hotchpotch/miracl-hf-unified huggingface dataset:
Raila Odinga
Raila Amollo Odinga (born January 7, 1945) je oloselu omo ile Kenya, lowolowo o je Alakoso Agba ile Kenya ninu ijoba idarapo. A bí i ní Maseno, Kizumu District, Nyanza Prorince ní January 1945. Ó rí ẹ̀kọ́-ọ̀fẹ́ ní 1965 èyí tí ó fi lọ kàwé ní Technical University of Magdeburg (tí ó jẹ́ ara Otto von Gueriche University of Magdeburg) ní East Germany. Ní ọdún 1970, ó jáde ó si gba oyè lórí Mechanical Engineening. Nígbà tí ó dé Kenya, ó ṣe olùkọ́ ní University of Naírobì kí ó tó lọ máa ṣe òṣèlú. Ní ọdún 1975, wọ́n sọ ọ́ di Deputy Director of the Kenya Burean of Standards iṣẹ́ tí ó ṣe títí tí wọ́n fi sọ ọ́ sí ìhámọ́ ní 1982. Wọ́n fi i sílẹ̀ ní oṣù kẹfà 1988, wọ́n tún tún un mú ní oṣù kẹ́jọ. Wọ́n fi sílẹ̀ ní ọjọ́ kejìlá oṣù kéfà 1989 wọ́n tún mú un padà ní ọjọ́ karùn-ún oṣù kéje ọdún 1990 pẹ̀lú Keneth Matiba àti Charles Rubia. Bí wọ́ ṣe dá a sílẹ̀ ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹfà ọdún 1991, ńṣe ni ó sá gba Norway lọ Ó ní wọ́n fẹ́ pa òun. Ó padà sí Kenya ní 1992, ó dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ òṣèlú FORD eyí tí baba rẹ, Jaramongi Oginga Odinga ń darí. Nígbà tí bàbá rẹ̀ kú ní oṣù kìíní ọdún 1994 tí Michacl Waimalwa kijana di olórí ẹgbẹ́ náà Raila ta kò ó ṣùgbọ́n ó fidí rẹmi èyí ló mu un (Raila) kúrò nínú ẹgbẹ́ náà tí ó sì lo dara pọ̀ mọ́ National Development Party (NDP).
Mwai Kibaki
A bí Kìbákì ní ọjọ́kẹ̀ẹ̀ẹ́dógún oṣù kọ́kànlá ọdún 1931 Orúkọ ìbatisi rẹ̀ ni Emilio Stanley ṣùgbọ́n kò pé tí ó fi orúkọ yìí sílẹ̀ tí ó ń jẹ́ orúko kìkúyí. Òjíṣẹ́ Ọlọ́run kan ara Ítálì ni ó sà á lámì. Ọmọ ìjọ Àgùdà (Catholic) ni Kìbákì. History àti Political Science ni ó kà ní Màkéréré University ní Kampala, Uganda. Òun ni ó ṣ eipò kìíní nínú kíláàsì rẹ̀ nígbà tí ó jáde ní 1955. Ó fi ẹ̀kọ́-òfẹ̀ lọ London School of Economics níbi tí ó ti ka Public finance tí ó sì gboye B.Sc ní 1959. Ó pada sí makerere. Ó ṣe iṣẹ́ olùkọ́ díẹ̀ kí ó tó fi iṣẹ́ náà sílẹ̀ lọ máa ṣe òṣèlú. Ó gbé àpótí ó wọlé sí ilé aṣòfin. Wọ́n jọ dá ẹgbẹ́ Kenya African National Union (KANU) sílẹ̀ ni ní 1960 Lẹ́yìn ọdún méjì tí ó ti wà nílé aṣòfin,wọ́n sọ ọ́ di Minister of Commerce and Industry. Nígbà tí Arap Moi di àrẹ lẹ́yìn ikú Jomo Kenyatta ní 1978, ó di igbá kejì àrẹ. Ní ọdún 1990, ó dá ẹgbẹ́ tirẹ̀ tí ó ń jẹ́ Democratic Party sílẹ̀ Ní ọdún 2002, ó di ààrẹ Kenya.
Emeka Anyaoku
Eleaza Chukwemeka Anyaoku
A bí i ní 18th January, 1932 ní ìpínlẹ̀ Anambra ní ilẹ̀ Nàìjíríà. Ó lọ sí ile-ẹ̀kọ́ ní Merchant of Light School, Oba; University of Ibadan, Institute of Public Administration, London; Cavillam Institute, France. Ó ti ṣe minister of foreign affairs rí. Ó ṣiṣẹ́ ní Foreign Service. Ó jẹ Secretary Commonwealth.
Felix Ohiwerei
Felix Omoikhoje Aizobeoje Ohiwerei je onisowo omo ile Naijiria. A bí i ní 18th January, 1937 ní Owan ní ipinle Edo ní ilẹ̀ Nààjíríà. Ó lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ ní St David’s School Arbiosi ni 1944-1946; Government School, Owerri 1947-1950, Government Secondary School, owerri 1951-1955; Nigerian College of Arts, Science and Technology 1956-1958; University College (tí ó ti di University of Ibadan) Ibadan 1958-1961; Ó dara pọ̀ mọ Nigerian Breweries ní 1962 gẹ́gẹ́ bí i manager tí ó wà lẹ́nu ìkọ́ṣẹ́. Ó bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ó sì bẹ̀rẹ̀ síí ní ìgbéga títí tí ó fi di Chairman àti Chief Executive officer ilé-iṣẹ́ náà ní 1997. Ó di se a laja Lever Brothers Plc (tí ó di di Unilever), ó ṣe alága virgin Anline . Ó jẹ́ fellow Nigerian Marketing Association (NMA), Geographical fcuty of Nigeria, Institute of Directors àti Adverlising Practitioners of Nigeria.
Herbert Macaulay
Herbert Samuel Heelas Macaulay (November 14, 1864—May 7, 1946) jẹ́ olóṣèlú ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ọmọ-ọmọ Bíṣọọ́ọ̀bù Samuel Ajayi Crowther ní Herbert Macaulay jẹ́. A bí i ní ọdún 1864. Ó gboyè ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ ẹ̀rọ lórílẹ̀-èdè Gẹ̀ẹ́sì. Ó dá ẹgbẹ́-òṣèlú sílẹ̀ lọ́dún 1923. Ó kú ní ọdún 1946 níbi ti ó ti n ṣe ìpolongo ìbò.
Nnamdi Azikiwe
Benjamin Nnamdi Azikiwe (November 16, 1904 – May 11, 1996) tabi Zik jẹ ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, láti ẹ̀yà Igbo. Ọkan ninu awon ólósèlú pàtàkì ni Azikiwe jẹ ni Nàìjíríà, o si jẹ asíwájú fun Ifegbega orile-ede ara ẹni ni Nàìjíríà lodeoni, bẹ sini o tun jẹ Aare ile Naijiria akọkọ ni Ìgbà Òṣèlú Àkọ́kọ́ ilẹ̀ Nàìjíríà leyin igbati Nàìjíríà gba ominira ni odun 1960.
A bí Azikiwe ní ojo 16 osu kokanla ọdún 1904 ni Zungeru, ni apa ariwa Naijiria botile jepe awon obi re je Ígbò lati apa ilaoorun Naijiria. Nnamdi tumosi "baba mi wa laaye." Leyin eko re Methodist High School ni Èkó o gbera lo si ile Amerika. Nibe o ka we ni Yunifasiti Howard ni Washington, D.C. ko to di pe o pari eko re ni Yunifasiti Lincoln ni Ipinle Penssylvania ni 1930. Ó kàwé ní calabar àti Èkó. Òun ni olóòtu, Morning Post West African Pilot. Ó di ènìyàn dúdú àkọ́kọ́ tí yóò je Gomina-Gbogbogbo fun Nigeria ní 1960. Ó se ìdásílè University of Nsukka. Ó kú ní odún 1996.
Àmọ́dù Béllò
Al-Hajji Sir Ahmadu Bello (June 12, 1910 – January 15, 1966) A bí i ní Rabahin ní ọdún 1910. ó dá ẹgbẹ́ Northern Peoples Congress sílẹ́ ní ọdún 1951. Ó wà lára àwọn tí ó jà fún òmìnìra ilẹ̀ Nàìjíríà. Òun ni olóòtú ìjọba Àríwá ilẹ̀ Nigeria. Àwọn ológun pa á nígbà tí àwọn ológun fẹ́ gba ìjọba ní 1966.
Yunifásítì
Yunifasiti je ile-eko giga ati isewadi ti o fun ni ni iwe-eri fun imo ijinle.
Ìkàrẹ́-Akóko
Ìkàrẹ́-Akóko tabi Ìkàrẹ́ ni soki je olú ìlú Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Àríwá-Ìlà òrùn Àkókó ní ̀Ipínlẹ̀ Òndó ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ó tún jé olú-ìlú tẹ́lẹ̀-tẹ́lẹ̀ fún gbogbo agbègbè Àkókó lápapò ní Ìpínlè Ondó. Àwọn ìlú tí ó wà ní agbègbè Ìkàrẹ́ tẹ́lẹ̀ ni Ọ̀kà-Àkókó ,Ìṣùà Àkókó , Ọ̀gbàgì-Àkókó, Òkèàgbè-Àkókó, Ìrùn-Àkókó àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Ìkàrẹ́-Àkókó ni olú ilé ịṣẹ́ ìjọba ìbílẹ̀ Àkókó North-East Local Government wà. Ìlú náà sì tó iye ọgọ́rùn ún kìlọ́mítà (100 km) sí ìlú Àkúrẹ́ tí ó jẹ́ olú ìlú fún gbogbo Ìpínlẹ̀ Òndó lápapọ̀. Àkókó wà ní agbede-méjì àríwá àti ìlà oòrùn Ìpínlè Ondó.̀ Ohun tí wọ́n fi ń ṣọrọ̀ ajé ní ìlú Ìkàrẹ́ ni ǹkan ọ̀gbìn bíi: obì, kòkó, iṣu àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Àwọn ìlú tí Ìkàrẹ́ bá pààlà ni: Arigidi, Ùgbè, Ọ̀gbàgì,Ọ̀kà-Àkókó ,Àkùngbá-Àkókó àti Ṣúpárè .
