อิซาเบลลาแห่งอ็องกูแลม
อิซาเบลลาแห่งอ็องกูแลม (ภาษาอังกฤษ: "Isabella of Angoulême", ภาษาฝรั่งเศส: "Isabelle d'Angoulême;" ค.ศ. 1186/1188 – 4 มิถุนายน ค.ศ. 1246) เป็นพระราชินีคู่สมรสแห่งอังกฤษในฐานะพระมเหสีคนที่สองของพระเจ้าจอห์น ตั้งแต่ ค.ศ. 1200 จนพระเจ้าจอห์นสิ้นพระชนม์ใน ค.ศ. 1216 พระองค์ยังเป็นเคานเตสแห่งอ็องกูแลมด้วยสิทธิ์ของตน ตั้งแต่ ค.ศ. 1202 จนถึง ค.ศ. 1246
พระองค์มีพระโอรสธิดา 5 คนกับกษัตริย์ รวมถึงรัชทายาท พระเจ้าเฮนรี่ที่ 3 ในเวลาต่อมา ใน ค.ศ. 1220 อิซาเบลลาแต่งงานกับฮิวจ์ที่ 10 แห่งลูซินญ็อง เคานต์แห่งลา มาร์ช ที่พระองค์มีลูกด้วยอีก 9 คน
คนในยุคเดียวกันกับพระองค์บางคน รวมถึงนักเขียน อ้างว่าอิซาเบลลาวางแผนสมคบคิดต่อต้านพระเจ้าหลุยส์ที่ 9 แห่งฝรั่งเศสใน ค.ศ. 1241 หลังถูกดูแคลนในที่สาธารณะโดยพระมารดาของพระองค์ บล็องช์แห่งคาสตีล ที่พระองค์เกลียดจับใจ ใน ค.ศ. 1244 หลังแผนการล้มเหลว อิซาเบลลาถูกกล่าวหาว่าพยายามวางยาพิษกษัตริย์ เพื่อหลีกหนีการจับกุม พระองค์ขอลี้ภัยในฟ็องเตฟร์อูด์แอบบีย์ ที่ๆพระองค์สิ้นพระชนม์ในสองปีต่อมา แต่ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าเป็นเรื่องจริง
พระองค์เป็นลูกสาวและทายาทคนเดียวของเอย์แมร์ ไตเลแฟร์ เคานต์แห่งอ็องกูแลม กับอลิซแห่งคูร์เตอเนย์ ที่เป็นพระขนิษฐาของปิแอร์ที่ 2 แห่งคูร์เตอเนย์ จักรพรรดิละตินแห่งคอนสแตนติโนเปิลและพระนัดดาของพระเจ้าหลุยส์ที่ 6 แห่งฝรั่งเศส
อิซาเบลลากลายเป็นเคานเตสแห่งอ็องกูแลมด้วยสิทธิ์ของตนเมื่อ 16 มิถุนายน ค.ศ. 1202 ในตอนที่พระองค์เป็นพระราชินีแห่งอังกฤษแล้ว การอภิเษกสมรสกับพระเจ้าจอห์นของพระองค์เกิดขึ้นเมื่อ 24 สิงหาคม ค.ศ. 1200 ในอ็องกูแลม หนึ่งปีหลังพระเจ้าจอห์นประกาศให้การอภิเษกสมรสกับอิซาเบลลาแห่งกลอสเตอร์ของพระองค์เป็นโมฆะ พระองค์ได้รับการสวมมงกุฎราชินีในพิธีที่พิถีพิถันเมื่อ 8 ตุลาคม ที่เวสต์มินสเตอร์แอบบีย์ในลอนดอน อิซาเบลลาเดิมถูกหมั้นหมายกับฮิวจ์ที่ 9 เลอ บรัน เคานต์แห่งลูซินญ็อง บุตรชายของเคานต์แห่งลา มาร์ช ผลของความบุ่มบ่ามในการรับพระองค์เป็นพระมเหสีคนที่สองของจอห์น ทำให้พระเจ้าฟิลิปที่ 2 แห่งฝรั่งเศสริบดินแดนในฝรั่งเศสทั้งหมดของทั้งสอง และตามมาด้วยความขัดแย้ง
ในตอนที่อภิเษกสมรสกับจอห์น อิซาเบลลาผมบลอนด์ตาฟ้าวัย 12 ปีเป็นที่เลื่องลือในเรื่องความงาม และบางครั้งก็ถูกนักประวัติศาสตร์เรียกว่าเฮเลนแห่งยุคกลาง อิซาเบลลาอ่อนวัยกว่าพระสวามีมากและมีอารมณ์ที่แปรปรวนคล้ายกับที่จอห์นมี พระเจ้าจอห์นลุ่มหลงพระมเหสีวัยเยาว์ผู้งดงาม ทว่าการได้อิซาเบลลามาถือเป็นการหยามหน้าศัตรูของพระองค์มาก อิซาเบลลาได้หมั้นหมายอยู่แล้วกับฮิวจ์ที่ 9 เลอ บรุน ในตอนที่จอห์นเอาตัวพระองค์มา