Speaker 1: సో వెయిట్, వెయిట్! ఉమ్ పాస్ మీ దట్ ఉస్మానియా బిస్కెట్. నేను నిన్న ఒక ఆర్టికల్ చదువుతున్నా అండ్ ఒక్క నిమిషం నాకు మైండ్ బ్లాక్ అయిపోయింది. కరెక్ట్ గా విను, రెండువేల పదిహేను లో ముంబైలో ఒక క్రిస్టీస్ ఆక్షన్ జరిగింది మావ. అందులో వి.ఎస్. గైథోండే అనే ఆర్టిస్ట్ ఆ వెయిట్ నో యాక్చువల్లీ ఇట్ వాస్ అన్ అన్ టైటిల్డ్ వర్క్. ఒక పేరు కూడా లేని పెయింటింగ్ అనమాట. ఆ పెయింటింగ్ ఎంతకు సేల్ అయిందో తెలుసా? గెస్ చెయ్.

Speaker 2: ఇరవై తొమ్మిది పాయింట్ మూడు అంటే ఇరవై తొమ్మిది కోట్లకి రా ఒక సింగిల్ పెయింటింగ్.

Speaker 1: ఓరేయ్! ఏం చెప్తున్నావ్ రా మావ, ఇరవై తొమ్మిది క్రోర్స్ ఆ, ఒక పెయింటింగ్ కోసమా? అది పేరు కూడా లేని దానికా? మావా మనం ఇక్కడ ఆఫీసులో సాఫ్ట్వేర్ కోడ్లు రాసుకుంటూ బగ్స్ ఫిక్స్ చేస్తూ ల్యాప్ టాప్ ముందు సచ్చిపోతున్నాం. మన సిస్టమ్స్ హీట్ ఎక్కి తవాలా మారుతున్నాయి అండ్ ఎవడో ఒక పెయింటింగ్ కి ముప్పై కోట్లు పెట్టాడా? అసలు ఎవర్రా ఇవన్నీ కొనేది, ఇది పక్క మనీ లాండరింగ్ స్కామ్ అయి ఉంటుంది.

Speaker 2: చిల్లవ ముందు ఆ చాయ్ తాగు, నీ బ్రెయిన్ ఓవర్ హీట్ అయినట్టు ఉంది.

Speaker 1: అదే, అదే ప్రాబ్లం మనతో. మనం ఎప్పుడూ ఆ కోడింగ్, సర్వర్లు, స్టార్ట్ అప్ ఫండింగ్ అంటూ ఒక చిన్న బబుల్ లో బతికేస్తుంటాం. కానీ ఇండియన్ కాంటెంపరరీ ఆర్ట్ అంటే కేవలం ఒక కాన్వాస్ మీద రంగులు వేయడం లేదా గోడకి తగిలించుకునే డెకరేషన్ పీస్ కాదు మావ, అదొక పెద్ద సోషల్ రెవల్యూషన్ అండ్ టెక్నాలజీతో కూడా విపరీతంగా కనెక్ట్ అయి ఉన్న ఫీల్డ్ అది అర్థమైందా? నీకు దీని వెనుకున్న హిస్టరీ చెప్తే మైండ్ బ్లో అవుతుంది.

Speaker 2: టెక్నాలజీతోనా, ఆర్ట్ కి టెక్నాలజీకి లింక్ ఏంటి మావ? ఏదో ఒక మూల కూర్చుని బ్రష్ పట్టుకుని బొమ్మలు గీస్తారు అంతే కదా. నువ్వు మరీ ఎక్కువ బిల్డప్ ఇస్తున్నావ్.

Speaker 1: లేదు మామ అక్కడే నువ్వు పప్పులో కాలేసావు. ఆ చూడు మన టెక్ ఇండస్ట్రీ లాగే దీనికి కూడా ఒక ఎవల్యూషన్ ఉంది. ఒకసారి మనం నైన్టీన్ నైంటీస్ కి ముందు వెళ్దాం అంటే మోడర్నిజం టైంలో మన ఇండియన్ ఆర్ట్ అంతా దేని చుట్టూ తిరిగేదో ఐడియా ఉందా? జస్ట్ లైక్ మన పాతకాలపు దూరదర్శన్ ప్రోగ్రామ్స్ లాగా కొలోనియల్ రూల్, స్వాతంత్ర పోరాటం లేదా మన నేషనల్ ఐడెంటిటీ, నేషన్ బిల్డింగ్ ఇవే మెయిన్ థీమ్స్ గా ఉండేవి. కానీ నైన్టీన్ నైంటీ వన్ లో ఒక పెద్ద బ్రేక్ త్రూ వచ్చింది. అదేంటో గెస్ చేయి.

Speaker 2: నైన్టీన్ నైంటీ వన్, ఆబియస్లీ ఎకనామిక్ లిబరలైజేషన్ మార్కెట్స్ ఓపెన్ అయ్యాయి, గ్లోబలైజేషన్ స్టార్ట్ అయింది, విదేశీ పెట్టుబడులు రావడం మొదలైంది. మన ఐటీ బూమ్ కూడా అదే కదా పునాది.

