hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Aisha Buhari
Aisha Buhari (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kejì ọdún 1971)) jẹ́ Obìnrin Àkọ́kọ́ Lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti Ìyàwó Ààrẹ Muhammadu Buhari , Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó wà lórí àléfà lọ́wọ́́lọ́wọ́. Ààrẹ Buhari gbàpò lọ́wọ́ Ààrẹ-àná, Goodluck Jonathan lọ́dún 2015, bẹ́ẹ̀ náà ó tún borí Igbákejì Ààrẹ àná nígbà ìṣèjọba Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ , Atiku Abubakar nínú ìdìbò tó wáyé lọ́dún 2019 fún sáà Elékejì. Áìshà jẹ́ aṣerunlóge, aṣaralóge àti oǹkọ̀wé.
Wọ́n Áìshà bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù kejì ọdún 19711 ní ìpínlẹ̀ Adámáwá, lápá àríwá orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bàbá rẹ̀ àgbà Alhaji Muhammadu Ribadu ní mínísítà ààbò àkókò fún orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ẹ̀rọ ní bàbá Áìshà Buhari, Màmá rẹ̀ sìn jẹ́ ẹbí Ankali, gbajúgbajà àgbẹ̀ tí gbogbo ènìyàn mọ̀. Áìshà Bùhárí kàwé àkóbẹ̀rẹ̀ àti gírámà ní ìpínlẹ̀ Adamawa. Lọ́jọ́ kejì, oṣù Kejìlá ọdún 1989, Áìshà fẹ́ Ààrẹ Muhammadu Buhari lọ́kọ, ẹni tí ó ti bímọ márùn-ún pẹ̀lú àkọ́fẹ́ ìyàwó rẹ̀, Safinatu Yusuf. Áìshà àti Ààrẹ Muhammadu Buhari bímọ márùn-ún àti ọmọ ọmọ kan ṣoṣo fún ara wọn.
Àkàrà
Àkàrà jẹ́ óńjẹ abínibí ìbílẹ̀ ilẹ̀ Yorùbá àti púpọ̀ nínú ilẹ̀ Adúláwọ̀.
Àkàrà wà nínú àrà tí wọ́n ma ń fi ẹ̀wà dá. Wọ́n ma ń rẹ ẹ̀wà sínú omi, fún bii ọgbọ̀n ìṣẹ́jú tàbí wákàtí kan kí ó lè rọ̀. Lẹ́yìn èyí, wọn yóò fi ata, àlùbọ́sà, edé àti àwọn nkan mìíràn tí ó bá wù wá si kí wọ́n tó lọ̀ọ́ kúná. Lẹ́yìn tí wọ́n bá lọ̀ọ́ tán, wọn yóò gbé epo tàbí òróró kaná tí wọn yóò sì ma dá ẹ̀wà náà sínú epo yí kí ó lè dín.
Wọ́nnlè jẹ àkàrà lásán, wọ́n lè fi jẹ̀kọ, jẹ búrẹ́dì, mùkọ, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Dọlápọ̀ Oṣínbàjò
Dọlápọ̀ Oṣínbàjò (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù keje ọdún 1967 jẹ́ ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà àti ìyàwó igbákejì Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Ọ̀jọ̀gbọ́n Yẹmí Òsínbàjò. Dọlápọ̀ jẹ́ ọmọọmọ gbajúgbajà òṣèlú àti olórí-òṣèlú àná àwọn ẹ̀yà àwọn Yorùbá, olóògbé Ọbáfẹ́mi Awolọ́wọ̀.
Bẹ́ẹ̀ gẹ́lẹ́ bí ọkọ rẹ̀, Dọlápọ̀ jẹ́ amọ̀fin. Ó kàwé gboyè gẹ́gẹ́ bí amọ̀fin tí wọ́n fún un ìwé ẹ̀rí amọ̀fin lọ́dún 1990. Ọdún 1989 ní ó fẹ́ Igbákejì Ààrẹ, Yẹmí Òsínbàjò lọ́kọ. Yàtọ̀ sí iṣẹ́ amọ̀fin, Dọlápọ̀ Òsínbàjò jẹ́ oǹkọ̀wé, òun ni oǹkọ̀wé ìwé kan lédè Gẹ̀ẹ́sì tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "They Call Me Mama!"
Ẹgbẹ́ òṣèlú
Ẹgbẹ́ òṣèlú jẹ́ ẹgbẹ́ tí àwọn òṣèlú tí ìmọ̀, òye àti èròǹgbà jọra dá sílẹ̀ láti díje dupò òṣèlú ní orílẹ̀ èdè tí wọ́n bá lẹ́tọ̀ọ́ rẹ̀ lábẹ́ òfin. Ìfojúsùn gbogbo ẹgbẹ́ òṣèlú ni láti jẹ àwọn ipò òṣèlú tí ó bá ṣí sílẹ̀ lórílẹ̀ èdè wọn.
Gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ ti Independent National Electoral Commission|INEC, àpapọ̀ ẹgbẹ́ òṣèlú tó wà ní orílẹ̀ èdè Nàìjíríà jẹ́ ókànléláàdọ́rùn-ún (91).
Àtòjọ ohun mímu afúnilókun (Energy drinks)
Ohun mímu afúnilókun ohun mímu tí wọ́n pèsè láti ara àwọn èròjà oríṣiríṣi. Àwọn Ohun mímu afúnilókun yí lè jẹ́ coffee, ẹlẹ́rìndòdò bí Coca-Cola, Mountain Dew,  Pepsi àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Àwọn ìtọ́kasí
Àyìnlá Ọmọwúrà
Àyìnlá Ọmọwúrà jẹ́ gbajú gbajà olórin Àpàlà, ọmọ bíbí ìlú Abẹ́òkúta tí wọ́n bí ní ọdún 1933, sí ìdílé ọ̀gbẹ́ni Yesufu Gbogbolowo ní ìpínlẹ̀ Ògùn ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àyìnlá kú ní ọjọ́ Kẹfà oṣù Karùún, ọdún 1980 ní déédé ọmọ ọdún Mọ́kànlélọ́gbọ̀n (31), látàrí aáwọ̀ ránpẹ́ tó wáyé láàrín òun àti ọ̀kan lára àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀, tí tọ̀hún si ṣe bẹ́ẹ̀ fọ́ ife ìmumi aláwo mọ lórí tí ó si gbà bẹ̀ ja sè tún àjànte.
Jùmọ̀kẹ́ Ọdẹ́tọ́lá
Ọlájùmọ̀lẹ́ Ọdẹ́tọ́lá (tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹwàá) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà lédè Gẹ̀ẹ́sì, ṣùgbọ́n ní kété tó dára pọ̀ mọ́ tí èdè Yorùbá ní ìràwọ̀ rẹ̀ tàn.
Jùmọ̀kẹ́ kàwé gírámà rẹ̀ ní Abẹ́òkúta Grammar School. Ó kàwé gboyè dìgírì rẹ̀ ní ifáfitì tí Ajayi Crowther University, níbi tí ó ti gbà ìwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ ìfitétí àti ìbánisọ̀rọ̀ nípa lílo ẹ̀rọ ìgbàlódé, kọ̀m̀pútà, lẹ́yìn èyí, ó tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Federal University of Agriculture, Abẹ́òkúta, níbi tí ó ti kàwé gboyè dìgírì kejì nínú ìmọ̀ ìjìnlè kọ̀m̀pútà.
Ẹgbẹ́ Awakọ̀ ojú pópó (NURTW)
Ẹgbẹ́ Awakọ̀ ojú pópó (NURTW) jẹ́ àgbáríjọ ẹgbẹ́ gbogbo ọlọ́kọ̀-èrò tó dá dúró lábẹ́ ẹgbẹ́ Oníṣe ọwọ́ nilẹ̀ Nàìjíríà. Ẹgbẹ́ yí wà fún láti mú ìṣọ̀kan àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ láàrín àwọn ọlọ́kọ̀-èrò ojú pópó, gẹ́gẹ́ bí àlàkalẹ̀ inú òfin wọn.  Ẹgbẹ́ yí ní àwọn adarí tí wọ́n jẹ́ ti àpapọ̀, bẹ́ẹ̀ sì ni wọ́n ní ẹsẹ̀ kùkú (ìpínlẹ̀ sí ìpínlẹ̀). Ààrẹ àti adarí wọn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni Alhaji Tajudeen Baruwa,nígbà tí wọ́n ní àwọn adarí ní ìpínlẹ̀ kọ̀ọ̀kan. Ẹni tí ó jẹ́ adarí ti ìpínlẹ̀ Èkó jẹ́ Musiliu Ayinde Akinsanya tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí MC Oluomo. Ṣíṣàkóso ẹgbẹ́ yí ni Akọ̀wé àgbà àpapọ̀ ẹgbẹ́ yí ma ń ṣàtìlẹyìn tí ó sì ń gbẹnusọ láàrín àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àti Ìgbìmọ̀ ẹgbẹ́ kí ètò ìṣèjọba tó lọ́ọ̀rìn ó lè wà láàrín wọn.
Ẹgbẹ́ yí ma ń pawó wọlẹ́ sínú àpò ẹgbẹ́ wọn látara ọrẹ àtinúwá ọmọ ẹgbẹ́, nípa gb yiiiiiii gbígba owó ìgbà ní-wọlé ọmọ ẹ̀gbẹ́ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Owó tí wọ́n bá pa nínú ẹgbẹ́ ni wọ́n fi ń ṣe ètò ìróni lágbára, ìlanilọ́yẹ̀ lórí ètò abo ojú-pópó àti ọ̀nà ìbá olùbárà dòwò pọ̀. Lára pàtàkì ojúṣe ẹgbẹ́ ni kí wọ́n dáàbòbò ẹ̀tọ́ ọmọ ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan níbí kíbi. Wọ́n mọ ẹgbẹ́ awakọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà mọ́ jàgídí jàgan nítorí ìjẹ gàba àti àwọn Àkàní mìíràn bíi:  jẹgúdú jẹrá, ìlọ́nilọ́wọ́ gbà, àti ojú ìsájú. Gbogbo ìwọ̀nyí ni ẹni tí ó jẹ́ oníròyìn ọmọ ilẹ̀ American-British Louis Theroux ṣàfihàn rẹ̀ nínú 2010 documentary film.
National Agency for Food And Drug Administration And Control (NAFDAC)
National Agency for Food and Drug Administration and Control (NAFDAC) jẹ́ àjọ tí ó ń rí sí ìṣàkóso ipò Oògùn, óńjẹ ìbílẹ̀ àti tókè Òkun, ohun èlò ìṣaralóge (costmetics), ohun èlò Ilé-ìwòsàn, omi àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àjọ Nafdac yí wà lábẹ́ àṣẹ àti àkóso Federal Ministry of Health ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ìjọba ìbílẹ̀ Ọ̀jọ́
Ìjọba Ìbílẹ̀ Ọjàọ́ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìjọba ìbílẹ̀ tí lórúkọ jùlọ ní ìpínlẹ̀ Èkó, tí ó wà nínú ìlú Ọ̀jọ́ ní ìpínlẹ̀ Èkó, ibẹ̀ sì ni Fásitì ìpínlẹ̀ Èkó wà.
