hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Asisat Òṣóàlà
Asisat Lámínà Òṣóàlà MON tí wọ́n bí ní Ọjọ́ Kẹ̀sán-án oṣù kẹwàá ọdún (9 October 1994) jẹ́ agbábọ́ọ̀lùbìnrin ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, tí ó ń gba bọ́ọ̀lù jẹun fún ikọ̀ agbábọ́ọ̀lùbìnrin Barcelona ni orílẹ̀ èdè Spain. Ó máa ń gba bọ́ọ̀lù gẹ́gẹ́ agbábọ́ọ̀lù-sáwọ̀n, (Striker).
Qasem Soleimani
Qasem Soleimani tí wọ́n bí ní ọjọ́ kọkànlá oṣù kẹta ọdún 1957 jẹ́ ọ̀gágun àti olórí Ogun àṣírí orílẹ̀ èdè Iran láti ọdún 1998 títí di ọdún 2020 tí àwọn ọmọ ogun orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà pa á. Òun ni olórí ogun the Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) lórílẹ̀ èdè Iran. . Lọ́wọ́́lọ́wọ́ báyìí, ikú Qassem Soleimani tí fa ìbẹ̀rù-bojo sí gbogbo àgbáyé láti ìlérí àti ìrọ̀kẹ̀kẹ̀ ogun tí orílẹ̀ èdè Iran àti Amẹ́ríkà ń pè sí ara wọn. Èrò ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ni wípé, bí àjọ àgbáyé, United Nations kò bá tètè pẹ̀tù sáwọ̀ náà, ó lè dogun àgbáyé kẹta. Lórí ikú Qassem Soleimani, orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà àti Iran gbé pẹ̀rẹ̀gí ogun kaná.
Facebook
Facebook jẹ́ ìkànnì abánidọ́rẹ̀ẹ́ lórí afẹ́fẹ́ ẹ̀rọ ayélujára. Ó jẹ́ ìkànnì tí lè ní àǹfààní sí láti orí foonu alagbeka, ẹ̀rọ kọ̀m̀puta tábìlì àti èro komputa agbelowo tí ó ní àmúmọ̀ láti já lú ayé lórí afẹ́fẹ́. Ilé Iṣẹ́ tí ó ń ṣe kòkárí rẹ̀ gúnwà sí Menlo Park, California, lórílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ọ̀gbẹ́ni Mark Zuckerberg ní ó ṣẹ̀dá rẹ̀ lọ́dún 2004. . Alefi Facebook fòrò ránsé si olùmúlò Facebook miran, a sì tún le fi Facebook fi foto àti fidio ránsé sawon òré wa.
• Whatsapp
Mark Zuckerberg
Mark Elliot Zuckerberg tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlá oṣù karùn-ún ọdún 1984 (14 May 1984) jẹ́ oníṣòwò ayélujára, afọwọ́ṣàánú àti ọ̀kan lára olùdásílẹ̀ àti Aláṣẹ yánányán ìkànnì abánidọ́rẹ̀ẹ́, Facebook ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà.
Ẹ̀ṣọ́ Àmọ̀tẹ́kùn (Ọ̀lọ́pàá Ìlẹ̀ Oòduà)
Àmọ̀tẹ́kùn jẹ́ ẹ̀ṣọ́ aṣọ́lùú tí àwọn Gómìnà mẹ́fà tí ó wà ní ilẹ̀ Yorùbá ṣẹ̀ṣẹ̀ dá sílẹ̀ lọ́jọ́ kẹsàn-án oṣù kìíní ọdún 2020 (9th January 2020) láti kún ìjọba àpapọ̀ lọ́wọ́ láti mójú tó ètò ààbò gbogbo ilẹ̀ káàárọ̀-ó-jíire tí ó dàbí pé ó ń mẹ́hẹ. Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ mẹ́fẹ̀ẹ̀fà tó wà ilẹ̀ Yorùbá fi Ẹ̀ṣọ́ Àmọ̀tẹ́kùn lọ́lẹ̀ ni ìlú Ìbàdàn, tí ń ṣe Olú-ìlú Ìlẹ̀ Oòduà.
Àwọn Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, Èkó, Ọ̀ṣun, Èkìtì, Oǹdó àti Ògùn ní wọ́n parapọ̀ tí wọ́n sìn dá ẹ̀ṣọ́ aàbò yìí sílẹ̀ láti bẹ̀rẹ̀ sí ní dá aábò gbogbo ènìyàn àti ilẹ̀ Yorùbá pátápátá. Ìgbàgbọ́ wọn ní wípé, iṣẹ́ àbò ìlú, pàápàá jùlọ lásìkò yìí kọjá Ọ̀lọ́pàá ìjọba Àpapọ̀ nìkan, ìdí nìyí tí wọ́n fi dá ẹ̀ṣọ́ ààbò Àmọ́tẹ̀kún sílẹ̀ láti kún ìrànlọ́wọ́ fún àwọn agbófinró nílẹ̀ Yorùbá.
Wunmi Toriola
Wunmi Toriola tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlá oṣù keje ọdún 1988 jẹ́ òṣèrébìnrin àti Oǹkọ̀tàn sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Wùnmí Toríọlá kàwé gboyè nínú ìmọ̀ Ìpèdè (Linguistic) ní Ifáfitì ìjọba Àpapọ̀ tí ó wà ní ìlú Ìlọrin (University of Ìlorin). Bákan náà ó kàwé gboyè Dípólómà ní Ọdúnfá Caucus, ilé ìwé ìkẹ́kọ̀ọ́ tíátà tí àgbájọpọ̀ àwọn gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò Yínká Quadri, Taiwo Hassan (Ogogo), Sunny Àlí, Abbey Láńre àti Razaq Àjàó dá sílẹ̀. Ọdún 2009 ni Toríọlá bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò, lọ́dún 2013 ló gbé sinimá àgbéléwò tirẹ̀ gangan jáde ti o pe àkọ́lé rẹ̀ ní "Ẹ̀tọ́". Lẹ́yìn náà, ó ti kọ sinimá àgbéléwò bí i mẹ́tàlá fúnrarẹ̀, ó sì ti kópa nínú sinimá àgbéléwò tí ó ti ju ọgọ́rùn-ún lọ.
French Village, Badagry
French Village, Badagry tí àpèjá orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ The Nigerian French Language Village jẹ́ ilé ìwé gíga fún ẹ̀kọ́ èdè Faransé ti Ìjọba Àpapọ̀ tí ó wà ní ìlú Àjárá, ní Ìjọba-ìbílẹ̀ Badagry, ní Ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ilé ìwé gíga ti àwọn Yunifásítì káàkiri orílẹ̀ èdè Nàìjíríà máa ń wá kẹ́kọ̀ọ́ nípa èdè Faransé sí í.
Ṣẹ́gun Toríọlá
Ṣẹ́gun Moses Toríọlá tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìdínlógún Oṣù kẹsàn-án ọdún 1974 (18th September 1974) jẹ́ gbajúgbajà eléré ìdárayá ẹyin orí àga (Table Tennis) ọmọ bíbí ìlú Ìlọrin, ní ìpínlẹ̀ Kwara, lórílẹ̀ èdè Nigeria).
Káyọ̀dé Odùmósù (Pa Kásúmù)
Káyọ̀dé Odùmósù tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Pa Kásúmù ni wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹta ọdún 1953 (16th March 1957) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré àti oǹkọ̀tàn sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Pa Kásúmù di gbajúmọ̀ òṣèré ìlúmọ̀ọ́kà nígbà tí ó kópa nínú àwọn sinimá-àgbéléwò, ṣàngó lọ́dún 1998, Jésù Muṣin lọ́dún 2002 àti Tales of Eve: Simi, 2011. Lẹ́yìn náà, ó ti kópa nínú ẹgbẹlẹmùkú sinimá àgbéléwò mìíràn.
Káyọ̀dé Ọlásẹ̀hìndé
Káyọ̀dé Ọlásẹ̀hìndé tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Pa James ni wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrin oṣù Kẹfà ọdún 1957 (4th June 1957) jẹ́ gbajúmọ̀ aláwàdà òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn gbajúmọ̀ òṣèré nínú eré àwàdà tẹlifíṣàn tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Bàbá Ajasco. Kódà nínú eré yìí ni wọ́n ti sọ ó ní orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ Pa Jame. Káyọ̀dé Ọlásẹ̀yìndé ni bàbá Samuel Ọlásẹ̀yìndé, ọ̀dọ́mọdé òṣèré sinimá àgbéléwò nígbà kan, ṣùgbọ́n tí ó ti dàgbà gẹ́gẹ́ bí òṣèré bákan náà.
Samuel Ọlásẹ̀hìndé
Samuel Ọláolúwa Ọlásẹ̀hìndé tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹfà (16th July) jẹ́ òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ ni gbajúgbajà aláwàdà òṣèré sinimá àgbéléwò, Káyọ̀dé Ọlásẹ̀yìndé tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Pa James. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà nígbà tí ó wà lọ́mọ ọdún márùn-ún nígbà tí ó kópa nínú sinimá àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń Arówólò. Kódà, ó gba àmìn ẹ̀yẹ fún ipa tí ó kó nínú sinimá yìí. Lẹ́yìn náà, ó tún kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò nígbà èwe rẹ̀.
Akátá
Akátá ("Acinonyx jubatus"; ) jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹbí ológbò tó tóbi jùlọ tí wọ́n sì pọ̀ lórílẹ̀ alààyè. ológbò Ẹ̀yà ẹranko yí wópọ̀ jùlọ ní agbègbè Sàhárà Àríwá ilẹ̀ Adúláwọ̀,Southern, East Africa, àti àwọn díẹ̀ lára ìletò ní orílẹ̀ -èdè Iran. Ẹranko yí fẹ́ràn láti máa gbé ní àwọn orílẹ̀ gbígba, níbí tí koríko pẹ́ṣẹ́pẹ́ṣẹ́ wà.
Akátá jẹ́ ẹranko tí ó ní àwọ̀ àmúlù-málà oríṣiríṣi bí awọ̀ Yẹ́lò, funfun, tí awọọ̀ dúdú ara rẹ̀ sì tó ẹgbẹ́ẹ̀rún méjì níye. Ẹranko yí kìí fi bẹ̀ẹ́ sanra, orí rẹ̀ kò tàbí ó sì rí roboto. Awọ̀ irun dúdú ni ó pààlà tí ó sì yí ojú rẹ̀ po. Àyà ẹranko yí fẹ̀ ó sì jìn sínú díẹ̀ ní ìwọ̀n . Ó ga nílẹ̀, ẹsẹ̀ rẹ̀ sì tíínrín, Bákan náà ni ó ní ìrù aláwọ̀ kànákìní tí ó gùn níwọ̀n ẹsẹ̀ bàtà. Èyí tí ó bá tàbí jùlọ lò ma ń gbésìọ̀n tó
Gẹ́gẹ́ bí a ti mọ̀ wípé ẹranko yí ni ó yára , tí ó mọ eré sá ju ohunkóhun lọ ní orí ilẹ̀. Ó lè sá iye kìlómítà Mẹ́rìnlélọ́gọ́ta láàrín wákàtí kan, àyà fún ìdinwọ̀n ọ̀nà jíjìn lásìkò tí ó bá fẹ́ pẹran jẹ,ó sì lè sa ìwọ̀n fún ọ̀nà tí kò jìn . Látàrí ìjáfáfá rẹ̀ yí ni kò fi sí ẹranko tó ṣòro fun láti kọlù láì pa.
