Anafilasisi
Anafilasisi jẹ nkan ti ara korira si ti o l’ewu kan ti o ma nyara waye ti o si le fa iku. O maa nni awọn abajade aami aiṣan ti o ni ara to njanijẹ gan-an, ọọfun ti o nwu, ati riru ẹjẹ ti o lọ silẹ ninu. Awọn okunfa ti o wọpọ julọ ni ki kokoro j’ẹni/t’ani, ounjẹ, ati oogun. Lori ipele nipa ayipada ti aiṣan ṣe okunfa ati ẹkọ nipa wọn, anafilasisi maa nwaye nipa jijọwọ awọn olulaja kan lati awọn oriṣi sẹẹli ẹjẹ funfun ti a taji yala nipa ajẹsara tabi awọn eto ti ko nii fiṣe pẹlu ajẹsara. A maa nṣe ayẹwo rẹ nipa awọn aami ti o nfarahan lọwọ lọwọ. Ọna itọju akọkọ ni nipa fi fun ni l’abẹrẹ efinifirini, pẹlu awọn ọna miiran ti o nṣiṣẹ papọ pẹlu rẹ. Ni gbogbo agbaye, awọn eniyan ti o to 0.05–2% ni o ni anafilasisi ni ipo kan igbe aiye wọn ati pe iye yii jọ wipe o npọ sii. Ọrọ naa wa lati ἀνά ana, Giriki "lodi si", ati φύλαξις filasi,"idaabobo".
Anafilasisi fi oriṣiriṣi aami aiṣan han laarin iṣẹju tabi wakati pẹlu iye 5 si 30 ni ibẹrẹ pẹpẹ  iṣẹju bi nini ifarakan ba jẹ ninu iṣan ati 2 wakati fun awọn ounjẹ. Ibi ti o wọpọ julọ lati ni ikọlu ni: Awọ-ara (80–90%), mimi (70%), ifun (30–45%), ọkan ati ọpa ti o ngbe ẹjẹ kiri ara (10–45%), ati eto iṣakoso awọn iṣan (10–15%) pẹlu l’ọpọlọpọ igba nkan meji tabi ju bẹẹ lọ ninu eyi.
Aami aiṣan ni ninu kokoro ara, ara ti njanijẹ, pipọn oju tabi ètè wiwu.Awọn ti wọn ni wiwu tabi wiwu awọ-ara le ṣe apejuwe imọlara ijọna kan l’ara yatọ si ara ti o njanijẹ. Wiwu ahọn tabi ọnafun ni bii 20% awọn eyi ti o waye. Awọn nkan miiran le ni ninu imu ti o nṣe ikun ati wiwu kọnjutifa. Ara naa tun le ni ti o ni àwọ̀ -bulu nitori laisi atẹgun ti a nmi sinu.
Awọn aami aiṣan ti o rọ mọ mimi le wa, ti o ni ninu aile mi delẹ, mimi ti o ngbọn tabi [idiwọ ọnafun]]. Eemi ti o ngbọn maa nsaba nwaye nipasẹ gbigbọn ti ẹdọ foo eyiti sisunki awọn iṣan maa nfa nigbati mimi ti o wa lati idiwọ ọnafun (stridor) ni asopọ pẹlu didi ọna alafo atẹgun ti oke eyiti o ṣe igbakeji si wiwu. Ohùn kikẹ, irora pẹlu gbigbe nkan mi, tabi ikọ tun le waye.
