ฮั่ว หยวนเจี่ย
ฮั่ว หยวนเจี่ย (, เยฺว่พิน: Fok Yuen Gap; ค.ศ. 1868–ค.ศ. 1910) คือนักสู้ชาวจีนและผู้ร่วมก่อตั้ง โรงเรียนสอนศิลปะการป้องกันตัวในเซี่ยงไฮ้ เขาได้รับการยกย่องว่าเป็นวีรบุรุษจากการต่อสู้กับชาวต่างชาติในช่วงที่ประเทศจีนถูกคุกคามโดยชาวต่างชาติ ทำให้เรื่องราวของเขายากต่อการแยกแยะจริงเท็จ
ฮั่ว หยวนเจี่ยเกิดเมื่อ ค.ศ. 1869 ในหมู่บ้านเซียงนาน ที่เมืองเทียนจิน ตรงกับปีที่ 7 ในรัชสมัยฮ่องเต้ถงจื้อ เป็นลูกคนที่สี่จากสิบคนของฮั่ว เออตี้ ครอบครัวสกุลฮั่วมีรายได้หลักมาจากเกษตรกรรม แต่ฮั่ว เออตี้เองก็ประกอบกิจการคุ้มกันภัยบนเส้นทางไปแมนจูเรียเช่นกัน ถึงแม้ว่าจะเกิดในตระกูลผู้ฝึกกังฟู แต่เนื่องจากว่าหยวนเจี่ยเป็นเด็กร่างกายอ่อนแอโดยกำเนิด บิดาของเขาจึงส่งเสริมให้เขาศึกษาวิชาการมากกว่าการเป็นนักสู้
ฮั่ว เออตี้จ้างเชน เซ็งโฮจากญี่ปุ่นมาสอนฮั่ว หยวนเจี่ย โดยเขาสอนวิชากังฟูให้เป็นการตอบแทน อย่างไรก็ตาม ฮั่ว หยวนเจี่ยขัดขืนเส้นทางที่บิดาขีดไว้ให้ด้วยการแอบดูบิดาสอนลูกศิษย์ในเวลากลางวันและฝึกมวยกับเชนในเวลากลางคืน จนกระทั่งอายุได้ 30 ร่างกายของฮั่ว หยวนเจี่ยจึงแข็งแรง และเชี่ยวชาญในวิชากังฟู แต่อย่างไรก็ตามเขาไม่เคยคิดจะใช้วิชานี้ในเชิงการต่อสู้ แต่ฝึกให้ร่างกายแข็งแกร่งเพื่อใช้สำหรับทำการเกษตร
ต่อมา จากการรุกรานของชาวต่างชาติโดยเฉพาะชาติตะวันตกหลายชาติ พร้อมกับกับการได้ดูถูกหมิ่นหยามชาวจีนตามสถานที่ต่าง ๆ โดยที่ราชสำนักไม่อาจทำอะไรได้เลย เช่นที่ เทียนจิน บ้านเกิดของฮั่ว หยวนเจี่ย ก็ถูกกำหนดให้เป็นเขตที่คนจีนห้ามเข้าและบังคับให้เปิดเป็นเมืองท่าอย่างเสรี โดยมีป้ายติดหน้าประตูว่า "สุนัขและคนจีนห้ามเข้า" ขณะเดียวกันพวกชาวต่างชาติยังขนานนามประเทศจีนว่า "ขี้โรคแห่งเอเชีย" (东亚病夫) ซึ่งเป็นการเหยียดหยามชาวจีนอย่างรุน
แรง พร้อม ๆ กับการจัดการประลองยุทธที่ชาวต่างชาติจัดขึ้นมาโดยเอานักสู้ที่เก่งที่สุดมาจากหลายชาติ เช่น รัสเซีย, อังกฤษ, เยอรมัน และ ญี่ปุ่น เป็นต้น ซึ่ง คนจีนไม่มีใครเลยที่สามารถเอาชนะได้ ชาวจีนยิ่งถูกเหยียดหยามหนักยิ่งขึ้นจากการประโคมตามสื่อต่าง ๆ จน ฮั่ว หยวนเจี่ย ทนไม่ได้จึงอาสาขอขึ้นเวทีประลองเอง โดยท้าประลองกับนักสู้จากทุกชาติอย่างเท่าเทียม เพื่อกอบกู้ศักดิ์ศรีของชาวจีนคืนมา ซึ่งก็ไม่ทำให้ชาวจีนผิดหวัง เป็นการกู้หน้าให้ชาวจีนได้อย่างภาคภูมิ
