มงกุฎจักรพรรดิแห่งออสเตรีย
มงกุฎจักรพรรดิแห่งออสเตรีย (, ) เป็นมงกุฎที่เป็นส่วนหนึ่งของเครื่องราชกกุธภัณฑ์แห่งออสเตรียของจักรวรรดิออสเตรีย เดิมเป็นของสมเด็จพระจักรพรรดิรูดอล์ฟที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ บางครั้งจึงเรียกว่า “มงกุฎจักรพรรดิรูดอล์ฟที่ 2” หรือ “มงกุฎแห่งจักรวรรดิออสเตรีย”
เมื่อเครื่องราชกกุธภัณฑ์แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์โดยเฉพาะมงกุฎแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ถูกเก็บรักษาไว้ที่เมืองเนิร์นเบิร์กในเยอรมนีปัจจุบัน และจะนำออกจากเมืองได้ก็ต่อเมื่อมีพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ประมุขของจักรวรรดิบางพระองค์จึงทรงสร้างมงกุฎส่วนพระองค์ เช่นสำหรับในโอกาสที่ทรงเข้าร่วมการประชุม “ราชสภาเยอรมัน” (Reichstag (Imperial Diet)) ที่ทรงใช้มงกุฎของพระองค์เอง รูปที่เก่าที่สุดในการสวมมงกุฎจักรพรรดิแห่งออสเตรียเป็นภาพของสมเด็จพระจักรพรรดิแม็กซิมิลเลียนที่ 1ที่สร้างโดยอัลเบรชท์ ดือเรอร์ซึ่งเป็นภาพที่อาจจะมีอิทธิพลต่อการออกแบบ “มงกุฎจักรพรรดิรูดอล์ฟที่ 2” ที่สร้างต่อมา
อันที่จริงแล้วมงกุฎจักรพรรดิไม่เคยได้ใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกสำหรับจักรวรรดิออสเตรียเพราะตามการสืบสันตติวงศ์โดยตรงของราชวงศ์ฮับส์บวร์กซึ่งเป็นการกระทำที่ถูกต้องโดยไม่จำเป็นต้องมีการสวมมงกุฎ พระราชพิธีบรมราชาภิเษกจึงเป็นเพียงการแสดงโอกาสเป็นทางการว่าได้เสด็จขึ้นครองราชสมบัติเท่านั้น
“มงกุฎจักรพรรดิรูดอล์ฟที่ 2” สร้างในปี ค.ศ. 1602 ที่ปรากโดยยาน เวร์เมเย็น (Jan Vermeyen) ช่างทองผู้มีฝีมือคนหนึ่งของสมัยนั้นผู้ถูกเรียกตัวมาเป็นพิเศษจากอันท์เวิร์พ มงกุฎแบ่งเป็นสามส่วน: ฐานมงกุฎ (circlet หรือ “Kronreif”), โค้งมงกุฎ (Kronbügel) และโดมมงกุฎ (Mitre หรือ “Mitra”) ฉะนั้นจึงมีลักษณะเป็นมงกุฎแบบโดม (Mitral crown) ที่มาจากเครื่องสวมศีรษะของบาทหลวง
วงล่างของมงกุฎใช้เป็นฐาน— ส่วนที่เป็นโดมหรือยอดสร้างบนฐานที่เป็นสัญลักษณ์ของพระราชอำนาจ เหนือฐานแยกเป็นกลีบลิลีแปดกลีบซึ่งอาจจะมีอิทธิพลมาจากมงกุฎเซนต์เวนสลาส (Crown of Saint Wenceslas) ของโบฮีเมีย นอกจากนั้นดอกลิลีก็มีความเกี่ยวข้องกับเฟลอ-เดอ-ลีส์ (fleur-de-lis) ของราชวงศ์วาลัวส์ เลขแปดมาจากมงกุฎแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์เพราะฐานมงกุฎทำจากแผ่นโลหะแปดแผ่น ภายในฐานฝังอัญมณีมีค่าเช่น สปิเนล (spinel), แร่รัตนชาติ (zircon) และไข่มุก แร่รัตนชาติตัดแบนด้านหน้า เพราะการตัดและเจียรนัยอัญมณีในขณะนั้นยังเป็นเทคนิคใหม่