Gbigbọn ọpa to ngbe ẹjẹ kuro lati ọkan le ṣẹlẹ pẹlu myocardial infarction, aidun deedeti o tẹle, tabicardiac arrest. Awọn ti o ni aiṣan ti ko han sita ninu ọpa ti o ngbe ẹjẹ kiri ara wa ninu ewu ti o gaju nipa ọkan lati ọwọ anafilasisi. Gbigbọn ọpa ti o ngbe ẹjẹ kiri ara nii fiṣe pẹlu wíwà awọn sẹẹli kan ti njọwọ hisitamini sinu ọkan. Nigbati ọkan ti o nyara sáré ti o waye nipase riru ẹjẹ ti o lọ silẹ jẹ eyiti wọpọ, a ti ṣe apejuwe Bezold–Jarisch reflex ni 10% awọn iṣẹlẹ, nibiti ọkan ti o nlọra sáré ti ni asopọ pẹlu riru ẹjẹ ti o lọ silẹ. Lilọ silẹ riru ẹjẹ tabi ijaya (yala [[ijaya ti o lo kaakiri ara|ti o lo kaakiri ara] tabi [[ijaya ọkan|ti ọkan]) le mu lọwọ imọlara fifuyẹ tabi [[pipadanu òye ìwàláàyè]]. Lilọ silẹ riru ẹjẹ kii saba jẹ aami kansoso fun anafilasisi.
Awọn aami aiṣan ninu ifun le ni pajapaja ninu [[inu rirun]], igbẹ-ọrin, ati eebi bίbὶ. Idamu le wa, ipadanu akoso apo-ὶtợ tabi irora egungun ibadi ti o jọ ti pajapaja [[ile-ọmọ|niiṣe pẹlu ile-ọmọ]]. Lilanu silẹ ọpa ti o ngbe ẹjẹ ni ayika ọpọlọ le fa [[ẹfọri]]. Imọlara [[iporuru ọkan]] tabi "ewu kan ti o nbo wa" ni a ti ṣe apejuwe rẹ ri.
Anafilasisi le waye ni esi si eyikeyi ohun ajeji. Ohun ti o le faa ti o wọpọ ni ninu [[oró]]lati [[jijẹni ati titani kokoro|jijẹni ati titani kokoro]], awọn ounjẹ, ati [[ogun lilo]]. Ounjẹ ni o wọpọ julọ ti o ma nfaa ninu awọn ọmọde ati ọdọ ṣugbọn ogun lilo ati jijẹni ati titani kokoro ni o wọpọ julọ laarin awọn agbalagba. Awọn okunfa ti ko wọpọ nί ninu: awọn nkan ti eniyan le f’ojuri, nkan ti o niiṣe pẹlu nkan ẹlẹmi bii [[àtọ̀]], oje, ayipada ti o niiṣe pẹlu homoni, awọn afikun ounjẹ bii iyọ oyinbo lati inu ireke ati àwợ ounjẹ (food colors), ati awọn ogun lilo kan.Awọn nkan ti a le f’ojuri bii ṣiṣe idaraya (eyiti a mọ si anafilasisi ti idaraya ṣe okunfa rẹ) tabi iwọn gbigbona tabi titutu (yala gbigbona tabi titutu) le tun ṣe okunfa nipa ipa wọn ni taara lori [[sẹẹli masiti]]. Awọn nkan ti idaraya ṣe okunfa maa nni asopọ pẹlu jijẹ awọn ounjẹ kan. Nigba [[kikunni loorun fun iṣẹ abẹ]], [[neuromuscular blocking agents]], oogun aporo, ati [[oje]] lo wọpọ julọ ti o nfaa. Ninu 32-50% awọn iṣẹlẹ, ohun ti o ṣe okunfa jẹ eyiti a ko mọ idi rẹ, eyiti a npe ni "anafilasisi ti idiopatiki".
