Còn ở nhà_hàng Angkor trên đường số 105 có diện_tích 1.500 m² với 50 bàn ăn , trong đó gần một_nửa diện_tích làm bãi đậu ôtô khách .


Nhiều loại gia_vị , hàng đặc_sản từ Hà_Nội , Long_An và TP. HCM được chính các đầu_bếp VN chế_biến rất ngon .


Đứng từ bờ tường hoàng_cung đã nhìn thấy dòng chữ Công_ty AnAnA Computer ở địa_chỉ 274 Sihanouk , quận Chămkamoom .


Đó là siêu_thị máy_tính lớn nhất Phnom Penh , có diện_tích khoảng 500 m² ở tầng trệt và 500 m² ở tầng 1 làm kho chứa hàng_hoá trong toà nhà cao sáu tầng này .


Bước vào siêu_thị , khách_hàng đi dọc theo các kệ hàng tìm mua từng món linh_kiện máy_tính hoặc những bộ máy_vi_tính đời_mới nhất .


Với doanh_số bán ra hằng tháng ở siêu_thị AnAnA luôn tăng cao , chị Phạm Phương Dung khẳng_định thị_trường máy_tính ở CPC còn rất lớn .


Thế nhưng để thành_đạt như ngày hôm_nay , chị Dung phải khởi_đầu từ sự_nghiệp mở trường dạy vi_tính cho học_viên và quan_trọng nhất là mời thầy dạy vi_tính từ TP. HCM sang Phnom Penh , bởi số người biết vi_tính càng nhiều thì sức tiêu_thụ máy_tính ngày_càng tăng .


Theo chị Dung , gần đây không còn mở trường dạy vi_tính vì quá bận việc cho siêu_thị và các đại_lý máy_vi_tính .


điều chị Dung mong_muốn là trong các cuộc hội_chợ tới sẽ có nhiều DN VN tham_gia vì hàng VN có chất_lượng tốt không thua gì hàng Trung_Quốc , Thái_Lan .


Làm gì để DN và hàng VN sang CPC nhiều hơn ?


Theo các thành_viên Câu_lạc_bộ DN VN ở Phnom Penh , có nhiều người Việt làm_ăn thành_đạt ở CPC , như Việt_kiều quê Bình_Định mở các tiệm điêu_khắc đồ gỗ trên đường gần bờ sông Tonle Sap chuyên cung_cấp cho các biệt_thự , khách_sạn lớn ở Phnom Penh .


Một_số người Việt không trưng thương_hiệu nhưng làm_ăn rất lớn về xuất_nhập_khẩu và cung_ứng hàng cho đại_lý tiêu_thụ tại nhiều tỉnh ở CPC .


Bí_quyết nào để các DN đưa hàng VN tiêu_thụ nhiều ở CPC ?


Anh Lê Quang Ninh cho biết CPC là một thị_trường tiêu_thụ hàng_hoá nên cần tính_toán kỹ , bởi có_khi đưa hàng về đây có lợi hơn so với đầu_tư sản_xuất .


Tuy_nhiên , để tiêu_thụ hàng_hoá được nhiều cần có đầu_mối phân_phối như Công_ty Angkor Europa Diffusion từng làm , DN VN chỉ cần đặt văn_phòng đại_diện để giám_sát kênh phân_phối .


Bởi đã từng xảy ra một_số vụ DN VN giao_khoán cho DN CPC , dẫn đến việc khó đòi tiền chỉ vì không có văn_phòng đại_diện giám_sát .


Việc lập văn_phòng đại_diện để tiếp_cận và tiêu_thụ sản_phẩm tại thị_trường CPC cũng giúp các DN bán hàng được nhiều hơn và khắc_phục nhiều thiếu_sót trong kinh_doanh .


Chị Phạm Phương Dung cho rằng điều_kiện làm_ăn ở CPC còn dễ hơn so với VN vì ít tính cạnh_tranh hơn .


Hiện_nay nhiều mặt_hàng VN có chất_lượng tốt đã được bà_con CPC tin_dùng , vấn_đề quan_trọng là hàng VN phải rẻ hơn hàng Thái_Lan .


Để tạo ấn_tượng tốt cho người tiêu_dùng CPC về hàng VN , các DN trong nước cần tham_gia hội_chợ triển_lãm ở CPC nhiều hơn .


Anh Lê Quang Ninh cho biết Câu_lạc_bộ DN VN ở CPC sẵn_sàng tư_vấn cho các DN VN làm_ăn ở CPC .


Còn anh Lê Trọng Nhân ( giám_đốc Công_ty World Heritage ) cho rằng đừng nói ở đâu xa , nếu tham_tán thương_mại VN ở CPC tạo điều_kiện cho DN VN ở Phnom Penh được dễ_dàng tiếp_xúc thì việc làm_ăn của DN càng thuận_lợi hơn nhiều .


Khác với vẻ mặt khắc_khoải , điệu_bộ bức_xúc của những người đi đòi bồi_thường oan sai tôi đã gặp , ông Lưu Việt Hồng ( xã Nhơn_Thạnh , thị_xã Bến_Tre , tỉnh Bến_Tre ) trình_bày câu_chuyện của mình với nụ cười rộng_mở và vẻ thanh_thản kỳ_lạ .


Ông bảo : " Bây_giờ nghĩ_lại tôi thấy ... cũng vui .


Cuộc_đời thì phải có những chuyện như vậy thôi .


Nhưng lúc đó ( cách đây 15 năm ) thì tôi ức lắm ... " .


Thế nhưng Phòng Giao_thông thị_xã Bến_Tre chỉ thanh_toán một nửa số tiền trong hợp_đồng kinh_tế , nửa còn lại biến thành " nợ khó đòi ' .


Thiếu vốn để tiếp_tục hoạt_động , đầu_tư , ông Hồng làm đơn kiện ra Trọng_tài kinh_tế tỉnh Bến_Tre .


Tám tháng trong trại tạm giam , ông Hồng đau thắt ruột khi nghĩ đến công_trình chợ rau_quả trị_giá gần 2 tỉ đồng bị bỏ dở_dang , các hợp_đồng làm_ăn bỗng_nhiên trở_thành những món nợ khổng_lồ .


Mỗi tuần vào thăm , vợ ông lại khóc hết nước_mắt đem đến những tin_buồn mới : UBND xã Nhơn_Thạnh tổ_chức phát_mãi toàn_bộ giường tủ , bàn_ghế , đồ_đạc trong nhà để đổi ra thành tiền trả nợ .


Uỷ_ban huy_động đoàn thu nợ gồm mấy chục người , mình trần tay lưới tới kéo năm ngày liền trên mấy ao cá nhà ông .


Cá_tai_tượng , cá_trê_phi , cá mẹ , cá con đều bị vớt sạch để ... trừ nợ .


Khi ông Hồng được ra trại , tổ_hợp Hồng_Hà đã tan_rã , 29.000 m² đất vườn nhà ông cũng lần_lượt có chủ khác .


Ao cá giờ_đây chỉ còn những đám bèo lềnh_bềnh cũng vào tay người khác .


Trên nền gạch của dãy nhà phụ , rõ mồn_một đường rãnh bị đào lên , xẻ ngay giữa nhà làm ranh_giới đất bàn_giao cho chủ mới ...


Là một thương_gia giỏi nhưng ông Hồng bảo mình không còn sức_lực để đứng lên , làm lại sau cú sốc ở tuổi 60 .


Bao_nhiêu ngày ông ngồi câm_lặng trong căn nhà trống , cay_đắng nhìn đất_đai , vườn_tược từ thời ông sơ , ông cố để lại nay lao_xao tiếng người lạ .


Ông rát ruột nghĩ đến mấy đứa con nhỏ đã phải bỏ học đi làm_thuê vì trong nhà không còn hột gạo , đến trường bị bạn_bè chê_cười là con của " đồ lừa_đảo " .


Ông chua_xót thấy cảnh bà vợ hoảng_loạn tinh_thần sau những ngày đội thu nợ rầm_rộ đến khuân_vác đồ_đạc , tát ao kéo lưới ...


" Không cần khôi_phục tổ_hợp , làm kinh_tế nữa mà phải đòi lại danh_dự cho gia_đình " - ông Hồng quyết_định như vậy và dồn mọi sức_lực của mình vào hành_trình khiếu_nại .


Nhưng thật_ra chỉ còn lại được mỗi căn nhà trống .


Ông làm đơn kêu_oan lên VKSND tỉnh Bến_Tre , và ông chỉ nhận được lá thư khuyên hãy giải_quyết từng bước việc tiếp_tục đòi nợ Phòng Giao_thông thị_xã và trả nợ tín_dụng " để mọi việc được ổn_thoả " .


Bà vợ lại xếp mớ tiền_lẻ tích_cóp từ từng trái dừa , từng ngày làm_thuê của con để ông làm lộ_phí ra Hà_Nội .


Đi đến lần thứ hai ông gặp được bà Nguyễn Thị Định , người phụ_nữ lẫy_lừng của tỉnh Bến_Tre , lúc đó đang là phó_chủ_tịch Hội_đồng Nhà_nước , chủ_tịch Hội Liên_hiệp phụ_nữ VN .


Bà Định nghe câu_chuyện cay_đắng của ông đã nghiên_cứu hồ_sơ và trao cho ông lá thư mà sau này ông gìn_giữ như bửu_bối .


" Nó như ánh_sáng cuối đường_hầm , giữ lại cho tôi lòng tin vào công_lý , tin rằng sự_việc của mình cuối_cùng cũng sẽ được sáng_tỏ '' .


Trong thư bà Định viết : " Tại_sao Nhà_nước thiếu nợ của dân thì không ai nói gì , dân thiếu nợ Nhà_nước lại bắt giam người_ta tám tháng ?


Dân thiếu nợ bắt trả lãi , còn Nhà_nước thiếu nợ dân lại không tính lãi ?


Làm như thế là không công_bằng và mất lòng tin của dân ... " .


Ngày 4-6-1999 , chín năm sau ngày bị bắt giam , Toà_án_nhân_dân tỉnh Bến_Tre xử phiên sơ_thẩm , tuyên : Lưu Việt Hồng không phạm_tội " lạm_dụng tín_nhiệm chiếm_đoạt tài_sản xã_hội_chủ_nghĩa " .


Ngày 16-6-2000 , toà phúc_thẩm Toà_án_tối_cao tại TP. HCM xét_xử , tuyên : Lưu Việt Hồng không phạm_tội .


Dù_cho một đời thương_gia cuối_cùng đã phá_sản , dù_cho giữa căn nhà chỉ còn trơ cọc vẫn rành_rành cái ranh_giới cắt xẻ ác_nghiệt nhưng lúc này nụ cười và sự thanh_thản đã trở_lại trên gương_mặt vợ_chồng ông .


Thỉnh_thoảng có người hỏi_thăm , ông Hồng lại bảo : " Sự_việc xong rồi , chỉ còn thiếu một lời xin_lỗi " .


Nghị_quyết 388 xuất_hiện và ông Hồng thấy ngay cơ_hội đòi lời xin_lỗi cho mình .


Các cơ_quan khác nhận được đơn của ông Hồng cũng đều chuyển đến VKSND tỉnh Bến_Tre đề_nghị giải_quyết theo đúng thẩm_quyền .


Nhưng đến nay một năm rưỡi đã trôi qua , ông Hồng chỉ nhận được hồi_âm duy_nhất là một giấy báo tin của VKSND tỉnh Bến_Tre : " Mong ông hãy theo_dõi sự giải_quyết của VKSND tối_cao " .


" Trên chỉ xuống , dưới lại chỉ lên , chẳng biết thế_nào nên tôi lại phải đâm_đơn ra toà " - ông Hồng cười .


Đơn khởi_kiện nộp lên toà_án tỉnh đã năm tháng mà chưa thấy hồi_âm .


Khoản tiền ông Hồng yêu_cầu bồi_thường là 7_,_9 tỉ đồng và đều được chứng_minh bằng giấy_tờ , văn_bản .


Có được chừng này hồ_sơ , dư sức chứng_minh yêu_cầu của mình là chính_đáng " .


Ông bảo rằng những thiệt_hại không có chứng_từ chính là những mất_mát nặng_nề nhất .


Đó là ước_mơ trở_thành bác_sĩ , kỹ_sư của mấy đứa con nhỏ đã tan_tành khi việc học hết phổ_thông cũng đã quá tầm tay vì cha phá_sản và bị tống_giam .


Nói thì nói vậy , nhưng ông Hồng vẫn nở nụ cười .


Ông thanh_thản nói : " Lời xin_lỗi rồi cũng sẽ đến thôi , dù chậm , Tôi tin là thế " .


Ở số 10 phố Hàng_Mành Hà_Nội , vợ_chồng Dương Tuấn - Ðặng Hải Lý , 26 tuổi , mở lớp dạy viết chữ đẹp .


Trong ngôi nhà lớn của gia_tộc họ Dương ở phố Hàng_Mành , Dương Tuấn cho biết , nhà có truyền_thống viết chữ đẹp , nên cũng ham_mê luyện chữ đẹp .


Sáng sớm 22 - 10 – 2003 , những thuỷ_thủ bị nạn của tàu Hoàng Đạt 35 đã được tàu Capability ( Liberia ) đưa về tới Nha_Trang .


Họ chỉ còn 13 người tự đặt_chân lên cầu_cảng , và hai đồng_đội xấu_số ...


Tai_ương đã ập đến với con tàu Hoàng Đạt 35 vào lúc gần 3 giờ sáng 21-10-2003 tại vùng_biển Trường_Sa VN , cách vịnh Cam_Ranh chừng hơn 100 hải_lý ...


Thuỷ_thủ Lê Văn Vinh ( 46 tuổi ) , đại_phó của tàu Hoàng Đạt 35 nói : " Chẳng ai còn gì cả , chỉ còn mỗi chiếc quần_đùi sóng cũng đánh rách tơi_tả ... ” .


Các anh chuyền cho nhau để chọn cho mỗi người một bộ áo mới vừa được công_ty ( từ Hải_Phòng ) mang vào tiếp_tế ...


Nguyễn Khắc Trường ( 27 tuổi ) , thuỷ_thủ , một trong hai trường_hợp bị mất_tích nhưng may_mắn trở_thành người sau_cùng được vớt lên .


Trường cho biết : “ Tôi là người phải chịu ở dưới nước lâu nhất , kinh_hãi lắm ... ” - vừa nói , Trường vừa lắc_đầu rùng_mình ...


Anh Nguyễn Văn Quỳnh ( 47 tuổi ) nói : " Lúc ấy tôi đang ngủ vì không phải ca trực của mình thì nghe hiệu_lệnh báo_động .


Tôi vơ vội áo_phao trên đầu giường mặc vào và chạy ra .


Trời đang mưa lớn , con tàu bị chao lắc rất mạnh và sóng đánh văng dội lên cả boong tàu ... ” .


Thuyền_trưởng Trần Minh Đức cho biết : “ Đêm_tối quá mịt_mùng , sóng cấp 5 và gió cấp 6 , lại có cả mưa lớn .


Con tàu bị nghiêng , ban_đầu khoảng 10 - 15 độ , chúng_tôi cố tìm mọi cách để cứu tàu .


Con tàu càng nghiêng rất nhanh , khi độ nghiêng đến lên hơn 20 - 25 độ , tôi biết tình_thế không còn cách nào có_thể cứu được tàu nữa , khi ấy chỉ còn nghĩ đến cách phải cứu cho được thuỷ_thủ ... ” .


Trong khi ấy sóng vẫn rất lớn , tàu tiếp_tục bị nghiêng lắc dữ_dội hơn , nhiều thuỷ_thủ bị va_đập chấn_thương ngay trên tàu .


Anh_em bắn lên mọi tín_hiệu cấp_cứu có được .


Thuyền_trưởng tìm cách liên_lạc trực_tiếp theo các kênh sóng khác trên tàu .


Và họ nhận được thông_báo trở_lại của tàu Capability .


Trần Minh Đức nói : “ Lúc đó tôi mới có một_chút hi_vọng là chúng_tôi có khả_năng sẽ được cứu sống ” .


Tàu cứu_hộ báo họ không_thể vào gần tàu bị nạn vì rất nguy_hiểm .


Họ cho biết chỉ có_thể cứu được khi các thuỷ_thủ rời tàu và ở trên xuồng hoặc có phao trên mặt_biển .


" Bấy_giờ con tàu đã bị nghiêng quá lớn , nếu không ra_lệnh cho thuỷ_thủ rời tàu kịp_thời thì khi nó chìm tất_cả sẽ bị cuốn theo tàu " , thuyền_trưởng Trần Minh Đức nói .


Thế_là những chiếc xuồng tự thổi đã được thả xuống nhưng lập_tức sóng lớn đánh dập mạnh , vướng_mắc vào thành tàu làm chiếc thì rách , chiếc thì xẹp .


Ngay lúc đó thuyền_trưởng phải tổ_chức cho anh_em nhảy biển .


Trong đêm_tối mịt_mùng , họ chỉ nhận được ra nhau nhờ chiếc đèn tín_hiệu trên áo_phao cá_nhân và phao tròn .


Khi xuống nước , tất_cả cùng bám chung vào một sợi dây dài hơn trăm mét .


Thế nhưng chỉ được chừng một tiếng đồng_hồ thì anh_em đã bị đánh dạt ra thành nhiều tốp .


Các tốp chỉ còn kẹp sát và bám được với nhau theo chung chiếc phao tròn .


Còn tàu cứu_hộ thì ở ngoài xa đến chừng cả cây_số .


“ ... Nước lạnh , sóng to , trong đêm_tối anh_em trong tốp tôi bám vào nhau và thỉnh_thoảng nhắc nhau cố đạp chân cho bớt lạnh , chứ còn ban_đầu chẳng_thể biết phải bơi theo hướng nào .


Cứ thế để trôi và chờ tàu đến cứu ... " - anh Nguyễn Tiến Thảo kể .


Thế nhưng tới khi đến gần được tàu lại càng nguy_hiểm hơn .


Nguyễn Đình Hùng , thuỷ_thủ 22 tuổi , cho biết : " Tôi là người thuộc tốp đầu_tiên bám được vào thang dây của tàu cứu_hộ .


Nhưng khủng_khiếp nhất là lúc bị sóng nhồi đập vào thành tàu .


Vừa bám giữ cho được theo sợi dây người_ta thả xuống từ trên tàu , vừa lượn người để giảm sức va_đập do sóng đánh dập mình vào thành tàu , đồng_thời phải gắng_sức bám cho được vào thang dây .


Mỗi khi sóng dập vào và đẩy người lên theo thật cao thì mới có_thể với tới được .


Phải mấy lần như thế tôi mới may_mắn bám được vào thang " .


