và từ đó , “ tổ_hợp ” sản_xuất thuốc “ lắc ” ra_đời tại VN với 15 đối_tượng tham_gia từ khâu sản_xuất đến khâu đưa ra tiêu_thụ ở thị_trường .


Dụng_cụ chế_biến gồm hai máy dập , hai khuôn dùng để ép bột ecstasy , 50 đầu nhồi thuốc ( đầu này cho ra những viên thuốc có nhãn_hiệu khác nhau ) , hai cần điện_tử ...


Nguyên_liệu chế_biến gồm bột ketamine , methaphetamine ( thường gọi là “ hàng đá ” - ice ) , bột trộn và phẩm màu mua từ chợ Kim_Biên về .


Hi_hữu hơn “ tổ_hợp ” của Năm Tiền , Võ Thanh Nghị - một nông_dân chính gốc ở Xuân_Lộc , Đồng_Nai - cũng được liệt vào hàng trùm “ chế_biến ” thuốc “ lắc ” dù trình_độ văn_hoá chưa hết lớp 5 trường làng .


Cuộc_đời của “ trùm ” Nghị sẽ êm_ả trôi như bao cuộc_đời của các chàng trai quê khác nếu_như không xảy ra một bước_ngoặt lớn trong cuộc_đời của hắn .


Năm 2000 , vừa tròn 23 tuổi Nghị rời gia_đình , làng quê theo bạn_bè sang tận Campuchia kiếm sống .


Tại đây Nghị làm_việc cho những tiệm đồ mộc và may nệm ghế xalông .


Cuộc_sống tha_hương đã làm Nghị buồn chán , rồi bị bạn_bè lôi_kéo và sa_chân vào con đường nghiện_hút .


Vào khoảng năm 2003 , Nghị mon_men vào các sàn_nhảy ở Phnom_Penh và bắt_đầu làm_quen với thuốc “ lắc ” .


Là dân lao_động nghèo , không đủ tiền để đêm_đêm lắc_lư trong cơn cuồng_loạn của thuốc “ lắc ” , Nghị liền nghĩ đến chuyện chế_biến thuốc “ lắc ” để sử_dụng cho riêng mình .


Từ chế_biến để chơi , Nghị bắt_đầu sản_xuất để ... bán kiếm lời .


Tại Phnom_Penh , Nghị bỏ việc_làm ở các cơ_sở sản_xuất để ra ngoài thuê nhà_trọ ở và ... tập_trung chế_biến thuốc “ lắc ” .


Một_số lần trở_về VN thăm nhà , Nghị len_lỏi vào các vũ_trường , quán bar để tìm mối tiêu_thụ .


Lần đầu_tiên Nghị móc với một tay phân_phối thuốc tại TP Biên_Hoà ( Đồng_Nai ) và cung_cấp cho tay này 500 viên “ lắc ” với giá 3 USD viên .


Do chưa có kinh_nghiệm trong việc buôn thuốc “ lắc ” nên Nghị đã bị tên này lừa mất một_số tiền , tuy_vậy hắn cũng kiếm được gần 2 triệu đồng tiền lãi .


Nghị đã nhiều lần thực_hiện thành_công các phi_vụ của mình .


Một lần định đánh_quả lớn , Nghị đem toàn_bộ số tiền dành_dụm được sang Campuchia mua “ nguyên_liệu ” về VN chế_biến thì bị bắt .


Những viên thuốc “ lắc ” với đủ màu_sắc , hình_dạng khác nhau được chế_biến bởi những tay trùm ở VN đã len_lỏi tới khắp các sàn_nhảy , vũ_trường , quán bar ... phục_vụ những cuộc_chơi thác_loạn của một bộ_phận người trẻ , giàu_có trong một thời_gian dài .


Còn bao_nhiêu kẻ giấu mặt khác đang sản_xuất thuốc “ lắc ” tại VN ?


Nhìn từ góc_độ này mới thấy hiểm_hoạ “ lắc ” đã thật_sự gióng lên một hồi chuông cảnh_báo cho toàn xã_hội .


Bức ảnh thay_đổi cái nhìn về chiến_tranh


Thật_ra những sự_kiện xảy ra vào buổi trưa 8-6-1972 ở chiến_trường Trảng_Bàng , Tây_Ninh để đưa ra công_luận bức ảnh chấn_động thế_giới về cô bé Kim Phúc trần_trụi bị phỏng bom_napalm , được chứng_kiến không chỉ có mình Nick Út .


Những tấm ảnh chụp khác của anh cho thấy có hàng chục phóng_viên và cameraman đang lia ống_kính chỉ vài giây trước đó .


Trong chuyến trở_về VN nhân_dịp đại_lễ 30-4 năm nay , chúng_tôi đã nghe Nick Út kể lại khoảnh_khắc đó : “ Điều quan_trọng nhất trong bức ảnh này là khi tôi giơ máy_ảnh lên thì tất_cả mọi người đang chạy vội về phía bà ngoại Kim Phúc với đứa trẻ hấp_hối , ngáp lần cuối_cùng trên tay bà .


Phía sau cũng có một người đàn_ông ôm xác một đứa trẻ giống như_thế ...


Có_lẽ tất_cả phim của nhiều phóng_viên chiến_trường đã “ nướng ” hết vào đó rồi .


Còn tôi , khi ấy chạy vào phía trong , nghe tiếng Kim Phúc hét lên với người anh mình , tiếng thét như xé lòng : “ Nóng , nóng quá anh ơi !


Sau tiếng thét khủng_khiếp của cô bé nhỏ_xíu ấy , tôi đã đưa máy lên và bấm ” .


Nick Út kể tiếp : “ Sau khi chụp bức ảnh , tôi đưa Kim Phúc về Bệnh_viện Củ_Chi , gửi Kim Phúc với lời nhắc_đi_nhắc_lại cùng bác_sĩ : “ Tôi là ký_giả , bằng mọi giá các anh phải cứu sống cháu bé này ” .


Lên xe , hành_động đầu_tiên của tôi là chắp tay lại và khấn người anh ruột của mình - phóng_viên chiến_trường Huỳnh Thành Mỹ - rằng : Em đã chụp được bức ảnh tàn_khốc về chiến_tranh .


Hãy cho em cơ_hội để cả thế_giới biết đến nó ! ” .


Tại trụ_sở văn_phòng Hãng AP tại Sài_Gòn , nhận tám cuộn phim từ tay Nick Út là một nhân_viên phòng tối người Nhật .


Út nghe anh_chàng người Nhật thảng_thốt kêu lên khi đem hình ra : “ Ô , cô bé này ở_truồng ! ” .


Một đồng_nghiệp người Mỹ bước lại coi rồi phán : “ Hình cô bé trần_truồng này phải bỏ ngay , không xài được đâu ! ” .


Anh rất bức_xúc và gân_cổ giải_thích với đồng_nghiệp người Mỹ rằng đó là nạn_nhân bom napalm , là nạn_nhân của chiến_tranh ...


Chốc sau Horst Faas - trưởng văn_phòng đại_diện AP - về tới , ông gọi Nick Út vào , hỏi cặn_kẽ , coi từng tấm phim rồi ra_lệnh cho anh_chàng thuộc_cấp : “ Mày phải gửi ngay tấm ảnh này về tổng_hành_dinh trong vòng năm phút ! ” .


Horst mắt vẫn không rời bức ảnh và lầm_bầm : “ Gửi ngay , gửi ngay , đây là chiến_tranh chứ không phải khiêu_dâm ! ” .


Chỉ một tiếng đồng_hồ sau , từ New_York - tổng_hành_dinh của Hãng tin AP - đã điện_thoại sang Sài_Gòn , cú điện_thoại làm thay_đổi cuộc_đời của một phóng_viên chiến_trường mới_toanh : “ Út ơi , mày nổi_tiếng trên toàn thế_giới rồi !


" , “ Út ơi , mày là “ number one ” ( số 1 ) rồi ! ” .


Bức ảnh được phát đi , nước Mỹ xuống_đường , báo_chí Nhật_Bản và nhiều nước khác phóng to bằng hình thật ngay trước toà_soạn báo của họ .


Vào ngày hôm sau tại Washington , hàng mấy ngàn người xuống_đường biểu_tình .


Chiến_tranh VN do Mỹ khởi_xướng đã phô_bày những tội_ác khủng_khiếp của nó chỉ qua một tấm ảnh của Nick Út !


“ Cuộc_chiến cần nhiều nhà_báo nói lên sự_thật ... ”


Bộ phim Đánh hạm_đội nhỏ trên sông - một trang sử kiêu_hùng của những người lính tận miền cuối đất Cà_Mau - đã làm không ít người xúc_động .


Bộ phim này như một điểm nhấn vô_giá trong 4.000 thước phim của những nhà làm báo_hình thuộc đơn_vị điện_ảnh - nhiếp_ảnh Khu 9 thực_hiện thời chiến_tranh chống Mỹ , nhưng để có nó , 19 phóng_viên đã ngã xuống ...


