การตั้งชื่อพายุหมุนเขตร้อน
พายุหมุนเขตร้อนและพายุหมุนกึ่งเขตร้อนจะได้รับการตั้งชื่อโดยศูนย์เตือนภัยต่าง ๆ เพื่อความสะดวกระหว่างนักพยากรณ์อากาศกับประชาชนทั่วไปในการคาดการณ์, ผู้สังเกตการณ์, และการเตือนภัย เนื่องจากระบบของพายุนั้น สามารถมีอายุนานกว่าสัปดาห์หรือมากกว่านั้น และในเวลาเดียวกัน ก็อาจมีพายุเกิดขึ้นได้มากกว่าหนึ่งลูกภายในแอ่งเดียวกัน การตั้งชื่อพายุจึงเกิดขึ้นเพื่อป้องกันการสับสนเกี่ยวกับพายุแต่ละลูก การใช้ชื่อที่ระบุเฉพาะตัวของพายุหมุนเขตร้อนแต่ละลูกต้องย้อนกลับไปหลายปี พร้อมกับระบบการตั้งชื่อตามชื่อสถานที่หรือสิ่งต่าง ๆ ก่อนจะมีการเริ่มต้นการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการ โดยการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการมีใช้กับพายุที่ก่อตัวในแอ่งพายุหมุนเขตร้อนในแอตแลนติกเหนือ, พายุหมุนเขตร้อนในแปซิฟิกตะวันออก, กลาง, พายุหมุนเขตร้อนในแปซิฟิกตะวันตก, พายุหมุนเขตร้อนในแปซิฟิกใต้ ซึ่งรู้จักกันดีในชื่อพายุหมุนเขตร้อนในภูมิภาคออสเตรเลีย และพายุหมุนเขตร้อนในมหาสมุทรอินเดีย โดยชื่อต่าง ๆ จะได้รับการกำหนดไว้ล่วงหน้า โดยเมื่อมีพายุหมุนเขตร้อนมีความเร็วลมเฉลี่ยในหนึ่ง, สาม หรือ สิบนาที มากกว่า 65 กิโลเมตร/ชั่วโมง ซึ่งขึ้นอยู่กับแอ่งนั้น ๆ
การตั้งชื่อพายุหมุนเขตร้อน ตามหลักการ เดิมพายุเฮอร์ริเคนที่เกิดในแถบทะเลแคริบเบียนนั้นจะตั้งชื่อนักบุญเป็นภาษาสเปน แต่ต่อมาราวปลายศตวรรษที่ 19 ต่อต้นศตวรรษที่ 20 ก็มีนักพยากรณ์อากาศชาวออสเตรเลียคนหนึ่งชื่อ คลีเมนต์ แรกกี (Clement Wragge) เกิดความคิดในการตั้งชื่อพายุโดยใช้ชื่อคนทั่วไป โดยมี 2 แบบ แบบที่ 1 ใช้ชื่อสตรี ซึ่งเข้าใจว่าต้องการให้ฟังดูอ่อนโยน ส่วนแบบที่ 2 ใช้ชื่อนักการเมือง เพื่อเปรียบเปรยว่านักการเมืองคนนั้นนำความหายนะมาให้เช่นเดียวกับพายุหมุน
เมื่อถึงช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 บรรดานักอุตุนิยมวิทยาในกองทัพอเมริกันซึ่งชอบใจวิธีตั้งชื่อพายุหมุนเขตร้อนตามชื่อสตรี ด้วยความคิดถึงก็นำชื่อของคู่รักหรือภรรยาของตนมาใช้เป็นชื่อพายุ