Tí a bá ń sọ nípa ẹ̀kọ́ kíkọ́, Ìkàrẹ́ kò gbẹ́yìn láàrín àwọn ìlú tí wọ́n gbé ẹ̀kọ́ lárugẹ ní Ilẹ̀ Yorùbá. Lára àwọn ilé-ẹ̀kọ́ tí wọ́n wà ní ìlú Ìkàrẹ́ ni: Agolo High School, Mount Carmel Secondary School, Ondo State College of Art and Science (tí ó ti di Federal Technical College, Òkegbèé quarters, Ìkàrẹ́); Ansar Ud-Deen Grammar School (AUD) Ikare Akoko, Agbaode Orimolade Grammar school Ikare; Osele High School Ikare Akoko, Victory College Ikare; Lennon Jubilee High School Ikare; Ikare Grammar School Ikare Akoko, Everlasting Premier College Ikare Akoko, Citadel International College, Ikare; Comprehensive high School, Ikare; Greater Tomorrow Primary School àti àwọn ilé-ẹ̀kọ́ aládàni tí wọ́n wà ní Ìlú Ìkàrẹ́. Bákan náà ni àwọn ọmọ Ìkàrẹ́ kò fi ìwé kíkà ṣeré, tí ó sì ti gbé wọn dé ibi àti ipò gíga ní gbogbo àgbáyé.
Ìkàre jẹ́ ojúkò ọjà fún ọ̀pọ̀ àwọn ìlú tí wọ́n wà ní agbègbè rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọjà tí wọ́n wà ní ìlú Ìkàrẹ́ bí Ọjà Ọba tí ó wà ní àdojúkọ ilé ìfowó-pamọ́ First Bank tẹ́lẹ̀, Ọjà Ọ̀kọrẹ̀ , Ọjà Òṣèlè ni ó jẹ́ ọjà tí wọ́n ti ń sábà ma ń ta àwọn ǹkan ìṣèmbáyé ìbílẹ̀ jùlọ ní Ìkàrẹ́, Ọjà Jubilee , àti àwọn ọjà míràn tí wọ́n so ìkàrẹ́ pọ̀ mọ́ àwọn ìlú míràn tí wọ́n wà ní agbègbè rẹ̀. Ìlú ìkàrẹ́ tún jẹ́ ìlú tí àwọn tí wọ́n jẹ́ awakọ̀ èrò jẹun pọ̀ sí jùlọ.
Àwọn ènìyàn ìkàrẹ́ jẹ́ olùsìn ẹ̀sìn ìbílẹ̀ bí òrìṣà oríṣiríṣi bí :Ògún, Ọya, Ṣàngó Aringíyàn àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Bákan náà ni wọ́n jẹ́ ẹlẹ́sìn Ìmàle, kiristeni.
Ìṣesí ìlú náà bá ti àwọn ará ilẹ̀ Pọ́túgà àti ti àwọn Lárúbáwá mu nínú ẹ̀sìn, ìṣesí ti àwọn Potogí ni ó wọ ìlú náà ní àárín ọ̀rùndún Kẹrìndínlógún (16th century) nígbà tí òwò ẹrú bẹ̀rẹ̀ ní agbègbè náà. Nígbà tí ìṣesí àwọn lárúbáwá wọ ìlú náà ní ǹkan bí ọ̀rùndún kọkàndínlógún(19th century) látàrí gbígba ẹ̀sìn Mùsùlùmí tí wọ́n gba ẹ̀sìn náà.
Àwọn olórí ilẹ̀ Nàìjíríà ṣáájú òmìnira
Àwon olórí ilè Nàìjíríà sáájú òmìnira ni:
Jacob Zuma
Jacob Zuma jẹ́ ààrẹ orílẹ̀ èdè Gúúsù Áfíríkà tẹ́lẹ́. Ó wolé ní osù kejìlá odún 2006 gégé bí alága fún egbé African National Congress (ANC) ní Guusu Afrika. Olóyè ni ó jé ní àárín àwọn Zulu. Ní ọjọ́ karùn-ún osù kìíní odún 2007, ó fé Nompumeledo Ntuli, ọmọ ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n gẹ́gẹ́ bí ìyàwó rẹ̀ karin lẹ́yìn ìgbà tí ó ti bí ọmọ méjì fún un. 1943 ni wọ́n bí Jacob Zuma. Ìyàwó rẹ̀ kan tí orúkọ rẹ̀ ní jẹ́ Kate pa ara rẹ̀ ní ọdúin 2000 nítorí pé ó ní ìgbéyàwó tí àwọn ti ṣe fún ọfún mẹ́rìnlélógún kò rọgbọ. Ọmọ ọdún mẹ́rìnlélógójì ni Kate nígbà náà: Ní ọdún 2005 ni President thabo Mbaki yọ Zuma kúrò ní ipò igbákejì àrẹ nítorí ìwà ìbàjẹ́. Ní ọdún 2006 ni wón fi ẹ̀sùn kan Zuma pé ó fi ipá bá obìnrin kan tí ó ní HIV lo pò. Kò jẹ̀bi ẹ̀sùn náà. Ni Oṣu Kẹsan ọdun 2021, idajọ ododo jẹrisi idalẹjọ ti Jacob Zuma si oṣu mẹẹdogun ninu tubu.
Joseph H. Greenberg
Ohun tí òǹkọ̀wé ṣiṣẹ́ lé lórí nínú ìwé yìí ìpín èdè Aáfíríkà sí ẹbí. Orí méje ni ìwé náà ní. Orí kìíní ni ó sọ̀rọ̀ nípa ìlàlà tí a lè tẹ̀lé láti pín èdè kan sí ẹbí. Lẹ́yìn èyí ni òǹkọ̀wé wá bẹ̀rẹ̀ sí ní í ṣe àlàyé àwọn ẹbí tí ó pín èdè Aáfíríkà sí. Orí keyì sọ̀rọ̀ nípa Niger-Cong; ẹ̀kẹ́ta, Afrocasiatic; ẹ̀kẹ́rin; Khoisan; ẹ̀kárùn-ún, Chari-Nile; ẹ̀kẹ́fà; Nilo-Saharan nígbà tí orí kéje sọ̀rọ̀ nípa Niger-Kordofania. Yàtọ̀ sí orí méje yìí, ìwé náà ní index to language classification, key to language classification àti index of languages. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ máàpù ni òǹkọ̀wé yà sínú ìwé yìí. Ní ìparí, òǹkọ̀wé ṣe àfikún díẹ̀ sí ìwé yìí ó sì ṣe àtúnṣe àwọn àṣìṣe tí ó ṣe àkíyèsí nínú ìwé náà. Bí àwọn ohun tí ó wa nínú ìwé náà ṣe lọ ní olóríjorí nì yí:
Àwọn Ọba Ilẹ̀ Nàìjíríà
Ìlú àti Orúkọ Oyè wọn
Àwòrán ará òwò Nàìjíríà
Àwọn Owó Nàìjíríà àti àwòrán tí ó wà lára wọn.
Àwọn olórí ìjọba ilẹ̀ Nàìjíríà
Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà
1st October, 1979 (Ọjọ́ kìíní oṣù kẹwàá 1979) General Olúṣégun Ọbásunjọ́ fi ọ̀pá àṣẹ lé Alhaji Shehu Shagari lọ́wọ́.
26th August 1993: (Ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kẹ́jọ 1993) General I.B. Babangida yẹ̀bá fún Chief Earnest Shónẹ́kan. Olórí ogun tí ó jẹ́ àrẹ ni Bàbángida náà pe ara rẹ.
9th June 1998: (Ọjọ́ kẹsàn-án oṣù kẹfà ọdún 1998) General Abdusalami Abubakar ni wọ́n yàn láti rọ́pò General Sani Abacha.
29th May 1999: (Ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 1999). General Abdusalami Abubakar gbé ìjọba fún Chief Olúsẹ́gun Ọbásanjọ́.
29th May 2007: (Ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù karùn-ún ọdún 2006) Chief Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ gbé ìjọba fún Alhaji Umaru Yar’Adua.
Ìjọba ìbílẹ̀ Adámáwá
ADAMAWA
I.Demsa, Fufore, Girei, Gombi, guyuk, Hhong, Jada, Yola North, Lamurde, Madagali, Maiha, Mayo-bel Michika-Micloka, Mubi North-Uba, Mubi South, Numan, Shelle Song (Goila), Toungo, Yola South.
Àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Ìpínlẹ̀ Akwa-Íbọm
Abak (Abak), Eastern Obodo, Eket (eket), atai, Essien Udim Afa he ikot, Etim Ekpo, Etinan (Etinan), Ibesikpo Asutan, Ibiono Ibom (Ibiono), Ika, Ikono (Ibiaku Ntokoko Ikot Abasi (Ikot Abasi), Ikot Ekpene, Ini (odoro Ikpe), Itu (Itu), (Enwang), Mkpat Enin (Mpat Enin, Nsit Ibom, Msit Ubium, Akara, Okobo, Onna (Abat), Oron (Oron), Oruk Anam, Udungl Ukanafun, Esit Eket (Uguo), Uruan (Idu), Urue Offong – oruk Offong) (Uyo)
Àwọn agbègbè ìjọba ìbílẹ̀ Ìpìnlẹ̀ Anámbra
Aguata (Aguata), Anambra East Otuocha), Ananmbra West (Nzam), Aniocha (Neni), Awka North (Achalla), Awka South (akwa), Ayamelum (Anaku), Dunukofia, Ekwusiewo (Ozubu Idemili North (Ogidi), Idemili South (Idemoli), Ihiala (IHIA Njikoka, Nnewi Norh (Nnewi), Nnewi South (Ukp Ogbaru, Onitsha North (Onitsha), Orumiba North (Orumba No, Onisha South (Fegge), Orunmba South (Umueze), Oyi.
