พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดธรรมสักขี
พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดธรรมสักขี หรือนักบุญเอ็ดเวิร์ดธรรมสักขี () (ราว ค.ศ. 1003/1004 – 4 มกราคม ค.ศ. 1066) เป็นพระมหากษัตริย์ราชวงศ์เวสเซ็กซ์แห่งราชอาณาจักรอังกฤษ
พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดเสด็จพระราชสมภพเมื่อราว ค.ศ. 1003/1004 ที่อิสลิพ, อ็อกฟอร์ดเชอร์, อังกฤษ เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าเอเธล์เรดที่ 2 แห่งอังกฤษ และ เอ็มมาแห่งนอร์มังดี สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ ทรงเสกสมรสกับพระราชินีอิดิธแห่งเวสเซ็กซ์ และทรงราชย์ระหว่างวันที่ 8 มิถุนายน ค.ศ. 1042 จนเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 4 มกราคม ค.ศ. 1066
พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดทรงเป็นกษัตริย์แองโกล-แซ็กซอนองค์ก่อนองค์สุดท้ายของราชอาณาจักรอังกฤษและของราชวงศ์เวสเซ็กซ์ รัชสมัยของพระองค์เป็นสมัยที่อำนาจของพระมหากษัตริย์เสื่อมลงแต่อำนาจของขุนนางเพิ่มมากขึ้น ซึ่งเป็นการนำมาสู่ความเกี่ยวพันกับนอร์ม็องดีโดยการรุกรานอังกฤษของดยุคแห่งนอร์ม็องดีผู้เข้ามายึดราชบัลลังก์อังกฤษจากพระเจ้าฮาโรลด์ กอดวินสันและพระเจ้าเอ็ดการ์ เอเธลลิงผู้ครองราชย์ต่อจากพระเจ้าเอ็ดเวิร์ด
พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดทรงขึ้นครองราชย์ต่อจากพระเจ้าฮาร์ธาคานูทผู้ทรงเป็นลูกพี่ลูกน้องกัน พระเจ้าฮาร์ธาคานูททรงยึดราชบัลลังก์คืนหลังจากที่ถูกแย่งโดยพระเจ้าฮาโรลด์ แฮร์ฟุต พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดและพระอนุชา อัลเฟรด เอเธลลิงเองก็พยายามโค่นราชบัลลังก์พระเจ้าฮาโรลด์ แฮร์ฟุตครั้งหนึ่งในปี ค.ศ. 1036 แต่ไม่สำเร็จ เมื่อพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดเสด็จสวรรคตโดยไม่มีพระราชโอรสธิดาใน ปี ค.ศ. 1066 จึงทำให้เกิดการแก่งแย่งชิงราชบัลลังก์จากฝ่ายต่างๆ
หลังจากสวรรคตเพียงไม่ถึงร้อยปีพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดก็ทรงได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นนักบุญ ในปี ค.ศ. 1161 ทรงเป็นนักบุญของคริสตจักรโรมันคาทอลิก คริสตจักรแห่งอังกฤษ และนิกายอังกลิคันซึ่งเป็นนักบุญองค์อุปถัมภ์ของกษัตริย์, การแต่งงานที่ไม่มีความสุข, คู่ที่แยกกัน, และราชวงศ์อังกฤษ ตั้งแต่รัชสมัยของพระเจ้าเฮนรีที่ 2 ทรงเป็นนักบุญองค์อุปถัมภ์อังกฤษด้วย
พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดเสด็จพระราชสมภพที่อิสลิพ (มลฑล อ็อกฟอร์ดเชอร์) เมื่อราว ค.ศ. 1003/1004 พระราชวังอยู่ที่บริล (มลฑลบัคคิงแฮมเชอร์) ในปี ค.