Operation Àmọ̀tẹ́kùn
Operation Àmọ̀tẹ́kùn jẹ́ àgbáríjọ pọ̀ ẹ́ṣọ́, ọ̀tẹlẹ̀-múyẹ́ àti ọlọ́pàá gbogbo ìpínlẹ̀ Iléẹ̀ Yorùbá lápapọ̀ tí olú ilé iṣẹ́ wọn wà ní ìlú Ìbàdàn ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, tí gbogbo àwọn Gómìnà Ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà gbé kalẹ̀ láti ró ilẹ̀ Yorùbá lágbára ní abala ètò àbò.
Wọ́n gbé Amọ̀tẹ́kùn kalẹ̀ léte àti gbógun ti ìpànìyàn lọ́nà àtiọ́, ìdígùn-jalè, ìjínigbé gbowó-ipá ìfi ohun ìní àti dúkìá ṣòfò tí ó ń ti ọwọ́ àwọn àtiọ̀húnrìnwá tínwọ́nbjẹ́ afura sí wípé wọ́n jẹ́ àwọn fúlàní dáran-daran. Kìí ṣe láti fi tako iṣẹ́ àwọn àjọ ọlọ́pàá tàbí àwọn ológun orí-ilẹ̀ ti ìjọba àpapọ̀, bí kò ṣe láti ṣe ìkúnlápá kí ètò àbò tó mẹ́hẹ ní pàá pàá jùlọ agbègbè àti àwọn ìlú apá ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà ó lè dúró ṣinṣin.
Gbogbo àwọn ìpínlẹ̀ ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Nàìjíríà tí wọ́n dá Àmọ́tẹ́kùn sílẹ̀ẹ̀ ni:  Gbàgbé àjọ ẹ̀ṣọ́ Àmọ̀tẹ́kùn kalẹ̀ fi bí ìfẹ́ àti ìdàgbàsókè òun àbò ilẹ̀ Yorùbá ṣe jẹ àwọn ọmọ Ódùduwà lógún sí.
Ọlọ
Ọlọ ni ó jẹ́ ọ̀kan lára ohun èlò Ilé ìdáná tí wọ́n ma ń lò láti pèsè tàbí lọ oríṣiríṣi nkan bí ata, ẹ̀wà, ẹ̀gúsí, àlùbọ́sà àti bẹ́ẹ̀ bẹ́é lọ. Ọlọ ní ojú tó tẹ́ pẹrẹsẹ, tí ó sì mọ níwọ̀n tí ó ṣeé gbé láti ibìkan sí ibòmíràn.  Ẹ̀wé, ọlọ ma ń ní ọmọ ọlọ tí ó ṣé gbámú lẹ̀lú ọeọ́ kna tàbí ọwọ́ méjèèjì nígbà tí a bá fẹ́ lòó.
Láyé àtijọ́, àpáta tí ó sàn ni wọ́n ma ń lò láti fi ṣe ọlọ, tí wọn yóò sì wá òkúta tí ó tóbi mọ nìwọ̀n tí wọ́n lè fi ṣe ọmọ ọlọ. Àmọ́ láyé òde òní, diẹ̀ nínú àwọn ènìyàn ni wọ́n tún bìkítà láti máa lo àpáta láti fi ṣe ọlọ tàbí ọmọ ọlọ mọ́, wọ́n ti ń lo ẹ̀rúnrún tàbí àfọ́kù àpáta tó ti di iyẹ̀pẹ̀ àti símẹ́ntì ìkọ́lé ṣe ọlọ ní ọ̀nà àrà àti ti ìgbà lódé tí ó s8 ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ti àpáta ayé àtijọ́. Ó kan jẹ́ wípé àwọn ẹ̀rún iyẹ̀pẹ̀ kọ̀ọ̀kan ma ń wà nínú ohun tí a bá lọ̀ lórí ọlọ ìgbà lódé ni.
Benjamin Káyọ̀dé Ọ̀ṣúntókun
Ọ̀jọ̀gbọ́n Benjamin Olúwakáyọ̀dé Ọ̀ṣúntókun tí wọ́n bí ní ọdún 1935, tí ó sìn di olóògbé lọ́dún 1995 (1935–1995), jẹ́ onímọ̀ ìjìnlẹ̀ sáyẹ́nsì àti olúṣèwádìí ìjìnlẹ̀ researcher àti neurologist ọmọ bíbí ìlú Okemesi,ní ìpínlẹ̀ Ekiti, lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà .
Ẹgbẹ́ Oòduà (OPC)
Oòduà Peoples Congress tí a ń pè ní Oòduà Peoples Congress (OPC) jẹ́ agbaríjọ pọ̀ àwọn ọmọ Yorùbá tí wọ́n jẹ́ ajìjàngbara ilẹ̀ Yorùbá ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àwọn ọmọ Yorùbá ló jẹ́ pé wọ́n wà ní apá Ìwọ̀ Oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, àti ní púpọ̀ọ̀ lára àwọn orílẹ̀-èdè bíi Benin àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ tí wọ̀pọ̀lọpọ̀ wọn sì ń sọ èdè Yorùbá. OPC ni a tún mọ̀ sí Oòduà Liberation Movement (OLM) tàbí Revolutionary Council of Nigeria (RCN). Àwọn ọmọ Yorùbá tí wọ́ lààmì-laaka ni wọ́n dá ẹgbẹ́ Oòduà sílẹ̀. Ẹni tí ó dá ẹgbẹ́ náà sílẹ̀ ni ọ̀gbẹ́ni Frederick Fáṣeun. Ó dá ẹgbẹ́ náà sílẹ̀ láti lè mú Alábà àti ìran Ìbò òṣèlú tí wọ́n di yan olóògbé olóyè M.K.O Abíọ́lá ní Ọjọ́ Kejìlá oṣù Kẹfà ọdún 1999, amọ́ tí ìjọba ológun ìgbà náà tí ọ̀gágun Ibrahim Babangida dárí rẹ̀ dànù bí omi ìṣànwọ́.  Lóòtọ ni Fáṣeun jẹ́ Alága gbogbo gbo fún ẹgbẹ́ Oòduà, ṣùgbọ́n ní ọdún 1999 ọ̀gbẹ́ni Gani Adams yapa kúrò nínú ẹgbẹ́ náà gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ tí ó sì lọ dá dúró àmọ́ tí ó sì ń gbé orúkọ ẹgbẹ́ náà ga. Ṣáájú ikú ọ̀gbẹ́ni Fáseun ní ọdún 2018, òun ni gbogbo ọmọ Yorùbá gbà wípé ó jẹ́ adarí ẹgbẹ́ Oòduà. Lẹ́yìn ikú Fáseun, àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Oòduà yan Ọmọba Òṣíbọ́tẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Alága àti adarí tuntun fún ẹgbẹ́ náà gẹ́gẹ́ bí Fà ṣeun ṣe fi lọ́ọ́lẹ̀ kí ó tó kú.
Frederick Fáṣeun
Frederick Isiotan Fáṣeun ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kọkànlélógún oṣù Kẹsàán ọdún 1935,(21-9-1935 – 1-12-2018) jẹ́ onímọ̀ ìṣègùn òyìnbó, adarí àti Alága gbogbo gbò fún Ẹgbẹ́ Oòdua (OPC) ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ó kẹ́kọ́ ní Ilé-ẹ̀kọ́ Blackburn College tí ó sì tẹ̀ síwájú ní Ilé-ẹ̀kọ́ Aberdeen University tí ó jẹ́ Ilé-ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ìṣègùn .  Ó tún kẹ́kọ́ ní ìlú Liverpool ní ilé-ẹ̀kọ́ alafikún (Postgraduate School),ṣáájú kí ó tó di ọmọ ẹgbẹ́ ní Royal College of Surgeons. Ní ọdún 1976,ó lọ kẹ́kọ́ nípa acupuncture ní ílù China nípasẹ̀ ètò ẹ̀kọ́-ọ̀fẹ́ tí àjọ Àjọ Ìlera Àgbáyé gbé kalẹ̀ pẹ̀lú ífọwọ́sowọ́pọ àjọ United Nations .
Ní ọdún 1977, ó gbé ẹ̀ka ẹ̀kọ́ Acupuncture lọ sí Lagos University Teaching Hospital. Ó kọ̀wé fiṣẹ́ sílẹ̀ ní ọdún 1978, tó si da Ilé ìwòsàn (Besthope Hospital and Acupuncture Centre) ní ìpílẹ̀ Èkó. Ilé ìwòsàn yí gbayì gẹ́gẹ́ bí àkọ́kọ́ irú rẹ̀ ní ilẹ̀ Adúláwọ̀. Ó dá Ẹgbẹ́ Oòduà (OPC) sílẹ̀ láti mú ìran ìjáwé olúborí olóògbé Moshood Káṣìmawó Ọláwálé Abiọ́lá, tí ó jẹ́ ọmọ Yorùbá tí ó ja we olúborí nínú ètò ìdìbò Ọjàọ́ Kejìlá oṣù Kẹfà ọdún 1993. Àmọ́ tí ìjọba ológun tí Ibrahim Babangida dojú ìborí náà délẹ̀.  Wọ́n gbé Fáṣeun, wọ́n sì tí mọ́lẹ́ fún oṣù mọ́kàndínlógún láti ọdun 1996-1998, lábẹ́ ìjọba ọ̀gágun Sani Abacha.
Fáṣeun dolóògbé ní Ilé ìwòsàn Lagos State University Teaching Hospital, ní ìlú Ikeja, ní Ìpínlẹ̀ Èkó.
Àtòjọ àwọn Ilé-Ìwòsàn ti ìjọba àpapọ̀ Ilẹ̀ Nàìjíríà
Àtòjọ àwọn Ilé-Ìwòsàn ìjọba àpapọ̀ ti Ilẹ̀ Nàìjíríà ni :
Àtòjọ Orúkọ Àwọn Gbajúmọ̀ Òṣèré Sinimá Àgbéléwò Nàìjíríà
Àtòjọ yìí ni orúkọ àwọn gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ Nàìjíríà
https://nigerianfinder.com/list-of-nollywood-actors-and-actresses/
Akanu Ibiam
Alàgbà Francis Akanu Ibiam tí a bí ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kọkànlá ọdún 1906, tí ó sì kú ní ọjọ́ kìíní oṣù keje ọdún 1995 jẹ́ ẹni tó ń polongo ìlera pípé tí wọ́n sì yàn gẹ́gẹ́ bíi gómìnà apá ìlà-oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní oṣù kejìlá ọdún 1960 títí wọ oṣù kìíní ọdún 1966. Láti ọdún 1919 wọ ọdún 1951, Francis Ibiam ni a mọ̀ ọ́ sí àmọ́ ó di Alàgbà Francis Ibiam ní ọdún 1951 títí wọ ọdún 1967.
A bí Ibiam ní ìlú Unwana, ìpínlẹ̀ Ebonyi ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kọkànlá. Ó jẹ́ ọmọkùnrin kejì tí olóyè Ibiam Aka tí ó jẹ́ adarí ìlú Unwana bí. Ibiam padà di adarí ìlú Unwana, ó di Eze ogo Isiala I ti Ìlú Unwana àti Osuji ti Uburu. Ó lọ sí Hope Waddell Training Institute ní ìpínlẹ̀ Calabar àti King's College ní ìpínlẹ̀ Èkó kí ó tó wá lọ University of St. Andrews, tí ó sì jáde pẹ̀lú ìwé-ẹ̀rí nínú ètò ìlera ní ọdún 1934. A gbà á ṣíṣẹ́ gẹ́gẹ́ bíi apolongo ètò ìlera sínú ilé ìjọsìn tí ìlú Scotland.