Kudirat Abíọ́lá
Kúdíràtù Abíọ̀lá (ọjọ́ ìbí: Kudirat Olayinka Adeyemi) tí wọ́n bí ní Ọjọ́ kẹrin oṣù Kẹfà ọdún 1951 (1951 - 4 June, 1996) jẹ́ òṣèlú àti ajàfẹ́tọ̀ọ́ ọmọ ènìyàn ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà . Ó tún jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìyàwó M. K. O. Abíọ́lá.
Alex Ibru
Alexander Uruemu Ibru (March 1, 1945 - 20 November 2011) je onisowo omo ile Naijiria, ohun tun ni oludasile iweroyin ojojumo "The Guardian Newspapers" ti o dasile ni 1983.
Hogan Bassey
Hogan "Kid" Bassey (1932-06-03 - 1998-01-26) je omo ile Naijiria. Oruko ti a so ni Okun Asuguo Bassey. Ní ọdún 1952, ọwọ́ Nàìjíríà kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ Hogan Bassey di world featherweight Champion ní ìlú òyìnbó.
Táyọ̀ Awótúsìn
Táyọ̀ Awótúsìn àti Chris Odiiibe: Níbi ogun tí ó ń ṣẹlẹ̀ ní Leberia, wọ́n pa Táyọ̀ Awótúsìn ti ilé-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn Champion àti Chris Odiiibe ti ilé-iṣẹ́ ìwé-ìròyìn Guardian ní ọdún 1991 níbi tí wọ́n ti ń ṣe iṣẹ́ òòjọ́ wọn.
Ní oṣù kéje ọdún 1993, ìjọba àpapọ̀ gbẹ́sẹ̀ lé títẹ̀ jáde awon ìwé-ìròyìn bi: The Concord, Press, the Punch Press, the Sketch Press, the ObserverPress and Abuja Newsday Press. Wọ́n ní wọn kò gbọ́dọ̀ tẹ ìwé-ìròyìn jade fún ọdún kan. Ní osu kẹ́fà ọdún 1994, ìjọba àpapọ̀ tún sọ pé kí the Concord Press, The Punch Press àti the Guardian Press má tẹ́ ìwé-ìròyìn wọn jade niọdún mìíràn.
Thirty Minutes of Corruption in Nigeria: Ní ọdún 1994, ilẹ́-iṣẹ́ tẹlífísàn kan ní ilẹ̀ Àmẹ́ríkà tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ the American Colombia Broadcasting Service (CBS), ní oṣù kéjìlá ọdún gbé ètò kan jáde lórí ìwá ìbajẹ́ tí ó pè ní ‘thirty minutes of corruption in Nigeria. Lẹ́yìn ètò yìí, ìjọbá àpapọ́ ní kí gbogbo àwọn ẹni tí ọ̀rọ̀ ìbàjẹ́ náà kan kí wọn sì pè wọ́n lẹ́jọ́.
Owó ìwé ìròyìn: Ní ọjọ́ kìíní oṣù kéjìlá ọdún 1963, owó ìwé ìròyìn kúrò ní kọ́bọ̀ mẹ́rin ó di kọ́bọ̀ márùn-ún.
Délé Giwa
Dele Giwa (16 March 1947 - 19 October 1986) Wọ́n fi lẹta tí ó ní bọ́ǹbù nínú pa Délé Giwa ní ọjọ́ kọkàndínlógún oṣù kẹwàá ọdún 1986 nínú ilé rẹ̀ ní Èkó. Délé Giwa wà lára àwọn tí wọ́n jọ dá Newswatch magazine sílẹ̀.
Jàjá ìlú Òpobò
Jaja ilu Opobo
Ọba Jaja tí ìlú Opobo (Orúkọ:  Jubo Jubogha, 1821 - 1891) jẹ́ ọmọba oníṣòwò, òun sì ní olùdásílẹ̀ ìlú Opobo, tí ó wà ní ìlú Ìpínlẹ̀ Rivers tí ìlú Nàìjíríà. Wọ́n bí ni Umuduruoha Amaigbo ní ìpínlẹ̀ Imo, ọ̀dọ̀ ló wà nígbà tí àwọn afẹ́rú-ṣòwò mú lẹ́rú ní Bonny. Orúkọ tó padà jẹ́ ni "Jájá"
Jaja of Opobo: Ní ọdún 1792, Jaja of Opobo di Ọba Banny. Ó kú ní 1829.
Mohammed Bello: Mohammed Bello tí ó jẹ́ ọmọ Uthman dan fodio kọ́ ìlú Sokoto ní 1809. Ní 1817 nígbà tí baba rẹ̀ kú, ó di Caliph ibẹ̀.
Shódẹkẹ́: Ní 1825, Shódẹkẹ́ di aṣáájú àwọn Ẹ̀gbá ní Abẹ́òkúta.
Baálẹ̀ Ìbàdàn: Ní ọdún 1830, wọ́n dá Ìbàdàn sílẹ̀ ó sì ní Baálẹ̀ àkọ́kọ́
Kẹ́nyà
Kẹ́nyà tàbí Orile-ede Olominira ile Kẹ́nyà je orile-ede ni Ìlaòrùn Áfríkà. O dubule si eba Okun India, ni agedemeji aye, Kẹ́nyà ni bode mo Ethiópíà (ariwa), Sòmálíà (ariwailaorun), Tànsáníà (guusu), Ùgándà ati Lake Victoria (iwoorun), ati Orile ede Gúúsù Sudan (ariwaiwoorun). Oluilu re ni Nairobi. Awon onibugbe ibe ti po to 38 legbegberun.
Kenya pinsi awon igberiko 8 ti olori won n je Alakoso Igberiko (Aare lo n yan won). Awon igberiko wonyi ("mkoa" singular "mikoa" plural in Swahili) na tun je pinpin si awon ibile ("wilaya"). Awon ibile 69 lo wa. Awon ibile wonyi na tun je pipin si awon ipinsi 497 ("taarafa"). Awon ipinsi tu je pipin si 2,427 awon ibudo 2,427 ("mtaa") ati omo ibudo 6,612 ("mtaa mdogo").. Awon igberiko na niwonyi:
John Harrison Burnett
John Burnett tí ó jẹ́ Principal àti Vice-Chancellor University of Edinburgh láàrin 1978 sí 1987 kú ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kéje, ọdún 2007.
Mọfọ́lọ́jì èdè Yorùbá
Ìfáárà
Ìpele tàbí ìsọ̀rí márùn-ún ni a lè pín gírámà èdè sí. Àwọn ìpèle yìí náà ni fònẹ́tíìkì tàbí ètò ṣíṣàpèjúwe ìró, fonọ́lọ́jì tàbí ìbáṣepọ̀ ìró; sẹ̀méńtíìkì tabí èt`o ìtumọ̀; síntáàsì tàbí ètò tí ó dale gbólóhùn, àti mọfọ́lọ́jì tabí ètò nípa ṣíṣẹ̀dá ọ̀rọ̀. Gbogbo àwọn ìpele wọ̀nyí ni ó ní ìbáṣepọ̀ tí ó ṣòro láti yà sọ́tọ̀.
Ìfáárà
Ní àwùjọ adúláwọ̀ káàkiri ayé, orúkọ ṣe pàtàkì púpọ̀. Ojú ayé nìkan kọ́ ni a fi í wò ó; a máa fi ojú-inú àti ojú ẹ̀mí pàápàá wò ó. Nítorí náà orúkọ jẹ mọ́ ìhun ọ̀rọ̀-orúkọ nínú èdè adúláwọ̀ kọ̀ọ̀kan; ó jẹ mọ́ ìmọ̀lára ènìyàn, ó jẹ mọ́ ìgbàgbọ́, ìfẹ́, àníyan àti ìrètí ènìyàn pẹ̀lú...
Àmúlò (Èdè Yorùbá) Dèjì Médùbi Ojú-Ìwé 117-129.
Èdè, èdè, èdè láìsí èdè, èèyàn kò sunwòn láwùjo. Eròngbà wa nínú aròko yìí ni láti tanná sí àmúlò èdè Yorùbá ní orísirísi ònà. A kò gbìdánwò láti parí isé síbí, nítorí náà, ìpàjùbà lásán ni eyí jé fún isé ribiribi tó wa níwájú...
Ìfáárà
Tí ènìyàn bá ṣe alábàápàdé àkọsílẹ̀ kan tí wọ́n ṣe ní èdè tó ṣe àjòjì sí i, ọ̀nà àbáyọ tí yóò kọ́kọ́ wá sọ́kan rẹ̀ ni ìranwọ́ ẹni tí yóò ṣe aáyan ògbufọ̀ irú àkọsílẹ̀ bẹ́ẹ̀. A le sọ pé iṣẹ́ ògbufọ̀ ni ó fẹ́rẹ̀ nira jùlọ nínú gbogbo iṣẹ́. ...
Ìfáárà
Àpólà-orúkọ ni ẹyọ ọ̀rọ̀ tàbí àsopọ̀ ọ̀rọ̀ tí a le lò gẹ́gẹ́ bí olùwà, àbọ̀ tàbí àbọ̀-atọ́kùn nínú gbólóhùn aṣeégbà. A lè fi ipò mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yìí hàn nínú àwọn àpẹẹrẹ ìsàlẹ̀ yìí.
Kúbà
Kúbà tabi Orile-ede Olominira ile Kuba (; , ) je orile-ede erekusu ni Karibeani. Orile-ede Kuba ni erekusu Kuba gbangba, Isla de la Juventud, ati awon sisupapo-erekusu.
Havana ni ilu titobijulo nibe ati oluilu re. Santiago de Cuba ni ilu keji totobijulo.