จนกระทั่งเมื่อ พ.ศ. 2493 ได้มีการตกลงกันว่าให้ตั้งชื่อพายุไล่ตามตัวอักษร A-Z (เช่น Able, Baker, Charlie…) แต่อีก 3 ปีต่อมาก็เปลี่ยนใจเลือกแต่เฉพาะชื่อสตรี (ตัวอย่าง Alice, Barbara...) วิธีการนี้ใช้ไปได้ระยะหนึ่งจนกระทั่งถึง พ.ศ. 2521 (บ้างก็ว่า 2522) จึงได้มีชื่อบุรุษเป็นชื่อพายุบ้าง
จนกระทั่ง พ.ศ. 2543 ประเทศและดินแดนต่าง ๆ รวมทั้งสิ้น 14 แห่งที่เป็นสมาชิกของคณะกรรมการพายุไต้ฝุ่นขององค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (World Meteorological Organizations Typhoon Committee) ลุกขึ้นมาจัดระบบการตั้งชื่อพายุหมุนเขตร้อนในแถบนี้ใหม่ (ไม่เอาเฉพาะแต่ชื่อฝรั่ง) โดยแต่ละประเทศ (หรือดินแดน) ได้ส่งชื่อพายุในภาษาของตนมาให้ประเทศละ 10 ชื่อ รวมทั้งสิ้นได้ 140 ชื่อ
พายุหมุนเขตร้อนเป็นคำทั่ว ๆ ไปที่ใช้สำหรับเรียกพายุหมุนหรือพายุไซโคลนที่มีถิ่นกำเนิดเหนือมหาสมุทรในเขตร้อนแถบละติจูดต่ำ แต่อยู่นอกเขตบริเวณเส้นศูนย์สูตร เพราะยังไม่เคยปรากฏว่ามีพายุหมุนเขตร้อนเกิดที่เส้นศูนย์สูตรพายุนี้เกิดขึ้นในมหาสมุทรหรือทะเลที่มีอุณหภูมิสูงตั้งแต่ 26 หรือ 27 องศาเซลเซียสขึ้นไป และมีปริมาณไอน้ำสูง เมื่อเกิดขึ้นแล้ว มักเคลื่อนตัวตามกระแสลมส่วนใหญ่จากทิศตะวันออกมาทางทิศตะวันตก และค่อยโค้งขึ้นไปทางละติจูดสูง แล้วเวียนโค้งกลับไปทางทิศตะวันออกอีก พายุหมุนเขตร้อนเกิดขึ้นได้หลายแห่งในโลก และมีชื่อเรียกต่างกันไปตามแหล่งกำเนิด บริเวณที่มีพายุหมุนเขตร้อนเกิดขึ้นเป็นประจำ ได้แก่
พายุหมุนเขตร้อนเมื่ออยู่ในสภาวะที่เจริญเติบโตเต็มที่ จะเป็นพายุที่มีความรุนแรงที่สุดชนิดหนึ่งในบรรดาพายุที่เกิดขึ้นในโลก มีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณตั้งแต่ 100 กิโลเมตรขึ้นไป และเกิดขึ้นพร้อมกับลมที่พัดแรงมาก ระบบการหมุนเวียนของลมเป็นไป โดยพัดเวียนในทิศทางทวนเข็มนาฬิกาเข้าสู่ศูนย์กลางของพายุในซีกโลกเหนือ ส่วนในซีกโลกใต้พัดเวียนตามเข็มนาฬิกา ยิ่งใกล้ศูนย์กลางลมจะหมุนเกือบเป็นวงกลมและมีความเร็วสูงที่สุด
ความเร็วลมสูงสุดที่บริเวณใกล้ศูนย์กลางนำมาใช้เป็นเกณฑ์ในการพิจารณาความรุนแรงของพายุ ซึ่งในย่านมหาสมุทรแปซิฟิกเหนือ (ด้านตะวันตก) และทะเลจีนใต้มีการแบ่งตามข้อตกลงระหว่างประเทศดังนี้เป็นรายชื่อพายุที่ก่อตัวทางมหาสมุทรแปซิฟิกด้านตะวันตกตอนบนและทะเลจีนใต้ โดยมีประเทศที่อยู่ในภูมิภาคนี้ร่วมกันเสนอบัญชีรายชื่อเอาไว้ทั้งหมด 5 ชุดด้วยกัน ประเทศที่เสนอชื่อมี 14 ประเทศ (และดินแดน) ได้แก่ กัมพูชา จีน เกาหลีเหนือ ฮ่องกง ญี่ปุ่น ลาว มาเก๊า มาเลเซีย ไมโครนีเซีย ฟิลิปปินส์ เกาหลีใต้ ไทย สหรัฐอเมริกา และเวียดนาม
