โรงเรียนพะเยาพิทยาคม
โรงเรียนพะเยาพิทยาคม เป็นสถานศึกษาของรัฐประจำจังหวัดพะเยาเดิมมีชื่อว่า "โรงเรียนพะเยา" พะเยาพิทยาคม" ปักหน้าอกเป็น ช.ร.๓ เพราะเป็นโรงเรียนมัธยมแห่งที่ ๓ ของจังหวัดเชียงรายในสมัยนั้น ในช่วงปี พ.ศ. 2513 - พ.ศ. 2514 ได้รวมกับโรงเรียนสตรีพะเยา และเปลี่ยนเป็น "โรงเรียนพะเยาพิทยาคม" ปัจจุบันจัดการศึกษาระดับมัธยมศึกษารูปแบบสหศึกษา เป็นสถานมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ และเป็นส่วนราชการในบังคับของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพะเยา เขต 1 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ มีสถานะเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ
เมื่อ พ.ศ 2479 นายอุ่นเรือน ฟองศรี ศึกษาธิการอำเภอเมืองพะเยา ไดัริเริ่มให้มีการสร้างโรงเรียนมัธยมศึกษาแห่งแรกขึ้นเป็นโรงเรียนแรกในเขตเมืองพะเยา โดยอาศัยร่วมเรียนกับโรงเรียนประชาบาล พะเยาประชานุกูล มีนักเรียนเริ่มเรียนครั้งแรก 30 คน โดยมีนายเชื้อ นนทวาสี เป็นครูประจำชั้นและ รักษาการแทนตำแหน่งครูใหญ่ ต่อมาในปี พ.ศ 2480 จังหวัดได้ส่งนายสมัคร สิทธิเลิศ มาเป็นครูใหญ่ ประจำปีที่ 2 และในปี 2481 จังหวัดได้ส่งนายมนู ยอดปัญญา มาดำรงตำแหน่งครูประจำปีที่ 3 และ เป็นครูใหญ่ด้วย
ในปี 2482 โรงเรียนได้งบ 5000 บาท จึงสร้างอาคารเรียนแยกจากพะเยาประชานุกูล มาตั้งที่ ณ ป่าไร่สวนของเอกชนประตูชัย และได้ย้ายมาเรียนเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม 2482 โรงเรียนพะเยาพิทยาคมเป็นอาคารหลังเดียวตลอดมา จากนั้นปี 2488 ได้สร้างอาคารหลังที่สองขึ้น ด้วยเงินบริจาคแต่เกิดสงครามก่อนในปี 2484 จึงหยุดแล้วเริ่มสร้างใหม่ในปี 2488 เรื่อยๆจนเสร็จในปี 2494 โรงเรียนได้เงินจากกระทรวงศีกษาธิการ สร้างบ้านพักครูหนึ่งหลังและกันฝาชั้นล่างอาคารทั้งสองหลัง และได้เปิดสอนไปจนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ในปี 2495-2497 ได้สร้างโรงอาหาร ถังเก็บน้ำโรงรถ โต๊ะอาหารจำนวน 100 ชุดและที่ขายอาหาร โดยได้เงินสนับสนุนจากผู้ปกครอง ศิษย์เก่า พ่อค้า ประชาชน
พ.ศ. 2501 ได้รับเงินบริจาคจากผู้ปกรองสร้างห้องสมุดหนึ่งหลัง
พ.ศ. 2502 ได้รับงบประมาณสร้างอาคาร044หนึ่งหลัง
พ.ศ. 2513-2514 ได้ประกาศรวมกับโรงเรียนสตรีพะเยากับโรงเรียนพะเยาจึงเปลี่ยนชื่อเป็น "โรงเรียนพะเยาพิทยาคม" ซึ่งได้รับงบประมาณสร้างอาคารเรียนแบบ216หนึ่งหลังและสร้างโรงอาหารหนึ่งหลัง
พ.ศ. 2514 ได้รับงบประมาณสร้างโรงฝึกงานสองหลัง
พ.ศ. 2515 ได้รับงบประมาณสร้างโรงฝึกงานเกษตรหนึ่งหลัง
พ.ศ. 2518 ได้รับงบประมาณสร้างอาคารเรียนแบบ216หนึ่งหลัง
พ.ศ. 2521 ได้รับการคัดเลือกให้เข้าอยู่ในโครงการพัฒนาโรงเรียนมัธยมส่วนภูมิภาค (ค.ม.ภ)รุ่นที่สอง และได้รับความตามหลักสูตรของ (ค.ม.ส) ตั้งแต่ปีการศึกษา 2521ดังนี้ 
- โรงเรียนได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารแบบ332 (ตามโครงการ ค.ม.ภ)
- โรงเรียนได้รับงบประมาณก่อสร้างโรงฝึกงาน3หลัง 