Ìlú Ọ̀jọ́ wà ní apá ìwọ̀ Oòrùn ìpínlẹ̀ Èkó, ní òpópónà márosẹ̀ tí ó lọ sí ìlú Àgbádárìgì. Ìlú Ọ̀Jljọ́ jẹ́ ibùgbé fún tonílé tàlejò, tí ọjà oríṣiríṣi bi ọjà Gbogbo-gbò Alábà, Alábà Ràgó, ọjà Ìpàtẹ Okòwò Ìpínlẹ̀ Èkó tẹ́lẹ̀, ọjà Ìyànà-Ìbá àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ sì gúnwà síbẹ̀
Ìtàn àtẹnudẹ́nu fi hàn wípé Èṣùgbèmí, ìyàwó rẹ̀ Erelú àti Olúwo Òṣú tí wọ́n wá láti Ilé-Ifẹ̀ láti dá ìlú tí wọn yóò ma pè ní Ìlúfẹ̀ ni wọ́n tẹ ìlú Ọ̀jọ́. Èṣùgbèmí tí ó jẹ́ Ọdẹ ni gbèrò láti ta ìlúfẹ̀ t í ó di Ọ̀jọ́ lónìí ni ó rí agbègbè irà ni ó sọ fún Olúwo rẹ̀ Òṣú tí eyan náà sì gbéfá janlẹ̀ ní Ìkémọ tí ó di Àfin ti Ọlọ́jọ̀ọ́ lónìí.  Ìtẹ̀síwájú àti ìdàgbàsókè ìlú yí ni ó mú kí p7pọ̀ nínú àwọn ènìyàn Àwórì, àwọn ènìyàn Ìdó àti Ìdúmọ̀tà tí ó tẹ ìlú Irewe Osólú dó wá tí wọ́n sì ń bá wọn gbé pọ̀.
Folúkẹ́ Dárámọ́lá
Folúkẹ́ Dárámọ́lá jẹ́ gbajúgbajà òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kejì (15th February) ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bí Folúkẹ́ tí ń fakọyọ nínú sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá, bẹ́ẹ̀ náà ló dáńgájíá nínú tí èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ní sinimá àgbéléwò tí ó ti kópa tí ó sìn pegedé.
Ronke Ojo
Ronke Ojo tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù keje ọdún 1974 (July 17, 1974)tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Rónkẹ́ Òṣòdì-Òkè jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.Bákan náà, Rónkẹ́ jẹ́ akọrin
Rónkẹ́ jẹ́ ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Oǹdó, ṣùgbọ́n ìpínlẹ̀ Èkó, ní ìlú Òwòròǹṣòkí ni ó ti ṣe kékeré dàgbà.
Mercy Johnson
Mercy Johnson Okojie tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 1984 (28th August 1984)jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Sinimá àgbéléwò èdè Gẹ̀ẹ́sì àti Ìgboò ni Mercy Johnson máa ń kópa tí ó sìn gbajúmọ̀ nínú wọn. Mercy Johnson-Okogie jẹ́ ọmọ bíbí ìlú Okene ní ìpínlẹ̀ Kogi, ṣùgbọ́n Èkó ni wọ́n bíi sí, jagunjagun orí omi ni bàbá rẹ̀, Ọ̀gbẹ́ni Daniel Johnson, orúkọ ìyá ni Elizabeth Johnson. Mercy bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ni ìlú Calabar ní ìpínlẹ̀ Cross River. Ó tún kàwé ni ìpínlẹ̀ Èkó bákà náà nígbà tí ìṣe gbé àwọn òbí rẹ̀ wà sí Èkó. Bẹ́ẹ̀ náà ló kàwé ni Port Harcourt, ní ìpínlẹ̀ Rivers.
Kanayo O. Kanayo
Anayo Modestus Onyekwere (tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Kanayo O. Kanayo, ní wọ́n bí ní Ọjọ́ kìíní oṣù kẹta ọdún 1962 (March 1, 1962) ni ìlú Mbaise, ní Ìpínlẹ̀ Imo,lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà jẹ́ gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Gbajúmọ̀ rẹ̀ lágbo òṣèré tíátà pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́ tí ó fi gba àmìn ẹ̀yẹ Academy Award òṣèré sinimá àgbéléwò olú-ẹ̀dá-ìtàn tí ó dára jù lọ lọ́dún 2006.
Ọdún 1992, Kanayo bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún nínú eré kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Living in Bondage". Kanayo has starred in over 100 films. Ní báyìí, ó jẹ́ aṣojú àjọ àgbáyé, United Nations ó sìn tún gbà àmìn ẹ̀yẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, MFR.
Ṣẹ́gun Ògúngbè
Ṣẹ́gun Àkànní Ògúngbè tí wọ́n bí ní ọgbọ̀n ọjọ́, kẹta jẹ́ gbajúmọ̀ oṣèré, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Akin Ògúngbè
Akin Ògúngbè tí wọ́n bí ní ọdún 1934 tí ó sì kú ní oṣù kọkànlá ọdún 2012 jẹ́ òṣèré orí ìtàgé, adarí eré orí ìtàgé àti agbéréjáde. Ọmọ rẹ̀ ni gbajúgbajà òṣèré, olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ṣẹ́gun Ògúngbè
A bí ní ọdún 1934 ní ìlú Abẹ́òkúta tí ó jẹ́ olú ìlú ìpínlè Ògùn ní apá gúúsù ìwọ̀-oòrùn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó sì kú ní oṣù Kejìlá ọdún 2012. Ó ń gbé ní ọ̀dọ̀ ìyá ìyá rẹ̀ níbi tí ó ti ń kọ́ iṣẹ́ télọ̀. "A terrible life" ni eré orí ìtàgé àkọ́kọ́ rẹ̀ tí orúkọ rẹ̀ nínú eré náà ni "bàbá ìbejì" Ó ti jẹ́ akópa, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò rẹpẹtẹ bí i ìrèké oníbùdó àti 50-50, ní ọdún 1990 tí òṣèré apanilẹ́rìn-ín Bọ́lájí Amúṣan-án kópa nínú rẹ̀.
Edirne
Edirne je ilu ni orile-ede Turki.
Matthew Aṣímọlówó
Matthew Ashimolowo ti Abi ni Odun 1952 osu keta. Oje olusho aguntan ati oludari kingsway international Christian.
Igbesi aye ara ẹni
Ashimolowo yipada si Kristiẹniti lati inu Islam ni ọmọ ọdun 20 lẹhin iku baba rẹ ṣaaju ki o forukọsilẹ pẹlu ile-iwe Bibeli.. Forbes ifoju idiyele iye apapọ Ashimolowo ni o wa laarin $ 6-10 milionu.
Awọn akọọlẹ lododun KICC jẹrisi pe o gba owo-ori lododun ti £ 100,000 ṣugbọn ọpọlọpọ awọn ohun-ini rẹ wa lati tita ti iwe-akọọlẹ Kristiẹni ati awọn akọọlẹ lati ile-iṣẹ media rẹ, Matthew Ashimolowo media £100,000 Awọn aiṣedeede ti owo
a ṣe iwadii igbimọ ifẹ-ọfẹ rẹ.Ijabọ naa pari pe iwa aiṣedede to dara ati aiṣedeede wa ni iṣakoso ti ifẹ. Ni ipele kutukutu ninu iwadii naa, o gbero pe awọn ohun-ini oore naa wa ninu ewu, ati pe o yọ iṣakoso kuro ninu awọn olutọju ti o wa tẹlẹ ati ati iṣakoso kuro ninu awọn olusẹto ti o wa tẹlẹ ki o fi si ọwọ awọn ile-iṣẹ ti ita ominira (iṣiro ati iṣe adaṣe itọju ijumọsọrọ KPMG), ẹniti o ṣe ilana awọn ọran alaanu.
Iroyin na rii pe:
Bọ́lájí Amúṣàn-án
Bọ́lájí Amúṣàn-án tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Mr. Látìn tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹwàá ọdún 1966 (October 15th, 1966) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré aláwàdà àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí Yorùbá ti ìlú Gbọ̀ngán ni Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun, lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà .
Ìlú kan tí ó ń jẹ́ Gbọ̀ngán ni wọ́n bí ní Bọ́lájí Amúṣàn-án sí ní Ọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dógún oṣù kẹwàá ọdún 1966. Gbọ̀ngán jẹ́ olú-ìlú Ìjọba ìbílẹ̀ Ayédáadé ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó fẹ́ Ìyàwó rẹ̀ Rónkẹ́ Amúṣàn-án lọ́dún 1999 wọ́n bímọ méjì fún ara wọn. MR. Látìn bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò lọ́dún 1988, lọ́dún 1992 ni ó kópa pàtàkì nínú eré kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "50 50". Àgbà òṣèré sinimá àgbéléwò àti Akin Ògúngbè ni ó kọ sinimá náà. Lọ́dún 1989 ló dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèré sinimá àgbéléwò tí wọ́n ń pè ní ANTP.  Láti ìgbà náà, Bọ́lájí Amúṣàn-án tí kópa nínú àìmọye sinimá àgbéléwò lédè Yorùbá. Ipa aláwàdà ni ó sáàbà máa ń kó jùlọ. Òun ní Alága àti olùdásílẹ̀ ilé iṣẹ́ Mr. Latin TV àti Mr. Latin Foundation.
Mọ́sà
Mọ́sà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn omi lẹgbẹ óńjẹ ìbílẹ̀ ní ilẹ̀ Nàìjíríà.  Ní pàtó, jíjẹ ni mọ́sà wà fún. Àmọ́,àwọn ènìyàn ma ń lòó fún sàráà ṣíṣe fún àwọn Òkú ọ̀run, nípa fífún àwọn atẹ́wọ́ gbọrẹ. Wọ́n tún ma ń lo òun àti Àkàrà láti fi ṣọdún Egúngún.  Wọ́n ma ń jẹ mọ́sà pẹ̀lú Ṣúgà, Ẹ̀wà àti onírúurú ohun mímu gbogbo tí ó bá wuni.
Fèrèsé
Fèrèsé jẹ́ ọ̀kan lára ẹ̀yà Ilé tí ó ma ń wà ní àárín ògiri méjì ilé. Ósì tún lè jẹ́ gíláàsì tí a fi sí ara ọkọ̀ láti lè jẹ́ kí òye, ohùn, tàbí afẹ́rẹ́ ó wọlé.  Láyé àtijọ́, ọ̀pọ̀ àwọn fèrèsé ló ma ń jẹ́ Pákó tí a figi ṣe, pàá pàá jùlọ ilé tí àwọn aláìní ma ń gbé ni wọ́n ma ń fi páànù àlòkù ṣe fèrèsé tàbí lẹ̀kùn. Ṣùgbọ́n láyé òde òní, àwọn gíláàsì tí ó ń dán gbinrin ni wón ma ń lò láti fi ṣe fèrèsé.  Fèrèsé wù lò láti jẹ́ kí afẹ́fẹ́ ó wọlé yálà nígbà oru, ó sì yan ma ń jẹ́ kí a sa fún òtútù lásìkò òjò, ọyẹ́, àti ọgìnìntì
Rótìmí Akérédolú
Olúwarótìmí Ọdúnayọ̀ Akérédolú, SAN, or Rótìmí Akérédolú, ní wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkànlélógún oṣù keje ọdún 1956 (21st July 1956) jẹ́ òṣèlú, agbẹjọ́rọ̀ àti Gómìnà ìpínlẹ̀ Oǹdó lọ́wọ́lọ́wọ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà , Ó jẹ́ amòfin-àgbà SAN tí ó ti joyè alága àwọn amọ̀fin Nigerian Bar Association lọ́dún 2008. Kí ó tó di Gómìnà ìpínlẹ̀ Oǹdó, ó jẹ́ ọ̀kan lára olùdásílẹ̀ ilé iṣẹ́ amọ̀fin, Olujinmi & Akeredolu, a Law Firm he co-founded with Chief Akin Olujinmi, a former Attorney General and Minister for Justice in Nigeria. Ó gbapò ìṣèjọba ìpínlẹ̀ Oǹdó lọ́wọ́ Gómìnà-àná ti ìpínlẹ̀ náà, Olúṣẹ́gun Mimiko
Julius Àràbà
Julius O. Àràbà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn olórin tí ó di orin Jùjú mú tí wọ́n sì gbajúmọ̀ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní àsìkò tirẹ̀. Òun ati àwọn bí Àkànbí Wright, Victor Ọláìyá jọ jẹ́ olórin jùjú lásìkò náà. Nínú iṣẹ́ orin rẹ̀, ó ṣalábàápàdé Àkànbí Wright tí ó ràn an lọ́wọ́ nípa ìmọ̀ràn àti ìtọ́ni lórí iṣẹ́ tí ó yàn láàyò. Ẹ̀wẹ̀, Àràbà jẹ́ ẹni tí ó kọ́ ògbóntagì olórin Jùjú Fatai Rolling Dollar níṣẹ́ orin jùjú kíkọ.