รายชื่อพายุมี 140 ชื่อ นำมาแบ่งเป็น 5 ชุดหลัก ชุดละ 28 ชื่อ โดยไล่เรียงชื่อไปตามลำดับประเทศ (และดินแดน) ที่เสนอมาตามอักษรโรมัน ข้อตกลงคือ
สำนักงานบริหารบริการบรรยากาศ ธรณีฟิสิกส์ และดาราศาสตร์ฟิลิปปินส์ (PAGASA) จะใช้ชื่อของตัวเองหากมีพายุใดก่อตัวหรือเคลื่อนผ่านพื้นที่รับผิดชอบของตน โดยรายชื่อของพายุที่จะใช้ในแต่ละปีจะถูกตั้งและประกาศก่อนที่ฤดูกาลจะเริ่มขึ้น โดยหากชื่อเหล่านี้มีชื่อใดที่ไม่ได้ถูกใช้จะถูกนำกลับมาใช้ใหม่
ภายในมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ พายุที่มีความรุนแรงถึงระดับพายุโซนร้อนหรือพายุกึ่งโซนร้อน จะได้รับชื่อโดยศูนย์เฮอร์ริเคนแห่งชาติ (NHC/RSMC ไมอามี) โดยศูนย์ดังกล่าวจะเป็นผู้ตัดสิน เมื่อพายุทวีกำลังทวีกำลังแรงขึ้นเป็นพายุโซนร้อน ด้วยความเร็วลมอย่างน้อย 34 นอต (63 กม./ชม. หรือ 39 ไมล์/ชม.) โดยมีรายชื่ออยู่หกชุด ซึ่งใช้หมุนเวียนกันในทุก ๆ หกปี โดยชื่อในแต่ละชุด จะเรียงจากตัวอักษรเอ (A) เป็นตัวแรก ไปจนถึงอักษรตัวสุดท้ายคืออักษรดับเบิ้ลยู (W) โดยเว้นตัวอักษรคิว (Q) และตัวอักษรยู (U) และมีลักษณะการตั้งชื่อ เป็นชื่อของผู้ชายและผู้หญิงสลับกันไป ส่วนชื่อของพายุหมุนเขตร้อนที่มีนัยสำคัญ จะถูกปลดจากรายการ และจะมีการคัดเลือกชื่อใหม่ขึ้นมาแทนในการประชุมคณะกรรมการเฮอร์ริเคนขององค์การอุตุนิยมวิทยาโลกครั้งต่อไป หากทุกชื่อในชุดถูกใช้ไปจนหมด พายุที่เกิดขึ้นหลังจากนั้นจะใช้ตัวอักษรกรีกแทน
ภายในมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออก มีสองหน่วยงานที่ทำหน้าที่ประกาศใช้ชื่อกับพายุในนามขององค์การอุตุนิยมวิทยาโลก เมื่อหน่วยงานดังกล่าวพบว่ามีพายุหมุนเขตร้อนใดที่ทวีกำลังแรงเป็นระดับพายุโซนร้อน ด้วยความเร็วมลมอย่างน้อย 34 นอต (63 กม./ชม. หรือ 39 ไมล์/ชม.) โดยพายุหมุนเขตร้อนใดที่ทวีกำลังแรงเป็นพายุโซนร้อน อยู่ระหว่างชายฝั่งทวีปอเมริกา ถึง 140°ต.ต. จะได้รับชื่อโดยศูนย์เฮอร์ริเคนแห่งชาติ (NHC/RSMC ไมอามี) ขณะที่พายุหมุนเขตร้อนใดที่ทวีกำลังแรงเป็นพายุโซนร้อน อยู่ระหว่าง 140°ต.ต. ถึง 180° จะได้รับชื่อโดยศูนย์เฮอร์ริเคนแปซิฟิกกลาง (CPHC/RSMC โฮโนลูลู) ส่วนชื่อของพายุหมุนเขตร้อนที่มีนัยสำคัญ จะถูกปลดจากรายการ และจะมีการคัดเลือกชื่อใหม่ขึ้นมาแทนในการประชุมคณะกรรมการเฮอร์ริเคนขององค์การอุตุนิยมวิทยาโลกครั้งต่อไป