Ọpọlọpọ ounjẹ lo le ṣe okunfa anafilasisi; eyi le waye ni igba akoko ti a mọ ti a jẹ ounjẹ yii. Awọn ounjẹ ti o nṣe okunfa kaakiri agbaye yatọ si ara wọn. Ni Iwọ oorun, jijẹ tabi nini ifarakan si ẹpa, wheat, ẹpa ara igi,[[shellfish]], ẹja, wara-olomi, ati ẹyin jẹ awọn okunfa ti o gbalẹ julọ. [[Ekuku]] ni o wọpọ julọ ni Middle East, nigbati irẹsi ati [[chickpeas|chickpea]] maa njẹ orisun anafilasisi ti awọn ara Asia maa nsaba dojukọ. Iṣẹlẹ ti o l’ewu julọ maa nwaye nipa jijẹ ohun ti ara korira (allergen), ṣugbọn awọn eniyan maa nni iriri ti o l’ewu nigbati wọn ba ni ifarakan. Awọn ọmọde le dagba ki wọn bọ lọwọ ohun ti ara wọn korira. Ni bii ọjọ-ori 16, ida awọn ọmọde ti o to 80% ti o ni anafilasisi si wara-olomi tabi ẹyin ati ida 20% ti o ni iriri anafilasisi si ẹpa le farada awọn ounjẹ wọnyii.
Eyikeyi oogun fun lilo le fa anafilasisi. Eyiti o wọpọ julọ ni [[oogun aporo β-lactam]] (bii [[pẹnisilini]]) ti [[asipirini]] tẹle ati [[NSAIDs]]. Awọn [[oogun aporo]] miiran kii saba faa, ati ni ọpọ igba bi ara ṣe nṣe si NSAIDS dale lori ohun ti o nṣiṣẹ ni pato eyiti o tumọ si wipe bi ara eniyan ba ni ikọkira si NSAID kan wọn le fi ara da omiiran. Awọn o nfa miiran ti ko wọpọ ni [[kẹmotẹrapi]], [[awọn ajẹsara]], [[protamini]] ati awọn agbo ti a pese. Awọn oogun ([[fankomaisin]], [[mọfini]],[[nkan ti a fi nwo bi nkan ṣe ri ninu ara|x-ray contrast]] laarin awọn miiran) maa nfa anafilasisi nipasẹ ti ta sẹẹli masiti ji ti o si ntaji ni taara bi awọn sẹẹli masti ṣe njọwọ granuli. Bi ara ṣe nṣe si nkan kan dale lori bi a ti ṣe nlo ni apakan ati ni apakan awọn abuda ti nkan yii ni ninu. Anafilasisi si pẹnisilini tabi[[sẹfalosiporini]] nikan maa nwaye lẹyin ti wọn ba sopọmọ awọn protini ninu ara ti awọn nkan kan maa ntete sopọmọ pẹlu irọrun ju awọn miiran lọ. Anafilasisi si pẹnisilini maa nwaye ni ẹẹkan ninu 2,000 si 10,000 iṣẹlẹ fun itọju, ti iku si maa waye ni eyiti o kere ju ookan ninu 50,000 iṣẹlẹ fun itọju. Anafilasisi si aspirini ati awọn NSAID maa nwaye ni bii ẹẹkan ninu eeyan 50,000. Bi ẹnikan kan ba ni bi ara rẹ ṣe nṣe si pẹnisilini ti ko dara ewu bi ara wọn yoo ṣe ṣe si sẹfalosporini yoo gaju ṣugbọn yoo si kere sii ookan ninu 1000. Awọn nkan ayẹ ara wo atijọ maa nmu bi ara ṣe nṣiṣẹ lodi ni 1% awọn iṣẹlẹ nigbati awọn titun maa nmu bi ara ṣe nṣiṣẹ lodi ni 0.04% awọn iṣẹlẹ wa.
