โรงเรียนชัยเกษมวิทยา
โรงเรียนชัยเกษมวิทยา (อังกฤษ: Chaikasem Wittaya School) (อักษรย่อ: ช.ษ., C.S.) เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาสหขนาดกลาง สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ก่อตั้งโดย กำนันมนต์ชัย ผอูนรัตน์ ร่วมกับชาวบ้าน ตำบลชัยเกษม เกษม อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จัดเตรียมพื้นที่เพื่อตั้งโรงเรียน สภาพพื้นที่ครั้งแรกเป็นไหล่เขาสลับที่ลุ่มจำนวน 38 ไร่ มีคณะอาจารย์จากโรงเรียนทับสะแกวิทยาเป็นผู้บุกเบิกและมีนายอนุ ธีรานุวรรตน์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ ฝ่ายวิชาการโรงเรียนทับสะแกวิทยา ได้รับคำสั่งแต่งตั้งจากกรมสามัญศึกษาให้ปฏิบัติหน้าที่ครูใหญ่โรงเรียนชัยเกษมวิทยา
วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2535 กระทรวงศึกษาธิการได้อนุมัติจัดตั้งให้เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษา นามว่า “ ชัยเกษมวิทยา” ซึ่งตรงกับโอกาสครบรอบ 100 ปี กระทรวงศึกษาธิการ
ปัจจุบันเปิดทำการสอนนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6 มีนักเรียนชายจำนวน 251 คน นักเรียนหญิง 353 รวมทั้งสิ้น 604 คน มีครู-อาจารย์ 27 คน นักการ-ภารโรง 2 คน พนักงานขับรถ 1 คน
จากสภาพทั่วไปทางภูมิศาสตร์ ของตำบลชัยเกษม อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ประชากรของตำบลชัยเกษม มีแหล่งที่อยู่และที่ทำมาหากินกระจัดกระจาย ทั้งจากการพิจารณาข้อมูลสารสนเทศขององค์การบริหารส่วนตำบล และสำนักงานสถิติจังหวัด ประจวบคีรีขันธ์ พบว่าสารสนเทศประชากรในตำบลชัยเกษม อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ส่วนใหญ่มีอาชีพทำไร่-ทำนา และรับจ้างทั่วไป ทั้งมีพื้นฐาน ความรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และมัธยมศึกษาตอนต้น เป็นส่วนมาก
โรงเรียนชัยเกษมวิทยาได้กำหนดตราสัญลักษณ์ของโรงเรียน โดยมีอดีตผู้ช่วยผู้อำนวยการโรงเรียนหัวหิน อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ได้แก่ นายเกษตร ไวดาบ ได้ออกแบบและให้ความหมายอันทรงคุณค่าไว้
พ.ศ. 2535 หมายถึง ปีที่ก่อตั้งโรงเรียนชัยเกษมวิทยา
โคมไฟพร้อมรัศมี หมายถึง ความเจริญรุ่งเรืองทางการศึกษาและวัฒนธรรม
ช่อมะพร้าว หมายถึง อาชีพหลักของชาวตำบลชัยเกษมคือการทำสวนมะพร้าวซึ่งมีจำนวน 12 หมู่บ้าน ดังสัญลักษณ์ช่อมะพร้าว 12 ช่อ
วิชาการเป็นเลิศ ประเสริฐด้วยคุณธรรมน้ำใจ ปลอดภัยจากสารเสพติด
สีประจำโรงเรียน ชมพู – ม่วง
ชมพู หมายถึง ความสุภาพ อ่อนโยน ความร่าเริง ความคิดสร้างสรรค์ และมีความสุข
ม่วง หมายถึง ความมีเกียรติ มีศักดิ์ศรี สง่างาม ความยึดมั่นในคุณธรรม
การก่อตั้งโรงเรียนชัยเกษมวิทยา
โรงเรียนชัยเกษมวิทยา เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดกลาง สังกัดกองการมัธยมศึกษา กรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ เขตการศึกษา 5 เริ่มจัดตั้งปี 2534 โดยกำนันมนต์ชัย ผอูนรัตน์ ร่วมกับชาวบ้าน ตำบลชัยเกษม อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จัดเตรียมพื้นที่เพื่อตั้งโรงเรียน สภาพพื้นที่ครั้งแรกเป็นไหล่เขาสลับที่ลุ่มจำนวน 38 ไร่ มีคณะอาจารย์จากโรงเรียนทับสะแกวิทยาเป็นผู้บุกเบิกและมีนายอนุ ธีรานุวรรตน์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ ฝ่ายวิชาการโรงเรียนทับสะแกวิทยา ได้รับคำสั่งแต่งตั้งจากกรมสามัญศึกษาให้ปฏิบัติหน้าที่ครูใหญ่โรงเรียนชัยเกษมวิทยา
วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2535 กระทรวงศึกษาธิการได้อนุมัติจัดตั้งให้เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษา นามว่า “ ชัยเกษมวิทยา” ซึ่งตรงกับโอกาสครบรอบ 100 ปี กระทรวงศึกษาธิการ
จากสภาพทั่วไปทางภูมิศาสตร์ ของตำบลชัยเกษม อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ประชากรของตำบลชัยเกษม มีแหล่งที่อยู่และที่ทำมาหากินกระจัดกระจาย ทั้งจากการพิจารณาข้อมูลสารสนเทศขององค์การบริหารส่วนตำบล และสำนักงานสถิติจังหวัด ประจวบคีรีขันธ์ พบว่าสารสนเทศประชากรในตำบลชัยเกษม อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ส่วนใหญ่มีอาชีพทำไร่-ทำนา และรับจ้างทั่วไป ทั้งมีพื้นฐาน ความรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และมัธยมศึกษาตอนต้น เป็นส่วนมาก
ปัจจุบันเปิดทำการสอนนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 
ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6 มีนักเรียนชายจำนวน 220 คนนักเรียนหญิง286 คน รวมทั้งสิ้น 506 คน (ข้อมูล ณ วันที่ 10/06/57) มีครูทั้งหมด 30 คน 
มีอาคารเรียนถาวร จำนวน 4 หลัง คือ 
อาคารแบบเบ็ดเสร็จ ก จำนวน 1 หลัง 
แบบเบ็ดเสร็จ ข จำนวน 1 หลัง 
แบบเบ็ดเสร็จ ค จำนวน 1 หลัง 
อาคาร แบบ 318 ล (พิเศษ) จำนวน 1 หลัง 
อาคารเรียนชั่วคราว จำนวน 1 หลัง 
โรงอาหารชั่วคราว จำนวน 1 หลัง
ศาลาพักผ่อน จำนวน 2 หลัง 
สนามฟุตบอล จำนวน 1 สนาม 
สนามบาสเกตบอล จำนวน 1 สนาม 
สนามตะกร้อ จำนวน 2 สนาม 
ห้องน้ำห้องส้วมนักเรียน จำนวน 6 หลัง 
อาคารหอพักนักเรียนแบบ 35ที่ จำนวน 1 หลัง
ห้องคอมพิวเตอร์สำหรับนักเรียน จำนวน 1 ห้อง
มีห้องปฏิบัติการทางภาษา จำนวน 1 ห้อง 
โรงอาหาร – หอประชุม ( แบบ 100 / 27 ) จำนวน 1 หลัง
หอสมุด จำนวน 1 หลัง
นับแต่การสถาปนาโรงเรียนเมื่อ พ.ศ. 2535 ถึงปัจจุบันเป็นเวลามากกว่า 23 ปี มีผู้ดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่โรงเรียนชัยเกษมวิทยามาแล้วทั้งสิ้น 5 คน ดังนี้