B S Hùndéyín
B S Hùndéyín tí wọ́n bí ní oṣù kẹta ọdún 1934 jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèlú àti olùkọ́ ọmọ bíbí Ògù láti ìlú Badagry ní ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Nígbà ayé rẹ̀, ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́, olùkọ́-àgbà, kọmiṣọ́nnà ní ìpínlẹ̀ Èkó àti àgbà òṣèlú.
Bọ̀dé Ṣówandé
Bọ̀dé Ṣówandé ni a bí ní ọjọ́Kejì oṣù Karùún, ọdún 1948 (2-05-1948), jẹ́ Ònkọ̀wé, Eléré oníṣe àti ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Ó jẹ́ olùkọ iwe nípa ọmọnìyàn àti ìṣesí àwùjọ. Ó jẹ́ ònkọ̀wé tí ó ma ń lo àwọn ọgbọ́n àtinúdá tí a ṣe lọ́jọ̀ pẹ̀lú àṣà àti ìṣe ilẹ̀ Yorùbá. Ṣówandé wà lára ọ̀wọ́ ìpele ìran àwọn ònkọ̀wé Kejì nílẹ̀ Nàìjíríà, tí wọ́n ma ń kẹ́fin sí ètò ìṣèlú, bí a ṣe lè dara pọ̀ àti lòó fún ìgbéga ìṣẹ̀mí ìlú àti ènìyàn gbogbo nínú àpilẹ̀kọ wọn gbogbo. Lára àwọn ikọ̀ rẹ̀ ni: Zulu Ṣófọlá, Fẹ́mi Osofisan àti Festus Iyayi.Bọ̀dé Ṣówandé fi ìtàkùn website rẹ̀ tíó pè ní Tarot lọ́ọ́lẹ̀ ní Ọjàọ́ Karùún ọdún 2010. Tarot With Prayers òun lò sì tún ni  Òun lò ni "Odu Themes", àti "Bọ̀dé Ṣówandé Theatre Academy", tí ó jẹ́ àyè ìkọ́ni fún àwọn òṣèré.
Ó fẹ́yàwó, ó sì bímọ.
Ọ̀jọ̀gbọ́n Ṣiyan Oyèwẹ̀sọ̀
Ó jáde láti Ilé ẹ̀kọ́ Míràn pẹ̀lú àmì tó peregedé jùlọ ní ọdún 1987. Ó kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìtàn láti ọdún 1978 sí 1982, ní Ilé-ẹ̀kọ́ Fásitì Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ tí ó sì jáde pẹ̀lú ìpele gíga jùlọ ẹlẹ́kejì (Second Class Upper). Ó sì kẹ́kọ̀ọ́ gboyè M.A àti Ph.D tí ó sọọ́ di Ọ̀mọ̀wé nínú ìmọ Intellectual History ní Ilé-ẹ̀kọ́ kan náà.  Ṣiyan Oyeweso dara pọ̀ mọ́ Fásitì ìlú Èkó gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ọ́ ní ọdún 1985 tí ó sì tẹ̀ síwájú nínú ẹ̀kọ́ òun ìwádí tí tí ó fi gba oyè Ọ̀jọ̀gbọ́n nínú ìmọ ní ọdún 2004.
Si yan ti gba ọpọ̀lọpọ̀ àmì ẹ̀yẹ ìdáni lọ́lá ní ilẹ̀ Nàìjíríà àti òkè òkun.
Ọ̀mọ̀wé Shafi Lawal
Ọ̀mọ̀wé Ṣháfì Lawal tí a mọ̀ sí Ṣ.L Edu ni a bí ní ọdún 1911 tí ó sì kú ní ọdún 2002 jẹ́ oníṣòwò ìlúmọ̀ọ́ká àti ajàfẹ́tọ̀ọ́agbègbè ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà nígbà kan rí. Ó wá láti ìlú Ẹ̀pẹ́ ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Òun ni olùdásílẹ̀ ètò-ìṣúná ajàfẹ́tọ̀ọ́agbègbè ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà èyí tí kìí ṣe tí ìjọba tí ó sì máa ń rí sí àwọn iṣẹ́ jíjàfẹ́tọ̀ọ́agbègbè. A bí Ọ̀mọ̀wé Edu ní ìlú Ẹ̀pẹ́ sínú ìdílé olórogún ti Láwàní Edu àti Raliatu tí í ṣe ìyá rẹ̀. Ètò ẹ̀kọ́ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ láti ilée-kéú kí ó tó di pé wọ́n mu lọ sí ilé-ìwé Mùsùlùmí alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti ìjọba ní ìlú Ẹ̀pẹ́. Ó parí ní ọdún 1927 ó sì bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ olùkọ́ ní ilé-ìwé náà.
Shafi Edu
Olóyè Shafi Lawal Edu (1911–2002), tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí S.L. Edu,ni ó jẹ́ òṣùpá lágbo àwọn Ó lò kò wó àdàni ní ilẹ̀ Nàìjíríà, àti conservationist ọmọ bíbí ìlú Ẹ̀pẹ́, ní ìpínlẹ̀ Èkó. Òun ni ó dá Conservation Fund ilẹ̀ Nàìjíríà sílẹ̀ tí ó jẹ́ àjọ tí ó jẹ́ ti aládáni. Wọ́n bí Eru ní ìlú Ẹ̀pẹ́ sínú ẹbí ọ̀gbẹ́ni Lawani Edu; ẹni tí ó jẹ́ aláya púpọ̀ nígbà tí Iya rẹ̀ Raliatu jẹ́ ọmọ adarí kan nínú ẹ̀sìn Islam.  Ó bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ rẹ̀ láti Ilé Kéwú, ṣáájú kí ó tó wọ Ilé-ẹ̀kọ́ alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ Government Muslim ní ìlú Ẹ̀pẹ́. Ó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní ọdún 1927, tí ó sì padà ṣe ṣẹ́ olùkọ́ ní Ilé-ẹ̀kọ́ tí ó ti jáde.
Bíńtà Ayọ̀ Mọ́gàjí
Bíńtà Ayọ̀ Mọ́gàjí ni wọ́n bí ní ọdún 1964 jẹ́ gbajúgbajà òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí onímọ̀ sinimá àgbéléwò, Shaibu Husseini ṣe sọ, Bíńtà Ayọ̀ Mọ́gàjí tí kópa nínú sinimá àgbéléwò, eré-ìtàgé, àti eré àṣà fihàn orí tẹlifíṣàn tó ti tó ẹgbẹ̀rin (800).
Wọ́n bí Born Bíńtà Ayọ̀ Mọ́gàjí Lọ́dún 1964. Ó jẹ́ ọmọ bíbí Agbo ni ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Bàbá jẹ́ Àlùfáà Mùsùlùmí, ìyá rẹ̀ sì jẹ́ olùkọ́ àgbà. Ayọ́ fẹ́ gbábọ́ọ̀lù-fẹ̀yìntì àti eléré ìdárayá, Victor Ayọ̀délé Odùlẹ́yẹ. kí ó tó lọ́kọ, òun àti gbajúmọ̀ òṣèré mìíràn, Jíbọ́lá Dábọ̀ ń ṣeré ìfẹ́ tí wọ́n sìn bímọ kan fún ara wọn.
Ìṣasùn
Ìṣasùn jẹ́ ìkòkò tí wọ́n fi ń se ọbẹ̀ láyé àtijó láwùjọ Yorùbá. Ó yàtọ̀ sí àwọn ìkòkò tí wọ́n fi ń se àgbò. Ẹnu Ìṣasùn máa ń fẹ̀ dáradára ju ìkòkò lásán lọ, ó sìn máa ń ní ìdérí. Kìí fi bẹ́ẹ̀ tóbi púpọ̀.
Músílíù Ìṣọ̀lá
"'Músílíù Hárúnà-Ìṣọ̀lá" jẹ́ gbajúmọ̀ olórin Àpàlà. Ó jẹ́ ọmọ bíbí Akọrin Àpàlà tí ó ti di olóògbé, Hárúnà Ìṣọ̀lá. Gbajúmọ̀ rẹ̀ gbòde kan nígbà tí ó ṣe àtúnkọ orin bàbá rẹ̀ kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Sóyòyò" lọ́dún 2004.
Olamide
Ọlámídé Adédèjì tí a bí ní ọjọ́ Kéẹ̀dógún oṣù Kẹta,ọdún 1989 (15-3-1989), ní agbègbè Bàrígà ní Ìpínlẹ̀ Èkó tí ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Ọlámidé Badoo tàbí BaddoSneh, jẹ́ gbajú gbajà olórin hip-hop, ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Ó jẹ́ olórin hip-hop tí ó ń akọrin pẹ̀lú àmúlù-ma la èdè Yorùbá àti èdè Gẹ̀ẹ́sì.
Ọlámidé gbé orin tí akọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ ' Ẹni Dúró' jáde lábẹ́ Ilé-iṣẹ́ agbórin jáde Coded Tunes lábẹ́ àkóso ID Cabasa. Orin náà ló gbe Ọlámidé sí ipò gíga láàrín àwọn olórin Hip-hop lóríẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Dèbórà Adébọ́lá Fáṣọyin
Dèbórà Adébọ́lá Fáṣọyin ni wọ́n bí ní ìlú Ọ̀yọ́ ní ọdún 1944, sí ìdílé Pa Afọlábí. Ó jẹ́ ọ̀kánlàwọ́n ọmọ obìnrin àti àbíkẹ́yìn ọmọ nínú ẹbí náà.  Dèbórà bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ láti inú ìjọ Micheal Anglican Church gẹ́gẹ́ bí ọmọ ẹgbẹ́ akọrin ìjọ, ó dara pọ̀ mọ́ ìjọ C.A.C ní ọdún 1961 lẹ́yìn tí ó ṣègbeyàwó pẹ̀lú ọkọ rẹ̀ tí ó jẹ́ ọmọ ìjọ C.A.C, tí ó sì mú iṣẹ́ orin kíkọ lọ́kùnkúndùn.  Sisí Olúwaṣọyin (bí ó ti fẹ́ kí wọ́n ma pèé) ni ó jẹ́ adarí ẹgbẹ́ akọrin obìnrin rere nínú ìjọ Christ Apostolic Church, ní ìlú Ìbàdàn ní ọdún 1970, àmọ́ ó di gbajú gbajà akọrin ní ọdún 1980 lẹ́yìn tíó ṣe àwo rẹ̀ tó gbe jáde Ọdún ń lọ sópin.
