เอจออฟมีโธโลจี
เอจออฟมีโธโลจี () หรือมักย่อเป็น AoM เป็นเกมคอมพิวเตอร์แนววางแผนเรียลไทม์ ซึ่งมีเนื้อหาของปรัมปราวิทยา พัฒนาโดย เอนเซมเบิลสตูดิโอส์ และจัดจำหน่ายโดยไมโครซอฟท์เกมสตูดิโอส์ ออกวางจำหน่ายเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2545 ในทวีปอเมริกาเหนือ และอีกหนึ่งสัปดาห์ต่อมาในทวีปยุโรป
เอจออฟมีโธโลจีเป็นเกมที่พัฒนาต่อยอดมาจากเกมคอมพิวเตอร์ชุดเอจออฟเอ็มไพร์ส โดยได้รับแรงบันดาลใจมาจากปรัมปราและตำนานของกรีซโบราณ อียิปต์โบราณ และนอร์ส มากกว่าเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ อย่างไรก็ตาม รูปแบบการเล่นหลายอย่างยังคงคล้ายคลึงกับเกมชุดเอจออฟเอ็มไพร์ส เนื้อหาในโหมดเนื้อเรื่องเป็นเรื่องราวของนายพลเรือชาวแอตแลนติส อาร์แคนทอส ผู้ซึ่งถูกบังคับให้ท่องไปยังดินแดนของวัฒนธรรมทั้งสามในเกมเพื่อตามล่าไซคลอปส์ ผู้ซึ่งเป็นศัตรูของแอตแลนติสเช่นเดียวกับโพไซดอน
เอจออฟมีโธโลจีประสบความสำเร็จในด้านการขายอย่างมาก ในแง่ยอดขายที่จำหน่ายได้มากกว่า 1 ล้านชุดภายในสี่เดือนนับจากวันออกจำหน่ายวันแรก ทั้งยังได้คะแนนสูงถึง 89% ในการจัดอันดับเกมจากทั้งเกมแรงกิงส์และเมตาคริติก
เช่นเดียวกับเกมวางแผนเรียลไทม์เกมอื่น ๆ เอจออฟมีโธโลจีเน้นการสร้างเมือง รวบรวมทรัพยากร สร้างกองทัพ และทำลายยูนิตและสิ่งก่อสร้างของศัตรูในที่สุด ซึ่งด้วยวิธีการดังกล่าว ผู้เล่นจะสามารถเอาชนะและยึดครองเมืองและอารยธรรมของคู่แข่งได้ ผู้เล่นพัฒนาเผ่าพันธุ์ของตัวเองผ่าน "ยุค" ทั้งสี่: เริ่มตั้งแต่ยุคอาร์เคอิค (Archaic Age) ซึ่งผู้เล่นจะสามารถพัฒนาต่อไปสู่ยุคคลาสสิก (Classic Age) ยุควีรบุรุษ (Heroic Age) และยุคเทพนิยาย (Mythic Age) การอัพเกรดสู่ยุคที่สูงกว่าจะปลดล็อกยูนิคและเทคโนโลยีใหม่ ๆ ซึ่งจะเพิ่มความแข็งแกร่งให้แก่เผ่าของผู้เล่น ในทางกลับกัน การอัพเกรดจะต้องใช้ทรัพยากรจำนวนหนึ่ง รวมถึงเงื่อนไขที่จะต้องสร้างสิ่งปลูกสร้างบางอย่างก่อนด้วย
ผู้เล่นสามารถเลือกเล่นอารยธรรมได้จาก 3 อารยธรรมในเกมเอจออฟมีโธโลจี ได้แก่ กรีก อียิปต์ และนอร์ส การที่ผู้เล่นเลือกอารยธรรมใดในการเล่น จะเป็นตัวบ่งชี้ถึงสิ่งปลูกสร้างที่สามารถสร้างได้ รวมถึงยูนิตที่สามารถสร้างได้ ซึ่งมีความแตกต่างกันทั้งในแง่ของความสามารถพื้นฐาน ความสามารถพิเศษ และเงื่อนไขในการสร้างสิ่งปลูกสร้างหรือยูนิตเหล่านั้น ซึ่งล้วนมีข้อได้เปรียบเสียเปรียบในการเล่นแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับแนวทางของผู้เล่น องค์ประกอบของฉาก รวมถึงรูปแบบการเล่นของคู่แข่ง แต่ละอารยธรรมมี "เทพเจ้าหลัก" สามองค์ เช่น ซูสหรือโอดิน ซึ่งผู้เล่นจะต้องเลือกก่อนเกมจะเริ่มต้น ทุกครั้งที่ผู้เล่นพัฒนาไปยังยุคที่สูงขึ้น ผู้เล่นจะต้องเลือก "เทพเจ้ารอง" เทพเจ้ารองมีความสำคัญในทางประวัติศาสตร์ด้อยกว่าเทพเจ้าหลักเล็กน้อย เทพเจ้ารอง เช่น บาสเต็ดหรืออาโฟร์ไดท์ เทพเจ้าทั้งหมดให้เทคโนโลยีที่แตกต่างกัน ตลอดจนถึงยูนิตปรัมปรา (myth unit) และอำนาจของเทพเจ้า (god power) ซึ่งเป็นความสามารถพิเศษซึ่งสร้างความเสียหายแก่ศัตรูหรือก่อประโยชน์ให้แก่ผู้เล่น
ทรัพยากรหลักทั้งสี่ในเกมเอจออฟมีโธโลจี ได้แก่ อาหาร ไม้ ทองคำ และพรเทพเจ้า (favor) แตกต่างจากเกมที่ผ่านมาของเอนเซมเบิลสตูดิโอส์ โดยเกมดังกล่าวไม่มีทรัพยากรหินด้วย ทรัพยากรสามารถถูกใช้ในการสร้างยูนิต ปลูกสิ่งก่อสร้าง และปลดล็อกเทคโนโลยี เป็นต้น ยูนิตพลเรือน ได้แก่ ชาวบ้านของกรีก ผู้รวบรวมทรัพยากรและคนแคระของนอร์ส และกรรมกรของอียิปต์ ตลอดจนเรือประมง เป็นยูนิตที่ใช้ในการเก็บทรัพยากร การล่าสัตว์ เก็บผลเบอร์รี่ ผลผลิตปศุสัตว์ เกษตรกรรมและการประมงเป็นวิธีที่จะเก็บรวบรวมอาหาร ไม้สามารถเก็บได้จากการตัดไม้เพียงวิธีเดียว ส่วนทองคำได้มาจากเหมืองทองคำหรือการค้า แต่ละอารยธรรมสามารถอัพเกรดเพื่อเพิ่มอัตราการรวบรวมทรัพยากรต่าง ๆ ได้ สำหรับพรเทพเจ้าของแต่ละอารยธรรมสามารถได้มาด้วยวิธีการที่แตกต่างกัน: อารยธรรมกรีกสามารถได้มาโดยให้ชาวบ้านบวงสรวงที่เทวสถาน อารยธรรมอียิปต์สามารถได้จากการสร้างอนุสาวรีย์ และอารยธรรมนอร์สสามารถได้มาจากการสู้รบหรือการสร้างฮีโร่ ทรัพยากรสามารถแลกเปลี่ยนกันได้ที่ตลาดของผู้เล่น
ส่วนสำคัญของกองทัพในทุกอารยธรรมประกอบขึ้นจากทหารมนุษย์ แต่ละอารยธรรมจะมีจำนวนช่องประชากรสูงสุด แต่จำนวนสูงสุดดังกล่าวมิได้มานับตั้งแต่เริ่มเกมในทันที การสร้างบ้านหรือศูนย์กลางเมือง ซึ่งเป็นสิ่งปลูกสร้างหลักในเมืองของผู้เล่น เป็นการเพิ่มจำนวนประชากรสูงสุด ยูนิตแต่ละตัวจะใช้ช่องประชากรแตกต่างกันออกไป: พลเรือนใช้หนึ่ง ในขณะที่ยูนิตปรัมปราบางตัวอาจใช้ช่องทรัพยากรไปถึงห้า ยูนิตเกือบทั้งหมดสามารถอัพเกรดได้ ทำให้ยูนิตเหล่านั้นมีประสิทธิภาพดีขึ้นในหน้าที่ของตน
ยูนิตสามารถแบ่งออกได้เป็น 7 ประเภท: ทหารราบ พลธนู ทหารม้า ซึ่งเป็นสามประเภทของยูนิตมนุษย์ส่วนใหญ่ อาวุธปิดล้อม ยูนิตเรือ วีรบุรุษและยูนิตปรัมปรา รูปแบบของค้อน-กระดาษ-กรรไกรมีผลต่อยูนิตเกือบทั้งหมดในการรบ ยกตัวอย่างเช่น ทหารราบทำความเสียหายมากขึ้นต่อทหารม้า ทหารม้าทำความเสียหายมากขึ้นต่อพลธนู และพลธนูทำความเสียหายมากขึ้นต่อทหารราบ รูปแบบเดียวกันนี้ยังมีผลในยูนิตเรือสามประเภทที่แตกต่างกันด้วย