ไลรา เบลัควา
ไลรา เบลัควา หรืออาจรู้จักในนาม ไลรา ลิ้นเงิน เป็นตัวละครเอกในวรรณกรรมเยาวชนไตรภาค ธุลีปริศนา ของฟิลิป พูลแมน ไลราเป็นเด็กหญิงซึ่งอยู่ในโลกที่แตกต่างออกไปจากโลกของเรา อาศัยอยู่ในวิทยาลัยจอร์แดนในออกซฟอร์ด ในเรื่อง เธอพบว่าตนเองอยู่ท่ามกลางสงครามยิ่งใหญ่ระหว่างลอร์ดแอสเรียลฝ่ายหนึ่ง กับพระผู้ทรงอานุภาพและเมตาตรอน ผู้สำเร็จราชการ
ไลรา เด็กหญิงอายุ 11 ปีในตอนแรกของวรรณกรรมเยาวชนไตรภาค เป็นบุตรนอกกฎหมายระหว่างลอร์ดแอสเรียลกับมิสซิสโคลเตอร์ เธอจึงได้รับการเลี้ยงดูโดยนักวิชาการ ศาสตราจารย์และคนรับใช้ในวิทยาลัยจอร์แดนราวกับเป็นบุตรบุญธรรม เธอเติบโตขึ้นพร้อมกับความเชื่อที่ว่าพ่อแม่ของเธอคือเคาท์และเคาเตสเบลัควา ซึ่งเสียชีวิตเนื่องจากอุบัติเหตุทางอากาศยาน และลอร์ดแอสเรียลเป็นลุงของเธอ เธอได้รับรู้ความจริงหลังจากที่จอห์น ฟา เจ้าแห่งยิปซี ได้บอกความจริงแก่เธอ ไลราอาศัยอยู่ในออกซฟอร์ดและเล่นกับเพื่อนของเธอ เพื่อนที่สนิทที่สุดของเธอเป็นเด็กโรงครัวชื่อ โรเจอร์ พาสโลว์ โดยการหายตัวไปอย่างลึกลับของเขาเป็นแรงกระตุ้นให้ไลราออกเดินทางไปในเรื่องมหันตภัยขั้วโลกเหนือ
ลักษณะของไลราบรรยายไว้ว่าเป็นเด็กมีผมสีบลอนด์เข้ม ตาสีฟ้าจางและมีนิสัยดื้อรั้น เธอนั้นเตี้ยและผอมกว่าเด็กในคราวเดียวกัน ได้รับการศึกษาแบบงู ๆ ปลา ๆ จากบรรดาศาสตราจารย์ทั้งหลายในวิทยาลัย ภูติของเธอ แพนทาไลมอน ยังมีความสามารถในการกลายร่างได้ในช่วงต้นของวรรณกรรมไตรภาค และมีลักษณะนิสัยระมัดระวังและสุขุมรอบคอบซึ่งขัดแย้งกับนิสัยหุนหันพลันแล่น อยากรู้อยากเห็นและสะเพร่าของไลรา ไลรามีนิสัยไม่ค่อยอยู่กับกฎระเบียบและมีลักษณะทอมบอย การไม่เอาใจใส่รูปลักษณ์และอนามัยส่วนบุคคลทำให้ผู้ดูแลเธอฉุนเฉียว
ไลราได้รับการศึกษาแบบงู ๆ ปลา ๆ และโดยไม่ได้ตั้งใจจากบรรดาศาสตราจารย์ทั้งหลายในวิทยาลัย ซึ่งเธอนั้นไม่ได้ให้ความสนใจในการศึกษาหรือบรรจุเข้าเป็นนักเรียนของวิทยาลัยจอร์แดนอย่างเป็นทางการเลย ถึงกระนั้น เธอก็เฉลียวฉลาดมาก และมีความสามารถในการหลอกลวงผู้อื่น เธอก่อความยุ่งยากขึ้นได้แต่ก็สามารถแต่งเรื่องโกหกสมเหตุสมผลได้ในทันทีทันใด ที่ออกซฟอร์ด เธอได้ใช้ความสามารถดังกล่าวในการหลีกเลี่ยงการลงโทษโดยผู้ปกครองของเธอ และเพื่อให้ความบันเทิงกับหลอกลวงเด็กคนอื่น แต่ในภายหลัง เธอได้โกหกเพื่อช่วยชีวิตตนเองและผู้อื่น โดยครั้งหนึ่งที่เธอโกหกยูเฟอร์ รักนิสัน ราชาแพนเซอร์บียอร์นแห่งสวาลบาร์ด โดยกล่าวว่าเธอสามารถหาภูติให้แก่มันได้ ยอริกจึงได้ตั้งสมญานามแก่เธอว่า "ลิ้นเงิน" ซึ่งเธอได้ใช้เป็นนามสกุลของเธอนับตั้งแต่นั้นมา
นามสกุลเดิมของไลรา เบลัควา เป็นชื่อของตัวละครในผลงานไตรภูมิดานเต ของดานเต อลิเกียริ วิญญาณในโทษภูมิ ซึ่งสะท้อนถึงผู้ที่ต้องคอยจนกระทั่งโอกาสสุดท้ายก่อนที่จะหันเข้าหาพระเจ้า อารมณ์ในโทษภูมิกล่าวกันว่าคือหนึ่งในระหว่างความรู้สึกหมดหนทาง คิดถึงบ้านและปรารถนาอย่างแรงกล้า เบลัควาและวิญญาณดวงอื่น ๆ ในโทษภูมิถูกกักอยู่ระหว่างโลกทั้งสองและขาดความเข้าใจในตัวเองอย่างถ่องแท้
ภูติของไลรา แพนทาไลมอน เป็นเพื่อนที่เธอรักมากที่สุด ใกล้ชิดที่สุด และเป็นตัวแทนของวิญญาณ เหมือนกับภูติของเด็กคนอื่น ๆ แพนทาไลมอนสามารถกลายร่างเป็นสัตว์อะไรก็ได้ ตามความสมัครใจและอารมณ์ของไลรา ชื่อของมันมาจากนักบุญนิกายออร์โธด็อกซ์ ที่มีชื่อว่า นักบุญแพนเทเลียน มันสามารถกลายร่างได้หลากหลายตลอดวรรณกรรมไตรภาค ตั้งแต่มังกรไปจนถึงนกอินทรี แต่ร่างที่มันโปรดปรานที่สุดก็คือ เออร์มีนสีขาวหิมะ ผีเสื้อกลางคืน แมวป่า และหนู ไลราจำเป็นต้องแยกกับแพนทาไลมอนเมื่อคราวที่เธอต้องเข้าสู่โลกแห่งคนตาย และทำให้เกิดความเจ็บปวดอย่างมากต่อทั้งสอง และแพนทาไลมอนก็ได้หลีกเลี่ยงการพบไลราไปชั่วขณะหนึ่ง อย่างไรก็ตาม พวกเขามีชีวิตรอดจากการแยกออกจากกันนี้ อันทำให้ทั้งสองสามารถแยกจากกันได้ในระยะไกล ๆ โดยไม่เจ็บปวด ซึ่งเป็นความสามารถที่เฉพาะแม่มดและหมอผีเท่านั้นจึงจะสามารถมีได้ ร่างสุดท้ายของแพนทาไลมอนเมื่อวิลสัมผัสมันเป็นมาร์เท็นต้นส้นแสนสวย มีขนสีแดงและทอง ไลรามักเรียกชื่อเล่นว่า "แพน"