จักรพรรดินีนาม เฟือง
สมเด็จพระจักรพรรดินีนาม เฟือง แห่งเวียดนาม หรือ เจ้าหญิงนาม เฟือง แห่งเวียดนาม (南芳皇后) พระนามเดิมคือ มารี-เตแรซ เหงียน หืว ถิ ลาน (14 ธันวาคม พ.ศ. 2457 - 16 ธันวาคม พ.ศ. 2506) พระนางเป็นพระมเหสีพระองค์แรกของสมเด็จพระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย แห่งเวียดนาม ผู้เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์สุดท้ายของอันนัมในอารักขาของฝรั่งเศส และสมเด็จพระจักรพรรดิพระองค์สุดท้ายของเวียดนาม เป็นพระมเหสีตั้งแต่ปีพ.ศ. 2477 จนกระทั่งพระนางสิ้นพระชนม์ พระนางทรงเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินีมเหสี (ฮองเฮา) พระองค์แรกและพระองค์เดียวของราชวงศ์เหงียน
มารี-เตแรซ เหงียน หืว ถิ ลาน (阮有蘭) กำเนิดที่เมืองก่อกง เมืองแถบสามเหลี่ยมแม่น้ำโขงซึ่งเป็นอาณานิคมของฝรั่งเศสคือ โคชินไชนา เป็นดินแดนหนึ่งในสามของสหภาพฝรั่งเศสอินโดจีน.
บิดาของนางคือ ปีแยร์ เหงียน หืว-ห่าว (阮有好) พ่อค้าผู่มั่งมี ซึ่งเคยถือกำเนิดในครอบครัวที่นับถือศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิกผู้ยากจนในเมืองก่อกง ด้วยการรู้จักกับอาร์กบิชอปแห่งไซ่ง่อน เขาได้เป็นเลขานุการของมหาเศรษฐีเล ฟ้าต ดัต ดุ๊กแห่งล็องมีและในที่สุดเขาได้สมรสกับมารี เล ถิ บิญ (黎平) บุตรีของนายจ้าง ทำให้เขาได้มรดกในส่วนนี้ด้วย
เหงียน หืว ถิ ลานเป็นพลเมืองฝรั่งเศสผู้แปลงสัญชาติ เป็นที่รู้จักกันในชื่อว่า "มาเรียต" ศึกษาในกูว็องเดซัวโซ โรงเรียนคาทอลิกที่ทันสมัย ซึ่งตั้งอยู่ที่เนอยี-ซูร์-แซน ประเทศฝรั่งเศส นางถูกส่งไปที่นั่นเมื่อมีอายุได้ 12 ปี
วันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2477 ข่าวการหมั้นของเหงียน หืว ถิ ลาน กับพระเจ้าบ๋าว ดั่ย กษัตริย์แห่งอันนัม ได้เผยแพร่ออกไป พระเจ้าบ๋าว ดั่ย ได้กล่าวว่า "พระราชินีในอนาคตได้รับการเลี้ยงดูเหมือนเราในฝรั่งเศส เป็นการรวมระหว่างบุคลิกของนางคือ ความสง่าแห่งตะวันตกและเสน่ห์แห่งตะวันออก เราได้มีโอกาสพบนาง เชื่อว่านางเป็นผู้ที่ควรสรรเสริญเพื่อเป็นมิตรที่ดีของเราและผู้เท่าเทียมกับเรา เราแน่ใจในจริยวัตรและแบบอย่างที่ดี เราควรยกย่องนางเป็น สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่งของจักรวรรดิ (First Woman of the Empire)"
หลังจากพิธีหมั้นอย่างเป็นทางการที่พระราชวังฤดูร้อนในเมืองด่าหลัต พระเจ้าบ๋าว ดั่ย ได้อภิเษกสมรสกับเหงียน หืว ถิ ลาน ในวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2477 ที่เมืองเว้ พระราชพิธีจัดขึ้นตามหลักพระพุทธศาสนา ทำให้ผู้นำคาทอลิกของครอบครัวฝ่ายหญิงได้โต้เถียงอย่างรุนแรง คนในประเทศจึงไม่พอใจการเลื่อมใสในศาสนาของเจ้าสาว บางคนกล่าวว่าการสมรสนี้ "เป็นการจัดตามกลลวงของฝรั่งเศส" หนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทม์ได้เขียนว่า "ทำให้เกิดความไม่พอใจไปทั่ว" ในประเทศนี้ เหงียน หืว ถิ ลานปฏิเสธที่จะยอมละทิ้งคาทอลิกและได้ร้องอุทธรณ์ถึง สมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 11 เพื่อให้ทรงงดเว้น พระองค์กล่าวว่า "จะให้กลับเป็นคาทอลิกถ้ายินยอมให้พระธิดาของพระนางเป็นคาทอลิก" นอกจากนี้การซับซ้อนของแผนการสมรสทำให้พระราชมารดาของกษัตริย์บ๋าว ดั่ย คือ เจ้าหญิงดวาน ฮวีทรงไม่พอใจ
พิธีสมรสสิ้นสุดลงใช้เวลาถึง 4 วัน เหงียน หืว ถิ ลานได้รับการสถาปนาพระอิศริยยศชั้น "เจ้าฟ้าหญิง" และเปลี่ยนชื่อเป็น "นาม เฟือง" อันแปลว่า "น้ำหอมแห่งแดนใต้" เป็นการยกย่องสถานที่ประสูติของพระนาง
เดอะ ไทม์ได้ตีพิมพ์ในวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2477 เกี่ยวกับพระราชพิธีสมรสว่า
