Speaker 1: આવેદન તો આપણે જે પ્રમાણે વાત કરી રહ્યા હતા અધ્યાત્મ અધ્યાત્મિક જીવનની, તો આધ્યાત્મિક જીવનમાં અત્યારના યુગમાં માનવીને એક એવો સવાલ પણ અનુભવે છે કે આપણે જે અ પૈસા પછી સુખ સગવડો અને જેની પાછળ જે દોડી રહ્યા છે તો એનાથી મનુષ્યે ક્યારેય પણ એવું જાણવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે કે હું કોણ છું? મારા જીવનનો હેતુ શું છે? નોકરી, પ્રતિષ્ઠા, સુખ સગવડો પાછળ માણસ અત્યારે એટલો બધો વ્યસ્ત થઈ ગયો છે કે માણસને એ જાણવાનો સમય જ નથી રહ્યો કે હું કોણ છું અને હું શા માટે છું? તો આ વિષય ઉપર તમારું શું કહેવું છે?

Speaker 2: આ બાબતે હું કહેવા માંગે છું તીર્થ ભાઈ કે, અત્યારના સમયમાં વ્યક્તિ પાસે પોતાના માટે એટલો પણ સમય નથી. ચોવીસ કલાકની અંદર માણસ પાસે એટલો પણ સમય નથી કે એ એને જાણી શકે. એની આ જે બધી અ દિનચર્યા છે, રોજિંદા દિનચર્યા, જેની અંદર એ કમાવામાં વ્યસ્ત છે, મોહમાયામાં વિલીન થઈ ગયેલા છે. જે પૈસા પાછળ ગાંડા છે એને પોતાને શું કરવું છે કે પોતે ક્યાં જઈને અટકશે એ જ એને ખબર નથી. તો મારા મતે એ છે કે, એનું નિરાકરણ લાવવા માટે માણસને ક્યાંક ને ક્યાંક થોડુંક તો આધ્યાત્મિક રહેવું જોઈએ. જેમ કે અગાઉ આપણે વાત કરી હતી કે ભગવદગીતા છે તો ભગવદગીતા આપણો એટલો જ સારો એવો ગ્રંથ છે, એટલો જ પૂજનીય ગ્રંથ છે ભગવદગીતા કે જેને લઈને મનુષ્ય પોતાના જીવનમાં પોતાના બાળપણથી લઈને વૃદ્ધાવસ્થા સુધી એને શું કરવું, કઈ પરિસ્થિતિમાં કેવું વર્તવું જોઈએ, કેવા કર્મો કરવા જોઈએ, કેવા કર્મો ન કરવા જોઈએ એને બધાનો સાર એ ભગવદગીતામાં છે. જો ભગવદગીતાના ટોટલ સાતસો શ્લોકોમાંથી દિવસના માત્ર કલાક કે અડધો કલાક કાઢીને માત્ર થોડી ક્ષણો માટે એ ભગવદગીતાનું વાંચન કરે. એક શ્લોક અને એની સાથે એક અર્થ પણ વાંચી લે તો એનું જીવન ધન્ય છે. અને વાત થાય કે જો ભાઈ! તમારે તમારા જીવનની અંદર આગળ વધવું હોય તો કહેવાય છે કે ગુરુ વગરનો મનુષ્ય એ નુગરો છે. જેને ગુરુ નથી બનાવ્યા એનું જીવન વ્યર્થ છે. તો આ બાબતે મારો એટલો જ વિચાર છે કે જો ગુરુ તમારી પાસે નથી, તમને ખબર નથી પડતી શું કરવું જોઈએ, કેવું કરવું જોઈએ તો શ્રી કૃષ્ણ છે. પરમ કૃપાલુ પરમેશ્વર શ્રી હરિ શ્રી કૃષ્ણના તમે અ ગુરુ બનાવો. તમારી રીતે તમે એમને ગુરુ માનો અને ભગવદગીતાના રોજ એક શ્લોક વાંચો તો તમારું જીવન ધન્ય છે.

