Oladipo Diya
Donaldson Oladipo Diya' " (ti a bi ni 3 Oṣu Kẹrin ọdun 1944) jẹ gbogboogbo ọmọ orilẹ -ede Naijiria kan ti o ṣiṣẹ bi Oloye Gbogbogbo Oṣiṣẹ, ni " de facto " Igbakeji Alakoso ti Nigeria labẹ olori ologun ti Gbogbogbo Sani Abacha lati ọdun 1994 titi ti wọn fi mu u fun arekereke ni ọdun 1997.  O ti ṣiṣẹ tẹlẹ bi Chief of Defense Staff ati pe o jẹ Gomina Ologun ti Ipinle Ogun lati Oṣu Kini Oṣu Kini ọdun 1984 si Oṣu Kẹjọ ọdun 1985.
Donaldson Oladipo Diya ni a bi ni ọjọ 3 Oṣu Kẹrin ọdun 1944 ni Odogbolu, Ipinle Ogun, lẹhinna Western Region, Nigeria. O kọ ẹkọ ni Methodist Primary School, Lagos, Ile -iwe Grammar Odogbolu.
Diya darapọ mọ Nigerian Defense Academy, Kaduna o si ja nigba [ Ogun Abele Naijiria]]. Lẹhinna o lọ si US Army School of Infantry, Command and Staff College, Jaji (1980–1981) ati [ [National Institute for Policy and Strategic Studies]], Kuru. Lakoko ti o n ṣiṣẹ ni ologun, Diya kọ ẹkọ ofin ni Ahmadu Bello University, Zaria, nibi ti o ti gba alefa LLB, lẹhinna ni Ile -iwe Ofin Naijiria, nibiti o ti pe si bar bi Agbejoro ati Alagbawi ti awọn Adajọ ile -ẹjọ giga ti Nigeria.
Oladipo Diya ni Alakoso 31, Brigade Airborne. O jẹ gomina ologun ti Ipinle Ogun lati Oṣu Kini Oṣu Kini ọdun 1984 si Oṣu Kẹjọ ọdun 1985. O di Olukọni Gbogbogbo ti o paṣẹ 82 Division, Nigeria Army ni 1985. Gbogbogbo Oladipo Diya ni Alakoso, National War college (1991–1993) ati lẹhinna yan bi Oloye Oṣiṣẹ Aabo.
A yan an si Oloye Oṣiṣẹ Gbogbogbo ni ọdun 1993 ati Igbakeji Alaga ti Igbimọ Alakoso Ijọba ni 1994. Bi Oloye Gbogbogbo Oṣiṣẹ, oun ni " [[de facto] ] " [[Igbakeji Aare Naijiria| Igbakeji Aare]] ti [[Nigeria]] nigba [[Sani Abacha]] jagunjagun ologun lati ọdun 1994 titi ti wọn fi mu u fun [[arekereke]] ni ọdun 1997. Oloye Oṣiṣẹ Rẹ ni asiko yii ni [[Bode George]]. .awọn itupalẹ iroyin | url = http: //www.vanguardngr.com/2009/10/27/night-of-long-knife-for-bode-george-a-news-analysis | url-status = live | pamosi -url = https: //web.archive.org/web/20180111185959/https: //www.vanguardngr.com/2009/10/night-of-long-knife-for-bode-george-a-news-analysis | archive-date = January 11, 2018 | wiwọle-ọjọ = 2009-11-09 | akede = [[Vanguard News]]}}
Ni ọdun 1997 Diya ati awọn ọmọ ogun alatako ninu ologun titẹnumọ gbero lati bori ijọba [[Sani Abacha]]. Awon ologun ti won je oloootito fun Abacha ni won se awari afurasi esun naa, ti won si fi Diya ati awon akegbe re sewon. Adajo jẹ ẹjọ ni kootu ologun ati pe wọn fun ni iku iku. Lori iku aitọ ti Abacha ni ọdun 1998, Diya ti dariji nipasẹ [[Alakoso ti Nigeria| Olori Ipinle]] arọpo, [[Abdusalami Abubakar]].
Pupọ eniyan gbagbọ pe ipaniyan ti o pọ pupọ jẹ, ni otitọ, ete ti Abacha ṣe lati pa Diya kuro, ti o n di olokiki laarin awọn alagba ati awọn ẹgbẹ alatako, fun awọn iwo iwọntunwọnsi lori ipo ni Nigeria. Ni iṣaaju, awọn aduroṣinṣin Abacha ti gbiyanju igbati o pa Diya, ẹẹkan ni papa ọkọ ofurufu ati lẹhinna ni opopona, lilo awọn bombu. Ṣugbọn ọpọlọpọ awọn atunnkanka sọ pe boya o ni itara nipasẹ ete idite gidi kan tabi rara, imuni ti Gbogbogbo Diya ṣe afihan awọn ipin ti o jinlẹ laarin ọmọ -ogun Naijiria ati ṣe afihan awọn aifọkanbalẹ ti o ga soke lori ipinnu gbogbogbo Abacha lati wa ni ipo nipasẹ ṣiṣe ẹrọ idibo tirẹ bi Alakoso. > Post Express, lojoojumọ ni Eko.