Và hầu_như ai cũng bị chấn_thương với những va_đập bởi sóng quá mạnh như thế .


Tàu Capability quá lớn nên khoảng_cách từ boong tàu xuống đến mặt_biển ước_chừng hơn 12 m .


Sau khi đánh vào thành tàu , con sóng sẽ rút xuống rất sâu , người bám được vào thang sẽ lơ_lửng trên cao , nếu không gắng_sức giữ được mà để tuột tay rơi lại xuống biển mà không bám được lại vào phao hay dây thì tức_khắc sóng sẽ cuốn trôi .


Hầu_hết đều phải chịu_đựng và cố nhiều lần như thế mới bám được vào thang .


Chính anh Vũ Ngọc Bình ( máy trưởng ) là người bám được đầu_tiên vào thang dây cứu_hộ nhưng lại không giữ được và rơi xuống .


Sau đó , do dây quấn , anh không còn đủ sức bám vào thang dây lần nữa ...


Khi đã được về tĩnh_dưỡng tại nhà_nghỉ Bộ_đội biên_phòng tỉnh Khánh_Hoà , nhiều thuỷ_thủ vẫn còn chưa hết vẻ bàng_hoàng ...


Chiều hôm_qua tại nhà tang_lễ Bệnh_viện tỉnh Khánh_Hoà , cùng với công_ty chủ tàu , những người may_mắn thoát nạn đã tiễn_đưa hai đồng_đội xấu_số của mình ( anh Vũ Ngọc Bình và anh Đào Xuân Nhung - sinh năm 1944 , sĩ_quan boong tàu ) về quê nhà ...


Hàng trăm lỗ khoan như những cánh_tay dài_ngoằng thọc_sâu xuống lòng đất .


Ruộng_đồng , những cánh rừng_phòng_hộ ven biển bị phá nát ...


Vừa bước tới đầu làng tôi đã " nghe " mùi tanh_tưởi đến lợm_giọng bởi thứ nước tù đen_ngòm khắp nơi .


Những cánh đồng lúa phì_nhiêu trước đây giờ đã biến thành ... bến đò !


Hàng trăm nông_dân đành ngậm_ngùi rửa tay gác cuốc lên giàn bếp vì không còn ruộng để canh_tác ; nguồn nước_ngọt cũng bị cơn bão mặn ập vào xoá_sổ ...


Từ một vùng thuần nông làm ra lương_thực giờ người nông_dân ở Hồ_Tôm , thị_trấn La_Gi ( Hàm_Tân , Bình_Thuận ) phải đong gạo chợ , mua từng lít nước uống ...


Sáu Kế khoả xô nước chuyền sang tay tôi một bụm đề_nghị nếm thử .


Mùi_vị tanh mặn điếng lưỡi làm tôi nổi cả gai_ốc .


Người chủ nhà thở_dài : " Gần một năm nay mỗi ngày trước khi đi học thằng con tôi phải đi mua nước về để nấu_ăn ... " .


Gió xô phần_phật như muốn thổi bay mấy cái áo học_trò đã ngả màu cháo_lòng đang phơi trước nhà của con trai Sáu Kế .


Quả_thật dù có Omo hay Tide cũng bó_tay chứ chẳng_thể biến những cái áo này " trắng sạch như mới " được bởi nguồn nước đã ô_nhiễm từ khi cơn bão mặn ập xuống làng này ...


Nhà có gần mẫu ruộng đều bị ngập nước_mặn , Sáu Kế đã khóc khi dắt con trâu cày đem bán lấy tiền cho vợ chạy_chợ .


Còn Sáu Kế thì xách áo lò_dò đến cảng La_Gi xin làm chân bốc_vác .


Thằng Học , con trai Sáu Kế giờ đã bơi_lội giỏi nhờ xung_quanh nhà toàn là nước .


Với tấm lưới rách mỗi chiều nó đóng_góp cho bữa ăn gia_đình vài con cá_đối nước_lợ .


Vợ_chồng bà Nguyễn Thị Hiệp có bảy sào lúa đang làm đòng , cơn bão mặn ập vào nuốt_chửng .


Hơn một sào mãng_cầu trong vườn và bầy gà của bà cũng bị dịch chết sạch không còn một mống .


Bà Hiệp rầu_rĩ kể : " Trước_đây vợ_chồng tôi đã dặn nhau tự làm tự ăn , bây_giờ gặp cảnh như_vầy ... " .


Đăng_kí tham_gia khá đông nhưng cuối_cùng các hộ dân đều rút do số tiền đầu_tư to quá và dự_án bất_thành .


Đến năm 2000 - 2001 khi con tôm_sú giúp nhiều nông_dân thành tỉ_phú , những cuộc " đổ quân " vào dự_án của Nhà_nước chiếm đất và phá rừng ngập_mặn để nuôi tôm lan nhanh như bão .


Từ một vùng quê yên_bình , nơi đây bỗng_chốc trở_thành một công_trường ngổn_ngang ; những chiếc máy_ủi , máy đào đất đỏ_đèn gầm_rú thâu_đêm_suốt_sáng thi nhau đào , ủi làm hồ nuôi tôm cho kịp tiến_độ .


Thay_vì đầu_tư , lắp_đặt hệ_thống đưa nước từ biển vào họ lại thuê những giàn khoan chọc sâu xuống lòng đất 30 , 40 m tìm nguồn nước_mặn .


Trong khi đó , toàn_bộ hệ_thống thoát nước tự_nhiên bị bờ đập ngăn_chặn , nước không thoát ra được biển đành quay ngược lại xâm_nhập khu dân_cư ...


Khổ nhất phải kể đến gia_đình anh Song , ngoài bốn sào ruộng bị nước_mặn xoá_sổ , căn nhà cao_ráo ngày_trước chỉ cách lộ chục mét giờ muốn ra_vào phải ... chèo xuồng !


Hôm nào nước cũng ngập tới lấp_xấp nền nhà .


Song xắn tay_áo để lộ nước_da màu đồng_hun , khoe : " Bà_xã với hai đứa con tôi cũng đổi màu_da như_vầy vì phải tắm cái thứ nước chết_tiệt đó , nó rít_rịt bám chặt vào da và nhớp_nháp ghê lắm ... " .


Vợ_chồng Song thất_nghiệp vì ruộng nhiễm mặn , của_nả khiêm_tốn trong nhà lần_lượt " lội nước " ra đi ...


Suy_nghĩ lung lắm , rốt_cuộc hai vợ_chồng đành xuống_nước xin làm_thuê cho một chủ hồ tôm - những " thủ_phạm " góp_phần gây ra cơn bão mặn làm điêu_đứng nhiều người .


Ở xóm giữa có đến gần 20 nóc nhà nằm trong tình_cảnh tương_tự .


Ông Bảy , người sống ở khu_vực này , thấy chúng_tôi chụp ảnh , chép_miệng tiếc_rẻ : " Hồi đó tại đây là cánh đồng lúa phì_nhiêu , giờ cơn bão mặn đã biến thành một ... bến đò ! " .


Ông Võ Đức Hơn , chủ_tịch UBND thị_trấn La_Gi , thừa_nhận : chính_quyền địa_phương đã lập biên_bản xử_phạt 61 trường_hợp vi_phạm gần nửa tỉ đồng , tuy_nhiên chỉ có ... hai hộ nộp phạt được 10 triệu , còn đất hoàn_toàn không thu_hồi được !


Ngay như vụ xâm_hại 4.000 m2 rừng_phòng_hộ ven biển của ông Đỗ Thế Hùng cũng chỉ buộc lấp ao rồi dừng lại ...


Hơn 60 ha diện_tích hồ tôm lấn_chiếm trái_phép ở đây đang hiện_hữu sừng_sững như một pháo_đài chắn nước , triệt_tiêu toàn_bộ quy_luật tự_nhiên " ngăn sông không cho đổ về biển lớn ! " .


Từ những lá đơn kêu cứu tới_tấp của nông_dân , sau khi thị_sát nhận thấy tầm nghiêm_trọng của " pháo_đài hồ tôm " , Ban chỉ_huy phòng_chống lụt_bão tỉnh Bình_Thuận đã có công_văn khẩn đề_nghị UBND huyện Hàm_Tân xử_lí dứt_điểm nạn lấn_chiếm đất trái_phép , khơi thông dòng_chảy và phá_bỏ các hồ tôm để giải_phóng ngay tuyến kênh thoát nước ...


Quả_thật nếu những cơn lũ_quét bất_thần ập về như trước_đây Hàm_Tân từng gánh_chịu , thì không biết 31.000 dân ở La_Gi và vài ngàn dân nữa ở những vùng phụ_cận ... sẽ ra sao ? !


Ông Chín " râu " , một lão_nông có tài sạ lúa giỏi nhất nhì thôn Hồ_Tôm , tâm_sự : " Cha ông nói : muốn giàu nuôi cá , muốn khá nuôi heo còn muốn nghèo nuôi vịt , thiệt đúng là không sai ! " .


Nước_mặn ngập hết cả mẫu ruộng nên không còn cơ_hội trổ_tài sạ lúa , ông Chín gom tiền mua hơn một trăm con vịt sáng chiều chăn_thả để khỏi rời xa đồng_ruộng .


Nhưng nước_mặn cũng đã lạnh_lùng quật vào cái nghề mưu_sinh bất_đắc_dĩ của ông : bầy vịt chỉ còn đúng một ... " tiểu_đội " !


Rời khỏi thôn Hồ_Tôm , chia_tay những nông_dân đang oằn lưng vì cơn bão mặn , ai cũng thấy hình_ảnh nghịch_lí : nước ngập đầy đồng nhưng lúa không sống được và từng đoàn người đều có nước_da màu đồng_hun rồng_rắn đi xa đến mấy cây_số để mua nước về ...


Vừa thở_phào với kỳ thi học_kỳ 1 , nhiều SV đã lập_tức bước vào ngay mùa làm tết , chấp_nhận tết xa nhà ở lại TP cho những dự_tính , mục_tiêu đời SV của mình .


Việc ở lại có cơ_sở : rất nhiều công_việc thời_vụ dành cho SV xuất_hiện với những khoản thù_lao khá cao .


Đặng Kỳ SV Học_viện Hành_chính quốc_gia , vừa siết chặt nút buộc những bao hàng trên yên xe_máy của mình vừa cho biết : Tết này mình không về .


Mình đang nhận chở hàng cho siêu_thị , sau đó đến 28 tết mình sẽ đi trực cửa_hàng ga .


Khoản tiền kiếm được trong dịp tết này sẽ đủ để mình yên_tâm học_tập trong kỳ học tới " ...


Bạn gái của Kỳ là Hồng Nhung , học năm 3 Trường cao_đẳng Xây_dựng , đang tất_bật kiếm việc_làm mới sau khi vừa hoàn_thành công_việc tiếp_thị cho Công_ty nước tinh_khiết Hapro .


Trọng Hoàn , quê Hải_Dương , tâm_sự : Với mình , khoản tiền kiếm được trong dịp tết này rất quan_trọng .


Thời_gian_biểu mùa xuân - mùa tết của Hoàn : từ 20 - 27 tết chạy_bàn , 28 - 30 tết phục_vụ tại chợ hoa xuân , mồng 1 - 6 giữ xe ...


Trong cuộc mưu_sinh ấy , họ biết tìm cách tận_dụng kiến_thức được học từ giảng_đường .


Tết mà , nhiều việc lắm , đến tận 30 tết vẫn còn việc .


" Thôi cố_gắng quên tết , kiếm thêm tiền ra giêng tậu mấy bộ sách kỹ_thuật mới " - Quân cười , dù trong ánh mắt vẫn không giấu được nỗi nhớ nhà .


Anh Nguyễn Huy Hoàng , chủ_tịch Hội SV Học_viện Hành_chính quốc_gia , cụ_thể hơn : Với những SV ở lại trường , Hội SV sẽ tổ_chức cho các bạn những chương_trình vui_chơi đón tết .


Đồng_thời sẽ có những phần quà , số tiền nhỏ mừng_tuổi tặng các bạn , cố_gắng cho các bạn vẫn được đón một cái tết vui_vẻ và ấm_cúng .


Đất rừng bị manh_mún , xé_lẻ , rừng ngày_càng nghèo kiệt .


Hàng chục ngàn hecta đất rừng - nguồn tài_nguyên quí_giá chỉ có_thể được hình_thành sau hàng trăm năm - nay đang trở_thành một vùng_đất hoang_tàn .


Về huyện Tánh_Linh , tỉnh Bình_Thuận , tôi chuẩn_bị khá đầy_đủ vật_dụng cần_thiết cho một đợt tác_chiến ... trong rừng .


Song tôi đã thật_sự chưng_hửng khi đối_diện với một Tánh_Linh không phải là rừng mà là một vùng xơ_xác , hoang_tàn .


Sau cả buổi dọ hỏi , tôi cũng tìm gặp được một đầu_nậu có tiếng ở xã Gia_Huynh , thuộc địa_phận Lâm_trường Tánh_Linh .


Bà G. dáng đậm người , hất mặt nhìn tôi , ra giá : " 4 triệu đồng / hecta / năm " .


Tôi phân_vân : " Em ở Đồng_Nai qua , chưa biết làm_ăn có được không ?


Vừa lôi điếu thuốc_lá ra khỏi túi áo_bà_ba , bà G. tư_vấn : " Đất tốt , trồng củ_mì , bắp gì cũng được " .


Đất của lâm_trường , nhưng tôi có công khai_phá từ mấy chục năm nay rồi !


Cho cô em thuê , cô em làm vài vụ rồi ... biến .


Bà G. quắc mắt nhìn tôi không nói nửa lời .


Sáng hôm sau tôi trở_lại khu_vực gần nơi bà G. bán đất , gặp một chị tên Hà .


Chị Hà quê ở Trà_Vinh , đã tạm_trú ở thôn 2 , xã Gia_Huynh từ năm 1999 cho đến nay .


Chị tâm_sự : " Mỗi ngày họ trả cho 25.000 đồng , làm ngày nào biết ngày đó , công_việc là trồng điều , gặt cỏ , hái điều , rồi ... mót điều bán kiếm thêm tiền chợ " .


Do không có tiền thuê đất của đầu_nậu , chị mới phải làm mướn như vậy .


Nếu có tiền thuê đất canh_tác , mỗi năm thu_hoạch hơn 10 triệu đồng , gấp đôi tiền công làm_mướn cho công_ty " - chị Hà nói .


Nhiều người biết bà G. từ miền Trung vào Tánh_Linh cách đây 30 năm , từng được chính_quyền địa_phương giao_khoán đất canh_tác nhưng bà đem bán dần , đến giờ thì trắng_tay .


Bà chuyển sang chiếm đất lâm_trường và cho thuê với giá vài triệu đồng / ha / năm .


Mấy ngày sau đó tôi được chứng_kiến cảnh bà G. kéo theo một nhóm người nào xẻng , búa , bạt ... đi dựng lều ngay trên đất lâm_trường .


Đó là những người nhập_cư vì tôi nghe được giọng Huế , Quảng_Bình , giọng người miền Tây và cả giọng Bắc .


Tôi đến chỗ bắt voi thuộc khu Bàu_Chồn , tiểu_khu 311 , Lâm_trường Tánh_Linh .


Ở đây bây_giờ trống_hoác , chỉ còn toàn ... gốc cây đã bị đốt cháy đen .


Ông Đào Lập Công , cư_dân thôn 1 , xã Gia_Huynh , cho biết : " Tôi ở đây hơn mười năm rồi , quản_lý gần chục hecta đất của lâm_trường " .


Trước_đây voi về nhiều , tôi cất chòi lá buông canh giữ đất .


Mấy ngày sau , tôi được lãnh_đạo lâm_trường cho biết ông Công là một trong những người chiếm đất rừng và tham_gia nhóm ngăn_cản người thi_hành công_vụ khi lâm_trường tiến_hành ủi đất để trồng cao_su theo chủ_trương của tỉnh .


Theo hạn_điền , mỗi hộ chỉ được giao tối_đa 2 ha ( nếu có ba khẩu ) , 5 ha ( nếu có năm khẩu trở_lên ) .


Ông Công cũng là một trong những " đại_gia " về đất ... lâm_trường .


Ngoài_ra còn có ông Bình ở xã Gia_Huynh đã có 4 ha , được giao_khoán thêm 2 ha để trồng cây_công_nghiệp song vẫn tham_gia chiếm thêm đất ở khu Bàu_Chồn .


Người dân ở thôn 3 , xã Gia_Huynh rỉ_tai nhau : " Bí_thư chi_bộ thôn còn đi chiếm hàng chục hecta đất , mình dại gì không đi chiếm ! " .


Một cán_bộ huyện cho biết một bí_thư chi_bộ thôn thuộc xã Gia_Huynh đã chiếm 16 ha đất lâm_trường nhưng đến nay vẫn đang chờ ... kiểm_điểm ( ? ) .


Giám_đốc lâm_trường Bùi Văn Thu có vẻ bức_xúc khi chỉ cho tôi khu Bàu_Chồn với một rừng ... gốc cây và kể : Ban_đêm người dân vô cưa một nửa gốc cây , chờ gió lớn cây bị đổ xuống , đổ_thừa là gió lớn cây đổ .


Họ cứ phá rồi chiếm theo dạng da beo như vậy .


Từ tháng 8-2003 khi tôi về nhận nhiệm_vụ đến nay đã giải_quyết bằng cách giao_khoán hơn 600 ha cho hàng trăm hộ vô chiếm đất để họ canh_tác , nhưng dân vẫn cứ tiếp_tục vô chiếm phần đất qui_hoạch trồng cao_su của lâm_trường " .


Ông Thu vừa dứt câu_chuyện , một thanh_niên đeo trên cổ sợi dây_chuyền vàng rất lớn tiến lại gần ông nói : " Anh Thu ơi , ngày_mai cho em mang máy cưa vô rừng làm cho đỡ vất_vả " .


Sau mấy đợt quyết_liệt xử_lý , nay vẫn còn khoảng 16 chòi .


Dọc con lộ chính của xã Gia_Huynh thuộc lâm_phận Tánh_Linh , tôi dễ_dàng nhìn thấy lác_đác một_số nhà dân , có nhà mái lá , mái tôn , tường xây .


17 g ngày 10-5 , tôi còn chụp được vài tấm hình một_số người dân đang cất nhà một_cách công_khai trên đất thuộc lâm_phận Tánh_Linh .


Tôi không hình_dung được khu_vực mình đang đứng là rừng , bởi giờ_đây cây rừng chỉ còn gốc .


Tôi bất_thần dừng lại ở một gốc cây lớn đang bị lửa thiêu cháy ...


