เทศบาลตำบลคูเต่า
ชุมชนตำบลคูเต่า ตั้งอยู่บริเวณที่ราบลุ่มตอนปลายของคลองอู่ตะเภาและส่วนหนึ่งติดชายฝั่งทะเลสาบสงขลา มีที่ราบลุ่มผืนใหญ่เป็นพื้นที่ทำนาในอดีต และมีพื้นที่ทำสวนอยู่เล็กน้อยจากสภาพการตั้งถิ่นฐานบ้านเรือน ดังกล่าวจึงทำให้คนส่วนใหญ่มีอาชีพ ทำการเกษตร ทำนา ทำสวน และการประมงหาปลา แต่ในอดีตผู้คนจะทำมาหากิน เพื่อการเลี้ยงชีพเป็นส่วนใหญ่ เช่น เลี้ยงวัวไว้ไถนา เลี้ยงหมู เลี้ยงไก่ไว้กินเศษอาหารในครัวเรือน ทำนาเก็บข้าวไว้กิน ปลูกพืชผักไว้กินในครัวเรือน แทบจะกล่าวได้ว่าไม่มีผลผลิตที่เกี่ยวกับเศรษฐกิจในครัวเรือน หาปลาแลกข้าว เลี้ยงหมูไว้แบ่งปันกันกิน เป็นต้น ทำให้วิถีชีวิตของผู้คนจะอยู่แบบเรียบง่าย มีการพึ่งพาอาศัยกันสูงมาก ฐานะของคนในชุมชน จึงเป็นลักษณะพออยู่พอกิน
ชุมชนตำบลคูเต่ามีประวัติความเป็นมา ดังนี้
คนเฒ่า คนแก่ เล่าว่าแต่เดิมการตั้งถิ่นฐานของผู้คนในชุมชนตำบลคูเต่าได้ยึดเอาแนว
คลองอู่ตะเภาตลอดแนวเป็นที่ ตั้งบ้านเรือนเพราะริมคลองมี
ความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ ิที่อยู่คู่กับคลองอู่ตะเภา
เป็นต้นว่า สัตว์น้ำ พืชน้ำที่ใช้ประกอบอาหารและคลองอู่ตะเภา ยังเป็นเส้นทางคมนาคม ติดต่อกับชุมชนอื่นๆ นอกจากนั้นผู้คนยังอาศัยน้ำจากคลองอู่ตะเภาในการอุปโภคและบริโภค เพราะสมัยก่อนน้ำยังสะอาด ชุมชนเล็กๆ ที่อาศัยรวมตัวกันอยู่ละแวกบ้านต่างๆ ตลอดแนวคลอง และละแวกบ้านที่ห่างจากคลองแต่มีการตั้งบ้านเรือนโดยยึดเอาเรื่องการทำมาหากินเป็นหลักในการตั้งบ้านเรือน ได้แก่ ละแวกบ้านต่างๆ ดังนี้ บ้านท่าหลา บ้านหัวควาย บ้านโอ บ้านโคกเสน บ้านโคกคาเหนือ บ้านดอน บ้านอู่ตะเภา บ้านหลวงนา บ้านหนองบัว บ้านหัวสะพานปูน บ้านคู บ้านหัวสะพาน บ้านจีน บ้านคูเต่า บ้านควนเหนือ บ้านควนใต้ บ้านคดหม้อ บ้านทอนโหมลง บ้านเกาะนก บ้านปากบาง บ้านปลายแหลม บ้านหัวทุ่ง บ้านบางใหญ่ บ้านบางโหนดใน และบ้านบางโหนดนอก ซึ่งละแวกบ้านที่กล่าวถึงนี้ ส่วนใหญ่จะตั้งบ้านเรือนแถบริมคลองอู่ตะเภาเกือบทั้งหมด มีเพียงบางละแวกบ้านเท่านั้นที่ตั้งบ้านเรือนห่างจากคลองแต่ในวิถีชีวิตก็ยังมีส่วนสัมพันธ์กับคลองอู่ตะเภาทั้งสิ้น
ในอดีตยังไม่มีรูปแบบการปกครองที่ชัดเจน การเป็นอยู่ได้อาศัยพระ โต๊ะอีหม่าม ผู้เฒ่า ผู้แก่ เป็นผู้คอยช่วยเหลือ ชี้แนะจนถึงขั้นการตัดสินปัญหา ข้อพิพาทต่างๆ จนถึงปี พ.ศ. 2475 เริ่มใช้กฎหมายปกครองท้องที่ จึงจัดให้มี การแบ่งเขตรับผิดชอบกันเป็นหมู่บ้าน สมัยแรกๆ มีขุนพิกุลพงศ์ เป็นกำนันตำบลคูเต่า ตำบลคูเต่าสมัยนั้นแบ่งการปกครองเป็น 14 หมู่บ้าน และมาเปลี่ยนแปลงอีกครั้ง สมัยท่านกำนันเปลี่ยน พาหุกุล เหลือ 10 หมู่บ้านจนถึงปัจจุบัน ประกอบด้วยหมู่บ้านต่างๆ ดังนี้
กำนันผู้ปกครองท้องที่ตั้งแต่อดีต จนถึงปัจจุบัน มีดังนี้
