โตโยต้า ไฮเอซ
โตโยต้า ไฮเอซ เป็นรถตู้รุ่นหนึ่งที่ผลิตโดย โตโยต้า บริษัทผลิตรถยนต์สัญชาติญี่ปุ่น
โตโยต้า ไฮเอซ เริ่มผลิตครั้งแรกใน พ.ศ. 2510 แต่เริ่มเป็นที่รู้จักในประเทศไทยใน พ.ศ. 2525 และได้รับความนิยมสูงขึ้นเป็นลำดับ จนปัจจุบัน ไฮเอซได้รับความนิยมอย่างสูงในวงการรถตู้ในธุรกิจขนส่ง ทั้งขนส่งมวลชนและขนส่งพัสดุ ในต่างประเทศ ไฮเอซเป็นรถเพื่อการพาณิชย์ที่ผลิตรถในหลายรูปแบบ ทั้งรถตู้ธรรมดา, รถตู้หลังคาสูง, รถเอนกประสงค์(MPV), รถกระบะ, รถมินิบัส หรือแม้แต่รถบ้าน
แต่ในประเทศไทยในปัจจุบัน มีไฮเอซเข้ามาขายเพียง 3 รูปแบบ คือรถตู้ รถตู้หลังคาสูง และรถตู้หลังคาสูงระดับวีไอพี แต่เพื่อความชัดเจน โตโยต้าประเทศไทย ได้เปลี่ยนชื่อรถตู้ทั้ง 3 รูปแบบให้แตกต่างกัน คือ รถตู้ ใช้ชือไฮเอซตามเดิม, รถตู้หลังคาสูง ใช้ชื่อ คอมมิวเตอร์ (), และรถตู้หลังคาสูงระดับวีไอพี ใช้ชื่อ เวนจูรี () แต่ทั้ง 3 รุ่นนี้ แท้จริงแล้ว เป็นรุ่นเดียวกัน คือ โตโยต้า ไฮเอซ เพียงแต่แตกต่างในเรื่องระดับความหรูหราและราคา
ปัจจุบัน โตโยต้า ไฮเอซ มีวิวัฒนาการตามช่วงเวลาแบ่งได้ 5 รุ่น ดังนี้
โตโยต้า ไฮเอซ รุ่นแรก มีรหัสตัวถัง H10 มีตัวถังอยู่ 2 แบบ คือ รถบรรทุก 4ล้อ และรถตู้ มีทั้งแบบ van,commuter มักถูกใช้เป็นรถสำหรับงานหนัก เช่น รถแคมเปอร์แวน (รถตู้สำหรับลุยป่าและจอดรถตั้งแคมป์ คล้ายรถ RV), รถสาธารณะ (ขนส่งมวลชน) และอื่นๆ โดยในช่วงนั้น สามารถพบเห็นได้มากในแถบยุโรปและแอฟริกา แต่ด้วยความที่ทำงานหนัก ทำให้ในปัจจุบัน ไฮเอซรุ่นแรกนี้ดูจะอยู่ในสภาพที่ใช้การไม่ได้แล้วเป็นส่วนใหญ่ มีน้อยมากที่ยังสามารถพบเห็นได้บนถนน แม้แต่ในประเทศที่เคยมีรถรุ่นนี้วิ่งอย่างชุกชุมก็ตาม
โตโยต้า ไฮเอซ รุ่นที่ 2 มีรหัสตัวถัง H20-H40 ได้รับการออกแบบให้มีความลู่ลมมากขึ้น และในรุ๋นนี้ได้มีการเพิ่มตัวถัง wagon เข้าไปในสายการผลิต มีเครื่องยนต์ทั้งแบบเบนซิน 1.6ลิตร 12R-J,2.0ลิตร 18R-J และเครื่องยนต์ดีเซล 2.2ลิตร L มีการเพิ่มตัวถังแบบรถบรรทุก รถตู้หลังคาสูงเข้าไปด้วย ในวงการรถไทย มักเรียกไฮเอซรุ่นที่ 2 นี้ว่า "โฉมหัวแตงโม"
โตโยต้า ไฮเอซ รุ่นที่ 3 มีรหัสตัวถัง H50 รุ่นนี้ มีตัวถังใหญ่ขึ้น มีขนาดลูกสูบตั้งแต่ 2.0-2.5 มีทั้งขับเคลื่อนสองล้อและขับเคลื่อนสี่ล้อ(แบบขับเคลื่อนสี่ล้อมีในเฉพาะญี่ปุ่น)โฉมนี้เริ่มเป็นที่รู้จักในประเทศไทยมากขึ้น รถตู้ไฮเอซเริ่มพบเห็นในเมืองไทยมากขึ้น รวมทั้งยังมีการผลิตรถไฮเอซในตัวถังแบบรถบรรทุกขนาดเล็ก ซึ่งดูจะเป็นรุ่นเดียวที่ไฮเอซแบบรถบรรทุกจะประสบความสำเร็จ หลังจากเลิกผลิตรุ่นนี้ไปแล้ว รถบรรทุกของไฮเอซก็เริ่มเสื่อมความนิยม จนต้องเลิกผลิตไป