Ògèdèngbé Agbógungbórò
Ògèdèngbé Agbógungbórò jẹ́ ìnagijẹ fún jagun jagun tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Ọ̀rìṣàráyíbí Ògúnmọ́lá. Ògèdèngbé jẹ́ akínkanjú, alágbára àti jagun jagun ọmọ bíbí ìlú Iléṣà ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun. Ó jẹ́ ọ̀kan pàtàkì nínú àwọn olórí ogun nínú ìtàn ilẹ̀ Yorùbá. Òun ni adarí ogun àwọn ọmọ ogun Èkìtì-Parapọ̀.  Wọ́n bi ní ìlú Ijọ̀kà kí wọ́n tó gbe lọ sí Àtorin ní ìtòsí ìlú Iléṣà ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ní ọdún 1822. Orúkọ rẹ̀ Ògèdèngbé ní ó gbà níbí ìṣe akínkanjú rẹ̀ ní eré Ìjàkadì tí ó jẹ́ ọ̀kan lára eré ìdárayá tí àwọn ọ̀dọ́ ma ń ṣe láti fi kọ́ nípa ìwà ìgboyà àti akínkanjú láyé àti àtijọ́. Agbógungbórò ni àwọn ènìyàn fi kun nígbà tí ipò ogun jíjà rẹ̀ gòkè àgbà si. Ògèdèngbé dàgbà nígbà tí ìjà òun ogun abẹ́lé ń ṣẹlẹ̀ látàrí ìjà àgbà láàrín àwọn ọmọ Oòduà. Ọ̀Pọ̀ ìgbà ni òun náà ti báwọn fẹ̀hónú hàn sí ìwà ìrẹ́jẹ àti ìjẹ gàba ilẹ̀ Ìbàdàn tí ó Ma ń kógun ja ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà. Nínú ikan nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ wọ̀nyí ni oguu Ìgbájọ tí ó ṣẹlẹ̀ ní 1867, nínú ogun yí ni wọ́n ti mú Ògèdèngbé lẹ́rú, ní àsìkò ìṣẹrú sìn rẹ̀ yí ni a ti gbọ́ wípé ọ̀kan nínú àwọn ọmọ ogun ilẹ̀ Ìbàdàn ti bẹ́ Ògèdèngbé lórí, àmọ́ tí ó ta gọ̀ọ́ gọ̀ọ́ lọ gbé orí rẹ̀ tí wọ́n ti be kúrò tí ó sì gbe sí ọr ún rẹ̀ padà. Èyí ya gbogbo àwọn jagun jagun ilẹ̀ Ìbàdàn lẹ́nu púpọ̀, èyí ló mú Náàọ̀run Ògúnmọ́lá mu lọ sí ilẹ̀ Ìbàdàn gẹ́gẹ́ bí ọmọ ogun tí ó sì ja fita fita fún ilẹ̀ Ìbàdàn tó fi dépò adarí ogun ilẹ̀ Ìbàd. Wọ́n kọ ilà Ìbàdàn fun kí àwọn ọ̀tá Ìbàdàn lè pa sógun lérò pé ọmọ bíbí ilẹ̀ Ìbàdàn ni.
Lẹ́yìn tí Yorùbá ìṣubú ìjọba Ọ̀yọ́ Ilé, ilẹ̀ Ìbàdàn dìde ní nkan bí ọdún 1820s tí wọ́n sì ń jẹ gàba lórí àwọn ọmọ Yorùbá tókù. Ìjẹ gàba yí ni ó dá ọ̀pọ̀lọpọ̀ ogun sílẹ̀ ní ilẹ̀ Yorùbá, lára àwọn ogun náà ni Ogun Kírìjí. Ogun yí wọ́n sọ lórúkọ Kírìjí látàrí iró Bọ́mbù oníkẹ̀kẹ́ tí àwọn ọmọ ogun Èkìtì àti Ijẹ́ṣà ń yín tí ó sì ń ro Kiri.
.Jììì!!! Lábẹ́ ìdarí Ògèdèngbé. Ogun Kírìjì ni ó wáyé láàrín ilẹ̀ Ìbàdàn, Modákẹ́kẹ́, Ọ̀yọ́, àti Ọ̀fà gẹ́gẹ́ bí ikọ̀ kan, nígbà tí ilẹ̀ Ijẹ̀ṣà, Èkìtì, Àkókó, Ifẹ̀, Ìgbómìnà, Kàbbà, Ẹ̀gbẹ̀ àti Lọ́kọ́ja náà jẹ́ ikọ̀ mìíràn.
Àtòjọ Orúkọ Àwọn Mínísítà Ètò Ẹ̀kọ́ Ní Nàìjíríà
Àwọn wọ̀nyí ni orúkọ Mínísítà-àgbààti Mínísítà-abẹ́lé tí wọ́n ti jẹ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà :
Àtòjọ Orúkọ Àwọn Agbẹnusọ Ilé-Ìgbìmọ̀ Aṣojú-ṣòfin Ní Nàìjíríà
Àwọn wọ̀nyí ni orúkọ, ẹgbẹ́ òṣèlú àti àkókò Àwọn Agbẹnusọ Ilé-Ìgbìmọ̀ Aṣojú-ṣòfin Ní Nàìjíríà
Fẹ́mi Gbàjàbíàmílà
Fẹ́mi Gbàjàbíàmílà tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kẹfà ọdún 1962 (June 25, 1962) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèlú, Agbẹjọ́rò àti Agbẹnusọ Ilé-Ìgbìmọ̀ Aṣojú-ṣòfin ẹlẹ́ẹ̀kẹjọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ òṣèlú, All Progressives Congress tí ó ń ṣojú ìpínlẹ̀ Èkó láti ìjọba ìbílẹ̀ Sùúrùlérè.
Ẹni-ọ̀wọ̀ Fẹ́mi Gbàjàbíàmílà kàwé ní Igbobi College ní ìlú Yábàá, ní ìpínlẹ̀ Èkó, bákan náà ní King William's College ní Isle of Man, United Kingdom, Atlanta's John Marshall Law School, United States, àti ní University of Lagos ní ìpínlẹ̀ Èkó.
Regina Daniels
Regina Daniels tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹwàá oṣù kẹwàá ọdún 2000 (October 10th, 2000) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Regina kàwé ní Hollywood International School bẹ́ẹ̀ náà ló kàwé gboyè nínú ìmọ̀ iṣẹ́ ìbánisọ̀rọ̀ Mass Communication lọ́dún 2018 ní ifáfitì Igbinedion University.
Regina Daniels jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò lédè Gẹ̀ẹ́sì. Àwọn wọ̀nyí ni díè nínú àwọn sinimá-àgbéléwò rẹ̀
Uche Azikiwe
Uche Ewah Azikiwe tí a bí ní ọjọ́ kẹrin oṣù kejì ọdún 1947 jẹ́ Ọ̀mọ̀wé ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, olùkọ́ àti òǹkòwé. Òun ni opó Nnamdi Azikiwe Ààrẹ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà kan rí.  Ó jẹ́ ọ̀jọ̀gbọ́n ti Ẹ̀ka-ẹ̀kọ́ tí ìmọ̀ Ìpìlẹ̀-ẹ̀kọ́ (the department of Educational Foundation, Faculty of Education), ní University of Nigeria, Nsukka. Lọ́dún 1999, wọ́n yàn án mọ́ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ adarí ilé ìfowópamọ́-àgbà (member, board of directors of Central Bank of Nigeria )
A bí i ní ọjọ́ kẹrin oṣù kejì ọdún 1947 ni ìlú Afikpo ní ìpínlẹ̀ Ebonyi. A bí i sínú ìdílé Sergeant Major Lawrence A. àti Florence Ewah.
Ó gboyè Bachelor of Arts nínú English ní University of Nigeria, Nsukka (UNN) kí ó tó tẹ̀ síwájú láti gba ìwé-ẹ̀rí Masters nínú Curriculum Studies and Sociology of Education. Ní ọdún 1992, ó gboyè Ph.D. ninu Sociology of Education/Gender Studies ní Fásitì kan náà.
Ilé Ìfowópamọ́-àgbà tí Nàìjíríà
Ilé Ìfowópamọ́-àgbà tí Nàìjíríà jẹ́ Ilé-ìfowópamọ́-àgbà tí ó ń ṣe kòkárí àti ìmójútó àwọn ilé Ìfowópamọ́ káràkátà lábẹ́ òfin Ìfowópamọ́ tí Ìjọba Àpapọ̀ gbé kalẹ̀ lọ́dún 1958, tí ó sìn bẹ̀rẹ̀ lọ́jọ́ kìíní oṣù keje ọdún 1959. Ó. Jẹ́ Ilé-ìfowópamọ́ fún àwọn Ilé-ìfowópamọ́. Gómìnà ní orúkọ oyè tí Adarí yànyàn tí ó máa ń darí Ilé Ìfowópamọ́-àgbà máa ń jẹ́. Godwin Emefiele ní Gómìnà Ilé Ìfowópamọ́-àgbà tí ó wà lórí àléfà lọ́wọ́́lọ́wọ́. Ààrẹ àná, Goodluck Jonathan ló yàn án lọ́dún 2014, lẹ́yìn èyí, Ààrẹ Muhammadu Buhari tún ṣe àtúnyàn rẹ̀ lọ́dún 2018 fún sáà Elékejì. .
Àwọn wọ̀nyí ni Gómìnà Ilé Ìfowópamọ́ àgbà ti Nàìjíríà tí ó ti jẹ láti ọdún 1960 títí di àkókò yìí:
Niniola
Níníọlá Àpáta (tí a bí ní ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kejìlá ọdún 1986), tí a mọ̀ sí Niniola, jẹ́ olórin ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti akọrin sílẹ̀. Ó kópa nínú "Project Fame West Africa" ẹlẹ́ẹ̀kẹfà ni ọdún 2013. Lẹ́yìn tí ó gbé orin àdákọ rẹ̀ "Ibadi" jáde, wọ́n yàn án bíi Most Promising Act to Watch ní 2015 Nigeria Entertainment Awards.
A bí Níníọlá sí ìpínlẹ̀ Èkó, ibẹ̀ sì ni ó dàgbà sí. Apata Memorial High School ni ó ti gba ètò-èkó alákòóbẹ̀rẹ̀ àti èyí tó tẹ̀le. Fásitì ti ìjọba àpapọ̀ ní ìpínlẹ̀ Èkó ni ó ti gboyè Bachelor of education,
Vlado Goreski
Vlado Goreski (1958) jẹ oṣere ara Makedonia, oluṣeto ipele.
O pari ile-iwe giga ti Ile-iwe Fine Arts ni Ljubljana, Slovenia,.
O jẹ oludari aworan ti International Graphic Triennial - Bitola.
O si ti kopa ninu lori ọgọrun aworan ifihan: Slovenia, Kroatíà, Fránsì, Ilẹ̀gẹ̀ẹ́sì, Itálíà,Mẹ́ksíkò,  Pólàndì, Rọ́síà, Japan...
O si ti gba lori ogun okeere Awards fun aworan iṣẹ.
Reece James
Reece James tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹjọ oṣù Kejìlá ọdún 1999 (8th December 1999) jẹ́ agbábọ́ọ̀lù ṣiṣẹ́ ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì is footballer tí ó máa ń gbá àyè ìdáàbò bo ojúlé fún ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Chelsea F.C..