ได้แก่ เรือธนู เรือปิดล้อม (siege ships) และเรือค้อน ยูนิตอาวุธปิดล้อมมักยกเว้นจากรูปแบบค้อน-กระดาษ-กรรไกร แต่มีความโดดเด่นที่สามารถทำลายสิ่งปลูกสร้างได้อย่างง่ายดาย แต่ถูกทำลายได้ง่ายโดยทหารม้า วีรบุรุษทำความเสียหายอย่างมากต่อยูนิตปรัมปรา แต่ได้รับความเสียหายมากจากทหารมนุษย์เช่นเดียวกัน นอกจากนี้ วีรบุรุษสามารถเก็บรวบรวมวัตถุมงคล (relic) ซึ่งจะให้ประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจหรือการทหารเพิ่มเติมให้แก่ผู้เล่นเมื่อผู้เล่นนำวัตถุมงคลไปไว้ในเทวสถาน
โดยทั่วไป สิ่งปลูกสร้างในเกมเอจออฟมีโธโลจีสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท: สิ่งปลูกสร้างทางเศรษฐกิจ ทางทหารและการป้องกัน สิ่งปลูกสร้างทางเศรษฐกิจที่สำคัญที่สุด คือ ศูนย์กลางเมือง ซึ่งคล้ายคลึงกับสิ่งปลูกสร้างชื่อเดียวกันในเกมชุดเอจออฟเอ็มไพร์ส ยูนิตพลเรือนเกือบทั้งหมดสร้างมาจากศูนย์กลางเมือง เช่นเดียวกับเทคโนโลยีบางอย่าง และที่สำคัญที่สุด ผู้เล่นจะพัฒนาไปยังยุคที่สูงกว่าผ่านทางศูนย์กลางเมืองด้วย ศูนย์กลางเมืองเพิ่มช่องประชากรจำนวนสิบห้า ในขณะที่การสร้างบ้านเพิ่มเติมจะให้ช่องประชากรแก่ผู้เล่นอีกสิบต่อบ้านหนึ่งหลัง ในยุควีรบุรุษ ผู้เล่นสามารถสร้างศูนย์กลางเมืองในถิ่นฐานที่ยังไม่มีเจ้าของได้ซึ่งจะเพิ่มช่องประชากรอีก ในบางกรณี การครอบครองศูนย์กลางเมืองทุกแห่งจะเริ่มการนับถอยหลังที่จะนำไปสู่ชัยชนะในเกม สิ่งปลูกสร้างทางเศรษฐกิจอื่นรวมไปถึงฟาร์มและตลาด
สิ่งปลูกสร้างยังสามารถปลดล็อกเทคโนโลยีและอัพเกรดได้ เช่นเดียวกับให้ทรัยพยากรแก่ผู้เล่น ยูนิตทั้งหมดยกเว้นยูนิตพลเรือนสร้างจากสิ่งปลูกสร้างทางทหาร ซึ่งจะมีชื่อและจุดประสงค์แตกต่างกันไปในแต่ละอารยธรรม แต่สามารถสร้างยูนิตที่คล้ายกัน สิ่งปลูกสร้างทางทหารยังสามารถใช้ปลดล็อกเทคโนโลยีทางทหารเฉพาะอย่าง เช่น การอัพเกรดเกราะและเพิ่มพลังโจมตี
กำแพงและหอคอยเป็นสิ่งปลูกสร้างการป้องกัน ซึ่งไม่สามารถสร้างยูนิตได้ เพียงแต่ถูกใช้เพื่อจุดประสงค์ในการป้องกันเท่านั้น สิ่งปลูกสร้างเหล่านี้สามารถอัพเกรดได้บางอย่าง ถึงแม้ว่าเทคโนโลยีเหล่านี้จะมีผลเฉพาะกำแพงและหอคอยเท่านั้น สิ่งปลูกสร้างอีกประเภทหนึ่งที่ผู้เล่นสามารถสร้างได้ คือ สิ่งมหัศจรรย์ ซึ่งเป็นสิ่งปลูกสร้างขนาดใหญ่ที่แสดงถึงความสามารถทางสถาปัตยกรรมของแต่ละอารยธรรม ในบางโหมด เมื่อผู้เล่นสร้างสิ่งมหัศจรรย์เสร็จ เวลาจะนับถอยหลังจากสิบนาที หากสิ่งมหัศจรรย์ยังไม่ถูกทำลายเมื่อครบกำหนดเวลา ผู้เล่นที่สร้างสิ่งมหัศจรรย์จะเป็นผู้ชนะในเกมนั้น
