จุลมงกุฎเจ้าชายชาลส์แห่งเวลส์
จุลมงกุฎเจ้าชายชาลส์แห่งเวลส์ () เป็นจุลมงกุฎที่เป็นส่วนหนึ่งของเครื่องราชกกุธภัณฑ์แห่งเวลส์ และเครื่องราชกกุธภัณฑ์แห่งสหราชอาณาจักร ซึ่งจุลมงกุฎองค์นี้สร้างขึ้นเพื่อใช้ในพระราชพิธีเฉลิมพระอิสริยยศของเจ้าชายชาลส์ เป็นเจ้าชายแห่งเวลส์ในปีค.ศ. 1969 แม้ว่าเป็นทางการแล้วจะถือเป็น “จุลมงกุฎ” แต่ก็มักจะใช้คำว่า มงกุฎ ในการกล่าวถึง “จุลมงกุฎเจ้าชายชาลส์แห่งเวลส์”
เมื่อครั้งที่สมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 8 เสด็จลี้ภัยในหลังจากทรงสละราชสมบัติในฐานะดยุคแห่งวินเซอร์ในปี ค.ศ. 1936 พระองค์ได้นำจุลมงกุฎเจ้าชายจอร์จแห่งเวลส์ ซึ่งเป็นจุลมงกุฎที่ใช้ในพระราชพิธีเฉลิมพระอิสริยยศของพระองค์ไปด้วยซึ่งเป็นเรื่องที่ขัดแย้งกันอย่างกว้างขวาง และขัดกฎมณเฑียรบาลของราชสำนักอังกฤษ ซึ่งจุลมงกุฎองค์ที่นำติดพระองค์ไปด้วยนั้น ได้ถูกใช้ในพระราชพิธีเฉลิมพระอิสริยยศของเจ้าชายแห่งเวลส์มาตั้งแต่ปีค.ศ. 1902 รวมทั้งในพระราชพิธีของพระองค์เองในปีค.ศ. 1911
ตามกฎหมายของสหราชอาณาจักร จุลมงกุฎเจ้าชายจอร์จแห่งเวลส์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องราชกกุธภัณฑ์แห่งสหราชอาณาจักร ถือเป็นสิ่งต้องห้ามมิให้นำออกจากสหราชอาณาจักรอย่างเด็ดขาด ไม่ว่าในกรณีใดใดทั้งสิ้น แม้แต่การใช้ที่ดูเหมือนจะถูกกฎหมายนอกสหราชอาณาจักรก็ยังห้าม เช่น ในกรณีของมงกุฎใหม่ คือ มงกุฎแห่งอินเดีย ที่ต้องสร้างขึ้นสำหรับสมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 5 เพื่อทรงในฐานะจักรพรรดิแห่งอินเดีย ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกที่เดลี (Delhi Durbar) เพราะมงกุฎอิมพีเรียลสเตทที่ใช้สำหรับพระราชพิธีบรมราชาภิเษกไม่สามารถนำออกนอกประเทศได้
ถึงกระนั้นก็เป็นการไม่เหมาะสมที่จะกล่าวหาพระองค์ในข้อหายักยอกเครื่องราชกกุธภัณฑ์ ซึ่งต่อมาในที่สุด จุลมงกุฎเจ้าชายจอร์จแห่งเวลส์ก็ได้ถูกส่งคืนมาหลังจากการสิ้นพระชนม์ของดยุคแห่งวินเซอร์ในปี ค.ศ. 1972 และในปัจจุบันนั้นเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องราชกกุธภัณฑ์แห่งเวลส์ที่ตั้งแสดงอยู่ในเวลส์
ในเมื่อไม่มีจุลมงกุฎองค์เดิม ส่วนจุลมงกุฎเจ้าชายเฟรดเดอริคแห่งเวลส์ ซึ่งเป็นองค์ที่สร้างก่อนหน้านั้นเก่าเกินกว่าที่จะใช้ได้ จึงมีความจำเป็นต้องสร้างจุลมงกุฎเจ้าชายแห่งเวลส์องค์ใหม่ในการสถาปนารัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรง (Heir Apparent) ขึ้นเป็นเจ้าชายแห่งเวลส์ โดยอันที่จริงแล้วเจ้าชายชาลส์ทรงเป็นเจ้าชายแห่งเวลส์มาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1958 เมื่อพระชนมายุ 9 พรรษา แต่มิได้มีพิธีอย่างเป็นทางการจนกระทั่งราวสองเดือนก่อนที่มีพระชนมายุครบ 21 พรรษา
จุลมงกุฎใหม่นี้ออกแบบตามกฎที่วางไว้โดยสมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 2 โดยให้มีโค้งเพียงโค้งเดียวคาดผ่านเหนือตัวมงกุฎแทนที่จะเป็นสองโค้งตามธรรมเนียมของมงกุฎแบบอังกฤษองค์อื่นๆ เหนือโค้งนั้นเป็นลูกโลกประดับกางเขน โครงมงกุฎทำจากเงินและทองคำ ภายในโครงเป็นหมวกผ้ากำมะหยี่ที่มีขอบเป็นขนเออร์มิน
