โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัย
โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัย เป็นสถานศึกษาแห่งแรกของจังหวัดร้อยเอ็ดซึ่งแต่เดิมเป็นโรงเรียนชายล้วน ปัจจุบันจัดอยู่ในประเภทโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ รูปแบบสหศึกษาในมัธยมปลาย และ ชายล้วนในมัธยมต้น ทำการเรียนการสอนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน ระดับช่วงชั้นที่ 3 และช่วงชั้นที่ 4 โดยมีเนื้อที่ 27 ไร่ 3 งาน 52 ตารางวา
โดยในช่วงเวลา 100 ปีที่ผ่านมา ร้อยเอ็ดวิทยาลัยได้ทำหน้าที่ผลิตทรัพยากรบุคคลที่มีคุณค่าออกมาทำหน้าที่รับใช้สังคมและชุมชนอย่างมาก มาย ในฐานะสถานศึกษาที่เป็นผู้นำทางด้านวิชาการ กีฬา และคุณธรรมจริยธรรมทั้งระดับจังหวัดและระดับประเทศ ดังที่เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ได้กล่าวไว้ว่า
โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัยได้เริ่มวางรากฐานครั้งแรกในปี พ.ศ. 2450 ที่วัดศรีมงคล (วัดสระทอง จังหวัดร้อยเอ็ดในปัจจุบัน) โดยมีพระครูเอกุตรสตาธิคุณ (โมง) เจ้าคณะเมืองร้อยเอ็ด และเจ้าอาวาสวัดสระทอง ในสมัยนั้นเป็นผู้ก่อตั้ง
พ.ศ. 2453 กระทรวงธรรมการในสมัยเจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี (ม.ร.ว.เปีย มาลากุล) เป็นเสนาบดีกระทรวงธรรมการ ดำริจะจัดตั้งโรงเรียนรัฐบาลในจังหวัดร้อยเอ็ดขึ้น จึงได้ส่งราชบุรุษจันทร์ อุตมะพรหมมาเป็นครูคนแรกและได้ทราบว่าที่วัดสระทองมีเด็กเข้าเรียนอยู่ในวัดประมาณ 20 กว่าคน และมีพระทำการสอนอยู่แล้ว จึงได้จัดตั้งโรงเรียนขึ้นที่วัดนี้ เรียกชื่อว่า โรงเรียนวัดศรีมงคล ครูที่สอนในสมัยนั้นมี ราชบุรุษจันทร์ อุตมะพรหม เป็นครูใหญ่, พระครูวินัย, พระภิกษุพิมพ์ สุวรรณบล, นายสวาสดิ์ ศริริวรรณ, นายเตรียม ศิริวรรณ และ สามเณรผ่อง จรัสฉาย โดยครูทั้ง 6 คน ได้ทำการผลัดเปลี่ยนกันสอน และให้นักเรียนชั้นสูงมาช่วยทำการสอนแก่นักเรียนในชั้นที่ต่ำกว่าเป็นครั้งเป็นคราว
พ.ศ. 2456 กระทรวงธรรมการได้จัดส่งนายแม้น โปราณานนท์ ป. (หลวงวิทยกรรมประสาน) มาเป็นครูใหญ่ ซึ่งต่อมาเห็นว่าสถานที่วัดศรีมงคลคับแคบ จึงได้ขอย้ายไปสถานที่ใหม่ นั่นก็คือบริเวณที่ว่าการอำเภอหลังเก่าริมคลองคูเมืองซึ่งเป็นป่าช้าฝังศพนักโทษ โดยได้ย้ายนักเรียนกลุ่มแรกมาทำการเรียนการสอนเมื่อวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2456 และได้ใช้สถานที่ดังกล่าวเป็นที่ตั้งของโรงรียนมาจนกระทั่งปัจจุบัน
ต่อมาคณะครูได้ขอความร่วมมือกับสมุหเทศาภิบาล มหาอำมาตย์ตรีหม่อมเจ้าธำรงศิริ ให้ช่วยบอกบุญแก่ข้าราชการ พ่อค้า คหบดี ผู้ปกครอง นักเรียน ร่วมบริจาคทุนทรัพย์เพื่อทำการปลูกสร้างอาคารเรียนหลังใหม่ทดแทนหลังเดิมที่เป็นที่ว่าการอำเภอหลังเก่า แล้วเสร็จเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2456 โดยมีนายแม้น โปราณานนท์ เป็นครูใหญ่ และเมื่อเมืองร้อยเอ็ดได้ถูกเปลี่ยนเป็นมณฑลร้อยเอ็ด โรงเรียนวัดศรีมงคลจึงได้ยกฐานะเป็นโรงเรียนประจำมณฑลด้วย