Speaker 1: ఎగ్జాక్ట్ గా, ఆ ఎకనామిక్ షిఫ్ట్ తో పాటే ఆర్ట్ లో కూడా ఒక పెద్ద టెక్టోనిక్ షిఫ్ట్ వచ్చింది. పోస్ట్ మోడర్నిస్ట్ ప్రాక్టీసెస్ స్టార్ట్ అయ్యాయి. అంటే ఆ పాత ఐడియాలజీని వదిలేసి సొసైటీలో ఉన్న రియాలిటీస్ మీద ఫోకస్ పెట్టారు. కేవలం అందమైన ల్యాండ్ స్కేప్స్ గీయడం కాదు, రియల్ వరల్డ్ ప్రాబ్లమ్స్ ని చూపించడం స్టార్ట్ చేశారు. లైక్ జెండర్డ్ వయోలెన్స్, సర్వైలెన్స్-

Speaker 2: సర్వైలెన్స్ అంటే?

Speaker 1: సర్వైలెన్స్ అంటే డేటా ట్రాకింగ్, పబ్లిక్ లో సిసిటివిలు, మన ప్రైవసీని ఎలా లాగేసుకుంటున్నాయి ఇలాంటివి. ఇంకా బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత తర్వాత వచ్చిన రిలీజియస్ పోలరైజేషన్, మిలిటరైజేషన్ ఇవన్నీ ఆర్ట్ లోకి వచ్చేసాయి. ఆ పాత మోడర్నిస్ట్ థీమ్స్ ని దాటి సిస్టమ్ ని క్వశ్చన్ చేయడం స్టార్ట్ చేశారు.

Speaker 2: ఊ... వావ్! కిరాక్ అంటే కేవలం బ్యూటిఫికేషన్ కోసం కాకుండా పాలిటిక్స్ అండ్ సొసైటీని క్వశ్చన్ చేసే ఒక టూల్ లాగా ఆర్ట్ ని వాడారనమాట. సో లైక్ సోషల్ మీడియా ఆక్టివిజం లాగా కాకపోతే కాన్వాస్ మీద.

Speaker 1: కరెక్ట్ కానీ వాళ్ళు కేవలం కాన్వాస్ కే పరిమితం కాలేదు. ముఖ్యంగా సిక్స్టీస్ నుంచి ఎయిటీస్ మధ్యలోనే ఈ మార్పుకి విత్తనాలు పడ్డాయి. కానీ నైంటీస్ లో అది ఏకంగా ఎక్స్ప్లోడ్ అయింది. నవజోత్ అల్తాఫ్, నళిని మలాని, నీలిమా షేక్ లాంటి ఆర్టిస్టులు వీళ్ళంతా కన్వెన్షనల్ మీడియం లోనే ట్రైన్ అయ్యారు. అంటే నార్మల్ గా బ్రష్ తో పెయింటింగ్స్ గీసేవాళ్ళు. కానీ మెల్లిగా వాళ్ళ స్టైల్ మార్చారు. పెర్ఫార్మెన్స్ ఆర్ట్, వీడియో, ఇన్స్టాలేషన్ అండ్ డిజిటల్ మీడియాని వాడటం మొదలు పెట్టారు. నువ్వు ఇందాక టెక్నాలజీకి ఆర్ట్ కి లింక్ ఏంటి అన్నావ్ కదా, వాళ్ళు ఫ్యాషన్, ఫిలిం, యానిమేషన్, థియేటర్ వీటన్నిటితో కొలాబరేట్ అయి ప్రయోగాలు చేయడం మొదలు పెట్టారు.

Speaker 2: కేక, అసలు నైంటీస్ లోనే డిజిటల్ మీడియా అండ్ యానిమేషన్ వాడారంటే వాళ్ళు ఆల్మోస్ట్ మనలాంటి టెక్కీలే అనుకోవాలి. సో ఒక పక్క ఎకానమీ ఓపెన్ అయింది ఇంకో పక్క వీళ్ళు టెక్నాలజీ అండ్ డిజిటల్ మీడియాని అడాప్ట్ చేసుకున్నారు. అంటే మార్కెట్స్ ఓపెన్ అవ్వగానే ఫారిన్ క్యూరేటర్స్ వచ్చి ఫుల్ గా ఫండింగ్ ఇచ్చేసి ఉంటారు కదా. ఈ ఆర్ట్ అంతా గ్లోబల్ గా హిట్ అయిపోయింది అప్పటి నుంచే.

Speaker 1: ఉమ్... నువ్వు అనుకున్నంత ఈజీగా ఏం జరగలేదు మావ. గ్లోబల్ గా అటెన్షన్ అయితే వచ్చింది, ఫారిన్ మనీ కూడా వచ్చింది కానీ అక్కడే అసలు తలనొప్పి స్టార్ట్ అయింది.

Speaker 2: తలనొప్పి, ఎందుకు? ఫారిన్ క్యూరేటర్స్ అండ్ డబ్బులు వస్తే మంచిదే కదా! మన డెవలపర్స్ కి యు.ఎస్. క్లయింట్స్ దొరికినట్లు మన ఇండియన్ ఆర్టిస్టులకి గ్లోబల్ రీచ్ దొరికినట్లే కదా, ప్రాబ్లం ఎక్కడుంది?