ศ. 1013 เอ็มมาแห่งนอร์ม็องดี (น้องสาวของริชาร์ดที่ 2 ดยุคแห่งนอร์ม็องดี) ทรงนำเอ็ดเวิร์ดและพระอนุชาอัลเฟรดหนีจากการรุกรานของชาวเดนมาร์กที่อังกฤษไปยังนอร์ม็องดี แม้ว่าเอ็ดเวิร์ดจะทรงเป็นผู้เคร่งครัดในศาสนาแต่ในขณะเดียวกันก็ทรงเป็นนายทหารที่มีความสามารถในการต่อสู้ ฟลาเทยิสบ็อค (Flateyisbok) ชาวนอร์สกล่าวถึงการต่อสู้อย่างกล้าหาญของพระองค์กับคานูทที่ลอนดอนว่าพระองค์ทรงโจมตีคานูท แต่ธอร์เคลสูง (Thorkell the Tall) ช่วยให้คานูทรอดมาได้โดยดึงตัวคานูทลงจากหลังม้าก่อนที่เอ็ดเวิร์ดจะเข้าถึงตัว พอเอ็ดเวิร์ดเสด็จตามมาถึงก็ทรงจามม้าของคานูทด้วยขวาน เชื่อกันว่าพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดทรงเคร่งศาสนามากขึ้นในระหว่างยี่สิบห้าปีที่ทรงพำนักอยู่ที่นอร์ม็องดี (โฮวาร์ธขัดแย้งกับความเชื่อนี้ ในหนังสือ “1066: ปีแห่งชัยชนะในการรุกราน” (1066: The Year of the Conquest)) ในขณะที่อังกฤษกลายเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิเดนมาร์ก
ความคุ้นเคยของพระองค์กับนอร์ม็องดีและผู้นำของนอร์ม็องดีกลายมามีอิทธิพลต่อการปกครองของพระองค์ต่อมา การที่นอร์มังถวายที่ลี้ภัยแต่มิได้ให้ความสนใจแก่พระองค์ในขณะที่ประทับอยู่ที่นั่นก็ทำให้พระองค์มีความรู้สึกสำนึกในบุญคุณแต่ก็ทรงชังในวิธีที่ทรงถูกปฏิบัติของพระญาติ กล่าวกันว่าก่อนที่โรเบิร์ตที่ 2 ดยุคแห่งนอร์ม็องดีลูกพี่ลูกน้องของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดจะเดินทางไปแสวงบุญที่เยรูซาเลมก็ได้ตั้งเอ็ดเวิร์ดให้เป็นหนึ่งในผู้ดูแลลูกชายวิลเลียม โรเบิร์ตไปเสียชีวิตที่เยรูซาเลม
หลังจากที่ทรงพ่ายแพ้ต่อความพยายามที่จะโค่นราชบัลลังก์ของพระเจ้าฮาโรลด์ แฮร์ฟุตในปี ค.ศ. 1036 เอ็ดเวิร์ดก็เสด็จกลับมานอร์ม็องดีแต่พระอนุชาอัลเฟรดถูกจับได้โดยกอดวิน เอิร์ลแห่งเอสเซ็กส์ ผู้นำตัวไปให้ฮาโรลด์ ฮาระฟุต ฮาโรลด์ทรมานและทำให้อัลเฟรดตาบอดเพื่อทำให้ไม่เหมาะกับการเป็นพระเจ้าแผ่นดินต่อไป อัลเฟรดเสียชีวิตจากการทรมานไม่นานหลังจากนั้น กล่าวกันว่าการฆาตกรรมของพระอนุชาเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เอ็ดเวิร์ดทรงมีความแค้นต่อเอิร์ลแห่งเอสเซ็กส์เมื่อทรงขับจากราชสำนักในฤดูใบไม้ร่วงของปี ค.ศ. 1051 เอ็ดเวิร์ดกล่าวว่าสิ่งเดียวที่ทำให้พระองค์ยกโทษให้เอิร์ลแห่งเอสเซ็กส์ก็เมื่อเอสเซ็กส์ทำให้อัลเฟรดคืนชีวิต ซึ่งเป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้
ในปี ค.ศ. 1041 ขุนนางชาวแองโกล-แซ็กซอนอัญเชิญเอ็ดเวิร์ดกลับมาอังกฤษ ครั้งนี้ในฐานะเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัวของพระเจ้าฮาร์ธาคานูท (พระราชโอรสในพระเจ้าคานูทมหาราช) ผู้เป็นลูกพี่ลูกน้องกับเอ็ดเวิร์ด พงศาวดารแองโกล-แซ็กซอนกล่าวว่าพระเจ้าฮาร์ธาคานูททำพิธีตั้งสัตยาบรรณในการเป็นพระเจ้าแผ่นดินเคียงข้างเอ็ดเวิร์ด หลังจากาการสวรรคตของพระเจ้าฮาร์ธาคานูทเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน ค.ศ. 1042 เอ็ดเวิร์ดก็ขึ้นครองราชย์เป็น “พระเจ้าเอ็ดเวิร์ด” ด้วยความนิยมของประชาชนอย่างเต็มที่ บันทึกแองโกล-แซ็กซอนกล่าวว่าเอ็ดเวิร์ดได้รับเลือกเป็นพระเจ้าแผ่นดินในลอนดอนก่อนที่พระศพของฮาร์ธาคานูทจะถูกฝัง เอ็ดเวิร์ดได้รับการสมมงกุฏที่มหาวิหารวินเชสเตอร์ เมื่อวันที่ 3 เมษายน ค.ศ. 1043