Tại_sao con đường đi của một đứa tiểu_tư_sản bao_giờ cũng nhiều chông_gai đến vậy ?


Đành_rằng vì tính_chất giai_cấp , nhưng mình vẫn thấy rất rõ một điều ngoài cái lẽ dĩ_nhiên ấy .


Có một cái gì đó bắt_bẻ , gọi là bắt_bí của một_vài cá_nhân có trách_nhiệm .


Chẳng biết nói sao , đời nó là như vậy đó .


Dù thành_tích anh có cố_gắng bao_nhiêu cũng không bằng một anh khác ở thành_phần cơ_bản chỉ vừa mới giác_ngộ bước_đầu .


Hường hồi còn sống thường động_viên mình rằng đó là chỗ hơn của một người tiểu_tư_sản !


Mình như một đứa con không gia_đình lâu ngày tìm về mẹ nhưng người mẹ_ghẻ còn bận nâng_niu những đứa con riêng nên thờ_ơ lạnh_nhạt với đứa con chồng .


Muôn người đã tạo nên một người_mẹ hiền vĩ_đại là Đảng , nhưng trong muôn người_mẹ ấy có một người_mẹ ( và chắc không phải một người đâu ) y_hệt một bà_mẹ ghẻ trong câu_chuyện cổ_tích !


Cảm_giác rõ nét nhất của ngày hôm_nay là : phải phấn_đấu để sống xứng_đáng với cái tên " một người cộng_sản " .


Còn niềm vui , sao nhỏ quá so với ý_nghĩa của ngày vui .


Phải_chăng như hôm nào Thuỳ đã nói : như một đứa con khát sữa mẹ khóc đã mệt rồi , miếng sữa nuốt vào không còn nguyên hương_vị thơm ngon và cái thú_vị của nó nữa .


Mình đã tạm_biệt nơi đây ngày 28-4-1969 khi mà bệnh_xá bị địch tập_kích vào .


Nơi đây đã ấp_ủ biết_bao_nhiêu kỷ_niệm vui buồn trong đời cách_mạng của mình , nơi đây đã kết_nạp mình dưới cờ Đảng sau bao ngày phấn_đấu gian_khổ .


Nơi đây đã rèn_luyện mình từ một sinh_viên mới ra trường trở_thành một cán_bộ lãnh_đạo có nhiều thành_tích trong công_tác .


Nơi đây đã nảy_sinh tình chị_em cao_quí thiết_tha , mối tình đã nâng mình đi vững bước qua ngàn vạn chông_gai trong cuộc_đời .


Dòng suối này một buổi_trưa nào mình đứng chờ em , gốc cây này mình đã ngồi cùng em sau những ngày xa_cách ...


Bao_nhiêu kỷ_niệm lần_lượt hiện ra trong óc mình .


Giặc đã cướp của mình hai quyển nhật_ký , tuy đã mất những trang sổ vô_giá đó , nhưng còn một quyển sổ quí hơn cả đó là bộ_óc của mình , nó sẽ ghi lại toàn_bộ những điều nó đã tiếp_thu được trong cuộc_sống .


Như_vậy , có_thể chị Thuỳ Trâm có ít nhất là ba cuốn nhật_ký ?


Những gì chúng_ta đang đọc là nằm trong hai cuốn chị ghi_chép năm 1968 , 1969 , 1970 .


Không thấy có năm 1967 , năm đầu_tiên chị vào chiến_trường Quảng_Ngãi .


Có cái gì mong_đợi tha_thiết trong lòng .


Mong cuối tháng em về , mong thư những người thân_yêu ...


Và niềm mong_ước lớn_lao nhất là hoà_bình , độc_lập để mình lại trở_về sống trọn trong lòng mẹ .


Sao mấy bữa rày trong tâm_tư mình nặng_trĩu nhớ_thương ... đêm_đêm mình mơ thấy miền Bắc ...


Đường đi còn lắm gian_lao , Th. còn phải bước tiếp chặng đường gian_khổ đó .


Chủ_nhật , trời sau một cơn mưa quang_đãng và dịu mát , cây lá xanh_rờn .


Trong nhà lọ hoa trên bàn vừa thay buổi_sáng , những bông hoa mặt_trời xinh_đẹp ngả bóng xuống màu gỗ bóng_loáng trên chiếc radio đặt giữa nhà .


Chiếc đĩa_hát đang quay một bản_nhạc quen_thuộc - Dòng Danube xanh ...


Ôi , đó chỉ là giấc mơ - một giấc mơ không phải là trong giấc ngủ !


Sáng nay cũng là chủ_nhật , trời cũng sau một cơn mưa .


Không_gian êm_ả , nếu không có tiếng máy_bay thô_bạo xé nát bầu_trời thì không có gì khác đâu ngoài tiếng suối rì_rào chảy !


Nơi mình ở lại vừa qua một trận bom - chiều hôm_kia hai chiếc Moran hai thân quần mãi rồi phóng rocket xuống ...


Nghe rocket nổ mọi người vội lật_đật xuống hầm , nghe bom rít trên đầu mình tưởng chúng thả ở quả đồi trước mặt , nhưng sau bốn loạt bom chúng đi , mọi người mới hốt_hoảng nhận ra rằng bom nổ cách mình chỉ không đầy 20 m .


Cả một vùng cây trơ_trọi , nilông che trên nhà rách tan_nát và bay tơi_tả từng mảnh .


Đất_đá rơi đầy hầm !


Sau trận bom , mọi người nhận_định điểm này đã bị lộ , vội lập_tức triển_khai tìm điểm khác làm nhà để chuyển đi .


Số lực_lượng mạnh_khoẻ đã đi hết , để lại năm thương_binh nặng cố_định và bốn chị_em nữ .


Chiều hôm_qua trời mưa như trút nước , bọn mình đem nilông trải kín mặt nền nhà vậy_mà nước vẫn đổ xuống giàn_giụa .


Một_số người chọn đảo làm nơi cư_ngụ , vừa tiện đánh_bắt cá , vừa làm rẫy kiếm thêm .


Nhìn những cảnh đó mình cười mà nước_mắt chực trào ra trên mi .


Tiếng chị Lãnh hỏi mình : " Có ai biết cảnh này cho không " .


Chắc nhiều người biết nhưng cũng không ai biết cho tường_tận .


Và mình , mình cũng không biết hết còn bao_nhiêu cảnh khổ hơn nữa trong cuộc kháng_chiến quyết_liệt này .


Sinh_tử không_thể nào mà ghi hết , mà có_lẽ cũng không nên nói hết để làm_gì .


Những lá thư mình viết cũng không bao_giờ kể hết với những người thân_yêu về tất_cả nỗi khổ mình đã trải qua .


Kể để làm_gì cho người thân_yêu của mình thêm lo_lắng .


Thuận em mình đã trải qua bao_nhiêu lần cái chết kề bên , bao_nhiêu câu_chuyện đau_buồn đã hằn lên khuôn_mặt của em , những nếp nhăn làm em già trước tuổi nhưng bao_giờ viết thư cho mình lá thư cũng tràn_ngập lo_âu cho mình và nhắc_nhở mình cảnh_giác hơn .


Hôm_qua trong cảnh hoang_tàn sau trận bom , mọi người gồng_gánh ra đi , anh Đạt đăm_đăm nhìn mình nửa_đùa_nửa_thật hỏi : " Có ai biết cảnh này không nhỉ ?


Nếu hoà_bình lập_lại ắt_hẳn phải chiếu_cố nhiều đến những người đã qua cảnh này " .


Mình cảm_thấy đau_nhói trong lòng , mình làm không phải để được chiếu_cố , nhưng có ai hiểu nỗi ước_ao cháy_bỏng của mình không ?


Mình trả_lời anh Đạt : - Ồ , em thì chả cần chiếu_cố đâu .


Ước_mong của em chỉ là hoà_bình trở_lại để em được về với má em .


Chúng_mình đang sống trong những ngày căng_thẳng tột_bậc .


Nghe tiếng máy_bay quần trên đầu mình thấy thần_kinh căng_thẳng như một sợi dây đàn lên hết cỡ .


Không có cách nào giải_quyết khác hơn là mình vẫn phải ở lại cùng anh_em thương_binh .


Vậy đó , lửa thử vàng gian_nan thử sức .


Mình cũng đành chịu_đựng trong hoàn_cảnh này chớ biết nói sao hơn ?


Những ngày này nhớ miền Bắc tha_thiết , nhìn trời râm mát mình nhớ những buổi chiều mình cùng các bạn ung_dung trên chiếc xe dạo qua vườn_ươm cây , những luống hoa pensées rực_rỡ như những đàn bướm đậu trên mặt_đất , những đoá hồng ngào_ngạt hương_thơm ...


Mình nhớ cả khóm liễu_tường trong vườn thực_vật - bông hoa Phương thường hái về cắm trong nhà .


Ngày nay Moran không quần , không_khí im_lặng , thỉnh_thoảng từng đợt những chiếc HU-_1A quần sát trên đồi , chắc_chắn là có địch ở quanh khu_vực này .


Chỉ có ba chị_em gái ở nhà cùng năm thương_binh cố_định .


Nếu địch sục vào đây chắc không có cách nào khác hơn là bỏ chạy !


Mọi người đều đã xác_định là không có cách nào hơn trong tình_huống đó nhưng nỡ nào ? ...


Niên , một cậu bé thương_binh , đã nói với bọn mình giọng rất_đỗi chân_thành : " Các chị cứ bình_tĩnh , giặc đến cứ chạy đi , bọn em ở đây một_mất_một_còn với chúng ! " .


Niên năm nay 19 tuổi , em công_tác ở đội an_ninh thị_trấn .


Đó là một cậu bé rất xinh trai , khuôn_mặt đầy_đặn , sống_mũi cao và đôi mắt to dưới hàng mi rậm .


Những lúc đau_đớn Niên nhìn mình với đôi mắt long_lanh nước_mắt .


Niên bị_thương trong lúc đi công_tác , vết_thương làm chảy máu thứ_phát ở động_mạch chằng trước .


Mình mới mở buộc động_mạch được ba bốn bữa thì bom giội xuống bệnh_xá , Niên bị cây_gỗ trong hầm đè gãy chân đúng ngay chỗ vết mổ .


Mười hai ngày qua mình lo_lắng chân em sẽ chảy máu lại , nếu_vậy sẽ khó bảo_tồn nổi .


Hôm_nay sự nguy_hiểm ấy qua rồi , nhưng nếu địch ập đến ... em sẽ chết ư Niên ?


Lòng mình đau như dao cắt , không biết nói thế_nào và làm cách nào để bảo_vệ những người thương_binh bọn mình đã tận_tình phục_vụ với bao_nhiêu gian_khổ trong bao_nhiêu ngày qua .


Chiều đã xuống , ánh nắng đã mờ tắt sau dãy núi xa .


Những chiếc phản_lực , Moran đã thôi gào rú .


Không một tiếng chim kêu , không một tiếng người nói , chỉ có tiếng suối róc_rách chảy và chiếc transistor đang phát một bản_nhạc .


Mình không nghe nhan_đề nhưng chỉ biết khúc nhạc êm_dịu , mượt_mà như cánh đồng lúa xanh êm_ả trong sương chiều .


Bất_giác mình quên đi tất_cả , quên cái không_khí nặng_nề đang đè nặng trên mình suốt mấy ngày nay .


Từ sáng đến giờ ngoài lúc ăn cơm , ba chị_em mỗi đứa ngồi một góc , mắt đăm_đăm theo_dõi phát_hiện địch .


Mình không rời vị_trí quan_sát một phút nào nhưng đầu_óc mình lại là những cảnh của ngày đoàn_tụ sum_họp .


Mình sẽ trở_về chắt_chiu vun_xới cho tổ_ấm gia_đình , mình sẽ biết quí từng phút , từng giây hoà_bình ấy bởi_vì có sống ở đây mới hiểu hết giá_trị của cuộc_sống .


Ôi ! Cuộc_sống đổi bằng máu_xương , tuổi_trẻ của bao_nhiêu người .


Biết_bao_nhiêu cuộc_đời đã chấm_dứt để cho cuộc_đời khác được tươi xanh .


Miền Bắc ơi có thấu hết lòng miền Nam không nhỉ ?


Đã gần mười ngày kể từ hôm bị bom lần thứ hai .


Mọi người ra đi hẹn sẽ trở_về gấp để đón bọn mình ra khỏi khu_vực nguy_hiểm mà mọi người nghi là gián_điệp đã chỉ_điểm này .


Từ lúc ấy , những người ở lại đếm từng giây , từng phút .


Sáu giờ sáng mong cho đến trưa , trưa mong đến chiều ...


Một ngày , hai ngày ... rồi chín ngày đã trôi đi mọi người vẫn không trở_lại !


Những câu hỏi cứ xoáy trong đầu_óc mình và những người ở lại .


Không_lẽ_nào mọi người lại đành_đoạn bỏ bọn mình trong cảnh này sao ?


Không ai trả_lời bọn mình cả , mấy chị_em hỏi nhau , bực_bội , giận_hờn rồi lại bật_cười , nụ cười qua hai hàng nước_mắt long_lanh , chực tràn ra trên mi mắt .


Hôm_nay gạo chỉ còn ăn một bữa chiều nữa là hết .


Không_thể ngồi nhìn thương_binh đói được .


Mà nếu đi , một người đi thì không đảm_bảo .


Còn nếu đi hai người thì bỏ lại một người , nếu có tình_huống gì xảy ra thì sao ?


Và không nói gì xa_xôi , trước_mắt trời sẽ ập nước xuống , một mình loay_hoay làm sao cho kịp .


Chị Lãnh và Xăng ra đi , mình đứng nhìn hai chị quần xắn tròn trên vế , lặn_lội qua dòng suối nước chảy rần_rần , tự_nhiên nước_mắt mình rưng_rưng ...


Không , mình không còn thơ_dại nữa , mình đã lớn , đã dày_dạn trong gian_khổ nhưng lúc này đây sao mình cảm thấy thèm_khát đến vô_cùng bàn_tay chăm_sóc của một người mẹ mà thật_ra là một bàn_tay của một người_thân hay tệ hơn chỉ là một người quen cũng được .


Hãy đến với mình , nắm chặt bàn_tay mình trong lúc cô_đơn , truyền cho mình tình_thương , sức_mạnh để vượt qua những chặng đường gian_khổ trước_mắt .


Đó là những dòng chữ cuối_cùng của chị Thuỳ Trâm .


Hai ngày sau , ngày 22-6-1970 chị hi_sinh ...


Số báo ngày_mai sẽ kể với bạn một câu_chuyện khác .


Câu_chuyện về cuộc chiến_đấu cuối_cùng của người nữ bác_sĩ trong niềm tin của một cựu_chiến_binh Mỹ .


Về làng " đỏ " Tân_An ( xóm Mù_U ) , xã Đức_Phong , huyện Mộ_Đức ( Quảng_Ngãi ) bây_giờ thấy màu xanh của cây và màu đỏ của ngói .


" Nhìn cảnh bình_yên nơi đây không ai nghĩ được cảnh 30 năm trước cả xóm này đã bị cày xới , máu đổ như thế_nào " , anh Nguyễn Đợi - người dân trong làng - vừa dẫn tôi thắp nén hương trong nhà bia vừa rưng_rưng nước_mắt ...


Anh Đợi kể : " Năm 1964 mình mới sáu tuổi .


Sau một trận chống càn ngoài rìa làng , tin dữ bay về : ba hi_sinh .


Cũng từ ngày đó , mẹ ( mới 25 tuổi ) ít nói hẳn , ngày_ngày lẳng_lặng ra phía sau làng đem cơm cho anh_em bộ_đội du_kích và ở_vậy sớm_hôm cháo rau nuôi đứa con_trai duy_nhất là mình .


Tám năm sau , mẹ lại tiễn mình tiếp bước theo con đường của ba " .


Sát nhà anh Đợi là nhà bà Nguyễn Thị Tồn .


Thời chiến_tranh , chồng bà và người em chồng cũng vào du_kích rồi em chồng hi_sinh .


Sau đó bà lại tiễn hai con là Nguyễn Ngọc Thường , Nguyễn Văn Quang vào du_kích .


Chiến_tranh khốc_liệt , anh Thường , anh Quang hi_sinh và hai người em kế_tiếp là Nguyễn Tiến và Nguyễn Tới cũng vào du_kích , rồi cũng ra_đi mãi_mãi .


Ở " làng lõm " Tân_An này , những thế_hệ tiếp_nối ra đi không trở_về không chỉ có nhà anh Đợi , nhà bà Tồn .


Năm 1975 , ngày vui toàn_thắng cũng là ngày người dân Tân_An nhìn khắp làng bùi_ngùi : cả làng có 52 nóc nhà , nhưng có đến 50 gia_đình liệt_sĩ và hai gia_đình có công với cách_mạng .


Nhà_cửa xác_xơ , lụp_xụp , nhiều gia_đình chết hết , chẳng còn ai đứng ra thờ_phụng .


Ngày giỗ người_thân đâu thể không tươm_tất .


" Dân làng càng nghĩ càng thương cái làng mình .


Thế_là cả làng bàn_bạc chuyện xây một nhà bia tưởng_niệm để thờ_phụng chung của cả làng , niềm riêng cũng là cảnh chung , cả làng cùng nhau chia_sẻ nỗi đau " , ông Nguyễn Vụ nhớ lại .


Chuyện xây bia tưởng_niệm lan ra khắp làng .


Ông Trần Út kể : " Hồi đó dân làng nghèo lắm , bữa rau bữa cháo nhưng thấy việc đúng nên bà_con tự_nguyện .


Người bán rổ khoai_lang , củ_mì ; người ra biển cào ốc gạo lấy tiền đóng_góp .


Rồi nhà bia tưởng_niệm được xây_dựng trong cái nghĩa , cái tình " .


Cuối năm 1993 , khánh_thành nhà bia , bà_con như nghẹn lại khi đứng trước danh_sách dài những liệt_sĩ của làng và cả những vùng quê khác hi_sinh trên đất này .


Kể từ ngày ấy , đâu chỉ có dịp kỷ_niệm Ngày thương_binh liệt_sĩ , ngày tết , dân làng trước khi ra khơi hay đi đâu xa cũng mang hương ra thắp .


