Speaker 1: अरे यार अरे ऐक ना, एक मिनिट. हे एकदम म्हणजे ती साधी लाकडी पेन्सिल असते ना ती. तिच्याने आपण जे पहिला अक्षर ए लिहितो ना, ते ते आपल्या आयुष्याचा खरा स्टार्टअप असतो. कळतंय ना? मी काय म्हणतोय तुला?

Speaker 2: चाल ना खुटरड्या. सकाळी सकाळी चहा पियत काही काय बकवास करतोयस तू.

Speaker 1: अरे नाही अगं, ऐक तर खरा.

Speaker 2: कुठून वाचून आलास हे? लाकडी पेन्सिल आणि स्टार्टअप कुठलीच संगत नसते यार तुझ्या बोलण्यात. काही जोडत असतो.

Speaker 1: अरे बाबा नाही, खरंच ऐक ना माझा. मी आज माझ्या छोट्या भाच्याच्या अभ्यासासाठी ती लाकडी पेन्सिल घेतल्या दुकानातून सकाळी आणि ते बघून अचानक अचानक माझ्यातला तो लहान मुलगा जागा झाला यार. ती फीलिंगच एकदम वेगळी असते.

Speaker 2: अचानक लहान मुलगा जागा झाला तुझा. अरे देवा, किती हेवी आहे हे!

Speaker 1: तुला हसायला येतंय पण ती खरी गोष्ट आहे.

Speaker 2: म्हणजे आजच्या या टच स्क्रीन आणि अॅपल पेन्सिलच्या जमान्यात जिथे दुनिया कुठे गेली आहे, तू अजूनही त्या जुन्या लाकडाच्या तुकड्यावर फिदा आहेस. काय म्हणावं आता तुला?

Speaker 1: अरे पण ती फीलिंग तू समजून नाही घेतेस माझी. एक एक टच असतो त्यात.

Speaker 2: थांब थांब! पहिला मला पण हे थोडा खुलचाटपणा वाटला होता. पण जेव्हा मी ते आर्टिकल्स आणि कॉग्निटिव्ह सायन्स चे रिपोर्ट्स वाचले, जे आपण आज या डीप डायव्ह मध्ये अॅनालाईस करतोय तेव्हा मला समजलं.

Speaker 1: बघितलं मी म्हटलं होतं ना तुला.

Speaker 2: हो हो थांब. मला समजलं की या लाकडी पेन्सिलचा मेंदूवर होणारा परिणाम किती डीप आहे. म्हणजे तुझा तो नोस्टॅल्जियाचा पार्ट थोडा वेळ बाजूला ठेवू, तरी या सोर्सेस मध्ये जे लॉजिक दिलंय ना ते खरंच थॉट प्रोव्होकिंग आहे. आपण आज तेच डिकोड करणार आहोत.

Speaker 1: हो ना, मग आता तू ते रिपोर्ट्स वाचलेस तर तुला कळालं असेल मी काय म्हणतोय ते. बघ, तू या टेकच्या जादूमध्ये त्या पेन्सिलची जी असली मजा आहे ती पूर्ण विसरली आहेस.

Speaker 2: असली मजा म्हणजे नेमकं काय?

Speaker 1: ते शार्पनरने केलेला परफेक्ट टोक बघितलंय कधी नीट तू?

Speaker 2: हो बघितलंय की.

Speaker 1: ती तोकदार कला आणि त्या भोवती असलेला तो पांढऱ्या लाकडाचा ताजा सुवास. उम्म... बस यार, एकदम सेन्सरी फीलिंग असते ती. मेंदूला कशी कागदावर काहीतरी खळडायची खाज सुटते ते बघून असं वाटतं की आत्ताच काहीतरी लिहूया आपण.

Speaker 2: हं, ती जी खाज सुटते म्हणालस ना तू, त्याचा डायरेक्ट कनेक्शन आपल्या ऑल फॅक्टरी मेमरीशी आहे बाबा.