Àtòjọ Orúkọ Àwọn Agbábọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá Ìdíje Àgbábuta Orílẹ̀-èdè Gẹ̀ẹ́sì
Èyí ni Àtòjọ Orúkọ Àwọn Agbábọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá Ìdíje Àgbábuta Orílẹ̀-èdè Gẹ̀ẹ́sì tí wọ́n ti kópa nínú ìdíje Àgbábuta Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá tí orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì fún ìgbà ọ̀ọ́dúnrún tàbí jù bẹ́ẹ̀.
A ṣe Àtòjọ yìí nípa wíwò iye ìgbà tí agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá kópa. Bí èyí bá dọ́gba láàrin agbábọ́ọ̀lù méjì tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, àtòjọ yìí yóò wá wáyé nípa wíwo ọdún tí wọ́n kọ́kọ́ kópa nínú ìdíje náà, bí èyí bá tún dọ́gba, àtòjọ yóò wáyé nípa àtò alúfábẹ́ẹ̀tì tí ó bẹ̀rẹ̀ orúkọ wọn. Àtúnṣe lórí àtò yìí wáyé kẹ́yìn lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kìíní ọdún 2020. .
Arsenal F. C.
Arsenal Football Club jẹ́ ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá ṣiṣẹ́ tí ó fìkàlẹ̀ sí ìlú Islington ni London lorílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì, tí ó ń díje nínú Ìdíje Àgbábuta Bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá tí orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì, ìdíje Bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá tí ó ga jùlọ lorílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá yìí tí gba ìfẹ́-ẹ̀yẹ mẹ́tàlá nínú Ìdíje Àgbábuta Bọ́ọ̀lù-Àfẹsẹ̀gbá tí orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì, bẹ́ẹ̀ náà ni ó gba ife ẹ̀yẹ FA Cup mẹ́tàlá àti àwọn àṣeyọrí mìíràn nínú ìdíje Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá. Arsenal F. C. jẹ́ ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá àkọ́kọ́ láti apá gúúsù orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì láti darapọ̀ mọ́ Ìdíje Àgbábuta Bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá tí orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì lọ́dún 1893, wọn sìn tún jẹ́ ipò kejì nínú àwọn ikọ̀ tó pegedé jùlọ nínú àwọn ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá jẹun lórílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì. Lọ́dún 1930 àti jù bẹ́ẹ̀ lọ, Arsenal F. C. gba ife ẹ̀yẹ márùn-ún, àti àwọn ife ẹ̀yẹ mìíràn tó tó márùn-ún. Lẹ́yìn náà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ife ẹ̀yẹ, pàápàá jù lọ Ìdíje Àgbábuta Bọ́ọ̀lù-àfẹsẹ̀gbá tí orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì.
Ìdíje Àgbábuta Bọ́ọ̀lù-Àfẹsẹ̀gbá tí orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì
Ìdíje Àgbábuta Bọ́ọ̀lù-Àfẹsẹ̀gbá tí orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì tí ògbufọ̀ rẹ̀ lédè Gẹ̀ẹ́sì jẹ́ English Premier League, EPL jẹ́ ìdíje Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá tí ó ga jùlọ lorílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì tí ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá okòó (20) máa ń díje fún lọ́dọọdún. Ó jẹ́ okowò pàtàkì lórílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì tí gbogbo ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá ní ipin-ìdókowò. Ìdíje yìí máa ń bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kẹjọ, ó sì máa ń parí ní oṣù karùn-ún ọdún tó tẹ̀ lé. Odidi ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ méjìdínlógójì ló máa ń wáyé láàrin àwọn ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá okòó. Lọ́pọ̀ ìgbà, ọjọ́ Àbámẹ́ta àti ọjọ́ Àìkú ni ìfẹsẹ̀wọnsẹ̀ láàárín àwọn ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá wọ̀nyí máa ń wáyé. Ṣùgbọ́n nígbà mìíràn, ó máa ń wáyé láwọn ọjọ́ mìíràn. Ẹgbẹlẹmùkẹ́ owó ilẹ̀ Òkèrè ni wọ́n máa ń rí nínú ìdíje yìí, pàápàá jùlọ nínú ìṣàfihàn rẹ̀ lórí ẹ̀rọ tẹlifíṣàn káàkiri gbogbo àgbáyé. The deal was worth £1 billion a year domestically as of 2013–14, with Sky and BT Group securing the domestic rights to broadcast 116 and 38 games respectively.
Ovie Omo-Agege
Obarisi Ovie Omo-Agege tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹjọ ọdún 1953 (23rd August 1953) jẹ́ amọ̀fin, olóṣèlú ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Delta lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni Igbákejì-Ààrẹ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin àgbà ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó ń ṣojú ààrin-gbùngbùn Ìpìnlẹ̀ Delta nílé ìgbìmọ̀ aṣòfin àgbà ti Nàìjíríà ẹlẹ́ẹ̀kẹjọ. Wọ́n dìbò yàn án gẹ́gẹ́ bí Igbákejì Ààrẹ Ilé Ìgbìmọ̀ Aṣòfin àgbà ti Nàìjíríà lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú All Progressives Congress, APC, lọ́jọ́ kọkànlá oṣù kẹfà ọdún 2019 nígbà tí ó borí alátakò rẹ̀, Ike Ekweremadu, tí ẹgbẹ́ òṣèlú People’s Democratic Party, PDP. Omo-Agege ni aṣòfin àgbà àkọ́kọ́ láti ìpínlẹ̀ Delta tí ó dórí òye òṣèlú yìí.
Omawumi
Omawumi Megbele (tí a bí ní ọjọ́ kẹtàlá, oṣù kẹrin ọdún 1982), tí a mọ̀ sí Omawumi jẹ́ olórin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, akọrin sílẹ̀ àti òṣèré tí ẹ̀yà Itsekiri. Ó jẹ́ brand ambassador fún Globacom, Konga.com, àti Malta Guinness. Ó dara pọ̀ mọ́ kàm̀páìnì kan tí ń jẹ́ "Rise with the Energy of Africa". Ní ọdún 2007 tí ó kópa nínú West African Idols tí ó sì yege pẹ̀lú ipò kìíní ní àwọn èèyàn bẹ̀rẹ̀ sí ní mọ̀ ọ́. Album rẹ̀ "The Lasso of Truth" tí ó ṣìkejì ṣe já sí àṣeyọrí ńlá ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
A bí Omawumi sínú ìdílé Chief Dr. Frank àti Mrs. Aya Megbele ní ọjọ́ kẹtàlá, oṣù kẹrin ọdún 1982. Ó lọ sí Nana Primary School nígbà tí ó wà ní kékeré, kí ó tó wá lọ sí College of Education Demonstration Secondary School. Ó lọ sí Ambrose Alli University ó sì jáde pẹ̀lú degree nínú Law. Lẹ́yìn tí ó jáde ní ilé-ẹ̀kọ́ gíga ní ọdún 2005, ó kó lọ sí ìlú Port Harcourt ní ìpínlẹ̀ Rivers State, níbi tí ó ti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ amòfin "O.S Megbele & Associates" ti ẹbí rẹ̀. Ó tún lọ sí Alliance Francaise níbi tí ó ti gboyè nínú French. Ní ọjọ́ kẹtàlá, oṣù kìíní ọdún 2018, Toyin Yusuf gbé e níyáwòó.
Àlìmájìrín
Àlìmájìrín jẹ́ ìlànà ikẹ́kọ̀ọ́ tí àwọn ará ilẹ̀ Hausa ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ń lò láti kọ́ àwọn ọmọ wọn lẹ́kọ̀ọ́ ẹ̀sìn Islam. Wọ́n ṣe àfàyọ orúkọ ìlànà ikẹ́kọ̀ọ́ yí láti ara ọ̀rọ̀ Lárúbáwá "al-muhajirun" tí ó túmọ̀ sí "A rìn rìn-àjò" is  Wọ́n bẹ̀rẹ̀ ìlànà ìkẹ́kọ̀ọ́ yí ìlú Kanem Borno, níbi tí pupọ̀ nínú àwọn adarí wọn jẹ́ onímọ̀ nípa Alùkùránì tí ó jẹ́ ìwé mímọ́ ẹ̀sìn Islam. Lẹ́yìn ọgọ́rin mẹ́rin ọdún ó dìn mẹ́wá (700), tí wọ́n dá ìlú Sokoto sílẹ̀ ni wọ́n pọọ́n ní dandan láti máa lo ìlànà ìkẹ́kọ́ ẹ̀sìn Islam. Àwọn Ọba ilẹ̀ Sokoto àti Borno ni wọ́n wa ń ṣàkóso ẹ̀kọ́ Al-májìrín. Lásìkò yí, àwọn ọmọ akẹ́kọ̀ọ́ ma ń wa lọ́dọ̀ àwọn òbí wọn ni, tí àwọn ilé-ẹ̀kọ́ wọn gbogbo si wà ní ìtòsí ìletò wọn gbogbo. Àwọn olùbẹ̀wò aṣojú Ọba si ma wà ń ṣèbẹ̀wò, tí wọ́n si ń jábọ̀ fun Ọba. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ wọ̀nyí ni ó jẹ́ wípé owó àpò ìlú, òbí, ọrẹ àtinúwá (sadaqqah) , owó orí (Zakat) ni wọ́n fi ń tọ́jú ilé-ẹ̀kọ́ náà.
Ní ọdún 1904, àyípadà dé bá ètò ẹ̀kọ́ Almájìrín nígbà tí àwọn Gẹ̀ẹ́sì fi agbára wọ ilẹ̀ Hausa tí wọ́nnsì fipá gbàjọba lọ́wọ́ àwọn Emir. Fífipá gbàjọba yí mú kí àwọn Gẹ́ẹ̀sì ó pa ọ̀pọ̀ nínú àwọn Emir, tí púpọ̀ wọ́n si pàdánù ìjọba ilẹ̀ wọn sí ọwọ́ àwọn Gẹ̀ẹ́sì, fúndí èyí ètò ẹ̀kọ́ àlìmájìrín kò ri ìtọ́jú to péye mọ́. Lẹ́yìn èyí, wọ́n dá Bókò sílẹ̀, tí ó túmọ̀ sí "ìmọ̀ ẹ̀kọ́ èdè Gẹ̀ẹ́sì". ÌjọbaGẹ̀ẹ́sì tuntun fòpin sí ìnáwó sí ètò ẹ̀kọ́ Almájìrín láti àpò ìjọba tí kò sì sí ìrànwọ́ kankan mọ́ fún ètò ẹ̀kọ́ àlìmájìrín mọ́. Èyí ni ó mú kí àwọn olùkọ́ àti akẹ́kọ̀ọ́ ó bẹ̀rẹ̀ sí ní gba bárà láti fi jẹun.
Odó
Odó ni ohun-èlò ilé ìdáná kan tí a má ń sábàá lò láti fi lọ ata, gún ẹ̀wà, èlùbọ́ Iyán àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ nípa fífi ọmọ odó gún wọn pọ̀ títí yóò fi rí bí a tí ń fẹ́. Odó () tí a ń wí yí ni ìrísí rẹ̀ dà bí igbá roboto. Wọ́n ma ń ṣe odó láti ara akọ igi, irin,sẹ̀rámíìkì, tàbí akọ òkúta bí àpáta
Tajudeen Oyèwọlé (Abìjà)
Tajudeen Oyèwọlé tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Abìjà ni wọ́n bí ní ọjọ́ Kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹwá , ọdún 1957.Jẹ́ gbajú-gbajà òṣèré orí-ìtàgé àti sinimá àgbéléwò, ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó sábà ma ń kópa nínú eré sinimá gẹ́gẹ́ bí ògbójú babaláwo àti oníṣègùn tó gbóná tí ó sì ma ń fi agbára rẹ̀ gba àwọn ènìyàn sílẹ̀ nínú eré.