Dèbórà Fáṣọyin ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú ọ̀gbẹ́ni Fáṣọyin tí ó jẹ́ ọmọ ìjọ C.A.C.
Ó bí ọmọ mẹ́rin, ó sì ní ọmọmọ pẹ̀lú.
Orin ọdún ń lọ sópin
Orin Ọdún ń lọ sópin ni orin tí ẹgbẹ́ akọrin Obìnrin rere ti ìjọ C.A.C gbé jáde lábẹ́ ìdarí Dèbórà Adébọ́lá Fáṣọyin lọ́dun 1979. Orin 'ọdún ń lọ sópin' yí jẹ́ orin tí wọ́n fi èdè Yorùbá gbé jáde, tí ó sì rìnlẹ̀ gidigidi. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn lò ma ń lo orin yí gẹ́gẹ́ bí orin àdúrà láti fi ṣe ìpalẹ̀mọ́ fún ọdún tuntun.
Àwọn akópa nínú orin yí nígbà náà jẹ́ Mẹ́ẹ̀dọ́gbọ̀n (35), tí wọ́n sì ti dín kù sí Méjìlá (12) látàrí bí ikú ṣe ń mú wọn lẹ́yọ kọ̀ọ̀kàn.
Ọjà Pàṣípàrọ̀
Ọjà Pàṣípàrọ̀ jẹ́ ètò ṣíṣe pàṣípàrọ̀ ohun-ìní tàbí iṣẹ́ láàárín ènìyàn méjì láyé àtijó nígbà tí wọn kò ì tíì ṣẹ̀dá owó fún káràkátà ṣíṣe. Bí àpẹẹrẹ, ẹni tí ó bá ní ìṣù ṣùgbọ́n tí ó nílò gaàrí yóò wá ẹlòmíràn tí ó ní gaàrí tí ó sìn nílò iṣu láti ṣe pàṣípàrọ̀ pẹ̀lú rẹ̀. Ọjà Pàṣípàrọ̀ jẹ́ ọ̀nà tí wọ́n ń gbà ṣe káràkátà láyé àtijó láìlo owó.
Ajé
Ajé jẹ́ òrìṣà tí Yorùbá gbàgbọ́ pé ó ṣẹ̀dá owó. Ajé jẹ́ orúkọ mìíràn tí Yorùbá máa ń pe owó. Láwùjọ Yorùbá, wọn a máa pe "owó" ní "ajé". Owó Ẹyọ ní Àrokò tí ó dúró gẹ́gẹ́ bí "Owó" tàbí "Ajé" láwùjọ Yorùbá. . Nílẹ̀ Yorùbá, wọ́n máa ń bọ Ajé gẹ́gẹ́ bí òrìṣà àkúnlẹ̀bọ.
Ajé Káàárọ̀
Àrokò
Àrokò jẹ́ ìlànà bí a ṣe ń fi nǹkan ṣe ìfidípò ọ̀rọ̀ ẹnu láti bá ènìyàn sọ̀rọ̀ láyé àtijọ́. Àrokò jẹ́ ọ̀nà tí àwọn alágbára, Ọba tàbí àwọn olóyè ń gbà ṣe ìbánisọ̀rọ̀ sí ara wọn láìlo ọ̀rọ̀ ẹnu. Ènìyàn lásán náà lè pàrokò ránṣẹ́ sí ẹlòmíràn, tàbí kí wọ́n fi pa àlè lé nǹkan.
Àrokò Pípa Ní Ayẹ́ Àtíjó
Àrokò pípa jẹ́ ònà ti Yorùbá maa n gbà se ìkìlò tàbí ránsẹ́ sí ẹlòmíràn láyẹ́ àtíjó. Àrokò máà nje mò isé, ẹ̀sìn tàbí ẹgbẹ́ tí àwọn ènìyàn nse. Òtító tàbí ìgboràn se Pàtàkì nínú àrokò pípa. Ìdí ni yi tio fi je wípẹ́ pé ẹnikéni tía bá fi àrokò rán gbọdọ̀ jẹ́ ẹni tí o fetí si òfin àti olótító ènìyàn.
Àwọn àrokò kan wa ti o máà n wa lójú kan, àwọn àrokò wònyí ní a npe ni àte, irú àwọn àrokò bayi wa láti se ìkìlò ewu.
Lááyé àtíjó, orísirísi àwọn ènìyàn lo máà n pàrokò ránsẹ́. Die lára wón ni:- Ode, Babaláwo, awo, ògbóni, jagunjagun, àgbẹ̀, àti bee lo.
Àwọn Ohun Tó Se Pàtàkì Ti A Ba Pa ÀrokòẸni Tí O Pa Àrokò: Ẹni tí o pa àrokò gbọdọ̀ jẹ́ ẹni tí o mò irú ẹ̀rọ̀njà tí o tó fún irú àrokò ti o fẹ́ pa. Ẹni náà gbọdọ̀ jẹ ẹni tó gbangba sùn lóyé.
Ẹni Tí A Fi Àrokò Ran: Ẹni tí a fi àrokò náà ran gbọdọ̀ jẹ ẹni tí o se fi ọkàn tán tí ki se màdàrù ẹ̀nìyàn rárá.
Ẹni Ti A Àrokò Ránsẹ́ si: Ẹni náà gbọdọ̀ mò ìtumò àrokò tí wón pa fún sùgbón tí ẹni náà ko ba mò irú àrokò tí o pa fún o gbọdọ̀ lo ba àwọn àgbà láti so ìtumò àrokò náà fún.Ọlátúnjí,O (1986);Àrokò.Ìbàdàn,Vintage Publishers.
Pákò
Pákò tàbí Orín jẹ́ egbò igi, tàbí ẹ̀ka igi tí a gé, tí a jẹ láti fi ṣe ìmọ́ tótó ẹnu, fe eyín tí ó ti ń kẹ̀ ṣe tàbí fi bá kòkòrò ẹnu wọ̀yá ìjà. Pa ko ni ó ní àwọn ànfàní wọ̀nyí:
÷
Kànga
Kànga jẹ́ ihò jíjìn kan tí a gbẹ́ sínú ilẹ̀ léte àti rí omi ilẹ̀ bu jáde fún Ìwúlò àti ìṣẹ̀mí ọmọnìyàn àti ẹranko.  Kànga ni ihò nla tí a fi búlọ́ọ́kù àti sìmẹ́ntì mọ yíká ihò tí a gbẹ́ náà. Lọ́pọ̀ ìgbà ni wọ́n ma ń fi ìfami tí a so okùn mọ́ nídìí fa omi jáde láti inú kànga náà..
Afeez Ẹniọlá
Afeez Ẹniọlá tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kejìlélógún oṣù kejì jẹ́ òṣeré, olùdarí àti olóòtú sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Wọ́n bí Afeez Ẹniọlá lọ́jọ́ kejìlélógún oṣù kejì (22nd February) ní ìlú ṣómólú ni ìpínlẹ̀ Èkó lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ìpínlẹ̀ Èkó náà ló ti kàwé. Gbajúmọ̀ òṣèré tíátà ni, ó fẹ́ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Esther Kálèjayé tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ọmọ jọ yíbò. Afeez dara pọ̀ mọ́ àwọn eléré tíátà fún ìgbà pípẹ́ pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ òṣèrébìnrin kan tí ó ń jẹ́ Bọ́sẹ̀ Olúbọ̀. Lẹ́yìn náà, Afeez tí kópa nínú sinimá àgbéléwò tí ó ti ju ọgọ́rùn-ún lọ
Moji Afolayan
Moji Afolayan tí wọ́n bí ní Ọjọ́ karùn-ún oṣù kejì ọdún 1969 (February 5, 1969) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, olóòtú àti olùdarí sinimá-àgbéléwò ọmọ bíbí Yorùbá láti ìlú Ìbàdàn lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Mojí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọmọ bíbí olóògbé òní-sinimá àgbéléwò Adeyemi Afolayan tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ade Love nígbà ayé rẹ̀. Moji Afolayan fẹ́ gbajúgbajà òṣèré sinimá àgbéléwò, Razaq Olayiwola tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Òjòpagogo.
Razaq Olayiwola
Razaq Olayiwola tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Òjòpagogo jẹ́ Gbajúmọ̀ òṣèré ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni ọkọ gbajúgbajà òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò, Mojí Afọláyan.
Wòlíì Àgbà
Wòlíì Àgbà (tí orúkọ àbísọ rẹ̀ ń jẹ́ Ayọ̀ Ajéwọlé) jẹ́ òṣèré apanilẹ́rìn-ín àti olórin. Wọ́n bi ní ogúnjọ́ oṣù kọkànlá ní ìlú Ìbàdàn, ibẹ̀ ni ó sì ti ṣe ìgbà èwe rẹ̀ ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́.
Ijeda ní ìlú Ìjẹ̀sà ti Ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun ni ó ti wá, àmọ́ ìlú Ìbàdàn ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ ni ó dàgbà sí. Ìlú Ìbàdàn yìí náà ni ó ti lọ ilé-ìwé alákòóbẹ̀rẹ̀ àti onípele kejì. Ó tẹ̀ síwájú láti lọ ilẹ́-ẹ̀kọ́ gíga, Leed City University ní ìlú Ìbàdàn ni ó ti gboyè nínú Economics.  Ní ọdún 2002 ni arákùnrin yìí bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe eré apanilẹ́rìn-ín, nígbà náà kò tíì sí ẹ̀rọ ayárabíàṣá. Eré orí ìtàgé tí ẹ̀gbọ́n rẹ̀ Fẹ́mi Ajéwọlé ṣe tí a mọ̀ sí Alfa Sule ni ó sọ wòlíì àgbà di ìlúmọ̀ọ́ká. Wọ́n sì jọ máa ń ṣe eré orí ìtàgé lóríṣirísi bí i ó ti gan pa, Orúkọ ńlá, Amos 3:3,Alfa Sule àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.  Nígbà tí ẹ̀rọ ayárabíàṣá dé, wòlíì àgbà bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe àwọn eré apanilẹ́rìn-ín pẹ̀lú Délé sórí Instagram And Facebook. Èyí sì mú kí òkìkí rẹ̀ kàn si. Ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ eré tí ó sì jẹ́ àwọn ẹ̀dá ìtàn bí í Pastor Johnson, ọmọ Ìbàdàn, bàbá Ìjọ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Park Ji-hyo
Park Ji-hyo je olorin omo orile-ede Kòréà Gúúsù.
Adéníyì Johnson
Adéníyì Johnson tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàdínlógbọ̀n oṣù kejì ọdún 1978 (27th February 1978) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó ti ju ogún ọdún lọ tí ó ti ń ṣeré tíátà, ṣùgbọ́n ìràwọ̀ rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ sí ní tàn nígbà tí ó kópa nínú eré orí tẹlifíṣàn kan tí àkọ́lé "Tinsel". Gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin, Tóyìn Àìmàkhù ni ìyàwó àkọ́fẹ̀ Adéníyì Johnson, ṣùgbọ́n kò pẹ́ tí ìgbéyàwó wọn foríṣánpọ́n.
Orin Ọdún Yìí A Tura
Ọdún Yìí A Tura jẹ́ orin àwọn Ẹlẹ́sìn ọmọ lẹ́yìn Jésù tí gbajúgbajà akọrin ìgbàgbọ́, Ajíyìnrere àti olùdarí ẹgbẹ́ Obìnrin Rere tí ìjọ C.A.C. tí ìlú Ìbàdàn, Dèbórà Adébọ́lá Fáṣọyin kọ fún ìgbà pípẹ́, ṣùgbọ́n tí àwo rẹ̀ jáde lọ́dún 2012.