Oró lati ara awọn kokoro ti nt’ani tabi j’ẹni bii [[Hymenoptera]] (oyin ati agbọn) tabi [[Triatominae]] (kissing bugs) le fa anafilasisi ninu awọn eniyan ti wọn ni ailera sii. Awọn [[Aiṣan_to ntan kaa kiri gbogbo ara|Ṣiṣẹ iṣẹ lodi to tan kaa kiri gbogbo ara], eyiti o jẹ ohunkohun ti o ju bi ara ṣe ṣe ni ayika ibi ti kokoro ti t’ani lọ, eyiti o le jẹ ewu okunfa fun anafilasisi ọjọ iwaju; ẹwẹ, idaji eyiti o ja si iku ko ni bi ara ṣe nṣe lodi ti o tan kaa kiri ara tẹle. Awọn eniyan ti o ni awọn aiṣan [[nini iha si nini awọn nkan ti ara korira]] bii [[ikọ-ifee]], [[lapalapa]], tabi [[allergic rhinitis]] wa ninu ewu ti o ga lati ni anafilasisi lati inu ounjẹ, [[oje]], ati [[nkan ti a fi nwo bi nkan ṣe ri ninu ara]] lai nii lati ara oogun ti a fun ni nipasẹ abẹrẹ tabi kokoro to t’ani. Ẹkọ kan ninu awọn ọmọde ṣe iwadi pe 60% ti ni itan aiṣan nini iha si nini awọn nkan ti ara korira tẹle, ati pe fun awọn ti o ku lati ọwọ anafilasisi awọn ti o gaju 90% ni ikọ-ifee. Awọn ti wọn ni [[masitosaitosisi]] tabi ti [[ipo iṣuna owo]] wọn ga wa ninu ewu ti o pọ. Bi iye akoko ti eniyan fi ni ifarako si nkan ti a ti tọka si pe o nfaa ṣe pẹ si bẹẹ ni ewu rẹ ṣe lọ silẹ si.
Anafilasisi jẹ [[bi ara ṣe nṣe si nkan ti ara korira]] ti o nira gan-an ti o le ṣe okunfa oniruru idena fun [[eto bi ara ṣe nṣiṣe]]. Eyi dale lori jijọwọ [[awọn olulaja to nfa aiṣe deede]] ati [[saitokinisi]] lati ara awọn sẹẹli masiti ati awọn [[basofili]], ti dale lori [[Eto ajẹsara ara| bi ara ṣe nṣiṣe ajẹsara]] ṣugbọn nigbamii lori awọn eto ti ko niiṣe pẹlu ajẹsara ara.
Ninu eto ajẹsara, [[immunoglobulin E]] (IgE) maa nsopọ mọ [[antigini]] (nkan ajeji ti o ru bi ara ṣe nṣe lodi si nkan ti o korira). Antigini-ti o sopọ mọ IgE yoo wa mu olugba[[FcεRI]] ṣiṣẹ lori awọn sẹẹli masiti ati basofili. Eyi yoo wa ṣe okunfa jijọwọ awọn olulaja nkan ti ko tọ bii [[histamini]]. Awọn olulaja yii maa njẹ ki ẹdọ-foo ki [[iṣan didan]] sunki, ta [[fifẹ awọn ọpa ti o ngbe ẹjẹ kiri ara]] ji, maa njẹ ki jijo omi lara ẹjẹ inu ọpa-ẹjẹ pọ, ki o si fa irẹwẹsi iṣan ọkan. Eto ajẹsara kan tun wa ti ko da lori IgE, ṣugbọn a ko mọ boya eyi nwaye ninu eniyan.
Eto ti ko niiṣe pẹlu ajẹsara ni ninu awọn nkan ti o nfa ni taara [[bi sẹẹli ṣe njọwọ granuli]] fun awọn sẹẹli masiti ati basofili. Eyi ni ninu awọn nkan bii [[nkan ti a fi nwo bi nkan ṣe ri ninu ara]], [[opioids]], iwọn gbigbona tabi tutu (gbigbona tabi tutu), ati gbigbọn.
A maa nṣe ayẹwo anafilasisi lori awọn abuda aiṣan. Nigbati eyikeyi ninu awọn nkan mẹta wọnyi ba waye laarin iṣẹju/wakati si nini ifarakan si awọn ohun ti ara korira nigba naa o ṣe e ṣe ki anafilasisi wa:
Ni igba ikọlu kan, ayẹwo ẹjẹ fun [[tryptase]] tabi [[hisitamini]] (ti jọwọ lati ọwọ awọn sẹẹli masiti) le wulo lati ṣe ayẹwo anafilasisi nitori titani kokoro tabi abojuto. Yatọ si eyi, awọn ayẹwo yii ni ko wulo to bi okunfa ba jẹ ounjẹ tabi bi ẹni naa ba ni [[riru ẹjẹ]] ti o ṣe deedee, wọn kii sii ṣe [[Eyiti a le mọlara tabi mọ ni pato|mọ ni pato]] fun ayẹwo.
