hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Dave Chappelle
David Khari Webber Chappelle (; ọjọ́ìbí August 24, 1973) jẹ́ aláwàdà orí-ìtàgé, òṣeré, olùkọ̀wé, àti olóòtú ará Amẹ́ríkà. Chappelle ti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bùn fún iṣẹ́ àwàdà rẹ̀, nínú wọn ni two Ẹ̀bùn Emmy méjì àti Ẹ̀bùn Grammy mẹ́ta, wọ́n tún fún ní Ẹ̀bùn Mark Twain. He is known for his satirical comedy sketch series "Chappelle's Show" (2003–2006). The series, co-written with Neal Brennan, ran until Chappelle quit the show in the middle of production of the third season. After leaving the show, Chappelle returned to performing stand-up comedy across the U.S. By 2006, Chappelle was called the "comic genius of America" by "Esquire" and, in 2013, "the best" by a "Billboard" writer. In 2017, "Rolling Stone" ranked him No. 9 in their "50 Best Stand Up Comics of All Time."
Wíwọ ìbòjú ní àkókò àtànkálẹ̀ àrùn kòrónà
Wíwọ ìbòjú ní àkókò àtànkálẹ̀ àrùn kòrónà ọdún ti jẹ́ kókó ọ̀rọ̀ ìjíròrò pẹ̀lú oríṣiríśi àmọ̀ràn ìtọ́sọ́nàn láti ọwọ́ àwọn tí ó ń bójútó ètò ìlera àti ìjọba. Kókó ọ̀rọ̀ yìí sì ti fa àríyànjiyàn láàrin àwọn tí ó ń bójútó ètò ìlera àti ìjọba látàri bí ó ti yẹ̀ kí gbogboògbò máa wọ ìbojú.
Diẹ nínú àwọn ìdí tọ́ka sí àwọn òṣìṣẹ́ ìlera ti Ilu Chinese nípa fifi àwọn aso ìbòjú bo ojú paapaa nípasẹ̀ àwọn oníkalukú ti ó ni ìlera ní àtẹ̀le yii:Onímọ̀-jínlẹ́ kan ni Ilé-ẹ̀kọ́ gíga ti Leeds ti a pe ni Stephen Griffin sọ pé “Wíwọ ìbòjú le dínku aye fún àwọn enìyàn láti fi ọwọ kan ojú wọn, èyí tí ó jẹ́ orísun nlá ti ìkolù láìsi akoto ọwọ́ fífọ̀”.
Aso ìbòjú jẹ́ aṣọ wíwọ̀ tí o wọ́pọ̀ wíwọ̀ lórí ẹnu ati imú, nígbà gbogbo a fi òwu ṣe. Ko dàbí àwọn ìbòjú àti àwọn atẹ́gùn, wọn ko si lábẹ́ ìlanà. Ìwadìí n lo lọ́wọ́lọwọ́ lórí ìtósọ́nà lórí ìmúná dóko wọn gẹ́gẹ́ bí ìwọ̀n àábo kan lódí sí gbígbẹ́ jade ààrun tabi pín eemi afẹ́fẹ́. Ìbora abẹ́rẹ́ jẹ́ ẹ̀rọ̀ tí kò ní ìbámu, ẹrọ isọnu ti o sẹ̀dá ìdènà ti ara láàrin ẹnu ati imú ti olùwò rẹ ati àwọn éègun ti o ni agbára ni agbègbè lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Ìbòjú isẹ́ abẹ kan ni ìtumò làti ṣe ìrànlọ́wọ́ láti ṣe ìdíwọ̀ àwọn isọ iṣan omi nla, àwọn fifa, tabi splatter ti o le ni awọn ọlọjẹ ati awọn kókóró ààrun tí o ba wọ dáradára, ìdíwọ́ àwọn nnkan wọnyii lati de ẹnu ati imú. Àwọn ìbòjú le tún ṣe ìrànlọ́wọ́ láti dínkù ìfihàn ti itọ́ àti àwọn ohun elo atẹ́gùn sì àwọn omíìran.
Ojú ìbùsọ̀ abẹ kòṣe àpẹerẹ làti ṣe àlẹ̀mọ́ tàbí dènà àwọn pátíkùlù kékeré ní afẹ́fẹ́ tí o le ṣe àtagbà nípasẹ̀ àwọn ikọ́, sínsín, tàbí àwọn ìlànà iṣóògun kan. Àwọn ìbòjù tún pèsè àabò pípé làti dẹ́kun àwọn kókóró àti àwọn ẹlẹ́gbẹ́ miiran nítori ìbàjẹ́ alaimuṣinṣin láàrin òkè ti ìbòjú ojú ati oju. Awọn ìbòjù ni a ṣe tí aṣọ ti ko ni aṣọ ti a ṣẹ̀dá nípa lílo ìlànà fífún, fífẹ̀. ìbòjú N95 jẹ́ èekan-kékeré ti sisẹ eegun atẹgun tí o pàdé ìdíyelé ìfàwòránhàn atẹ̀gun ti N95 ti Ilé-ẹ̀kọ́ ti Orilẹ́-èdè Amẹrika fún Aàbo Iṣẹ́ àti ìlera. O ṣe àlẹmọ o kere ju 95 ida ọgọrún un ti àwọn pátíkùlù afẹ́fẹ́. Ó jẹ́ àpẹ́ẹ́rẹ ti ẹ̀rọ̀ atẹgun, èyí tí o pèsè ààbo lòdò sí àwọn àlàyé, ṣùgbọ́n kii ṣe àwọn gáàsi tabi awọn ifáàgun. [6] Bii àwọn ìbòjú, ìbòjú N95 ni a ṣe pẹ̀lú iyọ̀ dáradára ti ko ni awọ ti o yọ.
Ìbòjú ti o baamu ti a lo ninu European Union jẹ atẹ́gùn FFP2.
Àjọ Ìlera Àgbáyé ti tọ́ gbogbo àgbááyé pé kí enìyàn bo ẹnu wọn ati imú wọn pẹ̀lú ìgbònwó tí o tẹ tàbí àwọn ohun èlò àsopò kan nígbà tí a ba nhúkọ́ tàbí sín in, kí o sì sò èyíkeyi ohun èlò sílẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Àwọn ìṣèdúrọ́ àwọn ìbòjú ni a ṣe iṣeduro fún àwọn tí o lè ní àkóràn, bi fífi ìbòjú bóju le ṣe ìwọ̀n dídùn àti ìjìnna ìrìn-àjò tí àwọn atégùn awon eere tí n túká nígba tì o n sòrò, sínsín, àti iwúkó .
Ìmòràn àjo àgbáyé ti ìlera sí gbogbo eníyán ní ọ̀gangan tí COVID-19 fọwọ́ si lilo àwọn ìbòjú nìkan lábẹ́ àwọn ipò wọnyìi:
Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica
Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Èdè Látìnì fún "Àwọn Ìpilẹ̀sẹ̀ Matimátíìkì fún Imọ̀-òye Adánidá", "Mathematical Principles of Natural Philosophy" ní èdè Gẹ̀ẹ́sì), tí wọ́n tún tọ́ka sí bíi "Principia" ( prinkípíà), ni ìwé apá mẹ́ta tí Isaac Newton kọ ní èdè Látìnì, tí wọ́n kọ́kọ́ tẹ̀jáde ní 5 July ọdún 1687. Lẹ́yìn tí Newton ṣe àtúnṣe sí àtẹ̀jáde àkọ́kọ́ ìwé yìí, ó tún tún tẹ̀ jáde ní ọdún 1713 àti ọdún 1726. "Principia" ṣe àkọsílẹ̀ àwọn òfin ìmúrìn Newton, tí wón jẹ́ ìpìlẹ̀ ìṣiṣẹ́-ẹ̀rọ ògbólògbó; òfin ìfàmọ́ra gbogbo únkan Newton; àtí ìwájáde àwọn òfin ìmúrìn plánẹ́tì Kepler (tí Kepler kọ́kọ́ fi first obtained ọgbọ́n ìrírí wá jáde).
In formulating his physical theories, Newton developed and used mathematical methods now included in the field of calculus. But the language of calculus as we know it was largely absent from the "Principia"; Newton gave many of his proofs in a geometric form of infinitesimal calculus, based on limits of ratios of vanishing small geometric quantities. In a revised conclusion to the "Principia" (see "General Scholium"), Newton used his expression that became famous, "Hypotheses non fingo" ("I feign no hypotheses").
Tom Mboya
Thomas Joseph Odhiambo Mboya (15 August 1930 – 5 July 1969) jẹ́ olóṣèlú ará Kenya tó jẹ́ ìkan nínú àwọn olùdásílẹ̀ orílẹ̀-èdè Kẹ́nyà.
Wesley Snipes
Wesley Trent Snipes (ọjọ́ìbí July 31, 1962) ni òṣeré, olùkọ̀wé, olùdarí àti olóòtú fílmù ará Amẹ́ríkà. Ó gbajúmọ̀ fún ìṣeré rẹ̀ nínú àwọn fílmù bíi "New Jack City" (1991), "White Men Can't Jump" (1992), "Passenger 57" (1992), "Demolition Man" (1993), "U.S. Marshals" (1998) àti ẹ̀dá Marvel Comics tó únjẹ́ Blade nínú fílmù apá mẹ́ta "Blade" (1998–2004), "The Expendables 3" (2014 film). Àti fún "The Player" (2015).
Danny Glover
Daniel Lebern Glover (; ọjọ́ìbí July 22, 1946) ni òṣeré, olùdarí fílmù, àti alákitiyan ọ̀ṣèlú ará Amẹ́ríkà. Ó gbajúmọ̀ fún ìṣeré rẹ̀ bíi Roger Murtaugh nínú àwọn fílmù "Lethal Weapon". Ó ṣeré nínú àwọn fílmù bíi "The Color Purple" (1985), "To Sleep with Anger" (1990), "Predator 2" (1990), "Angels in the Outfield" (1994) àti "Operation Dumbo Drop" (1995). Glover tún kópa nínú àwọn fílmù bíi "Silverado" (1985), "Witness" (1985), "Saw" (2004), "Shooter" (2007), "2012" (2009), "Death at a Funeral" (2010), "Beyond the Lights" (2014), "Dirty Grandpa" (2016), àti "Sorry to Bother You" (2018). Glover jẹ́ alákitiyan ọ̀rọ̀ ọ̀ṣèlú.
Wọ́n bí Glover ní ìlú San Francisco, ìyá rẹ̀ ni Carrie (Hunley) àti bàbá rẹ̀ ni James Glover.
Yẹmí Àlàdé
Yẹmí Eberechi Àlàdé (ọjọ́ìbí 13 March 1989), tó gbajúmọ̀ pẹ̀lú orúkọ ìkọrin rẹ̀ bíi Yẹmí Àlàdé, ni akọrin Afropop ará Nàìjíríà. Ó kọ́kọ́ gbajúmọ̀ nígbà tó gbẹ̀yẹ nínú ìdíje "Peak Talent Show" ní ọdún 2009, ó sì gbé àwo-orin rẹ̀ "Johnny" jáde ní ọdún 2014. Bábá rẹ̀ jẹ́ ọmọ Yoruba, ìyá rẹ̀ jẹ́ ará ẹ̀yà Igbo.
Katja Seizinger
Katja Seizinger jẹ́ ògbóntagì eléré ìdárayá orí yìnyí, ọmọ orílẹ̀-èdè Russia.