ว่ากันว่าพระองค์ใช้เวลากับอิซาเบลลาโดยไม่สนใจสถานะที่ไม่สมควรของตน ใช้เวลากับอิซาเบลลา มักอยู่บนเตียงกับเธอถึงบ่าย ทว่าเป็นการกระจายข่าวลือโดยศัตรูเพื่อทำลายชื่อเสียงของจอห์น ให้พระองค์เป็นผู้ปกครองที่อ่อนแอและขาดความรับผิดชอบจอห์นในตอนนั้นกำลังสู้รบในสงครามที่ล่อแหลมกับพระเจ้าฟิลิปแห่งฝรั่งเศสเพื่อรักษาดัชชีของแพลนทาเจเนต พระมารดาของพระสวามีของพระองค์ เอเลนอร์แห่งอากีแตน รับพระองค์เป็นพระมเหสีของจอห์นโดยไม่ลังเล
เมื่อ 1 ตุลาคม ค.ศ. 1207 ที่ปราสาทวินเชสเตอร์ อิซาเบลลาให้กำเนิดพระโอรสและทายาท ที่มีพระนามว่าเฮนรี่ที่ 3 ตามพระบิดาของกษัตริย์ เฮนรี่ที่ 2 พระองค์มีพระโอรสอีกคนตามมาอย่างรวดเร็ว ริชาร์ด และพระธิดาสามคน โจแอน, อิซาเบลลา และเอเลนอร์ พระโอรสธิดาทั้งห้ามีชีวิตรอดจนถึงวัยผู้ใหญ่และมีการแต่งงานที่เป็นที่เชิดหน้าชูตา ทุกคนยกเว้นโจแอนมีผู้สืบสกุล
เมื่อพระเจ้าจอห์นสิ้นพระชนม์ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1216 สิ่งแรกที่อิซาเบลลาทำคือรีบจัดเตรียมการราชาภิเษกให้พระโอรสวัยเก้าปีที่เมืองกลอสเตอร์ในวันที่ 28 ตุลาคม เนื่องจากเพิ่งสูญเสียพระราชมงกุฎไปในเดอะ วอชพร้อมกับสมบัติอื่นๆที่เหลือของพระเจ้าจอห์น พระองค์จึงให้ใช้รัดเกล้าทองคำของตนแทนมงกุฎ ต่อมาในเดือนกรกฎาคม ไม่ถึงปีหลังการสวมมงกุฎเป็นพระเจ้าเฮนรี่ที่ 3 แห่งอังกฤษ พระองค์ทิ้งกษัตริย์ไว้ในการดูแลของผู้สำเร็จราชการแทน วิลเลี่ยม มาร์แชล เอิร์ลแห่งเพมโบรกคนที่ 1 และกลับไปฝรั่งเศสเพื่อเอาการควบคุมอ็องกูแลม มรดกตกทอดของพระองค์มา
ในฤดูใบไม้ผลิของ ค.ศ. 1220 พระองค์แต่งงานกับฮิวจ์ที่ 10 แห่งลูซินญ็อง "เลอ บรุน" ซินญอร์ เดอ ลูซินญ็อง เคานต์แห่งลา มาร์ช บุตรชายของอดีตคู่หมั้นของพระองค์ ฮิวจ์ที่ 9 คนที่พระองค์ถูกหมั้นหมายด้วยก่อนหน้าที่จะอภิเษกสมรสกับพระเจ้าจอห์น ก่อนหน้านี้ได้มีการจัดเตรียมจะให้พระธิดาคนโตของพระองค์แต่งงานกับฮิวจ์ และเด็กหญิงถูกเลี้ยงดูที่ราชสำนักลูซินญ็องเพื่อเตรียมพร้อมที่จะแต่งงาน ทว่าฮิวจ์ หลังจากได้เห็นอิซาเบลลาที่ความงามยังคงไม่สร่าง กลับชอบมารดาของเด็กหญิง โจแอนถูกส่งไปให้สามีอีกคน พระเจ้าอเล็กซานเดอร์ที่ 2 แห่งสก็อตแลนด์ ที่พระองค์อภิเษกสมรสด้วยใน ค.ศ. 1221
อิซาเบลลาแต่งงานกับฮิวจ์โดยไม่มีการยินยอมจากสภาของกษัตริย์ในอังกฤษที่จำเป็นต้องมีในฐานะพระราชินีม่าย สภามีอำนาจมีอำนาจตัดสินว่าจะให้พระองค์แต่งงานใหม่หรือไม่ การท้าทายอำนาจของอิซาเบลลาทำให้สภาริบที่ดินมรดกของพระองค์และยุติการจ่ายเบี้ยหวัดให้พระองค์ อิซาเบลลากับสามีตอบโต้ด้วยการขู่ว่าจะเก็บโจแอนที่ถูกสัญญาว่าจะให้อภิเษกสมรสกับกษัตริย์แห่งสก็อตแลนด์ไว้ในฝรั่งเศส ตอนแรกสภาตอบโต้ด้วยการส่งจดหมายที่ดุเดือดถึงพระสันตะปาปา ลงนามด้วยพระนามของพระเจ้าเฮนรี่น้อย กระตุ้นพระสันตะปาปาให้ตัดอิซาเบลลากับสามีออกจากศาสนา แต่ต่อมาก็ตัดสินใจทำข้อตกลงกับอิซาเบลลา เพื่อหลีกเลี่ยงความขัดแย้งกับกษัตริย์สก็อตแลนด์ที่อยากได้ตัวเจ้าสาว อิซาเบลลาได้รับเหมืองดีบุกในเดวอน กับรายได้ของอายล์สบรีเป็นเวลาสี่ปี ชดเชยการถูกริบที่ดินมรดกในนอร์ม็องดี และเบี้ยหวัด 3,000 ปอนด์ที่ค้างชำระ