พ.ศ. 2532 ทางโรงเรียนได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารเรียนแบบ424หนึ่งหลัง
พ.ศ. 2539 โรงเรียนกำลังได้รับเงินงบประมาณก่อสร้างอาคารเอนกประสงค์หนึ่งหลัง และโรงฝึกพลศึกษาหนึ่งหลัง
อาคาร 1
เป็นอาคารไม้สูง 2 ชั้น สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2482 ชั้นแรกเป็นห้องโสตทัศนศึกษา ห้องผู้อำนวยการ ห้องวิชาการ ห้องพักครูแนะแนว ห้องปกครอง ชั้น2 เป็นห้องเรียนวิชากิจกรรมพัฒนาผู้เรียน(แนะแนว)ใตุ้ถุนอาคารเป็นห้องพัสดุ ห้องกิจกรรมนักเรียน ห้องสภานักเรียน
อาคาร 2
เป็นอาคารไม้สูง3ชั้น สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2488 เสร็จในปี พ.ศ. 2494 ชั้นแรกเป็นธนาคารโรงเรียน สนับสนุนโดยธนาคารออมสิน ห้องเก็บอุปกรณ์ และห้องเรียน ชั้น 2 เป็นห้องพักครูคณิตศาสตร์ ห้องเรียนคณิตศาสตร์ และห้องคอมพิวเตอร์คณิตศาสตร์
ชั้น3 เป็นห้องเรียนคณิตศาสตร์
อาคาร 3
เป็นอาคารปูน 3ชั้น สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2502 ชั้นแรกเป็นห้องพักครูวิทยาศาสตร์ ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ ม.ต้น 2ห้อง ห้องพักครูหมวดคอมพิวเตอร์
และห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ ชั้น2 เป็นห้องปฏิบัติการฟิสิกส์ ห้องพักครูฟิสิกส์ และห้องเรียนสีขียว 
ชั้น3เป็นห้องพักครูเคมี และชีววิทยา ห้องปฏิบัติการเคมีและชีววิทยา และห้องสมุดวิทยาศาสตร์
อาคาร 4
เป็นอาคารสูง4ชั้น ชั้นแรก เป็นห้อง Sound lab 2 ห้อง ห้องเรียนวิชาภาษาอังกฤษ ชั้น2เป็นห้อง Sear และห้องภาษาฝรั่งเศส
ชั้น 3 เป็นห้องภาษาจีน และห้องเรียน ชั้น4เป็นห้องภาษาญี่ปุ่น ห้องเรียน และห้องพักครูภาษาต่างประเทศ
อาคาร 5
เป็นอาคารสูง4ชั้น(รวมใต้ถุน) ใต้ถุนเป็นลานโล่งและมีห้องพักครูสังคมศึกษา ชั้น 1 เป็นห้องพักครูภาษาไทย ห้องเรียนวิชาภาษาไทย และห้องIT 1 
ชั้น2 เป็นห้องสมุดภาษาไทย ห้องเรียนภาษาไทย และห้องIT 2 ชั้น3เป็นห้องเรียนสังคมศึกษา และห้องปฏิบัติการสังคม
อาคารเอนกประสงค์
เป็นอาคารสูง3ชั้น ชั้นแรกเป็นโรงอาหาร และห้องโภชนาการ ชั้น2 เป็นห้องพิมพ์ดีด ห้องศิลปะ ห้องพักครูศิลปะ ห้องนาฏศิลป์ และห้องหมวดคหกรรม
อาคารหอสมุด
เป็นอาคารหอสมุดเฉลิมพระเกียรติของโรงเรียนพะเยาพิทยาคม เป็นแหล่งศูนย์กลางการเรียนรู้ ภายในอาคารมีห้องE-Libraly และได้ติดตั้งระบบห้องสมุดอัตโนมัติ เทคโนโลยี RFID แบบครบวงจร ประกอบไปด้วยเครื่องยืมคืนอัตโนมัติแบบตั้งโต๊ะ (Desktop Self check), ประตูป้องกันทรัพยากรสูญหาย (UHF Security Gate) และ เครื่องยืมคืน RFID และลงรหัสข้อมูล สำหรับบรรณารักษ์ ซึ่งถือเป็นการนำเทคโนโลยี RFID เข้ามาเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการ และบริการระบบห้องสมุดอัตโนมัติ (RFID) แบบครบวงจร ซึ่งถือเป็นการยกระดับห้องสมุดโรงเรียนระดับมัธยมด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัยอันดับต้นๆ ของภาคเหนือตอนบนเลยก็กว่าได้
อาคาร 6