โค้งมงกุฎมีอิทธิพลมาจากมงกุฎแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ และฝังด้วยเพชรแปดเม็ดที่เป็นสัญลักษณ์ของพระเยซู เพราะพระมหาจักรพรรดิถือกันว่าเป็นผู้แทนทางศาสนาฝ่ายฆราวาส บนโค้งเป็นมรกตสีน้ำเงินเขียวซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของสวรรค์ เป็นมรกตขัดที่มิได้เจียรนัย
โดมมงกุฎเป็นสัญลักษณ์ของเทวสิทธิ์ของพระมหากษัตริย์ในการปกครอง, สัญลักษณ์ของตำแหน่งทางความศรัทธา เพราะทรงได้รับสถาปนาให้เป็นผู้นำทางศาสนาของฝ่ายฆราวาสในขณะเดียวกัน วิธีตั้งก็ให้เห็นส่วนโค้งจากหน้าไปหลังเช่นเดียวกับมงกุฎแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ โดมทำด้วยทองที่มีแถบลงยา (vitreous enamel) เป็นลวดลายนกและไม้
โดมแบ่งออกเป็นสี่ส่วนที่เป็นสัญลักษณ์อันมีเกียรติสี่อย่างของจักรพรรดิรูดอล์ฟที่ 2 ส่วนแรกเป็นภาพจากพระบรมราชาภิเษกเป็นจักรพรรดิจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ที่เรเกนสเบิร์กเมื่อทรงคุกเข่าขณะที่ทรงรับมงกุฎแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ส่วนที่สองเป็นภาพพระองค์ทรงม้าขึ้นไปยังเนินพระราชพิธีบรมราชาภิเษกที่บราติสลาวาเมื่อทรงสวมมงกุฎเป็นพระมหากษัตริย์แห่งฮังการี ส่วนที่สามเป็นภาพขบวนพระราชพิธีบรมราชาภิเษกในเมืองปรากในฐานะพระมหากษัตริย์แห่งโบฮีเมีย และส่วนสุดท้ายเป็นอุปมานิทัศน์ของชัยชนะของพระองค์ต่อการรุกรานของจักรวรรดิออตโตมัน ที่มิได้เกิดขึ้นจึงไม่ถูกต้องตามเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในประวัติศาสตร์ คำจารึกด้านในเป็นภาษาละตินว่า: RVDOLPHVS II ROM(ANORVM) IMP(ERATOR) AVGVSTUS HVNG(ARIAE) ET BOH(EMIAE) REX CONSTRVXIT MDCII (สร้างสำหรับรูดอล์ฟที่ 2, จักรพรรดิโรมัน, พระมหากษัตริย์แห่งฮังการีและโบฮีเมีย, ในปี 1602)
เครื่องราชกกุธภัณฑ์อีกสองชิ้นที่เป็นของเครื่องราชกกุธภัณฑ์แห่งออสเตรียคือคทาและลูกโลกประดับกางเขน (Globus cruciger) ที่พระอนุชาผู้สืบราชสมบัติต่อมาของจักรพรรดิรูดอล์ฟสมเด็จพระจักรพรรดิแม็ทไธยัส ทรงสั่งทำในปี ค.ศ. 1612 ที่สร้างโดยอันเดรียส์ อ็อคเซ็นบรุค (Andreas Ochsenbruck) รูปทรงมีอิทธิพลมาจากตัวมงกุฎโดยเฉพาะงานลงยาก็เป็นงานที่เลียนแบบงานที่ทำบนมงกุฎ สิ่งที่น่าสนใจของคทาคือบางส่วนกล่าวกันว่าทำจาก “เขายูนิคอร์น” คทาและลูกโลกประดับกางเขนใช้มาก่อนหน้าการประกาศเป็นจักรวรรดิของออสเตรียและเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องราชกกุธภัณฑ์แห่งโบฮีเมียและเป็นสมบัติส่วนพระองค์ของอาร์คดยุคแห่งออสเตรีย
มงกุฎจักรพรรดิ, คทาและลูกโลกประดับกางเขนในปัจจุบันตั้งอยู่ที่คลังพระราชสมบัติในพระราชวังฮอฟเบิร์กในกรุงเวียนนา