การเปรียบเทียบวิธีคุมกำเนิด
วิธีคุมกำเนิดแต่ละแบบมีความต้องการจากผู้ใช้ ผลข้างเคียง และประสิทธผลต่างกัน โดยแต่ละแบบอาจไม่เหมาะสำหรับบางคน การคุมกำเนิดโดยใช้สิ่งกีดขวางบางชนิด สารฆ่าเชื้ออสุจิ หรือการหลั่งนอกจำเป็นต้องใช้หรือปฏิบัติทุกครั้งที่ร่วมเพศ ส่วนวิธีอื่น เช่น ฝาหรือหมวกครอบปากมดลูก ฟองน้ำคุมกำเนิด และถุงยางอนามัยหญิง สามารถใส่ไว้ก่อนหลายชั่วโมงก่อนร่วมเพศ โดยต้องถอดถุงยางอนามัยหญิงทันทีหลังร่วมเพศและก่อนยืนขึ้น ส่วนวิธีคุมกำเนิดโดยใช้สิงกีดขวางบางแบบสำหรับผู้หญิงอาจต้องทิ้งไว้ในช่องคลอดหลายชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ สารฆ่าเชื้ออสุจิอาจถูกใช้ไม่กี่นาทีหรือหลายชั่วโมงก่อนร่วมเพศขึ้นอยู่กับแบบที่ใช้ นอกจากนี้ยังควรใส่ถุงยางอนามัยชายขณะองคชาตแข็งตัวก่อนสอดใส่
หลังการทำหมันทั้งหญิงและชาย ติดตั้งห่วงอนามัยคุมกำเนิด หรือฝังฮอร์โมน ก็ไม่ต้องทำอะไรก่อนร่วมเพศเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ ห่วงอนามัยคุมกำเนิดต้องติดตั้งและถอดออกโดยแพทย์เท่านั้น และอาจต้องเปลี่ยนทุก 5–12 ปี ขึ้นอยู่กับแบบ ผู้ใช้สามารถไปพบแพทย์เพื่อถอดห่วงอนามัยออกได้ทุกเมื่อหากต้องการมีลูก ในทางตรงข้าม การทำหมันเป็นวิธีคุมกำเนิดแบบถาวรและไม่ต้องทำอะไรอีกหลังการผ่าตัด
ยาคุมกำเนิดแบบฝังใช้ได้เป็นเวลา 3 ปี โดยผู้ใช้ไม่ต้องทำอะไรหลังการฝังจนต้องถอดออก ยาเม็ดคุมกำเนิดจะต้องรับประทานทุกวันถึงจะให้ผลดี ส่วนวิธีอื่นที่ใช้ฮอร์โมนอาจมีความต้องการน้อยกว่า เช่น ยาแปะที่ต้องเปลี่ยนทุกอาทิตย์ วงแหวนคุมกำเนิดที่ต้องเปลี่ยนสองครั้งต่อเดือน ยาฉีกคุมกำเนิดที่ต้องฉีดทุกเดือน และยาฉีดเมดรอกซีโปรเจสเตอโรน (MPA) ที่ต้องฉีดทุกสามเดือน หากใช้การนับระยะปลอดภัยต้องวัดสัญญาณการเจริญพันธุ์เป็นประจำทุกวันเพื่อเฝ้าดูและบันทึก หากต้องการคุมกำเนิดโดยการให้นมลูก (LAM) จำเป็นต้องให้นมลูกทุก ๆ 4–6 ชั่วโมง
วิธีคุมกำเนิดแต่ละแบบมีความต้องการจากผู้ใช้ต่างกัน วิธีที่แทบไม่ต้องจดจำหรือทำอะไร หรือต้องไปพบแพทย์น้อยกว่าหนึ่งครั้งต่อปี ถูกเรียกว่าเป็น"วิธีที่ไม่ขึ้นอยู่กับผู้ใช้" วิธีเหล่านี้ได้แก่ ห่วงอนามัยคุมกำเนิด ยาฝังคุมกำเนิด การทำหมัน วิธีที่ไม่ขึ้นอยู่กับผู้ใช้มีอัตราการล้มเหลวในการใช้อย่างถูกต้องและในการใช้แบบทั่วไปใกล้เคียงกันมาก
การคุมกำเนิดโดยใช้ฮอร์โมนและ LAM ต้องการความเอาใจใส่ระดับหนึ่ง วิธีที่ใช้ฮอร์โมนอาจต้องนัดพบแพทย์ทุก 3 เดือนเพื่อรับยา ยาเม็ดคุมกำเนิดต้องรับประทานทุกวัน แผ่นแปะคุมกำเนิดต้องเปลี่ยนทุกอาทิตย์ วงแหวนคุมกำเนิดต้องเปลี่ยนทุกเดือน ยาฉีดคุมกำเนิดต้องฉีดทุกสามเดือน การคุมกำเนิดโดยการให้นมลูกต้องทำตามกฎทุกวัน โดยประสิทธิผลอาจลดลงหากไม่ทำตามอย่างเคร่งครัด
