ความลำเอียงทางเพศบนวิกิพีเดีย
ความลำเอียงทางเพศบนวิกิพีเดีย () หมายถึง บทวิจารณ์ของสารานุกรมออนไลน์ โดยเฉพาะในเว็บไซต์ภาษาอังกฤษ ว่าเนื้อหาจำนวนมากมีธรรมชาติที่ลำเอียง เป็นเหตุจากการที่อาสาสมัครส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ความที่ผู้แก้ไขวิกิพีเดียเป็นเพศชายเป็นหนึ่งในบทวิจารณ์ของวิกิพีเดียที่พบได้บ่อยที่สุด และเป็นส่วนหนึ่งที่นำไปสู่บทวิจารณ์ทั่วไปเกี่ยวกับความลำเอียงอย่างเป็นระบบในวิกิพีเดีย วิกิพีเดียมีบทความเกี่ยวกับผู้หญิงหรือหัวข้อที่มีความสำคัญต่อผู้หญิงจำนวนน้อยกว่า มูลนิธิวิกิมีเดีย ผู้ดำเนินการวิกิพีเดียเห็นด้วยกับบทวิจารณ์เหล่านี้และมีความพยายามที่จะเพิ่มจำนวนผู้แก้ไขเพศหญิงในวิกิพีเดีย
"ผู้แก้ไข [วิกิพีเดีย] ส่วนใหญ่เป็นชายหนุ่มที่มีการศึกษาระดับวิทยาลัย" นับเป็นกลุ่มประชากรที่ถูกบรรยายว่าเป็น "กลุ่มเนิร์ดชายที่มีเงินพอจะซื้อแล็ปท็อปคอมพิวเตอร์ราคากว่า 60,000 บาทและจ่ายค่าอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง" ผลสำรวจชี้ว่าผู้แก้ไขวิกิพีเดียที่เป็นผู้หญิงมีจำนวนระหว่างร้อยละ 8.5 – 16 เท่านั้น สิ่งนี้เป็นผลให้วิกิพีเดียตกเป็นเป้าวิพากษ์วิจารณ์จากนักข่าวและนักวิชาการว่ามีอาสาสมัครส่วนใหญ่เป็นผู้ชาย และว่ามีจำนวนบทความเกี่ยวกับผู้หญิงและบทความที่สำคัญต่อผู้หญิงน้อยกว่ารวมทั้งคุณภาพต่ำกว่า "เดอะนิวยอร์กไทมส์" ชี้ว่าอัตราการเข้าร่วมของผู้หญิงในวิกิพีเดียอาจคล้ายกับ "ที่สำหรับอภิปรายทางความคิดและความเป็นผู้นำสาธารณะ" อื่น ใน พ.ศ. 2552 การสำรวจโดยมูลนิธิวิกิมีเดียชี้ว่าเพียงร้อยละ 6 ของผู้แก้ไขที่ทำการแก้ไขมากกว่า 500 ครั้ง เป็นผู้หญิง โดยผู้แก้ไขเพศชายมีจำนวนการแก้ไขเฉลี่ยเป็นสองเท่า
ในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษและอีกห้าภาษาอื่นที่ถูกศึกษาโดยนักวิจัย อัตราส่วนของบทความเกี่ยวกับผู้หญิงต่อบทความเกี่ยวกับผู้ชายสูงกว่าเทียบกับฐานข้อมูลอื่นอีกสามที่ อย่างไรก็ตามการวิเคราห์โดยภาษาศาสตร์คอมพิวเตอร์สรุปว่าวิธีที่ผู้หญิงและผู้ชายถูกเอ่ยถึงในบทความนั้นมีความลำเอียง โดยบทความเกี่ยวกับผู้หญิงมักมีการใช้คำเกี่ยวกับเพศสภาพและครอบครัวมากเกินจำเป็น นักวิจัยเชื่อว่าสิ่งนี้เป็นเครื่องหมายว่าผู้แก้ไขวิกิพีเดียคิดว่าเพศชายเป็น "เพศปกติ" (null gender) อีกบทวิจารณ์เกี่ยวกับแนวทางของวิกิพีเดีย จากบทบรรณาธิการ"เดอะการ์เดียน" พ.ศ. 2557 กล่าวว่า เป็นการยากที่วิกิพีเดียจะตัดสินว่าเรื่องไหนสำคัญ พวกเขายกตัวอย่างว่าบทความรวมในวิกิพีเดียภาษาอังกฤษถูกจัดเรียงได้ดีกว่า