โตโยต้า ไฮเอซ รุ่นที่ 4 มีรหัสตัวถัง H100 มักถูกเรียกว่า "โฉมหัวจรวด" รุ่นนี้เป็นที่รู้จักในสังคมไทยอย่างกว้างขวาง ทั้งแบบไฮเอซและคอมมิวเตอร์ ซึ่งยังสามารถพบเห็นได้มากในท้องถนนปัจจุบัน โดยมักใช้เป็นรถขนส่งมวลชน เช่น รถโรงเรียน รถตู้ขนส่งมวลชน รถตู้ของบริษัทนำเที่ยว ฯลฯ ไฮเอซรุ่นนี้ มีขนาดลูกสูบตั้งแต่ 2.0 - 3.0 ลิตร ได้แก่ เครื่องยนต์เบนซิน:1RZ,1RZ-E,2RZ-E,1TR-FE เครื่องยนต์ดีเซล: 2L,2L-TE,3L,5L,1KZ-TE (แต่ในประเทศไทย ส่วนใหญ่จะเป็นดีเซล) มีทั้งขับเคลื่อนสองล้อและสี่ล้อ
เป็นที่สังเกตว่า ไฮเอซรุ่นที่ 4 สามารถขายได้นานเป็นประวัติการณ์ของไฮเอซ โดยที่สามารถขายได้นานถึง 15 ปี ก่อนจะเปลี่ยนโฉม แสดงให้เห็นถึงความสามารถในการออกแบบ และการปรับโฉมเล็กน้อยให้เข้ากับยุคสมัย จนทำให้สามารถขายได้นานที่สุดในประวัติศาสตร์ของไฮเอซ
โตโยต้า ไฮเอซ รุ่นที่ 5 มีรหัสตัวถัง H200 เป็นรุ่นปัจจุบันของไฮเอซ เปิดตัวในช่วงต้นปี พ.ศ. 2548 มีเครื่องยนต์ขนาด 2.0ลิตร-3.0ลิตร คือ 1TR-FE 2.0 ลิตร 2TR-FE 2.7 ลิตร 1KD-FTV 3.0 ลิตร 2KD-FTV 2.5 ลิตร แต่ในประเทศไทย เข้ามา 2 แบบ คือ เครื่องเบนซิน 2TR-FE 4สูบแถวเรียง DOHC 16 วาล์ว VVT-i 2,694 ซีซี 2,694 ซีซีในรุ่นเวนจูรี และ 1KD-FTV (I/C) 4 สูบ DOHC 16 วาล์ว เทอร์โบอินเตอร์คูลเลอร์ 2,982 ซีซี ในรุ่นคอมมิวเตอร์ ไฮเอซ และเวนจูรี มีแบบขับเคลื่อนสองล้อและแบบขับเคลื่อนสี่ล้อ
ไฮเอซรุ่นนี้ ได้รับการตกแต่งให้ภายในมีความหรูหรา สะดวกสบาย ได้รับกระแสตอบรับอย่างดี โดยเฉพาะในภาคการขนส่งมวลชนและการท่องเที่ยว อย่างไรก็ตาม หลังการเปิดตัวได้ระยะหนึ่ง ก็พบว่า ทั้งไฮเอซและคอมมิวเตอร์ ยังมีจุดอ่อนในเรื่องระบบการป้องกันการโจรกรรม ผู้ต้องหาคดีโจรกรรมรถที่ถูกจับได้หลายคนยอมรับว่า ไฮเอซเป็นรถที่ขโมยได้ง่าย และขายได้ราคาสูงในตลาดมืด ต่างจากรถสปอร์ตหรูหราราคาแพง ที่ขโมยยากกว่า ในประเทศญี่ปุ่น ไฮเอซเป็นรถที่ถูกขโมยมากที่สุดในประเทศญี่ปุ่น
ในปี 2561 ได้ทำการไมเนอร์เชนจ์แบบเงียบๆ โดยจะเปลี่ยนเป็นเครื่อง 1GD-FTV 3.0 ลิตร EURO 6 เติม Adblue แทน 1KD-FTV พร้อมเกียร์อัตโนมัติ 6 สปีด