Àṣà Ìsọmọ-lórúkọ nílẹ̀ Yorùbá
ASA ISOMOLORUKO NI ILE YORUBA (YORUBA NAMING CEREMONY IN YORUBA LAND)
Oruko Se pataki, o Se koko oruko je ko se ma a no fun Ohun gbogbo, gbogbo nkan ti o wa ni aye Patapata lo ni oruko Ti o n je. Ki a ba le da enikookan mo ni a se n fun won loruko. Yoruba gba pe oruko a maa fi bi omo se je han, oruko a si maa ro omo, atipe oruko omo ni ijanu omo. Orisirisi akiyesi ni awon obi maa n se ki won to le pinnu iru oruko ti won yoo Fun omo ti won bi.Won maa n se akiyesi ipo ti omo wa nigba ti a bii, won tun maa n se akiyesi ipo ti ebi wa, isele ti sele ni kete ti a bi omo , tabi ninu oyun omo naa won maa nse akiyesi ojo, akoko, asiko ti Omo waye. Awon akiyesi wonyii lo Bi owe ti awon Yoruba maa N pa Pe’’ile la a wo, ka to somo loruko’’. Fun idi eyi gbogbo oruko Yoruba lo ni itumo ati idi ti a se fi si omo.
Igbagbo wi pe oruko ti a so omo a maa ko ipa Pataki ninu igbesi aye omo, won so tun gbagbo pe bi oruko omo ba se ri ni omo naa yoo se huwa ati wipe oruko ni romo oriki si ni Ro Eyan. Eyi jeyo ninu owe Yoruba kan to lo bayii’’A so omo ni Sode,o de,a so omo ni Sobo o bo, a so omo ni Sorinlo, o lo ,ko wale mo’’ ta ni ko sai mo pe oruko omo nii ro omo.Eyi fi igbagbo awon Yoruba ninu oruko siso han pe oruko ko ipa Pataki ninu igbe aye omo ti o ba se n dagba.
ETO ISOMOLORUKO
Ki ojo isomoloruko to pe, orisirisi oruko ni awon Yuruba maa n pe omo titun, won a maa pe e ni; Tunfulu,Ikoko,Arobo,Konkoloyo,Alejo.
Ni ile Yoruba laye atijo ti won ba bimo ti omo naa je okunrin ojo kesan-an ni won yoo so omo naa loruko, ti o ba je omobinrin ojo keje ni won yoo so o loruko , ti o ba je ibeji ojo kejo ni won yoo so won loruko. Sugbon lode oni ojo kejo ni awon Yoruba n so omo won loruko yala okunrin,obinrin,ibeji tabi eta-oko.
AWON OHUN EELO ISOMOLORUKO NI ILE YORUBA
OHUN EELO OHUN TI O  Obi; Emi gigun Obi nii bi ku, obi nii b’arun,obi yoo bi o saye ko ni bi o sorun o, a je gbo, a je to o. Ataare; Omo repete ati asepe oore Ataare kii di ti e laabo, kikun ni ile ataare kun, ile re yoo kun fun omo reete, oode re yoo doja. Aadun; Igbadun/Idunnu Ladun ladun la a b anile alaadun, ibanuje ko ni wole to o, lase Eledua. Orogbo; Emi gigun Orogbo nii gbo ni saye, waa gbo, waa to o, waa pe laye o.  Oti Ajinde ara, omo naa ko nit e lawujo Enu oti kii ti, o o ni ti laye o, ibi ayo laa b’oti, a o nib a o nibi ibanuje o.  Iyo; Adun Iyo nii m’obeedun, aye re niyo,aye re o ni d’ate o, aye re ko ni dobu o.  Oyin; Igbadun Didun didun la a b’ale oloyin, enikan kii foyin senu ko tuto e sonu, a kii f’oyin senu ka 9ose, aye re yoo dun joyin lo.  Eja Aro Lila isoro aye ja Ori l’eja fii labu ja, ori kii fo eja l’ale odo, otutu kii meja lale odo, ori re ko ma se gbabode fun o o, ori re ko maa se elegbe leyin re o  Ireke; Alaafia/Igbadun A kii ba kikan ninu ireke, ikoro ko nii wo aye re o, aye re yoo dun yoo larinrin.  Omi tutu; Itura/Idera laye Enikan kii bomi sota, omi la buwe, omi la bu mu, k’o mu omi aye gbo ki o mu u to o, ko ni sa pa o lori, ko si ni gbodi lara re lase Eledua.  Epo -pupa; Ero/Idera Epo niroju obe, bi o ban je e lobe , yoo maa ba o lara mu, Aaro kii gbona dale, igbona ko nii wole too.  Owo; Rirowo na, rirowo lo Aje Ogungunniso yoo file re se’bugbe, nina ni towo, o o rowo fi saye, o o nitawona , oju owo kii 9 on Dada, oju owo ko ni pon o
ISORI ORUKO SISO NI ILE YORUBA
Oruko Amutorunwa
Oruko Abiso
Oruko Abiku
Oruko Oriki
Oruko Inagije
ORUKO AMUTORUNWA-: Eyi ni oruko ti a fun omo nitori ona ti omo naa gba waye, tabi asiko ti o wa saye.