ระบบหลายผู้เล่นเป็นส่วนที่ได้รับความนิยมอย่างสูงของเอจออฟมีโธโลจี เกมหลายผู้เล่นส่วนใหญ่เล่นผ่านเอ็นเซมเบิลสตูดิโอส์ออนไลน์ (ESO) หรือผ่านการเชื่อมต่อแลนหรือหมายเลขไอพีโดยตรง
เอจออฟมีโธโลจีจะบรรจุบัญชีผู้ใช้หลายผู้เล่นหนึ่งบัญชีบน ESO คล้ายกับฟังก์ชันในแบตเทิล.เน็ตของบลิซซาร์ด เอ็นเตอร์เทนเมนต์ ซึ่งจะอนุญาตให้ผู้เล่นเล่นเกมและแชตกับผู้เล่นคนอื่นได้
ในเกมแบบหลายผู้เล่น มี 7 ประเภทเกมให้เลือกเล่น ซึ่งแต่ละประเภทจะถูกจัดไว้เป็นมาตรฐานของเกม: โหมดมาตรฐานของเกม ครองความเป็นใหญ่ (Supremacy) รวมไปถึงแผนที่และรูปแบบการเล่นซึ่งจะถูกสุ่มขึ้นมา โหมดยึดครอง (Conquest) คล้ายคลึงกับโหมดแรก แต่ผู้เล่นจะได้รับชัยชนะก็ต่อเมื่อเอาชนะผู้เล่นคนอื่นทั้งหมด โหมดเดตแมตช์ (Deathmatch) ซึ่งผู้เล่นจะมีทรัพยากรมหาศาลในช่วงเริ่มต้น แต่รูปแบบการเล่นโดยรวมเหมือนกับโหมดครองความเป็นใหญ่ ในโหมดสายฟ้า (Lightning) รูปแบบการเล่นเหมือนกับโหมดครองความเป็นใหญ่เช่นกัน แต่ความเร็วของเกมจะเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่า ในโหมดเร่ร่อน (Nomad) ผู้เล่นเริ่มเกมด้วยยูนิตพลเรือนเพียงหนึ่งตัว โดยที่ไม่มีศูนย์กลางเมือง และจะต้องครอบครองถิ่นฐาน เป้าหมายของโหมดราชาแห่งภูเขา (King of the Hill) คือ การควบคุมอนุสาวรีย์ที่ตั้งอยู่ ณ ใจกลางของแผนที่ในระยะเวลาที่กำหนด และในโหมดซัดเดนเดธ (Sudden Death) ผู้เล่นจะแพ้เมื่อศูนย์กลางเมืองถูกทำลาย และไม่สามารถสร้างขึ้นใหม่ได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด
การแข่งขันทัวร์นาเมนต์หลายผู้เล่นและกลุ่มแลนได้รับความนิยมทั่วโลก โดยผู้เล่นหลายคนเข้าเยี่ยมชมห้องพักเกมคอมพิวเตอร์เพื่อเข้าร่วมเล่น
โปรแกรมสร้างแผนที่ของเอจออฟมีโธโลจีมีการพัฒนาอย่างมากเมื่อเทียบกับโปรแกรมสร้างแผนที่ของเกมก่อนหน้า นอกเหนือไปจากความสามารถในการวางยูนิตพื้นฐาน โปรแกรมยังเปิดโอกาสให้วางยูนิตซ้อนกันได้ เช่นเดียวกับการสร้างภูเขาสูงและพื้นที่สูงชัน ตัวนำ (trigger) ส่วนที่ได้รับความนิยมในการออกแบบแผนที่ในเอจออฟเอ็มไพร์ส 2 ได้ถูกนำมาเสนอในโปรแกรมสร้างแผนที่ของเอจออฟมีโธโลจีด้วย เช่นเดียวกับคัตซีนและสเปเชียลเอฟเฟ็กซ์อื่น ๆ
ไม่เหมือนกับโหมดยุทธการในเอจออฟเอ็มไพร์ส และ กล่าวคือ โหมดยุทธการในเกมเอจออฟมีโธโลจีนี้มีเพียงเนื้อเรื่องหลักอย่างเดียว โดยมีความยาวมากกว่าโหมดเดียวกันในอีกสองเกมก่อนหน้า ซึ่งมีถึง 36 ฉาก