Oriṣi anafilasisi mẹta lo wa. Ayajija ti o niiṣe pẹlu anafilasisi ni asopọ pẹlu [[fifẹ awọn ọpa ti o ngbe ẹjẹ kiri ara]]ti o tan kaa kiri gbogbo ara ti o nfa [[riru ẹjẹ ti o lọ silẹ |riru ẹjẹ ti o lọ silẹ]] eyiti o fi 30% lo silẹ ju ila ti o kere julọ tabi iwọn odiwọn itumọ lọ.Anafilasisi ti baifasiki jẹ fifi ara han pada awọn aami aiṣan laarin wakati 1–72 laisi ifarako nkan ti ara korira siwaju. Agbejade iṣẹlẹ yatọ si ara wọn, ti awọn ẹkọ kan njẹwọ irufẹ iṣẹlẹ ti o pọ to 20%. Fifi ara han pada yii maa nsaba waye laarin wakati 8. A maa nṣe abojuto rẹ ni ọna kanna pẹlu anafilasisi. Anafilasisi ti kii ṣe e tootọ tabi abajade anafilasisi ti ko mu awọn aami aiṣan lọwọ jẹ oriṣi anafilasisi ti ko ni awọn abajade nkan ti ara korira ṣugbọn ti o wa ni taara lati ọwọ [[bi sẹẹli ṣe njọwọ granuli]] awọn sẹẹli masiti.Anafilasisi ti ko niiṣe pẹlu ajẹsara jẹ ọrọ ti [[World Allergy Organization]] nlo lọwọlọwọ pẹlu imọran pe ki a ma lo awọn ọrọ atijọ mọ.
[[File:Allergy skin testing.JPG|thumb|atanpako|[[Ṣiṣayẹwo nkan ti awọ-ara korira]] ti a nṣe lori apa ọtun]] [[Ṣiṣayẹwo nkan ti ara korira]] le ṣe iranlọwọ nipa mimọ ohun ti o nfaa. [[Ṣiṣayẹwo nkan ti awọ-ara korira]] (fun apẹẹrẹ [[Patch test (medicine)|patch testing]]) wa fun awọn ounjẹ kan ati oró. Ṣiṣayẹwo ẹjẹ fun IgE ni pato le wulo lati jẹrisi wara-olomi, ẹyin, ẹpa, ẹpa igi ati awọn nkan ti ara korira ninu ẹja. Ṣiṣayẹwo awọ-ara wa lati jẹrisi awọn nkan ti ara korira bii [[pẹnisilini]] ṣugbọn ko si fun awọn itọju miiran. Iru anafilasisi ti ko niiṣe pẹlu ajẹsara ṣee mọ nipa itan ati ikọlu si nkan ti ara korira nikan, ti kii si ṣe nipa ayẹwo awọ-ara ati ayẹwo ẹjẹ.
O le ṣoro nigba miiran lati da anafilasisi mọ yato si [[ikọ-ifee]], [[didaku]], ati [[awọn ikọlu ijaya]]. Ṣugbọn ikọ-ifee kii saba ni ara ti njanijẹ tabi aami aiṣan ti ifun ninu, didaku ma nwaye pẹlu ara ti o funfun dipo ara ti njanijẹ, ati ikolu ijaya le ni ara ti o pọn ṣugbọn kii ni wiwu ti o pọn to nyun ni eyiti o nwaye nitori ikorira ara si nkankan. Awọn nkan miiran ti o le waye tun ni ninu: [[Ikọlu nipa majele ounjẹ nipasẹ ẹja|skrombroidosisi]] ati [[aiṣan ti o nwaye nipa jijẹ ẹja ti a ko sè]].