Ilẹ̀ Ọba Benin
Ilẹ̀ Ọba Benin tabi "Ile Oba Edo" (1440-1897) je ilu oba ayeijoun ni apa arin iwoorun ibi ti a mo si Naijiria loni.
Ilú-ọba Ọ̀yọ́
Ilẹ̀-Ọba Ọ̀yọ́
Gíríìsì
Gíríìsì (; , "Elláda", ; , "Hellás", ), bakanna gege bi Hellas ati fun ibise bi Helleniki Olominira (Ελληνική Δημοκρατία, "Ellīnikī́ Dīmokratía", ), je orile-ede kan ni guusuapailaorun Europe, o budo si apaguusu opin Balkan Peninsula.  Griisi ni ile bode mo Albania, Olominira ile Makedonia ati Bulgaria si ariwa, ati Turki si ilaorun. Okun Aegeani dubule si ilaorun re, the Okun Ioniani si iwoorun, ati Okun Mediterraneani si guusu. Griisi ni o ni etiodo kewa togunjulo ni agbaye toje ni gigun, ti o ni opolopo iye awon erekusu (bi 1400, 227 ni ibi ti aon eniyan ngbe), ninu won ni Crete, Dodecanese, Cyclades, ati awon Erekusu Ioniani. Bi ogorin ninu ogorun ile Griisi ni o je ti awon oke, ninu ibi ti Oke Olympus ni o gajulo to je .
Griisi oni fa gbongbo de asa-olaju Griisi ayeijoun, nibi ti gbogbo eniyan gba bi ibusun asa-olaju Apaiwoorun. Nitori eyi o je ibi ibere oseluaralu, imoye Apaiwoorun, Awon Idije Olympiki, litireso Apaiwoorun ati itankiko, sayensi oloselu, awon ipile sayensi ati mathematiki pataki, ati drama, ati trajedi ati awada. Asesile yi han gedegbe ninu awon Ibi Oso Agbaye UNESCO 17 ti won wa ni Griisi.
Griisi je orile-ede adagbasoke to ni Human Development Index giga, Griisi ti je omo egbe Isokan Europe lati 1981 ati Isokan Okowo ati Owonina Europe lati 2001, NATO lati 1952, ati Ile-ise Ofurufu Europe lati 2005. Bakanna o tun je omo egbe latibere Isodokan awon Orile-ede, OECD, ati Agbajo Ifowosowopo Okowo ni Okun Dudu. Atensi ni oluilu re; awon ilu pataki miran nibe tun ni Thessaloniki, Patras, Heraklion ati Larissa.
Fun amojuto, Griisi ni periferi metala ti won je pipin si ibile mokaleladota (, singular ). Bakanna ni agbegbe idawa kan wa to n je Oke Athos (, "Oke Mimo"), to ni bode mo periferi Central Macedonia.
Estóníà
Estonia tabi Orile-ede Olominira ile Estonia je orile-ede ni Apaariwa Europe.
Ìgbìmọ̀ Òlímpíkì Akáríayé
Ìgbìmọ̀ Òlímpíkì Oníkíkáríayé (IOC ni ede geesi duro fun "International Olympic Committee") je egbe ikojo to budo si Lausanne ni orile-ede Switzerland ti Pierre de Coubertin ati Demetrios Vikelas dasile ni 23 June, odun 1894. Awon omo egbe je awon 205 Igbimo Olympiki ti awon Orile-ede.
Àwọn Ìdíje Òlímpíkì
Idije Olympiki {tabi Olympiki} je opolopo ere idaraya ti won sele ni igba ooru ati igba otutu. Won n sele lekan larin odun merin. Titi di 1992, ninu odun kanna ni won n sele. Lat'igbana won ti ya won soto pelu odun meji.
Awon idije olympiki (ede Greeki: Ολυμπιακοί Αγώνες; Olympiakoi Agones) akoko waye ni odun 776 BC ni ilu Olympia ni ile Greesi.
Global Positioning System
Global Positioning System (GPS) ("Sistemu Siseipo Laye") je onailana itoka ipo ohunkohun l'ori ile-aye pelu satellite.
Ronald Reagan
Ronald Wilson Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004) je Aare ogoji orile-ede Ìsọ̀kan àwọn Ìpínlẹ̀ ilẹ̀ Amẹ́ríkà (1981–1989) ati Gomina eketalelogbon Ipinle Kalifonia (1967–1975).
Àwọn Ìpínlẹ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Awon Ìpínlẹ̀ Amerika
Ìwé-òfin Ìbágbépọ̀ Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà
Iwe-ofin Ibagbepo Orile-ede Amerika je ofin to gajulo ni orile-ede Ipinle Isokan ile Amerika
Plato
Plato (; Greek: , "Plátōn", "broad"; 428/427 BC – 348/347 BC), was a Classical Greek philosopher, mathematician, student of Socrates, writer of philosophical dialogues, and founder of the Academy in Athens, the first institution of higher learning in the Western world. Along with his mentor, Socrates, and his student, Aristotle, Plato helped to lay the foundations of Western philosophy and science. In the famous words of A.N. Whitehead: The safest general characterization of the European philosophical tradition is that it consists of a series of footnotes to Plato. I do not mean the systematic scheme of thought which scholars have doubtfully extracted from his writings. I allude to the wealth of general ideas scattered through them.
Plato's sophistication as a writer is evident in his Socratic dialogues; thirty-six dialogues and thirteen letters have been ascribed to him. Plato's writings have been published in several fashions; this has led to several conventions regarding the naming and referencing of Plato's texts.
Plato's dialogues have been used to teach a range of subjects, including philosophy, logic, ethics, rhetoric, and mathematics.
Olúìlú
Oluilu je ilu ti ijoba orile-ede kan fi se ibujoko. O tun le tumo si Ilu ti o Ba tobi ju lo, tabi ti o se pataki Ju lo Ni Agbegbe, Orile-Ede, Tabi Ipinle kankan. Fun Apere, Awon Olu Ile ti o se Pataki Julo Ni Aiye Je New York, Ni Orile Ede Amerika, ati London ni orile Ede awon Geesi. Ni Ile Erekusu{Continent} Africa , Ilu Eko "Lagos" Je Olu Ilu Iwo-Oorun Afrika, Beeni Nairobi ni Orile Ede Kenya ati Addis ababa ni Orile Ede Ityopiya, Je Olu Ile Ni Apa Ila-Oorun, Ni Guusu-Afrika, Ilu Johannesburg ni Orile Ede Guusu Africa Ni Olu Ilu-u Guusa-Afrika, ati Gbogbo Afrilka pelu, Nitori wipe Ilu Johannesbuurg Ni O Ni Idagbasoke ati Itesiwaju Julo Ni Eya Owo sise, Idanilaraya, Asa, Iseda Ohun elo, ati bee bee lo ni Afrika. Ni Ariwa Afrika, Ilu Casablanca ni Orile Ede Morocco, Cairo ni Ijybiti/Egypt, ati Algiers ni Algeria, Je "Olu-Ilu" ni ona tiwon.
Abrahamu
Abrahamu (, , "", "") ni eni tí ó dá ilẹ̀ àwon Júù sílè. Wọ́n bí i ní Ur. Ọmọ Terah ni Abram. Ó sí ló sí Haran ní gusu Mesopotama pẹ̀lú bàbá rẹ̀, Ìyàwó rẹ̀ Sarah àti Lot tó jẹ́ ‘nephew’ rẹ̀ Nígbà tí ó lọ sí Kénáànì, ó gbọ́ ìpè Jehovah pé ibẹ̀ ni ilẹ̀ ìlérí fún àwọn ènìyàn rẹ̀. Ó gba ìlérí Ọlọ́run yìí. Lẹ́yìn ìgbà tí ó ti gbé Egypt ní àsìkò ìyàn tí òun àti Lọ́ọ̀tì sì ti pínyà ní Bethon, ó lọ dó sí Hebrian. Nígbà tí Jehovah yí orúkọ rẹ̀ sí Abraham èyí tí i ṣe baba orílẹ̀ èdè púpọ̀, Jehovah ṣe ìlérí fún un pé òun yóò fún ní ọmọ tí yóò jogún rẹ̀. Jehovah dán an wò pé kí ó pa Isaac ọmọ rẹ̀ fún ìrúbọ. Bí ó ti fẹ́ẹ́ ṣe é ni Jehovah fi ọ̀dọ́ àgùntan kan rọ́pò ọmọ yìí. Láti ọ̀dọ̀ ìyàwó rẹ̀ Ikejì, Keturah, ó bí ọmọkùnrin mẹ́fà. Wọ́n sin ín síu iho (cave) Machpelah.
Òkè Abu
Oke Abu je ibi togajulo ni Ori Aravalli to wa ni ipinle Rajasthan ni apaiwoorun India.
Denzel Washington
Denzel Hayes Washington, Jr. (ọjọ́ ìbí Ọ̣jọ́ kejìdínlọ́gbọ̀n Oṣù kejìlá Ọdún 1954) jẹ́ òṣèré àti olùdarí eré ọmọ ilẹ̀ Amẹ́ríkà. Washington ti gba ẹ̀bùn Oscar àti ẹ̀bùn Wúrà Róbótó ní ẹ̀méèjì.
Steve Biko
Steve Biko (18 December 1946 – 12 September 1977) je omo ile Guusu Afrika ti o lodi si eto eleyameya larin odun 1960 si ibere 1970.
Aisan Down
Aisan Down je aisan opolo ti n so awon to ba ni di ode. A n pe loruko John Langdon Down, eni ti o koko se alaye aisan yi ni odun 1866.
Èdè Látìnì
Ede Latini je ede Indo-Europe ayejoun ti won n so ni ile Romu ati ni ileoba Romu.