เนื้อเรื่องของเอจออฟมีโธโลจีมีชื่อว่า "ฟอล ออฟ เดอะ ไทรเดนท์" (การล่มสลายของสามง่าม) และเล่าเรื่องราวของอาร์แคนทอส นายพลเรือชาวแอตแลนติสผู้ซึ่งถูกส่งไปทำภารกิจนอกบ้านเกิดเมืองนอนในความพยายามที่จะได้รับพรคืนจากโพไซดอน เทพของชาวแอตแลนติส ภารกิจของอาร์แคนทอสชักนำให้เขาเข้าไปมีส่วนในสงครามกรุงทรอย ที่ซึ่งเขาพบเอแจกซ์ อกาเมมนอนและโอดีสซุส หลังจากช่วยเหลือจนมีชัยในการรบแล้ว เขาเดินทางต่อไปจนพบกับไครอน ไครอนได้แนะนำให้เขาติดตามไซคล็อปส์ตนหนึ่งซึ่งมีนามว่า การ์กาเรนซิส ผู้ติดตามของโพไซดอน อาร์แคนทอส เอแจ็กซ์และไครอนได้ท่องไปยังโลกบาดาลเพื่อติดตามการ์กาเรนซิสจนกระทั่งไปสิ้นสุดที่อียิปต์
ในอียิปต์ อาร์แคนทอสพบกับอเมนรา ราชินีของทหารรับจ้าง ผู้ซึ่งขอให้เขาช่วยเหลือในปัญหาภายใน เขาได้ช่วยเหลือและสนับสนุนเธอในการสู้รบกับพันธมิตรของการ์กาเรนซิส เค็มซิท ขณะอยู่ในอียิปต์ อาร์แคนทอสได้ทราบเรื่องราวที่แท้จริงเกี่ยวกับการ์กาเรนซิส คือ เขาพยายามที่จะได้รับความเป็นอมตะโดยการปลดปล่อยไททันโครนอสจากขุมนรกทาร์ทารัส เขาเดินทางต่อไปทางเหนือ ตามวัตถุประสงค์เดิมในการตามหาการ์กาเรนซิส
ในดินแดนนอร์ส อาร์แคนทอสพบกับเรกินลีฟ วาลคิรี และร่วมมือกันพยายามที่จะหยุดยั้งสงครามแร็กนาร็อกมิให้เกิดขึ้น ทั้งหมดพบกับการ์กาเรนซิสอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งทำให้อาร์แคนทอสและพวกติดอยู่ในหุบเขาเล็ก ๆ ที่ไม่มีทางหลบหนี อาร์แคนทอสต้านการโจมตีของกองทัพการ์กาเรนซิสขณะที่รอความช่วยเหลือจากโอดีสซุส
ระหว่างที่ฝ่ายวีรบุรุษกำลังรบกับกองทัพของการ์กาเรนซิส เขาได้เดินทางกลับไปยังแอตแลนติส และกักขังตัวผู้นำแอตแลนติสเอาไว้ ในบทสรุปของเนื้อเรื่อง อาร์แคนทอสและพันธมิตรได้เดินทางกลับมายังแอตแลนติส ซุสได้ประทานพรมาเหนืออาร์แคนทอส ทำให้เขาสามารถมีชัยเหนือโพไซดอนและการ์กาเรนซิสได้ หลังจากทำลายรูปปั้นมีชีวิตของโพไซดอนและการ์กาเรนซิสแล้ว อาร์แคนทอสได้เสียชีวิตด้วยความเหน็ดเหนื่อย ก่อนที่จะได้รับประทานความเป็นอมตะจากอธีนา และกลายเป็นหนึ่งในเทพเจ้าในที่สุด
นอกจากนี้ ได้มีเรื่องราวใหม่อย่างเป็นทางการในชื่อ เดอะโกลเด้นกิฟต์ (ของขวัญสีทอง) ซึ่งถูกพัฒนาโดยเอนเซมเบิลสตูดิโอส์ โดยได้เปิดให้ดาวน์โหล์ดจากเว็บไซต์ โดยเป็นเรื่องราวการผจญภัยของบรอคค์และอีทริ สองคนแคระซึ่งปรากฏตัวตั้งแต่เรื่องราวเดิม โดยเรื่องราวใหม่นี้มีทั้งหมด 4 ฉาก
เอนเซมเบิลสตูดิโอส์เริ่มทำงานบนเกมเอนจิน 3 มิติเป็นครั้งแรกในขณะเดียวกับที่มีการพัฒนาเกมเอจออฟเอ็มไพร์ส 2: ดิเอจออฟคิงส์ เกมเอนจินดังกล่าวมีชื่อว่า แบง! เอนจิน ซึ่งได้รับการประกาศในเดือนมกราคม พ.ศ. 2544 สำหรับใช้ในเกมใหม่ ภายใต้รหัส RTSIII และในภายหลังได้ถูกเปิดเผยชื่อออกมาว่าเอจออฟมีโธโลจี ในระหว่างการพัฒนาเอจออฟมีโธโลจี เอนเซมเบิลสตูดิโอส์ตัดสินใจที่จะย้ายเรื่องราวออกจากประวัติศาสตร์ของเกมชุดเอจออฟเอ็มไพรส์ เพื่อหลีกเลี่ยงความน่าเบื่อและความซ้ำซาก ซึ่งแนวคิดดังกล่าวเปิดโอกาสให้ทีมงานทำงานกับความคิดและรูปแบบใหม่ ๆ