Những đơn_vị được giao quyền sử_dụng , khai_thác rừng Tánh_Linh tuyên_bố bất_lực , còn UBND huyện thì ... kêu khó trước nạn cư_dân bất_hợp_pháp chiếm đất .


Mua_bán chỉ bằng giấy tay và dù biết đất này đã được giao cho công_ty làm dự_án , người_ta vẫn mua_bán , sang_nhượng thoải_mái .


Cư_dân ở đây cho biết vài năm trước , đất ở khu Biển_Lạc chỉ chừng 7 - 8 triệu đồng / ha là cùng .


Khác với Lâm_trường Tánh_Linh , khu Biển_Lạc đã không còn là rừng từ năm 2001 , từ khi được UBND tỉnh Bình_Thuận ra quyết_định tách khỏi khu bảo_tồn thiên_nhiên Núi_Ông - Biển_Lạc để trồng cây_công_nghiệp dài ngày .


Công_ty Cao_su Bình_Thuận được giao 1.393 ha trong đó có 500 ha xây nhà cho công_nhân của công_ty nhưng chỉ mới trồng được 130 ha cao_su ; doanh_nghiệp tư_nhân ( DNTN ) Tạo_Lập được giao 100 ha chỉ trồng được 16,7 ha keo lai , DNTN Việt_Thành được giao 160 ha mới canh_tác được 14,5 ha đất trồng cây ăn quả ...


Xã Gia_An của huyện Tánh_Linh được cân_đối 500 ha đất để dân đủ đất canh_tác , nhưng người dân ở huyện Đức_Linh sang chiếm toàn_bộ , thậm_chí huyện dành riêng 266 ha để bố_trí đất cho người dân ở xã Gia_Huynh canh_tác thì chính dân xã Gia_Huynh đi chiếm .


Diện_tích đất bị chiếm tăng dần từ 4.663 ha lên 7.700 ha chỉ từ đầu năm 2003 đến nay .


Trên phần đất dân chiếm thường chỉ có một chòi bằng lá hoặc bằng tấm bạt , vài cây cọc cắm bao nilông , nhưng theo anh Trần Xuân Vỹ - nhân_viên bảo_vệ Công_ty Cao_su Bình_Thuận , chỉ cần công_ty đưa xe vô ủi đất khu 500 ha nhà ở cho công_nhân là năm phút sau có hàng chục người cầm dao , rựa vô ngăn_cản .


" Ai cũng biết đất này đã được giao cho công_ty nhưng người dân cứ vô chiếm " .


" Chiếm rồi họ canh còn kỹ hơn bảo_vệ của công_ty " , anh Vỹ kể .


Ông Bùi Ngọc Quan , giám_đốc Công_ty Cao_su Bình_Thuận , than : " Khi đất bị chiếm , chúng_tôi chỉ biết " kính thưa UBND huyện , báo_cáo các đồng_chí ...


" Rừng của chúng_tôi thế này mà họ đem dao vào chặt , đuổi không đi " .


" Bây_giờ chúng_tôi phải rào lại bằng kẽm gai " , giám_đốc Lâm_trường Tánh_Linh Bùi Văn Thu than .


Hôm cùng ông Thu vào tiểu_khu 311 , tôi thấy ông chủ rừng tay chỉ đám khói xa_xa kêu lên : " Đó đó , khói thế kia là dân đốt cây keo của lâm_trường đó ...


Nhìn thế thôi chứ bây_giờ chúng_tôi ... bất_lực rồi .


Ông Thu giải_thích : " Lâm_trường chỉ có 19 người , bảo_vệ sáu điểm , mỗi điểm ba người giữ 600 ha .


Chúng_tôi đi kiểm_tra bằng xe_máy , còn vô rừng thì ... đi bộ .


Ông Thu phân_trần thêm : " Bây_giờ người_người chiếm đất , nhà_nhà chiếm đất , trong khi lâm_trường không có quyền xử_lý người vi_phạm mà chỉ được tạm giữ 24 giờ .


Quá thời_gian ấy phải thả , rồi đâu vẫn hoàn đấy .


Tình_trạng phá rừng ( chặt cây , đốt gốc ) chiếm đất diễn ra từ hơn hai năm qua , nhưng đến cuối tháng 4-2005 , Hạt kiểm_lâm Tánh_Linh mới ra hai quyết_định khởi_tố vụ án hình_sự tội huỷ_hoại rừng đối_với Nguyễn Phước Thành ở thôn 3 , xã Gia_Huynh , huyện Tánh_Linh và năm đối_tượng ở xã Đức_Tài , huyện Đức_Linh .


Ở xã Gia_Huynh , người dân dựa vào một bí_thư chi_bộ thôn ( người chiếm hàng chục hecta đất của Viện Nghiên_cứu cao_su mà chúng_tôi đã đề_cập bài trước ) để ... xuống_đường chiếm đất .


Hai người em của ông bí_thư này là hai nhân_vật cầm_đầu gây cản_trở khi lâm_trường ủi đất .


Ông Trương Văn Thưởng , phó_chủ_tịch UBND huyện Tánh_Linh : " Rất căng_thẳng , phức_tạp ... " .


Khó_khăn nhất là dân cư_trú bất_hợp_pháp nhiều quá , sống trong rừng , khi phát_hiện thì họ nói đi làm_thuê cho dân trong vùng .


Huyện cũng đề_nghị UBND huyện Đức_Linh sang đón dân mình về ...


Tình_hình lấn_chiếm ở Biển_Lạc là có một sự liên_kết , chiếm đất có tổ_chức nhưng chúng_tôi chưa nắm rõ được ai cầm_đầu .


Đất cấp rồi thì đem bán , cố_tình không hợp_tác với các đơn_vị được giao đất .


Chính_quyền xã rất yếu , một_số anh_em có gia_đình , người_thân cũng lấn đất , chiếm đất .


Còn ở Lâm_trường Tánh_Linh , sau khi anh Huỳnh Ngự giám_đốc lâm_trường bị cách_chức , anh Thu thay_thế , tình_hình chiếm rừng có chiều_hướng ... nặng hơn .


Huyện sẽ thành_lập các tổ truy_quét liên_ngành , không để anh_em làm độc_lập nữa .


Ngày 17-5 , cảnh_sát Đài_Nam ( Đài_Loan - ĐL ) đã bắt_giữ hai cha con tên Hồng Kính Trương ( Hung Ching chang , 70 tuổi ) và Hồng Minh Du ( Hung Ming yu , 48 tuổi , tạm gọi là tên Hồng ) , giám_đốc Công_ty môi_giới lao_động Trung_Hữu , và người nữ phiên_dịch tên Thảo Linh ...


Bốn nạn_nhân đầu_tiên trong hàng chục những phụ_nữ không may này trước đó đã tìm đến nhà_thờ của Nguyễn Văn Hùng ở huyện Đào_Viên phía bắc ĐL để nương_náu , nhờ che_chở và bảo_vệ ...


Đó là một ngôi nhà_thờ nhỏ một trệt , một lầu , nằm ngay mặt_đường Thánh Paul .


Tầng dưới của nhà_thờ là nhà_trẻ , tầng trên là các phòng làm_việc của cha Hùng và các đồng_sự , xen_kẽ là một_số phòng nghỉ ...


Khi chúng_tôi đến , cha Hùng đang nói_chuyện điện_thoại với một nạn_nhân mới của tên Hồng .


Hôm_nay có thêm hai nạn_nhân nữa tự_nguyện đứng ra tố_giác tội_ác của cha con tên Hồng - gác điện_thoại , cha nói với chúng_tôi - như vậy đã có đến chín nạn_nhân .


Cha Hùng cho biết con_số nạn_nhân của cha con tên Hồng không chỉ dừng lại ở đó vì hầu_như lao_động nữ nào đến ĐL thông_qua công_ty của tên Hồng đều bị hắn cưỡng_hiếp hoặc hành_hạ , đánh_đập .


Hôm 18-5 , họ - những nạn_nhân , với sự hỗ_trợ của các luật_sư và văn_phòng của cha Hùng , đã gặp_gỡ cơ_quan thông_tấn báo_chí ĐL để vạch_trần tội_ác của cha con tên Hồng .


Theo cha Hùng , mặc_dù đã có chuẩn_bị trước nhưng do diễn_tiến cuộc gặp_gỡ này vượt quá sự chuẩn_bị của các nạn_nhân nên đã có hai trong bốn nạn_nhân ngất_xỉu , hai nạn_nhân còn lại tinh_thần vô_cùng hoảng_loạn .


Qua sự sắp_xếp của cha Hùng , chúng_tôi đã có được cuộc nói_chuyện với một_số nạn_nhân .


Ngồi trò_chuyện với ông về nghiệp võ , về những khoảnh_khắc vinh_quang , ông Minh Sang cho biết kỷ_niệm lớn nhất trong sự_nghiệp của ông chính là lần hạ võ_sĩ Muay_Thái người Việt gốc Hoa tên Lý Bỉnh Sâm .


Sau khi đến ĐL , tên Hồng đưa chị về nhà chủ .


Ở đây được 12 ngày thì tên Hồng đón chị về nhà .


Sau đó y đưa chị lên rừng làm rẫy cho bố của y , làm suốt năm ngày .


" Đêm 23-5 nó cưỡng_ép tôi nhiều lần nhưng tôi đã chống_cự quyết_liệt " .


Sang ngày hôm sau , nó liên_tục đánh_đập tôi .


Nó là con thú chứ chẳng phải con_người " ... - giọng chị Loan run lên .


Chị Hoa , quê Thanh_Hoá : " Khi nó cưỡng_hiếp tôi xong thì tôi bị nôn đầy nhà .


Sau đó nó lại bắt tôi phải bóp chân cho nó , rồi nó nổi cơn lên lại đánh và lại đòi cưỡng_hiếp tôi ... " .


Chị Hoa kể tiếp : " Tôi đi Công_ty Lao_động xuất_khẩu Thừa_Thiên - Huế ! ? , qua được một tuần thì ở nhà_riêng của tên Hồng vì công_ty môi_giới không cho ở công_ty " .


Chúng_tôi mới sang không biết tiếng , chẳng quen_biết ai nên đi đâu làm gì cũng sợ lắm .


Tên Hồng thì cứ doạ đuổi về VN rồi đánh bằng gậy sắt cứng ( tên Hồng chân yếu nên phải di_chuyển bằng nạng sắt ) .


Loan bảo ở nhà tên Hồng một tuần thì hầu_như ngày nào cũng bị nó cưỡng_hiếp .


Sau đó chị được đưa đến một nhà chủ làm được hai tháng thì tên Hồng và người phiên_dịch tên Linh lại đến lôi đi nói là mua vé máy_bay và cho tiền đưa về VN , nhưng chủ nhà là người tốt , không cho đi .


Chị Hạnh , quê Tuyên_Quang : Ngày 7-5–2005 khi đang làm_việc ở nhà chủ , tên Hồng lên đón chị về nhà_riêng nói là chuyển chủ tốt hơn nhưng ngay đêm đó y đã cưỡng_hiếp chị .


Rồi ngày hôm sau y lại cưỡng_hiếp tiếp .


Sau đó y mới cho chị đến một chủ nhà mới .


Chị Hoa : Từ ngày 18-1 đến 24-4 chị bị dắt đến chín chủ nhà khác nhau nhưng chẳng ở với chủ nào được .


Khi gặp các chị_em đi làm ở Công_ty Trung_Hữu , mấy chị đều cho biết đã bị tên Hồng cưỡng_hiếp hoặc hành_hạ , " nó nói không ngủ với nó thì sẽ không giới_thiệu tìm công_ăn_việc_làm " .


Không phải một_mình tôi đâu , nhiều người cũng bị như tôi mà chẳng dám nói .


Chị kể tiếp một buổi chiều khi đang ở nhà của tên Hồng , y đưa cho chị xem một cuốn sổ trong đó đã có hai người VN viết : " Tôi sang ĐL mong ông Hồng giúp_đỡ , ông muốn làm gì thì làm " và y cũng yêu_cầu chị viết như thế , chị không viết thì liền bị y lao vào đánh_đập .


Trong buổi tối đó y đã hiếp chị hai lần .


Chị van_xin và vùng_vẫy nhưng hắn cũng không tha , đến khi chị gần như ngất_xỉu thì hắn mới thôi .


Lúc được đưa đến một bệnh_viện để chăm_sóc một ông_già , chị mới gặp một người VN và liên_lạc được với cha Hùng .


Liên_tục từ chiều_tối 27-5 đến 22g tối 28-5 , chúng_tôi đã nhiều lần gọi điện , nhắn_tin và nhắn vào hộp thư_thoại của số máy điện_thoại_di_động của ông Trần Đông Huy , trưởng Ban quản_lý lao_động VN tại ĐL , nhưng không có hồi_âm .


Liên_lạc với ông Nguyễn Ngọc Bình , trợ_lý của ông Huy , về những động_thái can_thiệp của Ban lao_động VN với các trường_hợp lao_động không may_mắn này thì chúng_tôi được biết " hôm_nay , thứ_bảy 28-5 , là ngày nghỉ ... , đầu tuần liên_lạc lại " .


Cuối tháng 2–2005 , văn_phòng hỗ_trợ các lao_động của cha Nguyễn Văn Hùng nhận được một lá thư của một nữ lao_động VN tố_cáo những hành_động đồi_bại của tên Hồng .


Nội_dung bức thư này kể rõ các hành_động bạo dâm , thú_tính , dã_man của cha con tên Hồng với ít_nhất là ba nạn_nhân .


Từ lá thư này , VP của cha Hùng đã liên_lạc được với một_số nạn_nhân khác và bắt_đầu thu_thập chứng_cứ cũng như tố_cáo chuyện này với cơ_quan_chức_năng ĐL .


Đến trước khi cha con tên Hồng bị bắt , đã có bốn nạn_nhân liên_lạc với văn_phòng của cha Hùng nhờ che_chở và giúp_đỡ .


Trụ_sở , tài_khoản và tài_sản của cha con ông Hồng đã được kiểm_kê và tịch_thu hoặc bị phong_toả .


Các nạn_nhân cũng đã được đưa đến nhà ông Hồng để đối_chất .


Một_số người hàng_xóm của ông Hồng cũng đã đứng ra làm_chứng cho các nạn_nhân này .


Đó là : Ha_Long fisheries corporation , HaNoi trade and investment development company ( Hapexco ) , Daklak investment export import corporation , Vietnam corporation import export of southern province ( coopimex ) , Thua_Thien - Hue engineering and labour export comapany ( Enlexco ) ...


Cha Hùng cho biết trong cuộc họp giữa văn_phòng của cha Hùng , các luật_sư , các tổ_chức phi_chính_phủ với giới_chức ĐL đã đi đến một_số thống_nhất như : sẽ hoàn_trả toàn_bộ số tiền_lương của các lao_động bị tên Hồng cắt_xén , đảm_bảo cho họ có công_ăn_việc_làm được quyền đổi chủ , được hưởng chế_độ bảo_hiểm xã_hội , y_tế , được chính_quyền bảo_vệ , được chuyển lên miền Bắc làm_việc .


Đối_với các nạn_nhân vì sự hành_hạ của tên Hồng buộc phải chạy trốn sẽ được hợp_thức_hoá công_việc và chuyển địa_bàn làm_việc ...


Đó là con đường biển ngắn nhất để đi từ Ấn_Độ_Dương sang Thái_Bình_Dương , chiếm đến lượng hàng_hoá lưu_thông đường_biển của thế_giới , đó là hải_trình lớn nhất từ tây sang đông với 50.000 lượt tàu_bè qua_lại mỗi năm ...


Một chuyến hải_trình xuyên ba nước Malaysia , Singapore , Indonesia vừa được phóng_viên Tuổi_Trẻ thực_hiện , để cảm_nhận điều mà các thuỷ_thủ tàu viễn_dương đã cảm_nhận mỗi khi nghe nhắc tới : hải_tặc eo_biển Malacca ! ...


Chúng_tôi lên_đường ngay khi nhận được email của ngài Noel Choong - trưởng đại_diện của Cơ_quan Hàng_hải quốc_tế ( IMB ) tại Malaysia - đồng_ý tiếp chúng_tôi để cung_cấp những thông_tin mới nhất về hải_tặc eo_biển Malacca .


Ông còn nhấn_mạnh trong thư_điện_tử : “ Phải hết_sức cẩn_thận vì hiện_nay hải_tặc đã biến_tướng như một lực_lượng khủng_bố , hãy đến ngay văn_phòng của IMB , đừng đến những nơi nhạy_cảm ... ” .


11 g ngày 11-9-2005 - ngày kỷ_niệm bốn năm nước Mỹ bị tấn_công khủng_bố , chúng_tôi khoác vội balô để bước lên chiếc máy_bay Boeing mang số_hiệu MH 751 của Hãng hàng_không Malaysia cất_cánh từ TP. HCM đến thủ_đô Kuala_Lumpur của Malaysia .


Ở phi_trường quốc_tế Kuala_Lumpur , người tài_xế taxi gốc Hoa hỏi chúng_tôi đi đâu , tôi đáp tỉnh_bơ : “ Về eo_biển Malacca để sang Batam ” .


Người tài_xế khựng lại ngay : “ Các anh làm_việc cho hãng tàu à ?


Mấy tháng gần đây , tuần nào báo_chí Malaysia cũng có bài viết về các vụ cướp_biển ở Malacca , các anh nên cẩn_thận đấy ! ” .


Cuộc hành_trình như dài ra khi chúng_tôi không_thể đón taxi đi về miền nam mà phải chuyển sang xe_buýt , băng_băng đi đến cuối ngày tới Singapore .


Trên chuyến phà sáng sớm tinh_mơ , chúng_tôi từ đảo_quốc sư_tử vượt biển sang đảo Batam thuộc địa_phận Indonesia ...


Đảo Batam đã lờ_mờ trước mắt , đó là hòn đảo với diện_tích ban_đầu được tính khoảng 415 km² .


Tuy_nhiên sau_này để phát_triển du_lịch nó bao_gồm luôn cả hai hòn đảo Rempang và Galang cùng một số đảo nhỏ bao_bọc xung_quanh .


Từ Singapore , chỉ khoảng vài chục phút ngồi phà là đến được Batam .


Từ đó chúng_tôi thuê thuyền đi thị_sát vùng eo_biển Malacca .


Con thuyền dần xa bờ , sóng gió dâng cao như chực nuốt chiếc thuyền bé_nhỏ của chúng_tôi .


Người lái thuyền Indonesia tên Dony tỏ ra hài_hước : “ Ở Batam về đêm tôi có_thể nhìn thấy nhà bạn tôi bên Singapore đỏ_đèn hay chưa ... ” .