Đặc_điểm của nghề này là không_thể tuyển tay_ngang , tuyển người không có trình_độ văn_hoá vào làm được .


Khu_uỷ cuối_cùng chọn một giải_pháp mà cho tới bây_giờ tôi vẫn không hiểu tại_sao giữa thời chiến_tranh người_ta dám quyết những điều anh_hùng đến vậy : chọn bổ_sung ngay người từ Trường trung_học giải_phóng Lý Tự Trọng , có nghĩa_là chọn chính con_em của cán_bộ trung , cao_cấp để đưa vào nơi hiểm_nguy nhất của chiến_trường .


Tôi gọi cái này là “ rút_ruột mình để kéo_dài sự_nghiệp ” .


Phạm Minh Tước hi_sinh khi vừa tròn 21 tuổi , Mai Thanh Liêm thì dừng lại ở tuổi 22 , là nằm trong số đó ... ” .


Cái nghiệp cầm máy ra trận làm phóng_viên chiến_trường đã đưa Nick Út lên đỉnh vinh_quang , nhưng với người “ thầy ” đầu_tiên và cũng là người anh_trai của Nick Út - Huỳnh Thành Mỹ , phóng_viên chiến_trường kỳ_cựu cũng của Hãng tin AP - thì đó là con đường không_thể quay trở_lại với những người_thân ...


Gia_đình anh_em Huỳnh Thành Mỹ , Huỳnh Công Út ( Nick Út ) vốn là nông_dân chạy nạn chiến_tranh từ Long_An trôi_dạt về Sài_Gòn , sống ở chợ Dân_Sinh .


Huỳnh Thành Mỹ là một anh_chàng bảnh_trai , làm cho Hãng phim AnPha , tốt_nghiệp cử_nhân văn_chương , từng là diễn_viên điện_ảnh , đã xuất_hiện trên trang bìa báo điện_ảnh Sài_Gòn , cho tới ngày vác máy_ảnh xin đầu_quân làm phóng_viên chiến_trường cho Hãng AP .


Nick Út lúc đó mới 10 tuổi , anh vẫn còn nhớ rằng anh Mỹ là một người đa_tài , làm ra tiền đủ để lo cho cả gia_đình .


Chính anh Mỹ sau những đợt cầm máy ra chiến_trường trở_về là người dạy cho Nick Út cầm máy , nhưng dạy mãi chẳng thành nghề vì Nick Út khá ... lười !


Một buổi chiều anh Mỹ kêu Nick Út ra tâm_sự : “ Cuộc_chiến ở VN kéo_dài chưa biết tới khi nào và nó cần rất nhiều nhà_báo nói lên sự_thật .


Anh muốn dạy em trở_thành một phóng_viên chiến_trường để sau_này có_thể giúp thế_giới biết được chiến_tranh là tàn_bạo , may_ra bằng cách nào đó làm cho nó kết_thúc sớm hơn ! ” .


Chỉ một tháng sau cái ngày ấy , một buổi trưa trời mưa_dầm , có tiếng xe và ký_giả Lê Ngọc Cung của Hãng AP thắng gấp trước nhà , gọi vợ anh Mỹ vào và đóng cửa lại thông_báo cho gia_đình một tin sét đánh : phóng_viên chiến_trường Huỳnh Thành Mỹ đã trúng đạn , tử_nạn ở Cần_Thơ .


Nick Út khóc hết nước_mắt và nhớ lại lời anh căn_dặn trước khi đi xa , anh vác bộ máy_ảnh của anh ruột đến Hãng tin AP và xin được thay_thế vị_trí của người anh quá_cố !


Những người_quản_lý Hãng tin AP tại Sài_Gòn lắc_đầu từ_chối : “ Anh cậu đã chết rồi , dù rất muốn chúng_tôi cũng không muốn thêm một người trong gia_đình này chết nữa ! ” .


Nhưng cuối_cùng với sự cương_quyết của Nick Út , họ phải chấp_nhận để anh trở_thành phóng_viên chiến_trường của hãng .


Và Nick Út đã đi qua cuộc_chiến , qua bao con đường súng_đạn mà cái chết và sự sống chỉ trong gang_tấc : “ Chiến_tranh khủng_khiếp và chết_chóc .


Hằng ngày chúng_tôi đi trên đường , người chết như rơm_rạ .


Có lần gặp cảnh một nồi cơm sôi ùng_ục , bên cạnh là xác của hai mẹ_con còn ấm nóng .


Phóng_viên cũng chết như cơm_bữa , bạn_bè tôi mới tối_qua thôi bốn đứa còn ngồi ăn ở quán ăn Âm_Phủ trên phố Huế , ngày hôm sau hai ký_giả của ABC tử_trận trên quốc_lộ gần Đông_Hà , Quảng_Trị .


Tới chừng vô lấy xác được thì đã rữa thối ra , chỉ có chiếc máy_ảnh là còn nguyên_vẹn ...


Thời đó , ở Sài_Gòn , cứ tối về là kéo nhau đi ăn_uống , nhảy_nhót cho thoả sức bởi biết_đâu được , ngày hôm sau mình có_thể không còn nữa ... ” .


Trong những ngày_tháng ấy , lời tâm_sự cuối_cùng của người anh đã như một sự tiếp_sức cho con đường của Nick Út ...


Không một đồng_vốn lận lưng , nhưng bằng cách nào Nguyễn Đức Chi - chủ_tịch hội_đồng_quản_trị Công_ty đầu_tư và phát_triển du_lịch Rus Invest Tur ( gọi tắt là Công_ty RIT ) đã thực_hiện trót_lọt các phi_vụ lừa_đảo hàng trăm tỉ đồng ?


Phải_chăng chính cấp_uỷ và chính_quyền địa_phương tỉnh Khánh_Hoà đã có những ưu_ái “ bất_thường ” cho “ vua lừa ” Nguyễn Đức Chi ?


Phóng_viên Tuổi_Trẻ đã phỏng_vấn ông Phạm Văn Chi , phó bí_thư Tỉnh_uỷ Khánh_Hoà ( nguyên chủ_tịch UBND tỉnh Khánh_Hoà ) và ông Trần Minh Duân , trưởng Ban quản_lý các dự_án khu du_lịch bắc bán_đảo Cam_Ranh ( nguyên phó chủ_tịch UBND tỉnh Khánh_Hoà ) .


Ông Phạm Văn Chi : “ Việc quản_lý dự_án đầu_tư là quá lỏng_lẻo ! ”


Ông Phạm Văn Chi cho biết : “ Dự_án Rusalka bắt_đầu từ nhiệm_kỳ 1995 - 1999 ( lúc đó ông Chi là phó_chủ_tịch UBND tỉnh ) .


Khi tỉnh triển_khai xây_dựng đường Trần Phú nối dài thì rất lúng_túng về mặt tài_chính , nên dự_kiến huy_động hết các nguồn vốn để hỗ_trợ dự_án đó .


Sau đó , thủ_tục cho thuê đất , cấp giấy chứng_nhận quyền sử_dụng đất cho dự_án này thì do các bộ_phận chuyên_môn , tôi không còn theo_dõi ” .


Khi tỉnh phê_duyệt xong mới tiến_hành ký hợp_đồng thuê đất .


Tiếp đó , doanh_nghiệp phải nộp tiền thuê đất đầy_đủ từ năm năm trở_lên mới được cấp “ sổ_đỏ ” .


Lúc này doanh_nghiệp mới được phép đem thế_chấp vay vốn ngân_hàng .


* Thưa ông , dự_án Rusalka chưa có hợp_đồng thuê đất , chưa hoàn_thành các nghĩa_vụ thuế , kể_cả đền_bù giải_toả nhưng đã được tỉnh ký cấp “ sổ_đỏ ” ... ?


- Tôi cũng hơi ngạc_nhiên , nếu đúng theo qui_trình thì ... trật rồi !


Đây là một kẽ hở trong qui_định về đầu_tư cần phải điều_chỉnh , bổ_sung .


Trao_đổi với phóng_viên Tuổi_Trẻ , một quan_chức của tỉnh Khánh_Hoà cho biết Phạm Tiến Dũng - phó


tổng_giám_đốc Công_ty RIT - khi mới vào tỉnh có đến chào ông , đồng_thời ông cũng đã được giới_thiệu “ gửi_gắm ” của một quan_chức cấp cao ở trung_ương “ giúp ” Dũng .


Vị lãnh_đạo tỉnh đã nói vui với Phạm Tiến Dũng là nếu nó trả lương tháng nào thì “ xào ” ngay tháng đó đi , chứ đừng để nó nợ dồn nhiều tháng thì ... “ Liệu có phải chính “ bóng_dáng ” này mà tỉnh đã có những ưu_ái bất_thường cho Rusalka ?


“ Không có đâu ” , vị quan_chức nói trên khẳng_định !


* Khi chủ_tịch hội_đồng_quản_trị Công_ty RIT Nguyễn Đức Chi bị bắt , ông có bất_ngờ không ?