30 năm rồi , nhà bia không một ngày thiếu mùi hương .


Tôi theo anh Nguyễn Đợi đi về phía biển .


Nơi đây sau chiến_tranh chỉ có trảng cát dài nhìn nhức mắt , bây_giờ là hàng dương xanh .


Thấy " làng lõm " nằm chòi bên mép biển như cái gai trước mắt , ngày 26-6-1966 Mỹ cho máy_bay ném bom phía trong trảng cát , rồi từ biển tàu chiến bắn lên .


Chỉ trong một buổi sáng , 125 người dân trong xóm và các xóm lân_cận không còn nữa .


Đến nay cả làng có sáu bà_mẹ VN anh_hùng .


Có nhà chết hết chẳng còn ai thờ_phụng .


Chị Nguyễn Thị Cúc , dân trong làng , đang cào lá dương về nấu bếp , kể : " Hồi mới giải_phóng , mùa hè mỗi lần mang cơm ra biển cho chồng đi đánh cá , ngang qua trảng cát này phải bẻ theo một nhánh cây , bước đi vài bước ném nhánh cây xuống đứng lên cho khỏi bỏng rát " .


Còn ngoài mé biển , có trên vài chục người đàn_ông đang dồn sức kéo lưới rùng .


Ông Nguyễn Xuân Bình , 69 tuổi , vừa kéo lưới vừa nói : " Đất này khó_khăn nhiều , cố làm mới có cái ăn mà lo cho con_cháu " .


Nhìn mẻ lưới kéo cũng chỉ được non vài ký cá , ông cười : " Ngày_mai rồi sẽ khá hơn " .


Sau chiến_tranh , đi từ đầu đến cuối làng , nhà nào cũng chỉ dùng thân cây dương bắt chéo rồi gác thêm một cây nữa làm đòn dông lợp tranh lên ở .


Mùa mưa nước từ Bàu_Súng , xã Đức_Chánh đổ về dâng cao làm tắc đường từ xóm đi vào khu_vực trung_tâm xã .


Dân làng lúc phải lội bộ , lúc chèo ghe qua mé rộc đến xóm Vân_Hà làm ruộng .


Tội nhất là nhiều đứa trẻ trong xóm lên xóm trên để học , đi ngang rộc bị nước cuốn trôi .


Khó_khăn thật nhiều nhưng chẳng ai kêu khó .


Bà_con cứ gom_góp từng mùa mua thiên ngói , mua gỗ_xẻ mè , làm trính để năm hoặc mười năm sau tiến_hành xây_dựng nhà .


Nhiều hộ nghĩ ra cách năm ba người góp tiền để một hộ xây nhà trước , sau đó những hộ này góp lại cho người khác xây .


Đến năm 1992 cả làng có ngôi nhà ngói đầu_tiên , những người là thương_binh hoặc mất sức_lao_động do bị địch tra_tấn tù_đày thì bà_con tập_trung sức , tiền_của mà giúp .


Bây_giờ , hầu_hết trong làng là nhà ngói và 95% số hộ có xe_máy .


Họ bàn với nhau chuyện nuôi bò lai , nuôi tôm trên cát .


Trên trảng cát dài ngày nào là đất chết bởi pháo bầy , bom_đạn cày xới giờ là rừng phi_lao , rừng điều .


Ngoài phía biển , sau năm 2001 , khi ngành thuỷ_sản hoàn_thành đề_tài thực_nghiệm nuôi tôm trên cát bằng vật_liệu chống thấm rẻ tiền , nhiều hộ đã đầu_tư hàng trăm triệu đồng đào hồ , mua con_giống thả nuôi .


Ông Vũ Nhân , chủ_tịch UBND xã Đức_Phong , cho hay Nhà_nước đã đầu_tư xây_dựng con đường nhựa 1 km từ ngã ba Ông_Thành về đến đầu làng , xây_dựng trường mẫu_giáo , kéo điện về làng , cho dân vay vốn đóng mới hai chiếc tàu xa bờ để đánh_bắt mực nồng vôi xuất_khẩu ...


Làng " đỏ " bây_giờ đã sinh_sôi , đổi_mới nhiều .


Hai ngày sau , ngày 22-6-1970 , chị tôi hi_sinh .


Mãi mấy tháng sau gia_đình tôi mới biết tin dữ .


Hôm đó là một ngày đầu đông , có mấy người khách đến gặp gia_đình .


Mẹ tôi ngã_vật xuống giường , lặng đi không nói được câu nào .


Mẹ tôi là một người phụ_nữ ít nói , đầy nghị_lực và đầy lý_trí .


Có_lẽ nỗi đau đã kết lại trong tim thành một khối rắn_chắc , kể từ đó mẹ tôi càng ít nói và hầu_như tôi không thấy mẹ tôi cười .


Giấy báo_tử không nói rõ hoàn_cảnh chị tôi hi_sinh .


Người thì kể trên đường về đồng_bằng xin tiếp_tế cho bệnh_xá , chị tôi gặp ổ phục_kích của Mỹ , chị báo_động cho đồng_đội chạy thoát và ở lại yểm_trợ rồi hi_sinh .


Có người lại kể toán công_tác của chị có bốn người , hi_sinh ba , chỉ còn một người thoát , đó là chị y_tá Nguyễn Thị Rô .


Cuộc chiến_tranh quá khốc_liệt , sự hi_sinh diễn ra từng ngày , từng giờ , chị tôi hoà_lẫn trong muôn ngàn người đã lặng_lẽ hi_sinh vì Tổ_quốc , người_ta có_thể lẫn_lộn trường_hợp này với trường_hợp khác .


Có một điều chắc_chắn là chị tôi hi_sinh trong tư_thế đương_đầu với giặc .


Một vết đạn sâu_hoắm , ghim ngay giữa trán chị - điều này khi mẹ và tôi lên vùng núi Ba_Tơ để đưa chị về , tôi đã nhìn thấy .


Anh Tâm , bí_thư Huyện_uỷ Đức_Phổ hiện_nay , cho biết anh được nghe kể lại trước khi hi_sinh chị còn hô vang : " Hồ Chí Minh muôn năm .


Tôi cũng không rõ đó có phải là sự_thật , hay chỉ là một huyền_thoại mà người dân Đức_Phổ yêu_thương chị kể lại cho thế_hệ sau nghe về một nữ bác_sĩ người Hà_Nội trẻ_trung , xinh_đẹp đã chiến_đấu và nằm lại trên quê_hương họ - trên mảnh đất Đức_Phổ mà chị đã coi là quê_hương thứ hai của mình .


Câu_chuyện của người cựu_chiến_binh Mỹ .


Sau bao đêm Fred thức cùng Nguyễn Trung Hiếu để đọc cuốn nhật_ký thứ nhất , cuốn nhật_ký cùng người viết nên nó đã trở_thành điều bí_mật riêng của hai người lính .


Tháng mười năm ấy , Fred lại có được một thông_tin về tác_giả cuốn nhật_ký .


Một đêm , trong khi chờ trận đánh mở_màn , Fred ngồi cạnh một người lính Mỹ .


Hai người kể lại cho nhau nghe những trận đánh mà họ đã trải qua .


Người lính nọ kể cho Fred nghe một trận đánh lạ_lùng mà anh ta đã tham_dự .


Đó là một trận đánh không cân sức giữa 120 lính Mỹ với một người phụ_nữ .


Anh ta tả lại người con_gái nhỏ_nhắn với chiếc túi vải bạt trên người , trong đựng vài quyển sổ nhỏ có vẽ những sơ_đồ vết_thương và phác_đồ điều_trị .


Fred sững_sờ hiểu rằng anh đang được nghe kể về những giây_phút cuối_cùng của tác_giả cuốn nhật_ký đã ám_ảnh anh mấy tháng nay , liệu đó có phải là sự_thật ?


Suốt bao_nhiêu năm Fred băn_khoăn với ý_nghĩ ấy .


Sau khi liên_lạc được với gia_đình tôi , Fred viết cho mẹ tôi bức thư sau : 20 g 27 , chủ_nhật 1-5-2005 Thưa bà Trâm .


Tôi mong rằng thư này sẽ không đem đến cho bà nỗi buồn mà chỉ là niềm tự_hào của một người mẹ đã sinh ra một người con_gái rất đặc_biệt .


Tôi cần phải nói lại với bà điều mà bao năm qua tôi vẫn tin : đó là trường_hợp hi_sinh của con_gái bà .


Tôi đang ngồi chờ một trận đánh cùng một đơn_vị lính Mỹ .


Ngồi bên cạnh tôi là một người lính và chúng_tôi nói với nhau về những trận đánh đã từng tham_dự .


Người lính đó kể cho tôi nghe về một trận chiến_đấu lạ_lùng giữa đơn_vị của anh ta gồm 120 người đàn_ông với một người phụ_nữ .


Đơn_vị của anh ta gặp nhiều lều trại trong rừng sâu trên vùng núi phía tây huyện Đức_Phổ .


Ngay_lập_tức có một người nổ súng vào họ .


Người lính thấy rõ nhiều người đang chạy trong rừng để trốn thoát và muốn bắt họ , vì_thế họ kêu_gọi người đang bắn hãy đầu_hàng , nhưng đáp lại lời kêu_gọi đầu_hàng là thêm rất nhiều viên đạn bắn vào họ .


Đây là một người rất anh_hùng bởi_vì lính Mỹ được trang_bị rất nhiều vũ_khí vậy_mà phải khá lâu mới có_thể chặn lại một tay súng duy_nhất .


Khi thấy bị bắn tiếp , lính Mỹ bèn bắn trả và tay súng kia trúng đạn .


Nhưng toán lính Mỹ không bắt được ai khác nữa .


Khi đến được nơi người kia nằm toán lính Mỹ nhận thấy người đó đang bảo_vệ các bệnh_nhân trong một bệnh_viện .


Trên xác người phụ_nữ đó có một khẩu CKC và một cái túi vải bạt đựng vài cuốn sổ và sách_vở .


Những điều người lính đó kể cho tôi nghe chắc_chắn là cái chết của người phụ_nữ có cuốn nhật_ký tôi nhận được ít lâu sau khi chị hi_sinh .


Trong thời_gian đó không có một tài_liệu nào khác giống như người lính mô_tả , vì_thế tôi tin chắc mình đã được nghe người lính nọ kể về cái chết của tác_giả cuốn nhật_ký .


Đó là cuốn nhật_ký thứ hai của bác_sĩ Đặng Thuỳ Trâm .


Các con gái bà kể rằng một tháng sau ngày cuối_cùng ghi trong cuốn nhật_ký thứ hai thì Thuỳ Trâm hi_sinh trong một trận đánh .


Và nhờ một người bạn dẫn đường chỉ nơi chôn_cất gia_đình đã mang hài_cốt chị từ Quảng_Ngãi về vào năm 1979 .


Có đúng chị nằm trên một dãy núi cao ở miền tây Đức_Phổ ?


Và các bạn của chị có kể lại chị đã hi_sinh ra_sao không ?


Suốt 35 năm nay tôi vẫn nghĩ rằng chắc_chắn bác_sĩ Đặng đã chết đúng như chị sống , hoàn_toàn không vị_kỷ , hoàn_toàn dâng_hiến .


Nếu tôi có xâm_phạm vào riêng_tư của bà thì cho_phép tôi xin_lỗi và mong không có điều gì xấu cả .


Tôi đã mang điều này trong lòng quá lâu và tôi vẫn đang đi tìm câu trả_lời .


Nhận được thư của Fred , mẹ tôi vội gọi điện hỏi lại anh Lê Văn Khương - người cùng công_tác trong bệnh_xá Đức_Phổ về địa_điểm chị tôi hi_sinh .


Anh cho biết nơi chị tôi ngã xuống chỉ cách bệnh_xá có 50 m .


Hôm đó anh cũng đi công_tác , mãi hơn một tháng sau mới về và chỉ được nghe kể lại rằng chị tôi vừa ra khỏi bệnh_xá để đi công_tác xuống đồng_bằng thì phát_hiện có địch , chị nổ súng ngay báo_hiệu cho các bạn và chiến_đấu giữ chân chúng .


Mọi người thoát được hết , toán lính Mỹ kia vẫn nằm lại phục thêm ba ngày nữa mới rút_lui .


Chị tôi được đồng_bào dân_tộc địa_phương và đồng_đội chôn_cất ngay tại nơi chị ngã xuống , trên một đỉnh dốc của sườn núi Ba_Tơ .


Nghe tôi kể lại những chi_tiết ấy , Fred viết cho mẹ tôi : 9 g 44 , thứ_hai , 2-5-2005 .


Và giờ đây thắc_mắc của tôi đã được giải_đáp .


Trận đánh mà người lính nọ tả lại cho tôi đúng là điều đã xảy ra .


Con gái bà đã một_mình chiến_đấu với 120 lính Mỹ để bảo_vệ các bạn mình .


Ở bất_cứ đất_nước nào trên thế_giới điều đó đều được gọi là ANH_HÙNG và những người anh_hùng đều được tất_cả mọi người tôn_kính , dù người đó là đàn_ông hay đàn_bà .


Thế_giới phải được biết về sự dũng_cảm của con gái bà và mãi_mãi học_hỏi được điều gì đó từ tình_yêu và những suy_nghĩ của chị .


Hôm_qua tôi cùng mẹ , vợ và con_gái đi ăn tiệm .


Em_trai tôi là Michael , thời_gian chiến_tranh nó rất nóng_lòng muốn được sang VN tham_chiến .


Nhưng cha tôi , một sĩ_quan hải_quân cao_cấp , lại không muốn đưa cả ba con trai sang VN .


Lúc đó anh trai tôi và tôi đã ở VN rồi .


Vì_thế ông đã dùng các thế_lực chính_trị của mình để Michael không tham_gia cuộc_chiến .


Hôm_qua lúc ở tiệm ăn nó xẵng giọng nói với tôi rằng thoạt_tiên nó rất phản_đối những việc mà Robert và tôi làm đối_với hai cuốn nhật_ký của con gái bà .


Dẫu_sao nó cũng chưa từng phải nếm vị mặn của chiến_tranh .


Nó chưa từng biết đến cảm_giác nát tim khi nhìn thấy những người lính ngã xuống trên trận_địa .


Nhưng trong bữa ăn với mẹ tôi nó hiểu ra hành_động của chúng_tôi .


Một người mẹ nhất_thiết phải được biết về cuộc_đời và những suy_nghĩ của con gái mình .


Tôi nghĩ thật buồn biết_bao vì nó không biết được Thuỳ Trâm đã dạy chúng_ta những gì .


Nó không nhìn thấy những gì tôi đã nhìn thấy .


Nó và biết_bao_nhiêu người khác chỉ nhìn thấy vầng hào_quang của chiến_tranh mà không cảm thấy sai_trái đến thế_nào khi một dân_tộc này đi xâm_lược một đất_nước khác .


Những lúc không hành_nghề luật_sư hay khoa_học , tôi trở_thành một người làm vườn .


Những lúc làm_việc trong vườn chăm_sóc những bông hoa , tôi có_thể nghĩ triền_miên hàng giờ về những chuyện như thế .


Hôm_qua những ý_nghĩ của tôi tràn_đầy về Thuỳ Trâm .


Và hôm_nay , một bông hoa đẹp từ Hà_Nội đã trả_lời bao câu hỏi ngày hôm_qua của tôi .


Chị đã chết đúng như tôi hình_dung qua câu_chuyện của tôi với người lính nọ bao_nhiêu năm về trước .


Người phụ_nữ - tay súng duy_nhất chiến_đấu với 120 lính Mỹ ấy là ai ?


Là chính chị Thuỳ Trâm hay là một người con_gái nào khác thì cuộc chiến bi_tráng ấy vẫn làm xúc_động người đọc hôm_nay .


Và dù là ai thì niềm tin của người cựu_chiến_binh Mỹ vẫn nguyên_vẹn thế - chị Thuỳ Trâm đã chết đúng như chị sống , hoàn_toàn dâng_hiến ...


Dâng_hiến ngay_cả khi chị mất đã 35 năm ...


Mẹ con mình cứ buồn , cứ khóc mãi chẳng ích gì ...


Đời không yêu mẹ con mình thì mẹ con mình yêu lấy đời mà sống , mẹ ơi ! " .


Đó là lời của cô_gái 25 tuổi Lê Thị Thu Hiền tâm_sự với mẹ và , với những dòng này bài viết của chị đã giành giải nhất cuộc thi " Hãy kể cho tôi nghe câu_chuyện của bạn " do Hiệp_hội Ôtô - xe_máy Nhật_Bản và Uỷ_ban An_toàn giao_thông quốc_gia tổ_chức .


Người con_gái nghị_lực ấy cũng là một VĐV khuyết_tật xuất_sắc vừa giành được 1 HCV cầu_lông tại cuộc thi cho người khuyết_tật đang diễn ra tại Hà_Nội ở nội_dung đánh_đôi trên xe_lăn .


Đó là chiếc HCV thứ sáu kể từ khi Hiền đến với thể_thao khuyết_tật trong ba năm qua .


Nhìn gương_mặt trẻ_trung , xinh_xắn và thông_minh của Hiền trên sân_đấu , ít người nghĩ rằng cô_gái trẻ ấy phải qua năm lần lên bàn mổ trong vòng năm năm sau một tai_nạn giao_thông xảy ra với cô trước sinh_nhật lần thứ 20 đúng ba ngày .


Với tỉ_lệ 65% thương_tật vĩnh_viễn và một chân bị mất đi , có_thể nói Hiền phải trải qua những ngày đau_đớn nhất cả về thể_xác lẫn tinh_thần .


Bị tai_nạn ngay sau khi gia_đình sa_sút , cả nhà phải ở nhờ một người bà_con tại phường Hoà_Khánh_Bắc ( Đà_Nẵng ) .


Từ đó đến nay , ba Hiền do không chịu nổi cú sốc đã đi làm_ăn biệt_tăm trong năm năm qua .


Giám_đốc Bưu_điện Đà_Nẵng Phạm Trung Kiên : " Đúng là tôi đã đọc lá đơn của Lê Thị Thu Hiền và tôi đã gọi điện cho cô ấy .


