วินโดวส์เอกซ์พี
ไมโครซอฟท์ วินโดวส์เอกซ์พี (, ชื่อรหัส: Whistler) เป็นระบบปฏิบัติการที่ไมโครซอฟท์ได้ผลิตออกมาในปี พ.ศ. 2544 โดย XP นั้นคือตัวอักษรที่ย่อมาจาก "Experience" (เอกซ์พีเรียนซ์) ซึ่งมีความหมายว่า ประสบการณ์ ความรู้ที่มีโดยประสบการณ์
ปัจจุบัน วินโดวส์เอกซ์พีได้สิ้นสุดการสนับสนุนแล้วเมื่อวันที่8 เมษายน พ.ศ. 2557
วินโดวส์เอ็กซ์พีแยกออกเป็น 2 รุ่น เป็นรหัส "เนปจูน"(Neptune)เป็นวินโดวส์เอ็นทีสำหรับผู้ใช้ทางบ้าน และ "โอดิสซีย์"(Odyessy) สำหรับที่ทำงาน
มาจาก วิสต์เลอร์ แบล็คคูมบ์ ลานสกีที่พนักงานไมโครซอฟท์ชอบเล่น มี UI ใหม่ชื่อว่า Watercolour ซึ่งกลายเป็น Luna
ขณะที่การรักษาลักษณะคล้ายคลึงกับรุ่นก่อนหน้านี้อินเตอร์เฟซของ Windows XP ซ่อมแซมที่มีลักษณะที่มองเห็นใหม่กับการใช้งานที่เพิ่มขึ้นของอัลฟา compositingผลกระทบเงาและ " รูปแบบภาพ " ซึ่งสมบูรณ์เปลี่ยนรูปลักษณ์ของระบบปฏิบัติการ จำนวนของผลกระทบที่เปิดใช้งานจะถูกกำหนดโดยระบบปฏิบัติการด้วยพลังการประมวลผลของเครื่องคอมพิวเตอร์และสามารถเปิดหรือปิดการใช้งานในชีวิตประจำกรณีโดยกรณี XP ยังเพิ่มClearTypeใหม่subpixel แสดงผลระบบที่ออกแบบมาเพื่อปรับปรุงลักษณะของตัวอักษรบนจอแสดงผลแบบผลึกเหลว ชุดใหม่ของไอคอนระบบยังถูกนำมา วอลล์เปเปอร์เริ่มต้น, บลิสเป็น รูปภาพของภูมิทัศน์ในส่วนNapa ValleyนอกNapa, แคลิฟอร์เนียกับเนินเขาสีเขียวและสีฟ้าที่มีstratocumulusและCirrus เมฆ
ในวินโดวส์เอกซ์พีได้มีการปรับปรุงเมนูเริ่ม (Start Menu) ใหม่ โดยเปลี่ยนไปใช้รูปแบบสองคอลัมน์ที่มีความสามารถในการแสดงรายการขาและแสดงโปรแกรมที่ใช้บ่อยเอกสารที่เพิ่งเปิดและซ้อนแบบดั้งเดิมเมนู "โปรแกรมทั้งหมด" แถบงานขณะนี้กลุ่มหน้าต่างที่เปิดโดยโปรแกรมเดียวเข้าไปในปุ่มแถบหนึ่งกับเมนูรายการหน้าต่างของแต่ละบุคคล พื้นที่แจ้งเตือนยังซ่อนไอคอน "รอ" ไปโดยปริยาย แถบยังสามารถ "ล็อก" เพื่อป้องกันการเคลื่อนย้ายจากอุบัติเหตุหรือการเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ A "งานทั่วไปของการ" รายการถูกบันทึกและWindows Explorerแถบด้านข้างของได้รับการปรับปรุงการใช้การออกแบบตามงานใหม่ที่มีรายชื่อของการกระทำที่พบบ่อย งานแสดงเป็นบริบทที่เกี่ยวข้องกับประเภทของเนื้อหาในโฟลเดอร์ (เช่นโฟลเดอร์ด้วยการแสดงเพลงมีการเล่นไฟล์ทั้งหมดในโฟลเดอร์หรือการเผาไหม้ให้ซีดี
วินโดวส์เอกซ์พีมาพร้อมกับอินเทอร์เน็ตเอกซ์พลอเรอร์ 6, เอาต์ลุคเอกซ์เพรส 6, วินโดวส์แมสเซนเจอร์ และMSN Explorer ที่ คุณสมบัติเครือข่ายใหม่นี้ยังมีการเพิ่มรวมทั้งการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตไฟร์วอลล์การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตที่ใช้ร่วมกันบูรณาการกับ UPnP, NAT APIs สำรวจเส้นทางที่มีคุณภาพของคุณลักษณะบริการ IPv6 และเพรียงอุโมงค์, พื้นหลังการบริการโอนย้ายพอคุณสมบัติแฟกซ์ขยายการเชื่อมโยงเครือข่ายเพื่อนเพื่อเพื่อนเครือข่าย การสนับสนุนมากที่สุดDSLโมเด็มIEEE 802.11 ( Wi-Fi ) การเชื่อมต่อกับการกำหนดค่าอัตโนมัติและโรมมิ่งTAPI 3.1 , และเครือข่ายกว่า FireWire. ความช่วยเหลือระยะไกลและสก์ท็อประยะไกลนอกจากนี้ยังมีการเพิ่มซึ่งจะช่วยให้ผู้ใช้สามารถเชื่อมต่อกับคอมพิวเตอร์ที่ใช้ระบบปฏิบัติการวินโดวส์ XP จากในเครือข่ายหรืออินเทอร์เน็ตและการเข้าถึงการใช้งานของพวกเขา, ไฟล์, เครื่องพิมพ์และอุปกรณ์หรือการร้องขอความช่วยเหลือ การปรับปรุงก็ยังทำเพื่อIntelliMirrorคุณสมบัติเช่นแฟ้มออฟไลน์ , Roaming โปรไฟล์ผู้ใช้และเปลี่ยนเส้นทางโฟลเดอร์
สลับผู้ใช้อย่างรวดเร็ว ,
Side-by-ด้านการประกอบและCOM ลงทะเบียนฟรี
เป็นรุ่นพื้นฐานที่ใช้จำหน่ายพร้อมกับเครื่องคอมพิวเตอร์ สำหรับผู้เริ่มต้นใช้คอมพิวเตอร์ ราคาถูก แต่มีข้อจำกัดคือ หน้าจอขนาดไม่เกิน 1024X768พิกเซล ใช้งานโปรแกรมพร้อมกันได้ไม่เกิน 3 ตัว รองรับขนาดแรมได้ไม่เกิน 512 เมกะไบต์ ไม่รองรับการเชื่อมต่อกับเครือข่าย และรองรับขนาดของฮาร์ดดิสก์ได้ไม่เกิน 120 จิกะไบต์ ..