วิธีคุมกำเนิดแบบอื่นมีความต้องการจากผู้ใช้สูงกว่านี้ การคุมกำเนิดโดยใช้สิ่งกีดขวาง การหลั่งนอก และการใช้สารฆ่าเชื้ออสุจิจำเป็นต้องใช้ทุกครั้งที่ร่วมเพศ การนับระยะปลอดภัยอาจต้องนับรอบประจำเดือนทุกวัน อัตราการล้มเหลวในการใช้ทั่วไปของวิธีเหล่านี้อาจสูงกว่ามากเมื่อเทียบกับอัตราเมื่อใช้อย่างถูกต้อง
วิธีคุมกำเนิดแต่ละวิธีอาจมีผลข้างเคียงแตกต่างกัน โดยผลข้างเคียงไม่เกิดกับผู้ใช้ทุกคน วิธีคุมกำเนิดที่มีประสิทธิผลต่ำมักมีโอกาสเสียงสูงที่จะมีผลข้างเคียงที่เกี่ยวข้องกับการตั้งครรภ์
การหลั่งนอก การนับระยะปลอดภัย และการคุมกำเนิดโดยการให้นมลูกแทบไม่มีผลข้างเคียงใด ๆ การคุมกำเนิดโดยใช้สิ่งกีดขวางมีความเสี่ยงที่จะเกิดอาการแพ้ ผู้ใช่ที่แพ้ยางพาราอาจสามารถเปลี่ยนไปใช้วัสดุอื่น เช่น ถุงยางอนามัยจากโพลียูเทนหรือฝาครอบมดลูกคุมกำเนิดที่ทำจากซิลิโคน นอกจากนี้การคุมกำเนิดโดยใช้สิ่งกีดขวางมักถูกใช้ร่วมกับสารฆ่าเชื้ออสุจิที่อาจให้ผลข้างเคียง เช่น การระคายเคืองตรงอวัยวะเพศ การติดเชื้อในช่องคลอด และการติดเชื้อในท่อปัสสาวะ
การทำหมันถือว่าเป็นขั้นตอนที่ไม่ความเสี่ยงการเกิดผลข้างเคียงต่ำ แม้บางคนหรือองค์กรอาจไม่เห็นด้วยกับความคิดนี้ การทำมันหญิงเป็นการผ่าตัดที่ใหญ่กว่าการทำหมันชาย และความเสี่ยงสูงกว่า ในประเทศอุตสาหกรรม อัตราการเสียชีวิตหลังการทำหมันหญิงอยู่ที่ 4 คนต่อการผูกท่อรังไข่ 100,000 ครั้ง ส่วนในผู้ชายอยู่ที่เพียง 0.1 คนต่อการตัดท่อนำอสุจิ 100,000 ครั้ง
หลังใส่ห่วงอนามัยคุมกำเนิด ผู้ใช้อาจมีอาการประจำเดือนมาไม่ปกติในช่วง 3–6 เดือนแรกหากใช้ Mirena และหากใช้ ParaGard อาจมีอาการประจำเดือนมามากหรือปวดประจำเดือนมากขึ้น อย่างไรก็ตาม "99% ของผู้ใช้ห่วงอนามัยคุมกำเนิดมีความพึงพอใจหลังใส่" ข้อดีของห่วงอนามัยคือการที่ภาวะเจริญพันธุ์กลับมาอย่างรวดเร็วหลังถอดห่วงอนามัย 
วิธีคุมกำเนิดแบบใช้ฮอร์โมนมีจำนวนผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นเยอะที่สุด
ถุงยางอนามัยทั้งหญิงและชายสามารถใช้ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STD) หากใช้อย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ นอกจากนี้ยังสามารถช่วยป้องกันมะเร็งปากมดลูก ถุงยางอนามัยมักถูกแนะนำให้ใช้ร่วมกับการคุมกำเนิดแบบอื่นเมื่อต้องการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
วิธีคุมกำเนิดโดยใช้สิ่งกีดขวางแบบอื่น เช่น ฝาครอบปากมดลูก อาจช่วยป้องกันการติดเชื้อของระบบสืบพันธุ์ช่วงบน ส่วนการคุมกำเนิดแบบอื่นแทบไม่สามารป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ได้เลย
อัตราการล้มเหลวคำนวนโดยใช้ดัชนีเพอร์ล (Pearl Index) หรือวิธีตารางชีพ (life table method) อัตราใน "การใช้อย่างถูกต้อง" (perfect-use rate) มาจากการที่ทำตามกฎหรือวิธีอย่างถูกต้องทุกครั้งที่ร่วมเพศ