Speaker 1: ખૂબ જ સરસ વાત કરી અને આ વિષય ઉપર તમે જે કીધું કે જીવનમાં એક ગુરુ હોવા તો બહુ જરૂરી છે. એ વિષય ઉપર હું ખૂબ જ અ અગ્રી કરું છું. કેમ કે જીવનમાં તમને સાચો જે માર્ગ છે ને એ હંમેશા ગુરુ જ બતાવે છે. તો જીવનમાં દરેક વ્યક્તિ પાસે એક સાચા ગુરુ હોવા બહુ જરૂરી છે. કેમ કે ગુરુ છે ને તમને આત્મજ્ઞાનની અનુભૂતિ કરાવે છે. સંસ્કારો અને શિસ્તમાં તમને લાવે છે અને જીવનમાં ક્યારે પણ તમે ખોટા માર્ગે જઈ રહ્યા હશો ને તો એ ગુરુ જે છે કે જે તમને સાચા માર્ગે દોરી શકે છે. તો આ વિષય ઉપર આપણા જે અ વ્યુઅર્સ છે એમને જાણવું છે કે આપણે સાચા ગુરુની ઓળખ કરવી હોય તો કેવી રીતે કરી શકાય? કેમ કે અત્યારના જમાનામાં એવું છે કે ઘણા બધા અ વ્યક્તિ એવા આવે છે કે આપણે ગુરુ તરીકે એમનું વર્તન અને બધું લાગે છે. પણ જ્યારે આપણે એમનું અ અ જીવનમાં જોઈએ, એમનું રોજિંદુ જીવન, ત્યારે એવું લાગે છે કે ના, અમને આપણે ગુરુ ના બનાવી શકાય. તો અત્યારના જમાનામાં જે આપણો આધુનિક યુગ છે, એની અંદર આપણે સાચા ગુરુની ઓળખ કરવી હોય તો કેવી રીતે કરી શકાય?

Speaker 2: આ પ્રત્યે મારો એક મત છે કે મનુષ્યે પહેલાં ગુરુ બનાવતા પહેલા પોતે જ પોતાના અંદરથી અહંકાર કાઢવો જોઈએ. અહંકારનો પ્રથમ શબ્દ છે અહમ, પોતે હું પણ જે મનુષ્યની અંદર અત્યારે છે. મારું પૈસા, મારા ઘર, મારો નોકરી, મારો ધંધો કે જે પણ કંઈ છે એ હું પણ અને એને કાઢી નાખવું જોઈએ. એ બદલ એનામાં એક સ્વગુણ આવવો જોઈએ કે જે પણ કંઈ છે, જે પણ કંઈ અત્યારે મારી પાસે છે એ પરમ કૃપાલુ પરમેશ્વરની દયાથી છે કે જે પણ કંઈ થઈ રહ્યું છે એ ઈશ્વરની કૃપાથી છે. જો આ ગુણ એનામાં આવી જાય તો એ માણસ, એ મનુષ્ય ગુરુ બનાવાને લાયક છે અને આપણે વાત રહી ગુરુની તો ગુરુનો દરજ્જો આપણે જાણીએ તો ગુરુ શું છે? તો ગુરુ એ પરમ બ્રહ્મ છે, એમની ઉપર છે. માતા પિતાથી પણ અધિક. જે અત્યારે કહેવાય છે કે તમારા પ્રથમ ભગવાન માનો તો તમારા માં બાપ છે તો એમના કરતા પણ ઉચ્ચો ગુરુનો દરજ્જો છે. પછી માનો બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, મહેશ તો એમના કરતા પણ ઉચ્ચો ગુરુનો દરજ્જો છે. જો તમારી પાસે ગુરુ છે તો. એમાં એક શ્લોકમાં કહેવાય છે કે ગુરુ બ્રહ્મા, ગુરુ વિષ્ણુ, ગુરુ દેવો મહેશ્વરા, ગુરુ સાક્ષાત પરબ્રહ્મ ગુરુ એ જ બ્રહ્મા છે. તસ્મૈ શ્રી ગુરુદેવ નમઃ! તો આ બાબતે આ શ્લોક કહે છે કે ગુરુ, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ જે ત્રિભૂટી છે, જે અખિલ બ્રહ્માંડના ભગવાન જે કહી શકે, દેવ દેવ કહી શકે તો એમનાથી પણ ઉચ્ચું આપણા ગુરુનો દરજ્જો આપ્યો છે. અને વાત રહી કે ગુરુને ગુણ જોવા જોઈએ કે ગુરુ કેવી રીતના ચયન કરવા જોઈએ તો મારા મતે છે કે જો તમારી પાસે ગુરુ છે, તમે કોઈને ગુરુ બનાવ્યા છે તો તમારે એનો એક કહેવાય કે દરજ્જો માપવો ના જોઈએ. ભલે એનામાં અ ગમે તેવા ગુણ હોય, વિગુણ હોય પણ ગુરુ કીધા બાદ ગુરુ જ છે.... એના ઉપર આપણે જજમેન્ટ ના પાસ કરી શકીએ અને આપણે સરખાવી ના શકીએ કોઈ બીજા ગુરુ સાથે, નહી તો તમારા શિષ્યપણા નો કોઈ મતલબ નથી. તો આ રીતના મારો વિચાર છે ગુરુ બનાવવા ઉપર.