Mấy năm trước , anh Hồ Thế ( nguyên giám_đốc Bưu_điện Đà_Nẵng ) cũng nói với tôi rằng anh rất ấn_tượng về Hiền .


Nhưng hơn một năm nay chúng_tôi chưa có kế_hoạch tuyển người .


Nếu tuyển cán_bộ , tôi sẽ lưu_ý trường_hợp của Hiền " .


Ba mẹ_con Hiền chỉ biết sống dựa vào nhau và cũng thật lạ_lùng khi chính cô_gái tật_nguyền lại là chỗ dựa cho người mẹ đau_khổ .


Mẹ Hiền nói : " Con tôi rất mạnh_mẽ và tự_tin .


Khi công_an đến lấy tin và quay phóng_sự , nó đồng_ý ngay .


Nó đi ra đường , vào quán uống cà_phê với bạn_bè trong ánh mắt tò_mò của mọi người mà không hề mặc_cảm , tự_ti " .


Tai_nạn đã khiến cô dở_dang con đường nghề_nghiệp sau khi tốt_nghiệp lớp trung_cấp bưu_điện và đang chờ quyết_định đi làm và cũng dở_dang cả lớp bồi_dưỡng cảm_tình Đảng từ năm 20 tuổi .


Hiền tham_gia thể_thao không nhiều như các đồng_đội khác vì cô phải phụ mẹ kiếm tiền nuôi em ăn_học .


Nhưng sức con_gái và nghị_lực khiến Hiền tiến nhanh với hai HCB tại Para Games 2003 , năm HCV trong các giải toàn_quốc khiến Hiền được nhiều đồng_đội trong cả nước biết đến .


Hai năm sau tai_nạn , Hiền vẫn đi thi_tuyển công_chức ngành bưu_điện .


Hiền kể : " Tôi thấy tên mình có trong danh_sách 90 người trúng_tuyển vào ngành bưu_điện năm 2002 nhưng chờ mãi vẫn không được gọi đi làm .


Tại cuộc thi_tuyển , bác Hồ Thế ( giám_đốc Bưu_điện Đà_Nẵng năm ấy ) cũng nói rằng tôi là người trả_lời vấn_đáp ấn_tượng nhất " .


Tháng sáu vừa_qua , cô đã viết thư cho giám_đốc Bưu_điện Đà_Nẵng Phạm Trung Kiên , trình_bày mọi việc , năng_lực và nguyện_vọng của mình .


Hai ngày sau , ông Kiên đã gọi điện đến nhà Hiền gieo cho cô một hi_vọng : " Sẽ lưu_ý trường_hợp của Hiền " .


Mấy năm qua , ngoài thể_thao , Hiền còn dồn sức viết văn , và văn_chương cũng mang lại cho cô nhiều hạnh_phúc .


Năm 2002 , Hiền đoạt giải đặc_biệt ( 10 triệu đồng ) của báo Hoa_Học_Trò ở cuộc thi " Nét bút kỷ_niệm " viết về " vết sẹo " trong đời mình .


Năm 2004 , cô lại nhận giải ba của báo Thanh_Niên viết về chiến_dịch Mùa_hè xanh .


Trước khi lên đường ra Hà_Nội dự giải thể_thao , Hiền đã gửi bài dự thi " Mùa_hè xanh mãi trong tôi " do báo Tuổi_Trẻ tổ_chức .


Trong bài viết này , Hiền viết về một bạn tình_nguyện_viên ở Para Games , người đã tạo niềm vui cho Hiền với 12 bông hồng mỗi ngày .


Những chiếc võng , bình_toong nước , máy truyền tin , máy đánh chữ , cây bút , quyển sổ_tay , lá thư ... , tất_cả đều đã úa màu thời_gian nhưng vẫn còn tươi những cuộc_đời .


Phía sau những kỷ_vật trưng_bày theo chủ_đề " Kỷ_vật của những người đi B " đang diễn ra tại Bảo_tàng TP. HCM ( kết_thúc vào 10-8-2005 ) là những câu_chuyện đong đầy khát_vọng độc_lập của lớp_lớp chiến_sĩ vượt Trường_Sơn , những câu_chuyện bây_giờ không còn của riêng ai .


Vì_sao đã sau hơn 30 năm , những món đồ ấy vẫn được giữ_gìn cẩn_thận để gửi cho bảo_tàng ?


Hễ nhìn đến là kỷ_niệm xưa ập về " , chị Nguyễn Thị Thu Vân - cán_bộ bảo_tàng - nói .


Chị kể : " Cứ đến người này liên_hệ để tìm kỷ_vật lại được chỉ thêm người khác , hơn một tháng nhóm đã sưu_tập được gần 400 hiện_vật để chọn_lọc trưng_bày .


Bao lần dọn nhà nhiều thứ phải bỏ lại hay thất_lạc , nhưng chiếc ruột_tượng bằng vải kaki - kỷ_vật vượt Trường_Sơn - bao_giờ cũng được thiếu_tướng Mai Văn Phúc ( 79 tuổi ) , đoàn 613 Bộ Quốc_phòng , ưu_tiên gìn_giữ .


Đoàn đi B của ông đi bộ hơn ba tháng mới vào đến suối Tha_La ( Tây_Ninh ) , cứ khoảng 5 - 7 ngày đường là có trạm tiếp_tế lương_thực , gian_khổ nhất là đoạn đi sang Lào phải mất một tháng mới có trạm .


Trước khi rời trạm bên VN , mỗi người được phát một bao gạo 15 kg , lúc này chiếc ruột_tượng vốn theo ông từ lúc còn ở tiểu_đoàn 202 , trung_đoàn xe_tăng được phát_huy công_dụng .


Càng đi , gạo càng trĩu đều sang hai bên , chỗ ở vai cảm thấy nhẹ_tênh , do vậy ông còn đảm thêm nhiệm_vụ vác chiếc nồi nấu cơm to_đùng .


Ông nói : " Nhiều đồng_đội đi cùng thấy chiếc ruột_tượng tiện_lợi bèn nảy ra sáng_kiến lấy chiếc quần dài bỏ gạo vào rồi túm hai đầu ống lại " .


Chiếc máy_ảnh cũ hiệu Rolleiflex của đại_tá Thái Doãn Mẫn ( 83 tuổi ) được sử_dụng từ năm 1966 đến ngày đất_nước hoàn_toàn giải_phóng .


Nhiều người đã lọt vào ống_kính của ông , nhưng ông chỉ có một tấm ảnh duy_nhất của mình vì ông hoạt_động trong lĩnh_vực an_ninh tình_báo , không_thể để hình_ảnh của mình lộ_diện ở bất_cứ tình_huống nào .


Và lần " xé_rào " duy_nhất là vào ngày 30-3-1975 khi ông hay tin quê_hương Thừa_Thiên - Huế của ông được giải_phóng với niềm cảm_xúc trào_dâng .


Tấm ảnh ấy và chiếc máy_ảnh ấy giờ được ông nâng_niu lau_chùi mỗi ngày , bởi đó là một phần ý_nghĩa của cuộc_đời ông .


Nhiều kỷ_vật được các cựu_chiến_binh tặng bảo_tàng sau một thời_gian dài đắn_đo và lưu_luyến , nhưng có những món không_thể rứt ra khỏi cuộc_đời họ được .


Với trung_tá Nguyễn Văn Thắng ( 79 tuổi ) - một trong những người đầu_tiên vào đường Trường_Sơn năm 1958 - cũng vậy .


Trên ngón áp út tay_trái của ông là chiếc nhẫn bạc mòn đã gần gãy đôi do đồng_bào Tà_Ôi Vân_Kiều tặng .


Ngày ấy , đi đặt trạm ở các khu_vực có dân để chuẩn_bị cho việc mở đường Trường_Sơn , ông đã sống trong lòng đồng_bào Tà_Ôi như ruột_rà .


Ông đã gửi nhiều kỷ_vật đi B cho bảo_tàng , duy chiếc nhẫn bạc thì không_thể .


Tám kỷ_vật sắc_sảo được làm từ phế_liệu chiến_tranh của cố soạn_giả Ngô Y Linh - tiểu_ban văn_nghệ ban tuyên_huấn Trung_ương_Cục - được bà Nguyễn Thị Liên ( vợ của cố soạn_giả ) cho bảo_tàng mượn để trưng_bày .


Thiếu_tướng Phan Khắc Hy - phó_tư_lệnh bộ_đội Trường_Sơn - còn giữ hơn 100 lá thư của ông và vợ gửi cho nhau thời chiến_tranh .


Mỗi lá thư chỉ bé bằng bàn_tay , viết trên giấy pơluya mỏng_manh đã ngả màu , được dán lại cẩn_thận trên một tờ giấy to ( thư của ông mặt trước , thư của bà dán mặt sau ) .


Mỗi lá thư đều da_diết , nồng_cháy những tháng năm dài xa_cách .


Đọc lại những bức thư , ông sống lại một phần đời , nụ cười hóm_hỉnh của ông như trở_về tuổi thanh_xuân của ngày hôm_qua .


" Chúng là hiện_thân của chồng tôi trong gia_đình " - bà Liên bộc_bạch .


Bà kể : " Lấy vợ xong ổng tập_kết ra Bắc rồi lại đi B .


Món quà tặng vợ ngày gặp lại là bộ nút áo tuyệt đẹp đẽo ra từ trúc trên đường hành_quân .


Sống ở chiến_khu thấy cái gì có khả_năng sử_dụng được ổng đều " tha " về chất đống trước nhà .


Dụng_cụ trong rừng thiếu_thốn vậy mà cứ kiên_trì mài_giũa trên đá để ra chiếc đèn dầu , muỗng , gạt_tàn thuốc bằng vỏ bom_napalm , hộp đựng xà_bông , khay uống trà bằng vỏ pháo sáng , dao bằng nhíp xe_tăng ... , có món gần cả năm mới làm xong " .


Ông mất năm 1978 , nhiều món được đặt riêng trong chiếc tủ đựng kỷ_vật , riêng chiếc hộp đựng xà_bông vẫn được bà sử_dụng hằng ngày hơn 30 năm qua .


Trong tủ trưng_bày ở bảo_tàng , kỷ_vật của đại_tá hoạ_sĩ Phạm Thanh Tâm là bút sắt , bút chì và dao vẽ ; còn ở nhà ông có cả một chiếc tủ to ướp hương long_não chỉ để dành đựng những kỷ_vật đi theo người phóng_viên chiến_trường .


Ông đi B năm 1968 với bút_danh Huỳnh Biếc , với ông vũ_khí không phải là súng mà là cây bút sắt ngòi răng_cưa đã theo ông từ thời chống Pháp .


Ngày cũng như đêm , bút sắt và ống mực đựng trong lọ thuốc Penicillin luôn ở trong túi áo ngực phải của ông .


" Lắm khi đang hí_hoáy vẽ thì pháo_kích tới , tranh có_thể bỏ nhưng bút và mực thì thu vào túi áo thật nhanh " .


Giờ đây , ông tặng bút sắt lại cho bảo_tàng , vì " kỷ_vật không còn là của riêng mình nữa mà là của chung những người đi B " .


Kỷ_vật của những người đi B dường_như đã vượt ra khỏi mỗi cuộc_đời , trở_thành bằng_chứng lịch_sử .


Chúng_tôi đều đã vào tuổi thất_thập_cổ_lai_hi , kỷ_vật cũng không_thể đi theo mãi " , nhiều cựu_chiến_binh đều nói như vậy và lựa_chọn cách " xin được gửi lại bảo_tàng , nơi gìn_giữ cẩn_trọng nhất " .


Một cây cầu bắc qua dòng_sông cay_đắng .


Đây là bức thư Robert Whitehurst ( anh_trai của Fred ) gửi cho bà Doãn Ngọc Trâm ( mẹ của chị Thuỳ Trâm ) .


Thư viết ngày 28-5-2005 , lúc 23 g 47 , được mở_đầu bằng một dòng chữ " Gửi người mẹ tuyệt_vời " .


Sau bức thư rất dài gửi đi không nhận được hồi_âm , tôi cứ nghĩ có_lẽ mình đã làm bà bực_mình , thế nhưng hôm_nay bà gửi cho tôi một bức thư và trao cho tôi một nhiệm_vụ nặng_nề - làm một người sáng_suốt .


Tôi không dám chắc mình có phải là người sáng_suốt hay không nhưng tôi sẽ cố hết_sức thành_thật nhất .


Tôi gọi điện cho mẹ tôi , đọc cho mẹ tôi nghe bức thư của bà và dường_như cả hai mẹ con tôi đều hoà chung nước_mắt với bà , cảm_nhận được vị mặn_chát của nỗi buồn - nỗi buồn giống nhau ở mọi con_người .


Tôi xin mẹ tôi cho một lời khuyên và sau đây tôi xin chuyển tới bà những suy_nghĩ của mẹ tôi và cũng là của tôi .


Tôi nghĩ không ai có_thể xúc_phạm đến Thuỳ , và không ai từng hiểu Thuỳ như bà hiểu .


Bà là mẹ của Thuỳ và đã cho Thuỳ sự sống cũng như cho Thuỳ những giấc mơ .


Mọi người - những ai được đọc nhật_ký của Thuỳ - sẽ không bao_giờ lấy đi của bà được điều đó .


Không ai có_thể tước_đoạt của bà những năm_tháng vất_vả nhưng tuyệt_vời nuôi dạy Thuỳ từ thơ_ấu cho đến lúc trưởng_thành - không gì có_thể làm thay_đổi điều đó .


Những riêng_tư của bà - trong đó có Thuỳ - không bao_giờ có_thể mất đi .


Bà đã nuôi dạy nên một người con_gái chân_thành và tốt_đẹp và bà cũng rất may_mắn khi Thuỳ còn có ba người em_gái khác , tất_cả đều rất yêu_thương bà .


Fred và tôi sống với cuốn nhật_ký của Thuỳ lâu hơn thời_gian Thuỳ được sống , vậy_mà chúng_tôi vẫn không được ở trong cùng thứ ánh_sáng của gia_đình bà .


Bà cần phải biết rằng ở đây nhiều người đã được đọc cuốn nhật_ký , không phải chúng_tôi muốn làm nó nổi_tiếng mà chúng_tôi chỉ muốn gìn_giữ không để cho nó bị mai_một .


Trong lịch_sử đã có bao điều tuyệt_vời được viết ra , được ca_ngợi , được xây nên và rồi sau đó mất đi ... vì chiến_tranh , vì thời_gian , vì những sự vô_tình .


Sự vô_tình đối_với những điều Thuỳ cống_hiến cho cuộc_đời - không phải chỉ cho chúng_tôi hay cho gia_đình bà ...


Fred sợ rằng số_phận cuốn nhật_ký của Thuỳ cũng sẽ như vậy .


Khi rời Hà_Nội để dấn_thân vào những trận chiến ác_liệt ở miền Nam , Thuỳ chưa biết chiến_tranh là thế nào .


Hơn ba năm ở Đức_Phổ , những điều Thuỳ viết ra đã thay_đổi và chị đã trưởng_thành .


Chị đã học được những bài_học củng_cố thêm lòng quyết_tâm mà gia_đình đã nuôi_dạy nên cho chị .


Chị đã học được những điều mà tất_cả chúng_ta đều cần phải học .


Chúng_tôi , những kẻ sống bên ngoài vầng ánh_sáng gia_đình ấy , sẽ không bao_giờ tước_đoạt đi được những lời chị thường viết gửi đến bà , đến gia_đình .


Nhưng tất_cả chúng_tôi đều cần học những bài_học kia - những bài_học về danh_dự , những bài_học về tinh_thần trách_nhiệm và chăm_sóc người khác , bài_học về tận_tụy với sự_nghiệp và những bài_học mà chính chị là một tấm gương về tình_yêu kiên_định , về cái đẹp và lòng nhân_ái .


Tôi biết Thuỳ không định viết cho cả thế_giới rộng_lớn này đọc , nhưng có_lẽ chính vì thế mà những niềm_tin sâu_thẳm trong chị được nói ra rất tự_nhiên , và tôi đã thấy chị có đủ dũng_cảm để theo_đuổi niềm_tin ấy trong trận thử_thách cuối_cùng .


Cả Fred và tôi đều rất sung_sướng vì bà còn sống với gia_đình để được nhận những lời con_gái bà gửi lại , nhưng cả hai chúng_tôi đều nghĩ rằng giá_như cách nào đó chị còn sống cho đến ngày giải_phóng thì chúng_tôi sẽ thấy hạnh_phúc hơn nhiều .


Cho đến lúc này tôi là người đã đọc đi đọc lại cuốn nhật_ký nhiều hơn ai hết .


Trước đây tôi đã viết và bây_giờ tôi xin nhắc lại rằng tôi không hề đọc thấy điều gì có_thể khiến Thuỳ hoặc bà thấy khó xử .


Những lời chị giải_bày về tình_yêu cũng như lời gọi tha_thiết hướng tới gia_đình sẽ khiến bà xúc_động hơn cả , nhưng bất_cứ ai được đọc những lời đó đều cảm_thấy xúc_động ...


Tôi đã gặp Steve Maxner ở Texas và từ đó đến giờ thường trao_đổi với anh ta .


Đọc thư bà tôi nhận thấy có sự khác_biệt về văn_hoá và những gì bà thấy có vẻ huênh_hoang thì với chúng_tôi chỉ là một_cách anh ta muốn bày_tỏ rằng mình nhận trách_nhiệm này một_cách nghiêm_túc thế_nào .


Tất_cả những kế_hoạch , những lời hứa về việc bảo_quản đó ở bên này là rất cần_thiết và chúng_tôi , những người lớn lên ở đất_nước này , muốn được nghe thấy .


Tôi nghĩ rằng rồi bà sẽ quyết_định cộng_tác với anh ta và dần_dần anh ta sẽ trở_nên dễ_chịu hơn đối_với bà ...


Tôi tin chắc anh ta sẽ đáp lại sự dịu_hiền của bà , và tôi tin rằng nếu_như đối_với bà mọi việc diễn ra quá nhanh thì bà cần phải làm anh ta điềm_tĩnh lại .


Người Mỹ chúng_tôi là thế đấy , bà cần phải tha_thứ cho chúng_tôi .


Bà chưa gặp Fred , khi nào gặp Fred bà sẽ bắt_đầu biết rằng chúng_tôi đã thực_hiện việc này như thế_nào .


