อิรินา แซนเดอร์
อิรินา เซนเลอร์ (Irena Sendler สกุลเดิม ชีซานอฟก้า) หรือในนาม อิรีนา เซนเลอร์โอวา ใช้ชื่อแรกของเธอในภาษาโปแลนด์ คือ "โจลานต้า" (15 กุมภาพันธ์ 1910 - 12 พฤษภา 2008) เธอทำงานเป็นอาสาสมัครตำรวจและนักสังคมสงเคราะห์ เพื่อช่วยเหลือเหล่าตำรวจใต้ดินในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ของกลุ่มนาซีเยอรมันในวอร์ชอว์ ตั้งแต่ช่วง ตุลาคมปี 1943 เธอเป็นหัวหน้าของสถานพักพิงเด็กชั่วคราวที่ชื่อว่า เซก็อตต้า, และสภาโปแลนด์เพื่อช่วยเหลือชาวยิว (Polish: Rada Pomocy Żydom).
ในช่วงปี 1930 เซนเลอร์ได้ติดต่อกับคนรู้จักของเธอตั้งแต่สมัครอยู่ที่ ฟรี โปลิส ยูนิเวอร์ซิตี้ (Free Polish University). ทำให้ตั้งแต่ 1935 ถึง ตุลาคม 1943. เธอทำงานภายในกรมสวัสดิการสังคมและสาธารณสุขเมืองวอร์ซอ เธอรวบรวมข้อมูลและการเคลื่อนไหวทุกอย่างของสงครามเอาไว้ เช่นเรื่องของชาวยิว เธอทำงานเป็นหนึ่งในเครือข่ายผู้และผู้สนับสนุนของกรมซึ่งส่วนมากเป็นสตรี เซเลอร์เข้าร่วมกลุ่มพร้อมกับโดเซนอื่นๆ เพื่อทำการช่วยเหลือเด็กๆชาวยิวให้ออกห่างจากวอร์ชอที่เต็มไปด้วยเหล่านาซี ทำให้พวกเขาเปลี่ยนชื่อ ที่อยู่ ข้อมูลส่วนตัวเพื่อความปลอดภัยก่อนจะส่งมอบให้แก่ครอบครัวชาวโปแลนด์เป็นผู้ช่วยเหลือดูแล หรือพาเด็กๆไปอยู่ที่อื่นที่สามารถดูแลได้ หรือพาไปอยู่ที่โบร์ถคาทอลิคที่ดูแลโดยแม่ชี เพื่อช่วยเด็กๆจากฮอโลคอสต์ หรือการกวาดล้างชาวยิว โครงการฆาตกรรมที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐโดยเยอรมนี นำโดยอดอล์ฟ ฮิตเลอร์และพรรคนาซี ทั่วทั้งดินแดนที่เยอรมนียึดครอง จากชาวยิว 9 ล้านคนที่อาศัยอยู่ในทวีปยุโรปก่อนฮอโลคอสต์ ประมาณสองในสามถูกสังหาร
ต่อมา เธอถูกตกเป็นผู้ต้องสงสัยของทหารนาซีชาวเยอรมันภายในวอร์ชอ ในเรื่องของการทำการเป็นตำรวจใต้ดินและการช่วยเหลือชาวยิว ในช่วงตุลาคม ปี1943 เธอถูกจับกุมโดยกลุ่ม เกสตาโพ (เยอรมัน: Gestapo) แต่ทว่าเธอเลือกที่จะปฏิเสธและซ่อนรายชื่อและที่อยู่ทั้งหมดของเด็กๆชาวยิวที่เธอได้ช่วยเหลือไว้ เพราะเกรงว่าหากรายชื่อทั้งหมดตกสู่มือของกลุ่ม เกสตาโพแล้วจะทำให้เกิดการสูญเสีย เธอยังคงยืนหยัดและกล่าวปฏิเสธทุกๆอย่างว่าเธอไม่รู้เห็นใดๆทั้งสิ้น เซนเลอร์ไม่เคยพูดถึงเรื่องราวของงานที่เธอทำหรือแม้แต่เรื่องเด็กๆ ในที่สุดเซนเลอร์ถูกตัดสินให้ตายแต่เธอกลับหนีรอดมาได้ภายในวันเดียวกับที่ตารางประหารชีวิตของเธอจะเกิดขึ้น ทำให้เธอถูกตามล่าตัวจากทหารนาซี