Fàsáásí Ọlábánkẹwin (Dágunró)
Fàsáásí Ọlábánkẹwin tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Dágunró jẹ́ òṣèré orí ìtàgé oun sinimá àgbéléwò,ọmọ bíbí ìlú Òṣogbo ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Ìkìlọ̀ agba (2008) àti bẹ́ẹ̀ beẹ̀ lọ.
Fàsáásí si olóògbé ni ọjọ́ Kẹtàlá oṣù Kẹfà ọdún 2019. Sílú  Eko.
Benedict Peters
Benedict Peters jẹ́ olówó billionaire, ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Oun ni ó dá ilé iṣẹ́ Aiteo Group sílẹ̀. Ilé iṣẹ́ tí ó níṣe pẹ̀lú iṣẹ́ epo rọ̀bì tí ó jẹ́ ti àdáni tí ó sì tóbi jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ní nkan bí oṣù Kọkànlá ọdún 2014, Benedict ti ní to iye owó tí ó to bílíọ́nù méjì ó lé ọwọ́ méje Dólà ($2.7 billion), gẹ́gẹ́ bí owó ara ẹni Oun ni ó wà nípò Kéje gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó lówó jùlọ nileẹ̀ Adúláwọ̀, gẹ́gẹ́ bí àjọ Ventures Africa ṣe tòó sí. "The Richest People in Africa".
Peters jẹ́ ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Delta, tí wọ́n sì bi ní ìlú Abakaliki, ní Ìpínlẹ̀ Ebonyi, sí inu ẹbí oníṣẹ́ ilé ìfowópamọ́. Ó lọ sílé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Ekulu ní ìlúEnugu, ṣáájú kí ó tó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ oníwé mẹ́wàá ti Federal Government College Enugu, tí ó sì tẹ̀ síwájú ní after which he proceeded to Fásitì Benin, níbi tí ó ti gba ìwé ẹ̀rí Dìgírì (B.Sc) nínú ìmọ̀ Jọ́gíráfì àti Ìfètò sí àwùjọ (Geography and Town Planning).
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní inẹ̀rẹ̀ ọdún 1990, nígbà tí ó ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ Ocean Oil tí ó yí padà sí Oando Nigeria Plc nísìín, Iyán àwọn bí Adéwálé Tinubú, Mofẹ́ Báyọ̀ àti Onajite Okoloko.  Ó dá ilé-iṣẹ́ Aiteo sílẹ̀ ní ọdún 2008, èyí tí ó jẹ́ ẹ̀ka Sigmund Communecci.
Ọbẹ̀
Ọbẹ̀ ni ohun jíjẹ tí a fi oríṣiríṣi ohun èlò ìsebẹ̀ pèsè, láti fi jẹun lájẹ gbádùn. Ọbẹ̀ ni ó ṣeé jẹ ní gbígbóná tàbí kí ó lọ́ wọ́ọ́rọ́, a sì lè jẹẹ́ ni tútù pẹ̀lú. Lílo èròjà ọbẹ̀ dá lórí irúfẹ́ ọbẹ̀ tí a bá fẹ́ sè. Díẹ̀ lára àwọn èròjà ọbẹ̀ ni :
Ó yẹ kí a pààlà rẹ̀ wípé oríṣiríṣi ọbẹ̀ lò wà ní oríṣiríṣi ìlú tàbí ilẹ̀ àgbáyé, kódà ní ilẹ̀ Adúláwọ̀ pàá pàá jùlọ ní ilẹ̀ Yorùbá. Ọbẹ̀ sísè dá lórí bí ìlú tàbí àwọn ènìyàn ibẹ̀ bá ṣe gbáfẹ́ nípa ónjẹ sí ni. Díẹ̀ lara àwọn ọbẹ̀ ilẹ̀ Yorùbá ni :
Ìjàpá
Ìjàpá jẹ́ ẹranko tí ó máa ń gbé nínú omi tàbí ọ̀gbẹlẹ̀. Ó jẹ́ ẹranko tó ní ọpọ́n tí ó fi ń dá ààbò ara rẹ̀. Ìjàpá lè gbé ààyè fún ọgọ́rin sí àádóje ọdún.
Ata rodo
Ata rodo () jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ewébẹ̀ tí ó ṣe pàtàkì nínú ohun èlò ìsebẹ̀ jákè-jádò orílẹ̀ àgbáyé. Oríṣiríṣi ata rodo ni ó wà ní wà pàá pàá jùlọ ní àwọn ọjà ilẹ̀ Nàìjíríà.
Ata rodo ni ó ní àwọn èròjà aṣara lóore Fítàmì bii : (C, A, B6 àti folate), ó tún ní èròjà (lycopeine àti capsaicin). Àwọn èròjà yí ni wọ́n wúlò fún mímu ìrora kúrò fúni, tí ó sì ma ń jẹ́ kí kẹ̀lẹ̀bẹ̀ ó dúrò ní ihò tàbí káà imú àti káà ọ̀fun. Ata rodo tun ń ṣèkúnlápá fún àwọn ọmọ ogun ara kí wọ́n lè lagbara si. Ti ta ata rodo ni ó tun ma ń jẹ́ kí ẹ̀fọ́rí oun kàtá ó fi àgbàọ́ ara sílẹ̀, kódà tó fi mọ́ àìsàn arọmọléegun, àti àwọn àìsàn mìíràn.
Ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, Ko fi bẹ́ẹ̀ sí ónjẹ kan tí a lè sè láì sí ata rodo.A lè lọ̀ọ́ mọ́ àwọn èròjà ọbẹ̀ tókù, a lè lọ̀ó lásán kí á fi ṣe kurumbúsú, a lè jẹ́ lásán a sì lè fi se ohun k lohun tó bá wùwá.
Ata ṣọ̀mbọ̀
Ata ṣọ̀mbọ̀ tàbí (chili) Ata ṣọ̀mbọ̀ ni wọ́n ma ń lo láti lè jẹ́ kí ónjẹ ó ta lẹ́nu. Èròjà (Capsaicin) ni ó ma ń fún ata ṣọ̀mbọ̀ ní agbára láti ṣe iṣẹ́ títa lẹ́nu.
Ata ṣọ̀mbọ̀ lò ni ó ṣẹ̀ wá láti orílẹ̀-èdè Mẹ́síkò . Ata ṣọ̀mbọ̀ lò tan kalẹ̀ àgbáyé láti ilẹ̀ Mẹ́síkò látàrí ìdòwòpọ̀. Wọ́n máa ń lò ó fún oúnjẹ sísè àti òògùn ìbílẹ̀.
Ata Tàtàṣé
Ata Tàtàṣé () ni wọ́n tún ń dà pe ní sweet pepper, bell pepper, paprika tàbí ní èdè Gẹ̀ẹ́sì ) Ata yí ma ń ní ẹ̀yà ewébẹ̀ tí a fi ń ṣe ohun jíjẹ, tí ó ma ń ní oríṣiríṣi àwọ̀ bí :àwọ̀ pupa, funfun, àwọ̀ ewé, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ata tàtàṣé kìí sábà ta ní tirẹ̀, nítorí wípé ó ma ń dùn ní tirẹ̀ . agbègbè tí ata yí ti fẹ́ràn jùlọ láti màa dàgbà aí ni ibi tí ó bá lọ́ wọ́rọ́ bí ìwòn .
Tìmọ́ọ̀tì
Tìmọ́ọ̀tì jẹ́ èso ewébẹ̀ àti ohun ọ̀gbìn tí a lè jẹ lásán, tàbí kí á slọ̀ọ́ pọ̀ mọ́ àwọn èròjà ìsebẹ̀ tó kù bí  lílo tìmọ́ọ̀tì dá lórí irúfẹ́ Ọbẹ̀ tí a bá fẹ́ sè, àmọ́ tí a bá fi èròjà ìsebẹ̀ yí kún àwọn èlò ọbẹ̀ tókù, yóò mú kí Ọbaẹ̀ náà ó ní àádùn tó peregedé. commonly known as a tomato plant. The species originated in western South America and Central America. Wọ́n ma ń lo tìmọ́ọ̀tì ní oríṣiríṣi ọ̀nà bí kí á fi á jẹ́ ní tútù tàbí kí a sèé lọ́bẹ̀, a lè fi se ónjẹ Salad, wọ́n sì tun ma ń fi ṣe ohun mímu ẹlẹ́rìn-dada.
Helen Paul
Helen Paul jẹ́ aláwàdà, ólórin àti òṣèré orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó tún máa ń ṣiṣẹ́ ìpanilẹ́rìn-ín rẹ̀ lórí ètò "stand up Nigeria", Tatafo sì ni a mọ̀ ọ́ sí lórí ìtàgé. Ohun tó yà á sọ́tọ̀ ni óhùn rẹ̀ tí ó dà bí ti ọmọdé bírín tí ó máa ń lò láti fí p
anlẹ́rìn-ínn.
Àìpẹ́ yìí ni ó gbóyè Doctorate nínú Theater Arts láti yunifásítì ilu-ékó
3
eko University of Lagos.
Paul ti ṣiṣẹ́ ìgbétò sáfẹ́fẹ́ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé-iṣẹ́ ìgbétò sáfẹ́fẹ́ bíi Lagos Television (LTV 8),Continental Broadcasting Service (CBS), àti MNet (níbi tí ó ti jùmọ̀ pẹ̀lú àwọn mìíràn gbé ètò "JARA" sí orí Africa Magic) ní Nàìjíríà.
Ó di gbajúmọ̀ látipasẹ̀ ṣísáwàdà rẹ̀ lórí ètò orí rédíò "Wetin dey" lórí Rédíò Continental 102.3FM ní ìpínlẹ̀ Èkó. Àwọn èèyàn mọ̀ ọ́ sí "Tatafo" lórí ètò orí rédíò náà.
Ní oṣù keje ọdún 2012, ó gbé orin rẹ̀ "Welcome Party"jáde. Àwọn orin Afro-Pop bíi "Bojú Bojú", "Vernacular", "Gbedu", "God forbid", orin Afro RnB "Children of the World" àti "Use Calculator(orin ẹ̀kọ́ kan nípa HIV/AIDs)" wà nínú àwo orin náà. Ní ọdún 2018, ó gbé orin audio àti video rẹ̀ "Never Knew" jáde.
Àgbọn
Àgbọn jẹ́ èso tí Igi Àgbọn máa ń so. Ó jẹ́ èso tí ó wúlò lọ́pọ̀lọpọ̀, pàápàá jùlọ fún jíjẹ, ìwòsàn ṣíṣe, àdí-àgbọn àti àwon ohun èlò mìíràn tí wọ́n máa ń fi Àgbọn ṣe.
Oríṣiríṣi nǹkan ni Àgbọn wúlò fún. Bí wọ́n ṣe ń jẹ Àgbọn bẹ́ẹ̀ náà ni wọ́n ń fi í ṣe oríṣiríṣi nǹkan mìíràn.
Ènìyàn lè jẹ funfun inú èso àgbọn tí ó bá gbó kákạ́. Kódà, àwọn mìíràn máa ń jẹ́ funfun inú èso àgbọn tí kò gbó. Ní jíjẹ, a máa ń fi Àgbọn mú gaàrí, wọ́n ń fi Àgbọn se ìrẹsì (coconut rice) àti àwọn oúnjẹ mìíràn.