Èdè Gríkì
Èdè Gíríìkì jẹ́ èdè àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Gíríìsì àti Kipru. Álífábẹ́ẹ̀tì wọn jáde láti inú Phoenician script tí ó wá padà di ìkọsílẹ̀ fún èdè Látìn, Cyrillic, Armenian, Coptic, Gothic, àti àwọn ìkọsílẹ̀ mìíràn. Láti nǹkan bíi ẹgbẹ̀rún ọdún mẹ́ta sẹ́yìn ni wọ́n ti ń sọ èdè Gíríìkì ní Balkan peninsula, Ẹ̀rí àkọ́kọ́ tí wọ́n ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀ ni Linear B clay tablet tí wọ́n rí ní Messenia tí ọdún rẹ̀ jẹ́ nǹkan bíi 1450 àti 1350 BC, èyí sì ni ó jẹ́ kí èdè Gíríìkì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èdè tí ó ní àkọsílẹ̀ tó pẹ́ jùlọ.
Fránsì
Fránsì ( tabi ; : ), fun ibise gege bi Ile Faranse Olominira (, ), je orile-ede ni apa iwoorun Europe, to ni opolopo agbegbe ati erekusu ni oke okun ti won wa ni awon orile miran. Fransi je orile-ede onisokan olominira ti aare die ti bi o se n sise wa ninu Ipolongo awon eto Eniyan ati ti Arailu.
Alicia Keys
Alicia Augello Cook (ojoibi January 25, 1981), to gbajumo pelu oruko ori-itage re Alicia Keys, je olusona, olorin ati osere ara Amerika.
Bob Dylan
Bob Dylan (oruko ibi Robert Allen Zimmerman, ojo ibi May 24, 1941) je olorin/akorin omo ile Amerika.
Pi
Pi tabi π (tabi Pai) jẹ́ ọ̀kan nínú oǹkà ìmọ̀ Ìṣirò (Mathematics) tó ṣe pàtàkì. Ó fé tó 3.14159. Ó dúró fún ìpín ìyíká obirikiti mọ́ ìlà ìdáméjì rẹ̀.
Sámbíà
Orílẹ̀-èdè Olómìnira Zambia () jẹ́ Orílẹ̀-èdè tileyika kan ni Apaguusu Afrika. Awon Orílẹ̀-èdè tó súnmọ ni Orílẹ̀-èdè Olómìnira Toseluarailu ile Kongo ní àríwá , Tanzania ni ariwa-ilaorun, Malawi ni ilaorun, Mozambique, Zimbabwe, Botswana, ati Namibia ni guusu, ati Angola ni iwoorun. Oluilu re ni Lusaka, tó bùdó sí apá gúúsù-arin ibe.
Apágúúsù Áfríkà
Iha Guusu Afrika
Ìwọòrùn Áfíríkà
Ìwọ̀orùn Áfríkà tàbí Apáìwọ̀oòrùn Afíríkà ní àgbègbè ilẹ̀ Afíríkà tó sún mọ́ ìwòoòrùn jù lọ ní ilẹ̀ Áfíríkà.
Ìlaòrùn Áfríkà
Iha tabi Apa Ilaoorun Afrika
Tanzania, Kenya, Uganda, Rwanda, Burundi
Eritrea, Ethiopia, Somalia
Comoros, Mauritius, Seychelles, Sudan
Àrin Áfríkà
Apa Arin Afrika
Ọkọ̀ òfurufú
Ọkọ̀ ofurufu
Nina Simone
Nina Simone (; oruko abiso Eunice Kathleen Waymon; February 21, 1933 – April 21, 2003) je omo ile Amerika akorin, oluko orin, atepiano, atorin, ati alakitiyan awon eto araalu to ko orin jazz. Simone fe di atepiano orin klasik bo se n sise lopo iru orin ti ninu won je klasik, jazz, blues, soul, folk, R&B, gospel, ati pop.
Botilejepe won woarun aisan isiyemeji, aisan iyiwapada lainidi ati skitsofrenia, Simone gbe awon orin to ju 40 jade, opo won larin 1958 — nigba to se debut pelu "Little Girl Blue" — ati 1974.
Simone was born Eunice Kathleen Waymon in Tryon, North Carolina. One of eight children in a poor family, she began playing piano at age three; the first song she learned was "God Be With You, Till We Meet Again". Demonstrating a talent with the instrument, she performed at her local church, but her concert debut, a classical recital, was given when she was twelve. Simone later claimed that during this performance her parents, who had taken seats in the front row, were forced to move to the back of the hall to make way for white people. Simone said she refused to play until her parents were moved back to the front, the incident contributing to her later involvement in the civil rights movement.
Rọ́síà
Rọ́síà (, , "Rossiya") tabi orile-ede Ìparapọ̀ Rọ́sìà (, ), je orileijoba ni apaariwa Eurasia. O je orile-ede olominira sistemu aare die alasepapo to ni ipinle ijoba 83. Rosia ni bode mo awon orile-ede wonyi (latiariwaiwoorun de guusuilaorun): Norway, Finland, Estonia, Latvia, Lithuania ati Poland (lati egbe Kaliningrad Oblast), Belarus, Ukraine, Georgia, Azerbaijan, Kazakhstan, Saina, Mongolia, ati North Korea. O tun ni bode omi mo Japan (lati egbe Okun-omi Okhotsk) ati Amerika (lati egbe Bering Strait).
Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá
Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá ni àgbéjáde Wikipedia ní èdè Yorùbá. Ó bẹ̀rẹ̀ ní osù kẹwàá ọdún 2002, lọ́wọ́lọ́wọ́ ó ní iye àyọkà àti àwọn oníṣe aforúkọsílẹ̀ , Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá ní Wikipedia ẹ̀kẹta tótóbijùlọ nínú àwọn Wikipẹ́díà l'édè Áfríkà lẹ̀yìn èdè Lárúwábá àti èdè Swahili, òhun ni Wikipedia 105k tótóbijùlọ nínú àwọn èdè lágbàáyé. Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá ti jẹ́ ìkan nínú àwọn Wikipedia aṣíwájú 3 tàbí 4 Wikipedia l'édè Áfríkà bóṣejẹ mọ́ iye àwọn àyọkà tó ní láti ọdún 2008.
Ní ọdún 2012 ní ibi ìpàdé Wikimania 2012, Jimmy Wales fún ìkan nínú àwọn olóòtú Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá ní ẹ̀yẹ ẹ̀bùn Wikipedian of the Year fún ìkópa àti iṣẹ́ rẹ̀ lórí Wikipẹ́díà l'édè Yorùbá.
Uniform Resource Locator
Uniform Resource Locator tabi URL (tabi "Universal Resource Locator") ("Alawari Onaigbekele Abamu") je oro ti a n lo lori Internet
Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà
Ààrẹ Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ìjọba Àpapọ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà ("President of the Federal Republic of Nigeria") tàbì Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà lásán ni olórí orílẹ̀-èdè àti olórí ìjọba Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ìjọba Àpapọ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà. Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà náà tún ni Aláṣẹ pátápátá àwọn ológun Nàìjíríà. Àwọn ará Nàìjíríà ún dìbò yan ààrẹ fún ọdún mẹ́rin. Àwọn ipò ààrẹ, àwọn agbára, àti àwọn oyè olórí orílẹ̀-èdè àti olórí ìjọba jẹ́ dídàpọ̀ sí ipò ààrẹ lábẹ́ Òfin-Ibágbépọ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà odún 1979. Ààrẹ lọ́wọ́lọ́wọ́, Muhammadu Buhari, bọ́ sí orí àga ní May 29, 2015, gẹ́gẹ́bí ààrẹ 15k Orílẹ̀-èdè Olómìnira Ìjọba Àpapọ̀ ilẹ̀ Nàìjíríà.
Nigbati Naijiria di ile apapo oselu olominira ni odun 1963 larin Awon Orile-ede Ajoni, o diwo mo ona ijoba igbimo asofin ti o jogun lat'owo ile Britani. Nnamdi Azikiwe ti o je Gomina Agba nigbana di Aare, ipo to je fun ayeye, nigbati ti Abubakar Tafawa Balewa si di ipo Alakoso Agba mu.
Shehu Shagari
Shehu Usman Aliyu Shagari (bíi ní ọjọ́ karùndínlọ́gbọn Oṣù Keji Ọdún 1925-2018) jẹ̣́ olóṣèlú ọmọ ilẹ̀ Nàìjíríà àti Ààrẹ ilẹ̀ Nàìjíríà lati ọjọ́ kínni oṣù Kẹwá ọdún 1979 títí di ọjọ́ Ọ̀kàndínlọ́gbọ̀n Oṣù Kejìlá ọdún 1983 nígbàtí àwọn ológun gba ìjọba.
Johnson Aguiyi-Ironsi
Johnson Thomas Umunnakwe Aguiyi-Ironsi (March 3, 1924 - 29 July, 1966) je ologun omo orile-ede Naijiria. Leyin ti ologun gba ijoba ni 15 January, 1966, Aguiyi-Ironsi di Olori Orile-ede Naijiria titi di 29 July, 1966 nigbati won dote si ijoba re ti won si pa.
A bi ni ilu Umuahia to wa ni Ipinle Abia loni ni ojo keta osu keta odun 1924 fun Mazi ati Ezugo Aguiyi. Nigba to pe omo odun mejo Aguiyi-Ironsi ko lo si odo egbon re obinrin Anyamma eni to je aya Theophilius Johnson to je osise asoju ijoba fun ile Sierra Leone ni Umuahia. Nigbato to omo odun mejidinlogun Ironsi bo si ise ologun Naijiria botilejepe egbon re lodi si.
Umuahia
Umuahia je ìlú, olúìlú Ìpínlẹ̀ Ábíá ni ile Nàìjíríà.