Năm 2003 , Tổng_công_ty Lương_thực miền Nam có ra nhờ tỉnh can_thiệp việc Công_ty RIT nợ tiền gạo , chúng_tôi có hứa nếu có gì thì thông_báo nhưng không can_thiệp được gì .


* Khi biết “ khả_năng tài_chính ” của Công_ty RIT có vấn_đề , tỉnh có động_thái gì không ?


* Nhưng ngay_cả khi đã biết khả_năng tài_chính của công_ty này như thế thì tỉnh lại “ cho phép ” thêm hai công_ty khác có dính_dáng đến Nguyễn Đức Chi được lập dự_án đầu_tư tại khu du_lịch bắc bán_đảo Cam_Ranh ?


- Theo trí_nhớ của tôi thì trong các dự_án đó không có tên Nguyễn Đức Chi , có_thể là Chi không ra mặt nên chúng_tôi không biết và thông_báo cho phép lập dự_án .


* Khi vụ_việc đổ_bể xảy ra trên địa_bàn của tỉnh , thường_trực tỉnh_uỷ đã có chỉ_đạo rà_soát , kiểm_tra việc hợp_đồng thuê đất , cấp sổ_đỏ cho Rusalka ... chưa ?


* Thưa ông , trên địa_bàn tỉnh không phải chỉ có một dự_án Rusalka mà còn có nhiều dự_án đầu_tư khác , trong đó có một_số dự_án theo dư_luận là cũng đang “ có vấn_đề ” .


Qua vụ_việc trên , theo ông , cần phải rút kinh_nghiệm chấn_chỉnh những vấn_đề gì ?


- Theo tôi , cứ giao tất_cả cho tỉnh , kể_cả cấp giấy_phép đầu_tư trên địa_bàn để tiện theo_dõi , không việc_gì cứ phải phân_cấp dự_án theo bao_nhiêu triệu đôla .


Chứ nếu_như trong thực_tế hiện_nay , doanh_nghiệp được Bộ Kế_hoạch - đầu_tư cấp phép , rồi ... thôi thì không ai nắm được .


Ông Trần Minh Duân : “ Làm_sao tránh khỏi sơ_suất ” !


* Thưa ông , vì_sao Công_ty RIT chưa thực_hiện việc đền_bù cho dân khi đầu_tư xây_dựng dự_án Rusalka mà UBND tỉnh - trực_tiếp là ông ( lúc đó ông Duân là phó_chủ_tịch UBND tỉnh ) - đã ký giấy chứng_nhận quyền sử_dụng đất cho dự_án này ?


- Chúng_tôi đã chỉ_đạo đền_bù nhưng do dân chưa chịu giá đất đền_bù .


* Như_vậy coi như là chưa đền_bù giải_toả cho dân rồi ?


- Nhưng phải hiểu thế này , khu_vực đó hầu_hết là những người đi kinh_tế mới .


Hồi đó chúng_tôi họp và chỉ_đạo là ưu_tiên cấp đất cho họ ( tức tái định_cư - PV ) ở khu Đường_Đệ , có văn_bản tôi ký đàng_hoàng .


Dân yêu_cầu lấy giá đền_bù bằng giá của đường Trần Phú đã hoàn_thành thì không được .


Vì đường Trần Phú sau khi xây_dựng hoàn_thành thì giá khác , còn đất của họ là đất trồng rừng , đất sản_xuất nông_nghiệp .


Trong những ngày_tháng ấy , lời tâm_sự cuối_cùng của người anh đã như một sự tiếp_sức cho con đường của Nick Út ...


Các anh hỏi đột_ngột làm_sao tôi nhớ hết .


* Thưa ông , ngay_cả hợp_đồng thuê đất của Công_ty RIT đến thời_điểm này cũng chưa có ?


- Cái đó đề_nghị các anh qua bên Sở Địa_chính mà hỏi .


Việc hợp_đồng thuê đất là trách_nhiệm của Sở Địa_chính ( nay là Sở Tài_nguyên - môi_trường ) phải làm .


* Ban chuyên_án có chỉ_đạo Công_an Khánh_Hoà thu_thập tài_liệu , rà_soát lại việc cấp sổ_đỏ khi chưa đủ các điều_kiện cho phép có khuất_tất gì không , ông nghĩ sao ?


* “ Vua lừa ” Nguyễn Đức Chi khai đã dùng hơn 700.000 USD để “ bôi_trơn ” các cơ_quan_chức_năng trong tỉnh cho dự_án , cá_nhân ông có nhận tiền_bạc gì không ?


- Tôi đâu có biết gì , vì khi dự_án trình lên tôi thì nhà đầu_tư phải trình cho Sở Kế_hoạch - đầu_tư , rồi xin chủ_trương của cấp_uỷ ( đối_với dự_án đầu_tư nước_ngoài ) đồng_ý hay không đồng_ý .


* Một vấn_đề khác , đó là tỉnh đã đồng_ý “ cắt ” một đoạn đường đã xây_dựng giao cho Công_ty RIT để phải xây thêm một con đường vòng khác ?


- Vì họ muốn làm toàn_bộ khu_vực cho dự_án Rusalka , để khu_vực này thành khu trọn_vẹn cho họ .


Họ có yêu_cầu chúng_tôi là “ khu du_lịch cao_cấp mà có tuyến đường giao_thông đi giữa thì nó gây ra tiếng ồn , ảnh_hưởng đến môi_trường của du_khách .


Mặt_khác , theo qui_hoạch ở phía tây đường Trần Phú cũ ( nay là đường Phạm Văn Đồng ) là một cái sân golf , còn phía đông là khu resort và các dịch_vụ ... nên họ muốn con đường giao_thông của mình phải đi lên phía núi .


VÕ HỒNG QUỲNH - PHAN SÔNG NGÂN thực_hiện


Ai đã “ chắp_cánh ” cho “ vua lừa ” Nguyễn Đức Chi ?


Người_ta nói nhiều về sự nhọc_nhằn , khổ_cực của nghiệp đưa đò .


Vậy_mà ở miền Tây , có một gia_đình đã làm_giàu bằng nghề này .


Trời nắng gắt nhưng bến phà Vĩnh_Hưng vẫn nhộn_nhịp khách qua_lại liên_tục .


Ngay cả người dân ở thị_xã Trà_Vinh qua_lại khúc sông này từ nhiều năm qua cứ tưởng bến phà này do Nhà_nước quản_lý , mà không biết rằng đó là tài_sản của một chàng trai_trẻ quê tận An_Giang sang đây lập_nghiệp .


Đó là Nguyễn Tấn Thành , 32 tuổi , là ông chủ của bến phà có vốn đầu_tư trên 2,3 tỉ đồng , trong đó có chiếc phà đăng_ký chở 99 khách và 25 tấn hàng .


Đoạn sông Cổ_Chiên nằm trên đường nối_liền thị_xã Trà_Vinh với huyện Mỏ_Cày của Bến_Tre trước_đây chỉ có mấy con đò nhỏ lặc_lè chở khách sang sông , chẳng ai_ngờ nó có_thể trở_thành một bến phà đông_đúc .


Chỉ có Thành là nhìn thấy cơ_hội làm_ăn : “ Trà_Vinh là một tỉnh nằm trong thế bí ở miền Tây , có qua_lại những khúc sông vắng mới hiểu được cái cảnh bà_con ngồi suốt buổi chờ bóng một con đò và tôi quyết_định đầu_tư vào đây để nối_liền đôi bờ Trà_Vinh - Bến_Tre ” - Tấn Thành mộc_mạc kể .


Ba của Tấn Thành - ông Nguyễn Tấn Tài , 51 tuổi - được xem là người đầu_tiên đứng ra mở các bến phà tư trên các sông_nước miền Tây .


Ông Tài nói : “ Tui nhúng_tay vô vụ chẹt , vụ phà là ngoài ý_muốn , anh_em làng_xã muốn tui làm chứ không phải tui có sáng_kiến gì đâu ...


Hồi năm 1987 tui ham chơi hơn ham mần , mấy người trong làng thấy tui suốt ngày ăn_nhậu không mần gì hết trơn nên mới nói : mày làm chẹt , làm phà đi , cực_nhọc nhưng có việc_làm .


Mà mấy chú biết rồi đó , dưới này có bốn nghề người_ta hổng thèm làm là : làm_mai , lãnh nợ , gác cu , đưa đò ...


Mà người_ta hổng thèm làm thì tui thích làm ... ” .


Hồi đó bến đò Phong_Mỹ trên sông Tiền ( nối_liền xã Mỹ_Hiệp , Chợ_Mới , An_Giang với bên Cao_Lãnh , Đồng_Tháp ) bà_con muốn qua sông thì chỉ có ghe máy đuôi tôm .


Sông rộng , ghe nhỏ chìm hoài , bà_con cũng ớn qua_lại .


Ông Tư Tài quyết chọn khúc sông “ liên tỉnh ” heo_hút này làm nơi khởi_nghiệp .


Chiếc chẹt ( loại phà nhỏ bằng gỗ , đóng thô_sơ ) đầu_tiên của ông Tài chở được 25 khách , được xem là một “ sự_kiện giao_thông ” ở nơi này .


