ความเสียวสุดยอดทางเพศ
ความเสียวสุดยอดทางเพศ () หรือ จุดสุดยอดทางเพศ () เป็นการปลดปล่อยความตึงเครียดทางเพศ (sexual tension) ที่สะสมมาอย่างฉับพลันระหว่างวงจรการสนองทางเพศ ส่งผลให้กล้ามเนื้อหดตัวเป็นจังหวะในบริเวณเชิงกรานอันมีลักษณะของสุขารมณ์ทางเพศ พบทั้งในเพศชายและหญิง ความเสียวสุดยอดทางเพศควบคุมโดยระบบประสาทอิสระ มักสัมพันธ์กับการทำงานนอกอำนาจใจอื่น เช่น กล้ามเนื้อในหลายบริเวณของร่างกายหดเกร็ง รู้สึกเคลิ้มสุขทั่วไป และบ่อยครั้งมักแสดงการเคลื่อนไหวกายและเปล่งเสียง ระยะหลังความเสียวสุดยอดทางเพศ (เรียก ระยะดื้อ) มักเป็นประสบการณ์ผ่อนคลาย เนื่องจากการปล่อยฮอร์โมนออกซีโทซิน (oxytocin) และโปรแลกติน ตลอดจนเอนดอร์ฟิน
ความเสียวสุดยอดทางเพศของมนุษย์โดยปกติเป็นผลจากการกระตุ้นทางเพศกายภาพขององคชาตในชาย (ตรงแบบเกี่ยวข้องกับการหลั่งน้ำอสุจิ) และปุ่มกระสันในหญิง การกระตุ้นทางเพศสามารถทำด้วยตัวเอง (การสำเร็จความใคร่ด้วยตัวเอง) หรือคู่เพศสัมพันธ์ก็ได้ (เพศสัมพันธ์แบบสอดใส่ เพศสัมพันธ์แบบไม่สอดใส่หรือกิจกรรมทางเพศอื่น)
ผลกระทบทางสุขภาพเกี่ยวกับความเสียวสุดยอดของมนุษย์มีหลากหลาย มีการสนองทางสรีรวิทยามากมายระหว่างกิจกรรมทางเพศ ซึ่งรวมสถานะผ่อนคลายโดยโปรแลกติน ตลอดจนการเปลี่ยนแปลงในระบบประสาทส่วนกลาง เช่น มีกัมมันตภาพเมแทบอลิซึมของเปลือกสมองขนาดใหญ่ลดลงชั่วคราว แต่กัมมันตภาพเมแทบอลิซึมในบริเวณลิมบิกของสมองไม่เปลี่ยนแปลงหรือเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ ยังมีการทำหน้าที่ผิดปกติทางเพศหลายอย่าง เช่น การขาดความเสียวสุดยอดทางเพศ (anorgasmia) ผลเหล่านี้ส่งผลต่อมุมมองทางวัฒนธรรมต่อความเสียวสุดยอดทางเพศ เช่น ความเชื่อว่า ความเสียวสุดยอดทางเพศและความถี่/ความต่อเนื่องของมันสำคัญหรือไม่เกี่ยวกับความพอใจในความสัมพันธ์ทางเพศ และทฤษฎีเกี่ยวกับหน้าที่ทางชีววิทยาและวิวัฒนาการของความเสียวสุดยอดทางเพศ
เมื่อชายใกล้ความเสียวสุดยอดทางเพศระหว่างการกระตุ้นองคชาต จะมีความรู้สึกเคลิ้มสุขของประสาทกล้ามเนื้อเต้นเป็นจังหวะซึ่งรุนแรงและสำราญอย่างมาก การเต้นเหล่านี้เป็นชุดการเต้นเป็นจังหวะของกล้ามเนื้อบัลโบสปองจิโอซัส (bulbospongiosus) ซึ่งเริ่มในหูรูดทวารหนักแล้วแล่นไปยังปลายสุดองคชาต สุดท้ายการเต้นดังกล่าวมีความเร็วและแรงเพิ่มขึ้นเมื่อเข้าใกล้ความเสียวสุดยอดทางเพศ จนสุขารมณ์ "สูงราบ" (หรือเสียวสุดยอดทางเพศ) สุดท้ายซึ่งคงอยู่หลายวินาที ความยาวของความเสียวสุดยอดทางเพศของชายประมาณไว้เฉลี่ย 10–15 วินาที แต่อาจกินเวลาได้ถึง 30 วินาที