Speaker 1: ప్రాబ్లం ఎక్కడుందంటే దాన్ని స్కాలర్స్ ల్యాప్ సైడెడ్ గ్లోబలైజేషన్ అంటారు. అంటే అసమతుల్యమైన గ్లోబలైజేషన్. దీన్ని నీకు మన ఐటీ టర్మ్స్ లో చెప్తా విను. మనం లోకల్ పీపుల్ కోసం మన హైదరాబాద్ వాళ్ళ కోసం ఒక సూపర్ యాప్ డెవలప్ చేసాం అనుకో, కానీ దానికి సిలికాన్ వ్యాలీ నుంచి వీసీ ఫండింగ్ వచ్చింది. ఫండింగ్ ఇచ్చిన వాడు ఏమంటాడు, "ఇది అమెరికన్స్ కి కూడా నచ్చాలి. సో వాళ్ళ టేస్ట్ కి తగ్గట్టు ఫీచర్స్ మార్చు" అంటాడు కదా.

Speaker 2: అవును వాడు డబ్బులిచ్చాడు కాబట్టి వాడి మాటే వినాలి.

Speaker 1: ఇక్కడ కూడా ఎగ్జాక్ట్ గా అదే జరిగింది. మార్కెట్ ఓపెన్ అవ్వగానే సోత్బీస్, క్రిస్టీస్ లాంటి పెద్ద పెద్ద ఆక్షన్ హౌస్ లు వచ్చాయి. జపాన్ ఫౌండేషన్, ఫుకుఓక ఏషియన్ ఆర్ట్ మ్యూజియం, సింగపూర్ బినాలే లాంటి ఏషియన్ మార్కెట్స్ ద్వారా మన ఆర్ట్ కి రికగ్నిషన్ వచ్చింది. వెస్ట్రన్ బయ్యర్స్ కూడా ఎగబడి కొనడం స్టార్ట్ చేశారు. కానీ ఇక్కడే క్యాచ్ ఉంది. వాళ్ళ డబ్బుతో పాటు వాళ్ళ డామినేషన్ మొదలైంది.

Speaker 2: ఓహో! అంటే డబ్బు ఎవడిది అయితే వాడే రూల్ అన్నట్టు తయారైందా?

Speaker 1: అబ్సొల్యూట్లీ, వెస్ట్రన్ వాళ్ళకి మన ఇండియన్ ఆర్ట్ మీద కొన్ని అవుట్ డేటెడ్ అజంప్షన్స్ ఉండేవి. అంటే ఇండియా అంటే పాములాడించే వాళ్ళు, ఏనుగులు, స్పిరిచ్యువాలిటీ లేదా ఎక్సోటిక్ కలర్స్.... ఇలాంటి పిచ్చి ఎక్స్పెక్టేషన్స్ అన్నమాట. వాళ్ళకి నచ్చేలాగానే మన ఆర్ట్స్ సేల్స్ కన్వర్సేషన్స్ డిక్టేట్ చేయబడ్డాయి. అప్పటికే కృష్ణారెడ్డి, వివెన్ సుందరం, అనీష్ కపూర్ లాంటి వాళ్ళు అబ్రాడ్ లో సక్సెస్ అయ్యారు. కానీ, ఈ కొత్తగా ఎమెర్జ్ అవుతున్న ఆర్టిస్టుల మీద భయంకరమైన ప్రెజర్ పడింది. వాళ్ళు ఒకపక్క పోస్ట్ మోడర్నిస్ట్ థీమ్స్ తో రియల్ ఇండియాని చూపించాలి, ఇంకో పక్క ఈ వెస్ట్రన్ కలెక్టర్స్ ఎక్స్పెక్టేషన్స్ ని సాటిస్ఫై చేయాలి. మన డొమెస్టిక్ మార్కెట్ నుంచి అప్పట్లో వీళ్ళకు పెద్దగా సపోర్ట్ లేదు.

Speaker 2: ఇది నిజంగా పెద్ద స్ట్రగుల్ మావా! ఆర్టిస్ట్ తన సోల్ ని అమ్ముకోవాలా లేక ఆకలితో చావాలా అన్నట్టు ఉంది సిచువేషన్. మరి దీన్ని ఎలా హ్యాండిల్ చేశారు మన వాళ్ళు? వాళ్ళ డిమాండ్స్ కి తలొగ్గారా?

Speaker 1: ఇక్కడే మన వాళ్ళ క్రియేటివిటీ మామూలుగా లేదు అసలు. మిత్ సేన్, సుబోద్ గుప్తా, భారతి కేర్, శిల్పా గుప్తా, సుదర్శన్ శెట్టి, జితేష్ కల్లాట్, నేహా చోక్సీ వీళ్ళంతా నైన్టీస్ తర్వాత ఎమెర్జ్ అయిన ఆర్టిస్టులు. వీళ్ళు ఏం చేశారంటే, ఆ పాశ్చాత్యుల ఎక్స్పెక్టేషన్స్ ని బ్రేక్ చేస్తూనే ఒక కొత్త దారి వెతుక్కున్నారు. నేను నీకు సుబోద్ గుప్తా ఎగ్జాంపుల్ చెప్తా, మన ఇళ్ళలో స్టీల్ క్యారేజీలు, స్టీల్ ప్లేట్లు, లోటాలు వాడతాం కదా, ఆయన ఆ స్టీల్ సామాన్లతో మైండ్ బ్లోయింగ్ మ్యాసివ్ స్కల్ప్చర్స్ క్రియేట్ చేశాడు. మన మిడిల్ క్లాస్ రియాలిటీని తీసుకువెళ్లి ఇంటర్నేషనల్ ఎగ్జిబిషన్స్ లో పెట్టాడు.