Ẹ̀tọ́ ìbò fún gbogbo ènìyàn
Ẹ̀tọ́ ìbò fún gbogbo ènìyàn ṣe ẹ̀tọ́ ìdìbò fún gbogbo ọmọ ìlú tó jẹ́ àgbàlagbà, láìkàsí ọlà, ìpawọ́, akọmbábo, ipò láwùjọ, ẹ̀yà ènìyàn, ẹ̀yà èdè, tàbí ìdínà míràn.
Àwọn ẹ̀yà Xhosa
Àwọn ẹ̀yà Xhosa (; ) (pípè ní Yorùbá bíi Kósà) ni ẹ̀ka ẹ̀ya àwọn Bantu tó búdò sí Apágúúsù Áfríkà àgàgà ní Eastern Cape. Àwọn ẹ̀yà Xhosa kékeré (Mfengu) tún wà ní Zimbabwe, níbi tí èdè wọn, isiXhosa, ti jẹ́ gbígbà bíi èdè ọmọ orílẹ̀-èdè.
Aṣọ-ìbòjú nígbà àjàkálẹ̀ ààrùn káríayé ẹ̀rànkòrónà ọdún 2019
Onírúurú abá lórí Wíwọ ìbòjú nígbà àjàkálẹ̀ ààrùn káríayé ẹ̀rànkòrónà ọdún 2019 láti ọwọ́ àwọn elétò àti àjọ ìlera àti àwọn ìjọba. Àjọ elétò ìlera àgbáyé, World Health Organization, WHO àti àwọn elétò ìlera àwùjọ gbà pé wíwọ ìbòjú máa ń fa àdínkù rírànkálẹ̀ àjàkálẹ̀ ààrùn èémí bí í ẹ̀rànkòrónà ọdún 2019  Bí ó tilẹ̀ wù kí ó rí, àkòrí-ọ̀rọ̀ jẹ́ èyí tí ó ti ń fa àríyànjiyàn, láàárín àwọn oníṣẹ́ ìlera kan àti àwọn ìjọba lórí ìlànà wíwọ ìbòjú.
Títí di oṣù karùn-ún ọdún 2020, , ìdá méjìdínláàádọ́rùn-ún, 88% nínú àpapọ̀ iye àwọn ènìyàn ní àgbáyé ń gbé ní orílẹ̀-èdè tó kàn-án nípá tàbí dá àbá láti lo ìbòjú ní àwùjọ ènìyàn púpọ̀; ìdá márùnléláàádọ́rin, 75 ni àwọn orílẹ̀ èdè tó kàn án nípá láti máa lo ìbòjú. Àríyànjiyàn tí wáyé lórí pé ǹjẹ́ ó pọn dandan kí ènìyàn wọ ìbòjú nígbà tí ó bá wà ní Ìjìnnà-síra-ẹni láwùjọ níwọ̀n mítà méjì tàbí ẹ̀sẹ̀ bàtà mẹ́fà, àti nígbà tí ènìyàn bá ń ṣeré ìdárayá. Ní àfikún, àwọn àjọ elétò ìlera àwọn orílẹ̀-lèdè kan àti àwọn àgbègbè mìíràn ti yíhùn padà nípa lílo ìbòjú nígbàdégbà. Ìbòjú ti wá di ohun ọ̀wọ́n nígbà ààrùn ẹ̀rànkòrónà ọdún 2019, gbogbo èyí tí ó wà lóde kọ́ ni wọ́n fọwọ́ sí. Pàápàá jù lọ, ọ̀pọ̀ ni ìbòjú tí ó wà lọ́jà nigbàǹtuẹ̀yọ̀, tí wọn kò sìn ṣíṣe tó.
Lára orísìírísìí ìbòjú tí ó wà ni:
Grace Oyèlùdé
Grace Atinuke Oyèlùdé tí wọ́n bí ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kọkànlá ọdún 1931, (November 16, 1931) jẹ́ omidan tó rẹwà jùlọ àkọ́kọ́ lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà lọ́dún 1957.
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 lórílẹ̀-èdè Olómìnira Benin
Àjàkálẹ̀ àrùn Ẹ̀rànkòrónà-19 tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí COVID-19 kọ́kọ́ bẹ́ sílẹ̀ ní Orílẹ̀-èdè Olómìnira Benin ní oṣù kẹta ọdún 2020.
Lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kìíní ọdún 2020 ni àjọ elétò ìlera àgbáyé, World Health Organization (WHO) jẹ́rìí pé ẹ̀rànkòrónà, Covid-19, ni ó ń fa àìsàn èémí láàárín àwọn ènìyàn kan lágbègbè Wuhan,ní Ìpínlẹ̀ Hubei, lórílẹ̀-èdè China, èyí tí wọ́n jábọ̀ rẹ̀ fún àjọ WHO lọ́jọ́ kokànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019.
Iye ìjàm̀bá ikú àrùn Covid-19 kéré sí ti àrùn SARS, Severe acute respiratory syndrome tó bẹ́ sílẹ̀ lọ́dún 2003, ṣùgbọ́n jíjàkálẹ̀ àrùn náà lágbára ju SARS lọ, pàápàá jù lọ iye àwọn ènìyàn tí àrùn náà ń pa lápapọ̀.
Ẹni àkọ́kọ́ tí wọ́n kéde rẹ̀ pé ó lùgbàdì àrùn náà lórílẹ̀ èdè Olómìnira Benin wáyé ní olú-ìlú orílẹ̀-èdè náà, Port-Novo, lọ́jọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹta ọdún 2020,On. Lọ́jọ́ kẹta sì ara wọn ní wọ́n, ni wọ́n kéde ènìyàn kejì tó ní àrùn náà. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni orílẹ̀-èdè kéde ìdádúró ìrìnkèrindò ọkọ̀ láti orílẹ̀ èdè mìíràn wá sí orílẹ̀ èdè náà, bákan náà wọ́n yàn ìdágbélé tipátipá fún gbogbo àwọn àrè tàbí arìnrìn-àjò tí wọ́n bá wọ orílẹ̀-èdè náà gba òfurufú. Kódà, wọ́n gba àwọn olùgbé orílẹ̀ èdè Benin ní ìmọ̀ràn láti máa wọ ìbòjú, kí Wọ́n sìn ṣé ara wọn mọ́lé àyàfi bí ó bá pọn dandan láti jáde.
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Sàó Tòmẹ̀ àti Principe
Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 kọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ ní orílẹ̀-èdè São Tomé àti Príncipe lọ́jọ́ kẹfà oṣù kẹrin ọdún 2020. The first death was recorded on 30 April.
Lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kìíní ọdún 2020 ni àjọ elétò ìlera àgbáyé, World Health Organization (WHO) jẹ́rìí pé ẹ̀rànkòrónà, Covid-19, ni ó ń fa àìsàn èémí láàárín àwọn ènìyàn kan lágbègbè Wuhan,ní Ìpínlẹ̀ Hubei, lórílẹ̀-èdè China, èyí tí wọ́n jábọ̀ rẹ̀ fún àjọ WHO lọ́jọ́ kokànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019.
Iye ìjàm̀bá ikú àrùn Covid-19 kéré sí ti àrùn SARS, Severe acute respiratory syndrome tó bẹ́ sílẹ̀ lọ́dún 2003, ṣùgbọ́n jíjàkálẹ̀ àrùn náà lágbára ju SARS lọ, pàápàá jù lọ iye àwọn ènìyàn tí àrùn náà ń pa lápapọ̀. Àkọsílẹ̀ kan fihàn pé ìdá 95% confidence interval fún ìyàtọ̀ ìbí ní Sàó Tòmẹ̀ àti Principle kéré ju 1.0 lóṣù Karùn-ún sí kẹfà, ṣùgbọ́n tí ó ti búrẹ́kẹ́ sí i ní ìwọ̀n 1.
Lọ́jọ́ kẹfà oṣù kẹrin ọdún 2020 ni orílẹ̀-èdè Sàó-Tòmẹ̀ àti Principe kéde ènìyàn mẹ́rin àkọ́kọ́ tí wọ́n kó àrùn Covid-19 lórílẹ̀-èdè náà On.
Àrùn náà pa ẹni àkọ́kọ́ lórílẹ̀-èdè náà lọ́gbọ̀n ọjọ́ oṣù kẹrin ọdún náà. Ní àsìkò yìí, Sàó Tòmẹ̀ àti Principe ni ẹni mẹ́rìndínlógún tí wọ́n ti kó àrùn náà, tí ènìyàn mẹ́rin ti rí ìwòsàn, pẹ̀lú àkọsílẹ̀ enikan péré tí àrùn náà pa. Ẹni tí àrùn náà pa jẹ́ ọmọ ọdún márùnléláàádọ́ta tí ó ń gbé ní ìlú Cantalago. Mọ́kànlá ni iye àwọn tí àrùn náà ṣì ń ṣe ní àkókò náà.
Lóṣù karùn-ún ọdún 2020, iye àwọn ènìyàn tuntun tí wọ́n ní àrùn ẹ̀rànkòrónà lórílẹ̀ èdè Sàó Tòmẹ̀ àti Principe jẹ́ 279, tí ènìyàn 9 sìn kú, tí àpapọ̀ àwọn tí wọ́n ní àrùn náà lórílẹ̀ èdè náà jẹ́295, tí àpapọ̀ iye àwọn tí àrùn náà ti pa sìn jẹ́ 10.
Ènìyàn 99 ni wọ́n kéde rẹ̀ pé wọ́n tún kó àrùn náà lóṣù kẹfà pẹ̀lú ẹni kan tí ó tún kú, tí àpapọ̀ iye àwọn tí wọ́n ní àrùn náà 394, pẹ̀lú iye àpapọ̀ àwọn tí wọ́n kú jẹ́ mọ́kànlá, 11.
Láti dènà jíjàkálẹ̀ àrùn náà, ìjọba orílẹ̀-èdè náà kéde onírúurú ìdádúró àwọn ìrìn-àjò àti ìsémọ́lé lọ́lọ́kanòjọ̀kan.
Àkóbá ńlá ni Ìbẹ́sílẹ̀ àrùn náà ṣe fún wọn, nítorí pé ìrìn-àjò afẹ́ kó ìdá ogún nínú àpapọ̀ àwọn iye òṣìṣẹ́ lórílẹ̀ èdè Sàó-Tòmẹ̀ àti Principe, ó fẹ́.ẹ̀ jẹ́ pé gbogbo ibi ìgbà fẹ́ ló ti ilẹ̀kùn wọn pa.
Ogun Kírìjí
Ogin Kírìjí, tí a tún ń mọ̀ sí ogun Èkìtì-Parapọ̀ ni ogun abẹ́lé tí ó wáyé láàrín ẹ̀yà Yorùbá fún odid ọdún Mẹ́rìndínlógún gbáko. Ogun yí wáyé lààrín ilẹ̀ Ìbàdàn tí wà ní apá.àríwá ilẹ̀ Yorùbá ati ilẹ̀ ìjẹ̀ṣà ati gbogbo Èkìtì pátá, tí wọ́n wà ní apá ìlà-Oòrùn ilẹ̀ Yorùbá.
