สมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งสกอตแลนด์
สมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 (Mary I) หรือ แมรี สจวต (Mary Stuart) ทรงเป็นพระมหากษัตริย์แห่งสกอตแลนด์ระหว่างค.ศ. 1542 ถึง 1567 ทรงเป็นพระราชธิดาในพระเจ้าเจมส์ที่ 5 แห่งสกอตแลนด์ พระราชบิดาของพระนางเสด็จสวรรคตหลังจากที่พระนางประสูติได้เพียง 6 วัน ทำให้พระนางกลายเป็นกษัตริย์แห่งสกอตแลนด์ตั้งแต่ยังทารก
พระนางใช้ชีวิตในวัยเยาว์ส่วนมากในฝรั่งเศสในขณะที่สกอตแลนด์ถูกปกครองโดยผู้สำเร็จราชการ พระนางได้อภิเษกสมรสกับเจ้าชายฟร็องซัว โดแฟ็งแห่งฝรั่งเศสในปี 1558 เมื่อพระราชสวามีได้ขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าฟร็องซัวที่ 2 แห่งฝรั่งเศส พระนางจึงมียศเป็นพระราชินีแห่งฝรั่งเศส หลังจากที่พระราชสวามีเสด็จสวรรคตในปี 1560 พระนางจึงเสด็จกลับสกอตแลนด์ในปี 1561 และในอีกสี่ปีต่อมา พระนางก็สมรสกับเฮนรี สจวต ลอร์ดดาร์นลีย์ ผู้เป็นลูกพี่ลูกน้อง แต่ชีวิตคู่ของทั้งสองไม่ได้มีความสุขมากนัก ในเดือนกุมภาพันธ์ 1567 เกิดการระเบิดขึ้นที่คฤหาสน์ของลอร์ดดาร์นลีย์โดยพบร่างของท่านอยู่ที่สวน
เอิร์ลแห่งโบธเวลตกเป็นผู้ต้องสงสัยว่าอยู่เบื้องหลังการสังหารลอร์ดดาร์นลีย์ แต่ก็พ้นข้อกล่าวหาในอีกสองเดือนถัดมาและทำการสมรสกับพระนางแมรี ต่อมาได้เกิดการลุกฮือเพื่อต่อต้านทั้งสองขึ้น พระนางแมรีถูกนำตัวไปจองจำที่ปราสาทลอชเลเวน พระนางถูกบังคับให้สละราชสมบัติในวันที่ 26 กรกฎาคม 1567 เพื่อเปิดทางให้เจ้าชายเจมส์ โอรสวัยขวบเศษที่เกิดกับลอร์ดดาร์นลีย์ขึ้นครองราชย์ พระนางได้วางแผนเพื่อขึ้นสู่ราชบัลลังก์อีกครั้งแต่ก็ไม่สำเร็จ พระนางจึงหลบหนีลงใต้ไปอังกฤษและอยู่ในความคุ้มครองของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 แห่งอังกฤษ การที่ทั้งสองต่างมีทวดร่วมกันคือพระเจ้าเฮนรีที่ 7 ทำให้ทั้งสองมีศักดิ์เสมือนเป็นลูกพี่ลูกน้องห่างๆ
อย่างไรก็ตาม การที่พระนางมาลี้ภัยในอังกฤษได้ทำให้อังกฤษเข้าสู่ความวุ่นวายด้วย เนื่องจากพวกคาทอลิกในอังกฤษพยายามอ้างสิทธิในราชบัลลังก์อังกฤษแก่พระนางแมรีโดยอ้างว่าพระนางคือทายาทอันชอบธรรมแห่งราชบัลลังก์อังกฤษ พวกคาทอลิกได้ทำการลุกฮือขึ้นในภาคเหนือของอังกฤษ ราชสำนักอังกฤษซึ่งเป็นนิกายแองกลิคันมองพระนางแมรีเป็นภัยคุกคามจึงมีมีคำสั่งให้กักบริเวณพระนางไว้ หลังอยู่ในความคุ้มครองของอังกฤษเป็นเวลากว่าสิบแปดปีครึ่ง พระนางมีความผิดฐานเป็นผู้สมรู้ร่วมคิดกับพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 แห่งสเปน ในแผนลอบปลงพระชนม์สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 นำไปสู่การตัดศีรษะของพระนางในปีถัดมา ณ ปราสาทฟอธริงเฮย์ มณฑลนอร์แทมป์ตันเชอร์
พระนางแมรีประสูติเมื่อวันที่ 7 หรือ 8 ธันวาคม ปี 1542 ณ พระราชวังลินลิธโกว ประเทศสก็อตแลนด์ แแต่พระเจ้าเจมส์ที่ 5 และพระชายาชาวฝรั่งเศส มารีแห่งกีซ (Mary de Guise) พระนางแมรีเป็นทายาทเพียงคนเดียวของพระราชบิดาที่มีชีวิตอยู่หลังพระเจ้าเจมส์เสด็จสวรรคต พระนางเป็นหลานย่าของ มาร์กาเร็ต ทิวดอร์ ผู้ทรงเป็นพระเชษฐภคินีในพระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ ฯ พระนางแมรีกลายเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งสก็อตแลนด์เพียงหกวันหลังพระนางประสูติ เมื่อพระราชบิดาของพระนางทรงเสด็จสวรรคตในวันที่ 14 ธันวาคม 1542 เนื่องจากพระอาการประชวรหลังการรบที่สมรภูมิโซลเวย์มอส
ตำนานเล่าว่าขณะที่พระเจ้าเจมส์ทรงประชวรใกล้จะเสด็จสวรรคตนั้น ได้ทรงทราบว่าพระชายาได้ให้กำเนิดพระราชธิดา ก็ทรงอุทานว่า "มันเกิดมาแต่หญิง มันก็จะฉิบหายไปกับผู้หญิง!" ซึ่งสะท้อนว่าราชวงศ์สจ็วตของพระองค์ขึ้นครองราชย์ผ่านการอภิเสกสมรสกับหญิงสูงศักดิ์ (มาร์ยอรี บรูซ ธิดาของ พระเจ้าโรเบิร์ตที่ 1 แห่งสก็อตแลนด์) เมื่อราชสมบัติมาสู่ตระกูลของพระองค์ผ่านสตรี ก็ทรงทำนายว่าราชสมบัติจะสิ้นสุดไปกับสตรีดุจเดียวกัน อย่างไรก็ดีคำทำนายนี้ไม่ได้เป็นจริงในรัชสมัยของพระนางแมรี เพราะราชวงศ์สจวตคงอยู่สืบต่อมาจนสิ้นรัชสมัยของสมเด็จพระราชินีแอนน์
ในขณะที่ยังทรงเป็นทารก สก็อตแลนด์ถูกปกครองโดยผู้แทนพระองค์ ซึ่งมีการแย่งชิงอำนาจกันระหว่างเดวิด บีตัน ผู้เป็นคาร์ดินัลของนิกายคาทอลิค กับเจมส์ แฮมิลตัน เอิร์ลแห่งอาร์ราน (Earl of Arran) โดยแฮมิลตัน หรือเอิร์ลแห่งอาร์รานสามารถขึ้นสู่อำนาจได้จากการใช้เส้นสายในพระราชสำนักและคงเป็นผู้แทนพระองค์อยู่จน ปี 1554
พระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ เสนอให้พระราชินีแมรีสมรสกับ เอ็ดเวิร์ด รัชทายาทของพระองค์ โดยหวังที่จะรวมสก็อตแลนด์เข้ากับอังกฤษ