Nơi thuyền chúng_tôi vượt qua là khu_vực Phillips Channel có chiều rộng chỉ khoảng 2,8 km - nơi hẹp nhất của eo_biển Malacca .


Đảo Batam - nơi ẩn_náu những con tàu không tên .


Batam nằm trong vị_trí đắc_địa - nơi thắt_nút cổ chai của eo_biển Malacca , nơi những con tàu qua_lại với tốc_độ chậm nhất và trở_thành chốn dung_thân cho những thuỷ_thủ thất_nghiệp từ khắp nơi tụ về , từ khi nào thì không ai biết , nhưng giới hàng_hải thế_giới đều cho rằng chính Batam là nơi cung_cấp những “ kỹ_thuật_viên ” chuyên_nghiệp cho những vụ đánh cướp tàu để mang về “ luộc ” .


Đã có hàng chục vụ “ luộc tàu ” bị cảnh_sát biển sở_tại phát_hiện từ Batam , nhưng đó chỉ là phần nổi của tảng băng chìm .


Người lái_xe taxi người Indonesia_Agusman trợn mắt khi biết chúng_tôi muốn “ làm_quen ” với những tay anh_chị là thuỷ_thủ ở Batam : “ Các anh đã viết di_chúc chưa ?


Thôi bỏ ý_định điên_rồ ấy đi , tôi chở các anh đi massage nhé ” .


Trong vai những người đi tìm thuỷ_thủ đi biển bị mất_tích , chúng_tôi tạt vào một quán cà_phê ven biển - nơi tụ_tập của những thuỷ_thủ thất_nghiệp mà họ gọi bằng cái tên khá ấn_tượng “ tổng_hành_dinh ” .


Ly cà_phê chưa kịp quấy đường thì một anh_chàng mặt đen như tách cà_phê tiến tới hỏi bằng giọng anh hai : “ Tụi bây ở đâu đến ? Tìm ai xứ này ? “ .


Sau khi nghe chúng_tôi nói là đi tìm thuỷ_thủ mất_tích , anh_chàng mặt sắt rít một hơi thuốc rồi phán : “ Nhìn mặt là biết không phải thuỷ_thủ rồi , tụi bay biến đi ngay nếu không muốn mất_tích theo thằng bạn mày ... ” .


Hàng chục gương_mặt bặm_trợn , hình xăm đầy người đang ngồi xung_quanh xô ghế đứng dậy .


Chúng_tôi rút nhanh khỏi quán , anh_chàng mặt sắt đưa cánh_tay có xăm hình bánh_lái ra_hiệu “ bye bye bye ” ... !


Không cách gì lọt vào bên trong Batam , nơi có một thế_giới “ thuỷ_thủ ” hung_hãn khác với bề_ngoài là một hòn đảo du_lịch luôn tấp_nập du_khách , nếu không có “ thổ_địa ” !


Khi nghe chúng_tôi kể về quán cà_phê với những thuỷ_thủ thất_nghiệp , Sitompul M. , phóng_viên chuyên_trách về eo_biển Malacca của tờ Batam Pos , nói : “ Đấy là điểm hẹn của những tay thuỷ_thủ thất_nghiệp .


Thời_buổi khó_khăn , các thuỷ_thủ ở đây sẵn_sàng làm bất_cứ chuyện gì , họ sẵn_sàng tham_gia các phi_vụ luộc tàu , rã tàu và thậm_chí làm hải_tặc ... ” .


Trong những lần gọi điện hẹn gặp Sitompul M. , anh luôn thay_đổi điểm hẹn một hai lần trước khi đến chỗ hẹn chính_thức .


“ Ở đây luôn có tai_mắt của cướp_biển , chúng sẵn_sàng ném chúng_tôi cho cá_mập ăn chỉ vì một bài báo làm ảnh_hưởng đến công_việc làm_ăn của chúng ” , M. giải_thích cho sự lỡ hẹn của mình .


Theo M. , quán cà_phê chúng_tôi vào hôm trước đúng là một trong những “ tổng_hành_dinh ” , nơi mà các thuỷ_thủ thường lui_tới để nhận chỉ_thị của những “ ông trùm ” .


“ Đảo Batam cũng giống như nhiều hòn đảo khác quanh eo_biển Malacca , nó có nhiều ngóc_ngách được bảo_vệ bởi các cánh rừng .


Vì_thế , đấy là địa_điểm thuận_lợi cho bọn hải_tặc thực_hiện những cuộc “ giải_phẫu ” đối_với những con tàu mà chúng săn được !


Sau khi con tàu đã có một bản “ khai_sinh ” khác thì bọn chúng tìm mối tiêu_thụ và giao tàu tận nơi , Philippines là địa_điểm mà chúng thường đến ... ” .


M. đưa chúng_tôi vào sâu trong đảo Batam , vào khu_vực của những nhóm thuỷ_thủ được gọi dưới cái tên “ xóm thợ vệ_sinh tàu_bè ” .


Khi đi ngang qua một vịnh nhỏ , M. cho dừng xe lại và chỉ xuống vịnh , nơi có một con tàu bị đánh chìm : “ Không ai biết con tàu này xuất_xứ từ đâu , chỉ biết ban_đêm nó âm_thầm vào vịnh và sáng ra đã bị đánh chìm , thuỷ_thủ đoàn biến mất không để lại một dấu_vết gì .


Chắc bị lộ nên bọn hải_tặc đánh chìm tàu rồi thoát_thân ... ” .


S. không đồng_ý nêu tên thật của anh cho_dù giờ_đây S. đã là một ông chủ quán bình_dị : “ Chúng_tôi hay tụ_tập tại quán cà_phê “ tổng_hành_dinh ” , khi ấy tôi đang ngồi với hàng chục thuỷ_thủ thất_nghiệp khác thì “ ông chủ ” đến , chỉ cần mười phút ra giá là nhóm chúng_tôi đi theo ông ta ngay .


Công_việc của chúng_tôi là đưa chiếc tàu F. mang cờ Đài_Loan trọng_tải 1.200 tấn vào vũng nước sâu sau đảo Batam để ... vệ_sinh .


Khi vừa đến nơi đã có hàng trăm người chờ bốc hàng xuống , còn chúng_tôi chịu trách_nhiệm sơn lại con tàu và đặt cho nó một cái tên khác .


Công_việc diễn ra mau_chóng , chỉ trong một tuần là hoàn_tất , con tàu được bàn_giao cho một ông chủ mới , còn hàng_hoá đã được chở đi đâu thì chỉ có “ ông chủ ” biết ” .


Chúng_tôi hỏi S. : “ Anh có nghĩ việc mình làm là phạm_pháp ? ” .


Chúng_tôi chỉ làm vệ_sinh con tàu thôi , ai cũng như tôi thôi , chỉ làm kiếm tiền mưu_sinh , còn nguồn_gốc con tàu ở đâu là chuyện của “ ông chủ ” .


Ở đây phạm_pháp là phải bắt quả_tang ... ” .


Ngày 14-9 , Batam “ tiễn ” chúng_tôi bằng một vụ án giết người man_rợ mà nạn_nhân được cho rằng là có dính_líu đến các phi_vụ “ luộc tàu ” .


Phóng_viên Batam Pos bắt_tay chúng_tôi và nói : “ Tôi chỉ có_thể giúp các anh chừng này , tôi không muốn hình_ảnh của mình được đưa lên trang báo ở mục án_mạng hay cáo_phó đâu ... ” .


Khi thực_hiện bài “ 50 năm minh_oan cho chồng ” ( Tuổi_Trẻ 24-7-2003 ) viết về việc bà Võ Thị Hảo đi minh_oan , đi xin chứng_nhận liệt_sĩ cho chồng là ông Nguyễn Đình Thản - một cán_bộ cách_mạng bị giết oan thời kháng_chiến chống Pháp , tôi cứ ngỡ đây là trường_hợp cá_biệt duy_nhất .


Thế nhưng lại vẫn còn những người đi kêu oan khác ...


Trong một chòi lá chêm nilông thủng lỗ_chỗ ở xã Tân_Thạnh_Tây , huyện Mỏ_Cày , Bến_Tre , bà Trần Thị Nhì ngày_ngày ra_vào như một cái bóng .


Thỉnh_thoảng bà lại lôi khung ảnh cất kỹ trong góc giường ra lau bụi .


Tấm hình hoạ lại một chàng trai trẻ mặc comlê .


Nó khoẻ_mạnh , biết nói tiếng Tây , không chết sớm thì bà đã có nhiều cháu trai , chắt trai ... ” .


Đã bao năm bà ngậm_ngùi , cay_đắng mỗi khi đeo kính vào nhìn tấm ảnh ... Triệu Hoàng Văn là con trai lớn của bà , học trường Tây và làm trinh_sát cho cách_mạng .


Năm 1949 , đột_nhiên bà nghe tin con “ bị đằng mình bắt " , một thời_gian sau thì có tin anh chết .


Bao năm chiến_tranh và hoà_bình , bà Nhì vừa bám đất , bám làng tham_gia cách_mạng , vừa lặn_lội tìm từng đồng_chí , đồng_đội của con .


Người ở Bến_Tre , người ở tận quận 5 , quận 10 , TP. HCM ...


Ở đâu bà cũng tìm đến , khơi_gợi và gom_góp từng hồi_ức , từng chữ_ký ...


Mãi đến năm 1990 bà mới tìm được ông Nguyễn Văn Măng , chỉ_huy_trưởng mặt_trận 16A Nam_bộ thời 1950 , tìm được ý_kiến chính_thức cuối_cùng và yên_tâm về danh_dự của con trai .


Một chuyến công_tác , Văn bị Công_an huyện Chợ_Lách , Bến_Tre bắt .


Tôi đã xác_nhận và đề_nghị trả lại tự_do cho anh .


Mọi việc chưa được giải_quyết thì Bến_Tre bị địch tấn_công , các cơ_quan rút_lui , di_chuyển vội_vã , xáo loạn , những người thuộc diện tình_nghi , giam_giữ đều bị xử_tử , trong đó có Triệu Hoàng Văn ... ” .


45 năm sau khi anh Văn qua_đời , bà run_run nhận món tiền trợ_cấp liệt_sĩ lần đầu .


Đây không phải là tiền mà là danh_dự của anh Văn , bà hãnh_diện mời xóm_làng đến dự bữa giỗ tổ_chức ngày 27-7 .


Thế nhưng lãnh trợ_cấp từ tháng này sang tháng khác mà bà vẫn chưa có được tấm bằng Tổ_quốc ghi công .


Năm 1999 , Sở LĐ - TB & XH tỉnh Bến_Tre gửi quyết_định : “ Trường_hợp chết của ông Triệu Hoàng Văn chưa thuộc qui_định để công_nhận liệt_sĩ .


Thu_hồi trợ_cấp mà bà Trần Thị Nhì đã nhận từ 1-1995 đến 2-1999 ” .


“ Tôi tưởng con tôi chết thêm lần nữa ” - bà Nhì chỉ nói vậy và lại cặm_cụi làm những tờ đơn .


Đã hơn 32 năm không còn gặp_mặt con trai nhưng bà Lê Thị Ngơi và ông Lê Văn Hinh vẫn khóc mỗi khi có ai nhắc đến tên Lê Thành Phương .


Phải_chi cứ cho nó chặt thì đâu đến_nỗi ... ” .


Các bà_cụ tôi gặp không chỉ đang đi trên chặng cuối của cuộc_đời , những cánh cửa cuối_cùng họ cũng đã gõ .


Bà Hảo tìm được sự ủng_hộ của Tổng_bí_thư Nông Đức Mạnh , bà Nhì có được thư đề_nghị giải_quyết của ông Mai Chí Thọ .


Nghe những câu_chuyện này , nguyên thủ_tướng Võ Văn Kiệt cho biết ông cũng đã trực_tiếp đi đốc_thúc , chứng_thực cho nhiều trường_hợp bị oan , chậm_trễ .


Ông bảo : “ Hoạt_động đền ơn đáp nghĩa không phải chỉ là quà_bánh , thăm_hỏi ngày 27-7 .


Họ có hệ_thống ngành hỗ_trợ , dĩ_nhiên phải làm những việc đó thay cho các ông_bà_cụ chỉ biết nguệch_ngoạc lá đơn .


Làm chính_sách không được và không_thể lạnh_lùng ... ” Củ_Chi là đất thép cách_mạng , cũng lại là vùng địch chiếm_đóng .


Phương lớn lên , tích_cực tham_gia việc nuôi giấu cán_bộ và tiếp_tế với cha_mẹ nhưng anh lại bị bắt đi quân_dịch .


Sau nhiều lần nhờ mẹ móc_nối thoát_ly , ngay lúc quân ta giải_phóng Lộc_Ninh , anh đã đào_ngũ theo cách_mạng , nhắn_tin ngay trên Đài_phát_thanh Giải_Phóng .


Từ đó , chỉ một lần duy_nhất bà Ngơi được biết tin con .


Anh nhờ gia_đình một người bạn học cũ lên thăm cha_mẹ với lời dặn : “ Nhớ kín miệng và nhắn cho khéo kẻo lộ ” .


Đến hơn 20 năm , ông Hinh mới gặp được anh tiểu_đội_trưởng đơn_vị của Phương và anh lại cùng ông lên_đường tìm cô y_tá đã cứu_thương cho Phương hôm ấy .


Buổi chiều cuối_cùng của anh được tái_hiện : “ Trong trận chống càn bảo_vệ kho lương_thực ngày 12-8-1974 , Phương bị_thương nặng ở đùi và bụng , máu ra nhiều ...


“ Vậy_là sự_nghiệp của nó chỉ được hai năm bốn tháng bốn ngày ” - ông Hinh , bà Ngơi bấm đốt tay .


Thu_thập đủ bốn bản xác_nhận , ông làm hồ_sơ xin cho Phương được công_nhận là liệt_sĩ .


UBND xã Phước_Thạnh , huyện Củ_Chi kiên_quyết với nhận_định “ những người xác_nhận không ai biết rõ Lê Thành Phương rã_ngũ theo cách_mạng lúc_nào , tại đâu , đơn_vị tổ_chức tiếp_nhận là ai ” .


Công_văn còn ghi thêm : “ Khẳng_định Phương trước_đây là sĩ_quan ngụy ” .


Với ông Hinh , bà Ngơi , câu trả_lời này còn đau_đớn hơn tin Phương hi_sinh .


Theo hướng_dẫn , ông_cụ trên 80 tuổi tiếp_tục cặm_cụi đi từ Sở LĐ - TB & XH TP. HCM sang Ban chỉ_huy quân_sự , Bộ_tư_lệnh …


Có_thể kể thêm ra đây câu_chuyện của bà Nguyễn Thị Bông ở Tiền_Giang .


Sau mười năm hưởng chế_độ liệt_sĩ của con trai là Phan Thanh Hồng , bà nhận được quyết_định “ thu_hồi mọi quyền_lợi kinh_tế và chính_trị ” .


Lý_do : có đơn thư cho rằng Phan Thanh Hồng có tư_tưởng chiêu_hồi và trường_hợp hi_sinh không phải trên đường đi công_tác .


Tấm bằng Tổ_quốc ghi công đã bị bác_bỏ , vẫn còn treo trang_trọng trên tường và đơn khiếu_nại được tiếp_tục gửi .


Mỗi lần gặp bà Hảo , bà Nhì , chị Phượng , ông Hinh , bà Bông là một lần tôi phải chứng_kiến những giọt nước_mắt từ khoé mắt già_nua .


Khoản tiền chế_độ hằng tháng chẳng bù_đắp được mất_mát của những người mẹ , vợ , con liệt_sĩ nhưng danh_dự từ tấm bằng Tổ_quốc ghi công đủ làm họ ấm lòng .


Những người mẹ , người vợ tôi gặp đều bảo rằng họ kiên_tâm chờ_đợi sự sửa_đổi , bổ_sung chính_sách .


Chỉ có_điều con đường tìm_kiếm danh_dự đã quá dài , quá đau_đớn .


Bà Nhì nay đã 92 tuổi , bà Hảo , ông Hinh , bà Ngơi đều đã trên 80 .


" Kết_quả quan_trắc gần đây cho thấy khả_năng đóng cửa_biển là rất lớn " - ông Nguyễn Việt Hùng , trưởng_phòng môi_trường ( Sở Tài_nguyên - môi_trường Thừa_Thiên - Huế ) , lo_lắng .


Hàng ngàn hộ dân vùng đầm Cầu_Hai và ven biển đang nơm_nớp lo_âu cho sự sống của mình khi con đường vào ra biển , nơi lấy nước_biển và cũng là nơi thoát lũ cho cả vùng_đất của hai huyện Phú_Lộc và Phú_Vang , chẳng bao_lâu nữa bị đóng chặt .


Khoảng 60 chiếc gọ ( thuyền ) của bà_con ngư_dân xã Vinh_Hiền ( huyện Phú_Lộc , tỉnh Thừa_Thiên - Huế ) như thường_lệ nhổ_neo vượt cửa Tư_Hiền ra khơi vào những chiều cuối tháng năm .


Nhưng có_thể đây là những chuyến đi biển cuối_cùng và nhiều người sẽ từ_bỏ nghề biển trong nay_mai .


Phan Thanh Thạc , một ngư_dân 29 tuổi , thở_dài : “ Mỗi gọ đi 5 - 7 người đàn_ông , một người lo cho cả gia_đình chừng 6 - 7 miệng_ăn .


Cửa_biển như ri không biết rồi có bám_trụ được với nghề biển nữa không .


Lúc này lão ngư Nguyễn Đinh , 70 tuổi , người ở cùng thôn Hiền_An 2 ( xã Vinh_Hiền ) với Thạc cứ lặng_lẽ nhìn về cửa_biển rồi chép_miệng : " Hắn lại nổi lên rồi ! " .


" Hắn " là ông ám_chỉ những doi cát lù_lù nhô lên từ đáy cửa_biển , sắp chặn ngang dòng_chảy lưu_thông giữa đầm Cầu_Hai và biển_Đông .


Ông Đinh - người đã 60 năm lăn_lộn với đầu_sóng_ngọn_gió - nhìn hai doi cát dài còn cách nhau chừng hơn 150 m , rồi lắc_đầu : " Cũng chẳng còn lâu nữa không_chỉ dân vạn ( những người sống bằng nghề đi biển - NV ) chúng_tôi , mà biết_bao người nữa lại khốn_đốn " .


Thôn Hiền_An 2 có đến 95% số hộ sống bằng ngư_nghiệp , ông Đinh được dân chài nơi đây xem là người am_tường nhất từng hơi thở của biển .


Trước trăm sự khó nảy_sinh , nhiều lần dân vạn hò nhau ra múc cát .