Ohun tí ó fa ogun yí ní pàtó ni ìlòdì sí bí ilẹ̀ Ìbàdàn ṣe ń jẹ gàba lé àwọn ìlú Yorùbá tó kù lórí, tí Ìbàdàn sì fẹ́ fi ara rẹ̀ dipò aláṣẹ wàá bí ìlú Ọ̀yọ́, bí Ìbadàn ṣe ń tẹ àwọn ọmọ ìyá rẹ̀ yókù lójú mólẹ̀, tí wọ́n sì sọ àwọn ìlú wọ̀nyí di ìlú amọ́nà.
Lára ohun tí ó tú ṣokùnfà ogun yí ni wípé ilẹ̀ Ìbàdàn ń fẹ́.kí gbogbo ilé Yorùbá wà ní ìṣọ̀kan gẹ́gẹ́ bí ó ṣe wà lásìkò tí ilẹ̀ Ọ̀yọ́ ń ṣe àkóso àti ìjọba lé ilẹ̀ Yorùbá lòrí. Ẹ̀wẹ̀, ilẹ̀.Èkìtì ń fẹ́.kí kálukú ó ma ṣe ìjọba ara rẹ̀, àmó kí ìṣòkan, ìrẹ́pọ̀ àti ìbòwọ̀ fúnra ẹni ò wà nínú ìṣèjọba ìlú kọ̀ọ̀kan. Èyí ni ó fa èdè àìyedè tí ogun Kírìjí fi bẹ́.sílẹ̀ ní ọdún 1877.
Ṣíṣubú tí Ìlú Ọ̀yọ́ ṣubú gẹ́gẹ́ bí ìlú tí ó ń ṣàkóso ilẹ̀ Yorùbá fún bí odidi ọ̀rùndínlẹ́gbẹ̀ta ọdún ti mú kí gbogbo àwọn ìlú amọ̀nà lábẹ́.ìṣèjọba Ọ̀yọ́ ó di olómìnira tí wọ̀n sì ti ń bá ìṣèjọba ara wọn lọ fún bí òpọ̀lọpò ọdún. Púpọ̀.nínú àwọn ìlú yí náà sì ti wàyàmì débi tí wọ́n le rọ́pò ìlú Ọ̀yọ́ níbi ìjẹ gàbà lé àwọn ìlú mìíràn lórí. Lára àwọn ìlú wọ̀nyí ni ilẹ̀ Ìbàdàn wà. 8bàdàn ti jàgun ṣẹ́gun ogun Òṣogbo ní ọdún 1840, wọ́n sì ti jagun ṣẹ́gun ogun Ìjàyè ní ọdún 1862 bákan náà, tí wọ́n sì ti di alágbára gidi bí ti ilẹ̀ Ọ̀yọ́.
Nínú ogun yí, ilẹ̀ Ààrẹ Ọ̀nà Kakanfò ni ó jẹ́ aṣíwájú ogun wọn, tí Obadake Látòósà jẹ́ Balógun. Wọ́n gbìyànjú wọ́n sì rí àtìlẹyìn àwọn ìlú mìíràn bíi: Modákẹ́kẹ́, Ọ̀fà, àti Ìlú Ọ̀yọ́ Aláàfin. Àwọn Èkìtì-Parapọ̀ ní tiwọn ni Fábùnmi Òké-Ìmẹ̀sí jẹ́ aṣájú ogun fún, kí ó tó di wípé Saraibi Ògèdèngbé, tí ó jẹ́ Balógun fún ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà tó bọ́ rọ́pò Fábùnmi. Lára àwọn ilẹ̀ Yorùbá tí wọ́n ṣúgbàá àwọn Èkìtì ni: Ilẹ̀ Ìjẹ̀bú, Ilé-Ifẹ̀, ilẹ̀ Ẹ̀gbá, Akókó, Ìgbómìnà, Ìlọrin,àti Kàbà.
Ogun yí ni ó kọ́kọ́ irúfẹ́ ogun abẹ́lé tí wọn yóò kọ́kọ́ jà ní ilẹ̀ Adúláwọ̀ tí wọn yóò lo àwọn nkan ìjà olóró tí wọ́n kó wọlẹ̀ Yorùbá láti Hamburg ní orílẹ̀-èdè Gamaní Ogun abẹ́lé yí parí ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹsàán ọdún 1886. Dídópin ìjà òun ogun yí ni ó fún ilẹ̀ Èkìtì-Parapọ̀ ní òmìnira tí wọ́n ti ń pòngbẹ rẹ̀.  Síbẹ̀, ogun kò tán bẹ̀ẹ́ ni kò wá sópin ní ilé Ìjẹ̀bú fún ìgbà pípẹ́, ogun kan tún bè sílẹ̀ láàrín ilẹ̀ Ìjẹ̀bú àti àwọn Gẹ̀ẹ́sì, kí ó tó di wípé àwọn Gẹ̀ẹ́sì wá borí tí wọ́n sì mú wọn lẹ́rú lábẹ́ àkóso ọ̀gbẹ́ni Robert Lister Bower. Àwọn Gẹ̀èsì sọ apá Gúsù ilẹ̀ Yorùbá di ìlú amọ́nà fún ìjọba ilẹ̀ Bírítéènì. A kò rí pàtó iye àwọn tí wọ́n kú nínú ogun Kírìjí ní àsìkò tí a ń kọ nípa ogun yí lọ́wọ́, amọ́ wọ́n nípé wọn kò pa ọmọdé àti àwọn obìnrin ní àsìkò tí wọn ń ja ogun yí lọ́wọ́. A sì tún gbọ́ wípé iye àwọn ọmọ ogun tí wọ́n ja ogun yí lápapọ̀ jẹ́ ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọ̀rùndínlẹ́gbẹ̀ta.
Wọ́n fún ogun yí ní orúkọ rẹ̀ Kírìjí látàrí ìró tí kẹ̀kẹ́ àdó olóró tí àwọn ọmọ ogun Èkìtì-Parapọ̀ lò láti fi kojú ọ̀tá wọn lójú ogun, tí ó sì jẹ́ wípé òun ni irú akọ́kọ́ rẹ̀ tí wọn yóò  lò láti fi jagun ní ilẹ̀ Adúláwọ̀ ní àsìkò náà.
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Mẹ̀lílà
Wọ́n kọ́kọ́ kéde Ìbẹ́sílẹ̀ Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní Mẹ̀lílà lórílẹ̀ èdè Spain lóṣù kẹta ọdún.
Arákùnrin kan tí ó rìnrìn-àjò láti àgbègbè kan tí wọ́n ń pè ní Iberian Peninsula ló kó àrùn náà wọ Mẹ̀lílà, àgbègbè àwọn ọmọ adúláwò Áfríkà ní orílẹ̀ èdè Spain.
Nígbà tí ó má fi di ọjọ́ kẹrìndínlógùn oṣù kẹrin ọdún 2020, ó ti tó iye ènìyàn mẹ́tàlélọ́gọ́rùn-ún tí wọ́n ti kéde wọn pé wọ́n kó àrùn Covid-19. Wọ́n kéde ẹni mẹ́tàdínlọ́gbọ́n, 27 tí wọ́n wòsàn, tí ẹnì méjì péré sìn kú.
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Western Sahara
Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 kọ́kọ́ bẹ́ sílẹ̀ ní Western Sahara ní oṣù kẹrin ọdún 2020. Àgbègbè tí orílẹ̀ èdè Morocco pàṣẹ dé ní Western Sahara nìkan ni àrùn náà wà, kò sí ní àgbègbè Western Sahara tí Sahrawi Arab Democratic Republicpàṣẹ dé .
Lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kìíní ọdún 2020 ni àjọ elétò ìlera àgbáyé, World Health Organization (WHO) jẹ́rìí pé ẹ̀rànkòrónà, Covid-19, ni ó ń fa àìsàn èémí láàárín àwọn ènìyàn kan lágbègbè Wuhan,ní Ìpínlẹ̀ Hubei, lórílẹ̀-èdè China, èyí tí wọ́n jábọ̀ rẹ̀ fún àjọ WHO lọ́jọ́ kokànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019.
Iye ìjàm̀bá ikú àrùn Covid-19 kéré sí ti àrùn SARS, Severe acute respiratory syndrome tó bẹ́ sílẹ̀ lọ́dún 2003, ṣùgbọ́ rírànkálẹ̀ àrùn pọ̀ gidigidi, pẹ̀lú iye àwọn ènìyàn tí àìsàn náà pá.
Ìlú Boujdour ni àwọn àwọn òṣìṣẹ́ àjọ ilé-iṣẹ́ kan tó wà lábẹ́ àjọ àgbáyé tí wọ́n ń pè ní [United Nations Mission for the Referendum in Western Sahara]] (MINURSO) kọ́kọ́ kéde ẹni mẹ́rin àkọ́kọ́ tí wọ́n ní àrùn náà lọ́jọ́ kẹrin oṣù kẹrin ọdún 2020.
Nígbà tí ó di ọjọ́ kẹsàn-án Osun kẹrin, MINURSO tún kéde ènìyàn méjì tuntun tí wọ́n tún lùgbàdì àrùn náà Dakhla, èyí tí ó mú àpapọ̀ iye àwọn tí wọ́n ní àrùn di mẹ́fà.
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Ceuta
Wọ́n kọ́kọ́ kéde àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní àgbègbè ní agbègbè Ceuta lórílẹ̀ èdè Spain ní oṣù kẹta ọdún 2020. Arákùnrin kan láti àgbègbè kan ní orílẹ̀-èdè Làìbéríà ló dé sí Ceuta pẹ̀lú àmìn àrùn Covid-19 lọ́jọ́ kẹwàá oṣù kẹta ọdún 2020,tí wọ́n sìn gbé e lọ sílé ìwòsàn fún àyẹ̀wò fún ọjọ́ márùn-ún. Lẹ́yìn àyẹ̀wò tí wọ́n ṣe fún un lọ́jọ́ kẹtàlá oṣù kẹta, èsì rẹ̀ fihàn pé ó ti kó àrùn náà.
Lọ́jọ́ kẹrin Osun kẹrin, iye àwọn tí wọ́n ti ní àrùn náà ni àgbègbè Ceuta jẹ́ mẹ́tàlélọ́gọ́rin (83), mẹ́rìnléláàádọ́rin ni wọ́n wà ní ilé wọn, méjì rí ìwòsàn, méje wà nílé ìwòsàn, tí ènìyàn méjì sìn ṣaláìsí.
Odidi ènìyàn ọgọ́rùn-ún ni iye àpapọ̀ àwọn ènìyàn tí wọ́n kéde pé wọ́n ti ní àrùn náà lọ́jọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹrin ọdún 2020. Ẹni méjìlélógójì ni wọ́n rí ìwòsàn, tí ènìyàn mẹ́rin kú.
Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kóngò
Wọ́n kéde àrùn COVID-19 àkọ́kọ́ ní Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Kóngò lọ́jọ́ lóṣù kẹta ọdún 2020. Lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kìíní ọdún 2020 ni àjọ elétò ìlera àgbáyé, World Health Organization (WHO) jẹ́rìí pé ẹ̀rànkòrónà, Covid-19, ni ó ń fa àìsàn èémí láàárín àwọn ènìyàn kan lágbègbè Wuhan,ní Ìpínlẹ̀ Hubei, lórílẹ̀-èdè China, èyí tí wọ́n jábọ̀ rẹ̀ fún àjọ WHO lọ́jọ́ kokànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019.