Àdí Àgbọn jẹ́ epo tí wọ́n máa ń ṣe láti ara funfun inú èso Àgbọn. A lè fi àdí-àgbọn se ọbẹ̀, a lè fi jẹ iṣu, kókò, gbágùúdá sísè àti àwọn oúnjẹ mìíràn. Wọ́n máa ń fi àdí-àgbọn ṣe ọṣẹ àti àwọn ohun èlò mìíràn.
Ìwádìí ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ fihàn pé ẹgbẹlẹmùkú ìwòsàn ni wọ́n lè fi Àgbọn ṣe.
Ìwà Àjẹbánu
Ìwà Àjẹbánu jẹ́ abala ìwà àìṣòdodo tàbí ìwà ọ̀daràn tí àwọn aláṣẹ ilé iṣẹ́, àwọn òṣèlú tó wà nípò àṣẹ tàbí agbára máa ń hù fún àǹfàní ara wọn. Ó jẹ́ ìwà ìṣagbáralò fún àǹfàní ara ẹni. Lára àwọn ìwà Àjẹbánu ni Ẹ̀gúnjẹ gbígbà, ìwà ìkówójẹ nípò àṣẹ, ìṣègbè fún ẹ̀bí, ará tàbí ọ̀rẹ́ ẹni fún àǹfàní láìtẹ̀lé ìlànà tàbí òfin. Ìwà Àjẹbánu máa ń ṣẹlẹ̀ ní orísirísi ìwọ̀n. Ó lè wáyé níbi ìṣe kéréje ṣùgbọ́n èyí tí ó bá wáyé láàárín àwọn olóṣèlú tàbí àwọn tó wà nípò àṣẹ jẹ́ èyí tí ó gbajúmọ̀ jùlọ. Bí ó tilẹ̀ wù kí ó kéré tó, ohun tí kò dára, kò lórúkọ méjì.
Owó-ẹ̀yìn
Owó-ẹ̀yìn tàbí Ẹ̀gúnjẹ ni gbígba owó tàbí ẹ̀bùn mìíràn lọ́nà àìtó láti ṣẹ̀gbẹ̀ fúnni fún èyíkéyìí àǹfàní. Ó jẹ́ ọ̀kan lára ìwà àjẹbánu tó burú jáì. Àwọn ọ̀gá ilé-iṣẹ́, àwọn olórí, Aláṣẹ tàbí àwọn olóṣèlú ni aje ìwà ìbàjẹ́ yìí sáàbà máa ń sẹ́ lórí jùlọ. Àwọn àwọn Adájọ́, Ọ̀lọ́pàá àti àwọn agbófinró mìíràn a máa gba Ẹ̀gúnjẹ láti ṣẹ̀gbẹ̀ fún ọ̀daràn tàbí láti gbẹ́bi fún aláre. Owó-ẹ̀yìn, tí a tún lè pè ní owó-àbẹ̀tẹ́lẹ̀ tún máa ń wáyé àwọn ilé ẹ̀kọ́. Àwọn olùkọ́ mìíràn a máa Ẹ̀gúnjẹ láti fún akẹ́kọ̀ọ́ ní máàkì tàbí fún un ní èsì ìbéèrè ìdánwò.
Ewúro
Ewúro tí ó sì tún jẹ́ ọ̀kan lára ẹbí asteraceae, jẹ́ ewébẹ̀ tí ó wọ́pọ̀ jù lọ ní ilẹ̀ Adúláwọ̀. Igi ewúro máa ń ga nílẹ̀ tó iye bàtà . Tí ewé rẹ̀ sì máa ń gùn tó níye, ẹ̀yìn ewé náà kò sì dán mọ́rán.. Ewúro ni wọ́n máa ń pè ní bitter leaf ní èdè Gẹ̀ẹ́sì, nítorí adùn kíkorò tó ní. Wọ́n máa ń pè ní grawa ní èdè Amharic, etidot ní èdè Ibibio, onugbu ní èdè Igbo, ityuna ní èdè Tiv, oriwo ní èdè Ẹdó, awɔnwono ní èdè Akan, Shuwaka/Chusar doki ní èdè Haúsá, mululuza ní èdè Luganda, labwori ní èdè Acholi, olusia ní èdè Luo, àti ndoleh ní orílẹ̀-èdè Cameroon.
Wọ́n máa ń fi ewúro se ọbẹ̀ jẹ nígbà tí wọ́n bá ti gbo adùn kíkorò inu rẹ̀ kúrò pẹ̀lú iyọ̀ àti epo pupa. Lẹ́yìn èyí, kò sóhun tí wọn kò lè fi dá lárà. Wọ́n lè fi se ọbẹ̀, tàbí kí wọ́n sèé pọ̀ mọ́ àsáró iṣu tàbí òmíràn. Wọ́n máa ń lo ewé yìí fún ìwòsàn àìsàn Ibà, àárẹ̀ inú, inú rírun, jẹ̀dí-jẹ̀dí, igbẹ́ gbuuru, inú kíkùn àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, wọ́n sábà máa ń jẹ egbò tàbí ẹ̀ka igi yí láti fi ṣe inọ́-tótó èyí, àti láti fi pa àwọn kòkòrò búburú tí ó bá ń ṣàkóbá fún wa lẹ́nu. Ẹ̀wẹ̀, wọ́n ń lo ẹ̀ka igi yí láti fi ṣe ọṣẹ ní orílẹ̀-èdè Ùgáńdà, tí àwọn Gánà náà sì ń lò ó láti fi dènà àrùn ìtọ̀ ṣúgà.
Bíọ́dún Ọ̀kẹ́owó
Bíọ́dún Ọ̀kẹ́owó tí ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Ọmọ Butty ni wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1971 (26th December 1971) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin ọmọ bíbí Rẹ́mọ ni ìpínlẹ̀ Ògùn, ṣùgbọ́n ó dàgbà sí ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà
Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ ṣáájú, Bíọ́dún jẹ́ ọmọ bíbí Rẹ́mọ ni ìpínlẹ̀ Ògùn, ṣùgbọ́n Fádèyí ní ìpínlẹ̀ Èkó lo gbé dàgbà. Ó kẹ́kọ̀ọ́ àkóbẹ̀rẹ̀ ni ìpínlẹ̀ Èkó, ó kàwé gbàwé ẹ̀rí dìgírì àkọ́kọ́ (First Degree) nínú ìmọ̀ èdè ìjìnlẹ̀ Yorùbá àti ọ̀nà ìbánisọ̀rọ̀ (Yorùbá and Communication Arts) ní Ifáfitì ìpínlẹ̀ Èkó (Lagos State University).
Bíọ́dún Ọ̀kẹ́owó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún 2006 nígbà tí ó kópa nínú sinimá àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Ẹníyẹmí", ṣùgbọ́n nínú "Tọ́lání Ọ̀ṣìnìnrín", ni sinimá àgbéléwò tí ìràwọ̀ rẹ̀ ti tàn. "Ọmọ Butty" ni sinimá àgbéléwò àkọ́kọ́ tí Bíọ́dún Ọ̀kẹ́owó gbé jáde fún ara rẹ̀. Sinimá yìí ni ó ti gba orúkọ ìnagijẹ rẹ̀, "Ọmọ Butty". Lọ́dún 2010, ilé iṣẹ́ Global Excellence fún ní àmìn ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bí òṣèré sinimá àgbéléwò tó dára jù. Àìmọye àmìn ẹ̀yẹ ló ti gbà láti àkókò tí ó dara pọ̀ mọ́ àwọn eléré tíátà.
Instagram
Instagram tí wọ́n tún máa ń pè ní kúkúrú ní IG tàbí Insta) jẹ́ ìkànnì ayélujára abánidọ́rẹ̀ẹ́ aláwòrán àti fídíò tí ilé iṣẹ́ Facebook ní tí ó gúnwà sí orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà . Ọ̀gbẹ́ni Kevin Systrom àti Mike Krieger ní wọ́n ṣẹ̀dá rẹ̀ lọ́dún 2010 kí ilé iṣẹ́ Facebook tó wà rà á lọ́wọ́ wọn. Orí ẹ̀rọ ìbánisọ̀rọ̀ alágbèéká tí ó ní èròjà ayélujára Áńdọ́rọ́ídì ní wọ́n tí máa ń lo Instagram. Àwòrán àti fídíò ni àwọn ènìyàn máa ń ṣáfihàn àti dọ́rẹ̀ẹ́ lé ní ìkànnì Instagram. Instagram jẹ́ ọ̀kan gbòógì nínú àwọn ìkànnì ayélujára abánidọ́rẹ̀ẹ́ tí ó gbajúmọ̀ jùlọ. Àwọn ènìyàn jàǹkọ̀jàǹkọ̀, pàápàá jùlọ àwọn eléré ìdárayá, agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá, àwọn olórin ni wọ́n atẹ̀lé jùlọ lórí Instagram. Cristiano Ronaldo, gbajúmọ̀ ìlúmọ̀ọ́kà agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá ló ní atẹ̀lé jù ní Instagram.
Cristiano Ronaldo
Cristiano Ronaldo tí àpèjá orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro tí wọ́n bí ní Ọjọ́ karùn-ún oṣù kejì ọdún 1985 (5th February 1985) jẹ́ gbajúmọ̀ ìlúmọ̀ọ́kà agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá ọmọ orílẹ̀ èdè Potugi, tí ó ń gbá bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá fún ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá Manchester United lórílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì (England). Lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí, ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn tí wọ́n mọ bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá jùlọ ni àgbáyé. Ẹ̀marùn-ún ni ó ti gba àmìn ẹ̀yẹ Ballons d'Or ẹni tí ó mọ bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá gbá jùlọ ni àgbáyé. Bẹ́ẹ̀ náà, ó ti gba àmìn ẹ̀yẹ ẹni tí ó gba bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá sáwọn jù ni ẹ̀mẹẹ̀rin, ó sìn gba ife ẹ̀yẹ ókàndínlọ́gnọ̀n pẹ̀lú onírúurú ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá ni orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì, Spain, Àti Italy.
Samuel Ortom
Samuel Ioraer Ortom tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹrin ọdún 1961 (23rd April 1961) jẹ́ òṣèlú, oníṣòwò àti aláàánú ọlọ́rẹ ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Benue lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni Gómìnà Ìpínlẹ̀ Benue lọ́wọ́́lọ́wọ́. Lọ́dún 2015 ló wọlé gẹ́gẹ́ bí gómìnà lábẹ́ àsíyá ẹgbẹ́ òṣèlú APC, nígbà tó di ọdún 2019, ó tún wọlé gẹ́gẹ́ bí gómìnà ìpínlẹ̀ Benue fún sáà kejì ṣùgbọ́n lábẹ́ ẹgbẹ́ òṣèlú PDP. Nígbà ìṣèjọba Ààrẹ ana, Goodluck Jonathan, Samuel Ortom ni Mínísítà abẹ́lé fún karai àti dídá Okowò sílẹ̀.