Speaker 1: ऑल फॅक्टरी म्हणजे ते वास घ्यायचा ना?

Speaker 2: हो बरोबर. या रिसर्च पेपर मध्ये खूप इंटरेस्टिंग मुद्दा मांडला आहे. आपला जो मेंदूचा भाग वास घ्यायचं काम करतो म्हणजे ऑल फॅक्टरी बल्ब तो थेट आपल्या अॅमिक डाला आणि हिप्पोकॅम्पस शी कनेक्टेड असतो.

Speaker 1: ऍमिक डाला?

Speaker 2: हं.

Speaker 1: हे काय आहे? आता नवीन डोक्याला ताप.

Speaker 2: अरे मेंदूचा भाग असतो तो यार. हे ते भाग आहेत जे आपली मेमरी आणि इमोशन्स कंट्रोल करतात.

Speaker 1: अच्छा! म्हणजे भावनिक पार्ट आहे तर आपल्या मेंदूचा.

Speaker 2: एकदम बरोबर. म्हणून जेव्हा तू त्या ताज्या लाकडाचा वास घेतोस तेव्हा तू फक्त एक वास घेत नाहीये. तू थेट तुझ्या लहानपणीच्या लर्निंग फेज मध्ये जातोय. मेंदूला एक सिग्नल मिळतो की ओके, आता काहीतरी नवीन शिकायची वेळ आली आहे.

Speaker 1: अरे बापरे! म्हणजे मी जे म्हणत होतो की लहान मुलगा जागा झाला ते डायरेक्ट सायंटिफिकली प्रूफ झालंय तर.

Speaker 2: हो सायन्स आहे त्या मागे छानपैकी.

Speaker 1: एकदम भारी यार. पण अगं हे बघ, फक्त वास नाही ते फिजिकली जे आपण कागदावर टेकोतो ना, त्यात एक एक आत्मा असतो रे, एक जीव असतो.

Speaker 2: आत्मा! अरे यार, लिहिणं म्हणजे लिहिणं. त्यात आत्मा कुठून आला आता मध्येच?

Speaker 1: अरे यार, तुला कसा समजावू मी आता?

Speaker 2: माझ्याकडे बघा. हा स्टायलस आहे. याचा टोक कधीच बोथट होत नाही. एकदम मक्खन सारखा चालतोय तो स्क्रीनवर याला शार्प करायची गरज नाही. चार्जिंग संपत नाही लवकरात लवकर.

Speaker 1: पण ते एकदम निर्जीव वाटतं.

Speaker 2: आणि तू बोलतोयस त्या लाकडी पेन्सिल बद्दल, जीच टोक मोडलं की दोख्यात किडा जातो. आपण फ्लो मध्ये लिहित असतो आणि अचानक कट करून आवाज येतो आणि टोक मोडतं. सगळा मूड खराब होतो तिथेच तिथे.

Speaker 1: पण ते मक्खन सारखा चालणार तर प्रॉब्लेम आहे ना यार?

Speaker 2: प्रॉब्लेम कसा काय? ते तर स्मूद आहे.

Speaker 1: त्यात ग्लास स्क्रीनवर तू फक्त घसारच असतेस. त्यात तो फ्रिक्शन नसतो, तो घर्षण नसतो. त्यामुळे एक एकाग्रता निर्माण होते लाकडी पेन्सिलने. विचार कर ना, जेव्हा नवीन पेन्सिलचे ते टोक कागदावर टेकवला जातो आणि तो कर असा आवाज येतो.

Speaker 2: हं, तो आवाज तर आठवतोय मला.

Speaker 1: त्याने मेंदूला जे समाधान मिळतं ना, ते या लॅपटॉपच्या किंवा टॅबच्या स्क्रीनवर कधीच मिळणार नाही. कळतं ना तुला मी काय बोलतोय?