Iye ìjàm̀bá ikú àrùn Covid-19 kéré sí ti àrùn SARS, Severe acute respiratory syndrome tó bẹ́ sílẹ̀ lọ́dún 2003, ṣùgbọ́n jíjàkálẹ̀ àrùn náà lágbára ju SARS lọ, pàápàá jù lọ iye àwọn ènìyàn tí àrùn náà ń pa lápapọ̀.
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 lórílẹ̀-èdè Olómìnira Benin
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Puntland
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 kọ́kọ́ rápálá wọ Puntland, tí ó jẹ́ Ìpínlẹ̀ kan ní orílẹ̀-èdè Somalia, ṣùgbọ́n tí wọ́n dá dúró lọ́wọ́ ara wọn yàtọ̀ sí Somalia gẹ́gẹ́ bí àwọn àjọ àgbáyé ṣe gbà wọ́n .
Àpapọ̀ iye àwọn tí wọ́n ní àrùn Covid-19 Puntland lọ́jọ́ kejì Osun karùn-ún ọdún 2020 jẹ́ mẹ́jọ, tí ènìyàn kan péré sìn kú, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn aláṣẹ ìjọba Puntland gbàgbọ́ iye àwọn iye àwọn tí wọ́n ní àrùn náà ju báyìí lọ.Títí dọjọ́ kejì oṣù karùn-ún ọdún 2020, Puntland jẹ́ ẹkùn ìṣẹ̀jọba kan ní orílẹ̀ èdè Somalia tí wọ́n wà ní ìpò kẹta nínú àwọn ẹkùn ìṣẹ̀jọba tí àrùn Covid-19 tí pọ̀jù, lẹ́yìn Banaadir àti ilẹ̀ Olómìnira Somaliland
Àwọn aláṣẹ ìjọba Puntland kọ́kọ́ kọ̀ jálẹ̀ láti tí àwọn ilé ìjọsìn àwọn ẹlẹ́sìn Mùsùlùmí pa nígbà tí àrùn Covid-19 ṣẹ́yọ ní àwọn ẹkùn ìṣèjọba orílẹ̀ èdè Somalia lóṣù kẹta ọdún 2020.
Ní oṣù karùn-ún ọdún 2020, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn mínísítà àti àwọn olùgbaninímọ̀ràn tí Ààrẹ Puntland, Said Abdullahi Dani ni èsì àyẹ̀wò ti fihàn pé wọ́n ti kó àrùn Covid-19. Puntland Health Minister Jama Farah Hassan stated that two Puntland government ministers had tested positive by May 8, 2020.
Lọ́jọ́ kẹfà oṣù karùn-ún ọdún 2020 ní Mínísítà ètò ọ̀rọ̀-ajé tí àgbègbè ìṣẹ̀jọba Puntland, Abdullahi Abdi Hirsi kọ́kọ́ kéde pé òun ní ojú dídunni, èyí tí ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ ọ̀kan lára àmìn àrùn Covid-19. He sought treatment and was diagnosed with the COVID-19 on May 9, 2020. Lọ́jọ́ díẹ̀ sẹ́yìn, Hirsi ti ṣe àbẹ̀wò sí àgbègbè kan ní Qardho, tí ẹ̀kún omi jà lásìkò náà, ó ní ìgbàgbọ́ pé ibẹ̀ ni òun ti kó àrùn ẹ̀rànkòrónà.
Lọ́jọ́ karùndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2020, ilé-isẹ́ ìjọba lórí ètò àgbẹ̀ kéde ikú mínísítà ilé-isẹ́ náà, Ismail Gamadiid pé ó pàpòdà láti owó àrùn Covid-19. Gamadiid had contracted the coronavirus in Puntland, but had been transferred to a hospital in Mogadishu for treatment for several weeks.
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Guinea
Wọ́n kéde àrùn ẹ̀rànkòrónà, tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Covid-19 lórílẹ̀-èdè Guinea lọ́jọ́ kẹtàlá oṣù kẹta ọdún 2020.
Lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kìíní ọdún 2020 ni àjọ elétò ìlera àgbáyé, World Health Organization (WHO) jẹ́rìí pé ẹ̀rànkòrónà, Covid-19, ni ó ń fa àìsàn èémí láàárín àwọn ènìyàn kan lágbègbè Wuhan,ní Ìpínlẹ̀ Hubei, lórílẹ̀-èdè China, èyí tí wọ́n jábọ̀ rẹ̀ fún àjọ WHO lọ́jọ́ kokànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019.
Iye ìjàm̀bá ikú àrùn Covid-19 kéré sí ti àrùn SARS, Severe acute respiratory syndrome tó bẹ́ sílẹ̀ lọ́dún 2003, ṣùgbọ́n jíjàkálẹ̀ àrùn náà lágbára ju SARS lọ, pàápàá jù lọ iye àwọn ènìyàn tí àrùn náà ń pa lápapọ̀..
Lọ́jọ́ kẹtàlá oṣù kẹta ọdún 2020 èsì àyẹ̀wò fihàn pé arákùnrin kan, ọmọ orílẹ̀ èdè Belgium, tí ó jẹ́ òṣìṣẹ́ àjọ European Union, tí ó wá ṣe àbẹ́wò lórílẹ̀-èdè Guinea ní àrùn Covid-19. Òun ni ẹni àkọ́kọ́ tó ní àrùn náà ni lórílẹ̀-èdè náà.
Nígbà tí ó yá, iye àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn náà pọ̀ sí ní ìlọ́po méjì láti mẹ́jọ sí mẹ́rìndínlógún lọ́jọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹta ọdún 2020.
Ìṣẹ̀lẹ̀ láabí kan ṣẹlẹ̀ lóṣù karùn-ún ní Guinea, àwọn ọlọ́pàá pa àwọn mẹ́fà nínú àwọn afẹ̀hónúhàn níbi tí wọ́n ti ń ṣe àyẹ̀wò ìgbòkègbodò ọkọ̀ ni ìlú Coyah àti Dubreka. Agbẹnusọ àwọn ọlọ́pàá, Mory Kaba wí àwíjàre pé àwọn afẹ̀hónúhàn náà ń fẹ̀hónú hàn nítorí ṣíṣe àyẹ̀wò ìgbòkègbodò ọkọ̀ àti àwọn ènìyàn láti lè gbégi Dínà ìtànkálẹ̀ àrùn Covid-19, ṣùgbọ́n àwọn afẹ̀hónúhàn náà takò wọ́n pè èyí kò rí bẹ́ẹ̀, wípé àwọn n ṣe ìwọ́de ìfẹ̀hónúhàn nítorí owó àbẹ̀tẹ́lẹ̀ tí àwọn ọlọ́pàá náà ń gbà lọ́wọ́ àwọn ènìyàn.
Barakat Quadre
Barakat Oyinlomo Quadre (ọjọ́ìbí 1 May 2003) tàbí Bárákátù Oyinlọmọ Kádírì jẹ́ oníṣẹ́ agbá tẹ́nìs ará Nàìjíríà. Lọ́wọ́lọ́wọ́ òhun ní ará Nàìjíríà tí ipò rẹ̀ gajùlọ ní ẹ̀ka ìdíje àwọn obìnrin ẹnìkan lórí WTA. óhun ni ó wà ní ipò kínní ní Nàìjíríà, ipò 9k ní Áfríkà àti ipò 969 lágbàáyé nínú ìdíje àwọn obìnrin ẹnìkan.
Kádírì bẹ̀rẹ̀ sí ní gbá tẹ́nìs ní ìgbà tó pé ọmọ-ọdún 4. Gẹ́gẹ́ bíi junior, ó dé ipò 173 ní ọjọ́ 17 oṣù keje ọdún 2019. Ní ibi ìdíjé ITF/CAT Junior Championship 2015 ní Mòrókò, Kádírì fi ara rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bíi ìkan nínú àwọn agbá tẹ́nìs tó dárajùlọ ní Áfríkà, wọ́n tùn fun ní síkọ́láṣípù sí High Performance Center ní Mòrókò. At the 2016 ITF U-18 Championship, Barakat made the quarter-finals. In 2017, defeated Chakira Dermane of Togo 6-0, 6-0 to set a quarter final clash with Sophia Biolay from France. At national level, she was chosen to represent Nigeria at the 2016 Africa Junior Tennis Championship. She won the ITF/CAT U-16 Championship in Togo.
At the 2018 Lagos Open, Barakat defeated Airhunmwunde, 6-1, 6-0 to qualify for the second round. In her next game, she lost to Anna Siskova and crashed out of the tournament.
Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní orílẹ̀-èdè Sudan
Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní orílẹ̀-èdè Sudan jẹ́ ọ̀kan lára Ìbúrẹ́kẹ́ àjakálẹ̀ àrùn Kòrónà tí a tún mọ̀ sí Kofid-19 tí ó bẹ́ sílẹ̀ ní gbogbo àgbáyé. Ohun tí ó ń ṣokùnfà àìsàn yí ni àrùn ọ̀fun, àyà, ati imú tí wọ́n ń pè ní  Àjọ ìṣọ̀kan tí ó ń rí sí ìlera ní àgbáyé fìdí àrùn Kòrónà tí a tún ń pè ní Kofid-19 ní orílẹ̀-m àgbáyé ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kínní ní ọdún 2020. Tí wọ́n sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé àrùn yí bẹ̀rẹ̀ ní ìlú kan tí wọ́n ń pw ní ìgboro Wuhan, ní ẹkùn Hubei ní orílẹ̀-èdè China. Wón tún fìdí rẹ̀ múlẹ̀ siwájú si wípé bí àrùn yí bá ti mú ènìyàn, oun ni ó ń fa ìfúnpinpin ní ní inú káà ọ̀fun ati àyà, tí ó sì ma ń fa kàtá tàbí kí []ènìyàn]] ó ma wú ikọ́ tàbí sín léra léra.  Iye ìjàmbá tí àrùn Kòrónà ti fà lágbáyé kéré sí iye ìjàmbá tí àìsàn àrùn ọ̀fun SARS ti fà láti ọdún 2003. Àmọ́ iye àwọn ènìyàn tí wọ́n tó àrùn Kòrónà látàrí ríràn tí ó.ń ràn kálẹ̀ ti.pọ̀ ju ti SARS lọ.
Ní ọjọ́ Kẹtàlá oṣù kẹ́tà, orílẹ̀-èdè Sudan ní akọsílẹ̀ Kòrónà akọ́kọ́ ní agbègbè Khartoum. Aláìsàn náà ti kọ́kọ́ndé orílẹ̀-èdè United Arab Emirates ṣáájú kí ó ṣe aláìsí ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kẹ́ta ọdún 2020. Lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ yí, orílẹ̀-èdè Sudan fopin sí fífún àwọn èró láti ilé òkèrè ìwé ìrìnà ìkíni sí àwọn orílẹ̀-èdè tí àrùn náà nti pọ̀ jùlọ, tí ó fi mọ́ orílẹ̀-èdè Italy àti orílẹ̀-èdè Ijíbítì tí ó jẹ́ alámùúké tì wọn nítorí ìbérù àjakálẹ̀ àrùn Kòrónà.
Nígbà tí ó di ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù Karùún, àwọn ìròyìn ikú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn látàrí Ìbúrẹ́kẹ́ àjakálẹ̀ àrùn Kòrónà, dá ìbẹ̀rù-bojo sílẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Sudan, bí ó tilẹ̀ jẹ́ wípé ìgbésẹ̀ ayẹ̀wò àrùn aṣekúpani náà mẹ́hẹ.