เมื่อพายุดีเปรสชันเขตร้อนทวีกำลังแรงขึ้นเป็นพายุโซนร้อนในบริเวณตอนเหนือของเส้นศูนย์สูตร ระหว่างชายฝั่งทวีปอเมริกา ถึง 140°ต.ต. จะได้รับชื่อโดยศูนย์เฮอร์ริเคนแห่งชาติ โดยมีรายการชื่อทั้งหมดหกชุด หมุนเวียนกันในทุก ๆ หกปี โดยในแต่ละชุดเริ่มต้นที่ตัวอักษรเอ (A) และสิ้นสุดด้วยตัวอักษรเซด/ซี (Z) โดยชื่อที่ใช้มีทั้งชื่อผู้ชายและชื่อผู้หญิง ส่วนชื่อของพายุหมุนเขตร้อนที่มีนัยสำคัญ จะถูกปลดจากรายการ และจะมีการคัดเลือกชื่อใหม่ขึ้นมาแทนในการประชุมคณะกรรมการเฮอร์ริเคนขององค์การอุตุนิยมวิทยาโลกครั้งต่อไป หากทุกชื่อในชุดถูกใช้ไปจนหมด พายุที่เกิดขึ้นหลังจากนั้นจะใช้ตัวอักษรกรีกแทน
เมื่อพายุดีเปรสชันเขตร้อนทวีกำลังแรงขึ้นเป็นพายุโซนร้อนในบริเวณตอนเหนือของเส้นศูนย์สูตร ระหว่าง 140°ต.ต. ถึง 180° จะได้รับชื่อโดยศูนย์เฮอร์ริเคนแปซิฟิกกลาง โดยมีรายการชื่อสี่ชุดเป็นชื่อภาษาฮาวาย โดยได้รับการปรับปรุงโดยคณะกรรมการเฮอร์ริเคนขององค์การอุตุนิยมวิทยาโลก โดยการใช้แบบหมุนเวียนโดยไม่คำนึงถึงปี คือ ชื่อแรกของปีถัดไปจะเป็นต่อจากชื่อสุดท้ายของปีก่อน ซึ่งยังไม่ได้ถูกใช้ ส่วนชื่อของพายุหมุนเขตร้อนที่มีนัยสำคัญ จะถูกปลดจากรายการ และจะมีการคัดเลือกชื่อใหม่ขึ้นมาแทนในการประชุมคณะกรรมการเฮอร์ริเคนครั้งต่อไป
ภายในมหาสมุทรอินเดียเหนือ ระหว่าง 45°ต.อ. ถึง 100°ต.อ. พายุไซโคลนจะได้รับชื่อจากกรมอุตุนิยมวิทยาอินเดีย (IMD/RSMC นิวเดลี) โดยกรมดังกล่าวจะเป็นผู้ตัดสิน เมื่อพายุไซโคลนมีความเร็วลมสูงสุด เฉลี่ยใน 3 นาที อย่างน้อย 34 นอต (63 กม./ชม. หรือ 39 ไมล์/ชม.) โดยมีรายการชื่อแปดชุด และได้รับการใช้หมุนเวียนน้อยมากในแต่ละปี อย่างไรก็ตาม ชื่อพายุหมุนเขตร้อนที่มีนัยสำคัญก็จะถูกปลดออกจากรายการ
ในแอ่งทางตะวันตกเฉียงใต้ของมหาสมุทรอินเดีย พายุดีเปรสชันเขตร้อนและดีเปรสชันกึ่งเขตร้อนจะได้รับการตั้งชื่อเมื่อศูนย์อุตุนิยมวิทยาประจำภูมิภาคที่เกาะเรอูว์นียงของฝรั่งเศสตรวจพบว่ามีความเร็วลมคงที่สูงสุด 10 นาทีอยู่ที่ 65 กม./ชม. (40 ไมล์) หรือมากกว่านั้นเป็นเวลาอย่างน้อย 6 ชั่วโมง อย่างไรก็ตาม ผู้ที่ตั้งชื่อพายุได้แก่ ศูนย์แจ้งเตือนพายุหมุนเขตร้อนระดับอนุภูมิภาคในมอริเชียสและมาดากัสการ์