Speaker 2: हा मुद्दा अॅक्च्युली खूप सॉलिड आहे तुझा. तू जो फ्रिक्शन चा मुद्दा मांडला ना तो कॉग्निटिव्ह सायन्स च्या लँग्वेज मध्ये टॅक्टाइल फीडबॅक म्हणून ओळखला जातो.

Speaker 1: टॅक्टाइल फीडबॅक म्हणजे टच वाली फीलिंग ना?

Speaker 2: हो, त्याचा. या आर्टिकल्स मध्ये क्लिअरली मेंशन केले आहे की, जेव्हा ग्रॅफाइट आणि पेपर मध्ये फ्रिक्शन होतं तेव्हा आपले मोटर स्किल्स आणि मेमरी रिटेंशन जास्त अॅक्टिव्ह होतात.

Speaker 1: म्हणजे रेजिस्टेंस मिळतो मेंदूला, बरोबर ना?

Speaker 2: अगदी तेच! स्क्रीनची जी स्मूदनेस आहे, ती मेंदूला ते रेजिस्टेंस देत नाही. म्हणूनच स्क्रीनवर लिहिलेल्या पेक्षा कागदावर लिहिलेला आपल्याला जास्त काळ आठवतं.

Speaker 1: खरं आहे, माझं पाठांतर पण मायचं लवकर.

Speaker 2: कारण मेंदू जास्त अलर्ट राहतो. त्याला ते फिजिकल रेजिस्टेंस ओव्हरकम करायचा असतो लिहिताना.

Speaker 1: एकदम पॉईंट वर आलीस तू. आता प्रगती झाली म्हणून आपण आता अनलिमिटेड लिहितो डिजिटल वर. कितीही पेजेस टाईप करा, कितीही स्क्रोल करा, पण त्या पेन्सिलच्या टोकाची काळजी घेताना जी एक फोकस ची फीलिंग यायची ती आता हरवली आहे यार कुठे तरी. आपण कागदावर लिहिताना एकदम प्रेझेंट असतो.

Speaker 2: बरोबर आहे तुझा हे. पण मग तू मेकॅनिकल पेन्सिलचा विचार का नाही करत आहेस आता?

Speaker 1: मेकॅनिकल पेन्सिल ती लीड वाली.

Speaker 2: हो, ती टिक टिक करणारी. प्रगती म्हणजे काय तर आयुष्य सोईस्कर होणं ना. आता आपल्याकडे मेकॅनिकल पेन्सिल आहेत. त्या टोक मोडत नाही. हँडराईटिंग एकदम सेम येते. शार्पनर ची गरजच नाही.

Speaker 1: हा ते आहे. ती चांगली चालते. पण-

Speaker 2: आणि सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे आपण झाडं पण वाचवतोय ना यार! एनव्हायरमेंटल पॉईंट ऑफ व्ह्यू ने पण ते जास्त सस्टेनेबल आहे.

Speaker 1: झाडं वाचवणं महत्त्वाचं आहे ते मी मानतो.

Speaker 2: मग हा लाकडाचा अट्टहास कशाला तुझा? तू एकीकडे निसर्गाचा विचार करतोयस आणि दुसरीकडे लाकूड कापून पेन्सिल बनवायची सपोर्ट करतोयस. हे कॉन्ट्रॅडिक्ट होत आहे.

Speaker 1: मेकॅनिकल पेन्सिल चा मुद्दा तुझा प्रॅक्टिकली एकदम बरोबर आहे. पण अगं त्यात ती मजा नाही रे. अरे त्या शार्पनर मधनं निघणाऱ्या लाकडाच्या साली चा जो एक विशिष्ट सुगंध असतो तोच तर खरा नोस्टॅल्जिया आहे.

Speaker 2: हा सालींचा सुवास.

Speaker 1: त्या साली गोळा करून आपण ते फुल बनवायचो. आठवते का तुला शाळेत असताना?

Speaker 2: हो यार, ते फुल तर सगळ्यांनीच बनवले. शाळेत एकदा तरी.