Speaker 2: వెయిట్, వెయిట్! స్టీల్ క్యారేజీ బాక్సులు, ప్లేట్లతో స్కల్ప్చర్ ఆ? అండ్ వాటిని ఆ వెస్ట్రన్ బయ్యర్స్ కోట్లకు కొన్నారా? ఆర్ యు కిడ్డింగ్ మీ?

Speaker 1: ఐ యామ్ డెడ్ సీరియస్. ఇంకో ఎగ్జాంపుల్ విను, జితేష్ కల్లాట్ చేసిన ఆక్వా సారస్ అనే ఒక వర్క్ ఉంది. అది చూడ్డానికి ఒక భయంకరమైన ప్రీ హిస్టారిక్ డైనోసార్ స్కెలిటన్ లాగా ఉంటుంది కానీ, దాని షేప్ ఒక వాటర్ ట్యాంకర్ లాగా ఉంటుంది. అందులో రెసిన్, పెయింట్, స్టీల్ వాడారు. లేదా హేమా ఉపాధ్యాయ చేసిన ఎయిట్ బై ట్వెల్వ్ వర్క్ చూస్తే, అందులో అల్యూమినియం షీట్స్, కార్ స్క్రాప్, ప్లాస్టిక్ షీట్స్, హార్డ్వేర్ మెటీరియల్స్ వాడి ఒక స్లమ్ ని రీక్రియేట్ చేసింది.

Speaker 2: ఓ మై గాడ్! కార్ స్క్రాప్, ప్లాస్టిక్ షీట్స్ తో ఆర్ట్ చేశారా? దట్స్ లైక్ హ్యాకింగ్ ది సిస్టమ్ అమ్మా. వాళ్ళకి అర్థమయ్యే లాంగ్వేజ్ లోనే మన లోకల్ మెటీరియల్స్ అండ్ చెత్తని వాడి ఒక స్ట్రాంగ్ గ్లోబల్ మెసేజ్ ఇవ్వడం, ఇట్స్ బ్రిలియంట్! కానీ నాకొక డౌట్, ఇదంతా బానే ఉంది. ఈ పెయింటింగ్స్, స్కల్ప్చర్స్ అయితే ఫిజికల్ ఆబ్జెక్ట్స్. వాటిని ఆక్షన్ లో కొంటారు, షిఫ్ట్ చేసుకుంటారు, వాళ్ళ పెద్ద, పెద్ద మాన్షన్స్ లో డెకరేషన్ కి పెట్టుకుంటారు. దానికి సేలబిలిటీ ఎక్కువ ఉంటుంది. మరి నువ్వు ఇందాక డిజిటల్ ఆర్ట్, వీడియోలు, పర్ఫార్మెన్స్ ఇన్స్టాలేషన్స్ అన్నావు కదా?

Speaker 1: అవును.

Speaker 2: వాటిని ఎలా అమ్ముతారు? ఒక ఆర్టిస్ట్ పబ్లిక్ గా ఒక పర్ఫార్మెన్స్ ఇస్తే దాన్ని ఇంటికి తీసుకెళ్లరు కదా, ఇక్కడేమైనా టెక్నాలజీ వాడుతున్నారా?

Speaker 1: అద్భుత్ మావా! ఎగ్జాక్ట్ గా కరెక్ట్ పాయింట్ పట్టుకున్నావ్. ఇండియన్ ఆర్ట్ మార్కెట్లో ఇప్పటికీ మోడర్నిస్ట్ పెయింటింగ్స్, స్కల్ప్చర్స్ కే ఎక్కువ డిమాండ్ ఉంది. అంటే, డబ్బులు ఎక్కువగా ఆ ఫిజికల్ ఆబ్జెక్ట్స్ మీదే రొటేట్ అవుతుంటాయి. కానీ రీసెంట్ టైమ్స్ లో ఈ డిస్పారిటీ తగ్గుతుంది, గ్యాప్ ఫిల్ అవుతుంది. ఎలాగంటే, ఆథెంటిసిటీ సర్టిఫికెట్స్ మరియు ఎన్ ఎఫ్ టి లు రావటం వల్ల. ఒక డిజిటల్ ఆర్ట్ వర్క్ ని లేదా ఒక వీడియోని ఫిజికల్ గా సేల్ చేయలేం కదా, సో ఈ ఎన్ ఎఫ్ టి లు దానికి ఒక ప్రాక్సీ లాగా పనిచేస్తాయి.

Speaker 2: కేక, నా ఫేవరెట్ టాపిక్ ఎన్ ఎఫ్ టిస్. అంటే, ఒక ఫిజికల్ ఆబ్జెక్ట్ లేకపోయినా బ్లాక్ చైన్ టెక్నాలజీ ద్వారా ఆ డిజిటల్ ఎస్సెట్ ని, "ఇది నాదే, ఐ యామ్ ద ఓనర్" అని ప్రూవ్ చేసుకోవచ్చు. ఆ నోషనల్ వాల్యూని ఇప్పుడు ఇన్వెస్టర్లు, కలెక్టర్లు యాక్సెప్ట్ చేస్తున్నారన్నమాట.