Biafra
Biafra je orile-ede to wa fun igba soki larin odun 1967 - 1970 ni akoko ogun abele ile Naijiria
Ogun Abẹ́lé Nàìjíríà
Ogún Abẹ́lé Nàìjíríà wáyé láàárín ọjọ́ Kẹfà Oṣù Okúdù Ọdún 1967 sí ọjọ́ kẹẹ̀dógún oṣù Ṣẹ́ẹ́rẹ́: tí a tún mọ̀ sí (Ogun Nàìjíríà - Biafra tàbí Ogun Biafra) jẹ́ Ogun Abẹ́lé tí ó wáyé láàárín ìjọba Nàìjíríà àti orílè-èdè Biafra, Ìpínlẹ̀ tí ó fé dádúró tì ó ti fẹ́ gba òmìnira kúrò lára Nàìjíríà ní ọdún 1967. Ọgágun Yakubu Gowon ni ó ń darí Orílẹ̀èdè Nàìjíríà Lt. Colonel Odumegwu Ojukwu sí ń darí Biafra. Èròngbà àwọn olùfẹ́ ẹ̀yà Ìgbò tí wọ́n rò pé àwọn kò lè bá ìjọba àpapọ̀ ṣe mọ torí pé àwọn Mùsùlùmí ẹ̀yà  Haúsá-Fúlàní tí àríwá Orílẹ̀èdè tí jẹ gàba ní Biafra. Ìyọrísí ìkọlù yìí láti rògbòdìyàn  ìṣèlú, ọrọ̀ ajé, ẹ̀yà, ajẹmáṣà àti ẹ̀sìn ló bí pínpín Nàìjíríà láti ọdún 1960  sí 1963. Lára àwọn aṣokùnfà ogun ní ọdún 1966 ni ìjà ẹ̀sìn àti ìṣègbè ẹ̀yà Ìgbò ní Apá Àríwá Nàìjíríà. Ìdìtẹ̀gbàjọba, àti ìrẹ́jẹ àwọn Ìgbò ní apá àríwá Naijiria. Bákan náà Ìjẹgàba lórí ìgbéjáde epo rọ̀bì tó lére gọbọi lórí ní Niger Delta náà kópa ribiribi.
Odumegwu Ojukwu
Chukwuemeka Odumegwu-Ojukwu (a bíi ní ọjọ́ kẹrin oṣù kọkànlá ọdún 1933 - ó sì kú ní ọjọ́ kẹrìndínlọ́gbọ̀n oṣù kọkànlá ọdún 2001)jẹ́ jaguanjg àti òsèlú ọmọ orílẹ̀-Nàìjírà tẹ́lẹ̀ . Ó fìgbà kan jẹ Gómìnà ológun apá àríwá Nàìjíríà lọ́dún 1966. Oun ló ṣe égbátẹrù ogun abẹ́lé Biafra fi tako ìjọba orile-ede Nàìjíríà lọ́dún 1967 sí 1970.
Yola
Yola je oluilu ipinle Adamawa ni ile Naijiria
Eṣinṣin
Àwọn eṣinṣin jẹ́ kòkòrò ninu ito awon oníyẹ̀ẹ́meji ("Diptera"; lati ede Griiki "di" = meji, ati "ptera" = iye). Iyato won kedere si awon kokoro miran ni esinsin ni iye ifo meji ni aya-arin ati pair of haltere meji, to wa lati iye eyin, ni aya-ikeyin. (Awon irueda esinsin kan yato nitoripe won ko le fo). Awon kokoro miran ti won tun ni iye to unsise ati iru halteres kan ni Strepsiptera, won si yato si awon esinsin nitoripe awon Strepsiptera ni halteres won ni aya-arin ati iye ifo won ni aya-ikeyin.
Uyo
Uyo je oluilu ipinle Akwa Ibom ni ile Naijiria.
Paul Kagame
Paul Kagame ( ; ojoibi 23 October 1957) lowolowo ni Aare Orile-ede Olominira ile Ruwanda ikefa.
Bùrúndì
Bùrúndì (pipe ), lonibise bi Orílẹ̀-èdè Olómìnira ilẹ̀ Bùrúndì (, ; , ), je orile-ede ademolesarin ni agbegbe awon Adagun Ninla ni Apailaorun Afrika to ni bode mo Rwanda ni ariwa, Tanzania ni ilaorun ati guusu, ati Orile-ede Olominira Oloselu ile Kongo ni iwoorun. Oluilu re ni Bujumbura. Botilejepe orile-ede na je ademolesarin, opo bode re ni apa guusuiwoorun wa niwaju Adagun Tanganyika.
Awon Twa, Tutsi, ati Hutu ni won ti ungbe ni Burundi latigba ti orile-ede na ti je didasile ni orundun marun seyin. Burundi je jijoba lelori bi ileoba latowo awon Tutsi fun ogorun meji odun. Sugbon latibere orundun ogun Jemani ati Belgium gba ori ibe won si so ibe di ileamusin to ruko re unje Ruanda-Urundi.
Cobalt ati baba ni meji ninu awon ohun alumoni ti Burundi ni. Bakanna Burundi unta kofi ati suga.
Burundi jẹ́ pípín sí ìgbèríko 18, 117 communes, and 2,638 collines (hills). Provincial governments are structured upon these boundaries. In 2000, the province encompassing Bujumbura was separated into two provinces, Bujumbura Rural and Bujumbura Mairie. The newest province, Rumonge, was created on 26 March 2015 from portions of Bujumbura Rural and Bururi.
Action Group
Action Group je egbe oloselu ni Naijiria ti ko si mo. Obafemi Awolowo lo dasile ni 21 March odun 1951.
Ìjọba ìbílẹ̀ Bẹ́núé
Ado
Agatu
Apa
Buruku
Gboko
Guma
Gwer East
Gwer West
Katsina Ala
Konshisha
Kwande
Logo
Makurdi
Obi
Ogbadibo
Ohimini
Oju
Okpokwu
Otukpo
Tarka
Ukum
Ushongo
Vandeikya.
Chima Nwafor
Chima Nwafor (alaisi 25 March, 2005) je oloselu omo ile Naijiria ati igbakeji gomina ipinle Abia si Orji Kalu. O ku ni March 21 2005 won si sin in ni September 2 2006 ni ulu re ni Umuojima ni Ipinle Anambra. Ko pe ti won yo o kuro ni ori oye ti o fi ku. Won se isn idagbere fun un ni St Clement's Anglican Church, Umuojima ni Osisioma Nwa Local Government ni Ipinle Anambra. Alufaa ti o se isn fun un ni Ugochuchwu Ezeoke.
Adebayo Alao-Akala
Christopher Adébáyọ̀ Àlàó Akálà ni wọ́n bí ní ọjọ́ kẹ́ta oṣù kẹfà ọdún 1950, ó sì kú ní ọjọ́ Kejìlá oṣù kínní ọdún 2022 (1950 - 2022). Christopher Adébáyọ̀ Àlàó Akálà jẹ́ olóṣèlú àti Gómìnà nígbà kan rí ní Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà. Ní ọdún 2019, ó díje dupò Gómìnà Ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́ lẹ́ẹ̀kan si lábẹ́ ẹgbẹ́-òṣèlú ADP ṣùgbọ́n ó yára dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹ́ APC kí ìdìbò ó tó wáyé.
Theodore Orji
Theodore Ahamefule Orji je oloselu ara ile Naijiria ati Gomina Ipinle Abia lati odun 2007 titi de 2015.
Robert Menzies
Robert Gordon Menzies je oloselu omo ile Australia ni Menzies. A bi i ni 1894. O je olootu ijoba ile Australia fun odun mokandinlogun. Ilu Jepart ni won ti bi i ni Victoria. O gba oye ninu ofin ni University Melborne. Ni aarin 1928 si 1934, o wa ni Victoria State Legislature. Nigba ti o se, o wo federal House of Representative. O di Attorney General ile Australia ni aarin 1935 si 1939. Leyin igba ti J. A. Lyons ku ni Menzies wa di olootu Australia. O fi ori oye sile funraare ni 1966.
Olusegun Agagu
Olusegun Kokumo Agagu (born 16 February 1948) je oloselu omo ile Naijiria ati Gomina Ipinle Ondo lati 29 May, 2003 titi di 23 February, 2009 nigbati Ile-ejo Alatunejoda ni Ilu Benin fagile idiboyan April 2007 nitori pe ko bo fin mu.
Wọ́n bí i ní ferbruary 16, 1948 ní Òkìtìpupa; Ondo State. Ó bẹ̀rẹ̀ ilé-ẹ̀kọ́ ní St Luké’s Anglican School, Òkìtì pupa ní 1954. Ó tún lọ sí Ebenezer Methodist School, Òkè-Àdó, Ìbàdàn ní 1958. Ó tún lọ sí Baptist Primacy School, Sabon-gari, Kano. Ó wá parí ẹ̀kọ́ primary School rẹ̀ ní Ebenezer African Church School, Ibadan. Lẹ́yìn èyí, ó lọ sí ìbàdàn Grammar School ní 1961. Lẹ́yìn èyí, ó lọ sí University Ìbàdàn láti ka Botany. Torí pé ó mọ Geology dáadáa, wọ́n fún un ní ẹ̀kọ́-ọ̀fẹ́ Gulf oil láti ka Geology lẹ́yìn ọdún kìíní. Lẹ́yìn ẹ̀kọ́ rẹ̀ ní University, ó bá Guif oil ṣiṣẹ́ fún ọdún méjì kí ó tó wá gbṣẹ́ sí University of Ìbàdàn gẹ́gẹ́ bí Assistant Lecturer ní 1972. ó lọ kàwé fún oye master rẹ̀ ní University of Texas láàrin 1973 sí 1974. Ó gbá PhD ní Petroleum Geology ní ní University of Ìbàdàn ní 1978. Ní 1988. ó fi UI sílẹ̀, ó sì bẹ̀rẹ̀ síi ṣe òṣèlu. Kò pé lẹ́yìn èyí, ó di igbákejì Gómínà ìpínlẹ̀ Oǹdó. O sì ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe gómìnà ìpínlẹ̀ Oǹdó láti 2003 títí di ìgbà tí a ń kòwé yòí ní 2008.