Speaker 1: आणि बघ, मेकॅनिकल पेन्सिल कितीही वापरली तरी ती लहान होत नाही.... लाकडी पेन्सिलची जी फिजिकल लाइफ सायकल असते ना, ती आपल्याला एक खूप मोठा धडा शिकवते.

Speaker 2: म्हणजे तुला हे म्हणायचं की पेन्सिल लहान होणे हे एक पॉझिटिव्ह फीचर आहे त्याचा! कसा काय?

Speaker 1: अरे हो, बघ. जशी पेन्सिल लहान होते, आपल्याला रिसोर्सेस युज करायचा धडा मिळतो. आठवतंय, आई म्हणायची, "आता पेन्सिल संपत आली आहे. नीट वापर." याने आपण कटकसर शिकलो, मर्यादा शिकलो.

Speaker 2: हं, ते आहे.

Speaker 1: ती छोटी झालेली पेन्सिल आपण फेकला नाही तिला पेनच्या टोकणात घालून अजून वापरायचो आपण.

Speaker 2: खरंय, आपण ते जुगाड करायचो लहानपणी.

Speaker 1: आजकालची प्रगतीमुळे सगळं रिप्लेसेबल झालं यार. एक फेकला की दुसरा घेतला डायरेक्ट. पण त्या पेन्सिलबरोबर आपला एक भावनिक नातं होता. ती लहान झालेली पेन्सिल बघून आपल्याला समजायचं की आपण किती अभ्यास केला आहे, किती मेहनत घेतली आहे.

Speaker 2: हे एकदम प्रोफाऊंड आहे यार! आणि तुला माहिती आहे का? या आर्टिकल्स मध्ये पण याचा ऍक्च्युली मेंशन आहे.

Speaker 1: खरंच काही लिहिलंय त्यात.

Speaker 2: ज्या कन्सेप्टला तू कटकसर म्हणतोयस त्याला ते फिन्युड किंवा रिसोर्स लिमिटेशन म्हणतात. जेव्हा एक लहान मुलगा त्या पेन्सिलला लहान होताना बघतो तेव्हा त्याचा मेंदू सब कॉन्शसली स्पेशल अवेयरनेस आणि रिसोर्स मॅनेजमेंट शिकतो. त्याला कळतं की ही गोष्ट अनंत नाहीये, ती संपणार आहे एक ना एक दिवस.

Speaker 1: आणि ते संपणारं पण एक अचिव्हमेंट सारखं वाटायचं आपल्याला.

Speaker 2: अगदी बरोबर आणि सायकोलॉजिकल स्टडीज सांगतात की, जिथे स्कॅरसिटी असते तिथेच व्हॅल्यू निर्माण होते. डिजिटल जगात सगळं इन्फाइनाइट आहे.

Speaker 1: इन्फाइनाइट स्क्रोल, इन्फाइनाइट टाइपिंग.

Speaker 2: इन्फाइनाइट कॅनव्हास, इन्फाइनाइट बॅटरी रिचार्ज. त्यामुळे त्या प्रोसेसची किंमतच उरली नाहीये आजकाल. पेन्सिलची ती डिग्रेडेशन प्रोसेस ऍक्च्युली आपल्याला रिस्पेक्ट शिकवते, त्या वस्तूचा.

Speaker 1: अरे बापरे! म्हणजे माझी आई जे म्हणायची ते डायरेक्ट सायकोलॉजिकल सायन्स होता तर बापाचा बाप यार. आणि हे रिसोर्स मॅनेजमेंट फक्त पेन्सिल पुरता लिमिटेड नव्हता यार. ते खोडायला रबर. आपण किती दिवस तो रबर जपून ठेवायचो कोपऱ्यात. त्याचा एक छोटा तुकडा पण हरवला तर जीवावर यायचा आपल्या.

Speaker 2: खरं आहे यार. आणि आजच्या या अॅपच्या दुनियेत आपण डिजिटल स्क्रीनवर डबल टॅप करून अंडू करू शकतो. एक सेकंड मध्ये चूक गायब. पण त्या फिजिकल रबर मध्ये किंवा खोडरबार मध्ये एक वेगळी रियालिटी होती.