Speaker 1: కరెక్ట్.

Speaker 2: ఎవరైనా ఇంటర్నెట్ లో దాన్ని చూసి స్క్రీన్షాట్ తీసుకోవచ్చు, వీడియోని డౌన్లోడ్ చేసుకోవచ్చు, కానీ దాని ఒరిజినల్ సర్టిఫికెట్ అండ్ ఓనర్షిప్ మాత్రం ఆ టోకెన్ కొన్న వాడికే ఉంటుంది. ఇది నిజంగా ఆర్ట్ మార్కెట్ ని మొత్తం డీసెంట్రలైజ్ చేసి డిజిటల్ క్రియేటర్స్ కి ఒక పెద్ద లైఫ్ లైన్ ఇచ్చినట్లే.

Speaker 1: ఎగ్జాక్ట్లీ, టెక్నాలజీ ఆర్ట్ ని ఎలా కాపాడుతుందో చూసావా? అండ్ ఇంకో ఇంట్రెస్టింగ్ పాయింట్ ఏంటంటే, ఒకప్పుడు ఒంటరి కళాకారుడు అనే కాన్సెప్ట్ ఉండేది. ఒక ఆర్టిస్ట్ తన గదిలో ఒంటరిగా కూర్చుని సిగరెట్ తాగుతూ, ఆలోచిస్తూ పెయింట్ చేసుకునేవాడు. ఆ గ్లోరిఫైడ్ ఐడియాని పక్కన పెట్టేసి ఇప్పుడు కలెక్టివ్ స్టార్ట్ అయ్యాయి. రాక్స్ మీడియా కలెక్టివ్, డిజైర్ మెషిన్ కలెక్టివ్, క్యాంప్ లాంటి క్యూరేటోరియల్ అండ్ ఆర్టిస్ట్ గ్రూప్స్ ఫామ్ అయ్యాయి.

Speaker 2: ఇది ఎగ్జాక్ట్ గా మన టెక్ ఇండస్ట్రీలో ఓపెన్ సోర్స్ కమ్యూనిటీస్ లేదా అజైల్ స్క్వాడ్స్ లాగా ఉందన్నమాట. కొలాబరేషన్ ఇస్ ద కీ. ఒకరు ఫ్రంట్ ఎండ్ కోడ్ రాస్తారు, ఇంకొకరు బ్యాక్ ఎండ్, ఇంకొకరు డేటాబేస్. సో, ఆర్ట్ క్యారెక్టర్ కూడా కంప్లీట్ గా కొలాబరేటివ్ అయిపోయిందన్నమాట. ఆసమ్, మరి వీళ్ళకు ఫండింగ్ ఎవరు ఇస్తారు? ఎందుకంటే పెయింటింగ్స్ అయితే ఫారిన్ బయ్యర్స్ కొంటారన్నావ్. ఇలాంటి కలెక్టివ్స్ కి, వీడియో ఆర్ట్స్ కి, పర్ఫార్మెన్స్ ఆర్ట్స్ కి రెగ్యులర్ ఇన్కమ్ ఎలా వస్తుంది?

Speaker 1: ఆ, గుడ్ క్వశ్చన్. దీనికోసమే కొన్ని స్పెసిఫిక్ నాన్ ప్రాఫిట్ ఆర్గనైజేషన్స్ ఉన్నాయి. ఇండియా ఫౌండేషన్ ఫర్ ది ఆర్ట్స్, ఫౌండేషన్ ఫర్ ఇండియన్ కంటెంపరరీ ఆర్ట్, కోజ్, గోతే ఇన్స్టిట్యూట్ లాంటివి వీరికి గ్రాంట్స్ ఇస్తాయి. అంతే కాదు, హెచ్ ఈచ్ ఆర్ట్ స్పేసెస్, స్ట్రీట్ ఆర్ట్ ఇండియా ఫౌండేషన్, వన్ శాంతి రోడ్ లాంటి రెసిడెన్సీలు ఈ ఆర్టిస్టులకి కల్చరల్ విజిబిలిటీని, వర్క్ స్పేస్ ని ఫ్రీగా ప్రొవైడ్ చేస్తాయి.

Speaker 2: ఓహ్! సో, కేవలం కమర్షియల్ మార్కెట్ మీదే కాకుండా ఒక సాలిడ్ ఫండింగ్ ఎకోసిస్టమ్ కూడా గట్టిగానే డెవలప్ అయ్యిందన్నమాట.

Speaker 1: అవును బావా, ఇంకా సోనియా ఖురానా, నిఖిల్ చోప్రా లాంటి ఆర్టిస్టులున్నారు. వీళ్ళు కంప్లీట్ గా నాన్ ట్రెడిషనల్ మీడియాలోనే వర్క్ చేస్తారు, పర్ఫార్మెన్స్ ఆర్ట్ అన్నమాట. వీళ్ళకేకంగా న్యూయార్క్ లోని మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం, పారిస్ లోని సెంటర్ పాంపిడో లాంటి గ్లోబల్ వెస్ట్రన్ ఇన్స్టిట్యూషన్స్ నుంచి సపోర్ట్ వస్తుంది. గ్వాంగ్ జు బీనాలే లాంటి పెద్ద ఎగ్జిబిషన్స్ వల్ల వీళ్ళకి గ్లోబల్ ఆర్ట్ డిస్కోర్స్ లోనే ఒక స్పెషల్ ప్లేస్ దొరుకుతుంది. అండ్ ఇంకో ఫ్యాక్ట్ ఏంటంటే, ఎర్లీ టూ థౌసండ్స్ బూమ్ పీరియడ్ లో సాఫ్రన్ ఆర్ట్ లాంటి ఆక్షన్ హౌసెస్ ద్వారా మన ఇండియన్ ఆర్ట్ సేల్స్ విపరీతంగా పెరిగాయి. బాంబే ప్రోగ్రెసివ్ ఆర్టిస్ట్ గ్రూప్ వర్క్స్, అమృతా షెర్గిల్ పెయింటింగ్స్ అయితే రికార్డ్స్ సెట్ చేశాయి.

Speaker 2: వావ్! అంటే మన ఆర్టిస్టుల ఎపోక్ అండ్ మార్కెట్ పెనిట్రేషన్ చాలా స్ట్రాంగ్ గా ఉందన్నమాట, ఇట్స్ ఇంప్రెసివ్. నేను ఎక్కడో చదివాను, కొన్ని పెద్ద ఇంటర్నేషనల్ ఎగ్జిబిషన్స్ కూడా ఈ ఆర్ట్ ని గ్లోబల్ చేశాయని....ఎడ్జ్ ఆఫ్ డిజైర్ అని ఏదో ఉందే, అదేనా?

Speaker 1: రీసెంట్ ఆర్ట్ ఇన్ ఇండియా అనేది రెండువేల ఐదు లో ఆస్ట్రేలియా, మెక్సికో, యు.ఎస్, ఇండియా ఇలా మల్టిపుల్ వెన్యూస్ లో జరిగింది. అలాగే రెండువేల ఏడు లో లండన్ లోని సాచి గ్యాలరీలో జరిగిన ది ఎంపైర్ స్ట్రైక్స్ బ్యాక్ అండ్ రెండువేల ఎనిమిది, తొమ్మిది లో సెర్పెంటైన్ గ్యాలరీలో జరిగిన ఇండియన్ హైవే, ఇవన్నీ గ్లోబల్ ఆడియన్స్ కి మన ఇండియన్ ఆర్ట్ ఒరిజినాలిటీ ని పరిచయం చేశాయి.

Speaker 2: సూపర్! కానీ, ఇదంతా వింటుంటే ఒక డౌట్ వస్తోంది. ఇది కేవలం బయట దేశాల్లోనే జరిగిందా? వెస్ట్రన్ వాళ్ళ అటెన్షన్ కోసం మాత్రమే మన వాళ్ళు కష్టపడ్డారా? మన సొంత దేశంలో మన సొంత ప్రజల కోసం ఏమీ జరగలేదా?

Speaker 1: జరిగింది. టూ థౌసండ్ తర్వాత మన ఇండియాలో కూడా ఇంటర్నేషనల్ రేంజ్ లో ఆర్ట్ ఈవెంట్స్ స్టార్ట్ అయ్యాయి. కొచ్చి- ముజిరిస్ బినాలే, ఇండియా ఆర్ట్ ఫెయిర్, సెరెండిపిటీ ఆర్ట్ ఫెస్టివల్, ఢిల్లీ ఫోటో ఫెస్టివల్, ఇవన్నీ మన డొమెస్టిక్ ఆర్ట్ సీన్ ని ఇంకా గ్లోబల్ చేశాయి. అండ్ నస్రీన్ మొహమ్మది, వివెన్ సుందరం, జరాం పటేల్, కే.జి. సుబ్రమణ్యన్ లాంటి లెజెండరీ ఆర్టిస్టులకి రెట్రోస్పెక్టివ్ ఎగ్జిబిషన్స్ కూడా జరిగాయి. ముఖ్యంగా కిరణ్ నాడార్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్ లాంటి ప్రైవేట్ మ్యూజియమ్స్ రావడం వల్ల ఈ కాంటెంపరరీ ఆర్ట్ కి ఒక పర్మనెంట్ ఇల్లు దొరికినట్లు అయింది.

Speaker 2: ఫండింగ్ వస్తుంది, గ్లోబల్ ఎగ్జిబిషన్స్ జరుగుతున్నాయని, కానీ నువ్వు స్టార్టింగ్ లో ఒక మాట అన్నావు గుర్తుందా? పోస్ట్ మోడర్నిజం లో ఆర్టిస్టులు రిలీజియస్ పోలరైజేషన్, జెండర్ వయోలెన్స్, పాలిటిక్స్ మీద వర్క్స్ చేశారు అని. మరి అలాంటప్పుడు గొడవలు అవ్వలేదా? నువ్వు ఆ సెన్సిటివ్ ఇష్యూస్ ని తీసుకెళ్లి ఒక పబ్లిక్ గ్యాలరీలో పెడితే మన ఇండియాలో ఖచ్చితంగా జనాలు ఊరుకోరు కదా! కౌంటర్ రియాక్షన్స్, సెన్సార్ షిప్స్, కాంట్రవర్సీలు జరగలేదా?