Nhưng đôi lúc nhịp sống quá nhanh khiến chúng_tôi bỏ_qua không nhìn thấy tình_yêu của một người mẹ .


Chúng_tôi muốn biết vì_sao Thuỳ có_thể kiên_định đến thế , vì_sao chị lại có_thể trở_thành dũng_cảm đến thế , bao_nhiêu năm rồi chúng_tôi chưa được hỏi bà những câu hỏi ấy .


Có phải Thuỳ học được những điều đó từ gia_đình không ?


Hay chị học được một_số điều từ các bạn cùng lớp , từ thầy_giáo , hay từ xã_hội ?


Có phải mặc_dù rất bận_rộn để học trường y chị ấy còn học cả chính_trị , và có thật chị ấy đã tốt_nghiệp về chính_trị cũng như đã tốt_nghiệp y_khoa ?


Chị ấy lấy đâu ra khả_năng cảm_thụ về cái đẹp ?


Trả_lời chúng_tôi những câu hỏi đó không hề tước_đoạt đi tình mẹ của bà , nhưng có_thể chúng sẽ làm cho những lời chị viết trở_nên sâu_sắc hơn .


Tôi muốn hỏi bà tất_cả những câu đó và nếu_như câu hỏi có vẻ quá ngạo_mạn thì xin bà hãy nhắc_nhở tôi và buộc tôi phải kiên_nhẫn hơn .


Giờ_đây mẹ tôi nói rằng vì chúng_tôi mà bà bị cuốn nhật_ký của Thuỳ làm cảm_động .


Bà đọc chúng lần đầu cách đây gần 30 năm và trong suốt mấy chục năm nay bà cũng tham_gia vào câu_chuyện của Fred và tôi về cuốn nhật_ký .


Mẹ tôi đòi tôi nói với bà rằng đối_với mẹ tôi cũng như đối_với rất nhiều bạn_bè của mẹ tôi - những người từng được đọc vài phần của cuốn nhật_ký đó , những lời Thuỳ viết là một cây cầu , một con đường bắc qua dòng sông chất_chứa những vô_tình , những cay_đắng , những lòng tin lầm_lạc đã chia_cắt hai đất_nước chúng_ta quá lâu .


Các bạn của mẹ tôi đã nhận ra rằng bà cũng không khác họ nhiều , và họ cũng sẽ vô_cùng tự_hào nếu có được một người con_gái như con_gái bà .


Mẹ tôi nói rằng cây cầu quan_trọng chính vì điều đó .


Cây cầu đó cũng có nghĩa là mẹ Trâm ơi , bà cần phải suy_nghĩ thật nhiều về việc xuất_bản cuốn nhật_ký .


Mẹ tôi bảo tôi nói với bà rằng cuốn nhật_ký của Thuỳ là một phương_thuốc để chữa lành nỗi đau và sự chia_cắt , và việc xuất_bản cuốn nhật_ký cũng là một cách để nối_tiếp sự_nghiệp của cuộc_đời Thuỳ ... sự_nghiệp làm dịu những vết_thương và đau_đớn .


Tôi nghĩ mình đồng_ý với ý_kiến của mẹ tôi , và tôi hi_vọng bà cũng sẽ nhìn thấy điều đó .


Mẹ tôi gửi đến bà lòng thương_mến một người mẹ của một gia_đình thương_yêu nhau .


Tôi sẽ kể cho bà nghe chuyện cụ tôi xưa kia là một nông_dân và là một giáo_sĩ trong cái thị_trấn nhỏ_bé .


Khi cuộc nội_chiến ở nước chúng_tôi vào những năm 1860 sắp nổ ra thì cụ rất ủng_hộ Abraham Lincoln và cụ cũng không sử_dụng các nô_lệ da đen trong nông_trang .


Cụ đã hứa rằng nếu chiến_tranh nổ ra thì cụ sẽ rời khỏi miền Nam .


Nhưng rồi trận_địa tiến đến quá nhanh và hầu_hết chín người con_trai của cụ đều lần_lượt ra trận chiến_đấu bảo_vệ miền Nam .


Bốn trong số chín người con của cụ ngã xuống , và theo như những câu_chuyện tôi được nghe kể lại thì trước lúc nhận được tin báo_tử từng người cụ đều đã biết trước rồi .


Chiến_tranh chưa kết_thúc cụ đã tự kết_liễu đời mình trong nỗi tuyệt_vọng vì đã mất bốn người con cho một mục_đích mà cụ không ủng_hộ .


Tôi rất muốn mình có_thể đọc được những gì cụ viết ra , để biết được những suy_nghĩ cũng như biết được niềm tin của cụ .


Giờ đây , vào những năm này Thuỳ vẫn còn sống trong tim mẹ , sau này sẽ là trong tim các cháu trai , cháu gái , rồi đến chắt trai , chắt gái , một ngày nào đó chị sẽ trở_thành một bà tổ cô đối_với vô_số thế_hệ , nhiều người trong số con_cháu đó có_thể sẽ không phải người VN .


Mẹ Trâm ạ , tất_cả chúng_ta cần được biết những lời chị viết .


Giống như chị viết trong bài thơ đề ngày 7-1-1970 " tình_thương đã chắp_cánh dài cho ta " ...


Ước gì tôi được ngồi cạnh bà , và khóc , và nói về tất_cả những điều này .


Bà sẽ nhìn Fred và tôi , biết được nét_mặt chúng_tôi khi nói đến những chuyện này .


Tôi định tháng tám này sẽ cùng Fred sang Hà_Nội và có_lẽ lúc đó bà sẽ có_thể đánh_giá được Rob có sáng_suốt hay không , hay chỉ là một kẻ lắm lời .


Tôi mong bà sẽ cho_phép chúng_tôi được hiểu và được kính_trọng chị , và khi đó trái_tim bà sẽ được bình_yên .


Người cựu_chiến_binh Mỹ đã đặt ra rất nhiều câu hỏi xung_quanh cuộc_đời một người con_gái VN - người con_gái ở bên kia chiến_tuyến nhưng hơn 30 năm nay chẳng còn xa_lạ trong chính gia_đình ông .


Đó cũng là câu hỏi mà nhà_văn Nguyên Ngọc đi tìm câu trả_lời .


Đã có một thời người ta bình_đẳng trong cơ_chế " trung_bình chủ_nghĩa " .


Và có một thời vị_trí lãnh_đạo được xem là vật mua_bán , biếu_xén hoặc " để dành " cho con_em các sếp bất_chấp năng_lực ...


Còn bây_giờ , khi cuộc đua thương_trường đã thật_sự khốc_liệt , có những người trẻ ở độ tuổi 20 - 30 , họ không có vốn tiền tỉ , không vai_vế thân_quen , nhưng họ được một đơn_vị , một công_ty hay một tập_đoàn đa quốc_gia mời về , " đặt " vào những vị_trí quan_trọng và tất_nhiên đồng_lương trả cho họ cũng phải thật xứng_đáng bởi họ là những " người làm_thuê số 1 " !


Đây là câu_chuyện về Lê Trung Thành - hiện là phó tổng_giám_đốc Pepsi VN với mức lương hơn 6.000 USD / tháng , đồng_thời là thành_viên sáng_lập Trường dạy nghề marketing IAM .


Nhưng ít ai biết để trở_thành một marketing giỏi nhất VN và được Tập_đoàn Pepsi tuyển_dụng , chàng trai 34 tuổi đã " khởi_nghiệp " bằng những bảng điều_tra thị_trường với tiền công 50.000 đồng / tuần ! ...


Cầm bảng câu hỏi , chàng sinh_viên kinh_tế cứ thế mà lủi vào bất_cứ khu_phố nào có vẻ " hiền , hiền ... " , gõ bất_cứ cửa nhà nào thấy " dễ , dễ ... " , cũng có khi cả buổi chẳng thu_thập được gì bởi đối_tượng không nằm trong phạm_vi khảo_sát .


Mỗi bảng câu hỏi làm rất công_phu , được trả công 5.000 đồng .


Và lần đầu_tiên trong đời , Thành đã kiếm được tiền : 50.000 đồng cho một tuần đi khắp hang_cùng_ngõ_hẻm !


" Nhưng bù lại , có một cái gì đó rất khác lạ đã nhen lên trong đầu tôi với bảng câu hỏi và những cách_thức mà người ta tìm_kiếm dữ_liệu .


Nó khác hoàn_toàn với những bộ_môn đã học trong nhà_trường .


Cậu SV năm cuối dần_dần bộc_lộ mình là người có đầu_óc tổ_chức và nhiều kinh_nghiệm nhất trong nhóm , được " lên chức " nhóm trưởng , rồi phụ_trách truyền_đạt kỹ_năng cho những sinh_viên mới hơn .


Ký_ức những ngày đầu học nghề vẫn chưa phai trong tâm_trí " vị " phó tổng_giám_đốc ở tuổi 34 hôm_nay : " Lần ấy , Công_ty sữa F. đã đổ không biết bao_nhiêu tiền để điều_tra về thị_trường sữa ở VN .


Tôi lấy làm lạ , F. là một thương_hiệu lớn toàn_cầu sao phải điều_tra quá tốn_kém như thế .


Các số_liệu thống_kê do chúng_tôi mang về chứa_đựng một thông_tin hết_sức quan_trọng : nói về sữa , người dân chỉ biết hai chữ " Ông Th. " - một nhãn_hiệu quá quen_thuộc vốn trước đây là của Hãng F. .


Và đúng như tôi phán_đoán , Hãng F. phát_động cuộc chiến đòi lại nhãn_hiệu " Ông Th. " của mình .


Cho_dù chiến_thắng không thuộc về Hãng F. một_cách trọn_vẹn , nhưng tôi đã thấy được sức_mạnh kinh_hồn của những tấm phiếu điều_tra thị_trường - bài_học đầu_tiên về thương_hiệu của tôi đã có từ đây " .


Thành thú_thật : " Trước_tiên là do mê công_việc mới_mẻ này , nhưng thực_tình tôi cũng chờ một suất học_bổng của trường " .


Mức lương 600.000 đồng / tháng chẳng thấm vào đâu so với công_sức anh bỏ ra cho những dự_án khảo_sát thị_trường tiếp_theo .


" Năm 1993 , hàng_loạt " đại_gia " như Caltex , Unilever , Johnson and Johnson , P & G ... bắt_đầu xuất_hiện và kéo_theo hàng_loạt phương_thức tiếp_thị ...


Những cánh cửa mới cứ mở ra liên_tục nên tôi nghĩ không_thể đứng bên ngoài mà học được , cần phải bước vào bên trong mới có_thể nhìn được cận_cảnh .


Tự_nhiên lúc đó tôi khát_khao được đi làm cho những tập_đoàn nước_ngoài một_cách mãnh_liệt , đi làm không vì đồng_lương cao hơn mà nơi đó , tôi sẽ học được điều mình cần ... " .


Với doanh_nghiệp trong nước , Thành là người " quan_trọng " , có kinh_nghiệm , nhưng khi bước chân gõ cửa các tập_đoàn , công_ty đa quốc_gia thì anh thấy mình là ... con_số không !


Sau_này đúc_kết lại , chưa bao_giờ trong đời Thành bị người ta từ_chối nhiều như thế .


Đơn xin việc nộp ào_ào , và nơi nào cũng hỏi về ... kinh_nghiệm .


Cuối_cùng đành phải đi đường vòng : làm sales ( nhân_viên bán hàng ) cho Hãng Caltex !


Đó là giai_đoạn mà tôi khủng_hoảng đến vật_vã , tôi được giao đi chào_hàng món " khó nuốt " nhất là ... nhựa_đường !


Không còn cảnh áo trắng cà_vạt , xách cặp_táp đi làm điều_tra thị_trường như ngày nào .


Nhiệm_vụ của tôi lúc ấy là tiếp_cận với ... lề đường , với những người thợ sửa xe lấm_lem dầu_mỡ và nói toàn những câu_chuyện đá banh , vụ án , chuyện " xe cán chó " mới hoà_nhập khách_hàng được .


Tôi cảm thấy mình lì hơn , nhưng nghĩ lại mới thấy đó cũng là một giáo_trình quí_giá sau_này , những gì tôi học trong nhà_trường chỉ một thì cuộc_đời đã dạy tôi mười ! " .


Thành lại phải vật_vã vượt qua những tiêu_chuẩn mới : tiếng Anh , kỹ_năng giao_tiếp , kỹ_thuật " vượt qua phản_đối " mà người bán hàng lúc nào cũng phải đối_diện .


Khi chuyển sang làm_việc cho Unilever qua một cuộc phỏng_vấn " chữa_cháy " cho một người bạn , Thành mới hiểu đúng về giá_trị của công_việc và kinh_nghiệm .


Khi tham_gia phỏng_vấn , người ta đề_nghị Thành đưa ra mức lương cho chính mình ( điều này hầu_như còn rất xa_lạ đối_với các doanh_nghiệp nhà_nước ) , Thành đề_nghị mức cao gấp đôi so với lương đang hưởng bên Công_ty Caltex : 400 USD / tháng .


Nhưng thật không ngờ , Unilever đồng_ý ngay mức lương tự đề_xuất đó !


Cuộc_đời Thành rẽ sang một bước_ngoặt khác ...


Đó là một người phụ_nữ Thụy_Sĩ cho tới giờ anh vẫn rất kính_trọng : " Bà ấy bảo bà có nhiệm_vụ nâng_đỡ những tài_năng VN và suốt tám năm trời mình đã có dịp kiểm_chứng lời bà ấy nói .


Mỗi khi mình làm hết_sức mà chưa được như_ý thì bà vò đầu , bứt tai cảm thấy như chính bà chưa làm tròn bổn_phận " .


Học với người giỏi phải luôn ở tư_thế " hừng_hực lửa " và đừng bao_giờ nghĩ đến việc gặp người đàn_bà Thụy_Sĩ này với cái đầu trống_không .


Bà ấy bảo : " Hãy suy_nghĩ và chọn ra giải_pháp rồi đến nói chuyện với tôi sau ! " .


Trong môi_trường như vậy , Thành đã bước vào thử_thách đầu_tiên bằng cách " chinh_phục " con_dấu " cầu chứng " cho nhãn_hiệu Lifebuoy .


Và cuối_cùng chàng trai trẻ đã giành chiến_thắng ngoạn_mục với con_dấu " cầu chứng " của Viện Pasteur với cam_kết 10 triệu bánh xà_phòng phát không cho hệ_thống y_tế hạ_tầng trong ba năm .


Để có được thành_công đó , trong suốt ba năm trời Thành phải đi ghe vào tận những vùng sâu nhất của ĐBSCL hay lặn_lội lên những bản_làng tít tận Cao_Bằng để điều_tra , nghiên_cứu nhãn_hiệu của mình làm có tác_dụng ra sao đối_với cộng_đồng .


Đó cũng là một giá_trị quan_trọng trong việc quảng_bá thương_hiệu : giá_trị mà sản_phẩm mang lại cho cộng_đồng - cái chân của hoạt_động marketing chuyên_nghiệp là đây .


Học xong , vừa từ Úc quay về , Thành vấp phải một khủng_hoảng trong sáu tháng đầu_tiên : sản_phẩm nhuộm tóc Sunsilk vốn thành_công rực_rỡ ở Thái_Lan lại thất_bại nặng_nề tại thị_trường TP. HCM .


Chỉ trong ba tuần thử_nghiệm đã có ngay kết_quả đắng_cay : lỗ 3 triệu USD !


Có hai thái_độ phải lựa_chọn của người lãnh_đạo chương_trình khi bị thất_bại nặng_nề : một , đổ_thừa " không phải lỗi tại tôi " ; hai , cắn răng nhận trách_nhiệm và quyết_tâm làm lại .


Thành đã chọn cách thứ hai khi anh đến gõ_cửa phòng tổng_giám_đốc và đề_nghị : " Hãy cho tôi thêm sáu tháng nữa để làm lại mọi việc .


Nếu không làm được tôi sẵn_sàng chấp_nhận bị đuổi việc ! " .


Những cái nhìn tỉnh_táo hơn , những cuộc điều_tra khoa_học hơn , mẫu_mã được thay_đổi ... , chỉ sau sáu tháng doanh_số tăng gấp đôi , sản_phẩm dần lấy lại được thị_trường .


Sếp gật_gù khen_ngợi , nhưng với Thành đó là một bài_học xương_máu trên con đường chinh_phục thị_trường ...


Thất_bại cũng như khả_năng chuyển bại thành thắng của Thành không lọt qua được mắt của những tập_đoàn , công_ty đa quốc_gia .


Tổng_giám_đốc Pepsi VN , ông Phạm Phú Ngọc Trai , nói đơn_giản nhưng đầy_đủ khi mời Thành về làm_việc với cương_vị phó tổng_giám_đốc phụ_trách toàn_bộ mảng marketing : " Đó là một con_người làm_việc đầy say_mê và có sự sáng_tạo mãnh_liệt ! " .


Con đường chinh_phục thị_trường của Lê Trung Thành vẫn còn là con đường dài phía trước , nhưng với riêng anh vẫn không thôi ấp_ủ một hoài_bão : đưa Trường dạy nghề marketing IAM trở_thành một trung_tâm đào_tạo chuyên_gia markerting hàng_đầu của VN !


Làng chài nhỏ mang tên Kuala_Sepetang nằm cách thủ_đô Kuala_Lumpur hơn 300 km và cách trung_tâm huyện Taiping thuộc bang Perak hơn 20 km .


Người_ta đồn rằng ngôi làng biển này có dính_dáng đến hải_tặc , nhưng cũng tại chính nơi đây , chúng_tôi đã gặp được những nạn_nhân của cướp_biển ...


Họ không muốn người bên ngoài xía vào chuyện nội_tình của làng .


Chính vì_thế , không ai biết chính_xác những gì xảy ra bên trong làng , thậm_chí cả cảnh_sát .


Nhưng điều trớ_trêu là nhiều ngư_dân của làng này lại trở_thành nạn_nhân của bọn cướp_biển .


Kỳ_lạ hơn là sau khi sống_sót trở_về , không một ai muốn nhắc đến câu_chuyện mà họ đã trải qua , có một điều gì đó khiến họ giữ im_lặng sau những bi_kịch trên biển ” .