ปี ค.ศ. 1910 เดือนมิถุนายน ฮั่ว หยวนเจี่ย ก่อตั้งสมาคมกังฟูขึ้นเพื่อสุขภาพที่เซี่ยงไฮ้ชื่อ "สมาคมชิงอู่" และได้รับความสนใจจากผู้คนสมัครเป็นลูกศิษย์จำนวนมาก ซึ่งถือเป็นการการฝ่าฝืนธรรมเนียมจีนที่จะไม่ถ่ายทอดภูมิปัญญาของตระกูลซึ่งเสมือนสมบัติล้ำค่าให้แก่บุคคลภายนอกเด็ดขาด 
สมาคมดังกล่าวนอกจากเน้นในด้านของฝึกวิทยายุทธเพื่อสุขภาพแล้ว ยังชูคำขวัญ "รักชาติ เสริมพลานามัย ยึดมั่นจริยธรรม ช่วยเหลือสังคม" ซึ่งในโอกาสครบรอบ 10 ปีของสมาคม ดร.ซุน ยัดเซ็น บิดาแห่งประเทศจีนสมัยใหม่ ได้มาเยื่ยมถึงที่และได้เขียนคำขวัญคำว่า "จิตวิญญาณแห่งผู้กล้า" ด้วยลายมือของตัวเอง
หลังจากก่อตั้งสมาคมได้แค่ 3 เดือน ในวันที่ 14 กันยายน ค.ศ. 1910 ฮั่ว หยวนเจี่ยก็เสียชีวิตลง ด้วยอายุเพียงแค่ 41 ปี
โดยสาเหตุการเสียชีวิตนั้นแยกได้เป็น 2 ประเด็น คือ
1. โรคประจำตัว ซึ่ง ฮั่ว หยวนเจี่ยนั้นมีโรคประจำตัวคือ โรคดีซ่าน มาตั้งแต่เด็ก และมี ร่างกายที่อ่อนแอ และขณะนั้นอาจจะมีอาการปอดติดเชื้อเข้าร่วมด้วย หลังจากได้ผ่าศพ ฮั่ว หยวนเจี่ย ได้พบว่ามีรอยดำที่กระดูกเชิงกราน ซึ่ง เกิดจากสารหนู ซึ่งสันนิษฐาน เป็นหนึ่งในส่วนผสมของยาจีนที่ใช้รักษา ฮั่ว หยวนเจี่ย ตั้งแต่เด็ก
2. ถูกวางยาโดยแพทย์ชาวญี่ปุ่น ซึ่งได้บันทึกโดยลูกศิษย์ของฮั่ว หยวนเจี่ยว่า นักยูโดชาวญี่ปุ่นได้แนะนำแพทย์ ชาวญี่ปุ่นมารักษาอาการที่ไอเป็นเลือด จากนั้นอาการของฮั่ว หยวนเจี่ยก็ทรุดลงเรื่อย ๆ จนต้องเข้าโรงพยาบาล และเสียชีวิตใน 2 สัปดาห์หลังจากนั้น
และฝังศพไว้ในสุสานในเซี่ยงไฮ้จนถึงปี ค.ศ. 1911 จึงย้ายกลับไปฝังยังบ้านเกิดที่เทียนจิง
เรื่องราวของฮั่ว หยวนเจี่ย ได้กลายเป็นตำนานวีรบุรุษนักสู้ชาวจีนเช่นเดียวกับ หวง เฟยหง, ยาจกซู และ ยิปมัน และได้สร้างเป็นภาพยนตร์กำลังภายใน ใน ค.ศ. 2006 ในชื่อ "Fearless" นำแสดงโดย หลี่ เหลียนเจี๋ย
และก่อนหน้านั้นได้สร้างเป็นละครโทรทัศน์ชุด "The Legendary Fok" ในปี ค.ศ. 1981 นำแสดงโดย หวงเหยียนเซิน บรูซ เหลียง และหมีเซียะ และอีกครั้งในชื่อ "Huo Yuanjia" ในปี ค.ศ. 2008 นำแสดงโดย เจิ้ง อี้เจี้ยน เป็น ฮั่ว หยวนเจี่ย และเฉิน เสี่ยวชุน เป็น เฉินเจิน
และอ้างอิงถึงในภาพยนตร์ชุด "Fist of Fury" ในปี ค.ศ. 1971 ที่นำแสดงโดย บรูซ ลี ที่เป็นเรื่องราวของเฉินเจิน ที่เป็นลูกศิษย์ของฮั่ว หยวนเจี่ย ตามมาล้างแค้นให้ผู้เป็นอาจารย์ ซึ่งได้มีการสร้างภาคต่อและสร้างใหม่หลายต่อหลายครั้ง เช่น "" ในปี ค.ศ. 2011 นำแสดงโดย ดอนนี่ เยน