โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย เลย
โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย เลย (อักษรย่อ : จภ.ลย.; ) หรือเรียกย่อๆ ว่า จุฬาเลย เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดกลาง ในจังหวัดเลย ประเภทโรงเรียนวิทยาศาสตร์ภูมิภาคของรัฐ เปิดการเรียนการสอนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นและชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 19
โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย เลย ประกาศจัดตั้งเมื่อวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2537 ลงนามโดย นายสัมพันธ์ ทองสมัคร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ และ นายวัชรินทร์ เกตะวันดี อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดเลย เขต 1 ประธานกรรมธิการ การศึกษาสภาผู้แทนราษฎร เป็นผู้ประสานงาน โดยเปิดรับนักเรียนในปีการศึกษา 2538 ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ประเภทสหศึกษาโดยโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย เป็นกลุ่มโรงเรียนวิทยาศาสตร์ที่จัดตั้งขึ้นจากวัตถุประสงค์ของกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อสนองพระราชประสงค์ของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี ที่ทรงมุ่งมั่นจะส่งเสริมคุณภาพชีวิต ในด้านความเป็นอยู่และการศึกษาของเยาวชน โดยเฉพาะเยาวชนที่อยู่ห่างไกล ปัจจุบันเป็นโรงเรียนที่อยู่ในแผนและยุทธศาสตร์ สำหรับนักเรียนที่มีความสามารถพิเศษเฉพาะด้านวิทยาศาสตร์ โดยจัดการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น - ตอนปลาย
เนื่องจากในสภาพปัจจุบัน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้เจริญก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็วและไม่หยุดยั้ง ทั้งยังเป็นปัจจัยที่สำคัญปัจจัยหนึ่งในการผลักดันให้การพัฒนาประเทศประสบความสำเร็จ แต่การจัดการเรียนการสอนทางด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำหรับการพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศไทย ยังไม่กว้างขวางเท่าที่ควร กรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการได้ตระหนักถึงปัญหาดังกล่าว และเพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี ทรงเจริญพระชนมายุครบ 3 รอบ ในวันที่ 4 กรกฎาคม 2536 ด้วยสำนึกในพระกรุณาธิคุณที่ทรงมีต่องานด้านวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม จึงได้ทำโครงการตั้งโรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัยขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัคราชกุมารี ประกาศจัดตั้งใน 12 เขตการศึกษา เริ่มตั้งแต่ปีการศึกษา 2536 ประกาศจัดตั้ง 4 โรงเรียน คือ จังหวัดนครศรีธรรมราช ตรัง เชียงราย และ จังหวัดบุรีรัมย์ ปีการศึกษา 2537 ประกาศจัดตั้ง 4 โรงเรียน คือ จังหวัดมุกดาหาร เพชรบุรี สตูล และจังหวัดเลย ปีการศึกษา 2538 ประกาศจัดตั้ง 3 โรงเรียน คือ จังหวัดลพบุรี พิษณุโลก และจังหวัดประทุมธานี ปีการศึกษา 2540 ประกาศจัดตั้งอีก 1 โรงเรียน ณ จังหวัดชลบุรี
ในการดังกล่าว กรมสามัญศึกษา(ในขณะนั้น) ได้รับพระกรุณาธิคุณโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมจากสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์อัครราชกุมารี พระราชทานอนุญาตใช้นามโรงเรียนว่า “โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย” ต่อท้ายด้วยชื่อจังหวัดที่เป็นที่ตั้ง รับนักเรียนแบบสหศึกษา ทั้งประจำ และ ไป - กลับ กรมสามัญศึกษาได้จัดสรรงบประมาณสำหรับก่อสร้างอาคารเรียนและอาคารประกอบให้แก่โรงเรียนในเครือ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัคราชกุมารี พระราชทานแผ่นศิลาฤกษ์ให้แก่โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ทั้ง 12 แห่งพร้อมกันทั่วประเทศในเวลา 14.49 น. ของวันพุธที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2539
ปัจจุบัน โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย เลย มีที่ดิน 1 แปลง เนื้อที่ 160 ไร่ ตั้งอยู่ที่ ถนนชนบท สายห้วยพอด - ภูบ่อบิด เลขที่ 129 หมู่ที่ 5 ตำบลธาตุ อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย ห่างจากศูนย์ราชการประมาณ 28 กิโลเมตร จัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2544 ซึ่งจัดการศึกษาในระดับช่วงชั้นที่ 3 และ ช่วงชั้นที่ 4 มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมให้นักเรียนมีความรู้ความสามารถในการประดิษฐ์คิดค้นด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี
การคัดเลือกนักเรียนเข้าศึกษาโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัยเลย ใช้รูปแบบการสมัครและการสอบคัดเลือกในรอบแรกเหมือนกันกับโรงเรียนอื่นๆในเครือจุฬาภรณ์ ส่วนการสอบในรอบที่สองนั้นแต่ละโรงเรียนจะเป็นผู้พิจารณารูปแบบ วัน เวลา และสถานที่สอบเอง
การรับนักเรียนเข้าศึกษาในระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1 จะรับนักเรียนที่กำลังศึกษาในชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 หรือเทียบเท่าในปีการศึกษาที่สมัคร โดยสมัครและสอบรอบแรกผ่านโครงการพัฒนาอัจฉริยภาพวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ ของสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รับนักเรียนแห่งละ 96 คน โดยแบ่งรับนักเรียนออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่การรับนักเรียนเข้าศึกษาในระดับมัธยมศึกษาปีที่ 4 จะรับนักเรียนที่กำลังศึกษาในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 หรือเทียบเท่าในปีการศึกษาที่สมัคร โดยสมัครและสอบรอบแรกผ่านการคัดเลือกนักเรียนเข้าศึกษาต่อในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ของโรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ รับนักเรียนจากโรงเรียนทุกโรงเรียนในเขตพื้นที่บริการของโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัยเลย จำนวน 144 คน
สำนักพระราชวัง มีหนังสือที่ รล 0011.3/18298 ลงวันที่ 3 กรกฎาคม 2561 แจ้งรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ โดยอ้างถึงหนังสือกระทรวงศึกษาธิการ ที่ ศธ 04278/2112 ลงวันที่ 30 พฤษภาคม 2561เรื่องการเปลี่ยนชื่อโรงเรียนในกลุ่มโรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย ความว่า