ใน พ.ศ.​ 2553 มหาวิทยาลัยสหประชาชาติ และ UNU-MERIT ร่วมกันแสดงภาพรวมของแบบสำรวจโดยรวมของวิกิพีเดีย เมื่อวันที่ 30 มกราคม พ.ศ.​ 2554 บทความบน "เดอะนิวยอร์กไทมส์" อ้างถึงการร่วมมือกันกับมูลนิธิวิกีมีเดียนี้ ซึ่งชี้ว่าน้อยกว่า 13% ของอาสาสมัครบนวิกิพีเดียเป็นผู้หญิง ซู การ์ดเนอร์ ผู้เป็นผู้อำนวยการบริหารแห่งมูลนิธิวิกิมีเดียในขณะนั้น กล่าวว่าการเพิ่มความหลากหลายเป็นความพยายามที่จะทำให้สารานุกรม "ดีที่สุดเท่าที่จะดีได้" บทความได้กล่าวถึงปัจจัยต่าง ๆ ที่อาจขัดขวางการแก้ไขของผู้หญิง ได้แก่ "อาณาจักรที่รักข้อเท็จจริงมากเกินไป" ร่วมกับ "กลุ่มแฮกเกอร์ที่มีความมุ่งมั่นรุนแรง" และความจำเป็นที่จะต้อง "พร้อมรับกับคนที่ยากและมีการขัดแย้งสูงหรือแม้แต่พวกเกลียดชังผู้หญิง" ใน พ.ศ. 2556 ผลการสำรวจได้รับการท้าทายโดยฮิลล์และชาวโดยใช้เทคนิคการประมาณพร้อมการแก้ไขเพื่อเสนอการปรับจำนวนเพิ่มขึ้นของข้อมูลจากการสำรวจ และเพื่อแนะนำการปรับใหม่ของสถิติที่กำลังถูกสำรวจ ให้ผลเป็น 22.7% สำหรับผู้แก้ไขหญิงชาวสหรัฐ และ 16.1% โดยรวม
ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ.​ 2555 "เดอะนิวยอร์กไทมส์" เผยแพร่ชุดความเห็นภายใต้พาดหัวข่าว "ผู้หญิงในวิกิพีเดียอยู่ที่ไหน?" ซูซาน เฮร์ริง (Susan Herring) ศาสตราจารย์ด้านวิทยาการสารสนเทศและภาษาศาสตร์ กล่าวว่าเธอไม่รู้สึกประหลาดใจกับช่องว่างระหว่างเพศบนวิกิพีเดีย เธอกล่าวว่า ด้วยธรรมชาติของหน้าพูดคุยซึ่งเป็นที่อภิปรายเนื้อหาบทความที่มักเต็มไปด้วยข้อพิพาท ทำให้ผู้หญิงหลายคนรู้สึกว่าไม่น่าสนใจไม่ก็น่ากลัว Joseph M. Reagle กล่าวในทำนองเดียวกันว่า "วัฒนธรรมอภิชนนิยมแฮกเกอร์ (hacker elitism)" ร่วมกับผลกระทบอันไม่สมส่วนของสมาชิก (ส่วนน้อย) ที่มีความขัดแย้งสูง ต่อบรรยากาศในชุมชน สามารถทำให้มันไม่น่าสนใจ [สำหรับผู้หญิง] เขากล่าวว่า "อุดมการณ์และวาทศิลป์ของอิสรภาะกับเสรีภาพสามารถนำไปใช้ (ก) เพื่อบรรเทาความกังวลเกี่ยวกับคำพูดที่ไม่เหมาะสมหรือที่ก้าวร้าว และ (ข) เพื่อตัดสินด้วยเหตุผลว่าการมีส่วนร่วมส่วนน้อยของผู้หญิงเป็นผลมาจากความชอบส่วนบุคคลและทางเลือกเท่านั้น" Justine Cassell กล่าวว่าแม้ผู้หญิงจะมีความรู้ไม่ต่างกับผู้ชาย และสามารถป้องกันความคิดของตนเองได้เหมือนกับผู้ชาย "สังคมอเมริกันยังถือว่าการโต้วาแย้ง แข่งขัน และ ป้องกันอย่างแข็งขันในจุดยืนของตน เป็นทีท่าของผู้ชาย และผู้หญิงที่พูดทำนองนี้อาจถูกวิจารณ์ด้านลบ"
วารสาร "International Journal of Communication" ตีพิมพ์งานวิจัยโดย Reagle และ Lauren Rhue ที่ตรวจสอบการครอบคลุม, การแสดงทางเพศสภาพ, และความยาว ของบทความนับพันเกี่ยวกับชีวประวัติบนวิกิพีเดียภาษาอังกฤษและสารานุกรมบริตานิกาออนไลน์ พวกเขาสรุปว่า โดยทั่วไปแล้ววิกิพีเดียมีบทความที่ยาวกว่าและครอบคลุมมากกว่า วิกิพีเดียมีจำนวนบทความเกี่ยวกับผู้หญิงมากกว่าเมื่อเทียบกับบริตานิกา ทว่าบทความวิกิพีเดียเกี่ยวกับผู้หญิงมีโอกาสขาดแคลนมากกว่าบทความเกี่ยวกับผู้ชายเมื่อเทียบกับบริตานิกา กล่าวคือ วิกิพีเดียเหนือกว่าบริตานิกาด้านการคลอบคลุมทางชีวประวัติ ความแตกต่างยิ่งมากขึ้นสำหรับบทความเกี่ยวกับผู้ชาย อาจเรียกได้ว่าบริตานิกามีความสมดุลมากกว่าด้านการเลือกคนที่จะไม่กล่าวถึงเมื่อเทียบกับวิกิพีเดีย แหล่งอ้างอิงทั้งสองไม่มีความแตกต่างของความยาวบทความระหว่างสองเพศ
ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2554 มูลนิธิวิกิมีเดียเริ่มทำแบบสำรวจครึ่งปีวิกิมีเดีย ผลชี้ว่า 9% ของผู้แก้ไขวิกิพีเดียเป็นผู้หญิง และรายงานว่า "ตรงข้ามกับมุมมองของบางคน ข้อมูลของพวกเราชี้ว่าผู้แก้ไขหญิงเพียงไม่กี่คนรู้สึกว่าพวกเขาถูกคุกคาม และมีเพียงไม่กี่คนที่รู้สึกว่าวิกิพีเดียเป็นสิ่งแวดล้อมที่มีรูปแบบทางเพศ (sexualized environment)" อย่างไรก็ตามบทความวิจัยใน International Symposium on Wikis and Open Collaboration ของเดือนตุลาคม พ.ศ.​ 2554 พบหลักฐานที่เสนอว่าวิกิพีเดียอาจมี "วัฒนธรรม" ที่อาจต่อต้านการมีส่วนร่วมของผู้หญิง"
งานวิจัยที่ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2557 พบสิ่งที่เรียกว่า "ช่องว่างระหว่างทักษะอินเทอร์เน็ต" ของผู้แก้ไขวิกิพีเดีย ผู้เขียนพบว่าผู้มีส่วนร่วมในวิกิพีเดียส่วนใหญ่เป็นผู้ชายที่มีทักษะสูง และในหมู่ผู้แก้ไขทักษะต่ำไม่มีช่วงว่างระหว่างเพศ และสรุปว่า "ช่องว่างระหว่างทักษะ" เป็นตัวขยายช่องว่างระหว่างเพศในหมู่ผู้แก้ไข ระหว่าง พ.