Igi Agía
Igi Méèlegbàgbé Agía tàbí Igi Méèlegbàgbé Agíya jẹ́ igi kan tí àwọn òyìnbó aláwọ̀ funfun tí kọ́kọ́ wàásù Ìyìnrere ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lábẹ́ rẹ̀ ní ìlú Àgbádárìgì lọ́jọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1842. Àgbádárìgì jẹ́ ìlú Ògù ní Ìpínlẹ̀ Èkó, orúkọ tí wọ́n sìn ń pe Igi Agía lédè Ògù ní Àsísọẹ Tín. Igi yìí gúnwà sí ẹ̀bá Ilé-ìlú Àgbádárìgì (Badagry Townhall).
Pàtàkì igi yìí ni wípé, lábẹ́ rẹ̀ ni àwọn Òyìnbó Ajíyìnrere Thomas Birch Freeman àti Henry Townsend tí kọ́kọ́ wàásù Ìyìnrere lọ́jọ́ lọ́jọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹsàn-án ọdún 1842, igi yìí wá ní ibùdó rẹ̀ fún odidi ọ̀ọ́dúnrún ọdún kí ìjì ńlá kan tó wó o lulẹ̀ ní ogúnjọ́ oṣù kẹfà ọdún 1959t.
Ọ̀pá Ọ̀rànmíyàn
Ọ̀pá Ọ̀rànmíyàn jẹ́ Ọ̀pá àṣẹ àti agbára tí Ọ̀rànmíyàn ń lò lójú ogun àti gẹ́gẹ́ bí ọba ìlú Ilé-Ifẹ̀ nígbà ayé rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ìtàn àtẹnudẹ́nu, Ọ̀rànmíyàn jẹ́ Ọba alágbára Ilé-Ifẹ́. Títí di òní yìí, Ọ̀pá Ọ̀rànmíyàn wà lára àwọn nǹkan ìṣèm̀báyé tí àwọn arìnrìn-àjò afẹ́ máa ń lọ wò ní Ilé-Ifẹ̀.
Àkúdàáyà
Àkúdàáyà gẹ́gẹ́ bí ìgbàgbọ́ Yorùbá ni ìṣípòpadà òkú ènìyàn sí àlàyè ènìyàn ní àgbègbè tí wọ́n kò mọ̀ ọ́n tàbí lọ́dọ̀ ẹni tí ó ti mọ̀ pé irú ẹni bẹ́ẹ̀ tí kú.
Yorùbá ní ìgbàgbọ́ pé Àkúdàáyà wà. Wọ́n gbàgbọ́ pé ẹni tí ó bá kú láìtọ́jọ́ tàbí, yálà wọ́n pa á tàbí ó kúkú nípa ìjàm̀bá máa ń ní àǹfààní lọ́dọ̀ Elédùmarè láti ṣípò padà sí àlàyè, ṣùgbọ́n sí àgbègbè mìíràn tí wọ́n kò ní mọ̀ pé òkú ní. Lọ́jọ́kọ́jọ́ tí ẹni tí ó bá mọ̀ ón bá rí I, ọjọ́ náà ni yóò pòórá kúrò níbi náà. Ìgbàgbọ́ Yorùbá ni pé irú ẹni bẹ́ẹ̀ lè tún gbé ayé kí ó sì ṣe gbogbo nǹkan tí ènìyàn ń ṣe, pàápàá jùlọ àyànmọ́ rẹ̀ tí kò ì tí ì múṣẹ kí ó tó kú.
Shade Omoniyi
Shade Omoniyi (bi Folashade Omoniyi; 16 April 1971), to dara mọ nipa rẹ Lepa Shandy, ni a oṣere ere Yorùbá ti a se apejuwe nipasẹ awọn iniwe iroyin bi ""a oniwosan" "ati" "ọkan ninu awọn aṣáájú ere Yorùbá ." "Shade" jẹ ohun kikọ ti o dun ni fiimu kan pẹlu akọle kanna.
Èkùrọ́
jẹ́ kúrú inú ẹyìn ọ̀pẹ tí ó ṣe jẹ nígbà tí àgbà fọ ésan ara rẹ̀ kúrò. Ohun èlò tí ó wúlò púpọ̀ méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ lò wà nínú rẹ̀. Nínú èso ẹyìn, nígbà tí a bá bo tàbí fọ pupa ara rẹ̀ kúrò ni a tó lè rí epo pupa tí a fi ń sebẹ̀. Nígbà tí a lè rí òróró nínú èkùrọ́ tí ó wà nínú ésan tí a fọ epo kúrò lára rẹ̀. Ẹ̀wẹ̀, nínú èkùrọ́ yí ni wọ́n ti ń yọ Òróró, àdí àgbọn àti àdí ṣoṣo.  Lẹ́yìn tí a bá ti yọ epo kúrò lára ẹyìn, a lè fi iya ara rẹ̀ dáná.
John Stith Pemberton
John Stith Pemberton tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹjọ oṣù keje ọdún 1831 (July 8, 1831) tí ó sìn kú ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹjọ 1888 (August 16, 1888) jẹ́ onímọ̀ ìjìnlẹ̀ sáyẹ́nsì biochemist àti oluṣẹ̀dá ohun mímu ẹlẹ́rìndọ̀dọ̀, Cola-cola ọmọ orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Ó tún jẹ́ ajagunfẹ̀yìntì tí ó jagun abẹ́lé tí orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà. Lọ́dún 1886 ló ṣẹ̀dá Coca-Cola tí ó sìn ta ẹ̀tọ́ ìṣẹ̀dá rẹ̀ fún ilé iṣẹ́ Coca-Cola Company kí ó tó kú.
Ayò ọlọ́pọ́n
Ayò ọlọ́pọ́n jẹ́ eré ìdárayá ìbílẹ̀ tí ó wọ́pọ̀ láàrín Yorùbá ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ayò yí fẹ́ fara pẹ́ Oware tí ó tan kálẹ̀ de orílẹ̀-èdè Amerika, láti ibi òwò-ẹrú.
Ó jẹ́ ọ̀kàn lára àwọn eré àbáláyé. Títa ni à ń ta ayò títa èyí ló bí ìpèdè eré là á fi ọmọ ayò ṣe. Eré pẹ̀lẹ́ pẹ̀lẹ́ ni ayò. Èso sẹ́yò ni wọ́n fi ń ṣe ọmọ ayò, ó máa ń dán bọ́rọ́bọ́rọ́. Àwọn gbẹ́nà-gbẹ̀nà ni wọ́n ń gbẹ́ ọpọ́n ayò. tọkùnrin - tobìnrin ló ń ta ayò.  Àwọn àgbàlagbà ni wọ́n ń sábà máa ń ta ayò
Eré Ayò máa ń jẹ́ kí èèyàn ronú jinlẹ̀, ó ń kọ́ni ni sùúrù, àforítì àti ìfaradà. Ó ń pa ìrònú rẹ̀, Ibùdó ìròyìn ni ìdí ayò.
Ọ́pọ̀lọpọ̀ ni àwọn ayò tí ó jẹ́ eré ìdárayá ìbílẹ̀ tí ó ní òfin bí ti àwọn ẹ̀yà ilẹ̀ Afíríkà tókù bi Endodoi tí àwọn ẹ̀yà Maasai tí wọ́n jẹ́ ẹ̀yà kan ní orílẹ̀-èdè Kenya àti Tanzania ń ta.
Adekunle Gold
Adekunle Kosoko (tí a bí ní Oṣù Kìíní Ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n, Ọdún 1987), tí a mọ̀ gẹ́gẹ́ bíi Adekunle Gold, jẹ́ akọrin ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, akọrin sílẹ̀ ati ayàwòrán. Ó di ìlúmọ̀ọ́ká olórin lẹ́yìn tí ó kọ orin kan tí a mọ̀ sí “Ṣadé” ní ọdún 2015. Ní ọdún 2015, ó fọwọ́síwèé àdéhùn ìgbàsílẹ̀ pẹ̀lú YBNL Nation tí ó sì gbé orin studio kan jáde tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Gold", èyí tí ó wà ní ipò keje ti Billboard àgbáyé. "Ṣáájú Gold ni ó ti kọ àwọn orin mẹ́ta kan tí àkọ́lé wọn ń jẹ́" "Sade", "Orente" ati "pick up".
Adékúnlé Kòsókó tí a bí sínú ìdílé Ọba Kòsókó ní ìpínlẹ̀ Èkó, Nàìjíríà. Ó gboyè HND ní ilé-ẹ̀kọ́ giga ti ìpínlẹ̀ Èkó.
Adékúnlé gbé Simi ní ìyàwó ní oṣù kìíní ọdún 2019.
Lákòókò tí ó ń dàgbà, Adékúnlé bẹ̀rẹ̀ sí ní nífẹ̀ẹ́ sí orin nígbà tí ó ń tẹ́tí sí àwọn orin King Sunny Ade àti Ebenezer Obey. Nígbà tí ó wà lọ́dọ̀ọ́, ó dára pọ̀ mọ́ àwọn akọrin ìjọ rẹ̀. Ó sì kọ orin àkọ́kọ́ rẹ̀ nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́ẹ̀dógún. Ní ọdún 2014, Adékúnlé pinnu àti dá dúró lẹ́yìn tí ó yapa kúrò nínú ẹgbẹ́ kan tí ó dara pọ̀ mọ́ nígbà tí ó wà ní ilé-ìwé. Ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kejìlá ọdún 2014, ó gbé orin kan jáde tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "Sade", "one's direction" àti "story of my life" Orin náà tàn ká lè a sì yàn-án bí i orin tí ó dára jù lọ ní ọdún 2015.
Fausat Balogun
Fausat Balogun tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Madam ṣajẹ, ní wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹtàlá oṣù kejì ọdún 1959 (February 13th, 1959) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá ni Madam ṣajẹ tí gbajúmọ̀. Gbajúmọ̀ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òṣèré sinimá àgbéléwò bẹ̀rẹ̀ nígbà tí ó kópa ère àwàdà lorí tẹlifíṣàn kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Ẹ̀rín kèékèé. Nínú eré yìí ni ó ti gba orúkọ ìnagijẹ rẹ̀, Madam ṣajẹ lọ́dún 1990. Lẹ́yìn èyí, Fausat Balógun tí kópa nínú eré sinimá àgbéléwò tí ó ti ju ọgọ́rin lọ.
Fausat Balógun fẹ́ òṣèré sinimá àgbéléwò mìíràn tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Rafiu Balógun, Rafiu jẹ́ ọ̀gá rẹ̀ kí wọ́n tó fẹ́ ara wọn. By the time she was famous her children were adults. Her eldest son is a director and her youngest daughter is an actress.
Faithia Balogun
Faithia Williams (tí a bí ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kejì ọdún 1969) jẹ́ òṣèré, olóòtú ati olùdarí fíìmù ti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
A bí i ní ìlú Ikeja ní oṣù kejì ọdún 1969. Ó wá láti ìlú Okpara ní ìpínlẹ̀ Delta. Ó kàwé ni ilé-ìwé alákòóbẹ̀rẹ̀ Maryland àti Maryland Comprehensive Secondary School ní ipinlẹ Eko, níbi tí ó ti gba ìwé-ẹ̀rí ti West African School Certificate kí ó tó wá tẹ̀ síwájú ní Kwara State Polytechnic níbi tí ó ti gba ìwé-ẹ̀rí diploma. Ó ti fìgbà kan fẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré sinimá àgbéléwò mìíràn tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Saheed Balógun, ṣùgbọ́n ìgbéyàwó wọn ti foríṣánpọ́n.