Thấy thuận_tiện nên nhiều nông_dân chọn “ chẹt ông Tài ” làm phương_tiện di_chuyển ngày_một nhiều hơn .


Riêng với ông Tài , đó là một bước_ngoặt cuộc_đời .


Từ đó , ông bắt_đầu rèn cho mình con mắt tinh_đời để nhìn xem trên khúc sông nào có_thể làm_ăn được , đoạn sông nào bà_con có nhu_cầu qua_lại nhiều mà “ nhà_nước ” chê không làm thì Tư Tài và đám con lò_dò tìm tới , đo đo , tính tính , chỉ ít_lâu sau đã thấy có cái chẹt gỗ bồng_bềnh í_ới gọi người qua sông .


Thợ_thuyền làm_ăn đàng_hoàng , chẹt ngày_một được nâng_cấp thành phà sắt thép an_toàn hơn , giá_cả hợp_lý nên bà_con dần_dần kháo nhau " đi chẹt ông Tài ... " , " đi phà cha con ông Tài ... " .


... Nếu Tấn Thành mở ra bến phà Vĩnh_Hưng thì phải nói rằng anh đã có “ gen ” di_truyền từ người cha của mình .


“ Nhà_nước đồng_tình , bà_con an_toàn thoải_mái qua sông là tôi thấy khoái và nhảy vô làm thôi ” - ông Tư Tài cười khà_khà khi nhắc lại chuyện cũ .


Thấy Tư Tài làm_ăn được , nhiều người khác cũng nhảy vào đấu_thầu nhưng ông Tư vẫn chiếm thế thượng_phong vì là người đã có nhiều kinh_nghiệm , uy_tín , lại trường_vốn do ky_cóp từ các bến chẹt nhỏ đầu_tư cho bến phà lớn .


Khi tỉnh lấy lại phà Đình_Khao để quản_lý thì ông Tư đã kịp mở nhiều bến phà khác tại Vĩnh_Long , Trà_Vinh , Bến_Tre , Tiền_Giang ...


Gia_đình và họ_hàng ông Tư Tài quản_lý toàn_bộ số bến phà nơi này .


Trong đó ba bến phà lớn nhất : An_Bình ( Vĩnh_Long ) do chính ông Tư điều_hành ; con_trai Tư Thành làm bến phà Vĩnh_Hưng ; một cô con_gái quản_lý phà Ngũ_Hiệp ( Tiền_Giang ) .


“ Công_ty ” phà gia_đình của Tư Tài đã ra_đời như_thế .


“ Công_ty phà gia_đình ” của ông Tư Tài phát_triển ở chín tỉnh với trên 30 chiếc phà , có con_dấu pháp_nhân đàng_hoàng .


Ông Nguyễn Tấn Tài cho biết nếu có điều_kiện , ông sẽ phát_triển mô_hình “ công_ty phà gia_đình ” lên tận Campuchia .


Cha_con ông Tư Tài sống được là do có kiểu làm phà riêng của họ : trong khi phà của Nhà_nước to_lớn , dềnh_dàng đòi_hỏi bến phải thiết_kế phức_tạp với phao nổi , cọc dầm bêtông đảm_bảo độ nước sâu để cập bến , thì bến phà của gia_đình được làm theo dạng chuồi .


Sàn bêtông xây thoai_thoải theo bờ sông , phà cập thẳng vào cầu , khách lên xuống dễ_dàng .


Thay_vì như những chiếc phà khác có hai máy để đẩy và kéo , phà Vĩnh_Hưng chỉ dùng một máy vừa kéo vừa đẩy , thao_tác phức_tạp hơn một_chút nhưng đỡ tốn nhiên_liệu hơn , chi_phí thấp hơn .


Ở bến phà Trà_Vinh có một cái cồn cạn nên phà rời bến phải đi vòng .


Phà to phải rịt tới rịt lui , còn phà anh Thành mỗi lần rời bến chỉ cần ngoắt đuôi lượn một cái là vượt được cồn , máy_nổ rì_rầm làm sôi_động thêm cái bến sông mà mới năm_ngoái đây thôi còn vắng_vẻ ...


Tấn Thành có một niềm vui “ không bao_giờ cạn ” là ngồi trong bến nhìn người_ta tấp_nập lên xuống chiếc phà do mình điều_hành .


Trong mạch sống cuồn_cuộn của chốn miền Tây này , có một nhịp bắc qua bến phà Vĩnh_Hưng của anh .


Ông Trương Công Sết , phó_giám_đốc Sở Giao_thông công_chính Trà_Vinh , cho biết : “ Dân Trà_Vinh đi qua phà Vĩnh_Hưng , chạy mấy chục cây là tới ngã ba Trung_Lương rồi , rút ngắn phân_nửa đoạn đường so với đi qua Vĩnh_Long .


Tỉnh rất ủng_hộ cách làm này của phà tư_nhân , vì nếu chờ chương_trình nối_liền quốc_lộ 60 thì hơi ... bị lâu ! " .


Dân lái_đò lại cho rằng đây là nghề long_đong nhất .


Ông Tư cũng như anh Thành đều hiểu cái lận_đận , long_đong của nghề : “ Làm_dâu_trăm_họ nên dễ bị người_ta trách_móc , thậm_chí chửi_rủa .


Phà chở đông người , an_toàn hơn nhưng thời_gian chờ_đợi cũng lâu hơn .


Người sốt_ruột muốn qua sông thì than_vãn .


Người đến muộn một_chút , phà vừa rời bến thì chửi_đổng ... ” .


Nhưng nghề đưa đò có những niềm tin riêng , nhất_là khi ra giữa sông rộng chẳng may gặp sóng_to_gió_lớn .


Ông Tư đã truyền cho các con mình cái đạo của người đưa khách qua sông : “ Gặp khách đau bệnh phải tức_thời cứu cấp , gặp người nghèo thì không nhận tiền ” .


Hồi ở bến phà Đình_Khao nơi lòng_sông , nước chảy xiết , phà của ông Tư đã từng ra giữa sông để kè những chiếc thuyền nhỏ bị lạc tay_lái đang gọi cấp_cứu .


“ Mà cứu người cũng phải biết cách nghe - ông Tư nói - mình phải lấy một chiếc phà khác trong bến đưa ra .


Chớ cái phà đang đi mà quay lại cứu người , khách trên phà lỡ có nhốn_nháo hoảng_loạn thì nguy_hiểm lắm ” .


Chính bởi_vì họ đã nắm_bắt được nhu_cầu của người dân .


Ông Trương Công Sết nói ở Trà_Vinh gia_đình ông Tư là người đầu_tiên đến đề_xuất đầu_tư vào lĩnh_vực phà .


Nhưng cũng chính vì_thế người làm phà gặp phải những điều khó xử .


Tấn Thành nói : “ Hồi tui đến làm bến phà này , chín con đò_ngang đưa khách ở đây đã phải nghỉ làm .


Khi giao lại bến phà Đình_Khao cho người khác thì cảm_thấy buồn .


Khi mở ra một bến mới cũng lắm điều áy_náy .


“ Cuộc_đời là vậy đó ” - Tấn Thành ngó ra sông im_lặng thoáng chốc , nhưng rồi quay đầu lại nở nụ cười .


Rất nhiều con_người và cây trái , nông_sản đang tuôn qua ngả Vĩnh_Hưng để đến với những miền xa .


Những cư_dân sống nơi đó đều là những người khiếm_thị hoặc tật_nguyền .


Họ sống âm_thầm lặng_lẽ cho đến ngày một khu du_lịch sinh_thái được mọc lên ... và họ trở_thành những người phục_vụ , hướng_dẫn_viên , nghệ_nhân , nghệ_sĩ ...


Khi tôi đến làng khiếm_thị Thạnh_Lộc cũng nhằm lúc có đoàn khách người Nhật vừa ghé vào tham_quan .


Tôi không khỏi bất_ngờ khi Huỳnh Thị Minh Hương , cô “ hướng_dẫn_viên ” du_lịch , bước lần dò từng bước một nhưng lại rất chính_xác khi đưa khách đến tham_quan từng khu xưởng sản_xuất , đến các quầy triển_lãm các mặt_hàng .


Hương còn có_thể chọn đúng tên từng sản_phẩm để thuyết_minh , giới_thiệu cho khách .


Dường_như ở cô đã có một cảm_quan đặc_biệt và một sự luyện_tập rất công_phu theo những sơ_đồ định sẵn .


Đưa cho khách xem một bức tranh được cẩn bằng vỏ dừa , cô giới_thiệu : “ Xưởng sản_xuất của tụi em hiện có khoảng 20 người thợ , đều là người khiếm_thị và khuyết_tật vận_động , đảm_trách .


Tất_cả đều đã trải qua các khoá đào_tạo về làm hàng thủ_công mỹ_nghệ do các nghệ_nhân nổi_tiếng trong TP đến giảng_dạy .


