โทกูงาวะ สึนาโยชิ
โทะกุงะวะ สึนะโยะชิ () เป็น โชกุน คนที่ 5 แห่ง ตระกูลโทะกุงะวะ (ช่วงสมัย: พฤษภาคม ค.ศ. 1680 - 19 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1709) โทะกุงะวะ สึนะโยะชิ เกิดเมื่อปีค.ศ. 1646 เป็นบุตรชายคนที่สี่ของโชกุนโทะกุงะวะ อิเอะมิสึ เกิดแต่นางเคโชอิน (Keichō-in, 桂昌院) ภรรยาน้อยของโชกุนอิเอมิสึ ในค.ศ. 1661 ได้รับการแต่งตั้งเป็น"ไดเมียว"แห่งแคว้นทะเตะบะยะชิ (Tatebayashi, 館林) ในจังหวัดโคซุเกะ (Kōzuke, 上野) ในปัจจุบัน
ในค.ศ. 1680 เมื่อโชกุนโทะกุงะวะ อิเอะสึนะพี่ชายต่างมารดาของตนเสียชีวิตไปโดยไม่มีทายาท ขุนนางใน"บะกุฟุ"ที่มีอำนาจในขณะนั้นคือ"ไทโร"ซะกะอิ ทะดะกิโยะ (Sakai Tadakiyo, 酒井忠清) ได้เสนอให้นำเจ้าชายที่เป็นเชื้อพระวงศ์จากเกียวโตมาดำรงตำแหน่งโชกุนเป็นหุ่นเชิดของตนต่อมา ซึ่งเป็นที่ต่อต้านจากขุนนางคนอื่นๆในบะกุฟุ โดยเฉพาะ"โรจู"ฮอตตะ มะสะโตะชิ (Hotta Masatoshi, 堀田正俊) ผู้ซึ่งสนับสนุนโทะคุงาวะ สึนะโยะชิ ไดเมียวแห่งแคว้นทะเตะบะยะชิ ให้สืบทอดตำแหน่งโชกุนต่อมา เมื่อสึนะโยะชิได้เป็นโชกุนแล้ว "ไทโร"ซะกะอิจำต้องรีบลาออกจากตำแหน่งด้วยเกรงการลงโทษ โชกุนสึนะโยะชิจึงได้แต่งตั้งฮอตตะ มะสะโตะชิให้เป็น"ไทโร"แทนเพื่อเป็นการตอบแทนที่สนับสนุนให้ตนได้เป็นโชกุน
ในช่วงต้นสมัยของโชกุนสึนะโยะชิ "ไทโร"ฮอตตะ มะสะโตะชิมีอำนาจมาก จนเริ่มเป็นที่ไม่พอใจของโชกุนสึนะโยะชิ โชกุนสึนะโยะชิได้พยายามที่จะนำ"โซะบะโยนิน" (Sobayōnin, 側用人) หรือขุนนางคนสนิทจากแคว้นทะเตะบะยะชิเดิมของตนเข้ามามีอำนาจใน"บะกุฟุ" ได้แก่ มะริโนะ นะริซะดะ (Marino Narisada, 牧野成貞) และ ยะนะงิซะวะ โยะชิยะสุ (Yanagisawa Yoshiyasu, 柳沢吉保) จนกระทั่งฮอตตะ มะสะโตะชิถูกลอบสังหารในค.ศ. 1684 โชกุนสึนะโยะชิจึงมีอำนาจปกครองญี่ปุ่นได้อย่างเต็มที่
ในสมัยของโชกุนสึนะโยะชิได้พยายามที่จะลดอำนาจของขุนนางใน"บะกุฟุ"และ"ไดเมียวฟุได"ลง โชกุนสึนะโยะชิได้ชื่อว่าเป็นโชกุนที่เข้มงวดมาก แม้ขุนนางหรือไดเมียวกระทำผิดเพียงเล็กน้อยก็อาจจะถูกยึดทรัพย์สินที่ดินรวมถึงแคว้นที่ปกครองตกมาเป็นของ"บะกุฟุ" ขุนนางตำแหน่งใหญ่เช่น"ไทโร"หรือ"โรจู"หมดอำนาจไป และเพิ่มอำนาจให้แก่ขุนนางคนสนิทของโชกุน และโชกุนสึนะโยะชิยังส่งเสริมลัทธิขงจื้อใหม่ (Neo-Confucianism) ให้เป็นหลักปรัชญาประจำชาติของญี่ปุ่น โดยในค.ศ. 1691 โชกุนสึนะโยะชิก่อตั้งสำนักยูชิมะ (Yushima Seidō, 湯島聖堂) อันเป็นสำนักขงจื้อประจำชาติของญี่ปุ่น โดยมีตระกูลฮายาชิ (Hayashi, 林) เป็นเจ้าสำนัก