Ninu ẹniti anafilasisi pa, [[iwadi nipa iku]] le fi "ọkan ti o ṣofo" kan han eyiti o waye nipasẹ oro ti o dinku lati ọwọ [[fifẹ awọn ọpa ti o ngbe ẹjẹ kiri ara]] ati ti tun tan kaa kiri omi ti o wa ninu awọn iṣan si awọn apo to wa lerefe. Awọn aami miiran ni kikorajọpọ omi ninu awọn alafo ara, eosinofilia ninu ẹdọ-foo, ọkan ati awọn tisu, ati ẹri myokadial haipopafusion. Awọn iwadi imọ-ijinlẹ le ṣe awari ipele sẹrọmu ti o pọ si [[tryptase]], pipọsi ni akotan ati ipele sẹrọmu IgE ni pato. A gba ni niyanju lati yẹra fun okunfa anafilasisi. Ni awọn ipo ti eyi ko ti ṣee ṣe, didin bi ara ṣe nṣiṣẹ lodi si nkan ku tabi mimu kuro le jẹ eyiti a yan. [[Ọna abojuto to nlo ajẹsara ara ẹni]] pẹlu awọn oro [[Hymenoptera]] jẹ eyiti o f’ẹsẹ mulẹ lati dinku tabi mimu kuro bi ara ṣe nṣiṣẹ lodi si nkan ninu 80–90% awọn agbalagba ati 98% ninu awọn ọmọde l’odi si awọn nkan ti ara korira [[oyin]], [[agbọn]], [[agbọn]], [[yelojakẹti]], ati [[tana tana]]. Ọna abojuto to nlo ajẹsara ara ẹni lati ẹnu le munadoko lati dinku tabi mu kuro bi ara ṣe nṣiṣẹ lodi si nkan ninu awọn eniyan si awọn ounjẹ kan ti o ninu wara-olomi, ẹyin, ẹpa; ṣugbọn awọn nkan ti ko dara si wọpọ. Ọna abojuto to nlo ajẹsara ara ẹni tun ṣee ṣe fun awọn abojuto ti o pọ, ṣugbọn a gba ọpọ eniyan nimọran lati saa yẹra fun nkan ti o nṣe okunfa naa. Fun awon ti ara won nsise l’odi si oje, o le ṣe pataki lati yẹra fun awọn ounjẹ to nfa ṣiṣe iṣẹ lodi bi pia, ọgede, potato laarin ọpọ ounjẹ miiran.
Anafilasisi jẹ [[pajawiri iṣegun oyinbo]] kan ti o le nilo [[titaniji]] bii [[iṣakoso ibiti atẹgun ngba]], afikun atẹgun ti a nmi, ọpọlọpọ [[omi ti o nwa laarin iṣan]], ati abojuto ti o ga gan-an. Fi fun ni ni efinifirini jẹ ààyò abojuto pẹlu alodi si hisatanini ati awọn sitẹriọdu ti a maa nsaba lo gẹgẹ bii asopọmọ. Agba ni nimọran yiyẹniwo fun wakati 2 si 24 ni ile-iwosan fun awọn eniyan l’ọgan ti wọn ba pada si ipo nitori aibalẹ ọkan anafilasisi baifasiki.
[[File:Epipen.jpg|thumb|Ẹya abẹrẹ atijọ ti EpiPen kan]] [[Efinifrini]] (adrenaline) jẹ ọna itoju akọkọ fun anafilasisi laisi [[ewu ti o gba ẹmi kankan]] lati lòó. A gba ni niyanju ki a fun ni ni efinifirini olomi [[lati inu iṣan]] si inu itan ni kete ti a ba kiyesi ayẹwo. Bi ko ba si abajade ti o dara to, a tun le tun abẹrẹ naa fun ni ni gbogbo iṣẹju 5 si 15 si ara wọn. A nilo fifun ni ẹlẹẹkeji ninu 16 si 35% awọn iṣẹlẹ ninu eyiti fifun kọja eemeji kii saba nilo. Ọna lilo ti a ngba fun ni nipasẹ iṣan jẹ eyiti a yan ṣaaju [[ọra abẹ́ awọ]] nitori ti eyiti ti o keyin le ma tete ṣee fa sinu ara. Awọn nkan ti ko dara diẹ nipa lilo efinifirini ni ninu [[gbigbọn]], [[aibalẹ ọkan]], efọri, ati [[iro ọkan ti ko ṣe deede]].