Ìpínlẹ̀ Mississippi
Mississippi Ipinle kan ni ile Amerika ni o n je Mississippi. Awon eniyan ti o wa nibe to 2,217,000. Olu-ilu ibe ni Jackson. Awon ara Panyan-an wa si ile yii ni 1540. Awon ara Faranse wa do si ibe 1699. Awon ara Geesi segun awon Faranse ni 1763. Ni odun 1817 ni Mississippi dara po mo Union. Awon eru po ni ibe o si ni opolopo plantation. O duro ti awon Confederate ninu ioja abele ile Amerika. Odo kan wa ni ipinle yii ti o n je Mississippi. Odo yii ni o gun nju ni ile Amerika. Ti a ba pa odo yii ati Missouri po, awon ni o gun ju ni gbogbo aye. Mississippi gun to maili 2,350.. Oun ati Missouri gun to 3,700 ni ibuso. Odun 1541 ni won se awari Mississippi ni Memphis, Tennessee. Omo ile Panyan-an ti o se awari re ni won n pe ni Hernando de Soto.
Ìpínlẹ̀ Missouri
Missouri je Ipinle kan ni ile Amerika. Aarin gbungbun iwo-oorun ile Amerika ni ipinle yii wa.. Oke kan ti o n je Ozark Mountain wa nibe. Ibe naa ni omi kan ti o n je Missouri wa. Apapo omi Missouri yii ati Mississippi ni odo ti o gun ju ni agbaye. Ile-ise po ni ipinle tii. Awon eniyan ti o n gbe ibe to 4,667,000. Jefferson City ni olu-ilu Missouri sugbon St. Louis ati Kasas City ni awon ilu ti o tobi ju nibe. Awon ile Faranse ni o gba Missouri 1673 ati 1682. Awon ile Amerika gba a ni 1803 o si di ipinle ni 1821. ninu ogun abel ile Amerika, awon Union ni Missouri ja fun.
Mojave Desert
Asale Mojave California ni asale yii wa ni iwo-oorun Amerika. Awon nnkan ti o wa ni asale yii ni yanrin, okuta, volcanic rock ati awon adagun odo (lake) ti o ti gbe. O fe to 15,000 square mile.. Loooto, won ko le dako ni Mojave desert, won maa n ri awon ohun alumo-onni ile bii goolu, silifa ati tungsten ni ibe.
1992
Odun 1992 je odun todogba
Kofi Annan
Kofi Atta Annan ( 8 April 1938 - 18 August 2018) je omo orile-ede Ghana to je diplomati to wa ni ipo gege bi Akowe Agba keje Agbajo Iparapo awon Orile-ede lati 1 January 1997 de 31 December 2006. Annan ati Agbajo Iparapo awon Orile-ede jo gba Ebun Nobel fun Alafia ni 2001.
Blu-ray Disc
Blu-ray Disc (Blu-ray tabi BD) je akaaba olojuina-ribiti amounmaworan (optical-disc media storage)
Walter Raleigh
Walter Raleigh A bi i ni 1552. O ku ni 1618. Soja omo ile Geesi ni o si maa n rin irinajo pupo. Oun ni o mu taba wa si ile Geesi ti o si mu 'potato' wa si Ireland. Oun ati Sir Humphrey Gilbert (ti o je half-brother) ni won jo ja ni ile Amerika. O tun ja fun ile Geesi ni Ireland. Iwe History of the World ti o ko ko pari re titi ti o fi ku. Won pa a ni nitori pe ko pa ofin mo.
Eku
Eku
Orisii meji lo wa, dudu ati pupa resuresu (brown). Awon eku maa n gun ni iwon insi merindinlogun ninu eyi ti insi mejo re maa n je iru. Won maa n ba nnkan je pupo ni pataki awon ti o dudu. Ni laboretiri, won maa n sin awon eku funfun kan ti won fi maa n se iwadii.
Mẹ́ksíkò
Àwọn Ìpínlẹ̀ Mẹ́síkò Aṣọ̀kan ("Estados Unidos Mexicanos" lédè Sípéènì) ,tàbí Mẹ́síkò ní ṣókí, jẹ́ orílẹ̀-èdè ní Apá Àríwá Amẹ́ríkà. Èdè Sípéènì ni wọ́n ń sọ níbẹ̀. Apá gúúsù orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ló wà. Àwọn ọmọ Sípéènì ṣẹ́gun Mẹ́síkò lọ́dún 1519. Ọ̀pọ̀ àwọn Mestizo wà nínú àwọn ènìyàn tó wà ní Mẹ́síkò, ìyẹn ni àwọn tí òbí wọn jẹ́ apá kan Òyìnbó àti apá kan ọmọ ìbílẹ̀ Mẹ́síkò. Lọ́dún 1821 orílẹ̀-èdè yìí gbà òmìnira lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjà àti ogun. Wọ́n di Orílẹ̀-Èdè Olómìnira lọ́dún 1824.
Ìjì
Ìjì
Ẹ̀bùn Ọ́skà
Àwọn Ẹ̀bùn Akádẹ́mì tàbí Ẹ̀bùn Ọ́skà jẹ́ ẹ̀bùn ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ fíìmù tí American Academy of Motion Picture Arts and Sciences ma ń fún olùdarí eré, òṣèrè àtí olùkọ̀tàn fún iṣẹ́ takuntakun ní ilé iṣẹ́ fíìmù. Ayẹyẹ ẹ̀bùn yìí jẹ́ ìkan lára àwọ́n ayẹyẹ èbùn tó lókìkí jùlọ ní gbogbo àgbáyé. Osì tún jẹ́ Ayẹyẹ ẹ̀bùn tó pẹ́ júlọ tí ó si ma ń dàgbeléwò lórí ẹ̀rọ amóùnmáwòran ní orílẹ̀ èdè tó ju igba lọ. Aẁọn ẹ̀bùn ìmọ̀ ìjìnlẹ̀ fíìmù bi tiẹ̀ ni Grammy Awards (fún orin), Emmy Awards (fun amóùnmáwòran), àti Tony Awards (fún tíát̀à)
Chester Himes
Chester Bomar Himes (29 July, 1909 – 12 November, 1984) je olùkọ̀wé omo orile-ede Amerika.
Olùkọ̀wé
Olùkọ̀wé tabi Onkowe ni enikeni ti se ise akosile.
W. E. B. Du Bois
William Edward Burghardt Du Bois ( ; Osu Keji 23, 1868 – Osu Kejo 27, 1963) je ara Amerika to je alakitiyan awon eto araalu, Pan-Afrikanisti, onimo oro-awujo, olukowe itan, oludako, ati olootu. David Levering Lewis to je olukowe itan koole pe, "Nigba ajo ise re fun ojo pipe, W. E. B. Du Bois gbiyanju gbogbo ojutu to se e se si isoro iseleyameya orundun ogun —igbowo eko, propaganda, ilopo, ipinu funraeni tomoorile-ede, awon eto omoniyan, isepinya asa ati okowo, iselu, isekomunisti kariaye, ikoreyinodi, itileyin orile-ede agbaye keta."
Du Bois pari eko re ni Harvard, nibi to ti gba iwe-eri omowe (Ph.D) ninu Itan; leyin re o di ojogbon itan ati oro-okowo ni Atlanta University. O di olori Egbe Omoorile-ede fun Iresiwaju awon Eniyan Alawo (NAACP) ni 1910, o si di oludasile ati olootu iwe-olosoosu NAACP "The Crisis". Du Bois bo si akiyesi tomoorile-ede nigba to tako ero Booker T. Washington lati faramo ipinya Jim Crow larin awon alawofunfun ati alawodudu ati igbaetokuro lowo awon alawodudu igbana, o sakitiyan dipo re fun iposi isoju oloselu fun awon alawodudu lati le ba semudaju awon eto arailu, ati idasile elite awon Alawodudu ti won yio sise fun ilosiwaju eya awon omo Afrika Amerika.
William Edward Burghardt Du Bois je bibilomo ni ojo 23 Osu Keji odun 1868, ni Great Barrington, Massachusetts, fun Alfred Du Bois ati Mary Silvina Burghardt Du Bois. O dagba ni Great Barrington, ilu to kun fun awon omo Anglo-Amerika. Ebi Mary Silvina Burghardt je ikan larin awon olugbe alawodudu olominira iye die ni Great Barrington, nitori ile ti won ni latojo pipe ni ipinle na. Ebi won wa lati iran asiwaju lati Hollandi ati Afrika. Tom Burghardt, to je eru tele (o je bibilomo ni Iwoorun Afrika larin odun 1730) gba ominira re nipa iwofa (1780) bi ajagun alailokun ninu egbe ajagun Kaptein John Spoor. Gege bi Du Bois se so, opo ninu awon iran asiwaju iya re ni won ko ipa pataki ninu itan agbegbe ibe.
Alfred Du Bois, lati Haiti, ni iran Huguenot lati Fransi ati Afrika. Baba-baba re ni Dr. James Du Bois ti Poughkeepsie, New York. Ebi Dr. Du Bois's gba ebun ile pupo ni Bahamas fun itileyin ti won fun Oba George 3k nigba rogbodiyan Ijidide Amerika. On Long Cay, Bahamas, James Du Bois bi awon omo pupo pelu awon eru re. Nigba to dari de New York ni 1812, James mu John ati Alexander na wa, ti won je meji ninu awon omokunrin re, lati le ba lo si ile-eko ni Connecticut. Leyin ti James Du Bois ku, awon omokunrin alawodudu re je kikolomo latodo awon ebi re bi be o fi tipatipa fi ile-eko sile lati sise. Alexander di onisowo ni New Haven o si gbe Sarah Marsh Lewis niyawo, won si bi opo omo. Larin ewadun 1830 Alexander lo si Haiti lati lo gba ijemogun re. Ibe ni o ti bi Alfred omokunrin re ni bi odun 1833. Alexander pada si New Haven lai mu omo yi lowo tabi iya re na.