เป็นรุ่นที่ออกมาแทน Windows 95/98/ME มีราคาถูก
เป็นรุ่นที่ออกมาแทน Windows NT/2000 ราคาแพง ประมาณ 7-8 พันบาท สำหรับทำงานธุรกิจ มีความสามารถในการทำงานเต็มที่ มีการเชื่อมต่อแลน แบบที่มีเครื่องเซิร์ฟเวอร์กลาง และมีระบบรักษาความปลอดภัยที่เข้มงวด
เป็นรุ่นพิเศษ สำหรับผู้ที่ต้องการดูหนังฟังเพลงโดยเฉพาะ ในรุ่นนี้ จะมีความสามารถในด้านบันเทิงเต็มที่ คือ มีโปรแกรม Windows Media Player,Windows Media Center และอื่นๆ ในด้านความบันเทิง อีกมากมาย
เป็นรุ่นที่ผลิตขึ้นมาเพื่อเครื่อง Tablet PC (คอมพิวเตอร์ที่ใช้หน้าจอสัมผัส+ปากกาสไตลัส) โดยเฉพาะ
เป็นรุ่นที่ผลิตออกมาเพื่อผู้ใช้ในสหภาพยุโรป โดยที่ Internet Explorer (IE) และ Windows Media Player จะถูกตัดออกจากตัวระบบปฏิบัติการตามกฎของสหภาพยุโรป
เป็นรุ่นที่ผลิตให้สำหรับเครื่อง ซีพียู 64 บิต ออก เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2548 Microsoft ได้นำเสนอ Microsoft Windows XP Professional x64 Edition ออกสู่ตลาด Windows ตัวนี้นับเป็นตัวแรกที่มีโครงสร้างสถาปัตยกรรมแบบ 64 bit และยังคงทำงานได้กับ โปรแกรม 32 bit ได้เช่นเดิม โดยฟังก์ชันนี้เรียกว่า WoW หรือ Windows 32 on Windows 64 ซึ่ง Windows นี้ถูกออกแบบเพื่อนำมาใช้กับงานกราฟิก 3D งานออกแบบ เครื่องบิน Animation
Windows XP Embedded เป็นระบบปฏิบัติการที่พัฒนาจากแพลตฟอร์มของระบบปฏิบัติการ Windows 2000 แต่จะนำคอมโพเนนต์ของระบบปฏิบัติการ Windows XP มาใช้ Windows XP Embedded ถือเป็นระบบปฏิบัติการแบบ Embedded Operating System ใช้สถาปัตยกรรมแบบ 32 บิต สนับสนุนการทำงานกับหน่วยประมวลผลตระกูล X86 ตัวอย่างอุปกรณ์ที่มีการนำระบบปฏิบัติการ Windows XP Embedded ไปใช้ เช่น ตู้ ATM, เครื่อง POS (Point of sale) อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ เป็นต้น
การพัฒนาระบบปฏิบัติการ Windows XP Embedded จะมีการเลือกคอมโพเนนต์ต่างๆ ของระบบปฏิบัติการ Windows XP ทั้งไดร์ฟเวอร์อุปกรณ์ แอปพลิเคชันโปรแกรมที่ต้องการ โดยคอมโพเนนต์เหล่านี้จะถูกจัดเก็บอยู่ใน database ในการเชื่อมต่อระหว่างเครื่องมือพัฒนาและ Component database จะมีโปรแกรมที่เรียกว่า Database engine เมื่อทำการปรับแต่งระบบปฏิบัติการ จากนั้นจึงทำการคอมไพล์และสร้างเป็นไฟล์อิมเมจของระบบปฏิบัติการ Windows XP Embedded แล้วจึงทำการ deploy ไปไว้ในอุปกรณ์ที่ต้องการต่อไปวินโดวส์เอกซ์พีจัดเป็นระบบปฏิบัติการแรกที่ได้พัฒนาโดยใช้ฐานจากวินโดวส์เอ็นที และมีกลุ่มเป้าหมายเป็นผู้ใช้ทั่วไป
ความต้องการของระบบสำหรับวินโดวส์เอกซ์พีมีดังต่อไปนี้
ไมโครซอฟท์ประเทศไทย ได้ประกาศผ่านทางเว็บไซต์ของไมโครซอฟท์ประเทศไทย ว่าจะเลิกผลิตและจัดจำหน่ายวินโดวส์เอกซ์พี ในวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2551 สำหรับซอฟต์แวร์ที่ซี้อแยกจากคอมพิวเตอร์ สำหรับตัวซอฟต์แวร์ที่มาพร้อมเครื่องจะเลิกจำหน่ายในวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2552 โดยทางไมโครซอฟท์จะเลิกทำการผลิตซอฟต์แวร์สนับสนุนต่าง ๆ การอัปเดตอัตโนมัติ และการช่วยเหลือแบบออนไลน์อย่างสิ้นเชิงในวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2557 เป็นต้นไป