พระโอรสธิดาจากการอภิเษกสมรสครั้งแรกของอิซาเบลลาไม่ได้มาอยู่ที่อ็องกูแลมกับพระองค์ ยังคงอยู่ในอังกฤษกับพระเชษฐาของตน เฮนรี่ที่ 3
ถูกบรรยายโดยผู้ที่อยู่ในยุคเดียวกันกับพระองค์บางส่วนว่า "หลงตัวเอง กลับไปกลับมา และสร้างปัญหา" อิซาเบลลาไม่สามารถจัดการกับตำแหน่งที่โดดเด่นของตนในฝรั่งเศสได้ แม้จะเป็นพระราชชนนีแห่งอังกฤษ แต่อิซาเบลลาในตอนนี้ถูกมองว่าเป็นเคานเตสแห่งลา มาร์ชเท่านั้น ใน ค.ศ. 1241 เมื่ออิซาเบลลากับฮิวจ์ถูกเชิญตัวมาที่ราชสำนักฝรั่งเศสเพื่อปฏิญาณความจงรักภักดีต่อพระอนุชาของพระเจ้าหลุยส์ที่ 9 แห่งฝรั่งเศส อัลฟ็องซ์ ที่ถูกแต่งตั้งเป็นเคานต์แห่งปัวตู พระมารดาของทั้งคู่ พระราชินีม่ายบล็องช์ ดูแคลนพระองค์อย่างเปิดเผย เรื่องนี้ทำให้อิซาเบลลาที่เกลียดชังบล็องช์จับใจจากการสนับสนุนให้ฝรั่งเศสรุกรานอังกฤษอย่างกระตือรือร้นในช่วงสงครามบารอนครั้งที่ 1 ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1216 โกรธเกรี้ยว พระองค์จึงเริ่มต้นการสมคบคิดกันต่อต้านพระเจ้าหลุยส์ อิซาเบลลากับสามี ร่วมกับขุนนางที่ไม่พอใจคนอื่นๆ รวมถึงลูกเขยของพระองค์ เรย์มงด์ที่ 7 แห่งตูลูส สร้างสมาพันธ์ที่เป็นการร่วมมือกันระหว่างมณฑลทางใต้และทางตะวันตกเพื่อต่อต้านกษัตริย์ฝรั่งเศสโดยได้รับการหนุนหลังจากอังกฤษ พระองค์ส่งเสริมพระโอรส เฮนรี่ ในการรุกรานนอร์ม็องดีใน ค.ศ. 1230 แต่ไม่ได้จัดเตรียมการสนับสนุนใดๆให้เฮนรี่ตามที่พระองค์สัญญา
ใน ค.ศ. 1244 หลังสมาพันธ์ล้มเหลวและฮิวจ์ได้ตกลงสันติภาพกับหลุยส์ พ่อครัวหลวงสองคนถูกจับกุมฐานพยายามวางยาพิษกษัตริย์ หลังการสอบสวนทั้งคู่สารภาพว่าได้รับเงินจากอิซาเบลลา ก่อนที่อิซาเบลลาจะถูกนำตัวไปคุมขัง พระองค์หนีไปฟ็องเฟตร์อูลด์แอบบีย์ ที่ๆพระองค์สิ้นพระชนม์เมื่อ 4 มิถุนายน ค.ศ. 1246
ตามที่ได้จัดเตรียมไว้เองก่อนหน้า พระองค์ถูกฝังในป่าช้าข้างแอบบีย์ เพื่อเป็นการสำนึกในการประพฤติผิดมากมายของพระองค์ ในตอนที่เยือนฟ็องเตฟร์อูด์ พระโอรสของพระองค์ พระเจ้าเฮนรี่ที่ 3 แห่งอังกฤษตกตะตึงที่รู้ว่าพระองค์ถูกฝังอยู่นอกแอบบีย์และสั่งให้รีบย้ายเข้าไปข้างใน ท้ายที่สุดพระองค์ถูกจัดให้อยู่ถัดจากเฮนรี่ที่ 2 กับเอเลนอร์แห่งอากีแตน หลังจากนั้นลูกๆสายลูซินญ็องของพระองค์ ที่แทบจะหมดหนทางในฝรั่งเศส ล่องเรือไปอังกฤษ สู่ราชสำนักของเฮนรี่ พี่ชายร่วมมารดาของตน