ศูนย์แจ้งเตือนพายุหมุนเขตร้อนระดับอนุภูมิภาคในมอริเชียสจะตั้งชื่อพายุลูกหนึ่ง ๆ เมื่อมันมีกำลังแรงขึ้นเป็นพายุโซนร้อนกำลังปานกลางระหว่างละติจูด 55° ตะวันออกกับละติจูด 90° ตะวันออก แต่ถ้าพายุลูกใดมีกำลังแรงขึ้นเป็นพายุโซนร้อนกำลังปานกลางระหว่างละติจูด 30° ตะวันออกกับละติจูด 55° ตะวันออก ศูนย์แจ้งเตือนพายุหมุนเขตร้อนระดับอนุภูมิภาคในมาดากัสการ์จะเป็นผู้กำหนดชื่อที่เหมาะสมของพายุลูกนั้น
รายชื่อใหม่จะใช้เป็นประจำทุกปี ในขณะที่ชื่อปกติจะใช้เพียงครั้งเดียวจึงไม่มีการปลดชื่อออก
ในภูมิภาคออสเตรเลียในซีกโลกใต้ อยู่ระหว่าง 90° ตะวันออก ถึง 160° ตะวันออก พายุหมุนเขตร้อนจะได้รับการใช้ชื่อเมื่อได้รับการสังเกตการณ์ และ/หรือ วิเคราะห์ความรุนแรง ว่าพายุมีลมแรงใกล้ศูนย์กลาง ซึ่งจะได้รับการคาดการณ์ต่อไป สำหรับอินโดนีเซียโดยสำนักงานอุตุนิยมวิทยา ภูมิอากาศ และธรณีฟิสิกส์อินโดนีเซีย จะตั้งชื่อพายุที่ก่อตัวระหว่างเส้นศูนย์สูตรถึง 10° ใต้ และระหว่าง 90° ตะวันออก ถึง 141° ตะวันออก ในขณะที่สำนักงานบริการสภาพอากาศแห่งชาติปาปัวนิวกีนี จะตั้งชื่อพายุที่พัฒนาระหว่างเส้นศูนย์สูตรถึง 10° ใต้ และระหว่าง 141° ตะวันออก ถึง 160° ตะวันออก นอกเหนือจากพื้นที่เหล่านี้ สำนักอุตุนิยมวิทยาแห่งออสเตรเลีย จะเป็นผู้ตั้งชื่อหากมีพายุไซโคลนเกิดขึ้น ซึ่งพายุที่ได้รับดารตั้งชือและเป็นพายุที่ทำให้เกิดการสูญเสียชีวิต และ/หรือ ความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญและการหยุดชะงักลงของวิถีชีวิตของชุมชน ซึ่งจะนำไปสู่การปลดของชื่อพายุนั้น ๆ และจะมีการส่งชื่อใหม่ไปให้องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก เพื่อนำเข้าที่ประชุมคณะกรรมการพายุหมุนเขตร้อน
ถ้าพายุก่อตัวระหว่างเส้นศูนย์สูตรถึง 10° ใต้ และระหว่าง 90° ตะวันออก ถึง 141° ตะวันออก มันจะได้รับการตั้งชื่อโดยสำนักงานอุตุนิยมวิทยา ภูมิอากาศ และธรณีฟิสิกส์แห่งอินโดนีเซีย (BMKG/TCWC จาการ์ตา) โดยจะใช้ตามลำดับจากชุดเอ ในขณะที่ชุดบี จะมีการทำไปแทนรายชื่อในรายการชุดเอ ซึ่งอาจจะมีการปลด ลบออก หรือด้วยเหตุผลใด ๆ ก็ตาม
