น้ำหล่อลื่น
น้ำหล่อลื่น ()
เป็นน้ำเหนียว ๆ ใส ๆ ไม่มีสีที่ขับออกมาจากท่อปัสสาวะขององคชาตชายเมื่อเกิดอารมณ์ทางเพศ
แม้จะมีส่วนที่คล้ายคลึงกับน้ำอสุจิ แต่น้ำหล่อลื่นก็มีองค์ประกอบทางเคมีที่แตกต่างจากน้ำอสุจิอย่างสำคัญ
ยังไม่ชัดเจนว่า มีตัวอสุจิในน้ำหล่อลื่นด้วยหรือไม่
คือ มีงานวิจัยหลายงานที่ไม่พบตัวอสุจิ หรือพบแต่น้อย แต่ว่า งานวิจัยเหล่านี้ไม่สามารถให้ข้อสรุปโดยอุปนัยเพราะว่ามีจำนวนตัวอย่างน้อยเกินไป 
และหลังจากนั้น ในเดือนมีนาคม ปี ค.ศ. 2011 ก็มีงานวิจัยแสดงผลตรงกับข้ามอีกงานหนึ่ง ที่ไม่สามารถให้ข้อสรุปโดยอุปนัยเช่นเดียวกัน ที่พบหลักฐานที่ผสมผเส รวมทั้งชายที่มีน้ำหล่อลื่นมีความเข้มข้นของตัวอสุจิสูง 
เชื่อกันว่า น้ำหล่อลื่นทำหน้าที่เป็นตัวหล่อลื่นและทำฤทธิ์กรดให้เป็นกลาง
ผู้ชายแต่ละคนหลั่งน้ำหล่อลื่นออกมาในปริมาณที่ไม่เท่ากัน และบางคนก็ไม่มีเลยด้วยซ้ำ
ผู้ชายมีการหลั่งน้ำหล่อลื่นเมื่อเกิดอารมณ์ทางเพศ เมื่อกำลังสำเร็จความใคร่ด้วยตัวเอง เมื่อมีการเล้าโลมก่อนเพศสัมพันธ์ หรือในระยะต้น ๆ ของการมีเพศสัมพันธ์
เกิดการหลั่งแม้ก่อนที่จะถึงจุดสุดยอดและก่อนการหลั่งน้ำอสุจิ
น้ำหล่อลื่นโดยหลักเกิดจากต่อม bulbourethral gland (หรือที่เรียกว่า Cowper's gland)
โดยมี glands of Littre (ซึ่งเป็นต่อมที่หลั่งเมือกลงสู่ท่อปัสสาวะ) ร่วมด้วย
ปริมาณน้ำหล่อลื่นแตกต่างไปในระหว่างบุคคล
และบางคนไม่มีน้ำหล่อลื่นเลยด้วยซ้ำ 
ในขณะที่พวกอื่นอาจจะหลั่งออกถึง 5 มิลลิลิตร (ประมาณ 1 ช้อนชา)
น้ำหล่อลื่นมีสารประกอบเคมีบางอย่างเหมือนน้ำอสุจิ เช่นเอนไซม์ acid phosphatase
แต่ว่า สารเคมีในน้ำอสุจิบางอย่าง เช่นเอนไซม์ gamma-glutamyl transferase
ก็ไม่มีเลยในน้ำหล่อลื่น
ตัวอสุจิไม่ถูกกับสิ่งแวดล้อมที่เป็นกรด
น้ำหล่อลื่นทำฤทธิ์กรดของปัสสาวะที่ค้างอยู่ในท่อปัสสาวะให้เป็นกลาง
เป็นการปรับสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสมกับตัวอสุจิ
และแม้แต่ช่องคลอดของผู้หญิงเองก็มีฤทธิ์กรด
ดังนั้น การหลั่งน้ำหล่อลื่นก่อนที่จะหลั่งน้ำอสุจิ อาจทำให้ภาวะแวดล้อมของช่องคลอดเหมาะสมเพื่อการอยู่รอดของตัวอสุจิ
นอกจากนั้นแล้ว น้ำหล่อลื่นยังทำหน้าที่เป็นตัวหล่อลื่นในกิจกรรมทางเพศต่าง ๆ ด้วย 
และมีบทบาทในการจับเป็นก้อน (เหมือนวุ้น) ของน้ำอสุจิ
งานวิจัยต่าง ๆ พบเชื้อเอชไอวี (HIV) ในน้ำหล่อลื่นของชายผู้มีเชื้อโดยมาก 
และการติดเชื้อเอชไอวีนั้น สามารถนำไปสู่โรคเอดส์
ความเชื่อสามัญที่มีมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1966 เพราะอาศัยงานวิจัยของทีมนักวิจัยทางเพศที่มีชื่อเสียงคือมาสเตอร์และจอห์นสัน ก็คือ น้ำหล่อลื่นอาจมีตัวอสุจิที่สามารถให้เกิดตั้งครรภ์ได้