หลังจากได้มีการประกาศตัวเกมออกมาในเดือนกันยายน พ.ศ. 2545 ได้มีการออกเวอร์ชันทดลอง เวอร์ชันทดลองนี้ประกอบด้วยฉาก 5 ฉากในโหมดเรื่องราว และแผนที่ซึ่งถูกสุ่มขึ้นมาอีก 2 แผนที่ และในเวอร์ชันทดลองนี้ ผู้เล่นสามารถเลือกเทพเจ้าหลักได้เพียงซุสเท่านั้น ส่วนในเกมเวอร์ชันเต็มจะมีเทพเจ้าถึง 9 องค์ ในระหว่างการสร้างเกม ได้มีการโต้เถียงกันเกี่ยวกับพลังเทพเจ้าที่ไม่ค่อยสมดุลกันและจะทำอย่างไรให้ตัวเกมมีความยุติธรรมในขณะที่คงไว้ซึ่งความสนุกสนานเอาไว้ด้วย เอจออฟมีโธโลจีดำเนินการทดสอบเบต้าหลายครั้งในระหว่างช่วงพัฒนาเกม เนื่องจากผู้ผลิตพยายามที่จะสร้างเกมที่สมดุลและท้าทายผู้เล่นมากกว่าเกมที่ผ่านมา เกรก ที. สตรีตได้ให้ความคิดเห็นว่า หนึ่งในสาเหตุที่เอจออฟมีโธโลจี ได้รับความนิยมอย่างมากนั้นเนื่องจากทีมผู้พัฒนาได้ใช้เวลานานหลายชั่วโมงกับเกมผ่านการทดสอบอย่างกระตือรือร้น มากกว่าการรับข้อเสนอแนะจาก "บุคคลไร้ตัวตนจากอีกอาคารหนึ่ง"
เกมเอจออฟมีโธโลจี: เดอะไททันส์เป็นภาคต่อของเอจออฟมีโธโลจี ซึ่งออกวางจำหน่ายเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2546 ภาคต่อนี้ได้เพิ่มอารยธรรมใหม่ที่ผู้เล่นสามารถเลือกเล่นได้ นั่นคือ แอตแลนติส เช่นเดียวกับยูนิตใหม่ ๆ เป็นจำนวนมาก รวมไปถึงไททัน นักวิจารณ์และแฟนรอคอยภาคต่อนี้ด้วยความกระตือรือร้น ถึงแม้ว่าความนิยมของมันจะไม่เท่ากับภาคดั้งเดิมก็ตาม
เอจออฟเอ็มไพร์ส: มีโธโลจีส์ เป็นเรื่องราวสืบเนื่องจากเอจออฟเอ็มไพร์ส: ดิเอจออฟคิงส์ แต่มีรูปแบบการเล่นตั้งอยู่บนพื้นฐานของเทวตำนานเช่นเดียวกับเอจออฟมีโธโลยี เป็นเกมที่พัฒนาโดยกริปโตไนต์เกมส์ บนเครื่องเล่นนินเทนโด ดีเอส
ซาวด์แทร็คของเอจออฟมีโธโลจีออกวางจำหน่ายเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2545 โดยค่ายเพลง "ซัมธิง เอลส์" (Sumthing Else) เนื้อเพลงเขียนโดยผู้กำกับด้านดนตรี สตีเฟน ริปปี และศิลปิน เควิน แมคมัลแลน ริปปีกล่าวถึงศิลปินคนอื่น ๆ อย่างเช่น ปีเตอร์ กาเบรียล ทัวทารา บิล แลสเวลล์ ทัลวิน ซิงห์ และชาด เบลก ว่าเป็นแรงบันดาลใจให้แก่เขาในการผลิตซาวด์แทร็คชุดนี้ ผลงานดนตรีในเอจออฟมีโธโลจีนี้เป็นสิ่งที่ริบปีไม่เคยทำมาก่อน ตัวอย่างของขั้นตอนการทำงานนี้ อาทิ "การเขียนออร์เครสตรา 70 ชิ้น จากนั้นบินไปยังวอชิงตันเพื่อบันทึกเสียง"