Gần đây nhất là năm 1996 , toàn dân_vạn được huy_động để khơi thông dòng lạch .


Làm không nổi thì đề_xuất với huyện , tỉnh cho phương_tiện cơ_giới .


Đề_xuất được chấp_nhận , hút gần như hết cát rồi , chỉ sau một đêm thức dậy thấy nổi lên một cồn cát mới ...


Đến kỳ cửa_biển bị lấp , cát là nỗi ám_ảnh của dân ngư chài , ven biển .


Cơn lũ dữ năm 1999 đã quét ở thôn Hiền_An nguyên một xóm nhà .


Gần 100 hộ dân sau đó mất cửa mất nhà phải tái_định_cư nơi khác .


Ông Đinh kể và cảnh_báo : “ Tức nước thì vỡ bờ , nước thoát không được thì tự " tìm " lối_thoát .


Cửa_biển đóng thì nó tìm lối_thoát ... ngay trong thôn_xóm , làng_mạc " .


Phần_lớn trong số hơn 2.800 hộ dân sống bằng nghề ngư ở vùng đầm_phá và ven biển này đều trông_cậy vào việc đánh_bắt và nuôi_trồng thuỷ_sản trên đầm Cầu_Hai .


Đặc_biệt , nghề nuôi tôm_sú từ lâu đã thu_hút hàng ngàn người dân của bảy xã đầu_tư hàng trăm tỉ đồng và gần như " sống_chết " với nghề nuôi tôm .


Bảy xã ấy cũng là " vựa tôm " của khoảng 11.000 ha tôm toàn huyện Phú_Lộc .


Trong khi người dân chuyên chài_lưới trên sông đầm hay biển_cả đang lo_lắng trước khi cửa Tư_Hiền bị đóng thì người dân nuôi tôm_sú mang nỗi lo mất_mùa , dịch_bệnh và bỏ trống ao nuôi ...


Chị Nguyễn Thị Lành - người dân thôn Hoà_An , xã nghèo Lộc_Bình - ngồi thất_thần bên hai vuông tôm của mình , mặt hướng ra đầm_phá : Năm năm rồi tui có lãi vụ nào đâu .


Nợ ngân_hàng đã hàng chục triệu đồng , lại nghe rục_rịch cửa_biển đóng nữa .


Tôm giống đã xấu , nước_nôi xấu nữa thì ... không khéo bán nhà trả nợ .


Ông Nguyễn Ngọc Thiện , phó_chủ_tịch thường_trực UBND tỉnh Thừa_Thiên - Huế : Cửa Tư_Hiền là nơi thoát lũ , đảm_bảo cho việc trao_đổi nước , bảo_đảm cho đa_dạng_sinh_học vùng đầm_phá .


Chuyện cửa_biển Tư_Hiền sắp đóng , phần_lớn người dân vùng đầm_phá đều biết , người nuôi tôm cũng biết nhưng những niềm tin vẫn hằn lên từng gương_mặt rám nắng của họ .


Giữa Cồn_Giá - nơi nghề nuôi tôm đã khiến vùng_đất này từ một gò hoang trở_thành " thành_phố tôm " - cảnh vẫn rộn_rã như ngày thường .


Anh Huỳnh Đỗi , nhân_vật của phóng_sự " Mười bảy năm trên ốc_đảo " ( Tuổi_Trẻ , ngày 21-10-2003 ) , bây_giờ vẫn là nhân_vật nuôi tôm số_một của toàn huyện .


10 ha tôm của anh kéo_theo khoảng 400 công lao_động của một vụ tôm ( khoảng bảy tháng ) , có người ở tận Hà_Tĩnh , Nghệ_An vào xin anh làm_công rồi ở hẳn trong nhà anh .


Tôi lại đem chuyện cửa Tư_Hiền sắp lấp để thăm_dò người có đến " 22 năm theo_đuổi con tôm_sú " và thường tham_dự như một " nhà khoa_học làng " tại nhiều cuộc hội_thảo liên_quan đến tôm ở miền Trung này , thì anh bảo : " Gần đây người nuôi tôm lao_đao theo dịch_bệnh , chừ mà cửa_biển lấp không có giải_pháp kịp_thời e nhiều người kiệt_quệ ...


Rời năm xã khu Ba , tôi lại vượt đầm Cầu_Hai bằng đò máy để đến với Lộc_Điền , nơi đang có hơn 200 hộ dân nuôi tôm_sú và là xã cách cửa_biển Tư_Hiền khá xa .


Cũng như nhiều vùng ven đầm khác , người dân thôn Miêu_Nha - nơi tập_trung đông nhất nghề nuôi tôm của Lộc_Điền - cũng đang xuống giống vụ 2 , dù vài vụ tôm trước đó " lỗ đến trắng mặt " .


Trưởng_thôn Nguyễn Hải cũng là người nuôi tôm " phán_đoán " hậu_hoạ của chuyện cửa Tư_Hiền bị lấp bằng câu gọn_lỏn : " Nếu quá_lắm chắc phải chuyển nghề thôi " .


Hàng trăm hộ dân Phú_Yên vừa nhận được thông_báo trả lại tiền sử_dụng 350 ha đất đã cấp sổ_đỏ ở các khu dân_cư mới xã Xuân_Hải , Sông_Cầu .


Cách đây hơn ba năm , vào khoảng tháng 10 , 11-2000 , khi con đường Qui_Nhơn - Sông_Cầu vừa bắt_đầu manh_nha hình_thành , nhiều người có thông_tin sớm nhất về việc giao đất ở tại khu qui_hoạch dân_cư mới tại xã Xuân_Hải , huyện Sông_Cầu , tỉnh Phú_Yên .


Họ lập_tức thông_báo với người_thân và bạn_bè đến nộp đơn xin mua đất xây_dựng .


Chỉ trong một thời_gian ngắn , hàng trăm hồ_sơ xin giao ( mua ) đất của người dân từ thành_phố Qui_Nhơn ( Bình_Định ) và huyện Sông_Cầu ( Phú_Yên ) đã được UBND huyện Sông_Cầu xem_xét và ra quyết_định cấp đất theo quyết_định số 2554 / QĐ - UB ngày 5-10-2000 của UBND tỉnh Phú_Yên .


Thủ_tục quan_trọng nhất cũng được hoàn_tất , đó là giấy chứng_nhận quyền sử_dụng đất , còn gọi là sổ_đỏ , đã được UBND huyện Sông_Cầu cấp .


Dự_án này đã được UBND tỉnh Phú_Yên phê_duyệt và giao cho UBND huyện Sông_Cầu thực_hiện .


Còn UBND huyện Sông_Cầu lại không trả_lời dứt_khoát , cứ hẹn_lần_hẹn_lữa về việc sẽ cấp giấy_phép xây_dựng nhà ở cho những người đã được cấp đất .


Đến ngày 11-1-2003 , các hộ mua đất ở khu dân_cư mới Xuân_Hải đột_ngột bị mời về huyện Sông_Cầu để nghe phổ_biến chủ_trương của UBND tỉnh Phú_Yên , thu_hồi đất đối_với các hộ dân không thường_trú tại xã Xuân_Hải .


Trong lúc nhiều công_dân có đất tại khu dân_cư mới Xuân_Hải bất_ngờ không hiểu chuyện gì đang xảy ra thì tiếp đó họ lại nhận được giấy thông_báo của Phòng Tài_chính - kế_hoạch huyện Sông_Cầu về việc trả lại tiền sử_dụng đất , có được cộng với lãi_suất của ngân_hàng theo thời_điểm nộp tiền .


Sự_việc nói trên đã gây bất_bình cho hàng trăm hộ dân có đất ở mua tại khu dân_cư mới Xuân_Hải , gây nên kiện_cáo kéo_dài .


Trả_lời phỏng_vấn , ông Lộc nói : Bán đất với giá không được uỷ_ban tỉnh phê_duyệt là không_thể chấp_nhận được , đây là việc_làm vượt_cấp của uỷ_ban huyện , loại dự_án này không phải muốn bán giá nào thì bán , đây là cái sai .


Nói_tóm_lại là giá chưa duyệt thì không được bán .


Thưa ông , sổ_đỏ đã được giao cho người dân .


Tôi rất lấy làm lạ là vì_sao tôi không cho phép mà ở dưới vẫn làm .


Chính_quyền sai thì sửa , chứ sao lại chỉ sửa chính_quyền mà không sửa bên dân ?


Tôi đã chấp_nhận cho trả lại tiền và lãi ngân_hàng từ mấy năm nay .


Bởi giá hồi đó không phải là giá vì không ai cho phép , chắc_chắn là có cái gì bên trong nữa ...


Cũng có ý_kiến cho rằng lúc bán đất giá khi đó còn rẻ , bây_giờ giá đất thị_trường lên cao thì tỉnh Phú_Yên lại thu_hồi ?


Trong thời_điểm vào năm 2000 , bản_thân chính_quyền huyện không có quyền để cấp đất ở , đã không có thẩm_quyền thì việc mua_bán này không có hiệu_lực pháp_luật .


Hơn_nữa giá_cả phải được uỷ_ban tỉnh cho phép .


Hợp_đồng bán bảo_hiểm_nhân_thọ có trị_giá cao vừa ký được sáu tháng thì người được bảo_hiểm qua_đời .


Theo hợp_đồng , họ sẽ được nhận toàn_bộ số tiền bảo_hiểm từ hãng bảo_hiểm .


Tuy_nhiên nhân_viên hãng bảo_hiểm nhận thấy có dấu_hiệu không minh_bạch từ cái chết này .


Gặp công_ty thám_tử , hãng bảo_hiểm Y cho biết : người mua bảo_hiểm là bà Nguyễn Thị Sinh , 67 tuổi , trú tại quận Tân_Bình , TP. HCM .


Thứ nhất : giấy khai_tử do UBND phường xác_nhận ở phần nguyên_nhân chết có ghi : cảm đột_ngột .


Tuy_nhiên sau ba chữ này là những con_chữ bị bút xoá đè lên và có đóng dấu kèm .


Khi đưa vào máy soi , những con_chữ bị đè là : ung_thư .


Theo hồ_sơ này , bà Sinh chết đột_ngột nên không đi viện , không có bác_sĩ khám .


Thứ hai , trong hồ_sơ của nhân_viên bán bảo_hiểm có khai : chồng bà Sinh từng làm cán_bộ UBND phường - cơ_quan xác_nhận giấy khai_tử trên .


Thứ ba : nhân_viên trực_tiếp bán bảo_hiểm là bạn thân của con_trai bà Sinh .


Ba thám_tử : Bằng , Khoa , Minh nhận nhiệm_vụ vào TP. HCM xác_minh cái chết của bà Sinh .


Các thám_tử khoanh vùng ba địa_chỉ cần đến là nơi sống , nơi làm_việc ( buôn_bán ) và bệnh_viện bà Sinh điều_trị ( nếu có ) .


Lựa đúng dịp gia_đình tổ_chức 49 ngày mất bà Sinh , Bằng đóng vai một người khách là bạn của con bà đến thắp hương .


Với hương_nhang , vàng_mã , hoa_quả và dáng_điệu người ở xa đến , Bằng ghé vào quán cà_phê gần nhà bà Sinh .


Bằng bắt_chuyện với chủ quán : giới_thiệu mình là bạn cùng ngành với con bà Sinh .


Hôm bà mất không tới được , nay qua thắp hương rồi lại phải đi luôn ...


Bằng nói : thương bà ốm_đau không qua khỏi .


Chủ quán bộc_lộ : " Bị căng_xe ( ung_thư ) thì làm_sao sống được " .


Bằng đưa_đẩy : " Đi viện mà sao không kéo_dài được tuổi_thọ ? " .


Chủ quán bảo : " Không biết bà đi viện nào nhưng đã một lần viện trả về , bà đi bán hàng rồi ốm lại " ...


Bằng biết thêm : bà Sinh bán hoa_quả ở chợ Tân_Định và bà đã sang_tên sạp hàng cho người khác hơn một tháng trước khi mất .


Đến chợ Tân_Định , các thám_tử sắm_vai những người quen mua hàng của bà Sinh trước đây , do đi công_tác Hà_Nội đột_xuất nên nợ tiền bà chưa kịp trả , nay tìm bà để thanh_toán .


Vào chợ , thám_tử chia ba mũi hỏi các hàng bán hoa_quả .


Sau khi tìm ra điểm bà Sinh bán hàng trước_đây , các thám_tử tập_trung khai_thác đồng_nghiệp thân_tình và lâu năm của bà .


Người này cho biết bà Sinh bị ốm cách đây một năm .


Bác_sĩ mổ và phát_hiện bà bị ung_thư nên không phẫu_thuật mà trả về .


Sử_dụng một_số phương_pháp chống phát bệnh nhưng bà vẫn bị ốm nặng .


Bà bán lại sạp hàng rồi nghỉ ở nhà đến khi qua_đời .


Thám_tử Khoa hỏi : " Làm cách nào để tìm được nhà bà Sinh ? " .


Bà bán hàng nói : " Tôi không biết nhà nhưng ở đây có ông xe ba_gác chuyên chở hàng thuê cho bà Sinh từ nhà đến chợ .


Tiếp_cận ông xe ba_gác , các thám_tử cũng được biết bà Sinh bị ung_thư .


Ông hứa sẽ đưa các thám_tử đến tận nhà bà Sinh để trả nợ .


Địa_chỉ : số 5 , ngách 2 , ngõ 4D , phố Đặng Văn Ngữ , Đống_Đa , Hà_Nội .


Giám_đốc : Nguyễn Hữu Vinh - Mobile : 0903404554 .


Vì lý_do bảo_mật đời tư khách_hàng , một_số nhân_vật của loạt bài viết trong " Cuộc_đời dưới vành mũ thám_tử " đã được thay_đổi tên họ .


Qua theo_dõi , các thám_tử biết thành_phần của gia_đình này gồm chồng bà Sinh , hai con trai , một con dâu , một cháu nội và một cô cháu họ 18 tuổi ở quê lên ôn thi đại_học .


Đối_tượng khai_thác không_thể là ông Sinh , hai con_trai và đứa cháu nội 7 tuổi .


Như_vậy cô con dâu và cô cháu họ sẽ là mục_tiêu của các thám_tử .


Địa_điểm khai_thác tốt nhất là tại nhà họ .


Quy_luật hoạt_động của nhà này là 7 g hai con_trai ông Sinh đi làm , con dâu đi chợ và cháu nội đi học .


8 g ông Sinh đi ăn sáng , uống cà_phê và la_cà bè_bạn đến khoảng 10 g mới về .


Cô cháu họ sẽ ở nhà một_mình từ 8 g - 10 g .


Khoảng thời_gian này nếu cô con dâu có_mặt cũng không ảnh_hưởng đến các thám_tử .


Một theo ông_già chạy xe ba_gác , nhờ ông đưa về nhà và giới_thiệu người nợ tiền với gia_đình bà Sinh .


Mũi còn lại theo sát ông Sinh , nếu ông có_thể quay về nhà thì lập_tức báo mũi kia rút_lui ngay .


8 g 20 ông_già chạy xe ba_gác chở thám_tử Khoa đến nhà bà Sinh .


Khoa trả một khoản tiền cho cô cháu họ và chia_sẻ chuyện bà Sinh .


Cô cho biết bà bị ung_thư , sau khi bệnh_viện trả về , gia_đình có thuê một bác_sĩ đến chăm_sóc thường_xuyên .


Khoa nói nhà anh cũng có một người bị ung_thư , anh muốn nhờ bác_sĩ đó .


Cô gái xởi_lởi cho ngay tên và địa_chỉ phòng_khám của bác_sĩ này ...


Nhân_danh một người quen bà Sinh và cũng có người_nhà bị ung_thư , thám_tử Minh đến nhờ bác_sĩ giúp_đỡ .


Bác_sĩ rất thoải_mái , ông nói rành_rọt về bệnh của bà Sinh và sự bó_tay của y_học trước căn_bệnh này .


Minh nói người_bệnh của anh đang ở ngoài Bắc nên chỉ cần xin đơn thuốc như của bà Sinh là được vì triệu_chứng người đó giống_hệt bà Sinh .


Toàn_bộ kết_quả của cuộc điều_tra kèm các thước phim , băng ghi_âm được hãng bảo_hiểm thông_báo cho gia_đình bà Sinh biết .


Hồ_sơ trả tiền bảo_hiểm cho khách_hàng Nguyễn Thị Sinh được làm lại từ đầu .


Nhóm thám_tử gửi một nén tâm_nhang đến vong_hồn bà Sinh .


Cái chết của bà dù_sao cũng không bị nhuốm mùi tiền_bạc .


Những mất_mát ở đây không_thể tính được bằng tiền .


Câu_chuyện đánh_ghen ngày_mai càng chứng_tỏ điều đó , khi một người vợ thảo_hiền hoá thành một hoạn_thư kế độc , mưu sâu ...


Ông Henri Martin và bà Raymonde Dien là hai người đảng_viên Đảng Cộng_sản Pháp đã từng đứng lên đấu_tranh chống lại cuộc_chiến phi_nghĩa của thực_dân Pháp tại VN .


Những ngày này , họ trở_lại VN theo lời mời của Liên_hiệp Các tổ_chức hữu_nghị VN để dự ngày quốc_khánh của đất_nước mà họ luôn mến_yêu ...


Không chỉ những bạn trẻ có_mặt trong buổi giao_lưu cứ trầm_trồ khi biết hai người đảng_viên Đảng Cộng_sản Pháp hôm_nay họ gặp lại là những nhân_vật đã đi vào những bài_học thời niên_thiếu của mình .


Một người con_gái 17 tuổi đã từng nằm trên đường_ray xe_lửa để chặn đoàn tàu chở vũ_khí và xe_tăng sang phục_vụ cuộc_chiến của thực_dân Pháp tại VN .


Hay một người lính hải_quân Pháp đã rải truyền_đơn cho người dân nước Pháp cùng chống lại cuộc_chiến phi_nghĩa của quân_đội Pháp tại VN .


Nhiều bạn trẻ đã thắc_mắc : " Chúng_cháu được học về gương dũng_cảm của chị Raymonde Dien ở chương_trình giáo_dục công_dân lớp 5 , tại_sao lúc ấy cô chưa biết VN - một đất_nước xa_xôi - mà vẫn dám đứng lên đấu_tranh cho dân_tộc chúng cháu ? " .


Bà Raymonde Dien chia_sẻ : " Cha tôi bị bắt , chị tôi bị đày và anh_trai tôi đã bị bắn .


Tôi sớm biết cuộc_chiến phi_nghĩa của quân_đội viễn_chinh Pháp nên đã đứng dậy đấu_tranh .