โชกุนสึนะโยะชิเกิดปีจอ จึงมีความเชื่อว่าการดูแลอุปถัมภ์สุนัขในเมืองเอโดะจะทำให้ตนอายุยืน โชกุนสึนะโยะชิจึงออกกฎหมายความเมตตาต่อสัตว์ (Shōruiawaremi-no-rei, 生類憐みの令) ห้ามการทำร้ายสัตว์โดยเฉพาะสุนัขในเมืองเอโดะ และการช่วยเหลือสุนัขที่ไม่มีเจ้าของ ทำให้สุนัขในเมืองเอโดะเพิ่มจำนวนขึ้นมากและทำให้สุขอนามัยของเมืองแย่ลง ทำให้กฎหมายนี้เป็นที่ไม่พอใจของชาวเมืองเอโดะอย่างมาก โชกุนสึนะโยะชิจึงได้รับฉายาว่า "โชกุนสุนัข" (Inu-kubō, 犬公方)
สมัยของโชกุนสึนะโยะชินั้น เรียกว่า สมัยเง็นโระกุ (Genroku, 元禄) เป็นสมัยที่ศิลปวัฒนธรรมเอโดะเจริญรุ่งเรืองที่สุด ยกตัวอย่างเช่น ละครโนะ ละครคาบูกิ แต่ก็เป็นสมัยที่ใน"บากุฟุ"มีการแก่งแย่งอำนาจและการทุจริตฉ้อฉลอย่างมากมาย ดังจะเห็นได้จากเหตุการณ์โรนินทั้งสี่สิบเจ็ดคน (Forty-Seven Ronin) ในค.ศ. 1703 ในค.ศ. 1691 เอิงเกลเบิร์ต แคมเฟอร์ (Engelbert Kaempfer) นักวิทยาศาสตร์ชาวเยอรมันได้เดินทางมากับขบวนทูตเจริญสัมพันธไมตรีของฮอลันดาจากเกาะเดจิมะมายังเมืองเอโดะ ได้เข้าพบโชกุนสึนะโยชิและเป็นชาวตะวันตกคนแรกที่ได้จดบันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตศิลปวัฒนธรรมของชาวญี่ปุ่นสมัยเอโดะ
บุตรชายเพียงคนเดียวของโชกุนสึนะโยะชิได้เสียชีวิตไปในค.ศ. 1683 เมื่อไม่มีทายาทโชกุนสึนะโยะชิจึงรับหลานชายของตนเป็นบุตรบุญธรรม คือ โทะกุงะวะ อิเอะโนะบุ บุตรชายของโทะคุงะวะ สึนะชิเงะ (Tokugawa Tsunashige, 徳川綱重 พี่ชายต่างมารดาของโชกุนสึนะโยะชิ) และให้สืบทอดตำแหน่งโชกุนต่อไป ในค.ศ. 1703 เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวปีเง็นโระกุ (Genroku-no-daijishin, 元禄大地震) บริเวณเมืองเอะโดะทำให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก และในค.ศ. 1707 เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวปีโฮเอ (Hōei-no-daijishin, 宝永大地震) เป็นแผ่นดินไหวครั้งที่มีขนาดมากที่สุดในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น และทำให้เกิดการระเบิดครั้งสุดท้ายของภูเขาไฟฟุจิ (Hōei-daifunka, 宝永大噴火) โชกุนสึนะโยะชิเสียชีวิตในค.ศ. 1709