พ.ศ. 2457 มีการเปลี่ยนชื่อโรงเรียนเป็นโรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัยและทำพิธีเปิดป้ายอย่างเป็นทางการในวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2457 โดยมีพระครูเอกุตรสตาธิคุณ เจ้าคณะเมืองร้อยเอ็ดเป็นประธานฝ่ายสงฆ์ และ มหาอำมาตย์ตรีหม่อมเจ้าธำรงศิริ สมุหเทศาภิบาล สำเร็จราชการมณฆลร้อยเอ็ด เป็นประธาน
พ.ศ. 2481 นายรอบ ปัทมศิริ เป็นครูใหญ่ ได้ริเริ่มกำหนดสีประจำโรงเรียน และเครื่องหมายโรงเรียนเป็นครั้งแรก
พ.ศ. 2523 โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัยได้รับรางวัลโรงเรียนพระราชทานเป็นครั้งแรก
พ.ศ. 2529 โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัยได้รับรางวัลโรงเรียนพระราชทานเป็นครั้งที่สอง
25 มิถุนายน พ.ศ. 2531 พระอาจารย์สมชาย ฐิตวิริโยและศิษยานุศิษย์ ได้บริจาคพระพุทธรูปนามว่า พระพุทธเอกุตระสตาธิมงคลมหามุนี เป็นพระพุทธรูปโลหะรมดำ สูง 7.66 เมตร เพื่อมอบให้เป็นพระพุทธรูปประจำสถานศึกษา ประดิษฐาน ณ บริเวณด้านหน้าอาคาร 1
พ.ศ. 2539 โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัยได้รับรางวัลโรงเรียนพระราชทาน ประเภทโรงเรียนมัธยมขนาดใหญ่พิเศษ เป็นครั้งที่สาม
พ.ศ. 2547 โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัยได้เปิดสอนโครงการส่งเสริมนักเรียนความสามารถพิเศษทางวิชาการ (Gifted Program) ในระดับ ม.ต้น และ ม.ปลาย
พ.ศ. 2551 คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานเดินทางมาเป็นประธานในพิธีวางศิลาฤกษ์ อาคาร 6
พ.ศ. 2552 เปิดห้องเรียนภาษาจีน โดยคุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา เป็นประธานในพิธี 12 สิงหาคม พ.ศ. 2552 ได้มีพิธีอัญเชิญ พระบรมสารีริกธาตุ บรรจุไว้ ณ พระพุทธเอกุตระสตาธิมงคลมหามุนี พระพุทธรูปประจำสถานศึกษา
12 สิงหาคม พ.ศ. 2552 ได้มีพิธีอัญเชิญ พระบรมสารีริกธาตุ บรรจุไว้ ณ พระพุทธเอกุตระสตาธิมงคลมหามุนี พระพุทธรูปประจำสถานศึกษา
พ.ศ. 2552 เปิดใช้อาคารเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา โดยเอกลักษณ์โดดเด่นอยู่ที่อาคารสีเขียว แสด อันเป็นสีประจำโรงเรียน ภายในตัวอาคารประกอบด้วย ห้องสมุดที่ทันสมัย ห้องลีลาศ ห้องทูบีนัมเบอร์วัน และห้องเรียนที่ทันสมัย
พ.ศ. 2553 โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัยได้รับรางวัลโรงเรียนพระราชทาน ประเภทโรงเรียนมัธยมขนาดใหญ่พิเศษ เป็นครั้งที่ 4 และจัดงานเฉลิมฉลอง 100 ปี ร้อยเอ็ดวิทยาลัย ในวันที่ 30 ธันวาคม และได้เปิดสอนนักเรียนภาคภาษาอังกฤษ (English Programme)
พ.ศ. 2555 มีการพัฒนาระบบการบริหารจัดการทุกๆ ด้านภายในโรงเรียนเพื่อก้าวเข้าสู่ประชาคมอาเซียน ( ASEAN Community ) และมาตรฐาน ( World – Class Standard School )
พ.ศ. 2556 โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัยได้เปิดสอนนักเรียนความสามารถพิเศษ ภาษาศาสตร์ (ไทย – สังคมฯ) ในระดับชั้น ม.ปลาย
โรงเรียนร้อยเอ็ดวิทยาลัย มีพื้นที่รวมทั้งสิ้น 27 ไร่ 3 งาน 52 ตารางวา ประกอบด้วยอาคารเรียน ถาวร 6 หลัง และอาคารประกอบอื่นๆ อีก เช่น หอประชุม โรงอาหาร โรงพลศึกษา โรงฝึกงาน อาคารศูนย์ปฏิบัติธรรม