เพลงชาติเม็กซิโก
เพลงชาติเม็กซิโก () เริ่มใช้อย่างเป็นทางการเมื่อปี ค.ศ. 1943 (พ.ศ. 2486) เนื้อร้องของเพลงนี้ เป็นบทกวีที่กล่าวถึงชัยชนะของชาวเม็กซิโกในสงครามอันรุนแรง และสัจจะวาจาของพวกเขาที่จะพิทักษ์บ้านเกิดเมืองนอนของตนเอง ซึ่งได้ประพันธ์ขึ้นโดยกวีชื่อ ฟรันซิสโก กอนซาเลซ โบกาเนกรา (Francisco González Bocanegra) เมื่อปี (ค.ศ. 1853) (พ.ศ. 2396) ต่อมาไคย์เม นูโน (Jaime Nunó) จึงได้เรียบเรียงดนตรีประกอบบทกวีของกอนซาเลซในปี ค.ศ. 1854 (พ.ศ. 2397) ผลงานดังกล่าวนี้ได้เริ่มใช้เป็นเพลงชาติครั้งแรกในวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 1854 ประกอบด้วยบทร้องทั้งหมด 10 บท และท่อนแยกประสานเสียงอีก 1 บท ส่วนของเนื้อร้องนั้นได้มีการแก้ไขหลายครั้งเนื่องจากความผันผวนทางการเมือง จนกระทั่งเมื่อมีการรับรองเพลงนี้เป็นเพลงชาติเม็กซิโกอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1943 (พ.ศ. 2486) เนื้อร้องเพลงชาติที่บังคับใช้จึงไม่มีการแก้ไขดัดแปลงใดๆ อีกเลย
ในบางครั้ง จะมีการเรียกชื่อเพลงชาติเม็กซิโกอย่างไม่เป็นทางการว่า ""Mexicanos, al grito de guerra"" (ชาวเม็กซิโกทั้งหลาย, ท่ามกลางเสียงโห่ร้องของสงคราม) ซึ่งชื่อดังกล่าวนี้มาจากวรรคแรกในเนื้อร้องท่อนประสานเสียงของเพลงนี้
การประกวดบทร้องของเพลงชาติเม็กซิโกได้มีขึ้นตามประกาศของประธานาธิบดีอันโตนิโน โลเปซ เด ซันตา อันนา เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน ค.ศ. 1853 โดยบทกวีที่แสดงออกถึงความรักชาติได้ดีที่สุดจะได้รับเลือกให้เป็นบทร้องของเพลงชาติ ฟรันซิสโก กอนซาเลซ โบกาเนกรา ซึ่งกวีผู้มีความสามารถและเป็นผู้ประพันธ์บทร้องเพลงชาติเม็กซิโกที่ใช้ในทุกวันนี้ ในชั้นแรกเขาไม่ได้สนใจที่จะเข้าร่วมการประกวดดังกล่าว โดยอ้างว่าการเขียนบทกวีที่กล่าวถึงความรักนั้นใช้ความสามารถมากยิ่งกว่าการเขียนเพลงชาติ แต่คู่หมั้นของเขาซึ่งมีชื่อว่า กวาดาลูเป กอนซาเลซ เดล ปีโน (Guadalupe González del Pino) เชื่อมั่นในความสามารถของเขาและรู้สึกไม่พอใจที่เขาไม่คิดเข้าร่วมประกวดครั้งนี้ ทั้งๆ ที่เธอก็ได้รับแรงสนับสนุนและคำร้องขอจากเพื่อนของโบกาเนกราอยู่เสมอ เธอจึงได้ลวงให้โบกาเนกราเข้าไปอยู่ในห้องนอนในบ้านของพ่อแม่เธอแล้วจัดการขังเขาไว้ในห้อง พร้อมทั้งตั้งเงื่อนไขว่าจะไม่ยอมให้เขาออกจากห้องจนกว่าจะเขียนบทกวีเพื่อการประกวดเพลงชาติสำเร็จ
ภายในห้องซึ่งโบกาเนกราถูกขังไว้ชั่วขณะนั้น มีภาพต่างๆ ที่บอกเล่าเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ของประเทศเม็กซิโกประดับอยู่หลายภาพ กลายเป็นแรงบันดาลใจสำคัญในผลงานของเขา เขาใช้เวลาสี่ชัวโมงในการใช้จินตนาการอย่างคล่องแคล่ว (แม้ว่าจะถูกบังคับก็ตาม) เขียนบทกวีเพลงชาติทั้งสิบบทและส่งออกมาให้คู่หมั้นของเขาที่ใต้ประตู และได้รับอิสรภาพในที่สุด หลังจากนั้นเมื่อได้รับความเห็นพ้องจากคู่หมั้นและบิดาของเธอแล้ว โบกาเนกราจึงได้ส่งบทกวีชิ้นนี้เข้าประกวดและชนะเลิศการประกวดด้วยคะแนนเสียงอย่างเป็นเอกฉันท์ ฟรันซิสโก กอนซาเลซ โบกาเนกรา ได้รับการประกาศชื่อเป็นผู้ชนะการประกวดในวารสารข่าวราชการแห่งสหพันธรัฐ (Diario Oficial de la Federación) เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1854