แม้ว่าโครงสร้างจะออกแบบตามแบบโบราณที่วางไว้ แต่ลักษณะที่ออกมานั้นถือเป็นแบบที่ล้ำสมัย ซึ่งนิยมกันในในการออกแบบในช่วงค.ศ. 1960 โดยจุลมงกุฎองค์นี้สร้างโดยคณะกรรมการที่มีแอนโทนี อาร์มสตรอง-โจนส์, ลอร์ดสโนว์ดอน ซึ่งในขณะนั้นเป็นพระสวามีของเจ้าหญิงมาร์กาเร็ต เคานท์เตสแห่งสโนว์ดอนเป็นประธาน ลอร์ดสโนว์ดอนเปิดเผยถึงวิธีการออกแบบบางอย่างที่ไม่ตรงตามวิธีโบราณ อาทิเช่น ขนาดของลูกโลกเหนือโค้งนั้นมีขนาดเดียวกับลูกกอล์ฟ เป็นต้น
พระราชพิธีสถาปนาเจ้าชายชาลส์ขึ้นเป็นเจ้าชายแห่งเวลส์ ทำขึ้นที่ปราสาทคายร์นาร์วอน ในเวลส์ เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1969
จุลมงกุฎสำหรับเจ้าชายแห่งเวลส์นั้นปกติเป็นจุลมงกุฎที่มิได้เห็นบ่อยนัก และยังไม่ทราบแน่ว่าเจ้าชายเฟรดเดอริคแห่งเวลส์ จะมีโอกาสได้ทรงจุลมงกุฎเจ้าชายเฟรดเดอริคแห่งเวลส์หรือไม่ และจุลมงกุฎเจ้าชายจอร์จแห่งเวลส์ก็ใช้ทรงเพียงไม่กี่ครั้งโดยเจ้าชายจอร์จแห่งเวลส์ ซึ่งต่อมาขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 5 และเจ้าชายเอ็ดเวิร์ดแห่งเวลส์ซึ่งต่อมาขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 8 จนสละราชสมบัติเป็น ดยุคแห่งวินด์เซอร์ และเจ้าชายแห่งเวลส์พระองค์ปัจจุบันก็มิได้สวมจุลมงกุฎองค์นี้มาตั้งแต่พระราชพิธีสถาปนาถึงแม้ว่าจะทรงมีสิทธิที่จะทำเช่นนั้นได้
ในปี ค.ศ. 1974 สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 พระราชทานจุลมงกุฎเจ้าชายแห่งเวลส์ให้พิพิธภัณฑ์และหอศิลป์แห่งชาติแห่งเวลส์ยืม
ขณะที่พระอัครมเหสีทรงมงกุฎพระอัครมเหสีเคียงข้างพระมหากษัตริย์ แต่พระชายาในเจ้าชายแห่งเวลส์นั้นไม่มีจุลมงกุฎสำหรับฐานะเจ้าหญิงแห่งเวลส์ ดังนั้น ไดอานา เจ้าหญิงแห่งเวลส์ พระชายาองค์แรกและคามิลลา ดัชเชสแห่งคอร์นวอลล์ พระชายาองค์ปัจจุบันต่างก็ไม่มีจุลมงกุฎทั้งสิ้น
ส่วน "เจ้าหญิงผู้เป็นรัชทายาทโดยสันนิษฐาน" (Heir Presumptive) ของราชบัลลังก์อังกฤษเมื่อไม่มีรัชทายาทผู้มีสิทธิโดยตรงจะไม่ได้รับตำแหน่งเป็น “เจ้าหญิงแห่งเวลส์” และไม่ได้สวมมงกุฎในฐานะ “ประมุขของเวลส์” แต่พระมหากษัตริย์ทรงมีสิทธิในการพระราชทานสิทธิในการสวมจุลมงกุฎแก่รัชทายาทที่เป็นสตรีได้
ตั้งแต่ปีค.ศ. 1831 เป็นต้นมา พระอัครมเหสีของพระมหากษัตริย์แห่งสหราชอาณาจักรต่างก็ได้รับมงกุฎพระอัครมเหสี (consort crown) ที่สร้างขึ้นเฉพาะสำหรับแต่ละพระองค์ แต่จุลมงกุฎเจ้าชายแห่งเวลส์มีด้วยกันเพียงสามองค์เท่านั้น ซึ่งตั้งแต่ปีค.ศ. 1911 ก็มีเจ้าชายแห่งเวลส์เพียงสามพระองค์ที่ได้สวมจุลมงกุฎ
โดยหลังจากที่ได้จุลมงกุฎเจ้าชายจอร์จแห่งเวลส์คืนมาแล้ว สหราชอาณาจักรก็มีจุลมงกุฎเจ้าชายแห่งเวลส์ทั้งหมดสององค์ที่ยังมีสภาพค่อนข้างใหม่ ฉะนั้นเจ้าชายแห่งเวลส์ในอนาคตจึงทรงมีจุลมงกุฎสององค์ให้เลือกแต่อย่างไรก็ตาม อาจจะมีพระบรมราชวินิจฉัยให้ทรงจัดทำขึ้นใหม่เป็นกรณีพิเศษก็ได้