Speaker 1: నువ్వు కరెక్ట్ గా పాయింట్ కి వచ్చావు. గొడవలు లేకుండా ఎలా ఉంటాయి మావా? కాంటెంపరరీ ఆర్ట్ పబ్లిక్ డొమైన్ లోకి వచ్చిన తర్వాత సెన్సార్ షిప్, పబ్లిక్ ఎంగేజ్మెంట్ అండ్ ముఖ్యంగా ఆర్ట్ వరల్డ్ లోనే ఉన్న జెండర్ పవర్ ఇంబ్యాలెన్సెస్ మీద భయంకరమైన డిబేట్స్ స్టార్ట్ అయ్యాయి. మనం ఇక్కడ ఎవరి సైడ్ తీసుకోము సుమా, జస్ట్ సోర్స్ లో ఉన్న ఫాక్ట్స్ మాత్రమే మాట్లాడుకుందాం. ఫర్ ఎగ్జాంపుల్, రెండువేల ఏడు లో బరోడా లోని ఎం.ఎస్.యూ లో ఒక పెద్ద కాంట్రవర్సీ జరిగింది.

Speaker 2: ఎం.ఎస్.యూ, బరోడా నా? రెండువేల ఏడులో ఏం జరిగింది అక్కడ?

Speaker 1: అక్కడి ఫైనాన్స్ డిపార్ట్మెంట్ లో కొంతమంది ఆర్ట్స్ స్టూడెంట్స్ చేసిన కొన్ని వర్క్స్, వాళ్ళు వాడిన రిలీజియస్ ఇమేజరీ పబ్లిక్ గా పెద్ద ఆబ్జెక్షన్స్ కి దారి తీశాయి. బయట గ్రూప్స్ వచ్చి ప్రొటెస్ట్ చేశారు. అది అప్పట్లో ఒక నేషనల్ న్యూస్. అది ఫ్రీడమ్ ఆఫ్ ఎక్స్ప్రెషన్ వర్సెస్ రిలీజియస్ సెంటిమెంట్స్ అనే ఒక మేజర్ అండ్ కాంప్లెక్స్ డిబేట్ గా మారింది. ఆర్ట్ అనేది గ్యాలరీ గోడలు దాటి పబ్లిక్ స్పేస్ లోకి వచ్చినప్పుడు ఎలాంటి ఫ్రిక్షన్ వస్తుందో దానికి ఇది ఒక క్లాసిక్ ఎగ్జాంపుల్.

Speaker 2: ఉమ్... ఆర్ట్ సొసైటీని క్వశ్చన్ చేసినప్పుడు, సొసైటీ తిరిగి ఆర్ట్ ని క్వశ్చన్ చేస్తుంది. ఇట్స్ ఇనెవిటబుల్, మరి ఆర్టిస్టులకి ప్రొటెక్షన్ ఏమన్నా దొరికిందా, ఇంకేం జరిగాయి ఇలాంటివి?

Speaker 1: ప్రొటెక్షన్ ఎక్కడ మావా, రెండువేల ఆరు లో ఎం.ఎఫ్. హుస్సేన్ గారి ఇష్యూ చూడు. ఆయన ఇండియన్ ఆర్ట్ కి ఒక అబ్సొల్యూట్ లెజెండ్. కానీ, ఆయన వేసిన కొన్ని పెయింటింగ్స్ మీద లీగల్ కేసెస్, విపరీతమైన ప్రొటెస్ట్ రావడంతో ఆ ప్రెజర్ తట్టుకోలేక ఆయన ఇండియా విడిచిపెట్టి సెల్ఫ్ ఇంపోస్డ్ ఎక్సైల్ కి వెళ్లిపోయారు.

Speaker 2: ఉరేయ్! ఏంటి నువ్వు చెప్పేది, ఎం.ఎఫ్. హుస్సేన్ లాంటి ఒక లెజెండరీ ఆర్టిస్ట్ దేశం వదిలి వెళ్లిపోవాల్సి వచ్చిందా? దట్స్ రియల్లీ హార్డ్ కోర్ అండ్ సాడ్. అంటే ఆర్ట్ కి ఉన్న పవర్, అది క్రియేట్ చేసే ఇంపాక్ట్ మామూలు కాదన్నమాట.

Speaker 1: అవును, అది ఇండియన్ ఆర్ట్ హిస్టరీ లో ఒక సెన్సిటివ్ అండ్ డార్క్ ఎపిసోడ్ అండ్ బయట సొసైటీ తోనే కాదు, ఆర్ట్ ఇండస్ట్రీ లోపల కూడా చాలా ఇష్యూస్ ఉన్నాయి. ఫర్ ఎగ్జాంపుల్, రెండువేల పద్దెనిమిది లో వచ్చిన మీ టూ మూవ్మెంట్ తీసుకో.

Speaker 2: మీ టూ మూమెంట్ ఫిల్మ్ ఇండస్ట్రీలో, కార్పొరేట్ సెక్టార్ లో రావడం చూశాను, ఆర్ట్ ఇండస్ట్రీలో కూడా ఇది జరిగిందా?