นักวิจารณ์ของมิวสิก 4 เกม เจย์ เซเมราด ได้ยกย่องผลงานซาวด์แทร็คของเอจออฟมีโธโลจี เขาสรุปการวิจารณ์ของเขาโดยประกาศว่า "ในภาพรวม ซาวด์แทร็คเอจออฟมีโธโลจีเป็นประสบการณ์ที่ไม่ควรพลาด มันได้กลายมาเป็นหนึ่งในซาวด์แทร็คที่ผมประทับใจมากที่สุดชิ้นหนึ่งในหลายปีที่ผ่านมาได้อย่างง่ายดาย" เซเมราดยังได้รู้สึกประหลาดใจและชื่นชมกับการใช้เครื่องดนตรี อย่างเช่น ฟลุตเนย์ ทาบลา และเปียโนของเล่น ซึ่งทั้งหมดนั้น เขากล่าวว่าได้สร้าง "นวัติกรรมเอฟเฟ็กซ์อนาล็อกและอิเล็กทรอนิกส์สังเคราะห์" ข้อติเพียงประการเดียวของเขาคือว่า เวลาเมโลดีพื้นหลังเล่นบางครั้ง "ผูกมัดกับการกลมกลืนพื้น ๆ" และขาด "จุดประสงค์ที่หนักแน่นหรือเป็นของใหม่อย่างแท้จริง"
เอจออฟมีโธโลจีได้รับการตอบรับอย่างดีจากสาธารณะ โดยจำหน่ายได้ถึงหนึ่งล้านแผ่นภายในห้าเดือนนับตั้งแต่วันออกจำหน่ายวันแรก ตัวเกมได้รับเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลการพัฒนาอินเทอร์แอคทีฟสำหรับเกมคอมพิวเตอร์แห่งปีของสถาบันศิลปะและวิทยาศาสตร์อินเทอร์แอคทีฟและเกมคอมพิวเตอร์วางแผนแห่งปี
กราฟิกส์ของเอจออฟมีโธโลจีได้รับการยกย่องจากนักวิจารณ์ส่วนใหญ่ นักวิจารณ์ของ IGN สตีฟ บัททส์ กล่าวว่า "นับเป็นเอฟเฟ็กซ์ที่มหัศจรรย์และแอนิเมชันที่เหลือเชื่อทำให้มีความสุขที่จะได้ดูกราฟิกส์นี้ ความแตกต่างระหว่างกองทัพและสิ่งแวดล้อมนั้นดีเลิศ" และเขาได้ให้คะแนนกราฟิกส์ 9 เต็ม 10 ในขณะเดียวกัน นักวิจารณ์ของเกมสปอต เกรก คาซาวิน ยังได้ให้คะแนนกราฟิกส์ 9 จาก 10 โดยกล่าวว่า "เอจออฟมีโธโลจีเป็นเกมที่ดูเยี่ยมยอดมาก เต็มไปด้วยสีสันเจิดจ้าและแอนิเมชันที่มีรายละเอียดที่ได้รับการออกแบบอย่างระมัดระวัง" เกมเรโวลูชันยังได้ชื่นชมกราฟิกส์ของเอจออฟมีโธโลจี กล่าวในการวิจารณ์ของพวกเขาว่า "ภูมิประเทศ 3 มิติแบบใหม่ดูดี" รวมไปถึงกราฟิกส์ว่าเป็นหนึ่งในปัจจัยบวกของบทสรุปการวิจารณ์ นักวิจารณ์ของพีซีเกมเมอร์ วิลเลียม ฮาร์มส์ ชื่นชมกราฟิกส์ว่า "สภาพแวดล้อม ยูนิต และสิ่งปลูกสร้างเต็มไปด้วยรายละเอียด" และให้ความคิดเห็นเกี่ยวกับเอฟเฟ็กซ์อย่างตื่นเต้น: "สิ่งที่สร้างความประทับใจให้ผมจริง ๆ คือ แอนิเมชันของเกม เมื่อมิโนทอร์ตบศัตรูด้วยกระบองของมัน ไอ้โง่นั้นลอยขึ้นไปบนฟ้า ไถลลงไปบนพื้น จากนั้นกระเด็นกลับขึ้นไปในอากาศอีกครั้ง"
เสียงของเกมได้รับการชื่นชมจากนักวิจารณ์เช่นเดียวกัน ถึงแม้ว่าจะมีการวิจารณ์จากหลายฝ่ายว่าเสียงมักจะเล่นซ้ำและคาดเดาได้ในหลายโอกาส IGN อธิบายมันว่า "เป็นดนตรีที่ยอดเยี่ยม หากแต่เล่นซ้ำ" ในขณะที่เกมเรโวลูชันประกาศว่าเสียง "เป็นการแสดงความสนใจในรายละเอียดอย่างต่อเนื่องของเอนเซมเบิล" ก่อนที่จะกล่าวยกย่องเสียงในภาษาที่แตกต่างกันด้วย