Alberto Fernández
Alberto Ángel Fernández (; ọjọ́ìbí 2 April 1959) ni olóṣèlú, àti agbẹjẹ́rò, tó jẹ́ lọ́wọ́lọ́wọ́ Ààrẹ ilẹ̀ Argẹntínà láti ọdún 2019.
Emmerson Mnangagwa
Emmerson Dambudzo Mnangagwa (, (); ọjọ́ìbí 15 September 1942) ni olóṣèlú ará Zimbabwe àti Ààrẹ ilẹ̀ Zimbabwe láti 24 November 2017. Ó jẹ́ ọmọ ẹgbẹ́ olóṣèlú ZANU–PF àti igbákejì ààrẹ sí Ààrẹ Robert Mugabe.
Hakeem Jeffries
Hakeem Sekou Jeffries (; ọjọ́ìbí August 4, 1970) ni olóṣèlú àti agbẹjẹ́rò ará Amẹ́ríkà tó jẹ́ dídìbòyàn bíi aṣojú Ilé àwọn Aṣojú Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà fún ìpínlẹ̀ New York láti ọdún 2013. Ó jẹ́ ará Ẹgbẹ́ Dẹ́mókrátíkì.
Ilé àwọn Aṣojú Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Ilé àwọn Aṣojú Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ("The United States House of Representatives" ní èdè Gẹ̀ẹ́sì) ni ilé aṣofin kékeré ní Kọ́ngrẹ́ẹ̀sì Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà; Ilé àwọn Alàgbà ni Ilé aṣòfin àgbà. Lápọpọ̀ àwọn méjéèjì jẹ́ ilé-aṣòfin oníléìgbìmọ̀-méjì (bicameral legislature) fún Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà.
Festus Onigbinde
Festus 'Adegboye' Onigbinde (ọjọ́ìbí 5 Oṣù Kẹta, 1938 ní Modakeke) ni olùkọ̀ bọ́ọ́lù-àfẹsẹ̀gbá ará Nàìjíríà. Ó ṣe olùkọ́ fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ́lù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà ní ibi ìdíje Ife-ẹ̀yẹ Àgbáyé FIFA 2002, kó tó di ìgbà yìí, ó tún ti jẹ́ olùkọ́ fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ́lù orílẹ̀-èdè Nàìjíríà làrin ọdún 1982 àti 1984. Ní 1984, Onigbinde mú Nàìjíríà dé òpin ìdíje Ife-ẹyẹ àwọn Orílẹ̀-èdè Áfríkà ọdún 1984. Náìjíríà kùnà lọ́wọ́ Kamẹrúnù pẹ̀lú góólù 1-3 nínú ayò náà. Lẹ́yìn èyí ní ọdún 1984, ó di olùkọ́ fún Shooting Stars Sports Club ní Ibadan, ó sì mú kùlọ̀bù náà dé òpin ìdíje Ife-ẹ̀yẹ Africa Club Champions. Wọ́n kùnà ayò òpin lọ́wọ́ Zamalek láti Egypt.
Karl Malone
Karl Anthony Malone (ọjọ́ìbí 24 Oṣù Keje, 1963) ni oníṣẹ́ agbábọ́ọ́lù alápẹ̀rẹ̀ ará Amẹ́ríkà tó ti fẹ̀yìntì. Wọ́n mọ̀ pẹ̀lú orúkọ ìnagijẹ "the Mailman", ó gbá ipò "power forward". Ó gbá bọ́ọ́lù fún ẹgbẹ́ agbábọ́ọ́lù National Basketball Association (NBA) pẹ̀lú Utah Jazz àti Los Angeles Lakers.
Ogun (ìṣojútùú)
Ogun le túmọ̀ sí:
Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní àwọn Erékùṣù Kánárì
Wọ́n kéde Àjàkálẹ̀-àrùn Covid-19 ní àwọn Erékùṣù Kánárì lọ́jọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kínní ọdún 2020, nígbà tí àyẹ̀wò arìnrìn-àjò kan láti orílẹ̀-èdè Jẹ́rmánì fihàn pé ó ní àrùn náà ni ilu La Gomera. Ẹnikejì tí ó tún ní àrùn náà ni Erékùṣù náà ni wọ́n kéde lọ́jọ́ kẹrìnlélógùn oṣù kejì ọdún 2020, lẹ́yìn tí wọ́n kéde àjàkálẹ̀ àrùn náà ní orílẹ̀-èdè Italy, níbi tí èsì àyẹ̀wò dọ́kítà elétò ìlera kan láti Lombardy, ní Italy, tí ó wá lo ìsinmi ní Tenerife fihàn pé ó ní àrùn Covid-19. Lẹ́yìn náà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ni àwọn tí wọ́n ti ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú dókítà náà tún lùgbàdì àrùn náà ní Tenerife.
Àkọsílẹ̀ òòjọ́ tí ìjọba orílẹ̀-èdè náà ìkéde pé wọ́n ní àrùn Covid-19 ní àwọn erékùṣù Canary.
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 ní Central African Republic
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 bẹ́ sílẹ̀ lórílẹ̀ èdè Central African Republic lóṣù kẹta ọdún 2020 Lọ́jọ́ Kejìlá oṣù kìíní ọdún 2020 ni àjọ elétò ìlera àgbáyé, World Health Organization (WHO) jẹ́rìí pé ẹ̀rànkòrónà, Covid-19, ni ó ń fa àìsàn èémí láàárín àwọn ènìyàn kan lágbègbè Wuhan,ní Ìpínlẹ̀ Hubei, lórílẹ̀-èdè China, èyí tí wọ́n jábọ̀ rẹ̀ fún àjọ WHO lọ́jọ́ kokànlélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019.
Iye ìjàm̀bá ikú àrùn Covid-19 kéré sí ti àrùn SARS, Severe acute respiratory syndrome tó bẹ́ sílẹ̀ lọ́dún 2003, ṣùgbọ́n jíjàkálẹ̀ àrùn náà lágbára ju SARS lọ, pàápàá jù lọ iye àwọn ènìyàn tí àrùn náà ń pa lápapọ̀.
Ẹ̀rọ amúnimí mẹ́ta péré ni ó wà ní gbogbo orílẹ̀-èdè náà.
Lọ́jọ́ kẹrìnlá oṣù kẹta ọdún 2020 ni wọ́n kọ́kọ́ kéde ẹni àkọ́kọ́ tí ó ní àrùn náà lórílẹ̀ èdè Central African Republic. Alárùn náà jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́rìnléláàdọ́rin ((74) ọmọ orílẹ̀-èdè Italy tó padà sí Central African Republic láti ìlú Milan.
Ènìyàn mẹ́fà péré ni wọ́n kéde pé wọ́n ní àrùn náà lóṣù kẹta, kò sí ẹnì tí ara rẹ̀ yá tàbí kú nínú wọ́n.
Ènìyàn tuntun mẹ́rìnlélógójì ni wọ́n kéde wọn pé wọ́n kó àrùn náà. Èyí wá jẹ́ kí àpapọ̀ àwọn tí wọ́n ní àrùn náà di àádọ́ta (50). Eni mẹ́wàá rí ìwòsàn, tí àwọn ogójì ṣì ní àìsàn náà títí di ìparí oṣù náà.
Lọ́jọ́ kẹtàdínlógún oṣù karùn-ún ni ẹni àkọ́kọ́ kú lórílẹ̀-èdè náà látàrí àrùn náà.
Lóṣù karùn-ún, àpapọ̀ àwọn ènìyàn tuntun tí wọ́n ní àrùn náà jẹ́ 961, èyí tí ó mú kí iye àpapọ̀ àwọn tí wọ́n ní àrùn náà ní Central African Republic jẹ́ ẹgbẹ̀rúnkanlémọ́kànlá (1011). Ènìyàn méjì péré ló kú, tí àpapọ̀ àwọn tí wọ́n lu àlúyọ nínú àìsàn náà jẹ́ mẹ́tàlélógún (23).
Lóṣù kẹfà ọdún 2020, iye àwọn ènìyàn tuntun tí wọ́n ní àrùn Covid-19 lórílẹ̀-èdè Central African Republic jẹ́ 2734, èyí jẹ́ kí àpapọ̀ àwọn tí wọ́n ní àrùn náà níbẹ̀ jẹ́ 3745. Àpapọ̀ àwọn tí àìsàn náà pa jẹ́ mẹ́tàdíláàdọ́ta (47). Iye àwọn tí wọ́n rí ìwòsàn gbà jẹ́ 878,tí àpapọ̀ iye àwọn tí wọ́n ṣì ní àrùn náà jẹ́ 2911 titi di ìparí oṣù náà.
Àjàkálẹ̀ Àrùn COVID-19 ní Orilẹ̀-èdè Niger
Àjàkálẹ̀ Àrùn COVID-19 ni wọ́n fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé ó ti tàn dé orílẹ̀-èdè olòmìnira Niger nínú oṣù Kẹ́ta ọdún 2020. Àjọ Amnesty International jábọ̀ rẹ̀ wípé àwọn kan fòfin gbé àwọn oníròyìn tí wọ́n ń kọ nípa àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní orílẹ̀-èdè Niger, tí wọ́n sì ké sí ìjọba kí wọ́n dẹ́kùn ìwà ìtẹ̀ ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn lójú mọ́lẹ̀. Ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kíní ọdún 2020, Àjọ ìṣọ̀kan tí ó ń rí sí ìlera ní àgbáyé fìdí àrùn Kòrónà tí a tún ń pè ní Kofid-19 ní orílẹ̀-m àgbáyé ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kínní ní ọdún 2020. Tí wọ́n sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé àrùn yí bẹ̀rẹ̀ ní ìlú kan tí wọ́n ń pè ní Wuhan, ní ẹkùn Hubei ní orílẹ̀-èdè China. Àmọ́ ó tó ọjọ́ Kẹtalélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019 kí wọ́n tó fi tó àjọ ìṣòkan àgbáyé létí. Wón tún fìdí rẹ̀ múlẹ̀ siwájú si wípé bí àrùn yí bá ti mú ènìyàn, oun ni ó ń fa ìfúnpinpin ní ní inú káà ọ̀fun ati àyà, tí ó sì ma ń fa kàtá tàbí kí ènìyàn ó ma wú ikọ́ tàbí sín léra léra. Iye ìjàmbá tí àrùn Kòrónà ti fà lágbáyé kéré sí iye ìjàmbá tí àìsàn àrùn ọ̀fun SARS ti fà láti ọdún 2003, Àmọ́ iye àwọn ènìyàn tí wọ́n tó àrùn Kòrónà látàrí ríràn tí ó ń ràn kálẹ̀ ti.pọ̀ ju ti SARS lọ, bí ó ti lẹ̀ jẹ́ wípé ìtànkálé àrùn COVID-19 ń gbópọn si lójojúmọ́ tí ó sì ti ṣekú pa ọ̀pọ̀lọpò ènìyàn lágbáyé.