Gẹ́gẹ́ bí a t sọ ṣáájú, wọn bí Samuel Ortom lọ́jọ́ kẹtàlélógún oṣù kẹrin ọdún 1961 (23rd April 1961) ní ìjọba ìbílẹ̀ Guma ní ìpínlẹ̀ Benue , lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà.  Ó bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ ni St. John's Primary School, ní ìlú Gboko lọ́dún 1970, àti St. Catherine's Primary School, ní ìlú Makurdi, olú ìlú ìpínlẹ̀ Benue lọ́dún 1974, ó parí ẹ̀kọ́ àkóbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ lọ́dún 1976. Ortom tẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ni Idah Secondary Commercial College, Idah ní ìpínlẹ̀ Kogí, ṣùgbọ́n kò parí rẹ̀ nítorí àìsówó lẹ́yìn tí bàbá rẹ̀ fẹ̀yìntì lẹ́nu iṣẹ́. Ní àkókò yìí ló di awakọ̀ èrò jẹun. He became a professional driver.. Samuel Ortom kò jẹ́ kí èyí fà á sẹ́yìn, nígbà tí ó lówó, ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ títí ó fi gba ìwé ẹ̀rí ọ̀mọ̀wé, Doctor of Philosophy (Ph.D) ní Commonwealth University, Belize, nípa ètò gbélé-kàwé. Ṣíwájú àkókò yìí, ó kàwé gboyè Dípólómà nínú ìmọ̀ ọjà títà ni Ahmadu Bello University, ní ìlú Zaria àti ní Benu State University, níbi tí ó ti kàwé gboyè Dípólómà nínú iṣẹ́ ìròyìn lọ́dún 1998.
Ẹ̀yọ̀
Ẹ̀yọ̀ jẹ́ òrìṣà ayẹyẹ tí a mọ̀ mọ́ Erékùsù Èkó ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ òrìṣà tí àwọn ẹgbẹ́ awo máa ń fi ń ṣẹ̀yẹ ìkẹyìn fún olóyè pàtàkì tàbí ọba tí ó bá wàjà ní Èkó. Nígbà mìíràn ẹ̀wẹ̀, wọn a máa gbé Ẹ̀yọ̀ jáde fún àwọn ayẹyẹ pàtàkì mìíràn ní Erékùṣù Èkó.. Ọdọọdún ni wọ́n máa ń ṣodún Ẹ̀yọ̀ ni Erékùṣù Èkó.
Eré Òṣùpá
Eré Òṣùpá jẹ́ erémọdé tí àwọn ọmọdé máa ń fi dára yà tàbí kẹ́kọ̀ọ́ lálẹ́ nígbà tí ìmọ́lẹ̀ òṣùpá bá tàn láyé àtijó. Àwọn ọmọdé àdúgbò á máa kó ara wọn jọ lálẹ́ láti dára yá nípa ṣíṣe àwọn eré òṣùpá bíi; bojúbojú, Onídè Ré àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Nígbà mìíràn ẹ̀wẹ̀, àgbà àdúgbò kan ni yóò kó àwọn ọmọdé jọ láti pa Àlọ́ fún wọn. Ó lè jẹ́ Àlọ́ Àpamọ̀ tàbí Àlọ́ Àpagbè . Ìdárayá, ẹ̀kọ́ àti Ọgbọ̀n kíkọ́ ni àwọn wọ̀nyí wà fún.https://www.independent.ng/cultural-education-stimulates-mental-development-children-adesanya/
Adedotun Aremu Gbadebo III
Adedotun Aremu Gbadebo lll (tí a bí ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹsan ọdún 1943) ní Aláké ti ilẹ̀ Ẹ̀gbá lọwọlọwọ bayi. Ẹ̀gbá jẹ́ ẹ̀yà kan ní ìlú Abẹ́òkuta, orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó ti wà lórí oyè láti ọjọ́ kejì oṣù kẹjọ ọdún 2005.
A bí Gbádébọ̀ ní ọjọ́ kẹrìnlá oṣù kẹsan ọdún 1943 sínú ìdílé ọba ti Láarún. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ-ọmọ Aláké kẹfà ti ìlú Ẹ̀gbá, Ọba Gbádébọ̀, ẹni tí ó wà lórí oyè láti ọdún 1898 títí di ọdún 1920, Ó tún jẹ́ arákùnrin Ọba Gbádébọ̀ ll.
Gbádébọ̀ lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ giga Baptist Boys ní Abẹ́òkuta àti ile iwe Grammar Ibadan tí ó wà ní ìlú Ìbàdàn. Ó tún tẹ̀ siwaju láti lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga Yunifásítì Ibadan ní ọdún 1965, níbití ó ti gba oyè àkọ́kọ́ ninu ìmọ̀ Arts ní ọdún 1969. Ó darapọ̀ mọ́ iṣẹ́ ológun ní ọdún 1969. Ó sì lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ àwọn ológun ti Command and Staff College tí ó wà ní Jaji láti oṣù kẹsan ọdún 1978 títí di oṣù kẹjọ ọdún 1979. Níkẹ̀hìn, Ó di ọ̀kan lára àwọn òṣìṣẹ́ àgbà sí ọ̀gágun Tunde Idiagbon, ẹnití ó jẹ́ olórí òṣìṣẹ́ ní olú ilé iṣẹ́ ti Baraki ologun, láti oṣù kíní ọdún 1984 títí di oṣú kẹsan ọdún 1985. Ó fẹ̀hìntì nínú iṣẹ́ ológun gẹ́gẹ́ bii Kononeli.
Ìdìbò yan Gbádébọ̀ gẹ́gẹ́ bi Aláké ní oṣù kẹjọ ọdún 2005 gba oṣù mẹ́fà gbakó nítorí àìní ìdánilójú lori tani yíò rọ́pò Aláké ti tẹ́lẹ̀, Ọba Oyebade Lipede, tí ó wàjà ní ọjọ́ kẹta oṣù kejì ọdún 2005. Gbádébọ̀ ní ìbò mẹ́ẹ̀dógún nínú àwọn ìbò mẹ́tàlélógún látàrí ètò ìdìbò yàn tí àwọn afọbajẹ ti ìlú Ẹ̀gbá gbé kalẹ̀, níbití ó ti borí àwọn mẹjọ tí wọn n ba díje, èyí tí Adeleke àbúrò rẹ jẹ́ ọ̀kan lára wọn.
Ní oṣù kẹrin ọdún 2010, wọ́n gbé àríyànjiyàn laarin Gbádébọ̀ àti Olú ti Ìgbẹ̀hìn , Ọba Festus Oluwọle Makinde lọ sí ilé ẹjọ́ gíga ti Ìpínlẹ̀ Ògùn, ẹ̀ka ìdájọ́ ti Abẹ́òkuta, Ìpínlẹ̀ Ògùn, Nàìjíríà. Olú ti Ìgbèyìn n sọ nípa ìgbìnyànjú Aláké láti yí oyè oun padà láti Olú ti Ìgbèyìn sí Olú ti Mòwé. Ó ní àyípadà yí yíò kó ipa tí ó lòdì sí ètọ́ òun láti lo àwọn ààmì Ìbílẹ̀ kan lára wọn ni ọ̀pá àse ti Ìgbèhìn.
EkoEXCEL
EkoEXCEL jẹ́ ìlànà ètò Ìkẹ́kọ̀ọ́ tuntun tí Ìjọba Ìpínlẹ̀ Èkó ṣẹ̀ṣẹ̀ dá sílẹ̀ lọ́dún 2020 nípa lílo ẹ̀rọ Ìléwọ́ kọ̀m̀pútà fún ìlànà ìkẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn ilé ìwé àkóbẹ̀rẹ̀. . Ó jẹ́ ètò ìlànà ìkẹ́kọ̀ọ́ tí ìṣèjọba Gómìnà Ìpínlẹ̀ Èkó, Babájídé Olúṣọlá Sanwó-Olú ṣẹ̀ṣẹ̀ dá sílẹ̀ lọ́dún 2020. Nínú ìlànà Ekoexcel yìí, gbogbo àwọn olùkọ́ ni ilé ìwé àkóbẹ̀rẹ̀ ni Ìjọba ìpínlẹ̀ Èkó tí pín ẹ̀rọ Ìléwọ́ kọ̀m̀pútà fún láti kómọ lẹ́kọ̀ó. Nínú ẹ̀rọ yìí, gbogbo àwọn ẹ̀kọ́ tí wọ́n máa kọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ àti ìlànà bí wọn yóò ti kọ́ wọn ti wà nínú rẹ̀.
Àtòjọ Orúkọ Àwọn Olóòtú Sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ Ètò Orí Tẹlifíṣàn
Ní ìsàlẹ̀ yìí ni àtòjọ Orúkọ Àwọn Olóòtú Sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ Ètò Orí Tẹlifíṣàn tí a tò orúkọ bàbá wọn ní àtòjọ ábídí èdè Gẹ̀ẹ́sì.
Efinrin
Efinrin () ni wọ́n tún ń pè ní  "clove basil", tàbí "African basil", tí àwọn Hawaii mọ̀ sí "wild basil", jẹ́ ẹ̀yà ewé kan tí ó wà, tí ó sì wọ́pọ̀ ní ilẹ̀ Adúláwọ̀, Madagascar, apá Gúsù ilẹ̀ Ásíà, ilẹ̀ Bismarck Archipelago, wọ́n ń gbìn ín ní Polynesia, Hawaii, Mẹ́síkò, Panama, West Indies, Bìràsílì, àti orílẹ̀-èdè Bolivia.
Efinrin ni wọ́n ewébẹ̀ tàbí egbògi tí ó wọ́pọ̀ jùlọ ní ìwọ̀ Oòrùn ilẹ̀ Adúláwọ̀, tí wọ́n sì ń pèé ní àwọn orúkọ wọ̀nyí nínú èdè wọn.
Ambrose Olútáyọ̀ Ṣómidé
Ambrose Olútáyọ̀ Ṣómidé jẹ́ olóòtú ètò lórí ẹ̀rọ TV/Radio. Ó kàwé gboyè nínú ẹ̀kọ́ Urban and Regional Planning ní ilé-ẹ̀kọ́ Ọbáfẹ́mi Awolọ́wọ̀ University ní ìlú Ilé Ifẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Òun ni Adarí àgbà fún ilé iṣẹ́ ìgbóhùn-sáfẹ́fẹ́ ti DAAR Communications Plc (DCP), tí ó sì dá ìkànì Fàájì FM sílẹ̀ .
Wọ́n bí Olútáyọ̀ ní ìlúAbẹ́òkúta,ó lọ sí ilé ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Baptist tí ó wà ní ìlú Abẹ́òkúta. Ní ọdún 1976, wọ́n gbàá wọlé sí Fásitì Ilé-Ifẹ̀ láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa bí a ti ń ṣe ààtò ìlú (urban and regional planning). Olútáyọ̀ sè wípé òun fẹ́ràn láti ma wà láàrín àwọn obìnrin jùlọ. Ó dara pọ̀ mọ́ ilé iṣẹ́ Ìgbóhùn-sáfẹ́fẹ́ ti Raypower 100.5 FM ní ọdún 1994.
Ó bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀ ní ọdún 1982, ní ilé iṣẹ́ Radio Nigeria (RN) ti ìjọba àpapọ̀ tí ó wà ní ìlú Abẹ́òkúta gẹ́gẹ́ bí oníṣirò ìròyìn (news accountant), lẹ́yìn tí ó jáde ìwé mẹ́wá. Ní ọdún 1984, ìjọba ológun tí ọ̀gágun Muhammadu Buhari ń ṣàkóso rẹ̀ ti ilé-iṣẹ́ Rédíò náà pa. Ní ọdún 1985, Olútáyọ̀ tún bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ pẹ̀lú àjọ OPIC ìyẹn (Ogun State Property and Investment Corporation) ní ìlú Abẹ́òkúta kan náà ní Ìpínlẹ̀ Ògùn, ṣájú kí ó tó wọ ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì. Ní ọdún 1994. Ambrose pàdé ọ̀rẹ́ rẹ̀ Bashiru Àdìsá tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Bàbá Gbọin. Ní ọdún 2006, ó ṣèrìn-àjò lọ sí [United Kingdom]] láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa okòwò talk show nílé iṣẹ́ BBC. Ó bẹ̀rẹ̀ ilé-iṣẹ́ Faaji 106.5 FM ní ọdún 2012, tí ó jẹ́ ẹ̀ka ti DCP.