ในช่วงเวลาเดียวกับการเลือกบทร้องเพลงชาติ ก็ได้มีการเลือกทำนองเพลงชาติด้วยเช่นกัน ทำนองเพลงที่ได้รับเลือกในครั้งนั้นเป็นผลงานการประพันธ์ของ ควน บอตเตสินี (Juan Bottesini) แต่ผลงานนี้ถูกปฏิเสธไปเนื่องจากปัญหาทางสุนทรียภาพ ทำให้ต้องมีการประกวดทำนองเพลงชาติขึ้นเป็นครั้งที่สอง เพื่อสรรหาทำนองเพลงสำหรับบทร้องของโบกาเนกรา เมื่อสิ้นสุดการประกวด ปรากฏว่าผลงานทำนองเพลงที่ได้รับเลือกครั้งนี้เป็นผลงานการประพันธ์ของไคเม นูโน (Jaime Nunó) หัวหน้าวงดนตรีชาวแคว้นกาตาลูญา ประเทศสเปน ซึ่งในขณะที่มีการประกวดทำนองเพลงชาติครั้งที่ 2 นั้น นูโนเป็นหัวหน้าวงโยธวาทิตของเม็กซิโกอยู่หลายวง เขาได้รับการเชิญให้มาทำการควบคุมวงดนตรีเหล่านี้จากประธานาธิบดีซันตา อันนา เมื่อครั้งที่ทั้งสองคนได้พบกันที่ประเทศคิวบา และเมื่อนูโนเริ่มเข้ามาคุมวงดนตรีในเม็กซิโกนั้น เป็นช่วงที่ประธานาธิบดีซันตา อันนาได้ออกประกาศเกี่ยวกับการสร้างเพลงชาติ ซึ่งจากผลงานการประพันธ์ดนตรีที่เข้าร่วมการประกวดครั้งนี้ที่มีไม่มากนัก ผลงานของนูโน ซึ่งมีชื่อว่า "พระเจ้าและเสรีภาพ" (Dios y libertad) ได้รับรางวัลชนะเลิศในการประกวดครั้งนี้เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม ค.ศ. 1854
เพลงชาติเม็กซิโกทั้งบทร้องและทำนองข้างต้น ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการในเมื่อวันที่ 16 กันยายน ปีเดียวกัน อันเป็นวันคล้ายวันประกาศเอกราชของเม็กซิโก ซึ่งได้มีการขับร้องและบรรเลงครั้งแรก ณ โรงละครซันตาอันนา (ปัจจุบันคือโรงละครแห่งชาติของประเทศเม็กซิโก) อำนวยการบรรเลงเพลงครั้งแรกโดย ควน บอตเตสินี ขับร้องโดย คลอเดีย ฟลอเรนตี (Claudia Florenti) นักร้องเสียงโซปราโน และลอเรนโซ ซัลวี (Lorenzo Salvi) นักร้องเสียงเทเนอร์
บทร้องเพลงชาติเม็กซิโกซึ่งได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2486 ประกอบด้วยบทร้องประสานเสียง บทที่ 1 บทที่ 5 บทที่ 6 และบทที่ 10 ของบทร้องเพลงชาติฉบับแรกสุด ซึ่งการแก้ไขบทร้องเพลงชาตินี้ ดำเนินการภายใต้คำสั่งของประธานาธิบดีมานวยล์ อาบีลา กามาโช (Manuel Ávila Camacho) หากมีการบรรเลงเพลงชาติเม็กซิโกในการแข่งขันกีฬา จะขับร้องเฉพาะบทร้องประสานเสียง บทร้องบทที่ 1 และบทร้องประสานเสียง ส่วนการบรรเลงเพลงนี้เป็นสัญญาณการเปิดและปิดสถานีวิทยุและสถานีโทรทัศน์ ในบางครั้งจะไม่ขับร้องเพลงชาติเต็มเพลง จะขับร้องเฉพาะบทร้องประสานเสียง - บทที่ 1 - บทร้องประสานเสียง - บทที่ 10 - และบทร้องประสานเสียง ตามลำดับ