Orílẹ̀-èdè olómìnira Niger ní akọsílẹ̀ akọ́kọ́ ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù Kẹ́ta ọdún 2020, ní ìlú Niamey. Ẹni tí ó kó àrùn náà wọ orílẹ̀-èdè náà ni ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí ó jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́rìndínlógójì. Wọ́n fìdí rẹ̀ múlẹ̀.wípé aláàárẹ̀ náà ti ṣe ìrìn-àjò lọ sí àwọn ìlú bí Accra, Abidjan, Lomé ati Ouagadougou, ṣáájú kí ó tó darí sí orílẹ̀-èdè Niger. Lẹ́yìn tí ìròyìn àrùn yí kálẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Niger, wọ́n ti àwọn pápákọ̀ òfurufú wọn pa láti tètè dẹ́kun ìtànkálẹ̀ àrùn náà. Ẹnìkẹta tí yóò kó àrùn yí wọ orílẹ̀-èdè Niger ni obìnrin ọmọ orílẹ̀-èdè Brazil kan tí ó wọ orílẹ̀-èdè Niger ní 9jọ́ Kẹfà oṣù Kẹ́ta ọdún 2020.
Orílẹ̀-èdè Niger ti ní akọsílẹ̀ tí ó tó méje lápapọ̀ nígbà tí yóò fi di ọjọ́ karùndínlọ́gbọ̀n oṣù Kẹ́ta ọdún 2020, ẹni kan ṣoṣo ni ó papò dà ní ọjọ́ Kẹrìnlélógún oṣù kẹta ní Ìlú Niamey, tí aláìsí náà sì jẹ́ ọmọ ọdún mẹ́tàlélọ́gọ́ta tí ó wá láti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Àpapọ̀ iye akọsílẹ̀ tí wọ́n pada rí ní orílẹ̀-èdè Niger ní inú oṣù Kẹ́ta jẹ́ Mẹ́rìnlélọ́gvọ̀n lápapọ̀, nígbà tí ènìyàn mẹ́ta papò dá nínú wọn. Èyí wá dín wọn kù sí mọ́kanlélọ́gbọ̀n.
Wọ́n tún ní akọsílẹ̀ iye ènìyàn tí ó tó 685 tí wọ́n ní àrùn COVID-19, èyí sì mú kí iye gbogbo àwọn aláìsàn Kòrónà ó di 719. Àwọn 452 rí ìwòsàn gbà nígbà tí àwọn 32 papò dà tí wọ́n gbọ̀run lọ.
Nínú oṣù yí, wọ́n tún ṣàwárí ọ̀tun nípa àwọn tí wọ́n ní kòkòrò àrùn COVID-9 tí wọ́n tó 239. Èyí mu kí ggbogbo iye àwọn aláìsàn náà di 958 lápapọ̀, tí iye àwọn tí wó di aláìsí di ìlópo méjì 64, tí àwọn 387 sì rí ìwòsàn gbà. Iye àwọn tó kù tí wọn kò kú tí wọn kò sí tíì gbádùn jẹ́ 55 ní ìparí oṣù Karùún.
Nínú oṣù yí, wọ́n tún ṣàkọsílẹ̀ iye ènìyàn tí ó tó ọgọ́rùún kna àti mẹ́tàdìnlógún aláàrẹ̀. Èyí mú kí iye àwọn aláìsàn náà lápapọ̀ láti ìbẹ̀rẹ̀ àjakálẹ̀ àrùn náà ó gùnkè lọ sí 1075. Iye àwọn tí kú jẹ́ 67 nígbà tí iye àwọn tí wọ́n rí ìwòsàn gbà jẹ́ 943, tí Iye àwọn tó kù tí wọn kò kú tí wọn kò sí tíì gbádùn jẹ́ 65.
Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ní Tógò
Àrùn COVID-19 dé sí orílẹ̀-èdè Togo ni oṣù kẹta ọdún 2020.
Ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kíní ọdún 2020, Àjọ ìṣọ̀kan tí ó ń rí sí ìlera ní àgbáyé fìdí àrùn Kòrónà tí a tún ń pè ní Kofid-19 ní orílẹ̀-m àgbáyé ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kínní ní ọdún 2020. Tí wọ́n sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé àrùn yí bẹ̀rẹ̀ ní ìlú kan tí wọ́n ń pè ní Wuhan, ní ẹkùn Hubei ní orílẹ̀-èdè China. Àmọ́ ó tó ọjọ́ Kẹtalélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019 kí wọ́n tó fi tó àjọ ìṣòkan àgbáyé létí.
Iye ìjàmbá tí àrùn Kòrónà ti fà lágbáyé kéré sí iye ìjàmbá tí àìsàn àrùn ọ̀fun SARS ti fà láti ọdún 2003, Àmọ́ iye àwọn ènìyàn tí wọ́n tó àrùn Kòrónà látàrí ríràn tí ó ń ràn kálẹ̀ ti.pọ̀ ju ti SARS lọ, bí ó ti lẹ̀ jẹ́ wípé ìtànkálé àrùn COVID-19 ń gbópọn si lójojúmọ́ tí ó sì ti ṣekú pa ọ̀pọ̀lọpò ènìyàn lágbáyé.
Ní ọjọ́ kẹfa oṣù kẹta, orílẹ̀-èdè Togo ní àkọsílẹ̀ àkọ́kọ́ àrùn COVID-19. Ẹni tí ó kó àrùn náà wọ orílẹ̀-èdè náà jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Togo tí ó jẹ́ ọmọ ọdún méjì lélógojì. Wọn fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé aláàárẹ̀ náà ti ṣe ìrìn-àjò lọ sí àwọn ìlú bí Germany, France, Turkey àti Benin, ṣáájú kí ó tó dárí padà sí orílẹ̀-èdè Togo.
Orílẹ̀-èdè Togo ti ní akọsílẹ̀ mẹ́jọ lápapọ̀ awon ti o ni àrùn náà nígbà tí yóò fi di ọjọ́ ogún oṣù Kẹ́ta ọdún 2020. Arábìnrin tí ó kọ́kọ́ kó àrùn náà sí ti rí ìwòsàn gba.
Ní ọjọ́ kọkànlélógún oṣù kẹta, wọ́n ti àwọn pápákọ̀ òfurufú wọn pa láti tètè dẹ́kun ìtànkálẹ̀ àrùn náà lẹ́yìn tí wọn ríi awọn ẹ̀yán méje tí ó tún kó àrùn náà. Àwọn ará ìlú Lome, Tsevie, Kpalime àti Sokode wá ní ìgbélé fún ọ̀sẹ̀ méjì láti ọjọ́ ogún oṣù kẹta.
Ní ọjọ́ kẹtàdínlógbon oṣù kẹta, ẹ̀yán kàn papò dà láti ara àrùn náà.
Ní ìparí oṣù kẹta, wọn tí ríi àwọn èèyàn mẹ́tàlélọ́gbọ̀n tí ó kó àrùn náà, tí èèyàn kan ṣoṣo sì papò dà, àwọn mẹ́wàá sì rí ìwòsàn gbà.
Ní oṣù kẹrin, wọn ríi àwọn ẹ̀yán méjìlèlọ́gọ́rin tí ó tún kó àrùn náà, èyí sì jẹ ki gbogbo àwọn tó ti ko àrùn náà je 116. Àwọn ẹ̀yán mẹsan sì papò dá, àwọn ẹ̀yán 65 sì rí ìwòsàn gba.
Ní oṣù karùn-ún, àwọn èèyàn 326 tún kó àrùn náà, èyí sì jẹ ki gbogbo àwọn tó ti ko àrùn náà je 442. Àwọn ẹ̀eyán mẹ́rin kú ní oṣù náà, èyí sì jẹ ki gbogbo àwọn tí papò dá jẹ́ mẹ́tàlá, àwọn ẹ̀yán 211 sì rí ìwòsàn gba.
Ní oṣù kẹfà, wọn ríi àwọn ẹ̀yán 208 tí ó tún kó àrùn náà, èyí sì jẹ ki gbogbo àwọn tó ti ko àrùn náà je 643. Èèyàn kàn kú ní oṣù náà, èyí sì jẹ ki gbogbo àwọn tí papò dá jẹ́ mẹ́rìnlá, àwọn ẹ̀yán 395 sì rí ìwòsàn gba. Awon èèyàn 234 síi ni àrùn náà ni ipari oṣù náà.
Ni Oṣu Kẹsan ọdun 2021, Togo n gbooro si ipo pajawiri ilera titi di Oṣu Kẹsan 2022 ni atẹle igbesoke ni awọn ọran tuntun ti coronavirus ni awọn ọsẹ to ṣẹṣẹ. Wiwọle si awọn ile iṣakoso jẹ koko ọrọ si igbejade ti ikọja ajesara Covid-19 kan.
Àwọn ará Georgia
Àwọn ará Georgia (ქართველები) — ẹ̀yà ènìyàn ati orile-ede eniyan ni Georgia.
Àjàkálẹ̀ Àrùn COVID-19 ní orílẹ̀-èdè Mozambique
The Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní tàn kálẹ̀ dé orílẹ̀-èdè Mozambique ní àárín oṣù kẹ́ta ọdún 2020.
Ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kíní ọdún 2020, Àjọ ìṣọ̀kan tí ó ń rí sí ìlera ní àgbáyé fìdí àrùn Kòrónà tí a tún ń pè ní Kofid-19 ní orílẹ̀-m àgbáyé ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kínní ní ọdún 2020. Tí wọ́n sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé àrùn yí bẹ̀rẹ̀ ní ìlú kan tí wọ́n ń pè ní Wuhan, ní ẹkùn Hubei ní orílẹ̀-èdè China. Àmọ́ ó tó ọjọ́ Kẹtalélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019 kí wọ́n tó fi tó àjọ ìṣòkan àgbáyé létí .
Wọ́n tún fìdí rẹ̀ múlẹ̀ siwájú si wípé bí àrùn yí bá ti mú ènìyàn, oun ni ó ń fa ìfúnpinpin ní ní inú káà ọ̀fun ati àyà, tí ó sì ma ń fa kàtá tàbí kí ènìyàn ó ma wú ikọ́ tàbí sín léra léra. Iye ìjàmbá tí àrùn Kòrónà ti fà lágbáyé kéré sí iye ìjàmbá tí àìsàn àrùn ọ̀fun SARS ti fà láti ọdún 2003. Àmọ́ iye àwọn ènìyàn tí wọ́n tó àrùn Kòrónà látàrí ríràn tí ó ń ràn kálẹ̀ ti.pọ̀ ju ti SARS lọ, bí ó ti lẹ̀ jẹ́ wípé ìtànkálé àrùn COVID-19 ń gbópọn si lójojúmọ́ tí ó sì ti ṣekú pa ọ̀pọ̀lọpò ènìyàn lágbáyé.
Orílẹ̀-èdè Mozambique ní akọsílẹ̀ akọ́kọ́ ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹ́ta ọdún 2020. Wọ́n rí àrùn yí lára ẹnìkan tí ó jẹ́ ẹni ọdún márùdínlọ́gọ́sàán tí ó ń darí bọ̀ láti ilẹ̀ United Kingdom. nínú oṣù yí, àwọn ènìyàn mẹ́jọ ni ó tún rí tí ayẹ̀wò sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé wọ́n ní àrùn aṣekú pani Kòrónà.
Ní ọjọ́ kẹjọ oṣù kẹrin ọdún 2020, wọ́n tún ṣàwárí àwọn ènìyàn méje mìíràn tí ó ti fara kó jogbo àrùn COVID-9 ní orílẹ̀-èdè náà tí ó mú kí gbogbo àwọn tí eọ́n ti ní àrùn yí ti jẹ́ mẹ́tàdínlógún, ní èyí tí àwọn ènìyàn mẹ́sàán kó àrùn náà ran ara wọn. Kí oṣù kẹrin tó parí, wọ́n ti rí tó àwọn ènìyàn tí ó tó mẹ́rìndínlọ́gọ́jọ tí wọ́n ní arùn Kòrónà. Àwọn méjìlá nínú wọn ni wọ́n rí ìtọ́jú gbà tí ó sì ku àwon mèrìnlélọ́gọ́ta ènìyàn tí àìsàn yí ṣì wà lára wọn.