Hằng tháng , ngoài việc sản_xuất và bán hàng tại_chỗ cho khách tham_quan , xưởng còn cung_cấp một khối_lượng lớn hàng cho thị_trường trong và ngoài nước .


Nhiều khách đặt_hàng đều bất_ngờ khi biết những món hàng tinh_xảo này đều do những người khiếm_thị làm ra ... ” .


Câu_chuyện bị ngắt ngang khi có hai du_khách người Nhật tỏ ra rất xúc_động , nói_nhỏ gì đó với người phiên_dịch rồi bước lại xin chụp hình chung cùng Minh Hương và hai người thợ khiếm_thị .


Đa_số khách tham_quan đã chọn mua một_số mặt_hàng ngay tại_chỗ và nhờ người đóng_gói chuyển lên thuyền .


Minh Hương bảo hầu_như tuần nào cũng có một_vài đoàn khách trong và ngoài nước nghe tiếng , tìm đến tham_quan , mua hàng .


So ra còn ít_ỏi nhưng cũng là một tín_hiệu lạc_quan cho những anh_chị_em nơi này ...


Một sân_khấu nhỏ được thiết_kế nằm kề bờ sông khá ấn_tượng , dưới những rặng dừa xanh ngát , lồng_lộng gió .


Ban nhạc gồm năm nhạc_công chơi guitar tân , cổ lẫn đờn cò và sáo ...


Hai “ ca_sĩ ” Minh Nhựt và Minh Hương song_ca rất “ mùi ” bài tân cổ giao_duyên Một đời người , một rừng cây ...


Sau bữa cơm trưa với các món ăn dân_dã cùng người khiếm_thị , nghe kể về cuộc_đời và những câu_chuyện vượt lên số_phận của chính họ , tôi theo đoàn khách tham_quan lên du_thuyền đi dạo một vòng 7 km đường_sông Sài_Gòn - Rạch_Tra , kéo_dài từ quận 12 qua huyện Thuận_An , tỉnh Bình_Dương , thăm các lò gốm ở Lái_Thiêu ...


Nhưng cuối năm 2004 đã có ý_tưởng : “ Sao không để chính những người khuyết_tật làm_chủ lấy cuộc_sống tương_lai một_khi họ có tay_nghề , có tinh_thần vươn lên ? ” .


Tôi hỏi Minh Hương về những cảm_nghĩ của cô khi trở_thành một “ hướng_dẫn_viên ” du_lịch , cô gái trẻ mỉm cười , e_thẹn : “ Trước_đây mỗi khi gặp đám đông là em né_tránh , sợ_hãi .


Khi các anh_chị bàn việc mở khu du_lịch , ban_đầu ai cũng sợ , cũng lo ...


Anh thấy các khu du_lịch khác thế_nào , ở đây làm có giống họ không ? ” .


Cô gái trẻ quê ở Tây_Ninh này đã bị căn_bệnh đậu_mùa cướp đi đôi mắt khi vừa tròn 4 tuổi .


Nhà nghèo , cha mất sớm , mẹ phải chạy_ăn từng bữa nuôi Hương bị tật_nguyền .


Không muốn trở_thành gánh nặng cho gia_đình , Hương lang_thang lên TP trải qua nhiều mái ấm , nhà mở ... , sau_cùng được đưa về cơ_sở Kỳ_Quang - Thạnh_Lộc .


Nhớ lại những ngày đầu Minh Hương kể : sau khi được đào_tạo đặc_biệt chỉ bằng âm_thanh về những giáo_trình du_lịch , cam_go nhất với các “ hướng_dẫn_viên ” vẫn là chuyện dẫn khách tham_quan .


Hương cho biết để có_thể đưa khách tham_quan đến đúng từng nơi , từng khu_vực , cô và các bạn của mình phải luyện_tập rất kỹ .


Ví_dụ như từ vị_trí xuất_phát đến xưởng thủ_công là 30 bước , ra sân_khấu là 10 bước ... Cứ như vậy mà thực_hiện .


Còn để gọi tên , chọn cho đúng từng mặt_hàng , nhạc_cụ thì các học_viên cũng phải tập theo sơ_đồ định_vị và phải thao_tác trước trên sản_phẩm ở từng buổi tập ...


Thật bất_ngờ , nằm khuất sau vườn cây cạnh khu du_lịch còn có một làng với những ngôi nhà xinh_xắn lợp lá , vách ván là những tổ_ấm hạnh_phúc của năm cặp uyên_ương đều là những nhân_viên nơi này .


Tôi theo vợ_chồng Minh Nhựt , Phước Hải - hai thành_viên trong ban nhạc của làng du_lịch - đi thăm mái ấm của họ .


Hải quê ở Tây_Ninh , mồ_côi từ nhỏ , bị khiếm_thị bẩm_sinh trôi_dạt lên TP bán vé_số dạo kiếm sống rồi được người quen giới_thiệu về đây .


Gặp Nhựt có cùng cảnh_ngộ , hai người cảm_thấy đồng_cảm , gần_gũi chia_sẻ rồi yêu nhau .


Vậy là nên_vợ_nên_chồng từ ngôi làng khiếm_thị này .


Họ đã có cô con_gái gần 3 tuổi dễ_thương , bụ_bẫm .


Bây_giờ Nhựt vừa là “ hướng_dẫn_viên ” kiêm “ ca_sĩ ” , còn Hải vừa phục_vụ vật_lý_trị_liệu vừa là nhạc_công của các chương_trình văn_nghệ .


Cuộc_sống nhớ quê_hương và tiếng Việt trên đất Lào đã khiến bác_sĩ Trần Kim Lân , tên Lào là Phonesavanh Chanthavong , chỉ mới ngoài 40 tuổi mà đã cho ra_đời từ_điển Việt - Lào , Lào - Việt dày hàng ngàn trang , viết cả các phần_mềm từ_điển Việt - Lào , Pháp - Lào và Anh - Lào , rồi thành_ngữ - tục_ngữ Lào , từ_đồng_âm Lào - Việt ...


Tất_cả đều được viết trên đất Savanakhet trong lòng hoài hương của người con xa xứ .


Tốt_nghiệp bác_sĩ ( tây_y ) Đại_học Y_khoa Huế từ năm 1989 , học xong lại theo nghề thuốc đông_y với sư Tuệ Tâm ở Tuệ Tĩnh Đường Diệu_Đế ( Huế ) .


Bác Trần Chí Thuận , hội_trưởng Hội Việt_kiều ở Savanakhet , kể rằng từ những năm sau giải_phóng , Hội Việt_kiều đã gửi con_em mình về Huế học để có cái gốc đậm_đà của quê_hương .


Trần Kim Lân là một trong số những học_sinh khoá đầu về học tại Huế , học hết trung_học rồi thi đậu vào Đại_học Y_khoa Huế .


Đi học đường xa cách_trở nhưng làm Lân hiểu rõ ý_nghĩa của hai tiếng quê nhà .


Những năm sau giải_phóng , quốc_lộ 9 chạy từ Đông_Hà lên Lao_Bảo , lên tận Savanakhet ở bờ đông sông Mekong là con đường quá_cảnh của xe chạy từ Lào về cảng Đà_Nẵng bốc hàng viện_trợ và cũng là con đường buôn_lậu hàng_hoá từ đất Thái vào VN , Lân và bạn_bè thường_xuyên đi về theo những chuyến xe trên con đường ấy .


Hồi đó đường_sá thâm_u , phỉ vẫn hoạt_động mạnh trên tuyến , đi từ Savanakhet về Huế mất mấy ngày_đường chứ không được như bây_giờ .


Những năm_tháng làm sinh_viên y_khoa Huế , anh triền_miên trong những trận sốt_rét , sáu năm đại_học không đếm hết Lân đã trùm_chăn dọc đường bao_nhiêu bận .


Thế rồi Lân được sư Tuệ Tâm chữa dứt căn_bệnh sốt_rét , nghĩ rằng bao_nhiêu năm theo tây_y mà bó_tay , nay nhờ đông_y mà dứt bệnh , vậy là Lân khăn_gói theo thầy Tuệ Tâm học thuốc .


Rồi anh rời Huế với tấm bằng bác_sĩ tây_y và thêm nghề chữa bệnh bằng đông_y .


Về lại Savanakhet , những bác_sĩ chưa nhập_tịch Lào như Lân theo qui_định của nước bạn không được mở phòng_mạch riêng , chỉ có_thể vào làm cho các phòng_mạch của bác_sĩ người Lào đứng_tên .


Ở Savanakhet có rất nhiều bác_sĩ người Việt như anh Lân , chỉ riêng gia_đình bên vợ của anh đã có năm bác_sĩ , kể thêm dâu rể nữa là gần chục người , đủ sức thành_lập một bệnh_viện nhỏ .


Công_việc của người thầy_thuốc cuốn_hút Lân mỗi ngày , chữa cho người Việt , chữa cho bạn Lào .


Và cũng mỗi ngày , những tập từ_điển dày_cộp luôn nằm trước mặt bác_sĩ Trần Kim Lân .