Fàájì FM
Fàájì FM jẹ́ ilé-iṣẹ́ ìgbóhùn-sáfẹ́fẹ́ kan tí ó jẹ́ ẹ̀ka ilé-iṣẹ́ Daar Communications tí ó jẹ́ ti ọ̀gbẹ́ni Raymond Dokpesi jẹ́ olùdásílẹ̀ rẹ̀. Ilé-iṣẹ́ Fàájì wà ní ìlú Alágbàdo ní Ìpínlẹ̀ Èkó ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Fàájì FM bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní ọjọ́ Kíní oṣù Kejìlá, ọdún 2012, tí olùdarí àgbà fún ẹ̀ka ti rédíò, ìyẹn ọ̀gbẹ́ni Kenny Ogungbe jẹ́ ẹni tí ó kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ ìgbóhùn-sáfẹ́fẹ́ẹ́fẹ́ níbẹ̀.
Jẹ̀dí jẹ̀dí
Jẹ̀dí jẹ̀dí, tí a tún mọ̀ sí Ìròbo, jẹ́ àìsàn tí ní ṣe pẹ̀lú iṣan pàá pàá jùlọ iṣan inu ihò ìdí. ní ibẹ̀rẹ̀, jẹ̀dí ma ń fa kí ènìyàn ó Ma rígbẹ̀ẹ́ yà tàbí kí ó ma yàgbẹ́ gbuuru ní kòṣẹ kòṣẹ.. Tí àìsàn yí bá ti dàgbà tàbí gbó sí ènìyàn lára ni ó ma ń jẹ́ kí ihò ìdí [swelling (medical)|wú]] tàbí pọ́n bí ẹ̀jẹ̀; tí yóò sì ma ye síta bí ìgbà tí ènìyàn ń ṣègbọ̀sẹ̀. Ipò tí ihò ìdí wà yí ni àwọn onímọ̀ọ̀ ìṣègùn òyìnbó ń pe ní "hemorrhoid", nígbà yí ni àìsàn yí tó di àrùn. Tí Ìròbo bá yọ sínú, eléyí lè má mú ìnira bá aláìsàn náà rárá. Amọ́, ìdí rẹ̀ yóò ma ṣẹ̀jẹ̀ síta nígbà tí ó bá ńnṣe ìgbọ̀nsẹ̀.  Tí Ìròbo bá yọ síta, ó sábà ma ń mú ìnira dáni lọ́pọ́ ìgbà ní ẹnu ihò ìdí, ẹ̀jẹ̀ tí yóò sìma dà jáde níbẹ̀ yóò dúdú níye.
Àwọn onímọ̀ kò ì tíì fìdí ohun tí ó ń fa àìsàn jẹ̀dí múlẹ̀ ní pàtó. Àmọ́, ó ṣe é ṣe kí ó jẹ́ pé àwọn ohun tí ó lè ma ṣokùnfà inú gbígbóná tàbí inú rírun ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun tí ó ń fa jẹ̀dí.
Yẹmí Ayébọ̀
Yẹmí Ayébọ̀ tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Yẹmí My Lover jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé òun sinimá, ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Òndó.
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà ní ọdún 1983, lásìkò tí ó wà ní ilé-ẹ̀kọ́ oníwé Mẹ́wá, tí ó sì ko pa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré sinimá àgbéléwò Yorùbá. Eré sinimá tí ó gbe jáde ní àsìkò ọdún 1990s ni Yẹmí My Lover tí ó sì padà di orúkọ orí ìtàgé rẹ̀ títí dòní.
Lára àwọn eré tí ó ti gbe jáde ni
Ọbáfẹ́mi Martins
Ọbáfẹ́mi Akínwùnmí Martins tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹwàá ọdún 1984 (28th October 1984) jẹ́ Agbábọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó máa ń gbá Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá ni ipò Agbábọ́ọ̀lù-sáwọn.
O gbajúmọ̀ látàrí eré sísá rẹ̀ bí ehoro bí ó bá ń gbá Bọ́ọ̀lù. Martins wà lọ́mọ ọdún mẹ́rìdínlógún nígbà tí ó lọ sí òkè òkun lórílẹ̀ èdè Italy, láti ìgbà náà, ó ti gbá Bọ́ọ̀lù fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù ní ilẹ̀ Europe. Lọ́dún 2002 ni ó bẹ̀rẹ̀ sí ní gbá Bọ́ọ̀lù fún ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá àgbà ní orílẹ̀ èdè Italy, ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Inter Milan ló ti kọ́kọ́ wà kí ó tó wá sí orílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì, tí ó sìn dara pọ̀ mọ́ ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Newcastle United lọ́dún 2006, lẹ́yìn èyí ó kọjá sí orílẹ̀ èdè Germany níbi tí ó ti gbá Bọ́ọ̀lù fún VfL Wolfsburg lọ́dún 2009. Lọ́dún 2010, ó dara pọ̀ mọ́ ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Rubin Kazan lorílẹ̀ èdè Russia. Lọ́dún 2011, Rubin Kazan yá a ṣí ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Birmingham City lórílẹ̀ èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ní àsìkò yìí, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni àmìn àti ife ẹ̀yẹ tí Ọbáfẹ́mi Akínwùnmí Martins tí gbà káàkiri àwọn ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá tí ó ti gbá Bọ́ọ̀lù jẹun títí dé orílẹ̀ èdè China. Yàtọ̀ sí èyí, Martins jẹ́ gbajúmọ̀ Agbábọ́ọ̀lù fún ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá Super Eagles ti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó wà lára àwọn ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Super Eagles tí Nàìjíríà fún ìdíje ife ẹ̀yẹ tí ilẹ̀ Áfíríkà lọ́dún 2006,2008 àti 2010. Bẹ́ẹ̀ náà ó wà lára ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Super Eagles tí Nàìjíríà tí wọ́n lọ díje ife àgbáyé lórílẹ̀ èdè South Africa lọ́dún 2010 Ọbáfẹ́mi Martins ní ọmọ ìyá méjì tí àwọn náà ń gbá Bọ́ọ̀lù Àfẹsẹ̀gbá jẹun. Ẹ̀gbọ́n rẹ̀ ni Ọládipúpọ̀ Martins, tí ó fìgbà kan gbá Bọ́ọ̀lù fún Reggiana, Partizan àti Innsbruck kí ó tó fẹ̀yìntì lọ́dún 2009 nítorí àìsàn ọkàn tí ó ní. Martins' younger brother is John Ronan Martins. The name "Obafemi" translates literally to "the king loves me" in the Yoruba language.
Ọjà Balógun
Ọjà Balógun Ajéníyà jẹ́ ọjà kan tí ó wà ní ere-kùṣù Ìpínlẹ̀ Èkó. Ọjà yí kò ní atọ́nà ina pàtó, nítorí wípé ó wọnú pupọ̀ àwọn àdúgbò lọ́tún lósì ni. Ṣùgbọ́n, oríṣiríṣi aṣọ tàbí bàtà igbá-lódé èyíkéyí tí ẹnikẹ́ni bá fẹ́ tàbí wà ni wọ́n yóò rí ra níbẹ̀.
Àwọn oríṣiríṣi ríṣi ìṣẹ̀lẹ̀ lò ti ṣẹ̀ ní, láìpẹ́ yí ni àwọn ìwé ìròyìn gbe wípé ìṣẹ̀ ina wáyé níbẹ̀, tí ó sì ṣọṣẹ́ gidi gidi. Pupọ̀ àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ yí ni ó ma ń wáyé láti ọwọ́ àwọn ọmọ ènìyàn.
Ọjà
Ọjà jẹ́ àwùjọ kékeré tàbí ńlá tí ètò kárà-kátà tàbí ìdókowò pọ̀ láàrín olùtajà àti olùrajà ti ma ń wáyé, yàlà ní àrín ìl7 ni tàbí lẹ́yìn odi. Ní aye àtijọ́, ọjà pin sí oríṣi méjì.  ni ibi tí Kárà-kàtá lórí oríṣiríṣi lórí ohun kóhun tí ènìyàn bá fẹ́ ra ti ń wáyé nípa lílé ọjà síléẹ̀ fún títà. Látorí gbogbo ohun tí ẹnu ń jẹ bi ata ẹ̀fọ́ gàrí àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ohun tí ara ń wọ̀ bí bàtà, fìlà, aṣọ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Irúfẹ́ ọjà yí ma ń sábà wà ní iwájú Afin Ọba. Èyí ni ọjà tí ó dá lórí ohun Ire oko lásán. Irè oko yí lè jẹ́ ẹ̀fọ́, ata, iṣu àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àwọn ọjà wọ̀nyí ni wọ́n ma ń kò wà láti ta ní inú ọjà àárín ìlú. Èyí jẹ́ ọjà tí wọ́n ma ń ra lá orí ẹ̀rọ aye-lu-jára láti inú ilé ẹni. Ẹ̀wẹ̀, wọ́n tún ma ń kọ́ àwọn àgbàọ́ kan lọ́nà ará ọ́tọ̀ tí wọn yóò sì pàtẹ ọjà tí wọ́n fẹ́ ta síbẹ̀, àwọn ọjà wọ̀nyí ma ń yàtọ̀ sí Irúfẹ́ ọjà tí a lè bá pàdé ní ọjà ìlú tàbí ọjà Ọba, nítorí àwọn ọjà tí oo bá pàdé níbeẹ̀ kii ṣe ọjà àtoko wà, bí kìí ṣe àwọn ọjà inú ọ̀rá (nylon) tàbí ọjà inú Ike tí wọn kii lé sílẹ̀ lásán.
Àwọn ọjọ́ Ọ̀sẹ̀ Yorùbá
jẹ́ ònkà tí à fi ń ṣe ìṣirò iye ọjọ́, ọ̀sẹ̀, oṣù àti ọdún ní ilẹ̀ Yorùbá gẹ́gẹ́ bí àwọn elédè tó kù lágbàáyé ti ní tiwọn náà.
Ọjọ́ ajé ni ọ jọ́ tí a ma ń dájú iṣẹ́ ajé tí a sì ma ń mú iṣẹ́ owó pẹ̀lú ní ilẹ̀ Yorùbá, òun sì ni ọjọ́ kejì nínú ọ̀sẹ̀.
Èyí ni ọjọ́ kẹta nínú ọjọ́ ọ̀sẹ̀ Yorùbá.
Èyí náà ni ọjọ́ kẹrin tí àwọn ènìyàn ma ń sábà pe ní ọjọ́ Àlàrùba.
Jẹ́ ọjọ́ tí ó ṣe ìkarún ún ní nínú àwọn ọjọ́ ọ̀sẹ̀ Yorùbá.
Èyí ni ọjọ́ kẹfà tí gbogbo ènìyàn ma ń pè ní ọjọ́ Jímọ̀.
Èyí ni ọjọ́ tí ó kẹ́yìn nínú ọjọ́ ọ̀sẹ̀ Yorùbá.