Ní ọjọ́ karùndínlọ́gbòn àti ọjọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n oṣù Karùún, orílẹ̀-èdè Mozambique pàdánù ènìyàn méjì àkọ́kọ́ sí ọwọ́ àrùn COVID-9. Ní àárín oṣù yí, orílẹ̀-èdè Mozambique ti ní akọsílẹ̀ iye ènìyàn tí ó tó ọgọ́rùún kan ó lé méjìdínlọ́gọ́rin, èyí mú kí iye àwọn tí wọ́n ti ní àrùn náà lápapọ̀ láti Ìbẹ̀rẹ̀ ó jẹ́ ọgọ́rùún méjì ó lé mèrìléláàdọ́ta. Àwọn ènìyàn 91 ni wọ́n rí ìtọ́jú tí ara wọn sì yá tí wọ́n pada sí ilé wọn. Ẹnikẹ́ni kò kú nínú oṣù yí yàtọ̀ sí àwọn tí wọ́n ti kọ́kọ́ kú tẹ̀lẹ̀. Tí àwọn ọgọ́rùún kan ó lé mọ́kànlélélọ́gọ́ta ènìyàn tí àìsàn yí ṣì wà lára wọn. <
Ìyalẹ́nu ni ó jẹ́ bí iye àwọn tí àrùn náà tún kọlù jẹ́ ìlọ́po ènìyàn tí ó ti mú tẹ́lẹ̀ nínú oṣù Karùún pẹ̀lú àwọn ènìyàn mẹ́rìlélógójì ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù Karùún nìkan. Nígbà tí ó di ọjọ́ kẹrìnlá, wọ́n pàdánù ẹnìka tí ó jẹ́ ẹni ọdún mẹ́rìnléláàdọ́jọ tí ó jẹ́ ọmọ agbègbè Nampula Province. After ending May with 254 confirmed cases, the number of confirmed cases had doubled by 13 June, with a further 44 cases confirmed on that day alone. Àwọn mẹ́fà ni ó papò dà nínú oṣù Kẹfà nígbà tí àwọn ọgọ́rùún méjì ó lé mẹ́jìlélọ́gbọ̀n rí ìwòsàn gbà. Iye àwon ènìyàn tí àìsàn yí ṣì wà lára wọn jẹ́ ọgọ́rùún mẹ́fà àti méjìléláàdọ́ta.
Bode Akindele
Oloye Bode Akindele (2 June 1933 - 29 June 2020) jẹ onimọran ile-iṣẹ orilẹ-ede Naijiria kan ati Parakoyi ti ilu Ibadanland, ti apapọ iye oro re to $ 1.19 bilionu, gẹgẹ bi iwadi ti Ventures Africa se ti won si gbe jade ni ọdun 2013 ninu iwe iroyin Daily Telegraph . O je eni ikerindinlogun ti o lowo julo ni orile ede Naijiria gege bi BuzzNigeria ti se apejuwe. Akindele ni oludasile ati Alaga ti Madandola Group, onisowo oju-omi, ile ise ti o n se orisirisi ohun elo, ti olu-ile ise re wa ni United Kingdom.
Lilian Bach
Lilian Bọlá Bach jẹ́ gbajúmọ̀ ọ̀ṣẹ̀rè-bìnrin àti afẹwà ṣiṣẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Wọ́n bí Bọlá tí gbogbo ènìyàn mọ̀ sí Lilian ní Erékùṣù Èkó. Yorùbá ni màmá rẹ̀, tí bàbá rẹ̀ sìn jẹ́ ọmọ Poland. Nítorí iṣẹ́ bàbá rẹ̀, ó gbé ní onírúurú ìlú lórílẹ̀ èdè Nàìjíríà nígbà èwe rẹ̀. Ó kàwé àkọ́bẹ̀rẹ̀ ní Army Children's school, ní ìlú Port Harcourt, bẹ́ẹ̀ náà kàwé ní Ìdí Àràbà Secondary School, ní Ìpínlẹ̀ Ẹ̀kọ́. Ó kàwé gbàwé ẹ̀rí nínú ìmọ̀ iṣẹ́ tíátà ní University of Lagos Bàbá rẹ̀ kú nígbà tí ó wà lọ́mọ ọdún mẹ́wàá
Lilian di gbajúmọ̀ afẹwà-ṣiṣẹ́ àwọn ọdún òǹkà 1990. Ó wà lára àwọn adíje àwọn Omidan tó rẹwà jùlọ ní Nàìjíríà, bẹ́ẹ̀ náà ló kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìpolówó ọjà lórí ẹ̀rọ tẹlifíṣàn, èyí ló sọ ọ́ di Delta. Lọ́dún 1997 ló bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ sinimá àgbéléwò, tí ó sìn kópa nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ sinimá àgbéléwò lédè Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́sì ni Nàìjíríà.
Gabriel Igbinedion
Olóyè Gabriel Osawaru Igbinedion (ọjọ́ìbí September 11, 1934) ni oníṣòwò àti oníjóyè ará Nàìjíríà láti ìlú Ọkadá ní Ìpínlẹ̀ Ẹdó. Òhun ni ó wà lórí oyè gẹ́gẹ́bí Esama ìlú Benin.
Armen Sarkissian
Armen Sargsyan (; ọjọ́ìbí 23 June 1953) ni olóṣèlú, onímọ̀físíksì àti onímọ̀sáyẹ́nsì kọ̀mpútà tó ti wà lórí ipò bíi Ààrẹ ilẹ̀ Arméníà láti ọdún 2018. Ó ti kọ́kọ́ wà ní ipò bíi Alákóso Àgbà ilẹ̀ Arméníà láti ọjọ́ 4 oṣù kọkànlá ọdún 1996 títí di ọjọ́ 20 oṣù kẹta ọdún 1997 àti tẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́bí aṣojú ilẹ̀ Arméníà ní Londonu. Wọ́n dìbò yan Sargsyan ní ọjọ́ 2 oṣù kẹta ọdún 2018 ó sì bẹ̀rẹ̀ ìgbà ààrẹ rẹ̀ ní ọjọ́ 9 oṣù kẹrin ọdún 2018.
Kamala Harris
Kamala Devi Harris ( ; ọjọ́ìbí October 20, 1964) ni olóṣèlú àti agbẹjọ́rò ará Amẹ́ríkà tó wà ní ipò gẹ́gẹ́bí alàgbà ilẹ́ aṣòfin Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà láti Kalifọ́níà láti ọdún 2017. Òhun ni wọ́n pè lórúkọ fún ipò ìgbákejì ààrẹ sí Joe Biden fún Ẹgbẹ́ Dẹmọkrátíkì nínú ìdìbòyan ààrẹ ọdún 2020 ní Amẹ́ríkà.
Alexander Van der Bellen
Alexander Van der Bellen (; ọjọ́ìbí 18 January 1944) ni Ààrẹ ilẹ̀ Austríà lọ́wọ́lọ́wọ́. Tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀ ó ti ṣiṣẹ́ bíi ọ̀jọ̀gbọ́n ẹ̀kọ́ ìmọ̀-ọ̀kọ̀wọ̀ ní Yunifásítì ìlú Vienna, bẹ́ẹ̀sìni lẹ́yìn ìgbà tó di olóṣèlú, ó di agbẹnusọ/olórí Ẹgbẹ́ Aláwọ̀-ẹwé ilẹ̀ Austríà.
Hubert Minnis
Hubert Alexander Minnis, ON (ọjọ́ìbí 16 April 1954) ni olóṣèlú ará ilẹ̀ àwọn Bàhámà àti Alákóso Àgbà ilẹ̀ àwọn Bàhámà láti oṣù karùn ọdún 2017.
Coco Gauff
Cori "Coco" Gauff (ọjọ́ìbí March 13, 2004) ni agbá tẹnísì ará Amẹ́ríkà. Òhun ni agbá tẹnísì ọmọ-ọdún kékeré jùlọ tó wà ní top 100 lórí Women's Tennis Association (WTA), bẹ́ẹ̀sìni ipò rẹ̀ tó gajùlọ ni No. 49 lágbàayé nínú ìdíje àwọn ẹnìkan, àti ipò No. 42 nínú ìdíje àwọn ẹni méjì. Gauff gba ife-ẹ̀yẹ WTA ìdíje àwọn ẹnìkan ní 2019 Linz Open nígbà tó jẹ́ ọmọ-ọdún 15, èyí sọ ọ́ di ẹni ọjọ-orí tó kéré jùlọ tó gba ife-ẹ̀yẹ ìdíje àwọn ẹnìkan lórí WTA Tour lẹ́yìn ọdún 2004. Bákannáà ó tún ti gba ife-ẹ̀yẹ méjì ìdíje àwọn ẹni méjì pẹ̀lú Caty McNally. Gauff gba òkìkí lẹ̀yìn ìgbà tó borí Venus Williams ní ayò ìfigagbága àkọ́kọ́ Wimbledon ní 2019.
Ìjàmbá ìtúká ẹ̀búté Bèírùtù ọdún 2020
Ní ìrọ̀lẹ́ ọjọ́ 4 oṣù kẹjọ ọdún 2020, àwọn ìjàmbá ìtúká aláriwo olóró méjì ṣẹlẹ̀ ní èbúté ìlú Bèírùtù, tó jẹ́ olúìlú orílẹ̀-èdè Lẹ́bánọ́nù. Ìtúká aláriwo kejì lágbára tó bẹ́ẹ̀ tó, ó fa ikú àwọn ènìyàn tó pọ̀ tó 207, ìpalára àwọn ènìyàn tó tó 6,500, ìbàjẹ́ àwọn ohun ìní tí iye owó wọn tó US$10–15 billionu, ó sì sọ àwọn ènìyàn tó pọ̀ tó 300,000 di aláìnílé. Ìṣẹ̀lẹ̀ yìí ṣẹlẹ̀ nítorí àmóníọ́mù onínáítrójínìtí agbára rẹ̀ tó tí ìjọba Lẹ́bánọ́nù ti gbẹ́sẹ̀lé látọwọ́ ọkọ̀ ojú-omi akẹ́rù "MV Rhosus", tí wọ́n sì kó pamọ́ sí apá kan ní èbúté náà láì sí àbò àti ìṣọ́ra tó yẹ fún ọdún mẹ́fà.
Nipsey Hussle
Ermias Joseph Asghedom (August 15, 1985 – March 31, 2019), tó gbajúmọ̀ pẹ̀lú orúkọ ìtàgẹ́ rẹ̀ bíi Nipsey Hussle (ó sábà kọ ọ́ bíi Nipsey Hu$$le), jẹ́ olórin rap, alákitiyan, àti oníṣòwò ará Amẹ́ríkà. Ó gbajúmọ̀ wá láti Los Angeles ní àrin àwọn ọdún 2000, Hussle dá fúnrara rẹ̀ gbé àwo-orin mixtape àkọ́kọ́ rẹ̀ jáde, "Slauson Boy Volume 1", èyí ló fàá tí ó fi tọwọ́bọ̀wé àdéhùn pẹ̀lú Cinematic Music Group àti Epic Records.
