เคเอฟซี
เคเอฟซี () หรือ ไก่ทอดเคนทักกี () เป็นภัตตาคารอาหารจานด่วนหลายสาขาที่เน้นอาหารประเภทไก่ทอดและมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่หลุยส์วิลล์ รัฐเคนทักกี สหรัฐอเมริกา เคเอฟซีเป็นภัตตาคารหลายสาขาที่ใหญ่เป็นอันดับที่สองรองจากแมคโดนัลด์ ด้วยจำนวนร้าน 18,875 ร้านใน 118 ประเทศนับถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2556 บริษัทเป็นบริษัทย่อยของยัม! แบรนด์ส อิงค์ บริษัทภัตตาคารที่เป็นเจ้าของพิซซ่าฮัทและทาโก้ เบลล์ด้วย
เคเอฟซีก่อตั้งโดยฮาร์แลนด์ แซนเดอส์ นักลงทุนที่เริ่มขายไก่ทอดจากร้านอาหารข้างถนนในคอร์บิน รัฐเคนทักกี ในช่วงภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ แซนเดอส์เริ่มเห็นความเป็นไปได้เกี่ยวกับการเปิดแฟรนไชส์ร้านอาหาร และแฟรนไชส์ "เคนทักกีฟรายด์ชิกเคน" (Kentucky Fried Chicken - ไก่ทอดเคนทักกี) ร้านแรกเปิดที่รัฐยูทาห์ในปี พ.ศ. 2495 เคเอฟซีทำอาหารประเภทไก่ให้เป็นที่นิยมในอุตสาหกรรมอาหารจานด่วน และกระจายตลาดโดยท้าทายผู้นำด้านร้านอาหารประเภทแฮมเบอร์เกอร์ หลังจากตั้งชื่อตราสินค้าของตนเป็น "เคอเนลแซนเดอส์" (Colonel Sanders) ฮาร์แลนด์กลายเป็นบุคคลโดดเด่นในประวัติศาสตร์วัฒนธรรมอเมริกัน และรูปภาพของเขาเป็นที่รู้จักกว้างขวางในภาพโฆษณาเคเอฟซี อย่างไรก็ตาม การขยายตัวอย่างรวดเร็วของบริษัททำให้แซนเดอส์รู้สึกว่ายากที่จะรับมือ และในปี พ.ศ. 2507 เขาขายบริษัทให้กับกลุ่มนักลงทุนกลุ่มหนึ่งที่นำโดยจอห์น วาย. บราวน์ จูเนียร์ และแจ็ก ซี. แมสซีย์
เคเอฟซีเป็นหนึ่งในกิจการอาหารจานด่วนกิจการแรก ๆ ที่ขยายตัวเข้าสู่สากล เปิดสาขาในสหราชอาณาจักร เม็กซิโก และจาไมกาในช่วงกลางคริสต์ทศวรรษ 1960 ตลอดคริสต์ทศวรรษ 1970-1980 เคเอฟซีประสบกับโชคชะตาทั้งร้ายและดีคละกันไป หลังจากมีการเปลี่ยนแปลงหลายครั้งเกี่ยวกับหุ้นส่วนที่ไม่มีประสบการณ์เรื่องธุรกิจร้านอาหาร หรือมีประสบการณ์เพียงน้อยนิด เมื่อต้นคริสต์ทศวรรษ 1970 เคเอฟซีถูกขายให้กับผู้จำหน่ายสุรา ฮิวไบลน์ (Heublein) ซึ่งก็ถูกธุรกิจอาหารและยาสูบ อาร์.เจ. เรย์โนลด์ และขายกิจการให้กับบริษัท เป๊ปซี่โค กิจการขยายตัวต่อไปอีกหลายประเทศ และในปี พ.ศ. 2530 เคเอฟซีกลายเป็นกิจการร้านอาหารตะวันตกกิจการแรกที่เปิดที่ประเทศจีน กิจการได้ขยายตัวในจีนอย่างรวดเร็ว จนปัจจุบันกลายเป็นตลาดที่ใหญ่ที่สุดของบริษัท เป๊ปซี่โคแยกแผนกร้านอาหารออกเป็น"ไทรคอนโกลบอลเรสเตอรอนส์" (Tricon Global Restaurants) ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น "ยัม! แบรนด์ส อิงค์" ในปัจจุบัน
ผลิตภัณฑ์แรกเริ่มของเคเอฟซีคือไก่ทอดที่ทอดด้วยอุณหภูมิสูง (pressured frying) ปรุงรสด้วยสูตรสมุนไพรและเครื่องเทศ 11 ชนิดของแซนเดอส์ ส่วนผสมของสูตรนี้เป็นความลับทางการค้า ไก่ทอดหากมีปริมาณมากจะเสิร์ฟใน "ถัง" ที่ทำจากกระดาษแข็ง ซึ่งกลายเป็นลักษณะที่รู้จักกันดีของกิจการตั้งแต่เปิดตัวครั้งแรกโดยลูกค้าแฟรนไชส์ พีต ฮาร์แมน ในปี พ.ศ. 2500 ตั้งแต่ต้นคริสต์ทศวรรษ 1990 เคเอฟซีขยายเมนูให้มีอย่างอื่นนอกจากไก่ทอด เช่น เบอร์เกอร์ไก่ไม่มีกระดูก และแซนด์วิชไก่ไม่มีกระดูกชนิดห่อด้วยแป้ง รวมถึงสลัด และเครื่องเคียง เช่น เฟรนช์ฟรายส์ และโคลสลอว์ ขนมหวาน และน้ำอัดลม ซึ่งจัดหาโดยบริษัทเป๊ปซี่โค เคเอฟซีเป็นที่รู้จักด้วยสโลแกนว่า "finger linkin' good" ต่อมาเปลี่ยนเป็น "Nobody does chicken like KFC" และ "So Good"
