โรงเรียนเดชะปัตตนยานุกูล
โรงเรียนเดชะปัตตนยานุกูลเป็นโรงเรียนประจำจังหวัดปัตตานี และเคยเป็นโรงเรียนสตรีประจำจังหวัดปัตตานี
ปัจจุบัน เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่เปิดสอนทั้งในระดับ มัธยมศึกษาตอนต้น และระดับมัธยมศึกษาตอนปลายโรงเรียนได้ประสบความสำเร็จในการพัฒนาการเรียนการ สอน จนเป็นที่ยอมรับของสังคม โรงเรียนได้รับเกียรติให้เป็นที่ตั้งของศูนย์พัฒนาการเรียนการสอนที่สำคัญๆ ประกอบด้วยศูนย์ภาษาสากล, Eric , ศูนย์วิทย์-คณิต, ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัด ฯลฯ ซึ่งส่งผลให้เป็น โรงเรียนที่มีมาตรฐาน แห่งหนึ่งของสามจังหวัดชายแดนภาคใต้
เดชะ : เป็นคำที่ตัดย่อมาจากนาม พระยาเดชานุชิต สมุหเทศาภิบาลมณฑล ปัตตานีผู้ริเริ่มก่อตั้งโรงเรียน
ปัตตนยานุกูล : เกิดจากการสนธิกันของคำว่าปัตตานีซึ่งมีความหมาย สถานที่ตั้ง กับคำว่า อนุกูล หมายถึง การให้ความ ช่วยเหลือ โรงเรียนเดชะปัตตนยากูล เดิมมีชื่อเรียกกันว่า "โรงเรียนสตรีมณฑลปัตตานี" ผู้ที่ริเริ่มตั้งโรงเรียนนี้ คือ คุณหญิงเดชานุชิต ภรรยาของมหาอำมาตย์ตรี พระยาเดชานุชิตสมุหเทศาภิบาล สำเร็จราชการมณฑลปัตตานี ในขณะนั้นซึ่งชาวเมืองปัตตานีรู้จักคุณหญิงเดชานุชิต ในนามคุณหญิงแหม่ม ในสมัยมณฑลปัตตานีมีโรงเรียนแห่งเดียวคือ "โรงเรียนตัวอย่างมณฑล"ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น โรงเรียนเบญจมราชูทิศจังหวัดปัตตานี
ดังนั้นทั้งนักเรียนชาย และนักเรียนหญิง และนักเรียนหญิงต้องมาเรียนรวมกัน ที่โรงเรียนตัวอย่างมณฑล สมัยนั้นหาครูสตรีมาสอนค่อนข้างยากจึงมีนักเรียนมาเรียนน้อยมีมาสมทบเรียน ที่โรงเรียนตัวอย่างมณฑล เพียงไม่กี่คนเท่านั้นต่อมาผู้ปกครองเริ่มเห็นความสำคัญของการศึกษาจึงยอม ให้นักเรียนหญิงเข้าเรียนมากขึ้น คุณหญิงแหม่ม มองเห็นว่าควรจะแยกโรงเรียนสำหรับสตรีโดยเฉพาะ จึนได้ชักชวนข้าราชการ พ่อค้า คหบดี และประชาชน ในจังหวัดปัตตานีสมัยนั้น มาร่วมกันตั้งโรงเรียนสตรีขึ้น
ใน ระยะเวลาแรกต้องใช้บ้านพักสำหรับข้าราชการต่างมณฑล ซึ่งอยู่ใกล้จวนสมุหเทศาภิบาล เป็นสถานที่เรียนเริ่มเปิด โรงเรียนสำหรับสตรีครั้งแรกเมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม พ.ศ 2456 มี "ครูใหญ่" ซึ่งเป็นบุตรีของคุณหญิงแหม่ม แผ่นครูสอนในสมัยนั้น "คุณใหญ่"เรียนสำเร็จมาจากโรงเรียนเซ็นต์โยเซฟ คอนแวนต์ กรุงเทพฯ ในสมัยนั้น มีขุนพิบูย์พิทยาพรรค เป็นธรรมการจังหวัดปัตตานี และมีมหาอำมาตย์เอง
พระยา วิสุทธสุริยศักดิ์ เป็นเสนาบดีกระทรวงธรรมการโรงเรียนสตรีมณฑลปัตตานี ได้เปิดสอนอย่างไม่เป็นทางการ อยู่เดือนกว่าๆ จึงได้เปิดสอนอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ 2456 จัดการเรียนการสอน โดยอาศัยที่ของรัฐบาลหลายแห่งเป็นสถานที่เรียนจนกระทั่งถึง พ.ศ 2465 พระยาเดชานุชิต และคุณหญิงแหม่ม จึงได้หาเงินมาสร้างอาคารเรียนของโรงเรียนให้เป็นการถาวร โดยได้รับความร่วมมือจากข้าราชการ พ่อค้า คหบดีของจังหวัดปัตตานีเป็นอย่างดี