Cuộc_chiến diễn ra ở đất_nước VN thì nhiều người cũng sẽ rơi vào hoàn_cảnh như tôi , sẽ có những cảnh con mất cha , vợ lìa chồng " ...


Ông Henri Martin - người lính hải_quân của quân_đội Pháp năm xưa - kể lại câu_chuyện của mình : " Lúc bấy_giờ tôi cũng trẻ như các bạn ngồi đây .


Tôi cũng đã tham_gia quân_đội để chống phát_xít Đức tại Pháp .


Và tôi được cử sang VN để giúp người VN chống phát_xít Nhật .


Nhưng khi đặt_chân đến VN tôi đã nhận ra đây không phải là cuộc_chiến chống phát_xít Nhật , mà là cuộc chiến_tranh của quân_đội viễn_chinh Pháp diễn ra tại VN .


Đoàn quân chúng_tôi sang VN là quân xâm_lược chứ không phải là những người đi bảo_vệ nhân_dân .


Tôi đã tìm cách trở_về Pháp phối_hợp Đảng Cộng_sản Pháp dấy lên phong_trào chống cuộc chiến_tranh phi_nghĩa đó .


Tôi bị bắt và toà_án xử 5 năm tù_đày " .


Sự_kiện của ông đã làm toàn dân Pháp càng phẫn_nộ với cuộc_chiến chết_chóc này .


Không chỉ thế , tại hội_nghị Paris về VN ông cũng đóng_góp nhiều cho việc chấm_dứt chiến_tranh lập lại hoà_bình tại VN ( từ 13-5-1968 đến 27-1-1973 ) .


Bà Raymonde Dien tâm_sự : " Những việc_làm của tôi rất nhỏ_bé so với những đóng_góp lớn_lao của nhiều thế_hệ VN trong cuộc kháng_chiến giành độc_lập từ 1939 - 1945 .


Cha tôi bị phát_xít Đức bắt giam bên Áo .


Nhiều thông_tin về chiến_tranh VN được đưa trên Báo Nhân_Đạo .


Tôi đã vận_động những người công_nhân cùng chống lại cuộc chiến_tranh bẩn_thỉu đó .


Một hôm tôi biết có đoàn tàu chở vũ_khí , xe_tăng sang VN .


Tôi đã cùng hàng trăm người đấu_tranh , và tại nhà_ga Saint_Pierre_des_Corps ( thành_phố Tours ) ngày 23-2-1950 tôi đã nằm dài ra trên đường_ray .


Đoàn tàu đó dừng lại , chứ không thì hôm_nay tôi đã không có_mặt với các bạn tại đây .


Sau đó cảnh_sát Pháp bắt tôi và dẫn tôi đi giam ở nhà_giam Tours ...


Trước lúc đi tôi nói với chồng rằng tôi đi thăm người bạn và chiều đó tôi đã không về , mãi đến 10 tháng sau tôi mới trở_về nhà " .


Năm 1956 hai người có cơ_hội đến VN trong đoàn thanh_niên cộng_sản Pháp được Bác Hồ tiếp .


Ông Henri Martin hồ_hởi : " Bác là lãnh_tụ để lại ấn_tượng sâu_sắc trong cuộc_đời tôi .


Bác Hồ là hiện_thân tất_cả những gì tốt_đẹp nhất .


Bác Hồ ủng_hộ quyết_định của tôi ... " .


Riêng bà Raymonde Dien luôn ôm hôn những người bạn Việt : " Tôi sung_sướng khi cuộc chiến_tranh của Pháp tại VN đã chấm_dứt , nhưng không may cho các bạn lại tiếp_tục cuộc kháng_chiến trường_kỳ đối_với quân_đội Mỹ .


Họ đã để lại hậu_quả quá lớn bằng chất_độc da_cam / dioxin huỷ_diệt .


Hành_động của chúng_tôi đòi quyền công_bằng cho người dân VN bị nhiễm chất_độc da_cam đã diễn ra từ nhiều năm qua .


Tại Pháp , nhiều cá_nhân , hội đã tham_gia cuộc vận_động của chúng_tôi chống chất_độc da_cam tại VN .


Chúng_ta phải đứng lên tố_cáo để buộc các công_ty phải khắc_phục hậu_quả khi đã sản_xuất ra chất_độc để quân_đội Mỹ rải xuống mảnh đất của người VN làm ảnh_hưởng đến bao thế_hệ ... " .


Đến VN lần này , hai người như đang trở_lại ngôi nhà của mình .


Nguyên đại_sứ đầu_tiên của VN tại Pháp , ông Võ Văn Sung , đã nhấn_mạnh : " Hai bạn là người Pháp rất VN " .


Có_mặt tại buổi giao_lưu , cô Trần Tố Nga ( nguyên là hiệu_trưởng Trường Marie Curie ) nói : " Năm tôi 8 tuổi , mẹ tôi đã nói với tôi tấm_gương của ông Henri Martin và bà Raymonde Dien là hai anh_hùng dũng_cảm đấu_tranh cho dân_tộc VN , và từ đó hai tấm_gương này theo tôi mãi trong cuộc_đời .


Giờ đây tôi được gặp hai người bằng xương bằng thịt tại đây , tôi rất hạnh_phúc và xin_phép cho tôi được ôm hôn hai cô chú " .


Ông Võ Văn Sung cho biết : " Phong_trào nhân_dân Pháp ủng_hộ VN chống chiến_tranh xâm_lược của thực_dân Pháp và Mỹ rất sôi_nổi .


Tỉ_lệ người Pháp ủng_hộ chiến_tranh của Pháp tại VN vào năm 1947 là 37% , nó đã lùi dần đến tháng 2-1954 chỉ còn 1% ủng_hộ , trong khi đó số_lượng người Pháp chống cuộc_chiến đó lên đến 90% vào giai_đoạn chót .


Có được sự đấu_tranh mạnh_mẽ của nhân_dân Pháp lúc đó , hai người bạn của chúng_ta là tia lửa đầu_tiên và giữ ngọn lửa ấy trong suốt cuộc đấu_tranh đó " .


Ông Henri Martin đã gửi thông_điệp đến các bạn trẻ VN : " Các bạn hôm_nay đón_tiếp chúng_tôi như những người bạn thân_thiết .


Tình hữu_nghị hai nước Việt - Pháp đã có từ rất lâu_đời , từ khi tôi chưa chào_đời .


Từ những năm 1920 khi Bác Hồ là người tham_gia sáng_lập Đảng Cộng_sản Pháp .


Tôi chỉ là người phát_triển thêm tình hữu_nghị đó " .


Nhiều người đã xúc_động : " Chúng_ta phải đặt tên VN cho hai người bạn của chúng_ta là Hồ Henri Martin và Hồ Raymonde Dien " .


Họ mang theo không chỉ nỗi nhớ nhà , nhớ quê mà cả lòng người xa xứ ...


Những chuyến xe tốc_hành nối_đuôi nhau chạy về hướng Tampoi , Nilai , Kualang ...


Hành_khách trên đó rất đông là lao_động ( LĐ ) VN .


Chúng_tôi có_mặt tại chợ_phiên Nilai vào tối thứ_ba ( mỗi tuần họp một lần , từ 18 - 22 g ) .


Hàng_quán nhộn_nhịp đủ loại thượng_vàng_hạ_cám , tiếng rao hàng thủ_công xen_lẫn tiếng máy cassette .


Từng nhóm LĐ VN " đổ_bộ " xuống chợ tìm đồng_hương giao_lưu và có cả LĐ tranh_thủ chạy_chợ tìm mối kinh_doanh trước khi " kết_bạn bốn_phương " .


Một nhóm LĐ đang chuẩn_bị làm_quen , " đằng trai " mạnh_dạn tìm cách tự giới_thiệu : " Đồng_hương Nghệ_An ơi , Hà_Tĩnh , Đồng_Tháp đây nè " .


Nhóm khác rụt_rè hơn , phải lấy sản_vật địa_phương vừa tiếp_thị vừa lấy cớ làm_quen bằng mì gói , thuốc_lá , thuốc_lào , sách_báo cũ , rượu_đế ...


Nguyễn Thanh Tùng ( Đồng_Tháp ) và Cao Văn Hùng ( Hải_Phòng ) dẫn chúng_tôi vào chợ , trong vòng vài giờ họ thay_đổi đến hai lần quần_áo thời_trang vì " bộ_đồ không bắt_mắt " .


Con đường từ chợ_phiên vào nơi ở của LĐ VN dài chỉ nửa kilômet mà có đến bốn điểm hò_hẹn của những đôi trai_gái như : chợ_phiên , dịch_vụ Internet đầu thị_trấn , công_viên trước cửa vào khu lưu xá LĐ và khu_vực cạnh chùa của người Hoa .


Ở khu_vực này có 1.000 nữ LĐ nhà_máy , trong đó 300 LĐ nữ VN thuộc các công_ty Coopimex , Tracimexco và Lod .


Vào giờ tan ca , hàng trăm LĐ các nơi đổ về ...


Khác với Nilan , Johor là nơi tập_trung lượng LĐ VN đông nhất ở Malaysia , ước_chừng hàng chục ngàn LĐ với trên 2.000 LĐ nữ , nếu theo phép_tính " tình_cảm " thì có 20.000 LĐ nam đổ về đây như đi hội vào ngày thứ_bảy , chủ_nhật .


Tại Tampoi , con đường dọc hành_lang vào thị_trấn kéo_dài hàng trăm mét là nơi tụ_hội hẹn_hò và tìm bạn của LĐ VN .


Nếu đánh lẻ thì vài lon nước_ngọt , một_ít bánh_trái , còn như đi làm_quen tập_thể thì khiêng theo cả thùng nước_ngọt , mọi người trải chiếu hoặc chọn chỗ để hàn_huyên hoặc kéo vào các điểm karaoke quanh khu_vực .


Ở đây có hẳn những phòng hát karaoke cho LĐ VN , cứ 2 sen / bài , tiếng Việt .


Bà chủ quán Malaysia gốc Hoa nói với chúng_tôi " Tampoi rất ưa đĩa Việt , A Muối có bán cho tui 5 RM / đĩa ( 20.000 đồng / đĩa ) " .


Chợt nhớ trước khi đi có LĐ đã nhờ chúng_tôi mang một_ít đĩa nhạc trẻ qua làm_quà .


Thèm được nghe tiếng Việt , thèm gặp đồng_hương và nhu_cầu tình_cảm khiến LĐ VN lội hàng trăm kilômet tìm đến nhau .


Được phép của ban quản_lý KTX , ngay thị_trấn " Moa " ( Mour ) chúng_tôi xin trọ một đêm tại phòng của năm cô gái thuộc Công_ty điện_tử ST .


Vừa tới nơi đã nghe người phụ_trách khu_vực nữ LĐ , chị Azit , kéo ngay một LĐ VN để mắng vốn với người đại_diện công_ty : " Tối_qua , một cô gái đi ra ngoài KTX không xin_phép ... " .


Năm LĐ khác cùng người của công_ty trao_đổi nhiều lời qua_lại bằng tiếng Malaysia không làm người quản_lý nguôi giận ...


Đêm " Moa " lạnh dù ban_ngày nắng gắt , từ đây chỉ cách rừng vài kilômet , gió thổi ù_ù .


Năm cô gái phòng 321 được chia hai ca làm_việc : ca 23 g và ca 7 g .


Chỉ còn hai người ở nhà nên chúng_tôi kéo nhau qua căn phòng khác để trò_chuyện .


Những cô gái ở độ tuổi 18 - 25 rất trẻ mà có_vẻ buồn quá .


Công_việc ở nhà_máy khá nhẹ_nhàng ( làm điện_tử , ngày tám tiếng ) với các cô đang tuổi bẻ_gãy_sừng_trâu này .


Tan ca , về tụm với nhau , ôm cái tivi là hết ...


Đứa nào có bạn thì " chát_chít " ... ngoài phố một_chút rồi về .


Nhớ nhà , hôm trước có một đứa trong phòng nhận tin ba mất , ngất_xỉu liên_tục , cả phòng ôm nhau khóc mấy ngày " - Bùi Thanh Hiền ( quê Bắc_Giang ) nói .


Nhưng rồi chẳng còn chuyện gì để nói ( các bạn bảo thế ) nên chuyện mỗi người thành chuyện chung của mọi người .


Khi đổi đề_tài qua chuyện tình_cảm , ai cũng rôm_rả nhưng cũng không được bao_lâu .


Rạng sáng , chúng_tôi lên_đường đến một điểm KTX nữ khác , tại đây tập_trung gần 50 LĐ nữ của Công_ty XKLĐ Tracimexco .


Người môi_giới Malaysia đưa chúng_tôi đến thăm chỗ ở của LĐ , tình_cờ chứng_kiến một sự_việc đau_lòng khi hai nhân_viên bảo_vệ khu nhà đang chuẩn_bị đạp tung một cánh cửa phòng của nữ LĐ VN .


Cánh cửa bị phá trong tích_tắc và một LĐ nam VN được bảo_vệ áp_giải ra khỏi phòng .


Đó là chuyện buồn nhất trong đêm ở Mour ...


Đại_lộ Trần Hưng Đạo đóng dày_đặc các cơ_quan và khách_sạn của quân_đội Mỹ ; đường Tự_Do ( Đồng_Khởi ngày_nay ) , đường Trịnh Minh Thế ( Nguyễn Tất Thành , Q. 4 nay ) nhan_nhản những quán bar với các cô gái váy ngắn dành cho lính Mỹ .


Bởi những người học_trò chưa vào đời này được tiếp_cận với nhiều thông_tin , tri_thức , có năng_lượng hoạt_động dồi_dào , lại là con_em của nhiều tầng_lớp đồng_bào trong xã_hội , nên những phản_ứng của SVHS thường có tác_dụng châm ngòi - dây_chuyền cho những phản_ứng của toàn xã_hội .


Song do ông Minh không chịu làm vừa_lòng Mỹ , người Mỹ đã bật_đèn_xanh cho tướng Nguyễn Khánh lật_đổ ông .


Tướng người thấp , mập và để một chòm râu dưới cằm nên Nguyễn Khánh được giới báo_chí đặt cho biệt_danh " tướng râu dê " .


Với tham_vọng quyền_lực , Nguyễn Khánh đã tổ_chức một hội_nghị cấp chính_phủ ở Vũng_Tàu để thông_qua một sắc_luật gọi_là " Hiến_chương Vũng_Tàu " , vào ngày 16-8-1964 , trong đó có điểm chính là dành cho Nguyễn Khánh quyền làm quốc_trưởng suốt đời .


Và thất_bại của ông " trung_tướng chủ_tịch " .


Sáng 21-8-1964 , hàng ngàn SVHS tập_hợp tại trụ_sở Tổng_hội Sinh_viên Sài_Gòn , số 4 Duy_Tân ( nay là đường Phạm Ngọc Thạch ) rồi kéo tới toà nhà số 5 Thống_Nhất ( nay là đường Lê Duẩn ) - dinh của " thủ_tướng Nguyễn Khánh " - đòi bãi_bỏ lệnh giới_nghiêm .


Ngày 25-8-1964 , quá một ngày theo hạn_định của SVHS đặt ra cho Nguyễn Khánh phải trả_lời về tình_trạng khẩn_trương , về chế_độ kiểm_duyệt báo_chí và xét lại bản Hiến_chương Vũng_Tàu ( 16-8 ) .


Ngày này , cách đó đúng một năm nữ_sinh Quách Thị Trang đã ngã xuống trước bùng_binh chợ Bến_Thành trong một cuộc biểu_tình bị cảnh_sát Diệm Nhu đàn_áp dã_man .


Sáng hôm đó cả rừng người , ước_tính hàng trăm ngàn người gồm SVHS , phụ_nữ thanh_niên sau lễ tưởng_niệm Quách Thị Trang đã từ bùng_binh chợ Bến_Thành tuần_hành thẳng tới dinh Nguyễn Khánh .


Cổng số 5 , cánh sắt nan_hoa đang đóng chặt .


Những người lính gác giữ vẻ mặt lạnh_lùng nhìn đoàn biểu_tình bằng cặp mắt lo_lắng , dù muốn chạy cũng không còn đường chạy vì vòng_vây đã siết chặt .


10 g 04 , Nghiêm Xuân Hồng , " bộ_trưởng phủ thủ_tướng " , nhân_danh " trung_tướng chủ_tịch " ra tiếp đoàn , nhưng vừa tới cổng đã bị hàng ngàn tiếng la_ó : " Vô đi , vô đi , yêu_cầu Nguyễn Khánh ra đây ! " .


Một đại_diện của đoàn biểu_tình bước tới thông_báo cho Nghiêm Xuân Hồng biết ông không đủ tư_cách nói_chuyện và đòi Nguyễn Khánh phải trả_lời tức_khắc đối_với những điều đã nêu ra trong kiến_nghị ngày 21-8 .


Hồng đang phân_trần thì một học_sinh nhào tới sau lưng nắm hai cánh_tay xoay người Hồng nửa vòng vừa đẩy vào trong cửa vừa la lớn : " Vô ! Vô ! " .


Nguyễn Khánh phải ra_mặt và lập_tức bị bao_vây .


Một_số tư_liệu trong bài viết này , chúng_tôi có sử_dụng : Ký_sự của các tác_giả Nguyễn Nguyên , Phúc Tiến , Nguyễn Hữu Đức , Hàng Chức Nguyên trong cuốn Trui_rèn trong lửa đỏ của NXB Văn_Nghệ và Thành_đoàn TNCS Thành_phố Hồ Chí Minh 1985 .


Nguyễn Khánh từ trên mui xe nhảy xuống đất , bước_tới_bước_lui .


Nét mặt đầy cay_đắng , mồ_hôi đầm_đìa , Nguyễn Khánh ấp_a_ấp_úng : Tôi mà độc_tài à , nếu tôi độc_tài thì mọi người cứ_việc đả_đảo tôi .


Lập_tức một sinh_viên giật lấy micro : Nếu không độc_tài thì sao mọi người lại phải biểu_tình chống độc_tài ?


Từng chập những tiếng hô rền vang một góc trời : " Đả_đảo độc_tài quân_phiệt ! " .


Cả Nguyễn Khánh cũng một tay vung lên , một tay cầm micro : " Đả_đảo " .


Dọc đường , có cả trăm ngàn đồng_bào từ khắp nơi tự_giác đến tăng_cường cho đoàn , sẵn_sàng gây sức_ép nếu Nguyễn Khánh còn ngoan_cố .


Mỹ không ngờ được sự đột_biến , lực_lượng chính_trị thanh_niên , SVHS và các giới ở phút chót đã quật nhào Nguyễn Khánh , đương_kim nguyên_thủ quốc_gia của chế_độ Sài_Gòn .


