ตำบลมหาวัน
"ตำบลมหาวัน" เดิมเป็นหมู่บ้านหมู่หนึ่งของ ตำบลแม่กุ อำเภอแม่สอด มีผู้มาอยู่คนแรก ชื่อ นายมหาวัน ไม่ปรากฏนามสกุล ประมาณ พ.ศ. 2522 แยกตำบลจากแม่กุเป็นมหาวัน มีกำนันคนแรกชื่อนายแรด ก้อนจะรา ถัดมานายณรงค์ ห้วยผัด เป็นกำนันคนที่ 2 และกำนันคนปัจจุบัน คือ นายจำเนตร อุดทา ต่อมาได้ยกฐานะจากสภาตำบลมหาวันเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน เมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2540 มีหมู่บ้านในปัจจุบันทั้งหมด 12 หมู่บ้าน
พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขา จำนวนพื้นที่ทั้งหมด 99,394 ไร่ มีพื้นที่ราบ 34,787 ไร่ หรือร้อยละ 35 และเป็นภูเขา 64,606 ไร่ หรือร้อยละ 65 มีพื้นที่ติดต่อชายแดนกับประเทศประเทศพม่า ระยะทาง 7 กิโลเมตร
ชื่อ "มหาวัน" นั้น มาจากชื่อของผู้มาอยู่คนแรก ชื่อ นายมหาวัน ไม่ปรากฏนามสกุล
จากชื่อ "มหาวัน" พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ได้ให้ความหมายไว้ดังนี้
มหา 1 (ว.) ใหญ่, ยิ่งใหญ่, มักใช้เป็นส่วนหน้าของสมาส บางทีก็ลดรูปเป็น มห เช่น มหรรณพ มหัทธนะ มหัศจรรย์.
มหา 2 (น.) สมณศักดิ์ที่ใช้นำหน้าชื่อภิกษุผู้ที่สอบไล่ได้ตั้งแต่เปรียญธรรม 3 ประโยคขึ้นไป.
วัน 1 (น.) ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำรุ่ง หรือตั้งแต่เที่ยงคืนถึงเที่ยงคืน เช่น วันเฉลิมพระชนมพรรษาหยุดราชการ 1 วัน, ระยะเวลา 12 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงย่ำค่ำ, เรียกว่า กลางวัน, มักเรียกสั้น ๆ ว่า วัน, ระยะเวลา 12 ชั่วโมง ตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง เรียกว่า กลางคืน, มักเรียกสั้น ๆ ว่า คืน, เช่น เขาไปสัมมนาที่พัทยา 2 วัน 1 คืน, ช่วงเวลากลางวัน เช่น เช้าขึ้นมาก็รีบไปทำงานทุกวัน; (กฎ) เวลาทำการตามที่ได้กำหนดขึ้นโดยกฎหมาย คำสั่งศาล หรือระเบียบข้อบังคับ หรือเวลาทำการตามปรกติของกิจการนั้นแล้วแต่กรณี (ใช้ในทางคดีความ ในทางราชการ หรือทางธุรกิจการค้า และการอุตสาหกรรม).
วัน 2 (น.) แมลงวัน. (ดู แมลงวัน ที่ แมลง).
วัน 3 (น.) ป่าไม้, ดง, เช่น อัมพวัน คือ ป่ามะม่วง. (ป. วน).
ตำบลมหาวันเดิมเป็นหมู่บ้านหนึ่งอยู่ในตำบลแม่กุ อำเภอแม่สอด โดยมีผู้มาตั้งถิ่นฐานอยู่อาศัยคนแรก ชื่อ นายมหาวัน ไม่ปรากฏนามสกุล
เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2422 ชาวบ้านได้อาศัยอยู่บริเวณลำห้วยแม่โกนเกน แรกเริ่มมีประชากรทั้งสิ้น 15 ครอบครัว และเมื่อปี พ.ศ. 2524 มีการแยกจากตำบลแม่กุออกเป็นตำบลมหาวัน และมีกำนันคนแรกชื่อ นายแรด ก้อนจะรา คนที่สองชื่อ นายณรงค์ ห้วยผัด กำนันคนปัจจุบัน คือ นายจำเนตร อุดทา และได้ยกฐานะจากสภาตำบลมหาวันเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน เมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2540 โดยนายณรงค์ ห้วยผัด เป็นประธานกรรมการบริหารส่วนตำบลมหาวันคนแรก และเปลี่ยนเป็นตำแหน่งนายกองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2546 ปัจจุบันนายสุรพล โปทาคำ เป็นนายกองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน
ตำบลมหาวัน ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของอำเภอแม่สอด ศูนย์กลางตำบล คือ หมู่ที่ 5 บ้านห้วยไม้แป้น ตำบลมหาวัน อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก โดยแยกขวาจากถนนสายแม่สอด-อุ้มผาง (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1090) กิโลเมตรที่ 17 ตำบลมหาวันห่างจากตัวอำเภอแม่สอด 20 กิโลเมตร และห่างจากจังหวัดตากประมาณ 101 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้