Richard Wright
Richard Nathaniel Wright (September 4, 1908 – November 28, 1960) je olukowe omo orile-ede Amerika.
Hakeem Osagie
Hakeem Iguodalo Bello Osagie
Lọ́yà ni, ‘Petroleum Economist ni ó sì tún jẹ́ ‘financial technocrat’. A bí i ní ọjọ́ kọkiàndínlọ́gbọ̀n oṣù kéjì ọdún 1952. Èkó ni a ti bí i. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ tí ó lọ ni King’s College, Lagos 1966-1971, Oxford University, Oxford 1973-1976, Cambridge University, Cambridge 1976-1979, Havad Business School, USA 1978-1980, Nigerian Law School 1981-1982. Òun ni ó jẹ ‘special assistant to the presidential adviser on petroleum and energy’ abe Sheu shegari. Òun ni akọ̀wé Nigerian Liquefied Natural Gas (NLNG) committee tí ó ṣètò bí NLNG project ṣe bẹ̀rẹ̀. Ilé-iṣẹ́. Lóóyà Udoma àti Bello Osagie ni ilé-iṣẹ́ lọ́ọ́yà wọn.
Ìjọba ìbílẹ̀ Dẹ́ltà
DELTA
Aniocha North (Issele Uku), Aniocha South, Bomadi (Bornado), Burutu (Burutu), Ethiopia East (Isiokolo), Ethiopia West (Oghara), Ika North East (Owa Oyibu), Ika South (Agbor), Isoko North (Ozoro), Isoko South (Oleh), Ndokwa East (Aboh), Ndokwa West (Kwale Awo-iadmu), Okpe (Orerokpe), Oshimili North, Oshimili South, Patani (Patani), Sapele (Sapele), Udu (Otor Udu), Ughelli North (Ugheli), Ughelli South (Jeremo Town), Ukwuani, Uvwie (Efferun), Warri South (Warri), Warri North (Koko) Warri South-West.
.pl
.pl ni Internet amioro orile-ede ti top-level domain lori Internet (ccTLD) fun Poland.
Top-level domain
Top-level domain
Sikiru Ayinde Barrister
Sikiru Ayinde Barrister ) je olorin fuji omo ile Naijiria. Ayinde Barrister bere si korin ta ni odun 1966- 2008, Barrister gbe awo orin to po to 127 jade. Ninu won ni "Oke Agba" (1980), "Ijo Olomo" (1983), "Nigeria" (1983), "Military" (1984), "Barry Wonder" (1987), "Fuji Garbage" (1988), "Music Extravaganza" (1990) ati "Fuji Waves" (1991).
A bí Síkírù Àyìndé Barrister nínú ẹb́i Sàláwù Balógun ní ìlú Ìb̀adàn, bàbá rẹ̀ Salawu Balógun jẹ́ Alápatà Ẹran, nígbà tí ìyá rẹ̀ jẹ́ Oníṣòwò pẹ́pẹ̀ẹ̀pẹ́. Ó lọ Ilé-Ìwé alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ ti Muslim Mission àti Ilé-Ìwé Model ti Mushin tó wà nílù Èkó. Lẹ́yìn èyí ni ó lọ sí ilé-ìwé àkọ́ṣẹ́-mọṣẹ́ ti Yaba Polytechnic láti kọ́ nípa ìmọ̀ òǹtẹ̀wé àti àwọn iṣẹ́ ọwọ́ mìíràn. Àyìndé Barrister bẹ̀rẹ̀ iṣé orin kíkọ láti ìgbà kékeré rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí 'Ají-Sààrì' tàbí "Ají-wérẹ" lásìkò Àwẹ̀ àwọn Musulumi; bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ rẹ̀ náà ló ń kọrin pẹ̀lú rẹ̀ . Ó ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Atẹ̀wé fún Ilé-Iṣẹ́ tí ó pọn ọtí Nigerian Breweries, lẹ́yìn náà ni wọ́n gbà gẹ́gẹ́ bí òǹtẹ̀wé ránṣẹ́ ní Ilé-Iṣẹ́ Ológun Ilè Nàìjíríà Nigerian Armylát̀arí akitiyan rẹ̀́, lásìkò ogun abẹ́lé. Ó ṣíṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí Ọmọ ogun ní Ẹ̀ka kẹwàá '10th Brigade' ti ìpín Kejì '2nd Division' ti Ilé-Iṣẹ́ Ológun Nàìjíríà lábẹ́ Ọ̀gágun 'Adéníran' ó sì jà fitafita ní Awka, Abagana àti Onitsha.
Barrister ku ni ojo 16 osu kejila 2010 ni London nibi to ti lo gba iwosan fun arun ito-suga(diabetes). Isinku re waye ni ogbo ojo osu kejila odun 2010 ni ile re ti o wa ni Eko.
Èkó
Èkó (tàbí Lagos ní èdè Gẹ̀ẹ́sì , US also ; ) ni ìlú tó ní èrò tó pọ̀ jùlọ ní orílẹ̀-èdè Nàìjíríà àti ní gbogbo ilẹ̀ Áfríkà. Èkó jẹ́ ilé-ajé pàtàkì ní gbogbo Áfríkà àti oríta òkòwò ní Ìpínlẹ̀ Èkó. Èkó gẹ́gẹ́bí ìlú-nínlá ni o ní GDP kẹrin tó pọ̀jùlọ ní Áfríkà, ibẹ̀ sì ni èbúté ọkọ̀-ojúomi tó tó bijùlọ àti tó láápọn jùlọ ní ilẹ̀ Áfríkà. Èkó ni ìkan láàrin àwọn ìlú tí ó ń ní ìgbèdàgbà kíákíá jùlọ ní àgbáyé.
Èkó ní orúkọ tí àwọn Yorùbá ń pè ìlú erékùsù tí ó ti di olú ìlú àti ibùjoko ìjoba gbogbo-gbòò fún ilè Nàìjíríà ní ojó òní. Ìlú Yorùbá ní, ṣugbọ́n orúkọ ti àwọn ènìyàn àgbáíyé fí ń pè é ni èyí ti àwọn Òyìnbó Potogi tí o kọ́ bẹ etíkun ilẹ̀ Yorùbá wò fún un. Orúkọ náà ni “Lagos”, eyi ti ìtumọ rẹ̀ jásí “adágún” tàbí “ọ̀sà”, nítorí pé ọ̀sà ni ó yí ìlú náà ka...
Àwọn Ẹ̀yà Yorùbá ti Àwórì ni ó kọ́kọ́ tẹ̀dó si agbègbè Ìlú Èkó, lábé ìsàkóso àti Ìtọnà olórí wọn, Ọ̀lọ̀fin, àwọn Àwórì kọ́kọ́ tẹ̀dó sí erékùsù Ìddó, Léyìn ìgbà náà ni wọ́n bẹ̀rẹ̀ si ní wọnú àwọn agbègbè yókù Èkó láti tẹ̀dó. Ní séntúrì karùndínlógún {15th Century}, Ìlú Èkó, bọ́ sí abẹ́ ìsàkóso Ìjọba Benin. Ìgbà náà ni àwọn Ológun Ìlú náà sọ agbègbè ìlú náà ní "Èkó", eléyìí, tí ó túmò sí [Ibi tí àwọn Ológun tí ń simi} Ní èdè Edo/Benin. Gbogbo eléyìí ṣẹlẹ̀ lábẹ́ olórí àwọn Benin ní ìgbà náà Ọba Ọ̀rọ̀gbà. Léyìn tí èyí ṣẹlẹ̀, ni Ìjọba Benin fi Baálẹ̀ jẹ́ oyè, láti máà M'ójútó/Se Àkóso, àti Gbígbà Ìsákọ́lè {Tribute} ìlú náà bíi agbègbè lábé-fé Ìjọba ńlá ti Benin. Ọba Yorùbá àkọ́kọ́ ti Ìlú Èkó jẹ́, ní Ọba Aṣípa. Ní ọdun-ún 1472, àwọn Òyìnbó Pọ́tókì{Portuguese} dé si ilè Èkó, àwọn Pọ́tókì náà ní Òyìnbó àkókó, tí o máà de Ilè -Èkó láti Erékùsù Orílè-ẹ̀dẹ̀ Europe ní ìgbà náà.
Àwọn Agbègbè Ìjọba Ìbílẹ̀ Nàìjíríà
Awon Agbègbè Ijoba Ibile Naijiria 744 ni o wa ni Naijiria
Baháí
Bahai Ẹ̀sìn kan tí wọ́n dá sílẹ̀ ní ọdún 1863 tí ó ń mú gbogbo èyí tí ó dára lára èsìn mìíran lò tí ó sì ń mú kí gbogbo àwọn ènìyàn ayé para pọ̀. Àwọn tí ó ń sin ẹ̀sìn yìí ni wọ́n ń pè ní Bahais.
Sani Abacha
Sani Abacha (20 September 1943 – 8 June 1998) je Ogagun Ile-Ise Ologun ile Naijiria ati Olori orile-ede Naijiria lati ojo 17 osu Kokanla odun 1993 titi de ojo 8 osu Kefa 0dun 1998 to ku lojiji.
Abdulsalami Abubakar
Abdulsalami Abubakar (ojoibi June 13, 1942) je omo ologun ara ile Naijiria ati Olori ijoba ile Naijiria lati ojo 9 osu 6, 1998 titi di ojo 29, osu 5, 1999 leyin igba ti Sani Abacha ku.
Àkójọ àwọn gómìnà ìpínlẹ̀ Nàìjíríà
Egbe oselu ti ikokan awon gomina na je: NB: Party affiliation changes regularly as a result of the state of defections in Nigeria's political party system.
.gw
.gw "Global Web" ni amioro orile-ede top-level domain lori Internet (ccTLD) fun Guinea-Bissau.
.hr
.hr ni ami orile-ede Internet ti top-level domain (ccTLD) fun orile-ede Croatia ().