Trên trái_đất này ai đếm hết được những con đường .


Một nhà_văn lớn , cũng là nhà_tư_tưởng lớn có nói : " Người đi trên mặt_đất thì thành đường " .


Nhưng còn người đi trên biển , trên mặt_nước xanh phẳng_lì đang trải ra trước_mắt kia ?


Biển không để lại dấu_vết , không để lại đường_mòn .


Câu_chuyện của chúng_ta hôm_nay là câu_chuyện về một con đường như thế , ngày_xưa hoàn_toàn câm_lặng , hôm_nay vẫn còn câm_lặng , và rồi chắc sẽ mãi_mãi ngày_càng chìm sâu vào câm_lặng , đến vĩnh_hằng , ngày_càng chìm sâu vào phẳng_lì của biển và phẳng_lì của thời_gian nếu chúng_ta không đánh_thức nó dậy , không cố cùng nhau lần tìm ra nó trong thăm_thẳm của biển , của thời_gian và của ký_ức biết_ơn .


Con đường ấy là như vậy đó , con đường bí_mật xuyên biển Đông vận_chuyển vũ_khí từ Bắc vào Nam thời chiến_tranh chống Mỹ .


Và cũng phải nói trước điều này : những cái mốc để chúng_ta có_thể bấu_víu vào đấy mà đi tìm , lần ra sự_tích cũ chẳng còn bao_nhiêu cả .


Chúng đã chìm sâu trong câm_lặng của mặt nước không biết nói .


Tài_liệu lưu_trữ trong các kho bảo_mật hoặc đã mục_nát , hoặc đã thất_lạc gần hết .


Nghe nói ở đâu_đó trong một vàm rạch hoang_vắng tận cuối mũi Cà_Mau còn xác một con tàu , may_mà chưa bị bán làm sắt vụn , nhưng cũng đang tan thành gỉ nát vì thời_gian và nước_mặn ...


Người đã hi_sinh , mãi_mãi vùi thân trong biển sâu .


Những người còn lại thì đang tản_mác khắp đất_nước , trong những xóm_làng , những kênh_rạch hẻo_lánh đâu_đó .


Trong tay chúng_ta lúc này chỉ có mỗi một tài_liệu nhỏ : tập phác_thảo lịch_sử Lữ_đoàn Hải_quân 125 , chắc là được viết khá vội và quả_thật còn khá thô_sơ .


Đây là chứng_cứ đầu_tiên về thiên huyền_thoại một thời .


Dấu_vết đầu_tiên về một huyền_thoại có thật , được ghi lại trên những trang giấy ố vàng .


Một tập sách khổ rộng , không dày , giấy xấu , in_roneo .


Có trang còn chen cả chữ viết_tay , mực tím đã phai_mờ : hẳn có ai đó đã sửa_chữa , bổ_sung .


Ngay từ những trang đầu_tiên ta gặp một con_số : năm 1959 , và một tên người : đồng_chí Võ Bẩm .


Năm 1959 : đó là một con_số không_thể quên .


Một cái mốc lịch_sử : miền Nam đứng dậy .


Có ai ngày ấy không nghe thấy tiếng gọi đó , của máu , của nước_mắt , của ý_chí tự_do , độc_lập và thống_nhất .


Của Chợ Được , của Vĩnh_Trinh , của Hướng_Điền , của Trà_Bồng , của Bến_Tre ...


Có_thể tìm được đồng_chí Võ Bẩm hôm_nay tại căn nhà số 25 Phan Đình Phùng , Hà_Nội .


Đó là một cụ_già tóc đã bạc_phơ , nhưng vẫn còn rất rõ dáng nét của một con_người đậm chắc , quắc_thước .


Hao_hao cái dáng_vẻ những người chiến_sĩ khởi_nghĩa thời Phan Đình Phùng , Hoàng Hoa Thám .


Ông cụ ấy nhớ lại : - ... Đó là vào đầu năm 1959 .


Phải nhanh_chóng đưa súng_đạn vào cho bà_con trong đó .


Bác giao nhiệm_vụ cho chúng_tôi : phải bằng mọi cách mở_đường vào Nam .


Chấp_hành chỉ_thị của Bác , tháng 5-1959 con đường Bắc - Nam xẻ dọc Trường_Sơn được mở .


Gọi là đường 559 vì nó ra_đời tháng 5-1959 .


Bác từng nói : Dù phải đốt cháy cả dãy Trường_Sơn cũng quyết giành cho được độc_lập ...


Song_song với con đường xẻ dọc Trường_Sơn , tháng 7-1959 ta quyết_định mở cả con đường Bắc - Nam xẻ dọc biển Đông .


Bởi_vì đi trên biển nguy_hiểm hơn nhưng cũng nhanh hơn .


Tiếng gọi của chiến_trường cấp_bách quá ...


Đường biển Đông là mạo_hiểm , là tử_địa , đúng vậy .


Với_lại ta từng có kinh_nghiệm rồi : trong kháng_chiến chống Pháp ta cũng đã có một con đường vận_chuyển vũ_khí bí_mật xuyên biển Đông từ Khu 5 vào Nam_bộ .


Tháng 7-1959 chúng_tôi thành_lập một tiểu_đoàn lấy tên là 644 , giả_danh là " tập_đoàn đánh_cá miền Nam " đóng tại cửa sông Gianh , do đồng_chí Lưu Đức và đồng_chí Hà Văn Xá chỉ_huy , chuyên lo tổ_chức đưa thuyền bí_mật chở vũ_khí vào Nam .


Chuyến đi thí_nghiệm đầu_tiên xuất_phát từ cửa sông Gianh đúng đêm 30 tháng_chạp năm 1959 , nhằm vào chân đèo Hải_Vân , Quảng_Nam ...


Chắc mãi_mãi không còn ai biết tên_tuổi họ ...


Tôi chỉ biết người đã nằm chờ đón chuyến thuyền bí_mật ở chân đèo Hải_Vân suốt một tháng ròng mà không đón được .


Người ấy là Nguyễn Chơn , tổng_tham_mưu phó hiện_nay ...


Sông Gianh , con sông của Trịnh - Nguyễn phân_tranh , của một thời chia_cắt đất_nước đau_đớn kéo_dài hơn trăm năm .


Nơi nào đây , trên hai bờ con sông hiền_hoà này , từng đối_mặt hai đội quân thù_nghịch của một cuộc tử_chiến huynh_đệ .


... Rồi cũng chính con sông này , cái cửa_sông có bãi cát trắng_phau này , lại là điểm bắt_đầu của một con đường máu_mủ nối liền Bắc - Nam thống_thiết và mạo_hiểm thời đánh Mỹ .


Chúng_ta lần theo hai ven sông , qua những xóm_làng chài , những cồn cát , những bến phà , những rừng phi_lao ngày_đêm hát trong gió ...


Cố tìm lại một_chút dấu_vết của cái năm_tháng lịch_sử ấy , năm 1959 , của cái " tập_đoàn đánh_cá miền Nam " , cái tiểu_đoàn 644 ẩn_danh , bí_mật một thời ấy .


Các cụ già bảo : Không , bọ không hề nghe nói ...


Cả những người lính_thuỷ của đơn_vị hải_quân hôm_nay đang đóng giữ cửa_biển này : Không , không từng có con đường bí_mật nào bắt_đầu từ đây cả ...


Những hàng phi_lao , có cây đã thành cổ_thụ kia , có_thể bàn_tay một người thuỷ_thủ trong số những người thuỷ_thủ đã mất_tích trên biển Đông cái đêm sóng_gió 30 tết ấy đã từng đặt tay lên lớp vỏ cây này , mân_mê , trìu_mến , như muốn nói một lời từ_biệt trước lúc lên_đường đi vào cõi mịt_mùng biển đen , mười phần nắm chắc trước sự hi_sinh đến tám , chín phần ...


Nhưng tiếng hát của hàng phi_lao trong gió , dẫu có muốn kể lại kỷ_niệm thống_thiết xưa , hôm_nay ta nào có nghe hiểu được .


Tức_là cuộc đi tìm , lần theo con đường vô_hình xưa cũ của chúng_ta , vừa_mới bắt_đầu đã có cơ tắc lại .


Nhà_văn Nguyên Ngọc gọi đó là những chuyến la_cà , gặp các bà , các mẹ ...


Lần theo những dấu_vết mờ_nhạt như lần theo một sợi chỉ mỏng_manh đứt rồi lại nối .


Vượt qua những con đường do lũ_lụt tàn_phá với những ổ_trâu , ổ_voi lầy_lội , có nơi phải nhờ đến xe ủi , xe xúc mở_đường phía trước và những ngầm đá vùng_cao gập_ghềnh , liên_tiếp trong hai ngày 22 và 23 - 10 đoàn công_tác xã_hội báo Tuổi_Trẻ đã mang những món quà sẻ chia của bạn_đọc đến tận những vùng lũ Bình_Minh , Bình_Chương và Nam Trà_My - những vùng_đất khó_nghèo của Quảng_Ngãi , Quảng_Nam ...


Trên đường về những vùng_sâu huyện Bình_Sơn ( tỉnh Quảng_Ngãi ) , chúng_tôi lặng người trước sự xơ_xác , tiêu_điều còn hiện rõ trên từng cánh đồng , nóc nhà .


Nhiều cánh đồng nước vẫn còn ngậm trắng_xoá , nơi khác đã bị sa_bồi , thuỷ phá với độ dày 2 - 3 m cát .


Nguy_cơ là đất phải bỏ trắng không còn khả_năng canh_tác đã rõ .


Tất_tả dựng lại những nóc nhà xiêu_vẹo , trên gương_mặt mỗi người hằn sâu những âu_lo về cái ăn trước_mắt cũng như sự mưu_sinh lâu_dài sau mùa lũ .


Bà Võ Thị Lĩnh ( thôn Tân_Phước , Bình_Minh ) thở_dài nói : " Căn nhà tranh tui ki_cóp nhiều năm trời mới dựng được , đêm 17 rạng ngày 18 nước lũ dâng cao hơn cả thước , rồi gió ập đến cuốn hết , cả mấy cái nồi , chum gạo cũng trôi tuột " .


Ông Võ Sỹ ( 82 tuổi ) , cũng người Tân_Phước , có căn nhà con_cháu giúp dựng nên cũng đã theo dòng lũ , nhớ lại : " Nước lên nhanh và xiết lắm , mọi người chỉ kịp đưa tui lên ghe chứ có lấy được gì đâu .


Bộ_đồ mặc trên người đây cũng là nhờ người_ta cho ...


Có gạo của bà_con phương xa , ấm bụng được vài tuần " .


Toàn xã Bình_Minh có đến 1.100 ngôi nhà ngập sâu trong nước 1 - 3 m , rồi lúa , mía , mì , bắp cũng đến nghìn hecta bị mất .


Các kênh_mương bị cuốn trôi , các hồ đập bị xói_lở , bồi_lấp rất nặng_nề ...


Ông Võ Chí Công - chủ_tịch xã - nói : " Điều tôi lo_lắng là khu_vực Tân_Phước bị vỡ dòng , nước tràn vào khu dân_cư đe_doạ trên 900 hộ dân đang sinh_sống mà không biết di_dời ở đâu .


Hơn_nữa trên 31 ha đất sản_xuất chính hiện bị cát lấp hết .


Phó_chủ_tịch xã Bình_Minh Lê Công Cuộc nói : " Đa_phần 210 hộ dân nhận quà của bạn_đọc lần này , thật_sự họ chẳng còn cái gì để ăn cả " .


Trước đó , ngày 22-10 , đoàn đã đến hai xã bị lũ nặng_nề nhất của tỉnh Quảng_Ngãi là Bình_Minh và Bình_Chương ( huyện Bình_Sơn ) và trao 420 suất quà cho bà_con nghèo bị trôi nhà_cửa , mất_mát tài_sản ...


Mỗi phần quà trị_giá 100.000 đồng gồm gạo , mì , đường ... 15 g , đoàn công_tác xã_hội của báo Tuổi_Trẻ đã về với bà_con xã Bình_Chương .


Đây là xã nằm dọc tuyến sông Trà_Bồng , đã bị chia_cắt từng thôn khi nước lũ tràn về .


Trước sân uỷ_ban xã là những cụ già , bà lão trong tấm áo mỏng_manh , đầu trần ; những người nông_dân vẻ khắc_khổ hằn thêm lớp sau cơn lũ trên từng khuôn_mặt , những bàn_tay - đôi chân bị rộp lở vì ngâm trong nước lũ .


Phó chủ_tịch xã Bình_Chương Phạm Văn Long tiếp chúng_tôi , nói : " Hạt gạo , gói mì lúc này quí_giá với bà_con lắm ! " .


Chị Trịnh Thị Hạnh ( thôn An_Điềm I ) cho biết hai mẹ con chị đang ở tạm trong một ... chuồng heo được che_chắn lại .


Chị nói : " Có hơn nửa tạ thóc trữ lúc__mưa_lúc_gió trên kèo nhà cũng bị trôi mất .


Chạy gạo từng bữa mấy hôm_nay cũng nhờ đổi mấy con gà , con vịt gửi tránh nước lũ " .


Mặc_dù đã tìm nhiều cách để lên huyện Nam_Trà_My , nhưng phải gần tám ngày sau khi cơn lũ_quét đầu mùa đi qua vùng thượng_nguồn sông Tranh , chúng_tôi mới có_thể vượt được đoạn đường 110 km để đến với bà_con vùng lũ_quét bởi những trái núi đổ sập gây ách_tắc hoàn_toàn giao_thông , cả huyện Nam_Trà_My bị cô_lập hoàn_toàn như một ốc_đảo cách_biệt với thế_giới bên ngoài .


Cả đoạn đường dài khoảng 20 km cuối_cùng về huyện đã có trên 80 điểm sạt_lở , chúng_tôi phải mất gần bảy tiếng đồng_hồ vừa đẩy xe và nhờ xe_kéo mới vượt qua được .


Anh tài_xế tên Tuỳ bảo_nhỏ vào tai tôi rằng đây là chuyến đi sinh_tử mà cả đời tài_xế gần 20 năm chưa bao_giờ anh nếm_trải .


Ông Hồ Văn Xuoi ( 60 tuổi ) ở làng Tà_Lung thôn 4 , xã Trà_Tập , một xã bị thiệt_hại nặng trong đợt lở núi và lũ_quét vừa_qua bảo : " Hơn một tuần qua cả nhà mình cứ phải ăn bậy_bạ cái rau cái củ .


Sáng ni mình và 20 hộ trong làng phải vượt bộ gần năm tiếng đồng_hồ mới đến được Tắk_Pỏ ... " .


Còn cụ ông Nguyễn Rê - 73 tuổi , dân_tộc Xê_Đăng ở thôn 2 , xã Trà_Mai - thì không ngớt lời cảm_ơn " cán_bộ đã đến giúp_đỡ kịp_thời bà_con của làng ... " .


Suốt trên tuyến đường chúng_tôi đi qua nơi thượng_nguồn sông Tranh , lũ_quét tàn_phá nặng_nề , dọc bờ sông cây_cối nghiêng_ngả và chết_đứng , những làng đồng_bào dân_tộc nằm nép mình bên vách núi xác_xơ sau cơn lũ đi qua .


Ông Đinh Mướt , bí_thư Huyện_uỷ Nam_Trà_My , cho biết : " Cái đáng lo của huyện hiện_nay vẫn là lũ_quét và lở núi .


Trong trận lũ vừa_qua , đêm nằm nghe núi lở mà xót_ruột , cứ mỗi trận lở núi là phát ra tiếng nổ lớn " .


Cũng trong buổi sáng có_mặt tại thôn 3 , xã Trà_Lập , chúng_tôi gặp nhiều người dân ở nóc Tu_Đinh .


Nhìn gương_mặt ai cũng phờ_phạc bởi hầu_như một tuần qua tất_cả người_lớn , trẻ_con đều thức trắng vì sợ núi lở .


Già_làng Hồ Văn Hiền kể lại : " Cả một tuần trong mưa_lũ mình không ngủ được , phải lo cho bà_con cả nóc ...


Ở trên ni bà_con mình khổ lắm , cứ mỗi mùa mưa_lũ là lo phờ_phạc cả người .


Xuống ở dưới vùng thấp thì lo lũ_quét , còn lên ở trên cao thì lo sạt núi .


Cả nóc mình đã hơn chục lần dời nóc , nhưng không có chỗ nào ở lâu được .


Mỗi lần dời nóc là khổ lắm nhưng cũng phải dời .


Mỗi năm cả nóc mình phải lo cái chuyện đi coi núi quanh làng sau mỗi trận lũ , có chỗ mô nứt núi là phải lo dời làng đi ... " .


Khi quay lại con đường " tử_thần " để trở_về , hình_ảnh những nóc làng các xã vùng_cao xác_xơ sau lũ_quét vẫn cứ theo chúng_tôi .


Không biết đến bao_giờ bà_con vùng_cao huyện Nam_Trà_My mới ổn_định được cuộc_sống sau thiệt_hại lớn của cơn lũ này và đối_phó làm_sao với những con lũ sắp đến ...


Thượng_tá Hồ Trọng Bình đích_thân cầm_lái chiếc Uoat mang biển_số Lào .


Cũng như hầu_hết các chiến_sĩ trong đoàn quy_tập , anh không mặc quân_phục mà_là một bộ_đồ màu xanh công_nhân , mũ_tai_bèo cùng màu trông chẳng khác gì thợ xây_dựng .


Đó là cách ngụy_trang của những người lính .


Bọn phỉ có tài thánh cũng không phân_biệt được bộ_đội với công_nhân , lính_tráng với chỉ_huy .


Thoáng chốc chiếc Uoat rẽ qua khu_vực Cánh_Đồng_Chum chạy giữa khoảng đồng mù bụi nhằm hướng rừng Phu_Phả_Xay , đi vào mũi Phu_Cút ...


" Có những đợt hằng tuần luồn rừng lầm_lũi nhưng phải về tay_trắng vì không tìm được mộ " - thiếu_tá Trần Thanh Nghị , mũi trưởng mũi Phu_Cút , có nước_da thâm_tái màu sốt_rét , nói .


Kinh_nghiệm của anh cho biết do cuộc_chiến trước_kia quá khốc_liệt nên căn_cứ những người lính tình_nguyện thường ở nơi thâm_sơn_cùng_cốc và chính nơi này lại diễn ra những trận chiến quyết_tử , nên phần_lớn những người nằm lại đều rất khó tìm , thậm_chí có những lúc vô_vọng !


Mỗi năm những người lính quy_tập chỉ có bảy tháng để đi tìm mộ - đó là vào mùa khô ( từ tháng mười_một năm trước đến hết tháng năm năm sau ) .