รถยนต์ จากกรุงเทพมหานครไปตามทางหลวง หมายเลข 4 ผ่านประจวบคีรีขันธ์-ชุมพร-สุราษฎร์ธานี-นครศรีธรรมราช-ตรัง-พัทลุง-สงขลา แล้วมุ่งหน้าเข้าสู่ อ.หาดใหญ่ด้วยทางหลวงหมายเลข 407 แล้วแยกไปตามเส้นทาง คลองแห-คูเต่า
ในตำบลคูเต่าจะมีสภาพที่สำคัญอยู่ในทุกหมู่บ้านซึ่งเป็นสภาพที่รวมจิตใจของผู้คน ดังนี้
1. ท่าหลา ตั้งอยู่ริมคลองอู่ตะเภา หมู่ที่ 10 ตำบลคูเต่าซึ่งมีศาลาเป็นที่พักของผู้รอเรือยนต์ เรือหางยาว ที่จะเดินทางไป หาดใหญ่ – สงขลา ในอดีต ปัจจุบันยังมีการอนุรักษ์ และสร้างศาลาหลังใหม่ขึ้น และเป็นชื่อของละแวกบ้านท่าหลามาจนถึงปัจจุบัน
2. บางโทง เป็นชื่อปลายลำน้ำสาขาของคลองอู่ตะเภาจะเป็นทางน้ำไหลหลากจากคลองอู่ตะเภาออก ไปยังทุ่งนาที่ราบลุ่ม ซึ่งตั้งอยู่ในหมู่ที่ 10 ตำบลคูเต่า และเป็นชื่อของละแวกบ้านบางโทง ในปัจจุบันและ มีมัสยิดบ้านบางโทง3. ท่าควาย ตั้งอยู่ริมคลองอู่ตะเภาหมู่ที่ 9 ตำบลคูเต่าเป็นสถานที่ ที่ผู้คนนำวัว ควายลงกินน้ำ ในคลองอู่ตะเภาปัจจุบันไม่มีสภาพให้เห็นเพราะได้พัฒนาเป็นถนนไปแล้ว
4. วัดชลธารประสิทธิ์ ตั้งอยู่ริมคลองอู่ตะเภา หมู่ที่ 9 ตำบลคูเต่า เป็นวัดเก่าแก่วัดหนึ่งของตำบลคูเต่า มีโรงเรียนประถมศึกษาอยู่ในวัด
5. โคกคาเหนือ ตั้งอยู่หมู่ที่ 9 ตำบลคูเต่า โคก คือ ที่สูงและผู้คนจะยึดเป็นที่ตั้งบ้านเรือน ที่สูงโคกคาเหนือ เป็นที่สูงบริเวณที่ราบลุ่มกลางทุ่งนา ปัจจุบันเป็นชื่อของละแวกบ้านโคกคาเหนือ
6. โคกเสน ตั้งอยู่หมู่ที่ 9 ตำบลคูเต่า โคก คือ ที่สูง และผู้คนจะยึดเป็นที่ตั้งบ้านเรือน ที่สูงโคกเสนเป็นที่สูงบริเวณทุ่งนา ปัจจุบันเป็นชื่อของละแวกบ้านโคกเสน
7. ท่าโอ ตั้งอยู่หมู่ที่ 8 ตำบลคูเต่า เดิมเป็นท่าเรือสำเภา แวะซ่อมเรือ ซึ่งวิ่งในคลองอู่ตะเภาไปส่งสินค้าในอำเภอหาดใหญ่ ปัจจุบันเป็นที่อนุรักษ์ไว้ให้เป็นประวัติศาสตร์
8. วัดอู่ตะเภา ตั้งอยู่หมู่ที่ 8 ตำบลคูเต่า เป็นวัดเก่าแก่สุดสร้างตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา คือสร้างเพื่อ พ.ศ. 2010 มีโบราณวัตถุที่เป็นที่เคารพนับถือของผู้คนในชุมชน คือ วัตถุโบราณแกะสลักไม้เป็นรูปหนุมาน ชาวบ้านเรียกว่า “ตาหมาน” และบริเวณที่ตั้งวัดแห่งนี้เดิมเป็นที่จอดเรือสำเภาของพ่อค้า
9. วัดดอน ตั้งอยู่หมู่ที่ 8 ตำบลคูเต่า “ดอน” เป็นชื่อเรียกที่สูงบริเวณที่ราบลุ่ม วัดดอนเป็นวัดเก่าแก่อีกวัดหนึ่งของตำบลคูเต่า คือ สร้างตั้งแต่ปี พ.ศ. 2210 วัดนี้ได้ให้ที่ธรณีสงฆ์หน้าวัดเป็นที่ตั้งโรงเรียนประถมศึกษา คือโรงเรียนวัดดอน และภายในวัดยังมีพิพิธภัณฑ์ชุมชน เก็บรวบรวมสิ่งของเครื่องใช้และวัตถุโบราณในชุมชน
10. หลาทวด ตั้งอยู่หมู่ที่ 6 ตำบลคูเต่า เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นที่เคารพนับถือกันมาตั้งแต่สมัยคนจีนรุ่นแรกๆ ที่อพยพเข้ามาอยู่ในแถบนี้ และจะมีพิธีไหว้ทวดประจำปีทุกปี ในเดือน 3 แรม 9 ค่ำ
11. สถานีอนามัย ตั้งอยู่หมู่ที่ 8 ตำบลคูเต่า
12. โรงเรียนคูเต่าวิทยา ตั้งอยู่หมู่ที่ 8 ตำบลคูเต่า เปิดสอนระดับมัธยมศึกษา
13.บอนไก่