ในดินแดนคอมมิวนิสในโปแลนด์ เซนเดอร์ยังคงมุ่งมั่นและทำงานช่วยเหลือของเธอต่อไปในฐานะนักสังคมสงเคราะห์ แม้จะยังคงถูกไล่ตามตัวจากรัฐบาลก็ตาม
ในปี 1965 ซึ่งเธอเป็นชาวคริสเตียนได้ประสบความสำเร็จในการให้ความช่วยเหลือชาวยิวจากพวกนาซี ได้มีการจัดกลุ่มตามสัญชาติ ชาวโปแลนด์ได้ช่วยเหลือผู้คนจำนวนมากที่สุดของผู้คนที่ช่วยชีวิตชาวยิวในช่วงฮอโลคอสต์ในโปแลนด์ ได้มีการมอบรางวัลโดยรัฐอิสราเอล ให้แก่เธอ ชาวโปแลนด์ผู้ได้รับความชอบธรรมในเชื้อชาติ (Polish Righteous Among the Nations) และนอกเหนือจากนั้นรางวัลที่เซนเลอร์ได้รับยังมี Cross of Merit (Poland) ซึ่งเป็นรางวัลที่มอบให้สำหรับผลเมืองชาวโปแลนด์ที่ทำคุณประโยชน์ให้แก่ประเทศ โดยมี 3ระดับ
รางวัล Order of the White Eagle (Poland) ซึ่งเป็นรางวัลสูงสุดที่มอบให้แก่พลเมืองที่สร้างคุณประโยชน์ระดับสูงให้แก่ประเทศอื่นๆ ซึ่งออเดอร์ ไวท์ อีเกิ้ลนี้จะติดอยู่บริเวณสายสะพายไหล่ซ้ายถึงบริเวณไหล่ขวา และนับเป็นเกียรติสูงสุดของโปแลนด์ได้รับรางวัลในช่วงปลายชีวิต Sendler สำหรับความพยายามของเธอในช่วงสงครามมนุษยธรรม
ช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง แซนเลอร์เกิดมาในชื่อ อิรีนา เซนเลอร์โอวา เมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 1910 ที่เมืองวอร์ชอ บิดาคือ ด็อกเตอร์ สตาร์นิสลอว์ เซนเลอร์โอวา (Dr. Stanisław Krzyżanowski) ซึงเป็นนักจิตวิทยาและภรรยาของเขา จานิน่า
เซนเลอร์โตขึ้นมาในเมืองอ็อตวอค ซึ่งเป็นเมืองที่อยู่ห่างไกลประมาณ 15 ไมล์ (24กิโลเมตร) ทางตอนใต้ของวอร์ชอซึ่งเป็นเมืองที่มีชาวยิวอาศัยอยู่ พ่อของเธอเป็นนักสังคมสงเคราะห์และช่วยเหลือคนยากจนโดยเฉพาะชาวยิว ซึ่งให้การรักษาโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย ท่านเสียในเดือนกุมภาพันธ์ 1917 จากโรคไข้รากสาดใหญ่ซึ่งท่านติดมาจากคนไข้ของท่านเอง เมื่อท่านตายไปเหล่าคนไข้และชุมชนชาวยิวได้พยายามรวบรวมเงินเพื่อมอบให้แก่จานิน่า เซนเลอร์โอวาภรรยาและลูกสาวเพื่อเป็นการตอบแทนแก่สามีของเธอ แต่ถึงอย่างไรเธอก็ตอบปฏิเสธเงินนั้นไป
ตั้งแต่ปี 1927 เซนเลอร์ได้เรียนกฏหมาย Law 2 ปีและหลังจากนั้นเธอต่อในด้านวรรณกรรมโปแลนด์ Polish literature จากมหาวิทยาลัยวอชชอ University of Warsaw ซึ่งอยู่ในระหว่างปี 1932 ถึง 1937