จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซีย
จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซีย (29 เมษายน พ.ศ. 2361 - 13 มีนาคม พ.ศ. 2424) ทรงเป็นจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิรัสเซีย ครองราชย์ตั้งแต่วันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2398 เป็นพระราชโอรสของ จักรพรรดินิโคลัสที่ 1 แห่งรัสเซีย ทรงได้รับสมัญญานามว่า จักรพรรดินักปฏิรูป เนื่องจากการปฏิรูปหลายๆ อย่างซึ่งทำให้ประเทศทำให้ถูกต้องตามสมัย หลายด้านอย่างเช่น การปฏิรูปด้านการศึกษา การปฏิรูปด้านทหาร การปฏิรูปด้านการคมนาคม และการปลดปล่อยทาส พระองค์เสด็จสวรรคตเนื่องจากถูกลอบปลงพระชนม์เมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2424 นอกจากนี้พระองค์ยังดำรงพระอิสริยยศพระมหากษัตริย์แห่งโปแลนด์และแกรนด์ดยุคแห่งฟินแลนด์ด้วย
จักรพรรดิอเล็กซานเดอร์ที่ 2 แห่งรัสเซีย ครองราชย์หลังจากรัสเซียพ่ายแพ้จากสงครามไครเมีย และจักรพรรดินิโคลัสที่ 1 ได้เสียชีวิตลงจากพระอาการปอดบวม เนื่องจากมีข่าวลือเกี่ยวกับการปฏิวัติ จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซีย จึงต้องทำการแก้ไขประเทศอย่างหนัก
ในวันที่ 13 มีนาคม ค.ศ. 1881 ขณะพระองค์ทรงประทับนั่งรถพระที่นั่ง ได้มีคนโยนระเบิดมา แรงระเบิดได้แต่สังหารทหารหนึ่งคนและทำให้อีกคนบาดเจ็บสาหัส จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซีย ได้ทรงพยายามจะช่วยทหารที่เจ็บ แต่ทรงได้ยินมือสังหารตะโกนบางอย่าง ในกลุ่มคน หลังจากนั้นมีคนได้โยนกระเป๋า ซึ่งบรรจุระเบิดมาที่พระองค์ ซึ่งได้ระเบิดใส่จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซีย พระวรกายขาดไปครึ่งท่อน ตำรวจสามารถจับมือสังหารทั้งสองคนได้ และยังรู้ว่ามีมือสังหารคนที่สามที่เตรียมคอยสังหารจักรพรรดิอะเลคซันดร์อยู่อีก แต่โดนจับได้ทีหลัง จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 เสด็จสวรรคตที่พระราชวังฤดูหนาวในคืนนั้นต่อหน้าพระราชวงศ์ทั้งปวง โดยพระโอรสองค์รองได้เสด็จขึ้นครองราช เป็น จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 3 แทน (พระโอรสองค์โตสวรรคตอย่างกะทันหัน)
การที่จะเอาชุมชนชั้นทาสมาสนับสนุน แล้วเพื่อจะลดการประท้วงของชุมชนไพร่ จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซีย จึงตัดสินใจแก้ไขชุมชนชั้นต่ำของประเทศเป็นอย่างแรก โดยมีการปราบปรามชุมชนทาสโดยให้อิสรภาพโดยการให้ที่ดิน เพิ่มเงินเดือน และสามารถแต่งงานและค้าขายโดยไม่ต้องขออนุญาตเจ้านาย
เนื่องจากการพ่ายแพ้ที่น่าอับอายจากสงครามไครเมีย จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซีย จึงทำการแก้ไขกองทัพหลักของรัสเซีย อย่างแรก คือ ลดเวลารับใช้ทหารจาก 24 ปี มาเป็น 15 ปี และให้คนที่เรียนอยู่มหาวิทยาลัยรับใช้แค่ 5 ปี อย่างที่สองคือการสร้างโรงเรียนสอนทหารมากขึ้นเพื่อให้คนทุกชุมชั้นได้โอกาสเรียนแล้วทำให้การสู้รบเก่งขึ้น หลังจากการปฏิรูปด้านกองทัพ ทหารรัสเซียได้มีความแข็งแกร่งขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ จากชัยชนะใน สงครามรัสเซีย-ตุรกี ใน ค.ศ. 1878
เพื่อจะให้มีความเท่าเทียมมากขึ้น จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซีย จึงก่อตั้ง สภาท้องถิ่น ที่ให้คนมีโอกาสเลือกตั้งขึ้นมา สภาถิ่นมีหน้าที่ดูแลคนแถวนั้น
จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซีย ได้ก่อตั้งคลังเก็บเงิน และก่อตั้งธนาคารทั่วประเทศ นอกจากนี้ยังมีการสร้างรางรถไฟเพิ่มขึ้นมากกว่าเดิม ก่อนจักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 ได้ครองราชย์ มีรางรถไฟทั่วประเทศน้อยกว่า 700 ไมล์ ใน ค.ศ. 1881 มีรางรถไฟทั้งหมด 18,000 ไมล์ทั่วประเทศ นอกจากนี้ยังมีการสนับสนุนการส่งออก วัตถุดิบมากขึ้นอีก 400% ภายในสามสิบปี
การปฏิรูปด้านระบบความยุติธรรมเกิดขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1864 โดยมีการเพิมการฝึกฝนคนทำงานหน้าที่ระบบความยุติธรรม มีการแก้ไขความซื้อเสียง และโกงเงินโดยมีการเลือกโดยคณะลูกขุน และประชาชนสามารถดูการดำเนินคดีได้
สมัยจักรพรรดินิโคลัสที่ 1 แห่งรัสเซีย การตรวจพิจารณามีกฎเข้มงวดมาก แต่จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซียได้ลดการตรวจพิจารณาลงเป็นอย่างมาก จึงทำให้คนได้มีโอกาสเขียนหนังสือมากขึ้น ภายใน 30 ปี การเขียนและพิมพ์ หนังสือเพิ่มขึ้นห้าเท่า
จักรพรรดิอะเลคซันดร์ที่ 2 แห่งรัสเซียได้สร้างกฎบังคับให้มีการเรียนระดับประถมศึกษาในหมู่บ้านทุกอัน นอกจากนั้นคนที่มีการศึกษาระดับ ปริญญาตรีเหรือสูงกว่าจะต้องเรียนทหารแค่หนึ่งปี มีการปฏิรูปในมหาวิทยาลัยด้วย อย่างแรกคือการให้โอกาสผู้หญิงเข้าเรียนเป็นกลุ่มแรกในประเทศ และสนับสนุนการให้ทุนการศึกษาเพื่อให้คนขยันเรียนมากขึ้น