Lân kể : về Lào chữa bệnh cứu người không chỉ bằng kiến_thức tây_y , rừng Lào nhiều cây_thuốc quí , nhưng để hiểu cho rõ ngọn_ngành cây_thuốc không_thể dựa vào những từ_ngữ phổ_thông , cần phải có một bộ từ_điển , ít_ra là để tra_cứu nhưng một bộ từ_điển như anh cần thì chưa ai làm .


Một ám_ảnh khôn_nguôi với anh là hai đứa con của anh , cũng giống như những đứa trẻ sinh ra trên đất Lào , tuy bố_mẹ là người Việt nhưng do tiếp_xúc với môi_trường từ lúc mới sinh nên hầu_như nói thạo tiếng Lào hơn tiếng Việt .


Năm 1989 , ý_nghĩ làm từ_điển đến với anh và một nhóm bạn_bè .


Ở Savanakhet có một ngôi trường của người Việt mang tên Trường Thống_Nhất , dành cho con_em người Việt .


Lân cùng anh Hứa Ngọc Minh , lúc đó là hiệu_trưởng trường này , cùng lập ra nhóm để thực_hiện cuốn từ_điển Việt Lào - Lào Việt .


Bấy_giờ chưa có máy_vi_tính , phải viết_tay , nguồn tư_liệu duy_nhất là dựa vào hai cuốn từ_điển Lào - Lào và Việt - Việt .


Cuộc mưu_sinh hằng ngày đã chiếm quá nhiều thời_gian , không đủ sức dành cho công_trình ý_nghĩa kia nữa , công_việc đành tạm gác lại .


Mãi đến năm 1997 , mong_mỏi về cuốn từ_điển lại bùng lên trong Lân , lý_do đầu_tiên là nhờ có ... chiếc máy_vi_tính .


Lúc đầu anh dùng vi_tính theo kiểu học mò_mẫm vì ở Savanakhet bấy_giờ không có ai dạy , hư thì tự sửa , mỗi lần về Huế mua thêm sách tự học .


Sắp tới đây , khi hành_lang kinh_tế đông tây với tuyến quốc_lộ 9 xuyên suốt trên đất Lào , đi qua những địa_danh , thắng_tích mang đầy dấu_ấn văn_hoá của đất_nước triệu voi , hẳn những từ_điển này sẽ rất hữu_dụng cho du_khách và những_ai tìm_kiếm cơ_hội làm_ăn trên đất này .


Bây_giờ , ngoài nghề y , anh_em cho biết Lân còn là “ tay tổ ” về sửa_chữa máy_vi_tính ở Savanakhet , phòng làm_việc của anh ngổn_ngang những máy là máy đủ chủng_loại , mới có cũ có .


Chiếc máy_vi_tính là trợ_lực rất lớn cho Lân trong việc tập_hợp dữ_liệu , đi chữa bệnh châm_cứu cho bà_con người Lào bao_giờ anh cũng kè thêm một cuốn sổ_tay , từ nào không hiểu thì hỏi , ghi_chép , tập_hợp ...


Đó là một công_trình đời người thật_sự , dù anh là một bác_sĩ chứ không phải là một nhà ngôn_ngữ .


Từ công_trình công_phu này , anh đã thực_hiện thêm các cuốn Từ_điển Việt - Lào dày 1.130 trang , hai cuốn Tục_ngữ Lào - Việt và Tục_ngữ Việt - Lào mỗi cuốn dày gần 200 trang , cuốn Từ_đồng_âm Lào - Việt dày 280 trang .


Cả năm đầu_sách này đều đã được Cục Xuất_bản Lào cấp giấy_phép xuất_bản vào năm 2003 , nhưng anh chưa đủ tiền để in .


Cùng Lân ra ngồi bên sông Mekong nhìn con_nước xuôi về đất Việt , nghe anh kể bao chuyện buồn_vui khi sống nơi đất_khách_quê_người .


Anh nói rằng tuy chẳng xa_xôi gì chặng đường từ đây về quê nhà , nhưng xa hay gần cũng đã là xứ_sở khác , phong_tục khác .


Và những đêm ngồi miệt_mài bên máy_vi_tính thực_hiện những công_trình này anh thấy yêu đất_nước mình hơn , thấy vợi đi nỗi hoài hương và cũng để trả ơn mảnh đất xứ người đã cưu_mang đùm_bọc .


Một bà mẹ giật_mình trước cổng trường khi nghe vọng ra tiếng chuông báo bắt_đầu giờ thi .


Một ông bố leo lên yên xe Honda , đứng dựa vào gốc cây để dõi mắt tìm con .


Một bà mẹ ngồi_bệt trên bãi cỏ , vừa quạt vừa che nắng cho con_gái đang mệt_mỏi gối_đầu trong lòng .


Mấy ông bố , bà mẹ nâng_niu mang cho con từng hộp cơm được Hội Sinh_viên phát miễn_phí cho những người ở phòng trọ miễn_phí ...


Đó là những hình_ảnh phóng_viên Tuổi_Trẻ ghi lại được trong đợt thi đại_học đầu_tiên tại TP. HCM .


Những người xa_lạ với giọng nói mang nhiều âm_sắc khác nhau từ các miền nhanh_chóng trở_thành thân_mật .


Họ cùng có một câu_chuyện , một nỗi lo , một mong_mỏi .


Một bà sốt_ruột xem đồng_hồ , buột_miệng bảo “ lâu quá !


” , lập_tức các bà khác đồng_thanh phản_đối : “ Lâu sao được .


Phải lâu hơn nữa để mấy đứa đủ thời_gian làm bài chứ ” .


Một_vài bà tranh_thủ cùng nhau đi bộ ra một quán gần đó ăn chút lót_dạ , nhưng vừa đi đã quay trở_lại , bồn_chồn .


Vừa ngồi xuống vệ đường , họ nói : “ Nhiều thứ lắm nhưng thôi , chờ con thi xong dẫn con đi ăn luôn , bây_giờ có_lẽ nó đói lắm rồi ” .


Và đôi mắt lại hướng vào phòng thi ngóng_trông .


Bà mẹ đến từ Bình_Dương say_sưa kể về cậu con_trai tên Nhu của bà .


Mỗi ngày cậu đi bộ 5 - 6 km để đến trường , nửa_đêm cầm đèn ra lô cao_su làm thợ cạo mủ .


Mẹ ngăn_cản , cậu cặn_kẽ tính_toán : “ Cứ để con làm để có tiền học thêm , không thì mẹ lo sao nổi ” .


Làm_vườn nắng lên , mưa xuống là đã thấy bấp_bênh hũ gạo ” - bà thở_dài .


Một phụ_nữ ngồi bên vừa quạt mồ_hôi nhễ_nhại trên mặt vừa đồng_tình : “ Nhà tôi cũng thế , phải ráng lo cho tụi nhỏ ăn_học , có_học mới đỡ cực .


Con học được đến đâu thì mình cũng ráng lo đến đấy ” .


Nhưng trên trán mấy bà , tôi vẫn thấy những nếp nhăn chau lại khi bà mẹ ngồi bên trái kể cho tôi nghe về chỗ trọ có một cái giường với giá 15.000 đ / ngày mà mẹ_con bà ở từ hôm_qua .


Bà mẹ ngồi bên phải kể về tô hủ_tiếu với giá khủng_khiếp 7.000 đ mà mẹ_con bà mới đánh_liều vào quán ăn khi sáng .


Tụi nhỏ mà thi đậu thì tụi tui càng lo hơn ” .


Ở phòng trọ miễn_phí trên đường Lý Chính Thắng , chú Thế Anh tâm_sự : “ Bây_giờ được như_vậy là đỡ lắm , nhờ mấy đứa lớn đã đi làm có thu_nhập .


Ngày_xưa mỗi tháng gửi tiền cho chúng ăn_học là tôi phải chạy khắp xóm vay , gửi ba_bốn lần mới đủ vài trăm ngàn , nhà chẳng có gì để bán ” .


“ Bán vậy chứ bán nữa , bán hết đất , hết nhà thì tôi cũng bán , lên đây bán vé_số cho con ăn_học tôi cũng bằng_lòng ” - chị Ba Miên ở Đồng_Tháp góp chuyện .


Chú Tư Định ở Tiền_Giang cũng đồng_ý thế .


Họ chứng_minh trước_hết bằng việc khăn_gói theo con , co chân bó_gối suốt đêm trên sàn nhà và căn gác cộng lại chưa được 60 m² mà đợt thi này phải chứa tới 60 người .


Một lát các em về , đầy_ắp tiếng cười , lời hỏi_han và cả những giọt nước_mắt ...


Vòng quanh các điểm thi , bao_nhiêu thí_sinh là bấy_nhiêu hoàn_cảnh .


Tố Quyên nhà ở Biên_Hoà , ngồi dưới chân một cột điện trước cổng Trường Chu Văn An sau giờ thi toán , ngân_ngấn nước_mắt : “ Ba mong em thi đậu , còn mẹ thì ...