Speaker 1: కచ్చితంగా, ఆర్ట్ వరల్డ్ లో కూడా చాలా స్ట్రాంగ్ గా వచ్చింది. బయటికి చూడ్డానికి గ్యాలరీస్, ఎగ్జిబిషన్స్ అంతా చాలా ఎలైట్ గా, ప్రోగ్రెసివ్ గా కనిపిస్తాయి. కానీ, ఆర్ట్ ఆర్గనైజేషన్స్ లో, గ్యాలరీస్ లో, ఆర్టిస్టులలో మరియు క్యూరేటర్స్ మధ్య ఉన్న పవర్ డైనమిక్స్, అబ్యూస్ ఆఫ్ పవర్, హరాస్మెంట్ ఇవన్నీ బయటపడ్డాయి. ఇవన్నీ ఏంటంటే ఆర్ట్ వరల్డ్ అనేది ఒక ఐసోలేటెడ్ ప్యూర్ బబుల్ లో లేదు అని ప్రూవ్ చేశాయి. సొసైటీలో ఉన్న టాక్సిసిటీ ఆర్ట్స్ స్పేసెస్ లో కూడా ఉంది. అయితే, ఈ పాలిటిక్స్ ని, ఈ ఇష్యూస్ ని ఓపెన్ గా డిస్కస్ చేయడానికి క్యాంప్, శౌనక్ మహబూబాని, రాక్స్ మీడియా కలెక్టివ్, మీనాక్షి తిరుకోడే లాంటి ప్రాక్టీషనర్స్ అలాగే కోస్ ఎక్స్పెరిమెంటల్ లాంటి ఆర్గనైజేషన్స్ ముందుకొచ్చాయి. వాళ్ళు వర్క్ షాప్స్, స్పెషల్ ప్రోగ్రామ్స్ కండక్ట్ చేసి ఆర్ట్ చుట్టూ ఉన్న ఈ జెండర్ పాలిటిక్స్ ని ఒక సేఫ్, తటస్థమైన ప్లాట్ఫామ్ మీద డిస్కస్ చేస్తున్నారు.

Speaker 2: యా, ఇవన్నీ నిజంగా చాలా కాంప్లెక్స్ అండ్ సెన్సిటివ్ ఇష్యూస్. మనం ఇందాక అనుకున్నట్లు ఇందులో ఎవరు కరెక్ట్, ఎవరు రాంగ్ అని మనం జడ్జ్ చేయలేం కానీ, ఒక టెక్నాలజీ అండ్ ఆర్ట్ అబ్జర్వర్ గా చూస్తే, ఇవన్నీ ఆర్ట్ ఎవల్యూషన్ లో ఒక భాగం అనిపిస్తోంది. ఆర్ట్ అనేది జస్ట్ మన డ్రాయింగ్ రూమ్ లో తగిలించే అందమైన సీనరీ కాదు, అదొక సోషల్ మిర్రర్. ఎకానమీ ఓపెన్ అవడం వల్ల టెక్నాలజీ అండ్ మనీ వచ్చాయి. టెక్నాలజీ వల్ల కొత్త మీడిమ్స్ అండ్ డిజిటల్ ఎన్.ఎఫ్.టీస్ వచ్చాయి. దానివల్ల పబ్లిక్ తో కొత్త ఫ్రిక్షన్స్, క్వశ్చన్స్ రైస్ అవుతున్నాయి. అండ్ కొచ్చి- ముజిరిస్ బినాలే లాంటి ఈవెంట్స్ తో ఈ డిస్కషన్స్ అన్నీ ఇప్పుడు ఒక గ్లోబల్ స్టేజ్ మీద జరుగుతున్నాయి, అంతే కదా?

Speaker 1: హండ్రెడ్ పర్సెంట్ మావా, నువ్వు కరెక్ట్ గా డాట్స్ అన్నీ కనెక్ట్ చేసావ్. చూడు, ఒకప్పుడు బ్రష్ పట్టుకొని కాన్వాస్ మీద బొమ్మలు గీసేవాళ్ళు, తర్వాత కార్ స్క్రాప్ తో ఆర్ట్ చేశారు, ఇప్పుడు ఏకంగా ఎన్.ఎఫ్.టీలు, డిజిటల్ సర్టిఫికెట్లతో బ్లాక్ చైన్ లో కోడింగ్ చేస్తున్నారు. కానీ, విచిత్రం ఏంటంటే, ఈ ఆర్ట్ అంతా టెక్నాలజీ లోకి, వెబ్ త్రీ పాయింట్ ఓ లోకి మారుతున్నా, దీన్ని కొనే పాశ్చాత్యుల అభిరుచులే, వాళ్ళ ఫండింగే ఇంకా మార్కెట్ ని కంట్రోల్ చేస్తున్నాయి. ఇదంతా చూస్తుంటే నాకొకటి అనిపిస్తోంది, అసలు భవిష్యత్తులో ఇండియన్ కంటెంపరరీ ఆర్ట్ ఎవరి సొంతమవుతుంది? ఆ ఆర్ట్ ను క్రియేట్ చేసిన మన లోకల్ కళాకారుడిదా, లేక ఆ ఎన్.ఎఫ్.టీ టోకెన్ వందల కోట్లకు కొని సర్వర్ లో దాచుకునే ఆ సిలికాన్ వ్యాలీ వెస్ట్రన్ టెక్ బ్రో దా? కొంచెం ఆలోచించు మావా.