"Little Mariette Nguyen Huu Hao was beautifully married. It took four days. On her way up Annam's great mandarin road along the coast she stopped off to climb a mountain and drink of the "frozen spring." Outside Huê, a cavalcade of palace mandarins on short native Phu-Yen horses met her in the Valley of Clouds and escorted her through the three walls of the Red City into the Palace of Passengers. Next day, dressed in a great brocaded Annamite gown, she stepped into an automobile and was driven to the Emperor's Palace, followed by the Imperial princesses and the blue-turbaned wives of the mandarins. Two scrolls, on which were written a prayer to Bao Dai's ancestors and the name and age (18) of Nguyen Huu Hao, were burnt on the altars. Finally the two young people were brought face to face and married. It took three more days of Buddhist rites behind the locked gates of the Red City to complete the ceremony. On the fourth day a battalion of mandarins led in musicians and the bearers of the royal insignia. The new Queen, her hair elaborately wound about a tiara encrusted with precious stones, received the Imperial seal and the golden book. Finally she arose and bowed her forehead to the floor three times, in the traditional Chinese kowtow (pronounced ker-toe) of thanks."
ในครั้งที่พระนางอภิเษกสมรสได้มีการประพันธ์เพลงขึ้นเพื่อเป็นพระเกียรติแด่พระนางว่า "In the firmament of the Son of Heaven a brilliant new star has risen!/Supple as the neck of the swan is the charm of her graceful form./Her black and sparkling eyes, in hours of ease, envelop and thrill that happy mortal allowed to see./O, Nguyễn Hữu-Hào! Beautiful are all thy ways."
สมเด็จพระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย และพระจักรพรรดินีนาม เฟือง มีพระโอรสธิดารวม 5 พระองค์ โดยแทบทุกพระองค์ได้รับการศึกษา และประทับอยู่ที่ประเทศฝรั่งเศส
ในวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2488 พระนางนาม เฟือง ได้รับการเลื่อนพระยศจาก "พระนางเจ้า" เป็น "สมเด็จพระนางเจ้า" พระนางได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระจักรพรรดินี ตามพระสวามีที่ได้เป็นสมเด็จพระจักรพรรดิหลังจากการประกาศอิสรภาพจากฝรั่งเศส พระองค์ทรงต้องจำเป็นเข้าร่วมวงไพบูลย์ร่วมแห่งมหาเอเชียบูรพา ในช่วงนี้ตังเกี๋ย โคชินไชนา และอันนัมได้ตกอยู่ภายใต้การปกครองของจักรวรรดิญี่ปุ่น หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ได้มีการรวมตัวกันใหม่เป็นจักรวรรดิเวียดนามเป็นรัฐหุ่นเชิด อย่างไรก็ตาม พระจักรพรรดิได้ถูกโน้มน้าวให้สละราชบัลลังก์โดยหัวหน้าคณะปฏิวัติโฮจิมินห์ ผู้นำแห่งเวียดมินห์ อดีตจักรพรรดิได้กลับสู่เวียดนามในปี พ.ศ. 2492 ตามคำเชื้อเชิญของรัฐบาลพลเรือนเพื่อมาเป็นประมุขของประเทศ แต่พระองค์ต้องลี้ภัยอีกครั้งในปี พ.ศ. 2497
พระจักรพรรดินีนาม เฟือง ได้เสด็จเยือนยุโรปอย่างเป็นทางการครั้งแรกในฤดูร้อนปี พ.ศ. 2482 เริ่มเป็นที่นิยมเมื่อผู้รายงานวิจารณ์ว่า "กางเกงขายาวและลวดลายผ้าปักเสื้อคลุมสำหรับตอนเย็น ภาพเงาลวดลายเจดีย์และรูปแบบแขนเสื้อตรงกันข้าม" ทำให้ประหลาดใจไม่น้อยสำหรับผู้พบเห็น เมื่อพระนางเข้าพบสมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 12 "ผู้เดินทางจากอินโดจีนนี้ไม่สวมสีดำที่เป็นประเพณีดั้งเดิม แขนเสื้อคลุมและผ้าคลุมยาว พระนางมาในชุดทอง ปักลายมังกรที่เสื้อคลุม ผ้าพันคอสีแดงและหมวกสีทอง พระนางทรงใส่กางเกงสีเงิน"
สมเด็จพระจักรพรรดินีนาม เฟือง ทรงสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2506 จากพระอาการพระหทัยวาย ที่โดแมน-เดอ-ลา-แปร์ช ที่ประทับใกล้ชาร์บีญัก จังหวัดกอแรซ ประเทศฝรั่งเศส