Em ráng làm bài lắm nhưng lại cũng muốn nghỉ học , đi làm ngay để giúp mẹ ” .


Quyên kể ba_mẹ em phải thức dậy từ 12 g đêm mỗi ngày để làm bánh_mì , cả ngày ba đi bỏ_mối , mẹ mang bánh_mì bán_lẻ để có thêm vài đồng tiền lãi .


“ Ở đây ăn một bữa cơm bằng mấy chục ổ bánh_mì của mẹ , tiền gửi xe cũng mất một ổ ” - Quyên nói .


Không biết Quyên có thi đậu vào Trường ĐH Kinh_tế không nhưng trong ước_mơ của Quyên có lắm nỗi u_buồn .


Loan đến từ Vũng_Tàu , thi vào khoa lý Trường ĐH Sư_phạm , khóc tức_tưởi khi kể cô đã nhầm_lẫn dấu cộng ( + ) , dấu trừ ( - ) trong bài toán .


Linh ( Đà_Lạt ) kể làm bài toán không tốt , đã nản lắm , mắt mở không lên nữa vì cả đêm không ngủ , nhưng “ vừa cầm tới đề thi môn lý thì em tỉnh hẳn , làm một_mạch từ đầu tới cuối ” .


Mấy cô bé khác bẽn_lẽn trả_lời “ tàm_tạm ” trước câu hỏi về bài thi rồi xúm vào mấy tờ bài giải môn toán vừa mua được mà bàn_luận ...


Các ông bố , bà mẹ ngồi xung_quanh âu_yếm nghe con_gái nói_chuyện phương_trình đồ_thị , dao_động điều_hoà , phản_ứng oxy_hoá ... , rồi quay sang xếp lại cái mền , cái gối cho rộng chỗ .


Người mừng vui khi nghe con làm bài được , người nét mặt buồn vì con làm không hết bài .


Các ông bố , bà mẹ thi nhau kể về giấc mơ được đưa con vào ĐH , về những đêm con thức làm bài_tập , mẹ không ngủ , cha cũng trằn_trọc như thuở “ bên ướt mẹ nằm , bên ráo con lăn ” ngày nào .


Chị Ba ( Đồng_Nai ) nói : “ Không vào ĐH được năm nay thì cháu có_thể ôn thi cho sang_năm , cũng có_thể học trung_cấp , cao_đẳng .


Cánh cửa ĐH còn mở rộng nhiều năm nữa mà ” .


Chú Tư ( Vũng_Tàu ) cũng nói : “ Tui có ba con , chỉ đứa gái út này được học hết phổ_thông .


Nó lên được ĐH thì phải đổi mấy vuông tôm tôi cũng ưng , nếu không đậu được thì thôi , cũng tuỳ nó chọn nghề , chọn nghiệp ” .


Nói rồi mọi người quay sang an_ủi Loan , cô bé nức_nở kể rằng mẹ đang phải nằm bệnh_viện , nghe con làm bài không được chắc sẽ buồn lắm .


Chú Thế Anh bảo : “ Chú rất vui khi mấy đứa con vào được ĐH , nhưng không đậu thì cũng không sao .


Con vẫn là con yêu của mình , cơ_hội thì vẫn còn nhiều ” .


Kết_thúc buổi thi thứ ba , quay lại thăm các phòng trọ tôi đã thấy các túi_xách , vali xếp_đặt gọn_gàng .


Có bà mẹ chuẩn_bị cùng con đón xe về quê , ở đó còn ruộng_vườn , gà vịt .


Có ông bố ngồi cả buổi tìm_hiểu tuyến xe_buýt để tìm nhà_trọ cho con thi đợt thứ hai ...


Trên đường xuất_hiện nhiều cặp cha - con , mẹ - con , hay có_khi là cả nhà , tay_xách_nách_mang vừa đi vừa dò bản_đồ .


Những ngày này , nhịp sống của cả làng thuần nông ấy thật kỳ_lạ .


Bằng tấm lòng thơm_thảo đến lạ_lùng , ai_ai cũng bắt_tay vào lo ăn lo ở cho các sĩ_tử từ khắp đất_nước đổ về dự thi đại_học tại làng mình mà không nhận bất_cứ một thứ gì ngoài việc mong sao thí_sinh đỗ_đạt .


Đó là làng La_Chữ , nằm cách trung_tâm TP Huế khoảng 8 km , thuộc xã Hương_Chữ , huyện Hương_Trà , tỉnh Thừa_Thiên - Huế .


Chiều 6-7 , khi nghe tôi tìm gặp để viết bài về chuyện tiếp_sức thi_cử ở làng mình , ông Lê Đình Thuyên - phụ_trách công_an cụm ba , khu_vực làng La_Chữ - bỏ ngay đám đất đang cuốc dở ngoài đồng dẫn tôi đi khắp làng .


Ông kể về làng mình với một lòng tự_hào khôn_nguôi rằng La_Chữ là đất học , đã nổi_tiếng là làng cử_nhân từ xưa với hàng chục người đỗ_đạt thời vua ; rằng từ giải_phóng đến nay đã có gần 200 người đỗ cử_nhân và những năm trở_lại đây bình_quân mỗi năm có 25 - 30 con_em trong làng đỗ đại_học ...


“ Vì nhà nào cũng mong con_cái đỗ_đạt , cũng quí cái chữ nên trong các đợt thi đại_học cả làng cùng giúp thí_sinh ( TS ) ăn_ở , phần_lớn không nhận bất_cứ một đồng nào mà lòng hoan_hỉ lắm !


Tôi vào nhà gia_đình anh Trần Văn Đạt ở xóm Hồ_Sen .


“ Chỉ ăn_ở mấy ngày , có tốn_kém chi mà lấy tiền của họ ?


Cực thì đã cực rồi - anh Đạt cười , nói về hai cha_con ngồi trên giường đối_diện - Tui cũng mới nhận bố_con họ về từ sáng .


Khó mấy thì khó chứ có thêm bốn , năm người nữa đến ở cũng được .


Có rau ăn rau , có cháo ăn cháo , chật nhà chứ chật chi bụng chú nờ ! ” .


Ông Lê Đình Sót , năm nay có con gái thi vào ĐH ở Huế , cũng nhận thêm năm TS từ Thanh_Hoá đến trọ , ăn và ở cùng .


Thêm người chỉ thêm chén_đũa , tốn_kém chi mấy mà vui_cửa_vui_nhà .


Chỉ mong răng cả sáu đứa đậu hết ” - ông Sót cười .


Nói là vậy chứ vợ_chồng ông cũng phải cố mà chuẩn_bị bữa ăn cho chu_đáo hơn mọi_khi để đảm_bảo sức_khoẻ cho các sĩ_tử cũng như cho con gái ông .


Đây là một trong số hơn 50 gia_đình ở La_Chữ năm nay có con thi vào đại_học .


Và họ đều rộng lòng với tất_cả TS , người_nhà .


Bởi_vì , nói như ông Sót , “ tui nếm đủ khi đưa mấy đứa trước đi thi xa , rồi đài_thọ ăn_học đại_học , chuyện cực hết_biết .


Cho_nên tui biết rõ nỗi khổ của người thi và gia_đình ” .


Nhà ông Lê Văn Sạn là một hộ nghèo của xã vì cả gia_đình chỉ dựa vào năm sào ruộng trong khi người vợ đau liên_miên .


Trong mùa tuyển_sinh năm trước , gia_đình ông cũng giúp ăn_ở cho năm người_nhà và TS từ xa đến , từ_chối nhận bất_cứ đồng_tiền nào .


Đến khi họ về , ông còn lần_lượt đạp xe chở tất_cả mọi người ra tận bến_xe phía Bắc nằm cách đó hơn 3 km để tiễn về quê .


“ Gạo nhà tui thì sẵn , nhỡ có thiếu_thốn thì bà_con trong làng giúp thêm mớ rau chén cà nên mấy người ở cũng đủ cả ” - ông nói .


Theo ông Thuyên , trong mùa tuyển_sinh năm 2004 cả làng La_Chữ có hơn 400 gia_đình đã giúp gần 1.000 TS và người_nhà tá_túc ăn_uống , hầu_hết trong số đó đều không lấy một đồng nào .


Căn nhà ông Hà Xuân Dũng , một gia_đình sáu mặt con cũng thuộc dạng khó_khăn trong làng , thuộc hàng “ hiếm thấy ” : bộ cửa phên_nứa tạm_bợ , nền đất nện , tường chưa tô trét , không một vật giá_trị .


Ông Dũng khoe gia_đình ông là một trong những nhà đầu_tiên trong làng đón hai TS về từ một tuần trước đó .


Giúp_đỡ được ai thì cứ giúp để sau cho con_cháu hưởng ” - nói rồi ông Dũng dẫn chúng_tôi đi khoe góc học riêng được giăng bởi tấm màn mà ông “ thiết_kế ” cho hai TS đến trọ .