Otitọ pe Gbogbogbo Diya ati pe o fẹrẹ to gbogbo awọn miiran ti a mu jẹ ti ẹya [[Yoruba people| Yoruba]] lati guusu iwọ -oorun ti o ti ni aibikita pupọ ni diẹ ninu awọn rii bi imunibinu foju kan ni akoko kan nigbati orilẹ -ede kan ti awọn orogun agbegbe ti o lagbara n wọle sinu akoko isọdọtun ti ara ilu ti isọdọtun. Gbogbogbo Abacha, gẹgẹ bi ipilẹ inu rẹ ti awọn olori agba ati pupọ ti ipo ati faili ti ọmọ-ogun, jẹ [[Ede Hausa| Hausa]]-ede ariwa ti [[Kanuri eniyan| Kanuri]] ti ipilẹṣẹ.
Lẹhin imuni rẹ, ile -ẹjọ ologun kan ti o joko ni ilu [[Jos]] ti orilẹ -ede naa ṣe idajọ awọn eniyan mẹfa pẹlu Lieutenant General Oladipo Diya si iku nipa pipa ibọn ni Oṣu Kẹrin ọdun 1998. Wọn mu olufisun naa wa si agọ nla ologun ni Jos fun idanwo naa. Aabo wa ni wiwọ, ati pe awọn ọkunrin ti o wa lori adajọ ni a fi ẹwọn dè ni ọwọ ati ẹsẹ lakoko awọn ẹjọ naa. Ninu alaye iyalẹnu kan ni ibẹrẹ iwadii naa, Gbogbogbo Diya jẹri pe oṣiṣẹ miiran ti o sunmo General Abacha, Gen. [[Ishaya Bamaiyi]], ti di idẹkùn, ti o sunmọ ọdọ rẹ pẹlu imọran ti gbigbe iṣipopada kan. Fun iseda ibẹjadi ti idiyele, ijọba lẹhinna pa iwadii naa fun gbogbo eniyan.
Olori ile -ẹjọ ologun, Gbogbogbo [[Victor Malu]], olori igba atijọ ti ẹgbẹ alafia alafia ti agbegbe Iwọ -oorun Afirika [[ECOMOG]], ti o dahun si idaabobo Lieutenant General Diya ti awọn eniyan ni oke ti ṣe agbekalẹ rẹ, sọ pe kii ṣe pataki lati mọ ẹni ti o ti bẹrẹ idite naa. O ṣe akiyesi pe gbogbo Lieutenant General Diya ni lati ṣe ni lati fihan pe ko ti jẹ apakan ti idite naa ni eyikeyi ipele. Gbogbogbo Malu ni idaniloju awọn olujebi pe wọn yoo fun wọn ni idajọ ododo ati iraye si ailopin si alaye ti wọn nilo lati daabobo ararẹ. "Ile -ẹjọ yii kii yoo ṣe tabi farada idanwo kan nipasẹ afikọti", o sọ. ng/abachas-igbakeji tẹlẹ-oladipo-diya-turn-76-today/| oju opo wẹẹbu = abujareporters.com.ng | wiwọle-ọjọ = 2020-05-29}}
Ijọba Gusu Afirika ṣe ibeere aṣiri ni ayika idanwo naa ati kilọ nipa iṣeeṣe pe iṣesi aiṣedeede le wa, mejeeji ni Nigeria ati ni kariaye, si ṣiṣe awọn gbolohun ọrọ naa. Lẹyin naa ni olori orilẹ -ede naa, [[Abdusalami Abubakar]], to rọpo Abacha.
Lieutenant General Diya, kii ṣe idasilẹ nikan ṣugbọn o tun gba agbara kuro ni ọmọ ogun, gba ipo rẹ kuro, ati ni idiwọ lati lo akọle ologun rẹ
Lẹhin itusilẹ rẹ, Gbogbogbo Diya ti kọ lati fọwọsowọpọ pẹlu eyikeyi awọn iwadii nipasẹ [[Oputa Panel]] sinu awọn iṣe rẹ lakoko ti o jẹ igbakeji. O ti lo pupọ julọ akoko rẹ ni igbiyanju lati bọsipọ nini ọpọlọpọ awọn ohun -ini ti ijọba gba lọwọ lori imuni rẹ. Ko ṣe igbiyanju lati ṣalaye bi o ṣe ra awọn ohun -ini didara wọnyi lori owo osu ti ọga agba kan.
Ni ọjọ kejidinlogun, oṣu karun-un, ọdun 2020, General Diya padanu iyawo rẹ keji Folashade Diya ni ọjọ diẹ si ọjọ-ibi ọdun 65. O royin pe o ku lati awọn ilolu COVID-19 ati pe iyawo akọkọ rẹ ni idaniloju COVID-19 daradara.