แมรีแห่งโมดีนา
สมเด็จพระราชินีแมรีแห่งโมดีนา (ภาษาอังกฤษ: Mary of Modena) (5 ตุลาคม ค.ศ. 1658 – 7 พฤษภาคม ค.ศ. 1718)
สมเด็จพระราชินีแมรีแห่งโมดีนามีพระนามเต็มว่า แมรี เบียทริส เอเลเนอร์ แอนนา มาร์เกอริตา อิสซาเบลลา เดสเต (Maria Beatrice Eleanor Anna Margherita Isabella d'Este) ประสูติเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 1658 ที่วังดยุก โมดีนา ประเทศอิตาลี เป็นพระธิดาของอัลฟองโซที่ 4 ดยุกแห่งโมดีนาและลอรา มาร์ตินอซซิ เป็นพระราชินีในสมเด็จพระเจ้าเจมส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ ระหว่างวันที่ 6 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1685 ถึงวันที่ 11 ธันวาคม ค.ศ. 1688 และสิ้นพระชนม์เมื่อ 7 พฤษภาคม ค.ศ. 1718 ที่วังซองเจอร์เมนอองเลย์ ปารีส ฝรั่งเศส พระศพอยู่ที่ Chaillot
สมเด็จพระราชินีแมรีแห่งโมดีนาไม่ทรงเป็นที่นิยมของประชาชนอังกฤษเพราะทรงเป็นเป็นโรมันคาทอลิก เป็นพระมารดาของ เจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด สจวต ประสูติเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน ค.ศ. 1688 แต่ไม่มิสิทธิในราชบัลลังก์เพราะพระเจ้าเจมส์ที่ 2พระบิดาถูกโค่นราชบัลลังก์เสียก่อน จึงได้เป็นแต่เพียง “ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์” (Pretender) เท่านั้น และมีพระราชธิดาอีกองค์หนึ่งลุยซา มาเรีย เทเรซา สจวต
การเสกสมรสระหว่างแมรีแห่งโมดีนาและสมเด็จพระเจ้าเจมส์ที่ 2 เป็นการแต่งงานที่มีผลทางด้านการสืบราชบัลลังก์และทางการเมือง เพราะสมเด็จพระเจ้าเจมส์มีพระราชธิดาผู้เป็นโปรเตสแตนต์อยู่แล้วสองพระองค์เจ้าหญิงแมรีและเจ้าหญิงแอนน์จากการเสกสมรสครั้งแรกกับโปรเตสแตนต์ ถ้ามีพระราชโอรสกับแมรีแห่งโมดีนาพระองค์ก็จะเป็นพระมหากษัตริย์ในอนาคต--พระมหากษัตริย์โรมันคาทอลิก แมรีจะทรงเป็นผู้มีพระสิริโฉมงดงามและทรงเป็นผู้มีเสน่ห์—ที่ทำให้พระเจ้าเจมส์ที่ 2 ทรงตกหลุมรักในที่สุด—แต่ประชาชนชาวอังกฤษไม่นิยมในตัวพระองค์เพราะทรงเป็นโรมันคาทอลิก และขนานพระนามให้แก่พระองค์ว่า “Madame East” นอกจากนั้นก็ยังมีข่าวลือกันว่าทรงเป็นสายลับของพระสันตะปาปาคลีเมนต์ที่ 10 ผู้ทรงเป็นผู้หนุนหลังการเสกสมรสของพระองค์ ระหว่าง “การคบคิดโพพพิช” ในปี 1678) ที่โคลมันพระราชเลขาธิการของพระองค์มีส่วนเกี่ยวข้อง พระราชินีแมรีและพระเจ้าเจมส์ก็แอบหนีไปต่างประเทศอย่างเงียบๆ