ระหว่างความเสียวสุดยอดทางเพศนั้น จะเกิดการหดตัวเป็นจังหวะเร็วของหูรูดทวารหนัก ต่อมลูกหมากและกล้ามเนื้อขององคชาต อสุจิถูกส่งขึ้นจากหลอดนำอสุจิ (vas deferens) จากอัณฑะเข้าสู่ต่อมลูกหมาก เช่นเดียวกับผ่านถุงน้ำอสุจิเพื่อสร้างสิ่งที่เรียก น้ำอสุจิ ต่อมลูกหมากผลิตสิ่งคัดหลั่งซึ่งเป็นองค์ประกอบหนึ่งของการหลั่งน้ำอสุจิ การหดตัวของหูรูดและต่อมลูกหมากบีบไล่น้ำอสุจิผ่านรูเปิดท่อปัสสาวะ ยกเว้นกรณีความเสียวสุดยอดทางเพศแห้ง กระบวนการดังกล่าวกินเวลาสามถึงสิบวินาที และให้ความรู้สึกสำราญ การหลั่งน้ำอสุจิอาจดำเนินต่อไปอีกไม่กี่วินาทีหลังการรู้สึกเคลิ้มสุขค่อย ๆ หายไป เชื่อว่า ความรู้สึกแน่ชัดของ "ความเสียวสุดยอดทางเพศ" แตกต่างกันไปในชายแต่ละคน ปกติ เมื่อชายสูงอายุขึ้น ปริมาณน้ำอสุจิที่หลั่งจะลดลง และระยะของความเสียวสุดยอดทางเพศ แต่ปกติไม่มีผลต่อความแรงของสุขารมณ์ เพียงย่นช่วงเวลาเท่านั้น ปกติหลังการหลั่งน้ำอสุจิจะเกิดระยะดื้อ ซึ่งระหว่างนั้น ชายไม่สามารถบรรลุความเสียวสุดยอดทางเพศได้อีกครั้ง ระยะดื้อสามารถกินเวลาได้ตั้งแต่น้อยกว่าหนึ่งนาทีจนหลายชั่วโมงหรือวัน ขึ้นอยู่กับอายุและปัจจัยรายบุคคลอื่น
ความเสียวสุดยอดทางเพศของหญิงอาจกินเวลานานกว่าของชายเล็กน้อยหรือมาก ความเสียวสุดยอดทางเพศของหญิงประมาณว่าเฉลี่ย 20 วินาที และประกอบด้วยกลุ่มการหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณเชิงกรานซึ่งรวมช่องคลอด มดลูกและทวารหนัก สำหรับหญิงบางคน ในบางโอกาส การหดตัวเหล่านี้เริ่มไม่นานหลังหญิงนั้นรายงานว่าความเสียวสุดยอดทางเพศเริ่มและดำเนินต่อโดยมีช่วงห่างประมาณหนึ่งวินาทีซึ่งความแรงทีแรกเพิ่มขึ้นแล้วค่อยลดลง ในบางสถานการณ์ กลุ่มการหดตัวสม่ำเสมอดังกล่าวอาจตามด้วยการหดตัวหรือสั่นกระตุกโดยมีช่วงห่างไม่สม่ำเสมอเพิ่มอีกไม่กี่ครั้ง ในกรณีอื่น หญิงรายงานว่ากำลังมีความเสียวสุดยอด แต่ไม่สามารถวัดการหดตัวของเชิงกรานได้
ความเสียวสุดยอดทางเพศของหญิงเกิดขึ้นหลังการตั้งของปุ่มกระสันและการหลั่งน้ำหล่อลื่นทางเปิดของช่องคลอด หญิงบางคนแสดงเซ็กซ์ฟลัช (sex flush) คือ ผิวหนังเป็นพื้นที่กว้างของกายแดงขึ้นเนื่องจากเลือดไหลไปผิวหนังเพิ่มขึ้น เมื่อหญิงเข้าใกล้ความเสียวสุดยอดทางเพศ ส่วนหัวปุ่มกระสันร่นอยู่ใต้คลิตอรอลฮูด (clitoral hood) และแคมเล็กมีสีเข้มขึ้น เมื่อความเสียวสุดยอดเฉียด ด้านนอกหนึ่งในสามของช่องคลอดตึงและแคบขึ้น ขณะที่ช่องคลอดโดยรวมยาวขึ้นและขยายและเต็มแน่นด้วยเนื้อเยื่ออ่อนคั่งคัด
ที่อื่นในกาย เซลล์สร้างเส้นใยกล้ามเนื้อของกลุ่มรวมหัวนม-ฐานหัวนม (areolar) หดตัว ทำให้เกิดการตั้งของหัวนมและลดเส้นผ่านศูนย์กลางของฐานหัวนม โดยมากที่สุดเมื่อเริ่มความเสียวสุดยอดทางเพศ หญิงคนหนึ่งรู้สึกเสียวสุดยอดทางเพศเต็ม (full orgasm) เมื่อมดลูก ช่องคลอด ทวารหนักและกล้ามเนื้อเชิงกรานของเธอผ่านกลุ่มการหดตัวเป็นจังหวะ หญิงส่วนใหญ่เห็นว่าการหดตัวเหล่านี้สำราญอย่างยิ่ง