Trên đường vào làng chúng_tôi luôn gặp những bộ_mặt dữ_tợn .


Người dẫn đường khi đưa ra những cái tên Teh Chor Joo , Jboh Yang Chua ... là những người từng bị hải_tặc bắt_cóc thì luôn nhận được những câu trả_lời lạnh hơn dao_cạo : “ Làng này không có ai như thế cả , biến đi ! ” .


Cuối_cùng người dẫn đường đánh_bạo nói ra một cái tên : “ Tôi là người quen cũ của ông Chua Tiong San ” thì lập_tức nhận được thái_độ khác ngay .


Chua Tiong San là quan_chức địa_phương được người dân Kuala_Sepetang rất kính_trọng .


Ông được bầu giữ chức trưởng làng vào năm 1992 và 13 năm qua ông chưa từng thất_bại trong các cuộc bầu_cử địa_phương .


Chua Tiong San là người tốt_bụng và tử_tế .


Khi chúng_tôi nói thật mục_đích của mình với ông , ông trầm_ngâm một hồi rồi nhấc máy điện_thoại ...


Sau cuộc_gọi chừng vài chục phút , một thanh_niên nhỏ_con xuất_hiện trước nhà ông Chua Tiong San .


Thoạt_đầu , Yang Chua chần_chừ không muốn nhắc đến câu_chuyện đã qua .


Ông Chua Tiong San và chúng_tôi thuyết_phục mãi anh mới chịu mở lời : “ Đó là một đêm tối_trời cuối năm 2004 .


Chiếc thuyền đánh_cá cỡ trung của tôi đang chuẩn_bị cất mẻ lưới cuối_cùng trong khu_vực bờ biển thuộc lãnh_hải Malaysia .


Trên thuyền lúc đó chỉ có tôi và một người bạn .


Tôi quay người định đi về hướng khoang máy xem chuyện gì xảy ra , nhưng chỉ kịp bước vài bước chân đã thấy một họng súng đen_ngòm chĩa vào đầu mình và một giọng nói rít lên bằng ngôn_ngữ Indonesia : “ Đưa hai tay ra trước và nằm sát xuống boong tàu nếu không muốn ăn đạn ! ” .


Tôi run bần_bật làm theo lời chúng , lén ngước mặt lên nhìn thì trời ạ , có đến tám tên trang_bị súng_ống và lựu_đạn đầy người ” .


Rít một hơi thuốc lấy lại bình_tĩnh , Jboh Yang Chua kể tiếp : “ Chúng lục_soát khắp thuyền nhưng không tìm thấy thứ gì ngoài một mớ lưới cũ .


Chúng gí họng súng vào mang_tai tôi và hỏi : “ Ai là chủ thuyền ? ” .


Tôi cố trấn_tĩnh trả_lời bằng tiếng Indonesia : “ Tôi đây ! ” .


Ngay_lập_tức bọn chúng quẳng tôi sang chiếc thuyền của chúng và quát người bạn của tôi : “ Mày trở_về mang tiền chuộc cho chủ mày ngay , nếu không tao thịt nó ! ” rồi phóng tàu vào đêm đen .


Khi đôi mắt đã hết mờ vì sợ_hãi , nhìn quanh tôi thấy khá nhiều nạn_nhân khác đang nằm sấp dưới boong tàu .


Sau hai ngày_đêm lênh_đênh trên biển , chiếc thuyền chở chúng_tôi đến một hòn đảo xa_lạ mà nghe loáng_thoáng cuộc trò_chuyện giữa những tên cướp_biển , tôi đoán đây là hòn đảo nằm trong khu_vực Aceh của Indonesia .


Vừa bước lên đảo , bọn hải_tặc đe_doạ ngay : “ Chúng_bay sẽ được sống khi nào người_nhà mang tiền chuộc đến .


Tất_cả sẽ bị bắn vỡ sọ nếu tìm cách trốn thoát khỏi đây ... ” .


Một ngày , hai ngày , ba ngày nặng_nề trôi qua , đã có lúc tôi tuyệt_vọng vì ở một nơi xa_lạ thế_này gia_đình tôi biết đâu mà mang tiền đến chuộc mạng !


Ngày thứ bảy chậm_chạp trôi qua , người tôi trở_nên hốc_hác và đuối sức .


Sáng sớm ngày thứ tám , trong khi đang lim_dim cố chợp mắt ít phút sau một đêm trằn_trọc mất_ngủ thì tôi bỗng nghe tiếng bước chân vội_vàng hướng về phía chúng_tôi .


Mở_mắt ra , tôi nhìn thấy một tên có bộ râu_quai_nón mặt đầy sẹo đứng ngay trước mặt .


Đó cũng chính là tên đã hỏi tôi đầu_tiên trong ngày tôi bị bắt .


Hắn nói : “ Chúng_tao đã nhận được tiền chuộc , bọn bay đã được sống ! ” .


Những con_tin được đưa lên một chiếc tàu đánh_cá xa_lạ , sau bốn ngày lênh_đênh trên biển phụ việc cho con tàu đánh_cá này , con_tin được một chiếc tàu bán dầu và thức_ăn trên biển của Penang đến tiếp dầu và đưa về nhà .


Cả gia_đình sum_họp trong nước_mắt , nhưng điều đầu_tiên Yang Chua muốn làm là bán ngay chiếc tàu đánh_cá để vĩnh_viễn quên đi sự_kiện kinh_hoàng ấy .


Hiện_giờ Jboh Yang Chua làm nghề bán cá ở chợ Kuala_Sepetang .


Câu hỏi về món tiền chuộc mạng và vì_sao bọn hải_tặc lại biết đích_xác gia_cảnh cũng như khả_năng của gia_đình Jboh Yang Chua ở một nơi cách xa nhau hàng trăm hải_lý với ba bốn ngày hải_hành trên biển đã không bao_giờ được tiết_lộ .


Jboh Yang Chua cứ lắc_đầu : “ Các anh đừng hỏi , tôi không muốn chết lần thứ hai , đến cảnh_sát cũng không được quyền biết điều này ... ” .


Ông trưởng làng Chua Tiong San nói : “ Người_ta tin bọn cướp có tay_chân ở làng Sepetang .


Ngoài việc cung_cấp thông_tin về các con_tin cho hải_tặc , “ tay_trong ” ở làng Sepetang còn có nhiệm_vụ thương_lượng , đứng ra dàn_xếp và nhận tiền chuộc .


Chính vì_thế khi thực_hiện các vụ bắt_cóc , bọn hải_tặc thường chỉ mang đi một người mà chúng biết chắc_chắn có đủ khả_năng trả tiền chuộc và thả những người còn lại trên tàu để họ ra về thông_báo với gia_đình nạn_nhân chuẩn_bị tiền nộp ” .


Không chỉ riêng Jboh Yang Chua , ở làng Kuala_Sepetang cũng có nhiều người là nạn_nhân của trò “ lá_mặt_lá_trái ” , điển_hình là câu_chuyện của Teh Chor Joo cũng khá giống với Jboh Yang Chua , anh bị bắt và được thả sau tám ngày bị giam_giữ ở một nơi mà anh cho rằng nằm trên đảo Sumatra .


Chúng_tôi tìm đến nhà Joo thì anh đã bỏ làng đi khi biết có “ hai người ngoại_quốc ” đang tìm đến .


Cũng không ai biết được cách_thức cũng như giá chuộc mạng mà gia_đình Joo đã nộp để giữ mạng sống của Joo .


Và điều kỳ_lạ hơn là cả cảnh_sát làng Sepetang lẫn cảnh_sát huyện Taiping đều né_tránh khi chúng_tôi đặt câu hỏi về câu_chuyện của Yang Chua và Joo .


Còn trưởng làng Chua Tiong San ngần_ngại lắm mới nói : “ Vô_ích thôi , không_thể biết được đâu , ngay chính tôi là trưởng làng , là huyết_thống với họ cũng còn không được quyền biết .


Đó là qui_luật nơi này , không ai có quyền phá vỡ ... ” .


Trước khi sang vùng eo_biển Malacca , chúng_tôi đã có nhiều cuộc trao_đổi qua điện_thoại , email với lực_lượng cảnh_sát biển , nhưng khi sang đến nơi , tìm đến trụ_sở của lực_lượng cảnh_sát biển Malaysia , vô_cùng khó_khăn mới đến được “ tổng_hành_dinh ” của lực_lượng chống hải_tặc của Malaysia .


Ông Ahmad có đến 23 năm trong lực_lượng cảnh_sát biển cho biết : “ Trước đây hải_tặc vùng eo_biển cũng có nhưng rất hãn_hữu , chỉ cướp những tàu cá nhỏ , nhưng hiện_nay chúng thường nhắm vào những tàu hàng , tàu dầu nên công_việc của cảnh_sát biển rất căng_thẳng .


Theo số_liệu của ông Ahmad cung_cấp , trong sáu tháng đầu năm 2005 cảnh_sát biển Malaysia đã bắt quả_tang năm vụ cướp_biển mà đa_số hải_tặc đều mang quốc_tịch Indonesia .


Trong khi trao_đổi với chỉ_huy_trưởng thì điện_thoại trong “ tổng_hành_dinh ” thường_xuyên rung chuông , gương_mặt ngài chỉ_huy_trưởng khá căng_thẳng : “ Thông_tin từ các đội tuần_tra báo về , các anh thông_cảm ! ” .


Khi chúng_tôi đề_nghị được tham_gia một chuyến tuần_tra cùng với cảnh_sát biển Malaysia , ông Ahmad từ_chối ngay : “ Tôi chỉ có_thể cung_cấp hình_ảnh cho các anh , còn đi cùng thì không_thể được , vì đó là an_ninh quốc_gia , những người dân , thậm_chí lính ngoài binh_chủng cũng không được phép đặt_chân lên tàu ! ” .


Có một điều lạ , trong những buổi làm_việc với giám_đốc trung_tâm chống hải_tặc của IMB hay chỉ_huy_trưởng cảnh_sát biển Malaysia , chúng_tôi luôn được yêu_cầu không chụp ảnh họ .


Ông Noel Choong hỏi chúng_tôi bằng một câu trả_lời : “ Anh có biết người_ta chỉ tốn có 500 USD cho một hợp_đồng giết người không ?


Làm_ơn đừng đưa hình tôi lên mặt báo nếu không muốn tôi có tên trong bản hợp_đồng 500 USD đó ! ” .


Từ chiến_dịch “ Malsindo ” đến “ Những con mắt trên không ”


Trước tình_hình hải_tặc ngày_càng lộng_hành vùng eo_biển Malacca , ngay từ giữa năm 2004 , ba nước “ sở_hữu ” vùng eo_biển là Malaysia , Indonesia , Singapore đã nhanh_chóng liên_kết và tổ_chức tuần_tra chung với chiến_dịch mang tên “ Malsindo ” ( tên ba quốc_gia ) , nhưng do lực_lượng quá mỏng , phương_thức phối_hợp còn rời_rạc , công_thức nên chiến_dịch này đã phá_sản , vì ngay trong thời_gian cao_điểm của chiến_dịch “ Malsindo ” , hải_tặc lại hoạt_động mạnh hơn như một lời thách_thức !


Nhiều nước không nằm trong vùng eo_biển nhưng có tàu_bè đi_lại nhiều cũng rất muốn tham_gia đóng_góp lực_lượng chống hải_tặc cho Malacca .


Từ tháng 4-2005 đến nay không dưới hai lần Mỹ cố sức thuyết_phục Indonesia cho Mỹ triển_khai tàu_chiến , máy_bay tuần_tiễu , thậm_chí lập căn_cứ_quân_sự nhằm giải_quyết nạn hải_tặc ở Malacca .


Trước đó từ năm 2004 , Mỹ cũng đã nhiều lần đề_nghị cho hải_quân Mỹ tham_gia chiến_dịch “ Malsindo ” nhưng cả Malaysia và Indonesia đều từ_chối với lý_do không muốn quân_đội Mỹ hiện_diện trong khu_vực quá nhạy_cảm này , bởi chưa biết chiến_dịch chống hải_tặc hiệu_quả ra sao nhưng sự có_mặt của quân_đội Mỹ sẽ làm tăng khả_năng khủng_bố của các phần_tử Hồi_giáo cực_đoan ...


Ông Ahmad , chỉ_huy_trưởng lực_lượng cảnh_sát biển Malaysia , rất phấn_khởi cho biết : “ Các máy_bay trinh_sát của ba nước được trang_bị những loại rađa hiện_đại giám_sát các hoạt_động của tàu_bè trên eo_biển , nhất_là những loại tàu nhỏ mà bọn hải_tặc thường sử_dụng .


Chiến_dịch này là kết_quả của hàng chục cuộc họp cấp ngoại_giao , quốc_phòng của ba nước , và được đánh_giá là một trong những cột mốc lịch_sử trong cuộc_chiến chống hải_tặc vùng eo_biển Malacca ” .


Chuyện hải_tặc vẫn luôn là thời_sự hằng ngày của cư_dân vùng eo_biển Malacca .


Trong chuyến phà từ đảo Batam của Indonesia trở về Singapore , chúng_tôi phải len_lỏi giữa những tàu dầu khổng_lồ ở cái eo hẹp nhất của Malacca .


Đứng trên phà mà chúng_tôi rùng_mình khi nghĩ đến việc chỉ cần một chiếc đang mang trong mình vài ngàn tấn dầu bị hải_tặc tấn_công bằng súng phóng lựu cũng đủ làm cho hải_lộ quan_trọng bậc nhất thế_giới này phải ngưng hoạt_động ngay_lập_tức .


Trong khi đó một nhóm ngư_dân Indonesia đang túm_tụm trên phà xem báo , họ bàn_tán ghê lắm về thông_tin Bộ Quốc_phòng Indonesia đang đặt mua 22 tàu_chiến loại hiện_đại nhất để tăng_cường tuần_tra trên vùng eo_biển .


Người_ta vẫn tin vào một ngày_mai khi những con tàu rẽ sóng tiến vào eo_biển Malacca sẽ không còn tiếng cầu_kinh của thuỷ_thủ đoàn mong_mỏi sự bình_an ...


Ngày 27-9 , phóng_viên TTCN về Cà_Mau tìm gặp những người có trách_nhiệm của tỉnh này .


Tuy_nhiên , khi đến UBND tỉnh thì các cán_bộ ở đây cho hay lãnh_đạo UBND tỉnh này đều đi vắng và bận họp .


Thực_hiện sự chỉ_đạo này , chúng_tôi đã thành_lập ngay một đoàn cán_bộ của sở phối_hợp với UBND huyện xuống ấp 4 , Khánh_Hoà .


Qua ba ngày trực_tiếp kiểm_tra , anh_em thanh_tra báo_cáo với tôi rằng những chuyện mà báo TTCN nêu là đúng , xác_đáng .


Số người này được lâm_trường giao_khoán đất trồng rừng ( mỗi người 5,5 - 6,5 ha ) trong giai_đoạn từ năm 1994 - 1997 .


Sau khi được cấp họ có trực_tiếp sản_xuất hoặc cho người dân thuê_mướn lại để sản_xuất nông_nghiệp và trồng rừng , nhưng khoảng từ năm 2003 họ đã chuyển_nhượng , sang bán cho dân hết ( thực_tế việc chuyển_nhượng chỉ diễn ra từ năm 2003 khi lãnh_đạo hai tỉnh Kiên_Giang và Cà_Mau ký thoả_thuận phần đất mà họ được giao_khoán sẽ được tỉnh Cà_Mau giao về cho tỉnh Kiên_Giang quản_lý ) .


Còn chuyện bức_xúc về điện , đường , trường , trạm ... thì hoàn_toàn đúng như báo nêu , do địa_bàn ở quá xa , những năm qua tỉnh có đầu_tư múc các tuyến kênh thuỷ_lợi , nhưng như_vậy là chưa đủ bởi thực_tế hiện_nay cơ_sở_hạ_tầng ở khu_vực này đang quá khó_khăn , thiếu_thốn , cần phải có đầu_tư mạnh của tỉnh mới mong giải_quyết khó_khăn của dân .


Ông vừa nói có 14 cán_bộ , gia_đình cán_bộ được cấp đất , nhưng cụ_thể là ai , cán_bộ cấp nào ?


Trong số 14 người được cấp đất ( có năm người là người_nhà của các đồng_chí ban giám_đốc lâm_trường ) hiện phần_lớn các anh đã nghỉ hưu rồi .


Nhà_báo hỏi tôi cung_cấp luôn , đó là các vị : ông Lê Thanh Phong , nguyên phó trưởng Ban tôn_giáo Tỉnh_uỷ Cà_Mau ( đã nghỉ hưu ) , năm 1996 được cấp 6,5 ha đất ở thửa 32 , tiểu_khu 019 , năm 2003 ông này đã chuyển_nhượng ; ông Nguyễn Khắc Chúc , nguyên giám_đốc Lâm_trường U_Minh 2 ( đã nghỉ hưu ) , năm 1994 được cấp 6,73 ha .


Ông Đỗ Minh Lắm , phó trưởng_Phòng kinh_tế huyện U_Minh , năm 1996 được cấp 6,5 ha ở tiểu_khu 019 , năm 2003 đã bán cho ông Nguyễn Văn Hạnh ; ông Trần Minh Trí , sĩ_quan Công_an tỉnh Cà_Mau , năm 2000 được cấp 6,24 ha ở tiểu_khu 019 , năm 2003 đã bán cho ông Trương Văn Suông .


Ông Nguyễn Bá Hoành , phó_chủ_tịch UBND xã Khánh_Hoà , huyện U_Minh , được cấp 6,56 ha ở tiểu_khu 019 đã sang bán cho ông Lâm Văn Thiệt ; ông Trần Văn Luông , nguyên phó_chủ_tịch HĐND xã Khánh_Hoà , huyện U_Minh , được cấp 6,21 ha ở tiểu_khu 019 , hiện đã sang bán ; ông Nguyễn Văn Tuấn , cán_bộ Công_an xã Khánh_Hoà , huyện U_Minh , được cấp 6,42 ha ở tiểu_khu 019 đã sang_bán .