Awọn eniyan ti o nlo [[β-blockers]] le ṣiṣẹ lodi si iṣẹ efinifirini. Ni ipo yii bi efinifirini ko ba ṣiṣe nipasẹ iṣan a le fun ni ni [[glukagoni]] eyiti o ni bi o ṣe maa nṣiṣe ti ko da lori [[β-receptor]].
Bi o ba nilo, a tun le fun ni ni [[Ọna abojuto nipa fifi nkan sinu iṣan| fifi nkan sinu iṣan]] nipa lilo efinifirini olomi ti a ti là. Ṣugbọn a ti ri asopọ mọ [[Cardiac dysrhythmia|dysrhythmia]] ati [[myocardial infarction]]ninu efinifirini ti a fun ni nipasẹ iṣan. [[Abẹrẹ to nfun ni ni efinifirini fun ra rẹ]]ti a nlo fun fifun ara ẹni ni abẹrẹ ni eemeji, ọkan fun awọn agbalagba tabi ọmọde ti iwọn wọn kọja 25 kg ati ọkan fun awọn ọmọde ti iwọn wọn to 10 si 25 kg.
[[Antihistamines]] ([[H1 antihistamine|H1]] ati [[H2 antagonist|H2]]), bi o tile jẹ wipe wọn loo ti wọn nro wipe o dara nitori ero ṣugbọn ẹri iwadi ko kin eyi lẹyin to. [[Atunyẹwo Cochrane]] kan ni ọdun 2007 ko ri eyikeyi ẹkọ ti o dara lati gbani niyanju rẹ a ko si gbagbọ pe wọn ni nkan ti wọn nṣe lori edema tabi gbigbon ọna atẹgun. [[Kọtikositẹrọidu]] le ma le mu iyatọ wa lọwọ yii nipa ipo anafilasisi, ṣugbọn o ṣee lo ni ireti wipe yoo din ewu anafilasis bafasiki ku. Mimunado wọn lati dena tabi dẹkun nkan ko yọranti to ni awọn ipo yii. [[Ti a sọ di alatẹgun]] [[salbutamol]] le munadoko fun [[sisunki ẹdọ foo]] ti efinifirini ko yanju. A ti lo [[Methylene blue]] lara awọn ti ko ṣe daradara si awọn ọna miiran nitori ero wipe o ntu iṣan lara. Awọn eniyan ti o le tete ni anafilasisi ni agba ni imọran lati ni "eto iṣẹ fun nkan ti ara korira si", awọn obi ni agba ni imọran lati fi to awọn ile-iwe awọn ọmọ wọn leti nipa ikọrira ara ati awọn nkan ti o ye ki wọn ṣe bi pajawiri anafilatiki ba ṣẹlẹ. Eto iṣẹ maa nni ninu lilo [[fifun ara ẹni ni abẹrẹ efinifirini]], igbani niyanju lati wọ [[ẹ̀gbà-ọwọ́ itaniji to niiṣe pẹlu iṣegun oyinbo]] kan, ati imọran lati yẹra fun awọn ohun ti o nṣe okunfa. [[Ọna abojuto to nlo ajẹsara ara ẹni lati ṣe bojuto Nkan ti ara korira| Ọna abojuto to nlo ajẹsara ara ẹni]] wa fun awọn ohun ti o nṣe okunfa lati dena anafilasisi ọjọ iwaju. Ẹkọ onilọpọ ọdun nipa didinku tabi mimu kuro bi ara ṣe nṣiṣẹ lodi si nkan ninu ọra ni ati ri wipe o munadoko lodi si awọn kokoro ti njẹ ni nigbati dinku tabi mimu kuro bi ara ṣe nṣiṣẹ lodi si nkan lati ẹnu munadoko fun ọpọlọpọ ounjẹ.