และมีการใช้ความเชื่อนี้เป็นฐานในการไม่ให้ใช้การดึงออก (ก่อนการหลั่งน้ำอสุจิ) เป็นวิธีคุมกำเนิด
แต่ว่า ก็มีงานวิจัยบางงานที่พบว่า การดึงออกมีผลสำเร็จเท่ากับถุงยางอนามัยในการป้องกันการตั้งครรภ์ 
มีงานวิจัยงานเล็ก ๆ หลายงาน (ได้ตัวอย่างจากชายตั้งแต่ 4 ถึง 23 คน) ที่สรุปว่า ไม่มีตัวอสุจิ
และดังนั้น น้ำหล่อลื่นจึงไม่มีผลในการให้เกิดตั้งครรภ์
แต่ว่า มีข้อจำกัดสำคัญในงานวิจัยเหล่านั้นคือ การวิเคราะห์ตัวอย่างน้ำหล่อลื่นได้ทำหลัง 2 นาที "วิกฤติ" ที่หลั่งออกมา 
คือว่า การหาตัวอสุจิที่เคลื่อนไหวได้ในน้ำหล่อลื่นที่มีปริมาณเพียงเล็กน้อยที่แห้งผ่าน 2 นาทีไปแล้วด้วยกล้องจุลทรรศน์ เป็นสิ่งที่ "ทำได้ยากยิ่ง" 
ดังนั้น ในเดือนมีนาคม ปี ค.ศ. 2011 นักวิจัยกลุ่มหนึ่งได้รวบรวมอาสาสมัครชาย 27 คน เพื่อวิเคราะห์น้ำหล่อลื่นที่หลั่งออกภายใน 2 นาที
และพบว่า ชาย 11 คนใน 27 คน (41%) มีตัวอสุจิ
และใน 10 คน (37%) มีตัวอสุจิที่เคลื่อนไหวได้ "มีจำนวนพอสมควร"
(คือตั้งแต่ 1 ล้านจนถึง 35 ล้านตัว) 
เพื่อการเปรียบเทียบ มีงานวิจัยหนึ่งที่พบว่า ในจำนวนคู่ครองที่ตั้งครรภ์ภายใน 1 ปีหลังเริ่มพยายาม มีเพียง 2.5% เท่านั้นที่ฝ่ายชายมีจำนวนตัวอสุจิ (ต่อการหลั่งแต่ละครั้ง) น้อยกว่า 23 ล้านตัวหรือน้อยกว่านั้น 
ถึงกระนั้น จำนวนตัวอสุจิทั้งหมด 
ไม่ใช่เป็นตัวพยากรณ์ที่ดีว่า ใครมีโอกาสเสี่ยงที่จะตั้งครรภ์
เชื่อกันอย่างกว้างขวางว่า การปัสสาวะหลังจากการหลั่งน้ำอสุจิจะล้างท่อปัสสาวะกำจัดตัวอสุจิที่เหลือ 
ดังนั้น ผู้ที่รับการทดลองในงานวิจัยในปี ค.ศ. 2011 ที่มีตัวอสุจิในน้ำหล่อลื่น
ก็ได้ทำการปัสสาวะ (บางครั้งมากกว่าหนึ่งครั้ง) ก่อนที่จะหลั่งน้ำหล่อลื่นเพื่อการวิเคราะห์ (แต่ก็ยังพบตัวอสุจิ) 
แต่ว่า มีประเด็น 2 ข้อที่ควรพิจารณา
ประเด็นแรกก็คือ นักวิจัยเสนอว่า ชายบางคนอาจจะขับตัวอสุจิไปผสมกับน้ำหล่อลื่น
และประเด็นที่สองก็คือ นักวิจัยยอมรับว่า จริง ๆ แล้ว ผู้รับการทดลองบางคนอาจจะส่งตัวอย่างน้ำอสุจิ (ไม่ใช่น้ำหล่อลื่น)
เพราะอายว่า ไม่สามารถผลิตน้ำหล่อลื่นออกมาให้เป็นตัวอย่าง
ในกรณีที่มีน้อย ผู้ชายบางคนอาจจะมีน้ำหล่อลื่นมากเกินไป
เป็นเหตุให้เกิดความอายหรือเกิดความรำคาญ
มีรายงานที่แสดงผลที่น่าพอใจเมื่อบำบัดด้วยการทานยา 5-alpha-reductase inhibitor
ในเคสหนึ่งเช่นนี้ แพทย์ท่านหนึ่งแนะนำให้ใช้ differential diagnosis
เพื่อให้แน่ใจว่าไม่ใช่เป็นอาการน้ำเมือกต่อมลูกหมากไหล (prostatorrhea)
ในขณะที่เบ่งถ่ายปัสสาวะหรืออุจจาระ ก่อนที่จะเริ่มการบำบัด