Speaker 1: कशी रियालिटी?

Speaker 2: ती खल्ली पडलेली जागा, तो खोडण्याचा नाड आणि मग ते रबरचे छोटे छोटे तुकडे फुंकर मारून उडवणे त्यात एक वेगळी प्रोसेस होती ना? एक फिजिकल एफर्ट होता.

Speaker 1: हो ना! आणि ते खोडल्यावर पण कागदावर थोडासा दाग राहायचाच. ती चूक पूर्णपणे कधीच पुसली जायची नाही.

Speaker 2: बरोबर.

Speaker 1: त्याने आपल्याला कळायचं की चुका केल्या तर त्याचे मार्क्स राहतात. एक रिस्पॉन्सिबिलिटी यायची लिहिताना. आजकाल अंडूमुळे कोणाला चुका करायची भीती वाटत नाही यार. काही टाईप करतात आणि डिलीट मारतात.

Speaker 2: एक्झॅक्टली, हे पण ह्या रिसर्चचा एक खूप महत्त्वाचा भाग आहे भाओ. जेव्हा तुला माहित असतं की तुला अंडू करता येईल तेव्हा तू केअरलेस होतो.

Speaker 1: कॅजुअल होतो आपण एकदम.

Speaker 2: हो, मेंदू ती इन्फॉर्मेशन डीपली एन्कोड करत नाही कारण त्याला माहित आहे की मिस्टेकची कॉस्ट झीरो आहे.

Speaker 1: म्हणजे लक्षात राहत नाही डिजिटली टाईप केला की.

Speaker 2: नाही राहत लक्षात. पण जेव्हा तू लाकडी पेन्सिलने लिहित असतोस, तुला माहित असतं की चुकला तर खोडावं लागेल, वेळ जाईल, कागद खराब होईल. त्यामुळे तू आधीच विचार करून लिहितोस ना?

Speaker 1: हं, विचार करूनच आपण टोक टेकावतो कागदावर.

Speaker 2: यालाच कॉग्निटिव्ह फ्रिक्शन इन्क्रीज होणं म्हणतात, ज्यामुळे लर्निंगिंग डीप होते. डिजिटल अंडूने आपली ट्रायल अँड एरर ची कॉस्ट झीरो केली आहे. पण त्याच बरोबर आपली अटेंशन स्पॅन पण झीरो केली आहे.

Speaker 1: एकदम बरोबर मानलास तू हा मुद्दा. आणि विशेष म्हणजे पेन्सिल आपल्याला अजून एक खूप मोठी गोष्ट शिकवते ते म्हणजे नाजूकपणा. एक प्रकारचा बॅलन्स.

Speaker 2: बॅलन्स! तो कसा काय आता? पेन्सिल आणि नाजूकपणाचा काय संबंध?

Speaker 1: बघ ना यार, जास्त जोर दिला तर टोक मोडणार तिची आणि कमी जोर दिला तर कागदावर उमटणार नाही अक्षर. हे जे बॅलन्स करायचा तंत्र आहे ना, ते आपल्याला जीवनात खूप उपयोगी पडतं. किती प्रेशर द्यायचा आणि किती सोडून द्यायचा हे आपल्याला ती साधी पेन्सिल शिकवते लहानपणी.

Speaker 2: हं, पॉईंट आहे तुझ्या बोलण्यात. खूप डीप आहे हे.

Speaker 1: जेव्हा तू पूर्ण ताकदीनी कागदावर लिहितोस आणि टोक कट करून मोडतोस, तो जो फ्रस्ट्रेशन असतो तो आपल्याला शिकवतो की अरे! एवढा जोर नाही द्यायचा होता आपल्याला.