โดยมีแนวเขตระหว่างประเทศไทยกับประเทศพม่า จากลำห้วยแม่กุหลวง แม่น้ำเมย บริเวณพิกัด เอ็มยู 553356 ไปทางทิศตะวันออก ไปตามลำห้วยผักแล้งผ่านทุ่งนา ถึงจุดตัดถนนสายเอเชียแม่สอด-อุ้มผาง บริเวณพิกัด เอ็มยู 599346 ไปทางทิศตะวันออกผ่านดอยม่อนหินเหล็กไฟ พิกัดเอ็มยู 650341 ไปทางทิศตะวันออกผ่านพิกัดเอ็มยู 690341, 700337 และ710337 ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ตามแนวสันปันน้ำโกซ่อง สิ้นสุดที่ลำห้วยผัดกูด บริเวณพิกัด เอ็มยู 7453369 ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ตามแนวลำห้วยผัดกูดและลำห้วยซุกกะรีสิ้นสุดที่ลำห้วยซุกกะรี ที่จุดพิกัด 766362 ระยะทางทิศเหนือประมาณ 24 กิโลเมตร
โดยมีแนวเขตเริ่มต้นจากขุนห้วยซุกกะรีบริเวณพิกัด เอ็มยู 766362ไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ตามแนวสันเขาปันน้ำ สิ้นสุดที่ขุนห้วยแม่โกนเกนบริเวณพิกัด เอ็มยู 726310 รวม ระยะทางด้านทิศตะวันออกประมาณ 7 กิโลเมตร
โดยมีเขตเริ่มจากขุนห้วยแม่โกนเกน บริเวณพิกัดเอ็มยู 726310 ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ ตามแนวกึ่งกลางห้วยแม่โกนเกน ถึงที่จุดพิกัด เอ็มยู 696298 ไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ตามแนวลำห้วยแม่โกนเกน ผ่านจุดตัดถนนสายเอเชียแม่สอด-อุ้มผาง ที่จุดพิกัด เอ็มยู 619280 ไปตามลำห้วยแม่โกนเกน ผ่านดอยปางโจ๊ก สิ้นสุดที่แนวแดนระหว่างประเทศไทยกับประเทศพม่าพิกัด เอ็มยู 574285 ระยะทางประมาณ 18 กิโลเมตร
โดยมีแม่น้ำเมยเป็นเส้นกั้นพรมแดน ระยะทางด้านทิศตะวันตกประมาณ 7 กิโลเมตร
มีระยะทางห่างจากตัวเมืองสำคัญ ๆ ดังนี้
ลักษณะภูมิประเทศเป็นที่สูงลาดชันจากทิศตะวันออกลงมาทิศตะวันตกและ มีพื้นที่ติดกับแม่น้ำเมย และประเทศประเทศพม่า มีลักษณะทางภูมิศาสตร์ 2 ลักษณะ คือ
ตำบลมหาวันมีเนื้อที่ประมาณ 159.03 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 99,394 ไร่
ตำบลมหาวันมีหมู่บ้านทั้งหมด 12 หมู่บ้าน คือ
ตำบลมหาวันมีหมู่บ้านอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวันเต็มทั้งหมู่บ้าน มีจำนวน 12 หมู่บ้าน
การปกครองในตำบลมหาวัน มีฐานะเริ่มแรกเป็นสภาตำบลมหาวัน ต่อมาได้ยกฐานะจากสภาตำบลมหาวันเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลมหาวัน เมื่อวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2540จำนวนประชากรในเขตตำบลมหาวัน หรืออบต.มหาวันมีจำนวน 14,364 คน (พ.ศ. 2552) เฉลี่ยความหนาแน่นของประชากร ประมาณ 90.33 คน/ ตารางกิโลเมตร และมีจำนวนหลังคาเรือน 3,346 หลังคาเรือน
จำนวนประชากรทั้งสิ้น 14,364 คน
ถนนสายสำคัญ ๆ เป็นถนนลาดยาง จำนวน 5 สาย ได้แก่เส้นทางการคมนาคม การเดินทางเข้าสู่ตำบลมหาวันจากตัวจังหวัดตากใช้เส้นทางสายตาก-แม่สอด (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12) ถึงวงเวียนกลางเมืองแม่สอด (วงเวียนใหญ่, แยกอุ้มผาง) ระยะทางประมาณ 84 กิโลเมตร เล้วเลี้ยวซ้ายไปตามถนนแม่สอด-อุ้มผาง ระยะทางประมาณ 20 กิโลเมตร ถึงบ้านห้วยไม้ หมู่ที่ 5 แล้วเลี้ยวขวาเข้าสู่ตำบลมหาวัน ระยะทางประมาณ 4 กิโลเมตร รวมระยะทางจากตัวจังหวัดตาก ประมาณ 108 กิโลเมตร
ถนนสายสำคัญ ๆ เป็นถนนลาดยาง จำนวน 5 สาย ได้แก่
ทางน้ำไม่นิยมใช้สัญจรไปมา ลำห้วยสำคัญ ได้แก่