Còn ông Phan Đức Bình , đưa con gái là Phan Thị Dung vào trọ thi , nói về tấm lòng rộng_mở và thơm_thảo mà người dân làng La_Chữ dành cho gia_đình ông : “ Dù chi đi_nữa con gái tui cũng chứng_kiến được cái đẹp , cái tốt của lòng người , nhất_là đối_với người_dưng .


Điều này chỉ có sống chung , ăn chung , ở chung mà biết chứ bằng lời thì không tả được ” .


Cũng chuyện giúp_đỡ TS , người dân La_Chữ đến nay vẫn thường nhắc đến câu_chuyện của gia_đình ông Lê Đình An trong mùa tuyển_sinh 2004 .


Vốn nhà ở trong hẻm khá xa trường_thi nên khi nhiều gia_đình trong làng nuôi người ở trọ mà nhà mình không ai tìm đến , ông An đã “ sáng_kiến ” sai đứa con trai ra đường_cái đón TS .


Thế nhưng đa_số TS cứ nhầm tưởng là dân “ cò ” thuê trọ nên không ai theo về .


Mãi sau gia_đình ông phải cậy đến tình_nguyện_viên mới dẫn được ba TS về nhà nuôi trọ ...


Họ được chia thành ba nhóm , hai nhóm đón thí_sinh ở hai đầu đường vào làng ở ngã ba đường tránh Huế và quốc_lộ 1A , nhóm còn lại túc_trực tại cổng Trường Hương_Chữ để dẫn TS vào tận các nhà cho ở trọ .


Tính đến chiều 6-7 , hơn 700 hộ thơm_thảo của làng La_Chữ đã nằm trong danh_sách cho trọ , và ít_nhất 1.000 TS và người_nhà đã được các tình_nguyện_viên bố_trí tại chỗ trọ hoàn_toàn miễn_phí trong làng .


Những_tưởng mớ áo mão vô_tri không biết nói , song đó cũng lại là một thế_giới riêng có lắm bi - hài lẫn những tiếng thở_dài ...


Đó là sự_thật về lịch_sử phục_trang cải_lương và hát_bội từ những năm đầu thế_kỷ 20 mà nhiều nghệ_sĩ lớn_tuổi và những người hiện đang làm nghề may phục_trang , đóng hia , kết mão cho sân_khấu như nghệ_sĩ Ba Lâm , Bo Bo Hoàng , Công Minh , Phượng Nga xác_nhận .


Mấy mươi năm về trước , từ thời những lão nghệ_sĩ nay đã trăm_tuổi như Năm Châu , Phùng Há , Ba Vân , Minh Tơ làm gánh_hát , phục_trang hầu_hết được mua lại của những đoàn hát Quảng từ Hong_Kong , Quảng_Châu ( Trung_Quốc ) sang VN biểu_diễn .


Lưu_diễn ở VN trở_về , họ bán rẻ phục_trang lại cho các đoàn hát VN , vừa đỡ nặng_nề hành_lý vừa có điều_kiện mua hàng mới .


Đoàn hát VN thì cũng đỡ phải lặn_lội đường xa , đỡ tiền tàu_xe đi mua đồ hát .


Việc mua_bán cứ thế thành thông_lệ , kéo_dài đến tận những năm trước 1975 .


Sau đó , vì hoàn_cảnh lịch_sử , không còn các đoàn hát Quảng sang , các nghệ_sĩ cải_lương , hát_bội nước ta mới mày_mò tự làm trang_phục .


Sau 1975 , với những tuồng tích cải_lương VN lừng_lẫy ( Tiếng trống Mê_Linh , Thái_hậu Dương Vân Nga , Câu_thơ yên ngựa , Tô Hiến Thành xử án , Rạng ngọc Côn_Sơn , Tâm_sự Ngọc Hân ... ) khâu phục_trang được làm rất kỹ_lưỡng với những nghệ_nhân nổi_tiếng như Tám Trống , Hai Cố Đô …


Nghệ_sĩ_nhân_dân - hoạ_sĩ thiết_kế mỹ_thuật sân_khấu Lương Đống , đã thiết_kế mỹ_thuật cho hầu_hết các đoàn cải_lương ở TP. HCM , nguyên giám_đốc Xưởng Mỹ_thuật sân_khấu của Bộ VH - TT , kể : “ Lúc đó , mỗi lần dựng vở , hoạ_sĩ của đoàn phải nghiên_cứu rất kỹ , khảo_sát tại các viện_bảo_tàng , rồi dựa theo tính_cách , vai_trò nhân_vật mới vẽ thiết_kế giống như những nhà thiết_kế thời_trang hiện_nay , cuối_cùng là tìm chất_liệu phù_hợp để may ” .


Chính vì_thế phục_trang sân_khấu giai_đoạn này rất đẹp , rất sang bởi sự chăm_chút và đúng_mực : có cách_điệu nhưng nhìn vào là nhận ra trang_phục cổ của VN , không bị cảm_giác sai_lệch lịch_sử .


Từ chiếc giáp nặng 50 kg đến “ công_nghệ ” may phục_trang hiện_đại


Nghệ_sĩ hát_bội - cải_lương tuồng cổ Ba Lâm , sinh năm 1929 , hiện đang kiếm sống bằng nghề làm hia sân_khấu , cho biết : “ Một bộ_đồ hát ngày_xưa phải may trên_dưới một tháng mới xong .


Một bộ giáp thường thì 4 - 5 mảnh , nhiều thì 7 - 8 mảnh , trước_tiên phải vẽ , sau đó thêu đặc kín rồng , mây , hoa_văn hoặc kết kim_sa ; tất_cả đều làm bằng tay tỉ_mỉ .


Tính trung_bình mỗi bộ khoảng 20 - 30 kg , nặng có_thể lên tới 40 - 50 kg ” .


Ông mở chiếc tủ gỗ xộc_xệch lấy ra một chiếc mão vua cũ_kỹ ông còn giữ được cho riêng mình .


Không_thể ngờ , trên tay chúng_tôi một chiếc mão thôi đã nặng 5 - 7 kg .


Nó được làm bằng gọng kẽm , bồi giấy cứng , trang_trí những lục_lạc , tua ngù ...


Lão nghệ_sĩ nói thêm : “ Phải làm như_vậy mới đúng một bộ giáp thật .


Hơn_nữa ngày_xưa đi_lại khó_khăn , không làm cứng_cáp thì khi chất đồ lên tàu_xe , ghe_xuồng sẽ bị móp méo , hư_hỏng không xài được .


Những nghệ_sĩ hát_bội hát_đình bây_giờ cũng xài y_như xưa , vì nghèo , đi xe_cộ chật_chội , làm kiểu xưa cũng xài bền ... ” .


Được biết đến trong số hiếm_hoi những người còn làm phục_trang sân_khấu hiện_nay là vợ_chồng nghệ_sĩ Công Minh , chị_em Phượng Nga và Bảo Ly .


Khi chúng_tôi đến nhà , vợ_chồng Công Minh cho biết vừa bán một chiếc long_bào phục_trang loại cũ , kết kim_sa rất nặng , rất kỹ_lưỡng , gìn_giữ đã mấy chục năm cho một người Đài_Loan làm nghiên_cứu với giá chỉ vài trăm ngàn đồng .


Họ bảo : “ Chúng_tôi rất thích làm đồ kiểu ngày_xưa , coi sần_sùi vậy nhưng lên sân_khấu rất chiếu , rất đẹp , mặc bền đến vài chục năm , nhưng thời_buổi công_nghiệp , phải nhanh , nghệ_sĩ cũng không thích mặc đồ kiểu xưa nữa ... ” .


( Có lần Kim Tử Long đã thử mặc một bộ giáp xưa , mới diễn được một màn anh đã ra mồ_hôi như tắm , thở không nổi ...


Song từ thế_hệ Thanh Bạch , Bạch Lê , Thanh Tòng , Trường Sơn trở_lên lại quen_thuộc khi múa hát với những bộ giáp nặng_trịch như_thế ) .


Chính vợ_chồng Công Minh đã nghĩ ra cách in lụa trên vải để thêu hoặc kết .


Dần_dà mọi người chuyển sang thêu máy , vẽ kim_tuyến , dán keo kim_sa thay_vì kết từng hột ...


Một bộ phục_trang kỹ thì làm trong vài ngày , gấp chỉ nội trong ngày đã xong .


Kiểu_dáng thì phăng đủ màu đủ cách , chủ_yếu lấy từ phim Hong_Kong , từ những catalogue đồ hát Quảng gửi từ Hong_Kong về .


Vải_vóc không trừ một loại nào từ bố , nhung , lụa , xoa truyền_thống đến katê , kaki , vải quần tây thời hiện_đại với đủ màu_sắc hoa_văn như sọc , carô ...


Sau liveshow cải_lương Vươn tới tương_lai , người_ta đồn rùm_beng về chiếc thắt_lưng gắn hột xoàn của Vũ Luân .


Thật_ra đó chỉ là chiếc dây nịt gắn hột đá Mỹ anh mua từ nước_ngoài với cái giá cũng ... rất hết_hồn : 2.000 USD .