ศ.​ 2553–2557 ร้อยละ 61 ของผู้เข้าร่วมหลักสูตรในวิทยาลัยจัดทำโดยโครงการ Wiki Education Foundation ที่มีการแก้ไขวิกิพีเดียเป็นสวนหนึ่งของหลักสูตร พบว่าการมีส่วนร่วมของพวกเขาย้ายเนื้อหาบนวิกิพีเดียจากวัฒนธรรมประชานิยมและสะเต็มศึกษา (STEM) ไปสู่สังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์
ใน พ.ศ. 2559 แวกเนอร์ และคณะ พบความลำเอียงทางเพศผ่านภาษาที่แฝงอยู่ในครอบครัว เพศสภาพ และหัวข้อเกี่ยวกับความสัมพันธ์ ที่พบได้มากกว่าในชีวประวัติเกี่ยวกับผู้หญิง และยังพบว่ามีการใช้คำเชิงบวกบ่อยกว่าในชีวิประวัติผู้ชาย และมีการใช้คำเชิงลบบ่อยกว่าในชีวประวัติผู้หญิง ผู้เขียนยังพบความแตกต่างทางโครงสร้าง โยงกับข้อมูลเมทาและไฮเปอร์ลิงก์ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อกิจกรรมทางการหาข้อมูล
งานวิจัย พ.ศ. 2560 พบว่าผู้หญิงที่เข้าร่วมการทดลองโดยการแก้ไขบนเว็บไซต์คล้ายวิกิพีเดียมีแนวโน้มในการมองผู้แก้ไขคนอื่นเป็นผู้ชาย และในการมองการโต้ตอบของพวกเขาว่ามีวิจารณญาณมากกว่าหากผู้แก้ไขคนอื่นไม่ระบุเพศ งานวิจัยสรุปว่า:
งานวิจัยโดยฟอรืดและ Wajcman สังเกตว่า งานวิจัยเกี่ยวกับความลำเอียงทางเพศยังคงมองไปที่ปัญหาขาดแคลนผู้หญิง ในทางตรงข้าม ข้อโต้เถียงหลักของพวกเขาระบุว่างานวิจัยโครงสร้างพื้นฐานในวิทยาศาสตร์เทคโนสตรีนิยมทำให้สามารถวิเคราห์สถานะทางเพศได้ในระดับที่สูงกว่าเดิม สิ่งนี้มองถึงสามประเด็นภายในโครงสร้างพื้นฐาน นั่นคือ นโยบายเนื้อหา กรอบการดำเนินการทางกฎหมายและทางซอร์ฟแวร์ และเสนอว่าการดำเนินการสามารถทำได้ผ่านการปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมการผลิตความรู้ผ่านการสนับสนุนความรู้ทางเลือก ลดอุปสรรคทางเทคนิคต่อการแก้ไข และการจัดการความซับซ้อนของนโยบายวิกิพีเดีย
หลายสิ่งถูกเสนอว่าเป็นสาเหตุของความแตกต่างทางเพศ งานวิจัย พ.ศ. 2553 เผยว่าการมีส่วนร่วมของผู้หญิงในวิกิพีเดียมีอัตราเพียงร้อยละ 13 ใกล้เคียงกับอัตราการมีส่วนร่วมของผู้หญิงใน "ที่สำหรับอภิปรายทางความคิดและความเป็นผู้นำสาธารณะ" อื่น ๆ ซึ่งอยู่ที่ร้อยละ 15 นักวิจัยวิกิพีเดีย Sarah Stierch ยอมรับว่าเป็นเรื่อง "ค่อนข้างปกติ" ที่ผู้มีส่วนร่วมในวิกิพีเดียจะไม่เปิดเผยเพศ วัฒนธรรมที่ถูกมองว่าไม่เป็นที่ต้อนรับและความอดทนต่อความรุนแรงและภาษาที่รุนแรงเป็นอีกเหตุผลที่ถูกเสนอว่าอาจเป็นสาเหตุของความแตกต่างระหว่างเพศ งานวิจัย พ.