Ó ti kópa nínú, jẹ́ olóòtú àti adarí ọ̀pọ̀lọpọ̀ fíìmù ti ilẹ̀ Nàìjíríà fún àìmọye ọdún. Ní ọdún 2008, ó gba àmì ẹ̀yẹ tí Africa Movie Academy fún òṣèrébìnrin tí ó dára jù lọ àti pé fíìmù rẹ̀ "ìránṣẹ́ ajé gba ẹ̀bùn fíìmù tí ó dára jù lọ ní ọdún náà . Ní oṣù kẹrin ọdún 2014, ó gba àmì ẹ̀yẹ ti Africa Movie Academy lẹ́yìn tí ó yanranntí gẹ́gẹ́ bíi òṣèrébìnrin tí ó dára jù lọ pẹ̀lú Ọdúnladé Adékọ́lá tí ó gba àmì ẹ̀yẹ gẹ́gẹ́ bíi òṣèrékùnrin tí ó dára jù lọ ní ọdún náà. Ó tún gba àmì ẹ̀yẹ fún fíìmù kan tí ó ṣe tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ ìyá alálàkẹ́ ní ọdún 2015 lórí Africa-Magic Viewers' Choice AMVCA
Ó ti fìgbà kan jẹ́ ìyàwó gbajú-gbajà òṣèré tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́, Saheed Balogun .
Toluse Olorunnipa
Tolúṣẹ "Tolú" Ọlọ́runnípa (tí a bí ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù Kejìlá ọdún1986) jẹ́ ẹ̀yà American-Nigerian oníròyìn olú-ilé-iṣẹ́ ìṣèjọba orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà (White House) àti akọ̀ròyìn orí tẹlifíṣọ̀ọ̀nú. Òun ni oníròyìn orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àkọ́kọ́ tí ó ṣiṣẹ́ ó oníròyìn Olú-ilé-iṣẹ́ ìṣèjọba orílẹ̀ èdè Amẹ́ríkà, White House.
Ó ṣiṣẹ́ ìròyìn fún Washington Post àti onílámèyítọ́ (analyst) fún CNN. Ó ti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú Bloomberg News, Miami Herald, àti àwọn ìròyìn Stanford.
Olorunnipa jáde ni Ile-ẹkọ giga Stanford níbi tí ó ti ṣe Sociology lẹ́yìn náà ó gboyè Msc rẹ̀ ní Ilé-ẹ̀kọ́ gíga kan náà.
Ọlájùmọ̀kẹ́ Òrìṣàgúnà
Ọlájùmọ̀kẹ́ Òrìṣàgúnà tí wọ́n bí ọdún 1989 jẹ́ awẹ́lẹ́wà àti aláwòkọ́ṣe ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó di gbajúmọ̀ ìlúmọ̀ọ́kà nígbà tí ó ń kiri búrẹ̀dí ni ìlú Èkó tí orí sìn gbé e ko olóore. Ó jẹ́ ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun tí ó kiri búrẹ́dì tà ní Èkó.
Jìmí Ṣólàńkẹ́
Jìmí Ṣólàńkẹ́ tí wọ́n bí ní oṣù Keje ọdún 1942 (July 1942), jẹ́ òṣèré orí-ìtàgé, eléré-oníṣe, olórin ìbílẹ̀, akéwì àti oǹkọ̀tàn omọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ṣólàńkẹ́ kàwé gboyè ní Ifáfitì Ìbàdàn níbí tí ó ti gbàwé ẹ̀rí Dípúlọ́mà nínú eré oníṣe.  Lẹ́yín tó parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní Ìbàdàn, ó lọ sì ìlú Amẹ́ríkà níbí tí ó ti dá ẹgbẹ́ òṣèré oníṣe sílẹ̀ tí ó pè ní 'Gbé African Review' tí àfojúsùn wọn sì dá lórí àṣà ilẹ̀ Yorùbá. Gbogbo àwọn ẹgbẹ́ yí ni wọ́n ma ń wọ aṣọ ìbílẹ̀ Yorùbá, tí eọ́n sì ma ń ṣeré ní àwọn Ilé-ẹ̀kọ́ àwọn adúláwọ̀ nìkan. Ìlú Kalifọ́níà ni ó ti ń ṣe iṣẹ́ òníọ̀tàn rẹ̀. Àwọn àjọ oníròyìn CNN ma ń pè é ní Onítàn, master of teller).  Ó padà sí orílẹ̀-èdè  Nàìjíríà pẹ̀lú mẹ́ta nínú àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀, tí wọ́n sì bá Ilé iṣẹ́ alohùn-máwòrán Nigerian Television Authority NTA, ní ọdún 1986. Ó sábà ma ń jẹ́ olú ẹ̀dá ìtàn nínú ọ̀pọ̀ eré-oníṣe ti Ọlá Balógun bá gbé jáde. Ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ikọ̀ tí wọ́n ṣe eré Kongi's Harvest iwe ìtàn tí Wọlé Sóyinká kọ.
Kúnlé Afod
Kúnlé Afod tí a bí ní ọjọ́ Kẹrìnlélógún oṣù Kẹwàá, ọdún 1973 (24-10-1973) jẹ́ òṣèré Sinimá àgbéléwò Yorùbá tí wọ́n bí ní ìpínlẹ̀ Èkó, àmọ́ tí òṣẹ̀ wá láti ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, tí ó sì jẹ́ akọ́bí nínú ọmọ mẹ́rin tí àwọn òbí rẹ̀ bí.  Kúnlé bẹ̀rẹ̀ ẹ́kọ́ rẹ̀ ní Ilé-ẹ́kọ́ alákọ́bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ ní ìlú Festac ní ìpínlẹ̀ Èkó tí ó sì parí rẹ̀ ní ìlú Ọ̀wọ̀ ní ìpínlẹ̀ Òndó , kí ó tó lọ sì Ilé-ẹ́kọ́ oníwé mẹ́wá ti Command tí ó wà ní ìlú Jos.
Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà rẹ̀ lábẹ́ àwọn ọ̀gá rẹ̀ Tọmọlójù Jídé Ògúngbadé àti Jàgan Aníkúlápó , kí ó tó dara pọ̀ mọ́ ikọ̀ Àwàdà Kẹríkẹrì lábẹ́ àkóso Adébáyọ̀ Sàlámì, tí wọ́n ń pè ní Ọ̀gá Bello.  Kúnlé ṣe ìgbéyàwó pẹ̀lú Désọ́lá, tí wọ́n sì bímọ.
David Àlàbá
David Ọlátòkunbọ̀ Àlàbá tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrìnlélógún oṣù kẹfà ọdún 1992 jẹ́ ọmọ bíbí orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ṣùgbọ́n tí ó di ọmọ orílẹ̀ èdè Austria, tí ó sìn ń ṣojú orílẹ̀ èdè náà gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá. Ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Bayern Munich ní o ti ń gba bọ́ọ̀lù jẹun.
Gẹ́gẹ́ bí agbábọ́ọ̀lù tó tó gbangba sùn lọ́yẹ́, ó fẹ́ẹ̀ jẹ́ pé kò sí àyè tí kò lè gbá láàárín gbùngbùn àti ayé ìdáàbòbò ilé.
Gẹ́gẹ́ bí Agbábọ́ọ̀lù, Àlàbá tí gba bọ́ọ̀lù fún ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Bayern Munich nígbà àádọ́ta-lé-lọ́ọ̀ọ́dúnrún, bẹ́ẹ̀ ló ti bá wọn gba ife ẹ̀yẹ lọ́pọ̀ yanturu. Nínú ìtàn, òun ni agbábọ́ọ̀lù tí ó kéré jùlọ fún ikọ̀ agbábọ́ọ̀lù àgbà fún orílẹ̀ èdè Austria, nígbà tí ó dára pọ̀ mọ́ ikọ̀ náà lọ́dún 2009 nígbà tí ó wà lọ́mọ ọdún mẹ́tàdínlógún.
Bayern Munich
Bayern Munich jẹ́ ikọ̀ ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá jẹun lórílẹ̀ èdè Germany.
Ìlú Festac
Ìlú Festac jẹ́ ìlú kan tí ìjọba kọ́ ọ̀gọ̀ọ̀rọ̀ ilé-ìgbé sí ní ìpínlẹ̀ Èkó, ìlú yí wà ní òpópónà márosẹ̀ ti Èkó sí Àgbádárìgì. Wọ́n ṣe ìkékúrú orúkọ ibùgbé náà sí (FESTAC)tí àkótán rẹ̀ dúró fún : (Second World African Festival of Arts and Culture), ìyẹn Ọdún àṣà àti ìṣe ti àpapọ̀ ilẹ Adúláwọ̀ tí ó wáyé níbẹ̀ ní ọdún 1977. Ìlú Festac yí wà ní abẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Amúwò-Ọ̀dọ̀fin ní ìpínlẹ̀ Èkó orílè-èdè Nàìjíríà.
Victor Osimhen
Victor James Osimhen tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 1989 (29th December 1998) jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà agbábọ́ọ̀lù ṣiṣẹ́ ikọ̀ agbábọ́ọ̀lù Lille tí orílẹ̀ èdè France. Òun ni agbaboolu sáwọ̀n tó dára jù lọ fún ikọ̀ rẹ̀ lọ́wọ́́lọ́wọ́.  Ní ọdún 2020, wọ́n tari Osimhen lọ sí inú ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Napoli nínú ìdíje Serie A club pẹ̀lú iye owó tí ó tó €70 million.
Wọ́n bí Osimhrn ní Ìpínlẹ̀ Èkó nígbà tí awọn òbí rẹ̀ jẹ́ ọmọ bíbí Ìpínlẹ̀ Edo. Osimhen fẹ́ràn kí ó ma gbá bọ́ọ̀lù aláfẹsẹ̀gbá látàrí wípé ó fẹ́ di ẹlẹ́sẹ̀ ayò bí gbajú-gbajà agbá bọ́ọ̀lù ọmọ orílẹ̀-èdè Côte d'Ivoire ìyẹn Didier Drogba.
Amúwò-Ọ̀dọ̀fin
Amúwò-Ọ̀dọ̀fin ni ìjọba ìbílẹ̀ tí ó wà nị́ ẹkùn Àgbádárìgì ní ìpínlẹ̀ Èkó ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.  Ìjọba ìbílẹ̀ yí pín sí méjì, níbi tí a ti rí onídàgbà-sókè Oríadé àti ìjọba ìbílẹ̀ onídàgbà-sókè Amúwò tí àwọn náà ní ìsọmọgbè méje (7) lábẹ́ ìkọ̀ọ̀kan wọn. Àwọn ni : Abúlé-Òṣun, Agbójú, Ìbèshè, Ìjegun, Ìréde, Kiríkirì àti Kùjé tí wọ́n jẹ̣́ ìsọmọgbè ( ìjọba ìbílẹ̀ onídàgbà-sókè Oríadé), nígbà tí Àdó-sọbà, Èkó Àkéte, Ìfẹ́lódùn, Ìlàdó Tamaro, Ìrẹ́pọ̀dùn, Ọ̀dọ̀fin àti Oríre jẹ́ ti ìjọba onídàgbà-sókè Amúwò.  Oríṣi ìlú mẹ́tàdínlógọ́rin agbègbè ni ó wà ní lábẹ́ ìkọ̀ọ̀kan wọn nígbà tị́ ìlú méjìlá jẹ́ ìlú tí ó ti gòkè àgbà nínú wọn, tí Mẹ́jọ ń gòkè àgbà bọ̀, tí Mẹ́tàdínláàdọ́ta kò tíì dàgbà rárá.  Ìjọba ìbílẹ̀ Amúwò-Ọ̀dọ̀fin ni ó tó iye ìwọ̀n 300,000, tí ó sì mu láti jẹ́ ibi tí ó gbòòrò jùlọ. Nínú ìkànìyàn ọdún 2006, wọ́n fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé ìjọba ìbílẹ̀ Awúmò-Ọ̀dọ̀fin ni ó ní iye ènìyàn àti olùgbé tí ó tó 1,500,000. Ìjọba ìbílẹ̀ náà ni ó tún pààlà pẹ̀lú ìjọba ìbílẹ̀ Ajérọ̀mí àti Ìfẹ́lódùn ní apá Ìlà Oòrùn, ó pààlà pẹ̀lú Oríadé ní apá Ìwọ̀ Oòrùn, pẹ̀lú Àgbádárìgì ní apá Yáǹmọ́, tí ó sì tún pààlà pẹ̀lú Ìsọlọ̀/Ìgandò ní apá Àríwá.