อัตราการล้มเหลวในการใช้ทั่วไปสูงกว่าในการใช้อย่างถูกต้องด้วยเหตุผลดังนี้:
ตัวอย่างเช่น ผู้รับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดอาจได้รับข้อมูลผิด ๆ เกี่ยวกับความถี่ที่ต้องรับประทาน อาจลืมรับประทานยา หรือลืมไปซื้อยา
ตารางด้านล่างแสดงอัตราการล้มเหลวในการใช้ทั่วไปและในการใช้อย่างถูกต้อง ตัวเลขอยู่ในรูปแบบจำนวนการตั้งครรภ์ต่อปีของผู้หญิงที่ใช้วิธีคุมกำเนิดแต่ละวิธีโดยแบ่งเป็นสีต่าง ๆ
ตัวอย่างเช่น อัตราการล้มเหลว 20% แปลว่า ผู้หญิง 20 คนจาก 100 คน ตั้งครรภ์ระหว่างการใช้ปีแรก อัตราอาจเกิน 100% หากผู้หญิงทุกคนโดยเฉลี่ยตั้งครรภ์ในเวลาน้อยกว่าหนึ่งปี ในกรณีที่ผู้หญิงทุกคนตั้งครรภ์ทันทีอัตราจะเป็นอนันต์
ในคอลัมน์ความต้องการจากผู้ใช้ "วิธีที่ไม่ขึ้นอยู่กับผู้กับผู้ใช้" (ต้องการการดูแลน้อยกว่าหนึ่งครั้งต่อปี) มีพื้นหลังสีฟ้า
หลายวิธีอาจสามารถใช้ร่วมกันเพื่อเพิ่มประสิทธิผล ตัวอย่างเช่น เมื่อใช้ถุงยางอนามัยร่วมกับสารฆ่าเชื้ออสุจิ อัตราการล้มเหลวในการใช้อย่างถูกต้องถูกประมาณว่าใกล้เคียงกับเมื่อใช้ยาฝังคุมกำเนิด อย่างไรก็ตามการคำนวนอัตราล้มเหลวเมื่อใช้หลายวิธีร่วมกันอาจไม่ค่อยแม่นยำ เพราะประสิทธิผลของแต่ละวิธีอาจไม่อสิระหากไม่ใช่กรณีที่ใช้อย่างถูกต้อง
หากรู้หรือคิดว่าวิธีคุมกำเนิดอาจไม่ได้ผล เช่น เมื่อถุงยางอนามัยรั่ว ผู้ใช้สามารถใช้การคุมกำเนิดฉุกเฉินภายใน 72–120 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ โดยควรใช้เร็วที่สุดหลังมีเพศสัมพันธ์เท่าที่จะเป็นไปได้ เพราะประสิทธิผลลดลงเมื่อเวลาผ่านไป
ตารางแสดงอัตราการตั้งครรภ์ระหว่างการใช้ปีแรก
การวางแผนครอบครัวโดยการคุมกำเนิดเป็นหนึ่งในนโยบายด้านสุขภาพที่คุ้มทุนที่สุด ค่าใช้จ่ายของการคุมกำเนิดรวมค่าใช้จ่ายตอนใช้ (ค่าอุปกรณ์ ค่าเรียนวิธีใช้ ค่าไปพบแพทย์), ค่าใช้จ่ายหากวิธีล้มเหลว (การตั้งครรภ์นอกมดลูก การแท้งเอง การทำแท้ง การทำคลอด ค่าเลี้ยงดูบุตร), และค่าใช้จ่ายเมื่อมีผลข้างเคียง การคุมกำเนิดช่วยลดค่าใช้จ่ายโดยการลดการตั้งครรภ์ที่ไม่ตั้งใจและลดการติดต่อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
การทำหมันชายมักถูกกว่าการทำหมันหญิงมาก
การนับระยะปลอดภัยและการคุมกำเนิดโดยการให้นมลูกเป็นวิธีโดยพฤติกรรมที่แทบไม่มีค่าใช้จ่าย
การไม่คุมกำเนิดเป็นตัวเลือกที่แพงที่สุด แม้จะไม่มีค่าใช้จ่ายในการใช้ ทว่ามีอัตราการล้มเหลวสูงสุดจึงทำให้มีค่าใช้จ่ายที่ตามมาสูงที่สุด
วิธีที่มีประสิทธิผลสูงสุดและคุ้มทุนที่สุดคือวิธีที่ให้ผลนาน แม้วิธีเหล่านี้มักมีค่าใช้จ่ายตอนใช้ค่อนข้างสูง แต่นับว่าเป็นการประหยัดเงินในภายหลัง การคุมกำเนิดลดค่าใช้จ่ายของทั้งระบบสาธารณสุขและผู้รับประกัน