Hussle gbajúmọ̀ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn àwo-orin mixtape tó gbé jáde, nínú wọn ni "Bullets Ain't Got No Name", "The Marathon", "The Marathon Continues", àti "Crenshaw" tí Jay-Z ra ogọ́rùún nínú wọn fún $100 fún ẹyọkan. Lẹ́yìn ìfàsẹ́yìn, ó gbé àwo-orin rẹ̀ àkọ́kọ́ jáde tó pè ní "Victory Lap" ní ọdún 2018, wọ́n sì pè lórúkọ fún Ẹ̀bùn Grammy ọdún 2019. Lẹ́yìn tó di olóògbé, wọ́n fún ní Ẹ̀bùn Grammy méjì fún àwọn orin "Racks in the Middle" àti "Higher" (tó ṣe pẹ̀lú DJ Khalid) ní ibi àjọyọ̀ ẹ̀bùn Grammy ọdún 2020.
Ó tún gbajúmọ̀ fún iṣẹ́ òwò rẹ̀, Hussle dá ilé ìtajà Marathon Clothing sílẹ̀, pẹ̀lú ilé-iṣẹ́ Carless, olórí ilé-iṣẹ́ náà, Karen Civil àti pẹ̀lú ẹ̀gbọ́n rẹ̀ Samiel Asghedom ní 2017. Ní ọjọ́ 31 oṣù kẹta ọdún 2019, wọ́n yìnbọn pa Hussle ní iwájú ilé-ìtajà rẹ̀ ní Los Angeles. Eric Holder, ọkùnrin ọmọ-ọdún 29 tí òhun àti Hussle ti ní ìjiyàn ní àárọ̀ ọjọ́ náà, ní wọ́n fẹ̀sùn kàn pé ó yìnbọn pá.
Amitabh Bhattacharjee
Amitabh Bhattacharjee (ọjọ́ìbí 15 August 1973) ni òṣeré ará India tó ún ṣeré nínú àwọn fílmù èdè Bengali àti Hindi. Ó dàgbà ní Delhi. Ó kọ́kọ́ ṣeré nínú fílmù "Rasta", tí Bratya Basu ṣe olùdarí, pẹ̀lú Mithun Chakraborty. Ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀ fílµu lédè Bengali àti Hindi.
Amitabh Bachchan
Amitabh Bachchan (; orúkọ àbísọ Inquilaab Srivastava; ní 11 October 1942) ni òṣeré, olóòtú fílmù, atọ́kùn ètò tẹlifísàn, akọrin àti olóṣèlú ará Índíà. Ó kọ́kọ́ gbajùmọ̀ nígbà ìbẹrẹ̀ àwọn ọdún 1970 fún àwọn fílmù bíi "Zanjeer", "Deewaar" àti "Sholay".
Kaycee Madu
Kaycee (Kelechi) Madu jẹ́ ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ṣùgbọ́n tí ó gbajúmọ̀ gẹ́gẹ́ bí amọ̀fin àti òṣèlú ní orílẹ̀ èdè Kánádà. Òun ni Mínísítà aṣẹ̀ṣẹ̀yàn Ìpínlẹ̀ Alberta ní orílẹ̀-èdè Kánádà. Wọ́n dìbò yàn-án sí ilé ìgbìmọ̀ aṣòfin tí Ìpínlẹ̀ Alberta lọ́dún 2019, láti ṣojú ẹkùn ìdìbò electoral district. Lọ́gbọ̀n ọjọ́ oṣù kẹrin ọdún 2019,Wọ́n Madu sínú Ìgbìmọ̀ ìṣèjọba, Executive Council of Alberta gẹ́gẹ́ bí Mínísítà fún ètò olú-ìlú náà. Ìpò yìí ló dìmú títí dọjọ́ kẹẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n oṣù kẹjọ ọdún 2020 tí wọ́n tún fi yàn án gẹ́gẹ́ bí Mínísítà ètò ìdájọ́ àti Amọ̀fin-àgbà ní Alberta lórílẹ̀-èdè Kánádà.
Pẹ̀lú àṣẹ láti òfin ìgbìmọ̀ iìṣèjọba, Gómìnà Ìpínlẹ̀ Alberta fún Madu ni oyè Queen's Counsel lọ́jọ́ kẹrin oṣù kẹta ọdún 2020. Oyè Queen's Counsel ni oyè tí ó ga jùlọ tí wọ́n máa ń fún àwọn aṣòfin tó bá dáńgájíá nípa ìdàgbàsókè òfin àti ìlú
Ipa àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 lórí ilé-iṣẹ́ oúnjẹ
Àjàkálẹ̀-àrùn COVID-19 ti ní ipá lórí ile-iṣẹ ounje kari aye bi awọn ijọba orilẹ-ede ṣe gbe awọn ile-ounjẹ ati awọn ile igbafẹ tì lati lè di ìtànkálẹ̀ kokoro naa. Jakejado agbaye, awọn ero to n wọ ile-ounjẹ lojoojumọ ti dinku jọjọ ti a ba fi we iru akoko yii ni ọdun 2019. Títìpa ti wọ́n ti àwọn ile-ounjẹ pa ti ṣe akoba fun awọn ile-iṣe miran bii ipese ounjẹ, ile-ipọn'ti loriṣiriṣi ati oko'wo ọkọ ojú omi tó nkó àwọn oja kaakiri, oun pẹlu iṣẹ ọgbin.
Awọn ohun ti o jẹ yọ lati ara àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ti da rudurudu silẹ ni awon agbegbe ti wọn ti n ko ounjẹ wọle pẹlu eto lójú-ẹsẹ̀.
Ni Oṣu Kẹfa ọdun 2020, Àjọ awọn orilẹ-ede Agbaaye (United Nations) kìlọ̀ pé gbogbo ayé ń dojúkọ ìdààmú oúnjẹ ti o burú jùlọ lati bii idaji ọgọrun ọdun seyin nitori ipadasẹhin oko'wo ti àjàkálẹ̀-arun naa ti fa .
Amòye kan lori ààbò oúnjẹ lagbaaye, Peter Alexander lati ile-ẹkọ giga ti Yunifasiti ti Edinburgh sọ wípé ọja-gbogbogboo, eto lójú-ẹsẹ̀ ti o wọpọ laarin awọn agbègbè ti o ní oko'wo ti o f'ẹsẹ mulẹ ni agbara lati bojuto awọn idalọwọduro ti o ba jẹyọ lojukannaa tabi ọwon ohun kan sugbon o ṣeeṣe ki gbogbo eto daru nitori ko si alafo ninu eto tẹ́lẹ̀ bẹ́ẹ̀ si ni ko si àkópamó kankan ti won le tọwọ bọ.
Ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ agbègbè ni àwọn ènìyàn ti fi ìbẹ̀rù-bojo ra nkan, eleyi ti o yọrí sí ọ̀wón gógó. Àwọn ètò ìpèsè púpọ̀ ni o dojúrú; fún àpẹrẹ, awọn ìgò ti a fi n rọ èròjà tó ń mú ọwọ́ mó ti a n rà lati orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ati China ni o di ọwon gogo. Fun ọ̀pọ̀lọpọ̀ ounjẹ ni orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà bi awọn onibara ti n ra naa ni omiran n pada sori pẹpẹ, ṣugbon ibẹrubojo ti awọn eniyan fi ra ounjẹ nitori àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ti mu ki awọn pẹpẹ ounjẹ ṣofo ti ọwon gogo si wa. Awọn ẹgbẹ kan ni orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ti gba awọn ti o n ta ounje ni orílẹ̀-èdè naa ni imoran wipe ki won o maa ko ounjẹ sori pẹpẹ díẹ̀díẹ̀ lati le kapa ọwon gogo. Awọn olóúnjẹ wa lara awọn ti yoo fara gba pupọ julọ ni akoko àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 yii, ṣugbon bakannan ni won tun le ri anfani julọ ni akoko yii kanna gẹgẹbi ile-iṣẹ mohunmaworan Cheddar ti sọọ, paapaa ni lọọlọ yii. Ọpọ̀lọpọ̀ agbegbe ni iye ti wọn n ra ounjẹ yoo yatọ jọjọ.
Ipa àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 lórí iṣẹ́ ìròyìn
Àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19 kọjá ọ̀rọ̀ ẹ̀fẹ̀, ipa tó burú jáì ló ní lórí iṣẹ́ ìròyìn, pàápàá jù lọ àwọn àwọn oníṣẹ́ ìròyìn káàkiri gbogbo àgbáyé. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìwé-ìròyìn abẹ́lé ni Covid-19 ti ṣe àkóbá fún, nípa mímú wọn pàdánù owó ìpolówó-ọjà. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn oníṣẹ́ ìròyìn ló pàdánù iṣẹ́, tí àwọn ilé-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn mìíràn kógbá wọlé.  Púpọ̀ nínú àwọn ìwé-ìròyìn paywalls ló ṣe àdínkù àwọn ibi tí wọ́n lè ṣe àwárí wá ìròyìn nípa Covid-19 dé. Àwọn oníṣẹ́ ìròyìn ti ṣíṣe takuntakun láti ṣe ìròyìn tó pójú owó láti tako àwọn ìròyìn òfegè nípa àjàkálẹ̀ àrùn Covid-19, àwọn ìròyìn nípa ètò ìlera àti àwọn ìròyìn adárayá láti lè jẹ́ kí àwọn ènìyàn lè borí ipa burúkú àrùn náà.
Ajàkálẹ̀ àrùn COVID-19 ní orílẹ̀-èdè Ivory Coast
Àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 wo orílẹ̀-èdè Ivory Coast ní inú oṣù kẹ́ta ọdún 2020.
Ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kíní ọdún 2020, Àjọ ìṣọ̀kan tí ó ń rí sí ìlera ní àgbáyé fìdí àrùn Kòrónà tí a tún ń pè ní Kofid-19 ní orílẹ̀-m àgbáyé ní ọjọ́ Kejìlá oṣù Kínní ní ọdún 2020. Tí wọ́n sì fìdí rẹ̀ múlẹ̀ wípé àrùn yí bẹ̀rẹ̀ ní ìlú kan tí wọ́n ń pè ní Wuhan, ní ẹkùn Hubei ní orílẹ̀-èdè China. Àmọ́ ó tó ọjọ́ Kẹtalélọ́gbọ̀n oṣù Kejìlá ọdún 2019 kí wọ́n tó fi tó àjọ ìṣòkan àgbáyé létí.
Ètò ìkànìyàn olórí ò jorí tí ó yẹ kí ó wáyé ní orílẹ̀-èdè Côte d'Ivoire ní inú oṣù kẹrin ní ó ti ń kan ìjọba oril orílẹ̀-èdè náà lóminú bóyá yóò ṣe é ṣe látàrí ìbúr Ìbúrẹ́kẹ́ ajàkálẹ̀ àrùn aṣekú pani yí.Ní ọjọ́ Kíní sí ọjọ́ kẹta oṣù kẹrin, iye àwọn ènìyàn tí wọ́n ti ní àrùn COVID-9 ti di igba àti kejìdínlógún, nígbà tí àwọn iye àwọn tí wọ́n ti rí ìwòsàn gbà ti di mọ́kàndínlógún .
Secretary-general Patrick Achi announced that he had tested positive.