Ông Đỗ Văn Giỏi , cán_bộ cựu_chiến_binh xã Khánh_Hoà , huyện U_Minh , được cấp 6,5 ha ở tiểu_khu 019 hiện đã sang bán ; ông Nguyễn Văn Vui , cán_bộ xã_đội xã Khánh_Hoà , được cấp 6,42 ha ở tiểu_khu 019 , hiện ông này cũng đã sang bán .


Năm người khác được xác_định là người_nhà của ông Trần Thanh Sử , giám_đốc Lâm_trường U_Minh 2 , gồm ba người là cậu , dì , em rể , hai người là anh rể và anh ruột của ông Huỳnh Tuấn Linh ( em rể ông Sử ) , tiểu_khu trưởng tiểu_khu 018 - 019 , Lâm_trường U_Minh 2 .


Như_vậy rõ_ràng việc giao_khoán trên đã sai đối_tượng , vậy hướng xử_lý những người được cấp đất này của tỉnh như thế_nào ?


- Đây là vấn_đề khó , lâm_trường giao_khoán theo chủ_trương của UBND tỉnh , trong hợp_đồng có ghi người nhận khoán có quyền chuyển_nhượng thành_quả trên miếng đất được nhận khoán , vì_thế việc chuyển_nhượng này hợp_lệ .


Nhưng những người này chỉ được chuyển_nhượng phần hoa_lợi trên mảnh đất , trong khi thực_tế họ đã bán cả đất , thưa ông ?


Có_thể cả người bán và người sang_nhượng đã có nhầm_lẫn , chuyện này sẽ phải xin chủ_trương của lãnh_đạo tỉnh .


Ngoài các vị trên , nhiều người dân cho biết còn nhiều cán_bộ Lâm_trường U_Minh 2 cũng được cấp đất , đoàn kiểm_tra có tìm_hiểu chuyện này không , thưa ông ?


Riêng trường_hợp người dân phản_ánh miếng đất gần nhà ông Huỳnh Tuấn Linh , tiểu_khu trưởng tiểu_khu 018 - 019 , qua xác_minh anh_em cho biết đây là miếng đất lâm_trường thu_hồi của dân để làm vườn_ươm của lâm_trường , nhưng vườn_ươm chưa xây_dựng được mà bỏ_hoang thì dân lại tranh_chấp , nên công_đoàn lâm_trường giao cho ông Linh xạ lúa và trông_coi giùm , có_thể vì_vậy mà dân ngộ_nhận ( ? ! ) .


Bao_giờ những bức_xúc của người dân U_Minh sẽ được giải_quyết , thưa ông ?


Thứ hai , chỉ_đạo Trung_tâm Nước_sạch và vệ_sinh môi_trường Cà_Mau đầu_tư hệ_thống nước_sạch dẫn nước cung_cấp nước_sạch cho bà_con sinh_hoạt , ở những vùng xa đường_ống phủ không tới cho phép bà_con khoan cây nước , không có lý nào để tình_trạng thiếu nước dùng sinh_hoạt mà bà_con khoan cây nước thì bị phạt .


Trường_hợp ở quê gốc đang có đất mà sang lâm_trường sang bán trái_phép thì không giải_quyết tái hợp_đồng giao_khoán .


Đối_với diện cán_bộ mà sang bán đất trái_phép từ năm 2000 trở về sau sẽ cương_quyết thu_hồi đất sang bán .


Địa_điểm mới là chợ Tam_Bình ( quận Thủ_Đức ) , chợ Hóc_Môn ( thường gọi là chợ Tân_Xuân ) và chợ thuỷ_hải_sản Bình_Điền ( quận 8 ) .


Trong đợt di_dời vào tháng 10-2005 này , TP tiếp_tục cho di_dời tiếp năm chợ , gồm chợ cá Hoà_Bình ( quận 5 ) , chợ cá Xóm_Củi ( quận 8 ) , chợ tạm thuỷ_hải_sản Chánh_Hưng ( Bình_Chánh ) , Sân_Cá 50 và chợ Mai Xuân Thưởng ( quận 6 ) .


Ngoài một_số nhỏ gồm 29 hộ ở chợ Mai Xuân Thưởng sẽ di_dời về chợ Tân_Xuân thì tất_cả các hộ kinh_doanh còn lại ở năm chợ này theo dự_kiến đều sẽ di_dời ra Trung_tâm thương_mại Bình_Điền ( tên gọi hiện_tại ) .


Song cho đến thời_điểm này , chợ Bình_Điền vẫn “ chưa hoàn_thành ” .


Trong khi đó , nhiều tiểu_thương và Ban quản_lý chợ Mai Xuân Thưởng cho biết khi di_dời ra đây họ phải vào khu tạm buôn_bán để chờ khoảng quí 1 hoặc 2-2006 mới chính_thức nhận sạp .


Phải chấp_hành chủ_trương và kế_hoạch di_dời chợ dù đang bước vào thời_điểm làm_ăn được nhất của một năm , hàng ngàn tiểu_thương và lao_động liên_quan không biết công_việc làm_ăn của mình rồi sẽ ra sao ...


Sạp hàng của chị Nguyễn Thị Kim Hà nằm ở chợ Mai Xuân Thưởng ( quận 6 ) trên đường Phan Văn Khoẻ .


Cả tháng nay , trong lòng chị Hà có một nỗi lo nặng_trĩu : phải chuẩn_bị mọi thứ cho việc di_dời chợ vào giữa tháng mười tới .


Chị thở_dài : “ Ai cũng hoang_mang không biết ra chợ mới sẽ bán_buôn ra sao !


Bạn_hàng có theo ra hay sẽ bỏ mình tìm mối khác ... ” .


Hầu_hết các hộ kinh_doanh có giấy_phép hoặc không có giấy_phép kinh_doanh nhưng vẫn thực_hiện nghĩa_vụ thuế ở chợ Mai Xuân Thưởng đều là những vựa bán_buôn .


Hoạt_động ở các chợ đầu_mối này đều theo hình_thức bán gối_đầu , thường chỉ đến cuối năm , những ngày cận tết mối_lái mới tiến_hành thanh_toán tiền_bạc nợ_nần cho nhau .


Thắc_mắc , băn_khoăn của tiểu_thương các chợ và một_số vấn_đề chưa rõ trong việc di_dời đã được chúng_tôi đặt ra với những người có trách_nhiệm ở Sở Thương_mại và UBND TP. HCM .


Thế nhưng cho đến giờ chúng_tôi vẫn chưa nhận được một cuộc tiếp_xúc trao_đổi nào .


Những vấn_đề liên_quan khác phải chờ sở tập_hợp lại và sẽ trình TP xem_xét giải_quyết sau .


Nhiều tiểu_thương ở các chợ phải di_dời đều khẳng_định không ai muốn “ ra đi ” ngay thời_điểm bắt_đầu làm_ăn “ được ” nhất của các chợ trong một năm trời buôn_bán , nên tâm_trạng ai cũng thấy bất_an .


Một tiểu_thương khác cho biết vựa của bà có tới gần 20 “ con_nợ ” , người ít thì vài triệu , người nhiều đến hơn cả chục triệu , đi lưng_chừng như vậy không biết làm_sao để bạn_hàng chịu “ theo ” mà trả cho mình .


Anh Nguyễn Thế Phong , chủ một vựa cá ở chợ Xóm_Củi ( Q. 8 ) , cho biết nhiều bạn_hàng của anh đã tính đến chuyện làm đơn kiến_nghị xin được hoãn di_dời đến sau tết nhưng không biết có được giải_quyết không .


Đi quá xa khu_vực kinh_doanh cũ , mối lo_lắng đầu_tiên của các chủ vựa là sợ bị bạn_hàng bỏ , chưa kể phải thay_đổi điều_kiện làm_ăn , sinh_sống của cả gia_đình .


Bà Mai cho biết nhiều bạn_hàng già của bà từ các chợ đều về đây lấy hàng , “ bây_giờ mình đi xa như vậy sợ họ không theo nổi ” .


Theo BQL chợ Mai Xuân Thưởng , ( vấn_đề nan_giải nhất hiện_tại là ) ngoài số_lượng chính_thức các hộ “ được ” di_dời từ dự_kiến ban_đầu trên 700 hộ , sau đó rút xuống 527 hộ và sau đợt điều_chỉnh vừa_rồi hiện chỉ còn 374 hộ , 326 hộ “ được ” di_dời ra Bình_Điền , 29 hộ “ đi ” Tân_Xuân và các hộ kinh_doanh thực_phẩm , ăn_uống khác được hỗ_trợ tự di_dời , thì những hộ kinh_doanh còn lại không biết sẽ đi vào đâu .


Theo ông Lê Văn Dân , trưởng BQL chợ , số hộ buôn_bán kè_kè theo chợ từ hàng chục năm nay và cũng đã được quận chấp_nhận cho bán tạm_thời này trên thực_tế còn đông hơn số_lượng chính_thức của chợ và phải tròm_trèm cả ngàn hộ , chưa kể nhiều người bán_lẻ khác .


Bà_cụ già ở căn_hộ 222B Phan Văn Khoẻ cho biết gia_đình quá nghèo , không có khả_năng sang sạp , bà chỉ lấy hàng dạt từ các xe_hàng , mối_lái về “ bán nới_tay kiếm cơm ” .


Rất nhiều hộ trong diện này trên thực_tế chỉ là những người buôn sỉ nhỏ hoặc bán_lẻ và thu_nhập cũng không dư_dả gì , nên nếu có được di_dời thì họ cũng không đủ khả_năng bỏ ra hàng trăm triệu đồng để thuê một sạp ở chợ đầu_mối mới .


Một sạp ở các chợ mới thường có diện_tích rất lớn với giá thuê trung_bình


12 triệu m² , và một sạp rộng khoảng 32 m² như ở chợ Tân_Xuân thì giá ( tuỳ theo vị_trí hoặc chính_sách được hưởng ) cũng phải mất từ trên 200 - 400 triệu đồng .


Bà_cụ cho biết không nằm trong “ diện được đi ” , cũng không có tiền để đi và cũng chưa biết sẽ sống như thế_nào khi chợ di_dời và các hộ buôn_bán còn lại sẽ bị giải_toả trắng .


Bên cạnh đó , bám vào chợ để sinh_sống hàng chục năm nay là hàng nghìn lao_động chân tay làm đủ thứ nghề từ bốc_vác , kéo hàng , rửa rau , lau quả cho đến lột vỏ tỏi , vỏ hành ...


Nặng_lòng nhất là số_phận của hàng trăm thợ bốc_xếp .


Ngoài những nhân_công của nghiệp_đoàn bốc_xếp đang “ trối_chết ” lo chuyển_đổi thành hợp_tác_xã làm đối_tác để được chuyển ra Bình_Điền làm thì còn đến hàng trăm lao_động bốc_xếp tự_do chưa biết sẽ ra sao .


Có nhiều gia_đình sống dính với chợ này từ hàng chục năm nay với đủ thứ nghề đã kể trên .


Và cả 23 thành_viên của BQL chợ trong kế_hoạch không được “ theo ” tiểu_thương về các chợ mới nên sắp tới cũng chưa biết sẽ đi về đâu .


Khổ_sở không kém là các hộ kinh_doanh ở chợ tạm Chánh_Hưng .


Khi chợ Cầu_Muối - Cầu_Ông_Lãnh bị giải_toả , khi các bạn_hàng khác được di_dời về chợ Tam_Bình ( Thủ_Đức ) và Tân_Xuân ( Hóc_Môn ) thì gần cả trăm hộ kinh_doanh thuỷ_hải_sản ở đây cũng chưa có chỗ để về vì chợ Bình_Điền xây chưa xong .


Theo dự_kiến , đầu năm 2004 họ sẽ chính_thức dời sang chợ Bình_Điền nhưng chờ mãi cũng không thấy chợ mới .


“ Chúng_tôi đã quá ngán_ngẩm vì phải đi nhưng đi mãi mà cũng chưa đến được chỗ cần đến ” , một tiểu_thương bức_xúc .


Cũng theo BQL , các tiểu_thương ở chợ Mai Xuân Thưởng được di_dời ra chợ Bình_Điền vẫn phải tiếp_tục kinh_doanh ở khu tạm trước khi được bố_trí chính_thức vào sạp mới .


Thời_điểm để chính_thức vào sạp thì có người bảo nghe nói đến cuối năm , người bảo sau một năm ...


Có_mặt tại chợ Bình_Điền vào những ngày cuối tháng chín , tức_là chỉ còn không đầy một tháng nữa là đến thời_điểm các chợ trên phải giải_toả , trước_mắt chúng_tôi chợ đầu_mối này hiện vẫn còn là một công_trường ngổn_ngang đầy sắt thép .


Trong hai nhà_lồng chính , sàn bêtông thậm_chí còn chưa được đổ .


Dãy nhà ban quản_lý điều_hành chợ cũng còn trơ đầy giàn_giáo .


Đường nối từ đại_lộ Nguyễn Văn Linh vào chợ hiện cũng chưa được tráng nhựa , trong khi đường Hoàng Đạo Thuý , con đường ngắn nhất từ khu_vực An_Lạc để đến chợ , hiện vẫn là một con đường ... làng đắp đất đá với đầy những ổ_voi khổng_lồ .


Bên cạnh đó , BQL chợ Mai Xuân Thưởng cũng cho biết nhiều hộ đã có “ tờ chấp_thuận có mộc ” để di_dời về chợ Tân_Xuân nhận sạp nhưng về đó cũng chưa có sạp để vô vì nghe nói sạp đó đã được cho thuê và vẫn phải tiếp_tục chờ .


Ông Nguyễn Tiến Dũng , phó_giám_đốc Công_ty TNHH Quản_lý và kinh_doanh chợ Tân_Xuân , cho biết hiện_tại chợ cũng chỉ còn 19 ô ( sạp ) trống , nhiều hộ đăng_ký về nhưng chưa có chỗ và hiện chỉ ưu_tiên những hộ có chính_sách , chế_độ trước .


Các hộ chưa có chỗ sẽ được xếp chỗ tạm , qua quí 1 , 2 mới được vô chính_thức .


Chị Út và chị Bảy , hai hộ kinh_doanh liền_kề nhau ở khu C chợ Tân_Xuân , cho biết phải gian_nan lắm họ mới trụ được đến bây_giờ khi phải di_dời từ chợ Cầu_Muối về đây từ cuối năm 2003 .


Trong khi các bạn_hàng di_dời về chợ Tam_Bình đã ổn_định thì lúc đó chợ Tân_Xuân cũng chưa kịp hoàn_tất .


Họ phải theo bạn_hàng ra chợ Tam_Bình bán đắp_đổi qua_ngày ở khu tạm chờ ngày về chợ mới .


Về đây khi đã mất hết mối_lái như bao người khác họ cũng phải làm lại từ đầu .


“ Mỗi một cuốc xe_ôm về nhà phải mất 25.000 - 30.000 đ nhưng cũng không_thể đi đêm_hôm suốt như_vậy được nên riết rồi cả tuần mới về nhà một lần ” .


“ Ai cũng bảo ra đây là ra ... đảo ở ” .


Chịu không thấu cảnh ngủ sạp , gần đây hai chị phải hùn tiền thuê chung một chỗ trọ giá 300.000 đồng gần chợ .


Nhiều gia_đình phải bê cả nhà từ chợ Cầu_Muối và Cầu_Ông_Lãnh về đây cũng chọn cách này .


Ông Dũng thừa_nhận thời_gian đầu tiểu_thương nào mới về chợ cũng khổ_sở vì phải hì_hụi gầy dựng tìm mối mới , cả ban quản_lý chợ cũng thấy khổ lây .


Chị Bảy kể rất nhiều người như chủ sạp C4 bên cạnh và nhiều sạp khác không có nhiều vốn_liếng hoặc hoàn_cảnh quá khó_khăn sau một thời_gian chịu không nổi đã phải bỏ sạp quay về chợ cũ hoặc bỏ nghề .


Nhiều người bảo dân xe_ôm là những người thô_lỗ , cộc_cằn .


Nhưng trong những ngày “ hoá_thân ” tôi đã gặp bao hình_ảnh tốt_đẹp , bao con_người đáng yêu , những thân_phận nhọc_nhằn đang âm_thầm nuôi giấc mơ ngày_mai ...


Anh Nguyễn Văn Hùng , người phu xe đã cưu_mang tôi trong những ngày chạy xe_ôm “ quốc_tế ” ở bến_xe miền Tây , cứ dặn_đi_dặn_lại rằng : “ Nghề nào cũng phải có đạo_đức của nó .


Đừng vì tham tiền mà “ chém ” khách , nhất_là dân vừa dưới quê lên .


Nên nhớ mình cũng xuất_thân từ quê ra ... ” .


Tôi đã từng được nghe những đồng_nghiệp kể chuyện anh Hùng “ khai_trừ ” một phu xe vì anh này dắt_mối cho bọn chăn_dắt gái mại_dâm và một lần anh liều_mạng phóng xe đuổi bắt bọn cướp_giật trên đường .


Lần đó , sau khi chở khách quay về đến chân cầu Sài_Gòn thì anh nghe tiếng kêu thất_thanh : “ Cướp ... cướp ” của một cô gái trẻ và bóng hai tên cướp chạy cùng chiều vút ngang mặt .


Nhanh như cắt , anh Hùng rồ xe phóng đuổi theo , ép xe hai tên cướp vào con lươn và cùng ngã lăn ra đường trầy_trụa cả tay chân .


Dẫn tôi về căn nhà nhỏ chỉ chừng 20 m² trong con hẻm trên đường Lý Chiêu Hoàng , anh Hùng chỉ tôi xem tấm bằng khen của công_an quận về thành_tích bắt cướp được treo trang_trọng cùng với những tấm bằng khen về thành_tích học_tập của hai cậu con trai đang học lớp 6 và lớp 8 .


Nhiều đồng_nghiệp trẻ gọi anh Hùng bằng cái tên kính_phục “ Lục Vân Tiên ” , còn anh chỉ nói đơn_giản : “ Thấy mấy chuyện bất_bình ngoài đường là tao không chịu nổi , phải ra_tay thôi ” .


Vợ anh bị bại_liệt chỉ nằm một chỗ , ba cha con thay phiên nhau chăm_sóc .