Speaker 1: ખૂબ જ સરસ વાત કરી કે તમે જ્યારે કોઈને ગુરુ બનાવો છો ત્યારે સંપૂર્ણ વિશ્વાસ તમે એમની ઉપર રાખી અને તમારું જીવન અ જીવન જીવો તો તમારા જે દરેક કાર્ય છે એ સારી રીતે તમને એની અંદરથી તમને પરિણામ મળશે. તો વાત તમારી ખૂબ સરસ હતી અને એક આ વાતમાં એક વસ્તુ તમે જે જણાવી કે જીવનમાં ક્યારે પણ જે પણ થતું હોય એ હંમેશા સારા માટે થતું હોય એ વસ્તુ આપણે પકડીને ચાલીએ તો માણસ ક્યારે દુખી ના થઈ શકે. આ વસ્તુ અમુકના જીવનમાં એવું હોય છે કે અમુક વસ્તુ જે વિચારી હોય છે તેમાં તે સંપૂર્ણ પરિપૂર્ણ થતું નથી. ત્યારે માણસ માણસ નિરાશ થઈ જાય છે. તો એ સમયે માણસે હિંમત રાખવી જોઈએ કે ભગવાન જે કરે છે આપણી જોડે એ સારા માટે કરે છે અને થોડા સમય પછી એ વસ્તુ પાછળ જઈને જોશે ત્યારે એને એ અહેસાસ થશે કે ના, આ જે વસ્તુ મારા જીવનમાં જે થઈ હતી એ સારા માટે થઈ હતી. તે સમયે હું ખોટો વિલાપ કરી રહ્યો હતો. તો આ વસ્તુ પર તમારો શું મંતવ્ય છે કે જીવનમાં જે વસ્તુ થાય છે તે સારા માટે થાય છે તો આ વિષય ઉપર તમે શું કહેવા માંગો છો?

Speaker 2: મારે બસ એટલું જ કહેવું છે કે તમારા હાથમાં અત્યારે કશું નથી. તમારું જીવન છે એ તમારા કર્મો ઉપર આધીન છે. તમારા સારા કર્મો, તમારા ખરાબ કર્મો. તમારું પાછલું જીવન હતું જે આપણે કહી શકીએ કે પૂર્વજન્મ, પૂર્વજન્મમાં તમારા કરેલા કર્મોનો ફળ તમે આ જન્મમાં ભોગવશો એ સો ટકા સાચી વાત છે. પણ જોવા જઈએ તો આ જન્મમાં પણ તમારે કેવા કર્મ કરવા એ તમારા હાથમાં છે. કુદરત માત્ર તમને ફળ આપે છે કે સારું કરશો તો સારું મળશે. માન આપશો તો માન મળશે. જેવું આપશો એવું જ મેળવશો. તો આ પ્રત્યે આપણે જોવા જઈએ કે મારા હાથમાં શું છે તો તમારા હાથમાં કશું નથી. તમે ખાલી એક સારું કર્મ કરી શકો છો. આપવું એ કુદરતના હાથમાં છે અને બધા કહે છે કે લખાયેલું છે તમારું નસીબ કે તમારા ભાગ્ય કે તમારા જન્માક્ષર કે કુંડળી જોઈને તમે વાત કરો છો. હા, એ જ છે. પણ એ તમારા પૂર્વજન્મ ઉપરના કર્મો છે, એની ઉપર આધિન રાખે છે. બાકી તમે જોતા હોય કે અત્યારે લોકો લાલચી જ વધોઈ થઈ ગયા છે કે સારા કર્મો કરીશ તો સારું ફળ મળશે તો. એવું નથી કે અત્યારને અત્યારે તમને સારું મળી જાય. એ તમારા ખરાબ કર્મો છે, તમારા સારા કર્મો છે. આ બધું બેલેન્સિંગ ચાલે છે. જેટલું ખરાબ કર્યું છે એ તો તમારે ભોગવવું જ પડશે. પુણ્ય કરવાથી પાપ ક્યારેય નષ્ટ થતું નથી અને પાપ કરવાથી પુણ્ય પણ ક્યારેય નષ્ટ થતું નથી. અને અત્યારના યુગમાં આપણે જોવા જઈએ તો મનુષ્યમાં અહંકાર બહુ છે, હું પણ બહુ છે. આજે કહે છે કે મારી પાસે કરોડની ગાડી છે, બે કરોડનો બંગલો છે, મારી