พระราชโอรสองค์แรกสิ้นพระชนม์เมื่อกำเนิดในปี ค.ศ. 1674 องค์ต่อมาอีกหลายพระองค์ก็สิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังเป็นทารกหรือยังทรงพระเยาว์ หลังจากพระเจ้าเจมส์ขึ้นครองราชย์ในปี ค.ศ. 1685 ปัญหาที่ว่าพระราชินีแมรีจะมีพระราชโอรสได้หรือไม่กลายเป็นปัญหาสำคัญ เพราะพระราชโอรสที่เกิดขึ้นจะได้รับการเลี้ยงดูอย่างโรมันคาทอลิกและขึ้นครองราชบัลลังก์เป็นพระมหากษัตริย์เมื่อเจริญพระชนม์ขึ้น
ในปี ค.ศ. 1688 พระราชินีแมรีก็ทรงให้กำเนิดแก่เจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด สจวต เหตุการณ์นี้ทำให้มีการคาดการณ์กันไปต่างๆ นาๆ เช่นเด็กที่เกิดขึ้นไม่ใช่พระราชโอรสที่แท้จริงแต่เป็นเด็กที่ถูกแอบนำเข้ามาแทนพระโอรสที่สิ้นพระชนม์ไป หรือพระราชินีแมรีมิได้มีพระราชโอรสจริง หนังสือพิมพ์บรอดชีทส์ (Broadsheets) รายงานว่าพระราชินีแมรีทรงยัดหมอนให้ดูเหมือนทรงครรภ์ หรือทรงมีชู้กับผู้สารภาพบาป แต่จะอย่างไรก็ตามการกำเนิดของทารกที่เป็นชายเป็นเรื่องใหญ่ทางการเมือง แต่ข่าวลือต่างๆ ก็รุนแรงจนพระเจ้าเจมส์ต้องจัดให้มีการเรียกประชุมองคมนตรีถึงสองครั้งเพื่อจะฟังคำให้การที่พิสูจน์ว่าเด็กที่เกิดมาเป็นพระราชโอรสของพระองค์และพระราชินีแมรีที่แท้จริง แต่เจ้าหญิงแอนน์พระราชธิดาไม่ทรงเชื่อ
เพียงไม่กี่เดือนหลังจากประสูติของพระราชโอรสการปฏิวัติอันรุ่งโรจน์ก็เกิด พระราชินีแมรีก็ทรงยอมหนีไปฝรั่งเศสเมื่อวันที่ (10 ธันวาคม ค.ศ.1688) พร้อมกับพระราชโอรส ในขณะที่เจ้าหญิงแมรีและพระสวามีวิลเลียมแห่งออเรนจ์ได้รับการอัญเชิญจากพรรควิกให้มาขึ้นครองราชบัลลังก์อังกฤษ
พระราชินีแมรีทรงไปลี้ภัยอยู่ภายใต้การอารักขาของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศสที่วังซัง-เจอร์เมน-ออง-เลย์ ที่นั่นพระราชินีแมรีให้กำเนิดแก่พระราชธิดาเจ้าหญิงลุยซา มาเรียผู้สิ้นพระชนม์ด้วยโรคฝีดาษเมื่อพระชนมายุได้ 19 พรรษา
เมื่อพระเจ้าเจมส์ที่ 2 เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 6 กันยายน ค.ศ. 1701 พระราชินีแมรีทรงยุยงให้พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ทรงยอมรับเจ้าชายเจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด สจวตเป็นพระมหากษัตริย์แห่งอังกฤษและสกอตแลนด์ที่แท้จริง ซึ่งเป็นสาเหตุที่เป็นการเร่งให้อังกฤษเข้าร่วมในสงครามสืบราชบัลลังก์สเปนเร็วขึ้น พระองค์ทรงสนับสนุนฝ่ายจัคโคไบท์
พระราชินีแมรีสิ้นพระชนม์ที่วังซัง-เจอร์เมน-ออง-เลย์ไม่ไกลจากปารีสจากมะเร็งที่พระถัน