“ Khổ thì khổ nhưng không để người_đời khinh_khi , có người thấy mấy tấm bằng khen bảo tao háo_danh , nhưng đối_với mấy đứa nhỏ lại thật quan_trọng .


Một lần cậu con trai anh nhặt được bóp của ai rơi trước cổng trường , trong có 800.000 đồng , cậu bé mang về khoe với cha .


Bắt con đem vào trường nộp lại cho ban_giám_hiệu , anh nói với con : “ Nghèo thì nghèo , không phải của mình thì không nên lấy con ạ ” .


Trong đợt tổng_kết mô_hình về “ Phong_trào quần_chúng tham_gia bắt cướp “ của quận 12 , thượng_tá Nguyễn Văn Liêm , phó trưởng Công_an quận 12 , cho biết : “ Thật bất_ngờ , khi chúng_tôi thống_kê cả quận có trên 1.500 người hành_nghề xe_ôm thì trong hai năm đã có hơn 200 người trực_tiếp tham_gia bắt cướp hay thu_thập , cung_cấp các nguồn tin giá_trị cho công_an phá_án .


Anh Phạm Văn Sang , ngụ khu_phố 3 , phường Thạnh_Xuân , quận 12 , chạy xe_ôm ở ngã tư An_Sương , đã tham_gia bắt cướp đến ba lần , trong đó có lần đã lao thẳng xe vào để bắt cho bằng được bọn cướp cạn ... ” .


Một buổi trưa đang ngồi chờ khách ở bến Đinh Bộ Lĩnh , tôi thấy một đồng_nghiệp già móc trong bao nilông ra một quyển giáo_trình đại_học môn Triết_học Mác - Lênin .


Tò_mò , tôi lân_la làm_quen , ông Nguyễn Văn Chật - người phu xe già - nói với vẻ hãnh_diện : “ À , của con gái tao đó .


Nó nhờ tao mua giùm , đang đọc xem người_ta viết gì trong đó .


Cả buổi sáng ông Chật cứ hết lôi giáo_trình ra đọc lại cầm tờ giấy photo trúng_tuyển đại_học của con nói_chuyện với mọi người ở bến , thậm_chí đến lượt xe mình chạy ông cũng không màng đến .


Tôi hiểu được niềm vui lớn của người phu xe một đời lam_lũ .


Thật_ra ba người con lớn của ông đều đã tốt_nghiệp ĐH và hiện đã đi làm .


Gần 15 năm cơ_cực kiếm sống , nuôi cả bốn con vào đại_học quả là một kỳ_công lớn của ông và vợ - bán nước sâm ven đường .


Nhiều lần thấy cha_mẹ cực_khổ , hai người con trai lớn định xin ông cho nghỉ học để phụ cha_mẹ nhưng ông Chật gạt đi : “ Ba_má có cực mấy cũng không ngại , chỉ mong tụi con được đổi_đời .


Thương cha_mẹ thì tụi con ráng học tốt là mãn_nguyện rồi ... ” .


Ông Chật nói thật lòng mình : “ Khối người chạy xe_ôm xung_quanh khu_vực bến_xe miền Đông này có hai , ba đứa con đang học cao_đẳng , đại_học nhưng họ chẳng nói ra đâu , họ mặc_cảm , con họ mặc_cảm , vì người_đời vẫn xem nghiệp xe_ôm này là một nghề hèn_kém ... ” .


Ông nhớ mãi năm cô con gái út học cấp II , thương con , nhiều khi chạy xe mua được miếng bánh ngon , lúc vắng khách ông chạy đến trường đưa cho con gái .


Nhưng khi quay xe về , ông nghe từ đám bạn con ông thì_thầm : “ Ba nhỏ Hồng chạy xe_ôm tụi bây ơi ... ” .


Từ đó ông tránh đón con ngay cổng trường mà mỗi khi chở con đi học hay đón con về ông đều đứng bên kia đường , khuất cổng trường_học cho con khỏi thẹn với bạn_bè .


Ông Chật có được niềm vui riêng : căn nhà nhỏ ở ngay khu chợ An_Nhơn , phường 17 , quận Gò_Vấp của ông đã được những người con lớn góp tiền_lương dành_dụm xây lại khang_trang chứ không dột_nát như trước .


Các con ông đã nhiều lần khuyên ông thôi chạy xe_ôm nhưng ông vẫn chạy vì không muốn nhờ_vả các con .


“ Vả_lại cái nghề đã theo mình hàng chục năm nay , nuôi cả gia_đình , bỏ không đành ” ...


Bây_giờ nhiều khi đón khách ở bến_xe miền Đông , nhìn các cô cậu sĩ_tử ngơ_ngác từ các tỉnh vào TP thi hay nhập_học , ông Chật thường chở mà không lấy tiền vì “ nhìn tụi nó mà nhớ đến mấy đứa con mình lúc trước ” .


Cũng có tâm_trạng như ông Chật , anh Huỳnh Cường , một “ đồng_nghiệp ” khác của tôi chạy xe_ôm “ quốc_tế ” ngay tại ngã tư Lý Tự Trọng - Hai Bà Trưng , đang dồn hết những đồng_tiền kiếm được từ những cuốc xe ngày nắng đêm mưa vào hai đứa con nhỏ ( đứa lớn đã học xong trường nghề ) .


Mấy năm trước , để có tiền cho con ăn_học , anh Cường chạy xe liên_tục từ sáng tinh_mơ hôm trước đến nửa_đêm hôm sau mà không ngơi_nghỉ , nhiều đêm anh ngủ gục ngay trên hè phố .


Có lần gặp phải hai tên trấn_lột , chúng lục túi thấy 300.000 đồng anh dành_dụm cho con đóng học_phí .


Anh nài_nỉ bọn trấn cướp : “ Mấy cậu thương bỏ_qua cho .


Số tiền này tui dành_dụm cho đứa con gái ngày_mai đi đóng học_phí .


Không có tiền thì nó bị đuổi học ... ” .


Động_lòng trước nỗi khốn_cùng của người phu xe , bọn trấn cướp trả lại tiền và bỏ đi ...


Huỳnh Thu Hà - con gái của anh Cường - đang học năm 1 Trường cao_đẳng Kinh_tế đối_ngoại , còn cậu con trai út đang học lớp 7 tại Gò_Vấp .


Anh bỏ chạy xe cả ngày để chở con đi một vòng khắp TP như một phần_thưởng .


Từ hơn một năm nay , vị khách quan_trọng nhất của anh Cường chính là cô con gái của anh .


Cứ đúng 6 g sáng , dù khách “ sộp ” đến đâu anh cũng từ_chối để đưa con tới giảng_đường , đến 5 g chiều lại đón con về .


“ Để nó đi xe_đạp thì tội_nghiệp và không yên_tâm , đường_phố dạo này tai_nạn nhiều quá .


Tôi thấy nhiều đứa trong trường nó cũng đi xe_ôm , sao nhà có xe_ôm mà không đi ? ” - anh Cường lý_sự và cười thật to .


Tôi quyết_định “ bỏ nghề ” sau ba tuần_lễ sống trong thân_phận phu xe .


Tôi lục trong túi mình , trừ chi_phí xăng cộ , bến_bãi trong khoảng thời_gian ấy , tôi kiếm được gần 400.000 đồng .


Dự_định buổi chiều mời những đồng_nghiệp phu xe đi làm một chầu chia_tay , nhưng anh Hùng khoát tay : " Thôi , thôi , chiều nay tao phải về đưa thằng nhỏ đi học thêm rồi , hôm khác đi ... ” .


Nói rồi anh Hùng phóng xe đi lẫn vào dòng người giấc tan_tầm , chiếc bóng của anh ngả dài trên phố .


Tôi vẫn nghĩ những gì em đã làm vì mẹ , và những gì em nhận được từ bà_con , thầy_cô , bạn_bè những ngày qua chính là một đỉnh Olympia khác có tên là lòng yêu_thương .


Hoàng đã chiến_thắng , đã được đón_chào bằng một cuộc đón_tiếp “ vô_tiền_khoáng_hậu ” , nhưng chặng đường phía trước vẫn chưa hết những thử_thách với em .


Hoàng kể với tôi : thầy Hùng mới ra trường , tiền_lương không có nhiều nhưng thầy đã dành một phần để mua sách_báo cho em đọc , nâng cao kiến_thức .


Thầy thuê một căn phòng trọ ở thị_trấn Hoàn_Lão , và cả hai thầy_trò bắt_đầu âm_thầm chuẩn_bị cho một cuộc đua đầy thử_thách .


Thầy Hùng bảo : “ Thật_ra không có chị Tứ bí_thư Đoàn trường thì tôi cũng không dám chắc về chuyện đi thi của Hoàng ” .


Vừa ra trường , nhưng nhà_trường lại tin_cậy giao thầy Hùng chủ_nhiệm lớp 10 N của Hoàng , cũng là lớp chọn của Trường THPT Bố_Trạch .


Những học_sinh lớp 10 N rất thông_minh ấy đã cùng thầy Hùng bắt_đầu “ khởi_động ” cuộc thi đường lên đỉnh Olympia ngay chính tại lớp_học của mình .


Những giờ sinh_hoạt được tiến_hành nhanh gọn để dành thời_gian cho việc tập_dượt .


Lớp có bốn tổ , mỗi tổ chuẩn_bị một mảng , và các cuộc thi ở lớp đều được thầy Hùng chấm điểm .


Phần_thưởng cũng rất ... kích_thích : tuần nào thầy cũng chạy xe vào Đồng_Hới tìm mua những cuốn sách , những tờ báo , tạp_chí có_thể trang_bị thêm những kiến_thức cho học_sinh của mình .


Tổ nào thắng trong những cuộc thi như_thế được thầy ưu_tiên cho đọc tất_cả những cuốn sách , tài_liệu của thầy trước , đọc xong chuyển_tiếp đến tổ xếp thứ hai , thứ ba ...


Vậy_là học_trò của lớp 10 N thi_đua nhau để được đọc sách trước .


Những cuộc thi như thế cũng giúp thầy Hùng phát_hiện sự trội_bật của Hoàng so với các bạn , và dần_dần để quen với “ đấu_trường ” , thầy Hùng cho Hoàng trở_thành “ MC ” trong những cuộc đua lên đỉnh Olympia “ cấp ... lớp ” .


Khi làm MC , Hoàng cũng đồng_thời quyết_định được kết_quả của các bạn bởi đáp_án của những câu hỏi Hoàng hầu_như nắm rất chắc .


Và những cuốn sách nâng cao kiến_thức thầy Hùng mua về lại được hai thầy trò chia nhau đọc .


Những tài_liệu quá dày hoặc nhiều lĩnh_vực , thầy Hùng phân cho từng nhóm đọc từng lĩnh_vực rồi truyền_đạt lại .


Nhất_là những ngày sau khi Hoàng thắng cuộc thi tuần về , chương_trình “ bổ_trợ kiến_thức ” được thầy Hùng , cô Tứ và bạn_bè trong lớp dành cho Hoàng thật nhiều .


Trong cuộc thi chung_kết vừa_rồi có cuộc thi riêng dành cho học_sinh bốn trường THPT có thí_sinh tham_dự và kết_quả 10 bạn học_sinh Trường số 1 Bố_Trạch của Hoàng đã giành giải nhất với số điểm 39 40 vượt lên ba trường bạn .


Chính những ngày_tháng ở bậc trung_học Hoàng đã may_mắn sống trong một môi_trường như_thế , và thầy Hùng , cô Tứ cùng các thầy_cô , bè_bạn luôn bên cạnh nên em đã vượt qua tâm_trạng “ khủng_hoảng ” như những năm cuối cấp II .


Thú_thật nhìn Hoàng trên truyền_hình tôi cũng biết vóc người em “ bé_hạt_tiêu ” nhưng khi gặp_mặt rồi mới biết em còn nhỏ hơn cả hình_dung của mình .


Học_sinh lớp 12 mà cao 1,5 m và nặng chỉ hơn 40 kg .


Nhưng ánh mắt của Hoàng thì rất lạ , một sự tự_tin hiếm gặp ở cái tuổi như em , phảng_phất một chút gì “ phớt ănglê ” mà bè_bạn vẫn đùa là Hoàng “ máu lạnh ” .


Thầy Hùng bảo : “ Khi đã quyết_định bồi_dưỡng cho Hoàng tôi cũng hình_dung những khó_khăn mà mình sẽ gặp .


Tuy là một cuộc thi của tuổi học_trò nhưng khi đã xuất_hiện trên truyền_hình , trước hàng triệu người xem thì một câu trả_lời sai_sót ngớ_ngẩn sẽ không chỉ ảnh_hưởng đến mình mà cả bao_nhiêu người khác , đến cả thầy_cô , bạn_bè , trường_lớp ” .


Hôm trước , nhân chuyện Hoàng chiến_thắng , một người bạn kể rằng cách đây vài năm cũng có một học_sinh Quảng_Bình đi thi như Hoàng nhưng kết_quả hơi thấp , buồn hơn là em này quê Quảng_Bình nhưng phần thi khởi_động có câu hỏi “ Quê mẹ Suốt ở đâu ? " , em mất bình_tĩnh đến độ trả_lời “ Bỏ_qua ! ” khiến chuyện ấy thành giai_thoại ) .


Tin ở kiến_thức của Hoàng bao_nhiêu thì thầy Hùng càng lo không biết Hoàng có vượt qua hoàn_cảnh khó_khăn của gia_đình bấy_nhiêu .


Sau những niềm vui trên lớp , khi về nhà , những công_việc của gia_đình đặt cả lên bờ vai gầy_guộc của em .


Bỏ cặp sách xuống là Hoàng lao ra chuồng chăm đàn heo , vì bố làm bảo_vệ ở cơ_quan Huyện_uỷ Bố_Trạch với vài trăm ngàn đồng lương làm_sao đủ nuôi cả nhà , nói chi chuyện thuốc_thang cho mẹ đau_ốm quanh_năm !


Bà ngoại quá già_yếu , còn cu Hùng - em của Hoàng - mới hơn 10 tuổi .


Sáng đi học , chiều về Hoàng đánh_vật cùng ba sào ruộng khoán của gia_đình , phải chăm_nom từ làm cỏ bón phân , gặt_hái ; nếu không ra ruộng thì em cũng mò cua bắt ốc , câu cá đánh giậm ...


Tôi cứ nhớ mãi chi_tiết mà cô bạn Hồng Hiếu ở Đài_truyền_hình Quảng_Bình kể : khi làm phim về em , các phóng_viên đài_truyền_hình bảo em ngồi vào góc_học_tập để quay cảnh em học bài , Hoàng cứ lóng_nga_lóng_ngóng , nhà_báo Thuận Sơn ( người đã trực đầu cầu VTV3 hôm truyền_hình trực_tiếp chung_kết ở điểm cầu Trường THPT số 1 Bố_Trạch , Quảng_Bình ) hỏi Hoàng : “ Sao thế ? Em không thích à ? ” .


Hoàng ngập_ngừng lúng_túng : “ Không phải thế , em , em ... không học bài vào ban_ngày ” .


Chỉ một chi_tiết nhỏ ấy thôi đã khiến mọi người có_mặt hôm đó ứa nước_mắt .


Những ngày ở Bố_Trạch tôi nhận ra sự yêu_thương của nhiều người dành cho Hoàng .


Để đi dự lần thi đầu_tiên , bà_con hàng_xóm gom_góp người vài nghìn , người cho hộp sữa ... để em có chút lộ_phí .


Anh Côi , cậu ruột Hoàng , ở Đà_Nẵng ra thăm cháu bảo sách của Hoàng học là “ đời thứ tư ” , tôi ngơ_ngác không hiểu , Hoàng giải_thích :


“ Cậu em có ba người con , anh đầu học xong giao lại cho người thứ hai , anh thứ hai học xong giao cho chị thứ ba , chị thứ ba học xong thì gói lại gửi ra cho em học ” .


Dì Cúc của Hoàng làm ở nhà_văn_hoá tuy không giàu_có gì nhưng biết “ căn_bệnh ” thèm sách của cháu đã dành_dụm thi_thoảng cho cháu dăm_ba nghìn mua sách .


Bà ngoại Hoàng , cụ Vy , năm nay đã 85 tuổi , bảo : “ Thấy hắn ( tức Hoàng ) thèm coi tivi mà nhà không có , lại biết hắn chuẩn_bị đi thi , chiều 30 tết năm_ngoái ông Dẫn , người hàng_xóm , vừa mua được tivi mới đã lễ_mễ bưng tivi cũ của gia_đình sang trao cho hắn và bảo : “ Cháu coi mà học để mai_mốt đi thi với chúng_bạn ” .


Từ ngày được ông hàng_xóm tốt_bụng cho mượn chiếc tivi , Hoàng đã cố_gắng thu_xếp thời_gian của ngày chủ_nhật , tranh_thủ làm xong việc để được ngồi nhìn các bạn dự thi “ Đường lên đỉnh Olympia ” trên truyền_hình , đồng_thời cũng là một cách ôn_luyện cho mình .


Thầy Hùng bảo : “ Chỉ có tivi một thời_gian mà Hoàng khá lên rất nhiều .


Hỏi Hoàng : Em có_thể làm được bao_nhiêu phần_trăm số câu hỏi trong các kỳ thi ?


Thầy Hùng kể lại chuyện này với tôi và bảo : Hoàng có một tính_cách mà tôi rất quí phục là không bao_giờ nói_dối .


Khi em nói làm được 80% là tôi tin em có_thể làm được nhiều hơn thế ” .


Cả ba lần ra Hà_Nội thi là cả ba lần mẹ em cấp_cứu ở bệnh_viện : lần Hoàng thi tuần mẹ nằm ở Bệnh_viện huyện Bố_Trạch , lần thứ hai thi tháng và quí mẹ nằm ở Bệnh_viện Trung_ương Huế , lần vào chung_kết mẹ đang mổ u não ở Bệnh_viện VN - Cuba tại Đồng_Hới .


Và một điều này không_thể không nói : tiền thưởng của em trong các vòng thi đầu đều dành cho việc chữa_chạy bệnh_tình của mẹ .


Tôi chợt liên_tưởng đến những “ game show ” dành cho người nghèo của Đài_truyền_hình TP. HCM và thầm kính_phục Hoàng , dù em không nói ra .