પોતાની કંપની છે કે મારી પાસે આટલું સુખ છે અને હું ઇચ્છું એ કરી શકું કે મારા રાજકીય સંબંધો સારા છે, મારી ઓળખાણો સારી છે તો આ બાબતે મારે જોવા જવું હોય તો મનુષ્ય માત્ર કેટલો છે? હું તમને એક વાતમાં વર્ણવી શકું છું કે આપણું આટલું મોટું શહેર છે. શહેરથી પણ મોટું રાજ્ય છે. રાજ્યથી પણ મોટું દેશ છે આપણો અને એટલી જ મોટી પૃથ્વી છે તો આ સંપૂર્ણ પૃથ્વી કેટલી? સંપૂર્ણ પૃથ્વી તો છોડો કે આપણી આ જે આકાશગંગા છે, આપણી ગેલેક્સી કહી શકીએ આપણે અંતરીક્ષ તો અંતરીક્ષ કેટલું? અંતરીક્ષ કેટલું વિશાળ છે તો એનું હું તમને એક ઉદાહરણ આપું કે દરિયા કિનારે દરિયા કિનારાની જેટલો પણ આપણો ગુજરાતનો દરિયા કિનારાનો લાંબો છે. એના જેટલા પણ રજકણો છે, ધૂળના રજકણો, એ રજકણો. ધારો કે ગાડીના કાચ ઉપર માત્ર લાગેલી એક ધૂળની નાની રજકણ ને તમે હાથમાં લો અને જુઓ તો એ આપણું એક અંતરીક્ષ છે. જેટલા દરિયા કિનારાના રેતીના જેટલા કણો છે એટલી આપણી આકાશગંગામાં અંતરીક્ષ આવેલા છે. એટલી જ પૃથ્વીઓ છે, એટલાય અંતરીક્ષ છે. બહુ જ બહુ જ વિશાળ આપણી આકાશગંગા છે કે જેનો કોઈ આપણે એક આંકી જ નથી શકતા કે શું છે શું નથી. આપણા અત્યારના સાયન્ટિસ્ટો છે જે પણ સંશોધન કરી રહ્યા છે. ઇસરો છે જે અંતરીક્ષ ઉપર ગેલેક્સી ઉપર સંશોધન કરી રહ્યું છે કે ત્યાં શું છે, શું નથી, કેટલું મોટું છે, કેટલું નાનું છે? પણ આ ગેલેક્સી આટલા વિશાળ પ્રમાણમાં છે તો મનુષ્ય કેટલે છે? જોવા જઈએ તો બ્રહ્માજી જે પૃથ્વી કે આપણા અંતરીક્ષના જે દેવતા કહેવાય છે, બ્રહ્માજીએ રચેલી પૃથ્વી છે તો બ્રહ્માજી કેટલા મોટા છે સ્વયં? હું એક ઉદાહરણ આપું કે બ્રહ્માજી કેટલા? બ્રહ્માજીના દિવસ કેટલા? આપણે જોવા જઈએ તો અત્યારે કળિયુગ ચાલી રહ્યો છે, જે ચાર લાખ મનુષ્ય વર્ષનો કળિયુગ છે. બરોબર છે, ચાર લાખ મનુષ્ય વર્ષ અને ચતુર્યુગ જોવા જઈએ આપણે તો ચાર પોઇન્ટ બત્રીસ લાખ ચાર પોઇન્ટ બત્રીસ લાખ મનુષ્ય વર્ષનો આપણો ચતુર્યુગ છે. એવા એક હજાર ચતુર્યુગ, એક હજાર ચતુર્યુગ એ બ્રહ્માનો એક દિવસ છે અને એટલા જ ચતુર્યુગને આપણે ભેગા કરીએ તો ચાર પોઇન્ટ બત્રીસ બિલિયન અબજ થાય. ચાર પોઇન્ટ બત્રીસ અબજ મનુષ્ય વર્ષનો બ્રહ્માનો એક દિવસ છે, જેને આપણે કલ્પ કહી શકીએ. જ્યારે બ્રહ્મા પોતાના દિવસ દિવસ દરમિયાન ખાલી આંખો ખોલીને બંધ કરે છે, ત્યારે સંપૂર્ણ અંતરીક્ષનો નાશ થઈ જાય છે અને જ્યારે એમનું એક વર્ષ પતે છે.... ત્યારે સમગ્ર બ્રહ્માંડનો નાશ થયા છે. જેટલી પણ આકાશગંગા છે, જે પણ કહે અને આખું નવું મનુષ્ય જીવન કે નવું આખું અર્થ વિતરત જે પણ કંઈ છે એ બધું જન્મે છે તો આ રીતના માણસ જોવા જાય તો એ કેટલો મોટો?