ORUKO ITUMO Taiwo Omo ti a koko bi ninu ibeji. (oun ni o koko to aye wo ki ikeji re to tele, to aye wo.) Kehinde Omo ti won bi tele Taiwo ni ori ikunle kan  Idowu Omo ti won bi tele Ibeji Alaba Omo ti won bi tele Idowu Idogbe Omo ti won bi tele Alaba Idoha Omo ti won bi tele Idogbe Eta-oko Omo keta ninu awon Ibeji, eyi ti o ba sele wipe ibeta ni obirin bi, Leyin Taiwo ati Kehinde oruko ibeta won a je Eta-oko Ige Omo ti o ba ese waye Dada Omo ti irun ori re takoko Ajayi Omo ti o doju bole, nigba ti a bi i Ojo Omokunrin ti o gbe ibi re korun waye Aina Omobinrin to gbe ibi re korun waye Erinle Omo ti o we okun olubi re mo owo tabi ese waye Amusan Omokunrin ti a bi pelu isan eegun lowo re Ato Omobinrin ti a bi pelu isan eegun lowo re Omope Omo ti oyun re ju osu mesan-an lo ki won to bii Ilori Omo ti iya re ko se nnkan osu to fi loyun re Olugbodi Omo ti o ni ika ese mefa Odu Omo ti o ni ika owo mefa Oke Omo ti o n daku ti won ba da dubule ro l’ounje Oni Omo ti o maa n ke tosan ,toru Ola Omo ti won bi tele Oni Oke Omo ti o wa ninu apo nigba ti iya re bii..
ORUKO ABISO-: Eyi ni oruko ti awon Yoruba n so omo ni ibamu pelu isele ti o Se nigba ti iya omo naa wa nini oyun tabi nigba ti o bii, tabi akoko ti iya omo naa bii.  B.A ORUKO ITUMO/ALAYE Babatunde,Babajide,Babawale Omokunrin ti a bi leyin ti baba ,baba re ku Yetunde, Yejide,Yewande,Iyabo Omobinrin ti a bi leyin ti iya baba re ku Babarimisa,Babayeju Omokunrin ti won bi ni gere ti baba re ku Iyerimisa Omobinrin ti iya re ku nigba ti o bii tan Abiona Omo ti a bi si oju ona(o le je lona irin ajo) Ayomipo, Ayomikun, Ayokunmi Omo ti a bi nigba ti gbogbo nnkan n lo deede fun awon obi re Adeojo Omokunrin ti iya re ku nig ere ti o bii tan Ekundayo Omo ti won bi leyin ti Oluwa fi oin si ibanuje awon obi re Abioye Omo ti a bi ni asiko ti baba re wa ni ori oye Omolaja Omo ti a bi ni asiko ti iya ati baba re n ja, to je wipe bibi re lo la ija Tokunbo Omo ti a bi si eyin okun tabi oke okun Abidemi Omo ti baba re ko si nile nigba ti iya re bii Fijabi Omo ti ija wa laaarin obi re tabi ebi nigba ti iya re bii Kumolu Omo ti a bi leyin ti olori ebi ku Kuponiyi Omo ti a bi leyin ti alagbokanle/alafeyinti ninu ebi ku Mosebolatan Bibi omo naa fihan pe ireti ola tie bi ni to pin Ibi yimika Omo ti a bi ni asiko ti ebi kun pupo Abiodun Omo ti bi ni akoko odun Omokebijo Omo ti a bi lasiko ti gbogbo ebi re Ibidun omo ti ikunle re si je irorun fun Iya re