โรงเรียนสตรีมณฑล ปัตตานีจึงได้มีสถานที่เรียนเป็นการถาวรที่ ถนนสะบารัง ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาพระยาเดชานุชิต และคุณหญิงแหม่ม ได้ขอให้กระทรวงธรรมการในสมัยนั้นเป็นผู้ตั้งชื่อของโรงเรียนใหม่ ดังมีรายละเอียดปรากฏใน หนังสือราชการที่พระยาเดชานุชิตสมุหเทษาภิบาลมณฑลปัตตานี มีไปถึง เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มาตรี เสนาบดีกระทรวงธรรมการ เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2465 มีใจความตอนหนึ่งว่า ด้วยโรงเรียนสตรีมลฑลปัตตานี ได้เริ่มเปิดสอนมาครั้งแรกตั้งแต่ พ.ศ. 2465 อาศัยสถานที่เรียนของรัฐบาลหลายแห่งเป็นที่สั่งสอน คุณหญิงเดชานุชิต ผู้อุปการะได้ตั้งใจที่จะขยายสถานที่ให้เป็นที่สง่าผ่าเผย กว้างขวางสืบไป จึงได้เริ่มบอกบุญแก่บรรดาข้าราชการ ราษฏรในมณฑลปัตตานี ได้เงินเป็นก้อนหนึ่ง แต่หาพอกับการปลูกสร้างไม่ จึงได้จ่ายเงินบำรุงการศึกษา ที่มีเหลืออยู่รวมกันเข้าได้เงิน 125,000 บาท ว่าจ้างช่างรับเหมาปลูกสร้างขึ้นเป็นรูปตึก 2 ชั้น ขนาดกล้าง 10 เมตร ยาว 14 เมตร แบ่งเป็นห้องเรียน 8 ห้อง
บัดนี้โรงเรียนหลังนี้ได้ปลูกสร้างจวนจะเสร็จอยู่แล้ว ข้าพเจ้าจะกำหนดเปิดและทำบุญฉลองในราวต้น ตุลาคม พ.ศ. 2465 ข้าพเจ้าและท่านผู้มีอุปการะประสงค์จะให้มีชื่ออันเป็นมงคลแก่ตึกหลังนี้ เพื่อเป็นเกียรติประวัติ การสืบไปเพราะฉะนั้นข้าพเจ้าขอความกรุณาเป็นที่พึ่งขอให้กระทรวงธรรมการตั้ง นามตึกอันเป็น โรงเรียนสตรีนี้ต่อไปด้วย...เสนาบดีกระทรวงธรรมการ คือ เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี ได้ให้ชื่อโรงเรียนสตรีแห่นี้ชื่อว่า "เดชะปัตตนยานุกูล" ทั้งนี้เพื่อนเป็นอนุสรณ์แก่พระยาเดชานุชิตและคุณหญิงแหม่มในฐานะที่เป็นผู้ ริเริ่มก่อตั้งและเป็นผู้อุปการะโรงเรียนมาโดยตัดเอาคำ"เดชา" ตั้งแต่ครั้งนั้นเป็นต้นมาและมีขุนวิลาศจรรยา (นายทองสุข สุขพลินท์) เป็นผู้บริหารโรงเรียนคนแรกเมื่อ พ.ศ. 2472 จนถึง พ.ศ. 2486 กรมสามัญศึกษาได้ตั้งงบประมาณ ให้จัดสร้าง โรงเรียนแห่งนี้ใหม่ นายสุชาติ บุญยรัตรพันธ์ ผู้ว่าราชการจัดหวัดปัตตานีในสมัยนั้นได้เอาที่ดินราชพัสดุเนื้อที่ 19 ไร่ 2 งาน 6 ตารางวา เป็นที่ตั้งโรงเรียน
ขุนวิจิตรจรรยา (ครูใหญ่โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดปัตตานี) รักษาการ พ.ศ2472
1. ขุนวิลาศจรรยา (นายทองสุข สุขพรินท์) พ.ศ. 2472 - 2482
2. นางสาวประทุม เตโชชัยวัฒน์ พ.ศ. 2482 - 2489
3. นางชับ กาญจนพิทักษ์ พ.ศ. 2490 - 2493
4. นางสาวอมรรัตน์ หังสพฤกษ์ พ.ศ. 2493 - 2501
5. นางตรีนุช ชูแข พ.ศ. 2501 - 2505
6. นางสาวลิ้มลออ จงดี พ.ศ. 2505 - 2523
7. นางสาวเอกจิตรา ชูสกุลชาติ พ.ศ. 2523 -2528
8. นายล้อม จุลรัตน์ พ.ศ. 2528 - 2532
9. นายสุวิชช์ ศรีทิพย์ราษฏร์ พ.ศ. 2532 - 2537
10. นายสัญญา ณ พิบลูย์ พ.ศ. 2537 - 2541
11. นายไพโรจน์ อินทรศรีสม พ.ศ. 2541 - 2541
12. นางบุญงาม ไชย์รักษ์ พ.ศ. 2541 - 2542
13. นายชิตพล พรหมจันทร์ พ.ศ. 2542 - 2545
14. นายสัจจา ศรีเจริญ พ.ศ 2545 - 2548
15. นายธนู นูนน้อย พ.ศ. 2549 - 2557
16. นายสิทธิชัย เลนุกูล พ.ศ. 2558 - ปัจจุบัน
เรียนดี นักเรียนขยันเรียน รู้จักคิดต้น กระตือรือร้น มีสมาธิ ทันยุคเหตุการณ์ปัจจุบัน ซื่อสัตย์อดทน
วินัยเด่น นักเรียน ปฏิบัติตนถูกต้องตามกฎระเบียบของโรงเรียน ตรงต่อเวลา สะอาดกาย วาจา ใจ มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ รักความยุติธรรม รู้จักเสียสละ มีสัมมาคารวะ มีความรักสามัคคี
บำเพ็ญประโยชน์ นักเรียนทำกิจกรรมตามความถนัด ความสามารถ รักโรงเรียน รักความสะอาด และอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
สุวิชาโน ภวํ โหติ "ผู้รู้ดีเป็นผู้เจริญ"
เป็นรูปคบเพลิงส่องสว่างอยู่เหนืออักษรย่อและชื่อของโรงเรียน
ดอกบานบุรี
เว็บของโรงเรียนเดชะปัตตนยานุกูล
2.https://www.facebook.com/AudiovisualDecha/?ref=br_rs