Speaker 1: ખૂબ જ સરસ વાત કરી તમે. આકાશગંગા વિશે જે વાત કરી તમે બ્રહ્માજીના દિવસો અને જે વર્ષો ગણાવ્યા ખૂબ જ સરસ તમારું જ્ઞાન છે અને તમે જે પ્રમાણે વાત કરી કે માણસે હંમેશા કર્મ સારા કરવા જોઈએ કે જેનાથી એને જે આવતો જન્મ જે એને મળે છે તેની અંદર એને થોડીક ઓછી મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે. હવે એવી જ રીતે અત્યારે આપણા જે વૈજ્ઞાનિક જે ભાઈબંધુ છે આપણા, એ આપણે ચંદ્રાની ઉપર જે દક્ષિણ ધ્રુવ છે, જે આપણે કહેવાય કે અંધકારમય વિસ્તાર છે, એની ઉપર આપણે ગયા છીએ. જે કરવાવાળા ભારત એ સૌ પ્રથમ દેશ બન્યો હતો. તો એ કરવાની પ્રેરણા કેવી રીતે વૈજ્ઞાનિકોને મળી હશે? અને ચંદ્ર ઉપર એવું તો શું છે જે આપણે હજી સંશોધન કરી રહ્યા છે જે અત્યારે આપણે કહીએ છીએ કે મંગળ ગ્રહ ઉપર માનવ જીવન આપણે વસવાટ કરવો છે તે રીતે અત્યારે વૈજ્ઞાનિકો સંશોધન કરી રહ્યા છે. તો જરા આપણા વિવર્સને તમે જણાવો કે ચંદ્ર, મંગળ આપણે ત્યાં વસવાટ કરવો હોય, મનુષ્ય જીવનને મનુષ્ય જીવન ત્યાં જીવવું હોય તો એ શક્ય છે કે નથી શક્ય આજના સમયમાં? અને ત્યાં મનુષ્ય જીવન આપણે જીવવું હોય તો આપણે શું બદલાવ કરવો જોઈએ અને કેવી રીતે જીવન વિતાવવું જોઈએ?

Speaker 2: આટલામાં તો હું એ જ કહેવા માગીશ કે મનુષ્ય જીવન પૃથ્વીની બહાર તો શક્ય જ નથી અને જો કરવા માંગતા હોય તો એના પાછળ સ્વયં પરમ કૃપાળુ પરમેશ્વરની કૃપા હોય તો તમે આ વસ્તુ કરી શકો છો. બાકી ચંદ્ર ઉપર કે મંગળ ઉપર તમારો શું કહેવાય કે વસ્તીનું સ્થાનાંતર કરવું તો એ શક્ય જ નથી. બની શકે છે કે આપણે ત્યાં પહોંચી શકે. આપણે સંશોધન કરી શકીએ ત્યાં, પણ કુદરતને છેડખાની કરવી કે કુદરતમાં કંઈક પરિસ્થિતિના આપણે બદલાવ કરવો એ આપણા મનુષ્ય જીવનની બહારની વસ્તુ છે કે એ આપણે કરી જ ના શકીએ. પ્રથમ તો હું વાત કરીશ કે મનુષ્ય પોતે મનુષ્ય કેટલા વરસનો? તમે જોવા જાવ તો મનુષ્ય જીવન છે આપણું તો કે કેટલા વરસનો મનુષ્ય, તમને મનુષ્ય જીવનમાં કેટલા જન્મો મળી શકે છે? એની આપણે ચર્ચા વિચારણા બાદ કરીશું.