Vì_thế đợt này không tìm được mộ thì phải đánh_dấu để đợt kế_tiếp quay trở_lại tìm cho ra .


Hành_trang của các anh là tấm bản_đồ khu_vực , máy đo toạ_độ , la_bàn định_hướng ; danh_sách các liệt_sĩ do các đơn_vị chiến_đấu cũ trong Nam , ngoài Bắc và cả Lào cung_cấp ; súng tiểu_liên AK , đạn , lương_khô , biđông nước , cuốc , xẻng , tăng võng và nhang , vải ...


Tất_cả khoảng 25 kg nằm gọn trên vai đủ tác_chiến hàng tuần_lễ mỗi đợt vô rừng .


Phía trước mặt bao_giờ cũng là rừng_núi thâm_u đèo dốc và những toán phỉ trá_hình được trang_bị súng bộ_binh AK , AR15 với đủ loại lựu_đạn , mìn chống tăng , mìn cao_su tự_tạo treo trên cây , gài giữa lối mòn .


Đây là nơi được bộ_đội Phathet Lào , quân_tình_nguyện VN và phía đối_phương là lính_đánh_thuê Thái_Lan cùng cố_vấn Mỹ trước năm 1975 thừa_nhận là một " Điện_Biên_Phủ " thu nhỏ trong thung_lũng hẹp giữa bao quanh vô_số dãy núi cao ngất_ngưởng .


Kể chuyện về Bom_Loọng , thiếu_tá Nghị nhớ lại : " Giữa mùa khô năm nay được dân bản Vàng_Tồng và Loong_Khảo chỉ cho ba ngôi mộ , anh_em liền tổ_chức hành_quân .


12 người đi bộ ròng_rã ba ngày_đường rồi đột_ngột bí_mật chuyển mũi sang hướng khác đề_phòng phỉ gài bẫy dọc đường .


Vào đến nơi thấy lô_cốt , băng_đạn , bao cát nằm la_liệt .


Những trái mìn đen_sì còn treo lủng_lẳng trên hàng_rào dây_thép_gai chạy vòng_quanh khu đồi bạc_phếch cỏ lau .


Linh_tính cho biết có điềm chẳng lành nên tôi triển_khai cho anh_em cẩn_thận dò mìn để mở tuyến .


Bất_ngờ phía bên kia đỉnh núi trước mặt bọn phỉ lia sang hai loạt đạn tiểu_liên .


Nghị hô : " Nằm xuống ! Bên kia có địch " .


Anh trấn_an ngay vì theo đường_đạn , anh biết chúng bắn súng với ý_đồ cảnh_báo phía bên kia là địa_bàn của chúng , không nên tiến xa hơn .


Bốn ngày dò_tìm , ba ngôi mộ lần_lượt được phát_hiện .


Nghị lệnh tiếp cho anh_em vừa cảnh_giới vừa tranh_thủ đào hầm để khi đang bốc_mộ có_thể đánh trả nếu phỉ đột_nhập .


Sau hai giờ đào_bới dưới tầm_súng phỉ , cả ba ngôi mộ đã được cất bốc vào balô .


Đây là ba trong tổng_số 62 ngôi mộ được mũi Phu_Cút quy_tập trong mùa khô 2005 .


Nghị cho biết sở_dĩ ba ngôi mộ này quy_tập nhanh là do kinh_nghiệm của bộ_đội VN : khi có chiến_sĩ hy_sinh , không đưa ra được thì chôn lại cạnh gốc cây , tảng đá và hướng mộ thường quay mặt về phía đông - phía Tổ_quốc , để sau_này đồng_đội dễ xác_định .


Từ Phu_Cút tôi sang mũi Khệt_Phằn đóng chốt ở bản Pà_Chay , huyện Mường_Pẹt .


Mũi chỉ có 14 lính nhưng đảm_nhận công_việc quy_tập mộ toàn_bộ khu rừng thuộc huyện Mường_Pẹt , trong đó trọng_điểm căng_thẳng nhất là bản Na .


Bản Na ở cách xa địa_điểm đóng chốt của mũi Khệt_Phằn tới 22 giờ đi bộ .


Là bản không có dân nhưng phỉ hoạt_động suốt ngày_đêm nên lính quy_tập gọi là " bản nóng " hay " bản phỉ " .


Thiếu_tá Hoàng Ngọc Lân , đoàn phó đoàn quy_tập kiêm mũi trưởng Khệt_Phằn , kể cuộc đụng_độ mới cách đây năm ngày của Giồng Lầu Già - cán_bộ huyện_đội Mường_Pẹt - khi lọt vào ổ phục của bọn phỉ đói .


Hôm ấy Già đang từ rừng ra thì bị bốn tên phỉ vây lại trên điểm_cao 1663 .


Chúng buộc Già phải quay về mua một_số đèn_pin , thuốc_tây và muối .


Nếu sai hẹn chúng sẽ huy_động lực_lượng xuống đốt cháy cả bản .


Lần thứ nhất Già mang đủ hàng vào cho phỉ .


Vì tin nên lần hai phỉ yêu_cầu mua tiếp giày , dép , gạo và hẹn phải trao hàng ở điểm_cao 1473 .


Y hẹn Già vào , đang trao hàng thì một trung_đội bộ_đội Lào phục sẵn bắn chết bốn tên phỉ và làm bị_thương hai tên khác .


Đầu năm 2003 được bạn báo tin khu_vực phía tây bản Na có một trạm_xá cũ của ta trên điểm_cao 1472 có_thể còn nhiều mộ liệt_sĩ nằm lại , thiếu_tá Lân dẫn mười anh_em lên_đường trong đêm .


Đến mờ sáng vừa chạm đỉnh núi Nậm_Ngừm .


Sau mười phút nghỉ , mỗi người ăn một vắt xôi chấm muối , uống một ngụm nước rồi bắt_đầu chinh_phục đỉnh núi .


Anh_em dàn cự_ly mỗi người cách nhau 1 m , chân đạp đá phía dưới , tay bám đá phía trên để đu người lên qua từng vách đá .


Do mưa_phùn , tay Lân bám đá bị trượt , chân dẫm mạnh vào tảng đá phía dưới thì tảng đá bị lở .


Rất may tôi ở cuối đội_hình và chiếc ba_lô 25 kg đệm ngay dưới lưng , nếu không thì ...


Vậy anh vượt đỉnh Nậm_Ngừm bằng cách gì ? - Tôi hỏi .


Lính thả dây xuống , tôi lại bám đá , bám dây bò lên .


Qua được Nậm_Ngừm , cỏ_tranh ken dày , cao lút đầu người , không định được phương_hướng và vị_trí nghi có mộ nên phải đốt cỏ_tranh .


Khổ_nỗi mới đầu mùa_khô cỏ chưa kịp héo nên đốt mãi vẫn không cháy .


Cả đoàn phải cắt rừng đi chui trong rừng cỏ , đi mãi , đi mãi vẫn không tìm ra mộ .


Nhiều anh_em đã đi qui_tập hàng chục năm cho biết : các anh linh_thiêng lắm , mình cứ khấn , các anh sẽ chỉ cho .


Anh_em thắp nhang khấn : " Các anh ơi , chúng em từ bên nhà sang tìm đưa các anh về đây , các anh đã nằm quá lâu trong rừng nước bạn rồi , nếu có linh_thiêng cho chúng em thấy được phần_mộ để đưa các anh về ... " .


Sau lời khấn , chỉ một lúc lùng_sục thì Sơn - một chiến_sĩ trẻ , năng_nổ của đoàn - reo lên từ cuối đám cháy : Mộ đây rồi anh_em ơi .


Ngôi mộ đầu_tiên mà Sơn phát_hiện được là một ngôi mộ " tươi " , đào lên còn nguyên hình_hài người lính trong bao nilông gói thật kín .


Lân cho anh_em đào rộng mộ rồi cùng nhau luồn tay phía dưới đưa toàn_bộ khối nilông còn lùng_nhùng lên .


Khi vừa mở nilông ra ai cũng bàng_hoàng vì người nằm trong đó như đang nằm ngủ , đầu quấn băng , chân nẹp bột .


Không còn cách gì hơn , Lân lại thắp nhang khấn tiếp : “ Xin người chiến_sĩ vô_danh cho anh_em được làm lễ hoả_thiêu , vì đường rừng về nước xa_xôI , chúng_em chỉ có_thể mang hài_cốt về mà không_thể đưa cả thi_hài ... " .


Ngọn lửa được nhóm lên , thi_hài người lính tan biến rất nhanh chỉ còn lại bộ hài_cốt trọn_vẹn .


Từ ngôi mộ " tươi " , anh_em phát_hiện cả một nghĩa_trang nằm theo hình bậc_thang từ thấp lên cao , theo tầng 8 mộ , tầng 19 mộ , tầng 21 mộ , tầng 25 mộ ...


Ai cũng mừng vì rồi_đây sẽ có nhiều đồng_đội của mình được đưa về nước .


Ba chuyến điều quân vào bản Na trong suốt mùa_khô năm 2003 đến nay mũi Khệt_Phằn đã phát_hiện và qui_tập đến 225 ngôi mộ .


Lân nói : " Theo sơ_đồ bàn_giao của các đơn_vị , hiện bản Na còn 400 ngôi mộ nằm lẩn_khuất trong rừng sâu .


Có khi đơn_vị này chôn_cất xong rồi điều ra , đơn_vị khác được điều đến có người hy_sinh , chôn tiếp .


Cho_nên mới xảy ra trường_hợp có đợt danh_sách chỉ báo 13 mộ nhưng lại tìm thấy 18 mộ .


Những chuyến đi không tìm ra mộ , cả đơn_vị buồn_rầu , không ai nói với ai một lời .


" Các đồng_chí ấy chưa được yên_nghỉ , chưa được về với người_thân thì chúng_tôi nào có dám nghỉ_ngơi ! " .


Các chiến_sĩ trong đơn_vị quy_tập nói với tôi như thế trên đường hành_quân vào bản Na .


Rừng Lào sừng_sững những chóp núi cao , trong ánh hoàng_hôn , tôi cảm_nhận đó như là những tượng_đài , mà đâu_đó trong khắp miền rừng_núi này đều thấp_thoáng những tượng_đài của hàng ngàn người lính vô_danh đã ngã xuống vì sự_nghiệp quốc_tế ...


“ Trồng lúa bây_giờ mà xịt thuốc_trừ_sâu là ... xưa như trái_đất rồi .


Ở đây tụi tui chỉ làm lúa chất_lượng cao và an_toàn cho sức_khoẻ mà thôi .


Mỗi vụ chỉ bón một_ít phân , còn thuốc_trừ_sâu thì tuyệt_đối nói không ” .


Trò_chuyện với chúng_tôi bên đám ruộng mới sạ lên lưa_thưa , ông Huỳnh Văn Sáu ở ấp 7 , xã Mỹ_Thành_Nam , huyện Cai_Lậy ( Tiền_Giang ) thao_thao_bất_tuyệt như một nhà chiến_lược .


Mới_đây , một thành_viên trong đoàn cán_bộ ngành nông_nghiệp tỉnh An_Giang đến tham_quan đã tấm_tắc : “ An_Giang vốn là vựa_lúa của ĐBSCL , nhưng sản_xuất lúa bậc cao như Mỹ_Thành_Nam thì phải học thôi ! ” .


Từ năm 2003 đến nay hơn 1.000 ha lúa ở xã này không hề phun thuốc_trừ_sâu , nhưng so với kiểu cũ thì nông_dân ở đây thu lợi hàng chục triệu đồng / vụ / ha .


“ Cuộc_chiến ” giữa những ông chồng - bà vợ


Nhớ lại chuyện trồng lúa theo kiểu mới cách đây hơn hai năm , ông Huỳnh Văn Sáu hào_hứng : “ Đi hội_thảo nghe kỹ_sư Hải ở phòng nông_nghiệp huyện hướng_dẫn sạ hàng vừa tiết_kiệm lúa giống vừa hạn_chế sâu_bệnh , tôi về áp_dụng liền .


Cũng vì chuyện này mà hai vợ_chồng tui không nhìn mặt nhau cả tháng trời ” .


Ông Sáu bảo hồi trước một công ruộng phải sạ 20 kg lúa giống mà chưa chắc đã đều , còn các nhà khoa_học khuyến_cáo dùng máy sạ hàng thì chỉ cần có 10 kg .


Đem chuyện này về kể , bà Sáu nổi_trận_lôi_đình gặp mặt ông Sáu ở đâu là cằn_nhằn ở đó .


Quyết không chịu_thua , ông Sáu âm_thầm ngâm giống , gieo sạ một_mình bằng máy .


Bẵng đi một thời_gian , khi lúa lên cao , bà Sáu ra đồng thấy sâu ăn gần tới gốc đã đứng khóc ròng : “ Cái ông này mù_quáng mất rồi , nghe lời mấy thằng_cha ở phòng nông_nghiệp để lúa thóc như thế này , mùa này ăn rơm là cái chắc ! ” .


Và bà lại giận không thèm nhìn mặt chồng suốt hai tuần liền , cho tới khi nghe một người hàng_xóm bảo “ lúa nhà bà Sáu kỳ này tốt quá , chắc vụ này trúng dữ à nghe ” , bà mới len_lén ra xem thử …


Đó không phải là trường_hợp mất đoàn_kết gia_đình ở xã này khi phòng nông_nghiệp huyện đưa tiến_bộ kỹ_thuật mới về cho bà_con áp_dụng .


Ông Trần Văn Tấn , phó_chủ_tịch UBND xã Mỹ_Thành_Nam , cho biết nếu mười ông chồng hưởng_ứng mô_hình mới thì có ngay mười bà vợ phản_đối .


Ông Lương Văn Biền ở ấp 7 nhớ như in chuyện cũ : “ Đi dự hội_thảo về , từ vụ đầu_tiên năm 2003 tui quyết_định sạ hàng thì bà nhà tui bằng mặt chứ không bằng_lòng , còn không phun thuốc_trừ_sâu là bả phản_đối ghê lắm .


Chú có tưởng_tượng được là ngày nào bả cũng khóc như đưa_đám khi nhìn thấy bù_lạch ăn còi_cọc cây lúa mà tui nhất_định không chịu xịt thuốc ” .


Bà Phan Thị Thức ( vợ ông Biền ) xởi_lởi : “ Tại tui sợ sâu ăn chết lúa mới khóc để làm eo buộc ổng đem thuốc ra xịt .


Nhưng tui đâu có phản_đối bằng cách bỏ nhà đi như vợ ông Hai Đồ bên cạnh đâu ” .


Theo lời phó_chủ_tịch xã Trần Văn Tấn , có một_số trường_hợp sợ nghe lời nhà khoa_học sẽ “ bán lúa giống ” hoặc sợ tình_cảm gia_đình bị rạn_nứt đã lén_lút đem thuốc_trừ_sâu ra đồng phun lúc chạng_vạng tối .


Tuy_nhiên tất_cả trường_hợp này đều bị phát_hiện và đem ra phê_bình nên về sau không còn nữa .


“ Rất may_mắn là trong những lúc khó_khăn đó các cán_bộ kỹ_thuật huyện vẫn không nản_lòng , kiên_trì bám dân để vận_động suốt mấy năm ròng_rã .


Cái may nữa là các ông chồng không chịu theo chủ_nghĩa “ nhất vợ , nhì trời ” nên bây_giờ mới có những cánh đồng sạch thuốc_trừ_sâu như thế này ” - ông Tấn nói .


Chỉ tay ra đám ruộng lúa mới sạ hơn mười ngày còn lưa_thưa , ông Sáu bảo rằng trà lúa như_vậy là tốt lắm rồi , chẳng cần xịt thuốc gì cả , vụ này nằm ngủ cũng có ít_nhất 5 tấn / ha .


Phó_chủ_tịch xã Trần Văn Tấn cho biết đến nay toàn xã đã có hơn 1.000 ha ( trong số 1.400 ha đất nông_nghiệp của xã ) trồng lúa hoàn_toàn không phun thuốc_trừ_sâu , chỉ phun duy_nhất loại thuốc phòng_bệnh khô cổ bông .


Nhờ vậy mà gần đây đã có rất nhiều nông_dân ở các ấp khác của xã Mỹ_Thành_Nam và các xã lân_cận như Mỹ_Thành_Bắc , Phú_Nhuận ... tìm đến học_tập kinh_nghiệm của nông_dân ấp 5 về làm theo .


Ông Nguyễn Văn On ở ấp 5 cho biết : “ Làm kiểu này ban_đầu thấy khó nhưng dần_dần sẽ quen , lại tiện .


Sạ xong cứ bỏ đó lo chuyện khác , chẳng cần đầu_tắt_mặt_tối ngoài đồng như hồi trước .


Làm chơi_chơi vậy chứ vụ rồi thu_hoạch được 8 tấn / ha chứ có ít đâu ” .


Và bây_giờ , sau khi các chuyên_gia của Viện Lúa_gạo quốc_tế ( IRRI ) đã mục_sở_thị và hết_lời khen_ngợi những gì mà nông_dân vùng này đã và đang làm , họ bắt_đầu quay qua bàn tới chuyện lo thương_hiệu cho lúa gạo Mỹ_Thành_Nam .


Ông Nguyễn Văn On và ông Huỳnh Văn Sáu đặt vấn_đề : “ Lúa chất_lượng cao thì phải có giá_trị cao hơn lúa thường .


Gạo sạch tốt cho sức_khoẻ thì giá phải cao hơn gạo khác là lẽ đương_nhiên , nhưng bây_giờ bà_con vẫn bán với giá bằng với lúa gạo thường .


Trong qui_trình sản_xuất lúa an_toàn , chất_lượng cao có yêu_cầu ngâm giống với chất kích kháng để cây lúa phòng được bệnh cháy lá và phun vi_khuẩn đối_kháng ( có trong môi_trường ) hoặc chế_phẩm sinh_học để phòng_bệnh đốm vằn .


Trong suốt mùa_vụ không được phun thuốc bảo_vệ thực_vật , nhưng có_thể phun thuốc phòng_bệnh khô cổ bông ; tuyệt_đối không phun phân_bón lá vì ( có_thể ) có kim_loại nặng .


Để bón phân tiết_kiệm mà hiệu_quả cao , ngành nông_nghiệp sẽ lấy mẫu xét_nghiệm từng mảnh ruộng để biết ruộng đó thiếu chất gì , độ_pH ra_sao để điều_chỉnh phân_bón phù_hợp .


Đã rất nhiều lần tôi gặp Ngô Thành Long , nhưng lần nào cũng thấy mắt anh rướm lệ .