ORUKO ABISO NI IBAMU 9 ELU IDILE ATI ESIN
IDILE ONISANGO-: Sangoseyi, Sangogbemi, Sangodeji, Sangowunmi, Sangofunke, Sangoniyi, Sangoponle
IDILE OLOGUN-: Ogundele, Ogunjimi, Ogunyemi, Ogunwale, Ogunwunmi, Ogundare,ogunfolahan
IDILE OLORO-: Orowole, Orogbemi, Orofunke, Orobiyi, Oroyemi, Abioro, Aborowa
IDILE ELESU-: Esugbemi, Esuseyi, Esufunke, Esukemi, Esuwale, Esubiyi, Esubunmi, Esukunle
IDILE OLOSUN-: Osunfunke, Osunseyi, Osunwunmi, Osungbemi, Osuntade, Osunleke
IDILE OLOBATALA-: Alayemi, Aborisade, Efuntunde, Bamgbala, Alayemi, Efunyemi
IDILE OLORISA-OKO-: Sobande, Sokoya, Sobowale, Efunsetan, Efunkoya, TejuosoLEEGDILE BABALAWO-: Awogbemi, Awolola, Ifabunmi, Ifaleti, Fabunmi, Ifagbhun
IDILE ELEEGUN-: Ojelade, Ojelabi, Amusan, Abegunde, Eegunjobi, Ojeyemi, Ojewale, Ojelarinaka, Ojedunfunmi, Ojegbemi
ORUKO TI O FI IDILE HAN
IDILE OBA-: Ademola, Adekunle, Adeyemi, Aderogba, Gbadegesin, Adedigba,Aderibigbe,Dewunmi,Adelaja, Adewuyi
IDILE OLOYE-: Oyeronke, Oyetade, Oyenike, Oyebisi, Agunloye, Oyedunni,
IDILE OLA-:Olabanji, Olawale, Abiola, Oladunjoye, Olajumoke, Olamiposi, Olayinka
IDILE ODE-: Odeleke, Odewale, Odetade, Odetola, Odewunmi, Odeyemi,Odegbemi
IDILE AYAN-: Ayanwale, Ayanwande, Ayanlabi, Ayantola, Ayangbemi, Oparinde, Ayantokun, Opatoki,Ayansola
IDILE AGBEDE-: Ogunsola, Ogundele, Ogunwale, Ogungbemi, Ogunseyi, Ogunbiyi
IDILE JAGUNJAGUN-: Akinyemi, Akinwande, Akinwunmi, Akinbogun,Ogidan
IDILE OLONA(gbenagbena) Olonade, Onanuga, Onabolu, Onayemi
ORUKO ABIKU-: Awon wonyi ni oruko ti o fi igbagbo awon Yoruba han nipa abiku, ajinde ati aseyinwaye han.  ORUKO ITUMO/ALAYE Kukoyi Iku ko omo yii Malomo Omo yii ma tun lo mo, duro laye Kosoko Ko si oko ti a o fi sin o mo o Igbekoyi Inu igbo ko omo yii Kokumo Omo yii ko ni ku mo Durojaye Duro ki o jaye iwo omo yii Kasimaawo Ki a si maa woo na boya ko ni ku Akuji Omo to ku to tun ji Kotoye/Koto9on Omo yii ko to ye si, ko to 9on le Makoo Ma ko mi leru lo mo Momoora Ma run owo obi mo Durosinmi. Eyi tumo si pe ki omo naa ki of Duro lati le bu eepe si Oju awon obi re
ORUKO ORIKI– Asa Yoruba ni lati maa fun omo ni oruko oriki, gbara ti a ba ti so omo l’oruko naa ni a o fun loriki, aje9o mo oruko ni oriki je ni ile Yoruba.
ORIKI OBINRIN ORIKI OKUNRIN Ayinke Alamu Atoke Aremu Arike Isola Apeke Akanni Abeke Alabi Aduke Ajani Awero Akamu Ayoka Akanbi Ajike Adisa Abeni Alao Asabi Alade Ajoke Ajao Akanke Alade.