Púpọ̀ àwọn tí wọ́n jẹ́ ọmọ onílẹ̀ tàbí onílẹ̀ àti ọmọ bíbí Amúwò ni wọ́n jẹ́ àwọn ènìyàn Àwórì. Púpọ̀ nínú àwọn ọdún ìbílẹ̀ tí wọ́n ma ń ṣe níbẹ̀ ni : ọdún Ẹlẹ́gba, Orò, Sàńgbétọ́ àti Ìgunukó. Àwọn tí wọ́n dipò ìṣèjọba ìbílẹ̀ abẹ́lé pàtàkì mú níbẹ̀ ni àwọn adarí ẹ̀sìn íbílẹ̀ bí : Ọba àwọn Ìjòyè àti àwọn Báálẹ̀ .
Ìjòyè
Ìjòyè nílẹ̀ Yorùbá túmọ̀ sí àwọn ènìyàn péréte kan tí wọ́n ma ń ṣe ìṣàkóso ìjọba ìlú pẹ̀lú Ọba tí ó jẹ́ aláṣe pátápátá lórí gbogbo ìlú àti Ìgbìmọ̀ àwọn Ìjòyè.
Àwọn Ìjòyè kọ̀ọ̀kan ni wọ́n jẹ́ aṣojú ìdílé kọ̀ọ̀kan tí wọ́n ti jáde wá. Ìdílé kọ̀ọ̀kan tí Ìjòyè kọ̀ọ̀kan ń ṣojú fún ni wọ́n ní ẹ̀tọ́ lábẹ́ òfin ìlú láti yan ọmọ oyè tí yóò bá Ọba tukọ̀ ìlú.
Ọ̀tún Oloye Ọ̀tún gẹ́gẹ́ orúkọ oyè rẹ̀ ni ó ma ń wà ní apá ọ̀tún ìtẹ́ Ọba, tí yóò sì ma ṣàkóso ìlú nígbà tí Ọba kò bá sí nile. Oyè yí lò sábà Ma ń jẹ́ oyè ìdílé, àyà fi tí Ọba bá fínú-fíndọ̀ yan ẹnìkan sipò yí gẹ́gẹ́ bí oyè ìdáni lọ́lá nígbà tí a kò bá ti rí ẹbí kan tí wọ́n ti ń jẹ̀ irúfẹ́ẹ́ oyè bẹ́ẹ̀ tẹ́lẹ̀.
Dúpẹ́ Jáyésinmi
Dúpẹ́ Jáyésinmi tí yóò pé ọmọ ọdún ménìlélọ́gọ́ta (62) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin ọmọ bíbí Ìjẹ̀bú igbó ni ìpínlẹ̀ Ògùn, ṣùgbọ́n tí àwọn òbí rẹ̀ bí sí ìlú Ìbàdàn ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Dúpẹ́ bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ ní Seventh Day Adventist Primary School ní Ilé-Ìfẹ́ , ó tẹ̀ síwájú ní CAC Commercial High School tí wọ́n ń pè ní CAC High School ní ìlú Iléṣà ní ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun. Bákan náà ó lọ sí Sight & Sound International School, Ìbàdàn, lẹ́yìn èyí ó kàwé gboyè nínú iṣẹ́ Akọ̀wé Ìbàdàn Polytechnic. "No Rival" ni àkọ́lé sinimá àgbéléwò tó mú kí ìràwọ̀ Dúpẹ́ Jáyésinmi tán síta. Láti ìgbà náà, ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá. . Ọmọ ìjọ Mímọ́ ni Dúpẹ́.
Suleiman Bogoro
Ọ̀jọ̀gbọ́n (Prof.) Suleiman Elias Bogoro jẹ́ ọ̀gá àgbà (Executive Secretary) tí àjọ ìjọba àpapọ̀ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà fún owó ìrànwọ́ fún àwọn Ifáfitì Tertiary Education Trust Fund, (TETFUND). Ààrẹ Muhammadu Buhari yàn án sípò yìí lọ́dún 2019. Ó ti wà nípò yìí bákan náà lọ́dún 2014 sì 2016.
Erìgì
Erìgì tàbíEègìni jẹ́ àkójọpọ̀ iṣan tí ó wà lórí eegun tó gbé ẹnu dúró tí ó sì so pọ̀ mọ́ agbarí nínú làá ẹnu lọ́ùún. Ìṣòro kí ṣòro tó bá ń dojú ké erìgì yálà látara àásán, àrùn tàbí kòkò búburú lè ṣe àkóbá, kí ó sì mú kí ènìyàn tàbí ohun ẹlẹ́mìí tó bá ní eyín ó di aláìlera .
Ata ilẹ̀
Ata ilẹ̀ () jẹ́ ohun ọ̀gbìn tí ó ń tinú ilẹ̀ ju tàbí jáde. Wọ́n ma ń lòó lọ́pọ̀ ìgbà fún ohun èlò ìsebẹ̀, tàbí oògùn tàbí àgbo. Ó tún jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun ọ̀gbìn tí kìí tètè kú tí ó sì ma ń pẹ́ kí ó tó bàjẹ́. Ọdọdún ni ata ilẹ̀ ma ń ju lójú ibi tí wọ́n bá gbìín sí tí wọ́n sì ti kórè rẹ̀.
Nígbà tí ata ilẹ̀ bá ń ju, ó ma ń ga tó ìwọ̀n Mi ta kan tí ó sì ma ń ní èwe sọ́ọ́rọ́ tí ewé náà m ń rí bí ìdá olójú méjì. Àwọn èwe rẹ̀ ma ń dì pọ̀ láti ilẹ̀ ni tí wọn yóò sì ya ẹ̀ka tí wọ́n bá dókè tán. Ẹ̀wẹ̀, awọ olómi aró yẹ́lò àti pọ́pù ni èwe rẹ̀ ma ń ní.
Láńre Hassan
Láńre Adéṣínà Hassantí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí' Ìyá Àwẹ̀ró, tí wọ́n ní Ọjọ́ kẹta oṣù kẹwàá ọdún 1950, (3rd October 1950) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ bíbí ìlú láti orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Sinimá àgbéléwò èdè Yorùbá ní ó máa ń ṣe jùlọ bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó máa ń kópa nínú tí èdè Gẹ̀ẹ́sì náà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan. Láti ìgbà tí ó ti kópa gẹ́gẹ́ bí Ìyá Àwẹ̀ró nínú eré orí tẹlifíṣàn tí ẹgbẹ́ òṣeré tíátà Òjó Ládípọ̀ máa ń ṣe ni Ìyá Àwẹ̀ró tí kópa nínú àìmọye sinimá àgbéléwò lédè Yorùbá.
Àdúrà Olúwa
Àdúrà Olúwa jẹ́ àdúrà tí àwọn Ẹlẹ́sìn ọmọ lẹ́yìn Jésù Kírísítì kọ́ àwọn ọmọ ẹ̀yìn rẹ̀ nínú Bíbélì, nínú ìwé Mátíù orí kẹfà, ẹsẹ kẹsàn-án títí dé kẹtàlá. Ó jẹ́ àdúrà tí àwọn kírísítẹ́nì máa ń gba pẹ̀lú Ọ̀wọ̀ níbikíbi tí wọ́n bá ti ń gbà á.
6:9 Nitorina bayi ni ki ẹnyin mã gbadura: Bàbá wa tí ḿ bẹ ní ọ̀run; Kí á bọ̀wọ̀ fún orúkọ rẹ. 6:10 Kí ìjọba rẹ dé; Ìfẹ́ tìrẹ ni kí a ṣe ní ayé, bi ti ọrùn.
6:11 Fún wa ní oúnjẹ oòjọ́ wa lónìí 6:12 Dárí gbèsè wa jìn wá, bí àwa ti ń darijì àwọn onígbèsè wa.
6:13 Má si fà wá sínú ìdánwò, ṣùgbọ́n gbà wá lọ́wọ́ bìlísì. Nítorí ìjọba ni tìrẹ, àti agbára, àti ògo, láyéláyé. Àmín.
Kareem Waris
Kareem Ọlámilékan Waris jẹ́ ọ̀dọ́mọdé ọmọ ọdún mẹ́tàlá tí ó jẹ́ gbajúgbajà afọwọ́-yàwòrán ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Waris ya àwòrán Ààrẹ orílẹ̀ èdè Faransé, Emmanuel Macron, nígbà tí ó wà sì orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lọ́dún 2018 láàárín wákàtí méjì. Àwòrán yìí dára tó bẹ́ẹ̀ gẹ̀ẹ́ tí Ààrẹ Emmanuel Macron tí orílẹ̀ èdè France fí gbà á lálejò nígbà tí ó wà sí Nàìjíríà. BÁKAN náà, Kareem Ọlámilékan Waris ló gbà àmìn ẹ̀yẹ agbaye ẹlẹ́ẹ̀kejìlélógun (22nd) ní orílè-èdè Taiwan, Taiwan’s 22nd Fervent Global Love of Lives Award lọ́dún 2018. Ó pegedé tí ó sìn borí gbogbo adíje láti gbogbo àgbáyé tí wọ́n tó 2723.
Murphy Afolabi
Murphy Afolabi tí wọ́n bí ní Ọjọ́ karùn-ún oṣù karùn-ún ọdún 1974 (5th May 1974) jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèré, olùdarí àti oǹkọ̀tàn sinimá àgbéléwò ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Wọ́n bí Afọlábí ni ìpínlẹ̀ Ọ̀ṣun lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó kàwé gbàwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ ìbánisọ̀rọ̀, tíátà àti ètò nípa ṣíṣe sinimá ni ile ìwé Ìré Polytechnic. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ tíátà lábẹ́ àgbà òṣèré sinimá àgbéléwò tí a mọ̀ sí Dágúnró, nígbà tí ó kópa nínú sinimá àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ Ifá Olókun. Lẹ́yìn èyí ó ti kópa nínú sinimá àgbéléwò tí ó ti ju ọgọ́ta lọ.