ร้านแรกของเคเอฟซีเปิดเมื่อปี พ.ศ. 2482 โดยผู้พันฮาร์แลนด์ เดวิด แซนเดอส์ ที่สถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิงในเมืองคอร์บิน รัฐเคนทักกี และเปิดร้านสัมปทานสาขาแรกเมื่อ พ.ศ. 2495 ในภายหลังเมื่อกิจการได้รับความนิยม ผู้พันแซนเดอส์จึงขายกิจการให้กับกลุ่มนักลงทุนอื่นในปี พ.ศ. 2505 ด้วยมูลค่า 2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ในภายหลังแบรนด์เคเอฟซีถูกซื้อกิจการโดยกลุ่มบริษัทเป๊ปซี่โค ซึ่งได้แยกธุรกิจเกี่ยวกับอาหารออกมาเป็นบริษัทไทรคอน ก่อนจะเปลี่ยนชื่อมาเป็น ยัม! แบรนด์ส อิงค์ ในปัจจุบัน
เคเอฟซีได้เปลี่ยนจากชื่อเต็ม "เคนทักกีฟรายด์ชิกเคน "(Kentucky fried chicken) มาเป็นชื่อย่อ "เคเอฟซี"(KFC) เมื่อปี พ.ศ. 2534 โดยให้เหตุผลว่าต้องการลดความสำคัญของคำว่า "ชิคเก้น" หรือ "ไก่" ลง เนื่องจากมีผู้ประท้วงเกี่ยวกับการใช้ไก่ดัดแปลงพันธุกรรมของเคเอฟซี เหตุผลอีกข้อหนึ่งคือต้องการทิ้งคำว่า "ฟรายด์"แปลว่า"ทอด" (Fried) ซึ่งสวนกับกระแสสุขภาพในการลดการบริโภคของทอด อย่างไรก็ตาม เมื่อปี พ.ศ. 2548 เคเอฟซีเปิดร้านอาหารใหม่ในรัฐเคนทักกี ได้ใช้ชื่อว่า "เคนทักกีฟรายด์ชิกเคน" เช่นเดิม และมีแผนจะใช้ชื่อเดียวกันนี้ในอนาคต
เคเอฟซี เป็นหนึ่งในแบรนด์ร้านอาหารบริการด่วนที่ใหญ่และได้รับความนิยมทั่วโลก ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2495 โดยผู้พันฮาร์แลนด์ แซนเดอร์ ผู้ซึ่งมีความตั้งใจจริงที่จะคิดค้นและพัฒนาสูตรไก่ทอด ด้วยมีความมุ่งมั่นและความปรารถนาอย่างแรงกล้าในการมอบไก่ทอดรสอร่อยที่มีเอกลักษณ์ มีมาตรฐานสูงสุด ตลอดจนขั้นตอนการผลิตที่ล้วนผ่านการคิด สร้างสรรค์เพื่อให้ได้มาซึ่งไก่ทอดที่ถูกปากคนทั่วโลก เรื่องราวของผู้พันแซนเดอร์ได้กลายเป็นแรงบันดาลใจและแรงกระตุ้นให้แก่คนรุ่นปัจจุบัน ในฐานะผู้ที่เปิดรับและแสวงหาโอกาสให้แก่ตนเองอยู่ตลอดเวลา ตลอดชั่วชีวิต ผู้พันแซนเดอร์ผ่านงานหลากหลายอาชีพ และใช้เวลายาวนานในการคิดค้นสูตรไก่ทอดจนเป็นที่ยอมรับ และกว่าที่จะขายแฟรนไชน์แรกได้เขาถูกปฏิเสธมากถึง 1,009 ครั้ง
ในประเทศไทย เคเอฟซีเปิดสาขาแรกที่เซ็นทรัลลาดพร้าว เมื่อปี พ.ศ. 2527 ปัจจุบันเคเอฟซี ประเทศไทย เป็นแบรนด์ร้านอาหารบริหารด่วนอันดับหนึ่งที่มีสาขามากที่สุดในประเทศมากกว่า 600 แห่ง (ณ เดือนสิงหาคม 2560) โดยมีบริษัท ยัม เรสเทอรองตส์ อินเตอร์เนชั่นแนล (ประเทศไทย) จำกัด เป็นผู้บริหารแบรนด์และแฟรนไชส์  และมีบริษัทเซ็นทรัล เรสตอรองส์กรุ๊ป จำกัด บริษัท เรสเทอรองตส์ ดีเวลลอปเม้นท์ จำกัด และบริษัท คิวเอสอาร์ออฟเอเชีย จำกัด เป็นผู้ได้รับสิทธิ์ในการบริหารร้านเคเอฟซี (แฟรนไชส์ซี่) เคเอฟซี ประเทศไทย ยังคงเดินหน้าครองความเป็นหนึ่งด้วยการพัฒนาด้านนวัตกรรมและการขยายสาขา โดยมีเป้าหมายจะขยายกว่า 800 สาขาภายในปี 2563