Ninu awọn ti a mọ okunfa wọn ti itoju si wa ni kiakia, asọtẹlẹ rẹ dara. Bi o ti le jẹ wipe a ko mọ okunfa rẹ, bi awọn itọju lati dẹkun ba wa, asọtẹlẹ ma ndara. Bi iku ba waye, o maa nsaba jẹ yala nipa eto mimi (paapaa [[àìlèmí]]) tabi ti ọkan ([[ijaya (lilọ kiri ẹjẹ)|ijaya]]), pẹlu 0.7–awọn isẹlẹ 20% ma nfa iku. Awọn isẹlẹ fifarahan iku laarin iṣẹju ti wa. Awọn abajade ninu awọn to ni anafilasisi ti idaraya nṣe okunfa maa ndara, pẹlu abajade ti o nira ti o kere tabi ti ko nira bi awọn eniyan ti ndagba. [[Wiwaye (ẹko nipa ajakalẹ arun)|wiwaye]] anafilasisi jẹ 4–5 ninu awọn eniyan 100,000 l’ọdun,pẹlu [[cumulative incidence| ewu fun igbe-aiye]] ti 0.5–2%.O jọ wipe o npọ sii: wiwaye ni awọn ọdun 1980 sunmọ 20 ninu 100,00 l’ọdun, nigbati o di awọn ọdun 1990 o jẹ 50 ninu 100,000 l’ọdun. O jọ wipe anafilasisi ti ounjẹ ṣe okunfa rẹ npọ sii.Ewu naa pọju lọ ni aarin awọn ọdọ ati awọn obinrin.
Lọwọlọwọ, anafilasisi nfa iye iku 500–1,000 l’ọdun (2.4 ninu miliọnu) ni orilẹ-ede Amẹrika, iye iku 20 l’ọdun ni orilẹ-ede Gẹẹsi (0.33 ninu miliọnu), ati iye iku 15 l’ọdun ni Ọsirelia (0.64 ninu miliọnu).Iye iku ti dinku laarin awọn ọdun 1970 ati 2000. Ni Ọsirelia, iku anafilasisi ti ounjẹ nfa maa nsaba waye laarin awọn obinrin nigbati iku ti o nwaye nitori kokoro ti o jẹ ni maa nsaba waye laarin awọn ọkunrin. Ogun lilo ni o wọpọ julọ ti o nfa anafilasisi.
[[Charles Richet]] ni o ṣẹda ọrọ "afilasi" ni ọdun 1902 ti o tun wa yipada si "anafilasisi" nitori bi o ti ṣe dun ni sisọ l’ọrọ. O gba aami ẹyẹ [[Aami ẹ̀yẹ Nobel fun Iṣẹ iṣegun ati ẹkọ imọ ijinlẹ ṣiṣe iṣẹ ẹya ara nkan ẹlẹmi (Nobel Prize in Medicine and Physiology]] fun iṣẹ rẹ lori anafilasisi ni ọdun 1913. Iṣẹlẹ naa jẹ eyiti a ti ṣe apejuwe rẹ lati igba lailai.Ọrọ naa wa lati [[ede Giriki|Giriki]] ἀνά ana, "alodi si", ati φύλαξις filasisi, "idaabobo".
Awọn iṣẹ kan nlọ lọwọ lati ṣẹda efinifirini [[sublingual]] lati ṣe itọju anafilasisi. [[Abẹrẹ si abẹ ọra ara]] ti o lodi si IgE (anti-IgE) antibody [[omalizumab]] ni a nṣe ayẹwo gẹgẹ bii ọna lati dẹkun pipada, ṣugbọn a ko ti gba ni niyanju lilo rẹ.
[[Category:Medical articles translated from English]]