Speaker 2: हा. आणि यालाच मॉडर्न चाईल्ड सायकोलॉजीच्या पेपरमध्ये फाइन मोटर मॉड्युलेशन म्हटलं आहे. लहान मुलांना फिजिकल दुनिया कशी इंटरॅक्ट करायची हे शिकवण्यात या लाकडी पेन्सिलचा खूप मोठा वाटा आहे ऍक्च्युली.

Speaker 1: म्हणजे मी जे ऑब्जर्व केलं ते सायंटिफिक आहे सगळं.

Speaker 2: अन डिजिटल स्क्रीन्स वर तू कितीही जोर दिला किंवा हलके टॅप केला, रिस्पॉन्स सेमच येतो ना. त्यामुळे मेंदूला ते सटल डिफरन्स कळतच नाहीत. तू फक्त कीबोर्ड वर बोटा आपतोयस आजकाल टकाटक टकाटक आवाज करतो फक्त.

Speaker 1: हा, तो आवाज तर किती इरिटेटिंग असतो!

Speaker 2: पण पेन्सिलची ती शांतता, कागदावर हलके हाताने फिरणारं त्यामधला तो कर्कर आवाज हे सगळं एक सेन्सरी इकोसिस्टम आहे.

Speaker 1: हेच तर मी म्हणत होतो तुला सुरुवातीपासून ही खरी संस्कृती आहे, बरोबर ना? हे एक लाईफ स्किल आहे जे आपण या डिजिटल नादात हरवून बसलोय यार. ती साधी लाकडी पेन्सिल फक्त लिहिण्याचं साधन नाहीये, ती आपल्याला पेशन्स, लिमिटेशन, रिस्पॉन्सिबिलिटी आणि फाइन बॅलन्स शिकवते.

Speaker 2: मला आता खरंच पटतोय तुझा मुद्दा. जेव्हा मी ते सोर्सेस वाचत होती तेव्हा मला हे सगळं थिअॉरेटिकल वाटत होतं. पण आता तुझ्या या उदाहरणांमुळे ते एकदम क्लिअर झालं आहे. तो कागदावरचा स्पर्श खरंच काळजात घर करून जातो भावा. सगळ्याच ठिकाणी स्क्रीन आणि अॅपची गरज नसते आपल्याला.

Speaker 1: खरं आहे एकदम.

Speaker 2: काही ठिकाणी तो जुनापणा, तो साधेपणा, ते फिजिकल बाऊंडरीज असणं खूप गरजेचं आहे, आपल्या मेंदूच्या विकासासाठी.

Speaker 1: हो यार, एकदम शंभर टक्के अग्री करतो मी. आपण प्रगती करावी ते गरजेचं आहे. पण काही गोष्टी ह्या टोकदार आणि लाकडीच असलेल्या चांगल्या असतात.

Speaker 2: बरोबर, आपल्याला फिजिकल वर्ल्ड आणि डिजिटल कन्व्हिनियन्स यामध्ये एक बॅलन्स ठेवावा लागेल, कसा? जसं तू म्हणालंस त्या पेन्सिलच्या प्रेशरसारखा.

Speaker 1: पण यार, एक विचार अचानक आला माझ्या डोक्यात.

Speaker 2: काय विचार आला आता तुला?

Speaker 1: जर आजची मुलं म्हणजे हे डिजिटल नेटिव्ह जे आहेत ते डायरेक्ट त्या स्क्रीनवरच लिहू लागली, जे ते टोक मोडायची भीतीच नाहीये. जिथे इन्फाइनाइट स्क्रोल आहे आणि चुकला तर डायरेक्ट अंडू आहे तर त्यांना आयुष्यात लिमिट्स आणि बॅलन्स किती समजेल यार?

Speaker 2: हा खरा आहे हे. हा खूप मोठा प्रश्न आहे.

Speaker 1: ... नाहीये. हे खूप सिरीयस आहे ना?

Speaker 2: अरे देवा, हे तर भयानक आहे यार! चल चहाचे पैसे दे, आता वेळ झाली आपल्याला.