ศ. 2556 เสนอว่า อีกสาเหตุหนึ่งของช่องว่าระหว่างเพศในวิกิพีเดียมาจากความล้มเหลวในการดึงดูดและคงผู้แก้ไขผู้หญิงไว้ ทำให้ส่งผลทางลบต่อการครอบคลุมของวิกิพีเดีย นอกจากนี้ "ผู้แก้ไขที่ระบุตัวว่าเป็นผู้หญิงในสาธารณะถูกคุกคาม" จากผู้แก้ไขวิกิพีเดียคนอื่น
ซู การ์ดเนอร์ อดีตผู้อำนวยการบริหารมูลนิธิวิกิมีเดียระบุเก้าเหตุผลที่ผู้หญิงไม่แก้ไขวิกิพีเดีย โดยอ้างจากความคิดเห็นของผู้แก้ไขวิกิพีเดียหญิง:ลามและคณะเสนอว่าอาจมีวัฒนธรรมซึ่งไม่ครอบคลุมถึงผู้หญิงบนวิกิพีเดีย ซึ่งอาจเกิดจากความแตกแยกระหว่างเสนอหรือแก้ไขหัวข้อที่มีความแตกต่างเมื่อมองจากมุมมองของผู้หญิงหรือผู้ชาย แนวโน้มที่ผู้ใช้เพศหญิงจะมีส่วนร่วมในมุมมองทางสังคมและชุมชนของวิกิพีเดียมากกว่า และโอกาสที่เพิ่มขึ้นที่การแก้ไขโดยผู้แก้ไขหญิงหน้าใหม่จะถูกย้อนกลับ และ/หรือการที่บทความซึ่งมีอัตราส่วนผู้แก้ไขหญิงสูงมักมีข้อพิพาทเยอะกว่า
ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2557 มูลนิธิวิทยาศาสตร์แห่งชาติสหรัฐอเมริกาประกาศว่าจะใช้งบประมาณจำนวน 200,000 ดอลลาร์สหรัฐเพื่อศักษาความลำเอียงทางเพศอย่างเป็นระบบบนวิกิพีเดีย งานวิจัยโดย Julia Adams และ Hannah Brückner ซึ่งได้รับเงินสนับสนุนนี้ถูกตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ.​ 2558
อีกหนึ่งความกังวลได้แก่การที่บทความเกี่ยวกับผู้หญิงอาจมีโอกาสถูกติดป้ายลบมากกว่า
มีการจัดอีดิทอะธอนเพื่อเพิ่มการครอบคลุมหัวข้อของผู้หญิงในวิกิพีเดียเพื่อพยายามส่งเสริมให้ผู้หญิงแก้ไขวิกิพีเดียมากขึ้น กิจกรรมเหล่านี้ได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิวิกิมีเดีย ซึ่งบางทีได้ช่วยชัดหาเมนเทอร์และเทคโนโลยีเพื่อช่วยนำทางผู้แก้ไขใหม่ อีดิทอะธอนเมื่อไม่นานมานี้มีการมุ่งไปที่หัวข้อ เช่น นักประสาทวิทยาศาสตร์หญิงชาวออสเตรเลีย และผู้หญิงในประวัติศาสตร์ยิว
VisualEditor โครงการที่ได้รับเงินสนับสนุนจากมูลนิธิวิกิมีเดีย ทำให้ผู้ใช้สามารถแก้ไขแบบวิซซีวิกบนวิกิพีเดีย มีเป้าหมายในการปิดช่องว่างระหว่างเพศ
ความคิดริเริ่มเมื่อ พ.ศ. 2558 ในการสร้างพื้นที่ "เฉพาะผู้หญิง" สำหรับผู้แก้ไขวิกิพีเดียที่ถูกชาววิกิพีเดียต่อต้านอย่างหนัก