ถ้าพายุก่อตัวระหว่างศูนย์สูตรถึง 10° ใต้ และระหว่าง 141° ตะวันออก ถึง 160° ตะวันออก มันจะถูกตั้งชื่อโดยสำนักงานบริการสภาพอากาศแห่งชาติปาปัวนิวกีนี (NWS, TCWC พอร์ตมอร์สบี) รายชื่อที่ได้ใช้ในรายชื่อเอและจะได้รับการปลดโดยอัตโนมัติหลังจากใช้งาน โดยไม่มีการคำนึงถึงความเสียหายหรือผลที่เกิดจากพายุ รายชื่อบี จะมีการทำไปแทนรายชื่อในรายการรายชื่อเอ ซึ่งอาจจะมีการปลด ลบออก หรือด้วยเหตุผลใด ๆ ก็ตาม
เมื่อมีพายุหมุนเขตร้อนเกิดขี้นที่ต่ำกว่า 10° ใต้ และระหว่าง 90° ตะวันออก ถึง 160° ตะวันออก มันจะได้รับการตั้งชื่อโดยสำนักงานอุตุนิยมวิทยาแห่งออสเตรเลีย (BoM) ซึ่งดำเนินการโดยสามศูนย์เตือนภัยพายุไซโคลนเขตร้อนใน เพิร์ท, ดาร์วิน หรือบริสเบน ชื่อที่ใช้ได้รับมอบหมายตามลำดับตัวอักษร และใช้หมุนเวียนโดยไม่คำนึงถึงปี
ภายในแอ่งมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้ในซีกโลกใต้ระหว่าง 160° ตะวันออก ถึง 120° ตะวันตก พายุหมุนเขตร้อนจะได้รับการใช้ชื่อเมื่อได้รับการสังเกตการณ์ และ/หรือ วิเคราะห์ความรุนแรง ว่าพายุมีลมแรงใกล้ศูนย์กลาง ซึ่งจะได้รับการคาดการณ์ต่อไป กรมอุตุนิยมวิทยาฟีจี (FMS/RSMC นันจี) จะตั้งชื่อพายุหมุนเขตร้อนระหว่างเส้นศูนย์สูตรถึง 25° ใต้ ในขณะที่สำนักงานบริการอุตุนิยมวิทยานิวซีแลนด์ (MetService, TCWC เวลลิงตัน) จะเป็นผู้ตั้งชื่อ ซึ่งเป็นรายชื่อที่ใช้ร่วมกับ RSMC นันจี ซึ่งพายุที่ได้รับดารตั้งชือและเป็นพายุที่ทำให้เกิดการสูญเสียชีวิต และ/หรือ ความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญและการหยุดชะงักลงของวิถีชีวิตของชุมชน ซึ่งจะนำไปสู่การปลดของชื่อพายุนั้น ๆ และจะมีการส่งชื่อใหม่ไปให้องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก เพื่อนำเข้าที่ประชุมคณะกรรมการพายุหมุนเขตร้อน ชื่อของพายุหมุนเขตร้อนจะถูกใช้ตั้งแตารายการเอ ถึง ดี ตามลำดับ โดยไม่ต้องย้อนกลับเริ่มต้นใช้รายชื่อเอใหม่ เมื่อเริ่มปีต่อไป ชื่อพายุต่อไปคือทูนี
เมื่อมีพายุหมุนเกิดขึ้นในเขตร้อนหรือกึ่งเขตร้อนในมหาสมุทรแอตแลนติกใต้ ศูนย์บริการอุตุนิยมวิทยาทางทะเลของศูนย์อุทกศาสตร์ กองทัพเรือบราซิล จะเป็นผู้ใช้ชื่อโดยใช้รายชื่อที่กำหนดไว้