Rebecca Adébímpé Adékọ́lá
Rebecca Adébímpé Adékọ́lá tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Ìrètí jẹ́ gbajúmọ̀ òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò ọmọ Yorùbá lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí ó di olóògbé ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹsàn-án ọdún 2002, (27th September 2002). Kí ó tó di olóògbé, ìrètí jẹ́ ọ̀kan lára ìlúmọ̀ọ́kà òṣèrébìnrin sinimá àgbéléwò, pàápàá jùlọ sinimá-àgbéléwò èdè Yorùbá. Lára àwọn sinimá-àgbéléwò tí ó ti gbajúmọ̀ ni, Edúnjọ́bí, Ayé Àwa Obìnrin àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn sinimá-àgbéléwò mìíràn. Ọ̀pọ̀ èèyàn lérò pé Rebecca Adébímpé Adékọ́lá jẹ́ ìbátan pẹ̀lú Ọdúnladé Adékọ́lá, ògbóǹtarìgì òṣèré sinimá àgbéléwò òde òní, ṣùgbọ́n wọn kò tan rárá, orúkọ wọn kàn wulẹ̀ ṣe kongẹ́ ni. Lára àwọn ọmọ Rebecca Adébímpé Adékọ́lá ni Tọ̀míwà Adékọ́lá.
Adesua Etomi
Adesua Etomi (tí a bí ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kejì ọdún 1986 tàbí 1988)jẹ́ òṣèré ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà kan.. Ní ọdún 2014, ó kópa nínú fíìmù àgbéléwò kan tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "knocking on heaven's door" èyí sì jẹ́ àkọ́kọ́ ṣe rẹ̀. Ní ọdún 2016,ó gba àmì ẹ̀yẹ fún òṣèrébìnrin tí ó dára jù lọ ti Africa Magic viewers choice, èyí sì wáyé látipa ìkópa rẹ̀ nínú eré kan "falling"
Tolúlọpé Adesua Etomi ni a bí sí ìlú Owerri, ìpínlẹ̀ Imo State, ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kejì. Bàbá rẹ̀ jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ajagun ẹ̀yà Esan, ìyá rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ Yoruba descent. Láàárín ọmọ mẹta tí òbí rẹ̀ bí, òun ni àbígbẹ̀yìn. Ilé-ìwé Corona ní Victoria Island, Lagos,ni ó lọ. Ibẹ̀ ni ó sì ti darapọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ dírámà. Lẹ́yìn náà, ó lọ sí Queen's College, Lagos kí ó tó wá lọ sí United Kingdom ní ọdún kẹtàlá ayé rẹ̀. Ó padà gba ìwé-ẹ̀rí diploma nínú "physical theatre, musical theatre and performing arts" ní City College Coventry ní ọdún 2004.
Banky W
Olúbánkọ́lé Wellington (tí a bí ní ọjọ́ ketàdínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 1981), tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Banky W tí ó sì ń jẹ́ Banky Wellington, nínú fíìmù àgbéléwò jẹ́ olórin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, òṣèré àti olóṣèlú.
United States ni a bí Banky W sí, àmọ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ni àwọn òbí rẹ̀. Nígbà tí ó pé ọmọ ọdún márùn-ún, àwọn òbí rẹ̀ padà sí Nàìjíríà. Láti ìgbà èwe rẹ̀ ni ó ti nífẹ̀ẹ́ sí orin kíkọ, ó bẹ̀rẹ̀ orin kíkọ nínú ẹgbẹ́ àwọn akọrin ìjọ rẹ̀. Ìpínlẹ̀ Èkó ní ó ti bẹ̀rẹ̀ ètò-èkó rẹ̀ kí ó tó lọ sí Rensselaer Polytechnic Institute, New York tí ó ti kọ́ ọ parí. Ní ọdún 2002, ó bẹ̀rẹ̀ record label E.M.E. Ó padà sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ọdún 2009, ó sì dá record label rẹ̀ sílẹ̀ ní ìpínlẹ̀ Èkó. Àwọn tó kó mọ́ra ni Niyola, Shaydee, Skales and Wizkid. Orin rẹ̀, "Back in the Building" jáde ní ọdún 2005.  Òun sì ni ó kọ orin àkọ́kọ́ fún Etisalat Nigeria tí àkọ́lé rẹ̀ ń jẹ́ "0809ja for life".
Compilation albums
Selected singles
Adékọ̀yà Òkúpè Agbọ́nmágbẹ
Olóògbé Adékọ̀yà Òkúpè Agbọ́nmágbẹ tàbí Mathew Adékọ̀yà Òkúpè Agbọ́nmágbẹ jẹ́ pàràkòyí oníṣòwò àti Ayánilówó tí ìjọba fọwọ́ sí. Gẹ́gẹ́ bí àkọsílẹ̀ kan tí ọmọ rẹ̀, Doyin Òkúpè kọ lórí ìkànnì abánidọ́rẹ̀ẹ́, Facebook, Òun ni olùdásílẹ̀ Ilé Ìfowópamọ́ ìbílẹ̀ àkọ́kọ́, Ilé Ìfowópamọ́ Agbọ́nmágbẹ Agbọ́nmágbẹ Bank lórílẹ̀ Nàìjíríà lọ́dún 1945. Òun bàbá tó bí Doyin Òkúpè, gbajúmọ̀ Òṣèlú, Mínísítà-ana àti agbaninímọ̀ràn àgbà Ààrẹ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà àná, Goodluck Jonathan .
Kí Oloye Mathew Adékọ̀yà Òkúpè tí orúkọ ìnagijẹ rẹ̀ ń jẹ́ Agbọ́nmágbẹ tó di olóògbé lọ́jọ́ kìíní oṣù kọkànlá ọdún 1984, ó jẹ́ pàràkòyí oníṣòwò àti Ayánilówó tí ìjọba àpapọ̀ fọwọ́ sí. Okowò rẹ̀ tóbi débi pé ó jẹ́ ìlú mọ̀ọ́ká káàkiri orílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Òun ni olùdásílẹ̀ Ilé Ìfowópamọ́ ìbílẹ̀ àkọ́kọ́, Agbọ́nmágbẹ Bank lórílẹ̀ Nàìjíríà lọ́dún 1945. Nígbà náà, ilé Ìfowópamọ́ Agbọ́nmágbẹ ni ẹ̀ka méje. Àwọn ẹ̀ka náà tẹ̀dó sí èbúté mẹ́ta, Muṣin, Ifọ̀, ṣàgámú, Àgọ́-Ìwòyè, Ìjẹ̀bú-igbó àti Zaria. Ilé Ìfowópamọ́ Agbọ́nmágbẹ láyé ìgbà náà máa ń yà àwọn oníṣòwò ńláǹlà káàkiri gbogbo àwọn ìpínlẹ̀ lorílẹ̀ èdè Nàìjíríà lówó fún okowò wọn. Ilé Ìfowópamọ́ Agbọ́nmágbẹ Bank ní ó wá di Ilé Ìfowópamọ́ Wema Bank láyé òde òní.
Hadiza Isma El-Rufai
El-Rufai ni a darukọ Hadiza Isma ni Kano, Nigeria, si baba rẹ Mohammed Musa Isma ati iyawo rẹ Amina Iya Isma. Arákùnrin ìlú ni baba rẹ.
O ni o ni a BSc ati MSC ni faaji (1983) ati da MBA (1992) lati Ahmadu Bello University, Zaria, ati ki o wulo Masters ni Ṣẹda Text "(Creative kikọ)" (2012) lati awọn University of Bath Spa, United Kingdom.
Lati ki o si lori, ti o ba bẹrẹ ṣiṣẹ ni kilasi University olukọni ni Eka kọni awọn ona "(Architecture)" ni Kaduna Polytechnic, ati lati ise lori awọn ẹrọ itanna ọkọ ni isalẹ (awọn National Electric Power Authority, NEPA), nipa tazama abáni olominira. El-Rufai nfuni ni awọn ede mẹta: Gẹẹsi, Gẹẹsi ati Faranse .
Ni ọdun 1985, o fẹ Nasir Ahmad El-Rufai, ẹniti wọn pade ni ọdun 1976 ni Ile- "ẹkọ ti Awọn ipilẹ-akọọlẹ", Ile- ẹkọ Ahmadu Bello, Zaria . Lẹhinna o di Minisita Ilẹ-ilu Olu-ilu ati Gomina ti Ipinle Kaduna .
Ni ọdun 2017, El-Rufai ṣe atẹjade iwe rẹ An Abundance of Scorpions (Anwọn iwe Ouida). ijẹrisi ti Nobel, lati eyiti a ṣe iwuri awokose latiiṣẹ iṣaaju ni ibi itọju alainibaba ni olu-ilu Abuja, atipee Ọmọ naa kọwe lori awọn alainibaba. Iwenaa ni a gbekalẹ n Aké Arts ati Book Festival of 2017.
Helon Abel ṣapejuwe iisee onkọwe, “ "itan itanjẹ pipadanu ati ibanujẹ lori agbara ati" ifaramo "obirin" ” (ni Gẹẹsi, "“itan itan pipadanu ati itan akin ti agbara ati ipinnu obirin”" ).
Paapọ pẹlu ọkọ rẹ, El-Rufai da ipilẹ ti Yasmin El-Rufai Foundation (YELF) ni ọdun 2013 lati ṣe iranti ọmọbirin rẹ ti o ku ni ile rẹ ni Ilu Lọndọnu ọdun 2011. Ile-ẹkọ giga ti a da ni ọdun 2017 pẹlu ero ti kọni awọn ọmọde lori ẹda, "ni pataki awọn ọmọbirin, laarin awọn ọjọ-ori 8 si 19", ati awọn obinrin ti o dagbasoke, nipasẹ afikun ti "awọn ọja." ati awọn olukọni ati awọn iwe ti o nilo kika diẹ sii. ”
Ni idahun si awọn Iya-Ile ti Ipinle Kaduna, o tẹsiwaju lati lo ọfiisi rẹ ni awọn okunfa alanu ati ni iranlọwọ awọn alailera, ni ipese oogun si "awọn alaisan ti o" ni "ẹjẹ" ni ati ni ayika Kaduna.
Ilé Ìfowópamọ́ Agbọ́nmágbẹ
Ilé Ìfowópamọ́ Agbọ́nmágbẹ jẹ́ Ilé Ìfowópamọ́ ìbílẹ̀ àkọ́kọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà tí Ìjọba Àpapọ̀ fún láṣẹ. Olóyè Mathew Adékọ̀yà Òkúpè Agbọ́nmágbẹ ni ó dá a sílẹ̀ lọ́dún 1945. Ilé Ìfowópamọ́ Agbọ́nmágbẹ ló wá di Wema Bank tí òde òní.
Wema Bank
Ilé Ìfowópamọ́ Wema jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ilé Ìfowópamọ́ tó dáńgájíá jùlọ tí Ìjọba Àpapọ̀ Orílẹ̀ èdè Nàìjíríà fún ní ìwé àṣẹ láti ṣiṣẹ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Pàràkòyí oníṣòwò ayé ọjọ́un, Oloye Adékọ̀yà Òkúpè Agbọ́nmágbẹ ló dáa sílẹ̀ lọ́dún 1945. Agbọ́nmágbẹ Bank ní orúkọ tí ó sọ ọ́ nígbà náà, ṣùgbọ́n àyípadà àti àtúnṣe ló sọ ọ́ di Wema Bank.
Doyin Òkúpè
Doyin Òkúpè jẹ́ olóṣèlú ọmọ bíbí ìpínlẹ̀ Ògùn lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà. Ó jẹ́ Òlúrànlọ́wọ́ Àgbà àná lórí ìbáṣepọ̀ àwọn ará ìlú fún Ààrẹ àná orílẹ̀ èdè Nàìjíríà, Goodluck Jonathan láti ọdún 2010 sì 2015. Kí ó tó bá Goodluck Jonathan ṣiṣẹ́, Ààrẹ àná, Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ yàn án lọ́dún 2003 gẹ́gẹ́ bí agbenusọ rẹ̀. Ó ti fìgbà kan díje dupò fún Gómìnà ìpínlẹ̀ Ògùn lábẹ́ àsíyá People’s Democratic Party