IGN รู้สึกพอใจกับโหมดเนื้อเรื่องของเอจออฟมีโธโลจี และไม่รู้สึกเบื่อไปกับความยาวของเรื่อง พวกเขากลับให้ความเห็นว่า "โหมดเนื้อเรื่องผู้เล่นคนเดียวที่เต็มไปด้วยความหมายและเป็นที่ดึงดูดใจได้ให้ประสบการณ์ที่เกือบจะไร้ที่ติ" อย่างไรก็ตาม เกมสปอตได้วิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับโหมดผู้เล่นคนเดียวเล็กน้อย โดยกล่าวว่า "ในขณะที่บางภารกิจในโหมดเนื้อเรื่องได้มีลักษณะของสภาพแวดล้อมที่ไม่ธรรมดาหรือเป้าหมายที่เปลี่ยนไป เรื่องราวของเกมไม่ได้น่าดึงดูดใจอย่างเหลือเชื่อ" แต่ทางผู้ผลิตได้ประนีประนอมกับแนวคิดดังกล่าวโดยกล่าวว่า แฟนเกมเอจออฟเอ็มไพรส์อาจไม่คาดหวังเรื่องราวที่มหัศจรรย์ และพวกเขาจะ "ตรงดิ่งไปยังโหมดสุ่มแผนที่ในทันที" พีซีเกมเมอร์ยังได้กล่าวเพิ่มเติมเกี่ยวกับโหมดเนื้อเรื่อง โดยกล่าวว่า "ภารกิจส่วนใหญ่ได้รับการออกแบบมาดีมาก" และ "การเล่นโหมดเนื้อเรื่องนี้เป็นช่วงเวลาของความสนุกสนานอย่างแท้จริง เป็นความน่าประหลาดใจและปิติยินดีจริง ๆ" อย่างไรก็ตาม ก็ได้วิพากษ์วิจารณ์ว่า "น่าสลดใจ ภารกิจส่วนมากของเอจออฟมีโธโลจีมีสิ่งหนึ่งที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ กันและเป็นปัญหาที่น่าท้อแท้: กรณีภารกิจ 'สร้างฐาน'" นักวิจารณ์ได้ขยายความว่า: "ผมทราบว่าการสร้างฐานเป็นสิ่งปกติสำหรับเกมแนวนี้ แต่แม้กระทั่งแฟนที่กระตือรือร้นที่สุดก็ยังท้อใจกับความมากมายของมัน สิ่งที่น่าผิดหวังที่สุด คือ ท้องเรื่องเอจออฟมีโธโลจีโน้มไปยังการออกแบบภารกิจที่เพ้อฝัน และผมไม่คิดว่าผู้ออกแบบจะใช้ประโยชน์ได้เต็มที่จากฉาก ซึ่งเป็นสิ่งที่น่าละอาย"
ปัญญาประดิษฐ์ของเอจออฟมีโธโลจีถูกใช้โดยนักวิจัยชาวออสเตรียจำนวนสี่คน คริสตอฟ เฮอร์มันน์ เฮลมุธ เมลเชอร์ สตีเฟน แรงค์ และโรเบิร์ต แทรพพ์ เพื่อเป็นกรณีศึกษาเข้าถึงประโยชน์ของอารมณ์ในเกมวางแผนเรียลไทม์ ตามข้อสรุปของการวิจัยระบุว่า "เราสนใจว่าการเพิ่มรูปแบบอารมณ์พื้นฐานเข้าไปในสคริปต์ของบอตเดิมจะเพิ่มกำลังในการเล่นหรือไม่" ผลสรุปของการศึกษาได้อธิบายว่าในบอตทั้งสี่ที่พวกเขาได้ทดลอง บอตโรคประสาทมีความสามารถสูงสุดในการเอาชนะปัญญาประดิษฐ์ปริยายของเอจออฟมีโธโลจีได้ ตามมาด้วยบอตที่มีความก้าวร้าว ไม่มีบอตตัวใดที่แพ้ปัญญาประดิษฐ์มาตรฐาน แต่บอตโรคประสาทสามารถเอาชนะปัญญาประดิษฐ์ของเกมได้มากกว่าบอตประเภทอื่นถึง 25% แผนการดังกล่าวเพื้อขยายการวิจัยในอนาคตโดยการทดลองให้เล่นระหว่างบอตโรคประสาทกับผู้เล่นมนุษย์