Những món tiền thưởng của em cùng với sự giúp_đỡ của những nhà hảo_tâm đã giúp em trang_trải viện_phí , thuốc_thang cho mẹ , và còn hơn thế , chiến_thắng của em đã thật_sự tiếp thêm sức_lực và niềm vui cho mẹ vượt qua những phút hiểm_nghèo .


Họ xuất_thân là nông_dân , chưa qua những trường lớp chuyên_môn .


Nhưng cứ làm rồi nghề dạy nghề , tự học_hỏi và biết nghe dân nói , dần_dần họ trở_thành những ông chủ cung_cấp nước_sạch khá ưng_ý cho dân vùng Đồng_Tháp_Mười .


Dáng người thấp đậm , lưng hơi gù , Nguyễn Quốc Thái có dáng_dấp của một nông_dân hơn là ông chủ cấp_nước .


Suốt ngày anh ở bên công_trình để kiểm_tra hệ_thống ống nước coi chỗ nào rò_rỉ , bể ống là sửa_chữa ngay .


Nơi nào cúp nước , dân báo là anh có_mặt liền , dù ở cách xa hàng chục cây_số .


Thái bộc_bạch : “ Dân ở quê bây_giờ ý_thức xài nước_sạch cao lắm .


Xung_quanh mênh_mông nước nhưng bà_con xài nước_sạch chứ không xuống kênh_rạch như trước nữa .


Vì_vậy cúp nước một ngày là muốn ... nổi điên , giống như ở thành_phố vậy ” .


Năm 1999 , học xong cấp II Thái đi làm nghề khoan giếng mướn .


Những năm đó giếng_khoan chỉ sâu chừng 100 - 120 m , thợ khoan bằng thủ_công , cứ dựng giàn khoan dã_chiến lên rồi cặp mũi khoan đi vòng_tròn quanh miệng giếng , cho tới lúc đạt độ sâu cần_thiết thì thôi .


Ông Lê Văn Tư , giám_đốc Trung_tâm Nước sinh_hoạt & vệ_sinh môi_trường nông_thôn tỉnh Đồng_Tháp , cho biết từ năm 2000 đến nay đã có 237 trạm nước_sạch đưa vào sử_dụng tại các vùng nông_thôn , trong đó có 106 cụm , tuyến dân_cư .


Cứ sáu tháng mỗi người mang mẫu nước về tỉnh kiểm_định một lần .


Thợ tiếp_tục nối ống lên mặt_đất , lắp trụ bơm bằng tay , vậy là xong một cái giếng .


Sau đó , Thái nghĩ làm vậy cực quá , công_suất chẳng bao_nhiêu , chất_lượng nước kém , trong khi nhu_cầu dùng nước_sạch của bà_con vùng này còn rất lớn , Thái quyết_định chuyển_hướng làm_ăn .


Anh sang_nhượng lại một trạm cấp_nước không hiệu_quả của một tư_nhân ở ấp 5 , xã Đốc_Binh_Kiều ( huyện Tháp_Mười , Đồng_Tháp ) , rồi bỏ thêm 88 triệu đồng cải_tạo , kéo ống nước tới tận nhà dân .


Thời_điểm này nhu_cầu dùng nước_sạch chưa cao , bà_con còn dửng_dưng dù “ cơm đã đem tới trước cửa nhà ” .


Thái quyết_định “ dọn cơm sẵn lên bàn ” luôn bằng cách kéo ống vô tận nhà , lắp sẵn đồng_hồ nước , mở nước chảy tới tận lu cho bà_con thấy .


Tiền_bạc tính sau , cứ xài nước trước cho sướng cái đã .


Sống ở vùng này , Thái biết rõ nông_dân thường tới mùa lúa mới có tiền , anh cứ thủng_thẳng chờ .


Bà_con cũng cứ trả_góp bằng lúa , xong vụ đông_xuân rồi tới hè_thu , cứ vậy mà dần_dần Thái thu_hồi được vốn .


Hai năm sau , cả ấp 5 này có 96 hộ dân dùng nước_sạch .


Chú Trần Văn Sáu , một nông_dân ở ấp , tỏ_vẻ phấn_khởi : “ Bây_giờ có nước_sạch rồi tụi tui hết lo bị bệnh đường ruột .


Còn tắm thì không lo bị ngứa_ngáy như hồi còn xài nước sông rạch .


Dạo này thuốc_trừ_sâu , rơm_rác , xác súc_vật chết ... cái gì cũng đổ xuống sông hết , ô_nhiễm quá_trời ” .


Cùng lúc này các cụm , tuyến dân_cư bắt_đầu thu_hút dân_nghèo vô ở , các trạm cấp_nước được Nhà_nước đầu_tư phần giếng , bồn và đài_nước , phần còn lại kéo vô nhà dân được kêu_gọi dân đầu_tư .


Anh lo phần kéo ống từ trạm tới các hộ dân và lắp luôn đồng_hồ nước .


Hôm tôi tìm anh , Thái vừa làm xong đường_ống cho cụm dân_cư xã Tân_Kiều ( huyện Tháp_Mười ) , cung_cấp nước cho 200 hộ dân .


Hiện Thái đang phục_vụ nước_sạch cho trên 1.200 hộ dân trong vùng .


Anh cho biết : “ Nghề này đòi_hỏi phải công_phu lắm .


Cả ngày ở ngoài đường “ canh_me ” có ai đào đường không để dời ống nước mà “ né ” .


Khổ lắm , hôm trước có ông giao_thông mở_rộng con lộ , mình phải bám theo ổng , mở tới đâu dời ống tới đó .


Có lúc phải dời cả 2 km đường_ống mà chẳng được bù_lỗ đồng nào .


Mỗi lần như vậy tốn 20 - 30 triệu đồng , cũng đành chịu để có nước cho dân xài ” .


Về cụm dân_cư xã Phú_Điền ( huyện Tháp_Mười ) , điều đầu_tiên ai cũng thấy ngay là trạm cấp_nước cao vòi_vọi giữa bầu_trời .


Đó là công_trình hợp_tác giữa Nhà_nước và ông Ba Long ( Đinh Hoàng Long ) .


Anh Lê Văn Đựng , cán_bộ văn_phòng UBND xã Phú_Điền , cho biết xã giao giếng và đài_nước , ông Ba Long đầu_tư thêm tiền kéo ống , đồng_hồ nước vô nhà dân .


Hộ nghèo trong cụm dân_cư đóng 315.000 đ , trả bằng lúa khi tới mùa , hộ buôn_bán ở chợ đóng 600.000 đ .


Ông Long cứ thu tiền nước 2.000 đ m³ , nộp cho xã 10% , sau 15 năm trả lại cho Nhà_nước .


Ông Ba Long đang quản_lý và phục_vụ ba trạm cấp_nước : cụm dân_cư ấp Mỹ_Thạnh , chợ Phú_Điền và Kinh_Ba ( ấp Mỹ_Điền ) .


Ông Ba Long vốn cũng là một nông_dân nòi .


Vừa làm_ruộng , ông vừa kiêm thêm nghề xây_dựng nhà ở nông_thôn .


Năm 1998 , được UNICEF tài_trợ , xã có được trạm cấp_nước sâu 390 m .


Nhưng có nước mà không có đường_ống , nước cứ luẩn_quẩn ở quanh giếng mà không về được nhà dân .


Ông Long xung_phong bỏ 450 triệu đồng kéo ống về từng hộ .


Những năm làm nghề xây nhà cho ông nhiều kinh_nghiệm trong đi đường_ống .


Ở nông_thôn ao đìa nhiều , vườn cây rậm_rạp , ông phải đi ống len_lỏi trong đó vừa bền chắc , an_toàn vừa tiết_kiệm .


Xong rồi lại phải đánh_dấu thật kỹ để bà_con có làm hàng_rào , trồng cây chuối , cổng đám_cưới ... thì biết mà tránh .


“ Ăn_thua mình biết cách xử_sự với dân là họ giúp nhiều thứ lắm - ông Long bộc_bạch - Tính tiền phải chính_xác , ăn_nói phải lễ_độ , tiền trả chậm vài bữa chẳng sao , có_khi để tới mùa lúa trả luôn ” .


Điều ông Long lo nhất là khi xảy ra sự_cố như ống bể , cháy môtơ thì nước bị cúp .


Mà nghề cung_cấp nước “ chua ” ở chỗ nước cúp là bị dân chửi te_tua .


Có lần dân kêu bể ống nước ở khu_vực chợ , ông chạy kêu thợ giáp xóm chẳng có ai , quanh_đi_quẩn_lại chỉ thấy người em trong nhà .


Vậy là hai anh_em hì_hục đào đất , anh vừa chỉ_huy vừa nhảy xuống móc đất nối ống , vừa làm chủ vừa ... làm lính luôn .


Có bữa trời mưa mà ống nước bể , ông Long cũng phải hì_hục sửa_chữa tới tối .


Để bảo_đảm nước không bị cúp đột_ngột , ông Long đầu_tư luôn cả máy_phát_điện dự_phòng .


Vì_vậy , dù ở nông_thôn điện cúp mà nước vẫn xài thoải_mái .


Hiện_nay do nhu_cầu xây_dựng cụm , tuyến dân_cư càng nhiều , ông Long đang tiếp_tục đầu_tư hàng trăm triệu đồng dù biết trước sẽ rất chậm thu_hồi vốn .


Ngoài_ra , ở những vùng nông_thôn sâu , xa chợ , dân_cư thưa_thớt , lượng nước sử_dụng còn ít nên nguồn thu chưa cao , nhưng ông Long cũng ráng kéo dài ống vào để phục_vụ .


“ Dân vô đây đa_số là nghèo , Nhà_nước qui_định thu mỗi hộ chỉ 250.000 - 300.000 đồng .


Cả ngày chạy_tới_chạy_lui ngoài đường , thu tiền nước mỗi tháng tính ra còn lời có 3 - 4 triệu đồng hai anh_em .


Nhưng vì mê nghề quá nên phải ráng làm .


Điều sướng nhất là tới nhà ai thấy họ có nước_máy mở chảy ào_ào cũng đủ mê rồi ” - ông Long bộc_bạch như_vậy .


Tôi tìm đến nhà ông Hoàng Chất Lượng - sinh năm 1945 , ở phường Minh_Xuân , thị_xã Tuyên_Quang ( Tuyên_Quang ) , thương_binh hạng 4/4 - qua một dòng tin ngắn .


Con ông - cô gái Hoàng Lan Hương , 28 tuổi - bị nhiễm chất_độc da_cam dioxin , chân_tay co_quắp phải sống chung_thân trên chiếc xe_lăn , nhưng làm được nhiều việc giúp bố_mẹ .


Tự học nhưng Lan Hương biết được chữ ta và cả chữ tây , biết làm toán và sử_dụng máy_tính .


Mọi việc , Hương đều làm bằng ... chân .


Lần đầu gặp , tôi ngỏ ý muốn viết báo về Hương , nhưng Hương không đồng_ý .


Ông Lượng nói_nhỏ với tôi : " Hôm sau chú tới cho cháu một_ít sách_báo cũ .


Hương ngoẹo cổ trên xe_lăn , quát lên tiếng gì nghe không rõ .


Bà Trịnh Thị Mùi ( SN 1955 ) - mẹ Hương , cô nuôi dạy trẻ ở Trường Mầm_non Hoa_Mai - đau_xót kể : Cháu sinh ngày 10-8-1977 , xinh_tươi như một bông hoa .


Nhưng ba tháng sau không biết lẫy , bảy tháng sau chẳng biết bò .


Tới chín tháng tuổi , cháu mới gượng lật được cái đầu .


Một tuổi , cháu vẫn chỉ lớn bằng trẻ hai - ba tháng .


Ông_bà hớt_hải đưa con về Bệnh_viện Nhi VN - Thụy_Điển rồi nhờ người quen chuyển sang Bệnh_viện Bạch_Mai .


Tháng sau , tiền hết đành xin về kèm lời khuyên chân_thành của bác_sĩ : Hãy gắng chăm_sóc cho cháu khoẻ , chứ không_thể điều_trị trở_lại bình_thường được .


Hồi ấy , cứ một quý lại phải xuống Hà_Nội lấy thuốc một lần .


Tốn_kém quá , nhà lại nghèo , ba năm sau chẳng dám xuống nữa ...


Bất_ngờ từ gian nhà trong , Hương ú_ớ gọi ầm lên .


Hương lăn xe ra theo cũng cười , nụ cười méo_mó tội_nghiệp , cổ ngoẹo sang một bên .


Nghe con nói gì đấy , bà Mùi " dịch " lại là cháu nó bảo biết chú rồi .


Chú viết bài về chú " Vinh còng da_cam dioxin ... " , cháu được đọc rồi !


Bà Mùi kể tiếp : Năm ấy , cháu khoảng chín - mười tuổi gì đấy .


Bỗng một hôm , ngồi trên chiếc xe gỗ 4 bánh , cháu cặp phấn vào giữa ngón_cái và ngón_trỏ ( chân phải ) viết rõ_ràng chữ " Lương " xuống nền đất .


Cháu đánh thêm dấu nặng (. vào , nói : " Bố này ! " .


Rồi xoá dấu nặng nói : " Chú Lương này " .


Rồi thêm dấu ngã ( ~ ) nói : " Chú Lưỡng liệt_sĩ này " .


Ba anh_em chồng bà tên là Lượng , Lương , Lưỡng .


Một lần khác , bà thấy Hương mắng em : " Ngu lắm ! " khi thấy em làm tính sai ( mà cô em bấy_giờ đang học lớp 3 ) .


Từ đó , bao_nhiêu tiền trợ_cấp thương_tật hằng tháng , ông Lượng dành mua sách , báo , giấy bút cho con học ngay trên cái xe gỗ 4 bánh ấy .


Thương con , bà nhờ người đến chụp một bức ảnh cháu ngồi trên xe gỗ rồi viết kèm lá đơn gửi đi xin trợ_cấp .


Hồi_âm là một lời nhắn : Đại_ý , bao_giờ bố_mẹ cháu chết hết thì được trợ_cấp .


Chuyện đến tai Chủ_tịch UBND tỉnh ( lúc đó là ông Trần Trung Nhật ) , cháu được tặng chiếc xe_lăn và hằng tháng được trợ_cấp 50.000 đồng , sau đó tăng lên 144.000 đồng như mọi cháu trong tỉnh bị nhiễm chất_độc da_cam dioxin ...


Hương nói với mẹ , thế_là có thêm một chữ " lương " nữa ! ...


Khi biết tôi cũng là thương_binh , lại cùng chiến_trường với ông Lượng , Hương trở_nên thân_tình , sẵn_sàng cho tôi chụp ảnh .


Hương ngoẹo đầu , bậm môi , kẹp chặt cây bút_chì ký_hoạ chân_dung mình trên xe_lăn .


Có_lẽ đã thấy mình trong gương như thế_nào nên Hương vẽ khá nhanh và giống nữa là đằng khác .


Tay co_quắp , chân khoèo , mặt nhìn nghiêng xương_xương , nhưng trong_sáng ở ánh mắt và nhí_nhảnh ở lọn tóc đuôi gà .


Một lần , bà Mùi giật_mình khi thấy con xếp một dãy mười cái đĩa bà mới mua về ở chân tường .


Tưởng con làm gì , hoá_ra Hương lấy mẫu cô tiên trong đó để vẽ tranh ...


Dạo còn khó_khăn , cả phố mới có dăm nhà có tivi , cứ chiều_chiều khi có phim Tây_du_ký là cháu lại lăn xe ra cửa ... nghe .


Bà không chịu nổi , sang cậu em vay một chỉ vàng và phụ thêm vào mua được cái tivi đen trắng .


Hương học đan len , đan áo cho em , cho mẹ .


Thấy người bật bông khâu chăn , Hương xin mẹ tìm mua cho một chiếc kim như thế để khâu len .


Ông bật bông thấy áo Hương đan thật khéo và trân_trọng tặng kim khâu cho .


Cả cái khu_phố Xuân_Hoà bên sông Lô này được dân thị_xã gọi tếu_táo là dân CCCP ( cát , cót , củi , phên ) .


Bà Mùi đan cót còn nhiều khi lỗi , chứ Hương đan không lỗi bao_giờ , chỉ có_điều chậm hơn mà thôi .


Có lúc thấy mẹ đan lỗi quá nhiều , Hương gắt : " Mẹ kém thế " rồi lại xin_lỗi mẹ con đã lỡ_lời .


Bà không thấy buồn , ngược_lại rất tự_hào về đứa con tật_nguyền của mình ...


Vẽ xong bức tranh , Hương đề dưới đó dòng chữ " Invalid " .


Ông Lượng nói là tàn_phế [? , Hương có_vẻ ngượng_nghịu .


Bà Mùi bảo , chẳng biết nó học tiếng ( chữ ) Anh như thế_nào , chắc qua tivi , qua em_gái ( em thứ hai đã tốt_nghiệp Đại_học Sư_phạm Ngoại_ngữ , hiện dạy ở Trường THPT Đầm_Hồng , Chiêm_Hoá ) .


Bố_mẹ Hương đều tỏ ý tiếc chiếc máy_vi_tính mới bị hỏng chưa chữa được , chứ không cháu " biểu_diễn " cho chú xem .


Bà Mùi khoe , đó là tiền trúng xổ_số , còn chiếc tivi Sony 14 inch là tiền nuôi lợn_nái một năm .


Hương muốn được nối_mạng máy_tính , nhưng vợ_chồng bà chẳng có tiền và cũng chẳng hiểu mô_tê gì ...


Bà Mùi nói Hương tìm một bức thư Hương đang viết dở và kể : Một buổi chiều cách đây mấy năm , anh bưu_tá đến đưa cho cái giấy mời lĩnh tiền .


Cuối_cùng , ông Lượng đành cùng ông bưu_tá ra bưu_điện .


Một bà tên là Nguyễn Kim Thuý - ở 284 12 , phường 10 , quận Phú_Nhuận - gửi tặng cháu 150.000 đồng và một chiếc xe_lăn .


Sau đó , cứ 3 tháng một lần , bà lại gửi cho cháu 450.000 đồng hoặc 500.000 đồng .


Hương đã viết thư cảm_ơn bà , có_khi còn mượn điện_thoại_di_động nhắn_tin cho bà nữa .